Ευρωπαϊκή Πίστη Α.Ε.Γ.Α. Ετήσια Χρηματοοικονομική Έκθεση 2019 Για την περίοδο από 01/01/2019 έως 31/12/2019 Σύμφωνα με το άρθρο 4 του Ν.3556/2007 ΑΡ.Μ.Α.Ε. 12855/05/Β/86/35 ΑΡ.Γ.Ε.ΜΗ 322801000 Α.Φ.Μ. 094060402 Περιεχόμενα Δηλώσεις Στελεχών Ομίλου 4 Α. Ετήσια Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου επί των Ενοποιημένων Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων και Δήλωση Εταιρικής Διακυβέρνησης 7 Εισαγωγή 8 Βασικά Οικονομικά Μεγέθη και Πληροφορίες Ομίλου 9 Ο Όμιλος Ευρωπαϊκή Πίστη 11 Σταθερές αξίες 11 Σημαντικοί σταθμοί 12 Θυγατρικές Εταιρίες 13 Δήλωση Εταιρικής Διακυβέρνησης 14 Διοικητικό Συμβούλιο 15 Λοιπά Διοικητικά Όργανα 19 Λοιπά Διαχειριστικά - Εποπτικά Όργανα – Επιτροπές 19 Απαιτήσεις Ικανότητας και Ήθους 22 Ανεξάρτητες Βασικές Λειτουργίες 22 Εξωτερική Ανάθεση 25 Οργανόγραμμα Εταιρίας 26 Ανάλυση Οικονομικού Κλίματος 27 Απολογισμός Οικονομικών Μεγεθών 28 Εναλλακτικοί Δείκτες Μέτρησης Απόδοσης (ΕΔΜΑ) 31 Ανάλυση Επενδύσεων 32 Περιγραφή Σημαντικότερων Κινδύνων 34 Σημαντικά γεγονότα περιόδου αναφοράς 38 Προβλεπόμενη πορεία και εξέλιξη για το έτος 2020 39 Συναλλαγές με Συνδεδεμένα Μέρη 40 Σημαντικά γεγονότα μετά το τέλος της περιόδου αναφοράς 42 Β. Επεξηγηματική Έκθεση του Διοικητικού Συμβουλίου σύμφωνα με το Ν. 3556/2007, το Ν. 4403/2016 και τον Ν. 4548/2018. 43 Γ. Δηλώσεις Εκπροσώπων του Διοικητικού Συμβουλίου 47 Δ. Έκθεση Ελέγχου Ανεξάρτητου Ορκωτού Ελεγκτή 49 Ε. Ετήσιες Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις Ενοποιημένες και Εταιρικές 58 Κατάσταση Συνολικού Εισοδήματος 60 Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης 61 Κατάσταση Ταμειακών Ροών 62 Κατάσταση Μεταβολών Ιδίων Κεφαλαίων 63 Σημειώσεις επί των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων 65 1. Γενικές Πληροφορίες για την Εταιρία και τον Όμιλο 65 2. Ακολουθούμενες Λογιστικές Αρχές 65 3. Λογιστικές Εκτιμήσεις 83 4. Διαχείριση Κινδύνων 85 5. Λειτουργικοί Τομείς 98 6. Σημειώσεις επί της Κατάστασης Συνολικών Εσόδων 99 7. Σημειώσεις επί της Κατάστασης Χρηματοοικονομικής Θέσης 107 8. Συναλλαγές με Συνδεδεμένα Μέρη 128 9. Μερίσματα 129 10. Πρόσθετα Στοιχεία και Πληροφορίες 129 ΣΤ. Διαδικτυακός τόπος ανάρτησης της χρηματοοικονομικής πληροφόρησης και στοιχεία επικοινωνίας 131 Ζ. Έκθεση μη Χρηματοοικονομικής Πληροφόρησης του Ν. 4403/2016 46 | Ετήσια Χρηματοοικονομική Έκθεση 2019 Γ Γ Γ Γ Γ Γ Γ. Γ Γ Δηλώσεις Εκπροσώπων του Διοικητικού Συμβουλίου Ευρωπαϊκή Πίστη Α.Ε.Γ.Α. | 47 48 | Ετήσια Χρηματοοικονομική Έκθεση 2019 Δ. Δ Δ Δ Έκθεση Ελέγχου Ανεξάρτητου Ορκωτού Ελεγκτή Δ Δ Δ Δ Δ Ευρωπαϊκή Πίστη Α.Ε.Γ.Α. | 49 Deloitte Ανώνυμη Εταιρία Ορκωτών Ελεγκτών Λογιστών Φραγκοκκλησιάς 3α & Γρανικού 151 25 Μαρούσι Αθήνα, Ελλάδα Τηλ.: +30 210 6781 100 Fax: +30 210 6776 221-2 www.deloitte.gr Έκθεση Ανεξάρτητου Ορκωτού Ελεγκτή Λογιστή Προς τους Μετόχους της ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΠΙΣΤΗΣ ΑΝΩΝΥΜΟΥ ΕΤΑΙΡΙΑΣ ΓΕΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ Έκθεση Ελέγχου επί των Εταιρικών και Ενοποιημένων Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων Γνώμη Έχουμε ελέγξει τις συνημμένες εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις της Ευρωπαϊκής Πίστης Ανωνύμου Εταιρίας Γενικών Ασφαλίσεων (η Εταιρία), οι οποίες αποτελούνται από την εταιρική και ενοποιημένη κατάσταση χρηματοοικονομικής θέσης της 31ης Δεκεμβρίου 2019, τις εταιρικές και ενοποιημένες καταστάσεις συνολικού εισοδήματος, μεταβολών ιδίων κεφαλαίων και ταμειακών ροών της χρήσεως που έληξε την ημερομηνία αυτή, καθώς και περίληψη σημαντικών λογιστικών αρχών και μεθόδων και λοιπές επεξηγηματικές πληροφορίες. Κατά τη γνώμη μας, οι συνημμένες εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις παρουσιάζουν εύλογα, από κάθε ουσιώδη άποψη, τη χρηματοοικονομική θέση της Ευρωπαϊκής Πίστης Ανωνύμου Εταιρίας Γενικών Ασφαλίσεων και των θυγατρικών αυτής (ο Όμιλος) κατά την 31η Δεκεμβρίου 2019, τη χρηματοοικονομική τους επίδοση και τις ταμειακές τους ροές για τη χρήση που έληξε την ημερομηνία αυτή σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (ΔΠΧΑ), όπως αυτά έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Βάση γνώμης Διενεργήσαμε τον έλεγχό μας σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Ελέγχου (ΔΠΕ) όπως αυτά έχουν ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία. Οι ευθύνες μας, σύμφωνα με τα πρότυπα αυτά περιγράφονται περαιτέρω στην ενότητα της έκθεσής μας “Ευθύνες ελεγκτή για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων”. Είμαστε ανεξάρτητοι από την Εταιρία και τις ενοποιούμενες θυγατρικές της, καθ’ όλη τη διάρκεια του διορισμού μας, σύμφωνα με τον Κώδικα Δεοντολογίας για Επαγγελματίες Ελεγκτές του Συμβουλίου Διεθνών Προτύπων Δεοντολογίας Ελεγκτών, όπως αυτός έχει ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία και τις απαιτήσεις δεοντολογίας που σχετίζονται με τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων στην Ελλάδα και έχουμε εκπληρώσει τις δεοντολογικές μας υποχρεώσεις σύμφωνα με τις απαιτήσεις της ισχύουσας νομοθεσίας και του προαναφερόμενου Κώδικα Δεοντολογίας. Πιστεύουμε ότι τα ελεγκτικά τεκμήρια που έχουμε αποκτήσει είναι επαρκή και κατάλληλα να παρέχουν βάση για τη γνώμη μας. Σημαντικότερα θέματα ελέγχου Τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου είναι εκείνα τα θέματα που, κατά την επαγγελματική μας κρίση, ήταν εξέχουσας σημασίας στον έλεγχό μας επί των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων της ελεγχόμενης χρήσεως. Τα θέματα αυτά και οι σχετιζόμενοι κίνδυνοι ουσιώδους ανακρίβειας αντιμετωπίστηκαν στο πλαίσιο του ελέγχου των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων ως σύνολο, για τη διαμόρφωση της γνώμης μας επί αυτών και δεν εκφέρουμε ξεχωριστή γνώμη για τα θέματα αυτά. 50 | Ετήσια Χρηματοοικονομική Έκθεση 2019 Πώς αντιμετωπίστηκαν τα σημαντικότερα θέματα Σημαντικότερα θέματα ελέγχου ελέγχου Εκτίμηση των τεχνικών αποθεμάτων που απορρέουν από τα ασφαλιστήρια συμβόλαια Ζωής Τα μαθηματικά αποθέματα και οι τεχνικές Με βάση την αξιολόγηση των ελεγκτικών κινδύνων και ασφαλιστικές προβλέψεις («τεχνικά αποθέματα») ακολουθώντας μια προσέγγιση βασισμένη στον κίνδυνο, ασφαλίσεων ζωής ανέρχονται σε € 100 εκατ. κατά αξιολογήσαμε την εκτίμηση των τεχνικών αποθεμάτων που την 31.12.2019 (31.12.2018: € 92 εκατ.), και απορρέουν από τα ασφαλιστήρια συμβόλαια ζωής. Οι περιλαμβάνουν ποσό € 0,9 εκατ. (31.12.2018: € 2,9 ελεγκτικές διαδικασίες που ακολουθήσαμε περιέλαβαν, εκατ.) που αφορά το επιπλέον απόθεμα επάρκειας μεταξύ άλλων, τα κάτωθι: ασφαλιστικών αποθεμάτων (LAT), το οποίο έχει • Αξιολόγηση του σχεδιασμού των εσωτερικών δικλίδων προκύψει κατά την διαδικασία ελέγχου της επάρκειας ελέγχου που σχετίζονται με τον προσδιορισμό των ασφαλιστικών αποθεμάτων κατά την σύνταξη των σημαντικών παραδοχών συμπεριλαμβανομένων των ατομικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών εσωτερικών δικλίδων που σχετίζονται με την καταστάσεων. καταλληλότητα της μεθόδου καθώς και των κρίσεων Η εκτίμηση της επάρκειας της πρόβλεψης των που ασκεί η Διοίκηση για την εκτίμηση της πρόβλεψης αυτής. μαθηματικών αποθεμάτων και των τεχνικών ασφαλιστικών προβλέψεων είναι πολύπλοκη και • Αξιολόγηση, με την υποστήριξη των ειδικών Δ περιλαμβάνει την χρήση αναλογιστικών παραδοχών εμπειρογνωμόνων (αναλογιστές), της καταλληλότητας από τη Διοίκηση. Η εκτίμηση των παραδοχών αυτών και του εύλογου των σημαντικών αναλογιστικών Δ ενέχει σημαντικό βαθμό υποκειμενικότητας, υψηλό παραδοχών της Διοίκησης συμπεριλαμβανομένης της βαθμό αβεβαιότητας ενώ ορισμένες από τις καμπύλης επιτοκίων που χρησιμοποιήθηκε για την Δ χρησιμοποιούμενες παραδοχές είναι ιδιαίτερα προεξόφληση των μελλοντικών ταμειακών ροών από Δ Δ ευαίσθητες σε μικρές μεταβολές, οι οποίες θα τα ασφαλιστήρια συμβόλαια ζωής. μπορούσαν να επηρεάσουν σημαντικά την εκτίμηση Πιο συγκεκριμένα, όσον αφορά την αναλογιστική Δ των μαθηματικών και των τεχνικών ασφαλιστικών παραδοχή της καμπύλης επιτοκίων, αξιολογήσαμε τη Δ προβλέψεων. Οι αναλογιστικές παραδοχές, οι οποίες μεθοδολογία που εφαρμόστηκε από τη Διοίκηση για είναι ιδιαίτερα ευαίσθητες σε μεταβολές, αφορούν τον προσδιορισμό της καμπύλης επιτοκίων που Δ κυρίως την καμπύλη επιτοκίων, η οποία χρησιμοποιήθηκε για την προεξόφληση των χρησιμοποιείται για την προεξόφληση των μελλοντικών ταμειακών ροών των ασφαλιστηρίων μελλοντικών ροών που απορρέουν από τα συμβολαίων ζωής σε παρούσα αξία και εξετάσαμε την ασφαλιστήρια συμβόλαια και ως εκ τούτου, καταλληλότητα των επενδυτικών δεδομένων και θεωρήσαμε ότι η περιοχή αυτή αποτελεί σημαντικό αποδόσεων που χρησιμοποιήθηκαν για τον προσδιορισμό της καμπύλης επιτοκίων. θέμα ελέγχου. • Έλεγχος της πληρότητας και σε δειγματοληπτική βάση Η Διοίκηση έχει παράσχει πληροφορίες σχετικά με την έλεγχος της ορθότητας των δεδομένων που αφορούν εκτίμηση των τεχνικών αποθεμάτων που απορρέουν σε στοιχεία και πληροφορίες που χρησιμοποιήθηκαν από τα ασφαλιστήρια συμβόλαια ζωής στις σημειώσεις 2.13 (λογιστική αρχή αναφορικά στον έλεγχο για την διαμόρφωση της καμπύλης επιτοκίων. • Με την υποστήριξη των ειδικών εμπειρογνωμόνων μας επάρκειας ασφαλιστικών αποθεμάτων (Liability (αναλογιστές), πραγματοποιήσαμε διαδικασίες Adequacy Test- LAT), 4.2.1 ( διαχείριση κινδύνων- ανεξάρτητης επαλήθευσης των υποδειγμάτων ασφαλιστικός κίνδυνος ) και 7.18 (Μαθηματικά πρόβλεψης χρηματορροών, σε δειγματοληπτική βάση αποθέματα και τεχνικές ασφαλιστικές προβλέψεις) των ατομικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων. • συμβολαίων. Αξιολόγηση της πληρότητας και της ακρίβειας των γνωστοποιήσεων που σχετίζονται με αυτό το σημαντικό θέμα, με βάση τα σχετικά λογιστικά πρότυπα. Ευρωπαϊκή Πίστη Α.Ε.Γ.Α. | 51 Πώς αντιμετωπίστηκαν τα σημαντικότερα θέματα Σημαντικότερα θέματα ελέγχου ελέγχου Εκτίμηση των τεχνικών αποθεμάτων εκκρεμών αποζημιώσεων ασφαλίσεων Ζημιών Οι τεχνικές ασφαλιστικές προβλέψεις περιλαμβάνουν τις Με βάση την αξιολόγηση των ελεγκτικών κινδύνων, και εκκρεμείς αποζημιώσεις ασφαλίσεων Ζημιών που ακολουθώντας μια προσέγγιση βασισμένη στον κίνδυνο ανέρχονται σε €148 εκατ. κατά την 31 Δεκεμβρίου 2019 αξιολογήσαμε τη μεθοδολογία και τις παραδοχές που (31.12.2018: € 145 εκατ.) και περιλαμβάνουν ποσό € χρησιμοποιήθηκαν από τη Διοίκηση αναφορικά με την 10,7 εκατ. (31.12.2019: € 12,3 εκατ.) που αφορά το εκτίμηση των αποθεμάτων εκκρεμών ζημιών γενικών επιπλέον απόθεμα επάρκειας ασφαλιστικών αποθεμάτων ασφαλειών. Οι ελεγκτικές διαδικασίες που στις ατομικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές ακολουθήσαμε περιέλαβαν, μεταξύ άλλων, τα κάτωθι: καταστάσεις. • Αξιολόγηση του σχεδιασμού των εσωτερικών Η εκτίμηση των εκκρεμών ζημιών συμπεριλαμβάνει δικλίδων ελέγχου που σχετίζονται με τον άσκηση επάρκειας του αποθέματος φάκελο προς προσδιορισμό των σημαντικών παραδοχών φάκελο, η οποία ενέχει σημαντικό βαθμό συμπεριλαμβανομένων των εσωτερικών δικλίδων υποκειμενικότητας, λόγω της υποκειμενικής φύσης της που σχετίζονται με την καταλληλότητα της εκτίμησης των μελλοντικών αποζημιώσεων για ζημιές μεθόδου καθώς και των κρίσεων που ασκεί η που έχουν συμβεί και εξαρτάται από την ποιότητα των δεδομένων που χρησιμοποιούνται για τη διαχρονική Διοίκηση για την εκτίμηση της πρόβλεψης αυτής. • Αξιολόγηση, με την υποστήριξη των ειδικών εξέλιξη των ζημιών, καθώς και την πρόβλεψη των εμπειρογνωμόνων (αναλογιστές), της μελλοντικών γεγονότων, τόσο εσωτερικών όσο και καταλληλότητας και του εύλογου των εξωτερικών, αλλά και αναλογιστικές παραδοχές. σημαντικών αναλογιστικών παραδοχών της Διοίκησης συμπεριλαμβανομένων των δεικτών Η αναλογιστική παραδοχή που χρησιμοποιείται για τον εξέλιξης ζημιών και πληρωμών (development υπολογισμό της επάρκειας των ασφαλιστικών factors) για τον υπολογισμό των αποθεμάτων προβλέψεων, δηλαδή οι δείκτες εξέλιξης ζημιών και πληρωμών (development factors) επί της τριγωνικής Γενικών Ασφαλίσεων. • Πιο συγκεκριμένα, αξιολογήσαμε τη μεθοδολογία μεθόδου για την αποθεματοποίηση των Γενικών που εφαρμόστηκε από τη Διοίκηση για τον Ασφαλίσεων περιλαμβάνουν την άσκηση σημαντικής προσδιορισμό των δεικτών εξέλιξης ζημιών και κρίσης της Διοίκησης. πληρωμών (development factors) και εξετάσαμε την πληρότητα και σε δειγματοληπτική βάση την Η Διοίκηση έχει παράσχει πληροφορίες σχετικά με την ορθότητα των δεδομένων που αφορούν τη εκτίμηση των αποθεμάτων εκκρεμών αποζημιώσεων διαχρονική εξέλιξη των ζημιών που ασφαλειών Ζημιών στις σημειώσεις 2.13 (λογιστική αρχή χρησιμοποιήθηκαν από τη Διοίκηση για την αναφορικά με τις προβλέψεις για εκκρεμείς αποζημιώσεις, εξαγωγή αποτελεσμάτων εμπειρικών μελετών 4.2.1 ( διαχείριση κινδύνων- ασφαλιστικός κίνδυνος ) και 7.18 (Μαθηματικά αποθέματα και τεχνικές ασφαλιστικές σχετικά με τα δεδομένα ζημιών. • Με την υποστήριξη των ειδικών προβλέψεις) των ατομικών και ενοποιημένων εμπειρογνωμόνων μας (αναλογιστές), χρηματοοικονομικών καταστάσεων. πραγματοποιήσαμε διαδικασίες ανεξάρτητης επαλήθευσης των υπολογισμών. • Αξιολόγηση της πληρότητας και της ακρίβειας των γνωστοποιήσεων που σχετίζονται με αυτό το σημαντικό θέμα, με βάση τα σχετικά λογιστικά πρότυπα. 52 | Ετήσια Χρηματοοικονομική Έκθεση 2019 Πώς αντιμετωπίστηκαν τα σημαντικότερα θέματα Σημαντικότερα θέματα ελέγχου ελέγχου Γενικές εσωτερικές δικλίδες ελέγχου πληροφοριακών συστημάτων σχετικές με τη χρηματοοικονομική πληροφόρηση Οι διαδικασίες χρηματοοικονομικής πληροφόρησης της Με βάση την εκτίμηση των ελεγκτικών κινδύνων, Εταιρίας εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τα αξιολογήσαμε το σχεδιασμό και την αποτελεσματικότητα πληροφοριακά συστήματα, δημιουργώντας ένα των γενικών εσωτερικών δικλίδων ελέγχου πολύπλοκο περιβάλλον πληροφορικής που επηρεάζει το πληροφοριακών συστημάτων που σχετίζονται με τη σύνολο των λειτουργιών και στο οποίο σημαντικός χρηματοοικονομική πληροφόρηση. Οι ελεγκτικές μας αριθμός συναλλαγών επεξεργάζονται καθημερινά. Το διαδικασίες συμπεριέλαβαν την αξιολόγηση των παραπάνω θεωρείται σημαντικό θέμα ελέγχου, καθώς δικαιωμάτων πρόσβασης σε εφαρμογές, σε λειτουργικά είναι κρίσιμο οι εσωτερικές δικλίδες ελέγχου που συστήματα και βάσεις δεδομένων, τη διαδικασία που σχετίζονται με τη διαχείριση προσβάσεων, τη διαχείριση ακολουθήθηκε για τις αλλαγές που διενεργούνται στα αλλαγών που διενεργούνται στα πληροφοριακά πληροφοριακά συστήματα, καθώς και των καθημερινών συστήματα και τη διαχείριση των καθημερινών λειτουργιών πληροφορικής. λειτουργιών πληροφορικής, να έχουν σχεδιαστεί και να λειτουργούν αποτελεσματικά προκειμένου να Συνοπτικά, οι βασικές ελεγκτικές διαδικασίες που εξασφαλίζεται η πληρότητα και ακρίβεια των διενεργήθηκαν περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων, την χρηματοοικονομικών στοιχείων και πληροφοριών που εξέταση: Δ παράγουν την χρηματοοικονομική πληροφόρηση. • Των διαδικασιών απόδοσης και ανάκλησης δικαιωμάτων πρόσβασης στους χρήστες. • Της παροχής προνομιακής πρόσβασης σε εφαρμογές, λειτουργικά συστήματα και βάσεις δεδομένων. • Της διαδικασίας περιοδικού ελέγχου των δικαιωμάτων των χρηστών στα πληροφοριακά συστήματα. • Της διαδικασίας διαχείρισης αλλαγών σε εφαρμογές, λειτουργικά συστήματα και βάσεις δεδομένων (π.χ. αίτημα χρήστη, δοκιμές αποδοχής από τους χρήστες και παροχή τελικής έγκρισης προκειμένου να τεθεί σε παραγωγή). • Δ Των καθημερινών λειτουργιών πληροφορικής. Ευρωπαϊκή Πίστη Α.Ε.Γ.Α. | 53 Δ Δ Δ Δ Δ Δ Άλλες πληροφορίες Η Διοίκηση είναι υπεύθυνη για τις άλλες πληροφορίες. Οι άλλες πληροφορίες, περιλαμβάνονται στην Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου, για την οποία γίνεται σχετική αναφορά στην “Έκθεση επί άλλων Νομικών και Κανονιστικών Απαιτήσεων”, στις Δηλώσεις των Μελών του Διοικητικού Συμβουλίου, και σε οποιεσδήποτε άλλες πληροφορίες, οι οποίες είτε απαιτούνται από ειδικές διατάξεις του νόμου είτε η Εταιρεία ενσωμάτωσε προαιρετικά στην προβλεπόμενη από το Ν. 3556/2007 Ετήσια Οικονομική Έκθεση, αλλά δεν περιλαμβάνουν τις χρηματοοικονομικές καταστάσεις και την έκθεση ελέγχου επί αυτών. Η γνώμη μας επί των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων δεν καλύπτει τις άλλες πληροφορίες και δεν εκφράζουμε με τη γνώμη αυτή οποιασδήποτε μορφής συμπέρασμα διασφάλισης επί αυτών. Σε σχέση με τον έλεγχό μας επί των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων, η ευθύνη μας είναι να αναγνώσουμε τις άλλες πληροφορίες και με τον τρόπο αυτό, να εξετάσουμε εάν οι άλλες πληροφορίες είναι ουσιωδώς ασυνεπείς με τις εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις ή τις γνώσεις που αποκτήσαμε κατά τον έλεγχο ή αλλιώς φαίνεται να είναι ουσιωδώς εσφαλμένες. Εάν, με βάση τις εργασίες που έχουμε εκτελέσει, καταλήξουμε στο συμπέρασμα ότι υπάρχει ουσιώδες σφάλμα σε αυτές τις άλλες πληροφορίες, είμαστε υποχρεωμένοι να αναφέρουμε το γεγονός αυτό. Δεν έχουμε τίποτα να αναφέρουμε σχετικά με το θέμα αυτό. Ευθύνες της Διοίκησης και των υπευθύνων για τη διακυβέρνηση επί των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων Η Διοίκηση έχει την ευθύνη για την κατάρτιση και εύλογη παρουσίαση των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ, όπως αυτά έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως και για εκείνες τις εσωτερικές δικλίδες ελέγχου που η Διοίκηση καθορίζει ως απαραίτητες, ώστε να καθίσταται δυνατή η κατάρτιση των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων απαλλαγμένων από ουσιώδες σφάλμα, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος. Κατά την κατάρτιση των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων, η Διοίκηση είναι υπεύθυνη για την αξιολόγηση της ικανότητας της Εταιρίας και του Ομίλου να συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους, γνωστοποιώντας όπου συντρέχει τέτοια περίπτωση, τα θέματα που σχετίζονται με τη συνεχιζόμενη δραστηριότητα και τη χρήση της λογιστικής αρχής της συνεχιζόμενης δραστηριότητας, εκτός και εάν η διοίκηση είτε προτίθεται να ρευστοποιήσει την Εταιρία και τον Όμιλο ή να διακόψει τη δραστηριότητά τους ή δεν έχει άλλη ρεαλιστική εναλλακτική επιλογή από το να προβεί σ ’αυτές τις ενέργειες. Η Επιτροπή Ελέγχου (άρθ. 44 N.4449/2017) της Εταιρίας έχει την ευθύνη εποπτείας της διαδικασίας χρηματοοικονομικής αναφοράς της Εταιρίας και του Ομίλου. 54 | Ετήσια Χρηματοοικονομική Έκθεση 2019 Ευθύνες ελεγκτή για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Οι στόχοι μας είναι να αποκτήσουμε εύλογη διασφάλιση για το κατά πόσο οι εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις, στο σύνολο τους, είναι απαλλαγμένες από ουσιώδες σφάλμα, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος και να εκδώσουμε έκθεση ελεγκτή, η οποία περιλαμβάνει τη γνώμη μας. Η εύλογη διασφάλιση συνιστά διασφάλιση υψηλού επιπέδου, αλλά δεν είναι εγγύηση ότι ο έλεγχος που διενεργείται σύμφωνα με τα ΔΠΕ, όπως αυτά έχουν ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία, θα εντοπίζει πάντα ένα ουσιώδες σφάλμα, όταν αυτό υπάρχει. Σφάλματα δύναται να προκύψουν από απάτη ή από λάθος και θεωρούνται ουσιώδη όταν, μεμονωμένα ή αθροιστικά, θα μπορούσε εύλογα να αναμένεται ότι θα επηρέαζαν τις χρηματοοικονομικές αποφάσεις των χρηστών, που λαμβάνονται με βάση αυτές τις εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις. Ως καθήκον του ελέγχου, σύμφωνα με τα ΔΠΕ όπως αυτά έχουν ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία, ασκούμε επαγγελματική κρίση και διατηρούμε επαγγελματικό σκεπτικισμό καθ’ όλη τη διάρκεια του ελέγχου. Επίσης: • • Εντοπίζουμε και αξιολογούμε τους κινδύνους ουσιώδους σφάλματος στις εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος, σχεδιάζοντας και διενεργώντας ελεγκτικές διαδικασίες που ανταποκρίνονται στους κινδύνους αυτούς και αποκτούμε ελεγκτικά τεκμήρια που είναι επαρκή και κατάλληλα για να παρέχουν βάση για την γνώμη μας. Ο κίνδυνος μη εντοπισμού ουσιώδους σφάλματος που οφείλεται σε απάτη είναι υψηλότερος από αυτόν που οφείλεται σε λάθος, καθώς η απάτη μπορεί να εμπεριέχει συμπαιγνία, πλαστογραφία, εσκεμμένες παραλείψεις, ψευδείς διαβεβαιώσεις ή παράκαμψη των εσωτερικών δικλίδων ελέγχου. Κατανοούμε τις εσωτερικές δικλίδες ελέγχου που σχετίζονται με τον έλεγχο, με σκοπό το σχεδιασμό ελεγκτικών διαδικασιών κατάλληλων για τις περιστάσεις, αλλά όχι με σκοπό την διατύπωση γνώμης επί της αποτελεσματικότητας των εσωτερικών δικλίδων ελέγχου της Εταιρίας και του Ομίλου. • Αξιολογούμε την καταλληλότητα των λογιστικών αρχών και μεθόδων που χρησιμοποιήθηκαν και το εύλογο των λογιστικών εκτιμήσεων και των σχετικών γνωστοποιήσεων που έγιναν από τη Διοίκηση. • Αποφαινόμαστε για την καταλληλότητα της χρήσης από τη Διοίκηση της λογιστικής βάσης της συνεχιζόμενης δραστηριότητας και με βάση τα ελεγκτικά τεκμήρια που αποκτήθηκαν για το εάν υπάρχει ουσιώδης αβεβαιότητα σχετικά με γεγονότα ή συνθήκες που μπορεί να υποδηλώνουν ουσιώδη αβεβαιότητα ως προς την ικανότητα της Εταιρίας και του Ομίλου να συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους. Εάν συμπεράνουμε ότι υφίσταται ουσιώδης αβεβαιότητα, είμαστε υποχρεωμένοι στην έκθεση ελεγκτή να επιστήσουμε την προσοχή στις σχετικές γνωστοποιήσεις των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων ή εάν αυτές οι γνωστοποιήσεις είναι ανεπαρκείς να διαφοροποιήσουμε τη γνώμη μας. Τα συμπεράσματά μας βασίζονται σε ελεγκτικά τεκμήρια που αποκτώνται μέχρι την ημερομηνία της έκθεσης ελεγκτή. Ωστόσο, μελλοντικά γεγονότα ή συνθήκες ενδέχεται να έχουν ως αποτέλεσμα η Εταιρία και ο Όμιλος να παύσουν να λειτουργούν ως συνεχιζόμενη δραστηριότητα. • Αξιολογούμε τη συνολική παρουσίαση, τη δομή και το περιεχόμενο των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων, συμπεριλαμβανομένων των γνωστοποιήσεων, καθώς και το κατά πόσο οι εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις απεικονίζουν τις υποκείμενες συναλλαγές και τα γεγονότα με τρόπο που επιτυγχάνεται η εύλογη παρουσίαση. • Αποκτούμε επαρκή και κατάλληλα ελεγκτικά τεκμήρια αναφορικά με την χρηματοοικονομική πληροφόρηση των οντοτήτων ή των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων εντός του Ομίλου για την έκφραση γνώμης επί των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων. Είμαστε υπεύθυνοι για την καθοδήγηση, την επίβλεψη και την εκτέλεση του ελέγχου της Εταιρίας και των θυγατρικών της. Παραμένουμε αποκλειστικά υπεύθυνοι για την ελεγκτική μας γνώμη. Ευρωπαϊκή Πίστη Α.Ε.Γ.Α. | 55 Δ Δ Δ Δ Δ Δ Δ Δ Μεταξύ άλλων θεμάτων, κοινοποιούμε στους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση, το σχεδιαζόμενο εύρος και το χρονοδιάγραμμα του ελέγχου, καθώς και σημαντικά ευρήματα του ελέγχου, συμπεριλαμβανομένων όποιων σημαντικών ελλείψεων στις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου εντοπίζουμε κατά τη διάρκεια του ελέγχου μας. Επιπλέον, δηλώνουμε προς τους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση ότι έχουμε συμμορφωθεί με τις σχετικές απαιτήσεις δεοντολογίας περί ανεξαρτησίας και γνωστοποιούμε προς αυτούς όλες τις σχέσεις και άλλα θέματα που μπορεί εύλογα να θεωρηθεί ότι επηρεάζουν την ανεξαρτησία μας και τα σχετικά μέτρα προστασίας, όπου συντρέχει περίπτωση. Από τα θέματα που γνωστοποιήθηκαν στους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση, καθορίζουμε τα θέματα εκείνα που ήταν εξέχουσας σημασίας για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων της ελεγχόμενης χρήσεως και ως εκ τούτου αποτελούν τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου. Έκθεση επί Άλλων Νομικών και Κανονιστικών Απαιτήσεων 1. Έκθεση Διαχείρισης Διοικητικού Συμβουλίου Λαμβάνοντας υπόψη ότι η Διοίκηση έχει την ευθύνη για την κατάρτιση της Έκθεσης Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου και της Δήλωσης Εταιρικής Διακυβέρνησης που περιλαμβάνεται στην έκθεση αυτή κατ’ εφαρμογή των διατάξεων της παραγράφου 5 του άρθρου 2 του Ν. 4336/2015 (μέρος Β), σημειώνουμε ότι: α) Στην Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου περιλαμβάνεται δήλωση εταιρικής διακυβέρνησης, η οποία παρέχει τα πληροφοριακά στοιχεία που ορίζονται στο άρθρο 152 του Ν 4548/2018. β) Κατά τη γνώμη μας η Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου έχει καταρτισθεί σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές απαιτήσεις των άρθρων 150-151 και της παραγράφου 1 (περιπτώσεις γ’ και δ’) του άρθρου 152 του Ν.4548/2018 και το περιεχόμενο αυτής αντιστοιχεί με τις συνημμένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις της χρήσης που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019. γ) Με βάση τη γνώση που αποκτήσαμε κατά το έλεγχό μας, για την Ευρωπαϊκή Πίστης Ανώνυμος Εταιρία Γενικών Ασφαλίσεων και το περιβάλλον της, δεν έχουμε εντοπίσει ουσιώδεις ανακρίβειες στην Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού της Συμβουλίου. 2. Συμπληρωματική Έκθεση προς την Επιτροπή Ελέγχου Η γνώμη μας επί των συνημμένων εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων είναι συνεπής με τη Συμπληρωματική Έκθεσή μας προς την Επιτροπή Ελέγχου της Εταιρίας, που προβλέπεται από το άρθρο 11 του κανονισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) αριθ. 537/2014. 3. Παροχή Μη Ελεγκτικών Υπηρεσιών Δεν παρείχαμε στην Εταιρία και τις θυγατρικές της μη ελεγκτικές υπηρεσίες που απαγορεύονται σύμφωνα με το άρθρο 5 του κανονισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) αριθ. 537/2014. 56 | Ετήσια Χρηματοοικονομική Έκθεση 2019 4. Διορισμός Ελεγκτή Διοριστήκαμε για πρώτη φορά ως Ορκωτοί Ελεγκτές Λογιστές της Εταιρίας με την από 22 Μαΐου 2018 απόφαση της ετήσιας τακτικής γενικής συνέλευσης των μετόχων. Έκτοτε ο διορισμός έχει ανανεωθεί για 1 έτος με βάση τις κατ΄έτος λαμβανόμενες αποφάσεις της τακτικής γενικής συνέλευσης των μετόχων. Αθήνα, 7 Απριλίου 2020 Η Ορκωτός Ελεγκτής Λογιστής Δέσποινα Ξενάκη Α.Μ. ΣΟΕΛ: 14161 Deloitte Ανώνυμη Εταιρία Ορκωτών Ελεγκτών Λογιστών Φραγκοκκλησιάς 3α & Γρανικού, 151 25 Μαρούσι Α.Μ. ΣΟΕΛ: Ε 120 Δ Δ Δ Δ Δ Δ Δ Δ Deloitte Certified Public Accountants Societe Anonyme, a Greek company, registered in Greece with registered number 001223601000 and its registered office at Athens, 3a Fragkokklisias & Granikou str., 151 25, is an affiliate of Deloitte Central Mediterranean S.r.l., a company limited by guarantee registered in Italy with registered number 09599600963 and its registered office at Via Tortona no. 25, 20144, Milan, Italy. Deloitte Central Mediterranean S.r.l. is the affiliate for the territories of Italy, Greece and Malta of Deloitte NSE LLP, a UK limited liability partnership and member firm of Deloitte Touche Tohmatsu Limited, a UK private company limited by guarantee (“DTTL”). DTTL and each of its member firms are legally separate and independent entities. DTTL, Deloitte NSE LLP and Deloitte Central Mediterranean S.r.l. do not provide services to clients. Please see www.deloitte.com/about to learn more about our global network of member firms. © 2020 Deloitte Central Mediterranean. All rights reserved. Ευρωπαϊκή Πίστη Α.Ε.Γ.Α. | 57 Ε. Ετήσιες Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις Ενοποιημένες και Εταιρικές Σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς που έχουν εγκριθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. 58 | Ετήσια Χρηματοοικονομική Έκθεση 2019 Οι Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις που παρατίθενται, εγκρίθηκαν από το Διοικητικό Συμβούλιο της «Ευρωπαϊκή Πίστη Α.Ε.Γ.Α.» στις 07 Απριλίου 2020 και έχουν δημοσιοποιηθεί με την ανάρτηση τους στο διαδίκτυο, στη διεύθυνση www.europaikipisti.gr καθώς και στο διαδικτυακό χώρο του Χρηματιστηρίου Αθηνών. Οι Χρηματοοικονομικές αυτές καταστάσεις υπόκεινται στην έγκριση της Ετήσιας Τακτικής Γενικής Συνέλευσης των μετόχων της Μητρικής Εταιρίας. Ε Ε Ε Ε Ε Ε Ε Ε Ευρωπαϊκή Πίστη Α.Ε.Γ.Α. | 59 Κατάσταση Συνολικού Εισοδήματος Κατάσταση Συνολικού Εισοδήματος Ποσά σε χιλ. € Όμιλος Μητρική Εταιρία Σημ. 01/01-31/12/19 01/01-31/12/18 01/01-31/12/19 01/01-31/12/18 Εγγεγραμένα (μικτά) ασφάλιστρα και συναφή έσοδα 6.1 212.393 191.008 212.393 191.008 Μείον: Εκχωρηθέντα ασφάλιστρα σε αντασφαλιστές 6.2 -17.066 -15.624 -17.066 -15.624 195.327 175.384 195.327 175.384 -4.095 -2.095 -4.095 -2.095 191.232 173.289 191.232 173.289 Καθαρά από αντασφάλιση εγγεγραμμένα ασφάλιστρα και συναφή έσοδα Μεταβολή αποθέματος μη δεδουλευμένων ασφαλίστρων 6.3 Καθαρά δεδουλευμένα ασφάλιστρα και συναφή έσοδα Έσοδα επενδύσεων 6.4 3.863 3.437 3.860 3.436 Κέρδη/ζημίες από πώληση χρηματοοικονομικών στοιχείων 6.5 5.866 2.444 5.862 2.414 Κέρδη/ζημίες από αποτίμηση χρηματοοικονομικών στοιχείων 6.6 2.969 -662 2.804 -605 Έσοδα από μη ασφαλιστική δραστηριότητα 6.7 12.921 11.356 0 0 Κόστος μη ασφαλιστικής δραστηριότητας 6.8 -11.864 -10.335 0 0 Λοιπά έσοδα 6.9 1.392 629 1.910 723 15.147 6.869 14.436 5.968 Σύνολο Εσόδων Αποζημειώσεις ασφαλισμένων 6.10 -102.186 -93.551 -102.186 -93.551 Δεδουλευμένες προμήθειες παραγωγής 6.11 -36.123 -34.234 -36.123 -34.234 Επιβάρυνση από Ασφαλιστικές προβλέψεις 6.12 -15.696 -9.288 -15.696 -9.288 Χρηματοοικονομικό κόστος 6.13 -162 -111 -125 -75 Έξοδα διάθεσης 6.14 -14.812 -13.625 -14.947 -13.839 Έξοδα διοικητικής λειτουργίας 6.15 -13.346 -12.808 -12.574 -12.203 Λοιπά Έξοδα 6.16 -1.657 -1.154 -1.567 -1.126 22.397 15.387 22.450 14.941 Κέρδος (Ζημία) προ φόρων Φόρος Εισοδήματος 6.17 Κέρδος (Ζημία) χρήσης -4.891 -4.673 -4.756 -4.444 17.506 10.714 17.694 10.497 Λοιπά συνολικά εισοδήματα, μετά από φόρους: Ποσά που ενδέχεται να αναταξινομηθούν μεταγενέστερα στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων Αξιόγραφα διαθέσιμα προς πώληση, μετά από φόρους 9.669 -6.467 9.669 -6.467 Σύνολο 9.669 -6.467 9.669 -6.467 Ποσά που δεν ενδέχεται να αναταξινομούνται μεταγενέστερα στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων Αποθεματικό επανεκτίμησης ακινήτων Υποχρεώσεις από προγράμματα καθορισμένων παροχών Σύνολο 2.694 -90 2.694 -90 31 -225 159 -215 2.725 -315 2.853 -305 Λοιπά συνολικά εισοδήματα μετά από φόρους 12.394 -6.782 12.522 -6.772 Συνολικά εισοδήματα μετά από φόρους 29.900 3.932 30.216 3.725 Μετόχους της Μητρικής 29.901 3.931 30.216 3.725 Δικαιώματα μειοψηφίας -1 1 0 0 29.900 3.932 30.216 3.725 0,6372 0,3895 0,6442 0,3817 Τα συγκεντρωτικά συνολικά εισοδήματα αποδίδοντα σε: Σύνολο Βασικά κέρδη (ζημιά) ανά μετοχή (Ποσά σε €) 6.18 Οι σημειώσεις που ακολουθούν στις σελίδες 65 έως 130 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των Ετήσιων Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων. 60 | Ετήσια Χρηματοοικονομική Έκθεση 2019 Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης (ποσά σε χιλ. €) Σημ. Όμιλος 31/12/2019 Μητρική Εταιρία 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 Ενεργητικό Ενσώματα Πάγια Περιουσιακά Στοιχεία 7.1 22.171 18.412 21.816 18.068 Δικαιώματα χρήσης παγίων 7.2 1.356 0 1.269 0 Επενδύσεις σε ακίνητα 7.3 16.957 15.858 16.957 15.858 Άυλα Περουσιακά Στοιχεία 7.4 1.775 1.455 1.714 1.389 Αξιόγραφα διαθέσιμα προς πώληση 7.5 345.553 307.028 345.553 307.028 Αξιόγραφα διακρατούμενα ως τη λήξη 7.6 0 502 0 502 Αξιόγραφα σε εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων 7.7 1.572 1.352 0 0 Επενδύσεις σε συνδεδεμένες επιχειρήσεις 7.8 0 0 3.998 3.425 Επενδύσεις για λογαριασμό Ασφαλισμένων Ζωής που φέρουν τον επενδυτικό κίνδυνο (UNIT LINKED) 7.9 11.005 9.729 11.005 9.729 Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις 7.10 231 210 0 0 Δάνεια σε προσωπικό,ασφαλιστές και ασφαλισμένους Ζωής 7.11 1.893 2.391 1.893 2.391 Απαιτήσεις από ασφαλισμένους 7.12 16.006 14.332 16.006 14.332 Απαιτήσεις από αντασφαλιστές 7.13 9.924 11.670 9.924 11.670 Απαιτήσεις από αντασφαλιστικές δραστηριότητες 7.14 0 0 0 0 Προμήθειες και άλλα έξοδα παραγωγής επόμενων χρήσεων 7.15 19.123 17.591 19.123 17.591 Λοιπές Απαιτήσεις 7.16 17.505 17.614 14.551 14.789 408 3.808 332 3.769 7.17 16.266 7.483 15.572 6.982 481.745 429.435 479.713 427.523 Απαιτήσεις από φόρο εισοδήματος Ταμείο και ταμειακά ισοδύναμα Σύνολο Ενεργητικού Ίδια Κεφάλαια και Υποχρεώσεις Ίδια κεφάλαια Μετοχικό Κεφάλαιο καταβεβλημένο 7.21 17.327 17.327 17.327 17.327 Διαφορά από έκδοση μετοχών υπέρ το άρτιο 7.21 18.841 18.841 18.841 18.841 -1.018 0 -1.018 0 38.979 26.616 38.713 26.350 Ε Ε Ίδιοι Τίτλοι Αποθεματικά 7.22 Αποτέλεσμα εις Νέον 67.045 53.082 68.249 53.971 Σύνολο Ιδίων Κεφαλαίων Μητρικής 141.174 115.866 142.112 116.489 52 52 0 0 141.226 115.918 142.112 116.489 302.559 285.704 302.559 285.704 5.700 4.222 5.700 4.222 Μη ελέγχουσες συμμετοχές Σύνολο Ιδίων Κεφαλαίων Υποχρεώσεις Μαθηματικά αποθέματα και τεχνικές ασφαλιστικές προβλέψεις 7.18 Υποχρεώσεις προς ασφαλιστές,πράκτορες και συνεργάτες πωλήσεων Υποχρεώσεις προς αντασφαλιστές 7.13 269 182 269 182 Αναβαλλόμενες φορολογικές υποχρεώσεις 7.10 4.689 206 4.815 206 Υποχρεώσεις μισθώσεων 7.2 1.375 0 1.279 0 Λοιπές υποχρεώσεις 7.19 23.268 20.741 21.011 18.694 Προβλέψεις 7.20 2.659 2.434 1.968 2.026 Τρέχων φόρος εισοδήματος 0 28 0 0 Σύνολο υποχρεώσεων 340.519 313.517 337.601 311.034 Σύνολο Ιδίων Κεφαλαίων και υποχρεώσεων 481.745 429.435 479.713 427.523 Οι σημειώσεις που ακολουθούν στις σελίδες 65 έως 130 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των Ετήσιων Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων. Ευρωπαϊκή Πίστη Α.Ε.Γ.Α. | 61 Ε Ε Ε Ε Ε Ε Κατάσταση Ταμειακών Ροών (ποσά σε χιλ. €) Όμιλος 31/12/2019 Κέρδος προ φόρων Αποσβέσεις 22.397 Μητρική Εταιρία 31/12/2018 15.387 31/12/2019 22.450 31/12/2018 14.941 2.167 1.228 2.052 1.164 -12.699 -5.219 -12.526 -5.245 Εσοδα αποτίμησης θυγατρικών 0 0 -543 -97 Κέρδη / (Ζημίες) πώλησης παγίων στοιχείων 9 -6 9 -6 Εσοδα επενδύσεων Τόκοι χρεωστικοί 162 111 125 75 Απομειώσεις/Διαγραφές 534 547 537 544 19.791 11.382 19.791 11.382 401 170 222 137 32.762 23.600 32.117 22.895 (Αύξηση) / Μείωση απαιτήσεων -4.942 -522 -4.619 -543 Αύξηση / (Μείωση) υποχρεώσεων 3.858 325 3.821 175 -162 -99 -125 -63 Αγορές χρηματοοικονομικών στοιχείων -229.873 -185.977 -229.873 -185.977 Πωλήσεις χρηματοοικονομικών στοιχείων 208.709 172.543 208.709 172.543 7.557 4.624 7.551 4.650 0 -10.362 0 -10.035 (Αύξηση) / Μείωση επενδύσεων για λογαριασμό ασφαλισμένων Ζωής που φέρουν τον επενδυτικό κίνδυνο (UNIT LINKED) -1.276 1.331 -1.276 1.331 Καθαρές ταμειακές ροές από λειτουργικές δραστηριότητες 16.633 5.463 16.305 4.976 -2.604 -2.073 -2.519 -1.904 25 48 25 0 -223 -1.434 0 0 169 1.056 0 0 Αγορές συμμετοχών 0 0 -30 -2 Εσοδα επενδύσεων 0 0 0 0 -2.633 -2.403 -2.524 -1.906 Μερίσματα -3.579 -3.302 -3.579 -3.302 Αγορά Ιδίων μετοχών -1.018 0 -1.018 0 Ασφαλιστικές προβλέψεις Προβλέψεις Εκμεταλλεύσεως Ταμειακες ροές από λειτουργικές δραστηριότητες πριν τις μεταβολές στα λειτουργικά περουσιακά στοιχεία Μεταβολές στα λειτουργικά περουσιακά στοιχεία Τόκοι χρεωστικοί καταβλημένοι Εσοδα επενδύσεων Καταβλημένος φόρος εισοδήματος Ταμειακές ροές από επενδυτικές δραστηριότητες Αγορές άυλων και ενσώματων πάγιων περουσιακών στοιχείων Πωλήσεις άυλων και ενσώματων πάγιων περουσιακών στοιχείων Αγορές χρηματοοικονομικών στοιχείων Πωλήσεις χρηματοοικονομικών στοιχείων Καθαρές ταμειακές ροές από επενδυτικές δραστηριότητες Ταμειακές ροές από χρηματοδοτικές δραστηριότητες Αγορά δικαιωμάτων μειοψηφίας 1 0 0 0 -621 0 -594 0 Καθαρές ταμειακές ροές από χρηματοδοτικές δραστηριότητες -5.217 -3.302 -5.191 -3.302 Καθαρη αύξηση (μείωση) ταμειακών διαθεσίμων και ισοδυνάμων 8.783 -242 8.590 -232 Ταμείο και ταμειακά ισοδύναμα στην αρχή της χρήσης 7.483 7.725 6.982 7.214 16.266 7.483 15.572 6.982 Χρηματοδοτικές μισθώσεις Ταμείο και ταμειακά ισοδύναμα στο τέλος της χρήσης Οι σημειώσεις που ακολουθούν στις σελίδες 65 έως 130 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των Ετήσιων Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων. 62 | Ετήσια Χρηματοοικονομική Έκθεση 2019 Κατάσταση Μεταβολών Ιδίων Κεφαλαίων Όμιλος (ποσά σε χιλ. €) Υπόλοιπα 01/01/2018 Μετοχικό κεφάλαιο Αποθεματικό από έκδοση μετοχών υπέρ το άρτιο Ίδιοι τίτλοι Αποθεματικά Σωρευμένα Κέρδη/ Ζημιές Μη ελέγχουσες συμμετοχές Σύνολο ιδίων Κεφαλαίων 17.327 18.841 0 26.905 52.279 49 115.401 Επίδραση εφαρμογής Δ.Π.Χ.Α. 9 θυγατρικών 0 0 0 -12 -106 0 -118 Αναπροσαρμοσμένο υπόλοιπο 01/01/2018 17.327 18.841 0 26.893 52.173 49 115.283 Αποτέλεσμα περιόδου 0 0 0 0 10.713 1 10.714 Τακτικό αποθεματικό 0 0 0 3.311 -3.311 0 0 Καθαρό εισόδημα καταχωρημένο απ' ευθείας στην καθαρή θέση (διαθέσιμα για πώληση) 0 0 0 -3.498 -2.969 0 -6.467 Καθαρό εισόδημα καταχωρημένο απ' ευθείας στην καθαρή θέση (αναπροσαρμογή ακινήτων) 0 0 0 -90 0 0 -90 Αναλογιστικό αποτέλεσμα σε προγράμματα καθορισμένων παροχών 0 0 0 0 -226 0 -226 Αγορά δικαιωμάτων μειοψηφίας 0 0 0 0 2 2 4 Διανεμηθέν μέρισμα 0 0 0 0 -3.300 0 -3.300 Υπόλοιπα 31/12/2018 17.327 18.841 0 26.616 53.082 52 115.918 Υπόλοιπα 01/01/2019 17.327 18.841 0 26.616 53.082 52 115.918 Αποτέλεσμα περιόδου 0 0 0 0 17.504 2 17.506 Καθαρό εισόδημα καταχωρημένο απ' ευθείας στην καθαρή θέση (διαθέσιμα για πώληση) 0 0 0 9.669 0 0 9.669 Καθαρό εισόδημα καταχωρημένο απ' ευθείας στην καθαρή θέση (αναπροσαρμογή ακινήτων) 0 0 0 2.694 0 0 2.694 Αναλογιστικό αποτέλεσμα σε προγράμματα καθορισμένων παροχών 0 Ε Ε 0 Διανεμηθέν μέρισμα Υπόλοιπα 31/12/2019 0 0 34 -3 31 Ε Ε Ε -1.018 Αγορά ιδίων τίτλων Αύξηση κεφαλαίου Ε Ε 0 0 0 -1.018 0 0 1 1 0 0 0 0 -3.575 0 -3.575 17.327 18.841 -1.018 38.979 67.045 52 141.226 Οι σημειώσεις που ακολουθούν στις σελίδες 65 έως 130 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των Ετήσιων Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων. Ευρωπαϊκή Πίστη Α.Ε.Γ.Α. | 63 Ε Μητρική Εταιρία (ποσά σε χιλ. €) Υπόλοιπα 01/01/2018 Μετοχικό κεφάλαιο Αποθεματικό από έκδοση μετοχών υπέρ το άρτιο 17.327 18.841 Ίδιοι τίτλοι 0 Αποθεματικά 26.626 Αποτέλεσμα περιόδου Τακτικό αποθεματικό Σωρευμένα Κέρδη/ Ζημιές Σύνολο ιδίων Κεφαλαίων 53.270 116.064 10.497 10.497 3.311 -3.311 0 Καθαρό εισόδημα καταχωρημένο απ' ευθείας στην καθαρή θέση (διαθέσιμα για πώληση) -3.497 -2.969 -6.466 Καθαρό εισόδημα καταχωρημένο απ' ευθείας στην καθαρή θέση (αναπροσαρμογή ακινήτων) -90 Αναλογιστικό αποτέλεσμα σε προγράμματα καθορισμένων παροχών Διανεμηθέν μέρισμα -90 -216 -216 -3.300 -3.300 Υπόλοιπα 31/12/2018 17.327 18.841 0 26.350 53.971 116.489 Υπόλοιπα 01/01/2019 17.327 18.841 0 26.350 53.971 116.489 17.694 17.694 Αποτέλεσμα περιόδου Καθαρό εισόδημα καταχωρημένο απ' ευθείας στην καθαρή θέση (διαθέσιμα για πώληση) 9.669 9.669 Καθαρό εισόδημα καταχωρημένο απ' ευθείας στην καθαρή θέση (αναπροσαρμογή ακινήτων) 2.694 2.694 159 Αναλογιστικό αποτέλεσμα σε προγράμματα καθορισμένων παροχών -1.018 Αγορά ιδίων τίτλων -1.018 Διανεμηθέν μέρισμα Υπόλοιπα 31/12/2019 17.327 18.841 -1.018 159 38.713 -3.575 -3.575 68.249 142.112 Οι σημειώσεις που ακολουθούν στις σελίδες 65 έως 130 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των Ετήσιων Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων. 64 | Ετήσια Χρηματοοικονομική Έκθεση 2019 Σημειώσεις επί των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων 1. Γενικές Πληροφορίες για την Εταιρία και τον Όμιλο 1.1 Σύνθεση του Ομίλου H «Ευρωπαϊκή Πίστη Ανώνυμος Εταιρία Γενικών Ασφαλίσεων», (ΑΡ. Μ.Α.Ε. 12855/05/Β/86/35), (ΑΡ. Γ.Ε.ΜΗ. 322801000), ιδρύθηκε το έτος 1977. Η Εταιρία έχει ως σκοπό της, σύμφωνα με το άρθρο 4 του καταστατικού της, την παροχή όλων των ειδών των ασφαλιστικών και αντασφαλιστικών καλύψεων. Έχει την έδρα της στην Λεωφ. Κηφισίας 274, Τ.Κ. 15232, Χαλάνδρι. Ο Όμιλος περιλαμβάνει τις εταιρίες: • Ευρωπαική Πίστη Α.Ε.Γ.Α. (Μητρική) • Alter Ego A.Ε. • Ευρωπαϊκή Πίστη Asset Management Α.Ε.Δ.Α.Κ. • Reliance Μονοπρόσωπη Ανώνυμη Εταιρία Ασφαλιστικών Πρακτορεύσεων 1.2 Σύνθεση του Διοικητικού Συμβουλίου της μητρικής Εταιρίας την 31/12/2019: Το Διοικητικό Συμβούλιο* την 31/12/2019 απαρτίζεται από: • Χαλκιόπουλος Νικόλαος – Πρόεδρος ( εκτελεστικό μέλος) • Βερζοβίτης Στέφανος – Αντιπρόεδρος (εκτελεστικό μέλος) • Γεωργακόπουλος Χρήστος – Διευθύνων Σύμβουλος (εκτελεστικό μέλος) • Keith Morris – (μη εκτελεστικό, ανεξάρτητο μέλος) • Διαμαντόπουλος Γεώργιος – (μη εκτελεστικό, ανεξάρτητο μέλος) • Σαρπ Ερικ Κρίστοφερ – (εκτελεστικό μέλος) • Κωνσταντινίδης Γεώργιος – (μη εκτελεστικό μέλος) • Πούλιος Χριστόφορος – (μη εκτελεστικό, ανεξάρτητο μέλος) • Χρόνης Θεόδωρος – (μη εκτελεστικό μέλος) Η θητεία των μελών λήγει στις 30/06/2024. *Μέσα στο έτος 2019 πραγματοποιήθηκε αλλαγή στη σύνθεση του Διοικητικού Συμβουλίου όπως αναφέρεται και στη Δήλωση Εταιρικής Διακυβέρνησης στην Ενότητα Α ανωτέρω. 1.3 Κανονιστικό πλαίσιο Η «Ευρωπαϊκή Πίστη Α.Ε.Γ.Α.» διέπεται από τις διατάξεις του Ν.4548/2018 «Αναμόρφωση του δικαίου των Ανωνύμων Εταιριών» και από τις ειδικότερες διατάξεις του Ν.4364/2016 «Προσαρμογή της ελληνικής νομοθεσίας στην Οδηγία 2009/138/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβου- λίου, της 25ης Νοεμβρίου 2009, σχετικά με την ανάληψη και την άσκηση δραστηριοτήτων ασφάλισης και αντασφάλισης (Φερεγγυότητα ΙΙ), στα άρθρα 2 και 8 της Οδηγίας 2014/51/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 16ης Απριλίου 2014 σχετικά με την τροποποίηση των Οδηγιών 2003/71/ΕΚ και 2009/138/ΕΚ, και των Κανονισμών (ΕΚ) αριθ. 1060/2009, (ΕΕ) αριθ. 1094/2010 και (ΕΕ) αριθ. 1095/2010, όσον αφορά τις εξουσίες της Ευρωπαϊκής Αρχής Ασφαλίσεων και Επαγγελματικών Συντάξεων (εφεξής ΕΑΑΕΣ) και της Ευρωπαϊκής Αρχής Κινητών Αξιών και Αγορών, καθώς και στο άρθρο 4 της Οδηγίας 2011/89/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Νοεμβρίου 2011, σχετικά με τη συμπληρωματική εποπτεία των χρηματοπιστωτικών οντοτήτων που ανήκουν σε χρηματοπιστωτικούς ομίλους ετερογενών δραστηριοτήτων και συναφείς διατάξεις της νομοθεσίας περί της ιδιωτικής ασφάλισης και άλλες διατάξεις.», όπως ισχύουν σήμερα. Επίσης από κάθε διάταξη ή νόμο ή απόφαση της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς και του Χρηματιστηρίου Αθηνών. Εποπτεύουσα αρχή είναι η Διεύθυνση Εποπτείας Ιδιωτικής Ασφάλισης της Τραπέζης της Ελλάδος. 2. Ακολουθούμενες Λογιστικές Αρχές 2.1 Βάση παρουσίασης των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων Οι παρούσες χρηματοοικονομικές καταστάσεις της Μητρικής Εταιρίας και του Ομίλου, συντάχθηκαν με βάση τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (Δ.Π.Χ.Α.) όπως αυτά έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση, Οι παρούσες χρηματοοικονομικές καταστάσεις έχουν συνταχθεί σύμφωνα με την αρχή του ιστορικού κόστους και την αρχή της συνέχισης της δραστηριότητας «going concern». Οι χρηματοοικονομικές καταστάσεις έχουν συνταχθεί με βάση την αρχή της συνεχιζόμενης δραστηριότητας (going concern), η οποία κρίθηκε κατάλληλη από το Διοικητικό Συμβούλιο, αξιολογώντας τα ακόλουθα: Στην χρήση 2019, η ελληνική οικονομία εμφάνισε για τρίτη συνεχόμενη χρονιά σημάδια ανάπτυξης. Ο ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ διαμορφώθηκε σε 1,9% για το έτος 2019, σύμφωνα με τα προσωρινά στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ). Οι ελληνικές τράπεζες φαίνεται να έχουν ξεπεράσει τις δυσκολίες των προηγουμένων ετών, οι κεφαλαιακοί έλεγχοι έχουν εξαλειφθεί και οι εκτιμήσεις για την οικονομική ανάπτυξη είναι θετικές για τα επόμενα χρόνια. Όλα τα ποσά απεικονίζονται σε χιλιάδες Ευρώ (€) εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά. Οι χρηματοοικονομικές καταστάσεις έχουν συνταχθεί σύμφωνα με την αρχή του ιστορικού κόστους, με εξαίρεση το χαρτοφυλάκιο επενδύσεων διαθέσιμων προς πώληση, τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία και υποχρεώσεις στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων καθώς και τα επενδυτικά και ιδιοχρησιμοποιούμενα ακίνητα τα οποία αποτιμώνται στην εύλογη αξία τους. Ευρωπαϊκή Πίστη Α.Ε.Γ.Α. | 65 Ε Ε Ε Ε Ε Ε Ε Ε Η σύνταξη των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων σύμφωνα με τα Δ.Π.Χ.Α., προϋποθέτει τη διενέργεια εκτιμήσεων και παραδοχών, οι οποίες ενδέχεται να επηρεάσουν τόσο τα λογιστικά υπόλοιπα των περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων, όσο και τις απαιτούμενες γνωστοποιήσεις για ενδεχόμενες απαιτήσεις και υποχρεώσεις κατά την ημερομηνία σύνταξης των χρηματοοικονομικών Καταστάσεων, όπως επίσης και το ύψος των εσόδων και εξόδων που αναγνωρίσθηκαν κατά τη διάρκεια της περιόδου αναφοράς. Η χρήση των διαθέσιμων πληροφοριών και η άσκηση εκτιμήσεων και παραδοχών στην εφαρμογή των λογιστικών αρχών, αποτελούν αναπόσπαστα στοιχεία για τη διενέργεια εκτιμήσεων στις ακόλουθες περιοχές: προβλέψεις απομείωσης αξίας δανείων και λοιπών απαιτήσεων, αποτίμηση χρηματοοικονομικών μέσων μη διαπραγματεύσιμων σε ενεργή αγορά, περιλαμβανομένων παραγώγων μη διαπραγματεύσιμων σε οργανωμένη αγορά παραγώγων και κάποιοι χρεωστικών τίτλων, απομείωση αξία χαρτοφυλακίου επενδύσεων, έλεγχος απομείωσης της υπεραξίας και των άυλων περιουσιακών στοιχείων από επιχειρηματικές συνενώσεις, έλεγχος της δυνατότητας ανάκτησης των αναβαλλόμενων φορολογικών απαιτήσεων, εκτίμηση των υποχρεώσεων από παροχές στο προσωπικό μετά την έξοδο από την υπηρεσία, των ασφαλιστικών αποθεμάτων, των ενδεχόμενων υποχρεώσεων από εκκρεμείς δικαστικές υποθέσεις και ανοιχτές φορολογικές χρήσεις και η ενοποίηση των εταιριών ειδικού σκοπού. 2.2 Αρχή συνέχισης Δραστηριοτήτων (Going Concern) Στις 11.3.2020, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας κήρυξε την κρίση του κορονοϊού (Covid-19) πανδημία. Στην Ελλάδα εμφανίστηκε στις 26 Φεβρουαρίου 2020, και η ελληνική κυβέρνηση έλαβε δραστικά περιοριστικά μέτρα στην κίνηση του πληθυσμού για την περιορισμό της επιδημίας, που επηρέασαν σημαντικά την κοινωνία, και κατά συνέπεια Όμιλο, πελάτες, συνεργάτες, προμηθευτές και το προσωπικό του.. Στις 27/03/2020, η Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφαλίσεων και Επαγγελματικών Συντάξεων (EIOPA) ανακοίνωσε σύμφωνα με το Άρθρο 16 της Κοινοτικής Νομοθεσίας 1094/20101 (EIOPA Regulation), συμβουλευτικές προτάσεις για την ασφαλιστική αγορά, αναφορικά με την υφιστάμενη κατάσταση λόγω του Covid-19. Οι προτάσεις βασίζονται στην Οδηγία 2009/138/ EC2 (Solvency II Directive) και άλλες οδηγίες της ΕΙΟPA οι οποίες και κοινοποιήθηκαν στις εποπτικές αρχές της εκάστοτε χώρας. Η Διοίκηση της εταιρείας, στα πλαίσια της εξέλιξης του φαινομένου της πανδημίας, εξετάζει και εκτιμά τις ενδεχόμενες επιπτώσεις στην χρηματοοικονομική της θέση και παρακολουθεί συστηματικά την Κεφαλαιακή Επάρκεια της Εταιρίας σύμφωνα με την Φερεγγυότητα ΙΙ και προβαίνει στις απαραίτητες ενέργειες για την διατήρηση υψηλής ποιότητας χαρτοφυλακίου επενδύσεων, της Χρηματοοικονομικής της Θέσης και επαρκών εποπτικών κεφαλαίων, έτσι ώστε σε κάθε περίπτωση να έχει επαρκείς συντελεστές φερεγγυότητας. 66 | Ετήσια Χρηματοοικονομική Έκθεση 2019 Συμπέρασμα για την συνέχιση της επιχειρηματικής δραστηριότητας Η Διοίκηση της Εταιρίας εξετάζοντας όλους τους παράγοντες, συνεπεία της πανδημίας του Covid-19, κατά την ημερομηνία σύνταξης των οικονομικών καταστάσεων της, εκτιμά ότι τόσο η Χρηματοοικονομική της Θέση όσο και τα Εποπτικά Κεφάλαια της μητρικής και του Ομίλου, δεν αναμένεται να μεταβληθούν σημαντικά έτσι ώστε να επηρεάσουν την συνέχιση των δραστηριοτήτων της. 2.3 Βασικές Λογιστικές Αρχές Οι ίδιες λογιστικές αρχές και μέθοδοι υπολογισμού έχουν χρησιμοποιηθεί στις παρούσες χρηματοοικονομικές καταστάσεις όπως και στις δημοσιευμένες ετήσιες χρηματοοικονομικές καταστάσεις του Ομίλου για τη χρήση που έληξε την 31η Δεκεμβρίου 2018 εκτός από την υιοθέτηση του Δ.Π.Χ.Α. 16 «Μισθώσεις» του οποίου η εφαρμογή είναι υποχρεωτική από την 1η Ιανουαρίου 2019. Η επίδραση από την εφαρμογή του προαναφερθέντος προτύπου καθώς και οι νέες λογιστικές πολιτικές αυτού έχουν γνωστοποιηθεί ακολούθως στη Σημείωση 2.3.1 Τα νέα και αναθεωρημένα λογιστικά πρότυπα και διερμηνείες, τροποποιήσεις προτύπων και διερμηνείες που εφαρμόζονται είτε στην τρέχουσα είτε σε επόμενες χρήσεις, συμπεριλαμβανομένης της δυνητικής τους επίδρασης στις Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις, παρατίθενται στην Σημείωση 2.4. 2.3.1. Αλλαγές στις Λογιστικές Πολιτικές α. Δ.Π.Χ.Α. 16 (Κανονισμός 2017/1986/31.10.2017) περιλαμβάνει ένα ολοκληρωμένο μοντέλο για την αναγνώριση των μισθώσεων και τον χειρισμό αυτών επί των χρηματοοικονομικών καταστάσεων τόσο για τους μισθωτές όσο και για τους εκμισθωτές. Το νέο Πρότυπο για τις μισθώσεις εισάγει ένα μοντέλο ελέγχου για τον προσδιορισμό των μισθώσεων, διακρίνοντας τις συμβάσεις μίσθωσης από τις συμβάσεις παροχής υπηρεσιών με κριτήριο του εάν το περιουσιακό στοιχείο το οποίο αποτελεί αντικείμενο της μίσθωσης ελέγχεται από τον μισθωτή. Το πρότυπο αυτό αντικαθιστά τα ακόλουθα Πρότυπα και Διερμηνείες: • Δ.Λ.Π. 17 “Μισθώσεις” • Ε.Δ.Δ.Π.Χ.Α. 4 “Ο προσδιορισμός του εάν μια συμφωνία εμπεριέχει μίσθωση” • ΜΕΔ 15 “Λειτουργικές μισθώσεις- Κίνητρα”, και • ΜΕΔ 27 “Εκτίμηση της ουσίας των συναλλαγών που συνεπάγονται τον νομικό τύπο της μίσθωσης”. Το Δ.Π.Χ.Α. 16 εισάγει σημαντικές αλλαγές στην λογιστική αντιμετώπιση των μισθώσεων από την πλευρά του μισθωτή υπό την έννοια ότι καταργείται πλέον η διάκριση μεταξύ της λειτουργικής και χρηματοδοτικής μίσθωσης, όπως ίσχυε κατά το παρελθόν σύμφωνα με το Δ.Λ.Π. 17, και απαιτείται από τον μισθωτή κατά την έναρξη της μίσθωσης η αναγνώριση ενός περιουσιακού στοιχείου με δικαίωμα χρήσης και μιας υποχρέωσης από την μίσθωση για όλες τις μισθώσεις με εξαίρεση τις βραχυπρόθεσμες μισθώσεις και τις μισθώσεις υποκείμενου περιουσιακού στοιχείου χαμηλής αξίας. Αντιθέτως με τις αλλαγές που έχουν επέλθει στην λογιστική αντιμετώπιση των μισθώσεων για τους μισθωτές, οι απαιτήσεις του Δ.Π.Χ.Α. 16 για την λογιστική αντιμετώπιση των μισθώσεων από την πλευρά των εκμισθωτών παρέμειναν σε μεγάλο βαθμό άθικτες εν συγκρίσει με το Δ.Λ.Π. 17, και κατά συνέπεια, συνεχίζεται να απαιτείται από τους εκμισθωτές η ταξινόμηση των μισθώσεων ως χρηματοδοτικές ή λειτουργικές. Παρόλα αυτά, σύμφωνα με το Δ.Π.Χ.Α. 16, ο ενδιάμεσος εκμισθωτής (υπεκμισθωτής) πρέπει να ταξινομήσει την υπεκμίσθωση ως χρηματοδοτική ή λειτουργική έχοντας ως κριτήριο το περιουσιακό στοιχείο με δικαίωμα χρήσης της κύριας μίσθωσης και όχι το υποκείμενο περιουσιακό στοιχείο. Επιπλέον, το Δ.Π.Χ.Α. 16 παρέχει καθοδήγηση ως προς την λογιστική αντιμετώπιση των συναλλαγών πώλησης και επαναμίσθωσης ενός περιουσιακού στοιχείου και απαιτεί εν συνόλω την διενέργεια εκτεταμένων γνωστοποιήσεων σε σύγκριση με το Δ.Λ.Π. 17. Ο Όμιλος εφάρμοσε για πρώτη φορά το Δ.Π.Χ.Α. 16 την 1η Ιανουαρίου 2019 (ημερομηνία υποχρεωτικής εφαρμογής του), χρησιμοποιώντας την τροποποιημένη αναδρομική προσέγγιση (modified retrospective approach). Όλες οι αλλαγές που επήλθαν κατά την μετάβαση στο Δ.Π.Χ.Α. 16 αναγνωρίστηκαν την 1η Ιανουαρίου 2019 ως προσαρμογές στο υπόλοιπο έναρξης των αντίστοιχων κονδυλίων της Κατάστασης Οικονομικής Θέσης του Ομίλου (Σημείωση 2.3.1.1) χωρίς να επαναδιατυπωθούν τα συγκριτικά στοιχεία και χωρίς επίδραση στο υπόλοιπο έναρξης Κερδών εις νέον. β. Αποτίμηση των επενδύσεων σε θυγατρικές, συγγενείς και κοινοπραξίες στις ατομικές χρηματοοικονομικές οικονομικές καταστάσεις της Μητρικής Μέχρι και την 31.12.2018 στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις της Μητρικής οι θυγατρικές, οι συγγενείς και οι κοινοπραξίες καταχωρούνταν στο κόστος κτήσης μείον τυχόν πρόβλεψη απομείωσης. Ωστόσο, από την 01.01.2019 άλλαξε τη λογιστική αρχή και στο εξής αποτιμά τις επενδύσεις αυτές στην εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων, καθώς η Διοίκηση του Ομίλου θεωρεί με τον τρόπο αυτό αποτυπώνεται πιο αξιόπιστα η απόδοση των επενδύσεων της μητρικής Εταιρίας στις Εταιρικές χρηματοοικονομικές καταστάσεις της. Η νέα λογιστική αρχή περιγράφεται αναλυτικά στο 2.5.8 Δεν υπήρξε επίδραση στα κονδύλια της προηγούμενης χρήσης από την αλλαγή αυτή, καθώς η αξία αποτίμησης (κτήσης μείον απομείωση) των επενδύσεων αυτών την 31.12.2018 ήταν ίση με την εύλογη αξία τους την ημερομηνία αυτή. 2.4 Νέα πρότυπα και διερμηνείες Νέα Δ.Π.Χ.Α., διερμηνείες και τροποποιήσεις που θα τεθούν σε ισχύ μετά το έτος 2020 Νέο Δ.Π.Χ.Α. 17 «Ασφαλιστήρια Συμβόλαια» - Δ.Π.Χ.Α 9 «Χρηματοοικονομικά Μέσα» Ισχύει για χρήσεις µε έναρξη από 1.1.2022. Την 18.5.2017 το Συμβούλιο των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων εξέδωσε το Δ.Π.Χ.Α. 17 το οποίο αντικαθιστά το ΔΠΧΠ 4 «Ασφαλιστήρια Συμβόλαια». Σε αντίθεση µε το Δ.Π.Χ.Α. 4, το νέο πρότυπο εισάγει µία συνεπή µεθοδολογία αποτίµησης των ασφαλιστηρίων συμβολαίων. Οι κυριότερες αρχές του Δ.Π.Χ.Α. 17 είναι οι ακόλουθες: Μία εταιρία: • προσδιορίζει ως ασφαλιστήρια συµβόλαια τις συµβάσεις εκείνες µε τις οποίες η οικονοµική οντότητα αποδέχεται σηµαντικό ασφαλιστικό κίνδυνο από άλλο µέρος (τον αντισυµβαλλόµενο) συµφωνώντας να αποζηµιώσει τον αντισυµβαλλόµενο εάν ένα συγκεκριµένο αβέβαιο µελλοντικό συµβάν επηρεάζει αρνητικά τον αντισυµβαλλόµενο, • διαχωρίζει συγκεκριµένα ενσωµατωµένα παράγωγα, διακριτά επενδυτικά στοιχεία και διαφορετικές υποχρεώσεις απόδοσης από τα ασφαλιστήρια συµβόλαια, • διαχωρίζει τις συµβάσεις σε οµάδες που θα αναγνωρίσει και θα αποτιµήσει, • αναγνωρίζει και αποτιµά τις οµάδες των ασφαλιστηρίων συµβολαίων µε βάση: i. ii. ένα ποσό που αντιπροσωπεύει το µη δεδουλευµένο κέρδος στην οµάδα των συµβάσεων (το συµβατικό περιθώριο παροχής υπηρεσιών), • Από την αλλαγή αυτή επηρεάστηκαν θετικά • τα κέρδη της χρήσεως 2019 κατά € 543χιλ., που προέκυψαν από την αποτίμηση στην εύλογη αξία, που περιλαμβάνονται στο κονδύλι Λοιπά Εσοδα της Κατάστασης Συνολικού Εισοδήματος. • τα κέρδη ανά μετοχή κατά € 0,02. µια αναπροσαρµοσµένη ως προς τον κίνδυνο παρούσα αξία των µελλοντικών ταµειακών ροών (ταµειακές ροές εκπλήρωσης) που ενσωµατώνει όλες τις διαθέσιµες πληροφορίες σχετικά µε τις ταµειακές ροές εκπλήρωσης µε τρόπο που συνάδει µε τις παρατηρήσιµες πληροφορίες της αγοράς, πλέον (εάν αυτή η αξία είναι µια υποχρέωση) ή µείον (αν η αξία αυτή είναι περιουσιακό στοιχείο) • αναγνωρίζει το κέρδος από µια οµάδα ασφαλιστηρίων συµβολαίων κατά τη διάρκεια της περιόδου που η οικονοµική οντότητα παρέχει ασφαλιστική κάλυψη και καθώς η οικονοµική οντότητα αποδεσµεύεται από τον κίνδυνο. Εάν µια οµάδα συµβολαίων είναι ή καθίσταται ζηµιογόνος, η οντότητα αναγνωρίζει αµέσως τη ζηµία, παρουσιάζει ξεχωριστά τα έσοδα από ασφαλιστικές εργασίες, τα έξοδα ασφαλιστικών υπηρεσιών και τα έσοδα ή έξοδα χρηµατοδότησης της ασφάλισης και γνωστοποιεί πληροφορίες που επιτρέπουν στους χρήστες των οικονοµικών καταστάσεων να εκτιµήσουν την επίδραση που έχουν οι συµβάσεις που εµπίπτουν στο πεδίο εφαρµογής του Δ.Π.Χ.Α. 17 στην οικονοµική θέση, στη χρηµατοοικονοµική απόδοση και στις ταµειακές ροές της. Ευρωπαϊκή Πίστη Α.Ε.Γ.Α. | 67 Ε Ε Ε Ε Ε Ε Ε Ε Η λεπτομερής εφαρμογή του Δ.Π.Χ.Α. 17 αξιολογείται επί του παρόντος από τον Όμιλο. Μέσα στο 2019 υλοποιήθηκαν πληθώρα δράσεων και εκπαιδεύσεων σχετικά με το νέο πρότυπο. Επίσης, η Διοίκηση του Ομίλου έχει προβεί σε σύναψη συνεργασίας με συμβουλευτική εταιρία καθώς και στην αγορά εξειδικευμένου λογισμικού για την υποστήριξη του νέου προτύπου. Την χρονική στιγμή σύνταξης της παρούσας έκθεσης ο Όμιλος συνεχίζει της ενέργειες για την πλήρη υιοθέτηση του προτύπου. Στις 17/03/2020 το Συμβούλιο Διεθνών Λογιστικών Προτύπων (IASB) ανακοίνωσε μια περαιτέρω παράταση ενός έτους της ημερομηνίας εφαρμογής του Δ.Π.Χ.Α.17 «Ασφαλιστήρια Συμβόλαια», οπότε η ημερομηνία έναρξης ισχύος του προτύπου θα είναι πλέον από την 01/01/2023. Το Συμβούλιο αποφάσισε επίσης να επεκτείνει την παραπάνω παράταση, σχετικά με την εφαρμογή του Δ.Π.Χ.Α. 9 «Χρηματοοικονομικά Μέσα» ώστε να μπορούν να εφαρμοστούν τα Δ.Π.Χ.Α. 9 και Δ.Π.Χ.Α. 17 ταυτόχρονα. Στις 17/03/2020 το Συμβούλιο Διεθνών Λογιστικών Προτύπων (IASB) ανακοίνωσε μια περαιτέρω παράταση ενός έτους της ημερομηνίας εφαρμογής του Δ.Π.Χ.Α.17 «Ασφαλιστήρια Συμβόλαια», οπότε η ημερομηνία έναρξης ισχύος του προτύπου θα είναι πλέον από την 01/01/2023. Το Συμβούλιο αποφάσισε επίσης να επεκτείνει την παραπάνω παράταση, σχετικά με την εφαρμογή του Δ.Π.Χ.Α. 9 «Χρηματοοικονομικά Μέσα» ώστε να μπορούν να εφαρμοστούν τα Δ.Π.Χ.Α. 9 και Δ.Π.Χ.Α. 17 ταυτόχρονα. Η Εταιρία έλαβε προσωρινή εξαίρεση από την εφαρμογή του Δ.Π.Χ.A. 9 έως την 1.1.2023, βάσει της τροποποίησης στο Δ.Π.Χ.A. 4, καθώς η κύρια της δραστηριότητα αφορά τον ασφαλιστικό κλάδο, βάσει του υψηλού ποσοστού των μαθηματικών αποθεματικών, τεχνικών προβλέψεων και υποχρεώσεων από επενδυτικά συμβόλαια προς τις συνολικές υποχρεώσεις της Εταιρίας. Τροποποίηση του Διεθνούς Λογιστικού Προτύπου 1 «Παρουσίαση Οικονομικών Καταστάσεων» και του Διεθνούς Λογιστικού Προτύπου 8 “Λογιστικές πολιτικές, μεταβολές των λογιστικών εκτιμήσεων και λάθη». Ισχύει για χρήσεις µε έναρξη από 1.1.2020. Στις 31.10.2018 το Συμβούλιο των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας γνωστοποιήσεων εξέδωσε τροποποιήσεις στο ΔΛΠ 1 και ΔΛΠ 8 ώστε να εναρμονίσει τον ορισμό της σημαντικότητας σε όλα τα πρότυπα και να αποσαφηνίσει κάποια σημεία του ορισμού. Ο νέος ορισμός προβλέπει ότι μία πληροφορία είναι σημαντική εάν το γεγονός της παράλειψης, υπόκρυψης ή ανακριβούς γνωστοποίησής της εύλογα θα αναμενόταν να επηρεάσει τις αποφάσεις που οι κύριοι χρήστες των οικονομικών καταστάσεων λαμβάνουν βάσει αυτών των καταστάσεων που παρέχουν οικονομικές πληροφορίες για μία συγκεκριμένη εταιρεία. Οι τροποποιήσεις περιλαμβάνουν παραδείγματα περιστάσεων που ενδέχεται να οδηγήσουν στην απόκρυψη σημαντικής πληροφορίας. Επίσης, το Συμβούλιο τροποποίησε τον ορισμό της σημαντικότητας στο Εννοιολογικό Πλαίσιο (Conceptual Framework) ώστε να το εναρμονίσει με το νέο ορισμό σύμφωνα με τα ΔΛΠ 1 και ΔΛΠ8. 68 | Ετήσια Χρηματοοικονομική Έκθεση 2019 Η Εταιρία εξετάζει τις επιπτώσεις που θα επιφέρει η υιοθέτηση της ανωτέρω τροποποίησης στις χρηματοοικονομικές της καταστάσεις. Τροποποίηση του Διεθνούς Προτύπου Χρηµατοοικονοµικής Πληροφορήσεως 3 «Συνενώσεις Επιχειρήσεων». Ισχύει για χρήσεις µε έναρξη από 1.1.2020. Την 22.10.2018 το Συμβούλιο των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων εξέδωσε τροποποίηση στο ΔΠΧΠ 3 με στόχο να αντιμετωπιστούν δυσκολίες που προκύπτουν όταν μία οντότητα προσδιορίζει εάν απέκτησε μία επιχείρηση ή μία ομάδα στοιχείων ενεργητικού. Με τις τροποποιήσεις αποσαφηνίζονται οι προϋποθέσεις που πρέπει κατ’ ελάχιστον να πληρούνται ώστε να έχει αποκτηθεί επιχείρηση, αφαιρείται η αξιολόγηση της ικανότητας του συμμετέχοντα στην αγορά να αντικαταστήσει ελλείποντα μέρη, οριοθετεί τον ορισμό της παραγωγής, προσθέτει οδηγίες για την αξιολόγηση του κατά πόσο μία αποκτώμενη διαδικασία είναι ουσιαστική, εισάγει μία προαιρετική άσκηση συγκέντρωσης εύλογης αξίας και προσθέτει ενδεικτικά παραδείγματα. Η Εταιρία εξετάζει τις επιπτώσεις που θα έχει η υιοθέτηση της ανωτέρω τροποποίησης στις χρηματοοικονομικές της καταστάσεις. ΔΠΧΑ 9, ΔΛΠ 39 και ΔΠΧΑ 7 (Τροποποιήσεις) «Αναμόρφωση επιτοκίων αναφοράς» (εφαρμόζονται στις ετήσιες λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1 Ιανουαρίου 2020). Οι τροποποιήσεις αλλάζουν ορισμένες απαιτήσεις σχετικά με τη λογιστική αντιστάθμισης κινδύνου ώστε να παρέχουν διευκόλυνση σχετικά με τις πιθανές επιπτώσεις της αβεβαιότητας που θα προκαλέσει η αλλαγή των επιτοκίων αναφοράς. Επιπλέον, οι τροποποιήσεις απαιτούν από τις εταιρείες να παρέχουν πρόσθετες πληροφορίες στους επενδυτές σχετικά με τις σχέσεις αντιστάθμισής τους, οι οποίες επηρεάζονται άμεσα από αυτές τις αβεβαιότητες. Η Εταιρία εξετάζει τις επιπτώσεις που θα έχει η υιοθέτηση της ανωτέρω τροποποίησης στις χρηματοοικονομικές της καταστάσεις. ΔΛΠ 1 (Τροποποίηση) «Ταξινόμηση υποχρεώσεων ως βραχυπρόθεσμες ή μακροπρόθεσμες» (εφαρμόζονται στις ετήσιες λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1 Ιανουαρίου 2022). Η τροποποίηση διευκρινίζει ότι οι υποχρεώσεις ταξινομούνται ως βραχυπρόθεσμες ή μακροπρόθεσμες βάσει των δικαιωμάτων που είναι σε ισχύ στη λήξη της περιόδου αναφοράς. Η ταξινόμηση δεν επηρεάζεται από τις προσδοκίες της οντότητας ή από γεγονότα μετά την ημερομηνία αναφοράς. Επιπλέον, η τροποποίηση αποσαφηνίζει τη σημασία του όρου «διακανονισμός» μιας υποχρέωσης του ΔΛΠ 1. Η τροποποίηση δεν έχει υιοθετηθεί ακόμη από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Δεν υπάρχουν άλλα Δ.Π.Χ.Α. ή Διερμηνείες που δεν είναι σε ισχύ και αναμένεται να έχουν σημαντική επίδραση επί των χρηματοοικονομικών καταστάσεων της Εταιρίας. Νέα Δ.Π.Χ.Α., διερμηνείες και τροποποιήσεις που τέθηκαν σε ισχύ από την 1 Ιανουαρίου 2019 Τα ακόλουθα νέα πρότυπα, οι τροποποιήσεις και βελτιώσεις στα Δ.Π.Χ.Α. έχουν εκδοθεί από το Συμβούλιο Λογιστικών Προτύπων, έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση και έχουν ισχύ από 01.01.2019. Δ.Π.Χ.Α. 16 «Μισθώσεις». Το Δ.Π.Χ.Α. 16 εκδόθηκε τον Ιανουάριο του 2016 και αντικαθιστά το Δ.Λ.Π. 17 «Μισθώσεις». Το πρότυπο εισάγει ένα ενιαίο μοντέλο για το λογιστικό χειρισμό από την πλευρά του μισθωτή, το οποίο απαιτεί την αναγνώριση των δικαιωμάτων χρήσης των μισθωμένων περιουσιακών στοιχείων και χρηματοοικονομικών υποχρεώσεων για όλες τις συμβάσεις μισθώσεων με διάρκεια άνω των 12 μηνών, εκτός εάν το υποκείμενο περιουσιακό στοιχείο είναι μη σημαντικής αξίας. Το Δ.Π.Χ.Α 16 καθορίζει τις αρχές για την αναγνώριση, την επιμέτρηση, την παρουσίαση και τις αντίστοιχες γνωστοποιήσεις των μισθώσεων στις οικονομικές καταστάσεις, Η λογιστική του εκμισθωτή δε παρουσιάζει σημαντικές μεταβολές σε σύγκριση με το Δ.Λ.Π. 17. Αναφορικά με τους μισθωτές απαιτείται κατά την έναρξη της μίσθωσης η αναγνώριση του δικαιώματος χρήσης του περιουσιακού στοιχείου ως στοιχείο ενεργητικού και μια αντίστοιχη χρηματοοικονομική υποχρέωση μίσθωσης. Η αρχική επιμέτρηση του δικαιώματος χρήσης γίνεται στο ποσό της μισθωτικής υποχρέωσης πλέον των αρχικών άμεσων εξόδων, το εκτιμώμενο κόστος για την αποκατάσταση του περιουσιακού στοιχείου και οποιεσδήποτε πληρωμές μείον τις καταβολές πριν από την ημερομηνία έναρξης. Η μισθωτική υποχρέωση κατά την αρχική αναγνώριση επιμετράται στη παρούσα αξία των μισθωμάτων της μίσθωσης κατά τη συγκεκριμένη ημερομηνία. Στη συνέχεια, η επιμέτρηση του δικαιώματος χρήσης γίνεται στο κόστος μείον τις συσσωρευμένες αποσβέσεις και απομειώσεις, με εξαίρεση τα μισθωμένα επενδυτικά ακίνητα τα οποία τηρούνται σε εύλογη αξία. Ο Όμιλος προχώρησε σε εφαρμογή του Δ.Π.Χ.Α. 16 κατά την 1 Ιανουαρίου 2019. Η επίπτωση εφαρμογής του Δ.Π.Χ.Α. 16 στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις απεικονίζεται στη απεικονίζεται στη σημείωση 7.2 καθώς και στην ενότητα 2 (Ακολουθούμενες Λογιστικές Αρχές) στην παράγραφα 2.18 παρακάτω. Τροποποίηση του Διεθνούς Προτύπου Χρηματοοικονομικής Πληροφορήσεως 9: «Χρηματοοικονομικά Μέσα»: Χαρακτηριστικά προεξόφλησης με αρνητική αποζημίωση (Κανονισμός 2018/498/22.3.2018). Την 12.10.2017 το Συμβούλιο των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων εξέδωσε τροποποίηση στο Δ.Π.Χ.Π. 9 με την οποία επιτρέπεται σε κάποια προπληρωτέα χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού με χαρακτηριστικά αρνητικής αποζημίωσης, που διαφορετικά θα αποτιμώνταν στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων, να αποτιμηθούν στο αναπόσβεστο κόστος ή στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών αποτελεσμάτων που καταχωρούνται απευθείας στην καθαρή θέση. Η τροποποίηση του Δ.Π.Χ.Π. 9 αποσαφηνίζει ότι οι συμβατικοί όροι που διέπουν ένα χρηματοοικονομικό στοιχείο ενεργητικού είναι αποκλειστικά ταμειακές ροές κεφαλαίου και τόκου επί του απλήρωτου κεφαλαίου, που θα πρέπει να κατα- βληθούν σε συγκεκριμένες ημερομηνίες (Solely Payments of Principal and Interest - SPPI) ανεξάρτητα από το γεγονός που προκαλεί την πρόωρη λήξη του συμβολαίου και ανεξάρτητα από το ποιο αντισυμβαλλόμενο μέρος καταβάλλει ή εισπράττει τη δίκαιη αποζημίωση για την πρόωρη λήξη του συμβολαίου. Ο Όμιλος δεν έχει εφαρμόσει ακόμα το Δ.Π.Χ.Α. 9 όπως αναφέρθηκε παραπάνω. Τροποποίηση του Διεθνούς Λογιστικού Προτύπου 28: «Επενδύσεις σε συγγενείς και κοινοπραξίες»: Μακροπρόθεσμες επενδύσεις σε Συγγενείς και Κοινοπραξίες (Κανονισμός 2019/237/8.2.2019). Την 12.10.2017 το Συμβούλιο των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων εξέδωσε τροποποίηση στο Δ.Λ.Π. 28 για να αποσαφηνίσει ότι ο λογιστικός χειρισμός των μακροπρόθεσμων επενδύσεων σε μία συγγενή ή κοινοπραξία που περιλαμβάνονται στην καθαρή επένδυση στην εν λόγω συγγενή ή κοινοπραξία –για τις οποίες δεν εφαρμόζεται η μέθοδος της καθαρής θέσης– πρέπει να γίνεται σύμφωνα με το Δ.Π.Χ.Π. 9, συμπεριλαμβανομένου των απαιτήσεων απομείωσης. Κατά την εφαρμογή του Δ.Π.Χ.Π. 9, δεν θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη τυχόν προσαρμογές στη λογιστική αξία των μακροπρόθεσμων επενδύσεων που έχουν προκύψει από την εφαρμογή του Δ.Λ.Π. 28. Η υιοθέτηση της ανωτέρω τροποποίησης δεν είχε επίπτωση στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις της Εταιρίας. Βελτιώσεις Διεθνών Λογιστικών Προτύπων - κύκλος 2015 2017: (Κανονισμός 2019/412/14.3.2019). Στο πλαίσιο του προγράμματος των ετήσιων βελτιώσεων των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων, το Συμβούλιο εξέδωσε, την 12.12.2017, μη επείγουσες αλλά απαραίτητες τροποποιήσεις σε επιμέρους πρότυπα. Δ.Π.Χ.Α. 3 «Συνενώσεις». Η τροποποίηση διευκρινίζει την επαναεπιμέτρηση του προηγούμενου ποσοστού που κατέχει μία επιχείρηση σε μία άλλη με από κοινού ελεγχόμενη δραστηριότητα όταν αποκτά τον έλεγχο σε αυτή. Η υιοθέτηση των ανωτέρω τροποποιήσεων δεν είχε επίπτωση στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις της Εταιρίας. ΔΠΧΑ 11 “Από κοινού συμφωνίες”. Οι τροποποιήσεις διευκρινίζουν πως μία οντότητα δεν επαναμετρά το ποσοστό που κατείχε προηγουμένως σε μία από κοινού ελεγχόμενη δραστηριότητα όταν αποκτά από κοινού έλεγχο στην επιχείρηση αυτή. Η υιοθέτηση των ανωτέρω τροποποιήσεων δεν είχε επίπτωση στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις της Εταιρίας. ΔΛΠ 12 “Φόροι εισοδήματος”. Οι τροποποιήσεις διευκρινίζουν πως μία οντότητα λογιστικοποιεί όλες τις επιπτώσεις στο φόρο εισοδήματος από πληρωμές μερισμάτων με τον ίδιο τρόπο. Η υιοθέτηση των ανωτέρω τροποποιήσεων δεν είχε επίπτωση στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις της Εταιρίας. ΔΛΠ 23 “Κόστος δανεισμού”. Οι τροποποιήσεις διευκρινίζουν πως μία οντότητα χειρίζεται ως μέρος του γενικού δανεισμού οποιοδήποτε δάνειο αναλήφθηκε ειδικά για την ανάπτυξη ενός περιουσιακού στοιχείου όταν το στοιχείο Ευρωπαϊκή Πίστη Α.Ε.Γ.Α. | 69 Ε Ε Ε Ε Ε Ε Ε Ε αυτό είναι έτοιμο για τη χρήση την οποία προορίζεται ή την πώλησή του. νότα και στις συνθήκες καθώς και όταν νέα πληροφόρηση καθίσταται διαθέσιμη. Η υιοθέτηση των ανωτέρω τροποποιήσεων δεν είχε επίπτωση στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις της Εταιρίας. Η υιοθέτηση της ανωτέρω Διερμηνείας δεν είχε επίπτωση στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις της Εταιρίας. Τροποποίηση του Διεθνούς Λογιστικού Προτύπου 19: «Παροχές σε εργαζομένους» - Τροποποίηση, περικοπή ή διακανονισμός του Προγράμματος Παροχών (Κανονισμός 2019/402/13.3.2019). 2.5 Ενοποιημένες Χρηματοοικονομικές καταστάσεις Την 7.2.2018 το Συμβούλιο των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων εξέδωσε τροποποίηση στο Δ.Λ.Π. 19 μέσω της οποίας διευκρινίζει τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να προσδιορίζεται το κόστος υπηρεσίας όταν προκύπτουν αλλαγές στο πρόγραμμα καθορισμένων παροχών. Σύμφωνα με το Δ.Λ.Π. 19 σε περίπτωση τροποποίησης, περικοπής ή διακανονισμού, πρέπει να γίνει επανυπολογισμός της καθαρής υποχρέωσης ή απαίτησης. Η τροποποίηση του Δ.Λ.Π. 19 προβλέπει ότι το τρέχον κόστος υπηρεσίας και ο τόκος επί της καθαρής υποχρέωσης (απαίτησης) για το υπόλοιπο της περιόδου αναφοράς, μετά την αλλαγή στο πρόγραμμα, θα πρέπει να υπολογιστούν με βάση τις παραδοχές που χρησιμοποιήθηκαν κατά τον επανυπολογισμό της καθαρής υποχρέωσης ή απαίτησης. Επίσης, με την τροποποίηση του Δ.Λ.Π. 19 αποσαφηνίζεται η επίδραση μίας τροποποίησης, περικοπής ή διακανονισμού στις απαιτήσεις αναφορικά με τον περιορισμό στην αναγνώριση της καθαρής απαίτησης (asset ceiling). Η υιοθέτηση της ανωτέρω τροποποίησης δεν είχε επίπτωση στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις της Εταιρίας. Διερμηνεία 23: «Αβεβαιότητα σχετικά με τους λογιστικούς χειρισμούς φόρου εισοδήματος» (Κανονισμός 2018/1595/23.10.2018). Την 7.6.2017 το Συμβούλιο των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων εξέδωσε τη Διερμηνεία 23. Η Διερμηνεία αποσαφηνίζει την εφαρμογή των απαιτήσεων αναγνώρισης και αποτίμησης του Δ.Λ.Π. 12 όταν υπάρχει αβεβαιότητα αναφορικά με το λογιστικό χειρισμό του φόρου εισοδήματος. Η Διερμηνεία ειδικότερα διευκρινίζει τα εξής: • Μία οικονομική οντότητα θα καθορίσει αν θα εξετάσει τις αβεβαιότητες διακριτά ή σε συνδυασμό με άλλες αβεβαιότητες ανάλογα με το ποια προσέγγιση προβλέπει καλύτερα την επίλυση της αβεβαιότητας. • Οι εκτιμήσεις που γίνονται αναφορικά με τον έλεγχο των λογιστικών χειρισμών από τις φορολογικές αρχές θα πρέπει να βασίζονται στο ότι οι φορολογικές αρχές θα εξετάσουν τα ποσά που έχουν δικαίωμα να εξετάσουν και στο ότι θα έχουν πλήρη γνώση της σχετικής πληροφόρησης όταν διενεργούν τον έλεγχο. • Για τον προσδιορισμό του φορολογητέου κέρδους (φορολογικής ζημίας), των φορολογικών βάσεων, των μη χρησιμοποιηθέντων φορολογικών ζημιών, των μη χρησιμοποιηθέντων πιστωτικών φόρων και των φορολογικών συντελεστών η οικονομική οντότητα θα πρέπει να λάβει υπόψη της την πιθανότητα οι φορολογικές αρχές να αποδεχθούν την αβεβαιότητα στο χειρισμό του φόρου. Οι εκτιμήσεις της οικονομικής οντότητας θα πρέπει να επαναξιολογούνται όταν λαμβάνουν χώρα αλλαγές στα γεγο- 70 | Ετήσια Χρηματοοικονομική Έκθεση 2019 Θυγατρικές νοούνται οι εταιρίες στις οποίες η Μητρική Εταιρία είτε συμμετέχει άμεσα ή έμμεσα σε ποσοστό μεγαλύτερο από το μισό των δικαιωμάτων ψήφου, είτε ασκεί δεσπόζουσα επιρροή στη διαχείριση και οικονομική πολιτική τους. Η Μητρική Εταιρία υποχρεούται να ενοποιεί όλες τις θυγατρικές εταιρίες από την ημερομηνία απόκτησης ελέγχου επί αυτών, ενώ η υποχρέωση ενοποίησης παύει να υφίσταται από την ημερομηνία κατά την οποία ο έλεγχος αυτών εκλείπει. Στις ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις περιλαμβάνονται με την μέθοδο της ολικής ενοποίησης οι παρακάτω θυγατρικές εταιρίες: Επωνυμία Έδρα Ποσοστό Alter Ego A.Ε. Ελλάδα 97,30% Ευρωπαϊκή Πίστη Asset Management Α.Ε.Δ.Α.Κ. Ελλάδα 99,01% Reliance Μονοπρόσωπη Ανώνυμη Εταιρία Ασφαλιστικών Πρακτορεύσεων Ελλάδα 100,00% Όπου ήταν απαραίτητο οι χρηματοοικονομικές καταστάσεις των ανωτέρω θυγατρικών εταιριών τροποποιήθηκαν για να είναι συνεπείς με τις λογιστικές αρχές που εφαρμόστηκαν. Οι διεταιρικές απαιτήσεις – υποχρεώσεις, τα διεταιρικά έσοδα – έξοδα και τα διεταιρικά κέρδη – ζημίες διεγράφησαν για τον προσδιορισμό του πραγματικού ύψους των περιουσιακών στοιχείων και των αποτελεσμάτων του ομίλου. 2.5.1 Αρχές ενοποίησης Οι ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις περιλαμβάνουν τις χρηματοοικονομικές καταστάσεις της Μητρικής Εταιρίας και των θυγατρικών της, οι οποίες ελέγχονται από την Μητρική. Ο έλεγχος υφίσταται όπου η Μητρική έχει την εξουσία να κατευθύνει τις οικονομικές και επιχειρηματικές πολιτικές των θυγατρικών της, ούτως ώστε να λαμβάνονται οφέλη από τις δραστηριότητές τους. Τα έσοδα και οι δαπάνες και τα λοιπά συνολικά έσοδα των θυγατρικών που αποκτώνται ή πωλούνται μέσα στη χρήση ενσωματώνονται στην ενοποιημένη κατάσταση αποτελεσμάτων και στην ενοποιημένη κατάσταση συνολικών εσόδων από την ημερομηνία απόκτησης των θυγατρικών και παύουν να ενσωματώνονται από την ημερομηνία πώλησης των θυγατρικών αυτών. Τα καθαρά κέρδη και τα συγκεντρωτικά συνολικά έσοδα των θυγατρικών κατανέμονται μεταξύ των μετόχων της Μητρικής και των μη ελεγχουσών συμμετοχών ακόμη και αν με τον επιμερισμό αυτό, το υπόλοιπο των μη ελεγχουσών συμμετοχών γίνει αρνητικό. Στην περίπτωση που οι θυγατρικές εφαρμόζουν διαφορετικές λογιστικές αρχές από εκείνες του Ομίλου, γίνονται οι αναγκαίες προσαρμογές στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις τους προκειμένου να υπάρχει ομοιομορφία με τις λογιστικές αρχές των εταιριών του Ομίλου. Όλες οι διεταιρικές συναλλαγές, τα διεταιρικά υπόλοιπα και τα διεταιρικά έσοδα και έξοδα απαλείφονται κατά την ενοποίηση. 2.5.2 Μη ελέγχουσες συμμετοχές Οι μη ελέγχουσες συμμετοχές αναγνωρίζονται αρχικά είτε στην εύλογη αξία είτε στο αναλογικό ποσοστό τους επί των καθαρών αναγνωρίσιμων περιουσιακών στοιχείων. Η επιλογή αυτή γίνεται ανά συναλλαγή. Μετά την εξαγορά, η λογιστική αξία των μη ελεγχουσών συμμετοχών είναι η αξία αυτών κατά την αρχική αναγνώριση πλέον το μερίδιο των μη ελεγχουσών συμμετοχών στις μετέπειτα μεταβολές των ιδίων κεφαλαίων. Τα συγκεντρωτικά συνολικά έσοδα επιμερίζονται στις μη ελέγχουσες συμμετοχές ακόμα και εάν αυτό έχει ως αποτέλεσμα να προκύπτει χρεωστικό υπόλοιπο μη ελεγχουσών συμμετοχών. 2.5.3 Μεταβολές στο ποσοστό συμμετοχής θυγατρικών οι οποίες δεν οδηγούν σε απώλεια του ελέγχου Μεταβολές στο ποσοστό συμμετοχής σε θυγατρική οι οποίες δεν οδηγούν σε απώλεια του ελέγχου της καταχωρούνται ως συναλλαγές μεταξύ των μετόχων. Το υπόλοιπο των λογαριασμών των ιδίων κεφαλαίων των μετόχων της Μητρικής και του λογαριασμού «Μη ελέγχουσες συμμετοχές» αναπροσαρμόζονται, προκειμένου να απεικονιστεί η μεταβολή στο ποσοστό συμμετοχής των παραπάνω μετόχων επί της θυγατρικής. Τυχόν διαφορά μεταξύ της προσαρμογής των μη ελεγχουσών συμμετοχών και της εύλογης αξίας του τιμήματος που καταβλήθηκε ή εισπράχθηκε, καταχωρείται απ’ ευθείας στα ίδια κεφάλαια που αναλογούν στους μετόχους της Μητρικής. 2.5.4 Απώλεια ελέγχου Σε περίπτωση που η μεταβολή οδηγήσει σε απώλεια του ελέγχου της θυγατρικής, το κέρδος ή η ζημία από την πώληση υπολογίζεται ως η διαφορά μεταξύ (i) του αθροίσματος της εύλογης αξίας του τιμήματος που εισπράχθηκε και της εύλογης αξίας του ποσοστού συμμετοχής που εξακολουθεί να υφίσταται στη θυγατρική και (ii) της λογιστικής αξίας, πριν την πώληση, των περιουσιακών στοιχείων (συμπεριλαμβανομένης της υπεραξίας), των υποχρεώσεων και των μη ελεγχουσών συμμετοχών. Τα μη πραγματοποιημένα κέρδη ή ζημίες που είχαν αναγνωριστεί στα λοιπά συνολικά έσοδα και που προκύπτουν από την αποτίμηση στην εύλογη αξία περιουσιακών στοιχείων της θυγατρικής, λογιστικοποιούνται ως εάν η Μητρική είχε πωλήσει απ’ ευθείας τα περιουσιακά αυτά στοιχεία (μεταφορά στην κατάσταση αποτελεσμάτων ή μεταφορά στα κέρδη εις νέο, σύμφωνα με τα ισχύοντα Δ.Π.Χ.Α.). Η τυχόν εύλογη αξία συμμετοχής στη θυγατρική που εξακολουθεί να υφίσταται μετά την ημερομηνία της απώλειας του ελέγχου της, θεωρείται ως η εύλογη αξία κατά την αρχική αναγνώριση σύμφωνα με το Δ.Λ.Π. 39 ή ως το κόστος κτήσης σε περίπτωση που με τα ισχύοντα πρότυπα θα αναγνωριστεί ως συγγενής ή κοινοπραξία. 2.5.5 Εισφορά περιουσιακών στοιχείων σε θυγατρική με ανταλλαγή μετοχών έκδοσης της θυγατρικής Στην περίπτωση που η Μητρική εισφέρει ενσώματα πάγια στοιχεία, άυλα περιουσιακά στοιχεία ή επενδυτικά ακίνητα σε ήδη υπάρχουσα ή νεοϊδρυθείσα θυγατρική εταιρία με αντάλλαγμα μετοχές έκδοσης της θυγατρικής, η Μητρική καταχωρεί στις ατομικές της χρηματοοικονομικές καταστάσεις την αξία της συμμετοχής της στη λογιστική αξία που ήταν αναγνωρισμένα τα εισφερθέντα περιουσιακά στοιχεία. Αυτού του είδους οι συναλλαγές δεν έχουν καμία επίδραση στις ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις. 2.5.6 Συγγενείς εταιρίες Συγγενείς νοούνται οι εταιρίες στις οποίες το ποσοστό συμμετοχής του Ομίλου κυμαίνεται μεταξύ 20% και 50% των δικαιωμάτων ψήφου, και επί των οποίων ο Όμιλος ασκεί ουσιώδη επιρροή αλλά δεν ελέγχει. Οι επενδύσεις σε συγγενείς εταιρίες ενσωματώνονται στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις με τη μέθοδο της καθαρής θέσης. Σύμφωνα με τη μέθοδο της καθαρής θέσης, οι επενδύσεις σε συγγενείς εταιρίες καταχωρούνται αρχικά στην αξία κτήσης τους. Η υπεραξία που προκύπτει κατά την απόκτηση μιας συγγενούς εταιρίας συμπεριλαμβάνεται στην αξία κτήσης της επένδυσης (μετά από οποιεσδήποτε σωρευμένες προβλέψεις απομείωσης – εφόσον υφίστανται). Η αξία της επένδυσης αυξάνεται ή μειώνεται ανάλογα με το ποσοστό συμμετοχής του Ομίλου στα κέρδη ή ζημίες της συγγενούς εταιρίας μετά την εξαγορά (και αναγνωρίζεται στην κατάσταση συνολικού εισοδήματος του Ομίλου) και από τις κινήσεις στα αποθεματικά (και αναγνωρίζονται στα αποθεματικά του Ομίλου). Το ποσό των μερισμάτων που εισπράχθηκαν από τη συγγενή εταιρία κατά τη διάρκεια της χρήσης μειώνει τη λογιστική αξία της συγκεκριμένης επένδυσης. Οι επενδύσεις σε συγγενείς εταιρίες που πραγματοποιήθηκαν με αποκλειστικό σκοπό τη διάθεσή τους εντός ενός έτους από την ημερομηνία αγοράς τους, όταν δηλαδή η ουσιώδης επιρροή που ασκεί ο Όμιλος κρίνεται προσωρινή, καταχωρούνται στο λογαριασμό «μη κυκλοφορούντα στοιχεία ενεργητικού προοριζόμενα προς πώληση». Τα μη πραγματοποιηθέντα κέρδη από συναλλαγές μεταξύ του Ομίλου και των συγγενών εταιριών, απαλείφονται σε ποσοστό που αφορά τη συμμετοχή του Ομίλου στις εταιρίες αυτές. Τυχόν τέτοιες ζημίες, που επίσης απαλείφονται, αποτελούν ένδειξη απομείωσης της αξίας του μεταβιβαζόμενου περιουσιακού στοιχείου. Όπου κρίθηκε απαραίτητο, τα χρηματοοικονομικά στοιχεία των συγγενών επιχειρήσεων που χρησιμοποιήθηκαν κατά την εφαρμογή της μεθόδου της καθαρής θέσης τροποποιήθηκαν προκειμένου να διασφαλισθεί η συνέπειά τους με τις λογιστικές αρχές που έχει υιοθετήσει ο Όμιλος. 2.5.7 Κοινοπραξίες Κοινοπραξία ορίζεται ως μία οντότητα στην οποία ο Όμιλος ασκεί έλεγχο από κοινού με άλλα μέρη. Τα δικαιώματα του Ομίλου σε κοινοπραξίες λογιστικοποιούνται βάσει της μεθόδου καθαρής θέσης. Ευρωπαϊκή Πίστη Α.Ε.Γ.Α. | 71 Ε Ε Ε Ε Ε Ε Ε Ε 2.5.8 Επενδύσεις σε θυγατρικές, συγγενείς και κοινοπραξίες στις ατομικές χρηματοοικονομικές καταστάσεις Στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις της Μητρικής οι θυγατρικές, οι συγγενείς και οι κοινοπραξίες αποτιμώνται στην εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων. όπως αναλυτικά περιγράφεται στην ενότητα 2.9.3. Καθώς οι μετοχές των εταιριών αυτών δεν είναι εισηγμένες σε ενεργή αγορά, η αποτίμησή τους γίνεται στην εύλογη αξία χρησιμοποιώντας διάφορες μεθόδους αποτίμησης όπως, Price to book ratio, Μέθοδος Τρέχουσας Χρηματιστηριακής τιμής μετοχής/ Κέρδη ανά Μετοχή, Προεξόφληση Μελλοντικών Χρηματοροών (Discounted Cash Flow, DCF) και Μέθοδος Αξίας της Επιχείρησης/ Κέρδη προ Φόρων, Χρηματοδοτικών και Επενδυτικών Αποτελεσμάτων (Enterprise Value/ Earnings Before Interest, tax, Depreciation & Amortization, EV/ EBITDA). Οι παραπάνω επενδύσεις, ταξινομούνται στο Επίπεδο 3, καθώς η αποτίμησή της εύλογης αξίας τους βασίζεται σε μη παρατηρήσιμα δεδομένα που υποστηρίζονται από λίγες ή καθόλου συναλλαγές σε ενεργή αγορά και επηρεάζουν σημαντικά την εύλογη αξία. Εάν η αποτίμηση ενός στοιχείου χρησιμοποιεί παρατηρήσιμα δεδομένα που απαιτούν σημαντικές προσαρμογές βασισμένες σε μη παρατηρήσιμα δεδομένα, αυτό το μέσο κατατάσσεται στο Επίπεδο 3. Σε αυτό το επίπεδο περιλαμβάνονται χρηματοοικονομικά μέσα των οποίων η αξία υπολογίζεται χρησιμοποιώντας μοντέλα αποτίμησης, προεξόφληση ταμειακών ροών ή παρόμοιες τεχνικές, καθώς και μέσα για τα οποία ο προσδιορισμός της εύλογης αξίας απαιτεί κρίση ή εκτίμηση από τη Διοίκηση. 2.5.9 Έλεγχος απομείωσης της υπεραξίας επιχειρήσεων και των επενδύσεων σε θυγατρικές, συγγενείς και κοινοπραξίες στις ατομικές χρηματοοικονομικές καταστάσεις Ο Όμιλος και η Μητρική εταιρία ελέγχει σε κάθε ημερομηνία αναφοράς, εάν υπάρχει ένδειξη ότι μία επένδυση σε θυγατρική, συγγενή ή κοινοπραξία έχει υποστεί απομείωση. Εάν υπάρχει τέτοια ένδειξη, ο Όμιλος εκτιμά την ανακτήσιμη αξία της επένδυσης. Όταν η λογιστική αξία μίας επένδυσης υπερβαίνει την εκτιμώμενη ανακτήσιμη αξία, τότε η λογιστική αξία απομείωνεται στην ανακτήσιμη. 2.6 Συνένωση Επιχειρήσεων 2.6.1 Μέθοδος εξαγοράς Οι εξαγορές επιχειρήσεων που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του Δ.Π.Χ.Α. 3 καταχωρούνται με τη μέθοδο της εξαγοράς. Το τίμημα που καταβάλλεται σε μία συνένωση επιχειρήσεων αποτιμάται στην εύλογη αξία, η οποία υπολογίζεται ως το άθροισμα των ευλόγων αξιών, κατά την ημερομηνία εξαγοράς, των περιουσιακών στοιχείων που εισφέρθηκαν από τον Όμιλο, των υποχρεώσεων που αναλήφθηκαν από τον Όμιλο προς τους προηγούμενους ιδιοκτήτες της εξαγοραζόμενης επιχείρησης και των μετοχικών τίτλων που εξέδωσε ο Όμιλος σε αντάλλαγμα του ελέγχου της εξαγοραζόμενης 72 | Ετήσια Χρηματοοικονομική Έκθεση 2019 επιχείρησης. Τα έξοδα που αφορούν στην εξαγορά καταχωρούνται στην κατάσταση αποτελεσμάτων. Κατά την ημερομηνία εξαγοράς, τα περιουσιακά στοιχεία που αποκτώνται και οι υποχρεώσεις που αναλαμβάνονται καταχωρούνται στην εύλογη αξία τους την ημερομηνία της εξαγοράς, εκτός από αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις και υποχρεώσεις ή περιουσιακά στοιχεία που αφορούν σε παροχές σε εργαζομένους καταχωρούνται σύμφωνα με το Δ.Λ.Π. 12 «Φορολογία εισοδήματος» και Δ.Λ.Π. 19 «Παροχές σε Εργαζόμενους» αντίστοιχα, υποχρεώσεις ή μετοχικοί τίτλοι που αφορούν σε προγράμματα παροχών της εξαγοραζόμενης επιχείρησης που εξαρτώνται από αξία μετοχών ή προγράμματα παροχών του Ομίλου που εξαρτώνται από αξία μετοχών που συνάφθηκαν προς αντικατάσταση προγραμμάτων παροχών της εξαγοραζόμενης επιχείρησης που εξαρτώνται από αξία μετοχών καταχωρούνται σύμφωνα με το Δ.Π.Χ.Α. 2 Παροχές που Εξαρτώνται από την Αξία των Μετοχών κατά την ημερομηνία της εξαγοράς, και περιουσιακά στοιχεία (ή ομάδες περιουσιακών στοιχείων) που κατέχονται προς πώληση σύμφωνα με το Δ.Π.Χ.Α. 5 Μη Κυκλοφορούντα Περιουσιακά Στοιχεία που Κατέχονται προς Πώληση και Διακοπείσες Δραστηριότητες καταχωρούνται σύμφωνα με αυτό το πρότυπο. 2.6.2 Υπεραξία Η υπεραξία καταχωρείται ως το υπερβάλλον μεταξύ (α) του αθροίσματος του τιμήματος που καταβλήθηκε, τυχόν μη ελεγχουσών συμμετοχών στην εξαγοραζόμενη επιχείρηση και της εύλογης αξίας τυχόν προηγούμενης συμμετοχής στην εξαγοραζόμενη επιχείρηση και (β) της καθαρής αξίας, κατά την ημερομηνία της εξαγοράς, των περιουσιακών στοιχείων που αποκτήθηκαν και των υποχρεώσεων που αναλήφθηκαν. Εάν, μετά από επανεξέταση, η καθαρή αξία, κατά την ημερομηνία της εξαγοράς, των περιουσιακών στοιχείων που αποκτήθηκαν και των υποχρεώσεων που αναλήφθηκαν υπερβαίνει το άθροισμα του τιμήματος που καταβλήθηκε, τυχόν μη ελεγχουσών συμμετοχών στην εξαγοραζόμενη επιχείρηση, και της εύλογης αξίας τυχόν προηγούμενης συμμετοχής στην εξαγοραζόμενη επιχείρηση, η διαφορά καταχωρείται άμεσα στην κατάσταση αποτελεσμάτων. 2.6.3 Ενδεχόμενο τίμημα Σε περίπτωση που το τίμημα που συμφωνήθηκε κατά την συνένωση επιχειρήσεων, περιλαμβάνει περιουσιακά στοιχεία ή υποχρεώσεις που προκύπτουν από ενδεχόμενο τίμημα, τότε το ενδεχόμενο τίμημα αποτιμάται στην εύλογη αξία του κατά την ημερομηνία εξαγοράς και συμπεριλαμβάνεται στο συνολικό τίμημα κατά τη συνένωση επιχειρήσεων. Μεταβολές στην εύλογη αξία του ενδεχόμενου τιμήματος οι οποίες εντάσσονται στις προσαρμογές της περιόδου οριστικοποίησης εξαγοράς αναγνωρίζονται αναδρομικά με αντίστοιχη προσαρμογή της υπεραξίας. Οι προσαρμογές της περιόδου οριστικοποίησης εξαγοράς προκύπτουν από νέες πληροφορίες που λαμβάνονται κατά την περίοδο οριστικοποίησης εξαγοράς (η οποία δεν μπορεί να υπερβαίνει το ένα έτος από την ημερομηνία εξαγοράς) σχετικά με δεδομένα και καταστάσεις που υπήρχαν κατά την ημερομηνία εξαγοράς. Μεταβολές στην εύλογη αξία του ενδεχόμενου τιμήματος οι οποίες δεν εντάσσονται στις προσαρμογές της περιόδου οριστικοποίησης εξαγοράς, λογιστικοποιούνται με βάση την ταξινόμηση του ενδεχόμενου τιμήματος. Όταν το ενδεχόμενο τίμημα ταξινομηθεί ως στοιχείο της καθαρής θέσης δεν επαναμετράται σε επόμενες περιόδους αναφοράς και η μετέπειτα εκκαθάρισή του αναγνωρίζεται την καθαρή θέση. Εάν το ενδεχόμενο τίμημα ταξινομηθεί ως περιουσιακό στοιχείο ή υποχρέωση, σε επόμενες περιόδους αναφοράς επαναμετράται σύμφωνα με το Δ.Λ.Π. 39 ή το Δ.Λ.Π. 37 και το αποτέλεσμα της αποτίμησης (κέρδος ή ζημία) αναγνωρίζεται στην κατάσταση αποτελεσμάτων. 2.6.4 Συνενώσεις επιχειρήσεων σε διαδοχικά στάδια Όταν η συνένωση επιχειρήσεων πραγματοποιείται σε διαδοχικά στάδια, η συμμετοχή που κατείχε ο Όμιλος στην εξαγοραζόμενη επιχείρηση αποτιμάται στην εύλογη αξία κατά την ημερομηνία εξαγοράς (την ημερομηνία που ο Όμιλος αποκτά τον έλεγχο) και το προκύπτον κέρδος ή ζημία αναγνωρίζεται στην κατάσταση αποτελεσμάτων. Ποσά που αναγνωρίστηκαν στα λοιπά συνολικά έσοδα και που προήλθαν από την εξαγοραζόμενη επιχείρηση πριν την απόκτηση του ελέγχου της, αναγνωρίζονται στην κατάσταση αποτελεσμάτων, εφόσον ο χειρισμός αυτός θα ήταν ο κατάλληλος σε περίπτωση πώλησής της. 2.6.5 Προσωρινή λογιστικοποίηση Εάν για κάποια ποσά που αφορούν στην αρχική καταχώρηση μίας επιχειρηματικής συνένωσης οι αξίες δεν έχουν οριστικοποιηθεί έως την ημερομηνία των χρηματοοικονομικών καταστάσεων της περιόδου στην οποία πραγματοποιήθηκε η επιχειρηματική συνένωση, ο Όμιλος καταχωρεί προσωρινές αξίες για τα ποσά αυτά. Τα προσωρινά ποσά προσαρμόζονται κατά την περίοδο οριστικοποίησης εξαγοράς (βλ. Σημείωση 2.5.3 ανωτέρω), ή πρόσθετα περιουσιακά στοιχεία ή υποχρεώσεις αναγνωρίζονται, ώστε να ληφθούν υπόψη νέες πληροφορίες σχετικά με δεδομένα και καταστάσεις που υπήρχαν κατά την ημερομηνία εξαγοράς, οι οποίες, εάν ήταν γνωστές, θα επηρέαζαν τα ποσά που αναγνωρίσθηκαν εκείνη την ημερομηνία. 2.7 Συναλλαγές σε ξένο νόμισμα Τα στοιχεία που περιέχονται στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις εκφράζονται σε Ευρώ (€) που είναι το λειτουργικό νόμισμα της Εταιρίας και του Ομίλου. Σημαντικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις σε άλλα νομίσματα δεν υπάρχουν. Οι συναλλαγές σε ξένα νομίσματα μετατρέπονται στο συναλλακτικό νόμισμα με βάση τις συναλλαγματικές ισοτιμίες που ίσχυαν τις ημερομηνίες των εκάστοτε συναλλαγών. Τα συναλλαγματικά κέρδη και ζημίες που προκύπτουν από την εκκαθάριση αυτών των συναλλαγών και από τη μετατροπή των νομισματικών περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων σε ξένο νόμισμα αναγνωρίζονται μέσω της Κατάστασης Συνολικών Εσόδων. Οι συναλλαγματικές διαφορές από τη μετατροπή των χρεογράφων και των άλλων νομισματικών χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων που επαναποτιμώνται σε εύλογες αξίες περιέχονται στην Κατάσταση Συνολικών Εσόδων. Οι συναλλαγματικές διαφορές από τη μετατροπή των μη νομισματικών χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων αποτελούν ένα από τα συστατικά στοιχεία της μεταβολής της εύλογης αξίας τους. Οι συναλλαγματικές διαφορές, ανάλογα με την κατηγορία στην οποία ανήκει ένα μη νομισματικό χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο, αναγνωρίζονται είτε στην Κατάσταση Συνολικών Εσόδων, είτε στα Ίδια Κεφάλαια, σε περίπτωση που τα μη νομισματικά χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία έχουν ενταχθεί στα Αξιόγραφα Διαθέσιμα προς Πώληση. 2.8 Συμψηφισμός Απαιτήσεων – Υποχρεώσεων Ο συμψηφισμός χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων με υποχρεώσεις και η απεικόνιση του καθαρού ποσού στις χρηματοοικονομικές Καταστάσεις, γίνεται μόνο εφόσον υπάρχει νόμιμο δικαίωμα για συμψηφισμό των καταχωρημένων ποσών και υπάρχει πρόθεση είτε για διακανονισμό του καθαρού ποσού που προκύπτει από τον συμψηφισμό είτε για ταυτόχρονο διακανονισμό του συνολικού ποσού τόσο του χρηματοοικονομικού περιουσιακού στοιχείου όσο και της υποχρέωσης. 2.9 Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία και υποχρεώσεις στην εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων Η κατηγορία αυτή έχει δύο υποκατηγορίες: - Εμπορικό χαρτοφυλάκιο και - Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία και υποχρεώσεις που έχουν προσδιοριστεί στην εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων 2.9.1 Εμπορικό χαρτοφυλάκιο Το εμπορικό χαρτοφυλάκιο περιλαμβάνει χρεόγραφα που αποκτώνται είτε για τη δημιουργία κέρδους από τη βραχυπρόθεσμη μεταβολή στην τιμή ή το περιθώριο του διαπραγματευτή ή είναι χρεόγραφα που ανήκουν σε ένα χαρτοφυλάκιο χρεογράφων για τα οποία υπάρχει ιστορικό βραχυπρόθεσμης δημιουργίας κέρδους. Τα παράγωγα ανήκουν επίσης στο εμπορικό χαρτοφυλάκιο εκτός εάν έχουν χαρακτηρισθεί ως και είναι αποτελεσματικά μέσα αντιστάθμισης. Το εμπορικό χαρτοφυλάκιο μπορεί να περιλαμβάνει χρεόγραφα που υπόκεινται σε συμφωνία πώλησης και επαναγοράς. 2.9.2 Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία και υποχρεώσεις προσδιορισμένα στην εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων Κατά την αρχική αναγνώριση ο Όμιλος προσδιορίζει οποιοδήποτε χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο ή υποχρέωση, ως χρηματοοικονομικό μέσο αποτιμώμενο στην εύλογη αξία του μέσω των αποτελεσμάτων όταν: Ευρωπαϊκή Πίστη Α.Ε.Γ.Α. | 73 Ε Ε Ε Ε Ε Ε Ε Ε i. ii. Απαλείφει ή μειώνει σημαντικά μια ανακολουθία στην επιμέτρηση ή την αναγνώριση (ορισμένες φορές αναφερόμενη ως «λογιστική ασυμμετρία») που θα προέκυπτε εάν τα σχετιζόμενα παράγωγα χρηματοπιστωτικά προϊόντα αντιμετωπίζονταν λογιστικά ως εμπορικό χαρτοφυλάκιο και τα υποκείμενα χρηματοοικονομικά μέσα επιμετρούνται στο αποσβεσμένο κόστος, όπως είναι δάνεια και απαιτήσεις κατά ασφαλισμένων και χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων ή υποχρεώσεις από πιστωτικούς τίτλους. Μια ομάδα χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων, υποχρεώσεων ή και των δύο τυγχάνει διαχείρισης και η απόδοσή της αξιολογείται σε βάση εύλογης αξίας, σύμφωνα με την τεκμηριωμένη στρατηγική διαχείρισης κινδύνων ή επενδύσεων και η πληροφόρηση σχετικά με την ομάδα παρέχεται εσωτερικά σε αυτό το επίπεδο στη διοίκηση του Ομίλου, για παράδειγμα στο Δ.Σ. και στον Διευθύνοντα Σύμβουλο. iii. Τα χρηματοοικονομικά μέσα περιέχουν ένα ή περισσότερα ενσωματωμένα παράγωγα, η ύπαρξη των οποίων τροποποιεί ουσιαστικά τις ταμειακές ροές και για το λόγο αυτό θα έπρεπε να απεικονίζονται σε διακεκριμένη βάση εάν δεν είχαν ταξινομηθεί σε αυτή την κατηγορία. Ο προσδιορισμός κάποιου χρηματοοικονομικού στοιχείου ως αποτιμώμενο στην εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων είναι αμετάκλητος. 2.9.3 Eπιμέτρηση Τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία και υποχρεώσεις σε εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων (εμπορικό χαρτοφυλάκιο και προσδιορισμένα χρηματοοικονομικά στοιχεία αναγνωρισμένα στην εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων) αρχικά αναγνωρίζονται στην εύλογη αξία και μεταγενέστερα αποτιμώνται στην εύλογη αξία τους. Τα πραγματοποιηθέντα κέρδη και ζημίες από τη διάθεση ή εξαγορά των ανωτέρω στοιχείων αλλά και τα μη πραγματοποιηθέντα κέρδη ή ζημίες που προκύπτουν από μεταβολές στην εύλογη αξία τους, περιλαμβάνονται στα «Αποτελέσματα χρηματοοικονομικών πράξεων και τίτλων επενδυτικού χαρτοφυλακίου». Τα έσοδα από μερίσματα αναγνωρίζονται στην κατάσταση αποτελεσμάτων στα «Καθαρά λοιπά έσοδα/(έξοδα)» όταν έχει κατοχυρωθεί το δικαίωμα είσπραξης των μερισμάτων και αυτή είναι η ημερομηνία έγκρισης των μερισμάτων από τη Γενική Συνέλευση. Το ποσό της μεταβολής στην περίοδο και σωρευτικά, στις εύλογες αξίες των χρηματοοικονομικών υποχρεώσεων και δανείων και απαιτήσεων το οποίο αποδίδεται σε αλλαγές στον πιστωτικό τους κίνδυνο υπολογίζεται ως το ποσό αλλαγής της εύλογης αξίας το οποίο δεν αποδίδεται σε αλλαγές στις συνθήκες αγοράς που προκαλούν αύξηση του κινδύνου αγοράς. 2.10 Χαρτοφυλάκιο επενδύσεων Ο Όμιλος ταξινομεί τις επενδύσεις του ως χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία διαθέσιμα για πώληση και διακρα- 74 | Ετήσια Χρηματοοικονομική Έκθεση 2019 τούμενα μέχρι τη λήξη. Η απόφαση για την ταξινόμηση των επενδύσεων λαμβάνεται κατά την απόκτησή τους. Αρχική Αναγνώριση Τα διαθέσιμα προς πώληση καταχωρούνται αρχικά στην εύλογη αξία τους, η οποία προσαυξάνεται με τις δαπάνες συναλλαγής. Μεταγενέστερη αναγνώριση Μεταγενέστερα της ημερομηνίας αγοράς τους, τα διαθέσιμα προς πώληση αξιόγραφα αποτιμώνται στην εύλογη αξία τους. Η εύλογη αξία προσδιορίζεται κατά περίπτωση από τιμές που παρέχονται από τις οργανωμένες αγορές, από διαπραγματευτές αξιόγραφων ή από μοντέλα προεξόφλησης μελλοντικών ταμειακών ροών. Τα κέρδη και ζημίες που προκύπτουν από μεταβολές της εύλογης αξίας των διαθέσιμων προς πώληση αξιόγραφων καταχωρούνται στα ίδια κεφάλαια, έως ότου τα συγκεκριμένα αξιόγραφα πωληθούν ή διατεθούν με οποιοδήποτε άλλο τρόπο, οπότε και τα αντίστοιχα κέρδη/ζημίες μεταφέρονται στο λογαριασμό αποτελεσμάτων χρήσης. Απομείωση Μία επένδυση σε ένα αξιόγραφο θεωρείται ότι έχει υποστεί απομείωση της αξίας της όταν η λογιστική αξία υπερβαίνει την ανακτήσιμη αξία της και υπάρχουν βάσιμες ενδείξεις ότι η πτώση της αξίας της έχει φτάσει σε τέτοιο επίπεδο που καθιστά μη εφικτή την ανάκτηση του επενδυμένου κεφαλαίου στο εγγύς μέλλον. Στην περίπτωση αυτή το σχετικό αποθεματικό μεταφέρεται στα αποτελέσματα. Τα έσοδα από τόκους και μερίσματα που αφορούν διαθέσιμα για πώληση, καταχωρούνται στον λογαριασμό αποτελεσμάτων χρήσης. Οι διακρατούμενοι μέχρι τη λήξη επενδυτικοί τίτλοι περιλαμβάνουν τίτλους που δεν είναι παράγωγα, διαπραγματεύονται σε οργανωμένες αγορές, με καθορισμένες ή προσδιοριστέες πληρωμές και καθορισμένη λήξη, για τους οποίους υπάρχει, από τη διοίκηση του Ομίλου, πρόθεση και ικανότητα διαρκούς κατοχής τους μέχρι την ημερομηνία λήξης τους. Οι διακρατούμενοι μέχρι τη λήξη επενδυτικοί τίτλοι, καταχωρούνται στην αποσβέσιμη αξία τους εφαρμόζοντας τη μέθοδο του πραγματικού επιτοκίου, μετά την αφαίρεση οποιασδήποτε σχηματισθείσας πρόβλεψης για απομείωση της αξίας τους. Επιπλέον, ο υπολογισμός της αποσβέσιμης αξίας ενός διακρατούμενου μέχρι τη λήξη τίτλου, περιλαμβάνει οποιαδήποτε υπέρ (premium) ή υπό (discount) το άρτιο διαφορά προέκυψε κατά την ημερομηνία απόκτησής του, πλέον των εξόδων συναλλαγής, προμηθειών και μονάδες βάσης πληρωθέντες ή εισπραχθέντες. Οι επενδυτικοί τίτλοι που έχουν κατηγοριοποιηθεί ως δάνεια και απαιτήσεις περιλαμβάνουν τίτλους που δεν είναι παράγωγα, έχουν καθορισμένες ή προσδιοριστέες πληρωμές και δεν διαπραγματεύονται σε ενεργές αγορές. Απαναγνώριση Ένα χρηματοοικονομικό μέσο δεν απεικονίζεται στις οικονομικές καταστάσεις της Εταιρίας από τη στιγμή που η Εταιρία παύει να έχει τον έλεγχο των συμβατικών δικαιωμάτων που απορρέουν από το χρηματοοικονομικό μέσο. Ο έλεγχος των δικαιωμάτων του χρηματοοικονομικού μέσου παύει να υφί- σταται όταν πωληθεί ή όταν οι ταμειακές εισροές, που σχετίζονται με αυτό, μεταβιβαστούν σε ένα ανεξάρτητο τρίτο μέρος. 2.11 Μεταφορά χρηματοοικονομικών στοιχείων Ο Όμιλος μεταφέρει μη παράγωγα χρεόγραφα από το εμπορικό χαρτοφυλάκιο ή το χαρτοφυλάκιο διαθεσίμων προς πώληση στο χαρτοφυλάκιο δανείων και απαιτήσεων, εφόσον τα χρεόγραφα ικανοποιούν τον ορισμό της κατηγορίας αυτής κατά την ημερομηνία της μεταφοράς και ο Όμιλος έχει την πρόθεση και δυνατότητα να κρατήσει τα χρεόγραφα για το προσεχές μέλλον ή μέχρι την λήξη τους. Σε περίπτωση που σπανίζουσες περιστάσεις προκαλούν σημαντική επιδείνωση της συναλλακτικής δραστηριότητας ή επηρεάζουν σε μεγάλο βαθμό τις αγοραίες τιμές μη παραγώγων στοιχείων του εμπορικού χαρτοφυλακίου, ο Όμιλος μεταφέρει τα μέσα αυτά από το εμπορικό χαρτοφυλάκιο στο χαρτοφυλάκιο διακρατούμενων στη λήξη ή διαθεσίμων προς πώληση, εφόσον τα στοιχεία ικανοποιούν τον ορισμό της αντίστοιχης κατηγορίας κατά την ημερομηνία της μεταφοράς και ο Όμιλος δεν έχει την πρόθεση να τα πωλήσει σύντομα. Τέτοιες μεταφορές μπορούν να πραγματοποιούνται μόνο μία φορά για κάθε μία σπανίζουσα περίσταση. Εάν υπάρχει μεταβολή στην πρόθεση ή την δυνατότητα διακράτησης ενός χρεογράφου μέχρι την λήξη, ο Όμιλος μεταφέρει τα χρεόγραφα αυτά από την κατηγορία διαθέσιμα προς πώληση στην κατηγορία διακρατούμενα στη λήξη, εφόσον τα μέσα ικανοποιούν τον ορισμό της τελευταίας κατά την ημερομηνία της μεταφοράς. Για τα χρηματοοικονομικά στοιχεία που μεταφέρονται ως ανωτέρω, η εύλογη αξία κατά την ημερομηνία μεταφοράς θεωρείται το νέο αποσβεσμένο κόστος κατά την ημερομηνία αυτή. Όταν μέσα που μεταφέρονται από το εμπορικό χαρτοφυλάκιο περιέχουν ενσωματωμένα παράγωγα, ο Όμιλος επανεξετάζει κατά την ημερομηνία μεταφοράς εάν τα ενσωματωμένα παράγωγα χρειάζεται να διαχωριστούν από το κύριο συμβόλαιο βάσει των συνθηκών που ίσχυαν όταν ο Όμιλος απέκτησε το στοιχείο. Ο Όμιλος μεταφέρει χρεόγραφα που έχουν μεταφερθεί στα δάνεια και απαιτήσεις από το εμπορικό χαρτοφυλάκιο ή το χαρτοφυλάκιο διαθεσίμων προς πώληση στο χαρτοφυλάκιο διαθεσίμων προς πώληση εάν τα χρεόγραφα, μεταγενέστερα διαπραγματεύονται σε οργανωμένη αγορά και ο Όμιλος δε σκοπεύει να τα κρατήσει για το προσεχές μέλλον ή μέχρι την λήξη τους. Η εύλογη αξία των χρεογράφων την ημέρα της μεταφοράς θεωρείται το νέο αποσβεσμένο κόστος κατά την ημερομηνία αυτή. Η διαφορά μεταξύ του αποσβεσμένου κόστους αμέσως πριν την μεταφορά και της εύλογης αξίας την ημερομηνία της μεταφοράς αναγνωρίζεται στο αποθεματικό διαθεσίμων προς πώληση αξιόγραφων μέσω της κατάστασης λοιπών συνολικών εσόδων και αποσβένεται στην κατάσταση αποτελεσμάτων. 2.12 Εύλογη αξία χρηματοοικονομικών στοιχείων Ο Όμιλος υπολογίζει την εύλογη αξία των χρηματοοικονομικών μέσων βάσει ενός πλαισίου υπολογισμού της εύλογης αξίας που κατατάσσει τα χρηματοοικονομικά μέσα σε μια ιεραρχία τριών επιπέδων των δεδομένων που χρησιμοποιούνται στην αποτίμηση, όπως περιγράφεται κατωτέρω. Επίπεδο 1: Χρηματιστηριακές τιμές σε ενεργή αγορά πανομοιότυπων χρηματοοικονομικών μέσων. Στο Επίπεδο 1 περιλαμβάνονται χρεόγραφα, μετοχές και παράγωγα που διαπραγματεύονται σε ενεργή αγορά. Ενεργή αγορά είναι η αγορά στην οποία οι συναλλαγές έχουν επαρκή συχνότητα και όγκο έτσι ώστε η πληροφόρηση σχετικά με τιμές να παρέχεται σε συνεχή βάση και επιπλέον χαρακτηρίζεται από χαμηλά περιθώρια κέρδους. Επίπεδο 2: Παρατηρήσιμα δεδομένα εκτός από τιμές του Επιπέδου 1, όπως χρηματιστηριακές τιμές παρόμοιων μέσων, τιμές από αγορές που δεν είναι ενεργές, ή άλλα δεδομένα που είναι παρατηρήσιμα ή μπορούν να επιβεβαιωθούν από παρατηρήσιμα δεδομένα (για παράδειγμα τιμές που προκύπτουν από παρατηρήσιμα δεδομένα) για σχεδόν το σύνολο της διάρκειας του μέσου. Στο Επίπεδο 2 περιλαμβάνονται χρεόγραφα με τιμές σε μη ενεργές αγορές, καθώς και χρεόγραφα χωρίς τιμή από κάποια αγορά και παράγωγα των οποίων οι αξίες υπολογίζονται χρησιμοποιώντας μοντέλα αποτίμησης, προεξόφληση ταμειακών ροών ή παρόμοιες τεχνικές, με δεδομένα που είναι παρατηρήσιμα στην αγορά ή μπορούν να υπολογιστούν ή να επιβεβαιωθούν από παρατηρήσιμα στοιχεία από την αγορά. Αυτή η κατηγορία γενικά περιλαμβάνει κρατικά και εταιρικά ομόλογα με τιμές σε αγορές που δεν είναι ενεργές και κάποια εξωχρηματιστηριακά παράγωγα. Επίπεδο 3: Μη παρατηρήσιμα δεδομένα που υποστηρίζονται από λίγες ή καθόλου συναλλαγές σε ενεργή αγορά και επηρεάζουν σημαντικά την εύλογη αξία. Εάν η αποτίμηση ενός στοιχείου χρησιμοποιεί παρατηρήσιμα δεδομένα που απαιτούν σημαντικές προσαρμογές βασισμένες σε μη παρατηρήσιμα δεδομένα, αυτό το μέσο κατατάσσεται στο Επίπεδο 3. Σε αυτό το επίπεδο περιλαμβάνονται χρηματοοικονομικά μέσα των οποίων η αξία υπολογίζεται χρησιμοποιώντας μοντέλα αποτίμησης, προεξόφληση ταμειακών ροών ή παρόμοιες τεχνικές, καθώς και μέσα για τα οποία ο προσδιορισμός της εύλογης αξίας απαιτεί κρίση ή εκτίμηση από τη Διοίκηση. Το επίπεδο στην ιεραρχία εύλογης αξίας στο οποίο κατατάσσεται ένας υπολογισμός εύλογης αξίας προσδιορίζεται με βάση το κατώτερο επίπεδο δεδομένων που χρησιμοποιούνται στον υπολογισμό της εύλογης αξίας και έχουν σημαντική Ευρωπαϊκή Πίστη Α.Ε.Γ.Α. | 75 Ε Ε Ε Ε Ε Ε Ε Ε επίδραση. Για το σκοπό αυτό η σημαντικότητα ενός δεδομένου αξιολογείται σε σχέση με τη συνολική εύλογη αξία. 2.13 Ασφαλιστήρια συμβόλαια Η Εταιρία εκδίδει ασφαλιστήρια συμβόλαια τα οποία την εκθέτουν σε ασφαλιστικό κίνδυνο, χρηματοοικονομικό κίνδυνο, ή και σε συνδυασμό αυτών των κινδύνων. Η Εταιρία υιοθέτησε το Δ.Π.Χ.Α. 4, οπότε και έγινε ταξινόμηση του χαρτοφυλακίου όπως αναφέρεται παρακάτω. Διαχωρισμός χρηματοοικονομικού κινδύνου των ασφαλιστηρίων συμβολαίων. γίνεται είτε από την Εταιρία κατά την ελεύθερη βούλησή της είτε με υπόδειξη του λήπτη της ασφάλισης. Επίσης περιλαμβάνουν σημαντικό ασφαλιστικό κίνδυνο καθώς σε περίπτωση θανάτου δίνουν κάλυψη η οποία υπερβαίνει το πιστωτικό υπόλοιπο του λογαριασμού. (iii). Ασφαλιστήρια Συμβόλαια Ζημιών Τα προϊόντα αυτά καλύπτουν όλο το εύρος των γενικών ασφαλίσεων για κάλυψη προσωπικών, εμπορικών και βιομηχανικών κίνδυνων που σχετίζονται τόσο με την απώλεια περιουσίας όσο και την Αστική Ευθύνη έναντι Τρίτων καθώς των Χερσαίων Οχημάτων. Στις περιπτώσεις όπου σε συμβόλαιο υπάρχει ταυτόχρονα ασφαλιστικός και χρηματοοικονομικός κίνδυνος, η Εταιρία δεν προβαίνει στο διαχωρισμό του χρηματοοικονομικού κινδύνου, όταν ο ασφαλιστικός κίνδυνος θεωρείται σημαντικός. Αστική Ευθύνη Αυτοκινήτου και Χερσαία Οχήματα (α). Ασφαλιστήρια συμβόλαια Λοιπών Κλάδων Τα ασφαλιστήρια συμβόλαια ταξινομούνται σε τρεις κατηγορίες ανάλογα με τη φύση του ασφαλισμένου κινδύνου. Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται τα συμβόλαια που καλύπτουν τον κίνδυνο πυρός, σεισμού, κλοπής, μεταφορών, γενικής αστικής ευθύνης, βοηθείας, σκαφών, πληρωμάτων και λοιπά. (i). Ασφαλιστήρια Συμβόλαια Ζωής Τα ασφαλιστήρια συμβόλαια ζωής ασφαλίζουν κατά μεγάλο ποσοστό γεγονότα κατά τη διάρκεια μιας μακράς περιόδου. Τα ασφάλιστρα αναγνωρίζονται ως έσοδα όταν καθίστανται απαιτητά από τον ασφαλιζόμενο. Τα ασφάλιστρα απεικονίζονται χωρίς τη μείωση των αναλογουσών προμηθειών. Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται τα συμβόλαια που εκδίδει η Εταιρία για την κάλυψη του κινδύνου θανάτου, συντάξεων, ανικανότητας, ατυχημάτων, προγραμμάτων ασθενείας τόσο σε ατομική όσο και σε ομαδική βάση. Συμπληρωματικές Καλύψεις σε Συμβόλαια Ασφάλισης Ζωής & Καλύψεις Υγείας Τα συμβόλαια Ζωής ενδέχεται να περιλαμβάνουν και συμπληρωματικές καλύψεις ασφάλισης Ατυχημάτων και Ασθενείας, τόσο για τον κυρίως ασφαλισμένο όσο και για τα εξαρτώμενα μέλη του. Συμβόλαια για λογαριασμό ασφαλισμένων ζωής όπου οι ασφαλιζόμενοι φέρουν τον χρηματοοικονομικό κίνδυνο (Unit Linked) Τα συμβόλαια αυτά μεταφέρουν τον χρηματοοικονομικό κίνδυνο στον κάτοχο του συμβολαίου, αλλά ταυτόχρονα η ασφαλιστική Εταιρία αναλαμβάνει την κάλυψη με την εγγύηση μέρους του χρηματοοικονομικού κινδύνου. Επίσης εμπεριέχουν και σημαντικό ασφαλιστικό κίνδυνο (κάλυψη θανάτου, ανικανότητας, ατυχημάτων και ασθενείας). Οι κύριοι κίνδυνοι στους οποίους εκτίθεται η Εταιρία είναι όπως των παραδοσιακών συμβολαίων ζωής. Διενεργείται έλεγχος επάρκειας εφαρμόζοντας αντίστοιχη μεθοδολογία με των ατομικών παραδοσιακών συμβολαίων ζωής. (ii). Χρηματοοικονομικά Συμβόλαια - Λογαριασμοί Διαχείρισης Κεφαλαίου (Deposit Administration Funds) Είναι η ομαδική ασφάλιση με την οποία συμφωνείται επενδυτική διαχειριστική ασφάλιση (λογαριασμός διαχείρισης κεφαλαίου) όπου η παροχή του ασφαλιστή καταβάλλεται είτε με την, για οποιοδήποτε λόγο, αποχώρηση του ασφαλισμένου-μέλους της ομάδας από την εργασία του είτε με την συμπλήρωση ορισμένης ηλικίας. Η διαχείριση του λογαριασμού 76 | Ετήσια Χρηματοοικονομική Έκθεση 2019 Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται τα συμβόλαια που εκδίδει η Εταιρία για την κάλυψη του κινδύνου της αστικής ευθύνης αυτοκινήτων και Χερσαίων Οχημάτων. Τα ασφαλιστήρια συμβόλαια ζημιών αναγνωρίζονται ως έσοδα (δεδουλευμένα ασφάλιστρα) αναλογικά με την περίοδο διάρκειας του ασφαλιστηρίου συμβολαίου. Στην ημερομηνία των χρηματοοικονομικών καταστάσεων το ποσό των ασφαλίστρων που αναλογεί στο επόμενο ή στα επόμενα έτη για την περίοδο από το κλείσιμο των χρηματοοικονομικών καταστάσεων μέχρι τη λήξη της περιόδου για την οποία έχουν καταχωρηθεί τα ασφάλιστρα, περιλαμβάνεται στο απόθεμα μη δεδουλευμένων ασφαλίστρων. Τα ασφάλιστρα απεικονίζονται χωρίς τη μείωση των αναλογουσών προμηθειών. (β). Μεταφερόμενα Έξοδα Πρόσκτησης Οι προμήθειες και τα άλλα έξοδα πρόσκτησης τόσο των νέων συμβολαίων όσο και των ανανεώσεων που αναλογούν στις επόμενες χρήσεις απεικονίζονται στο λογαριασμό του Ενεργητικού «Προμήθειες και άλλα έξοδα παραγωγής επομένων χρήσεων» και κατανέμονται στις χρήσεις ανάλογα με τη διάρκεια των ασφαλιστηρίων συμβολαίων. (γ). Ασφαλιστικές προβλέψεις Ασφαλιστικές προβλέψεις είναι οι συμβατικές υποχρεώσεις της ασφαλιστικής Εταιρίας οι οποίες πηγάζουν από τα ασφαλιστήρια συμβόλαια. Οι ασφαλιστικές προβλέψεις (μαθηματικές προβλέψεις, προβλέψεις για μη δεδουλευμένα ασφάλιστρα, προβλέψεις για εκκρεμείς αποζημιώσεις, πληρωτέες παροχές και αποθέματα κινδύνων εν ισχύ), υπολογίζονται σύμφωνα με την ισχύουσα Ελληνική Νομοθεσία. Οι ασφαλιστικές προβλέψεις αναλύονται στις ακόλουθες κυριότερες κατηγορίες: Μαθηματικές προβλέψεις: Περιλαμβάνουν το μαθηματικό απόθεμα των ασφαλιστηρίων Ζωής και Κεφαλαιοποίησης και είναι η διαφορά που προκύπτει κατά την ημερομηνία κλεισίματος των χρηματοοικονομικών καταστάσεων μεταξύ της παρούσας αξίας των χρηματικών υποχρεώσεων που έχει αναλάβει η ασφαλιστική Εταιρία για κάθε συμβόλαιο ασφαλίσεως Ζωής συμπερι- λαμβανομένου και του αποθέματος των μη διανεμηθέντων στους ασφαλισμένους κερδών και της παρούσας αξίας των καθαρών ασφαλίστρων που οφείλονται από τον ασφαλισμένο και είναι καταβλητέα στην ασφαλιστική Εταιρία μέσα στα επόμενα έτη. Η διαφορά αυτή υπολογίζεται με βάση τις ισχύουσες αναλογιστικές μεθόδους. Προβλέψεις για μη δεδουλευμένα ασφάλιστρα: Περιλαμβάνουν την αναλογία των μικτών ασφαλίστρων συμβολαίων και αφορούν τις επόμενες χρήσεις που είναι σε ισχύ κατά την ημερομηνία κλεισίματος των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. Απόθεμα Κινδύνων σε Ισχύ: Αφορά την πρόσθετη πρόβλεψη, η οποία σχηματίζεται κατά την ημερομηνία κλεισίματος των χρηματοοικονομικών καταστάσεων όταν το απόθεμα των μη δουλευμένων ασφαλίστρων και δικαιωμάτων εκτιμάται ότι δεν επαρκεί για την κάλυψη των προβλεπόμενων ζημιών και εξόδων των ασφαλιστηρίων σε ισχύ την ημερομηνία αυτή. Προβλέψεις για εκκρεμείς αποζημιώσεις: Είναι εκείνες που σχηματίζονται στην ημερομηνία σύνταξης των χρηματοοικονομικών καταστάσεων, για την πλήρη κάλυψη των υποχρεώσεων από ασφαλιστικούς κινδύνους, που έχουν επέλθει μέχρι την ημερομηνία κλεισίματος της Κατάστασης Χρηματοοικονομικής Θέσης, ανεξαρτήτως του εάν έχουν ή όχι δηλωθεί, για τους οποίους δεν έχουν καταβληθεί τα σχετικά ποσά των ασφαλιστικών αποζημιώσεων και των συναφών εξόδων ή δεν έχει προσδιοριστεί το ακριβές ύψος τους ή αμφισβητείται η έκταση της ευθύνης της ασφαλιστικής επιχειρήσεως. Το ύψος της εκτιμούμενης πρόβλεψης προσδιορίζεται με βάση τις διαθέσιμες πληροφορίες την ημερομηνία σύνταξης των χρηματοοικονομικών καταστάσεων όπως πραγματογνωμοσύνες, ιατρικές εκθέσεις, δικαστικές αποφάσεις. Πληρωτέες παροχές: Είναι οι ασφαλιστικές παροχές που οφείλονται στους ασφαλισμένους και για διάφορους λόγους δεν έχουν εξοφληθεί μέχρι την ημερομηνία κλεισίματος των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. Προβλέψεις για ασφαλίσεις Ζωής όπου οι ασφαλισμένοι φέρουν τον χρηματοοικονομικό κίνδυνο: Είναι οι προβλέψεις που προορίζονται για να καλύψουν αναλήψεις υποχρεώσεων της ασφαλιστικής Εταιρίας, οι οποίες συνδέονται με χρηματοοικονομικά μέσα στα πλαίσια ασφαλιστηρίων συμβολαίων ζωής, των οποίων η αξία ή η απόδοση καθορίζεται σε συνάρτηση με επενδύσεις, για τις οποίες τον χρηματοοικονομικό κίνδυνο φέρει ο ασφαλιζόμενος. Αφορούν ασφαλιστήρια συμβόλαια που είναι άμεσα συνδεμένα με στοιχεία του Ενεργητικού (Unit Linked) όπου από την αποτίμηση των οποίων στην τρέχουσα αξία προκύπτουν κέρδη ή ζημίες που έχουν άμεση επίδραση στο ύψος των ασφαλιστικών προβλέψεων. Στις περιπτώσεις αυτές η ασφαλιστική Εταιρία αναπροσαρμόζει τις ασφαλιστικές προβλέψεις ισόποσα με τα μη ρευστοποιηθέντα κέρδη ή ζημιές από αποτίμηση και η προκύπτουσα διαφορά των ασφαλιστικών προβλέψεων μεταφέρεται στην Κατάσταση Συνολικού Εισοδήματος. Απόθεμα Επάρκειας Ασφαλιστικών Προβλέψεων (Liability Adequacy Test – «LAT»): Η Εταιρία αξιολογεί την επάρκεια των αναγνωριζόμενων ασφαλιστικών προβλέψεων εφαρμόζοντας τον έλεγχο επάρκειας των ασφαλιστικών υποχρεώσεων χρησιμοποιώντας τρέχουσες εκτιμήσεις των μελλοντικών ταμειακών ροών των ασφαλιστηρίων συμβολαίων. Στην περίπτωση που οι προκύπτουσες, από τον έλεγχο επάρκειας των ασφαλιστικών αποθεμάτων, υποχρεώσεις της Εταιρίας υπερβαίνουν τα ασφαλιστικά αποθέματα που έχουν υπολογισθεί σύμφωνα με το Δ.Π.Χ.Α. 4 «Ασφαλιστήρια Συμβόλαια», η επιπρόσθετη πρόβλεψη αυξάνει τα αποθέματα των κλάδων τους οποίους αφορά και επιβαρύνει την Κατάσταση Συνολικού Εισοδήματος για την οποία διενεργείται ο έλεγχος. 2.14 Απαιτήσεις κατά χρεωστών ασφαλίστρων Οι απαιτήσεις κατά χρεωστών ασφαλίστρων περιλαμβάνουν ασφάλιστρα από ασφαλισμένους, συνεργάτες με δικαίωμα είσπραξης και επίδικες υποθέσεις. Ό Όμιλος έχει καταρτίσει συμβάσεις για την παροχή πίστωσης χρόνου στους συνεργάτες για την είσπραξη των ασφαλίστρων. Οι εισπράξεις των ασφαλίστρων γενικά πραγματοποιούνται σε μέση διάρκεια είσπραξης εξήντα ημέρες από την έκδοση των συμβολαίων. Οι απαιτήσεις κατά χρεωστών ασφαλίστρων καταχωρούνται στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις την ημερομηνία έκδοσης των Ασφαλιστηρίων Συμβολαίων. 2.14.1 Προβλέψεις για απομείωση της αξίας των χρεωστών ασφαλίστρων Πρόβλεψη για απομείωση της αξίας μιας απαίτησης σχηματίζεται όταν υπάρχουν βάσιμες ενδείξεις ότι ο Όμιλος δεν πρόκειται να εισπράξει μεγάλο μέρος των απαιτήσεων που είναι απαιτητά στα πλαίσια της σύμβασης και σύμφωνα με τους αρχικούς όρους της. Ο Όμιλος εξετάζει εάν υπάρχουν βάσιμες ενδείξεις για πιθανές ζημίες στο χαρτοφυλάκιο απαιτήσεων κατά ασφαλισμένων. Μία απαίτηση υπόκειται σε απομείωση της αξίας της όταν σύμφωνα με τους όρους της σύμβασης, παρουσιάζει καθυστέρηση περισσότερο από 120 ημέρες και / ή όταν υπάρχουν βάσιμες ενδείξεις, κατά την ημερομηνία εκτίμησης, οι οποίες καταδεικνύουν ότι οι χρεώστες ασφαλίστρων δεν θα έχουν τη δυνατότητα να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους. Σε κάθε ημερομηνία ισολογισμού όλες οι καθυστερημένες ή επισφαλείς απαιτήσεις εκτιμώνται για να προσδιοριστεί η αναγκαιότητα ή μη πρόβλεψης για επισφαλείς απαιτήσεις. Το υπόλοιπο της συγκεκριμένης πρόβλεψης για επισφαλείς απαιτήσεις προσαρμόζεται κατάλληλα σε κάθε ημερομηνία κλεισίματος ισολογισμού, ώστε να αντανακλά τους πιθανολογούμενους σχετικούς κινδύνους. Κάθε διαγραφή υπολοίπων χρεώνεται στην υπάρχουσα πρόβλεψη για επισφαλείς απαιτήσεις. Αποτελεί πολιτική του Ομίλου να μη διαγράφεται καμία απαίτηση μέχρι να εξαντληθούν όλες οι δυνατές πρακτικές και νομικές ενέργειες για την είσπραξή της. Ευρωπαϊκή Πίστη Α.Ε.Γ.Α. | 77 Ε Ε Ε Ε Ε Ε Ε Ε 2.15 Αντασφαλιστικές συμβάσεις Το μέρος του αποθέματος που αναλογεί στον αντασφαλιστή της Εταιρίας αναγνωρίζεται ως στοιχείο ενεργητικού στον λογαριασμό «Απαιτήσεις από αντασφαλιστές». Οι λοιπές Απαιτήσεις και Υποχρεώσεις προς τους αντασφαλιστές αφορούν κυρίως τα οφειλόμενα αντασφάλιστρα, και η αναλογία τους στις πληρωθείσες ή εκκρεμείς αποζημιώσεις. Η Εταιρία εξετάζει αν οι απαιτήσεις από αντασφαλιστές έχουν υποστεί απομείωση κατά την σύνταξη των χρηματοοικονομικών της καταστάσεων, μειώνει τη λογιστική αξία τους αναλόγως και αναγνωρίζει τη ζημία απομείωσης στα αποτελέσματα. Μία απαίτηση από αντασφαλιστή είναι απομειωμένη όταν και μόνον όταν: (i) υπάρχουν αντικειμενικές αποδείξεις, ως αποτέλεσμα γεγονότος που συνέβη μετά την αρχική αναγνώριση της απαίτησης, ότι ο Όμιλος ενδέχεται να μην εισπράξει ολόκληρο το ποσό που του αναλογεί σύμφωνα με τους όρους του συμβολαίου και (ii) το γεγονός αυτό έχει αξιόπιστα μετρήσιμη επίδραση στα ποσά τα οποία ο Όμιλος θα εισπράξει από τον αντασφαλιστή. 2.16 Ενσώματα πάγια περιουσιακά στοιχεία Τα ενσώματα περιουσιακά στοιχεία περιλαμβάνουν γήπεδα και ακίνητα, βελτιώσεις μισθωμένων ακινήτων, μεταφορικά μέσα και εξοπλισμό, τα οποία κατέχονται από τον Όμιλο με σκοπό τη λειτουργική χρησιμοποίησή τους αλλά και για διοικητικούς σκοπούς. Καταχωρούνται αρχικά στη αξία κτήσης τους, η οποία περιλαμβάνει όλες τις δαπάνες που απαιτούνται προκειμένου ένα πάγιο να τεθεί σε κατάσταση λειτουργίας. Τα ενσώματα περιουσιακά στοιχεία εκτός των ακινήτων αποτιμώνται στο κόστος κτήσεως μείον τις συσωρευμένες αποσβέσεις, με την χρήση της μεθόδου της σταθερής απόσβεσης. Τα ιδιοχρησιμοποιούμενα ακίνητα αποτιμώνται σε αναπροσαρμοσμένες αξίες, όπως αυτές προσδιορίζονται από ανεξάρτητους εκτιμητές. Οι μεταβολές αναγνωρίζονται στην καθαρή θέση. Οι δαπάνες που πραγματοποιούνται μεταγενέστερα της απόκτησης ενός παγίου που περιλαμβάνεται στο λογαριασμό «ενσώματα πάγια στοιχεία», κεφαλαιοποιούνται μόνο στην περίπτωση όπου θεωρείται πιθανό ότι οι συγκεκριμένες δαπάνες θα αποφέρουν στο μέλλον πρόσθετα οικονομικά οφέλη για τον Όμιλο, πέρα από εκείνα τα οποία αναμένονταν αρχικά κατά την απόκτηση του παγίου. Σε διαφορετική περίπτωση, οι συγκεκριμένες δαπάνες μεταφέρονται απευθείας στα αποτελέσματα κατά το χρόνο πραγματοποίησης τους. Η διενέργεια αποσβέσεων επί ενός ενσώματου παγίου στοιχείου αρχίζει με την έναρξη χρησιμοποίησής του και διακόπτεται μόνο με την πώληση ή μεταβίβαση του ενσώματου παγίου στοιχείου. Κατά συνέπεια, η διενέργεια αποσβέσεων επί ενός ενσώματου παγίου στοιχείου το οποίο παύει να χρησιμοποιείται δε διακόπτεται, εκτός εάν έχει πλήρως αποσβεσθεί, αλλά επανεκτιμάται η ωφέλιμη ζωή του. Τα ενσώματα πάγια στοιχεία αποσβένονται με τη μέθοδο του σταθερού ποσού κατά τη διάρκεια της ωφέλιμης ζωής τους. Η εκτιμώμενη ωφέλιμη ζωή των ενσώματων παγίων στοιχείων ανά κατηγορία, έχει ως εξής: Γήπεδα Δεν αποσβένονται Κτήρια (Ίδιο-χρησιμοποιούμενα) έως 40 έτη Κτήρια (Μη ίδιο-χρησιμοποιούμενα) έως 40 έτη Βελτιώσεις μισθωμένων ακινήτων Κατά την υπολειπόμενη διάρκεια της μίσθωσης, μη υπερβαίνουσα ωστόσο τα 12 έτη Έπιπλα και λοιπός εξοπλισμός έως 7 έτη Μεταφορικά μέσα έως 9 έτη Ηλεκτρονικός και λοιπός εξοπλισμός έως 4 έτη Ο Όμιλος εξετάζει σε κάθε ημερομηνία αναφοράς εάν υπάρχει ένδειξη ότι κάποιο ενσώματο πάγιο στοιχείο έχει υποστεί απομείωση της αξίας του. Αν υπάρχει μια τέτοια ένδειξη, ο Όμιλος υπολογίζει το ανακτήσιμο ποσό του ενσώματου παγίου στοιχείου. Όταν η λογιστική αξία ενός ενσώματου παγίου στοιχείου υπερβαίνει την ανακτήσιμη αξία του, ο Όμιλος σχηματίζει ανάλογη πρόβλεψη απομείωσης προκειμένου η λογιστική αξία του παγίου να απεικονίζει την ανακτήσιμη αξία του. Τα κέρδη και ζημίες από πώληση ενσώματων παγίων στοιχείων προσδιορίζονται βάσει της λογιστικής αξίας τους και λαμβάνονται υπόψη για τον προσδιορισμό των αποτελεσμάτων προ φόρων. 2.17 Επενδύσεις σε ακίνητα Οι Επενδύσεις σε Ακίνητα περιλαμβάνουν οικόπεδα και κτίρια που κατέχονται από την Εταιρία για ενοικίαση ή για κεφαλαιουχικό κέρδος. Αρχικά, οι επενδύσεις σε ακίνητα καταχωρούνται στην αξία κτήσης τους, η οποία περιλαμβάνει και τις δαπάνες απόκτησής τους. Μετά την αρχική καταχώρηση, οι επενδύσεις σε ακίνητα αποτιμούνται στην εύλογη αξία τους, όπως αυτή προσδιορίζεται από ανεξάρτητους εκτιμητές. Τυχόν μεταβολές αναγνωρίζονται στην Κατάσταση Συνολικού Εισοδήματος. 78 | Ετήσια Χρηματοοικονομική Έκθεση 2019 Οι παραπάνω Επενδύσεις αναγνωρίζονται μέχρι την πώλησή τους ή νωρίτερα, κατά την ημερομηνία που η Εταιρία παύει να έχει μελλοντικά οικονομικά οφέλη από το στοιχείο. Σε περίπτωση αλλαγής χρήσης, όπως για ιδιοχρησιμοποίησή τους, γίνεται μεταφορά στην κατηγορία Ενσώματα Περιουσιακά Στοιχεία. Το κέρδος ή η ζημιά που προκύπτει κατά την πώληση ή τη μεταφορά τους αναγνωρίζεται στην Κατάσταση Συνολικού Εισοδήματος της χρήσης. 2.18 Μισθώσεις Η αξιολόγηση σύμφωνα με το ΔΠΧΑ 16 εάν μια σύμβαση είναι ή εμπεριέχει μίσθωση βασίζεται πάντοτε στην ουσία της εν λόγω σύμβασης. Κατά την αξιολόγηση θα πρέπει να εξετασθεί κατά πόσον: α) η εκπλήρωση μιας σύμβασης εξαρτάται από τη χρήση ενός συγκεκριμένου περιουσιακού στοιχείου ή στοιχείων και β) η σύμβαση εκχωρεί δικαίωμα χρήσης του περιουσιακού στοιχείου. Ο Όμιλος ως μισθωτής Ο Όμιλος εκτιμά εάν μια σύμβαση αποτελεί ή εμπεριέχει μίσθωση, κατά την έναρξη ισχύς αυτής και αναγνωρίζει κατά περίπτωση ένα περιουσιακό στοιχείο με δικαίωμα χρήσης και μια αντίστοιχη υποχρέωση από την μίσθωση για όλες τις συμβάσεις μίσθωσης στις οποίες είναι μισθωτής, εκτός από τις βραχυπρόθεσμες μισθώσεις (που ορίζονται ως μισθώσεις με διάρκεια μίσθωσης 12 μηνών ή λιγότερο) και μισθώσεις υποκείμενου περιουσιακού στοιχείου χαμηλής αξίας. Για τις μισθώσεις αυτές, ο Όμιλος αναγνωρίζει τα μισθώματα ως λειτουργικά έξοδα με την ευθεία μέθοδο, σε όλη τη διάρκεια της μίσθωσης. Συμβάσεις που έχουν λήξει και οι οποίες έχουν “σιωπηρά ανανεωθεί” με απεριόριστη διάρκεια μίσθωσης θεωρείται ότι δεν είναι εκτελεστές, δηλαδή δεν απορρέουν από αυτές εκτελεστά δικαιώματα και υποχρεώσεις. Ο Όμιλος αναγνωρίζει τα μισθώματα που αφορούν αυτές τις μισθώσεις ως λειτουργικά έξοδα στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων. Η υποχρέωση από την μίσθωση αρχικά επιμετράται στην παρούσα αξία των μισθωμάτων τα οποία παραμένουν ανεξόφλητα κατά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου, τα οποία προεξοφλούνται με το τεκμαρτό επιτόκιο της μίσθωσης. Εάν το επιτόκιο αυτό δεν μπορεί να καθοριστεί εύκολα, ο Όμιλος χρησιμοποιεί το διαφορικό επιτόκιο δανεισμού του. Τα μισθώματα που περιλαμβάνονται στην επιμέτρηση της υποχρέωσης από τη μίσθωση αποτελούνται από: • σταθερά μισθώματα (περιλαμβανομένων των ουσιαστικά σταθερών μισθωμάτων), μειωμένα κατά τυχόν κίνητρα μίσθωσης, • κυμαινόμενα μισθώματα τα οποία εξαρτώνται από έναν δείκτη ή ένα επιτόκιο, τα οποία αρχικά επιμετρώνται με χρήση του δείκτη ή του επιτοκίου κατά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου, • ποσά τα οποία αναμένεται να καταβάλλει ο μισθωτής βάσει των εγγυήσεων υπολειμματικής αξίας, • την τιμή άσκησης του δικαιώματος αγοράς εάν είναι μάλλον βέβαιο ότι ο μισθωτής θα ασκήσει το εν λόγω δικαίωμα, και • την καταβολή ποινής για καταγγελία της μίσθωσης, εάν η διάρκεια μίσθωσης αποτυπώνει την άσκηση δικαιώματος του μισθωτή για καταγγελία της μίσθωσης. Η υποχρέωση από την μίσθωση επιμετράται μεταγενέστερα, αυξάνοντας την λογιστική αξία για να αποτυπωθούν οι τόκοι επί της υποχρέωσης από την μίσθωση (με χρήση της μεθόδου του πραγματικού επιτοκίου) και μειώνοντας την λογιστική αξία για να αποτυπωθούν οι καταβολές των μισθωμάτων. Ο Όμιλος επανεπιμετρά την υποχρέωση από την μίσθωση (και κάνει τις αντίστοιχες προσαρμογές στα σχετικά περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης) εάν: • επέλθει αλλαγή στην διάρκεια της μίσθωσης ή εάν επέλθει μεταβολή στην εκτίμηση του δικαιώματος αγοράς, στην περίπτωση αυτή η υποχρέωση από την μίσθωση επανεπιμετράται προεξοφλώντας τα αναθεωρημένα μισθώματα με βάση το αναθεωρημένο προεξοφλητικό επιτόκιο. • επέλθει μεταβολή στα μισθώματα εξαιτίας της μεταβολής στον δείκτη ή στο επιτόκιο ή στα ποσά τα οποία αναμένεται να καταβληθούν λόγω της εγγύησης υπολειμματικής αξίας. Σε αυτές τις περιπτώσεις η υποχρέωση από την μίσθωση επιμετράται προεξοφλώντας τα αναθεωρημένα μισθώματα με βάση το αρχικό προεξοφλητικό επιτόκιο. • μια μίσθωση τροποποιείται και η τροποποίηση της μίσθωσης δεν αντιμετωπίζεται λογιστικά ως χωριστή μίσθωση, στην περίπτωση αυτή η υποχρέωση από την μίσθωση επανεπιμετράται προεξοφλώντας τα αναθεωρημένα μισθώματα κάνοντας χρήση του αναθεωρημένου προεξοφλητικού επιτοκίου. Η υποχρέωση από την μίσθωση παρουσιάζεται διακριτά στην Ενοποιημένη Κατάσταση Οικονομικής Θέσης. Το περιουσιακό στοιχείο με δικαίωμα χρήσης εμπεριέχει το ποσό της αρχικής επιμέτρησης της αντίστοιχης υποχρέωσης από την μίσθωση, τα μισθώματα τα οποία καταβλήθηκαν κατά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου ή προγενέστερα αυτής, και τυχόν αρχικές άμεσες δαπάνες. Μεταγενέστερα επιμετρώνται στο κόστος μειωμένα κατά τις τυχόν σωρευμένες αποσβέσεις και τις ζημίες απομείωσης. Ο Όμιλος εφαρμόζει το Δ.Λ.Π. 36 προκειμένου να προσδιορίσει εάν το περιουσιακό στοιχείο με δικαίωμα χρήσης έχει απομειωθεί. Τα περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης αποσβένονται στην μικρότερη χρονική περίοδο μεταξύ της διάρκειας της μίσθωσης και της ωφέλιμης ζωής του εκάστοτε υποκείμενου περιουσιακού στοιχείου. Εάν ως αποτέλεσμα της σύμβασης μίσθωσης μεταβιβάζεται η κυριότητα του εκάστοτε υποκείμενου περιουσιακού στοιχείου ή στο κόστος του περιουσιακού στοιχείου με δικαίωμα χρήσης έχει ενσωματωθεί το τίμημα εξαγοράς του υποκείμενου περιουσιακού στοιχείου δεδομένου ότι ο Όμιλος αναμένει να εξασκήσει το δικαίωμα αγοράς αυτού, το εν λόγω περιουσιακό στοιχείο με δικαίωμα χρήσης αποσβένεται στην ωφέλιμη ζωή του εκάστοτε υποκείμενου περιουσιακού στοιχείου. Η απόσβεση ξεκινά από την έναρξη της μισθωτικής περιόδου. Ευρωπαϊκή Πίστη Α.Ε.Γ.Α. | 79 Ε Ε Ε Ε Ε Ε Ε Ε Τα περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης παρουσιάζονται διακριτά στην Ενοποιημένη Κατάσταση Οικονομικής Θέσης. Τα κυμαινόμενα μισθώματα τα οποία δεν εξαρτώνται από κάποιο δείκτη ή επιτόκιο δεν περιλαμβάνονται στην επιμέτρηση της υποχρέωσης από την μίσθωση και κατά συνέπεια δεν αποτελούν συστατικό στοιχείο της λογιστικής αξίας του περιουσιακού στοιχείου με δικαίωμα χρήσης. Οι σχετικές πληρωμές αναγνωρίζονται ως έξοδο την περίοδο κατά την οποία επήλθε το γεγονός ή ο όρος ενεργοποίησης των καταβολών αυτών. Ο Όμιλος εφάρμοσε την πρακτική διευκόλυνση του Δ.Π.Χ.Α. 16 σύμφωνα με την οποία ο μισθωτής δεν υποχρεούται να διαχωρίσει τα μη μισθωτικά στοιχεία, και επομένως αντιμετωπίζει λογιστικά κάθε μισθωτικό και σχετικό μη μισθωτικό στοιχείο ως ενιαία σύμβαση. Ο Όμιλος ως εκμισθωτής Οι μισθώσεις στις οποίες ο Όμιλος είναι εκμισθωτής κατατάσσονται είτε ως χρηματοδοτικές είτε ως λειτουργικές. Όταν σύμφωνα με τους όρους της μίσθωσης μεταβιβάζονται ουσιαστικά όλοι οι κίνδυνοι και οι ωφέλειες που συνοδεύουν την κυριότητα του στον μισθωτή, η μίσθωση κατατάσσεται ως χρηματοδοτική. Όλες οι άλλες μισθώσεις κατατάσσονται ως λειτουργικές μισθώσεις. Όταν ο Όμιλος είναι ενδιάμεσος μισθωτής, αντιμετωπίζει λογιστικά την κύρια μίσθωση και την υπεκμίσθωση ως δυο χωριστές συμβάσεις. Η υπεκμίσθωση κατατάσσεται ως χρηματοδοτική ή λειτουργική ανάλογα με το περιουσιακό στοιχείο με δικαίωμα χρήσης που προκύπτει από την κύρια μίσθωση. Τα έσοδα από τις λειτουργικές μισθώσεις αναγνωρίζονται με την ευθεία μέθοδο κατά την διάρκεια της εκάστοτε μίσθωσης. Τα αρχικά άμεσα κόστη διαπραγμάτευσης και διεκπεραίωσης της συμφωνίας μιας λειτουργικής μίσθωσης προστίθενται στην λογιστική αξία του υποκείμενου περιουσιακού στοιχείου και αναγνωρίζονται με την ευθεία μέθοδο κατά την διάρκεια της εκάστοτε μίσθωσης. Τα ποσά που οφείλουν οι μισθωτές από τις χρηματοδοτικές μισθώσεις αναγνωρίζονται ως απαιτήσεις στο ποσό της καθαρής επένδυσης του Ομίλου στην χρηματοδοτική μίσθωση. Το χρηματοοικονομικό έσοδο από την μίσθωση κατανέμεται στις περιόδους αναφοράς έτσι ώστε να αντανακλάται το σταθερό περιοδικό ποσοστό απόδοσης του Ομίλου στην υπολειπόμενη καθαρή επένδυση στις χρηματοδοτικές μισθώσεις. Όταν η μίσθωση περιλαμβάνει μισθωτικά και μη μισθωτικά στοιχεία, ο Όμιλος εφαρμόζει το Δ.Π.Χ.Α. 15 προκειμένου να επιμερίζει το τίμημα της σύμβασης σε κάθε στοιχείο χωριστά. Κύριες πηγές αβεβαιότητας λογιστικών εκτιμήσεων i. Διάρκεια μίσθωσης Αποτελεί κοινή πρακτική στην Ελληνική αγορά μισθώσεων εμπορικών ακινήτων, ο μισθωτής να συνεχίζει να χρησιμοποιεί το ακίνητο και μετά το πέρας της ημερομηνίας λήξης της σύμβασης μίσθωσης. Οι ως άνω ονομαζόμενες “σιωπηρά ανανεωμένες” συμβάσεις μίσθωσης καθίστανται αορίστου χρόνου μετά την ημερομηνία λήξη τους και συνεχίζουν να 80 | Ετήσια Χρηματοοικονομική Έκθεση 2019 δημιουργούν εκτελεστά δικαιώματα και υποχρεώσεις, εφόσον κανένας από τους αντισυμβαλλόμενους δεν προχωρήσει στην καταγγελία αυτών. Σύμφωνα με τον Ελληνικό Αστικό Κώδικα, κάθε ένας από τους αντισυμβαλλόμενους έχει το δικαίωμα να καταγγείλει την σύμβαση μίσθωσης χωρίς την επιβολή κάποιας ποινής αμέσως μετά το πέρας της σύντομης περιόδου προειδοποίησης όπως αυτή ορίζεται στον ως άνω κώδικα. Δεδομένου ότι τόσο ο μισθωτής όσο και ο εκμισθωτής έχουν το δικαίωμα να καταγγείλουν την μίσθωση χωρίς την λήψη σχετικής άδειας του αντισυμβαλλόμενου και χωρίς να απαιτείται η καταβολή κάποιου ποσού ως αποζημίωση, ο Όμιλος αξιολόγησε ότι οι “σιωπηρά ανανεωμένες” συμβάσεις μίσθωσης δεν δημιουργούν εκτελεστά δικαιώματα και υποχρεώσεις μετά το πέρας της συμβατικής ημερομηνίας ισχύς τους και συνεπώς δεν πληρούν τον ορισμό της σύμβασης του Δ.Π.Χ.Α. 16. Κατά συνέπεια, ο Όμιλος κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η διάρκεια της μίσθωσης των “σιωπηρά ανανεωμένων” συμβάσεων είναι η αρχική συμβατική διάρκεια αυτών. Συνεπώς ο Όμιλος αναγνωρίζει τα μισθώματα που σχετίζονται με αυτές τις μισθώσεις ως λειτουργικά έξοδα στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων. ii. Διαφορικό επιτόκιο δανεισμού Για τον προσδιορισμό του διαφορικού επιτοκίου δανεισμού ο Όμιλος χρησιμοποίησε σαν επιτόκιο αναφοράς την καμπύλη απόδοσης των ομολόγων του Ελληνικού Δημοσίου η οποία προσαρμόστηκε με το πιστωτικό περιθώριο του Ομίλου. Προκειμένου να ενσωματωθεί στο ως άνω προσδιορισθέν διαφορικό επιτόκιο το γεγονός ότι ο δανεισμός είναι εξασφαλισμένος, χρησιμοποιήθηκε η διαφορά περιθωρίου απόδοσης μεταξύ καλυμμένων ομολογιών εκδόσεως Ελληνικών εταιριών και των ομολόγων του Ελληνικού Δημοσίου. 2.19 Άυλα στοιχεία Αφορά κατ΄ αποκλειστικότητα λογισμικά προγράμματα τα οποία αποτιμώνται στην αξία κτήσης τους μείον τις συσσωρευμένες αποσβέσεις. Για τον υπολογισμό των αποσβέσεων θεωρείται ως ωφέλιμη ζωή τους τα 3-5 έτη. 2.19.1 Λογισμικό Η αξία κτήσης του λογισμικού περιλαμβάνει δαπάνες οι οποίες συνδέονται άμεσα με συγκεκριμένα και διακριτά προϊόντα λογισμικού που ελέγχει ο Όμιλος και από τα οποία αναμένεται να προκύψουν μελλοντικά οφέλη για διάστημα μεγαλύτερο του ενός έτους και τα οποία θα υπερβαίνουν τα σχετικά με αυτά έξοδα κτήσης. Δαπάνες που βελτιώνουν ή επεκτείνουν τη λειτουργία των λογισμικών προγραμμάτων πέρα από τις αρχικές προδιαγραφές τους, κεφαλαιοποιούνται και προστίθενται στην αρχική αξία κτήσης τους. Το λογισμικό αποσβένεται με την σταθερή μέθοδο κατά τη διάρκεια της ωφέλιμης ζωής, σε περίοδο, όμως η οποία δε δύναται να υπερβαίνει τα 5 έτη. Ειδικότερα, τα εσωτερικώς δημιουργούμενα στοιχεία λογισμικού αναγνωρίζονται αρχικά σε αξία ίση με το άθροισμα των εξόδων που πραγματοποιήθηκαν από την ημερομηνία που το στοιχείο ικανοποιεί τα κριτήρια αναγνώρισης. Όταν δεν μπορεί να αναγνωριστεί άυλο περιουσιακό στοιχείο, τα έξοδα ανάπτυξης αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα την περίοδο που πραγματοποιήθηκαν. Τα έξοδα έρευνας καταχωρούνται ως έξοδο όταν πραγματοποιούνται. Εσωτερικώς δημιουργούμενο λογισμικό που προκύπτει από έξοδα ανάπτυξης που έχουν πραγματοποιηθεί σε μεμονωμένο έργο, αναγνωρίζονται μόνο όταν ο Όμιλος μπορεί να αποδείξει ότι διαθέτει την τεχνολογική δυνατότητα να ολοκληρώσει το εσωτερικώς δημιουργούμενο λογισμικό ώστε να καταστεί διαθέσιμο για χρήση, την πρόθεσή του να το ολοκληρώσει και να χρησιμοποιήσει το στοιχείο, την ικανότητά του να χρησιμοποιήσει το στοιχείο, πως το στοιχείο θα δημιουργήσει μελλοντικά οικονομικά οφέλη, ότι διαθέτει επαρκείς τεχνολογικούς, οικονομικούς και άλλους πόρους για την ολοκλήρωση της ανάπτυξης και τη χρήσης του στοιχείου και την ικανότητα να επιμετρά αξιόπιστα τα έξοδα κατά την ανάπτυξη του στοιχείου. Μετά την αρχική αναγνώριση, τα εσωτερικώς δημιουργούμενα στοιχεία λογισμικού, καταχωρούνται στο κόστος κτήσης τους μείον τις σωρευμένες αποσβέσεις και τις όποιες σωρευμένες προβλέψεις απομείωσης της αξίας τους. Δαπάνες όπως, οι δαπάνες ίδρυσης και πρώτης εγκατάστασης επιχειρησιακών μονάδων ή υποκαταστημάτων, δαπάνες εκπαίδευσης προσωπικού, δαπάνες διαφήμισης και προβολής και δαπάνες μετεγκατάστασης και αναδιοργάνωσης τμήματος ή όλου του Ομίλου, αναγνωρίζονται ως έξοδα κατά το χρόνο πραγματοποιήσεώς τους. 2.20 Απομείωση αξίας στοιχείων του Ενεργητικού Σε κάθε ημερομηνία σύνταξης των χρηματοοικονομικών καταστάσεων, η διοίκηση του Ομίλου εξετάζει την αξία των περιουσιακών στοιχείων προκειμένου να διαπιστώσει εάν υφίσταται περίπτωση απομείωσης της αξίας τους. Εφόσον συντρέχει τέτοια περίπτωση διερευνάται κατά πόσον η λογιστική αξία των συγκεκριμένων περιουσιακών στοιχείων μπορεί να ανακτηθεί και σε αρνητική περίπτωση διενεργείται ανάλογη πρόβλεψη για απομείωση. Ως ανακτήσιμη αξία θεωρείται η μεγαλύτερη αξία μεταξύ εύλογης αξίας μείον τα απαιτούμενα για την πώληση κόστη και αξίας χρήσεως. 2.21 Ταμείο και ταμειακά ισοδύναμα Για τους σκοπούς σύνταξης της κατάστασης ταμειακών ροών, ως ταμείο και ταμειακά ισοδύναμα νοούνται τα υπόλοιπα των μετρητών και των καταθέσεων όψεως στις τράπεζες και τα υψηλής ρευστότητας χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία όπως προθεσμιακές καταθέσεις και άλλα αξιόγραφα, των οποίων ο κίνδυνος μεταβολής της εύλογης αξίας τους είναι ασήμαντος. 2.22 Χορηγούμενα Δάνεια Τα δάνεια προς το προσωπικό, τους ασφαλιστές και τους ασφαλισμένους Ζωής καταχωρούνται την ημερομηνία εκταμίευσης στο ύψος του χορηγηθέντος ποσού πλέον τα άμεσα έξοδα που σχετίζονται με την χορήγηση. Μεταγενέστερα της αρχικής καταχώρησής τους, οι χορηγήσεις αποτιμώνται στο αποσβέσιμο κόστος με τη μέθοδο του αποτελεσματικού επιτοκίου. Όταν μια χορήγηση χαρακτηριστεί ως επισφαλής, η λογιστική της αξία μειώνεται στην εκτιμώμενη ανακτήσιμη αξία, η οποία προσδιορίζεται ως η παρούσα αξία των αναμενόμενων μελλοντικών ταμειακών ροών, συμπεριλαμβανομένων των εκτιμώμενων ανακτήσιμων ποσών από εγγυήσεις και εμπράγματες εξασφαλίσεις, προεξοφλούμενων με το αρχικό αποτελεσματικό επιτόκιο της χορήγησης. 2.23 Προβλέψεις Ο Όμιλος διενεργεί προβλέψεις για υποχρεώσεις και κινδύνους όταν συντρέχουν οι ακόλουθες προϋποθέσεις: α) υπάρχει παρούσα νομική ή τεκμαιρομένη δέσμευση ως αποτέλεσμα παρελθόντων γεγονότων, β) θεωρείται πιθανή η εκροή οικονομικών πόρων για το διακανονισμό της δέσμευσης, και γ) είναι εφικτό να προσδιοριστεί με τρόπο αντικειμενικό το ποσό της δέσμευσης. 2.24 Παροχές σε εργαζόμενους Οι εταιρίες του Ομίλου καταβάλλουν εισφορές σε προγράμματα παροχών σε εργαζομένους μετά την έξοδο από την υπηρεσία. Τα προγράμματα αυτά διαχωρίζονται σε προγράμματα καθορισμένων παροχών και σε προγράμματα καθορισμένων εισφορών. 2.24.1 Προγράμματα καθορισμένων παροχών Ως πρόγραμμα καθορισμένων παροχών ορίζεται ένα πρόγραμμα παροχών σε εργαζομένους μετά την έξοδο από την υπηρεσία, στο οποίο οι παροχές καθορίζονται με βάση οικονομικές και δημογραφικές παραδοχές. Οι πιο σημαντικές παραδοχές, μεταξύ άλλων, είναι η ηλικία, τα έτη προϋπηρεσίας, ο μισθός, οι δείκτες προσδόκιμης ζωής, το επιτόκιο προεξόφλησης, ο ρυθμός αύξησης αποδοχών και συντάξεων. Στα προγράμματα καθορισμένων παροχών, η αξία της υποχρέωσης είναι ίση με την παρούσα αξία των καθορισμένων πληρωτέων παροχών κατά την ημερομηνία σύνταξης των χρηματοοικονομικών καταστάσεων μειωμένης κατά την εύλογη αξία των περιουσιακών στοιχείων του προγράμματος. Η υποχρέωση καθορισμένων παροχών και το σχετικό έξοδο εκτιμάται ετησίως με τη χρήση της μεθόδου της προβεβλημένης πιστωτικής μονάδας (projected unit credit method). Για την προεξόφληση έχει γίνει υπόθεση επιτοκίου, βασιζόμενο στο δείκτη εταιρικών ομολόγων Markit iBoxx AA και λαμβάνοντας υπόψη τη μέση αναμενόμενη σταθμική διάρκεια αποπληρωμής των παροχών κατά την ημερομηνία αποτίμησης, θεωρώντας ότι αυτό αποτελεί ένα μέσο επίπεδο επιτοκίου της αγοράς με βάση τις διαμορφωμένες κατά την παραπάνω ημερομηνία συνθήκες. Το κόστος υπηρεσίας (τρέχουσας και προϋπηρεσίας (συμπεριλαμβανομένων των περικοπών) και τα κέρδη ή οι ζημίες που προκύπτουν από διακανονισμούς) και το καθαρό χρηματοοικονομικό κόστος της καθαρής υποχρέωσης/(απαίτησης) των καθορισμένων παροχών αναγνωρίζονται στην κατάσταση αποτελεσμάτων και περιλαμβάνονται στις Δαπάνες προσωπικού. Η καθαρή Ευρωπαϊκή Πίστη Α.Ε.Γ.Α. | 81 Ε Ε Ε Ε Ε Ε Ε Ε υποχρέωση καθορισμένων παροχών (μετά την αφαίρεση των περιουσιακών στοιχείων) αναγνωρίζεται στην κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης, με τις μεταβολές που προκύπτουν από την επαναμέτρηση (περιλαμβανομένων των αναλογιστικών κερδών και ζημιών, της επίδραση της μεταβολής της οροφής των περιουσιακών στοιχείων (αν υφίσταται) και της αναμενόμενης απόδοσης των περιουσιακών στοιχείων (εξαιρουμένου του επιτοκίου), να αναγνωρίζονται άμεσα στα Λοιπά Συνολικά Έσοδα, χωρίς να επιτρέπεται μεταγενέστερα η μεταφορά της στην κατάσταση αποτελεσμάτων. 2.24.2 Προγράμματα καθορισμένων εισφορών Ως πρόγραμμα καθορισμένων εισφορών ορίζεται το πρόγραμμα παροχών σε εργαζομένους μετά την έξοδο από την υπηρεσία, σύμφωνα με το οποίο ο εργοδότης καταβάλλει συγκεκριμένες εισφορές σε κάποιο Ταμείο χωρίς καμία άλλη νομική ή τεκμαιρόμενη δέσμευση για περαιτέρω εισφορές στην περίπτωση που το Ταμείο δεν έχει τα απαιτούμενα περιουσιακά στοιχεία ώστε να πληρώσει τις παροχές των ασφαλισμένων που αφορούν στην τρέχουσα και προηγούμενες περιόδους. Οι εισφορές του Ομίλου στα προγράμματα καθορισμένων εισφορών καταχωρούνται στα αποτελέσματα κατά τη διάρκεια της περιόδου που αφορούν και περιλαμβάνονται στο λογαριασμό «Δαπάνες Προσωπικού». 2.25 Φόρος εισοδήματος Ο φόρος εισοδήματος επί των κερδών αναγνωρίζεται ως έξοδο στη χρήση στην οποία πραγματοποιούνται τα κέρδη. Ο υπολογισμός του αναβαλλόμενου φόρου γίνεται με τη μέθοδο του ισολογισμού και προσδιορίζεται για όλες τις προσωρινές διαφορές, οι οποίες προκύπτουν μεταξύ της λογιστικής αξίας των περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων που περιλαμβάνονται στις χρηματοοικονομικές Καταστάσεις και της φορολογικής αξίας που αποδίδεται σε αυτά σύμφωνα με τις εκάστοτε φορολογικές διατάξεις. Τα φορολογικά οφέλη τα οποία δύνανται να προκύψουν από αχρησιμοποίητες φορολογικές ζημιές που μεταφέρονται σε επόμενες χρήσεις προς συμψηφισμό, αναγνωρίζονται ως περιουσιακά στοιχεία όταν θεωρείται πιθανή η πραγματοποίηση μελλοντικών φορολογητέων κερδών, τα οποία θα είναι επαρκή για το συμψηφισμό των σωρευμένων φορολογικών ζημιών. Οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις προσδιορίζονται με βάση τους φορολογικούς συντελεστές, οι οποίοι αναμένεται να ισχύουν κατά τον χρόνο ανάκτησης/ διακανονισμού των περιουσιακών στοιχείων/υποχρεώσεων. Ο προσδιορισμός των μελλοντικών φορολογικών συντελεστών βασίζεται σε νόμους που έχουν ψηφιστεί κατά την ημερομηνία σύνταξης των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. Οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις δεν αναγνωρίζονται εάν οι προσωρινές διαφορές προκύπτουν κατά την αρχική αναγνώριση υπεραξίας, ή κατά την αρχική αναγνώριση περιουσιακών 82 | Ετήσια Χρηματοοικονομική Έκθεση 2019 στοιχείων και υποχρεώσεων (εκτός από συνένωση επιχειρήσεων), σε συναλλαγή που δεν επηρεάζει ούτε τα φορολογητέα ούτε τα λογιστικά κέρδη. Η αναγνώριση αναβαλλόμενων φορολογικών απαιτήσεων βασίζεται στην πεποίθηση της Διοίκησης, η οποία στηρίζεται σε διαθέσιμα υποστηρικτικά στοιχεία, ότι φορολογικά οφέλη που συνδέονται με προσωρινές διαφορές, όπως, φορολογικές ζημίες μεταφερόμενες σε επόμενες χρήσεις και φορολογικές απαιτήσεις είναι πιθανό να πραγματοποιηθούν. Η λογιστική αξία των αναβαλλόμενων φορολογικών απαιτήσεων εξετάζεται σε κάθε ημερομηνία σύνταξης χρηματοοικονομικών καταστάσεων και μειώνεται στο βαθμό που δε θεωρείται πλέον πιθανό ότι θα υπάρξουν επαρκή φορολογητέα κέρδη για την ανάκτηση όλου ή μέρους αυτής. Προκειμένου, ο Όμιλος και η Μητρική, να πάρουν την απόφαση να αναγνωρίσουν αυτές τις αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις εξετάζουν όλα τα διαθέσιμα, θετικά και αρνητικά, στοιχεία, περιλαμβανομένης της πραγματοποίησης των ήδη υπαρκτών φορολογικών προσωρινών διαφορών, των προβλεπόμενων μελλοντικών φορολογικών κερδών και των πρόσφατων οικονομικών αποτελεσμάτων. Στην περίπτωση που ο Όμιλος και η Μητρική διαπιστώσουν ότι στο μέλλον είναι πιθανό να ανακτήσουν αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις πέραν αυτών που έχουν ήδη αναγνωρίσει, τότε προβαίνουν σε αύξηση της λογιστικής αξίας των αναβαλλόμενων φορολογικών απαιτήσεων. Οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις συμψηφίζονται υπό την προϋπόθεση ότι οι φορολογικές αρχές παρέχουν το δικαίωμα συμψηφισμού των απαιτήσεων και υποχρεώσεων και εφόσον οι απαιτήσεις και υποχρεώσεις από αναβαλλόμενους φόρους αφορούν στην ίδια φορολογική αρχή και η διοίκηση προτίθεται να διακανονίσει το καθαρό ποσό που προκύπτει μετά το συμψηφισμό. Αναβαλλόμενος φόρος εισοδήματος αναγνωρίζεται σε προσωρινές διαφορές που προκύπτουν από επενδύσεις σε θυγατρικές εταιρίες, συγγενείς και κοινοπραξίες εκτός από τις περιπτώσεις στις οποίες η χρονική στιγμή της αντιστροφής της προσωρινής διαφοράς μπορεί να ελεγχθεί από τον Όμιλο και υπάρχει σημαντική πιθανότητα ότι η διαφορά δεν θα αντιστραφεί στο προσεχές μέλλον. Οι απαιτήσεις ή υποχρεώσεις από αναβαλλόμενους φόρους που σχετίζονται με μεταβολές της εύλογης αξίας των διαθέσιμων προς πώληση επενδυτικών τίτλων και αντισταθμίσεις ταμειακών ροών, οι οποίες καταχωρούνται σε χρέωση ή πίστωση των Λοιπών συνολικών εσόδων, καταχωρούνται επίσης σε χρέωση ή πίστωση των Λοιπών συνολικών εσόδων και μεταφέρονται στα αποτελέσματα, όταν μεταφερθούν στα αποτελέσματα και τα σχετικά κέρδη ή ζημίες. 2.26 Κέρδη ανά Μετοχή Ο δείκτης των βασικών κερδών ανά μετοχή υπολογίζεται διαιρώντας το καθαρό κέρδος ή ζημιά της περιόδου που αναλογεί στους κατόχους των μετοχών με το μέσο σταθμισμένο αριθμό μετοχών σε κυκλοφορία κατά τη διάρκεια της χρήσης. 2.27 Χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις Μια χρηματοοικονομική υποχρέωση παύει να αναγνωρίζεται όταν ακυρώνεται, εκπνέει ή δεν υφίσταται πλέον. Όταν μια υφιστάμενη χρηματοοικονομική υποχρέωση αντικαθίσταται από μια άλλη από τον ίδιο δανειστή με σημαντικά διαφορετικούς όρους, ή οι όροι της υφιστάμενης υποχρέωσης τροποποιούνται σημαντικά, αυτή η αλλαγή ή τροποποίηση θεωρείται ως παύση αναγνώρισης της αρχικής υποχρέωσης και αναγνώριση μιας νέας και η διαφορά στα αντίστοιχα λογιστικά υπόλοιπα αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα. 2.28 Συναλλαγές με συνδεδεμένα μέρη Στα συνδεδεμένα μέρη περιλαμβάνονται επιχειρήσεις, στις οποίες η Μητρική Εταιρία διατηρεί τον έλεγχο. Επίσης, ως συνδεδεμένα μέρη θεωρούνται τα μέλη της διοίκησης του Ομίλου, συγγενικά με αυτά πρόσωπα πρώτου βαθμού, εταιρίες που ελέγχονται από αυτά ή στις οποίες τα τελευταία έχουν ουσιώδη επιρροή στη διαχείριση και οικονομική πολιτική τους. 2.29 Αναγνώριση Εσόδων γ. Έσοδα από εμπορικές συμβάσεις: Αναγνωρίζονται χρησιμοποιώντας τη μέθοδο του πραγματικού επιτοκίου το οποίο είναι το επιτόκιο το οποίο προεξοφλεί με ακρίβεια μελλοντικές καταβολές τοις μετρητοίς ή εισπράξεις για τη διάρκεια της αναμενόμενης ζωής του χρηματοοικονομικού μέσου ή, όταν απαιτείται, για συντομότερο διάστημα, στην καθαρή λογιστική αξία του χρηματοοικονομικού περιουσιακού στοιχείου ή της υποχρέωσης. Η υιοθέτηση του ΔΠΧΑ 15 για την αναγνώριση εσόδων από τόκους δεν έχει επίδραση στη λογιστική πολιτική της Εταιρείας. Τα έσοδα από εμπορικές συμβάσεις με προκαθορισμένη τιμή αναγνωρίζονται με βάση το στάδιο ολοκλήρωσης της συναλλαγής κατά την ημερομηνία της Κατάστασης Χρηματοοικονομικής Θέσης. Σύμφωνα με τη μέθοδο ποσοστιαίας ολοκλήρωσης, το έσοδο γενικά αναγνωρίζεται βάσει της δραστηριότητας παροχής υπηρεσιών και της επίδοσης μέχρι σήμερα σε ποσοστό του συνόλου των υπηρεσιών που πρόκειται να εκτελεστούν. Όταν το αποτέλεσμα της συναλλαγής που αφορά παροχή υπηρεσιών δεν μπορεί να εκτιμηθεί βάσιμα, το έσοδο αναγνωρίζεται μόνον κατά την έκταση που οι αναγνωρισμένες δαπάνες είναι ανακτήσιμες. Τόκοι: Τα έσοδα από τόκους αναγνωρίζονται σε χρονική βάση με το αποτελεσματικό επιτόκιο. Σε περιπτώσεις που ίσως μεταβληθούν οι αρχικές εκτιμήσεις των εσόδων, οι δαπάνες ή ο βαθμός ολοκλήρωσης αναθεωρούνται. Αυτές οι αναθεωρήσεις μπορεί να οδηγήσουν σε αυξήσεις ή μειώσεις των εκτιμώμενων εσόδων ή δαπανών και εμφανίζονται στα έσοδα της περιόδου στις οποίες οι περιπτώσεις οι οποίες καθιστούν αναγκαία την αναθεώρηση γνωστοποιούνται από τη Διοίκηση. Μερίσματα: Τα έσοδα από μερίσματα αναγνωρίζονται όταν οριστικοποιείται το δικαίωμα είσπραξής τους , δηλαδή μετά την έγκρισή τους από τη Γενική Συνέλευση. 2.30 Αποαναγνώριση Χρηματοοικονομικών Στοιχείων Έσοδα από ενοίκια: Τα έσοδα ενοικίων από επενδύσεις σε ακίνητα λογίζονται σε συστηματική βάση κατά τη διάρκεια της μίσθωσης. Ένα χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο παύει να αναγνωρίζεται όταν εκπνεύσουν τα συμβατικά δικαιώματα επί των ταμειακών ροών του χρηματοοικονομικού περιουσιακού στοιχείου. Μια χρηματοοικονομική υποχρέωση παύει να αναγνωρίζεται όταν ακυρώνεται, εκπνέει ή δεν υφίσταται πλέον. Όταν μια υφιστάμενη χρηματοοικονομική υποχρέωση αντικαθίσταται από μια άλλη από τον ίδιο δανειστή με σημαντικά διαφορετικούς όρους, ή οι όροι της υφιστάμενης υποχρέωσης τροποποιούνται σημαντικά, αυτή η αλλαγή ή τροποποίηση θεωρείται ως παύση αναγνώρισης της αρχικής υποχρέωσης και αναγνώριση μιας νέας και η διαφορά στα αντίστοιχα λογιστικά υπόλοιπα αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα. Τα έσοδα λογίζονται μόνον όταν πιθανολογείται ότι τα οικονομικά οφέλη που συνδέονται με τη συναλλαγή θα εισρεύσουν στην επιχείρηση. Αναγνώριση εσόδων από ασφαλιστήρια συμβόλαια περιγράφονται στην παράγραφο 2.13 του παρόντος. Τα έσοδα από μη Ασφαλιστική δραστηριότητα περιλαμβάνουν τα παρακάτω: α. Έσοδα από Διαχείριση Αμοιβαίων Κεφαλαίων Τα έσοδα της Διαχείρισης Αμοιβαίων Κεφαλαίων, περιλαμβάνουν την εύλογη αξία πωλήσεων αγαθών, καθαρά από Φόρο Προστιθέμενης Αξίας, εκπτώσεις και επιστροφές. β. Έσοδα από παροχή υπηρεσιών Τα έσοδα από παροχή υπηρεσιών λογίζονται την περίοδο που παρέχονται οι υπηρεσίες, με βάση το στάδιο ολοκλήρωσης της παρεχόμενης υπηρεσίας σε σχέση με το σύνολο των παρεχόμενων υπηρεσιών. Το ποσό της τιμής πώλησης που σχετίζεται με συμφωνία για υπηρεσίες που θα παρασχεθούν μεταγενέστερα, εγγράφεται σε μεταβατικό λογαριασμό και αναγνωρίζεται στα έσοδα της περιόδου στην οποία παρέχονται οι υπηρεσίες. 3. Λογιστικές Εκτιμήσεις Οι σημαντικές παραδοχές που έχουν υιοθετηθεί από τον Όμιλο για την εκτίμηση ορισμένων λογιστικών μεγεθών καθώς και οι πηγές αβεβαιότητας που επηρεάζουν τις εκτιμήσεις αυτές, είναι ίδιες με εκείνες που είχαν υιοθετηθεί κατά την κατάρτιση των ετήσιων Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων της χρήσεως που έληξε την 31η Δεκεμβρίου 2018 και συγκεκριμένα: Ευρωπαϊκή Πίστη Α.Ε.Γ.Α. | 83 Ε Ε Ε Ε Ε Ε Ε Ε Ασφαλιστήρια Συμβόλαια Η Εταιρία εξακολουθεί να εφαρμόζει τις ίδιες λογιστικές πολιτικές για την αναγνώριση και αποτίμηση των υποχρεώσεών της από ασφαλιστήρια συμβόλαια (συμπεριλαμβανομένων και των εξόδων πρόσκτησης και άλλων σχετικών άυλων ασφαλιστικών στοιχείων Ενεργητικού) και αντασφαλιστήρια συμβόλαια που κατέχει. Η Διοίκηση χρησιμοποίησε την κρίση της και δημιούργησε ένα σύνολο λογιστικών πολιτικών για την αναγνώριση και αποτίμηση των υποχρεώσεων και δικαιωμάτων της από ασφαλιστήρια συμβόλαια που εκδόθηκαν και αντασφαλιστήρια συμβόλαια που κατέχει, συμπεριλαμβανομένου του εκτεταμένου ελέγχου επάρκειας (4.2.1), έτσι ώστε να παρέχονται οι πιο χρήσιμες πληροφορίες στους χρήστες των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων της Εταιρίας. Η εκτίμηση της τελικής υποχρέωσης που προκύπτει από εκκρεμείς αποζημιώσεις που καλύπτονται από ασφαλιστήρια συμβόλαια είναι η σημαντικότερη λογιστική εκτίμηση της Εταιρίας. Υπάρχουν αρκετές πηγές αβεβαιότητας που χρειάζεται να ληφθούν υπόψη στον υπολογισμό της τελικής υποχρέωσης της Εταιρίας από τέτοιες περιπτώσεις. Η εκτίμηση της τελικής υποχρέωσης γίνεται από Αναλογιστή με τη χρήση γνωστών αναλογιστικών μεθόδων. Το Απόθεμα Εκκρεμών Ζημιών αναθεωρείται συνεχώς. Γίνεται πρόβλεψη για το εκτιμώμενο τελικό κόστος όλων των αποζημιώσεων που δεν έχουν κλείσει με αφαίρεση των ποσών που έχουν ήδη πληρωθεί, είτε αυτές σχετίζονται με γεγονότα που συνέβηκαν κατά τη διάρκεια της χρήσης, ή σε προηγούμενες χρήσεις και ανεξαρτήτως του αν έχουν ή όχι δηλωθεί στην Εταιρία. Οι εκκρεμείς ασφαλιστικές αποζημιώσεις αναγνωρίζονται ως υποχρεώσεις όταν υπάρχουν ικανοποιητικές ενδείξεις ευδοκίμησής τους και το μέγεθός τους μπορεί να υπολογιστεί. Αν είναι γνωστή η ύπαρξη μιας υποχρέωσης αλλά υπάρχει αβεβαιότητα ως προς το τελικό της ποσό, γίνεται πρόβλεψη με βάση την προηγούμενη εμπειρία από παρόμοιες περιπτώσεις. Ασφαλιστικές αποζημιώσεις μπορεί να αντιπροσωπεύουν είτε ένα ξεχωριστό ποσό, είτε μια συνολική υποχρέωση σχετικά με μια κατηγορία εργασιών ή γεγονότων. Απομείωση της αξίας των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων Η Εταιρία εξακριβώνει ότι τα αξιόγραφα διαθέσιμα προς πώληση έχουν υποστεί απομείωση όταν η εύλογη αξία τους βρίσκεται για παρατεταμένη διάρκεια σημαντικά χαμηλότερα από την αξία κτήσης τους. Αυτή η εξακρίβωση απαιτεί τη χρήση εκτιμήσεων. Ανάμεσα στους παράγοντες που συνεκτιμούνται για τέτοιες κρίσεις είναι και η κανονική διακύμανση στην τιμή της μετοχής, η οικονομική υγεία της εκδότριας Εταιρίας, οι αποδόσεις του κλάδου, τεχνολογικές αλλαγές και χρηματοδοτικές ταμειακές ροές. Απομείωση της αξίας των απαιτήσεων και λοιπών περιουσιακών στοιχείων στο αναπόσβεστο κόστος Η Εταιρία σχηματίζει προβλέψεις για απομείωση της αξίας των απαιτήσεων όταν υπάρχουν βάσιμες ενδείξεις ότι δεν 84 | Ετήσια Χρηματοοικονομική Έκθεση 2019 πρόκειται να εισπραχθεί το σύνολο των απαιτήσεων που είναι απαιτητές στα πλαίσια των σχετικών συμβάσεων που υπάρχουν. Σε κάθε ημερομηνία της Χρηματοοικονομικής Θέσης όλες οι καθυστερημένες και επισφαλείς απαιτήσεις επανεκτιμούνται για να προσδιοριστεί το ύψος της πρόβλεψης. Δε διαγράφεται καμιά απαίτηση αν δεν εξαντληθούν όλες οι νομικές και πρακτικές ενέργειες για την είσπραξή τους. Σε ότι αφορά τα λοιπά περιουσιακά στοιχεία που απεικονίζονται στο αναπόσβεστο κόστος, σημαντική εκτίμηση της Διοίκησης αναφέρεται στην ανακτησιμότητα των ταμειακών ροών που συνδέονται με τη λειτουργία του περιουσιακού στοιχείου. Ο καθορισμός των προσδοκόμενων μελλοντικών ροών συνδέεται με το πάγιο στοιχείο και οι υποθέσεις υπολογισμού τους επηρεάζουν την αξιολόγηση της λογιστικής αξίας του περιουσιακού αυτού στοιχείου. Φόροι εισοδήματος Η πρόβλεψη για φόρο εισοδήματος με βάση το Δ.Λ.Π. 12 υπολογίζεται με εκτίμηση των φόρων που θα καταβληθούν στις φορολογικές αρχές τόσο στην τρέχουσα χρήση όσο και σε μεταγενέστερες περιόδους και περιλαμβάνει τον τρέχοντα φόρο εισοδήματος για κάθε χρήση καθώς και την πρόβλεψη για αναβαλλόμενους φόρους. Η τελική εκκαθάριση των φόρων εισοδήματος πιθανόν να αποκλίνει από τα σχετικά ποσά, που έχουν καταχωρηθεί στις Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις. Αναβαλλόμενος φόρος Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις που αφορούν αποτιμητικές ζημιές ομολόγων, μετοχών και αμοιβαίων κεφαλαίων και εκπεστέες προσωρινές διαφορές αναγνωρίζονται στην έκταση που πιθανολογείται ότι στο μέλλον θα υπάρξουν φορολογητέα κέρδη επαρκή να καλύψουν τις φορολογικές ζημίες και τις εκπεστέες προσωρινές διαφορές. Για τον προσδιορισμό του ποσού των αναβαλλόμενων φορολογικών απαιτήσεων που θα αναγνωριστούν απαιτείται κρίση η οποία βασίζεται στην εκτίμηση του πιθανού χρόνου και επιπέδου πραγματοποίησης των φορολογητέων κερδών σε συνδυασμό με το μελλοντικό φορολογικό προγραμματισμό. Κόστος προγραμμάτων καθορισμένων παροχών Το καθαρό κόστος προγραμμάτων καθορισμένων παροχών εκτιμάται με αναλογιστικές μεθόδους με τη χρήση παραδοχών για το επιτόκιο προεξόφλησης, την αύξηση αποδοχών, την κινητικότητα του προσωπικού και την αναμενόμενη απόδοση των περιουσιακών στοιχείων των προγραμμάτων. Η αύξηση των αποδοχών διαμορφώνεται ουσιαστικά βάσει της ετήσιας μισθολογικής πολιτικής του Ομίλου. 4. Διαχείριση Κινδύνων • Καθορίζει τις αρχές που πρέπει να διέπουν τη διαχείριση των κινδύνων ως προς την αναγνώριση, πρόβλεψη, μέτρηση, παρακολούθηση, έλεγχο και αντιμετώπισή τους. O Όμιλος Ευρωπαϊκή Πίστη Α.Ε.Γ.Α. θεωρεί την ύπαρξη αποτελεσματικού πλαισίου διαχείρισης κινδύνων βασικό παράγοντα περιορισμού της έκθεσης του σε κινδύνους και προστασίας των μετόχων και των ασφαλισμένων. • Λαμβάνει και αξιολογεί τις υποβαλλόμενες ανά τρίμηνο αναφορές της Υπηρεσίας Διαχείρισης Κινδύνων, ενημερώνει το Δ.Σ. σχετικά με τους σημαντικότερους κινδύνους που έχει αναλάβει η Εταιρία. Ο Όμιλος για τον σκοπό αυτό, υιοθετεί πρακτικές και μεθοδολογίες διαχείρισης κινδύνων λαμβάνοντας υπόψη όλες τις σχετικές οδηγίες και απαιτήσεις της Εποπτικής Αρχής – Διεύθυνση Εποπτείας Ιδιωτικής Ασφάλισης της Τράπεζα της Ελλάδος (ΔΕΙΑ) αλλά και για την εφαρμογή της Οδηγίας Φερεγγυότητας ΙΙ (Solvency II) και του Ν.4364/2016. • Αξιολογεί σε ετήσια βάση την επάρκεια και την αποτελεσματικότητα της Πολιτικής Διαχείρισης Κινδύνων της Εταιρίας. • Αξιολογεί σε ετήσια βάση την καταλληλότητα των ορίων, την επάρκεια των προβλέψεων και την εν γένει επάρκεια των ιδίων κεφαλαίων σε σχέση με το ύψος και τη μορφή των αναλαμβανομένων κινδύνων. 4.1 Πλαίσιο Διαχείρισης Κινδύνων Για τον σκοπό αυτό έχουν συσταθεί και λειτουργούν Επιτροπές του Διοικητικού Συμβουλίου όπως η Επιτροπή Διαχείρισης Κινδύνων και η Επιτροπή Επενδύσεων & Διαχείρισης Ενεργητικού Παθητικού (ALCO). Το εκτελεστικό έργο της Διαχείρισης Κινδύνου το έχει αναλάβει το Τμήμα Διαχείρισης Κινδύνων. Οι σημαντικότεροι κίνδυνοι στους οποίους υπόκειται η Εταιρία είναι ο Ασφαλιστικός Κίνδυνος και οι κίνδυνοι των περιουσιακών της στοιχείων, οι οποίοι περιλαμβάνουν τον Ασφαλιστικό Κίνδυνο, το Κίνδυνο Αγοράς, το Κίνδυνο Ρευστότητας, τον Πιστωτικό Κίνδυνο, τον Συναλλαγματικό Κίνδυνο, το Κίνδυνο Συγκέντρωσης Αγοράς. Εξαιρετικά σημαντικός, για την βιωσιμότητα της Εταιρίας, θεωρείται επίσης και ο Λειτουργικός Κίνδυνος. Το σύστημα διαχείρισης κινδύνων περιλαμβάνει διαδικασίες εντοπισμού, μέτρησης, παρακολούθησης, ελέγχου και αναφοράς των κινδύνων. Οι πολιτικές διαχείρισης κινδύνου εξετάζονται περιοδικά ώστε να ενσωματώνουν τις αλλαγές που παρατηρούνται στις συνθήκες της αγοράς και τις δραστηριότητες της Εταιρίας. Η επίβλεψη της τήρησης των πολιτικών και διαδικασιών διαχείρισης των κινδύνων ασκείται από το Διοικητικό Συμβούλιο της Εταιρίας το οποίο έχει την τελική ευθύνη για τη διαχείριση των ανωτέρω κινδύνων, υποβοηθούμενο την Επιτροπή Διαχείρισης Κινδύνων, την Επιτροπή Επενδύσεων και Διαχείρισης Ενεργητικού Παθητικού (ALCO) και, το Διοικητικό Συμβούλιο. 4.1.1 Επιτροπή Διαχείρισης Κινδύνων Στην Επιτροπή Διαχείρισης Κινδύνων (ΕΔΚ) το Δ.Σ. αναθέτει τις σχετικές με τη διαχείριση κινδύνων αρμοδιότητες του ώστε να παρακολουθούνται αποτελεσματικά όλες οι μορφές κινδύνων, περιλαμβανομένων του λειτουργικού και ασφαλιστικού, και να διασφαλίζονται ο ενοποιημένος έλεγχός τους, η εξειδικευμένη αντιμετώπισή τους και ο απαιτούμενος συντονισμός σε επίπεδο ασφαλιστικής Εταιρίας. Πιο συγκεκριμένα: • Είναι αρμόδια να διαμορφώνει τη στρατηγική ανάληψης πάσης μορφής κινδύνων και διαχείρισης κεφαλαίων. • Μεριμνά για την ανάπτυξη εσωτερικού συστήματος διαχείρισης κινδύνων και την ενσωμάτωσή του στη διαδικασία λήψης των επιχειρηματικών αποφάσεων. 4.1.2 Επιτροπή Επενδύσεων και Διαχείρισης Ενεργητικού Παθητικού («ALCO») Η πολιτική διαχείρισης ενεργητικού και παθητικού αποσκοπεί στη σύνθεση του ισολογισμού με τρόπο που να περιορίζεται ο κίνδυνος ρευστότητας και η έκθεση σε επιτοκιακό και λοιπούς κινδύνους αγοράς. Για το σκοπό αυτό έχει συσταθεί Επιτροπή Διαχείρισης Επενδύσεων και Ενεργητικού – Παθητικού («ALCO»), για τον σχεδιασμό και την εφαρμογή της στρατηγικής και της πολιτικής διάρθρωσης και διαχείρισης των στοιχείων ενεργητικού και παθητικού (Asset Liability Management), εντός του σχετικού πλαισίου που έχει τεθεί από την Τράπεζα της Ελλάδος. Η «ALCO» συνέρχεται τουλάχιστον μηνιαία. Η παρακολούθηση της Διαχείρισης Ενεργητικού- Παθητικού έχει ανατεθεί στην Επιτροπή Επενδύσεων. 4.1.3 Διαχείριση Ασφαλιστικών και Χρηματοοικονομικών Κινδύνων Η Διαχείριση Ασφαλιστικών και Χρηματοοικονομικών Κινδύνων, είναι επιφορτισμένη με τα εξής καθήκοντα: • • Την αναγνώριση, ποσοτικοποίηση, παρακολούθηση και έλεγχο των κινδύνων. Την παροχή κατάλληλων μεθοδολογιών και εργαλείων διαχείρισης κινδύνων. • Τον συντονισμό και την παροχή βοήθειας για θέματα διαχείρισης κινδύνου στις διευθύνσεις και τα τμήματα της Εταιρίας. • Την παρακολούθηση του συστήματος διαχείρισης κινδύνου. • Την παρακολούθηση του προφίλ κινδύνου της Εταιρίας. • Τη σύνταξη και επικαιροποίηση των Στρατηγικών και Πολιτικών Διαχείρισης Κινδύνου. • Την παροχή πληροφόρησης προς το Διοικητικό Συμβούλιο για την αντιμετώπιση θεμάτων αναφορικά με την επιχειρηματική στρατηγική, επενδύσεις και λοιπές εργασίες. • Τον εντοπισμό αναδυόμενων κινδύνων και αξιολόγηση πιθανών επιπτώσεων. Ευρωπαϊκή Πίστη Α.Ε.Γ.Α. | 85 Ε Ε Ε Ε Ε Ε Ε Ε 4.2 Ανάλυση Κινδύνων. Οι κίνδυνοι που καλύπτονται από το πλαίσιο διαχείρισης κινδύνων, έχουν ως εξής: 4.2.1. Ασφαλιστικός Κίνδυνος Είναι ο κίνδυνος από ένα μελλοντικό καθορισμένο αβέβαιο γεγονός, που θα επηρεάσει δυσμενώς τον ασφαλισμένο. Με τη σύναψη του ασφαλιστηρίου συμβολαίου, ο κίνδυνος αυτός μεταβιβάζεται από τον ασφαλισμένο στον ασφαλιστή. Για τη διαχείριση του ασφαλιστικού κινδύνου, η Εταιρία μεταβιβάζει μέρος των ασφαλιστικών κινδύνων σε αντασφαλιστές, ενώ παράλληλα ελέγχει σε τακτά χρονικά διαστήματα την πολιτική της στην ανάληψη των κινδύνων, ώστε η συχνότητα και το ύψος των ζημιών να είναι εντός των ορίων που είχαν εκτιμηθεί στην τιμολόγηση. Η Βάση του υπολογισμού του ασφαλιστικού κινδύνου είναι οι Τεχνικές Προβλέψεις. Ορισμένα ασφαλιστήρια συμβόλαια Ζωής παρέχουν εγγυημένα ποσά ή επιτόκια τα οποία αναγράφονται στους όρους τους. Η Εταιρία διενεργεί στα υπάρχοντα προϊόντα της, έλεγχο επάρκειας των μαθηματικών της αποθεμάτων Πιο συγκεκριμένα οι κίνδυνοι στους οποίους εκτίθεται η Εταιρία σχετικά με τον ασφαλιστικό κίνδυνο αναλύονται ως εξής: Ι. Ασφαλιστήρια συμβόλαια Ζωής: Παραδοσιακά συμβόλαια Ζωής Κίνδυνος Θνησιμότητας: Είναι ο κίνδυνος που προκύπτει από τη διαφοροποίηση του πραγματικού αριθμού των θανάτων σε σχέση με τον αναμενόμενο αριθμό τους. Κίνδυνος Επιβίωσης: Είναι ο κίνδυνος που προκύπτει λόγω μεγαλύτερης σε σχέση με την αρχικώς εκτιμηθείσα, διάρκεια Ζωής των ασφαλισμένων. Κίνδυνος Απόδοσης Επενδύσεων: Είναι ο κίνδυνος που προκύπτει λόγω, απόκλισης της πραγματικής απόδοσης των Επενδύσεων σε σχέση με την προσδοκώμενη. Κίνδυνος Εξόδων: Είναι ο κίνδυνος που προκύπτει λόγω, απόκλισης των πραγματικών εξόδων σε σχέση με τις αρχικές εκτιμήσεις. Κίνδυνος Ακυρωσιμότητας: Είναι ο κίνδυνος που προκύπτει λόγω της διαφοροποίησης του πραγματικού αριθμού των Ακυρώσεων και Εξαγορών σε σχέση με τον αναμενόμενο αριθμό τους. Παραδοχές Η επιλογή των παραδοχών που χρησιμοποιούνται για τον υπολογισμό των ασφαλιστικών Υποχρεώσεων βασίζονται στην εμπειρία της Εταιρίας, τα ιστορικά δεδομένα του Ασφαλιστικού Χαρτοφυλακίου και τις συνθήκες της Αγοράς. Οι σημαντικότερες Παραδοχές, στις οποίες οι ασφαλιστικές προβλέψεις παρουσιάζουν μεγαλύτερη ευαισθησία, είναι οι ακόλουθες: Θνησιμότητα: Οι παραδοχές βασίζονται σε Πίνακες Θνησιμότητας και διαφοροποιούνται ανά φύλο και ανά ομοιογενή ομάδα Ασφαλιστικών προϊόντων. Απόδοση Επενδύσεων: Οι αποδόσεις των επενδύσεων που επηρεάζουν το προσδοκώμενο επίπεδο μελλοντικών παροχών και βασίζονται τόσο στις τρέχουσες αποδόσεις της 86 | Ετήσια Χρηματοοικονομική Έκθεση 2019 αγοράς των Ομολόγων όσο και στις αναμενόμενες κινήσεις των μελλοντικών Αποδόσεων των Ομολόγων. Έξοδα: Οι εκτιμήσεις των λειτουργικών εξόδων περιλαμβάνουν το εκτιμώμενο κόστος διαχείρισης των εν ισχύ συμβολαίων. Στις εκτιμήσεις λαμβάνεται υπόψη και ο μελλοντικός πληθωρισμός. Ποσοστά Ακυρώσεων: Οι ακυρώσεις αφορούν τον τερματισμό των συμβολαίων λόγω μη καταβολής ασφαλίστρων ή τον εθελούσιο τερματισμό των συμβολαίων από τους ασφαλισμένους. Τα ποσοστά Ακυρώσεων προκύπτουν από τη Στατιστική Ανάλυση των Ακυρώσεων του Ασφαλιστικού Χαρτοφυλακίου και διαφοροποιούνται ανά ομοιογενή ομάδα προϊόντων. Καμπύλη επιτοκίων προεξόφλησης: Η εν λόγω καμπύλη, βασίζεται στην καμπύλη επιτοκίων άνευ - κινδύνου, όπως υπολογίζεται από την EIOPA. Η καμπύλη επιδέχεται προσαύξηση (spread) στο ύψος του illiquidity premium¨, όπου αναφέρεται καμπύλη επιτοκίου. Η καμπύλη επιτοκίων χρησιμοποιείται για την προεξόφληση των μελλοντικών ταμειακών ροών (εσόδων – εξόδων), στην εκτίμηση των οποίων βασίζεται η επάρκεια των υποχρεώσεων. Ποσοστό άσκησης δικαιώματος εξαγοράς στην έναρξη της συνταξιοδότησης: Το ποσοστό των ασφαλισμένων ατομικών συνταξιοδοτικών προγραμμάτων που επιλέγουν την καταβολή εφάπαξ ποσού αντί της καταβολής μηνιαίας σύνταξης, το οποίο εκτιμάται με βάση την εμπειρία της Εταιρίας. Έλεγχος Επάρκειας Ατομικών Παραδοσιακών Προγραμμάτων Ο έλεγχος βασίσθηκε στην προβολή των μελλοντικών ταμειακών ροών χρησιμοποιώντας ένα σύνολο από Παραδοχές. Οι παραδοχές αυτές παρουσιάζονται αναλυτικά παραπάνω. Από τον Έλεγχο Επάρκειας δεν προέκυψε ανάγκη σχηματισμού επιπλέον αποθέματος. Ανάλυση Ευαισθησίας Τα αποτελέσματα της ανάλυσης ευαισθησίας που απεικονίζονται στον παρακάτω Πίνακα, αφορούν τους παράγοντες που θεωρούνται σημαντικοί και η μεταβολή τους έχει επίπτωση στις Τεχνικές Προβλέψεις. Ατομικά Παραδοσιακά Προγράμματα 31/12/2019 Παραδοχή Επιτόκιο Προεξόφλησης Ποσοστά Ακυρώσεων Ποσοστά Θνησιμότητας Μεταβολή Παραδοχών Επίπτωση στις Υποχρεώσεις (ποσά σε χιλ. €) + 50 Μονάδες Βάσης -2.698 - 50 Μονάδες Βάσης 2.977 +10% 2 -10% -32 +15% 269 -15% -273 31/12/2018 Παραδοχή Επιτόκιο Προεξόφλησης Ποσοστά Ακυρώσεων + 50 Μονάδες Βάσης -1.736 - 50 Μονάδες Βάσης 2.067 +10% 260 -10% -295 Συμπληρωματικές Καλύψεις σε Συμβόλαια Ασφάλισης Ζωής & Καλύψεις Υγείας Οι κύριοι κίνδυνοι στους οποίους εκτίθεται η Εταιρία στις συμπληρωματικές καλύψεις των συμβολαίων Ζωής είναι: Κίνδυνος Νοσηρότητας: Είναι ο κίνδυνος που προκύπτει από την απόκλιση του κόστους Αποζημιώσεων που σχετίζονται με νοσοκομειακές καλύψεις σε σχέση με το εκτιμώμενο κόστος. Κίνδυνος Εξόδων: Είναι ο κίνδυνος που προκύπτει λόγω, απόκλισης των πραγματικών εξόδων σε σχέση με τις αρχικές εκτιμήσεις. Κίνδυνος Ακυρωσιμότητας: Είναι ο κίνδυνος που προκύπτει λόγω της διαφοροποίησης του πραγματικού αριθμού των Ακυρώσεων σε σχέση με τον αναμενόμενο αριθμό τους. Παραδοχές Η επιλογή των παραδοχών που χρησιμοποιούνται για τον υπολογισμό των ασφαλιστικών Υποχρεώσεων βασίζονται στην εμπειρία της Εταιρίας, τα ιστορικά δεδομένα του Ασφαλιστικού Χαρτοφυλακίου και τις συνθήκες της Αγοράς. Οι σημαντικότερες Παραδοχές, στις οποίες οι ασφαλιστικές προβλέψεις παρουσιάζουν μεγαλύτερη ευαισθησία, είναι οι ακόλουθες: Νοσηρότητα: Η συχνότητα και σφοδρότητα καθώς και η μεταβολή τους ανά ηλικία και τύπο κάλυψης βασίζονται στην ιστορική εμπειρία του Χαρτοφυλακίου. Ανικανότητα: Τα ποσοστά ανικανότητας για τις συμπληρωματικές καλύψεις Ζωής με παροχές σε περίπτωση ανικανότητας του ασφαλισμένου, βασίζονται τόσο στα αντίστοιχα ποσοστά των εν ενεργεία Συμβάσεων Αντασφάλειας όσο και στα ιστορικά δεδομένα του εν λόγω Ασφαλιστικού Χαρτοφυλακίου. Θνησιμότητα: Οι παραδοχές βασίζονται σε Πίνακες Θνησιμότητας, και διαφοροποιούνται ανά φύλο. Ποσοστά Ακυρώσεων: Οι ακυρώσεις αφορούν τον τερματισμό των συμβολαίων λόγω μη καταβολής ασφαλίστρων. Τα ποσοστά Ακυρώσεων προκύπτουν από τη Στατιστική Ανάλυση των Ακυρώσεων του εν λόγω Ασφαλιστικού Χαρτοφυλακίου και διαφοροποιούνται ανά ομοιογενή ομάδα προϊόντων. Ε Ε Ε Ε Ε Καμπύλη επιτοκίων προεξόφλησης: Η εν λόγω καμπύλη, βασίζεται στην καμπύλη επιτοκίων άνευ - κινδύνου, όπως υπολογίζεται από την EIOPA. Η καμπύλη επιτοκίων χρησιμοποιείται για την προεξόφληση των μελλοντικών ταμειακών ροών (εσόδων – εξόδων), στην εκτίμηση των οποίων βασίζεται η επάρκεια των υποχρεώσεων. Ε Η καμπύλη επιδέχεται προσαύξηση (spread) στο ύψος του illiquidity premium. Ε Έλεγχος Επάρκειας Συμπληρωματικών Καλύψεων Συμβολαίων Ασφαλίσεων Ζωής & Καλύψεων Υγείας Ο έλεγχος βασίσθηκε στην προβολή των μελλοντικών ταμειακών ροών χρησιμοποιώντας ένα σύνολο από Παραδοχές. Οι παραδοχές αυτές παρουσιάζονται αναλυτικά παραπάνω. Για τις ομαδικές ασφαλίσεις κινδύνων διενεργείται έλεγχος επάρκειας ακολουθώντας την αναγραφόμενη μεθοδολογία στα Ασφαλιστήρια Συμβόλαια Ζημιών. Από τον Έλεγχο Επάρκειας προέκυψε ανάγκη σχηματισμού επιπλέον αποθέματος. Ανάλυση Ευαισθησίας Τα αποτελέσματα της ανάλυσης ευαισθησίας που απεικονίζονται στον παρακάτω Πίνακα, αφορούν τους παράγοντες που θεωρούνται σημαντικοί και η μεταβολή τους έχει επίπτωση στις Τεχνικές Προβλέψεις. Ευρωπαϊκή Πίστη Α.Ε.Γ.Α. | 87 Ε Νοσοκομειακά Προγράμματα Παραδοχή 31/12/2019 Επιτόκιο Προεξόφλησης Ποσοστά Ακυρώσεων Μεταβολή Παραδοχών Επίπτωση στις Υποχρεώσεις (ποσά σε χιλ. €) + 50 Μονάδες Βάσης 8 - 50 Μονάδες Βάσης -9 +10% 15 -10% -18 Ποσοστά Νοσηρότητας +5% 288 -5% -288 Ποσοστά Εξόδων (ομαδικών κινδύνων) +10% 2 -10% -2 Μεταβολή Παραδοχών Επίπτωση στις Υποχρεώσεις (ποσά σε χιλ. €) + 50 Μονάδες Βάσης 89 Συμπληρωματικές Καλύψεις Παραδοχή 31/12/2019 Επιτόκιο Προεξόφλησης - 50 Μονάδες Βάσης -94 Ποσοστά Ακυρώσεων +10% 196 -10% -217 Ποσοστά Θνησιμότητας +15% 3 -15% -3 Μεταβολή Παραδοχών Επίπτωση στις Υποχρεώσεις (ποσά σε χιλ. €) Νοσοκομειακά Προγράμματα Παραδοχή 31/12/2018 Επιτόκιο Προεξόφλησης Ποσοστά Ακυρώσεων Ποσοστά Νοσηρότητας Ποσοστά Εξόδων (ομαδικών κινδύνων) + 50 Μονάδες Βάσης 14 - 50 Μονάδες Βάσης -15 +10% 9 -10% -9 +5% 274 -5% -275 +10% 6 -10% -6 Μεταβολή Παραδοχών Επίπτωση στις Υποχρεώσεις (ποσά σε χιλ. €) Συμπληρωματικές Καλύψεις Παραδοχή 31/12/2018 Επιτόκιο Προεξόφλησης Ποσοστά Ακυρώσεων + 50 Μονάδες Βάσης 113 - 50 Μονάδες Βάσης -120 +10% 135 -10% -142 Συμβόλαια για λογαριασμό ασφαλισμένων ζωής όπου οι ασφαλιζόμενοι φέρουν τον χρηματοοικονομικό κίνδυνο (Unit Linked) Τα συμβόλαια αυτά μεταφέρουν τον χρηματοοικονομικό κίνδυνο στον κάτοχο του συμβολαίου, αλλά ταυτόχρονα η ασφαλιστική Εταιρία αναλαμβάνει την κάλυψη με την εγγύηση μέρους του χρηματοοικονομικού κινδύνου. Επίσης εμπεριέχουν και σημαντικό ασφαλιστικό κίνδυνο (κάλυψη θανάτου, ανικανότητας, ατυχημάτων και ασθενείας). Οι κύριοι κίνδυνοι στους οποίους εκτίθεται η Εταιρία είναι όπως των παραδοσιακών συμβολαίων ζωής. Διενεργείται έλεγχος επάρκειας με αντίστοιχη με των ατομικών παραδοσιακών συμβολαίων ζωής μεθοδολογία. Ανάλυση Ευαισθησίας Τα αποτελέσματα της ανάλυσης ευαισθησίας που απεικονίζονται στον παρακάτω Πίνακα, αφορούν τους παράγοντες που θεωρούνται σημαντικοί και η μεταβολή τους έχει επίπτωση στις Τεχνικές Προβλέψεις. 88 | Ετήσια Χρηματοοικονομική Έκθεση 2019 Unit Linked Παραδοχή 31/12/2019 Επιτόκιο Προεξόφλησης Ποσοστά Ακυρώσεων Ποσοστά Θνησιμότητας Παραδοχή 31/12/2018 Επιτόκιο Προεξόφλησης Ποσοστά Ακυρώσεων Μεταβολή Παραδοχών Επίπτωση στις Υποχρεώσεις (ποσά σε χιλ. €) + 50 Μονάδες Βάσης 6 - 50 Μονάδες Βάσης -6 +10% -14 -10% 15 +15% 0 -15% 0 Μεταβολή Παραδοχών Επίπτωση στις Υποχρεώσεις (ποσά σε χιλ. €) + 50 Μονάδες Βάσης -8 - 50 Μονάδες Βάσης 9 +10% -26 -10% 28 Χρηματοοικονομικά Συμβόλαια - Λογαριασμοί Διαχείρισης Κεφαλαίου (Deposit Administration Funds) Έλεγχος επάρκειας Λογαριασμών Διαχείρισης Κεφαλαίου (DAF) Ο έλεγχος βασίσθηκε στην προβολή των μελλοντικών ταμειακών ροών χρησιμοποιώντας ανάλογες παραδοχές με τα ατομικά ασφαλιστήρια. Από τον Έλεγχο Επάρκειας προέκυψε ανάγκη σχηματισμού επιπλέον αποθέματος. Ανάλυση Ευαισθησίας Τα αποτελέσματα της ανάλυση` ς ευαισθησίας που απεικονίζονται στον παρακάτω Πίνακα, αφορούν τους παράγοντες που θεωρούνται σημαντικοί και η μεταβολή τους έχει επίπτωση στις Τεχνικές Προβλέψεις. Ομαδικά Συνταξιοδοτικά Κεφάλαια (DAF) Παραδοχή 31/12/2019 Επιτόκιο Προεξόφλησης Ποσοστά Ακυρώσεων Ποσοστά Θνησιμότητας Παραδοχή 31/12/2018 Επιτόκιο Προεξόφλησης Ποσοστά Ακυρώσεων Μεταβολή Παραδοχών Επίπτωση στις Υποχρεώσεις (ποσά σε χιλ. €) + 50 Μονάδες Βάσης -407 - 50 Μονάδες Βάσης 452 +10% -5 -10% 5 +15% 2 -15% -2 Μεταβολή Παραδοχών Επίπτωση στις Υποχρεώσεις (ποσά σε χιλ. €) + 50 Μονάδες Βάσης -277 - 50 Μονάδες Βάσης 301 +10% 2 -10% -2 Ε Ε Ε Ε Ε Ε Ε Ε II. Ασφαλιστήρια Συμβόλαια Ζημιών Έλεγχος Επάρκειας Έλεγχος επάρκειας των τεχνικών προβλέψεων διενεργείται σε όλους τους Κλάδους Γενικών Ασφαλίσεων. Πιο συγκεκριμένα επεξεργάστηκαν ιστορικά δεδομένα για κάθε έτος ατυχήματος μετά το 2008 και εφαρμόστηκε ένα εύρος από μεθόδους Αποθεματοποίησης. Επιπλέον: • Διενεργείται συγκριτική αντιπαράθεση των Εκκρεμών Ζημιών (Φάκελο – προς Φάκελο) μεταξύ των περιόδων. • Ελέγχονται οι προβλέψεις των προηγούμενων περιόδων σε σχέση με την εξέλιξη των πληρωθεισών Ζημιών και επεξηγούνται οι αποκλίσεις. Η εξέλιξη των πληρωθεισών και των εκκρεμών ζημιών του Κλάδου Αυτοκινήτων (Αστική Ευθύνη Αυτοκινήτου και Χερσαίων Οχημάτων), που αποτελεί τον μεγαλύτερο κλάδο ασφαλίσεων ζημιών της Εταιρίας, όπως και του Κλάδου Πυρός, απεικονίζονται στους πίνακες που ακολουθούν: Ευρωπαϊκή Πίστη Α.Ε.Γ.Α. | 89 Εξέλιξη ζημιών Χερσαίων Οχημάτων και Αστικής Ευθύνης Αυτοκινήτου (Ποσά σε χιλιάδες €) Έτος ατυχήματος Αποθέματα προ του 2010 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 68.337 Έτος ατυχήματος 34.992 38.158 49.521 52.085 60.406 59.211 59.908 60.927 66.893 Μετά ένα έτος 37.622 45.288 51.717 55.366 60.323 57.910 58.852 59.996 64.356 Μετά δύο έτη 37.737 43.333 49.323 52.427 56.111 55.230 59.075 58.403 Μετά τρία έτη 36.751 42.259 46.767 48.077 50.512 51.502 56.412 50.215 Μετά τέσσερα έτη 34.440 41.116 45.214 44.832 45.636 Μετά πέντε έτη 33.539 39.834 43.739 41.270 45.431 40.910 Μετά έξι έτη 32.152 37.361 43.125 Μετά επτά έτη 31.484 36.625 43.167 Μετά οκτώ έτη 31.244 36.629 Μετά εννέα έτη 31.110 Τρέχουσα εκτίμηση σωρευμένων ζημιών 31.110 36.629 43.167 40.910 45.431 50.215 56.412 58.403 64.356 68.337 -25.544 Έτος ατυχήματος -16.592 -17.085 -21.612 -20.910 -21.293 -22.611 -22.109 -24.895 -24.358 Μετά ένα έτος -22.479 -25.106 -29.781 -29.429 -30.169 -31.783 -33.305 -38.041 -37.771 Μετά δύο έτη -24.546 -28.062 -33.114 -31.559 -32.103 -34.531 -37.206 -41.156 Μετά τρία έτη -26.826 -29.559 -34.755 -32.814 -34.427 -37.520 -40.123 -40.264 Μετά τέσσερα έτη -28.417 -30.759 -36.611 -34.241 -36.001 Μετά πέντε έτη -29.213 -32.530 -38.162 -36.027 -37.624 Μετά έξι έτη -29.587 -33.579 -39.569 -37.397 -40.336 Μετά επτά έτη -30.377 -34.281 Μετά οκτώ έτη -30.323 -34.855 Σύνολο Μετά εννέα έτη -30.402 Σωρευμένες πληρωθείσες αποζημιώσεις -30.402 -34.855 -40.336 -37.397 -37.624 -40.264 -40.123 -41.156 -37.771 -25.544 -365.472 708 1.774 2.831 3.513 7.808 9.952 16.289 17.247 26.586 42.793 133.758 2015 2016 2017 2018 2019 Σύνολο 3.384 Συνολικό Απόθεμα εκκρεμών ζημιών 4.259 Εξέλιξη ζημιών κλάδου Πυρός (Ποσά σε χιλιάδες €) Έτος ατυχήματος Αποθέματα προ του 2010 2010 2011 2012 Έτος ατυχήματος 3.213 2.904 3.474 1.894 2.679 3.445 2.802 2.614 7.485 Μετά ένα έτος 2.815 2.342 3.183 1.898 2.403 3.340 2.519 2.072 7.370 Μετά δύο έτη 2.808 2.285 3.095 1.736 2.085 3.256 2.254 2.023 Μετά τρία έτη 2.608 2.267 2.929 1.676 2.067 3.453 2.266 Μετά τέσσερα έτη 2.573 2.138 2.842 1.602 2.047 3.411 Μετά πέντε έτη 2.550 2.161 2.842 1.604 2.058 Μετά έξι έτη 2.544 2.172 2.836 1.605 Μετά επτά έτη 2.545 2.164 2.836 Μετά οκτώ έτη 2.543 2.224 Μετά εννέα έτη 2.528 Τρέχουσα εκτίμηση σωρευμένων ζημιών 2.528 2.224 2.836 1.605 2.058 3.411 2.266 2.023 7.370 3.384 -759 -577 -1.905 -705 -963 -736 -709 -677 -2.899 -1.314 Μετά ένα έτος -2.031 -1.899 -2.627 -1.444 -1.404 -2.649 -1.939 -1.663 -6.471 Μετά δύο έτη -2.046 -1.952 -2.795 -1.572 -1.441 -2.766 -2.236 -1.877 Μετά τρία έτη -2.054 -1.950 -2.787 -1.582 -1.487 -2.904 -2.241 Μετά τέσσερα έτη -2.526 -1.990 -2.786 -1.585 -1.495 -2.922 -1.524 Έτος ατυχήματος 2013 Μετά πέντε έτη -2.524 -2.012 -2.789 -1.588 Μετά έξι έτη -2.522 -2.026 -2.783 -1.589 Μετά επτά έτη -2.523 -2.033 -2.784 Μετά οκτώ έτη -2.521 -2.098 2014 Μετά εννέα έτη -2.521 Σωρευμένες πληρωθείσες αποζημιώσεις -2.521 -2.098 -2.784 -1.589 -1.524 -2.922 -2.241 -1.877 -6.471 -1.314 -25.341 8 126 52 16 534 489 25 146 899 2.070 5.659 Συνολικό Απόθεμα εκκρεμών ζημιών 1.295 90 | Ετήσια Χρηματοοικονομική Έκθεση 2019 4.2.2 Κίνδυνος Αγοράς O Κίνδυνος Αγοράς ορίζεται ως ο υφιστάμενος ή μελλοντικός κίνδυνος για τα κέρδη και τα κεφάλαια του Ομίλου, που προκύπτει από τις διακυμάνσεις στο επίπεδο ή / και τη διακύμανση των αγοραίων τιμών των περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων. Ο Κίνδυνος Αγοράς αποτελείται από τις παρακάτω υποκατηγορίες κινδύνου: Επιτοκιακός Κίνδυνος Ορίζεται ως ο υφιστάμενος ή μελλοντικός κίνδυνος για τα κέρδη και τα κεφάλαια του Ομίλου που προκύπτει από την αλλαγή στην κατεύθυνση, τη διακύμανση ή τη συσχέτιση των επιτοκίων, το σχήμα της καμπύλης αποδόσεων καθώς και τη διαφορά μεταξύ των διαφορετικών επιτοκίων που επηρεάζουν τα περιουσιακά στοιχεία και τις υποχρεώσεις. Παρακάτω παρουσιάζεται η μεταβολή της Καθαρής Θέσης, εξαιτίας της παράλληλης μετατόπισης στην καμπύλη αποδόσεων κατά ±25 μονάδες βάσης. Όμιλος Μεταβολή Χαρτοφυλάκιο ομολόγων Όμιλος 1-2 έτη 2-5 έτη Πάνω από 5 έτη +25 μονάδες βάσης -124 -154 -860 -1.470 -25 μονάδες βάσης 124 154 860 1.470 Μεταβολή Μητρική Εταιρία 1-2 έτη 2-5 έτη Πάνω από 5 έτη +25 μονάδες βάσης -102 -71 -949 -1.579 -25 μονάδες βάσης 102 71 949 1.579 Μεταβολή Μητρική Εταιρία 1-2 έτη 2-5 έτη Πάνω από 5 έτη +25 μονάδες βάσης -124 -153 -857 -1.468 -25 μονάδες βάσης 124 153 857 1.468 Μεταβολή Επίδραση στην Καθαρή Θέση Μέχρι ένα έτος 1-2 έτη 2-5 έτη Πάνω από 5 έτη +25 μονάδες βάσης -102 -71 -944 -1.576 -25 μονάδες βάσης 102 71 944 1.576 31/12/2018 (ποσά σε χιλ. €) Χαρτοφυλάκιο ομολόγων Επίδραση στην Καθαρή Θέση Μέχρι ένα έτος 31/12/2019 (ποσά σε χιλ. €) Χαρτοφυλάκιο ομολόγων Επίδραση στην Καθαρή Θέση Μέχρι ένα έτος 31/12/2018 (ποσά σε χιλ. €) Χαρτοφυλάκιο ομολόγων Επίδραση στην Καθαρή Θέση Μέχρι ένα έτος 31/12/2019 (ποσά σε χιλ. €) Κίνδυνος Μετοχών Ορίζεται ως ο υφιστάμενος ή μελλοντικός κίνδυνος για τα κέρδη και τα κεφάλαια του Ομίλου, που προκύπτει από την αλλαγή στην κατεύθυνση, τη διακύμανση ή τη συσχέτιση των τιμών των μετοχών / δεικτών που επηρεάζουν τα περιουσιακά στοιχεία της Εταιρίας. Στον παρακάτω πίνακα παρουσιάζεται η μεταβολή της Καθαρής Θέσης εξαιτίας διακυμάνσεων των τιμών του μετοχικού χαρτοφυλακίου κατά ±30%. 31/12/2019 (ποσά σε χιλ. €) Χαρτοφυλάκιο μετοχών 31/12/2018 (ποσά σε χιλ. €) Χαρτοφυλάκιο μετοχών Μεταβολή Επίδραση στην Καθαρή Θέση +30% 8.484 -30% -8.484 Μεταβολή Επίδραση στην Καθαρή Θέση +30% 6.402 -30% -6.402 Κίνδυνος Εγγυήσεων Τα παραδοσιακά ασφαλιστήρια συμβόλαια παρέχουν εγγυημένη απόδοση βάσει τεχνικού επιτοκίου και οι ασφαλίσεις Ζωής που συνδέονται με επενδύσεις (Unit Linked) εξασφαλίζουν εγγυημένη παροχή στη λήξη τους. H αρνητική απόκλιση μεταξύ της εγγυημένης παροχής / τεχνικού επιτοκίου και της επιτευχθείσας απόδοσης, δημιουργεί κίνδυνο εγγυήσεων. Ο Όμιλος προκειμένου να μετριάσει τον κίνδυνο αυτό, τιμολογεί με συντηρητικότερο τεχνικό επιτόκιο, σε μέρος του χαρτοφυλακίου των ασφαλισμένων. Ευρωπαϊκή Πίστη Α.Ε.Γ.Α. | 91 Ε Ε Ε Ε Ε Ε Ε Ε 4.2.3 Κίνδυνος Ρευστότητας Αφορά τον Κίνδυνο της μη χρονικής αντιστοίχισης των Στοιχείων Ενεργητικού και Παθητικού. Η Εταιρία παρακολουθεί τις υποχρεώσεις της και φροντίζει για την έγκαιρη αποπληρωμή καταγράφοντας τις ταμειακές εισροές και εκροές και εξασφαλίζοντας επαρκή ταμειακά διαθέσιμα. Η διαχείριση του συγκεκριμένου κινδύνου περιλαμβάνει την πολιτική για τη διαχείριση του κινδύνου ρευστότητας, η οποία είναι εγκεκριμένη από το Διοικητικό Συμβούλιο. Ο κίνδυνος ρευστότητας συνίσταται στην πιθανότητα ο Όμιλος ή η Εταιρία να μη μπορέσει να εκπληρώσει εμπρόθεσμα τις χρηματοοικονομικές του υποχρεώσεις. Ο κίνδυνος ρευστότητας διατηρείται σε χαμηλά επίπεδα, μέσω της ύπαρξης επαρκών ταμειακών διαθεσίμων και πιστωτικών ορίων, που διασφαλίζουν την ομαλή εκπλήρωση των χρηματοοικονομικών του υποχρεώσεων. Τα ταμειακά ισοδύναμα του Ομίλου την 31/12/2019 και την 31/12/2018 ανέρχονταν σε € 16.266 χιλ. και σε € 9.093 χιλ. αντίστοιχα. Επιπρόσθετα ο Όμιλος έχει πρόσβαση σε επαρκή δανεισμό βραχυπρόθεσμου χαρακτήρα (παρόλο που δεν έχει κάνει χρήση τα τελευταία δεκαεπτά έτη) για την κάλυψη έκτακτων ταμειακών αναγκών εάν αυτό χρειασθεί. Τέλος, αξίζει να σημειωθεί ότι η Επιτροπή Επενδύσεων και Διαχείρισης Ενεργητικού Παθητικού (ALCO), με κατάλληλα εργαλεία παρακολουθεί συστηματικά το συγκεκριμένο κίνδυνο. Ο Όμιλος και η Μητρική Εταιρία διαχειρίζονται τον κίνδυνο ρευστότητας με τη συνεχή παρακολούθηση των χρηματοροών τους (εισροών και εκροών). Στον παρακάτω πίνακα αναλύεται η ωρίμανση των αναμενόμενων μη-προεξοφλημένων εισροών από τις επενδύσεις σε Ομόλογα και των αναμενόμενων μη-προεξοφλημένων εκροών των Μαθηματικών αποθεμάτων και τεχνικών προβλέψεων και των εκροών των λοιπών υποχρεώσεων. Οι εισροές εμπεριέχουν τόσο τα ποσά των κουπονιών όσο και τις εισροές από το Κεφάλαιο των Ομολόγων. Σημειώνεται ότι στους παρακάτω πίνακες δεν συμπεριλαμβάνονται όλα τα κονδύλια της Κατάστασης Χρηματοοικονομικής Θέσης παρά μόνο τα κονδύλια που αφορούν την ρευστότητα. Όμιλος 31/12/2019 (ποσά σε χιλ. €) Μέχρι ένα έτος 1-3 έτη 4-8 έτη Πάνω από 8 έτη Σύνολο 109.969 125.478 75.774 23.651 334.872 0 0 0 0 0 30 591 215 0 836 Ενεργητικό Αξιόγραφα διαθέσιμα προς πώληση Ομόλογα Αξιόγραφα διακρατούμενα ως τη λήξη Ομόλογα Αξιόγραφα σε εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων Ομόλογα Επενδύσεις για λογαριασμό Ασφαλισμένων Ζωής που φέρουν τον επενδυτικό κίνδυνο (UNIT LINKED) 832 1.808 1.746 397 4.783 Απαιτήσεις από Ασφαλισμένους 16.006 0 0 0 16.006 Απαιτήσεις από Αντασφαλιστές 9.924 0 0 0 9.924 Προμήθειες και άλλα έξοδα παραγωγής 19.123 0 0 0 19.123 0 19.398 0 0 19.398 155.884 147.275 77.735 24.048 404.942 95.407 79.674 46.191 55.002 276.274 5.700 0 0 0 5.700 Ομόλογα Λοιπά Στοιχεία Ενεργητικού Σύνολο Ενεργητικού Υποχρεώσεις Μαθηματικά αποθέματα και τεχνικές ασφαλιστικές προβλέψεις Υποχρεώσεις προς ασφαλιστές, πράκτορες και συνεργάτες πωλήσεων Υποχρεώσεις προς αντασφαλιστές Αναβαλλόμενες φορολογικές υποχρεώσεις Λοιπές Υποχρεώσεις Προβλέψεις Τρέχων φόρος εισοδήματος Σύνολο Υποχρεώσεων Διαφορά Ενεργητικού – Υποχρεώσεων 92 | Ετήσια Χρηματοοικονομική Έκθεση 2019 269 0 0 0 269 0 0 4.689 0 4.689 23.268 0 0 0 23.268 2.659 2.659 0 0 0 0 0 0 0 0 127.303 79.674 50.880 55.002 312.859 28.581 67.601 26.855 -30.954 92.083 Όμιλος 31/12/2018 (ποσά σε χιλ. €) Μέχρι ένα έτος 1-3 έτη 4-8 έτη Πάνω από 8 έτη Σύνολο 100.729 104.752 69.648 52.068 327.197 524 0 0 0 524 35 597 377 0 1.009 Ενεργητικό Αξιόγραφα διαθέσιμα προς πώληση Ομόλογα Αξιόγραφα διακρατούμενα ως τη λήξη Ομόλογα Αξιόγραφα σε εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων Ομόλογα Επενδύσεις για λογαριασμό Ασφαλισμένων Ζωής που φέρουν τον επενδυτικό κίνδυνο (UNIT LINKED) 546 1.309 1.028 1.046 3.928 Απαιτήσεις από Ασφαλισμένους 14.332 0 0 0 14.332 Απαιτήσεις από Αντασφαλιστές 11.488 0 0 0 11.488 Προμήθειες και άλλα έξοδα παραγωγής 17.591 0 0 0 17.591 0 20.005 0 0 20.005 145.245 126.663 71.053 53.114 396.074 82.924 81.772 46.775 57.784 269.254 4.222 0 0 0 4.222 Ομόλογα Λοιπά Στοιχεία Ενεργητικού Σύνολο Ενεργητικού Υποχρεώσεις Μαθηματικά αποθέματα και τεχνικές ασφαλιστικές προβλέψεις Υποχρεώσεις προς ασφαλιστές, πράκτορες και συνεργάτες πωλήσεων Υποχρεώσεις προς αντασφαλιστές 182 0 0 0 182 0 0 206 0 206 Λοιπές Υποχρεώσεις 20.741 0 0 0 20.741 Προβλέψεις 2.434 0 0 0 2.434 28 0 0 0 28 110.531 81.772 46.981 57.784 297.067 34.714 44.891 24.072 -4.670 99.007 Μέχρι ένα έτος 1-3 έτη 4-8 έτη Πάνω από 8 έτη Σύνολο 109.969 125.478 75.774 23.651 334.872 Αναβαλλόμενες φορολογικές υποχρεώσεις Τρέχων φόρος εισοδήματος Σύνολο Υποχρεώσεων Διαφορά Ενεργητικού – Υποχρεώσεων Μητρική Εταιρία 31/12/2019 (ποσά σε χιλ. €) Ενεργητικό Αξιόγραφα διαθέσιμα προς πώληση Ομόλογα Αξιόγραφα διακρατούμενα ως τη λήξη Ομόλογα 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Αξιόγραφα σε εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων Ομόλογα 0 Επενδύσεις για λογαριασμό Ασφαλισμένων Ζωής που φέρουν τον επενδυτικό κίνδυνο (UNIT LINKED) 0 832 1.808 1.746 397 4.783 16.006 0 0 0 16.006 Απαιτήσεις από Αντασφαλιστές 9.924 0 0 0 9.924 Προμήθειες και άλλα έξοδα παραγωγής 19.123 0 0 0 19.123 Ομόλογα Απαιτήσεις από Ασφαλισμένους Λοιπά Στοιχεία Ενεργητικού Σύνολο Ενεργητικού 0 16.444 0 0 16.444 155.854 143.730 77.520 24.048 401.152 95.407 79.674 46.191 55.002 276.274 5.700 0 0 0 5.700 Υποχρεώσεις Μαθηματικά αποθέματα και τεχνικές ασφαλιστικές προβλέψεις Υποχρεώσεις προς ασφαλιστές, πράκτορες και συνεργάτες πωλήσεων Υποχρεώσεις προς αντασφαλιστές Αναβαλλόμενες φορολογικές υποχρεώσεις 269 0 0 0 269 0 0 4.815 0 4.815 Λοιπές Υποχρεώσεις 21.011 0 0 0 21.011 Προβλέψεις 1.968 0 0 0 1.968 0 0 0 0 0 124.355 79.674 51.006 55.002 310.037 31.499 64.056 26.514 -30.954 91.115 Τρέχων φόρος εισοδήματος Σύνολο Υποχρεώσεων Διαφορά Ενεργητικού – Υποχρεώσεων Ευρωπαϊκή Πίστη Α.Ε.Γ.Α. | 93 Ε Ε Ε Ε Ε Ε Ε Ε Μητρική Εταιρία 31/12/2018 (ποσά σε χιλ. €) Μέχρι ένα έτος 1-3 έτη 4-8 έτη Πάνω από 8 έτη Σύνολο 100.729 104.752 69.648 52.068 327.197 524 0 0 0 524 0 0 0 0 0 Ενεργητικό Αξιόγραφα διαθέσιμα προς πώληση Ομόλογα Αξιόγραφα διακρατούμενα ως τη λήξη Ομόλογα Αξιόγραφα σε εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων Ομόλογα Επενδύσεις για λογαριασμό Ασφαλισμένων Ζωής που φέρουν τον επενδυτικό κίνδυνο (UNIT LINKED) 546 1.309 1.028 1.046 3.928 Απαιτήσεις από Ασφαλισμένους 14.332 0 0 0 14.332 Απαιτήσεις από Αντασφαλιστές 11.488 0 0 0 11.488 Προμήθειες και άλλα έξοδα παραγωγής 17.591 0 0 0 17.591 0 17.180 0 0 17.180 145.210 123.241 70.676 53.114 392.240 82.924 81.772 46.775 57.784 269.254 4.222 0 0 0 4.222 Ομόλογα Λοιπά Στοιχεία Ενεργητικού Σύνολο Ενεργητικού Υποχρεώσεις Μαθηματικά αποθέματα και τεχνικές ασφαλιστικές προβλέψεις Υποχρεώσεις προς ασφαλιστές, πράκτορες και συνεργάτες πωλήσεων Υποχρεώσεις προς αντασφαλιστές Αναβαλλόμενες φορολογικές υποχρεώσεις Λοιπές Υποχρεώσεις Προβλέψεις Τρέχων φόρος εισοδήματος Σύνολο Υποχρεώσεων Διαφορά Ενεργητικού – Υποχρεώσεων 182 0 0 0 182 0 0 206 0 206 18.694 0 0 0 18.694 2.026 2.026 0 0 0 0 0 0 0 0 108.048 81.772 46.981 57.784 294.584 37.162 41.469 23.695 -4.670 97.656 Η παραπάνω κατηγοριοποίηση των Ασφαλιστικών Υποχρεώσεων πραγματοποιήθηκε λαμβάνοντας υπόψη τις χρηματοροές που προέκυψαν σύμφωνα με τον υπολογισμό της Βέλτιστης Εκτίμησης. 4.2.4 Πιστωτικός Κίνδυνος Ορίζεται ως ο υφιστάμενος ή μελλοντικός κίνδυνος, που προκύπτει από την αδυναμία του υπόχρεου να εκπληρώσει τους όρους της οποιαδήποτε σύμβασης ή οποιαδήποτε άλλης υποχρέωσης έχει συμφωνηθεί με τον Όμιλο. Ο όρος υπόχρεος περιλαμβάνει, τους αντισυμβαλλόμενους, π.χ. μεσίτες ασφαλειών και αντασφαλιστές, τους εκδότες τίτλων, καθώς και οποιονδήποτε οφειλέτη και εγγυητή. Έκθεση σε πιστωτικό κίνδυνο Στον παρακάτω πίνακα παρουσιάζεται η μέγιστη έκθεση του Ομίλου και της Μητρικής Εταιρίας σε πιστωτικό κίνδυνο ανά περιουσιακό στοιχείο (χωρίς να λαμβάνονται υπόψη τυχόν εγγυήσεις η/και εξασφαλίσεις) όπως αυτά εμφανίζονται στην κατάσταση χρηματοοικονομικής θέσης. Σημειώνεται ότι στους παρακάτω πίνακες δεν συμπεριλαμβάνονται όλα τα κονδύλια της Κατάστασης Χρηματοοικονομικής Θέσης παρά μόνο τα κονδύλια που αφορούν τον πιστωτικό κίνδυνο. Όμιλος Μητρική (ποσά σε χιλ. €) Σημ. 31/12/2019 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 Αξιόγραφα διαθέσιμα προς πώληση 7.5 345.553 307.028 345.553 307.028 Αξιόγραφα διακρατούμενα ως τη λήξη 7.6 0 502 0 502 Αξιόγραφα σε εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων 7.7 1.572 1.352 0 0 Επενδύσεις για λογαριασμό Ασφαλισμένων Ζωής που φέρουν τον επενδυτικό κίνδυνο (UNIT LINKED) 7.9 11.005 9.729 11.005 9.729 94 | Ετήσια Χρηματοοικονομική Έκθεση 2019 Όμιλος (ποσά σε χιλ. €) Σημ. Δάνεια σε προσωπικό, ασφαλιστές και ασφαλισμένους Ζωής 7.11 1.893 2.391 1.893 2.391 Απαιτήσεις από ασφαλισμένους 7.12 16.006 14.332 16.006 14.332 Απαιτήσεις από αντασφαλιστές 7.13 9.924 11.670 9.924 11.670 Λοιπές Απαιτήσεις 7.16 17.505 17.614 14.551 14.789 Ταμείο και ταμειακά ισοδύναμα 7.17 16.266 7.483 15.572 6.982 419.724 372.101 414.504 367.423 Σύνολο 31/12/2019 Μητρική 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 Ο παρακάτω πίνακας παρέχει ανάλυση των αξιογράφων στις 31 Δεκεμβρίου 2019 και 31 Δεκεμβρίου 2018 ανά πιστοληπτική διαβάθμιση: Όμιλος 31/12/2019 (ποσά σε χιλ. €) AAA AA A BBB BB B CCC CC C Χωρίς βαθμ/γία Αξιόγραφα διαθέσιμα προς πώληση 25.463 52.440 25.575 61.789 123.960 0 Αξιόγραφα διακρατούμενα ως τη λήξη 0 0 0 0 0 Αξιόγραφα σε εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων 0 0 0 0 Επενδύσεις για λογαριασμό Ασφαλισμένων Ζωής που φέρουν τον επενδυτικό κίνδυνο (UNIT LINKED) 0 0 0 Δάνεια σε προσωπικό,ασφαλιστές και ασφαλισμένους Ζωής 0 0 Απαιτήσεις από ασφαλισμένους 0 Απαιτήσεις από αντασφαλιστές Λοιπές Απαιτήσεις (Εξαιρουμένων των Προθεσμιακών Καταθέσεων) Σύνολα 481 0 0 55.844 345.553 0 0 0 0 0 0 555 0 0 0 0 1.017 1.572 0 0 0 0 0 0 11.005 11.005 0 0 0 0 0 0 0 1.893 1.893 0 0 0 0 0 0 0 0 16.006 16.006 0 2.685 6.214 0 0 0 0 0 0 1.025 9.924 0 0 0 0 0 0 0 0 0 13.813 13.813 Ε Ε Ε Προθεσμιακές Καταθέσεις 0 0 0 0 0 0 3.692 0 0 0 3.692 Ταμείο και ταμειακά ισοδύναμα 0 0 2.490 0 0 0 13.659 0 0 117 16.266 Σύνολο Ε 25.463 55.125 34.279 61.789 124.515 0 17.832 0 0 100.720 419.724 Ευρωπαϊκή Πίστη Α.Ε.Γ.Α. | 95 Ε Ε Ε Ε Όμιλος 31/12/2018 (ποσά σε χιλ. €) AAA AA A BBB CC C Χωρίς βαθμ/γία Αξιόγραφα διαθέσιμα προς πώληση 49.845 77.400 29.557 30.320 611 77.882 0 0 0 41.413 307.028 Αξιόγραφα διακρατούμενα ως τη λήξη 0 0 502 0 0 0 0 0 0 0 502 Αξιόγραφα σε εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων 0 0 0 0 0 507 0 0 0 845 1.352 Επενδύσεις για λογαριασμό Ασφαλισμένων Ζωής που φέρουν τον επενδυτικό κίνδυνο (UNIT LINKED) 0 0 0 0 0 0 0 0 0 9.729 9.729 Δάνεια σε προσωπικό,ασφαλιστές και ασφαλισμένους Ζωής 0 0 0 0 0 0 0 0 0 2.391 2.391 Απαιτήσεις από ασφαλισμένους 0 0 0 0 0 0 0 0 0 14.332 14.332 Απαιτήσεις από αντασφαλιστές 0 4.416 6.084 0 0 0 0 0 0 1.170 11.670 Λοιπές Απαιτήσεις (Εξαιρουμένων των Προθεσμιακών Καταθέσεων) 0 0 0 0 0 0 0 0 0 14.924 14.924 Προθεσμιακές Καταθέσεις 0 0 0 0 0 0 2.690 0 0 0 2.690 Ταμείο και ταμειακά ισοδύναμα 0 0 759 0 0 207 5.471 0 0 1.046 7.483 49.845 81.816 36.902 30.320 611 78.597 8.161 0 0 85.849 372.101 AAA AA A BBB BB CCC CC Αξιόγραφα διαθέσιμα προς πώληση 25.463 52.440 25.575 61.789 123.960 0 481 0 Αξιόγραφα διακρατούμενα ως τη λήξη 0 0 0 0 0 0 0 Αξιόγραφα σε εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων 0 0 0 0 0 0 Επενδύσεις για λογαριασμό Ασφαλισμένων Ζωής που φέρουν τον επενδυτικό κίνδυνο (UNIT LINKED) 0 0 0 0 0 Δάνεια σε προσωπικό, ασφαλιστές και ασφαλισμένους Ζωής 0 0 0 0 Απαιτήσεις από ασφαλισμένους 0 0 0 Απαιτήσεις από αντασφαλιστές 0 2.685 Λοιπές Απαιτήσεις (Εξαιρουμένων των Προθεσμιακών Καταθέσεων) 0 0 Προθεσμιακές Καταθέσεις 0 0 0 0 0 Ταμείο και ταμειακά ισοδύναμα 0 0 2.490 0 0 25.463 55.125 34.279 61.789 123.960 0 Σύνολο BB B CCC Σύνολα Μητρική 31/12/2019 (ποσά σε χιλ. €) Σύνολο 96 | Ετήσια Χρηματοοικονομική Έκθεση 2019 Χωρίς βαθμ/γία Σύνολα 0 55.844 345.553 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 11.005 11.005 0 0 0 0 0 1.893 1.893 0 0 0 0 0 0 16.006 16.006 6.214 0 0 0 0 0 0 1.025 9.924 0 0 0 0 0 0 0 10.859 10.859 0 3.692 0 0 0 3.692 0 12.967 0 0 115 15.572 17.140 0 0 96.747 414.504 B C Μητρική 31/12/2018 (ποσά σε χιλ. €) AAA AA A BBB BB B CCC CC C Χωρίς βαθμ/γία Σύνολα 49.845 77.400 29.557 30.320 611 77.882 0 0 0 41.413 307.028 Αξιόγραφα διακρατούμενα ως τη λήξη 0 0 502 0 0 0 0 0 0 0 502 Αξιόγραφα σε εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Επενδύσεις για λογαριασμό Ασφαλισμένων Ζωής που φέρουν τον επενδυτικό κίνδυνο (UNIT LINKED) 0 0 0 0 0 0 0 0 0 9.729 9.729 Δάνεια σε προσωπικό, ασφαλιστές και ασφαλισμένους Ζωής 0 0 0 0 0 0 0 0 0 2.391 2.391 Απαιτήσεις από ασφαλισμένους 0 0 0 0 0 0 0 0 0 14.332 14.332 Απαιτήσεις από αντασφαλιστές 0 4.416 6.084 0 0 0 0 0 0 1.170 11.670 Λοιπές Απαιτήσεις (Εξαιρουμένων των Προθεσμιακών Καταθέσεων) 0 0 0 0 0 0 0 0 0 12.099 12.099 Προθεσμιακές Καταθέσεις 0 0 0 0 0 0 2.690 0 0 0 2.690 Ταμείο και ταμειακά ισοδύναμα 0 0 759 0 0 207 5.461 0 0 555 6.982 49.845 81.816 36.902 30.320 611 78.089 8.151 0 0 81.689 367.423 Αξιόγραφα διαθέσιμα προς πώληση Σύνολο 4.2.5 Συναλλαγματικός Κίνδυνος Ορίζεται ως ο υφιστάμενος ή μελλοντικός κίνδυνος για τα κέρδη και τα κεφάλαια του Ομίλου, που προκύπτει από την αλλαγή στην κατεύθυνση, τη διακύμανση ή τη συσχέτιση των συναλλαγματικών ισοτιμιών που επηρεάζουν τα περιουσιακά στοιχεία και τις υποχρεώσεις. Η Εταιρία συναλλάσσεται μόνο σε ευρώ και ως εκ τούτου ο συναλλαγματικός κίνδυνος είναι περιορισμένος. Οι απαιτήσεις της Μητρικής Εταιρίας σε ξένο νόμισμα αποτελούν το 0,91% του συνόλου του ενεργητικού της έναντι 0,46% του 2018. Το αντίστοιχο ποσοστό για τον Όμιλο ανήλθε σε 0,90% έναντι 0,46% το 2018. Στον ακόλουθο πίνακα παρουσιάζονται οι μεταβολές της Καθαρής Θέσης εξαιτίας της μεταβολής των συναλλαγματικών ισοτιμιών κατά ±25%. 31/12/2019 (ποσά σε χιλ. €) Χαρτοφυλάκιο επενδύσεων σε ξένο νόμισμα 31/12/2018 (ποσά σε χιλ. €) Χαρτοφυλάκιο επενδύσεων σε ξένο νόμισμα Μεταβολή Επίδραση στην Καθαρή Θέση USD GBP Λοιπά Σύνολο +25% 555 287 248 1.090 -25% -555 -287 -248 -1.090 Μεταβολή GBP Λοιπά Ε Ε Επίδραση στην Καθαρή Θέση USD Ε Σύνολο Ε Ε +25% 265 115 111 491 Ε -25% -265 -115 -111 -491 Ε Ε 4.2.6 Κίνδυνος Συγκέντρωσης αγοράς Ορίζεται ως ο υφιστάμενος ή μελλοντικός κίνδυνος για τα κέρδη και τα κεφάλαια του Ομίλου, που προκύπτει από την υπερβολική συνολική έκθεση σε έναν αντισυμβαλλόμενο ή ομάδα αντισυμβαλλομένων στις χρηματοπιστωτικές συναλλαγές. Ο Όμιλος αξιολογει τον Κίνδυνο Συγκέντρωσης, για τις Επενδύσεις έχοντας θέσει σε ισχύ κατάλληλη πολιτική επενδύσεων και όρια για τις καταθέσεις και τα χρεόγραφα, και τα ασφαλιστήρια συμβόλαια φροντίζοντας για τη διαφοροποίηση του χαρτοφυλακίου. Ο Όμιλος πλέον επιμετρά τον Κίνδυνο Συγκέντρωσης σύμφωνα με τις διατάξεις του πλαισίου Φερεγγυότητας ΙΙ. Οι κεφαλαιακές απαιτήσεις φερεγγυότητας για τον Κίνδυνο Συγκέντρωσης ανήλθαν σε € 1.583 χιλ. κατά την 31/12/2019 έναντι μηδενικού κατά την 31/12/2018 λόγω αύξησης της έκθεσης του Ομίλου σε Προθεσμιακές Καταθέσεις συγκεκριμένου πιστωτικού ιδρύματος ύψους € 8.368 χιλ. Ευρωπαϊκή Πίστη Α.Ε.Γ.Α. | 97 4.2.7 Λειτουργικός Κίνδυνος Ορίζεται ως ο υφιστάμενος ή μελλοντικός κίνδυνος για τα κέρδη και τα κεφάλαια, που απορρέει από ακατάλληλες ή ανεπαρκείς εσωτερικές διαδικασίες, ή από ακατάλληλο ή ανεπαρκές προσωπικό, ή από ακατάλληλα ή ανεπαρκή λειτουργικά συστήματα, ή από εξωτερικά γεγονότα. Η διαχείριση του Λειτουργικού Κινδύνου περιλαμβάνει: • Καταγεγραμμένες πολιτικές και διαδικασίες λειτουργίας για το σύνολο των επιχειρησιακών μονάδων της Εταιρίας • Την ύπαρξη επαρκών συστημάτων και διαδικασιών για τον εντοπισμό κάθε ουσιώδους πηγής Λειτουργικού Κινδύνου, την παρακολούθηση, αξιολόγηση (μέτρηση) και αναφορά των αναλαμβανόμενων κινδύνων και τη λήψη διορθωτικών ενεργειών, όταν αυτό κρίνεται απαραίτητο. Για τον περιορισμό του εν λόγω κινδύνου, η Εταιρία έχει θεσπίσει επαρκείς μηχανισμούς ελέγχου και αναφοράς με στόχο τον εντοπισμό, αξιολόγηση και διαχείριση του Λειτουργικού Κινδύνου. Οι μηχανισμοί περιλαμβάνουν την καταγραφή των εσωτερικών διαδικασιών και ελεγκτικών μηχανισμών, τον διαχωρισμό των αρμοδιοτήτων, τη συνεχή εκπαίδευση, τις διαδικασίες εγκρίσεων και συμφωνιών, καθώς και την εποπτεία του τμήματος Εσωτερικού Ελέγχου και Κανονιστικής Συμμόρφωσης. Σε περιπτώσεις που οι συνέπειες του Λειτουργικού Κινδύνου υπερβαίνουν τα θεσπισμένα όρια, η Εταιρία έχει αναπτύξει σχέδιο μείωσης του λειτουργικού κινδύνου στα επιτρεπτά όρια. 4.2.8 Διαχείριση Κεφαλαίων Από την 1 Ιανουαρίου 2016 τέθηκε σε ισχύ ο Ν.4364/2016 για τις ασφαλιστικές επιχειρήσεις στην Ελλάδα. Ο νέος νόμος αντικατέστησε τον προηγούμενο νόμο 400/1970 για τις ασφαλιστικές επιχειρήσεις και έθεσε σε ισχύ τις απαιτήσεις της Οδηγίας Φερεγγυότητα II (Solvency II) 2009/138/EE. Η Μητρική παρακολουθεί τακτικά, τουλάχιστον ανά τρίμηνο, την κεφαλαιακή επάρκεια σύμφωνα με το νέο εποπτικό πλαίσιο της Φερεγγυότητας ΙΙ, εξετάζοντας τόσο το δείκτη κεφαλαιακής απαίτησης φερεγγυότητας, όσο και το δείκτη ελάχιστης κεφαλαιακής απαίτησης, έναντι των ορίων που τίθενται από το ευρωπαϊκό και τα εθνικά κανονιστικά πλαίσια, αλλά και έναντι των ορίων που έχουν τεθεί εσωτερικά από την Εταιρία. Στο παρακάτω πίνακα απεικονίζονται τα αποτελέσματα τόσο του δείκτη Ελάχιστης Κεφαλαιακής Απαίτησης Φερεγγυότητας (MCR) όσο και του δείκτη Κεφαλαιακής Απαίτησης Φερεγγυότητας (SCR). Κεφαλαιακές απαιτήσεις 31/12/2019 31/12/2018 424,82% 401,19% Ελάχιστη Kεφαλαιακή Aπαίτηση Φερεγγυότητας (MCR) (ποσά σε χιλ. €) 30.528 28.265 Δείκτης Eπιλέξιμων Iδίων Kεφαλαίων προς Kεφαλαιακή Aπαίτηση Φερεγγυότητας (SCR ratio) 167,63% 159,81% Κεφαλαιακή Aπαίτηση Φερεγγυότητας (SCR) (ποσά σε χιλ. €) 77.363 70.955 Δείκτης Επιλέξιμων Ιδίων Κεφαλαίων προς Ελάχιστη Κεφαλαιακή Απαίτηση (MCR ratio) Ο υπολογισμός των Κεφαλαιακών Απαιτήσεων Φερεγγυότητας βασίστηκε στην τυποποιημένη μέθοδο, κάνοντας χρήση των παρακάτω μεταβατικών μέτρων, τα οποία δεν χρήζουν έγκρισης από την εποπτική αρχή. • Μέτρο μακροπρόθεσμων εγγυήσεων λόγω μεταβλητότητας (Volatility Adjustment). • Χρήση του χαμηλότερου ποσοστού της τυπικής παραμέτρου, για τις μετοχές που η Εταιρία αγόρασε έως και την 1/1/2016. 5. Λειτουργικοί Τομείς α. Ο Όμιλος έχει τέσσερις τομείς. Τις ασφαλίσεις Ζωής, τις ασφαλίσεις Αυτοκινήτων (οι οποίες συμπεριλαμβάνουν τον κλάδο Αστικής Ευθύνης Αυτοκινήτων και τον Κλάδο Χερσαίων Οχημάτων), τις ασφαλίσεις Λοιπών Κλάδων Ζημιών (που περιλαμβάνουν τους κλάδους Ατυχημάτων, Ασθενειών, Σκαφών, και Αστικής Ευθύνης Σκαφών, Μεταφορών, Περιουσίας, Γενικής Αστικής Ευθύνης, Νομικής Προταστσίας, Βοηθείας, Διαφόρων Χρηματικών Απωλειών και Λοιπών Ζημιών Αγαθών) και τις Λοιπές Υπηρεσίες, που περιλαμβάνουν Χρηματοχρηματοοικονομικές και Εμπορικές Υπηρεσίες που παρέχονται από τις θυγατρικές εταιρίες. β. Οι λογιστικές πολιτικές για τους λειτουργικούς τομείς είναι ο ίδιες με αυτές που περιγράφονται στις σημαντικές λογιστικές πολιτικές των ετησίων χρηματοοικονομικών καταστάσεων. γ. Η αποδοτικότητα των τομέων επιμετράται στην βάση του αποτελέσματος, κέρδους ή ζημίας από τις λειτουργικές δραστηριότητες προ φόρου εισοδήματος και δίχως να λαμβάνονται υπόψη τα έξοδα διοικήσεως, τα έξοδα διαθέσεως και τα λοιπά έσοδα - έξοδα. 98 | Ετήσια Χρηματοοικονομική Έκθεση 2019 δ. Οι διατομεακές πωλήσεις τιμολογούνται με τις τιμές που ισχύουν και για τους εκτός ομίλου πελάτες. ε. Οι λειτουργικοί τομείς είναι μονάδες που παρέχουν ασφαλιστικές υπηρεσίες διαφορετικού κινδύνου και αποτελέσματος. Παρακολουθούνται και διοικούνται ξεχωριστά από το Διοικητικό Συμβούλιο, διότι παρέχουν υπηρεσίες διαφορετικής φύσεως και αποτελέσματος. Γεωγραφικές πληροφορίες: Ο Όμιλος δραστηριοποιείται στην Ελλάδα και κατά συνέπεια όλα τα έσοδα – έξοδα της περιόδου αφορούν συναλλαγές εντός της χώρας. Εξαίρεση αποτελούν οι χρηματοοικονομικές δοσοληψίες με τους αντασφαλιστές οι οποίοι είναι εταιρίες του εξωτερικού που έχουν την επαγγελματική τους εγκατάσταση εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. 31/12/2019 (ποσά σε χιλ. €) Καθαρά δεδουλευμένα ασφάλιστρα και άλλα συναφή έσοδα Μείον: Αντασφάλιστρα Μείον δεδουλευμένες προμήθειες και έξοδα Ασφαλίσεις Ζωής 64.117 Ασφαλίσεις Αυτοκινήτων Ασφαλίσεις Λοιπών Κλάδων 101.800 42.381 Χρηματοοικονομικός Τομέας Εμπορικός Τομέας Σύνολο 208.298 -1.045 -670 -15.351 -17.066 -11.546 -21.620 -9.768 -42.934 -38.982 -55.849 -7.355 -102.186 -8.773 -7.110 187 -15.696 παραγωγής Μείον πληρωθείσες αποζημιώσεις – Ιδία κράτηση Μεταβολή μαθηματικών και λοιπών προβλέψεων– Ιδία κράτηση Καθαρό εισόδημα επενδύσεων 10.869 1.368 262 Κέρδη/ (ζημιές) ασφαλίσεων 14.640 17.919 10.356 Εσοδα (Κύκλος Εργασιών) Κόστος Πωλήσεων Μικτό Αποτέλεσμα Σύνολο Μικτού Αποτελέσματος Ομίλου 14.640 17.919 10.356 12.499 0 0 42.915 1.086 11.835 12.921 -197 -11.667 -11.864 889 168 1.057 889 168 43.972 Έξοδα Διοίκησης / Διάθεσης και λοιπά Έξοδα -21.575 Καθαρό Αποτέλεσμα Ομίλου προ Φόρων 22.397 31/12/2018 (ποσά σε χιλ. €) Καθαρά δεδουλευμένα ασφάλιστρα και άλλα συναφή έσοδα Μείον: Αντασφάλιστρα Μείον δεδουλευμένες προμήθειες και έξοδα παραγωγής Ασφαλίσεις Ζωής Ασφαλίσεις Αυτοκινήτων Ασφαλίσεις Λοιπών Κλάδων Χρηματοοικονομικός Τομέας Εμπορικός Τομέας Σύνολο 49.786 99.512 40.265 -612 -709 -14.303 -15.624 -9.898 -21.211 -9.296 -40.405 189.563 Μείον πληρωθείσες αποζημιώσεις – Ιδία κράτηση -30.778 -54.830 -7.944 -93.552 Μεταβολή μαθηματικών και λοιπών προβλέψεων– Ιδία κράτηση -6.854 -3.529 445 -9.938 4.319 648 252 5.219 5.963 19.881 9.419 Καθαρό εισόδημα επενδύσεων Κέρδη/ (ζημιές) ασφαλίσεων 0 0 35.263 Εσοδα (Κύκλος Εργασιών) 1.041 10.315 11.356 Κόστος Πωλήσεων -209 -10.126 -10.335 Μικτό Αποτέλεσμα 832 189 1.021 832 189 Σύνολο Μικτού Αποτελέσματος Ομίλου 5.963 19.881 9.419 Έξοδα Διοίκησης / Διάθεσης και λοιπά Έξοδα Καθαρό Αποτέλεσμα Ομίλου προ Φόρων 36.284 -20.897 15.387 6. Σημειώσεις επί της Κατάστασης Συνολικών Εσόδων Σημειώνεται ότι όπου δεν αναφέρονται ποσά Ομίλου, αυτά ταυτίζονται με τα αντίστοιχα της Μητρικής Εταιρίας. Όπου αναφέρεται ο κλάδος αυτοκινήτων περιλαμβάνει τον Κλάδο Αστικής Ευθύνης Αυτοκινήτων καθώς και τα Χερσαία Οχήματα. Ευρωπαϊκή Πίστη Α.Ε.Γ.Α. | 99 Ε Ε Ε Ε Ε Ε Ε Ε 6.1 Εγγεγραμμένα μικτά ασφάλιστρα και συναφή έσοδα Αφορά έσοδα από ασφάλιστρα και δικαιώματα συμβολαίων (πρωτασφαλιστική δραστηριότητα) της μητρικής Εταιρίας αναλυόμενα κατά κλάδο ασφάλισης ως εξής: (ποσά σε χιλ. €) Μητρική Εταιρία Κλάδος Ζωής Κλάδος Αυτοκινήτων 31/12/2019 31/12/2018 64.065 49.786 105.483 100.634 42.845 40.588 212.393 191.008 Λοιποί Κλάδοι Σύνολο 6.2 Εκχωρηθέντα ασφάλιστρα σε αντασφαλιστές Τα εκχωρημένα ασφάλιστρα αναλύονται κατά κλάδο ασφάλισης ως εξής: (ποσά σε χιλ. €) Μητρική Εταιρία 31/12/2019 Κλάδος Ζωής -1.045 -612 -670 -708 -15.351 -14.304 -17.066 -15.624 Κλάδος Αυτοκινήτων Λοιποί Κλάδοι Σύνολο 31/12/2018 6.3 Μεταβολή αποθέματος μη δεδουλευμένων ασφαλίστρων Μητρική Εταιρία (ποσά σε χιλ. €) Κλάδος Ζωής Κλάδος Αυτοκινήτων Λοιποί Κλάδοι Σύνολο Συνολική Μεταβολή 78 -3.684 -920 -4.526 Αναλογία Αντασφαλιστών 31/12/2019 -26 0 457 431 Αναλογία Εταιρίας 52 -3.684 -463 -4.095 Συνολική Μεταβολή Αναλογία Αντασφαλιστών Αναλογία Εταιρίας -650 -1.122 -782 -2.554 31/12/2018 0 0 459 459 -650 -1.122 -323 -2.095 6.4 Έσοδα επενδύσεων (ποσά σε χιλ. €) Διαθέσιμα προς πώληση αξιόγράφα Τόκοι Χρεογράφων Σύνολο Αξιόγραφα στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων Τόκοι Χρεογράφων Σύνολο Λοιπές Επενδύσεις Έσοδα από επενδύσεις σε ακίνητα (ενοίκια) Πιστωτικοί Τόκοι Καταθέσεων Λοιπά Σύνολο Σύνολο Εσόδων Επενδύσεων 100 | Ετήσια Χρηματοοικονομική Έκθεση 2019 Όμιλος 31/12/2019 31/12/2018 Μητρική Εταιρία 31/12/2019 31/12/2018 3.040 3.040 2.613 2.613 3.040 3.040 2.613 2.613 30 30 27 27 0 0 0 0 619 47 127 793 3.863 600 30 167 797 3.437 646 47 127 820 3.860 626 30 167 823 3.436 6.5 Κέρδη (Ζημίες) από πώληση χρηματοοικονομικών στοιχείων (ποσά σε χιλ. €) Όμιλος Μητρική Εταιρία 31/12/2019 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 817 103 817 103 Διαθέσιμα προς πώληση αξιόγραφα Αμοιβαίων Κεφαλαίων Ομολόγων 5.045 2.311 5.045 2.311 Σύνολο 5.862 2.414 5.862 2.414 8 0 0 Αξιόγραφα στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων Αμοιβαίων Κεφαλαίων 4 Ομολόγων 0 22 0 0 Σύνολο 4 30 0 0 5.866 2.444 5.862 2.414 Γενικό σύνολο 6.6 Κέρδη (Ζημίες) από αποτίμηση χρηματοοικονομικών στοιχείων (ποσά σε χιλ. €) Όμιλος 31/12/2019 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 2.183 -605 2.183 -605 105 -33 0 0 Επενδύσεις Unit Linked Αμοιβαία Κεφάλαια Ομόλογα 60 -24 0 0 621 0 621 0 2.969 -662 2.804 -605 Επανεκτίμηση επενδυτικών ακινήτων Σύνολο Μητρική Εταιρία 6.7 Έσοδα από μη ασφαλιστική δραστηριότητα Αφορά έσοδα των θυγατρικών εταιριών ως κάτωθι: (ποσά σε χιλ. €) Έσοδα από Παροχή Υπηρεσιών και Λοιπές Υπηρεσίες Εμπορικού Τομέα Εσοδα από διαχείριση Αμοιβαίων Κεφαλαίων Σύνολο Όμιλος 31/12/2019 31/12/2018 11.835 10.315 1.086 1.041 12.921 11.356 Ε Ε Ε Ε Ε 6.8 Κόστος μη ασφαλιστικής δραστηριότητας Ε Αφορά το κόστος των εσόδων από μη ασφαλιστική δραστηριότητα αναλυόμενο ως εξής: (ποσά σε χιλ. €) Ε Ε Όμιλος 31/12/2019 31/12/2018 -651 -611 Αμοιβές και έξοδα προσωπικού -8.437 -7.152 Λοιπές Αμοιβές-Παροχές Τρίτων -2.479 -2.200 -5 -7 Αποσβέσεις -95 -49 Τηλεπικοινωνίες -21 -23 -46 -40 -130 -253 Σύνολο κόστους υπηρεσιων (β) -11.213 -9.724 Γενικό σύνολο (α)+(β) -11.864 -10.335 Κόστος πωληθέντων εμπορευμάτων (α) Κόστος υπηρεσιών Εντυπα & Γραφική Υλη Εξοδα μεταφορών & ταξιδίων Λοιπά έξοδα Ευρωπαϊκή Πίστη Α.Ε.Γ.Α. | 101 6.9 Λοιπά Έσοδα (ποσά σε χιλ. €) Όμιλος Μητρική Εταιρία 31/12/2019 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 Έσοδα από προμήθειες 618 479 618 479 Διαγραφή υποχρεώσεων 700 36 677 36 Απελευθέρωση προβλέψεων 0 96 0 193 Αποτίμηση θυγατρικών 0 0 543 0 74 18 72 15 1.392 629 1.910 723 Λοιπά Σύνολο 6.10 Αποζημιώσεις ασφαλισμένων Μητρική Εταιρία (ποσά σε χιλ. €) Σύνολο Αναλογία Αντασφαλιστών Αναλογία Εταιρίας Σύνολο 31/12/2019 Αναλογία Αντασφαλιστών Αναλογία Εταιρίας 31/12/2018 Ασφαλίσεις Ζωής -39.397 415 -38.982 -31.168 390 -30.778 Ασφαλίσεις Αυτοκινήτων -55.926 77 -55.849 -54.904 75 -54.829 -12.315 4.960 -7.355 -11.370 3.426 -7.944 -107.638 5.452 -102.186 -97.442 3.891 -93.551 Ασφαλίσεις Λοιπών Κλάδοι Σύνολο αποζημιώσεων 6.11 Δεδουλευμένες προμήθειες παραγωγής (ποσά σε χιλ. €) Μητρική Εταιρία Δεδουλευμένες προμήθειες παραγωγής Έσοδα από προμήθειες αντασφαλιστών Σύνολο Δεδουλευμένες προμήθειες παραγωγής 31/12/2019 Ασφαλίσεις Ζωής Ασφαλίσεις Αυτοκινήτων Ασφαλίσεις Λοιπών Κλάδοι Καθαρές Δεδουλευμένες Προμήθειες Παραγωγής Έσοδα από προμήθειες αντασφαλιστών Σύνολο 31/12/2018 -9.607 37 -9.570 -8.199 79 -8.120 -18.578 0 -18.578 -18.419 0 -18.419 -9.733 1.758 -7.975 -8.988 1.293 -7.695 -37.918 1.795 -36.123 -35.606 1.372 -34.234 6.12 Μεταβολή από ασφαλιστικές προβλέψεις (ποσά σε χιλ. €) Συνολική Μεταβολή Ασφαλίσεις Ζωής -9.098 Ασφαλίσεις Αυτοκινήτων -6.851 Ασφαλίσεις Λοιπών Κλάδοι Σύνολο Αναλογία Αντασφ/στών 31/12/2019 324 -259 Μητρική Εταιρία Αναλογία Συνολική Εταιρίας Μεταβολή Αναλογία Αντασφ/στών 31/12/2018 -116 -8.774 -6.088 -7.110 -2.125 -1.404 Αναλογία Εταιρίας -6.204 -3.529 3.619 -3.431 188 -1.798 2.243 445 -12.330 -3.366 -15.696 -10.011 723 -9.288 102 | Ετήσια Χρηματοοικονομική Έκθεση 2019 6.13 Χρηματοοικονομικό Κόστος (ποσά σε χιλ. €) Τόκοι από υποχρεώσεις σε Αντασφαλιστές Τόκοι από υποχρεώσεις μισθώσεων παγίων Εξοδα Τραπεζών Σύνολο Όμιλος 31/12/2019 31/12/2018 0 -12 -29 0 -133 -99 -162 -111 Μητρική Εταιρία 31/12/2019 31/12/2018 0 -12 -25 0 -100 -63 -125 -75 Όμιλος 31/12/2019 31/12/2018 -10.033 -9.147 -215 -250 -1.541 -1.248 -211 -210 -1.051 -538 -13 -30 -407 -385 -635 -1.189 -5 -3 -59 -49 -181 -41 -32 -29 -122 -160 -198 -208 -89 -88 -20 -50 -14.812 -13.625 Μητρική Εταιρία 31/12/2019 31/12/2018 -9.864 -8.980 -543 -663 -1.533 -1.248 -211 -209 -1.046 -534 -11 -28 -405 -384 -633 -1.185 -4 -1 -58 -49 -181 -41 -32 -29 -120 -158 -198 -208 -89 -87 -19 -35 -14.947 -13.839 6.14 Εξοδα διάθεσης (ποσά σε χιλ. €) Αμοιβές και έξοδα προσωπικού Αμοιβές Τρίτων Έξοδα Προβολής και Διαφήμισης Εντυπα & Γραφική Υλη Αποσβέσεις Φόροι - Τέλη Τηλεπικοινωνίες Ενοίκια Επισκευές - Συνηρήσεις Συνδρομές - Εισφορές Δωρεές Ασφάλιστρα Εξοδα μεταφορών & ταξιδίων Υδρευση - Φωτισμός Κοινόχρηστες δαπάνες Λοιπά Σύνολο 6.14.1 Αποσβέσεις Οι συνολικές αποσβέσεις με τις οποίες επιβαρύνθηκαν τα έξοδα διοικητικής λειτουργίας, τα έξοδα διάθεσης και το κόστος εσόδων από μη ασφαλιστική δραστηριότητα έχουν ως εξής: (ποσά σε χιλ. €) Όμιλος 31/12/2019 Ενσώματων παγίων Άϋλα περουσιακά στοιχεία Σύνολο Μητρική Εταιρία 31/12/2018 -1.322 -664 31/12/2019 -1.232 31/12/2018 -622 -845 -559 -820 -537 -2.167 -1.223 -2.052 -1.159 6.14.2 Αμοιβές προσωπικού Το συνολικό κόστος προσωπικού το οποίο επιβάρυνε τα έξοδα διοικητικής λειτουργίας, τα έξοδα διάθεσης και το κόστος εσόδων από μη ασφαλιστική δραστηριότητα έχει ως εξής: (ποσά σε χιλ. €) Όμιλος Μητρική Εταιρία 31/12/2019 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 Μισθοί και Ημερομίσθια -17.793 -15.632 -10.709 -9.573 Κοινωνική ασφάλιση -5.254 -4.793 -3.446 -3.229 Πρόβλεψη αποζημιώσεων απόλυσης Λοιπές παροχές Σύνολο -308 -246 -222 -202 -2.188 -2.056 -1.984 -1.922 -25.543 -22.727 -16.361 -14.926 Ευρωπαϊκή Πίστη Α.Ε.Γ.Α. | 103 Ε Ε Ε Ε Ε Ε Ε Ε Οι λοιπές παροχές αφορούν κατά κύριο λόγο ασφάλιστρα Ομαδικών συμβολαίων € 1.581 χιλ. και € 1.494 χιλ. για το έτος 2019 και 2018 αντίστοιχα και έξοδα επιμόρφωσης. Ο αριθμός του απασχολούμενου προσωπικού έχει ως εξής: Ομιλος Μητρική 31/12/2019 1.125 444 31/12/2018 1.175 444 6.15 Έξοδα Διοικητικής Λειτουργίας (ποσά σε χιλ. €) Όμιλος Μητρική Εταιρία 31/12/2019 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 Αμοιβές και έξοδα προσωπικού -7.073 -6.424 -6.497 -5.946 Λοιπές Αμοιβές-Παροχές Τρίτων -1.927 -2.740 -1.847 -2.763 -90 -89 -86 -86 Εντυπα & Γραφική Υλη Συνδρομές - Εισφορές -569 -544 -464 -448 -1.021 -635 -1.006 -625 -677 -693 -665 -685 -49 -62 -42 -50 -622 -223 -694 -321 Εξοδα προβολής & διαφήμισης -77 -79 -63 -77 Ασφάλιστρα -86 -52 -85 -52 Εξοδα μεταφορών & ταξιδίων -113 -108 -106 -96 Φόροι/τέλη -220 -216 -168 -154 Υδρευση - Φωτισμός -105 -121 -105 -121 -63 -131 -128 -131 -463 -430 -463 -430 -191 -261 -155 -218 -13.346 -12.808 -12.574 -12.203 Αποσβέσεις Τηλεπικοινωνίες Ενοίκια Επισκευές - συντηρήσεις Κοινόχρηστες δαπάνες Εισπρακτικά έξοδα Λοιπά έξοδα Σύνολο 6.16 Λοιπά Έξοδα (ποσά σε χιλ. €) Όμιλος Μητρική Εταιρία 31/12/2019 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 Εκκαθάριση λογαριασμού Σ.Α.Π. -149 -227 -149 -227 Προβλέψεις επισφαλών απαιτήσεων -563 -679 -537 -676 Διαγραφή απαιτήσεων -404 -195 -404 -195 -8 -5 -8 0 -461 0 -402 0 Ζημίες παγίων Φόροι - Τέλη Λοιπά Σύνολο 104 | Ετήσια Χρηματοοικονομική Έκθεση 2019 -72 -48 -67 -28 -1.657 -1.154 -1.567 -1.126 6.17 Φόρος Εισοδήματος Η ανάλυση του φόρου εισοδήματος έχει ως εξής: (ποσά σε χιλ. €) Φόρος εισοδήματος χρήσεως (τρέχων) Φόροι προηγούμεων χρήσεων Αναβαλλόμενος φόρος Σύνολο Όμιλος Μητρική Εταιρία 31/12/2019 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 -4.037 -4.295 -3.875 -4.073 -80 0 0 0 -774 -378 -881 -371 -4.891 -4.673 -4.756 -4.444 Ο φόρος επί των κερδών προ φόρου διαφέρει από το θεωρητικό ποσό που θα προέκυπτε χρησιμοποιώντας τον σταθμισμένο συντελεστή φόρου επί των κερδών. Η διαφορά έχει ως εξής: (ποσά σε χιλ. €) Όμιλος 31/12/2019 Κέρδος προ Φόρων Μητρική Εταιρία 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 22.397 15.387 22.450 24% 29% 24% 29% -5.375 -4.462 -5.388 -4.333 Φόρος μη εκπιπτομένων εξόδων -446 -424 -391 -351 Φόρος εσόδων μη υποκείμενων σε φορολογία 1.172 30 1.172 30 Φόρος εισοδήματος προηγούμενων χρήσεων -80 -8 0 0 Μεταβολή φορολογικού συντελεστή -162 191 -149 210 -4.891 -4.673 -4.756 -4.444 Συντελεστής φόρου εισοδήματος Αναλογών φόρος εισοδήματος Σύνολο 14.941 Ο βασικός φορολογικός συντελεστής για τις Ανώνυμες εταιρίες στην Ελλάδα για τη διαχειριστική χρήση που έληξε στις 31/12/2019, σύμφωνα με τον νόμο 4646/2019, μειώθηκε σε 24% από τη χρήση 2019 και εφεξής. Λόγω της μείωσης του φορολογικού συντελεστή, από την επαναμέτρηση των απαιτήσεων και υποχρεώσεων από αναβαλλόμενη φορολογία, προέκυψε αναβαλλόμενος φόρος εισοδήματος (έξοδο) ποσού € 162 χιλ. και ποσού € 149 χιλ. για τον Όμιλο και την Εταιρία αντίστοιχα. Όλες οι εταιρίες του Ομίλου είναι ανέλεγκτες φορολογικά για τις χρήσεις 2011 – 2018, εκτός της θυγατρικής εταιρίας «Alter Ego A.E.», η οποία έχει ελεγχθεί για τις χρήσεις 2016 – 2017. Εντός του 2017 ολοκληρώθηκε ο φορολογικός έλεγχος της Μητρικής Εταιρίας για την χρήση 2010 και βεβαιώθηκαν πρόσθετοι φόροι και προσαυξήσεις, συνολικού ποσού € 4.228 χιλ.. Κατά των σχετικών πράξεων επιβολής των εν λόγω φόρων η Εταιρία υπέβαλλε ενδικοφανή προσφυγή σύμφωνα με το άρθρο 63 Ν. 4174 / 2013. Η Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών, με την Απόφαση 2118/20-4-2018 ακύρωσε την Οριστική Πράξη Προσδιορισμού Φόρου Ασφαλίστρων, ποσού € 4.139 χιλ. λόγω παραγραφής της χρήσης, ενώ με την Απόφαση 2119/204-2018 έκρινε ότι δεν έχει επέλθει παραγραφή της χρήσης και μεταρρύθμισε την Οριστική Πράξη Προσδιορισμού Τελών Χαρτοσήμου μειώνοντας την οφειλή από € 89 χιλ. σε € 76 χιλ.. Κατά της απόφασης αυτής η εταιρία έχει προσφύγει στο Πρωτοβάθμιο Διοικητικό Δικαστήριο. Εντός του 2019 ολοκληρώθηκε ο φορολογικός έλεγχος της θυγατρικής εταιρίας «Alter Ego A.E.» για τις χρήσεις 2016 -2017 και βεβαιώθηκαν πρόσθετοι φόροι και προσαυξήσεις, συνολικού ποσού € 135 χιλ.. Για τις χρήσεις 2011-2013, έχει εκδοθεί Φορολογικό Πιστοποιητικό χωρίς επιφύλαξη από τους Τακτικούς Ορκωτούς Ελεγκτές Λογιστές αυτών, σύμφωνα με το άρθρο 82 παρ. 5 του Ν.2238/1994. Επίσης, για τις χρήσεις 2014-2017 έχει εκδοθεί Φορολογικό Πιστοποιητικό χωρίς επιφύλαξη από τους Τακτικούς Ορκωτούς Ελεγκτές Λογιστές σύμφωνα με το άρθρο 65Α παρ. 1 Ν. 4174/2013. Σημειώνεται ότι τα Διοικητικά Δικαστήρια, με βάση πρόσφατες αποφάσεις τους για αντίστοιχες περιπτώσεις (ενδεικτικά: ΣτΕ 1738/2017,ΣτΕ 675/2017, αλλά και Τρ. ΔΕφΑθ 1490/2016), έχουν αποφανθεί ότι οι χρήσεις 2011-2013 έχουν παραγραφεί για φορολογικούς σκοπούς (παραγραφή πενταετίας). Για τη χρήση 2019, ο φορολογικός έλεγχος για την έκδοση «Έκθεσης Φορολογικής Συμμόρφωσης», διενεργείται ήδη από τους Ορκωτούς Ελεγκτές Λογιστές. Ο έλεγχος αυτός βρίσκεται σε εξέλιξη και δεν αναμένεται να προκύψουν σημαντικές υποχρεώσεις, πέρα από αυτές που έχουν καταχωρηθεί και απεικονίζονται στις Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις. Με το άρθρο 56 του Ν.4410/03.08.2016 για τις χρήσεις από 01.01.2016, η έκδοση του φορολογικού πιστοποιητικού καθίσταται προαιρετική. Πρόθεση ωστόσο των Εταιριών του Οµίλου είναι η συνέχιση λήψεως του φορολογικού πιστοποιητικού. Ευρωπαϊκή Πίστη Α.Ε.Γ.Α. | 105 Ε Ε Ε Ε Ε Ε Ε Ε 6.18 Κέρδη /Ζημίες ανά μετοχή Ο υπολογισμός των βασικών κερδών/ζημιών ανά μετοχή έχει ως εξής: (ποσά σε χιλ. €) Όμιλος Μητρική Εταιρία 31/12/2019 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 17.506 10.714 17.694 10.497 27.469.071 27.503.677 27.469.071 27.503.677 Βασικά και μειωμένα κέρδη κατά μετοχή - (ποσά σε ευρώ) 0,6373 0,3895 0,6442 0,3817 Κέρδη(Ζημιές) που αναλογούν στη Μητρική Εταιρία 17.504 10.713 17.694 10.497 Κέρδη(Ζημιές) ανά μετοχή που αναλογούν στη Μητρική Εταιρία - (ποσά σε ευρώ) 0,6372 0,3895 0,6442 0,3817 Κέρδη(Ζημιές) μετά από φόρους Μεσοσταθμικός αριθμός μετοχών Τα κέρδη ανά μετοχή έχουν υπολογιστεί με βάση τον μέσο σταθμισμένο αριθμό επί του συνόλου των μετοχών κατά την διάρκεια της περιόδου αναφοράς, αφαιρουμένου του σταθμισμένου μέσου όρου των ιδίων μετοχών. Κατά την 31/12/2019 ο αριθμός των μετοχών που ήταν σε κυκλοφορία ανερχόταν σε 27.503.677 μετοχές. Σημειώνεται ότι η Εταιρία την 31/12/2019 κατέχει 208.729 Ίδιες Μετοχές. 106 | Ετήσια Χρηματοοικονομική Έκθεση 2019 7. Σημειώσεις επί της Κατάστασης Χρηματοοικονομικής Θέσης 7.1 Ενσώματα πάγια περιουσιακά στοιχεία Η κίνηση των ενσώματων παγίων περιουσιακών στοιχείων της Μητρικής και του Ομίλου έχει ως εξής: Όμιλος (ποσά σε χιλ. €) Γήπεδα και Οικόπεδα Κτήρια Μεταφορικά Μέσα Έπιπλα και λοιπός εξοπλισμός Βελτιώσεις σε μισθωμένα ακίνητα τρίτων Σύνολο Έναρξη Αξία κτήσης 14.952 12.382 354 12.022 486 40.196 294 41 0 0 0 335 Συσσωρευμένες Αποσβέσεις και Απομειώσεις -4.190 -6.733 -326 -10.685 -290 -22.224 Αναπόσβεστη Αξία κτήσης 01/01/2018 11.056 5.690 28 1.337 196 18.307 0 104 12 665 51 832 Πωλήσεις/Διαγραφές 0 0 -6 -58 0 -64 Επανεκτίμηση σε εύλογη αξία 0 0 0 0 0 0 Απόσβεση περιόδου 0 -139 -7 -481 -36 -663 11.056 5.655 27 1.463 211 18.412 0 387 29 517 19 952 753 2.762 0 0 0 3.515 Επανεκτίμηση σε εύλογη αξία Πλέον: Προσθήκες/ Μεταφορές Μείον: Αναπόσβεστη Αξία Κτήσης 31/12/2018 Πλέον: Προσθήκες/ Μεταφορές Επανεκτίμηση σε εύλογη αξία Μείον: Πωλήσεις/Διαγραφές 0 0 -25 0 0 -25 Επανεκτίμηση σε εύλογη αξία 0 0 0 0 0 0 Απόσβεση περιόδου 0 -146 -7 -493 -37 -683 11.809 8.658 24 1.487 193 22.171 Αναπόσβεστη Αξία Κτήσης 31/12/2019 Επανεκτίμηση σε εύλογη αξία Ε 14.952 12.486 360 12.629 537 40.964 294 41 0 0 0 335 Ε -22.887 Ε Συσσωρευμένες Αποσβέσεις και Απομειώσεις -4.190 Αναπόσβεστη Αξία κτήσης 31/12/2018 11.056 5.655 27 1.463 211 18.412 Αξία κτήσης 14.952 12.873 364 13.146 556 41.891 1.047 2.803 0 0 0 3.850 Συσσωρευμένες Αποσβέσεις και Απομειώσεις -4.190 -7.018 -340 -11.659 -363 -23.570 Αναπόσβεστη Αξία Κτήσης 31/12/2019 11.809 8.658 24 1.487 193 22.171 Επανεκτίμηση σε εύλογη αξία Ε Ε Ανακεφαλαίωση Αξία κτήσης Ε -6.872 -333 -11.166 -326 Ε Ε Ευρωπαϊκή Πίστη Α.Ε.Γ.Α. | 107 Μητρική Εταιρία (ποσά σε χιλ. €) Γήπεδα και Οικόπεδα Κτήρια Μεταφορικά Μέσα Έπιπλα και λοιπός εξοπλισμός Βελτιώσεις σε μισθωμένα ακίνητα τρίτων Σύνολο Έναρξη Αξία κτήσης 14.952 12.382 207 10.932 413 38.886 294 41 0 0 0 335 Συσσωρευμένες Αποσβέσεις και Απομειώσεις -4.190 -6.733 -193 -9.830 -260 -21.206 Αναπόσβεστη Αξία κτήσης 01/01/2018 11.056 5.690 14 1.102 153 18.015 0 104 7 531 49 691 Πωλήσεις/Διαγραφές 0 0 0 -16 0 -16 Επανεκτίμηση σε εύλογη αξία 0 0 0 0 0 0 Απόσβεσεις περιόδου 0 -139 -5 -444 -34 -622 11.056 5.655 16 1.173 168 18.068 0 384 29 454 19 886 753 2.762 0 0 0 3.515 0 0 -25 0 0 -25 Επανεκτίμηση σε εύλογη αξία Πλέον: Προσθήκες/ Μεταφορές Μείον: Αναπόσβεστη Αξία Κτήσης 31/12/2018 Πλέον: Προσθήκες/ Μεταφορές Επανεκτίμηση σε εύλογη αξία Μείον: Πωλήσεις/Διαγραφές Επανεκτίμηση σε εύλογη αξία 0 0 0 0 0 0 Απόσβεσεις περιόδου 0 -143 -5 -443 -37 -628 11.809 8.658 15 1.184 150 21.816 14.952 12.486 214 11.447 462 39.561 294 41 0 0 0 335 Συσσωρευμένες Αποσβέσεις και Απομειώσεις -4.190 -6.872 -198 -10.274 -294 -21.828 Αναπόσβεστη Αξία κτήσης 31/12/2018 11.056 5.655 16 1.173 168 18.068 Αξία κτήσης 14.952 12.870 218 11.901 481 40.422 1.047 2.803 0 0 0 3.850 Συσσωρευμένες Αποσβέσεις και Απομειώσεις -4.190 -7.015 -203 -10.717 -331 -22.456 Αναπόσβεστη Αξία Κτήσης 31/12/2019 11.809 8.658 15 1.184 150 21.816 Αναπόσβεστη Αξία Κτήσης 31/12/2019 Ανακεφαλαίωση Αξία κτήσης Επανεκτίμηση σε εύλογη αξία Επανεκτίμηση σε εύλογη αξία Η τελευταία αναπροσαρμογή της αξίας των ιδιοχρησιμοποιούμενων ακινήτων πραγματοποιήθηκε την 31/12/2019, από ανεξάρτητο πιστοποιημένο εκτιμητή. Η έκθεση αποτίμησης του εκτιμητή, εκπληρώνει όλες τις προδιαγραφές των Διεθνών Εκτιμητικών Προτύπων (International Valuation Standards – IVS), των Ευρωπαϊκών Εκτιμητικών Προτύπων (European Valuation Standards – EVS, TEGoVa). Value). H εκτίμηση πραγματοποιήθηκε με βάση την «Εύλογη Αξία» η οποία ορίζεται ως: « Η τιμή που θα λαμβανόταν από την εκποίηση ενός περιουσιακού στοιχείου ή θα καταβαλλόταν για την μεταβίβαση ενός στοιχείου του παθητικού σε μια ομαλή συναλλαγή μεταξύ παραγόντων της αγοράς κατά την κρίσιμη ημερομηνία της εκτίμησης ». Η Εύλογη Αξία για σκοπούς λογιστικής απεικόνισης βάσει του Διεθνούς Προτύπου Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (ΔΠΧΑ) 13 ισούται με την Αγοραία Αξία, η οποία ορίζεται ως «Το εκτιμώμενο ποσό για το οποίο μια ιδιοκτησία δύναται να μεταβιβαστεί κατά την ημερομηνία της εκτίμησης, μεταξύ ενός προτιθέμενου αγοραστή και ενός προτιθέμενου πωλητή, σε μία ελεύθερη συναλλαγή εντός του πλαισίου της αγοράς και κατόπιν κατάλληλης προώθησης, όπου κάθε ένα από τα συμβαλλόμενα μέρη έχει ενεργήσει με επίγνωση, σύνεση και χωρίς εξαναγκασμό». 108 | Ετήσια Χρηματοοικονομική Έκθεση 2019 Έλεγχος Απομείωσης Από την αποτίμηση των Ιδιοχρησιμοποιούμενων Ακινήτων, όπως αναφέρεται και παραπάνω, δεν προέκυψε ανάγκη απομείωσης της αξίας των ακινήτων κατά την 31/12/2019. 7.2 Δικαιώματα χρήσης παγίων Όμιλος (ποσά σε χιλ. €) Κόστος Γήπεδα & Κτίρια Μεταφορικά Μέσα Σύνολο Υπόλοιπο 1/1/2019 1.131 303 1.434 Προσθήκες 604 0 604 Αποσύρσεις -52 0 -52 Μετατροπές 0 0 0 Συαναλλαγματικές μεταφορές 0 0 0 1.683 303 1.986 0 0 0 -510 -120 -630 -510 -120 -630 1.173 183 1.356 Υπόλοιπο 31/12/2019 Συσσωρευμένες αποσβέσεις Υπόλοιπο 1/1/2019 Αποσβέσεις Υπόλοιπο 31/12/2019 Αναπόσβεστο υπόλοιπο 31/12/2019 Εταιρία (ποσά σε χιλ. €) Κόστος Γήπεδα & Κτίρια Μεταφορικά Μέσα Σύνολο Υπόλοιπο 1/1/2019 1.131 180 1.311 Προσθήκες 604 0 604 Αποσύρσεις -52 0 -52 Μετατροπές 0 0 0 Συαναλλαγματικές μεταφορές 0 0 0 1.683 180 1.863 Υπόλοιπο 31/12/2019 Ε Συσσωρευμένες αποσβέσεις Υπόλοιπο 1/1/2019 Ε 0 0 0 Αποσβέσεις -510 -84 -594 Ε Υπόλοιπο 31/12/2019 -510 -84 -594 Ε 1.173 96 1.269 Αναπόσβεστο υπόλοιπο 31/12/2019 Ε Ε Ε Ε Επίδραση από την Υιοθέτηση του Δ.Π.Χ.Α.16 Σύμφωνα με το Δ.Λ.Π. 17, ο Όμιλος ταξινομούσε κάθε μίσθωση (ως μισθωτής) κατά την ημερομηνία έναρξης της εκάστοτε μισθωτικής περιόδου είτε ως χρηματοδοτική είτε ως λειτουργική. Με την υιοθέτηση του Δ.Π.Χ.Α. 16, ο Όμιλος εφάρμοσε μια ενιαία προσέγγιση αναγνώρισης και επιμέτρησης για όλες τις μισθώσεις, εκτός από τις βραχυπρόθεσμες μισθώσεις και τις μισθώσεις υποκείμενου περιουσιακού στοιχείου χαμηλής αξίας. Ο Όμιλος επέλεξε να αναγνωρίζει ως έξοδα τα μισθώματα των βραχυπρόθεσμων μισθώσεων και των μισθώσεων υποκείμενου περιουσιακού στοιχείου χαμηλής αξίας με την ευθεία μέθοδο σε όλη την διάρκεια της μίσθωσης. Ο Όμιλος εφάρμοσε την πρακτική διευκόλυνση που παρέχεται από το πρότυπο στους μισθωτές, να μην διαχωρίζει τα μη μισθωτικά Ευρωπαϊκή Πίστη Α.Ε.Γ.Α. | 109 στοιχεία από τα μισθωτικά στοιχεία και, αντιθέτως, να αντιμετωπίζει λογιστικά κάθε μισθωτικό και συνδεδεμένο μη μισθωτικό στοιχείο ως ενιαίο μισθωτικό στοιχείο. Ο Όμιλος αποφάσισε να επιμετρήσει κατά την μετάβαση τα περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης σε ποσό ίσο με την υποχρέωση από την μίσθωση, προσαρμοσμένο κατά το ποσό τυχόν προπληρωμένων ή δουλευμένων μισθωμάτων που αφορούν την εν λόγω μίσθωση. Επίσης, ο Όμιλος δεν χρησιμοποίησε την διαθέσιμη πρακτική διευκόλυνση κατά την μετάβαση στο Δ.Π.Χ.Α. 16, αναφορικά με την δυνατότητα της μη επαναξιολόγησης του εάν μια σύμβαση είναι ή περιέχει μίσθωση. Συνεπώς, ο ορισμός της μίσθωσης και η σχετική καθοδήγηση του Δ.Π.Χ.Α. 16 εφαρμόστηκε για την επαναξιολόγηση όλων των συμβάσεων μίσθωσης που ήταν σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2019. Η εν λόγω επαναξιολόγηση δεν επηρέασε σε σημαντικό βαθμό το εύρος των συμβάσεων που πληρούν τον ορισμό της μίσθωσης για τον Όμιλο. Κατά την εφαρμογή του Δ.Π.Χ.Α. 16, ο Όμιλος επέλεξε επίσης να χρησιμοποιήσει τις ακόλουθες πρακτικές διευκολύνσεις που παρέχονται από το Πρότυπο κατά την ημερομηνία της αρχικής εφαρμογής αυτού: (α) εξαίρεση των αρχικών άμεσων δαπανών κατά την επιμέτρηση του περιουσιακού στοιχείου με δικαίωμα χρήσης, (β) αντί της διενέργειας ελέγχου απομείωσης, ο Όμιλος βασίστηκε στην αξιολόγηση που είχε γίνει πριν την ημερομηνία αρχικής εφαρμογής του Προτύπου για το αν οι μισθώσεις είναι επαχθείς εφαρμόζοντας το Δ.Λ.Π. 37 και (γ) χρήση της αποκτηθείσας κατά το παρελθόν γνώσης για τον προσδιορισμό της διάρκειας της μίσθωσης, όταν η σύμβαση εμπεριέχει δικαίωμα παράτασης ή καταγγελίας της μίσθωσης. Εξαιρουμένων των βραχυπρόθεσμων μισθώσεων και των μισθώσεων υποκείμενου περιουσιακού στοιχείου χαμηλής αξίας, ο Όμιλος αναγνώρισε περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης και τις αντίστοιχες υποχρεώσεις από μίσθωση για όλες τις μισθώσεις που είχαν προηγουμένως ταξινομηθεί ως λειτουργικές. Δεν υπήρχαν επαχθείς συμβάσεις μίσθωσης για τις οποίες θα απαιτείτο προσαρμογή στο περιουσιακό στοιχείο με δικαίωμα χρήσης κατά την ημερομηνία αρχικής εφαρμογής. Οι υποχρεώσεις από μισθώσεις αναγνωρίστηκαν βάσει της τρέχουσας αξίας των υπολειπόμενων μισθωμάτων, προεξοφλημένων με το διαφορικό επιτόκιο δανεισμού κατά την ημερομηνία αρχικής εφαρμογής. Η επίδραση από την εφαρμογή του Δ.Π.Χ.Α. 16 την 31η Δεκεμβρίου 2019 έχει ως εξής: (ποσά σε χιλ. €) Ενεργητικό Όμιλος Εταιρία Αναφορά Ενσώματα πάγια (i) 0 0 Περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης (ii) 1.356 1.269 Λοιπές Απαιτήσεις (iii) 0 0 1.356 1.269 Σύνολο Ενεργητικού Υποχρεώσεις Υποχρεώσεις από μισθώσεις (ii) 1.375 1.279 Λοιπές υποχρεώσεις (i) 0 0 1.375 1.279 Σύνολο υποχρεώσεων i. Η λογιστική αξία των περιουσιακών στοιχείων που είχαν προηγουμένως ταξινομηθεί ως χρηματοδοτικές μισθώσεις και οι αντίστοιχες υποχρεώσεις από χρηματοδοτικές μισθώσεις επαναταξινομήθηκαν από τις “Ενσώματα πάγια” και τα “Λοιπές υποχρεώσεις” αντιστοίχως στα “Περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης” και στις “ Υποχρεώσεις από μισθώσεις”. ii. Η εφαρμογή του Δ.Π.Χ.Α. 16 σε μισθώσεις που είχαν προηγουμένως ταξινομηθεί ως λειτουργικές είχε ως αποτέλεσμα την αναγνώριση “Περιουσιακών στοιχείων με δικαίωμα χρήσης” και “Υποχρεώσεις από μισθώσεις”. iii. Η λογιστική αξία των προπληρωμένων μισθωμάτων/ εγγυήσεων που είχαν προηγουμένως αναγνωριστεί στα κονδύλια “Λοιπές απαιτήσεις” μεταφέρθηκαν στο κονδύλι “Περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης”. Οι ως άνω προσαρμογές δεν επέφεραν ουδεμία σωρευτική επίδραση στο υπόλοιπο έναρξης των κερδών εις νέον κατά την ημερομηνία της αρχικής εφαρμογής. Επιπροσθέτως, δεν υπήρξε καμία επίδραση στις μισθώσεις στις οποίες ο Όμιλος είναι εκμισθωτής. 110 | Ετήσια Χρηματοοικονομική Έκθεση 2019 (ποσά σε χιλ. Ευρώ) Όμιλος Δεσμεύσεις από λειτουργικές μισθώσεις κατά την 31η Δεκεμβρίου 2018 Εταιρία 0 0 Δεσμεύσεις που αφορούν βραχυπρόθεσμες μισθώσεις 0 0 Δεσμεύσεις που αφορούν μισθώσεις υποκείμενου περιουσιακού στοιχείου χαμηλής αξίας 0 0 Συμβάσεις που επαναξιολογήθηκαν ως συμφωνίες παροχής υπηρεσιών 0 0 Προσαρμογές λόγω του διαφορετικού χειρισμού των δικαιωμάτων παράτασης και καταγγελίας συγκεκριμένων συμβάσεων 0 0 -0 0 Δεσμεύσεις που αφορούν μισθώσεις που προηγουμένως ταξινομούνταν ως χρηματοδοτικές μισθώσεις 0 0 Προσαρμοσμένες δεσμεύσεις από λειτουργικές μισθώσεις κατά την 1η Ιανουαρίου 2019 0 0 Επίδραση προεξόφλησης με την χρήση του διαφορικού επιτοκίου δανεισμού 0 0 1.375 1.279 Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις από μισθώσεις 1.375 1.279 Βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις από μισθώσεις 0 0 1.375 1.279 Μείον: Προσαρμογές που αφορούν τις αλλαγές του δείκτη ή του επιτοκίου που επηρεάζει τα κυμαινόμενα μισθώματα Πλέον: Υποχρεώσεις από μισθώσεις κατά την 31η Δεκεμβρίου 2019 Εκ των οποίων: Το σταθμισμένο μέσο διαφορικό επιτόκιο δανεισμού του μισθωτή που εφαρμόστηκε για τον προσδιορισμό των υποχρεώσεων από μισθώσεις κατά την 31η Δεκεμβρίου 2019 ήταν 1,63%. Ανάλυση των ποσών που αναγνωρίστηκαν στις Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις I. Μισθωτικές δραστηριότητες του Ομίλου Ο Όμιλος μισθώνει πληθώρα περιουσιακών στοιχείων, συμπεριλαμβανόμενων οικοπέδων & κτιρίων, μεταφορικών μέσων και μηχανημάτων, με σκοπό την εξυπηρέτηση των διοικητικών και επιχειρησιακών του αναγκών. Οι όροι των συμβάσεων μίσθωσης διαπραγματεύονται σε μεμονωμένη βάση και περιέχουν ένα ευρύ φάσμα διαφορετικών όρων και συνθηκών. Η πλειοψηφία των συμβάσεων αυτών εκτός από τα καθορισμένα σταθερά μισθώματα, εμπεριέχουν και επιπλέον πληρωμές οι οποίες κατά κύριο λόγο είναι συνάρτηση της μεταβολής του Δείκτη Τιμών Καταναλωτή (ΔΤΚ), ή εξαρτώνται από έναν δείκτη ή ένα επιτόκιο όπως είναι ο ΔΤΚ. Η διάρκεια των συμβάσεων μίσθωσης ακινήτων είναι κατά κανόνα σταθερή και κυμαίνεται από 1 έως 5 έτη. Ε Ε Ε Δεν υπάρχουν σημαντικές δεσμεύσεις από συμβάσεις μίσθωσης οι οποίες δεν έχουν τεθεί σε ισχύ μέχρι και την λήξη της περιόδου αναφοράς. Η συνολική ταμειακή εκροή για μισθώσεις κατά τη 31η Δεκεμβρίου 2019 ανήλθε στο ποσό € 694 χιλ. για τον Όμιλο. (Το ποσό των € 675 χιλ. αφορά την Εταιρία). Ε Τα ποσά που σχετίζονται με τις μισθωτικές δραστηριότητες της Εταιρίας και του Ομίλου και αναγνωρίστηκαν στα Αποτελέσματα της περιόδου που έληξε την 31η Δεκεμβρίου 2019, είναι τα ακόλουθα: Ε Ε Ε Ε Ποσά σε χιλ. Ευρώ Όμιλος Εταιρία 1/1 – 31/12/2019 1/1 – 31/12/2019 640 604 30 25 694 675 Έξοδα που αφορούν μισθώσεις περιουσιακών στοιχείων χαμηλής αξίας 0 0 Έξοδα από κυμαινόμενα μισθώματα τα οποία δεν έχουν συμπεριληφθεί στην επιμέτρηση των υποχρεώσεων από μισθώσεις 0 0 Έξοδα από μισθώματα που αφορούν συμβάσεις που ανανεώθηκαν “σιωπηρά” 0 0 Εισόδημα από την υπομίσθωση των περιουσιακών στοιχείων με δικαίωμα χρήσης 0 0 Ποσά που αναγνωρίστηκαν στα Αποτελέσματα Έξοδα απόσβεσης περιουσιακών στοιχείων με δικαίωμα χρήσης Έξοδα τόκων επί των υποχρεώσεων από μισθώσεις Έξοδα που αφορούν βραχυπρόθεσμες μισθώσεις Ευρωπαϊκή Πίστη Α.Ε.Γ.Α. | 111 II. Περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης Όμιλος (ποσά σε χιλ. Ευρώ) Περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης Γήπεδα & Κτίρια Μηχανήματα Μεταφορικά μέσα Σύνολο Καθαρή λογιστική αξία 1η Ιανουαρίου 2019 1.131 0 303 1.434 Προσθήκες Αποσύρσεις 604 0 183 1.356 -52 0 0 0 Μετατροπές 0 0 0 0 Συναλλαγματικές διαφορές 0 0 0 0 -510 0 120 630 1.173 0 183 1.356 Αποσβέσεις για την περίοδο που έληξε 31η Δεκεμβρίου 2019 Υπόλοιπο 31η Δεκεμβρίου 2019 Εταιρία (ποσά σε χιλ. Ευρώ) Περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης Γήπεδα & Κτίρια Μηχανήματα Μεταφορικά μέσα Σύνολο Καθαρή λογιστική αξία 1η Ιανουαρίου 2019 1.131 0 180 1.311 Προσθήκες 604 0 0 604 Αποσύρσεις -52 0 0 -52 Μετατροπές 0 0 0 0 Συναλλαγματικές διαφορές 0 0 0 0 -510 0 -84 -594 1.173 0 96 1.269 Αποσβέσεις για την περίοδο που έληξε 31η Δεκεμβρίου 2019 Υπόλοιπο 31η Δεκεμβρίου 2019 III. Υποχρεώσεις από μισθώσεις (ποσά σε χιλ. Ευρώ) Όμιλος Εταιρία 31/12/2019 1/1/2019 31/12/2019 1/1/2019 Μακροπρόθεσμες 1.375 1.434 1.279 1.311 Βραχυπρόθεσμες 0 0 0 0 1.375 1.434 1.279 1.311 Σύνολο υποχρεώσεων από μισθώσεις Ανάλυση ληκτότητας υποχρεώσεων από μισθώσεις Εντός ενός έτους 60 0 60 0 Εντός του δεύτερου έτους 350 202 313 202 Από 3 έως 5 χρόνια 918 1005 859 882 Από 6 έως 10 χρόνια 47 227 47 227 Μετά από 10 χρόνια 0 0 0 0 1.375 1.434 1.279 1.311 Σύνολο συμβατικών ταμειακών εκροών Η Εταιρία και ο Όμιλος δεν αντιμετωπίζουν κάποιο σημαντικό κίνδυνο ρευστότητας αναφορικά με τις υποχρεώσεις από μισθώσεις. Οι υποχρεώσεις από τις μισθώσεις παρακολουθούνται από την υπηρεσία διαχείρισης κεφαλαίων του Ομίλου. 112 | Ετήσια Χρηματοοικονομική Έκθεση 2019 7.3 Επενδύσεις σε ακίνητα Οι επενδύσεις σε ακίνητα αναλύονται ως εξής: (ποσά σε χιλ. €) Όμιλος Εταιρία Αξία 01/01/2018 15.750 15.750 108 108 0 0 Πλέον: Προσθήκες Μείον: Πωλήσεις/ Μεταφορές Επανεκτίμηση σε εύλογη αξία (χρήσεως) Αξία 31/12/2018 0 0 15.858 15.858 478 478 0 0 621 621 16.957 16.957 Πλέον: Προσθήκες Μείον: Πωλήσεις/ Μεταφορές Επανεκτίμηση σε εύλογη αξία (χρήσεως) Αξία 31/12/2019 Η τελευταία αναπροσαρμογή της αξίας των επενδυτικών ακινήτων πραγματοποιήθηκε την 31/12/2019, από ανεξάρτητο πιστοποιημένο εκτιμητή. Η έκθεση αποτίμησης του εκτιμητή, εκπληρώνει όλες τις προδιαγραφές των Διεθνών Εκτιμητικών Προτύπων (International Valuation Standards – IVS), των Ευρωπαϊκών Εκτιμητικών Προτύπων (European Valuation Standards – EVS, TEGoVa). Value). H εκτίμηση πραγματοποιήθηκε με βάση την «Εύλογη Αξία» η οποία ορίζεται ως: « Η τιμή που θα λαμβανόταν από την εκποίηση ενός περιουσιακού στοιχείου ή θα καταβαλλόταν για την μεταβίβαση ενός στοιχείου του παθητικού σε μια ομαλή συναλλαγή μεταξύ παραγόντων της αγοράς κατά την κρίσιμη ημερομηνία της εκτίμησης ». Η Εύλογη Αξία για σκοπούς λογιστικής απεικόνισης βάσει του Διεθνούς Προτύπου Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (ΔΠΧΑ) 13 ισούται με την Αγοραία Αξία, η οποία ορίζεται ως «Το εκτιμώμενο ποσό για το οποίο μια ιδιοκτησία δύναται να μεταβιβαστεί κατά την ημερομηνία της εκτίμησης, μεταξύ ενός προτιθέμενου αγοραστή και ενός προτιθέμενου πωλητή, σε μία ελεύθερη συναλλαγή εντός του πλαισίου της αγοράς και κατόπιν κατάλληλης προώθησης, όπου κάθε ένα από τα συμβαλλόμενα μέρη έχει ενεργήσει με επίγνωση, σύνεση και χωρίς εξαναγκασμό». Τα έσοδα από τα επενδυτικά ακίνητα ανήλθαν σε € 646 χιλ., τα οποία και περιλαμβάνονται στην ενότητα 6.4 ‘Έσοδα Επενδύσεων. 7.4 Άυλα Περιουσιακά Στοιχεία Ε Όμιλος Εταιρία Αξία 01/01/2018 865 804 1.149 1.122 -559 -537 1.455 1.389 1.165 1.145 -845 -820 1.775 1.714 Πλέον: Μείον: Αποσβέσεις Αξία 31/12/2018 Πλέον: Προσθήκες Μείον: Αποσβέσεις Αξία 31/12/2019 Ε Ε (ποσά σε χιλ. €) Προσθήκες Ε Ευρωπαϊκή Πίστη Α.Ε.Γ.Α. | 113 Ε Ε Ε Ε 7.5 Αξιόγραφα διαθέσιμα προς πώληση (ποσά σε χιλ. €) Όμιλος 31/12/2019 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 41.598 40.779 41.598 40.779 257.941 225.351 257.941 225.351 45.416 40.730 45.416 40.730 598 168 598 168 345.553 307.028 345.553 307.028 Ομόλογα Εταιρικά-Εισηγμένα Ομόλογα Κρατικά Μερίδια Αμοιβαίων Κεφαλαίων Εσωτερικού Μετοχές Εισηγμένες Εσωτερικού Σύνολο Μητρική Εταιρία Στις 15 Νοεμβρίου 2017, η Ελληνική Δημοκρατία ανακοίνωσε την πρόσκληση για την ανταλλαγή των 20 ομολόγων της Ελληνικής Δημοκρατίας που εκδόθηκαν το 2012 στο πλαίσιο του PSI, λήξης από το 2023 έως το 2042, με πέντε ομόλογα Ελληνικής Δημοκρατίας λήξης το 2023, 2028, 2033, 2037 και 2042. Σκοπός της ανταλλαγής ήταν να εναρμονιστούν οι όροι του χρέους της Ελληνικής Δημοκρατίας με τα δεδομένα της αγοράς για τους κρατικούς εκδότες χρέους, παρέχοντας στην αγορά περιορισμένο αριθμό κυκλοφορούντων σειρών ομολόγων, με αποτέλεσμα την αύξηση της ρευστότητας σε σχέση με τα παλαιά και επομένως την εξομάλυνση της σχετικής καμπύλης απόδοσης. Κάθε Ο.Ε.Δ. της έκδοσης 2012, ανταλλάχθηκε με ένα ή δυο τίτλους με καθορισμένη αναλογία ανταλλαγής στην ονομαστική του αξία. Ο Όμιλος συμμετείχε εθελοντικά στην ανταλλαγή, µε ποσό ονοµαστικής αξίας € 24.975 χιλ. και έλαβε νέους τίτλους ονοµαστικής αξίας € 25.226 χιλ. η οποία αντιμετωπίστηκε λογιστικά ως τροποποίηση των συμβατικών όρων των ομολόγων που ανταλλάχθηκαν. Οι νέοι τίτλοι φέρουν σταθερό τοκοµερίδιο που κυµαίνεται από 3,5% έως 4,2%. Σύµφωνα µε την ερµηνευτική εγκύκλιο ΠΟΛ. 1174/16.11.2017 της Ανεξάρτητης Αρχής Δηµοσίων Εσόδων, το κέρδος που προέκυψε από τη συµµετοχή της Τραπέζης στο πρόγραµµα ανταλλαγής των οµολόγων του Ελληνικού Δηµοσίου, απαλλάσσεται της φορολογίας κατ’ εφαρµογή της διατάξεως της παραγράφου 6 του άρθρου 42 του ν. 4172/2013. Ο Όμιλος την 31/12/2019 κατέχει στο χαρτοφυλάκιο του Ομόλογα αυτής της κατηγορίας, με ονομαστική αξία € 8.287 χιλ. και εύλογη αξία € 9.981 χιλ.. 7.6 Αξιόγραφα διακρατούμενα ως τη λήξη (ποσά σε χιλ. €) Όμιλος 31/12/2019 Μητρική Εταιρία 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 Ομόλογα Εταιρικά-Εισηγμένα 0 502 0 502 Κρατικά 0 0 0 0 Σύνολο 0 502 0 502 7.7 Αξιόγραφα σε εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων (ποσά σε χιλ. €) Όμιλος 31/12/2019 Μητρική Εταιρία 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 0 0 Ομόλογα Εταιρικά-Εισηγμένα 237 354 Κρατικά 555 507 0 0 Μερίδια Αμοιβαίων Κεφαλαίων Εσωτερικού 780 491 0 0 1.572 1.352 0 0 Σύνολο 114 | Ετήσια Χρηματοοικονομική Έκθεση 2019 Η Εταιρία κατηγοριοποιεί τα ανωτέρω αξιόγραφα (Διαθέσιμα προς πώληση και Διακρατούμενα έως την λήξη και σε εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων) στα ακόλουθα επίπεδα εύλογης αξίας: Επίπεδο 1: Επενδύσεις που επιμετρούνται στην εύλογη αξία με βάση χρηματιστηριακές τιμές σε ενεργές αγορές. Επίπεδο 2: Επενδύσεις που επιμετρούνται στην εύλογη αξία με βάση μοντέλα αποτίμησης στα οποία όλα τα στοιχεία που επηρεάζουν σημαντικά την εύλογη αξία είναι βασισμένα σε παρατηρήσιμα δεδομένα της αγοράς. Επίπεδο 3: Επενδύσεις που επιμετρούνται στην εύλογη αξία με βάση μοντέλα αποτίμησης στα οποία όλα τα στοιχεία που επηρεάζουν σημαντικά την εύλογη αξία δεν είναι βασισμένα σε παρατηρήσιμα δεδομένα της αγοράς. Όμιλος 31/12/2019 Ομόλογα Εταιρικά-Εισηγμένα Ομόλογα Κρατικά Μερίδια Αμοιβαίων Κεφαλαίων Εσωτερικού Μετοχές Εισηγμένες Εσωτερικού Σύνολο Όμιλος 31/12/2018 Ομόλογα Εταιρικά-Εισηγμένα Ομόλογα Κρατικά Μερίδια Αμοιβαίων Κεφαλαίων Εσωτερικού Μετοχές Εισηγμένες Εσωτερικού Επίπεδο 1 Επίπεδο 2 Επίπεδο 3 Σύνολο 41.835 0 0 41.835 258.496 0 0 258.496 46.196 0 0 46.196 598 0 0 598 347.125 0 0 347.125 Επίπεδο 1 Επίπεδο 2 Επίπεδο 3 Σύνολο 41.635 0 0 41.635 225.858 0 0 225.858 41.221 0 0 41.221 168 0 0 168 Σύνολο 308.882 0 0 308.882 Μητρική Εταιρία 31/12/2019 Επίπεδο 1 Επίπεδο 2 Επίπεδο 3 Σύνολο Ομόλογα Εταιρικά-Εισηγμένα 41.598 0 0 41.598 257.941 0 0 257.941 45.416 0 0 45.416 598 0 0 598 Σύνολο 345.553 0 0 345.553 Μητρική Εταιρία 31/12/2018 Επίπεδο 1 Επίπεδο 2 Επίπεδο 3 Σύνολο 0 0 Ομόλογα Κρατικά Μερίδια Αμοιβαίων Κεφαλαίων Εσωτερικού Μετοχές Εισηγμένες Εσωτερικού Ομόλογα Εταιρικά-Εισηγμένα 41.281 Ομόλογα Κρατικά Μερίδια Αμοιβαίων Κεφαλαίων Εσωτερικού Μετοχές Εισηγμένες Εσωτερικού Σύνολο Ε 41.281 Ε Ε 225.351 0 0 225.351 40.730 0 0 40.730 168 0 0 168 307.530 0 0 307.530 Ε Ε Ε Ε Ε 7.8 Επενδύσεις σε συνδεδεμένες επιχειρήσεις Μητρική (ποσά σε χιλ. €) Συμμετοχή Ευρωπαϊκή Πίστη Asset Management A.Ε.Δ.Α.Κ. 31/12/2019 31/12/2018 Χώρα έδρας % Συμμετοχής Ελλάδα 99,01% Λογιστική αξια % Συμμετοχής 2.335 Λογιστική αξια 99,01% 1.943 Alter Ego A.Ε. Ελλάδα 97,30% 1.573 97,30% 1.422 Reliance Μονοπρόσωπη Ανώνυμη Εταιρία Ασφαλιστικών Πρακτορεύσεων Ελλάδα 100,00% 90 100,00% 60 Σύνολο 3.998 3.425 Ευρωπαϊκή Πίστη Α.Ε.Γ.Α. | 115 Όμιλος (ποσά σε χιλ. €) Συμμετοχή 31/12/2019 31/12/2018 Χώρα έδρας % Συμμετοχής Λογιστική αξια % Συμμετοχής Λογιστική αξια Ελλάδα 50,00% 12 50,00% 12 Partner Hotel A.E. Σύνολο 12 12 Η θυγατρική εταιρία «Alter Ego A.E.» συμμετέχει κατά 50% στην εταιρία «Partner Hotel Α.Ε.», κύριο αντικείμενο της οποίας είναι η παροχή υπηρεσιών σε επιχειρήσεις του ξενοδοχειακού τομέα. Στην τρέχουσα χρήση η Εταιρία προέβη σε αύξηση μετοχικού κεφαλαίου της θυγατρικής της «Reliance Μονοπρόσωπη Ανώνυμη Εταιρία Ασφαλιστικών Πρακτορεύσεων», ποσού € 30 χιλ. Στην παρούσα χρήση η εταιρία προχώρησε σε μελέτη αποτίμησης των θυγατρικών εταιριών «Ευρωπαϊκη Πίστη Asset Management Α.Ε.Δ.Α.Κ.» και «Alter Ego A.E.», από την οποία προέκυψε υπεραξία ποσού € 392 χιλ. και € 151 χιλ. αντίστοιχα. Στην αποτίμηση των παραπάνω εταιριών χρησιμοποιήθηκαν όλες οι σύγχρονες μέθοδοι αποτιμήσεων και συγκεκριμένα α) Price to book ratio, β) Μέθοδος Τρέχουσας Χρηματιστηριακής τιμής μετοχής/ Κέρδη ανά Μετοχή, γ) Προεξόφληση Μελλοντικών Χρηµατοροών (Discounted Cash Flow, DCF) και δ) Μέθοδος Αξίας της Επιχείρησης/ Κέρδη προ Φόρων, Χρηματοδοτικών και Επενδυτικών Αποτελεσμάτων (Enterprise Value/ Earnings Before Interest, tax, Depreciation & Amortization, EV/ EBITDA). Βασικά οικονομικά στοιχεία θυγατρικών Εταιριών. Στοιχεία (ποσά σε χιλ. €) Alter Ego A.Ε. Ευρωπαϊκή Πίστη Asset Management ΑΕΔΑΚ Reliance A.Ε. 2,70% 0,99% 0,00% 606 412 0 3.588 1.862 0 737 77 0 Ποσοστό δικαιωμάτων μειοψηφίας Μη κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία Κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις Βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις 2.272 475 1 Έσοδα 12.355 1.415 0 Κέρδος/Ζημία πρό φόρων 171 323 -5 Συγκεντρωτικά συνολικά αποτελέσματα -95 202 -5 Στις ατομικές χρηματοοικονομικές καταστάσεις οι επενδύσεις σε θυγατρικές αποτιμώνται στο κόστος κτήσεως μείον τυχόν ζημίες απομείωσης. Για την ενοποίηση των θυγατρικών εταιριών εφαρμόστηκε η μέθοδος τη ολικής ενοποίησης σύμφωνα με τα Δ.Π.Χ.Α. 3 και Δ.Π.Χ.Α 10. 7.9 Επενδύσεις για Λογαριασμό Ασφαλισμένων Ζωής που φέρουν τον επενδυτικό κίνδυνο (UNIT LINKED) (ποσά σε χιλ. €) Όμιλος 31/12/2019 Αμοιβαία κεφάλαια Μητρική Εταιρία 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 10.443 9.711 10.443 9.711 Ομόλογα 400 0 400 0 Τραπεζικές καταθέσεις 162 18 162 18 11.005 9.729 11.005 9.729 Σύνολο Η εύλογη αξία των ανωτέρω χρεογράφων κατηγοριοποιείται στο επίπεδο 1. 116 | Ετήσια Χρηματοοικονομική Έκθεση 2019 7.10 Αναβαλλόμενες φορολογικές Απαιτήσεις/Υποχρεώσεις (ποσά σε χιλ. €) Όμιλος Μητρική Εταιρία 31/12/2019 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 Αναπροσαρμογή Αποσβέσεων άϋλων περιουσιακών στοιχείων 112 123 112 123 Προβλέψεις για επισφαλείς απαιτήσεις 2.179 2.292 2.016 2.123 Συνταξιοδοτικές & άλλες παροχές μετά την έξοδο από την υπηρεσία 583 559 472 506 Ασφαλιστικές Προβλέψεις 216 744 216 744 Αποτίμηση θυγατρικών 0 5 -126 5 Ασφαλιστικές εισφορές διανομής κερδών 7 0 6 0 Δικαίωμα χρήσης παγίων 3 0 2 0 -2.270 616 -2.229 624 1.087 1.196 1.087 1.196 Αναπροσαρμογή αξίας ιδιοχρησιμοποιούμενων ακινήτων -3.394 -2.639 -3.394 -2.639 Αναπροσαρμογή αξίας επενδυτικών ακινήτων -2.977 -2.888 -2.977 -2.888 -4 -4 0 0 -4.458 4 -4.815 -206 Αναπροσαρμογή αξίας αξιογράφων Συμψηφιστέες φορολογικές ζημίες( PSI) Δεδουλευμένοι τόκοι χρεογράφων Υπόλοιπο τέλους χρήσης Η συμφωνία του αναβαλλόμενου φόρου έχει ως εξής: (Ποσά σε χιλ. €) Όμιλος Υπόλοιπο 01/01/2019 Εταιρία 4 -206 Φόρος στα αποτελέσματα -774 -881 Φόρος στην καθαρή θέση -3.688 -3.728 Υπόλοιπο 31/12/2019 -4.458 -4.815 7.11 Δάνεια σε προσωπικό, ασφαλιστές και ασφαλισμένους ζωής Ε Το υπόλοιπο αφορά εξ ολοκλήρου τη Μητρική Εταιρία και αναλύεται ως εξής: (Ποσά σε χιλ. €) Δάνεια σε προσωπικό - συνεργάτες Δάνεια σε ασφαλισμένους Ζωής Προβλέψεις χρήσεως Σύνολο Ε 31/12/2019 31/12/2018 2.305 2.820 236 219 -648 -648 1.893 2.391 Η κίνηση του λογαριασμού των προβλέψεων έχει ως εξής: (Ποσά σε χιλ. €) Υπόλοιπο έναρξης Απελευθέρωση Υπόλοιπο λήξης Μητρική Εταιρία 31/12/2019 31/12/2018 648 800 0 -152 648 648 Ευρωπαϊκή Πίστη Α.Ε.Γ.Α. | 117 Ε Ε Ε Ε Ε Ε Τα υπόλοιπα προ των προβλέψεων αναλύονται χρονικά ως εξής: 31/12/2019 έως 90 ημέρες από 91 έως 180 ημέρες άνω 180 ημέρες Σύνολο 31/12/2018 1.668 1.906 43 95 830 1.038 2.541 3.039 Το αποτελεσματικό επιτόκιο των δανείων σε προσωπικό – συνεργάτες ανέρχεται σε 5.25%, των δανείων σε ασφαλισμένους Ατομικών Ζωής σε 5,25% και των δανείων σε ασφαλισμένους Ομαδικών Ζωής έως 3,35%. 7.12 Απαιτήσεις από ασφαλισμένους Οι απαιτήσεις από ασφαλισμένους αφορούν ποσά από τα ασφαλιστήρια συμβόλαια που εκδόθηκαν έως την ημερομηνία σύνταξης των χρηματοοικονομικών καταστάσεων και παραμένουν ανείσπρακτα. Σε περίπτωση που η είσπραξή τους δεν καταστεί δυνατή εντός των προβλεπόμενων ορίων, το συμβόλαιο ακυρώνεται. Το υπόλοιπο των απαιτήσεων αναλύεται ως εξής: (Ποσά σε χιλ. €) Μητρική Εταιρία 31/12/2019 Ανοικτά υπόλοιπα Γραμμάτια & επιταγές εισπρακτέες Πρόβλέψη επισφαλειών Υπόλοιπο λήξης 31/12/2018 22.310 20.016 1.462 1.545 -7.766 -7.229 16.006 14.332 Η κίνηση του λογαριασμού των προβλέψεων για επισφαλές απαιτήσεις από ασφαλισμένους έχει ως εξής: (Ποσά σε χιλ. €) Μητρική Εταιρία 31/12/2019 Υπόλοιπο έναρξης 31/12/2018 7.229 6.963 -125 -96 Διαγραφές χρήσεως -22 -36 Προβλέψεις χρήσεως 684 398 7.766 7.229 Απελευθέρωση Υπόλοιπο λήξης Τα υπόλοιπα προ των προβλέψεων την 31/12/2019 και 31/12/2018, ποσού € 22.310 χιλ. και € 20.016 χιλ. αντίστοιχα, αναλύονται χρονικά ως εξής: 31/12/2019 έως 90 ημέρες από 91 έως 180 ημέρες άνω 180 ημέρες Σύνολο 31/12/2018 13.323 11.726 763 89 8.224 8.201 22.310 20.016 Τα υπόλοιπα προ των Προβλέψεων των γραμματίων και επιταγών εισπρακτέων την 31/12/2019 και 31/12/2018, ποσού € 994 χιλ. και € 1.084 χιλ. αντίστοιχα, αναλύονται με βάση την ημερομηνία λήξεως ως εξής: 31/12/2019 έως 31/12/2018 122 31/12/2018 43 μετά την 31/12/2018 872 1.041 Σύνολο 994 1.084 118 | Ετήσια Χρηματοοικονομική Έκθεση 2019 Οι προβλέψεις για επισφαλείς απαιτήσεις σχηματίζονται εξατομικευμένα για κάθε πελάτη όταν υπάρχουν προφανείς ενδείξεις ότι οι απαιτήσεις δεν είναι εισπράξιμες στο σύνολό τους. Μη εισπράξιμα σε ποσοστά άνω του 90%, θεωρούνται σε κάθε περίπτωση τα υπόλοιπα που καθυστερούν πέραν του έτους. Στις περιπτώσεις αυτές σχηματίζονται προβλέψεις που αντανακλούν το ποσό της απαίτησης που δεν αναμένεται να εισπραχθεί. Οι προβλέψεις επανεξετάζονται σε κάθε ημερομηνία ισολογισμού. Η μέγιστη έκθεση στον πιστωτικό κίνδυνο κατά την 31/12/2019 και 31/12/2018 ανέρχεται σε € 16.006 χιλ. και € 14.332 χιλ. αντίστοιχα. Η αύξηση αποτελεί αποτέλεσμα των νέων ομαδικών συμβολαίων μεγάλων εταιρικών πελατών. Τα παραπάνω συμβόλαια εξυπηρετούνται κανονικά και με βάση του κανόνες πίστωσης της Εταιρίας. Αντίστοιχα οι απαιτήσεις από ασφαλισμένους ως ποσοστό επί των μικτών ασφαλίστρων διαμορφώθηκαν στις 31/12/2019 σε 7,5% αμετάβλητες σε σχέση με τις 31/12/2018. Παράλληλα, ο Όμιλος, παρά τη μεγάλη διασπορά του πελατολογίου του, και λόγω της δραστηριοποίησης του σε περιβάλλον πιστωτικών κινδύνων συνεχίζει να διαμορφώνει προβλέψεις απομείωσης όπου απαιτείται. 7.13 Απαιτήσεις από αντασφαλιστές Οι αντασφαλιστές αναλαμβάνουν μέρος του ασφαλιζόμενου κινδύνου έναντι αντασφαλίστρου, ενώ συμμετέχουν στις αποζημιώσεις και στα ασφαλιστικά αποθέματα. Η κίνηση του λογαριασμού των αντασφαλιστών έχει ως εξής: Ποσά σε χιλ. €) 31/12/2019 31/12/2018 Υπόλοιπο έναρξης 11.488 9.018 Αντασφάλιστρα -17.066 -15.623 1.795 1.372 430 414 -3.048 2.209 5.452 3.891 0 -12 (Πληρωμές)/Εισπράξεις 10.604 10.219 Υπόλοιπο λήξης 9.655 11.488 Προμήθειες Συμμετοχή σε Α.Μ.Δ.Α. Συμμετοχή σε εκκρεμείς ζημίες Συμμετοχή σε πληρωθείσες ζημίες Τόκοι επί αποθεμάτων Η κίνηση του λογαριασμού των προβλέψεων για επισφαλές απαιτήσεις από αντασφαλιστές έχει ως εξής: (ποσά σε χιλ. €) Υπόλοιπο έναρξης Προβλέψεις χρήσεως Υπόλοιπο λήξης Μητρική Εταιρία 31/12/2019 31/12/2018 2.900 2.900 0 0 2.900 2.900 Ε Ε Ε Ε Ε 7.14 Απαιτήσεις από αντασφαλιστικές δραστηριότητες Ε Ε Η κίνηση του λογαριασμού των αντασφαλιζόμενων έχει ως εξής: Ε (ποσά σε χιλ. €) Υπόλοιπο 01/01/2018 429 Πρόβλεψη επισφαλειών -429 Υπόλοιπο 31/12/2018 0 Υπόλοιπο 31/12/2019 0 Ευρωπαϊκή Πίστη Α.Ε.Γ.Α. | 119 Η κίνηση του λογαριασμού των προβλέψεων για επισφαλές απαιτήσεις από αντασφαλιστές έχει ως εξής: (ποσά σε χιλ. €) Μητρική Εταιρία 31/12/2019 Υπόλοιπο έναρξης 429 0 0 429 429 429 Προβλέψεις χρήσεως Υπόλοιπο λήξης 31/12/2018 7.15 Προμήθειες και άλλα έξοδα παραγωγής επόμενων χρήσεων Το υπόλοιπο του λογαριασμού αναλύεται ως εξής: (ποσά σε χιλ. €) Μητρική Εταιρία Ασφαλίσεις Ζωής Ασφαλίσεις Ζημιών Σύνολο Προμήθειες και άλλα έξοδα παραγωγης επόμενων χρησεων 31/12/2018 5.778 11.813 17.591 Προμήθειες και άλλα έξοδα παραγωγης επόμενων χρησεων 31/12/2019 5.949 13.174 19.123 7.16 Λοιπές απαιτήσεις Οι λοιπές απαιτήσεις αναλύονται ως εξής: (ποσά σε χιλ. €) Όμιλος 31/12/2019 Αξιόγραφα (επιταγές εισπρ.κ.λ.π) Μητρική Εταιρία 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 37 32 0 0 Εμπορικοί χρεώστες 3.204 3.245 0 0 Απαιτήσεις από πιστωτικά ιδρύματα 3.692 2.690 3.692 2.690 Προπληρωθέντα έξοδα 3.024 2.640 2.931 2.554 323 100 323 100 2.473 3.115 2.473 3.115 37 192 4 0 2.315 3.231 2.058 2.975 Προκαταβ. φόρων και λοιπές απαιτήσεις από φόρους Δεδουλευμένοι τόκοι και προμήθειες Λογαριασμοί διαχείρισης προκαταβολών και πιστώσεων Εγγυήσεις Συνδεδεμένες επιχειρήσεις 0 0 374 485 Αποζημιώσεις Σ.Α.Π. 960 802 960 802 Επανακτήσιμες πληρωθείσες ζημίες 904 1.221 904 1.221 1.091 904 832 847 18.060 18.172 14.551 14.789 555 558 0 0 17.505 17.614 14.551 14.789 Λοιπές απαιτήσεις Σύνολο προ των προβλέψεων Μείον Προβλέψεις Σύνολο Οι λοιπές απαιτήσεις € 1.091 χιλ. και € 904 χιλ. για τα έτη 2019 και 2018 αντίστοιχα, αναφέρονται κατά κύριο λόγο σε απαιτήσεις από το προϊόν Lifecard καθώς και απαιτήσεις επανεισπράξεων. Η κίνηση του λογαριασμού των προβλέψεων έχει ως εξής: 120 | Ετήσια Χρηματοοικονομική Έκθεση 2019 (ποσά σε χιλ. €) Όμιλος 31/12/2019 Υπόλοιπο έναρξης Απελευθέρωση προβλέψεων Προβλέψεις χρήσεως Υπόλοιπο λήξης Μητρική Εταιρία 31/12/2018 558 31/12/2019 31/12/2018 0 0 426 -6 0 0 0 3 132 0 0 555 558 0 0 7.17 Ταμείο και ταμειακά ισοδύναμα Τα λογιστικά υπόλοιπα του ταμείου και των καταθέσεων προσεγγίζουν την εύλογη αξία τους κατά την 31.12.2019 και την 31.12.2018. Για σκοπούς σύνταξης της Κατάστασης Ταμειακών Ροών, ως ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα νοούνται τα υπόλοιπα τα οποία έχουν λήξη μικρότερη των 3 μηνών από την ημερομηνία έναρξης. Το υπόλοιπο του λογαριασμού αναλύεται ως εξής: (ποσά σε χιλ. €) Ταμείο Καταθέσεις όψεως Σύνολο Όμιλος Μητρική Εταιρία 31/12/2019 31/12/2018 106 546 31/12/2019 31/12/2018 105 545 16.160 6.937 15.467 6.437 16.266 7.483 15.572 6.982 7.18 Μαθηματικά αποθέματα και τεχνικές ασφαλιστικές προβλέψεις Τα υπόλοιπα των λογαριασμών αφορούν την μητρική Εταιρία και αναλύονται ως εξής: ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ 31/12/2019 31/12/2018 (Ποσά σε χιλιάδες €) Αναλογία Εταιρίας Αναλογία Αντασφ/στών Σύνολο Αναλογία Εταιρίας 77.400 69.745 Αναλογία Αντασφ/στών Σύνολο Ασφαλίσεων Ζωής Παραδοσιακών-ΣυμπληρωματικώνΥγείας, DAF Μαθηματικά αποθέματα, απόθεματα επάρκειας και μη δεδουλευμένων ασφαλίστρων Αποθέματα εκκρεμών αποζημιώσεων Σύνολο ατομικών και ομαδικών ασφαλίσεων Ζωής 77.288 113 138 69.883 Απόθεμα εγγυήσεων Σύνολο Unit Linked Σύνολο Ασφαλίσεων Ζωής Ε Ε 11.125 573 11.698 10.808 249 11.057 88.413 686 89.099 80.553 387 80.940 Ε Ε Ε Ε Ε Unit Linked Ασφαλιστικές προβλέψεις ασφαλίσεων Ζωής που οι ασφαλισμένοι φέρουν τον επενδυτικό κίνδυνο (Unit Linked) Ε 11.484 0,5 11.485 10.300 1 10.300 83 0 83 406 0 406 11.567 0 11.568 10.706 0,5 10.707 99.980 686 100.666 91.259 388 91.647 Ευρωπαϊκή Πίστη Α.Ε.Γ.Α. | 121 ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ 31/12/2019 31/12/2018 (Ποσά σε χιλιάδες €) Αναλογία Εταιρίας Αναλογία Αντασφ/στών Σύνολο Αναλογία Εταιρίας Αναλογία Αντασφ/στών Σύνολο Ασφαλίσεων Ζημιών Αστικής Ευθύνης Αυτοκινήτων και Χερσαίων Οχημάτων Εκκρεμείς Αποζημιώσεις 133.107 651 133.758 126.291 592 126.883 Μη Δεδουλευμένα Ασφάλιστρα 36.857 0 36.857 33.173 0 33.173 1.229 0 1.229 1.253 0 1.253 171.192 651 171.844 160.717 592 161.309 8.968 5.582 14.550 8.867 9.014 17.881 10.505 4.745 15.250 10.042 4.288 14.330 249 0 249 537 0 537 Σύνολο Λοιπών Ασφαλίσεων Ζημιών 19.722 10.327 30.049 19.446 13.302 32.748 Σύνολο Ασφαλίσεων Ζημιών 190.915 10.978 201.893 180.163 13.894 194.057 290.895 11.664 302.559 271.422 14.282 285.704 Λοιπές Ασφαλιστικές Προβλέψεις Αστικής Ευθύνης Αυτοκινήτων και Χερσαίων Οχημάτων Λοιπών Ασφαλίσεων Ζημιών Εκκρεμείς Αποζημιώσεις Μη Δεδουλευμένα Ασφάλιστρα Λοιπές Ασφαλιστικές Προβλέψεις Γενικό σύνολο τεχνικών προβλέψεων Η κίνηση του λογαριασμού των ασφαλιστικών προβλέψεων έχει ως εξής: (ποσά σε χιλ. €) 31/12/2019 31/12/2018 64.883 62.100 Απελευθέρωση αποθέματος για θανάτους, λήξεις, εξαγορες, ακυρώσεις κ.λ.π. -4.211 -1.336 Ωρίμανση χαρτοφυλακίου 4.657 1.041 Aκυρωσιμότητα 0 712 Έξοδα 0 -342 Θνησιμότητα 0 0 Καμπύλη προεξόφλησης -3 79 Νέα παραγωγή 2.809 2.453 LAT -2.243 0 -157 176 65.735 64.883 16.059 11.314 5.895 576 -18 297 3 823 -3 -28 Καμπύλη προεξόφλησης 546 278 Νέα παραγωγή 881 3.914 0 -1.115 23.363 16.059 Ασφαλίσεις Ζωής Παραδοσιακών-Συμπληρωματικών & καλύψεων Υγείας Υπόλοιπο έναρξης της χρήσης Μεταβολές λόγω αλλαγών των υποθέσεων: Λοιπές μεταβολές χρήσης Υπόλοιπο κατά τη λήξη της χρήσης Ομαδικά Συνταξιοδοτικά Κεφάλαια Υπόλοιπο έναρξης της χρήσης Απελευθέρωση αποθέματος Ωρίμανση χαρτοφυλακίου Μεταβολές λόγω αλλαγών των υποθέσεων: Aκυρωσιμότητα / Θνησιμότητα Έξοδα Λοιπές μεταβολές χρήσης Υπόλοιπο κατά τη λήξη της χρήσης 122 | Ετήσια Χρηματοοικονομική Έκθεση 2019 (ποσά σε χιλ. €) 31/12/2019 31/12/2018 Unit Linked Υπόλοιπο έναρξης της χρήσης 10.707 11.497 666 -1.508 18 239 -3 184 Έξοδα 1 21 Θνησιμότητα 0 0 Απόδοση αμοιβαίων κεφαλαίων 51 -83 Καμπύλη προεξόφλησης -9 1 Απελευθέρωση αποθέματος για θανάτους, λήξεις, εξαγορες, ακυρώσεις κ.λ.π. Ωρίμανση χαρτοφυλακίου Μεταβολές λόγω αλλαγών των υποθέσεων: Aκυρωσιμότητα Νέα παραγωγή 223 193 Λοιπές μεταβολές χρήσης -87 162 11.568 10.707 100.666 91.648 152.292 148.941 1.787 261 Υπόλοιπο κατά τη λήξη της χρήσης Σύνολο Ασφαλίσεων Ζωής Ασφαλίσεις Ζημιών Αστικής Ευθύνης Χερσαίων Οχημάτων Υπόλοιπο έναρξης της χρήσης Μεταβολή ΑΜΔΑ -24 1.253 Απόθεμα ζημιών τρέχουσας χρήσης Μεταβολή ΑΚΕΙ 65.792 67.985 Μεταβολή σε απόθεμα ζημιών προηγούμενων χρήσεων -13.138 -19.148 Πληρωθείσες ζημιές τρέχουσας χρήσης -23.245 -23.687 Πληρωθείσες ζημιές προηγούμενων χρήσεων -24.301 -23.312 Υπόλοιπο κατά τη λήξη της χρήσης 159.162 152.292 41.765 39.290 Μεταβολή ΑΜΔΑ 2.817 1.643 Μεταβολή ΑΚΕΙ -288 282 20.546 21.571 -1.414 -1.747 Πληρωθείσες ζημιές τρέχουσας χρήσης -12.410 -12.111 Πληρωθείσες ζημιές προηγούμενων χρήσεων -8.284 -7.164 Υπόλοιπο κατά τη λήξη της χρήσης 42.730 41.764 Σύνολο Ασφαλίσεων Ζημιών 201.893 194.056 Γενικό σύνολο τεχνικών προβλέψεων 302.559 285.704 Λοιπών Ασφαλίσεων Ζημιών Υπόλοιπο έναρξης της χρήσης Απόθεμα ζημιών τρέχουσας χρήσης Μεταβολή σε απόθεμα ζημιών προηγούμενων χρήσεων Ε Ε Ε Ε Ε Ε Ε Ε Οι ασφαλιστικές προβλέψεις υπολογίζονται αρχικά με βάση τις διατάξεις της Ελληνικής Ασφαλιστικής νομοθεσίας και στην συνέχεια γίνεται έλεγχος της επάρκειας των αποθεμάτων, ο οποίος για την 31/12/2019 έχει ως εξής: 7.18.1 Κλάδος Ζωής Τα ασφαλιστικά προγράμματα που εμπίπτουν στη δραστηριότητα του Κλάδου ταξινομήθηκαν ανάλογα με τη φύση των αντίστοιχων καλύψεων σε πέντε κύριες κατηγορίες: Ατομικά παραδοσιακά προγράμματα (απλή ασφάλεια θανάτου, μικτή, συνταξιοδοτικό πρόγραμμα με συμμετοχή στα κέρδη κ.α.). Ο υπολογισμός της υποχρέωσης έγινε λαμβάνοντας υπόψη τις μελλοντικές ταμειακές ροές για την προβλεπόμενη υπολειπόμενη διάρκεια των ασφαλιστηρίων συμβολαίων. Οι παραδοχές για τις βασικές παραμέτρους αποτίμησης, δηλαδή της θνησιμότητας, των επιτοκίων, της διατηρησιμότητας και των εξόδων, εκτιμήθηκαν ως εξής: Ευρωπαϊκή Πίστη Α.Ε.Γ.Α. | 123 Θνησιμότητα: Ως πίνακας θνησιμότητας χρησιμοποιήθηκε ο ισχύων σήμερα Ελληνικός, προσαρμοσμένος στο Χαρτοφυλάκιο της Εταιρίας. Καμπύλη επιτοκίων προεξόφλησης: Η εκτίμηση της επάρκειας των υποχρεώσεων βασίζεται στις μελλοντικές ταμειακές ροές των εσόδων και εξόδων της Εταιρίας. Οι μελλοντικές ταμειακές ροές προεξοφλούνται χρησιμοποιώντας μια καμπύλη επιτοκίων η οποία βασίζεται στην καμπύλη επιτοκίων άνευ-κινδύνου - όπως αυτή υπολογίζεται από την EIOPA - επαυξημένη με την Απόδοση Κινδύνου Ρευστότητας ενός κατάλληλα επιλεγμένου Χαρτοφυλακίου Ομολόγων. Ποσοστά Ακυρώσεων: Τα ποσοστά Ακυρώσεων προκύπτουν από Στατιστική Ανάλυση του εν λόγω Ασφαλιστικού Χαρτοφυλακίου και διαφοροποιούνται ανά ομοιογενή ομάδα προϊόντων. Η ασφαλιστική κάλυψη ακυρώνεται λόγω μη πληρωμής του ασφαλίστρου ή λόγω εξαγοράς του συμβολαίου. Έξοδα: Τα έξοδα αναλύθηκαν και εκτιμηθήκαν ανά κωδικό προϊόντος. Ποσοστό άσκησης δικαιώματος εξαγοράς στην έναρξη Συνταξιοδότησης: Στα συνταξιοδοτικά προγράμματα ο ασφαλισμένος μπορεί να επιλέξει την εφάπαξ καταβολή της σύνταξης. Το ποσοστό αυτό αντικατοπτρίζει τη συμπεριφορά αυτή και εκτιμάται σύμφωνα με την εμπειρία της Εταιρίας. Από την παραπάνω διαδικασία δεν προέκυψε η ανάγκη σχηματισμού επιπλέον αποθέματος. Ατομικά ασφαλιστήρια Ζωής που οι ασφαλισμένοι φέρουν τον επενδυτικό κίνδυνο (Unit-Linked) Αναλύθηκαν τόσο οι κίνδυνοι που σχετίζονται με τις βασικές παραμέτρους (θνησιμότητα, επιτόκιο) όσο και αυτοί που σχετίζονται με τις εγγυημένες παροχές στη λήξη των ασφαλιστηρίων συμβολαίων. Σε αυτή την κατηγορία δεν προέκυψε ανάγκη σχηματισμού επιπλέον αποθέματος. Ομαδικά συμβόλαια (DAF): Από την εφαρμογή ανάλογης μεθοδολογίας με τα ατομικά ασφαλιστήρια προέκυψε η ανάγκη σχηματισμού επιπλέον αποθέματος, ύψους € 632 χιλ.. Συμπληρωματική κάλυψη εξόδων Νοσοκομειακής Περίθαλψης. Ο υπολογισμός της υποχρέωσης έγινε προβάλλοντας τις μελλοντικές ταμειακές ροές. Καθώς η Εταιρία έχει δικαίωμα να τροποποιήσει τα μελλοντικά ασφάλιστρα, κατά τρόπο ώστε να αντανακλούν πλήρως τους κινδύνους που καλύπτονται, οι ταμειακές ροές αναπτύσσονται μέχρι την επόμενη ετήσια επέτειο του συμβολαίου. Οι παραδοχές για τις βασικές παραμέτρους αποτίμησης εκτιμήθηκαν ως εξής: Θνησιμότητα: Ως πίνακας θνησιμότητας χρησιμοποιήθηκε ο ισχύων σήμερα Ελληνικός. Καμπύλη επιτοκίων προεξόφλησης: Η εκτίμηση της επάρκειας των υποχρεώσεων βασίζεται στις μελλοντικές ταμειακές ροές των εσόδων και εξόδων της Εταιρίας. Οι μελλοντικές ταμειακές ροές προεξοφλούνται χρησιμοποιώντας μια καμπύλη επιτοκίων η οποία βασίζεται στην καμπύλη επιτοκίων άνευ-κινδύνου - όπως αυτή υπολογίζεται από την EIOPA 124 | Ετήσια Χρηματοοικονομική Έκθεση 2019 - επαυξημένη με την Απόδοση Κινδύνου Ρευστότητας ενός κατάλληλα επιλεγμένου Χαρτοφυλακίου Ομολόγων. Νοσηρότητα: Η νοσηρότητα βασίστηκε στην εμπειρία της Εταιρίας όπως προκύπτει από τη μελέτη των ιστορικών της στοιχείων. Αύξηση Ασφαλίστρων: Η αύξηση των ασφαλίστρων εκτιμήθηκε σε συνάρτηση με τον προβλεπόμενο ιατρικό πληθωρισμό, τον γενικό πληθωρισμό και την αύξηση της νοσηρότητας λόγω ηλικίας. Ποσοστά Ακυρώσεων: Τα ποσοστά Ακυρώσεων προκύπτουν από Στατιστική Ανάλυση του εν λόγω Ασφαλιστικού Χαρτοφυλακίου και διαφοροποιούνται ανά ομοιογενή ομάδα προϊόντων. Η ασφαλιστική κάλυψη ακυρώνεται λόγω μη πληρωμής του ασφαλίστρου. Έξοδα: Τα έξοδα αναλύθηκαν και ποσοτικοποιήθηκαν ανά ομοιογενή ομάδα προϊόντων. Από την παραπάνω διαδικασία δεν προέκυψε ανάγκη σχηματισμού επιπλέον αποθέματος. Για τις εκκρεμείς αποζημιώσεις χρησιμοποιήθηκε η μέθοδος Loss Development Triangle χρησιμοποιώντας στοιχεία από το 2006 έως και το 2019. Από την εφαρμογή της ανωτέρω μεθοδολογίας δεν προέκυψε ανάγκη σχηματισμού επιπλέον αποθέματος. Για τις ομαδικές ασφαλίσεις κινδύνων Ζωής αναπτύχθηκε η μεθοδολογία που περιγράφεται στους Κλάδους Ζημιών χρησιμοποιώντας στοιχεία από 2008 έως και το 2019. Από την εφαρμογή της μεθόδου προέκυψε ανάγκη σχηματισμού επιπλέον αποθέματος € 233 χιλ. Λοιπές Συμπληρωματικές καλύψεις Ο υπολογισμός της υποχρέωσης έγινε λαμβάνοντας υπόψη τις μελλοντικές ταμειακές ροές για την προβλεπόμενη υπολειπόμενη διάρκεια των ασφαλιστηρίων συμβολαίων. Οι παραδοχές για τις βασικές παραμέτρους αποτίμησης εκτιμήθηκαν ως εξής: Θνησιμότητα: Ως πίνακας θνησιμότητας χρησιμοποιήθηκε ο ισχύων σήμερα Ελληνικός, προσαρμοσμένος στο Χαρτοφυλάκιο της Εταιρίας. Καμπύλη επιτοκίων προεξόφλησης: Η εκτίμηση της επάρκειας των υποχρεώσεων βασίζεται στις μελλοντικές ταμειακές ροές των εσόδων και εξόδων της Εταιρίας. Οι μελλοντικές ταμειακές ροές προεξοφλούνται χρησιμοποιώντας μια καμπύλη επιτοκίων η οποία βασίζεται στην καμπύλη επιτοκίων άνευ-κινδύνου - όπως αυτή υπολογίζεται από την EIOPA - επαυξημένη με την Απόδοση Κινδύνου Ρευστότητας ενός κατάλληλα επιλεγμένου Χαρτοφυλακίου Ομολόγων. Ανικανότητα: Η ανικανότητα και η πιθανότητα θανάτου από ατύχημα βασίστηκε στην εμπειρία της Εταιρίας όπως προκύπτει από τη μελέτη των ιστορικών της στοιχείων. Ποσοστά Ακυρώσεων: Τα ποσοστά Ακυρώσεων προκύπτουν από τη Στατιστική Ανάλυση των Ακυρώσεων του εν λόγω Ασφαλιστικού Χαρτοφυλακίου και διαφοροποιούνται ανά ομοιογενή ομάδα προϊόντων. Η ασφαλιστική κάλυψη ακυρώνεται λόγω μη πληρωμής του ασφαλίστρου. Έξοδα: Τα έξοδα αναλύθηκαν και ποσοτικοποιήθηκαν ανά ομοιογενή ομάδα προϊόντων. Από την παραπάνω διαδικασία δεν προέκυψε ανάγκη σχηματισμού επιπλέον αποθέματος. Για τις εκκρεμείς αποζημιώσεις χρησιμοποιήθηκε η μέθοδος Loss Development Triangle χρησιμοποιώντας στοιχεία από το 2006 έως και το 2019. Από την εφαρμογή της ανωτέρω μεθοδολογίας δεν προέκυψε ανάγκη σχηματισμού επιπλέον αποθέματος. Για τις εκκρεμείς αποζημιώσεις υπό μορφή προσόδου ο υπολογισμός των υποχρεώσεων βασίστηκε στην ανάπτυξη ταμειακών ροών, όπως αναφέρεται ανωτέρω. Από την εφαρμογή της μεθοδολογίας προέκυψε ανάγκη σχηματισμού επιπλέον αποθέματος € 34 χιλ.. 7.18.2 Κλάδοι Ασφαλίσεων Ζημιών Επεξεργάστηκαν ιστορικά δεδομένα βάσει των αναλυτικών κινήσεων ανά περίπτωση ζημιάς για κάθε έτος ατυχήματος από το 2008 έως και το 2019. Όσον αφορά τον κλάδο αυτοκινήτων, οι ζημιές ταξινομήθηκαν σε δύο ευρείες κατηγορίες, τις ζημιές Αστικής Ευθύνης και τις Λοιπές Περιπτώσεις του Κλάδου Χερσαίων Οχημάτων πλην Αστικής Ευθύνης. Για τις κατηγορίες ζημιών που δημιουργήθηκαν, χρησιμοποιήθηκε η μέθοδος Loss Development Triangle. Στους υπολογισμούς δεν λήφθηκε υπόψη κανένα ποσό που κατέβαλε η Εταιρία αχρεωστήτως και πρόκειται να επανεισπραχθεί. Από την εφαρμογή της ανωτέρω μεθοδολογίας προέκυψε ανάγκη σχηματισμού επιπλέον αποθέματος € 11.517 χιλ.. 7.19 Λοιπές υποχρεώσεις Το υπόλοιπο των λοιπών υποχρεώσεων αναλύεται ως εξής: (ποσά σε χιλ. €) Όμιλος Μητρική Εταιρία 31/12/2019 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 9.941 8.183 8.365 6.766 83 82 83 82 Υποχρεώσεις από φόρους και τέλη 9.917 8.704 9.520 8.467 Ασφαλιστικοί οργανισμοί 1.088 1.048 696 663 40 44 40 44 2.199 2.652 2.188 2.644 0 28 119 28 23.268 20.741 21.011 18.694 Πιστωτές και προμηθευτές Ληφθείσες εγγυήσεις Μερίσματα πληρωτέα Εξοδα πληρωτέα και έσοδα επόμενων χρήσεων Συνδεδεμένες επιχειρήσεις ΣΥΝΟΛΟ 7.20 Προβλέψεις Ε Ε α) Προβλέψεις για παροχές σε εργαζομένους. Τα προγράμματα για παροχές στους εργαζόμενους όσον αφορά την αποζημίωση κατά την έξοδο από την υπηρεσία εμπίπτουν στα προγράμματα καθορισμένων παροχών, σύμφωνα με το Δ.Λ.Π. 19 «Παροχές Εργαζομένων». Η υποχρέωση που καταχωρείται στον ισολογισμό για τα προγράμματα καθορισμένων παροχών είναι η παρούσα αξία της δέσμευσης για την καθορισμένη παροχή, οι μεταβολές που προκύπτουν από τα αναλογιστικά κέρδη και ζημίες και το κόστος της προϋπηρεσίας. Η δέσμευση της καθορισμένης παροχής υπολογίζεται ετησίως από αναλογιστή με την χρήση της μεθόδου της προβεβλημένης πιστωτικής μονάδος (projected unit credit method). Το σύνολο των αναλογιστικών κερδών και ζημιών που προκύπτουν από την αναθεώρηση των παραδοχών της αναλογιστικής μελέτης, αναγνωρίζεται κατ΄ ευθείαν στα αποτελέσματα εις νέον μέσω της κατάστασης συνολικών εσόδων. Οι υποχρεώσεις προς το προσωπικό κατά χρήση έχουν ως εξής: Όμιλος (Ποσά σε χιλ. €) Υπόλοιπο έναρξης χρήσεως Κόστος τρέχουσας απασχόλησης Κόστος παροχών λήξης απασχόλησης Κόστος Τόκων 31/12/2019 Μητρική Εταιρία 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 2.261 1.791 2.026 1.602 269 205 175 143 19 -5 7 18 45 33 40 30 Αναλογιστικό αποτέλεσμα -48 300 -216 286 Καταβληθείσες αποζημιώσεις -89 -63 -64 -53 2.457 2.261 1.968 2.026 Σύνολο Ευρωπαϊκή Πίστη Α.Ε.Γ.Α. | 125 Ε Ε Ε Ε Ε Ε Σχετικά με τις υποθέσεις (παραδοχές) που έγιναν για τον υπολογισμό των ανωτέρω υποχρεώσεων, ισχύουν αναλυτικότερα τα εξής: Εταιρία Ευρωπαϊκή Πίστη Α.Ε.Γ.Α. Alter Ego A.Ε. Ευρωπαϊκή Πίστη Asset Management ΑΕΔΑΚ 31/12/2019 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 1,10%: iBoxx (-διάρκεια 10+ -Corporate bond AA) 1,80%: iBoxx (-διάρκεια 10+ -Corporate bond AA) 1,10%: iBoxx (-διάρκεια 10+ -Corporate bond AA) 1,70%: iBoxx (-διάρκεια 10+ -Corporate bond AA) 1,10%: iBoxx (-διάρκεια 10+ -Corporate bond AA) 1,80%: iBoxx (-διάρκεια 10+ -Corporate bond AA) Αύξηση Αποδοχών 2,00% 1,00% 2,00% 2,00% 1,00% 1,00% Πληθωρισμός 1,70% 1,90% 1,70% 1,90% 1,70% 1,90% ECB 31/12/2019 ECB 31/12/2018 ECB 31/12/2019 ECB 31/12/2018 ECB 31/12/2019 ECB 31/12/2018 EAE2005P EAE2005P EAE2005P EAE2005P EAE2005P EAE2005P 67 67 67 67 67 67 2,80% 0,20% 0-1: 14,20% 0-1: 14,20% 0,00% 0,20% Επιτόκιο Προεξόφλησης Θνησιμότητα Ηλικίες Κανονικής Αποχώρησης Άλλα αίτια Αποχώρησης 1-2: 3,60% 1-2: 3,60% 2 και άνω: 1,40% (έτη προϋπηρεσίας) 2 και άνω: 1,40% (έτη προϋπηρεσίας) Στον παρακάτω πίνακα παρατίθεται η ανάλυση ευαισθησίας στην παρούσα αξία της συσσωρευμένης υποχρέωσης, σε αλλαγή των βασικών υποθέσεων εκτίμησης κατά την 31/12/2019 και την 31/12/2018 αντίστοιχα. Εταιρία 31/12/2019 (ποσά σε χιλ. €) Επιτόκιο προεξόφλησης Ευρωπαϊκή Πίστη Α.Ε.Γ.Α. Alter Ego A.Ε. Ευρωπαϊκή Πίστη Asset Management ΑΕΔΑΚ 1.824 382 69 2.104 441 87 Ευρωπαϊκή Πίστη Α.Ε.Γ.Α. Alter Ego A.Ε. Ευρωπαϊκή Πίστη Asset Management ΑΕΔΑΚ 1.842 175 40 2.170 207 51 + 50 μονάδες βάσης Ποσοστό αύξησης μισθών + 50 μονάδες βάσης Εταιρία 31/12/2018 (ποσά σε χιλ. €) Επιτόκιο προεξόφλησης + 50 μονάδες βάσης Ποσοστό αύξησης μισθών + 50 μονάδες βάσης β) Λοιπές Προβλέψεις. Η Θυγατρική «Ευρωπαϊκή Πίστη Asset Management Α.Ε.Δ.Α.Κ.» έχει σχηματίσει πρόβλεψη για επίδικες διαφορές ποσού € 202 χιλ. και € 173 χιλ. για την 31/12/2019 και την 31/12/2018 αντίστοιχα. Με βάση τα παραπάνω (α) + (β) το σύνολο των προβλέψεων για τον Όμιλο, διαμορφώνεται σε € 2.659 χιλ. και 2.434 χιλ. για την 31/12/2019 και την 31/12/2018 αντίστοιχα. 7.21 Μετοχικό κεφάλαιο και Διαφορά από Έκδοση Μετοχών Υπέρ το άρτιο Με την από 07/05/2008 απόφαση της Τακτικής Γενικής Συνέλευσης των μετόχων της Εταιρίας μειώθηκε το μετοχικό της κεφάλαιο κατά € 128.240,00, με μείωση του συνολικού αριθμού των κοινών ονομαστικών μετοχών από 27.717.411 σε 27.503.677, λόγω ακύρωσης 213.734 ιδίων μετοχών, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 16 του Κ.Ν. 2190/1920. Μετά την ως άνω μείωση, το μετοχικό κεφάλαιο της Εταιρίας ανέρχεται πλέον σε € 16.502.206,20 διαιρούμενο σε 27.503.677 κοινές ονομαστικές μετοχές, ονομαστικής αξίας μετοχής € 0,60 εκάστης, το δε αποθεματικό υπέρ το άρτιο ανέρχεται σε € 18.998.918,64. Οι μετοχές ακυρώθηκαν την 12/06/2008. Την 30η Δεκεμβρίου 2014 το Υπουργείο Ανάπτυξης και Ανταγωνιστικότητας µε την υπ’ αριθµόν 79031 απόφασή του, ενέκρινε την απόφαση της Έκτακτης Γενικής Συνέλευσης της 16ης Δεκεμβρίου 2014 για αύξηση του Μετοχικού Κεφαλαίου ποσού 126 | Ετήσια Χρηματοοικονομική Έκθεση 2019 € 825.110,31. Η εν λόγω αύξηση προήλθε από την κεφαλαιοποίηση αφορολόγητων αποθεµατικών ποσού € 667.156,44, μειωμένα με τον αναλογούντα φόρο εισοδήματος, σε εφαρµογή του άρθρου 72 του Ν.4172/2013 καθώς και µε κεφαλαιοποίηση αποθεματικού διαφοράς από έκδοση μετοχών υπέρ το άρτιον ποσού € 157.953,87, µε αύξηση της ονοµαστικής αξίας της µετοχής κατά € 0,03. Μετά τα ανωτέρω το Μετοχικό Κεφάλαιο της Εταιρίας ανέρχεται σε € 17.327.316,51, διαιρούµενο σε 27.503.677 κοινές ονομαστικές µετοχές ονοµαστικής αξίας € 0,63 εκάστη. Ίδιες Μετοχές Η Τακτική Γενκή Συνέλευση της 21ης Μαίου 2019, ενέκρινε πρόγραμμα απόκτησης από την Εταιρία Ιδίων Μετοχών σύμφωνα με τις προβλέψεις του άρθρου 49 του Ν. 4548/2018 όπως ισχύει και εξουσιοδότησε το Διοικητικό Συμβούλιο, για την υλοποίηση του ως άνω προγράμματος. Ειδικότερα εγκρίθηκε η αγορά εντός χρονικού διαστήματος είκοσι τεσσάρων (24) μηνών από την ημερομηνία λήψεως της αποφάσεως, κατ’ ανώτατο όριο 2.750.367 κοινών, ονομαστικών μετοχών, οι οποίες αντιστοιχούν σε ποσοστό 10% του συνόλου των υφισταμένων σήμερα μετοχών με δικαίωμα ψήφου της Εταιρίας, με εύρος τιμών αγοράς € 2,00 ανά μετοχή (κατώτατο όριο) και € 6,00 ανά μετοχή (ανώτατο όριο). Η αγορά των ιδίων μετοχών θα πραγματοποιηθεί με σκοπό την ακύρωσή τους με απόφαση της Γενικής Συνέλευσης των Μετόχων. Σε υλοποίηση του ως άνω προγράμματος, την 31/12/2019 κατέχονται 208.729 ίδιες μετοχές της Εταιρίας αξίας κτήσης € 1.018 χιλ.. 7.22 Αποθεματικά Τα αποθεματικά αναλύονται ως εξής: (ποσά σε χιλ. €) Όμιλος 31/12/2019 Τακτικό αποθεματικό Μητρική Εταιρία 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 18.638 18.638 18.418 18.418 1.514 1.514 1.465 1.465 Αποθεματικό από αναπροσαρμογή αξίας ακινήτων 5.826 3.131 5.826 3.131 Αποθ/κό από αναπρ/γή αξίας διαθ. προς πωληση αξιογράφων 11.996 2.328 11.996 2.328 -204 -204 -204 -204 158 158 158 158 1.040 1.040 1.050 1.050 Ιδιες μετοχές 0 0 0 0 Λοιπά αποθεματικά 11 11 4 4 38.979 26.616 38.713 26.350 Εκτακτα αποθεματικά Αποθεματικά φορολογηθέντα κατ΄αρθρο 8 Ν. 2579/98 Αποθεματικά ειδικών διατάξεων νόμων Αποθεματικά από έσοδα φορολογηθέντα κατ' ειδικό τρόπο Σύνολο Τακτικό Αποθεματικό: Βάσει του Ελληνικού εμπορικού νόμου, οι Εταιρίες απαιτείται να μεταφέρουν σε ετήσια βάση σε λογαριασμό τακτικού αποθεματικού ποσοστό τουλάχιστον πέντε τοις εκατό από τα ετήσια κέρδη τους (μετά την αφαίρεση του φόρου εισοδήματος), έως ότου αυτό φθάσει τουλάχιστον στο ένα τρίτο του μετοχικού κεφαλαίου Το ανωτέρω αποθεματικό δεν δύναται να διανεμηθεί κατά τη διάρκεια λειτουργίας της Εταιρίας. Αποθεματικό αξίας αναπροσαρμογής ακινήτων: Αφορά την υπεραξία (μειωμένη με τον σχετικό φόρο) που έχει προκύψει από την αναπροσαρμογή των ακινήτων στην εύλογη αξία τους. Η τελευταία αναπροσαρμογή έγινε την 31/12/2019. Αποθεματικό αναπροσαρμογής αξίας διαθεσίμων προς πώληση αξιογράφων: Το αποθεματικό αυτό έχει σχηματισθεί από την αποτίμηση των διαθεσίμων για πώληση χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων και μεταφέρεται στα κέρδη ή της ζημίες με την πώληση αυτών των περιουσιακών στοιχείων στην εύλογη αξία τους. Έκτακτα αποθεματικά: Έχουν σχηματισθεί από το παρελθόν με βάση απόφαση της Γενικής Συνέλευσης της Μητρικής Εταιρίας και περιλαμβάνουν και έκτακτα αποθεματικά από την συγχώνευση θυγατρικών Εταιριών. Αφορολόγητα και Ειδικώς Φορολογηθέντα Αποθεματικά: Τα αφορολόγητα και ειδικώς φορολογηθέντα αποθεματικά αντιπροσωπεύουν έσοδα τόκων, τα οποία είτε είναι αφορολόγητα είτε έχουν φορολογηθεί στην πηγή τους. Τα συγκεκριμένα αποθεματικά δεν είναι φορολογητέα υπό την προϋπόθεση ότι υπάρχουν επαρκή κέρδη από τα οποία μπορεί να σχηματιστεί αντίστοιχο αφορολόγητο αποθεματικό. Με βάση την Ελληνική φορολογική νομοθεσία, αυτά τα αποθεματικά εξαιρούνται του φόρου εισοδήματος, υπό την προϋπόθεση ότι δεν θα διανεμηθούν στους μετόχους. Ευρωπαϊκή Πίστη Α.Ε.Γ.Α. | 127 Ε Ε Ε Ε Ε Ε Ε Ε 8. Συναλλαγές με Συνδεδεμένα Μέρη Στα συνδεδεμένα μέρη περιλαμβάνονται επιχειρήσεις, στις οποίες η Μητρική Εταιρία διατηρεί τον έλεγχο. Επίσης, ως συνδεδεμένα μέρη θεωρούνται τα μέλη της διοίκησης του Ομίλου, συγγενικά με αυτά πρόσωπα πρώτου βαθμού, εταιρίες που ελέγχονται από αυτά ή στις οποίες τα τελευταία έχουν ουσιώδη επιρροή στη διαχείριση και οικονομική πολιτική τους. Όλες οι συναλλαγές με τα συνδεδεμένα μέρη πραγματοποιούνται με τους ίδιους όρους που ισχύουν για παρόμοιες συναλλαγές με μη συνδεδεμένα μέρη. Συναλλαγές και υπόλοιπα μεταξύ των εταιριών του Ομίλου απαλείφονται κατά την ενοποίηση. Τα ποσά από συναλλαγές της Εταιρίας με τα συνδεδεμένα προς αυτή μέρη και πρόσωπα κατά την έννοια του Δ.Λ.Π. 24, σωρευτικά από την έναρξη της οικονομικής χρήσης μέχρι και την λήξη της τρέχουσας χρήσης έχουν ως εξής (ποσά σε χιλ. €): α) Συναλλαγές Μητρικής Εταιρίας με Θυγατρικές 31/12/2019 Έσοδα από παροχή υπηρεσιών και ενοίκια Alter-Ego Α.Ε. Reliance A.Ε. Ευρωπαϊκή Πίστη Α.Ε.Δ.Α.Κ. Σύνολο 31/12/2018 Έξοδα από παροχή υπηρεσιών Έσοδα από παροχή υπηρεσιών και ενοίκια Έξοδα από παροχή υπηρεσιών 72 457 67 589 1 1 1 0 79 80 72 80 152 538 140 669 31/12/2019 Απαιτήσεις Alter-Ego Α.Ε. Υποχρεώσεις 361 Reliance A.Ε. 0 Ευρωπαϊκή Πίστη Α.Ε.Δ.Α.Κ. 14 375 Σύνολο 31/12/2018 Απαιτήσεις 94 Υποχρεώσεις 474 3 0 0 25 11 25 119 485 28 β) Συναλλαγές με Διευθυντικά στελέχη και μέλη της Διοίκησης Ο Όμιλος 31/12/2019 Βραχυπρόθεσμες παροχές Παροχές μετά την έξοδο από υπηρεσία Η Εταιρία 31/12/2018 31/12/2019 1.774 2.200 1.550 2.005 935 732 935 732 Ο Όμιλος 31/12/2019 Απαιτήσεις Υποχρεώσεις 31/12/2018 Η Εταιρία 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 0 0 0 0 2.546 2.687 2.546 2.687 Οι ΄΄Βραχυπρόθεσμες παροχές΄΄ των Διευθυντικών στελεχών και μελών της Διοίκησης περιλαμβάνουν τους μισθούς, τις αμοιβές, τις εργοδοτικές εισφορές και τις λοιπές επιβαρύνσεις. Το κονδύλι “Παροχές μετά την έξοδο από την υπηρεσία” περιλαμβάνει το κόστος προγραμμάτων για παροχές μετά την έξοδο από την υπηρεσία. Οι ΄΄Υποχρεώσεις΄΄ προς τα Διευθυντικά στελέχη και τα μέλη της Διοίκησης αφορούν ομαδικό ασφαλιστικό συνταξιοδοτικό πρόγραμμα. Οι υποχρεώσεις που απορρέουν από το εν λόγω πρόγραμμα ποσού € 2.546 χιλ. την 31/12/2019 και ποσού € 2.687 χιλ. την 31/12/2018, περιλαμβάνονται στα αναλογιστικά αποθέματα ασφαλειών Ζωής. Η Μητρική και ο Όμιλος δεν έχουν είτε παράσχει, είτε λάβει εγγυήσεις ή δεσμεύσεις οποιουδήποτε είδους που να αφορούν συνδεδεμένα μέρη. 128 | Ετήσια Χρηματοοικονομική Έκθεση 2019 9. Μερίσματα Για την περίοδο που έληξε την 31/12/2019 Στις 21 Μαΐου 2019, η Τακτική Γενική Συνέλευση των Μετόχων της Εταιρίας ενέκρινε τη διανομή μερίσματος συνολικού ποσού € 3.575.478,01 ήτοι €0,13 ανά μετοχή. 10. Πρόσθετα Στοιχεία και Πληροφορίες 10.1 Επίδικες ή υπό διαιτησία αποφάσεις Δεν υπάρχουν επίδικες ή υπό διαιτησία διαφορές του Ομίλου καθώς και αποφάσεις δικαστικών ή διαιτητικών οργάνων που ενδέχεται να έχουν σημαντική επίπτωση στην οικονομική κατάσταση και λειτουργία του Ομίλου. 10.2 Εγγυήσεις Η Μητρική Εταιρία την 31 Δεκεμβρίου 2019 είχε εκδώσει εγγυητικές επιστολές συμμετοχής σε διαγωνισμούς και καλής εκτέλεσης ασφαλιστηρίων συμβολαίων, συνολικού ύψους € 1.551 χιλ.. 10.3 Εμπράγματα βάρη Επί των παγίων στοιχείων του ομίλου δεν υφίστανται κανένα εμπράγματο βάρος. 10.4 Απασχολούμενο προσωπικό Ο αριθμός του απασχολούμενου προσωπικού την 31.12.2019 ήταν για τον Όμιλο 1.125 άτομα και για την Εταιρία 444 άτομα, ενώ την 31.12.2018 ήταν για τον Όμιλο 1.175 άτομα και για την Εταιρία 444 άτομα. Στις 31/12/2019 ο Όμιλος και η Εταιρία είχαν σχηματίσει πρόβλεψη για αποζημίωση προσωπικού λόγω εξόδου από την υπηρεσία ποσού € 2.457 χιλ. και € 1.968 χιλ. αντίστοιχα. 10.5 Προβλέψεις Η Θυγατρική «Ευρωπαική Πίστη Asset Management Α.Ε.Δ.Α.Κ.» έχει σχηματίσει πρόβλεψη για επίδικες διαφορές ποσού € 202 χιλ. 10.6 Αμοιβές Ελεγκτών Οι αμοιβές των ελεγκτών για τις χρήσεις 2019 και 2018 παρουσιάζονται στον παρακάτω πίνακα:. (Ποσά σε χιλ. €) Αμοιβές Τακτικού Ελέγχου 31/12/2019 31/12/2018 Ε Ε 110 100 Αμοιβές λοιπών υπηρεσιών ελεγκτικής φύσης 41 33 Ε Αμοιβές λοιπών μη ελεγκτικών υπηρεσιών 0 17 Ε 151 150 Σύνολο Ε Ε Ε Ε 10.7 Εποχικότητα Ο παραγωγικός κύκλος του Ομίλου δεν υπόκειται σε ουσιώδεις εποχικές διακυμάνσεις. 10.8 Αναταξινομήσεις Έχει πραγματοποιηθεί αναταξινόμηση των ποσών που αναφέρονται στους Λειτουργικούς Τομείς καθώς επίσης και στις σημειώσεις επί της Κατάστασης Αποτελεσμάτων και Λοιπών Συνολικών Εσόδων στα στοιχεία της προηγούμενης χρήσεως (31/12/2019). Συγκεκριμένα, ο κλάδος Χερσαίων Οχημάτων (κλάδος 12) περιλαμβάνεται πλέον στον Κλάδο Αυτοκινήτων και όχι στους Λοιπούς Κλάδους. 10.9 Γεγονότα μετά την ημερομηνία του Ισολογισμού • Για τη χρήση που έληξε την 31/12/19, το Διοικητικό Συμβούλιο θα προτείνει προς την Τακτική Γενική Συνέλευση των Μετόχων, τη διανομή μερίσματος από τα κέρδη της χρήσης 2019, ποσού € 6.600.882,48 το οποίο αναλογεί σε € 0,24 ανά μετοχή. Σημειώνεται ότι το παραπάνω καταβληθέν μέρισμα ανά μετοχή θα προσαυξηθεί ανάλογα με το πλήθος των Ιδίων Μετοχών που κατέχει η Εταιρία, την ημερομηνία προσδιορισμού των δικαιούχων μερίσματος (Record Date). Ευρωπαϊκή Πίστη Α.Ε.Γ.Α. | 129 • Για τη χρήση που έληξε την 31/12/19, το Διοικητικό Συμβούλιο θα προτείνει προς την Τακτική Γενική Συνέλευση των Μετόχων τη διανομή κερδών στο προσωπικό από τα κέρδη της χρήσης 2019, ποσού € 544.685,00. • Στις 6/2/2020, ο Όμιλος Ευρωπαϊκή Πίστη, σταθερός στις αρχές του για ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας ως μέσο βιώσιμης ανάπτυξης, προχώρησε στην εξαγορά του 100% του μετοχικού κεφαλαίου της εταιρίας ΑΕΜ ENERGY SYSTEMS P.C., η οποία αποτελεί πλέον θυγατρική του. Μέσω αυτής της αγοράς η Ευρωπαϊκή Πίστη έχει πλέον στην κατοχή της φωτοβολταϊκό πάρκο στο Νομό Λαρίσης, ονομαστικής ισχύος 0,5 ΜWh, το οποίο είναι διασυνδεδεμένο στο δίκτυο μέσης τάσης της ΔΕΗ. • Στις 11/3/2020, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας κήρυξε την κρίση του κορονοϊού (Covid-19) πανδημία. Στην Ελλάδα εμφανίστηκε στις 26 Φεβρουαρίου 2020 και η ελληνική κυβέρνηση έλαβε δραστικά περιοριστικά μέτρα στην κίνηση του πληθυσμού για την περιορισμό της επιδημίας, που επηρέασαν σημαντικά την κοινωνία, και κατά συνέπεια Όμιλο, πελάτες, συνεργάτες, προμηθευτές και το προσωπικό του. Η μητρική Εταιρία, παρά το γεγονός ότι έχει ισχυρή οικονομική θέση την 31/12/2019, στα πλαίσια της εξέλιξης του φαινομένου της πανδημίας, εκτιμά τις ενδεχόμενες επιπτώσεις τόσο στις χρηματαγορές, οι οποίες επηρεάζουν άμεσα τις αποτιμήσεις των χρεογράφων και την άσκηση επάρκειας των τεχνικών προβλέψεων, όσο στην εξέλιξη της παραγωγή της, στις αναγγελίες αποζημιώσεων του Κλάδου Ζωής και των Γενικών Ασφαλίσεων, στην ρευστότητα και στην εκτίμησης των συμμετοχών και των ακινήτων της. Έως και σήμερα εκτιμάται ότι οι τυχόν επιπτώσεις είναι εντός των ορίων αποδεκτών κινδύνων, σύμφωνα με την Φερεγγυότητα ΙΙ, καθώς οι καλύψεις που έχουν αναληφθεί έναντι των ως άνω κινδύνων είναι μικρές σε πλήθος και ασφαλισμένα κεφάλαια, ωστόσο είναι πολύ νωρίς για να μπορεί να εκτιμηθεί η συνολική οικονομική επίδραση από την πανδημία. Πέραν των ανωτέρω αναφερθέντων, δεν υπάρχουν μεταγενέστερα των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων γεγονότα, τα οποία αφορούν τον Όμιλο και την Εταιρία για τα οποία να επιβάλλεται αναφορά. Χαλάνδρι, 03 Απριλίου 2020 Ο Πρόεδρος Δ.Σ. Ο Διευθύνων Σύμβουλος Ο Οικονομικός Διευθυντής Ο Διευθυντής Λογιστηρίου Η Αναλογίστρια Νικ. X. Χαλκιόπουλος Χρ. Ι. Γεωργακόπουλος Στεφ. Ι. Βερζοβίτης Χαρ. Γ. Βαξεβάνης Αντ. Α. Μονογυιού ΑΔΤ ΑΗ 105272 ΑΔΤ ΑΝ 085012 ΑΔΤ ΑΕ 139108 ΑΔΤ ΑΚ 579313 ΑΔΤ ΑΚ 142009 130 | Ετήσια Χρηματοοικονομική Έκθεση 2019 ΣΤ. Διαδικτυακός τόπος ανάρτησης της χρηματοοικονομικής πληροφόρησης και στοιχεία επικοινωνίας ΣΤ ΣΤ ΣΤ ΣΤ ΣΤ ΣΤ ΣΤ ΣΤ Ευρωπαϊκή Πίστη Α.Ε.Γ.Α. | 131 Οι ετήσιες Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις της Εταιρίας, η Έκθεση Ελέγχου του Ορκωτού Ελεγκτού Λογιστή και η Έκθεση Διαχειρίσεως του Διοικητικού Συμβουλίου είναι καταχωρημένες στο διαδίκτυο στη διεύθυνση http://ir.europaikipisti.gr/. Οι ετήσιες Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις των θυγατρικών εταιριών του Ομίλου της Ευρωπαϊκής Πίστης, συμπεριλαμβανομένων των πιστοποιητικών ελέγχου των ορκωτών ελεγκτών λογιστών, καθώς και των εκθέσεων του Διοικητικού Συμβουλίου των θυγατρικών αυτών εταιριών, θα αναρτηθούν στην ιστοσελίδα της Εταιρίας http://ir.europaikipisti.gr/ κατά την οριστικοποίησή τους Στοιχεία Επικοινωνίας Τμήμα Επενδυτικών Σχέσεων: Λ. Κηφισίας 274, Χαλάνδρι, 15232 Τηλ: 2108119655, Fax: 2106841325 Email: ir@europisti.gr 132 | Ετήσια Χρηματοοικονομική Έκθεση 2019 Ζ. Έκθεση μη Χρηματοοικονομικής Πληροφόρησης του Ν. 4403/2016 Ο παρών Απολογισμός αποτελεί αναπόσπαστο µέρος της Ενοποιηµένης Έκθεσης Διαχείρισης Διοικητικού Συμβουλίου & Δήλωσης Εταιρικής Διακυβέρνησης 2019 Ζ Ζ Ζ Ζ Ζ Ευρωπαϊκή Πίστη Α.Ε.Γ.Α. | 133 Ζ Ζ Ζ Εισαγωγή Κύριοι Μέτοχοι, Η κοινωνική και περιβαλλοντική ευθύνη αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της κουλτούρας μας και είναι θεμελιώδης παράγοντας ανάπτυξης του Ομίλου μας όλα τα χρόνια της λειτουργίας του. Προτεραιότητα του Ομίλου μας, των 1.125 εργαζομένων μας και των 5.730 συνεργατών μας, είναι να ακολουθούμε ένα μοντέλο αειφορίας που επιτρέπει την οικονομική ανάπτυξη, ενώ παράλληλα σέβεται το περιβάλλον και την κοινωνία. Αυτό που εμείς στην Ευρωπαϊκή Πίστη, καταφέραμε, είναι μέσα από πρωτοβουλίες και δράσεις να δημιουργούμε αμοιβαίο όφελος για τους ανθρώπους μας αλλά και για το σύνολο της κοινωνίας που δρούμε και εργαζόμαστε. Η Ευρωπαϊκή Πίστη, από το 2011, εφαρμόζει τις Αρχές του Διεθνούς προτύπου IS0 26000 στο σύνολο της λειτουργίας της, περιγράφοντας σε ετήσια βάση το αποτέλεσμα της προσπάθειάς αυτής σε συνδυασμό με τις Κατευθυντήριες Οδηγίες του GRI G4 και τους 17 Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης του Ο.Η.Ε (Sustainable Development Goals – SDGs), καλύπτοντας άξονες όπως η εταιρική διακυβέρνηση, η προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, οι εργασιακές πρακτικές, η περιβαλλοντική προστασία, οι πρακτικές δίκαιης λειτουργίας, καθώς και την ευθύνη απέναντι στους ασφαλισμένους της. Το 2019, αναφορικά με την κοινωνική μας επίδοση, με αμείωτο ενδιαφέρον, στηρίξαμε πρωτοβουλίες τοπικών κοινωνικών φορέων, συμμετείχαμε με εθελοντικές πρωτοβουλίες στην περιβαλλοντική αναβάθμιση του τόπου μας, στηρίξαμε την ανάγκη για ποιοτική εκπαίδευση και την απασχόληση των νέων καθώς συμβάλαμε ενεργά στην άμβλυνση της φτώχειας μέσα από καινοτόμα προγράμματα, όπως ο «Ασφαλιστικός Γονέας», που παρέχεται απολύτως δωρεάν και εξασφαλίζει τα έξοδα του νοικοκυριού σε περίπτωση ατυχήματος. Ο συνοπτικός απολογισμός βιωσιμότητας σύμφωνα με τον Νόμο 4403/2016, που ακολουθεί, αποτελεί μια μορφή έκθεσης, με στόχο την ενημέρωση όλων των ενδιαφερομένων μερών του Ομίλου, αναφορικά με την πολιτική, τα προγράμματα, τις δράσεις και τους μελλοντικούς στόχους του. Σε ένα γεμάτο προκλήσεις εγχώριο και διεθνές περιβάλλον, η Ευρωπαϊκή Πίστη παραμένει υπεύθυνος εταιρικός πολίτης, εστιάζοντας στην ανάπτυξη των δραστηριοτήτων της οι οποίες θα επηρεάζουν θετικά την κοινωνία καθώς και στην αφοσίωση της στην προστασία του περιβάλλοντος. Καλή σας ανάγνωση 134 | Ετήσια Χρηματοοικονομική Έκθεση 2019 Προφίλ Ομίλου H «Ευρωπαϊκή Πίστη Ανώνυμος Εταιρία Γενικών Ασφαλίσεων», (ΑΡ. Μ.Α.Ε. 12855/05/Β/86/35), (ΑΡ. Γ.Ε.ΜΗ. 322801000), ιδρύθηκε το έτος 1977. Η Εταιρία έχει ως σκοπό της, σύμφωνα με το άρθρο 4 του καταστατικού της, την παροχή όλων των ειδών των ασφαλιστικών και αντασφαλιστικών καλύψεων με εξαίρεση τους κλάδους Πιστώσεων και Εγγυήσεων. Έχει την έδρα της στην Λεωφόρο Κηφισίας 274, Τ.Κ. 15232, Χαλάνδρι. Ο Όμιλος περιλαμβάνει τις εταιρίες: • Ευρωπαϊκή Πίστη Α.Ε.Γ.Α. (Μητρική Εταιρία) • Alter Ego A.E. • Ευρωπαϊκή Πίστη Asset Management Α.Ε.Δ.Α.Κ. • Reliance Μονοπρόσωπη Ανώνυμη Εταιρία Ασφαλιστικών Πρακτορεύσεων Ευρωπαϊκή Πίστη ΑΕΓΑ Ευρωπαϊκή Πίστη Asset Management A.E.Δ.Α.Κ. Α.Ε. Alter Ego Α.Ε. Μητρική Εταιρία Η Ευρωπαϊκή Πίστη Α.Ε.Γ.Α., είναι μια πλήρης ασφαλιστική Εταιρία που δραστηριοποιείται σε όλους τους σύγχρονους κλάδους ασφάλισης, παρέχοντας ολοκληρωμένη ασφαλιστική κάλυψη τόσο σε ιδιώτες όσο και σε επιχειρήσεις. Έχει δημιουργήσει ειδικά σχεδιασμένα πρωτοποριακά και ευέλικτα ασφαλιστικά προγράμματα, ενώ παράλληλα επενδύει συνεχώς σε νέες και καινοτόμες τεχνολογίες. Η εταιρία από το 1997 έχει εισέλθει στην κύρια αγορά του Χρηματιστηρίου Αθηνών με δημόσια εγγραφή, αποτελώντας αυτή την στιγμή την μοναδική εισηγμένη Ασφαλιστική Εταιρία. Επιπλέον, είναι η πρώτη Ασφαλιστική Εταιρία που πιστοποιήθηκε με ISO 9001:2000 το 2002 για το σύνολο των υπηρεσιών της και διατηρεί τη συγκεκριμένη πιστοποίηση αδιάλειπτα μέχρι και σήμερα, σύμφωνα με το νέο ISO 9001:2015. Το έτος 2017, η Εταιρία πιστοποιήθηκε από τον Οργανισμό Επιθεώρησης και Πιστοποίησης TÜV HELLAS (TÜV NORD) σύμφωνα με το διεθνές πρότυπο ISO 27001:2013, το οποίο καθορίζει τις απαιτήσεις αναφορικά με το Σύστημα Διαχείρισης Ασφάλειας Πληροφοριών και αφορά όλες τις διαδικασίες της Εταιρίας. Το παραπάνω πρότυπο διασφαλίζει ότι η Ευρωπαϊκή Πίστη διαχειρίζεται και προστατεύει τα πολύτιμα περιουσιακά στοιχεία της πληροφόρησης, τηρώντας την ισχύουσα Νομοθεσία και τους Κανονισμούς. Reliance Μονοπρόσωπη Α.Ε. Επιπλέον, με τη συγκεκριμένη πιστοποίηση, η Εταιρία αποδεικνύει έμπρακτα ότι η θωράκιση της ασφάλειας των πληροφοριών των πελατών της αποτελεί για την ίδια παράγοντα πρωταρχικής σημασίας. Τα βασικά προϊόντα και υπηρεσίες της Ευρωπαϊκή Πίστη Α.Ε.Γ.Α. προσφέρονται τόσο σε Ιδιώτες όσο και Επιχειρήσεις σε όλους τους κλάδους της σύγχρονης ασφάλισης, όπως: Οικογένεια Παιδί Αυτοκίνητο Κατοικία Υγεία Ποιότητα Ζωής Ομαδικές Ασφαλίσεις Μεταφορές Οικονομικές Απώλειες Σύνταξη Ζ Ζ Ζ Ζ Ζ Ευρωπαϊκή Πίστη Α.Ε.Γ.Α. | 135 Ζ Ζ Ζ Θυγατρικές Εταιρίες Η Ευρωπαϊκή Πίστη Asset Management ΑΕΔΑΚ, ιδρύθηκε το 1990 και έχει ως αντικείμενο δραστηριοποίησης τη διαχείριση αμοιβαίων κεφαλαίων. Δραστηριοποιείται επίσης στους τομείς του Portfolio Management, Corporate Finance, Venture Capital και αναπτύσσει δραστηριότητες επενδυτικής Τραπεζικής με αντικείμενο την παροχή επενδυτικών υπηρεσιών. Το ποσοστό συμμετοχής της Ευρωπαϊκή Πίστη Α.Ε.Γ.Α. είναι 99,01%. Στόχος τη ς Εταιρίας είναι η εδραίωση σχέσεων εμπιστοσύνης με τους πελάτες της σε μακροπρόθεσμη βάση, με έμφαση στην ποιότητα των υπηρεσιών και στον ανθρώπινο παράγοντα. Η Εταιρία διαθέτει έμπειρους συνεργάτες και καταξιωμένα στελέχη, τα οποία σε συνδυασμό με την εφαρμογή σύγχρονων τεχνολογιών, την καθιστούν ιδιαίτερα αποτελεσματική. Η Alter Ego Α.Ε., αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες εταιρίες παροχής ολοκληρωμένων λύσεων Facility Management. Η εταιρία δραστηριοποιείται πανελλαδικά, προσφέροντας τις υπηρεσίες της σε κορυφαίες ελληνικές και πολυεθνικές επιχειρήσεις. Στο ενεργό πελατολόγιο της εταιρίας εντάσσονται περισσότερες από 65 επιχειρήσεις του ιδιωτικού τομέα. Το ποσοστό συμμετοχής της Ευρωπαϊκή Πίστη Α.Ε.Γ.Α. είναι 97,30%. Από την ίδρυση της το 1986 έως και σήμερα, έχει σαν στόχο τη δημιουργία μακροχρόνιων επαγγελματικών σχέσεων με τους πελάτες της, οι οποίες επιτυγχάνονται μέσω της πελατοκεντρικής προσέγγισης που υιοθέτει και είναι βασισμένη στο μοντέλο win-win. Η Alter Ego Α.Ε. απασχολεί περισσότερους από 670 εργαζόμενους, ενώ διαχειρίζεται εγκαταστάσεις πελατών της που ξεπερνούν σε σύνολο τα 800.000τ.μ. Εξειδικεύεται στη διαχείριση επαγγελματικών ακίνητων (κτίρια γραφείων, νοσοκομεία, εμπορικά κέντρα, αλυσίδες καταστημάτων, βιομηχανικές και αποθηκευτικές εγκαταστάσεις), ενώ παρέχει το σύνολο των υπηρεσιών της ακολουθώντας πιστά τις επιταγές των διεθνών προτύπων Ποιότητας, Υγείας και Ασφάλειας στην εργασία και Περιβαλλοντικής διαχείρισης. H Alter Ego A.E. είναι πιστοποιημένη κατά ISO 9001:2015, το εν λόγω διεθνές πρότυπο σχετίζεται με τη διαχείριση ποιότητας και ιχνηλασιμότητας σε όλα τα παραγωγικά στάδια. Η Alter Ego A.E. εφαρμόζει αυστηρά το πρότυπο στο σύνολο των υπηρεσιών της, επιδιώκοντας να αναβαθμίζει τις διεργασίες και το τελικό αποτέλεσμα, που είναι η ικανοποίηση του πελάτη. Επιπλέον, έχει πιστοποιηθεί κατά ISO 14001:2004, το διεθνές πρότυπο που καθορίζει τις προϋποθέσεις για να αναγνωριστούν, ελεγχθούν και παρακολουθηθούν οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις κάθε παραγωγικής διαδικασίας, καθώς επίσης και τους παράγοντες που θα καταστήσουν διαχειρίσιμο και βελτιωμένο το όλο σύστημα. Με την εφαρμογή του συγκεκριμένου προτύπου η Alter Ego A.E. επιδιώκει την εγκαθίδρυση ενός λειτουργικού και διοικητικού μοντέλου που στηρίζεται στις δεσμεύσεις της για πρόληψη 136 | Ετήσια Χρηματοοικονομική Έκθεση 2019 της ρύπανσης, διαρκή βελτίωση της περιβαλλοντικής της επίδοσης και τη συμμόρφωση με την ισχύουσα νομοθεσία. Επιπλέον, η Alter Ego A.E έχει πιστοποιηθεί με το ISO 18001:2007 είναι ένα διεθνές πρότυπο που θέτει τις θεμελιώδεις αρχές για τη διαχείριση συστημάτων υγιεινής και ασφάλειας, έτσι ώστε μια εταιρία να μπορεί να ελέγξει τους κινδύνους και να βελτιώσει την απόδοσή της. Η Alter Ego A.E. αναγνωρίζει ότι η υγεία και ασφάλεια στο εργασιακό περιβάλλον αποτελεί ένα από τα βασικότερα ζητήματα της σύγχρονης εργασίας και γι’ αυτό εφαρμόζει τα παραπάνω πρότυπα στοχεύοντας στην έμπρακτη απόδειξη του ενδιαφέροντος της για την ασφάλεια των εργαζομένων της, αλλά και των πελατών της. Επιπροσθέτως. η Alter Ego έχει επιλεγεί από τις μεγαλύτερες διεθνείς εταιρίες στο χώρο του Real Estate, Property Management και Facilities Management ως ένας από τους βασικούς συνεργάτες τους για την ελληνική αγορά, ενώ είναι ιδρυτικό μέλος στον ανεξάρτητο σύνδεσμο Hellenic Facility Management Association. Ουσιώδη Θέματα Βιωσιμότητας Τα ουσιώδη θέματα που προέκυψαν από την εφαρμογή των οδηγιών GRI G4 και του Νόμου 4403/2016, αποτυπώνονται στα παρακάτω κεφάλαια και συνιστούν το βασικό Πλαίσιο Βιωσιμότητας της εταιρίας κατά το GRI G4. Η σχετική αντιστοίχιση του περιεχομένου τους σύμφωνα με το IS0 26000 παρουσιάζεται στην παρακάτω λίστα, Εταιρική Διακυβέρνηση 1 Ανθρώπινα Δικαιώματα 2 Εργασιακές Σχέσεις- Πρακτικές 3 Περιβάλλον 4 Υπεύθυνη και Δίκαιη Προσφορά Υπηρεσιών 5 Καταναλωτικά Ζητήματα 6 Κοινωνική Προσφορά 7 1. Εταιρική Διακυβέρνηση Όλο το σύστημα Εταιρικής Διακυβέρνησης καθώς και η δήλωση της αναλύονται λεπτομερώς στην ενότητα Α της έκθεσης διαχείρισης του Δ.Σ. και της Δήλωσης Εταιρικής Διακυβέρνησης. 2. Ανθρώπινα Δικαιώματα Ο Όμιλος συμμετέχει εθελοντικά και υποστηρίζει το Οικουμενικό Σύμφωνο του ΟΗΕ, στοχεύοντας μέσω των πολιτικών του να προσθέσει όρους βιώσιμης επιχειρηματικής λειτουργίας και αειφόρου επιχειρηματικής ανάπτυξης, υποστηρίζοντας και προωθώντας τις αρχές, οι οποίες αφορούν τα ανθρώπινα δικαιώματα, τα δικαιώματα εργασίας, την προστασία του περιβάλλοντος και την καταπολέμηση της διαφθοράς. Το Οικουμενικό Σύμφωνο (UN Global Compact) παροτρύνει τις επιχειρήσεις να προωθούν και να εφαρμόζουν τις δέκα αρχές που αφορούν τα ανθρώπινα δικαιώματα, την εργασία, το περιβάλλον και την καταπολέμηση της διαφθοράς. Οι αρχές αυτές βασίζονται στα έγγραφα: • Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου • Διακήρυξη Θεμελιωδών αρχών και δικαιωμάτων στην εργασία • Διακήρυξη του Ρίο για το Περιβάλλον και την Ανάπτυξη • Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών κατά της Διαφθοράς. Αρχές του Οικουμενικού Συμφώνου των Ηνωμένων Εθνών για τα ανθρώπινα δικαιώματα και οι δράσεις που αναλαμβάνει η Ευρωπαϊκή Πίστη, ώστε να συμμορφώνεται με αυτές:: Αρχή 1 Οι επιχειρήσεις οφείλουν να υποστηρίζουν και να σέβονται την προστασία των διεθνώς διακηρυγμένων ανθρώπινων δικαιωμάτων Αρχή 2 Οι επιχειρήσεις οφείλουν να διασφαλίζουν ότι οι δικές τους δραστηριότητες δεν εμπλέκονται σε παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων Ο Όμιλος συμμορφώνεται πλήρως με τη σχετική ελληνική και διεθνή νομοθεσία και με την εφαρμογή της πολιτικής της για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα. Οι αρχές αυτές είναι για τoν Όμιλο αυτονόητες αξίες, τις οποίες τηρεί με όλους τους κοινωνικούς του εταίρους. Ο εσωτερικός κανονισμός και η όλη λειτουργία του Ομίλου διέπεται από την εφαρμογή των αρχών της δικαιοσύνης, του σεβασμού της προσωπικότητας, της αντικειμενικότητας, της αξιοκρατίας της πλήρους απαλλαγής από όποια διάκριση και παρενόχληση και από την πρόβλεψη της παροχής ίσων ευκαιριών με περεταίρω προβλέψεις για την μέγιστη δυνατή διασφάλιση του προσωπικού στην περίπτωση που επισυμβεί τυχαίο γεγονός. Υπάρχει διαρκής και ενεργή μέριμνα για το απόρρητο των πληροφοριών και φυσικά τηρούνται οι Αρχές για την Προστασία των Προσωπικών Δεδομένων. Ο Όμιλος από τις αρχές του 2017 έχει πραγματοποιήσει όλες τις απαραίτητες ενέργειες προκειμένου και εναρμονιστεί πλήρως με τον νέο Γενικό Κανονισμό Προστασίας Δεδομένων (GDPR), την νέα Ευρωπαϊκή Οδηγία για την Ασφαλιστική (και Αντασφαλιστική) Διανομή (IDD) καθώς και το νέο Κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1286/2014 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 26ης Νοεμβρίου 2014, σχετικά με τα έγγραφα βασικών πληροφοριών που αφορούν συσκευασμένα επενδυτικά προϊόντα για ιδιώτες επενδυτές και επενδυτικά προϊόντα βασιζόμενα σε ασφάλιση (PRIIP). Σκοπός του Ομίλου Ευρωπαϊκή Πίστη είναι η υιοθέτηση πολιτικών και πρακτικών που ενισχύουν την προσωπική ανάπτυξη και εξέλιξη των εργαζομένων. Για την Ευρωπαϊκή Πίστη, η εργασία δίνει νόημα (αιτία και σκοπό) στον εργαζόμενο και αναπτύσσει το αίσθημα της αυτοπραγμάτωσης, καθώς ο εργαζόμενος συμμετέχει σε έργο άξιο. Ο Εταιρικός Κώδικας Δεοντολογίας της Ευρωπαϊκή Πίστη Α.Ε.Γ.Α. δημιουργεί το πλαίσιο συμπεριφοράς με βάση τις αρχές της καλής πίστης, των συναλλακτικών ηθών και της επαγγελματικής δεοντολογίας, ώστε όλοι οι εργαζόμενοι να λάβουν γνώση των αρχών ορθής πρακτικής και ηθικής που έχουν υιοθετηθεί. Παράλληλα, ο Εσωτερικός Κανονισμός Λειτουργίας συμβάλει στη δημιουργία ενός υγιούς, ασφαλούς και ευχάριστου περιβάλλοντος εργασίας, προωθώντας τη διαφάνεια σε όλες τις δραστηριότητές του Ομίλου. Αρχές του Οικουμενικού Συμφώνου των Ηνωμένων Εθνών για τις εργασιακές σχέσεις (UN Global Compact) και οι δράσεις που αναλαμβάνει η Ευρωπαϊκή Πίστη, ώστε να συμμορφώνεται με αυτές: Αρχή 3 Οι επιχειρήσεις οφείλουν να προασπίζουν το δικαίωμα του συνεταιρίζεσθαι και την αποτελεσματική αναγνώριση του δικαιώματος της συλλογικής διαπραγμάτευσης Αρχή 4 Οι επιχειρήσεις οφείλουν να προασπίζουν την εξάλειψη κάθε μορφής καταναγκαστικής ή υποχρεωτικής εργασίας Αρχή 5 Οι επιχειρήσεις οφείλουν να προασπίζουν την ουσιαστική κατάργηση της παιδικής εργασίας. Ο Όμιλος σέβεται τηρεί και υποστηρίζει τα διεθνώς διακηρυγμένα ανθρώπινα δικαιώματα. Εφαρμόζει πλήρως, στο έπακρο την ελληνική και ευρωπαϊκή νομοθεσία. Διασφαλίζει πλήρως τις συλλογικές εργασιακές συμβάσεις, απασχολεί άτομα και από τα δύο φύλα και άλλων εθνικοτήτων, και παρέχει πολλαπλές ευκαιρίες συνεχούς εκπαίδευσης και επαγγελματικής εξέλιξης. Η Ευρωπαϊκή Πίστη είναι περήφανη για τα στοιχεία που δημοσιοποιεί σχετικά με τις εργασιακές πρακτικές και τα μεγέθη. Οι εργαζόμενοι του Ομίλου, το 2019 ανήλθαν σε 1.125 ενώ ο ‘Όμιλος διασφαλίζει διαρκώς την παροχή ίσων ευκαιριών. 3. Εργασιακές Σχέσεις – Πρακτικές Ζ Η εκπαίδευση και η υψηλή κατάρτιση των ανθρώπων του Ομίλου στον τομέα τους αποτελεί σημαντικό πυλώνα για τον Όμιλο. Η συνεχής εξειδίκευσή τους σε συνδυασμό με την εμπειρία τους είναι τα χαρακτηριστικά εκείνα που καθιστούν τον Όμιλο ανταγωνιστικό στην ασφαλιστική αγορά. Ζ Ζ Ζ Ζ Ευρωπαϊκή Πίστη Α.Ε.Γ.Α. | 137 Ζ Ζ Ζ Αριθμός Προσωπικού Ομίλου 1.035 1.121 1.175 1.125 901 721 2014 2015 2016 2017 2018 2019 Η παροχή δυνατοτήτων κατάρτισης - εκπαίδευσης και η διασφάλιση της ισότιμης συμμετοχής του προσωπικού σε αυτήν, είναι ένας από τους βασικούς πυλώνες για την βιώσιμη ανάπτυξη του Ομίλου. Η υλοποίηση των προγραμμάτων εκπαίδευσης και επιβράβευσης, έχει στόχο την καλύτερη εξυπηρέτηση του πελάτη και την προσφορά ολοκληρωμένων υπηρεσιών προστιθέμενης αξίας, υπό το πρίσμα της ολοκληρωμένης αντίληψης του Ομίλου Ευρωπαϊκή Πίστη περί εξυπηρέτησης. Οι εργασιακές σχέσεις και πρακτικές του Ομίλου ενσωματώνουν: • την ανεύρεση, διαρκή εκπαίδευση και εξέλιξη στελεχών • τη μεσοπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη δημιουργία θέσεων εργασίας • τη μετακίνηση των εργαζομένων σε διαφορετικές θέσεις εργασίας προς ενίσχυση της συνεχιζόμενης κατάρτισης και εκπαίδευσης • τη δημιουργία άριστων συνθηκών εργασίας • τη συμμετοχή σε ομάδες εργασίας για την επίτευξη αποτελεσμάτων μέσω της συνεργασίας • το δημόσιο διάλογο σχετικά με εργασιακά θέματα και προβληματισμούς κοινωνικού χαρακτήρα • την επιβράβευση στελεχών για τις εθελοντικές τους πρωτοβουλίες στα θέματα Εταιρικής και Κοινωνικής Ευθύνης. Η Ευρωπαϊκή Πίστη θέτει ψηλά τον πήχη σε θέματα εργασιακών πρακτικών και σχέσεων. Ειδικότερα ο Όμιλος: • δημιουργεί συνθήκες εργασίας που επιτρέπουν την ισορροπία ιδιωτικής ζωής και εργασιακού καθήκοντος (το 96% των εργαζομένων εργάζεται full - time με αορίστου χρόνου συμβάσεις ενώ βάσει της τελευταίας έρευνας ανθρωπίνου δυναμικού το 89% των εργαζομένων δηλώνει πλήρως ικανοποιημένο από την εργασία του στην Εταιρία) • δημιουργεί νέες θέσεις εργασίας. Από το 2014, ο Όμιλος αύξησε το σύνολο του προσωπικού του κατά 404 άτομα • υποδέχεται όλους τους εργαζόμενους που για οποιοδήποτε προσωπικό λόγο διέκοψαν την εργασία τους για ορισμένο χρονικό διάστημα (το 100% των εργαζομένων που θέλησε να επιστρέψει στην εργασία έγινε δεκτό) • διασφαλίζει την υγεία και την ασφάλεια των εργαζομένων στον χώρο εργασίας, τηρώντας όλους τους σχετικούς κανονισμούς (το έτος 2019 δεν καταγράφηκε κανένας τραυματισμός) • εφαρμόζει δίκαιες πολιτικές μισθοδοσίας, βάσει παραγωγικότητας και επαγγελματικής εμπειρίας • καλύπτει το 100% των εργαζομένων, οι οποίοι εργάζονται πάνω από 1 χρόνο, με ειδικά προνόμια, όπως αυτό της ομαδικής ασφάλισης υγείας • υποστηρίζει ενεργά το αναφαίρετο δικαίωμα της γυναίκας στην μητρότητα • προασπίζει την ισότητα ευκαιριών (το 66% των εργαζομένων είναι γυναίκες και το 45% των διευθυντικών θέσεων καλύπτεται επίσης από γυναίκες) • θεωρεί τους μεγαλύτερους ηλικιακά εργαζόμενους σημαντικό γνωσιακό κεφάλαιο και τους προτρέπει να αναλαμβάνουν ρόλους mentoring και coaching για νεοπροσλαμβανομένους • προωθεί τον δημόσιο διάλογο, ο οποίος παίρνει μορφές ομάδων εργασίας και ανοιχτής συζήτησης μέσω κοινωνικής δικτύωσης, στη βάση του κοινού συμφέροντος 138 | Ετήσια Χρηματοοικονομική Έκθεση 2019 • υποστηρίζει την δια βίου μάθηση με σεμινάρια και ταξίδια στο εσωτερικό και το εξωτερικό για τους εργαζόμενους, με σκοπό την πληρέστερη γνώση και άρα την καλύτερη εξυπηρέτηση του πελάτη • έχει ξεκάθαρη στάση απέναντι στο “ξέπλυμα μαύρου χρήματος” και έχει θεσπίσει διαδικασίες που αποτρέπουν φαινόμενα νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες (όλα τα οικονομικά /διοικητικά στελέχη που εμπλέκονται σε θέματα κανονιστικής συμμόρφωσης και εσωτερικού ελέγχου, έχουν παρακολουθήσει αντίστοιχα σεμινάρια) • Παρέχει ειδικά κίνητρα επιβράβευσης στους εργαζόμενους για την κοινωνική τους προσφορά και τις πρωτοβουλίες Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης. Παροχές Εργαζομένων Παρακάτω αναλύονται οι παροχές του Ομίλου προς τους εργαζόμενους του: • Ομαδικό πρόγραμμα ασφάλισης Νοσοκομειακής /Ιατροφαρμακευτικής Περίθαλψης για όλους τους εργαζόμενους • Ομαδικό πρόγραμμα ασφάλισης Νοσοκομειακής /Ιατροφαρμακευτικής Περίθαλψης για τις οικογένειες των εργαζομένων (σύζυγος-παιδιά) • Τηλεργασία • Εταιρική Τράπεζα Αίματος • Ιατρός Εργασίας • Τεχνικός Ασφαλείας • Έκπτωση έως και 30% στα ασφαλιστήρια συμβόλαια των εργαζομένων των οικογενειών τους • Διαρκής εσωτερική και εξωτερική Εκπαίδευση και Σεμινάρια • Εταιρικές εκδηλώσεις και γιορτές • Δώρα Γάμου • Χριστουγεννιάτικη γιορτή και δώρα για τα παιδιά των εργαζομένων • Ευκαιρία Εργασιακής Εμπειρίας παιδιών εργαζομένων στην εταιρία • Εκπτώσεις και προνομιακές τιμές σε συνεργαζόμενες επιχειρήσεις. Συνοπτικά Στατιστικά Στοιχεία Ανθρωπίνου Δυναμικού 2019 2018 Δ% Αριθμός προσωπικού 444 444 0,0% Δείκτης οικοιοθελούς αποχώρησης 2,6% 0,2% +2,4% Ποσοστό ανδρών 33% 34% -1,0% Ποσοστό γυναικών 67% 66% +1,0% Ηλικία 18-33 έτη 38,1% 37,2% +0,9% Ηλικία 34-49 έτη 49,7% 50,0% -0,3% Ηλικία 50+ 12,2% 12,8% -0,6% Δείκτης γυναικών σε Διευθυντικές θέσεις 45,0% 43,0% +2,0% Συνολικές ώρες εκπαίδευσης 10.190 8.526 +19,5% €14,3 εκ. €14,0 εκ. +2,1% Ηλικιακή ανάλυση προσωπικού συνόλου Εταιρίας Συνολικές δαπάνες μισθοδοσίας Απολογισμός Εκπαιδευτικού Προγράμματος 2019 Οι εκπαιδευτικοί στόχοι που είχαν τεθεί για το 2019, είχαν προσανατολιστεί στην ενδυνάμωση του ανθρώπινου δυναμικού, στην προετοιμασία του για να ανταπεξέλθει στις νέες προκλήσεις της εποχής και στην βελτιστοποίηση της απόδοσής τους με τελικά αποτελέσματα την ανάπτυξη της Εταιρίας. Συγκεκριμένα, πραγματοποιήθηκε: • Εκπαίδευση με θέμα τον Κανονισμό Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων – GDPR (451 εκπαιδευόμενοι / 1.353 ώρες εκπαίδευσης). • Εκπαίδευση με θέμα Cyber Security (459 εκπαιδευόμενοι / 1.836 ώρες εκπαίδευσης). • Εκπαίδευση με θέμα τον Λειτουργικό Κίνδυνο (308 εκπαιδευόμενοι / 616 ώρες εκπαίδευσης). Ζ • Εκπαίδευση των τμημάτων Εξυπηρέτησης Πελατών, Call Center & Call Center Διαχείρισης σε θέματα αποτελεσματικής επικοινωνίας & διαχείρισης παραπόνων ( 35 εκπαιδευμόμενοι / 279 ώρες εκπαίδευσης). Ζ Ζ Ζ Ευρωπαϊκή Πίστη Α.Ε.Γ.Α. | 139 Ζ Ζ Ζ Ζ • Εκπαίδευση των γραμματέων στην αποτελεσματική επικοινωνία και εξυπηρέτηση φορτισμένων ανθρώπων (60 εκπαιδευόμενοι / 480 ώρες εκπαίδευσης). • Εκπαίδευση με θέμα «Επαγγελματική Επιτυχία» για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας (54 εκπαιδευόμενοι/ 648 ώρες εκπαίδευσης). • Εκπαίδευση της ομάδας στον Διευθυντών με θέμα «Mindset Coaching» (20 εκπαιδευόμενοι / 160 ώρες εκπαίδευσης). Οι συνολικές ώρες εκπαίδευσης ανήλθαν για το 2019 σε 10.190 ώρες αυξημένες κατά 19,5% σε σχέση με το 2018. Συνολικές ώρες εκπαίδευσης 12.000 10.190 7.809 6.000 5.359 5.519 2013 2014 5.923 8.526 6.697 0 2015 2016 2017 2018 28,71 28,80 2019 Μ.Ο. ωρών εκπαίδευσης / Υπάλληλο 40 22,05 21,06 2013 2014 22,35 25,27 22,95 20 0 2015 2016 2017 2018 2019 Αριθμός Συμμετοχών σε σεμινάρια / Υπάλληλο 6 4,63 3,76 3 2,68 2,66 3,11 2,89 1,68 0 2013 2014 140 | Ετήσια Χρηματοοικονομική Έκθεση 2019 2015 2016 2017 2018 2019 Ώρες Εκπαίδευσης ανά Τομέα Εκπαίδευσης 2% 3% 3% Ανάπτυξη ικανοτήτων 5% Ασφάλεια Πληροφοριών - DPO 6% 36% 13% Risk - Compliance - Νομικά - Auditing Ασφαλιστικά - Αντασφαλιστικά - Αναλογιστικά Οικονομικά - Λογιστικά - Φοροτεχνικά Πληροφορική 32% Ξένες Γλώσσες Μεταπτυχιακά Προγράμματα Στόχος Εκπαιδευτικού Προγράμματος 2020 Οι εκπαιδευτικές προκλήσεις για το 2020 διακρίνονται ως σημαντικές και ποικίλες. Η Εταιρία για τα επόμενα χρόνια θα βρίσκεται σε μία διαδικασία υλοποίησης ψηφιακών αλλαγών. Για το σκοπό αυτό σχεδιάζονται εκπαιδευτικά προγράμματα με στόχο αφενός την ευαισθητοποίηση των εργαζομένων και αφετέρου τον ψηφιακό γραμματισμό για να μπορέσουν να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις που θα προκύψουν. Επιπρόσθετα στις συναντήσεις με τους επικεφαλής των τμημάτων συζητήθηκε ότι είναι απαραίτητη η ενδυνάμωση των Τμημάτων σε θέματα συνεργασίας & επικοινωνίας μέσω Team Building ώστε να ενισχύσουν την απόδοσή τους και να ανταποκρίνονται αποτελεσματικότερα στις απαιτήσεις της νέας χρονιάς. Επίσης, οι κανονισμοί και οδηγίες επιτάσσουν συνεχή εκπαίδευση των εργαζομένων σε κανονιστικά ζητήματα. Οι απαιτούμενες μηχανογραφικές εξελίξεις που εξασφαλίζουν την εργασία σε ένα σύγχρονο τεχνολογικό περιβάλλον και την άψογη εξυπηρέτηση του πελάτη, απαιτούν υψηλού επιπέδου εκπαίδευση των στελεχών της Εταιρίας στην Διεύθυνση Πληροφορικής. Κοινωνικές Δράσεις Προσωπικού Πολύ σημαντικές για το 2019 ήταν και οι δράσεις του προσωπικού του Ομίλου Εταιριών Ευρωπαϊκή Πίστη. Συγκεκριμένα: • Συμβολή στην ανάπλαση της παραλίας Κόκκινο Λιμανάκι στη Ραφήνα σε συνεργασία με την Επιτροπή Πληγέντων “Κόκκινο Λιμανάκι” και το Δήμο Ραφήνας- Πικερμίου, με στόχο να ανακουφιστεί το περιβάλλον της περιοχής. Πάνω από 80 εργαζόμενοι συμμετείχαν ενεργά στη συγκεκριμένη δράση. • Μαζική συμμετοχή για 8η συνεχή χρονιά στον 9ο αγώνα δρόμου για την ενημέρωση για τον καρκίνο του στήθους Greece Race for the cure . • Καθημερινή συλλογή των πλαστικών καπακιών για το σύλλογο «Πρόληψη Τροχαίων Ατυχημάτων Ανηλίκων «Αγάπη για την Ζωή». • Εθελοντική συμμετοχή υπαλλήλων του Ανθρωπίνου Δυναμικού στις ημέρες καριέρας του Alba Graduate Business School με σκοπό να γνωρίσουν και να ενημερώσουν νέους αποφοίτους μεταπτυχιακών προγραμμάτων για την ένταξη τους στον επαγγελματικό στίβο. • Πραγματοποιήθηκαν 2 εθελοντικές αιμοδοσίες σε συνεργασία με το Λαϊκό Νοσοκομείο και συγκεντρώθηκαν συνολικά 136 μονάδες αίματος. • Συμμετοχή συναδέλφων στην μεγάλη φιλανθρωπική διοργάνωση Spirit of Belron Challenge Triathlon στο Λονδίνο. • Διοργάνωση σε συνεργασία με το Ειδικό Γυμνάσιο και Λύκειο Αθηνών του Χριστουγεννιάτικου Παζαριού 4. Περιβάλλον Η Ευρωπαϊκή Πίστη, ως υπεύθυνος εταιρικός πολίτης, αντιλαμβάνεται την αειφόρο ανάπτυξη ως μια προσπάθεια οικοδόμησης μιας πιο ανταγωνιστικής οικονομίας χαμηλών ρύπων που κάνει αποτελεσματική και βιώσιμη χρήση των πόρων της, λαμβάνοντας υπόψη την προστασία του περιβάλλοντος. Η μείωση των εκπομπών, μέσω της χρήσης νέων βιώσιμων τεχνολογιών και μεθόδων ελέγχου, σημαίνει συμμετοχή στις προσπάθειες για βελτίωση του περιβάλλοντος, για αποτροπή της απώλειας βιοποικιλότητας και μέριμνα για την προστασία των οικοσυστημάτων. Συγκεκριμένα, ο Όμιλος ενστερνίζεται την ιδέα της βιώσιμης ανάπτυξης, όπως αναπτύχθηκε τον Σεπτέμβριο του 2002 στην διακήρυξη των Ηνωμένων Εθνών στην Αφρική: Johannesburg Declaration on Sustainable Development και περί Ανάπτυξης Ευρωπαϊκή Πίστη Α.Ε.Γ.Α. | 141 Ζ Ζ Ζ Ζ Ζ Ζ Ζ Ζ και Περιβαλλοντικής Ευαισθησίας, όπως αναπτύχθηκε στο Ρίο Ντε Τζανέιρο τον Ιούνιο του 1992: Rio Declaration on Environment and Development. Η πρωτοβουλία προσαρμογής σε νέα πρότυπα εταιρικής συμπεριφοράς είναι βήμα στρατηγικό και όχι επικοινωνιακό. Μέτρηση Αερίων Εκπομπών CO2 Για έβδομη συνεχόμενη χρονιά ο Όμιλος ανέλαβε την υποχρέωση απέναντι στην κοινωνία να μετρήσει την παραγωγή των αέριων εκπομπών που παράγονται από την λειτουργία του. Η συγκεκριμένη μέτρηση βοηθάει τον Όμιλο να γίνει καλύτερος, συμβάλλοντας σε στοχευόμενες δράσεις και ενέργειες για την μείωση αυτών. Οι συνολικές εκπομπές και των τριών εταιριών του Ομίλου για το 2019 εκτιμώνται λεπτομερώς παρακάτω: Οι τιμές είναι σε t CΟ2 eq Ηλεκτρικό Ρεύμα Φυσικό αέριο Μετακινήσεις προσωπικού Μετακινήσεις Εταιρικών αυτοκινήτων Χαρτί & τόνερ Σύνολο 2,1 1.411 Ευρωπαϊκή Πίστη Α.Ε.Γ.Α. 1.158 125 103 23 Ευρωπαϊκή Πίστη ΑΕΔΑΚ 35 4 5 1 0,2 45 129 14 6 26 0,2 175 1.322 143 114 50 3 Alter Ego Α.Ε. Όμιλος 1.632 Η κατανάλωση του ηλεκτρικού ρεύματος και του φυσικού αερίου αναφέρεται στους ρύπους που εκπέμπονται από το κεντρικό ιδιόκτητο κτήριο του Ομίλου (Europlaza). Οι συνολικοί ρύποι της Εταιρίας αυξήθηκαν κατά 290 tn CO2 σε σχέση με την αντίστοιχη προηγούμενη περίοδο κυρίως λόγω της αύξησης της κατανάλωσης του ηλεκτρικού ρεύματος καθώς και του φυσικού αερίου. Σημειώνεται ότι μέσα στο έτος 2019 επικράτησαν ακραίες θερμοκρασίες τόσο τον χειμώνα όσο και το καλοκαίρι, ενώ μέσα στο ίδιο έτος πραγματοποιήθηκαν μεγάλες εργασίες ανακαίνισης και ενεργειακής αναβάθμισης του κεντρικού κτηρίου. Τα παραπάνω αιτιολογούν την μεγάλη αύξηση στην κατανάλωση ηλεκτρικού ρεύματος και φυσικού αερίου. Επιπλέον προκύπτει ότι πέραν των μέτρων για την μείωση που αφορούν στις υποδομές των κτηρίων (ενεργειακή αναβάθμιση κεντρικού κτηρίου), η διατήρηση των υπόλοιπων πηγών εκπομπών στα ίδια επίπεδα με την προηγούμενη χρήση, υποστηρίζεται και από τη στάση της Διοίκησης του Ομίλου όπως πχ με την παροχή κινήτρων και επιβράβευση των εργαζομένων που αποφασίζουν να κινηθούν «οικολογικά» στις μετακινήσεις από και προς την εργασία τους αλλά και από τη στάση του προσωπικού που έχει ενστερνισθεί τη στόχευση αυτή, την έχει αγκαλιάσει και την προωθεί. Σημειώνεται ότι οι συνολικοί ρύποι από τις μετακινήσεις προσωπικού εμφανίζονται μειωμένοι κατά 26%. Αποτέλεσμα των μειώσεων αυτών είναι η πρακτική της συν-μετακίνησης (carpooling), για την οποία η Διοίκηση του Ομίλου παροτρύνει το προσωπικό, και που η ανταπόκριση του προσωπικού σε αυτό είχε σαν αποτέλεσμα να λειτουργήσει αυτή η πρακτική αποτελεσματικά. Τέλος, οι συνολικοί ρύποι των μετακινήσεων των εταιρικών αυτοκινήτων της Ευρωπαϊκή Πίστη Α.Ε.Γ.Α., εμφανίζονται αυξημένοι κατά 21% αποτέλεσμα της διάθεσης εταιρικών αυτοκινήτων σε συνεργάτες οι οποίοι πετυχαίνουν τους παραγωγικούς στόχους. Ενεργειακή Αναβάθμιση Κεντρικού Κτιρίου Η μείωση του ανθρακικού αποτυπώματος, στο πλαίσιο της προσπάθειας βελτίωσης του ενεργειακού προφίλ, ήταν πρόκληση για την Ευρωπαϊκή Πίστη Α.Ε.Γ.Α.. Ως εκ τούτου, η επένδυση το 2011 σε Πληροφοριακό Σύστημα Διαχείρισης και Παρακολούθησης Ενέργειας για τη μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης ανά θέση εργασίας ήταν βήμα στρατηγικό. Ειδικότερα, για κάθε εργαζόμενο και πολυμηχάνημα στα κεντρικά γραφεία του Ομίλου δημιουργήθηκε ενεργειακό προφίλ, βάσει του οποίου καθορίστηκαν οι ενεργειακές του ανάγκες. Κάθε συσκευή που καταναλώνει ενέργεια δέχθηκε χρονοπρογραμματισμό, ώστε να τερματίζει την λειτουργία της αυτόματα μετά το πέρας του ωραρίου των εργαζομένων. Από το 2011, η προσπάθεια ενίσχυσε την περιβαλλοντική ευαισθησία και μείωσε το ανθρακικό αποτύπωμα κάθε θέσης εργασίας των κεντρικών γραφείων της Ευρωπαϊκή Πίστη Α.Ε.Γ.Α.. Συγκεκριμένα για το 2019 η μείωση που επετεύχθη (χωρίς να υπολογίζεται εκείνη που συνδέεται με την κατανάλωση φωτισμού) ήταν 4% (μείωση 107 kw / εβδομάδα) προοδευτικά μέσω fine tuning. Το αποτέλεσμα ικανοποίησε ιδιαίτερα, αλλά ο Όμιλος δεν σταματάει εκεί, καθώς υπάρχουν περισσότερα περιθώρια βελτίωσης και περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης. Το συγκεκριμένο σύστημα τροποποιείται κάθε χρόνο και βασίζεται στις ανάγκες του Ομίλου για χαμηλότερη κατανάλωση ενέργειας και υψηλότερη απόδοση. Επένδυση στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (Α.Π.Ε.) Ο Όμιλος, πιστός στις αρχές του, για την στήριξη και ανάπτυξη των Α.Π.Ε. ως μέσο βιώσιμης ανάπτυξης, τον Οκτώβριο του 2012, υπέγραψε σύμβαση πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας µε το Δίκτυο της ΔΕΗ (ΔΕΣΜΗΕ), έπειτα από την επένδυσή του σε πάγιο εξοπλισµό 130 φωτοβολταϊκών πάνελ. H ενέργεια του Ομίλου, για τη δηµιουργία φωτοβολταϊκού πάρκου στην ταράτσα του κτιρίου που στεγάζει τα κεντρικά γραφεία (Europlaza), εντάσσεται στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων μείωσης του συνολικού ανθρακικού αποτυπώµατος, µέσω της χαµηλότερης εξάρτησης του Δικτύου από ρυπογόνες πηγές 142 | Ετήσια Χρηματοοικονομική Έκθεση 2019 ηλεκτροδότησης. Η συνολική παραγωγή ρεύματος από τις Α.Π.Ε. του Ομίλου έφθασαν για το 2019 τις 19.313 kWh σύμφωνα με τον Λειτουργό Αγοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΛΑΓΗΕ). Επένδυση σε Led Lighting Στο παραπάνω πλαίσιο εντάσσεται η δέσμευση που είχε αναλάβει ο Όμιλος, για αντικατάσταση όλων των ενεργοβόρων λαμπτήρων που βρίσκονται στα κεντρικά του γραφεία (Λεωφ. Κηφισίας 274, Χαλάνδρι) με λαμπτήρες led νέας γενιάς. Η δέσμευση του Ομίλου απαίτησε κεφάλαια πρωτόγνωρα για πάγιες εγκαταστάσεις, τα οποία προϋποθέτουν ρευστότητα και υγιή ανάπτυξη, ικανή να εγγυηθεί τις αποσβέσεις μιας μεγάλης επένδυσης. Ειδικότερα, το έργο του ενεργειακού εκσυγχρονισμού των κεντρικών γραφείων του Ομίλου ξεκίνησε το 2012 με την αντικατάσταση των λαμπτήρων σε 2 ορόφους των κεντρικών γραφείων, και συνεχίστηκε έως το τέλος του 2013 για την πλήρη αντικατάσταση (μέχρι και των εξωτερικών λαμπτήρων προβολής). Εκτιμάται πως η μείωση του εκλυόμενου διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρά είναι της τάξης των 31 τόνων / έτος (υπολογισμός με τη μεθοδολογία του GreenHouse Gas Protocol, βάση της οποίας 1 MWh κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας εκλύει 0,812 tn C02), ενώ η εξοικονόμηση των ενεργειακών πόρων αγγίζει το 54%. Η σημαντικότητα του έργου δεν έγκειται μόνο στην εξοικονόμηση πολύτιμων πόρων, στη μείωση της τοπικής θερμοκρασίας στα γραφεία και στη διαμόρφωση καλύτερου εργασιακού περιβάλλοντος λόγω αυξημένης φωτεινότητας, αλλά και στο γεγονός ότι η συγκεκριμένη αλλαγή επηρέασε άμεσα το ενεργειακό προφίλ του Ομίλου, χωρίς να δυσχεραίνει τον τρόπο εργασίας των εργαζομένων. Η αλλαγή, δηλαδή, στον εργασιακό χώρο έγινε δεκτή από τους εργαζόμενους με θέρμη, λόγω των ωφελειών στο εσωτερικό και εξωτερικό περιβάλλον του οργανισμού. Μείωση στην κατανάλωση νερού Στο πλαίσιο της Βιωσιμότητας, οι υπεύθυνες εταιρίες προσπαθούν από σεβασμό στις ευαίσθητες κοινωνικά ομάδες να μειώσουν το περιβαλλοντικό αποτύπωμά τους με ενέργειες που έχουν στόχο τόσο τη μείωση της κατανάλωσης του πολυτιμότερου πόρου (νερό), όσο και την ευαισθητοποίηση όλων των ενδιαφερόμενων μερών. Συγκεκριμένα, η Ευρωπαϊκή Πίστη συμβάλλει ενεργά στον 8ο στόχο της Χιλιετίας (Water Scarcity Issue), για τους οποίους στόχους η εταιρία Χαρτί Αλουμίνιο έχει εκδηλώσει από την έναρξη της δημοσιοποίησης των Απολογισμών Βιωσιμότητας (2011) την υποστήριξή της και εξακολουθεί να στηρίζει με την υπεύθυνη στάση της. Ειδικότερα, η Ευρωπαϊκή Πίστη επένδυσε στην εγκατάσταση συστημάτων διπλού πώματος στις υδραυλικές εγκαταστάσεις των χώρων παροχής ύδρευσης, καθώς και σε συστήματα παροχής νερού με φωτοκύτταρα για μειωμένη κατανάλωση, τις οποίες συντηρεί και χρησιμοποιεί μέχρι και σήμερα. Σημειώνεται ότι η κατανάλωση νερού στο κεντρικό κτήριο του Ομίλου υπολογίζεται σε 2.032 m3 ελαφρώς μειωμένη σε σχέση με το 2018 κατά 2,3%. Ανακύκλωση Ο Όμιλος, στις αρχές του 2012, ξεκίνησε ένα πρόγραμμα ανακύκλωσης στα κεντρικά του γραφεία με στόχο τα όποια έσοδα προκύπτουν από τη συλλογή και πώληση χαρτιού, πλαστικού, αλουμινίου να δίδονται σε ευαίσθητες κοινωνικές ομάδες (από τις αρχές του 2013, ξεκίνησε η συνεργασία με το Ίδρυμα «Ελπίδα» ενώ από το 2016 ξεκίνησε και η συνεργασία των κοινών δράσεων Green Angels). Η σημασία της ανακύκλωσης για τους εργαζόμενους της Ευρωπαϊκή Πίστη, συμπυκνώνεται στα παρακάτω σημεία: • Μειώνονται τα απορρίμματα και τα προβλήματα διαχείρισής τους. • Εξοικονομούνται ενέργεια και φυσικοί πόροι, που λαμβάνονται συνεχώς από τη φύση και επιτυγχάνεται η μακροπρόθεσμη πτώση (ή μη αύξηση) των τιμών των προϊόντων, καθώς δεν απαιτείται εκ νέου παραγωγή πρώτης ύλης. • Μειώνεται η ρύπανση της ατμόσφαιρας, του εδάφους και των υπόγειων υδάτων. • Εξοικονομείται η ενέργεια που απαιτείται για την κατασκευή όλων των προαναφερθέντων αντικειμένων. • Δημιουργούνται νέες θέσεις εργασίας σε τομείς βιώσιμων ενεργειών. • Ανακυκλώνοντας 1 τόνο χαρτιού εξοικονομούνται 17 δέντρα και 40.000 λίτρα νερού, μειώνεται κατά 95% η ατμοσφαιρική ρύπανση και εξοικονομούνται 130-170 κιλά πετρέλαιο. Η Ευρωπαϊκή Πίστη, από την αρχή της προσπάθειας της ολοκληρωμένης διαχείρισης των απορριμμάτων της (2012), έχει καταφέρει να ανακυκλώνει κάθε μήνα περίπου 1.725 κιλά υλικών (χαρτί, αλουμίνιου, πλαστικό). Συγκεκριμένα, για το 2019 o Όμιλος ανακύκλωσε 16,3 τόνους, ενώ προέβη σε καταστροφή εμπιστευτικών εγγράφων 0,49 τόνων. Πλαστικό Καταστροφή αρχείου Λαμπτήρες Μη ανακυκλώσιμα υλικά Ευρωπαϊκή Πίστη Α.Ε.Γ.Α. 9.413 1.255 1.883 377 79 177 Ευρωπαϊκή Πίστη ΑΕΔΑΚ 611 82 122 25 5 12 2.201 293 440 88 18 41 12.225 1.630 2.445 490 102 230 Alter Ego Α.Ε. Όμιλος Ζ Ζ Ζ Ζ Ζ Ευρωπαϊκή Πίστη Α.Ε.Γ.Α. | 143 Ζ Ζ Ζ Η Ευρωπαϊκή Πίστη μέλος της κοινότητας των Green Angels Η Ευρωπαϊκή Πίστη από το 2015 αποτελεί ενεργό μέλος της πρώτης Ελληνικής κοινότητας περιβαλλοντικά υπεύθυνων επιχειρήσεων, με τον διακριτικό τίτλο Green Angels. Η κοινότητα των Green Angels τελεί υπό την Αιγίδα του Υπουργείου Παραγωγικής Ανασυγκρότησης, Περιβάλλοντος και Ενέργειας, αλλά και του Ομίλου Χρηματιστηρίων Αθηνών. Στόχος της πρωτοβουλίας αυτής είναι η μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος της χώρας μέσα από τη συνεχή βελτίωση της περιβαλλοντικής επίδοσης και με την ταυτόχρονη προστασία των Ελληνικών δασών. Ανθρακική ουδετεροποίηση της ιστοσελίδας του Ομίλου Η λειτουργία της ιστοσελίδας του Ομίλου (ηλεκτρονικές σελίδες) είναι υπεύθυνη για την εκπομπή αερίων του θερμοκηπίου λόγω της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας. Η Ευρωπαϊκή Πίστη στο πλαίσιο της υιοθέτησης πρακτικών Αειφόρου Ανάπτυξης και με αίσθημα ευθύνης έναντι των συμμετοχών της για το κλίμα και το περιβάλλον, συνεχίζοντας την πρακτική της από το 2011, μετρά τις εκπομπές αερίων θερμοκηπίου που προκαλούνται από τη λειτουργία της ιστοσελίδας (portal) της «www.europaikipisti.gr», τις οποίες και αντισταθμίζει πλήρως σύμφωνα με τους κανόνες του σχήματος πιστοποίησης CO2 NEUTRAL SEAL της Green Evolution, με χρήση υψηλής ποιότητας δικαιωμάτων άνθρακα που δημιουργήθηκαν από το πιστοποιημένο έργο ‘Dak Psi 3 and 4 Hydropower’, με ID: 103000000003083, που λειτουργεί στο Βιετνάμ, ώστε πλέον η ιστοσελίδα της είναι ανθρακικά ουδέτερη και φέρουμε για αυτό το διακριτικό σήμα του CO2NS/Website. Κεντρική θέρμανση κτιρίου Το φυσικό αέριο δεν μειώνει μόνο την ενεργειακή κατανάλωση, αλλά και το ανθρακικό αποτύπωμα της Ευρωπαϊκή Πίστη Α.Ε.Γ.Α.. Ειδικότερα, από όλα τα συμβατικά καύσιμα, εκπέμπει σημαντικά λιγότερους ρύπους. Για τον λόγο αυτό, η χρήση του συμβάλλει στη μείωση του φαινομένου του θερμοκηπίου αλλά και της όξινης βροχής. Επιπλέον η αποδοτικότητα του μειώνει τη συνολική κατανάλωση καυσίμου, γεγονός που περιορίζει την ατμοσφαιρική ρύπανση. Η Ευρωπαϊκή Πίστη επένδυσε στην αλλαγή των καυστήρων της κεντρικής θέρμανσης των κεντρικών της γραφείων και σε σχετικές υλικοτεχνικές υποδομές (ευρείας κλίμακας επέμβαση στις μονάδες κλιματισμού με σύγχρονη μόνωση όλων των εξωτερικών σωληνώσεων για την καλύτερη απόδοση στην ψύξη με λιγότερη κατανάλωση ρεύματος), με σκοπό να διαμορφώσει ένα πιο φιλικό ενεργειακό προφίλ, με παράλληλα οφέλη στο περιβάλλον. Ταυτόχρονα, από το 2015 ο Όμιλος προχώρησε σε περαιτέρω θωράκιση των κτιριακών του εγκαταστάσεων, ώστε να καλύψει τις ανάγκες του με λιγότερους πόρους. Στην προσπάθειά για βελτίωση του ενεργειακού του προφίλ, στέκεται αρωγός η θυγατρική της Εταιρία Alter Ego Facilities Management μέσω των εξειδικευμένων υπηρεσιών της (Sustainable Management Solutions). Τεχνική Συντήρηση Κτιρίου Η τεχνική συντήρηση των κτιριακών εγκαταστάσεων και τα προγράμματα συνεχών ελέγχων που εφαρμόζονται από τους τεχνικούς, στοχεύουν στην αποτελεσματικότερη λειτουργία (υψηλότερα αποτελέσματα με λιγότερους πόρους) των εγκαταστάσεων. Η βελτιστοποίηση των ρυθμίσεων, η άμεση αποτύπωση ελαττωματικών σημείων και η έγκαιρη παρέμβαση για τη διόρθωσή τους συμβάλλουν στην εξοικονόμηση ενέργειας χωρίς τη διατάραξη του καθημερινού ρυθμού της εταιρίας. Επίσης, η θυγατρική Εταιρία Alter Ego, χρησιμοποιεί στην υπηρεσία καθαρισμού υλικά υψηλής ποιότητας, φιλικά προς το περιβάλλον, πιστοποιημένα κατά ISO 9001, ISO 14001 & OHSAS. Τα δε προϊόντα Ecolabel που προτείνει έχουν πιστοποίηση με αριθμό και ημερομηνία καταχώρησης. Στόλος εταιρικών οχημάτων Ο Όμιλος διαθέτει στόλο αυτοκινήτων μακροχρόνιας μίσθωσης και έχει επιλέξει οχήματα νέας τεχνολογίας με χαμηλή εκπομπή διοξειδίων του άνθρακα, χαμηλή κατανάλωση, προδιαγραφές κινητήρων Euro 5 και άνω, σύμφωνα με τις προδιαγραφές της Ε.Ε., τα οποία κυκλοφορούν καθημερινά στον πράσινο δακτύλιο. Εταιρικά έντυπα - Εκτυπώσεις Η πλειοψηφία των εντύπων του Ομίλου (100% για την Θυγατρική Εταιρία Alter Ego) είναι πιστοποιημένη κατά FSC και CO2 Neutralseal. Η πιστοποίηση FSC παρέχει τη σύνδεση μεταξύ υπεύθυνης διαχείρισης των δασών και κατανάλωσης προϊόντων που προέρχονται από το δάσος (όπως ξυλεία, χαρτί). 144 | Ετήσια Χρηματοοικονομική Έκθεση 2019 Η CO2 Neutral Seal είναι μια νέα ετικέτα πιστοποίησης που παρέχει πλήρη διαφάνεια στη διαδικασία της αντιστάθμισης. Παρακάτω αναλύονται για το έτος 2019 οι συνολικές εκτυπώσεις: Εκτυπώσεις Χαρτιού Ασπρόμαυρες Έγχρωμες Σύνολο Ευρωπαϊκή Πίστη Α.Ε.Γ.Α. Alter Ego Α.Ε. Ευρωπαϊκή Πίστη ΑΕΔΑΚ 5.850.070 97.385 76.800 334.639 18.499 42.560 6.184.709 115.884 119.360 Το σύνολο των εκτυπώσεων χαρτιού του Ομίλου (6.419.953) εμφανίζεται αυξημένο κατά 2,8% αποτέλεσμα της αύξησης των ασφαλιστήριων συμβολαίων κατά 4,3% σε σχέση με το έτος 2018. Παραγγελίες Χαρτιού Ευρωπαϊκή Πίστη Α.Ε.Γ.Α. 4.793.333 Alter Ego Α.Ε. Ευρωπαϊκή Πίστη ΑΕΔΑΚ Σύνολο 106.519 5.325.925 426.074 Το σύνολο των παραγγελιών χαρτιού του Ομίλου (5.325.925) εμφανίζεται μειωμένο κατά 13,8% κυρίως λόγω των αποθεμάτων που κατείχε η Εταιρία στις εγκαταστάσεις της. Τέλος, το 2019, η Εταιρία πιστοποιήθηκε από τον Οργανισμό Επιθεώρησης και Πιστοποίησης TÜV HELLAS (TÜV NORD) σύμφωνα με το διεθνές πρότυπο ISO 50001:2011. Σημειώνεται ότι η Ευρωπαϊκή Πίστη αποτελεί τη μόνη ασφαλιστική εταιρία στην Ελλάδα που έχει πιστοποιηθεί με το συγκεκριμένο πρότυπο. Η Ευρωπαϊκή Πίστη, καθιερώνοντας ορθές πρακτικές διαχείρισης της ενέργειας, μειώνει τις εκπομπές των αερίων του θερμοκηπίου, περιορίζει τους κινδύνους που σχετίζονται με την ενεργειακή ασφάλεια και θεσμοθετεί ένα πλαίσιο μείωσης του κόστους ενέργειας της λειτουργίας της. Η συγκεκριμένη πιστοποίηση αφορά στο σύστημα ενεργειακής διαχείρισης, σύμφωνα με το οποίο οι επιχειρήσεις ενθαρρύνονται να ενεργούν με τρόπο βιώσιμο και να εξοικονομούν πόρους. Μέσα από την πιστοποίησή τους οι επιχειρήσεις όχι μόνο συμβάλλουν στην περιβαλλοντική και κλιματική προστασία, αλλά ταυτόχρονα επωφελούνται οι ίδιες από την εξοικονόμηση ενέργειας. 5. Υπεύθυνη και Δίκαιη Προσφορά Υπηρεσιών Ως υπεύθυνος εταιρικός πολίτης, η Ευρωπαϊκή Πίστη, μέσω των θεσμικών οργάνων και των αντιπροσώπων της επιδιώκει να βελτιώσει τις πρακτικές εταιρικής διακυβέρνησης και την ασφαλιστική κουλτούρα. Ο Όμιλος συνεργάζεται με όλους τους θεσμικούς φορείς (Ελληνική Εταιρία Διοίκησης Επιχειρήσεων, Ένωση Ασφαλιστικών Εταιριών Ελλάδος, Σύνδεσμος Άμεσης Πληρωμής) και υποδέχθηκε με πλήρη συνείδηση των ευθυνών την νομοθεσία για την Φερεγγυότητα ΙΙ, καθώς και τις απαιτήσεις της Εποπτεύουσας Αρχής (Τράπεζα της Ελλάδος). Η Διοίκηση του Ομίλου, θέλοντας να ενισχύσει την υπεύθυνη και δίκαιη προσφορά υπηρεσιών, έχει προβεί σε διαδοχικές ενέργειες μεταξύ των οποίων και η σύσταση της Μονάδας Κανονιστικής Συμμόρφωσης. Η λειτουργία της Κανονιστικής Συμμόρφωσης μεριμνά για την προσαρμογή και διαρκή λειτουργία του ασφαλιστικού οργανισμού στην ισχύουσα νομοθεσία και τις ισχύουσες ρυθμιστικές αποφάσεις. Η Κανονιστική Συμμόρφωση διοχετεύεται σε όλους τους εργαζόμενους στην Ευρωπαϊκή Πίστη ως πρότυπο εταιρικής κουλτούρας και μέτρο ενίσχυσης της εταιρικής ταυτότητας, καθώς αποτελεί φιλοσοφία και δέσμευση της Διοίκησης της Εταιρίας μας. Οι τέσσερις πυλώνες στους οποίους στηρίζεται η Κανονιστική Συμμόρφωση που ενισχύουν την Υπεύθυνη και Δίκαιη Προσφορά Υπηρεσιών: • Ασφάλεια του χρηματοπιστωτικού συστήματος • Επιχειρηματική Ηθική • Ακεραιότητα των Αγορών • Συμφέροντα των Πελατών. Επίσης, ο Όμιλος, δίνοντας ιδιαίτερη βαρύτητα στις αιτιάσεις που λαμβάνει, εκτός από την Πολιτική και τις διαδικασίες που έχει θεσπίσει για την όσο το δυνατόν αποτελεσματικότερη διαχείρισή τους, έχει επικουρικά συστήσει και Επιτροπή Αιτιάσεων. Η Επιτροπή Αιτιάσεων συνεδριάζει με σκοπό να ενημερωθεί για τις συνήθεις αιτίες παραπόνων, να εξάγει συμπεράσματα, να διαμορφώσει και να παρακολουθεί πλάνο διορθωτικών ενεργειών για τον περιορισμό τους και τη μείωση του αντίκτυπου τους στην ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών του Ομίλου προς τους πελάτες του. Ζ Ζ Ζ Ζ Ζ Ευρωπαϊκή Πίστη Α.Ε.Γ.Α. | 145 Ζ Ζ Ζ • Για την Ευρωπαϊκή Πίστη, η αποκλειστική εστίαση στον πελάτη αποτελεί μονόδρομο για τη λειτουργία της. Για το συγκεκριμένο λόγο στην Εταιρία λειτουργούν 4 διαφορετικά τμήματα με μοναδικό αντικείμενο την εξυπηρέτηση των πελατών: • Τμήμα Εξυπηρέτησης Πελατών: Το Τμήμα έχει ως αντικείμενο την ομαλή απορρόφηση των προϊόντων και υπηρεσιών από τους πελάτες, καθώς και για την αντιμετώπιση τυχόν προβλημάτων. Παρέχει πληροφορίες και επιλύει προβλήματα με σκοπό τη διατήρηση υψηλού επιπέδου ικανοποίησης πελατών • Τηλεφωνικό Κέντρο Πελατών (call center): Το τμήμα έχει ως αντικείμενο την τηλεφωνική επικοινωνία με πελάτες με σκοπό την παρουσίαση και ενημέρωση των προϊόντων της Εταιρίας. • Τμήμα τραπεζικής πελατείας και λοιπών έργων (Bancassurance): Το τμήμα έχει ως αντικείμενο τη διαχείριση των ασφαλιστικών προϊόντων και προϊόντων εναλλακτικών δικτύων, βάσει των πολιτικών και διαδικασιών της Εταιρίας και των Τραπεζικών Ιδρυμάτων που ορίζουν οι ειδικές συμβάσεις, διασφαλίζοντας την πιστή τους τήρηση • Τμήμα ανάλυσης και διαχείρισης πελατών (Back Office – Analytical CRM): Το τμήμα έχει ως αντικείμενο το σχεδιασμό και υλοποίηση της στρατηγικής εξυπηρέτησης, διακράτησης και ανάπτυξης του πελατολογίου της Εταιρίας αξιοποιώντας στο μέγιστο τις δυνατότητες των πόρων της Διεύθυνσης CRM. 6. Καταναλωτικά Ζητήματα Η φροντίδα στον πελάτη αποτελεί μέρος της εταιρικής κουλτούρας του Ομίλου. Η ακριβής και διαφανής ενημέρωση των πελατών, υφιστάμενων και δυνητικών, αποτελεί βασική προτεραιότητα για την Ευρωπαϊκή Πίστη. Εκτός της τήρησης του νομοθετικού πλαισίου και των συναλλακτικών ηθών, η Ευρωπαϊκή Πίστη ακολουθεί τον εδώ και χρόνια θεσπισμένο εσωτερικό κώδικα επιχειρηματικής δεοντολογίας σε όλα τα στάδια δημιουργίας, προώθησης προϊόντων και εξυπηρέτησης των πελατών σε σχέση με τα προϊόντα αυτά. Ο καταναλωτής αποτελεί μέρος της όλης παραγωγικής διαδικασίας του Ομίλου, συνοδοιπόρος και συνεργάτης. Η φιλοσοφία δεν εξαντλείται στο «Πληρώνει αμέσως», αλλά ενδυναμώνεται από τις καθημερινές ενέργειες. Η ικανοποίηση του πελάτη για την Ευρωπαϊκή Πίστη αποτελεί πρώτο μέλημα και μέτρο επιτυχίας. Ως εκ τούτου, η πολιτική ποιότητας του Ομίλου συνίσταται κατ’ αρχήν στην πλήρη ικανοποίηση των πελατών του σε κάθε συναλλαγή που έχουν με αυτόν και στη συνεχή βελτίωση της ποιότητας των παρεχόμενων ασφαλιστικών υπηρεσιών, ώστε να επιτυγχάνεται η πλήρης κάλυψη των ασφαλιστικών αναγκών των πελατών. Η Ευρωπαϊκή Πίστη, στο πλαίσιο της ετήσιας επιθεώρησης από τον αναγνωρισμένο φορέα TUV NORD, το 2019 ολοκλήρωσε με απόλυτη επιτυχία τις απαιτούμενες ενέργειες για την επιτυχή επιθεώρηση της με το ISO 9001:2015. Το πιστοποιητικό αυτό συμβαδίζει απόλυτα με το στόχο του Ομίλου 146 | Ετήσια Χρηματοοικονομική Έκθεση 2019 να διατηρεί το όνομά του ως συνώνυμο της υψηλής ποιότητας στην παροχή ασφαλιστικών υπηρεσιών, αποτελώντας έναν από τους κορυφαίους οργανισμούς στην ασφαλιστική αγορά. Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Πίστη ακολουθεί τις κατευθυντήριες γραμμές του ΟΗΕ περί Προστασίας του Καταναλωτή (UN Guidelines for Consumer Protection), όπως διαμορφώθηκαν και συμφωνήθηκαν αρχικά το 1985, και στη συνέχεια όπως ενισχύθηκαν το 1999 με προτάσεις για τη Βιώσιμη Κατανάλωση. Με τον τρόπο αυτό, η Ευρωπαϊκή Πίστη ενστερνίζεται την προώθηση και την προστασία των οικονομικών συμφερόντων του καταναλωτή, την δημιουργία πλαισίου για την πληροφορημένη επιλογή του, την ενίσχυση της ενημέρωσης του καταναλωτή και την προώθηση των αρχών της βιώσιμης κατανάλωσης. Η Ευρωπαϊκή Πίστη διασφαλίζει, με κάθε τρόπο, ότι η προβολή των προϊόντων και των υπηρεσιών της γίνεται με ακρίβεια και με σεβασμό προς το καταναλωτικό κοινό. Για το σκοπό αυτό, η διαφημιστική προβολή επικοινωνείται χωρίς παραπλανητικές δηλώσεις, ανακρίβειες στους όρους και απόκρυψης μέρους της αλήθειας (fair marketing). Η υποχρέωση αυτή αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της επιχειρηματικής δεοντολογίας του Ομίλου και δέσμευση προς κάθε συναλλασσόμενο. Το 2019, η Ευρωπαϊκή Πίστη σε κάθε επικοινωνία της με το καταναλωτικό κοινό (διαφήμιση σε τηλεόραση και ψηφιακά μέσα, ενέργειες «below the line») επένδυσε στην ειλικρίνεια και στη διαφάνεια. Παράλληλα, ο Όμιλος αναγνωρίζει την τεράστια δυναμική του διαδικτύου. Με την πληθώρα των πληροφοριών που μπορεί να αντλήσει κάποιος μέσω της ιστοσελίδας του Ομίλου, των κοινωνικών δικτύων, των διαδικτυακών χώρων επικοινωνίας, δίνεται η δυνατότητα στον καταναλωτή να συγκρίνει, να συζητήσει και να επιλέξει το προϊόν ή την υπηρεσία που επιθυμεί. Μέσα από τη διαδικασία αυτή, ο Όμιλος βελτιώνεται και γίνεται καλύτερος ακροατής, αφού προσπαθεί να ανοίξει ειλικρινή διάλογο με τους πελάτες. Τον Ιούνιο του 2019, πραγματοποιήθηκε η ετήσια έρευνα ικανοποίησης πελατών με την συνεργασία 7 τμημάτων (Εξυπηρέτησης Πελατών, Call Center, Κανονιστική Συμμόρφωση, Νομική Υπηρεσία, Marketing, Οργάνωσης Διαδικασιών και CRM). Τα αποτελέσματα επιβεβαίωσαν για μια ακόμα φορά την φερεγγυότητα και την αξιοπιστία της Εταιρίας. Μερικά από τα σημαντικά στοιχεία της έρευνας είναι: • Το 89% των πελατών είναι πολύ έως πάρα πολύ ικανοποιημένο από το σύνολο των υπηρεσιών της Εταιρίας (92% το έτος 2018) • To 89% των πελατών πιστεύει ότι το ασφαλιστικό του πρόγραμμα ανταποκρίνεται από πολύ έως και πάρα πολύ στις ανάγκες του (92% το έτος 2018) • Το 95% των πελατών πιστεύει ότι ο ασφαλιστικός σύμβουλος της Εταιρίας είναι πολύ έως πάρα πολύ διαθέσιμος και πρόθυμος να τους εξυπηρετεί (94% το έτος 2018) • Το 88% των πελατών είναι πολύ έως πάρα πολύ ευχαριστημένος με τη διαδικασία της αποζημίωσης (87% το έτος 2018) • Το 95% των πελατών θα σύστηνε την Εταιρία σε άλλους πελάτες ενώ το 93% θα σύστηνε τον ασφαλιστικό του σύμβουλο (95% και 96% αντίστοιχα το έτος 2018) 7. Κοινωνική Προσφορά Στόχος του Ομίλου, ως υπεύθυνος εταιρικός πολίτης, είναι η επέκταση και η ενίσχυση του κοινωνικού του ρόλου, μέσω δράσεων που συμβάλλουν στην ενίσχυση του κοινωνικού ιστού. Η αναγκαιότητα ενίσχυσης των θεσμών και των συλλογικών ενεργειών, ιδιαίτερα σήμερα που οι πολίτες δοκιμάζονται, αποτελεί πρωταρχικό μέλημα του Ομίλου. Η Ευρωπαϊκή Πίστη στοχεύει στην κοινωνική ανάπτυξη, ως παράλληλη δράση με την βασική της εταιρική δραστηριότητα. Συγκεκριμένα, θέτει τις βάσεις της εταιρικής κοινωνικής δράσης, μέσω συνεργασίας με τοπικούς φορείς βελτιώνοντας το βιοτικό τους επίπεδο και μειώνοντας τον κοινωνικό αποκλεισμό. Ο Όμιλος, έχει αναπτύξει μηχανισμούς και διαδικασίες, βάσει των οποίων καταγράφει και θέτει σε προτεραιότητα τα ζητήματα Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης αναφορικά με τη σημασία τους για τα Ενδιαφερόμενα Μέρη και το εξωτερικό Περιβάλλον. Μέσα από διαρκή αξιολόγηση και αναθεώρηση, ορίζει την υπεύθυνη δράση του, η οποία προκύπτει από το διάλογο και την προσπάθεια δημιουργίας κοινής βάσης συνεννόησης. Οδηγός για την εταιρική δράση της κοινωνικής προσφοράς αποτελεί η δήλωση των Ηνωμένων Εθνών (Millenium Declaration) για τους 8 στόχους της Χιλιετίας (Millenium Development Goals) (όπως αναφέρθηκαν και στην ενότητα 2 για τα ανθρώπινα δικαιώματα). Ο τρόπος επίτευξης των παραπάνω στόχων απαιτεί συγκεκριμένες τακτικές και η απόφαση για συνεργασία με τον εκάστοτε κοινωνικό φορέα εξαρτάται από το αξιακό φορτίο που φέρει, σε συνδυασμό με τις μοναδικές γνώσεις, ειδικές ικανότητες και πόρους του Ομίλου. Ο ανθρώπινος πόνος και η διασφάλιση για την αποφυγή των συνεπειών του είναι σημαντικό στοιχείο της μέχρι τώρα δράσης και των στόχων για το μέλλον • Δωρεά στον καλαθοσφαιρικό αθλητικό Όμιλο Μελισσίων για την κάλυψη των αναγκών του συλλόγου προκειμένου να ανταπεξέλθει στις απαιτήσεις της β’ εθνικής κατηγορίας • Δωρεά σκαπτικών μηχανημάτων στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών και στο Σύλλογο πληγέντων από την καταστροφική πυρκαγιά στο Μάτι «Κόκκινο Λιμανάκι» • Δωρεά στο Σύλλογο Γυναικών με καρκίνο του μαστού και δωρεά της ασφάλισης του φιλανθρωπικού αγώνα Greece Race for the Cure. • Συγκέντρωση χρημάτων από το προσωπικό και δωρεά της εταιρίας στο αίτημα του «Μικρού Ραφαήλ» για τη μετάβαση στις Η.Π.Α. καθώς και δωρεά στην MDA Hellas για την στήριξη ατόμων με νευρομυϊκές παθήσεις. • Χορηγία της διοργάνωσης NGFL Fashion & Art, στην οποία παρουσιάζονται νέοι δημιουργοί του χώρου της τέχνης και της μόδας ενώ το σύνολο των εσόδων διατίθεται στο Χατζηπατέρειο Ίδρυμα για την αποκατάσταση και στήριξη του παιδιού. • Δωρεά Ασφαλίστρων στο μη Κερδοσκοπικό Οργανισμό Μέριμνας και Προστασίας Μητέρας και Παιδιού ‘Κιβωτός του Κόσμου. • Στήριξη του οργανισμού Make a Wish και της ενημερωτικής του δράσης • Δωρεά στο Ίδρυμα Καρδίες για Όλους για τα ανήλικα παιδιά. • Στήριξη του Σωματείου Ολυμπιάδας Θρακομακεδόνων και πραγματοποίηση Ιατρικών Προληπτικών Εξετάσεων για τα παιδιά του Σωματείου (Παθολογική Εξέταση, Ηλεκτροκαρδιογράφημα κτλ.). • Δωρεά στο Χαμόγελο του Παιδιού για την κάλυψη των αυξημένων αναγκών. • Δωρεά στην μονάδα ανακουφιστικής Φροντίδας Γαλιλαία για ασθενείς με καρκίνο. • Χορηγία στο Global Sustainability Forum 2019 • Χορηγία στην Ομάδα Μπάσκετ της Πεντέλης • Χορηγία στον ΑΣ Αχιλλέας Χαϊδαρίου. Συμβολή στην Παιδεία: • Μέσα στο 2019 ο Όμιλος πραγματοποίησε περίπου 88 δράσεις κοινωνικής προσφοράς, μερικές από τις οποίες: Χορηγία και υποστήριξη της εκδήλωσης TEDx του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών. • Υποστήριξη της ετήσιας εκδήλωσης « Ημέρες Καριέρας» του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών Κοινωνική Προσφορά: • Χορηγία στην Ένωση Διεθνών Σχέσεων AIESEC του Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. • Δωρεά στο Ράλλειο Γυμνάσιο για την συμμετοχή μαθητών στον παγκόσμιο διαγωνισμό ρομποτικής «World Robot Olympiad 2019» • Δωρεά 5 υποτροφιών σε αριστούχους φοιτητές του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ) στο τμήμα “Διοίκησης Επιχειρήσεων και Οργανισμών” (ΔΕΟ). • Ανάπλαση της παραλίας Κόκκινο Λιμανάκι στη Ραφήνα σε συνεργασία με την Επιτροπή Πληγέντων “Κόκκινο Λιμανάκι” και το Δήμο Ραφήνας- Πικερμίου, με στόχο να ανακουφιστεί το περιβάλλον της περιοχής. Στη δράση συμμετείχαν πάνω από 80 εργαζόμενοι. • Δωρεά στο Ινστιτούτο Υγείας του Παιδιού για την κάλυψη οικονομικών αναγκών. • Χορηγία για συμμετοχή 10 αθλητών στο NBA Basketball School Camp. Ζ Ζ Ζ Ζ Ζ Ευρωπαϊκή Πίστη Α.Ε.Γ.Α. | 147 Ζ Ζ Ζ • Εδώ και πολλά χρόνια, η Ευρωπαϊκή Πίστη στηρίζει δράσεις και ενέργειες για τη εκπαίδευση καθώς και για τον πολιτισμό. Την τελευταία τετραετία και με την βοήθεια της Διεύθυνσης Πληροφορικής η Εταιρία βοήθησε στον εκσυγχρονισμό 52 πανεπιστημίων - σχολείων- συλλόγων με τη δωρεά είτε μηχανογραφικού εξοπλισμού είτε χρηματικού ποσού. Λοιπές Πληροφορίες • Σημειώνεται ότι η Εταιρία δεν διαθέτει δραστηριότητες στο τομέα έρευνας και ανάπτυξης • Η Εταιρία με ημερομηνία 31/12/2019 διαθέτει 110 Γραφεία Πωλήσεων. Αναλυτική Λίστα των Γραφείων Πωλήσεων έχει αναρτηθεί στην ιστοσελίδα της Εταιρίας www.europaikipisti.gr , η οποία και ενημερώνεται σε συνεχή βάση. Γράφημα για τα ουσιώδη ζητήματα Βιωσιμότητας Τα Ουσιώδη Ζητήματα (“material issues”) ανεδείχθησαν από διαβουλεύσεις με εκπροσώπους των εσωτερικών ενδιαφερομένων μερών της εταιρίας. Τα θέματα αυτά, προσδιορίζουν τον επιχειρηματικό προσανατολισμό και τους παράγοντες βιωσιμότητας του Ομίλου, ενώ επίσης επηρεάζουν τις προσδοκίες, τις αποφάσεις και τις ενέργειές του διότι εκτιμάται –από τα ενδιαφερόμενα μέρη - ότι αυτά μπορεί να έχουν σημαντικές οικονομικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις στις δραστηριότητες του. Δίκαιη Αμοιβή, Εξασφάλιση προσωπικού Διαφθορά Δωροδοκία Αριστεία στη διαχείρηση απαιτήσεων & ικανοποίηση πελατών Προσέλκυση ταλέντων κατάρτιση και ανάπτυξη EKE & ενδυνάμωση κοινοτήτων Επιρροή για αξιολόγηση και αποφάσεις Ενδιαφερόμενα Μέρη Κανονιστική Συμμόρφωση Φερεγγυότηταν Διαφορετικότητα Εργασιακά Δικαιώματα & Υπεύθυνη Αναδιάρθρωση Ένταξη & ίσες ευκαιρίες Κρίση χρέους, οικονομική αστάθεια, επενδύσεις Υπεύθυνες επενδύσεις Προσιτότητα ασφαλιστικών λύσεων στην οικονομική κρίση Γήρανση κοινωνίας & “οικογενειακές” δομές Πίστη (loyalty) προσωπικού & συνεργατών Ποιότητα, Ασφάλεια Απόρρητο Πληροφοριών Υπεύθυνη χρήση ενέργειας & φυσικών πόρων, Υπολογισμός Αποτυπώματος Νέες Τεχνολογίες Αφομίωση & Καινοτομικότητα Εταιρική κουλτούρα ανάπτυξη & εμπέδωση Εμπλοκή ΔΣ και επιχειρηματική αξιολόγηση θεμάτων ΕΚΕ Χαμηλή 148 | Ετήσια Χρηματοοικονομική Έκθεση 2019 Υψηλή Συνεισφορά στους 17 Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης του Ο.Η.Ε. Με τις ενέργειες του ο Όμιλος συνεισφέρει ενεργά στους ακόλουθους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών (Sustainable Development Goals – SDGs): 1 ΜΗΔΕΝΙΚΗ ΦΤΩΧΕΙΑ Μέσω της δέσμευσής του για συνεχή υποστήριξη Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων που δραστηριοποιούνται στην προστασία ευάλωτων κοινωνικά ομάδων, συμπεριλαμβανομένου της προστασίας των παιδιών. 2 ΜΗΔΕΝΙΚΗ ΠΕΙΝΑ Μέσω της δέσμευσής του για συνεχή υποστήριξη Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων που δραστηριοποιούνται στην παροχή τροφής σε ευάλωτες κοινωνικά ομάδες. 3 ΚΑΛΗ ΥΓΕΙΑ & ΕΥΗΜΕΡΙΑ 4 ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 5 ΙΣΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΦΥΛΩΝ Μέσω της προάσπισης της ισότητας των φύλων στην εργασία καθώς και την διασφάλιση δημιουργίας ευκαιριών ανάληψης ηγετικού ρόλου των γυναικών στη διαδικασία λήψης αποφάσεων. ΚΑΘΑΡΟ ΝΕΡΟ - ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗ Μέσω του συστήματος διαχείρισης νερού στις κτηριακές εγκαταστάσεις και μέσω της ανθρακικής αντιστάθμισης των εκπομπών σε έργο για την υδροπαραγωγή ενέργειας στο Βιετνάμ. 6 7 8 ΦΤΗΝΗ & ΚΑΘΑΡΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΑΞΙΟΠΡΕΠΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Μέσω της καμπάνιας για τη μείωση τροχαίων ατυχημάτων που οφείλονται στην κατανάλωση αλκοόλ. Μέσω της υποστήριξης του αθλητισμού. Μέσω των παροχών και ομαδικής ασφάλισης των εργαζομένων. Μέσω της προώθησης υπηρεσιών υγειονομικής περίθαλψης. Μέσω της παροχής χωρίς αποκλεισμούς, ισότιμης και ποιοτικής εκπαίδευση και δια βίου μάθησης των εργαζομένων. Μέσω της ενίσχυσης εκπαιδευτικών προγραμμάτων και προγραμμάτων που προάγουν την επιχειρηματικότητα τόσο των κρατικών πανεπιστημίων όσο και άλλων οργανισμών καθώς και της επιβράβευσης επίδοσης των φοιτητών. Μέσω της προσφοράς υλικοτεχνικού εξοπλισμού σε σχολεία. Μέσω της εγκατάστασης φωτοβολταϊκών πάνελ στην ταράτσα του κεντρικού κτηρίου του Ομίλου και της αντικατάστασης λαμπτήρων στις εγκαταστάσεις του Ομίλου. Μέσω του προσανατολισμού του Ομίλου στην ανάπτυξη, τη δημιουργία αξιοπρεπών θέσεων εργασίας για όλους, τη δημιουργικότητα και την καινοτομία. Μέσω της έμπρακτης υποστήριξης start up επιχειρήσεων. Μέσω της υποστήριξης και ένταξης των ατόμων με αναπηρίες στην εργασία. Μέσω της οικονομικής ενίσχυσης για την κάλυψη των εξόδων διαβίωσης φοιτητών από πανεπιστήμια του εξωτερικού. Ζ Ζ Ζ Ζ Ζ Ευρωπαϊκή Πίστη Α.Ε.Γ.Α. | 149 Ζ Ζ Ζ 9 ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ, ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ & ΥΠΟΔΟΜΕΣ 10 11 ΛΙΓΟΤΕΡΕΣ ΑΝΙΣΟΤΗΤΕΣ ΒΙΩΣΙΜΕΣ ΠΟΛΕΙΣ & ΚΟΙΝΟΤΗΤΕΣ 12 ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ & ΠΑΡΑΓΩΓΗ Μέσω των επενδύσεων σε καινοτόμες λύσεις και της συνεργασίας με άλλους οργανισμούς για την προώθηση της έρευνας και της τεχνολογίας. Μέσω της προσφοράς ανταγωνιστικών παροχών στους εργαζομένους. Μέσω της διασφάλισης της προσφοράς ισότιμων ευκαιριών και της αποτροπής κάθε μορφής διάκρισης στην εργασία. Μέσω των πρακτικών που ενστερνίζεται ο Όμιλος για τη μετακίνηση των εργαζομένων από και προς την εργασία. Μέσω της ενίσχυσης δράσεων και εκδηλώσεων που προάγουν την πολιτισμική κληρονομιά. Μέσω των πρακτικών που εφαρμόζει για τη διαχείριση των αποβλήτων. Μέσω των δεσμεύσεων του Ομίλου για την ορθότερη χρήση και προστασία των φυσικών πόρων. Μέσω των πρακτικών μείωσης της παραγωγής αποβλήτων μέσω της πρόληψης, της μείωσης και της ανακύκλωσης. Μέσω τη δημοσιοποίησης της επίδοσης του Ομίλου αναφορικά με θέματα βιωσιμότητας. Μέσω της στοχευμένης εκπαίδευσης και ευαισθητοποίησης αναφορικά με τα θέματα που αφορούν το μετριασμό της κλιματικής αλλαγής, τη μείωση των επιπτώσεων και την ανάληψη σχετικής εταιρικής κουλτούρας. 13 ΔΡΑΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΚΛΙΜΑ 14 ΖΩΗ ΣΤΟ ΝΕΡΟ 15 ΖΩΗ ΣΤΗ ΣΤΕΡΙΑ Μέσω της χρήσης χαρτιού πιστοποιημένου για την υπεύθυνη διαχείριση των δασών και κατανάλωση προϊόντων που προέρχονται από το δάσος (όπως ξυλεία, χαρτί) για τα εταιρικά έντυπα. ΕΙΡΗΝΗ, ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ & ΙΣΧΥΡΟΙ ΘΕΣΜΟΙ Μέσω της ουσιαστικής μείωσης κάθε μορφής διαφθοράς και δωροδοκίας και την προώθηση της διαφάνειας σε όλες τις επιχειρηματικές σχέσεις του Ομίλου. Μέσω της προστασίας των θεμελιωδών ελευθεριών και της εφαρμογής του Κώδικα Δεοντολογίας. 16 17 ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΟΧΟΥΣ Δεν έχει εφαρμογή στη λειτουργία του Ομίλου Μέσω της εφαρμογής κοινώς αποδεκτών πλαισίων και οδηγιών για την βιώσιμη ανάπτυξη και τη συνεργασία για την προώθηση καλών πρακτικών βιωσιμότητας. 150 | Ετήσια Χρηματοοικονομική Έκθεση 2019 ΣΤ ΣΤ ΣΤ ΣΤ ΣΤ ΣΤ ΣΤ ΣΤ Τμήμα Επενδυτικών Σχέσεων Λ. Κηφισίας 274, Χαλάνδρι, 15232 Τηλ: 2108119655, Fax: 2106841325 Email: ir@europisti.gr Ευρωπαϊκή Πίστη Α.Ε.Γ.Α. | 151

Περίληψη: Στις κατωτέρω δηλώσεις, οι οποίες λαμβάνουν χώρα σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφο 2 του N. 3556/2007, όπως ισχύει σήμερα, προβαίνουν οι ακόλουθοι Εκπρόσωποι του Διοικητικού Συμβουλίου της Εταιρίας: 1. Νικόλαος Χαλκιόπουλος, Πρόεδρος του Δ.Σ. 2. Στέφανος Βερζοβίτης, Αντιπρόεδρος του Δ.Σ. 3. Χρήστος Γεωργακόπουλος, Διευθύνων Σύμβουλος Οι κάτωθι υπογράφοντες, υπό την ως άνω ιδιότητα μας, δηλώνουμε και βεβαιώνουμε με την παρούσα ότι εξ όσων γνωρίζουμε: Α. Οι Ετήσιες Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις της «Ευρωπαϊκή Πίστη Α.Ε.Γ.Α.» για την περίοδο από 1/1/2019 έως 31/12/2019, οι οποίες καταρτίστηκαν σύμφωνα με τα ισχύοντα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (Δ.Π.Χ.Α.), απεικονίζουν κατά τρόπο αληθή τα στοιχεία του ενεργητικού του παθητικού, την καθαρή θέση και τα αποτελέσματα χρήσεως του Ομίλου και της Εταιρίας, καθώς και των επιχειρήσεων που περιλαμβάνονται στην ενοποίηση, εκλαμβανομένων ως σύνολο. Β. Η Ετήσια Έκθεση του Διοικητικού Συμβουλίου απεικονίζει κατά τρόπο αληθή την εξέλιξη, τις επιδόσεις και τη θέση της Εταιρίας, καθώς και των επιχειρήσεων που περιλαμβάνονται στην ενοποίηση εκλαμβανομένων ως σύνολο, συμπεριλαμβανομένης της περιγραφής των κυριότερων κινδύνων και αβεβαιοτήτων που αντιμετωπίζουν. Χαλάνδρι, 03 Απριλίου 2020 Οι δηλούντες Ο Πρόεδρος του Δ.Σ. Ο Αντιπρόεδρος του Δ.Σ. Ο Διευθύνων Σύμβουλος Νικόλαος Χαλκιόπουλος Στέφανος Βερζοβίτης Χρήστος Γεωργακόπουλος