«Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε.» (Κ.Λ.Μ. Α.Ε.) ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ (Σύμφωνα με τον Ν.3556/2007) της χρήσης από 1η Ιανουαρίου έως 31 Δεκεμβρίου 2019 Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΤΗΣΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ Α. ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΜΕΛΩΝ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ....................................................................... 3 Β. ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ............................................................................ 4 Β1.ΔΗΛΩΣΗ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ................................................................................................ 23 Β2. ΕΠΕΞΗΓΗΜΑΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡ. 7 ΚΑΙ 8 ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 4 ΤΟΥ Ν.3556/2007. ...................... 55 Γ. Έκθεση Ανεξάρτητου Ορκωτού Ελεγκτή Λογιστή.......................................................................................... 61 Δ. ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ................................................................................................ 69 E. Διαδικτυακός τόπος ανάρτησης της Ετήσιας Οικονομικής Έκθεσης ............................................................ 144 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 -2 - -3 - Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 -60 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. Γ. Έκθεση Ανεξάρτητου Ορκωτού Ελεγκτή Λογιστή Προς τους Μετόχους της εταιρείας «Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ» Έκθεση Ελέγχου επί των Εταιρικών και Ενοποιημένων Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων Γνώμη Έχουμε ελέγξει τις συνημμένες εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις της εταιρείας «Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ» (η Εταιρεία), οι οποίες αποτελούνται από την εταιρική και ενοποιημένη κατάσταση χρηματοοικονομικής θέσης της 31ης Δεκεμβρίου 2019, τις εταιρικές και ενοποιημένες καταστάσεις συνολικού εισοδήματος, μεταβολών ιδίων κεφαλαίων και ταμειακών ροών της χρήσεως που έληξε την ημερομηνία αυτή, καθώς και περίληψη σημαντικών λογιστικών αρχών και μεθόδων και λοιπές επεξηγηματικές πληροφορίες. Κατά τη γνώμη μας, οι συνημμένες εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις παρουσιάζουν εύλογα, από κάθε ουσιώδη άποψη, την οικονομική θέση της εταιρείας «Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ» και των θυγατρικών αυτής (ο Όμιλος) κατά την 31η Δεκεμβρίου 2019, τη χρηματοοικονομική τους επίδοση και τις ταμειακές τους ροές για τη χρήση που έληξε την ημερομηνία αυτή σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς, όπως αυτά έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Βάση γνώμης Διενεργήσαμε τον έλεγχό μας σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Ελέγχου (ΔΠΕ) όπως αυτά έχουν ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία. Οι ευθύνες μας, σύμφωνα με τα πρότυπα αυτά περιγράφονται περαιτέρω στην ενότητα της έκθεσής μας “Ευθύνες ελεγκτή για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων”. Είμαστε ανεξάρτητοι από την Εταιρεία και τις ενοποιούμενες θυγατρικές της, καθ’ όλη τη διάρκεια του διορισμού μας, σύμφωνα με τον Κώδικα Δεοντολογίας για Επαγγελματίες Ελεγκτές του Συμβουλίου Διεθνών Προτύπων Δεοντολογίας Ελεγκτών, όπως αυτός έχει ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία και τις απαιτήσεις δεοντολογίας που σχετίζονται με τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων στην Ελλάδα και έχουμε εκπληρώσει τις δεοντολογικές μας υποχρεώσεις σύμφωνα με τις απαιτήσεις της ισχύουσας νομοθεσίας και του προαναφερόμενου Κώδικα Δεοντολογίας. Πιστεύουμε ότι τα ελεγκτικά τεκμήρια που έχουμε αποκτήσει είναι επαρκή και κατάλληλα να παρέχουν βάση για τη γνώμη μας. Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 -61 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. Σημαντικότερα θέματα ελέγχου Τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου είναι εκείνα τα θέματα που, κατά την επαγγελματική μας κρίση, ήταν εξέχουσας σημασίας στον έλεγχό μας επί των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων της ελεγχόμενης χρήσεως. Τα θέματα αυτά και οι σχετιζόμενοι κίνδυνοι ουσιώδους ανακρίβειας αντιμετωπίστηκαν στο πλαίσιο του ελέγχου των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων ως σύνολο, για τη διαμόρφωση της γνώμης μας επί αυτών και δεν εκφέρουμε ξεχωριστή γνώμη για τα θέματα αυτά. Σημαντικότερο θέμα ελέγχου Αντιμετώπιση ελεγκτικού θέματος Αξιολόγηση απομείωσης υπεραξίας Όπως παρουσιάζεται στη σημείωση 5.3 των χρηματοοικονομικών καταστάσεων, η λογιστική αξία της υπεραξίας στην Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης του Ομίλου και της Εταιρείας την 31 Δεκεμβρίου 2019 ανέρχεται σε ποσό € 3.188 χιλ. περίπου. Η υπεραξία ελέγχεται για απομείωση τουλάχιστον σε ετήσια βάση. Η επανεξέταση αυτή περιλαμβάνει εκτιμήσεις βασισμένες σε υποθέσεις μελλοντικών ταμειακών ροών, συμπεριλαμβανομένων παραδοχών σχετικά με την αύξηση των εσόδων, τα περιθώρια κέρδους και τις προβλεπόμενες ταμειακές ροές, την επιλογή του κατάλληλου προεξοφλητικού επιτοκίου και την αξιολόγηση της Μονάδας Δημιουργίας Ταμειακών Ροών της Εταιρείας. Λόγω της σημαντικότητας της αξίας του παραπάνω κονδυλίου, της υποκειμενικότητας των παραδοχών της διοίκησης και τις σημαντικές κρίσεις και εκτιμήσεις αυτής για τον προσδιορισμό του ανακτήσιμου ποσού, θεωρούμε την αξιολόγηση της πιθανής απομείωσης της υπεραξίας ως ένα εκ των σημαντικότερων θεμάτων του ελέγχου μας. Οι γνωστοποιήσεις του Ομίλου και της Εταιρείας σχετικά με τη λογιστική πολιτική, καθώς και τις κρίσεις και εκτιμήσεις που χρησιμοποιήθηκαν κατά την αξιολόγηση απομείωσης της υπεραξίας, περιλαμβάνονται στις σημειώσεις 2.10, 3.3 και 5.3 των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. Η προσέγγιση του ελέγχου μας έγινε με βάση τον ελεγκτικό κίνδυνο και περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τη διενέργεια των ακόλουθων διαδικασιών: - Λάβαμε την μελέτη για τυχόν απομείωση της υπεραξίας που πραγματοποίησε εξωτερικός εκτιμητής της Διοίκησης και αξιολογήσαμε τις κρίσεις, εκτιμήσεις και παραδοχές της αναφορικά με τις μελλοντικές ταμειακές ροές, τη μελλοντική εξέλιξη του κύκλου εργασιών, τους αναμενόμενους ρυθμούς ανάπτυξης και το συντελεστή προεξόφλησης των ταμειακών ροών της Μονάδας Δημιουργίας Ταμειακών Ροών. Αξιολογήσαμε και επιβεβαιώσαμε ανεξαρτησία και την αντικειμενικότητα εξωτερικού εκτιμητή. την του - Αξιολογήσαμε τη συνέπεια, μεταξύ των χρήσεων, των μεθόδων, των παραδοχών και των υπολογισμών που ακολουθεί ο Όμιλος και η Εταιρεία, και κατά πόσο έχουν ληφθεί υπόψη γεγονότα εντός της χρήσης τα οποία μεταβάλλουν το περιβάλλον ή τις συνθήκες και δεδομένα που επηρεάζουν τις υποθέσεις που χρησιμοποιούνται ή μεταβολές σε επιχειρηματικές πρακτικές, λογιστικές αρχές και πολιτικές που επηρεάζουν τους υπολογισμούς. -Αξιολογήσαμε την επάρκεια και καταλληλότητα των σχετικών γνωστοποιήσεων στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις. Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 -62 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. Αποτίμηση αποθεμάτων Όπως παρουσιάζεται στη σημείωση 5.8 των χρηματοοικονομικών καταστάσεων, η αξία των αποθεμάτων στην Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης του Ομίλου και της Εταιρείας την 31 Δεκεμβρίου 2019 ανέρχεται σε ποσό € 8.001 χιλ. περίπου και € 7.030 χιλ. περίπου, αντίστοιχα. Ο Όμιλος και η Εταιρεία αποτιμά τα αποθέματα στη χαμηλότερη τιμή μεταξύ της αξίας κτήσης τους και της καθαρής ρευστοποιήσιμης αξίας τους. Η καθαρή ρευστοποιήσιμη αξία είναι η εκτιμώμενη τιμή πώλησης κατά τη συνήθη ροή των δραστηριοτήτων του Ομίλου και της Εταιρείας μείον το εκτιμώμενο κόστος που είναι αναγκαίο για να πραγματοποιηθεί η πώληση. Βάσει των ανωτέρω, η διοίκηση του Ομίλου και της Εταιρείας προβαίνει σε εκτιμήσεις για τον υπολογισμό της πρόβλεψης απομείωσης των αποθεμάτων, που περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, εκτίμηση των βραδέως κινούμενων αποθεμάτων, εκτίμηση απαξιωμένων αποθεμάτων που θα καταστραφούν εντός της επόμενης περιόδου και εκτίμηση μελλοντικής τιμής πώλησης. Η προσέγγιση του ελέγχου μας έγινε με βάση τον ελεγκτικό κίνδυνο και περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τη διενέργεια των ακόλουθων διαδικασιών: -Παρευρεθήκαμε και παρακολουθήσαμε την διαδικασία διενέργειας των φυσικών απογραφών σε επιλεγμένο αριθμό καταστημάτων και στις αποθήκες του Ομίλου και της Εταιρείας. - Αξιολογήσαμε σε δειγματοληπτική βάση για την ύπαρξη αποθεμάτων των οποίων η πώληση έγινε με αρνητικό περιθώριο κέρδους και την επίδραση αυτού του γεγονότος στην αποτίμηση τους. - Εξετάσαμε διαθέσιμα λογιστικά αρχεία για τον εντοπισμό ακίνητων και βραδέως κινούμενων αποθεμάτων. -Αξιολογήσαμε τις εκτιμήσεις της Διοίκησης για τα ακίνητα και βραδέως κινούμενα αποθέματα. -Αξιολογήσαμε την επάρκεια και καταλληλότητα των σχετικών γνωστοποιήσεων στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις. Λόγω της σημαντικότητας της αξίας των αποθεμάτων τέλους χρήσης και των εκτιμήσεων και κρίσεων της διοίκησης για τον προσδιορισμό της καθαρής ρευστοποιήσιμης αξίας τους, θεωρούμε ότι η αποτίμηση των αποθεμάτων είναι ένα εκ των σημαντικότερων θεμάτων του ελέγχου μας. Οι γνωστοποιήσεις του Ομίλου και της Εταιρείας αναφορικά με τη λογιστική πολιτική που εφαρμόζεται για την αποτίμηση των αποθεμάτων περιλαμβάνονται στις σημειώσεις 2.14, 3.3 και 5.8 των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 -63 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. Αποτίμηση των Επενδύσεων σε Ακίνητα Όπως παρουσιάζεται στη σημείωση 5.4 των χρηματοοικονομικών καταστάσεων, η εύλογη αξία των επενδύσεων σε ακίνητα του Ομίλου και της Εταιρείας την 31 Δεκεμβρίου 2019 ανέρχεται σε € 25.825 χιλ. Το κέρδος από την αναπροσαρμογή της αξίας των προαναφερόμενων επενδύσεων σε ακίνητα, για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019, ανήλθε για τον Όμιλο και την Εταιρεία σε € 335 χιλ. Οι «Επενδύσεις σε Ακίνητα» περιλαμβάνουν ιδιόκτητα οικόπεδα και κτίρια, τα οποία κατέχονται για μακροχρόνιες εκμισθώσεις. Τα επενδυτικά ακίνητα αποτιμώνται στην εύλογη αξία σε ετήσια βάση από ανεξάρτητο εξωτερικό εκτιμητή σύμφωνα με τις οδηγίες που εκδόθηκαν από την Επιτροπή Διεθνών Προτύπων Αποτίμησης. Για τον υπολογισμό της εύλογης αξίας χρησιμοποιήθηκε η Μέθοδος Κεφαλαιοποίησης Εσόδων, λαμβάνοντας υπόψη συγκριτικά στοιχεία πρόσφατων ή και παλαιοτέρων πραγματοποιηθεισών μισθώσεων ακινήτων στην ευρύτερη περιοχή του ακινήτου καθώς και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του (θέση, μέγεθος, ποιότητα κατασκευής και κατάσταση συντήρησης). Λόγω της σημαντικότητας της αξίας των επενδύσεων σε ακίνητα, της υποκειμενικότητας των παραδοχών της διοίκησης και τις σημαντικές κρίσεις και εκτιμήσεις αυτής για τον προσδιορισμό της εύλογης αξίας, θεωρούμε την αποτίμηση των επενδυτικών ακινήτων ως ένα εκ των σημαντικότερων θεμάτων του ελέγχου μας. Η προσέγγιση του ελέγχου μας έγινε με βάση τον ελεγκτικό κίνδυνο και περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τη διενέργεια των ακόλουθων διαδικασιών: - Λάβαμε τις αποτιμήσεις των επενδύσεων σε ακίνητα που διεξήχθησαν από πιστοποιημένο εξωτερικό εκτιμητή της Διοίκησης για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 και επαληθεύσαμε την εύλογη αξία των επενδυτικών ακινήτων στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις του Ομίλου και της Εταιρείας. Αξιολογήσαμε και επιβεβαιώσαμε ανεξαρτησία και την αντικειμενικότητα πιστοποιημένου εξωτερικού εκτιμητή. την του - Αξιολογήσαμε την ακρίβεια και τη συνάφεια των δεδομένων που χρησιμοποιήθηκαν από τον πιστοποιημένο εξωτερικό εκτιμητή της Διοίκησης για τον προσδιορισμό της εύλογης αξίας των επενδύσεων σε ακίνητα του Ομίλου και της Εταιρείας. Τα δεδομένα αυτά αφορούσαν κυρίως πληροφορίες αναφορικά με πραγματοποιηθείσες μισθώσεις ακινήτων, τον συντελεστή απόδοσης καθώς και άλλα δεδομένα και παραδοχές που περιλαμβάνονται στην έκθεση αποτίμησης. -Αξιολογήσαμε την επάρκεια και καταλληλότητα των σχετικών γνωστοποιήσεων στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις. Οι γνωστοποιήσεις του Ομίλου και της Εταιρείας αναφορικά με τη λογιστική πολιτική, καθώς και τις κρίσεις και εκτιμήσεις που χρησιμοποιήθηκαν κατά την αποτίμηση των επενδυτικών ακινήτων περιλαμβάνονται στις σημειώσεις 2.9, 3.3 και 5.4 των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 -64 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. Άλλες πληροφορίες Η διοίκηση είναι υπεύθυνη για τις άλλες πληροφορίες. Οι άλλες πληροφορίες περιλαμβάνονται στην Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου, για την οποία γίνεται σχετική αναφορά στην “Έκθεση επί άλλων Νομικών και Κανονιστικών Απαιτήσεων”, στις Δηλώσεις των Μελών του Διοικητικού Συμβουλίου, αλλά δεν περιλαμβάνουν τις χρηματοοικονομικές καταστάσεις και την έκθεση ελέγχου επί αυτών. Η γνώμη μας επί των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων δεν καλύπτει τις άλλες πληροφορίες και δεν εκφράζουμε με τη γνώμη αυτή οποιασδήποτε μορφής συμπέρασμα διασφάλισης επί αυτών. Σε σχέση με τον έλεγχό μας επί των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων, η ευθύνη μας είναι να αναγνώσουμε τις άλλες πληροφορίες και με τον τρόπο αυτό, να εξετάσουμε εάν οι άλλες πληροφορίες είναι ουσιωδώς ασυνεπείς με τις εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις ή τις γνώσεις που αποκτήσαμε κατά τον έλεγχο ή αλλιώς φαίνεται να είναι ουσιωδώς εσφαλμένες. Εάν, με βάση τις εργασίες που έχουμε εκτελέσει, καταλήξουμε στο συμπέρασμα ότι υπάρχει ουσιώδες σφάλμα σε αυτές τις άλλες πληροφορίες, είμαστε υποχρεωμένοι να αναφέρουμε το γεγονός αυτό. Δεν έχουμε τίποτα να αναφέρουμε σχετικά με το θέμα αυτό. Ευθύνες της διοίκησης και των υπευθύνων για τη διακυβέρνηση επί των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων Η διοίκηση έχει την ευθύνη για την κατάρτιση και εύλογη παρουσίαση των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ όπως αυτά έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως και για εκείνες τις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου που η διοίκηση καθορίζει ως απαραίτητες, ώστε να καθίσταται δυνατή η κατάρτιση των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων απαλλαγμένων από ουσιώδες σφάλμα, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος. Κατά την κατάρτιση των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων, η διοίκηση είναι υπεύθυνη για την αξιολόγηση της ικανότητας της Εταιρείας και του Ομίλου να συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους, γνωστοποιώντας όπου συντρέχει τέτοια περίπτωση, τα θέματα που σχετίζονται με τη συνεχιζόμενη δραστηριότητα και τη χρήση της λογιστικής αρχής της συνεχιζόμενης δραστηριότητας, εκτός και εάν η διοίκηση είτε προτίθεται να ρευστοποιήσει την Εταιρεία και τον Όμιλο ή να διακόψει τη δραστηριότητά τους ή δεν έχει άλλη ρεαλιστική εναλλακτική επιλογή από το να προβεί σ ’αυτές τις ενέργειες. Η Επιτροπή Ελέγχου (άρθ. 44 ν.4449/2017) της Εταιρείας έχει την ευθύνη εποπτείας της διαδικασίας χρηματοοικονομικής αναφοράς της Εταιρείας και του Ομίλου. Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 -65 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. Ευθύνες ελεγκτή για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων Οι στόχοι μας είναι να αποκτήσουμε εύλογη διασφάλιση για το κατά πόσο οι εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις, στο σύνολο τους, είναι απαλλαγμένες από ουσιώδες σφάλμα, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος και να εκδώσουμε έκθεση ελεγκτή, η οποία περιλαμβάνει τη γνώμη μας. Η εύλογη διασφάλιση συνιστά διασφάλιση υψηλού επιπέδου, αλλά δεν είναι εγγύηση ότι ο έλεγχος που διενεργείται σύμφωνα με τα ΔΠΕ, όπως αυτά έχουν ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία, θα εντοπίζει πάντα ένα ουσιώδες σφάλμα, όταν αυτό υπάρχει. Σφάλματα δύναται να προκύψουν από απάτη ή από λάθος και θεωρούνται ουσιώδη όταν, μεμονωμένα ή αθροιστικά, θα μπορούσε εύλογα να αναμένεται ότι θα επηρέαζαν τις οικονομικές αποφάσεις των χρηστών, που λαμβάνονται με βάση αυτές τις εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις. Ως καθήκον του ελέγχου, σύμφωνα με τα ΔΠΕ όπως αυτά έχουν ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία, ασκούμε επαγγελματική κρίση και διατηρούμε επαγγελματικό σκεπτικισμό καθ’ όλη τη διάρκεια του ελέγχου. Επίσης: Εντοπίζουμε και αξιολογούμε τους κινδύνους ουσιώδους σφάλματος στις εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος, σχεδιάζοντας και διενεργώντας ελεγκτικές διαδικασίες που ανταποκρίνονται στους κινδύνους αυτούς και αποκτούμε ελεγκτικά τεκμήρια που είναι επαρκή και κατάλληλα για να παρέχουν βάση για τη γνώμη μας. Ο κίνδυνος μη εντοπισμού ουσιώδους σφάλματος που οφείλεται σε απάτη είναι υψηλότερος από αυτόν που οφείλεται σε λάθος, καθώς η απάτη μπορεί να εμπεριέχει συμπαιγνία, πλαστογραφία, εσκεμμένες παραλείψεις, ψευδείς διαβεβαιώσεις ή παράκαμψη των δικλίδων εσωτερικού ελέγχου. Κατανοούμε τις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου που σχετίζονται με τον έλεγχο, με σκοπό το σχεδιασμό ελεγκτικών διαδικασιών κατάλληλων για τις περιστάσεις, αλλά όχι με σκοπό τη διατύπωση γνώμης επί της αποτελεσματικότητας των δικλίδων εσωτερικού ελέγχου της Εταιρείας και του Ομίλου. Αξιολογούμε την καταλληλότητα των λογιστικών αρχών και μεθόδων που χρησιμοποιήθηκαν και το εύλογο των λογιστικών εκτιμήσεων και των σχετικών γνωστοποιήσεων που έγιναν από τη Διοίκηση. Αποφαινόμαστε για την καταλληλότητα της χρήσης από τη διοίκηση της λογιστικής αρχής της συνεχιζόμενης δραστηριότητας και με βάση τα ελεγκτικά τεκμήρια που αποκτήθηκαν για το εάν υπάρχει ουσιώδης αβεβαιότητα σχετικά με γεγονότα ή συνθήκες που μπορεί να υποδηλώνουν ουσιώδη αβεβαιότητα ως προς την ικανότητα της Εταιρείας και του Ομίλου να συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους. Εάν συμπεράνουμε ότι υφίσταται ουσιώδης αβεβαιότητα, είμαστε υποχρεωμένοι στην έκθεση ελεγκτή να επιστήσουμε την προσοχή στις σχετικές γνωστοποιήσεις των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων ή εάν αυτές οι γνωστοποιήσεις είναι ανεπαρκείς να διαφοροποιήσουμε Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 -66 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. τη γνώμη μας. Τα συμπεράσματά μας βασίζονται σε ελεγκτικά τεκμήρια που αποκτώνται μέχρι την ημερομηνία της έκθεσης ελεγκτή. Ωστόσο, μελλοντικά γεγονότα ή συνθήκες ενδέχεται να έχουν ως αποτέλεσμα η Εταιρεία και ο Όμιλος να παύσουν να λειτουργούν ως συνεχιζόμενη δραστηριότητα. Αξιολογούμε τη συνολική παρουσίαση, τη δομή και το περιεχόμενο των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων, συμπεριλαμβανομένων των γνωστοποιήσεων, καθώς και το κατά πόσο οι εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις απεικονίζουν τις υποκείμενες συναλλαγές και τα γεγονότα με τρόπο που επιτυγχάνεται η εύλογη παρουσίαση. Αποκτούμε επαρκή και κατάλληλα ελεγκτικά τεκμήρια αναφορικά με την χρηματοοικονομική πληροφόρηση των οντοτήτων ή των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων εντός του Ομίλου για την έκφραση γνώμης επί των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων. Είμαστε υπεύθυνοι για την καθοδήγηση, την επίβλεψη και την εκτέλεση του ελέγχου της Εταιρείας και των θυγατρικών της. Παραμένουμε αποκλειστικά υπεύθυνοι για την ελεγκτική μας γνώμη. Μεταξύ άλλων θεμάτων, κοινοποιούμε στους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση, το σχεδιαζόμενο εύρος και το χρονοδιάγραμμα του ελέγχου, καθώς και σημαντικά ευρήματα του ελέγχου, συμπεριλαμβανομένων όποιων σημαντικών ελλείψεων στις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου εντοπίζουμε κατά τη διάρκεια του ελέγχου μας. Επιπλέον, δηλώνουμε προς τους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση ότι έχουμε συμμορφωθεί με τις σχετικές απαιτήσεις δεοντολογίας περί ανεξαρτησίας και γνωστοποιούμε προς αυτούς όλες τις σχέσεις και άλλα θέματα που μπορεί εύλογα να θεωρηθεί ότι επηρεάζουν την ανεξαρτησία μας και τα σχετικά μέτρα προστασίας, όπου συντρέχει περίπτωση. Από τα θέματα που γνωστοποιήθηκαν στους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση, καθορίζουμε τα θέματα εκείνα που ήταν εξέχουσας σημασίας για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων της ελεγχόμενης χρήσεως και ως εκ τούτου αποτελούν τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου. Έκθεση επί άλλων Νομικών και Κανονιστικών Απαιτήσεων 1. Έκθεση Διαχείρισης Διοικητικού Συμβουλίου Λαμβάνοντας υπόψη ότι η διοίκηση έχει την ευθύνη για την κατάρτιση της Έκθεσης Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου και της Δήλωσης Εταιρικής Διακυβέρνησης που περιλαμβάνεται στην έκθεση αυτή, κατ’ εφαρμογή των διατάξεων της παραγράφου 5 του άρθρου 2 του Ν. 4336/2015 (μέρος Β), σημειώνουμε ότι: Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 -67 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. α) Στην Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου περιλαμβάνεται δήλωση εταιρικής διακυβέρνησης, η οποία παρέχει τα πληροφοριακά στοιχεία που ορίζονται στο άρθρο 152 του Ν.4548/2018. β) Κατά τη γνώμη μας η Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου έχει καταρτισθεί σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές απαιτήσεις των άρθρων 150-151 και 153-154 και της παραγράφου 1 (περιπτώσεις γ’ και δ’) του άρθρου 152 του Ν.4548/2018 και το περιεχόμενο αυτής αντιστοιχεί με τις συνημμένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις της χρήσης που έληξε την 31.12.2019. γ) Με βάση τη γνώση που αποκτήσαμε κατά το έλεγχό μας, για την εταιρεία «Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ» και το περιβάλλον της, δεν έχουμε εντοπίσει ουσιώδεις ανακρίβειες στην Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού της Συμβουλίου. 2. Συμπληρωματική Έκθεση προς την Επιτροπή Ελέγχου Η γνώμη μας επί των συνημμένων εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων είναι συνεπής με τη Συμπληρωματική Έκθεσή μας προς την Επιτροπή Ελέγχου της Εταιρείας, που προβλέπεται από το άρθρο 11 του κανονισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) αριθ. 537/2014. 3. Παροχή μη ελεγκτικών υπηρεσιών Δεν παρείχαμε στην Εταιρεία και τις θυγατρικές της μη ελεγκτικές υπηρεσίες που απαγορεύονται σύμφωνα με το άρθρο 5 του κανονισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) αριθ. 537/2014 ή λοιπές επιτρεπόμενες μη ελεγκτικές υπηρεσίες. 4. Διορισμός Ελεγκτή Διοριστήκαμε για πρώτη φορά ως Ορκωτοί Ελεγκτές Λογιστές της Εταιρείας με την από 27/06/2014 απόφαση της ετήσιας τακτικής γενικής συνέλευσης των μετόχων. Έκτοτε ο διορισμός μας έχει αδιαλείπτως ανανεωθεί για μια συνολική περίοδο 6 ετών με βάση τις κατ’ έτος λαμβανόμενες αποφάσεις της τακτικής γενικής συνέλευσης των. Αγ. Παρασκευή, 26 Ιουνίου 2020 Ο Ορκωτός Ελεγκτής Λογιστής BDO Ορκωτοί Ελεγκτές Α.Ε. Λ. Μεσογείων 449, Αγ. Παρασκευή ΑΜ ΣΟΕΛ: 173 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 Ιωάννης Β. Καλογερόπουλος ΑΜ ΣΟΕΛ: 10741 -68 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. Δ. ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Α. ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΜΕΛΩΝ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ....................................................................... 3 Β. ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ............................................................................ 4 Β1.ΔΗΛΩΣΗ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ................................................................................................ 23 Β2. ΕΠΕΞΗΓΗΜΑΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡ. 7 ΚΑΙ 8 ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 4 ΤΟΥ Ν.3556/2007. ...................... 55 Γ. Έκθεση Ανεξάρτητου Ορκωτού Ελεγκτή Λογιστή.......................................................................................... 61 Δ. ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ................................................................................................ 69 Κατάσταση Οικονομικής Θέσης .......................................................................................................................... 72 Κατάσταση Συνολικών Εσόδων ........................................................................................................................... 73 Ενοποιημένη Κατάσταση Μεταβολών Ιδίων Κεφαλαίων .................................................................................... 74 Κατάσταση Μεταβολών Ιδίων Κεφαλαίων Μητρικής Εταιρείας ........................................................................ 75 Καταστάσεις Ταμειακών Ροών ............................................................................................................................ 76 1. Πρόσθετα Στοιχεία και Πληροφορίες .......................................................................................................... 77 1.1 Γενικές Πληροφορίες ............................................................................................................................... 77 1.2 Πλαίσιο κατάρτισης των οικονομικών καταστάσεων .............................................................................. 77 1.3 Αλλαγές σε λογιστικές αρχές ................................................................................................................... 78 2. Βασικές λογιστικές αρχές ............................................................................................................................ 84 2.1 Ενοποίηση ................................................................................................................................................ 84 2.2 Ενοποίηση θυγατρικών Εξωτερικού ........................................................................................................ 86 2.3 Δομή του Ομίλου και μέθοδος ενοποίησης εταιρειών ............................................................................. 86 2.4 Λειτουργικοί τομείς .................................................................................................................................. 87 2.5 Αναγνώριση Εσόδων /Κόστους................................................................................................................ 87 2.5.1 2.5.2 2.6 2.7 2.8 2.9 2.10 2.11 2.12 2.13 2.14 2.15 2.16 2.17 Έσοδα............................................................................................................................... 87 Κόστος ............................................................................................................................. 89 Οι Επιδράσεις των Μεταβολών στις Τιμές Ξένου Συναλλάγματος ......................................................... 89 Φόρος Εισοδήματος και Αναβαλλόμενοι Φόροι ...................................................................................... 90 Ενσώματα πάγια ....................................................................................................................................... 91 Επενδύσεις σε ακίνητα ............................................................................................................................. 92 Υπεραξία .................................................................................................................................................. 93 Άυλα περιουσιακά στοιχεία...................................................................................................................... 93 Αποµείωση αξίας στοιχείων του ενεργητικού.......................................................................................... 94 Αποτίμηση θυγατρικών και συγγενών επιχειρήσεων ............................................................................... 94 Αποθέματα................................................................................................................................................ 94 Απαιτήσεις από πελάτες ........................................................................................................................... 95 Χρηματοοικονομικά μέσα ........................................................................................................................ 95 Ταµειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα ταμειακών διαθεσίμων ................................................................... 98 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 -69 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. 2.18 2.19 2.20 Μετοχικό κεφάλαιο .................................................................................................................................. 99 Δανεισµός ................................................................................................................................................. 99 Μισθώσεις ................................................................................................................................................ 99 2.20.1 2.20.2 2.21 Ως Μισθωτής: .................................................................................................................. 99 Ως εκμισθωτής ............................................................................................................... 100 Παροχές στο προσωπικό ........................................................................................................................ 100 2.21.1 2.21.2 Βραχυπρόθεσμες παροχές .............................................................................................. 100 Παροχές τερματισμού της απασχόλησης ....................................................................... 100 2.22 Κυβερνητικές επιχορηγήσεις .................................................................................................................. 101 2.23 Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις.................................................................................................... 101 2.24 Προβλέψεις ............................................................................................................................................. 102 2.25 Διανομή μερισμάτων .............................................................................................................................. 102 3. Παράγοντες χρηματοοικονομικού κινδύνου.............................................................................................. 102 Κίνδυνος αγοράς: ............................................................................................................................................... 102 Πιστωτικός κίνδυνος: ......................................................................................................................................... 104 Κίνδυνος ρευστότητας:....................................................................................................................................... 105 3.1 Διαχείριση κινδύνου κεφαλαίου ............................................................................................................. 105 3.2 Προσδιορισμός των εύλογων αξιών ....................................................................................................... 106 3.3 Σημαντικές λογιστικές εκτιμήσεις και κρίσεις της διοίκησης ................................................................ 107 4. Πληροφόρηση κατά τομέα......................................................................................................................... 111 4.1 Ανάλυση δραστηριότητας κατά επιχειρηματικό τομέα .......................................................................... 111 4.2 Ανάλυση εμπορικής δραστηριότητας κατά γεωγραφικό τομέα ............................................................. 113 4.3 Ανάλυση τομέα συμβάσεων κατασκευής έργων .................................................................................... 113 5. Πληροφορίες και αναλύσεις στις οικονομικές καταστάσεις ................................................................... 115 5.1 Ενσώματες Ακινητοποιήσεις .............................................................................................................. 115 5.2 Άυλα περιουσιακά στοιχεία................................................................................................................ 116 5.3 Υπεραξία ............................................................................................................................................ 118 5.4 Επενδύσεις σε ακίνητα ....................................................................................................................... 120 5.5 Επενδύσεις σε Θυγατρικές επιχειρήσεις ............................................................................................ 120 5.6 Λοιπές μακροπρόθεσμες απαιτήσεις .................................................................................................. 121 5.7 Αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση και υποχρέωση ...................................................................... 121 5.8 Αποθέματα.......................................................................................................................................... 122 5.9 Πελάτες και λοιπές απαιτήσεις ........................................................................................................... 122 5.10 Προκαταβολές .................................................................................................................................... 124 5.11 Μεταβατικοί λογαριασμοί .................................................................................................................. 124 5.12 Ταµειακά διαθέσιµα και ισοδύναµα................................................................................................... 125 5.13 Ίδια Κεφάλαια .................................................................................................................................... 125 5.14 Ανάλυση Αποθεματικών .................................................................................................................... 126 5.15 Δανειακές Υποχρεώσεις ..................................................................................................................... 126 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 -70 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. 5.16 5.17 5.18 5.19 5.20 5.21 5.22 5.23 5.24 5.25 Υποχρεώσεις παροχών προσωπικού λόγω εξόδου από την υπηρεσία ............................................... 128 Λοιπές Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις.............................................................................................. 129 Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις................................................................................................ 130 Μεταβατικοί λογαριασμοί .................................................................................................................. 130 Κύκλος Εργασιών ............................................................................................................................... 130 Ανάλυση Εξόδων ανά κατηγορία ....................................................................................................... 131 Λοιπά έσοδα και έξοδα εκμετάλλευσης ............................................................................................. 132 Αποτίμηση ενσώματων & άϋλων στοιχείων ...................................................................................... 133 Χρηματοοικονομικό Κόστος .............................................................................................................. 133 Φόρος εισοδήματος ............................................................................................................................ 133 5.26 Ταμιακές ροές από λειτουργικές δραστηριότητες .............................................................................. 135 6. Πρόσθετες πληροφορίες και διευκρινήσεις επί των ετήσιων οικονομικών καταστάσεων ........................ 136 6.1.1 6.1.2 6.1.3 6.1.4 6.1.5 Πληροφορίες σχετικά με ενδεχόμενες υποχρεώσεις ..................................................... 136 Ανέλεγκτες φορολογικά χρήσεις ................................................................................... 136 Πληροφορίες σχετικά με ενδεχόμενες απαιτήσεις......................................................... 137 Υφιστάμενα εμπράγματα βάρη ...................................................................................... 137 Δεσμεύσεις και συμβατικές υποχρεώσεις...................................................................... 137 7. Αριθμός απασχολούμενου προσωπικού και παροχές ................................................................................ 137 8. Ενδοεταιρικές συναλλαγές ........................................................................................................................ 139 9. Κέρδη ανά μετοχή...................................................................................................................................... 141 10. Μέρισμα ανά μετοχή .............................................................................................................................. 141 11. Γεγονότα μετά την ημερομηνία του Ισολογισμού .................................................................................. 142 12. Άλλες σημαντικές πληροφορίες ............................................................................................................. 142 E. Διαδικτυακός τόπος ανάρτησης της Ετήσιας Οικονομικής Έκθεσης ............................................................ 144 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 -71 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. Κατάσταση Οικονομικής Θέσης Ποσά σε € Ο ΟΜΙΛΟΣ 31/12/2019 ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ Μη κυκλοφορούντα Στοιχεία Ενεργητικού Ενσώματες Ακινητοποιήσεις Άυλα περιουσιακά στοιχεία Περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης Υπεραξία επιχείρησης Επενδύσεις σε ακίνητα Επενδύσεις Σε Θυγατρικές Επιχειρήσεις Λοιπές μακροπρόθεσμες απαιτήσεις Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις Κυκλοφορούν ενεργητικό Αποθέματα Πελάτες και λοιπές απαιτήσεις Προκαταβολές Μεταβατικοί λογαριασμοί Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα 31/12/2018 25.918.009 62.473 21.108.557 3.188.464 25.825.000 0 530.131 0 76.632.634 26.887.905 35.768 0 5.333.303 25.490.000 0 564.035 662.941 58.973.951 20.423.050 61.925 14.497.135 3.188.464 25.825.000 5.762.833 447.628 0 70.206.035 21.190.651 35.623 0 5.333.303 25.490.000 6.560.585 470.192 0 59.080.355 5.8 5.9 5.10 5.11 5.12 8.000.879 3.425.440 130.829 290.925 3.938.106 15.786.180 7.631.770 3.793.138 114.620 377.351 5.301.706 17.218.584 7.030.586 1.974.492 130.486 264.678 2.724.098 12.124.340 6.661.792 2.072.650 114.296 349.980 4.008.623 13.207.342 92.418.814 76.192.535 82.330.375 72.287.696 10.456.997 13.288.555 -785.848 3.796.384 23.363.640 12.065.765 13.288.555 -780.317 3.780.126 24.452.168 10.456.997 13.288.555 0 3.657.234 21.202.311 12.065.765 13.288.555 0 3.640.976 22.566.024 50.119.728 52.806.297 48.605.096 51.561.320 0 0 0 0 50.119.728 52.806.297 48.605.096 51.561.320 5.15 5.7 7.863.166 1.816.683 9.389.187 2.823.843 7.863.166 1.324.434 9.389.187 1.639.073 5.16 1.3 5.17 887.578 19.317.764 540.810 30.426.001 940.366 0 541.457 13.694.853 885.956 13.286.818 516.000 23.876.374 939.862 0 516.000 12.484.122 5.18 5.15 3.984.140 3.028.632 3.776.613 3.030.417 3.766.330 3.028.632 3.525.181 3.030.417 1.3 2.060.034 0 1.415.204 0 1.526.008 1.274.271 11.873.085 1.510.398 1.373.957 9.691.385 1.526.008 112.730 9.848.905 1.510.398 176.259 8.242.254 42.299.086 92.418.814 23.386.237 76.192.535 33.725.279 82.330.375 20.726.376 72.287.696 5.13 5.13 5.14 Δικαιώματα μειοψηφίας Σύνολο υποχρεώσεων Σύνολο ιδίων κεφαλαίων και υποχρεώσεων 31/12/2019 5.1 5.2 1.3 5.3 5.4 5.5 5.6 5.7 Σύνολο ιδίων κεφαλαίων αποδιδόμενα σε μετόχους μητρικής Σύνολο ιδίων κεφαλαίων ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις Μακροπρόθεσμες δανειακές υποχρεώσεις Αναβαλλόμενες φορολογικές υποχρεώσεις Υποχρεώσεις παροχών προσωπικού λόγω εξόδου από την υπηρεσία Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις από μισθώσεις Λοιπές μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις Σύνολο Μακροπροθέσμων Υποχρεώσεων Βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις Βραχυπρόθεσμες Δανειακές Υποχρεώσεις Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις πληρωτέες στην επόμενη χρήση από μισθώσεις Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις πληρωτέες στην επόμενη χρήση Μεταβατικοί λογαριασμοί παθητικού Σύνολο Βραχυπροθέσμων Υποχρεώσεων 31/12/2018 Σημείωση Σύνολο ενεργητικού ΙΔΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ Ίδια κεφάλαια αποδιδόμενα στους μετόχους Μετοχικό κεφάλαιο Υπέρ Το Άρτιο Συν/κες διαφ.οικονομικών εκμεταλλεύσεων εξωτ. Λοιπά αποθεματικά Κέρδη/ (ζημιές) εις νέον Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 5.15 5.19 Οι συνημμένες επεξηγηματικές σημειώσεις αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των οικονομικών καταστάσεων. Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 -72 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. Κατάσταση Συνολικών Εσόδων Ο ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε € 01.01 31.12.2019 Πωλήσεις Κόστος Πωληθέντων Μικτό Κέρδος Λοιπά έσοδα εκμετάλλευσης Σημείωση 5.20 5.21 Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 01.01 31.12.2018 01.01 31.12.2019 5.22 27.207.424 -13.152.466 14.054.958 969.328 Έξοδα διάθεσης 5.21 -11.000.777 -11.628.822 -9.383.776 -9.857.008 Έξοδα διοίκησης 5.21 -2.298.035 -2.331.725 -1.897.827 -1.933.022 Λοιπά έξοδα εκμετάλλευσης Αποτελέσματα εκμετάλλευσης 5.22 -152.255 1.573.220 -379.787 1.326.432 -158.045 1.088.636 -339.740 955.827 -2.144.839 0 -2.144.839 0 Απομείωση υπεραξίας Κέρδη /Ζημιές από αναπροσαρμογή περιουσιακών στοιχείων Χρηματοοικονομικό Κόστος Κέρδη/Ζημιές προ φόρων Φόρος εισοδήματος Κέρδη/Ζημιές μετά από φόρους 28.299.737 -13.545.024 14.754.713 912.053 01.01 31.12.2018 24.515.888 -12.780.698 11.735.190 793.093 25.272.786 -13.117.009 12.155.778 929.820 5.23 335.000 90.000 335.000 90.000 5.24 -1.258.736 -1.495.356 362.512 -1.132.843 -616.424 800.008 -143.186 656.822 -1.024.042 -1.745.246 337.217 -1.408.028 -587.858 457.968 -215.665 242.303 -1.132.843 0 -1.132.843 656.822 0 656.822 -1.408.028 0 -1.408.028 242.303 0 242.303 5.25 Κατανέμονται σε : Ιδιοκτήτες μητρικής Δικαιώματα μειοψηφίας Ο ΟΜΙΛΟΣ 01.01 31.12.2019 Καθαρά κέρδη/ζημιές περιόδου Λοιπά συνολικά εισοδήματα Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 01.01 31.12.2018 01.01 31.12.2019 01.01 31.12.2018 -1.132.843 656.822 -1.408.028 242.303 -5.531 5.178 0 0 -5.531 5.178 0 0 Λοιπά συνολικά εισοδήματα/(ζημιές) που μεταφέρονται στα αποτελέσματα Συναλλαγματικές διαφορές από μετατροπή εταιρειών εξωτερικού Σύνολο λοιπών συνολικών εισοδημάτων/(ζημιών) που μεταφέρονται στα αποτελέσματα Λοιπά συνολικά εισοδήματα/(ζημιές) που δεν μεταφέρονται στα αποτελέσματα Αναλογιστικά (κέρδη)/ζημιές Αναβαλλόμενος φόρος αναλογιστικών (κερδών)/ζημιών 83.151 50.089 83.151 50.089 -22.578 -24.041 -22.578 -24.041 Σύνολο λοιπών συνολικών εισοδημάτων/(ζημιών) που δεν μεταφέρονται στα αποτελέσματα 60.573 26.048 60.573 26.048 Λοιπά συνολικά έσοδα για την περίοδο μετά από φόρους 55.042 31.226 60.573 26.048 -1.077.801 688.048 -1.347.455 268.351 -1.077.801 688.048 -1.347.455 268.351 Συγκεντρωτικά συνολικά έσοδα για τη περίοδο μετά από φόρους Κατανέμονται σε : Ιδιοκτήτες μητρικής Δικαιώματα μειοψηφίας Βασικά κέρδη/ζημιές ανά μετοχή (ευρώ /μετοχή) 0 9. -0,0282 0,0163 0 0 -0,0350 0,0060 Οι συνημμένες επεξηγηματικές σημειώσεις αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των οικονομικών καταστάσεων . Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 -73 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. Ενοποιημένη Κατάσταση Μεταβολών Ιδίων Κεφαλαίων Αποδιδόμενα στους μετόχους της μητρικής Ποσά σε € Υπόλοιπα κατά την 1η Ιανουαρίου 2018, σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ Μετοχικό κεφάλαιο Υπέρ Το Άρτιο 12.065.765 13.288.555 Συναλλαγματικές διαφορές -785.495 Λοιπά αποθέματικα 3.768.748 12.065.765 13.288.555 -785.495 Δικαιώματα Μειοψηφίας 53.705.587 -461.199 -461.199 24.906.814 53.244.388 53.244.388 -1.126.138 -1.126.138 -1.126.138 11.378 -11.378 26.048 0 31.226 0 31.226 3.768.748 5.178 Καθαρά Αποτελέσματα Περιόδου 01.01 - 31.12.2018 0 Σύνολο -461.199 Μερίσματα Μεταφορά από υπόλοιπον εις νέον σε αποθεματικά Καθαρό εισόδημα καταχωρημένο απ' ευθείας στη καθαρή θέση Σύνολο 25.368.014 Επίδραση από ΔΠΧΑ 9 Αναπροσαρμοσμένα υπόλοιπα κατά την 1η Ιανουαρίου 2018, σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ Αποτελέσματα εις νέον 53.705.587 656.822 656.822 0 656.822 0 0 5.178 11.378 -454.646 -438.090 0 -438.090 Υπόλοιπο των Ιδίων Κεφαλαίων κατά την 31/12/2018 12.065.765 13.288.555 -780.317 3.780.126 24.452.168 52.806.297 0 52.806.297 Υπόλοιπα κατά την 1η Ιανουαρίου 2019, σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ 12.065.765 13.288.555 -780.317 3.780.126 24.452.169 52.806.298 0 52.806.298 16.258 -16.258 -1.608.769 0 Συνολικό Αναγνωριζόμενο Κέρδος/ζημιά Περιόδου Μεταβολή ιδίων Κεφαλαίων για την περίοδο 01.01 - 31.12.2019 Μείωση Μετοχικού Κεφαλαίου και επιστροφή κεφαλαίου με καταβολή μετρητών Μεταφορά από υπόλοιπον εις νέον σε αποθεματικά -1.608.769 Καθαρό εισόδημα καταχωρημένο απ' ευθείας στη καθαρή θέση -5.531 Καθαρά Αποτελέσματα Περιόδου 01.01 - 31.12.2019 Συνολικό Αναγνωριζόμενο Κέρδος/ζημιά Περιόδου Υπόλοιπο των Ιδίων Κεφαλαίων κατά την 31/12/2019 -1.608.769 0 60.573 55.042 -1.132.843 -1.132.843 0 -1.132.843 55.042 -1.608.769 0 -5.531 16.258 -1.088.528 -2.686.570 0 -2.686.570 10.456.997 13.288.555 -785.848 3.796.384 23.363.641 50.119.728 0 50.119.728 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 -74 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. Κατάσταση Μεταβολών Ιδίων Κεφαλαίων Μητρικής Εταιρείας Αποδιδόμενα στους μετόχους της μητρικής Ποσά σε € Υπόλοιπα κατά την 1η Ιανουαρίου 2018, σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ Μετοχικό κεφάλαιο Υπέρ Το Άρτιο 12.065.765 13.288.555 Λοιπά αποθέματικα 3.629.597 Επίδραση από ΔΠΧΑ 9 Αναπροσαρμοσμένα υπόλοιπα κατά την 1η Ιανουαρίου 2018, σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ 12.065.765 13.288.555 3.629.597 Μερίσματα Σύνολο 24.356.762 53.340.679 -921.572 -921.572 23.435.189 52.419.107 -1.126.138 -1.126.138 0 26.048 242.303 -857.787 Μεταφορά από υπόλοιπον εις νέον σε αποθεματικά Καθαρό εισόδημα καταχωρημένο απ' ευθείας στη καθαρή θέση Καθαρά Αποτελέσματα Περιόδου 01.01 - 31.12.2018 Συνολικό Αναγνωριζόμενο Κέρδος/ζημιά Περιόδου 0 0 11.378 -11.378 26.048 242.303 -869.165 Υπόλοιπο των Ιδίων Κεφαλαίων κατά την 31/12/2018 12.065.765 13.288.555 3.640.976 22.566.024 51.561.320 12.065.765 13.288.555 3.640.976 22.566.024 51.561.320 16.258 -16.258 -1.608.769 0 60.573 -1.408.028 -2.956.224 48.605.096 Υπόλοιπα κατά την 1η Ιανουαρίου 2019, σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ Μεταβολή ιδίων Κεφαλαίων για την περίοδο 01.01 - 31.12.2019 Μείωση Μετοχικού Κεφαλαίου και επιστροφή κεφαλαίου με καταβολή μετρητών Μεταφορά από υπόλοιπον εις νέον σε αποθεματικά 11.378 Αποτελέσματα εις νέον -1.608.769 Καθαρό εισόδημα καταχωρημένο απ' ευθείας στη καθαρή θέση Καθαρά Αποτελέσματα Περιόδου 01.01 - 31.12.2019 Συνολικό Αναγνωριζόμενο Κέρδος/ζημιά Περιόδου -1.608.769 0 16.258 60.573 -1.408.028 -1.363.713 Υπόλοιπο των Ιδίων Κεφαλαίων κατά την 31/12/2019 10.456.997 13.288.555 3.657.234 21.202.311 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 -75 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. Καταστάσεις Ταμειακών Ροών Ποσά σε € Ταμειακές ροές από λειτουργικές δραστηριότητες μείον: Καταβληθέντες τόκοι μείον: Καταβολές φόρου εισοδήματος Καθαρές ταμειακές ροές από λειτουργικές δραστηριότητες Ο ΟΜΙΛΟΣ Σημείωση 5.26 Ταμειακές ροές από επενδυτικές δραστηριότητες Αγορά ενσώματων και άϋλων παγίων περιουσιακών στοιχείων Πωλήσεις ενσώματων παγίων Μείωση μετοχικού κεφαλαίου θυγατρικής εταιρείας με καταβολή μετρητών στους μετόχους Τόκοι εισπραχθέντες Καθαρές ταμειακές ροές από επενδυτικές δραστηριότητες Ταμειακές ροές από χρηματοδοτικές δραστηριότητες Μείωση μετοχικού κεφαλαίου με επιστροφή στους μετόχους Εισπράξεις από εκδοθέντα / αναληφθέντα δάνεια Αποπληρωμή δανεισμού Εξοφλήσεις υποχρεώσεων από χρηματοδοτικές μισθώσεις (χρεολύσια) Μερίσματα πληρωθέντα Καθαρές Ταμειακές ροές από χρηματοδοτικές δραστηριότητες Καθαρή (μείωση)/ αύξηση στα ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα στην αρχή της χρήσης Επίδραση συναλλαγματικών διαφορών Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα στο τέλος της χρήσης 5.15 5.15 01.01 31.12.2019 5.410.674 (1.262.405) (5.526) 4.142.743 Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 01.01 01.01 31.12.2018 31.12.2019 3.542.498 3.661.894 (633.271) (1.023.125) (5.200) 0 2.904.028 2.638.770 01.01 31.12.2018 2.998.834 (597.234) 0 2.401.601 (223.648) 3.600 (171.191) 0 (180.897) 3.100 (159.537) 0 0 2.624 (217.423) 0 5.617 (165.573) 797.752 1.417 621.373 0 2.926 (156.611) (1.607.882) 0 (1.510.398) (2.165.742) 0 (5.284.022) 0 2.000.000 (3.485.328) 0 (966.243) (2.451.571) (1.607.882) 0 (1.510.398) (1.426.388) 0 (4.544.667) 0 2.000.000 (2.935.338) 0 (966.243) (1.901.581) (1.358.702) 5.301.706 (4.898) 3.938.106 286.884 5.006.575 8.247 5.301.706 (1.284.525) 4.008.623 0 2.724.098 343.409 3.665.214 0 4.008.623 Οι συνημμένες επεξηγηματικές σημειώσεις αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των οικονομικών καταστάσεων. Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 -76 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. 1. Πρόσθετα Στοιχεία και Πληροφορίες 1.1 Γενικές Πληροφορίες Οι οικονομικές καταστάσεις περιλαμβάνουν τις εταιρικές οικονομικές καταστάσεις της «Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ» με διακριτικό τίτλο Κ.Λ.Μ. Α.Ε. (η Εταιρεία), και τις ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις της Εταιρείας και των θυγατρικών της (ο Όμιλος) για την περίοδο που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς. Ο Όμιλος δραστηριοποιείται με την εκτέλεση πάσης φύσεως τεχνικών έργων, εργολαβικώς ή μη και με την αγορά, εισαγωγή, κατασκευή και εμπορία ειδών ένδυσης-υπόδησης, βρεφικών και παιδικών ειδών, παιχνιδιών, επίπλων, καλλυντικών και ειδών οικιακής χρήσεως. Η Εταιρεία έχει συσταθεί και είναι εγκατεστημένη στην Ελλάδα. Η έδρα της βρίσκεται στην οδό Ομήρου 2 και Τεό στον Δήμο Μοσχάτου-Ταύρου, Αθήνα και το τηλέφωνό της είναι 210-4821186. Η ηλεκτρονική διεύθυνση της Εταιρείας είναι www.klmate.gr . Οι μετοχές της Εταιρείας διαπραγματεύονται στο Χρηματιστήριο Αθηνών. Οι εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις για την χρήση 2019 έχουν εγκριθεί από το Δ.Σ. της Εταιρείας την 25/6/2020 και υπόκεινται σε οριστική έγκριση από την Ετήσια Τακτική Γενική Συνέλευση των Μετόχων. 1.2 Πλαίσιο κατάρτισης των οικονομικών καταστάσεων Οι οικονομικές καταστάσεις έχουν καταρτισθεί από τη διοίκηση με βάση τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (ΔΠΧΑ) συμπεριλαμβανομένων και των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων (ΔΛΠ) όπως έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση καθώς και τις ερμηνείες των ΔΠΧΠ που είχαν εκδοθεί από τη Διεθνή Επιτροπή Διεθνών Λογιστικών Προτύπων (IASB). Οι οικονομικές καταστάσεις έχουν συνταχθεί με βάση την αρχή του ιστορικού κόστους, όπως αυτή τροποποιείται με την αναπροσαρμογή συγκεκριμένων στοιχείων ενεργητικού και παθητικού σε τρέχουσες αξίες, την αρχή της συνέχισης της δραστηριότητας και είναι σύμφωνες με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς. Η σύνταξη οικονομικών καταστάσεων σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ απαιτεί την χρήση λογιστικών εκτιμήσεων και κρίσης της διοίκησης κατά την εφαρμογή των λογιστικών αρχών του Ομίλου. Οι Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 -77 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. περιοχές στις οποίες χρησιμοποιήθηκαν σημαντικές παραδοχές και εκτιμήσεις αναφέρονται στη σημείωση 3.3. 1.3 Αλλαγές σε λογιστικές αρχές Νέα Λογιστικά Πρότυπα, τροποποιήσεις προτύπων και Διερμηνείες που εφαρμόστηκαν στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις ΔΛΠ / ΔΠΧΑ Ημερομηνία εφαρμογής ΔΠΧΑ 16 «Μισθώσεις» 1 Ιανουαρίου 2019 ΕΔΔΠΧΑ 23 «Αβεβαιότητα σε θέματα φορολογίας εισοδήματος» 1 Ιανουαρίου 2019 ΔΠΧΑ 9 (Τροποποίηση) «Δικαιώματα πρόωρης αποπληρωμής με καταβολή αρνητικής ποινής εξόφλησης» 1 Ιανουαρίου 2019 ΔΛΠ 28 (Τροποποίηση) «Μακροπρόθεσμες επενδύσεις σε συγγενείς και κοινοπραξίες» 1 Ιανουαρίου 2019 Ετήσιες βελτιώσεις στα ΔΠΧΑ (Κύκλος 2015 – 2017) (ΔΠΧΑ 3 «Συνενώσεις επιχειρήσεων», ΔΠΧΑ 11 «Από κοινού συμφωνίες», ΔΛΠ 12 «Φόροι εισοδήματος», ΔΛΠ 23 «Κόστος δανεισμού») 1 Ιανουαρίου 2019 ΔΛΠ 19 (Τροποποίηση) «Τροποποίηση σχεδίου καθορισμένων παροχών, Περικοπή ή Διακανονισμός» 1 Ιανουαρίου 2019 Από τις παραπάνω τροποποιήσεις, μόνο το ΔΠΧΑ 16 οδήγησε σε σημαντικές μεταβολές στις εφαρμοζόμενες λογιστικές πολιτικές. Οι λοιπές τροποποιήσεις, είτε δεν επηρεάζουν σημαντικά, είτε δεν είναι σχετικές με τις εργασίες του Ομίλου. 1. Αλλαγές σε λογιστικές πολιτικές ΔΠΧΑ 16 Μισθώσεις Το ΔΠΧΑ 16 αντικατέστησε το ΔΛΠ 17 «Μισθώσεις» και την ΕΔΔΠΧΑ 4 «Προσδιορισμός των συμφωνιών που περιέχουν μίσθωση». Το πρότυπο εισάγει τις αρχές για την αναγνώριση, επιμέτρηση, παρουσίαση και γνωστοποίηση των μισθώσεων και απαιτεί από τον μισθωτή να αναγνωρίζει όλες τις μισθώσεις με ένα ενιαίο μοντέλο στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις, δίνοντας το δικαίωμα εξαίρεσης βραχυπρόθεσμών μισθώσεων και Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 -78 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. μισθώσεων χαμηλής αξίας. Η λογιστική αντιμετώπιση των μισθώσεων για τους εκμισθωτές παραμένει ίδια με αυτή του ΔΛΠ 17. Οι εκμισθωτές θα συνεχίσουν να ταξινομούν τις μισθώσεις σε λειτουργικές, ή χρηματοοικονομικές, χρησιμοποιώντας αρχές παρόμοιες με αυτές του ΔΛΠ 17. Ο Όμιλος και η Εταιρεία δεν επηρεάστηκαν από την υιοθέτηση του ΔΠΧΑ 16, στις περιπτώσεις που είναι εκμισθωτές. Μέθοδος μετάβασης και πρακτικές διευκολύνσεις που εφαρμόστηκαν Ο Όμιλος και η Εταιρεία εφάρμοσε το ΔΠΧΑ 16, χρησιμοποιώντας την απλοποιημένη μέθοδο μετάβασης, εφαρμόζοντας αναδρομικά το πρότυπο με τη σωρευτική επίδραση της εφαρμογής του να αναγνωρίζεται την 1η Ιανουαρίου 2019, χωρίς αναπροσαρμογή των συγκριτικών μεγεθών. Ο Όμιλος επέλεξε να χρησιμοποιήσει την πρακτική διευκόλυνση της χρήσης των προηγούμενων αξιολογήσεων, οι οποίες έγιναν κατά την εφαρμογή του ΔΛΠ 17 και της Διερμηνείας ΕΔΔΠΧΑ 4, ώστε να προσδιοριστεί εάν μία σύμβαση περιέχει μίσθωση. Ο ορισμός της μίσθωσης σύμφωνα με το ΔΠΧΑ 16 εφαρμόστηκε σε νέες συμβάσεις ή μεταβολές υφισταμένων μετά την 1 Ιανουαρίου 2019. Κατά την πρώτη εφαρμογή του ΔΠΧΑ 16, ο Όμιλος χρησιμοποίησε τις ακόλουθες πρακτικές διευκολύνσεις που επιτρέπονται από το πρότυπο: Χρήση ενός ενιαίου προεξοφλητικού επιτοκίου σε χαρτοφυλάκιο μισθώσεων με παρόμοια χαρακτηριστικά. Εξαίρεση των αρχικών άμεσων δαπανών για την επιμέτρηση των δικαιωμάτων χρήσης των παγίων περιουσιακών στοιχείων κατά την ημερομηνία της πρώτης εφαρμογής. Χρήση των προηγούμενων αξιολογήσεων για την ύπαρξη επαχθών μισθώσεων. Χρήση του λογιστικού χειρισμού των λειτουργικών μισθώσεων για μισθώσεις που έχουν διάρκεια μικρότερή των 12 μηνών αρχής γενομένης από την 1η Ιανουαρίου 2019. Επιπλέον, ο Όμιλος επέλεξε να χρησιμοποιεί τις εξαιρέσεις αναγνώρισης του προτύπου για τα συμβόλαια μισθώσεων τα οποία, κατά την ημερομηνία έναρξής τους, έχουν διάρκεια 12 μήνες ή λιγότερο και δεν περιλαμβάνουν δικαίωμα εξαγοράς (βραχυπρόθεσμες μισθώσεις), καθώς και για τις μισθώσεις παγίων μη σημαντικής αξίας (πάγια μη σημαντικής αξίας), για παράδειγμα μικρά έπιπλα γραφείου ή εξοπλισμό πληροφοριακών συστημάτων. Ο Όμιλος αναγνώρισε συμβάσεις μίσθωσης για καταστήματα και οχήματα που πριν αναγνωρίζονταν ως λειτουργικές. Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 -79 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. Οι υποχρεώσεις μίσθωσης υπολογίστηκαν στην παρούσα αξία των εναπομεινάντων μισθωμάτων, που προεξοφλήθηκαν με το διαφορικό επιτόκιο δανεισμού της 1 Ιανουαρίου 2019. Το διαφορικό επιτόκιο δανεισμού είναι το κόστος που ο μισθωτής θα όφειλε να πληρώσει για να δανειστεί το απαραίτητο κεφάλαιο, ώστε να αποκτήσει ένα στοιχείο παρόμοιας αξίας με το μισθωμένο στοιχείο ενεργητικού, σε ένα παρόμοιο οικονομικό περιβάλλον και με παρόμοιους όρους και υποθέσεις. το διαφορικό επιτόκιο δανεισμού που εφαρμόστηκε ήταν 3,5%. Η αλλαγή της λογιστικής πολιτικής επηρέασε τα ακόλουθα στοιχεία της κατάστασης οικονομικής θέσης του Ομίλου και της Εταιρίας την 1η Ιανουαρίου 2019 ως εξής: Αρχική αναγνώριση δικαιωμάτων χρήσης περιουσιακών στοιχείων ποσού € 25.602.115 για τον Όμιλο και € 16.776.286 για την Εταιρεία αντίστοιχα. Αρχική αναγνώριση χρηματοδοτικών υποχρεώσεων δικαιώματος χρήσης παγίων ποσού € 25.602.115 για τον Όμιλο και € 16.776.286 για την Εταιρεία αντίστοιχα. Τα αναγνωρισμένα δικαιώματα χρήσης των περιουσιακών στοιχείων του ενεργητικού σχετίζονται με τις παρακάτω κατηγορίες παγίων για τον Όμιλο και την Εταιρεία : ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΜΕ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΧΡΗΣΗΣ ΟΜΙΛΟΣ Κόστος Υπόλοιπο 01.01.19 Προσθήκες /(Μειώσεις) Απόσβεση Διαγραφή περιουσιακών στοιχ. Συναλλαγματικές διαφορές Υπόλοιπο 31.12.19 Κτίρια Μεταφορικά Μέσα 25.580.154 -1.496.944 2.430.442 -458.604 124.919 21.069.245 21.962 21.850 4.499 0 0 39.312 Σύνολο Περιουσιακών Στοιχείων 25.602.115 -1.475.094 2.434.941 -458.604 124.919 21.567.161 ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΜΕ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΧΡΗΣΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Κόστος Υπόλοιπο 01.01.19 Προσθήκες /(Μειώσεις) Απόσβεση Υπόλοιπο 31.12.19 Κτίρια 16.754.324 -669.725 1.626.777 14.457.823 Μεταφορικά Σύνολο Περιουσιακών Μέσα Στοιχείων 21.962 21.850 4.499 39.312 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 16.776.286 -647.876 1.631.275 14.497.135 -80 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. Στην κατάσταση αποτελεσμάτων περιλαμβάνονται αποσβέσεις που αφορούν τα δικαιώματα χρήσης ποσού € 1.631.275 για την Εταιρεία και € 2.434.941 για τον Όμιλο και χρηματοοικονομικά έξοδα που αφορούν τις υποχρεώσεις μισθώσεων ποσού € 479.606 για την Εταιρεία και € 701.539 για τον Όμιλο. Λογιστική πολιτική μισθώσεων μετά την 1 Ιανουαρίου 2019 Από την 1η Ιανουαρίου 2019, οι μισθώσεις αναγνωρίζονται στην κατάσταση οικονομικής θέσης ως ένα δικαίωμα χρήσης στοιχείου του ενεργητικού και μία υποχρέωση μίσθωσης, την ημερομηνία που το μισθωμένο πάγιο καθίσταται διαθέσιμο για χρήση εκτός από Βραχυπρόθεσμες μισθώσεις και Μισθώσεις παγίων μη σημαντικής αξίας Οι υποχρεώσεις μίσθωσης υπολογίζονται αρχικά στην παρούσα αξία των μισθωμάτων, που δεν καταβλήθηκαν στην έναρξη της μίσθωσης. Προεξοφλούνται με το τεκμαρτό επιτόκιο της μίσθωσης ή, εάν αυτό το επιτόκιο δεν μπορεί να προσδιορισθεί από τη σύμβαση, με το διαφορικό επιτόκιο δανεισμού (IBR). Το διαφορικό επιτόκιο δανεισμού είναι το κόστος που ο μισθωτής θα όφειλε να πληρώσει για να δανειστεί το απαραίτητο κεφάλαιο, ώστε να αποκτήσει ένα στοιχείο παρόμοιας αξίας με το μισθωμένο στοιχείο ενεργητικού, σε ένα παρόμοιο οικονομικό περιβάλλον και με παρόμοιους όρους και υποθέσεις. Οι υποχρεώσεις μισθώσεων περιλαμβάνουν την καθαρή παρούσα αξία των: Σταθερών μισθωμάτων (συμπεριλαμβανομένου και των «κατ’ ουσίαν» σταθερών μισθωμάτων) Μεταβλητών μισθωμάτων, που εξαρτώνται από κάποιον δείκτη Υπολειμματικής αξίας, που αναμένεται να πληρωθεί Τιμής εξάσκησης ενός δικαιώματος αγοράς, εάν ο εκμισθωτής είναι σχεδόν σίγουρος ότι θα εξασκήσει το δικαίωμα Κυρώσεων λήξης μιας μίσθωσης, εάν ο εκμισθωτής επιλέξει αυτό το δικαίωμα Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 -81 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. Τα δικαιώματα χρήσης στοιχείων του ενεργητικού αρχικά επιμετρούνται στο κόστος τους, και στη συνέχεια μειώνονται κατά το ποσό της συσσωρευμένης απόσβεσης και της απομείωσης. Τέλος, προσαρμόζονται σε συγκεκριμένες επαναμετρήσεις της αντίστοιχης υποχρέωσης μίσθωσης. Η αρχική επιμέτρηση των δικαιωμάτων χρήσης στοιχείων του ενεργητικού αποτελείται από: Το ποσό της αρχικής επιμέτρησης της υποχρέωσης μίσθωσης Τις πληρωμές μισθώσεων που έγιναν την ημερομηνία έναρξης ή πριν από αυτήν, μειωμένες κατά το ποσό των προσφερόμενων εκπτώσεων ή άλλων κινήτρων. Τις αρχικές δαπάνες, που είναι άμεσα συνδεδεμένες με το μίσθιο Τα κόστη αποκατάστασης Κάθε μίσθωμα κατανέμεται ανάμεσα στην υποχρέωση μίσθωσης και τον τόκο, ο οποίος χρεώνεται στα αποτελέσματα σε όλη τη διάρκεια της μίσθωσης, ώστε να επιτυγχάνεται ένα σταθερό επιτόκιο για το υπόλοιπο της χρηματοοικονομικής υποχρέωσης σε κάθε περίοδο. Το δικαίωμα χρήσης περιουσιακού στοιχείου του ενεργητικού αποσβένεται στη μικρότερη περίοδο μεταξύ της ωφέλιμης ζωής του στοιχείου ή της διάρκειας μίσθωσής του, με σταθερή μέθοδο. Οι υποχρεώσεις μισθώσεων αναπροσαρμόζονται στην περίπτωση που τα μισθώματα μεταβάλλονται λόγω μεταβολής κάποιου δείκτη ή μεταβολής στην διάρκεια της μίσθωσης. ΕΔΔΠΧΑ 23 «Αβεβαιότητα σε θέματα φορολογίας εισοδήματος» Η ΕΔΔΠΧΑ 23 παρέχει καθοδήγηση σχετικά με τη λογιστικοποίηση των τρεχουσών και αναβαλλόμενων φορολογικών υποχρεώσεων και απαιτήσεων σε περιστάσεις όπου υπάρχει αβεβαιότητα ως προς την φορολογική μεταχείριση συγκεκριμένων θεμάτων. Η Διερμηνεία απαιτεί ο Όμιλος: Να εξετάσει κατά πόσο οι αβέβαιοι φορολογικοί χειρισμοί πρέπει να εξετάζονται ξεχωριστά ή μαζί ως ομάδα, με βάση την προσέγγιση η οποία παρέχει καλύτερες προβλέψεις για την επίλυση. Να καθορίσει εάν είναι πιθανό οι φορολογικές αρχές να αποδεχθούν την αβέβαιη φορολογική μεταχείριση, και Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 -82 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. Εάν δεν είναι πιθανό να γίνει αποδεκτή η αβέβαιη φορολογική μεταχείριση, να επιμετρήσει τη φορολογική αβεβαιότητα με βάση το πιθανότερο ποσό ή την αναμενόμενη αξία, ανάλογα με τη μέθοδο που προβλέπει καλύτερα την επίλυση της αβεβαιότητας. Η υιοθέτηση του προτύπου δεν επηρέασε τις οικονομικές καταστάσεις του Ομίλου και της Εταιρείας. Λογιστικά Πρότυπα, τροποποιήσεις προτύπων και Διερμηνείες που εφαρμόζονται υποχρεωτικά σε μεταγενέστερες περιόδους Ημερομηνία εφαρμογής ΔΛΠ / ΔΠΧΑ Τροποποιήσεις αναφορών στο Πλαίσιο Κατάρτισης χρηματοοικονομικών καταστάσεων (έκδοση 29 Μαρτίου 2018) Τροποποιήσεις στο ΔΠΧΑ 3 Συνενώσεις Επιχειρήσεων (έκδοση 22 Οκτωβρίου 2018) Τροποποιήσεις στο ΔΛΠ 1 και το ΔΛΠ 8: Ορισμός Σημαντικότητας (έκδοση 31 Οκτωβρίου 2018) 1 Ιανουαρίου 2020 1 Ιανουαρίου 2020 1 Ιανουαρίου 2020 Τροποποιήσεις στο ΔΠΧΑ 9, ΙΑΣ 39 & ΔΠΧΑ 7: Interest Rate Benchmark Reform) (έκδοση 26 Σεπτεμβρίου 2019) 1 Ιανουαρίου 2020 ΔΠΧΑ 17 «Ασφαλιστήριες Συμβάσεις 1 Ιανουαρίου 2021 Τροποποιήσεις στο ΔΛΠ 1: Κατηγοριοποίηση Υποχρεώσεων μεταξύ Βραχυπρόθεσμων και Μακροπρόθεσμων (έκδοση 23 1 Ιανουαρίου 2022 Ιανουαρίου 2020) Δεν αναμένεται, οι τροποποιήσεις που εφαρμόζονται υποχρεωτικά σε μεταγενέστερες περιόδους, να έχουν σημαντική επίπτωση στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις της Εταιρείας και του Ομίλου. Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 -83 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. 2. Βασικές λογιστικές αρχές Οι λογιστικές αρχές βάσει των οποίων συντάσσονται οι συνημμένες οικονομικές καταστάσεις και τις οποίες συστηματικά εφαρμόζει η Εταιρεία και ο Όμιλος είναι οι ακόλουθες: 2.1 Ενοποίηση Θυγατρικές: Οι θυγατρικές του Ομίλου είναι νομικά πρόσωπα για τα οποία ο Όμιλος έχει την δυνατότητα να διαμορφώνει τις πολιτικές λειτουργικής και οικονομικής φύσεως συνήθως σε συνδυασμό με συμμετοχή στο μετοχικό κεφάλαιο με δικαίωμα ψήφου πέραν του 50%. Η ύπαρξη και η επίδραση των δικαιωμάτων ψήφου που μπορούν να εξασκηθούν ή να μετατραπούν συνεκτιμούνται για να τεκμηριωθεί ότι ο Όμιλος ελέγχει ένα νομικό πρόσωπο. Οι θυγατρικές ενοποιούνται πλήρως από την ημερομηνία κατά την οποία ο έλεγχος μεταβιβάζεται στον Όμιλο. Εξαιρούνται της ενοποίησης από την ημερομηνία που ο έλεγχος παύει να υφίσταται. Η λογιστική μέθοδος της απόκτησης χρησιμοποιείται για την λογιστικοποίηση της απόκτησης θυγατρικών από τον Όμιλο. Το κόστος εξαγοράς υπολογίζεται ως η εύλογη αξία των περιουσιακών στοιχείων που εκχωρούνται, των υποχρεώσεων που έχουν αναληφθεί ή υφίστανται και των χρηματοοικονομικών προϊόντων που έχουν εκδοθεί κατά την ημερομηνία της συναλλαγής. Τα έξοδα που σχετίζονται με την εξαγορά καταχωρούνται στα αποτελέσματα. Τα περιουσιακά στοιχεία που έχουν αποκτηθεί, οι υποχρεώσεις και οι ενδεχόμενες υποχρεώσεις που έχουν αναληφθεί σε ένα επιχειρησιακό συνδυασμό αρχικά αναγνωρίζονται στην εύλογη αξία τους κατά την ημερομηνία της εξαγοράς. Κατά περίπτωση ο Όμιλος αναγνωρίζει την αξία του ποσοστού δικαιωμάτων μειοψηφίας είτε στην εύλογη αξία του ή ως ποσοστό των μειοψηφούντων μετόχων επί των καθαρών περιουσιακών στοιχείων που αποκτήθηκαν. Η διαφορά μεταξύ του κόστους απόκτησης, του ποσοστού δικαιωμάτων μειοψηφίας πλέον της εύλογης αξίας κατά την ημερομηνία εξαγοράς προηγούμενου ποσοστού συμμετοχής και του μεριδίου του Ομίλου στα καθαρά περιουσιακά στοιχεία που αποκτήθηκαν καταγράφεται σαν υπεραξία. Εάν αυτό είναι μικρότερο από την εύλογη αξία των καθαρών περιουσιακών στοιχείων που αποκτήθηκαν, η διαφορά καταχωρείται απ’ ευθείας στα αποτελέσματα. Συναλλαγές μεταξύ εταιρειών του ομίλου και μη πραγματοποιηθέντα κέρδη που σχετίζονται με συναλλαγές μεταξύ εταιρειών του Ομίλου απαλείφονται. Μη πραγματοποιηθείσες ζημίες επίσης απαλείφονται. Οι λογιστικές αρχές των θυγατρικών εταιρειών έχουν τροποποιηθεί όπου ήταν αναγκαίο Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 -84 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. για να συμφωνούν με τις λογιστικές αρχές του Ομίλου. Στις οικονομικές καταστάσεις της μητρικής, οι επενδύσεις στις θυγατρικές εταιρείες αποτιμώνται στο κόστος κτήσης τους μείον κάθε σωρευμένη ζημιά από μείωση της αξίας τους. Συγγενείς: Συγγενείς είναι οι επιχειρήσεις στις οποίες ο όμιλος έχει τη δυνατότητα να ασκήσει σημαντική επιρροή και δεν αποτελούν ούτε θυγατρικές ούτε δικαιώματα σε κοινοπραξία. Σημαντική επιρροή είναι η εξουσία να συμμετάσχει στις αποφάσεις που αφορούν τις αποφάσεις για τις οικονομικές και επιχειρηματικές πολιτικές της εκδότριας, αλλά όχι ο έλεγχος σε αυτές τις πολιτικές. Σημαντική επιρροή συνήθως υπάρχει όταν ο Όμιλος κατέχει ποσοστό μεταξύ 20% με 50% των δικαιωμάτων ψήφου μέσω κυριότητας μετοχών ή μέσω άλλου είδους συμφωνίας. Οι επενδύσεις σε συγγενείς επιχειρήσεις αναγνωρίζονται αρχικά στο κόστος ενώ για σκοπούς ενοποίησης χρησιμοποιείται η μέθοδος της καθαρής θέσης. Η υπεραξία περιλαμβάνεται στη λογιστική αξία (κόστος) της επένδυσης και ελέγχεται για απομείωση σαν μέρος της επένδυσης. Όταν μια οικονομική οντότητα του Ομίλου συναλλάσσεται με μια συγγενή επιχείρηση του Ομίλου, τα τυχόν διεταιρικά κέρδη και οι ζημιές απαλείφονται κατά το ποσοστό συμμετοχής του Ομίλου στη σχετική συγγενή επιχείρηση. Όλες οι μετέπειτα μεταβολές στο ποσοστό συμμετοχής στην καθαρή θέση της συγγενούς επιχείρησης αναγνωρίζονται στη λογιστική αξία της επένδυσης του ομίλου. Μεταβολές οι οποίες προκύπτουν από τα κέρδη ή τις ζημιές των συγγενών επιχειρήσεων καταχωρούνται στην ενοποιημένη κατάσταση αποτελεσμάτων. Μεταβολές οι οποίες έχουν απευθείας αναγνωριστεί στα ίδια κεφάλαια των συγγενών επιχειρήσεων αναγνωρίζονται στα ενοποιημένα ίδια κεφάλαια του ομίλου. Οποιεσδήποτε μεταβολές που αναγνωρίζονται απευθείας στα ίδια κεφάλαια και δεν σχετίζονται με αποτέλεσμα, όπως για παράδειγμα η διανομή μερισμάτων ή άλλες συναλλαγές με τους μετόχους της συγγενούς επιχείρησης, καταχωρούνται έναντι της λογιστικής αξίας της συμμετοχής. Καμιά επίδραση στο καθαρό αποτέλεσμα ή στα ίδια κεφάλαια δεν αναγνωρίζεται στο πλαίσιο αυτών των συναλλαγών. Όταν το μερίδιο ζημιών του ομίλου σε μια συγγενή επιχείρηση ισούται ή υπερβαίνει τη λογιστική αξία της επένδυσης, συμπεριλαμβανομένων και οποιοδήποτε άλλων μη εξασφαλισμένων απαιτήσεων, ο Όμιλος δεν αναγνωρίζει περαιτέρω ζημιές, εκτός κι αν ο όμιλος έχει επιβαρυνθεί με δεσμεύσεις ή έχει προβεί σε πληρωμές για λογαριασμό της συγγενούς επιχείρησης. Οι λογιστικές πολιτικές των συνδεδεμένων επιχειρήσεων μεταβάλλονται όπου κρίνεται απαραίτητο προκειμένου να είναι συνεπείς με τις πολιτικές που υιοθετούνται από τον Όμιλο. Στις οικονομικές καταστάσεις της μητρικής, οι επενδύσεις στις Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 -85 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. συγγενείς εταιρείες αποτιμώνται, σύμφωνα με το ΔΛΠ 28, στο κόστος κτήσης τους μείον κάθε σωρευμένη ζημιά από μείωση της αξίας τους. 2.2 Ενοποίηση θυγατρικών Εξωτερικού Η μετατροπή των οικονομικών καταστάσεων των εταιρειών του Ομίλου (καμία εκ των οποίων δεν έχει νόμισμα υπερπληθωριστικής οικονομίας – άρα δεν εφαρμόζεται το ΔΛΠ 29 «Χρηματοοικονομική πληροφόρηση σε υπερπληθωριστικές οικονομίες»), οι οποίες έχουν διαφορετικό λειτουργικό νόμισμα από το νόμισμα παρουσίασης του Ομίλου ως εξής: Α) Τα περιουσιακά στοιχεία και οι υποχρεώσεις μετατρέπονται με τις ισοτιμίες που ισχύουν την ημερομηνία του Ισολογισμού. Β) Τα έσοδα και τα έξοδα μετατρέπονται με τις μέσες ισοτιμίες της περιόδου, εκτός εάν η μέση ισοτιμία δεν είναι λογική προσέγγιση της συσσωρευμένης επίδρασης των ισοτιμιών που ισχύουν τις ημερομηνίες των συναλλαγών, στην οποία περίπτωση τα έσοδα και έξοδα μετατρέπονται με τις ισοτιμίες που ισχύουν τις ημερομηνίες των συναλλαγών και Γ) Οι προκύπτουσες συναλλαγματικές διαφορές καταχωρούνται σε αποθεματικό των Ιδίων Κεφαλαίων και μεταφέρονται στα αποτελέσματα με την πώληση των επιχειρήσεων αυτών. 2.3 Δομή του Ομίλου και μέθοδος ενοποίησης εταιρειών Στις ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις περιλαμβάνονται εκτός από τη μητρική εταιρεία, οι κάτωθι εταιρείες: ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΟΜΙΛΟΥ Επωνυμία Χώρα Εγκατάστασης Ισοδύναµο % Συµµετοχής Σχέση που υπαγόρευσε την ενοποίηση Μέθοδος Ενοποίησης Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ - Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΕΜΠΟΡΙΚΗ-ΤΕΧΝΙΚΗ ΑΕ ΕΛΛΑΔΑ Μητρική - - Κ.Λ.Μ. Α.Τ.Ε. ΕΛΛΑΔΑ 100,00% Άμεση Ολική Ενοποίηση SYSMEROM COM SRL ΡΟΥΜΑΝΙΑ 100,00% Άμεση Ολική Ενοποίηση KLM BULGARIA EOOD ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ 100,00% Άμεση Ολική Ενοποίηση KLMS COM DOOEL ΣΚΟΠΙΑ 100,00% Άμεση Ολική Ενοποίηση KLSAL LTD ΑΛΒΑΝΙΑ 100,00% Άμεση Ολική Ενοποίηση ΣΕΡΒΙΑ 100,00% Άμεση Ολική Ενοποίηση KLSER COMMERCE LTD Την 15/01/2019 διαγράφηκε οριστικά από το μητρώο εμπορικών εταιρειών της Μολδαβίας η 100% θυγατρική εταιρεία με την επωνυμία KLMOL, με έδρα την Μολδαβία. Η εταιρεία δεν παρουσίασε ποτέ δραστηριότητα. Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 -86 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. 2.4 Λειτουργικοί τομείς Το Διοικητικό Συμβούλιο αποτελεί τον επικεφαλής λήψης επιχειρηματικών αποφάσεων. Η Διοίκηση του Ομίλου καθορίζει τις δραστηριότητες του ομίλου στους ακόλουθους τρεις λειτουργικούς τομείς: Εμπορικός τομέας Κατασκευαστικός τομέας Ενεργειακός τομέας 2.5 Αναγνώριση Εσόδων /Κόστους 2.5.1 Έσοδα Το ΔΠΧΑ 15 αντικαθιστά το ΔΛΠ 11 «Συμβάσεις κατασκευής», ΔΛΠ 18 «Έσοδα» και όλες τις σχετικές διερμηνείες για έσοδα από συμβόλαια με πελάτες, εκτός αν αυτά τα συμβόλαια εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής άλλων προτύπων. Το νέο πρότυπο καθιερώνει ένα μοντέλο πέντε βημάτων για τον προσδιορισμό των εσόδων από συμβάσεις με πελάτες. Σύμφωνα με το ΔΧΠΑ 15, τα έσοδα αναγνωρίζονται στο ποσό, το οποίο μία οικονομική οντότητα αναμένει να δικαιούται ως αντάλλαγμα για τη μεταβίβαση των αγαθών ή των υπηρεσιών σε έναν πελάτη. Επίσης, το πρότυπο ορίζει τη λογιστική παρακολούθηση των επιπρόσθετων εξόδων για την ανάληψη μιας σύμβασης και των άμεσων εξόδων που απαιτούνται για την ολοκλήρωση της σύμβασης αυτής. Έσοδο ορίζεται το ποσό το οποίο μία οικονομική οντότητα αναμένει να δικαιούται ως αντάλλαγμα για τα αγαθά ή τις υπηρεσίες που μεταβίβασε σε έναν πελάτη, εκτός από τα ποσά που εισπράττονται για λογαριασμό τρίτων (φόρος προστιθέμενης αξίας, λοιποί φόροι επί των πωλήσεων). Τα μεταβλητά ποσά περιλαμβάνονται στο τίμημα και υπολογίζονται είτε με τη μέθοδο της «αναμενόμενης αξίας», είτε με τη μέθοδο του «πιο πιθανού ποσού». Μια οικονομική οντότητα αναγνωρίζει έσοδα όταν (ή καθώς) ικανοποιεί την υποχρέωση εκτέλεσης μιας σύμβασης, μεταβιβάζοντας τα αγαθά ή τις υπηρεσίες που έχει υποσχεθεί στον πελάτη. Ο πελάτης αποκτά τον έλεγχο του αγαθού ή της υπηρεσίας, εάν έχει τη δυνατότητα να κατευθύνει τη χρήση και να αντλεί ουσιαστικά όλα τα οικονομικά οφέλη από αυτό το αγαθό ή την υπηρεσία. Ο έλεγχος μεταβιβάζεται κατά τη διάρκεια μιας περιόδου ή σε μια συγκεκριμένη χρονική στιγμή. Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 -87 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. Τα έσοδα από την πώληση αγαθών αναγνωρίζονται όταν ο έλεγχος του αγαθού μεταφέρεται στον πελάτη, συνήθως με την παράδοσή του, και δεν υπάρχει καμία ανεκπλήρωτη υποχρέωση που θα μπορούσε να επηρεάσει την αποδοχή του αγαθού από τον πελάτη. Τα έσοδα από την παροχή υπηρεσιών αναγνωρίζονται την λογιστική περίοδο την όποια οι υπηρεσίες παρέχονται και επιμετρώνται σύμφωνα με τη φύση των υπηρεσιών που παρέχονται, χρησιμοποιώντας είτε μεθόδους εκροών (output methods), είτε μεθόδους εισροών (input methods). Η απαίτηση από τον πελάτη αναγνωρίζεται όταν υπάρχει ένα άνευ προϋποθέσεων δικαίωμα να λάβει η οικονομική οντότητα το τίμημα για τις εκτελεσμένες υποχρεώσεις της σύμβασης προς τον πελάτη. Το συμβατικό περιουσιακό στοιχείο αναγνωρίζεται όταν η Εταιρεία και ο Όμιλος έχουν ικανοποιήσει τις υποχρεώσεις τους προς τον πελάτη, πριν ο πελάτης πληρώσει ή πριν καταστεί απαιτητή η πληρωμή, για παράδειγμα όταν τα αγαθά ή οι υπηρεσίες μεταβιβάζονται στον πελάτη πριν από το δικαίωμα της Εταιρείας και του Ομίλου για την έκδοση τιμολογίου. Η συμβατική υποχρέωση αναγνωρίζεται όταν η Εταιρεία και ο Όμιλος λαμβάνουν τίμημα από τον πελάτη (προπληρωμή) ή όταν διατηρεί δικαίωμα επί ενός τιμήματος το οποίο είναι ανεπιφύλακτο (αναβαλλόμενο έσοδο) πριν την εκτέλεση των υποχρεώσεων της σύμβασης και τη μεταφορά των αγαθών ή των υπηρεσιών. Η συμβατική υποχρέωση από-αναγνωρίζεται όταν εκτελεστούν οι υποχρεώσεις της σύμβασης και το έσοδο καταγραφεί στην κατάσταση αποτελεσμάτων. Τα έσοδα αποτιμώνται στην εύλογη αξία του εισπραχθέντος ή εισπρακτέου ανταλλάγματος και περιλαμβάνουν την πραγματική αξία πωλήσεως καθαρή από ανακτώμενους φόρους, εκπτώσεις και επιστροφές. Η αναγνώριση των εσόδων κατά κατηγορία, γίνεται ως εξής: (α) Έσοδα από πώληση εμπορευμάτων /προϊόντων Οι πωλήσεις εμπορευμάτων αναγνωρίζονται τη χρονική στιγμή κατά την οποία ο αγοραστής απόκτα τον έλεγχο, /όταν δηλαδή η Εταιρεία / ο Όμιλος παραδίδει τα εμπορεύματα στους πελάτες, τα εμπορεύματα γίνονται αποδεκτά από αυτούς, το αντίτιμο της πώλησης είναι συμφωνημένο και η είσπραξη της απαίτησης είναι εξασφαλισμένη. (β) Έσοδα από πώληση Ηλεκτρικής Ενέργειας Τα έσοδα από πώληση ηλεκτρικής ενέργειας αναγνωρίζονται σε μηνιαία βάση σύμφωνα με την εκκαθαρισθείσα παραγόμενη ποσότητα από τον ΑΔΜΗΕ και τις συμφωνημένες τιμές χρέωσης με τον ΛΑΓΗΕ. Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 -88 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. (γ) Έσοδα από την εκτέλεση έργων Τα έσοδα από την εκτέλεση έργων αφορούν στην αμοιβή του Ομίλου για την ανέγερση περιουσιακών στοιχείων και συγκεκριμένα κτιριακών εγκαταστάσεων για λογαριασμό των πελατών της, με τους οποίους υπογράφει σχετική σύμβαση εκτέλεσης έργου. Οι συμβάσεις αυτές είναι κυρίως συμβάσεις «σταθερού ποσού» και διακρίνονται ανάλογα με την διάρκειά τους σε μακροπρόθεσμες και βραχυπρόθεσμες. (δ) Έσοδα από τόκους Τα έσοδα από τόκους αναγνωρίζονται βάσει χρονικής αναλογίας και με τη χρήση του πραγματικού επιτοκίου. (ε) Έσοδα από ενοίκια Ενοίκια εισπρακτέα αναγνωρίζονται στον λογαριασμό αποτελεσμάτων με βάση το ποσό ενοικίων που αντιστοιχεί στην υπό εξέταση περίοδο. (στ) Έσοδα από μερίσματα Τα έσοδα από μερίσματα αναγνωρίζονται όταν οριστικοποιείται το δικαίωμα είσπραξής τους από τους μετόχους. 2.5.2 Κόστος Κόστος πωλήσεων Το κόστος των πωληθέντων εμπορευμάτων αναγνωρίζεται ταυτόχρονα με την παράδοση των εμπορευμάτων (έκδοση αντίστοιχου φορολογικού στοιχείου) στους πελάτες. 2.6 Οι Επιδράσεις των Μεταβολών στις Τιμές Ξένου Συναλλάγματος Οι συναλλαγές που είναι εκπεφρασμένες σε ξένα νοµίσµατα μετατρέπονται σε Ευρώ µε τη συναλλαγµατική ισοτιµία που ισχύει κατά την ηµεροµηνία της συναλλαγής. Κατά την ημερομηνία του ισολογισμού τα νοµισµατικά περιουσιακά στοιχεία και οι υποχρεώσεις, που είναι εκπεφρασµένες σε ξένα νοµίσµατα, μετατρέπονται σε Ευρώ µε την συναλλαγματική ισοτιμία που ισχύει κατά την ημερομηνία αυτή. Συναλλαγματικά κέρδη ή ζημιές που προκύπτουν από την μετατροπή αναγνωρίζονται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων Χρήσης. Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 -89 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. 2.7 Φόρος Εισοδήματος και Αναβαλλόμενοι Φόροι Η επιβάρυνση της περιόδου με φόρους εισοδήματος αποτελείται από τους τρέχοντες φόρους και τους αναβαλλόμενους φόρους, δηλαδή τους φόρους ή τις φορολογικές ελαφρύνσεις που σχετίζονται με τα οικονομικά οφέλη που προκύπτουν στην περίοδο αλλά έχουν ήδη καταλογιστεί ή θα καταλογιστούν από τις φορολογικές αρχές σε διαφορετικές περιόδους. Ο φόρος εισοδήματος αναγνωρίζεται στον λογαριασμό των αποτελεσμάτων της περιόδου, εκτός του φόρου εκείνου που αφορά συναλλαγές που καταχωρήθηκαν απευθείας στα ίδια κεφάλαια, στην οποία περίπτωση καταχωρείται απευθείας, κατά ανάλογο τρόπο, στα ίδια κεφάλαια. Οι τρέχοντες φόροι εισοδήματος περιλαμβάνουν τις βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις ή και απαιτήσεις προς τις δημοσιονομικές αρχές που σχετίζονται με τους πληρωτέους φόρους επί του φορολογητέου εισοδήματος της περιόδου και οι τυχόν πρόσθετοι φόροι εισοδήματος που αφορούν προηγούμενες χρήσεις. Οι τρέχοντες φόροι επιμετρώνται σύμφωνα με τους φορολογικούς συντελεστές και τους φορολογικούς νόμους που εφαρμόζονται στις διαχειριστικές περιόδους με τις οποίες σχετίζονται, βασιζόμενα στο φορολογητέο κέρδος για το έτος. Όλες οι αλλαγές στα βραχυπρόθεσμα φορολογικά στοιχεία του ενεργητικού ή τις υποχρεώσεις αναγνωρίζονται ως μέρος των φορολογικών εξόδων στην κατάσταση αποτελεσμάτων χρήσης. Ο αναβαλλόμενος φόρος εισοδήματος προσδιορίζεται με την μέθοδο της υποχρέωσης που προκύπτει από τις προσωρινές διαφορές μεταξύ της λογιστικής αξίας και της φορολογικής βάσης των στοιχείων του ενεργητικού και των υποχρεώσεων. Αναβαλλόμενος φόρος εισοδήματος δεν λογίζεται εάν προκύπτει από την αρχική αναγνώριση στοιχείου ενεργητικού ή παθητικού σε συναλλαγή, εκτός επιχειρηματικής συνένωσης, η οποία όταν έγινε η συναλλαγή δεν επηρέασε ούτε το λογιστικό ούτε το φορολογικό κέρδος ή ζημία. Οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις αποτιμώνται με βάση τους φορολογικούς συντελεστές που αναμένεται να εφαρμοστούν στην περίοδο κατά την οποία θα διακανονιστεί η απαίτηση ή η υποχρέωση, λαμβάνοντας υπόψη τους φορολογικούς συντελεστές (και φορολογικούς νόμους) που έχουν τεθεί σε ισχύ ή ουσιαστικά ισχύουν μέχρι την ημερομηνία του Ισολογισμού. Σε περίπτωση αδυναμίας σαφούς προσδιορισμού του χρόνου αναστροφής των προσωρινών διαφορών εφαρμόζεται ο φορολογικός συντελεστής που ισχύει κατά την επόμενη της ημερομηνίας του ισολογισμού χρήση. Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 -90 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. Οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις αναγνωρίζονται κατά την έκταση στην οποία θα υπάρξει μελλοντικό φορολογητέο κέρδος για την χρησιμοποίηση της προσωρινής διαφοράς που δημιουργεί την αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση. Ο αναβαλλόμενος φόρος εισοδήματος αναγνωρίζεται για τις προσωρινές διαφορές που προκύπτουν από επενδύσεις σε θυγατρικές και συνδεδεμένες επιχειρήσεις, με εξαίρεση την περίπτωση που η αναστροφή των προσωρινών διαφορών ελέγχεται από τον Όμιλο και είναι πιθανό ότι οι προσωρινές διαφορές δεν θα αναστραφούν στο προβλεπτό μέλλον. Αναβαλλόμενες φορολογικές υποχρεώσεις, προσδιορίζονται και λαμβάνοντας υπόψη τις ενδεχόμενες φορολογικές διαφορές που θα προκύψουν από τον έλεγχο των αρμόδιων αρχών. Οι περισσότερες αλλαγές στις αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις ή υποχρεώσεις αναγνωρίζονται σαν ένα κομμάτι των φορολογικών εξόδων στην κατάσταση αποτελεσμάτων χρήσης. Μόνο αυτές οι μεταβολές στα στοιχεία του ενεργητικού ή τις υποχρεώσεις που επηρεάζουν τις προσωρινές διαφορές αναγνωρίζονται κατευθείαν στα ίδια κεφάλαια του Ομίλου, όπως η επανεκτίμηση της αξίας της ακίνητης περιουσίας, έχουν ως αποτέλεσμα την σχετική αλλαγή στις αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις ή υποχρεώσεις να χρεώνεται έναντι του σχετικού λογαριασμού της καθαρής θέσης. 2.8 Ενσώματα πάγια Το κόστος ενός ενσώματου παγίου περιλαμβάνει την τιμή αγοράς καθώς και τα άμεσα επιρριπτόμενα κόστη τα οποία είναι απαραίτητα για να περιέλθει το πάγιο στοιχείο σε κατάσταση που να μπορεί να χρησιμοποιηθεί σύμφωνα με τη χρήση για την οποία προορίζεται από την Διοίκηση. Μεταγενέστερες δαπάνες αναγνωρίζονται σε επαύξηση της λογιστικής αξίας των ενσωμάτων παγίων ή ως ξεχωριστό πάγιο μόνον εάν είναι πιθανό ότι μελλοντικά οικονομικά οφέλη θα εισρεύσουν στον Όμιλο και το κόστος τους μπορεί να επιμετρηθεί αξιόπιστα. Το κόστος επισκευών και συντηρήσεων αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα όταν πραγματοποιούνται. Οι αποσβέσεις των άλλων στοιχείων των ενσωμάτων παγίων (πλην οικοπέδων τα οποία δεν αποσβένονται) υπολογίζονται με την σταθερή μέθοδο μέσα στην ωφέλιμη ζωή τους που έχει ως εξής: Ιδιόκτητες κτιριακές εγκαταστάσεις από 25 έως 50 έτη Μηχανήματα και μηχανολογικός εξοπλισμός από 5 έως 10 έτη Μεταφορικά μέσα από 8 έως 10 έτη Λοιπός εξοπλισµός Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 από 5 έως 10 έτη -91 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. Οι υπολειμματικές αξίες και οι ωφέλιμες ζωές των ενσωμάτων παγίων υπόκεινται σε επανεξέταση σε κάθε ημερομηνία ισολογισμού. Όταν οι λογιστικές αξίες των ενσωμάτων ακινητοποιήσεων υπερβαίνουν την ανακτήσιμη αξία τους, η διαφορά (απομείωση) αναγνωρίζεται άμεσα ως έξοδο στα αποτελέσματα. Κατά την πώληση ενσωμάτων ακινητοποιήσεων, οι διαφορές μεταξύ του τιμήματος που λαμβάνεται και της λογιστικής τους αξίας καταχωρούνται ως κέρδη ή ζημίες στα αποτελέσματα. Οι ιδιοπαραγόμενες ενσώματες ακινητοποιήσεις στοιχειοθετούν προσθήκη στο κόστος κτήσεως των ενσώματων ακινητοποιήσεων σε αξίες που περιλαμβάνουν το άμεσο κόστος μισθοδοσίας του προσωπικού, που συμμετέχει στην κατασκευή (αντίστοιχες εργοδοτικές εισφορές), κόστος αναλωθέντων υλικών και άλλα γενικά κόστη. 2.9 Επενδύσεις σε ακίνητα Οι επενδύσεις σε ακίνητα κατέχονται για αποκόμιση ενοικίων, για κεφαλαιακή ενίσχυση ή και για τα δύο. Επενδύσεις σε ακίνητα είναι οι επενδύσεις που αφορούν όλα εκείνα τα ακίνητα (στα οποία περιλαμβάνονται η γη, τα κτίρια ή τα μέρη κτιρίων ή και τα δύο) τα οποία κατέχονται από τον Όμιλο, είτε για να αποκομίζει μισθώματα από την εκμίσθωσή τους είτε για την αύξηση της αξίας τους (ενίσχυση κεφαλαίου) ή και για τα δύο. Ο Όμιλος εκτιμά σύμφωνα με τα κριτήρια αναγνώρισης όλα τα έξοδα που πραγματοποιεί για μια επένδυση σε ακίνητα κατά τη χρονική στιγμή που πραγματοποιούνται. Αυτά τα έξοδα περιλαμβάνουν έξοδα που αρχικά πραγματοποιήθηκαν για την απόκτηση του ακινήτου και έξοδα που πραγματοποιήθηκαν μεταγενέστερα για την προσθήκη ή την αντικατάσταση μέρους του ακινήτου. Σύμφωνα με τα κριτήρια αναγνώρισης, ο Όμιλος δεν περιλαμβάνει τα έξοδα επισκευής στη λογιστική αξία μιας επένδυσης σε ακίνητα, τα οποία είναι έξοδα που αναγνωρίζονται απευθείας στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων Χρήσης. Οι επενδύσεις σε ακίνητα αναγνωρίζονται αρχικά στο κόστος κτήσης τους, το οποίο είναι προσαυξημένο με όλα εκείνα τα έξοδα που σχετίζονται με τη συναλλαγή για την απόκτησή τους (π.χ. συμβολαιογραφικά, μεσιτικά, φόροι μεταβίβασης). Το κόστος ενός ακινήτου για επένδυση είναι η ισοδύναμη, τοις μετρητοίς, τιμή. Στην περίπτωση που η πληρωμή για την απόκτηση ενός ακινήτου για επένδυση αναβάλλεται πέρα από τα συνήθη πιστωτικά όρια, τότε η διαφορά μεταξύ του συνόλου των πληρωμών και του ισοδύναμου, τοις μετρητοίς, ποσού θα αναγνωρίζεται και θα απεικονίζεται στα αποτελέσματα της χρήσης, ως τόκοι (έξοδα) καθ’ όλη τη διάρκεια της πίστωσης. Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 -92 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. Ο Όμιλος επέλεξε να αποτιμά τις επενδύσεις σε ακίνητα με βάση την εύλογη αξία. Σύμφωνα με την πολιτική αυτή η εύλογη αξία μιας επένδυσης σε ακίνητα είναι η τιμή στην οποία το ακίνητο μπορεί να ανταλλαχθεί μεταξύ ενήμερων και πρόθυμων μερών σε μια συνήθη εμπορική συναλλαγή. Η εύλογη αξία εξαιρεί μια εκτιμημένη τιμή προσαυξημένη ή μειωμένη εξαιτίας ειδικών όρων ή περιστάσεων, όπως ασυνήθιστη χρηματοδότηση, πώληση με συμφωνία επαναμίσθωσης, ειδικές αντιπαροχές ή παραχωρήσεις που γίνονται από οποιονδήποτε σχετίζεται με την πώληση. Κάθε κέρδος (ή ζημιά) που προκύπτει από μεταβολή στην εύλογη αξία της επένδυσης, συνιστά αποτέλεσμα και αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα της χρήσης κατά την οποία προκύπτει. 2.10 Υπεραξία Η υπεραξία η οποία αποκτάται σε μια συνένωση επιχειρήσεων αρχικά αναγνωρίζεται στο κόστος της, το οποίο είναι το υπερβάλλον του κόστους της συνένωσης, πάνω από την αναλογία του ομίλου στην εύλογη αξία των καθαρών περιουσιακών στοιχείων που αποκτήθηκαν. Μετά την αρχική αναγνώριση, η υπεραξία επιμετρείται στο κόστος μείον οποιονδήποτε σωρευμένων ζημιών απομείωσης. Η Εταιρεία εξετάζει την υπεραξία για απομείωση της αξίας τουλάχιστον σε ετήσια βάση. Ζημία απομείωσης που καταχωρείται για υπεραξία δεν αναστρέφεται σε επόμενες περιόδους. 2.11 Άυλα περιουσιακά στοιχεία Λογισμικό: Το κόστος λογισμικού περιλαμβάνει το αποκτώμενο λογισμικό που χρησιμοποιείται στην παραγωγή ή στη διοίκηση. Το κόστος των αδειών για τη χρήση λογισμικού κεφαλαιοποιείται με βάση το κόστος απόκτησης και ανάπτυξης του συγκεκριμένου λογισμικού. Τα κόστη αυτά αποσβένονται κατά τη διάρκεια της ωφέλιμης ζωής τους με τη σταθερή μέθοδο (τρία με πέντε χρόνια). Εμπορικά σήματα και άδειες: Τα αποκτηθέντα εμπορικά σήματα και οι άδειες αρχικά αναγνωρίζονται στο ιστορικό τους κόστος. Οι άδειες έχουν περιορισμένη ωφέλιμη ζωή και απεικονίζονται στο κόστος μείον τις σωρευμένες αποσβέσεις. Η απόσβεση υπολογίζεται χρησιμοποιώντας τη μέθοδο της σταθερής απόσβεσης με σκοπό την κατανομή του κόστους των εμπορικών σημάτων και των αδειών κατά τη διάρκεια της εκτιμώμενης ωφέλιμης ζωής τους (20 χρόνια). Άυλη Εμπορική Αξία Καταστημάτων Λιανικής: Η Άυλη εμπορική αξία των Καταστημάτων Λιανικής της Εταιρίας αποτιμάται στο κόστος κτήσης μείον τις αποσβέσεις. Οι αποσβέσεις Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 -93 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. διενεργούνται βάση της χρονικής διάρκειας μίσθωσης των Καταστημάτων η οποία κυμαίνεται από 8 έως 12 έτη. 2.12 Αποµείωση αξίας στοιχείων του ενεργητικού Τα στοιχεία του ενεργητικού που έχουν απροσδιόριστη ωφέλιμη ζωή δεν αποσβένονται και υπόκεινται σε έλεγχο απομείωσης ετησίως όταν κάποια γεγονότα καταδεικνύουν ότι η λογιστική αξία μπορεί να μην είναι ανακτήσιμη. Τα στοιχεία του ενεργητικού που αποσβένονται υπόκεινται σε έλεγχο απομείωσης της αξίας τους όταν υπάρχουν ενδείξεις ότι η λογιστική αξία τους δεν θα ανακτηθεί. Η ανακτήσιμη αξία είναι το μεγαλύτερο ποσό μεταξύ της καθαρής τιμής πώλησης και της αξίας λόγω χρήσης. Η ζημία λόγο μείωσης της αξίας των στοιχείων του ενεργητικού αναγνωρίζεται από την επιχείρηση, όταν η λογιστική αξία των στοιχείων αυτών (ή της Μονάδας Δημιουργίας Ταμειακών Ροών) είναι μεγαλύτερη από το ανακτήσιμο ποσό τους. Καθαρή αξία πώλησης θεωρείται το ποσό από την πώληση ενός στοιχείου του ενεργητικού στα πλαίσια μιας αμφοτεροβαρούς συναλλαγής στην οποία τα μέρη έχουν πλήρη γνώση και προσχωρούν οικειοθελώς, μετά από την αφαίρεση κάθε πρόσθετου άμεσου κόστους διάθεσης του περιουσιακού στοιχείου, ενώ, αξία χρήσης είναι η παρούσα αξία των εκτιμώμενων μελλοντικών ταμειακών ροών που αναμένεται να εισρεύσουν στην επιχείρηση από τη χρήση ενός περιουσιακού στοιχείου και από την διάθεση του στο τέλος της εκτιμώμενης ωφέλιμης ζωής του. 2.13 Αποτίμηση θυγατρικών και συγγενών επιχειρήσεων Οι συμμετοχές σε θυγατρικές εταιρείες και συγγενείς εταιρείες στις οικονομικές καταστάσεις της μητρικής Εταιρίας αποτιμώνται στο κόστος κτήσεως μείον τις ζημιές απομείωσης. 2.14 Αποθέματα Τα αποθέματα αποτιμώνται στην χαμηλότερη αξία μεταξύ κόστους κτήσεως και καθαρής ρευστοποιήσιμης αξίας. Το κόστος προσδιορίζεται με την μέθοδο του μέσου σταθμικού κόστους. Η καθαρή ρευστοποιήσιμη αξία είναι η εκτιμώμενη τιμή πώλησης κατά τη συνήθη ροή των δραστηριοτήτων της επιχείρησης, μείον το εκτιμώμενο κόστος που είναι αναγκαίο για να πραγματοποιηθεί η πώληση. Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 -94 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. 2.15 Απαιτήσεις από πελάτες Οι απαιτήσεις από πελάτες αναγνωρίζονται όταν υπάρχει ένα άνευ προϋποθέσεων δικαίωμα να λάβει η οικονομική οντότητα το τίμημα για τις εκτελεσμένες υποχρεώσεις της σύμβασης προς τον πελάτη. Το συμβατικό περιουσιακό στοιχείο αναγνωρίζεται όταν η Εταιρεία και ο Όμιλος έχουν ικανοποιήσει τις υποχρεώσεις τους προς τον πελάτη, πριν ο πελάτης πληρώσει ή πριν καταστεί απαιτητή η πληρωμή, για παράδειγμα όταν τα αγαθά ή οι υπηρεσίες μεταβιβάζονται στον πελάτη πριν από το δικαίωμα της Εταιρείας και του Ομίλου για την έκδοση τιμολογίου. Οι απαιτήσεις από πελάτες με πίστωση καταχωρούνται αρχικά στην εύλογη αξία τους η οποία συµπίπτει µε την ονομαστική αξία, αφαιρουµένων των ζηµιών αποµείωσης. Σχετικά με τiς μη επισφαλείς εμπορικές απαιτήσεις, η Εταιρεία και ο Όμιλος εφαρμόζουν την απλοποιημένη προσέγγιση του ΔΠΧΑ 9 και υπολογίζει τις αναμενόμενες πιστωτικές ζημίες καθ' όλη τη διάρκεια ζωής των απαιτήσεων. Για το σκοπό αυτό χρησιμοποιεί πίνακα προβλέψεων πιστωτικής ζημιάς με βάση την ενηλικίωση των υπολοίπων, βασιζόμενο στα ιστορικά στοιχεία για πιστωτικές ζημιές, προσαρμοσμένο για μελλοντικούς παράγοντες σε σχέση με τους οφειλέτες και το οικονομικό περιβάλλον. Οι επισφαλείς απαιτήσεις αξιολογούνται μία προς μία για τον υπολογισμό της σχετικής πρόβλεψης. Το ποσό της πρόβλεψης αναγνωρίζεται στην κατάσταση συνολικών εισοδημάτων. 2.16 Χρηματοοικονομικά μέσα Τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία ταξινομούνται, κατά την αρχική αναγνώριση, και μεταγενέστερα αποτιμώνται στο αποσβεσμένο κόστος, στην εύλογη αξία μέσω άλλων συνολικών εισοδημάτων και στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων. Η ταξινόμηση των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων κατά την αρχική αναγνώριση εξαρτάται από τα συμβατικά χαρακτηριστικά των ταμειακών ροών του χρηματοοικονομικού περιουσιακού στοιχείου και το επιχειρηματικό μοντέλο της Εταιρείας και του Ομίλου για τη διαχείριση τους. Με εξαίρεση τις εμπορικές απαιτήσεις που δεν περιέχουν σημαντική χρηματοοικονομική συνιστώσα ή για τις οποίες έχει εφαρμόσει την πρακτική σκοπιμότητας, η Εταιρία και ο Όμιλος αρχικά αποτιμούν τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία στην εύλογη αξία τους πλέον, στην περίπτωση ενός χρηματοοικονομικού περιουσιακού στοιχείου που δεν αποτιμάται μέσω αποτελεσμάτων, του κόστους συναλλαγής. Οι απαιτήσεις από πελάτες που δεν περιέχουν σημαντική χρηματοοικονομική συνιστώσα ή για τις οποίες η Εταιρεία και ο όμιλος έχουν εφαρμόσει την πρακτική σκοπιμότητας, αποτιμώνται στην τιμή συναλλαγής που προσδιορίζεται σύμφωνα με το ΔΠΧΑ 15. Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 -95 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. Προκειμένου ένα χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο να ταξινομηθεί και να αποτιμηθεί στο αποσβεσμένο κόστος ή στην εύλογη αξία μέσω των συνολικών εισοδημάτων, πρέπει από αυτά να προκύπτουν ταμειακές ροές οι οποίες να είναι «αποκλειστικά πληρωμές κεφαλαίου και τόκων (SPPI)» επί του αρχικού κεφαλαίου. Το επιχειρηματικό μοντέλο της Εταιρείας και του Ομίλου για τη διαχείριση χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων αναφέρεται στον τρόπο με τον οποίο διαχειρίζεται τις οικονομικές της δυνατότητες προκειμένου να δημιουργήσει ταμειακές ροές. Το επιχειρηματικό μοντέλο καθορίζει εάν οι ταμιακές ροές θα προκύψουν από τη συλλογή συμβατικών ταμειακών ροών, πώληση των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων ή και από τα δύο. Η αγορά ή πώληση χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων που απαιτούν την παράδοση περιουσιακών στοιχείων εντός χρονικού πλαισίου που καθορίζεται με κανονισμό ή σύμβαση στην αγορά αναγνωρίζονται κατά την ημερομηνία συναλλαγής δηλαδή κατά την ημερομηνία κατά την οποία η Εταιρεία δεσμεύεται να αγοράσει ή να πωλήσει το περιουσιακό στοιχείο. Για σκοπούς μεταγενέστερης επιμέτρησης, τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία ταξινομούνται στις κάτωθι κατηγορίες: Χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού που αποτιμώνται στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία σε αποσβεσμένο κόστος Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία που αποτιμώνται στην εύλογη αξία μέσω των συνολικών εισοδημάτων χωρίς ανακύκλωση σωρευτικών κερδών και ζημιών κατά την αποαναγνώριση (α) Χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού που αποτιμώνται στην σε εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων Τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία που αποτιμώνται στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων περιλαμβάνουν τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία που κατέχονται προς εμπορία, τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία που προσδιορίζονται κατά την αρχική αναγνώριση στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων ή τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία που υποχρεωτικά θα πρέπει να επιμετρηθούν στην εύλογη αξία. Χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού ταξινομούνται ως διακρατούμενα προς εμπορία εάν αποκτώνται με σκοπό την πώληση ή την επαναγορά τους στο εγγύς μέλλον. Παράγωγα περιλαμβανομένων των ενσωματωμένων παραγώγων επίσης ταξινομούνται ως κατεχόμενα προς εμπορία, εκτός εάν ορίζονται ως Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 -96 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. αποτελεσματικά μέσα αντιστάθμισης. Τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία με ταμιακές ροές που δεν είναι μόνο πληρωμές κεφαλαίου και τόκων ταξινομούνται και αποτιμώνται στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων, ανεξάρτητα από το επιχειρηματικό μοντέλο. (β) Χρηματοοικονομικά στοιχεία σε αποσβεσμένο κόστος Η Εταιρεία και ο Όμιλος αποτιμούν τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία σε αποσβεσμένο κόστος εάν πληρούνται και οι δύο ακόλουθοι όροι: α) Το χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο διατηρείται σε επιχειρηματικό μοντέλο με στόχο τη διακράτηση χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων για τη συλλογή συμβατικών ταμειακών ροών και β) οι συμβατικές ρήτρες του χρηματοοικονομικού περιουσιακού στοιχείου δημιουργούν σε συγκεκριμένες ημερομηνίες ταμειακές ροές που αποτελούν μόνο πληρωμές κεφαλαίου και τόκων επί του υπολοίπου του αρχικού κεφαλαίου. Τα κέρδη και οι ζημίες αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα όταν το περιουσιακό στοιχείο αποαναγνωρίζεται, τροποποιηθεί ή απομειωθεί. (γ) Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία που ταξινομούνται στην εύλογη αξία μέσω των συνολικών εισοδημάτων Κατά την αρχική αναγνώριση, η Εταιρεία και ο Όμιλος μπορούν να επιλέξουν να ταξινομήσουν αμετάκλητα τις συμμετοχικές επενδύσεις του ως συμμετοχικούς τίτλους που προσδιορίζονται στην εύλογη αξία μέσω συνολικών εισοδημάτων όταν πληρούν τον ορισμό της καθαρής θέσης σύμφωνα με το ΔΛΠ 32 Χρηματοοικονομικά μέσα: Παρουσίαση, και δεν κατέχονται προς εμπορία. Η ταξινόμηση καθορίζεται ανά χρηματοοικονομικό μέσο. Τα κέρδη και οι ζημίες από αυτά τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία δεν ανακυκλώνονται ποτέ στα κέρδη ή τις ζημίες. Τα μερίσματα αναγνωρίζονται ως άλλα έσοδα στην κατάσταση αποτελεσμάτων όταν έχει αποδειχθεί το δικαίωμα πληρωμής, εκτός εάν η Εταιρεία επωφελείται από τα έσοδα αυτά ως ανάκτηση μέρους του κόστους του χρηματοοικονομικού περιουσιακού στοιχείου, οπότε τα κέρδη αυτά αναγνωρίζονται στην κατάσταση συνολικών εισοδημάτων. Οι συμμετοχικοί τίτλοι που προσδιορίζονται στην εύλογη αξία μέσω των συνολικών εισοδημάτων δεν υπόκεινται σε εξέταση απομείωσης. Ένα χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο αποαναγνωρίζεται κυρίως όταν: Τα δικαιώματα λήψης ταμειακών ροών από το περιουσιακό στοιχείο έχουν λήξει, ή Η Εταιρεία και ο Όμιλος έχουν μεταβιβάσει τα δικαιώματά τους να λαμβάνουν ταμειακές ροές από το περιουσιακό στοιχείο ή έχουν αναλάβει την υποχρέωση να πληρώσει εξ ολοκλήρου τις Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 -97 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. λαμβανόμενες ταμειακές ροές χωρίς σημαντική καθυστέρηση σε τρίτο μέρος βάσει συμφωνίας "pass-through" και είτε (α) η Εταιρεία και ο Όμιλος έχουν μεταβιβάσει ουσιαστικά όλους τους κινδύνους και τα οφέλη του περιουσιακού στοιχείου είτε (β) η Εταιρεία και ο Όμιλος δεν έχουν μεταβιβάσει ούτε κρατήσει ουσιαστικά όλους τους κινδύνους και τις εκτιμήσεις του περιουσιακού στοιχείου, αλλά έχει μεταβιβάσει τον έλεγχο του περιουσιακού στοιχείου. Όταν η Εταιρεία και ο Όμιλος έχουν μεταβιβάσει τα δικαιώματα να εισπράξουν ταμειακές ροές από ένα περιουσιακό στοιχείο ή έχει συνάψουν συμφωνία μεταβίβασης, αξιολογούν εάν και σε ποιο βαθμό κατέχουν τους κινδύνους και τα οφέλη από την κυριότητα. Όταν η Εταιρεία και ο Όμιλος δεν έχουν μεταβιβάσει ούτε κατέχουν ουσιαστικά όλους τους κινδύνους και τα οφέλη του περιουσιακού στοιχείου και ούτε έχουν μεταβιβάσει τον έλεγχο του περιουσιακού στοιχείου, συνεχίζουν να αναγνωρίζουν το μεταβιβασθέν περιουσιακό στοιχείο στο βαθμό της συνεχιζόμενης εμπλοκής της. Στην περίπτωση αυτή, η Εταιρεία και ο Όμιλος αναγνωρίζουν επίσης κάθε σχετική υποχρέωση. Το μεταβιβασθέν περιουσιακό στοιχείο και η σχετική υποχρέωση αποτιμώνται σε βάση τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις που η Εταιρεία και ο Όμιλος κατέχουν. Περαιτέρω γνωστοποιήσεις σχετικά με απομείωση χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων παρέχονται επίσης στις ακόλουθες σημειώσεις: Γνωστοποιήσεις για σημαντικές παραδοχές Απαιτήσεις από πελάτες Συμψηφισμός χρηματοοικονομικών μέσων Τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία και οι υποχρεώσεις συμψηφίζονται και παρουσιάζονται καθαρά στην κατάσταση οικονομικής θέσης εάν υπάρχει νόμιμο δικαίωμα να συμψηφιστούν τα ποσά που έχουν αναγνωριστεί και επιπλέον υπάρχει πρόθεση να γίνει εκκαθάριση του καθαρού ποσού, δηλαδή πάγια και υποχρεώσεις να τακτοποιηθούν παράλληλα. 2.17 Ταµειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα ταμειακών διαθεσίμων Τα διαθέσιμα και ισοδύναμα διαθεσίμων περιλαμβάνουν τα μετρητά στην τράπεζα και στο ταμείο καθώς επίσης και τις βραχυπρόθεσμες επενδύσεις υψηλής ρευστότητας όπως τα προϊόντα της αγοράς χρήματος και οι τραπεζικές καταθέσεις. Τα προϊόντα της αγοράς χρήματος είναι χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού που αποτιμώνται στην εύλογη αξία μέσω της κατάστασης αποτελεσμάτων. Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 -98 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. 2.18 Μετοχικό κεφάλαιο Έξοδα τα οποία πραγματοποιήθηκαν για την έκδοση μετοχών εμφανίζονται μετά την αφαίρεση του σχετικού φόρου εισοδήματος, σε μείωση του προϊόντος της έκδοσης. Τα έξοδα τα οποία σχετίζονται με την έκδοση μετοχών για την απόκτηση επιχειρήσεων περιλαμβάνονται στο κόστος κτήσης της επιχείρησης που αποκτάται. Οι μετοχές της Εταιρείας είναι εισηγμένες στο Χρηματιστήριο Αθηνών με τον κωδικό ΚΛΜ. Κάθε κοινή ονομαστική μετοχή έχει δικαίωμα μίας ψήφου. 2.19 Δανεισµός Τα δάνεια καταχωρούνται αρχικά στην εύλογη αξία τους µειωµένα µε τα τυχόν άμεσα κόστη για την πραγματοποίηση της συναλλαγής. Μεταγενέστερα αποτιμώνται στο αναπόσβεστο κόστος µε την χρήση του πραγματικού επιτοκίου. Τυχόν διαφορά μεταξύ του εισπραχθέντος ποσού (καθαρό από σχετικά έξοδα) και της αξίας εξόφλησης αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα κατά την διάρκεια του δανεισμού βάσει της μεθόδου του πραγματικού επιτοκίου. 2.20 Μισθώσεις 2.20.1 Ως Μισθωτής: Μισθώσεις όπου οι κίνδυνοι και ανταμοιβές της ιδιοκτησίας διατηρούνται από τρίτο, δηλαδή τον εκμισθωτή ταξινομούνται ως λειτουργικές μισθώσεις. Οι πληρωμές που γίνονται περιλαμβανομένων και των προκαταβολών αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα χρήσης αναλογικά κατά την διάρκεια της μίσθωσης. Οι μισθώσεις παγίων όπου η Εταιρεία διατηρεί όλους τους κινδύνους και τις ανταμοιβές της ιδιοκτησίας ταξινομούνται ως χρηματοδοτικές μισθώσεις. Οι χρηματοδοτικές μισθώσεις κεφαλαιοποιούνται με την έναρξη της μίσθωσης στην χαμηλότερη αξία μεταξύ της εύλογης αξίας και της παρούσας αξίας των ελάχιστων μισθωμάτων. Κάθε μίσθωμα επιμερίζεται μεταξύ της υποχρέωσης και των χρηματοοικονομικών εξόδων. Οι αντίστοιχες υποχρεώσεις από μισθώματα αφού αφαιρεθούν τα χρηματοοικονομικά έξοδα απεικονίζονται στις μακροπρόθεσμες και βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις, το μέρος του χρηματοοικονομικού εξόδου που αφορά τόκους αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα χρήσης. Το κέρδος από την πώληση του στοιχείου καταχωρείται ως αναβαλλόμενο εισόδημα και Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 -99 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. αναγνωρίζεται ως εισόδημα στα αποτελέσματα της χρήσης κατά τη διάρκεια της περιόδου της μίσθωσης. Τα ενσώματα πάγια που αποκτώνται µε χρηματοδοτικές μισθώσεις, αποσβένονται στη μικρότερη περίοδο όπως αυτή καθορίζεται από την ωφέλιμη ζωή και το χρόνο της μίσθωσης. 2.20.2 Ως εκμισθωτής Πάγια που εκμισθώνονται με λειτουργικές μισθώσεις περιλαμβάνονται στις ενσώματες ακινητοποιήσεις του ισολογισμού. Αποσβένονται κατά τη διάρκεια της αναμενόμενης ωφέλιμης ζωής τους σε βάση συνεπή με παρόμοιες ιδιόκτητες ενσώματες ακινητοποιήσεις. Το έσοδο του ενοικίου (καθαρό από τυχόν κίνητρα που δόθηκαν στους μισθωτές) αναγνωρίζεται με τη σταθερή μέθοδο κατά τη διάρκεια της περιόδου της μίσθωσης. Ο Όμιλος δεν εκμισθώνει πάγια με τη μέθοδο της χρηματοδοτικής μίσθωσης, αλλά εκμισθώνει πάγια με τη μέθοδο της λειτουργικής μίσθωσης. 2.21 Παροχές στο προσωπικό 2.21.1 Βραχυπρόθεσμες παροχές Οι βραχυπρόθεσμες παροχές προς τους εργαζομένους (εκτός από παροχές λήξης της εργασιακής σχέσης) σε χρήμα και σε είδος αναγνωρίζονται ως έξοδο όταν καθίστανται δεδουλευμένες. Τυχόν ανεξόφλητο ποσό καταχωρείται ως υποχρέωση, ενώ σε περίπτωση που το ποσό που ήδη καταβλήθηκε υπερβαίνει το ποσό των παροχών, η επιχείρηση αναγνωρίζει το υπερβάλλον ποσό ως στοιχείο του ενεργητικού της (προπληρωθέν έξοδο) μόνο κατά την έκταση που η προπληρωμή θα οδηγήσει σε μείωση μελλοντικών πληρωμών ή σε επιστροφή. H Μέθοδος Αναλογιστικής Αποτίμησης που ακολουθήθηκε είναι η Μέθοδος της Προβεβλημένης Πιστούμενης Μονάδας (Projected Unit Credit Method). 2.21.2 Παροχές τερματισμού της απασχόλησης Οι παροχές που δικαιούνται οι εργαζόμενοι ως αποζημίωση που προκύπτει είτε από την απόφαση της επιχείρησης να τερματίσει την απασχόληση ενός εργαζομένου πριν από την κανονική ημερομηνία αφυπηρέτησης είτε όταν συμπληρώσει όλες τις προυποθέσεις για να λάβει πλήρη σύνταξη γήρατος ,είναι νομική υποχρέωση του εργοδότη σύμφωνα με τον Ν.2112/20. Σύμφωνα με τον Ν.2112/20 διακρίνουμε δύο βασικές κατηγορίες αποζημίωσης: Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 -100 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. α) σε περίπτωση που ένας εργαζόμενος απολυθεί ο εργοδότης υποχρεούται να καταβάλλει το 100% της αποζημίωσης και β) σε περίπτωση που ένας εργαζόμενος αποχωρήσει όταν συμπληρώσει όλες τις προυποθέσεις για να λάβει πλήρη σύνταξη γήρατος , ο εργοδότης υποχρεούται να καταβάλλει το 40% της αποζημίωσης με την προυπόθεση ότι ο εργαζόμενος καλύπτεται από κάποιο επικουρικό ταμείο αλλιώς το 50% της αποζημίωσης. Η Εταιρία είναι αποκλειστικά υπεύθυνη για την χρηματοδότηση της αποζημίωσης του Ν.2112/20 και δεν υπάρχει κάποια άλλη υποχρέωση προς το προσωπικό όπως π.χ. ομαδικό ασφαλιστήριο πρόγραμμα καθορισμένων παροχών, παροχές στο προσωπικό μέσω stock option, πρόγραμμα εθελούσιας εξόδου καθορισμένων παροχών κ.τ.λ. Η εκτίμηση της υποχρέωσης προς τους εργαζομένους της Εταιρίας βασίζεται στις αρχές του ΔΛΠ 19 και η αναλογιστική μέθοδος που χρησιμοποιείται είναι η μέθοδος της Προβεβλημένης Πιστούμενης Μονάδας (Projected Unit Credit Method). Tα αναλογιστικά (κέρδη)/ ζημιές αναγνωρίζονται στην Κατάσταση Μεταβολών των Ιδίων Κεφαλαίων και όχι στα Αποτελέσματα της χρήσης. 2.22 Κυβερνητικές επιχορηγήσεις Ο Όμιλος αναγνωρίζει τις κρατικές επιχορηγήσεις οι οποίες ικανοποιούν αθροιστικά τα εξής κριτήρια: α) Υπάρχει τεκμαιρόμενη βεβαιότητα ότι η επιχείρηση έχει συμμορφωθεί ή πρόκειται να συμμορφωθεί με τους όρους της επιχορήγησης και β) πιθανολογείται ότι το ποσό της επιχορήγησης θα εισπραχθεί. Καταχωρούνται στην εύλογη αξία και αναγνωρίζονται με τρόπο συστηματικό στα έσοδα, με βάση την αρχή του συσχετισμού των επιχορηγήσεων με τα αντίστοιχα κόστη τα οποία και επιχορηγούν. Οι επιχορηγήσεις που αφορούν στοιχεία του ενεργητικού περιλαμβάνονται στις μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις ως έσοδο επόμενων χρήσεων και αναγνωρίζονται συστηματικά και ορθολογικά στα έσοδα κατά τη διάρκεια της ωφέλιμης ζωής του παγίου στοιχείου του ενεργητικού. 2.23 Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις Τα υπόλοιπα των προμηθευτών και λοιπών υποχρεώσεων αναγνωρίζονται στο κόστος που ταυτίζεται με την εύλογη αξία της μελλοντικής πληρωμής για τις αγορές αγαθών και υπηρεσιών που παρασχέθηκαν. Οι υποχρεώσεις ταξινομούνται σε βραχυπρόθεσμες αν η πληρωμή επίκειται εντός ενός έτους ή λιγότερο. Εάν όχι παρουσιάζονται μέσα στις μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις. Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 -101 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. 2.24 Προβλέψεις Προβλέψεις αναγνωρίζονται όταν ο Όμιλος έχει παρούσες νομικές ή τεκμηριωμένες υποχρεώσεις ως αποτέλεσμα παρελθόντων γεγονότων, είναι πιθανή η εκκαθάρισή τους μέσω εκροών πόρων και η εκτίμηση του ακριβούς ποσού της υποχρέωσης μπορεί να πραγματοποιηθεί με αξιοπιστία. Οι προβλέψεις επισκοπούνται κατά την ημερομηνία σύνταξης κάθε ισολογισμού και προσαρμόζονται προκειμένου να αντανακλούν την παρούσα αξία της δαπάνης που αναμένεται να απαιτηθεί για τη διευθέτηση της υποχρέωσης. Οι ενδεχόμενες υποχρεώσεις δεν αναγνωρίζονται στις οικονομικές καταστάσεις αλλά γνωστοποιούνται, εκτός αν η πιθανότητα εκροών πόρων οι οποίοι ενσωματώνουν οικονομικά οφέλη είναι ελάχιστη. Οι ενδεχόμενες απαιτήσεις δεν αναγνωρίζονται στις οικονομικές καταστάσεις αλλά γνωστοποιούνται εφόσον η εισροή οικονομικών οφελών είναι πιθανή. 2.25 Διανομή μερισμάτων Η διανομή μερισμάτων στους μετόχους της μητρικής και οι αμοιβές Διοικητικού Συμβουλίου από τα κέρδη της χρήσης, αναγνωρίζονται ως υποχρέωση στις ατομικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις την ημερομηνία κατά την οποία η διανομή εγκρίνεται από τη Γενική Συνέλευση των μετόχων. 3. Παράγοντες χρηματοοικονομικού κινδύνου Ο Όμιλος εκτίθεται (συναλλαγματικός σε κίνδυνος, χρηματοοικονομικούς διακύμανση τιμών, κινδύνους επιτόκια), όπως ο πιστωτικό κίνδυνος της αγοράς κίνδυνο και κίνδυνο ρευστότητας. Η διαχείριση κινδύνων διεκπεραιώνεται από την Οικονομική Υπηρεσία η οποία λειτουργεί με συγκεκριμένους κανόνες που έχουν εγκριθεί από το Διοικητικό Συμβούλιο. Κίνδυνος αγοράς: Συναλλαγματικός κίνδυνος Ο Όμιλος δραστηριοποιείται σε διεθνές περιβάλλον και εκτίθεται σε συναλλαγματικό κίνδυνο που απορρέει από εμπορικές συναλλαγές σε ξένο νόμισμα, αναγνωρισμένα στοιχεία ενεργητικού και παθητικού και επενδύσεις σε επιχειρήσεις οι οποίες έχουν έδρα και δραστηριοποιούνται στο εξωτερικό. Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 -102 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. Η διοίκηση έχει υιοθετήσει πολιτική που απαιτεί από τις εταιρείες του Ομίλου να διαχειριστούν τον συναλλαγματικό τους κίνδυνο σε σχέση με το λειτουργικό τους νόμισμα. Ο συναλλαγματικός κίνδυνος προκύπτει από εμπορικές συναλλαγές και αναγνωρισμένα στοιχεία ενεργητικού και παθητικού όταν παρατίθενται σε νόμισμα που διαφέρει από το λειτουργικό νόμισμα της οντότητας. O Όμιλος έχει συγκεκριμένες επενδύσεις σε ξένες επιχειρήσεις των οποίων τα περιουσιακά στοιχεία εκτίθενται σε συναλλαγματικούς κινδύνους. Ο κατωτέρω πίνακας απεικονίζει την ευαισθησία των αποτελεσμάτων χρήσης και των ιδίων κεφαλαίων σε σχέση με υποθετικές μεταβολές της συναλλαγματικής ισοτιμίας €/ron. Ως υπόθεση θεωρείται μια αλλαγή την 31.12.2019 της συναλλαγματικής ισοτιμίας κατά 10%: Αποτελέσματα Χρήσης Ίδια Κεφάλαια 31.12.2019 Αύξηση Ισοτιμίας Μείωση Ισοτιμίας 11.712 (14.315) (16.264) 19.879 Τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία και οι αντίστοιχες υποχρεώσεις σε ξένο νόμισμα, μετατρεπόμενες σε ευρώ με την αντίστοιχη ισοτιμία τους την 31.12.2019 αναλύονται ως κατωτέρω: Χρηματοοικονομικά Περιουσιακά Στοιχεία Χρηματοοικονομικές Υποχρεώσεις Χρηματοοικονομικά Περιουσιακά Στοιχεία Χρηματοοικονομικές Υποχρεώσεις 31.12.2019 £ 1.255 235.202 233.948 31.12.2019 $ 30.785 193.599 162.814 Ο κατωτέρω πίνακας απεικονίζει την ευαισθησία των αποτελεσμάτων χρήσης και των ιδίων κεφαλαίων σε σχέση με υποθετικές μεταβολές της συναλλαγματικής ισοτιμίας €/₤. Ως υπόθεση θεωρείται μια αλλαγή την 31.12.2019 της συναλλαγματικής ισοτιμίας κατά 2%. Αποτελέσματα Χρήσης Ίδια Κεφάλαια 31.12.2019 Αύξηση Ισοτιμίας Μείωση Ισοτιμίας (3.936) 7.098 (3.936) 7.098 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 -103 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. Ο κατωτέρω πίνακας απεικονίζει την ευαισθησία των αποτελεσμάτων χρήσης και των ιδίων κεφαλαίων σε σχέση με υποθετικές μεταβολές της συναλλαγματικής ισοτιμίας €/$. Ως υπόθεση θεωρείται μια αλλαγή την 31.12.2019 της συναλλαγματικής ισοτιμίας κατά 2%. Αποτελέσματα Χρήσης Ίδια Κεφάλαια 31.12.2019 Αύξηση Ισοτιμίας Μείωση Ισοτιμίας 24.113 31.035 24.113 31.035 Κίνδυνος διακύμανσης τιμών προϊόντων Ο Όμιλος εκτίθεται σε μεταβολές της αξίας των εμπορευμάτων που διακινεί λόγω της διασύνδεσης τους με άλλων πλην ευρώ, νομισμάτων όπως λίρα Αγγλίας και δολάριο Αμερικής. Ο κίνδυνος αυτός αντιμετωπίζεται με την ανάλογη μεταβολή των τιμών πώλησης των εμπορευμάτων που διαθέτει. Κίνδυνος διακύμανσης επιτοκίων Ο κίνδυνος μεταβολής των επιτοκίων προέρχεται κυρίως από τα μακροπρόθεσμα δάνεια. Το σύνολο του δανεισμού είναι σε ευρώ και σε κυμαινόμενο επιτόκιο. Μεταβολές στο ύψος των επιτοκίων εκθέτουν τον όμιλο σε κίνδυνο ταμειακών ροών. Το χρηματοοικονομικό έξοδο αυξάνεται ή μειώνεται ως αποτέλεσμα τέτοιων μεταβολών. Ο κατωτέρω πίνακας απεικονίζει την ευαισθησία των αποτελεσμάτων χρήσης και των ιδίων κεφαλαίων σε σχέση με υποθετικές μεταβολές του επιτοκίου. Ως υπόθεση θεωρείται μια αλλαγή την 31.12.2019 του επιτοκίου κατά 1% του μακροπρόθεσμου δανεισμού. Αποτελέσματα Χρήσης Ίδια Κεφάλαια 31.12.2019 Αύξηση Επιτοκίου Μείωση Επιτοκίου (78.632) 78.632 (78.632) 78.632 Πιστωτικός κίνδυνος: Οι πωλήσεις του Ομίλου που αφορούν τον εμπορικό κλάδο, σε ποσοστό άνω του 85%, είναι λιανικές , και πραγματοποιούνται τοις μετρητοίς. Το υπόλοιπο ποσοστό αφορά χονδρικές πωλήσεις σε franchisees και στις θυγατρικές εταιρείες του Ομίλου. Ο ενεργειακός κλάδος δεν έχει σημαντική συγκέντρωση πιστωτικού κινδύνου δεδομένου ότι συναλλάσσεται με κρατικό φορέα. Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 -104 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. Ο κατασκευαστικός τομέας της οικονομίας είναι σε μεγάλη ύφεση και η Διοίκηση εφαρμόζει μέτρα συρρίκνωσης της κατασκευαστικής δραστηριότητας και μείωσης των λειτουργικών δαπανών. Η διοίκηση αποφάσισε ότι δεν θα αναλαμβάνει πλέον νέα κατασκευαστικά έργα δεδομένης της συνεχιζόμενης κρίσης του κλάδου. Κίνδυνος ρευστότητας: Ο Όμιλος διαχειρίζεται τις ανάγκες ρευστότητας της με παρακολούθηση των μακροπρόθεσμων και βραχυπρόθεσμων χρηματοοικονομικών υποχρεώσεων του σε καθημερινή βάση. Διασφαλίζει ότι υπάρχουν επαρκείς διαθέσιμες πιστωτικές διευκολύνσεις ώστε να είναι σε θέση να καλύπτει τις βραχυπρόθεσμες επιχειρηματικές ανάγκες, κατόπιν υπολογισμού των ταμειακών εισροών που προκύπτουν από τη λειτουργία του καθώς και των μετρητών και ισοδύναμων μετρητών τα οποία τηρεί. Τα κεφάλαια για τις μακροπρόθεσμες ανάγκες ρευστότητας εξασφαλίζονται πρόσθετα από ένα επαρκές ποσό δανειακών κεφαλαίων. Αναλυτική πληροφόρηση δίνεται στη σημ. 5.15. 3.1 Διαχείριση κινδύνου κεφαλαίου Οι στόχοι του Ομίλου σε σχέση με τη διαχείριση κεφαλαίου είναι να διασφαλίσει τη δυνατότητα απρόσκοπτης λειτουργίας του Ομίλου με σκοπό να παρέχει ικανοποιητικές αποδόσεις στους μετόχους και να διατηρήσει ιδανική κατανομή κεφαλαίου μειώνοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο το κόστος κεφαλαίου. O Όμιλος παρακολουθεί τα κεφάλαια του με βάση το συντελεστή μόχλευσης. Ο εν λόγω συντελεστής υπολογίζεται διαιρώντας τον καθαρό δανεισμό με τα συνολικά απασχολούμενα κεφάλαια. Ο καθαρός δανεισμός υπολογίζεται ως το «Σύνολο δανεισμού» (συμπεριλαμβανομένου «βραχυπρόθεσμου και μακροπρόθεσμου δανεισμού» όπως εμφανίζεται στον Ισολογισμό) μείον «Ταμειακά διαθέσιμα και ταμειακά ισοδύναμα». Τα συνολικά απασχολούμενα κεφάλαια υπολογίζονται ως «Ίδια κεφάλαια αποδιδόμενα στους μετόχους της μητρικής» όπως εμφανίζονται στον ισολογισμό συν τον καθαρό δανεισμό. Ο συντελεστής μόχλευσης στις 31 Δεκεμβρίου 2019 είχε ως εξής:: Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 -105 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. Ο ΟΜΙΛΟΣ 31/12/2019 Σύνολο Δανεισμού 12.417.806 Μείον: Ταμειακά Διαθέσιμα & Ταμειακά Ισοδύναμα Καθαρός Δανεισμός Ιδια Κεφάλαια Αποδιδόμενα στους Μετόχους της Μητρικής Συνολικά Απασχολούμενα Κεφάλαια 31/12/2019 13.930.002 31/12/2018 12.417.806 13.930.002 -3.938.106 -5.301.706 -2.724.098 -4.008.623 8.479.700 8.628.296 9.693.708 9.921.379 50.119.728 52.806.297 48.605.096 51.561.320 58.599.428 61.434.594 58.298.804 61.482.699 14% 14% 17% 16% Συντελεστής Μόχλευσης 3.2 Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2018 Προσδιορισμός των εύλογων αξιών Ο παρακάτω πίνακας παρουσιάζει τα χρηματοοικονομικά στοιχεία που επιμετρούνται στην εύλογη αξία, κατά μέθοδο επιμέτρησης. Οι διαφορετικές κατηγορίες είναι οι ακόλουθες: •Επίπεδο 1: Δημοσιευόμενες τιμές αγοράς (χωρίς τροποποίηση ή αναπροσαρμογή) για χρηματοοικονομικά στοιχεία που διαπραγματεύονται σε ενεργές χρηματαγορές. • Επίπεδο 2: Παρατηρήσιμα δεδομένα για το αποτιμώμενο στοιχείο ενεργητικού και παθητικού πέραν των τιμών του επιπέδου 1, όπως τιμές διαπραγμάτευσης για παρόμοια προϊόντα, τιμές διαπραγμάτευσης σε μη ενεργές αγορές ή λοιπά στοιχεία που είτε είναι παρατηρήσιμα ή μπορούν να υποστηριχθούν από παρατηρήσιμα στοιχεία (για παράδειγμα τιμές που προκύπτουν από παρατηρήσιμα δεδομένα), για σχεδόν τη συνολική διάρκεια του χρηματοοικονομικού στοιχείου. • Επίπεδο 3: Στοιχεία για το αποτιμώμενο στοιχείο ενεργητικού και παθητικού που δεν βασίζονται σε παρατηρήσιμα δεδομένα αγοράς (μη παρατηρήσιμα δεδομένα). Αν για τον υπολογισμό εύλογης αξίας χρησιμοποιούνται παρατηρήσιμα δεδομένα τα οποία απαιτούν σημαντικές προσαρμογές οι οποίες βασίζονται σε μη παρατηρήσιμα δεδομένα, τότε ο υπολογισμός ανήκει στο επίπεδο 3. Το επίπεδο 3 περιλαμβάνει χρηματοοικονομικά στοιχεία, η αξία των οποίων προσδιορίζεται με μοντέλα αποτίμησης, προεξόφληση ταμειακών ροών και παρόμοιες τεχνικές, καθώς και προϊόντα για τα οποία ο προσδιορισμός της εύλογης αξίας απαιτεί σημαντική κρίση ή εκτίμηση από την Διοίκηση. Τα χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού που επιμετρώνται στην εύλογη αξία κατά την 31 Δεκεμβρίου 2019 έχουν ως εξής: ΌΜΙΛΟΣ Στοιχεία Ενεργητικού Έπενδύσεις σε Ακίνητα Επίπεδο 1 Στοιχεία Ενεργητικού Έπενδύσεις σε Ακίνητα Επίπεδο 1 Επίπεδο 2 Επίπεδο 3 25.825.000 Σύνολο 25.825.000 ΕΤΑΙΡΕΙΑ Επίπεδο 2 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 Επίπεδο 3 25.825.000 Σύνολο 25.825.000 -106 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. Η εύλογη αξία των χρηματοοικονομικών στοιχείων που διαπραγματεύονται σε ενεργούς αγορές (χρηματιστήρια) (π.χ. παράγωγα, μετοχές, ομόλογα, αμοιβαία κεφάλαια), προσδιορίζεται από τις δημοσιευόμενες τιμές που ισχύουν κατά την ημερομηνία του Ισολογισμού. «Ενεργός» χρηματαγορά υπάρχει όταν υπάρχουν άμεσα διαθέσιμες και αναθεωρούμενες σε τακτά διαστήματα τιμές, που δημοσιεύονται από χρηματιστήριο, χρηματιστή, κλάδο, οργανισμό αξιολόγησης ή οργανισμό εποπτείας. Αυτά τα χρηματοοικονομικά εργαλεία περιλαμβάνονται στο επίπεδο 1. Η εύλογη αξία των χρηματοοικονομικών στοιχείων που δεν διαπραγματεύονται σε ενεργές αγορές προσδιορίζεται με την χρήση τεχνικών αποτίμησης, οι οποίες βασίζονται ως επί το πλείστον σε διαθέσιμες πληροφορίες για συναλλαγές που διενεργούνται σε ενεργές αγορές ενώ χρησιμοποιούν κατά το δυνατό λιγότερο εκτιμήσεις της οικονομικής οντότητας. Αυτά τα χρηματοοικονομικά εργαλεία περιλαμβάνονται στο επίπεδο 2. Εάν οι τεχνικές αποτίμησης δεν βασίζονται σε διαθέσιμες αγοραίες πληροφορίες όπως η προεξόφληση μελλοντικών χρηματοροών τότε τα χρηματοοικονομικά εργαλεία περιλαμβάνονται στο επίπεδο 3. Οι επενδύσεις σε ακίνητα που αφορά το εκμισθωμένο ακίνητο της Εταιρείας στην οδό Ερμού κατατάσσεται στο επίπεδο 3 λόγω απουσίας πράξεων αγοραπωλησιών στην περιοχή του υπό εκτίμηση ακινήτου. Η μέθοδος βάση της οποίας υπολογίστηκε η αξία του ακινήτου είναι η Μέθοδος Κεφαλαιοποίησης Εσόδων. Αναλυτική πληροφόρηση παρατίθεται στις σημ. 3.3 και 5.4. 3.3 Σημαντικές λογιστικές εκτιμήσεις και κρίσεις της διοίκησης Η Εταιρεία και ο Όμιλος προβαίνουν σε εκτιμήσεις και παραδοχές που σχετίζονται με το μέλλον. Συνεπώς οι εκτιμήσεις αυτές σπάνια θα ταυτίζονται με τα πραγματικά γεγονότα. Οι εκτιμήσεις και υποθέσεις που συνεπάγονται σημαντικό κίνδυνο επανεκτίμησης στη λογιστική αξία των στοιχείων του ενεργητικού και παθητικού στη επόμενη περίοδο αναφέρονται κατωτέρω. Οι εκτιμήσεις και παραδοχές συνεχώς επανεκτιμούνται και βασίζονται στην εμπειρία του παρελθόντος όπως προσαρμόζεται σύμφωνα με τις τρέχουσες συνθήκες αγοράς και άλλους παράγοντες περιλαμβανομένων προσδοκιών για μελλοντικά γεγονότα τα οποία θεωρούνται λογικά υπό τις παρούσες συνθήκες. Τα πραγματικά αποτελέσματα ενδέχεται να διαφέρουν από τις ανωτέρω εκτιμήσεις κάτω από διαφορετικές παραδοχές ή συνθήκες. Οι σημαντικές λογιστικές εκτιμήσεις και παραδοχές που αφορούν σε μελλοντικές και άλλες κύριες πηγές αβεβαιότητας κατά την ημερομηνία σύνταξης των οικονομικών καταστάσεων και ενέχουν σημαντικό κίνδυνο να προκαλέσουν ουσιώδεις προσαρμογές στις λογιστικές αξίες των περιουσιακών στοιχείων και των υποχρεώσεων μέσα στην επόμενη χρήση, έχουν ως εξής: Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 -107 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. Απομείωση υπεραξίας Η Εταιρεία αξιολογεί αν υπάρχει απομείωση της υπεραξίας τουλάχιστον σε ετήσια βάση. Για το λόγο αυτό απαιτείται να εκτιμηθεί η αξία χρήσης κάθε μονάδας δημιουργίας ταμειακών ροών στην οποία έχει επιμεριστεί ποσό υπεραξίας. Η εκτίμηση της αξίας χρήσης απαιτεί η Εταιρεία να εκτιμήσει τις μελλοντικές ταμειακές ροές της μονάδας δημιουργίας ταμειακών ροών και να επιλέξει το κατάλληλο επιτόκιο προεξόφλησης, με βάση το οποίο θα καθοριστεί η παρούσα αξία των ανωτέρω μελλοντικών ταμειακών ροών. Ανάλυση σχετικά με τον έλεγχο απομείωσης περιλαμβάνεται στη σημ. 5.3. Εκτίμηση της ωφέλιμης ζωής περιουσιακών στοιχειών Η Εταιρεία και ο Όμιλος εκτιμούν την ωφέλιμη ζωή των ενσώματων παγίων. Οι εκτιμήσεις αυτές επανεξετάζονται τουλάχιστον σε ετήσια βάση λαμβάνοντας υπόψη νέα δεδομένα και τις εκάστοτε συνθήκες της αγοράς. Επενδύσεις σε ακίνητα Ο προσδιορισμός της εύλογης αξίας πραγματοποιείται με την μέθοδο κεφαλαιοποίησης εσόδων, λαμβάνοντας υπόψη συγκριτικά στοιχεία πρόσφατων ή και παλαιοτέρων πραγματοποιηθεισών μισθώσεων ακινήτων στην ευρύτερη περιοχή του ακινήτου καθώς και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του όπως θέση, μέγεθος, ποιότητα κατασκευής και κατάσταση συντήρησης. Αυτές οι εκτιμήσεις επαναξιολογούνται σε ετήσια τουλάχιστον βάση. Πρόβλεψη για φόρο εισοδήματος Η πρόβλεψη για φόρο εισοδήματος με βάση το ΔΛΠ 12 «Φόροι Εισοδήματος» αφορά στα ποσά των φόρων που αναμένεται να καταβληθούν στις φορολογικές αρχές και περιλαμβάνει την πρόβλεψη για τον τρέχοντα φόρο εισοδήματος και την πρόβλεψη για τυχόν πρόσθετους φόρους που πιθανόν να προκύψουν σαν αποτέλεσμα ελέγχου από τις φορολογικές αρχές. Οι εταιρείες του Ομίλου υπόκεινται σε διαφορετικές νομοθεσίες σχετικά με τη φορολογία εισοδήματος και ως εκ τούτου απαιτείται σημαντική εκτίμηση από τη διοίκηση προκειμένου να προσδιοριστεί η πρόβλεψη του Ομίλου για τους φόρους εισοδήματος. Οι απολογιστικοί φόροι εισοδήματος μπορεί να διαφέρουν από αυτές τις εκτιμήσεις, εξαιτίας μελλοντικών αλλαγών στη φορολογική νομοθεσία, σημαντικών αλλαγών στις νομοθεσίες των χωρών στις οποίες δραστηριοποιείται η Εταιρεία και ο Όμιλος, ή απρόβλεπτων επιπτώσεων από τον τελικό προσδιορισμό της φορολογικής υποχρέωσης κάθε χρήσης από τις φορολογικές αρχές. Αυτές οι αλλαγές μπορεί να έχουν σημαντική επίδραση στην χρηματοοικονομική Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 -108 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. θέση της Εταιρείας και του Ομίλου. Στην περίπτωση που οι τελικοί πρόσθετοι φόροι που προκύπτουν είναι διαφορετικοί από τα ποσά που αρχικά είχαν καταχωρηθεί, οι διαφορές αυτές θα επηρεάσουν το φόρο εισοδήματος και τις προβλέψεις για αναβαλλόμενους φόρους στην χρήση που πραγματοποιήθηκε ο προσδιορισμός των φορολογικών διαφορών. Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις Οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις αναγνωρίζονται στις περιπτώσεις προσωρινών διαφορών μεταξύ της λογιστικής βάσης και της φορολογικής βάσης των περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων χρησιμοποιώντας τους φορολογικούς συντελεστές που έχουν θεσμοθετηθεί και αναμένεται να ισχύουν στις περιόδους που οι διαφορές αυτές αναμένεται να απαλειφθούν. Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις αναγνωρίζονται για όλες τις εκπιπτόμενες προσωρινές διαφορές και μεταφερόμενες φορολογικές ζημιές, στο βαθμό που είναι πιθανό ότι θα υπάρχει διαθέσιμο φορολογητέο εισόδημα το οποίο θα χρησιμοποιηθεί έναντι των εκπιπτόμενων προσωρινών διαφορών και των μεταφερόμενων αχρησιμοποίητων φορολογικών ζημιών. Η Εταιρεία και ο Όμιλος λαμβάνουν υπόψη την ύπαρξη μελλοντικού φορολογητέου εισοδήματος και ακολουθούν μια συνεχή συντηρητική στρατηγική φορολογικού σχεδιασμού κατά την εκτίμηση της ανάκτησης των αναβαλλόμενων φορολογικών απαιτήσεων. Οι λογιστικές εκτιμήσεις που σχετίζονται με τις αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις, απαιτούν από τη διοίκηση να κάνει υποθέσεις σχετικά με το χρονικό προσδιορισμό μελλοντικών γεγονότων, όπως της πιθανότητας του αναμενόμενου μελλοντικού φορολογητέου εισοδήματος και τις διαθέσιμες δυνατότητες φορολογικού σχεδιασμού. Αποθέματα Τα αποθέματα αποτιμώνται στη χαμηλότερη τιμή μεταξύ της αξίας κτήσης τους και της καθαρής ρευστοποιήσιμης αξίας τους. Η καθαρή ρευστοποιήσιμη αξία είναι η εκτιμώμενη τιμή πώλησης κατά τη συνήθη ροή των δραστηριοτήτων του Ομίλου και της Εταιρείας μείον το εκτιμώμενο κόστος που είναι αναγκαίο για να πραγματοποιηθεί η πώληση. H διοίκηση του Ομίλου και της Εταιρείας προβαίνει σε εκτιμήσεις για τον υπολογισμό τυχόν πρόβλεψης απομείωσης των αποθεμάτων, που περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, εκτίμηση των βραδέως κινούμενων αποθεμάτων, εκτίμηση απαξιωμένων αποθεμάτων που θα καταστραφούν εντός της επόμενης περιόδου και εκτίμηση μελλοντικής τιμής πώλησης. Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 -109 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. Προβλέψεις για αναμενόμενες πιστωτικές ζημιές από απαιτήσεις από πελάτες και συμβατικά περιουσιακά στοιχεία Η Εταιρεία και ο Όμιλος εφαρμόζουν την απλοποιημένη προσέγγιση του ΔΠΧΑ 9 για τον υπολογισμό των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών, σύμφωνα με την οποία, η πρόβλεψη ζημιάς επιμετράται πάντοτε σε ποσό ίσο με τις αναμενόμενες πιστωτικές ζημιές καθ' όλη τη διάρκεια ζωής για τις απαιτήσεις από πελάτες. Σε κάθε ημερομηνία ισολογισμού, επικαιροποιούνται τα ιστορικά ποσοστά που χρησιμοποιούνται και αναλύονται οι εκτιμήσεις της μελλοντικής οικονομικής κατάστασης. Η συσχέτιση μεταξύ των ιστορικών στοιχείων, της μελλοντικής οικονομικής κατάστασης και των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών περιλαμβάνει σημαντικές εκτιμήσεις. Το ύψος των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις αλλαγές των συνθηκών και των προβλέψεων της μελλοντικής οικονομικής κατάστασης. Επιπλέον, η εμπειρία του παρελθόντος αλλά και οι προβλέψεις που γίνονται για το μέλλον ενδέχεται να μην οδηγήσουν σε συμπεράσματα ενδεικτικά του πραγματικού ύψους αθέτησης υποχρεώσεων πελατών στο μέλλον. Πρόσθετη ανάλυση περιλαμβάνεται στις σημ. 2.15 και 5.9. Υποχρεώσεις παροχών προσωπικού λόγω εξόδου από την υπηρεσία Η παρούσα αξία των συνταξιοδοτικών παροχών των προγραμμάτων καθορισμένων παροχών προσωπικού βασίζεται σε έναν αριθμό παραγόντων που προσδιορίζονται με τη χρήση αναλογιστικών μεθόδων και παραδοχών. Τέτοιες αναλογιστικές παραδοχές είναι το επιτόκιο προεξόφλησης που χρησιμοποιείται για τον υπολογισμό του κόστους της παροχής και το ποσοστό μισθολογικών αυξήσεων. Οι τυχόν αλλαγές στις παραδοχές αυτές θα επηρεάσουν το υπόλοιπο των συνταξιοδοτικών υποχρεώσεων. Η Εταιρεία καθορίζει το κατάλληλο επιτόκιο προεξόφλησης στο τέλος κάθε χρήσης. Αυτό ορίζεται ως το επιτόκιο το οποίο θα έπρεπε να χρησιμοποιηθεί ώστε να προσδιοριστεί η παρούσα αξία των μελλοντικών ταμειακών ροών, οι οποίες αναμένεται να απαιτηθούν για την κάλυψη των υποχρεώσεων των συνταξιοδοτικών προγραμμάτων. Για τον καθορισμό του κατάλληλου επιτοκίου προεξόφλησης, η Εταιρεία χρησιμοποιεί το επιτόκιο των χαμηλού ρίσκου εταιρικών ομολογιών, τα οποία μετατρέπονται στο νόμισμα στο οποίο η υποχρέωση θα πληρωθεί, και των οποίων η ημερομηνία λήξης πλησιάζει εκείνη της σχετικής συνταξιοδοτικής υποχρέωσης. Πρόσθετη ανάλυση περιλαμβάνεται στην σημ. 5.16. Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 -110 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. Ενδεχόμενες υποχρεώσεις Η Εταιρεία εμπλέκεται σε διάφορες αντιδικίες και νομικές υποθέσεις. Η Εταιρεία επανεξετάζει την κατάσταση κάθε σημαντικής υπόθεσης σε περιοδική βάση και αξιολογεί τον πιθανό οικονομικό κίνδυνο, βασιζόμενη στην άποψη των νομικών συμβούλων της. Εάν η ενδεχόμενη ζημιά από οποιαδήποτε αντιδικία ή νομική υπόθεση θεωρείται πιθανή και το ποσό μπορεί να εκτιμηθεί αξιόπιστα, η Εταιρεία υπολογίζει πρόβλεψη για την εκτιμώμενη ζημιά. Τόσο για τον καθορισμό της πιθανότητας όσο και για τον καθορισμό του αν ο κίνδυνος μπορεί να εκτιμηθεί αξιόπιστα, απαιτείται σε σημαντικό βαθμό η κρίση της διοίκησης. Όταν πρόσθετες πληροφορίες καθίστανται διαθέσιμες, η Εταιρεία επανεξετάζει την πιθανή υποχρέωση σχετικά με εκκρεμείς αντιδικίες και νομικές υποθέσεις και πιθανόν να αναθεωρηθούν οι εκτιμήσεις για την πιθανότητα ενός δυσμενούς αποτελέσματος και η σχετική εκτίμηση της πιθανής ζημιάς. Τέτοιες αναθεωρήσεις στις εκτιμήσεις της πιθανής υποχρέωσης μπορεί να έχουν σημαντική επίδραση στη χρηματοοικονομική θέση και στα αποτελέσματα της Εταιρείας. Περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης Οι κύριες πηγές δημιουργίας αβεβαιοτήτων αναφορικά με το ΔΠΧΑ 16, αφορούν εκτιμήσεις σχετικά με: Τον προσδιορισμό της ύπαρξης μισθώσεων σε συγκεκριμένες συναλλαγές Τους όρους ανανέωσης των συμβάσεων μίσθωσης. Τον προσδιορισμό του επιτοκίου προεξόφλησης 4. Πληροφόρηση κατά τομέα Οι δραστηριότητες του Ομίλου διαχωρίζονται κυρίως σε πωλήσεις αγαθών και εσόδων από συμβάσεις κατασκευής έργων. Για την πληρέστερη ανάγνωση των οικονομικών καταστάσεων τα αποτελέσματα των δραστηριοτήτων αυτών παρουσιάζονται αναλυτικά κατωτέρω. 4.1 Ανάλυση δραστηριότητας κατά επιχειρηματικό τομέα Το Διοικητικό Συμβούλιο αποτελεί τον επικεφαλή λήψης επιχειρηματικών αποφάσεων. Η Διοίκηση του ομίλου καθορίζει τις δραστηριότητες του ομίλου στους ακόλουθους τρεις λειτουργικούς τομείς: Εμπορικός τομέας Κατασκευαστικός τομέας Ενεργειακός τομέας Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 -111 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. Η ανάλυση ανά τομέα πληροφόρησης παρατίθεται στους παρακάτω πίνακες: ΟΜΙΛΟΣ 01.01 - 31.12.2019 Ποσά σε ευρώ Έσοδα από εξωτερικούς πελάτες Έσοδα από συναλλαγές με άλλους λειτουργικούς τομείς της ίδιας οντότητας Αποσβέσεις Απομείωση υπεραξίας Έξοδα τόκων Έσοδα τόκων Κέρδη/(ζημιές) προ φόρων ανα τομέα Εμπορία Ενέργεια Σύνολο 26.423.611 783.813 27.207.424 0 -3.412.931 -2.144.839 -1.258.997 2.132 -2.215.946 0 -186.171 0 -3.071 1.200 385.591 0 -3.599.103 -2.144.839 -1.262.068 3.332 -1.830.356 Κέρδη /Ζημιές από αναπροσαρμογή περιουσιακών στοιχείων 335.000 Συνολικά Κέρδη/(ζημιές) προ φόρων ΟΜΙΛΟΣ 01.01 - 31.12.2018 Ποσά σε ευρώ Έσοδα από εξωτερικούς πελάτες Έσοδα από συναλλαγές με άλλους λειτουργικούς τομείς της ίδιας οντότητας Αποσβέσεις Έξοδα τόκων Έσοδα τόκων Κέρδη/(ζημιές) προ φόρων ανα τομέα -1.495.356 Εμπορία Ενέργεια Σύνολο 27.362.617 937.120 28.299.737 0 -1.012.891 -608.947 3.673 220.004 0 -186.945 -14.166 3.017 490.004 0 -1.199.836 -623.113 6.690 710.008 Κέρδη /Ζημιές από αναπροσαρμογή περιουσιακών στοιχείων 90.000 Συνολικά Κέρδη/(ζημιές) προ φόρων 31/12/2019 Ενεργητικό ανά τομέα 800.008 Εμπορία 58.515.176 Ενέργεια 8.078.638 Επενδύσεις σε ακίνητα Σύνολο Ενεργητικού Υποχρεώσεις ανά τομέα 25.825.000 92.418.814 40.118.451 2.105.055 Λοιπές μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις Σύνολο Υποχρεώσεων 31/12/2018 Ενεργητικό ανά τομέα 42.223.506 75.580 42.299.086 Εμπορία 41.503.368 Ενέργεια 9.199.167 Επενδύσεις σε ακίνητα Σύνολο Ενεργητικού Υποχρεώσεις ανά τομέα Σύνολο 66.593.814 Σύνολο 50.702.535 25.490.000 76.192.535 20.481.727 2.828.930 Λοιπές μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις Σύνολο Υποχρεώσεων Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 23.310.657 75.580 23.386.237 -112 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. 4.2 Ανάλυση εμπορικής δραστηριότητας κατά γεωγραφικό τομέα Οι πωλήσεις στο εσωτερικό της εμπορικής δραστηριότητας αφορούν στην Εταιρεία Ι.ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι.ΛΑΠΠΑΣ ΑE . Οι πωλήσεις εξωτερικού αφορούν στις εταιρείες SYSMEROM COM SRL (ΡΟΥΜΑΝΙΑ), KLMS COM DOOEL (FYROM), KLSAL LTD (ΑΛΒΑΝΙΑ), KLSER COMMERCE LTD (ΣΕΡΒΙΑ) και KLM BULGARIA LTD (ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ). ΕΛΛΑΔΑ 01.01 31.12.2019 ΒΑΛΚΑΝΙΑ 01.01 31.12.2018 01.01 31.12.2019 01.01 31.12.2018 Ποσά σε ευρώ Συνολικές μικτές πωλήσεις ανά τομέα Κόστος πωληθέντων Μικτό Κέρδος Άλλα έσοδα εκμετάλευσης Έξοδα Διάθεσης Έξοδα Διοίκησης Άλλα έξοδα εκμετάλευσης 22.678.724 -10.962.902 11.715.822 790.573 -9.383.776 -1.896.502 -91.541 23.415.277 -11.278.751 12.136.526 760.269 -9.857.008 -1.931.367 -339.740 3.744.887 -1.865.420 1.879.467 86.052 -1.617.001 -236.983 -60.352 3.947.340 -1.954.483 1.992.857 112.448 -1.771.814 -239.144 -37.747 Κέρδη εκμετάλλευσης Απομείωση υπεραξίας Απομείωση ενσώματων & άϋλων Χρηματοοικονομικό Κόστος Κέρδη προ φόρων 1.134.576 -2.144.839 335.000 -1.024.042 -1.699.305 768.679 0 90.000 -587.858 270.821 51.182 0 0 -232.823 -181.641 56.599 0 0 -17.416 39.184 4.3 Ανάλυση τομέα συμβάσεων κατασκευής έργων Το σωρευτικό ποσό που έχει αναγνωρισθεί ως έσοδο από κατασκευαστικά συμβόλαια έως την 31.12.2019 είναι € 10.053.371 (€ 10.053.371 την 31.12.2018). Η μέθοδος που χρησιμοποιήθηκε για αναγνώριση εσόδων και ποσοστού ολοκλήρωσης είναι η μέθοδος ποσοστιαίας ολοκλήρωσης βάσει του ποσοστού του κόστους που πραγματοποιήθηκε σε σχέση με το αναμενόμενο συνολικό κόστος για ολοκλήρωση του έργου. Τα συνολικά κόστη που πραγματοποιήθηκαν και τα αναγνωρισμένα κέρδη (μείον ζημιές) για τα ημιτελή έργα μέχρι την 31.12.2019 είναι € 10.053.371 (€ 10.053.371 την 31.12.2018). Το ακαθάριστο ποσό εισπρακτέο (πληρωτέο) από / (σε) πελάτες αναλύεται παρακάτω: Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 -113 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. ΕΤΑΙΡΕΙΑ Ποσά σε € Κόστος που πραγματοποιήθηκε Πλέον : αναγνωρισμένα κέρδη 31/12/2019 31/12/2018 8.180.684 8.180.684 1.872.687 1.872.687 0 0 9.040.879 9.040.879 1.012.492 1.012.492 Mείον : σύνολο αναγνωρισμένων ζημιών Mείον : σύνολο αναγνωρισμένων ζημιών Ποσό εισπρακτέο (πληρωτέο) Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 -114 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. 5. Πληροφορίες και αναλύσεις στις οικονομικές καταστάσεις 5.1 Ενσώματες Ακινητοποιήσεις Η Εταιρεία έχει νόμιμους τίτλους κυριότητας επί των παγίων στοιχείων και δεν υπάρχουν εμπράγματα ή άλλα βάρη πλην αυτών που αναφέρονται αναλυτικά στην σημ. 6.1.4. Τα ενσώματα πάγια στοιχεία του ενεργητικού του Ομίλου αναλύονται ως εξής: Γήπεδα-Οικόπεδα Κόστος Υπόλοιπο 01.01.18 Προσθήκες Πωλήσεις Διαγραφή περιουσιακών στοιχ. Συναλλαγματικές διαφορές Υπόλοιπο 31.12.18 Κτίρια Μηχανήματα & λοιπός μηχαν/κος εξοπλισμός Μεταφορικά μέσα Έπιπλα & Λοιπός Εξοπλισμός Ακινητ/σεις υπό εκτέλεση Σύνολο 4.279.508 0 0 0 0 36.781.363 51.331 0 -585.474 8.178 5.596.079 3.714 0 0 1.535 487.519 0 -8.930 0 -29 5.001.740 94.547 0 0 6.414 0 8.520 0 0 0 52.146.209 158.113 -8.930 -585.474 16.098 4.279.508 36.255.399 5.601.328 478.559 5.102.702 8.520 51.726.016 Κόστος Υπόλοιπο 01.01.18 Προσθήκες Πωλήσεις Διαγραφή περιουσιακών στοιχ. Συναλλαγματικές διαφορές Μεταφορές - Τακτοποιήσεις 0 0 0 0 0 0 16.651.095 942.157 0 -530.462 4.014 0 2.311.004 117.128 0 0 1.183 980 446.840 8.489 -8.930 0 -29 0 4.777.633 113.130 0 0 4.860 -980 0 0 0 0 0 0 24.186.572 1.180.904 -8.930 -530.462 10.028 0 Υπόλοιπο 31.12.18 0 17.066.804 2.430.295 446.370 4.894.643 0 24.838.112 Αναπόσβεστο Υπόλοιπο 31.12.18 4.279.508 19.188.595 3.171.033 32.189 208.059 8.520 26.887.905 Γήπεδα-Οικόπεδα Κόστος Υπόλοιπο 01.01.19 Προσθήκες Πωλήσεις Διαγραφή περιουσιακών στοιχ. Συναλλαγματικές διαφορές Πάγια προς απόσχιση Μεταφορές - Τακτοποιήσεις Υπόλοιπο 31.12.19 Κτίρια Μηχανήματα & λοιπός μηχαν/κος εξοπλισμός Μεταφορικά μέσα Έπιπλα & Λοιπός Εξοπλισμός Ακινητ/σεις υπό εκτέλεση Σύνολο 4.279.508 0 0 0 0 0 0 36.255.399 90.649 0 -170.958 1.683 -14.498 0 5.601.328 0 0 0 317 0 0 478.559 0 -30.184 0 0 -882 0 5.102.702 94.732 0 0 1.292 -6.536 0 8.520 11.520 0 0 0 0 -20.040 51.726.016 196.901 -30.184 -170.958 3.292 -21.917 -20.040 4.279.508 36.162.273 5.601.646 447.494 5.192.190 0 51.683.111 Κόστος Υπόλοιπο 01.01.19 Προσθήκες Πωλήσεις Διαγραφή περιουσιακών στοιχ. Συναλλαγματικές διαφορές Πάγια προς απόσχιση 0 0 0 0 0 0 17.066.804 904.589 0 -170.933 945 -13.140 2.430.295 116.635 0 0 247 0 446.370 8.173 -30.184 0 0 -882 4.894.643 114.692 0 0 1.043 -4.195 0 0 0 0 0 0 24.838.112 1.144.088 -30.184 -170.933 2.235 -18.216 Υπόλοιπο 31.12.19 0 17.788.265 2.547.177 423.477 5.006.183 0 25.765.102 Αναπόσβεστο Υπόλοιπο 31.12.19 4.279.508 18.374.009 3.054.468 24.017 186.007 0 25.918.009 Τα ενσώματα πάγια στοιχεία του ενεργητικού της Εταιρείας αναλύονται στον πίνακα που ακολουθεί: Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 -115 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. Γήπεδα-Οικόπεδα Κόστος Υπόλοιπο 01.01.18 Προσθήκες Διαγραφή περιουσιακών στοιχ. Κτίρια Μηχανήματα & λοιπός μηχαν/κος εξοπλισμός Μεταφορικά μέσα Έπιπλα & Λοιπός Εξοπλισμός Ακινητ/σεις υπό εκτέλεση Σύνολο 3.671.908 31.969.752 51.331 -585.474 172.657 310.216 4.319.896 86.672 0 8.520 40.444.429 146.523 -585.474 3.671.908 31.435.610 172.657 310.216 4.406.568 8.520 40.005.479 0 13.796.401 823.492 -530.462 96.388 5.837 266.271 8.489 4.265.915 82.497 0 18.424.975 920.315 -530.462 Υπόλοιπο 31.12.18 0 14.089.431 102.225 274.760 4.348.412 0 18.814.827 Αναπόσβεστο Υπόλοιπο 31.12.18 3.671.908 17.346.179 70.431 35.456 58.156 8.520 21.190.651 Υπόλοιπο 31.12.18 Κόστος Υπόλοιπο 01.01.18 Προσθήκες Διαγραφή περιουσιακών στοιχ. Γήπεδα-Οικόπεδα Κόστος Υπόλοιπο 01.01.19 Προσθήκες Πωλήσεις Διαγραφή περιουσιακών στοιχ. Μεταφορές - Τακτοποιήσεις Κτίρια 3.671.908 31.435.610 61.468 Μηχανήματα & λοιπός μηχαν/κος εξοπλισμός Μεταφορικά μέσα 172.657 310.216 Έπιπλα & Λοιπός Εξοπλισμός 4.406.568 81.863 Ακινητ/σεις υπό εκτέλεση Σύνολο 8.520 11.520 -20.040 40.005.479 154.850 -21.910 -170.958 -20.040 3.671.908 31.326.119 172.657 288.306 4.488.430 0 39.947.421 0 14.089.430 801.778 102.225 5.837 274.760 8.173 -21.910 4.348.412 86.598 0 18.814.827 902.387 -21.910 -170.933 -21.910 -170.958 Υπόλοιπο 31.12.19 Κόστος Υπόλοιπο 01.01.19 Προσθήκες Πωλήσεις Διαγραφή περιουσιακών στοιχ. -170.933 Υπόλοιπο 31.12.19 0 14.720.275 108.063 261.022 4.435.010 0 19.524.371 Αναπόσβεστο Υπόλοιπο 31.12.19 3.671.908 16.605.844 64.594 27.284 53.420 0 20.423.050 5.2 Άυλα περιουσιακά στοιχεία ΟΜΙΛΟΣ Κόστος Υπόλοιπο 01.01.18 Προσθήκες ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ ΛΟΙΠΑ Σύνολο 52.519 13.078 174.000 0 226.519 13.078 65.595 174.000 239.595 49.106 4.432 135.792 14.500 184.898 18.932 Υπόλοιπο 31.12.18 53.536 150.292 203.828 Αναπόσβεστο Υπόλοιπο 31.12.18 12.059 23.708 35.767 Υπόλοιπο 31.12.18 Κόστος Υπόλοιπο 01.01.18 Προσθήκες Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 -116 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. ΟΜΙΛΟΣ Κόστος Υπόλοιπο 01.01.19 Προσθήκες Μεταφορές - Τακτοποιήσεις ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ ΛΟΙΠΑ Σύνολο 65.595 26.747 20.040 174.000 0 0 239.595 26.747 20.040 112.342 174.000 286.342 53.536 5.574 150.292 14.500 203.828 20.074 Υπόλοιπο 31.12.19 59.077 164.792 223.869 Αναπόσβεστο Υπόλοιπο 31.12.19 53.265 9.208 62.473 Υπόλοιπο 31.12.19 Κόστος Υπόλοιπο 01.01.19 Προσθήκες ΕΤΑΙΡΕΙΑ Κόστος Υπόλοιπο 01.01.18 Προσθήκες ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ ΛΟΙΠΑ Σύνολο 37.287 13.013 174.000 0 211.287 13.013 50.301 174.000 224.301 34.182 4.204 135.792 14.500 169.974 18.704 Υπόλοιπο 31.12.18 38.386 150.292 188.678 Αναπόσβεστο Υπόλοιπο 31.12.18 11.915 23.708 35.623 Υπόλοιπο 31.12.18 Κόστος Υπόλοιπο 01.01.18 Προσθήκες ΕΤΑΙΡΕΙΑ Κόστος Υπόλοιπο 01.01.19 Προσθήκες Μεταφορές - Τακτοποιήσεις ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ ΛΟΙΠΑ Σύνολο 50.301 26.046 20.040 174.000 0 0 224.301 26.046 20.040 96.387 174.000 270.387 38.386 5.284 150.292 14.500 188.678 19.784 Υπόλοιπο 31.12.19 43.670 164.792 208.462 Αναπόσβεστο Υπόλοιπο 31.12.19 52.717 9.208 61.925 Υπόλοιπο 31.12.19 Κόστος Υπόλοιπο 01.01.19 Προσθήκες Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 -117 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. 5.3 Υπεραξία ΟΜΙΛΟΣ 31/12/2019 31/12/2018 Ποσά σε € Υπόλοιπο Αρχής 01.01.2019 & 01.01.2018 Απομείωση Υπόλοιπο Τέλους 31.12.2019 & 31.12.2018 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2019 31/12/2018 5.333.303 5.333.303 5.333.303 -2.144.839 0 -2.144.839 5.333.303 0 3.188.464 5.333.303 3.188.464 5.333.303 Η Εταιρία έχει σχηματίσει υπεραξία, η οποία προέρχεται από την εξαγορά α) της εταιρίας Υιοι Ευθ.Παπαγιάννη ΑΕ και του σήματος MOTHERCARE και β) της εταιρίας Compton House Properties AE και του σήματος EARLY LEARNING CENTRE. Η Εταιρία παρακολουθεί τις δύο ανωτέρω δραστηριότητες του εμπορικού κλάδου ενιαία και αποτελούν την Μονάδα Δημιουργίας Ταμειακών Ροών (ΜΔΤΡ). Κατά την 31 Δεκεμβρίου 2019 η Εταιρία πραγματοποίησε τον ετήσιο έλεγχο της υπεραξίας και εξετάσε, μεταξύ άλλων παραγόντων, τη σχέση μεταξύ ανακτήσιμης και λογιστικής αξίας. Την 31 Δεκεμβρίου 2019, η ανακτήσιμη αξία της Εταιρίας εμφανίζεται μικρότερη από τη λογιστική της αξία, γεγονός που θεωρείται ένδειξη πιθανής απομείωσης της υπεραξίας και των στοιχείων ενεργητικού του λειτουργικού τομέα εμπορίας και για το λόγω αυτό η Εταιρεία προέβη στην απομείωση της υπεραξίας κατά το ποσό των € 2.144.839. Η ανακτήσιμη αξία του τομέα εμπορίας καθορίστηκε από την Αξία Χρήσης η οποία υπολογίστηκε βάσει των προβλεπόμενων ταμειακών ροών από χρηματοοικονομικούς προϋπολογισμούς της Εταιρίας εγκεκριμένους από την διοίκηση καλύπτοντας μία περίοδο πέντε ετών. Οι προβλεπόμενες ταμειακές ροές υπολογίστηκαν έτσι ώστε να αντανακλούν τις συνθήκες ζήτησης της εμπορικής δραστηριότητας. Το προεξοφλητικό επιτόκιο που χρησιμοποιήθηκε για την προεξόφληση των προβλεπόμενων ταμειακών ροών είναι 6,3%, ενώ ο ρυθμός ανάπτυξης στο διηνεκές (μετά την πάροδο των πέντε ετών) που χρησιμοποιήθηκε είναι 2,00% λαμβάνοντας έτσι υπόψη τις μακροπρόθεσμες προοπτικές της Εταιρίας για την συγκεκριμένη ΜΔΤΡ. Τα παραπάνω ποσοστά βασίστηκαν σε εκτιμήσεις της διοίκησης. Πιο συγκεκριμένα, η ύφεση που δημιουργήθηκε στην παγκόσμια οικονομία λόγω της πανδημίας του Covid-19 από το Μάρτιο του 2020 ,οδήγησε τη διοίκηση στην αναθεώρηση των προβλέψεων για τις επιδόσεις της εταιρίας για την επόμενη πενταετία. Αναμένεται μεγάλη ύφεση για το 2020, ενώ εκτιμάται ότι η ανάκαμψη θα ξεκινήσει από το 2021. Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 -118 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. Ο υπολογισμός της Αξίας Χρήσης για τον συγκεκριμένο τομέα πληροφόρησης είναι περισσότερο ευαίσθητος στις παρακάτω παραδοχές: α) Περιθώριο κέρδους πρό φόρων, τόκων και αποσβέσεων β) Επιτόκιο προεξόφλησης γ) Μερίδιο αγοράς κατά την προβλεπόμενη περίοδο δ) Ρυθμός ανάπτυξης στο διηνεκές Περιθώριο κέρδους προ φόρων τόκων και αποσβέσεων (EBITDA). Τα περιθώρια κέρδους προ φόρων, τόκων και αποσβέσεων βασίζονται σε εκτιμήσεις κατά τη διάρκεια της προβλεπόμενης περιόδου για τα επόμενα πέντε έτη για την ΜΔΤΡ του κλάδου εμπορίας , ώστε να ενσωματώνουν μελλοντικές αλλαγές στην κερδοφορία της Εταιρίας, όπως αναμένεται από τη Διοίκηση. Επιτόκιο προεξόφλησης – Τα επιτόκια προεξόφλησης αντικατοπτρίζουν την εκτίμηση της παρούσας κατάστασης των κινδύνων που αφορούν την κάθε μία Μονάδα Δημιουργίας Ταμειακών Ροών. Το επιτόκιο προεξόφλησης υπολογίστηκε βάσει του μέσου ποσοστού του σταθμισμένου μέσου κόστους κεφαλαίου του κλάδου. Το ποσοστό αυτό προσαρμόστηκε περαιτέρω προκειμένου να αντικατοπτρίζει τις παραδοχές της αγοράς για κάθε κίνδυνο των μονάδων δημιουργίας ταμειακών ροών για τους οποίους δεν έχουν προσαρμοστεί οι εκτιμήσεις των μελλοντικών ταμειακών ροών. Το εν λόγω επιτόκιο προεξόφλησης περιλαμβάνει επιπλέον ποσοστό ανάληψης κινδύνου (company specific risk premium) όπως προέκυψε από την ανάλυση ευαισθησίας που διενεργήθηκε σε βασικές λειτουργικές παραμέτρους των προβλεπόμενων ταμειακών ροών. Μερίδιο αγοράς κατά την προβλεπόμενη περίοδο – Αυτές οι παραδοχές είναι σημαντικές διότι εκτός του ότι χρησιμοποιούνται δεδομένα του κλάδου αναφορικά με τον ρυθμό ανάπτυξης, η διοίκηση εκτιμά το μερίδιο αγοράς της, σε σχέση με τους ανταγωνιστές, εντός της προβλεπόμενης περιόδου. Η διοίκηση αναμένει πίεση στην αγορά που λειτουργεί ο τομέας και πιο συγκεκριμένα στη ΜΔΤΡ των ειδών παιδικού ρουχισμού και παιχνιδιών, ενώ αναμένει να διατήρησει τη θέση της σε σχέση με τους ανταγωνιστές της ακόμα και μέσα στην κρίση της πανδημίας. Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 -119 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. Ρυθμός ανάπτυξης στο διηνεκές – Ο ρυθμός ανάπτυξης βασίζεται σε μακροπρόθεσμες προοπτικές της Εταιρίας για τον συγκεκριμένο τομέα πληροφόρησης. Ανάλυση ευαισθησίας των παραδοχών σε μεταβολές Συγκεκριμένα, για τον τομέα, πραγματοποιήθηκε ανάλυση ευαισθησίας στην θετική ή αρνητική μεταβολή του προεξοφλητικού επιτοκίου κατά 0,50%, στην θετική ή αρνητική μεταβολή του ρυθμού ανάπτυξης στο διηνεκές κατά 0,50%. 5.4 Επενδύσεις σε ακίνητα Οι επενδύσεις σε ακίνητα αφορούν ακίνητο της μητρικής Εταιρείας το οποίο είναι μισθωμένο. H αξία του ακινήτου εκτιμήθηκε από Ανεξάρτητους Ορκωτούς Εκτιμητές. Η εκτίμηση έγινε με την προυπόθεση ότι το ακίνητο είναι ιδιόκτητο και ελεύθερο από περιοριστικούς όρους και δικαιώματα τρίτων επ’ αυτού. Η μέθοδος βάση της οποίας υπολογίσθηκε η αξία του είναι η Μέθοδος Κεφαλαιοποίησης Εσόδων η οποία στηρίζεται στην λογική ότι η αγοραία αξία των επαγγελματικών ακινήτων προκύπτει από την κεφαλαιοποιημένη αξία του μισθώματος. Αναλυτικά: ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΣΕ ΑΚΙΝΗΤΑ Γηπεδα- Οικόπεδα Κτίρια Σύνολο Ποσά σε € Υπόλοιπο 01.01.2018 Αναπροσαρμογές Υπόλοιπο 31.12.2018 Υπόλοιπο 01.01.2019 Αναπροσαρμογές 9.398.000 33.300 9.431.300 9.431.300 123.950 16.002.000 56.700 16.058.700 16.058.700 211.050 25.400.000 90.000 25.490.000 25.490.000 335.000 Υπόλοιπο 31.12.2019 9.555.250 16.269.750 25.825.000 5.5 Επενδύσεις σε Θυγατρικές επιχειρήσεις Στις εταιρικές οικονομικές καταστάσεις οι επενδύσεις σε θυγατρικές επιχειρήσεις, έχουν αποτιμηθεί στο κόστος κτήσης τους. Η μεταβολή της χρήσης έχει ως εξής: Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 -120 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. ΕΤΑΙΡΕΙΑ Ποσά σε € Υπόλοιπο Αρχής 01.01.2019 & 01.01.2018 31/12/2019 31/12/2018 6.560.585 6.560.585 -797.752 0 5.762.833 6.560.585 Μείωση Μετοχικού Κεφαλαίου Υπόλοιπο Τέλους 31.12.2019 & 31.12.2018 Με την από 19/03/2019 απόφαση της Τακτικής Γενικής Συνέλευσης των μετόχων της θυγατρικής εταιρείας “ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ - ΙΩΑΝΝΗΣ ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ” εγκρίθηκε η μείωση του μετοχικού της κεφαλαίου κατά το ποσό των επτακοσίων ενενήντα επτά χιλιάδων επτακοσίων πενήντα δύο ευρώ και δέκα πέντε λεπτών του ευρώ (797.752,15 Ευρώ), με μείωση της ονομαστικής αξίας κάθε μετοχής της εταιρείας κατά 2,35 Ευρώ (από 30,00 ευρώ σε 27,65 ευρώ) και επιστροφή με καταβολή σε μετρητά στην μοναδική της μέτοχο “Ι.ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ-Ι.ΛΑΠΑΠΑΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕMΠΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ” του ανωτέρω συνολικού ποσού των 797.752,15 ευρώ. 5.6 Λοιπές μακροπρόθεσμες απαιτήσεις Οι λοιπές μακροπρόθεσμες απαιτήσεις του Ομίλου και της εταιρείας αναλύονται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε € Δοθείσες εγγυήσεις ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2019 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 530.131 564.035 447.628 470.192 Το κονδύλι αφορά κυρίως εγγυήσεις ενοικίων των καταστημάτων που μισθώνει η Εταιρεία και οι θυγατρικές εταιρείες του Ομίλου. 5.7 Αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση και υποχρέωση Οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις συμψηφίζονται όταν υπάρχει εφαρμόσιμο νομικό δικαίωμα να συμψηφιστούν οι τρέχουσες φορολογικές απαιτήσεις έναντι των τρεχουσών φορολογικών υποχρεώσεων και όταν οι αναβαλλόμενοι φόροι εισοδήματος αφορούν στην ίδια φορολογική αρχή. Τα συμψηφισμένα ποσά είναι τα παρακάτω: Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 -121 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. ΟΜΙΛΟΣ 31/12/2019Α.Φ. 31/12/2018Α.Φ. Υποχρέωση Α.Φ. Απαίτηση Υποχρέωση Ποσά σε € ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2019Α.Φ. 31/12/2018 Α.Φ. Υποχρέωση Α.Φ. Απαίτηση Υποχρέωση Α.Φ. Απαίτηση Α.Φ. Απαίτηση Μη Κυκλοφορούντα Στοιχεία Άυλα Στοιχεία του Ενεργητικού Ενσώματες Ακινητοποιήσεις Περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης 6.365 0 6.794 -2.547 430 0 0 -2.547 0 -3.174.376 0 -3.463.713 0 -2.493.196 0 -2.708.723 9.470 -3.479.312 0 0 0 -3.479.312 0 0 Κυκλοφορούντα Στοιχεία Αποθέματα 349.912 0 380.230 0 24.001 0 0 0 Πελάτες & Λοιπές Απαιτήσεις 345.013 -405.241 349.023 -429.780 275.275 0 276.379 0 0 Μακροπρόθεσμες Υποχρεώσεις 0 -3.091 764 0 0 -3.091 764 3.528.485 0 0 0 3.528.485 0 0 0 213.019 0 235.091 0 212.629 0 234.965 0 34.503 0 0 -39.746 34.503 0 0 -39.746 Λοιπές Βραχυπρόθεσμες Υποχρεώσεις 182.728 0 203.146 0 0 0 0 0 Φορολογικές ζημιές 575.841 0 599.834 0 575.841 0 599.834 0 Έντοκα Δάνεια Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις από μισθώσεις Προβλέψεις για παροχές σε εργαζομένους Λοιπές Μακροπρόθεσμες Υποχρεώσεις Βραχυπρόθεσμες Υποχρεώσεις Σύνολο Συμψηφισμός Σύνολο 5.8 5.245.337 -7.062.020 1.774.884 -3.935.786 4.651.165 -5.975.599 1.111.943 -2.751.016 -5.245.337 5.245.337 -1.111.943 1.111.943 0 -1.816.683 662.941 -2.823.843 -4.651.165 0 4.651.165 -1.324.434 -1.111.943 0 1.111.943 -1.639.073 Αποθέματα ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε € Εμπορεύματα Α΄Υλες - Αναλώσιμα Σύνολο ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2019 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 7.997.242 7.626.135 7.030.586 6.661.792 3.638 5.635 0 0 8.000.879 7.631.770 7.030.586 6.661.792 Δεν υφίστανται βάρη επί των αποθεμάτων της Εταιρείας και του Ομίλου. 5.9 Πελάτες και λοιπές απαιτήσεις Οι πελάτες και οι λοιπές απαιτήσεις του Ομίλου και της Εταιρείας, αναλύονται ως εξής: Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 -122 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. Πελάτες ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε € ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2019 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 3.223.252 3.326.013 1.319.072 1.261.014 Πελάτες από συνδεδεμένες 0 0 1.489.344 1.391.086 Επιταγές εισπρακτέες 0 1.860 0 1.860 -1.402.216 -1.427.258 -1.146.979 -1.105.517 Πελάτες τρίτοι Προβλέψεις απαιτήσεων Απαιτήσεις από κατασκευαστικά Σύνολο 1.012.492 1.012.492 0 0 2.833.528 2.913.108 1.661.437 1.548.444 Λοιπές Απαιτήσεις Ποσά σε € 31/12/2019 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 Επισφαλείς-Επίδικοι χρεώστες 288.967 745.839 288.967 564.569 Χρεώστες διάφοροι 535.925 373.719 286.397 228.747 -279.144 -279.144 -279.144 -279.144 Προβλέψεις απαιτήσεων Λογ. Διαχειρισης και προκαταβολών Σύνολο Γενικό Σύνολο 46.165 39.616 16.835 10.034 591.912 880.030 313.055 524.206 3.425.440 3.793.138 1.974.492 2.072.650 Το σύνολο των εν λόγω απαιτήσεων είναι βραχυπρόθεσμης λήξης. Η εύλογη αξία αυτών των βραχυπρόθεσμων χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων δεν προσδιορίζεται ανεξάρτητα, καθώς η λογιστική αξία θεωρείται πως προσεγγίζει την εύλογη αξία τους. Ο Όμιλος εφαρμόζει την απλοποιημένη προσέγγιση του ΔΠΧΑ 9 για τον υπολογισμό των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών. Για τον υπολογισμό των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών σε συλλογική βάση, οι απαιτήσεις από πελάτες ομαδοποιούνται βάσει παρόμοιου πιστωτικού κινδύνου και γήρανσης. Τα αναμενόμενα ποσοστά ζημίας βασίζονται στις ιστορικές ζημιές του Ομίλου που σημειώθηκαν κατά τη διάρκεια της διετούς περιόδου που προηγείται της λήξης της περιόδου. Τα ιστορικά ποσοστά ζημιών προσαρμόζονται στη συνέχεια για τρέχουσες και μελλοντικές πληροφορίες για τους μακροοικονομικούς παράγοντες που επηρεάζουν τους πελάτες του Ομίλου. Ο Όμιλος έχει προσδιορίσει τη μεσοσταθμική μεταβολή του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος ως βασικό μακροοικονομικό παράγοντα στις χώρες όπου δραστηριοποιείται ο Όμιλος. Η ενηλικίωση των τρεχουσών και των ληξιπρόθεσμων απαιτήσεων από πελάτες καθώς και η πρόβλεψη για ζημιές είναι η εξής: Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 -123 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. Πελάτες ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε € ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2019 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 0-90 ημέρες (εντός πίστωσης) 752.591 386.865 1.422.199 1.034.755 91-180 ημέρες 74.207 211.147 91.392 108.177 181-270 ημέρες 29.048 16.145 41.219 108.799 271-360 ημέρες 0 43.030 0 71.913 3.379.898 3.683.178 1.253.605 1.330.316 4.235.744 4.340.366 2.808.415 2.653.961 μεγαλύτερη των 360 ημερών Σύνολο Η κίνηση της πρόβλεψης απομείωσης της αξίας των πελατών και των λοιπών απαιτήσεων έχει ως εξής: Ποσά σε € Υπόλοιπο Αρχής 01.01.2019 & 01.01.2018 Eπίδραση από ΔΠΧΑ 9 Υπόλοιπο Αρχής 01.01.2019 & 01.01.2018 Προσθήκες Μειώσεις Ποσά που έχουν αναστραφεί Υπόλοιπο Τέλους 31.12.2019 & 31.12.2018 5.10 ΟΜΙΛΟΣ 31/12/2019 31/12/2018 -1.706.402 -1.082.267 0 -649.577 -1.706.402 -1.731.844 0 0 25.042 25.442 0 0 -1.681.360 -1.706.402 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2019 31/12/2018 -1.384.660 -279.144 0 -1.297.989 -1.384.660 -1.577.133 -66.504 0 25.042 25.442 0 167.031 -1.426.123 -1.384.660 Προκαταβολές Οι προκαταβολές του Ομίλου και της Εταιρείας, αναλύονται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε € 31/12/2018 31/12/2019 130.829 114.620 130.486 114.296 130.829 114.620 130.486 114.296 Χρεωστικά προμηθευτών Σύνολο 5.11 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2019 31/12/2018 Μεταβατικοί λογαριασμοί Η ανάλυση των μεταβατικών λογαριασμών ενεργητικού του Ομίλου και της Εταιρείας για την τρέχουσα και προηγούμενη χρήση έχει ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε € Έξοδα επομένων χρήσεων Έσοδα χρήσεως εισπρακτέα Λοιποί μεταβατικοί Σύνολο ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2019 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 77.690 76.261 56.354 49.255 708 1.073 708 708 212.527 300.017 207.616 300.017 290.925 377.351 264.678 349.980 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 -124 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. 5.12 Ταµειακά διαθέσιµα και ισοδύναµα Τα ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα ταμειακών διαθεσίμων του Ομίλου και της Εταιρείας έχουν ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε € 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 225.719 1.380.798 212.818 1.356.479 3.712.388 3.938.106 3.920.907 5.301.706 2.511.280 2.724.098 2.652.144 4.008.623 Ταμείο Καταθέσεις όψεως και προθεσμίας Σύνολο 5.13 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2019 Ίδια Κεφάλαια Με την από 23/04/2019 απόφαση της Τακτικής Γενικής Συνέλευσης των μετόχων της Εταιρείας εγκρίθηκε η μείωση του μετοχικού κεφαλαίου της κατά το ποσό του ενός εκατομμυρίου εξακοσίων οκτώ χιλιάδων επτακοσίων εξήντα οκτώ ευρώ και εβδομήντα δύο λεπτών του ευρώ (1.608.768,72 Ευρώ), με μείωση της ονομαστικής αξίας κάθε μετοχής της Εταιρείας κατά 0,04 Ευρώ (από 0,30 ευρώ σε 0,26 ευρώ), επιστροφή με καταβολή σε μετρητά στους μετόχους της Εταιρείας του αντίστοιχου ποσού Αναλυτικά η εξέλιξη του μετοχικού κεφαλαίου και του αριθμού των μετοχών έχει ως εξής: Μετοχικό κεφάλαιο Διαφορά υπέρ το άρτιο Σύνολο Ποσά σε € Υπόλοιπο 1η Ιανουαρίου 2018 Υπόλοιπο 31η Δεκεμβρίου 2018 Υπόλοιπο 1η Ιανουαρίου 2019 Μείωση Μετοχικού Κεφαλαίου και επιστροφή κεφαλαίου με καταβολή μετρητών Υπόλοιπο 31η Δεκεμβρίου 2019 12.065.765 13.288.555 25.354.320 12.065.765 13.288.555 25.354.320 12.065.765 13.288.555 25.354.320 -1.608.769 0 -1.608.769 10.456.997 13.288.555 23.745.552 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 -125 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. Αριθμός μετοχών Υπόλοιπο 1η Ιανουαρίου 2018 Υπόλοιπο 31η Δεκεμβρίου 2018 40.219.218 40.219.218 Αριθμός μετοχών Υπόλοιπο 1η Ιανουαρίου 2019 Υπόλοιπο 31η Δεκεμβρίου 2019 5.14 40.219.218 40.219.218 Ανάλυση Αποθεματικών Ποσά σε € Λοιπά Αποθεματικά ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2019 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 Τακτικό αποθεματικο 2.025.104 2.008.846 1.930.324 1.914.066 Έκτακτα αποθεματικά 1.667.836 1.667.836 1.643.452 1.643.452 103.444 103.444 83.458 83.458 3.796.384 3.780.126 3.657.234 3.640.976 31/12/2019 31/12/2018 31/12/2019 7.863.166 9.389.187 7.863.166 9.389.187 7.863.166 9.389.187 7.863.166 9.389.187 31/12/2019 31/12/2018 31/12/2019 4.554.640 4.540.815 4.554.640 4.540.815 Σύνολο 4.554.640 4.540.815 4.554.640 4.540.815 Σύνολα 12.417.806 13.930.002 12.417.806 13.930.002 Αφορολόγητα αποθεματικά Σύνολο 5.15 Δανειακές Υποχρεώσεις Ποσά σε € Μακροπρόθεσμες δανειακές Υποχρεώσεις Τραπεζικός Δανεισμός Σύνολο ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΟΜΙΛΟΣ Βραχυπρόθεσμες δανειακές Υποχρεώσεις Τραπεζικός Δανεισμός 31/12/2018 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2018 Η ληκτότητα των δανειακών υποχρεώσεων την 31η Δεκεμβρίου 2019 και 2018 για τον Όμιλο και την Εταιρεία αναλύεται ως εξής: Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 -126 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. Ποσά σε € Κατά την 31/12/2019 Δάνεια Μέχρι 1 έτος 4.554.640 ΟΜΙΛΟΣ Από 1 έως και 2 Από 3 έως και 5 έτη έτη Πάνω από 5 έτη 1.542.188 3.357.052 2.963.926 Μέχρι 1 έτος 4.554.640 ΕΤΑΙΡΕΙΑ Από 1 έως και 2 Από 3 έως και 5 έτη έτη Πάνω από 5 έτη 1.542.188 3.357.052 2.963.926 Ποσά σε € Κατά την 31/12/2019 Δάνεια Ποσά σε € Κατά την 31/12/2018 Δάνεια Μέχρι 1 έτος 4.540.814 ΟΜΙΛΟΣ Από 1 έως και 2 Από 3 έως και 5 έτη έτη Πάνω από 5 έτη 1.526.007 4.147.484 3.715.698 Μέχρι 1 έτος 4.540.814 ΕΤΑΙΡΕΙΑ Από 1 έως και 2 Από 3 έως και 5 έτη έτη Πάνω από 5 έτη 1.526.007 4.147.484 3.715.698 Ποσά σε € Κατά την 31/12/2018 Δάνεια Ο Ομολογιούχος Δανειστής, της από 19/7/2006 σύμβασης ομολογιακού δανείου ποσού 10.000.000,00€, δεδομένου ότι η Εταιρεία δεν καλύπτει το προβλεπόμενο όριο του χρημοτοοικονομικού δείκτη «κέρδη προ φόρων, τόκων, αποσβέσεων προς χρεωστικούς τόκους», συναινεί στη μη μέτρηση του συγκεκριμένου δείκτη και παραιτείται από τα δικαιώματα που απορρέουν από την εν λόγω σύμβαση λόγω της προβλεπόμενης μη τήρησης του ως άνω δείκτη, σύμφωνα με επιστολή του, με ισχύ μέχρι την 31/12/2020. Παρακάτω παρατίθεται ανάλυση της μεταβολής των υποχρεώσεων που προέρχονται από χρηματοδοτικές δραστηριότητες έτσι όπως έχουν αποτυπωθεί στην κατάσταση ταμειακών ροών, βάση της τροποποίησης του ΔΛΠ 7 «Πρωτοβουλία Γνωστοποιήσεων». ΟΜΙΛΟΣ Μακροπρόθεσμες Βραχυπρόθεσμες Δανειακές Δανειακές Υποχρεώσεις Υποχρεώσεις Ποσά σε € Κατά την 01/01/2019 Ταμειακές ροές ΕΤΑΙΡΕΙΑ Μακροπρόθεσμες Βραχυπρόθεσμες Δανειακές Δανειακές Υποχρεώσεις Υποχρεώσεις 9.389.187 4.540.815 0 -1.510.398 9.389.187 4.540.815 -1.526.008 1.526.008 -1.526.008 1.526.008 -13 -1.784 -13 -1.784 7.863.166 4.554.640 7.863.166 4.554.640 -1.510.398 Μη ταμειακές ροές Μακροπρόθεσμες Δανειακές υποχρεώσεις την 31 Δεκεμβρίου 2018 που έγιναν Βραχυπρόθεσμες στη διάρκεια του 2019 Δεδουλευμένοι τόκοι κατά την περίοδο Κατά την 31/12/2019 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 -127 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. 5.16 Υποχρεώσεις παροχών προσωπικού λόγω εξόδου από την υπηρεσία Η υποχρέωση προς τα πρόσωπα που εργάζονται στην Εταιρεία και τον Όμιλο, για την μελλοντική καταβολή παροχών ανάλογα µε το χρόνο της προϋπηρεσίας του καθενός, προσµετράται και απεικονίζεται µε βάση το αναµενόµενο να καταβληθεί δεδουλευμένο δικαίωμα του κάθε εργαζομένου, κατά την ηµεροµηνία του ισολογισμού, προεξοφλούµενο στην παρούσα του αξία, σε σχέση µε τον προβλεπόμενο χρόνο καταβολής του. OMIΛΟΣ 31/12/2019 Υπόλοιπο Έναρξης Υποχρέωσης καταχωρούμενη στην Κατάσταση Οικονομικής θέσης Καθαρό έξοδο χρήσης 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 (940.365) (930.078) (939.862) (929.575) (256.409) (115.993) (255.291) (115.993) 83.151 50.089 83.151 50.089 (173.258) (65.904) (172.140) (65.904) Αναλογιστικά κέρδη/ζημιές Σύνολο ΕΤΑΙΡΕΙΑ Επιπλέον Καταβολές 226.046 55.617 226.046 55.617 Σύνολο Υπόλοιπο Λήξης Υποχρέωσης καταχωρούμενη στην Κατάσταση Οικονομικής θέσης 52.788 (10.287) 53.906 (10.287) (887.578) (940.365) (885.956) (939.862) OMIΛΟΣ 01.01 01.01 31.12.2019 31.12.2018 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 01.01 01.01 31.12.2019 31.12.2018 Κόστος τρέχουσας απασχόλησης 96.431 84.514 95.313 Καθαρό Κόστος Τόκων Καθορισένης Παροχής 15.024 15.803 15.024 15.803 144.954 (226.046) 15.676 (55.617) 144.954 (226.046) 15.676 (55.617) 30.363 60.376 29.245 60.376 Επίδραση Περικοπής/Διακανονισμού/Τερματικές παροχές Μείον: Καταβλεηθείσες Αποζημιώσεις Καθαρό έξοδο χρήσης 84.514 Οι σημαντικότερες οικονομικές παραδοχές που χρησιμοποιήθηκαν κατά τις δύο ημερομηνίες αποτίμησης είναι οι εξής: Υποθέσεις 31/12/2019 31/12/2018 Επιτόκιο προεξόφλησης 0,80% 1,60% Μέση ετήσια μακροχρόνια αύξηση μισθολογίου 1,80% 1,80% Μέσος ετήσιος ρυθμός μακρ/νιας αύξησης πληθωρισμού 1,70% 1,00% Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 -128 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. Πιθανότητα Αποχώρησης Κινητικότητα Προσωπικού Ομάδα Ηλικιών 31/12/2019 Αποχώρηση 31/12/2018 Αποχώρηση 4,5% 4,5% 1% EAE2012P 16,85 1% EAE2012P 14,42 Έως 45 ετών 45– 50 Πίνακας Θνησιμότητας Μέση υπολειπόμενη εργασιακή ζωή σε έτη Πραγματοποιήθηκε ανάλυση ευαισθησίας για τις οικονομικές παραδοχές του έτους 2019 και τα αποτελέσματα είναι τα ακόλουθα. Για τις δημογραφικές παραμέτρους δε πραγματοποιήθηκε ανάλυση ευαισθησίας καθώς οι μεταβολές κρίνονται μη στατιστικώς σημαντικές. Ανάλυση ευαισθησίας μεταβολή 0,50% -9,48% Προεξοφλητικό Επιτόκιο Παρούσα Αξία Υποχρέωσης (DBO) μεταβολή -0,50% 10,72% Σε περίπτωση αύξησης του προεξοφλητικού επιτοκίου κατά 0,50%, η παρούσα αξία της υποχρέωσης θα μειωθεί κατά 9,48%. Σε περίπτωση μείωσης του προεξοφλητικού επιτοκίου κατά 0,50%, η παρούσα αξία της υποχρέωσης θα αυξηθεί κατά 10,72%. Ανάλυση ευαισθησίας μεταβολή 0,50% 9,59% Αύξηση Αποδοχών Παρούσα Αξία Υποχρέωσης (DBO) μεταβολή -0,50% -8,76% Σε περίπτωση αύξησης του μηνιαίου μισθού κατά 0,5%, η παρούσα αξία της υποχρέωσης θα αυξηθεί κατά 9,59%. Σε περίπτωση μείωσης του μηνιαίου μισθού κατά 0,5%, η παρούσα αξία της υποχρέωσης θα μειωθεί κατά 8,76%. 5.17 Λοιπές Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις Οι λοιπές μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις αναλύονται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε € ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2019 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 Εγγυήσεις ενοικίων 175.580 175.580 176.000 176.000 Προβλέψεις 365.230 365.876 340.000 340.000 540.810 541.457 516.000 516.000 Σύνολο Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 -129 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. 5.18 Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις Τα υπόλοιπα προμηθευτών και λοιπών συναφών υποχρεώσεων του Ομίλου και της Εταιρείας αναλύονται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε € ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2019 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 1.249.083 1.263.858 1.241.746 1.213.752 Επιταγές πληρωτέες 694.205 636.679 694.205 636.679 Τρέχουσες φορολογικές υποχρεώσεις 849.624 842.310 800.871 791.145 Υποχρεώσεις προς ασφαλιστικούς οργανισμούς 344.714 358.520 275.763 291.788 Προκαταβολές πελατών 330.917 299.442 330.917 299.442 Υποχρεώσεις σε προμηθευτές Λοιποί πιστωτές Σύνολο 5.19 515.596 375.803 422.828 292.375 3.984.140 3.776.613 3.766.330 3.525.181 Μεταβατικοί λογαριασμοί Η ανάλυση των μεταβατικών λογαριασμών παθητικού του Ομίλου και της Εταιρείας για την τρέχουσα και προηγούμενη χρήση έχει ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε € Έσοδα Επομένων χρήσεων Έξοδα χρήσεως δουλευμένα Επιχορηγήσεις Λοιποί μεταβατικοί παθητικού Σύνολο 5.20 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2019 31/12/2018 31/12/2019 32.533 27.256 0 31/12/2018 0 109.131 137.264 92.730 107.279 1.102.825 1.140.458 0 0 29.781 68.980 20.000 68.980 1.274.271 1.373.957 112.730 176.259 Κύκλος Εργασιών Η ανάλυση του κύκλου εργασιών του Ομίλου και της Εταιρείας για την τρέχουσα και προηγούμενη χρήση έχει ως εξής: Ο Όμιλος και η Εταιρεία έχουν αναλύσει στον παρακάτω πίνακα τα έσοδα στις διάφορες κατηγορίες προκειμένου: να απεικονίσουν τη φύση και το ποσό να επιτρέψουν στους χρήστες να κατανοήσουν τη σχέση με τις πληροφορίες τμήματος εσόδων που παρέχονται στην σημ. 4. Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 -130 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. ΟΜΙΛΟΣ Για το έτος που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 Εμπορικός κλάδος Ενεργειακός κλάδος Σύνολο ΕΤΑΙΡEΙΑ Ενεργειακός κλάδος Εμπορικός κλάδος Σύνολο Ποσά σε ευρώ Ελλάδα Βαλκάνια Έσοδα ανά κατηγορία Έσοδα από εμπορία Έσοδα από πωλήσεις ηλεκτρικής ενέργειας Έσοδα από επισκευές και λοιπές παροχές υπηρεσιών Πωλήσεις άχρηστου υλικού και λοιπών αποθεμάτων Συμβόλαια συμβαλλόμενων μερών Λιανικές πωλήσεις Χονδρικές πωλήσεις 22.678.724 3.744.887 26.423.611 783.813 0 783.813 23.462.537 3.744.887 27.207.424 22.678.724 1.812.138 24.490.862 25.026 0 25.026 22.703.750 1.812.138 24.515.888 26.391.760 0 15.960 15.891 26.423.611 0 783.813 0 0 783.813 26.391.760 783.813 15.960 15.891 27.207.424 24.459.011 0 15.960 15.891 24.490.862 0 25.026 0 0 25.026 24.459.011 25.026 15.960 15.891 24.515.888 25.844.004 579.607 26.423.611 783.813 783.813 25.844.004 1.363.420 27.207.424 22.099.117 2.391.745 24.490.862 25.026 25.026 22.099.117 2.416.771 24.515.888 ΟΜΙΛΟΣ Για το έτος που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2018 Εμπορικός κλάδος Ενεργειακός κλάδος Σύνολο ΕΤΑΙΡEΙΑ Ενεργειακός κλάδος Εμπορικός κλάδος Σύνολο Ποσά σε ευρώ Ελλάδα Βαλκάνια Έσοδα ανά κατηγορία Έσοδα από εμπορία Έσοδα από πωλήσεις ηλεκτρικής ενέργειας Έσοδα από επισκευές και λοιπές παροχές υπηρεσιών Πωλήσεις άχρηστου υλικού και λοιπών αποθεμάτων Συμβόλαια συμβαλλόμενων μερών Λιανικές πωλήσεις Χονδρικές πωλήσεις 5.21 23.415.277 3.947.340 27.362.617 937.120 0 937.120 24.352.397 3.947.340 28.299.737 23.415.277 1.832.600 25.247.877 24.909 0 24.909 23.440.186 1.832.600 25.272.786 27.322.471 0 23.140 17.007 27.362.617 0 937.120 0 0 937.120 27.322.471 937.120 23.140 17.007 28.299.737 25.207.730 0 23.140 17.007 25.247.876 0 24.909 0 0 24.909 25.207.730 24.909 23.140 17.007 25.272.786 26.765.706 596.910 27.362.617 937.120 937.120 26.765.706 1.534.031 28.299.736 22.818.367 2.429.510 25.247.877 24.909 24.909 22.818.367 2.454.420 25.272.786 Ανάλυση Εξόδων ανά κατηγορία Το κόστος λειτουργιών του Ομίλου και της Εταιρείας κατά τις ημερομηνίες 31 Δεκεμβρίου 2019 και 2018 διαμορφώθηκε όπως παρουσιάζεται στον παρακάτω πίνακα: Έξοδα ανά κατηγορία Ποσά σε € Αμοιβές & λοιπές παροχές εργαζομένων Κόστος αποθεμάτων αναγνωρισμένο ως έξοδο Αποσβέσεις Ο ΟΜΙΛΟΣ Ο ΟΜΙΛΟΣ 01.01 - 31.12.2019 Έξοδα Έξοδα διάθεσης διοίκησης Κόστος Πωληθέντων 01.01 - 31.12.2018 Έξοδα Έξοδα διάθεσης διοίκησης Κόστος Πωληθέντων Σύνολο Σύνολο 15.915 5.191.812 1.071.057 6.278.784 13.652 5.103.905 1.099.651 6.217.207 12.833.979 0 0 12.833.979 13.238.892 0 0 13.238.892 1.199.836 116.987 3.286.881 195.235 3.599.103 117.737 949.133 132.966 Αμοιβές & έξοδα Υπεργολάβων 0 0 0 0 11.250 0 0 11.250 Λοιπές αμοιβές & έξοδα τρίτων 75.499 1.082.685 494.264 1.652.448 67.928 1.701.159 624.464 2.393.551 146.000 Αμοιβές ΔΣ Ασφάλιστρα Ενοίκια 0 0 241.000 241.000 0 0 146.000 4.804 58.032 55.519 118.354 4.978 61.393 42.041 108.412 37.939 23.053 17.992 78.985 45.611 2.379.929 77.681 2.503.221 Επισκευές Συντηρήσεις 31.023 112.690 21.832 165.546 6.455 124.377 18.230 149.062 Λοιπές παροχές τρίτων 31.421 459.892 19.063 510.376 35.658 479.114 24.124 538.896 Έξοδα διαφήμισης Λοιπά διάφορα έξοδα Σύνολο 0 332.620 13.661 346.281 0 361.968 18.759 380.727 4.897 453.112 168.412 626.422 2.862 467.844 147.810 618.516 13.152.466 11.000.777 2.298.035 26.451.277 13.545.024 11.628.822 2.331.725 27.505.571 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 -131 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. Έξοδα ανά κατηγορία Κόστ ος Πωληθέντων Ποσά σε € Αμοιβές & λοιπές παροχές εργαζομένων Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 01.01 - 31.12.2019 01.01 - 31.12.2018 Έξοδα διάθεσης Έξοδα διοίκησης Κόστ ος Πωληθέντων Σύνολο Έξοδα διάθεσης Έξοδα διοίκησης Σύνολο 0 4.690.237 906.401 5.596.638 0 4.663.024 940.703 5.603.727 12.780.698 0 0 12.780.698 13.117.009 0 0 13.117.009 Αποσβέσεις 0 2.421.251 132.194 2.553.446 0 869.604 69.415 939.019 Λοιπές αμοιβές & έξοδα τρίτων 0 1.016.211 395.213 1.411.424 0 1.460.069 538.212 1.998.282 146.000 Κόστος αποθεμάτων αναγνωρισμένο ως έξοδο Αμοιβές ΔΣ 0 0 241.000 241.000 0 0 146.000 Ασφάλιστρα 0 50.131 35.663 85.794 0 53.870 19.017 72.888 Ενοίκια 0 934 0 934 0 1.591.165 60.000 1.651.165 Επισκευές Συντηρήσεις 0 94.708 12.547 107.255 0 102.504 13.190 115.694 Λοιπές παροχές τρίτων 0 377.848 6.442 384.290 0 404.194 8.745 412.939 Έξοδα διαφήμισης 0 305.703 13.661 319.364 0 274.709 18.759 293.467 Λοιπά διάφορα έξοδα 0 426.752 154.706 581.458 0 437.869 118.979 556.849 12.780.698 9.383.776 1.897.827 24.062.301 13.117.009 9.857.008 1.933.022 24.907.039 Σύνολο 5.22 Λοιπά έσοδα και έξοδα εκμετάλλευσης Τα λοιπά έσοδα και έξοδα εκμετάλλευσης του Ομίλου και της Εταιρείας, αναλύονται ως εξής: Ποσά σε € Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ Ο ΟΜΙΛΟΣ 0 01.01 31.12.2018 6.402 9.638 0 9.638 0 Κέρδη Συναλλαγματικών Διαφορών 167.152 213.829 136.510 173.409 Έσοδα από Ενοίκια 507.135 460.421 464.655 462.280 37.633 37.633 0 0 95.257 Άλλα λειτουργικά έσοδα Έσοδα από Επιδοτήσεις Αποζημιώσεις Αποσβέσεις ληφθέντων επιχορηγήσεων Λοιπά 01.01 31.12.2019 01.01 31.12.2019 0 01.01 31.12.2018 6.402 128.134 131.361 99.612 Έσοδα από διαγραφή υποχρεώσεων 54.537 0 54.537 0 Έσοδα από αχρησιμοποίητες προβλέψεις 61.501 62.408 25.042 192.473 Κέρδη από πώληση παγίων 3.600 0 3.100 0 969.328 912.053 793.093 929.820 Ζημιές συναλλαγματικών διαφορών (103.148) (81.486) (55.590) (51.953) Διαγραφή απαιτήσεων Πρόβλεψη Επισφαλών Απαιτήσεων Λοιπές προβλέψεις (87) (266) 0 0 0 0 0 (150.000) (66.504) 0 0 (150.000) 0 (55.012) 0 (55.012) (11.283) (44.213) (1.788) (36.339) Σύνολο Άλλα λειτουργικά έξοδα Διαγραφές Ενσώματων Ακινητοποιήσεων Λοιπά Λοιποί φόροι Φορολογικά πρόστιμα & προσαυξήσεις Σύνολο (2.431) (241) 0 0 (35.306) (48.569) (34.163) (46.437) (152.255) (379.787) (158.045) (339.740) Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 -132 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. 5.23 Αποτίμηση ενσώματων & άϋλων στοιχείων Το κέρδος από την αναπροσαρμογή της αξίας του επενδυτικού ακινήτου με βάση την Μέθοδο της Κεφαλαιοποίησης παρατίθεται ως εξής: Ποσά σε € Κέρδη /Ζημιές από αναπροσαρμογή περιουσιακών στοιχείων Κέρδη /Ζημιές από αναπροσαρμογή περιουσιακών στοιχείων Σύνολο 5.24 Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ Ο ΟΜΙΛΟΣ 01.01 31.12.2019 01.01 31.12.2018 01.01 31.12.2019 01.01 31.12.2018 335.000 90.000 335.000 90.000 335.000 90.000 335.000 90.000 Χρηματοοικονομικό Κόστος Τα χρηματοοικονομικά έσοδα και έξοδα του Ομίλου και της Εταιρείας αναλύονται ως εξής: Ποσά σε € Χρηματοοικονομικά Έσοδα -Τραπεζών Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ Ο ΟΜΙΛΟΣ 01.01 01.01 31.12.2019 31.12.2018 01.01 31.12.2019 01.01 31.12.2018 3.332 6.690 2.125 3.634 3.332 6.690 2.125 3.634 -470.591 -533.107 -470.591 -525.297 -43.728 -36.148 -38.536 -27.725 -701.539 0 -479.606 0 -46.210 -53.858 -37.435 -38.470 -1.262.068 -623.113 -1.026.167 -591.492 -1.258.736 -616.424 -1.024.042 -587.858 Χρηματοοικονομικά Έξοδα -Τραπεζικά δάνεια - Προμήθειες Εγγυητικών Επιστολών - Χρηματοδοτικές Μισθώσεις - Λοιπά Καθαρό Χρηματοοικονομικό Κόστος 5.25 Φόρος εισοδήματος Σύμφωνα με το άρθρο 22 του Ν.4646/2019 τα εισοδήματα του φορολογικού έτους 2019 και εφεξής φορολογούνται με συντελεστή είκοσι τέσσερα τοις εκατό (24%). Ο Όμιλος υπόκειται σε διάφορους συντελεστές φόρου εισοδήματος ανάλογα µε την χώρα των εγκαταστάσεων του. Οι συντελεστές φόρου εισοδήματος των εκμεταλεύσεων εξωτερικού, ειδικότερα Ρουμανία, Βουλγαρία, Σκόπια , Αλβανία , Σερβία είναι 16%, 10%, 10%, 15% και 15% αντίστοιχα. Ο αναβαλλόμενος φόρος, που προέκυψε επί των προσωρινών διαφορών, έχει υπολογιστεί βάσει των φορολογικών συντελεστών, που θα ισχύουν κατά την περίοδο διακανονισμού της Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 -133 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. φορολογικής απαίτησης ή υποχρέωσης και σύμφωνα με τους φορολογικούς συντελεστές που ισχύουν την ημερομηνία του ισολογισμού. ΟΜΙΛΟΣ 1/1 1/1 31/12/2019 31/12/2018 Φόρος χρήσης Αναβαλλόμενος φόρος Σύνολο 4.280 (366.792 ) (362.512 ) 7.380 135.806 143.186 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 1/1 31/12/2019 1/1 31/12/2018 0 (337.217) (337.217) 0 215.665 215.665 Ο φόρος επί των κερδών προ φόρων της Εταιρείας διαφέρει από το θεωρητικό ποσό το οποίο θα προέκυπτε αν χρησιμοποιούσαμε τον μέσο σταθμικό φορολογικό συντελεστή της χώρας προέλευσης της Εταιρείας, ως εξής: ΕΤΑΙΡΕΙΑ (1.745.246 ) ΟΜΙΛΟΣ (1.495.356 ) 695.148 -μείον/πλέον: Προσωρινές διαφορές στα έσοδα (498.934 ) (90.013 ) (427.208 ) (251.822 ) -πλέον/μείον: Προσωρινές διαφορές στις δαπάνες 2.805.417 470.767 2.725.169 459.790 241.000 146.000 241.000 146.000 0 145.705 0 108.988 0 121.415 0 89.776 (1.169.299 ) (1.281.690 ) (2.399.338 ) (3.301.049 ) 28.534 49.202 (1.484.208 ) (2.399.338 ) Συντελεστής Φόρου (Μέσος συντελεστής για τον Όμιλο) 15% 15% 24% 29% Αναμενόμενη Δαπάνη Φόρου 4.280 7.380 0 0 (322.349 ) (85.167 ) (287.659 ) (48.692 ) Κέρδη/ (Ζημίες) προ φόρων 457.968 Προσαρμογές στο φόρο για εισοδήματα που δεν υπόκεινται σε φορολογία - Λοιπές προσαρμογές Προσαρμογές στο φόρο για Έξοδα που δεν εκπίπτουν για φορολογικούς σκοπούς - Διαφορές στις δαπάνες - Μη Εκπιπτώμενες Δαπάνες Συμψηφισμός ζημιών προηγούμενων χρήσεων Προσαρμογές στο φόρο για μεταβολή στον συντελεστή Αναγνώριση αναβαλλόμενου φόρου από φορολογικές ζημιές Φόρος προσωρινών διαφορών Πραγματική Δαπάνη Φόρου Αναλύεται σε: Τρέχων Φόρος χρήσης Αναβαλλόμενο Φορο 0 225.428 0 225.428 (44.443 ) (362.512 ) (4.455 ) 143.186 (49.558 ) (337.217 ) 38.929 215.665 4.280 (366.792 ) 7.380 135.806 0 (337.217 ) 0 215.665 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 -134 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. 5.26 Ταμιακές ροές από λειτουργικές δραστηριότητες Ο ΟΜΙΛΟΣ Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ Ποσά σε € 01.01 31.12.2019 01.01 31.12.2018 01.01 31.12.2019 01.01 31.12.2018 Ταμειακές ροές από λειτουργικές δραστηριότητες Κέρδη Περιόδου πρό Φόρων (συνεχιζόμενες δραστηριότητες) (1.495.356) 800.008 (1.745.246) 457.968 3.599.103 89.500 8.369 (37.633) (334.975) 2.144.839 (3.600) (3.332) 1.262.068 1.199.836 155.476 (8.220) (37.633) (34.988) 0 0 (6.690) 623.113 2.553.446 148.132 (6.237) 0 (334.975) 2.144.839 (3.100) (2.125) 1.026.167 939.019 (6.138) (8.050) 0 (34.988) 0 0 (3.634) 591.492 (487.777) 496.781 172.686 5.410.674 2.539.308 113.677 (1.801.390) 3.542.498 (468.796) 148.373 201.417 3.661.894 2.429.938 339.063 (1.705.836) 2.998.834 Κέρδη Περιόδου πρό Φόρων (διακοπείσες δραστηριότητες) Προσαρμογές στα Κέρδη για: Αποσβέσεις Προβλέψεις Συναλλαγματικές διαφορές Αποσβέσεις επιχορηγήσεων Απομειώσεις ενσώματων και άυλων πάγιων περιουσιακών στοιχείων Απομειώσεις υπεραξίας Κέρδη/ζημίες από πώληση παγίων Πιστωτικοί τόκοι και συναφή έσοδα Χρεωστικοί τόκοι και συναφή έξοδα Μεταβολές Κεφαλαίου κίνησης (Αύξηση) / μείωση αποθεμάτων (Αύξηση) / μείωση απαιτήσεων Αύξηση / (μείωση) υποχρεώσεων - πλήν δανεισμού Ταμειακές ροές από λειτουργικές δραστηριότητες Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 -135 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. 6. Πρόσθετες πληροφορίες και διευκρινήσεις επί των ετήσιων οικονομικών καταστάσεων 6.1.1 Πληροφορίες σχετικά με ενδεχόμενες υποχρεώσεις Επίδικες Υποθέσεις Δεν υπάρχουν επίδικες ή υπό διαιτησία διαφορές καθώς και αποφάσεις δικαστικών ή διαιτητικών οργάνων που να έχουν σημαντική επίπτωση στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις του Ομίλου και της Εταιρείας, πλην της υπόθεσης της θυγατρικής εταιρείας “ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – ΙΩΑΝΝΗΣ ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ” κατά της Πρωτοβουλίας Σπετσών Α.Ε., για την οποία διεκδικεί το ποσό των 2,2 εκ. ευρώ, πλέον τόκων και εξόδων. 6.1.2 Ανέλεγκτες φορολογικά χρήσεις Χώρα Εγκατάστασης Ανέλεγκτες χρήσεις SYSMEROM COM SRL ΡΟΥΜΑΝΙΑ 2015-2019 KLM BULGARIA EOOD ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ 2015-2019 KLMS COM DOOEL ΣΚΟΠΙΑ 2015-2019 KLSAL LTD ΑΛΒΑΝΙΑ 2015-2019 ΣΕΡΒΙΑ 2015-2019 Επωνυμία KLSER COMMERCE LTD Για τις χρήσεις 2014 έως 2018 η μητρική Εταιρεία Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ - Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΕΜΠΟΡΙΚΗΤΕΧΝΙΚΗ ΑΕ καθώς και η θυγατρική Κ.Λ.Μ. Α.Τ.Ε έχουν υπαχθεί στο φορολογικό έλεγχο των Ορκωτών Ελεγκτών Λογιστών που προβλέπεται από τις διατάξεις του άρθρου 65Α του Ν. 4174/2013. Για την χρήση 2019 ο έλεγχος αυτός βρίσκεται σε εξέλιξη και το σχετικό φορολογικό πιστοποιητικό προβλέπεται να χορηγηθεί μετά τη δημοσίευση των οικονομικών καταστάσεων χρήσεως 2019. Αν μέχρι την ολοκλήρωση του φορολογικού ελέγχου προκύψουν πρόσθετες φορολογικές υποχρεώσεις εκτιμούμε ότι αυτές δεν θα έχουν ουσιώδη επίδραση στις οικονομικές καταστάσεις. Η συνολική σχηματησθείσα πρόβλεψη του Ομίλου για τυχόν πρόσθετους φόρους από από ενδεχόμενο έλεγχο των φορολογικών αρχών, ανέρχεται σε € 215.230, και απεικονίζεται στην Κατάσταση Οικονομικής θέσης στο κονδύλι «Λοιπές μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις». Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 -136 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. 6.1.3 Πληροφορίες σχετικά με ενδεχόμενες απαιτήσεις Δεν υφίστανται ενδεχόμενες απαιτήσεις. 6.1.4 Υφιστάμενα εμπράγματα βάρη Επί ακινήτων του Ομίλου υφίστανται προσημειώσεις όπως αναλύονται στον κατωτέρω πίνακα: Α/Α 1. 2. 3. 4. Περιγραφή Οριζόντιες ιδιοκτησίες κτιρίου 8.525 τ.μ. κτισμένου επί οικοπέδου εκτάσεως 2.731,36 τ.μ. Οικόπεδο: 619,87 τ.μ Κτίριο: Υπόγειο 157,87 τ.μ., Ισόγειο: 604,62 τ.μ., Πατάρι: 313,89 τ.μ., Πρώτος όροφος: 221,41 τ.μ. και Δεύτερος όροφος ενβαδού 139,71 τ.μ. Οικόπεδο, άρτιο και οικοδομήσιμο, εκτάσεως 1.240,17 τ.μ. μετά πάντων των επ’ αυτού κτισμάτων, παραρτημάτων, παρακολουθημάτων και συστατικών αυτού μερών. Τοποθεσία Στο Δήμο Ταύρο Αττικής, στο Γ οικοδομικό τετράγωνο, επί των οδών Σακελλαρίου και Τεώ Στο Δήμο Αθηναίων επί της οδού Ερμού 47. Στο Δήμο Αθηναίων επί της οδού Ερμού 47. Στο Δήμο Ταύρου, επί των οδών Ομήρου αρ. 2 και Τεώ. Εμπράγματα Βάρη Τράπεζα Προσημειώσεις Υποθήκης την 9.10.2008 Προσημειώσεις Υποθήκης την 20.07.2012 Προσημειώσεις Υποθήκης την 20.07.2012 και 22.12.2015 Προσημείωση υποθήκης την 15.01.2017 Ποσό σε € "ALPHA Τράπεζα Α.Ε." 9.300.000 "ALPHA Τράπεζα Α.Ε." 3.000.000 "ALPHA Τράπεζα Α.Ε." 12.500.000 "Τράπεζα Πειραιώς Α.Ε" 1.500.000 Σύνολο: 26.300.000 6.1.5 Δεσμεύσεις και συμβατικές υποχρεώσεις Α. Εγγυήσεις Ο ΟΜΙΛΟΣ Εγγυητικές επιστολές Εγγυητικές επιστολές για εξασφάλιση υποχρεώσεων 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 1.761.922 1.724.872 1.670.678 1.648.629 427.186 427.186 0 0 2.189.107 2.152.058 1.670.678 1.648.629 Εγγυητικές επιστολές για εξασφάλιση καλής εκτέλεσης συμβάσεων με πελάτες Σύνολο Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2019 Β. Δεσμεύσεις για κεφαλαιουχικές επενδύσεις Δεν υπάρχουν συμβατικές υποχρεώσεις του Ομίλου την 31 Δεκεμβρίου 2019 που να αφορούν σε δεσμεύσεις για κεφαλαιουχικές επενδύσεις. 7. Αριθμός απασχολούμενου προσωπικού και παροχές Ο αριθμός απασχολούμενου προσωπικού για την Εταιρεία και τον Όμιλο αναλύεται ως εξής: Ο ΟΜΙΛΟΣ Μισθωτοί Hμερομίσθιοι Σύνολο Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2019 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 348 356 288 292 13 17 12 16 361 373 300 308 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 -137 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. Οι παροχές προς το απασχολούμενο προσωπικό για την Εταιρεία και τον Όμιλο αναλύονται ως εξής: Ποσά σε € Ο ΟΜΙΛΟΣ 01.01 01.01 31.12.2019 31.12.2018 Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 01.01 01.01 31.12.2019 31.12.2018 Μισθοί και ημερομίσθια και επιδόματα 4.854.799 4.904.026 4.282.175 4.392.336 Έξοδα κοινωνικής ασφάλισης 1.116.516 1.151.758 1.074.196 1.111.202 28.109 23.998 0 0 279.360 137.424 240.267 100.190 6.278.784 6.217.207 5.596.638 5.603.727 Λοιπές παροχές σε εργαζομένους Προβλέψεις αποζημίωσης προσωπικού Σύνολο Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 -138 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. 8. Ενδοεταιρικές συναλλαγές Ενδοεταιρικές Συναλλαγές Αποτελεσμάτων 01.01 - 31.12.2019 Αγορές Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ - Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΕΜΠΟΡΙΚΗΤΕΧΝΙΚΗ ΑΕ Πωλήσεις Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ - Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΕΜΠΟΡΙΚΗ-ΤΕΧΝΙΚΗ ΑΕ Κ.Λ.Μ. Α.Τ.Ε. SYSMEROM COM SRL 2.520 KLMS COM DOOEL KLM BULGARIA EOOD KLSER COMMERCE LTD KLSAL LTD ΣΥΝΟΛΟ 1.232.594 112.167 47.113 158.924 261.341 1.814.658 - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 261.341 1.814.658 Κ.Λ.Μ. Α.Τ.Ε. - SYSMEROM COM SRL - - KLMS COM DOOEL - - - KLM BULGARIA EOOD - - - - KLSAL LTD - - - - - KLSER COMMERCE LTD - - - - - - ΣΥΝΟΛΟ - 2.520 1.232.594 112.167 47.113 158.924 - - Ενδοεταιρικές Συναλλαγές Ισολογισμού 01.01 - 31.12.2019 Aπαιτήσεις Υποχρεώσεις Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ - Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΕΜΠΟΡΙΚΗΤΕΧΝΙΚΗ ΑΕ Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ - Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΕΜΠΟΡΙΚΗ-ΤΕΧΝΙΚΗ ΑΕ Κ.Λ.Μ. Α.Τ.Ε. Κ.Λ.Μ. Α.Τ.Ε. SYSMEROM COM SRL 2.565 420 KLMS COM DOOEL 644.292 0 - KLM BULGARIA EOOD KLSER COMMERCE LTD KLSAL LTD 547.886 158.916 - - - - - - - - - - - - - - - - 138.250 1.492.329 - KLMS COM DOOEL - - - KLM BULGARIA EOOD - - - - KLSAL LTD - - - - - KLSER COMMERCE LTD - - - - - - 420 2.565 644.292 - 547.886 158.916 -139 - 420 - - Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 1.491.909 - SYSMEROM COM SRL ΣΥΝΟΛΟ ΣΥΝΟΛΟ 138.250 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. Ενδοεταιρικές Συναλλαγές Αποτελεσμάτω ν 01.01 - 31.12.2018 Πωλήσεις Αγορές Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ - Ι. Κ.Λ.Μ. ΛΑΠΠΑΣ ΕΜΠΟΡΙΚΗΑ.Τ.Ε. ΤΕΧΝΙΚΗ ΑΕ Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ - Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΕΜΠΟΡΙΚΗ-ΤΕΧΝΙΚΗ ΑΕ SYSMEROM KLMS COM COM SRL DOOEL 2.520 KLSER COMMERCE LTD KLSAL LTD 112.811 - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 275.591 1.835.120 - 144.218 - SYSMEROM COM SRL - - KLMS COM DOOEL - - - KLM BULGARIA EOOD - - - - KLSAL LTD - - - - - KLSER COMMERCE LTD - - - - - - ΣΥΝΟΛΟ - 2.520 1.186.397 113.582 112.811 144.218 Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ - Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΕΜΠΟΡΙΚΗ-ΤΕΧΝΙΚΗ ΑΕ Κ.Λ.Μ. Α.Τ.Ε. SYSMEROM KLMS COM COM SRL DOOEL 2.565 420 KLM BULGARIA EOOD ΣΥΝΟΛΟ 495.474 2.741 594.193 173.093 125.585 1.393.652 - - - - - 420 - - - - - - - - - - - - 0 - KLMS COM DOOEL - - - KLM BULGARIA EOOD - - - - KLSAL LTD - - - - - KLSER COMMERCE LTD - - - - - - 420 2.565 495.474 2.741 594.193 173.093 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 1.835.120 - KLSER COMMERCE LTD KLSAL LTD SYSMEROM COM SRL ΣΥΝΟΛΟ 275.591 ΣΥΝΟΛΟ 113.582 Κ.Λ.Μ. Α.Τ.Ε. Ενδοεταιρικές Συναλλαγές Ισολογισμού 01.01 - 31.12.2018 Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ - Ι. Κ.Λ.Μ. ΛΑΠΠΑΣ ΕΜΠΟΡΙΚΗΑ.Τ.Ε. ΤΕΧΝΙΚΗ ΑΕ Υποχρεώ σεις Aπαιτήσεις 1.186.397 KLM BULGARIA EOOD -140 - - - 125.585 1.394.072 Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. Οι παροχές προς τη Διοίκηση σε επίπεδο Ομίλου και Εταιρείας αναλύονται ως ακολούθως: Ποσά σε € Μισθοί και άλλες βραχυπρόθεσμες εργασιακές παροχές Μισθοί μελών Δ.Σ. (μισθωτοί) Βασικά διευθυντικά στελέχη Αμοιβές Δ.Σ. Σύνολο Ο ΟΜΙΛΟΣ Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2019 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 189.704 189.935 189.704 189.935 81.946 82.104 81.946 82.104 241.000 146.000 241.000 146.000 512.650 418.038 512.650 418.038 Οι απαιτήσεις και οι υποχρεώσεις από και προς τα μέλη της Διοίκησης ανέρχονται στις 31.12.2018 για τον Όμιλο και την Εταιρεία στο ποσό των 11.617 € και 5.405 € αντίστοιχα. 9. Κέρδη ανά μετοχή Τα κέρδη ανά μετοχή υπολογίσθηκαν βάσει μέσου σταθμισμένου αριθμού του συνόλου των μετοχών. Ο ΟΜΙΛΟΣ 01.01 01.01 31.12.2019 31.12.2018 Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 01.01 01.01 31.12.2019 31.12.2018 Ποσά σε € Κέρδη/(Ζημιές) μετά φόρων (1.132.843) 656.822 (1.408.028) 242.303 Κέρδη/(Ζημιές) μετά από φόρους (1) (1.132.843) 656.822 (1.408.028) 242.303 (1.132.843) 656.822 (1.408.028) 242.303 0 0 0 0 (1.132.843) 656.822 (1.408.028) 242.303 40.219.218 40.219.218 40.219.218 40.219.218 -0,0282 0,0163 -0,0350 0,0060 Κατανεμημένα σε : Μετόχους της μητρικής (2) Δικαιώματα μειοψηφίας Σταθμισμένος αριθμός μετοχών σε κυκλοφορία (3) Βασικά κέρδη/(ζημίες) ανά μετ οχή (ευρώ /μετοχή) (2/3) 10. Μέρισμα ανά μετοχή Το Διοικητικό Συμβούλιο θα προτείνει στην Ετήσια Τακτική Γενική Συνέλευση των μετόχων της Εταιρίας τη διανομή μερίσματος συνολικού ποσού € 1.206.576,50 ήτοι € 0,03 ανά μετοχή από κέρδη προηγούμενων χρήσεων. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι η ανωτέρω απόφαση τελεί υπό την έγκριση της Ετήσιας Τακτικής Γενικής Συνέλευσης των μετόχων. Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 -141 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. 11. Γεγονότα μετά την ημερομηνία του Ισολογισμού Με την από 22/06/2020 απόφαση της Τακτικής Γενικής Συνέλευσης των μετόχων της θυγατρικής εταιρείας «ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ-ΙΩΑΝΝΗΣ ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ» εγκρίθηκε η μείωση του μετοχικού κατά το ποσό των επτακοσίων ογδόντα χιλιάδων επτακοσίων εβδομήντα οκτώ ευρώ και εβδομήντα λεπτών του ευρώ (780.778,70 Ευρώ), με μείωση της ονομαστικής αξίας κάθε μετοχής της Εταιρείας κατά 2,30 Ευρώ (από 27,65 ευρώ σε 25,35 ευρώ), και επιστροφή με καταβολή σε μετρητά στη μοναδική μέτοχο « Ι.ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ-Ι.ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ» του ανωτέρω ποσού. Η ως άνω απόφαση λήφθηκε συνεκτιμώντας ότι δεν υφίστανται δανειστές της θυγατρικής εταιρείας, ούτε υπάρχει τραπεζικός δανεισμός, ενώ η εταιρική περιουσία που θα απομείνει μετά την μείωση του εταιρικού κεφαλαίου επαρκεί για την λειτουργία της θυγατρικής εταιρείας χωρίς να προκαλείται το παραμικρό πρόβλημα ρευστότητας. Αναφορικά με την εξάπλωση της πανδημίας του Covid-19, η οποία συνέβη στις αρχές του 2020, δεν αποτελεί διορθωτικό γεγονός για τις χρηματοοικονομικές καταστάσεις της χρήσης που έληξε την 31η Δεκεμβρίου 2019. Οποιαδήποτε οικονομική επίπτωση αναμένεται να επηρεάσει τις οικονομικές επιδόσεις της Εταιρείας και του Ομίλου για το επόμενο οικονομικό έτος. Το εύρος των επιπτώσεων θα εξαρτηθεί από διάφορους παράγοντες όπως η διάρκεια της επιδημίας, ο χρονικός ορίζοντας άρσης των περιοριστικών μέτρων που έχουν επιβληθεί, καθώς και από τις κυβερνητικές αποφάσεις στήριξης των επιχειρήσεων. H διοίκηση της Εταιρείας προέβη σε αξιολόγηση των ενδεχόμενων επιπτώσεων της πανδημίας στις επιχειρηματικές δραστηριότητες και την οικονομική επίδοση της Εταιρείας και του Ομίλου στην Ενότητα 3: Προβλεπόμενη πορεία και εξέλιξη. Πέρα των ανωτέρω θεμάτων, δεν υπάρχουν άλλα σημαντικά γεγονότα μετά την ημερομηνία των οικονομικών καταστάσεων. 12. Άλλες σημαντικές πληροφορίες Δεν υπάρχουν άλλες σημαντικές πληροφορίες για την χρήση 2019. Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 -142 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΟΥ Δ.Σ. ΛΑΠΠΑΣ ΙΩΑΝΝΗΣ H ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΟΥ Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Η ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΗ Δ.Σ. ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΛΟΓΙΣΤΗΡΙΟΥ ΛΑΠΠΑ ΒΙΟΛΕΤΤΑ ΜΠΕΝΕΤΑΤΟΥ ΑΝΘΟΔΕΣΜΗ ΜΑΡΙΑ Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 - ΤΥΡΑΣΚΗ ΕΙΡΗΝΗ -143 - Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. E. Διαδικτυακός τόπος ανάρτησης της Ετήσιας Οικονομικής Έκθεσης Οι Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της Εταιρείας και του Ομίλου, η Έκθεση Ελέγχου των Ορκωτών Ελεγκτών, η Ετήσια Έκθεση του Διοικητικού Συμβουλίου για την χρήση του 2019, έχουν αναρτηθεί στην ηλεκτρονική διεύθυνση της Εταιρείας www.klmate.gr. Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση 1/1/2019 έως 31/12/2019 -144 -

Περίληψη: Δηλώνεται με την παρούσα ότι, εξ΄ όσων γνωρίζουμε οι ετήσιες εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις της Εταιρείας «Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ» για την χρήση από 1η Ιανουαρίου 2019 έως την 31η Δεκεμβρίου 2019, οι οποίες καταρτίσθηκαν σύμφωνα με τα ισχύοντα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς, απεικονίζουν κατά τρόπο αληθή τα στοιχεία του ενεργητικού και του παθητικού, την καθαρή θέση και τα αποτελέσματα χρήσεως της Εταιρείας καθώς και των επιχειρήσεων που περιλαμβάνονται στην ενοποίηση εκλαμβανομένων ως σύνολο. Δηλώνεται επίσης ότι, εξ΄ όσων γνωρίζουμε η ετήσια έκθεση του διοικητικού συμβουλίου απεικονίζει κατά τρόπο αληθή την εξέλιξη, τις επιδόσεις και τη θέση της «Ι. ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ – Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ», καθώς και των επιχειρήσεων που περιλαμβάνονται στην ενοποίηση εκλαμβανομένων ως σύνολο, συμπεριλαμβανομένης της περιγραφής των κυριότερων κινδύνων και αβεβαιοτήτων που αντιμετωπίζουν. Αθήνα, 25 Ιουνίου 2020 Οι βεβαιούντες O ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ MH ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΟ ΛΑΠΠΑΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΛΑΠΠΑ ΒΙΟΛΕΤΤΑ ΛΑΠΠΑ ΜΑΙΡΗ