Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 ΑΡ.Μ.Α.Ε. 7365/06/Β/86/32 – ΑΡ. Γ.Ε.ΜΗ. 121572960000 ΟΜΙΛΟΣ «ΕΛΑΣΤΡΟΝ Α.Ε.Β.Ε. – ΧΑΛΥΒΟΥΡΓΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ» Σύμφωνα με το άρθρο 4 του Ν. 3556/2007 και τις Εκτελεστικές Αποφάσεις του Δ.Σ. της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς Απρίλιος 2020 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31.12.2019 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΔΗΛΩΣΗ ΕΚΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ .................................... 5 ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της ΕΛΑΣΤΡΟΝ Α.Ε.Β.Ε. ...... 6 Έκθεση Ανεξάρτητου Ορκωτού Ελεγκτή Λογιστή ................................................................ 34 1. Κατάσταση Οικονομικής Θέσης ....................................................................................... 39 2. Κατάσταση Αποτελεσμάτων και Λοιπών Συνολικών Εσόδων .......................................... 40 3. Κατάσταση Μεταβολών Ιδίων Κεφαλαίων ....................................................................... 41 4. Κατάσταση Ταμειακών Ροών ........................................................................................... 42 Σημειώσεις επί των Οικονομικών Καταστάσεων ................................................................... 43 1. Γενικές πληροφορίες ........................................................................................................ 43 2. Οι σημαντικές λογιστικές αρχές που χρησιμοποιεί ο Όμιλος ............................................ 43 2.1 Νέα πρότυπα, διερμηνείες και τροποποιήσεις υφιστάμενων προτύπων ......................... 43 2.2 Πλαίσιο κατάρτισης των οικονομικών καταστάσεων ..................................................... 50 2.3 Ενοποίηση ....................................................................................................................... 50 2.4 Συναλλαγματικές μετατροπές.......................................................................................... 51 2.5 Ενοποιημένες Οικονομικές Καταστάσεις ....................................................................... 52 2.6 Ενσώματα Περιουσιακά Στοιχεία ................................................................................... 52 2.7 Άυλα περιουσιακά στοιχεία............................................................................................. 53 2.8 Επενδύσεις σε ακίνητα .................................................................................................... 53 2.9 Μη κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία κατεχόμενα για πώληση και διακοπείσες δραστηριότητες ....................................................................................................................... 53 2.10 Έλεγχος απομείωσης ενσώματων και άυλων στοιχείων .......................................... 54 2.11 Πληροφόρηση κατά τομέα ....................................................................................... 54 2.12 Κόστος Δανεισμού ................................................................................................... 54 2.13 Χρηματοοικονομικά Περιουσιακά Στοιχεία (μέσα) ................................................ 54 2.14 Αποθέματα ............................................................................................................... 57 2.15 Εμπορικές Απαιτήσεις.............................................................................................. 57 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31.12.2019 2 2.16 Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα ......................................................................... 58 2.17 Μετοχικό κεφάλαιο και αποθεματικά ...................................................................... 58 2.18 Δανεισμός ................................................................................................................. 58 2.19 Φόρος Εισοδήματος – Αναβαλλόμενος Φόρος Εισοδήματος .................................. 58 2.20 Παροχές σε εργαζομένους........................................................................................ 59 2.21 Προβλέψεις .............................................................................................................. 60 2.22 Από - αναγνώριση χρηματοοικονομικών απαιτήσεων και υποχρεώσεων ............... 60 2.23 Αναγνώριση εσόδων ................................................................................................ 61 2.24 Μισθώσεις ................................................................................................................ 62 2.25 Αναταξινομήσεις Κονδυλίων ................................................................................... 63 2.26 Διανομή μερισμάτων ................................................................................................ 64 2.27 Κρατικές Επιχορηγήσεις .......................................................................................... 64 2.28 Κέρδη ανά μετοχή .................................................................................................... 64 2.29 Μακροπρόθεσμες Απαιτήσεις / Υποχρεώσεις ......................................................... 64 2.30 Συνδεδεμένα μέρη .................................................................................................... 64 2.31 Διαχείριση κεφαλαίου .............................................................................................. 64 3. Διαχείριση χρηματοοικονομικού κινδύνου ....................................................................... 65 Πιστωτικός κίνδυνος ........................................................................................................... 66 Κίνδυνος ρευστότητας ......................................................................................................... 66 Κίνδυνος αγοράς ................................................................................................................. 67 4. Εύλογη αξία χρηματοοικονομικών στοιχείων .................................................................. 69 5. Σημαντικές λογιστικές εκτιμήσεις και κρίσεις της διοίκησης ............................................ 70 6. Ανάλυση των ενσώματων πάγιων περιουσιακών στοιχείων ............................................. 70 7. Επενδύσεις σε ακίνητα ..................................................................................................... 73 8. Ανάλυση απαιτήσεων ....................................................................................................... 73 9. Ανάλυση αποθεμάτων....................................................................................................... 76 10. Επενδύσεις ....................................................................................................................... 76 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31.12.2019 3 11. Παράγωγα ........................................................................................................................ 77 12. Ανάλυση των ταμειακών διαθεσίμων ............................................................................... 77 13. Ανάλυση όλων των λογαριασμών της καθαρής θέσης ...................................................... 77 14. Ανάλυση προμηθευτών και λοιπών υποχρεώσεων ........................................................... 80 15. Ανάλυση των δανείων ...................................................................................................... 80 16. Ανάλυση των αναβαλλόμενων φόρων .............................................................................. 81 17. Ανάλυση των παροχών σε εργαζόμενους μετά την έξοδο από την υπηρεσία..................... 83 18. Ανάλυση των φορολογικών υποχρεώσεων ....................................................................... 85 19. Πληροφόρηση κατά τομέα ................................................................................................ 85 20. Ανάλυση των λοιπών λογαριασμών αποτελεσμάτων ........................................................ 86 21. Επενδυτικά αποτελέσματα ................................................................................................ 90 22. Ανάλυση των κερδών ανά μετοχή ..................................................................................... 90 23. Συναλλαγές με συνδεδεμένα μέρη ..................................................................................... 91 24. Ενδεχόμενες Υποχρεώσεις – Απαιτήσεις .......................................................................... 93 25. Μερίσματα........................................................................................................................ 95 26. Στοιχεία για το προσωπικό ............................................................................................... 95 27. Κρατικές Επιχορηγήσεις ................................................................................................... 95 28. Υποχρεώσεις από μισθώσεις ............................................................................................ 96 29. Συναλλαγματικές ισοτιμίες ............................................................................................... 97 30. Διαδικτυακός τόπος ανάρτησης των Οικονομικών Εκθέσεων ......................................... 97 31. Γεγονότα μετά την ημερομηνία σύνταξης των Οικονομικών Καταστάσεων ..................... 98 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31.12.2019 4 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31.12.2019 5 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31.12.2019 33 Έκθεση Ανεξάρτητου Ορκωτού Ελεγκτή Λογιστή Προς τους Μετόχους της εταιρείας «ΕΛΑΣΤΡΟΝ Α.Ε.Β.Ε. – ΧΑΛΥΒΟΥΡΓΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ» Έκθεση Ελέγχου επί των Εταιρικών και Ενοποιημένων Οικονομικών Καταστάσεων Γνώμη Έχουμε ελέγξει τις συνημμένες εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις της εταιρείας «ΕΛΑΣΤΡΟΝ Α.Ε.Β.Ε. – ΧΑΛΥΒΟΥΡΓΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ» (η Εταιρεία), οι οποίες αποτελούνται από την εταιρική και ενοποιημένη κατάσταση οικονομικής θέσης της 31ης Δεκεμβρίου 2019, τις εταιρικές και ενοποιημένες καταστάσεις αποτελεσμάτων και λοιπών συνολικών εσόδων, μεταβολών ιδίων κεφαλαίων και ταμειακών ροών της χρήσεως που έληξε την ημερομηνία αυτή, καθώς και περίληψη σημαντικών λογιστικών αρχών και μεθόδων και λοιπές επεξηγηματικές πληροφορίες. Κατά τη γνώμη μας, οι συνημμένες εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις παρουσιάζουν εύλογα, από κάθε ουσιώδη άποψη, την οικονομική θέση της εταιρείας «ΕΛΑΣΤΡΟΝ Α.Ε.Β.Ε. – ΧΑΛΥΒΟΥΡΓΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ» και των θυγατρικών αυτής (ο Όμιλος) κατά την 31η Δεκεμβρίου 2019, τη χρηματοοικονομική τους επίδοση και τις ενοποιημένες ταμειακές τους ροές για τη χρήση που έληξε την ημερομηνία αυτή σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς, όπως αυτά έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Βάση γνώμης Διενεργήσαμε τον έλεγχό μας σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Ελέγχου (ΔΠΕ) όπως αυτά έχουν ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία. Οι ευθύνες μας, σύμφωνα με τα πρότυπα αυτά περιγράφονται περαιτέρω στην παράγραφο της έκθεσής μας “Ευθύνες ελεγκτή για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων”. Είμαστε ανεξάρτητοι από την Εταιρεία και τις ενοποιούμενες θυγατρικές της, καθ’ όλη τη διάρκεια του διορισμού μας, σύμφωνα με τον Κώδικα Δεοντολογίας για Επαγγελματίες Ελεγκτές του Συμβουλίου Διεθνών Προτύπων Δεοντολογίας Ελεγκτών, όπως αυτός έχει ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία και τις απαιτήσεις δεοντολογίας που σχετίζονται με τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων στην Ελλάδα και έχουμε εκπληρώσει τις δεοντολογικές μας υποχρεώσεις σύμφωνα με τις απαιτήσεις της ισχύουσας νομοθεσίας και του προαναφερόμενου Κώδικα Δεοντολογίας. Πιστεύουμε ότι τα ελεγκτικά τεκμήρια που έχουμε αποκτήσει είναι επαρκή και κατάλληλα να παρέχουν βάση για τη γνώμη μας. Σημαντικότερα θέματα ελέγχου Τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου είναι εκείνα τα θέματα που, κατά την επαγγελματική μας κρίση, ήταν εξέχουσας σημασίας στον έλεγχό μας επί των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων της ελεγχόμενης χρήσεως. Τα θέματα αυτά και οι σχετιζόμενοι κίνδυνοι ουσιώδους ανακρίβειας αντιμετωπίστηκαν στο πλαίσιο του ελέγχου των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων ως σύνολο, για τη διαμόρφωση της γνώμης μας επί αυτών και δεν εκφέρουμε ξεχωριστή γνώμη για τα θέματα αυτά. Σημαντικότερα θέματα ελέγχου της Εταιρείας και του Ομίλου Αντιμετώπιση σημαντικότερων θεμάτων ελέγχου Αποθέματα (Αποτίμηση) Τα αποθέματα του Ομίλου την 31 Δεκεμβρίου 2019 και την 31 Δεκεμβρίου 2018, ανήλθαν στο ποσό των € 28.320 χιλ. και € 32.350 χιλ. αντίστοιχα και αποτελούν περίπου το 22% και 26% αντίστοιχα των συνολικών περιουσιακών στοιχείων. Ο Όμιλος αποτιμά τα αποθέματα στη χαμηλότερη αξία μεταξύ του κόστους κτήσεως ή παραγωγής τους και της καθαρής ρευστοποιήσιμης αξίας τους. Η καθαρή ρευστοποιήσιμη αξία εκτιμάται με βάση τις τρέχουσες τιμές πώλησης των αποθεμάτων. Ο Όμιλος δεν καλύπτει με πράξεις αντιστάθμισης κινδύνου (hedging) το βασικό απόθεμα λειτουργίας του με αποτέλεσμα τυχόν αυξομείωση των τιμών των μετάλλων να μπορεί να επηρεάσει αντίστοιχα τα αποτελέσματα του μέσω υποτίμησης ή υπερτίμησης των αποθεμάτων. Οι γνωστοποιήσεις του Ομίλου αναφορικά με τη λογιστική πολιτική που εφαρμόζεται για την αποτίμηση των αποθεμάτων περιλαμβάνονται στις σημειώσεις 2.14 και 9 των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων. Η ελεγκτική μας προσέγγιση εστιάστηκε μεταξύ των άλλων και στις κάτωθι ελεγκτικές διαδικασίες: ■ Αξιολoγήσαμε τις πολιτικές, τη μεθοδολογία και τις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου που υποστηρίζουν τη διαχείριση των αποθεμάτων που έχει υιοθετήσει ο Όμιλος. ■ Παρακολουθήσαμε τη διαδικασία απογραφής σε αποθήκες της εταιρείας και ελέγξαμε δειγματοληπτικά την καταμέτρηση υλικών. ■ Διενεργήσαμε αναλυτικές διαδικασίες αναφορικά µε την κίνηση των αποθεμάτων, και συμφωνία λογιστικού υπολοίπου με το αναλυτικό ισοζύγιο αποθήκης. ■ Εξετάσαμε δείγμα αποθεμάτων με σκοπό την επιβεβαίωση του ορθού υπολογισμού του κόστους κτήσης τους σύμφωνα με τα τιμολόγια αγορών και ελέγξαμε τον ορθό επιμερισμό των εξόδων παραγωγής. ■ Με βάση τις τρέχουσες τιμές πώλησης υπολογίσαμε την καθαρή ρευστοποιήσιμη αξία σε μεγάλη δειγματοληπτική βάση και έγινε σύγκριση με το κόστος του τελικού αποθέματος. ■ Επιβεβαιώσαμε την επάρκεια και την καταλληλότητα των γνωστοποιήσεων στις σημειώσεις 2.14 και 9 των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων. Εμπορικές Απαιτήσεις (Ανακτησιμότητα) Οι εμπορικές απαιτήσεις του Ομίλου την 31 Δεκεμβρίου 2019, ανήλθαν σε € 14.735 χιλιάδες (€ 17.713 χιλιάδες την 31.12.2018). Στα παραπάνω υπόλοιπα περιλαμβάνεται πρόβλεψη - απομείωση ύψους € 3.302 χιλιάδων (€ 3.219 χιλιάδες την 31.12.2018). Η ελεγκτική μας προσέγγιση εστιάστηκε μεταξύ των άλλων και στις κάτωθι ελεγκτικές διαδικασίες: Η Διοίκηση προβαίνει στην εκτίμηση της απαιτούμενης απομείωσης όπου κρίνεται ότι συντρέχει περίπτωση. Επιπρόσθετα, σύμφωνα με το ΔΠΧΑ 9, προβαίνει σε εκτίμηση της απαιτούμενης πρόβλεψης για τις αναμενόμενες και όχι για τις πραγματοποιηθείσες ζημίες πιστώσεων (πιστωτικές ζημιές). Η αξιολόγηση βασίζεται σε σημαντικές κρίσεις και εκτιμήσεις της Διοίκησης λαμβάνοντας υπόψη μεταξύ άλλων τα χαρακτηριστικά του κλάδου, το ιστορικό εισπραξιμότητας των απαιτήσεων, τις συνθήκες της αγοράς καθώς και τις εξασφαλίσεις και εγγυήσεις έναντι των συγκεκριμένων απαιτήσεων. ■ Αξιολογήσαμε αν η μεθοδολογία για την εκτίμηση του ανακτήσιμου ποσού, έχει εφαρμοστεί κατάλληλα και σύμφωνα με το ΔΠΧΑ 9. Δεδομένης της σημαντικότητας της αξίας των παραπάνω εμπορικών απαιτήσεων και των σημαντικών κρίσεων και εκτιμήσεων της Διοίκησης για τον προσδιορισμό του ανακτήσιμου ποσού, θεωρούμε την αξιολόγηση της πρόβλεψης απομείωσης των παραπάνω εμπορικών απαιτήσεων ως ένα από τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου. ■ Αξιολογήσαμε τις πολιτικές και την εφαρμογή των εσωτερικών δικλίδων που εφαρμόζει ο Όμιλος αναφορικά με την ανακτησιμότητα των απαιτήσεων. ■ Σε δειγματοληπτική βάση, επιβεβαιώσαμε την ακρίβεια και πληρότητα των δεδομένων που χρησιμοποίησε ο Όμιλος στο μοντέλο υπολογισμού καθώς και την ενηλικίωση των υπολοίπων των απαιτήσεων. ■ Λάβαμε και αξιολογήσαμε λοιπά στοιχεία όπως τα πρακτικά Διοικητικού Συμβουλίου και τις επιστολές δικηγόρων που υποστηρίζουν τις κρίσεις και εκτιμήσεις του Ομίλου αναφορικά με την ανακτησιμότητα των απαιτήσεων. Οι γνωστοποιήσεις του Ομίλου αναφορικά με τη λογιστική πολιτική και τις λοιπές πληροφορίες σχετικά με τον έλεγχο απομείωσης των παραπάνω εμπορικών απαιτήσεων περιλαμβάνονται στις σημειώσεις 2.13, 2.15 και 8 των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων. ■ Αξιολογήσαμε την επάρκεια και την καταλληλότητα των γνωστοποιήσεων στις σημειώσεις 2.13, 2.15 και 8 των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων. Άλλες πληροφορίες Η διοίκηση είναι υπεύθυνη για τις άλλες πληροφορίες. Οι άλλες πληροφορίες περιλαμβάνονται στην Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου, για την οποία γίνεται σχετική αναφορά στην “Έκθεση επί άλλων Νομικών και Κανονιστικών Απαιτήσεων”, στις Δηλώσεις των Μελών του Διοικητικού Συμβουλίου, αλλά δεν περιλαμβάνουν τις οικονομικές καταστάσεις και την έκθεση ελέγχου επί αυτών. Η γνώμη μας επί των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων δεν καλύπτει τις άλλες πληροφορίες και δεν εκφράζουμε με τη γνώμη αυτή οποιασδήποτε μορφής συμπέρασμα διασφάλισης επί αυτών. Σε σχέση με τον έλεγχό μας επί των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων, η ευθύνη μας είναι να αναγνώσουμε τις άλλες πληροφορίες και, με τον τρόπο αυτό, να εξετάσουμε εάν οι άλλες πληροφορίες είναι ουσιωδώς ασυνεπείς με τις εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις ή τις γνώσεις που αποκτήσαμε κατά τον έλεγχο ή αλλιώς φαίνεται να είναι ουσιωδώς εσφαλμένες. Εάν, με βάση τις εργασίες που έχουμε εκτελέσει, καταλήξουμε στο συμπέρασμα ότι υπάρχει ουσιώδες σφάλμα σε αυτές τις άλλες πληροφορίες, είμαστε υποχρεωμένοι να αναφέρουμε το γεγονός αυτό. Δεν έχουμε τίποτα να αναφέρουμε σχετικά με το θέμα αυτό. Ευθύνες της διοίκησης και των υπευθύνων για τη διακυβέρνηση επί των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Η διοίκηση έχει την ευθύνη για την κατάρτιση και εύλογη παρουσίαση των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ όπως αυτά έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως και για εκείνες τις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου που η διοίκηση καθορίζει ως απαραίτητες, ώστε να καθίσταται δυνατή η κατάρτιση των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων απαλλαγμένων από ουσιώδες σφάλμα, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος. Κατά την κατάρτιση των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων, η διοίκηση είναι υπεύθυνη για την αξιολόγηση της ικανότητας της Εταιρείας και του Ομίλου να συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους, γνωστοποιώντας όπου συντρέχει τέτοια περίπτωση, τα θέματα που σχετίζονται με τη συνεχιζόμενη δραστηριότητα και τη χρήση της λογιστικής αρχής της συνεχιζόμενης δραστηριότητας, εκτός και εάν η διοίκηση είτε προτίθεται να ρευστοποιήσει την Εταιρεία και τον Όμιλο ή να διακόψει τη δραστηριότητά τους ή δεν έχει άλλη ρεαλιστική εναλλακτική επιλογή από το να προβεί σ ’αυτές τις ενέργειες. Η Επιτροπή Ελέγχου (άρθ. 44 Ν. 4449/2017) της Εταιρείας έχει την ευθύνη εποπτείας της διαδικασίας χρηματοοικονομικής αναφοράς της Εταιρείας και του Ομίλου. Ευθύνες ελεγκτή για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Οι στόχοι μας είναι να αποκτήσουμε εύλογη διασφάλιση για το κατά πόσο οι εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις, στο σύνολο τους, είναι απαλλαγμένες από ουσιώδες σφάλμα, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος και να εκδώσουμε έκθεση ελεγκτή, η οποία περιλαμβάνει τη γνώμη μας. Η εύλογη διασφάλιση συνιστά διασφάλιση υψηλού επιπέδου, αλλά δεν είναι εγγύηση ότι ο έλεγχος που διενεργείται σύμφωνα με τα ΔΠΕ, όπως αυτά έχουν ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία, θα εντοπίζει πάντα ένα ουσιώδες σφάλμα, όταν αυτό υπάρχει. Σφάλματα δύναται να προκύψουν από απάτη ή από λάθος και θεωρούνται ουσιώδη όταν, μεμονωμένα ή αθροιστικά, θα μπορούσε εύλογα να αναμένεται ότι θα επηρέαζαν τις οικονομικές αποφάσεις των χρηστών, που λαμβάνονται με βάση αυτές τις εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις. Ως καθήκον του ελέγχου, σύμφωνα με τα ΔΠΕ όπως αυτά έχουν ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία, ασκούμε επαγγελματική κρίση και διατηρούμε επαγγελματικό σκεπτικισμό καθ’ όλη τη διάρκεια του ελέγχου. Επίσης: • Εντοπίζουμε και αξιολογούμε τους κινδύνους ουσιώδους σφάλματος στις εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος, σχεδιάζοντας και διενεργώντας ελεγκτικές διαδικασίες που ανταποκρίνονται στους κινδύνους αυτούς και αποκτούμε ελεγκτικά τεκμήρια που είναι επαρκή και κατάλληλα για να παρέχουν βάση για την γνώμη μας. Ο κίνδυνος μη εντοπισμού ουσιώδους σφάλματος που οφείλεται σε απάτη είναι υψηλότερος από αυτόν που οφείλεται σε λάθος, καθώς η απάτη μπορεί να εμπεριέχει συμπαιγνία, πλαστογραφία, εσκεμμένες παραλείψεις, ψευδείς διαβεβαιώσεις ή παράκαμψη των δικλίδων εσωτερικού ελέγχου. • Κατανοούμε τις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου που σχετίζονται με τον έλεγχο, με σκοπό το σχεδιασμό ελεγκτικών διαδικασιών κατάλληλων για τις περιστάσεις, αλλά όχι με σκοπό την διατύπωση γνώμης επί της αποτελεσματικότητας των δικλίδων εσωτερικού ελέγχου της Εταιρείας και του Ομίλου. • Αξιολογούμε την καταλληλότητα των λογιστικών αρχών και μεθόδων που χρησιμοποιήθηκαν και το εύλογο των λογιστικών εκτιμήσεων και των σχετικών γνωστοποιήσεων που έγιναν από τη διοίκηση. • Αποφαινόμαστε για την καταλληλότητα της χρήσεως από τη διοίκηση της λογιστικής αρχής της συνεχιζόμενης δραστηριότητας και με βάση τα ελεγκτικά τεκμήρια που αποκτήθηκαν για το εάν υπάρχει ουσιώδης αβεβαιότητα σχετικά με γεγονότα ή συνθήκες που μπορεί να υποδηλώνουν ουσιώδη αβεβαιότητα ως προς την ικανότητα της Εταιρείας και του Ομίλου να συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους. Εάν συμπεράνουμε ότι υφίσταται ουσιώδης αβεβαιότητα, είμαστε υποχρεωμένοι στην έκθεση ελεγκτή να επιστήσουμε την προσοχή στις σχετικές γνωστοποιήσεις των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων ή εάν αυτές οι γνωστοποιήσεις είναι ανεπαρκείς να διαφοροποιήσουμε τη γνώμη μας. Τα συμπεράσματά μας βασίζονται σε ελεγκτικά τεκμήρια που αποκτώνται μέχρι την ημερομηνία της έκθεσης ελεγκτή. Ωστόσο, μελλοντικά γεγονότα ή συνθήκες ενδέχεται να έχουν ως αποτέλεσμα η Εταιρεία και ο Όμιλος να παύσουν να λειτουργούν ως συνεχιζόμενη δραστηριότητα. • Αξιολογούμε τη συνολική παρουσίαση, τη δομή και το περιεχόμενο των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων, συμπεριλαμβανομένων των γνωστοποιήσεων, καθώς και το κατά πόσο οι εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις απεικονίζουν τις υποκείμενες συναλλαγές και τα γεγονότα με τρόπο που επιτυγχάνεται η εύλογη παρουσίαση. • Αποκτούμε επαρκή και κατάλληλα ελεγκτικά τεκμήρια αναφορικά με την χρηματοοικονομική πληροφόρηση των οντοτήτων ή των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων εντός του Ομίλου για την έκφραση γνώμης επί των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων. Είμαστε υπεύθυνοι για την καθοδήγηση, την επίβλεψη και την εκτέλεση του ελέγχου της Εταιρείας και των θυγατρικών της. Παραμένουμε αποκλειστικά υπεύθυνοι για την ελεγκτική μας γνώμη. Μεταξύ άλλων θεμάτων, κοινοποιούμε στους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση, το σχεδιαζόμενο εύρος και το χρονοδιάγραμμα του ελέγχου, καθώς και σημαντικά ευρήματα του ελέγχου, συμπεριλαμβανομένων όποιων σημαντικών ελλείψεων στις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου εντοπίζουμε κατά τη διάρκεια του ελέγχου μας. Επιπλέον, δηλώνουμε προς τους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση ότι έχουμε συμμορφωθεί με τις σχετικές απαιτήσεις δεοντολογίας περί ανεξαρτησίας και γνωστοποιούμε προς αυτούς όλες τις σχέσεις και άλλα θέματα που μπορεί εύλογα να θεωρηθεί ότι επηρεάζουν την ανεξαρτησία μας και τα σχετικά μέτρα προστασίας, όπου συντρέχει περίπτωση. Από τα θέματα που γνωστοποιήθηκαν στους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση, καθορίζουμε τα θέματα εκείνα που ήταν εξέχουσας σημασίας για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων της ελεγχόμενης χρήσεως και ως εκ τούτου αποτελούν τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου. Έκθεση επί άλλων Νομικών και Κανονιστικών Απαιτήσεων 1. Έκθεση Διαχείρισης Διοικητικού Συμβουλίου Λαμβάνοντας υπόψη ότι η διοίκηση έχει την ευθύνη για την κατάρτιση της Έκθεσης Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου και της Δήλωσης Εταιρικής Διακυβέρνησης που περιλαμβάνεται στην έκθεση αυτή, κατ’ εφαρμογή των διατάξεων της παραγράφου 5 του άρθρου 2 του Ν. 4336/2015 (μέρος Β), σημειώνουμε ότι: α) Στην Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου περιλαμβάνεται δήλωση εταιρικής διακυβέρνησης, η οποία παρέχει τα πληροφοριακά στοιχεία που ορίζονται στο άρθρο 152 του Ν. 4548/2018. β) Κατά τη γνώμη μας η Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου έχει καταρτισθεί σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές απαιτήσεις των άρθρων 150 και 153 και της παραγράφου 1 (περιπτώσεις γ’ και δ’) του άρθρου 152 του Ν. 4548/2018 και το περιεχόμενο αυτής αντιστοιχεί με τις συνημμένες οικονομικές καταστάσεις της χρήσης που έληξε την 31/12/2019. γ) Με βάση τη γνώση που αποκτήσαμε κατά το έλεγχό μας, για την εταιρεία «ΕΛΑΣΤΡΟΝ Α.Ε.Β.Ε. – ΧΑΛΥΒΟΥΡΓΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ» και το περιβάλλον της, δεν έχουμε εντοπίσει ουσιώδεις ανακρίβειες στην Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού της Συμβουλίου. 2. Συμπληρωματική Έκθεση προς την Επιτροπή Ελέγχου Η γνώμη μας επί των συνημμένων εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων είναι συνεπής με τη Συμπληρωματική Έκθεσή μας προς την Επιτροπή Ελέγχου της Εταιρείας, που προβλέπεται από το άρθρο 11 του κανονισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) αριθ. 537/2014. 3. Παροχή μη ελεγκτικών υπηρεσιών Δεν παρείχαμε στην Εταιρεία και τις θυγατρικές της μη ελεγκτικές υπηρεσίες που απαγορεύονται σύμφωνα με το άρθρο 5 του κανονισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) αριθ. 537/2014 ή λοιπές επιτρεπόμενες μη ελεγκτικές υπηρεσίες. 4. Διορισμός Ελεγκτή Διοριστήκαμε για πρώτη φορά ως Ορκωτοί Ελεγκτές Λογιστές της Εταιρείας με την από 30/06/1993 απόφαση της ετήσιας τακτικής γενικής συνέλευσης των μετόχων. Έκτοτε ο διορισμός μας έχει αδιαλείπτως ανανεωθεί για μια συνολική περίοδο 27 ετών με βάση τις κατ’ έτος λαμβανόμενες αποφάσεις της τακτικής γενικής συνέλευσης των μετόχων. Αθήνα, 30 Απριλίου 2020 ΕΥΣΤΑΘΙΟΣ Ι. ΚΑΡΑΛΗΣ Ορκωτός Ελεγκτής Λογιστής Α.Μ. ΣΟΕΛ 40311 ΣΟΛ Α.Ε. Μέλος Δικτύου Crowe Global Φωκ. Νέγρη 3, 112 57 Αθήνα Α.Μ. ΣΟΕΛ 125 1. Κατάσταση Οικονομικής Θέσης (Ποσά σε €) ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ Σημ 31.12.2019 6 6,7 60.228.167,81 3.029.345,46 60.409.290,86 3.093.007,16 45.805.651,82 3.029.345,46 45.732.526,00 3.093.007,16 60.829,79 78.162,97 60.829,79 78.162,84 4.185.135,31 3.223.000,27 13.215.379,04 8.475.533,70 191.641,38 539.101,90 2.514.879,88 6.949.749,01 67.695.119,75 67.342.563,16 64.626.085,99 64.328.978,71 28.320.114,07 14.735.383,84 1.908.671,50 24.290,00 14.163.404,82 32.349.708,40 17.712.815,63 3.971.173,48 26.460,00 3.770.665,02 28.320.114,07 14.503.807,65 1.929.430,70 24.290,00 13.990.542,99 32.345.896,78 17.727.163,16 3.976.700,85 26.460,00 3.522.383,90 59.151.864,23 57.830.822,53 58.768.185,41 57.598.604,69 126.846.983,98 125.173.385,69 123.394.271,40 121.927.583,40 18.410.839,00 11.171.177,70 21.284.193,14 13.352.316,87 64.218.526,71 18.410.839,00 11.171.177,70 21.310.425,16 15.451.190,14 66.343.632,00 18.410.839,00 11.171.177,70 21.269.284,13 13.270.481,01 64.121.781,84 18.410.839,00 11.171.177,70 21.295.516,15 15.601.670,22 66.479.203,07 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Μη κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία Ιδιοχρησιμοποιούμενα ενσώματα πάγια στοιχεία Επενδύσεις σε ακίνητα Άυλα περιουσιακά στοιχεία Επενδύσεις σε συγγενείς, θυγατρικές και κοινοπραξίες Μακροπρόθεσμες απαιτήσεις 6 2.3, 21 8 Σύνολο μη κυκλοφορούντων περιουσιακών στοιχείων Κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία Αποθέματα Πελάτες Λοιπές απαιτήσεις Επενδύσεις Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα 9 8 8 10 12 Σύνολο κυκλοφορούντων περιουσιακών στοιχείων Σύνολο περιουσιακών στοιχείων ΚΑΘΑΡΗ ΘΕΣΗ Κεφάλαιο και αποθεματικά αποδιδόμενα στους μετόχους της μητρικής Μετοχικό κεφάλαιο Υπέρ το άρτιο Λοιπά αποθεματικά Αποτελέσματα εις νέον Σύνολο καθαρής θέσης μετόχων εταιρίας Δικαιώματα μειοψηφίας Σύνολο καθαρής θέσης ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις Δάνεια Προβλέψεις για παροχές στους εργαζόμενους Επιχορηγήσεις (έσοδα επόμενων χρήσεων) Υποχρεώσεις μισθώσεων Αναβαλλόμενος φόρος εισοδήματος 13 13 13 13 13 15 17 27 28 16 28.645,67 31.891,44 0,00 0,00 64.247.172,38 66.375.523,44 64.121.781,84 66.479.203,07 28.588.000,00 698.521,58 3.890.812,59 966.134,20 3.283.151,59 28.210.000,00 655.593,35 3.960.555,07 1.016.099,33 2.537.262,92 28.588.000,00 695.578,65 2.896.476,26 614.473,09 2.166.090,88 28.210.000,00 652.950,42 2.935.668,95 1.016.099,33 1.600.962,46 42.000,00 42.000,00 0,00 0,00 37.468.619,96 36.421.510,67 34.960.618,88 34.415.681,16 14.022.529,58 1.422.472,93 717.284,03 56.901,39 8.912.003,71 25.131.191,64 62.599.811,60 126.846.983,98 5.668.828,37 1.303.482,99 571.827,49 299,63 14.831.913,10 22.376.351,58 58.797.862,25 125.173.385,69 13.982.205,48 1.266.483,17 697.640,47 56.901,39 8.308.640,17 24.311.870,68 59.272.489,56 123.394.271,40 5.618.995,82 1.095.576,22 571.827,49 299,63 13.746.000,01 21.032.699,17 55.448.380,33 121.927.583,40 Προβλέψεις Σύνολο μακροπρόθεσμων υποχρεώσεων Βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις Προμηθευτές Λοιπές υποχρεώσεις Υποχρεώσεις μισθώσεων Παράγωγα Βραχυπρόθεσμα δάνεια Σύνολο βραχυπρόθεσμων υποχρεώσεων Σύνολο υποχρεώσεων Σύνολο Καθαρής Θέσης και Υποχρεώσεων 14 14 28 11 15 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31.12.2019 39 2. Κατάσταση Αποτελεσμάτων και Λοιπών Συνολικών Εσόδων ΟΜΙΛΟΣ (Ποσά σε €) Σημ. ΕΤΑΙΡΙΑ 1.1 – 31.12.19 1.1 – 31.12.18 1.1 – 31.12.19 1.1 – 31.12.18 Πωλήσεις 19 111.449.597,86 108.540.202,03 110.136.960,00 107.237.863,38 Κόστος πωλήσεων 20 -100.066.932,80 -97.079.802,13 -99.532.796,69 -96.547.902,44 11.382.665,06 11.460.399,90 10.604.163,31 10.689.960,94 Μικτά κέρδη / (ζημιές) Άλλα έσοδα 20 2.215.417,52 2.694.851,31 2.451.723,75 2.165.326,18 Έξοδα διάθεσης 20 -9.623.359,77 -8.810.865,28 -9.623.359,77 -8.810.865,28 Έξοδα διοίκησης 20 -2.647.298,21 -2.956.757,45 -2.384.609,88 -2.707.092,27 Άλλα έξοδα 20 -476.332,84 -828.110,89 -268.953,79 -329.583,05 851.091,76 1.559.517,59 778.963,62 1.007.746,52 Κέρδη / (ζημιές) προ φόρων, τόκων και επενδυτικών αποτελεσμάτων Χρηματοοικονομικά έσοδα 20 76.208,28 135.876,13 174.608,37 321.620,63 Χρηματοοικονομικό κόστος 20 -2.380.657,52 -2.998.932,92 -2.302.336,26 -2.783.351,11 Επενδυτικά αποτελέσματα 21 0,00 0,00 -400.000,00 -1.300.000,00 Έσοδα / (έξοδα) ενοποιούμενων με την καθαρή θέση εταιριών 20 231.799,93 208.170,73 0,00 0,00 -1.221.557,55 -1.095.368,47 -1.748.764,27 -2.753.983,96 -772.944,25 -28.488,95 -575.895,53 136.365,95 -1.994.501,80 -1.123.857,42 -2.324.659,80 -2.617.618,01 -1.997.530,44 -1.127.837,93 -2.324.659,80 -2.617.618,01 3.028,64 3.980,51 0,00 0,00 -133.849,36 -4.168,32 -26.232,02 -4.168,32 -2.128.351,16 -1.128.025,74 -2.350.891,82 -2.621.786,33 -2.125.105,21 -1.132.006,25 -2.350.891,82 -2.621.786,33 -3.245,95 3.980,51 0,00 0,00 -0,1085 -0,0612 -0,1263 -0,1421 3.492.508,59 3.595.814,94 2.868.888,37 3.054.324,14 Κέρδη / (ζημιές) προ φόρων Φόρος εισοδήματος 16, 20 Κέρδη / (ζημιές) μετά από φόρους (α) Αποδιδόμενα σε: Μετόχους μητρικής Δικαιώματα μειοψηφίας Λοιπά συνολικά έσοδα / (έξοδα) μετά από φόρους (β) Συγκεντρωτικά συνολικά έσοδα / έξοδα μετά από φόρους (α) + (β) 20 Αποδιδόμενα σε: Μετόχους μητρικής Δικαιώματα μειοψηφίας Κέρδη / (ζημιές) μετά από φόρους ανά μετοχή – βασικά (σε €) Κέρδη / (ζημιές) προ φόρων, χρηματοδοτικών, επενδυτικών αποτελεσμάτων και συνολικών αποσβέσεων 22 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31.12.2019 40 3. Κατάσταση Μεταβολών Ιδίων Κεφαλαίων (Α) ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ ΟΜΙΛΟΥ Δικαιώματα μειοψηφίας Αναλογούντα στους μετόχους της μητρικής Σύνολο Ιδίων Κεφαλαίων Αποθεματικά & Αποτελέσματα εις νέον Σημ. Μετοχικό Κεφάλαιο Υπέρ το Άρτιο Υπόλοιπο 01.01.2018 13 18.421.516,00 11.171.177,70 38.028.098,88 27.910,93 67.648.703,51 Καθαρό κέρδος / (ζημιά) περιόδου που καταχωρήθηκε συνολικά 13 0,00 0,00 -1.132.006,25 3.980,51 -1.128.025,74 Επίδραση από ΔΠΧΑ 9 13 0,00 0,00 -141.539,81 0,00 -141.539,81 Ακύρωση Ιδίων Μετοχών 13 -10.677,00 0,00 7.062,48 0,00 -3.614,52 Υπόλοιπα 31.12.2018 13 18.410.839,00 11.171.177,70 36.761.615,30 31.891,44 66.375.523,44 Καθαρό κέρδος / (ζημιά) περιόδου που καταχωρήθηκε συνολικά 13 0,00 0,00 -1.997.530,44 3.028,64 -1.994.501,80 11, 13 0,00 0,00 -26.232,02 0,00 -26.232,02 13 0,00 0,00 -32.922,04 0,00 -32.922,04 2.1, 13 0,00 0,00 -68.420,79 -6.274,41 -74.695,20 18.410.839,00 11.171.177,70 34.636.510,01 28.645,67 64.247.172,38 Αποτέλεσμα αντιστάθμισης Συναλλαγμ διαφορές ενοποίησης Επίδραση από ΔΠΧΑ 16 Υπόλοιπα 31.12.2019 (Β) 13 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ ΕΤΑΙΡΙΑΣ Αναλογούντα στους μετόχους της μητρικής Μετοχικό Κεφάλαιο Υπέρ το Άρτιο Σύνολο Ιδίων Κεφαλαίων Αποθεματικά & Αποτελέσματα εις νέον Υπόλοιπο 01.01.2018 13 18.421.516,00 11.171.177,70 39.655.478,99 69.248.172,69 Καθαρό κέρδος / (ζημιά) περιόδου που καταχωρήθηκε συνολικά 13 0,00 0,00 -2.621.786,33 -2.621.786,33 Επίδραση από ΔΠΧΑ 9 13 0,00 0,00 -143.568,77 -143.568,77 Αγορά ιδίων μετοχών 13 -10.677,00 0,00 7.062,48 -3.614,52 Υπόλοιπα 31.12.2018 13 18.410.839,00 11.171.177,70 36.897.186,37 66.479.203,07 Καθαρό κέρδος / (ζημιά) περιόδου που καταχωρήθηκε συνολικά 13 0,00 0,00 -2.350.891,82 -2.350.891,82 2.1, 13 0,00 0,00 -6.529,41 -6.529,41 18.410.839,00 11.171.177,70 34.539.765,14 64.121.781,84 Επίδραση από ΔΠΧΑ 16 Υπόλοιπα 31.12.2019 13 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31.12.2019 41 4. Κατάσταση Ταμειακών Ροών (Ποσά σε €) Λειτουργικές δραστηριότητες Κέρδη προ φόρων Πλέον / μείον προσαρμογές για : Αποσβέσεις Αποσβέσεις επιχορηγήσεων Προβλέψεις Απομειώσεις στοιχείων ενεργητικού Αποτελέσματα (έσοδα, έξοδα κέρδη και ζημιές) επενδυτικής δραστηριότητας Χρεωστικοί τόκοι και συναφή έξοδα Πλέον / μείον προσαρμογές για μεταβολές λογαριασμών κεφαλαίου κίνησης ή που σχετίζονται με τις λειτουργικές δραστηριότητες Μείωση / (αύξηση) αποθεμάτων Μείωση / (αύξηση) απαιτήσεων (Μείωση) / αύξηση υποχρεώσεων (πλην τραπεζών) Μείον : Χρεωστικοί τόκοι και συναφή έξοδα καταβεβλημένα Καταβεβλημένοι φόροι Σύνολο εισροών / (εκροών) από λειτουργικές δραστηριότητες (α) Επενδυτικές δραστηριότητες Απόκτηση θυγατρικών, συγγενών, κοινοπραξιών και λοιπών επενδύσεων Αγορά - Πώληση Χρεογράφων Αγορά ενσώματων και άυλων παγίων περιουσιακών στοιχείων Εισπράξεις από πωλήσεις ενσώματων και άυλων παγίων Αλλαγή μεθόδου ενοποίησης Τόκοι εισπραχθέντες Μερίσματα εισπραχθέντα Σύνολο εισροών / (εκροών) από επενδυτικές δραστηριότητες (β) Χρηματοδοτικές δραστηριότητες Εισπράξεις από εκδοθέντα / αναληφθέντα δάνεια Εξοφλήσεις δανείων Αποπληρωμή κεφαλαίου χρημ/κής μίσθωσης Σύνολο εισροών / (εκροών) από χρηματοδοτικές δραστηριότητες (γ) Καθαρή αύξηση / (μείωση) στα ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα περιόδου (α)+(β)+(γ) Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα έναρξης περιόδου Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα λήξης περιόδου ΟΜΙΛΟΣ 1.1-31.12.2019 1.1-31.12.2018 ΕΤΑΙΡΙΑ 1.1-31.12.2019 1.1-31.12.2018 -1.221.557,55 -1.095.368,47 -1.748.764,27 -2.753.983,96 2.711.158,61 -69.742,48 42.928,23 79.646,52 2.986.091,23 -949.793,88 25.585,66 30.609,74 2.129.117,44 -39.192,69 42.628,23 477.149,41 2.202.157,00 -155.579,38 25.285,66 1.319.598,60 -205.214,48 -133.155,43 26.922,83 14.961,26 2.380.657,53 3.717.876,38 2.778.820,27 3.642.789,12 2.302.336,26 3.190.197,21 2.563.238,46 3.215.677,64 4.029.594,33 5.314.543,51 8.277.453,90 -3.322.811,96 4.892.701,08 -1.282.077,65 4.025.782,71 9.635.933,62 8.338.878,67 -3.322.811,96 2.659.152,45 -1.360.588,03 -2.500.674,92 -7.584,76 -2.821.916,71 -2.819,59 -2.421.696,10 -7.588,24 -2.520.146,52 -4.694,69 18.831.208,44 1.105.864,29 22.761.507,87 -1.333.411,11 -785.000,00 0,00 -5.139.845,34 -1.000.000,00 0,00 0,00 0,00 0,00 -1.529.920,76 -862.330,61 -1.529.920,76 -3.602.004,19 25.100,00 530.000,00 25.100,00 30.000,00 0,00 637,53 0,00 0,00 900,25 0,00 0,00 300,15 0,00 0,00 815,28 0,00 -2.289.183,23 -331.430,36 -6.644.365,95 -4.571.188,91 60.750.000,00 -66.171.892,00 -727.393,41 70.320.000,00 -72.490.377,06 -763.513,79 60.750.000,00 -65.690.000,00 -708.982,83 70.320.000,00 -65.540.249,99 -763.513,79 -6.149.285,41 -2.933.890,85 -5.648.982,83 4.016.236,22 10.392.739,80 -2.159.456,92 10.468.159,09 -1.888.363,80 3.770.665,02 5.930.121,94 3.522.383,90 5.410.747,70 14.163.404,82 3.770.665,02 13.990.542,99 3.522.383,90 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31.12.2019 42 Σημειώσεις επί των Οικονομικών Καταστάσεων 1. Γενικές πληροφορίες Η Εταιρία «ΕΛΑΣΤΡΟΝ Α.Ε.Β.Ε - ΧΑΛΥΒΟΥΡΓΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ» ιδρύθηκε το 1958 σαν Ε.Π.Ε. και το 1965 μετατράπηκε σε Α.Ε. Έχει την έδρα της στο Δήμο Ασπροπύργου (Λ. Αγ. Ιωάννου - θέση Στεφάνη) και είναι εγγεγραμμένη στο Υπουργείο Ανάπτυξης, Γενική Γραμματεία Εμπορίου, Διεύθυνση Ανωνύμων Εταιρειών και Πίστεως, με Αριθμό Μητρώου Ανωνύμων Εταιρειών 7365/06/Β/86/32. Κύρια δραστηριότητα της εταιρίας είναι η εισαγωγή, επεξεργασία και εμπορία χάλυβος, λαμαρινών, ειδών σιδήρου, μετάλλων και συναφών ειδών. Οι μετοχές της Εταιρίας διαπραγματεύονται στο Χρηματιστήριο Αθηνών από το 1990. Δεν υπάρχουν επίδικες ή υπό διαιτησία διαφορές της Εταιρίας, καθώς και αποφάσεις δικαστικών ή διαιτητικών οργάνων που ενδέχεται να έχουν σημαντική επίπτωση στην οικονομική κατάσταση ή λειτουργία της. Η ηλεκτρονική διεύθυνση της Εταιρίας είναι http://www.elastron.gr. Η Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31.12.2019 έχει εγκριθεί από το Διοικητικό Συμβούλιο της Εταιρίας την 28.04.2020. 2. Οι σημαντικές λογιστικές αρχές που χρησιμοποιεί ο Όμιλος 2.1 Νέα πρότυπα, διερμηνείες και τροποποιήσεις υφιστάμενων προτύπων Νέα πρότυπα, τροποποιήσεις προτύπων και διερμηνείες έχουν εκδοθεί και είναι υποχρεωτικής εφαρμογής για τις ετήσιες λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την 1η Ιανουαρίου 2019 ή μεταγενέστερα. Στην χρήση 2019 ο Όμιλος υιοθέτησε το πρότυπο ΔΠΧΑ 16. Όπου δεν αναφέρεται διαφορετικά οι άλλες τροποποιήσεις και ερμηνείες που ισχύουν για πρώτη φορά στη χρήση 2019, δεν έχουν επίδραση στις ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις του Ομίλου. Ο Όμιλος δεν υιοθέτησε πρόωρα πρότυπα, ερμηνείες ή τροποποιήσεις που έχουν εκδοθεί από το Σ.Δ.Λ.Π. και υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση αλλά δεν έχουν υποχρεωτική εφαρμογή στη χρήση 2019. Πρότυπα και Διερμηνείες υποχρεωτικά για την τρέχουσα οικονομική χρήση 2019 ΔΠΧΑ 16 «Μισθώσεις» Στις 13 Ιανουαρίου 2016 το ΣΔΛΠ εξέδωσε το ΔΠΧΑ 16 το οποίο και αντικαθιστά το ΔΛΠ 17 και τις Διερμηνείες 4, 15 και 27. Σκοπός του προτύπου είναι να εξασφαλίσει ότι οι μισθωτές και οι εκμισθωτές παρέχουν χρήσιμη πληροφόρηση που παρουσιάζει εύλογα την ουσία των συναλλαγών που αφορούν μισθώσεις. Το ΔΠΧΑ 16 εισάγει ένα ενιαίο μοντέλο για το λογιστικό χειρισμό από την πλευρά του μισθωτή, το οποίο απαιτεί ο μισθωτής να αναγνωρίζει περιουσιακά στοιχεία και υποχρεώσεις για όλες τις συμβάσεις μισθώσεων με διάρκεια άνω των 12 μηνών, εκτός εάν το υποκείμενο περιουσιακό στοιχείο είναι μη σημαντικής αξίας. Το περιουσιακό στοιχείο κατά την αρχική αναγνώριση αποτελείται από το ποσό της αρχικής αναγνώρισης της υποχρέωσης μίσθωσης, τις αρχικές άμεσες δαπάνες, τυχόν προκαταβολές μισθωμάτων και την εκτίμηση κόστους από την υποχρέωση αποκατάστασης του στοιχείου. Η υποχρέωση μίσθωσης κατά την αρχική αναγνώριση αποτελείται από την παρούσα αξία των μελλοντικών υπολειπόμενων πληρωμών μισθωμάτων. Σχετικά με το λογιστικό χειρισμό από την πλευρά του εκμισθωτή, το ΔΠΧΑ 16 ενσωματώνει ουσιαστικά τις απαιτήσεις του ΔΛΠ 17. Επομένως, ο εκμισθωτής συνεχίζει να κατηγοριοποιεί τις συμβάσεις μισθώσεων σε λειτουργικές και χρηματοδοτικές μισθώσεις, και να ακολουθεί διαφορετικό λογιστικό χειρισμό για κάθε τύπο σύμβασης. Το νέο πρότυπο εφαρμόστηκε από τον Όμιλο εντός της αναφερόμενης περιόδου. Οι απαιτούμενες γνωστοποιήσεις σχετικά με την εφαρμογή του προτύπου περιλαμβάνονται στο παρόν κεφάλαιο και στο κεφάλαιο 2.24 των σημειώσεων. Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31.12.2019 43 Μετάβαση στο ΔΠΧΑ 16 Ο Όμιλος εφάρμοσε αναδρομικά το πρότυπο σε όλες τις ενεργές την 1.1.2019 συμβάσεις μίσθωσης αναγνωρίζοντας τη σωρευτική επίπτωση της αρχικής εφαρμογής στην καθαρή θέση της 1.1.2019 και δεν αναμόρφωσε τα κονδύλια της συγκριτικής περιόδου σύμφωνα µε τις μεταβατικές διατάξεις του προτύπου. Κατά συνέπεια, τα κονδύλια της συγκριτικής περιόδου δεν είναι συγκρίσιμά. Κάνοντας χρήση της πρακτικής διευκόλυνσης (practical expedient) που παρέχεται από το ΔΠΧΑ 16 ο Όμιλος, κατά την ημερομηνία πρώτης εφαρμογής, δεν επαναξιολόγησε εάν µία σύμβαση αποτελεί ή εμπεριέχει µία μίσθωση και συνεπώς εφάρμοσε το πρότυπο µόνο στις συμβάσεις που είχαν προηγουμένως αναγνωριστεί ως μισθώσεις σύμφωνα µε το ΔΛΠ 17. Επίσης, ο Όμιλος επέλεξε κατά τη μετάβαση τις ακόλουθες πρακτικές διευκολύνσεις που παρέχονται από το πρότυπο: - εφάρμοσε ενιαίο προεξοφλητικό επιτόκιο ανάλογα µε τη διάρκεια της μίσθωσης για όλες τις κατηγορίες μισθώσεων, - εξαίρεσε το αρχικό κόστος σύναψης σύμβασης από την αποτίμηση του δικαιώματος χρήσης, - χρησιμοποίησε την αποκτηθείσα γνώση για τον καθορισμό της διάρκειας μίσθωσης εάν η σύμβαση περιλαμβάνει δικαιώματα παράτασης ή καταγγελίας της μίσθωσης και - για τον προσδιορισμό της αξίας κτήσεως του στοιχείου ενεργητικού µε δικαίωμα χρήσης θεώρησε πως αυτή είναι ίση µε την υποχρέωση από τη μίσθωση, προσαρμοσμένη κατά το ποσό τυχόν προπληρωμένων ή δουλευμένων μισθωμάτων που αφορούν την εν λόγω μίσθωση και τα οποία είχαν αναγνωριστεί στον ισολογισμό αμέσως πριν από την ημερομηνία της αρχικής εφαρμογής. Επιπρόσθετα, ο Όμιλος επέλεξε να κάνει χρήση της εξαίρεσης και δεν εφάρμοσε τις νέες διατάξεις στις μισθώσεις των οποίων η διάρκεια δεν υπερβαίνει τους 12 μήνες (short term) καθώς και στις μισθώσεις στις οποίες το στοιχείο που εκμισθώνεται είναι χαμηλής αξίας (αξίας µικρότερης των € 5.000 όταν είναι καινούργιο). Σημειώνεται ότι ο Όμιλος για τις μισθώσεις που λήγουν εντός του 2019 και που, ωστόσο, αναμένεται να ανανεωθούν, προέβη σε εκτιμήσεις για την ανανέωσή τους. Ο Όμιλος για να προεξοφλήσει τα υπολειπόμενα μελλοντικά μισθώματα χρησιμοποίησε το διαφορικό επιτόκιο (IBR) το οποίο προσδιόρισε χρησιμοποιώντας ως επιτόκιο αναφοράς το επιτόκιο του εξασφαλισμένου δανεισμού (secured funding). Οι λογιστικές αρχές του Ομίλου για τις μισθώσεις παρουσιάζονται στο κεφάλαιο 2.24. Συνοπτικά, παρατίθενται οι επιπτώσεις από την υιοθέτηση του ΔΠΧΑ 16: Η αλλαγή στη λογιστική πολιτική επηρέασε τα ακόλουθα στοιχεία στην κατάσταση οικονομικής θέσης της 1η Ιανουαρίου 2019: Επίπτωση στην Κατάσταση Οικονομικής Θέσης ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ 551.983,58 224.190,81 17.888,14 2.388,69 569.871,72 226.579,50 622.824,17 233.108,91 0,00 0,00 Σύνολο 622.824,17 233.108,91 Καθαρή επίδραση στην Καθαρή Θέση -52.952,45 -6.529,41 (αύξηση / (μείωση)) την 1η Ιανουαρίου 2019: Περιουσιακά στοιχεία Ενσώματα πάγια (Δικαιώματα χρήσης) Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις Σύνολο Υποχρεώσεις Υποχρεώσεις από συμβάσεις μίσθωσης Αναβαλλόμενες φορολογικές υποχρεώσεις Η καθαρή θέση του ομίλου κατά την 1.1.2019 επηρεάστηκε αρνητικά από τη μετάβαση στο ΔΠΧΑ 16 εκτός από την ανωτέρω ανάλυση και κατά 21.742,84 από συνδεδεμένη εταιρία που ενοποιείται με τη μέθοδο της καθαρής θέσης. Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31.12.2019 44 1.1.2019 Περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης Ακίνητα ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ 327.792,77 0,00 25.492,97 25.492,97 Μεταφορικά Μέσα (ΕΙΧ) 198.697,84 198.697,84 Σύνολο 551.983,58 224.190,81 Λοιπός Εξοπλισμός Η συμφωνία των υποχρεώσεων μισθώσεων που αναγνωρίσθηκαν την 1.1.2019 σε σχέση με τις δεσμεύσεις λειτουργικών μισθώσεων που γνωστοποιήθηκαν σύμφωνα με το ΔΛΠ 17 την 31.12.2018 έχει ως εξής: Συμφωνία Υποχρεώσεων ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ 854.089,94 260.089,94 4% 4% Αποτίμηση σε παρούσα αξία 687.294,43 233.108,91 Πλέον/(μείον): λοιπές προσαρμογές -64.470,26 0,00 Πλέον: υποχρεώσεις από χρηματοδοτικές μισθώσεις την 31.12.2018 1.587.926,82 1.587.926,82 Υποχρεώσεις μισθώσεων που αναγνωρίστηκαν την 1.1.2019 2.210.750,99 1.821.035,73 Δεσμεύσεις λειτουργικών μισθώσεων που γνωστοποιήθηκαν την 31.12.2018 Σταθμισμένο μέσο επιτόκιο προεξόφλησης Οι επιπτώσεις από την υιοθέτηση του νέου Προτύπου την 31.12.2019 είχε επιρροή στους παρακάτω λογαριασμούς: Κατάσταση Οικονομικής Θέσης Ενσώματα πάγια (Δικαιώματα χρήσης) 31.12.2019 ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ Επίδραση από την εφαρμογή του ΔΠΧΑ 16 551.983,58 224.190,81 Υπόλοιπο 1/1/2019 551.983,58 224.190,81 Λοιπές μεταβολές αξίας κτήσης 0,00 0,00 Προσθήκες 195.238,27 195.238,27 Αποσβέσεις -157.749,44 -133.743,38 589.472,41 285.685,70 Υπόλοιπο 31/12/2019 31.12.2019 Αποπληρωμή περιουσιακών στοιχείων με δικαίωμα χρήσης Πληρωμή χρεολυσίου Ακινήτων Πληρωμή χρεολυσίου Λοιπού Εξοπλισμού Πληρωμή χρεολυσίου Μεταφορικών Μέσων (ΕΙΧ) Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31.12.2019 ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ 18.410,57 0,00 26.311,80 26.311,80 110.267,62 110.267,62 45 Κατάσταση Αποτελεσμάτων 31.12.2019 Ποσά περιουσιακών στοιχείων με δικαίωμα χρήσης βάσει του ΔΠΧΑ 16 που αναγνωρίστηκαν στην κατάσταση αποτελεσμάτων Αποσβέσεις Ακινήτων ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ 24.006,06 0,00 24.789,43 0,00 -43.200,00 0,00 24.252,43 24.252,43 692,88 692,88 Ενοίκιο Λοιπού εξοπλισμού -27.004,68 -27.004,68 Αποσβέσεις Μεταφορικών Μέσων (ΕΙΧ) 109.490,95 109.490,95 Πληρωμή τόκων Ακινήτων Ενοίκια Ακινήτων Αποσβέσεις Λοιπού Εξοπλισμού Πληρωμή τόκων Λοιπού Εξοπλισμού Πληρωμή τόκων Μεταφορικών Μέσων (ΕΙΧ) Ενοίκιο Μεταφορικών Μέσων 16.810,98 16.810,98 -122.256,53 -122.256,53 Οι κατωτέρω τροποποιήσεις δεν είχαν σημαντική επίπτωση στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις της Εταιρίας και του Ομίλου εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά. Ετήσιες Βελτιώσεις στα ΔΠΧΑ, Κύκλος 2015-2017 Στο πλαίσιο του προγράμματος των ετήσιων βελτιώσεων των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων, το Συμβούλιο εξέδωσε, την 12.12.2017, μη επείγουσες αλλά απαραίτητες τροποποιήσεις σε επιμέρους πρότυπα ως ακολούθως: ΔΠΧΑ 3 Συνενώσεις Επιχειρήσεων και ΔΠΧΑ 11 Κοινές Συμφωνίες Οι τροποποιήσεις του ΔΠΧΑ 3 διευκρινίζουν ότι όταν μια οικονομική οντότητα αποκτά τον έλεγχο μιας επιχείρησης που αποτελούσε κοινή επιχείρησή της, θα πρέπει να προχωρήσει σε αποτίμηση των συμφερόντων που είχε προηγουμένως στην επιχείρηση αυτή. Οι τροποποιήσεις του ΔΠΧΑ 11 διευκρινίζουν ότι μια οντότητα που συμμετέχει, αλλά δεν έχει από κοινού τον έλεγχο μιας κοινής επιχείρησης μπορεί να αποκτήσει από κοινού έλεγχο στην κοινή επιχείρηση, της οποίας η δραστηριότητα αποτελεί επιχείρηση όπως ορίζεται στο ΔΠΧΑ 3. Σε τέτοιες περιπτώσεις, τα συμφέροντα στην κοινή επιχείρηση που κατείχε προηγουμένως δεν αποτιμώνται εκ νέου. ΔΛΠ 12 Φόροι Εισοδήματος Το Συμβούλιο τροποποιώντας το ΔΛΠ 12 διευκρίνισε ότι μια οικονομική οντότητα πρέπει να καταχωρίζει όλες τις φορολογικές επιπτώσεις που προκύπτουν από τη διανομή μερισμάτων στα αποτελέσματα, στα άλλα συνολικά εισοδήματα ή στα ίδια κεφάλαια, ανάλογα με το πού η οντότητα καταχώρισε την αρχική συναλλαγή από την οποία προέκυψαν τα διανεμόμενα κέρδη και εν συνεχεία το μέρισμα. ΔΛΠ 23 Κόστος δανεισμού Οι τροποποιήσεις διευκρινίζουν ότι εάν ο δανεισμός που λήφθηκε ειδικά για την απόκτηση περιουσιακού στοιχείου παραμείνει σε εκκρεμότητα και το σχετικό περιουσιακό στοιχείο έχει καταστεί έτοιμο για την προοριζόμενη χρήση ή πώλησή του, τότε το υπόλοιπο του δανεισμού αυτού θα πρέπει να συμπεριλαμβάνεται στα κεφάλαια του γενικού δανεισμού κατά τον υπολογισμό του επιτοκίου κεφαλαιοποίησης. ΔΛΠ 28 (Τροποποίηση) «Μακροπρόθεσμες συμμετοχές σε συγγενείς επιχειρήσεις και κοινοπραξίες» Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31.12.2019 46 Το Συμβούλιο, τον Οκτώβριο του 2017, εξέδωσε τροποποιήσεις στο πρότυπο ΔΛΠ 28 «Επενδύσεις σε συγγενείς επιχειρήσεις και κοινοπραξίες». Με αυτή την τροποποίηση, το Συμβούλιο διευκρίνισε ότι η εξαίρεση στο ΔΠΧΑ 9 ισχύει μόνο για συμμετοχές που παρακολουθούνται λογιστικά με τη μέθοδο της καθαρής θέσης. Οι οντότητες θα πρέπει να εφαρμόζουν το ΔΠΧΑ 9 στα άλλα συμφέροντα σε συγγενείς και κοινοπραξίες, συμπεριλαμβανομένων των μακροπρόθεσμων συμφερόντων στα οποία δεν εφαρμόζεται η μέθοδος της καθαρής θέσης και τα οποία, στην ουσία, αποτελούν μέρος της καθαρής επένδυσης σε αυτές τις συγγενείς και κοινοπραξίες. Η τροποποίηση εφαρμόζεται στις ετήσιες λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1η Ιανουαρίου 2019. ΔΛΠ 19 (Τροποποίηση) «Παροχές σε εργαζομένους» διακανονισμός του Προγράμματος Παροχών. – Τροποποίηση, περικοπή ή Το ΣΔΛΠ στις 7 Φεβρουαρίου 2018 εξέδωσε τροποποίηση στο ΔΛΠ 19 με την οποία διευκρινίζει τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να προσδιορίζεται το κόστος υπηρεσίας όταν προκύπτουν αλλαγές στο πρόγραμμα καθορισμένων παροχών. Σύμφωνα με το ΔΛΠ 19 σε περίπτωση τροποποίησης, περικοπής ή διακανονισμού, απαιτείται επανυπολογισμός της καθαρής υποχρέωσης ή απαίτησης των καθορισμένων παροχών. Η τροποποίηση του ΔΛΠ 19 προβλέπει ότι θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν οι αναθεωρημένες παραδοχές που χρησιμοποιήθηκαν και κατά τον επαναυπολογισμό της καθαρής υποχρέωσης ή απαίτησης προκειμένου να προσδιοριστεί το κόστος υπηρεσίας και ο καθαρός τόκος για την υπόλοιπη περίοδο μετά την αλλαγή στο πρόγραμμα. Επίσης, με την τροποποίηση του ΔΛΠ 19 αποσαφηνίζεται η επίδραση μίας τροποποίησης, περικοπής ή διακανονισμού στις απαιτήσεις αναφορικά με τον περιορισμό στην αναγνώριση της καθαρής απαίτησης (ανώτατο όριο περιουσιακού στοιχείου). Η τροποποίηση εφαρμόζεται στις ετήσιες λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1η Ιανουαρίου 2019. ΕΔΔΠΧΑ 23 Διερμηνεία εισοδήματος» «Αβεβαιότητα σχετικά με το χειρισμό θεμάτων φορολογίας Στις 7 Ιουνίου 2017 το ΣΔΛΠ εξέδωσε τη Διερμηνεία 23. Η Διερμηνεία 23 έχει εφαρμογή στον προσδιορισμό του φορολογητέου κέρδους (φορολογική ζημία), τις φορολογικές βάσεις, τις αχρησιμοποίητες φορολογικές ζημίες, τις αχρησιμοποίητες φορολογικές ελαφρύνσεις και τους φορολογικούς συντελεστές, όταν υπάρχει αβεβαιότητα ως προς την ορθότητα των φορολογικών χειρισμών σύμφωνα με το ΔΛΠ 12. Σε αυτή την περίπτωση θα πρέπει να εξετάζεται: • εάν οι φορολογικοί χειρισμοί πρέπει να εξετάζονται συλλογικά ή εξατομικευμένα και υπό την παραδοχή ότι οι έλεγχοι θα διενεργηθούν από τις φορολογικές Αρχές έχοντας πλήρη γνώση των σχετικών πληροφοριών • η πιθανότητα να γίνει αποδεκτός ο προσδιορισμός του φορολογητέου κέρδους (φορολογικής ζημίας), των φορολογικών βάσεων, των αχρησιμοποίητων φορολογικών ζημιών, των αχρησιμοποίητων πιστώσεων φόρου και των φορολογικών συντελεστών από τις φορολογικές Αρχές, και • η επαναξιολόγηση των κρίσεων και εκτιμήσεων εάν αλλάξουν τα γεγονότα και οι περιστάσεις Η διερμηνεία εφαρμόζεται σε ετήσιες λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1 Ιανουαρίου 2019. ΔΠΧΑ 9 (Τροποποίηση) « Χρηματοοικονομικά Μέσα - Χαρακτηριστικά προπληρωμής με αρνητική αποζημίωση» Το Συμβούλιο εξέδωσε στις 12 Οκτωβρίου 2017 τροποποίηση στο ΔΠΧΑ 9, με την οποία επιτρέπεται σε κάποια προπληρωτέα χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού με χαρακτηριστικά αρνητικής αποζημίωσης, που διαφορετικά θα αποτιμώνταν στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων, να αποτιμηθούν στο αναπόσβεστο κόστος ή στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών αποτελεσμάτων που καταχωρούνται απευθείας στην καθαρή θέση. Η τροποποίηση του ΔΠΧΑ 9 αποσαφηνίζει ότι οι συμβατικοί όροι που διέπουν ένα χρηματοοικονομικό στοιχείο ενεργητικού είναι αποκλειστικά ταμειακές ροές κεφαλαίου και τόκου επί του απλήρωτου κεφαλαίου, που θα πρέπει να καταβληθούν σε Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31.12.2019 47 συγκεκριμένες ημερομηνίες (Solely Payments of Principal and Interest- SPPI), ανεξάρτητα από το γεγονός που προκαλεί την πρόωρη λήξη του συμβολαίου και ανεξάρτητα από το ποιο αντισυμβαλλόμενο μέρος καταβάλλει ή εισπράττει τη δίκαιη αποζημίωση για την πρόωρη λήξη του συμβολαίου. Πρότυπα και Διερμηνείες υποχρεωτικά για μεταγενέστερες περιόδους που δεν έχουν εφαρμοστεί νωρίτερα από την Εταιρία και τον Όμιλο Οι κατωτέρω τροποποιήσεις δεν αναμένεται να έχουν σημαντική επίπτωση στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις της Εταιρίας και του Ομίλου εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά. Τροποποιήσεις των παραπομπών στο εννοιολογικό πλαίσιο των ΔΠΧΑ (που εκδόθηκαν στις 29 Μαρτίου 2018) Την 29η Μαρτίου 2018 το Συμβούλιο των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων εξέδωσε το αναθεωρημένο εννοιολογικό πλαίσιο το οποίο επανακαθορίζει: -το σκοπό της χρηματοοικονομικής πληροφόρησης, -τα ποιοτικά χαρακτηριστικά των οικονομικών καταστάσεων, -τους ορισμούς του περιουσιακού στοιχείου, της υποχρέωσης, της καθαρής θέσης, καθώς και των εσόδων και των εξόδων, -τα κριτήρια αναγνώρισης και τις οδηγίες σχετικά με τον χρόνο της διαγραφής περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων στις οικονομικές καταστάσεις, -τις βάσεις αποτίμησης και οδηγίες σχετικά με τον τρόπο που πρέπει να χρησιμοποιούνται και, -έννοιες και καθοδήγηση σχετικά με την παρουσίαση και τις γνωστοποιήσεις Ο σκοπός της αναθεώρησης του εννοιολογικού πλαισίου είναι η υποβοήθηση όσον προετοιμάζουν οικονομικές καταστάσεις να αναπτύσσουν συνεπείς λογιστικές πολιτικές για συναλλαγές και άλλα γεγονότα που δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής των υπαρχόντων προτύπων ή όταν ένα πρότυπο δίνει δυνατότητα επιλογής μεταξύ λογιστικών πολιτικών. Επιπλέον, σκοπός της αναθεώρησης είναι να βοηθήσει όλα τα εμπλεκόμενα μέρη να κατανοήσουν και να ερμηνεύσουν τα πρότυπα. Το Συμβούλιο Διεθνών Λογιστικών Προτύπων εξέδωσε επίσης ένα συνοδευτικό έγγραφο, «Τροποποιήσεις στις παραπομπές του εννοιολογικού πλαισίου», το οποίο καθορίζει τις τροποποιήσεις των προτύπων που επηρεάζονται προκειμένου να επικαιροποιηθούν οι αναφορές στο αναθεωρημένο εννοιολογικό πλαίσιο. Η τροποποίηση εφαρμόζεται από τους συντάκτες που αναπτύσσουν λογιστικές πολιτικές βάσει του εννοιολογικού πλαισίου, στις ετήσιες λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1η Ιανουαρίου 2020. ΔΛΠ 1 και ΔΛΠ 8 (τροποποιήσεις) «Ορισμός του σημαντικού» Στις 31 Οκτωβρίου 2018 το ΣΔΛΠ στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας γνωστοποιήσεων εξέδωσε τροποποιήσεις στο ΔΛΠ 1 και ΔΛΠ 8, οι οποίες αποσαφηνίζουν τον ορισμό του σημαντικού και τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να εφαρμοσθεί, συμπεριλαμβάνοντας στον ορισμό καθοδήγηση που μέχρι στιγμής έχει αναφερθεί σε άλλα ΔΠΧΑ. Ο νέος ορισµός προβλέπει ότι µία πληροφορία είναι σηµαντική εάν το γεγονός της παράλειψης, υπόκρυψης ή ανακριβούς γνωστοποίησής της εύλογα θα αναµενόταν να επηρεάσει τις αποφάσεις που οι κύριοι χρήστες των οικονοµικών καταστάσεων λαµβάνουν βάσει αυτών των καταστάσεων. Οι τροποποιήσεις περιλαµβάνουν παραδείγµατα περιστάσεων που ενδέχεται να οδηγήσουν στην απόκρυψη σηµαντικής πληροφορίας. Ο ορισμός του σημαντικού, που αποτελεί μία σημαντική λογιστική έννοια στα ΔΠΧΑ, βοηθά τις εταιρείες να αποφασίσουν κατά πόσο οι πληροφορίες πρέπει να περιλαμβάνονται στις οικονομικές τους καταστάσεις. Ο επικαιροποιημένος ορισμός τροποποιεί το ΔΛΠ 1 «Παρουσίαση των Οικονομικών Καταστάσεων» και το ΔΛΠ 8 «Λογιστικές Πολιτικές, Μεταβολές στις Λογιστικές Εκτιμήσεις και Λάθη». Η τροποποίηση διασφαλίζει ότι ο ορισμός Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31.12.2019 48 του σημαντικού είναι συνεπής σε όλα τα πρότυπα των ΔΠΧΑ. Η τροποποίηση ισχύει από την ή μετά την 1η Ιανουαρίου 2020. ΔΠΧΑ 9 ΔΛΠ 39 και ΔΠΧΑ 7 (Τροποποίηση) «Μεταρρύθμιση των επιτοκίων αναφοράς» Το Συμβούλιο εξέδωσε στις 26 Σεπτεμβρίου 2019 τροποποιήσεις στα πρότυπα ΔΠΧΑ 9, ΔΛΠ 39 και ΔΠΧΑ 7 προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι επιπτώσεις στη χρηματοοικονομική αναφορά από τη μεταρρύθμιση των επιτοκίων αναφοράς κατά την περίοδο πριν από την αντικατάσταση ενός υφιστάμενου επιτοκίου αναφοράς με εναλλακτικό επιτόκιο αναφοράς. Οι τροποποιήσεις παρέχουν προσωρινές και περιορισμένες εξαιρέσεις στις απαιτήσεις της λογιστικής αντιστάθμισης του διεθνούς λογιστικού προτύπου (ΔΛΠ) 39 Χρηματοοικονομικά μέσα: Αναγνώριση και επιμέτρηση και του Διεθνούς Προτύπου Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (ΔΠΧΑ) 9 Χρηματοοικονομικά μέσα, ώστε οι επιχειρήσεις να μπορούν να συνεχίσουν να πληρούν τις απαιτήσεις υποθέτοντας ότι τα υφιστάμενα κριτήρια αναφοράς επιτοκίων δεν μεταβάλλονται λόγω της μεταρρύθμισης του διατραπεζικού επιτοκίου δανεισμού. Οι εξαιρέσεις αφορούν την εφαρμογή των ακόλουθων διατάξεων: Την απαίτηση περί πολύ υψηλής πιθανότητας εκπλήρωσης όσον αφορά αντισταθμίσεις ταμειακών ροών, Την αξιολόγηση της οικονομικής σχέσης ανάμεσα στο αντισταθμιζόμενο στοιχείο και το μέσο αντιστάθμισης, Τον προσδιορισμό ενός συστατικού ενός στοιχείου ως αντισταθμισμένου στοιχείου. Η τροποποίηση εφαρμόζεται στις ετήσιες λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1η Ιανουαρίου 2020. - Πρότυπα και Τροποποιήσεις Πρότυπων που δεν έχουν υιοθετηθεί από την Ε.Ε.: ΔΠΧΑ 17 «Ασφαλιστήρια Συμβόλαια» Στις 18 Μαΐου 2017 το ΣΔΛΠ εξέδωσε το ΔΠΧΑ 17, το οποίο αντικαθιστά το υφιστάμενο πρότυπο ΔΠΧΑ 4. To ΔΠΧΑ 17 θεσπίζει τις αρχές για την καταχώριση, αποτίμηση, παρουσίαση και τις γνωστοποιήσεις των ασφαλιστηρίων συμβολαίων με στόχο την παροχή μιας περισσότερο ομοιόμορφης προσέγγισης αποτίμησης και παρουσίασης για όλα τα ασφαλιστήρια συμβόλαια. Το ΔΠΧΑ 17 απαιτεί η αποτίμηση των ασφαλιστικών υποχρεώσεων να μην διενεργείται στο ιστορικό κόστος αλλά στην τρέχουσα αξία με τρόπο συνεπή και με τη χρήση: • • • αμερόληπτων αναμενόμενων σταθμισμένων εκτιμήσεων μελλοντικών ταμειακών ροών με βάση επικαιροποιημένες παραδοχές, προεξοφλητικών επιτοκίων που αντικατοπτρίζουν τα χαρακτηριστικά ταμειακών ροών των συμβάσεων και εκτιμήσεων σχετικά με τους χρηματοοικονομικούς και μη κινδύνους που προκύπτουν από την έκδοση των ασφαλιστήριων συμβολαίων. Το νέο πρότυπο εφαρμόζεται σε ετήσιες λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1 Ιανουαρίου 2021. Σηµειώνεται, επίσης, πως τον Νοέµβριο 2018 το ΣΔΛΠ πρότεινε τη µετάθεση της ηµεροµηνίας υποχρεωτικής εφαρµογής του νέου προτύπου την 1.1.2022. ΔΠΧΑ 3 (Τροποποίηση) «Συνενώσεις επιχειρήσεων» Η τροποποίηση αφορά τη βελτίωση του ορισμού της επιχείρησης με σκοπό να βοηθήσει τις εταιρείες να καθορίσουν κατά πόσον μια εξαγορά που πραγματοποιούν αφορά επιχείρηση ή ομάδα περιουσιακών στοιχείων. Ο τροποποιημένος ορισμός της επιχείρησης επικεντρώνεται στο παραγόμενο προϊόν μιας επιχείρησης, που είναι η παροχή αγαθών και υπηρεσιών στους πελάτες, ενώ ο προηγούμενος ορισμός εστίαζε στις αποδόσεις με τη μορφή μερισμάτων, χαμηλότερου κόστους ή άλλου οικονομικού οφέλους Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31.12.2019 49 απευθείας στους επενδυτές ή άλλους ιδιοκτήτες, μέλη ή συμμετέχοντες. Επιπλέον με την τροποποίηση προστίθενται οδηγίες για την αξιολόγηση του κατά πόσο µία αποκτώµενη διαδικασία είναι ουσιαστική και εισάγεται µία προαιρετική άσκηση συγκέντρωσης εύλογης αξίας µε ενδεικτικά παραδείγµατα. Οι εταιρείες υποχρεούνται να εφαρμόζουν τον τροποποιημένο ορισμό της επιχείρησης σε εξαγορές που θα πραγματοποιηθούν την ή μετά την 1η Ιανουαρίου 2020. ΔΛΠ 1 (Τροποποίηση) «Κατάταξη υποχρεώσεων σε βραχυπρόθεσμες ή μακροπρόθεσμες» Η τροποποίηση επηρεάζει μόνο την παρουσίαση των υποχρεώσεων στην κατάσταση οικονομικής θέσης. Με την τροποποίηση διευκρινίζεται ότι η κατάταξη των υποχρεώσεων θα πρέπει να βασίζεται σε υφιστάμενα δικαιώματα κατά την ημερομηνία λήξης της περιόδου αναφοράς. Επίσης, η τροποποίηση αποσαφήνισε ότι οι προσδοκίες της Διοίκησης για τα γεγονότα που αναμένεται να συμβούν μετά την ημερομηνία του ισολογισμού δεν θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη και διευκρίνισε τις περιπτώσεις που συνιστούν τακτοποίηση της υποχρέωσης. Η τροποποίηση εφαρμόζεται στις ετήσιες λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1η Ιανουαρίου 2022. 2.2 Πλαίσιο κατάρτισης των οικονομικών καταστάσεων Οι οικονομικές καταστάσεις της Εταιρίας ΕΛΑΣΤΡΟΝ Α.Ε.Β.Ε. και του Ομίλου έχουν συνταχθεί σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (Δ.Π.Χ.Α.) και τις διερμηνείες όπως έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ως ημερομηνία μετάβασης του Ομίλου στα Δ.Π.Χ.Π. ορίστηκε η 1η Ιανουαρίου 2004 οπότε και συντάχθηκε ο Ισολογισμός Έναρξης. Η προετοιμασία των οικονομικών καταστάσεων σύμφωνα με τις γενικά αποδεκτές λογιστικές αρχές, απαιτεί τη χρήση εκτιμήσεων και υποθέσεων που επηρεάζουν τα υπόλοιπα των λογαριασμών ενεργητικού και παθητικού και γνωστοποίηση των ενδεχόμενων στοιχείων ενεργητικού και παθητικού κατά την ημερομηνία σύνταξης των οικονομικών καταστάσεων, καθώς και τα παρουσιαζόμενα έσοδα κατά τις υπό εξέταση περιόδους. Αν και οι συγκεκριμένες εκτιμήσεις είναι βασισμένες στις βέλτιστες γνώσεις της Διοίκησης, τα πραγματικά αποτελέσματα ενδέχεται τελικά να διαφέρουν από τις εκτιμήσεις αυτές. 2.3 Ενοποίηση Οι ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις αποτελούνται από τις οικονομικές καταστάσεις της Μητρικής ΕΛΑΣΤΡΟΝ Α.Ε.Β.Ε. και των λοιπών εταιριών του Ομίλου, οι οποίες είναι οι ακόλουθες: ΕΤΑΙΡΙΑ ΕΔΡΑ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΠΟΣΟΣΤΟ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΚΟΣΤΟΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ* ΜΕΘΟΔΟΣ ΕΝΟΠΟΙΗΣΗΣ ΜΕΤΑΛΛΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε. Θεσσαλονίκη Εμπόριο & επεξεργασία χαλυβουργικών προϊόντων 100,00% 10.718.000 Ολική BALKAN IRON GROUP S.R.L. Βουκουρέστι Ρουμανίας 33,33% (Κοινοπραξία) 800.000 Καθαρή Θέση KALPINIS SIMOS BULGARIA EOOD Σόφια Βουλγαρίας 100,00% 10.000 Ολική 98,6% 325.500 Ολική 98,3% 265.533,70 Ολική 97,5% 175.500 Ολική ΦΩΤΟΑΝΑΠΤΥΞΗ Α.Ε. ΦΩΤΟΔΙΟΔΟΣ Α.Ε. Ασπρόπυργος Ασπρόπυργος ΦΩΤΕΝΕΡΓΕΙΑ Α.Ε. Ασπρόπυργος Εμπόριο & επεξεργασία χαλυβουργικών προϊόντων Εμπόριο & επεξεργασία χαλυβουργικών προϊόντων Παραγωγή ηλ/κής ενέργειας από Φ/Β σταθμούς Παραγωγή ηλ/κής ενέργειας από Φ/Β σταθμούς Παραγωγή ηλ/κής ενέργειας από Φ/Β Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31.12.2019 50 ΗΛΙΟΣΚΟΠΙΟ Α.Ε. Ασπρόπυργος ΦΩΤΟΚΥΨΕΛΗ Α.Ε. Ασπρόπυργος ΦΩΤΟΪΣΧΥΣ Μ.ΕΠΕ Ασπρόπυργος ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΑ ΘΡΑΚΗΣ Α.Ε. Ξάνθη GAURA LIMITED Κύπρος σταθμούς Παραγωγή ηλ/κής ενέργειας από Φ/Β σταθμούς Παραγωγή ηλ/κής ενέργειας από Φ/Β σταθμούς Παραγωγή ηλ/κής ενέργειας από Φ/Β σταθμούς Παραγωγή αγροτικών προϊόντων από θερμοκηπιακές καλλιέργειες Ανενεργή 97,5% 175.500 Ολική 97,5% 175.500 Ολική 100,00% 80.000 Ολική 49,09% 3.485.000 Καθαρή Θέση 100,00% 4.845,34 Ολική *Στο κόστος συμμετοχής δεν περιλαμβάνονται οι απομειώσεις. Οι απομειώσεις των συμμετοχών αναφέρονται αναλυτικά στη σημείωση 21. Με την από 28.03.2019 Έκτακτη Γενική Συνέλευση των μετόχων αποφασίστηκε η αύξηση του Μετοχικού Κεφαλαίου της εταιρίας ΜΕΤΑΛΛΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε. κατά ευρώ 4.350.000 και με την από 28.02.2019 Έκτακτη Γενική Συνέλευση των μετόχων αποφασίστηκε η αύξηση του Μετοχικού Κεφαλαίου της εταιρίας ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΑ ΘΡΑΚΗΣ Α.Ε. κατά ευρώ 1.600.000 (αναλογία ΕΛΑΣΤΡΟΝ Α.Ε.Β.Ε. ευρώ 785.000). Στις οικονομικές καταστάσεις του Ομίλου της 31.12.2019 οι συμμετοχές στις εταιρείες που ενοποιήθηκαν με τη μέθοδο της καθαρής θέσης αναλύονται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 ΕΤΑΙΡΙΑ 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 BALKAN IRON GROUP SRL 383.667,24 445.330,77 700.000,00 800.000,00 ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΑ ΘΡΑΚΗΣ ΑΕ 3.801.468,07 2.777.669,50 3.485.000,00 2.700.000,00 Σύνολο 4.185.135,31 3.223.000,27 4.185.000,00 3.500.000,00 Ενδοομιλικές συναλλαγές, υπόλοιπα και μη πραγματοποιούμενα κέρδη από συναλλαγές μεταξύ των εταιρειών του ομίλου απαλείφονται. Οι μη πραγματοποιούμενες ζημιές επίσης απαλείφονται, εκτός εάν η συναλλαγή παρέχει ενδείξεις απομείωσης του μεταβιβασθέντος περιουσιακού στοιχείου. Κατά την εξαγορά μιας επιχείρησης αποτιμώνται στην εύλογη αξία τους τα στοιχεία του ενεργητικού και του παθητικού, καθώς και οι ενδεχόμενες υποχρεώσεις κατά την ημερομηνία εξαγοράς. Το κόστος της εξαγοράς, κατά το ποσό που υπερβαίνει την εύλογη αξία του εξαγοραζόμενου καθαρού ενεργητικού (ενεργητικό – παθητικό – ενδεχόμενες υποχρεώσεις), καταχωρείται ως υπεραξία στη χρήση κατά την οποία έγινε η εξαγορά. Στην περίπτωση που το κόστος εξαγοράς είναι μικρότερο της ανωτέρω εύλογης αξίας, αυτή η διαφορά καταχωρείται στα αποτελέσματα της χρήσης εντός της οποίας έγινε η εξαγορά. Τα δικαιώματα της μειοψηφίας καταχωρούνται κατά την αναλογία τους επί της εύλογης αξίας. Σε επόμενες χρήσεις, τυχόν ζημίες μερίζονται στη μειοψηφία κατ’ αναλογία, επιπλέον των δικαιωμάτων μειοψηφίας. Τα αποτελέσματα των εξαγοραζόμενων ή πωλούμενων θυγατρικών εντός της χρήσεως, περιλαμβάνονται στην ενοποιημένη κατάσταση αποτελεσμάτων χρήσεως από ή έως την ημερομηνία εξαγοράς ή πώλησης, αντίστοιχα. Οι λογιστικές αρχές των εταιρειών του ομίλου έχουν τροποποιηθεί ώστε να είναι ομοιόμορφες με αυτές που έχουν υιοθετηθεί από τον όμιλο. Στις εταιρικές οικονομικές καταστάσεις της «ΕΛΑΣΤΡΟΝ Α.Ε.Β.Ε.», η συμμετοχή στις ανωτέρω εταιρίες αποτιμάται στην αξία κτήσεως, μείον τυχόν πρόβλεψη για απομείωση της αξίας τους. 2.4 Συναλλαγματικές μετατροπές Το νόμισμα μέτρησης και αναφοράς του ομίλου είναι το ευρώ και κατά συνέπεια οι οικονομικές καταστάσεις παρουσιάζονται σε ευρώ. Οι συναλλαγές σε ξένο νόμισμα μετατρέπονται σε ευρώ βάσει Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31.12.2019 51 των ισοτιμιών που ισχύουν κατά τις ημερομηνίες των συναλλαγών. Οι απαιτήσεις και υποχρεώσεις σε ξένο νόμισμα κατά την ημερομηνία σύνταξης των οικονομικών καταστάσεων προσαρμόζονται ώστε να αντανακλούν τις συναλλαγματικές ισοτιμίες της ημερομηνίας σύνταξης. Τα κέρδη και οι ζημιές που προκύπτουν από τέτοιες συναλλαγές καταχωρούνται στην κατάσταση αποτελεσμάτων. Το νόμισμα λειτουργίας των θυγατρικών εταιριών του εξωτερικού είναι το επίσημο νόμισμα της αντίστοιχης χώρας στην οποία δραστηριοποιείται η εκάστοτε θυγατρική. Για τις θυγατρικές εξωτερικού όπου το νόμισμα της χώρας που δραστηριοποιούνται δεν είναι το ευρώ, όλα τα στοιχεία Ισολογισμού των θυγατρικών αυτών, κατά την σύνταξη των Οικονομικών Καταστάσεων, μετατρέπονται σε ευρώ με βάση την τρέχουσα συναλλαγματική ισοτιμία της ημερομηνίας ισολογισμού, ενώ τα έσοδα και τα έξοδα με την μέση συναλλαγματική ισοτιμία που προέκυψε κατά την διάρκεια της περιόδου πληροφόρησης. Η σωρευμένη διαφορά που προκύπτει από την ανωτέρω μετατροπή καταχωρείται απ’ ευθείας στα ίδια κεφάλαια έως την πώληση, διαγραφή ή αποαναγνώριση κάποιας θυγατρικής, οπότε και μεταφέρεται στα αποτελέσματα χρήσης. 2.5 Ενοποιημένες Οικονομικές Καταστάσεις α) Θυγατρικές Εταιρείες Θυγατρικές είναι οι εταιρείες πάνω στις οποίες ασκείται έλεγχος από την μητρική εταιρία. Οι θυγατρικές εταιρείες ενοποιούνται πλήρως με την μέθοδο της ολικής ενοποίησης κατά την ημερομηνία απόκτησης του ελέγχου, ενώ παύουν να ενοποιούνται κατά την ημερομηνία που ο έλεγχος σταματάει να υφίσταται. Τα ενδοεταιρικά υπόλοιπα μεταξύ των εταιρειών του ομίλου, οι συναλλαγές μεταξύ των εταιρειών του ομίλου καθώς και τα μη πραγματοποιηθέντα κέρδη απαλείφονται πλήρως στις ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις. Οι ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις καταρτίζονται χρησιμοποιώντας τις ίδιες λογιστικές αρχές, ενώ όπου κρίνεται σκόπιμο γίνονται οι απαραίτητες τροποποιήσεις. Οι επενδύσεις σε θυγατρικές καταχωρούνται στο κόστος κτήσης μείον τυχόν απομείωση. (β) Συνδεδεμένες – Συγγενείς Εταιρείες Συνδεδεμένες είναι οι εταιρείες πάνω στις οποίες η μητρική ασκεί ουσιώδη επιρροή αλλά όχι έλεγχο και οι οποίες δεν θεωρούνται ούτε θυγατρικές ούτε κοινοπραξίες. Γενικά η κατοχή μεταξύ 20% και 50% των δικαιωμάτων ψήφου, υποδεικνύει την ύπαρξη ουσιώδους επιρροής. Οι επενδύσεις σε συνδεδεμένες εταιρείες λογιστικοποιούνται με την μέθοδο της καθαρής θέσης και καταχωρούνται αρχικά στο κόστος κτήσης. (γ) Κοινοπραξίες (Οντότητες υπό κοινό έλεγχο) Η οντότητα υπό κοινό έλεγχο είναι μια κοινοπραξία που περιλαμβάνει την ίδρυση μιας εταιρίας στην οποία ο κάθε κοινοπρακτών λαμβάνει ένα μερίδιο. Λειτουργεί όπως όλες οι άλλες οντότητες εκτός του ότι υπάρχει συμβατικός διακανονισμός μεταξύ των κοινοπρακτούντων που καθορίζει τον από κοινού έλεγχο των οικονομικών δραστηριοτήτων της οντότητας αυτής. Από 01.01.2013 η εταιρία ενοποιεί το μερίδιο της σε κοινοπραξίες χρησιμοποιώντας την μέθοδο της καθαρής θέσης. 2.6 Ενσώματα Περιουσιακά Στοιχεία Τα ενσώματα περιουσιακά στοιχεία του ενεργητικού απεικονίζονται στις οικονομικές καταστάσεις στις αξίες κτήσης τους (ιστορικό κόστος), μείον τις σωρευμένες αποσβέσεις και την τυχόν απομείωση τους. Η αξία κτήσεως των οικοπέδων και των κτιρίων / κτιριακών εγκαταστάσεων προσδιορίστηκε κατά την ημερομηνία μετάβασης στην τρέχουσα αξία. Ο όμιλος ανέθεσε την εκτίμηση των ακινήτων του σε ανεξάρτητο εκτιμητή με σκοπό την αποτύπωση αυτών στην εύλογη αξία τους κατά την ημερομηνία μετάβασης. Το κόστος κτήσεως περιλαμβάνει όλες τις άμεσα επιρριπτέες δαπάνες για την απόκτηση των στοιχείων. Μεταγενέστερες προσθήκες και βελτιώσεις καταχωρούνται σε επαύξηση του κόστους των σχετικών παγίων εφόσον προσαυξάνουν την ωφέλιμη ζωή ή την παραγωγική δυναμικότητα του παγίου ή μειώνουν το κόστος λειτουργίας του. Οι επισκευές και συντηρήσεις καταχωρούνται στα έξοδα της χρήσης που πραγματοποιούνται. Οι αποσβέσεις των ενσώματων παγίων (πλην των οικοπέδων, τα οποία δεν αποσβένονται) υπολογίζονται με τη σταθερή μέθοδο μέσα στην ωφέλιμη ζωή τους. Η ωφέλιμη ζωή επανεξετάζεται σε ετήσια βάση. Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31.12.2019 52 Η Διοίκηση προβαίνει σε εκτιμήσεις αναφορικά με τις ωφέλιμες ζωές των αποσβέσιμων παγίων οι οποίες αντιπροσωπεύουν την αναμενόμενη χρησιμότητα των στοιχείων του Ενεργητικού και υπόκεινται σε περιοδική επανεξέταση. Η Διοίκηση στη χρήση 2019 προέβη σε επανεξέταση και επικαιροποίηση της ωφέλιμης ζωής των ενσώματων πάγιων στοιχείων. Η εκτιμώμενη διάρκεια της ωφέλιμης ζωής, κατά κατηγορία παγίου, έχει ως εξής: Κατηγορία Παγίου Κτίρια – Κτιριακές Εγκαταστάσεις κλπ. Μηχανολογικός Εξοπλισμός κλπ. Μεταφορικά Μέσα Λοιπός Εξοπλισμός Ωφέλιμη Ζωή 25 - 50 έτη 10 - 33 έτη 06 - 20 έτη 03 - 20 έτη Όταν οι λογιστικές αξίες των ενσώματων παγίων υπερβαίνουν την ανακτήσιμη αξία τους, οι διαφορές (απομείωση) καταχωρούνται ως έξοδα στα αποτελέσματα. Κατά την απόσυρση ή πώληση κάποιου περιουσιακού στοιχείου, το σχετικό κόστος και οι σωρευμένες αποσβέσεις διαγράφονται από τους αντίστοιχους λογαριασμούς τη χρονική περίοδο της απόσυρσης ή της πώλησης και τα σχετικά κέρδη ή ζημιές καταχωρούνται στα αποτελέσματα της χρήσης. 2.7 Άυλα περιουσιακά στοιχεία Στα άυλα στοιχεία του ενεργητικού περιλαμβάνονται λογισμικά προγράμματα που αποτιμώνται στο κόστος κτήσεως μείον τις αποσβέσεις. Οι αποσβέσεις διενεργούνται με τη σταθερή μέθοδο κατά τη διάρκεια της ωφέλιμης ζωής των στοιχείων αυτών έως 10 έτη. Οι δαπάνες που απαιτούνται για τη διατήρηση του λογισμικού καταχωρούνται ως έξοδα όταν πραγματοποιούνται. Οι δαπάνες που πραγματοποιούνται για την ανάπτυξη συγκεκριμένων λογισμικών που ελέγχονται από τον Όμιλο (in – house developments), καταχωρούνται ως άυλα περιουσιακά στοιχεία όταν ισχύουν οι εξής προϋποθέσεις: α) δημιουργείται ένα συγκεκριμένο περιουσιακό στοιχείο, β) πιθανολογείται ότι το δημιουργούμενο περιουσιακό στοιχείο θα αποφέρει μελλοντικά οικονομικά οφέλη και γ) το κόστος ανάπτυξης μπορεί να προσδιοριστεί αξιόπιστα. Τέτοιες δαπάνες περιλαμβάνουν αμοιβές προσωπικού και αναλογία γενικών εξόδων. Σε περίπτωση αντικατάστασης λογισμικού από νέο πρόγραμμα, εφόσον το παλαιό δε χρησιμοποιείται, διαγράφεται από το Μητρώο Παγίων και η αναπόσβεστη αξία του επιβαρύνει τα αποτελέσματα χρήσης. Σε περίπτωση αναβάθμισης λογισμικού, το εν λόγω κόστος προστίθεται στην αξία κτήσης και υπολογίζονται αποσβέσεις στη νέα αξία κτήσης. Η ωφέλιμη ζωή επανεξετάζεται σε ετήσια βάση. 2.8 Επενδύσεις σε ακίνητα Επενδύσεις σε ακίνητα είναι ακίνητα (εδαφικές εκτάσεις ή κτίρια ή μέρος ενός κτιρίου ή αμφότερα) που κατέχονται (από τον ιδιοκτήτη ή από τον μισθωτή με χρηματοδοτική μίσθωση) με σκοπό να αποφέρουν ενοίκια ή αύξηση της αξίας τους ή αμφότερα και όχι για: • • Να χρησιμοποιηθούν στην παραγωγή (εργοστάσια) ή προμήθεια αγαθών (αποθήκες) ή για διοικητικούς σκοπούς (κτίρια γραφείων). Να πωληθούν κατά την συνήθη πορεία των εργασιών της επιχείρησης. Οι επενδύσεις σε ακίνητα αποτιμούνται σύμφωνα με την μέθοδο του κόστους κτήσης (όπως ακριβώς και τα λειτουργικά ακίνητα) και εμφανίζονται στον ισολογισμό στο κόστος κτήσης μειωμένα με τις σωρευμένες αποσβέσεις και τις σωρευμένες ζημιές απομείωσης. 2.9 Μη κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία κατεχόμενα για πώληση και διακοπείσες δραστηριότητες Λογιστική αντιμετώπιση των περιουσιακών στοιχείων πoυ κατέχονται για πώληση και παρουσίαση και γνωστοποίηση των διακοπεισών εκμεταλλεύσεων: Τα μη κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία που κατέχονται προς πώληση κατατάσσονται ως κατεχόμενα για πώληση, εφόσον η αναπόσβεστη αξία τους θα ανακτηθεί από την πώληση και όχι από Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31.12.2019 53 τη συνεχιζόμενη χρήση τους. Αυτή η προϋπόθεση θεωρείται ότι ισχύει μόνο όταν η πώληση είναι πολύ πιθανή και το περιουσιακό στοιχείο είναι διαθέσιμο για άμεση πώληση στην κατάσταση που βρίσκεται. Η Διοίκηση πρέπει να επιθυμεί την πώληση η οποία αναμένεται να πραγματοποιηθεί είτε βάσει του οριζόμενου από συμβατική δέσμευση χρόνου, είτε εντός ενός έτους από την καταχώρηση. α) τα περιουσιακά στοιχεία που πληρούν τα κριτήρια κατάταξης ως κατεχόμενα για πώληση αποτιμώνται στην χαμηλότερη αξία μεταξύ της λογιστικής αξίας και της εύλογης αξίας μειωμένης κατά το κόστος πωλήσεων, καθώς επίσης να παύσει η απόσβεση των περιουσιακών στοιχείων αυτών, και β) τα περιουσιακά στοιχεία που πληρούν τα κριτήρια κατάταξης ως κατεχόμενα για πώληση παρουσιάζονται διακεκριμένα στον πίνακα του ισολογισμού και τα αποτελέσματα διακοπεισών εκμεταλλεύσεων να παρουσιάζονται διακεκριμένα στην κατάσταση λογαριασμού αποτελεσμάτων. Μία διακοπείσα δραστηριότητα αποτελεί συστατικό μέρος μιας οικονομικής οντότητας που έχει είτε διατεθεί είτε καταταχθεί ως κατεχόμενη προς πώληση και: α) αντιπροσωπεύει ένα ξεχωριστό μεγάλο τμήμα επιχειρηματικών δραστηριοτήτων ή μία γεωγραφική περιοχή εκμεταλλεύσεων, β) αποτελεί μέρος ενός ενιαίου, συντονισμένου προγράμματος εκποίησης ενός μεγάλου τμήματος δραστηριοτήτων ή μιας γεωγραφικής περιοχής εκμεταλλεύσεων ή γ) είναι θυγατρική που αποκτήθηκε αποκλειστικά με προοπτική να επαναπωληθεί 2.10 Έλεγχος απομείωσης ενσώματων και άυλων στοιχείων Τα περιουσιακά στοιχεία που αποσβένονται υπόκεινται σε έλεγχο απομείωσης της αξίας τους όταν υπάρχουν ενδείξεις ότι η λογιστική αξία τους δεν θα ανακτηθεί. Η ανακτήσιμη αξία είναι η μεγαλύτερη αξία μεταξύ της καθαρής τιμής πώλησης (τιμή πώλησης μειωμένη με τα έξοδα πώλησης) και της αξίας χρήσης. Η ζημιά λόγω μείωσης της αξίας των στοιχείων του ενεργητικού αναγνωρίζεται όταν η λογιστική αξία των στοιχείων αυτών ή της μονάδας δημιουργίας ταμειακών ροών, είναι μεγαλύτερη από το ανακτήσιμο ποσό τους. 2.11 Πληροφόρηση κατά τομέα Η Διοίκηση υιοθετεί την προσέγγιση της παρουσίασης των πληροφοριών για τους τομείς, με βάση τον τρόπο που παρουσιάζονται εσωτερικά στον λαμβάνοντα τις αποφάσεις για την κατανομή των πόρων και τον έλεγχο της αποτελεσματικότητας των λειτουργιών της επιχείρησης. Οι τομείς αποτελούν συστατικά μιας οικονομικής οντότητας που εξετάζονται τακτικά από τον Διευθύνοντα Σύμβουλο / Διοικητικό Συμβούλιο της οικονομικής οντότητας και παρουσιάζονται στις οικονομικές καταστάσεις με βάση αυτή την εσωτερική κατηγοριοποίηση. Ως επιχειρηματικός τομέας ορίζεται μία ομάδα περιουσιακών στοιχείων και λειτουργιών προκειμένου να παρέχονται προϊόντα και υπηρεσίες τα οποία υπόκεινται σε διαφορετικούς κινδύνους και αποδόσεις από εκείνα άλλων επιχειρηματικών τομέων. Ως γεωγραφικός τομέας, ορίζεται μία γεωγραφική περιοχή, στην οποία παρέχονται προϊόντα και υπηρεσίες και η οποία υπόκειται σε διαφορετικούς κινδύνους και αποδόσεις από άλλες περιοχές. 2.12 Κόστος Δανεισμού Τα κόστη αναδοχής, τα νομικά και τα λοιπά άμεσα κόστη που πραγματοποιούνται, σχετικά με την έκδοση δανείων, αναμορφώνουν το ποσό των δανείων και καταχωρούνται στα Αποτελέσματα με βάση τη μέθοδο του πραγματικού επιτοκίου κατά τη διάρκεια της σύμβασης του δανείου. Τα κόστη δανεισμού καταχωρούνται στα αποτελέσματα με την πραγματοποίησή τους. Το κόστος δανεισμού κατά το μέρος που αναλογεί στην κατασκευαστική περίοδο των ενσωμάτων παγίων αναγνωρίζεται σε επαύξηση της αξίας τους. 2.13 Χρηματοοικονομικά Περιουσιακά Στοιχεία (μέσα) Χρηματοοικονομικό μέσο είναι κάθε σύμβαση που δημιουργεί ένα χρηματοοικονομικό στοιχείο ενεργητικού σε μία επιχείρηση και μια χρηματοοικονομική υποχρέωση ή ένα συμμετοχικό τίτλο σε μια άλλη επιχείρηση. Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31.12.2019 54 Αρχική Αναγνώριση Ο Όμιλος επιμετρά τα χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού και τις υποχρεώσεις κατά την αρχική αναγνώριση στην εύλογη αξία πλέον/μείον τα κόστη συναλλαγής που συνδέονται με την απόκτηση των χρηματοοικονομικών στοιχείων ενεργητικού ή την έκδοση χρηματοοικονομικών υποχρεώσεων, αντίστοιχα. Ο Όμιλος αναγνωρίζει αρχικά τις εμπορικές απαιτήσεις όπου δεν περιλαμβάνεται σημαντικό σκέλος χρηματοδότησης στη τιμή συναλλαγής τους. Τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία ταξινομούνται σύμφωνα με το επιχειρηματικό μοντέλο της οικονομικής οντότητας σχετικά με τη διαχείριση των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων και των συμβατικών ταμειακών ροών τους. Ο Όμιλος έχει ένα επιχειρηματικό μοντέλο εντός του οποίου διαχειρίζεται τα χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού, το οποίο αντανακλά τον τρόπο που τα διαχειρίζεται προκειμένου να παράγει ταμειακές ροές. Προκειμένου ένα χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο να ταξινομηθεί και να αποτιμηθεί στο αποσβεσμένο κόστος ή στην εύλογη αξία μέσω των συνολικών εισοδημάτων, πρέπει από αυτά να προκύπτουν ταμειακές ροές οι οποίες να είναι «αποκλειστικά πληρωμές κεφαλαίου και τόκων (SPPI)» επί του αρχικού κεφαλαίου. Η αξιολόγηση αυτή αναφέρεται ως SPPI test και εξετάζεται σε επίπεδο χρηματοοικονομικού στοιχείου. Το επιχειρηματικό μοντέλο καθορίζει εάν οι ταμιακές ροές θα προκύψουν από τη συλλογή συμβατικών ταμειακών ροών, πώληση των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων ή και από τα δύο. Ο Όμιλος επαναξιολογεί το επιχειρηματικό μοντέλο σε κάθε περίοδο αναφοράς ώστε να προσδιορίσει εάν το επιχειρηματικό μοντέλο άλλαξε σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο αναφοράς. Για τις τρέχουσες περιόδους αναφοράς της τρέχουσας χρήσης, ο Όμιλος δεν εντόπισε κάποια αλλαγή στο επιχειρηματικό του μοντέλο. Μεταγενέστερη επιμέτρηση Τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία ταξινομούνται σε μία από τις κατωτέρω τρείς κατηγορίες, το οποίο και καθορίζει την μεταγενέστερη επιμέτρηση τους: • στo αποσβέσιμο κόστος • στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών εισοδημάτων και • στην εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων Ένα χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο επιμετράτε στο αποσβέσιμο κόστος (amortised cost) όταν ισχύουν και οι δύο ακόλουθες συνθήκες: • το περιουσιακό στοιχείο κατέχεται με σκοπό τη διακράτηση του και την είσπραξη των συμβατικών ταμειακών ροών που ενσωματώνει και • οι συμβατικοί όροι του περιουσιακού στοιχείου οδηγούν, σε συγκεκριμένες ημερομηνίες, σε ταμειακές ροές που είναι αποκλειστικά και μόνο πληρωμές κεφαλαίου και τόκων επί του υπολοίπου του κεφαλαίου. Ένα χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο επιμετράτε στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών εισοδημάτων όταν ισχύουν και οι δύο ακόλουθες συνθήκες: • το περιουσιακό στοιχείο κατέχεται με σκοπό τόσο την είσπραξη των συμβατικών ταμειακών ροών που ενσωματώνει όσο και την πώληση του και • οι συμβατικοί όροι του περιουσιακού στοιχείου οδηγούν, σε συγκεκριμένες ημερομηνίες, σε ταμειακές ροές που είναι αποκλειστικά και μόνο πληρωμές κεφαλαίου και τόκων επί του υπολοίπου του κεφαλαίου. Ένα χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο επιμετράται στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων όταν δεν ταξινομείται στις δύο προηγούμενες κατηγορίες. Ωστόσο, κατά την αρχική αναγνώριση μια οικονομική οντότητα μπορεί να επιλέξει αμετάκλητα για συγκεκριμένες επενδύσεις σε συμμετοχικούς τίτλους, οι οποίοι διαφορετικά θα επιμετρούνταν στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων, να παρουσιάζει στα λοιπά συνολικά εισοδήματα μεταγενέστερες μεταβολές στην εύλογη αξία. Δίνεται επίσης η δυνατότητα, κατά την αρχική αναγνώριση, η οικονομική οντότητα να προσδιορίσει αμετάκλητα ένα χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο ως επιμετρούμενο στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων εάν με τον τρόπο αυτό απαλείφει ή μειώνει αισθητά μια ανακολουθία στην επιμέτρηση ή την αναγνώριση (ορισμένες φορές αναφερόμενη ως «λογιστική αναντιστοιχία») που Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31.12.2019 55 διαφορετικά θα απέρρεε από την επιμέτρηση περιουσιακών στοιχείων ή υποχρεώσεων ή από την αναγνώριση των κερδών και ζημιών επί αυτών σε διαφορετικές βάσεις. Η οικονομική οντότητα ανακατατάσσει χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία όταν τροποποιεί το επιχειρηματικό μοντέλο που εφαρμόζει για τη διαχείριση τους. Ενσωματωμένα παράγωγα (embedded derivatives) Σύμφωνα με το ΔΠΧΑ 9 εάν το κύριο συμβόλαιο (host contract), σε ένα χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο που περιλαμβάνει ενσωματωμένα παράγωγα, είναι χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο, τότε οι αρχές ταξινόμησης και επιμέτρησης που περιεγράφηκαν ανωτέρω, εφαρμόζονται στο σύνολο του υβριδικού συμβόλαιού. Δεν απαιτείται δηλαδή διαχωρισμός του παραγώγου και του κυρίου συμβολαίου όπως απαιτείτο από το ΔΛΠ 39. Διαχωρισμός, υπό προϋποθέσεις, απαιτείται όταν το κύριο συμβόλαιο δεν είναι χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο. Απομείωση χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων Το ΔΠΧΑ 9 εισαγάγει ένα νέο μοντέλο απομείωσης για τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία, αυτό των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών (expected credit losses). Πρόβλεψη ζημίας (loss allowance) έναντι αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών αναγνωρίζεται σε χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία που επιμετρώνται στο αποσβέσιμο κόστος ή στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών εισοδημάτων. Η οικονομική οντότητα θα πρέπει να αναγνωρίσει μια πρόβλεψη ζημίας ίση με τις αναμενόμενες πιστωτικές ζημίες δωδεκαμήνου (12-month expected credit losses). Εάν ο πιστωτικός κίνδυνος ενός χρηματοοικονομικού μέσου αυξηθεί σημαντικά από την αρχική αναγνώριση η οικονομική οντότητα αναγνωρίζει πρόβλεψη ζημίας σε ποσό ίσο με τις αναμενόμενες πιστωτικές ζημίες καθ' όλη τη διάρκεια ζωής του χρηματοοικονομικού μέσου (lifetime expected credit losses). Ο Όμιλος και η Εταιρία για σκοπούς μέτρησης των αναμενομένων πιστωτικών ζημιών των εμπορικών απαιτήσεων καθ' όλη τη διάρκεια ζωής τους εφαρμόζει στατιστική μέθοδο η οποία αξιολογεί την ενηλικίωση των υπολοίπων των πελατών, τη συχνότητα εμφάνισης καθυστερήσεων (πιθανότητα αθέτησης – Probability of Default PD) αλλά και την εμφάνιση οριστικών ζημιών (καθυστέρηση πέραν των 12 μηνών – Loss Given Default - LGD). Σε κάθε ημερομηνία ισολογισμού, ο Όμιλος διενεργεί έλεγχο απομείωσης των απαιτήσεων χρησιμοποιώντας πίνακα με βάσει τον οποίο υπολογίζονται οι αναμενόμενες πιστωτικές ζημιές ECL. Αναγνωρίζει ένα ποσοστό ζημιών που βασίζεται στην ECL σε όλη τη διάρκεια της ζωής σε κάθε περίοδο αναφοράς. Το ποσοστό αυτό υπολογίζεται βάσει ιστορικών στοιχείων, τρεχουσών συνθηκών της αγοράς καθώς και μελλοντικών εκτιμήσεων στο τέλος της κάθε περιόδου αναφοράς, λαμβάνοντας υπόψη και τους όρους της ασφάλειας πιστώσεων των εμπορικών απαιτήσεων και τυχόν άλλες εξασφαλίσεις (προσημειώσεις σε ιδιοκτησίες οφειλετών, προσωπικές εγγυήσεις και τραπεζικές εγγυητικές επιστολές). Για την μέτρηση των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών, οι πελάτες έχουν αξιολογηθεί ατομικά και σε επίπεδο συναλλαγής τους με την Εταιρία, μετρώντας σε βάθος τριετίας τις περιπτώσεις κατά τις οποίες πραγματοποιούνται πληρωμές με καθυστέρηση μεγαλύτερη των 90 ημερών πέραν των συμφωνημένων όρων πληρωμής. Από την αξιολόγηση αυτή, προκύπτει η συχνότητα καθυστερήσεων (PD), ενώ στη συνέχεια μετριέται με ακρίβεια το ποσοστό του καθυστερημένου υπολοίπου το οποίο τελικά εισπράττεται εντός 12 μηνών από τη χρονική στιγμή της εμφάνισης της καθυστέρησης. Οι δύο αυτές μετρήσεις δίνουν αφενός τη πιθανότητα καθυστέρησης (PD), αφετέρου τη βαρύτητα της ζημίας κατά την αθέτηση (LGD), επιτρέποντας τον υπολογισμό της ECL με αξιόπιστο στατιστικό τρόπο. Πριν γίνει αποδεκτός ένας νέος πελάτης, ο Όμιλος χρησιμοποιεί εξωτερικές πιστωτικές πληροφορίες για να εκτιμήσει την πιστοληπτική ικανότητα και φερεγγυότητα του νέου πελάτη και να ορίσει έτσι το πιστωτικό όριό του. Τα πιστωτικά όρια επανεξετάζονται και εάν κριθεί απαραίτητο, αναθεωρούνται, σε περιοδική βάση. Παύση αναγνώρισης χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων Το μοντέλο αποαναγνώρισης του ΔΠΧΑ 9 παραμένει το ίδιο με αυτό του ΔΛΠ 39. Αν τα συμβατικά δικαιώματα της οικονομικής οντότητας στις ταμειακές ροές ενός περιουσιακού στοιχείου παύσουν ή οι συμβατικές τις υποχρεώσεις εξοφληθούν, η οντότητα θα αποαναγνωρίσει το χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο ή την χρηματοοικονομική υποχρέωση από την κατάσταση οικονομικής θέσης. Λογιστική αντιστάθμισης Το νέο μοντέλο αντιστάθμισης που προσφέρει το ΔΠΧΑ 9 συνδέει τη λογιστική αντιστάθμισης (συνεχίζει να είναι προαιρετική όπως και στο ΔΛΠ 39) με τις δραστηριότητες διαχείρισης κινδύνου που αναλαμβάνονται από τις εταιρείες κατά την αντιστάθμιση χρηματοοικονομικών και μη χρηματοοικονομικών κινδύνων. Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31.12.2019 56 Το ΔΠΧΑ 9 προσφέρει περισσότερες επιλογές μέσων αντιστάθμισης καθώς μπορούν να χρησιμοποιηθούν μη παράγωγα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία ή χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις, που επιμετρώνται στην εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων. Το ΔΠΧΑ 9 επιτρέπει την αντιστάθμιση για ένα συστατικό στοιχείο ενός μη χρηματοοικονομικού στοιχείου εάν αυτό το στοιχείο είναι διακριτά αναγνωρίσιμο και οι μεταβολές στις ταμειακές ροές ή στην εύλογη αξία του μπορούν να επιμετρηθούν με αξιοπιστία. Ο έλεγχος αποτελεσματικότητας (hedge effectiveness) της αντιστάθμισης. Το ΔΠΧΑ 9 για την αποτελεσματικότητα της αντιστάθμισης εισαγάγει κριτήρια αρχών (principle-based), χωρίς συγκεκριμένα αριθμητικά όρια. Σύμφωνα με το νέο πρότυπο μια σχέση αντιστάθμισης πρέπει να καλύπτει όλες τις ακόλουθες απαιτήσεις αποτελεσματικότητας: υπάρχει οικονομική σχέση ανάμεσα στο αντισταθμισμένο στοιχείο και το μέσο αντιστάθμισης, η επίδραση του πιστωτικού κινδύνου δεν υπερισχύει των μεταβολών στην αξία που προκύπτουν από αυτή την οικονομική σχέση και - ο συντελεστής αντιστάθμισης ορίζεται με βάση τις πραγματικές ποσότητες του αντισταθμιζόμενου στοιχείου και του μέσου αντιστάθμισης. Ο επανακαθορισμός (rebalancing) της σχέσης αντιστάθμισης (προσαρμογές που γίνονται στις καθορισμένες ποσότητες του αντισταθμισμένου στοιχείου ή του μέσου αντιστάθμισης μιας υφιστάμενης σχέσης αντιστάθμισης) σύμφωνα με το ΔΠΧΑ 9 αντιμετωπίζεται λογιστικά ως συνέχεια της σχέσης αντιστάθμισης. - 2.14 Αποθέματα Τα αποθέματα αποτιμώνται στη χαμηλότερη αξία μεταξύ του κόστους κτήσεως ή παραγωγής τους και της καθαρής ρευστοποιήσιμης αξίας τους. Το κόστος προσδιορίζεται με τη μέθοδο του μέσου σταθμικού κόστους και περιλαμβάνει τις δαπάνες απόκτησης των αποθεμάτων ή τις δαπάνες παραγωγής τους και τις δαπάνες μεταφοράς στο χώρο αποθήκευσής τους. Το κόστος δανεισμού δεν περιλαμβάνεται στο κόστος κτήσεως των αποθεμάτων. Η καθαρή ρευστοποιήσιμη αξία εκτιμάται με βάση τις τρέχουσες τιμές πώλησης των αποθεμάτων στα πλαίσια της συνήθους δραστηριότητας αφαιρούμενου του κόστους διάθεσης, όπου συντρέχει περίπτωση. 2.15 Εμπορικές Απαιτήσεις Ο εμπορικές απαιτήσεις αναγνωρίζονται αρχικά στην εύλογη αξία και ύστερα αποτιμώνται στο αναπόσβεστο κόστος μείον τις προβλέψεις για απομείωση, χρησιμοποιώντας τη μέθοδο του πραγματικού επιτοκίου. Ο Όμιλος αναγνωρίζει αρχικά τις εμπορικές απαιτήσεις όπου δεν περιλαμβάνεται σημαντικό σκέλος χρηματοδότησης στη τιμή συναλλαγής τους. Οι εμπορικές απαιτήσεις περιλαμβάνουν συναλλαγματικές και γραμμάτια εισπρακτέα από τους πελάτες. Ο Όμιλος και η Εταιρία για σκοπούς μέτρησης των αναμενομένων πιστωτικών ζημιών των εμπορικών απαιτήσεων καθ' όλη τη διάρκεια ζωής τους εφαρμόζει στατιστική μέθοδο η οποία αξιολογεί την ενηλικίωση των υπολοίπων των πελατών, τη συχνότητα εμφάνισης καθυστερήσεων (πιθανότητα αθέτησης – Probability of Default PD) αλλά και την εμφάνιση οριστικών ζημιών (καθυστέρηση πέραν των 12 μηνών – Loss Given Default - LGD). Σε κάθε ημερομηνία ισολογισμού, ο Όμιλος διενεργεί έλεγχο απομείωσης των απαιτήσεων χρησιμοποιώντας πίνακα με βάσει τον οποίο υπολογίζονται οι αναμενόμενες πιστωτικές ζημιές ECL. Αναγνωρίζει ένα ποσοστό ζημιών που βασίζεται στην ECL σε όλη τη διάρκεια της ζωής σε κάθε περίοδο αναφοράς. Το ποσοστό αυτό υπολογίζεται βάσει ιστορικών στοιχείων, τρεχουσών συνθηκών της αγοράς καθώς και μελλοντικών εκτιμήσεων στο τέλος της κάθε περιόδου αναφοράς, λαμβάνοντας υπόψη και τους όρους της ασφάλειας πιστώσεων των εμπορικών απαιτήσεων και τυχόν άλλες εξασφαλίσεις (προσημειώσεις σε ιδιοκτησίες οφειλετών, προσωπικές εγγυήσεις και τραπεζικές εγγυητικές επιστολές). Για την μέτρηση των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών, οι πελάτες έχουν αξιολογηθεί ατομικά και σε επίπεδο συναλλαγής τους με την Εταιρία, μετρώντας σε βάθος τριετίας τις περιπτώσεις κατά τις οποίες πραγματοποιούνται πληρωμές με καθυστέρηση μεγαλύτερη των 90 ημερών πέραν των συμφωνημένων όρων πληρωμής. Από την αξιολόγηση αυτή, προκύπτει η συχνότητα καθυστερήσεων (PD), ενώ στη Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31.12.2019 57 συνέχεια μετριέται με ακρίβεια το ποσοστό του καθυστερημένου υπολοίπου το οποίο τελικά εισπράττεται εντός 12 μηνών από τη χρονική στιγμή της εμφάνισης της καθυστέρησης. Οι δύο αυτές μετρήσεις δίνουν αφενός τη πιθανότητα καθυστέρησης (PD), αφετέρου τη βαρύτητα της ζημίας κατά την αθέτηση (LGD), επιτρέποντας τον υπολογισμό της ECL με αξιόπιστο στατιστικό τρόπο. Πριν γίνει αποδεκτός ένας νέος πελάτης, ο Όμιλος χρησιμοποιεί εξωτερικές πιστωτικές πληροφορίες για να εκτιμήσει την πιστοληπτική ικανότητα και φερεγγυότητα του νέου πελάτη και να ορίσει έτσι το πιστωτικό όριό του. Τα πιστωτικά όρια επανεξετάζονται και εάν κριθεί απαραίτητο, αναθεωρούνται, σε περιοδική βάση. 2.16 Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα Τα ταμειακά διαθέσιμα και τα ταμειακά ισοδύναμα περιλαμβάνουν τα μετρητά και τις καταθέσεις όψεως και προθεσμίας. 2.17 Μετοχικό κεφάλαιο και αποθεματικά Το μετοχικό κεφάλαιο περιλαμβάνει τις κοινές ονομαστικές μετοχές της εταιρίας και τα αποθεματικά από την έκδοση των μετοχών υπέρ το άρτιο. Τα έξοδα που πραγματοποιούνται κατά την έκδοση μετοχών, εμφανίζονται μετά την αφαίρεση του σχετικού φόρου εισοδήματος σε μείωση του προϊόντος της έκδοσης, στη διαφορά υπέρ το άρτιο. Κάθε κέρδος ή ζημιά από πώληση ιδίων μετοχών καθαρό από άμεσα για την συναλλαγή λοιπά κόστη και φόρο εισοδήματος, αν συντρέχει περίπτωση, εμφανίζεται ως αποθεματικό στα ίδια κεφάλαια. 2.18 Δανεισμός Τα δάνεια καταχωρούνται αρχικά στην εύλογη αξία τους μειωμένα με τα τυχόν άμεσα κόστη για την πραγματοποίηση της συναλλαγής. Μεταγενέστερα αποτιμώνται στο αναπόσβεστο κόστος με την χρήση του πραγματικού επιτοκίου. Τα δάνεια που η εταιρία έχει το δικαίωμα να αναβάλλει την εξόφληση τους για πάνω από 12 μήνες από την ημερομηνία του Ισολογισμού θεωρούνται μακροπρόθεσμα. 2.19 Φόρος Εισοδήματος – Αναβαλλόμενος Φόρος Εισοδήματος Η επιβάρυνση της περιόδου με φόρο εισοδήματος περιλαμβάνει τους τρέχοντες και αναβαλλόμενους φόρους, δηλαδή φόρους ή φορολογικές ελαφρύνσεις που σχετίζονται με τα οικονομικά οφέλη που προέκυψαν κατά την τρέχουσα περίοδο, αλλά έχουν ήδη καταλογιστεί ή θα καταλογιστούν από τις φορολογικές αρχές σε διαφορετικές περιόδους. Ο αναβαλλόμενος φόρος υπολογίζεται επί όλων των προσωρινών διαφορών του ισολογισμού (διαφορά μεταξύ λογιστικής αξίας έκαστου στοιχείου και της αντίστοιχης φορολογικά αναγνωριζόμενης αξίας αυτών). Επί αναπροσαρμογής μη αποσβέσιμου παγίου στοιχείου (γήπεδα κλπ) στην εύλογη αξία του, ο αναβαλλόμενος φόρος υπολογίζεται επί της αξίας ρευστοποίησης (πώλησης) αυτού. Η δαπάνη του αναβαλλόμενου φόρου βαρύνει τα αποτελέσματα της χρήσης στην οποία λογίζεται. Στην περίπτωση όμως που οι προσωρινές διαφορές έχουν καταχωρηθεί στην καθαρή θέση, ο αντίστοιχος αναβαλλόμενος φόρος καταχωρείται απ’ ευθείας στην καθαρή θέση. Δεν λογίζεται αναβαλλόμενος φόρος για μία φορολογική υποχρέωση που ενδέχεται να γεννηθεί μόνο ύστερα από απόφαση της Εταιρίας. Οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις αποτιμώνται με βάση τους φορολογικούς συντελεστές που αναμένεται να εφαρμοστούν στην περίοδο κατά την οποία θα διακανονιστεί η απαίτηση ή η υποχρέωση, λαμβάνοντας υπόψη τους φορολογικούς συντελεστές (και φορολογικούς νόμους) που έχουν τεθεί σε ισχύ μέχρι την ημερομηνία του Ισολογισμού. Σε περίπτωση αδυναμίας σαφούς προσδιορισμού του χρόνου αναστροφής των προσωρινών διαφορών εφαρμόζεται ο φορολογικός συντελεστής που ισχύει κατά την επόμενη της ημερομηνίας του Ισολογισμού χρήση. Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31.12.2019 58 Η καταχώρηση της απαίτησης για αναβαλλόμενο φόρο εισοδήματος γίνεται μόνο όταν υπάρχει βεβαιότητα ότι η Εταιρία θα πραγματοποιήσει στο μέλλον κέρδη, ώστε να συμψηφίσει την παρούσα απαίτηση με την μέλλουσα φορολογική υποχρέωση. Η ζημιά χρήσεως που μεταφέρεται σε επόμενη χρήση για συμψηφισμό με τα φορολογικά κέρδη μίας επόμενης χρήσης περιέχει μία φορολογική απαίτηση ίση με το φόρο εισοδήματος που θα ωφεληθεί η Εταιρία στην επόμενη χρήση που θα γίνει ο συμψηφισμός αυτός. Η απαίτηση αυτή καταχωρείται όταν θεωρείται βέβαιο ότι η επιχείρηση θα πραγματοποιήσει στο μέλλον κέρδη ώστε να καταστεί εφικτός ο συμψηφισμός της απαίτησης. Όταν υπάρχει αλλαγή στο φορολογικό καθεστώς οι καταχωρημένες στα βιβλία φορολογικές υποχρεώσεις και απαιτήσεις προσαρμόζονται ανάλογα. Οι διαφορές προσαρμογής καταχωρούνται στα αποτελέσματα της χρήσης. Οι φορολογικοί συντελεστές στις χώρες που δραστηριοποιείται ο Όμιλος είναι: Χώρα Συντελεστές Φόρου/Αναβαλλόμενων Φόρων Ελλάδα 24,00% Ρουμανία 16,00% Βουλγαρία 10,00% Στο κεφάλαιο 24 της παρούσης αναφέρονται οι ανέλεγκτες φορολογικά χρήσεις της Εταιρίας και των Θυγατρικών της. 2.20 Παροχές σε εργαζομένους α) Βραχυπρόθεσμες παροχές Οι βραχυπρόθεσμες παροχές προς το προσωπικό σε χρήμα και σε είδος, καταχωρούνται ως έξοδο όταν καθίστανται δουλευμένες. (β) Παροχές μετά την έξοδο από την υπηρεσία Σύμφωνα με τις διατάξεις του Ν. 2112/1920, όπως τροποποιήθηκε από το άρθρο 74 παράγραφος 2 του Ν. 3863/2010 και συμπληρώθηκε από το Ν. 3899/17-12-10 άρθρο 17 παράγραφος 5α και τον Ν.4093/12 οι ελληνικές εταιρείες του Ομίλου καταβάλλουν αποζημιώσεις στους συνταξιοδοτούμενους, το δε ύψος των σχετικών αποζημιώσεων εξαρτάται από τα έτη προϋπηρεσίας και το ύψος των αποδοχών. Το πρόγραμμα θεωρείται πρόγραμμα καθορισμένων παροχών. Οι παροχές μετά την έξοδο από την υπηρεσία περιλαμβάνουν τόσο προγράμματα καθορισμένων εισφορών όσο και προγράμματα καθορισμένων παροχών. Το δεδουλευμένο κόστος των προγραμμάτων καθορισμένων εισφορών καταχωρείται ως έξοδο στην περίοδο που αφορά. Οι υποχρεώσεις που απορρέουν από προγράμματα καθορισμένων παροχών στο προσωπικό υπολογίζονται στην προεξοφλημένη αξία των μελλοντικών παροχών προς το προσωπικό που έχουν καταστεί δεδουλευμένες κατά την ημερομηνία ισολογισμού. Η δέσμευση της καθορισμένης παροχής υπολογίζεται ετησίως από ανεξάρτητο αναλογιστή με τη χρήση της μεθόδου της προβεβλημένης πιστωτικής μονάδας (projected unit credit method). Τα αναλογιστικά κέρδη και ζημίες που προκύπτουν από εμπειρικές προσαρμογές και από μεταβολές στις αναλογιστικές παραδοχές αναγνωρίζονται στα λοιπά συνολικά εισοδήματα στην περίοδο που προκύπτουν. Το κόστος προϋπηρεσίας αναγνωρίζεται άμεσα στα αποτελέσματα. (γ) Παροχές τερματισμού της απασχόλησης Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31.12.2019 59 Οι παροχές τερματισμού απασχόλησης είναι πληρωτέες όταν ο όμιλος, είτε τερματίζει την απασχόληση εργαζομένων πριν την συνταξιοδότηση, είτε μετά από απόφαση εργαζομένων να δεχθούν προσφορά παροχών από τον Όμιλο σε αντάλλαγμα του τερματισμού της απασχόλησης τους. Ο Όμιλος αναγνωρίζει τις παροχές τερματισμού της απασχόλησης ως υποχρέωση και έξοδο κατά την προγενέστερη μεταξύ των ακόλουθων ημερομηνιών: α) όταν η οικονομική οντότητα δεν δύναται πλέον να αποσύρει την προσφορά των εν λόγω παροχών και β) όταν η οικονομική οντότητα αναγνωρίζει κόστος αναδιάρθρωσης που εμπίπτει στο πεδίο του ΔΛΠ 37 και συνεπάγεται την καταβολή παροχών τερματισμού της απασχόλησης. Παροχές τερματισμού της απασχόλησης που οφείλονται 12 μήνες μετά την ημερομηνία του ισολογισμού προεξοφλούνται. (δ) Κρατικά Ασφαλιστικά Προγράμματα Το ανθρώπινο δυναμικό των ελληνικών εταιρειών του Ομίλου καλύπτεται κυρίως από τον κύριο Κρατικό Ασφαλιστικό Φορέα που αφορά στον ιδιωτικό τομέα (ΙΚΑ) που χορηγεί συνταξιοδοτικές και ιατροφαρμακευτικές παροχές. Κάθε εργαζόμενος είναι υποχρεωμένος να συνεισφέρει μέρος του μηνιαίου μισθού του στο ταμείο, ενώ τμήμα της συνολικής εισφοράς καλύπτεται από τον εργοδότη. Κατά την συνταξιοδότηση το συνταξιοδοτικό ταμείο είναι υπεύθυνο για την καταβολή των συνταξιοδοτικών παροχών στους εργαζομένους. Κατά συνέπεια ο Όμιλος δεν έχει καμία νομική ή τεκμαιρόμενη υποχρέωση για την πληρωμή μελλοντικών παροχών με βάση αυτό το πρόγραμμα. Το δεδουλευμένο κόστος των εισφορών καταχωρείται ως έξοδο στην περίοδο που αφορά. Το πρόγραμμα αυτό θεωρείται και λογιστικοποιείται ως καθορισμένων εισφορών. 2.21 Προβλέψεις Προϋποθέσεις καταχώρησης προβλέψεων: • Νομική δέσμευση Συμβόλαιο, νομοθεσία ή άλλη εφαρμογή του νόμου. • ή Τεκμηριωμένη δέσμευση Είναι μια δέσμευση που προκύπτει από την προηγούμενη πρακτική της εταιρίας, την δημοσιευθείσα πρακτική, ή συγκεκριμένη δημόσια δήλωση. • Αξιόπιστη εκτίμηση του ποσού • Προκύπτει από γεγονότα του παρελθόντος (παρούσα δέσμευση) • Είναι πιθανόν από τον διακανονισμό της δέσμευσης να υπάρξει εκροή οικονομικών πόρων Οι προϋποθέσεις καταχώρησης των προβλέψεων πρέπει να ισχύουν σωρευτικά. Μια πρόβλεψη καταχωρείται μόνο εάν η υποχρέωση υπάρχει ανεξάρτητα των μελλοντικών πράξεων της επιχείρησης. Εάν η επιχείρηση μπορεί να αποφύγει από του να προβεί στη δαπάνη, δεν υπάρχει υποχρέωση και δεν καταχωρείται πρόβλεψη. Μια απόφαση του Δ.Σ. δεν αρκεί για την καταχώρηση μιας πρόβλεψης διότι το Δ.Σ. μπορεί να ανακαλέσει την απόφαση του. Μια πρόβλεψη μπορεί επίσης να αντιπροσωπεύει μελλοντική δαπάνη που είναι αναγκαία για την απόκτηση μελλοντικών οικονομικών ωφελειών. Σε αυτές τις περιπτώσεις το ποσό της πρόβλεψης κεφαλαιοποιείται ως περιουσιακό στοιχείο. Προβλέψεις δεν μπορεί να γίνουν για ενδεχόμενες μελλοντικές λειτουργικές ζημίες. Οι προβλέψεις επανεξετάζονται στο τέλος κάθε περιόδου και προσαρμόζονται έτσι ώστε να απεικονίζουν τις καλύτερες δυνατές εκτιμήσεις και στην περίπτωση που κρίνεται αναγκαίο, προεξοφλούνται με ένα προ-φόρου προεξοφλητικό επιτόκιο. 2.22 Από - αναγνώριση χρηματοοικονομικών απαιτήσεων και υποχρεώσεων Χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31.12.2019 60 Τα χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού (ή κατά περίπτωση το μέρος ενός χρηματοοικονομικού στοιχείου ενεργητικού ή το μέρος μίας ομάδας χρηματοοικονομικών στοιχείων ενεργητικού) από αναγνωρίζονται όταν: • • τα δικαιώματα για την εισροή ταμειακών πόρων έχουν εκπνεύσει, ο Όμιλος ή η Εταιρία έχει μεταβιβάσει το δικαίωμα στην εισροή ταμειακών πόρων από το συγκεκριμένο στοιχείο ενεργητικού ή έχει αναλάβει ταυτόχρονα μία υποχρέωση προς τρίτους να τα εξοφλήσει πλήρως χωρίς σημαντική καθυστέρηση υπό την μορφή σύμβασης μεταβίβασης ενώ παράλληλα είτε (α) έχει μεταβιβάσει ουσιαστικά όλους τους κινδύνους και τα οφέλη ή (β) δεν έχει μεταβιβάσει ουσιαστικά όλους τους κινδύνους και τα οφέλη, αλλά έχει μεταβιβάσει τον έλεγχο του συγκεκριμένου στοιχείου. Όπου ο Όμιλος ή η Εταιρία έχει μεταβιβάσει τα δικαιώματα εισροής ταμειακών πόρων από το συγκεκριμένο στοιχείο ενεργητικού αλλά παράλληλα δεν έχει μεταβιβάσει ουσιαστικά όλους τους κινδύνους και τα οφέλη ή τον έλεγχο του συγκεκριμένου στοιχείου, τότε το στοιχείο του ενεργητικού αναγνωρίζεται στο βαθμό της συνεχιζόμενης συμμετοχής του Ομίλου ή της Εταιρίας στο περιουσιακό στοιχείο αυτό. Η συνεχιζόμενη συμμετοχή η οποία έχει τη μορφή εγγύησης επί του μεταβιβαζόμενου στοιχείου αποτιμάται στη χαμηλότερη αξία μεταξύ του αρχικού υπολοίπου του στοιχείου ενεργητικού και του μέγιστου ποσού που μπορεί ο Όμιλος ή η Εταιρία να κληθεί να καταβάλλει. Χρηματοοικονομικά στοιχεία παθητικού Τα χρηματοοικονομικά στοιχεία παθητικού από - αναγνωρίζονται όταν η υποχρέωση διακόπτεται, ακυρώνεται ή εκπνέει. Στην περίπτωση όπου μία υφιστάμενη υποχρέωση αντικαθίσταται από μία άλλη από τον ίδιο δανειστή αλλά με ουσιαστικά διαφορετικούς όρους, ή στην περίπτωση όπου υπάρχουν ουσιαστικές αλλαγές στους όρους μίας υφιστάμενης υποχρέωσης, τότε από - αναγνωρίζεται η αρχική υποχρέωση και αναγνωρίζεται μία νέα υποχρέωση και η διαφορά που προκύπτει στα υπόλοιπα αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα χρήσης. 2.23 Αναγνώριση εσόδων Τα έσοδα περιλαμβάνουν την εύλογη αξία των πωλήσεων αγαθών και παροχής υπηρεσιών, καθαρά από ΦΠΑ, τελωνειακά τέλη, εκπτώσεις και επιστροφές. Τα ενδοεταιρικά έσοδα μέσα στον Όμιλο διαγράφονται πλήρως. Η αναγνώριση των εσόδων γίνεται ως εξής : (α) Πώληση αγαθών Ο Όμιλος αναγνωρίζει έσοδο όταν εκπληρώνει μια συμβατική υποχρέωση προς τον εκάστοτε πελάτη με την παράδοση αγαθού (που ταυτίζεται με το χρόνο που ο έλεγχος επί του αγαθού περνάει στον πελάτη). Εάν μία σύμβαση περιλαμβάνει περισσότερες από μια συμβατικές υποχρεώσεις η συνολική αξία της σύμβασης επιμερίζεται στις επιμέρους υποχρεώσεις με βάση τις επιμέρους αξίες πώλησης. Το ποσό του εσόδου που αναγνωρίζεται είναι το ποσό που έχει επιμεριστεί στην αντίστοιχη συμβατική υποχρέωση που εκπληρώθηκε, με βάση το αντίτιμο που αναμένει να λάβει ο Όμιλος σύμφωνα με τους όρους της σύμβασης. Τυχόν μεταβλητό αντίτιμο περιλαμβάνεται στο ποσό του εσόδου που αναγνωρίζεται, στο βαθμό που δεν είναι σημαντικά πιθανό το ποσό αυτό να αντιλογιστεί στο μέλλον. Τα δικαιώματα για μελλοντικές εκπτώσεις με βάση τον όγκο των πωλήσεων, αξιολογούνται από την εταιρία, προκειμένου να προσδιοριστεί εάν αποτελούν ουσιώδη δικαιώματα τα οποία ο πελάτης δεν θα αποκτούσε εάν δεν είχε συνάψει τη συγκεκριμένη σύμβαση. Για όλα αυτά τα δικαιώματα η εταιρία αξιολογεί την πιθανότητα εξάσκησής τους και στη συνέχεια το μέρος του εσόδου το οποίο αναλογεί στο συγκεκριμένο δικαίωμα αναγνωρίζεται όταν το δικαίωμα είτε εξασκηθεί είτε λήξει. Σύμφωνα με τις απαιτήσεις του νέου προτύπου η εταιρία κατέληξε ότι οι μελλοντικές εκπτώσεις επί του όγκου των πωλήσεων δημιουργούν δικαίωμα για το οποίο θα πρέπει να γίνεται πρόβλεψη και να αναγνωρίζεται κατά το χρόνο άσκησης ή λήξης του. Η εταιρία παρέχει στους πελάτες εκπτώσεις επί του όγκου πωλήσεων με βάση τα όρια που καθορίζονται στις μεταξύ τους συμβάσεις. Όλες αυτές οι εκπτώσεις λογίζονται εντός του οικονομικού έτους και συνεπώς η εφαρμογή του νέου προτύπου έχει μηδενική επίδραση στις εταιρικές & ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις. Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31.12.2019 61 (β) Παροχή υπηρεσιών Τα έσοδα από παροχή υπηρεσιών αναγνωρίζονται κατά την περίοδο εκείνη όπου παρέχεται η υπηρεσία, κατά τη διάρκεια της παροχής της υπηρεσίας στον πελάτη, σε σχέση πάντα και με το βαθμό ολοκλήρωσης της παροχής της υπηρεσίας. (γ) Έσοδα από την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας Το έσοδο από πώληση ηλεκτρικού ρεύματος αναγνωρίζεται σύμφωνα με τη μηνιαία παραγωγή ηλεκτρικού ρεύματος που παρέχεται στο ελληνικό δίκτυο και επιβεβαιώνεται από το ΛΑΓΗΕ και το ΑΔΜΗΕ (Ανεξάρτητος Διαχειριστής Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας) και η οποία θεωρείται ότι είναι και η ημερομηνία που οι σχετικοί κίνδυνοι μεταβιβάζονται στον αγοραστή. Τα έσοδα επίσης περιλαμβάνουν έσοδα για τις επικουρικές υπηρεσίες τα οποία λαμβάνονται από τον ΑΔΜΗΕ. (δ) Τόκοι Τα έσοδα από τόκους αναγνωρίζονται βάσει της χρονικής αναλογίας (αρχή δεδουλευμένου) και με τη χρήση του πραγματικού επιτοκίου. Όταν υπάρχει απομείωση των απαιτήσεων, η λογιστική αξία αυτών μειώνεται στο ανακτήσιμο ποσό τους το οποίο είναι η παρούσα αξία των αναμενόμενων μελλοντικών ταμειακών ροών προεξοφλουμένων με το αρχικό πραγματικό επιτόκιο όπου η έκπτωση κατανέμεται σαν έσοδο από τόκους. (ε) Μερίσματα Τα μερίσματα αναγνωρίζονται ως έσοδα όταν οριστικοποιείται το δικαίωμα των μετόχων να τα εισπράξουν (δηλαδή μετά την έγκριση τους από τη Γενική Συνέλευση). 2.24 Μισθώσεις Ο Όμιλος ως Εκμισθωτής έχει μόνο λειτουργικές μισθώσεις ενώ ως Μισθωτής έχει και λειτουργικές και χρηματοδοτικές μισθώσεις. Ο Όμιλος έχει εφαρμόσει το ΔΠΧΑ 16 χρησιμοποιώντας την τροποποιημένη αναδρομική προσέγγιση καταχωρίζοντας τη σωρευτική επίδραση της αρχικής εφαρμογής του παρόντος Προτύπου ως προσαρμογή στο υπόλοιπο έναρξης των κερδών εις νέο κατά την ημερομηνία πρώτης εφαρμογής. Η συγκριτική πληροφόρηση δεν έχει επαναδιατυπωθεί και εξακολουθεί να γνωστοποιείται σύμφωνα με το ΔΛΠ 17 και την Διερμηνεία ΕΔΔΠΧΑ 4. Ο Όμιλος ως Μισθωτής Ο Όμιλος αναγνωρίζει ένα δικαίωμα χρήσης περιουσιακού στοιχείου και μια υποχρέωση μίσθωσης κατά την έναρξη της μίσθωσης. Το δικαίωμα χρήσης αρχικά αποτιμάται στο κόστος, το οποίο περιλαμβάνει το ποσό της αρχικής αναγνώρισης της υποχρέωσης μίσθωσης, τυχόν πληρωμές μισθωμάτων που πραγματοποιήθηκαν κατά την έναρξη ή πριν από την έναρξη της μίσθωσης μείον οποιαδήποτε κίνητρα μίσθωσης έχουν εισπραχθεί, τυχόν αρχικά άμεσα έξοδα και την εκτίμηση της υποχρέωσης για τυχόν έξοδα αποκατάστασης του δικαιώματος χρήσης περιουσιακού στοιχείου. Μετά την αρχική αναγνώριση, το δικαίωμα χρήσης αποτιμάται στο κόστος κτήσης μειωμένο με τις τυχόν σωρευμένες αποσβέσεις και ζημίες απομείωσης και προσαρμοσμένο κατά την τυχόν επανεκτίμηση της υποχρέωσης από τη μίσθωση. Το δικαίωμα χρήσης αποσβένεται με τη μέθοδο της σταθερής απόσβεσης έως το τέλος της περιόδου μίσθωσης, εκτός και εάν στην σύμβαση προβλέπεται μεταβίβαση της κυριότητας του υποκείμενου περιουσιακού στοιχείου στον Όμιλο στο τέλος της περιόδου μίσθωσης. Στην περίπτωση αυτή το δικαίωμα χρήσης αποσβένεται στην διάρκεια της ωφέλιμης ζωής του υποκείμενου περιουσιακού στοιχείου. Επιπλέον, το δικαίωμα χρήσης ελέγχεται για ζημίες απομείωσης, εάν υπάρχουν, και προσαρμόζεται στις περιπτώσεις όπου υπάρχει αναπροσαρμογή της υποχρέωσης μίσθωσης. Η υποχρέωση μίσθωσης κατά την αρχική αναγνώριση αποτελείται από την παρούσα αξία των μελλοντικών υπολειπόμενων πληρωμών μισθωμάτων. Ο Όμιλος για να προεξοφλήσει τα υπολειπόμενα Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31.12.2019 62 μελλοντικά μισθώματα χρησιμοποιεί το τεκμαρτό επιτόκιο της μίσθωσης και όπου αυτό δεν μπορεί να προσδιορισθεί, χρησιμοποιεί το οριακό επιτόκιο δανεισμού (IBR). Οι πληρωμές μισθωμάτων που περιλαμβάνονται στην αποτίμηση της υποχρέωσης από μισθώσεις περιλαμβάνουν τα ακόλουθα: - σταθερές πληρωμές, - μεταβλητές πληρωμές που εξαρτώνται από ένα δείκτη ή ένα επιτόκιο, - ποσά που αναμένεται να καταβληθούν βάσει των εγγυήσεων υπολειμματικής αξίας, - την τιμή άσκησης του δικαιώματος αγοράς που η Εταιρία εκτιμά ότι θα ασκήσει και ποινές για καταγγελία μίσθωσης, εάν στον καθορισμό της διάρκειας της μίσθωσης έχει ληφθεί υπόψη η άσκηση του δικαιώματος καταγγελίας από την Εταιρία. Μετά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου, η υποχρέωση από τη μίσθωση μειώνεται με τις καταβολές των μισθωμάτων, αυξάνεται με το χρηματοοικονομικό έξοδο και επανεκτιμάται για τυχόν επανεκτιμήσεις ή τροποποιήσεις της μίσθωσης. Επανεκτίμηση γίνεται όταν υπάρχει μεταβολή στις μελλοντικές πληρωμές μισθωμάτων που μπορεί να προκύπτουν από τη μεταβολή ενός δείκτη ή εάν υπάρχει μια μεταβολή στην εκτίμηση του Ομίλου για το ποσό που αναμένεται να καταβληθεί για μια εγγύηση υπολειμματικής αξίας, μεταβολή στη διάρκεια της σύμβασης μίσθωσης και μεταβολή στην εκτίμηση άσκησης του δικαιώματος αγοράς του υποκείμενου στοιχείου, εφόσον υπάρχει. Όταν η υποχρέωση μίσθωσης αναπροσαρμόζεται, γίνεται και αντίστοιχη προσαρμογή στη λογιστική αξία του δικαιώματος χρήσης ή καταχωρείται στα αποτελέσματα όταν η λογιστική αξία του δικαιώματος χρήσης μειωθεί στο μηδέν. Σύμφωνα με την πολιτική που επέλεξε να εφαρμόσει ο Όμιλος, το δικαίωμα χρήσης αναγνωρίζεται στα «Ιδιοχρησιμοποιούμενα πάγια περιουσιακά στοιχεία» και η υποχρέωση μίσθωσης διακριτά από τις άλλες υποχρεώσεις στα κονδύλια «Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις μισθώσεων» και «Βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις μισθώσεων». Στις περιπτώσεις που η Εταιρία ή ο Όμιλος λειτουργεί ως υπεκμισθωτής με λειτουργική μίσθωση το δικαίωμα χρήσης που αφορά στην κύρια σύμβαση περιλαμβάνεται στην κατηγορία «Επενδύσεις σε ακίνητα». Ο Όμιλος επέλεξε να κάνει χρήση της εξαίρεσης που παρέχει το ΔΠΧΑ 16 και να μην αναγνωρίζει δικαίωμα χρήσης και υποχρέωση μίσθωσης για μισθώσεις των οποίων η διάρκεια δεν υπερβαίνει τους 12 μήνες ή για μισθώσεις στις οποίες το υποκείμενο περιουσιακό στοιχείο είναι χαμηλής αξίας (αξίας μικρότερης των € 5.000 όταν είναι καινούργιο). Ο Όμιλος ως Εκμισθωτής Χρηματοδοτικές μισθώσεις Στις περιπτώσεις συμβάσεων χρηματοδοτικής μίσθωσης, στις οποίες ο Όμιλος λειτουργεί ως εκμισθωτής, το συνολικό ποσό των μισθωμάτων, που προβλέπει η σύμβαση μίσθωσης, καταχωρείται στην κατηγορία δάνεια και απαιτήσεις κατά πελατών. Η διαφορά, μεταξύ της παρούσας αξίας (καθαρή επένδυση) των μισθωμάτων και του συνολικού ποσού των μισθωμάτων, αναγνωρίζεται ως μη δεδουλευμένος τόκος και εμφανίζεται αφαιρετικά των απαιτήσεων. Οι εισπράξεις των μισθωμάτων μειώνουν τη συνολική απαίτηση από μισθώματα, ενώ το χρηματοοικονομικό έσοδο αναγνωρίζεται με τη μέθοδο του δεδουλευμένου. Οι απαιτήσεις από χρηματοδοτικές μισθώσεις εξετάζονται για απομείωση της αξίας τους, σύμφωνα με το ΔΠΧΑ 9. Λειτουργικές μισθώσεις Στις περιπτώσεις λειτουργικών μισθώσεων, ο Όμιλος κατατάσσει το μισθωμένο πάγιο ως στοιχείο του ενεργητικού, διενεργώντας αποσβέσεις με βάση την ωφέλιμη ζωή του. Τα ποσά των μισθωμάτων, που αντιστοιχούν στη χρήση του μισθωμένου παγίου αναγνωρίζονται ως έσοδα, στην κατηγορία λοιπά έσοδα, με τη μέθοδο του δεδουλευμένου. Όταν η Εταιρία είναι ενδιάμεσος εκμισθωτής, αξιολογεί την κατάταξη της υπεκμίσθωσης κάνοντας αναφορά στο δικαίωμα χρήσης της κύριας μίσθωσης, δηλαδή η Εταιρία συγκρίνει τους όρους της κύριας μίσθωσης με αυτούς της υπεκμίσθωσης. Αντίθετα, εάν η κύρια μίσθωση είναι μια βραχυπρόθεσμη μίσθωση στην οποία η Εταιρία εφαρμόζει την εξαίρεση που περιγράφεται παραπάνω, τότε κατατάσσει την υπεκμίσθωση ως λειτουργική μίσθωση. Στην περίπτωση αυτή, η Εταιρία αναγνωρίζει τα ποσά των μισθωμάτων, που αντιστοιχούν στην υπεκμίσθωση του μισθωμένου παγίου ως έσοδα, στην κατηγορία λοιπά έσοδα, με τη μέθοδο του δεδουλευμένου. 2.25 Αναταξινομήσεις Κονδυλίων Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31.12.2019 63 • Έγινε μη σημαντική αναταξινόμηση κονδυλίου στην “Κατάσταση Αποτελεσμάτων και Λοιπών Συνολικών Εσόδων” της Εταιρίας της προηγούμενης συγκριτικής χρήσης 2018, για λόγους ακριβέστερης απεικόνισης και ώστε αυτά να καταστούν συγκρίσιμα με τα αντίστοιχα της τρέχουσας χρήσης. Η αναταξινόμηση αυτή αφορά τη μεταφορά απομειώσεων συμμετοχών σε θυγατρικές και κοινοπραξίες ποσού ευρώ 1.300.000 από την κατηγορία “Άλλα έξοδα” στην κατηγορία “Επενδυτικά αποτελέσματα”. Από την αναταξινόμηση αυτή το EBITDA της εταιρείας για την χρήση του 2018 ανήλθε σε 3.054.324,14 αντί του δημοσιευμένου 1.754.324,14 . H αναταξινόμηση αυτή δεν είχε καμία επίδραση στα Καθαρά Αποτελέσματα και στα Ίδια Κεφάλαια του Ομίλου και της Εταιρίας της χρήσης 2018. • Έγινε μη σημαντική αναταξινόμηση στην “Κατάσταση Οικονομικής Θέσης” της Εταιρίας και του Ομίλου της προηγούμενης συγκριτικής χρήσης 2018 για λόγους ορθής και ακριβέστερης απεικόνισης. Η αναταξινόμηση αυτή αφορά μεταφορά αποσβέσεων ποσού ευρώ 14.516,18 από την κατηγορία “Επενδύσεις σε ακίνητα” στην κατηγορία “Ιδιοχρησιμοποιούμενα πάγια περιουσιακά στοιχεία”. H αναταξινόμηση αυτή δεν είχε καμία επίδραση στα Καθαρά Αποτελέσματα και στα Ίδια Κεφάλαια του Ομίλου και της Εταιρίας της χρήσης 2018. 2.26 Διανομή μερισμάτων Η διανομή των μερισμάτων στους μετόχους της μητρικής καταχωρείται ως υποχρέωση στις οικονομικές καταστάσεις όταν η διανομή εγκρίνεται από την Γενική Συνέλευση των μετόχων. 2.27 Κρατικές Επιχορηγήσεις Οι Κρατικές Επιχορηγήσεις αναγνωρίζονται στον Ισολογισμό αρχικά ως έσοδα επομένων χρήσεων όταν η είσπραξη της επιχορήγησης είναι εύλογα εξασφαλισμένη και ο Όμιλος αναμένεται να εκπληρώσει τις προϋποθέσεις που απαιτούνται. Οι επιχορηγήσεις που αφορούν έξοδα του Ομίλου αναγνωρίζονται ως λοιπά έσοδα εκμετάλλευσης σε συστηματική βάση, στις χρήσεις που αναγνωρίζονται τα αντίστοιχα έξοδα. Επιχορηγήσεις που αφορούν το κόστος απόκτησης περιουσιακών στοιχείων του Ομίλου αναγνωρίζονται ως λοιπά έσοδα εκμετάλλευσης σε συστηματική βάση, σύμφωνα με την ωφέλιμη ζωή του περιουσιακού στοιχείου. 2.28 Κέρδη ανά μετοχή Τα βασικά κέρδη ανά μετοχή υπολογίζονται διαιρώντας τα καθαρά κέρδη μετά από φόρους, με το μέσο σταθμισμένο αριθμό μετοχών κάθε χρήσης. 2.29 Μακροπρόθεσμες Απαιτήσεις / Υποχρεώσεις Μακροπρόθεσμες απαιτήσεις και υποχρεώσεις, οι οποίες είναι άτοκες ή φέρουν επιτόκιο χαμηλότερο από τα εκάστοτε τρέχοντα επιτόκια της αγοράς, εμφανίζονται στην καθαρή παρούσα αξία τους. Οι διαφορές προεξόφλησης, απεικονίζονται σαν χρηματοοικονομικά έσοδα / έξοδα στα Αποτελέσματα της εκάστοτε χρήσεως στην οποία προκύπτουν. 2.30 Συνδεδεμένα μέρη Οι συναλλαγές και τα υπόλοιπα με συνδεδεμένα μέρη παρουσιάζονται ξεχωριστά στις οικονομικές καταστάσεις. Αυτά τα συνδεδεμένα μέρη αφορούν βασικά τους κύριους μετόχους (και τα στενά συγγενικά με αυτούς πρόσωπα) και τη διοίκηση μίας επιχείρησης ή/και των θυγατρικών της εταιρειών, εταιρείες με κοινό ιδιοκτησιακό καθεστώς και / ή διοίκηση με την επιχείρηση και τις ενοποιούμενες θυγατρικές ή θυγατρικές αυτών των εταιριών. 2.31 Διαχείριση κεφαλαίου Πολιτική του ομίλου είναι η διατήρηση ισχυρής κεφαλαιακής βάσης, ώστε να υπάρχει εμπιστοσύνη εκ μέρους των επενδυτών και των πιστωτών και να υποστηρίζεται η μελλοντική του ανάπτυξη. Η διοίκηση παρακολουθεί τα ίδια κεφάλαια στο σύνολό τους, με εξαίρεση τα δικαιώματα μειοψηφίας, ώστε η σχέση των ξένων (αφαιρουμένων των καταθέσεων της εταιρίας) με τα ίδια κεφάλαια, να διαμορφώνεται χαμηλότερα από 2 με 2,5 προς 1. Από τις διατάξεις περί νομοθεσίας των ανωνύμων εταιρειών, Ν. 4548/2018, επιβάλλονται περιορισμοί σε σχέση με τα ίδια κεφάλαια που έχουν ως εξής: Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31.12.2019 64 Η απόκτηση ιδίων μετοχών, με εξαίρεση την περίπτωση της απόκτησης με σκοπό την διανομή τους στους εργαζομένους, δεν μπορεί να υπερβαίνει το 10% του καταβεβλημένου μετοχικού κεφαλαίου και δεν μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα την μείωση των ιδίων κεφαλαίων σε ποσό κατώτερο από το ποσό του μετοχικού κεφαλαίου, προσαυξημένου με: α) τα αποθεματικά των οποίων η διανομή απαγορεύεται από τον Νόμο ή το καταστατικό, (β) τα λοιπά πιστωτικά κονδύλια της καθαρής θέσης, τα οποία δεν επιτρέπεται να διανεμηθούν και (γ) τα ποσά των πιστωτικών κονδυλίων της κατάστασης αποτελεσμάτων, που δεν αποτελούν πραγματοποιημένα κέρδη. Σε περίπτωση που το σύνολο των ιδίων κεφαλαίων της εταιρίας γίνει κατώτερο από το ½ του μετοχικού κεφαλαίου, το Διοικητικό Συμβούλιο υποχρεούται να συγκαλέσει την γενική συνέλευση, μέσα σε προθεσμία έξι μηνών από την λήξη της χρήσης, για να αποφασίσει την λύση της εταιρίας ή την υιοθέτηση άλλου μέτρου. Ετησίως, αφαιρείται το 1/20 τουλάχιστον των καθαρών κερδών, προς σχηματισμό του τακτικού αποθεματικού, το οποίο χρησιμοποιείται αποκλειστικά προς εξίσωση, προ πάσης διανομής μερίσματος, του τυχόν χρεωστικού υπολοίπου της κατάστασης αποτελεσμάτων. Ο σχηματισμός του αποθεματικού αυτού καθίσταται προαιρετικός, όταν το ύψος του φθάσει το 1/3 τουλάχιστον του μετοχικού κεφαλαίου. Η καταβολή ετησίου μερίσματος στους μετόχους σε μετρητά και σε ποσοστό 35% τουλάχιστον των καθαρών κερδών, μετά την αφαίρεση της κράτησης για σχηματισμό του τακτικού αποθεματικού και των λοιπών πιστωτικών κονδυλίων της κατάστασης αποτελεσμάτων, που δεν προέρχονται από πραγματοποιημένα κέρδη, είναι υποχρεωτική. Μη διανομή του ελάχιστου μερίσματος επιτρέπεται, αν έτσι αποφασισθεί από την Γενική Συνέλευση των μετόχων με αυξημένη απαρτία και με πλειοψηφία τουλάχιστον 80% του εκπροσωπούμενου στη συνέλευση κεφαλαίου. Με απόφαση της γενικής συνέλευσης που λαμβάνεται με αυξημένη απαρτία και πλειοψηφία είναι δυνατόν τα κέρδη που είναι διανεμητέα ως ελάχιστο μέρισμα να κεφαλαιοποιηθούν και να διανεμηθούν σε όλους τους μετόχους με μορφή μετοχών, υπολογιζόμενων στην ονομαστική τους αξία. 3. Διαχείριση χρηματοοικονομικού κινδύνου Κίνδυνοι και αβεβαιότητες Σύμφωνα με την Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου (ΦΕΚ 65 Α'/28-06-2015) το ελληνικό τραπεζικό σύστημα τέθηκε σε υποχρεωτική αργία ενώ επιβλήθηκαν περιορισμοί στην ελεύθερη κίνηση κεφαλαίων τόσο στο εσωτερικό της χώρας όσο και προς το εξωτερικό. Ειδικότερα, επιβλήθηκαν ειδικές διαδικασίες έγκρισης πληρωμών προμηθευτών εξωτερικού δημιουργώντας έτσι σημαντικές καθυστερήσεις στην διεκπεραίωση τους, ενώ τα αποτελέσματα των εταιριών επιβαρύνθηκαν με επιπρόσθετα λειτουργικά και διαχειριστικά κόστη. Με το άρθρο 86 του Ν. 4624/2019 καταργήθηκαν από 1/9/2019 οι κεφαλαιακοί περιορισμοί που είχαν επιβληθεί με το πρώτο άρθρο της από 18.7.2015 Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου «Επείγουσες Ρυθμίσεις για τη θέσπιση περιορισμών στην ανάληψη μετρητών και τη μεταφορά κεφαλαίων» (Α΄ 84), η οποία κυρώθηκε με το άρθρο 4 του ν. 4350/2015 (Α’ 161), όπως ισχύει και ως εκ τούτου από την ημερομηνία αυτή και εφεξής δεν υφίσταται κίνδυνος από την κίνηση κεφαλαίων. Στα πλαίσια της συνήθους δραστηριότητας χρηματοοικονομικούς κινδύνους : • • • του ο Όμιλος εκτίθεται στους παρακάτω Πιστωτικός κίνδυνος Κίνδυνος ρευστότητας Κίνδυνος αγοράς Η πολιτική διαχείρισης κινδύνων του Ομίλου εστιάζει στη μεταβλητότητα των χρηματαγορών με στόχο την ελαχιστοποίηση των παραγόντων που μπορεί να επιδράσουν αρνητικά στη χρηματοοικονομική του απόδοση. Η πολιτική διαχείρισης κινδύνου εφαρμόζεται προκειμένου να αναγνωρίζονται και να αναλύονται οι κίνδυνοι που αντιμετωπίζει ο Όμιλος, να τίθενται όρια ανάληψης κινδύνου και να εφαρμόζονται έλεγχοι ως προς αυτά. Τα συστήματα και οι πολιτικές που εφαρμόζονται επανεξετάζονται περιοδικά ώστε να ενσωματώνουν τις αλλαγές που παρατηρούνται στις συνθήκες της αγοράς και στις δραστηριότητες του Ομίλου. Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31.12.2019 65 Η διαχείριση των κινδύνων γίνεται από την Οικονομική Διεύθυνση της Εταιρίας, σε συνεργασία με τα υπόλοιπα τμήματα του Ομίλου και σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές και εγκρίσεις του Διοικητικού Συμβουλίου της Εταιρίας. Ο έλεγχος της τήρησης των πολιτικών και των διαδικασιών διαχείρισης κινδύνου γίνεται από το τμήμα Εσωτερικού Ελέγχου, το οποίο πραγματοποιεί τακτικούς και έκτακτους ελέγχους σχετικά με την εφαρμογή των διαδικασιών, τα πορίσματα των οποίων γνωστοποιούνται στο Διοικητικό Συμβούλιο. Πιστωτικός κίνδυνος Λόγω της μεγάλης διασποράς του πελατολογίου (κανένας πελάτης δεν ξεπερνά το 5 % των συνολικών πωλήσεων), ο όμιλος δεν έχει σημαντική συγκέντρωση πιστωτικού κινδύνου. Βάσει της πιστωτικής πολιτικής που έχει εγκρίνει το Διοικητικό Συμβούλιο των εταιριών του ομίλου, κάθε νέος πελάτης εξετάζεται σε ατομική βάση για την πιστοληπτική του ικανότητα πριν του προταθούν οι συνήθεις όροι πληρωμών. Για κάθε πελάτη έχουν οριστεί πιστωτικά όρια, τα οποία επανεξετάζονται ανάλογα με τις τρέχουσες συνθήκες και αν απαιτηθεί αναπροσαρμόζονται οι όροι πωλήσεων και εισπράξεων. Τα πιστωτικά όρια των πελατών κατά κανόνα καθορίζονται με βάση τα χορηγούμενα ασφαλιστικά όρια που λαμβάνονται για αυτούς από τις ασφαλιστικές εταιρίες. Κατά την παρακολούθηση του πιστωτικού κινδύνου των πελατών, οι πελάτες ομαδοποιούνται ανάλογα με τα πιστωτικά χαρακτηριστικά τους, τα χαρακτηριστικά ενηλικίωσης των απαιτήσεων τους και τα τυχόν προηγούμενα προβλήματα εισπραξιμότητας που έχουν επιδείξει. Οι απαιτήσεις από πελάτες περιλαμβάνουν κυρίως απαιτήσεις πωλήσεων χονδρικής. Οι πελάτες που χαρακτηρίζονται ως «υψηλού ρίσκου» τοποθετούνται σε ειδική κατάσταση πελατών και μελλοντικές πωλήσεις πρέπει να προεισπράττονται και να εγκρίνονται από το Διοικητικό Συμβούλιο. Ταυτόχρονα διενεργείται πρόβλεψη απομείωσης που αντιπροσωπεύει την εκτίμηση για ζημίες σε σχέση με τους πελάτες και τις λοιπές απαιτήσεις. Η πρόβλεψη αυτή αποτελείται κυρίως από ζημίες απομείωσης συγκεκριμένων απαιτήσεων που εκτιμώνται βάσει των δεδομένων συνθηκών ότι θα πραγματοποιηθούν αλλά δεν έχουν ακόμα οριστικοποιηθεί. Το ποσό της ζημιάς απομείωσης είναι η διαφορά μεταξύ της λογιστικής αξίας των απαιτήσεων και της παρούσας αξίας των εκτιμώμενων μελλοντικών ταμειακών ροών, προεξοφλούμενων με το εκάστοτε πραγματικό επιτόκιο. Το ποσό της ζημιάς απομείωσης καταχωρείται ως έξοδο στα αποτελέσματα. Απαιτήσεις που εκτιμώνται ως ανεπίδεκτες εισπράξεως διαγράφονται. Βάσει των ασφαλιστήριων συμβολαίων που διαθέτει ο Όμιλος, ο πιστωτικός κίνδυνος περιορίζεται στο 20% του συνόλου των απαιτήσεων από πελάτες. Το περιθώριο αυτό του κινδύνου περιορίζεται ακόμη περισσότερο καθώς όπου αυτό κρίνεται απαραίτητο ζητούνται επιπλέον εμπράγματες ή λοιπές εξασφαλίσεις (π.χ εγγυητικές επιστολές). Ενηλικίωση εμπορικών απαιτήσεων Έως 30 ημέρες Όμιλος 5.178.432,55 Εταιρία 5.069.658,76 31 έως 90 ημέρες 7.457.810,41 7.359.987,68 91 έως 180 ημέρες 1.176.922,68 1.048.885,03 180 ημέρες και άνω 4.312.011,56 4.148.986,02 -87.263,56 0,00 Σύνολο 18.037.913,64 17.627.517,49 Προβλέψεις – απομειώσεις επισφαλών απαιτήσεων -3.302.529,80 -3.123.709,84 Σύνολο 14.735.383,84 14.503.807,65 Ενδοομιλικές συναλλαγές Κίνδυνος ρευστότητας Ο κίνδυνος ρευστότητας συνίσταται στον κίνδυνο αδυναμίας αποπληρωμής των χρηματοοικονομικών υποχρεώσεων κατά την λήξη τους. Η προσέγγιση που υιοθετεί ο Όμιλος για τη διαχείριση της ρευστότητας είναι η διασφάλιση των απαραίτητων χρηματικών διαθεσίμων καθώς και επαρκών πιστωτικών ορίων από τις συνεργαζόμενες τράπεζες, έτσι ώστε να εξασφαλίζεται η αναγκαία ρευστότητα για την εκπλήρωση των χρηματοοικονομικών υποχρεώσεων, κάτω από συνήθεις αλλά και δυσμενείς συνθήκες, χωρίς να υφίστανται μη αποδεκτές ζημίες ή να διακινδυνεύεται η φήμη του Ομίλου. Για την ελαχιστοποίηση των κινδύνων ρευστότητας η οικονομική διεύθυνση του Ομίλου διενεργεί κατά Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31.12.2019 66 τη σύνταξη του ετήσιου προϋπολογισμού ετήσια πρόβλεψη ταμειακών ροών, καθώς και μηνιαία κυλιόμενη πρόβλεψη τριών μηνών έτσι ώστε να εξασφαλίζεται η επάρκεια των αναγκαίων χρηματικών διαθέσιμων για την κάλυψη των λειτουργικών αναγκών και των χρηματοοικονομικών υποχρεώσεων. Η πολιτική αυτή δε λαμβάνει υπόψη της τη σχετική επίδραση από ακραίες συνθήκες που δεν μπορούν να προβλεφθούν. Για τον λόγο αυτό, η διοίκηση του ομίλου, αξιολογώντας τις εκάστοτε συνθήκες της αγοράς, επιλέγει την διακράτηση ορισμένου ύψους χρηματικών διαθεσίμων ασφαλείας με στόχο την αντιμετώπιση έκτακτων και ακραίων συνθηκών. Επισημαίνεται ότι για το σύνολο των δανειακών υποχρεώσεων του Ομίλου δεν υφίσταται καμία εμπράγματη εξασφάλιση προς τις τράπεζες, γεγονός που καταδεικνύει την υψηλή πιστοληπτική του ικανότητα. Ο παρακάτω πίνακας αναλύει τις υποχρεώσεις της εταιρίας και του ομίλου με βάση την υπολειπομένη διάρκεια τους κατά την 31.12.2019. Όμιλος Δανεισμός 1 έως 6 μήνες 6 έως 12 μήνες 1 έτος & άνω Σύνολο 6.753.003,71 2.159.000,00 28.588.000,00 37.500.003,71 Προμηθευτές & λοιπές υποχρεώσεις 15.860.545,92 358.642,02 4.989.807,37 21.208.995,30 Επιχορηγήσεις (έσοδα επομένων χρήσεων) 0,00 0,00 3.890.812,59 3.890.812,59 22.613.549,63 2.517.642,02 37.468.619,96 62.599.811,60 Σύνολο Εταιρία 1 έτος & άνω Σύνολο 6.547.640,17 1.761.000,00 28.588.000,00 36.896.640,17 Προμηθευτές & λοιπές υποχρεώσεις 15.654.410,28 348.820,24 3.476.142,62 19.479.373,13 Επιχορηγήσεις (έσοδα επομένων χρήσεων) 0,00 0,00 2.896.476,26 2.896.476,26 22.202.050,45 2.109.820,24 34.960.618,88 59.272.489,56 Δανεισμός Σύνολο 1 έως 6 μήνες 6 έως 12 μήνες Κίνδυνος αγοράς Ο κίνδυνος αγοράς συνίσταται στις μεταβολές των τιμών προμήθειας των πρώτων υλών, στις μεταβολές των συναλλαγματικών ισοτιμιών, καθώς και στις μεταβολές των επιτοκίων δανεισμού, κίνδυνοι οι οποίοι δύναται να επηρεάσουν τα αποτελέσματα του ομίλου. Ο σκοπός της διαχείρισης κινδύνου από τις συνθήκες της αγοράς είναι ο έλεγχος και η οριοθέτηση της έκθεσης του ομίλου στους κινδύνους αυτούς στο πλαίσιο αποδεκτών ορίων, με παράλληλη βελτιστοποίηση των αποδόσεων. ➢ Κίνδυνος Διακύμανσης Τιμών Πρώτων Υλών Μετάλλου (σίδηρος, χάλυβας κλπ) Ο όμιλος πραγματοποιεί τις αγορές του κατά κύριο λόγο από τη διεθνή αγορά χάλυβα σύμφωνα με τους συνήθεις όρους της αγοράς. Κάθε μεταβολή στις τιμές αγοράς των πρώτων υλών αφομοιώνεται στις τιμές πώλησης με αποτέλεσμα σε περιόδους μεγάλων διακυμάνσεων των τιμών των πρώτων υλών στην παγκόσμια αγορά να μεταβάλλεται το περιθώριο κέρδους του ομίλου. Αναλυτικότερα σε περιόδους όπου οι τιμές ακολουθούν αυξητική τάση τα περιθώρια κέρδους βελτιώνονται καθώς η αυξητική τάση μεταφέρεται και στις τιμές πώλησης. Αντίστοιχα, όταν οι τιμές των πρώτων υλών ακολουθούν πτωτική τάση τα περιθώρια κέρδους μειώνονται. Ο όμιλος δεν καλύπτει με πράξεις αντιστάθμισης κινδύνου (hedging) το βασικό απόθεμα λειτουργίας του με αποτέλεσμα τυχόν αυξομείωση των τιμών μετάλλων να μπορεί να επηρεάσει αντίστοιχα τα αποτελέσματά του μέσω υποτίμησης ή υπερτίμησης των αποθεμάτων. ➢ Συναλλαγματικός κίνδυνος Ο όμιλος είναι εκτεθειμένος σε συναλλαγματικό κίνδυνο από τις αγορές αποθεμάτων που πραγματοποιεί σε $ (δολάρια ΗΠΑ), από τις καταθέσεις σε $ (δολάρια ΗΠΑ), καθώς και από την Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31.12.2019 67 λειτουργία της κοινοπραξίας BALKAN IRON GROUP SRL με έδρα στην Ρουμανία της οποίας το λειτουργικό νόμισμα είναι το RON. Ο δανεισμός του ομίλου είναι στο σύνολο του σε ευρώ ενώ δεν υπάρχουν απαιτήσεις σε ξένο νόμισμα. Για να περιοριστεί ο συναλλαγματικός κίνδυνος από τις αγορές αποθεμάτων πραγματοποιούνται προαγορές συναλλάγματος. Για το σύνολο των υποχρεώσεων σε ξένο νόμισμα την 31.12.2019, αλλά και τις υποχρεώσεις που θα προκύψουν με βάση τα συμβόλαια που έχουν υπογραφεί έως 31.12.19, έχουν πραγματοποιηθεί ισόποσες προαγορές συναλλάγματος και κατά συνέπεια δεν υφίσταται συναλλαγματικός κίνδυνος από τη μεταβολή της ισοτιμίας του δολαρίου. Μια ενίσχυση κατά 10% του EURO έναντι του US $ και του EURO έναντι του RON στις 31 Δεκεμβρίου θα μετέβαλε την καθαρή θέση και τα αποτελέσματα με ποσά ασήμαντα για την εταιρία. ➢ Κίνδυνος επιτοκίων Ο κίνδυνος επιτοκίων προκύπτει κυρίως από μακροπρόθεσμο και βραχυπρόθεσμο τραπεζικό δανεισμό σε € με κυμαινόμενο επιτόκιο euribor. Ο όμιλος χρηματοδοτεί τις επενδύσεις του καθώς και τις ανάγκες του σε κεφάλαια κίνησης μέσω ιδίων κεφαλαίων, βραχυπρόθεσμου τραπεζικού δανεισμού, μακροπρόθεσμων και ομολογιακών δανείων, με αποτέλεσμα να επιβαρύνει τα αποτελέσματά του με χρεωστικούς τόκους. Αυξητικές τάσεις στα επιτόκια θα έχουν αρνητική επίπτωση στα αποτελέσματα καθώς θα επιβαρύνονται με επιπλέον κόστος δανεισμού. Η επίπτωση στα Αποτελέσματα και στα Ίδια Κεφάλαια του ομίλου και της εταιρίας αν τα επιτόκια (Euribor) ήταν κατά μέσο όρο κατά 1 % υψηλότερα / χαμηλότερα κατά τη διάρκεια του 2019 θα ήταν η εξής: Όμιλος 37,5 Επίδραση στα αποτελέσματα προ φόρων (+/-) 0,38 Εταιρία 36,9 0,37 Ποσά σε εκ. € Δάνεια 31.12.2019 Αυτό θα συνέβαινε λόγω του υψηλότερου / χαμηλότερου χρηματοοικονομικού κόστους για τραπεζικό δανεισμό με κυμαινόμενο επιτόκιο σε €. Μικρότερη είναι η επίδραση των εσόδων από τόκους προθεσμιακών καταθέσεων σε €. Η επίπτωση στα Αποτελέσματα και στα Ίδια Κεφάλαια του ομίλου και της εταιρίας αν τα επιτόκια προθεσμιακών καταθέσεων ήταν κατά μέσο όρο κατά 1 % υψηλότερα / χαμηλότερα κατά τη διάρκεια του 2019: Όμιλος 14,2 Επίδραση στα αποτελέσματα προ φόρων (+/-) 0,14 Εταιρία 14,0 0,14 Ποσά σε εκ. € Καταθέσεις όψεως & προθεσμίας 31.12.2019 Αυτό θα συνέβαινε λόγω του υψηλότερου / χαμηλότερου χρηματοοικονομικού εσόδου από προθεσμιακές καταθέσεις. ➢ Κίνδυνος κεφαλαίου Στόχος της διοίκησης σε σχέση με τη διαχείριση κεφαλαίου είναι να διασφαλίσει τη δυνατότητα απρόσκοπτης λειτουργία του με σκοπό να παρέχονται ικανοποιητικές αποδόσεις στους μετόχους και να διατηρείται κατά το δυνατόν η ιδανική κατανομή κεφαλαίου μειώνοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο το κόστος κεφαλαίου. Για το λόγο αυτό, η διοίκηση, δύναται να αναπροσαρμόζει ανάλογα με τις συνθήκες τη μερισματική απόδοση, να προβαίνει σε αυξήσεις κεφαλαίου με μετρητά ή να εκποιεί περιουσιακά στοιχεία ώστε να μειωθεί το χρέος. Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31.12.2019 68 Στοιχεία Εταιρίας 31.12.2019 Σύνολο δανεισμού 36.896.640,17 41.956.000,01 Μείον: χρηματικά διαθέσιμα 13.990.542,99 Καθαρός δανεισμός 22.906.097,18 3.522.383,90 38.433.616,11 Σύνολο ιδίων κεφαλαίων 64.121.781,84 66.479.203,07 2.868.888,37 3.054.324,14 EBITDA Ίδια κεφ. / Καθαρός δανεισμός 2,80 7,98 Καθαρός δανεισμός / EBITDA 31.12.2018 1,73 12,58 Στοιχεία Ομίλου 31.12.2019 Σύνολο δανεισμού 37.500.003,71 43.041.913,10 Μείον: χρηματικά διαθέσιμα 14.163.404,82 3.770.665,02 Καθαρός δανεισμός 23.336.598,89 39.271.248,08 Σύνολο ιδίων κεφαλαίων 64.218.526,71 66.343.632,00 3.492.508,59 3.595.814,94 2,75 6,68 1,69 EBITDA Ίδια κεφ. / Καθαρός δανεισμός Καθαρός δανεισμός / EBITDA 31.12.2018 10,92 4. Εύλογη αξία χρηματοοικονομικών στοιχείων Δεν υφίσταται διαφορά μεταξύ των εύλογων αξιών και των αντίστοιχων λογιστικών των χρηματοοικονομικών στοιχείων ενεργητικού και παθητικού, δηλαδή των εμπορικών και λοιπών απαιτήσεων, των ταμειακών διαθεσίμων, των προμηθευτών και λοιπών υποχρεώσεων, των παράγωγων χρηματοοικονομικών μέσων και των δανείων. Εύλογη αξία ενός χρηματοοικονομικού στοιχείου είναι το ποσό που εισπράττεται από την πώληση ενός περιουσιακού στοιχείου ή πληρώνεται για τον διακανονισμό μιας υποχρέωσης σε μια συναλλαγή υπό κανονικές συνθήκες μεταξύ δυο εμπορικά συναλλασσόμενων κατά την ημερομηνία αποτίμησή της. Η εύλογη αξία των χρηματοοικονομικών στοιχείων στις 31.12.2019 βασίστηκε στην καλύτερη δυνατή εκτίμηση από πλευράς Διοίκηση της εταιρίας. Τα επίπεδα ιεράρχησης της εύλογης αξίας είναι τα ακόλουθα: α) επίσημες χρηματιστηριακές τιμές (άνευ προσαρμογής) σε αγορές με σημαντικό όγκο συναλλαγών για όμοια περιουσιακά στοιχεία ή υποχρεώσεις (Επίπεδο 1), β) εισροές πλην των χρηματιστηριακών τιμών που περιλαμβάνονται στο Επίπεδο 1, οι οποίες μπορούν να παρατηρηθούν για το περιουσιακό στοιχείο ή την υποχρέωση, είτε άμεσα (π.χ. τιμές) είτε έμμεσα (δηλαδή ως παράγωγο των τιμών) (Επίπεδο 2), και γ) εισροές για το περιουσιακό στοιχείο ή την υποχρέωση που δεν βασίζονται σε παρατηρήσιμα δεδομένα της αγοράς (μη παρατηρήσιμες εισροές) (Επίπεδο 3). Το επίπεδο στην κλίμακα ιεράρχησης της εύλογης αξίας, εντός της οποίας ταξινομείται εξ ολοκλήρου η επιμέτρηση της εύλογης αξίας, καθορίζεται βάσει της εισροής του χαμηλότερου επιπέδου που θεωρείται σημαντική για την επιμέτρηση ολόκληρης της εύλογης αξίας. Οι μέθοδοι και παραδοχές που χρησιμοποιήθηκαν για την εκτίμηση της εύλογης αξίας έχουν ως εξής: Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα, εμπορικές και λοιπές απαιτήσεις, προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις: Η λογιστική αξία είναι πολύ κοντά με την εύλογη επειδή η λήξη αυτών των χρηματοοικονομικών στοιχείων είναι βραχυπρόθεσμη και επειδή δεν υπάρχει συναλλαγματικός κίνδυνος που να επηρεάζει την εύλογη αξία. Δάνεια: Η λογιστική αξία είναι ίδια με την εύλογη επειδή τα δάνεια αυτά είναι σε τοπικό νόμισμα και έντοκα με κυμαινόμενο επιτόκιο euribor. Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31.12.2019 69 5. Σημαντικές λογιστικές εκτιμήσεις και κρίσεις της διοίκησης H σύνταξη των Οικονομικών Καταστάσεων βάσει των ΔΠΧΑ απαιτεί από τη διοίκηση να προβαίνει σε εκτιμήσεις, παραδοχές και κρίσεις. Η διοίκηση του ομίλου προβαίνει σε εκτιμήσεις και παραδοχές σχετικά με την εξέλιξη των μελλοντικών γεγονότων οι οποίες βασίζονται στην εμπειρία του παρελθόντος και σε άλλους παράγοντες όπως τις προσδοκίες για μελλοντικά γεγονότα τα οποία θεωρούνται λογικά στις τρέχουσες συνθήκες, ενώ επαναξιολογούνται συνεχώς βάσει των διαθέσιμων πληροφοριών. Οι εκτιμήσεις και παραδοχές που ενέχουν κίνδυνο να προκαλέσουν προσαρμογές στις λογιστικές αξίες των περιουσιακών στοιχείων και των υποχρεώσεων στους επόμενους 12 μήνες αφορούν κυρίως: ➢ Επίδικες υποθέσεις και ανέλεγκτες φορολογικά χρήσεις, όπως αναφέρονται στη σημείωση 24. ➢ Παροχές σε εργαζόμενους μετά την έξοδο από την υπηρεσία, όπως αναφέρεται στις σημειώσεις 2.20 και 17. Οι υποχρεώσεις για αποζημίωση προσωπικού υπολογίζονται βάσει αναλογιστικών μεθόδων η διενέργεια των οποίων απαιτεί από τη διοίκηση εκτιμήσεις συγκεκριμένων παραμέτρων όπως τα επιτόκια προεξόφλησης, τα ποσοστά μελλοντικής αύξησης των μισθών των εργαζομένων, το μελλοντικό ποσοστό αποχώρησης των εργαζομένων και λοιπούς παράγοντες όπως ο δείκτης πληθωρισμού ➢ Αναβαλλόμενες φορολογικά απαιτήσεις επί φορολογικών ζημιών, όπως αναφέρεται στη σημείωση 16. Αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση αναγνωρίζεται για όλες τις αχρησιμοποίητες φορολογικές ζημιές στον βαθμό που είναι πιθανό ότι θα υπάρξουν επαρκή φορολογητέα κέρδη που θα συμψηφιστούν με αυτές τις φορολογικές ζημίες. Για τον καθορισμό του ύψους της αναβαλλόμενης φορολογικής απαίτησης που μπορεί να αναγνωριστεί απαιτούνται σημαντικές κρίσεις και εκτιμήσεις της Διοίκησης του Ομίλου και της Εταιρίας , οι οποίες βασίζονται στα μελλοντικά φορολογητέα κέρδη σε συνδυασμό με τις μελλοντικές φορολογικές στρατηγικές που θα ακολουθηθούν. ➢ Την ανακτησιμότητα απαιτήσεων, όπως αναφέρεται στη σημείωση 8. Ο Όμιλος και η Εταιρία για σκοπούς μέτρησης των αναμενομένων πιστωτικών ζημιών των εμπορικών απαιτήσεων καθ' όλη τη διάρκεια ζωής τους εφαρμόζει στατιστική μέθοδο η οποία αξιολογεί την ενηλικίωση των υπολοίπων των πελατών, τη συχνότητα εμφάνισης καθυστερήσεων (πιθανότητα αθέτησης Probability of Default PD) αλλά και την εμφάνιση οριστικών ζημιών (καθυστέρηση πέραν των 12 μηνών – Loss Given Default - LGD). Σε κάθε ημερομηνία ισολογισμού, ο Όμιλος διενεργεί έλεγχο απομείωσης των απαιτήσεων χρησιμοποιώντας πίνακα με βάσει τον οποίο υπολογίζονται οι αναμενόμενες πιστωτικές ζημιές ECL. Αναγνωρίζει ένα ποσοστό ζημιών που βασίζεται στην ECL σε όλη τη διάρκεια της ζωής σε κάθε περίοδο αναφοράς. Το ποσοστό αυτό υπολογίζεται βάσει ιστορικών στοιχείων, τρεχουσών συνθηκών της αγοράς καθώς και μελλοντικών εκτιμήσεων στο τέλος της κάθε περιόδου αναφοράς, λαμβάνοντας υπόψη και τους όρους της ασφάλειας πιστώσεων των εμπορικών απαιτήσεων και τυχόν άλλες εξασφαλίσεις (προσημειώσεις σε ιδιοκτησίες οφειλετών, προσωπικές εγγυήσεις και τραπεζικές εγγυητικές επιστολές). ➢ Την εκτιμώμενη απομείωση συμμετοχών, όπως αναφέρεται στη σημείωση 21. Η μητρική Εταιρία σε κάθε ημερομηνία ισολογισμού εξετάζει την ύπαρξη ή μη ενδείξεων απομείωσης των επενδύσεων σε θυγατρικές. Ο προσδιορισμός ύπαρξης ενδείξεων απομείωσης απαιτεί από τη Διοίκηση να προβεί σε κρίσεις αναφορικά με εξωτερικούς και εσωτερικούς παράγοντες καθώς και τον βαθμό στον οποίο επηρεάζουν την ανακτησιμότητα των εν λόγω περιουσιακών στοιχείων. Εφόσον αξιολογηθεί ότι υπάρχουν ενδείξεις απομείωσης η Εταιρία προβαίνει σε υπολογισμό του ανακτήσιμου ποσού. ➢ Την ωφέλιμη ζωή των ενσώματων πάγιων περιουσιακών στοιχείων όπως αναφέρεται στη σημείωση 2.6. Η Διοίκηση προβαίνει σε εκτιμήσεις αναφορικά με την ωφέλιμη ζωή των αποσβέσιμων παγίων οι οποίες αντιπροσωπεύουν την αναμενόμενη χρησιμότητα των στοιχείων του Ενεργητικού και υπόκεινται σε περιοδική επανεξέταση. 6. Ανάλυση των ενσώματων πάγιων περιουσιακών στοιχείων Τα πάγια περιουσιακά στοιχεία του Ομίλου αναλύονται ως εξής: Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31.12.2019 70 Ποσά σε € ΚΙΝΗΣΗ ΠΑΓΙΩΝ Λογιστική αξία κτήσεως Σωρευμένη απόσβεση και απομείωση αξίας Αναπόσβ. Λογ/κή αξία 31.12.18 Λογιστική αξία κτήσεως Σωρευμένη απόσβεση και απομείωση αξίας Αναπόσβ. Λογ/κή αξία 31.12.19 Οικόπεδα & κτίρια Μεταφορικά Μέσα& Μηχ. Εξοπλισμός Έπιπλα & λοιπός εξοπλισμός Ακινητ. Υπό εκτέλεση Άυλα περιουσιακά στοιχεία Επενδύσεις Σε ακίνητα& πάγια προς πώληση Δικαιώματα Χρήσης Ενσώματων Περ. Στοιχείων 42.923.669,65 48.236.682,39 1.496.213,21 1.079.812,21 615.989,72 4.842.627,67 0,00 99.194.994,85 -11.096.389,14 -20.979.987,60 -1.250.709,86 0,00 -537.826,75 -1.749.620,51 0,00 -35.614.533,86 31.827.280,51 27.256.694,79 245.503,35 1.079.812,21 78.162,97 3.093.007,16 0,00 63.580.460,99 43.015.250,88 49.993.277,08 1.507.592,63 804.517,80 615.989,72 4.842.627,67 1.274.031,22 102.053.287,00 -11.573.286,73 -22.779.131,40 -1.329.524,86 0,00 -555.159,93 -1.813.282,21 -684.558,81 -38.734.943,94 31.441.964,15 27.214.145,68 178.067,77 804.517,80 60.829,79 3.029.345,46 589.472,41 63.318.343,06 Σύνολο Ποσά σε € Ακινητ. Υπό εκτέλεση Αυλα περιουσιακά στοιχεία Επενδύσεις σε ακίνητα& πάγια προς πώληση Δικαιώματα Χρήσης Ενσώματων Περ. Στοιχείων 285.260,46 1.208.623,97 95.496,02 3.183.622,15 0,00 63.989.177,37 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 1.410.792,10 4.631.383,67 46.604,29 -128.811,76 0,00 0,00 0,00 5.959.968,30 Αποσβέσεις -872.133,88 -1.920.733,09 -85.276,22 0,00 -17.333,05 -90.614,99 0,00 -2.986.091,23 Πωλήσεις – διαγραφές 0,00 -5.517.026,55 -66.692,95 0,00 0,00 0,00 0,00 -5.583.719,50 Αποσβέσεις πωληθέντωνδιαγραφ. 0,00 2.135.518,28 65.607,77 0,00 0,00 0,00 0,00 2.201.126,05 31.827.280,51 27.256.694,79 245.503,35 1.079.812,21 78.162,97 3.093.007,16 0,00 63.580.460,99 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 551.983,58 551.983,58 91.581,23 1.900.420,99 8.451,21 -275.294,41 0,00 0,00 195.238,27 1.920.397,29 Αποσβέσεις -476.897,59 -1.919.630,51 -75.886,79 0,00 -17.333,18 -63.661,70 -157.749,44 -2.711.159,21 Πωλήσεις – διαγραφές 0,00 -143.826,30 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 -143.826,30 Αποσβέσεις πωληθέντωνδιαγραφ. 0,00 120.486,71 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 120.486,71 31.441.964,15 27.214.145,68 178.067,77 804.517,80 60.829,79 3.029.345,46 589.472,41 63.318.343,06 Οικόπεδα & κτίρια Μεταφορικά Μέσα& Μηχ. Εξοπλισμός Έπιπλα & λοιπός εξοπλισμός 31.288.622,29 27.927.552,48 0,00 Προσθήκες ΚΙΝΗΣΗ ΠΑΓΙΩΝ Αναπόσβ. Λογ/κή αξία 01.01.2018 Συγχ/ση Αγροτικής & ενοπ.καθ.θέση Αναπόσβ. Λογ/κή αξία 31.12.2018 ΔΠΧΑ 16 01.01.2019 Προσθήκες Αναπόσβ. Λογ/κή αξία 31.12.2019 Σύνολο Τα πάγια περιουσιακά στοιχεία της Εταιρίας αναλύονται ως εξής: Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31.12.2019 71 Ποσά σε € ΚΙΝΗΣΗ ΠΑΓΙΩΝ Λογιστική αξία κτήσεως Σωρευμένη απόσβεση και απομείωση αξίας Αναπόσβ. Λογ/κή αξία 31.12.18 Λογιστική αξία κτήσεως Σωρευμένη απόσβεση και απομείωση αξίας Αναπόσβ. Λογ/κή αξία 31.12.19 Οικόπεδα & κτίρια Μετ/ρικά Μέσα & Μηχ. Εξοπλισμός Έπιπλα & λοιπός εξοπλισμός Ακινητ. Υπό εκτέλεση Άυλα περιουσιακά στοιχεία Επενδύσεις σε ακίνητα& πάγια προς πώληση Δικαιώματα Χρήσης Ενσώματων Περ. Στοιχείων Σύνολο 30.049.080,92 40.768.323,94 1.271.248,07 1.079.812,21 484.749,56 4.842.627,67 0,00 78.495.842,37 -7.969.195,80 -18.440.116,35 -1.026.626,99 0,00 -406.586,72 -1.749.620,51 0,00 -29.592.146,37 22.079.885,12 22.328.207,59 244.621,08 1.079.812,21 78.162,84 3.093.007,16 0,00 48.903.696,00 30.140.662,15 42.524.918,62 1.279.699,29 804.517,80 484.749,56 4.842.627,67 788.976,93 80.866.152,02 -8.259.425,83 -19.872.103,82 -1.098.302,09 0,00 -423.919,77 -1.813.282,21 -503.291,23 -31.970.324,95 21.881.236,32 22.652.814,80 181.397,20 804.517,80 60.829,79 3.029.345,46 285.685,70 48.895.827,07 Ποσά σε € Οικόπεδα & κτίρια Μεταφορικά Μέσα& Μηχ. Εξοπλισμός Έπιπλα & λοιπός εξοπλισμός Ακινητ. Υπό εκτέλεση Άυλα περιουσιακά στοιχεία Επενδύσεις Σε ακίνητα& πάγια προς πώληση Δικαιώματα Χρήσης Ενσώματων Περ. Στοιχείων Αναπόσβ. Λογ/κή αξία 01.01.2018 21.253.904,56 19.206.489,83 280.529,18 1.208.623,97 95.495,89 3.183.622,15 0,00 45.228.665,58 Προσθήκες 1.410.792,10 4.627.243,17 44.221,29 -128.811,76 0,00 0,00 0,00 5.953.444,80 Αποσβέσεις -584.811,54 -1.429.268,08 -80.129,34 0,00 -17.333,05 -90.614,99 0,00 -2.202.157,00 0,00 -199.537,76 -34.778,54 0,00 0,00 0,00 0,00 -234.316,30 0,00 123.280,43 34.778,49 0,00 0,00 0,00 0,00 158.058,92 22.079.885,12 22.328.207,59 244.621,08 1.079.812,21 78.162,84 3.093.007,16 0,00 48.903.696,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 224.190,81 224.190,81 91.581,23 1.900.420,98 8.451,22 -275.294,41 0,00 0,00 195.238,27 1.920.397,29 -290.230,03 -1.552.474,18 -71.675,10 0,00 -17.333,05 -63.661,70 -133.743,38 -2.129.117,44 0,00 -143.826,30 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 -143.826,30 0,00 120.486,71 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 120.486,71 21.881.236,32 22.652.814,80 181.397,20 804.517,80 60.829,79 3.029.345,46 285.685,70 48.895.827,07 ΚΙΝΗΣΗ ΠΑΓΙΩΝ Πωλήσεις – διαγραφές Αποσβέσεις πωληθέντωνδιαγραφ. Αναπόσβ. Λογ/κή αξία 31.12.2018 ΔΠΧΑ 16 01.01.2019 Προσθήκες Αποσβέσεις Πωλήσεις – διαγραφές Αποσβέσεις πωληθέντωνδιαγραφ. Αναπόσβ. Λογ/κή αξία 31.12.2019 Σύνολο Δεν υφίστανται εμπράγματα βάρη ή άλλου τύπου δεσμεύσεις επί των παγίων περιουσιακών στοιχείων της Εταιρίας και των εταιρειών του Ομίλου. Τα άυλα περιουσιακά στοιχεία περιλαμβάνουν κατά κύριο λόγο λογισμικά προγράμματα και άδειες χρήσης λογισμικών προγραμμάτων. Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31.12.2019 72 7. Επενδύσεις σε ακίνητα Οι Επενδύσεις σε ακίνητα του Ομίλου και της Εταιρίας αναλύονται ως εξής: ΕΤΑΙΡΙΑ & ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε € Ακίνητο οδού Παλάσκα 1 Σκαραμαγκάς Διαμέρισμα Φιλιππιάδος Σύνολο αξίας Αποσβεσθέντα Αναπόσβεστη αξία 31.12.2019 31.12.2018 4.813.153,99 4.813.153,99 29.473,68 29.473,68 4.842.627,67 4.842.627,67 -1.813.282,21 -1.749.620,51 3.029.345,46 3.093.007,16 Οι επενδύσεις σε ακίνητα αποτιμούνται σύμφωνα με την μέθοδο του κόστους κτήσης και εμφανίζονται στον ισολογισμό στο κόστος κτήσης μειωμένα με τις σωρευμένες αποσβέσεις και τις σωρευμένες ζημιές απομείωσης. 8. Ανάλυση απαιτήσεων Οι εμπορικές απαιτήσεις του Ομίλου και της Εταιρίας αναλύονται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ Ποσά σε € 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 Πελάτες 14.742.407,09 17.494.656,64 14.344.050,03 17.348.582,56 2.933,11 2.933,11 0,00 0,00 3.292.462,96 3.434.206,60 3.283.467,46 3.425.211,10 -3.302.419,32 -3.218.980,72 -3.123.709,84 -3.046.630,50 14.735.383,84 17.712.815,63 14.503.807,65 17.727.163,16 Γραμμάτια Μεταχρονολογημένες επιταγές Προβλέψεις – απομειώσεις επισφαλών απαιτήσεων Σύνολο Ο Όμιλος και η Εταιρία για σκοπούς μέτρησης των αναμενομένων πιστωτικών ζημιών των εμπορικών απαιτήσεων καθ' όλη τη διάρκεια ζωής τους εφαρμόζει στατιστική μέθοδο η οποία αξιολογεί την ενηλικίωση των υπολοίπων των πελατών, τη συχνότητα εμφάνισης καθυστερήσεων (πιθανότητα αθέτησης – Probability of Default PD) αλλά και την εμφάνιση οριστικών ζημιών (καθυστέρηση πέραν των 12 μηνών – Loss Given Default - LGD). Σε κάθε ημερομηνία ισολογισμού, ο Όμιλος διενεργεί έλεγχο απομείωσης των απαιτήσεων χρησιμοποιώντας πίνακα με βάσει τον οποίο υπολογίζονται οι αναμενόμενες πιστωτικές ζημιές (ζημία πιστώσεων) ECL. Αναγνωρίζει ένα ποσοστό ζημιών που βασίζεται στην ECL σε όλη τη διάρκεια της ζωής σε κάθε περίοδο αναφοράς. Το ποσοστό αυτό υπολογίζεται βάσει ιστορικών στοιχείων, τρεχουσών συνθηκών της αγοράς καθώς και μελλοντικών εκτιμήσεων στο τέλος της κάθε περιόδου αναφοράς, λαμβάνοντας υπόψη και τους όρους της ασφάλειας πιστώσεων των εμπορικών απαιτήσεων και τυχόν άλλες εξασφαλίσεις (προσημειώσεις σε ιδιοκτησίες οφειλετών, προσωπικές εγγυήσεις και τραπεζικές εγγυητικές επιστολές). Για την μέτρηση των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών, οι πελάτες έχουν αξιολογηθεί ατομικά και σε επίπεδο συναλλαγής τους με την Εταιρία, μετρώντας σε βάθος τριετίας τις περιπτώσεις κατά τις οποίες πραγματοποιούνται πληρωμές με καθυστέρηση μεγαλύτερη των 90 ημερών πέραν των συμφωνημένων όρων πληρωμής. Από την αξιολόγηση αυτή, προκύπτει η συχνότητα καθυστερήσεων (PD), ενώ στη συνέχεια μετριέται με ακρίβεια το ποσοστό του καθυστερημένου υπολοίπου το οποίο τελικά εισπράττεται εντός 12 μηνών από τη χρονική στιγμή της εμφάνισης της καθυστέρησης. Οι δύο αυτές μετρήσεις δίνουν αφενός τη πιθανότητα καθυστέρησης (PD), αφετέρου τη βαρύτητα της ζημίας κατά την αθέτηση (LGD), επιτρέποντας τον υπολογισμό της ECL με αξιόπιστο στατιστικό τρόπο. Πριν γίνει Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31.12.2019 73 αποδεκτός ένας νέος πελάτης, ο Όμιλος χρησιμοποιεί εξωτερικές πιστωτικές πληροφορίες για να εκτιμήσει την πιστοληπτική ικανότητα και φερεγγυότητα του νέου πελάτη και να ορίσει έτσι το πιστωτικό όριό του. Τα πιστωτικά όρια επανεξετάζονται και εάν κριθεί απαραίτητο, αναθεωρούνται, σε περιοδική βάση. Οι ακόλουθοι πίνακες απεικονίζουν το προφίλ πιστωτικού κινδύνου των πελατών βάσει του σχετικού πίνακα προβλέψεων του Ομίλου και της Εταιρίας. Καθώς η εμπειρία του Ομίλου σε πιστωτικές ζημιές καταδεικνύει πως η πιστοληπτική συμπεριφορά των πελατών του δεν διαφοροποιείται ανάλογα με τον τομέα δραστηριότητας αυτών, η πρόβλεψη των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών βασίζεται στη στατιστική μέτρηση που περιγράψαμε, η οποία λαμβάνει υπόψη της την ενηλικίωση των απαιτήσεων και δεν διαχωρίζεται σε περαιτέρω επίπεδο ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε € Υπόλοιπα εμπορικών απαιτήσεων - Χρόνος καθυστέρησης υπολοίπων 31.12.2019 Εμπορικές απαιτήσεις Αναμενόμενο % πιστωτικής ζημιάς Αναμενόμενη πιστωτική ζημιά Καθαρό Υπόλοιπο Ενήμερος 13.566.706,95 0,06% 7.801,03 13.558.905,92 Διάστημα 1 - 90 425.199,00 1,22% 5.169,36 420.029,64 Διάστημα 91 - 180 Διάστημα 181 και άνω Σύνολα 50.173,00 5,17% 2.594,00 47.579,00 3.995.724,21 82,26% 3.286.854,93 708.869,28 18.037.803,16 18,31% 3.302.419,32 14.735.383,84 Ποσά σε € Υπόλοιπα εμπορικών απαιτήσεων - Χρόνος καθυστέρησης υπολοίπων 31.12.2018 Εμπορικές απαιτήσεις Αναμενόμενο % πιστωτικής ζημιάς Αναμενόμενη πιστωτική ζημιά Καθαρό Υπόλοιπο Ενήμερος Διάστημα 1 - 90 Διάστημα 91 - 180 Διάστημα 181 και άνω Σύνολα 15.994.199,31 0,22% 34.789,33 15.959.409,97 1.082.894,73 3,77% 40.798,18 1.042.096,55 110.493,59 12,41% 13.712,80 96.780,79 3.744.208,72 83,59% 3.129.680,41 614.528,31 20.931.796,35 15,38% 3.218.980,72 17.712.815,63 ΕΤΑΙΡΕΙΑ Ποσά σε € Υπόλοιπα εμπορικών απαιτήσεων - Χρόνος καθυστέρησης υπολοίπων 31.12.2019 Εμπορικές απαιτήσεις Αναμενόμενο % πιστωτικής ζημιάς Αναμενόμενη πιστωτική ζημιά Καθαρό Υπόλοιπο Ενήμερος 13.328.737,96 0,01% 1.408,23 13.327.329,73 Διάστημα 1 - 90 425.199,00 1,22% 5.169,36 420.029,64 Διάστημα 91 - 180 50.173,00 5,17% 2.594,00 47.579,00 Διάστημα 181 και άνω 3.823.407,53 81,46% 3.114.538,25 708.869,28 Σύνολα 17.627.517,49 17,72% 3.123.709,84 14.503.807,65 Ποσά σε € Υπόλοιπα εμπορικών απαιτήσεων - Χρόνος καθυστέρησης υπολοίπων Διάστημα Διάστημα Διάστημα 31.12.2018 Ενήμερος 1 - 90 91 - 180 181 και άνω Εμπορικές απαιτήσεις 15.757.957,19 1.082.894,73 110.493,59 3.822.448,15 Αναμενόμενο % πιστωτικής ζημιάς 0,21% 3,77% 12,41% 77,41% Αναμενόμενη πιστωτική ζημιά 33.166,61 40.798,18 13.712,80 2.958.952,91 Καθαρό Υπόλοιπο 15.724.790,58 1.042.096,55 96.780,79 863.495,24 Σύνολα 20.773.793,66 14,67% 3.046.630,50 17.727.163,16 Η κίνηση της πρόβλεψης - απομείωσης των επισφαλών εμπορικών απαιτήσεων αναλύεται ως εξής: Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31.12.2019 74 ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε € Αρχικό υπόλοιπο Πρόσθετη πρόβλεψη (αποτελέσματα) Μεταφορά από/σε άλλες κατηγ. προβλέψεων 31/12/2019 31.12.2018 31/12/2019 31.12.2018 3.218.980,72 3.277.051,02 3.046.630,50 3.116.068,95 84.581,57 30.609,74 77.079,34 19.598,60 -1.142,97 0,00 0,00 0,00 0,00 -88.680,04 0,00 -89.037,05 3.302.419,32 3.218.980,72 3.123.709,84 3.046.630,50 Χρησιμοποίηση πρόβλεψης Σύνολο ΕΤΑΙΡΙΑ Oι αποσβεσθείσες απαιτήσεις παρακολουθούνται σε λογαριασμούς τάξεως και ελέγχεται η δυνατότητα για τυχόν είσπραξη τους. Οι λοιπές απαιτήσεις του Ομίλου και της Εταιρίας αναλύονται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε € Απαιτήσεις από προσωπικό Απαιτήσεις από λοιπούς συνεργάτες - τρίτους Ελληνικό Δημόσιο – απαίτηση φόρου εισοδήματος Ελληνικό Δημόσιο – απαίτηση λοιπών φόρων Απαίτηση επιχορηγήσεων Πρόβλεψη – απομείωσης επισφαλειών Σύνολο 31.12.2019 ΕΤΑΙΡΙΑ 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 40.481,10 37.688,76 40.481,10 37.563,76 203.493,34 213.681,49 226.023,40 212.832,50 13.209,43 40.050,57 13.172,43 40.008,94 1.397.297,46 3.429.341,82 1.387.044,32 3.429.341,82 366.312,21 366.312,21 366.312,21 366.312,21 -112.122,04 -115.901,37 -103.602,76 -109.358,38 1.908.671,50 3.971.173,48 1.929.430,70 3.976.700,85 Η κίνηση της πρόβλεψης - απομείωσης των επισφαλών λοιπών απαιτήσεων αναλύεται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε € Αρχικό υπόλοιπο Μεταφορά πρόβλεψης (αποτελέσματα) Μεταφορά από/σε άλλες κατηγ.προβλέψεων Σύνολο 31.12.2019 ΕΤΑΙΡΙΑ 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 115.901,37 122.900,00 109.358,38 116.000,00 -5.005,12 0,00 0,00 0,00 1.225,79 -6.998,63 -5.755,62 -6.641,62 112.122,04 115.901,37 103.602,76 109.358,38 Οι μακροπρόθεσμες απαιτήσεις του Ομίλου και της Εταιρίας αναλύονται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε € Δοθείσες εγγυήσεις Απαιτήσεις από συνδεδεμένες Προβλέψεις απομείωσης Σύνολα 31.12.2019 ΕΤΑΙΡΙΑ 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 47.804,69 52.436,58 33.884,69 38.516,58 145.024,19 487.076,55 2.493.462,50 6.917.874,05 -1.187,50 -411,23 -12.467,31 -6.641,62 191.641,38 539.101,90 2.514.879,88 6.949.749,01 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31.12.2019 75 Οι δοθείσες εγγυήσεις που εμφανίζονται στις μακροπρόθεσμες απαιτήσεις, είναι εγγυήσεις και απαιτήσεις που πρόκειται να εισπραχθούν σε διάστημα μεγαλύτερο των δώδεκα (12) μηνών από την ημερομηνία σύνταξης του ισολογισμού. Η εύλογη αξία των συγκεκριμένων απαιτήσεων δεν διαφέρει ουσιωδώς από αυτή που εμφανίζεται στις οικονομικές καταστάσεις και υπόκειται σε επανεκτίμηση ετησίως. Οι δοθείσες εγγυήσεις που πρόκειται να εισπραχθούν στην επόμενη χρήση, εμφανίζονται στις λοιπές βραχυπρόθεσμες απαιτήσεις. Οι απαιτήσεις από συνδεδεμένες εταιρίες αφορούν δάνεια από τη μητρική Εταιρία προς τις συνδεδεμένες εταιρίες του Ομίλου. Τα υπόλοιπα που εμφανίζονται στον Όμιλο αφορούν τις εταιρίες του Ομίλου που ενοποιούνται με τη μέθοδο της καθαρής θέσης. Η κίνηση της πρόβλεψης - απομείωσης των μακροπρόθεσμων απαιτήσεων αναλύεται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε € 31/12/2019 Αρχικό υπόλοιπο Σύνολο 31.12.2018 31/12/2019 31.12.2018 411,23 0,00 6.641,62 0,00 70,07 0,00 70,07 0,00 706,20 411,23 5.755,62 6.641,62 1.187,50 411,23 12.467,31 6.641,62 Πρόσθετη πρόβλεψη (αποτελέσματα) Μεταφορά από/σε άλλες κατηγ.προβλέψεων ΕΤΑΙΡΙΑ 9. Ανάλυση αποθεμάτων Τα αποθέματα του Ομίλου και της Εταιρίας αναλύονται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε € ΕΤΑΙΡΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 21.333.006,84 24.275.089,60 21.333.006,84 24.275.089,60 5.053.903,54 5.327.127,68 5.053.903,54 5.327.127,68 Παραγγελίες 963.228,49 1.890.746,71 963.228,49 1.890.746,71 Πρώτες ύλες - Αναλώσιμα 969.975,20 856.744,41 969.975,20 852.932,79 28.320.114,07 32.349.708,40 28.320.114,07 32.345.896,78 Εμπορεύματα Προϊόντα Σύνολο Οι κίνδυνος ζημιάς λόγω απώλειας αποθεμάτων από φυσικές καταστροφές, κλοπές, κλπ είναι ιδιαίτερα χαμηλός λόγω της φύσης των αποθεμάτων. Υπαρκτός είναι μόνο ο κίνδυνος της οικονομικής απομείωσης λόγω της διακύμανσης των τιμών διεθνώς. Η διοίκηση του Ομίλου επανεξετάζει συνεχώς την καθαρή ρευστοποιήσιμη αξία των αποθεμάτων και σχηματίζει κατάλληλες προβλέψεις έτσι ώστε η αξία τους στις οικονομικές καταστάσεις να ταυτίζεται με την πραγματική. 10. Επενδύσεις Τα χρεόγραφα περιλαμβάνουν μετοχές σε εταιρίες που διαπραγματεύονται στο Χρηματιστήριο Αξιών Αθηνών και έχουν αποκτηθεί με κύριο σκοπό το κέρδος από βραχυχρόνιες διακυμάνσεις των τιμών τους. Σύμφωνα με τις αρχές του ΔΠΧΑ 9 τα εν λόγω χρεόγραφα εμφανίζονται στις οικονομικές καταστάσεις στην εύλογη αξία τους μέσω αποτελεσμάτων (Επίπεδο 1). ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε € 31.12.2019 ΕΤΑΙΡΙΑ 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 Αξία χρεογράφων Διαφορά επανεκτίμησης στα αποτελέσματα 26.460,00 27.300,00 26.460,00 27.300,00 -2.170,00 -840,00 -2.170,00 -840,00 Υπόλοιπο 24.290,00 26.460,00 24.290,00 26.460,00 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31.12.2019 76 11. Παράγωγα Τα παράγωγα αφορούν προθεσμιακά συμβόλαια αγοράς συναλλάγματος. ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ Ποσά σε € 31.12.2019 Προθεσμιακά συμβόλαια αγοράς συναλλάγματος Κυκλοφορούν ενεργητικό /(Βραχ. υποχρεώσεις ) -56.901,39 -299,63 -56.901,39 -299,63 Ποσά καταχωρηθέντα στα αποτελέσματα χρήσεως (Ζημίες)-Κέρδη -21.991,32 27.706,33 -21.991,32 27.706,33 Ποσά καταχωρηθέντα στα ίδια κεφάλαια μέσω πίνακα συνολικών εσόδων -26.232,03 57.696,38 -26.232,03 57.696,38 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 12. Ανάλυση των ταμειακών διαθεσίμων Τα ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα του Ομίλου και της Εταιρίας αναλύονται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε € Ταμείο Καταθέσεις όψεως & προθεσμίας Σύνολο 31.12.2019 ΕΤΑΙΡΙΑ 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 12.836,51 12.509,74 4.454,53 4.427,76 14.150.568,31 3.758.155,28 13.986.088,46 3.517.956,14 14.163.404,82 3.770.665,02 13.990.542,99 3.522.383,90 Οι καταθέσεις προθεσμίας αφορούν βραχυπρόθεσμες τοποθετήσεις, συνήθως τριμηνιαίες και μηνιαίες στις συνεργαζόμενες με την εταιρία και τον όμιλο τράπεζες. 13. Ανάλυση όλων των λογαριασμών της καθαρής θέσης Τα ίδια κεφάλαια του Ομίλου και της Εταιρίας αναλύονται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε € 31.12.2019 ΕΤΑΙΡΙΑ 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 Μετοχικό κεφάλαιο 18.410.839,00 18.410.839,00 18.410.839,00 18.410.839,00 Διαφορά από έκδοση υπέρ το άρτιο 11.171.177,70 11.171.177,70 11.171.177,70 11.171.177,70 3.549.983,05 3.549.983,05 3.535.074,04 3.535.074,04 866.308,15 866.308,15 866.308,15 866.308,15 12.086.025,87 12.086.025,87 12.086.025,87 12.086.025,87 Αποθεματικά αντιστάθμισης -26.531,65 -299,63 -26.531,65 -299,63 Αποθεματικά αφορολόγητων εσόδων 404.315,87 404.315,87 404.315,87 404.315,87 4.404.091,85 4.404.091,85 4.404.091,85 4.404.091,85 21.284.193,14 21.310.425,16 21.269.284,13 21.295.516,15 Τακτικό αποθεματικό Έκτακτα αποθεματικά Αφορολόγητα αποθεματικά ειδικών διατάξεων Ειδικά αποθεματικά Σύνολο Αποθεματικών Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31.12.2019 77 Ίδιες μετοχές 0,00 0,00 0,00 0,00 Υπόλοιπο κερδών εις νέο 15.451.190,14 16.724.436,57 15.601.670,22 18.366.725,69 Αποτελέσματα χρήσης -1.997.530,44 -1.131.706,62 -2.324.659,80 -2.621.486,70 -68.420,79 0,00 -6.529,41 0,00 0,00 -141.539,81 0,00 -143.568,77 -32.922,04 0,00 0,00 0,00 Σωρευμένα κέρδη 13.352.316,87 15.451.190,14 13.270.481,01 15.601.670,22 Σύνολο ιδίων κεφαλαίων χωρίς δικαιώματα μειοψηφίας 64.218.526,71 66.343.632,00 64.121.781,84 66.479.203,07 28.645,67 31.891,44 0,00 0,00 64.247.172,38 66.375.523,44 64.121.781,84 66.479.203,07 Επίδραση ΔΠΧΑ 16 Επίδραση ΔΠΧΑ 9 Συναλλαγματικές διαφορές ενοποίησης Δικαιώματα μειοψηφίας Σύνολο ιδίων κεφαλαίων Αγορά ιδίων μετοχών Η Τακτική Γενική Συνέλευση της 12.06.2014 αποφάσισε την αγορά έως 1.651.800 ιδίων μετοχών της εταιρίας που αντιπροσωπεύουν ποσοστό 8,96% του τρέχοντος καταβεβλημένου μετοχικού κεφαλαίου. Το εύρος τιμής αγοράς ανά μετοχή αποφασίστηκε να κυμανθεί από είκοσι (20) λεπτά έως ένα ευρώ και πενήντα λεπτά (1,50) και να υλοποιηθεί σε χρονικό διάστημα είκοσι τεσσάρων (24) μηνών που θα άρχεται την επόμενη της έγκρισης από την Γενική Συνέλευση. Σύμφωνα με την ανωτέρω απόφαση η εταιρία προέβη έως και την 09.06.2016, ημερομηνία πραγματοποίησης της Τακτικής Γενικής Συνέλευσης των Μετόχων, στην αγορά 13.484 ιδίων μετοχών συνολικής αξίας κτήσης 7.156,37 ευρώ (μέση τιμή χωρίς έξοδα και προμήθειες συναλλαγής 0,5307 € / μετοχή), τις οποίες ακύρωσε σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 16 του Κ.Ν. 2190/1920. Ως εκ τούτου, το μετοχικό κεφάλαιο της εταιρίας μειώθηκε κατά το ποσό των δεκατριών χιλιάδων τετρακοσίων ογδόντα τεσσάρων ευρώ (13.484 ευρώ) με αντίστοιχη τροποποίηση του άρθρου 5 του Καταστατικού. Συνέπεια της εν λόγω μείωσης το μετοχικό κεφάλαιο της εταιρίας ανήλθε σε 18.421.516 ευρώ διαιρούμενο σε 18.421.516 μετοχές ονομαστικής αξίας 1,0 ευρώ η κάθε μία. Με απόφαση της Τακτικής Γενικής Συνέλευσης της 09.06.2016 αποφασίστηκε η αγορά έως 1.830.016 ιδίων μετοχών της εταιρίας που αντιπροσωπεύουν ποσοστό 9,94% του τρέχοντος καταβεβλημένου μετοχικού κεφαλαίου. Το εύρος τιμής αγοράς ανά μετοχή αποφασίστηκε να κυμανθεί από είκοσι (20) λεπτά έως ένα ευρώ και πενήντα λεπτά (1,50). Σύμφωνα με την ανωτέρω απόφαση η εταιρία προέβη έως και την 21.06.2018, ημερομηνία πραγματοποίησης της Τακτικής Γενικής Συνέλευσης των Μετόχων, στην αγορά 10.677 ιδίων μετοχών συνολικής αξίας κτήσης 7.027,96 ευρώ (μέση τιμή χωρίς έξοδα και προμήθειες συναλλαγής 0,6582 € / μετοχή). Πίνακας ακύρωσης αγοράς ιδίων μετοχών με μείωση Μετοχικού Κεφαλαίου: Τεμάχια Αξία Χρήση 2012 184.350 107.441,43 Χρήση 2013 27.130 17.758,82 Χρήση 2014 (έως την Γ.Σ) 1.520 1.277,36 Χρήση 2014 (μετά την Γ.Σ) 6.070 3.624,10 Χρήση 2015 6.115 3.182,75 Χρήση 2016 11.976 7.569,25 Χρήση 2017 0 0,00 Χρήση 2018 10.677 7.062,48 Χρήση 2019 0 0,00 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31.12.2019 78 Σύνολο Ακύρωση ιδίων μετοχών με μείωση Μ.Κ. 247.838 147.916,19 -247.838 147.916,19 0 0,00 Υπόλοιπο 31.12.2019 Ανάλυση σωρευμένων κερδών Ομίλου και εταιρίας: ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε € 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 4.083.384,94 4.013.642,46 2.192.217,28 2.153.024,59 Συναλλαγματικές διαφορές ενοποίησης -235.604,59 -202.682,55 0,00 0,00 Αναλογιστικά κέρδη-(ζημίες) πρόβλεψης αποζ. προσωπικού -107.517,69 -107.517,69 -107.517,69 -107.517,69 9.612.054,21 11.747.747,92 11.185.781,42 13.556.163,32 13.352.316,87 15.451.190,14 13.270.481,01 15.601.670,22 Έσοδα επιχορηγήσεων νόμων ν.3299/04 & 3908/11 Λοιπά σωρευμένα κέρδη Σύνολο σωρευμένων κερδών 31.12.2019 ΕΤΑΙΡΙΑ Τα έσοδα επιχορηγήσεων του Ν.3299/2004 & Ν.3908/2011 σύμφωνα με τις διατάξεις των ανωτέρω νόμων δεν διανέμονται. Η εταιρία παρακολουθεί τα έσοδα επιχορηγήσεων σε ιδιαίτερο υπολογαριασμό των σωρευμένων αποτελεσμάτων. Οι κρατικές επιχορηγήσεις που αφορούν δαπάνες αναβάλλονται και καταχωρούνται στην κατάσταση λογαριασμού αποτελεσμάτων όταν καταχωρείται και η επιχορηγούμενη δαπάνη έτσι ώστε να υπάρχει αντιστοίχιση των εσόδων με τη δαπάνη. Σύμφωνα με το ΔΛΠ 21, κατά τη διάθεση εκμετάλλευσης στο εξωτερικό, το αθροιστικό/σωρευτικό ποσό συναλλαγματικών διαφορών που μεταφέρεται στο διακριτό στοιχείο των ιδίων κεφαλαίων, που αφορά την εν λόγω εκμετάλλευση, αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα όταν αναγνωρίζεται το κέρδος ή η ζημία της διάθεσης. Η Εταιρία σύμφωνα με τους Ελληνικούς φορολογικούς νόμους, δημιούργησε αφορολόγητα αποθεματικά κατά το παρελθόν, με σκοπό να επιτύχει φορολογικές ελαφρύνσεις. Δεν έχει αναγνωριστεί καμία πρόβλεψη για πιθανές υποχρεώσεις φόρου εισοδήματος στο ενδεχόμενο μιας μελλοντικής διανομής τέτοιου είδους αποθεματικών στους μετόχους της εταιρίας, αφού τέτοιου είδους υποχρεώσεις αναγνωρίζονται ταυτόχρονα με την υποχρέωση μερίσματος που σχετίζεται με τέτοιες διανομές. Στόχος της διοίκησης της Εταιρίας και του Ομίλου σε σχέση με τη διαχείριση κεφαλαίου είναι να διασφαλίσει τη δυνατότητα απρόσκοπτης λειτουργίας του με σκοπό να παρέχονται ικανοποιητικές αποδόσεις στους μετόχους και να διατηρείται κατά το δυνατόν η ιδανική κατανομή κεφαλαίου μειώνοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο το κόστος κεφαλαίου. Για το λόγο αυτό, η διοίκηση, δύναται να αναπροσαρμόζει ανάλογα με τις συνθήκες τη μερισματική απόδοση, να προβαίνει σε αύξηση του κεφαλαίου με μετρητά ή να εκποιεί περιουσιακά στοιχεία ώστε να μειωθεί το χρέος. Η παρακολούθηση των ανωτέρω πραγματοποιείται με βάση τον δείκτη Ίδια κεφάλαια προς καθαρός τραπεζικός δανεισμός και τον δείκτη Καθαρός τραπεζικός δανεισμός προς λειτουργικά κέρδη (EBITDA). Ποσά σε € Στοιχεία Εταιρίας 31.12. 2019 Σύνολο δανεισμού 36.896.640,17 41.956.000,01 Μείον: χρηματικά διαθέσιμα 13.990.542,99 3.522.383,90 Καθαρός δανεισμός 22.906.097,18 38.433.616,11 Σύνολο ιδίων κεφαλαίων 64.121.781,84 66.479.203,07 2.868.888,37 3.054.324,14 EBITDA Ίδια κεφ. / Καθαρός δανεισμός Καθαρός δανεισμός / EBITDA Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31.12.2019 2,80 7,98 31.12.2018 1,73 12,58 79 Ποσά σε € Στοιχεία Ομίλου 31.12. 2019 31.12.2018 Σύνολο δανεισμού 37.500.003,71 43.041.913,10 Μείον: χρηματικά διαθέσιμα 14.163.404,82 Καθαρός δανεισμός 23.336.598,89 3.770.665,02 39.271.248,08 Σύνολο ιδίων κεφαλαίων 64.218.526,71 66.343.632,00 3.492.508,59 3.595.814,94 2,75 6,68 1,69 10,92 EBITDA Ίδια κεφ. / Καθαρός δανεισμός Καθαρός δανεισμός / ΕBITDA 14. Ανάλυση προμηθευτών και λοιπών υποχρεώσεων Οι λοιπές υποχρεώσεις του Ομίλου και της Εταιρίας αναλύονται ως εξής : ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε € 31.12.2019 Ασφαλιστικοί οργ/σμοί & λοιποί φόροι Προκαταβολές πελατών Λοιπές υποχρεώσεις / προβλέψεις Σύνολο λοιπών υποχρεώσεων Προμηθευτές ΕΤΑΙΡΙΑ 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 529.582,88 542.076,22 502.445,92 486.286,19 776.840,95 116.049,10 1.422.472,93 14.022.529,58 617.958,74 143.448,03 1.303.482,99 5.668.828,37 763.576,62 460,63 1.266.483,17 13.982.205,48 604.489,59 4.800,44 1.095.576,22 5.618.995,82 Όλες οι παραπάνω υποχρεώσεις είναι βραχυπρόθεσμες και δεν απαιτείται η προεξόφληση τους κατά την ημερομηνία του ισολογισμού. 15. Ανάλυση των δανείων Οι δανειακές υποχρεώσεις του Ομίλου και της Εταιρίας αναλύονται ως εξής : Μακροπρόθεσμα δάνεια ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε € Τραπεζικά δάνεια 31.12.2019 28.588.000,00 31.12.2018 28.210.000,00 ΕΤΑΙΡΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 28.588.000,00 28.210.000,00 Βραχυπρόθεσμα δάνεια ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ Ποσά σε € 31.12.2019 Τραπεζικά δάνεια Βραχυπρόθεσμο μέρος μακροπρ. τραπεζικών δανείων 4.290.003,71 6.191.913,10 3.686.640,17 5.106.000,01 4.622.000,00 8.640.000,00 4.622.000,00 8.640.000,00 Σύνολο 8.912.003,71 14.831.913,10 8.308.640,17 13.746.000,01 36.896.640,17 41.956.000,01 ΣΥΝΟΛΟ ΔΑΝΕΙΩΝ 37.500.003,71 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31.12.2019 31.12.2018 43.041.913,10 31.12.2019 31.12.2018 80 ΟΜΙΛΟΣ < 1 έτος Ποσά σε € Τραπεζικά δάνεια 31.12.19 Από 1 έως 5 έτη 8.912.003,71 > 5 έτη 28.588.000,00 0,00 ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε € < 1 έτος Τραπεζικά δάνεια 31.12.18 Από 1 έως 5 έτη 14.831.913,10 > 5 έτη 28.210.000,00 0,00 ΕΤΑΙΡΙΑ Ποσά σε € < 1 έτος Από 1 έως 5 έτη 8.308.640,17 Τραπεζικά δάνεια 31.12.19 > 5 έτη 28.588.000,00 0,00 ΕΤΑΙΡΙΑ Ποσά σε € < 1 έτος Τραπεζικά δάνεια 31.12.18 Από 1 έως 5 έτη 13.746.000,01 > 5 έτη 28.210.000,00 0,00 Οι μεταβολές των δανείων της Εταιρίας και του Ομίλου αναλύονται στον παρακάτω πίνακα: ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ Ποσά σε € 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 Υπόλοιπο δανείων αρχής περιόδου 43.041.913,10 45.255.386,57 41.956.000,01 37.133.158,05 Ληφθέντα δάνεια 60.750.000,00 70.320.000,00 60.750.000,00 70.320.000,00 0,00 0,00 0,00 0,00 1.630.554,14 2.402.062,99 1.580.979,70 2.101.255,38 Σύνολο 105.422.467,24 117.977.449,56 104.286.979,71 109.554.413,43 Εξοφληθέντα δάνεια -66.171.892,00 -72.490.377,06 -65.690.000,00 -65.540.249,99 Καταβλημένοι τόκοι -1.750.571,53 -2.445.159,40 -1.700.339,54 -2.058.163,43 Υπόλοιπο Δανείων 37.500.003,71 43.041.913,10 36.896.640,17 41.956.000,01 Αλλαγή μεθόδου ενοποίησης Τόκοι περιόδου 16. Ανάλυση των αναβαλλόμενων φόρων Ο υπολογισμός των αναβαλλόμενων φορολογικών απαιτήσεων και υποχρεώσεων διενεργείται στο επίπεδο της κάθε επιμέρους Εταιρίας του Ομίλου. Εφόσον προκύπτουν και απαιτήσεις και υποχρεώσεις συμψηφίζονται μεταξύ τους στο επίπεδο της κάθε Εταιρίας. Οι αναβαλλόμενοι φόροι έχουν ως εξής: α) Για τον Όμιλο Ποσά σε € Άυλα περιουσιακά στοιχεία Ενσώματα περιουσιακά στοιχεία 01.01.2018 1.1 – 31.12.18 31.12.2018 1.1 – 31.12.19 31.12.2019 28.984,87 -11.662,13 16.927,98 -11.115,98 5.812,00 -6.299.111,63 1.547.849,64 -4.751.261,99 -134.054,74 -4.885.316,73 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31.12.2019 81 Αποθέματα Απομείωση συμμετοχής Πελάτες & λοιπές απαιτήσεις 9.736,49 -5.256,49 4.874,76 -3.237,92 1.636,84 378.435,50 272.802,00 651.237,50 68.762,50 720.000,00 606.107,02 -11.822,62 594.284,40 -259.682,62 334.601,78 Παροχές σε εργαζομένους 139.396,49 24.581,14 163.977,63 3.667,55 167.645,18 -4.312,19 4.937,15 624,96 159.669,65 160.294,61 2.545.766,72 -1.769.942,38 775.824,34 -583.824,34 192.000,00 8.014,05 -1.766,55 6.247,50 13.927,23 20.174,73 -2.586.982,68 49.719,76 -2.537.262,92 -745.888,67 -3.283.151,59 Προμηθευτές & λοιπές υποχρεώσεις Φορ. ζημιά συμψηφιστέα με φορ. κέρδη επομένων χρήσεων Λοιπά Σύνολο Απευθείας στα ίδια κεφάλαια -78.208,72 -27.055,58 Στην κατάσταση αποτελεσμάτων -28.488,96 -772.944,25 β) Για την Εταιρία 01.01.2018 Άυλα περιουσιακά στοιχεία Ενσώματα περιουσιακά στοιχεία Αποθέματα Απομείωση συμμετοχής Πελάτες & λοιπές απαιτήσεις Παροχές σε εργαζομένους Φορ. ζημιά συμψηφιστέα με φορ. κέρδη επομένων χρήσεων Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις Λοιπά (Παράγωγα και χρεόγραφα) Σύνολο Απευθείας στα ίδια κεφάλαια Στην κατάσταση αποτελεσμάτων 1.1-31.12.18 31.12.2018 1.1-31.12.19 31.12.2019 -6.594,88 1.323,56 -5.271,32 1.013,70 -4.257,62 -4.255.642,62 595.423,46 -3.660.219,16 1.366,88 -3.658.852,28 9.736,49 -5.256,49 4.480,00 -3.757,95 722,05 378.435,50 272.802,00 651.237,50 68.762,50 720.000,00 561.283,98 -11.958,57 549.325,41 -223.323,54 326.001,87 138.717,04 24.520,57 163.237,61 3.701,27 166.938,88 1.342.700,00 -652.700,00 690.000,00 -498.000,00 192.000,00 0,00 0,00 0,00 71.181,48 71.181,48 15.038,34 -8.790,84 6.247,50 13.927,23 20.174,73 -1.816.326,15 215.363,69 -1.600.962,46 -565.128,42 -2.166.090,88 -78.997,74 -10.767,11 136.365,95 -575.895,53 Η φορολογική ζημιά δημιουργεί μία φορολογική απαίτηση ίση με το φόρο εισοδήματος που θα ωφεληθεί η Εταιρία στις επόμενες χρήσεις, όταν θα συμψηφισθεί με τα αντίστοιχα φορολογικά κέρδη. Η καταχώρηση της απαίτησης για αναβαλλόμενο φόρο εισοδήματος έγινε διότι η διοίκηση της Εταιρίας και του Ομίλου έκρινε ότι υπάρχει εύλογη βεβαιότητα για πραγματοποίηση κερδών σε μελλοντικές χρήσεις, ικανών να δώσουν την δυνατότητα για συμψηφισμό της παρούσας απαίτησης με την μέλλουσα φορολογική υποχρέωση. Οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις συμψηφίζονται όταν υπάρχει εφαρμόσιμο νομικό δικαίωμα να συμψηφισθούν οι τρέχουσες φορολογικές απαιτήσεις έναντι των τρεχουσών Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31.12.2019 82 φορολογικών υποχρεώσεων και όταν οι αναβαλλόμενοι φόροι εισοδήματος αφορούν την ίδια φορολογική αρχή. Σχετικά με τους συντελεστές με βάση τους οποίους θα υπολογιστούν οι αναβαλλόμενοι φόροι σημειώνουμε ότι στην παράγραφο του ΔΛΠ 12 «Φόροι εισοδήματος» ορίζεται ότι: «Τα αναβαλλόμενα φορολογικά περιουσιακά στοιχεία και υποχρεώσεις θα επιμετρώνται με τους φορολογικούς συντελεστές που αναμένονται να εφαρμοστούν στην περίοδο κατά την οποία θα τακτοποιηθεί το περιουσιακό στοιχείο ή η υποχρέωση, λαμβάνοντας υπόψη τους φορολογικούς συντελεστές (και φορολογικούς νόμους) που έχουν θεσπιστεί ή ουσιωδώς θεσπιστεί, μέχρι την ημερομηνία του ισολογισμού». Στην χρήση 2018 και στην χρήση 2019 είχαμε αλλαγές στους φορολογικούς συντελεστές επί κερδών από επιχειρηματική δραστηριότητα που αποκτούν τα νομικά πρόσωπα με βάση το άρθρο 23 του ν.4579/2018 και το άρθρο 22 του Ν.4646/2019. Οι αλλαγές αυτές επηρέασαν τον υπολογισμό της αναβαλλόμενης φορολογίας. Σχετικά με τους συντελεστές υπολογισμού της αναβαλλόμενης φορολογίας σημειώνουμε ότι στην παράγραφο του ΔΛΠ 12 «Φόροι εισοδήματος» ορίζεται ότι: «Τα αναβαλλόμενα φορολογικά περιουσιακά στοιχεία και υποχρεώσεις θα επιμετρώνται με τους φορολογικούς συντελεστές που αναμένονται να εφαρμοστούν στην περίοδο κατά την οποία θα τακτοποιηθεί το περιουσιακό στοιχείο ή η υποχρέωση, λαμβάνοντας υπόψη τους φορολογικούς συντελεστές (και φορολογικούς νόμους) που έχουν θεσπιστεί ή ουσιωδώς θεσπιστεί, μέχρι την ημερομηνία του ισολογισμού». Συνεπώς, ο υπολογισμός των αναβαλλόμενων φόρων έγινε με τους νέους φορολογικούς συντελεστές, όπως αυτοί θα ισχύουν στο έτος που αναμένεται να διακανονισθεί το περιουσιακό στοιχείο ή η υποχρέωση. Οι επιπτώσεις από την μεταβολή των φορολογικών συντελεστών, έχουν ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε € Όφελος/(Βάρος) - Αποτελεσμάτων 31.12.2019 ΕΤΑΙΡΙΑ 31.12.2018 144.268,70 49.719,76 31.12.2019 31.12.2018 96.023,88 215.363,69 17. Ανάλυση των παροχών σε εργαζόμενους μετά την έξοδο από την υπηρεσία Ο Όμιλος ανέθεσε σε αναλογιστή την εκπόνηση μελέτης προκειμένου να διερευνηθούν και υπολογιστούν τα αναλογιστικά μεγέθη, βάσει προδιαγραφών που θέτουν τα Διεθνή Λογιστικά Πρότυπα (ΔΛΠ 19), που είναι υποχρεωτικό να καταχωρηθούν στον ισολογισμό και την κατάσταση αποτελεσμάτων χρήσης. Κατά την αναλογιστική αποτίμηση ελήφθησαν υπόψη όλες οι οικονομικές και δημογραφικές παράμετροι που σχετίζονται με τους εργαζόμενους του Ομίλου. ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε € Υποχρεώσεις Ισολογισμού Χρεώσεις στα Αποτελέσματα Αναλογιστικά κέρδη / ζημιές Παρούσα αξία χρηματοδοτούμενων υποχρεώσεων Παρούσα αξία μη χρηματοδοτούμενων υποχρεώσεων Υποχρέωση στον Ισολογισμό Μεταβολές στην καθαρή υποχρέωση αναγνωρισμένη στον Ισολογισμό Καθαρή υποχρέωση έναρξης έτους 31.12.2019 ΕΤΑΙΡΙΑ 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 698.521,58 655.593,35 695.578,65 652.950,42 63.565,18 56.719,66 63.265,18 56.419,66 0,00 85.030,14 0,00 85.030,14 0,00 0,00 0,00 0,00 698.521,58 570.563,21 695.578,65 567.920,28 698.521,58 655.593,35 695.578,65 652.950,42 655.593,35 544.977,55 652.950,42 542.634,62 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31.12.2019 83 Πληρωθείσες εισφορές Σύνολο δαπάνης που αναγνωρίσθηκε στο λογαριασμό αποτελεσμάτων Από συγχώνευση με Corus Καλπίνης Σίμος Αλλαγή μεθόδου Ενοπ.-Συγχών. Αγροτικής Αναλογιστικά κέρδη / (ζημιές) Καθαρή υποχρέωση στο τέλος της περιόδου -20.636,95 -31.134,00 -20.636,95 -31.134,00 63.565,18 56.719,66 63.265,18 56.419,66 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 85.030,14 0,00 85.030,14 698.521,58 655.593,35 695.578,65 652.950,42 Ανάλυση δαπανών που αναγνωρίσθηκαν στο λογαριασμό αποτελεσμάτων Κόστος τρέχουσας απασχόλησης 38.672,10 37.038,81 38.372,10 36.738,81 Χρηματοοικονομικό κόστος 10.447,21 8.139,52 10.447,21 8.139,52 Κόστος προϋπηρεσίας Σύνολο δαπάνης που αναγνωρίσθηκε στα αποτελέσματα Κατανομή δαπάνης 14.445,87 11.541,33 14.445,87 11.541,33 63.565,18 56.719,66 63.265,18 56.419,66 Κόστος πωληθέντων 44.420,91 23.029,82 44.420,91 23.029,82 Έξοδα διάθεσης 13.631,51 20.521,08 13.631,51 20.521,08 Έξοδα διοίκησης 5.512,76 13.168,76 5.212,76 12.868,76 63.565,18 56.719,66 63.265,18 56.419,66 Σύνολο 31.12.2019 Ποσά σε € Μέση αναμενόμενη διάρκεια λήξης υποχρέωσης παροχών προσωπικού εταιρίας Μέση αναμενόμενη διάρκεια λήξης υποχρέωσης παροχών προσωπικού ομίλου < 1 έτος Από 1 έως 2 έτη Από 2 έως 5 έτη > 5 έτη Σύνολο 0,00 0,00 0,00 695.578,65 695.578,65 0,00 0,00 0,00 698.521,58 698.521,58 31.12.2018 Ποσά σε € Μέση αναμενόμενη διάρκεια λήξης υποχρέωσης παροχών προσωπικού εταιρίας Μέση αναμενόμενη διάρκεια λήξης υποχρέωσης παροχών προσωπικού ομίλου < 1 έτος Από 1 έως 2 έτη Από 2 έως 5 έτη > 5 έτη Σύνολο 0,00 0,00 0,00 652.950,42 652.950,42 0,00 0,00 0,00 655.593,35 655.593,35 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31.12.2019 84 18. Ανάλυση των φορολογικών υποχρεώσεων ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε € 31.12.2019 Υποχρέωση φόρου εισοδήματος Πιστωτικό υπόλοιπο φορολογικών δηλώσεων προς επιστροφή 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 0,00 0,00 0,00 0,00 -13.209,43 -40.050,57 -13.172,43 -40.008,94 0,00 0,00 -40.050,57 0,00 0,00 -40.008,94 Φόροι τέλη προηγούμενων χρήσεων -13.209,43 Σύνολα ΕΤΑΙΡΙΑ -13.172,43 19. Πληροφόρηση κατά τομέα Ο Όμιλος είναι οργανωμένος σε τρεις επιχειρηματικούς τομείς, με βάση τον τρόπο που διοικούνται και παρουσιάζονται εσωτερικά στον λαμβάνοντα τις αποφάσεις για την κατανομή των πόρων και τον έλεγχο της αποτελεσματικότητας των λειτουργιών της ομίλου. Οι επιχειρηματικοί αυτοί τομείς πληροφόρησης είναι οι εξής: • • Τομέας χαλυβουργικών προϊόντων Τομέας παραγωγής & εμπορίας ηλεκτρικής ενέργειας από Φωτοβολταϊκούς σταθμούς 01.01 – 31.12.2019 ΤΟΜΕΑΣ ΧΑΛ/ΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ Ποσά σε € Πωλήσεις Μικτά κέρδη / (ζημιές) Κέρδη / (ζημιές) προ φόρων, χρηματοδοτικών, επενδυτικών αποτελεσμάτων και συνολικών αποσβέσεων (EBITDA) Κέρδη / (ζημιές) προ φόρων και τόκων (EBIT) Κέρδη / (ζημιές) προ φόρων Κέρδη / (ζημιές) μετά από φόρους ΤΟΜΕΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΑΘΑΡΗ ΘΕΣΗ ΕΓΓΡΑΦΕΣ ΕΝΟΠΟΙΗΣΗΣ & ΤΑΚΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΥΝΟΛΙΚΩΝ ΕΣΟΔΩΝ 110.136.960,00 1.312.637,86 0,00 0,00 111.449.597,86 10.604.163,31 652.010,75 0,00 126.491,00 11.382.665,06 2.633.634,32 1.108.919,27 0,00 -250.045,00 3.492.508,59 -28.959,16 593.956,02 231.799,93 286.094,90 1.082.891,69 -2.156.627,46 250.464,91 0,00 684.605,00 -1.221.557,55 -2.858.822,95 186.532,13 0,00 677.789,02 -1.994.501,80 ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΑΘΑΡΗ ΘΕΣΗ ΕΓΓΡΑΦΕΣ ΕΝΟΠΟΙΗΣΗΣ & ΤΑΚΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΥΝΟΛΙΚΩΝ ΕΣΟΔΩΝ 01.01 – 31.12.2018 ΤΟΜΕΑΣ ΧΑΛ/ΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ Ποσά σε € Πωλήσεις Μικτά κέρδη / (ζημιές) Κέρδη / (ζημιές) προ φόρων, χρηματοδοτικών, επενδυτικών αποτελεσμάτων και συνολικών αποσβέσεων (EBITDA) Κέρδη / (ζημιές) προ φόρων και τόκων (EBIT) Κέρδη / (ζημιές) προ φόρων Κέρδη / (ζημιές) μετά από φόρους ΤΟΜΕΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ 107.237.863,38 1.302.338,65 0,00 0,00 108.540.202,03 10.689.960,94 510.574,34 0,00 259.864,62 11.460.399,90 1.372.223,06 804.566,49 0,00 1.419.025,39 3.595.814,94 -309.457,49 447.021,49 208.170,73 1.421.953,59 1.767.688,32 -2.877.351,38 264.653,59 0,00 1.517.329,32 -1.095.368,47 -2.882.870,51 241.683,77 0,00 1.517.329,32 -1.123.857,42 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31.12.2019 85 Δευτερεύον τομέας πληροφόρησης μπορεί να θεωρηθεί ότι είναι ο γεωγραφικός τομέας στον οποίο έχουμε τους εξής τομείς πληροφόρησης: - Πωλήσεις Εσωτερικού (περίπου 62%) - Πωλήσεις Εξωτερικού (περίπου 38%) Οι πωλήσεις του Ομίλου και της Εταιρίας αναλύονται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ 01.01-31.12 Ποσά σε € 2019 01.01-31.12 2018 2019 2018 Πωλήσεις Εμπορευμάτων 42.930.018,42 38.135.176,90 42.930.018,42 38.135.176,90 Πωλήσεις Προϊόντων 68.468.232,04 70.393.182,88 67.155.594,18 69.090.844,23 51.347,40 11.842,25 51.347,40 11.842,25 111.449.597,86 108.540.202,03 110.136.960,00 107.237.863,38 Λοιπές Πωλήσεις Σύνολο Ποσά σε € Πωλήσεις Εσωτερικού Πωλήσεις Εξωτερικού Σύνολο ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ 01.01-31.12 01.01-31.12 2019 2018 69.540.914,37 2019 73.039.465,18 2018 68.228.276,51 71.737.126,53 41.908.683,49 35.500.736,85 41.908.683,49 35.500.736,85 111.449.597,86 108.540.202,03 110.136.960,00 107.237.863,38 20. Ανάλυση των λοιπών λογαριασμών αποτελεσμάτων (α) Άλλα έσοδα Τα άλλα έσοδα του Ομίλου και της Εταιρίας αναλύονται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ 01.01-31.12 Ποσά σε € Έσοδα μεταφορικών & δαπανών παράδοσης Έσοδα ενοικίων 01.01-31.12 2019 2018 2019 2018 1.804.760,10 1.600.022,05 1.804.760,10 1.600.022,05 750,00 850,00 267.720,00 267.920,00 Έσοδα από παροχή υπηρεσιών 38.037,89 79.424,29 38.037,89 79.424,29 Έσοδα Επιχορηγήσεων 69.742,48 949.793,87 39.192,69 155.579,38 Έσοδα προηγουμένων χρήσεων 16.009,06 459,10 16.009,06 459,10 Λοιπά έσοδα Σύνολο 286.117,99 64.302,00 286.004,01 61.921,36 2.215.417,52 2.694.851,31 2.451.723,75 2.165.326,18 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31.12.2019 86 (β) Άλλα έξοδα Τα άλλα έξοδα του Ομίλου και της Eταιρίας αναλύονται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ 01.01-31.12 2019 2018 Ποσά σε € Επισφαλ. εμπορ. & λοιπές απαιτήσεις Ζημιές από πώληση παγίων Έξοδα προηγουμένων χρήσεων Λοιπά έξοδα Αποσβέσεις (μη λειτουργικές) Σύνολο 79.646,52 436,51 63.424,68 133.606,61 199.218,52 476.332,84 24.379,35 112.848,54 9.578,62 251.986,96 429.317,42 828.110,89 ΕΤΑΙΡΙΑ 01.01-31.12 2019 2018 77.149,41 0,01 62.577,38 129.226,99 0,00 268.953,79 19.598,60 49.245,00 9.352,61 251.386,84 0,00 329.583,05 (γ) Δαπάνες Οι δαπάνες του Ομίλου και της Εταιρίας αναλύονται ως εξής: Ποσά σε € Αμοιβές & έξοδα προσωπικού Αμοιβές & έξοδα τρίτων Παροχές τρίτων Φόροι – τέλη Διάφορα έξοδα Αποσβέσεις Κόστος αποθεμάτων Σύνολο Ποσά σε € Αμοιβές & έξοδα προσωπικού Αμοιβές & έξοδα τρίτων Παροχές τρίτων Φόροι – τέλη Διάφορα έξοδα Αποσβέσεις Κόστος αποθεμάτων Σύνολο ΚΟΣΤΟΣ ΠΩΛΗΣΕΩΝ ΟΜΙΛΟΣ 01.01-31.12.19 ΕΞΟΔΑ ΔΙΑΘΕΣΗΣ ΕΞΟΔΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ 2.224.986,90 2.171.743,11 705.563,42 644.824,71 893.201,84 1.121.555,88 816.161,19 123.586,75 823.587,81 1.718.797,56 702.457,49 72.996,59 5.122.774,70 660.186,04 367.924,42 120.432,62 198.864,67 132.957,20 93.714.987,88 0,00 0,00 100.066.932,80 9.623.359,77 2.647.298,21 ΚΟΣΤΟΣ ΠΩΛΗΣΕΩΝ ΟΜΙΛΟΣ 01.01-31.12.18 ΕΞΟΔΑ ΔΙΑΘΕΣΗΣ ΕΞΟΔΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ 1.950.970,65 2.081.999,84 674.349,91 623.712,70 836.399,34 1.172.635,34 702.454,09 114.963,69 803.750,82 1.657.677,48 91.226.272,70 97.079.802,13 602.743,73 71.398,32 4.530.779,72 687.544,33 0,00 8.810.865,28 573.456,12 100.304,60 224.459,49 211.551,99 0,00 2.956.757,45 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31.12.2019 87 Ποσά σε € Αμοιβές & έξοδα προσωπικού Αμοιβές & έξοδα τρίτων Παροχές τρίτων Φόροι – τέλη Διάφορα έξοδα Αποσβέσεις Κόστος αποθεμάτων Σύνολο Ποσά σε € Αμοιβές & έξοδα προσωπικού Αμοιβές & έξοδα τρίτων Παροχές τρίτων Φόροι – τέλη Διάφορα έξοδα Αποσβέσεις Κόστος αποθεμάτων Σύνολο ΚΟΣΤΟΣ ΠΩΛΗΣΕΩΝ ΕΤΑΙΡΙΑ 01.01-31.12.19 ΕΞΟΔΑ ΔΙΑΘΕΣΗΣ ΕΞΟΔΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ 2.224.986,90 2.171.743,11 680.471,13 579.324,71 893.201,84 1.043.417,33 788.853,25 63.072,09 823.587,81 1.337.984,04 93.714.987,89 99.532.796,69 702.457,49 72.996,59 5.122.774,70 660.186,04 0,00 9.623.359,77 345.746,37 6.472,26 177.555,43 130.947,36 0,00 2.384.609,88 ΚΟΣΤΟΣ ΠΩΛΗΣΕΩΝ ΕΤΑΙΡΙΑ 01.01-31.12.18 ΕΞΟΔΑ ΔΙΑΘΕΣΗΣ ΕΞΟΔΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ 1.950.970,65 2.081.999,84 647.032,22 569.192,70 836.399,34 1.126.017,80 633.430,43 64.126,08 803.750,82 1.300.159,06 91.226.272,70 96.547.902,44 602.743,73 71.398,32 4.530.779,72 687.544,33 0,00 8.810.865,28 496.249,13 6.000,15 217.339,36 214.453,61 0,00 2.707.092,27 (δ) Χρηματοοικονομικά έξοδα - έσοδα Τα χρηματοοικονομικά έξοδα του Ομίλου και της Εταιρίας αναλύονται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ 01.01-31.12 Ποσά σε € Χρεωστικοί τόκοι Λοιπά τραπεζικά έξοδα και προμήθειες Συναλλαγματικές διαφορές Ζημιές Παραγώγων Σύνολο 2019 ΕΤΑΙΡΙΑ 01.01-31.12 2018 2019 2018 1.737.456,52 2.066.664,46 1.700.103,61 1.950.411,70 620.073,87 712.155,81 579.105,52 612.826,76 1.135,81 21.991,32 2.380.657,52 220.112,65 0,00 2.998.932,92 1.135,81 21.991,32 2.302.336,26 220.112,65 0,00 2.783.351,11 Τα χρηματοοικονομικά έσοδα του Ομίλου και της Εταιρίας αναλύονται ως εξής: Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31.12.2019 88 Ποσά σε € ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ 01.01-31.12 01.01-31.12 2019 Εισπρακτέοι τόκοι πελατών και λοιποί πιστωτικοί τόκοι Συναλλαγματικές διαφορές 2019 2018 70.563,42 852,15 168.963,51 186.596,65 5.644,86 107.317,65 5.644,86 107.317,65 0,00 27.706,33 0,00 27.706,33 76.208,28 135.876,13 174.608,37 321.620,63 Αποτελέσματα αντιστάθμισης ταμειακών ροών (Κέρδη παραγώγων) Σύνολο 2018 (ε) Έσοδα / έξοδα ενοποιούμενων με την καθαρή θέση εταιριών 01.01-31.12.2019 Ποσά σε € Αποτελέσματα χρήσης Λοιπά Σύνολο ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΑ ΘΡΑΚΗΣ ΑΕ 260.541,41 0,00 260.541,41 BALKAN IRON GROUP SRL -28.741,48 0,00 -28.741,48 Σύνολο 231.799,93 0,00 231.799,93 01.01-31.12.2018 Ποσά σε € Αποτελέσματα χρήσης Λοιπά Σύνολο ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΑ ΘΡΑΚΗΣ ΑΕ 178.022,55 0,00 178.022,55 BALKAN IRON GROUP SRL 30.148,18 0,00 30.148,18 208.170,73 0,00 208.170,73 Σύνολο (στ) Έξοδο / έσοδο φόρου εισοδήματος ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε € Φόρος εισοδήματος τρέχουσας χρήσης / πρόβλεψη Αναβαλλόμενη φορολογία Διαφορές φορολογικού ελέγχου Πρόβλεψη ενδεχόμενων φορολογικών διαφορών Σύνολο ΕΤΑΙΡΙΑ 01.01-31.12 2019 2018 01.01-31.12 2019 2018 0,00 0,00 0,00 0,00 -772.944,25 -28.488,95 -575.895,53 136.365,95 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 -772.944,25 -28.488,95 -575.895,53 136.365,95 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31.12.2019 89 (ζ) Λοιπά συνολικά έσοδα / έξοδα μετά από φόρους Ποσά σε € ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ 01.01-31.12 01.01-31.12 2019 Ποσά που δεν αναταξΙνομούνται στη Κατάσταση Αποτελεσμάτων σε μεταγενέστερες περιόδους Νέο πρότυπο ΔΠΧΑ 16Προσαρμογές μετάβασης 1/1 Ποσά που αναταξΙνομούνται στη Κατάσταση Αποτελεσμάτων σε μεταγενέστερες περιόδους Αποτέλεσμα αντιστάθμισης ταμειακών ροών μείον τον αναλογούντα φόρο Συναλλαγματικές διαφορές ενοποίησης Δικαιώματα μειοψηφίας Σύνολο Μετόχων Μητρικής 2019 2018 -74.695,29 0,00 0,00 0,00 -26.232,03 57.696,38 -26.232,02 57.696,38 -32.922,04 0,00 0,00 0,00 0,00 -61.864,70 0,00 -61.864,70 -133.849,36 -4.168,32 -26.232,02 -4.168,32 -6.274,59 0,00 0,00 0,00 -127.574,77 -4.168,32 -26.232,02 -4.168,32 Αναλογιστικά Κέρδη-Ζημιές Σύνολο 2018 21. Επενδυτικά αποτελέσματα Τα Επενδυτικά Αποτελέσματα της Εταιρίας αφορούν απομειώσεις συμμετοχών σε θυγατρικές και κοινοπραξίες και αναλύονται στον παρακάτω πίνακα: Ποσά σε € ΕΤΑΙΡΙΑ ΕΠΩΝΥΜΙΑ ΜΕΤΑΛΛΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε. BALKAN IRON GROUP S.R.L. Σύνολο Απομειώσεις έως 31.12.2017 1.300.000,00 0,00 1.300.000,00 31.12.2018 31.12.2019 1.300.000,00 0,00 1.300.000,00 300.000,00 100.000,00 400.000,00 Σύνολο Απομείωσης 2.900.000,00 100.000,00 3.000.000,00 Κατά την 31/12/2019 πραγματοποιήθηκε έλεγχος απομείωσης των συμμετοχών σε θυγατρικές και κοινοπραξίες λόγω ενδείξεων απομείωσης, οι οποίες οδήγησαν σε συμπληρωματική συνολική ζημία απομείωσης ποσού € 400.000. Η σωρευμένη ζημιά απομείωσης συμμετοχών σε θυγατρικές και κοινοπραξίες έως 31.12.2019 για την εταιρία διαμορφώθηκε στα ευρώ 3.000.000,00. 22. Ανάλυση των κερδών ανά μετοχή Ποσά σε € Καθαρά κέρδη μετά από φόρους αναλογούντα στους μετόχους Αριθμός μετοχών (Μ.Σ) Κέρδη / (ζημιές) ανά μετοχή (€) ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ 01.01-31.12 01.01-31.12 2019 2018 2019 2018 -1.997.530,44 -1.127.837,93 -2.324.659,80 -2.617.618,01 18.410.839 18.421.780 18.410.839 18.421.780 -0,1085 -0,0612 -0,1263 -0,1421 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31.12.2019 90 23. Συναλλαγές με συνδεδεμένα μέρη Τα ποσά των πωλήσεων και των αγορών του Ομίλου και της Εταιρίας, προς και από τα συνδεδεμένα μέρη, καθώς και τα υπόλοιπα των απαιτήσεων και των υποχρεώσεων αναλύονται ως εξής: (α) Ενδοεταιρικές πωλήσεις / αγορές την 31.12.2019 και 31.12.2018 αντίστοιχα ΠΩΛΗΣΕΙΣ Ποσά σε € ΜΕΤΑΛΛΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΕ ΕΛΑΣΤΡΟΝ ΑΕΒΕ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΑ ΘΡΑΚΗΣ ΑΕ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΑ ΘΡΑΚΗΣ ΑΕ 82.921,65 0,00 0,00 82.921,65 ΦΩΤΕΝΕΡΓΕΙΑ ΑΕ 48.998,75 0,00 0,00 48.998,75 112.832,10 0,00 0,00 112.832,10 ΦΩΤΟΔΙΟΔΟΣ ΑΕ 98.510,40 0,00 0,00 98.510,40 ΦΩΤΟΚΥΨΕΛΗ ΑΕ 33.332,10 0,00 0,00 33.332,10 ΗΛΙΟΣΚΟΠΙΟ ΑΕ 45.990,40 0,00 0,00 45.990,40 ΦΩΤΟΪΣΧΥΣ Μ.ΕΠΕ 13.687,50 0,00 0,00 13.687,50 436.272,90 0,00 0,00 436.272,90 ΑΓΟΡΕΣ ΦΩΤΟΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΕ ΣΥΝΟΛΟ ΣΥΝΟΛΟ ΠΩΛΗΣΕΙΣ Ποσά σε € ΜΕΤΑΛΛΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΕ ΕΛΑΣΤΡΟΝ ΑΕΒΕ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΑ ΘΡΑΚΗΣ ΑΕ 0,00 0,00 2.746.197,08 2.746.197,08 5.904,10 0,00 0,00 5.904,10 51.948,75 0,00 0,00 51.948,75 ΦΩΤΟΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΕ 116.362,09 0,00 0,00 116.362,09 ΦΩΤΟΔΙΟΔΟΣ ΑΕ 102.055,41 0,00 0,00 102.055,41 ΦΩΤΟΚΥΨΕΛΗ ΑΕ 35.100,43 0,00 0,00 35.100,43 ΗΛΙΟΣΚΟΠΙΟ ΑΕ 48.353,74 0,00 0,00 48.353,74 ΦΩΤΟΪΣΧΥΣ Μ.ΕΠΕ ΜΕΤΑΛΛΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΕ ΣΥΝΟΛΟ 13.687,50 0,00 0,00 13.687,50 80.166,33 0,00 0,00 80.166,33 453.578,35 0,00 2.746.197,08 3.199.775,43 ΑΓΟΡΕΣ ΕΛΑΣΤΡΟΝ ΑΕΒΕ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΑ ΘΡΑΚΗΣ ΑΕ ΦΩΤΕΝΕΡΓΕΙΑ ΑΕ ΣΥΝΟΛΟ (β) Ενδοεταιρικές απαιτήσεις / υποχρεώσεις την 31.12.2019 και 31.12.2018 αντίστοιχα: Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31.12.2019 91 ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ Ποσά σε € ΜΕΤΑΛΛΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΕ ΕΤΑΙΡΙΕΣ ΦΩΤΟΒΟΛ ΤΑΪΚΩΝ ΣΤΑΘΜΩΝ 0,00 50.460,61 0,00 50.460,61 93.000,59 0,00 0,00 93.000,59 ΦΩΤΕΝΕΡΓΕΙΑ ΑΕ 154.500,00 0,00 0,00 154.500,00 ΦΩΤΟΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΕ 434.500,00 0,00 0,00 434.500,00 ΦΩΤΟΔΙΟΔΟΣ ΑΕ 384.500,00 0,00 0,00 384.500,00 ΦΩΤΟΚΥΨΕΛΗ ΑΕ 74.500,00 0,00 0,00 74.500,00 ΗΛΙΟΣΚΟΠΙΟ ΑΕ 144.500,00 0,00 0,00 144.500,00 ΦΩΤΟΪΣΧΥΣ Μ.ΕΠΕ 354.422,04 0,00 0,00 354.422,04 ΜΕΤΑΛΛΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΕ 291.090,32 0,00 0,00 291.090,32 BALKAN IRON GROUP SRL 155.700,00 0,00 0,00 155.700,00 KALPINIS SIMOS BULGARIA EOOD 810.000,00 0,00 0,00 810.000,00 2.896.712,95 50.460,61 0,00 2.947.173,56 ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΕΛΑΣΤΡΟΝ ΑΕΒΕ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΑ ΘΡΑΚΗΣ ΑΕ ΣΥΝΟΛΟ ΕΛΑΣΤΡΟΝ ΑΕΒΕ ΣΥΝΟΛΟ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ Ποσά σε € ΜΕΤΑΛΛΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΕ ΕΤΑΙΡΙΕΣ ΦΩΤΟΒΟΛΤ ΑΪΚΩΝ ΣΤΑΘΜΩΝ 0,00 50.460,61 0,00 50.460,61 ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΑ ΘΡΑΚΗΣ ΑΕ 350.000,00 0,00 0,00 350.000,00 ΦΩΤΕΝΕΡΓΕΙΑ ΑΕ 167.145,12 0,00 0,00 167.145,12 ΦΩΤΟΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΕ 465.181,18 0,00 0,00 465.181,18 ΦΩΤΟΔΙΟΔΟΣ ΑΕ 412.081,86 0,00 0,00 412.081,86 ΦΩΤΟΚΥΨΕΛΗ ΑΕ 80.951,64 0,00 0,00 80.951,64 ΗΛΙΟΣΚΟΠΙΟ ΑΕ 155.921,43 0,00 0,00 155.921,43 ΦΩΤΟΪΣΧΥΣ Μ.ΕΠΕ 476.406,04 0,00 0,00 476.406,04 4.436.090,32 0,00 0,00 4.436.090,32 BALKAN IRON GROUP SRL 167.370,00 0,00 0,00 167.370,00 KALPINIS SIMOS BULGARIA EOOD 805.000,00 0,00 0,00 805.000,00 7.516.147,59 50.460,61 0,00 7.566.608,20 ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΕΛΑΣΤΡΟΝ ΑΕΒΕ ΜΕΤΑΛΛΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΕ ΣΥΝΟΛΟ ΕΛΑΣΤΡΟΝ ΑΕΒΕ Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31.12.2019 ΣΥΝΟΛΟ 92 Ποσά σε € θ) Συναλλαγές και αμοιβές διευθυντικών στελεχών Συναλλαγές και αμοιβές μελών Διοικητικού Συμβουλίου Συναλλαγές και αμοιβές διευθυντικών στελεχών Συναλλαγές και αμοιβές λοιπών συνδεδεμένων προσώπων Απαιτήσεις από διευθυντικά στελέχη και μέλη της διοίκησης Υποχρεώσεις προς τα διευθυντικά στελέχη και μέλη της διοίκησης ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ 1.1-31.12 1.1-31.12 2019 2018 2019 2018 635.900,00 639.685,56 635.900,00 639.685,56 95.200,00 95.200,00 95.200,00 95.200,00 72.410,00 51.205,09 72.410,00 51.205,09 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 Διευθυντικά στελέχη σύμφωνα με το ΔΛΠ 24 είναι τα άτομα εκείνα που έχουν την εξουσία και την ευθύνη για τον σχεδιασμό, τη διοίκηση και τον έλεγχο των δραστηριοτήτων της οικονομικής οντότητας, άμεσα ή έμμεσα και περιλαμβάνουν όλα τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου (εκτελεστικά και μη) της οικονομικής οντότητας, όπως επίσης και άλλα διευθυντικά στελέχη σύμφωνα με τον ανωτέρω ορισμό. 24. Ενδεχόμενες Υποχρεώσεις – Απαιτήσεις Εγγυήσεις Ο Όμιλος και η Εταιρία έχουν ενδεχόμενες υποχρεώσεις και απαιτήσεις σε σχέση με τράπεζες, προμηθευτές, λοιπές εγγυήσεις και άλλα θέματα που προκύπτουν στα πλαίσια της συνήθους δραστηριότητας τους, ως εξής: 31.12.2019 ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε € Εγγυήσεις για εξασφάλιση απαιτήσεων από πελάτες Εγγυήσεις για εξασφάλιση υποχρεώσεων σε προμηθευτές Λοιπές εγγυήσεις Σύνολο ΕΤΑΙΡΙΑ 3.958.819,00 3.958.819,00 11.971.163,74 11.964.845,74 1.767.761,60 1.767.761,60 17.697.744,34 17.691.426,34 Λειτουργικές Μισθώσεις Η Εταιρία και ο Όμιλος ως Εκμισθωτής: Τα μελλοντικά εισπραττόμενα μισθώματα του Ομίλου ως εκμισθωτής ακινήτων παρουσιάζονται στον παρακάτω πίνακα και τα μελλοντικά εισπραττόμενα μισθώματα της Εταιρίας ως εκμισθωτής ακινήτων αφορούν κυρίως ενοίκια προς τις Φ/Β εταιρείες του Ομίλου και έχουν ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε € 31.12.2019 ΕΤΑΙΡΙΑ 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 Εντός του επομένου έτους 600,00 600,00 267.720,00 267.720,00 Από 2ο έως και το 5ο έτος 2.115,00 2.400,00 1.070.595,00 1.070.880,00 0,00 315,00 3.316.740,00 3.584.175,00 2.715,00 3.315,00 4.655.055,00 4.922.775,00 Μετά το 5ο έτος Σύνολο Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31.12.2019 93 Ανέλεγκτες φορολογικά χρήσεις Η Εταιρία και οι θυγατρικές της εταιρείες δεν έχουν ελεγχθεί για τις ακόλουθες χρήσεις και ως εκ τούτου οι φορολογικές τους υποχρεώσεις για τις χρήσεις αυτές δεν έχουν καταστεί οριστικές: ΕΔΡΑ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΑΝΕΛΕΓΚΤΕΣ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΧΡΗΣΕΙΣ ΕΛΑΣΤΡΟΝ Α.Ε.Β.Ε. Ασπρόπυργος, Ελλάδα Εμπόριο & επεξεργασία προϊόντων χάλυβα 2019 ΜΕΤΑΛΛΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε. Θεσσαλονίκη, Ελλάδα Εμπόριο & επεξεργασία προϊόντων χάλυβα 2019 ΕΤΑΙΡΙΑ BALKAN IRON GROUP S.R.L. Βουκουρέστι Ρουμανίας Εμπόριο & επεξεργασία προϊόντων χάλυβα 2011-2019 ΦΩΤΟΑΝΑΠΤΥΞΗ Α.Ε. Ασπρόπυργος, Ελλάδα Παραγωγή ηλ/κής ενέργειας από Φ/Β σταθμούς 2013&2019 ΦΩΤΟΔΙΟΔΟΣ Α.Ε. Ασπρόπυργος, Ελλάδα Παραγωγή ηλ/κής ενέργειας από Φ/Β σταθμούς 2013&2019 ΦΩΤΕΝΕΡΓΕΙΑ Α.Ε. Ασπρόπυργος, Ελλάδα Παραγωγή ηλ/κής ενέργειας από Φ/Β σταθμούς 2013&2019 ΗΛΙΟΣΚΟΠΙΟ Α.Ε. Ασπρόπυργος, Ελλάδα Παραγωγή ηλ/κής ενέργειας από Φ/Β σταθμούς 2013&2019 ΦΩΤΟΚΥΨΕΛΗ Α.Ε. Ασπρόπυργος, Ελλάδα Παραγωγή ηλ/κής ενέργειας από Φ/Β σταθμούς 2013&2019 ΦΩΤΟΪΣΧΥΣ Μ.Ε.Π.Ε. Ασπρόπυργος, Ελλάδα Παραγωγή ηλ/κής ενέργειας από Φ/Β σταθμούς 2013&2019 ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΑ ΘΡΑΚΗΣ Α.Ε. Ξάνθη, Ελλάδα Παραγωγή αγροτικών προϊόντων από θερμοκηπιακές καλλιέργειες 2019 KALPINIS SIMOS BULGARIA EOOD Σόφια Βουλγαρίας Εμπόριο & επεξεργασία προϊόντων χάλυβα 2008-2019 Κατ’ εφαρμογή σχετικών φορολογικών διατάξεων: α) της παρ. 1 του άρθρου 84 του ν. 2238/1994 (ανέλεγκτες υποθέσεις φορολογίας εισοδήματος), β) της παρ. 1 του άρθρου 57 του ν. 2859/2000 (ανέλεγκτες υποθέσεις Φ.Π.Α. και γ) της παρ. 5 του άρθρου 9 του ν. 2523/1997 (επιβολή προστίμων για υποθέσεις φορολογίας εισοδήματος), το δικαίωμα του Δημοσίου για την επιβολή του φόρου για τις χρήσεις μέχρι και το 2013 έχει παραγραφεί μέχρι την 31/12/2019, με την επιφύλαξη ειδικών ή εξαιρετικών διατάξεων που τυχόν προβλέπουν μεγαλύτερη προθεσμία παραγραφής και υπό τις προϋποθέσεις που αυτές ορίζουν. Πέραν αυτών, κατά πάγια νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας και των διοικητικών δικαστηρίων, ελλείψει υφισταμένης στον Κώδικα Νόμων περί Τελών Χαρτοσήμου διατάξεως περί παραγραφής, η σχετική αξίωση του Δημοσίου για την επιβολή τελών χαρτοσήμου υπόκειται στην κατά το άρθρο 249 του Αστικού Κώδικα εικοσαετή παραγραφή. Η Εταιρία δεν έχει ελεγχθεί από τις φορολογικές αρχές για τη χρήση 2010. Μέχρι την 31.12.2019 δε μας έχει κοινοποιηθεί οποιαδήποτε εντολή ελέγχου από τις αρμόδιες φορολογικές αρχές για τη χρήση 2010. Ως εκ τούτου το δικαίωμα του Δημοσίου να κοινοποιεί φύλλα ελέγχου και πράξεις προσδιορισμού φόρου, τελών, εισφορών και προστίμων με σκοπό την επιβολή φόρου, έχει παραγραφεί για τις χρήσεις μέχρι και το 2010 κατ’ εφαρμογή των ανωτέρω διατάξεων. Η Εταιρία έχει λάβει εντολή ελέγχου για επανέλεγχο της χρήσης 2012. Σημειώνεται ότι για τη χρήση αυτή, η Εταιρία έχει ελεγχθεί στο πλαίσιο της διαδικασίας έκδοσης του Ετήσιου Φορολογικού Πιστοποιητικού όπως προβλέπεται από την παράγραφο 5 του άρθρου 82 του νόμου 2238/1994 και έχει εκδοθεί η αντίστοιχη Έκθεση Φορολογικής Συμμόρφωσης χωρίς επιφύλαξη από την Σ.Ο.Λ. α.ε.. Για τις χρήσεις 2011 έως και 2018 η ΕΛΑΣΤΡΟΝ Α.Ε.Β.Ε., η ΜΕΤΑΛ-ΠΡΟ Α.Ε. και τα ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΑ ΘΡΑΚΗΣ Α.Ε. έχουν υπαχθεί στο φορολογικό έλεγχο των Ορκωτών Ελεγκτών Λογιστών, σύμφωνα με το καθεστώς που προβλεπόταν από τις διατάξεις της παρ. 5 του άρθρου 82 του Ν 2238/1994 (χρήσεις 2011 έως 2013) και από τις διατάξεις του άρθρου 65Α του Ν. 4174/2013 (χρήσεις 2014 έως 2018) όπως ισχύει και εκδόθηκαν Εκθέσεις Συμμόρφωσης. Από το 2014 και οι Φ/Β εταιρείες του Ομίλου έχουν υπαχθεί στο φορολογικό έλεγχο των Ορκωτών ελεγκτών Λογιστών όπως προβλέπεται από τις διατάξεις του άρθρου 65Α του Ν. 4174/2013, όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο 56 του Ν. 4410/2016. Για τις εταιρίες και τις χρήσεις οι οποίες δεν υπήχθησαν στον φορολογικό έλεγχο των Ορκωτών Ελεγκτών Λογιστών και παραμένουν φορολογικά ανέλεγκτες, από τις αρμόδιες φορολογικές αρχές, η εκτίμησή μας είναι ότι οι φόροι που ενδεχομένως προκύψουν δεν θα ασκήσουν ουσιώδη επίδραση στις οικονομικές καταστάσεις και δεν συντρέχει λόγος διενέργειας πρόβλεψης. Για τη χρήση 2019 η ΕΛΑΣΤΡΟΝ Α.Ε.Β.Ε., η ΜΕΤΑΛ-ΠΡΟ Α.Ε., η ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΑ ΘΡΑΚΗΣ Α.Ε. και οι Φ/Β εταιρείες του Ομίλου έχουν υπαχθεί στο φορολογικό έλεγχο των Ορκωτών Ελεγκτών Λογιστών, όπως προβλέπεται από τις διατάξεις του άρθρου 65α Ν. 4174/2013. Ο έλεγχος αυτός βρίσκεται σε εξέλιξη και τα σχετικά φορολογικά πιστοποιητικά προβλέπεται να χορηγηθούν μετά τη δημοσίευση των οικονομικών καταστάσεων χρήσης 2019. Αν μέχρι την ολοκλήρωση του φορολογικού ελέγχου προκύψουν πρόσθετες φορολογικές υποχρεώσεις εκτιμούμε ότι αυτές δεν θα ασκήσουν ουσιώδη επίδραση στις οικονομικές καταστάσεις της εταιρίας και του Ομίλου. Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31.12.2019 94 Δικαστικές Υποθέσεις Δεν υπάρχουν επίδικες ή υπό διαιτησία διαφορές καθώς και αποφάσεις δικαστικών ή διαιτητικών οργάνων που ενδέχεται να έχουν σημαντική επίπτωση στην οικονομική κατάσταση ή λειτουργία της Εταιρίας και του Ομίλου. 25. Μερίσματα Με βάση την ελληνική εμπορική νομοθεσία, οι εταιρείες υποχρεούνται να διανέμουν στους μετόχους τουλάχιστον το 35% των κερδών που απομένουν μετά την αφαίρεση των φόρων και την κράτηση του τακτικού αποθεματικού. Η Τακτική Γενική Συνέλευση των Μετόχων της εταιρίας της 20.06.2019 αποφάσισε την μη διανομή μερίσματος για την χρήση 2019. 26. Στοιχεία για το προσωπικό (α) Αριθμός προσωπικού Ο αριθμός των εργαζομένων του Ομίλου και της Εταιρίας εμφανίζεται στον παρακάτω πίνακα: ΟΜΙΛΟΣ 01.01-31.12 Μισθωτοί Ημερομίσθιοι Σύνολο προσωπικού 2019 2018 ΕΤΑΙΡΙΑ 01.01-31.12 2019 2018 96 208 304 124 137 261 79 111 190 110 70 180 (β) Αμοιβές προσωπικού Ο αμοιβές των εργαζομένων του Ομίλου και της Εταιρίας έχουν ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ 01.01-31.12 Ποσά σε € Αποδοχές εργαζομένων Εργοδοτικές εισφορές Λοιπές παροχές Σύνολο 2019 3.775.057,21 988.355,27 295.952,72 5.059.365,20 2018 3.510.192,98 928.221,12 243.320,64 4.681.734,74 ΕΤΑΙΡΙΑ 01.01-31.12 2019 2018 3.755.668,56 982.951,63 295.952,72 5.034.572,91 3.489.013,67 922.382,74 243.320,64 4.654.717,05 27. Κρατικές Επιχορηγήσεις Ποσά σε € Επιχορηγήσεις επί ολοκληρωθεισών επενδύσεων Επιχορηγήσεις στα έσοδα χρήσης 2019 / 2018 Επιχορηγήσεις στα έσοδα προηγούμενων χρήσεων Υπόλοιπο στα έσοδα επόμενων χρήσεων Ληφθείσα Προκαταβολή Απαίτηση Επιχορήγησης 31.12.2019 ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2018 ΕΤΑΙΡΙΑ 7.974.197,57 5.088.693,53 7.974.197,57 5.088.693,53 -69.742,48 -39.192,69 -949.793,87 -155.579,38 -4.013.642,50 -2.153.024,58 -3.063.848,63 -1.997.445,20 3.890.812,59 2.896.476,26 3.960.555,07 2.935.668,95 7.607.885,36 366.312,21 4.722.381,32 366.312,21 7.607.885,36 366.312,21 4.722.381,32 366.312,21 Με την αριθμ. 70161/28-06-2018 Απόφαση του Αναπληρωτή Υπουργού Οικονομίας και Ανάπτυξης εγκρίθηκε η ολοκλήρωση του επιχειρηματικού σχεδίου της ΕΛΑΣΤΡΟΝ ΑΕΒΕ το οποίο είχε υπαχθεί με την αριθμ. 16985/ΔΒΕ 2029/22-12-2006/ν.3299/2004 (ΦΕΚ 421/Β’/27-03-2007) απόφαση υπαγωγής, όπως ισχύει, στο πλαίσιο του ν.3299/2007 (Άρθρο 3, παράγραφος 1, περίπτωση ε, υποπερίπτωση χi). Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31.12.2019 95 To ποσό της επένδυσης ανήλθε σε 12,8 εκ. ευρώ και η αναλογούσα επιχορήγηση σε 4,5 εκ. ευρώ η οποία έχει ήδη εισπραχθεί. Τον Ιούνιο του 2013 η μητρική εταιρία υπέβαλλε στο Υπουργείο Ανάπτυξης και Ανταγωνιστικότητας, νέο επιχορηγούμενο επενδυτικό πρόγραμμα του Ν.3908/2011, για τον εκσυγχρονισμό του μηχανολογικού και κτιριακού εξοπλισμού συνολικού ύψους € 3,4 εκ. Το ποσοστό επιχορήγησης της επένδυσης ανέρχεται σε 15%. Τον Μάιο του 2014 εγκρίθηκε η υπαγωγή του εν λόγω επενδυτικού σχεδίου της εταιρίας στην κατηγορία Γενικής Επιχειρηματικότητας των Γενικών Επιχειρηματικών Σχεδίων του άρθρου 6 του Ν. 3908/2011. Τον Νοέμβριο του 2017 η εταιρία υπέβαλλε αίτημα ελέγχου της ολοκλήρωσης και πιστοποίησης έναρξης της παραγωγικής λειτουργίας της επένδυσης, ενώ τον Φεβρουάριο του 2018 εισέπραξε ποσό 146,5 χιλ. ευρώ το οποίο αντιστοιχεί στα 2/7 της αναλογούσας επιχορήγησης. Εντός της χρήσης του 2019 ολοκληρώθηκε ο έλεγχος πιστοποίησης της ολοκλήρωσης του οικονομικού και φυσικού αντικειμένου της επένδυσης και αναμένονται οι σχετικές ανακοινώσεις. Η επιχορήγηση του κόστους επένδυσης υπόκειται σε περιορισμούς και προϋποθέσεις για τις οποίες υπάρχει εύλογη βεβαιότητα ότι θα εφαρμοστούν στο σύνολο τους. Για το λόγο αυτό η Εταιρία και ο Όμιλος λογιστικοποιούν απαιτήσεις επιχορηγήσεων έναντι ολοκληρωθεισών επενδύσεων. Οι κρατικές επιχορηγήσεις που αφορούν δαπάνες αναβάλλονται και καταχωρούνται στην κατάσταση λογαριασμού αποτελεσμάτων όταν καταχωρείται και η επιχορηγούμενη δαπάνη έτσι ώστε να υπάρχει αντιστοίχιση των εσόδων με τη δαπάνη. 28. Υποχρεώσεις από μισθώσεις Μέχρι το οικονομικό έτος 2018, οι μισθώσεις ακινήτων, εγκαταστάσεων, μεταφορικών μέσων και εξοπλισμού ταξινομoύνταν είτε ως χρηματοδοτικές μισθώσεις είτε ως λειτουργικές μισθώσεις. Οι πληρωμές που πραγματοποιoύνταν στο πλαίσιο λειτουργικών μισθώσεων (καθαρές από τυχόν κίνητρα που έλαβε ο εκμισθωτής) χρεώνονταν στα αποτελέσματα με τη σταθερή μέθοδο κατά τη διάρκεια της μίσθωσης. Από την 1η Ιανουαρίου 2019, σύμφωνα με το ΔΠΧΑ 16 που αντικατέστησε το ΔΛΠ 17 και τις Διερμηνείες 4, 15 και 27, όλες οι συμβάσεις μισθώσεων με διάρκεια άνω των 12 μηνών, εκτός εάν το υποκείμενο περιουσιακό στοιχείο είναι μη σημαντικής αξίας, αναγνωρίζονται ως στοιχείο ενεργητικού καθώς και με αντίστοιχη υποχρέωση κατά την ημερομηνία κατά την οποία το μισθωμένο περιουσιακό στοιχείο είναι διαθέσιμο για χρήση από τον Όμιλο. Ο Όμιλος εφάρμοσε αναδρομικά το πρότυπο σε όλες τις ενεργές την 1.1.2019 συμβάσεις μίσθωσης αναγνωρίζοντας τη σωρευτική επίπτωση της αρχικής εφαρμογής στην καθαρή θέση της 1.1.2019 και δεν αναμόρφωσε τα κονδύλια της συγκριτικής περιόδου σύμφωνα µε τις μεταβατικές διατάξεις του προτύπου. Κατά συνέπεια, τα κονδύλια της συγκριτικής περιόδου δεν είναι συγκρίσιμά Η χρονική κατανομή των υποχρεώσεων μίσθωσης στις 31.12.2019 και 31.12.2018 για την εταιρία και τον όμιλο έχει ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε € 31.12.2019 Υποχρεώσεις χρημ/κής και λειτουργικης μίσθωσης Μείον: Μελλοντικές χρημ/κές χρεώσεις χρηματοδ.& λειτουργ. μισθώσεων Εντός του επομένου έτους 784.443,60 -67.159,57 717.284,03 Από 2ο έως και το 5ο έτος 807.795,06 -103.123,52 704.671,54 Μετά το 5ο έτος 336.000,00 -74.537,34 261.462,66 1.928.238,66 -244.820,43 1.683.418,23 Ποσά σε € Σύνολο Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31.12.2019 Σύνολο 96 Ποσά σε € 31.12.2018 Ποσά σε € Υποχρεώσεις χρημ/κής μίσθωσης Μείον: Μελλοντικές χρημ/κές χρεώσεις χρηματοδ. μισθώσεων Σύνολο Εντός του επομένου έτους 632.659,76 -60.832,27 571.827,49 Από 2ο έως και το 5ο έτος 1.058.425,13 -42.325,80 1.016.099,33 0,00 0,00 0,00 1.691.084,89 -103.158,07 1.587.926,82 Μετά το 5ο έτος Σύνολο ΕΤΑΙΡΕΙΑ Ποσά σε € 31.12.2019 Ποσά σε € Υποχρεώσεις χρημ/κής και λειτουργικης μίσθωσης Μείον: Μελλοντικές χρημ/κές χρεώσεις χρηματοδ.&λειτουργ. μισθώσεων Σύνολο Εντός του επομένου έτους 741.243,60 -43.603,13 697.640,47 Από 2ο έως και το 5ο έτος 637.295,06 -22.821,97 614.473,09 0,00 0,00 0,00 1.378.538,66 -66.425,10 1.312.113,56 Μετά το 5ο έτος Σύνολο Ποσά σε € 31.12.2018 Ποσά σε € Υποχρεώσεις χρημ/κής μίσθωσης Μείον: Μελλοντικές χρημ/κές χρεώσεις χρηματοδ. μισθώσεων Σύνολο Εντός του επομένου έτους 632.659,76 -60.832,27 571.827,49 Από 2ο έως και το 5ο έτος 1.058.425,13 -42.325,80 1.016.099,33 0,00 0,00 0,00 1.691.084,89 -103.158,07 1.587.926,82 Μετά το 5ο έτος Σύνολο 29. Συναλλαγματικές ισοτιμίες Οι ισοτιμίες που χρησιμοποιήθηκαν για την μετατροπή των οικονομικών καταστάσεων της εταιρίας «BALKAN IRON GROUP SRL», από ξένο νόμισμα σε € είναι οι εξής: 31.12.2019 1 € = 4,7830 RON (Ισοτιμία χρησιμοποιούμενη στην Κατάσταση Οικονομικής Θέσης) 1 € = 4,7453 RON (Ισοτιμία χρησιμοποιούμενη στην Κατάσταση Συνολικών Εσόδων) 31.12.2018 1 € = 4,6635 RON (Ισοτιμία χρησιμοποιούμενη στην Κατάσταση Οικονομικής Θέσης) 1 € = 4,6540 RON (Ισοτιμία χρησιμοποιούμενη στην Κατάσταση Συνολικών Εσόδων) 30. Διαδικτυακός τόπος ανάρτησης των Οικονομικών Εκθέσεων Η Ετήσια Οικονομική Έκθεση του Ομίλου ΕΛΑΣΤΡΟΝ και των θυγατρικών της, συμπεριλαμβανομένης της Έκθεσης Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου ως αναπόσπαστο τμήμα αυτής, καθώς και η Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31.12.2019 97 Έκθεση Ελέγχου του Ορκωτού Ελεγκτή Λογιστή για την χρήση που έληξε την 31.12.2019, αναρτώνται στην ιστοσελίδα της εταιρίας στο διαδίκτυο http://www.elastron.gr 31. Γεγονότα μετά την ημερομηνία σύνταξης των Οικονομικών Καταστάσεων Τον Μάρτιο του 2020 ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (Π.Ο.Υ.) κήρυξε τον Covid-19 πανδημία. Η εκτίμηση της επίδρασης του Covid-19 Η ταχεία εξάπλωση του Covid-19 καθώς και η κήρυξη πανδημίας από τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας έχουν εγείρει σημαντικά ζητήματα ως προς το μέγεθος των επιπτώσεων στην παγκόσμια οικονομία αλλά και στην οικονομία της κάθε χώρας ξεχωριστά. Εν αντιθέσει με άλλες χώρες τόσο στην Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και στον υπόλοιπο κόσμο, η χώρα μας κινήθηκε γρήγορα, συντεταγμένα και με προσεκτικό σχεδιασμό, επιτυγχάνοντας έως σήμερα να περιορίσει την ανεξέλεγκτη διασπορά του ιού και να εμποδίσει την υπερφόρτωση του δημόσιου συστήματος υγείας. Στον τομέα της οικονομίας στην Ελλάδα, πλήθος επιχειρήσεων υποχρεώθηκαν να διακόψουν την λειτουργία τους ως αποτέλεσμα του κρατικού σχεδιασμού για τον περιορισμό εξάπλωσης της νόσου, ενώ εξίσου σημαντικός αριθμός επιχειρήσεων επλήγη σημαντικά με κάθετη πτώση της δραστηριότητας και του κύκλου εργασιών τους στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Λαμβάνοντας υπόψη τα ανωτέρω, η διοίκηση του ομίλου και της εταιρίας προέβη σε μια σειρά ενεργειών για την εκτίμηση του κινδύνου, τον σχεδιασμό και την εφαρμογή συγκεκριμένων μέτρων με στόχο την θωράκιση της εταιρίας και την διασφάλιση της απρόσκοπτης συνέχισης της δραστηριότητας της. Η στρατηγική της εταιρίας όσον αφορά την αντιμετώπιση των επιπτώσεων από τον Covid-19 εδράζεται στους ακόλουθους τρεις τομείς: • Υγεία & ασφάλεια εργαζομένων και συνεργατών • Συνέχιση της δραστηριότητας • Προστασία της οικονομικής θέσης & ρευστότητας Υγεία & ασφάλεια εργαζομένων και συνεργατών Για την προστασία της υγείας & ασφάλειας τόσο του προσωπικού της όσο και των συνεργατών της, η εταιρία προχώρησε στην λήψη μιας σειράς μέτρων τα οποία συνοψίζονται στα εξής: ➢ Προσωρινή αναστολή όλων των επαγγελματικών ταξιδιών του προσωπικού εντός της χώρας, καθώς και μείωση της συχνότητας των επισκέψεων τρίτων εντός των εγκαταστάσεων της εταιρίας στις απολύτως απαραίτητες, με ταυτόχρονη εφαρμογή όλων των καθορισμένων μέτρων προστασίας. ➢ Προσωρινός περιορισμός όλων των εταιρικών συναντήσεων και αντικατάσταση τους με τηλεδιασκέψεις. ➢ Παροχή και τοποθέτηση ατομικών μέσων προστασίας και υγιεινής σε εμφανή σημεία της εταιρίας (προστατευτικές μάσκες, αντισηπτικά υγρά), εφαρμογή μέτρου απολύμανσης χεριών και θερμομέτρησης κατά την είσοδο του προσωπικού στους χώρους εργασίας. ➢ Εβδομαδιαία απολύμανση των εγκαταστάσεων της εταιρίας από εξειδικευμένα συνεργεία απολυμάνσεων. ➢ Εφαρμογή μέτρων αποφυγής συνωστισμού και διατήρησης ασφαλούς απόστασης μεταξύ των εργαζομένων σύμφωνα με τις συστάσεις των αρμόδιων φορέων. ➢ Οργάνωση και ενθάρρυνση εργασίας από το σπίτι όπου αυτό είναι εφικτό, μέσω της παροχής κατάλληλου εξοπλισμού Η/Υ. Συνέχιση δραστηριότητας Ο βασικός κλάδος δραστηριοποίησης του ομίλου είναι αυτός της εμπορίας και επεξεργασίας χαλυβουργικών προϊόντων. Η διοίκηση της Έλαστρον σε συνεργασία με τα αρμόδια τμήματα, προβαίνει σε συνεχή αξιολόγηση των δεδομένων στην αγορά, λαμβάνοντας τα αναγκαία μέτρα για την διασφάλιση της συνέχισης της δραστηριότητας της σε ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο περιβάλλον. Είναι γεγονός ότι σημαντικό μέρος γεωγραφικών αγορών, επαγγελμάτων και πελατών απορρόφησης χαλυβουργικών ειδών πλήττεται σημαντικά από τους υποχρεωτικούς περιορισμούς που τέθηκαν σε Ελλάδα και Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31.12.2019 98 εξωτερικό για τον περιορισμό εξάπλωσης της νόσου, με άμεσο αντίκτυπο στο επίπεδο δραστηριότητας του χαλυβουργικού κλάδου. Έως την ημερομηνία δημοσίευσης της ετήσιας οικονομικής έκθεσης η ζήτηση χαλυβουργικών προϊόντων σημειώνει κάμψη, χωρίς ωστόσο να είναι εφικτή η ακριβής πρόβλεψη της πορείας της κατά τους επόμενους μήνες. Η εταιρία διαθέτει το απαραίτητο ύψος Ά υλών και έτοιμων αποθεμάτων για την εξυπηρέτηση τόσο των υφιστάμενων όσο και νέων παραγγελιών. Η προμήθεια Ά υλών συνεχίζεται κανονικά μέσω εγνωσμένων διεθνών χαλυβουργείων και με την απαραίτητη γεωγραφική διασπορά, ώστε να εξασφαλίζεται η απρόσκοπτη συνέχιση της τροφοδοσίας και παραγωγικής δραστηριότητας της εταιρίας. Με τα υπάρχοντα δεδομένα δεν υπάρχουν ενδείξεις που να συνηγορούν σε αθέτηση συμφωνιών τόσο σε ποσότητες όσο και σε χρόνους παράδοσης Ά υλών για το επόμενο 6μηνο. Ταυτόχρονα, για την εξασφάλιση της συνεχούς και ομαλούς ροής της παραγωγικής διαδικασίας, λαμβάνονται προληπτικά μέτρα υγιεινής στις εγκαταστάσεις παραγωγής, υλοποιείται τακτική ενημέρωση για την προστασία της υγείας, εφαρμόζεται πολιτική αποστάσεων μεταξύ των εργαζομένων, ενώ σε ισχύ είναι επιχειρησιακό σχέδιο για την αντιμετώπιση πιθανού ή βεβαιωμένου κρούσματος. Προστασία Οικονομικής Θέσης & ρευστότητας Κατά την ημερομηνία δημοσίευσης της Ετήσιας Οικονομικής Έκθεσης ο όμιλος διαθέτει επαρκή χρηματικά διαθέσιμα και πρόσβαση στις απαραίτητες πιστωτικές γραμμές από τις συνεργαζόμενες τράπεζες, γεγονός που του εξασφαλίζει την απαραίτητη ρευστότητα για την αντιμετώπιση των έκτακτων συνθηκών τους επόμενους μήνες. Σημειώνεται ότι οι εγκεκριμένες γραμμές χρηματοδότησης είναι πλήρως λειτουργικές και μέσα στα πλαίσια της συνήθους δραστηριότητας του ομίλου, ενώ η τήρηση των συμβατικών όρων για το σύνολο των δανειακών υποχρεώσεων την 31.12.2019 εγγυώνται την ομαλή συνέχιση της χρηματοδότησης των δραστηριοτήτων του. Όσον αφορά την επίπτωση στις εμπορικές απαιτήσεις του ομίλου, σημειώνεται ότι δεν έχει παρατηρηθεί ουσιαστική καθυστέρηση στον χρόνο αποπληρωμής τους, παρά τα μέτρα στήριξης που παρασχέθηκαν σε εκδότες αξιογράφων που ανήκουν στις πληγείσες, σύμφωνα με τους ΚΑΔ επιχειρήσεις. Σε κάθε περίπτωση αξιολογούνται οι όροι συνεργασίας τόσο με υφιστάμενους όσο και με νέους πελάτες, ενώ η απορρόφηση του 40% περίπου του όγκου πωλήσεων από αγορές της Δυτικής Ευρώπης μειώνει την έκθεση στον πιστωτικό κίνδυνο από την ελληνική αγορά. Τονίζεται ότι η διοίκηση του ομίλου σε συνεργασία με την οικονομική διεύθυνση έχει καταρτίσει διάφορα σενάρια ευαισθησίας χρηματικών ροών για την αντιμετώπιση της κατάστασης κατά τους επόμενους μήνες. Οι επιπτώσεις από την επίδραση της πανδημίας αναμένεται να επηρεάσουν τα οικονομικά αποτελέσματα για το 2020. Το μέγεθος και το εύρος ωστόσο των επιπτώσεων είναι αδύνατο να προβλεφθεί κατά την τρέχουσα χρονική στιγμή. Αυτό αναμένεται να εξαρτηθεί από την διάρκεια της επιδημίας, την διάρκεια των διάφορων μέτρων περιορισμού της οικονομικής δραστηριότητας στην Ελλάδα και το εξωτερικό, καθώς και την ταχύτητα ανάκαμψης των επιμέρους κλάδων της αγοράς σε συνδυασμό με την αποτελεσματικότητα των μέτρων για την ενίσχυση της οικονομικής δραστηριότητας. Δεν υπάρχουν άλλα γεγονότα μεταγενέστερα της 31.12.2019 που να επηρεάζουν σημαντικά την οικονομική κατάσταση και τα αποτελέσματα της Εταιρίας και του Ομίλου. Ασπρόπυργος, 27 Απριλίου 2020 Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΟΥ Δ.Σ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΣΙΜΟΣ Α.Δ.Τ. ΑΕ 063856 Ο ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ Δ/ΝΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ ΚΟΥΤΣΟΘΑΝΑΣΗΣ Α.Δ.Τ. ΑΒ 669589 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31.12.2019 Ο ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΑΝΕΣΗΣ Α.Δ.Τ. Α.Δ.Τ. ΑΕ 008927 ΑΡ. ΑΔΕΙΑΣ 0072242 99

Περίληψη: Με την παρούσα βεβαιώνεται και δηλώνεται ότι, εξ’ όσων γνωρίζουμε οι ετήσιες οικονομικές καταστάσεις της Ανώνυμης Εταιρίας «ΕΛΑΣΤΡΟΝ Α.Ε.Β.Ε. – ΧΑΛΥΒΟΥΡΓΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ» για την περίοδο 01.01.2019 – 31.12.2019, οι οποίες καταρτίσθηκαν σύμφωνα με τα ισχύοντα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς, απεικονίζουν κατά τρόπο αληθή τα στοιχεία του ενεργητικού και του παθητικού, την καθαρή θέση και τα αποτελέσματα χρήσεως της εταιρίας καθώς και των επιχειρήσεων που περιλαμβάνονται στην ενοποίηση εκλαμβανομένων ως σύνολο, σύμφωνα με τα οριζόμενα στις παραγράφους 3 έως 5 του άρθρου 4 του Ν. 3556/2007 και των κατ’ εξουσιοδότηση αποφάσεων του Διοικητικού Συμβουλίου της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς. Επιπρόσθετα βεβαιώνεται και δηλώνεται ότι εξ’ όσων γνωρίζουμε η Ετήσια Έκθεση του Διοικητικού Συμβουλίου απεικονίζει κατά τρόπο αληθή τις πληροφορίες που απαιτούνται βάσει της παραγράφου 6 του άρθρου 4 του Ν. 3556/2007 και των κατ’ εξουσιοδότηση αποφάσεων του Διοικητικού Συμβουλίου της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς. Ασπρόπυργος, 28 Απριλίου 2020 Οι δηλούντες – βεβαιούντες Σίμος Παναγιώτης Καλπίνης Αθανάσιος Κουτσοθανάσης Στυλιανός Πρόεδρος Δ.Σ. Διευθύνων Σύμβουλος Αναπ. Διευθύνων Σύμβουλος