ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ για τη χρήση 2019 (1.1-31.12.2019) Με βάση το άρθρο 4 του v.3556/2007 (ποσά σε χιλιάδες Ευρώ) ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ ΑΡ.Μ.Α.Ε. 7702/06/Β/86/128 ΑΡ.Γ.Ε.ΜΗ: 5780001000 Α.Φ.Μ. 094008311, ΔΟΥ Φ.Α.Ε. ΑΘΗΝΩΝ Λυσικράτους 1 – 7 & Ευριπίδου Καλλιθέα 17674 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Δηλώσεις Μελών του Διοικητικού Συμβουλίου ...................................................................................................5 Έκθεση Ανεξάρτητου Ορκωτού Ελεγκτή Λογιστή ..............................................................................................6 Έκθεση του Διοικητικού Συμβουλίου χρήσης 1.1.2019 – 31.12.2019 ..............................................................13 ΕΤΗΣΙΕΣ ΕΤΑΙΡΙΚΕΣ ΚΑΙ ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΧΡΗΣΕΩΣ 2019 ...................54 Κατάσταση συνολικού εισοδήματος για την περίοδο που έληξε την 31.12.2019 και 2018 ..............................55 Κατάσταση Οικονομικής Θέσης 31 Δεκεμβρίου 2019 και 2018 .......................................................................56 Κατάσταση Μεταβολών Ιδίων Κεφαλαίων Ομίλου για την περίοδο 1/1 – 31/12/2019 .....................................57 Κατάσταση Μεταβολών Ιδίων Κεφαλαίων Ομίλου για την περίοδο 1/1 – 31/12/2018 .....................................57 Κατάσταση Μεταβολών Ιδίων Κεφαλαίων Εταιρίας για την περίοδο 1/1 – 31/12/2019 ...................................58 Κατάσταση Μεταβολών Ιδίων Κεφαλαίων Εταιρίας για την περίοδο 1/1 – 31/12/2018 ...................................58 Κατάσταση Ταμειακών Ροών της 31ης Δεκεμβρίου 2019 & 2018....................................................................59 Σημειώσεις επί των Οικονομικών Καταστάσεων ..............................................................................................60 1. Γενικές Πληροφορίες .........................................................................................................................60 2. Οι κυριότερες λογιστικές αρχές που χρησιμοποιεί ο Όμιλος .............................................................60 2.1. Πλαίσιο κατάρτισης των οικονομικών καταστάσεων .........................................................................60 2.1.1. Σημαντικές λογιστικές κρίσεις και κύριες πηγές αβεβαιότητας λογιστικών εκτιμήσεων ....................61 2.2. Ενοποίηση .........................................................................................................................................62 2.2.1. Λογιστική Πολιτική σχετικά με την παρουσίαση της Κοινοπραξίας Αnek Α.Ε. & Superfast .................. Endeka Hellas INC & ΣΙΑ στις Οικονομικές Καταστάσεις του Ομίλου ............................................62 2.2.2. Θυγατρικές εταιρίες ...........................................................................................................................62 2.2.3. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις ............................................................................................62 2.3. Επενδύσεις σε εταιρίες ......................................................................................................................63 2.4. Συγγενείς εταιρίες ..............................................................................................................................63 2.5 Σχήματα υπό κοινό έλεγχο ................................................................................................................64 2.6. Ενσώματα Πάγια ...............................................................................................................................64 2.7. Άυλα Πάγια .......................................................................................................................................65 2.7.1 Υπεραξία ...........................................................................................................................................65 2.7.2 Σήματα ...............................................................................................................................................65 2.7.3 Λογισμικά προγράμματα ...................................................................................................................66 2.8. Απομείωση / Αναστροφή απομείωσης αξίας ενσώματων περιουσιακών στοιχείων.........................66 2.9. Αποθέματα ........................................................................................................................................66 2.10. Απαιτήσεις από πελάτες ....................................................................................................................66 2.11. Ταμειακά διαθέσιμα και ταμειακά ισοδύναμα ....................................................................................67 2.12. Μετοχικό Κεφάλαιο ............................................................................................................................67 2.13. Διανομή κερδών / προεραιτικών αποθεματικών ...............................................................................67 2.14. Έσοδα ...............................................................................................................................................67 2.14.1. Έσοδα από ναύλους επιβατών και οχημάτων ..................................................................................67 2.14.2. Έσοδα από πωλήσεις αγαθών και υπηρεσιών επί των πλοίων .......................................................67 2.14.3. Έσοδα από τόκους ............................................................................................................................68 2.14.4. Έσοδα από μερίσματα ......................................................................................................................68 2.14.5. Έσοδα από ναύλωση πλοίου ............................................................................................................68 2.15. Κρατικές Επιχορηγήσεις – Κρατική Υποστήριξη ...............................................................................68 2.15.1. Επιχορηγήσεις που αφορούν περιουσιακά στοιχεία .........................................................................68 2.15.2. Επιχορηγήσεις που αφορούν αποτελέσματα ....................................................................................68 2.16. Λειτουργικοί τομείς ............................................................................................................................68 2.17. Έξοδα ................................................................................................................................................69 2.17.1. Αναγνώριση εξόδων ..........................................................................................................................69 2.17.2. Χρηματοοικονομικά έξοδα ................................................................................................................69 2.17.3. Κόστος Δανεισμού .............................................................................................................................69 ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 2 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 2.17.4. Παροχές στο προσωπικό ..................................................................................................................69 2.17.4.1.Βραχυπρόθεσμες παροχές .................................................................................................................69 2.17.4.2.Παροχές μετά την έξοδο από την υπηρεσία .......................................................................................69 2.17.5. Μισθώσεις .........................................................................................................................................70 2.17.5.1. Χρηματοδοτικές Μισθώσεις ...............................................................................................................70 2.17.5.2. Λειτουργικές Μισθώσεις .....................................................................................................................72 2.17.6. Ενδεχόμενες υποχρεώσεις και ενδεχόμενες απαιτήσεις ...................................................................72 2.17.7. Περιοδική κατανομή...........................................................................................................................72 2.17.7.1.Επιμερισμός των κοινών εσόδων και εξόδων ....................................................................................72 2.17.7.2.Περιοδική κατανομή εξόδων ...............................................................................................................73 2.18. Τρέχουσα και αναβαλλόμενη φορολογία εισοδήματος .....................................................................73 2.18.1. Κέρδη από ναυτιλιακές δραστηριότητες ............................................................................................73 2.18.2. Κέρδη από μη ναυτιλιακές δραστηριότητες .......................................................................................73 2.19. Επιδράσεις των μεταβολών στις τιμές συναλλάγματος.....................................................................73 2.20. Χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις ....................................................................................................74 2.21. Χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού ...................................................................................75 2.22. Κέρδη ανά μετοχή .............................................................................................................................76 2.23. Εφαρμογή νέων Προτύπων ..............................................................................................................76 2.23.1. Νέα Πρότυπα, Διερμηνείες, αναθεωρήσεις και τροποποιήσεις υφιστάμενων Προτύπων τα ............... οποία έχουν τεθεί σε ισχύ και έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση ..................................76 2.23.2. Νέα Πρότυπα, Διερμηνείες, αναθεωρήσεις και τροποποιήσεις υφιστάμενων Προτύπων τα ............... οποία δεν έχουν ακόμα τεθεί σε ισχύ ή δεν έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση ............79 3. Διαχείριση χρηματοοικονομικού κινδύνου .........................................................................................82 3.1. Παράγοντες χρηματοοικονομικού κινδύνου ......................................................................................82 3.1.1 Συναλλαγματικός κίνδυνος ................................................................................................................82 3.1.2. Πιστωτικός κίνδυνος ..........................................................................................................................82 3.1.3. Κίνδυνος ρευστότητας .......................................................................................................................83 3.1.4. Κίνδυνος Διακύμανσης Επιτοκίων.....................................................................................................85 3.1.5. Διαχείριση Κεφαλαιουχικού κινδύνου ................................................................................................85 3.1.6. Κίνδυνος Διακύμανσης Τιμών Καυσίμων ..........................................................................................86 3.1.7. Ανταγωνισμός....................................................................................................................................86 3.2. Προσδιορισμός των εύλογων αξιών ..................................................................................................86 4. Εύλογη αξία χρηματοοικονομικών μέσων .........................................................................................86 4.1. Παράγωγα χρηματοοικονομικά μέσα ................................................................................................87 4.2. Συμμετοχές, αποτιμώμενες σε εύλογες αξίες ....................................................................................87 4.3. Λοιπά χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού / υποχρεώσεων στην εύλογη αξία ........................88 5. Ενοποίηση – Κοινοπραξία εσόδων πλοίων ......................................................................................88 5.1.1. Ενοποίηση θυγατρικών εταιριών του Ομίλου ATTICA A.E. ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ ...................................88 5.1.2 Ενοποίηση συγγενών εταιρειών / Κοινοπραξιών ..............................................................................89 5.2. Σύμβαση του Ομίλου ATTICA A.E. ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ με τον Όμιλο ΑΝΕΚ ........................................89 5.3. Συνενώσεις εταιριών ........................................................................................................................89 6. Γνωστοποιήσεις Συνδεδεμένων μερών .............................................................................................90 6.1. Διεταιρικές συναλλαγές .....................................................................................................................90 6.1.1. Διαιτερικές συναλλαγές με εταιρίες του Ομίλου MARFIN INVESTMENT GROUP και του .................. Ομίλου ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ .........................................................................................................91 6.2. Συμμετοχές των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου της ATTICA A.E. ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ στο Διοικητικό Συμβούλιο άλλων εταιριών ................................................................................................................91 6.3. Εγγυήσεις ..........................................................................................................................................92 6.4. Αμοιβές Ανωτάτων Διευθυντικών Στελεχών και Μελών Διοικητικού Συμβουλίου .............................92 7. Παρατηρήσεις επί των Οικονομικών Καταστάσεων της περιόδου 1.1.2019- 31.12.2019 ................92 7.1. Λειτουργικοί Τομείς - Παρουσίαση Γεωγραφικών τομέων ................................................................92 ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 3 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 7.2. Κόστος Πωληθέντων – Έξοδα Διοίκησης – Έξοδα Διάθεσης ...........................................................96 7.3. Λοιπά έσοδα εκμετάλλευσης .............................................................................................................97 7.4. Λοιπά χρηματοοικονομικά αποτελέσματα .........................................................................................98 7.5. Χρηματοοικονομικά έξοδα .................................................................................................................98 7.6. Χρηματοοικονομικά έσοδα ................................................................................................................98 7.7. Έσοδα από μερίσματα ......................................................................................................................99 7.8. Κέρδη / (ζημίες) από επιχειρήσεις ενοποιούμενες με τη μέθοδο της καθαρής θέσης .......................99 7.9. Φόροι εισοδήματος ............................................................................................................................99 7.10. Κέρδη ανά μετοχή ...........................................................................................................................100 7.11. Ενσώματα πάγια .............................................................................................................................100 7.12. Υπεραξία .........................................................................................................................................103 7.13. Άϋλα Περουσιακά Στοιχεία ..............................................................................................................105 7.14. Επενδύσεις σε θυγατρικές εταιρίες .................................................................................................107 7.15. Επενδύσεις σε συγγενείς και κοινοπραξίες ....................................................................................108 7.16. Λοιπά μη κυκλοφορούντα στοιχεία του ενεργητικού .......................................................................109 7.17. Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις - υποχρεώσεις ................................................................109 7.18. Αποθέματα ......................................................................................................................................110 7.19. Πελάτες και λοιπές εμπορικές απαιτήσεις .......................................................................................110 7.20. Λοιπά κυκλοφορούντα στοιχεία ενεργητικού ...................................................................................111 7.21. Παράγωγα χρηματοοικονομικά στοιχεία .........................................................................................111 7.22. Ταμειακά Διαθέσιμα και Ταμειακά Ισοδύναμα .................................................................................113 7.23. Μετοχικό Κεφάλαιο – Αποθεματικά .................................................................................................113 7.24. Υποχρεώσεις παροχών προσωπικού λόγω εξόδου από την υπηρεσία .........................................115 7.25. Μακροπρόθεσμες και Βραχυπρόθεσμες Δανειακές υποχρεώσεις .................................................117 7.26. Μακροπρόθεσμες Προβλέψεις ........................................................................................................119 7.27. Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις ...........................................................................................120 7.28. Φόροι εισοδήματος πληρωτέοι ........................................................................................................120 7.29. Λοιπές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις ..........................................................................................120 8. Ενδεχόμενες απαιτήσεις και υποχρεώσεις ......................................................................................121 9. Σημαντικά Γεγονότα ........................................................................................................................122 10. Μεταγενέστερα της Κατάστασης Οικονομικής Θέσης Γεγονότα .....................................................123 11. Μερίσματα .......................................................................................................................................128 Έκθεση Διάθεσης Αντληθέντων Κεφαλαίων Κοινού Ομολογιακού Δανείου Ευρώ 175.000.000 για την περίοδο 16.07.2019 – 31.12.2019 ................................................................................................................................129 Έκθεση Ευρημάτων από τη Διενέργεια Προσυμφωνημένων Διαδικασιών επί της «Έκθεση ............................. Διάθεσης Αντληθέντων Κεφαλαίων Κοινού Ομολογιακού Δανείου Ευρώ 175.000.000 για την περίοδο 16.07.2019 – 31.12.2019» ..............................................................................................................................131 ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 5 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 Έκθεση Ανεξάρτητου Ορκωτού Ελεγκτή Λογιστή Προς τους Μετόχους της Εταιρίας «ATTICA A.E. ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ» Έκθεση ελέγχου επί των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Γνώμη Έχουμε ελέγξει τις συνημμένες εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις της εταιρίας «ATTICA A.E. ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ» (η Εταιρία), οι οποίες αποτελούνται από την εταιρική και ενοποιημένη κατάσταση οικονομικής θέσης της 31ης Δεκεμβρίου 2019, τις εταιρικές και ενοποιημένες καταστάσεις αποτελεσμάτων και λοιπών συνολικών εισοδημάτων, μεταβολών ιδίων κεφαλαίων και ταμειακών ροών της χρήσεως που έληξε την ημερομηνία αυτή, καθώς και περίληψη σημαντικών λογιστικών αρχών και μεθόδων και λοιπές επεξηγηματικές πληροφορίες. Κατά τη γνώμη μας, οι συνημμένες εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις παρουσιάζουν εύλογα, από κάθε ουσιώδη άποψη, την οικονομική θέση της Εταιρίας «ATTICA A.E. ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ» και των θυγατρικών αυτής (ο Όμιλος) κατά την 31η Δεκεμβρίου 2019, τη χρηματοοικονομική τους επίδοση και τις ταμειακές τους ροές για τη χρήση που έληξε την ημερομηνία αυτή, σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς, όπως αυτά έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Βάση γνώμης Διενεργήσαμε τον έλεγχό μας σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Ελέγχου (ΔΠΕ) όπως αυτά έχουν ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία. Οι ευθύνες μας, σύμφωνα με τα πρότυπα αυτά περιγράφονται περαιτέρω στην ενότητα της έκθεσής μας «Ευθύνες ελεγκτή για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων». Είμαστε ανεξάρτητοι από την Εταιρία και τις ενοποιούμενες θυγατρικές της καθ’ όλη τη διάρκεια του διορισμού μας σύμφωνα με τον Κώδικα Δεοντολογίας για Επαγγελματίες Ελεγκτές του Συμβουλίου Διεθνών Προτύπων Δεοντολογίας Ελεγκτών, όπως αυτός έχει ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία και τις απαιτήσεις δεοντολογίας που σχετίζονται με τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων στην Ελλάδα και έχουμε εκπληρώσει τις δεοντολογικές μας υποχρεώσεις σύμφωνα με τις απαιτήσεις της ισχύουσας νομοθεσίας και του προαναφερόμενου Κώδικα Δεοντολογίας. Πιστεύουμε ότι τα ελεγκτικά τεκμήρια που έχουμε αποκτήσει είναι επαρκή και κατάλληλα να παρέχουν βάση για τη γνώμη μας. Ουσιώδης αβεβαιότητα που σχετίζεται με τη συνέχιση της δραστηριότητας Εφιστούμε την προσοχή σας στη σημείωση 10 της ετήσιας Οικονομικής Έκθεσης όπου περιγράφονται οι επιπτώσεις που αναμένεται να έχουν στα χρηματοοικονομικά αποτελέσματα και την χρηματοοικονομική θέση του Ομίλου η κρίσης της πανδημίας του νέου κορωνοϊού (Covid-19). Στη σημείωση 10 της ετήσιας Οικονομικής Έκθεσης αναφέρονται τα μέτρα που έχουν ληφθεί ή σχεδιαστεί από τη Διοίκηση για τη διασφάλιση της ομαλής συνέχισης της δραστηριότητας του Ομίλου. Ο περιορισμός της πανδημίας, τυχόν οικονομικά μέτρα ενίσχυσης του κλάδου της επιβατηγού ναυτιλίας και της οικονομίας γενικότερα και η επιβεβαίωση των εκτιμήσεων της Διοίκησης αναφορικά με τα επίπεδα λειτουργίας του Ομίλου, αποτελούν απαραίτητες προϋποθέσεις για την ομαλή συνέχιση της δραστηριότητας του Ομίλου και της Εταιρείας για τους επόμενους δώδεκα μήνες. Οι παραπάνω συνθήκες ως αποτέλεσμα της πανδημίας του νέου κορωνοϊού (Covid-19) υποδηλώνουν την ύπαρξη ουσιώδους αβεβαιότητας σχετικής με την απρόσκοπτη συνέχιση της δραστηριότητας του Ομίλου και της Εταιρείας. Η γνώμη μας δεν διαφοροποιείται σε σχέση με το θέμα αυτό. ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 6 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 Σημαντικότερα θέματα ελέγχου Τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου είναι εκείνα τα θέματα που, κατά την επαγγελματική μας κρίση, ήταν εξέχουσας σημασίας στον έλεγχό μας επί των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων της ελεγχόμενης χρήσεως. Τα θέματα αυτά αντιμετωπίστηκαν στο πλαίσιο του ελέγχου των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων ως σύνολο, για τη διαμόρφωση της γνώμης μας επί αυτών και δεν εκφέρουμε ξεχωριστή γνώμη για τα θέματα αυτά. Εκτός από το θέμα που περιγράφεται στην παράγραφο της έκθεσης μας “Ουσιώδης αβεβαιότητα που σχετίζεται με τη συνέχιση δραστηριότητας”, έχουμε διαπιστώσει ότι τα θέματα που περιγράφονται κατωτέρω είναι τα σημαντικότερα θέματα του ελέγχου που πρέπει να γνωστοποιούνται στην έκθεσή μας. Σημαντικότερα θέματα ελέγχου Πώς αντιμετωπίστηκε το σημαντικότερο θέμα ελέγχου στον έλεγχό μας Λογιστική αξία πλοίων Ο Όμιλος κατά την 31.12.2019 διαθέτει ένα στόλο από επιβατηγά-οχηματαγωγά πλοία αναπόσβεστης αξίας Ευρώ 679,6 εκατ. Σύμφωνα με την λογιστική πολιτική του Ομίλου τα πλοία αυτά επιμετρώνται στο κόστος κτήσης τους, το οποίο μειώνεται κατά το ποσό των σωρευμένων αποσβέσεων, ενώ μειώνεται/αυξάνεται κατά το ποσό των σωρευμένων ζημιών απομείωσης/αναστροφών ζημιών απομείωσης. Η Διοίκηση του Ομίλου στο τέλος κάθε χρήσης εκτιμά την ανακτήσιμη αξία των πλοίων της η οποία αποτελεί το υψηλότερο ποσό μεταξύ της εύλογης αξίας μετά την αφαίρεση των εκτιμώμενων εξόδων διάθεσης και της αξίας λόγω χρήσης τους. Η εύλογη αξία των πλοίων προσδιορίζεται βάσει αποτιμήσεων που λαμβάνονται από ανεξάρτητους εκτιμητές, αφαιρώντας τα εκτιμώμενα κόστη πώλησης. Η αξία λόγω χρήσης αποτελεί την παρούσα αξία των εκτιμώμενων μελλοντικών ταμειακών ροών που αναμένεται να αντληθούν από τις Μονάδες Δημιουργίας Ταμειακών Ροών (Μ.Δ.Τ.Ρ.) που έχει προσδιορίσει η Διοίκηση. Αυτό απαιτεί κρίση από την πλευρά της διοίκησης σχετικά με τις μελλοντικές ταμειακές ροές των ως άνω μονάδων και τα επιτόκια προεξόφλησης που εφαρμόζονται στις προβολές των μελλοντικών ταμειακών ροών. Αναφορικά με τις μελλοντικές ταμειακές ροές, οι κρίσεις της διοίκησης σχετίζονται με μεταβλητές όπως το μεταφορικό έργο, οι διεθνείς τιμές των καυσίμων και οι κεφαλαιουχικές δαπάνες. Η ελεγκτική μας προσέγγιση περιέλαβε μεταξύ άλλων τις κάτωθι διαδικασίες: Εξετάσαμε τις διαδικασίες εντοπισμού από τη Διοίκηση τυχόν ενδείξεων απομείωσης/αναστροφής απομείωσης της αξίας των πλοίων. Εξετάσαμε τις διαδικασίες της Διοίκησης αναφορικά με την κατάρτιση επιχειρηματικών πλάνων με σκοπό τον προσδιορισμό της αξίας λόγω χρήσης. Εξετάσαμε τη μαθηματική ακρίβεια των μοντέλων των προεξοφλημένων ταμειακών ροών καθώς και τη λογικότητα των παραδοχών και εκτιμήσεων της Διοίκησης. Εξετάσαμε τον υπολογισμό του ελέγχου απομείωσης των πλοίων με βάση την εύλογη αξία των πλοίων λαμβάνοντας υπόψη τις αποτιμήσεις που έλαβε η Διοίκηση από ανεξάρτητους εκτιμητές. Αξιολογήσαμε την ανεξαρτησία και επάρκεια των εκτιμητών που διενήργησαν τις αποτιμήσεις των πλοίων. Εξετάσαμε την ορθότητα των κεφαλαιοποιήσεων που θεωρήθηκαν ως ξεχωριστό στοιχείο στην αξία των πλοίων σε σχέση με τις απαιτήσεις του ΔΛΠ 16 «Ενσώματα Πάγια». Αξιολογήσαμε την επάρκεια των γνωστοποιήσεων στις εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις σε σχέση με τα ανωτέρω θέματα. ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 7 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 Εξαιτίας της σημαντικής αξίας των πλοίων, της σημαντικότητας των παραδοχών/λογιστικών εκτιμήσεων της Διοίκησης, η περιοχή αυτή θεωρείται ως ένα εκ των σημαντικότερων θεμάτων ελέγχου. Οι γνωστοποιήσεις της Διοίκησης σχετικά με τη λογιστική πολιτική, τις κρίσεις και εκτιμήσεις που χρησιμοποιήθηκαν και την ανάλυση των εν λόγω στοιχείων περιλαμβάνονται στις σημειώσεις 2.6, 2.8. και 7.11 των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων. . Λογιστική αξία επενδύσεων σε θυγατρικές Η μητρική εταιρία, Attica A.E. Συμμετοχών τηρεί επενδύσεις σε θυγατρικές εταιρίες, των οποίων η αξία την 31/12/2019 ανέρχεται σε Ευρώ 674,6 εκατ. Όπως περιγράφεται και στις συνημμένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις η μητρική εταιρία αποτιμά τις συμμετοχές της στην εύλογη αξία με τις διαφορές αποτίμησης να αναγνωρίζονται στην καθαρή θέση. Το σύνολο των μετοχών των θυγατρικών εταιρειών δεν διαπραγματεύονται σε ενεργό αγορά. Για τον προσδιορισμό της εύλογης αξίας τους, χρησιμοποιείται η παρούσα αξία των εκτιμώμενων μελλοντικών ταμειακών ροών που αναμένεται να αντληθούν από τις θυγατρικές εταιρίες, η οποία σταθμίζεται με την αξία που προκύπτει βάσει των αναπροσαρμοσμένων (κατά την εύλογη αξία των πλοίων) καθαρών στοιχείων ενεργητικού της κάθε θυγατρικής. Η εκτίμηση των μελλοντικών ταμειακών ροών, εξαρτάται από εκτιμήσεις της Διοίκησης κυρίως για το μεταφορικό έργο, τις διεθνείς τιμές των καυσίμων, τις κεφαλαιουχικές δαπάνες και το προεξοφλητικό επιτόκιο. Για τη χρήση 2019, η ζημιά από την αποτίμηση των συμμετοχών σε εύλογες αξίες ανήλθε σε ποσό Ευρώ 9,9 εκατ. Εξαιτίας της σημαντικής αξίας των θυγατρικών καθώς και της σημαντικότητας των παραδοχών/λογιστικών εκτιμήσεων και χρήσης ανεξάρτητων εκτιμητών από τη Διοίκηση σχετικά με τον υπολογισμό της εύλογης αξίας των πλοίων, η περιοχή αυτή θεωρείται ως ένα εκ των σημαντικότερων θεμάτων ελέγχου. Οι γνωστοποιήσεις της Διοίκησης σχετικά με τη λογιστική πολιτική, τις κρίσεις και εκτιμήσεις που χρησιμοποιήθηκαν και την ανάλυση των εν λόγω στοιχείων περιλαμβάνονται στις σημειώσεις 2.1.1., 2.2.2. και 7.14. των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων. Η ελεγκτική μας προσέγγιση περιέλαβε μεταξύ άλλων τις κάτωθι διαδικασίες: Εξετάσαμε τη διαδικασία της Διοίκησης αναφορικά με την κατάρτιση επιχειρηματικών πλάνων. Εξετάσαμε τη μαθηματική ακρίβεια των μοντέλων των προεξοφλημένων ταμειακών ροών καθώς και τη λογικότητα των βασικών παραδοχών των μελλοντικών ταμειακών ροών και εκτιμήσεων της Διοίκησης. Εξετάσαμε τον υπολογισμό της αναπροσαρμοσμένης αξίας των καθαρών στοιχείων ενεργητικού των θυγατρικών, λαμβάνοντας υπόψη και τις αποτιμήσεις της εύλογης αξίας των πλοίων που έλαβε η Διοίκηση από ανεξάρτητους εκτιμητές. Αξιολογήσαμε την ανεξαρτησία και επάρκεια των εκτιμητών της Διοίκησης. Στις ανωτέρω διαδικασίες, όπου αυτό κρίθηκε απαραίτητο, ζητήθηκε η συμβολή ειδικού εμπειρογνώμονα της Grant Thornton. Αξιολογήσαμε την επάρκεια των γνωστοποιήσεων στις εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις σε σχέση με το θέμα αυτό. ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 8 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 Απομείωση υπεραξίας και άυλων στοιχείων ενεργητικού Κατά την 31 Δεκεμβρίου 2019, ο Όμιλος έχει αναγνωρίσει υπεραξία ύψους Ευρώ 10,8 εκατ. και άυλα περιουσιακά στοιχεία που αφορούν το σήμα της HSW ύψους Ευρώ 5,7 εκατ. Σύμφωνα με τις απαιτήσεις των ΔΠΧΑ, για την υπεραξία καθώς και για τα άυλα περιουσιακά στοιχεία με απεριόριστη ωφέλιμη ζωή η διοίκηση διενεργεί ελέγχους απομείωσης τουλάχιστον σε ετήσια βάση. Ο έλεγχος απομείωσης προϋποθέτει τον προσδιορισμό των ανακτήσιμων ποσών βάσει της αξίας λόγω χρήσης των στοιχείων του ενεργητικού. Ο υπολογισμός της αξίας λόγω χρήσης, προκύπτει από τη μέθοδο των προεξοφλημένων ταμειακών ροών, με βάση επιχειρηματικά πλάνα τα οποία ενσωματώνουν βασικές παραδοχές και εκτιμήσεις της Διοίκησης. Εξαιτίας της σημαντικής αξίας της υπεραξίας και των άυλων περιουσιακών στοιχείων καθώς και της σημαντικότητας των παραδοχών/λογιστικών εκτιμήσεων των ανωτέρω θεμάτων, η περιοχή αυτή θεωρείται ως ένα εκ των σημαντικότερων θεμάτων ελέγχου. Η ελεγκτική μας προσέγγιση περιέλαβε μεταξύ άλλων τις κάτωθι διαδικασίες: Εξέταση της διαδικασίας εντοπισμού από τη Διοίκηση τυχόν ενδείξεων απομείωσης των εν λόγω μη κυκλοφορούντων στοιχείων του ενεργητικού. Εξέταση της διαδικασίας της Διοίκησης αναφορικά με τη κατάρτιση αξιόπιστων επιχειρηματικών πλάνων. Εξέταση της μαθηματικής ακρίβειας των μοντέλων των προεξοφλημένων ταμειακών ροών. Στις ανωτέρω διαδικασίες, όπου αυτό κρίθηκε απαραίτητο, ζητήθηκε η συμβολή ειδικού εμπειρογνώμονα της Grant Thornton. Αξιολογήσαμε την επάρκεια των γνωστοποιήσεων στις εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις σε σχέση με το θέμα αυτό. Οι γνωστοποιήσεις της Διοίκησης σχετικά με τη λογιστική πολιτική, τις κρίσεις και εκτιμήσεις που χρησιμοποιήθηκαν και την ανάλυση των εν λόγω στοιχείων περιλαμβάνονται στις σημειώσεις 2.1.1., 2.7.1, 2.7.2, 7.12 και 7.13 των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων. Άλλες πληροφορίες Η διοίκηση είναι υπεύθυνη για τις άλλες πληροφορίες. Οι άλλες πληροφορίες περιλαμβάνονται στην Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου, για την οποία γίνεται σχετική αναφορά στην “Έκθεση επί άλλων Νομικών και Κανονιστικών Απαιτήσεων”, στις Δηλώσεις των Μελών του Διοικητικού Συμβουλίου, αλλά δεν περιλαμβάνουν τις οικονομικές καταστάσεις και την έκθεση ελέγχου επί αυτών. Η γνώμη μας επί των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων δεν καλύπτει τις άλλες πληροφορίες και δεν εκφράζουμε με τη γνώμη αυτή οποιασδήποτε μορφής συμπέρασμα διασφάλισης επί αυτών. Σε σχέση με τον έλεγχό μας επί των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων, η ευθύνη μας είναι να αναγνώσουμε τις άλλες πληροφορίες και με τον τρόπο αυτό, να εξετάσουμε εάν οι άλλες πληροφορίες είναι ουσιωδώς ασυνεπείς με τις εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις ή τις γνώσεις που αποκτήσαμε κατά τον έλεγχο ή αλλιώς φαίνεται να είναι ουσιωδώς εσφαλμένες. ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 9 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 Εάν, με βάση τις εργασίες που έχουμε εκτελέσει, καταλήξουμε στο συμπέρασμα ότι υπάρχει ουσιώδες σφάλμα σε αυτές τις άλλες πληροφορίες, είμαστε υποχρεωμένοι να αναφέρουμε το γεγονός αυτό. Δεν έχουμε τίποτα να αναφέρουμε σχετικά με το θέμα αυτό. Ευθύνες της διοίκησης και των υπευθύνων για τη διακυβέρνηση επί των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Η διοίκηση έχει την ευθύνη για την κατάρτιση και εύλογη παρουσίαση των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ, όπως αυτά έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως και για εκείνες τις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου, που η διοίκηση καθορίζει ως απαραίτητες, ώστε να καθίσταται δυνατή η κατάρτιση των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων απαλλαγμένων από ουσιώδες σφάλμα, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος. Κατά την κατάρτιση των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων, η διοίκηση είναι υπεύθυνη για την αξιολόγηση της ικανότητας της Εταιρίας και του Ομίλου να συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους γνωστοποιώντας, όπου συντρέχει τέτοια περίπτωση, τα θέματα που σχετίζονται με τη συνεχιζόμενη δραστηριότητα και τη χρήση της λογιστικής αρχής της συνεχιζόμενης δραστηριότητας, εκτός και εαν η διοίκηση είτε προτίθεται να ρευστοποιήσει την Εταιρία και τον Όμιλο ή να διακόψει τη δραστηριότητά τους, ή δεν έχει άλλη ρεαλιστική εναλλακτική επιλογή από το να προβεί σ’ αυτές τις ενέργειες. Η Επιτροπή Ελέγχου (άρθ. 44 Ν.4449/2017) της Εταιρίας έχει την ευθύνη εποπτείας της διαδικασίας χρηματοοικονομικής αναφοράς της Εταιρίας και του Ομίλου. Ευθύνες ελεγκτή για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Οι στόχοι μας είναι να αποκτήσουμε εύλογη διασφάλιση για το κατά πόσο οι εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις, στο σύνολό τους, είναι απαλλαγμένες από ουσιώδες σφάλμα, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος και να εκδώσουμε έκθεση ελεγκτή, η οποία περιλαμβάνει τη γνώμη μας. Η εύλογη διασφάλιση συνιστά διασφάλιση υψηλού επιπέδου, αλλά δεν είναι εγγύηση ότι ο έλεγχος που διενεργείται σύμφωνα με τα ΔΠΕ, όπως αυτά έχουν ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία, θα εντοπίζει πάντα ένα ουσιώδες σφάλμα, όταν αυτό υπάρχει. Σφάλματα δύναται να προκύψουν από απάτη ή από λάθος και θεωρούνται ουσιώδη όταν μεμονωμένα ή αθροιστικά, θα μπορούσε εύλογα να αναμένεται ότι θα επηρέαζαν τις οικονομικές αποφάσεις των χρηστών, που λαμβάνονται με βάση αυτές τις εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις. Ως καθήκον του ελέγχου, σύμφωνα με τα ΔΠΕ όπως αυτά έχουν ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία, ασκούμε επαγγελματική κρίση και διατηρούμε επαγγελματικό σκεπτικισμό καθ’ όλη τη διάρκεια του ελέγχου. Επίσης: Εντοπίζουμε και αξιολογούμε τους κινδύνους ουσιώδους σφάλματος στις εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος, σχεδιάζοντας και διενεργώντας ελεγκτικές διαδικασίες που ανταποκρίνονται στους κινδύνους αυτούς και αποκτούμε ελεγκτικά τεκμήρια που είναι επαρκή και κατάλληλα για να παρέχουν βάση για τη γνώμη μας. Ο κίνδυνος μη εντοπισμού ουσιώδους σφάλματος που οφείλεται σε απάτη είναι υψηλότερος από αυτόν που οφείλεται σε λάθος, καθώς η απάτη μπορεί να εμπεριέχει συμπαιγνία, πλαστογραφία, εσκεμμένες παραλείψεις, ψευδείς διαβεβαιώσεις ή παράκαμψη των δικλίδων εσωτερικού ελέγχου. Κατανοούμε τις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου που σχετίζονται με τον έλεγχο, με σκοπό το σχεδιασμό ελεγκτικών διαδικασιών κατάλληλων για τις περιστάσεις, αλλά όχι με σκοπό τη διατύπωση γνώμης επί της αποτελεσματικότητας των δικλίδων εσωτερικού ελέγχου της Εταιρίας και του Ομίλου. Αξιολογούμε την καταλληλότητα των λογιστικών αρχών και μεθόδων που χρησιμοποιήθηκαν και το εύλογο των λογιστικών εκτιμήσεων και των σχετικών γνωστοποιήσεων που έγιναν από τη διοίκηση. ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 10 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 Αποφαινόμαστε για την καταλληλότητα της χρήσης από τη διοίκηση της λογιστικής αρχής της συνεχιζόμενης δραστηριότητας και με βάση τα ελεγκτικά τεκμήρια που αποκτήθηκαν για το εάν υπάρχει ουσιώδης αβεβαιότητα σχετικά με γεγονότα ή συνθήκες που μπορεί να υποδηλώνουν ουσιώδη αβεβαιότητα ως προς την ικανότητα της Εταιρίας και του Ομίλου να συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους. Εάν συμπεράνουμε ότι υφίσταται ουσιώδης αβεβαιότητα, είμαστε υποχρεωμένοι στην έκθεση ελεγκτή να επιστήσουμε την προσοχή στις σχετικές γνωστοποιήσεις των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων ή εάν αυτές οι γνωστοποιήσεις είναι ανεπαρκείς να διαφοροποιήσουμε τη γνώμη μας. Τα συμπεράσματά μας βασίζονται σε ελεγκτικά τεκμήρια που αποκτώνται μέχρι την ημερομηνία της έκθεσης ελεγκτή. Ωστόσο, μελλοντικά γεγονότα ή συνθήκες ενδέχεται να έχουν ως αποτέλεσμα η Εταιρία και ο Όμιλος να παύσουν να λειτουργούν ως συνεχιζόμενη δραστηριότητα. Αξιολογούμε τη συνολική παρουσίαση, τη δομή και το περιεχόμενο των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων, συμπεριλαμβανομένων των γνωστοποιήσεων, καθώς και το κατά πόσο οι εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις απεικονίζουν τις υποκείμενες συναλλαγές και τα γεγονότα με τρόπο που επιτυγχάνεται η εύλογη παρουσίαση. Αποκτούμε επαρκή και κατάλληλα ελεγκτικά τεκμήρια αναφορικά με την χρηματοοικονομική πληροφόρηση των οντοτήτων ή των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων εντός του Ομίλου για την έκφραση γνώμης επί των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων. Είμαστε υπεύθυνοι για την καθοδήγηση, την επίβλεψη και την εκτέλεση του ελέγχου της Εταιρίας και των θυγατρικών της. Παραμένουμε αποκλειστικά υπεύθυνοι για την ελεγκτική μας γνώμη. Μεταξύ άλλων θεμάτων, κοινοποιούμε στους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση, το σχεδιαζόμενο εύρος και το χρονοδιάγραμμα του ελέγχου, καθώς και σημαντικά ευρήματα του ελέγχου, συμπεριλαμβανομένων όποιων σημαντικών ελλείψεων στις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου εντοπίζουμε κατά τη διάρκεια του ελέγχου μας. Επιπλέον, δηλώνουμε προς τους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση ότι έχουμε συμμορφωθεί με τις σχετικές απαιτήσεις δεοντολογίας περί ανεξαρτησίας και γνωστοποιούμε προς αυτούς όλες τις σχέσεις και άλλα θέματα που μπορεί εύλογα να θεωρηθεί ότι επηρεάζουν την ανεξαρτησία μας και τα σχετικά μέτρα προστασίας, όπου συντρέχει περίπτωση. Από τα θέματα που γνωστοποιήθηκαν στους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση, καθορίζουμε τα θέματα εκείνα που ήταν εξέχουσας σημασίας για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων της ελεγχόμενης χρήσεως και ως εκ τούτου αποτελούν τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου. Έκθεση επί άλλων Νομικών και Κανονιστικών Απαιτήσεων 1. Έκθεση Διαχείρισης Διοικητικού Συμβουλίου Λαμβάνοντας υπόψη ότι η διοίκηση έχει την ευθύνη για την κατάρτιση της Έκθεσης Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου και της Δήλωσης Εταιρικής Διακυβέρνησης που περιλαμβάνεται στην έκθεση αυτή, κατ’ εφαρμογή των διατάξεων της παραγράφου 5 του άρθρου 2 του Ν.4336/2015 (μέρος Β), σημειώνουμε ότι: α. Στην Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου περιλαμβάνεται δήλωση εταιρικής διακυβέρνησης, η οποία παρέχει τα πληροφοριακά στοιχεία που ορίζονται στο άρθρο 152 του Ν. 4548/2018. β. Κατά τη γνώμη μας η Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου έχει καταρτιστεί σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές απαιτήσεις των άρθρων 150-151, 153 - 154 και της παραγράφου 1 (περιπτώσεις γ’ και δ’) του άρθρου 152 του Ν.4548/2018 και το περιεχόμενο αυτής αντιστοιχεί με τις συνημμένες οικονομικές καταστάσεις της χρήσης που έληξε την 31/12/2019. γ. Με βάση τη γνώση που αποκτήσαμε κατά τον έλεγχό μας, για την Εταιρία «ATTICA A.E. ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ» και το περιβάλλον της, δεν έχουμε εντοπίσει ουσιώδεις ανακρίβειες στην Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού της Συμβουλίου. ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 11 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 2. Συμπληρωματική Έκθεση προς την Επιτροπή Ελέγχου Η γνώμη μας επί των συνημμένων εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων είναι συνεπής με τη Συμπληρωματική Έκθεσή μας προς την Επιτροπή Ελέγχου της Εταιρίας, που προβλέπεται από το άρθρο 11 του κανονισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) αριθ. 537/2014. 3.Παροχή Μη Ελεγκτικών Υπηρεσιών Δεν παρείχαμε στην Εταιρία και τις θυγατρικές της μη ελεγκτικές υπηρεσίες που απαγορεύονται σύμφωνα με το άρθρο 5 του κανονισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) αριθ. 537/2014. Οι επιτρεπόμενες μη ελεγκτικές υπηρεσίες που έχουμε παράσχει στην Εταιρία και στις θυγατρικές της, κατά τη διάρκεια της χρήσεως που έληξε την 31η Δεκεμβρίου 2019 γνωστοποιούνται στη Σημείωση 7.2. των συνημμένων εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων. 4. Διορισμός Ελεγκτή Διοριστήκαμε για πρώτη φορά ως Ορκωτοί Ελεγκτές Λογιστές της Εταιρίας με την από 17/06/2008 απόφαση της ετήσιας τακτικής γενικής συνέλευσης των μετόχων. Έκτοτε ο διορισμός μας έχει αδιαλείπτως ανανεωθεί για μία συνολική περίοδο 12 ετών με βάση τις κατ’ έτος λαμβανόμενες αποφάσεις της τακτικής γενικής συνέλευσης των μετόχων. Αθήνα, 29 Μαϊου 2020 Ο Ορκωτός Ελεγκτής Λογιστής Μανόλης Μιχαλιός Α.Μ. Σ.Ο.Ε.Λ. 25131 ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 12 ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 53 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 ΕΤΗΣΙΕΣ ΕΤΑΙΡΙΚΕΣ ΚΑΙ ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΧΡΗΣΕΩΣ 2019 Η Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση 2019 (1.1.2019 έως 31.12.2019) καταρτίστηκε σύμφωνα με το άρθρο 4 του ν.3556/2007, εγκρίθηκε από το Διοικητικό Συμβούλιο της Εταιρίας την 29.5.2020 και έχει δημοσιοποιηθεί με την ανάρτηση της στο διαδίκτυο στην ηλεκτρονική διεύθυνση www.attica-group.com καθώς και στο διαδικτυακό χώρο του Χ.Α., όπου και θα παραμείνει στη διάθεση του επενδυτικού κοινού για χρονικό διάστημα τουλάχιστον πέντε (5) ετών από την ημερομηνία της συντάξεως και δημοσιοποιήσεως της. ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 54 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 Κατάσταση συνολικού εισοδήματος για την περίοδο που έληξε την 31.12.2019 και 2018 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΥΝΟΛΙΚΟΥ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ Για την περίοδο που έληξε την 31.12 2019 και 2018 ΟΜΙΛΟΣ Πωλήσεις Κόστος πωληθέντων Μικτό Κέρδος Έξοδα διοίκησης Έξοδα διάθεσης Λοιπά έσοδα εκμετάλλευσης Κέρδη / (ζημίες) πρό φόρων, χρηματοδοτικών και επενδυτικών αποτελεσμάτων Απομείωση στοιχείων ενεργητικού Κέρδη από αναστροφή απομείωσης στοιχείων ενεργητικού Λοιπά Χρηματοοικονομικά αποτελέσματα Χρηματοοικονομικά έξοδα Χρηματοοικονομικά έσοδα Έσοδα από μερίσματα Κέρδη / (ζημίες) από επιχειρήσεις ενοποιούμενες με τη μέθοδο της καθαρής θέσης Κέρδη / (ζημίες) από πωλήσεις πάγιων περιουσιακών στοιχείων Κέρδη προ φόρων Φόρος εισοδήματος Κέρδη περιόδου μετά από φόρους 1.01-31.12.2018 1.01-31.12.2019 1.01-31.12.2018 405.395 -316.153 89.242 -29.320 -26.359 1.534 365.401 -290.835 74.566 -33.504 -25.089 1.716 -1.359 - -1.266 - 35.097 17.689 -1.359 -1.266 7.4 7.5 7.6 7.7 1.219 -15.667 100 - -909 11.008 -26.551 219 - -1 -3.648 84 12.325 -1 -472 3.110 7.8 181 7.9 7.1 7.2 7.2 7.2 7.3 7.10 Μειωμένα κέρδη / (ζημιές) μετά από φόρους ανά μετοχή (σε €) Λειτουργικά Αποτελέσματα προ φόρων, χρηματοοικονομικών, επενδυτικών αποτελεσμάτων και συνολικές αποσβέσεις (EBITDA) Κέρδη / (ζημίες) πρό φόρων, χρηματοδοτικών και επενδυτικών αποτελεσμάτων Πλέον: Αποσβέσεις Σύνολο Λοιπά συνολικά έσοδα: Κέρδη περιόδου μετά από φόρους Ποσά που δεν αναταξινομούνται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων Επανεκτίμηση υποχρεώσεων παροχών προσωπικού Ποσά που αναταξινομούνται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων Αντιστάθμιση ταμειακών ροών : - κέρδη / (ζημιές) τρέχουσας περιόδου - αναταξινόμηση στα κέρδη ή στις ζημιές περιόδου Αποτίμηση στην εύλογη αξία για συνδεδεμένες επιχειρήσεις Λοιπά συνολικά εισοδήματα περιόδου πρό φόρων Λοιπά συνολικά εισοδήματα περιόδου, καθαρά από φόρους Συγκεντρωτικά συνολικά εισοδήματα περιόδου μετά φόρων Κατανεμημένα σε: Ιδιοκτήτες της μητρικής Μη ελέγχουσες συμμετοχές - - 20.930 -84 20.846 427 15.804 17.687 -415 17.272 7.401 7.401 1.371 1.371 20.764 82 17.110 162 7.401 - 1.371 - 0,0962 0,0845 0,0343 0,0068 - - - - 35.097 42.922 78.019 17.689 39.312 57.001 -1.359 38 -1.321 -1.266 20.846 17.272 7.401 1.371 -256 -103 -13 -10 - - Κατανεμημένα σε: Μετόχους της μητρικής Μη ελέγχουσες συμμετοχές Κέρδη / (ζημίες) μετά από φόρους ανά μετοχή-βασικά (σε €) ΕΤΑΙΡΕΙΑ 1.01-31.12.2019 7.14 2 -1.264 2.687 -11.136 - 10.732 -4.871 - - 13.163 -16.110 -9.941 -9.954 17.690 17.680 13.163 -16.110 -9.954 17.680 34.009 1.162 -2.553 19.051 33.927 82 1.012 150 -2.553 - 19.051 - Οι συνοδευτικές σημειώσεις αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των Ετήσιων Οικονομικών Καταστάσεων. ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 55 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 Κατάσταση Οικονομικής Θέσης 31 Δεκεμβρίου 2019 και 2018 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΣΗΣ Της 31ης Δεκεμβρίου 2019 και 2018 Σημ. ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ Μη Κυκλοφορούντα Στοιχεία του Ενεργητικού Ενσώματα Πάγια Υπεραξία επιχείρησης Άυλα περιουσιακά στοιχεία Επενδύσεις σε θυγατρικές Επενδύσεις σε συγγενείς και κοινοπραξίες Επενδυτικό Χαρτοφυλάκιο Λοιπά μη κυκλοφορούντα στοιχεία του ενεργητικού Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις Σύνολο Κυκλοφορούντα Στοιχεία του Ενεργητικού Αποθέματα Πελάτες και λοιπές εμπορικές απαιτήσεις Λοιπά κυκλοφορούντα στοιχεία ενεργητικού Παράγωγα χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα Σύνολο 7.11 7.12 7.13 7.14 7.15 ΟΜΙΛΟΣ 31/12/2018 690.355 10.778 8.607 4.684 2.654 138 717.216 223 674.549 7 674.779 5 1 579.194 7 579.207 7.18 7.19 6.195 64.398 4.514 48.360 4 1 7.20 43.452 31.902 10.348 2.812 7.21 3.375 2.738 - - 7.22 105.330 222.750 59.424 146.938 56.972 67.324 39 2.853 939.606 864.154 742.103 582.060 64.742 316.743 2.687 117.729 -69.917 64.742 316.743 -11.737 120.550 -81.115 64.742 316.743 129.999 26.087 13.012 64.742 316.743 139.940 29.131 13.370 431.984 431.984 409.183 1.398 410.581 550.583 550.583 563.926 563.926 7.17 1.378 1.435 - - 7.24 7.25 3.438 391.702 3.015 274.502 85 174.580 69 17.027 - - 3.139 399.657 1.562 280.514 174.665 17.096 36.141 259 19.064 52.501 107.965 39.059 270 71.583 10.732 51.415 173.059 230 20 32 16.573 16.855 243 20 450 325 1.038 507.622 939.606 453.573 864.154 191.520 742.103 18.134 582.060 7.16 7.17 7.23 7.23 7.23 7.23 Μη ελέγχουσες συμμετοχές Σύνολο Ιδίων Κεφαλαίων Μακροπρόθεσμες Υποχρεώσεις Αναβαλλόμενες φορολογικές υποχρεώσεις Υποχρεώσεις παροχών προσωπικού λόγω εξόδου από την υπηρεσία Μακροπρόθεσμες Δανειακές Υποχρεώσεις Παράγωγα χρηματοοικονομικά στοιχεία του παθητικού Μακροπρόθεσμες Προβλέψεις Λοιπές Μακροπρόθεσμες Υποχρεώσεις Σύνολο Βραχυπρόθεσμες Υποχρεώσεις Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις Φόροι εισοδήματος πληρωτέοι Βραχυπρόθεσμες Δανειακές Υποχρεώσεις Παράγωγα Χρηματοοικονομικά Στοιχεία Λοιπές Βραχυπρόθεσμες Υποχρεώσεις Σύνολο Σύνολο Υποχρεώσεων Σύνολο Ίδιων Κεφαλαίων και Υποχρεώσεων ΕΤΑΙΡEΙΑ 31/12/2019 31/12/2018 688.002 10.778 10.618 4.865 2.399 194 716.856 Σύνολο Ενεργητικού ΙΔΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ & ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ Ίδια Κεφάλαια Μετοχικό κεφάλαιο Υπέρ το άρτιο Αποθεματικά εύλογης αξίας Λοιπά αποθεματικά Αποτελέσματα εις νέον Ίδια κεφάλαια αποδιδόμενα στους μετόχους της Μητρικής 31/12/2019 7.26 7.27 7.28 7.25 7.29 Οι συνοδευτικές σημειώσεις αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των Ετήσιων Οικονομικών Καταστάσεων. ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 56 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ Για την περίοδο 1.1 - 31.12.2019 ΟΜΙΛΟΣ Υπόλοιπο την 1.1.2019 Αποτέλεσμα περιόδου Αριθμός Μετοχών Μετοχικό κεφάλαιο Υπερ Το Άρτιο Αποθεματικά εύλογης αξίας από αποτίμηση πάγιων περουσιακών στοιχείων Λοιπά αποθεματικά Κέρδη εις Νέον Ίδια κεφάλαια αποδιδόμενα στους ιδιοκτήτες της μητρικής Δικαιώματα μειοψηφίας Σύνολο ιδίων κεφαλαίων 215.805.843 64.742 316.743 -11.737 120.550 -81.115 20.764 409.183 20.764 1.398 82 410.581 20.846 - - - 2.687 10.732 - - 2.687 10.732 - 2.687 10.732 - - - - - -256 -256 - -256 - - - 13.419 - - 20.508 - 33.927 - 82 - 34.009 - - - - 1.005 223 -1.228 0 - - - - - - -3.044 -7.746 -10.790 - -10.790 Λοιπά συνολικά έσοδα Αντιστάθμιση Ταμειακών Ροών: - κέρδη/(ζημιές) τρέχουσας περιόδου - αναταξινόμηση στα αποτελέσματα Επανεκτίμηση υποχρεώσεων παροχών προσωπικού Λοιπά συνολικά έσοδα περιόδου μετά από φόρους Έκδοση μετοχικού κεφαλαίου Μεταφορά μεταξύ αποθεματικών και κερδών εις νέον Μερίσματα Άυξηση/(Μείωση) ποσοστού μη ελεγχουσών συμμετοχών σε θυγατρικές Υπόλoιπο την 31.12.2019 - - - - - -336 -336 -1.480 -1.816 215.805.843 64.742 316.743 2.687 117.729 -69.917 431.984 0 431.984 Οι συνοδευτικές σημειώσεις αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των Ετήσιων Οικονομικών Καταστάσεων. Κατάσταση Μεταβολών Ιδίων Κεφαλαίων Ομίλου για την περίοδο 1/1 – 31/12/2019 Κατάσταση Μεταβολών Ιδίων Κεφαλαίων Ομίλου για την περίοδο 1/1 – 31/12/2018 ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦ ΑΛΑΙΩΝ Για την περίοδο 1/1 - 31/12/2018 ΟΜΙΛΟΣ Αριθμός Μετοχών Υπόλοιπο την 1.1.2018 Αλλαγή σε λογιστική πολιτική ΔΠΧΑ 9 Αναμορφωμένο υπόλοιπο την 1.1.2018 Άυξηση/(Μείωση) ποσοστού μη ελεγχουσών συμμετοχών σε θυγατρικές Υπόλoιπο την 31.12.2018 Υπερ Το Άρτιο Αποθεματικά εύλογης αξίας από αποτίμηση πάγιων περουσιακών στοιχείων Λοιπά αποθεματικά 191.660.320 57.498 290.256 4.258 119.347 191.660.320 57.498 290.256 4.258 - - - - - - - - - - 24.145.523 - Αποτέλεσμα περιόδου Λοιπά συνολικά έσοδα Αντιστάθμιση Ταμειακών Ροών: - κέρδη/(ζημιές) τρέχουσας περιόδου - αναταξινόμηση στα αποτελέσματα Επανεκτίμηση υποχρεώσεων παροχών προσωπικού Λοιπά συνολικά έσοδα περιόδου μετά από φόρους Έκδοση μετοχικού κεφαλαίου Κεφαλαιοποίηση αποθεματικού υπέρ το άρτιο Έξοδα αύξησης μετοχικού κεφαλαίου Μεταφορά μεταξύ αποθεματικών και κερδών εις νέον Μη ελέγχουσες συμμετοχές από την αρχική απόκτηση θυγατρικών Μετοχικό κεφάλαιο - Ίδια κεφάλαια αποδιδόμενα στους ιδιοκτήτες της μητρικής Κέρδη εις Νέον Δικαιώματα μειοψηφίας Σύνολο ιδίων κεφαλαίων 119.347 -68.444 -1.722 -70.166 402.915 -1.722 401.193 - - 17.110 17.110 162 17.272 -11.124 -4.871 - - -11.124 -4.871 -12 -11.136 -4.871 - - - -103 -103 - -15.995 - 17.007 1.012 150 1.162 7.244 - 26.560 -73 - - - 7.244 26.560 -73 - 7.244 26.560 -73 - - - 1.203 -1.203 - - - 52.995 52.995 - - - - - 402.915 -1.722 401.193 -103 - - - - - -26.753 -26.753 -51.747 -78.500 215.805.843 64.742 316.743 -11.737 120.550 -81.115 409.183 1.398 410.581 Οι συνοδευτικές σημειώσεις αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των Ετήσιων Οικονομικών Καταστάσεων. ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 57 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦ ΑΛΑΙΩΝ Για την περίοδο 1.1 - 31.12.2019 ΕΤΑΙΡΕΙΑ Υπόλοιπο την 1.1.2019 Αποτέλεσμα περιόδου Λοιπά συνολικά έσοδα: Αντιστάθμιση Ταμειακών Ροών - κέρδη/(ζημιές) τρέχουσας περιόδου - αναταξινόμηση στα αποτελέσματα Επανεκτίμηση υποχρεώσεων παροχών προσωπικού Αποτίμηση στην εύλογη αξία Mεταφερόμενα στα αποτελέσματα χρήσης Αποτίμηση στην εύλογη αξία για συνδεδεμενες επιχειρήσεις Λοιπά συνολικά εισοδήματα περιόδου μετά από φόρους Έκδοση μετοχικού κεφαλαίου Μερίσματα Μεταφορά μεταξύ αποθεματικών και κερδών εις νέον Υπόλoιπο την 31.12.2019 Αριθμός Μετοχών Μετοχικό κεφάλαιο Υπερ Το Άρτιο Αποθεματικά εύλογης αξίας από αποτίμηση παγίων στοιχείων Λοιπά αποθεματικά Κέρδη εις Νέον Σύνολο ιδίων κεφαλαίων 215.805.843 - 64.742 - 316.743 - 139.940 - 29.131 - 13.370 7.401 563.926 7.401 - - - - - -13 -13 - - - - - - - - - - -9.941 - - -9.941 215.805.843 64.742 316.743 -9.941 129.999 -3.044 7.388 -7.746 26.087 13.012 -2.553 -10.790 550.583 Οι συνοδευτικές σημειώσεις αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των Ετήσιων Οικονομικών Καταστάσεων. Κατάσταση Μεταβολών Ιδίων Κεφαλαίων Εταιρίας για την περίοδο 1/1 – 31/12/2019 Κατάσταση Μεταβολών Ιδίων Κεφαλαίων Εταιρίας για την περίοδο 1/1 – 31/12/2018 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ Για την περίοδο 1.1 - 31.12.2018 ΕΤΑΙΡΕΙΑ Υπόλοιπο την 1.1.2018 Αποτέλεσμα περιόδου Λοιπά συνολικά εισοδήματα Αντιστάθμιση Ταμειακών Ροών: - κέρδη/(ζημιές) τρέχουσας περιόδου Επανεκτίμηση υποχρεώσεων παροχών προσωπικού Αποτίμηση στην εύλογη αξία Αποτίμηση στην εύλογη αξία για συνδεδεμενες επιχειρήσεις Λοιπά συνολικά εισοδήματα περιόδου μετά από φόρους Έκδοση μετοχικού κεφαλαίου Κεφαλαιοποίηση αποθεματικού υπέρ το άρτιο Έξοδα αύξησης μετοχικού κεφαλαίου Μεταφορά μεταξύ αποθεματικών και κερδών εις νέον Υπόλoιπο την 31.12.2018 Αριθμός Μετοχών Μετοχικό κεφάλαιο Υπερ Το Άρτιο Αποθεματικά εύλογης αξίας από αποτίμηση παγίων στοιχείων Λοιπά αποθεματικά Κέρδη εις Νέον Σύνολο ιδίων κεφαλαίων 191.660.320 - 57.498 - 290.256 - 122.250 - 29.040 - 12.100 1.371 511.144 1.371 - - - - - - - - - - - - -10 -10 - - - 17.690 - - 17.690 - - - 17.690 - 1.361 19.051 24.145.523 - 7.244 - 26.560 -73 - - - 7.244 26.560 -73 - - - - 91 -91 0 215.805.843 64.742 316.743 139.940 29.131 13.370 563.926 Οι συνοδευτικές σημειώσεις αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των Ετήσιων Οικονομικών Καταστάσεων. ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 58 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΑΜΕΙΑΚΩΝ ΡΟΩΝ Για τις χρήσεις που έληξαν 31 Δεκεμβρίου 2019 και 2018 ΟΜΙΛΟΣ Σημείωση Λειτουργικές δραστηριότητες Κέρδη / (ζημίες) προ φόρων Πλέον / μείον προσαρμογές για: Αποσβέσεις Απομειώσεις ενσώματων και άυλων πάγιων περιουσιακών στοιχείων Αναστροφές απομειώσεων Προβλέψεις Συναλλαγματικές διαφορές Αποτελέσματα (έσοδα, έξοδα, κέρδη και ζημίες) επενδυτικής δραστηριότητας Χρεωστικοί τόκοι και συναφή έξοδα 1.1-31.12.2018 1.1-31.12.2019 1.1-31.12.2018 20.930 17.687 7.401 1.371 7.11 & 7.13 42.922 39.312 38 2 7.4 860 117 909 138 115 4 1 1 7.5 -2.541 15.616 -27.573 26.492 -12.409 3.647 -3.110 471 -1.681 -28.408 -11.258 185 26.277 13.612 -7.794 -4.380 34 65 -11.289 -143 -14.705 -304 -695 - -379 - 25.125 82.145 -14.187 -1.546 -34.509 -15.648 99.500 - - -96.769 219 - 16.106 84 -111.585 13.375 -104.107 94.990 -8.290 - - -34.409 -20.988 -82.020 -18.097 228.000 -169.092 -1.815 117.900 -162.477 195.000 -37.500 -4.315 17.500 - -1.929 -1.168 -45 - 55.164 -45.745 153.140 17.500 45.880 59.424 15.412 44.099 56.933 39 -2.143 2.182 26 105.330 -87 59.424 56.972 39 Πλέον / (μείον) προσαρμογές για μεταβολές λογαριασμών κεφαλαίου κίνησης που σχετίζονται με τις λειτουργικές δραστηριότητες: Μείωση / (αύξηση) αποθεμάτων Μείωση / (αύξηση) απαιτήσεων (Μείωση) / αύξηση υποχρεώσεων (πλην δανειακών) Μείον : Χρεωστικοί τόκοι και συναφή έξοδα καταβεβλημένα Καταβεβλημένοι φόροι Σύνολο εισροών / (εκροών) από λειτουργικές δραστηριότητες (α) Επενδυτικές δραστηριότητες Απόκτηση θυγατρικών, συγγενών, κοινοπραξιών και λοιπών επενδύσεων Αγορά ενσώματων και άϋλων παγίων στοιχείων Εισπράξεις από πωλήσεις ενσώματων και άϋλων παγίων στοιχείων Αγορά θυγατρικών (μείον χρηματικών διαθεσίμων θυγατρικής) Επιστροφή μετοχικού κεφαλαίου θυγατρικής Τόκοι εισπραχθέντες Αύξηση μετοχικού κεφαλαίου θυγατρικής Μερίσματα εισπραχθέντα Επενδύσεις σε επιχειρήσεις που ενοποιούνται με τη μέθοδο της καθαρής θέσης Σύνολο εισροών/(εκροών) από επενδυτικές δραστηριότητες (β) Χρηματοδοτικές δραστηριότητες Εισπράξεις από αύξηση μετοχικού κεφαλαίου Έξοδα αυξήσεως κεφαλαίου Εισπράξεις από εκδοθέντα / αναληφθέντα δάνεια Εξοφλήσεις δανείων Αγορά μετόχων μειοψηφείας Εξοφλήσεις υποχρεώσεων από χρηματοδοτικές μισθώσεις (χρεολύσια) Σύνολο εισροών / (εκροών) από χρηματοδοτικές δραστηριότητες (γ) ΕΤΑΙΡEΙΑ 1.1-31.12.2019 7.11 & 7.13 100 - 7.25 Καθαρή αύξηση / (μείωση) στα ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα χρήσης (α) + (β) + (γ) Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα έναρξης χρήσης Συναλλαγματικές διαφορές στα ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα λήξης χρήσης -10.390 1.410 Η παραπάνω Κατάσταση Ταμειακών Ροών έχει συνταχθεί με την έμμεση μέθοδο. Η ανάλυση των Ταμειακών διαθεσίμων παρουσιάζεται στην παράγραφο 7.22. Οι συνοδευτικές σημειώσεις αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των Ετήσιων Οικονομικών Καταστάσεων. Κατάσταση Ταμειακών Ροών της 31ης Δεκεμβρίου 2019 & 2018 ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 59 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 Σημειώσεις επί των Οικονομικών Καταστάσεων 1. Γενικές Πληροφορίες Η εταιρία ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ με διακριτικό τίτλο “ATTICA GROUP” είναι αμιγώς Εταιρία Συμμετοχών και ως εταιρία συμμετοχών δεν έχει δραστηριότητα. Η εταιρία μέσω των θυγατρικών της εταιρειών δραστηριοποιείται στην επιβατηγό ναυτιλία. Η έδρα της εταιρίας και του Ομίλου είναι στο Δήμο Καλλιθέας, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, Τ.Κ. 17674. Ο αριθμός απασχολούμενου προσωπικού στo τέλος της τρέχουσας περιόδου είναι 2 άτομα για τη μητρική εταιρία και 1.595 άτομα για τον Όμιλο, ενώ στις 31.12.2018 ήταν 2 και 1.586 αντίστοιχα. Οι Μετοχές της ATTICA Α.Ε. ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ είναι εισηγμένες στο Χρηματιστήριο Αθηνών με κωδικό ATTICA. Ο αντίστοιχος κωδικός που χρησιμοποιεί το Bloomberg είναι ATTICA GA ενώ του Reuters είναι EPA.AT. Το σύνολο των κοινών ονομαστικών μετοχών είναι 215.805.843. Η συνολική κεφαλαιοποίηση της ATTICA Α.Ε. ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ την 31.12.2019 ανερχόταν στο ποσό Ευρώ 281.627 χιλ. περίπου. Ο Όμιλος ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ ενοποιείται με τη μέθοδο της ολικής ενσωμάτωσης στις Οικονομικές Καταστάσεις της MARFIN INVESTMENT GROUP ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, η οποία είναι εγκατεστημένη στην Ελλάδα και της οποίας το συνολικό ποσοστό συμμετοχής στην εταιρία την 31.12.2019 (άμεσα και έμμεσα) ανέρχεται σε 79,38%. Οι ετήσιες οικονομικές καταστάσεις της εταιρίας και του Ομίλου, της περιόδου που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019, εγκρίθηκαν με απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου την 29η Μαΐου 2020. Τυχόν διαφορές των μονάδων στους πίνακες οφείλονται σε στρογγυλοποιήσεις. 2. Οι κυριότερες λογιστικές αρχές που χρησιμοποιεί ο Όμιλος Οι κυριότερες λογιστικές αρχές που υιοθετήθηκαν από τον Όμιλο για την περίοδο 1.1.2019 -3 1.12.2019 είναι ίδιες με αυτές που εφάρμοσε ο Όμιλος κατά την σύνταξη των Οικονομικών Καταστάσεων της χρήσης που έληξε την 31.12.2018 με εξαίρεση τις αλλαγές σε πρότυπα και διερμηνίες που ισχύουν από 1η Ιανουαρίου 2019. 2.1. Πλαίσιο κατάρτισης των οικονομικών καταστάσεων Ο Όμιλος εφαρμόζει όλα τα Διεθνή Λογιστικά Πρότυπα (ΔΛΠ), τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (ΔΠΧΑ) και τις Διερμηνείες τους που έχουν εφαρμογή στις εργασίες του. Οι σχετικές λογιστικές πολιτικές, περίληψη των οποίων παρουσιάζεται παρακάτω, έχουν εφαρμοστεί με συνέπεια σε όλες τις παρουσιαζόμενες περιόδους. Οι περιπτώσεις οι οποίες περιλαμβάνουν μεγαλύτερο βαθμό κρίσης και πολυπλοκότητας ή οι περιπτώσεις όπου οι υποθέσεις και οι εκτιμήσεις είναι σημαντικές για τις ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις, περιλαμβάνονται στη σημείωση 2.1.1. Το 2003 και 2004, εκδόθηκε από το Συμβούλιο Διεθνών Λογιστικών Προτύπων (IASB) μια σειρά από καινούρια Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Πληροφόρησης (ΔΠΧΑ) και αναθεωρημένα Διεθνή Λογιστικά Πρότυπα (ΔΛΠ), τα οποία σε συνδυασμό με τα μη αναθεωρημένα Διεθνή Λογιστικά Πρότυπα (ΔΛΠ) τα οποία εκδόθηκαν από την Επιτροπή Διεθνών Λογιστικών Προτύπων. ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 60 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 Oι οικονομικές καταστάσεις του Ομίλου έχουν καταρτιστεί σύμφωνα με τις αρχές του ιστορικού κόστους, της αυτοτέλειας των χρήσεων, της ομοιομορφίας της παρουσίασης, της σημαντικότητας των στοιχείων και της αρχής των δεδουλευμένων εσόδων και εξόδων. Επίσης, οι ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις έχουν καταρτιστεί σύμφωνα με την αρχή της συνέχισης της δραστηριότητας. Λαμβάνοντας υπόψη τις οικονομικές συνθήκες όπως έχουν διαμορφωθεί λόγω της κρίσης της πανδημίας του νέου κορονοϊού (Covid-19), οι σχετικοί κίνδυνοι, αβεβαιότητες και σχετικές δράσεις αντιμετώπισής τους αναφέρονται αναλυτικά στη σημείωση 10. Οι αβεβαιότητες αυτές σχετίζονται με τη χρονική διάρκεια της πανδημίας, την αποτελεσματικότητα και επάρκεια τυχόν οικονομικών μέτρων ενίσχυσης του κλάδου της επιβατηγού ναυτιλίας και της οικονομίας γενικότερα αλλά και τις επιδιωκόμενες ενέργειες της Διοίκησης για την Εταιρεία και τις θυγατρικές της, που περιγράφονται στη σημείωση 10, η αποτελεσματικότητα και επάρκεια των οποίων δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τη Διοίκηση, στις παρούσες συνθήκες. Συνεπώς λόγω της αβεβαιότητας των συνθηκών υπάρχει το ενδεχόμενο να επηρεαστούν δυσμενώς τα αποτελέσματα, η λειτουργία και οι προοπτικές του Ομίλου. Η αναγνώριση των εσόδων από ναύλους επιβατών και οχημάτων γίνεται κατά την ημερομηνία που ο πελάτης πραγματοποιήσει το ταξίδι. Όλα τα άλλα έσοδα αναγνωρίζονται κατά της ημερομηνίας της συναλλαγής. Τα έξοδα αναγνωρίζονται σύμφωνα με την αρχή των δεδουλευμένων εξόδων. Ο Όμιλος κατά την σύνταξη των Οικονομικών Καταστάσεων της περιόδου που έληξε την 31.12.2019 έχει επιλέξει και εφαρμόζει λογιστικές πολιτικές που εξασφαλίζουν ότι οι οικονομικές καταστάσεις συμμορφώνονται με όλες τις απαιτήσεις κάθε εφαρμοστέου Προτύπου ή Διερμηνείας. Η διοίκηση θεωρεί ότι οι παρούσες οικονομικές καταστάσεις παρουσιάζουν εύλογα την οικονομική θέση, την απόδοση και τις ταμειακές ροές της επιχείρησης. Όσον αφορά το δικαίωμα της τροποποίησης των οικονομικών καταστάσεων, οι οποίες έχουν εγκριθεί από το Διοικητικό Συμβούλιο της εταιρίας, αυτό ανήκει στην Γενική Συνέλευση των μετόχων της εταιρίας. 2.1.1. Σημαντικές λογιστικές κρίσεις και κύριες πηγές αβεβαιότητας λογιστικών εκτιμήσεων Η Διοίκηση είναι απαραίτητο να προβεί σε κρίσεις και εκτιμήσεις αναφορικά με τις αξίες των στοιχείων ενεργητικού και παθητικού οι οποίες δεν είναι βέβαιες. Οι εκτιμήσεις και οι σχετικές με αυτές υποθέσεις βασίζονται κυρίως στην εμπειρία του παρελθόντος. Απολογιστικά και με την άρση των σχετικών αβεβαιοτήτων είναι πιθανό τα αποτελέσματα να διαφέρουν. Οι εκτιμήσεις και οι σχετικές υποθέσεις εξετάζονται σε συνεχή βάση. Οι λογιστικές κρίσεις στις οποίες έχει προβεί η Διοίκηση κατά την εφαρμογή των λογιστικών πολιτικών της Εταιρίας και οι οποίες έχουν την σημαντικότερη επίδραση στις οικονομικές καταστάσεις της Εταιρίας είναι οι ακόλουθες: Η Εταιρία αποτιμά τις επενδύσεις σε θυγατρικές, στην εύλογή τους αξία. Για τον προσδιορισμό της εύλογης αξίας των θυγατρικών, προσδιορίζεται η παρούσα αξία των εκτιμώμενων μελλοντικών ταμειακών ροών που αναμένεται να αντληθούν από αυτές. Ο εν λόγω προσδιορισμός βασίζεται σε εκτιμήσεις και υποκείμενες υποθέσεις. Οι σημαντικότερες εξ αυτών των εκτιμήσεων αφορούν το μεταφορικό έργο των εταιρειών, τις διεθνείς τιμές των καυσίμων, τις κεφαλαιουχικές δαπάνες και το προεξοφλητικό επιτόκιο. Επιπλέον, η Διοίκηση εξετάζει σε κάθε χρήση, στη βάση υποθέσεων και εκτιμήσεων: - τις ωφέλιμες ζωές και τις ανακτήσιμες αξίες των πλοίων - το ύψος των προβλέψεων για αποζημίωση προσωπικού λόγω εξόδου από την υπηρεσία, για επίδικες υποθέσεις και για υποθέσεις συμμόρφωσης με την εργατική νομοθεσία. ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 61 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 Οι πηγές αβεβαιότητας για την Εταιρία και τον Όμιλο κατά την ημερομηνία κατάρτισης των οικονομικών καταστάσεων και οι οποίες ενδέχεται να έχουν επίδραση στις φερόμενες αξίες των στοιχείων ενεργητικού και παθητικού, αφορούν: - στις ανέλεγκτες φορολογικές χρήσεις της Εταιρίας στο βαθμό που είναι πιθανό να προκύψουν πρόσθετοι φόροι και προσαυξήσεις από μελλοντικούς φορολογικούς ελέγχους, - στις εκτιμήσεις για την ανακτησιμότητα των επισφαλών απαιτήσεων, - στις ενδεχόμενες ζημιές από εκκρεμοδικίες. Η Διοίκηση προέβη στις παραπάνω εκτιμήσεις με βάση τις γνώσεις και τις πληροφορίες που είχε η Διοίκηση του Ομίλου μέχρι την έγκριση των Οικονομικών Καταστάσεων της περιόδου που έληξε την 31.12.2019. 2.2. Ενοποίηση 2.2.1. Λογιστική Πολιτική σχετικά με την παρουσίαση της Κοινοπραξίας ΑΝΕΚ Α.Ε. & SUPERFAST ENDEKA HELLAS INC & ΣΙΑ στις Οικονομικές Καταστάσεις του Ομίλου Το ΔΠΧΑ 11 αντικατέστησε το ΔΛΠ 31 «Επενδύσεις σε κοινοπραξίες» και τη ΜΕΔ 13 «Από κοινού ελεγχόμενες οντότητες – Μη νομισματικές εισφορές από κοινοπρακτούντες». Το ΔΠΧΑ 11 ευθυγραμμίζει καλύτερα τη λογιστική απεικόνιση των επενδύσεων αυτών, με τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των κοινοπρακτούντων επί των κοινοπραξιών αυτών. Αντικειμενικός σκοπός της «Κοινοπραξία ΑΝΕΚ Α.Ε. & SUPERFAST ENDEKA HELLAS INC & ΣΙΑ» είναι η δημιουργία εσόδων και η κατανομή τους στους κοινοπρακτούντες όπως καθορίζεται από το συμβατικό διακανονισμό. Η συμμετοχή του Ομίλου στην Κοινοπραξία έχει χαρακτηριστεί σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ΔΠΧΑ 11 ως «κοινή επιχείρηση». Σύμφωνα με τον χαρακτηρισμό αυτό, ο Όμιλος αναγνωρίζει στις ενοποιημένες οικονομικές του καταστάσεις: α) τα στοιχεία ενεργητικού του (συμπεριλαμβανομένου του μεριδίου του σε οποιαδήποτε στοιχεία ενεργητικού του ανήκουν από κοινού) β) τις υποχρεώσεις του, (συμπεριλαμβανομένου του μεριδίου του σε οποιασδήποτε υποχρεώσεις τον βαρύνουν από κοινού) γ) το μερίδιό του στα έσοδα από την πώληση της παραγωγής από την κοινή επιχείρηση και δ) τις δαπάνες του, συμπεριλαμβανομένου του μεριδίου του σε οποιεσδήποτε δαπάνες που τον βαρύνουν από κοινού. 2.2.2. Θυγατρικές εταιρίες Θυγατρικές είναι οι επιχειρήσεις που ελέγχονται από μια άλλη επιχείρηση. Ένας επενδυτής ελέγχει μια εκδότρια όταν είναι εκτεθειμένoς ή έχει δικαιώματα σε κυμαινόμενες αποδόσεις στο πλαίσιο της συμμετοχής του στην επενδυόμενη οικονομική οντότητα και έχει τη δυνατότητα να επηρεάσει τις αποδόσεις αυτές μέσω της εξουσίας του επί της εκδότριας. Η συμμετοχή σε θυγατρικές εταιρίες καταχωρείται αρχικά στο κόστος ενώ σε μεταγενέστερη περίοδο αποτιμάται στην εύλογη αξία με τις μεταβολές να αναγνωρίζονται στα λοιπά συνολικά έσοδα. Σε περιπτώσεις κατά τις οποίες συντρέχουν λόγοι απομείωσης, η απομείωση επιβαρύνει τα αποτελέσματα της παρούσας χρήσης. 2.2.3. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις Οι θυγατρικές ενοποιούνται πλήρως (ολική ενοποίηση) με την μέθοδο της εξαγοράς από την ημερομηνία που αποκτάται ο έλεγχος επ’ αυτών και παύουν να ενοποιούνται από την ημερομηνία που τέτοιος έλεγχος δεν υφίσταται. Η εξαγορά θυγατρικής από τον Όμιλο λογιστικοποιείται βάσει της μεθόδου της αγοράς. ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 62 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 Το κόστος κτήσης μιας θυγατρικής είναι η εύλογη αξία των στοιχείων ενεργητικού που δόθηκαν, των μετοχών που εκδόθηκαν και των υποχρεώσεων που αναλήφθηκαν κατά την ημερομηνία της ανταλλαγής, πλέον τυχόν κόστους άμεσα συνδεδεμένου με την συναλλαγή. Τα εξατομικευμένα στοιχεία ενεργητικού, υποχρεώσεις και ενδεχόμενες υποχρεώσεις που αποκτώνται σε μία επιχειρηματική συνένωση επιμετρώνται κατά την εξαγορά στις εύλογες αξίες τους ανεξαρτήτως του ποσοστού συμμετοχής. Το κόστος αγοράς πέραν της εύλογης αξίας των επί μέρους στοιχείων που αποκτήθηκαν, καταχωρείται ως υπεραξία. Αν το συνολικό κόστος της αγοράς είναι μικρότερο από την εύλογη αξία των επί μέρους στοιχείων που αποκτήθηκαν, η διαφορά καταχωρείται άμεσα στα αποτελέσματα της χρήσης. Διεταιρικές συναλλαγές, υπόλοιπα και μη πραγματοποιημένα κέρδη από συναλλαγές μεταξύ των εταιρειών του Ομίλου απαλείφονται. Οι μη πραγματοποιημένες ζημιές, επίσης απαλείφονται, εκτός εάν η συναλλαγή παρέχει ενδείξεις απομείωσης, του μεταβιβασθέντος στοιχείου ενεργητικού. Οι λογιστικές αρχές των θυγατρικών τροποποιούνται όπου αυτό κρίνεται απαραίτητο ώστε να είναι ομοιόμορφες με αυτές που έχουν υιοθετηθεί από τον Όμιλο. 2.3. Επενδύσεις σε εταιρίες Ανάλογα με το σκοπό της επένδυσης οι επενδύσεις αυτές χωρίζονται σε δύο κατηγορίες : α) Επενδύσεις που κατέχονται με σκοπό την μόνιμη διακράτησή τους. Η επένδυση αυτή καταχωρείται στο κόστος πλέον τις άμεσες δαπάνες που αφορούν την συναλλαγή και εμφανίζεται σαν μη κυκλοφορούν περιουσιακό στοιχείο. Μεταγενέστερα οι επενδύσεις σε θυγατρικές επιμετρώνται στην εύλογη αξία. Στο τέλος της διαχειριστικής περιόδου εξετάζεται αν συντρέχει λόγος απομείωσης της επένδυσης. Σε περίπτωση που πρέπει να γίνει απομείωση της επένδυσης το ποσό της απομείωσης μεταφέρεται στα ίδια κεφάλαια. β) Επενδύσεις που κατέχονται με σκοπό την πώληση. Η επένδυση αρχικά καταχωρείται στο κόστος πλέον τις δαπάνες που αφορούν άμεσα τη συναλλαγή. Οι επενδύσεις αυτές αποτιμώνται στην εύλογη αξία και τα κέρδη ή οι ζημίες καταχωρούνται σε λογαριασμό των ιδίων κεφαλαίων μέχρι να πωληθούν ή να χαρακτηρισθούν ως απομειωμένες. Όταν οι επενδύσεις αυτές πωληθούν ή χαρακτηρισθούν απομειωμένες τα κέρδη ή οι ζημίες μεταφέρονται στα αποτελέσματα. 2.4. Συγγενείς εταιρίες Οι συγγενείς εταιρίες είναι οι επιχειρήσεις αυτές πάνω στις οποίες ο Όμιλος μπορεί να ασκήσει σημαντική επιρροή αλλά δεν πληρούν τις προϋποθέσεις για να χαρακτηριστούν είτε θυγατρικές είτε συμμετοχή σε κοινοπραξία. Επενδύσεις σε συγγενείς επιχειρήσεις αρχικά αναγνωρίζονται στο κόστος και κατόπιν ενοποιούνται με τη μέθοδο της καθαρής θέσης. Στο τέλος κάθε χρήσης, το κόστος αυξάνεται με την αναλογία της επενδύτριας επιχείρησης στις μεταβολές της καθαρής θέσης της επενδυόμενης επιχείρησης και μειώνεται με τα λαμβανόμενα από τη συγγενή μερίσματα. Το μερίδιο του Ομίλου στα κέρδη ή τις ζημιές των συνδεδεμένων επιχειρήσεων μετά την εξαγορά αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα, ενώ το μερίδιο των μεταβολών των αποθεματικών μετά την εξαγορά, αναγνωρίζεται στα αποθεματικά. Οι συσσωρευμένες μεταβολές επηρεάζουν τη λογιστική αξία των επενδύσεων σε συνδεδεμένες επιχειρήσεις. Όταν η συμμετοχή του Ομίλου στις ζημίες σε μία συγγενή επιχείρηση ισούται ή υπερβαίνει τη συμμετοχή της στη συγγενή επιχείρηση, συμπεριλαμβανομένων οποιονδήποτε άλλων επισφαλών απαιτήσεων, ο Όμιλος δεν αναγνωρίζει περαιτέρω ζημίες, εκτός και αν έχει καλύψει υποχρεώσεις ή έχει ενεργήσει πληρωμές εκ μέρους της συγγενούς επιχείρησης και εν γένει εκείνων που προκύπτουν από τη μετοχική ιδιότητα. Μη πραγματοποιημένα κέρδη από συναλλαγές μεταξύ του Ομίλου και των συγγενών επιχειρήσεων απαλείφονται κατά το ποσοστό συμμετοχής του Ομίλου στις συγγενείς επιχειρήσεις. ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 63 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 Μη πραγματοποιημένες ζημιές απαλείφονται, εκτός εάν η συναλλαγή παρέχει ενδείξεις απομείωσης του μεταβιβασθέντος περιουσιακού στοιχείου. Οι λογιστικές πολιτικές των συγγενών επιχειρήσεων τροποποιούνται προκειμένου να είναι συνεπείς με αυτές που χρησιμοποιεί ο Όμιλος. 2.5 Σχήματα υπό κοινό έλεγχο Οι επενδύσεις σε από κοινού συμφωνίες ταξινομούνται ως από κοινού δραστηριότητες, είτε ως κοινοπραξίες και η ταξινόμηση εξαρτάται από τα συμβατικά δικαιώματα και τις υποχρεώσεις του κάθε επενδυτή. Για τις από κοινού δραστηριότητες ο Όμιλος αναγνωρίζει στις ενοποιημένες οικονομικές του καταστάσεις: α) τα στοιχεία ενεργητικού του (συμπεριλαμβανομένου του μεριδίου του σε οποιαδήποτε στοιχεία ενεργητικού του ανήκουν από κοινού) β) τις υποχρεώσεις του, (συμπεριλαμβανομένου του μεριδίου του σε οποιασδήποτε υποχρεώσεις τον βαρύνουν από κοινού) γ) το μερίδιό του στα έσοδα από την πώληση της παραγωγής από την κοινή επιχείρηση και δ) τις δαπάνες του, συμπεριλαμβανομένου του μεριδίου του σε οποιεσδήποτε δαπάνες που τον βαρύνουν από κοινού. Οι κοινοπραξίες λογιστικοποιούνται βάσει της μεθόδου της καθαρής θέσης. Σύμφωνα με τη μέθοδο της καθαρής θέσης, οι συμμετοχές σε κοινοπραξίες αναγνωρίζονται αρχικά στο κόστος κτήσης και μετά προσαρμόζονται με το ποσοστό του Ομίλου πάνω στα κέρδη ή τις ζημίες και στα λοιπά συνολικά εισοδήματα των κοινοπραξιών. Όταν το ποσοστό του Ομίλου στις ζημίες μιας κοινοπραξίας είναι ίσο ή υπερβαίνει τη συμμετοχή του σε αυτή την κοινοπραξία, ο Όμιλος δεν αναγνωρίζει περαιτέρω ζημιές, εκτός εάν έχει αναλάβει υποχρεώσεις ή έχει προχωρήσει σε πληρωμές για λογαριασμό της κοινοπραξίας. Μη πραγματοποιθέντα κέρδη από συναλλαγές μεταξύ του Ομίλου και των κοινοπραξιών απαλείφονται κατά το ποσοστό συμμετοχής του Ομίλου στις κοινοπραξίες. Οι λογιστικές αρχές των κοινοπραξιών είναι συνεπείς με αυτές που έχουν υιοθετηθεί από τον Όμιλο. 2.6. Ενσώματα Πάγια Τα ενσώματα πάγια απεικονίζονται στο κόστος κτήσεώς τους μείον τις σωρευμένες αποσβέσεις και κάθε τυχόν σωρευμένη ζημία απομείωσης. Το κόστος κτήσης περιλαμβάνει τις δαπάνες που έχουν άμεση σχέση με την απόκτηση του παγίου. Μεταγενέστερες δαπάνες οι οποίες πραγματοποιούνται με σκοπό την αύξηση των αναμενόμενων εσόδων των πλοίων ή εκτεταμένες προσθήκες και βελτιώσεις, θεωρούνται ξεχωριστό πάγιο και αποσβένονται σε 5 έτη. Οι δαπάνες προσαρμογής των πλοίων με κανονισμούς ασφαλείας και ασφαλούς διαχείρισης θεωρούνται ξεχωριστό πάγιο και αποσβένονται σύμφωνα με την υπολειπόμενη ζωή του πλοίου. Οι υπόλοιπες μεταγενέστερες δαπάνες καταχωρούνται, όταν πραγματοποιηθούν, στη κατάσταση αποτελεσμάτων διότι θεωρούνται κόστος επισκευών και συντήρησης. Τα οικόπεδα δεν αποσβένονται. Οι αποσβέσεις των υπολοίπων ενσώματων παγίων υπολογίζονται με τη σταθερή μέθοδο, στο διάστημα της αναμενόμενης ωφέλιμης ζωής τους. Η αναμενόμενη ωφέλιμη ζωή των ενσώματων παγίων ανά κατηγορία έχει ως εξής : 1. Πλοία συμβατικά 35 έτη 2. Ταχύπλοα πλοία τύπου catamaran 25 έτη 3. Πλοία υδροπτέρυγα – ιπτάμενα δελφίνια 15 έτη ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 64 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 4. Κτίρια 5. Λιμενικές εγκαταστάσεις 6. Οχήματα 7. Έπιπλα – Σκεύη 8. Ηλεκτρονικός εξοπλισμός 60 έτη 10 έτη 5 έτη 5 έτη 3 έτη Πλοία όταν αποκτώνται από τον Όμιλο και είναι ηλικίας μεγαλύτερης των 30 ετών η ωφέλιμη ζωή τους παρατείνεται για 9 έτη ακόμα. Η υπολειμματική αξία των συμβατικών πλοίων είναι το 20% της τιμής κτήσης, ενώ για τα ταχύπλοα και τα δελφίνια σε 15% και 10% αντίστοιχα. Για τα υπόλοιπα ενσώματα πάγια δεν υπολογίζεται υπολειμματική αξία. Η υπολειμματική αξία και η ωφέλιμη ζωή των παγίων επανεξετάζεται στο τέλος κάθε χρήσης. Κατά την πώληση ενσώματων παγίων η διαφορά μεταξύ της τιμής πώλησής τους και της αναπόσβεστης αξίας τους, μετά την αφαίρεση τυχόν εξόδων που έχουν άμεση σχέση με το πάγιο, καταχωρείται ως κέρδος ή ζημία στη Κατάσταση Αποτελεσμάτων. 2.7. Άυλα Πάγια 2.7.1 Υπεραξία Είναι η διαφορά μεταξύ του κόστους αγοράς και της εύλογης αξίας του ενεργητικού και του παθητικού θυγατρικής / συγγενούς επιχείρησης κατά την ημερομηνία εξαγοράς. Η εταιρεία κατά την ημερομηνία εξαγοράς αναγνωρίζει την υπεραξία που προέκυψε από την απόκτηση , ως ένα στοιχείο του ενεργητικού, και την εμφανίζει στο κόστος. Το κόστος αυτό είναι ίσο με το ποσό κατά το οποίο το κόστος ενοποίησης υπερβαίνει το μερίδιο της επιχείρησης, στα στοιχεία του ενεργητικού, στις υποχρεώσεις και στις ενδεχόμενες υποχρεώσεις της αποκτηθήσας εταιρείας. Μετά την αρχική αναγνώριση η υπεραξία αποτιμάται στο κόστος μείον τις συσσωρευμένες ζημιές λόγω μείωσης της αξίας της. Η υπεραξία δεν αποσβένεται, αλλά εξετάζεται ετήσια για τυχόν μείωση της αξίας της σύμφωνα με το ΔΛΠ 36. Για την διεκπεραίωση των ελέγχων απομείωσης, το ποσό της υπεραξίας κατανέμεται σε μονάδα δημιουργίας ταμιακών ροών. Η μονάδα ταμειακών ροών είναι η μικρότερη προσδιορίσιμη ομάδα στοιχείων ενεργητικού που δημιουργεί ανεξάρτητες ταμιακές ροές και αντιπροσωπεύει το επίπεδο στο οποίο ο Όμιλος συλλέγει και παρουσιάζει τα οικονομικά στοιχεία για σκοπούς εσωτερικής πληροφόρησης. Η απομείωση για την υπεραξία, καθορίζεται με τον υπολογισμό του ανακτήσιμου ποσού από τις μονάδες ταμιακής ροής με τις οποίες συνδέεται η υπεραξία. Ζημιές απομείωσης που σχετίζονται με την υπεραξία δεν μορούν να αντιστραφούν σε μελλοντικές περιόδους. Στην περίπτωση που το κόστος της απόκτησης είναι μικρότερο από το μερίδιο της εταιρείας στα ιδία κεφάλαια της αποκτηθείσας επιχείρησης, τότε η πρώτη υπολογίζει ξανά το κόστος της απόκτησης, αποτιμά τα στοιχεία του ενεργητικού, τις υποχρεώσεις και τις ενδεχόμενες υποχρεώσεις της αποκτηθείσας επιχείρησης και αναγνωρίζει απευθείας στα αποτελέσματα χρήσης ως κέρδος οποιαδήποτε διαφορά παραμείνει μετά τον επανυπολογισμό. 2.7.2 Σήματα Τα σήματα αποτιμώνται στο κόστος κτήσεως μείον τις σωρευμένες αποσβέσεις και κάθε τυχόν σωρευμένη ζημία απομείωσης. Η ωφέλιμη ζωή των σημάτων είναι 15 έτη και οι αποσβέσεις διενεργούνται με βάση τη σταθερή μέθοδο με εξαίρεση ορισμένα εμπορικά σήματα τα οποία εκτιμήθηκε ότι έχουν απεριόριστη ωφέλιμη ζωή. ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 65 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 Στο κόστος κτήσεως των σημάτων περιλαμβάνονται οι δαπάνες εκπόνησης των σχεδίων και οι δαπάνες που απαιτούνται για την κατοχύρωση των σημάτων στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Το κόστος ενός άυλου στοιχείου του ενεργητικού το οποίο αποκτήθηκε σε μια συνένωση επιχειρήσεων, αποτελεί η εύλογη αξια του στοιχείου αυτού κατά την ημερομηνία της απόκτησης του. Ο Όμιλος έχει αναγνωρίσει το σήμα της ΧΕΛΛΕΝΙΚ ΣΗΓΟΥΕΪΣ ΑΝΕ από την απόκτηση της. Η ωφέλιμη ζωή του σήματος καθορίσθηκε σε απεριόριστη και εξετάζεται ετήσια για απομείωση. 2.7.3 Λογισμικά προγράμματα Τα προγράμματα λογισμικού αποτιμώνται στο κόστος κτήσεως μείον τις σωρευμένες αποσβέσεις και κάθε τυχόν σωρευμένη ζημία απομείωσης. Στο αρχικό κόστος κτήσεως περιλαμβάνονται εκτός από τις άδειες λογισμικού, οι δαπάνες εγκατάστασης, παραμετροποίησης και ανάπτυξης του λογισμικού. Οι δαπάνες που αυξάνουν την απόδοση των προγραμμάτων λογισμικού πέρα από τις αρχικές προδιαγραφές τους, αναγνωρίζονται ως κεφαλαιουχική δαπάνη και προστίθεται στο αρχικό κόστος του λογισμικού. Η ωφέλιμη ζωή του λογισμικού είναι 8 έτη και οι αποσβέσεις διενεργούνται με βάση τη σταθερή μέθοδο. 2.8. Απομείωση / Αναστροφή απομείωσης αξίας ενσώματων περιουσιακών στοιχείων Τα περιουσιακά στοιχεία υπόκεινται σε έλεγχο, σε κάθε ημερομηνία αναφοράς, αν και κατά πόσο υπάρχει οποιαδήποτε ένδειξη ότι ένα περιουσιακό στοιχείο μπορεί να είναι απομειωμένο. Αν υπάρχει τέτοια ένδειξη τότε εκτιμάται το ανακτήσιμο ποσό του περιουσιακού στοιχείου, δηλαδή η παρούσα αξία των εκτιμώμενων μελλοντικών ταμιακών ροών που αναμένεται να εισρεύσουν στην επιχείρηση από την χρήση του πάγιου στοιχείου. Το ανακτήσιμο ποσό ενός περιουσιακού στοιχείου είναι το μεγαλύτερο ποσό, μεταξύ της εύλογης αξίας μειωμένης με το απαιτούμενο για την πώληση κόστος και της αξίας λόγω χρήσης ενός περιουσιακού στοιχείου ή μιας μονάδας δημιουργίας ταμιακών ροών. Οι ζημίες απομείωσης καταχωρούνται ως έξοδα στα αποτελέσματα όταν προκύπτουν. Ειδικότερα για τα πλοία του Ομίλου, όταν συντρέχουν σχετικές ενδείξεις, αξιολογούνται για τυχόν απομείωση. Στην περίπτωση αυτή η ανακτήσιμη αξία τους εκτιμάται ως το υψηλότερο της εύλογης αξίας τους όπως αυτή εκτιμάται από ανεξάρτητους εκτιμητές μείον τα έξοδα διάθεσης και της αξίας χρήσης τους όπως αυτή εκτιμάται από τον υπολογισμό των αναμενόμενων προεξοφλημένων ταμειακών ροών τους. Στις περιπτώσεις κατά τις οποίες για μια ζημιά απομείωσης που έχει αναγνωρισθεί σε προγενέστερες περιόδους για ένα στοιχείο ενεργητικού εκτός από υπεραξία, έχουν μεταβληθεί οι εκτιμήσεις αναφορικά με την προσδιορισμό της ανακτήσιμης αξίας του και οι ενδείξεις που τότε είχαν ως αποτέλεσμα την αναγνώριση ζημιάς απομείωσης, δεν υπάρχουν πλέον ή έχουν μειωθεί, τότε προκύπτει αναστροφή ζημιάς απομείωσης. 2.9. Αποθέματα Τα αποθέματα αποτιμώνται στη χαμηλότερη αξία μεταξύ του κόστους κτήσης και της καθαρής ρευστοποιήσιμης αξίας τους. Η καθαρή ρευστοποιήσιμη αξία είναι η εκτιμώμενη τιμή πώλησης μειωμένη με τυχόν άμεσα έξοδα πώλησης. Το κόστος των αποθεμάτων προσδιορίζεται με τη μέθοδο της μέσης μηνιαίας σταθμισμένης τιμής αγοράς. 2.10. Απαιτήσεις από πελάτες Οι απαιτήσεις από πελάτες είναι βραχυπρόθεσμες απαιτήσεις, εισπρακτέες σε περίοδο μικρότερη των 12 μηνών από την ημερομηνία καταχώρησης και καταχωρούνται αρχικά στην εύλογη αξία τους. ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 66 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 Μεταγενέστερα σε περίπτωση καθυστέρησης είσπραξης, οι εμπορικές απαιτήσεις αποτιμώνται στο αναπόσβεστο κόστος με τη μέθοδο του πραγματικού επιτοκίου, αφαιρουμένων των ζημιών απομείωσης. Για τις απαιτήσεις από πελάτες και τα συμβατικά περιουσιακά στοιχεία, ο Όμιλος εφαρμόζει την απλοποιημένη προσέγγιση για τον υπολογισμό των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών. Επομένως, σε κάθε ημερομηνία αναφοράς, επιμετράται η πρόβλεψη ζημιάς για ένα χρηματοοικονομικό μέσο σε ποσό ίσο με τις αναμενόμενες πιστωτικές ζημιές καθόλη τη διάρκεια ζωής. Το ποσό της πρόβλεψης καταχωρείται στα αποτελέσματα χρήσης. 2.11. Ταμειακά διαθέσιμα και ταμειακά ισοδύναμα Τα διαθέσιμα και τα ισοδύναμα διαθεσίμων περιλαμβάνουν τα μετρητά στο ταμείο, τις καταθέσεις όψεως και τις καταθέσεις προθεσμίας υψηλής ρευστοποίησης με διάρκεια ως τρεις μήνες. 2.12. Μετοχικό Κεφάλαιο Το μετοχικό κεφάλαιο αφορά τις κοινές ανώνυμες ή ονομαστικές μετοχές της εταιρίας και συμπεριλαμβάνεται στο σύνολο των ιδίων κεφαλαίων. Τα άμεσα έξοδα για την έκδοση μετοχών εμφανίζονται, μετά την αφαίρεση του σχετικού φόρου εισοδήματος, σε μείωση του προϊόντος έκδοσης από τον λογαριασμό διαφορά υπέρ το άρτιο. Άμεσα έξοδα που σχετίζονται με την έκδοση μετοχών για την απόκτηση επιχειρήσεων περιλαμβάνονται στο κόστος κτήσης της επιχείρησης που αποκτάται. 2.13. Διανομή κερδών / προεραιτικών αποθεματικών Τα πληρωτέα μερίσματα εμφανίζονται ως υποχρέωση στις οικονομικές καταστάσεις της μητρικής εταιρίας και του Ομίλου όταν εγκριθούν από τη Γενική Συνέλευση των μετόχων. 2.14. Έσοδα Τα έσοδα του Ομίλου προέρχονται κατά κύριο λόγο από ναύλους επιβατών, ναύλους οχημάτων, ναυλώσεις πλοίων και από πωλήσεις αγαθών και υπηρεσιών επί των πλοίων. Επίσης, ο Όμιλος έχει έσοδα από τόκους και η Εταιρία έσοδα από μερίσματα. 2.14.1. Έσοδα από ναύλους επιβατών και οχημάτων Τα έσοδα από ναύλους αναγνωρίζονται όταν ο πελάτης πραγματοποιήσει το ταξίδι. Οι κρατικές επιδοτήσεις άγονων γραμμών αναγνωρίζονται κατά την περίοδο που εκτελούνται και περιλαμβάνονται στις «Πωλήσεις». 2.14.2. Έσοδα από πωλήσεις αγαθών και υπηρεσιών επί των πλοίων Για τις υπηρεσίες που προσφέρει ο Όμιλος απ’ ευθείας στον πελάτη τα έσοδα αναγνωρίζονται με την έκδοση της απόδειξης παροχής υπηρεσιών προς τον πελάτη. Για τις υπηρεσίες που προσφέρει ο Όμιλος μέσω αναδόχων τα έσοδα αναγνωρίζονται με την έκδοση Τιμολογίων Παροχής Υπηρεσιών των δεδουλευμένων εσόδων προς τον ανάδοχο. Όλα τα παραπάνω έσοδα αναγνωρίζονται όταν η είσπραξη της απαίτησης είναι εύλογα εξασφαλισμένη. ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 67 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 2.14.3. Έσοδα από τόκους Τα έσοδα από τόκους αναγνωρίζονται βάσει χρονολογικής αναλογίας με τη χρήση του πραγματικού συμφωνημένου επιτοκίου χωρίς να συμψηφίζεται τυχόν παρακρατούμενος φόρος εισοδήματος. 2.14.4. Έσοδα από μερίσματα Τα μερίσματα αναγνωρίζονται ως έσοδα όταν εγκρίνονται από το αρμόδιο όργανο της εταιρίας που τα χορηγεί. 2.14.5. Έσοδα από ναύλωση πλοίου Τα έσοδα από ναυλώσεις πλοίων αναγνωρίζονται με βάση την αρχή του δεδουλευμένου εσόδου, σύμφωνα με τα αναγραφόμενα στα ναυλωσύμφωνα. 2.15. Κρατικές Επιχορηγήσεις – Κρατική Υποστήριξη 2.15.1. Επιχορηγήσεις που αφορούν περιουσιακά στοιχεία Επιχορηγήσεις που αφορούν περιουσιακά στοιχεία είναι κρατικές επιχορηγήσεις που έχουν ως βασικό όρο ότι η επιχείρηση που τις δικαιούται πρέπει να αγοράσει, ή να κατασκευάσει μακροπρόθεσμα περιουσιακά στοιχεία. Οι κρατικές επιχορηγήσεις καταχωρούνται όταν υπάρχει εύλογη βεβαιότητα ότι: α) Η επιχείρηση θα συμμορφωθεί με τους όρους που τις διέπουν. β) Οι επιχορηγήσεις θα εισπραχθούν. Οι κρατικές επιχορηγήσεις που αφορούν περιουσιακά στοιχεία απεικονίζονται ως έσοδο επόμενων χρήσεων και καταχωρούνται με συστηματική βάση στα έσοδα κατά τη διάρκεια της ωφέλιμης ζωής του παγίου στοιχείου του ενεργητικού. 2.15.2. Επιχορηγήσεις που αφορούν αποτελέσματα Οι κρατικές επιχορηγήσεις που σχετίζονται με αποτελέσματα καταχωρούνται με συστηματικό και ορθολογικό τρόπο στα έσοδα των περιόδων μέσα στις οποίες πρέπει να γίνει ο συσχετισμός των επιχορηγήσεων αυτών με τα αντίστοιχα κόστη. 2.16. Λειτουργικοί τομείς Ο Όμιλος εφαρμόζει το ΔΠΧΑ 8 «Λειτουργικοί Τομείς» σύμφωνα με τις διατάξεις του οποίου, ο καθορισμός των λειτουργικών τομέων βασίζεται στη «διοικητική προσέγγιση» και επιβάλλει η πληροφόρηση που γνωστοποιείται εξωτερικά να είναι αυτή που βασίζεται στην εσωτερική πληροφόρηση. Το Διοικητικό Συμβούλιο της Εταιρίας συνιστά τον κύριο λήπτη επιχειρηματικών αποφάσεων του Ομίλου. Για τους σκοπούς παρουσίασης των λειτουργικών τομέων θα πρέπει να σημειωθεί ότι ο Όμιλος δραστηριοποιείται στην επιβατηγό ναυτιλία σε διάφορες γεωγραφικές περιοχές. Λαμβάνοντας υπόψη τα ανωτέρω, για σκοπούς πληροφόρησης των τομέων, ο Όμιλος χρησιμοποίησε την γεωγραφική περιοχή στην οποία δραστηριοποιείται. Η γεωγραφική κατάτμηση της δραστηριότητας του Ομίλου γίνεται ως εξής: α) Ελληνικές Ακτοπλοϊκές Γραμμές β) Διεθνείς Γραμμές Τα πλοία του Ομίλου εξυπηρετούν τους επιβάτες και τα Ι.Χ. οχήματα, που αποτελούν ουσιαστικά την τουριστική κίνηση, καθώς και τα φορτηγά αυτοκίνητα που διακινούν την εμπορευματική κίνηση. ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 68 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 Η τουριστική κίνηση χαρακτηρίζεται από έντονη εποχικότητα με υψηλότερη κίνηση τους μήνες Ιούλιο έως Σεπτέμβριο και χαμηλότερη για τους μήνες Νοέμβριο έως Φεβρουάριο. Αντίθετα, η εμπορευματική κίνηση εμφανίζεται κατανεμημένη καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους με πολύ μικρότερη εποχικότητα. 2.17. Έξοδα 2.17.1. Αναγνώριση εξόδων Τα έξοδα αναγνωρίζονται σύμφωνα με την αρχή των δεδουλευμένων εξόδων. 2.17.2. Χρηματοοικονομικά έξοδα 2.17.3. Κόστος Δανεισμού Κόστος δανεισμού είναι οι τόκοι και άλλα συναφή έξοδα που αναλαμβάνει ο Όμιλος λόγω δανεισμού κεφαλαίων. Στο κόστος αυτό συμπεριλαμβάνονται : α) Οι τόκοι από βραχυπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα δάνεια, οι τόκοι από τραπεζικούς λογαριασμούς υπεραναλήψεων, καθώς και τα έξοδα που τυχόν προκύπτουν από την παρούσα αξία των υποχρεώσεων αυτών. β) Η απόσβεση βοηθητικού κόστους που αναλήφθηκε για την λήψη δανείων ανάλογα με τη διάρκεια του δανείου. γ) Οι συναλλαγματικές διαφορές που προκύπτουν από λήψη δανείων σε ξένο νόμισμα εφ’ όσον αυτές θεωρούνται συμπληρωματικό ποσό του κόστους των τόκων. 2.17.4. Παροχές στο προσωπικό 2.17.4.1.Βραχυπρόθεσμες παροχές Οι βραχυπρόθεσμες παροχές προς τους εργαζομένους (εκτός από παροχές λήξης της εργασιακής σχέσης) σε χρήμα και σε είδος αναγνωρίζονται ως έξοδο όταν καθίστανται δεδουλευμένες. Τυχόν ανεξόφλητο ποσό καταχωρείται ως υποχρέωση, ενώ σε περίπτωση που το ποσό που ήδη καταβλήθηκε υπερβαίνει το ποσό των παροχών, η επιχείρηση αναγνωρίζει το υπερβάλλον ποσό ως στοιχείο του ενεργητικού της (προπληρωθέν έξοδο) μόνο κατά την έκταση που η προπληρωμή θα οδηγήσει σε μείωση μελλοντικών πληρωμών ή σε επιστροφή. 2.17.4.2.Παροχές μετά την έξοδο από την υπηρεσία Οι παροχές μετά τη λήξη της απασχόλησης περιλαμβάνουν εφάπαξ αποζημιώσεις συνταξιοδότησης, συντάξεις και άλλες παροχές που καταβάλλονται στους εργαζόμενους μετά την λήξη της απασχόλησης ως αντάλλαγμα της υπηρεσίας τους. Οι υποχρεώσεις του Ομίλου για παροχές συνταξιοδότησης αφορούν τόσο προγράμματα καθορισμένων εισφορών όσο και προγράμματα καθορισμένων παροχών. Το δεδουλευμένο κόστος των προγραμμάτων καθορισμένων εισφορών καταχωρείται ως έξοδο στην περίοδο που αφορά. Τα προγράμματα συνταξιοδότησης που υιοθετούνται από τον Όμιλο χρηματοδοτούνται εν μέρει μέσω πληρωμών σε ασφαλιστικές εταιρίες ή σε κρατικά κοινωνικά ασφαλιστικά ιδρύματα. Πρόγραμμα καθορισμένων εισφορών Τα προγράμματα καθορισμένων εισφορών αφορούν την καταβολή εισφορών σε Ασφαλιστικούς Φορείς (π.χ. Ίδρυμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων), με αποτέλεσμα να μην ανακύπτει νομική υποχρέωση του Ομίλου σε περίπτωση που το Κρατικό Ταμείο αδυνατεί να καταβάλλει σύνταξη στον ασφαλιζόμενο. Η υποχρέωση του εργοδότη περιορίζεται στην καταβολή των εργοδοτικών εισφορών στα Ταμεία. Η πληρωτέα εισφορά από τον Όμιλο σε ένα πρόγραμμα καθορισμένων εισφορών, αναγνωρίζεται ως υποχρέωση μετά και την αφαίρεση της εισφοράς που καταβλήθηκε, ενώ οι δεδουλευμένες εισφορές αναγνωρίζονται ως έξοδο στα αποτελέσματα της χρήσης. ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 69 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 Πρόγραμμα καθορισμένων παροχών Σύμφωνα με τον Ν.2112/20 και 4093/2012 η Εταιρία καταβάλλει στους εργαζόμενους αποζημιώσεις επί απόλυσης ή αποχώρησης λόγω συνταξιοδότησης. Το ύψος των καταβαλλόμενων ποσών αποζημίωσης εξαρτάται από τα έτη προϋπηρεσίας, το ύψος των αποδοχών και τον τρόπο απομάκρυνσης από την υπηρεσία (απόλυση ή συνταξιοδότηση). Η θεμελίωση δικαιώματος συμμετοχής σε αυτά τα προγράμματα, βασίζεται συνήθως στα χρόνια προϋπηρεσίας του υπαλλήλου μέχρι την συνταξιοδότηση του. Η υποχρέωση που αναγνωρίζεται στην Κατάσταση Οικονομικής Θέσης για τα προγράμματα καθορισμένων παροχών αποτελεί την παρούσα αξία της υποχρέωσης για την καθορισμένη παροχή μείον την εύλογη αξία των στοιχείων του ενεργητικού του προγράμματος (αποθεματικό από τις καταβολές στην ασφαλιστική εταιρία) και τις μεταβολές που προκύπτουν από οποιοδήποτε αναλογιστικό κέρδος ή ζημία και το κόστος της προϋπηρεσίας. Η δέσμευση της καθορισμένης παροχής υπολογίζεται ετησίως από ανεξάρτητο αναλογιστή με τη χρήση της μεθόδου της προβεβλημένης πιστωτικής μονάδος (projected unit credit method). Ένα πρόγραμμα συγκεκριμένων παροχών καθορίζει με βάση διάφορες παραμέτρους, όπως η ηλικία, τα έτη προϋπηρεσίας, ο μισθός, συγκεκριμένες υποχρεώσεις για καταβλητέες παροχές. Οι προβλέψεις που αφορούν την περίοδο περιλαμβάνονται στο σχετικό κόστος προσωπικού στις συνημμένες απλές και ενοποιημένες καταστάσεις αποτελεσμάτων και συνίστανται από το τρέχον και παρελθόν κόστος υπηρεσίας, το σχετικό χρηματοοικονομικό κόστος, τα αναλογιστικά κέρδη ή ζημιές και τις όποιες πιθανές πρόσθετες επιβαρύνσεις. Αναφορικά με τα μη αναγνωρισμένα αναλογιστικά κέρδη ή ζημιές, ακολουθείται το αναθεωρημένο ΔΛΠ 19, το οποίο περιλαμβάνει μια σειρά από τροποποιήσεις στην λογιστική των προγραμμάτων καθορισμένων παροχών, μεταξύ άλλων: -την αναγνώριση των αναλογιστικών κερδών /ζημιών στα λοιπά συνολικά έσοδα και την οριστική εξαίρεση τους από τα αποτελέσματα της χρήσης, -τη μη αναγνώριση πλέον των αναμενόμενων αποδόσεων των επενδύσεων του προγράμματος στα αποτελέσματα της χρήσης αλλά την αναγνώριση του σχετικού τόκου επί της καθαρής υποχρέωσης/(απαίτησης) της παροχής υπολογιζόμενου βάσει του προεξοφλητικού επιτοκίου που χρησιμοποιείται για την επιμέτρηση της υποχρέωσης καθορισμένων παροχών, -την αναγνώριση του κόστους προϋπηρεσίας στα αποτελέσματα της χρήσης την νωρίτερα εκ των ημερομηνιών τροποποίησης του προγράμματος ή όταν αναγνωρίζεται η σχετική αναδιάρθρωση ή η τερματική παροχή, -λοιπές αλλαγές περιλαμβάνουν νέες γνωστοποιήσεις, όπως ποσοτική ανάλυση ευαισθησίας. 2.17.5. Μισθώσεις 2.17.5.1. Χρηματοδοτικές Μισθώσεις Ο Όμιλος και η Εταιρεία προχώρησαν στην υιοθέτηση του ΔΠΧΑ 16 «Μισθώσεις» από την 1η Ιανουαρίου 2019. Το ΔΠΧΑ 16 εισάγει ένα ενιαίο μοντέλο αναγνώρισης των μισθώσεων στις οικονομικές καταστάσεις. Με την υιοθέτηση του προτύπου ο Όμιλος ως μισθωτής αναγνωρίζει στην κατάσταση οικονομικής θέσης δικαιώματα χρήσης στοιχείων του ενεργητικού και υποχρεώσεις μίσθωσης, την ημερομηνία που τα μισθωμένα πάγια καθίστανται διαθέσιμα για χρήση. Η λογιστική αντιμετώπιση των μισθώσεων για τους εκμισθωτές παραμένει ίδια με αυτή του ΔΛΠ 17. ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 70 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 Α. Ως μισθωτής Ο Όμιλος και η Εταιρεία μισθώνουν διάφορα στοιχεία του ενεργητικού όπως, πλοία κτίρια και αυτοκίνητα. Ως μισθωτής, με την προηγούμενη λογιστική πολιτική, ο Όμιλος και η Εταιρεία ταξινομούσαν τις μισθώσεις ως λειτουργικές ή χρηματοδοτικές με βάση την αξιολόγηση εάν μεταβιβάζονται όλοι οι κίνδυνοι και τα οφέλη που έχουν σχέση με την κυριότητα ενός στοιχείου του ενεργητικού, ανεξάρτητα από την τελική μεταβίβαση ή μη του τίτλου κυριότητας του στοιχείου αυτού. Σύμφωνα με το ΔΠΧΑ 16, αναγνωρίζεται το δικαίωμα χρήσης των στοιχείων του ενεργητικού και οι υποχρεώσεις μίσθωσης για τις περισσότερες από τις μισθώσεις στις οποίες αντισυμβάλλεται ως μισθωτής, εκτός από μισθώσεις μικρής αξίας, οι πληρωμές των οποίων καταχωρούνταν με σταθερή μέθοδο στην κατάσταση αποτελεσμάτων σε όλη τη διάρκεια της μίσθωσης. Σημαντικές λογιστικές πολιτικές: Οι μισθώσεις αναγνωρίζονται στην Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης ως ένα δικαίωμα χρήσης στοιχείου του ενεργητικού και μία υποχρέωση μίσθωσης, την ημερομηνία που το μισθωμένο πάγιο καθίσταται διαθέσιμο για χρήση. Κάθε μίσθωμα κατανέμεται ανάμεσα στην υποχρέωση μίσθωσης και τον τόκο, ο οποίος χρεώνεται στα αποτελέσματα σε όλη τη διάρκεια της μίσθωσης, ώστε να επιτυγχάνεται ένα σταθερό επιτόκιο για το υπόλοιπο της χρηματοοικονομικής υποχρέωσης σε κάθε περίοδο. Τα δικαιώματα χρήσης στοιχείων του ενεργητικού αρχικά επιμετρούνται στο κόστος τους, και στη συνέχεια μειώνονται κατά το ποσό της συσσωρευμένης απόσβεσης και τυχόν απομείωσης. Το δικαίωμα χρήσης αποσβένονται στη μικρότερη περίοδο μεταξύ της ωφέλιμης ζωής του στοιχείου ή της διάρκειας μίσθωσής του, με τη σταθερή μέθοδο. Η αρχική επιμέτρηση των δικαιωμάτων χρήσης στοιχείων του ενεργητικού αποτελείται από: το ποσό της αρχικής επιμέτρησης της υποχρέωσης μίσθωσης, τις πληρωμές μισθώσεων που έγιναν την ημερομηνία έναρξης ή πριν από αυτήν, μειωμένες κατά το ποσό των προσφερόμενων εκπτώσεων ή άλλων κινήτρων, τις αρχικές δαπάνες, που είναι άμεσα συνδεδεμένες με το μίσθιο, τα κόστη αποκατάστασης. Τέλος, προσαρμόζονται σε συγκεκριμένες επαναμετρήσεις της αντίστοιχης υποχρέωσης μίσθωσης. Οι υποχρεώσεις μίσθωσης υπολογίζονται αρχικά στην παρούσα αξία των μισθωμάτων, που δεν καταβλήθηκαν στην έναρξη της μίσθωσης. Προεξοφλούνται με το τεκμαρτό επιτόκιο της μίσθωσης ή, εάν αυτό το επιτόκιο δεν μπορεί να προσδιορισθεί από τη σύμβαση, με το διαφορικό επιτόκιο δανεισμού (IBR). Το διαφορικό επιτόκιο δανεισμού είναι το κόστος που ο μισθωτής θα όφειλε να πληρώσει για να δανειστεί το απαραίτητο κεφάλαιο, ώστε να αποκτήσει ένα στοιχείο παρόμοιας αξίας με το μισθωμένο στοιχείο ενεργητικού, σε ένα παρόμοιο οικονομικό περιβάλλον και με παρόμοιους όρους και υποθέσεις. Οι υποχρεώσεις μισθώσεων περιλαμβάνουν την καθαρή παρούσα αξία των: σταθερών μισθωμάτων (συμπεριλαμβανομένου και των «κατ’ ουσίαν» σταθερών μισθωμάτων), μεταβλητών μισθωμάτων, που εξαρτώνται από κάποιον δείκτη, υπολειμματικής αξίας, που αναμένεται να πληρωθεί, τιμής εξάσκησης ενός δικαιώματος αγοράς, εάν ο εκμισθωτής είναι σχεδόν σίγουρος ότι θα εξασκήσει το δικαίωμα, κυρώσεων λήξης μιας μίσθωσης, εάν ο εκμισθωτής επιλέξει αυτό το δικαίωμα. ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 71 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 Μετά την αρχική τους επιμέτρηση, οι υποχρεώσεις μίσθωσης αυξάνονται από το χρηματοοικονομικό κόστος τους και μειώνονται από την πληρωμή των μισθωμάτων. Τέλος, επανεκτιμώνται όταν υπάρχει αλλαγή: α) στα μισθώματα εξαιτίας αλλαγής κάποιου δείκτη, β) στην εκτίμηση του ποσού της υπολειμματικής αξίας, που αναμένεται να πληρωθεί, ή γ) στην αξιολόγηση ενός δικαιώματος επιλογής αγοράς ή επέκτασης, που είναι σχετικά βέβαιο ότι θα εξασκηθεί ή ενός δικαιώματος επιλογής λήξης της σύμβασης, που είναι σχετικά βέβαιο ότι δεν θα εξασκηθεί. B. Ως εκμισθωτής Όταν ενσώματα πάγια εκμισθώνονται με χρηματοδοτική μίσθωση, η παρούσα αξία των μισθωμάτων καταχωρείται ως απαίτηση. Η διαφορά μεταξύ του μικτού ποσού της απαίτησης και της παρούσας αξίας της απαίτησης καταχωρείται ως αναβαλλόμενο χρηματοοικονομικό έσοδο. Το έσοδο από την εκμίσθωση αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα χρήσης κατά τη διάρκεια της μίσθωσης χρησιμοποιώντας τη μέθοδο της καθαρής επένδυσης, η οποία αντιπροσωπεύει μια σταθερή περιοδική απόδοση. Ο Όμιλος και η Εταιρεία δεν αντισυμβάλλονται με την ιδιότητα του εκμισθωτή. 2.17.5.2. Λειτουργικές Μισθώσεις Οι καταβολές μισθωμάτων βάσει μιας λειτουργικής μίσθωσης όπως αναγνωρίζεται από το Δ.Π.Χ.Α 16 αναγνωρίζονται σε βάρος των αποτελεσμάτων. Σε περίπτωση κατά την οποία προβλέπεται από το συμβόλαιο μίσθωσης αποκατάσταση τυχόν ζημιών που προήλθαν από την συνηθισμένη χρήση του μισθωμένου παγίου, το κόστος αυτό επιβαρύνει τη χρήση κατά την οποία έληξε η μίσθωση. 2.17.6. Ενδεχόμενες υποχρεώσεις και ενδεχόμενες απαιτήσεις Οι προβλέψεις αναγνωρίζονται όταν : α) Ο Όμιλος έχει μια παρούσα δέσμευση, νομική ή τεκμαιρόμενη, ως αποτέλεσμα ενός γεγονότος που συνέβη στο παρελθόν. β) Πιθανολογείται ότι θα απαιτηθεί εκροή πόρων που ενσωματώνουν οικονομικά οφέλη για το διακανονισμό της δέσμευσης. γ) Είναι δυνατό να εκτιμηθεί αξιόπιστα η δέσμευση. Οι προβλέψεις επανεξετάζονται κατά την ημερομηνία σύνταξης των οικονομικών καταστάσεων. Ενδεχόμενες υποχρεώσεις ή ενδεχόμενες απαιτήσεις δεν καταχωρούνται στις οικονομικές καταστάσεις αλλά γνωστοποιούνται εφόσον η εκροή ή η εισροή οικονομικού οφέλους δεν είναι πιθανή. 2.17.7. Περιοδική κατανομή 2.17.7.1.Επιμερισμός των κοινών εσόδων και εξόδων Οι ενοποιούμενες στον Όμιλο κοινοπραξίες και διαχειρίστριες εταιρίες μεταφέρουν στις πλοιοκτήτριες εταιρίες τα έξοδα και τα έσοδα που πραγματοποιούν για λογαριασμό τους. Σε περίπτωση όπου τα έσοδα και τα έξοδα δεν αφορούν συγκεκριμένες πλοιοκτήτριες εταιρίες αλλά είναι κοινά τότε αυτά μοιράζονται χρησιμοποιώντας σαν βάση τους κόρους ολικής χωρητικότητας του κάθε πλοίου. ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 72 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 2.17.7.2.Περιοδική κατανομή εξόδων Ο Όμιλος αναγνωρίζει τα έξοδα ασφαλίστρων των πλοίων και τα λοιπά έξοδα πλοίων που αφορούν περίοδο δώδεκα μηνών στη Κατάσταση Αποτελεσμάτων σε μηνιαία βάση με σκοπό την ετήσια κατανομή των εξόδων αυτών. 2.18. Τρέχουσα και αναβαλλόμενη φορολογία εισοδήματος Για την καλύτερη κατανόηση του τρόπου με τον οποίο φορολογούνται τα κέρδη του Ομίλου, διαχωρίζουμε τα κέρδη ανάλογα με την προέλευσή τους. 2.18.1. Κέρδη από ναυτιλιακές δραστηριότητες Σύμφωνα με τον νόμο 27/1975 άρθρο 6, οι πλοιοκτήτριες εταιρίες πλοίων με Ελληνική σημαία ή με ξένη σημαία αλλά έχουν εγκαταστήσει στην Ελλάδα γραφεία του Ν.89/67, πληρώνουν φόρο για τα πλοία τους, ανεξάρτητα αν έχουν κέρδη ή ζημίες, βάσει των κόρων ολικής χωρητικότητας. Ο φόρος αυτός ουσιαστικά είναι φόρος εισοδήματος ο οποίος αναπροσαρμόζεται, σύμφωνα με όσα ορίζονται από το παραπάνω νόμο. Με την πληρωμή του παραπάνω φόρου εξαντλείται κάθε υποχρέωση που έχει σχέση με την φορολογία εισοδήματος από ναυτιλιακές δραστηριότητες. Στην περίπτωση αυτή δημιουργείται μόνιμη διαφορά μεταξύ του λογιστικού και του φορολογητέου αποτελέσματος και ως εκ τούτου η διαφορά αυτή δεν λαμβάνεται υπ’ όψη στον υπολογισμό αναβαλλόμενης φορολογίας. 2.18.2. Κέρδη από μη ναυτιλιακές δραστηριότητες Στην περίπτωση αυτή υπολογίζέται το σύνολο των εσόδων από μη ναυτιλιακές δραστηριότητες καθώς και τα έξοδα που αφορούν τα παραπάνω έσοδα. Εάν δεν μπορούν να προσδιοριστούν τα κέρδη από μη ναυτιλιακή δραστηριότητα τότε υπολογίζεται το σύνολο των εσόδων προσθέτοντας τα έσοδα από ναυτιλιακές και μη ναυτιλιακές δραστηριότητες. Με βάση το σύνολο αυτό προκύπτει το ποσοστό των δύο παραπάνω κατηγοριών στο συνολικό έσοδο. Με τα ποσοστά αυτά μερίζεται το συνολικό κέρδος / ζημιά. Το ποσό των κερδών που προκύπτει από τον παραπάνω υπολογισμό και αφορά τα μη ναυτιλιακά έσοδα, φορολογείται με τις γενικές διατάξεις. 2.19. Επιδράσεις των μεταβολών στις τιμές συναλλάγματος Το νόμισμα λειτουργίας του Ομίλου είναι το Ευρώ. Οι συναλλαγές που γίνονται σε ξένα νομίσματα μετατρέπονται σε Ευρώ με τη συναλλαγματική ισοτιμία που ισχύει κατά την ημερομηνία της συναλλαγής. Σε κάθε ημερομηνία κατάστασης Οικονομικής Θέσης : α) Τα χρηματικά διαθέσιμα μετατρέπονται με την ισοτιμία της ημερομηνίας κλεισίματος. β) Τα μη χρηματικά στοιχεία που αποτιμώνται στο ιστορικό κόστος μετατρέπονται με τη συναλλαγματική ισοτιμία της ημερομηνίας συναλλαγής. Τα στοιχεία αυτά στο τέλος της περιόδου μετατρέπονται με την ισοτιμία της ημερομηνίας κλεισίματος. Οι συναλλαγματικές διαφορές που προκύπτουν από τις παραπάνω περιπτώσεις καταχωρούνται στα έσοδα ή στα έξοδα της περιόδου στην οποία προκύπτουν. Οι συναλλαγματικές διαφορές που προκύπτουν από μη χρηματικά στοιχεία εταιρειών εξωτερικού αναγνωρίζονται απ’ ευθείας στην καθαρή θέση. ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 73 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 2.20. Χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις Τα βασικά χρηματοοικονομικά μέσα του Ομίλου είναι : α) Δάνεια τραπεζών Τα δάνεια καταχωρούνται αρχικά στο κόστος που είναι η πραγματική αξία του ληφθέντος ανταλλάγματος συμπεριλαμβανομένων και τυχόν σχετικών εξόδων. Μεταγενέστερα αποτιμώνται στο αναπόσβεστο κόστος βάσει του αποτελεσματικού επιτοκίου. β) Χρηματοοικονομικά μέσα αντιστάθμισης κινδύνου Όλα τα παράγωγα χρηματοοικονομικά στοιχεία αναγνωρίζονται και επιμετρώνται στην εύλογη αξία τους. Τα παράγωγα χρηματοοικονομικά στοιχεία παρουσιάζονται διακριτά ως περιουσιακά στοιχεία όταν η εύλογη αξία είναι θετική και διακριτά στις υποχρεώσεις όταν η εύλογη αξία είναι αρνητική. Η μέθοδος αναγνώρισης του κέρδους ή της ζημίας εξαρτάται από το εάν ένα παράγωγο έχει προσδιορισθεί ως στοιχείο αντιστάθμισης και εάν πρόκειται για αντιστάθμιση από τη φύση του στοιχείου αντισταθμίζει. Με την αντιστάθμιση των ταμειακών ροών, ο Όμιλος προσπαθεί να καλύψει τους κινδύνους που προκαλούν μεταβολή στις ταμειακές ροές και προέρχονται από ένα στοιχείο του ενεργητικού ή μία υποχρέωση ή μία μελλοντική συναλλαγή και η μεταβολή αυτή θα επηρεάσει το αποτέλεσμα της χρήσης. Παραδείγματα της αντιστάθμισης των ταμιακών ροών του Ομίλου περιλαμβάνουν μελλοντικές συναλλαγές σε αγορά ναυτιλιακού καυσίμου που υπόκεινται σε μεταβολές στις τιμές αγοράς. Ο Όμιλος χρησιμοποιεί τη λογιστική αντιστάθμισης στην περίπτωση όπου κατά την έναρξη της αντισταθμιστικής συναλλαγής και την επακόλουθη χρήση των παραγώγων χρηματοοικονομικών στοιχείων μπορεί να τεκμηριώνει και τη σχέση αντιστάθμισης μεταξύ του αντισταθμιζόμενου στοιχείου και του μέσου αντιστάθμισης αναφορικά με τη διαχείριση του κινδύνου και τη στρατηγική για την ανάληψη της αντιστάθμισης. Επιπρόσθετα, λογιστική αντιστάθμισης ακολουθείται όταν μόνο αναμένεται να είναι αποτελεσματική και μπορεί να επιμετρηθεί με αξιοπιστία και σε συνεχή βάση για κάθε περίοδο αναφοράς. Ο Όμιλος έχει οριοθετήσει ως δείκτη αντιστάθμισης ποσοστό ίσο με 1:1 για τη σχέση μεταξύ μέσου αντιστάθμισης (συμβόλαια) και αντισταθμισμένου στοιχείου (πετρέλαιο). Αναποτελεσματικότητα στην αντιστάθμιση δύναται να προκύψει από α) διαφορές που ενδέχεται να υπάρξουν όσον αφορά στη χρονική διαφορά μεταξύ των ταμειακών ροών του μέσου αντιστάθμισης και του αντισταθμισμένου στοιχείου, και β) από ενδεχόμενη μεταβολή του συντελεστή αντιστάθμισης της σχέσης αντιστάθμισης που προκύπτει από την ποσότητα του αντισταθμισμένου στοιχείου που αντισταθμίζει στην πραγματικότητα ο Όμιλος και την ποσότητα του μέσου αντιστάθμισης που χρησιμοποιεί στην πραγματικότητα ο Όμιλος για να αντισταθμίσει την εν λόγω ποσότητα του στοιχείου αντιστάθμισης και γ) από ενδεχόμενη μείωση κατανάλωσης από μειώσεις δρομολογίων. Oι μεταβολές στην εύλογη αξία του αποτελεσματικού μέρους του μέσου αντιστάθμισης αναγνωρίζονται στα ίδια κεφάλαια (Αποθεματικό εύλογης αξίας) μέσων των λοιπών συνολικών εσόδων ενώ το αναποτελεσματικό μέρος αναγνωρίζεται στην κατάσταση αποτελεσμάτων χρήσης. Τα ποσά που συσσωρεύονται στα ίδια κεφάλαια μεταφέρονται στην κατάσταση αποτελεσμάτων στις περιόδους που τα αντισταθμιζόμενα στοιχεία αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα. O Όμιλος λογιστικοποιεί το αποθεματικό εύλογης αξίας στο χαμηλότερο εκ των κάτωθι ποσών (σε απόλυτα μεγέθη): i) το σωρευτικό κέρδος ή ζημία του μέσου αντιστάθμισης από την έναρξη της αντιστάθμισης· και ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 74 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 ii) τη σωρευμένη μεταβολή της εύλογης αξίας (στην παρούσα αξία) του αντισταθμισμένου στοιχείου (ήτοι την παρούσα αξία της σωρευμένης μεταβολής των αντισταθμισμένων αναμενόμενων μελλοντικών ταμειακών ροών) από την έναρξη της αντιστάθμισης. Όταν ένα στοιχείο αντιστάθμισης ταμειακών ροών εκπνεύσει, πωληθεί ή ασκηθεί χωρίς να αντικατασταθεί ή όταν ένα στοιχείο αντιστάθμισης δεν πληροί πλέον τα κριτήρια για τη λογιστική αντιστάθμισης κάθε σωρευτικό κέρδος ή ζημιά που υπάρχει στα Ίδια Κεφάλαια εκείνη τη στιγμή μεταφέρεται στα αποτελέσματα. Τέλος, σημειώνεται ότι ο Όμιλος αναφορικά με τη λογιστική αντιστάθμισης συνεχίζει να εφαρμόζει τις απαιτήσεις που απορρέουν από το ΔΛΠ 39. 2.21. Χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού Αρχική αναγνώριση Ένα χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο ενεργητικού ή μια χρηματοοικονομική υποχρέωση αναγνωρίζονται στην κατάσταση Οικονομικής Θέσης του Ομίλου όταν προκύπτει ή όταν ο Όμιλος καθίσταται μέρος των συμβατικών όρων του μέσου. Τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία ταξινομούνται κατά την αρχική αναγνώριση και μεταγενέστερα αποτιμώνται στο αποσβεσμένο κόστος,στην εύλογη αξία μέσων λοιπών συνολικών εσόδων και στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων. Προκειμένου, ένα χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο να ταξινομηθεί και να αποτιμηθεί στο αποσβεσμένο κόστος ή στην εύλογη αξία μέσω των συνολικών εσόδων πρέπει να προκύπτουν ταμειακές ροές οι οποίες να είναι αποκλειστικά πληρωμές κεφαλαίου και τόκων επί του αρχικού κεφαλαίου. Το επιχειρηματικό μοντέλο του Ομίλου για τη διαχείριση χρηματοοικοομικών περιουσιακών στοιχείων αναφέρεται στον τρόπο με τον οποίο διαχειρίζεται τις οικονομικές του δυνατότητες προκειμένου να δημιουργήσει ταμειακές ροές. Ταξινόμηση Χρηματοοικονομικών Μέσων Οι λογιστικές αρχές που εφαρμόζει ο Όμιλος απαιτούν την ταξινόμηση των χρηματοοικονομικών στοιχείων του ενεργητικού και των υποχρεώσεων, κατά την απόκτησή τους, σε διαφορετικές κατηγορίες: α) Χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού που αποτιμώνται στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων Τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία που αποτιμώνται στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων περιλαμβάνουν τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία που κατέχονται για εμπορικούς σκοπούς, τα περιουσιακά στοιχεία που προσδιορίζονται κατά την αρχική αναγνώριση στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων ή τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεί που υποχρεωτικά θα επιμετρηθούν στην εύλογη αξία. Χρηματοοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού ταξινομούνται ως διακρατούμενα προς εμπορία εάν αποκτώνται με σκοπό την πώληση ή την επαναγορά στο εγγύς μέλλον. Τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία με ταμειακές ροές που δεν είναι μόνο πληρωμές κεφαλαίου και τόκων ταξινομούνται και αποτιμώνται στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων, ανεξάρτητα από το επιχειρηματικό μοντέλο. β) Χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού σε αποσβεσμένο κόστος Ο Όμιλος αποτιμά τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία σε αποσβεσμένο κόστος εάν πληρούνται και οι δύο ακόλουθοι όροι: 1) Το χρηματοοικονομικό στοιχείο διατηρείται για διακράτηση χρηματοοικονομικών στοιχείων για τη συλλογή συμβτικών ταμειακών ροών και 2) οι συμβατικές ρήτρες του στοιχείου δημιουργούν σε συγκεκριμένες ημερομηνίες ταμειακές ροές που αποτελούν μόνο πληρωμές κεφαλαίου και τόκων επί του υπολοίπου του αρχικού κεφαλαίου. Τα χρηματοοικονομικά στοιχεία στο αποσβεσμένο κόστος επιμετρώνται στη συνέχια χρησιμοποιώντας τη μέθοδο (EIR) και υπόκεινται σε απομείωση. Τα κέρδη και οι ζημιές αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα όταν το περιουσιακό στοιχείο αποαναγνωρίζεται, τροποποιηθεί ή απομειωθεί. ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 75 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 γ) Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία που ταξινομούνται στην εύλογη αξία μέσων συνολικών εσόδων Κατά την αρχική αναγνώριση, ο Όμιλος μπορεί να επιλέξει να ταξινομήσει τις συμμετοικές επενδύσεις ως συμετοχικούς τίτλους που προσδιορίζονται στην εύλογη αξία μέσω συνολικών εσόδων όταν πληρούν τον ορισμό της καθαρής θέσης και δεν κατέχονται προς εμπορία. Η ταξινόμηση καθορίζεται ανά χρηματοοικονομικό μέσο. Τα κέρδη και οι ζημιές από αυτά τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία δεν ανακυκλώνονται ποτέ στα κέρδη ή τις ζημιές. Οι συμμετοχικοί τίτλοι που προσδιορίζονται στην εύλογη αξία μέσω των συνολικών εσόδων δεν υπόκεινται σε εξέταση απομείωσης. Ο Όμιλος δεν διαθέτει τέτοια περιουσιακά στοιχεία. Αποαναγνώριση Ένα χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο αποαναγνωρίζεται κυρίως όταν: Τα δικαιώματα λήψης ταμειακών ρόών από το περιουσιακό στοιχείο έχουν λήξει ή ο Όμιλος έχει μεταβιβάσει τα δικαιώματα να λαμβάνει ταμειακές ροές από το περιουσιακό στοιχείο ή έχει αναλάβει την υποχρέωση να πληρώσει εξ ολοκλήρου τις λαμβανόμενες ταμειακές ροές χωρίς σημαντική καθυστέρηση σε τρίτο μέρος της συμφωνίας. Απομείωση Ο Όμιλος αναγνωρίζει πρόβλεψη ζημιάς έναντι αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών για τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία που δεν αποτιμώνται στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων. Οι αναμενόμενες πιστωτικές ζημιές βασίζονται στη διαφορά ανάμεσα σε όλες τις συμβατικές ταμειακές ροές που είναι απαραίτητες και όλες τις προεξοφλημένες ταμειακές ροές που ο Όμιλος προσδοκά να εισπράξει. Για τις απαιτήσεις από πελάτες και τα συμβατικά περιουσιακά στοιχεία, ο Όμιλος εφαρμόζει την απλοποιημένη προσέγγιση για τον υπολογισμό των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών. Επομένως, σε κάθε ημερομηνία αναφοράς, επιμετράται η πρόβλεψη ζημιάς για ένα χρηματοοικονομικό μέσο σε ποσό ίσο με τις αναμενόμενες πιστωτικές ζημιές καθόλη τη διάρκεια ζωής. 2.22. Κέρδη ανά μετοχή Για τον υπολογισμό των βασικών κερδών ανά μετοχή που αναλογεί στους κοινούς μετόχους χρησιμοποιείται κλάσμα το οποίο στον μεν αριθμητή περιλαμβάνει το καθαρό κέρδος ή ζημία της περιόδου από την συνεχιζόμενη εκμετάλλευση μετά την αφαίρεση των προνομιούχων μερισμάτων αν υπάρχουν, στον δε παρανομαστή, το σταθμισμένο μέσο αριθμό των κοινών μετοχών που βρίσκονται σε κυκλοφορία κατά τη διάρκεια της περιόδου. Για τον υπολογισμό των κερδών ανά μετοχή των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων, ο αριθμητής του κλάσματος περιλαμβάνει το κέρδος ή τη ζημία που αναλογεί σε επίπεδο Ομίλου στη μητρική μετά την αφαίρεση των μη ελεγχουσών συμμετοχών, στον δε παρανομαστή το σταθμισμένο μέσο αριθμό των κοινών μετοχών που βρίσκονται σε κυκλοφορία κατά τη διάρκεια της περιόδου. Για τον υπολογισμό των μειωμένων κερδών ανά μετοχή λαμβάνεται υπόψην ο αριθμός τίτλων οι οποίοι δυνητικά θα μπορούσαν να εκδοθούν ενώ το καθαρό κέρδος / (ζημιά) της περιόδου προσαρμόζεται κατάλληλα για να συμπεριληφθεί η επίδραση στα αποτελέσματα που θα έχει η έκδοση αυτών των δυνητικών τίτλων. 2.23. Εφαρμογή νέων Προτύπων 2.23.1. Νέα Πρότυπα, Διερμηνείες, αναθεωρήσεις και τροποποιήσεις υφιστάμενων Προτύπων τα οποία έχουν τεθεί σε ισχύ και έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση Τα ακόλουθα νέα Πρότυπα, Διερμηνείες και τροποποιήσεις Προτύπων έχουν εκδοθεί από το Συμβούλιο Διεθνών Λογιστικών Προτύπων (IASB), έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση και η εφαρμογή τους είναι υποχρεωτική από την 1.1.2019 ή μεταγενέστερα. ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 76 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 ΔΠΧΑ 16 «Μισθώσεις» (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1.12019) Τον Ιανουάριο του 2016, το IASB προέβη στην έκδοση ενός νέου Προτύπου, του ΔΠΧΑ 16. Σκοπός του έργου του IASB ήταν η ανάπτυξη ενός νέου Προτύπου για μισθώσεις που καθορίζει τις αρχές τις οποίες εφαρμόζουν και τα δύο μέρη σε μία σύμβαση - δηλαδή και ο πελάτης («ο μισθωτής») και ο προμηθευτής («ο εκμισθωτής») - για την παροχή σχετικών πληροφοριών για τις μισθώσεις κατά τρόπο που απεικονίζει πιστά αυτές τις συναλλαγές. Για την επίτευξη αυτού του σκοπού, ο μισθωτής θα πρέπει να αναγνωρίσει τα περιουσιακά στοιχεία και τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τη μίσθωση. Το νέο Πρότυπο έχει επίδραση στις ενοποιημένες / εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις. Ο Όμιλος και η Εταιρεία προχώρησαν στην υιοθέτηση του ΔΠΧΑ 16 «Μισθώσεις» από την 1η Ιανουαρίου 2019. Το ΔΠΧΑ 16 εισάγει ένα ενιαίο μοντέλο αναγνώρισης των μισθώσεων στις οικονομικές καταστάσεις. Με την υιοθέτηση του προτύπου ο Όμιλος ως μισθωτής αναγνωρίζει στην κατάσταση οικονομικής θέσης δικαιώματα χρήσης στοιχείων του ενεργητικού και υποχρεώσεις μίσθωσης, την ημερομηνία που τα μισθωμένα πάγια καθίστανται διαθέσιμα για χρήση. Η λογιστική αντιμετώπιση των μισθώσεων για τους εκμισθωτές παραμένει ίδια με αυτή του ΔΛΠ 17. Ο Όμιλος και η Εταιρεία εφάρμοσαν το ΔΠΧΑ 16 χρησιμοποιώντας την απλοποιημένη μέθοδο μετάβασης. Σύμφωνα με τη μέθοδο αυτή, το πρότυπο εφαρμόζεται αναδρομικά με τη σωρευτική επίδραση της εφαρμογής του να αναγνωρίζεται την 1η Ιανουαρίου 2019. Σύμφωνα με τα παραπάνω, οι συγκριτικές πληροφορίες του 2018 δεν έχουν επαναδιατυπωθεί και παρουσιάζονται σύμφωνα με όσα προβλέπονταν από το ΔΛΠ 17. Οι αλλαγές στις λογιστικές πολιτικές αναφορικά με τις μισθώσεις αναλύονται στη παράγραφο 2.17.5.1. Α. Ως μισθωτής Ο Όμιλος και η Εταιρεία μισθώνουν διάφορα στοιχεία του ενεργητικού όπως, πλοία και κτίρια. Ως μισθωτής, με την προηγούμενη λογιστική πολιτική, ο Όμιλος και η Εταιρεία ταξινομούσαν τις μισθώσεις ως λειτουργικές ή χρηματοδοτικές με βάση την αξιολόγηση εάν μεταβιβάζονται όλοι οι κίνδυνοι και τα οφέλη που έχουν σχέση με την κυριότητα ενός στοιχείου του ενεργητικού, ανεξάρτητα από την τελική μεταβίβαση ή μη του τίτλου κυριότητας του στοιχείου αυτού. Σύμφωνα με το ΔΠΧΑ 16, αναγνωρίζεται το δικαίωμα χρήσης των στοιχείων του ενεργητικού και οι υποχρεώσεις μίσθωσης για τις περισσότερες από τις μισθώσεις στις οποίες αντισυμβάλλεται ως μισθωτής, εκτός από μισθώσεις μικρής αξίας, οι πληρωμές των οποίων καταχωρούνταν με σταθερή μέθοδο στην κατάσταση αποτελεσμάτων σε όλη τη διάρκεια της μίσθωσης. Τα αναγνωρισμένα δικαιώματα χρήσης των περιουσιακών στοιχείων του ενεργητικού σχετίζονται με τις παρακάτω κατηγορίες παγίων και παρουσιάζονται στο κονδύλι «Ενσώματα Πάγια»: ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 Δικαιώματα χρήσης κτιρίων - Αυτοκίνητα Δικαιώματα χρήσης πλοίων Δικαιώματα χρήσης στοιχείων ενεργητικού 2,672 5,804 8,476 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 1.1.2019 3,074 2,835 5,909 31.12.2019 1.1.2019 219 219 256 256 Ο Όμιλος απεικονίζει τις υποχρεώσεις μίσθωσης στα κονδύλια «Μακροπρόθεσμες Δανειακές Υποχρεώσεις» και «Βραχυπρόθεσμες Δανειακές Υποχρεώσεις» στην Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης. Ο Όμιλος και η Εταιρεία κατά την μετάβαση έκαναν χρήση των παρακάτω πρακτικών διευκολύνσεων που προβλέπονται από το ΔΠΧΑ 16 για μισθώσεις που είχαν ταξινομηθεί ως λειτουργικές, σύμφωνα με το ΔΛΠ 17. Χρήση των προηγούμενων αξιολογήσεων, οι οποίες έγιναν κατά την εφαρμογή του ΔΛΠ 17 και της Διερμηνείας ΕΔΔΠΧΑ 4, ώστε να προσδιοριστεί εάν μία σύμβαση περιέχει μίσθωση, ή εάν μία σύμβαση είναι μίσθωση στην ημερομηνία της αρχικής εφαρμογής. ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 77 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 Χρήση του λογιστικού χειρισμού των λειτουργικών μισθώσεων για μισθώσεις που έχουν διάρκεια μικρότερη των 12 μηνών κατά την 1η Ιανουαρίου 2019. Χρήση ενός ενιαίου προεξοφλητικού επιτοκίου σε χαρτοφυλάκιο μισθώσεων με παρόμοια χαρακτηριστικά. Εξαίρεση των αρχικών άμεσων δαπανών για την επιμέτρηση των δικαιωμάτων χρήσης των παγίων περιουσιακών στοιχείων κατά την ημερομηνία της πρώτης εφαρμογής. B. Επίδραση στις Οικονομικές Καταστάσεις Επιδράσεις από την υιοθέτηση του ΔΠΧΑ 16 κατά την μετάβαση: ΟΜΙΛΟΣ Ανειλημμένες υποχρεώσεις λειτουργικής μίσθωσης που γνωστοποιήθηκαν την 31 Δεκεμβρίου 2018 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 4.183 326 -361 3.822 5,6% - 5,94% -10 316 5,94% Αποτίμηση στην παρούσα αξία την 1η Ιανουαρίου 2019 Πλέον: υποχρεώσεις από χρηματοδοτικές μισθώσεις την 31.12.2018 Υποχρεώσεις μισθώσεων που αναγνωρίστηκαν την 1η Ιανουαρίου 2019 3.074 256 2.046 - 5.120 256 Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις μισθώσεων Βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις μισθώσεων Συνολικές υποχρεώσεις μισθώσεων την 1η Ιανουαρίου 2019 3.500 1.620 226 30 5.120 256 (Μείον): Βραχυπρόθεσμες μισθώσεις Πλέον /(Μείον): Λοιπές προσαρμογές Σύνολο Εύρος διαφορικού επιτοκίου την 1η Ιανουαρίου 2019 Επιδράσεις από την υιοθέτηση του ΔΠΧΑ 16 στην περίοδο: Ως αποτέλεσμα από την πρώτη εφαρμογή του ΔΠΧΑ 16, σε σχέση με τις μισθώσεις που προηγουμένως ήταν ταξινομημένες ως λειτουργικές, κατά την 31.12.2019 ο Όμιλος αναγνώρισε Ευρώ 2.672 χιλ. δικαιώματα χρήσης κτιρίων - Ι.Χ. και Ευρώ 2.758 χιλ. υποχρεώσεις μίσθωσης κτιρίων – Ι.Χ. ενώ η Εταιρεία Ευρώ 219 χιλ. και Ευρώ 226 χιλ. αντίστοιχα. Επιπλέον, σε σχέση με τις παραπάνω μισθώσεις ο Όμιλος αναγνώρισε αποσβέσεις και χρηματοοικονομικά έξοδα αντί για έξοδα από μισθώσεις. Για την χρήση 2019 ο Όμιλος αναγνώρισε Ευρώ 456 χιλ. αποσβέσεις και Ευρώ 190 χιλ. χρηματοοικονομικά έξοδα ενώ η Εταιρεία Ευρώ 37 χιλ. και Ευρώ 15 χιλ. αντίστοιχα. ΕΔΔΠΧΑ 23 «Αβεβαιότητα σχετικά με Χειρισμούς Φόρου Εισοδήματος» (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1.1.2019) Τον Ιούνιο του 2017, το IASB προέβη στην έκδοση μίας νέας Διερμηνείας, της ΕΔΔΠΧΑ 23. Το ΔΛΠ 12 «Φόροι Εισοδήματος» προσδιορίζει τον λογιστικό χειρισμό του τρέχοντος και αναβαλλόμενου φόρου, αλλά δεν προσδιορίζει τον τρόπο με τον οποίο θα πρέπει να αντικατοπτρίζονται οι επιπτώσεις της αβεβαιότητας. Η ΕΔΔΠΧΑ 23 περιλαμβάνει τις επιπρόσθετες του ΔΛΠ 12 απαιτήσεις, προσδιορίζοντας τον τρόπο με τον οποίο θα πρέπει να αντικατοπτρίζονται οι επιπτώσεις της αβεβαιότητας στον λογιστικό χειρισμό των φόρων εισοδήματος. Η νέα Διερμηνεία δεν έχει επίδραση στις ενοποιημένες /εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις. ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 78 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 Τροποποιήσεις στο ΔΠΧΑ 9: «Προπληρωθέντα Στοιχεία με Αρνητική Απόδοση» (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1.1.2019) Τον Οκτώβριο του 2017, το IASB προέβη στην έκδοση τροποποιήσεων περιορισμένου σκοπού στο ΔΠΧΑ 9. Βάσει των υφιστάμενων απαιτήσεων του ΔΠΧΑ 9, μία οικονομική οντότητα θα επιμετρούσε ένα χρηματοοικονομικό στοιχείο του ενεργητικού με αρνητική απόδοση στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων, καθώς το χαρακτηριστικό της «αρνητικής απόδοσης» θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι δημιουργεί ενδεχόμενες ταμειακές ροές οι οποίες δεν αποτελούνται μόνο από πληρωμές κεφαλαίου και τόκου. Βάσει των τροποποιήσεων, οι οικονομικές οντότητες επιτρέπεται να επιμετρούν συγκεκριμένα προπληρωτέα χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού με αρνητική απόδοση στο αποσβεσμένο κόστος ή στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών εσόδων, εφόσον πληρείται μία συγκεκριμένη προϋπόθεση. Οι τροποποιήσεις δεν έχουν επίδραση στις ενοποιημένες /εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις. Τροποποιήσεις στο ΔΛΠ 28: «Μακροπρόθεσμες Συμμετοχές σε Συγγενείς και Κοινοπραξίες» (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1.1.2019) Τον Οκτώβριο του 2017, το IASB προέβη στην έκδοση τροποποιήσεων περιορισμένου σκοπού στο ΔΛΠ 28. Σκοπός των εν λόγω τροποποιήσεων είναι η παροχή διευκρινίσεων σχετικά με τον λογιστικό χειρισμό των μακροπρόθεσμων συμμετοχών σε μία συγγενή ή κοινοπραξία – στις οποίες δεν εφαρμόζεται η μέθοδος της καθαρής θέσης – βάσει του ΔΠΧΑ 9. Οι τροποποιήσεις δεν έχουν επίδραση στις ενοποιημένες /εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις. Ετήσιες Βελτιώσεις των ΔΠΧΑ – Κύκλος 2015-2017 (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1.1.2019) Τον Δεκέμβριο του 2017, το IASB προέβη στην έκδοση «Ετήσιες Βελτιώσεις των ΔΠΧΑ – Κύκλος 2015-2017», η οποία αποτελείται από μία σειρά τροποποιήσεων σε ορισμένα Πρότυπα και αποτελεί μέρος του προγράμματος για τις ετήσιες βελτιώσεις στα ΔΠΧΑ. Οι τροποποιήσεις που περιλαμβάνονται στον κύκλο αυτόν είναι οι εξής: ΔΠΧΑ 3 - ΔΠΧΑ 11: Συμμετοχικά δικαιώματα που κατείχε προηγουμένως ο αποκτών σε μία από κοινού λειτουργία, ΔΛΠ 12: Επιπτώσεις στον φόρο εισοδήματος από πληρωμές για χρηματοοικονομικά μέσα ταξινομημένα ως στοιχεία των ιδίων κεφαλαίων, ΔΛΠ 23: Κόστη δανεισμού επιλέξιμα για κεφαλαιοποίηση. Οι τροποποιήσεις εφαρμόζονται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1η Ιανουαρίου 2019. Οι τροποποιήσεις δεν έχουν επίδραση στις ενοποιημένες /εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις. Τροποποιήσεις στο ΔΛΠ 19: «Τροποποίηση, Περικοπή ή Διακανονισμός Προγράμματος Καθορισμένων Παροχών» (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1.1.2019) Τον Φεβρουάριο του 2018, το IASB προέβη στην έκδοση τροποποιήσεων περιορισμένου σκοπού στο ΔΛΠ 19, βάσει των οποίων μία οικονομική οντότητα απαιτείται να χρησιμοποιεί επικαιροποιημένες αναλογιστικές παραδοχές κατά τον προσδιορισμό του κόστους τρέχουσας υπηρεσίας και του καθαρού τόκου για την εναπομένουσα περίοδο μετά την τροποποίηση, την περικοπή ή τον διακανονισμό ενός προγράμματος καθορισμένων παροχών. Σκοπός των εν λόγω τροποποιήσεων είναι η ενίσχυση της κατανόησης των οικονομικών καταστάσεων και η παροχή περισσότερο χρήσιμων πληροφοριών στους χρήστες αυτών. Οι τροποποιήσεις δεν έχουν επίδραση στις ενοποιημένες /εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις. 2.23.2. Νέα Πρότυπα, Διερμηνείες, αναθεωρήσεις και τροποποιήσεις υφιστάμενων Προτύπων τα οποία δεν έχουν ακόμα τεθεί σε ισχύ ή δεν έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση Τα ακόλουθα νέα Πρότυπα, Διερμηνείες και τροποποιήσεις Προτύπων έχουν εκδοθεί από το Συμβούλιο Διεθνών Λογιστικών Προτύπων (IASB), αλλά είτε δεν έχουν ακόμη τεθεί σε ισχύ είτε δεν έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 79 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 Αναθεώρηση του Εννοιολογικού Πλαισίου της Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1.1.2020) Τον Μάρτιο του 2018, το IASB προέβη στην αναθεώρηση του Εννοιολογικού Πλαισίου της Χρηματοοικονομικής Αναφοράς, σκοπός της οποίας ήταν η ενσωμάτωση σημαντικών θεμάτων τα οποία δεν καλύπτονταν, καθώς επίσης και η επικαιροποίηση και παροχή διευκρινίσεων σε σχέση με συγκεκριμένες καθοδηγήσεις. Το αναθεωρημένο Εννοιολογικό Πλαίσιο της Χρηματοοικονομικής Αναφοράς περιλαμβάνει ένα νέο κεφάλαιο σχετικά με την επιμέτρηση, στο οποίο αναλύεται η έννοια της επιμέτρησης, συμπεριλαμβανομένων παραγόντων που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά την επιλογή μίας βάσης επιμέτρησης, θέματα σχετικά με την παρουσίαση και γνωστοποίηση στις Οικονομικές Καταστάσεις και καθοδήγηση αναφορικά με την αποαναγνώριση στοιχείων του ενεργητικού και υποχρεώσεων από τις Οικονομικές Καταστάσεις. Περαιτέρω, το αναθεωρημένο Εννοιολογικό Πλαίσιο της Χρηματοοικονομικής Αναφοράς περιλαμβάνει βελτιωμένους ορισμούς των στοιχείων του ενεργητικού και των υποχρεώσεων, καθοδήγηση που υποβοηθά την εφαρμογή των εν λόγω ορισμών, επικαιροποίηση των κριτηρίων για την αναγνώριση των στοιχείων του ενεργητικού και των υποχρεώσεων, καθώς επίσης και διευκρινίσεις σε σημαντικούς τομείς, όπως οι ρόλοι της διαχείρισης, της συντηρητικότητας και της αβεβαιότητας κατά την επιμέτρηση στην χρηματοοικονομική πληροφόρηση. Ο Όμιλος θα εξετάσει την επίπτωση όλων των παραπάνω στις Οικονομικές του Καταστάσεις, αν και δεν αναμένεται να έχουν καμία. Τα ανωτέρω έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση με ημερομηνία έναρξης ισχύος την 1.1.2020. Τροποποιήσεις στις Αναφορές του Εννοιολογικού Πλαισίου της Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1.1.2020) Τον Μάρτιο του 2018, το IASB προέβη στην έκδοση Τροποποιήσεων στις Αναφορές του Εννοιολογικού Πλαισίου της Χρηματοοικονομικής Αναφοράς, σε συνέχεια της αναθεώρησής του. Ορισμένα Πρότυπα περιλαμβάνουν ρητές αναφορές σε προγενέστερες εκδόσεις του Εννοιολογικού Πλαισίου της Χρηματοοικονομικής Αναφοράς. Σκοπός των εν λόγω τροποποιήσεων είναι η επικαιροποίηση των ως άνω αναφορών και η υποστήριξη για τη μετάβαση στο αναθεωρημένο Εννοιολογικό Πλαίσιο της Χρηματοοικονομικής Αναφοράς. Ο Όμιλος θα εξετάσει την επίπτωση όλων των παραπάνω στις Οικονομικές του Καταστάσεις, αν και δεν αναμένεται να έχουν καμία. Τα ανωτέρω έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση με ημερομηνία έναρξης ισχύος την 1.1.2020. Τροποποιήσεις στο ΔΛΠ 1 και στο ΔΛΠ 8: «Ορισμός του Ουσιώδους» (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1.1.2020) Τον Οκτώβριο του 2018, το IASB προέβη στην έκδοση τροποποιήσεων στον ορισμό του ουσιώδους, προκειμένου να καταστεί ευκολότερο για τις εταιρείες να προβούν σε άσκηση κρίσης σχετικά με το ουσιώδες μέγεθος. Ο ορισμός του ουσιώδους βοηθά τις εταιρείες να αποφασίσουν ποιες πληροφορίες θα πρέπει να περιληφθούν στις Οικονομικές τους Καταστάσεις. Ο νέος ορισμός τροποποιεί το ΔΛΠ 1 και το ΔΛΠ 8. Οι τροποποιήσεις αποσαφηνίζουν τον ορισμό του ουσιώδους και πώς αυτός θα πρέπει να εφαρμοστεί, συμπεριλαμβάνοντας στον ορισμό καθοδήγηση η οποία μέχρι τώρα περιλαμβανόταν σε άλλα Πρότυπα. Ο Όμιλος θα εξετάσει την επίπτωση όλων των παραπάνω στις Οικονομικές του Καταστάσεις, αν και δεν αναμένεται να έχουν καμία. Τα ανωτέρω έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση με ημερομηνία έναρξης ισχύος την 1.1.2020. Τροποποιήσεις στα ΔΠΧΑ 9, ΔΛΠ 39 και ΔΠΧΑ 7: “Αναμόρφωση Σημείου Αναφοράς Επιτοκίου” (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1.1.2020) Τον Σεπτέμβριο του 2019, το IASB προέβη στην έκδοση τροποποιήσεων σε ορισμένες απαιτήσεις συγκεκριμένων λογιστικών χειρισμών αντιστάθμισης, προκειμένου να εξομαλύνει ενδεχόμενες επιπτώσεις που προκύπτουν από την αβεβαιότητα η οποία προέρχεται από την αναμόρφωση του Σημείου Αναφοράς Επιτοκίου. ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 80 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 Οι τροποποιήσεις σχεδιάστηκαν για να υποστηρίξουν την παροχή χρήσιμων χρηματοοικονομικών πληροφοριών από τις εταιρείες κατά τη διάρκεια της περιόδου αβεβαιότητας, η οποία προκύπτει από τη σταδιακή κατάργηση των σημείων αναφοράς επιτοκίου, όπως τα διατραπεζικά επιτόκια. Επιπλέον, οι εταιρείες απαιτείται να παράσχουν πρόσθετες πληροφορίες στους επενδυτές αναφορικά με τις σχέσεις αντιστάθμισης που επηρεάζονται άμεσα από τις εν λόγω συνθήκες αβεβαιότητας. Ο Όμιλος θα εξετάσει την επίπτωση όλων των παραπάνω στις Οικονομικές του Καταστάσεις, αν και δεν αναμένεται να έχουν καμία. Τα ανωτέρω έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση με ημερομηνία έναρξης ισχύος την 1.1.2020. Τροποποιήσεις στο ΔΠΧΑ 3: «Ορισμός μίας Επιχείρησης» (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1.1.2020) Τον Οκτώβριο του 2018, το IASB προέβη στην έκδοση τροποποιήσεων περιορισμένου σκοπού στο ΔΠΧΑ 3 προκειμένου να βελτιώσει τον ορισμό μίας επιχείρησης. Οι τροποποιήσεις θα βοηθήσουν τις εταιρείες να προσδιορίσουν αν μία απόκτηση αποτελεί συνένωση επιχειρήσεων ή απόκτηση στοιχείων του ενεργητικού. Ο τροποποιημένος ορισμός επισημαίνει ότι η εκροή μίας επιχείρησης είναι να παρέχει αγαθά και υπηρεσίες στους πελάτες, ενώ ο προγενέστερος ορισμός εστίαζε στις αποδόσεις υπό τη μορφή μερισμάτων, χαμηλότερου κόστους ή άλλων οικονομικών οφελών στους επενδυτές και σε τρίτους. Επιπλέον της τροποποίησης του ορισμού της επιχείρησης, το IASB μέσω της εν λόγω έκδοσης παρέχει συμπληρωματική καθοδήγηση. Ο Όμιλος θα εξετάσει την επίπτωση όλων των παραπάνω στις Οικονομικές του Καταστάσεις, αν και δεν αναμένεται να έχουν καμία. Τα ανωτέρω δεν έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. ΔΠΧΑ 17 «Ασφαλιστικές Συμβάσεις» (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1.1.2021) Τον Μάιο του 2017, το IASB προέβη στην έκδοση ενός νέου Προτύπου, του ΔΠΧΑ 17, το οποίο αντικαθιστά ένα ενδιάμεσο Πρότυπο, το ΔΠΧΑ 4. Σκοπός του έργου του IASB ήταν η ανάπτυξη ενός ενιαίου Προτύπου βασισμένου στις αρχές (principle-based standard) για τον λογιστικό χειρισμό όλων των τύπων ασφαλιστικών συμβάσεων, συμπεριλαμβανομένων και των συμβάσεων αντασφάλισης που κατέχει ένας ασφαλιστικός φορέας. Ένα ενιαίο Πρότυπο βασισμένο στις αρχές θα ενισχύσει τη συγκρισιμότητα της χρηματοοικονομικής αναφοράς μεταξύ οικονομικών οντοτήτων, δικαιοδοσιών και κεφαλαιαγορών. Το ΔΠΧΑ 17 καθορίζει τις απαιτήσεις που θα πρέπει να εφαρμόζει μία οικονομική οντότητα στη χρηματοοικονομική πληροφόρηση που σχετίζεται με ασφαλιστικές συμβάσεις που εκδίδει και συμβάσεις αντασφάλισης που κατέχει. Ο Όμιλος θα εξετάσει την επίπτωση όλων των παραπάνω στις Οικονομικές του Καταστάσεις, αν και δεν αναμένεται να έχουν καμία. Τα ανωτέρω δεν έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Τροποποιήσεις στο ΔΛΠ 1 «Ταξινόμηση Υποχρεώσεων ως Βραχυπρόθεσμες ή Μακροπρόθεσμες» (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1.1.2022) Τον Ιανουάριο του 2020, το IASB προέβη στην έκδοση τροποποιήσεων του ΔΛΠ 1 που επηρεάζουν τις απαιτήσεις για την παρουσίαση των υποχρεώσεων. Συγκεκριμένα, οι τροποποιήσεις αποσαφηνίζουν ένα από τα κριτήρια ταξινόμησης μιας υποχρέωσης ως μακροπρόθεσμη, την απαίτηση για μία οντότητα να έχει το δικαίωμα να αναβάλει τον διακανονισμό της υποχρέωσης για τουλάχιστον 12 μήνες μετά την περίοδο αναφοράς. Οι τροποποιήσεις περιλαμβάνουν: α) αποσαφήνιση ότι το δικαίωμα μίας οντότητας για αναβολή του διακανονισμού θα πρέπει να υφίσταται κατά την ημερομηνία αναφοράς, β) αποσαφήνιση ότι η ταξινόμηση της υποχρέωσης δεν επηρεάζεται από τις προθέσεις ή προσδοκίες της διοίκησης σχετικά με την εξάσκηση του δικαιώματος αναβολής του διακανονισμού, ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 81 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 γ) επεξηγούν πώς οι συνθήκες δανεισμού επηρεάζουν την ταξινόμηση, και δ) αποσαφήνιση των απαιτήσεων σχετικά με την ταξινόμηση υποχρεώσεων μίας οντότητας που πρόκειται να ή ενδεχομένως να διακανονίσει μέσω έκδοσης ιδίων συμμετοχικών τίτλων. Ο Όμιλος θα εξετάσει την επίπτωση όλων των παραπάνω στις Οικονομικές του Καταστάσεις, αν και δεν αναμένεται να έχουν καμία Τα ανωτέρω δεν έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. 3. Διαχείριση χρηματοοικονομικού κινδύνου Παρακάτω παρουσιάζονται οι κύριοι χρηματοοικονομικοί κίνδυνοι για τον Όμιλο και την Εταιρεία. Οι κίνδυνοι η λήψη μέτρων αντιμετώπισης καθώς και οι επιπτώσεις για τον Όμιλο και την Εταιρεία από την πανδημία του κορονοϊού (Covid 19) περιγράφονται αναλυτικά στη σημείωση 10 «Μεταγενέστερα Γεγονότα». 3.1. Παράγοντες χρηματοοικονομικού κινδύνου Ο Όμιλος εκτίθεται σε χρηματοοικονομικούς κινδύνους, όπως κίνδυνο αγοράς (απρόβλεπτες διακυμάνσεις ισοτιμιών και επιτοκίων) και πιστωτικό κίνδυνο. Γι’ αυτό το λόγο επιδιώκει την ελαχιστοποίηση των ενδεχόμενων αρνητικών επιπτώσεων μέσω ενός προγράμματος διαχείρισης κινδύνων. Η διαχείριση περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, την αναγνώριση, αποτίμηση και αντιστάθμιση των χρηματοοικονομικών κινδύνων. Δεν αποτελεί πολιτική του Ομίλου η εκτέλεση συναλλαγών κερδοσκοπικού χαρακτήρα. Τα χρηματοοικονομικά προϊόντα που χρησιμοποιεί ο Όμιλος είναι κυρίως καταθέσεις σε τράπεζες, απαιτήσεις και υποχρεώσεις, δάνεια, συμφωνίες επαναγοράς, χρηματοδοτικές μισθώσεις και παράγωγα χρηματοοικονομικά προϊόντα. 3.1.1 Συναλλαγματικός κίνδυνος Το νόμισμα λειτουργίας του Ομίλου είναι το Ευρώ. Ο Όμιλος επηρεάζεται από τις συναλλαγματικές ισοτιμίες στο βαθμό που τα ναυτιλιακά καύσιμα που αγοράζει για τη λειτουργία των πλοίων του διαπραγματεύονται διεθνώς σε Δολάρια Η.Π.Α. Επίσης, ο Όμιλος έχει επενδύσει στην συνδεδεμένη εταιρία ΑΜL της οποίας το νόμιμσμα είναι σε Ντίρχαμ Μαρόκου. Η εν λόγω επένδυση επηρεάζεται από τις μεταβολές της σχετικής ισοτιμίας. Ο Όμιλος στις 31/12/2019 έχει στα ταμιακά διαθέσιμα σε ξένο νόμισμα 491 χιλ. δολάρια. Μία μεταβολή +/- 10% στην ισοτιμία επηρεάζει τα αποτελέσματα χρήσης και την καθαρή θέση κατά +/- 44 χιλ. 3.1.2. Πιστωτικός κίνδυνος Ο Όμιλος έχει διαδικασίες πιστωτικού ελέγχου με σκοπό την ελαχιστοποίηση των επισφαλειών. Σχετικά με τον πιστωτικό κίνδυνο που απορρέει από άλλες χρηματοοικονομικές απαιτήσεις, η έκθεση του Ομίλου στον πιστωτικό κίνδυνο προκύπτει από αθέτηση του αντισυμβαλλόμενου σε μια μέγιστη έκθεση όμοια με αυτή του τρέχοντος λογαριασμού των χρηματοοικονομικών απαιτήσεων. Ο Όμιλος έχει ορίσει πιστωτικά όρια και συγκεκριμένους όρους πιστωτικής πολιτικής για όλες τις κατηγορίες των πελατών του. ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 82 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 Επίσης, ο Όμιλος με σκοπό την καλύτερη εξασφάλιση του έχει λάβει εγγυητικές επιστολές τραπέζης από τους μεγαλύτερους κεντρικούς πράκτορες έκδοσης εισιτηρίων. H έκθεση του Ομίλου όσον αφορά τον πιστωτικό κίνδυνο περιορίζεται στα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία (μέσα) τα οποία την ημερομηνία του Ισολογισμού αναλύονται ως εξή Παράγωγα χρημ/κά μέσα Ταμιακά διαθέσιμα και ταμιακά ισοδύναμα Εμπορικές και λοιπές απαιτήσεις Σύνολο ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 31.12.2018 3.375 2.738 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 - 105.330 59.424 56.972 39 64.398 173.103 48.360 110.522 4 56.976 1 40 Για τις εμπορικές και λοιπές απαιτήσεις, ο Όμιλος δεν εκτίθεται σε σημαντικούς πιστωτικούς κινδύνους. Τα υπόλοιπα των εμπορικών απαιτήσεων που είναι μεν σε καθυστέρηση αλλά δεν έχουν απομειωθεί, παρουσιάζονται στον παρακάτω πίνακα. Δεν είναι ληξιπρόθεσμα και δεν είναι απομειωμένα Είναι ληξιπρόθεσμα και δεν είναι απομειωμένα: < 90 ημέρες 91 - 180 ημέρες 181 - 360 ημέρες Σύνολο 31.12.2019 61.524 31.12.2018 45.801 702 612 62.838 45.801 Στον ανωτέρω πίνακα δεν συμπεριλαμβάνονται τα χρεωστικά υπόλοιπα προμηθευτών. 3.1.3. Κίνδυνος ρευστότητας Η συνετή διαχείριση του κινδύνου ρευστότητας προϋποθέτει την επάρκεια χρηματικών διαθεσίμων και την ύπαρξη των αναγκαίων διαθέσιμων πηγών χρηματοδότησης. Ο Όμιλος διαχειρίζεται τις ανάγκες ρευστότητας σε καθημερινή βάση, μέσω της συστηματικής παρακολούθησης των βραχυπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων χρηματοοικονομικών υποχρεώσεων, καθώς επίσης και μέσω της καθημερινής παρακολούθησης των πραγματοποιούμενων πληρωμών. Παράλληλα, ο Όμιλος παρακολουθεί συνεχώς την ωρίμανση τόσο των απαιτήσεων όσο και των υποχρεώσεων, με αντικειμενικό σκοπό τη διατήρηση μιας ισορροπίας μεταξύ της συνέχειας των κεφαλαίων και της ευελιξίας μέσω της τραπεζικής πιστοληπτικής του ικανότητας. Η ληκτότητα των χρηματοοικονομικών υποχρεώσεων του Ομίλου και της Εταιρίας κατά την 31.12.2019 και 31.12.2018 αναλύεται στον παρακάτω πίνακα: ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 83 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 ΠΙΝΑΚΑΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΩΝ ΟΜΙΛΟΥ 31.12.2019 Βραχυπρόθεσμες Εντός 6 μηνών Μακροπρόθεσμος δανεισμός Υποχρεώσεις χρηματοδοτικών μισθώσεων Εμπορικές υποχρεώσεις Λοιπές βραχυπρόθεσμες / μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις Σύνολο Μακροπρόθεσμες Πάνω 1 έως 5 από 5 έτη έτη 384.729 - 6 έως 12 μήνες 7.721 9.757 780 806 6.481 492 36.141 - - - 52.760 - - - 97.402 10.563 391.210 492 31.12.2018 Βραχυπρόθεσμες Εντός 6 μηνών Μακροπρόθεσμος δανεισμός Υποχρεώσεις χρηματοδοτικών μισθώσεων Εμπορικές υποχρεώσεις Λοιπές βραχυπρόθεσμες / μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις Βραχυπρόθεσμος δανεισμός Παράγωγα χρημ/κά μέσα Σύνολο Μακροπρόθεσμες Πάνω 1 έως 5 από 5 έτη έτη 273.718 - 6 έως 12 μήνες 52.241 10.976 614 648 784 39.059 - - 51.685 - - - 7.104 10.732 161.435 11.624 274.502 - - ΠΙΝΑΚΑΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΩΝ ΕΤΑΙΡEΙΑΣ 31.12.2019 Βραχυπρόθεσμες Εντός 6 μηνών Μακροπρόθεμος Δανεισμός Υποχρεώσεις χρηματοδοτικών υποχρεώσεων Εμπορικές υποχρεώσεις Μακροπρόθεσμες 6 έως 12 μήνες Πάνω από 5 έτη 1 έως 5 έτη - 174.386 - 16 16 153 41 230 - - - Λοιπές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις 16.593 - - - Σύνολο 16.839 16 174.539 41 31.12.2018 Βραχυπρόθεσμες Μακροπρόθεσμες Πάνω από 5 1 έως 5 έτη έτη 17.027 - Εντός 6 μηνών 6 έως 12 μήνες Μακροπρόθεμος Δανεισμός Εμπορικές υποχρεώσεις 243 450 - Λοιπές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις 345 - - - Σύνολο 588 450 17.027 - ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 84 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 Στη μητρική εταιρεία στο κονδύλι «Λοιπές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις» περιλαμβάνεται η υποχρέωση της μητρικής εταιρείας για αύξηση μετοχικού κεφαλαίου σε 100% θυγατρικές εταιρείες καθώς και η υποχρέωση μερίσματος προς τους μετόχους. Ο συνολικός δανεισμός του Ομίλου κατά την 31.12.2019 ανήλθε σε Ευρώ 410.766 χιλ. 3.1.4. Κίνδυνος Διακύμανσης Επιτοκίων Ο Όμιλος είναι εκτεθειμένος στις μεταβολές της αγοράς του επιτοκίου όσον αφορά τον τραπεζικό δανεισμό του, ο οποίος υπόκειται σε μεταβλητό ποσοστό επιτοκίου. (βλ. σημείωση 7.25). Ο παρακάτω πίνακας παρουσιάζει την ευαισθησία του αποτελέσματος της χρήσης καθώς και των ιδίων κεφαλαίων σε μια λογική μεταβολή του επιτοκίου της τάξεως του +1% ή –1%. Οι αλλαγές στα επιτόκια εκτιμάται ότι κινούνται σε μία λογική βάση σε σχέση με τις πρόσφατες συνθήκες της αγοράς. Ανάλυση ευαισθησίας Μεταβλητή 1% -1% 31.12.2019 Μεταβλητή 1% -1% 31.12.2018 Αποτέλεσμα χρήσης (προ φόρων) -2.364 2.364 -3.461 3.461 Καθαρή Θέση -2.364 2.364 -3.461 3.461 3.1.5. Διαχείριση Κεφαλαιουχικού κινδύνου Ο σκοπός του Ομίλου κατά τη διαχείριση των κεφαλαίων είναι η διασφάλιση της ικανότητας του Ομίλου να συνεχίσει τη δραστηριότητά του ώστε να εξασφαλίζει τις αποδόσεις για τους μετόχους και τα οφέλη των λοιπών μερών τα οποία σχετίζονται με τον Όμιλο και να διατηρεί μια βέλτιστη κεφαλαιακή διάρθρωση ώστε να επιτυγχάνει μείωση του κόστους κεφαλαίου. Για να διασφαλίσει ή να προσαρμόσει τη σωστή διαχείριση κεφαλαίου, ο Όμιλος, κατόπιν αποφάσεων των αρμοδίων οργάνων, μπορεί να μεταβάλει την μερισματική πολιτική, να εκδώσει νέες μετοχές ή να προβεί σε πώληση περιουσιακών στοιχείων. Καμία αλλαγή δεν έγινε στους στόχους, τις πολιτικές ή διαδικασίες κατά την διάρκεια των ετών που έληξαν 31.12.2019 και 31.12.2018. Ο Όμιλος παρακολουθεί τα κεφάλαια με βάση το συντελεστή μόχλευσης. Ο εν λόγω συντελεστής υπολογίζεται διαιρώντας τον καθαρό δανεισμό με τα συνολικά απασχολούμενα κεφάλαια. Ο καθαρός δανεισμός υπολογίζεται ως το «Σύνολο δανεισμού» (συμπεριλαμβανομένου «βραχυπρόθεσμου και μακροπρόθεσμου δανεισμού» όπως εμφανίζεται στην Κατάσταση Καθαρής Θέσης) μείον «Ταμειακά διαθέσιμα και ταμειακά ισοδύναμα» μείον «Χρηματοοικονομικά στοιχεία διαθέσιμα προς πώληση». Τα συνολικά απασχολούμενα κεφάλαια υπολογίζονται ως «Ίδια κεφάλαια» όπως εμφανίζονται στην Κατάσταση Καθαρής Θέσης συν τον καθαρό δανεισμό. Σκοπός του Ομίλου είναι η βελτιστοποίηση των κεφαλαίων μέσω της σωστής διαχείρισης των πόρων του. Οι συντελεστές μόχλευσης στις 31 Δεκεμβρίου 2019 και 2018 αντίστοιχα είχαν ως εξής: Σύνολο δανεισμού Μείον: Ταμιακά διαθέσιμα και ταμιακά ισοδύναμα Καθαρός δανεισμός Ίδια κεφάλαια Συνολικά απασχολούμενα κεφάλαια Συντελεστής μόχλευσης 31.12.2019 410.766 105.330 305.436 431.984 31.12.2018 346.085 59.424 286.661 410.581 737.420 41% 697.242 41% ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 85 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 3.1.6. Κίνδυνος Διακύμανσης Τιμών Καυσίμων Ο Όμιλος, καθώς και το σύνολο των εταιρειών που δραστηριοποιούνται στον ναυτιλιακό κλάδο, επηρεάζονται σημαντικά από τη διακύμανση των τιμών των καυσίμων. Επισημαίνεται ότι το κόστος των ναυτιλιακών καυσίμων και λιπαντικών είναι το σημαντικότερο λειτουργικό κόστος, αντιπροσωπεύει δε για τη χρήση 2019 το 45% περίπου του κόστους πωληθέντων του Ομίλου. Ο παρακάτω πίνακας παρουσιάζει την ευαισθησία του αποτελέσματος της χρήσης καθώς και των ιδίων κεφαλαίων σε μια μεταβολή των τιμών των καυσίμων κατά 10% σε ετήσια βάση. Αύξηση/(μείωση) της τιμής +/- 10% Επίδραση στα κέρδη προ φόρων -/+ 13.877 Επίδραση στη καθαρή θέση -/+ 13.877 Ο Όμιλος έχει προβεί σε πράξεις αντιστάθμισης μέρους του κινδύνου μεταβολής της τιμής καυσίμου. Ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός ΙΜΟ όρισε την 1η Ιανουαρίου 2020, ως ημερομηνία υποχρεωτικής εφαρμογής για τη χρήση ναυτιλιακού καυσίμου χαμηλής περιεκτικότητας σε θείο 0,5% για όλα τα πλοία της Ελληνικής Ακτοπλοΐας. Ο Όμιλος έχει αποφασίσει την αγορά και εγκατάσταση εξειδικευμένου εξοπλισμού καυσαερίου (scrubbers) ήτοι συσκευών για τη μείωση των αέριων εκπομπών και ειδικά όξινων αερίων (SOx) σε επιλεγμένα πλοία του Ομίλου. Μέρος της χρηματοδότησης της ανωτέρω επένδυσης έχει επιτευχθεί μέσω της έκδοσης του ΚΟΔ εντός της χρήσης 2019, ενώ το υπολειπόμενο ποσό της επένδυσης θα πραγματοποιηθεί με ίδια κεφάλαια. 3.1.7. Ανταγωνισμός Παρατίθεται πίνακας στον οποίο περιέχονται οι γραμμές με έντονο ανταγωνισμό στις οποίες δραστηριοποιήθηκε ο Όμιλος το 2019 καθώς και οι σπουδαιότεροι ανταγωνιστές. ΓΡΑΜΜΗ Αδριατική Θάλασσα Πειραιάς - Κυκλάδες Πειραιάς - Δωδεκάνησα Πειραιάς - Κρήτη 3.2. ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΕΣ Grimaldi / Minoan Lines Anek Lines / Sea Jets / Golden Star Ferries Anek Lines Minoan Lines Προσδιορισμός των εύλογων αξιών Η εύλογη αξία των χρηματοοικονομικών στοιχείων που διαπραγματεύονται σε ενεργές αγορές προσδιορίζεται από τις δημοσιευμένες τιμές που ισχύουν κατά την ημερομηνία της κατάστασης Οικονομικής Θέσης. Για τα χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού χρησιμοποιείται η τιμή προσφοράς για τα δε χρηματοοικονομικά στοιχεία παθητικού χρησιμοποιείται η τιμή ζήτησης. Η ονομαστική αξία των εμπορικών απαιτήσεων μετά τις προβλέψεις που τις αφορούν προσεγγίζουν την εύλογη αξία τους. 4. Εύλογη αξία χρηματοοικονομικών μέσων Ο όμιλος χρησιμοποιεί την παρακάτω ιεραρχία για τον καθορισμό και την γνωστοποίηση της εύλογης αξίας των χρηματοοικονομικών μέσων ανά τεχνική αποτίμησης: ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 86 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 Επίπεδο 1: Στοιχεία Ενεργητικού / Υποχρεώσεων που αποτιμώνται στην εύλογη αξία με βάση διαπραγματεύσιμες (μη προσαρμοσμένες) τιμές σε ενεργές αγορές για όμοια περιουσιακά στοιχεία ή υποχρεώσεις. Επίπεδο 2: Στοιχεία Ενεργητικού / Υποχρεώσεων που αποτιμώνται στην εύλογη αξία με βάση μοντέλα αποτίμησης στα οποία όλα τα στοιχεία που επηρεάζουν σημαντικά την εύλογη αξία είναι βασισμένα (είτε άμεσα είτε έμμεσα) σε παρατηρήσιμα δεδομένα της αγοράς. Επίπεδο 3: Στοιχεία Ενεργητικού / Υποχρεώσεων που αποτιμώνται στην εύλογη αξία με βάση μοντέλα αποτίμησης στα οποία τα στοιχεία που επηρεάζουν σημαντικά την εύλογη αξία δεν είναι βασισμένα σε παρατηρήσιμα δεδομένα της αγοράς. 4.1. Παράγωγα χρηματοοικονομικά μέσα Τα παράγωγα χρηματοοικονομικά μέσα αποτιμώνται με τη χρήση μοντέλων αποτίμησης βασισμένα σε παρατηρήσιμα στοιχεία της αγοράς. 4.2. Συμμετοχές, αποτιμώμενες σε εύλογες αξίες Η Εταιρία σύμφωνα με τα όσα ορίζει το ΔΛΠ 27 «Απλές Οικονομικές Καταστάσεις» αποτιμά τις συμμετοχές της σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ΔΠΧΑ 9 «Χρηματοοικονομικά Μέσα», στην εύλογή τους αξία μέσω των λοιπών συνολικών εσόδων. Στη λήξη κάθε περιόδου αναφοράς των οικονομικών καταστάσεων, η Εταιρία διενεργεί τους απαιτούμενους υπολογισμούς αναφορικά με τον προσδιορισμό της εύλογης αξίας των συμμετοχών της. Οι επενδύσεις που αφορούν στις συμμετοχές της (μη εισηγμένες μετοχές) αποτιμώνται με βάση γενικά αποδεκτά μοντέλα αποτίμησης τα οποία περιλαμβάνουν δεδομένα βασισμένα τόσο σε μη παρατηρήσιμα στοιχεία, όσο και σε παρατηρήσιμα στοιχεία αγοράς. Η διενεργηθείσα αξιολόγηση για τον προσδιορισμό της εύλογης αξίας των χρηματοοικονομικών μέσων που δεν διαπραγματεύονται σε ενεργές αγορές, εστιάζει τόσο σε εξωγενείς όσο και ενδογενείς παράγοντες. Κατά συνέπεια η Εταιρία στη λήξη κάθε περιόδου αναφοράς: α) Αναγνωρίζει και αξιολογεί την επικρατούσα κατάσταση στην ελληνική οικονομία. β) Συγκεντρώνει, αναλύει και παρακολουθεί τις απολογιστικές πληροφορίες απόδοσης, με σημεία αναφοράς την εξέλιξη των χρηματοοικονομικών μεγεθών των εταιρειών στη λήξη κάθε περιόδου αναφοράς. Η ανάλυση των εν λόγω στοιχείων παρέχει πληροφορίες αναφορικά με την επίτευξη ή μη των επιχειρηματικών στόχων και δεικνύει την τάση για τα αποτελέσματα και την χρηματοοικονομική επίδοση των εταιρειών κατά τη λήξη της ετήσιας περιόδου αναφοράς. γ) Εξετάζει τις επιχειρηματικές συνθήκες και τις διαθέσιμες πληροφορίες και εκτιμήσεις αναφορικά με τις μετέπειτα εξελίξεις των οικονομικών μεγεθών και τάσεων. Κατά πάγια τακτική, η Εταιρία σε κάθε ετήσια ημερομηνία αναφοράς των οικονομικών καταστάσεων προβαίνει σε επανέλεγχο των παραδοχών των επιχειρηματικών σχεδίων των θυγατρικών της, χρησιμοποιώντας ως βάση το επιχειρηματικό σχέδιο που καταρτίζεται στη λήξη της προηγούμενης ετήσιας περιόδου αναφοράς και αφορά σε μετέπειτα οικονομικές περιόδους. Στην περίπτωση που η χρηματοοικονομική επίδοση της κάθε εταιρίας κατά τη διάρκεια της υπό εξέταση ετήσιας περιόδου αναφοράς δεν παρουσιάζει ουσιώδεις αποκλίσεις με τον προϋπολογισμό της αντίστοιχης περιόδου αλλά και με τις εκτιμήσεις της Διοίκησης αναφορικά με τις μετέπειτα εξελίξεις των εν λόγω οικονομικών μεγεθών, δεν θεωρείται αναγκαίος ο επαναπροσδιορισμός του αρχικού επιχειρησιακού σχεδίου και οι σχετικοί υπολογισμοί για τον προσδιορισμό της εύλογης αξίας περιορίζονται σε μία ανάλυση ευαισθησίας επί των μεταβολών του μεσοσταθμικού κόστους κεφαλαίου. ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 87 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 Σε διαφορετική περίπτωση, ακολουθεί λεπτομερής ανασχεδιασμός και αναθεώρηση του υφιστάμενου επιχειρησιακού σχεδίου προκειμένου να αντικατοπτρίζονται οι τρέχουσες οικονομικές και επιχειρηματικές συνθήκες. Για τον προσδιορισμό της εύλογης αξίας των συμμετοχών, εκτός από την εκτίμηση των αναμενώμενων ταμειακών ροών όπως αναλύθηκε ανωτέρω, βασική παραδοχή αποτελεί το μέσο σταθμικό κόστος κεφαλαίου (WACC) που χρησιμοποιείται. Για τον προσδιορισμό του σταθμίζεται το κόστος των ιδίων κεφαλαίων και το κόστος του μακροπρόθεσμου δανεισμού και τυχόν επιχορηγήσεις, προκειμένου να υπολογιστεί το κόστος των συνολικών κεφαλαίων. Οι βασικές παράμετροι προσδιορισμού του σταθμισμένου κόστους κεφαλαίου (WACC) περιλαμβάνουν: Την απόδοση μηδενικού κινδύνου επιτοκίου της αγοράς (risk-free return) Τον ειδικό κίνδυνο της χώρας (country risk premium): Το Equity risk premium Σύμφωνα με τα ανωτέρω, για τα έτη 2020 – 2024 το WACC προσδιορίστηκε σε 9,90%, ενώ για τα μετέπειτα έτη σε 9%. H αξία που προκύπτει σύμφωνα με τα ανωτέρω, σταθμίζεται με την αξία η οποία προκύπτει βάσει των αναπροσαρμοσμένων (κατά την εύλογη αξία των πλοίων) καθαρών στοιχείων ενεργητικού (net assets value) της κάθε θυγατρικής. 4.3. Λοιπά χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού / υποχρεώσεων στην εύλογη αξία Στον πίνακα που ακολουθεί, απεικονίζονται τα χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού και των υποχρεώσεων, που αποτιμώνται σε εύλογες αξίες κατά την 31.12.2019. ΟΜΙΛΟΣ Χρηματοοικονομικά μέσα αποτιμώμενα σε εύλογες αξίες Επενδύσεις σε θυγατρικές (αποτιμημένες) Χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού / παθητικού Παράγωγα χρηματοοικονομικά μέσα Σύνολο Χρηματοοικονομικά μέσα αποτιμώμενα σε εύλογες αξίες Επενδύσεις σε θυγατρικές (αποτιμημένες) Χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού / παθητικού Σύνολο Αποτίμηση σε εύλογες αξίες στη λήξη της περιόδου αναφοράς Επίπεδο 31.12.2019 Επίπεδο 1 Επίπεδο 3 2 3.375 3.375 - 3.375 3.375 - ΕΤΑΙΡΕΙΑ Αποτίμηση σε εύλογες αξίες στη λήξη της περιόδου αναφοράς Επίπεδο 31.12.2019 Επίπεδο 1 Επίπεδο 3 2 674.549 674.549 674.549 - - 674.549 5. Ενοποίηση – Κοινοπραξία εσόδων πλοίων 5.1.1. Ενοποίηση θυγατρικών εταιριών του Ομίλου ATTICA A.E. ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ Οι θυγατρικές εταιρίες ενοποιούνται με τη μέθοδο ολικής ενσωμάτωσης. Στη σημείωση 7.14 «Επενδύσεις σε θυγατρικές εταιρίες» παρουσιάζεται ο αναλυτικός πίνακας των θυγατρικών εταιρειών του Ομίλου. ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 88 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 Δεν έχει γίνει μεταβολή στη μέθοδο ενσωμάτωσης κάποιας εκ των εταιρειών του Ομίλου. Δεν υπάρχουν εταιρίες που δεν ενσωματώθηκαν στις ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις στην τρέχουσα περίοδο ενώ είχαν ενσωματωθεί είτε στην αμέσως προηγούμενη περίοδο είτε στην αντίστοιχη περίοδο της προηγούμενης χρήσης με εξαίρεση. Δεν υπάρχουν εταιρίες του Ομίλου οι οποίες δεν ενσωματώνονται στις ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις. 5.1.2 Ενοποίηση συγγενών εταιρειών / Κοινοπραξιών Ο Όμιλος Attica, μέσω της κατά 100% θυγατρικής εταιρίας ΝΟΡΝΤΙΑ Ν.Ε. έχει αποκτήσει το 49% της ναυτιλιακής εταιρίας «AFRICA MOROCCO LINKS» (AML) με έδρα τη Ταγγέρη του Μαρόκου, Η εταιρεία συνδέει ακτοπλοϊκώς το Μαρόκο με την Ισπανία και ενοποιείται με την μέθοδο της καθαρής θέσης στις Οικονομικές καταστάσεις του Ομίλου. 5.2. Σύμβαση του Ομίλου ATTICA A.E. ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ με τον Όμιλο ΑΝΕΚ Ο Όμιλος συμμετέχει μαζί με τον Όμιλο ΑΝΕΚ Α.Ε. στην κοινοπραξία εσόδων «ANEK AE – SUPERFAST ENDEKA (HELLAS) INC & ΣΙΑ» με σκοπό την εκτέλεση συνδυασμένων δρομολογίων στις διεθνείς γραμμές «Πάτρα – Ηγουμενίτσα – Ανκόνα», «Πάτρα – Ηγουμενίτσα – Μπάρι», «Πάτρα – Ηγουμενίτσα – Βενετία» καθώς και στις ακτοπλοϊκές γραμμές «Πειραιάς – Ηράκλειο» και «Πειραιάς – Χανιά». Η διάρκεια της Κοινοπραξίας είναι μέχρι 31.12.2020 και ο διακριτικός τίτλος είναι Αδριατικής». 5.3. « Γραμμές Κρήτης και Συνενώσεις εταιριών Τον Ιούνιο 2018 ο Όμιλος ATTICA απέκτησε τον έλεγχο της εταιρείας ΧΕΛΛΕΝΙΚ ΣΗΓΟΥΕΪΣ Α.Ν.Ε (98,83%) και τον Δεκέμβριο 2018 οριστικοποιήθηκε η υπεραξία ποσό Ευρώ 10.778 χιλ. και η αναγνώριση του σήματος ποσό Ευρώ 5.745 χιλ. Τα αποτελέσματα του Ομίλου HSW στην συγκρίσιμη περίοδο έχουν ενοποιηθεί από 1/6/2018. Αναφορικά με τη συγκριτική περίοδο της χρήσης 2018 η απόκτηση της HSW την 1.6.2018 οδήγησε σε αύξηση των στοιχείων του ενεργητικού, των υποχρεώσεων και των καθαρών κερδών μετά από φόρους του Ομίλου κατά το ποσό των Ευρώ 248.442 χιλ. (29% επί του συνόλου των στοιχείων του ενεργητικού του Ομίλου), Ευρώ 155.081 χιλ. (34% επί του συνόλου των υποχρεώσεων του Ομίλου) και Ευρώ 14.908 χιλ. (65% επί των καθαρών κερδών μετά από φόρους) αντίστοιχα. Εάν η απόκτηση είχε πραγματοποιηθεί από την 1.1.2018, τότε ο ενοποιημένος κύκλος εργασιών θα ήταν αυξημένος κατά Ευρώ 31.569 χιλ., ενώ τα ενοποιημένα κέρδη προ φόρων θα ήταν μειωμένα κατά Ευρώ 14.515 χιλ. Η επίδραση δεν πρέπει να θεωρείται ως ένδειξη των αποτελεσμάτων που θα επιτύχει ο Όμιλος στο μέλλον σε ενοποιημένη βάση. Αναλυτικά, η κατάσταση αποτελεσμάτων εάν η απόκτηση είχε πραγματοποιηθεί από την 1.1.2018 θα είχε ως εξής: ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 89 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 Κατάσταση Αποτελεσμάτων ποσά σε χιλ. ευρώ Πωλήσεις Κόστος πωληθέντων Μικτό Κέρδος Έξοδα διοίκησης Έξοδα διάθεσης Λοιπά έσοδα Λειτουργικό κέρδος Λοιπά Χρηματοοικονομικά αποτελέσματα Χρηματοοικονομικά έξοδα Χρηματοοικονομικά έσοδα Κέρδη /(Ζημιές) από συγγενείς επιχειρήσεις ενοποιούμενες με τη μέθοδο της καθαρής θέσης Απομείωση Πάγιων περουσιακών στοιχείων Κέρδη /(Ζημιές) από πώληση πάγιων περιουσιακών στοιχείων Κέρδη προ φόρων Φόρος εισοδήματος Κέρδη περιόδου μετά από φόρους Ιδιοκτήτες της μητρικής Μη ελέγχουσες συμμετοχές Attica (α) HSW (β) Προσαρμογές (γ) 01.01-31.12.2018 (γ) 272.327 -221.202 51.125 -25.851 -19.018 934 7.190 134.143 -113.880 20.263 -12.432 -7.164 1.108 1.775 -9.499 5.793 -3.706 396.971 -329.289 67.682 -38.283 -26.183 2.043 5.259 9.968 1.283 11.251 -24.078 205 -4.370 14 -28.447 219 427 0 427 0 -854 -55 -909 15.804 2.651 -2.651 15.804 9.516 -316 500 -106 -6.412 3.605 -423 9.200 394 -6.412 3.182 9.200 - 394 - -3.706 3.178 5 Στις 30.7.2019 ο Όμιλος εξαγόρασε το 1,17% των μετόχων μειοψηφίας και απέκτησε το 100% της ΧΕΛΛΕΝΙΚ ΣΗΓΟΥΕÏΣ Α.Ν.Ε έναντι Ευρώ 1.815 χιλ. Η ανωτέρω συναλλαγή είναι μια μεταβολή στις μη ελέγχουσες συμμετοχές χωρίς να μεταβάλλεται ο έλεγχος στην HSW και αντιμετωπίστηκε λογιστικά με βάση τα οριζόμενα στο Δ.Π.Χ.Α. 10. 6. Γνωστοποιήσεις Συνδεδεμένων μερών 6.1. Διεταιρικές συναλλαγές Οι σπουδαιότερες εταιρίες του Ομίλου οι οποίες δημιουργούν διεταιρικές συναλλαγές είναι η ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΑ BLUE STAR FERRIES Ν.Α.Ε. & ΣΙΑ, και η διαχειρίστρια εταιρία SUPERFAST FERRIES S.A. α) Η «ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΑ BLUE STAR FERRIES Ν.Α.Ε.& ΣΙΑ» έχει ως σκοπό τον συντονισμό όλων των πλοιοκτητριών εταιριών του Ομίλου για την από κοινού εξυπηρέτηση τόσο των διεθνών συγκοινωνιακών γραμμών όσο και των γραμμών της Ελληνικής Ακτοπλοΐας. Ειδικότερα η «ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΑ BLUE STAR FERRIES Ν.Α.Ε. & ΣΙΑ» είναι υπεύθυνη, βάσει συμβάσεων, με τις πλοιοκτήτριες εταιρίες των πλοίων του Ομίλου για τα έσοδα και τα κοινά έξοδα των πλοίων που εκτελούν πλόες εσωτερικού. Στο τέλος κάθε μήνα η Κοινοπραξία μεταφέρει στις πλοιοκτήτριες τα έσοδα - έξοδα που έκανε για λογαριασμό τους. β) Η διαχειρίστρια εταιρία SUPERFAST FERRIES S.A. έχει περιορισμένο αντικείμενο δραστηριότητας και είναι υπεύθυνη, βάσει συμβάσεων με τις αλλοδαπές πλοιοκτήτριες εταιρίες για διάφορα έξοδα που αφορούν τα πλοία που εκτελούν πλόες εξωτερικού. ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 90 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 Στο τέλος κάθε μήνα η διαχειρίστρια εταιρία μεταφέρει στις πλοιοκτήτριες τα έξοδα που έκαναν για λογαριασμό τους. Η διαχειρίστρια εταιρία, SUPERFAST FERRIES S.A., είναι 100% θυγατρική εταιρία της ATTICA Α.Ε. ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ. Οι διεταιρικές συναλλαγές της μητρικής με τις 100% θυγατρικές εταιρείες για τη χρήση 2019 έχουν ως εξής: Εταιρείες SUPERFAST EXI INC SUPERFAST ENDEKA INC SUPERFAST DODEKA INC SUPERFAST ONE INC SUPERFAST TWO INC SUPERFAST EPTA NE SUPERFAST ΟΚΤΩ NE SUPERFAST ΕΝΝΕΑ NE SUPERFAST ΔΕΚΑ NE ΜΑΡΙΝ ΝΕ ATTICA FERRIES NAE SUPERFAST FERRIES S.A. BLUE STAR FERRIES Ν.Α.Ε. ΜΠΛΟΥ ΣΤΑΡ Ν.Ε. ΧΕΛΛΕΝΙΚ ΣΗΓΟΥΕΪΣ A.Ν.E TANGIER MARITIME INC ΣΥΝΟΛΟ Αυξήσεις Μετοχικού Κεφαλαίου Επιστροφή Μετοχικού 466 Μερίσματα 19.515 26 4.246 4.474 41 28 38.218 5.036 38.000 16.275 9 117.080 4 3 1.072 4.315 6 42 1.206 3.110 1.461 7.957 16.106 12.325 Επίσης, η μητρική εταιρία έχει απαίτηση μερίσματος 2018 ύψους Ευρώ 1.760 χιλ. από την 100% θυγατρική εταιρία ATTICA FERRIES N.A.E. Ο Όμιλος Attica ως αποτέλεσμα των συναλλαγών του με την εταιρία AFRICA MOROCCO LINKS είχε έσοδα 284 χιλ. απαιτήσεις Ευρώ 14.497 χιλ. και υποχρεώσεις Ευρώ 679 χιλ. Τα διαιτερικά υπόλοιπα μεταξύ των θυγατρικών εταιριών του Ομίλου στις Ενοποιημένες Οικονομικές καταστάσεις απαλείφονται. 6.1.1. Διαιτερικές συναλλαγές με εταιρίες του Ομίλου MARFIN INVESTMENT GROUP και του Ομίλου ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ 31/12/2019 Όμιλος Marfin Investment Όμιλος Τράπεζας Group Πειραιώς Όμιλος Εταιρία Όμιλος Εταιρία Έσοδα Έξοδα Απαιτήσεις Υποχρεώσεις 15.983 6.512 2.022 397 - 13 7.131 22.093 126.063 1.597 2.864 - Οι διαιτερικές συναλλαγές με τον Όμιλο Πειραιώς αφορούν κατά σειρά Έσοδα από τόκους, Χρηματοοικονομικά έξοδα τραπεζών, καταθέσεις και δανειακές υποχρεώσεις. 6.2. Συμμετοχές των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου της ATTICA A.E. ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ στο Διοικητικό Συμβούλιο άλλων εταιριών α) Συμμετοχές των εκτελεστικών μελών του Διοικητικού Συμβουλίου της ATTICA A.E. ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ στο Διοικητικό Συμβούλιο άλλων εταιριών. ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 91 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 Ο κ. Κυριάκος Μάγειρας του Δημητρίου (Πρόεδρος, Εκτελεστικό Μέλος Δ.Σ.) συμμετέχει ως Μέλος σε εταιρίες του Ομίλου MARFIN INVESTMENT GROUP A.E. ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ. Ο κ. Σπυρίδων Πασχάλης του Χαραλάμπους (Διευθύνων Σύμβουλος, Εκτελεστικό Μέλος Δ.Σ.) είναι Μέλος Δ.Σ. στον ΣΥΝΔΕΣΜΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΠΙΒΑΤΗΓΟΥ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ, Μέλος Δ.Σ. του ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ και Μέλος Δ.Σ. στην εταιρία AFRICA MOROCCO LINKS. Ο κ. Παναγιώτης Δικαίος του Γεωργίου ( Εκτελεστικό Μέλος Δ.Σ.) είναι μέλος Δ.Σ. στην εταιρεία AFRICA MOROCCO LINKS. β) Συμμετοχές των μη εκτελεστικών μελών του Διοικητικού Συμβουλίου της ATTICA A.E. ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ στο Διοικητικό Συμβούλιο άλλων εταιριών. Το μη εκτελεστικό μέλος κ. Παναγιώτης Θρουβάλας, το μη εκτελεστικό μέλος κ. Γεώργιος Ευστρατιάδης και το ανεξάρτητο μη εκτελεστικό μέλος κ. Αναστάσιος Κυπριανίδης συμμετείχαν το 2019 στο Διοικητικό Συμβούλιο της εταιρίας MARFIN INVESTMENT GROUP Α.Ε. ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, καθώς και σε Διοικητικά συμβούλια πολλών άλλων εταιριών στις οποίες η MIG κατέχει ποσοστό συμμετοχής καθώς και σε άλλες εταιρίες. Το ανεξάρτητο μη εκτελεστικό μέλος κ. Μιχάλης Σακέλλης είναι Πρόεδρος Δ.Σ. του ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΠΙΒΑΤΗΓΟΥ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ και Μέλος Δ.Σ. του ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ. 6.3. Εγγυήσεις Η μητρική εταιρία έχει δώσει εγγυήσεις προς τις δανείστριες τράπεζες για την αποληρωμή των δανείων των πλοίων του Ομίλου ύψους Ευρώ 299.577 χιλ. 6.4. Αμοιβές Ανωτάτων Διευθυντικών Στελεχών και Μελών Διοικητικού Συμβουλίου Οι αμοιβές των διευθυντικών στελεχών στις οποίες περιλαμβάνονται μικτοί μισθοί, αμοιβές, κόστος κοινωνικής ασφάλισης, αποζημιώσεις και λοιπές επιβαρύνσεις, ανέρχονται για τη χρήση 2019 σε Ευρώ 3,2 εκατ. και για τη χρήση 2018 σε Ευρώ 2,4 εκατ. Επιπλέον οι προβλέψεις για παροχές μετά την έξοδο τους από την υπηρεσία, βάσει της από 16.5.2017 απόφασης της Γ.Σ., ανέρχονται για τη χρήση 2019 σε Ευρώ 0,6 εκατ. και για τη χρήση 2018 σε Ευρώ 3,6 εκατ. 7. Παρατηρήσεις επί των Οικονομικών Καταστάσεων της περιόδου 1.1.2019- 31.12.2019 Οι Οικονομικές καταστάσεις την χρήση 2019 δεν είναι συγκρίσιμες με την αντίστοιχη περίοδο της προηγούμενης χρήσης διότι ο Όμιλος HSW ενοποιήθηκε για πρώτη φορά από 1.6.2018 (βλέπε παράγραφο 5.3). Η ενσωμάτωση της ΧΕΛΛΕΝΙΚ ΣΗΓΟΥΕΪΣ Α.Ν.Ε. στον Όμιλο είχε ως αποτέλεσμα την αύξηση του κύκλου εργασιών κατά 32% στο 2019 ενώ στο 2018 κατά 26% και στα λειτουργικά έξοδα των πλοίων κατά 35% ενώ στο 2018 κατά 24%. 7.1. Λειτουργικοί Τομείς - Παρουσίαση Γεωγραφικών τομέων Ο Όμιλος εφαρμόζει το ΔΠΧΑ 8 «Λειτουργικοί Τομείς» σύμφωνα με τις διατάξεις του οποίου, ο καθορισμός των λειτουργικών τομέων βασίζεται στη «διοικητική προσέγγιση» και επιβάλλει η πληροφόρηση που γνωστοποιείται εξωτερικά να είναι αυτή που βασίζεται στην εσωτερική πληροφόρηση. Το Διοικητικό Συμβούλιο της Εταιρίας συνιστά τον κύριο λήπτη επιχειρηματικών αποφάσεων του Ομίλου. ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 92 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 Για τους σκοπούς παρουσίασης των λειτουργικών τομέων θα πρέπει να σημειωθεί ότι ο Όμιλος δραστηριοποιείται στην επιβατηγό ναυτιλία σε διάφορες γεωγραφικές περιοχές. Λαμβάνοντας υπόψη τα ανωτέρω, για σκοπούς πληροφόρησης των τομέων, ο Όμιλος χρησιμοποίησε την γεωγραφική περιοχή στην οποία δραστηριοποιείται. Η γεωγραφική κατάτμηση της δραστηριότητας του Ομίλου γίνεται ως εξής : α) Ελληνικές Ακτοπλοϊκές Γραμμές β) Διεθνείς Πλόες Τα πλοία του Ομίλου εξυπηρετούν τους επιβάτες και τα Ι.Χ. οχήματα, που αποτελούν ουσιαστικά την τουριστική κίνηση, καθώς και τα φορτηγά αυτοκίνητα που διακινούν την εμπορευματική κίνηση. Η τουριστική κίνηση χαρακτηρίζεται από έντονη εποχικότητα με υψηλότερη κίνηση τους μήνες Ιούλιο έως Σεπτέμβριο και χαμηλότερη για τους μήνες Νοέμβριο έως Φεβρουάριο. Αντίθετα, η εμπορευματική κίνηση εμφανίζεται κατανεμημένη καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους με πολύ μικρότερη εποχικότητα. Τα αποτελέσματα και τα λοιπά στοιχεία πληροφόρησης κατά τομέα για την περίοδο 1.1 – 31.12.2019 έχουν ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ Γεωγραφικός Τομέας Στοιχεία Αποτελεσμάτων Ναύλοι Πωλήσεις επί των πλοίων Σύνολο κύκλου εργασιών Λειτουργικά έξοδα πλοίων Έξοδα Διοκησης & Διάθεσης Αλλα έσοδα/έξοδα Λειτουργικό αποτέλεσμα Xρηματοοικονομικά Αποτελέσματα Κέρδη / (ζημιές) από επιχειρήσεις ενοποιούμενες με τη μέθοδο της καθαρής θέσης Κέρδη/(ζημίες) προ φόρων, χρηματοδοτικών, επενδυτικών αποτελεσμάτων και αποσβέσεων Κέρδη/(ζημίες) πρό φόρων Φόρος εισοδήματος Κέρδη/(ζημίες) μετά από φόρους Γεωγραφική κατανομή πελατών Ελλάδα Ευρώπη Τρίτες Χώρες Σύνολο ναύλων & τουριστικων υπηρεσιων Eλληνική Ακτοπλοϊα 1.1-31.12.2019 Διεθνείς Λοιπά* Πλόες Σύνολο 296.382 10.993 307.375 93.328 4.692 98.020 - 389.710 15.685 405.395 -239.242 -42.178 1.446 27.401 -9.174 -76.911 -12.142 88 9.055 -1.608 -1.359 -1.359 -3.566 -316.153 -55.679 1.534 35.097 -14.348 181 58.981 18.228 25 18.253 20.358 7.627 -109 7.518 181 -1.320 -4.925 -4.925 78.019 20.930 -84 20.846 360.410 37.104 7.881 405.395 ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 93 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 ΟΜΙΛΟΣ Γεωγραφικός Τομέας Στοιχεία Αποτελεσμάτων Ναύλοι Πωλήσεις επί των πλοίων Σύνολο κύκλου εργασιών Λειτουργικά έξοδα πλοίων Έξοδα Διοίκησης & Διάθεσης Άλλα έσοδα/έξοδα Λειτουργικό αποτέλεσμα Χρηματοοικονομικά Αποτελέσματα Ζημιά απομείωσης στοιχείων ενεργητικού Κέρδη από πώληση πλοίων Κέρδη / (ζημίες) από επιχειρήσεις ενοποιούμενες με τη μέθοδο της καθαρής θέσης Κέρδη/(ζημίες) προ φόρων, χρηματοδοτικών,επενδυτικών αποτελεσμάτων και αποσβέσεων Κέρδη/(ζημίες) προ φόρων Φόρος εισοδήματος Κέρδη/(ζημίες) μετά από φόρους Γεωγραφική κατανομή πελατών Ελλάδα Ευρώπη Τρίτες Χώρες Σύνολο ναύλων & τουριστικών υπηρεσιών Ελληνική Ακτοπλοΐα 1.1-31.12.2018 Διεθνείς Λοιπά* Πλόες Σύνολο 266.732 10.093 276.825 83.893 4.683 88.576 - 350.625 14.776 365.401 -219.304 -43.639 920 14.802 -12.688 -909 15.804 -71.531 -13.688 796 4.153 -2.163 - -1.266 -1.266 -473 - -290.835 -58.593 1.716 17.689 -15.324 -909 15.804 427 - 427 4.444 2.417 -43 2.374 2.331 -1.264 -1.739 0 -1.739 0 57.001 17.687 -415 17.272 53.821 17.009 -372 16.637 16.265 327.699 31.354 6.348 365.401 Στα έσοδα από ναύλους εσωτερικού συμπεριλαμβάνονται οι επιδοτήσεις για εκτέλεση δρομολογίων γραμμών εσωτερικού Δημόσιας Υπηρεσίας συνολικού ύψους Ευρώ 31.436 χιλ. για την περίοδο 1.1.2019-31.12.2019 και Ευρώ 23.874 χιλ. για την περίοδο 1.1.2018-31.12.2018. Στον λειτουργικό τομέα «Διεθνείς Πλόες» και στη χρήση 2019 περιλαμβάνονται έσοδα από μισθώσεις πλοίων ύψους Ευρώ 12,4 εκατ. έναντι Ευρώ 12,2 εκατ. τη χρήση 2018. ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 94 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 ΟΜΙΛΟΣ Γεωγραφικός Τομέας Στοιχεία Ενεργητικού και Υποχρεώσεων Αξίες πλοίων αρχής περιόδου Προσθήκες στην αξία πλοίων στη τρέχουσα περίοδο Ανανέωση μακροχρόνιας ναύλωσης πλοίου Αγορές πλοίων στη τρέχουσα περίοδο Πωλήσεις /αποσύρσεις Απομιώσεις πλοίων περιόδου Αναστροφή απομείωσης στοιχείων ενεργητικού Αποσβέσεις Αποσβέσεις πωληθέντων /αποσυρθέντων Αναπόσβεστο υπόλοιπο πλοίων τη 31/12 Λοιπές αναπόσβεστες ενσώματες ακινητοποιήσεις Σύνολο περιουσιακών στοιχείων ομίλου Μακροπρόθεσμες και Βραχυπρόθεσμες δανειακές υποχρεώσεις 1.1-31.12.2019 Διεθνείς Λοιπά Πλόες Eλληνική Ακτοπλοϊα Σύνολο 485.302 202.124 0 687.426 13.425 4.954 12.050 -390 - 5.679 -32.151 351 483.541 483.541 -8.875 - 198.928 198.928 0 5.533 5.533 19.104 4.954 12.050 -390 0 -41.026 351 682.469 5.533 688.002 360.681 47.328 2.757 410.766 - * Στη στήλη Λοιπά συμπεριλαμβάνονται η μητρική εταιρία καθώς και στοιχεία που δεν μπορούν να κατανεμηθούν. ΟΜΙΛΟΣ Γεωγραφικός Τομέας Στοιχεία Ενεργητικού και Υποχρεώσεων Αξίες πλοίων αρχής περιόδου Προσθήκες στην αξία πλοίων στη τρέχουσα περίοδο Προσθήκες από αγορά θυγατρικών που ενοποιούνται για πρώτη φορά Απομείωσεις πλοίων Πωλήσεις /αποσύρσεις Αναταξινομήσεις Αποσβέσεις πωληθέντων /αποσυρθέντων Αποσβέσεις πλοίων περιόδου Συσσωρευμένων αποσβέσεις θυγατρικών που ενοποιήθηκαν για πρώτη φορά Αναπόσβεστο υπόλοιπο πλοίων τη 31/12 Λοιπές αναπόσβεστες ενσώματες ακινητοποιήσεις Σύνολο περιουσιακών στοιχείων ομίλου Μακροπρόθεσμες και Βραχυπρόθεσμες δανειακές υποχρεώσεις Ελληνική Ακτοπλοΐα 1.1-31.12.2018 Διεθνείς Λοιπά* Πλόες Σύνολο 361.310 10.700 170.487 2.187 - 531.797 12.887 306.592 -854 -127.441 432 46.863 -29.938 66.784 -8.388 - 373.376 -854 -127.441 432 46.863 -38.326 -82.362 485.302 485.302 -28.946 202.124 202.124 2.929 2.929 -111.308 687.426 2.929 690.355 274.727 71.358 - 346.085 *Περιλαμβάνεται η μητρική εταιρεία καθώς και στοιχεία που δεν μπορούν να κατανεμηθούν. ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 95 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 Πίνακας συμφωνίας Συνόλου Ενεργητικού και Συνόλου Υποχρεώσεων του Ομίλου της 31.12.2019 και 31.12.2018 Αναπόσβεστη αξία ενσωμάτων παγίων Μη κατανεμηθέντα λοιπά στοιχεία ενεργητικού Σύνολο ενεργητικού Ευρώ Ευρώ Ευρώ 31.12.2019 688.002 251.604 939.606 31.12.2018 690.355 173.799 864.154 Ευρώ Ευρώ Ευρώ 410.766 96.856 507.622 346.085 107.488 453.573 Μακροπρόθεσμες και βραχυπρόθεσμες δανειακές υποχρεώσεις Μη κατανεμηθέντα λοιπά στοιχεία παθητικού Σύνολο υποχρεώσεων Δεν υπάρχουν εμπορικές συναλλαγές μεταξύ των τομέων. Ως πάγια περιουσιακά στοιχεία παρουσιάζονται οι αξίες των πλοίων που δραστηριοποιούνται σε κάθε γεωγραφικό τομέα. 7.2. Κόστος Πωληθέντων – Έξοδα Διοίκησης – Έξοδα Διάθεσης Κατωτέρω παρουσιάζεται η ανάλυση του κόστους πωληθέντων των εξόδων διοίκησης και των εσόδων διάθεσης ανά κατηγορία εξόδου όπως αυτά εμφανίζονται στην κατάσταση αποτελεσμάτων της χρήσης που έληξε την 31.12. 2019 και 2018. 31.12.2019 Κόστος Πωληθέντων Αμοιβές, συνταξιοδοτικές και λοιπές παροχές σε εργαζομένους Κόστος αποθεμάτων αναγνωρισμένο ως έξοδο Αποσβέσεις ενσώματων παγίων Αποσβέσεις ασώματων παγίων Αποσβέσεις δικαιωμάτων χρήσης Αμοιβές και έξοδα τρίτων Παροχές τρίτων Έξοδα τηλεπικοινωνιών Ενοίκια λειτουργικών μισθώσεων Φόροι και τέλη Καύσιμα - Λιπαντικά Προβλέψεις Ασφάλιστρα Έπισκευές και συντηρήσεις Έξοδα διαφήμισης και προώθησης Προμήθειες πωλήσεων Έξοδα λιμένων Λοιπά έξοδα Δωρεές Έξοδα μεταφοράς Αναλώσιμα Σύνολο ΟΜΙΛΟΣ Έξοδα διοίκησης Έξοδα διάθεσης Σύνολο ΕΤΑΙΡΕΙΑ Έξοδα διοίκησης 72.929 21.260 - 94.189 404 699 41.026 143.598 7.007 28.433 14.926 2.494 5.041 316.153 609 832 455 1.691 263 408 214 367 285 1.577 1.103 11 94 151 29.320 787 3.662 21.910 26.359 699 41.635 832 455 1.691 263 408 214 367 143.598 787 7.292 30.010 3.662 21.910 14.926 3.597 11 94 5.192 371.832 1 37 645 38 148 2 84 1.359 ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 96 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 31.12.2018 ΟΜΙΛΟΣ Κόστος Πωληθέντων Αμοιβές, συνταξιοδοτικές και λοιπές παροχές σε εργαζομένους Κόστος αποθεμάτων αναγνωρισμένο ως έξοδο Αποσβέσεις ενσώματων παγίων Αποσβέσεις ασώματων παγίων Αμοιβές και έξοδα τρίτων Παροχές τρίτων Έξοδα τηλεπικοινωνιών Ενοίκια λειτουργικών μισθώσεων Φόροι και τέλη Καύσιμα - Λιπαντικά Προβλέψεις Ασφάλιστρα Έπισκευές και συντηρήσεις Έξοδα διαφήμισης και προώθησης Προμήθειες πωλήσεων Έξοδα λιμένων Λοιπά έξοδα Δωρεές Έξοδα μεταφοράς Αναλώσιμα Σύνολο Έξοδα διοίκησης ΕΤΑΙΡΕΙΑ Έξοδα διάθεσης Έξοδα διοίκησης Σύνολο 66.111 25.499 - 91.610 611 38.364 137.177 177 5.400 20.644 13.642 4.459 4.250 290.835 417 531 2.133 261 326 879 782 178 1.404 815 76 76 127 33.504 91 4.398 20.600 - 611 38.781 531 2.133 261 326 879 782 137.177 268 5.578 22.048 4.398 20.600 13.642 5.274 76 76 4.377 349.428 25.089 336 1 1 638 45 8 126 9 54 48 1.266 Η επίδραση της μεταβολής της τιμής των ναυτιλιακών καυσίμων στα αποτελέσματα του Ομίλου όσο και ο τρόπος αντιμετώπισης του κινδύνου αυτού εμφανίζεται στη παράγραφο 3.1.6. Για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019, στα έξοδα διοίκησης του Ομίλου περιλαμβάνονται αμοιβές των τακτικών ελεγκτών ύψους Ευρώ 29,5 χιλ. που αφορούν σε υπηρεσίες πέραν του ελέγχου των οικονομικών καταστάσεων. 7.3. Λοιπά έσοδα εκμετάλλευσης Κατωτέρω παρουσιάζεται η ανάλυση για τα άλλα έσοδα εκμετάλλευσης ανά κατηγορία εσόδου όπως αυτά εμφανίζονται στην κατάσταση αποτελεσμάτων της χρήσης που έληξε την 31.12.2019 και την 31.12.2018. Έσοδα από Επιδοτήσεις Αποζημιώσεις Έσοδα από παροχή υπηρεσιών Έσοδα από αχρησιμοποίητες Προβλέψεις Έσοδα από αχρησιμοποίητες προβλέψεις από αποζημίωση προσωπικού Λοιπά έσοδα Σύνολο λοιπών εσόδων εκμετάλλευσης ΟΜΙΛΟΣ 31/12/2019 31/12/2018 417 88 114 195 16 290 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2019 31/12/2018 - 78 - - - 909 1.534 1.143 1.716 - - Στα έσοδα από επιδοτήσεις κατά κύριο λόγο περιλαμβάνονται επιδοτήσεις που έχει εισπράξει ο Όμιλος από το Υπουργείου Ναυτιλίας & Νησιωτικής Πολιτικής για την πρόσληψη πρωτοετών σπουδαστών της Ακαδημίας Εμπορικού Ναυτικού. ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 97 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 7.4. Λοιπά χρηματοοικονομικά αποτελέσματα Ο λογαριασμός «Λοιπά Χρηματοοικονομικά Αποτελέσματα» περιλαμβάνει τις παρακάτω κατηγορίες. ΟΜΙΛΟΣ 31/12/2019 31/12/2018 Κέρδη/Ζημιές εύλογης αξίας άλλων χρηματοοικονομικών στοιχείων ενεργητικού Aποτέλεσμα από παράγωγα (Καύσιμα) ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2019 31/12/2018 - -13 - - 2.260 11.136 - - Κέρδη από συναλλαγματικές διαφορές 114 82 - - Ζημιές από συναλλαγματικές διαφορές -231 -197 -1 -1 Λοιπά Χρηματοοικονομικά αποτελέσματα -924 Σύνολο λοιπών χρηματοοικονομικών αποτελεσμάτων 1.219 11.008 - - -1 -1 Το στοιχείο «Αποτέλεσμα από παράγωγα» αφορά πράξεις αντιστάθμισης μέρους του κινδύνου μεταβολής της τιμής του καυσίμου και αφορά σε συμβόλαια που οι θέσεις τους έκλεισαν μέσα στη χρήση 2019. Στα Λοιπά χρηματοοικονομικά αποτελέσματα περιλαμβάνονται τα έξοδα αυξήσεων μετοχικών κεφαλαίων σε κατά 100% θυγατρικές εταιρείες του Ομίλου. Η πολιτική του Ομίλου σχετικά με τα παράγωγα χρηματοοικονομικά στοιχεία αφορά αποκλειστικά σε αντιστάθμιση ταμειακών ροών που σχετίζεται με τη μεταβολή της τιμής του καυσίμου. Τα συμβόλαια αντιστάθμισης που έκλεισε ο Όμιλος το 2019 είναι βραχυπρόθεσμης διάρκειας και ο τύπος των συμβολαίων που χρησιμοποιήθηκε είναι SWAP. O λογιστικός χειρισμός των παραγώγων χρηματοοικονομικών στοιχείων αναλύεται στην παραγραφό 2.20. Οι απαιτήσεις και οι υποχρεώσεις των παραγώγων χρηματοοικονομικών στοιχείων παρουσιάζονται διακριτά στην Κατάσταση Οικονομικής Θέσης. Οι συναλλαγματικές διαφορές δημιουργήθηκαν κατά κύριο λόγω από την αποτίμηση, την 31.12.2019, των υπολοίπων των διαθεσίμων, των απαιτήσεων και των υποχρεώσεων. 7.5. Χρηματοοικονομικά έξοδα ΟΜΙΛΟΣ 31/12/2019 ΕΤΑΙΡEΙΑ 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 Tόκοι μακροπρόθεσμων δανείων 492 1.083 - Tόκοι βραχυπρόθεσμων δανείων 910 247 176 - 11.334 171 190 13.097 17.840 201 19.371 3.391 15 3.582 437 437 - 4.126 - - 51 59 1 1 58 51 1 1 Tόκοι ομολογιακών δανείων Τόκοι χρηματοοικονομικών μισθώσεων Τόκοι δικαιωμάτων χρήσης Σύνολο χρηματοοικονομικών τόκων δανείων Χρηματοοικονομικό κόστος από την αποπληρωμή του μετατρέψιμου ομολογιακού δανείου Χρηματοοικονομικό κόστος προεξόφλησης υποχρεώσεων παροχών προσωπικού λόγω εξόδου από την υπηρεσία Προμήθειες Εγγυητικών Επιστολών Λοιπά χρηματοοικονομικά έξοδα Σύνολο χρηματοοικονομικών εξόδων 7.6. - 2.461 2.944 65 33 15.667 26.551 3.649 472 Χρηματοοικονομικά έσοδα ΟΜΙΛΟΣ 31/12/2019 Έσοδα από τόκους καταθέσεων Λοιποί τόκοι έσοδα Σύνολο χρηματοοικονομικών εσόδων ΕΤΑΙΡEΙΑ 31/12/2018 100 28 100 31/12/2019 31/12/2018 84 - 191 - - 219 84 - ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 98 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 7.7. Έσοδα από μερίσματα Η μητρική εταιρεία είχε έσοδα από μερίσματα ύψους Ευρώ 12.325 χιλ. από τις 100% θυγατρικές εταιρείες (βλέπε παρ.7.14). 7.8. Κέρδη / (ζημίες) από επιχειρήσεις ενοποιούμενες με τη μέθοδο της καθαρής θέσης Στο στοιχείο «Κέρδη / (ζημίες) από επιχειρήσεις ενοποιούμενες με τη μέθοδο της καθαρής θέσης», έχει συμπεριληφθεί το μερίδιο του Ομίλου στα αποτελέσματα της AFRICA MOROCCO LINCS SA (AML), το οποίο ανέρχεται σε κέρδη ποσού Ευρώ 181 χιλ. 7.9. Φόροι εισοδήματος Η φορολόγηση των κερδών του Ομίλου παρουσιάζει ιδιαιτερότητες και για το λόγο αυτό πιστεύουμε ότι η παρακάτω ανάλυση δίνει μια καλύτερη απεικόνιση των φόρων. Φόρος Ν. 27/75 Φόρος εισοδήματος Λοιποί φόροι Πρόβλεψη φόρου εισοδήματος Αναβαλλόμενη φορολογία Σύνολο ΟΜΙΛΟΣ 31/12/2019 31/12/2018 165 184 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2019 31/12/2018 - 32 73 - - - - - - -113 84 158 415 - - Η σύγκριση των ετήσιων συντελεστών φορολόγησης δεν είναι δυνατή, διότι όπως εξηγείται και στην παράγραφο 2.18 ο φόρος εισοδήματος εξαρτάται από το ύψος των μη ναυτιλιακών κερδών. Ο βασικός φορολογικός συντελεστής για τις Ανώνυμες εταιρίες στην Ελλάδα για τη διαχειριστική χρήση που έληξε στις 31 Δεκεμβρίου 2019 ανέρχεται σε 24% (2018: 29%) βάσει Ν.4646/2019. Η μητρική εταιρία έχει ελεγχθεί μέχρι και τη χρήση 2008. Για τις χρήσεις 2011 – 2018 έχει ελεγχθεί από τους νόμιμους ελεγκτές και έχει λάβει σχετικές Εκθέσεις Φορολογικής Συμμόρφωσης με συμπέρασμα χωρίς επυφύλαξη. Οι ανέλεγκτες φορολογικές χρήσεις των θυγατρικών εταιριών του Ομίλου παρουσιάζονται στον πίνακα της παραγράφου 7.14 «Επενδύσεις σε θυγατρικές εταιρίες». Οι εταιρίες του Ομίλου ATTICA έχουν σχηματίσει συνολική πρόβλεψη Ευρώ 148 χιλ. για τις ανέλεγκτες φορολογικά χρήσεις. Η μητρική εταιρία έχει σχηματιστεί αντίστοιχη πρόβλεψη Ευρώ 20 χιλ. Για τις εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης εγκατεστημένες θυγατρικές εταιρίες του Ομίλου, οι οποίες δεν έχουν υποκατάστημα στην Ελλάδα, δεν υπάρχει υποχρέωση φορολογικού ελέγχου. Έκθεση Φορολογικής Συμμόρφωσης Από το 2011 και εφεξής οι εταιρίες του ομίλου που εδρεύουν στην Ελλάδα έχουν ελεγχθεί από νόμιμο ελεγκτή και έχουν λάβει φορολογικά πιστοποιητικά χωρίς επιφύλαξη έως το οικονομικό έτος που έληξε το 2018. Η έκδοση των φορολογικών πιστοποιητικών για το έτος του 2019 θα ολοκληρωθεί εντός τον Οκτώβριο του 2020. ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 99 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 Για τις χρήσεις 2011 έως και 2018 η Εταιρία και οι ελληνικές εταιρίες του ομίλου υπάχθηκαν σε ειδικό φορολογικό έλεγχο που διενεργήθηκε από Ορκωτούς Ελεγκτές Λογιστές παράλληλα με τον έλεγχο της οικονομικής διαχείρισης, με σκοπό τη διαπίστωση της συμμόρφωσης της εταιρίας από κάθε ουσιώδη άποψη, σύμφωνα με το άρθρο 82 του Ν. 2238/1994 και το άρθρο 65Α του Ν.4174/2013 και έλαβαν Έκθεση Φορολογικής Συμμόρφωσης με συμπέρασμα χωρίς επιφύλαξη. Σημειώνεται ότι σύμφωνα με την εγκύκλιο ΠΟΛ.1006/2016 οι εταιρίες που έχουν υπαχθεί στον ως άνω ειδικό φορολογικό έλεγχο δεν εξαιρούνται από τη διενέργεια του τακτικού φορολογικού ελέγχου από τις αρμόδιες φορολογικές αρχές και για το λόγο αυτό οι χρήσεις δεν έχουν καταστεί οριστικές. Η διοίκηση της εταιρίας εκτιμά ότι, σε ενδεχόμενους μελλοντικούς επανελέγχους από τις φορολογικές αρχές, εφόσον εάν τελικά διενεργηθούν, δεν θα προκύψουν επιπρόσθετες φορολογικές διαφορές με σημαντική επίδραση στις οικονομικές καταστάσεις. Για τη χρήση 2019 ο ειδικός έλεγχος για τη λήψη Έκθεσης Φορολογικής Συμμόρφωσης βρίσκεται σε εξέλιξη και δεν αναμένεται κατά την ολοκλήρωσή του να προκύψουν διαφορές με ουσιώδη διαφοροποίηση στις φορολογικές υποχρεώσεις που αποτυπώνονται στις οικονομικές καταστάσεις. Σύμφωνα με την πρόσφατη σχετική νομοθεσία, ο έλεγχος και η έκδοση των φορολογικών πιστοποιητικών, ισχύει για τις χρήσεις 2016 και εφεξής, σε προαιρετική βάση. Αναφορικά με τις εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης εγκατεστημένες θυγατρικές εταιρίες του Ομίλου ΑTTICA οι οποίες δεν έχουν υποκατάστημα στην Ελλάδα δεν υπάρχει υποχρέωση φορολογικού ελέγχου. Οι Ναυτικές Εταιρίες δεν εμπίπτουν στους προαναφερθέντες ελέγχους και ο φορολογικός τους έλεγχος θα διενεργηθεί ως είθισται από τις φορολογικές αρχές. 7.10. Κέρδη ανά μετοχή Τα βασικά κέρδη ανά μετοχή υπολογίζονται διαιρώντας το κέρδος ή τη ζημία που αναλογεί στους μετόχους της μητρικής εταιρίας με το μέσο σταθμικό αριθμό κοινών μετοχών σε κυκλοφορία κατά τη διάρκεια της χρήσης. Ο υπολογισμός με το μέσο σταθμικό αριθμό μετοχών εμφανίζεται στιν παρακάτω πίνακα. ΟΜΙΛΟΣ 1/1-31/12/2019 1/1-31/12/2018 Καθαρά κέρδη/(ζημιές) που αναλογούν στους μετόχους της εταιρείας Μέσος σταθμικός αριθμός κοινών μετοχών Βασικά κέρδη/ (ζημιές) ανά μετοχή σε € 7.11. 20.764 215.805.843 0,0962 17.110 202.443.115 0,0845 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 1/1-31/12/2019 1/1-31/12/2018 7.401 215.805.843 0,0343 1.371 202.443.115 0,0068 Ενσώματα πάγια Επί των πλοίων του Ομίλου έχουν εγγραφεί υποθήκες αξίας Ευρώ 645.678 χιλ. περίπου για εξασφάλιση των μακροπρόθεσμων δανειακών υποχρεώσεων. Η ανάλυση των αποσβέσεων εμφανίζεται στον παρακάτω πίνακα. ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 31.12.2018 Αποσβέσεις πλοίων 41.026 38.364 Αποσβέσεις λοιπών ενσώματων και άϋλων περιουσιακών στοιχείων 1.896 948 Σύνολο 42.922 39.312 ΕΤΑΙΡEΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 38 2 38 2 ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 100 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 ΟΜΙΛΟΣ ΕΝΣΩΜΑΤΕΣ ΑΚΙΝΗΤΟΠΟΙΗΣΕΙΣ Λογιστική Αξία την 1.1.2018 Συσσωρευμένες Αποσβέσεις Καθαρή Λογιστική Αξία την 1.1.2018 Προσθήκες Προσθήκες από απόκτηση θυγατρικών που ενοποιήθηκαν για πρώτη φορά Πωλήσεις /αποσύρσεις Λοιπές μεταφορές Ζημιές απομείωσης αναγνωρισμένες στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων Αποσβέσεις περιόδου Συσσωρευμένων αποσβέσεις θυγατρικών που ενοποιήθηκαν για πρώτη φορά Αποσβέσεις πωληθέντων /αποσυρθέντων Λογιστική Αξία την 31.12.2018 Συσσωρευμένες Αποσβέσεις Καθαρή Λογιστική Αξία την 31.12.2018 Πλοία 884.156 -352.360 531.796 12.887 Κτίρια και εγκαταστάσεις 4.274 -2.808 1.466 - Μεταφορικά Μέσα & Μηχανήματα 81 -81 0 - Επιπλα και λοιπός εξοπλισμός 9.042 -8.781 261 353 Ακινητοποιήσεις υπό εκτέλεση 189 189 1.053 Σύνολο 897.742 -364.029 533.713 14.293 373.431 191 84 3.100 - 376.806 -127.441 432 -338 - -72 - -2.296 -432 - -130.147 0 -38.326 -269 - -182 - -38.777 -111.308 46.863 1.142.556 -455.131 -181 338 4.127 -2.920 -78 69 93 -90 -2.591 2.264 9.767 -9.290 1.242 - -114.158 49.534 1.157.785 -467.430 687.425 1.207 3 477 1.242 690.355 Επιπλα και λοιπός εξοπλισμός 9.767 -9.290 477 184 - -909 -909 Λογιστική Αξία την 1.1.2019 Συσσωρευμένες Αποσβέσεις Καθαρή Λογιστική Αξία την 1.1.2019 Προσθήκες Πωλήσεις /αποσύρσεις Ανανέωση μακροχρόνιας ναύλωσης πλοίου Προσθήκες βάσει της αλλαγής λογιστικής πολιτικής IFRS 16 Αναταξινομήσεις Αποσβέσεις περιόδου Απόσβεσεις βάσει της αλλαγή λογιστικής πολιτικής IFRS 16 Αποσβέσεις πωληθέντων /αποσυρθέντων Λογιστική Αξία την 31/12/2019 Συσσωρευμένες Αποσβέσεις 1.142.556 -455.131 687.425 28.270 -390 4.127 -2.920 1.207 1.531 - Μεταφορικά Μέσα & Μηχανήματα 93 -90 3 - 4.954 - - -41.026 3.074 68 -387 54 -2 -443 -13 351 1.175.390 -495.806 8.800 -3.750 147 -105 9.951 -9.510 2.884 - 351 1.197.172 -509.170 Καθαρή Λογιστική Αξία την 31/12/2019 679.584 5.050 42 441 2.884 688.002 Πλοία Κτίρια και εγκαταστάσεις Ακινητοποιήσεις υπό εκτέλεση -220 Σύνολο 1.242 1.242 2.884 - 1.157.785 -467.430 690.355 32.869 -390 - 4.954 -1.242 - 3.128 -1.174 -41.635 -456 Στη στήλη Πλοία και στη γραμμή προσθήκες συμπεριλαμβάνεται το φορτηγό – οχηματαγωγό πλοίο BLUE CARRIER 1 που παρέλαβε ο όμιλος από την εταιρεία DFDS έναντι τιμήματος Ευρώ 12.050 χιλ. από ίδια ταμιακά διαθέσιμα του Ομίλου. ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 101 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΣΩΜΑΤΕΣ ΑΚΙΝΗΤΟΠΟΙΗΣΕΙΣ Πλοία Λογιστική Αξία την 1.1.2018 Συσσωρευμένες Αποσβέσεις Καθαρή Λογιστική Αξία την 1.1.2018 Προσθήκες Αποσβέσεις περιόδου Λογιστική Αξία την 31.12.2018 Συσσωρευμένες Αποσβέσεις Καθαρή Λογιστική Αξία την 31.12.2018 - -1 126 -121 5 Κτίρια και εγκαταστάσεις Πλοία Λογιστική Αξία την 1.1.2019 Συσσωρευμένες Αποσβέσεις Καθαρή Λογιστική Αξία την 1.1.2019 Προσθήκες Προσθήκες βάσει της αλλαγής λογιστικής πολιτικής IFRS 16 Αποσβέσεις περιόδου Αποσβέσεις βάσει της αλλαγής λογιστικής πολιτικής IFRS 16 Λογιστική Αξία την 31.12.2019 Συσσωρευμένες Αποσβέσεις Καθαρή Λογιστική Αξία την 31.12.2019 Κτίρια και εγκαταστάσεις 126 -120 6 - 126 -121 5 256 -1 - Μεταφορικά Μέσα 22 -22 0 22 -22 0 Επιπλα και λοιπός εξοπλισμός 283 -283 0 283 -283 0 22 -22 0 - Επιπλα και λοιπός εξοπλισμός 283 -283 0 - - - Μεταφορικά Μέσα Ακινητοποιήσεις υπό εκτέλεση 3 -3 - 0 0 0 Ακινητοποιήσεις υπό εκτέλεση Σύνολο 0 0 - 434 -429 5 0 256 -1 - -37 - - - -37 - 382 -159 223 22 -22 0 283 -283 0 0 0 0 690 -467 223 ΟΜΙΛΟΣ Ενσώματα Πάγια με δικαίωμα χρήσης Λογιστική Αξία την 1.1.2019 Συσσωρευμένες Αποσβέσεις Καθαρή Λογιστική Αξία την 1.1.2019 Προσθήκες Ανανέωση μακροχρόνιας ναύλωσης πλοίου Αποσβέσεις περιόδου Λογιστική Αξία την 31.12.2019 Συσσωρευμένες Αποσβέσεις Καθαρή Λογιστική Αξία την 31.12.2019 Σύνολο 434 -428 6 0 -1 434 -429 5 Δικαιώματα χρήσης σε κτίρια Δικαιώματα και εγκαταστάσεις χρήσης σε πλοία - Αυτοκίνητα* 0 9.650 0 -6.815 0 2.835 3.128 34 Σύνολο 9.650 -6.815 2.835 3.162 0 4.954 4.954 -456 3.128 -456 -2.019 14.638 -8.834 -2.475 17.766 -9.290 2.672 5.804 8.476 * Αφορά την εφαρμογή Δ.Π.Χ.Α 16 όπως αναφέρεται στην παράγραφό 2.17.5.1. * Με την από 29/07/2019 απόφαση του ΔΣ αποφασίστηκε η παράταση της διάρκειας της ναύλωσης BLUE GALAXY κατά 2 έτη από την 31/07/2020 μέχρι και την 31/07/2022, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στη σύμβαση. Η μίσθωση υπολογίσθηκε με την παραδοχή της Διοίκησης ότι θα γίνει παράταση έως για επιπλέον 2 έτη έως την 31/07/2024. Η εν λόγω ανανέωση είχε ως αποτέλεσμα την αύξηση των ενσώματων παγίων καθώς και των μισθωτικών υποχρεώσεων κατά € 4,9 εκ. αντίστοιχα. ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 102 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 ΕΤΑΙΡΙΑ Ενσώματα Πάγια με δικαίωμα χρήσης Λογιστική Αξία την 1.1.2019 Συσσωρευμένες Αποσβέσεις Καθαρή Λογιστική Αξία την 1.1.2019 Προσθήκες Αποσβέσεις περιόδου Λογιστική Αξία την 31.12.2019 Συσσωρευμένες Αποσβέσεις Καθαρή Λογιστική Αξία την 31.12.2019 Δικαιώματα χρήσης σε κτίρια και εγκαταστάσεις 0 0 0 256 -37 256 -37 219 Σύνολο 0 0 0 256 -37 256 -37 219 Οι χρηματοοικονομικές μισθώσεις που παρουσιάζονται στις συνημμένες οικονομικές καταστάσεις, αναλύονται ως εξής: 31.12.2019 Βραχυπρόθεσμα χρηματοοικονομικά μισθώματα Όμιλος 31.12.2019 1.586 Μακροπρόθεσμα χρηματοοικονομικά μισθώματα 6.973 194 Σύνολο χρηματοοικονομικών μισθωμάτων 8.559 226 Εταιρεία 32 Τα ελάχιστα χρηματοοικονομικά μισθώματα με βάση τις χρηματοοικονομικές μισθώσεις καθώς και η παρούσα αξία των καθαρών ελάχιστων μισθωμάτων την 31η Δεκεμβρίου 2019 έχουν ως εξής: Εντός του επόμενου έτους Μεταξύ 2-5 ετών Άνω των 5 ετών ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 Ελάχιστες πληρωμές Παρούσα αξία πληρωμών 1.934 1.586 7.156 6.481 508 492 9.598 8.559 Μείον: Ποσά που αποτελούν χρηματοοικονομικά έξοδα Τρέχουσα αξία ελάχιστων μισθωμάτων ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2019 Ελάχιστες πληρωμές Παρούσα αξία πληρωμών 45 32 184 153 42 41 271 226 -1.039 - -45 - 8.559 8.559 226 226 Οι κίνδυνοι η λήψη μέτρων αντιμετώπισης καθώς και οι επιπτώσεις για τον Όμιλο και την Εταιρεία από την πανδημία του κορονοϊού (Covid 19) περιγράφονται αναλυτικά στη σημείωση 10 «Μεταγενέστερα Γεγονότα». 7.12. Υπεραξία Η υπεραξία την 31.12.2019 ανέρχεται σε ποσό Ευρώ 10.778 χιλ. και προέκυψε κατά τη χρήση 2018 από την απόκτηση της ΧΕΛΛΕΝΙΚ ΣΗΓΟΥΕΪΣ Α.Ν.Ε. Έλεγχος απομείωσης υπεραξίας Κατά την 31/12/2019 διενεργήθηκε έλεγχος απομείωσης της υπεραξίας που έχει αναγνωριστεί. Ο έλεγχος απομείωσης της υπεραξίας πραγματοποιήθηκε έχοντας επιμερίσει τα στοιχεία αυτά στις επιμέρους Μονάδες Δημιουργίας Ταμειακών Ροών (στον λειτουργικό τομέα Ελληνική Ακτοπλοΐα). ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 103 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 Το ανακτήσιμο ποσό της υπεραξίας έχει προσδιοριστεί με βάση την αξία λόγω χρήσης, η οποία υπολογίστηκε με τη χρησιμοποίηση της μεθόδου των προεξοφλημένων ταμειακών ροών. Στον προσδιορισμό της αξίας λόγω χρήσης, η Διοίκηση χρησιμοποιεί παραδοχές τις οποίες θεωρεί λογικές και βασίζονται στην καλύτερη δυνατή πληροφόρηση που έχει στη διάθεση της και ισχύει κατά την ημερομηνία αναφοράς των Οικονομικών Καταστάσεων. Από το διενεργηθέντα έλεγχο απομείωσης, δεν προέκυψε ανάγκη αποαναγνώρισης υπεραξίας. Παραδοχές που χρησιμοποιήθηκαν για τον προσδιορισμό της αξίας λόγω χρήσης Ο Όμιλος για τον προσδιορισμό της ανακτήσιμης αξίας κάθε ΜΔΤΡ, υπολογίζει την αξία λόγω χρήσης, μέσω της μεθόδου της παρούσας αξίας των εκτιμώμενων μελλοντικών ταμειακών ροών. Οι βασικές παραδοχές που ο Όμιλος χρησιμοποιεί για τον προσδιορισμό των εκτιμώμενων μελλοντικών ταμειακών ροών είναι οι εξής: • Παραδοχές τιμών αγοράς- Λειτουργικές παραδοχές: Οι βασικές λειτουργικές παραδοχές αφορούν κυρίως στις τιμές καυσίμου, στο κόστος και στο χρόνο των μεγάλων συντηρήσεων των πλοίων του Ομίλου, και στις εκτιμήσεις του αριθμού των πλόων, του αριθμού επιβατών και φορτίων. • Κατάρτιση επιχειρηματικών σχεδίων ανά λειτουργικό τομέα: Τα επιχειρηματικά σχέδια καταρτίζονται βάσει μίας μέγιστης περιόδου 5ετίας. Οι ταμειακές ροές πέραν της 5ετίας εξάγονται συμπερασματικά χρησιμοποιώντας εκτιμήσεις των ποσοστών ανάπτυξης (1,6%). Τα επιχειρηματικά σχέδια βασίζονται σε πρόσφατα καταρτισμένους προϋπολογισμούς και εκτιμήσεις. Επί των επιχειρηματικών σχεδίων χρησιμοποιούνται προϋπολογιστικά περιθώρια λειτουργικού κέρδους και EBITDA, καθώς και μελλοντικές εκτιμήσεις με τη χρήση εύλογων παραδοχών. Οι υπολογισμοί για τον προσδιορισμό της ανακτήσιμης αξίας των λειτουργικών τομέων βασίστηκαν σε επιχειρηματικά σχέδια εγκεκριμένα από τη Διοίκηση, τα οποία έχουν συμπεριλάβει τις απαραίτητες αναθεωρήσεις για την αποτύπωση της τρέχουσας οικονομικής συγκυρίας και αντανακλούν προηγούμενη εμπειρία, προβλέψεις κλαδικών μελετών και λοιπές διαθέσιμες πληροφορίες από εξωτερικές πηγές. • Μέσο σταθμισμένο κόστος κεφαλαίου (WACC): Η μέθοδος του WACC αντανακλά το προεξοφλητικό επιτόκιο των μελλοντικών ταμειακών ροών κάθε λειτουργικού τομέα, σύμφωνα με το οποίο σταθμίζεται το κόστος των ιδίων κεφαλαίων και το κόστος του μακροπρόθεσμου δανεισμού, προκειμένου να υπολογιστεί το κόστος των συνολικών κεφαλαίων. Δεδομένου του προσδιορισμού όλων των ταμειακών ροών των επιχειρηματικών σχεδίων στο νόμισμα του ευρώ, ως απόδοση μηδενικού κινδύνου (risk-free return), χρησιμοποιήθηκε η απόδοση του Euro Swap Rate. Για τον υπολογισμό του risk premium λήφθηκαν υπόψη εκτιμήσεις από ανεξάρτητες πηγές. Οι δείκτες ευαισθησίας beta αξιολογούνται ετήσια με βάση δημοσιευμένα δεδομένα της αγοράς. Σύμφωνα με τα ανωτέρω, για τα έτη 2020 – 2024 το WACC προσδιορίστηκε σε 9,90%, ενώ για τα μετέπειτα έτη σε 9%. Εκτός των ανωτέρω εκτιμήσεων σχετικά με τον προσδιορισμό της αξίας λόγω χρήσης των ΜΔΤΡ, δεν έχουν υποπέσει στην αντίληψη της Διοίκησης, μεταβολές στις συνθήκες που ενδεχομένως να επηρέαζαν τις λοιπές παραδοχές της. Ο Όμιλος ανέλυσε την ευαισθησία των ανακτήσιμων ποσών ανά λειτουργικό τομέα σε σχέση με μία μεταβολή 0,5% στην βασική παραδοχή του προεξοφλητικού επιτοκίου. Από τις σχετικές αναλύσεις δεν προκύπτει ότι μπορεί να ανακύψει ποσό απομείωσης για την υπεραξία. ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 104 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 7.13. Άϋλα Περουσιακά Στοιχεία Δεν συνέτρεξε περίπτωση απομείωσης της αξίας των Άϋλων Παγίων. ΟΜΙΛΟΣ Άυλα περιουσιακά στοιχεία Εμπορικά Σήματα 153 -152 1 5.745 -1 Λογισμικά Προγράμματα 13.856 -11.928 1.928 1.355 110 -506 - -25 -25 5.898 -153 15.321 -12.459 21.219 -12.612 Καθαρή Λογιστική Αξία την 31.12.2018 5.745 2.862 8.607 Λογιστική Αξία την 1.1.2019 Συσσωρευμένες Αποσβέσεις Καθαρή Λογιστική Αξία την 1.1.2019 Προσθήκες Αναταξινομήσεις Αποσβέσεις περιόδου Λογιστική Αξία την 31.12.2019 Συσσωρευμένες Αποσβέσεις Καθαρή Λογιστική Αξία την 31.12.2019 Εμπορικά Σήματα 5.898 -153 5.745 5.898 -153 5.745 Λογισμικά Προγράμματα 15.321 -12.459 2.862 1.640 1.174 -803 18.135 -13.262 4.873 Λογιστική Αξία την 1.1.2018 Συσσωρευμένες Αποσβέσεις Καθαρή Λογιστική Αξία την 1.1.2018 Προσθήκες Προσθήκες από απόκτηση θυγατρικών Αποσβέσεις περιόδου Συσσωρευμένων αποσβέσεις θυγατρικών που ενοποιήθηκαν για πρώτη φορά Λογιστική Αξία την 31.12.2018 Συσσωρευμένες Αποσβέσεις Σύνολα 14.009 -12.080 1.929 1.355 5.855 -507 Σύνολα 21.219 -12.612 8.607 1.640 1.174 -803 24.033 -13.415 10.618 ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 105 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 ΜΗΤΡΙΚΗ Άυλα περιουσιακά στοιχεία Λογιστική Αξία την 1.1.2018 Συσσωρευμένες Αποσβέσεις Καθαρή Λογιστική Αξία την 1.1.2018 Αποσβέσεις περιόδου Λογιστική Αξία την 31.12.2018 Συσσωρευμένες Αποσβέσεις Καθαρή Λογιστική Αξία την 31.12.2018 Λογιστική Αξία την 1.1.2019 Συσσωρευμένες Αποσβέσεις Καθαρή Λογιστική Αξία την 1.1.2019 Προσθήκες Προσθήκες από απόκτηση θυγατρικών Αποσβέσεις περιόδου Αποσβέσεις πωληθέντων .αποσυρθέντων Συσσωρευμένες αποσβέσεις θυγατρικής Λογιστική Αξία την 31.12.2019 Συσσωρευμένες Αποσβέσεις Καθαρή Λογιστική Αξία την 31.12.2019 Εμπορικά Σήματα 153 -153 0 153 -153 0 Λογισμικά Προγράμματα 181 -180 1 181 -180 1 Εμπορικά Σήματα 153 -153 0 - Λογισμικά Προγράμματα 181 -180 1 - 153 -153 0 Σύνολα 334 -333 1 334 -333 1 Σύνολα 334 -333 1 - -1 -1 181 -181 0 334 -334 0 Στα άϋλα πάγια του Ομίλου συμπεριλαμβάνονται: α) Τα σήματα, τα οποία αφορούν το κόστος μελετών και το κόστος καταχώρησης στην Ελλάδα και στο εξωτερικό των σημάτων της μητρικής εταιρίας ATTICA A.E. ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ καθώς και των σημάτων της SUPERFAST FERRIES και της BLUE STAR FERRIES. β) Το σήμα/επωνυμία της ΧΕΛΕΝΙΚ ΣΗΓΟΥΕΪΣ Α.Ν.Ε. αναγνωρίστηκε με βάση τη μέθοδο Relief from Royalty κατά την ολοκλήρωση του επιμερισμού του κόστους αγοράς της εταιρείας την 31.12.2018. Το σήμα την 31.12.2019 ανέρχεται σε ποσό Ευρώ 5.745 χιλ. Η ωφέλιμη ζωή του καθορίσθηκε σε απροσδιόριστη και ελέγχεται ετήσια για απομείωση. Έλεγχος απομείωσης σήματος Κατά την 31.12.2019 διενεργήθηκε έλεγχος απομείωσης του σήματος. Το ανακτήσιμο ποσό του εμπορικού σήματος με απεριόριστη διάρκεια ζωής, προσδιορίστηκε με βάση τα έσοδα που θα προέκυπταν από τα δικαώματα χρήσης (μέθοδος Income Approach via Relief from Royalty). Από το διενεργηθέντα έλεγχο δεν προέκυψε οποιαδήποτε απομείωση του σήματος κατά την 31.12.2019. Αναλυτικότερα για τις λειτουργικές παραδοχές κατάρτισης των επιχειρηματικών σχεδίων καθώς και για τον προσδιορισμό του μέσου σταθμικού κόστους κεφαλαίου (WACC) στη σημείωση 7.12 της Ετήσιας Οικονομικής Έκθεσης. γ) Τα λογισμικά προγράμματα, στα οποία συμπεριλαμβάνεται το κόστος ανάπτυξης των συστημάτων κρατήσεων εισιτηρίων, καθώς και το κόστος της αγοράς και ανάπτυξης του Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος του Ομίλου. ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 106 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 Οι κίνδυνοι η λήψη μέτρων αντιμετώπισης καθώς και οι επιπτώσεις για τον Όμιλο και την Εταιρεία από την πανδημία του κορονοϊού (Covid 19) περιγράφονται αναλυτικά στη σημείωση 10 «Μεταγενέστερα Γεγονότα». 7.14. Επενδύσεις σε θυγατρικές εταιρίες Η μητρική εταιρία αποτιμά τις συμμετοχές της στην εύλογη αξία (βλ. σημ.4.2). σε Αξία Κόστους κατά την 1.1.2018 Αγορές Θυγατρικών Αυξήσεις Μ.Κ. Θυγατρικών Μειώσεις Μ.Κ. Θυγατρικών Κέρδη από αναπροσαρμογές πού καταχωρήθηκαν στη καθαρή θέση Ζημιές από αναπροσαρμογές πού καταχωρήθηκαν στη καθαρή θέση Αξία κατά την 31.12.2018 σε Αξία Κόστους κατά την 1.1.2019 Αυξήσεις Μ.Κ. Θυγατρικών και αγορά δικαιωμάτων μειοψηφίας Μειώσεις Μ.Κ. Θυγατρικών Κέρδη από αναπροσαρμογές πού καταχωρήθηκαν στη καθαρή θέση Ζημιές από αναπροσαρμογές πού καταχωρήθηκαν στη καθαρή θέση Αξία κατά την 31.12.2019 ΕΤΑΙΡEΙΑ 508.193 137.911 10.390 -94.990 107.358 -89.668 579.194 579.194 121.402 -16.106 -9.941 674.549 Στο Λογαριασμό «Αυξήσεις Μ.Κ Θυγατρικών και αγορά δικαιωμάτων μειοψηφίας» περιλαμβάνεται η απόκτηση των διακιωμάτων μειοψηφίας της εταιρείας ΧΕΛΛΕΝΙΚ ΣΗΓΟΥΕΪΣ Α.Ν.Ε. Ευρώ 4,3 εκατ. Για τις αυξήσεις και μειώσεις Μετοχικού κεφαλαίου βλέπε παράγραφο 6.1 Κατωτέρω εμφανίζεται αναλυτικός πίνακας συμμετοχών σε θυγατρικές εταιρίες. Επενδύσεις σε θυγατρικές εταιρίες Η μητρική εταιρία συμμετέχει άμεσα και έμμεσα σε όλες τις θυγατρικές εταιρίες του Ομίλου κατά 100%. Το είδος συμμετοχής είναι «Άμεση Συμμετοχή» με εξαίρεση την Κοινοπραξία Σούπερφαστ Δώδεκα (Ελλάς) ΙΝΚ & ΣΙΑ, την Κοινοπραξία Blue Star Ferries και την Κοινοπραξία Blue Star Ferries ΝΑΕ & ΣΙΑ όπου το είδος συμμετοχής είναι « Υπο Ενιαία Διεύθυνση». Οι κίνδυνοι η λήψη μέτρων αντιμετώπισης καθώς και οι επιπτώσεις για τον Όμιλο και την Εταιρεία από την πανδημία του κορονοϊού (Covid 19) περιγράφονται αναλυτικά στη σημείωση 10 «Μεταγενέστερα Γεγονότα». Όλες οι εταιρίες ενοποιούνται με την μέθοδο της ολικής ενσωμάτωσης. ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 107 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 31.12.2019 Επωνυμία Θυγατρικής ΝΟΡΝΤΙΑ Ν.Ε. SUPERFAST FERRIES S.A. SUPERFAST ENDEKA INC.*** BLUE STAR FERRIES ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΗ Α.Ε. SUPERFAST ONE INC*** SUPERFAST TWO INC*** ΑΤΤΙΚΑ ΦΕΡΡΙΣ Ν.Ε. ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΑ BLUE SΤAR FERRIES ΝΑΕ & ΣΙΑ ΜΠΛΟΥ ΣΤΑΡ ΝΑΥΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ATTICA FERRIES ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΗ Α.Ε. ΧΕΛΛΕΝΙΚ ΣΙΓΟΥΕΙΣ Α.Ν.Ε. TANGIER MARITIME INC TANGER MOROCCO MARITIME SA Αδρανείς Εταιρείες ΣΟΥΠΕΡΦΑΣΤ ΕΠΤΑ Ν.Ε. ΣΟΥΠΕΡΦΑΣΤ ΟΚΤΩ Ν.Ε. ΣΟΥΠΕΡΦΑΣΤ ΕΝΝΕΑ Ν.Ε. ΣΟΥΠΕΡΦΑΣΤ ΔΕΚΑ Ν.Ε. ΜΑΡΙΝ Ν.Ε. ATTICA CHALLENGE LTD ATTICA SHIELD LTD ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΑ ΣΟΥΠΕΡΦΑΣΤ ΔΩΔΕΚΑ (ΕΛΛΑΣ) ΙΝΚ & ΣΙΑ SUPERFAST PENTE INC.*** SUPERFAST EXI INC.*** SUPERFAST DODEKA INC.*** ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΑ BLUE STAR FERRIES BLUE STAR FERRIES S.A. WATERFRONT NAVIGATION COMPANY THELMO MARINE S.A. BLUE ISLAND SHIPPING INC. STRINTZIS LINES SHIPPING LTD. ΜΠΛΟΥ ΣΤΑΡ ΦΕΡΡΙΣ ΝΑΥΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΧΕΛΛΕΝΙΚ ΣΗΓΟΥΕΪΣ ΚΑΡΓΚΟ Ν.Ε HELLENIC SEAWAYS MANAGEMENT S.A WORLD CRUISES HOLDINGS LTD HELCAT LINES S.A Αξία Συμμετοχής % άμεσης συμμετοχής % έμεσης συμμετοχής Χώρα εγκατάστασης 9.362 14.943 65.551 323.850 52.899 59.202 - 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% - ΕΛΛΑΔΑ ΛΙΒΕΡΙΑ ΛΙΒΕΡΙΑ ΕΛΛΑΔΑ ΛΙΒΕΡΙΑ ΛΙΒΕΡΙΑ ΕΛΛΑΔΑ - 0,00% - ΕΛΛΑΔΑ 750 57.038 90.795 1 7 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% - 100,00% ΕΛΛΑΔΑ ΕΛΛΑΔΑ ΕΛΛΑΔΑ ΠΑΝΑΜΑΣ ΜΑΡΟΚΟ 2 2 8 2 4 0 2 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% - ΕΛΛΑΔΑ ΕΛΛΑΔΑ ΕΛΛΑΔΑ ΕΛΛΑΔΑ ΕΛΛΑΔΑ ΜΑΛΤΑ ΜΑΛΤΑ - 0,00% - ΕΛΛΑΔΑ 1 - 100,00% 100,00% 100,00% - ΛΙΒΕΡΙΑ ΛΙΒΕΡΙΑ ΛΙΒΕΡΙΑ - 0,00% - ΕΛΛΑΔΑ 1 77 29 22 - 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% - ΛΙΒΕΡΙΑ ΛΙΒΕΡΙΑ ΛΙΒΕΡΙΑ ΠΑΝΑΜΑΣ ΚΥΠΡΟΣ ΕΛΛΑΔΑ ΕΛΛΑΔΑ ΛΙΒΕΡΙΑ ΛΙΒΕΡΙΑ ΝΗΣΟΙ MARSHALL Ανέλεγκτες φορολογικές χρήσεις* Ελεγμένες φορολογικές χρήσεις** ΟΛΙΚΗ ΟΛΙΚΗ ΟΛΙΚΗ ΟΛΙΚΗ ΟΛΙΚΗ ΟΛΙΚΗ 2014-2019 2014-2019 2019 2019 2019 2019 2014-2019 2014-2018 2014-2018 2014-2018 2014-2018 - ΟΛΙΚΗ 2014-2019 - ΟΛΙΚΗ ΟΛΙΚΗ ΟΛΙΚΗ ΟΛΙΚΗ ΟΛΙΚΗ 2014-2019 2019 2019 - 2014-2018 2014-2018 - ΟΛΙΚΗ ΟΛΙΚΗ ΟΛΙΚΗ ΟΛΙΚΗ ΟΛΙΚΗ ΟΛΙΚΗ ΟΛΙΚΗ 2014-2019 2014-2019 2014-2019 2014-2019 2014-2019 - - ΟΛΙΚΗ 2014-2019 - ΟΛΙΚΗ ΟΛΙΚΗ ΟΛΙΚΗ 2014-2019 2014-2019 2014-2019 - ΟΛΙΚΗ 2014-2019 - ΟΛΙΚΗ ΟΛΙΚΗ ΟΛΙΚΗ ΟΛΙΚΗ ΟΛΙΚΗ ΟΛΙΚΗ ΟΛΙΚΗ ΟΛΙΚΗ ΟΛΙΚΗ ΟΛΙΚΗ 2014-2019 2014-2019 2014-2019 - - Είδος Συμμετοχής Μέθοδος Ενοποίησης ΑΜΕΣΗ ΑΜΕΣΗ ΑΜΕΣΗ ΑΜΕΣΗ ΑΜΕΣΗ ΑΜΕΣΗ Υπό ενιαία διεύθυνση ΑΜΕΣΗ ΑΜΕΣΗ ΑΜΕΣΗ ΑΜΕΣΗ ΕΜΜΕΣΗ ΑΜΕΣΗ ΑΜΕΣΗ ΑΜΕΣΗ ΑΜΕΣΗ ΑΜΕΣΗ ΑΜΕΣΗ ΑΜΕΣΗ Υπό ενιαία διεύθυνση ΑΜΕΣΗ ΑΜΕΣΗ ΑΜΕΣΗ Υπό ενιαία διεύθυνση ΑΜΕΣΗ ΑΜΕΣΗ ΑΜΕΣΗ ΑΜΕΣΗ ΑΜΕΣΗ ΑΜΕΣΗ ΑΜΕΣΗ ΑΜΕΣΗ ΑΜΕΣΗ ΑΜΕΣΗ ** Έκθεση Φορολογικής Συμμόρφωσης από τους νόμιμους ελεγκτές. *** Οι λιβεριανές εταιρείες οι οποίες έχουν υποκατάστημα στην Ελλάδα και ο φορολογικός έλεγχος αφορά τα υποκαταστήματα. Τα υπόλοιπα που εμφανίζονται στις συμμετοχές των εταιριών που βρίσκονται σε αδράνεια αφορούν διαιτερικές συναλλαγές με άλλες εταιρίες του Ομίλου. Την 31/12/2019 παραγράφηκαν οι χρήσεις έως την 31/12/2013 σύμφωνα με τις διατάξεις της παρ. 1 του άρθρ. 36 του Ν. 4174/2013, με τις εξαιρέσεις που προβλέπονται από την κείμενη νομοθεσία για παράταση του δικαιώματος της Φορολογικής Διοίκησης για έκδοση πράξης διοικητικού, εκτιμώμενου ή διορθωτικού προσδιορισμού φόρου σε συγκεκριμένες περιπτώσεις Αναφορικά με τις εταιρίες του Ομίλου που ελέγχονται φορολογικά από το νόμιμο ελεγκτή έλαβαν Έκθεση Φορολογικής Συμμόρφωσης με συμπέρασμα χωρίς επιφύλαξη για τη χρήση 2018. 7.15. Επενδύσεις σε συγγενείς και κοινοπραξίες Ο Όμιλος Attica, μέσω της κατά 100% θυγατρικής εταιρίας ΝΟΡΝΤΙΑ Ν.Ε. έχει αποκτήσει το 49% της ναυτιλιακής εταιρίας «AFRICA MOROCCO LINKS» (AML) με έδρα τη Ταγγέρη του Μαρόκου, Η εταιρεία συνδέει ακτοπλοϊκώς το Μαρόκο με την Ισπανία. Η εν λόγω επένδυση ταξινομείται ως Σχήμα υπό κοινό έλεγχο και ενοποιείται στον Όμιλο με βάση τη μέθοδο της καθαρής θέσης. Στα αποτελέσματα του Ομίλου για την παρούσα χρήση και συγκεκριμένα στο κονδύλι «Κέρδη / (ζημίες) από επιχειρήσεις ενοποιούμενες με τη μέθοδο της καθαρής θέσης», έχει συμπεριληφθεί το μερίδιο του Ομίλου στα αποτελέσματα της AFRICA MOROCCO LINKS, το οποίο ανέρχεται σε κέρδος ποσού Ευρώ 181 χιλ. Την 31/12/2019 δεν προέκυψε ανάγκη για απομείωσης της επένδυσης στην AFRICA MOROCCO LINKS. ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 108 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 7.16. Λοιπά μη κυκλοφορούντα στοιχεία του ενεργητικού ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 Εγγυήσεις 1.397 1.533 7 7 Λοιπές μακροπρόθεσμες απαιτήσεις 1.002 1.121 - - Καθαρή Λογιστική Αξία 2.399 2.654 7 7 Τα Λοιπά μη κυκλοφορούντα στοιχεία ενεργητικού αφορούν σε: α) Ο Όμιλος έχει εντάξει το επενδυτικό σχέδιό του, σχετικά με την παροχή καινοτομικών ηλεκτρονικών επικοινωνιακών και ευρυζωνικών υπηρεσιών ευρείας κλίμακος στο νομό Αττικής συνολικής δαπάνης Ευρώ 3.600 χιλ., σε πρόγραμμα επιχορήγησης των ανωτέρω δαπανών, από το Υπουργείο Οικονομικών. Για το παραπάνω επενδυτικό σχέδιο ο Όμιλος έχει λάβει έγκριση για επιχορήγηση δαπανών ύψους Ευρώ 1.080 χιλ. δηλαδή ποσοστό 30%. Η επιχορήγηση αυτή εγκρίθηκε από το Υπουργείο Οικονομικών την 29/06/2007 με αρ. πρωτ. 28347/ΥΠΕ/4/1195/Ε/Ν3299/2000 και πληρεί όλες τις προϋποθέσεις που προβλέπονται από Δ.Λ.Π. 20 «Λογιστική των κρατικών επιχορηγήσεων και γνωστοποίηση της κρατικής υποστήριξης». Ο Όμιλος έχει μέχρι σήμερα εισπράξει το ποσό των Ευρώ 540 χιλ. Ο έλεγχος από τις αρμόδιες αρχές για την είσπραξη του υπόλοιπου ποσού βρίσκεται σε εξέλιξη. Για το λογιστικό χειρισμό των κρατικών επιχορηγήσεων βλέπε σημ.2.15.1. β) Εγγυήσεις ενοικίων γραφείων και εγγυήσεις προς Δημόσιους Οργανισμούς όπως Δ.Ε.Η., Ο.Τ.Ε., ΕΚΟ κ.λ.π. 7.17. Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις - υποχρεώσεις Οι αναβαλλόμενοι φόροι εισοδήματος προκύπτουν από τις προσωρινές διαφορές μεταξύ της λογιστικής και φορολογικής βάσης των στοιχείων του ενεργητικού και των υποχρεώσεων για τα μη ναυτιλικά εισοδήματα. Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις/(υποχρεώσεις) Ενσώματα Πάγια Πελάτες και λοιπές εμπορικές απαιτήσεις Λοιπά κυκλοφορούντα στοιχεία ενεργητικού Λοιπά αποθεματικά Υποχρεώσεις παροχών προσωπικού λόγω εξόδου από την υπηρεσία Μακροπρόθεσμες Δανειακές Υποχρεώσεις Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις Άυλα περιουσιακά στοιχεία Αναβαλλόμενες φορολογικές υποχρεώσεις Αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση/(υποχρέωση) Υπόλοιπο την 1/1/2019 -385 51 -143 -13 (Χρέωση)/ Πίστωση Υπόλοιπο την στα αποτελέσματα 31/12/2019 -881 -1.266 -51 0 129 -14 13 0 66 562 138 -1.435 -1.435 16 830 56 57 57 82 1.392 194 -1.378 -1.378 -1.297 113 -1.184 Ο βασικός φορολογικός συντελεστής για τις Ανώνυμες εταιρίες στην Ελλάδα για τη διαχειριστική χρήση που έληξε στις 31 Δεκεμβρίου 2019 ανέρχεται σε 24% (2018: 29%) βάσει Ν.4646/2019. Η σύγκριση των ετήσιων συντελεστών φορολόγησης δεν είναι δυνατή, διότι όπως εξηγείται και στην παράγραφο 2.18 ο φόρος εισοδήματος εξαρτάται από το ύψος των μη ναυτιλιακών κερδών. Στις 31 Δεκεμβρίου 2019, η επίπτωση της αλλαγής του φορολογικού συντελεστή που αφορούν τα μη ναυτιλιακά έσοδα του Ομίλου, ανέρχεται σε Ευρώ 42 χιλ. ζημιά. ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 109 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 7.18. Αποθέματα Ο λογαριασμός «Αποθέματα» περιλαμβάνει τις παρακάτω κατηγορίες: ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 Εμπορεύματα Πρώτες Ύλες και λοιπά αναλώσιμα Καύσιμα και λιπαντικά Καθαρή Λογιστική Αξία 31.12.2018 39 1.245 4.911 6.195 72 727 3.715 4.514 Για τα παραπάνω αποθέματα δεν συνέτρεξε περίπτωση απομείωσης. 7.19. Πελάτες και λοιπές εμπορικές απαιτήσεις Ο λογαριασμός «Πελάτες και λοιπές εμπορικές απαιτήσεις» περιλαμβάνει τις παρακάτω κατηγορίες: ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 Εμπορικές Απαιτήσεις από τρίτους Εμπορικές Απαιτήσεις από συνδεδεμένα μέρη Επιταγές Εισπρακτέες Μείον: Προβλέψεις απομείωσης Καθαρές Εμπορικές Απαιτήσεις Προκαταβολές σε προμηθευτές Σύνολα ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2018 31.12.2019 31/12/2018 86.193 70.700 - - 2.022 2.485 - - 10.610 8.619 - - -35.987 -36.003 - - 62.838 45.801 - - 1.560 2.559 4 1 64.398 48.360 4 1 Προβλέψεις απομείωσης Υπόλοιπο ανοίγματος Αλλαγή σε λογιστική πολιτική IFRS 9 Αναπροσαρμοσμένο υπόλοιπο αρχής Προσθήκες από απόκτηση θυγατρικών Πρόσθετες προβλέψεις Μειώσεις Εισπραχθείσες επισφάλειες Υπόλοιπο κλεισίματος ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 31.12.2018 -36.003 -19.183 -1.722 -36.003 -20.905 -15.292 -91 16 285 -35.987 -36.003 Η πιστωτική πολιτική του Ομίλου όσον αφορά τις απαιτήσεις από πελάτες έχει ως εξής: Ελληνική Ακτοπλοΐα α) Τα εισιτήρια επιβατών, Ι.Χ. οχημάτων εξοφλούνται εντός 2 μηνών από την ημερομηνία έκδοσης των παραστατικών (τελευταία ημερομηνία κάθε μήνα). ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 110 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 β) Τα εισιτήρια που αφορούν φορτηγά αυτοκίνητα εξοφλούνται απο 2 έως 4 μήνες από την ημέρα έκδοσης των παραστατικών (τελευταία ημερομηνία κάθε μήνα). Αδριατική α) Τα εισιτήρια επιβατών και Ι.Χ. οχημάτων εξοφλούνται εντός 2 μηνών από τους πράκτορες του εξωτερικού και εντός 3 μηνών από τους πράκτορες του εσωτερικού. β) Τα εισιτήρια φορτηγών αυτοκινήτων εξοφλούνται εντός 2 μηνών από τους πράκτορες του εξωτερικού και εντός 4 μηνών από τους πράκτορες του εσωτερικού από την ημερομηνία έκδοσης των παραστατικών. Για τις βραχυπρόθεσμες απαιτήσεις δεν απαιτείται προεξόφληση κατά την λήξη της περιόδου. Ο Όμιλος έχει μεγάλο αριθμό πελατών τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό και για το λόγο αυτό ο πιστωτικός κίνδυνος είναι πολύ μικρός. Οι διαδικασίες για την αντιμετώπιση του πιστωτικού κινδύνου αναφέρονται στην παράγραφο 3.1.2. Οι κίνδυνοι η λήψη μέτρων αντιμετώπισης καθώς και οι επιπτώσεις για τον Όμιλο και την Εταιρεία από την πανδημία του κορονοϊού (Covid 19) περιγράφονται αναλυτικά στη σημείωση 10 «Μεταγενέστερα Γεγονότα». 7.20. Λοιπά κυκλοφορούντα στοιχεία ενεργητικού Ο λογαριασμός «Λοιπά κυκλοφορούντα στοιχεία ενεργητικού» περιλαμβάνει τις παρακάτω κατηγορίες: ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 Χρεώστες Διάφοροι Λοιπές Απαιτήσεις από συνδεδεμένα μέρη Απαιτήσεις Από Δημόσιες Αρχές Προκαταβολές και δάνεια στο προσωπικό Έσοδα χρήσεως εισπρακτέα Προπληρωθέντα έξοδα Απαιτήσεις από ασφαλιστές Λοιπές Απαιτήσεις Δεσμευμένες καταθέσεις Επιταγές σε τράπεζα Σύνολα Μείον: Προβλέψεις απομείωσης Καθαρές απαιτήσεις Χρεωστών 22.422 8.565 149 445 12.091 2.780 295 1.315 2.557 50.619 -7.167 43.452 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2018 20.712 1.300 472 10.462 3.176 191 1.036 1.720 39.069 -7.167 31.902 31.12.2019 1.760 8.565 13 10 10.348 10.348 31.12.2018 2.811 1 2.812 2.812 Πέρα των ανωτέρω το στοιχείο «Χρεώστες Διάφοροι» στον Όμιλο περιλαμβάνει κατά κύριο λόγο την απαίτηση που έχει ο Όμιλος από την εταιρία AFRICA MOROCCO LINKS SA οι οποία ενοποιείται με την μέθοδο της καθαρής θέσης. Το στοιχείο «Προπληρωθέντα έξοδα» περιλαμβάνει κατά κύριο λόγο τα ετήσια έξοδα δεξαμενισμού και επισκευών των πλοίων του Ομίλου. Το στοιχείο «Χρεώστες Διάφοροι» στην μητρική εταιρία αφορά κατά κύριο λόγο απαίτηση μερίσματος από την 100% θυγατρική εταιρία ATTICA FERRIES N.A.E. ύψους Ευρώ 1.760 χιλ. 7.21. Παράγωγα χρηματοοικονομικά στοιχεία Ο Όμιλος έχει προβεί σε πράξεις αντιστάθμισης μέρους του κινδύνου μεταβολής της τιμής καυσίμου. ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 111 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 Οι κίνδυνοι η λήψη μέτρων αντιμετώπισης καθώς και οι επιπτώσεις για τον Όμιλο και την Εταιρεία από την πανδημία του κορονοϊού (Covid 19) περιγράφονται αναλυτικά στη σημείωση 10 «Μεταγενέστερα Γεγονότα». H πολιτική του Ομίλου αναφορικά με την αντιστάθμιση του κινδύνου των ταμειακών ροών από τη μεταβολή της τιμής του ναυτιλιακού καυσίμου είναι να καλύπτει με τα μέσα αντιστάθμισης έως το 80% των προβλεπόμενων αναγκών σε καύσιμο μέσα στη χρήση. Για το 2019, τα συμβόλαια αντιστάθμισης τα οποία είχε ο Όμιλος κάλυψαν το 54% των αναγκών σε καύσιμο για την προαναφερόμενη χρήση. Υπάρχει άμεση οικονομική σχέση ανάμεσα στο αντισταθμισμένο στοιχείο και το μέσο αντιστάθμισης καθώς οι όροι των συμβολαίων αντιστάθμισης συνδέονται με τις προβλεπόμενες μελλοντικές αγορές ναυτιλιακού καυσίμου. Ο Όμιλος έχει οριοθετήσει ως δείκτη αντιστάθμισης ποσοστό ίσο με 1:1 για τη σχέση μεταξύ μέσου αντιστάθμισης (συμβόλαια) και αντισταθμισμένου στοιχείου (πετρέλαιο). Αναποτελεσματικότητα στην αντιστάθμιση δύναται να προκύψει από α) διαφορές που ενδέχεται να υπάρξουν όσον αφορά στη χρονική διαφορά μεταξύ των ταμειακών ροών του μέσου αντιστάθμισης και του αντισταθμισμένου στοιχείου, β) από ενδεχόμενη μεταβολή του συντελεστή αντιστάθμισης της σχέσης αντιστάθμισης που προκύπτει από την ποσότητα του αντισταθμισμένου στοιχείου που αντισταθμίζει στην πραγματικότητα ο Όμιλος και την ποσότητα του μέσου αντιστάθμισης που χρησιμοποιεί στην πραγματικότητα ο Όμιλος για να αντισταθμίσει την εν λόγω ποσότητα του στοιχείου αντιστάθμισης και γ) από ενδεχόμενη μείωση κατανάλωσης από μειώσεις δρομολογίων. Η επίδραση των μέσων αντιστάθμισης στην Κατάσταση Οικονομικής Θέσης την 31.12.2019 έχει ως εξής: 31.12.2019 Συμβόλαια αντιστάθμισης καυσίμου 31.12.2018 Συμβόλαια αντιστάθμισης καυσίμου Ονομαστικό Ποσό 37.130 Ονομαστικό Ποσό 55.643 Μεταβολή στην Εύλογη Αξία Παρουσίαση στην Κατάσταση Οικονομικής Θέσης Μεταβολή εύλογης αξίας που χρησιμοποιήθηκε για την επιμέτρηση της αποτελεσματικότητας Βραχυπρόθεσμες Απαιτήσεις/ Παράγωγα χρηματοοικονομικά 2.687 στοιχεία Μεταβολή στην Εύλογη Αξία 11.136 Παρουσίαση στην Κατάσταση Οικονομικής Θέσης 2.687 Μεταβολή εύλογης αξίας που χρησιμοποιήθηκε για την επιμέτρηση της αποτελεσματικότητας Βραχυπρόθεσμες Υποχρεώσεις/ Παράγωγα χρηματοοικονομικά στοιχεία 11.136 Δεν υπήρξε περίπτωση αναποτελεσματικότητας σχετικά με τα συμβόλαια αντιστάθμισης εντός της χρήσης 2019. Η επίδραση των μέσων αντιστάθμισης στην Κατάσταση Συνολικού Εισοδήματος την 31.12.2019 αφορά σε μεταβολή εύλογης αξίας που αναγνωρίστηκε στα λοιπά συνολικά έσοδα ποσού Ευρω 2.687 χιλ. και αναταξινόμηση από τα λοιπά συνολικά έσοδα στα αποτελέσματα ποσού Ευρώ 10.732 χιλ.. Τα ποσά τα οποία έχουν περιληφθεί στην Κατάσταση αποτελεσμάτων συμπεριλαμβάνονται στα λοιπά χρηματοοικονομικά αποτελέσματα. Δεν υπήρξαν περιπτώσεις όπου είχαν αντισταθμιστεί μελλοντικές αγορές οι οποίες δεν πραγματοποιηθήκαν. Ο Όμιλος την 31.12.2019 διατηρεί τις ακόλουθες ανοικτές θέσεις σε συμβόλαια αντιστάθμισης κινδύνου ταμειακών ροών. Το ονομαστικό ποσό των εν λόγω συμβολαίων αντιστάθμισης κατά την 31.12.2019 ανέρχεται σε Ευρώ 37.130 χιλ. ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 112 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 31.12.2019 Από 1 μήνα έως 6 μήνες Ανοικτά Συμβόλαια αντιστάθμισης τιμής καυσίμου Μετρικοί τόνοι (σε χιλιάδες) Ονομαστικό ποσό (σε χιλιάδες Ευρώ) 31.12.2018 >1 έτους Σύνολο 76,75 12.766 78,9 24.364 Από 1 μήνα έως 6 μήνες Από 6 έως 12 μήνες >1 έτους Σύνολο 68,2 23.763 90,8 31.880 - 159,0 55.643 Ανοικτά Συμβόλαια αντιστάθμισης τιμής καυσίμου Μετρικοί τόνοι (σε χιλιάδες ) Ονομαστικό ποσό (σε χιλιάδες Ευρώ) 7.22. Ληκτότητα Από 6 έως 12 μήνες 155,6 37.130 Ταμειακά Διαθέσιμα και Ταμειακά Ισοδύναμα Ο λογαριασμός «Ταμειακά Διαθέσιμα και Ταμειακά Ισοδύναμα» περιλαμβάνει τις παρακάτω κατηγορίες. ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 Μετρητά στο ταμείο ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 1.322 4.947 20 8 104.008 54.477 56.952 31 - - - - Σύνολo Tαμειακών διαθεσίμων και ισοδύναμα 105.330 59.424 56.972 39 Tαμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα σε € Tαμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα σε ξένο νόμισμα Σύνολo Tαμειακών διαθεσίμων και ισοδύναμα 104.839 491 105.330 58.916 508 59.424 56.972 56.972 39 39 Ταμειακά διαθέσιμα στην τράπεζα Βραχυπρόθεσμες προθεσμιακές τραπεζικές καταθέσεις Ο Όμιλος προχώρησε σε αναχρηματοδότηση του δανεισμού του με την έκδοση κοινού ομολογιακού δανείου ύψους Ευρώ 175.000 χιλ. και βραχυπρόθεσμου δανεισμού ύψους Ευρώ 53.000 χιλ. Ο Όμιλος κατέβαλε το ποσό Ευρώ 169.092 χιλ. για την εξόφληση των δόσεων των μακροπρόθεσμων δανείων του καθώς και όλων των βραχυπρόθεσμων δανείων. Επιπλέον, ο Όμιλος εξόφλησε ποσό Ευρώ 1.929 χιλ. για τις χρηματοοικονομικές μισθώσεις. Για τους κινδύνους που αφορούν τα ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα σε ξένο νόμισμα τα οποία είναι ασήμαντα βλ. παρ. 3.1.1. Για την ανάλυση του κινδύνου ρευστότητας βλ. παρ. 3.1.3 και παρ. 10. 7.23. Μετοχικό Κεφάλαιο – Αποθεματικά α) Μετοχικό Κεφάλαιο Το μετοχικό κεφάλαιο ανέρχεται σε Ευρώ 64.742 χιλ. διαιρούμενο σε 215.805.843 κοινές ονομαστικές μετοχές, ονομαστικής αξίας Ευρώ 0,30 η κάθε μία. ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 113 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 ΟΜΙΛΟΣ - ΕΤΑΙΡΕΙΑ Υπόλοιπα την 1.1.2018 Έκδοση Νέων Μετοχών -Κοινές Λοιπές μεταβολές Υπόλοιπα την 31.12.2018 Έκδοση Νέων Μετοχών -Κοινές Λοιπές μεταβολές Υπόλοιπα την 31.12.2019 Αριθμός μετοχών 191.660.320 Ονομαστική αξία 0,30 Αξία κοινών μετοχών 57.498 Υπερ Το Άρτιο 290.256 24.145.523 215.805.843 0,30 7.244 64.742 26.560 -73 316.743 215.805.843 0,30 64.742 316.743 β) Αποθεματικά Εύλογης Αξίας Αποθεματικά εύλογης αξίας Αποθεματικά εύλογης αξίας ΟΜΙΛΟΣ Αντισταθμίσεις ταμειακών ροών Σύνολο Υπόλοιπο ανοίγματος την 1.1.2018 Αντιστάθμιση Ταμιακών ροών - 4.258 -15.995 4.258 -15.995 Υπόλοιπο κλεισιματος την 31.12.2018 Αντιστάθμιση Ταμιακών ροών - -11.737 14.424 -11.737 14.424 Προσθήκες από απόκτηση θυγατρικών - - - Υπόλοιπο κλεισιματος την 31.12.2019 - 2.687 2.687 ΕΤΑΙΡΕΙΑ Υπόλοιπο ανοίγματος την 1.1.2018 Κέρδη /(Ζημιές) Αποτίμησης μεταφερόμενη απ' ευθείας στα ίδια κεφάλαια Υπόλοιπο κλεισιματος την 31.12.2018 Κέρδη /(Ζημιές) Αποτίμησης μεταφερόμενη απ' ευθείας στα ίδια κεφάλαια Υπόλοιπο κλεισιματος την 31.12.2019 Αποθεματικά εύλογης αξίας Αποτίμηση Αποθεματικά χρηματοοικονομικών εύλογης αξίας μέσων 122.250 - Σύνολο 122.250 17.690 - 17.690 139.940 - 139.940 -9.941 - -9.941 129.999 - 129.999 ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 114 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 γ) Λοιπά αποθεματικά ΟΜΙΛΟΣ Υπόλοιπο ανοίγματος την 1.1.2018 Μεταφορά μεταξύ αποθ/κών και αποτελεσμάτων εις νέον Υπόλοιπο κλεισιματος την 31.12.2018 Υπόλοιπο ανοίγματος την 1.1.2019 Μερίσματα από αποθεματικά Μεταφορά μεταξύ αποθ/κών και αποτελεσμάτων εις νέον Υπόλοιπο κλεισιματος την 31.12.2019 ΕΤΑΙΡΕΙΑ Υπόλοιπο ανοίγματος την 1.1.2018 Μεταφορά μεταξύ αποθ/κών και αποτελεσμάτων εις νέον Υπόλοιπο κλεισιματος την 31.12.2018 Υπόλοιπο ανοίγματος την 1.1.2019 Μερίσματα από αποθεματικά Υπόλοιπο κλεισιματος την 31.12.2019 7.24. Τακτικό αποθεματικο 17.519 Ειδικά αποθεματικά 8.128 Λοιπά αποθεματικά 93.700 390 Σύνολα 119.347 813 1.203 120.550 17.909 8.128 94.513 Τακτικό αποθεματικο 17.909 Ειδικά αποθεματικά 8.128 Λοιπά αποθεματικά 94.513 -3.044 Σύνολα 120.550 -3.044 223 223 117.729 18.132 8.128 91.469 Τακτικό αποθεματικο 13.341 Ειδικά αποθεματικά 5.388 Λοιπά αποθεματικά 10.311 91 - - 91 13.432 5.388 10.311 29.131 Τακτικό αποθεματικο 13.432 Ειδικά αποθεματικά 5.388 5.388 Λοιπά αποθεματικά 10.311 -3.044 7.267 13.432 Σύνολα 29.040 Σύνολα 29.131 -3.044 26.087 Υποχρεώσεις παροχών προσωπικού λόγω εξόδου από την υπηρεσία Αφορούν προβλέψεις για αποζημίωση προσωπικού λόγω εξόδου από την υπηρεσία. Ο Όμιλος έχει την νομική υποχρέωση για την καταβολή στο προσωπικό εφ’ άπαξ αποζημίωσης κατά την ημερομηνία εξόδου κάθε εργαζομένου από την υπηρεσία λόγω συνταξιοδότησης. Η ανωτέρω υποχρέωση είναι πρόγραμμα καθορισμένων παροχών σύμφωνα με το Δ.Λ.Π. 19. Για την προεξόφληση της χρήσης 2019 το επιλεγμένο επιτόκιο ακολουθεί την τάση του iBoxx AA Corporate Overall 10+ EUR indices, το οποίο και θεωρείται συνεπές προς τις αρχές του ΔΛΠ 19, δηλαδή είναι βασισμένο σε ομόλογα αντίστοιχα ως προς το νόμισμα και την εκτιμώμενη διάρκεια σε σχέση με τις παροχές προς τους εργαζόμενους, όπως και ενδεδειγμένο για μακροχρόνιες προβλέψεις. Οι παραδοχές οι οποίες χρησιμοποιήθηκαν για την πρόβλεψη παροχών προσωπικού είναι οι ακόλουθες: Επιτόκιο προεξόφλησης Πληθωρισμός Αναμενόμενο ποσοστό μισθολογικών αυξήσεων 2019 1,15% 1,50% 1,80% 2018 1,70% 1,50% 2,00% Η ανάλυση της υποχρέωσης αυτής έχει ως εξής : ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 115 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 ΟΜΙΛΟΣ Υποχρεώσεις παροχών προσωπικού λόγω εξόδου από την υπηρεσία 31.12.2019 Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις συνταξιοδότησης Βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις συνταξιοδότησης Σύνολο 31.12.2018 3.438 3.438 3.015 3.015 Η μεταβολή στην παρούσα αξία της υποχρέωσης για τα καθορισμένα προγράμματα παροχών έχει ως εξής: Υποχρέωση καθορισμένων παροχών την 1η Ιανουαρίου Τρέχον κόστος απασχόλησης Έξοδο τόκων Προσθήκες από απόκτηση θυγατρικών Aναλογιστικές ζηµιές /(κέρδη) στην υποχρέωση Παροχές πληρωθείσες Κόστος προϋπηρεσίας Υποχρέωση καθορισμένων παροχών την 31η Δεκεμβρίου 31.12.2019 Προγράμματα καθορισμένων παροχών (Mη χρηματοδοτούμενα) 3.015 116 51 256 -127 127 3.438 31.12.2018 Προγράμματα καθορισμένων παροχών (Mη χρηματοδοτούμενα) 2.425 101 59 942 103 -3.487 2.872 3.015 31.12.2019 Προγράμματα καθορισμένων παροχών 116 127 51 294 31.12.2018 Προγράμματα καθορισμένων παροχών 101 2.872 59 3.032 Τα ποσά που αναγνωρίζονται στην κατάσταση αποτελεσμάτων είναι : Κόστος τρέχουσας απασχόλησης Κόστος προϋπηρεσίας Kαθαρός τόκος πάνω στην υποχρέωση παροχών Συνολικά έξοδα αναγνωρισμένα στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων Τα ποσά που αναγνωρίζονται στα λοιπά συνολικά έσοδα της Κατάστασης Λοιπών Συνολικών Εσόδων είναι: 31.12.2019 Προγράμματα καθορισμένων παροχών (Mη χρηματοδοτούμενα) 31.12.2018 Προγράμματα καθορισμένων παροχών (Mη χρηματοδοτούμενα) Αναλογιστικά κέρδη /(ζημιές) από μεταβολές σε χρηματοοικονομικές παραδοχές Αναλογιστικά κέρδη /(ζημιές) από μεταβολές λόγω εμπειρίας -243 -13 -39 -64 Συνολικά έσοδα /(έξοδα) αναγνωρισμένα στα λοιπά συνολικά έσοδα -256 -103 Η επίδραση των μεταβολών σε σημαντικές αναλογιστικές παραδοχές είναι : Προεξοφλητικό επιτόκιο Αύξηση / (μείωση) στην υποχρέωση καθορισμένων παροχών 0,5% -225 -0,5% 203 Αύξηση / (μείωση) στην υποχρέωση καθορισμένων παροχών 0,5% 182 Μελλοντικές αυξήσεις μισθών -0,5% -130 ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 116 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 ΜΗΤΡΙΚΗ Υποχρεώσεις παροχών προσωπικού λόγω εξόδου από την υπηρεσία 31.12.2019 Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις συνταξιοδότησης Βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις συνταξιοδότησης Σύνολο 31.12.2018 85 85 69 69 31.12.2019 Προγράμματα καθορισμένων παροχών (Mη χρηματοδοτούμενα) 69 3 1 12 85 31.12.2018 Προγράμματα καθορισμένων παροχών (Mη χρηματοδοτούμενα) 59 1 9 69 31.12.2019 Προγράμματα καθορισμένων παροχών 31.12.2018 Προγράμματα καθορισμένων παροχών Η μεταβολή στην παρούσα αξία της υποχρέωσης για τα καθορισμένα προγράμματα παροχών έχει ως εξής: Υποχρέωση καθορισμένων παροχών την 1η Ιανουαρίου Τρέχον κόστος απασχόλησης Έξοδο τόκων Aναλογιστικές ζηµιές /(κέρδη) στην υποχρέωση Παροχές πληρωθείσες Κόστος προϋπηρεσίας Υποχρέωση καθορισμένων παροχών την 31η Δεκεμβρίου Τα ποσά που αναγνωρίζονται στην κατάσταση αποτελεσμάτων είναι : Κόστος τρέχουσας απασχόλησης Κόστος προϋπηρεσίας Kαθαρός τόκος πάνω στην υποχρέωση παροχών Συνολικά έξοδα αναγνωρισμένα στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων 3 1 4 1 1 Τα ποσά που αναγνωρίζονται στα λοιπά συνολικά έσοδα της Κατάστασης Λοιπών Συνολικών Εσόδων είναι: 31.12.2019 Προγράμματα καθορισμένων παροχών (Mη χρηματοδοτούμενα) 31.12.2018 Προγράμματα καθορισμένων παροχών (Mη χρηματοδοτούμενα) Αναλογιστικά κέρδη /(ζημιές) από μεταβολές σε χρηματοοικονομικές παραδοχές Αναλογιστικά κέρδη /(ζημιές) από μεταβολές λόγω εμπειρίας 12 - 1 8 Συνολικά έσοδα /(έξοδα) αναγνωρισμένα στα λοιπά συνολικά έσοδα 12 9 7.25. Μακροπρόθεσμες και Βραχυπρόθεσμες Δανειακές υποχρεώσεις Ο Όμιλος προχώρησε σε αναχρηματοδότηση του δανεισμού του με την έκδοση κοινού ομολογιακού δανείου ύψους Ευρώ 175.000 χιλ. και βραχυπρόθεσμου δανεισμού ύψους Ευρώ 53.000 χιλ. Ο Όμιλος κατέβαλε το ποσό Ευρώ 169.092 χιλ. για την εξόφληση των δόσεων των μακροπρόθεσμων δανείων του καθώς και όλων των βραχυπρόθεσμων δανείων. Επιπλέον, ο Όμιλος εξόφλησε ποσό Ευρώ 1.929 χιλ. για τις χρηματοδοτικές μισθώσεις. Η ανάλυση των δανειακών υποχρεώσεων σε παρούσες αξίες την 31.12.2019 έχει ως ακολούθως: ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 117 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Μακροπρόθεσμες Δανειακές Υποχρεώσεις 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 Υποχρεώσεις χρηματοδοτικής μίσθωσης Δάνεια με εξασφαλίσεις Ομολογιακά δάνεια με εξασφαλίσεις Μείον: Μακροπρόθεσμα δάνεια πληρωτέα την επόμενη χρήση Σύνολο μακροπρόθεσμων δανείων 8.559 32.411 369.796 2.046 46.599 290.336 226 0 174.386 0 17.477 0 -19.064 391.702 -64.479 274.502 -32 174.580 -450 17.027 Βραχυπρόθεσμες Δανειακές Υποχρεώσεις Υποχρεώσεις χρηματοδοτικής μίσθωσης Δάνεια με εξασφαλίσεις Πλέον: Μακροπρόθεσμα δάνεια πληρωτέα την επόμενη χρήση Σύνολο βραχυπρόθεσμων δανείων 31.12.2019 1.586 - 31/12/2018 1.262 7.104 31.12.2019 32 - 31/12/2018 - 17.478 19.064 63.217 71.583 Ληκτότητα των δανειακών υποχρεώσεων την 31.12.2019 Υποχρεώσεις χρηματοδοτικής μίσθωσης Δάνεια με εξασφαλίσεις Ομολογιακά δάνεια με εξασφαλίσεις Μετατρέψιμα Ομολογιακά δάνεια Δανειακές Υποχρεώσεις Ληκτότητα των δανειακών υποχρεώσεων την 31.12.2018 Υποχρεώσεις χρηματοδοτικής μίσθωσης Δάνεια με εξασφαλίσεις Ομολογιακά δάνεια με εξασφαλίσεις Μετατρέψιμα Ομολογιακά δάνεια Δανειακές Υποχρεώσεις Εως 1 έτους Μεταξύ 1 έτους και 5 1.586 5.780 11.698 19.064 6.481 26.631 358.098 391.210 32 450 450 Άνω των 5 ετών Σύνολο 492 492 8.559 32.411 369.796 410.766 Εως 1 έτους Μεταξύ 1 έτους και 5 ετών Άνω των 5 ετών Σύνολο 1.262 22.901 47.420 71.583 784 30.802 242.916 274.502 0 2.046 53.703 290.336 346.085 Το Κοινό Ομολογιακό δάνειο που εξέδωσε η μητρική εταιρεία αποπληρώνεται στη χρήση 2024. 31.12.2019 € Μακροπρόθεσμες Δανειακές Υποχρεώσεις Βραχυπρόθεσμες Δανειακές Υποχρεώσεις 3,40% 31.12.2018 € Μακροπρόθεσμες Δανειακές Υποχρεώσεις Βραχυπρόθεσμες Δανειακές Υποχρεώσεις 6,35% 5,25% ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 118 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 Οι μεταβολές στις υποχρεώσεις του Ομίλου οι οποίες προέρχονται από χρηματοδοτικές δραστηριότητες έχουν κατηγοριοποιηθεί ως ακολούθως: Μακροπρόθεσμες Βραχυπρόθεσμες Δανειακές Δανειακές Υποχρεώσεις Υποχρεώσεις 31.12.2018 273.718 Μισθωτικές Υποχρεώσεις 70.321 Αλλαγή σε λογιστική πολιτική IFRS 16 1.1.2019 Ταμειακές ροές: Αποπληρωμές Αναλήψεις /εκταμιεύσεις Μη ταμειακές μεταβολές: Προσθήκες /Μειώσεις Μεταβολές στην εύλογη αξία Αναταξινομήσεις Λοιπές μεταβολές 31.12.2019 Σύνολο 2.046 346.085 3.074 3.074 273.718 70.321 5.120 349.159 -45.771 175.000 -123.321 53.000 - -1.929 -171.021 228.000 -740 -17.478 384.729 17.478 17.478 5.007 - 5.007 -740 0 361 410.766 361 8.559 Δεν υπάρχουν δανειακές υποχρεώσεις την 31.12.2019 που να σχετίζονται με τη ναυπήγηση νέων πλοίων. Ο συνολικός δανεισμός του Ομίλου κατά την 31.12.2019 ανήλθε σε Ευρώ 410.766 χιλ. 7.26. Μακροπρόθεσμες Προβλέψεις Ο Όμιλος έχει σχηματίσει πρόβλεψη για νομικές και λοιπές υποθέσεις ύψους Ευρώ 3.139 χιλ. Επίδικη Υπόθεση αποζημιώσεων ναυτικών Υπόλοιπο αρχής την 1.1.2018 Πρόσθετες προβλέψεις Χρησιμοποιημένες προβλέψεις προηγούμενης χρήσης Από απόκτηση θυγατρικής Υπόλοιπο κλεισιματος την 31.12.2018 1.218 177 -460 206 1.141 Επίδικη Υπόθεση αποζημιώσεων ναυτικών Υπόλοιπο αρχής την 1/1/2019 Πρόσθετες προβλέψεις Χρησιμοποιημένες προβλέψεις προηγούμενης χρήσης Υπόλοιπο κλεισιματος την 31.12.2019 1.141 1.141 Λοιπές Προβλέψεις 0 -25 446 421 Λοιπές Προβλέψεις 421 1.577 1.998 Σύνολα 1.218 177 -485 652 1.562 Σύνολα 1.562 1.577 3.139 Στις «Λοιπές προβλέψεις» περιλαμβάνονται κατά κύριο λόγο οι αγωγές που έχουν ασκηθεί κατά της εταιρίας «ΧΕΛΛΕΝΙΚ ΣΗΓΟΥΕΪΣ Α.Ν.Ε.» για απαιτήσεις συνολικού ποσού Ευρώ 3,4 εκατ. σε σχέση με φερόμενη κυριότητα του προγράμματος κρατήσεων θέσεων που χρησιμοποιούσε η εταιρία τα έτη 2000 – 2001. Στην ανωτέρω υπόθεση η συμφωνία που υπάρχει είναι να εξοφληθεί το σύνολο των απαιτήσεων για όλες τις αγωγές βάσει της πρώτης αγωγής και να περαιωθεί η υπόθεση. Το συνολικό ποσό που θα αποδοθεί ανέρχεται σε Ευρώ 1.521 χιλ. Ο Όμιλος έχει σχηματίσει την αντίστοιχη πρόβλεψη που επιβάρυνε τα αποτελέσματα της χρήσης. ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 119 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 7.27. Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις Ο λογαριασμός «Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις» περιλαμβάνει τις παρακάτω κατηγορίες. ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 Προμηθευτές Επιταγές Πληρωτέες Προκαταβολές πελατών Εμπορικές υποχρεώσεις προς συνδεδεμένα μέρη Λοιπές υποχρεώσεις Σύνολο 7.28. ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2018 29.412 33.296 235 1.197 3.927 31.12.2019 31.12.2018 230 243 2.684 - - 397 628 - - 2.170 1.254 - - 36.141 39.059 230 243 Φόροι εισοδήματος πληρωτέοι ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 Φόρος εισοδήματος 111 122 - - Πρόβλεψη για έξοδο φόρου από ανέλεγκτες χρήσεις 148 148 20 20 Σύνολο 259 270 20 20 7.29. Λοιπές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις Ο λογαριασμός «Λοιπές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις» περιλαμβάνει τις παρακάτω κατηγορίες. ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 Ποσά οφειλόμενα σε συνδεδεμένα μέρη ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 - 7.000 5.502 - Έσοδα επόμενης περιόδου - Επιχορηγήσεις 8.756 5.240 - - Ασφαλιστικοί οργανισμοί 4.147 3.960 12 150 Λοιπές υποχρεώσεις από φόρους 22.568 24.194 63 56 Μερίσματα πληρωτέα 11.706 916 10.790 - Υποχρεώσεις προς το προσωπικό 2.136 5.251 - - Δεδουλευμένα έξοδα 2.477 3.632 122 35 Λοιπές υποχρεώσεις Σύνολο 711 1.222 84 84 52.501 51.415 16.573 325 Το στοιχείο «Έσοδα επόμενης περιόδου» περιλαμβάνει εισιτήρια τα οποία είχαν εκδοθεί και τα οποία δεν είχαν ταξιδέψει μέχρι 31.12.2019. Το στοιχείο «Δεδουλευμένα έξοδα» περιλαμβάνει κατά κύριο λόγο προβλέψεις εξόδων εκμετάλλευσης των πλοίων. Επιπλέον, το στοιχείο «Μερίσματα πληρωτέα» παρουσιάζεται αυξημένο λόγω της διάθεσης κερδών του έτους 2018. Τέλος, για την μητρική εταιρεία το στοιχείο «Ποσά οφειλόμενα σε συνδεδεμένα μέρη» αφορά απόφαση που έλαβε το Διοικητικό Συμβούλιο για αύξηση Μετοχικού κεφαλαίου σε 100% θυγατρικές εταιρείες. Η καταβολή τους πραγματοποιήθηκε εντός του Α’ τριμήνου 2020. ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 120 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 8. Ενδεχόμενες απαιτήσεις και υποχρεώσεις α) Εμπράγματα βάρη Όπως αναφέρεται και στη παράγραφο 7.11 επί των πλοίων του Ομίλου έχουν εγγραφεί υποθήκες αξίας Ευρώ 645.678 χιλ. για εξασφάλιση των ενυπόθηκων δανείων. β) Επίδικες ή υπό διαιτησία διαφορές του Ομίλου και της Εταιρίας Σε βάρος του Ομίλου δεν εκκρεμούν επίδικες ή υπό διαιτησία διαφορές ή άλλες υποχρεώσεις, που θα μπορούσαν να έχουν σημαντικές επιπτώσεις στην οικονομική κατάστασή του. 1) Έχουν ασκηθεί τρεις αγωγές κατά της εταιρίας «ΧΕΛΛΕΝΙΚ ΣΗΓΟΥΕΪΣ Α.Ν.Ε.» για απαιτήσεις συνολικού ποσού Ευρώ 3,4 εκατ. σε σχέση με φερόμενη κυριότητα του προγράμματος κρατήσεων θέσεων που χρησιμοποιούσε η εταιρία τα έτη 2000 – 2001, ενώ εκκρεμεί επίσης σε αυτά και αντίθετη αγωγή της εταιρίας κατά του εναγόμενου. Κατά το 2015, εκδόθηκε η απόφαση του Εφετείου Πειραιώς, η οποία επικύρωσε την πρωτόδικη απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Πειραιά επί της πρώτης αγωγής, βάσει της οποίας η εταιρία θα πρέπει να καταβάλει το ποσό των Ευρώ 1,3 εκατ. συν τόκους. Κατά της απόφασης του Εφετείου ασκήθηκε αναίρεση η οποία έγινε δεκτή από τον Άρειο Πάγο, που διέταξε η υπόθεση να επανασυζητηθεί στο ίδιο εφετείο την 21.2.2019 οπότε και συζητήθηκε και αναμένεται έκδοση της απόφασης. Σχετικά με την δεύτερη αγωγή η οποία περιλαμβάνει αποζημίωση ποσού μέχρι Ευρώ 0,5 εκατ. συν τόκους, το Πολυμελές Πρωτοδικείο Πειραιά ανέβαλε την εκδίκαση της υπόθεσης για την 5.12.2019 και μέχρι την έκδοση τελεσίδικης απόφασης για την πρώτη αγωγή. Σχετικά με την τρίτη αγωγή κατά της εταιρίας «ΧΕΛΛΕΝΙΚ ΣΗΓΟΥΕΪΣ Α.Ν.Ε.», η οποία περιλαμβάνει αποζημίωση ποσού μέχρι Ευρώ 1,6 εκατ. συν τόκους, σημειώνεται ότι δεν έχει ποτέ συζητηθεί και πέραν της συμπληρωθείσης παραγραφής είναι άνευ αντικειμένου σύμφωνα με την απόφαση 908./2005 του Εφετείου Πειραιώς. Στην ανωτέρω υπόθεση η συμφωνία που υπάρχει είναι να εξοφληθεί το σύνολο των απαιτήσεων για όλες τις αγωγές βάσει της πρώτης αγωγής και να περαιωθεί η υπόθεση. Το συνολικό ποσό που θα αποδοθεί ανέρχεται σε Ευρώ 1.521 χιλ. Ο Όμιλος έχει σχηματίσει την αντίστοιχη πρόβλεψη που επιβάρυναν τα αποτελέσματα της χρήσης. 2) Έχουν ασκηθεί από τις εταιρίες «ΧΕΛΛΕΝΙΚ ΣΗΓΟΥΕΪΣ ΚΑΡΓΚΟ ΝΑΥΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ» και «ΧΕΛΛΕΝΙΚ ΣΗΓΟΥΕΪΣ Α.Ν.Ε.» προσφυγές κατά του Λιμενικού Ταμείου Κορινθίας δια των οποίων αιτούνται να ακυρωθούν οι προσβαλλόμενες αποφάσεις της Λιμενικής Επιτροπής του Λιμενικού Ταμείου Κορινθίας δια των οποίων βεβαιώθηκαν εις βάρος των ως άνω εταιριών τα ποσά των Ευρώ 755 χιλ. και Ευρώ 344 χιλ. αντίστοιχα. Οι προσφυγές έγιναν δεκτές σε πρώτο βαθμό με εκδοθείσες αποφάσεις του Διοικητικού Πρωτοδικείου Κορίνθου και ακυρώθηκαν οι καταλογιστικές αποφάσεις της Λιμενικής Επιτροπής Κορίνθου. Κατά των αποφάσεων αυτών το Δημοτικό Λιμενικό Ταμείο Κορίνθου άσκησε εφέσεις στο Διοικητικό Εφετείο Τριπόλεως οι οποίες συζητήθηκαν την 4.4.2017. Το Διοικητικό Εφετείο Τριπόλεως έκανε δεκτές τις Εφέσεις του Δημ. Λιμενικού Ταμείου Κορίνθου με σχετικές αποφάσεις. Κατά των αποφάσεων αυτών κατατέθησαν την 13.7.2018 αιτήσεις Αναιρέσεως ενώπιων του Σ.Τ.Ε. οι οποίες δεν έχουν ακόμη προσδιορισθεί. Εντός της χρήσης 2019 καταβλήθηκε ποσό Ευρώ 286 χιλ. και με την ανωτέρω πληρωμή έχει καταβληθεί το σύνολο της υποχρέωσης του Ομίλου διότι η άσκηση της προσφυγής δεν αναστέλλει την εκτέλεση των αποφάσεων που εκδόθηκαν. Με την καταβολή των ανωτέρων ποσών χωρίς η εταιρεία να παραιτηθεί των δικαιωμάτων της που απορρέουν από της προσφυγές της, δεν υπάρχει καμία υποχρέωση του Ομίλου. γ) Ανέλεγκτες Φορολογικά χρήσεις (βλ. παρ. 7.9 «Φόρος Εισοδήματος» και παρ. 7.14 «Επενδύσεις σε θυγατρικές εταιρίες»). ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 121 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 δ) Δοθείσες Εγγυήσεις Οι εγγυητικές επιστολές που δόθηκαν ως εξασφάλιση για υποχρεώσεις του Ομίλου και της Εταιρίας οι οποίες ήταν σε ισχύ στις 31.12.2019 και στις 31.12.2018 έχουν ως εξής: 31.12.2019 Εγγυήσεις Εγγυήσεις καλής εκτέλεσης δημόσιων υπηρεσιών Εγγυήσεις για την αποπληρωμή υποχρεώσεων Εγγυήσεις για την συμμετοχή σε διάφορους διαγωνισμούς Άλλες εγγυήσεις Σύνολο εγγυήσεων 1.220 578 942 739 3.479 31.12.2018 833 651 641 961 3.086 Η μητρική εταιρία έχει εγγυηθεί για την αποπληρωμή δανείων των πλοίων ύψους Ευρώ 299.577 χιλ. 9. Σημαντικά Γεγονότα Στην από 8.7.2019 συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου της, η Εταιρεία «ΑTTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ» αποφάσισε την έκδοση κοινού ομολογιακού δανείου με εμπράγματες εξασφαλίσεις από την Εταιρεία (εφεξής το «ΚΟΔ»), συνολικού ποσού έως Ευρώ 175.000.000, διάρκειας πέντε (5) ετών, διαιρούμενου σε έως 175.000 άυλες, κοινές, ανώνυμες ομολογίες με ονομαστική αξία εκάστης €1.000 (εφεξής οι «Ομολογίες»), καθώς και την έγκριση των ειδικότερων όρων του ΚΟΔ, οι οποίοι αποτελούν το πρόγραμμα ΚΟΔ (εφεξής το «Πρόγραμμα ΚΟΔ»), σύμφωνα με τις διατάξεις του ν. 4548/2018, όπως ισχύει, καθώς και του ν. 3371/2005 και της απόφασης υπ’ αριθ. 19/776/13.2.2017 του Δ.Σ. της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς. Στις 24.7.2019 ολοκληρώθηκε επιτυχώς η Δημόσια Προσφορά και εκδώθηκαν 175.000 άυλες, κοινές, ανώνυμες ομολογίες με ονομαστική αξία εκάστης €1.000 ονομαστικό επιτόκιο 3,4%. Η διαπραγμάτευση των ομολογιών στο Χρηματιστήριο Αθηνών ξεκίνησε στις 29 Ιουλίου 2019. Στις 30.7.2019 η Εταιρεία εξαγόρασε το 1,17% των μετόχων μειοψηφείας και απέκτησε το 100% του Ομίλου ΧΕΛΛΕΝΙΚ ΣΗΓΟΥΕÏΣ Α.Ν.Ε. Ο Όμιλος παρέλαβε το φορτηγό – οχηματαγωγό πλοίο BLUE CARRIER 1 από την εταιρεία DFDS έναντι τιμήματος Ευρώ 12.050 χιλ. από ίδια ταμιακά διαθέσιμα του Ομίλου. Με απόφαση της Έκτακτης Γενικής Συνέλευσης της 18ης Δεκεμβρίου 2019 εγκρίθηκε η χρηματική διανομή κερδών και προαιρετικών αποθεματικών της Εταιρίας, σύμφωνα με το άρθρο 162 παρ. 3 του ν. 4548/2018, συνολικού καθαρού ποσού ύψους Ευρώ 10.790.292,15, ήτοι Ευρώ 0,05 ανά μετοχή (συνολικού μεικτού ποσού Ευρώ 10.794.151,65, στο οποίο αναλογεί συνολικός φόρος ύψους Ευρώ 3.859,50, που προκύπτει από μη ναυτιλιακά διανεμητέα προαιρετικά αποθεματικά) και εξουσιοδοτήθηκε το Διοικητικό Συμβούλιο να αποφασίσει επί των ειδικότερων όρων υλοποίησης της ληφθείσας απόφασης και εντός των ορίων της απόφασης αυτής. Δια του παρόντος και σε εκτέλεση της από 18 Δεκεμβρίου 2019 απόφασης της Έκτακτης Γενικής Συνέλευσης της Εταιρίας και της από 15 Ιανουαρίου 2020 απόφασης του Διοικητικού Συμβουλίου της Εταιρίας ανακοινώνεται ότι δικαιούχοι της ως άνω χρηματικής διανομής, βάσει του κανόνα προσδιορισμού δικαιούχων είναι οι εγγεγραμμένοι στο Σύστημα Άυλων Τίτλων (Σ.Α.Τ.) επενδυτές κατά την Δευτέρα 20 Ιανουαρίου 2020 (Ημερομηνία Προσδιορισμού των Δικαιούχων- Record Date). Η χρηματική καταβολή στους δικαιούχους ξεκίνησε την Πέμπτη 23 Ιανουαρίου 2020 από την πληρώτρια Τράπεζα «Τράπεζα Πειραιώς Α.Ε.». ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 122 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 10. Μεταγενέστερα της Κατάστασης Οικονομικής Θέσης Γεγονότα Τον Μάρτιο του 2020, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) κήρυξε τον κορωνοϊό COVID-19 πανδημία, η ραγδαία εξάπλωση της οποίας έχει πλήξει την επιχειρηματική και οικονομική δραστηριότητα σε όλο τον κόσμο και έχει προκαλέσει αναστολή ή επιβράδυνση των δραστηριοτήτων σημαντικών κλάδων της οικονομίας. Μεταξύ των κλάδων που έχουν πληγεί σημαντικά είναι και η επιβατηγός ναυτιλία. Οι χώρες της Ευρωπαικής Ένωσης στην προσπάθειά τους να περιορίσουν την εξάπλωση της πανδημίας εφαρμόζουν σειρά περιοριστικών μέτρων μεταξύ των οποίων είναι και οι περιορισμοί στη διακίνηση επιβατών και οχημάτων, γεγονός που έχει άμεσο αντίκτυπο στη δραστηριότητα της Attica Group. Δέσμη μέτρων για την καταπολέμηση της διασποράς της πανδημίας έλαβε και η Eλληνική πολιτεία, τα οποία περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων περιοριστικά μέτρα στην ελεύθερη διακίνηση των πολιτών, και πιο συγκεκριμένα: α) Την απαγόρευση στη διακίνηση επιβατών και Ι.Χ. οχημάτων (πλην οδηγών φορτηγών) στις γραμμές της Αδριατικής από τις 15 Μαρτίου, β) Τον περιορισμό στη διακίνηση επιβατών, πλην μονίμων κατοίκων των νησιών για έκτακτους λόγους, στις γραμμές του Αιγαίου από 21 Μαρτίου 2020 και μέχρι 17 Μαΐου για το νησί της Κρήτης και μέχρι 24 Μαΐου για τα υπόλοιπα νησιά. Επιπλέον, με πράξη νομοθετικού περιεχομένου τέθηκαν, μεταξύ άλλων, περιορισμοί μεταχρονολογημένων επιταγών για τις πληττόμενες από τον COVID -19 επιχειρήσεις. στην είσπραξη Kίνδυνοι από την πανδημία του COVID-19 Η πανδημία δημιουργεί σημαντικό αριθμό κινδύνων που θα μπορούσαν να έχουν επίπτωση στην οικονομική θέση και τα αποτελέσματα της χρήσης 2020, οι οποίοι εστιάζονται στους κάτωθι τομείς: - - Μεταφορικό έργο: Από τα μέσα Μαρτίου 2020 που ανακοινώθηκαν τα περιοριστικά μέτρα στη διακίνηση των πολιτών λόγω εξάπλωσης της πανδημίας του COVID-19, σημειώθηκε κατακόρυφη μείωση στο μεταφορικό έργο και κατ’ επέκταση στον κύκλο εργασιών σε όλες τις γραμμές που δραστηριοποιείται ο Όμιλος, η οποία συνεχίστηκε μέχρι τον Μάϊο. Για τους επόμενους μήνες του έτους 2020, υπάρχει μεγάλη αβεβαιότητα σχετικά με την πορεία του μεταφορικού έργου, η οποία θα εξαρτηθεί από την εξέλιξη της πανδημίας καθώς και από τις αποφάσεις που θα λάβουν οι Αρχές αναφορικά με τη διακίνηση των πολιτών και την στήριξη της οικονομικής δραστηριότητας εν γένει και ιδίως στον ευρύτερο τομέα του Τουρισμού. Απώλεια εσόδων κατά την καλοκαιρινή περίοδο: Ο κλάδος έχει έντονη εποχικότητα στους επιβάτες και στα Ι.Χ. οχήματα. Η περίοδος Ιούλιος – Σεπτέμβριος είναι μακράν η περίοδος με την υψηλότερη κίνηση και είναι αυτή που καθορίζει σε μεγάλο βαθμό το αποτέλεσμα της χρήσης. Τυχόν νέες αποφάσεις για συνέχιση των περιοριστικών μέτρων στη διακίνηση των πολιτών ή αλλαγή δεδομένων στις συνήθειες των πολιτών όσον αφορά τα μέσα μεταφοράς στις καλοκαιρινές τους διακοπές ή τυχόν εμπόδια που διαταράσσουν την τουριστική αλυσίδα και κατ’επέκταση το τουριστικό προιόν της χώρας ή ακόμη δριμύτερη επανάκαμψη της πανδημίας, θα επηρεάσουν το μεταφορικό έργο του Ομίλου και θα επιβαρύνουν σημαντικά τα αποτελέσματα της χρήσης. - Τιμές καυσίμων - Συμβόλαια αντιστάθμισης καυσίμου: Ο Όμιλος, όπως το σύνολο των εταιριών που δραστηριοποιούνται στον κλάδο της επιβατηγού ναυτιλίας, επηρεάζεται σημαντικά από τη διακύμανση των τιμών των καυσίμων. Το κόστος των ναυτιλιακών καυσίμων και λιπαντικών είναι με μεγάλη διαφορά το σημαντικότερο λειτουργικό κόστος, αντιπροσωπεύει δε για τη χρήση 2019 το 45% περίπου του κόστους πωληθέντων του Ομίλου. ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 123 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 Επισημαίνεται ότι από τον Φεβρουάριο του 2020 βρίσκεται σε εξέλιξη μία εξαιρετικά μεγάλη πτώση στις τιμές των καυσίμων με ακραίες διακυμάνσεις ως συνέπεια της μειωμένης ζήτησης λόγω κυρίως της πανδημίας του κορωνοιού COVID -19 καθώς και της μη επίτευξης συμφωνίας για μείωση της παραγωγής από τις μεγάλες πετρελαιοπαραγωγές χώρες. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι η μέση τιμή του Marine Gasoil Oil περιεκτικότητας 0,1% σε θείο τον μήνα Ιανουάριο 2020 ήταν Δολάρια Η.Π.Α. 571 ανά μετρικό τόνο έναντι Δολάρια Η.Π.Α. 342 και 223 ανά μετρικό τόνο αντίστοιχα για τους μήνες Μάρτιο και Απρίλιο 2020. Το παραπάνω γεγονός, και ειδικότερα η αποσταθεροποίηση της τιμής των καυσίμων, έχει επίπτωση και στον Όμιλο, ο οποίος αντισταθμίζει μέρος του κινδύνου μεταβολής της τιμής καυσίμου μέσω σύναψης συμβολαίων αντιστάθμισης. Ειδικότερα, ο Όμιλος, υλοποιώντας την εγκεκριμένη από το Διοικητικό Συμβούλιο πολιτική αντιστάθμισης κινδύνου της τιμής των καυσίμων, συνάπτει συμβόλαια αντιστάθμισης κινδύνου σε προϊόντα πετρελαίου που καλύπτουν ένα μέρος των εκτιμώμενων επιχειρησιακών αναγκών. Στην περίπτωση που η πανδημία ενταθεί και ληφθούν νέα περιοριστικά μέτρα ή επεκταθεί η διάρκεια των υφιστάμενων μέτρων, ενδέχεται να μειωθεί περαιτέρω η κατανάλωση καυσίμων από τη μείωση των δρομολογίων. Ως εκ τούτου, υπάρχει ο κίνδυνος ένα μέρος από τα συμβόλαια μελλοντικής αντιστάθμισης που έχει συνάψει ο Όμιλος να μην ικανοποιεί τις συνθήκες ώστε να επιμετρηθεί σύμφωνα με τη λογιστική αντιστάθμισης. Περαιτέρω, στην παρούσα φάση, λόγω της μείωσης των τιμών του πετρελαίου, ο Όμιλος θα μειώσει το κόστος αγοράς των καυσίμων που καταναλώνει, όμως το γεγονός αυτό θα αντισταθμιστεί σε σημαντικό βαθμό από το κόστος που αναμένεται να προκύψει από τα συμβόλαια αντιστάθμισης κινδύνου σε προϊόντα πετρελαίου που είχαν συναφθεί πριν προκύψει η μεγάλη πτώση των τιμών. - Κίνδυνος απομείωσης περιουσιακών στοιχείων: Λόγω της αναμενόμενης επίδρασης της πανδημίας στην παγκόσμια οικονομία και στη χώρα μας και κατ’ έπεκτασιν στην οικονομική απόδοση του Ομίλου υπάρχει κίνδυνος τα περιουσιακά στοιχεία του, ήτοι τα πλοία, η αναγνωρισμένη υπεραξία και το σήμα της HSW καθώς και οι επενδύσεις σε θυγατρικές να αποτιμηθούν στις επόμενες χρήσεις σε χαμηλότερες αξίες και να προκύψουν ενδεχόμενες απομειώσεις οι οποίες να επιβαρύνουν τα αποτελέσματα και την οικονομική θέση του Ομίλου. - Οικονομική θέση / ρευστότητα: Η Attica Group έχει ισχυρή κεφαλαιακή διάρθρωση και χαμηλό συντελεστή μόχλευσης (41% καθαρό δανεισμό σε σχέση με τα συνολικά απασχολούμενα κεφάλαια). Όμως, η πανδημία του κορωνοϊού δημιουργεί νέες συνθήκες όπως η δραματική μείωση της επιβατηγού κίνησης και των Ι.Χ. οχημάτων με αποτέλεσμα να στερείται ο Όμιλος μίας σημαντικής πηγής άμεσης ρευστότητας. Επίσης, υστέρηση στην ρευστότητα δημιουργούν και οι περιορισμοί που επεβλήθησαν με πράξη νομοθετικού περιεχομένου στην είσπραξη μεταχρονολογημένων επιταγών για τις πληττόμενες επιχειρήσεις. - Πιστωτικός κίνδυνος: Η Εταιρία χειρίζεται ικανοποιητικά τον πιστωτικό κίνδυνο έχοντας αναπτύξει διαδικασίες πιστωτικού ελέγχου με σκοπό την ελαχιστοποίηση των επισφαλειών. Όμως, η εμφάνιση της πανδημίας δημιουργεί νέες συνθήκες και επιτάσσει την επαγρύπνηση για την αντιμετώπιση ενδεχόμενων περιπτώσεων αδυναμίας πληρωμής ή μεταχρονολόγησης είσπραξης απαιτήσεων που δυνητικά θα μπορούσαν να επέλθουν. - Ενδεχόμενη μη συμμόρφωση με περιοριστικές ρήτρες (covenants): Αναφορικά με τους όρους των συμβάσεων των δανείων, ο Όμιλος πρέπει να συμμορφώνεται με ορισμένους όρους συμπεριλαμβανομένων χρηματοοικονομικών δεικτών. Ο οικονομικός αντίκτυπος του COVID-19 στις δραστηριότητες του Ομίλου είναι αβέβαιος τη δεδομένη χρονική στιγμή. Ο Όμιλος παρακολουθεί συνεχώς την κατάσταση με σκοπό να ζητήσει έγκαιρα από τις τράπεζες και να επιτύχει την παραίτηση τους σχετικά με τις προαναφερόμενες υποχρεώσεις συμμόρφωσης εφόσον αυτό χρειαστεί. ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 124 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 Επιπτώσεις στην χρηματοοικονομική απόδοση του Ομίλου Οι πρόσφατες εξελίξεις αναμένεται να επηρεάσουν σημαντικά τις οικονομικές επιδόσεις του Ομίλου για τη χρήση 2020, καθώς ο κλάδος ο οποίος δραστηριοποιείται είναι άμεσα πληττόμενος. Το εύρος των επιπτώσεων θα εξαρτηθεί από παράγοντες όπως η διάρκεια της επιδημίας και των ισχύοντων περιοριστικών μέτρων, τυχόν λήψη πρόσθετων μέτρων από τις κυβερνήσεις καθώς και το μέγεθος της αρνητικής επίδρασης στο σύνολο της παγκόσμιας οικονομίας. Ιδιαίτερα, όσον αφορά στη μεταφορά επιβατών και Ι.Χ. οχημάτων, από τα μέσα Μαρτίου 2020 παρατηρείται μία κατακόρυφη μείωση του μεταφορικού έργου λόγω της πανδημίας και των περιοριστικών μέτρων στη διακίνηση των πολιτών. Ειδικότερα, η μείωση του μεταφορικού έργου στη μεταφορά επιβατών και Ι.Χ. οχημάτων τον μήνα Απρίλιο, σε σχέση με τον Απρίλιο 2019, έφθασε στο 99% στους Διεθνείς Πλόες και στο 96% στην Ελληνική Ακτοπλοία. Για τα φορτηγά οχήματα η μείωση έφθασε στο 18% στους Διεθνείς Πλόες και στο 47% στην Ελληνική Ακτοπλοία. Η προαναφερόμενη μείωση του μεταφορικού έργου ισοδυναμεί με μείωση του κύκλου εργασιών για το μήνα Απρίλιο κατά Ευρώ 18,4 εκ. ή ποσοστό 60%. Αντίστοιχο ποσοστό μείωσης του μεταφορικού έργου εκτιμάται ότι θα σημειωθεί και το μήνα Μάιο 2020. Αναμένεται σταδιακή βελτίωση κατά τους επόμενους μήνες του έτους, με την προυπόθεση ότι θα υπάρξει χαλάρωση των περιοριστικών μέτρων στη διακίνηση των επιβατών και δεν θα υπάρξει αλλαγή δεδομένων στις συνήθειες των πολιτών όσον αφορά τα μέσα μεταφοράς στις καλοκαιρινές τους διακοπές ή τυχόν εμπόδια που διαταράσσουν την τουριστική αλυσίδα και κατ’επέκταση το τουριστικό προιόν της χώρας. Η διοίκηση του Ομίλου αξιολογεί σε συνεχή βάση κάθε νέο στοιχείο που προκύπτει από την εξέλιξη της πανδημίας και τις σχετικές αποφάσεις που λαμβάνουν οι Αρχές και προσαρμόζει σε τακτά χρονικά διαστήματα το δίκτυο δρομολογίων των πλοίων έχοντας ως βασικό μέλημα την προστασία της οικονομικής θέσης του Ομίλου και την καλύτερη δυνατή εξυπηρέτηση των πελατών του και των τοπικών κοινωνιών. Στο πλαίσιο της συνεχούς παρακολούθησης της εξέλιξης του μεταφορικού έργου, έγινε σειρά εκτιμήσεων για την πορεία του Ομίλου στην τρέχουσα χρήση 2020, οι οποίες οδηγούν σε μείωση του κύκλου εργασιών του Ομίλου το 2020 σε ένα εκτιμώμενο εύρος από 30% έως 40% σε σχέση με τη χρήση 2019. Στη βάση των ανωτέρω δεδομένων, εκτίμηση της διοίκησης είναι ότι ο Όμιλος θα καταγράψει ζημίες για τη χρήση 2020. Τα ανωτέρω δεδομένα έχουν στηριχθεί σε επικαιροποιημένη πληροφόρηση για την εξέλιξη της πανδημίας και των περιοριστικών μέτρων που ανακοινώνει η πολιτεία, λαμβάνουν υπόψη τα μέτρα ανακούφισης καθώς επίσης και το αποτέλεσμα των ενεργειών που έλαβε η διοίκηση της Εταιρίας για την ενίσχυση της οικονομικής θέσης του Ομίλου. Επίσης, στις εκτιμήσεις που έγιναν για την εξέλιξη του μεταφορικού έργου, η ρευστότητα του Oμίλου καλύπτει πλήρως τις ανάγκες του για τους επόμενους 12 μήνες. Σημειώνεται ωστόσο ότι καθώς το φαινόμενο είναι σε πλήρη εξέλιξη, οι ανωτέρω εκτιμήσεις και παραδοχές της διοίκησης ενέχουν υψηλό βαθμό αβεβαιότητας. Τα δεδομένα μπορεί να αλλάξουν δραστικά είτε προς τη θετική πλευρά, εφόσoν βρεθούν άμεσα τρόποι αντιμετώπισης της πανδημίας και ιδιαίτερα το εμβόλιο καθώς και εφόσον υλοποιηθούν αποτελεσματικά μέτρα στήριξης της τουριστικής δραστηριότητας, είτε αρνητικά, σε περίπτωση που επιδεινωθεί η κατάσταση και η πανδημία λάβει μακροχρόνια χαρακτηριστικά. Επιπτώσεις στην Χρηματοοικονομική Θέση του Ομίλου Η διοίκηση βρίσκεται σε διαδικασία επαναξιολόγησης της εμπορικής της δραστηριότητας και των σχετικών ταμειακών ροών. ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 125 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 Λαμβάνοντας υπόψιν τις τρέχουσες συνθήκες, την αβεβαιότητα και το ραγδαία μεταβαλλόμενο περιβάλλον, η διοίκηση στοχεύει στη μεγιστοποίηση της ρευστότητας του Ομίλου. Ο Όμιλος διαφυλάσσει τις ταμειακές ροές του καταβάλλοντας προσπάθειες για τη διατήρηση επαρκούς κεφαλαίου κίνησης και εντοπίζοντας περιοχές εξοικονόμησης κόστους όπου είναι πιθανό όπως αναφέρεται παρακάτω στην παράγραφο σχετικά με τις δράσεις της διοίκησης. Λήψη μέτρων για την αντιμετώπιση της πανδημίας του κορωνοϊού COVID -19 Για την αντιμετώπιση της έκτακτης κατάστασης που δημιούργησε η πανδημία του κορωνοϊού COVID-19, η Εταιρία έθεσε τους κάτωθι τέσσερις κύριους στόχους: III. Προστασία της υγείας και της ασφάλειας των εργαζομένων, των επιβατών και των συνεργατών Για τον Όμιλο, κυρίαρχο μέλημα αποτελεί η υγεία των εργαζομένων, των επιβατών και των συνεργατών του. Για τον λόγο αυτό έλαβε έγκαιρα σειρά προληπτικών μέτρων δίνοντας συγκεκριμένες οδηγίες για τις ενέργειες στις οποίες πρέπει να προβεί ο κάθε εργαζόμενος σε περίπτωση εμφάνισης συμπτωμάτων ασθένειας. Εφαρμόστηκε από τις πρώτες ημέρες η εξ αποστάσεως εργασία σε ποσοστό άνω του 80% του προσωπικού ξηράς, διατηρώντας το ελάχιστο προσωπικό ασφαλείας. Παράλληλα, έχουν ανασταλεί όλα τα επαγγελματικά ταξίδια καθώς και οι δια ζώσης συναντήσεις, οι οποίες πλέον πραγματοποιούνται μέσω τηλεδιάσκεψης ή βιντεοδιάσκεψης. Επιπλέον, πιστοποιημένα συνεργεία εξωτερικών συνεργατών πραγματοποιούν τακτικά απολυμάνσεις στα κτήρια των γραφείων. Τα πληρώματα των πλοίων του Ομίλου είναι πλήρως εκπαιδευμένα σε θέματα υγείας και υγιεινής, έχουν λάβει τις εξειδικευμένες οδηγίες των Αρχών για τα αναγκαία μέτρα προφύλαξης από τον COVID-19, ενώ παράλληλα είναι πλήρως ενημερωμένα για την αντιμετώπιση τυχόν ύποπτου κρούσματος εν πλω σε συνεργασία με τις αρμόδιες Αρχές. Επίσης, τα πλοία του Ομίλου διαθέτουν κατάλληλο εξοπλισμό (μάσκες, γάντια, ειδικό kit), ενώ έχουν διατεθεί ειδικές καμπίνες σε κάθε πλοίο για την αντιμετώπιση και περιορισμό τυχόν μεμονωμένου περιστατικού, προκειμένου να διασφαλιστεί η υγεία των επιβατών και του πληρώματος. Όλα τα πλοία είναι εξοπλισμένα με αντισηπτικό διάλυμα για την προσωπική υγιεινή των επιβατών και του προσωπικού. Οι διαδικασίες καθαρισμού των μονάδων κλιματισμού, των καμπινών καθώς και των κοινοχρήστων χώρων των πλοίων έχουν εντατικοποιηθεί και πιστοποιημένα συνεργεία εξωτερικών συνεργατών πραγματοποιούν τακτικά απολυμάνσεις στα πλοία. Επιπροσθέτως, κατά τη διάρκεια του ταξιδιού γίνεται διαρκής ενημέρωση των επιβατών αναφορικά με την τήρηση των κανόνων πρόληψης, μέσω ενημερωτικών μηνυμάτων που προβάλλονται στις οθόνες των πλοίων. Επίσης, το προσωπικό των πλοίων προβαίνει σε συχνές ανακοινώσεις και συστάσεις, έτσι ώστε να διατηρούνται οι απαραίτητες αποστάσεις μεταξύ των επιβατών κατά την παραμονή τους σε ένα από τα σαλόνια, τα μπαρ ή στους εξωτερικούς χώρους των πλοίων και να αποφεύγεται ο συνωστισμός κατά την αποβίβασή τους από το πλοίο. IV. Επιχειρησιακή Συνέχεια Η Attica Group με την εμφάνιση της πανδημίας του κορωνοιού δημιούργησε Ειδική Ομάδα Διαχείρισης Κρίσης με σκοπό τη διαρκή ενημέρωση (σε συνεργασία με τον ΕΟΔΥ και όλες τις αρμόδιες Αρχές), για τη λήψη των κατάλληλων μέτρων αναφορικά με την προστασία των επιβατών και των εργαζομένων της και εφάρμοσε εξειδικευμένο πλάνο επιχειρησιακής συνέχειας, το οποίο επιτρέπει την υφιστάμενη λειτουργία του συνόλου των υπηρεσιών του Ομίλου εφαρμόζοντας εργασία εξ αποστάσεως μέσω τηλεργασίας αξιοποιώντας τις σχετικές τεχνολογικές δυνατότητες. ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 126 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 V. Μέτρα περιορισμού του κόστους λειτουργίας και ενίσχυσης της οικονομικής θέσης του Ομίλου Η ραγδαία εξάπλωση και η ένταση της πανδημίας του κορωνοιού COVID-19 επέφερε σημαντικό πλήγμα στον κλάδο των μεταφορών και ειδικότερα στην επιβατηγό ναυτιλία αφού περιορίστηκε δραστικά η διακίνηση επιβατών και οχημάτων. Ο Όμιλος διαπίστωσε κατακόρυφη πτώση στο μεταφορικό του έργο, είχε μεγάλο αριθμό αιτήσεων για ακυρώσεις προεκδοθέντων εισιτηρίων και μεγάλη ανάσχεση στην είσοδο νέων κρατήσεων για την καλοκαιρινή περίοδο. Παράλληλα, έπρεπε να χρηματοδοτήσει σε μεγάλο βαθμό με ίδια κεφάλαια τη δραστηριότητα του, λόγω περιορισμών στην είσπραξη επιταγών των πελατών του και ελαχιστοποίηση των εισπράξεων από επιβάτες. Τα ανωτέρω δεδομένα οδήγησαν τη διοίκηση στη λήψη αποφάσεων προκειμένου να περιορίσει το κόστος λειτουργίας και να ενισχύσει την οικονομική θέση του Ομίλου, οι οποίες συνοψίζονται στα εξής: - - - - - Μειώθηκε ο αριθμός των δρομολογίων των πλοίων και έγινε αναδιάταξη του στόλου των πλοίων. Επίσης, μεγάλος αριθμός πλοίων τέθηκε σε καθεστώς παύσης δρομολογίων με αποτέλεσμα οι ναυτικοί που εργάζονταν σε αυτά να τεθούν σε αναστολή εργασίας. Η συρίκνωση της λειτουργίας του στόλου των πλοίων περιόρισε λειτουργικά έξοδα όπως είναι το κόστος καυσίμων, τα έξοδα λιμένων και το κόστος πληρωμάτων. Θα πρέπει να επισημανθεί ότι παρά τη μειωμένη συχνότητα των δρομολογίων ο Όμιλος εξυπηρετεί υπεύθυνα το σύνολο των προορισμών του δικτύου του. Αποφασίστηκε μείωση όλων των λειτουργικών δαπανών του Ομίλου. Ειδικότερα, κάθε κατηγορία λειτουργικών δαπανών εξετάστηκε λεπτομερώς και αποφασίστηκε να υλοποιηθούν για το 2020 μόνο οι απολύτως αναγκαίες. Αποφασίστηκε η προσωρινή αναβολή αναπτυξιακών σχεδίων μέχρι να αποσαφηνισθεί το μέγεθος των επιπτώσεων της πανδημίας στην οικονομική κατάσταση του Ομίλου. Έγινε χρήση όλων των μέτρων στήριξης που ανακοίνωσε η πολιτεία για τις πληττόμενες επιχειρήσεις με στόχο να διασφαλιστεί επαρκής ρευστότητα, ακόμη και στην περίπτωση που η πανδημία ενταθεί και λάβει μακροχρόνια χαρακτηριστικά. Ειδικότερα, στο πλαίσιο των μέτρων που εξήγγειλε η κυβέρνηση, η Εταιρία α) μετέφερε την πληρωμή των φορολογικών και ασφαλιστικών υποχρεώσεων κατά τα οριζόμενα στις αποφάσεις της πολιτείας, και β) βρίσκεται σε συζητήσεις με τις δανείστριες τράπεζες για να μεταφερθούν πληρωμές κεφαλαίων δανείων σε μελλοντικό χρόνο καθώς επίσης εξετάζει την άντληση επιπλέον πιστωτικών ορίων. Γίνονται ενέργειες για περαιτέρω βελτίωση της ρευστότητας μέσω χορήγησης νέων πιστωτικών γραμμών, επιμήκυνσης του χρόνου καταβολής υποχρεώσεων στους προμηθευτές, αναβολή προμηθειών που δεν είναι απολύτως αναγκαίες. Αποφασίστηκε η εκ περιτροπής εργασία για όλους τους εργαζόμενους ξηράς και ειδικότερα μία εβδομάδα εκτός εργασίας κάθε τέσσερις ημερολογιακές εβδομάδες. Ως εκ τούτου, όλοι οι εργαζόμενοι ξηράς θα αμείβονται με το 75% των μικτών αποδοχών τους. Επιπλέον, στη διοικητική ομάδα (περιλαμβανομένων και των εκτελεστικών μελών του Διοικητικού Συμβουλίου) θα παρακρατείται ένα πρόσθετο ποσοστό 25% των αποδοχών τους, για μελλοντική καταβολή όταν και εφόσον οι συνθήκες και η οικονομική πορεία του Ομίλου το επιτρέψουν. Η διάρκεια του μέτρου αυτού συναρτάται κυρίως με τη περίοδο που ο Όμιλος θα λειτουργεί με μειωμένη δραστηριότητα. VI. Προσαρμογή των στόχων του Ομίλου στο νέο οικονομικό περιβάλλον Όλα τα παραπάνω αναφερόμενα οδήγησαν τη διοίκηση στην αναθεώρηση των αναπτυξιακών σχεδίων του Ομίλου. Ειδικότερα αναβλήθηκαν προσωρινά αναπτυξιακά σχέδια μέχρι να αποσαφηνισθεί το μέγεθος των επιπτώσεων της πανδημίας στην οικονομική κατάσταση του Ομίλου. ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 127 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 11. Μερίσματα Το Διοικητικό Συμβούλιο της Εταιρείας, λαμβάνοντας υπόψη τις συνθήκες που επικρατούν λόγω της πανδημίας COVID-19, θα προτείνει στην Γενική Συνέλευση τη μη διανομή μερίσματος. Καλλιθέα, 29 Μαΐου 2020 Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΣ Δ. ΜΑΓΕΙΡΑΣ A.Δ.T. AK 109642 Ο ΔΙΕΥΘΥΝΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΣΠΥΡΟΣ Χ. ΠΑΣΧΑΛΗΣ A.Δ.T. AB 215327 ΤΟ ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΟ ΜΕΛΟΣ Ο ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ Γ. ΔΙΚΑΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ Ι. ΤΑΠΙΡΗΣ A.Δ.T. AK 031467 A.Δ.Τ. AΝ604444 A.M. O.E.E. 32210 A΄TAΞΗΣ ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 128 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 Έκθεση Διάθεσης Αντληθέντων Κεφαλαίων Κοινού Ομολογιακού Δανείου Ευρώ 175.000.000 για την περίοδο 16.07.2019 – 31.12.2019 Σύμφωνα με τις διατάξεις της παραγράφου 4.1.2 του Κανονισμού του Χρηματιστηρίου Αθηνών (εφεξής το «Χ.Α.»), την απόφαση υπ' αριθ. 25/17.07.2008 του Δ.Σ. του Χ.Α. και την υπ' αριθ. απόφαση 8/754/14.04.2016 του Δ.Σ. της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς (εφεξής η «Ε.Κ.»), γνωστοποιείται ότι, από την έκδοση Κοινού Ομολογιακού Δανείου ποσού ευρώ εκατό εβδομήντα πέντε εκατομμυρίων (Ευρώ 175.000.000) διάρκειας πέντε (5) ετών και επιτόκιο 3,40%, διαιρούμενου σε 175.000 άυλες, κοινές, ανώνυμες ομολογίες με ονομαστική αξία Ευρώ 1.000 εκάστη, που πραγματοποιήθηκε σύμφωνα με την από 08.07.2019 απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου της ATTICA Α.Ε. ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ και την από 16.07.2019 απόφαση έγκρισης του περιεχομένου του Ενημερωτικού Δελτίου από την Ε.Κ., αντλήθηκαν συνολικά κεφάλαια ύψους εκατό εβδομήντα πέντε εκατομμυρίων ευρώ (Ευρώ 175.000.000). Οι δαπάνες έκδοσης ανήλθαν σε Ευρώ 3.367 χιλ. και μείωσαν τα συνολικά αντληθέντα κεφάλαια. Η έκδοση του Κοινού Ομολογιακού Δανείου καλύφθηκε πλήρως και η πιστοποίηση της καταβολής των αντληθέντων κεφαλαίων έγινε από το Διοικητικό Συμβούλιο της Εταιρείας στις 26.07.2019. Περαιτέρω, οι εκδοθείσες εκατόν εβδομήντα πέντε χιλιάδες (175.000) κοινές ανώνυμες ομολογίες εισήχθησαν προς διαπραγμάτευση στην οργανωμένη αγορά τίτλων σταθερού εισοδήματος του Χρηματιστηρίου Αθηνών στις 29.07.2019. Σύμφωνα με τις δεσμεύσεις που διατυπώνονται στο σχετικό Ενημερωτικό Δελτίο που εγκρίθηκε από την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς και την από 08.07.2019 απόφαση του ΔΣ της εταιρείας, γνωστοποιείται ότι τα αντληθέντα κεφάλαια ποσού ύψους εκατό εβδομήντα πέντε εκατομμυρίων ευρώ (Ευρώ 175.000.000), μείον ποσό Ευρώ 3.367 χιλ. το οποίο αφορά δαπάνες έκδοσης, διατέθηκαν μέχρι την 31.12.2019 ως ακολούθως: Χρήση Αντληθέντων κεφαλαίων Αποπληρωμή υφιστάμενου, εμπραγμάτως εξασφαλισμένου δανεισμού Εγκατάσταση εξειδικευμένου εξοπλισμού πλυντρίδων καυσαερίων (scrubbers) Κεφάλαιο κίνησης Θυγατρικών μέσω ΑΜΚ Κεφάλαιο κίνησης μητρικής Αποπληρωμή μέρους του υφιστάμενου, εμπραγμάτως εξασφαλισμένου δανεισμού θυγατρικών Σύνολο Ποσοστό Χρήσης Σύνολο αντληθέντων κεφαλαίων Δαπάνες έκδοσης Καθαρό ποσό προς διάθεση Διατεθέντα κεφάλαια έως 31/12/2019 Αδιάθετα Κεφάλαια 31/12/2019 57% 99.058 99.058 -99.058 0 15% 25.942 25.942 -2.435 23.507 29% 50.000 3.367 46.633 -13.805 32.828 100% 175.000 3.367 171.633 -115.298 56.335 Ποσό Ευρώ 99.058 χιλ. που εμφανίζεται στη στήλη «Διατεθέντα κεφάλαια έως 31/12/2019» για χρήση «Αποπληρωμή υφιστάμενου, εμπραγμάτως εξασφαλισμένου δανεισμού» διατέθηκε σύμφωνα με τα όσα ορίζονται και με τις διαδικασίες που προβλέπονται στην παράγραφο 4.1.2 του Ενημερωτικού Δελτίου που εξέδωσε η Εταιρεία την 16.07.2019. Ποσό Ευρώ 2.435 χιλ. που εμφανίζεται στη στήλη «Διατεθέντα κεφάλαια έως 31/12/2019» για χρήση «Εγκατάσταση εξειδικευμένου εξοπλισμού πλυντιρίδων καυσαερίων (scrubbers)» διατέθηκε σύμφωνα με τα όσα ορίζονται και με τις διαδικασίες που προβλέπονται στην παράγραφο 4.1.2 του Ενημερωτικού Δελτίου που εξέδωσε η Εταιρεία την 16.07.2019. ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 129 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 Από το ποσό των Ευρώ 13.805 χιλ. που εμφανίζεται στον πίνακα αντληθέντων κεφαλαίων στη στήλη Διατεθέντα Κεφάλαια έως 31/12/2019 ποσό ύψους Ευρώ 7.726 χιλ. χρησιμοποιήθηκε για την αποπληρωμή μέρους υφιστάμενου, εμπραγμάτως εξασφαλισμένου δανεισμού της 100% θυγατρικής εταιρείας ΧΕΛΛΕΝΙΚ ΣΗΓΟΥΕΪΣ Α.Ν.Ε. και το υπόλοιπο ποσό Ευρώ 6.079 χιλ. χρησιμοποιήθηκε για κεφάλαιο κίνησης θυγατρικών εταιρειών. Το ποσό διατέθηκε στις θυγατρικές μέσω Αύξησης Μετοχικού Κεφαλαίου σύμφωνα με τα όσα ορίζονται στην παράγραφο 4.1.2 του Ενημερωτικού Δελτίου που εξέδωσε η Εταιρεία την 16.07.2019. Καλλιθέα, 29 Μαΐου 2020 Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΣ Δ. ΜΑΓΕΙΡΑΣ A.Δ.T. AK 109642 Ο ΔΙΕΥΘΥΝΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΣΠΥΡΟΣ Χ. ΠΑΣΧΑΛΗΣ A.Δ.T. AB 215327 ΤΟ ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΟ ΜΕΛΟΣ Ο ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ Γ. ΔΙΚΑΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ Ι. ΤΑΠΙΡΗΣ A.Δ.T. AK 031467 A.Δ.Τ. AΝ604444 A.M. O.E.E. 32210 A΄TAΞΗΣ ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 130 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 Έκθεση Ευρημάτων από τη Διενέργεια Προσυμφωνημένων Διαδικασιών επί της «Έκθεση Διάθεσης Αντληθέντων Κεφαλαίων Κοινού Ομολογιακού Δανείου Ευρώ 175.000.000 για την περίοδο 16.07.2019 – 31.12.2019» Προς το Διοικητικό Συμβούλιο της Εταιρείας ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ Σύμφωνα με εντολή ανάθεσης έργου που λάβαμε από το Διοικητικό Συμβούλιο της Εταιρείας ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ (εφεξής η «Εταιρεία») διενεργήσαμε τις κατωτέρω προσυμφωνημένες διαδικασίες σχετικά με την «Έκθεση Διάθεσης Αντληθέντων Κεφαλαίων Κοινού Ομολογιακού Δανείου Ευρώ 175.000.000 για την περίοδο 16.07.2019 – 31.12.2019» (η «Έκθεση») από την έκδοση Κοινού Ομολογιακού Δανείου που διενεργήθηκε το 2019. Η διοίκηση της Εταιρείας, έχει την ευθύνη για τη σύνταξη της Έκθεσης αυτής σύμφωνα με τους ισχύοντες κανονισμούς του Χρηματιστηρίου Αθηνών και της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς και σύμφωνα με τα προβλεπόμενα του Ενημερωτικού Δελτίου της 16ης Ιουλίου 2019. Διενεργήσαμε την εργασία αυτή σύμφωνα με το Διεθνές Πρότυπο Συναφών Υπηρεσιών 4400, το οποίο ισχύει σε «Αναθέσεις Εκτέλεσης Προσυμφωνημένων Διαδικασιών Συναφών με Χρηματοοικονομική Πληροφόρηση». Ευθύνη μας είναι να εκτελέσουμε τις κατωτέρω προσυμφωνημένες διαδικασίες και να σας γνωστοποιήσουμε τα ευρήματά μας. Διαδικασίες Συγκεκριμένα οι διαδικασίες που διενεργήσαμε συνοψίζονται ως εξής: 1) Εξετάσαμε αν το περιεχόμενο της Έκθεσης είναι σύμφωνο με τα όσα προβλέπονται από τις αποφάσεις της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς 8/754/14.4.2016 και 25/17.07.2008 του Χρηματιστηρίου Αθηνών 2) Εξετάσαμε τη συνέπεια του περιεχομένου της Έκθεσης με το Ενημερωτικό Δελτίο που εκδόθηκε από την Εταιρεία την 16 Ιουλίου 2019. 3) Συγκρίναμε τα ποσά που αναφέρονται ως «Διατεθέντα κεφάλαια έως 31/12/2019» του πίνακα «Χρήση Αντληθέντων Κεφαλαίων» στην Έκθεση με τα αντίστοιχα ποσά που έχουν αναγνωρισθεί στα βιβλία και στοιχεία της Εταιρείας και των σχετιζόμενων με τις εν λόγω χρήσεις θυγατρικών εταιρειών της, από την ημερομηνία άντλησης των κεφαλαίων έως και την 31 Δεκεμβρίου 2019. 4) Εξετάσαμε εάν τα διατεθέντα ποσά της στήλης «Διατεθέντα κεφάλαια έως 31/12/2019» από την έκδοση Κοινού Ομολογιακού Δανείου του πίνακα «Χρήση Αντληθέντων Κεφαλαίων» της Έκθεσης έχουν διατεθεί από την ημερομηνία άντλησης των κεφαλαίων έως και την 31η Δεκεμβρίου 2019 σύμφωνα με τις προβλεπόμενες χρήσεις τους, με βάση τα οριζόμενα του πεδίου Περιληπτικό Σημείωμα Στοιχείου Ε.2β του Ενημερωτικού Δελτίου, εξετάζοντας δειγματοληπτικά τα δικαιολογητικά που υποστηρίζουν τις σχετικές λογιστικές εγγραφές. Ευρήματα Από τη διενέργεια των προαναφερόμενων διαδικασιών διαπιστώσαμε τα εξής: 1) Το περιεχόμενο της Έκθεσης είναι σύμφωνο με τα όσα προβλέπονται από τις αποφάσεις της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς 8/754/14.4.2016 και 25/17.07.2008 του Χρηματιστηρίου Αθηνών 2) Το περιεχόμενο της Έκθεσης είναι συνεπές με το Ενημερωτικό Δελτίο που εκδόθηκε από την Εταιρεία την 16 Ιουλίου 2019. 3) Τα ποσά που αναφέρονται ως «Διατεθέντα κεφάλαια έως 31/12/2019» του πίνακα «Χρήση Αντληθέντων Κεφαλαίων» της Έκθεσης προκύπτουν από τα βιβλία και τα στοιχεία της Εταιρείας και των σχετιζόμενων με τις εν λόγω χρήσεις θυγατρικών εταιρειών της, έως την 31η Δεκεμβρίου 2019. ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 131 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΡΗΣΗΣ 2019 4) Εξετάζοντας δειγματοληπτικά τα δικαιολογητικά που υποστηρίζουν τις σχετικές λογιστικές εγγραφές, διαπιστώσαμε ότι τα διατεθέντα κεφάλαια της στήλης «Διατεθέντα κεφάλαια έως 31/12/2019» του πίνακα «Χρήση Αντληθέντων Κεφαλαίων της Έκθεσης έχουν διατεθεί από την ημερομηνία άντλησης των κεφαλαίων έως και την 31η Δεκεμβρίου 2019 σύμφωνα με τις προβλεπόμενες χρήσεις τους, με βάση τα οριζόμενα του πεδίου Περιληπτικό Σημείωμα Στοιχείου Ε.2β του Ενημερωτικού Δελτίου. Δεδομένου ότι η διενέργεια των προαναφερόμενων διαδικασιών δεν αποτελεί έλεγχο ή επισκόπηση σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Ελέγχου ή τα Διεθνή Πρότυπα Ανάθεσης Εργασιών Επισκόπησης δεν εκφράζουμε οποιαδήποτε άλλη διαβεβαίωση πέραν των όσων αναφέρουμε ανωτέρω. Αν είχαμε διενεργήσει επιπρόσθετες διαδικασίες ή αν είχαμε διενεργήσει έλεγχο ή επισκόπηση σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Ελέγχου ή τα Διεθνή Πρότυπα Ανάθεσης Εργασιών Επισκόπησης, ενδεχομένως να είχαν υποπέσει στην αντίληψή μας άλλα θέματα, τα οποία θα σας γνωστοποιούσαμε. Περιορισμός Χρήσης Η παρούσα έκθεση απευθύνεται αποκλειστικά προς το Διοικητικό Συμβούλιο της Εταιρείας, στο πλαίσιο της τήρησης των υποχρεώσεών της προς το ισχύον Κανονιστικό Πλαίσιο του Χρηματιστηρίου Αθηνών. Ως εκ τούτου, η έκθεση αυτή δεν επιτρέπεται να χρησιμοποιηθεί για οποιονδήποτε άλλο σκοπό, αφού περιορίζεται μόνο στα στοιχεία που αναφέρονται παραπάνω και δεν επεκτείνεται στις ετήσιες οικονομικές καταστάσεις που συνέταξε η Εταιρεία για τη περίοδο που έληξε την 31η Δεκεμβρίου 2019 για τις οποίες εκδώσαμε ξεχωριστή Έκθεση Ελέγχου επί των Εταιρικών και Ενοποιημένων Οικονομικών Καταστάσεων, με ημερομηνία 29 Μαΐου 2020. Αθήνα, 29. Μαΐου 2020 Μανόλης Μιχαλιός Α.Μ. Σ.Ο.Ε.Λ. 25131 ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, Λυσικράτους 1-7 & Ευριπίδου, 17674, Καλλιθέα, Αθήνα σελ. 132

Περίληψη: Τα κατωτέρω μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου της Attica Α.Ε. Συμμετοχών: 1. Κυριάκος Μάγειρας, Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου, 2. Σπύρος Πασχάλης, Διευθύνων Σύμβουλος του Διοικητικού Συμβουλίου και 3. Παναγιώτης Δικαίος, Σύμβουλος, Εκτελεστικό Μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου, ορισθείς προς τούτο από το Διοικητικό Συμβούλιο, υπό την ανωτέρω ιδιότητά μας, ειδικώς προς τούτο ορισθέντες από το Διοικητικό Συμβούλιο της ATTICA Α.Ε. Συμμετοχών, δηλώνουμε και βεβαιώνουμε με τη παρούσα, ότι εξ’ όσων γνωρίζουμε: α) οι συνημμένες Οικονομικές Καταστάσεις της Attica Α.Ε. Συμμετοχών για την χρήση 1.1.2019 – 31.12.2019, οι οποίες καταρτίστηκαν σύμφωνα με τα ισχύοντα λογιστικά πρότυπα, απεικονίζουν κατά τρόπο αληθή τα στοιχεία του ενεργητικού και του παθητικού, την καθαρή θέση και τα αποτελέσματα χρήσεως της Attica Α.Ε. Συμμετοχών καθώς και των επιχειρήσεων που περιλαμβάνονται στην ενοποίηση εκλαμβανομένων ως σύνολο. β) η συνημμένη Έκθεση του Διοικητικού Συμβουλίου απεικονίζει κατά τρόπο αληθή την εξέλιξη, τις επιδόσεις και τη θέση της Attica Α.Ε. Συμμετοχών, καθώς και των επιχειρήσεων που περιλαμβάνονται στην ενοποίηση εκλαμβανομένων ως σύνολο, συμπεριλαμβανομένης της περιγραφής των κυριότερων κινδύνων και αβεβαιοτήτων που αντιμετωπίζουν. γ) οι Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις είναι εκείνες που εγκρίθηκαν από το Διοικητικό Συμβούλιο της Attica Α.Ε. Συμμετοχών την 29.5.2020 και έχουν δημοσιοποιηθεί με την ανάρτησή τους στο διαδίκτυο, στη διεύθυνση www.attica-group.com. Αθήνα, 29 Μαΐου, 2020 Οι δηλούντες Ο Πρόεδρος Ο Διευθύνων Σύμβουλος Κυριάκος Δ. Μάγειρας Α.Δ.Τ.: ΑΚ 109642 Σπύρος Χ. Πασχάλης Α.Δ.Τ.: ΑΒ 215327 Ο Σύμβουλος Ορισθείς από το Δ.Σ. Παναγιώτης Γ. Δικαίος Α.Δ.Τ.: ΑΚ 031467