ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ χρήσεως από 1η Ιανουαρίου μέχρι 31η Δεκεμβρίου 2019 (Σύμφωνα με το Ν.3556/2007) Αθήναι, 27 Μαρτίου 2020 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Δηλώσεις Μελών του Διοικητικού Συµβουλίου 5 Ετήσια Έκθεση του Διοικητικού Συµβουλίου της 31.12.2019 7 Επεξηγηµατική Έκθεση του Διοικητικού Συµβουλίου της Alpha Τράπεζας επί της Διαχειριστικής Χρήσεως 2019 48 Δήλωση Εταιρικής Διακυβερνήσεως επί της Διαχειριστικής Χρήσης 2019 50 Έκθεση Ανεξάρτητου Ορκωτού Ελεγκτή Λογιστή (επί των Εταιρικών και Ενοποιημένων Οικονοµικών Καταστάσεων) 77 Οικονοµικές Καταστάσεις Οµίλου της 31.12.2019 Ενοποιηµένη Κατάσταση Αποτελεσµάτων 87 Ενοποιηµένη Κατάσταση Συνολικού 88 Αποτελέσµατος Ενοποιηµένος Ισολογισµός 89 Ενοποιηµένη Κατάσταση Μεταβολών της Καθαρής Θέσης 90 Ενοποιηµένη Κατάσταση Ταµειακών Ροών 92 Σηµειώσεις επί των Ενοποιηµένων Οικονοµικών Καταστάσεων Γενικές Πληροφορίες Ακολουθούµενες λογιστικές αρχές 1.1 Βάση παρουσίασης 1.2 Λογιστικές Αρχές 1.2.1 Αρχές Ενοποίησης 1.2.2 Λειτουργικοί τοµείς 1.2.3 Συναλλαγές σε ξένο νόµισµα και µετατροπή οικονοµικών καταστάσεων µονάδων εξωτερικού 1.2.4 Διαθέσιµα και ταµειακά ισοδύναµα 1.2.5 Αρχές ταξινόµησης και αποτίµησης των χρηµατοοικονοµικών µέσων 1.2.6 Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα και λογιστική αντιστάθµισης 1.2.7 Προσδιορισµός εύλογης αξίας 1.2.8 Ενσώµατα πάγια στοιχεία (ιδιοχρησιµοποιούµενα) 1.2.9 Επενδύσεις σε ακίνητα 1.2.10 Υπεραξία και λοιπά άυλα πάγια στοιχεία 1.2.11 Μισθώσεις 1.2.12 Ασφαλιστικές δραστηριότητες 93 95 102 102 104 105 105 106 114 116 119 119 120 121 123 1.2.13 Αποµείωση δανείων και απαιτήσεων κατά πελατών, µη εκταµιευθεισών δανεικών δεσμεύσεων, ενέγγυων πιστώσεων και εγγυητικών επιστολών 1.2.14 Αποµείωση απαιτήσεων κατά πιστωτικών ιδρυµάτων και οµολόγων 1.2.15 Αποµείωση συµµετοχών και µη χρηµατοοικονοµικών στοιχείων του ενεργητικού 1.2.16 Φόρος Εισοδήµατος 1.2.17 Στοιχεία ενεργητικού προς πώληση 1.2.18 Προγράµµατα παροχών στο προσωπικό 1.2.19 Χορήγηση δικαιωµάτων προαιρέσης, επί µετοχών της Τράπεζας, στο προσωπικό του Οµίλου 1.2.20 Προβλέψεις και ενδεχόµενες υποχρεώσεις 1.2.21 Συµφωνίες πώλησης και επαναγοράς χρεογράφων και δανεισµός τίτλων 1.2.22 Τιτλοποιήσεις 1.2.23 Καθαρή Θέση 1.2.24 Τόκοι έσοδα και έξοδα 1.2.25 Αµοιβές και έσοδα από προµήθειες 1.2.26 Έσοδα από µερίσµατα 1.2.27 Αποτελέσµατα χρηµατοοικονοµικών πράξεων 1.2.28 Αποτελέσµατα από τη διακοπή αναγνωρίσης χρηµατοοικονοµικών στοιχείων του ενεργητικού που αποτιµώνται στο αναπόσβεστο κόστος 1.2.29 Διακοπείσες Δραστηριότητες 1.2.30 Ορισµός συνδεδεµένων µερών 1.2.31 Συγκριτικά στοιχεία 1.3 Σημαντικές λογιστικές κρίσεις και κύριες πηγές αβεβαιότητας των εκτιμήσεων Αποτελέσµατα 2 Καθαρό έσοδο από τόκους 3 Καθαρό έσοδο προμηθειών και λοιπά έσοδα 4 Έσοδα από µερίσµατα 5 Αποτελέσµατα χρηµατοοικονοµικών πράξεων 6 Αποτελέσµατα από διακοπή αναγνωρίσης χρηµατοοικονοµικών στοιχείων του ενεργητικού που αποτιµώνται στο αναπόσβεστο κόστος 7 Λοιπά Έσοδα 8 Αµοιβές και έξοδα προσωπικού 124 128 130 130 131 132 133 133 134 135 135 136 136 137 137 137 137 138 138 138 143 144 145 146 147 148 148 9 10 11 12 13 14 Γενικά διοικητικά έξοδα 151 Λοιπά έξοδα 152 Ζηµιές αποµείωσης και προβλέψεις για την κάλυψη του πιστωτικού κινδύνου δανείων και απαιτήσεων κατά πελατών 152 Ζηµιές αποµείωσης λοιπών χρηµατοοοικονοµικών µέσων 153 Φόρος Εισοδήµατος 154 Καθαρά κέρδη/(ζηµιές) ανά µετοχή 159 Ενεργητικό 15 Ταµείο και διαθέσιµα σε Κεντρικές Τράπεζες 16 Απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυµάτων 17 Αξιόγραφα εµπορικού χαρτοφυλακίου 18 Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα (απαιτήσεις και υποχρεώσεις) 19 Δάνεια και απαιτήσεις κατά πελατών 20 Αξιόγραφα επενδυτικού χαρτοφυλακίου 21 Επενδύσεις σε συγγενείς εταιρίες και κοινοπραξίες 22 Επενδύσεις σε ακίνητα 23 Ιδιοχρησιµοποιούµενα ενσώµατα πάγια 24 Υπεραξία και λοιπά άυλα πάγια 25 Αναβαλλόµενες φορολογικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις 26 Λοιπά στοιχεία Ενεργητικού Υποχρεώσεις 27 Υποχρεώσεις προς πιστωτικά ιδρύµατα 28 Υποχρεώσεις προς πελάτες 29 Οµολογίες εκδόσής µας και λοιπές δανειακές υποχρεώσεις 30 Υποχρεώσεις για τρέχοντα φόρο εισοδήµατος και λοιπούς φόρους 31 Υποχρεώσεις καθορισµένων παροχών στους εργαζόµενους 32 Λοιπές υποχρεώσεις 33 Προβλέψεις Καθαρή Θέση 34 Μετοχικό κεφάλαιο 35 Διαφορά από έκδοση µετοχών υπέρ το άρτιο 36 Αποθεµατικά 37 Αποτελέσµατα εις νέον 38 Υβριδικά κεφάλαια Πρόσθετες πληροφορίες 39 Ενδεχόµενες υποχρεώσεις και δεσµεύσεις 40 Εταιρίες που περιλαµβάνονται στις Ενοποιηµένες Oικονοµικές Kαταστάσεις 160 160 161 161 170 173 175 179 181 182 183 185 41 Γνωστοποιήσεις Ν.4261/5.5.2014 42 Πληροφόρηση κατά τοµέα 43 Διαχείριση Κινδύνων 43.1 Διαχείριση Πιστωτικού Κινδύνου 43.2 Κίνδυνος αγοράς α. Συναλλαγµατικός κίνδυνος β. Επιτοκιακός κίνδυνος 43.3 Κίνδυνος ρευστότητας 43.4 Γνωστοποιήσεις σχετικές µε την εύλογη αξία χρηµατοοικονοµικών µέσων 43.5 Μεταβιβάσεις χρηµατοοικονοµικών στοιχείων του ενεργητικού 43.6 Χρηµατοοικονοµικές απαιτήσεις υποχρεώσεις που υπόκεινται σε συµψηφισµό 44 Κεφαλαιακή επάρκεια 45 Συναλλαγές συνδεδεµένων µερών 46 Αµοιβές Ελεγκτικών Εταιριών 47 Γνωστοποιήσεις Ν.4151/2013 48 Στοιχεία Ενεργητικού προς πώληση 49 Εταιρικά γεγονότα 50 Αναµόρφωση οικονοµικών καταστάσεων 51 Γεγονότα µεταγενέστερα της ηµεροµηνίας σύνταξης των οικονοµικών καταστάσεων 221 227 230 230 301 303 306 309 316 325 327 329 331 332 333 334 340 345 347 Οικονοµικές Καταστάσεις Τράπεζας της 31.12.2019 186 186 Κατάσταση Αποτελεσµάτων 351 Κατάσταση Συνολικού Αποτελέσματος 352 187 Ισολογισµός 353 Κατάσταση Μεταβολών της Καθαρής Θέσης 354 Κατάσταση Ταµειακών Ροών 355 Σηµειώσεις επί των Οικονοµικών Καταστάσεων 356 192 193 198 198 200 200 200 201 201 202 211 Γενικές Πληροφορίες Ακολουθούµενες λογιστικές αρχές 1.1 Βάση παρουσίασης 1.2 Λογιστικές Αρχές 1.2.1 Λειτουργικοί τομείς 1.2.2 Συναλλαγές σε ξένο νόμισμα και μετατροπή οικονομικών καταστάσεων μονάδων εξωτερικού 1.2.3 Διαθέσιμα και ταμειακά ισοδύναμα 1.2.4 Αρχές ταξινόμησης και αποτίμησης των χρηματοοικονομικών μέσων 1.2.5 Παράγωγα χρηματοοικονομικά μέσα και λογιστική αντιστάθμισης 1.2.6 Προσδιορισμός εύλογης αξίας 356 358 365 365 365 366 366 374 377 1.2.7 Επενδύσεις σε εταιρίες θυγατρικές, συγγενείς και κοινοπραξίες 1.2.8 Ενσώματα πάγια στοιχεία (ιδιοχρησιμοποιούμενα) 1.2.9 Επενδύσεις σε ακίνητα 1.2.10 Υπεραξία και λοιπά άυλα πάγια στοιχεία 1.2.11 Μισθώσεις 1.2.12 Απομείωση δανείων και απαιτήσεων κατά πελατών, μη εκταμιευθεισών δανειακών δεσμεύσεων,ενέγγυων πιστώσεων και εγγυητικών επιστολών 1.2.13 Απομείωση απαιτήσεων κατά πιστωτικών ιδρυμάτων και ομολόγων 1.2.14 Απομείωση συμμετοχών και μη χρηματοοικονομικών στοιχείων του ενεργητικού 1.2.15 Φόρος εισοδήματος 1.2.16 Στοιχεία ενεργητικού προς πώληση 1.2.17 Προγράμματα παροχών στο προσωπικό 1.2.18 Χορήγηση δικαιωμάτων προαιρέσεως, επί μετοχών της Τράπεζας, στο προσωπικό 1.2.19 Προβλέψεις και ενδεχόμενες υποχρεώσεις 1.2.20 Συμφωνίες πώλησης και επαναγοράς χρεογράφων και δανεισμός τίτλων 1.2.21 Τιτλοποιήσεις 1.2.22 Καθαρή Θέση 1.2.23 Τόκοι έσοδα και έξοδα 1.2.24 Αμοιβές και έσοδα από προμήθειες 1.2.25 Αποτελέσματα χρηματοοικονομικών Πράξεων 1.2.26 Αποτελέσματα από τη διακοπή αναγνώρισης χρηματοοικονομικών στοιχείων του ενεργητικού που αποτιμώνται στο αναπόσβεστο κόστος 1.2.27 Διακοπείσες δραστηριότητες 1.2.28 Ορισμός συνδεδεμένων μερών 1.2.29 Συγκριτικά στοιχεία 1.3 Σημαντικές λογιστικές κρίσεις και κύριες πηγές αβεβαιότητας των εκτιμήσεων Αποτελέσµατα 2 Καθαρό έσοδο από τόκους 3 Καθαρό έσοδο προµήθειών και λοιπά έσοδα 4 Έσοδα από µερίσµατα 5 Αποτελέσµατα χρηµατοοικονοµικών Πράξεων 6 Αποτελέσματα από διακοπή αναγνώρισης χρηματοοικονομικών στοιχείων του ενεργητικού που αποτιμώνται στο αναπόσβεστο κόστος 379 379 380 380 381 383 386 388 389 390 391 392 392 393 393 394 394 395 395 396 396 396 397 397 402 403 404 405 406 7 8 9 10 11 12 13 14 Λοιπά έσοδα 407 Αµοιβές και έξοδα προσωπικού 407 Γενικά διοικητικά έξοδα 410 Λοιπά έξοδα 411 Ζημιές απομείωσης και προβλέψεις για την κάλυψη του πιστωτικού κινδύνου δανείων και απαιτήσεων κατά πελατών 411 Ζηµιές αποµείωσης λοιπών χρηµατοοικονοµικών µέσων 412 Φόρος εισοδήµατος 412 Καθαρά κέρδη/(ζηµιές) ανά µετοχή 416 Ενεργητικό 15 Ταµείο και διαθέσιµα σε Κεντρικές Τράπεζες 16 Απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυµάτων 17 Αξιόγραφα εµπορικού χαρτοφυλακίου 18 Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα (απαιτήσεις και υποχρεώσεις) 19 Δάνεια και απαιτήσεις κατά πελατών 20 Αξιόγραφα επενδυτικού χαρτοφυλακίου 21 Επενδύσεις σε εταιρίες θυγατρικές, συγγενείς και Κοινοπραξίες 22 Επενδύσεις σε ακίνητα 23 Ιδιοχρησιµοποιούµενα ενσώµατα πάγια 24 Υπεραξία και λοιπά άυλα πάγια 25 Αναβαλλόµενες φορολογικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις 26 Λοιπά στοιχεία Ενεργητικού Υποχρεώσεις 27 Υποχρεώσεις προς πιστωτικά ιδρύµατα 28 Υποχρεώσεις προς πελάτες 29 Οµολογίες έκδοσής µας και λοιπές δανειακές υποχρεώσεις 30 Υποχρεώσεις για τρέχοντα φόρο εισοδήµατος και λοιπούς φόρους 31 Υποχρεώσεις καθορισµένων παροχών στους εργαζόµενους 32 Λοιπές υποχρεώσεις 33 Προβλέψεις 417 417 418 418 426 429 431 435 436 437 438 440 441 441 441 446 446 451 451 Καθαρή Θέση 34 Μετοχικό κεφάλαιο 35 Διαφορά από έκδοση µετοχών υπέρ το άρτιο 36 Αποθεµατικά 37 Αποτελέσµατα εις νέον 453 453 454 Πρόσθετες πληροφορίες 38 Ενδεχόµενες υποχρεώσεις και δεσµεύσεις 39 Πληροφόρηση κατά τοµέα 455 460 453 40 Διαχείριση Κινδύνων 40.1 Διαχείριση Πιστωτικού Κινδύνου 40.2 Κίνδυνος αγοράς α. Συναλλαγµατικός κίνδυνος β. Επιτοκιακός κίνδυνος 40.3 Κίνδυνος ρευστότητας 40.4 Εύλογες αξίες χρηµατοοικονοµικών στοιχείων ενεργητικού και υποχρεώσεων 40.5 Μεταβιβάσεις χρηµατοοικονοµικών στοιχείων του ενεργητικού 40.6 Χρηµατοοικονοµικές απαιτήσεις υποχρεώσεις που υπόκεινται σε συµψηφισµό 41 Κεφαλαιακή επάρκεια 463 463 534 536 539 542 549 557 559 561 42 Συναλλαγές συνδεδεµένων µερών 43 Αµοιβές Ελεγκτικών Εταιριών 44 Στοιχεία Ενεργητικόυ προς πώληση 45 Γνωστοποιήσεις Ν.4151/2013 46 Αναμόρφωση οικονομικών καταστάσεων 47 Εταιρικά γεγονότα 48 Γεγονότα µεταγενέστερα της ηµεροµηνίας σύνταξης των οικονοµικών καταστάσεων 562 566 566 569 Παράρτηµα 575 Γνωστοποιήσεις Ν.4374/2016 579 Διαθεσιµότητα Ετήσιας Οικονοµικής Έκθεσης 597 570 571 572 5 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Έκθεση Ανεξάρτητου Ορκωτού Ελεγκτή Λογιστή Προς τους Μετόχους της ALPHA BANK Α.Ε. Έκθεση Ελέγχου επί των Εταιρικών και Ενοποιημένων Οικονομικών Καταστάσεων Γνώμη Έχουμε ελέγξει τις συνημμένες εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις της ALPHA BANK Α.Ε. (η Τράπεζα) και των θυγατρικών αυτής (η Τράπεζα και ο Όμιλος), οι οποίες αποτελούνται από τον εταιρικό και ενοποιημένο ισολογισμό της 31ης Δεκεμβρίου 2019, τις εταιρικές και ενοποιημένες καταστάσεις αποτελεσμάτων και συνολικού αποτελέσματος, μεταβολών της καθαρής θέσεως και ταμειακών ροών της χρήσεως που έληξε την ημερομηνία αυτή, καθώς και περίληψη σημαντικών λογιστικών αρχών και μεθόδων και λοιπές επεξηγηματικές πληροφορίες. Κατά τη γνώμη μας, οι συνημμένες εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις παρουσιάζουν εύλογα, από κάθε ουσιώδη άποψη, την οικονομική θέση της ALPHA BANK Α.Ε. και των θυγατρικών αυτής κατά την 31η Δεκεμβρίου 2019, τη χρηματοοικονομική τους επίδοση και τις ταμειακές τους ροές για τη χρήση που έληξε την ημερομηνία αυτή σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Πληροφόρησης, όπως αυτά έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Βάση γνώμης Διενεργήσαμε τον έλεγχό μας σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Ελέγχου (ΔΠΕ) όπως αυτά έχουν ενσωμα τωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία. Οι ευθύνες μας, σύμφωνα με τα πρότυπα αυτά περιγράφονται περαιτέρω στην ενότητα της έκθεσής μας “Ευθύνες ελεγκτή για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων”. Είμαστε ανεξάρτητοι από την Τράπεζα και τις ενοποιούμενες θυγατρικές της καθ’ όλη τη διάρκεια του διορισμού μας σύμφωνα με τον Κώδικα Δεοντολογίας για Επαγγελματίες Ελεγκτές του Συμβουλίου Διεθνών Προτύπων Δεοντολογίας Ελεγκτών, όπως αυτός έχει ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία και τις απαιτήσεις δεοντολογίας που σχετίζονται με τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων στην Ελλάδα και έχουμε εκπληρώσει τις δεοντολογικές μας υποχρεώσεις σύμφωνα με τις απαιτήσεις της ισχύουσας νομοθεσίας και του προαναφερόμενου Κώδικα Δεοντολογίας. Πιστεύουμε ότι τα ελεγκτικά τεκμήρια που έχουμε αποκτήσει είναι επαρκή και κατάλληλα να παρέχουν βάση για τη γνώμη μας. Σημαντικότερα θέματα ελέγχου Τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου είναι εκείνα τα θέματα που, κατά την επαγγελματική μας κρίση, ήταν εξέχουσας σημασίας στον έλεγχό μας επί των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων της ελεγχόμενης χρήσεως. Τα θέματα αυτά και οι σχετιζόμενοι κίνδυνοι ουσιώδους ανακρίβειας αντιμετωπίστηκαν στο πλαίσιο του ελέγχου των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων ως σύνολο, για τη διαμόρφωση της γνώμης μας επί αυτών και δεν εκφέρουμε ξεχωριστή γνώμη για τα θέματα αυτά. Σημαντικότερα θέματα ελέγχου Πως αντιμετωπίστηκαν τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου Αναμενόμενη ζημιά πιστωτικού κινδύνου δανείων και απαιτήσεων κατά πελατών στο αναπόσβεστο κόστος Τα δάνεια και οι απαιτήσεις κατά πελατών στο αναπόσβεστο κόστος της Τράπεζας και του Ομίλου ανήλθαν κατά την 31 Δεκεμβρίου 2019 σε € 34.539 εκατ. και € 38.959 εκατ. αντίστοιχα (€ 35.311 εκατ. για την Τράπεζα και € 39.910 εκατ. για τον Όμιλο κατά την 31 Δεκεμβρίου 2018), και οι ζημιές απομειώσεως δανείων (χρέωση περιόδου) ανήλθαν σε € 746 εκατ. και € 822 εκατ. αντίστοιχα για την Τράπεζα και τον Όμιλο κατά τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 (€ 1.425 εκατ. για την Τράπεζα και € 1.641 εκατ. για τον Όμιλο κατά την 31 Δεκεμβρίου 2018). Η Τράπεζα και ο Όμιλος σχηματίζουν πρόβλεψη απομείωσης των δανείων και απαιτήσεων κατά πελατών στο αναπόσβεστο κόστος για τις αναμενόμενες ζημιές λόγω πιστωτικού κινδύνου, τόσο σε ατομική όσο και σε συλλογική βάση. Η επιμέτρηση της αναμενόμενης ζημιάς πιστωτικού κινδύνου των δανείων και απαιτήσεων κατά πελατών στο αναπόσβεστο κόστος, θεωρείται σημαντικό θέμα ελέγχου, λόγω του υψηλού βαθμού κρίσης που ασκεί η Διοίκηση και την ύπαρξη εκτιμήσεων που εμπεριέχουν σημαντικό επίπεδο υποκειμενικότητας και πολυπλοκότητας. Τα κυριότερα σημεία που εμπεριέχουν σημαντικό βαθμό κρίσης και εκτιμήσεων από την Διοίκηση περιλαμβάνουν: Τα κριτήρια που χρησιμοποιούνται για την ταξινόμηση των δανείων και απαιτήσεων κατά πελατών σε στάδια. Τις διερμηνείες των λογιστικών αρχών, τις παραδοχές και τα δεδομένα που χρησιμοποιήθηκαν για την ανάπτυξη των μοντέλων και για την επιμέτρηση της αναμενόμενης ζημίας πιστωτικού κινδύνου, συμπεριλαμβανομένων των παραδοχών αναφορικά με την Πιθανότητα αθέτησης (Probability of Default), της Ζημιάς σε περίπτωση αθέτησης (Loss Given Default) και του Ανοίγματος σε αθέτηση (Exposure at Default). Τις παραδοχές για τον προσδιορισμό των μελλοντικών ταμειακών εισροών των απομειωμένων ανοιγμάτων, τα οποία αξιολογούνται σε μεμονωμένη βάση, συμπεριλαμβανομένων της επιλογής της μεθόδου αξιολόγησης και των παραδοχών για αποτίμηση των εξασφαλίσεων. Τα δεδομένα και τις παραδοχές που χρησιμοποιούνται για την εκτίμηση της επίδρασης πολλαπλών οικονομικών σεναρίων. Τις προσαρμογές που κάνει η Διοίκησης στα αποτελέσματα των μοντέλων προκειμένου να ενσωματώσει γεγονότα που δεν αποτυπώνονται στα μοντέλα και τα δεδομένα που χρησιμοποιούνται. Η Διοίκηση έχει παράσχει περαιτέρω πληροφορίες σχετικά με τις ακολουθούμενες λογιστικές αρχές και πολιτικές για τον προσδιορισμό της αναμενόμενης ζημιάς πιστωτικού κινδύνου για τα Δάνεια και απαιτήσεις κατά πελατών στο αναπόσβεστο κόστος και τη διαχείριση του πιστωτικού κινδύνου στις Σημειώσεις 1.2.12, 11, 19 και 40 των εταιρικών και 1.2.13, 11, 19 και 43 των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων αντίστοιχα. Με βάση την εκτίμηση των ελεγκτικών κινδύνων και ακολουθώντας μια προσέγγιση βασισμένη στην αξιολόγηση του κινδύνου, αξιολογήσαμε τις μεθοδολογίες απομείωσης και τις παραδοχές που εφαρμόσθηκαν από τη Διοίκηση σε σχέση με το σημαντικό θέμα ελέγχου, περιλαμβάνοντας, μεταξύ άλλων, τις ακόλουθες διαδικασίες ελέγχου: Αξιολόγηση του σχεδιασμού και της εφαρμογής των εσωτερικών δικλίδων ελέγχου επί των αναμενόμενων ζημιών λόγω πιστωτικού κινδύνου, συμπεριλαμβανομένων των δικλίδων εσωτερικού ελέγχου επί των εφαρμοζόμενων μεθοδολογιών, των σημαντικών κρίσεων και εκτιμήσεων που εφαρμόζει η Διοίκηση, την επίβλεψη και επικύρωση των μοντέλων, των προσαρμογών της Διοίκησης στα αποτελέσματα των μοντέλων, της ακρίβειας και πληρότητας των δεδομένων, της επίβλεψης του πιστωτικού κινδύνου και των πολλαπλών οικονομικών σεναρίων. Όπου κρίθηκε απαραίτητο, διενεργήσαμε τις ελεγκτικές μας διαδικασίες με την υποστήριξη ειδικών εμπειρογνωμόνων επί του πιστωτικού κινδύνου. Αξιολόγηση του σχεδιασμού και της εφαρμογής των εσωτερικών δικλίδων ελέγχου επί της επιμέτρησης της απομείωσης των ανοιγμάτων που αξιολογούνται σε μεμονωμένη βάση, συμπεριλαμβανομένων των δικλίδων εσωτερικού ελέγχου επί της καταλληλόλητας της μεθόδου επιμέτρησης, της αποτίμησης των εξασφαλίσεων και των παραδοχών για τον προσδιορισμό των μελλοντικών ταμειακών εισροών. Με την υποστήριξη εξειδικευμένων στελεχών μας, αξιολογήσαμε την μεθοδολογία που χρησιμοποιήθηκε στα μοντέλα και τα τεκμήρια που υποστηρίζουν την καταλληλόλητα των παραδοχών αναφορικά με την πιθανότητα της αθέτησης, της ζημιάς σε περίπτωση αθέτησης και του ανοίγματος σε αθέτηση. Η εργασία μας συμπεριέλαβε την αξιολόγηση της καταλληλόλητας του σχεδιασμού των μοντέλων, του κώδικα που αυτά χρησιμοποιούν, την επαναεκτέλεση των υπολογισμών ορισμένων παραμέτρων των μοντέλων υπολογισμού των αναμενόμενων ζημιών πιστωτικού κινδύνου και σε δειγματοληπτική βάση την εξέταση της λογικότητας του αποτελέσματος που προέκυψε από τα μοντέλα, συγκρίνοντάς τα με πραγματικά στοιχεία. Για να αξιολογήσουμε την ακρίβεια και πληρότητα των δεδομένων ελέγξαμε σε δειγματοληπτική βάση τους κυριότερους παραμέτρους που χρησιμοποιήθηκαν για υπολογισμό της πιθανότητας αθέτησης, της ζημιάς σε περίπτωση αθέτησης και του ανοίγματος σε αθέτηση προκειμένου για τον υπολογισμό των αναμενόμενων ζημιών πιστωτικού κινδύνου στο τέλος της χρήσης. Με την υποστήριξη εξειδικευμένων στελεχών μας, αξιολογήσαμε το εύλογο του βασικού και των εναλλακτικών μακροοικονομικών σεναρίων, καθώς και την στάθμιση της πιθανότητας πραγματοποίησης αυτών συγκρίνοντας τα αποτελέσματα αυτών με δεδομένα από μια σειρά εξωτερικών πηγών. Επιπρόσθετα αξιολογήσαμε την καταλληλότητα των προβλεπόμενων μακροοικονομικών μεταβλητών, όπως το ΑΕΠ, το ποσοστό ανεργίας, τον Δείκτη Τιμών Οικιστικών Ακινήτων και τον Δείκτη Τιμών Επαγγελματικών Ακινήτων που χρησιμοποιήθηκαν σε αυτά. Λήψη και εξέταση τεκμηρίων αναφορικά με την έγκαιρη αναγνώριση των ανοιγμάτων με σημαντική αύξηση του πιστωτικού κινδύνου, και την έγκαιρη αναγνώριση των απομειωμένων ανοιγμάτων. Αξιολόγηση, σε δειγματοληπτική βάση, του εύλογου των σημαντικών παραδοχών που χρησιμοποιήθηκαν για την επιμέτρηση της απομείωσης των ανοιγμάτων που αξιολογούνται σε μεμονωμένη βάση, συμπεριλαμβανομένης της αποτίμησης των εξασφαλίσεων (επίσης με την υποστήριξη ειδικών εμπειρογνωμόνων για τον έλεγχο της αξίας των ακινήτων) καθώς και των παραδοχών που χρησιμοποιήθηκαν για την εκτίμηση των μελλοντικών προεξοφλημένων ταμειακών ροών. Αξιολόγηση της πληρότητας και της καταλληλότητας των προσαρμογών της Διοίκησης στα αποτελέσματα των μοντέλων επιμέτρησης πιστωτικού κινδύνου, εστιάζοντας κυρίως στην μεθοδολογία που εφαρμόστηκε και την τεκμηρίωση της διαδικασίας για την υιοθέτηση των παραδοχών που χρησιμοποιήθηκαν υποβάλλοντας σε κριτική ανάλυση τις βασικές παραδοχές, αξιολογώντας την μεθοδολογία υπολογισμού, συγκρίνοντας τα αποτελέσματα με πραγματικά δεδομένα και άλλα υποστηρικτικά τεκμήρια και λαμβάνοντας υπόψη τις σημαντικότερες εξελίξεις σε σύγκριση με την προηγούμενη χρήση, την γνώση και την εμπειρία μας στον Τραπεζικό κλάδο. Δεδομένης της πολυπλοκότητας και της ιδιαίτερα λεπτομερούς περιγραφής των σχετικών γνωστοποιήσεων, αξιολογήσαμε την πληρότητα και την επάρκεια αυτών σε συνάρτηση με τις απαιτήσεις των σχετικών λογιστικών προτύπων. Ανακτησιμότητα Αναβαλλόμενων Φορολογικών Απαιτήσεων Οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις της Τράπεζας και του Ομίλου ανήλθαν κατά την 31 Δεκεμβρίου 2019 σε € 5.233 εκατ. και € 5.174 εκατ. αντίστοιχα, σε σύγκριση με € 5.340 εκατ. και € 5.291 εκατ. αντίστοιχα κατά την 31 Δεκεμβρίου 2018. Η επιμέτρηση της ανακτησιμότητας των αναβαλλόμενων φορολογικών απαιτήσεων θεωρείται σημαντικό θέμα ελέγχου καθώς απαιτεί υψηλό βαθμό κρίσης και σημαντικές παραδοχές από την Διοίκηση σχετικά με την ικανότητα ύπαρξης επαρκών μελλοντικών φορολογητέων κερδών. Οι πιο σημαντικές παραδοχές και εκτιμήσεις περιλαμβάνονται στο επιχειρησιακό σχέδιο του Ομίλου αναφορικά με τα προβλεπόμενα επίπεδα εσόδων και κόστους. Η Διοίκηση έχει παράσχει περαιτέρω πληροφορίες σχετικά με τις αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις στις σημειώσεις 1.2.15, 13 και 25 των εταιρικών και 1.2.16, 13 και 25 των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων. Με βάση την αξιολόγηση των ελεγκτικών κινδύνων, εκτιμήσαμε τη μέθοδο που χρησιμοποιήθηκε από τη Διοίκηση για τον προσδιορισμό του ανακτήσιμου ποσού των αναβαλλόμενων φορολογικών απαιτήσεων και εξετάσαμε τόσο τον προϋπολογισμό όσο και τις παραδοχές που χρησιμοποιήθηκαν σχετικά με την ύπαρξη μελλοντικών φορολογικών κερδών. Η αξιολόγησή μας συμπεριέλαβε τα ακόλουθα στοιχεία, ενώ ενεπλάκησαν και εξειδικευμένα στελέχη μας σε φορολογικά θέματα: Αξιολόγηση του σχεδιασμού και της εφαρμογής των εσωτερικών δικλίδων ελέγχου που σχετίζονται με την κατάρτιση και έγκριση των προϋπολογισμών και προβλέψεων, συμπεριλαμβανομένων των εσωτερικών δικλίδων που σχετίζονται με τις σημαντικές εκτιμήσεις, τα δεδομένα, τον υπολογισμό και τις μεθοδολογίες που χρησιμοποιήθηκαν. Αξιολογήσαμε το εύλογο των προβλέψεων για τα μελλοντικά έσοδα, υποβάλλοντας σε κριτική ανάλυση και αξιολόγηση τις υποκείμενες επιχειρηματικές στρατηγικές, συγκρίνοντας με τους ανταγωνιστές και τις τάσεις της αγοράς και συγκρίνοντας κατά ποσο οι προβλέψεις που έχει πραγματοποιήσει η Διοίκηση στο παρελθόν, συμπεριλαμβανομένων των προβλέψεων αναφορικά με την μείωση του κόστους, συγκρίνονται με τα πραγματικά αποτελέσματα, προκειμένου να αξιολογήσουμε την ακρίβεια της διαδικασίας των προβλέψεων. Ελέγξαμε την καταλληλότητα των προσαρμογών της Διοίκησης για την μετατροπή των λογιστικών κερδών σε φορολογητέα κέρδη και αξιολογήσαμε τις παραδοχές όσον αφορά τον χρόνο που οι αναβαλλόμενες φορολογικά απαιτήσεις μπορούν να ανακτηθούν. Γενικές εσωτερικές δικλίδες ελέγχου πληροφοριακών συστημάτων σχετικές με τη χρηματοοικονομική πληροφόρηση Οι διαδικασίες χρηματοοικονομικής πληροφόρησης της Τράπεζας και του Ομίλου εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τα πληροφοριακά συστήματα που υποστηρίζουν αυτοματοποιημένες λογιστικές διαδικασίες και διαδικασίες συμφωνίας, δημιουργώντας ένα πολύπλοκο περιβάλλον πληροφορικής που επηρεάζει το σύνολο των λειτουργιών και στο οποίο σημαντικός αριθμός συναλλαγών επεξεργάζονται καθημερινά σε πολλαπλές τοποθεσίες. Το παραπάνω θεωρείται σημαντικό θέμα ελέγχου καθώς είναι κρίσιμο οι εσωτερικές δικλίδες ελέγχου που σχετίζονται με τη διαχείριση προσβάσεων, τη διαχείριση αλλαγών που διενεργούνται στα πληροφοριακά συστήματα και τη διαχείριση των καθημερινών λειτουργιών πληροφορικής, να έχουν σχεδιαστεί και να λειτουργούν αποτελεσματικά προκειμένου να εξασφαλίζεται η πληρότητα και ακρίβεια των οικονομικών στοιχείων και πληροφοριών που παράγουν την χρηματοοικονομική πληροφόρηση. Με βάση την εκτίμηση των ελεγκτικών κινδύνων, αξιολογήσαμε το σχεδιασμό και την αποτελεσματικότητα των γενικών εσωτερικών δικλίδων ελέγχου πληροφοριακών συστημάτων που σχετίζονται με τη χρηματοοικονομική πληροφόρηση. Οι ελεγκτικές μας διαδικασίες συμπεριέλαβαν την αξιολόγηση των δικαιωμάτων πρόσβασης σε εφαρμογές, σε λειτουργικά συστήματα και βάσεις δεδομένων, τη διαδικασία που ακολουθήθηκε για τις αλλαγές που διενεργούνται στα πληροφοριακά συστήματα καθώς και των καθημερινών λειτουργιών πληροφορικής. Συνοπτικά, οι βασικές ελεγκτικές διαδικασίες που διενεργήθηκαν περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων, την εξέταση: Των διαδικασιών απόδοσης και ανάκλησης δικαιωμάτων πρόσβασης στους χρήστες. Της παροχής προνομιακής πρόσβασης σε εφαρμογές, λειτουργικά συστήματα και βάσεις δεδομένων. Της διαδικασίας περιοδικού ελέγχου των δικαιωμάτων των χρηστών στα πληροφοριακά συστήματα. Της διαδικασίας διαχείρισης αλλαγών σε εφαρμογές, λειτουργικά συστήματα και βάσεις δεδομένων (π.χ. αίτημα χρήστη, δοκιμές αποδοχής από τους χρήστες και παροχή τελικής έγκρισης προκειμένου να τεθεί σε παραγωγή). Των καθημερινών λειτουργιών πληροφορικής. Άλλες πληροφορίες Η Διοίκηση είναι υπεύθυνη για τις άλλες πληροφορίες. Οι άλλες πληροφορίες, που ενσωματώνονται στην προβλεπόμενη από το Ν. 3556/2007 Ετήσια Οικονομική Έκθεση, περιλαμβάνονται στην Ετήσια Έκθεση του Διοικητικού Συμβουλίου, για την οποία γίνεται σχετική αναφορά στην “Έκθεση επί άλλων Νομικών και Κανονιστικών Απαιτήσεων”, στις Δηλώσεις των Μελών του Διοικητικού Συμβουλίου, στην Επεξηγηματική Έκθεση Διοικητικού Συμβουλίου και στη Δήλωση Εταιρικής Διακυβέρνησης, αλλά δεν περιλαμβάνουν τις εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις και την έκθεση ελέγχου επί αυτών. Η γνώμη μας επί των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων δεν καλύπτει τις άλλες πληροφορίες και δεν εκφράζουμε με τη γνώμη αυτή οποιασδήποτε μορφής συμπέρασμα διασφάλισης επί αυτών. Σε σχέση με τον έλεγχό μας επί των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων, η ευθύνη μας είναι να αναγνώσουμε τις άλλες πληροφορίες και, με τον τρόπο αυτό, να εξετάσουμε εάν οι άλλες πληροφορίες είναι ουσιωδώς ασυνεπείς με τις εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις ή τις γνώσεις που αποκτήσαμε κατά τον έλεγχο ή αλλιώς φαίνεται να είναι ουσιωδώς εσφαλμένες. Εάν, με βάση τις εργασίες που έχουμε διενεργήσει, καταλήξουμε στο συμπέρασμα ότι υπάρχει ουσιώδες σφάλμα σε αυτές τις άλλες πληροφορίες, είμαστε υποχρεωμένοι να αναφέρουμε το γεγονός αυτό. Δεν έχουμε τίποτα να αναφέρουμε σχετικά με το θέμα αυτό. Ευθύνες της Διοίκησης και των υπευθύνων για τη διακυβέρνηση επί των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Η Διοίκηση έχει την ευθύνη για την κατάρτιση και εύλογη παρουσίαση των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων σύμφωνα με τα ΔΠΧΠ όπως αυτά έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως και για εκείνες τις εσωτερικές δικλίδες ελέγχου που η Διοίκηση καθορίζει ως απαραίτητες, ώστε να καθίσταται δυνατή η κατάρτιση των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων απαλλαγμένων από ουσιώδες σφάλμα, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος. Κατά την κατάρτιση των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων, η Διοίκηση είναι υπεύθυνη για την αξιολόγηση της ικανότητας της Τράπεζας και του Ομίλου να συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους, γνωστοποιώντας όπου συντρέχει τέτοια περίπτωση, τα θέματα που σχετίζονται με τη συνεχιζόμενη δραστηριότητα και τη χρήση της λογιστικής αρχής της συνεχιζόμενης δραστηριότητας, εκτός και εάν η Διοίκηση είτε προτίθεται να ρευστοποιήσει την Τράπεζα και τον Όμιλο ή να διακόψει τη δραστηριότητά τους ή δεν έχει άλλη ρεαλιστική εναλλακτική επιλογή από το να προβεί σ ’αυτές τις ενέργειες. Η Επιτροπή Ελέγχου (άρθρο 44 του Ν. 4449/2017) της Τράπεζας έχει την ευθύνη εποπτείας της διαδικασίας χρηματοοικονομικής πληροφόρησης της Τράπεζας και του Ομίλου. Ευθύνες ελεγκτή για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Οι στόχοι μας είναι να αποκτήσουμε εύλογη διασφάλιση για το κατά πόσο οι εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις, στο σύνολο τους, είναι απαλλαγμένες από ουσιώδες σφάλμα, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος και να εκδώσουμε έκθεση ελεγκτή, η οποία περιλαμβάνει τη γνώμη μας. Η εύλογη διασφάλιση συνιστά διασφάλιση υψηλού επιπέδου, αλλά δεν είναι εγγύηση ότι ο έλεγχος που διενεργείται σύμφωνα με τα ΔΠΕ, όπως αυτά έχουν ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία, θα εντοπίζει πάντα ένα ουσιώδες σφάλμα, όταν αυτό υπάρχει. Σφάλματα δύναται να προκύψουν από απάτη ή από λάθος και θεωρούνται ουσιώδη όταν, μεμονωμένα ή αθροιστικά, θα μπορούσε εύλογα να αναμένεται ότι θα επηρέαζαν τις οικονομικές αποφάσεις των χρηστών, που λαμβάνονται με βάση αυτές τις εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις. Ευθύνες ελεγκτή για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Συνέχεια Ως καθήκον του ελέγχου, σύμφωνα με τα ΔΠΕ όπως αυτά έχουν ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία, ασκούμε επαγγελματική κρίση και διατηρούμε επαγγελματικό σκεπτικισμό καθ’ όλη τη διάρκεια του ελέγχου. Επίσης: Εντοπίζουμε και αξιολογούμε τους κινδύνους ουσιώδους σφάλματος στις εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος, σχεδιάζοντας και διενεργώντας ελεγκτικές διαδικασίες που ανταποκρίνονται στους κινδύνους αυτούς και αποκτούμε ελεγκτικά τεκμήρια που είναι επαρκή και κατάλληλα για να παρέχουν βάση για τη γνώμη μας. Ο κίνδυνος μη εντοπισμού ουσιώδους σφάλματος που οφείλεται σε απάτη είναι υψηλότερος από αυτόν που οφείλεται σε λάθος, καθώς η απάτη μπορεί να εμπεριέχει συμπαιγνία, πλαστογραφία, εσκεμμένες παραλείψεις, ψευδείς διαβεβαιώσεις ή παράκαμψη των εσωτερικών δικλίδων ελέγχου. Κατανοούμε τις εσωτερικές δικλίδες ελέγχου που σχετίζονται με τον έλεγχο, με σκοπό το σχεδιασμό ελεγκτικών διαδικασιών κατάλληλων για τις περιστάσεις, αλλά όχι με σκοπό τη διατύπωση γνώμης επί της αποτελεσματικότητας των εσωτερικών δικλίδων ελέγχου της Τράπεζας και του Ομίλου. Αξιολογούμε την καταλληλότητα των λογιστικών αρχών και μεθόδων που χρησιμοποιήθηκαν και το εύλογο των λογιστικών εκτιμήσεων και των σχετικών γνωστοποιήσεων που έγιναν από τη Διοίκηση. Αποφαινόμαστε για την καταλληλότητα της χρήσης από τη Διοίκηση της λογιστικής αρχής της συνεχιζόμενης δραστηριότητας και με βάση τα ελεγκτικά τεκμήρια που αποκτήθηκαν για το εάν υπάρχει ουσιώδης αβεβαιότητα σχετικά με γεγονότα ή συνθήκες που μπορεί να υποδηλώνουν ουσιώδη αβεβαιότητα ως προς την ικανότητα της Τράπεζας και του Ομίλου να συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους. Εάν συμπεράνουμε ότι υφίσταται ουσιώδης αβεβαιότητα, είμαστε υποχρεωμένοι στην έκθεση ελεγκτή να επιστήσουμε την προσοχή στις σχετικές γνωστοποιήσεις των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων ή εάν αυτές οι γνωστοποιήσεις είναι ανεπαρκείς να διαφοροποιήσουμε τη γνώμη μας. Τα συμπεράσματά μας βασίζονται σε ελεγκτικά τεκμήρια που αποκτώνται μέχρι την ημερομηνία της έκθεσης ελεγκτή. Ωστόσο, μελλοντικά γεγονότα ή συνθήκες ενδέχεται να έχουν ως αποτέλεσμα η Τράπεζα και ο Όμιλος να παύσουν να λειτουργούν ως συνεχιζόμενη δραστηριότητα. Αξιολογούμε τη συνολική παρουσίαση, τη δομή και το περιεχόμενο των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων, συμπεριλαμβανομένων των γνωστοποιήσεων, καθώς και το κατά πόσο οι εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις απεικονίζουν τις υποκείμενες συναλλαγές και τα γεγονότα με τρόπο που επιτυγχάνεται η εύλογη παρουσίαση. Αποκτούμε επαρκή και κατάλληλα ελεγκτικά τεκμήρια αναφορικά με την χρηματοοικονομική πληροφόρηση των οντοτήτων ή των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων εντός του Ομίλου για την έκφραση γνώμης επί των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων. Είμαστε υπεύθυνοι για την καθοδήγηση, την επίβλεψη και την διενέργεια του ελέγχου του Ομίλου. Παραμένουμε αποκλειστικά υπεύθυνοι για την ελεγκτική μας γνώμη. Μεταξύ άλλων θεμάτων, κοινοποιούμε στους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση, το σχεδιαζόμενο εύρος και το χρονοδιάγραμμα του ελέγχου, καθώς και σημαντικά ευρήματα του ελέγχου, συμπεριλαμβανομένων όποιων σημαντικών ελλείψεων στις εσωτερικές δικλίδες ελέγχου εντοπίζουμε κατά τη διάρκεια του ελέγχου μας. Επιπλέον, δηλώνουμε προς τους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση ότι έχουμε συμμορφωθεί με τις σχετικές απαιτήσεις δεοντολογίας περί ανεξαρτησίας και γνωστοποιούμε προς αυτούς όλες τις σχέσεις και άλλα θέματα που μπορεί εύλογα να θεωρηθεί ότι επηρεάζουν την ανεξαρτησία μας και τα σχετικά μέτρα προστασίας, όπου συντρέχει περίπτωση. Από τα θέματα που γνωστοποιήθηκαν στους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση, καθορίζουμε τα θέματα εκείνα που ήταν εξέχουσας σημασίας για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων της ελεγχόμενης χρήσεως και ως εκ τούτου αποτελούν τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου. Έκθεση επί άλλων Νομικών και Κανονιστικών Απαιτήσεων 1. Ετήσια Έκθεση του Διοικητικού Συμβουλίου Λαμβάνοντας υπόψη ότι η Διοίκηση έχει την ευθύνη για την κατάρτιση της Ετήσιας Έκθεσης του Διοικητικού Συμβουλίου και της Δήλωσης Εταιρικής Διακυβέρνησης που περιλαμβάνεται στην έκθεση αυτή, κατ’ εφαρμογή των διατάξεων της παραγράφου 5 του άρθρου 2 του Ν. 4336/2015 (μέρος Β), σημειώνουμε ότι: α) Στην Ετήσια Έκθεση του Διοικητικού Συμβουλίου περιλαμβάνεται δήλωση εταιρικής διακυβέρνησης, η οποία παρέχει τα πληροφοριακά στοιχεία που ορίζονται στο άρθρο 152 του Νόμου 4548/2018. β) Κατά τη γνώμη μας η Ετήσια Έκθεση του Διοικητικού Συμβουλίου έχει καταρτισθεί σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές απαιτήσεις των άρθρων 150 - 151 και 153 – 154 και της παραγράφου 1 (περιπτώσεις γ’ και δ’) του άρθρου 152 του Νόμου 4548/2018 και το περιεχόμενο αυτής αντιστοιχεί με τις συνημμένες ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις της χρήσης που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019. γ) Με βάση τη γνώση που αποκτήσαμε κατά το έλεγχό μας, για την Τράπεζα και τον Όμιλο και το περιβάλλον αυτού, δεν έχουμε εντοπίσει ουσιώδεις ανακρίβειες στην Ετήσια Έκθεση του Διοικητικού της Συμβουλίου. 2. Συμπληρωματική Έκθεση προς την Επιτροπή Ελέγχου Η γνώμη μας επί των συνημμένων εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων είναι συνεπής με τη Συμπληρωματική Έκθεσή μας προς την Επιτροπή Ελέγχου της Τράπεζας, που προβλέπεται από το άρθρο 11 του κανονισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) αριθ. 537/2014. 3. Παροχή μη ελεγκτικών υπηρεσιών Δεν παρείχαμε στην Τράπεζα και στον Όμιλο μη ελεγκτικές υπηρεσίες που απαγορεύονται σύμφωνα με το άρθρο 5 του κανονισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) αριθ. 537/2014. Οι επιτρεπόμενες μη ελεγκτικές υπηρεσίες που έχουν παρασχεθεί στην Τράπεζα και στον Όμιλο από την ελεγκτική εταιρεία Deloitte Ανώνυμη Εταιρία Ορκωτών Ελεγκτών Λογιστών, μέλος της Deloitte Touche Tohmatsu Limited («DTTL»), κατά τη διάρκεια της χρήσεως που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 γνωστοποιούνται στις Σημειώσεις 43 και 46 των συνημμένων εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων αντίστοιχα. Επιπλέον, επιτρεπόμενες μη ελεγκτικές υπηρεσίες ποσού € 0,057 εκατ. και € 0,196 εκατ. έχουν παρασχεθεί στην Τράπεζα και τον Όμιλο αντίστοιχα, από τις υπόλοιπες εταιρείες της DTTL, και των αντίστοιχων συνεργατών τους. 4. Διορισμός Ελεγκτή Διοριστήκαμε γιαΕλεγκτή πρώτη φορά ως Ορκωτοί Ελεγκτές Λογιστές της Εταιρείας με την από 30 4. Διορισμός απόφαση της ετήσιας τακτικής γενικής συνέλευσης των μετόχων. Η χρήση που έληξε την 2019 είναι η τρίτη χρονιάφορά διορισμού μας ωςΕλεγκτές Ορκωτοί Λογιστές Ελεγκτέςτης Λογιστές. Διοριστήκαμε για πρώτη ως Ορκωτοί Εταιρείας με την από 30 απόφαση της ετήσιας τακτικής γενικής συνέλευσης των μετόχων. Η χρήση που έληξε την 2019 είναι η τρίτη χρονιά διορισμού μας ως Ορκωτοί Ελεγκτές Λογιστές. Ιουνίου 2017 31η Δεκεμβρίου Ιουνίου 2017 31η Δεκεμβρίου Αθήνα, 27 Μαρτίου 2020 Η Ορκωτός Ελεγκτής2020 Λογιστής Αθήνα, 27 Μαρτίου Η Ορκωτός Ελεγκτής Λογιστής Αλεξάνδρα Β. Κωστάρα Α.Μ. ΣΟΕΛ: 19981 Deloitte Ανώνυμη Εταιρεία Ορκωτών Ελεγκτών Λογιστών Αλεξάνδρα Β. Κωστάρα Φραγκοκκλησιάς 3α & Γρανικού, Α.Μ. ΣΟΕΛ: 19981 151 25 Μαρούσι Deloitte Ανώνυμη Εταιρεία Ορκωτών Ελεγκτών Λογιστών Α.Μ. ΣΟΕΛ: E1203α & Γρανικού, Φραγκοκκλησιάς 151 25 Μαρούσι Α.Μ. ΣΟΕΛ: E120 Deloitte Certified Public Accountants Societe Anonyme, a Greek company, registered in Greece with registered number 001223601000 and its registered office at Athens, 3a Fragkokklisias & Granikou str., 151 25, is an affiliate of Deloitte Central Mediterranean S.r.l., a company limited by guarantee registered in Italy with registered number 09599600963 and its registered office at Via Tortona no. 25, 20144, Milan, Italy. Deloitte Central Mediterranean S.r.l. is the affiliate for the territories of Italy, Greece and Malta of Deloitte NSE LLP, a UK limited liability partnership and member Deloitte Certified Public Tohmatsu Accountants Societe Anonyme, Greek company, in(“DTTL”). Greece with registered 001223601000 its registered office at firm of Deloitte Touche Limited, a UK private acompany limited byregistered guarantee DTTL and eachnumber of its member firms areand legally separate and Athens, 3a Fragkokklisias & Deloitte GranikouNSE str.,LLP 151 25,Deloitte is an affiliate Deloitte Central Mediterranean S.r.l., a company limited by guarantee registered in Italy with independent entities. DTTL, and CentralofMediterranean S.r.l. do not provide services to clients. Please see www.deloitte.com/about to learn registered 09599600963 its registered more aboutnumber our global network of and member firms. office at Via Tortona no. 25, 20144, Milan, Italy. Deloitte S.r.l. is the for the territories of Italy, Greece and Malta of Deloitte NSE LLP, a UK limited liability partnership and member © 2020 Central Deloitte Mediterranean Central Mediterranean. All affiliate rights reserved. firm of Deloitte Touche Tohmatsu Limited, a UK private company limited by guarantee (“DTTL”). DTTL and each of its member firms are legally separate and independent entities. DTTL, Deloitte NSE LLP and Deloitte Central Mediterranean S.r.l. do not provide services to clients. Please see www.deloitte.com/about to learn more about our global network of member firms. © 2020 Deloitte Central Mediterranean. All rights reserved. Οικονοµικές Καταστάσεις Οµίλου της 31.12.2019 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Ενοποιηµένη Κατάσταση Αποτελεσµάτων (Ποσά σε χιλιάδες ευρώ) Από 1 Ιανουαρίου έως Σηµείωση Τόκοι και εξοµοιούµενα έσοδα Τόκοι και εξοµοιούµενα έξοδα Καθαρό έσοδο από τόκους 2 31.12.2019 31.12.2018* 2.022.356 2.278.188 (475.088) (522.143) 1.547.268 1.756.045 Έσοδα από αµοιβές και προµήθειες 432.022 410.448 Προµήθειες έξοδα (91.893) (79.396) Καθαρό έσοδο από αµοιβές και προµήθειες 3 340.129 331.052 Έσοδα από µερίσµατα 4 1.072 1.344 Αποτελέσματα από διακοπή αναγνώρισης χρηματοοικονομικών στοιχείων του ενεργητικού που αποτιμώνται στο αναπόσβεστο κόστος 6 (16.054) (117) Αποτελέσµατα χρηµατοοικονοµικών πράξεων 5 414.580 462.789 Λοιπά έσοδα 7 35.851 49.690 435.449 513.706 2.322.846 2.600.803 (459.938) (475.325) Σύνολο λοιπών εσόδων Σύνολο εσόδων Αµοιβές και έξοδα προσωπικού 8 Έξοδα προγραμμάτων αποχώρησης προσωπικού 8 (49.615) Γενικά διοικητικά έξοδα 9 (483.204) (528.236) Αποσβέσεις 22, 23, 24 (144.532) (102.027) Λοιπά έξοδα 10 (37.387) (52.656) (1.174.676) (1.158.244) 11,12 (990.415) (1.730.647) 21 (12.603) (1.265) 145.152 (289.353) (48.027) 342.312 97.125 52.959 97.010 52.961 115 (2) 0,06 0,03 Σύνολο εξόδων προ ζηµιών απομείωσης και προβλέψεων για την κάλυψη του πιστωτικού κινδύνου Ζημιές απομείωσης και προβλέψεις για την κάλυψη του πιστωτικού κινδύνου Αναλογία κερδών/(ζηµιών) από συγγενείς εταιρίες και κοινοπραξίες Κέρδη/(ζημιές) πριν το φόρο εισοδήµατος Φόρος εισοδήµατος 13 Καθαρά κέρδη µετά το φόρο εισοδήµατος Καθαρά κέρδη που αναλογούν σε: Μετόχους της Τράπεζας Τρίτους Καθαρά κέρδη ανά µετοχή: Βασικά και προσαρµοσµένα (€ ανά µετοχή) 14 Ο Όµιλος, από 1.1.2019, εφήρµοσε το Δ.Π.Χ.Π. 16 αναδροµικά, χωρίς να προβεί σε αναµόρφωση των κονδυλίων της συγκριτικής χρήσης, σύµφωνα µε τις µεταβατικές διατάξεις του Προτύπου, αναγνωρίζοντας τη σωρευτική επίπτωση της αρχικής εφαρµογής στην Καθαρή Θέση της 1.1.2019 και ως εκ τούτου τα κονδύλια της συγκριτικής χρήσης δεν είναι συγκρίσιµα. * Τα κονδύλια της Ενοποιηµένης Κατάστασης Αποτελεσµάτων της συγκριτικής χρήσης έχουν αναµορφωθεί, όπως αναλύεται στη σηµείωση 50. Οι επισυναπτόµενες σηµειώσεις (σελ. 93-348) αποτελούν αναπόσπαστο µέρος των οικονοµικών καταστάσεων του Οµίλου. 87 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Ενοποιημένη Κατάσταση Συνολικού Αποτελέσματος (Ποσά σε χιλιάδες ευρώ) Από 1 Ιανουαρίου έως Σηµείωση Καθαρά κέρδη, µετά το φόρο εισοδήµατος, που αναγνωρίσθηκαν στην Κατάσταση Αποτελεσµάτων 31.12.2019 31.12.2018 97.125 52.959 523.929 (556.366) (130.463) (2.719) (1.486) 11.002 (114.779) 159.240 277.201 (388.992) (11.325) 1.171 (9.282) (7.314) Λοιπά αποτελέσµατα που καταχωρήθηκαν απευθείας στην Καθαρή Θέση: Ποσά που αναταξινοµούνται στην Κατάσταση Αποτελεσµάτων Καθαρή µεταβολή του αποθεµατικού των ομολόγων που αποτιμώνται στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών αποτελεσμάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση Καθαρή µεταβολή του αποθεµατικού αντιστάθμισης ταµειακών ροών Συναλλαγµατικές διαφορές µετατροπής οικονοµικών καταστάσεων και αντιστάθμισης θυγατρικών εξωτερικού Μεταβολή αναλογίας λοιπών αποτελεσµάτων συγγενών εταιριών και κοινοπραξιών Φόρος εισοδήµατος (149) 13 Ποσά που αναταξινοµούνται στην Κατάσταση Αποτελεσµάτων Ποσά που δεν αναταξινοµούνται στην Κατάσταση Αποτελεσµάτων Καθαρή µεταβολή αναλογιστικών κερδών/(ζηµιών) υποχρεώσεων καθορισµένων παροχών 31 Κέρδη/(Ζημιές) μετοχών που αποτιμώνται στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών αποτελεσμάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση Φόρος εισοδήµατος 6.650 493 Ποσά που δεν αναταξινοµούνται στην Κατάσταση Αποτελεσµάτων 13 (13.957) (5.650) Σύνολο λοιπών αποτελεσµάτων, µετά το φόρο εισοδήµατος, που καταχωρήθηκαν απευθείας στην Καθαρή Θέση 263.244 (394.642) Συνολικό αποτέλεσµα χρήσης, µετά το φόρο εισοδήµατος 360.369 (341.683) 360.261 (341.681) 108 (2) Συνολικό αποτέλεσµα χρήσης που αναλογεί σε: Μετόχους της Τράπεζας Τρίτους Οι επισυναπτόµενες σηµειώσεις (σελ. 93-348) αποτελούν αναπόσπαστο µέρος των οικονοµικών καταστάσεων του Οµίλου. 88 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Ενοποιηµένος Ισολογισµός (Ποσά σε χιλιάδες ευρώ) ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ Ταµείο και διαθέσιµα σε Κεντρικές Τράπεζες Απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυµάτων Αξιόγραφα εµπορικού χαρτοφυλακίου Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα Δάνεια και απαιτήσεις κατά πελατών Αξιόγραφα επενδυτικού χαρτοφυλακίου - Αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών αποτελεσμάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση - Αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος - Αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων Επενδύσεις σε συγγενείς εταιρίες και κοινοπραξίες Επενδύσεις σε ακίνητα Ιδιοχρησιµοποιούµενα ενσώµατα πάγια Υπεραξία και λοιπά άυλα πάγια Αναβαλλόµενες φορολογικές απαιτήσεις Λοιπά στοιχεία Ενεργητικού Στοιχεία Ενεργητικού προς πώληση Σύνολο Ενεργητικού ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ Υποχρεώσεις προς πιστωτικά ιδρύµατα Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα Υποχρεώσεις προς πελάτες Οµολογίες έκδοσής μας και λοιπές δανειακές υποχρεώσεις Υποχρεώσεις για τρέχοντα φόρο εισοδήµατος και λοιπούς φόρους Αναβαλλόµενες φορολογικές υποχρεώσεις Υποχρεώσεις καθορισµένων παροχών στους εργαζόµενους Λοιπές υποχρεώσεις Προβλέψεις Υποχρεώσεις που συνδέονται µε στοιχεία Ενεργητικού προς πώληση Σύνολο Υποχρεώσεων ΚΑΘΑΡΗ ΘΕΣΗ Κεφάλαια και αποθεµατικά που αναλογούν στους Mετόχους της Τράπεζας Μετοχικό Κεφάλαιο Διαφορά από έκδοση µετοχών υπέρ το άρτιο Αποθεµατικά Ποσά που καταχωρήθηκαν απευθείας στην Kαθαρή Θέση και αφορούν στοιχεία Ενεργητικού προς πώληση Αποτελέσµατα εις νέον Δικαιώµατα τρίτων Υβριδικά κεφάλαια Σύνολο Καθαρής Θέσης Σύνολο Υποχρεώσεων και Καθαρής Θέσης Σηµείωση 31.12.2019 31.12.2018 15 16 17 18 19 20 2.028.335 3.332.690 18.751 1.009.193 39.266.269 1.928.205 2.500.492 8.339 725.173 40.228.319 20α 7.557.499 6.961.822 20γ 20β 21 22 23 24 25 26 1.070.730 55.541 13.385 485.836 852.332 492.346 5.174.297 1.536.898 62.894.102 563.519 63.457.621 42.794 23.194 493.161 734.663 434.093 5.290.763 1.363.685 60.734.703 272.037 61.006.740 10.261.283 1.446.915 40.364.284 1.088.693 39.873 31.865 90.932 1.057.844 599.541 54.981.230 801 54.982.031 10.456.359 1.147.895 38.731.835 943.334 41.272 18.681 86.744 908.515 527.386 52.862.021 1.603 52.863.624 463.110 10.801.029 739.676 463.110 10.801.029 460.025 48 27 18 28 29 30 25 31 32 33 48 34 35 36 36 (122) (122) 37 (3.572.126) 8.431.567 28.951 15.072 8.475.590 63.457.621 (3.624.847) 8.099.195 28.814 15.107 8.143.116 61.006.740 38 Ο Όµιλος, από 1.1.2019, εφήρµοσε το Δ.Π.Χ.Π. 16 αναδροµικά, χωρίς να προβεί σε αναµόρφωση των κονδυλίων της συγκριτικής χρήσης, σύµφωνα µε τις µεταβατικές διατάξεις του Προτύπου, αναγνωρίζοντας τη σωρευτική επίπτωση της αρχικής εφαρµογής στην Καθαρή Θέση της 1.1.2019 και ως εκ τούτου τα κονδύλια της συγκριτικής χρήσης δεν είναι συγκρίσιµα. Οι επισυναπτόµενες σηµειώσεις (σελ. 93-348) αποτελούν αναπόσπαστο µέρος των οικονοµικών καταστάσεων του Οµίλου. 89 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Ενοποιηµένη Κατάσταση Μεταβολών της Καθαρής Θέσης Σημείωση (Ποσά σε χιλιάδες ευρώ) Υπόλοιπο 1.1.2018 Μετοχικό Κεφάλαιο 463.110 Διαφορά από έκδοση μετοχών υπέρ το άρτιο Αποθεματικά 10.801.029 846.010 Αποτελέσματα εις νέον Δικαιώματα τρίτων Σύνολο Υβριδικά κεφάλαια 15.107 Σύνολο Καθαρής Θέσης (3.669.376) 8.440.773 28.534 8.484.414 52.961 52.961 (2) (388.992) (5.650) (394.642) (388.992) 47.311 (341.681) (2) (198) (198) 282 (2.885) - - 301 301 301 (3.624.847) 8.099.195 Mεταβολές χρήσης 1.1 - 31.12.2018 Αποτέλεσµα χρήσης, µετά το φόρο εισοδήµατος Λοιπά αποτελέσµατα µετά το φόρο εισοδήµατος, που καταχωρήθηκαν απευθείας στην Καθαρή Θέση Συνολικό αποτέλεσµα χρήσης, µετά το φόρο εισοδήµατος - - Αγορές, Πωλήσεις και μεταβολή ποσοστών συμμετοχής σε θυγατρικές εταιρίες Σχηµατισµός αποθεµατικών 2.885 Λοιπά Υπόλοιπο 31.12.2018 463.110 10.801.029 459.903 52.959 (394.642) 28.814 - (341.683) 84 15.107 8.143.116 Οι επισυναπτόµενες σηµειώσεις (σελ. 93-348) αποτελούν αναπόσπαστο µέρος των οικονοµικών καταστάσεων του Οµίλου. 90 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Σημείωση (Ποσά σε χιλιάδες ευρώ) Υπόλοιπο 31.12.2018 Διαφορά από έκδοση μετοχών υπέρ το άρτιο Μετοχικό Κεφάλαιο 463.110 10.801.029 Αποθεματικά 459.903 463.110 10.801.029 Δικαιώματα τρίτων Σύνολο 8.099.195 (27.930) (27.930) (3.652.777) 8.071.265 28.814 97.010 97.010 115 97.125 277.208 (13.957) 263.251 (7) 263.244 277.208 83.053 360.261 108 - 29 459.903 28.814 Σύνολο Καθαρής Θέσης Υβριδικά κεφάλαια (3.624.847) Επίπτωση από την εφαρμογή του 1.1 Δ.Π.Χ.Π. 16 την 1.1.2019 Υπόλοιπο 1.1.2019 Αποτελέσματα εις νέον 15.107 8.143.116 (27.930) 15.107 8.115.186 Mεταβολές χρήσης 1.1 - 31.12.2019 Αποτέλεσµα χρήσης, µετά το φόρο εισοδήµατος Λοιπά αποτελέσµατα µετά το φόρο εισοδήµατος, που καταχωρήθηκαν απευθείας στην Καθαρή Θέση Συνολικό αποτέλεσµα χρήσης, µετά το φόρο εισοδήµατος - - Αγορές / πωλήσεις / μεταβολή ποσοστών συμμετοχής σε θυγατρικές εταιρίες και αυξήσεις μετοχικού κεφαλαίου θυγατρικών Σχηµατισµός αποθεµατικών 2.443 (2.443) Υπόλοιπο 31.12.2019 463.110 10.801.029 739.554 360.369 29 - - (Αγορές), (Ανακλήσεις)/ Πωλήσεις υβριδικών τίτλων, μετά από φόρους Λοιπά - 41 41 (3.572.126) 8.431.567 (35) (35) 15.072 8.475.590 41 28.951 Ο Όµιλος, από 1.1.2019, εφήρµοσε το Δ.Π.Χ.Π. 16 αναδροµικά, χωρίς να προβεί σε αναµόρφωση των κονδυλίων της συγκριτικής χρήσης, σύµφωνα µε τις µεταβατικές διατάξεις του Προτύπου, αναγνωρίζοντας τη σωρευτική επίπτωση της αρχικής εφαρµογής στην Καθαρή Θέση της 1.1.2019 και ως εκ τούτου τα κονδύλια της συγκριτικής χρήσης δεν είναι συγκρίσιµα. Οι επισυναπτόµενες σηµειώσεις (σελ. 93-348) αποτελούν αναπόσπαστο µέρος των οικονοµικών καταστάσεων του Οµίλου. 91 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Ενοποιηµένη Κατάσταση Ταµειακών Ροών (Ποσά σε χιλιάδες ευρώ) Από 1 Ιανουαρίου έως Σηµείωση Ταµειακές ροές από λειτουργικές δραστηριότητες Κέρδη/(Ζημιές) πριν το φόρο εισοδήµατος Προσαρµογή κερδών / (ζημιών) προ φόρων για: Αποσβέσεις / Απομειώσεις και καθαρά κέρδη/(ζημιές) από πώλησεις ενσώματων παγίων Αποσβέσεις / Αποµειώσεις αΰλων παγίων Ζηµιές αποµείωσης χρηµατοοικονοµικών µέσων και λοιπές προβλέψεις Αποτελέσµατα από διακοπή αναγνώρισης χρηµατοοικονοµικών στοιχείων ενεργητικού που αποτιµώνται στο αναπόσβεστο κόστος Αποτίµηση χρηµατοικονοµικών στοιχείων που αποτιµώνται στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων (Κέρδη) / Ζηµιές από επενδυτικές δραστηριότητες (Κέρδη) / Ζηµιές από χρηµατοδοτικές δραστηριότητες Αναλογία (κερδών) / ζηµιών από συγγενείς εταιρίες και κοινοπραξίες Καθαρή (αύξηση) / µείωση στοιχείων Ενεργητικού που σχετίζονται µε λειτουργικές δραστηριότητες: Απαιτήσεων κατά πιστωτικών ιδρυµάτων Αξιογράφων εµπορικού χαρτοφυλακίου και παραγώγων χρηµατοοικονοµικών µέσων Δανείων και απαιτήσεων κατά πελατών Λοιπών στοιχείων Eνεργητικού Καθαρή αύξηση / (µείωση) στοιχείων Υποχρεώσεων που σχετίζονται µε λειτουργικές δραστηριότητες: Υποχρεώσεων προς πιστωτικά ιδρύµατα Υποχρεώσεων προς πελάτες Λοιπών Υποχρεώσεων Καθαρές ταµειακές ροές από λειτουργικές δραστηριότητες πριν από φόρους Πληρωθέντες φόροι εισοδήµατος Καθαρές ταµειακές ροές από λειτουργικές δραστηριότητες Ταµειακές ροές από επενδυτικές δραστηριότητες Επενδύσεις σε συγγενείς εταιρείες και κοινοπραξίες Εισροές από πώληση θυγατρικών Εισπραχθέντα µερίσµατα Αγορές ενσώµατων και αΰλων παγίων Πωλήσεις ενσώµατων και αΰλων παγίων Εισπραχθέντες τόκοι αξιογράφων επενδυτικού χαρτοφυλακίου Αγορές Εντόκων Γραµµατίων Ελληνικού Δηµοσίου Πωλήσεις / Λήξεις Εντόκων Γραµµατίων Ελληνικού Δηµοσίου (Ε.Γ.Ε.Δ.) Αγορές χρεογράφων επενδυτικού χαρτοφυλακίου (εξαιρουµένων Ε.Γ.Ε.Δ.) Πωλήσεις / Λήξεις χρεογράφων επενδυτικού χαρτοφυλακίου (εξαιρουµένων Ε.Γ.Ε.Δ.) Καθαρές ταµειακές ροές από επενδυτικές δραστηριότητες Ταµειακές ροές από χρηµατοδοτικές δραστηριότητες Εισπράξεις εκδόσεων οµολογιών µας και λοιπών δανειακών υποχρεώσεων Αποπληρωµές οµολογιών έκδοσής µας και λοιπών δανειακών υποχρεώσεων Πληρωµές τόκων οµολογιών έκδοσής μας και λοιπών δανειακών υποχρεώσεων Πληρωµές µισθωµάτων παγίων Καθαρές ταµειακές ροές από χρηµατοδοτικές δραστηριότητες Επίδραση συναλλαγµατικών διαφορών στο ταµείο και στα ταµειακά ισοδύναµα Καθαρή αύξηση / (µείωση) ταµειακών ροών Ταµείο και ταµειακά ισοδύναµα στην αρχή της χρήσης Ταµείο και ταµειακά ισοδύναµα στο τέλος της χρήσης 22, 23, 24 31.12.2019 31.12.2018 145.152 (289.353) 98.646 63.068 1.106.872 89.557 59.910 1.766.576 16.054 (2.606) 25.247 (551.987) 39.860 12.603 955.515 68.272 (635.858) 51.007 1.265 1.108.770 182.394 (91.485) (459.334) (115.621) (142.653) (13.529) (558.712) 337.225 (195.077) 1.627.638 (123.486) 1.780.544 (27.743) 1.752.801 (2.685.172) 3.884.920 (42.607) 1.888.242 (30.789) 1.857.453 (2.794) 118.186 1.072 (244.770) 54.029 169.076 (464.596) 1.061.524 (6.436.552) 5.064.161 (680.664) (5.722) 2.100 1.344 (174.114) 38.827 59.032 (2.164.218) 2.594.944 (4.822.335) 3.394.118 (1.076.024) 416.906 (281.492) (24.620) (39.746) 71.048 11.999 1.155.184 2.247.144 3.402.328 512.279 (300.877) (18.163) 193.239 11.643 986.311 1.260.833 2.247.144 Οι επισυναπτόµενες σηµειώσεις (σελ. 93-348) αποτελούν αναπόσπαστο µέρος των οικονοµικών καταστάσεων του Οµίλου. 92 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Σηµειώσεις επί των Ενοποιηµένων Οικονοµικών Καταστάσεων ΓΕΝΙΚΈΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΊΕΣ Ο Όµιλος της Alpha Bank περιλαµβάνει εταιρίες, τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό, οι οποίες παρέχουν υπηρεσίες όπως: Τραπεζικές, Χρηµατοδοτικές, Χρηµατοοικονοµικών υπηρεσιών, Επενδύσεων, Ασφαλίσεων, Κτηµατικές, Ξενοδοχειακές. Ιθύνουσα ή µητρική εταιρία του Οµίλου είναι η Alpha Τράπεζα Α.Ε., η οποία λειτουργεί µε την επωνυµία ΑLPHA ΤΡΑΠΕΖΑ Α.Ε. και διακριτικό τίτλο ALPHA BANK, εδρεύει στην Αθήνα, οδός Σταδίου 40, είναι καταχωρηµένη στο Γενικό Εµπορικό Μητρώο µε αριθµό 223701000 (πρώην αριθµός Μητρώου Ανωνύµων Εταιριών 6066/06/Β/86/05). Η διάρκειά της έχει ορισθεί έως το 2100, δύναται δε να παραταθεί µε απόφαση της Γενικής Συνέλευσης. Σκοπός της Τράπεζας, όπως περιγράφεται στο άρθρο 4 του Καταστατικού της, είναι η διενέργεια, για ίδιο λογαριασµό ή για λογαριασµό τρίτων, στην Ελλάδα και στην αλλοδαπή, αυτοτελώς ή σε συνεργασία, συµπεριλαµβανοµένης της κοινοπραξίας, µετά τρίτων, του συνόλου, άνευ περιορισµού ή ετέρας διάκρισης, των (κυρίων και παρεποµένων) εργασιών, δραστηριοτήτων, συναλλαγών και υπηρεσιών, που η εκάστοτε κείµενη (ηµεδαπή, κοινοτική, αλλοδαπή) νοµοθεσία επιτρέπει σε πιστωτικά ιδρύµατα. Για την εκπλήρωσή του η Τράπεζα δύναται να διενεργεί οποιαδήποτε πράξη, εργασία ή συναλλαγή που, αµέσως ή εµµέσως, είναι συναφής, συµπληρωµατική ή επιβοηθητική των προαναφεροµένων. Η Τράπεζα διοικείται από Διοικητικό Συμβούλιο το οποίο εκπροσωπεί την Τράπεζα και είναι αρμόδιο να αποφασίζει για κάθε πράξη που αφορά τη διοίκηση της Τράπεζας, τη διαχείριση της περιουσίας της και την εν γένει επιδίωξη του σκοπού της. Η θητεία του Διοικητικού Συµβουλίου, που εξελέγη από την Τακτική Γενική Συνέλευση των Μετόχων της 29.6.2018, λήγει με την Τακτική Γενική Συνέλευση των Μετόχων του 2022. Η σύνθεση του Διοικητικού Συµβουλίου στις 31.12.2019 είχε ως εξής: ΠΡΟΕΔΡΟΣ (Μη Εκτελεστικό Μέλος) ΜΗ ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΑ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΑ ΜΕΛΗ Βασίλειος Θ. Ράπανος Jean L. Cheval */**/**** Carolyn Adele G. Dittmeier */*** Richard R. Gildea **/*** Shahzad A. Shahbaz **** Jan Oscar A. Vanhevel */*** ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΑ ΜΕΛΗ Βασίλειος Ε. Ψάλτης, Διευθύνων Σύμβουλος Σπύρος Ν. Φιλάρετος, Γενικός Διευθυντής - Chief Operating Officer (COO) Αρτέµιος Χ. Θεοδωρίδης, Γενικός Διευθυντής Καθυστερήσεων και Διαχείρισης Διαθεσίμων Γεώργιος Κ. Αρώνης ΜΗ ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΟ ΜΕΛΟΣ Ευθύµιος Ο. Βιδάλης */**/**** ΜΗ ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΟ ΜΕΛΟΣ (κατ’ εφαρµογή των διατάξεων του Ν.3864/2010) Johannes Herman Frederik G. Umbgrove */**/***/**** ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ Γεώργιος Π. Τριανταφυλλίδης Ο κ. Γεώργιος Κ. Αρώνης παραιτήθηκε από το Διοικητικό Συμβούλιο της Τράπεζας στις 31.1.2020. Το Διοικητικό Συμβούλιο μπορεί να συγκροτεί Εκτελεστική Επιτροπή στην οποία αναθέτει ορισμένες εξουσίες και ορισμένα καθήκοντα. Η Εκτελεστική Επιτροπή ενεργεί ως συλλογικό εταιρικό όργανο της Τράπεζας. Οι εξουσίες και οι αρμοδιότητες της Επιτροπής καθορίζονται με Πράξη του Διευθύνοντος Συμβούλου, η οποία εκχωρεί εξουσίες και αρμοδιότητες στην Επιτροπή. * Μέλος της Επιτροπής Ελέγχου ** Μέλος της Επιτροπής Αποδοχών *** Μέλος της Επιτροπής Διαχείρισης Κινδύνων **** Μέλος της Επιτροπής Εταιρικής Διακυβέρνησης και Ανάδειξης Υποψηφίων 93 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Ενδεικτικά, οι κύριες αρμοδιότητες της Επιτροπής περιλαμβάνουν, χωρίς να περιορίζονται σε αυτά, την κατάρτιση της στρατηγικής, του επιχειρησιακού σχεδίου και του ετήσιου προϋπολογισμού της Τράπεζας και του Ομίλου, προκειμένου να υποβληθούν προς έγκριση στο Διοικητικό Συμβούλιο, καθώς και την κατάρτιση των ετήσιων και των τριμηνιαίων Οικονομικών Καταστάσεων, τη διαχείριση της κατανομής κεφαλαίων προς τις Επιχειρησιακές Μονάδες και τη λήψη αποφάσεων επ’ αυτής, την κατάρτιση της Αναφοράς για τη Διαδικασία Εσωτερικής Αξιολόγησης Επάρκειας Κεφαλαίου (Internal Capital Adequacy Assessment Process – ICAAP) και της Αναφοράς για τη Διαδικασία Εσωτερικής Αξιολόγησης Επάρκειας Ρευστότητας (Internal Liquidity Adequacy Assessment Process – ILAAP), την επισκόπηση και την έγκριση των Πολιτικών της Τράπεζας, την έγκριση και τη διαχείριση όλων των ομαδικών προγραμμάτων που προτείνει η Διεύθυνση Ανθρώπινου Δυναμικού για το Προσωπικό και τη διασφάλιση της επάρκειας της διακυβέρνησης, των διαδικασιών και των συστημάτων που αφορούν τον Σχεδιασμό Ανάκαμψης. Πέραν των ανωτέρω, η Επιτροπή έχει την ευθύνη για την υλοποίηση της συνολικής στρατηγικής κινδύνων –περιλαμβανομένων της διάθεσης ανάληψης κινδύνων και του πλαισίου διαχείρισης κινδύνων του ιδρύματος– ενός επαρκούς και αποτελεσματικού πλαισίου εσωτερικής διακυβέρνησης και εσωτερικού ελέγχου, της διαδικασίας επιλογής και της διαδικασίας αξιολόγησης της καταλληλότητας των Κατόχων Καίριων Θέσεων, της διανομής τόσο των εσωτερικών όσο και των εποπτικών κεφαλαίων, καθώς και του καθορισμού των ποσών και των τύπων τους και των στόχων για τη διαχείριση της ρευστότητας της Τράπεζας. Η σύνθεση της Εκτελεστικής Επιτροπής στις 31.12.2019 είχε ως εξής: ΠΡΟΕΔΡΟΣ Βασίλειος Ε. Ψάλτης, Διευθύνων Σύμβουλος ΜΕΛΗ Σπυρίδων Α. Ανδρονικάκης, Γενικός Διευθυντής - Chief Risk Officer (CRO) Ιωάννης Μ. Εμίρης, Γενικός Διευθυντής Wholesale Banking Αρτέµιος Χ. Θεοδωρίδης, Γενικός Διευθυντής Καθυστερήσεων και Διαχείρισης Διαθεσίµων Λάζαρος Α. Παπαγαρυφάλλου, Γενικός Διευθυντής - Chief Financial Officer (CFO) Ισίδωρος Σ. Πάσσας, Γενικός Διευθυντής Retail Banking Νικόλαος Β. Σαλακάς, Γενικός Διευθυντής - Chief Legal and Governance Officer Σπύρος Ν. Φιλάρετος, Γενικός Διευθυντής - Chief Operating Officer (COO) Sergiu-Bogdan A. Oprescu, Γενικός Διευθυντής International Network Η µετοχή της Τράπεζας είναι εισηγμένη στο Χρηµατιστήριο Αθηνών από το 1925. Εκτός από την ελληνική κεφαλαιαγορά, η µετοχή της Τράπεζας διαπραγματεύεται επίσης εξω χρηματιστηριακά (Over-TheCounter) στην Αµερική σε µορφή American Depository Receipts (ADR). Το σύνολο των κοινών µετοχών σε κυκλοφορία την 31η Δεκεμβρίου 2019 ανήρχετο σε 1.543.699.381. Στο Χρηµατιστήριο Αθηνών διαπραγµατεύονται 1.374.525.214 κοινές µετοχές της Τράπεζας, ενώ το Ταµείο Χρηµατοπιστωτικής Σταθερότητας («ΤΧΣ») κατέχει τις υπόλοιπες 169.174.167 κοινές, ονοµαστικές, µετά ψήφου, άυλες µετοχές, ή ποσοστό 10,96% επί του συνόλου κοινών µετοχών έκδοσης της Τράπεζας. Η άσκηση των δικαιωµάτων ψήφου επί των µετοχών του ΤΧΣ υπόκειται σε περιορισµούς σύµφωνα µε το άρθρο 7α του N. 3864/2010. Κατά το έτος 2019, η εµπορευσιµότητα της µετοχής ανήλθε σε € 7.686 ανά συνεδρίαση, κατά µέσο όρο. Η Τράπεζα έχει αξιολογηθεί πιστοληπτικά από τρεις οίκους του εξωτερικού ως εξής: • Moody’s: Caa1 (5.3.2019) • Fitch Ratings: CCC+ (8.10.2018) • Standard & Poor’s: B (8.11.2019) Οι παρούσες ετήσιες οικονοµικές καταστάσεις του Ομίλου έχουν εγκριθεί από το Διοικητικό Συµβούλιο της 27ης Μαρτίου 2020. 94 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 ΑΚΟΛΟΥΘΟΥΜΕΝΕΣ ΛΟΓΙΣΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ 1.1 Βάση παρουσίασης Οι παρούσες οικονοµικές καταστάσεις αφορούν στη χρήση 1.1 - 31.12.2019 και έχουν συνταχθεί: α) σύµφωνα µε τα Διεθνή Πρότυπα Χρηµατοοικονοµικής Πληροφόρησης (Δ.Π.Χ.Π.), όπως αυτά έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση, βάσει του Κανονισµού αριθ. 1606/2002 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συµβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης της 19ης Ιουλίου 2002 και β) µε βάση την αρχή του ιστορικού κόστους. Κατ’ εξαίρεση ορισµένα στοιχεία του ενεργητικού και των υποχρεώσεων αποτιµώνται στην εύλογη αξία τους. Τα στοιχεία αυτά είναι τα ακόλουθα: - Αξιόγραφα εµπορικού χαρτοφυλακίου - Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα - Δάνεια και απαιτήσεις κατά πελατών αποτιµώµενα στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων - Αξιόγραφα επενδυτικού χαρτοφυλακίου αποτιµώµενα στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση - Αξιόγραφα επενδυτικού χαρτοφυλακίου αποτιµώµενα στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων Τα ποσά που περιλαµβάνονται στις παρούσες οικονοµικές καταστάσεις παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά στις επιµέρους σηµειώσεις. Αρχή της συνέχισης της επιχειρηµατικής δραστηριότητας (going concern) Ο Όµιλος, για τη σύνταξη των οικονοµικών καταστάσεων της 31.12.2019, βασίστηκε στην αρχή της συνέχισης της επιχειρηµατικής δραστηριότητας (going concern). Για την εφαρµογή της εν λόγω αρχής, ο Όμιλος λαµβάνει υπόψη τις τρέχουσες οικονοµικές εξελίξεις και προβαίνει σε εκτιµήσεις για τη διαµόρφωση, στο προσεχές µέλλον, του οικονοµικού περιβάλλοντος στο οποίο δραστηριοποιείται. Οι κυριότεροι παράγοντες που δηµιουργούν αβεβαιότητες σε ό,τι αφορά την εφαρµογή της εν λόγω αρχής σχετίζονται κυρίως µε το οικονοµικό περιβάλλον στην Ελλάδα και διεθνώς, µε τα επίπεδα ρευστότητας του Ελληνικού Δηµοσίου και του τραπεζικού συστήµατος, καθώς και με τις επιπτώσεις από την εξάπλωση του κορωνοϊού (Covid-19) στην Ευρώπη κατά το πρώτο τρίμηνο του 2020. Η παρατεταµένη ύφεση που γνώρισε η ελληνική οικονοµία τα τελευταία έτη οδήγησε σε σηµαντική επιδείνωση της πιστοληπτικής ικανότητας των επιχειρήσεων και των ιδιωτών και κατ’ επέκταση στη ραγδαία αύξηση των µη εξυπηρετούµενων δανείων, έχοντας ως αποτέλεσµα την αναγνώριση σηµαντικών ζηµιών αποµείωσης από την Τράπεζα αλλά και από το τραπεζικό σύστηµα στην Ελλάδα γενικότερα. Επιπρόσθετα, ως αποτέλεσµα της κρίσης του ελληνικού δηµοσίου χρέους και των µέτρων που λήφθηκαν για την αντιµετώπισή του, σημειώθηκε σηµαντική εκροή καταθέσεων και επιβλήθηκαν περιορισµοί στην κίνηση κεφαλαίων και τραπεζική αργία η οποία ανακοινώθηκε στις 28.6.2015 και διήρκεσε έως τις 19.7.2015. Την 1η Σεπτεμβρίου 2019 πραγματοποιήθηκε πλήρης άρση των περιορισμών στην κίνηση κεφαλαίων. Οι ανάγκες ρευστότητας των ελληνικών πιστωτικών ιδρυµάτων εξακολουθούν, κατά την ηµεροµηνία συντάξεως των οικονοµικών καταστάσεων, να ικανοποιούνται µερικώς από τους µηχανισµούς του ευρωσυστήµατος, µε το συνολικό ποσό δανεισµού να βαίνει µειούµενο. Εντός του προηγούµενου έτους και συγκεκριµένα τον Αύγουστο του 2018, ολοκληρώθηκε επιτυχώς το τρίτο πρόγραµµα οικονοµικής στήριξης της Ελληνικής Δηµοκρατίας δίνοντας παράλληλα τη δυνατότητα σχηµατισµού ταµειακού αποθέµατος ασφαλείας µε σκοπό τη µείωση των ενδεχόµενων χρηµατοδοτικών κινδύνων µετά την ολοκλήρωση του προγράµµατος. Σηµειώνεται επίσης ότι η Ελληνική Δηµοκρατία προβαίνει σε ενέργειες για τη σταδιακή ανάκτηση της πρόσβασής της στις χρηµαταγορές για την κάλυψη των δανειακών της αναγκών, όπως ειδικότερα περιγράφεται στη σηµείωση 1.3. Η εμφάνιση του κορωνοϊού στην Ευρώπη κατά το πρώτο τρίμηνο του 2020, η οποία σύντομα έλαβε τα χαρακτηριστικά πανδημίας, έρχεται να προσθέσει έναν σημαντικό παράγοντα αβεβαιότητας τόσο σε ό,τι αφορά την εξέλιξη των μακροοικονομικών μεγεθών όσο και τη δυνατότητα των επιχειρήσεων να λειτουργήσουν υπό το καθεστώς των περιοριστικών μέτρων που επιβάλλονται. Η 95 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 εν λόγω εξέλιξη αναμένεται να επηρεάσει δυσμενώς την ικανότητα των δανειοληπτών στην αποπληρωμή των υποχρεώσεών τους και κατ΄ επέκταση το ύψος των αναμενόμενων ζημιών πιστωτικού κινδύνου. Οι χρηματοοικονομικές επιπτώσεις εξαρτώνται σε σημαντικό βαθμό από το χρόνο που η κρίση αυτή θα διαρκέσει και διαφοροποιούνται ανά περίπτωση καθώς κάθε τομέας της οικονομίας επηρεάζεται με διαφορετικό τρόπο. Στo πλαίσιo των προσπαθειών για τη διευκόλυνση των φυσικών προσώπων και των επιχειρήσεων που πλήττονται περισσότερο από τον κορωνοϊό και τα συνεπαγόμενα μέτρα περιορισμού του, η ελληνική κυβέρνηση ανακοίνωσε δέσμη φορολογικών και άλλων διευκολύνσεων. Παράλληλα οι εποπτικές αρχές των συστημικών τραπεζών λαμβάνουν σειρά μέτρων ώστε να ενισχύσουν τη ρευστότητα των πιστωτικών ιδρυμάτων και ταυτόχρονα διευκολύνουν τη σταδιακή απορρόφηση των επιπτώσεων στους δείκτες κεφαλαιακής επάρκειας, όπως ειδικότερα περιγράφεται στη σημείωση 44. Σε ό,τι αφορά τα επίπεδα ρευστότητας της Τράπεζας σημειώνεται ότι δεν υπήρξε κάποια δυσμενής μεταβολή λόγω του Covid-19 τις τελευταίες τρεις εβδομάδες. Σε αυτό το διάστημα δεν παρατηρήθηκε εκροή καταθέσεων και ανανεώθηκε η πλειοψηφία των διατραπεζικών πράξεων repos. Ως αποτέλεσμα αυτών τα ρευστά διαθέσιμα της Τράπεζας παρέμειναν σταθερά. Με βάση τα ανωτέρω και λαµβάνοντας υπόψη: • την υψηλή κεφαλαιακή επάρκεια του Ομίλου (σηµείωση 44), • το γεγονός ότι σηµειώνεται αύξηση των καταθέσεων και της χρηµατοδότησης από πηγές εκτός του ευρωσυστήµατος (ενδεικτικά σημειώνεται πως η Τράπεζα έχει αποπληρώσει πλήρως τον δανεισμό από τον Έκτακτο Μηχανισμό Ρευστότητας (ELA) ενώ την 6.2.2020 ολοκλήρωσε επιτυχώς την έκδοση δεκαετούς ομολόγου Tier 2 ύψους € 500 εκ., το επιτόκιο της οποίας διαμορφώθηκε σε 4,25%, συγκεντρώνοντας εξαιρετικά υψηλή ζήτηση), • τις ενέργειες στις οποίες προβαίνει ο Όμιλος για την αντιμετώπιση του ζητήματος των μη εξυπηρετούμενων δανείων, • το διαθέσιµο ύψος αποδεκτών εξασφαλίσεων µέσω των οποίων εξασφαλίζεται, στο βαθµό που απαιτείται, η άντληση ρευστότητας από τους µηχανισµούς του ευρωσυστήµατος ή/και από τρίτες πηγές, • τα μέτρα που ελήφθησαν από τον Όμιλο για την προστασία των εργαζομένων από τον κορωνοϊό, την υλοποίηση ενεργειών στα πλαίσια του Σχεδίου Επιχειρησιακής Συνέχειας και την ενεργοποίηση της δυνατότητας εξ αποστάσεως εργασίας σε μεγάλη κλίμακα διασφαλίζοντας παράλληλα την εκτέλεση κρίσιμων λειτουργιών, • τις αποφάσεις των χωρών της Ευρωζώνης για τη λήψη σειράς δημοσιονομικών και άλλων μέτρων για την τόνωση της οικονομίας καθώς και των αποφάσεων των εποπτικών αρχών των τραπεζών για την παροχή ρευστότητας και στήριξης της κεφαλαιακής τους επάρκειας στο βαθμό που αυτή επηρεάζεται από την εξάπλωση του κορωνοϊού, ο Όμιλος εκτιµά ότι, για τους τουλάχιστον επόµενους 12 µήνες, πληρούνται οι προϋποθέσεις για την εφαρµογή της αρχής της συνέχισης της επιχειρηµατικής δραστηριότητας για τη σύνταξη των οικονοµικών καταστάσεων. Υιοθέτηση νέων και τροποποιημένων προτύπων Οι λογιστικές αρχές που έχει ακολουθήσει ο Όµιλος για τη σύνταξη των ετήσιων οικονοµικών καταστάσεων είναι σύμφωνες µε αυτές που περιγράφονται στις δηµοσιευθείσες οικονοµικές καταστάσεις της χρήσης που έληξε την 31.12.2018 αφού επιπρόσθετα ληφθούν υπόψη τα ακόλουθα νέα πρότυπα και οι τροποποιήσεις προτύπων καθώς και η Διερµηνεία 23 τα οποία εκδόθηκαν από το Συµβούλιο Διεθνών Λογιστικών Προτύπων (IASB), υιοθετήθηκαν από την Ευρωπαϊκή Ένωση και εφαρµόστηκαν από 1.1.2019: ‣ Τροποποίηση του Διεθνούς Προτύπου Χρηµατοοικονοµικής Πληροφόρησης 9 «Χρηµατοοικονοµικά Μέσα»: Χαρακτηριστικά προεξόφλησης µε αρνητική αποζηµίωση (Κανονισµός 2018/498/22.3.2018) Την 12.10.2017 το Συµβούλιο των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων εξέδωσε τροποποίηση στο Δ.Π.Χ.Π. 9 µε την οποία επιτρέπεται σε κάποια χρηµατοοικονοµικά στοιχεία ενεργητικού τα οποία έχουν δυνατότητα προπληρωμής µε αρνητική αποζηµίωση, που διαφορετικά θα αποτιµώνταν στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων, να αποτιµηθούν στο αναπόσβεστο κόστος ή στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση. Η τροποποίηση του Δ.Π.Χ.Π. 9 αποσαφηνίζει ότι οι συµβατικοί όροι που διέπουν ένα χρηµατοοικονοµικό στοιχείο ενεργητικού είναι αποκλειστικά ταµειακές ροές κεφαλαίου και τόκου επί του απλήρωτου κεφαλαίου (Solely Payments of Principal and Interest- SPPI) ανεξάρτητα από το γεγονός που προκαλεί την πρόωρη λήξη του συµβολαίου και ανεξάρτητα από το ποιο αντισυµβαλλόµενο µέρος καταβάλλει ή εισπράττει τη δίκαιη αποζηµίωση για την πρόωρη λήξη του συµβολαίου, αρκεί η αρνητική αποζημίωση να αποτελεί «εύλογη» αποζημίωση για την πρόωρη εξόφληση. 96 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Η υιοθέτηση της ανωτέρω τροποποίησης δεν είχε επίπτωση στις οικονοµικές καταστάσεις του Οµίλου. ‣ Διεθνές Πρότυπο Χρηµατοοικονοµικής Πληροφόρησης 16: «Μισθώσεις» (Κανονισµός 2017/1986/31.10.2017). Την 13.1.2016 το Συµβούλιο των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων εξέδωσε το πρότυπο Δ.Π.Χ.Π. 16 «Μισθώσεις» το οποίο αντικαθιστά: • το Δ.Λ.Π. 17 «Μισθώσεις», • τη Διερµηνεία 4 «Προσδιορισµός του αν µία συµφωνία εµπεριέχει µίσθωση», • τη Διερµηνεία 15 «Λειτουργικές µισθώσεις - Κίνητρα» και • τη Διερµηνεία 27 «Εκτίµηση της ουσίας των συναλλαγών που εµπεριέχουν το νοµικό τύπο µίας µίσθωσης» Το νέο πρότυπο διαφοροποιεί σηµαντικά τη λογιστική των µισθώσεων για τους µισθωτές ενώ στην ουσία διατηρεί τις υφιστάµενες απαιτήσεις του Δ.Λ.Π. 17 για τους εκµισθωτές. Ειδικότερα, βάσει των νέων απαιτήσεων, καταργείται για τους µισθωτές η διάκριση των µισθώσεων σε λειτουργικές και χρηµατοδοτικές. Οι µισθωτές θα πρέπει πλέον, για κάθε σύµβαση μίσθωσης που υπερβαίνει τους 12 µήνες, να αναγνωρίζουν στον ισολογισµό τους, ως στοιχείο του ενεργητικού, το δικαίωµα χρήσης του µισθωµένου στοιχείου καθώς και την αντίστοιχη υποχρέωση καταβολής των µισθωµάτων. Ο ανωτέρω χειρισµός δεν απαιτείται όταν η αξία του στοιχείου χαρακτηρίζεται ως πολύ χαµηλή. Το δικαίωµα χρήσης κατά την αρχική αναγνώριση αποτελείται από το ποσό της αρχικής αναγνώρισης της υποχρέωσης µίσθωσης, τις αρχικές άµεσες δαπάνες, τυχόν προκαταβολές µισθωµάτων και την εκτίµηση κόστους από την υποχρέωση αποκατάστασης του στοιχείου. Η υποχρέωση µίσθωσης κατά την αρχική αναγνώριση αποτελείται από την παρούσα αξία των µελλοντικών υπολειπόµενων πληρωµών µισθωµάτων. Επίπτωση από την εφαρµογή του Δ.Π.Χ.Π. 16 Ο Όµιλος εφήρµοσε το πρότυπο σε όλες τις ενεργές την 1.1.2019 συμβάσεις μίσθωσης αναγνωρίζοντας τη σωρευτική επίπτωση της αρχικής εφαρµογής στην Καθαρή Θέση της 1.1.2019 και δεν αναµόρφωσε τα κονδύλια της συγκριτικής χρήσης σύµφωνα µε τις µεταβατικές διατάξεις του προτύπου. Κατά συνέπεια, τα κονδύλια της συγκριτικής χρήσης δεν είναι συγκρίσιµα. Κάνοντας χρήση της πρακτικής διευκόλυνσης (practical expedient) που παρέχεται από το Δ.Π.Χ.Π. 16 ο Όµιλος, κατά την ηµεροµηνία πρώτης εφαρµογής, δεν επαναξιολόγησε εάν µία σύµβαση αποτελεί ή εµπεριέχει µία µίσθωση και συνεπώς εφήρµοσε το πρότυπο µόνο στις συµβάσεις που είχαν προηγουµένως αναγνωριστεί ως µισθώσεις σύµφωνα µε το Δ.Λ.Π. 17. Επίσης, ο Όµιλος επέλεξε κατά τη µετάβαση τις ακόλουθες πρακτικές διευκολύνσεις που παρέχονται από το πρότυπο: - εφήρµοσε ενιαίο προεξοφλητικό επιτόκιο ανάλογα µε τη διάρκεια της µίσθωσης για όλες τις κατηγορίες µισθώσεων, - εξαίρεσε το αρχικό κόστος σύναψης σύµβασης από την αποτίµηση του δικαιώµατος χρήσης, - χρησιµοποίησε την αποκτηθείσα γνώση για τον καθορισµό της διάρκειας µίσθωσης εάν η σύµβαση περιλαµβάνει δικαιώµατα παράτασης ή καταγγελίας της µίσθωσης και - για τον προσδιορισµό της αξίας κτήσης του στοιχείου ενεργητικού µε δικαίωµα χρήσης θεώρησε πως αυτή είναι ίση µε την υποχρέωση από τη µίσθωση, προσαρµοσµένη κατά το ποσό τυχόν προπληρωµένων ή δουλευµένων µισθωµάτων που αφορούν την εν λόγω µίσθωση και τα οποία είχαν αναγνωριστεί στον ισολογισµό αµέσως πριν από την ηµεροµηνία της αρχικής εφαρµογής. Επιπρόσθετα, ο Όµιλος επέλεξε να κάνει χρήση της εξαίρεσης και δεν εφήρµοσε τις νέες διατάξεις στις µισθώσεις των οποίων η διάρκεια δεν υπερβαίνει τους 12 µήνες (short term) καθώς και στις µισθώσεις στις οποίες το στοιχείο που εκµισθώνεται είναι χαµηλής αξίας (αξίας µικρότερης των 5.000 ευρώ όταν είναι καινούργιο). Σηµειώνεται ότι ο Όµιλος, για τις µισθώσεις που λήγουν εντός του 2019 και που, ωστόσο, αναµένεται να ανανεωθούν, προέβη σε εκτιµήσεις για την ανανέωσή τους. Σε ό,τι ειδικότερα αφορά στην Τράπεζα, στις περιπτώσεις των μισθώσεων Καταστημάτων, που εκτιμήθηκε ότι θα ανανεωθούν, η διάρκεια της μίσθωσης ορίστηκε τριετής με βάση το σχετικό δικαίωμα παράτασης, ενώ για τις μισθώσεις offsite ATMs, για τις οποίες κατόπιν ανανέωσης προβλέπεται συμβατικά η μετατροπή τους σε αορίστου διάρκειας, έγινε η εκτίμηση ότι η διάρκεια μίσθωσης θα είναι δεκαετής. 97 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Ο Όµιλος για να προεξοφλήσει τα υπολειπόµενα µελλοντικά µισθώµατα χρησιμοποίησε το οριακό επιτόκιο δανεισµού (IBR) το οποίο προσδιόρισε χρησιµοποιώντας ως επιτόκιο αναφοράς το επιτόκιο του εξασφαλισµένου δανεισµού της Alpha Bank (secured funding) κάνοντας προσαρµογή για τα διαφορετικά νοµίσµατα και λαµβάνοντας υπόψη τις αποδόσεις των κυβερνητικών οµολόγων, όπου υπήρχαν. Ως αποτέλεσµα της εφαρµογής του Δ.Π.Χ.Π. 16, ο Όµιλος αναγνώρισε την 1.1.2019 στοιχεία ενεργητικού µε δικαίωµα χρήσης ποσού € 179,8 εκατ. (εκ των οποίων ποσό € 157,9 εκατ. έχει ταξινομηθεί στα ιδιοχρησιμοποιούμενα ενσώματα πάγια, ποσό € 10,3 εκατ. στις Επενδύσεις σε ακίνητα και ποσό € 11,6 αφορά Επενδυτικά σε ακίνητα που κατά την 1.1.2019 είχαν ταξινομηθεί στα Στοιχεία ενεργητικού προς πώληση), απαιτήσεις από χρηµατοδοτικές µισθώσεις ποσού € 10,5 εκατ. και υποχρεώσεις από µισθώσεις ποσού € 245,17 εκατ. Η επίπτωση στην Καθαρή Θέση ανήλθε σε ζημιά ποσού € 39 εκατ. προ φόρων (€ 27,9 εκατ. µετά φόρων). Η επίπτωση στον δείκτη CET1 (Δείκτης Κεφαλαίων Κοινών Μετοχών Κατηγορίας Ι) ανήλθε σε 13 µονάδες βάσης. Οι κυριότερες κατηγορίες µισθώσεων αφορούν µισθώσεις ακινήτων και χώρων που στεγάζονται τα ATM’s (σηµειώσεις 22 και 23). Σηµειώνεται ότι για τις περιπτώσεις µισθώσεων στις οποίες ο Όµιλος είναι εκµισθωτής δεν υπήρξε επίπτωση από την εφαρµογή του νέου προτύπου εκτός από συγκεκριµένες περιπτώσεις υποµισθώσεων για τις οποίες η µίσθωση χαρακτηρίστηκε ως χρηµατοδοτική γεγονός που είχε ως αποτέλεσµα την αναγνώριση απαιτήσεων από χρηµατοδοτικές µισθώσεις ύψους € 10,5 εκατ. ‣ Τροποποίηση του Διεθνούς Λογιστικού Προτύπου 19 «Παροχές σε εργαζοµένους» - Τροποποίηση, περικοπή ή διακανονισµός του Προγράµµατος Παροχών (Κανονισµός 2019/402/13.3.2019) Την 7.2.2018 το Συµβούλιο των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων εξέδωσε τροποποίηση στο Δ.Λ.Π. 19 µέσω της οποίας διευκρινίζει τον τρόπο µε τον οποίο πρέπει να προσδιορίζεται το κόστος υπηρεσίας όταν προκύπτουν αλλαγές στο πρόγραµµα καθορισµένων παροχών. Σύµφωνα µε το Δ.Λ.Π. 19 σε περίπτωση τροποποίησης, περικοπής ή διακανονισµού, πρέπει να γίνει επανυπολογισµός της καθαρής υποχρέωσης ή απαίτησης. Η τροποποίηση του Δ.Λ.Π. 19 προβλέπει ότι το τρέχον κόστος υπηρεσίας και ο τόκος επί της καθαρής υποχρέωσης (απαίτησης) για το υπόλοιπο της χρήσης αναφοράς, µετά την αλλαγή στο πρόγραµµα, θα πρέπει να υπολογιστούν µε βάση τις παραδοχές που χρησιµοποιήθηκαν κατά τον επανυπολογισµό της καθαρής υποχρέωσης ή απαίτησης. Επίσης, µε την τροποποίηση του Δ.Λ.Π. 19 αποσαφηνίζεται η επίδραση µίας τροποποίησης, περικοπής ή διακανονισµού στις απαιτήσεις αναφορικά µε τον περιορισµό στην αναγνώριση της καθαρής απαίτησης (asset ceiling). Η υιοθέτηση της ανωτέρω τροποποίησης δεν είχε επίπτωση στις οικονοµικές καταστάσεις του Οµίλου. ‣ Τροποποίηση του Διεθνούς Λογιστικού Προτύπου 28 «Επενδύσεις σε συγγενείς και κοινοπραξίες»: Μακροπρόθεσµες επενδύσεις σε Συγγενείς και Κοινοπραξίες (Κανονισµός 2019/237/8.2.2019) Την 12.10.2017 το Συµβούλιο των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων εξέδωσε τροποποιήση στο Δ.Λ.Π. 28 για να αποσαφηνίσει ότι ο λογιστικός χειρισµός των µακροπρόθεσµων επενδύσεων σε µία συγγενή ή κοινοπραξία που περιλαµβάνονται στην καθαρή επένδυση στην εν λόγω συγγενή ή κοινοπραξία - για τις οποίες δεν εφαρµόζεται η µέθοδος της καθαρής θέσης -πρέπει να γίνεται σύµφωνα µε το Δ.Π.Χ.Π. 9, συµπεριλαµβανοµένου των απαιτήσεων αποµείωσης. Κατά την εφαρµογή του Δ.Π.Χ.Π. 9, δεν θα πρέπει να λαµβάνονται υπόψη τυχόν προσαρµογές στη λογιστική αξία των µακροπρόθεσµων επενδύσεων που έχουν προκύψει από την εφαρµογή του Δ.Λ.Π. 28. Η υιοθέτηση της ανωτέρω τροποποίησης δεν είχε επίπτωση στις οικονοµικές καταστάσεις του Οµίλου. ‣ Βελτιώσεις Διεθνών Λογιστικών Προτύπων - κύκλος 2015-2017 (Κανονισµός 2019/412/14.3.2019) Στο πλαίσιο του προγράµµατος των ετήσιων βελτιώσεων των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων, το Συµβούλιο εξέδωσε, την 12.12.2017, µη επείγουσες αλλά απαραίτητες τροποποιήσεις σε επιµέρους πρότυπα. Η υιοθέτηση των ανωτέρω τροποποιήσεων δεν είχε επίπτωση στις οικονοµικές καταστάσεις του Οµίλου. ‣ Διερµηνεία 23 «Αβεβαιότητα σχετικά µε τους λογιστικούς χειρισµούς φόρου εισοδήµατος» (Κανονισµός 2018/1595/23.10.2018) Την 7.6.2017 το Συµβούλιο των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων εξέδωσε τη Διερµηνεία 23. Η Διερµηνεία αποσαφηνίζει την εφαρµογή των απαιτήσεων αναγνώρισης και αποτίµησης του Δ.Λ.Π. 12 όταν υπάρχει αβεβαιότητα αναφορικά µε το λογιστικό χειρισµό του φόρου εισοδήµατος. Η Διερµηνεία ειδικότερα διευκρινίζει τα εξής: • Μία οικονοµική οντότητα θα καθορίσει αν θα εξετάσει τις αβεβαιότητες διακριτά ή σε συνδυασµό µε άλλες αβεβαιότητες ανάλογα µε το ποια προσέγγιση προβλέπει καλύτερα την επίλυση της αβεβαιότητας. 98 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 • Οι εκτιµήσεις που γίνονται αναφορικά µε τον έλεγχο των λογιστικών χειρισµών από τις φορολογικές αρχές θα πρέπει να βασίζονται στο ότι οι φορολογικές αρχές θα εξετάσουν μόνο τα ποσά που έχουν δικαίωµα να εξετάσουν και στο ότι θα έχουν πλήρη γνώση της σχετικής πληροφόρησης όταν διενεργούν τον έλεγχο. • Για τον προσδιορισµό του φορολογητέου κέρδους (φορολογικής ζημιάς), των φορολογικών βάσεων, των µη χρησιµοποιηθεισών φορολογικών ζηµιών, των µη χρησιµοποιηθέντων πιστωτικών φόρων και των φορολογικών συντελεστών η οικονοµική οντότητα θα πρέπει να λάβει υπόψη της το πόσο πιθανό είναι οι φορολογικές αρχές να αποδεχθούν την αβεβαιότητα στο χειρισµό του φόρου. Οι εκτιµήσεις της οικονοµικής οντότητας θα πρέπει να επαναξιολογούνται όταν λαµβάνουν χώρα αλλαγές στα γεγονότα και στις συνθήκες καθώς και όταν νέα πληροφόρηση καθίσταται διαθέσιµη. Η υιοθέτηση της ανωτέρω Διερµηνείας δεν είχε επίπτωση στις οικονοµικές καταστάσεις του Οµίλου. Εκτός των προτύπων που αναφέρθηκαν ανωτέρω, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει υιοθετήσει τις κατωτέρω τροποποιήσεις προτύπων των οποίων η εφαρµογή είναι υποχρεωτική για χρήσεις µε έναρξη µετά την 1.1.2019 και δεν έχουν εφαρµοστεί πρόωρα από τον Όµιλο. ‣ Τροποποίηση του Διεθνούς Προτύπου Χρηματοοικονομικής Πληροφόρησης 9 «Χρηματοοικονομικά μέσα»: του Διεθνούς Λογιστικού Προτύπου 39 «Χρηµατοοικονοµικά µέσα: Αναγνώριση και αποτίμηση» και του Διεθνούς Προτύπου Χρηµατοοικονοµικής Πληροφόρησης 7 «Χρηµατοοικονοµικά µέσα: Γνωστοποιήσεις»: Μεταρρύθμιση των επιτοκίων αναφοράς (Κανονισµός 2020/34/15.1.2020) Ισχύει για χρήσεις µε έναρξη από 1.1.2020 Την 26.9.2019 το Συμβούλιο των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων εξέδωσε τροποποίηση στα Δ.Π.Χ.Π 9, Δ.Λ.Π 39 και Δ.Π.Χ.Π. 7 σύμφωνα με την οποία παρέχονται προσωρινές εξαιρέσεις από την εφαρμογή συγκεκριμένων διατάξεων της λογιστικής αντιστάθμισης στο πλαίσιο της εφαρμογής της μεταρρύθμισης του επιτοκίου αναφοράς (Interest rate benchmark reform). Σύμφωνα με τις εξαιρέσεις αυτές, οι εταιρίες που εφαρμόζουν τις σχετικές διατάξεις μπορούν να υποθέτουν ότι το επιτόκιο αναφοράς δεν θα αλλάξει ως αποτέλεσμα εφαρμογής της μεταρρύθμισης του επιτοκίου αναφοράς. Οι εξαιρέσεις αφορούν την εφαρμογή των ακόλουθων διατάξεων: - Την απαίτηση περί πολύ υψηλής πιθανότητας εκπλήρωσης όσον αφορά αντισταθμίσεις ταμειακών ροών, - Την αξιολόγηση της οικονομικής σχέσης ανάμεσα στο αντισταθμιζόμενο στοιχείο και το μέσο αντιστάθμισης, - Τον προσδιορισμό ενός συστατικού ενός στοιχείου ως αντισταθμισμένου στοιχείου. Ο Όμιλος εξετάζει τις επιπτώσεις που θα έχει η υιοθέτηση των ανωτέρω τροποποιήσεων στις οικονομικές του καταστάσεις. ‣ Τροποποίηση του Διεθνούς Λογιστικού Προτύπου 1 «Παρουσίαση Οικονοµικών Καταστάσεων» και του Διεθνούς Λογιστικού Προτύπου 8 «Λογιστικές πολιτικές, µεταβολές των λογιστικών εκτιµήσεων και λάθη»: Ορισµός σηµαντικότητας (Κανονισμός 2019/2104/29.11.2019) Ισχύει για χρήσεις µε έναρξη από 1.1.2020 Την 31.10.2018 το Συµβούλιο των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας γνωστοποιήσεων εξέδωσε τροποποιήσεις στο Δ.Λ.Π. 1 και Δ.Λ.Π. 8 ώστε να εναρµονίσει τον ορισµό της σηµαντικότητας σε όλα τα πρότυπα και να αποσαφηνίσει ορισµένα σηµεία του ορισµού. Ο νέος ορισµός προβλέπει ότι µία πληροφορία είναι σηµαντική εάν το γεγονός της παράλειψης, υπόκρυψης ή ανακριβούς γνωστοποίησής της εύλογα θα αναµενόταν να επηρεάσει τις αποφάσεις που οι κύριοι χρήστες των οικονοµικών καταστάσεων λαµβάνουν βάσει αυτών των καταστάσεων. Οι τροποποιήσεις περιλαµβάνουν παραδείγµατα περιστάσεων που ενδέχεται να οδηγήσουν στην απόκρυψη σηµαντικής πληροφορίας. Επίσης, το Συµβούλιο τροποποίησε τον ορισµό της σηµαντικότητας στο Εννοιολογικό Πλαίσιο (Conceptual Framework) ώστε να τον εναρµονίσει µε το νέο ορισµό σύµφωνα µε τα Δ.Λ.Π. 1 και Δ.Λ.Π.8. Ο Όµιλος εξετάζει την επίπτωση που θα επιφέρει η υιοθέτηση της ανωτέρω τροποποίησης στις οικονοµικές του καταστάσεις. Επίσης, το Συµβούλιο των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων έχει εκδώσει τα κατωτέρω πρότυπα και τροποποιήσεις προτύπων τα οποία όµως δεν έχουν υιοθετηθεί ακόµη από την Ευρωπαϊκή Ένωση και δεν έχουν εφαρµοστεί πρόωρα από τον Όµιλο. ‣ Τροποποίηση του Διεθνούς Προτύπου Χρηµατοοικονοµικής Πληροφόρησης 3 «Συνενώσεις Επιχειρήσεων»: Ορισµός επιχείρησης Ισχύει για χρήσεις µε έναρξη από 1.1.2020 99 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Την 22.10.2018 το Συµβούλιο των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων εξέδωσε τροποποίηση στο Δ.Π.Χ.Π. 3 µε στόχο να αντιµετωπιστούν δυσκολίες που προκύπτουν όταν µία οντότητα προσδιορίζει εάν απέκτησε µία επιχείρηση ή µία οµάδα στοιχείων ενεργητικού. Με τις τροποποιήσεις: - αποσαφηνίζονται οι προϋποθέσεις που πρέπει κατ’ ελάχιστον να πληρούνται ώστε να έχει αποκτηθεί επιχείρηση, - απλοποιείται η αξιολόγηση της απόκτησης επιχείρησης ή ομάδας στοιχείων, η οποία θα βασίζεται στην τρέχουσα κατάσταση των αποκτηθέντων στοιχείων και όχι στην ικανότητα του συμμετέχοντα να ενσωματώσει τα αποκτηθέντα στοιχεία στις δικές του διαδικασίες, - τροποποιείται ο ορισμός του παραγόμενου προϊόντος ώστε πέραν των εσόδων από κύριες δραστηριότητες που εμπίπτουν στην εφαρμογή του Δ.Π.Χ.Π. 15, να περιλαμβάνονται και άλλα έσοδα από κύριες δραστηριότητες όπως τα έσοδα από επενδυτικές υπηρεσίες, - προστίθενται οδηγίες για την αξιολόγηση του κατά πόσο οι παραγωγικές διαδικασίες που έχουν αποκτηθεί είναι ουσιαστικές τόσο για τις περιπτώσεις που κατά την ημερομηνία απόκτησης υπάρχει παραγόμενο προϊόν όσο και για τις περιπτώσεις που δεν υπάρχει παραγόμενο προϊόν και - εισάγεται µία προαιρετική άσκηση με βάση την εύλογη αξία των αποκτώμενων στοιχείων προκειμένου να αξιολογηθεί εάν έχει αποκτηθεί μία επιχείρηση ή μία ομάδα στοιχείων. Ο Όµιλος εξετάζει τις επιπτώσεις που θα έχει η υιοθέτηση της ανωτέρω τροποποίησης στις οικονοµικές του καταστάσεις. ‣ Τροποποίηση του Διεθνούς Προτύπου Χρηµατοοικονοµικής Πληροφόρησης 10 «Ενοποιηµένες Οικονοµικές Καταστάσεις» και του Διεθνούς Λογιστικού Προτύπου 28 «Επενδύσεις σε συγγενείς και κοινοπραξίες»: Συναλλαγή πώλησης ή εισφοράς µεταξύ του επενδυτή και της συγγενούς εταιρίας ή κοινοπραξίας Ηµεροµηνία υποχρεωτικής εφαρµογής: Δεν έχει ακόµα καθοριστεί Την 11.9.2014, το Συµβούλιο των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων εξέδωσε τροποποιήσεις στα Δ.Π.Χ.Π. 10 και Δ.Λ.Π. 28 µε σκοπό να αποσαφηνίσει το λογιστικό χειρισµό µίας συναλλαγής πώλησης ή εισφοράς στοιχείων του ενεργητικού της µητρικής εταιρίας σε συγγενή ή κοινοπραξία της και το αντίστροφο. Ειδικότερα, το Δ.Π.Χ.Π. 10 τροποποιήθηκε έτσι ώστε να καθίσταται σαφές ότι, σε περίπτωση που ως αποτέλεσµα µίας συναλλαγής µε µία συγγενή ή κοινοπραξία, µία εταιρία χάσει τον έλεγχο επί θυγατρικής της, η οποία δεν συνιστά «επιχείρηση» βάσει του Δ.Π.Χ.Π. 3, θα αναγνωρίσει στα αποτελέσµατά της µόνο εκείνο το µέρος του κέρδους ή της ζημιάς που σχετίζεται µε το ποσοστό συµµετοχής των τρίτων στη συγγενή ή στην κοινοπραξία. Το υπόλοιπο µέρος του κέρδους της συναλλαγής θα απαλείφεται µε το λογιστικό υπόλοιπο της συµµετοχής στη συγγενή ή στην κοινοπραξία. Επιπρόσθετα, εάν ο επενδυτής διατηρεί ποσοστό συµµετοχής στην πρώην θυγατρική, έτσι ώστε αυτή να θεωρείται πλέον συγγενής ή κοινοπραξία, το κέρδος ή η ζημιά από την εκ νέου αποτίµηση της συµµετοχής αναγνωρίζεται στα αποτελέσµατα µόνο στο βαθµό που αφορά το ποσοστό συµµετοχής των άλλων επενδυτών. Το υπόλοιπο ποσό του κέρδους απαλείφεται µε το λογιστικό υπόλοιπο της συµµετοχής στην πρώην θυγατρική.Αντίστοιχα, στο Δ.Λ.Π. 28 έγιναν προσθήκες για να αποσαφηνιστεί ότι η µερική αναγνώριση κέρδους ή ζημιάς στα αποτελέσµατα του επενδυτή θα λαµβάνει χώρα µόνο εάν τα πωληθέντα στοιχεία στη συγγενή ή στην κοινοπραξία δεν πληρούν τον ορισµό της «επιχείρησης». Σε αντίθετη περίπτωση θα αναγνωρίζεται το συνολικό κέρδος ή ζημιά στα αποτελέσµατα του επενδυτή. Την 17.12.2015 το Συµβούλιο των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων κατήργησε την ηµεροµηνία υποχρεωτικής εφαρµογής της ανωτέρω τροποποίησης που είχε αρχικά προσδιορίσει. Η νέα ηµεροµηνία υποχρεωτικής εφαρµογής θα προσδιοριστεί σε µεταγενέστερη ηµεροµηνία από το Συµβούλιο των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων αφού λάβει υπόψη του τα αποτελέσµατα του έργου που εκπονεί για τη λογιστική της µεθόδου της καθαρής θέσης. ‣ Διεθνές Πρότυπο Χρηµατοοικονοµικής Πληροφόρησης 14: «Αναβαλλόµενοι λογαριασµοί υπό καθεστώς ρύθµισης» Ισχύει για χρήσεις µε έναρξη από 1.1.2016. Την 30.1.2014, το Συµβούλιο των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων εξέδωσε το Δ.Π.Χ.Π. 14. Το νέο πρότυπο, που έχει προσωρινό χαρακτήρα, πραγµατεύεται το λογιστικό χειρισµό και τις γνωστοποιήσεις που απαιτούνται για τους αναβαλλόµενους λογαριασµούς υπό καθεστώς ρύθµισης, η τήρηση και αναγνώριση των οποίων προβλέπεται από τις τοπικές νοµοθεσίες όταν µία εταιρία παρέχει προϊόντα ή υπηρεσίες των οποίων η τιµή ρυθµίζεται από κάποιον κανονιστικό φορέα. Το πρότυπο έχει εφαρµογή κατά την πρώτη υιοθέτηση των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων και µόνο για τις οντότητες που διενεργούν δραστηριότητες που ρυθµίζονται από 100 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 κάποιο φορέα και που σύµφωνα µε τα προηγούµενα λογιστικά πρότυπα αναγνώριζαν τους εν λόγω λογαριασµούς στις οικονοµικές τους καταστάσεις. Το Δ.Π.Χ.Π. 14 παρέχει, κατ’ εξαίρεση, στις οντότητες αυτές τη δυνατότητα να κεφαλαιοποιούν αντί να εξοδοποιούν τα σχετικά κονδύλια. Σηµειώνεται πως η Ευρωπαϊκή Ένωση αποφάσισε να µην προχωρήσει στην υιοθέτηση του εν λόγω προτύπου αναµένοντας την έκδοση του οριστικού προτύπου. Το ανωτέρω πρότυπο δεν έχει εφαρµογή στις οικονοµικές καταστάσεις του Οµίλου. ‣ Διεθνές Πρότυπο Χρηµατοοικονοµικής Πληροφόρησης 17 «Ασφαλιστήρια Συµβόλαια» Ισχύει για χρήσεις µε έναρξη από 1.1.2021 Την 18.5.2017 το Συµβούλιο των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων εξέδωσε το Δ.Π.Χ.Π. 17 το οποίο αντικαθιστά το Δ.Π.Χ.Π. 4 «Ασφαλιστήρια Συµβόλαια». Σε αντίθεση µε το Δ.Π.Χ.Π. 4, το νέο πρότυπο εισάγει µία συνεπή µεθοδολογία αποτίµησης των ασφαλιστηρίων συµβολαίων. Οι κυριότερες αρχές του Δ.Π.Χ.Π. 17 είναι οι ακόλουθες: Μία εταιρία: • προσδιορίζει ως ασφαλιστήρια συµβόλαια τις συµβάσεις εκείνες µε τις οποίες η οικονοµική οντότητα αποδέχεται σηµαντικό ασφαλιστικό κίνδυνο από άλλο µέρος (τον αντισυµβαλλόµενο) συµφωνώντας να αποζηµιώσει τον αντισυµβαλλόµενο εάν ένα συγκεκριµένο αβέβαιο µελλοντικό συµβάν επηρεάζει αρνητικά τον αντισυµβαλλόµενο, • διαχωρίζει συγκεκριµένα ενσωµατωµένα παράγωγα, διακριτά επενδυτικά στοιχεία και διαφορετικές υποχρεώσεις απόδοσης από τα ασφαλιστήρια συµβόλαια, • διαχωρίζει τις συµβάσεις σε οµάδες που θα αναγνωρίσει και θα αποτιµήσει, • αναγνωρίζει και αποτιµά τις οµάδες των ασφαλιστηρίων συµβολαίων µε βάση: i. µια αναπροσαρµοσµένη ως προς τον κίνδυνο παρούσα αξία των µελλοντικών ταµειακών ροών (ταµειακές ροές εκπλήρωσης) που ενσωµατώνει όλες τις διαθέσιµες πληροφορίες σχετικά µε τις ταµειακές ροές εκπλήρωσης µε τρόπο που συνάδει µε τις παρατηρήσιµες πληροφορίες της αγοράς, πλέον (εάν αυτή η αξία είναι µια υποχρέωση) ή µείον (αν η αξία αυτή είναι περιουσιακό στοιχείο) ii. ένα ποσό που αντιπροσωπεύει το µη δεδουλευµένο κέρδος στην οµάδα των συµβάσεων (το συµβατικό περιθώριο παροχής υπηρεσιών), • αναγνωρίζει το κέρδος από µια οµάδα ασφαλιστηρίων συµβολαίων κατά τη διάρκεια της χρήσης που η οικονοµική οντότητα παρέχει ασφαλιστική κάλυψη και καθώς η οικονοµική οντότητα αποδεσµεύεται από τον κίνδυνο. Εάν µια οµάδα συµβολαίων είναι ή καθίσταται ζηµιογόνος, η οντότητα αναγνωρίζει αµέσως τη ζημιά, • παρουσιάζει ξεχωριστά τα έσοδα από ασφαλιστικές εργασίες, τα έξοδα ασφαλιστικών υπηρεσιών και τα έσοδα ή έξοδα χρηµατοδότησης της ασφάλισης και • γνωστοποιεί πληροφορίες που επιτρέπουν στους χρήστες των οικονοµικών καταστάσεων να εκτιµήσουν την επίδραση που έχουν οι συµβάσεις που εµπίπτουν στο πεδίο εφαρµογής του Δ.Π.Χ.Π. 17 στην οικονοµική θέση, στη χρηµατοοικονοµική απόδοση και στις ταµειακές ροές της. Σηµειώνεται, επίσης, πως τον Νοέµβριο του 2018 το Συµβούλιο των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων πρότεινε τη µετάθεση της ηµεροµηνίας υποχρεωτικής εφαρµογής του νέου προτύπου την 1.1.2022. Ο Όµιλος εξετάζει τις επιπτώσεις που θα έχει η υιοθέτηση του ανωτέρου προτύπου στις οικονοµικές του καταστάσεις. ‣ Τροποποίηση του Διεθνούς Λογιστικού Προτύπου 1 «Παρουσίαση Οικονομικών Καταστάσεων»: Ταξινόμηση υποχρεώσεων σε βραχυπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες Ισχύει για χρήσεις µε έναρξη από 1.1.2022 Την 23.1.2020 το Συμβούλιο των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων εξέδωσε τροποποίηση στο Δ.Λ.Π. 1 αναφορικά με την ταξινόμηση των υποχρεώσεων σε βραχυπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες. Ειδικότερα η τροποποίηση: - Αποσαφήνισε ότι για την ταξινόμηση μιας υποχρέωσης σε βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι συνθήκες που ισχύουν κατά την ημερομηνία του ισολογισμού. 101 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 - Αποσαφήνισε ότι οι προσδοκίες της Διοίκησης για τα γεγονότα που αναμένεται να συμβούν μετά την ημερομηνία του ισολογισμού δεν θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη. - Διευκρίνισε τις περιπτώσεις που συνιστούν τακτοποίηση της υποχρέωσης. Η ανωτέρω τροποποίηση δεν θα έχει επίπτωση στις οικονομικές καταστάσεις του Ομίλου, καθώς στον Ισολογισμό του Ομίλου οι υποχρεώσεις δεν διαχωρίζονται σε βραχυπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες. 1.2 Λογιστικές αρχές 1.2.1 Αρχές ενοποίησης Οι ενοποιηµένες οικονοµικές καταστάσεις περιλαµβάνουν τη µητρική εταιρία ALPHA BANK, τις θυγατρικές της, τις συγγενείς και τις κοινοπραξίες. Οι οικονοµικές καταστάσεις των εταιριών που περιλαµβάνονται στις ενοποιηµένες οικονοµικές καταστάσεις έχουν καταρτιστεί µε ηµεροµηνία αναφοράς την 31.12.2019 και οι λογιστικές αρχές, βάσει των οποίων συντάχθηκαν, αναπροσαρµόστηκαν όπου κρίθηκε απαραίτητο, για να εξασφαλίζεται συνέπεια µε τις αντίστοιχες αρχές του Οµίλου. α. Θυγατρικές Εταιρίες Είναι οι εταιρίες στις οποίες ο Όµιλος ασκεί έλεγχο. Ο Όµιλος λαµβάνει υπόψη τους εξής παράγοντες, που αποδεικνύουν σχέση ελέγχου: i. εξουσία πάνω στην εταιρία, ii. έκθεση, ή δικαιώµατα, σε µεταβλητές αποδόσεις από την ανάµειξη του µε την εταιρία, και iii. τη δυνατότητα να χρησιµοποιήσει την εξουσία του πάνω στην εταιρία για να επηρεάσει το ύψος των αποδόσεων που λαµβάνει. Η εξουσία προκύπτει από δικαιώµατα που είναι εφικτή η άµεση εξάσκησή τους και τα οποία παρέχουν στον Όµιλο τη δυνατότητα κατεύθυνσης των βασικών δραστηριοτήτων της εταιρίας. Σε µια απλή περίπτωση, τα δικαιώµατα που παρέχουν εξουσία αφορούν δικαιώµατα ψήφου που προκύπτουν από την κατοχή µετοχών. Υπάρχουν όµως και περιπτώσεις όπου η εξουσία προκύπτει από συµβατικές συµφωνίες. Οι αποδόσεις του Οµίλου από την εταιρία θεωρούνται µεταβλητές εφόσον δύναται να διακυµαίνονται ως συνέπεια της επίδοσης της εταιρίας. Η µεταβλητότητα κρίνεται βάσει της ουσίας και όχι του νοµικού τύπου των αποδόσεων. Για την αξιολόγηση της σχέσης µεταξύ εξουσίας και αποδόσεων, ο Όµιλος εξετάζει κατά πόσο ασκεί την εξουσία του προς όφελος του ή για λογαριασµό άλλων µερών λειτουργώντας, ως εκ τούτου, ως εντολέας (principal) ή ως εκπρόσωπος (agent), αντίστοιχα. Εάν λειτουργεί ως εντολέας υπάρχει έλεγχος και υποχρέωση ενοποίησης από τον Όµιλο, ενώ στην αντίθετη περίπτωση δεν υφίσταται έλεγχος και υποχρέωση ενοποίησης. Στις περιπτώσεις εταιριών που κατευθύνονται από δικαιώµατα ψήφου, ο Όµιλος κατ’ αρχήν αξιολογεί την ύπαρξη ελέγχου βάσει κατοχής δικαιωµάτων ψήφου σε ποσοστό µεγαλύτερο του 50%. Ωστόσο, ο Όµιλος ενδέχεται να έχει έλεγχο ακόµη και µε µικρότερη του 50% κατοχή δικαιωµάτων ψήφου µέσω: • συµβατικής συµφωνίας µε άλλους κατόχους δικαιωµάτων ψήφου, • δικαιωµάτων που αντλούνται από άλλες συµβατικές συµφωνίες, • του ποσοστού που κατέχει σε σχέση µε τα ποσοστά των λοιπών κατόχων και τη διασπορά των δικαιωµάτων ψήφου και • των δυνητικών δικαιωµάτων ψήφου. Στις περιπτώσεις εταιριών ειδικής δοµής όπου τα δικαιώµατα ψήφου σχετίζονται µόνο µε θέµατα διοικητικής φύσης και οι βασικές δραστηριότητες καθοδηγούνται από συµβατικές συµφωνίες (π.χ οχήµατα τιτλοποιήσεων ή αµοιβαία κεφάλαια/ funds) ο Όµιλος αξιολογεί την ύπαρξη ελέγχου λαµβάνοντας υπόψη παράγοντες όπως: • το σκοπό σύστασης της εταιρίας και τα συµβατικά δικαιώµατα των εµπλεκοµένων µερών, • τους κινδύνους στους οποίους έχει σχεδιασθεί η εταιρία να εκτίθεται ή να µεταβιβάζει σε άλλα µέρη καθώς και το βαθµό έκθεσης του Οµίλου σε αυτούς τους κινδύνους, 102 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 • ενδείξεις ύπαρξης ειδικής σχέσης µε την εταιρία που υποδηλώνει ότι ο Όµιλος έχει παραπάνω από παθητικό ενδιαφέρον σε αυτή. Επίσης, για τις εταιρίες ειδικής δοµής που διαχειρίζεται, ο Όµιλος αξιολογεί εάν λειτουργεί ως εκπρόσωπος ή εντολέας βάσει του εύρους της εξουσίας λήψης αποφάσεων που διαθέτει επί των δραστηριοτήτων της εταιρίας, των δικαιωµάτων τρίτων καθώς και του βαθµού έκθεσής του σε µεταβλητότητα αποδόσεων από την ανάµειξη του µε την εταιρία. Ο Όµιλος, βάσει των ανωτέρω κριτηρίων, ελέγχει εταιρίες ειδικής δοµής που συστάθηκαν για την τιτλοποίηση δανειακών χαρτοφυλακίων. Ο Όµιλος επαναξιολογεί τη σχέση ελέγχου, εφόσον τα γεγονότα και οι συνθήκες δείχνουν ότι υπάρχουν µεταβολές σε ένα ή περισσότερα από τα στοιχεία που συνιστούν έλεγχο. Οι θυγατρικές εταιρίες ενοποιούνται µε τη µέθοδο της πλήρους (ολικής) ενοποίησης από την ηµεροµηνία που αποκτάται ο έλεγχος και παύουν να ενοποιούνται κατά την ηµεροµηνία που ο Όµιλος δεν ασκεί πλέον τον έλεγχο. Κατά την απόκτηση ελέγχου εταιριών ή µονάδων που πληρούν τον ορισµό της επιχείρησης, ο Όµιλος εφαρµόζει τη µέθοδο απόκτησης (acquisition method). Η εφαρµογή της µεθόδου προϋποθέτει τον προσδιορισµό του αποκτώντος, της ηµεροµηνίας απόκτησης του ελέγχου, της αποτίµησης του τιµήµατος που καταβάλλεται, των αναγνωρίσιµων στοιχείων ενεργητικού που αποκτώνται, των υποχρεώσεων που αναλαµβάνονται και των όποιων δικαιωµάτων τρίτων στην αποκτηθείσα εταιρία, προκειµένου να προσδιορισθεί η υπεραξία ή το κέρδος που προκύπτει από τη συνένωση. Το τίµηµα της συνένωσης αποτιµάται στην εύλογη αξία κατά την ηµεροµηνία απόκτησης. Το τίµηµα της συνένωσης περιλαµβάνει και την εύλογη αξία τυχόν ενδεχόµενου τιµήµατος. Η υποχρέωση καταβολής ενδεχόµενου τµήµατος αναγνωρίζεται ως υποχρέωση ή ως στοιχείο της καθαρής θέσης, σύµφωνα µε τα όσα προβλέπει το Δ.Λ.Π. 32. Το δικαίωµα επιστροφής τιµήµατος που έχει καταβληθεί αναγνωρίζεται, υπό προϋποθέσεις, ως στοιχείο του ενεργητικού. Μεταγενέστερα, και στο βαθµό που µεταβολές στην αξία του ενδεχόµενου τιµήµατος δεν συνιστούν προσαρµογές της χρήσης αποτίµησης των καθαρών περιουσιακών στοιχείων του αποκτώµενου, το ενδεχόµενο τίµηµα αποτιµάται ως εξής: • Στην περίπτωση που αυτό αναγνωριστεί ως στοιχείο της καθαρής θέσης, δεν υφίσταται µεταγενέστερη αποτίµηση. • Σε κάθε άλλη περίπτωση αποτιµάται στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων. Τα αναγνωρίσιµα στοιχεία ενεργητικού που αποκτώνται και οι υποχρεώσεις που αναλαµβάνονται αναγνωρίζονται αρχικά την ηµεροµηνία απόκτησης του ελέγχου στην εύλογη αξία τους, πλην συγκεκριµένων στοιχείων ενεργητικού και υποχρεώσεων για τα οποία προβλέπεται διαφορετική µέθοδος αποτίµησης. Τυχόν δικαιώµατα τρίτων αναγνωρίζονται είτε στην εύλογη αξία είτε στο αναλογικό µερίδιό τους επί των καθαρών αναγνωρίσιµων περιουσιακών στοιχείων της αποκτηθείσας εταιρίας, εφόσον έχουν δικαίωµα σε αυτό σε περίπτωση εκκαθάρισης, ειδάλλως αποτιµώνται υποχρεωτικά στην εύλογη αξία. Όποια διαφορά µεταξύ: α. του αθροίσµατος της αξίας του τιµήµατος, της εύλογης αξίας τυχόν προηγούµενης συµµετοχής του Οµίλου στην αποκτηθείσα εταιρία και της αξίας των δικαιωµάτων τρίτων, και β. της αξίας των καθαρών αναγνωρίσιµων περιουσιακών στοιχείων που αποκτώνται, αναγνωρίζεται ως υπεραξία (goodwill) εφόσον το αποτέλεσµα του ανωτέρω υπολογισµού είναι θετικό ή ως κέρδος στα αποτελέσµατα χρήσης εφόσον το αποτέλεσµα είναι αρνητικό. Κατά τη διάρκεια της χρήσης αποτίµησης, τα ποσά που αναγνωρίστηκαν κατά την ηµεροµηνία απόκτησης αναπροσαρµόζονται ώστε να αντικατοπτρίζουν νέες πληροφορίες που ελήφθησαν για γεγονότα και συνθήκες που υπήρχαν κατά την ηµεροµηνία απόκτησης και τα οποία, εάν ήταν γνωστά, θα είχαν επηρεάσει την αποτίµηση των ποσών που αναγνωρίστηκαν από εκείνη την ηµεροµηνία. Οι προσαρµογές αυτές επηρεάζουν αντίστοιχα το ύψος της υπεραξίας. Η περίοδος αποτίµησης λήγει µόλις ληφθούν οι απαιτούµενες πληροφορίες σχετικά µε τα γεγονότα και τις συνθήκες που υπήρχαν κατά την ηµεροµηνία απόκτησης. Ωστόσο, η περίοδος αποτίµησης δεν δύναται να υπερβαίνει το ένα έτος από την ηµεροµηνία απόκτησης. Στις περιπτώσεις που το ποσοστό συµµετοχής του Οµίλου σε θυγατρικές εταιρίες µεταβάλλεται, λόγω αγοράς πρόσθετου ποσοστού, η διαφορά που προκύπτει µεταξύ του καταβληθέντος τιµήµατος και της καθαρής θέσης που εξαγοράζεται καταχωρείται απευθείας στο λογαριασµό «Αποτελέσµατα εις νέον». Οι πωλήσεις ποσοστού συµµετοχής σε θυγατρικές εταιρίες, από τις οποίες δεν προκύπτει απώλεια του ελέγχου που ασκεί ο 103 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Όµιλος στις εταιρίες αυτές, θεωρούνται ως συναλλαγές µεταξύ των µερών που συνθέτουν την Καθαρή Θέση του Οµίλου και τα τυχόν αποτελέσµατα που προκύπτουν καταχωρούνται απευθείας στο λογαριασµό «Αποτελέσµατα εις νέον». Οι ενδοεταιρικές συναλλαγές µεταξύ των εταιριών του Οµίλου απαλείφονται, εκτός και αν υποδηλώνουν αποµείωση ενός στοιχείου του ενεργητικού, η οποία αναγνωρίζεται στον ενοποιηµένο Ισολογισµό. β. Συγγενείς εταιρίες Είναι οι εταιρίες στις οποίες ο Όµιλος ασκεί ουσιώδη επιρροή αλλά όχι έλεγχο. Ουσιώδης επιρροή, κατά κύριο λόγο, τεκµαίρεται ότι υπάρχει, όταν ο Όµιλος κατέχει, άµεσα ή έµµεσα, ποσοστό άνω του 20% του µετοχικού κεφαλαίου της υπό εξέταση εταιρίας χωρίς να έχει έλεγχο ή από κοινού έλεγχο, εκτός εάν η κατοχή άνω του 20% δεν εξασφαλίζει ουσιώδη επιρροή, π.χ. εξαιτίας έλλειψης αντιπροσώπευσης του Οµίλου στο Διοικητικό Συµβούλιο της εταιρίας ή µη συµµετοχής του Οµίλου στη διαδικασία κατάρτισης πολιτικών. Οι επενδύσεις στις συγγενείς εταιρίες αποτιµώνται µε τη µέθοδο της καθαρής θέσης. Αναγνωρίζονται αρχικά στο κόστος κτήσης και µεταγενέστερα η λογιστική αξία της επένδυσης αυξάνεται ή µειώνεται κατά την αναλογία του Οµίλου στα µετά την ηµεροµηνία απόκτησης κέρδη ή ζημιές της συγγενούς εταιρίας. Σε περίπτωση που οι ζημιές σύµφωνα µε τη µέθοδο της καθαρής θέσης υπερβαίνουν την επένδυση σε κοινές µετοχές, αυτές αναγνωρίζονται αφαιρετικά λοιπών στοιχείων που στην ουσία αποτελούν επέκταση της επένδυσης στη συγγενή. Η αναλογία του Οµίλου στα κέρδη ή στις ζημιές και στα αποτελέσµατα που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση των συγγενών εταιριών γνωστοποιείται ως ξεχωριστό στοιχείο στην Κατάσταση Αποτελεσµάτων και στην Κατάσταση Συνολικού Αποτελέσµατος, αντίστοιχα. γ. Κοινοπραξίες Ο Όµιλος εφαρµόζει το πρότυπο Δ.Π.Χ.Π. 11, αντικείµενο του οποίου είναι η λογιστική απεικόνιση συµµετοχών σε επιχειρηµατικά σχήµατα που τελούν υπό κοινό έλεγχο (joint arrangements). Όλα τα σχήµατα υπό κοινό έλεγχο στα οποία ο Όµιλος συµµετέχει και έχει από κοινού έλεγχο είναι κοινοπραξίες (joint ventures), τις οποίες αποτιµά µε τη µέθοδο της καθαρής θέσης. Λεπτοµερής καταγραφή όλων των θυγατρικών, κοινοπραξιών και συγγενών εταιριών του Οµίλου, καθώς και του ποσοστού συµµετοχής του Οµίλου σ’ αυτές, γίνεται στη σηµείωση 40. 1.2.2 Λειτουργικοί τοµείς Ο καθορισµός των λειτουργικών τοµέων καθώς και η µέτρηση των µεγεθών τους βασίζονται στην πληροφόρηση που λαµβάνει η Εκτελεστική Επιτροπή της Τράπεζας, η οποία είναι υπεύθυνη για την κατανοµή των πόρων και την αξιολόγηση της αποδοτικότητας των τοµέων δραστηριότητας του Οµίλου. Σύµφωνα µε τα ανωτέρω και µε δεδοµένη την υφιστάµενη διοικητική δοµή και διάρθρωση των εργασιών του Οµίλου, έχουν προσδιοριστεί οι ακόλουθοι λειτουργικοί τοµείς: • Λιανική Τραπεζική • Corporate Banking • Asset Management/Insurance • Investment Banking/Treasury • Ν.Α. Ευρώπη • Λοιπά Επιπρόσθετα, λαµβάνοντας υπόψη τη δραστηριοποίηση του Οµίλου σε ποικίλους γεωγραφικούς τοµείς, πέραν των ανωτέρω λειτουργικών τοµέων παρέχεται στις οικονοµικές καταστάσεις πληροφόρηση και µε βάση την ακόλουθη διάκριση: • Ελλάδα 104 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 • Λοιπές χώρες Σηµειώνεται ότι οι µέθοδοι αποτίµησης των µεγεθών των λειτουργικών τοµέων για σκοπούς πληροφόρησης της Εκτελεστικής Επιτροπής δεν διαφοροποιούνται από τις αντίστοιχες µεθόδους που επιβάλλουν τα Διεθνή Πρότυπα Χρηµατοοικονοµικής Πληροφόρησης. Αναλυτικά στοιχεία για την πληροφόρηση κατά τοµέα αναφέρονται στη σηµείωση 42. 1.2.3 Συναλλαγές σε ξένο νόµισµα και µετατροπή οικονοµικών καταστάσεων µονάδων εξωτερικού α. Συναλλαγές σε ξένο νόµισµα Τα στοιχεία που περιλαµβάνονται στις ενοποιηµένες οικονοµικές καταστάσεις παρουσιάζονται σε Ευρώ, που είναι το νόµισµα της χώρας στην οποία έχει την έδρα της η µητρική εταιρία Alpha Bank (λειτουργικό νόµισµα). Τα στοιχεία που περιλαµβάνονται στις ιδιαίτερες οικονοµικές καταστάσεις των εταιριών του Οµίλου αποτιµώνται στο λειτουργικό νόµισµα κάθε µιας εταιρίας, το οποίο καθορίζεται µε κριτήριο το νόµισµα της χώρας στην οποία αυτή δραστηριοποιείται ή µε βάση το νόµισµα στο οποίο πραγµατοποιούνται, κυρίως, οι συναλλαγές της. Οι συναλλαγές που πραγµατοποιούνται σε ξένα νοµίσµατα µετατρέπονται στο λειτουργικό νόµισµα της κάθε εταιρίας µε την ισοτιµία κλεισίµατος της ηµεροµηνίας των συναλλαγών. Κατά την ηµεροµηνία σύνταξης των οικονοµικών καταστάσεων, τα νοµισµατικά στοιχεία σε ξένο νόµισµα, του ενεργητικού και των υποχρεώσεων, αποτιµώνται µε τις τιµές κλεισίµατος της ηµεροµηνίας αυτής. Οι συναλλαγµατικές διαφορές, κέρδη ή ζημιές, που προκύπτουν καταχωρούνται στα αποτελέσµατα. Τα µη νοµισµατικά στοιχεία του ενεργητικού και των υποχρεώσεων αποτιµώνται µε τις τιµές των ξένων νοµισµάτων που ίσχυαν κατά την ηµεροµηνία της αρχικής αναγνώρισής τους, εκτός από τις κατηγορίες των µη νοµισµατικών στοιχείων που αποτιµώνται σε εύλογες αξίες και τα οποία αποτιµώνται µε τις συναλλαγµατικές ισοτιµίες που υπήρχαν όταν προσδιορίστηκε η εύλογη αξία Στην περίπτωση αυτή οι συναλλαγµατικές διαφορές αποτελούν µέρος των κερδών ή ζηµιών από τη µεταβολή της εύλογης αξίας και καταχωρούνται στα αποτελέσµατα ή απευθείας στην Καθαρή Θέση, ανάλογα µε την κατηγορία αποτίµησης του µη νοµισµατικού στοιχείου. β. Μετατροπή οικονοµικών καταστάσεων µονάδων εξωτερικού Η ενσωµάτωση των οικονοµικών καταστάσεων των µονάδων του εξωτερικού, που το λειτουργικό τους νόµισµα είναι διαφορετικό από το νόµισµα παρουσίασης των ενοποιηµένων οικονοµικών καταστάσεων του Οµίλου, πραγµατοποιείται µε τους ακόλουθους κανόνες: i. Τα στοιχεία του ενεργητικού και των υποχρεώσεων µετατρέπονται σε Ευρώ µε βάση την ισοτιµία κλεισίµατος της ηµεροµηνίας σύνταξης κάθε οικονοµικής κατάστασης. Τα συγκριτικά στοιχεία παρατίθενται όπως είχαν µετατραπεί σε Ευρώ κατά τις αντίστοιχες ηµεροµηνίες σύνταξης των οικονοµικών καταστάσεων. ii. Τα στοιχεία της Κατάστασης Αποτελεσµάτων (έσοδα και έξοδα) µετατρέπονται σε Ευρώ µε βάση το µέσο όρο των ισοτιµιών που ίσχυσαν κατά την περίοδο αναφοράς. Οι συναλλαγµατικές διαφορές που προκύπτουν από τους ανωτέρω κανόνες µετατροπής, καθώς και εκείνες που προκύπτουν από νοµισµατικά στοιχεία που αποτελούν µέρος της καθαρής επένδυσης σε οικονοµικές µονάδες του εξωτερικού, καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση και µεταφέρονται στα αποτελέσµατα µε την πώληση της οικονοµικής µονάδος. 1.2.4 Διαθέσιµα και ταµειακά ισοδύναµα Για σκοπούς καταρτίσεως της ενοποιηµένης Κατάστασης Ταµειακών Ροών, στην κατηγορία αυτή περιλαµβάνονται: α. Το ταµείο 105 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 β. Οι µη δεσµευµένες καταθέσεις στις κεντρικές τράπεζες γ. Οι βραχυπρόθεσµες απαιτήσεις από τράπεζες και οι συµφωνίες επαναπώλησης τίτλων «Reverse Repos». Ως βραχυπρόθεσµες απαιτήσεις θεωρούνται αυτές που λήγουν εντός τριών µηνών από την ηµεροµηνία σύνταξης των ενοποιηµένων οικονοµικών καταστάσεων. Οι µη δεσµευµένες καταθέσεις στις κεντρικές τράπεζες, οι βραχυπρόθεσµες απαιτήσεις από τράπεζες και οι συµφωνίες Reverse Repos αποτιµώνται στο αναπόσβεστο κόστος. 1.2.5 Αρχές ταξινόµησης και αποτίµησης των χρηµατοοικονοµικών µέσων Αρχική αναγνώριση Ο Όµιλος αναγνωρίζει τα χρηµατοοικονοµικά µέσα ως στοιχεία ενεργητικού ή υποχρεώσεων εφόσον καθίσταται αντισυµβαλλόµενο µέρος που αποκτά δικαιώµατα ή αναλαµβάνει υποχρεώσεις βάσει των συµβατικών όρων του χρηµατοοικονοµικού µέσου. Ο Όµιλος, κατά την αρχική αναγνώριση, αποτιµά τα χρηµατοοικονοµικά στοιχεία ενεργητικού και υποχρεώσεων στην εύλογη αξία τους. Στην περίπτωση των χρηµατοοικονοµικών µέσων που δεν αποτιµώνται στην εύλογη αξία µέσω της Κατάστασης Αποτελεσµάτων, η αξία κατά την αρχική αναγνώριση προσαυξάνεται ή μειώνεται µε τα έξοδα και τις προμήθειες συναλλαγών που σχετίζονται άµεσα µε την απόκτηση ή τη δηµιουργία τους. Σηµειώνεται πως o Όµιλος καταχωρεί όλες τις συναλλαγές αγοράς και πώλησης «κανονικής παράδοσης» την ηµεροµηνία διακανονισµού (settlement date) µε εξαίρεση τις συναλλαγές που αφορούν σε µετοχές και παράγωγα που αναγνωρίζονται την ηµεροµηνία της συναλλαγής. Για τα οµόλογα που αποτιµώνται στην εύλογη αξία, η µεταβολή της εύλογης αξίας κατά τη διάρκεια της χρήσης που µεσολαβεί µεταξύ της ηµεροµηνίας της συναλλαγής (trade date) και της ηµεροµηνίας διακανονισµού (settlement date) αναγνωρίζεται στα αποτελέσµατα ή στην Καθαρή Θέση ανάλογα µε την κατηγορία ταξινόµησης του οµολόγου. Μεταγενέστερη αποτίµηση χρηµατοοικονοµικών στοιχείων ενεργητικού Ο Όµιλος για σκοπούς αποτίµησης διακρίνει τα χρηµατοοικονοµικά στοιχεία του ενεργητικού στις ακόλουθες κατηγορίες: - Χρηµατοοικονοµικά στοιχεία του ενεργητικού αποτιµώµενα στο αναπόσβεστο κόστος - Χρηµατοικονοµικά στοιχεία του ενεργητικού αποτιµώµενα στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση, µε το αποτέλεσµα κατά τη διακοπή αναγνώρισης να αναταξινοµείται στην Κατάσταση Αποτελεσµάτων - Συµµετοχικοί τίτλοι αποτιµώµενοι στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση, µε το αποτέλεσµα κατά τη διακοπή αναγνώρισης να µην αναταξινοµείται στην Κατάσταση Αποτελεσµάτων - Χρηµατοοικονοµικά στοιχεία αποτιµώµενα στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων Για κάθε µία από τις ανωτέρω κατηγορίες ισχύουν τα εξής: α) Χρηµατοοικονοµικά στοιχεία του ενεργητικού αποτιµώµενα στο αναπόσβεστο κόστος Στην κατηγορία αυτή εντάσσονται τα χρηματοοικονομικά στοιχεία τα οποία ικανοποιούν ταυτόχρονα τα εξής: • εντάσσονται σε επιχειρησιακό µοντέλο το οποίο έχει ως στόχο τη διακράτηση χρηµατοοικονοµικών µέσων προκειµένου να εισπραχθούν οι συµβατικές ταµειακές τους ροές, • οι συµβατικοί όροι που τα διέπουν προβλέπουν αποκλειστικά ταµειακές ροές κεφαλαίου και τόκου επί του ανεξόφλητου κεφαλαίου, οι οποίες θα πρέπει να καταβληθούν σε συγκεκριµένες ηµεροµηνίες (Solely Payments of Principal and InterestSPPI). 106 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Η κατηγορία αυτή αποτιµάται στο αναπόσβεστο κόστος µε τη µέθοδο του πραγµατικού επιτοκίου και εξετάζεται περιοδικά για την ύπαρξη αναµενόµενων ζηµιών αποµείωσης όπως περαιτέρω περιγράφεται στις σηµείωσεις 1.2.13 και 1.2.14. β) Χρηµατοικονοµικά στοιχεία του ενεργητικού αποτιµώµενα στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση, µε το αποτέλεσµα κατά τη διακοπή αναγνώρισης να αναταξινοµείται στην Κατάσταση Αποτελεσµάτων Στην κατηγορία αυτή εντάσσονται τα χρηματοοικονομικά στοιχεία τα οποία ικανοποιούν ταυτόχρονα τα εξής: • εντάσσονται σε επιχειρησιακό µοντέλο του οποίου ο στόχος ικανοποιείται τόσο µε την πώληση όσο και µε την είσπραξη των συµβατικών ταµειακών ροών, • οι συµβατικοί όροι που τα διέπουν προβλέπουν αποκλειστικά ταµειακές ροές κεφαλαίου και τόκου επί του ανεξόφλητου κεφαλαίου, οι οποίες θα πρέπει να καταβληθούν σε συγκεκριµένες ηµεροµηνίες (Solely Payments of Principal and InterestSPPI). Η κατηγορία αυτή εξετάζεται περιοδικά για την ύπαρξη αναµενόµενων ζηµών αποµείωσης όπως περαιτέρω περιγράφεται στις σηµείωσεις 1.2.13 και 1.2.14. γ) Συµµετοχικοί τίτλοι αποτιµώµενοι στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση, µε το αποτέλεσµα κατά τη διακοπή αναγνώρισης να µην αναταξινοµείται στην Κατάσταση Αποτελεσµάτων Στην κατηγορία αυτή εντάσσονται οι συµµετοχικοί τίτλοι που δεν διακρατούνται για εµπορικούς σκοπούς και οι οποίοι δεν αποτελούν το ενδεχόµενο τίµηµα αναγνωριζόµενο από τον αποκτώντα σε µία συνένωση επιχειρήσεων και τους οποίους ο Όµιλος αποφασίζει, κατά την αρχική αναγνώριση, να αποτιµήσει στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση. Η απόφαση αυτή είναι ανέκκλητη. Με εξαίρεση τα µερίσµατα τα οποία αναγνωρίζονται απευθείας στα αποτελέσµατα, όλα τα άλλα αποτελέσµατα που απορρέουν από τους ανωτέρω συµµετοχικούς τίτλους αναγνωρίζονται απευθείας στην Καθαρή Θέση και δεν αναταξινοµούνται στα αποτελέσµατα. Για τους εν λόγω συµµετοχικούς τίτλους δεν διενεργείται έλεγχος αποµείωσης. δ) Χρηµατοοικονοµικά στοιχεία αποτιµώµενα στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων Στην κατηγορία αυτή εντάσσονται χρηµατοοικονοµικά στοιχεία: i. Για τα οποία υπάρχει πρόθεση για την πώλησή τους σε βραχύ χρονικό διάστηµα, προκειµένου να αξιοποιηθούν βραχυχρόνιες διακυµάνσεις της αγοράς (εµπορικό χαρτοφυλάκιο). Στην κατηγορία αυτή ο Όµιλος κατατάσσει οµόλογα, κρατικά έντοκα γραµµάτια και περιορισµένο αριθµό µετοχών. ii. Τα οποία δεν πληρούν τα κριτήρια ταξινόµησης σε µία από τις ανωτέρω κατηγορίες. iii. Τα οποία ο Όµιλος επιλέγει, κατά την αρχική αναγνώριση, να αποτιµήσει στην εύλογη αξία µε µεταφορά της εκάστοτε προκύπτουσας διαφοράς στα αποτελέσµατα. Η επιλογή αυτή, η οποία είναι ανέκκλητη, µπορεί να γίνει όταν µε τον τρόπο αυτό εξαλείφεται τυχόν λογιστική ασυµµετρία που προκύπτει από την αποτίµηση αυτών των χρηµατοοικονοµικών µέσων µε διαφορετικό τρόπο (π.χ. στο αναπόσβεστο κόστος) σε σχέση µε χρηµατοοικονοµικά µέσα που σχετίζονται µε αυτά (π.χ. παράγωγα, τα οποία αποτιµώνται στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων). Κατά την ηµεροµηνία σύνταξης των οικονοµικών καταστάσεων, ο Όµιλος δεν είχε επιλέξει να εντάξει χρηµατοοικονοµικά στοιχεία του ενεργητικού σε αυτή την κατηγορία. Αξιολόγηση επιχειρησιακού µοντέλου Το επιχειρησιακό µοντέλο αναφέρεται στον τρόπο µε τον οποίο ο Όµιλος διαχειρίζεται τα χρηµατοοικονοµικά στοιχεία του ενεργητικού για να δηµιουργεί ταµειακές ροές. Αυτό σηµαίνει ότι το επιχειρησιακό µοντέλο καθορίζει αν οι ταµειακές ροές θα 107 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 απορρέουν από την είσπραξη συµβατικών ταµειακών ροών, την πώληση χρηµατοοικονοµικών περιουσιακών στοιχείων ή και από τα δύο. Το επιχειρησιακό µοντέλο του Οµίλου καθορίζεται σε επίπεδο που να αντανακλά τον τρόπο µε τον οποίο οι οµάδες χρηµατοοικονοµικών στοιχείων του ενεργητικού βρίσκονται υπό κοινή διαχείριση ώστε να επιτυγχάνεται ένας συγκεκριµένος επιχειρηµατικός στόχος. Συνεπώς, το επιχειρησιακό µοντέλο δεν εξαρτάται από τις προθέσεις της διοίκησης για ένα µεµονωµένο µέσο αλλά καθορίζεται σε ανώτερο επίπεδο συγκέντρωσης. Τα επιχειρησιακά µοντέλα του Οµίλου καθορίζονται από την Επιτροπή Διαχείρισης Ενεργητικού Παθητικού (ALCo) ή την Εκτελεστική Επιτροπή οι οποίες αποφασίζουν για την εφαρµογή ενός επιχειρησιακού µοντέλου τόσο για το χαρτοφυλάκιο χορηγήσεων όσο και για το χαρτοφυλάκιο χρεογράφων. Στο πλαίσιο αυτό: − Τα δάνεια και απαιτήσεις κατά πελατών καθώς και οι απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυµάτων εντάσσονται στο επιχειρησιακό µοντέλο που ως στόχο έχει τη διακράτηση των χρηµατοοικονοµικών στοιχείων του ενεργητικού µε σκοπό την είσπραξη των συµβατικών ταµειακών ροών. − Για τα οµόλογα και γενικότερα για τις επενδύσεις σταθερού εισοδήµατος ο Όµιλος έχει αναγνωρίσει τα ακόλουθα επιχειρησιακά µοντέλα: • Επιχειρησιακό µοντέλο το οποίο αποσκοπεί στη διακράτηση χρηµατοοικονοµικών µέσων προκειµένου να εισπραχθούν οι συµβατικές ταµειακές τους ροές • Επιχειρησιακό µοντέλο του οποίου ο στόχος επιτυγχάνεται τόσο µε την είσπραξη συµβατικών ταµειακών ροών όσο και µε την πώληση των χρηµατοοικονοµικών στοιχείων του ενεργητικού • Εµπορικό χαρτοφυλάκιο Ο ορισµός των ανωτέρω επιχειρησιακών µοντέλων έχει βασιστεί: (α) στον τρόπο µε τον οποίο εκτιµάται η απόδοση του επιχειρησιακού µοντέλου και των χρηµατοοικονοµικών στοιχείων του ενεργητικού που διακρατούνται στο πλαίσιο του εν λόγω επιχειρησιακού µοντέλου, και στο πώς αυτή αναφέρεται στα βασικά διοικητικά στελέχη του Οµίλου, (β) στους κινδύνους που επηρεάζουν την απόδοση του επιχειρησιακού µοντέλου (και των χρηµατοοικονοµικών στοιχείων του ενεργητικού που διακρατούνται στο πλαίσιο του εν λόγω επιχειρησιακού µοντέλου) και, ειδικότερα, στον τρόπο διαχείρισης των εν λόγω κινδύνων, (γ) στον τρόπο µε τον οποίο αξιολογούνται τα διοικητικά στελέχη του Οµίλου (για παράδειγµα, εάν η αξιολόγηση λαµβάνει υπόψη την εύλογη αξία των υπό διαχείριση περιουσιακών στοιχείων ή τις εισπραχθείσες συµβατικές ταµειακές ροές) και (δ) στην αναµενόµενη συχνότητα και αξία των πωλήσεων καθώς και στη συχνότητα και αξία των πωλήσεων που έχουν πραγµατοποιηθεί. Ο Όµιλος, σε κάθε ηµεροµηνία δηµοσίευσης οικονοµικών καταστάσεων, επαναξιολογεί τα επιχειρησιακά µοντέλα προκειµένου να επιβεβαιώνει ότι δεν έχει υπάρξει µεταβολή σε σχέση µε την προηγούµενη περίοδο ή εφαρµογή κάποιου καινούργιου επιχειρησιακού µοντέλου. Στο πλαίσιο της επαναξιολόγησης του επιχειρησιακού µοντέλου που αποσκοπεί στη διακράτηση των χρηµατοοικονοµικών στοιχείων του ενεργητικού µε στόχο την είσπραξη των συµβατικών ταµειακών ροών λαµβάνονται υπόψη οι πωλήσεις που έχουν πραγµατοποιηθεί καθώς και εκείνες που αναµένεται να συµβούν. Κατά την αξιολόγηση αυτή οι ακόλουθες περιπτώσεις πωλήσεων δεν θεωρείται ότι θίγουν την επιλογή του εν λόγω επιχειρησιακού µοντέλου: α) Πωλήσεις µη εξυπηρετούµενων δανείων που λαµβάνουν χώρα λόγω της επιδείνωσης της πιστοληπτικής διαβάθµισης των πιστούχων, µε εξαίρεση εκείνων που δηµιουργήθηκαν από τον Όµιλο και χαρακτηρίστηκαν ως αποµειωµένα κατά την αρχική τους αναγνώριση. β) Πωλήσεις που λαµβάνουν χώρα κοντά στην ηµεροµηνία λήξης των χρηµατοοικονοµικών στοιχείων του ενεργητικού κατά τέτοιο τρόπο ώστε οι εισπράξεις από την πώληση να προσεγγίζουν την είσπραξη των υπολειπόµενων συµβατικών ταµειακών ροών. Αυτό θεωρείται ότι συµβαίνει όταν κατά το χρόνο της πώλησης υπολείπεται λιγότερο από το 5% της συνολικής διάρκειας του µέσου. γ) Πωλήσεις (εκτός των περιπτώσεων α και β) σποραδικές (ακόµα και αν είναι σηµαντικής αξίας) ή µη σηµαντικής αξίας, 108 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 είτε µεµονωµένα είτε συνολικά, (ακόµα και αν είναι συχνές). Ο Όµιλος έχει ορίσει ως σηµαντικής αξίας τις πωλήσεις που υπερβαίνουν το 5% του υπολοίπου προ προβλέψεων της προηγούµενης χρήσης, ανά χαρτοφυλάκιο. Αντίστοιχα, ως µη σποραδικές έχουν οριστεί οι σηµαντικές πωλήσεις που συµβαίνουν περισσότερο από δύο φορές ετησίως. Αξιολόγηση του αν οι συµβατικές ταµειακές ροές είναι αποκλειστικά ροές κεφαλαίου και τόκου επί του ανεξόφλητου κεφαλαίου (Solely Payments of Principal and Interest- SPPI) Για τους σκοπούς της αξιολόγησης: − Κεφάλαιο είναι η εύλογη αξία ενός χρηµατοοικονοµικού στοιχείου του ενεργητικού κατά την αρχική του αναγνώριση (το ποσό αυτό µεταβάλλεται, π.χ. λόγω αποπληρωµής) − Τόκος είναι το τίµηµα που καταβάλλεται για το πέρασµα του χρόνου, για τον πιστωτικό κίνδυνο που συνδέεται µε το ανεξόφλητο υπόλοιπο κεφαλαίου και για λοιπούς βασικούς δανειακούς κινδύνους (π.χ. κίνδυνο ρευστότητας) και έξοδα καθώς και για το περιθώριο κέρδους. Οι συµβατικοί όροι οι οποίοι δηµιουργούν έκθεση σε κινδύνους και µεταβλητότητα στις συµβατικές ταµειακές ροές που δεν σχετίζεται µε µία τυπική δανειακή σύµβαση, όπως η έκθεση στις µεταβολές των τιµών µετοχών ή των τιµών βασικών εµπορευµάτων, δεν οδηγούν σε συµβατικές ταµειακές ροές που αποτελούν αποκλειστικά πληρωµές κεφαλαίου και τόκου επί του ανεξόφλητου κεφαλαίου. Στο πλαίσιο αυτό, κατά την αξιολόγηση του αν οι συµβατικές ταµειακές ροές αποτελούν αποκλειστικά ταµειακές ροές κεφαλαίου και τόκου επί του ανεξόφλητου κεφαλαίου, ο Όµιλος εξετάζει αν το µέσο εµπεριέχει συµβατικούς όρους που µεταβάλλουν το χρόνο ή το ποσό των συµβατικών ταµειακών ροών. Ειδικότερα λαµβάνεται υπόψη αν υφίστανται: − Χαρακτηριστικά µόχλευσης − Πληρωµές που συνδέονται µε τη µεταβλητότητα στη συναλλαγµατική ισοτιµία − Όροι µετατροπής σε µετοχές του εκδότη − Μεταβολές επιτοκίων µε βάση µη επιτοκιακές µεταβλητές − Όροι πρόωρης εξόφλησης ή επιµήκυνσης της διάρκειας του µέσου − Όροι που περιορίζουν την απαίτηση του Οµίλου στις ροές από συγκεκριµένα περιουσιακά στοιχεία ή βάσει των οποίων δεν προβλέπεται νοµική αξίωση επί των µη καταβληθέντων ποσών − Άτοκες αναβαλλόµενες πληρωµές − Όροι βάσει των οποίων η απόδοση του µέσου επηρεάζεται από τις τιµές των µετοχών ή των αγαθών. Ειδικά για την περίπτωση της χρηµατοδότησης µίας εταιρίας ειδικού σκοπού, προκειµένου το δάνειο να ικανοποιεί το κριτήριο ότι οι ταµειακές του ροές είναι αποκλειστικά ροές κεφαλαίου και τόκου επί του ανεξόφλητου κεφαλαίου θα πρέπει, µεταξύ των άλλων, να ισχύει τουλάχιστον µία από τις ακόλουθες συνθήκες: - Κατά το χρόνο αρχικής αναγνώρισης του δανείου, ο δείκτης LTV (Loan to Value) να διαµορφώνεται έως 80% ή ο δείκτης LLCR (Loan Life Coverage Ratio) να ανέρχεται σε τουλάχιστον 1,25. - Τα ίδια κεφάλαια της εταιρίας ειδικού σκοπού να ανέρχονται σε τουλάχιστον 20% της συνολικής αξίας του ενεργητικού. - Να υφίστανται επαρκή καλύµµατα που να µη συνδέονται µε το περιουσιακό στοιχείο που χρηµατοδοτείται. Επίσης, κατά την αξιολόγηση του αν οι συµβατικές ταµειακές ροές αποτελούν αποκλειστικά ταµειακές ροές κεφαλαίου και τόκου επί του ανεξόφλητου κεφαλαίου εξετάζεται αν έχει µεταβληθεί εκείνο το συστατικό του τόκου που εκφράζει την αξία του χρόνου. Η αξία του χρόνου (time value of money) αποτελεί το συστατικό του τόκου που σχετίζεται µε την αποζηµίωση λόγω του περάσµατος του χρόνου. Η αξία του χρόνου, συνεπώς, δεν παρέχει αποζηµίωση για λοιπούς κινδύνους ή έξοδα. Ωστόσο, κάποιες φορές το στοιχείο της αξίας του χρόνου µεταβάλλεται. Αυτό µπορεί να συµβαίνει όταν για παράδειγµα το επιτόκιο ενός µέσου επαναπροσδιορίζεται περιοδικά αλλά η συχνότητα του επαναπροσδιορισµού δεν ταυτίζεται µε τη διάρκεια του επιτοκίου ή όταν ο περιοδικός επαναπροσδιορισµός του γίνεται µε βάση ένα µέσο όρο βραχυπρόθεσµων και µακροπρόθεσµων 109 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 επιτοκίων. Στην περίπτωση αυτή ο Όµιλος αξιολογεί τη µεταβολή προκειµένου να προσδιορίσει αν οι συµβατικές ροές είναι αποκλειστικά ροές κεφαλαίου και τόκου επί του ανεξόφλητου κεφαλαίου. Η αξιολόγηση συνίσταται στον προσδιορισµό του πόσο διαφορετικές είναι οι µη προεξοφληµένες συµβατικές ροές σε σχέση µε τις µη προεξοφληµένες συµβατικές ροές αν ο επαναπροσδιορισµός του επιτοκίου δεν είχε µεταβληθεί. Κατά την αξιολόγηση θα πρέπει να λαµβάνεται υπόψη τόσο η επίπτωση ανά περίοδο όσο και σωρευτικά. Αν οι ροές είναι σηµαντικά διαφορετικές τότε οι ροές του µέσου δεν είναι αποκλειστικά ταµειακές ροές κεφαλαίου και τόκου επί του ανεξόφλητου κεφαλαίου. Ο Όµιλος έχει θεωρήσει πως η ανωτέρω αξιολόγηση δεν οδηγεί σε σηµαντικά διαφορετικές ταµειακές ροές όταν η σωρευτική διαφορά κατά τη διάρκεια ζωής του µέσου δεν υπερβαίνει το 10% και ταυτόχρονα οι µεµονωµένες ταµειακές ροές στις οποίες παρατηρείται διαφορά ανώτερη του 10% δεν υπερβαίνουν το 5% των συνολικών περιόδων κατά τη διάρκεια ζωής του µέσου. Αναταξινόµηση χρηµατοοικονοµικών στοιχείων ενεργητικού Αναταξινοµήσεις µεταξύ των κατηγοριών αποτίµησης των χρηµατοοικονοµικών στοιχείων του ενεργητικού πραγµατοποιούνται όταν µεταβάλλεται το επιχειρησιακό µοντέλο του Οµίλου. Στην περίπτωση αυτή η αναταξινόµηση δεν πραγµατοποιείται αναδροµικά. Οι µεταβολές στο επιχειρησιακό µοντέλο του Οµίλου αναµένεται να είναι σπάνιες. Προκύπτουν από αποφάσεις της Επιτροπής Διαχείρισης Ενεργητικού Παθητικού (ALCo) ή της Εκτελεστικής Επιτροπής ως αποτέλεσµα εσωτερικών ή εξωτερικών µεταβολών, θα πρέπει να είναι σηµαντικές για τις δραστηριότητες του Οµίλου και ορατές/παρατηρήσιµες σε τρίτα µέρη. Κατά την αναταξινόµηση µίας χρηµατοοικονοµικής απαίτησης από την κατηγορία αποτίµησης στο αναπόσβεστο κόστος στην κατηγορία αποτίµησης στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων, η εύλογη αξία της απαίτησης προσδιορίζεται κατά την ηµεροµηνία της αναταξινόµησης ενώ το ποσό της διαφοράς ανάµεσα στην εύλογη αξία και στο αναπόσβεστο κόστος αναγνωρίζεται απευθείας στα αποτελέσµατα. Το ίδιο συµβαίνει και στην περίπτωση αναταξινόµησης από την κατηγορία αποτίµησης στο αναπόσβεστο κόστος στην κατηγορία αποτίµησης στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση, µε τη διαφορά ότι το όποιο αποτέλεσµα προκύπτει αναγνωρίζεται απευθείας στην Καθαρή Θέση. Στην τελευταία αυτή περίπτωση το πραγµατικό επιτόκιο του µέσου καθώς και ο υπολογισµός των αναµενόµενων ζηµιών αποµείωσης δεν επηρεάζονται. Ωστόσο, το ποσό των συσσωρευµένων ζηµιών αποµείωσης το οποίο προσάρµοζε το υπόλοιπο της απαίτησης πριν την αποµείωση µεταφέρεται στην Καθαρή Θέση ως συσσωρευµένες ζημιές αποµείωσης. Κατά την αναταξινόµηση µίας χρηµατοοικονοµικής απαίτησης από την κατηγορία αποτίµησης στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων στην κατηγορία αποτίµησης στο αναπόσβεστο κόστος, η εύλογη αξία της απαίτησης κατά την ηµεροµηνία της αναταξινόµησης καθίσταται η νέα λογιστική αξία, προ αποµείωσης. Κατά την ηµεροµηνία αυτή, υπολογίζεται το πραγµατικό επιτόκιο της απαίτησης ενώ επίσης, για σκοπούς υπολογισµού αποµείωσης, η ηµεροµηνία αυτή θεωρείται ως η ηµεροµηνία αρχικής αναγνώρισης της χρηµατοοικονοµικής απαίτησης. Κατά την αναταξινόµηση µίας χρηµατοοικονοµικής απαίτησης από την κατηγορία αποτίµησης στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων στην κατηγορία αποτίµησης στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση, το µέσο εξακολουθεί να αποτιµάται στην εύλογη αξία. Όπως και στην ανωτέρω περίπτωση, κατά την ηµεροµηνία της αναταξινόµησης, υπολογίζεται το πραγµατικό επιτόκιο της απαίτησης ενώ επίσης για σκοπούς υπολογισµού αποµείωσης, η ηµεροµηνία αυτή θεωρείται ως η ηµεροµηνία αρχικής αναγνώρισης της χρηµατοοικονοµικής απαίτησης. Σε περίπτωση αναταξινόµησης από την κατηγορία αποτίµησης στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση στην κατηγορία αποτίµησης στο αναπόσβεστο κόστος, η απαίτηση αναταξινοµείται στην εύλογη αξία της κατά την ηµεροµηνία της αναταξινόµησης. Ωστόσο, το σωρευτικό κέρδος ή ζημιά που έχει αναγνωρισθεί στην Καθαρή Θέση αντιλογίζεται προκειµένου να προσαρµόσει την εύλογη αξία της απαίτησης. Κατά τον τρόπο αυτό η απαίτηση είναι σαν να αποτιµώνταν πάντοτε στο αναπόσβεστο κόστος. Ο αντιλογισµός του ποσού αυτού από την Καθαρή Θέση δεν επηρεάζει τα αποτελέσµατα και κατά συνέπεια δεν αποτελεί αναταξινόμηση βάσει του Δ.Λ.Π. 1. Το πραγµατικό επιτόκιο της απαίτησης καθώς και ο υπολογισµός των αναµενόµενων ζηµιών αποµείωσης δεν επηρεάζονται. Ωστόσο, οι συσσωρευµένες ζημιές αποµείωσης που είχαν αναγνωρισθεί στην Καθαρή Θέση µεταφέρονται προσαρµόζοντας τη λογιστική αξία της απαίτησης προ αποµείωσης. 110 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Τέλος, σε περίπτωση αναταξινόµησης από την κατηγορία αποτίµησης στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση στην κατηγορία αποτίµησης στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων, η απαίτηση εξακολουθεί να αποτιµάται στην εύλογη αξία. Το σωρευτικό κέρδος ή ζημιά που είχε αναγνωρισθεί στην Καθαρή Θέση µεταφέρεται στα αποτελέσµατα ως αναταξινόμηση βάσει του Δ.Λ.Π. 1. Διακοπή αναγνώρισης χρηµατοικονοµικών στοιχείων ενεργητικού Ο Όµιλος προβαίνει στη διακοπή αναγνώρισης χρηµατοοικονοµικών στοιχείων του ενεργητικού όταν: • τα συµβατικά δικαιώµατα επί των ταµειακών ροών των χρηµατοοικονοµικών στοιχείων έχουν λήξει, • µεταβιβάζει το συµβατικό δικαίωµα είσπραξης των ταµειακών ροών από τα χρηµατοοικονοµικά στοιχεία και ταυτόχρονα µεταβιβάζει, ουσιωδώς, όλους τους κινδύνους και τα οφέλη που απορρέουν από αυτά, • δάνεια ή επενδύσεις σε αξιόγραφα καθίστανται ανεπίδεκτα είσπραξης, οπότε και τα διαγράφει, • οι συµβατικοί όροι των χρηµατοοικονοµικών στοιχείων µεταβάλλονται ουσιωδώς. Στην περίπτωση συναλλαγών που, παρά τη µεταβίβαση του συµβατικού δικαιώµατος για την είσπραξη των ταµειακών ροών από χρηµατοοικονοµικά στοιχεία του ενεργητικού, οι κίνδυνοι και τα οφέλη που απορρέουν από αυτά παραµένουν στον Όµιλο, δεν διακόπτεται η αναγνώριση των στοιχείων αυτών. Το ποσό που εισπράττεται από τη µεταβίβαση αναγνωρίζεται ως χρηµατοοικονοµική υποχρέωση. Οι λογιστικές πρακτικές που ακολουθούνται από τον Όµιλο σε ανάλογες συναλλαγές εξειδικεύονται περαιτέρω στις σηµειώσεις 1.2.21 και 1.2.22. Στην περίπτωση συναλλαγών µε τις οποίες ο Όµιλος ούτε διατηρεί αλλά ούτε και µεταβιβάζει τους κινδύνους και τα οφέλη που απορρέουν από τα χρηµατοοικονοµικά στοιχεία, αλλά διατηρεί έλεγχο επ’ αυτών, τότε αυτά εξακολουθούν να αναγνωρίζονται στο βαθµό της συνεχιζόµενης ανάµειξης του Οµίλου. Αν ο Όµιλος δεν διατηρεί τον έλεγχο των στοιχείων τότε διακόπτεται η αναγνώρισή τους και στη θέση τους αναγνωρίζονται διακριτά τα στοιχεία ενεργητικού και υποχρεώσεων που δηµιουργούνται ή διατηρούνται κατά τη µεταβίβαση. Κατά την ηµεροµηνία σύνταξης των οικονοµικών καταστάσεων δεν υπήρχαν ανάλογες συναλλαγές. Στις περιπτώσεις µεταβολής των συµβατικών όρων ενός χρηµατοοικονοµικού στοιχείου του ενεργητικού, η µεταβολή θεωρείται σηµαντική και ως εκ τούτου οδηγεί στη διακοπή αναγνώρισης του υφιστάµενου µέσου και στην αναγνώριση ενός νέου όταν ικανοποιείται ένα από τα ακόλουθα κριτήρια:- Αλλαγή εκδότη/πιστούχου - Αλλαγή νοµίσµατος - Συγχώνευση συµβάσεων διαφορετικού τύπου - Συγχώνευση συµβάσεων που δεν πληρούν στο σύνολό τους το κριτήριο ότι οι ταµειακές ροές είναι αποκλειστικά ροές κεφαλαίου και τόκου επί του ανεξόφλητου κεφαλαίου - Προσθήκη ή διαγραφή όρου µετατρεψιµότητας σε µετοχές - Διάσπαση σύµβασης της οποίας οι ταµειακές ροές δεν είναι αποκλειστικά ροές κεφαλαίου και τόκου επί του ανεξόφλητου κεφαλαίου κατά τέτοιο τρόπο ώστε η αιτία που δεν οδηγεί σε ταµειακές ροές αποκλειστικά τόκου και κεφαλαίου να µην περιλαµβάνεται σε κάποιο από τα νέα µέρη της σύµβασης - Σηµαντικές τροποποιήσεις που επέρχονται λόγω εµπορικής επαναδιαπραγµάτευσης των συµβατικών όρων δανείων ενήµερων πελατών. Στην περίπτωση που προκύψει διακοπή αναγνώρισης λόγω ουσιώδους µεταβολής των συµβατικών ταµειακών ροών, η διαφορά ανάµεσα στη λογιστική αξία του υφιστάµενου µέσου και στην εύλογη αξία του νέου µέσου αναγνωρίζεται άµεσα στην Κατάσταση Αποτελεσµάτων, όπως ειδικότερα αναφέρεται στις σηµειώσεις 1.2.27 και 1.2.28. Επίσης, στις περιπτώσεις που το αρχικό µέσο αποτιµώνταν στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση, το συσσωρευµένο ποσό που είχε αναγνωριστεί στην Καθαρή Θέση μεταφέρεται στα αποτελέσµατα. Αντιθέτως, στην περίπτωση που η µεταβολή των συµβατικών ταµειακών ροών δεν είναι ουσιώδης, η λογιστική αξία του µέσου προ απομείωσης επανυπολογίζεται µέσω της προεξόφλησης των νέων συµβατικών ταµειακών ροών µε το αρχικό πραγµατικό 111 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 επιτόκιο και η τυχόν διαφορά από την τρέχουσα λογιστική αξία προ απομείωσης αναγνωρίζεται άµεσα στα αποτελέσµατα και ειδικότερα στο λογαριασµό «Ζημιές απομείωσης και προβλέψεις για την κάλυψη του πιστωτικού κινδύνου». Τα έξοδα που σχετίζονται µε την τροποποίηση αναπροσαρµόζουν τη λογιστική αξία του µέσου και αποσβένονται κατά την εναποµένουσα διάρκεια της ζωής του µε τη µέθοδο του πραγµατικού επιτοκίου. Μεταγενέστερη αποτίµηση χρηµατοοικονοµικών υποχρεώσεων Ο Όµιλος για σκοπούς αποτίµησης διακρίνει τις χρηµατοοικονοµικές υποχρεώσεις στις ακόλουθες κατηγορίες: α) Χρηµατοοικονοµικές υποχρεώσεις που αποτιµώνται στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων i. Στην κατηγορία αυτή εντάσσονται χρηµατοοικονοµικά στοιχεία του εµπορικού χαρτοφυλακίου, ήτοι: • υπάρχει πρόθεση για την πώληση ή την επαναγορά τους σε βραχύ χρονικό διάστηµα, προκειµένου να αξιοποιηθούν βραχυχρόνιες διακυµάνσεις της αγοράς, ή • είναι παράγωγα προϊόντα που δεν αποτελούν µέσα αντιστάθµισης. Τα παράγωγα αυτά, όπως και οι υποχρεώσεις από παράγωγα προϊόντα τα οποία αποτελούν µέσα αντιστάθµισης, εµφανίζονται στις υποχρεώσεις ως παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα και οι κανόνες αποτίµησής τους ακολουθούν όσα αναφέρονται στη σηµείωση 1.2.6. ii. Στην κατηγορία αυτή εντάσσονται επίσης χρηµατοοικονοµικές υποχρεώσεις τις οποίες ο Όµιλος επιλέγει, κατά την αρχική αναγνώριση, να αποτιµήσει στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων όταν: - η µέθοδος αυτή καταλήγει σε περισσότερο σχετική πληροφόρηση διότι είτε: • απαλείφει ή µειώνει µία ανακολουθία στην αποτίµηση ή στην αναγνώριση που θα απέρρεε από την αποτίµηση των στοιχείων του ενεργητικού ή των υποχρεώσεων ή την αναγνώριση των κερδών και ζηµιών απ’ αυτών σε διαφορετικές βάσεις ή • ο Όµιλος διαχειρίζεται µία οµάδα χρηµατοοικονοµικών µέσων την οποία αξιολογεί µε βάση την εύλογη αξία της και για το γεγονός αυτό υφίσταται τεκµηριωµένη στρατηγική διαχείρισης κινδύνων ή επενδύσεων και η πληροφόρηση αναφορικά µε την οµάδα αυτή των χρηµατοοικονοµικών µέσων παρέχεται εσωτερικά στα βασικά διοικητικά στελέχη του Οµίλου ή - το συµβόλαιο εµπεριέχει ένα ή περισσότερα ενσωµατωµένα παράγωγα και ο Όµιλος αποτιµά το σύνθετο χρηµατοοικονοµικό µέσο ως µία χρηµατοοικονοµική υποχρέωση αποτιµώµενη στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων µε την προϋπόθεση ότι δεν ισχύει ένα από τα ακόλουθα: • το ενσωµατωµένο παράγωγο δεν τροποποιεί σηµαντικά τις ταµειακές ροές που σε διαφορετική περίπτωση θα απαιτούνταν από το συµβόλαιο ή • µε µικρή ή καθόλου ανάλυση κατά την αρχική εξέταση ενός παρόµοιου σύνθετου µέσου διαφαίνεται ότι ο διαχωρισµός του ενσωµατωµένου παραγώγου απαγορεύεται. Σηµειώνεται πως στην ανωτέρω περίπτωση, το ποσό της µεταβολής της εύλογης αξίας που αποδίδεται στον πιστωτικό κίνδυνο του Οµίλου αναγνωρίζεται στα λοιπά αποτελέσµατα που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση, εκτός αν το γεγονός αυτό προκαλεί ή µεγεθύνει µία λογιστική ασυµµετρία στα αποτελέσµατα. Τα ποσά που αναγνωρίζονται στην Καθαρή Θέση δεν μεταφέρονται ποτέ στα αποτελέσµατα. Κατά την ηµεροµηνία σύνταξης των οικονοµικών καταστάσεων, ο Όµιλος δεν είχε επιλέξει να εντάξει χρηµατοοικονοµικά στοιχεία των υποχρεώσεων σε αυτή την κατηγορία. β) Χρηµατοοικονοµικές υποχρεώσεις που αποτιµώνται στο αναπόσβεστο κόστος Οι υποχρεώσεις αυτές εκτοκίζονται µε τη µέθοδο του πραγµατικού επιτοκίου. Στην κατηγορία αυτή ανήκουν οι υποχρεώσεις προς πιστωτικά ιδρύµατα και πελάτες, οι oµολογίες έκδοσής µας και οι λοιπές δανειακές υποχρεώσεις. Στην περίπτωση που χρηµατοοικονοµικές υποχρεώσεις της εν λόγω κατηγορίας υπεισέρχονται σε σχέση αντιστάθμισης, εφαρµόζονται επιπλέον οι αρχές που αναφέρονται στη σηµείωση 1.2.6. 112 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 γ) Υποχρεώσεις που απορρέουν από συµβόλαια χρηµατοοικονοµικών εγγυήσεων και από δεσµεύσεις παροχής δανείων µε επιτόκια χαµηλότερα από εκείνα της αγοράς Ως χρηµατοοικονοµική εγγύηση ορίζεται ένα συµβόλαιο το οποίο προβλέπει συγκεκριµένες πληρωµές του εκδότη για την αποζηµίωση του κατόχου του συµβολαίου λόγω της ζημιάς που υπέστη από την αθέτηση των υποχρεώσεων συγκεκριµένου οφειλέτη. Οι χρηµατοοικονοµικές εγγυήσεις καθώς και οι δεσµεύσεις παροχής δανείων µε επιτόκια χαµηλότερα από εκείνα της αγοράς αναγνωρίζονται αρχικά στην εύλογη αξία τους και στη συνέχεια αποτιµώνται στη µεγαλύτερη αξία ανάµεσα: • στο υπόλοιπο της πρόβλεψης που υπολογίζεται κατά τον έλεγχο αποµείωσης (σηµείωση 1.2.13), • στο ποσό που αναγνωρίστηκε κατά την αρχική αναγνώριση µειωµένο µε το ποσό της συσσωρευµένης απόσβεσής του, η οποία υπολογίζεται µε βάση τη διάρκεια ζωής του µέσου. δ) Χρηµατοοικονοµικές υποχρεώσεις που απορρέουν από µεταβιβάσεις χρηµατοοικονοµικών στοιχείων του ενεργητικού χωρίς, ωστόσο, να πληρούνται τα κριτήρια για διακοπή αναγνώρισης των στοιχείων ή όταν εφαρµόζονται οι αρχές της συνεχιζόµενης ανάµειξης Στην πρώτη περίπτωση η υποχρέωση είναι ίση µε το ποσό που εισπράχθηκε κατά τη µεταβίβαση ενώ στη δεύτερη περίπτωση αποτιµάται κατά τέτοιο τρόπο ώστε η καθαρή αξία του στοιχείου που µεταβιβάστηκε και της σχετικής υποχρέωσης που αναγνωρίστηκε να είναι ίση µε: • το αναπόσβεστο κόστος των δικαιωµάτων και των υποχρεώσεων που διατηρήθηκαν από τον Όµιλο, στην περίπτωση που η αποτίµηση του στοιχείου που µεταβιβάστηκε γίνονταν στο αναπόσβεστο κόστος ή • την εύλογη αξία των δικαιωµάτων και των υποχρεώσεων που διατηρήθηκαν από τον Όµιλο, στην περίπτωση που η αποτίµηση του στοιχείου που µεταβιβάστηκε γίνονταν στην εύλογη αξία. ε) Το ενδεχόµενο τίµηµα που αναγνωρίζει ο αποκτών σε µία συνένωση επιχειρήσεων Το ενδεχόµενο τίµηµα αποτιµάται στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων. Διακοπή αναγνώρισης χρηµατοοικονοµικών υποχρεώσεων Ο Όµιλος διακόπτει την αναγνώριση µιας χρηµατοοικονοµικής υποχρέωσης (ή µέρους αυτής) όταν αυτή συµβατικά εκπληρώνεται, ακυρώνεται ή εκπνέει. Στις περιπτώσεις που µία χρηµατοοικονοµική υποχρέωση ανταλλάσσεται µε µία άλλη µε ουσιαστικά διαφορετικούς όρους, η ανταλλαγή αντιµετωπίζεται λογιστικά ως εξόφληση της αρχικής χρηµατοοικονοµικής υποχρέωσης και αναγνώριση νέας. Το ίδιο ισχύει και στην περίπτωση ουσιώδους τροποποίησης των όρων της υφιστάµενης χρηµατοοικονοµικής υποχρέωσης (είτε οφείλεται σε οικονοµική δυσχέρεια του οφειλέτη είτε όχι). Οι όροι θεωρείται ότι διαφέρουν ουσιαστιακά αν η προεξοφληµένη παρούσα αξία των ταµειακών ροών, βάσει των νέων όρων (συµπεριλαµβανοµένων των αµοιβών που έχουν εισπραχθεί ή καταβληθεί), προεξοφληµένων µε το αρχικό πραγµατικό επιτόκιο, διαφέρει κατά τουλάχιστον 10% από την παρούσα αξία των ταµειακών ροών που αποµένουν από την αρχική χρηµατοοικονοµική υποχρέωση. Στις περιπτώσεις διακοπής αναγνώρισης, η διαφορά µεταξύ της λογιστικής αξίας µίας χρηµατοοικονοµικής υποχρέωσης (ή ενός τµήµατος µίας χρηµατοοικονοµικής υποχρέωσης) που εξοφλείται ή µεταβιβάζεται σε ένα άλλο µέρος και του τιµήµατος που καταβάλλεται, συµπεριλαµβανοµένων και των µεταβιβαζόµενων εκτός µετρητών περιουσιακών στοιχείων και των αναληφθέντων υποχρεώσεων, αναγνωρίζεται στα αποτελέσµατα. Συµψηφισµός χρηµατοοικονοµικών στοιχείων ενεργητικού και υποχρεώσεων Χρηµατοοικονοµικά στοιχεία ενεργητικού και υποχρεώσεων εµφανίζονται συµψηφιστικά στον Ισολογισµό, µόνο σε περιπτώσεις όπου ο Όµιλος έχει νοµικά το δικαίωµα και παράλληλα έχει την πρόθεση να προβεί σε ταυτόχρονο διακανονισµό του συνολικού ποσού ή σε διακανονισµό του καθαρού ποσού που προκύπτει από τον συµψηφισµό τους. 113 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 1.2.6 Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα και λογιστική αντιστάθµισης Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα Παράγωγα είναι τα χρηµατοοικονοµικά µέσα τα οποία στην έναρξή τους έχουν συνήθως µικρή ή µηδενική εύλογη αξία, η οποία στη συνέχεια µεταβάλλεται ανάλογα µε τη µεταβολή που σηµειώνεται σε κάποιο υποκείµενο στοιχείο µε το οποίο συνδέονται ή δείκτη που ορίζεται στη σύµβαση (συνάλλαγµα, επιτόκια, δείκτη ή άλλη µεταβλητή). Όταν το παράγωγο αποκτά θετική αξία, αναγνωρίζεται ως στοιχείο του ενεργητικού, ενώ αντίθετα, όταν αποκτά αρνητική αξία, αναγνωρίζεται ως στοιχείο των υποχρεώσεων. Τα παράγωγα χρησιµοποιούνται είτε για σκοπούς αντιστάθµισης, είτε για σκοπούς εµπορικούς. Η μεταβολή στην εύλογη αξία των επιτοκιακών παραγώγων και των παραγώγων συναλλάγματος, με εξαίρεση των δικαιωμάτων προαίρεσης, διαχωρίζεται σε τόκους, συναλλαγματικές διαφορές και σε λοιπά αποτελέσματα χρηματοοικονομικών πράξεων. Όλα τα παράγωγα ανεξάρτητα του σκοπού για τον οποίο προορίζονται αποτιµώνται στην εύλογη αξία τους. Στην περίπτωση που το παράγωγο είναι ενσωµατωµένο σε ένα χρηµατοοικονοµικό στοιχείο του ενεργητικού, το ενσωµατωµένο παράγωγο δεν διαχωρίζεται, ο δε λογιστικός χειρισµός του υβριδικού συµβολαίου βασίζεται σε όσα αναφέρθηκαν στη σηµείωση 1.2.5 αναφορικά µε την ταξινόµηση των χρηµατοοικονοµικών στοιχείων του ενεργητικού. Στην περίπτωση που το παράγωγο είναι ενσωµατωµένο σε ένα κύριο συµβόλαιο που δεν αποτελεί χρηµατοοικονοµικό στοιχείο του ενεργητικού, τότε το ενσωµατωµένο παράγωγο διαχωρίζεται και αποτιµάται στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων, όταν ικανοποιούνται οι ακόλουθες συνθήκες: • τα οικονοµικά χαρακτηριστικά και οι κίνδυνοι του ενσωµατωµένου παραγώγου δεν είναι στενά συνδεδεµένα µε τα οικονοµικά χαρακτηριστικά και τους κινδύνους του κυρίως συµβολαίου, • ένα διακριτό µέσο µε τους ίδιους όρους µε το ενσωµατωµένο παράγωγο ικανοποιεί τον ορισµό του παραγώγου και • το υβριδικό συµβόλαιο δεν αποτιµάται στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων. Τα παράγωγα προϊόντα χρησιµοποιούνται στο πλαίσιο διαχείρισης Ενεργητικού-Παθητικού και σύµφωνα πάντα µε τις κατευθυντήριες οδηγίες, οι οποίες δίδονται από την Επιτροπή Διαχείρισης Ενεργητικού-Παθητικού (ALCO). Επιπλέον, ο Όµιλος χρησιµοποιεί τα παράγωγα για την αποκόµιση κερδών από βραχυχρόνιες µεταβολές της αγοράς και πάντα µέσα στο πλαίσιο ανάληψης κινδύνων που τίθενται από την αρµόδια Επιτροπή Διαχείρισης Ενεργητικού Παθητικού (ALCΟ). Οι διαφορές αποτιµήσεως που προκύπτουν από τα παράγωγα προϊόντα καταχωρούνται στα Αποτελέσµατα χρηµατοοικονοµικών πράξεων εκτός αν τα παράγωγα υπεισέρχονται σε σχέση αντιστάθμισης όπου ισχύουν τα όσα αναφέρονται κατωτέρω για τη λογιστική αντιστάθµισης. Όταν ο Όµιλος χρησιµοποιεί παράγωγα για αντιστάθµιση, προβαίνει κατά την έναρξη σε επαρκή τεκµηρίωση της σχέσης αντιστάθμισης, καθώς και σε έλεγχο της αποτελεσµατικότητας της αντιστάθμισης. Ο έλεγχος επαναλαµβάνεται σε κάθε ηµεροµηνία σύνταξης των οικονοµικών καταστάσεων. Διευκρινίζονται ιδιαίτερα τα εξής: α. Synthetic Swaps Η µητρική εταιρία (Alpha Bank), προκειµένου να αυξήσει την απόδοση των καταθέσεων σε επιλεγµένους πελάτες της, χρησιµοποιεί το µηχανισµό των Synthetic Swaps. Μετατρέπει δηλαδή τις καταθέσεις από Ευρώ σε JPY ή άλλο νόµισµα και παράλληλα, για την κάλυψη του συναλλαγµατικού κινδύνου, προβαίνει σε προθεσµιακή αγορά του σχετικού νοµίσµατος. Το αποτέλεσµα, το οποίο παράγεται από την προθεσµιακή πράξη, διασπάται σε τόκους, οι οποίοι προστίθενται στους χρεωστικούς τόκους των καταθέσεων, συναλλαγµατικές διαφορές και λοιπά αποτελέσµατα χρηµατοοικονοµικών πράξεων. 114 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 β. Swaps συναλλάγµατος (FX Swaps) Τα Swaps αυτά χρησιµοποιούνται ως επί το πλείστον για την οικονοµική αντιστάθµιση του κινδύνου, ο οποίος προέρχεται από καταθέσεις και δάνεια πελατών. Για όσα από τα ανωτέρω Swaps δεν εφαρµόζεται λογιστική αντιστάθμισης αυτά εντάσσονται στην κατηγορία των εµπορικών Swaps. Το αποτέλεσµα το οποίο προκύπτει από τα παράγωγα αυτά διαχωρίζεται σε τόκους και συναλλαγµατικές διαφορές, προκειµένου να υπάρξει συσχέτιση µε τους τόκους και τις συναλλαγµατικές διαφορές που παράγονται από τις καταθέσεις και τις χορηγήσεις, καθώς και σε λοιπά αποτελέσµατα χρηµατοοικονοµικών πράξεων. Λογιστική αντιστάθµισης Λογιστική αντιστάθµισης είναι ο καθορισµός ειδικών κανόνων αποτίµησης µε τους οποίους επιδιώκεται η συσχέτιση των αποτελεσµάτων που προκύπτουν τόσο από το αντισταθµιζόµενο στοιχείο όσο και από το µέσο αντιστάθµισης, συσχέτιση η οποία δεν επιτυγχάνεται µε τους συνήθεις κανόνες αποτίµησης. Σηµειώνεται πως ο Όµιλος έχει επιλέξει να εξακολουθεί να εφαρµόζει τις διατάξεις για τη λογιστική αντιστάθµισης που προβλέπει το Δ.Λ.Π. 39. Η τεκµηρίωση και η αποτελεσµατικότητα των σχέσεων αντιστάθµισης αποτελούν απαραίτητες προϋποθέσεις προκειµένου να εφαρµοστεί λογιστική αντιστάθµισης. Η διαδικασία τεκµηρίωσης λαµβάνει χώρα κατά την έναρξη της σχέσης αντιστάθµισης, ενώ ο έλεγχος αποτελεσµατικότητας διενεργείται κατά την έναρξη και επαναλαµβάνεται κατά τις ηµεροµηνίες σύνταξης των οικονοµικών καταστάσεων του Οµίλου. Μία αντιστάθµιση θεωρείται αποτελεσµατική όταν ικανοποιούνται οι ακόλουθες προϋποθέσεις: - τόσο κατά τη δηµιουργία της όσο και σε µεταγενέστερες χρήσεις αναµένεται να είναι αποτελεσµατική όσον αφορά στον συµψηφισµό των µεταβολών στην εύλογη αξία ή των ταµειακών ροών που αποδίδονται στον αντισταθµισµένο κίνδυνο, κατά την περίοδο για την οποία έχει προσδιοριστεί η αντιστάθµιση και - τα αποτελέσµατα της αντιστάθµισης κυµαίνονται σε εύρος µεταξύ 80% και 125% του αποτελέσµατος του αντισταθµιζόµενου στοιχείου. α. Αντιστάθµιση εύλογης αξίας Με τη λογιστική αντιστάθµισης της εύλογης αξίας ενός χρηµατοοικονοµικού µέσου επιτυγχάνεται η συσχέτιση της µεταβολής της εύλογης αξίας του αντισταθµιζόµενου στοιχείου λόγω της επίδρασης ενός ή περισσοτέρων κινδύνων που αντισταθµίζονται. Η µεταβολή της αξίας του µέσου αντιστάθµισης και η µεταβολή της αξίας του αντισταθµιζόµενου στοιχείου που οφείλεται στους κινδύνους που αντισταθµίζονται αναγνωρίζονται στα αποτέλεσµατα χρήσης. Στις περιπτώσεις διακοπής της σχέσης αντιστάθµισης, τα αντισταθµιζόµενα χρηµατοοικονοµικά µέσα συνεχίζουν να αποτιµώνται σύµφωνα µε τους κανόνες που ισχύουν για την κατηγορία αποτίµησης στην οποία έχουν ταξινοµηθεί, όπως αυτοί αναλύονται στη σηµειώση 1.2.5. Ειδικότερα για τα τοκοφόρα χρηµατοοικονοµικά µέσα, το συνολικό ποσό της µεταβολής της αξίας τους, που αντιστοιχεί στο χρονικό διάστηµα ισχύος της σχέσης αντιστάθµισης, αποσβένεται σταδιακά στα αποτελέσµατα, µέχρι τη λήξη ή την πώλησή τους. Η απόσβεση αυτή ξεκινά από το χρονικό σηµείο διακοπής της σχέσης αντιστάθμισης, βάσει του πραγµατικού επιτοκίου που υπολογίζεται εκ νέου για το συγκεκριµένο χρηµατοοικονοµικό µέσο, και καταχωρείται στα έσοδα ή έξοδα εκ τόκων. Ο Όµιλος, µε χρήση επιτοκιακών παραγώγων (IRS’s), αντισταθµίζει κινδύνους που αφορούν δανειακές υποχρεώσεις και δάνεια. β. Αντιστάθµιση χρηµατοροών Με τη λογιστική αντιστάθµισης των χρηµατοροών ενός χρηµατοοικονοµικού µέσου επιτυγχάνεται η µετατροπή των χρηµατοροών από κυµαινόµενες σε σταθερές. 115 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Το αποτελεσµατικό µέρος της µεταβολής της εύλογης αξίας του µέσου αντιστάθµισης αναγνωρίζεται απευθείας στα λοιπά αποτελέσµατα που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση, στο αποθεµατικό αντιστάθµισης ταµειακών ροών, ενώ το µη αποτελεσµατικό µέρος αναγνωρίζεται στα αποτελέσµατα χρηµατοοικονοµικών πράξεων. Η λογιστική µεταχείριση του αντισταθµιζόµενου στοιχείου δεν µεταβάλλεται. Στις περιπτώσεις διακοπής της σχέσης αντιστάθµισης, το ποσό που έχει αναγνωρισθεί στην Καθαρή Θέση παραµένει εκεί διακριτά έως ότου πραγµατοποιηθούν οι ταµειακές ροές ή η µελλοντική συναλλαγή. Όταν πραγµατοποιηθούν οι ταµειακές ροές ή η µελλοντική συναλλαγή ισχύουν τα εξής: - Αν το αποτέλεσµα είναι η αναγνώριση ενός χρηµατοοικονοµικού στοιχείου του ενεργητικού ή των υποχρεώσεων, το ποσό µεταφέρεται στα αποτελέσµατα της χρήσης στις ίδιες χρήσεις που οι αντισταθµιζόµενες ροές επηρεάζουν τα αποτελέσµατα της χρήσης. - Αν το αποτέλεσµα είναι η αναγνώριση ενός µη χρηµατοοικονοµικού στοιχείου του ενεργητικού ή των υποχρεώσεων είτε µία δέσµευση του Οµίλου για την οποία εφαρµόζεται λογιστική αντιστάθµισης της εύλογης αξίας, το ποσό που έχει αναγνωριστεί στην Καθαρή Θέση είτε µεταφέρεται στα αποτελέσµατα την ίδια χρονική στιγµή µε την οποία το στοιχείο του ενεργητικού ή των υποχρεώσεων επηρεάζει τα αποτελέσµατα είτε προσαρµόζει τη λογιστική αξία του στοιχείου του ενεργητικού ή των υποχρεώσεων. Στην περίπτωση που η µελλοντική συναλλαγή ή οι προσδοκώµενες ταµειακές ροές δεν θεωρούνται πλέον πιθανές, τα σωρευτικά αποτελέσµατα που έχουν αναγνωριστεί απευθείας στην Καθαρή Θέση µεταφέρονται στα αποτελέσµατα της χρήσης. Ο Όµιλος εφαρµόζει λογιστική αντιστάθµισης ταµειακών ροών για συγκεκριµένη οµάδα προθεσµιακών καταθέσεων καθώς και για τον συναλλαγµατικό κίνδυνο στοιχείων του ενεργητικού. Ποσά που έχουν αναγνωριστεί στην Καθαρή Θέση και τα οποία προέρχονται από σχέσεις αντιστάθμισης ταµειακών ροών προθεσµιακών καταθέσεων, που έχουν πλέον διακοπεί, αποσβένονται γραµµικά στους τόκους έξοδα κατά τη διάρκεια της χρήσης που οι αντισταθµιζόµενες ροές των εν λόγω προθεσµιακών καταθέσεων επηρεάζουν τα αποτελέσµατα. γ. Αντιστάθµιση καθαρής επένδυσης σε οικονοµική µονάδα εξωτερικού Ο Όµιλος, κάνοντας χρήση συναλλαγµατικών παραγώγων ή δανεισµού, αντισταθµίζει συναλλαγµατικούς κινδύνους που αφορούν καθαρή επένδυση σε οικονοµικές µονάδες του εξωτερικού. Η λογιστική αντιστάθµισης καθαρής επένδυσης σε οικονοµική µονάδα εξωτερικού είναι παρόµοια µε τη λογιστική αντιστάθµισης χρηµατοροών. Συσσωρευµένα κέρδη/ζημιές που αναγνωρίζονται στην Καθαρή Θέση µεταφέρονται στα αποτελέσµατα µε την πώληση της µονάδος. 1.2.7 Προσδιορισµός εύλογης αξίας Ως εύλογη αξία ορίζεται η τιµή που θα εισέπραττε ο Όµιλος κατά την πώληση ενός στοιχείου του ενεργητικού ή η τιµή που θα κατέβαλε προκειµένου να µεταβιβάσει µία υποχρέωση, σε µία συνηθισµένη συναλλαγή ανάµεσα σε συµµετέχοντες της αγοράς, κατά την ηµεροµηνία της αποτίµησης, στην κύρια αγορά του στοιχείου του ενεργητικού ή των υποχρεώσεων ή στην πιο συµφέρουσα αγορά για το στοιχείο, στην περίπτωση που δεν υφίσταται κύρια αγορά. Ο Όµιλος προσδιορίζει την εύλογη αξία των στοιχείων του ενεργητικού και των υποχρεώσεων, που διαπραγµατεύονται σε ενεργό αγορά, βάσει των διαθέσιµων τιµών της αγοράς. Ως ενεργός ορίζεται η αγορά όταν τιµές οργανωµένης αγοράς είναι διαθέσιµες άµεσα και σε τακτική βάση από χρηµατιστήρια, εξωτερικούς διαπραγµατευτές (dealers – brokers), υπηρεσίες αποτιµήσεων ή εποπτικές αρχές, και οι τιµές αυτές αφορούν σε συνήθεις συναλλαγές µεταξύ συµµετεχόντων στην αγορά που πραγµατοποιούνται σε τακτική βάση. Ειδικά για τις τιµές χρεογράφων, ο Όµιλος έχει υιοθετήσει συγκεκριµένο εύρος τιµών, µεταξύ των τιµών αγοράς και πώλησης που παρέχονται, ώστε να χαρακτηρίζονται ως τιµές ενεργού αγοράς (η διαφορά ανάµεσα στις bid ask τιµές δεν πρέπει να υπερβαίνει το 1,5/100 της ονοµαστικής αξίας). Επίσης, σε περίπτωση που τιµές αγοράς δεν είναι διαθέσιµες κατά την ηµεροµηνία αποτίµησης αλλά είναι διαθέσιµες για τις τρεις τελευταίες εργάσιµες ηµέρες της 116 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 χρήσης αναφοράς και υπάρχουν τιµές αγοράς για 15 ηµέρες κατά τη διάρκεια του τελευταίου µήνα της χρήσης αναφοράς, και ταυτόχρονα πληρείται το κριτήριο του εύρους τιµών bid ask, τότε θεωρείται ότι η αγορά είναι ενεργός. Σε όλες τις άλλες περιπτώσεις, ο Όµιλος προσδιορίζει την εύλογη αξία χρησιµοποιώντας τεχνικές αποτίµησης οι οποίες είναι κατάλληλες για τις συγκεκριµένες συνθήκες, για τις οποίες υπάρχουν διαθέσιµα και επαρκή δεδοµένα για την αποτίµηση και οι οποίες αφενός µεν µεγιστοποιούν τη χρήση των σχετικών παρατηρήσιµων τιµών αφετέρου ελαχιστοποιούν τη χρήση µη παρατηρήσιµων τιµών. Σε περιπτώσεις που δεν υπάρχουν παρατηρήσιµα στην αγορά δεδοµένα, χρησιµοποιούνται στοιχεία που βασίζονται σε εσωτερικές εκτιµήσεις και παραδοχές π.χ. προσδιορισµός αναµενόµενων ταµειακών ροών, επιτοκίων προεξόφλησης, πιθανότητας προπληρωµών ή αθέτησης αντισυµβαλλοµένου. Σε κάθε περίπτωση, κατά την αποτίµηση στην εύλογη αξία, ο Όµιλος χρησιµοποιεί υποθέσεις που θα χρησιµοποιούνταν από τους συµµετέχοντες της αγοράς, θεωρώντας ότι ενεργούν µε βάση το µέγιστο οικονοµικό τους συµφέρον. Όλα τα στοιχεία του ενεργητικού και των υποχρεώσεων τα οποία είτε αποτιµώνται στην εύλογη αξία είτε για τα οποία γνωστοποιείται η εύλογη αξία τους κατηγοριοποιούνται, ανάλογα µε την ποιότητα των δεδοµένων που χρησιµοποιήθηκαν για την εκτίµηση της εύλογης αξίας τους, ως εξής: • δεδοµένα επιπέδου 1: τιµές (χωρίς προσαρµογές) ενεργού αγοράς, • δεδοµένα επιπέδου 2: άµεσα ή έµµεσα παρατηρήσιµα (observable) δεδοµένα, • δεδοµένα επιπέδου 3: προκύπτουν από εκτιµήσεις του Οµίλου καθώς δεν υπάρχουν παρατηρήσιµα δεδοµένα στην αγορά. Ειδικότερα ισχύουν τα εξής: Χρηµατοοικονοµικά µέσα Σε ό,τι αφορά στα χρηµατοοικονοµικά µέσα, η καλύτερη εκτίµηση της εύλογης αξίας τους κατά την αρχική αναγνώριση είναι η τιµή της συναλλαγής, εκτός αν η εύλογη αξία αποδεικνύεται από άλλες παρατηρήσιµες συναλλαγές της αγοράς που αφορούν στο ίδιο µέσο ή προκύπτει βάσει µίας τεχνικής αποτίµησης της οποίας οι µεταβλητές περιλαµβάνουν κυρίως δεδοµένα από παρατηρήσιµες αγορές. Στις περιπτώσεις αυτές, η διαφορά ανάµεσα στην τιµή της συναλλαγής και στην εύλογη αξία αναγνωρίζεται άµεσα στα αποτελέσµατα. Σε όλες τις άλλες περιπτώσεις, η εύλογη αξία κατά την αρχική αναγνώριση προσαρµόζεται µε το ποσό της διαφοράς σε σχέση µε την τιµή της συναλλαγής. Το ποσό της προσαρµογής αυτής αναγνωρίζεται µεταγενέστερα στα αποτελέσµατα µόνο κατά το βαθµό που σχετίζεται µε µια µεταβολή στους παράγοντες που οι συµµετέχοντες στην αγορά θα λάµβαναν υπόψη τους κατά την αποτίµηση. Κατά τον προσδιορισµό της εύλογης αξίας των χρηµατοοικονοµικών απαιτήσεων και υποχρεώσεων λαµβάνεται υπόψη ο πιστωτικός κίνδυνος. Στις συµβάσεις παραγώγων, ειδικότερα, λαµβάνεται υπόψη ο πιστωτικός κίνδυνος και των δύο αντισυµβαλλοµένων (bilateral credit valuation adjustment). Ο Όµιλος προσδιορίζει την εύλογη αξία για κάθε χρηµατοοικονοµικό µέσο διακριτά. Ωστόσο, για συµβάσεις παραγώγων τις οποίες ο Όµιλος διαχειρίζεται ως οµάδα ανά αντισυµβαλλόµενο και παρέχει πληροφόρηση για την οµάδα αυτή στα βασικά διοικητικά του στελέχη, ο προσδιορισµός της εύλογης αξίας ως προς τον πιστωτικό κίνδυνο πραγµατοποιείται µε βάση την καθαρή έκθεσή του ανά αντισυµβαλλόµενο. Τυχόν προσαρµογές της εύλογης αξίας που πραγµατοποιούνται λόγω της ανωτέρω διαδικασίας αποτίµησης σε επίπεδο χαρτοφυλακίου κατανέµονται στα στοιχεία ενεργητικού ή υποχρεώσεων ανάλογα µε το εάν η καθαρή έκθεση του Οµίλου ως προς τον αντισυµβαλλόµενο είναι θετική ή αρνητική αντίστοιχα. Επίσης, η εύλογη αξία των καταθέσεων που ικανοποιούνται σε πρώτη ζήτηση (όπως για παράδειγµα οι καταθέσεις ταµιευτηρίου) δεν υπολείπεται του ποσού που είναι πληρωτέο κατά τη ζήτηση, προεξοφληµένο από την πρώτη µέρα που το ποσό θα ζητηθεί να πληρωθεί. Τα κύρια δεδοµένα που χρησιµοποιούνται στις µεθοδολογίες αποτίµησης που εφαρµόζει ο Όµιλος είναι: • Τιµές οµολόγων – τιµές οργανωµένης αγοράς (quoted prices) διαθέσιµες συνήθως για κυβερνητικά και εταιρικά χρεόγραφα. • Πιστωτικά περιθώρια (credit spreads) – υπολογίζονται από τιµές οργανωµένης αγοράς για συναφείς τίτλους χρεογράφων 117 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 ή από διαπραγµατεύσιµα credit default swaps. Οι τιµές µεταξύ και εκτός των διαθέσιµων δεδοµένων υπολογίζονται µε παρεµβολή (interpolation) και προβολή (extrapolation) αντίστοιχα. • Επιτόκια – επιτόκια αναφοράς όπως είναι LIBOR, OIS και άλλα επιτόκια που παρέχονται σε οργανωµένες αγορές ανταλλαγής επιτοκίων, οµολόγων και συµβολαίων µελλοντικής εκπλήρωσης. Οι τιµές µεταξύ και εκτός των διαθέσιµων δεδοµένων υπολογίζονται µε παρεµβολή (interpolation) και προβολή (extrapolation) αντίστοιχα. • Συναλλαγµατικές ισοτιµίες – παρέχονται σε οργανωµένες αγορές συναλλάγµατος spot, προθεσµιακών συµβολαίων και συµβολαίων µελλοντικής εκπλήρωσης συναλλάγµατος. • Μετοχές και µετοχικοί δείκτες – τιµές οργανωµένης αγοράς για µετοχές που διαπραγµατεύονται σε χρηµατιστήρια µετοχών και για τους σχετικούς µετοχικούς δείκτες. • Συντελεστές Μεταβλητότητας και συσχέτισης – υπολογίζονται από τιµές δικαιωµάτων προαίρεσης ή από υπηρεσίες αποτιµήσεων (pricing service). • Μετοχές µη εισηγµένες σε χρηµατιστήριο – χρηµατοοικονοµική πληροφόρηση που παρέχει η εταιρία που έχει εκδόσει τις µετοχές και σχετικές πληροφορίες του κλάδου όπου δραστηριοποιείται. • Μερίδια αµοιβαίων κεφαλαίων – η καθαρή αξία ενεργητικού του αµοιβαίου όπως δηµοσιοποιείται ηµερήσια στο χρηµατιστήριο όπου είναι εισηγµένο. • Δάνεια και καταθέσεις: δεδοµένα αγοράς και συγκεκριµένες παράµετροι κινδύνου για τράπεζες/πελάτες Μη χρηµατοοικονοµικά µέσα Η κυριότερη κατηγορία µη χρηµατοοικονοµικών µέσων για την οποία προσδιορίζεται εύλογη αξία είναι τα ακίνητα. Η διαδικασία που, κατά κανόνα, ακολουθείται κατά την αποτίµηση στην εύλογη αξία ενός ακινήτου συνοψίζεται στα ακόλουθα στάδια: • Ανάθεση της εντολής στον µηχανικό-εκτιµητή • Μελέτη Υπόθεσης – Καθορισµός Πρόσθετων Στοιχείων • Αυτοψία – Επιθεώρηση • Επεξεργασία Στοιχείων – Υπολογισµοί • Σύνταξη Εκτιµήσεων Ο εκάστοτε εκτιµητής, για τον υπολογισµό της εύλογης αξίας του κάθε ακινήτου, επιλέγει εκ των ακόλουθων τριών βασικών µεθόδων: • Μέθοδος της αγοράς (ή συγκριτική µέθοδος), η οποία προσδιορίζει την εύλογη αξία του ακινήτου µε σύγκρισή του µε άλλα όµοια ακίνητα για τα οποία υπάρχουν στοιχεία συναλλαγών (αγοραπωλησιών). • Μέθοδος του εισοδήµατος, η οποία κεφαλαιοποιεί µελλοντικές χρηµατορροές που µπορεί να εξασφαλίσει το ακίνητο µε κατάλληλο επιτόκιο κεφαλαιοποίησης. • Μέθοδος του κόστους η οποία αντικατοπτρίζει το ποσό το οποίο θα απαιτούνταν κατά την τρέχουσα περίοδο για την υποκατάσταση του ακινήτου µε ένα άλλο, ανάλογων προδιαγραφών, αφού ληφθεί υπόψη η κατάλληλη προσαρµογή λόγω απαξίωσης. Παραδείγµατα δεδοµένων που χρησιµοποιούνται για την αποτίµηση των ακινήτων και τα οποία αναφέρονται αναλυτικά στις επιµέρους εκτιµήσεις είναι τα ακόλουθα: • Εµπορικά Ακίνητα: Τιµή ανά τ.µ., προσαύξηση ενοικίου κατ’ έτος, ποσοστό µακροχρόνια µη µισθωµένων χώρων/µονάδων (προς µίσθωση), προεξοφλητικό επιτόκιο, συντελεστής απόδοσης εξόδου, διάρκεια µισθώσεων σε ισχύ (έτη), ποσοστό µη µισθωµένων χώρων/µονάδων (προς µίσθωση), κ.λπ. • Οικιστικά Ακίνητα: Καθαρή (αρχική) απόδοση ακινήτου, αναµενόµενη απόδοση ακινήτου βάσει εκτιµώµενης µισθωτικής αξίας (reversionary yield), καθαρό ενοίκιο ανά τ.µ. ανά έτος, ποσοστό µακροχρόνια µη µισθωµένων χώρων/µονάδων (προς 118 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 µίσθωση), διάρκεια µισθώσεων σε ισχύ (έτη), ποσοστό µη µισθωµένων χώρων/µονάδων (προς µίσθωση), εκτιµώµενη αξία µισθωµάτων ανά τ.µ., προσαύξηση ενοικίου κατ’ έτος, προεξοφλητικό επιτόκιο, συντελεστής απόδοσης εξόδου, διάρκεια µισθώσεων σε ισχύ (έτη), κ.λπ. • Γενικές Παραδοχές όπως: ηλικία κτηρίου, υπολειπόµενη ωφέλιµη διάρκεια ζωής, τ.µ. ανά κτήριο κ.α. αναφέρονται επίσης στις επιµέρους εκτιµήσεις για κάθε ακίνητο. Επισηµαίνεται πως η αποτίµηση στην εύλογη αξία ενός ακινήτου βασίζεται στην ικανότητα των συµµετεχόντων της αγοράς να δηµιουργήσουν οικονοµικά οφέλη από τη µέγιστη και καλύτερη χρήση του ή από την πώλησή του σε άλλους συµµετέχοντες της αγοράς, οι οποίοι θα κάνουν χρήση του στοιχείου αυτού κατά το µέγιστο και καλύτερο τρόπο. 1.2.8 Ενσώµατα πάγια στοιχεία (ιδιοχρησιµοποιούµενα) Στην κατηγορία αυτή περιλαµβάνονται τα οικόπεδα, τα κτήρια των κεντρικών υπηρεσιών της Τράπεζας και των καταστηµάτων της, οι δαπάνες προσθηκών και βελτιώσεων σε µισθωµένα ακίνητα, και ο κινητός εξοπλισµός, τα οποία ιδιοχρησιµοποιούνται από τις εταιρίες του Οµίλου, είτε για τις λειτουργικές εργασίες τους, είτε για διοικητικούς σκοπούς. Επίσης περιλαμβάνονται τα στοιχεία ενεργητικού με δικαιώματα χρήσης στην περίπτωση που τα στοιχεία αυτά ιδιοχρησιμοποιούνται από τον Όμιλο (οι λογιστικές αρχές που εφαρμόζονται για τα εν λόγω στοιχεία παρουσιάζονται στη σημείωση 1.2.11). Τόσο τα ακίνητα όσο και ο κινητός εξοπλισµός αναγνωρίζονται αρχικά στο κόστος κτήσεώς τους, προσαυξηµένο µε τα έξοδα που σχετίζονται µε τη συναλλαγή για την απόκτησή τους. Μετά την αρχική αναγνώριση αποτιµώνται στο κόστος κτήσης, µείον τις συσσωρευµένες αποσβέσεις και τις τυχόν συσσωρευµένες ζημιές από την αποµείωση της αξίας τους. Μεταγενέστερες δαπάνες επαυξάνουν την αξία του παγίου ή αναγνωρίζονται ως ξεχωριστό πάγιο, µόνο όταν είναι πολύ πιθανό να προκύψουν µελλοντικά οικονοµικά οφέλη για τον Όμιλο και οι δαπάνες αυτές μπορούν να αποτιμηθούν αξιόπιστα. Δαπάνες επισκευών και συντηρήσεων επιβαρύνουν τα αποτελέσµατα της χρήσης που πραγµατοποιούνται. Οι αποσβέσεις των κτηρίων και του εξοπλισµού διενεργούνται στο κόστος κτήσης µείον την υπολειµµατική τους αξία, και υπολογίζονται σύµφωνα µε τη σταθερή µέθοδο λαµβάνοντας υπόψη τη διάρκεια της αναµενόµενης ωφέλιµης ζωής τους. Η ωφέλιµη ζωή ανά κατηγορία παγίων έχει καθορισθεί ως εξής: • Κτήρια ιδιόκτητα: έως 50 χρόνια. • Προσθήκες και βελτιώσεις σε µισθωµένα ακίνητα: η διάρκεια της μίσθωσης. • Εξοπλισµός και µεταφορικά µέσα: έως 40 χρόνια. Οι εδαφικές εκτάσεις δεν αποσβένονται. Εξετάζονται όµως για τυχόν αποµείωση της αξίας τους. Οι υπολειµµατικές αξίες των παγίων και η ωφέλιµη ζωή τους αναπροσαρµόζονται, αν είναι απαραίτητο, κάθε φορά που συντάσσονται οικονοµικές καταστάσεις. Τα πάγια του Οµίλου εξετάζονται σε ετήσια βάση για ενδείξεις αποµείωσης και εάν έχουν υποστεί αποµείωση προσαρµόζονται στην ανακτήσιµη αξία τους µε ισόποση επιβάρυνση των αποτελεσµάτων. Σε περίπτωση πώλησης ενός ιδιοχρησιμοποιούενου παγίου καθώς και όταν δεν αναμένονται οικονομικά οφέλη για τον Όμιλο, διακόπτεται η αναγνώριση του παγίου. Κατά την πώληση του παγίου, η διαφορά ανάμεσα στο τίμημα της πώλησης και στη λογιστική του αξία αναγνωρίζεται στα αποτελέσµατα χρήσης. 1.2.9 Επενδύσεις σε ακίνητα Στην κατηγορία αυτή ο Όµιλος έχει εντάξει κτήρια ή τµήµατα κτηρίων και την αναλογία τους επί του οικοπέδου, τα οποία εκµισθώνει µε λειτουργική µίσθωση. Επίσης, έχει εντάξει τα στοιχεία ενεργητικού με δικαιώματα χρήσης στις περιπτώσεις που ο Όμιλος λειτουργεί ως υπεκμισθωτής με λειτουργική μίσθωση (οι λογιστικές αρχές που εφαρμόζονται για τα εν λόγω στοιχεία παρουσιάζονται στη σημείωση 1.2.11). Οι επενδύσεις αυτές αναγνωρίζονται αρχικά στο κόστος κτήσεώς τους, προσαυξηµένο µε τα έξοδα που σχετίζονται µε τη συναλλαγή για την απόκτησή τους. 119 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Μετά την αρχική αναγνώριση αποτιµώνται στο κόστος κτήσης, µείον τις συσσωρευµένες αποσβέσεις και τις τυχόν συσσωρευµένες ζημιές από την αποµείωση της αξίας τους. Μεταγενέστερες δαπάνες επαυξάνουν την αξία του παγίου ή αναγνωρίζονται ως ξεχωριστό πάγιο, µόνο όταν είναι πολύ πιθανό να προκύψουν µελλοντικά οικονοµικά οφέλη και μπορούν να μετρηθούν αξιόπιστα. Δαπάνες συντηρήσεων και επισκευών των επενδύσεων σε ακίνητα αναγνωρίζονται στην Κατάσταση Αποτελεσµάτων. Για τον υπολογισµό των αποσβέσεων, η ωφέλιµη ζωή τους έχει καθορισθεί ίση µε αυτή των ιδιοχρησιµοποιούµενων ακινήτων και χρησιµοποιείται η σταθερή µέθοδος. Μεταφορές προς και από την κατηγορία των επενδυτικών ακινήτων πραγµατοποιούνται σε περίπτωση που το ακίνητο πληροί (ή έπαψε να πληροί) τον ορισµό του επενδυτικού ακινήτου και υπάρχει απόδειξη της αλλαγής στη χρήση του. Ειδικότερα, το ακίνητο αναταξινοµείται στην κατηγορία των ιδιοχρησιµοποιούµενων ακινήτων στην περίπτωση που ο Όµιλος αποφασίζει να το ιδιοχρησιµοποιήσει ενώ αναταξινοµείται στην κατηγορία των κατεχόµενων προς πώληση ακινήτων στην περίπτωση που ληφθεί απόφαση για την πώλησή του και εφόσον ικανοποιούνται τα κριτήρια που αναφέρονται στην παράγραφο 1.2.17. Αντιθέτως, ακίνητα που δεν έχουν ταξινοµηθεί στην κατηγορία των επενδυτικών ακινήτων µεταφέρονται στην κατηγορία αυτή στην περίπτωση που ληφθεί απόφαση για εκµίσθωσή τους. Σε περίπτωση πώλησης ενός επενδυτικού ακινήτου καθώς και όταν δεν αναμένονται οικονομικά οφέλη για τον Όμιλο, διακόπτεται η αναγνώριση του. Κατά την πώληση του ακινήτου, η διαφορά ανάμεσα στο τίμημα της πώλησης και στη λογιστική του αξία αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα χρήσης. 1.2.10 Υπεραξία και λοιπά άυλα πάγια στοιχεία Υπεραξία Η υπεραξία αντιπροσωπεύει τη διαφορά µεταξύ του συνόλου του καταβληθέντος τιµήµατος πλέον της αξίας τυχόν δικαιωµάτων τρίτων και της εύλογης αξίας των στοιχείων ενεργητικού και υποχρεώσεων των εξαγοραζόµενων εταιριών, κατά την ηµεροµηνία εξαγοράς τους. Οι θετικές υπεραξίες, που προκύπτουν από εξαγορές εταιριών µετά την 1.1.2004, καταχωρούνται στο λογαριασµό του Ισολογισµού «Υπεραξία και λοιπά άυλα πάγια στοιχεία», όταν πρόκειται για εξαγορά εταιρίας που καθίσταται θυγατρική, και εξετάζονται για τυχόν αποµείωση της αξίας τους σε κάθε ηµεροµηνία σύνταξης των οικονοµικών καταστάσεων. Όταν πρόκειται για επένδυση σε συγγενείς εταιρίες ή κοινοπραξίες, η υπεραξία αναγνωρίζεται στο λογαριασµό του Ισολογισµού «Επενδύσεις σε συγγενείς εταιρίες και κοινοπραξίες». Οι αρνητικές υπεραξίες αναγνωρίζονται ως έσοδα στην Κατάσταση Αποτελεσµάτων. Λοιπά άυλα πάγια στοιχεία Στην κατηγορία αυτή ο Όµιλος έχει εντάξει: α) Άυλα στοιχεία που προκύπτουν από τον επιµερισµό του τιµήµατος κατά την εξαγορά εταιριών ή που αποκτήθηκαν µε µεµονωµένη αγορά. Στα άυλα αυτά στοιχεία περιλαμβάνεται η αξία που έχει αποδοθεί σε αποκτηθείσες πελατειακές σχέσεις καθώς και στην καταθετική βάση. Τα άυλα στοιχεία που προκύπτουν από τον επιμερισμό του τιμήματος κατά την εξαγορά εταιριών αναγνωρίζονται αρχικά στην εύλογη αξία τους ενώ εκείνα που αποκτήθηκαν με μεμονωμένη αγορά αναγνωρίζονται αρχικά στο κόστος κτήσης. Στη συνέχεια τα άυλα αυτά στοιχεία αποσβένονται με τη σταθερή μέθοδο απόσβεσης κατά τη διάρκεια της ωφέλιμης ζωής τους η οποία έχει ορισθεί από 6 έως 9 έτη και εξετάζονται για απομείωση όταν υφίστανται ενδείξεις για απομείωση της αξίας τους. β) Τα προγράμματα λογισµικού, τα οποία αποτιµώνται στο κόστος κτήσης µείον τις συσσωρευµένες αποσβέσεις και τις συσσωρευµένες αποµειώσεις. Τα έξοδα που αφορούν τη συντήρηση των προγραµµάτων λογισµικού αναγνωρίζονται στο λογαριασµό αποτελεσµάτων της χρήσης στην οποία πραγµατοποιούνται. Προγράµµατα λογισµικού που θεωρούνται αναπόσπαστο 120 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 µέρος των ηλεκτρονικών υπολογιστών (περιπτώσεις που ο ηλεκτρονικός υπολογιστής δεν δύναται να χρησιµοποιηθεί χωρίς το συγκεκριµένο λογισµικό πρόγραµµα) ταξινοµούνται στα ενσώµατα πάγια στοιχεία. Ειδικότερα τα προγράμματα λογισμικού που αποκτώνται με αγορά αναγνωρίζονται αρχικά στο κόστος κτήσης το οποίο περιλαμβάνει την τιµή αγοράς και κάθε άµεσα επιρριπτέο κόστος προετοιμασίας του λογισμικού για την προοριζόμενη χρήση του, συµπεριλαµβανοµένων των αµοιβών του προσωπικού και των εξειδικευµένων επαγγελµατιών. Τα προγράμματα λογισμικού που αποκτώνται στο πλαίσιο μίας συνένωσης επιχειρήσεων αναγνωρίζονται αρχικά στην εύλογη αξία τους. Τα προγράμματα λογισμικού που αποκτώνται με αγορά όπως και εκείνα που έχουν αποκτηθεί στο πλαίσιο μίας συνένωσης επιχειρήσεων αποσβένονται με τη σταθερή μέθοδο απόσβεσης κατά τη διάρκεια της ωφέλιμης ζωής τους η οποία έχει καθοριστεί από 1 έως 15 έτη. Αναφορικά με τα εσωτερικώς δημιουργούμενα προγράμματα λογισμικού, ο Όμιλος αναγνωρίζει άυλο στοιχείο ενεργητικού το οποίο προκύπτει κατά τη φάση της ανάπτυξης όταν μπορεί να αποδείξει: - την τεχνική δυνατότητα ολοκλήρωσης του στοιχείου, έτσι ώστε να είναι διαθέσιμο προς χρήση ή πώληση, - την πρόθεσή του να ολοκληρώσει το άυλο στοιχείο του ενεργητικού και να το χρησιμοποιήσει ή να το πωλήσει. - την ικανότητά του να χρησιμοποιήσει ή να πωλήσει το άυλο στοιχείο του ενεργητικού, - τον τρόπο που το άυλο στοιχείο του ενεργητικού θα δημιουργήσει πιθανά μελλοντικά οικονομικά οφέλη, - τη διαθεσιμότητα των κατάλληλων τεχνικών, οικονομικών και άλλων πόρων για να ολοκληρώσει την ανάπτυξη και να χρησιμοποιήσει ή να πωλήσει το άυλο στοιχείο του ενεργητικού, - την ικανότητά του να αποτιμά αξιόπιστα τις δαπάνες που αποδίδονται στο στοιχείο κατά τη διάρκεια της ανάπτυξης του. Οι δαπάνες που πραγματοποιούνται στη φάση της έρευνας αναγνωρίζονται άμεσα στα αποτελέσματα. Συνεπώς, το κόστος με το οποίο θα αναγνωρισθεί ένα εσωτερικώς δημιουργούμενο άυλο στοιχείο του ενεργητικού είναι το σύνολο των δαπανών που πραγματοποιήθηκαν από την ημερομηνία που για πρώτη φορά ικανοποιήθηκαν τα ανωτέρω κριτήρια, συµπεριλαµβανοµένων των αµοιβών προσωπικού που προκύπτουν άµεσα από την προετοιµασία του λογισµικού για την προοριζόµενη χρήση του. Τα εν λόγω προγράμματα αποσβένονται κατά τη διάρκεια της ωφέλιμης ζωής τους η οποία έχει καθοριστεί σε 15 έτη. Όλα τα άυλα πάγια εξετάζονται για τυχόν αποµείωση της αξίας τους όταν υφίσταται ενδείξεις απομείωσης (σημείωση 1.2.15). Για τα άυλα στοιχεία ο Όµιλος δεν υπολογίζει υπολειµµατική αξία. Σε περίπτωση πώλησης ενός άυλου παγίου στοιχείου, καθώς και όταν δεν αναμένονται οικονομικά οφέλη για τον Όμιλο, διακόπτεται η αναγνώριση του παγίου. Κατά την πώληση του άυλου παγίου στοιχείου, η διαφορά ανάμεσα στο τίμημα της πώλησης και στη λογιστική του αξία αναγνωρίζεται στα αποτελέσµατα χρήσης. 1.2.11 Μισθώσεις Ο Όµιλος συνάπτει συµβάσεις επί παγίων είτε ως µισθωτής είτε ως εκµισθωτής. Κατά την έναρξη ισχύος της σύμβασης, ο Όμιλος αξιολογεί εάν η σύμβαση αποτελεί ή εμπεριέχει μία μίσθωση. Εάν η σύμβαση παραχωρεί ένα δικαίωμα για τον έλεγχο της χρήσης ενός αναγνωρίσιμου περιουσιακού στοιχείου για ένα χρονικό διάστημα με αντάλλαγμα κάποιο τίμημα, τότε η σύμβαση αποτελεί ή εμπεριέχει μία μίσθωση. Η διάρκεια της μίσθωσης προσδιορίζεται ως η αμετάκλητη χρονική περίοδος της μίσθωσης σε συνδυασμό με κάθε επιπλέον χρονική περίοδο για την οποία ο μισθωτής έχει το δικαίωμα να παρατείνει τη μίσθωση του περιουσιακού στοιχείου, εφόσον είναι σχεδόν βέβαιο ότι ο μισθωτής θα ασκήσει το δικαίωμα αυτό, και κάθε επιπλέον χρονική περίοδο για την οποία ο μισθωτής έχει το δικαίωμα να υπαναχωρήσει από τη σύμβαση, εφόσον είναι σχεδόν βέβαιο ότι ο μισθωτής δεν θα ασκήσει το δικαίωμα αυτό. Μετά την έναρξη της μισθωτικής περιόδου, με την επέλευση σημαντικού γεγονότος ή σημαντικής μεταβολής των συνθηκών που εμπίπτουν στον έλεγχο του, ο Όμιλος, ως μισθωτής, επανεκτιμά τη διάρκεια μίσθωσης. Ο Όμιλος, είτε ως 121 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 εκμισθωτής είτε ως μισθωτής, αναθεωρεί τη διάρκεια μίσθωσης εάν επέλθει μεταβολή στην αμετάκλητη χρονική περίοδο της μίσθωσης. α) Όταν οι εταιρίες του Οµίλου είναι εκµισθωτές Όταν οι κίνδυνοι και τα οφέλη που συνοδεύουν την κυριότητα των παγίων που εκµισθώνονται µεταφέρονται στον µισθωτή, τότε οι αντίστοιχες συµβάσεις χαρακτηρίζονται ως χρηµατοδοτικές µισθώσεις. Όλες οι υπόλοιπες συµβάσεις µίσθωσης χαρακτηρίζονται ως λειτουργικές µισθώσεις. Ανάλογα µε τα χαρακτηριστικά που διέπουν τις συµβάσεις µίσθωσης, ο λογιστικός χειρισµός τους έχει ως εξής: i. Χρηµατοδοτικές µισθώσεις Στις περιπτώσεις συµβάσεων χρηµατοδοτικής µίσθωσης, στις οποίες η εταιρία του Οµίλου λειτουργεί ως εκµισθωτής, το συνολικό ποσό των µισθωµάτων που προβλέπει η σύµβαση μίσθωσης καταχωρείται στην κατηγορία δάνεια και απαιτήσεις κατά πελατών. Η διαφορά µεταξύ της παρούσας αξίας (καθαρή επένδυση) των µισθωµάτων και του συνολικού ποσού των µισθωµάτων αναγνωρίζεται ως µη δεδουλευµένος τόκος και εµφανίζεται αφαιρετικά των απαιτήσεων. Οι εισπράξεις των µισθωµάτων µειώνουν τη συνολική απαίτηση από µισθώµατα, ενώ το χρηµατοοικονοµικό έσοδο αναγνωρίζεται µε τη µέθοδο των δεδουλευµένων. Οι απαιτήσεις από χρηµατοδοτικές µισθώσεις εξετάζονται για αποµείωση της αξίας τους, σύµφωνα µε τη διαδικασία που ισχύει για τα δάνεια και τις απαιτήσεις κατά πελατών, όπως αυτή περιγράφεται στη σηµείωση 1.2.13. ii. Λειτουργικές µισθώσεις Στις περιπτώσεις λειτουργικών µισθώσεων, η εταιρία του Οµίλου που λειτουργεί ως εκµισθωτής παρακολουθεί το µισθωµένο πάγιο ως στοιχείο ενεργητικού, διενεργώντας αποσβέσεις µε βάση την ωφέλιµη ζωή του. Τα ποσά των µισθωµάτων, που αντιστοιχούν στη χρήση του µισθωµένου παγίου, αναγνωρίζονται ως έσοδα, στην κατηγορία λοιπά έσοδα, µε τη µέθοδο των δεδουλευµένων. β) Όταν οι εταιρίες του Οµίλου είναι µισθωτές Ο Όμιλος, ως μισθωτής, για όλες τις μισθώσεις αναγνωρίζει κατά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου ένα στοιχείο ενεργητικού με δικαίωμα χρήσης και μία υποχρέωση από τη μίσθωση. Το στοιχείο ενεργητικού με δικαίωμα χρήσης αρχικά αναγνωρίζεται στο κόστος, που περιλαμβάνει το ποσό της αρχικής αναγνώρισης της υποχρέωσης μίσθωσης, τυχόν αρχικά άμεσα έξοδα και την εκτίμηση της υποχρέωσης για τυχόν έξοδα αποκατάστασης του περιουσιακού στοιχείου, μείον οποιαδήποτε κίνητρα μίσθωσης έχουν εισπραχθεί. Μετά την αρχική αναγνώριση, τα στοιχεία ενεργητικού με δικαίωμα χρήσης αποτιμώνται στο κόστος μειωμένο με τις τυχόν συσσωρευμένες αποσβέσεις και ζημιές απομείωσης και προσαρμοσμένο κατά την τυχόν επανεκτίμηση της υποχρέωσης από τη μίσθωση. Οι αποσβέσεις διενεργούνται σύμφωνα με τη σταθερή μέθοδο από την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου έως το τέλος της ωφέλιμης ζωής του στοιχείου ενεργητικού με δικαίωμα χρήσης ή έως το τέλος της διάρκειας μίσθωσης, αναλόγως με το ποια ημερομηνία προηγείται. Τα στοιχεία ενεργητικού με δικαίωμα χρήσης εξετάζονται σε κάθε ημερομηνία σύνταξης των οικονομικών καταστάσεων για ενδείξεις αποµείωσης και αν έχουν υποστεί αποµείωση προσαρµόζονται στην ανακτήσιµη αξία τους µε ισόποση επιβάρυνση των αποτελεσµάτων (σημείωση 1.2.15). Για τις βραχυπρόθεσμες μισθώσεις (η διάρκεια της μίσθωσης κατά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου ισούται με 12 ή με λιγότερους μήνες) και τις μισθώσεις στις οποίες το υποκείμενο περιουσιακό στοιχείο έχει χαμηλή αξία (χαμηλότερη των 5.000 EUR όταν είναι καινούριο) ο Όμιλος δεν αναγνωρίζει στοιχείο ενεργητικού με δικαίωμα χρήσης και υποχρέωση από τη μίσθωση, ενώ αντίθετα αναγνωρίζει τα μισθώματα των εν λόγω μισθώσεων ως έξοδα με την ευθεία μέθοδο για όλη τη διάρκεια της μίσθωσης. 122 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Η υποχρέωση από τη μίσθωση αρχικά αποτιμάται ως η παρούσα αξία των μισθωμάτων που είναι ανεξόφλητα κατά την ημερομηνία αυτή, μείον τυχόν εισπρακτέα κίνητρα μίσθωσης. Τα μισθώματα αποτελούνται από τις καταβολές μισθωμάτων για σταθερά μισθώματα και μεταβλητά μισθώματα που εξαρτώνται από έναν δείκτη (για παράδειγμα ΔΤΚ) ή ένα επιτόκιο και προεξοφλούνται με το οριακό επιτόκιο δανεισμού του μισθωτή. Για τον προσδιορισμό του οριακού επιτοκίου δανεισμού (IBR) χρησιμοποιείται ως επιτόκιο αναφοράς το επιτόκιο του εξασφαλισµένου δανεισµού της Τράπεζας (secured funding) κάνοντας προσαρµογή για τα διαφορετικά νοµίσµατα και λαµβάνοντας υπόψη τις αποδόσεις των κυβερνητικών οµολόγων, όπου υπάρχουν. Μετά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου, η υποχρέωση από τη μίσθωση μειώνεται με τις καταβολές των µισθωµάτων, αυξάνεται με το χρηµατοοικονοµικό έξοδο και επανεκτιμάται για τυχόν επανεκτιμήσεις ή τροποποιήσεις της μίσθωσης. Τα στοιχεία ενεργητικού με δικαίωμα χρήσης περιλαμβάνονται στην κατηγορία Ενσώματα πάγια στοιχεία (ιδιοχρησιµοποιούµενα) και η Υποχρέωση μίσθωσης στις Λοιπές Υποχρεώσεις. Στις περιπτώσεις που ο Όμιλος λειτουργεί ως υπεκμισθωτής με λειτουργική μίσθωση τα στοιχεία ενεργητικού με δικαίωμα χρήσης που αφορούν στην κύρια σύμβαση περιλαμβάνονται στην κατηγορία Επενδύσεις σε ακίνητα, ενώ στις περιπτώσεις που ο Όμιλος λειτουργεί ως υπεκμισθωτής με χρηματοδοτική μίσθωση διακόπτεται η αναγνώριση των στοιχείων ενεργητικού με δικαίωμα χρήσης, ή του μέρος αυτών που υπεκμισθώνεται, και αναγνωρίζεται απαίτηση από χρηματοδοτική μίσθωση. 1.2.12 Ασφαλιστικές δραστηριότητες α) Ασφαλιστήρια συµβόλαια Ασφαλιστήρια συµβόλαια είναι εκείνα τα συµβόλαια µε τα οποία µεταφέρεται σηµαντικός ασφαλιστικός κίνδυνος από τον ασφαλιζόµενο στην ασφαλιστική εταιρία και όπου η ασφαλιστική εταιρία αποδέχεται να αποζηµιώσει τον ασφαλιζόµενο σε περίπτωση επέλευσης καθορισµένου αβέβαιου µελλοντικού συµβάντος που επηρεάζει αρνητικά τον ασφαλιζόµενο. Ο ασφαλιστικός κίνδυνος είναι σηµαντικός όταν και µόνον όταν ένα συµβάν θα µπορούσε να αναγκάσει την εταιρία να καταβάλει σηµαντικές επιπλέον παροχές. Για τον Όµιλο, o ασφαλιστικός κίνδυνος είναι σηµαντικός όταν το καταβληθέν ποσό σε περίπτωση επέλευσης του ασφαλιστικού κινδύνου υπερβαίνει το 5% της συνολικής παροχής που απορρέει από το συµβόλαιο. β) Διαχωρισµός προϊόντων Σύµφωνα µε το Δ.Π.Χ.Π. 4 τα συµβόλαια, τα οποία δεν περιλαµβάνουν την κάλυψη σηµαντικού ασφαλιστικού κινδύνου, χαρακτηρίζονται είτε ως επενδυτικά είτε ως συµβόλαια παροχής υπηρεσιών, οπότε η λογιστική τους µεταχείριση καλύπτεται από τα Δ.Λ.Π. 32 και Δ.Π.Χ.Π. 9 για τα χρηµατοοικονοµικά µέσα και από το Δ.Π.Χ.Π. 15 για τα έσοδα. Όλα τα είδη συµβολαίων που παρέχει ο Όµιλος χαρακτηρίζονται ως ασφαλιστήρια συµβόλαια Ζωής, καθώς πρόκειται για ατοµικά, παραδοσιακά ασφαλιστήρια συµβόλαια που παρέχουν συµµετοχή στα κέρδη βασιζόµενα σε πλεόνασµα εσόδων από επένδυση (σε σχέση µε το τεχνικό επιτόκιο) επί των µαθηµατικών αποθεµάτων. γ) Ασφαλιστικές προβλέψεις Οι ασφαλιστικές προβλέψεις αντιπροσωπεύουν εκτιµήσεις για τις µελλοντικές εκροές που θα προκύψουν από τα ασφαλιστήρια συµβόλαια του κλάδου ζωής. Διακρίνονται τα ακόλουθα είδη: i. Μαθηµατικές προβλέψεις Οι ασφαλιστικές προβλέψεις για τις απλές ασφαλίσεις ζωής (π.χ. απλές, µικτές ασφαλίσεις, ασφαλίσεις προσόδων) υπολογίζονται ως η διαφορά της αναλογιστικής παρούσας αξίας των υποχρεώσεων που έχει αναλάβει η εταιρία και των υποχρεώσεων του συµβαλλοµένου. 123 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Οι υπολογισµοί διεξάγονται σύµφωνα µε την εγκεκριµένη από την αρµόδια αρχή τεχνική βάση (πίνακας θνησιµότητας, τεχνικό επιτόκιο) κατά την έναρξη του συµβολαίου. Στην περίπτωση που διαπιστώνεται ζημιά κατά τον έλεγχο επάρκειας σχηµατίζεται επιπλέον πρόβλεψη. ii. Προβλέψεις για εκκρεµείς αποζηµιώσεις Αφορούν προβλέψεις για ζημιές που έχουν συµβεί και αναγγελθεί αλλά δεν έχουν εξοφληθεί µέχρι την ηµεροµηνία σύνταξης των οικονοµικών καταστάσεων. Σχηµατίζονται µε τη µέθοδο «φάκελο προς φάκελο» κατόπιν υπολογισµού του κόστους κάθε ζημιάς µε βάση τα υπάρχοντα στοιχεία (πραγµατογνωµοσύνες, δικαστικές αποφάσεις κ.λπ.) κατά την ηµεροµηνία σύνταξης του ισολογισµού. Περιλαµβάνουν επίσης προβλέψεις που σχηµατίζονται για ζημιές που έχουν συµβεί αλλά δεν έχουν αναγγελθεί µέχρι την ηµεροµηνία σύνταξης των Οικονοµικών Καταστάσεων (IBNR) και υπολογίζονται σύµφωνα µε τη στατιστική εµπειρία και το εκτιµώµενο µέσο κόστος ζημιάς. δ) Αναγνώριση εσόδων Τα έσοδα από ασφάλιστρα του κλάδου ζωής αναγνωρίζονται κατά την ηµεροµηνία που καθίστανται απαιτητά. ε) Αντασφάλιση Ο Όµιλος προς το παρόν δεν κάνει χρήση αντασφαλιστικών συµβάσεων. στ) Έλεγχος επάρκειας προβλέψεων Το Δ.Π.Χ.Π. 4 απαιτεί τη διενέργεια ελέγχου για το αν οι αναγνωρισµένες ασφαλιστικές προβλέψεις, µείον τα µη δεδουλευµένα (µεταφερόµενα) έξοδα πρόσκτησης, είναι επαρκείς για την κάλυψη των υποχρεώσεων που απορρέουν από τα ασφαλιστήρια συµβόλαια. Η µεθοδολογία που εφαρµόσθηκε για τα προϊόντα του κλάδου ζωής βασίσθηκε στις τρέχουσες εκτιµήσεις των µελλοντικών χρηµατοροών από τα ασφαλιστήρια συµβόλαια συµπεριλαµβανοµένων και των προβλεπόµενων εξόδων διαχείρισης που συνδέονται µε αυτά. Οι εκτιµήσεις στηρίχθηκαν σε υποθέσεις που αντανακλούν τις τρέχουσες συνθήκες και αφορούν παραµέτρους όπως η θνησιµότητα, η ακυρωσιµότητα, το ποσοστό µεταβολής και η κατανοµή των διαχειριστικών εξόδων, καθώς επίσης και το επιτόκιο προεξόφλησης. Στον υπολογισµό των µελλοντικών ροών έχουν επίσης ληφθεί υπόψη οι εγγυηµένες αποδόσεις που περιέχονται σε ορισµένα συµβόλαια. Στην περίπτωση όπου διαπιστώνεται υστέρηση των προβλέψεων αυτών, σχηµατίζεται ισόποση πρόβλεψη σε βάρος των αποτελεσµάτων χρήσης. 1.2.13 Αποµείωση δανείων και απαιτήσεων κατά πελατών, µη εκταμιευθεισών δανειακών δεσμεύσεων, ενέγγυων πιστώσεων και εγγυητικών επιστολών Ο Όµιλος, σε κάθε ηµεροµηνία σύνταξης των οικονοµικών καταστάσεων, αναγνωρίζει πρόβλεψη για τις αναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου για τα δάνεια και απαιτήσεις κατά πελατών που δεν αποτιµώνται στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων καθώς και για τα εκτός ισολογισµού ανοίγµατα (εγγυητικές επιστολές, ενέγγυες πιστώσεις, µη εκταμιευθείσες δανειακές δεσμεύσεις). Η πρόβλεψη απομείωσης για τα δάνεια και τα εκτός ισολογισµού ανοίγµατα βασίζεται στις αναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου που σχετίζονται µε την πιθανότητα αθέτησης εντός των επόµενων δώδεκα µηνών, εκτός εάν έχει υπάρξει σηµαντική αύξηση του πιστωτικού κινδύνου από την αρχική αναγνώριση περίπτωση στην οποία οι αναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου αναγνωρίζονται για όλη τη διάρκεια της ζωής του µέσου. Επίσης, εάν το χρηµατοοικονοµικό στοιχείο του ενεργητικού εµπίπτει στον ορισµό των αποµειωµένων κατά την αρχική αναγνώριση χρηµατοοικονοµικών µέσων (Purchased or Originated Credit-Impaired POCI), αναγνωρίζεται πρόβλεψη απομείωσης ίση µε τις αναµενόµενες πιστωτικές ζηµιές για τη συνολική διάρκεια της ζωής του. 124 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 α) Ορισµός Αθέτησης (Default) Ο Όµιλος έχει υιοθετήσει ως ορισµό αθέτησης για σκοπούς χρηματοοικονομικής πληροφόρησης τον ορισμό των µη εξυπηρετούµενων ανοιγμάτων (NPE), όπως αυτά ορίζονται στις τεχνικές προδιαγραφές της ΕΒΑ (GL/2016/07), εναρµονίζοντας µε αυτόν τον τρόπο τον υπολογισμό των αναμενόμενων ζημιών πιστωτικού κινδύνου µε εκείνον που χρησιµοποιείται για εποπτικούς σκοπούς. β) Κατάταξη ανοιγµάτων σε στάδια µε βάση τον πιστωτικό κίνδυνο (Staging) Για σκοπούς υπολογισµού της αναµενόµενης ζημιάς πιστωτικού κινδύνου, τα ανοίγµατα ταξινοµούνται σε στάδια (stages) ως εξής: • Στάδιο 1 (Stage 1): Το στάδιο 1 περιλαµβάνει εξυπηρετούµενα πιστωτικά ανοίγµατα που δεν έχουν σηµαντική αύξηση πιστωτικού κινδύνου σε σχέση µε την ηµεροµηνία αρχικής αναγνώρισης. Το στάδιο 1 επίσης περιλαµβάνει ανοίγµατα για τα οποία ο πιστωτικός κίνδυνος έχει βελτιωθεί και το άνοιγµα έχει αναταξινοµηθεί από τα στάδια 2 ή 3. Στο στάδιο αυτό, οι αναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου αναγνωρίζονται µε βάση την πιθανότητα αθέτησης εντός των επόµενων δώδεκα µηνών. • Στάδιο 2 (Stage 2): To στάδιο 2 περιλαµβάνει εξυπηρετούµενα πιστωτικά ανοίγµατα για τα οποία έχει υπάρξει σηµαντική αύξηση του πιστωτικού κινδύνου από την αρχική αναγνώριση. Το στάδιο 2 περιλαµβάνει επίσης ανοίγµατα για τα οποία ο πιστωτικός κίνδυνος έχει βελτιωθεί και το άνοιγµα έχει αναταξινοµηθεί από το στάδιο 3. Στο στάδιο αυτό, οι αναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου αναγνωρίζονται για όλη την αναµενόµενη διάρκεια ζωής του µέσου. • Στάδιο 3 (Stage 3): Το στάδιο 3 περιλαµβάνει τα µη εξυπηρετούµενα/αποµειωµένα ανοίγµατα. Στο στάδιο αυτό, οι αναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου αναγνωρίζονται για όλη τη διάρκεια ζωής του µέσου. Κατ’ εξαίρεση των ανωτέρω, στα αποµειωµένα κατά την αρχική αναγνώριση ανοίγµατα οι αναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου αναγνωρίζονται πάντοτε για όλη τη διάρκεια ζωής του µέσου. Ως αποµειωµένα κατά την αρχική αναγνώριση ανοίγµατα (Purchased or Originated Credit Impaired – POCI) ορίζονται τα ακόλουθα: • Ανοίγµατα που τη στιγµή της εξαγοράς ικανοποιούν τα κριτήρια των µη εξυπηρετούµενων ανοιγµάτων. • Ανοίγµατα για τα οποία υπήρξε τροποποίηση των όρων αποπληρωµής, είτε λόγω οικονοµικής δυσχέρειας είτε όχι, η οποία οδηγεί ταυτόχρονα σε διακοπή αναγνωρίσεως και αναγνώριση νέου στοιχείου του ενεργητικού µε αποµειωµένη αξία (POCI) εκτός αν η διακοπή αναγνωρίσεως αφορά σε αλλαγή πιστούχου επιχειρηµατικού δανείου περίπτωση στην οποία πραγµατοποιείται εκ νέου αξιολόγηση της πιστοληπτικής ικανότητας του νέου πιστούχου. γ) Σηµαντική Αύξηση Πιστωτικού Κινδύνου Για τον προσδιορισµό της σημαντικής αύξηση πιστωτικού κινδύνου ενός ανοίγµατος µετά την αρχική αναγνώριση και την επιµέτρηση της αναμενόμενης ζημιάς για όλη την αναµενόµενη διάρκεια ζωής του αντί της επιµετρήσεως ζημιάς δωδεκαµήνου, συγκρίνεται ο κίνδυνος αθέτησης κατά την ηµεροµηνία αναφοράς µε τον κίνδυνο αθέτησης κατά την ηµεροµηνία της αρχικής αναγνωρίσεως για όλα τα εξυπηρετούµενα ανοίγµατα, συµπεριλαµβανοµένων των ανοιγµάτων που δεν εµφανίζουν ηµέρες καθυστερήσεως. Η αξιολόγηση ενός ανοίγµατος για το αν εµφανίζει σηµαντική αύξηση στον πιστωτικό κίνδυνο ή όχι βασίζεται στα κατωτέρω: • Ποσοτικοί Δείκτες (Quantitative Indicators): αναφέρεται στην ποσοτική πληροφόρηση που χρησιµοποιείται και πιο συγκεκριµένα στη σύγκριση της πιθανότητας αθέτησης (PD) την ηµεροµηνία αναφοράς σε σχέση µε την αρχική αναγνώριση. • Ποιοτικοί Δείκτες (Qualitative Indicators): αναφέρεται στην ποιοτική πληροφόρηση που χρησιµοποιείται και που δεν αποτυπώνεται κατ’ ανάγκη στην πιθανότητα αθέτησης, όπως ο χαρακτηρισµός ενός ανοίγµατος ως εξυπηρετούµενη ρύθµιση (FPL, σύµφωνα µε τα EBA ITS). Επιπλέον, ποιοτικοί δείκτες, τόσο για τα χαρτοφυλάκια επιχειρήσεων όσο και για τα χαρτοφυλάκια ιδιωτών, περιλαµβάνονται στους µηχανισµούς Έγκαιρης Προειδοποιήσεως Πιστωτικού Κινδύνου (Early Warning), όπου, αναλόγως της αξιολόγησης που πραγµατοποιείται, ένα άνοιγµα δύναται να θεωρηθεί ότι εµφανίζει σηµαντική 125 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 αύξηση πιστωτικού κινδύνου ή όχι. Ειδικά για το χαρτοφυλάκιο ειδικών πιστοδοτήσεων, µέσω της διαβάθμισης (slotting category) αποτυπώνονται επιπλέον ποιοτικοί δείκτες. • Λοιποί Δείκτες (Backstop Indicators): επιπλέον των ανωτέρω και µε σκοπό να αντιµετωπισθούν περιπτώσεις για τις οποίες δεν υπάρχουν ενδείξεις σηµαντικής επιδεινώσεως του πιστωτικού κινδύνου, βάσει των ποσοτικών και ποιοτικών δεικτών ορίζεται ότι τα ανοίγµατα σε καθυστέρηση άνω των 30 ηµερών θεωρείται ότι εξ’ ορισµού εµφανίζουν σηµαντική αύξηση πιστωτικού κινδύνου. δ) Υπολογισµός αναµενόµενης ζημιάς πιστωτικού κινδύνου Ο προσδιορισµός της αναµενόµενης ζημιάς λόγω πιστωτικού κινδύνου γίνεται ως εξής: - Για τα χρηµατοοικονοµικά στοιχεία του ενεργητικού, η ζημιά λόγω πιστωτικού κινδύνου είναι ίση µε την παρούσα αξία της διαφοράς ανάµεσα: α. στις συµβατικές ροές και β. στις ροές που ο Όµιλος εκτιµά ότι θα λάβει. - Για τις µη εκταμιευθείσες δανειακές δεσμεύσεις, η ζημιά λόγω πιστωτικού κινδύνου είναι ίση µε την παρούσα αξία της διαφοράς ανάµεσα: α. στις συµβατικές ροές που θα προκύψουν αν εκταµιευθούν οι μη εκταμιευθείσες δανειακές δεσμεύσεις και β. στις ροές που ο Όµιλος εκτιµά ότι θα λάβει σε περίπτωση εκταµίευσης των δεσμεύσεων αυτών. - Για τις εγγυητικές επιστολές και τις ενέγγυες πιστώσεις, η ζημιά είναι ίση µε τις αναµενόµενες εκροές σε περίπτωση κατάπτωσης της εγγύησης µείον τα ποσά που ο Όµιλος εκτιµά ότι θα εισπράξει από τον κάτοχο της εγγύησης. Για τον υπολογισµό της παρούσας αξίας χρησιµοποιείται ως προεξοφλητικό επιτόκιο το αρχικό πραγµατικό επιτόκιο. Ειδικά για τα αποµειωµένα κατά την αρχική αναγνώριση χρηµατοοικονοµικά µέσα, χρησιµοποιείται το προσαρµοσµένο, λόγω αποµείωσης, πραγµατικό επιτόκιο. Ο Όµιλος υπολογίζει τις αποµειώσεις είτε σε συλλογική βάση (collective assessment) είτε σε µεµονωµένη βάση (individual assessment), λαµβάνοντας υπόψη τη σηµαντικότητα ενός ανοίγµατος ή το όριο του πιστούχου. Επιπρόσθετα, αξιολογούνται µεµονωµένα πιστοδοτήσεις οι οποίες είτε δεν έχουν κοινά χαρακτηριστικά πιστωτικού κινδύνου είτε τα ιστορικά στοιχεία συµπεριφοράς δεν είναι επαρκή. Σε κάθε περίπτωση, για τους σκοπούς του προσδιορισµού της αναµενόµενης ζημιάς πιστωτικού κινδύνου, ο Όµιλος υπολογίζει τις αναµενόµενες ταµειακές ροές βάσει της σταθµισµένης πιθανότητας τριών σεναρίων. Ειδικότερα, η Διεύθυνση Οικονοµικών Μελετών κάνει προβλέψεις για την πιθανή εξέλιξη των µακροοικονοµικών µεταβλητών που επηρεάζουν το ύψος της αναµενόµενης ζημιάς πιστωτικού κινδύνου για το δανειακό χαρτοφυλάκιο υπό ένα βασικό και υπό εναλλακτικά µακροοικονοµικά σενάρια ενώ παράγει επίσης τις σωρευτικές πιθανότητες που συνδέονται µε τα σενάρια αυτά. Ο µηχανισµός για τον υπολογισµό της αναµενόµενης ζημιάς πιστωτικού κινδύνου βασίζεται στις ως κάτωθι παραµέτρους πιστωτικού κινδύνου: • Πιθανότητα Αθέτησης (PD): Είναι µία εκτίµηση της πιθανότητας να αθετήσει ο πιστούχος κατά τη διάρκεια ενός συγκεκριµένου χρονικού ορίζοντα • Άνοιγµα σε Αθέτηση (EAD):Το Άνοιγµα σε Αθέτηση είναι µία εκτίµηση του ύψους του ανοίγµατος τη στιγµή της αθέτησης, λαµβάνοντας υπόψη: (α) τις αναµενόµενες µεταβολές στο άνοιγµα µετά την ηµεροµηνία αναφοράς, συµπεριλαµβανοµένων των αποπληρωµών κεφαλαίου και τόκου, (β) την αναµενόµενη χρήση πιστωτικών ορίων και (γ) τους δεδουλευµένους τόκους. Τα εγκεκριµένα πιστωτικά όρια που δεν έχουν πλήρως εκταµιευτεί αντιπροσωπεύουν δυνητικό πιστωτικό άνοιγµα και µετατρέπονται σε ισοδύναµο πιστωτικό άνοιγµα ποσού ίσου µε το εγκεκριµένο µη εκταµιευθέν πιστωτικό όριο επί έναν συντελεστή µετατροπής (Credit Conversion Factor, CCF). Ο συντελεστής µετατροπής σε πιστωτικό άνοιγµα «CCF» υπολογίζεται βάσει στατιστικών υποδειγµάτων. • Εκτιµώµενη Αναµενόµενη Ζημιά κατά τη στιγµή της αθέτησης (LGD): Η Εκτιµώµενη Αναµενόµενη Ζημιά είναι µία 126 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 εκτίµηση της ζημιάς που θα πραγµατοποιηθεί στην περίπτωση που η αθέτηση συµβεί σε µία δεδοµένη χρονική στιγµή. Βασίζεται στη διαφορά µεταξύ των οφειλόµενων συµβατικών ταµειακών ροών και εκείνων που ο Όµιλος θα ανέµενε να εισπράξει, συµπεριλαµβανοµένης της ρευστοποιήσεως των εξασφαλίσεων καθώς και της πιθανότητας επιστροφής του µέσου σε ενήµερη κατάσταση (cure rate). ε) Υπολογισµός αναµενόµενης ζημιάς πιστωτικού κινδύνου επί απαιτήσεων κατά πελατών Οι απαιτήσεις κατά πελατών προέρχονται από την εµπορική πλην χορηγήσεων δραστηριότητα του Οµίλου. Ο υπολογισµός της αναµενόµενης ζημιάς πιστωτικού κινδύνου για τις απαιτήσεις αυτές πραγµατοποιείται για όλη τη διάρκεια της ζωής τους (χωρίς να γίνεται κατάταξη σε στάδια) βάσει της απλοποιηµένης προσέγγισης που προβλέπει το Δ.Π.Χ.Π. 9. στ) Παρουσίαση αναµενόµενης ζημιάς πιστωτικού κινδύνου στις οικονοµικές καταστάσεις Στον Ισολογισµό τα ποσά των συσσωρευµένων αναµενόµενων ζηµιών πιστωτικού κινδύνου παρουσιάζονται ως εξής: − Χρηµατοοικονοµικά στοιχεία του ενεργητικού αποτιµώµενα στο αναπόσβεστο κόστος και απαιτήσεις από χρηµατοδοτικές µισθώσεις: τα ποσά των συσσωρευµένων αναµενόµενων ζηµιών πιστωτικού κινδύνου παρουσιάζονται αφαιρετικά της λογιστικής αξίας των µέσων προ αποµείωσης. − Χρηµατοοικονοµικά στοιχεία ενεργητικού αποτιµώµενα στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση: Για τα εν λόγω µέσα δεν αναγνωρίζεται λογαριασµός συσσωρευµένων αποµειώσεων στον Ισολογισµό, ωστόσο το ύψος του γνωστοποιείται στις σηµειώσεις των οικονοµικών καταστάσεων. − Ενέγγυες πιστώσεις/εγγυητικές επιστολές: Οι συσσωρευµένες αναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου αναγνωρίζονται στο λογαριασµό «προβλέψεις». − Μη εκταμιευθείσες δανειακές δεσµεύσεις: Όταν δεν υφίσταται παράλληλα και δανειακό σκέλος, οι συσσωρευµένες αναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου αναγνωρίζονται στο λογαριασµό «προβλέψεις». Στην περίπτωση που ένα χρηµατοοικονοµικό στοιχείο του ενεργητικού περιλαµβάνει ταυτόχρονο τόσο ένα δανειακό σκέλος όσο και µία µη εκταμιευθείσα δανειακή δέσµευση, οι συσσωρευµένες αναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου από τη µη εκταμιευθείσα δανειακή δέσµευση αναγνωρίζονται µαζί µε τις συσσωρευµένες αναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου του δανειακού σκέλους, αφαιρετικά της λογιστικής του αξίας προ αποµείωσης. Στο βαθµό που οι συνδυασµένες αναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου υπερβαίνουν την προ απομείωσης λογιστική αξία του δανειακού σκέλους, οι αναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου αναγνωρίζονται στο λογαριασµό «προβλέψεις». Το ποσό των αναµενόµενων ζηµιών πιστωτικού κινδύνου της χρήσης αναγνωρίζεται στα αποτελέσµατα, στο λογαριασµό «Ζημιές απομείωσης και προβλέψεις για την κάλυψη του πισωτικού κινδύνου». Στον ίδιο λογαριασµό αναγνωρίζονται, επίσης, τα εισπραχθέντα ποσά από διαγραφέντα δάνεια που αποτιµώνταν στο αναπόσβεστο κόστος ή στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση, τα κέρδη ή οι ζημιές από την τροποποίηση των συµβατικών ταµειακών ροών των µέσων που αποτιµώνται στο αναπόσβεστο κόστος ή στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση καθώς και οι ευνοϊκές µεταβολές στις αναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου ενός αποµειωµένου κατά την αρχική αναγνώριση στοιχείου του ενεργητικού (POCI) στην περίπτωση που αυτές είναι µικρότερες από το ποσό των αναµενόµενων ζηµιών πιστωτικού κινδύνου που είχαν συµπεριληφθεί στις εκτιµώµενες ταµειακές ροές κατά την αρχική αναγνώριση του µέσου. ζ) Λογιστικές διαγραφές (αποσβέσεις) Ο Όµιλος προβαίνει σε απόσβεση των δανείων και απαιτήσεων όταν δεν έχει πλέον εύλογες προσδοκίες για την ανάκτησή τους. Η απόσβεση πραγµατοποιείται µέσω της χρήσης του λογαριασµού των συσσωρευµένων προβλέψεων που έχει σχηµατιστεί και αποτελεί γεγονός διακοπής αναγνώρισης. 127 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 1.2.14 Αποµείωση απαιτήσεων κατά πιστωτικών ιδρυµάτων και οµολόγων Ο Όµιλος, σε κάθε ηµεροµηνία σύνταξης των οικονοµικών καταστάσεων, αναγνωρίζει πρόβλεψη για τις αναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου για τις απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυµάτων και τα οµόλογα που δεν αποτιµώνται στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων. Η πρόβλεψη απομείωσης βασίζεται στις αναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου που σχετίζονται µε την πιθανότητα αθέτησης εντός των επόµενων δώδεκα µηνών, εκτός εάν έχει υπάρξει σηµαντική αύξηση του πιστωτικού κινδύνου από την αρχική αναγνώριση περίπτωση στην οποία οι αναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου αναγνωρίζονται για όλη τη διάρκεια της ζωής του µέσου. Επίσης, εάν το χρηµατοοικονοµικό στοιχείο του ενεργητικού εµπίπτει στον ορισµό των αποµειωµένων κατά την αρχική αναγνώριση χρηµατοοικονοµικών µέσων (Purchased or Originated Credit-Impaired - POCI), αναγνωρίζεται πρόβλεψη απομείωσης ίση µε τις αναµενόµενες πιστωτικές ζηµιές για τη συνολική διάρκεια της ζωής του. α) Ορισµός Αθέτησης (Default) Οι απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυµάτων και τα οµόλογα χαρακτηρίζονται ως αποµειωµένα όταν η εξωτερική διαβάθµισή του αντισυµβαλλοµένου/εκδότη αντιστοιχεί σε αθέτηση υποχρεώσεων (D). Αν δεν υπάρχει εξωτερική διαβάθµιση τότε ο χαρακτηρισµός του µέσου ως αποµειωµένου ακολουθεί την εσωτερική διαβάθµιση. Στην περίπτωση που υπάρχει έκθεση στον εταιρικό εκδότη/αντισυµβαλλόµενο και στο δανειακό χαρτοφυλάκιο η οποία έχει χαρακτηρισθεί ως αποµειωµένη, το µέσο χαρακτηρίζεται, οµοίως, ως αποµειωµένο. β) Κατάταξη απαιτήσεων κατά πιστωτικών ιδρυµάτων και οµολόγω σε στάδια µε βάση τον πιστωτικό κίνδυνο (Staging) Για σκοπούς υπολογισµού της αναµενόµενης ζημιάς πιστωτικού κινδύνου, οι απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυµάτων και τα οµόλογα ταξινοµούνται σε στάδια (stages) ως εξής: • Στάδιο 1 (Stage 1): Το στάδιο 1 περιλαµβάνει τα µη αποµειωµένα µέσα που δεν έχουν σηµαντική αύξηση πιστωτικού κινδύνου σε σχέση µε την ηµεροµηνία αρχικής αναγνώρισης. Το στάδιο 1 επίσης περιλαµβάνει τα µέσα για τα οποία ο πιστωτικός κίνδυνος έχει βελτιωθεί και το µέσο έχει αναταξινοµηθεί από τα στάδια 2 ή 3. Στο στάδιο αυτό, οι αναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου αναγνωρίζονται µε βάση την πιθανότητα αθέτησης εντός των επόµενων δώδεκα µηνών. • Στάδιο 2 (Stage 2): To στάδιο 2 περιλαµβάνει τα µη αποµειωµένα µέσα για τα οποία έχει υπάρξει σηµαντική αύξηση του πιστωτικού κινδύνου από την αρχική αναγνώριση. Το στάδιο 2 περιλαµβάνει επίσης τα µέσα για τα οποία ο πιστωτικός κίνδυνος έχει βελτιωθεί και το µέσο έχει αναταξινοµηθεί από το στάδιο 3. Στο στάδιο αυτό, οι αναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου αναγνωρίζονται για όλη τη διάρκεια ζωής του µέσου. • Στάδιο 3 (Stage 3): Το στάδιο 3 περιλαµβάνει τα αποµειωµένα µέσα. Στο στάδιο αυτό, οι αναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου αναγνωρίζονται για όλη τη διάρκεια ζωής του µέσου. Κατ’ εξαίρεση των ανωτέρω, στα αποµειωµένα κατά την αρχική αναγνώριση µέσα οι αναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου αναγνωρίζονται πάντοτε για όλη τη διάρκεια ζωής του µέσου. Ένα µέσο αναγνωρίζεται ως αποµειωµένo κατά την αρχική αναγνώριση (Purchased or Originated Credit Impaired – POCI) στις ακόλουθες περιπτώσεις: • Το µέσο (ή ο εκδότης) έχει εξωτερική διαβάθµιση που αντιστοιχεί σε αθέτηση υποχρεώσεων κατά τη στιγµή της απόκτησης. • Τα εταιρικά χρεόγραφα που προκύπτουν από αναδιάρθρωση χαρακτηρίζονται ως αποµειωµένα κατά την αρχική αναγνώριση, µε βάση τις κατευθυντήριες οδηγίες που ισχύουν για το δανειακό χαρτοφυλάκιο. Στην περίπτωση που ένα χρεόγραφο έχει αγοραστεί µε µεγάλη υπό το άρτιο διαφορά και δεν εµπίπτει σε καµία από τις κατηγορίες που αναφέρονται ανωτέρω, ο Όµιλος εξετάζει αναλυτικά τη συναλλαγή (τιµή συναλλαγής, ποσοστό ανάκτησης, χρηµατοοικονοµική κατάσταση του εκδότη κατά τη στιγµή της αγοράς κλπ.) προκειµένου να αποφασίσει την αναγνώριση του ως αποµειωµένo κατά την αρχική αναγνώριση (POCI). Η ταξινόµηση στην κατηγορία αυτή απαιτεί την ύπαρξη τεκµηριώσεως καθώς και την έγκριση από τις αρµόδιες επιτροπές του Οµίλου. 128 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 γ) Σηµαντική Αύξηση Πιστωτικού Κινδύνου Η αξιολόγηση της κατατάξεως σε στάδια για σκοπούς υπολογισµού των αναµενόµενων ζηµιών πιστωτικού κινδύνου βασίζεται στην κλίµακα πιστοληπτικής διαβάθμισης των οίκων αξιολόγησης ή στην εσωτερική πιστοληπτική διαβάθµιση του εκδότη αν πρόκειται για εταιρικούς τίτλους Ελλήνων εκδοτών στους οποίους υπάρχει έκθεση και στο χαρτοφυλάκιο χορηγήσεων. Οι εκδόσεις επενδυτικού βαθµού θεωρούνται χαµηλού πιστωτικού κινδύνου και ταξινοµούνται στο στάδιο 1. Ο καθορισµός της σηµαντικής αύξησης πιστωτικού κίνδυνου για τα µη-επενδυτικού βαθµού µέσα βασίζεται στις ακόλουθες δύο συνθήκες: - Υποβάθµιση(εις) στην αξιολόγηση της πιστοληπτικής ικανότητας του εκδότη / αντισυµβαλλοµένου στις ηµεροµηνίες αναφοράς σε σύγκριση µε την αξιολόγηση της πιστοληπτικής ικανότητας κατά την ηµεροµηνία της αρχικής αναγνώρισης. - Αύξηση της πιθανότητας αθέτησης εντός δωδεκαµήνου του εκδότη / αντισυµβαλλοµένου την περίοδο αναφοράς σε σχέση µε την αντίστοιχη πιθανότητα κατά την αρχική αναγνώριση. Επιπρόσθετα, ο Όµιλος παρακολουθεί τη µεταβολή στο πιστωτικό περιθώριο σε σχέση µε την ηµεροµηνία αρχικής αναγνώρισης. Μία µεταβολή στο πιστωτικό περιθώριο κατά την ηµεροµηνία αναφοράς πάνω από ένα όριο σε σύγκριση µε το πιστωτικό περιθώριο που ίσχυε κατά την ηµεροµηνία της αρχικής αναγνώρισης αποτελεί έναυσµα για την αναθεώρηση του σταδίου κατάταξης του µέσου. δ) Υπολογισµός αναµενόµενης ζημιάς πιστωτικού κινδύνου Η αναµενόµενη ζημιά λόγω πιστωτικού κινδύνου είναι ίση µε την παρούσα αξία της διαφοράς ανάµεσα: α. στις συµβατικές ροές και β. στις ροές που ο Όµιλος εκτιµά ότι θα λάβει. Για τον υπολογισµό της παρούσας αξίας χρησιµοποιείται ως προεξοφλητικό επιτόκιο το αρχικό πραγµατικό επιτόκιο. Ειδικά για τα αποµειωµένα κατά την αρχική αναγνώριση χρηµατοοικονοµικά µέσα, χρησιµοποιείται το προσαρµοσµένο, λόγω αποµείωσης, πραγµατικό επιτόκιο. Για τον υπολογισµό της αναµενόµενης πιστωτικής ζημιάς, χρησιµοποιούνται οι ακόλουθες µεταβλητές: • Πιθανότητα Αθέτησης(PD): οι πιθανότητες αθέτησης εντός των επόµενων δώδεκα µηνών χρησιµοποιούνται για τον υπολογισµό της αναµενόµενης πιστωτικής ζημιάς για 12 µήνες, ενώ οι πιθανότητες αθέτησης καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωή του µέσου χρησιµοποιούνται για τον υπολογισµό των αναµενόµενων ζηµιών πιστωτικού κινδύνου για τη συνολική διάρκεια της ζωής του. • Άνοιγµα σε Αθέτηση (EAD): Στην περίπτωση των χρεογράφων, ο Όµιλος εκτιµά το µελλοντικό αναπόσβεστο κόστος για να υπολογίσει το EAD. Συγκεκριµένα, για κάθε χρονική περίοδο, το EAD αντιστοιχεί στη µέγιστη ζημιά που θα προκύψει από ενδεχόµενη αθέτηση υποχρεώσεων εκ µέρους του εκδότη/αντισυµβαλλοµένου. • Εκτιµώµενη Αναµενόµενη Ζημιά κατά τη στιγµή της αθέτησης (LGD ) είναι το ποσοστό της συνολικής εκθέσεως το οποίο ο Όµιλος εκτιµά ότι δεν είναι πιθανό να ανακτήσει κατά τη στιγµή της αθέτησης. Ο Όµιλος διακρίνει τους κρατικούς από τους µη κρατικούς εκδότες/αντισυµβαλλοµένους ως προς την εκτίµηση του LGD. Στην περίπτωση που ο Όµιλος έχει επιπρόσθετα δανειακή έκθεση στον εκδότη /αντισυµβαλλόµενο του χρεογράφου, το εκτιµώµενο LGD εναρµονίζεται µε την αντίστοιχη εκτίµηση για το δανειακό χαρτοφυλάκιο (λαµβάνοντας υπόψη οποιεσδήποτε δυνητικές εξασφαλίσεις που είναι πιθανό να έχει το δανειακό χαρτοφυλάκιο έναντι των εν γένει µη εξασφαλισµένων χρεογράφων). ε) Παρουσίαση αναµενόµενης ζημιάς πιστωτικού κινδύνου στις οικονοµικές καταστάσεις Στον Ισολογισµό τα ποσά των συσσωρευµένων αναµενόµενων ζηµιών πιστωτικού κινδύνου παρουσιάζονται ως εξής: − Χρηµατοοικονοµικά στοιχεία του ενεργητικού αποτιµώµενα στο αναπόσβεστο κόστος: τα ποσά των συσσωρευµένων αναµενόµενων ζηµιών πιστωτικού κινδύνου παρουσιάζονται αφαιρετικά της λογιστικής αξίας των µέσων προ αποµείωσης. 129 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 − Χρηµατοοικονοµικά στοιχεία ενεργητικού αποτιµώµενα στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση: Για τα εν λόγω µέσα δεν αναγνωρίζεται λογαριασµός συσσωρευµένων αποµειώσεων στον Ισολογισµό, ωστόσο το ύψος του γνωστοποιείται στις σηµειώσεις των οικονοµικών καταστάσεων. Το ποσό των αναµενόµενων ζηµιών πιστωτικού κινδύνου της χρήσης αναγνωρίζεται στα αποτελέσµατα, στο λογαριασµό «Ζημιές απομείωσης και προβλέψεις για την κάλυψη του πιστωτικού κινδύνου». Στον ίδιο λογαριασµό αναγνωρίζονται, επίσης, οι ευνοϊκές µεταβολές στις αναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου ενός αποµειωµένου κατά την αρχική αναγνώριση στοιχείου του ενεργητικού (POCI) στην περίπτωση που αυτές είναι µικρότερες από το ποσό των αναµενόµενων ζηµιών πιστωτικού κινδύνου που είχαν συµπεριληφθεί στις εκτιµώµενες ταµειακές ροές κατά την αρχική αναγνώριση του µέσου. 1.2.15 Αποµείωση συµµετοχών και µη χρηµατοοικονοµικών στοιχείων του ενεργητικού Ό Όµιλος, σε κάθε ηµεροµηνία σύνταξης των οικονοµικών καταστάσεων, εξετάζει για σκοπούς αποµείωσης τις συµµετοχές του σε συγγενείς εταιρίες και κοινοπραξίες και τα µη χρηµατοοικονοµικά στοιχεία του ενεργητικού και ειδικότερα, τα στοιχεία ενεργητικού με δικαίωμα χρήσης, την υπεραξία και τα λοιπά άυλα πάγια στοιχεία και, κατ’ ελάχιστο ετησίως, τα ιδιοχρησιµοποιούµενα πάγια στοιχεία και τις επενδύσεις σε ακίνητα. Κατά την εκτίµηση για το αν υπάρχουν ενδείξεις αποµείωσης των ανωτέρω στοιχείων λαµβάνονται υπόψη τόσο εσωτερικές όσο και εξωτερικές πηγές πληροφόρησης, εκ των οποίων ενδεικτικά αναφέρονται οι εξής: - Η σηµαντική µείωση της αγοραίας αξίας του στοιχείου, πέραν εκείνης που θα αναµένονταν ως αποτέλεσµα του χρόνου που έχει παρέλθει ή της κανονικής χρήσης του. - Σηµαντικές µεταβολές στο τεχνολογικό, οικονοµικό ή νοµικό περιβάλλον στο οποίο η εταιρία δραστηριοποιείται ή το στοιχείο του ενεργητικού είναι ενταγµένο και οι οποίες έχουν ή αναµένεται να έχουν αρνητική επίδραση κατά την τρέχουσα χρήση ή στο εγγύς µέλλον. - Σηµαντική δυσµενής µεταβολή των συναλλαγµατικών ισοτιµιών. - Σηµαντική αύξηση των επιτοκίων της αγοράς ή των ποσοστών απόδοσης επενδύσεων οι οποίες είναι πιθανό να επηρεάσουν το προεξοφλητικό επιτόκιο που χρησιµοποιείται για τον υπολογισµό της αξίας του στοιχείου λόγω χρήσης. - Η λογιστική αξία των καθαρών περιουσιακών στοιχείων της εταιρίας είναι µεγαλύτερη από τη χρηµατιστηριακή κεφαλαιοποίησή της. - Η ύπαρξη εσωτερικής πληροφόρησης για απαξίωση ή φυσική ζημιά του στοιχείου. Ειδικότερα για τα στοιχεία ενεργητικού με δικαίωμα χρήσης ενδείξεις για απομείωση αποτελούν: - Η ύπαρξη μισθωμένων ακινήτων που ούτε ιδιοχρησιμοποιούνται ούτε υπεκμισθώνονται από τον Όμιλο. Το γεγονός ότι η παρούσα αξία των μισθωμάτων που εισπράττονται σε περίπτωση υπεκμίσθωσης είναι χαμηλότερη από την αξία των μισθωμάτων που καταβάλλονται στο πλαίσιο της μίσθωσης. Ζημιά αποµείωσης αναγνωρίζεται στα αποτελέσµατα χρήσης όταν η ανακτήσιµη αξία υπολείπεται της λογιστικής. Ως ανακτήσιµη ορίζεται η υψηλότερη αξία ανάµεσα στην εύλογη αξία µείον τα έξοδα πώλησης και στην αξία λόγω χρήσης. Η εύλογη αξία µείον τα έξοδα πώλησης αποτελεί το ποσό που θα εισέπραττε ο Όµιλος κατά την πώληση του στοιχείου (µείον τα έξοδα πώλησης), σε µία συνηθισµένη συναλλαγή ανάµεσα σε συµµετέχοντες της αγοράς. Η αξία λόγω χρήσης είναι η παρούσα αξία των µελλοντικών ταµειακών ροών που αναµένεται να αντληθούν από το στοιχείο ή από τη µονάδα δηµιουργίας ταµειακών ροών, από τη χρήση τους και όχι από τη ρευστοποίησή τους. Ειδικά κατά την αποτίµηση της αξίας των ιδιοχρησιµοποιούµενων παγίων, η αξία λόγω χρήσης (value in use) ενσωµατώνει στην αξία του παγίου και όλες τις επενεχθείσες βελτιώσεις που το καθιστούν απολύτως κατάλληλο για χρήση του από τον Όµιλο. 1.2.16 Φόρος εισοδήµατος Ο φόρος εισοδήµατος αποτελείται από τον τρέχοντα και τον αναβαλλόµενο φόρο. 130 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Ο τρέχων φόρος της χρήσης περιλαµβάνει τον αναµενόµενο να πληρωθεί φόρο επί του φορολογητέου εισοδήµατος της κλειόµενης χρήσης, βάσει των φορολογικών συντελεστών που ισχύουν κατά την ηµεροµηνία σύνταξης των οικονοµικών καταστάσεων. Αναβαλλόµενος φόρος είναι ο φόρος που θα πληρωθεί ή θα ανακτηθεί στο µέλλον και υπολογίζεται επί των προσωρινών διαφορών µεταξύ της φορολογικής βάσης των απαιτήσεων και των υποχρεώσεων και της αντίστοιχης λογιστικής τους αξίας. Οι αναβαλλόµενες φορολογικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις υπολογίζονται µε τους φορολογικούς συντελεστές που αναµένεται να ισχύουν στην περίοδο κατά την οποία θα τακτοποιηθεί η απαίτηση ή η υποχρέωση, λαµβάνοντας υπόψη τους φορολογικούς συντελεστές (και νόµους) που έχουν θεσπιστεί µέχρι την ηµεροµηνία του ισολογισµού. Οι αναβαλλόµενες φορολογικές απαιτήσεις αναγνωρίζονται µόνο όταν πιθανολογούνται µελλοντικά φορολογητέα κέρδη, από τα οποία παρέχεται η δυνατότητα να εκπέσουν οι αντίστοιχες προσωρινές διαφορές. Επιπρόσθετα, αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις δεν αναγνωρίζονται κατά την αρχική αναγνώριση στοιχείων του ενεργητικού ή των υποχρεώσεων τα οποία προκύπτουν από μία συναλλαγή η οποία δεν αποτελεί συνένωση επιχειρήσεων και κατά το χρόνο που λαμβάνει χώρα δεν επηρεάζεται ούτε το λογιστικό ούτε το φορολογητέο αποτέλεσμα. Επίσης, όσον αφορά στις προσωρινές διαφορές που ανακύπτουν από επενδύσεις σε συγγενείς και συμμετοχές σε κοινοπραξίες, αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις αναγνωρίζονται μόνο όταν αναμένεται ότι οι προσωρινές διαφορές θα αναστραφούν στο ορατό μέλλον και θα υπάρξει φορολογητέο κέρδος έναντι του οποίου η προσωρινή διαφορά μπορεί να χρησιμοποιηθεί. Ο φόρος εισοδήµατος, τρέχων και αναβαλλόµενος, καταχωρείται στην Κατάσταση Αποτελεσµάτων, εκτός εάν αφορά σε στοιχεία που έχουν καταχωρηθεί απευθείας στην Καθαρή Θέση οπότε και ο φόρος που αναλογεί σε αυτά καταχωρείται απευθείας στην Καθαρή Θέση. 1.2.17 Στοιχεία ενεργητικού προς πώληση Μη κυκλοφορούντα στοιχεία ενεργητικού, ή οµάδα αυτών, των οποίων η αξία αναµένεται να ανακτηθεί µέσω πώλησης, µαζί µε τυχόν συνδεδεµένες µε αυτά υποχρεώσεις κατατάσσονται ως στοιχεία κατεχόµενα προς πώληση. Η ανωτέρω κατάταξη εφαρµόζεται εφόσον το στοιχείο ενεργητικού είναι άµεσα διαθέσιµο προς πώληση στην παρούσα κατάστασή του και η πώλησή του θεωρείται ιδιαίτερα πιθανή. Η πώληση θεωρείται πιθανή όταν έχει ληφθεί η απόφαση πώλησης του στοιχείου από τα αρμόδια διοικητικά όργανα, πραγµατοποιούνται οι ενέργειες για τον εντοπισµό του κατάλληλου αγοραστή, το περιουσιακό στοιχείο διατίθεται ενεργά στην αγορά σε τιµή που είναι λογική σε σχέση µε την τρέχουσα εύλογη αξία του και η πώληση αναµένεται να ολοκληρωθεί εντός ενός έτους. Μη κυκλοφορούντα στοιχεία ενεργητικού που αποκτώνται µε αποκλειστικό σκοπό τη µεταπώληση τους αναγνωρίζονται απευθείας ως στοιχεία κατεχόµενα προς πώληση εφόσον ικανοποιείται το κριτήριο της πώλησης µε χρονικό ορίζοντα ενός έτους και είναι εξαιρετικά πιθανό ότι και τα λοιπά κριτήρια θα ικανοποιηθούν µέσα σε σύντοµο χρονικό διάστηµα (συνήθως εντός τριών µηνών). Πριν από την κατάταξή τους ως στοιχεία κατεχόµενα προς πώληση, τα στοιχεία της κατηγορίας αυτής αποτιµώνται µε βάση τους κανόνες που επιβάλλονται από τα επιµέρους Λογιστικά Πρότυπα που τα αφορούν. Τα κατεχόµενα προς πώληση στοιχεία, τόσο κατά την αρχική τους αναγνώριση όσο και σε κάθε ηµεροµηνία σύνταξης των οικονοµικών καταστάσεων, αποτιµώνται στη χαµηλότερη τιµή µεταξύ της λογιστικής και της εύλογης αξίας, αφαιρουµένων τυχόν εξόδων που θα προκύψουν από την πώληση. Οποιαδήποτε ζημιά προκύψει από τη σύγκριση καταχωρείται άµεσα στα αποτελέσµατα και δύναται να αναστραφεί στο µέλλον. Στην περίπτωση αυτή το κέρδος από τη μεταγενέστερη αύξηση της εύλογης αξίας μείον των εξόδων πώλησης δεν δύναται να υπερβεί τις συσσωρευμένες ζημιές απομείωσης που έχουν αναγνωριστεί. Εάν η ζηµιά αποµείωσης αφορά οµάδα στοιχείων κατεχόµενων προς πώληση, κατανέµεται στα επιµέρους στοιχεία της οµάδας, εκτός ορισµένων στοιχείων που εξαιρούνται από το πεδίο εφαρµογής του Δ.Π.Χ.Π. 5. Κατά τη διαδικασία κατανοµής των ζηµιών αποµείωσης, πρώτα εξαλείφεται τυχόν υπεραξία (Goodwill) που αντιστοιχεί στην οµάδα και τυχόν υπόλοιπο, που αποµένει, κατανέµεται αναλογικά στα υπόλοιπα στοιχεία. Για τα στοιχεία ενεργητικού που εντάσσονται στην κατηγορία αυτή δεν διενεργούνται αποσβέσεις. 131 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Κέρδη και ζημιές από διαθέσεις στοιχείων αυτής της κατηγορίας αναγνωρίζονται στα αποτελέσµατα. Τα µη κυκλοφορούντα στοιχεία ενεργητικού, τα οποία ο Όµιλος αποφασίζει µεταγενέστερα είτε να ιδιοχρησιµοποιήσει είτε να εκµισθώσει, αναταξινοµούνται στις κατηγορίες των ιδιοχρησιµοποιούµενων ή επενδυτικών παγίων αντίστοιχα. Κατά την αναταξινόµησή τους, τα πάγια αυτά αποτιµώνται στη χαµηλότερη αξία ανάµεσα στην ανακτήσιµη αξία και στη λογιστική αξία, πριν την ταξινόµησή τους στα πάγια κατεχόµενα προς πώληση, προσαρµοσµένη µε τη σωρευτική απόσβεση ή αναπροσαρµογή της αξίας που θα είχαν αν δεν είχαν ταξινοµηθεί ως κατεχόµενα προς πώληση. Μη κυκλοφορούντα στοιχεία ενεργητικού που προορίζονται για πώληση αλλά δεν είναι άµεσα διαθέσιµα προς πώληση ή δεν αναµένεται να πωληθούν εντός ενός έτους παρουσιάζονται στη γραµµή Λοιπά Στοιχεία Ενεργητικού και αποτιµώνται στη χαµηλότερη αξία µεταξύ του κόστους κτήσης (ή της λογιστικής τους αξίας) και της καθαρής ρευστοποιήσιμης αξίας τους σύμφωνα με το Δ.Λ.Π. 2. Ως καθαρή ρευστοποιήσιμη αξία θεωρείται η εκτιμώμενη τιμή πώλησης αφαιρουμένων τυχών εξόδων που θα προκύψουν από την πώληση. 1.2.18 Προγράµµατα παροχών στο προσωπικό Στον Όµιλο λειτουργούν προγράµµατα καθορισµένων συνεισφορών καθώς και προγράµµατα καθορισµένων παροχών. Στα προγράµµατα καθορισµένων συνεισφορών ο Όµιλος καταβάλλει ένα καθορισµένο, κατά περίπτωση, ποσό εισφοράς σε έναν ανεξάρτητο φορέα. Ο Όµιλος δεν έχει περαιτέρω υποχρέωση, νοµική ή τεκµαρτή, να καταβάλλει επιπλέον εισφορές, σε περίπτωση που ο φορέας αυτός δεν έχει τα απαραίτητα περιουσιακά στοιχεία για την κάλυψη των παροχών, που σχετίζονται µε την υπηρεσία του προσωπικού στο τρέχον ή σε παρελθόντα έτη. Οι εισφορές αναγνωρίζονται στις δαπάνες προσωπικού εφαρµόζοντας την αρχή των δεδουλευµένων. Τυχόν προπληρωµένες εισφορές αναγνωρίζονται ως απαίτηση εφόσον συνοδεύονται είτε µε επιστροφή µετρητών είτε µε µείωση µελλοντικών εισφορών. Στα προγράµµατα καθορισµένων παροχών η παροχή αποτελεί συνάρτηση των ετών υπηρεσίας και του µισθού και υπάρχει εγγύηση καλύψεώς της από την εταιρία του Οµίλου. Η υποχρέωση καθορισµένων παροχών προσδιορίζεται, για κάθε πρόγραµµα διακριτά, βάσει αναλογιστικής µελέτης που εκπονείται από ανεξάρτητη αναλογιστική εταιρία, χρησιµοποιώντας τη µέθοδο της προβλεπόµενης µονάδας υποχρέωσης (projected unit credit method). Η καθαρή υποχρέωση που αναγνωρίζεται στις ενοποιηµένες οικονοµικές καταστάσεις είναι η παρούσα αξία της υποχρέωσης καθορισµένων παροχών (δηλαδή των αναµενόµενων µελλοντικών πληρωµών που θα απαιτηθούν για το διακανονισµό της υποχρέωσης που απορρέει από τις υπηρεσίες της τρέχουσας και των προηγούµενων περιόδων) µείον την εύλογη αξία των περιουσιακών στοιχείων του προγράµµατος. Το ποσό που προκύπτει µε την ως άνω σύγκριση µπορεί να είναι αρνητικό, δηλαδή απαίτηση. Το ποσό της απαίτησης που αναγνωρίζεται στις οικονοµικές καταστάσεις δεν δύναται να υπερβαίνει την παρούσα αξία των οικονοµικών ωφελειών οι οποίες είναι διαθέσιµες µε τη µορφή επιστροφής χρηµάτων από το πρόγραµµα ή µε τη µορφή µείωσης των µελλοντικών εισφορών σε αυτό. Για τον υπολογισµό της παρούσας αξίας της υποχρέωσης χρησιµοποιείται η απόδοση εταιρικού οµολόγου υψηλής πιστωτικής διαβάθµισης µε διάρκεια αντίστοιχη της υποχρέωσης ή η απόδοση κρατικού οµολόγου, σε περίπτωση που δεν υπάρχει αγορά εταιρικών οµολόγων µε βάθος.Ο τόκος επί της καθαρής υποχρέωσης (απαίτησης) καθορισµένων παροχών, ο οποίος αναγνωρίζεται στην Κατάσταση Αποτελεσµάτων, προσδιορίζεται από τον πολλαπλασιασµό της εν λόγω καθαρής υποχρέωσης (απαίτησης) µε το επιτόκιο που χρησιµοποιείται για τον υπολογισµό της παρούσας αξίας της υποχρέωσης καθορισµένων παροχών, όπως το επιτόκιο αυτό προσδιορίζεται στην αρχή της χρήσης και αφού ληφθούν υπόψη οι όποιες µεταβολές στην καθαρή υποχρέωση (απαίτηση). Επίσης, στην Κατάσταση Αποτελεσµάτων αναγνωρίζεται το κόστος υπηρεσίας το οποίο αποτελείται από: • το τρέχον κόστος υπηρεσίας, το οποίο είναι η αύξηση στην παρούσα αξία της υποχρέωσης καθορισµένων παροχών που προέρχεται από την απασχόληση εργαζοµένου κατά την τρέχουσα περίοδο, • το κόστος υπηρεσίας παρελθόντων ετών, το οποίο είναι η µεταβολή στην παρούσα αξία της υποχρέωσης καθορισµένων παροχών που προέρχεται από υπηρεσία του εργαζοµένου σε προηγούµενη περίοδο και η οποία µεταβολή είναι αποτέλεσµα της 132 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 εισαγωγής νέων ή της µεταβολής υφιστάµενων µακροπρόθεσµων παροχών στους εργαζοµένους ή µίας περικοπής δηλαδή µίας σηµαντικής µείωσης του αριθµού των εργαζοµένων που συµµετέχουν στο πρόγραµµα και • τα κέρδη και τις ζημιές σε περίπτωση διακανονισµού. Του καθορισµού του κόστους υπηρεσίας παρελθόντων ετών καθώς και των κερδών ή των ζηµιών διακανονισµού προηγείται ο επανυπολογισµός της καθαρής υποχρέωσης (απαίτησης) καθορισµένων παροχών χρησιµοποιώντας την τρέχουσα εύλογη αξία των περιουσιακών στοιχείων του προγράµµατος και τις τρέχουσες αναλογιστικές εκτιµήσεις, αντικατοπτρίζοντας τις παροχές του προγράµµατος πριν την τροποποίηση, την περικοπή ή τον διακανονισµό. Το κόστος από την υπηρεσία παρελθόντων ετών, ειδικότερα, αναγνωρίζεται άµεσα στα αποτελέσµατα χρήσης, κατά την προγενέστερη από τις δύο ηµεροµηνίες: • τη χρονική περίοδο που το πρόγραµµα αναθεωρείται ή περικόπτεται και • όταν αναγνωρίζονται οι σχετικές προβλέψεις ενός προγράµµατος αναδιάρθρωσης (βάσει του Δ.Λ.Π. 37) ή όταν αναγνωρίζονται οι παροχές εξόδου από την υπηρεσία. Αντίστοιχα, η αναγνώριση του κέρδους ή της ζημιάς σε περίπτωση διακανονισµού πραγµατοποιείται κατά την ηµεροµηνία που πραγµατοποιείται ο διακανονισµός. Οι επανεκτιµήσεις της καθαρής υποχρέωσης (απαίτησης), οι οποίες αποτελούνται από: • τα αναλογιστικά κέρδη ή ζημιές, • την απόδοση των περιουσιακών στοιχείων του προγράµµατος, µετά την αφαίρεση των ποσών που συµπεριλαµβάνονται στον καθαρό τόκο της καθαρής υποχρέωσης (απαίτησης) καθορισµένων παροχών και • τις µεταβολές από την επίδραση του περιορισµού στην αναγνώριση της καθαρής απαίτησης, µετά την αφαίρεση των ποσών που συµπεριλαµβάνονται στο καθαρό τόκο από την υποχρέωση (απαίτηση) των καθορισµένων παροχκαταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση και δεν αναταξινοµούνται σε µεταγενέστερη περίοδο στην Κατάσταση Αποτελεσµάτων. Τέλος, στις περιπτώσεις που ο Όµιλος αποφασίζει τον τερµατισµό της απασχόλησης εργαζοµένων πριν την ηµεροµηνία της συνταξιοδότησης ή όταν ο εργαζόµενος αποδέχεται την προσφορά του Οµίλου να διακόψει την απασχόλησή του πριν τη συνταξιοδότηση, η υποχρέωση και το σχετικό έξοδο των παροχών εξόδου από την υπηρεσία αναγνωρίζονται την προγενέστερη από τις ακόλουθες ηµεροµηνίες: α. όταν ο Όµιλος δεν µπορεί να αποσύρει πλέον την προσφορά αυτών των παροχών και β. όταν ο Όµιλος αναγνωρίζει έξοδα αναδιάρθρωσης τα οποία περιλαµβάνουν την καταβολή παροχών εξόδου από την υπηρεσία. 1.2.19 Χορήγηση δικαιωµάτων προαίρεσης, επί µετοχών της Τράπεζας, στο προσωπικό του Οµίλου Η χορήγηση στο προσωπικό δικαιωµάτων προαίρεσης επί µετοχών της Τράπεζας, ο ακριβής αριθµός τους, η τιµή και ο χρόνος ενασκήσεως τους αποφασίζονται κατά περίπτωση από το Διοικητικό Συµβούλιο εντός των πλαισίων που έχει εγκρίνει η Γενική Συνέλευση και αφού ληφθεί υπόψη το ισχύον νοµοθετικό πλαίσιο. Η εύλογη αξία τους, που προσδιορίζεται κατά την ηµεροµηνία διάθεσης, αναγνωρίζεται ως αµοιβή (έξοδο) προσωπικού µε αντίστοιχη αύξηση αποθεµατικού της καθαρής θέσης, κατά την περίοδο µεταξύ διάθεσης και εξάσκησης των εν λόγω δικαιωµάτων. Το ποσό που καταβάλλεται από τους κατόχους των δικαιωµάτων κατά την εξάσκησή τους αυξάνει το µετοχικό κεφάλαιο και το σχηµατισθέν αποθεµατικό από τα εξασκηθέντα δικαιώµατα µεταφέρεται στο λογαριασµό «Διαφορά από έκδοση µετοχών υπέρ το άρτιο». 1.2.20 Προβλέψεις και ενδεχόµενες υποχρεώσεις Προβλέψεις αναγνωρίζονται όταν υπάρχει παρούσα νοµική ή τεκµαιρόµενη υποχρέωση, που έχει προκληθεί από γεγονότα που έχουν ήδη συµβεί και είναι βέβαιο ότι η τακτοποίησή της θα δηµιουργήσει µία εκροή, το ύψος της οποίας µπορεί να εκτιµηθεί αξιόπιστα. 133 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Προβλέψεις, επίσης, αναγνωρίζονται σε περιπτώσεις προγραµµάτων αναδιάρθρωσης µε τα οποία η διοίκηση επιχειρεί είτε να αλλάξει το αντικείµενο µίας επιχειρηµατικής δραστηριότητας είτε τον τρόπο µε τον οποίο διεξάγεται η επιχειρηµατική δραστηριότητα (π.χ. κλείσιµο επιχειρηµατικών εγκαταστάσεων). Η αναγνώριση της πρόβλεψης συνοδεύεται από σχετικό, εγκεκριµένο από τη διοίκηση, πρόγραµµα, καθώς και από κατάλληλες ενέργειες γνωστοποίησής του. Μία πρόβλεψη αναδιάρθρωσης περιλαµβάνει µόνο τις άµεσες δαπάνες που προκύπτουν από την αναδιάρθρωση, οι οποίες αναγκαστικά προέρχονται από την αναδιάρθρωση και δεν συνδέονται µε τις συνεχιζόµενες δραστηριότητες του Οµίλου, Το ποσό που αναγνωρίζεται ως πρόβλεψη είναι ίσο µε την καλύτερη δυνατή εκτίµηση της δαπάνης που απαιτείται για να διακανονιστεί η παρούσα δέσµευση κατά την ηµεροµηνία σύνταξης των οικονοµικών καταστάσεων. Στην περίπτωση που η επίδραση της διαχρονικής αξίας του χρήµατος είναι ουσιώδης, το ποσό της πρόβλεψης ισούται µε την παρούσα αξία της δαπάνης που αναµένεται να απαιτηθεί για το διακανονισµό της υποχρέωσης. Οι σχηµατισθείσες ήδη προβλέψεις συµψηφίζονται µε τα ποσά που καταβάλλονται για το διακανονισµό των συγκεκριµένων υποχρεώσεων. Το ποσό της σχηµατισµένης προβλέψεως επανεκτιµάται σε κάθε ηµεροµηνία σύνταξης των οικονοµικών καταστάσεων. Στην περίπτωση που πάψει να θεωρείται πιθανή η εκροή πόρων, η πρόβλεψη αναστρέφεται. Προβλέψεις για µελλοντικές λειτουργικές ζημιές δεν αναγνωρίζονται. Μελλοντικά γεγονότα, τα οποία µπορεί να επηρεάσουν το ποσό που θα απαιτηθεί για την τακτοποίηση της υποχρέωσης για την οποία έχει σχηµατισθεί πρόβλεψη, λαµβάνονται υπόψη µόνο όταν υπάρχουν επαρκείς αντικειµενικές ενδείξεις ότι θα επισυµβούν. Αποζηµιώσεις που τυχόν λαµβάνονται από τρίτους και αφορούν µέρος ή όλο το ποσό της εκτιµώµενης εκροής αναγνωρίζονται σαν στοιχείο του ενεργητικού, µόνο όταν είναι βέβαια η είσπραξή τους. Το ποσό της αναγνωριζόµενης αποζηµίωσης δεν δύναται να υπερβαίνει το ποσό της προβλέψεως. Στην Κατάσταση Αποτελεσµάτων, το έξοδο που αφορά την πρόβλεψη εµφανίζεται συµψηφισµένο µε το ποσό που αναγνωρίζεται ως αποζηµίωση. Ο Όµιλος δεν αναγνωρίζει στον Ισολογισµό ενδεχόµενες υποχρεώσεις, οι οποίες συνιστούν: • πιθανές δεσµεύσεις που προκύπτουν από γεγονότα του παρελθόντος και των οποίων η ύπαρξη θα επιβεβαιωθεί µόνο από την πραγµατοποίηση ή µη ενός ή περισσότερων αβέβαιων µελλοντικών γεγονότων, που δεν εµπίπτουν ολοκληρωτικά στον έλεγχο του Οµίλου, ή • παρούσες δεσµεύσεις που ανακύπτουν από γεγονότα του παρελθόντος και που δεν αναγνωρίζονται διότι: - δεν είναι πιθανό ότι µία εκροή πόρων που ενσωµατώνει οικονοµικά οφέλη θα απαιτηθεί για να διακανονισθεί η υποχρέωση, ή - το ποσό της δεσµεύσεως δεν µπορεί να αποτιµηθεί µε επαρκή αξιοπιστία. Ο Όµιλος περιλαµβάνει στις οικονοµικές καταστάσεις γνωστοποιήσεις για τις ενδεχόµενες υποχρεώσεις, λαµβάνοντας υπόψη τη σηµαντικότητά τους. 1.2.21 Συµφωνίες πώλησης και επαναγοράς χρεογράφων και δανεισµός τίτλων Ο Όµιλος προβαίνει σε αγορές χρεογράφων βάσει συµφωνιών επαναπώλησής των σε συγκεκριµένη ηµεροµηνία στο µέλλον και σε συγκεκριµένη τιµή (reverse repos). Τα χρεόγραφα που αγοράζονται µε σκοπό να επαναπωληθούν στο µέλλον δεν αναγνωρίζονται στον Ισολογισµό. Τα ποσά που πληρώνονται, συμπεριλαμβανομένου του δεδουλευμένου τόκου, καταχωρούνται ως δάνεια και απαιτήσεις σε τράπεζες ή πελάτες ανάλογα. Η διαφορά µεταξύ της τιµής αγοράς και της τιµής επαναπώλησης αναγνωρίζεται ως τόκος έσοδο µε τη µέθοδο του πραγματικού επιτοκίου. Ομοίως τα χρεόγραφα που πωλούνται βάσει συµφωνιών επαναγοράς (repos) σηµειώνεται ότι δεν διακόπτεται η αναγνώρισή τους από τον ενοποιηµένο Ισολογισµό αλλά εξακολουθούν να αποτιµώνται σύµφωνα µε τις αρχές αποτίµησης της κατηγορίας στην οποία έχουν ενταχθεί. Οι εισπράξεις από την πώληση των χρεογράφων αυτών εµφανίζονται σαν υποχρεώσεις προς πελάτες ή τράπεζες ανάλογα. Η 134 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 διαφορά µεταξύ της αξίας πώλησης και της τιµής επαναγοράς αναγνωρίζεται ως τόκος έξοδο µε τη µέθοδο του πραγματικού επιτοκίου. Χρεόγραφα τα οποία ο Όµιλος δανείζεται δεν αναγνωρίζονται στον ενοποιηµένο Ισολογισµό, εκτός και αν αυτά πωληθούν σε τρίτους, οπότε το τίµηµα της πώλησης αναγνωρίζεται ως υποχρέωση παράδοσης των τίτλων, η οποία αποτιµάται στην εύλογη αξία. 1.2.22 Τιτλοποιήσεις Ο Όµιλος προβαίνει σε τιτλοποίηση χρηµατοοικονοµικών στοιχείων ενεργητικού, µεταβιβάζοντας τα εν λόγω στοιχεία σε εταιρίες ειδικού σκοπού, οι οποίες µε τη σειρά τους εκδίδουν οµολογίες. Σε κάθε συναλλαγή τιτλοποιήσεως χρηµατοοικονοµικών στοιχείων ενεργητικού, εξετάζεται η ύπαρξη ελέγχου στην εταιρία ειδικού σκοπού, µε βάση τα κριτήρια που αναφέρονται στη σηµείωση 1.2.1, προκειµένου να καθοριστεί η ανάγκη ενοποίησης των οικονοµικών της καταστάσεων. Επιπρόσθετα και µε βάση τους συµβατικούς όρους και την οικονοµική ουσία των συναλλαγών, εξετάζεται το αν Όµιλος θα προβεί σε διακοπή αναγνώρισης των στοιχείων που τιτλοποιούνται, σύµφωνα µε τα όσα αναφέρονται στη σηµείωση 1.2.5. 1.2.23 Καθαρή Θέση Αρχές διάκρισης χρέους και καθαρής θέσης Τα χρηµατοοικονοµικά µέσα που εκδίδονται από εταιρίες του Οµίλου για την άντληση κεφαλαίων κατατάσσονται ως στοιχεία της καθαρής θέσης εφόσον, βάσει της ουσίας της συµβάσεως, ο Όµιλος δεν αναλαµβάνει συµβατική υποχρέωση για καταβολή µετρητών ή άλλου χρηµατοοικονοµικού στοιχείου ενεργητικού ή για ανταλλαγή χρηµατοοικονοµικών στοιχείων µε όρους πιθανά δυσµενείς για αυτόν. Στην περίπτωση που, έναντι των αντληθέντων κεφαλαίων, οι εταιρίες του Οµίλου υποχρεούνται να εκδώσουν µετοχές, ο αριθµός των µετοχών πρέπει να είναι σταθερός και να προσδιορίζεται µε την αρχική σύµβαση προκειµένου η υποχρέωση έκδοσης µετοχών να καταχωρηθεί ως στοιχείο της καθαρής θέσης. Στο πλαίσιο της ανωτέρω αξιολόγησης, οι υβριδικοί τίτλοι που έχουν εκδοθεί από τη θυγατρική εταιρία Alpha Group Jersey Ltd έχουν ταξινομηθεί ως στοιχείο της καθαρής θέσης του Ομίλου. Έξοδα αύξησης µετοχικού κεφαλαίου Άµεσα έξοδα για την έκδοση µετοχών εµφανίζονται, µετά την αφαίρεση του σχετικού φόρου εισοδήµατος, σε µείωση του αποτελέσµατος εις νέον. Διαφορά από έκδοση µετοχών υπέρ το άρτιο Στο λογαριασµό αυτό καταχωρείται η διαφορά µεταξύ της ονοµαστικής αξίας των µετοχών που εκδίδονται και της τιµής διαθέσεώς τους σε περίπτωση αύξησης µετοχικού κεφαλαίου. Επίσης, στις περιπτώσεις εξαγοράς επιχειρήσεων από εταιρίες του Οµίλου µε έκδοση µετοχών, οι οποίες δίδονται ως αντάλλαγµα, η διαφορά µεταξύ της ονοµαστικής αξίας των µετοχών που εκδίδονται και της χρηµατιστηριακής τους τιµής καταχωρείται στο λογαριασµό «Διαφορά από έκδοση µετοχών υπέρ το άρτιο». Ίδιες µετοχές Το κόστος κτήσης ιδίων µετοχών εµφανίζεται αφαιρετικά των ιδίων κεφαλαίων. Κάθε κέρδος ή ζημιά από την πώληση ιδίων µετοχών, καθαρό από άµεσα για τη συναλλαγή έξοδα και φόρους, αναγνωρίζεται απευθείας στο λογαριασµό «Αποτέλεσµα εις νέον». 135 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Μερίσματα Τα πληρωτέα µερίσµατα µειώνουν το λογαριασµό «Αποτελέσµατα εις νέον» και εγγράφονται ως υποχρέωση κατά το χρόνο εγκρίσεως από τη Γενική Συνέλευση των µετόχων. 1.2.24 Τόκοι έσοδα και έξοδα Έσοδα και έξοδα τόκων αναγνωρίζονται στα αποτελέσµατα για όλα τα τοκοφόρα χρηµατοοικονοµικά στοιχεία ενεργητικού και υποχρεώσεων. Η αναγνώρισή τους γίνεται µε βάση την αρχή των δεδουλευµένων και ο προσδιορισµός τους µε τη µέθοδο του πραγµατικού επιτοκίου, εκτός από τα παράγωγα χρηματοοικονομικά στοιχεία όπως αναλυτικά αναφέρεται στην σημείωση 1.2.6. Ειδικά για τα αποµειωµένα κατά την αρχική αναγνώριση χρηµατοοικονοµικά µέσα, ο τόκος υπολογίζεται µε το προσαρµοσµένο λόγω αποµείωσης πραγµατικό επιτόκιο. Πραγµατικό είναι το επιτόκιο που προεξοφλεί µε ακρίβεια τις µελλοντικές ταµειακές καταβολές ή εισπράξεις για την αναµενόµενη διάρκεια ζωής του χρηµατοοικονοµικού στοιχείου του ενεργητικού ή των υποχρεώσεων στην προ απομείωσης λογιστική αξία ενός χρηµατοοικονοµικού στοιχείου του ενεργητικού ή στο αναπόσβεστο κόστος ενός χρηµατοοικονοµικού στοιχείου των υποχρεώσεων. Κατά τον υπολογισµό του πραγµατικού επιτοκίου, ο Όµιλος εκτιµά τις ταµειακές ροές λαµβάνοντας υπόψη όλους τους συµβατικούς όρους που διέπουν το χρηµατοοικονοµικό µέσο αλλά δεν λαµβάνει υπόψη τις αναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου. Στον υπολογισµό περιλαµβάνονται όλα τα έσοδα και τα έξοδα που αποτελούν αναπόσπαστο µέρος του πραγµατικού επιτοκίου. Ειδικότερα σε ότι αφορά στα χρηµατοοικονοµικά στοιχεία του ενεργητικού ισχύουν τα ακόλουθα: - Σε εκείνα τα µέσα που για σκοπούς προσδιορισµού των αναµενόµενων ζηµιών πιστωτικού κινδύνου έχουν ταξινοµηθεί στα Στάδια (Stages) 1 και 2, ο τόκος έσοδο υπολογίζεται εφαρµόζοντας το πραγµατικό επιτόκιο επί της λογιστικής αξίας προ αποµείωσης. - Σε εκείνα τα µέσα που για σκοπούς προσδιορισµού των αναµενόµενων ζηµιών πιστωτικού κινδύνου έχουν ταξινοµηθεί στο Στάδιο (Stage) 3, ο τόκος έσοδο υπολογίζεται εφαρµόζοντας το πραγµατικό επιτόκιο επί της λογιστικής αξίας µετά την αποµείωση. - Σε εκείνα τα µέσα που αγοράστηκαν ή δηµιουργήθηκαν όντας αποµειωµένα (POCI), ο τόκος υπολογίζεται εφαρµόζοντας το προσαρµοσµένο λόγω αποµείωσης πραγµατικό επιτόκιο επί της λογιστικής αξίας µετά την αποµείωση. Στις περιπτώσεις αρνητικών επιτοκίων τα αποτελέσματα από τόκους εμφανίζονται αφαιρετικά των εσόδων από τόκους για τα τοκοφόρα στοιχεία του ενεργητικού και αφαιρετικά των εξόδων από τόκους για τα τοκοφόρα στοιχεία των υποχρεώσεων. Τόκοι έξοδα δανεισµού, που σχετίζεται άµεσα µε στοιχεία ενεργητικού για τα οποία απαιτείται σηµαντικός χρόνος µέχρις ότου τεθούν σε παραγωγική λειτουργία ή είναι διαθέσιµα να πωληθούν, κεφαλαιοποιούνται ως µέρος του κόστους κτήσης των στοιχείων ενεργητικού. Η κεφαλαιοποίηση παύει όταν οι διαδικασίες προετοιµασίας των στοιχείων ενεργητικού για τη χρήση την οποία προορίζονται ουσιαστικά ολοκληρωθούν. 1.2.25 Αµοιβές και έσοδα από προµήθειες Οι αµοιβές και τα έσοδα από προµήθειες από τις συµβάσεις µε πελάτες αναγνωρίζονται µε βάση τα ποσά που περιγράφονται στη σύµβαση όταν ο Όµιλος εκπληρώνει την υποχρέωση απόδοσης παρέχοντας την υπηρεσία στον πελάτη. Με εξαίρεση κάποιες αµοιβές διαχείρισης χαρτοφυλακίων που υπολογίζονται βάσει του ύψους και της απόδοσης του χαρτοφυλακίου, οι παρεχόµενες υπηρεσίες έχουν σταθερή αµοιβή. Οι µεταβλητές αµοιβές διαχείρισης χαρτοφυλακίων αναγνωρίζονται όταν εξαλειφθούν όλες οι αβεβαιότητες που σχετίζονται µε αυτές. Για τις προµήθειες που αφορούν υπηρεσίες που παρέχονται µε την πάροδο του χρόνου το έσοδο αναγνωρίζεται καθώς παρέχεται η υπηρεσία στον πελάτη, όπως προµήθειες για την παροχή υπηρεσιών διαχείρισης λογαριασµών, προµήθειες για τη διαχείριση κοινοπρακτικών δανείων, προµήθειες για τη διαχείριση χαρτοφυλακίων και για την παροχή υπηρεσιών επενδυτικών συµβουλών καθώς και αµοιβές διαχείρισης και είσπραξης απαιτήσεων. Για τις προµήθειες που υπολογίζονται επί των συναλλαγών, η διενέργεια και ολοκλήρωση της συναλλαγής που εκτελείται σηµατοδοτεί το χρονικό σηµείο κατά το οποίο η υπηρεσία µεταφέρεται στον πελάτη και κατά το οποίο αναγνωρίζεται το έσοδο,όπως 136 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 συναλλαγές συναλλάγµατος, αγορές/πωλήσεις τίτλων καθώς και έκδοση και διάθεση κοινοπρακτικών δανείων και οµολόγων. Έσοδα συναλλαγής κατά τη δηµιουργία ενός χρηµατοοικονοµικού µέσου που δεν αποτιµάται στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων κεφαλαιοποιούνται και αποσβένονται κατά τη διάρκεια ζωής του χρηµατοοικονοµικού µέσου, µε τη µέθοδο του πραγµατικού επιτοκίου και περιλαμβάνονται στους τόκους έσοδα. 1.2.26 Έσοδα από µερίσµατα Τα έσοδα από µερίσµατα επενδύσεων σε µετοχές αναγνωρίζονται στα αποτελέσµατα της χρήσης όταν λαµβάνεται σχετική απόφαση από το αρµόδιο όργανο της εταιρίας στην οποία συµµετέχει ο Όµιλος. 1.2.27 Αποτελέσµατα χρηµατοοικονοµικών πράξεων Ως Αποτελέσµατα χρηµατοοικονοµικών πράξεων αναγνωρίζονται: - οι µεταβολές από την εκτίµηση της εύλογης αξίας των χρηµατοοικονοµικών στοιχείων ενεργητικού και υποχρεώσεων, - τα κέρδη ή οι ζημιές από την τροποποίηση των συµβατικών όρων των χρηµατοοικονοµικών στοιχείων του ενεργητικού που αποτιµώνται στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων - τα κέρδη ή ζηµιές από τη διακοπή αναγνώρισης των χρηµατοοικονοµικών στοιχείων ενεργητικού και υποχρεώσεων, λόγω πρόωρης εξόφλησης, συμπεριλαμβανομένων των περιπτώσεων μετατροπής των δανείων σε μετοχές, διάθεσης ή ουσιαστικής τροποποίησης των συµβατικών όρων, µε εξαίρεση τα αποτελέσµατα που προκύπτουν από τη διακοπή αναγνώρισης των χρηµατοοικονοµικών στοιχείων του ενεργητικού που αποτιµώνται στο αναπόσβεστο κόστος, τα οποία αναγνωρίζονται σε διακριτή γραµµή της Κατάστασης των Αποτελεσµάτων - τα αποτελέσµατα από την αποµείωση ή τη διάθεση εταιριών του Οµίλου που δεν έχουν ταξινοµηθεί ως διακοπείσες δραστηριότητες και - οι συναλλαγµατικές διαφορές αποτίµησης χρηµατοοικονοµικών στοιχείων σε ξένο νόµισµα. 1.2.28 Αποτελέσµατα από τη διακοπή αναγνώρισης χρηµατοοικονοµικών στοιχείων του ενεργητικού που αποτιµώνται στο αναπόσβεστο κόστος Στα αποτελέσµατα από τη διακοπή αναγνωρίσεως χρηµατοοικονοµικών στοιχείων του ενεργητικού που αποτιµώνται στο αναπόσβεστο κόστος αναγνωρίζονται: - Τα αποτελέσµατα από τη διακοπή αναγνώρισης χρηµατοοικονοµικών στοιχείων του ενεργητικού που αποτιµώνται στο αναπόσβεστο κόστος - Η διαφορά ανάµεσα στην ονοµαστική και στην εύλογη αξία κατά την αρχική αναγνώριση χρηµατοοικονοµικών στοιχείων του ενεργητικού που αποτιµώνται στο αναπόσβεστο κόστος και έχουν προέλθει από τη διακοπή αναγνώρισης άλλου χρηµατοοικονοµικού στοιχείου του ενεργητικού λόγω σηµαντικής τροποποίησης των συµβατικών του όρων. 1.2.29 Διακοπείσες δραστηριότητες Διακοπείσα δραστηριότητα είναι ένα συστατικό µέρος µιας επιχειρηµατικής οντότητας, το οποίο είτε έχει πωληθεί, είτε έχει χαρακτηρισθεί ως κατεχόµενο προς πώληση και αντιπροσωπεύει: • µία κύρια επιχειρηµατική δραστηριότητα του Οµίλου ή • σύνολο δραστηριοτήτων σε µία γεωγραφική περιοχή λειτουργίας ή • µία θυγατρική η οποία αποκτήθηκε µε σκοπό τη µεταπώλησή της. Τα στοιχεία ενεργητικού και υποχρεώσεων των διακοπεισών δραστηριοτήτων εµφανίζονται διακριτά (σε µία ξεχωριστή γραµµή) από τα υπόλοιπα στοιχεία του Ισολογισµού, δίχως να συµψηφίζονται µεταξύ τους. Τυχόν αποτελέσµατα που αφορούν τις διακοπείσες δραστηριότητες, τα οποία έχουν καταχωρηθεί απευθείας στην Καθαρή Θέση, εµφανίζονται επίσης διακριτά (ως ξεχωριστή γραµµή εντός της καθαρής θέσης). 137 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Τα κέρδη ή οι ζημιές µετά από φόρο που προέρχονται από τις διακοπείσες δραστηριότητες, καθώς και οι τυχόν ζημιές αποµείωσης από τη συνολική αποτίµηση του κλάδου, εµφανίζονται σε ξεχωριστή γραµµή της Κατάστασης Αποτελεσµάτων, µετά τα καθαρά κέρδη από τις συνεχιζόµενες δραστηριότητες της επιχείρησης. Οι οικονοµικές καταστάσεις των συγκριτικών περιόδων αναµορφώνονται µόνο σε ότι αφορά τις Καταστάσεις Αποτελεσµάτων και Ταµειακών Ροών. 1.2.30 Ορισµός συνδεδεµένων µερών Σύµφωνα µε το Δ.Λ.Π. 24, ως συνδεδεµένο ορίζεται το φυσικό ή νοµικό πρόσωπο που είναι συνδεδεµένο µε την οντότητα που συντάσσει οικονοµικές καταστάσεις. Ειδικότερα για τον Όµιλο, συνδεδεµένα µέρη θεωρούνται: α) Τα νοµικά πρόσωπα τα οποία συνιστούν για τον Όµιλο: i) κοινοπραξίες, ii) συγγενείς εταιρίες καθώς και iii) το Πρόγραµµα παροχών συνταξιοδότησης, εν προκειµένω το Ταµείο Αλληλοβοήθειας Προσωπικού Alpha Τράπεζας Πίστεως. β) Τα φυσικά ή νοµικά πρόσωπα τα οποία ασκούν έλεγχο, ή από κοινού έλεγχο, ή σηµαντική επιρροή στον Όµιλο. Στην κατηγορία αυτή εντάσσεται το Ταµείο Χρηµατοπιστωτικής Σταθερότητας καθώς και οι θυγατρικές του εταιρίες διότι στο πλαίσιο του Ν.3864/2010 το Ταµείο Χρηµατοπιστωτικής Σταθερότητας απέκτησε συµµετοχή στο Διοικητικό Συµβούλιο αλλά και σε σηµαντικές Επιτροπές της Τράπεζας και κατά συνέπεια θεωρείται ότι ασκεί σηµαντική επιρροή στον Όµιλο. γ) Τα φυσικά πρόσωπα τα οποία ανήκουν στα βασικά διοικητικά στελέχη και τα στενά συγγενικά πρόσωπα αυτών. Τα βασικά διοικητικά στελέχη αποτελούνται από όλα τα µέλη του Διοικητικού Συµβουλίου και της Εκτελεστικής Επιτροπής της Τράπεζας ενώ ως στενά συγγενικά τους πρόσωπα θεωρούνται οι σύζυγοι καθώς και οι συγγενείς α΄ βαθµού και τα εξαρτώµενα µέλη αυτών και των συζύγων τους. Επιπλέον, συνδεδεμένα μέρη θεωρούνται οι εταιρίες στις οποίες τα ανωτέρω πρόσωπα ασκούν έλεγχο ή από κοινού έλεγχο και ειδικότερα οι εταιρίες στις οποίες τα ανωτέρω πρόσωπα συμμετέχουν µε ποσοστό ανώτερο του 20%. 1.2.31 Συγκριτικά στοιχεία Όπου κρίνεται απαραίτητο, τα συγκριτικά στοιχεία της προηγουµένης χρήσης αναπροσαρµόζονται για να καλύψουν αλλαγές στην παρουσίαση της τρεχούσης χρήσης. 1.3 Σημαντικές λογιστικές κρίσεις και κύριες πηγές αβεβαιότητας των εκτιμήσεων Σημαντικές λογιστικές κρίσεις Ο Όμιλος, στο πλαίσιο εφαρμογής των λογιστικών αρχών προβαίνει σε κρίσεις που ενδέχεται να επηρεάσουν σημαντικά τα ποσά που αναγνωρίζονται στις οικονομικές του καταστάσεις. Οι κρίσεις αυτές σχετίζονται με τα ακόλουθα: Αξιολόγηση του εάν οι ταµειακές ροές ενός χρεωστικού χρηµατοοικονοµικού στοιχείου του ενεργητικού αποτελούν αποκλειστικά ταµειακές ροές κεφαλαίου και τόκου επί του ανεξόφλητου κεφαλαίου (SPPI) (σημείωση 1.2.5) Ο Όµιλος, κατά την αρχική αναγνώριση ενός χρεωστικού χρηµατοοικονοµικού στοιχείου του ενεργητικού, αξιολογεί εάν οι ταµειακές του ροές είναι αποκλειστικά ταµειακές ροές κεφαλαίου και τόκου επί του ανεξόφλητου κεφαλαίου. Η εν λόγω αξιολόγηση απαιτεί κρίση κυρίως σε ό,τι αφορά: • Στο κατά πόσο συµβατικοί όροι που επηρεάζουν την απόδοση του µέσου σχετίζονται αποκλειστικά µε τον πιστωτικό κίνδυνο, λοιπούς βασικούς δανειακούς κινδύνους και το περιθώριο κέρδους. 138 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 • Στις χορηγήσεις στις εταιρίες ειδικού σκοπού, στο αν ουσιαστικά υφίσταται δικαίωµα αναγωγής. Η αξιολόγηση αυτή βασίζεται στο ύψος συγκεκριµένων δεικτών καθώς και στην αξιολόγηση της επάρκειας των ιδίων κεφαλαίων και των καλυµµάτων που δεν σχετίζονται µε το χρηµατοδοτούµενο περιουσιακό στοιχείο. • Στο εάν σε περίπτωση προεξόφλησης ή επιµήκυνσης η αποζηµίωση που εισπράττεται είναι εύλογη. Σημαντικές εκτιμήσεις που σχετίζονται με την επιλογή μεθοδολογιών και μοντέλων για τον υπολογισμό των αναμενόμενων ζημιών πιστωτικού κινδύνου (σημείωση 43.1) O Όμιλος, στο πλαίσιο εφαρμογής των λογιστικών του αρχών για τον προσδιορισμό της αναμενόμενης ζημιάς πιστωτικού κινδύνου, ασκεί κρίση προκειμένου να προσδιορίσει: - τα κριτήρια που υποδηλώνουν σηµαντική αύξηση στον πιστωτικό κίνδυνο, - την επιλογή των κατάλληλων µεθοδολογιών εκτίμησης της αναμενόμενης ζημιάς πιστωτικού κινδύνου (υπολογισμός απομείωσης σε συλλογική ή ατομική βάση), - την επιλογή και ανάπτυξη κατάλληλων μοντέλων που χρησιμοποιούνται για τον υπολογισμό της πιθανότητας αθέτησης (PD), της εκτιμώμενης αναμενόμενης ζημιάς κατά τη στιγμή της αθέτησης (LGD) και του ανοίγματος σε αθέτηση (EAD) ανά κατηγορία χρηματοοικονομικού μέσου, καθώς και-την επιλογή των κατάλληλων παραμέτρων και των οικονομικών προβλέψεων που χρησιμοποιούνται σε αυτά, - την επιλογή των παραμέτρων των μακροοικονομικών προβλέψεων που χρησιμοποιούνται στα μοντέλα για τον προσδιορισμό της αναμενόμενης διάρκειας και της ημερομηνίας αρχικής αναγνώρισης των ανακυκλούμενων ανοιγμάτων, - την ομαδοποίηση των χρηματοοικονομικών στοιχείων του ενεργητικού με βάση παρόμοια χαρακτηριστικά πιστωτικού κινδύνου. Η εφαρμογή διαφορετικών κρίσεων θα μπορούσε να επηρεάσει σημαντικά τον αριθμό των χρηματοοικονομικών μέσων που ταξινομούνται στο στάδιο 2 ή να διαφοροποιήσει σημαντικά την αναμενόμενη πιστωτική ζημιά. Φόρος εισοδήµατος (σημειώσεις 13 και 39) Η αναγνώριση των απαιτήσεων και των υποχρεώσεων τρέχοντα και αναβαλλόμενου φόρου εισοδήματος και των σχετικών µε αυτά αποτελέσµατα επηρεάζεται από παράγοντες όπως η πρακτική εφαρµογή των σχετικών νοµοθετικών διατάξεων και η επίλυση τυχόν διαφορών µε τις φορολογικές αρχές κ.λ.π. Μελλοντικοί φορολογικοί έλεγχοι και µεταβολές της φορολογικής νοµοθεσίας ενδέχεται να οδηγήσουν στην προσαρµογή του ποσού των απαιτήσεων και υποχρεώσεων για τρέχοντα και αναβαλλόµενο φόρο εισοδήµατος και στην καταβολή ποσών φόρου διαφορετικών από εκείνων που έχουν αναγνωριστεί στις οικονοµικές καταστάσεις του Οµίλου Κύριες πηγές αβεβαιότητας των εκτιμήσεων Κατωτέρω παρατίθενται οι κύριες πηγές αβεβαιότητας των εκτιμήσεων που ο Όμιλος έχει χρησιμοποιήσει στο πλαίσιο εφαρμογής των λογιστικών αρχών και οι οποίες έχουν σημαντική επίπτωση στα ποσά που έχουν αναγνωριστεί στις οικονομικές καταστάσεις. Εύλογη αξία περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων (σημειώσεις 22, 26, 43.4) Η εύλογη αξία περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων, που διαπραγµατεύονται σε ενεργό αγορά, βασίζεται στις διαθέσιµες τιµές της αγοράς. Σε όλες τις άλλες περιπτώσεις η εύλογη αξία προσδιορίζεται βάσει µεθόδων αποτίµησης που χρησιµοποιούν στο µέγιστο δυνατό βαθµό παρατηρήσιµα στην αγορά δεδοµένα. Σε περιπτώσεις όπου δεν υπάρχουν παρατηρήσιµα στην αγορά δεδομένα, χρησιμοποιούνται στοιχεία που βασίζονται σε εσωτερικές εκτιµήσεις και παραδοχές π.χ. προσδιορισµός αναµενόµενων ταµειακών ροών, επιτοκίων προεξόφλησης, πιθανότητας προπληρωµών ή αθέτησης αντισυµβαλλοµένου. 139 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Εκτιμήσεις που περιλαμβάνονται στον υπολογισμό των αναμενόμενων ζημιών πιστωτικού κινδύνου χρηµατοοικονοµικών µέσων (σημείωση 43.1) Ο προσδιορισµός των αναµενόµενων ζηµιών πιστωτικού κινδύνου απαιτεί τη χρήση πολύπλοκων µοντέλων και τη διενέργεια σηµαντικών εκτιµήσεων για τις µελλοντικές οικονοµικές συνθήκες και την πιστωτική συµπεριφορά, λαµβάνοντας υπόψη τα γεγονότα που έχουν συµβεί έως την ηµεροµηνία αναφοράς. Οι σημαντικότερες εκτιμήσεις αφορούν στον προσδιορισµό των εναλλακτικών µακροοικονοµικών σεναρίων και των σωρευτικών πιθανοτήτων που συνδέονται µε τα σενάρια αυτά, στην πιθανότητα αθέτησης κατά τη διάρκεια συγκεκριμένου χρονικού διαστήματος η οποία βασίζεται σε ιστορικά δεδομένα, σε παραδοχές και εκτιμήσεις για το μέλλον, στις προσαρμογές που γίνονται από τη Διοίκηση προκειμένου στον υπολογισμό των αναμενόμενων ζημιών πιστωτικού κινδύνου να ενσωματωθούν νέες πληροφορίες και δεδομένα που δεν ενσωματώνονται στα υποδείγματα καθώς και στον προσδιορισμό των αναμενόμενων ταμειακών ροών και των ροών από τη ρευστοποίηση των καλυμμάτων για τα χρηματοοικονομικά μέσα. Αποµείωση συµµετοχών σε συγγενείς και κοινοπραξίες και µη χρηµατοοικονοµικών στοιχείων ενεργητικού (σημειώσεις 21, 22 και 23) Ο Όµιλος, σε κάθε ηµεροµηνία σύνταξης οικονοµικών καταστάσεων, εξετάζει για σκοπούς αποµείωσης, τα στοιχεία ενεργητικού με δικαίωμα χρήσης, την υπεραξία και τα λοιπά άυλα πάγια στοιχεία καθώς και τη συµµετοχή του σε συγγενείς εταιρίες και κοινοπραξίες και κατ’ ελάχιστο σε ετήσια βάση τα ιδιοχρησιµοποιούµενα πάγια στοιχεία και τις επενδύσεις σε ακίνητα. Η εν λόγω άσκηση εµπεριέχει σε µεγάλο βαθµό τη χρήση εσωτερικών εκτιµήσεων για τον προσδιορισµό της ανακτήσιµης αξίας των στοιχείων, ήτοι της υψηλότερης ανάµεσα στην εύλογη αξία µείον τα έξοδα πώλησης και στην αξία λόγω χρήσης. Υποχρεώσεις προγραµµάτων καθορισµένων παροχών (σημείωση 31) Οι υποχρεώσεις καθορισµένων παροχών προσδιορίζονται βάσει αναλογιστικής µελέτης που κατά κύριο λόγο διενεργείται σε ετήσια βάση και η οποία βασίζεται σε παραδοχές σχετικά µε το επιτόκιο προεξόφλησης, τη µελλοντική εξέλιξη των αποδοχών και συντάξεων καθώς και την απόδοση τυχόν περιουσιακών στοιχείων των προγραµµάτων. Οποιαδήποτε µεταβολή των παραδοχών αυτών ενδέχεται να επηρεάσει το ύψος των αναγνωρισθέντων υποχρεώσεων. Προβλέψεις (σημείωση 33) Τα ποσά που αναγνωρίζει ο Όμιλος στις οικονομικές του καταστάσεις ως προβλέψεις προέρχονται από την καλύτερη δυνατή εκτίμηση της εκροής που θα απαιτηθεί για να διακανονισθεί η παρούσα δέσμευση. Η εκτίμηση αυτή προσδιορίζεται κατά την κρίση της Διοίκησης, αφού ληφθεί υπόψη η εμπειρία από αντίστοιχες συναλλαγές και σε μερικές περιπτώσεις οι αναφορές εμπειρογνωμόνων. Στην περίπτωση που το ποσό που αναγνωρίζεται ως πρόβλεψη επηρεάζεται από ποικίλα στοιχεία, τότε ο υπολογισμός του βασίζεται στη στάθμιση όλων των δυνατών αποτελεσμάτων. Σε κάθε ημερομηνία σύνταξης των οικονομικών καταστάσεων, οι προβλέψεις αναθεωρούνται ώστε να αντανακλούν την τρέχουσα καλύτερη δυνατή εκτίμηση της υποχρέωσης. Εκτίµηση της εκθέσεως του Οµίλου στο Ελληνικό Δηµόσιο (σημείωση 43.1) Η συνολική έκθεση του Οµίλου σε τίτλους έκδοσης του Ελληνικού Δηµοσίου, καθώς και σε δάνεια που σχετίζονται µε το Ελληνικό Δηµόσιο παρουσιάζεται στη σηµείωση 43.1. Οι κυριότερες αβεβαιότητες που αφορούν στις εκτιµήσεις για την ανακτησιµότητα της συνολικής έκθεσης του Οµίλου σχετίζονται µε την ικανότητα εξυπηρετήσεως από το Ελληνικό Δηµόσιο των δανειακών του υποχρεώσεων, η οποία µε τη σειρά της επηρεάζεται από τη διαµόρφωση του µακροοικονοµικού περιβάλλοντος στην Ελλάδα και στην Ευρωζώνη, καθώς και από τα επίπεδα ρευστότητας του Ελληνικού Δηµοσίου. Σε ό,τι αφορά στη βιωσιµότητα του ελληνικού δηµοσίου χρέους, στο πλαίσιο της ενισχυµένης εποπτείας και σε συνέχεια της θετικής αξιολόγησης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στη δεύτερη επικαιροποηµένη έκθεση, το Eurogroup στις αρχές Απριλίου του 2019 ενέκρινε: (i) την άρση του περιθωρίου του κλιµακωτού σταθερού επιτοκίου (step-up) που είχε συνδεθεί µε τα δάνεια του δευτέρου προγράµµατος οικονοµικής προσαρµογής και (ii) τη µεταφορά των κερδών από τα ελληνικά οµόλογα που διακρατούν οι Κεντρικές Τράπεζες του Ευρωσυστήµατος (Agreement on Net Financial Assets - ANFA και Securities Markets Programme - 140 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 SMP). Σε αυτό το πλαίσιο το Ελληνικό Δηµόσιο αναµένεται να εισπράξει συνολικά περίπου € 970 εκατ., από τα οποία ήδη το Μάιο του 2019 εκταµιεύτηκε συνολικό ποσό € 747 εκατ. Τέλος, σηµειώνεται ότι η Ελληνική Δηµοκρατία προβαίνει σε ενέργειες προκειµένου να ανακτήσει σταδιακά την πρόσβασή της στις χρηµαταγορές για την κάλυψη των δανειακών της αναγκών. Αξιοσημείωτο είναι ότι αποδόσεις των ομολόγων τα οποία προσφάτως έχει εκδώσει έχουν κινηθεί σε σημαντικά πτωτικά επίπεδα. Σε ό,τι αφορά στην πιστοληπτική αξιολόγηση, εντός του 2019 και συγκεκριμένα τον Μάρτιο ο οίκος πιστοληπτικής αξιολόγησης Moody’s αναβάθµισε το αξιόχρεο της Ελληνικής Δηµοκρατίας σε Β1 από Β3 ενώ στις 25.10.2019 ο οίκος πιστοληπτικής αξιολόγησης Standard & Poor’s αναβάθμισε το ελληνικό αξιόχρεο κατά μία βαθμίδα, σε ΒΒ-, διατηρώντας θετικές τις προοπτικές (outlook). Τέλος, τον Ιανουάριο του 2020 ο οίκος πιστοληπτικής αξιολόγησης Fitch προχώρησε σε αναβάθμιση της αξιολόγησης της πιστοληπτικής ικανότητας της Ελληνικής Δημοκρατίας, κατά μία βαθμίδα, από ΒΒ- σε ΒΒ με θετικές προοπτικές (outlook), Με βάση τα ανωτέρω, ο Όµιλος θεωρεί πως δεν έχει υπάρξει σηµαντική επιδείνωση του πιστωτικού κινδύνου των τίτλων έκδοσης του Ελληνικού Δηµοσίου που κατείχε την 31.12.2019 σε σχέση µε την ηµεροµηνία αρχικής τους αναγνώρισης, ωστόσο, αξιολογεί τις εξελίξεις που σχετίζονται µε το Ελληνικό Δηµόσιο χρέος σε συνάρτηση µε τις συνθήκες της αγοράς και την πορεία της ελληνικής οικονοµίας και επανεξετάζει τις εκτιµήσεις του για την ανακτησιµότητα της συνολικής του εκθέσεως σε κάθε ηµεροµηνία σύνταξης των οικονοµικών καταστάσεων. Ανακτησιµότητα αναβαλλόµενων φορολογικών απαιτήσεων (σημείωση 13 και 25) Ο Όµιλος αναγνωρίζει αναβαλλόµενες φορολογικές απαιτήσεις, στο βαθµό που θα έχει στο µέλλον φορολογητέα κέρδη ικανά να συµψηφίσουν τις εκπεστέες φορολογικές διαφορές και τις µεταφερόµενες φορολογικές ζημιές. Η εκτίµηση των µελλοντικών φορολογητέων κερδών βασίζεται στις προβλέψεις για την εξέλιξη των λογιστικών αποτελεσµάτων όπως αυτές διαµορφώνονται σύµφωνα µε το επιχειρησιακό σχέδιο του Οµίλου. Ειδικότερα σηµείώνεται ότι στο εν λόγω επιχειρησιακό σχέδιο περιλαµβάνονται δράσεις που στοχεύουν στην ενίσχυση της κερδοφορίας µέσω: - της µείωσης του ποσού των µη εξυπηρετούµενων ανοιγµάτων, βάσει του σχεδίου που έχει υποβληθεί στον Ενιαίο Εποπτικό Μηχανισµό (SSM), - της περαιτέρω µείωσης των λειτουργικών εξόδων, - της αύξησης των εσόδων από τόκους µέσω της στοχευµένης χρηµατοδότησης επιχειρηµατικών τοµέων και - της αύξησης των εσόδων προµηθειών από υπηρεσίες και προϊόντα που προσφέρονται σε ιδιώτες και επιχειρήσεις, - της ενεργού διαχείρισης των πηγών και του κόστους χρηματοδότησης του Οµίλου. Οι σηµαντικότερες κατηγορίες αναβαλλόµενων φορολογικών απαιτήσεων, τις οποίες έχει αναγνωρίσει ο Όµιλος, αφορούν στις ζημιές από την ανταλλαγή οµολόγων του Ελληνικού Δηµοσίου στο πλαίσιο του PSI και από το πρόγραµµα επαναγοράς οµολόγων που πραγµατοποιήθηκε το Δεκέµβριο του 2012 και στις εκπεστέες προσωρινές διαφορές που προκύπτουν από την αποµείωση δανείων. Οι αναβαλλόµενες φορολογικές απαιτήσεις που σχετίζονται µε τις φορολογικές ζημιές που προέκυψαν από το PSI και τη συµµετοχή του Οµίλου στο πρόγραµµα επαναγοράς οµολόγων έκδοσης του Ελληνικού Δηµοσίου το Δεκέµβριο του 2012 αναγνωρίστηκαν ως χρεωστική διαφορά σύµφωνα µε τους Ν.4046/14.2.2012 και Ν.4110/23.1.2013 και σχετική νοµική γνωµάτευση. Σύµφωνα µε το Ν.4110/23.1.2013, η εν λόγω χρεωστική διαφορά εκπίπτει φορολογικά, σταδιακά και ισόποσα, σε 30 έτη, γεγονός που σύµφωνα µε την εκτίµηση του Οµίλου παρέχει επαρκή χρονικό ορίζοντα για το σταδιακό συµψηφισµό της µε φορολογητέα κέρδη. Για τις προσωρινές διαφορές που προκύπτουν από την αποµείωση των δανείων δεν υφίστανται χρονικοί περιορισµοί ως προς την ανάκτησή τους, όπως εξάλλου ισχύει και για τις λοιπές κατηγορίες αναβαλλόµενων φορολογικών απαιτήσεων. Ο Όµιλος αξιολόγησε την ανακτησιµότητά τους µε βάση τις προβλέψεις για την πορεία των µελλοντικών φορολογητέων κερδών, όπως αυτά εκτιµάται ότι θα διαµορφωθούν µε βάση το επιχειρησιακό σχέδιο που αναφέρθηκε ανωτέρω. Ειδικότερα, για την αξιολόγηση της ανακτησιμότητας των αναβαλλόμενων φορολογικών απαιτήσεων το επιχειρησιακό σχέδιο του Ομίλου επεκτάθηκε για περιορισµένο αριθµό ετών, ενώ επιπρόσθετα λήφθηκε υπόψη η αναδιοργάνωση των κύριων εταιριών του Οµίλου, µέσω της οµαδοποίησης τους µε βάση τη κοινή τους δραστηριότητα, κάτω από τρεις πυλώνες που θα ελέγχονται από εταιρίες του Οµίλου. 141 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Επιπρόσθετα, καθώς οι ζημιές που προκύπτουν από την οριστική διαγραφή χρεών οφειλετών και από την πώληση δανείων, όπως ειδικότερα αναφέρεται στη σηµείωση 13, αναγνωρίζονται φορολογικά σταδιακά και ισόποσα σε διάστηµα 20 ετών, εκτιµάται ότι παρέχεται επαρκές χρονικό διάστηµα για το συµψηφισµό τους µε φορολογητέα κέρδη. Λαµβάνοντας υπόψη τα ανωτέρω, ο Όµιλος εκτιµά ότι το σύνολο των αναβαλλόµενων φορολογικών απαιτήσεων που έχει αναγνωριστεί και που προέρχεται τόσο από προσωρινές διαφορές όσο και από µεταφερόµενες φορολογικές ζημιές είναι ανακτήσιµο. Επιπρόσθετα και ανεξάρτητα από τον έλεγχο ανακτησιµότητας που διενεργείται βάσει των ανωτέρω, σύµφωνα µε το Ν.4303/2014, σε περίπτωση που το λογιστικό, µετά από φόρους, αποτέλεσµα χρήσης της Τράπεζας είναι ζημιά, οι αναβαλλόµενες φορολογικές απαιτήσεις που προέρχονται από τη χρεωστική διαφορά του PSI και από τις συσσωρευµένες προβλέψεις και τις λοιπές εν γένει ζημιές λόγω πιστωτικού κινδύνου, δύναται να µετατρέπονται σε οριστικές και εκκαθαρισµένες απαιτήσεις έναντι του Δηµοσίου, όπως ειδικότερα αναλύεται στη σηµείωση 13 Οι κυριότερες αβεβαιότητες που αφορούν στις εκτιµήσεις για την ανακτησιµότητα των αναβαλλόµενων φορολογικών απαιτήσεων σχετίζονται µε την επίτευξη των στόχων του επιχειρησιακού σχεδίου του Οµίλου, η οποία επηρεάζεται από το γενικότερο µακροοικονοµικό περιβάλλον στην Ελλάδα και διεθνώς. Σε κάθε ηµεροµηνία σύνταξης οικονοµικών καταστάσεων, ο Όµιλος επαναξιολογεί την εκτίµησή του για την ανακτησιµότητα των αναβαλλόµενων φορολογικών απαιτήσεων σε συνάρτηση µε την εξέλιξη των παραγόντων που την επηρεάζουν. Οι εκτιµήσεις, οι παραδοχές και τα κριτήρια που εφαρµόζονται από τον Όµιλο για τη λήψη αποφάσεων και τα οποία επηρεάζουν τη σύνταξη των οικονοµικών καταστάσεων στηρίζονται σε ιστορικά δεδοµένα και σε υποθέσεις που, υπό τις παρούσες συνθήκες, κρίνονται λογικές. Οι εκτιµήσεις και τα κριτήρια λήψεως αποφάσεων επανεκτιµώνται για να λάβουν υπόψη τις τρέχουσες εξελίξεις και οι επιπτώσεις από τυχόν αλλαγές τους αναγνωρίζονται στις οικονοµικές καταστάσεις κατά το χρόνο που πραγματοποιούνται. 142 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ 2. Καθαρό έσοδο από τόκους Από 1 Ιανουαρίου έως 31.12.2019 31.12.2018 Τόκοι και εξοµοιούµενα έσοδα Απαιτήσεων κατά πιστωτικών ιδρυµάτων Δανείων και απαιτήσεων κατά πελατών που αποτιµώνται στο αναπόσβεστο κόστος Δανείων και απαιτήσεων κατά πελατών που αποτιµώνται στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων Αξιογράφων εµπορικού χαρτοφυλακίου (σημείωση 17) Αξιογράφων που αποτιµώνται στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση (σημείωση 20) Αξιογράφων που αποτιµώνται στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων (σημείωση 20) Αξιογράφων που αποτιµώνται στο αναπόσβεστο κόστος (σημείωση 20) Παραγώγων χρηµατοοικονοµικών µέσων Απαιτήσεων χρηματοδοτικών μισθώσεων (σημείωση 19) Λοιποί Σύνολο Τόκοι και εξοµοιούµενα έξοδα Υποχρεώσεων προς πιστωτικά ιδρύµατα Υποχρεώσεων προς πελάτες Οµολογιών έκδοσής µας και λοιπών δανειακών υποχρεώσεων Παραγώγων χρηµατοοικονοµικών µέσων Υποχρεώσεων από μισθώσεις (σημείωση 39γ) Λοιποί Σύνολο Καθαρό έσοδο από τόκους 1.964 1.676.580 13.451 270 (1.394) 1.934.701 13.280 263 161.994 164.650 967 3.972 148.774 13.085 1.299 2.022.356 932 (38.334) (172.279) (20.544) (161.978) (5.573) (76.380) (475.088) 1.547.268 149.546 13.847 2.363 2.278.188 (67.126) (197.459) (24.232) (154.765) (78.561) (522.143) 1.756.045 Κατά τη διάρκεια της χρήσης 2019 το καθαρό έσοδο από τόκους σηµείωσε µείωση σε σχέση µε τη χρήση 2018, που οφείλεται κυρίως στην µείωση των τόκων εσόδων από το χαρτοφυλάκιο δανείων λόγω μείωσης των υπολοίπων, αλλά και των επιτοκίων χορηγήσεων. Η εν λόγω κίνηση αντισταθµίστηκε µερικώς από τη µείωση του κόστους των υποχρεώσεων προς πελάτες καθώς και τη µείωση του κόστους δανεισµού από τα πιστωτικά ιδρύµατα λόγω της αποπληρωµής του δανεισµού από τον Έκτακτο Μηχανισµό Ρευστότητας (ELA) εντός του πρώτου τριμήνου και της συνοµολόγησης διατραπεζικών πράξεων προσωρινής εκχώρησης (Repos) σε χαµηλότερο επιτόκιο. Οι τόκοι έσοδα της χρήσης 2019 περιλαμβάνουν ποσό € 33.400 που αφορά σε αρνητικούς τόκους τοκοφόρων στοιχείων ενεργητικού, ενώ οι τόκοι έξοδα περιλαμβάνουν ποσό € 48.880 που αφορά σε αρνητικούς τόκους τοκοφόρων στοιχείων των υποχρεώσεων. Στον ακόλουθο πίνακα παρουσιάζονται τα κονδύλια των τόκων εσόδων και τόκων εξόδων που υπολογίζονται βάσει του πραγµατικού επιτοκίου (effective interest rate) ανά κατηγορία αποτίµησης των χρηµατοοικονοµικών στοιχείων. Χρηματοοικονομικά στοιχεία που αποτιμώνται στο αναπόσβεστο κόστος Χρηματοοικονομικά στοιχεία που αποτιμώνται στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών αποτελεσμάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση Χρηματοοικονομικά στοιχεία που αποτιμώνται στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων Σύνολο Χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις που αποτιμώνται στο αναπόσβεστο κόστος 143 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Από 1 Ιανουαρίου έως 31.12.2019 31.12.2018 1.624.651 1.873.852 161.994 164.650 14.688 1.801.333 (231.157) 14.475 2.052.977 (288.817) Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 3. Καθαρό έσοδο προμηθειών και λοιπά έσοδα Καθαρό έσοδο από αμοιβές και προμήθειες Από 1 Ιανουαρίου έως 31.12.2019 31.12.2018* 50.670 48.302 45.417 50.394 8.757 9.428 71.911 74.191 45.632 45.581 37.932 34.625 2.855 1.228 6.593 5.955 18.346 18.491 52.016 42.857 340.129 331.052 Χορηγήσεων Εγγυητικών επιστολών Εισαγωγών - εξαγωγών Πιστωτικών καρτών Συναλλαγών Αμοιβαίων Κεφαλαίων Συμβουλευτικών υπηρεσιών και αγοραπωλησίας χρεογράφων Χρηματιστηριακών εργασιών Αγοραπωλησιών συναλλάγματος Λοιπές Σύνολο Το καθαρό έσοδο από αμοιβές και προμήθειες τη χρήση 2019 παρουσιάζει αύξηση που προέρχεται κυρίως (α) την αύξηση των λοιπών προμηθειών που οφείλεται στην προμήθεια που έλαβε η Τράπεζα με την ολοκλήρωση της συμφωνίας την 1.11.2019 για την μεταβίβαση του χαρτοφυλακίου συνεργατών της στην Αmerican Express Payments Europe S.L. («AEPE») και (β) στην αύξηση των εσόδων από προμήθειες αμοιβαίων κεφαλαίων λόγω της αύξησης του όγκου συναλλαγών και των βελτιωμένων αποδόσεων των αμοιβαίων κεφαλαίων, που αυξάνουν το ενεργητικό τους και, κατά συνέπεια, τις προμήθειες διαχείρισής τους. Τα ανωτέρω, αντισταθµίστηκαν µερικώς από (α) τη µείωση των εσόδων από προµήθειες εγγυητικών επιστολών λόγω αλλαγής του τιμολογίου και περιορισμένης μείωσης του όγκου των συναλλαγών και (β) τη µείωση των εσόδων από προµήθειες πιστωτικών καρτών κυρίως λόγω της διακοπής της συνεργασίας της Τράπεζας με την AEPE και την αντικατάστασή της με νέες συμβάσεις συνεργασίας που επέφεραν αλλαγές στις μέχρι τώρα τιμολογήσεις. Σημειώνεται ότι από τις προμήθειες χορηγήσεων της χρήσης 2019, ποσό € 50.652 αφορά σε χορηγήσεις που αποτιμώνται στο αναπόσβεστο κόστος. Έσοδο προµηθειών και λοιπά έσοδα Στον ακόλουθο πίνακα παρουσιάζονται, ανά λειτουργικό τοµέα, τα έσοδα από συµβάσεις που εµπίπτουν στο πεδίο εφαρµογής του Δ.Π.Χ.Π. 15: Λιανική Τραπεζική Έσοδα από αμοιβές και προμήθειες Χορηγήσεων Εγγυητικών επιστολών Εισαγωγών - εξαγωγών Πιστωτικών καρτών Συναλλαγών Αμοιβαίων κεφαλαίων Συμβουλευτικών υπηρεσιών και αγοραπωλησίας χρεογράφων Χρηματιστηριακών εργασιών Αγοραπωλησιών συναλλάγματος Λοιπές Σύνολο Λοιπά έσοδα Ξενοδοχειακές δραστηριότητες Πωλήσεις παγίων Λοιπά Σύνολο 8.029 2.017 1.831 99.381 20.149 Corporate Banking 34.559 40.443 6.213 46.258 10.862 Από 1 Ιανουαρίου έως 31.12.2019 Asset Investment N.A. Management/ Banking/ Ευρώπη Insurance Treasury 278 2 Λοιπά / Κέντρο απαλοιφών Όµιλος 5 412 37.830 7.976 869 8 141 992 91 871 2.086 705 9.574 13.217 11 51.713 45.417 8.757 155.359 45.632 37.932 1.419 257 1.028 151 2.855 11.864 26.159 169.430 4.873 8.869 153.496 26 9.965 48.775 7.569 1.041 356 20.071 175 542 12.918 40.250 - 7.744 18.346 58.267 432.022 2.783 2.783 1.228 533 1.761 2.846 2.846 2.145 3.256 2.256 7.657 1.852 4.287 6.139 2.145 6.336 12.717 21.198 12 12 * Ορισµένα κονδύλια της προηγούµενης χρήσης έχουν αναµορφωθεί όπως αναλύεται στη σημείωση 50. 144 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Λιανική Τραπεζική Έσοδα από αμοιβές και προμήθειες Χορηγήσεων Εγγυητικών επιστολών Εισαγωγών - εξαγωγών Πιστωτικών καρτών Συναλλαγών Αμοιβαίων κεφαλαίων Συμβουλευτικών υπηρεσιών και αγοραπωλησίας χρεογράφων Χρηματιστηριακών εργασιών Αγοραπωλησιών συναλλάγματος Λοιπές Σύνολο Λοιπά έσοδα Ξενοδοχειακές δραστηριότητες Πωλήσεις παγίων Λοιπά Σύνολο 5.419 2.113 2.473 87.053 21.031 Corporate Banking 39.565 45.756 6.316 51.423 10.046 135 13.470 23.207 154.901 4.527 3.684 161.317 2.111 2.111 10 1.116 1.126 Από 1 Ιανουαρίου έως 31.12.2018* Asset Investment N.A. Management/ Banking/ Ευρώπη Insurance Treasury 194 5 12 260 34.541 2 9.850 44.864 10 10 Λοιπά / Κέντρο απαλοιφών Όµιλος 3.391 709 17 157 2.132 84 765 1.811 622 8.019 12.112 49.334 50.394 9.428 146.664 45.581 34.625 996 232 1.228 6.253 118 13.857 177 492 11.279 35.509 - 6.565 18.491 48.138 410.448 2.572 2.572 2.173 2.385 1.200 5.758 1.304 4.499 5.803 2.173 3.699 11.508 17.380 Η γραµµή «Λοιπά έσοδα» της Κατάστασης Αποτελεσµάτων περιλαµβάνει επιπρόσθετα έσοδα από ασφαλιστικές δραστηριότητες, έσοδα από ασφαλιστικές αποζηµιώσεις καθώς και έσοδα από ενοίκια λειτουργικής μίσθωσης, τα οποία δεν παρουσιάζονται στον ανωτέρω πίνακα καθώς δεν εµπίπτουν στο πεδίο εφαρµογής του Δ.Π.Χ.Π. 15. 4. Έσοδα από µερίσµατα Από 1 Ιανουαρίου έως Μετοχών εμπορικού χαρτοφυλακίου Μετοχών επενδυτικού χαρτοφυλακίου που αποτιμώνται στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών αποτελεσμάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση (σημείωση 20) Μετοχών επενδυτικού χαρτοφυλακίου που αποτιμώνται στην εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων Σύνολο 31.12.2019 31.12.2018 9 1 1.028 1.309 35 34 1.072 1.344 * Ορισµένα κονδύλια της προηγούµενης χρήσης έχουν αναµορφωθεί όπως αναλύεται στη σημείωση 50. 145 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 5. Αποτελέσµατα χρηµατοοικονοµικών πράξεων Από 1 Ιανουαρίου έως 31.12.2019 31.12.2018 36.258 11.227 - Οµολόγων 3.378 1.685 - Μετοχών 2.364 (778) Συναλλαγµατικές διαφορές Αξιογράφων εµπορικού χαρτοφυλακίου: Χρηµατοοικονοµικών στοιχείων ενεργητικού που αποτιµώνται στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων - Οµολόγων 2.513 445 - Λοιπών χρεογράφων 4.296 (1.605) (29.870) (34.036) 364.048 497.447 11 (390) Αποµειώσεις / Πωλήσεις συµµετοχών 12.809 (5.376) Παραγώγων χρηµατοοικονοµικών µέσων 12.902 7.404 5.871 (13.234) 414.580 462.789 - Δανείων Χρηµατοοικονοµικών στοιχείων ενεργητικού που αποτιµώνται στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση - Οµολόγων και Εντόκων Γραμματίων - Λοιπών χρεογράφων Λοιπών χρηµατοοικονοµικών µέσων Σύνολο Τα Αποτελέσµατα χρηµατοοικονοµικών πράξεων του Οµίλου της χρήσης 2019 έχουν επηρεασθεί κυρίως από τα ακόλουθα: • Κέρδος ποσού € 364.048 που περιλαµβάνεται στο κονδύλι «Οµολόγων και Εντόκων Γραµµατίων που αποτιµώνται στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση» και αφορά σε κέρδη από πωλήσεις οµολόγων και εντόκων γραµµατίων έκδοσης Ελληνικού Δηµοσίου ποσού € 345.432 και λοιπών εταιρικών οµολόγων ποσού € 18.616. • Ζημιές ποσού € 29.870 που περιλαμβάνονται στο κονδύλι «Δανείων που αποτιµώνται στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων» και προέκυψαν από τη µεταβολή της αποτίµησης αυτών εντός της χρήσης, καθώς και από την διακοπή αναγνώρισης. • Κέρδος ποσού € 12.809 από «Αποµειώσεις / Πωλήσεις συµµετοχών», στο οποίο περιλαµβάνεται το κέρδος ποσού € 12.979 από την πώληση της θυγατρικής εταιρίας Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Ι Α.Ε., όπως αναλυτικά περιγράφεται στη σηµείωση 48. Αντίστοιχα, τα Αποτελέσµατα χρηµατοοικονοµικών πράξεων του Οµίλου της χρήσης 2018 έχουν επηρεασθεί κυρίως από τα ακόλουθα: • Κέρδος € 497.447 που περιλαµβάνεται στο κονδύλι «Οµολόγων και Εντόκων Γραµµατίων που αποτιµώνται στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση» και αφορά σε κέρδη από πώληση οµολόγων και εντόκων γραμματίων έκδοσης Eλληνικού Δηµοσίου ύψους € 489.137 και λοιπών εταιρικών και κρατικών οµολόγων ύψους € 8.310. • Ζημιές ποσού € 34.036 που περιλαμβάνονται στο κονδύλι «Δανείων που αποτιµώνται στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων» και προέκυψαν από τη µεταβολή της αποτίµησης αυτών εντός της χρήσης, καθώς και από τη διακοπή αναγνώρισης. • Ζημιά ποσού € 7.300 που περιλαµβάνεται στο κονδύλι «Αποµειώσεις/Πωλήσεις συµµετοχών» και αφορά στη ζημιά αποτίµησης της κοινοπραξίας A.Π.E. Επενδυτικής Περιουσίας Α.Ε., η οποία έχει καταταχθεί ως κατεχόµενη προς πώληση σύµφωνα µε το Δ.Π.Χ.Π. 5 (σηµείωση 48). • Ζημιά ποσού € 5.000 που περιλαµβάνεται στο κονδύλι «Λοιπών χρηματοοικονομικών μέσων» και αφορά την αποτίμηση του ενδεχόμενου τιμήματος για την πώληση των μετοχών της Cardlink (λόγω τροποποίησης της Σύμβασης μεταβίβασής της). 146 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 6. Αποτελέσµατα από διακοπή αναγνώρισης χρηµατοοικονοµικών στοιχείων του ενεργητικού που αποτιµώνται στο αναπόσβεστο κόστος Στους κάτωθι πίνακες παρουσιάζονται τα αποτελέσματα των χρήσεων 2019 και 2018 από διακοπή αναγνώρισης χρηματοοικονομικών στοιχείων του Ενεργητικού που αποτιμώνται στο αναπόσβεστο κόστος καθώς και η λογιστική τους αξία πριν τη διακοπή αναγνώρισης. Από 1 Ιανουαρίου έως 31.12.2019 Λογιστική αξία Πρόωρες εξοφλήσεις: - Δάνεια Πωλήσεις: - Δάνεια Σημαντικές τροποποιήσεις: - Δάνεια Σύνολο (Ζημιές) από τη διακοπή αναγνώρισης Κέρδη από τη διακοπή αναγνώρισης Καθαρό αποτέλεσμα από τη διακοπή αναγνώρισης 2.623.935 (4.192) 4.249 57 64.712 (17.022) 729 (16.293) 335.932 3.024.579 (8.129) (29.343) 8.311 13.289 182 (16.054) Από 1 Ιανουαρίου έως 31.12.2018 Λογιστική αξία Πρόωρες εξοφλήσεις: - Δάνεια Πωλήσεις: - Δάνεια Σημαντικές τροποποιήσεις: - Δάνεια Μετοχοποιήσεις: - Δάνεια Σύνολο (Ζημιές) από τη διακοπή αναγνώρισης Κέρδη από τη διακοπή αναγνώρισης Καθαρό αποτέλεσμα από τη διακοπή αναγνώρισης 712.400 (1.400) 1.733 333 495.943 (22.357) 24.033 1.676 254.098 (12.325) 9.270 (3.055) 87.128 1.549.569 (1.170) (37.252) 2.099 37.135 929 (117) Το κονδύλι «Πρόωρες εξοφλήσεις» περιλαμβάνει το κέρδος και τη ζημιά από τη μεταφορά στο αποτέλεσμα του αναπόσβεστου υπολοίπου κεφαλαιοποιηθέντων προμηθειών και εξόδων των δανείων που εξοφλήθηκαν πρόωρα. Το κονδύλι «Πωλήσεις» περιλαμβάνει δάνεια τα οποία μεταβιβάστηκαν κατά τη διάρκεια των χρήσεων 2018 και 2019, μέρος των οποίων είχαν ταξινομηθεί στα στοιχεία ενεργητικού προς πώληση κατά τη διάρκεια προηγούμενων περιόδων (σημείωση 48). Το κονδύλι «Σημαντικές τροποποιήσεις» περιλαμβάνει τη λογιστική αξία των δανείων των οποίων διακόπηκε η αναγνώριση εντός των χρήσεων 2018 και 2019, λόγω ουσιώδους μεταβολής των συμβατικών όρων, καθώς και τα αποτελέσματα που προέκυψαν από τη διακοπή αναγνώρισης αυτών και την τυχόν διαφορά αποτίμησης στην εύλογη αξία των νέων δανείων που αναγνωρίσθηκαν. Το κονδύλι «Μετοχοποιήσεις» της χρήσης 2018 περιλαμβάνει δάνεια για τα οποία o Όμιλος στο πλαίσιο αναδιαπραγμάτευσης των όρων τους, συμμετείχε σε συμφωνίες για την ανταλλαγή χρέους με απόκτηση μετοχικών τίτλων. 147 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 7. Λοιπά έσοδα Από 1 Ιανουαρίου έως 31.12.2019 31.12.2018 Ασφαλιστικές δραστηριότητες (1.132) (984) Ξενοδοχειακές δραστηριότητες 2.145 2.173 Ενοίκια λειτουργικής μίσθωσης 15.336 19.981 Πωλήσεις παγίων 6.336 3.699 Λοιπά 13.166 24.821 Σύνολο 35.851 49.690 Τα «Ενοίκια λειτουργικής μίσθωσης» της χρήσης 2019 εμφανίζονται μειωμένα έναντι της συγκριτικής χρήσης, γεγονός που προέρχεται από την πώληση των θυγατρικών εταιριών Stockfort Ltd και Alpha Επενδυτικής Περιουσίας I Α.Ε., την 19.3.2019 και την 11.6.2019 αντίστοιχα (όπως περιγράφεται αναλυτικά στη σημείωση 48), οι οποίες κατείχαν και εκμεταλλεύονταν επενδυτικά ακίνητα. Επιπρόσθετα, η αύξηση στα κέρδη από «Πωλήσεις παγίων» του 2019 προέρχεται κυρίως από τις πωλήσεις επενδυτικών παγίων της θυγατρικής εταιρίας Alpha Leasing A.E., που συνδέεται με τη συναλλαγή πώλησης χαρτοφυλακίου μη εξυπηρετούμενων επιχειρηματικών δανείων Ελλάδος (όπως περιγράφεται αναλυτικά στη σημείωση 48). Στο κονδύλι «Λοιπά» της χρήσης 2018 περιλαµβάνεται ποσό € 13.000 που αφορά σε ασφαλιστικές αποζηµιώσεις ζηµιών προηγούµενων χρήσεων. Τα έσοδα από ασφαλιστικές δραστηριότητες αναλύονται ως εξής: Από 1 Ιανουαρίου έως 31.12.2019 31.12.2018 98.581 55.586 Ασφαλιστικές δραστηριότητες Ασφάλιστρα και άλλα συναφή έσοδα Μείον: - Προµήθειες παραγωγής - Αποζηµιώσεις ασφαλισµένων και µαθηµατικές προβλέψεις Σύνολο (578) (358) (99.135) (56.212) (1.132) (984) 8. Αµοιβές και έξοδα προσωπικού Από 1 Ιανουαρίου έως Μισθοί και ημερομίσθια Εισφορές κοινωνικής ασφάλισης Έξοδα λοιπών προγραμμάτων καθορισμένων παροχών Ομίλου (Σημείωση 31) Λοιπές επιβαρύνσεις Σύνολο 31.12.2019 31.12.2018 330.844 340.665 86.044 90.567 5.222 5.701 37.828 38.392 459.938 475.325 Ο αριθµός του απασχολούµενου προσωπικού στον Όµιλο κατά την 31.12.2019 ανέρχεται σε 10.530 (31.12.2018: 11.314) άτοµα. Εξ αυτών 7.354 (31.12.2018: 8.147) άτοµα εργάζονται στο εσωτερικό και 3.176 (31.12.2018: 3.167) άτοµα εργάζονται στο εξωτερικό. Οι αµοιβές και έξοδα προσωπικού έχουν επηρεασθεί θετικά από την µείωση του προσωπικού της Τράπεζας, που πραγματοποιήθηκε κυρίως στα τελευταία τρίμηνα του 2018, η οποία ωστόσο αντισταθµίστηκε μερικώς από τις προσαρµογές στις υπόλοιπες εταιρίες του Οµίλου. 148 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Τα κονδύλια «Μισθοί και ημερομίσθια» και «Εισφορές κοινωνικής ασφάλισης» έχουν επιβαρυνθεί με ποσά που αφορούν σε προγράμματα παροχής κινήτρων προς το προσωπικό. Ειδικότερα, η Τράπεζα στο τελευταίο τρίμηνο του 2018, μετά από σχετική έγκριση του Διοικητικού Συμβουλίου, λογιστικοποίησε πρόβλεψη ποσού € 9.450 για την κάλυψη του κόστους των προγραμμάτων Παροχής Κινήτρου Πωλήσεων (Sales Incentive Programme) και Παροχής Κινήτρου Απόδοσης (Performance Incentive Programme) για τη χρήση 2018. Το 2019 πραγματοποιήθηκε εξειδίκευση των όρων των ανωτέρω προγραμμάτων, βάσει της οποίας η παροχή προς το προσωπικό δύναται να δοθεί με τη μορφή μετρητών, μετοχών ή λοιπών χρηματοοικονομικών μέσων ενώ για μέρος του προσωπικού έως το 60% της παροχής δύναται να καταβληθεί εντός του έτους στο οποίο έχει οριστεί η κατανομή, ενώ η καταβολή τουλάχιστον του 40% αναβάλλεται για τρία (3) έτη από την αρχική πληρωμή (και θα καταβάλλεται στις σχετικές ετήσιες επετείους υπό προϋποθέσεις). Η αναγνώριση της παροχής πραγματοποιείται κατά το χρόνο επίτευξης των στόχων που έχουν τεθεί ή κατά το χρόνο πλήρωσης των υπόλοιπων προϋποθέσεων (π.χ. παραμονής στην υπηρεσία) που τη συνοδεύουν. Το 2019 καταβλήθηκε μέρος της πρόβλεψης για τα προγράμματα της χρήσης 2018, ποσού € 2.758, που αφορούσε το Πρόγραμμα Παροχής Κινήτρου Πωλήσεων (Sales Incentive Programme) και ποσού € 4.922 που αφορούσε το Πρόγραμμα Παροχής Κινήτρου Απόδοσης (Performance Incentive Programme), ενώ το υπολειπόμενο ποσό της πρόβλεψης που λογιστικοποιήθηκε το 2018 ύψους € 1.770 αντιλογίστηκε, συνεπεία της εξειδίκευσης των όρων του Προγράμματος Παροχής Κινήτρου Απόδοσης (Performance Incentive Programme),καθώς αφορά σε παροχές που θα λογιστικοποιηθούν σε μεταγένεστερο χρόνο. Για τη χρήση 2019, μετά από σχετική έγκριση της Επιτροπής Αποδοχών του Διοικητικού Συμβουλίου, η Τράπεζα λογιστικοποίησε πρόβλεψη ποσού € 8.928 για το Πρόγραμμα Παροχής Κινήτρου Απόδοσης (Performance Incentive Programme) και πρόβλεψη ποσού € 2.520 για το Πρόγραμμα Παροχής Κινήτρου Πωλήσεων (Sales Incentive Programme). Προγράµµατα καθορισµένων συνεισφορών Το σύνολο του προσωπικού της Τράπεζας είναι ασφαλισμένο για την κύρια σύνταξη στο Ίδρυμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων (ΙΚΑΕΤΑΜ). Το ΙΚΑ-ΕΤΑΜ εντάσσεται από 1.1.2017 στον Ενιαίο Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης (Ε.Φ.Κ.Α), ο οποίος δημιουργήθηκε ως Ν.Π.Δ.Δ με το Νόμο 4387/2016. Επιπλέον, για το προσωπικό της Τράπεζας ισχύουν τα κατωτέρω: α. Το προσωπικό που προέρχεται από την πρώην Alpha Τράπεζα Πίστεως και την πρώην Εμπορική Τράπεζα είναι ασφαλισμένο για την επικουρική ασφάλιση στο Ε.Τ.Ε.Α.Ε.Π. (Ενιαίο Ταμείο Επικουρικής Ασφάλισης και Εφάπαξ Παροχών), όπως μετονομάσθηκε από 1.1.2017 το E.T.E.A με το Νόμο 4387/2016. Οι συνταξιούχοι προσυνταξιοδοτικού καθεστώτος είναι ασφαλισμένοι από 1.1.2017 στον Ενιαίο Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης (Ε.Φ.Κ.Α.) σύμφωνα με τον ίδιο Νόμο. β. Το προσωπικό που προέρχεται από την πρώην Ιονική και Λαϊκή Τράπεζα της Ελλάδος είναι ασφαλισμένο στον πολυεργοδοτικό φορέα Τ.Α.Π.Ι.Λ.Τ.Α.Τ. για την επικουρική σύνταξη. Σύμφωνα με νομική γνωμάτευση δεν υφίσταται υποχρέωση κάλυψης τυχόν ελλειμμάτων του Ταμείου από την Τράπεζα. Ως εκ τούτου ο λογιστικός χειρισμός που ακολουθείται είναι αυτός του ταμείου καθορισμένων συνεισφορών. γ. Το προσωπικό που προέρχεται από την πρώην Ιονική και Λαϊκή Τράπεζα της Ελλάδος και την πρώην Εμπορική Τράπεζα είναι ασφαλισμένο για την εφάπαξ παροχή (Τομέας Πρόνοιας) στο Ταμείο Ασφάλισης Υπαλλήλων Τραπεζών και Επιχειρήσεων Κοινής Ωφελείας (Τ.Α.Υ.Τ.Ε.Κ.Ω.), το οποίο είναι ταμείο καθορισμένων συνεισφορών εκ μέρους αποκλειστικώς των εργαζομένων. Με το Άρθρο 74 του Ν. 4387/2016 οι Τομείς Πρόνοιας του Τ.Α.Υ.Τ.Ε.Κ.Ω εντάσσονται στο Ε.Τ.Ε.Α.Ε.Π. (Ενιαίο Ταμείο Επικουρικής Ασφάλισης και Εφάπαξ Παροχών). δ. Το σύνολο του προσωπικού της Τράπεζας είναι ασφαλισμένο για την υγειονομική περίθαλψη στον Εθνικό Οργανισμό Παροχής Υπηρεσιών Υγείας (Ε.Ο.Π.Υ.Υ.) και είτε στον Κλάδο Υγείας του πρώην Τ.Α.Υ.Τ.Ε.Κ.Ω. είτε στον Κλάδο Υγείας του πρώην Ε.Τ.Α.Α., οι οποίοι έχουν αμφότεροι ενταχθεί από 1.1.2017 στον Ενιαίο Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης (Ε.Φ.Κ.Α). ε. Συνταξιοδοτικά / Αποταμιευτικά Προγράμματα Ομαδικής Ασφάλισης i. Στην Τράπεζα λειτουργεί από 1.1.2011 συνταξιοδοτικό / αποταμιευτικό πρόγραμμα ομαδικής ασφάλισης προσωπικού, σε συνεργασία με ασφαλιστική εταιρία. Το πρόγραμμα αποσκοπεί στην παροχή εφάπαξ χρηματικού ποσού κατά την αποχώρηση από την ενεργό υπηρεσία. 149 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Το αποταμιευτικό κεφάλαιο δημιουργείται από την επένδυση των καθορισμένων μηνιαίων εισφορών του Υπαλλήλου και της Τράπεζας. Αρχικά, δυνατότητα ένταξης στο πρόγραμμα είχε το προσωπικό της Τράπεζας, που είχε προσληφθεί και δεν είχε για πρώτη φορά ασφαλισθεί πριν την 1.1.1993 . Με την υπογραφή της επιχειρησιακής συλλογικής σύμβασης εργασίας για την τριετία 2016-2019 στο πρόγραμμα έχει τη δυνατότητα να ενταχθεί το σύνολο του τακτικού προσωπικού της Τράπεζας. Εκτός του προσωπικού, το οποίο έχει προσληφθεί στην Τράπεζα και ενταχθεί στον κύριο ασφαλιστικό φορέα από 1.1.1993 μέχρι 31.12.2004, για το οποίο προβλέπεται εγγύηση κατώτατης παροχής (Ν.2084/1992), για το λοιπό προσωπικό, το πρόγραμμα λειτουργεί ως καθορισμένων συνεισφορών, καθώς η παροχή προκύπτει αποκλειστικά από το αποταμιευτικό κεφάλαιο που έχει συσσωρευτεί ως την ημερομηνία αποχώρησης. ii. Η Τράπεζα σε εφαρμογή αποφάσεων της Γενικής Συνέλευσης και του Διοικητικού Συμβουλίου παρέχει σε ανώτατα διοικητικά στελέχη της συνταξιοδοτικό / αποταμιευτικό πρόγραμμα ομαδικής ασφάλισης με ισχύ από 1.1.2018. Το πρόγραμμα είναι καθορισμένων εισφορών και αποσκοπεί στη χορήγηση εφάπαξ παροχής κατά την αποχώρησή τους από την υπηρεσία. Το αποταμιευτικό κεφάλαιο δημιουργείται από την επένδυση των καθορισμένων μηνιαίων εισφορών του στελέχους και της Τράπεζας Η «Επιτροπή Διαχείρισης Επενδύσεων Ομαδικών Προγραμμάτων Προσωπικού Alpha Bank» της Τράπεζας είναι αρμόδια για τον καθορισμό της ενδεδειγμένης κάθε φορά διάρθρωσης του χαρτοφυλακίου των ως άνω προγραμμάτων. Προγράµµατα καθορισµένων παροχών Ανάλυση των υποχρεώσεων από προγράµµατα καθορισµένων παροχών γίνεται στη σηµείωση 31. Έξοδα προγραμμάτων αποχώρησης προσωπικού Στο πλαίσιο της βελτίωσης της αποδοτικότητας και της μείωσης του λειτουργικού κόστους που προέβλεπε το Επιχειρησιακό Σχέδιο 2017-2019 συνεχίσθηκε το 2019 το πρόγραμμα αποχώρησης προσωπικού που ήταν σε ισχύ την τριετία 2016-2018. Από το υπόλοιπο της σχηματισμένης πρόβλεψης ποσού € 59.004 της 31.12.2018, κατά τη χρήση 2019 χρησιμοποιήθηκε ποσό € 9.484 για την αποχώρηση 135 εργαζομένων και την κάλυψη του ετήσιου κόστους 81 εργαζομένων που αποχώρησαν το 2018 κάνοντας χρήση της μακροχρόνιας άδειας, ενώ ποσό € 42.916 αντιλογίσθηκε. Τον Σεπτέμβριο του 2019 τέθηκε σε εφαρμογή πρόγραμμα εθελούσιας εξόδου, το οποίο προέβλεπε τη χορήγηση του 100% της εκ του νόμου προβλεπόμενης αποζημίωσης, πλέον κινήτρου συναρτώμενου με την ηλικία και τα έτη υπηρεσίας και με προσαύξηση για την απασχόληση σε συγκεκριμένες κεντρικές υπηρεσίες. Το πρόγραμμα παρείχε εναλλακτικά την μακροχρόνια άδεια μετ’ αποδοχών με επιμέρους δυνατότητες τη λήψη άδειας τριών ή πέντε ετών. Η συνολική πρόβλεψη για την κάλυψη του κόστους του προγράμματος εθελούσιας εξόδου ανήλθε σε € 89.861 (σημείωση 33). Την 29.6.2018 η Γενική Συνέλευση ενέκρινε το πρόγραμμα αποζημίωσης ανωτάτων στελεχών, παροχή η οποία εξειδικεύθηκε μέσω Κανονισμού που εκδόθηκε μεταγενέστερα. Σημειώνεται ότι η καταβολή της παροχής είναι οικειοθελής, δεν στοιχειοθετεί επιχειρησιακή συνήθεια και μπορεί να παύσει στο μέλλον με απόφαση της Γενικής Συνέλευσης. Για την κάλυψη του κόστους του εν λόγω προγράμματος σχηματίστηκε πρόβλεψη, εντός του 2019, ποσού € 2.670 (σημείωση 33). 150 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 9. Γενικά διοικητικά έξοδα Από 1 Ιανουαρίου έως 'Έξοδα Μισθώσεων 31.12.2019 31.12.2018* 3.013 45.772 Συντηρήσεις µηχανογραφικού εξοπλισµού 17.019 11.414 Δαπάνες µηχανογράφησης 26.643 24.206 Έξοδα προβολής και διαφήμισης 25.819 30.350 Τηλεφωνικά - ταχυδροµικά 17.551 16.877 Αµοιβές τρίτων 64.950 72.525 Εισφορές στα ταµεία εγγύησης καταθέσεων / επενδύσεων και Σκέλος Εξυγίανσης 56.647 54.798 Παροχή υπηρεσιών απο εταιρίες είσπραξης καθυστερηµένων οφειλών 9.620 16.417 Παροχή οικονοµικών πληροφοριών από τρίτους 9.536 8.884 Ασφάλιστρα 9.635 8.890 Δαπάνες ηλεκτρικής ενέργειας 9.460 9.145 Συντηρήσεις κτηρίων - εξοπλισµού 7.942 8.461 Ασφάλεια κτηρίων - χρηµαταποστολών 15.074 13.931 Έξοδα καθαριότητας 5.425 5.381 Υλικά γραφείου και λοιπά αναλώσιµα 4.490 5.784 Προμήθεια για το ποσό της εγγυηµένης από το Ελληνικό Δηµόσιο αναβαλλόµενης φορολογικής απαίτησης (σημείωση 13) Φόροι - τέλη (Φ.Π.Α., ακίνητης περιουσίας, κ.λπ.) Λοιπά Σύνολο 5.469 5.618 98.132 92.036 96.779 97.747 483.204 528.236 Τα Γενικά Διοικητικά Έξοδα παρουσιάζουν µείωση το 2019, σε σχέση µε τη συγκριτική χρήση, που οφείλεται κυρίως στη µείωση των εξόδων για µισθώσεις κτηρίων. Ειδικότερα, συνεπεία της εφαρµογής του Δ.Π.Χ.Π. 16 από την 1.1.2019, διαφοροποιείται η λογιστική των µίσθωσης καθώς καταργείται για τους µισθωτές η διάκριση των µισθώσεων σε λειτουργικές και χρηµατοδοτικές. Για κάθε σύµβαση μίσθωσης που υπερβαίνει τους 12 µήνες αναγνωρίζονται τα δικαιώµατα χρήσης του µισθωµένου στοιχείου, των οποίων η απόσβεση επιβαρύνει την Κατάσταση Αποτελεσµάτων και περιλαµβάνεται στη γραµµή «Αποσβέσεις», καθώς και υποχρεώσεις από µισθώσεις για τις οποίες υπολογίζονται τόκοι έξοδα που επιβαρύνουν τη σχετική γραµµή της Κατάστασης Αποτελεσµάτων. Στο κονδύλι «Έξοδα μισθώσεων» περιλαμβάνονται έξοδα βραχυπρόθεσμων μισθώσεων, έξοδα μισθώσεων στοιχείων χαμηλής αξίας και έξοδα για μεταβλητά μισθώματα που δεν περιλαμβάνονται στις υποχρεώσεις από μισθώσεις. Επιπλέον οι «Αµοιβές τρίτων» και τα «Έξοδα παροχής υπηρεσιών από εταιρίες είσπραξης καθυστερηµένων οφειλών» παρουσιάζουν µείωση κατά το 2019, που οφείλεται κυρίως στο πλαίσιο εφαρµογής του «Retail Transformation Plan» από την 1.7.2018 το οποίο στοχεύει στην αποτελεσµατικότερη διαχείριση των ενεργειών µείωσης των καθυστερηµένων οφειλών. Η αύξηση του κονδυλίου «Φόροι - τέλη (Φ.Π.Α., ακίνητης περιουσίας, κ.λπ.)» προέρχεται κυρίως από τον υπολογισμό εισφοράς ποσού € 4.783, επί των περιουσιακών στοιχείων της θυγατρικής Alpha Bank Romania, βάσει των σχετικών διατάξεων της τοπικής νομοθεσίας (σημείωση 13). * Ορισµένα κονδύλια της προηγούµενης χρήσης έχουν αναµορφωθεί όπως αναλύεται στη σημείωση 50. 151 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 10. Λοιπά έξοδα Από 1 Ιανουαρίου έως 31.12.2019 31.12.2018 Ζημιές από πωλήσεις/διαγραφές/αποµειώσεις ενσώματων, αΰλων και δικαιωμάτων χρήσης επί παγίων 17.181 47.441 Λοιπές προβλέψεις (σημείωση 33) 20.439 4.751 Λοιπά Σύνολο (233) 464 37.387 52.656 Στο κονδύλι «Ζημιές από πωλήσεις/διαγραφές/αποµειώσεις ενσώµατων, αΰλων και δικαιωμάτων χρήσης επί παγίων» της 31.12.2019 περιλαµβάνονται αποµειώσεις ποσου € 15.227 οι οποίες προέρχονται από αποµείωση της αξίας των επενδυτικών, ιδιοχρησιµοποιούµενων, αποκτηθέντων µέσω πλειστηριασµών ακινήτων και λοιπών παγίων προς πώληση, καθώς και δικαιωμάτων χρήσης επί ιδιοχρησιμοποιούμενων και επενδυτικών ακινήτων (σηµειώσεις 22, 23 και 48), (31.12.2018: € 46.717). Οι εν λόγω αποµειώσεις περιλαµβάνονται στο λειτουργικό τοµέα «Λοιπά / Κέντρο απαλοιφών» της σηµείωσης 42 «Πληροφόρηση κατά τοµέα». Οι «Λοιπές προβλέψεις» περιλαμβάνουν κυρίως το σχηματισμό πρόβλεψης ποσόύ € 21.686 που αφορά σε εκτίµηση της Τράπεζας για µη ευδοκίµηση προσφυγών που έχουν ασκηθεί σε προγενέστερα έτη σχετικά µε καταβολή εισφορών σε ασφαλιστικό ταµείο, καθώς και τον αντιλογισμό προβλέψεων ποσού € 188 που αφορούν σε επίδικες υποθέσεις κατά του Οµίλου (31.12.2018: € 4.751). Τα εν λόγω κονδύλια περιλαμβάνονται στις «Λοιπές προβλέψεις» της σηµείωσης 33 «Προβλέψεις». 11. Ζημιές αποµείωσης και προβλέψεις για την κάλυψη του πιστωτικού κινδύνου δανείων και απαιτήσεων κατά πελατών Το κονδύλι «Ζημιές αποµείωσης και προβλέψεις για την κάλυψη του πιστωτικού κινδύνου» της χρήσης 2019 ποσού € 990.415 (31.12.2018: € 1.730.647) περιλαµβάνει το σύνολο των κονδυλίων τα οποία παρουσιάζονται στον ακόλουθο πίνακα, καθώς και τις ζημιές αποµείωσης λοιπών χρηµατοοικονοµικών µέσων, οι οποίες παρουσιάζονται στη σηµείωση 12. Ο παρακάτω πίνακας παρουσιάζει τις ζηµιές αποµείωσης και προβλέψεις για την κάλυψη του πιστωτικού κινδύνου δανείων και απαιτήσεων κατά πελατών. Από 1 Ιανουαρίου έως Ζημιές αποµείωσης δανείων Ζημιές αποµείωσης απαιτήσεων κατά πελατών Προβλέψεις για την κάλυψη του πιστωτικού κινδύνου των εγγυητικών επιστολών, ενέγγυων πιστώσεων και µη εκταμιευθεισών δανειακών δεσμεύσεων (σηµείωση 33) 31.12.2019 31.12.2018 821.671 1.640.997 15.447 17.150 1.251 (17.957) (Κέρδη) / Ζημιές από τροποποίηση των συµβατικών όρων δανείων και απαιτήσεων κατά πελατών 186.324 108.202 Εισπράξεις από διαγραφείσες απαιτήσεις (29.888) (25.302) Σύνολο 994.805 1.723.090 Για την χρήση 2019, οι ζηµιές αποµείωσης και προβλέψεις για την κάλυψη του πιστωτικού κινδύνου δανείων και απαιτήσεων κατά πελατών ανέρχονται σε € 994.805 (31.12.2018: € 1.723.090 ) και απαρτίζονται από τα κάτωθι σημαντικά κονδύλια: • Τις «Ζηµιές αποµείωσης δανείων» καθώς και τις «Προβλέψεις για την κάλυψη του πιστωτικού κινδύνου των εγγυητικών επιστολών, των ενέγγυων πιστώσεων και των µη εκταμιευθεισών δανειακών δεσμεύσεων» οι οποίες είναι αποτέλεσμα της άσκησης απομείωσης που διενεργεί ο Όμιλος σε τριμηνιαία βάση. Η μεθοδολογία υπολογισμού των αναμενόμενων ζημιών 152 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 πιστωτικού κινδύνου περιγράφεται στη σημείωση 43.1 καθώς επίσης και οι επεξηγήσεις αναφορικά με τον τρόπο με τον οποίο οι σημαντικές μεταβολές στο προ απομειώσεων υπόλοιπο συμβάλλουν στη μεταβολή των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών που αναγνωρίζονται στο αποτέλεσμα της χρήσης. • Τις «Ζηµιές αποµείωσης απαιτήσεων κατά πελατών» οι οποίες σχετίζονται με απαιτήσεις για τις οποίες ο Όμιλος εφαρμόζει την απλοποιημένη προσέγγιση υπολογισμού της αναμενόμενης ζημιάς πιστωτικού κινδύνου που προβλέπει το Δ.Π.Χ.Π. 9. • Τέλος, τις «Ζημιές από τροποποίηση των συμβατικών όρων δανείων και απαιτήσεων κατά πελατών» που σχετίζονται με περιπτώσεις όπου δεδομένου ότι η μεταβολή των συμβατικών ταμειακών ροών δεν είναι ουσιώδης και δεν επιφέρει διακοπή αναγνώρισης, η λογιστική αξία του μέσου προ απομείωσης επανυπολογίζεται μέσω της προεξόφλησης των νέων συμβατικών ταμειακών ροών με το αρχικό πραγματικό επιτόκιο. Η καθαρή επίπτωση στην Κατάσταση Αποτελεσµάτων από τροποποιήσεις συµβατικών όρων δανείων για την χρήση 2019 λαµβάνοντας υπόψη και τις ζημιές απομείωσης της χρήσης για τα ίδια δάνεια, ανέρχεται σε € 129.608. Κέρδη/(Ζηµιές) από τροποποίηση των συµβατικών όρων δανείων και απαιτήσεων κατά πελατών Ο Όμιλος στο πλαίσιο αναδιαπραγμάτευσης με τους πιστούχους ή ρυθμίσεων, προχωρά σε τροποποίηση των συμβατικών ταμειακών ροών των δανείων προκειμένου να διασφαλιστεί η ομαλή αποπληρωμή των δανείων. Ο ακόλουθος πίνακας παρουσιάζει τη λογιστική αξία των δανείων και απαιτήσεων κατά πελατών για τα οποία προέκυψε κέρδος ή ζημιά από την τροποποίηση των συμβατικών όρων ενώ είχαν πρόβλεψη για αναμενόμενες πιστωτικές ζημιές υπολογισμένη καθ’ όλη τη διάρκεια τους, δηλαδή κατατάσσονταν βάσει Δ.Π.Χ.Π. 9 (staging) σε στάδιο 2 ή 3 ή αφορούσαν δάνεια αποµειωµένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI). Από 1 Ιανουαρίου έως Λογιστική αξία µετά από απομειώσεις και πριν την τροποποίηση των όρων Καθαρό κέρδος/(ζημιά) λόγω της τροποποίησης 31.12.2019 31.12.2018 21.424.077 9.298.292 (207.705) (100.323) 12. Ζημιές απομείωσης λοιπών χρηµατοοοικονοµικών µέσων Από 1 Ιανουαρίου έως 31.12.2019 Ζημιές απομείωσης ομολόγων και λοιπών χρεογράφων στο αναπόσβεστο κόστος Ζημιές απομείωσης οµολόγων και λοιπών χρεογράφων που αποτιµώνται στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση Ζημιές απομείωσης απαιτήσεων κατά Πιστωτικών Ιδρυµάτων Σύνολο 31.12.2018 7.412 (11.676) 7.575 (126) (18) (4.390) 7.557 Η θετική επίπτωση στις αναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου των οµολόγων κατά το 2019 προκύπτει από την αναβάθµιση της πιστοληπτικής διαβάθµισης του Ελληνικού Δηµοσίου από τη Moody’s σε B1 από Β3 την 1.3.2019 και η θετική επίπτωση των αναμενόμενων ζημιών πιστωτικού κινδύνου των απαιτήσεων κατά Πιστωτικών Ιδρυμάτων, οφείλεται κυρίως στη μείωση των αντίστοιχων υπολοίπων. 153 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 13. Φόρος εισοδήµατος Με το άρθρο 22 του Νόμου 4646/12.12.2019 «Φορολογική μεταρρύθμιση με αναπτυξιακή διάσταση για την Ελλάδα του αύριο», μειώνεται ο φορολογικός συντελεστής των κερδών από επιχειρηματική δραστηριότητα που αποκτούν τα νομικά πρόσωπα και οι νομικές οντότητες, σε 24% για τα εισοδήματα του φορολογικού έτους 2019 και εφεξής. Με ρητή αναφορά του νόµου, η µείωση αυτή δεν αφορά τα πιστωτικά ιδρύµατα για τα οποία ο φορολογικός συντελεστής εξακολουθεί να είναι 29%. Με το άρθρο 22 του ιδίου νόμου, απαλλάσσεται από το φόρο εισοδήματος, το εισόδημα που προκύπτει από την υπεραξία μεταβίβασης τίτλων συμμετοχής σε νομικό πρόσωπο φορολογικό κάτοικο κράτους-μέλους Ε.Ε. που εισπράττει ένα νομικό πρόσωπο που είναι φορολογικός κάτοικος Ελλάδας, εάν το νομικό πρόσωπο του οποίου οι τίτλοι μεταβιβάζονται πληροί τις οριζόμενες από τον νόμο προϋποθέσεις. Τα εισοδήματα αυτά δε φορολογούνται κατά τη διανομή ή κεφαλαιοποίηση των κερδών αυτών. Τυχόν ζημιές αποτίμησης συμμετοχών που έχουν αναγνωρισθεί μέχρι 31.12.2019, εκπίπτουν από τα ακαθάριστα έσοδα κατά το χρόνο μεταβίβασής τους. Η διάταξη έχει εφαρμογή για τα εισοδήματα που αποκτώνται από 1.7.2020 και μετά. Στο άρθρο 10 του ιδίου νόμου ορίζεται ότι, αποτελεί εισόδημα από επιχειρηματική δραστηριότητα, η ωφέλεια επιχείρησης που προκύπτει από την παραίτηση πιστώτριας επιχείρησης από την είσπραξη χρέους στο πλαίσιο αμοιβαίας συμφωνίας ή δικαστικού συμβιβασμού, η οποία λαμβάνει χώρα στο πλαίσιο της επαγγελματικής τους συνεργασίας. Η διάταξη έχει εφαρμογή από τη δημοσίευση του νόμου και δεν καταλαμβάνει τη διαγραφή μέρους ή του συνόλου του χρέους προς πιστωτικό ή χρηματοδοτικό ίδρυμα ή προς εταιρεία του Ν. 4354/2015 (Α’ 176) στο πλαίσιο εξωδικαστικού συμβιβασμού ή σε εκτέλεση δικαστικής απόφασης. Επίσης, για τα μερίσματα τα οποία καταβάλλονται από 1.1.2020 και εφεξής, ο συντελεστής παρακράτησης μειώνεται σε 5% από 10%. Για τις θυγατρικές εταιρίες και τo κατάστημα της Τράπεζας, που δραστηριοποιούνται σε άλλες χώρες, οι ισχύοντες ονομαστικοί φορολογικοί συντελεστές για τη χρήση του 2019, έχουν ως εξής, ενώ δεν υπάρχουν μεταβολές στους φορολογικούς συντελεστές σε σχέση με τη χρήση 2018: Κύπρος Βουλγαρία Σερβία Ρουµανία 12,5 10 15 16 Αλβανία Jersey Ηνωµένο Βασίλειο Ιρλανδία 15 10 19 12,5 Σύμφωνα με το άρθρο 65Α του Ν.4174/2013, από τη χρήση 2011, οι νόµιµοι ελεγκτές και τα ελεγκτικά γραφεία που διενεργούν υποχρεωτικούς ελέγχους σε ανώνυµες εταιρίες υποχρεούνται στην έκδοση ετήσιου πιστοποιητικού ως προς την εφαρµογή των φορολογικών διατάξεων σε φορολογικά αντικείµενα. Το εν λόγω πιστοποιητικό υποβάλλεται αφενός µεν στην ελεγχόµενη εταιρία μέχρι την υποβολή της δήλωσης φόρου εισοδήµατος και το αργότερο εντός του πρώτου δεκαημέρου του δέκατου μήνα από τη λήξη της ελεγχόμενης διαχειριστικής περιόδου, αφετέρου δε ηλεκτρονικά στο Υπουργείο Οικονοµικών το αργότερο έως το τέλος του δέκατου μήνα από τη λήξη της ελεγχόμενης διαχειριστικής περιόδου. Με το άρθρο 56 του Ν. 4410/03.08.2016 για τις χρήσεις από 01.01.2016, η έκδοση του φορολογικού πιστοποιητικού καθίσταται προαιρετική. Πρόθεση ωστόσο των Εταιριών του Ομίλου είναι η συνέχιση λήψεως του φορολογικού πιστοποιητικού. Για τις χρήσεις 2011 έως και 2018 ο φορολογικός έλεγχος σύμφωνα με το άρθρο 65Α του ν. 4174/2013 για την Τράπεζα και τις εταιρίες του Ομίλου στο εσωτερικό έχει ολοκληρωθεί και έχει ληφθεί φορολογικό πιστοποιητικό, χωρίς τη διατύπωση επιφύλαξης ως προς τα φορολογικά αντικείμενα που ελέχθησαν. Ο έλεγχος για τη χρήση 2019 είναι σε εξέλιξη. Ο φόρος εισοδήµατος της κατάστασης αποτελεσμάτων αναλύεται στον πίνακα που ακολουθεί: Από 1 Ιανουαρίου έως 31.12.2019 31.12.2018 Τρέχων Διαφορά φορολογικού ελέγχου και λοιπές προβλέψεις Αναβαλλόµενος Σύνολο 154 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 14.643 33.384 48.027 29.300 52.631 (424.243) (342.312) Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Ο αναβαλλόµενος φόρος στην κατάσταση αποτελεσµάτων προκύπτει από προσωρινές διαφορές, η επίπτωση των οποίων αναλύεται ως εξής: Από 1 Ιανουαρίου έως 31.12.2019 31.12.2018 Χρεωστική διαφορά Ν.4046/2012 Χρεωστική διαφορά Ν.4465/2017 Διαγραφές,αποσβέσεις, αποµειώσεις παγίων περιουσιακών στοιχείων και µισθώσεις Χαρτοφυλάκιο δανείων Αποτίµηση δανείων λόγω αντιστάθµισης Υποχρεώσεις καθορισµένων παροχών και ασφαλιστικών ταµείων Αποτίµηση παραγώγων Διαµόρφωση πραγµατικού επιτοκίου Αποτίµηση υποχρεώσεων προς πιστωτικά ιδρύµατα και δανειακών υποχρεώσεων λόγω αντιστάθμισης της εύλογης αξίας τους Αποτίµηση / Αποµείωση συμμετοχών Αποτίµηση / Αποµείωση οµολόγων και λοιπών χρεογράφων Μεταφερόµενες φορολογικές ζημιές Λοιπές προσωρινές διαφορές Σύνολο 44.555 (14.082) 17.293 (221.750) (261) 2.072 18.371 1.188 44.554 (692.028) 9.855 135.130 (80) 1.344 6.454 799 345 (3.842) 4.227 10.964 167.358 3.104 33.384 (158.514) 87.948 144.148 (11) (424.243) Το κονδύλι «Χρεωστική διαφορά Ν.4046/2012» αφορά στην αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση επί των φορολογικών ζημιών που προέκυψαν από τη συμμετοχή της Τράπεζας στο πρόγραμμα ανταλλαγής των ομολόγων του Ελληνικού Δημοσίου (PSI) και στο πρόγραμμα επαναγοράς ομολόγων έκδοσης του Ελληνικού Δημοσίου του Δεκεμβρίου 2012, οι οποίες αναγνωρίστηκαν ως χρεωστική διαφορά σύμφωνα με τους Ν.4046/14.2.2012 και Ν.4110/23.1.2013. Σύμφωνα με το Ν. 4110/23.1.2013 η εν λόγω χρεωστική διαφορά εκπίπτει φορολογικά, σταδιακά και ισόποσα, σε 30 έτη. Περαιτέρω, με το άρθρο 5 του Ν.4303/17.10.2014 «Κύρωση της Πράξης Νοµοθετικού Περιεχοµένου «Επείγουσα ρύθµιση για την αναπλήρωση του Γενικού Γραµµατέα Δηµοσίων Εσόδων λόγω πρόωρης λήξης της θητείας του (Α΄ 136) και άλλες διατάξεις», το οποίο αντικατέστησε το άρθρο 27Α του Ν. 4172/2013, οι αναβαλλόµενες φορολογικές απαιτήσεις των εποπτευόμενων από την Τράπεζα της Ελλάδος νομικών προσώπων των παραγράφων 5, 6 και 7 του άρθρου 26 του Ν.4172/2013 που έχουν ή θα αναγνωριστούν και οι οποίες προέρχονται από τη χρεωστική διαφορά του N. 4046/2012 και τις συσσωρευµένες προβλέψεις και λοιπές εν γένει ζηµιές λόγω πιστωτικού κινδύνου, αναφορικά µε απαιτήσεις υφιστάµενες µέχρι και την 31 Δεκεµβρίου 2014, µετατρέπονται σε οριστικές και εκκαθαρισµένες απαιτήσεις έναντι του Δηµοσίου, σε περίπτωση που το λογιστικό, µετά από φόρους, αποτέλεσµα χρήσης είναι ζημιά, σύµφωνα µε τις ελεγµένες και εγκεκριµένες από την Τακτική Γενική Συνέλευση των µετόχων, οικονοµικές καταστάσεις. Η ένταξη στο Νόµο υλοποιείται µε απόφαση της Γενικής Συνέλευσης των Μετόχων, αφορά σε φορολογικές απαιτήσεις που γεννώνται από το έτος 2016 και εφεξής, και ανάγονται στο φορολογικό έτος 2015 και εφεξής, ενώ προβλέπεται η λήξη της εντάξεως σε αυτόν µε την ίδια διαδικασία και κατόπιν λήψης σχετικής έγκρισης από την εκάστοτε Εποπτική Αρχή. Με το άρθρο 4 του Ν. 4340/1.11.2015 «Για το πλαίσιο ανακεφαλαιοποίησης των πιστωτικών ιδρυμάτων και άλλες διατάξεις του Υπουργείου Οικονομικών», τροποποιήθηκαν τα ανωτέρω ως προς το χρόνο εφαρμογής τους, ο οποίος αναβάλλεται κατά ένα έτος. Επιπλέον και μεταξύ άλλων, το ύψος του ποσού της αναβαλλόμενης φορολογικής απαίτησης που εμπίπτει στις ανωτέρω διατάξεις του άρθρου 5 του Ν. 4303/17,10.2014 και αφορά τις συσσωρευμένες προβλέψεις και λοιπές ζημιές λόγω πιστωτικού κινδύνου, περιορίζεται στο ποσό των προβλέψεων οι οποίες έχουν λογισθεί έως τις 30 Ιουνίου 2015. Όσον αφορά το κονδύλι «Χρεωστική διαφορά του Ν. 4465/2017», με το άρθρο 43 του Ν. 4465/4.4.2017 «Ενσωμάτωση στην εθνική νομοθεσία της Οδηγίας 2014/92/ΕΕ του Ευρωπαικού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 23ης Ιουλίου 2014 για τη συγκρισιμότητα των τελών που συνδέονται με λογαριασμούς πληρωμών, την αλλαγή λογαριασμού πληρωμών και την πρόσβαση σε λογαριασμούς πληρωμών με βασικά χαρακτηριστικά και άλλες διατάξεις» τροποιήθηκαν τα άρθρα 27 και 27α του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος (Ν. 4172/2013). Σύμφωνα με τις νέες διατάξεις, η χρεωστική διαφορά που αφορά τη ζημιά και που θα 155 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 προκύψει για τα εποπτευόμενα από την Τράπεζα της Ελλάδος νομικά πρόσωπα από την οριστική διαγραφή χρεών οφειλετών τους καθώς από την πώληση δανειών, αναγνωρίζεται προς έκπτωση από τα ακαθάριστα έσοδα και αποσβένεται ισόποσα σε διάστημα 20 ετών. Η αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση που θα αναγνωρισθεί από την ανωτέρω χρεωστική διαφορά καθώς και από τυχόν λογιστικές διαγραφές δανείων ή πιστώσεων οι οποίες δεν έχουν μετατραπεί σε χρεωστική διαφορά μέχρι το τέλος του εκάστοτε έτους της λογιστικής διαγραφής, μετατρέπονται σε οριστική και εκκαθαρισμένη απαίτηση έναντι του Δημοσίου σύμφωνα με τους ανωτέρω όρους και προυποθέσεις. Με την ψήφιση του ανωτέρω νόμου, το συνολικό ποσό της αναβαλλόμενης φορολογικής απαίτησης που θα προκύψει (α) από τη χρεωστική διαφορά λόγω της οριστικής διαγραφής χρεών οφειλετών και της πώλησης δανείων, (β) από τις προσωρινές διαφορές που θα προκύψουν από τις λογιστικές διαγραφές δανείων και πιστώσεων καθώς επίσης (γ) από τις προσωρινές διαφορές επί των συσσωρευμένων προβλέψεων και λοιπών εν γένει ζημιών λόγω πιστωτικού κινδύνου δεν μπορεί να υπερβεί το συνολικό ποσό φόρου επί των συσσωρευμένων προβλέψεων και λοιπών ζημιών λόγω πιστωτικού κινδύνου που είχε αναγνωρισθεί μέχρι τις 30 Ιουνίου 2015. Με τη ρύθμιση αυτή διασφαλίζεται ότι οι διαγραφές και αναδιαρθρώσεις δανείων με σκοπό τη μείωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων δεν θα οδηγήσουν σε απώλεια εποπτικών κεφαλαίων. Τα ανωτέρω ισχύουν από 1.1.2016 Με ημερομηνία 31.12.2019, το ποσό των αναβαλλόμενων φορολογικών απαίτησεων το οποίο εκτιμάται ότι εντάσσεται στο πεδίο εφαρμογής του Ν.4465/2017 και περιλαμβάνει και το ποσό της Χρεωστικής διαφοράς του PSI, ανέρχεται σε € 3.166,7 εκατ. (31.12.2018: € 3.240, 6 εκατ.) Με το άρθρο 82 του Ν. 4472/19.05.2017 «Συνταξιοδοτικές διατάξεις Δημοσίου και τροποποίηση διατάξεων του Ν. 4387/2016, μέτρα εφαρμογής των δημοσιονομικών στόχων και μεταρρυθμίσεων, μέτρα κοινωνικής στήριξης και εργασιακές ρυθμίσεις, Μεσοπρόθεσμο Πλαίσο Δημοσιονομικής Στρατηγικής 2018-2021 και λοιπές διατάξεις» προβλέπεται η υποχρέωση των πιστωτικών ιδρυμάτων και λοιπών επιχειρήσεων που εμπίπτουν στις διατάξεις του άρθρου 27Α του Ν. 4172/2013 να καταβάλλουν ετήσια προμήθεια προς το Ελληνικό Δημόσιο για το ποσό της εγγυημένης αναβαλλόμενης φορολογικής απαίτησης που προκύπτει από τη διαφορά του ισχύοντος φορολογικού συντελεστή (σήμερα 29%) και του φορολογικού συντελεστή που ίσχυε μέχρι 31.12.2014 (26%). Το εν λόγω ποσό έχει επιβαρύνει τα «Γενικά Διοικητικά Έξοδα». Ο Όμιλος δεν έχει αναγνωρίσει αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις την 31.12.2019 ποσού € 172.911 (31.12.2018: € 170.217) προερχόμενες κυρίως από μεταφερόμενες φορολογικές ζημιές των θυγατρικών του, οι οποίες αξιολογούνται σε κάθε ηµεροµηνία Ισολογισμού, µέσα στα πλαίσια ελέγχου της ανακτησιµότητας των αναβαλλόμενων φορολογικών τους απαιτήσεων. Οι αναβαλλόµενες φορολογικές απαιτήσεις που δεν έχουν αναγνωριστεί µε ηµεροµηνία 31.12.2019 αναλύονται σε απαιτήσεις € 171.610 οι οποίες προέρχονται από σχετικές φορολογικές ζημιές, οι οποίες παρουσιάζονται στην κάτωθι ανάλυση και σε φορολογικές απαιτήσεις € 1.301 χωρίς έτος λήξης. Έτος λήξης δυνατότητας συμψηφισμού Αναβαλλόμενες Φορολογικές Απαιτήσεις 2020 62.612 2021 13.449 2022 53.340 2023 27.228 2024 12.090 2025 853 2026 2.038 Σύνολο 171.610 Με 31.12.2019, ο Όμιλος δεν έχει αναγνωρίσει αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση επί των διαφορών λογιστικής και φορολογικής βάσης που αφορούν σε επενδύσεις σε θυγατρικές, συγγενείς και κοινοπραξίες της Τράπεζας συνολικού ποσού € 76.370, καθώς οι εν λόγω συμμετοχές δεν αναμένεται να πουληθούν στο προσεχές μέλλον. 156 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Παρατίθεται κατωτέρω συµφωνία µεταξύ ονοµαστικού και πραγµατικού φορολογικού συντελεστή: Από 1 Ιανουαρίου έως Κέρδη/ (Ζημιές) πριν το φόρο εισοδήµατος Φόρος εισοδήµατος (ονοµαστικός φορολογικός συντελεστής) Αύξηση/(µείωση) προερχόµενη από: Εισόδηµα µη υπαγόµενο στο φόρο Έξοδα µη εκπεστέα Επίπτωση από επανεκτίμηση της φορολογικής βάσης του χαρτοφυλακίου δανείων Προσαρμογή φορολογικών συντελεστών για τον υπολογισμό αναβαλλόμενου φόρου Μη αναγνώριση αναβαλλόμενου φόρου για προσωρινές διαφορές της τρέχουσας χρήσης Λοιπές προβλέψεις Λοιπές φορολογικές προσαρµογές Φόρος εισοδήματος (πραγματικός φορολογικός συντελεστής) 31.12.2019 % 145.152 37,08 53.819 (9,38) 9,86 (13.610) 14.313 1,45 31.12.2018 % (289.353) 14,49 (41.920) 2.105 2,09 (2,03) 100,22 (3,17) (6.059) 5.875 (290.000) 9.169 8,32 12.072 (9,34) 27.024 (14,24) 33,09 (20.672) 48.027 (18,19) 34,23 118,29 52.631 (99.032) (342.312) Ο ονομαστικός φορολογικός συντελεστής είναι ο μέσος σταθμικός συντελεστής φόρου που προκύπτει από τη σχέση του φόρου εισοδήμταος, βάσει του ονομαστικού συντελεστή φόρου και των αποτελεσμάτων προ φόρων, για κάθε μία από τις θυγατρικές εταιρίες του Ομίλου. Φόρος εισοδήµατος λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρήθηκαν απευθείας στην Καθαρή Θέση Από 1 Ιανουαρίου έως 31.12.2019 Πριν το φόρο εισοδήµατος 31.12.2018 Φόρος εισοδήµατος Μετά το φόρο εισοδήµατος Πριν το φόρο εισοδήµατος Φόρος εισοδήµατος Μετά το φόρο εισοδήµατος 523.929 (150.535) 373.394 (556.366) 160.830 (395.536) (130.463) 37.834 (92.629) (2.719) 788 (1.931) (1.486) (2.078) (3.564) 11.002 (2.378) 8.624 Ποσά που αναταξινοµούνται στην Κατάσταση Αποτελεσµάτων Καθαρή µεταβολή του αποθεµατικού των οµολόγων που αποτιµώνται στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση Καθαρή µεταβολή του αποθεµατικού αντιστάθµισης ταµειακών ροών Συναλλαγµατικές διαφορές µετατροπής οικονοµικών καταστάσεων και αντιστάθµισης θυγατρικών εξωτερικού Μεταβολή αναλογίας λοιπών αποτελεσµάτων συγγενών εταιριών και κοινοπραξιών (149) (149) 391.980 (114.779) 277.201 (548.232) 159.240 (388.992) Καθαρή µεταβολή αναλογιστικών κερδών / (ζηµιών) υποχρεώσεων καθορισµένων παροχών (11.325) 3.258 (8.067) 1.171 (357) 814 Κέρδη / (Ζημιές) µετοχών που αποτιµώνται στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση (9.282) 3.392 (5.890) (7.314) 850 (6.464) (20.607) 6.650 (13.957) (6.143) 493 (5.650) 371.373 (108.129) 263.244 (554.375) 159.733 (394.642) Ποσά που δεν αναταξινοµούνται στην Κατάσταση Αποτελεσµάτων Σύνολο 157 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Την 1.1.2019, συνεπεία της εφαρµογής του Δ.Π.Χ.Π. 16, αναγνωρίσθηκε στο λογαριασµό «Αποτελέσµατα εις νέον» πιστωτικός αναβαλλόµενος φόρος ύψους € 11.408. Απαιτήσεις από παρακρατούµενους φόρους Σε συνέχεια των όσων αναλυτικά αναφέρονται στη σηµείωση 13 των Οικονοµικών Καταστάσεων του Οµίλου της 31.12.2018, σηµειώνεται ότι µε το άρθρο 93 του Ν. 4605/1.4.2019 «Εναρµόνιση της ελληνικής νοµοθεσίας µε την Οδηγία (ΕΕ) 2016/943 του Ευρωπαικού Κοινοβουλίου και του Συµβουλίου της 8ης Ιουνίου 2016 σχετικά µε την προστασία της τεχνογνωσίας και των επιχειρηµατικών πληροφοριών που δεν έχουν αποκαλυφθεί (εµπορικό απόρρητο) από την παράνοµη απόκτηση, χρήση και αποκάλυψη (EEL 157 της 15.6.2016) - Μέτρα για την επιτάχυνση του έργου του Υπουργείου Οικονοµίας και άλλες διατάξεις», προβλέπεται ότι: • Τα πιστωτικά υπόλοιπα των χρήσεων 2008 και 2010 έως 2012 που προέκυψαν από παρακρατούµενους φόρους επί των κατ’ ειδικό τρόπο φορολογηθέντων εισοδηµάτων, µεταφέρονται και θα συµψηφισθούν κατά το χρόνο που θα προκύψει φόρος εισοδήµατος και κατά το µέρος που αναλογεί στο φόρο αυτό. Στην ίδια διαδικασία συµψηφισµού περιλαµβάνονται και τυχόν ποσά που έχουν επιστραφεί δυνάµει δικαστικών αποφάσεων για τα οποία γεννάται υποχρέωση επιστροφής τους στο Ελληνικό Δηµόσιο κατά το µέρος και το χρόνο που θα προκύψει φόρος εισοδήµατος. Οι απαιτήσεις της Τράπεζας από το Ελληνικό Δηµόσιο, οι οποίες εντάσσονται στη ρύθµιση αυτή ανέρχονται σε ποσό € 85.156. • Τα πιστωτικά υπόλοιπα που προέκυψαν σε εφαρµογή του Ν. 4046/2012 και δεν έχουν συµψηφισθεί µετά το πέρας της πενταετίας από το χρόνο γέννησής τους, θα συµψηφισθούν αρχής γενοµένης από 1.1.2020 σε δέκα ετήσιες ισόποσες δόσεις µε οποιαδήποτε φορολογική υποχρέωση των τραπεζών. Οι απαιτήσεις της Τράπεζας από το Ελληνικό Δηµόσιο, οι οποίες εντάσσονται στη ρύθµιση αυτή ανέρχονται σε ποσό € 63.114. Μετά την ψήφιση του εν λόγω νόµου, οι απαιτήσεις της Τράπεζας κατά του Ελληνικού Δηµοσίου από παρακρατούµενους φόρους υπήχθησαν στη διαδικασία συµψηφισµού που περιγράφεται στις ως άνω διατάξεις. Στις 29 Μαρτίου 2019, το Υπουργείο Οικονοµικών της Ρουµανίας δηµοσίευσε µε το διάταγµα GEO 19/2019, τις τροποιήσεις του διατάγµατος έκτακτης ανάγκης GEO 114/2018 το οποίο είχε εγκριθεί τρείς µήνες νωρίτερα. Με τις εν λόγω διατάξεις, εισάγεται ένας νέος φόρος µε συντελεστή 0,2% (για Τράπεζες µε µερίδιο αγοράς κάτω του 1%) ή 0,4% (για Τράπεζες µε µερίδιο αγοράς άνω του 1% όπως η Alpha Bank Romania), επί τη φορολογητέα βάση συγκεκριµένων χρηµατοοικονοµικών περιουσιακών στοιχείων των πιστωτικών ιδρυµάτων, όπως αυτά ορίζονται στο διάταγµα. Εντός του 2020, σε συνέχεια του διατάγματος GEO 1/2020, ο φόρος καταργήθηκε για τις χρήσεις από το 2020 και έπειτα. Αναφορικά με τις πρόνοιες της σχετικής νομοθεσίας όπως ίσχυαν για τη χρήση 2019, σημειώνεται ότι από τη βάση επιβολής του φόρου ενδεικτικά αποκλείονται τα μετρητά, τα ταμειακά υπόλοιπα στις κεντρικές τράπεζες, χρεόγραφα που εκδίδονται από τις Δημόσιες Διοικήσεις, δάνεια που χορηγούνται σε Δηµόσιες Διοικήσεις κ.α. Ο φόρος υπολογίζεται σε ετήσια βάση και καταβάλλεται σε 2 εξαµηνίες δόσεις. Ο καταβλητέος φόρος µπορεί να µειωθεί, αν και εφόσον τα χρηµατοπιστωτικά ιδρύµατα αυξήσουν τα ποσά δανεισµού πέραν ενός συγκεκριµένου στόχου ή / και µειώνοντας το περιθώριο επιτοκίου κάτω από ένα ορισµένο επίπεδο. Τα τραπεζικά ιδρύµατα µε λογιστική ζημιά πριν από τον υπολογισµό του φόρου επί των περιουσιακών στοιχείων, δεν υπόκεινται στον φόρο αυτό, καθώς επίσης εάν ο φόρος αυτός υπερβεί το επίπεδο του λογιστικού κέρδους τότε αυτός περιορίζεται στο λογιστικό κέρδος, χωρίς να επηρεάζει τις µελλοντικές πληρωµές φόρου. Οι δαπάνες για τα συγκεκριµένα τέλη εκπίπτουν φορολογικά. Σύµφωνα µε τα οριζόµενα στη διερµηνεία ΕΔΔΠΧΑ 21 «Εισφορές», η αναγνώριση της υποχρέωσης ποσού € 4.783 (σημείωση 9) πραγματοποιήθηκε την 31.12.2019 δεδομένου ότι στην περίοδο αυτή έλαβε χώρα το δεσµευτικό γεγονός, ήτοι η ύπαρξη φορολογητέων χρηµατοοικονοµικών περιουσιακών στοιχείων και κερδών. 158 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 14. Καθαρά κέρδη/(ζημιές) ανά µετοχή α. Βασικά Τα βασικά κέρδη / (ζημιές) ανά µετοχή, προκύπτουν από τη διαίρεση των καθαρών κερδών / (ζηµιών) της χρήσης, που αναλογούν στους Μετόχους της Τράπεζας, µε το σταθµισµένο µέσο όρο των υφιστάµενων κοινών µετοχών της Τράπεζας κατά τη διάρκεια της χρήσης, αφαιρουµένου του σταθµισµένου µέσου όρου των ιδιοκατεχόµενων κοινών µετοχών, κατά την ίδια χρήση. β. Προσαρµοσµένα Τα προσαρµοσµένα κέρδη / (ζημιές) ανά µετοχή προκύπτουν από την προσαρµογή του σταθµισµένου µέσου όρου των υφιστάµενων κοινών µετοχών κατά τη διάρκεια της χρήσης για δυνητικώς εκδοθησόµενες κοινές µετοχές. Η Τράπεζα δεν έχει µετοχές αυτής της κατηγορίας και ως εκ τούτου δεν συντρέχει λόγος που να διαφοροποιεί τα προσαρµοσµένα από τα βασικά κέρδη / (ζημιές) ανά µετοχή. Από 1 Ιανουαρίου έως 31.12.2019 Κέρδη που αναλογούν στους Μετόχους της Τράπεζας Σταθµισµένος µέσος όρος υφιστάµενων κοινών µετοχών Βασικά και προσαρµοσµένα κέρδη ανά µετοχή (σε € ) 159 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 31.12.2018 97.010 52.961 1.543.699.381 1.543.699.381 0,06 0,03 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ 15. Ταµείο και διαθέσιµα σε Κεντρικές Τράπεζες Ταµείο Επιταγές εισπρακτέες Διαθέσιµα σε Κεντρικές Τράπεζες 31.12.2019 31.12.2018 419.446 403.038 18.953 11.221 1.589.936 1.514.038 Μείον: Συσσωρευµένες αποµειώσεις (92) Σύνολο 2.028.335 Μείον: Δεσµευµένες καταθέσεις σε Κεντρικές Τράπεζες Υπόλοιπο 1.928.205 (318.803) (722.351) 1.709.532 1.205.854 Η Τράπεζα είναι υποχρεωµένη να τηρεί στην Τράπεζα της Ελλάδος τρεχούµενο λογαριασµό, µε σκοπό τη διευκόλυνση των διατραπεζικών συναλλαγών µε αυτήν και τις άλλες Τράπεζες, µέσω του συστήµατος Target (Trans European – Automated Real Time Gross Settlement Express Transfer System). Η Τράπεζα της Ελλάδος απαιτεί, επίσης, από όλα τα πιστωτικά ιδρύµατα που είναι εγκατεστηµένα στην Ελλάδα να διατηρούν καταθέσεις σε αυτή, που αντιστοιχούν στο 1% των συνολικών καταθέσεων των πελατών τους. Οι καταθέσεις αυτές είναι έντοκες, µε επιτόκιο που ισούται µε το επιτόκιο της αναχρηµατοδότησης της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Την 31.12.2019 το εν λόγω επιτόκιο ανήλθε σε 0% (31.12.2018: 0%). Oι θυγατρικές εταιρίες του εξωτερικού, που παρέχουν τραπεζικές εργασίες, τηρούν δεσµευµένες καταθέσεις σύµφωνα µε ποσοστά τα οποία καθορίζονται από τις Κεντρικές τους Τράπεζες. Ταµείο και ταµειακά ισοδύναµα (όπως εμφανίζονται στην Κατάσταση Ταμειακών Ροών) 31.12.2019 31.12.2018 Ταµείο και διαθέσιµα σε Κεντρικές Τράπεζες 1.709.532 1.205.854 Συµφωνίες επαναπώλησης τίτλων (Reverse Repos) 1.164.950 547.180 Βραχυπρόθεσµες τοποθετήσεις σε άλλες τράπεζες 527.846 494.110 3.402.328 2.247.144 31.12.2019 31.12.2018 Σύνολο 16. Απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυµάτων Τοποθετήσεις σε άλλες Τράπεζες 855.834 926.885 Καταθέσεις σε εγγυήσεις για καλύµµατα παραγώγων και πράξεων προσωρινής εκχώρησης 1.345.304 1.059.932 Συµφωνίες επαναπώλησης τίτλων (Reverse Repos) 1.164.950 547.180 36.694 36.620 (70.092) (70.125) 3.332.690 2.500.492 Δάνεια σε πιστωτικά ιδρύµατα Μείον: Συσσωρευµένες αποµειώσεις (σημείωση 43.1) Σύνολο Η αύξηση στις απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυµάτων οφείλεται κυρίως στην αύξηση των συναλλαγών επαναπώλησης τίτλων (Reverse Repos), µέσω των οποίων εκχωρήθηκαν στην Τράπεζα κρατικοί και εταιρικοί τίτλοι της ευρωζώνης που αξιοποιήθηκαν ως ενέχυρα σε πράξεις χρηµατοδότησης από την ΕΚΤ, καθώς και σε διατραπεζικές πράξεις προσωρινής εκχώρησης (repo). 160 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 17. Αξιόγραφα εµπορικού χαρτοφυλακίου Ο κάτωθι πίνακας περιλαµβάνει ανάλυση της λογιστικής αξίας του εµπορικού χαρτοφυλακίου ανά είδος αξιογράφου: Οµόλογα: Ελληνικού Δηµοσίου Λοιπών εκδοτών Μετοχές: Εισηγµένες Σύνολο 31.12.2019 31.12.2018 17.490 371 6.669 890 18.751 1.670 8.339 18. Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα (απαιτήσεις και υποχρεώσεις) 31.12.2019 Εύλογη αξία Απαιτήσεις Υποχρεώσεις Ονοµαστική αξία συµβολαίων Παράγωγα για εµπορικούς σκοπούς α. Παράγωγα συναλλάγµατος Προθεσμιακές πράξεις (fx forward) Προθεσμιακές πράξεις (fx swaps) Πράξεις ανταλλαγής συναλλάγματος (cross currency swaps) Δικαιώματα προαίρεσης (currency options) Δικαιώματα προαίρεσης (currency options) ενσωματωμένα σε πελατειακά προϊόντα Σύνολο µη διαπραγµατεύσιµων σε χρηµατιστήριο Προθεσµιακά συµβόλαια (futures) Σύνολο διαπραγµατεύσιµων σε χρηµατιστήριο β. Παράγωγα επιτοκίου Πράξεις ανταλλαγής επιτοκίου (interest rate swaps) Δικαιώματα προαίρεσης (caps και floors) Σύνολο µη διαπραγµατεύσιµων σε χρηµατιστήριο Προθεσµιακά συµβόλαια (futures) Σύνολο διαπραγµατεύσιµων σε χρηµατιστήριο γ. Παράγωγα επί εµπορευµάτων Πράξεις ανταλλαγής εμπορευμάτων (commodity swaps) Σύνολο µη διαπραγµατεύσιµων σε χρηµατιστήριο δ. Παράγωγα επί δεικτών Δικαιώματα προαίρεσης (otc options) Δικαιώµατα προαίρεσης (index options) ενσωµατωµένα σε πελατειακά προϊόντα Σύνολο µη διαπραγµατεύσιµων σε χρηµατιστήριο Προθεσμιακά συμβόλαια (futures) Σύνολο διαπραγµατεύσιµων σε χρηµατιστήριο ε. Λοιπά παράγωγα Τίτλος συνδεδεμένος με την πορεία του ελληνικού ΑΕΠ.(GDP LINKED security) Σύνολο διαπραγματεύσιμων σε χρηματιστήριο Παράγωγα για σκοπούς αντιστάθµισης εύλογης αξίας α. Παράγωγα συναλλάγµατος Προθεσμιακές πράξεις (fx swaps) Πράξεις ανταλλαγής συναλλάγματος (cross currency swaps) Σύνολο µη διαπραγµατεύσιµων σε χρηµατιστήριο β. Παράγωγα επιτοκίου Πράξεις ανταλλαγής επιτοκίου (interest rate swaps) Σύνολο µη διαπραγµατεύσιµων σε χρηµατιστήριο Γενικό Σύνολο 198.501 945.023 966.945 55.939 4.129 2.170.537 1.261 4.626 34.929 1.288 17 42.121 1.392 734 41.661 1.283 64 45.134 - - - 15.906.397 212.592 16.118.989 956.971 2.767 959.738 1.071.977 1.125 1.073.102 - - - 54.139 54.139 2.178 2.178 1.877 1.877 73.605 182 73.787 34 34 1.950 3 1.953 21 62 83 - - 762.748 762.748 2.288 2.288 - 57.506 97.266 154.772 71 71 3.418 3.418 871.800 871.800 20.206.806 844 844 1.009.193 323.301 323.301 1.446.915 Στο πλαίσιο της ημερήσιας διαδικασίας παροχής εξασφάλισης και διακανονισμού παραγώγων µε αντισυμβαλλομένους Πιστωτικά Ιδρύματα ο Όμιλος έχει καταθέσει ως εγγύηση την 31.12.2019 καθαρό ποσό ύψους € 1.328.704 (31.12.2018: € 968.411). Η αντίστοιχη καθαρή εύλογη αξία παραγώγων µε Πιστωτικά Ιδρύματα ανέρχεται την 31.12.2019 σε ποσό € 1.236.541 (31.12.2018: € 919.329). 161 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 31.12.2018 Εύλογη αξία Απαιτήσεις Υποχρεώσεις Ονοµαστική αξία συµβολαίων Παράγωγα για εµπορικούς σκοπούς α. Παράγωγα συναλλάγµατος Προθεσµιακές πράξεις (fx forward) Προθεσµιακές πράξεις (fx swaps) Πράξεις ανταλλαγής συναλλάγµατος (cross currency swaps) Δικαιώµατα προαίρεσης (currency options) Δικαιώµατα προαίρεσης (currency options) ενσωµατωµένα σε πελατειακά προϊόντα Σύνολο µη διαπραγµατεύσιµων σε χρηµατιστήριο Προθεσµιακά συµβόλαια (futures) Σύνολο διαπραγµατεύσιµων σε χρηµατιστήριο β. Παράγωγα επιτοκίου Πράξεις ανταλλαγής επιτοκίου (interest rate swaps) Δικαιώµατα προαίρεσης (caps και floors) Σύνολο µη διαπραγµατεύσιµων σε χρηµατιστήριο Προθεσµιακά συµβόλαια (futures) Σύνολο διαπραγµατεύσιµων σε χρηµατιστήριο γ. Παράγωγα επί εµπορευµάτων Πράξεις ανταλλαγής εµπορευµάτων (commodity swaps) Προθεσµιακές πράξεις (commodity forward) Δικαιώµατα προαίρεσης (commodity options) Δικαιώµατα προαίρεσης (commodity options) ενσωµατωµένα σε πελατειακά προϊόντα Σύνολο µη διαπραγµατεύσιµων σε χρηµατιστήριο δ. Παράγωγα επί δεικτών Δικαιώµατα προαίρεσης (otc options) Σύνολο µη διαπραγµατεύσιµων σε χρηµατιστήριο Προθεσµιακά συµβόλαια (futures) Σύνολο διαπραγµατεύσιµων σε χρηµατιστήριο ε. Πιστωτικά παράγωγα Συµβόλαια ανταλλαγής συνολικής απόδοσης (Total return swap) Σύνολο µη διαπραγµατεύσιµων σε χρηµατιστήριο στ. Λοιπά παράγωγα Τίτλος συνδεδεµένος µε την πορεία του ελληνικού A.E.Π. (GDP LINKED security) Σύνολο διαπραγµατεύσιµων σε χρηµατιστήριο Παράγωγα για σκοπούς αντιστάθµισης εύλογης αξίας α. Παράγωγα συναλλάγµατος Προθεσµιακές πράξεις (fx swaps) Πράξεις ανταλλαγής συναλλάγµατος (cross currency swaps) Σύνολο µη διαπραγµατεύσιµων σε χρηµατιστήριο β. Παράγωγα επιτοκίου Πράξεις ανταλλαγής επιτοκίου (interest rate swaps) Σύνολο µη διαπραγµατεύσιµων σε χρηµατιστήριο Γενικό Σύνολο 162 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 339.591 1.113.270 1.442.251 81.928 365 2.977.405 5.610 6.254 67.171 1.573 1 80.609 4.082 7.859 55.018 1.568 135 68.662 - - - 10.772.660 275.758 11.048.418 580.644 10.987 591.631 687.386 3.601 690.987 - - - 55.633 1.644 639 204 58.120 8.002 68 70 8.140 7.702 67 7 62 7.838 177.000 177.000 455 455 14.565 14.565 19 19 5 5 - - - 1.216.609 1.216.609 3.528 3.528 - 103.432 410.603 514.035 10.756 10.756 684 4.816 5.500 2.073.286 2.073.286 18.065.328 15.925 15.925 725.173 374.903 374.903 1.147.895 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Λογιστική αντιστάθµισης α. Αντισταθµίσεις εύλογης αξίας Ο Όµιλος χρησιµοποιεί συµβάσεις ανταλλαγής επιτοκίου ως µέσα αντιστάθμισης των µεταβολών της εύλογης αξίας που οφείλονται στις διακυµάνσεις των επιτοκίων της αγοράς α) χαρτοφυλακίου Ομολόγων Ελληνικού Δημοσίου β) δανείων λιανικής τραπεζικής σταθερού επιτοκίου και γ) επιχειρηματικού δανείου σταθερού επιτοκίου. Για το σύνολο των σχέσεων αντιστάθμισης επιτοκιακού κινδύνου ο Όµιλος ορίζει στην έναρξη της σχέσης αντιστάθμισης το επιτόκιο αναφοράς που σχετίζεται µε τον αντισταθµιζόµενο κίνδυνο (επιτόκιο ευρώ) και υπολογίζει τις µεταβολές της εύλογης αξίας του αντισταθµιζόµενου µέσου ως τις µεταβολές της καµπύλης του επιτοκίου ευρώ. Για τη µέτρηση της αποτελεσµατικότητας της αντιστάθμισης συγκρίνονται οι µεταβολές στην εύλογη αξία του αντισταθµιζόµενου µέσου µε τις µεταβολές στην εύλογη αξία του µέσου αντιστάθμισης και για το χαρακτηρισµό της αντιστάθμισης ως αποτελεσµατική απαιτείται ο λόγος της µεταβολής της εύλογης αξίας του µέσου αντιστάθμισης προς τη µεταβολή της εύλογης αξίας του αντισταθµιζόµενου στοιχείου να βρίσκεται εντός του εύρους 80%-125% (dollar offset method). Ο Όµιλος αναγνωρίζει τα ακόλουθα ως αιτίες οι οποίες ενδέχεται να οδηγήσουν σε αναποτελεσµατικότητα της αντιστάθμισης: α) Τον πιστωτικό κίνδυνο (κίνδυνος αντισυµβαλλοµένου) των µέσων αντιστάθμισης που χρησιµοποιούνται για την αντιστάθµιση του επιτοκιακού κινδύνου, ο οποίος ελαχιστοποιείται µε τη χρήση παραγώγων µε αντισυµβαλλοµένους υψηλής πιστοληπτικής διαβάθµισης. β) Την χρονική απόκλιση στις ταµειακές ροές των µέσων αντιστάθμισης και των αντισταθµισµένων στοιχείων. Δεν αναγνωρίστηκε άλλη αιτία που να οδηγεί σε αναποτελεσµατικότητα της αντιστάθµισης. Στον παρακάτω πίνακα παρουσιάζεται συνοπτικά η διάρκεια, το ονομαστικό ποσό και το επιτόκιο των µέσων αντισταθµίσης της 31.12.2019: Κατηγορία κινδύνου Διάρκεια 1 - 5 έτη Επιτοκιακός κίνδυνος Δάνεια Λιανικής Σταθερού Επιτοκίου Ονομαστικό ποσό παραγώγου Μέσο σταθερό επιτόκιο Επιχειρηματικό δάνειο Ονομαστικό ποσό παραγώγου Μέσο σταθερό επιτόκιο Κατηγορία κινδύνου 450.000 (0,39)% 21.800 0,02% Διάρκεια άνω των 5 ετών Επιτοκιακός κίνδυνος Χαρτοφυλάκιο Ομολόγων Ελληνικού Δημοσίου Ονομαστικό ποσό παραγώγου Μέσο σταθερό επιτόκιο 400.000 0,06% Στον παρακάτω πίνακα παρουσιάζεται συνοπτικά η διάρκεια, το ονομαστικό ποσό και το επιτόκιο των µέσων αντισταθµίσης της 31.12.2018: Κατηγορία κινδύνου Διάρκεια 1 - 5 έτη Επιτοκιακός κίνδυνος Καλυμμένη ομολογία έκδοσης της Τράπεζας Ονομαστικό ποσό παραγώγου Μέσο σταθερό επιτόκιο Στοχευμένη μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση ΕΚΤ (TLTRO) Ονομαστικό ποσό παραγώγου Μέσο σταθερό επιτόκιο Επιχειρηματικό δάνειο Ονομαστικό ποσό παραγώγου Μέσο σταθερό επιτόκιο 163 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 500.000 0,41% 1.000.000 0,02% 23.286 0,02% Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Τα ποσά του ισολογισµού και των αποτελεσµάτων χρήσης που σχετίζονται µε τα µέσα αντιστάθμισης εύλογης αξίας και την αποτελεσµατικότητα της αντιστάθμισης αναλύονται ως εξής: 2019 Σχέση αντιστάθμισης Είδος παραγώγου Λογιστική αξία του μέσου αντιστάθμισης Απαιτήσεις Επιτοκιακός κίνδυνος Καλυμμένη ομολογία εκδόσεως της Τραπέζης Στοχευμένη μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση ΕΚΤ (TLTRO) Επιχειρηματικό δάνειο Χαρτοφυλάκιο Ομολόγων Ελληνικού Δημοσίου Δάνεια Λιανικής Σταθερού Επιτοκίου Υποχρεώσεις Κατηγορία ισολογισμού στην οποία περιλαμβάνεται το μέσο αντιστάθμισης 74 Συμβάσεις ανταλλαγής επιτοκίου 323.227 Μεταβολή στην εύλογη αξία του μέσου αντιστάθμισης για τη μέτρηση της αποτελεσματικότητας της αντιστάθμισης εντός της χρήσης 2019 Μη αποτελεσματικό μέρος που αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα της χρήσης 2019 2.727 (15) 363 41 Αποτελέσματα χρηματοοικονομικών πράξεων 11 Παράγωγα 844 Κατηγορία αποτελεσμάτων στην οποία περιλαμβάνεται το μη αποτελεσματικό μέρος της αντιστάθμισης 39.776 3.795 852 (36) Μεταβολή στην εύλογη αξία του μέσου αντιστάθμισης για τη μέτρηση της αποτελεσματικότητας της αντιστάθμισης εντός της χρήσης 2018 Μη αποτελεσματικό μέρος που αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα της χρήσης 2018 8.331 23 2018 Λογιστική αξία του μέσου αντιστάθμισης Σχέση αντιστάθμισης Είδος παραγώγου Απαιτήσεις Επιτοκιακός κίνδυνος Καλυμμένη ομολογία έκδοσης της Τράπεζας Στοχευμένη μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση ΕΚΤ (TLTRO) Επιχειρηματικό δάνειο Υποχρεώσεις Κατηγορία ισολογισμού στην οποία περιλαμβάνεται το μέσο αντιστάθμισης 10.447 Συμβάσεις ανταλλαγής επιτοκίου Παράγωγα χρηματοοικονομικά μέσα 5.478 164 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 85 4.791 260 Κατηγορία αποτελεσμάτων στην οποία περιλαμβάνεται το μη αποτελεσματικό μέρος της αντιστάθμισης Αποτελέσματα χρηματοοικονομικών πράξεων (68) Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Τα ποσά που σχετίζονται με τα στοιχεία ισολογισμού που αντισταθμίζονται αναλύονται ως εξής: 2019 Σχέση αντιστάθμισης Λογιστική αξία Απαιτήσεις Υποχρεώσεις Σωρευτικό ποσό προσαρμογής της αξίας του αντισταθμιζόμενου στοιχείου λόγω αντιστάθμισης Απαιτήσεις Κατηγορία ισολογισμού η οποία περιλαμβάνει το αντισταθμιζόμενο στοιχείο Μεταβολή στην εύλογη αξία του στοιχείου που αντισταθμίζεται για τη μέτρηση της αποτελεσματικότητας της αντιστάθμισης (35.981) Υποχρεώσεις Επιτοκιακός κίνδυνος Χαρτοφυλάκιο Ομολόγων Ελληνικού Δημοσίου 917.027 (35.981) Αξιόγραφα επενδυτικού χαρτοφυλακίου Αποτιµώµενα στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση Δάνεια Λιανικής Σταθερού Επιτοκίου 449.112 (888) Δάνεια και απαιτήσεις κατά πελατών (888) Επιχειρηματικό δάνειο 21.572 74 Δάνεια και απαιτήσεις κατά πελατών (11) Τα ποσά που σχετίζονται µε τα στοιχεία ισολογισµού των οποίων η σχέση αντιστάθμισης έληξε εντός της χρήσης αναλύονται ως εξής: 2019 Σχέση αντιστάθμισης Λογιστική αξία στοιχείου για το οποίο έληξε η αντιστάθμιση Απαιτήσεις Υποχρεώσεις Σωρευτικό ποσό προσαρμογής της αξίας του στοιχείου για το οποίο έληξε η αντιστάθμιση Απαιτήσεις Κατηγορία ισολογισμού η οποία περιλαμβάνει το στοιχείο Μεταβολή στην εύλογη αξία του στοιχείου που αντισταθμίζεται για τη μέτρηση της αποτελεσματικότητας της αντιστάθμισης εντός της χρήσης 2019 Υποχρεώσεις Επιτοκιακός κίνδυνος Καλυμμένη ομολογία έκδοσης της Τράπεζας 514.317 8.871 Οµολογίες έκδοσής µας και λοιπές δανειακές υποχρεώσεις (2.742) Στοχευμένη μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση ΕΚΤ (TLTRO) 996.198 3.210 Υποχρεώσεις προς πιστωτικά ιδρύµατα (322) Κατηγορία ισολογισμού η οποία περιλαμβάνει το στοιχείο Μεταβολή στην εύλογη αξία του στοιχείου που αντισταθμίζεται για τη μέτρηση της αποτελεσματικότητας της αντιστάθμισης εντός της χρήσης 2018 2018 Σχέση αντιστάθμισης Λογιστική αξία στοιχείου για το οποίο έληξε η αντιστάθμιση Απαιτήσεις Υποχρεώσεις Σωρευτικό ποσό προσαρμογής της αξίας του στοιχείου για το οποίο έληξε η αντιστάθμιση Απαιτήσεις Υποχρεώσεις Επιτοκιακός κίνδυνος Καλυμμένη ομολογία έκδοσης της Τράπεζας 511.843 8.308 Ομολογίες έκδοσής μας και λοιπές δανειακές υποχρεώσεις (8.308) Στοχευμένη μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση ΕΚΤ (TLTRO) 994.848 5.026 Υποχρεώσεις προς πιστωτικά ιδρύματα (4.531) Δάνεια και απαιτήσεις κατά πελατών 68 Επιχειρηματικό δάνειο 23.980 165 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 68 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 β. Αντισταθµίσεις χρηµατοροών Την 31.12.2019 δεν υφίστανται σχέσεις αντιστάθμισης χρηματοροών σε ισχύ μετά τον τερματισμό την 8.10.2019 της σχέσης αντιστάθμισης χρηματοροών προθεσµιακών καταθέσεων σε ευρώ με την χρήση συµβάσεων ανταλλαγής επιτοκίου. Επίσης, τον Μάρτιο 2019 έληξε η σχέση αντιστάθμισης του συναλλαγµατικού κινδύνου που απορρέει από δάνεια σε ξένο νόµισµα (ελβετικό φράγκο) με την χρήση συµβάσεων ανταλλαγής συναλλάγµατος. Σε περίπτωση ύπαρξης σχέσης αντιστάθμισης χρηματοροών, ο Όµιλος ορίζει στην έναρξη της σχέσης αντιστάθμισης το επιτόκιο αναφοράς που σχετίζεται µε τον αντισταθµιζόµενο κίνδυνο (επιτόκιο ευρώ) και µετρά τις µεταβολές της εύλογης αξίας του µέσου αντιστάθμισης και ενός υποθετικού παραγώγου ως προς τις µεταβολές της καµπύλης του επιτοκίου ευρώ. Το κυµαινόµενο σκέλος του υποθετικού παραγώγου προσοµοιώνει τις χρηµατοροές του αντισταθµιζόµενου στοιχείου, ενώ οι χρηµατοροές του σταθερού σκέλους ορίζονται µε τρόπο ώστε να καθιστούν µηδενική την αποτίµηση του υποθετικού παραγώγου στην έναρξη της αντιστάθμισης. Για την αντιστάθµιση του συναλλαγµατικού κινδύνου των δανείων σε ξένο νόµισµα το σκέλος υποθετικού παραγώγου στο ξένο νόµισµα προσοµοιώνει τις χρηµατοροές του αντισταθµιζόµενου στοιχείου ενώ οι χρηµατοροές του σκέλους σε ευρώ ορίζονται ούτως ώστε να καθιστούν µηδενική την αποτίµηση του υποθετικού παραγώγου στην έναρξη της αντιστάθμισης. Για τη µέτρηση της αποτελεσµατικότητας της αντιστάθμισης συγκρίνονται οι µεταβολές του υποθετικού παραγώγου µε τις µεταβολές του µέσου αντιστάθμισης και για το χαρακτηρισµό της αντιστάθμισης ως αποτελεσµατική απαιτείται ο λόγος της µεταβολής της εύλογης αξίας του υποθετικού παραγώγου προς τη µεταβολή της εύλογης αξίας του αντισταθµιζόµενου µέσου να κινείται στα όρια 80%-125% (dollar offset method). Ο Όµιλος αναγνωρίζει τα ακόλουθα ως αιτίες οι οποίες ενδέχεται να οδηγήσουν σε αναποτελεσµατικότητα της αντιστάθμισης: α) Τον πιστωτικό κίνδυνο (κίνδυνος αντισυµβαλλοµένου) των µέσων αντιστάθμισης που χρησιµοποιούνται για την αντιστάθµιση του επιτοκιακού και συναλλαγµατικού κινδύνου, ο οποίος ελαχιστοποιείται µε τη χρήση παραγώγων µε αντισυµβαλλοµένους υψηλής πιστοληπτικής διαβάθµισης. β) Την χρονική απόκλιση στις ταµειακές ροές των µέσων αντιστάθμισης και των αντισταθµισµένων στοιχείων. Κατά τη διάρκεια της χρήσης δεν αναγνωρίστηκε άλλη αιτία που να οδηγεί σε αναποτελεσµατικότητα της αντιστάθμισης. Στον παρακάτω πίνακα παρουσιάζεται συνοπτικά η διάρκεια, το ονομαστικό ποσό και το επιτόκιο των µέσων αντισταθµίσης της 31.12.2018: Κατηγορία κινδύνου Διάρκεια άνω των 5 ετών Επιτοκιακός κίνδυνος Κυμαινόμενη χρηματοδότηση από προθεσμιακές καταθέσεις και ανανεώσεις τους Ονομαστικό ποσό παραγώγου Μέσο σταθερό επιτόκιο Κατηγορία κινδύνου 550.000 2,32% Διάρκεια <1 έτος Συναλλαγματικός κίνδυνος Δάνεια σε συνάλλαγμα (CHF) Ονομαστικό ποσό παραγώγου Μέση ισοτιμία EUR/CHF 166 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 360.603 1,1093 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά Συμβάσεις ανταλλαγής επιτοκίου Συμβάσεις ανταλλαγής επιτοκίου Είδος παραγώγου Λογιστική αξία του μέσου αντιστάθμισης Πράξεις Δάνεια σε ανταλλαγής 10.483 συνάλλαγμα (CHF) συναλλάγματος Συναλλαγματικός κίνδυνος Προθεσμιακές καταθέσεις και ανανεώσεις Επιτοκιακός κίνδυνος Σχέση αντιστάθμισης Πράξεις Δάνεια σε ανταλλαγής συνάλλαγμα (CHF) συναλλάγματος Συναλλαγματικός κίνδυνος Προθεσμιακές καταθέσεις και ανανεώσεις Επιτοκιακός κίνδυνος Είδος παραγώγου Απαιτήσεις Απαιτήσεις 167 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 4.816 374.818 Υποχρεώσεις Σχέση αντιστάθμισης Υποχρεώσεις Λογιστική αξία του μέσου αντιστάθμισης (19) (139.458) Καθαρό έσοδο από τόκους 213 2018 Αποτελέσματα χρηματοοικονομικών πράξεων Καθαρό έσοδο από τόκους (5.647) (14.220) 90 (128) (11.823) (26.482) (255) (7.832) Αποτελέσματα χρηματοοικονομικών πράξεων Καθαρό έσοδο από τόκους 1.163 Καθαρό έσοδο από τόκους (13.134) (18.505) 404 (144) Μεταβολή Μεταβολή στην στην εύλογη Μεταβολή Μη αποτελεσματικό εύλογη αξία του αξία του μέσου στην εύλογη Κατηγορία μέρος της μέσου αντιστάθμισης αντιστάθμισης που αξίατου μέσου αποτελεσμάτων αντιστάθμισης για τη μέτρηση της αναγνωρίσθηκε αντιστάθμισης που χρήσης που που επηρέασε τα αποτελεσματικότητας στο αποθεματικό αναγνωρίσθηκε επηρεάσθηκε από αποτελέσματα της αντιστάθμισης αντιστάθμισης στα αποτελέσματα την αναταξινόμηση χρήσης εντός του εντός της χρήσης χρηματοροών εντός της χρήσης 2018 2018 εντός της χρήσης 2018 2018 (5.362) (153.806) Μεταβολή Μεταβολή στην εύλογη Μεταβολή στην Μη αποτελεσματικό στην εύλογη αξία του μέσου εύλογη αξία του μέρος της Κατηγορία αξίατου μέσου μέσου αντιστάθμισης αντιστάθμισης που αντιστάθμισης αποτελεσμάτων αντιστάθμισης που αναγνωρίσθηκε για τη μέτρηση της που επηρέασε τα χρήσης που αναγνωρίσθηκε αποτελεσματικότητας στο αποθεματικό αποτελέσματα επηρεάσθηκε από στα αποτελέσματα αντιστάθμισης της αντιστάθμισης την αναταξινόμηση χρήσης εντός του εντός της χρήσης χρηματοροών εντός της χρήσης 2019 2019 εντός της χρήσης 2019 2019 2019 Αποτελέσματα χρηματοοικονομικών πράξεων Αποτελέσματα χρηματοοικονομικών πράξεων Κατηγορία αποτελεσμάτων χρήσης που επηρεάστηκε από το μη αποτελεσματικό μέρος της αντιστάθμισης Αποτελέσματα χρηματοοικονομικών πράξεων Αποτελέσματα χρηματοοικονομικών πράξεων Κατηγορία αποτελεσμάτων χρήσης που επηρεάστηκε από το μη αποτελεσματικό μέρος της αντιστάθμισης Καθαρό έσοδο από τόκους Καθαρό έσοδο από τόκους 114 (5.482) Καθαρό έσοδο από τόκους Καθαρό έσοδο από τόκους Ποσό που αναταξινομήθηκε από το αποθεματικό Κατηγορία αντιστάθμισης αποτελεσμάτων χρηματοροών στα χρήσης που αποτελέσματα επηρεάσθηκε από χρήσης εντός σχέσεις που έχουν του 2018 από τερματιστεί σχέσεις που έχουν τερματιστεί (10) (9.004) Ποσό που αναταξινομήθηκε Κατηγορία από το αποθεματικό αποτελεσμάτων αντιστάθμισης χρήσης που χρηματοροών στα επηρεάσθηκε από αποτελέσματα σχέσεις που έχουν χρήσης εντός τερματιστεί του 2019 από σχέσεις που έχουν τερματιστεί Τα ποσά του ισολογισµού και των αποτελεσµάτων χρήσης που σχετίζονται µε τα µέσα αντιστάθμισης χρηµατοροών και την αποτελεσµατικότητα της αντιστάθμισης αναλύονται ως εξής: ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Τα ποσά που έχουν αναγνωρισθεί στο αποθεματικό αντιστάθμισης χρηματοροών αναλύονται ως εξής: 31.12.2019 Κατηγορία ισολογισμού η οποία περιλαμβάνει το αντισταθμιζόμενο στοιχείο Αποθεματικό αντιστάθμισης χρηματοροών (προ φόρου) σχέσεις αντιστάθμισης σε ισχύ Αποθεματικό αντιστάθμισης χρηματοροών (προ φόρου) από σχέσεις αντιστάθμισης που έχουν διακοπεί Αποθεματικό αντιστάθμισης χρηματοροών (προ φόρου) Υποχρεώσεις προς πελάτες - (335.871) (335.871) Δάνεια και απαιτήσεις κατά πελατών - - - Επιτοκιακός κίνδυνος Προθεσμιακές καταθέσεις σε ευρώ Συναλλαγματικός Κίνδυνος Δάνεια σε συνάλλαγμα 31.12.2018 Κατηγορία ισολογισμού η οποία περιλαμβάνει το αντισταθμιζόμενο στοιχείο Αποθεματικό αντιστάθμισης χρηματοροών (προ φόρου) σχέσεις αντιστάθμισης σε ισχύ Αποθεματικό αντιστάθμισης χρηματοροών (προ φόρου) από σχέσεις αντιστάθμισης που έχουν διακοπεί Αποθεματικό αντιστάθμισης χρηματοροών (προ φόρου) Υποχρεώσεις προς πελάτες (131.372) (74.045) (205.417) Δάνεια και απαιτήσεις κατά πελατών 19 (10) 10 Επιτοκιακός κίνδυνος Προθεσμιακές καταθέσεις σε ευρώ Συναλλαγματικός Κίνδυνος Δάνεια σε συνάλλαγμα γ. Αντιστάθµιση καθαρής επένδυσης σε µονάδα εξωτερικού Η Τράπεζα αντισταθµίζει µέρος της καθαρής επένδυσης σε RON µέσω καταθέσεων σε RON και συναλλαγµατικών παραγώγων. Επίσης αντισταθµίζει µέρος της καθαρής της επένδυσης σε GBP στη θυγατρική της Alpha Bank London µέσω προθεσµιακών πράξεων συναλλάγµατος που ανανεώνονται. Για την αντιστάθµιση του συναλλαγµατικού κινδύνου της καθαρής επένδυσης σε µονάδα εξωτερικού πραγµατοποιείται αποτίµηση των καθαρών περιουσιακών στοιχείων µε την τρέχουσα ισοτιµία και οι συναλλαγµατικές διαφορές που προκύπτουν συγκρίνονται µε τις συναλλαγµατικές διαφορές του παραγώγου. Για τη µέτρηση της αποτελεσµατικότητας της αντιστάθμισης συγκρίνονται οι µεταβολές του αντισταθµιζόµενου µέσου µε τις µεταβολές του µέσου αντιστάθμισης και για το χαρακτηρισµό της αντιστάθμισης ως αποτελεσµατική, απαιτείται ο λόγος της µεταβολής της εύλογης αξίας του µέσου αντιστάθμισης προς τη µεταβολή της εύλογης αξίας του αντισταθµιζόµενου µέσου να κινείται στα όρια 80%125% (dollar offset method). Ο Όµιλος αναγνωρίζει τα ακόλουθα ως αιτίες οι οποίες ενδέχεται να οδηγήσουν σε αναποτελεσµατικότητα της αντιστάθμισης: α) Τον πιστωτικό κίνδυνο (κίνδυνος αντισυµβαλλοµένου) των µέσων αντιστάθμισης που χρησιµοποιούνται για την αντιστάθµιση του συναλλαγµατικού κινδύνου, ο οποίος ελαχιστοποιείται µε τη χρήση παραγώγων µε αντισυµβαλλοµένους υψηλής πιστοληπτικής διαβάθµισης. β) Τη χρονική απόκλιση στις ταµειακές ροές των µέσων αντιστάθμισης και των αντισταθµισµένων στοιχείων. Κατά τη διάρκεια της χρήσης δεν αναγνωρίστηκε άλλη αιτία που να οδηγεί σε αναποτελεσµατικότητα της αντιστάθµισης. 168 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Με 31.12.2019 ο Όµιλος είχε τα εξής µέσα αντιστάθμισης: Νόμισμα Ονομαστικό ποσό σε ευρώ Επένδυση στην Alpha Bank London Διάρκεια <1 έτους Προθεσμιακές συναλλαγές FX Swaps - EUR/GBP GBP Ισοτιμία GBP/EUR 0,85 57.506 Επένδυση σε Θυγατρικές με λειτουργικό νόμισμα RON Διάρκεια <1 έτους Ποσό καταθέσεων RON RON Ισοτιμία RON/EUR 4,78 Προθεσμιακές συναλλαγές CCIRS -EUR/RON RON Ισοτιμία RON/EUR 4,78 292.703 96.848 Με 31.12.2018 ο Όµιλος είχε τα εξής µέσα αντιστάθμισης: Νόμισμα Ονομαστικό ποσό σε ευρώ Επένδυση στην Alpha Bank London Διάρκεια <1 έτους Προθεσμιακές συναλλαγές FX Swaps - EUR/GBP GBP Ισοτιμία GBP/EUR 0,90 54.383 Επένδυση σε Θυγατρικές με λειτουργικό νόμισμα RON Διάρκεια <1 έτους Ποσό καταθέσεων RON RON Ισοτιμία RON/EUR 4,66 Προθεσμιακές συναλλαγές CCIRS και FX Swaps -EUR/RON RON Ισοτιμία RON/EUR 4,68 300.204 99.330 Τα ποσά του ισολογισµού και των αποτελεσµάτων χρήσης που σχετίζονται µε τα µέσα αντιστάθμισης της καθαρής επένδυσης σε µονάδα εξωτερικού και την αποτελεσµατικότητα της αντιστάθμισης αναλύονται ως εξής: Προθεσμιακές συναλλαγές FX Swaps - EUR/GBP) 71 Ποσό καταθέσεων σε RON Προθεσμιακές συναλλαγές CCIRS EUR/RON Κατηγορία ισολογισμού η οποία περιλαμβάνει το μέσο αντιστάθμισης Μεταβολή στην εύλογη αξία του μέσου αντιστάθμισης για τη μέτρηση της αποτελεσματικότητας της αντιστάθμισης εντός της χρήσης 2019 Μεταβολή στην εύλογη αξία του μέσου αντιστάθμισης που αναγνωρίσθηκε στο αποθεματικό εντός της χρήσης 2019 Παράγωγα (2.815) (2.815) 292.703 Υποχρεώσεις προς πελάτες 7.500 7.500 3.418 Παράγωγα 2.482 2.482 Υποχρεώσεις Μέσο αντιστάθμισης Απαιτήσεις 31.12.2019 169 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Μεταβολή στην εύλογη αξία του μέσου αντιστάθμισης που αναγνωρίσθηκε στα αποτελέσματα εντός της χρήσης 2019 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 31.12.2018 Μεταβολή στην εύλογη αξία του μέσου αντιστάθμισης που αναγνωρίσθηκε στο αποθεματικό εντός της χρήσης 2018 Κατηγορία ισολογισμού η οποία περιλαμβάνει το μέσο αντιστάθμισης Προθεσμιακές συναλλαγές FX Swaps - EUR/GBP) 243 Παράγωγα 469 469 Ποσό καταθέσεων σε RON 300.204 Υποχρεώσεις προς πελάτες 322 322 441 Παράγωγα (6) Μέσο αντιστάθμισης Προθεσμιακές συναλλαγές CCIRS και FX Swaps - EUR/RON Απαιτήσεις Υποχρεώσεις Μεταβολή στην εύλογη αξία του μέσου αντιστάθμισης για τη μέτρηση της αποτελεσματικότητας της αντιστάθμισης εντός της χρήσης 2018 273 Μεταβολή στην εύλογη αξία του μέσου αντιστάθμισης που αναγνωρίσθηκε στα αποτελέσματα εντός της χρήσης 2018 (6) Τα ποσά που αφορούν τα αντισταθμιζόμενα στοιχεία είναι τα εξής: 31.12.2019 Μεταβολή στην εύλογη αξία για τη μέτρηση της αποτελεσματικότητας Αποθεματικό συναλλαγματικών διαφορών Συμμετοχή στην Alpha Bank London (4.491) 16.718 Επένδυση σε Θυγατρικές με λειτουργικό νόμισμα RON 45.905 (30.455) Υπόλοιπο που παραμένει στο αποθεματικό συναλλαγματικών διαφορών από σχέσεις που έχουν τερματισθεί 31.12.2018 Μεταβολή στην εύλογη αξία για τη μέτρηση της αποτελεσματικότητας Αποθεματικό συναλλαγματικών διαφορών Συμμετοχή στην Alpha Bank London (1.677) 16.925 Συμμετοχή στην Alpha Bank Romania 38.405 28.515 Υπόλοιπο που παραμένει στο αποθεματικό συναλλαγματικών διαφορών από σχέσεις που έχουν τερματισθεί 19. Δάνεια και απαιτήσεις κατά πελατών Δάνεια που αποτιµώνται στο αναπόσβεστο κόστος 31.12.2019 31.12.2018 46.880.841 50.021.398 Χρηµατοδοτικές µισθώσεις (Leasing) 589.173 676.673 Μείον: Συσσωρευµένες αποµειώσεις (8.682.370) (10.977.339) 38.787.644 39.720.732 Απαιτήσεις κατά πελατών που αποτιµώνται στο αναπόσβεστο κόστος 171.489 189.127 Δάνεια που αποτιµώνται στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων 307.136 318.460 39.266.269 40.228.319 Σύνολο Δάνεια και απαιτήσεις κατά πελατών Στο κονδύλι «Απαιτήσεις κατά πελατών που αποτιµώνται στο αναπόσβεστο κόστος» της 31.12.2019 περιλαµβάνονται συσσωρευµένες αποµειώσεις ποσού € 41.011 (31.12.2018: € 31.862). Οι χρηµατοδοτικές µισθώσεις (Leasing) προέρχονται κατά κύριο λόγο από τη δραστηριότητα της θυγατρικής εταιρίας του Ομίλου Alpha Leasing A.E. 170 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Στους πίνακες που ακολουθούν παρουσιάζεται ανάλυση του χαρτοφυλακίου των δανείων κατ’ είδος για κάθε κατηγορία αποτίμησης. Δάνεια που αποτιμώνται στο αναπόσβεστο κόστος 31.12.2019 31.12.2018 17.319.572 18.329.092 3.510.938 3.111.220 645.948 1.205.259 - Μη τιτλοποιηµένες 721.165 738.038 - Τιτλοποιηµένες 576.367 589.300 1.341 975 22.775.331 23.973.884 21.164.093 23.060.515 2.416.455 2.441.014 - Μη τιτλοποιηµένες απαιτήσεις 358.293 358.871 - Τιτλοποιηµένες απαιτήσεις 230.880 317.802 Εισπράξεις επιχειρηµατικών απαιτήσεων (Factoring) 524.962 545.985 Ιδιώτες Στεγαστικά Καταναλωτικά: - Μη τιτλοποιηµένα - Τιτλοποιηµένα Πιστωτικές κάρτες: Λοιπά Σύνολο δανείων προς ιδιώτες Επιχειρήσεις: Επιχειρηµατικά δάνεια: - Μη τιτλοποιηµένα - Τιτλοποιηµένα Χρηµατοδοτικές µισθώσεις (Leasing): Σύνολο δανείων προς επιχειρήσεις 24.694.683 26.724.187 Σύνολο 47.470.014 50.698.071 (8.682.370) (10.977.339) 38.787.644 39.720.732 Μείον: Συσσωρευµένες αποµειώσεις Σύνολο δανείων που αποτιµώνται στο αναπόσβεστο κόστος Τα υπόλοιπα των δανείων που αποτιμώνται στο αναπόσβεστο κόστος έχουν επηρεαστεί από τη μεταφορά δανείων στα «Στοιχεία Ενεργητικού προς πώληση», όπως περιγράφεται στη σημείωση 48, και από τις πωλήσεις χαρτοφυλακίων δανείων. Στο πλαίσιο της επαναξιολόγησης του επιχειρησιακού μοντέλου των δανείων και απαιτήσεων κατά πελατών που αποσκοπεί στη διακράτηση των χρηματοοικονομικών στοιχείων του ενεργητικού με στόχο την είσπραξη των συμβατικών ταμειακών ροών λαμβάνονται υπόψη οι πωλήσεις που έχουν πραγματοποιηθεί. Δεδομένου ότι - η πλειοψηφία των πωλήσεων του Όμιλου είναι συμβατές με το επιχειρησιακό μοντέλο, καθώς αφορούν σε πωλήσεις μη εξυπηρετούμενων δάνειων λόγω επιδείνωσης της πιστοληπτικής διαβάθμισης των πιστούχων, και - οι μεμονωμένες πωλήσεις δανείων δεν θεωρούνται σημαντικές μεμονωμένα ή αθροιστικά, δεν θίγεται το επιχειρησιακό μοντέλο που έχει καθορίσει ο Όμιλος για τα δάνεια και απαιτήσεις κατά πελατών. Σηµειώνεται ότι η Τράπεζα έχει προβεί σε τιτλοποίηση καταναλωτικών, επιχειρηµατικών δανείων και πιστωτικών καρτών ενώ η Alpha Leasing Α.Ε. έχει προβεί σε τιτλοποίηση απαιτήσεων από χρηµατοδοτικές µισθώσεις, µέσω εταιριών ειδικού σκοπού ελεγχοµένων από αυτές. Από την εξέταση των συµβατικών όρων και της δοµής των ανωτέρω συναλλαγών (π.χ. παροχή εγγυήσεων ή/και πιστωτικής ενίσχυσης ή ιδιοκατοχή οµολογιών έκδοσης των εταιριών ειδικού σκοπού) προκύπτει ότι η Τράπεζα και η Alpha Leasing A.Ε. διατήρησαν σε όλες τις περιπτώσεις τους κινδύνους και τα οφέλη που απορρέουν από τα τιτλοποιηµένα χαρτοφυλάκια. Τα εν λόγω δάνεια παρουσιάζονται διακριτά στους ανωτέρω πίνακες. Τα στεγαστικά δάνεια την 31.12.2019 περιλαµβάνουν δάνεια ποσού € 4.651.208 (31.12.2018: € 4.624.700) που έχουν χρησιµοποιηθεί ως κάλυµµα στα εξής προγράµµατα έκδοσης οµολόγων: Πρόγραµµα Καλυµµένων Οµολογιών Ι, Πρόγραµµα 171 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Καλυµµένων Οµολογιών ΙΙ και Πρόγραµµα Εξασφαλισµένων Τίτλων της Τράπεζας, καθώς επίσης και στο Πρόγραµµα Απευθείας Έκδοσης Καλυµµένων Οµολογιών της Alpha Bank Romania. Σύµφωνα µε το Επιχειρησιακό Σχέδιο για τη διαχείριση καθυστερηµένων ανοιγµάτων που υπέβαλε η Τράπεζα στις 29 Μαρτίου 2019 και καταρτίσθηκε σύµφωνα µε τη µεθοδολογία και τα υποδείγµατα των εποπτικών Αρχών, ο Όµιλος διατηρεί την υποχρέωση παρακολούθησης και αναφοράς της επίτευξης των στόχων, που το Σχέδιο περιλαµβάνει, σε ενοποιηµένη βάση έως το τέλος του 2021 προς τον Ενιαίο Εποπτικό Μηχανισµό µε τις σχετικές εποπτικές αναφορές. Το υπόλοιπο των ΜΕΑ στο σύνολο των χαρτοφυλακίων Δανείων και Απαιτήσεων κατά Πελατών του Οµίλου µε ηµεροµηνία 31.12.2019 ήταν € 21,8 δισ. Ακολουθεί η κίνηση των συσσωρευµένων αποµειώσεων των δανείων που αποτιµώνται στο αναπόσβεστο κόστος: Συσσωρευµένες αποµειώσεις Υπόλοιπο 1.1.2018 Μεταβολές χρήσης 1.1. - 31.12.2018 Ζημιές απομείωσης χρήσης Μεταφορά συσσωρευμένων απομειώσεων στα στοιχεία Ενεργητικού προς πώληση Διακοπή αναγνώρισης λόγω σημαντικής τροποποίησης των συμβατικών όρων των δανείων Μεταβολή της παρούσας αξίας των ζημιών απομείωσης Συναλλαγματικές διαφορές Πωλήσεις απομειωμένων δανείων Ποσά που χρησιμοποιήθηκαν στην χρήση για αποσβέσεις Λοιπές κινήσεις Υπόλοιπο 31.12.2018 Μεταβολές χρήσης 1.1 - 31.12.2019 Ζημιές απομείωσης χρήσης Μεταφορά συσσωρευμένων απομειώσεων στα στοιχεία Ενεργητικού προς πώληση Διακοπή αναγνώρισης λόγω σημαντικής τροποποίησης των συμβατικών όρων των δανείων Μεταβολή της παρούσας αξίας των ζημιών απομείωσης Συναλλαγματικές διαφορές Πωλήσεις απομειωμένων δανείων Ποσά που χρησιμοποιήθηκαν στην χρήση για αποσβέσεις Λοιπές κινήσεις Υπόλοιπο 31.12.2019 12.455.003 1.861.063 (1.394.343) (177.703) 123.184 42.191 (15.907) (1.853.194) (62.955) 10.977.339 901.807 (1.092.194) (53.978) 66.101 26.517 (95.711) (2.033.487) (14.024) 8.682.370 Στο κονδύλι «Ζημιές αποµείωσης χρήσης» της χρήσης 2019, δεν περιλαμβάνεται ποσό ύψους € 77.479 το οποίο αφορά στις ζημιές αποµείωσης των δάνειων που ταξινομήθηκαν στα στοιχεία ενεργητικού προς πώληση. Στο κονδύλι «Λοιπές κινήσεις» της χρήσης 2019 συμπεριλαμβάνεται ποσό € 11.988 (31.12.2018: € 62.955) που αφορά σε απομειώσεις δανείων για τα οποία ο Όμιλος στο πλαίσιο αναδιαπραγμάτευσης των όρων τους, συμμετείχε σε συμφωνίες για την ανταλλαγή χρέους με απόκτηση μετοχικών τίτλων. Οι απαιτήσεις από χρηµατοδοτικές µισθώσεις αναλύονται, κατά διάρκεια, ως εξής: 31.12.2019 31.12.2018 Έως ένα (1) έτος 279.066 337.604 Από ένα (1) έτος έως και πέντε (5) έτη 251.398 247.468 Πέραν των πέντε (5) ετών Μη δεδουλευµένα έσοδα από χρηµατοδοτικές µισθώσεις Σύνολο 172 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 189.953 161.144 720.417 746.216 (131.244) (69.543) 589.173 676.673 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Το καθαρό ποσό των απαιτήσεων από χρηµατοδοτικές µισθώσεις αναλύεται, κατά διάρκεια, ως εξής: Έως ένα (1) έτος Από ένα (1) έτος έως και πέντε (5) έτη Πέραν των πέντε (5) ετών Σύνολο 31.12.2019 266.807 191.548 130.819 589.173 31.12.2018 325.490 213.856 137.327 676.673 31.12.2019 31.12.2018 450 450 1.152 1.152 290.725 15.961 306.686 307.136 301.076 16.232 317.308 318.460 31.12.2019 31.12.2018 7.557.499 6.961.822 55.541 1.070.730 8.683.770 42.794 Δάνεια που αποτιμώνται στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων Ιδιώτες Καταναλωτικά: - Μη τιτλοποιηµένα Σύνολο δανείων προς ιδιώτες Επιχειρήσεις: Επιχειρηµατικά δάνεια: - Μη τιτλοποιηµένα - Τιτλοποιηµένα Σύνολο δανείων προς επιχειρήσεις Σύνολο δανείων που αποτιµώνται στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων 20. Αξιόγραφα επενδυτικού χαρτοφυλακίου Aξιόγραφα αποτιµώµενα στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση Aξιόγραφα αποτιµώµενα στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων Aξιόγραφα αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος Σύνολο 7.004.616 Το επενδυτικό χαρτοφυλάκιο αναλύεται στους κατωτέρω πίνακες ανά κατηγορία ταξινόµησης µε διάκριση ανά είδος αξιογράφου. α. Aξιόγραφα αποτιµώµενα στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση Ελληνικού Δημοσίου - Ομόλογα - Έντοκα Γραμμάτια Λοιπών κρατών - Ομόλογα - Έντοκα Γραμμάτια Λοιπών εκδοτών - Εισηγμένοι -Μη εισηγμένοι Μετοχές - Εισηγμένες - Μη εισηγμένες Σύνολο 173 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 31.12.2019 31.12.2018 3.762.374 217.965 2.945.977 814.650 1.925.647 55.647 1.129.524 200.548 1.487.635 17.896 1.748.004 17.351 14.699 75.636 7.557.499 16.091 89.677 6.961.822 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Μετοχές επενδυτικού χαρτοφυλακίου αποτιµώµενες στην εύλογη αξία µεσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή θέση Ο Όµιλος έχει επιλέξει να ταξινοµεί ως µετοχές που αποτιµώνται στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση, τις µετοχές που κατέχει µε τα ακόλουθα χαρακτηριστικά: α) Επενδύσεις σε εταιρίες του χρηµατοπιστωτικού κλάδου (µετοχές πιστωτικών ιδρυµάτων και διατραπεζικών εταιριών), β) Επενδύσεις private equity (µετοχές ή µερίδια εταιριών venture capital ή private equity) και γ) Μετοχές στις οποίες έχει επενδύσει µε µακροπρόθεσµο ορίζοντα. Στον ακόλουθο πίνακα παρουσιάζονται µε 31.12.2019 και 31.12.2018 οι µετοχές επενδυτικού χαρτοφυλακίου που αποτιµώνται στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση. Εύλογη αξία 31.12.2019 Επενδύσεις σε Εταιρίες του Χρηματοπιστωτικού Κλάδου Επενδύσεις private equity Μακροπρόθεσμες Επενδύσεις Σύνολο Έσοδα από μερίσματα/ προμερίσματα από 1.1.2019 έως 31.12.2019 51.287 21.453 17.595 90.335 Έσοδα από μερίσματα/ προμερίσματα από 1.1.2018 έως 31.12.2018 Εύλογη αξία 31.12.2018 769 42.240 1.220 259 1.028 25.250 38.278 105.768 89 1.309 Ο Όμιλος εντός της χρήσης 2019 είτε για λόγους ρευστότητας είτε λόγω υφιστάμενης εκκαθάρισης προχώρησε σε αποεπένδυση μετοχών που κατείχε στην Τράπεζα Πειραιώς, Pillarstone Bidco SCA, Casa de Compensare Bucuresti και Intelliboxes Group Limited συνολικής εύλογης αξίας € 63. Από τις ανωτέρω πωλήσεις προέκυψε συνολικό σωρευτικό οριακά ζημιογόνο αποτέλεσμα ύψους € 0,1 σε σχέση με το αρχικό κόστος κτήσης αυτών. Ο Όμιλος εντός της χρήσης 2018 είτε για λόγους ρευστότητας είτε για λόγους πραγματοποιηθήσας εξαγοράς των μετοχών της μειοψηφίας από τον πλειοψηφούντα μέτοχο (squeeze out) προχώρησε σε αποεπένδυση μετοχών που κατείχε στην Τράπεζα Πειραιώς Α.Ε., Τιτάν Α.Ε. και Ανδρέου και Παρασκευαΐδης Α.Ε. συνολικής εύλογης αξίας € 30.108 κατά την ημερομηνία της πώλησης. Από τις ανωτέρω πωλήσεις προέκυψε συνολικό σωρευτικό ζημιογόνο αποτέλεσμα ύψους € 40.889 σε σχέση με το αρχικό κόστος κτήσης αυτών. β. Αξιόγραφα αποτιμώμενα στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσμάτων Τα αξιόγραφα αποτιµώµενα στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων περιλαµβάνουν χρεόγραφα για τα οποία αξιολογήθηκε ότι οι συµβατικές ταµειακές τους ροές δεν αποτελούν αποκλειστικά ροές κεφαλαίου και τόκου, όπως προβλέπεται από το πρότυπο Δ.Π.Χ.Π. 9. Λοιπά κράτη - Ομόλογα Λοιποί εκδότες -Εισηγμένοι -Μη εισηγμένοι Μετοχές -Εισηγμένες -Μη εισηγμένες Λοιποί Τίτλοι Μεταβλητής Απόδοσης Σύνολο 31.12.2019 31.12.2018 9.025 9.084 10.741 2.815 11.192 2.735 2.133 493 30.334 55.541 468 19.315 42.794 31.12.2019 31.12.2018 1.070.730 1.070.730 - γ. Aξιόγραφα αποτιµώµενα στο αναπόσβεστο κόστος Ελληνικού Δηµοσίου: - Οµόλογα Σύνολο 174 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Η Τράπεζα κατέταξε στο χαρτοφυλάκιο των αξιογράφων αποτιμώμενων στο αναπόσβεστο κόστος αγορές ομολόγων Ελληνικού Δημοσίου εντός της χρήσης, καθώς το επιχειρησιακό μοντέλο προβλέπει τη διακράτηση τους μέχρι τη λήξη δεδομένου του ικανοποιητικού επιπέδου αποδόσεων. Για τα ανωτέρω αξιόγραφα αποτιµώµενα στο αναπόσβεστο κόστος έχει αναγνωρισθεί συσσωρευμένη αναμενόμενη ζημιά λόγω πιστωτικού κινδύνου ποσού € 7.413. Η λογιστική αξία προ απομειώσεων ανέρχεται σε € 1.078.143. 21. Επενδύσεις σε συγγενείς εταιρίες και κοινοπραξίες Υπόλοιπο αρχής χρήσης 31.12.2019 31.12.2018 23.194 18.886 Νέες συγγενείς/ κοινοπραξίες 4.550 (Επιστροφές)/ Αυξήσεις µετοχικού κεφαλαίου Αναλογία κερδών/(ζηµιών) και λοιπών αποτελεσµάτων Σύνολο 2.794 1.172 (12.603) (1.414) 13.385 23.194 Στη χρήση 2019 δεν πραγματοποιήθηκαν νέες επενδύσεις σε συγγενείς ή κοινοπραξίες ενώ στη χρήση 2018, οι «Nέες συγγενείς/κοινοπραξίες» αφορούν στην κοινοπραξία Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Αθηναϊκών Εµπορικών Καταστηµάτων Α.Ε. To κονδύλι «Αυξήσεις/επιστροφές µετοχικού κεφαλαίου» αφορά κυρίως στην αύξηση µετοχικού κεφαλαίου των συγγενών Ολγανός Α.Ε. κατά ποσό € 122 και Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Ελαιώνα Α.Ε. κατά € 2.500, καθώς και της κοινοπραξίας Alpha ΤΑΝΕΟ ΑΚΕΣ κατά € 137. Το αντίστοιχο κονδύλι της προηγούµενης χρήσης, αφορούσε στην αύξηση µετοχικού κεφαλαίου της συγγενούς Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Ελαιώνα Α.Ε. κατά ποσό € 1.000 και της κοινοπραξίας Alpha ΤΑΝΕΟ Α.Κ.Ε.Σ. κατά ποσό € 172 (επιστροφή κεφαλαίου ποσού € 56 και αύξηση µετοχικού κεφαλαίου ποσού € 228). Οι συγγενείς εταιρίες και κοινοπραξίες του Οµίλου είναι οι εξής: Επωνυµία εταιρίας α. Συγγενείς ΑΕΔΕΠ Θεσσαλίας και Στερεάς Ελλάδος A.L.C Novelle Investments Ltd Ολγανός ΑΕ Τραπεζικά Συστήµατα Πληροφοριών ΑΕ Propindex Α.Ε.Δ.Α Cepal Ανώνυµη Εταιρεία Συµµετοχών Α.Ε.* Ιχθυοτροφεία ΣΕΛΟΝΤΑ Α.Ε.Γ.Ε. Νηρεύς Ιχθυοκαλλιέργειες Α.Ε. Famar S.A. Αlpha Επενδυτικής Περιουσίας Ελαιώνα Α.Ε. β. Κοινοπραξίες APE Commercial Property Α.Ε A.Π.E Επενδυτικής Περιουσίας A.E.* Alpha ΤΑΝΕΟ Α.Κ.Ε.Σ. Rosequeens Properties Ltd* Panarae Saturn LP Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Αθηναικών Εμπορικών Καταστημάτων Α.Ε. Έδρα Ποσοστό συµµετοχής Οµίλου % 31.12.2019 31.12.2018 Ελλάδα Κύπρος Ελλάδα Ελλάδα Ελλάδα Ελλάδα Ελλάδα Ελλάδα Λουξεµβούργο Ελλάδα 50,00 33,33 30,44 23,77 35,58 38,61 47,04 50,00 50,00 33,33 30,44 23,77 35,58 38,61 21,97 20,65 47,04 50,00 Ελλάδα Ελλάδα Ελλάδα Κύπρος Jersey Ελλάδα 72,20 71,08 51,00 33,33 61,58 70,00 72,20 71,08 51,00 33,33 61,58 70,00 Κατά τη διάρκεια του 2019, η Τράπεζα ολοκλήρωσε τις πωλήσεις συμμετοχών στις εταιρίες «Ιχθυοτροφεία Σελόντα ΑΕΓΕ» και «Νηρεύς Ιχθυοκαλλιέργειες Α.Ε.» έναντι τιμήματος ενός ευρώ εκάστη. Η συγγενής εταιρία Famar S.A., όπως αναλυτικότερα επισημαίνεται στην αντίστοιχη σημείωση της 31.12.2018, κατέστη ανενεργή και άνευ δραστηριότητας, καθώς έπαψε να κατέχει µετοχική συµµετοχή στον Όµιλο επιχειρήσεων Famar. * Οι εταιρίες αποτελούν μητρικές ομίλων όπως αναφέρεται στη σημείωση 40. 175 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Κατωτέρω αναλύεται η αναλογία του Οµίλου επί των ιδίων κεφαλαίων και κερδών/(ζηµιών) κάθε συγγενούς εταιρίας και κοινοπραξίας. Επωνυµία εταιρίας α. Συγγενείς ΑΕΔΕΠ Θεσσαλίας και Στερεάς Ελλάδος A.L.C. Novelle Investments Ltd Ολγανός ΑΕ Τραπεζικά Συστήµατα Πληροφοριών ΑΕ Propindex Α.Ε.Δ.Α Αlpha Επενδυτικής Περιουσίας Ελαιώνα Α.Ε. Cepal Ανώνυμη Εταιρεία Συμμετοχών Α.Ε. Σύνολο (α) β. Κοινοπραξίες Alpha ΤΑΝΕΟ Α.Κ.Ε.Σ. Rosequeens Properties Ltd Panarae Saturn LP Α.Ε.Π Αθηναικών Εμπορικών Καταστημάτων Α.Ε. Σύνολο (β) Σύνολο (α) + (β) Αναλογία του Οµίλου στα ίδια κεφάλαια Αναλογία κερδών/(ζηµιών) Από 1 Ιανουαρίου έως 31.12.2019 31.12.2018 Από 1 Ιανουαρίου έως 31.12.2019 31.12.2018 Αναλογία λοιπών αποτελεσµάτων Καθαρής Θέσης Από 1 Ιανουαρίου έως 31.12.2019 31.12.2018 (1) (8) (149) 73 415 73 421 162 78 2.002 2.175 4.908 162 78 10.305 3.699 14.738 2.848 3.054 1 858 4.543 8.456 23.194 1.168 4.464 8.480 13.385 (6) (122) (10.803) (1.524) (12.455) (105) (8) (1.046) (150) (1.318) - (149) (343) (1) 275 (79) (148) (12.603) 29 (5) 36 (7) 53 (1.265) - (149) Συµµετοχές σε σηµαντικές συγγενείς εταιρίες και κοινοπραξίες Ο Όµιλος αξιολογεί ως σηµαντικές τις συγγενείς εταιρίες και κοινοπραξίες στις οποίες συµµετέχει λαµβάνοντας υπόψη την άσκηση δραστηριοτήτων που θεωρούνται στρατηγικής σηµασίας αλλά και το ύψος της λογιστικής αξίας τόσο της συµµετοχής του Οµίλου σε αυτές, όσο και των δανείων και απαιτήσεων που αποτελούν µέρος της καθαρής επένδυσης στις εταιρίες, εφόσον υπάρχουν. Με βάση τα ανωτέρω, ως σηµαντικές αξιολογούνται οι συγγενείς εταιρίες Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Ελαιώνα Α.Ε. και Cepal Ανώνυµη Εταιρεία Συµµετοχών Α.Ε. και οι κοινοπραξίες ΑPΕ Commercial Property Α.Ε. και ΑΠΕ Επενδυτικής Περιουσίας Α.Ε. Η Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Ελαιώνα Α.Ε. έχει ως αντικείµενο κυρίως την ανέγερση κτηρίων και την εν γένει εκµετάλλευση ακινήτων. Η Cepal Ανώνυµη Εταιρεία Συµµετοχών Α.Ε., η οποία αποτελεί µητρική οµίλου εταιριών (σηµειωση 40), έχει ως αντικείµενο την διαχείριση απαιτήσεων από δάνεια και πιστώσεις. Σημειώνεται ότι τον Νοέμβριο του 2019 η Τράπεζα και η Centerbridge (CP) υπέγραψαν συμφωνία βάσει της οποίας προκύπτουν δικαιώματα προαίρεσης επί των μετοχών της εταιρίας Cepal Holdings S.A. Τα εν λόγω δικαιώματα προαίρεσης περιλαμβάνονται στα παράγωγα χρηματοοικονομικά μέσα και αποτιμώνται στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων. Την 31.12.2019 η αποτίμησή τους ανήλθε σε € 1.930 και αναγνωρίστηκε στα Αποτελέσματα χρηματοοικονομικών πράξεων. Η ΑPΕ Commercial Property Α.Ε. έχει ως αντικείµενο τη διαχείριση και εκµετάλλευση ακινήτων καθώς και την απόκτηση και διαχείριση µετοχικών δικαιωµάτων και η ΑΠΕ Επενδυτικής Περιουσίας Α.Ε. την απόκτηση κινητών αξιών και εν γένει περιουσιακών στοιχείων πάσης φύσεως. Οι δύο τελευταίες έχουν χαρακτηριστεί ως κοινοπραξίες αφού βάσει συµβατικής συµφωνίας η άσκηση ελέγχου απαιτεί οµόφωνη απόφαση των µετόχων τους. Όλες οι προαναφερθείσες εταιρίες εδρεύουν στην Ελλάδα, δεν είναι εισηγµένες σε οργανωµένη αγορά και εποµένως δεν υπάρχει επίσηµη τιµή αναφοράς για την εύλογη αξία τους. Σηµειώνεται πως εντός της χρήσης 2019 αποµειώθηκε πλήρως η υπεραξία ποσού € 9.701 που είχε προκύψει κατά την απόκτηση από τον Όµιλο του 50% της συγγενούς εταιρίας Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Ελαιώνα A.E. Το εν λόγω κονδύλι περιλαµβάνεται στο λογαριασµό «Αναλογία κερδών / (ζηµιών) από συγγενείς εταιρίες και κοινοπραξίες» της Ενοποιηµένης Κατάστασης Αποτελεσµάτων. 176 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Παρακάτω παρουσιάζονται συνοπτικές οικονοµικές πληροφορίες για την Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Ελαιώνα Α.Ε. και την Cepal Ανώνυµη Εταιρεία Συµµετοχών Α.Ε., που αποτιµώνται µε τη µέθοδο της καθαρής θέσης. Για τις APΕ Commercial Property Α.Ε. και ΑΠΕ Επενδυτικής Περιουσίας Α.Ε. που έχουν ταξινοµηθεί ως κατεχόµενες προς πώληση, οι γνωστοποιήσεις του Δ.Π.Χ.Π. 5 παρέχονται στη σηµείωση 48. Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Ελαιώνα Α.Ε. Συνοπτική Κατάσταση Συνολικού Αποτελέσµατος Τόκοι και εξοµοιούµενα έξοδα Λοιπά έξοδα Καθαρά κέρδη/(ζημιές) πριν το φόρο εισοδήµατος Φόρος εισοδήµατος Καθαρά κέρδη/(ζημιές) µετά το φόρο εισοδήµατος Λοιπά αποτελέσµατα που καταχωρήθηκαν απευθείας στην Καθαρή Θέση Συνολικό αποτέλεσµα χρήσης, µετά το φόρο εισοδήµατος Ποσό που αναλογεί από την συµµετοχή του Οµίλου στα κέρδη / (ζημιές) της συγγενούς 31.12.2019 (1.726) (406) (2.132) 31.12.2018 (1.689) (403) (2.092) (2.132) (2.092) (2.132) (10.803) (2.092) (1.046) 31.12.2019 31.12.2018 Δεν έχουν εισπραχθεί µερίσµατα από την εταιρία κατά τη διάρκεια των χρήσεων 2019 και 2018. Συνοπτικός Ισολογισµός ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ Λοιπα στοιχεία κυκλοφορούντος ενεργητικού 44 31 Σύνολο κυκλοφορούντος ενεργητικού 44 31 111.433 106.881 Μη κυκλοφορούν ενεργητικό Λοιπές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις 712 67 Σύνολο βραχυπρόθεσμων υποχρεώσεων 712 67 Μακροπρόθεσμες χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις 106.757 105.707 Σύνολο μακροπρόθεσμων υποχρεώσεων 106.757 105.707 4.004 1.138 50% 50% Σύνολο Καθαρής Θέσης Ποσοστό συµµετοχής Οµίλου Αναλογία στην αποτιμημένη Καθαρή Θέση 2.002 Υπεραξία που προέκυψε κατά την εξαγορά Λογιστική αξία Συµµετοχής 569 9.701 2.002 10.305 Δάνειο που αποτελεί μέρος της καθαρής επένδυσης 53.988 53.066 Καθαρή επένδυση 55.990 63.371 177 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Cepal Ανώνυµη Εταιρεία Συµµετοχών Α.Ε. Συνοπτική Κατάσταση Συνολικού Αποτελέσµατος 31.12.2019 Τόκοι και εξοµοιούµενα έξοδα 31.12.2018 (62) Προµήθειες έξοδα (5) Αποτέλεσµα Χρηµατοοικονοµικών πράξεων Λοιπά έσοδα Γενικά διοικητικά έξοδα Αποσβέσεις (4) (63) 6 22.988 19.235 (26.637) (19.130) (964) (318) (4.743) (211) 798 (142) (3.945) (353) Συνολικό αποτέλεσµα χρήσης µετά το φόρο εισοδήµατος (3.945) (353) Ποσό που αναλογεί από την συµµετοχή του Οµίλου στα κέρδη / (ζημιές) της συγγενούς (1.524) (150) 31.12.2019 31.12.2018 1 1 Καθαρά κέρδη/(ζημιές) πριν το φόρο εισοδήµατος Φόρος εισοδήµατος Καθαρά κέρδη/(ζημιές) µετά το φόρο εισοδήµατος Λοιπά αποτελέσµατα που καταχωρήθηκαν απευθείας στην Καθαρή Θέση: Δεν έχουν εισπραχθεί µερίσµατα από την εταιρία κατά τη διάρκεια των χρήσεων 2019 και 2018. Συνοπτικός Ισολογισµός ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ Ταµείο και ταµειακά διαθέσιµα Λοιπα στοιχεία κυκλοφορούντος ενεργητικού 9.469 15.485 Σύνολο κυκλοφορούντος ενεργητικού 9.470 15.486 Μη κυκλοφορούν ενεργητικό 9.260 6.685 Λοιπές βραχυπρόθεσµες υποχρεώσεις 8.567 8.013 Σύνολο βραχυπρόθεσµων υποχρεώσεων 8.567 8.013 Σύνολο Καθαρής Θέσης 10.163 14.158 (18.938) (18.938) Σύνολο Καθαρής Θέσης εκτός Προνοµιούχων Μετοχών (8.775) (4.780) Αναλογία Οµίλου στα Αποτελέσµατα (4.101) (2.577) Κόστος απόκτησης 6.276 6.276 Λογιστική Αξία Συμμετοχής 2.175 3.699 Μειον Αξία Προνοµιούχων Μετοχών Ο Όµιλος δε συµµετέχει σε σχήµατα που αποτελούν από κοινού δραστηριότητες. Λοιπές πληροφορίες για συγγενείς και κοινοπραξίες και σηµαντικοί περιορισµοί Εκτός από τις περιπτώσεις των συγγενών και των κοινοπραξιών που έχουν ταξινοµηθεί στα Στοιχεία Ενεργητικού προς πώληση και αποτιµώνται σύµφωνα µε τις διατάξεις του Δ.Π.Χ.Π. 5, οι λοιπές συγγενείς και κοινοπραξίες αποτιµώνται µε τη µέθοδο της καθαρής θέσης. Δεν υπάρχουν περιπτώσεις όπου ο Όµιλος, κατά την εφαρµογή της µεθόδου της Καθαρής Θέσης, έχει σταµατήσει να αναγνωρίζει την αναλογία του στις ζημιές συγγενών εταιριών και κοινοπραξιών εξαιτίας της πλήρους αποµείωσης της συµµετοχής του. Δεν υπάρχουν ενδεχόµενες υποχρεώσεις του Οµίλου που να συνδέονται µε τη συµµετοχή του σε συγγενείς εταιρίες ή κοινοπραξίες. Η Τράπεζα έχει αναλάβει την υποχρέωση να συνεισφέρει στο µετοχικό κεφάλαιο της κοινοπραξίας Alpha TANEO ΑΚΕΣ επιπλέον κεφάλαια µέχρι του ποσού των € 23. Πέραν αυτής, δεν υπάρχουν άλλες µη αναγνωρισθείσες δεσµεύσεις του 178 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Οµίλου που να σχετίζονται µε τη συµµετοχή του σε συγγενείς και κοινοπραξίες που θα µπορούσαν να οδηγήσουν σε µελλοντική εκροή µετρητών ή άλλων πόρων. Δεν υπάρχουν σηµαντικοί περιορισµοί στη δυνατότητα συγγενών εταιριών ή κοινοπραξιών να µεταφέρουν κεφάλαια στον Όµιλο ή να αποπληρώσουν δάνεια που τους έχουν χορηγηθεί από τον Όµιλο, πέραν των περιορισµών που επιβάλλονται για τις ελληνικές εταιρίες από το Ν. 4548/2018 σχετικά µε το ελάχιστο ύψος του Μετοχικού Κεφαλαίου και της Καθαρής τους Θέσης και τη δυνατότητα διανοµής µερίσµατος. Επιπρόσθετα, οι περιορισµοί ως προς τις αναλήψεις µετρητών και την εν γένει ελεύθερη κίνηση κεφαλαίων που είχαν επιβληθεί µε την έκδοση Πράξεων Νοµοθετικού Περιεχοµένου εντός του 2015, και ίσχυαν για όλες τις εταιρίες που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα, έπαψαν να είναι σε ισχύ κατά τη διάρκεια της χρήσης 2019, σύμφωνα με σχετική τροπολογία που ενσωματώθηκε στο Ν. 4624/2019, προκαλώντας την πλήρη άρση των υφιστάμενων έως τότε περιορισμών στην κίνηση κεφαλαίων. 22. Επενδύσεις σε ακίνητα Οικόπεδα - Κτήρια Υπόλοιπα την 1.1.2018 Αξία κτήσης Συσσωρευµένες αποσβέσεις και αποµειώσεις 1.1.2018 - 31.12.2018 Αναπόσβεστη αξία 1.1.2018 Προσθήκες Προσθήκες από εταιρίες που ενοποιήθηκαν για πρώτη φορά στην χρήση Μεταφορά σε «Ιδιοχρησιµoποιούµενα ενσώματα πάγια» Μεταφορά σε «Στοιχεία Ενεργητικού προς Πώληση» Μεταφορά σε «Λοιπά Στοιχεία Ενεργητικού» Μεταφορά από «Στοιχεία Ενεργητικού προς Πώληση» Διαθέσεις/Διαγραφές Συναλλαγµατικές διαφορές Αποσβέσεις χρήσης Απομειώσεις χρήσης Αναπόσβεστη αξία 31.12.2018 Υπόλοιπα την 31.12.2018 Αξία κτήσης Συσσωρευµένες αποσβέσεις και αποµειώσεις 1.1.2019 - 31.12.2019 Επίπτωση από την εφαρμογή του Δ.Π.Χ.Π. 16 Αναπόσβεστη αξία 1.1.2019 Προσθήκες Προσθήκες από κεφαλαιοποίηση δαπανών Προσθήκες από εταιρίες που ενοποιήθηκαν για πρώτη φορά στην χρήση Μεταφορά σε «Ιδιοχρησιµoποιούµενα ενσώματα πάγια» Μεταφορά σε «Στοιχεία Ενεργητικού προς Πώληση» Συναλλαγµατικές διαφορές Διαθέσεις / Διαγραφές / Λήξεις Αποσβέσεις χρήσης (Απομειώσεις)/Αναστροφές απομειώσεων χρήσης Αναπόσβεστη αξία 31.12.2019 Υπόλοιπα την 31.12.2019 Αξία κτήσης Συσσωρευµένες αποσβέσεις και αποµειώσεις 179 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Οικόπεδα - Κτήρια με δικαίωμα χρήσης Σύνολο 737.609 (184.266) 737.609 (184.266) 553.343 21.552 54.094 (797) (127.575) (268) 54.354 (35.963) (121) (10.691) (14.767) 493.161 553.343 21.552 54.094 (797) (127.575) (268) 54.354 (35.963) (121) (10.691) (14.767) 493.161 - 639.497 (146.336) 493.161 80.444 2.246 24.661 (729) (62.821) (704) (40.708) (9.459) (9.700) 476.391 562.086 (85.695) 639.497 (146.336) 10.319 10.319 (917) 1.055 9.445 10.319 503.480 80.444 2.246 24.661 (1.741) (62.821) (704) (40.708) (10.376) (8.645) 485.836 10.765 (1.320) 572.851 (87.015) (1.012) Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Συνεπεία της εφαρµογής από 1.1.2019 του νέου λογιστικού προτύπου Δ.Π.Χ.Π. 16 αναγνωρίσθηκαν στοιχεία ενεργητικού με δικαίωμα χρήσης επί Οικοπέδων - Κτηρίων αξίας € 10.319 που αφορούν µισθώσεις ακινήτων οι οποίες αναγνωρίστηκαν ως επενδυτικά ακίνητα καθώς αφορούν ακίνητα τα οποία ο Όµιλος υποµισθώνει µε λειτουργική µίσθωση. Η εύλογη αξία των επενδύσεων σε οικόπεδα-κτήρια κατά την 31.12.2019 ανέρχεται σε € 522.739 (31.12.2018: € 595.166). Στη χρήση 2019 αναγνωρίσθηκε ζημιά απομείωσης ποσού € 8.645 (31.12.2018: € 14.767), ώστε η λογιστική αξία των επενδύσεων σε ακίνητα να µην υπερβαίνει την ανακτήσιµη αξία τους κατά την 31.12.2019, όπως αυτή προσδιορίσθηκε από πιστοποιηµένους εκτιµητές. Το εν λόγω κονδύλι καταχωρήθηκε στη γραµµή «Λοιπά έξοδα» της Κατάστασης Αποτελεσµάτων. Το ανακτήσιµο ποσό των επενδύσεων σε ακίνητα που αποµειώθηκαν εντός της χρήσης ανήλθε σε € 45.766 (31.12.2018: € 57.453). Στο ποσό αυτό περιλαμβάνεται η ανακτήσιμη αξία ακινήτων ποσού € 27.873 που αφορά ακίνητα τα οποία μεταφέρθηκαν στις 31.12.2019 σε «Στοιχεία ενεργητικού προς πώληση» (σημείωση 48). Οι εύλογες αξίες των ακινήτων υπολογίζονται σύµφωνα µε τις µεθόδους που αναφέρονται στη σηµείωση 1.2.7 και κατατάσσονται από πλευράς ιεραρχίας της εύλογης αξίας στο Επίπεδο 3 αφού κάνουν χρήση στοιχείων έρευνας, υποθέσεων και δεδοµένων που αναφέρονται σε ακίνητα ανάλογων χαρακτηριστικών και συνεπώς περιλαµβάνουν ένα ευρύ πεδίο µη παρατηρήσιµων στην αγορά δεδοµένων. Ο συντελεστής κεφαλαιοποίησης που χρησιµοποιήθηκε κυµαίνεται µεταξύ 6,5% και 8%. Σε ό,τι αφορά τα «Οικόπεδα-Κτήρια με δικαίωμα χρήσης», στη χρήση 2019 αναγνωρίσθηκε ζημιά από αποµείωση της αξίας τους ποσού € 449 καθώς και αναστροφή απομείωσης ποσού € 1.504 που καταχωρήθηκαν στα «Λοιπά Έξοδα». Η ανακτήσιμη αξία των οικοπέδων-κτηρίων με δικαίωμα χρήσης ισούται με την προεξοφλημένη αξία των εισπρακτέων μισθωμάτων από τις υπεκμισθώσεις. Οι προσθήκες της τρέχουσας και της προηγούµενης χρήσης καθώς και οι προσθήκες από εταιρίες που ενοποιήθηκαν πρώτη φορά στις χρήσεις 2018 και 2019, αφορούν κυρίως σε επενδύσεις σε ακίνητα που είχαν ληφθεί ως εξασφάλιση έναντι πιστοδοτήσεων και αποκτήθηκαν από τον Όµιλο στo πλαίσιο διαχείρισης του πιστωτικού κινδύνου. Τέλος, πληροφορίες αναφορικά µε το κονδύλι της µεταφοράς σε «Στοιχεία ενεργητικού προς πώληση» παρουσιάζονται στη σηµείωση 48. 180 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 23. Ιδιοχρησιµοποιούµενα ενσώµατα πάγια Υπόλοιπα την 1.1.2018 Αξία κτήσης Συσσωρευµένες αποσβέσεις και αποµειώσεις 1.1.2018- 31.12.2018 Αναπόσβεστη αξία 1.1.2018 Προσθήκες Διαθέσεις/Διαγραφές Μεταφορά από «Επενδύσεις σε ακίνητα» Μεταφορά εσωτερικά σε «Ιδιοχρησιµοποιούµενα» Μεταφορά σε «Λοιπά στοιχεία Ενεργητικού» Μεταφορά σε «Στοιχεία Ενεργητικού προς πώληση» Συναλλαγµατικές διαφορές Αποσβέσεις χρήσης Αποµειώσεις χρήσης Αναπόσβεστη αξία 31.12.2018 Υπόλοιπα την 31.12.2018 Αξία κτήσης Συσσωρευµένες αποσβέσεις και αποµειώσεις 1.1.2019- 31.12.2019 Επίπτωση από την εφαρμογή του Δ.Π.Χ.Π. 16 Αναπόσβεστη αξία 1.1.2019 Προσθήκες Διαθέσεις/Διαγραφές/Λήξεις Μεταφορά από «Επενδύσεις σε ακίνητα» Μεταφορά σε «Λοιπά στοιχεία Ενεργητικού» Μεταφορά σε «Στοιχεία ενεργητικού προς πώληση» Μεταφορά εσωτερικά σε «Ιδιοχρησιμοποιούμενα» Συναλλαγµατικές διαφορές Αποσβέσεις χρήσης Απομειώσεις χρήσης Αναπόσβεστη αξία 31.12.2019 Υπόλοιπα την 31.12.2019 Αξία κτήσης Συσσωρευµένες αποσβέσεις και αποµειώσεις Στοιχεία ενεργητικού με δικαίωμα χρήσης επί παγίων Οικόπεδα Κτήρια Εξοπλισµός Leasing Κινητός εξοπλισµός 1.051.956 (382.076) 3.366 (2.839) 444.650 (381.224) 1.499.972 (766.139) 669.880 10.473 (812) 797 (2.638) (2.933) (4.956) 267 (18.632) (2.540) 648.906 527 87 63.426 37.815 (817) (57) 2.695 896.655 (247.749) 15 (221) (17.644) 351 85.406 733.833 48.375 (1.629) 797 (2.933) (5.025) 282 (36.497) (2.540) 734.663 3.237 (2.886) 471.635 (386.229) 1.371.527 (636.864) (69) (351) 648.906 10.570 (1.651) 729 (3.057) (9.920) (319) (18.255) (1.164) 625.839 894.307 (268.468) Σύνολα 97.156 (163) (3.055) (32.797) (3.947) 129.337 157.520 892.183 62.559 (11.426) 1.741 (3.057) (10.009) (3.459) (71.089) (5.111) 852.332 502.586 (405.430) 168.654 (39.317) 1.565.547 (713.215) 85.406 31.895 (97) (89) 163 (85) (20.037) - 157.871 157.871 20.094 (9.678) 1.012 Συνεπεία της εφαρµογής από 1.1.2019 του νέου λογιστικού προτύπου Δ.Π.Χ.Π. 16 αναγνωρίσθηκαν στοιχεία ενεργητικού με δικαίωμα χρήσης επί παγίων αξίας € 157.871, εκ των οποίων ποσό € 146.810 αφορά µισθώσεις ακινήτων. Επιπρόσθετα, λόγω της εφαρµογής του Δ.Π.Χ.Π. 16, υφιστάµενες µισθώσεις αξίας € 351, που σύµφωνα µε το προηγούµενο πρότυπο είχαν αναγνωριστεί ως χρηµατοδοτικές µισθώσεις και περιλαµβάνονταν στην κατηγορία «Εξοπλισµός Leasing», αναταξινοµήθηκαν στα «Στοιχεία ενεργητικού με δικαίωμα χρήσης επί παγίων» και περιλαµβάνονται στο ποσό των € 157.871. Η λογιστική αξία των ιδιόκτητων οικοπέδων και κτηρίων που συµπεριλαµβάνονται στα ανωτέρω υπόλοιπα ανέρχεται κατά την 31.12.2019 σε € 597.871 (31.12.2018: € 608.085). Κατά τον έλεγχο της αξίας των ιδιόκτητων ακινήτων για τυχόν αποµείωση χρησιµοποιείται ως βάση εκτιµήσεως, η αξία συνεχιζόµενης χρήσης (value in use) η οποία ενσωµατώνει στην αξία του παγίου και όλες τις επενεχθείσες βελτιώσεις που το καθιστούν απολύτως κατάλληλο για χρήση του από τον Όµιλο. Τα χρησιμοποιηθέντα επιτόκια προεξόφλησης κυμαίνονται από 6,5% έως 8% αναλόγως των χαρακτηριστικών (θέση, μέγεθος,χρήση) του κάθε παγίου. Το ανακτήσιµο ποσό των ιδιόκτητων ακινήτων που αποµειώθηκαν εντός της χρήσης 2019 ανήλθε σε € 9.920 (31.12.2018: € 6.472), ενώ η ζημιά από αποµείωση της αξίας τους ανήλθε σε € 1.164 (31.12.2018: € 2.540) και καταχωρήθηκε στα «Λοιπά Έξοδα» της Κατάστασης Αποτελεσμάτων. 181 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Σε ό,τι αφορά τα πάγια με δικαίωμα χρήσης, στη χρήση 2019 απομειώθηκαν πλήρως τα μισθωμένα ακίνητα που δεν χρησιμοποιούνται από την Τράπεζα και αναγνωρίστηκε ζημιά απομείωσης ποσού € 3.947 που καταχωρήθηκε στα «Λοιπά Έξοδα» της Κατάστασης Αποτελεσμάτων. Τέλος, πληροφορίες αναφορικά µε το κονδύλι της µεταφοράς σε «Στοιχεία ενεργητικού προς πώληση» παρουσιάζονται στη σηµείωση 48. 24. Υπεραξία και λοιπά άυλα πάγια Υπόλοιπα την 1.1.2018 Αξία κτήσης Συσσωρευµένες αποσβέσεις και αποµειώσεις 1.1.2018 - 31.12.2018 Αναπόσβεστη αξία 1.1.2018 Προσθήκες Διαθέσεις/Διαγραφές Συναλλαγµατικές διαφορές Αποσβέσεις χρήσης Απομειώσεις χρήσης Αναπόσβεστη αξία 31.12.2018 Υπόλοιπα την 31.12.2018 Αξία κτήσης Συσσωρευµένες αποσβέσεις και αποµειώσεις 1.1.2019 - 31.12.2019 Αναπόσβεστη αξία 1.1.2019 Προσθήκες Διαθέσεις/Διαγραφές Συναλλαγµατικές διαφορές Αποσβέσεις χρήσης Αναπόσβεστη αξία 31.12.2019 Υπόλοιπα την 31.12.2019 Αξία κτήσης Συσσωρευµένες αποσβέσεις και αποµειώσεις Προγράμματα λογισµικού Λοιπά άυλα Σύνολα 685.756 (358.162) 141.486 (79.271) 827.242 (437.433) 327.594 104.185 (44) 50 (36.547) (5.071) 390.167 62.215 2 43.926 389.809 104.187 (44) 51 (54.839) (5.071) 434.093 787.082 (396.915) 141.487 (97.561) 928.569 (494.476) 390.167 121.861 (405) (135) (48.618) 462.870 43.926 (14.450) 29.476 434.093 121.861 (405) (135) (63.068) 492.346 908.034 (445.164) 141.484 (112.008) 1.049.518 (557.172) 1 (18.292) Οι προσθήκες της τρέχουσας χρήσης αφορούν κυρίως σε αγορές δικαιωµάτων χρήσης µηχανογραφικών εφαρµογών. Τα «Λοιπά άυλα» περιλαμβάνουν κυρίως κονδύλια που αφορούν σε αναγνώριση άυλων περιουσιακών στοιχείων που αποδίδονται σε πελατειακές σχέσεις από τις αποκτηθείσες εργασίες πιστωτικών καρτών της Diners το 2015, με ωφέλιμη ζωή 7 έτη καθώς επίσης και αποκτηθείσες πελατειακές σχέσεις και την αποκτηθείσα καταθετική βάση της Citibank το 2014, με ωφέλιμη ζωή 9 και 7 έτη, αντίστοιχα. Στη χρήση 2018 είχε αναγνωρισθεί ζημιά από αποµείωση της αξίας των αΰλων παγίων ποσού € 5.071. Τα εν λόγω κονδύλια καταχωρήθηκαν στα «Λοιπά Έξοδα» της Κατάστασης Αποτελεσµάτων. 182 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 25. Αναβαλλόµενες φορολογικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις Απαιτήσεις Υποχρεώσεις Σύνολο 31.12.2019 31.12.2018 5.174.297 5.290.763 (31.865) (18.681) 5.142.432 5.272.082 Οι αναβαλλόµενες φορολογικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις προκύπτουν ως εξής: 1.1 - 31.12.2019 Υπόλοιπο 31.12.2018 Επίπτωση από την εφαρμογή του Δ.Π.Χ.Π. 16 Αναγνώριση Υπόλοιπο 1.1.2019 Στην Κατάσταση Αποτελεσµάτων Στην Καθαρή Θέση Συναλλαγματικές διαφορές Υπόλοιπο 31.12.2019 Χρεωστική διαφορά Ν.4046/2012 1.024.762 1.024.762 (44.555) 980.207 Χρεωστική διαφορά Ν.4465/2017 737.658 737.658 14.082 751.740 27.131 (17.293) 9.838 2.794.987 2.794.987 221.750 3.016.737 (25) (25) 261 236 Υποχρεώσεις καθορισμένων παροχών και ασφαλιστικών ταμείων 25.060 25.060 (2.072) 3.258 26.246 Αποτίµηση παραγώγων 122.067 122.067 (18.371) 37.834 141.530 9.774 9.774 (1.188) 8.586 Αποτίµηση υποχρεώσεων προς πιστωτικά ιδρύµατα και δανειακών υποχρεώσεων λόγω αντιστάθμισης της εύλογης αξίας τους (10.720) (10.720) (345) (11.065) Αποτίμηση/Απομείωση συμμετοχών 157.990 157.990 (4.227) 153.763 Αποτίμηση/Απομείωση ομολόγων και λοιπών χρεογράφων 76.467 76.467 (10.964) Μεταφερόµενες φορολογικές ζημιές 179.379 179.379 (167.358) 12.021 Λοιπές προσωρινές διαφορές 141.762 141.762 (3.104) 138.658 (2.802) (2.802) Διαγραφές, αποσβέσεις και απομειώσεις παγίων περιουσιακών στοιχείων και μισθώσεις Χαρτοφυλάκιο Δανείων Αποτίμηση δανείων λόγω αντιστάθμισης Διαµόρφωση πραγµατικού επιτοκίου Συναλλαγματικές διαφορές μετατροπής οικονομικών καταστάσεων και αντιστάθμισης θυγατρικών εξωτερκού Σύνολο 15.723 5.272.082 183 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 11.408 11.408 5.283.490 (33.384) (147.143) (81.640) (2.078) 455 (4.425) (108.129) 455 5.142.432 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 1.1 - 31.12.2018 Αναγνώριση Υπόλοιπο 1.1.2018 Μεταφορά λόγω εφαρμογής ν.4465/2017 Χρεωστική διαφορά Ν.4046/2012 1.069.316 Χρεωστική διαφορά Ν.4465/2017 15.165 Διαγραφές,αποσβέσεις και απομειώσεις παγίων περιουσιακών στοιχείων 32.418 Χαρτοφυλάκιο Δανείων Αποτίμηση δανείων λόγω αντιστάθμισης Υποχρεώσεις καθορισμένων παροχών και ασφαλιστικών ταμείων Αποτίµηση παραγώγων 2.960.582 Στην Κατάσταση Αποτελεσµάτων 30.465 Μεταφερόµενα σε Στοιχεία Ενεργητικού προς Στην Καθαρή Θέση πώληση και λοιπές κινήσεις Υπόλοιπο 31.12.2018 (44.554) 1.024.762 692.028 737.658 (9.855) (30.465) Συναλλαγματικές διαφορές (6.840) 15.723 (135.130) 2.794.987 (105) 80 (25) 26.743 (1.344) (339) 25.060 788 122.067 127.733 (6.454) Διαµόρφωση πραγµατικού επιτοκίου 10.573 (799) 9.774 Αποτίµηση υποχρεώσεων προς πιστωτικά ιδρύµατα και δανειακών υποχρεώσεων λόγω αντιστάθμισης της εύλογης αξίας τους (14.562) 3.842 (10.720) Αποτίμηση/Απομείωση συμμετοχών (524) 158.514 157.990 Αποτίμηση/Απομείωση ομολόγων και λοιπών χρεογράφων 2.735 (87.948) Μεταφερόµενες φορολογικές ζημιές 325.445 (144.148) (1.918) 179.379 Λοιπές προσωρινές διαφορές 142.007 11 (256) 141.762 Συναλλαγματικές διαφορές μετατροπής οικονομικών καταστάσεων και αντιστάθμισης θυγατρικών εξωτερκού Σύνολο 8 4.697.534 161.680 76.467 (2.378) - 424.243 159.751 (9.014) (432) (2.802) (432) 5.272.082 Η επίπτωση από χρεωστική διαφορά σε εφαρμογή των διατάξεων του Ν. 4465/2017 οριστικοποιείται με την υποβολή της δήλωσης φορολογίας εισοδήματος της Τράπεζας μετά τη δημοσίευση των οικονομικών καταστάσεων και εμφανίζεται στην κατηγορία «Μεταφορά λόγω εφαρμογής του Ν. 4465/2017». 184 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 26. Λοιπά στοιχεία Ενεργητικού 31.12.2019 31.12.2018 Προκαταβεβληµένοι και παρακρατηµένοι φόροι 174.059 164.533 Ταµείο Εγγύησης Καταθέσεων και Επενδύσεων 635.144 635.007 Ακίνητα από πλειστηριασμό και λοιπά ακίνητα που προορίζονται για πώληση 314.996 215.446 15.072 25.999 Προπληρωθέντα έξοδα Έσοδα εισπρακτέα Λοιπά Σύνολο 6.217 5.496 391.410 317.204 1.536.898 1.363.685 Τα λοιπά στοιχεία ενεργητικού περιλαµβάνουν το κονδύλι «Ταµείο Εγγύησης Καταθέσεων και Επενδύσεων» που αφορά την απαίτηση της Τράπεζας από την συμμετοχή της στο ενεργητικό του Σκέλους Κάλυψης Καταθέσεων και του Σκέλους Κάλυψης Επενδύσεων. Το εν λόγω κονδύλι διαµορφώνεται από: 1. το ποσό της εισφοράς στο Σκέλος Κάλυψης Επενδύσεων και 2. το ποσό της διαφοράς της ετήσιας τακτικής εισφοράς των Πιστωτικών Ιδρυµάτων, που προκύπτει από την εφαρµογή του άρθρου 6 του Ν.3714/2008 «Προστασία δανειοληπτών και άλλες διατάξεις» που αύξησε το ποσό των καταθέσεων που καλύπτονται από το σύστηµα εγγύησης καταθέσεων από € 20 σε € 100, ανά καταθέτη. Η εν λόγω διαφορά περιλαµβάνεται σύµφωνα µε το Ν.4370/7.3.2016 µε θέµα «Συστήµατα Εγγυήσεων καταθέσεων (ενσωµάτωση Οδηγίας 2014/49/ΕΕ), Ταµείο Εγγύησης Καταθέσεων και Επενδύσεων και άλλες διατάξεις» σε ειδική οµάδα περιουσίας, της οποίας τα επιµέρους στοιχεία ανήκουν εξ αδιαιρέτου, κατά το ποσοστό συµµετοχής εκάστου, στα συµµετέχοντα Πιστωτικά Ιδρύµατα. Το κονδύλι «Προκαταβεβληµένοι και παρακρατούµενοι φόροι» παρουσιάζεται µετά από προβλέψεις οι οποίες ανήλθαν το 2019 σε € 101.037 (31.12.2018: € 101.037). Κατά την 31.12.2019 ο Όµιλος αποτίµησε τα «Aκίνητα από πλειστηριασμό και λοιπά ακίνητα που προορίζονται για πώληση» που έχουν ταξινοµηθεί στα λοιπά στοιχεία Ενεργητικού, στη χαµηλότερη αξία µεταξύ της λογιστικής και της εύλογης αξίας, µειωµένης κατά τα έξοδα πώλησης. Για τις περιπτώσεις που η εύλογη αξία των ακινήτων υπολείπετο της λογιστικής τους αξίας αναγνωρίσθηκε ζηµιά αποµείωσης ποσού € 483, η οποία καταχωρήθηκε στα «Λοιπά Έξοδα» της Κατάστασης Αποτελεσµάτων. Το αντίστοιχο ποσό για 31.12.2018 ανήλθε σε € 18.546. Οι εύλογες αξίες των ακινήτων υπολογίζονται σύµφωνα µε τις µεθόδους που αναφέρονται στη σηµείωση 1.2.7 και κατατάσσονται από πλευράς ιεραρχίας της εύλογης αξίας στο Επίπεδο 3 αφού κάνουν χρήση στοιχείων έρευνας, υποθέσεων και δεδοµένων που αναφέρονται σε ακίνητα ανάλογων χαρακτηριστικών και συνεπώς περιλαµβάνουν ένα ευρύ πεδίο µη παρατηρήσιµων στην αγορά δεδοµένων. Ο συντελεστής κεφαλαιοποίησης που χρησιµοποιήθηκε κυµαίνεται µεταξύ 6,5% και 8%. Ο Όμιλος εντός της χρήσης 2018 μετέφερε «Aκίνητα από πλειστηριασμό και λοιπά ακίνητα που προορίζονται για πώληση» λογιστικής αξίας € 27.835 στα «Στοιχεία ενεργητικού προς πώληση» ενώ την χρήση 2019 μετέφερε πάγια περιουσιακά στοιχεία από τα «Στοιχεία ενεργητικού προς πώληση» λογιστικής αξίας € 1.238 στα «Λοιπά στοιχεία Ενεργητικού» όπως αναλυτικά περιγράφεται στη σημείωση 48. 185 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ 27. Υποχρεώσεις προς πιστωτικά ιδρύµατα 31.12.2019 31.12.2018 84.461 37.456 3.064.446 3.378.846 245.775 26.096 17.058 68.858 6.278.454 6.421.829 567.942 518.021 Καταθέσεις: - Όψεως - Προθεσµίας Κεντρικών Τραπεζών Λοιπών πιστωτικών ιδρυµάτων Καταθέσεις χρηµατικών εγγυήσεων για καλύµµατα παραγώγων και πράξεων προσωρινής εκχώρησης Πράξεις προσωρινής εκχώρησης (Repos) Δανειακές υποχρεώσεις Καταθέσεις υπό προειδοποίηση: - Λοιπών πιστωτικών ιδρυµάτων Σύνολο 3.147 5.253 10.261.283 10.456.359 Τον Ιούνιο του 2016, η ΕΚΤ πραγµατοποίησε νέο πρόγραµµα στοχευµένων πράξεων µακροπρόθεσµης αναχρηµατοδότησης (TLTRO-IΙ) µε τετραετή διάρκεια. Η Τράπεζα συµµετέχει στο εν λόγω πρόγραµµα µε ποσό € 3.100.000. Η µείωση που παρατηρείται στις «Υποχρεώσεις προς πιστωτικά ιδρύµατα» αφορά στην αποπληρωµή του συνολικού δανεισµού από τον Έκτακτο Μηχανισµό Ρευστότητας της Τράπεζας της Ελλάδος (Emergency Liquidity Assistance - ELA) και στη µείωση των πράξεων προσωρινής εκχώρησης. Η µεταβολή αυτή συνδέεται κυρίως µε την εισροή καταθέσεων πελατών. Στο κονδύλι «Δανειακές υποχρεώσεις» περιλαµβάνονται κυρίως οι υποχρεώσεις του Οµίλου σε πολυµερείς αναπτυξιακές Τράπεζες. 28. Υποχρεώσεις προς πελάτες 31.12.2019 31.12.2018 - Όψεως 12.497.361 10.957.383 - Ταµιευτηρίου 10.757.853 9.734.581 - Προθεσµίας 16.956.187 17.919.453 46.060 35.258 40.257.461 38.646.675 Καταθέσεις: Καταθέσεις υπό προειδοποίηση Επιταγές και εντολές πληρωτέες Σύνολο 186 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 106.823 85.160 40.364.284 38.731.835 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 29. Οµολογίες έκδοσής µας και λοιπές δανειακές υποχρεώσεις i. Εκδόσεις καλυµµένων οµολογιών* Την 6.12.2017 και την 18.5.2018 η Τράπεζα εξέδωσε ομολογίες ονομαστικής αξίας € 1 δισ. έκαστη λήξης την 23.1.2021 και 23.10.2019 αντίστοιχα και επιτόκιο τρίμηνο Euribor πλέον περιθωρίου 1,65%, στo πλαίσιo του Προγράμματος Απευθείας Έκδοσης Καλυμμένων Ομολογιών ΙΙ, ποσού € 8 δισ. Με τροποποίηση που έλαβε χώρα την 5.6.2019 το περιθώριο των εν λόγω ομολογιών διαμορφώθηκε σε 0,5% από 23.7.2019 και η ημερομηνία λήξης της ομολογίας που εκδόθηκε την 18.5.2018 μετατέθηκε από 23.10.2019 στις 23.1.2021. Την 9.12.2019 εκδόθηκε νέος τίτλος ονομαστικής αξίας € 200 εκατ. λήξης 23.1.2021 και επιτόκιο τρίμηνο Euribor πλέον περιθωρίου 0,35%. Οι ανωτέρω τίτλοι ιδιοκατέχονται από την Τράπεζα. Το κάλυμμα (χαρτοφυλάκιο ασφαλείας) των εν λόγω ομολογιών αποτελείται από στεγαστικά δάνεια, που την 31.12.2019 ανέρχονταν σε συνολικό ποσό € 2,5 δισ. Οι εν λόγω ομολογίες χρησιμοποιούνται ως ενέχυρο σε πράξεις χρηματοδότησης και δεν συμπεριλαμβάνονται στο λογαριασμό «Ομολογίες έκδοσής μας και λοιπές δανειακές υποχρεώσεις», καθώς ιδιοκατέχονται από την Τράπεζα. Επίσης στο πλαίσιο του Προγράμματος Απευθείας Έκδοσης Καλυμμένων Ομολογιών Ι ποσού € 8 δισ. η Τράπεζα εξέδωσε την 25.1.2018, με ημερομηνία διακανονισμού την 5.2.2018, καλυμμένη ομολογία ύψους Ευρώ 500 εκατ. με κάλυμμα στεγαστικά δάνεια ποσού € 0,7 δισ., πενταετούς διάρκειας, με σταθερό ετήσιο τοκομερίδιο 2,5% και απόδοση μέχρι τη λήξη 2,75%. Την 16.5.2019 η θυγατρική Alpha Bank Romania εξέδωσε καλυμμένη ομολογία ύψους € 200 εκατ., λήξης 16.5.2024 και με επιτόκιο εξάμηνο Euribor πλέον περιθωρίου 1,5%, στο πλαίσιο του διεθνούς προγράμματος απευθείας έκδοσης καλυμμένων ομολογιών έως του ποσού του € 1 δισ. Η µεταβολή των υποχρεώσεων από καλυµµένες οµολογίες συνοψίζεται ως ακολούθως. Υπόλοιπο 1.1.2019 511.843 Μεταβολές χρήσης 1.1 – 31.12.2019 Νέες εκδόσεις / Κεφαλαιοποιηθέντα έξοδα 196.907 Λήξεις / Αποπληρωµές (13.796) Μεταβολή της εύλογης αξίας λόγω αντιστάθμισης 563 Δεδουλευµένοι τόκοι 16.130 Υπόλοιπο 31.12.2019 711.647 Αναλυτικές πληροφορίες για τις ανωτέρω εκδόσεις παρουσιάζονται στον κάτωθι πίνακα: α. Ιδιοκατεχόµενες από τον Όµιλο Εκδότης Alpha Bank A.E. Alpha Bank A.E. Alpha Bank A.E. Σύνολο Νόμισμα Επιτόκιο Ημερομηνία λήξης Ευρώ Ευρώ Ευρώ 3m Εuribor+0,50% 3m Εuribor+0,50% 3m Εuribor+0,35% 23.1.2021 23.1.2021 23.1.2021 Ονομαστική αξία 31.12.2019 31.12.2018 1.000.000 1.000.000 1.000.000 1.000.000 200.000 2.200.000 2.000.000 * Στοιχεία που αφορούν την δηµοσιοποίηση πληροφοριών σχετικά µε την έκδοση καλυµµένων οµολογιών, βάσει της Πράξεως Διοικητού της Τράπεζας της Ελλάδος 2620/28.8.2009, έχουν αναρτηθεί στον ιστοχώρο της Τράπεζας. 187 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 β. Κατεχόµενες από τρίτους Εκδότης Alpha Bank A.E. Alpha Bank Romania S.A. Σύνολο Νόμισμα Επιτόκιο Ημερομηνία λήξης Ευρώ Ευρώ 2,5% 6m Εuribor+1,5% 5.2.2023 16.5.2024 Ονομαστική αξία 31.12.2019 31.12.2018 500.000 500.000 200.000 700.000 500.000 ii. Πρόγραµµα εξασφαλισµένων τίτλων Την 22.11.2018 η Τράπεζα εξέδωσε εξασφαλισμένους τίτλους ονομαστικής αξίας € 1,05 δισ., με κάλυμμα στεγαστικά δάνεια λήξης 25.10.2020 και επιτόκιο τρίμηνο Euribor πλέον περιθωρίου 1,8%. Η εν λόγω ομολογία χρησιμοποιείται ως ενέχυρο σε πράξεις χρηματοδότησης και δεν συμπεριλαμβάνεται στο λογαριασμό «Ομολογίες έκδοσής μας και λοιπές δανειακές υποχρεώσεις», καθώς ιδιοκατέχεται από την Τράπεζα. Την 6.12.2019 ανακλήθηκε ποσό € 250 εκ. από την ανωτέρω έκδοση. Αναλυτικές πληροφορίες για την ανωτέρω έκδοση παρουσιάζονται στον κάτωθι πίνακα: Ιδιοκατεχόµενες από τον Όµιλο Εκδότης Alpha Bank A.E. Σύνολο Νόμισμα Επιτόκιο Ημερομηνία λήξης Ευρώ 3m Εuribor+1,8% 25.10.2020 Ονομαστική αξία 31.12.2019 31.12.2018 800.000 1.050.000 800.000 1.050.000 iii. Κοινά οµολογιακά δάνεια Υπόλοιπο 1.1.2019 6.179 Μεταβολές χρήσης 1.1 - 31.12.2019 Λήξεις / Αποπληρωµές (5.087) Δεδουλευµένοι τόκοι 277 Υπόλοιπο 31.12.2019 1.369 Αναλυτικές πληροφορίες για τις ανωτέρω εκδόσεις παρουσιάζονται στον κάτωθι πίνακα: Κατεχόµενες από τρίτους Νόμισμα Επιτόκιο Ημερομηνία λήξης Alpha Bank A.E. Alpha Bank A.E. Ευρώ Ευρώ 2,50% 2,50% 20.6.2022 20.6.2022 Ονομαστική αξία 31.12.2019 31.12.2018 350 350 1.345 1.345 Alpha Bank A.E. Ευρώ Συνδεδεµένη µε επιτοκιακό δείκτη 26.2.2019 5.000 Εκδότης Σύνολο 188 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 1.695 6.695 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 iv. Δανειακές υποχρεώσεις από τιτλοποίηση ναυτιλιακών δανείων Υπόλοιπο 1.1.2019 Μεταβολές χρήσης 1.1 - 31.12.2019 Λήξεις/Αποπληρωµές Δεδουλευµένοι τόκοι Συναλλαγµατικές διαφορές Υπόλοιπο 31.12.2019 268.277 (129.375) 10.622 5.412 154.936 Η Τράπεζα έχει προβεί σε τιτλοποίηση ναυτιλιακών δανείων, μεταβιβάζοντας τα εν λόγω δάνεια στην πλήρως ενοποιούμενη εταιρία ειδικού σκοπού, Alpha Shipping Finance Ltd., η οποία με τη σειρά της άντλησε χρηματοδότηση από τρίτους. Η υποχρέωση του Ομίλου προς τρίτους την 31.12.2019, ανέρχεται σε € 154,9 εκατ. Αναλυτικές πληροφορίες για τις ανωτέρω εκδόσεις παρουσιάζονται στον κάτωθι πίνακα: Κατεχόµενες από τρίτους Εκδότης Νόμισμα Επιτόκιο Ημερομηνία λήξης USD USD 1m USD Libor+2,25% 3m USD Libor+2,25% 20.9.2022 20.9.2022 Alpha Shipping Finance Ltd Alpha Shipping Finance Ltd Σύνολο Ονομαστική αξία 31.12.2019 31.12.2018 10.372 13.529 144.059 254.040 154.431 267.569 v. Οµόλογα από τιτλοποίηση επιχειρηµατικών δανείων (SME) Υπόλοιπο 1.1.2019 156.384 Μεταβολές χρήσης 1.1 - 31.12.2019 Λήξεις / Αποπληρωµές (157.846) Δεδουλευµένοι τόκοι 1.462 Υπόλοιπο 31.12.2019 - Η Τράπεζα είχε προβεί σε τιτλοποίηση δανείων προς μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (SME’s), μεταβιβάζοντας τα εν λόγω δάνεια στην πλήρως ενοποιούμενη εταιρία ειδικού σκοπού, Proodos Designated Activity Company (D.A.C.), η οποία με τη σειρά της άντλησε χρηματοδότηση από τρίτους και από την Τράπεζα. Οι ανωτέρω εκδόσεις που διακατείχαν τρίτοι αποπληρώθηκαν την 23.10.2019. Αναλυτικές πληροφορίες για τις ανωτέρω εκδόσεις παρουσιάζονται στον κάτωθι πίνακα: α. Ιδιοκατεχόµενες από τον Όµιλο Εκδότης Alpha Proodos DAC - Class B Alpha Proodos DAC - Class C Σύνολο Νόμισμα Επιτόκιο Ημερομηνία λήξης Ευρώ Ευρώ 3m Εuribor+2,5%, ελάχιστο 0% 3m Εuribor+3%, ελάχιστο 0% 23.1.2040 23.1.2040 189 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Ονομαστική αξία 31.12.2019 31.12.2018 100.000 100.000 220.000 220.000 320.000 320.000 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 β. Κατεχόµενες από τρίτους Εκδότης Alpha Proodos DAC - Class A1 Alpha Proodos DAC - Class A2 Alpha Proodos DAC - Class A3 Σύνολο Νόμισμα Επιτόκιο Ημερομηνία λήξης Ευρώ Ευρώ Ευρώ 3m Euribor+2%, ελάχιστο 0% 3m Euribor+2%, ελάχιστο 0% 3m Euribor+2%, ελάχιστο 0% 23.1.2040 23.1.2040 23.1.2040 Ονομαστική αξία 31.12.2019 31.12.2018 122.389 24.478 9.791 156.658 vi. Υποχρεώσεις από τιτλοποίηση λοιπών απαιτήσεων Υποχρεώσεις που προέκυψαν από τις τιτλοποιήσεις καταναλωτικών δανείων, επιχειρηµατικών δανείων, πιστωτικών καρτών, καθώς και τις απαιτήσεις από χρηµατοδοτικές µισθώσεις, δεν συµπεριλαµβάνονται στο λογαριασµό «Οµολογίες έκδοσής µας και λοιπές δανειακές υποχρεώσεις», διότι οι αντίστοιχοι τίτλοι, ονοµαστικού ποσού € 3.314.200 που έχουν εκδοθεί από εταιρίες ειδικού σκοπού ιδιοκατέχονται από τον Όµιλο. Επίσης, το α΄ εξάµηνο του 2019 η Τράπεζα προέβη σε τιτλοποίηση οµολογιακού δανείου του χαρτοφυλακίου της. Το εν λόγω οµολογιακό δάνειο µεταβιβάστηκε στην εταιρία ειδικού σκοπού, Alpha Quantum DAC, και το οµόλογο ονοµαστικής αξίας € 306.864 που εκδόθηκε µέσω της τιτλοποίησης ιδιοκατέχεται από την Τράπεζα και δεν συµπεριλαµβάνεται στο λογαριασµό «Οµολογίες έκδοσής µας και λοιπές δανειακές υποχρεώσεις». Αναλυτικές πληροφορίες για τις ανωτέρω εκδόσεις παρουσιάζονται στον κάτωθι πίνακα: α. Ιδιοκατεχόµενες από τον Όµιλο Εκδότης Katanalotika Plc LDN - CLASS A Katanalotika Plc LDN - CLASS Ζ Epihiro Plc LDN - CLASS A Epihiro Plc LDN - CLASS B Pisti 2010-1 Plc LDN - CLASS A Pisti 2010-1 Plc LDN - CLASS B Irida Plc LDN - CLASS A Irida Plc LDN - CLASS B Alpha Quantum DAC Σύνολο Νόμισμα Επιτόκιο Ημερομηνία λήξης Ευρώ Ευρώ Ευρώ Ευρώ Ευρώ Ευρώ Ευρώ Ευρώ Ευρώ 3m Euribor +0,4%, ελάχιστο 0% 3m Euribor +1%, ελάχιστο 0% 6m Euribor +0,3%, ελάχιστο 0% 6m Euribor, ελάχιστο 0% 2,50% 1m Euribor, ελάχιστο 0% 3m Euribor +0,3%, ελάχιστο 0% 3m Euribor, ελάχιστο 0% 6m Εuribor+4,5% 17.12.2029 17.12.2029 20.1.2035 20.1.2035 24.2.2026 24.2.2026 3.1.2039 3.1.2039 15.11.2023 Ονομαστική αξία 31.12.2019 31.12.2018 912.000 360.000 608.000 785.600 785.600 807.800 807.800 369.300 369.300 216.900 216.900 261.100 261.100 213.700 213.700 299.800 3.314.200 4.174.400 Επισημαίνεται ότι την 12.2.2019 αποπληρώθηκαν μερικώς οι εκδόσεις Katanalotika PLC LDN - CLASS A και Ζ ποσού € 372.000 και € 248.000 ονομαστικής αξίας αντιστοίχως, ενώ την 17.12.2019 αποπληρώθηκε ποσό ονομαστικής αξίας € 320.000 από την έκδοση Katanalotika PLC LDN - CLASS A. Επίσης την 15.7.2019 αποπληρώθηκε ονομαστική αξία € 7.064 από την έκδοση του Alpha Quantum DAC. 190 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 vii. Ομόλογα από τιτλοποίηση καταναλωτικών δανείων Η Τράπεζα προέβη σε τιτλοποίηση καταναλωτικών δανείων, μεταβιβάζοντας τα εν λόγω δάνεια στην πλήρως ενοποιούμενη εταιρία ειδικού σκοπού, Katanalotika Plc η οποία με τη σειρά της άντλησε χρηματοδότηση εκδίδοντας ομόλογα. Την 18.12.2019 μέρος των εν λόγω ομολόγων μεταβιβάστηκε σε τρίτους. Η υποχρέωση του Ομίλου προς τρίτους την 31.12.2019 ανέρχεται σε € 220 εκατ. Υπόλοιπο 1.1.2019 - Μεταβολές περιόδου 1.1 - 31.12.2019 Νέα Χρηματοδότηση 220.000 Δεδουλευμένοι Τόκοι 90 Υπόλοιπο 31.12.2019 220.090 Αναλυτικές πληροφορίες για τις ανωτέρω εκδόσεις παρουσιάζονται στον κάτωθι πίνακα: Κατεχόµενες από τρίτους Εκδότης Νόμισμα Επιτόκιο Ημερομηνία λήξης Ευρώ 3m Euribor +1,45%, ελάχιστο 0% 17.12.2029 Katanalotika Plc LDN - CLASS A Σύνολο 31.12.2019 Ονομαστική αξία 31.12.2018 220.000 220.000 - Tην 18.12.2019 τροποποιήθηκε το περιθώριο επιτοκίου της έκδοσης Katanalotika Plc – Class A ως εξής: 1,45% για την ημερομηνία πληρωμής Μαρτίου 2020, 1,35% από την Ημερομηνία Πληρωμής Ιουνίου 2020 έως και Δεκεμβρίου 2020 και 2,60% για τις εναπομείνασες Ημερομηνίες Πληρωμής. viii. Τίτλοι µειωµένης εξασφάλισης (Lower Tier II, Upper Tier II) Υπόλοιπο 1.1.2019 651 Μεταβολές χρήσης 1.1 - 31.12.2019 Λήξεις / Αποπληρωµές (8) Δεδουλευµένοι τόκοι 8 Υπόλοιπο 31.12.2019 651 Αναλυτικές πληροφορίες για τις ανωτέρω εκδόσεις παρουσιάζονται στον κάτωθι πίνακα: Κατεχόµενες από τρίτους Εκδότης Alpha Bank A.E. Νόμισμα Επιτόκιο Ημερομηνία λήξης Ευρώ 3m Εuribor+1,5% Αορίστου λήξης Σύνολο Σύνολο οµολογιών έκδοσής µας και λοιπών δανειακών υποχρεώσεων την 31.12.2019 191 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Ονομαστική αξία 31.12.2019 31.12.2018 650 650 650 650 1.088.693 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Στον ακόλουθο πίνακα, παρουσιάζονται οι µεταβολές των δανειακών υποχρεώσεων, παραθέτοντας διακριτά τις ταµειακές και τις µη ταµειακές κινήσεις. Χρηματοδοτικές ταμειακές ροές Κοινά ομολογιακά δάνεια Μη Ταμειακές Ροές Ταμειακές Ροές 1.1.2019 Δεδουλευµένοι τόκοι Συναλλαγματικές Διαφορές Λοιπά 31.12.2019 6.179 (5.087) 277 Υποχρεώσεις από τιτλοποίηση ναυτιλιακών δανείων 268.277 (129.375) 10.622 Ομόλογα από τιτλοποίηση επιχειρηματικών (SME) δανείων 156.384 (157.846) 1.462 220.000 90 220.090 651 (8) 8 651 511.843 183.111 16.130 Ομόλογα από τιτλοποίηση καταναλωτικών δανείων Τίτλοι μειωμένης εξασφάλισης Υποχρεώσεις από εκδόσεις με εξασφαλίσεις στεγαστικών δανείων Χρηματοδοτικές ταμειακές ροές Ταμειακές Ροές 1.1.2018 Κοινά ομολογιακά δάνεια 1.369 5.412 154.936 563 711.647 Μη Ταμειακές Ροές Δεδουλευµένοι τόκοι Συναλλαγματικές Διαφορές Λοιπά 31.12.2018 9.977 (4.635) 837 Υποχρεώσεις από τιτλοποίηση ναυτιλιακών δανείων 317.066 (74.578) 13.115 Υποχρεώσεις από τιτλοποίηση επιχειρηματικών (SME) δανείων 319.656 (168.057) 4.785 156.384 56.188 (56.111) 574 651 - 491.985 11.550 Τίτλοι μειωμένης εξασφάλισης Υποχρεώσεις από εκδόσεις µε εξασφαλίσεις στεγαστικών δανείων 6.179 12.674 268.277 8.308 511.843 Οι ανωτέρω ταµειακές ροές περιλαµβάνονται στις καθαρές ταµειακές ροές από χρηµατοδοτικές δραστηριότητες στην κατάσταση ταµειακών ροών της χρήσης. 30. Υποχρεώσεις για τρέχοντα φόρο εισοδήµατος και λοιπούς φόρους Για τρέχοντα φόρο εισοδήµατος 31.12.2019 31.12.2018 2.328 15.821 Για λοιπούς φόρους 37.545 25.451 Σύνολο 39.873 41.272 192 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 31. Υποχρεώσεις καθορισµένων παροχών στους εργαζόµενους Τα συνολικά µεγέθη, που αναγνωρίσθηκαν στις οικονοµικές καταστάσεις, για τις υποχρεώσεις καθορισµένων παροχών, παρουσιάζονται στον κάτωθι πίνακα: Ισολογισµός - Υποχρεώσεις 31.12.2019 31.12.2018 Αποζηµίωση προσωπικού της Τράπεζας λόγω συνταξιοδότησης βάσει του Ν.2112/1920 Εγγύηση αποταµιευτικού προγράµµατος Προγράµµατα Diners (συνταξιοδοτικό και ιατροφαρµακευτικής περίθαλψης) Αποζηµίωση προσωπικού των εντός Ελλάδος θυγατρικών λόγω συνταξιοδότησης βάσει του Ν.2112/1920 Λοιπές προβλέψεις υπεσχηµένων παροχών Σύνολο Υποχρεώσεων Αποζηµίωση προσωπικού της Τράπεζας λόγω συνταξιοδότησης βάσει του Ν.2112/1920 Εγγύηση αποταµιευτικού προγράµµατος Προγράµµατα Diners (συνταξιοδοτικό και ιατροφαρµακευτικής περίθαλψης) Αποζηµίωση προσωπικού των εντός Ελλάδος θυγατρικών λόγω συνταξιοδότησης βάσει του Ν.2112/1920 Λοιπές προβλέψεις υπεσχηµένων παροχών Σύνολο (σηµείωση 8) 76.312 2.703 8.380 3.206 331 90.932 73.611 3.325 6.811 2.559 438 86.744 Αποτελέσµατα χρήσης Έξοδα/(Έσοδα) Από 1 Ιανουαρίου έως 31.12.2019 31.12.2018 4.496 3.847 217 216 125 122 384 1.078 438 5.222 5.701 Τα ποσά των µεγεθών του Ισολογισµού και της κατάστασης αποτελεσµάτων χρήσης αναλύονται παρακάτω ανά ταµείο και είδος παροχής ως εξής: i. Τράπεζας α. Αποζηµίωση προσωπικού λόγω συνταξιοδότησης βάσει του Ν.2112/1920 Oι συµβάσεις του τακτικού προσωπικού της Τράπεζας είναι συµβάσεις εργασίας αορίστου χρόνου και σε περίπτωση λύσης προβλέπεται καταβολή εφάπαξ αποζημίωσης η οποία υπολογίζεται εφαρμόζοντας τις διατάξεις των Ν.2112/1920 και Ν.3198/1955, όπως αυτές τροποποιήθηκαν µε το Ν. 4093/2012. Τα ποσά που αναγνωρίσθηκαν στον ισολογισµό έχουν ως εξής: 31.12.2019 31.12.2018 Παρούσα αξία δεδουλευµένων παροχών 76.312 73.611 Υποχρέωση 76.312 73.611 Τα ποσά που αναγνωρίσθηκαν στα αποτελέσµατα χρήσης έχουν ως εξής: Από 1 Ιανουαρίου έως Τρέχον κόστος υπηρεσίας Καθαρό επιτοκιακό αποτέλεσµα επί της καθαρής απαίτησης/υποχρέωσης (Κέρδος)/Zηµία από διακανονισµό/περικοπή/τερµατισµό Κόστος προηγούμενης υπηρεσίας Kέρδος αναδιάρθρωσης Σύνολο (το οποίο περιλαµβάνεται στις αµοιβές προσωπικού) 193 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 31.12.2019 31.12.2018 2.104 1.240 (50) 1.363 (161) 4.496 2.272 1.333 242 3.847 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Η µεταβολή στην παρούσα αξία των δεδουλευµένων παροχών προέκυψε ως εξής: Υπόλοιπο ενάρξης χρήσης Τρέχον κόστος υπηρεσίας Κόστος επιτοκίου Καταβληθείσες αποζηµιώσεις (Kέρδος)/ζημιά από διακανονισµό/περικοπή/τερµατισµό Kέρδος αναδιάρθρωσης Κόστος προηγούµενης υπηρεσίας Μεταφορά σε πρόβλεψη προγράμματος εθελουσίας αποχώρησης προσωπικού Αναλογιστικά (κέρδη)/ζημιές χρήσης - οικονοµικές υποθέσεις Αναλογιστικά (κέρδη)/ζημιές χρήσης - εµπειρικές προσαρµογές Υπόλοιπο τέλους χρήσης 2019 73.611 2.104 1.240 (11.014) (50) (161) 1.363 (1.098) 10.492 (175) 76.312 2018 79.526 2.272 1.333 (8.747) 242 31.12.2019 31.12.2018 (10.492) 479 (479) (536) 73.611 Τα ποσά που αναγνωρίσθηκαν απευθείας στην Καθαρή Θέση κατά την χρήση αναλύονται ως εξής: Μεταβολή στην υποχρέωση που οφείλεται στις οικονοµικές και δηµογραφικές υποθέσεις - Κέρδος/(ζημιά) Μεταβολή στην υποχρέωση που οφείλεται σε εµπειρικές προσαρµογές - Κέρδος (Ζημιά)/Κέρδος που αναγνωρίσθηκε απευθείας στην Καθαρή Θέση εντός της χρήσης 175 536 (10.317) 1.015 2019 73.611 (11.014) 4.496 10.317 (1.098) 76.312 2018 79.526 (8.747) 3.847 (1.015) Η µεταβολή στην υποχρέωση του ισολογισµού προέκυψε ως εξής: Υπόλοιπο ενάρξης χρήσης Καταβληθείσες αποζηµιώσεις Ζημιά που καταχωρήθηκε στα αποτελέσµατα χρήσης Ζημιά/(κέρδος) που καταχωρήθηκε στην Καθαρή Θέση Μεταφορά σε πρόβλεψη προγράμματος εθελουσίας αποχώρησης προσωπικού Υπόλοιπο τέλους χρήσης 73.611 To ποσό των € 1.098 αντιστοιχεί στην πρόβλεψη που σχηματίσθηκε για τους εργαζομένους που έκαναν χρήση της μακροχρόνιας άδειας βάσει του προγράμματος εθελουσίας εξόδου. Για τον πληθυσμό αυτό σχηματίσθηκε επιπλέον πρόβλεψη 9.805 ευρώ εντός της χρήσης 2019 για την κάλυψη του συνόλου της παροχής του προγράμματος μέχρι την οριστική αποχώρησή τους. β. Εγγύηση αποταμιευτικού προγράμματος Για το προσωπικό που προσελήφθη στην Τράπεζα και εντάχθηκε στον κύριο ασφαλιστικό φορέα από 1.1.1993 µέχρι 31.12.2004 η Τράπεζα έχει εγγυηθεί ότι η εφάπαξ παροχή κατά τη συνταξιοδότηση, σύµφωνα µε τους όρους του αποταµιευτικού προγράµµατος, θα είναι τουλάχιστον ίση με την παροχή που ορίζει ο Ν.2084/1992 και η Υπουργική Απόφαση 2/39350/0022/2.3.99. Τα ποσά που αναγνωρίσθηκαν στον ισολογισµό έχουν ως εξής: 31.12.2019 31.12.2018 Παρούσα αξία δεδουλευµένων παροχών 2.703 3.325 Υποχρέωση 2.703 3.325 194 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Τα ποσά που αναγνωρίσθηκαν στα αποτελέσµατα χρήσης έχουν ως εξής: Από 1 Ιανουαρίου έως Τρέχον κόστος υπηρεσίας Καθαρό επιτοκιακό αποτέλεσµα επί της καθαρής απαίτησης/υποχρέωσης Σύνολο (το οποίο περιλαµβάνεται στις αµοιβές προσωπικού) 31.12.2019 31.12.2018 160 57 217 162 54 216 2019 3.325 160 57 1.203 (2.042) 2.703 2018 3.232 162 54 (23) (100) 3.325 2019 2018 (1.203) 23 Η µεταβολή στην παρούσα αξία της υποχρέωσης προέκυψε ως εξής: Υπόλοιπο ενάρξης χρήσης Τρέχον κόστος υπηρεσίας Κόστος επιτοκίου Αναλογιστικά (κέρδη)/ζημιές χρήσης - οικονοµικές υποθέσεις Αναλογιστικά κέρδη χρήσης - εµπειρικές προσαρµογές Υπόλοιπο τέλους χρήσης Τα ποσά που καταχωρήθηκαν απευθείας στην Καθαρή Θέση κατά την χρήση αναλύονται ως εξής: Μεταβολή στην υποχρέωση που οφείλεται στις υποθέσεις – κέρδος/(ζημιά) Μεταβολή στην υποχρέωση που οφείλεται σε εµπειρικές προσαρµογές – κέρδος Κέρδος που αναγνωρίσθηκε απευθείας στην Καθαρή Θέση εντός της χρήσης 2.042 100 839 123 2019 3.325 217 (839) 2.703 2018 3.232 216 (123) 3.325 Η µεταβολή στην υποχρέωση του ισολογισµού προέκυψε ως εξής: Υπόλοιπο ενάρξης χρήσης Ζημιά που καταχωρήθηκε στα αποτελέσµατα χρήσης Κέρδος που καταχωρήθηκε στην Καθαρή Θέση Υπόλοιπο τέλους χρήσης γ. Προγράµµατα επικουρικής σύνταξης και ιατροφαρµακευτικής περίθαλψης Diners H Τράπεζα εγγυάται από την 30.9.2014, ηµεροµηνία εξαγοράς της Diners Club Ελλάδος ΑΕ, τα προγράμματα παροχής επικουρικής σύνταξης και ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης της πρώην Diners, τα οποία διαχειρίζεται ανεξάρτητη ασφαλιστική εταιρία. Η συγχώνευση δι’ απορρόφησης της εταιρίας ολοκληρώθηκε την 2.6.2015. Τα προγράμματα αυτά καλύπτουν τους συνταξιούχους καθώς και τους αποχωρήσαντες οι οποίοι έχουν θεµελιώσει δικαίωµα απονοµής της επικουρικής σύνταξης στο µέλλον. Τα ποσά που αναγνωρίσθηκαν στον ισολογισµό έχουν ως εξής: 31.12.2019 31.12.2018 Παρούσα αξία δεδουλευµένων παροχών 10.726 9.528 Εύλογη αξία περιουσιακών στοιχείων του Προγράµµατος (2.346) (2.717) 8.380 6.811 Υποχρέωση Τα περιουσιακά στοιχεία του προγράμματος αποτελούνται εξ ολοκλήρου από μετρητά. 195 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Τα ποσά που αναγνωρίστηκαν στα αποτελέσµατα χρήσης έχουν ως εξής:: Από 1 Ιανουαρίου έως 31.12.2019 31.12.2018 117 8 125 112 10 122 2019 9.528 161 (9) (363) 1.391 18 10.726 2018 9.752 161 (9) (352) (84) 60 9.528 2019 2.717 44 (363) (8) (44) 2.346 2018 3.069 49 (352) (10) (39) 2.717 31.12.2019 31.12.2018 Καθαρό επιτοκιακό αποτέλεσµα επί της καθαρής απαίτησης/υποχρέωσης Έξοδα Σύνολο (το οποίο περιλαµβάνεται στις αµοιβές προσωπικού) Η µεταβολή στην παρούσα αξία των παροχών προέκυψε ως εξής: Υπόλοιπο ενάρξης χρήσης Κόστος επιτοκίου Παροχές που καταβάλλονται απευθείας από την Τράπεζα Καταβληθείσες παροχές από το Ταµείο Αναλογιστικά (κέρδη)/ζημιές χρήσης - οικονοµικές υποθέσεις Αναλογιστικές ζημιές χρήσης - εµπειρικές προσαρµογές Υπόλοιπο τέλους χρήσης Η µεταβολή στην εύλογη αξία των περιουσιακών στοιχείων του προγράµµατος προέκυψε ως εξής: Υπόλοιπο έναρξης χρήσης Αναµενόµενη απόδοση Καταβληθείσες παροχές Έξοδα Αναλογιστικές ζημιές Υπόλοιπο τέλους χρήσης Τα ποσά που αναγνωρίσθηκαν απευθείας στην Καθαρή Θέση κατά την χρήση αναλύονται ως εξής: Μεταβολή στην υποχρέωση που οφείλεται στις οικονοµικές και δηµογραφικές υποθέσεις - κέρδος/(ζημιά) (1.391) 84 Μεταβολή στην υποχρέωση που οφείλεται σε εµπειρικές προσαρµογές - ζημιά (18) (60) Απόδοση επενδύσεων εκτός του ποσού που καταχωρήθηκε στο αποτέλεσµα - ζημιά (44) (39) (1.453) (15) 2019 6.811 (9) 125 1.453 8.380 2018 6.683 (9) 122 15 6.811 Ζημιά που αναγνωρίσθηκε απευθείας στην Καθαρή Θέση εντός της χρήσης Η µεταβολή στην υποχρέωση/(απαίτηση) του ισολογισµού προέκυψε ως εξής: Υπόλοιπο έναρξης χρήσης Παροχές που καταβλήθηκαν απευθείας από την Τράπεζα Ζημιά που καταχωρήθηκε στα αποτελέσµατα χρήσης Ζημιά που καταχωρήθηκε στην Καθαρή Θέση Υπόλοιπο τέλους χρήσης Τα αποτελέσµατα των αποτιµήσεων εξαρτώνται από τις υποθέσεις εκπόνησης των αναλογιστικών µελετών. 196 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Οι βασικές αναλογιστικές υποθέσεις που χρησιµοποιήθηκαν για τα ανωτέρω προγράµµατα καθορισµένων παροχών ήταν οι εξής: 31.12.2019 31.12.2018 Επιτόκιο προεξόφλησης 0,82% 1,72% Πληθωρισµός 1,30% 1,50% Απόδοση περιουσιακών στοιχείων αποταµιευτικού προγράµµατος 1,50% 2,00% Μελλοντικές αυξήσεις µισθών 1,80% 1,80% Μελλοντικές αυξήσεις συντάξεων 0,00% 0,00% Για τον προσδιορισµό του επιτοκίου προεξόφλησης ελήφθη υπόψη ως βάση αναφοράς ο δείκτης iBoxx Euro Corporate AA+ προσαρµοσµένος για τα χαρακτηριστικά των προγραµµάτων. Η µέση διάρκεια ανά πρόγραµµα εµφανίζεται στον ακόλουθο πίνακα: 31.12.2019 31.12.2018 Αποζηµίωση προσωπικού της Τράπεζας λόγω συνταξιοδότησης βάσει του Ν.2112/1920 17,3 17,1 Εγγύηση αποταµιευτικού προγράµµατος 17,2 17,6 Προγράµµατα Diners (συνταξιοδοτικό και ιατροφαρµακευτικής περίθαλψης) 16,1 15,6 Στον ακόλουθο πίνακα συνοψίζεται η ευαισθησία ως προς τις οικονοµικές υποθέσεις του συνόλου της υποχρέωσης που προκύπτει από τα ανωτέρω προγράµµατα: Ποσοστιαία µεταβολή υποχρέωσης (%) Αύξηση επιτοκίου προεξόφλησης κατά 0,5% (8,0) Μείωση επιτοκίου προεξόφλησης κατά 0,5% 8,2 Αύξηση αναµενόµενης αύξησης µισθών κατά 0,5% 8,6 Μείωση αναµενόµενης αύξησης µισθών κατά 0,5% (7,7) ii. Εταιρίες Οµίλου Οι εργαζόµενοι, µε σύµβαση αορίστου χρόνου, στις εντός Ελλάδος θυγατρικές του Οµίλου, λαµβάνουν ποσοστό της αποζηµίωσης που προσδιορίζεται από το Ν.2112/1920 όπως τροποποιήθηκε µε το Ν.4093/2012. Τα συνολικά µεγέθη, που αναγνωρίσθηκαν στις οικονοµικές καταστάσεις, για τις υποχρεώσεις καθορισµένων παροχών των εταιριών του Οµίλου, παρουσιάζονται στον κάτωθι πίνακα: Αποζηµίωση προσωπικού των εντός Ελλάδος θυγατρικών λόγω συνταξιοδότησης βάσει του Ν.2112/1920 Λοιπές προβλέψεις υπεσχηµένων παροχών Σύνολο Υποχρεώσεων Ισολογισµός - Υποχρεώσεις 31.12.2019 31.12.2018 3.206 2.559 331 438 3.537 2.997 Αποζηµίωση προσωπικού των εντός Ελλάδος θυγατρικών λόγω συνταξιοδότησης βάσει του Ν.2112/1920 Αποτελέσµατα χρήσης Έξοδα/(Έσοδα) Από 1 Ιανουαρίου έως 31.12.2019 31.12.2018 384 1.078 Λοιπές προβλέψεις υπεσχηµένων παροχών Σύνολο 197 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 438 384 1.516 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Το ποσό των αναλογιστικών κερδών/ζημιών που καταχωρήθηκε στην Καθαρή Θέση από τα προγράμματα καθορισμένων παροχών των εταιριών του Ομίλου ανέρχεται σε για τη χρήση 2019 σε ζημιά € 394 έναντι κέρδους € 48 για τη χρήση 2018. Για όλα τα ανωτέρω προγράμματα δεν αναμένεται να καταβληθούν εισφορές το 2020. 32. Λοιπές υποχρεώσεις 31.12.2019 31.12.2018 Κρατήσεις και εισφορές υπέρ τρίτων 92.507 123.605 Χρηµατιστηριακές εργασίες 15.990 12.545 Έσοδα εποµένων χρήσεων 7.959 8.777 78.970 83.139 Υποχρεώσεις προς εµπόρους από χρήση πιστωτικών καρτών 323.451 299.085 Υποχρεώσεις από μισθώσεις (σημείωση 39) 205.199 Εξοδα χρήσης δεδουλευµένα Λοιπά Σύνολο 333.768 381.364 1.057.844 908.515 Στον ακόλουθο πίνακα παρουσιάζεται η μεταβολή των υποχρεώσεων από μισθώσεις που αναγνωρίσθηκαν συνεπεία της εφαρμογής του Δ.Π.Χ.Π. 16, παραθέτοντας διακριτά τις ταμειακές κινήσεις, που περιλαμβάνονται στην Κατάσταση Ταμειακών Ροών στις ροές από χρηματοδοτικές δραστηριότητες, και τις μη ταμειακές κινήσεις: Υποχρεώσεις από μισθώσεις Υπόλοιπο 1.1.2019 Ταμειακές Ροές Μη Ταμειακές μεταβολές Καταβολές Νέες μισθώσεις Λοιπές μεταβολές Υπόλοιπο 31.12.2019 233.524 (39.746) 15.936 (4.515) 205.199 Επιπλέον των ανωτέρω υποχρεώσεων από μισθώσεις, ποσό € 11.649 που αναγνωρίσθηκε την 1.1.2019 αφορούσε την εταιρία του Ομίλου Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Ι Α.Ε. η οποία είχε ταξινομηθεί στα στοιχεία ενεργητικού προς πώληση κατά την 31.12.2018, η πώληση της οποία ολοκληρώθηκε κατά τη διάρκεια της χρήσης (σημείωση 48). 33. Προβλέψεις 31.12.2019 31.12.2018 Ασφαλιστικές 405.412 313.685 Για την κάλυψη του πιστωτικού κινδύνου και λοιπές προβλέψεις 194.129 213.701 Σύνολο 599.541 527.386 31.12.2019 31.12.2018 404.960 313.281 α. Ασφαλιστικές Ασφαλίσεις ζωής Μαθηµατικές προβλέψεις Προβλέψεις για εκκρεµείς αποζηµιώσεις Σύνολο 198 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 452 404 405.412 313.685 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 β. Για την κάλυψη του πιστωτικού κινδύνου και λοιπές προβλέψεις Υπόλοιπο την 1.1.2018 Μεταβολές χρήσης 1.1 - 31.12.2018 Προβλέψεις για κάλυψη του πιστωτικού κινδύνου των εγγυητικών επιστολών, ενέγγυων πιστώσεων και των μη εκταμιευθεισών δανειακών δεσμεύσεων (σημείωση 11) Χρησιμοποιηθείσα πρόβλεψη προγράμματος αποχώρησης προσωπικού Alpha Bank A.Ε Λοιπές προβλέψεις χρήσης Χρησιμοποιηθείσες λοιπές προβλέψεις χρήσης Μεταφορά σε Στοιχεία ενεργητικού προς πώληση Συναλλαγματικές διαφορές Υπόλοιπο την 31.12.2018 Μεταβολές χρήσης 1.1 - 31.12.2019 Προβλέψεις για κάλυψη του πιστωτικού κινδύνου των εγγυητικών επιστολών, ενέγγυων πιστώσεων και των μη εκταμιευθεισών δανειακών δεσμεύσεων (σημείωση 11) Λοιπές προβλέψεις χρήσης Χρησιμοποιηθείσες λοιπές προβλέψεις χρήσης Πρόβλεψη αποζημίωσης προγραμμάτων αποχώρησης προσωπικού Μεταφορά από αποζηµίωση προσωπικού βάσει του Ν.2112/1920 στην πρόβλεψη του προγράμματος εθελούσιας εξόδου, που αφορά τους αποχωρήσαντες με χρήση μακροχρόνιας άδειας Χρησιμοποίηση πρόβλεψης αποζημίωσης προγραμμάτων αποχώρησης προσωπικού Αντιλογισμός πρόβλεψης αποζημίωσης προγράμματος αποχώρησης προσωπικού Συναλλαγματικές διαφορές Υπόλοιπο την 31.12.2019 279.925 (17.957) (44.296) 4.751 (5.680) (131) (2.911) 213.701 1.251 20.439 (8.110) 92.531 1.098 (83.262) (42.916) (603) 194.129 Τα ποσά των προβλέψεων για κάλυψη πιστωτικού κινδύνου των εγγυητικών επιστολών, των ενέγγυων πιστώσεων και των μη εκταμιευθεισών δανειακών δεσμεύσεων, περιλαµβάνονται στις «Ζημιές απομείωσης και προβλέψεις για την κάλυψη του πιστωτικού κινδύνου» της Κατάστασης Αποτελεσµάτων (σημείωση 11), τα ποσά των προβλέψεων για τα προγράμματα αποχώρησης προσωπικού περιλαμβάνονται στα «Έξοδα προγραμμάτων αποχώρησης προσωπικού» της Κατάστασης Αποτελεσμάτων και τα ποσά των λοιπών προβλέψεων χρήσης περιλαμβάνονται στη γραμμή της Κατάστασης Αποτελεσμάτων «Λοιπά έξοδα». Την 31.12.2019 το υπόλοιπο των αναμενόμενων ζημιών πιστωτικού κινδύνου των εγγυητικών επιστολών, ενέγγυων πιστώσεων και των μη εκταμιευθεισών δανειακών δεσμεύσεων ανέρχεται σε € 93.440 (31.12.2018: € 92.221) εκ των οποίων ποσό € 5.695 (31.12.2018: € 4.407) αφορά στις μη εκταμιευθείσες δανειακές δεσμεύσεις και ποσό € 87.745 (31.12.2018: € 87.815) αφορά στις Εγγυητικές Επιστολές και Ενέγγυες Πιστώσεις. Την 31.12.2019 το υπόλοιπο των προβλέψεων για τα προγράμματα αποχώρησης προσωπικού ανέρχεται σε € 26.456 (31.12.2018: € 59.004), το οποίο αφορά α) κατά € 6.604 την κάλυψη του ετήσιου κόστους 81 εργαζομένων, που αποχώρησαν το 2018 κάνοντας χρήση της μακροχρόνιας άδειας, στο πλαίσιο του προγράμματος αποχώρησης προσωπικού που ήταν σε ισχύ την τριετία 2016-2018 και συνεχίσθηκε κατά τη χρήση 2019, η μεταβολή του οποίου περιγράφεται αναλυτικά στη σημείωση 8, β) κατά € 17.815 που αφορά την κάλυψη του κόστους των προγραμματισμένων αποχωρήσεων 71 εργαζομένων που θα υλοποιηθούν εντός του πρώτου εξαμήνου του 2020 και του ετήσιου κόστους 78 εργαζομένων που αποχώρησαν κάνοντας χρήση της μακροχρόνιας άδειας, στο πλαίσιο του προγράμματος εθελούσιας εξόδου που τέθηκε σε εφαρμογή τον Σεπτέμβριο του 2019. Η συνολική πρόβλεψη για την κάλυψη του κόστους του εν λόγω προγράμματος ανήλθε σε € 89.861, ενώ ποσό € 73.144 χρησιμοποιήθηκε εντός της χρήσης για την κάλυψη του κόστους αποχώρησης 690 εργαζομένων και γ) κατά € 2.037 το πρόγραμμα αποζημίωσης ανωτάτων στελεχών, το συνολικό κόστος του οποίου ανήλθε σε € 2.670, ενώ ποσό € 633 χρησιμοποιήθηκε για την κάλυψη του κόστους αποχώρησης ανωτάτων στελεχών που έλαβε χώρα εντός της χρήσης 2019. Την 31.12.2019 το υπόλοιπο των λοιπών προβλέψεων ανέρχεται σε € 74.234 (31.12.2018: € 62.475) εκ των οποίων: • ποσό € 26.199 (31.12.2018: € 30.575) αφορά σε επίδικες υποθέσεις. • ποσό € 17.522 αφορά σε εκτίµηση της Τράπεζας στην περίοδο που έληξε την 31.12.2019 για µη ευδοκίµηση προσφυγών που έχουν ασκηθεί σε προγενέστερα έτη σχετικά µε καταβολή εισφορών σε ασφαλιστικό ταµείο. 199 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 ΚΑΘΑΡΗ ΘΕΣΗ 34. Μετοχικο Κεφάλαιο Το μετοχικό κεφάλαιο της Τράπεζας, κατά την 31.12.2019 και 31.12.2018, ανήλθε σε € 463.110, διαιρούμενο σε 1.543.699.381 κοινές ονομαστικές μετοχές μετά δικαιώματος ψήφου, ονομαστικής αξίας € 0,30 έκαστη. 35. Διαφορά από έκδοση µετοχών υπέρ το άρτιο Η διαφορά από έκδοση μετοχών υπέρ το άρτιο, κατά την 31.12.2019 και 31.12.2018, ανήλθε σε € 10.801.029. 36. Αποθεµατικά Τα υπόλοιπα των επιµέρους αποθεµατικών έχουν ως εξής: α. Τακτικό αποθεµατικό Τακτικό αποθεµατικό 31.12.2019 31.12.2018 538.820 536.370 Σύµφωνα µε το άρθρο 158 του Ν.4548/2018 (αντίστοιχη του οποίου ρύθµιση υπάρχει στο άρθρο 26 του Καταστατικού της Τράπεζας, όπως ισχύει), από τα καθαρά κέρδη κάθε χρήσης αφαιρείται ετησίως το ένα εικοστό (1/20), τουλάχιστον, για τον σχηµατισµό τακτικού αποθεµατικού. Η αφαίρεση για το σχηµατισµό του τακτικού αποθεµατικού παύει να είναι υποχρεωτική, όταν αυτό φθάσει στο ένα τρίτο (1/3) του µετοχικού κεφαλαίου. Η εν λόγω διάταξη προβλέπει ότι το αποθεµατικό αυτό χρησιµοποιείται αποκλειστικά πριν από κάθε διανοµή µερίσµατος προς εξίσωση του τυχόν χρεωστικού υπολοίπου της κατάστασης αποτελεσµάτων. Οι λοιπές εταιρίες του Οµίλου σχηµατίζουν τακτικό αποθεµατικό όπως και όταν προβλέπεται από τις τοπικές νοµοθεσίες. β. Αποθεµατικό οµολόγων που αποτιµώνται στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση Υπόλοιπο έναρξης την 1.1 2019 2018 114.137 509.673 597.316 (62.201) (223.922) (333.335) 373.394 (395.536) 487.531 114.137 Μεταβολές χρήσης 1.1 - 31.12 Αποτίµηση των οµολόγων που αποτιµώνται στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση, µετά το φόρο εισοδήµατος Μεταφορά στο αποτέλεσµα χρήσης αποθεµατικού οµολόγων που αποτιµώνται στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση, µετά το φόρο εισοδήµατος Σύνολο Υπόλοιπο την 31.12 Οι κινήσεις της χρήσης του αποθεµατικού των αξιογράφων που αποτιµώνται στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση που αφορούν στην αποτίµηση των αξιογράφων και στη µεταφορά στα αποτελέσµατα του εν λόγω αποθεµατικού ανέρχονται πριν από το φόρο σε πιστωτικό ποσό € 839.308 και χρεωστικό € 315.379 αντίστοιχα (1.1-31.12.2018: χρεωστικό ποσό € 86.880 και € 469.486 αντίστοιχα). 200 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 γ. Αποθεµατικό αντιστάθμισης ταµειακών ροών που καταχωρείται απευθείας στην Καθαρή Θέση Υπόλοιπο έναρξης την 1.1 Μεταβολή του αποθεµατικού αντιστάθμισης ταµειακών ροών, µετά το φόρο εισοδήµατος Υπόλοιπο την 31.12 2019 (145.838) (92.629) (238.467) 2018 (143.907) (1.931) (145.838) δ. Συναλλαγµατικές διαφορές µετατροπής οικονοµικών καταστάσεων και αντιστάθμισης θυγατρικών εξωτερικού Υπόλοιπο έναρξης την 1.1 Μεταβολή συναλλαγµατικών διαφορών µετατροπής οικονοµικών καταστάσεων και αντιστάθμισης θυγατρικών εξωτερικού Υπόλοιπο την 31.12 2019 (44.455) 2018 (53.079) (3.564) 8.624 (48.019) (44.455) 2019 (189) (189) 2018 (40) (149) (189) 739.676 460.025 2019 (122) 2018 (122) (122) (122) ε. Αναλογία λοιπών αποτελεσµάτων συγγενών εταιριών και κοινοπραξιών Υπόλοιπο την 1.1 Μεταβολή αναλογίας λοιπών αποτελεσµάτων συγγενών εταιριών και κοινοπραξιών Υπόλοιπο την 31.12 Σύνολο αποθεµατικών (α+β+γ+δ+ε) στ. Αποθεµατικά που αφορούν Στοιχεία Ενεργητικού προς πώληση Υπόλοιπο την 1.1 Μεταβολές χρήσης 1.1 - 31.12 Υπόλοιπο την 31.12 Τα αποθεματικά που αφορούν Στοιχεία Ενεργητικού προς πώληση προκύπτουν από την κοινοπραξία του Ομίλου APE Commercial Property, η οποία έχει ταξινομηθεί στα «Στοιχεία ενεργητικού προς πώληση» (σημείωση 48). 37. Αποτελέσµατα εις νέον i. Δεδομένου ότι στη διαχειριστική χρήση 2018 δεν υφίστανται διανεμητέα κέρδη, σε εφαρμογή του άρθρου 159 του Ν. 4548/2018, η Τακτική Γενική Συνέλευση των Μετόχων της 28.6.2019 αποφάσισε τη μη διανομή μερίσματος στους κοινούς Μετόχους της Τράπεζας. ii. Για τη χρήση του 2019 και κατ’ εφαρμογή του άρθρου 159 του Ν.4548/2018, δεν υφίστανται διανεμητέα κέρδη και ως εκ τούτου το Διοικητικό Συμβούλιο της Τράπεζας στην Τακτική Γενική Συνέλευση των Μετόχων θα προτείνει τη μη διανομή μερίσματος στους μετόχους της Τράπεζας. 38. Υβριδικά κεφάλαια Αόριστης διάρκειας µε δικαίωµα πρώτης ανάκλησης την 18.2.2015 και ανά έτος Τίτλοι κατεχόµενοι από εταιρίες του Οµίλου Σύνολο 201 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 31.12.2019 15.232 (160) 15.072 31.12.2018 15.232 (125) 15.107 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 ΠΡΟΣΘΕΤΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ 39. Ενδεχόµενες υποχρεώσεις και δεσµεύσεις α. Νοµικά θέµατα Υπάρχουν ορισµένες απαιτήσεις από δικαστικές αγωγές κατά του Οµίλου στα πλαίσια της συνήθους επιχειρηµατικής δραστηριότητας. Στο πλαίσιο της διαχείρισης γεγονότων λειτουργικού κινδύνου και βάσει των λογιστικών αρχών που εφαρµόζονται, ο Όµιλος έχει εσωτερικές δικλείδες ασφαλείας και διαδικασίες ώστε να παρακολουθεί όλες τις υποβληθείσες δικαστικές αγωγές ή παρόµοιες ενέργειες από τρίτους σε βάρος του και εξετάζει την πιθανότητα ευδοκίμησης τους καθώς και της πιθανής εκροής. Για τις περιπτώσεις όπου υπάρχει σηµαντική πιθανότητα αρνητικής έκβασης και το αποτέλεσµα τους µπορεί να εκτιµηθεί µε αξιοπιστία, ο Όµιλος σχηµατίζει πρόβλεψη που περιλαµβάνεται στο λογαριασµό του Ισολογισµού «Προβλέψεις». Το συνολικό ποσό των εν λόγω προβλέψεων ανέρχεται την 31.12.2019 σε € 26.199 (31.12.2018: € 30.575). Για τις περιπτώσεις για τις οποίες, σύµφωνα µε την εξέλιξη της υπόθεσης και την αξιολόγηση της Νοµικής Υπηρεσίας κατά την 31 Δεκεμβρίου 2019, η πιθανότητα αρνητικής έκβασης δεν είναι σηµαντική ή δεν είναι δυνατόν να εκτιµηθεί η πιθανή ζημιά εξαιτίας της πολυπλοκότητας των υποθέσεων, της χρονικής διάρκειας που θα διαρκέσουν, o Όµιλος δεν έχει προβεί σε αναγνώριση πρόβλεψης. Με ηµεροµηνία 31.12.2019 οι απαιτήσεις από νοµικές υποθέσεις εναντίον του Οµίλου των ανωτέρω περιπτώσεων ανέρχονται σε € 338.920 (31.12.2018: € 347.895). Σύµφωνα µε τις εκτιµήσεις των Νοµικών Υπηρεσιών η οριστική διευθέτηση των απαιτήσεων και των δικαστικών αγωγών δεν αναµένεται να έχει σηµαντική επίπτωση στην Καθαρή Θέση ή τη λειτουργία του Οµίλου. β. Φορολογικά θέµατα Η Τράπεζα έχει ελεγχθεί φορολογικά μέχρι και τη χρήση 2010. Οι χρήσεις 2011, 2012 και 2013 θεωρούνται παραγεγραµµένες σύμφωνα µε τα προβλεπόμενα στην εγκύκλιο ΠΟΛ.1208/20.12.2017 της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων. Για τις χρήσεις 2011 έως και 2018 έχει λάβει πιστοποιητικά φορολογικής συμμόρφωσης χωρίς διατύπωση επιφύλαξης, σύμφωνα µε το άρθρο 82 του Ν. 2238/1994 και το άρθρο 65Α Ν. 4174/2013. Ο φορολογικός έλεγχος για το φορολογικό πιστοποιητικό χρήσης 2019 βρίσκεται σε εξέλιξη. Η πρώην Εμπορική Τράπεζα είχε ελεγχθεί φορολογικά μέχρι και τη χρήση 2008. Οι χρήσεις 2009 έως και 2013 θεωρούνται παραγεγραµµένες σύμφωνα µε τα προβλεπόμενα στην εγκύκλιο ΠΟΛ.1208/20.12.2017 της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων. Για τις χρήσεις 2011 έως και 2013 έχει λάβει φορολογικό πιστοποιητικό χωρίς διατύπωση επιφύλαξης. Το κατάστημα της Alpha Bank στο Λονδίνο έχει ελεγχθεί φορολογικά μέχρι και τη χρήση 2016. Την 2.6.2015, ολοκληρώθηκε η συγχώνευση δια απορρόφησης της Diners Club Ελλάδος Α.Ε.Π.Π. Η εταιρία έχει ελεγχθεί φορολογικά μέχρι και τη χρήση 2010. Οι χρήσεις 2011 και 2012 θεωρούνται παραγεγραμμένες σύμφωνα µε τα προβλεπόμενα στην εγκύκλιο ΠΟΛ.1208/20.12.2017 της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων. Για τις χρήσεις 2011 έως και 2013 έχει λάβει αντίστοιχο πιστοποιητικό φορολογικής συμμόρφωσης χωρίς διατύπωση επιφύλαξης. Σύμφωνα µε την ΠΟΛ.1006/5.1.2016 δεν εξαιρούνται από την διενέργεια τακτικού φορολογικού ελέγχου από τις αρμόδιες φορολογικές αρχές οι επιχειρήσεις για τις οποίες εκδίδεται φορολογικό πιστοποιητικό χωρίς επιφύλαξη. Συνεπώς οι φορολογικές αρχές είναι δυνατόν να διενεργήσουν τον δικό τους φορολογικό έλεγχο. Ως αποτέλεσμα του φορολογικού ελέγχου από τις φορολογικές αρχές ενδέχεται να επιβληθούν επιπλέον φόροι, τόκοι εκπρόθεσμης υποβολής και πρόστιμα για τις χρήσεις που δεν έχουν ελεγχθεί από τις φορολογικές αρχές, τα ποσά των οποίων δεν είναι δυνατό να προσδιοριστούν µε ακρίβεια. 202 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Οι θυγατρικές εταιρίες του Ομίλου έχουν ελεγχθεί φορολογικά έως και τη χρήση που αναγράφεται στον κατωτέρω πίνακα: Επωνυµία εταιρίας Χρήση Τράπεζες 1. Alpha Bank London Ltd (αυτοπεραίωση) 2. Alpha Bank Cyprus Ltd 3. Alpha Bank Romania S.A. 4. Alpha Bank Albania SH.A. (βρίσκεται σε εξέλιξη φορολογικός έλεγχος για τη χρήση 2019) Χρηματοδοτικές εταιρίες 1. Alpha Leasing A.E.** 2. Alpha Leasing Romania IFN S.A. 3. ABC Factors A.E.** Investment Banking 1. Alpha Finance A.E.Π.Ε.Υ.**/*** 2. SSIF Alpha Finance Romania S.A. 3. Alpha Α.Ε. Επενδυτικών Συµµετοχών**/*** 4. Alpha Α.Ε. Διαχείρισης Αμοιβαίων Κεφαλαίων Επιχειρηματικών Συµµετοχών - ΑΚΕΣ **/*** 5. Emporiki Ventures Capital Developed Markets Ltd 6. Emporiki Ventures Capital Emerging Markets Ltd Asset Management 1. Alpha Asset Management Α.Ε.Δ.Α.Κ.**/*** 2. ABL Independent Financial Advisers Ltd (αυτοπεραίωση) Ασφαλιστικές 1. Alpha Ασφαλιστικές Πρακτορεύσεις Α.Ε.**/*** 2. Alpha Insurance Brokers Srl 3. Alphalife A.A.E.Z.**/*** (ο φορολογικός έλεγχος για τη χρήση 2015 ολοκληρώθηκε αρχές του 2020) Κτηµατικές και ξενοδοχειακές 1. Alpha Αστικά Ακίνητα Α.Ε.** 2. Εμπορική Ανάπτυξης και Διαχείρισης Ακινήτων Α.Ε. 3. Alpha Διαχείρισης Ακινήτων και Επενδύσεων Α.Ε. (πρώην Ιονική Συμμετοχών) 4. Alpha Real Estate Bulgaria E.O.O.D. (έναρξη λειτουργίας 2007) 5. Chardash Trading E.O.O.D. (έναρξη λειτουργίας 2006) 6. Alpha Real Estate Services Srl (έναρξη λειτουργίας 1998) 7. Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Αττικής Α.Ε. (έναρξη λειτουργίας 2012) ** 8. Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Αττικής ΙΙ Α.Ε. (έναρξη λειτουργίας 2012) ** 9. Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Ι Α.Ε. (έναρξη λειτουργίας 2012 - η εταιρία μεταβιβάσθηκε την 11.6.2019) ** 10. AGI-RRE Participations 1 Srl (έναρξη λειτουργίας 2010) 11. Stockfort Ltd (έναρξη λειτουργίας 2010) 12. Romfelt Real Estate SA 13. AGI-RRE Zeus Srl (έναρξη λειτουργίας 2012) 14. AGI-RRE Poseidon Srl (έναρξη λειτουργίας 2012) 15. AGI-RRE Hera Srl (έναρξη λειτουργίας 2012) 16. Alpha Real Estate Services LLC (έναρξη λειτουργίας 2010) 17. AGI-BRE Participations 2 E.O.O.D. (έναρξη λειτουργίας 2012) 18. AGI-BRE Participations 2BG E.O.O.D. (έναρξη λειτουργίας 2012) 19. AGI-BRE Participations 3 E.O.O.D. (έναρξη λειτουργίας 2012) 20. AGI-BRE Participations 4 E.O.O.D. (έναρξη λειτουργίας 2012) 21. APE Fixed Assets A.E.**/*** * ** 2017 2017 2006 2012 2013 2014 2013 2013 2002 2013 2013 2007 2008 2013 2017 2013 2006 2013 2013 2013 2013 * * * 2013 2013 2013 * * 2015 * * * * * * * * 2013 Οι εταιρίες δεν έχουν ελεγχθεί φορολογικά από την ημερομηνία ίδρυσής τους. Οι εταιρίες έχουν λάβει φορολογικά πιστοποιητικά για τις χρήσεις 2011 έως και 2018 χωρίς διατύπωση επιφύλαξης ενώ οι χρήσεις έως και το 2013 θεωρούνται παραγεγραµµένες βάσει των διατάξεων της εγκυκλίου ΠΟΛ.1208/2017 (σημείωση 13). *** Οι εταιρίες έχουν ελεγχθεί φορολογικά µέχρι και τη χρήση 2009 βάσει των διατάξεων του Ν. 3888/2010 περί περαίωσης των ανέλεγκτων φορολογικών χρήσεων. 203 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Επωνυµία εταιρίας Χρήση 22. SC Cordia Residence Srl 23. AGI-RRE Cleopatra Srl (έναρξη λειτουργίας 2014) 24. AGI-RRE Hermes Srl (έναρξη λειτουργίας 2014 – η εταιρία εκκαθαρίστηκε την 11.9.2019) 25. SC Carmel Residential Srl (έναρξη λειτουργίας 2013) 26. Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Νέας Κηφισιάς Α.Ε. (έναρξη λειτουργίας 2014) 27. Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Καλλιρόης Α.Ε. (έναρξη λειτουργίας 2014) 28. Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Λειβαδιάς Α.Ε. (έναρξη λειτουργίας 2014) 29. Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Κεφαλαρίου Α.Ε. (έναρξη λειτουργίας 2015) 30. Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Νέας Ερυθραίας Α.Ε. (έναρξη λειτουργίας 2015) 31. Αlpha Επενδυτικής Περιουσίας Χανίων Α.Ε.(έναρξη λειτουργίας 2011–η εταιρία μεταβιβάσθηκε την 31.5.2019) 32. Αlpha Επενδυτικής Περιουσίας Καλλιθέας (έναρξη λειτουργίας 2017) 33. Asmita Gardens Srl 34. AGI-Cypre Alaminos Ltd (έναρξη λειτουργίας 2014) 35. AGI-Cypre Tochni Ltd (έναρξη λειτουργίας 2014) 36. AGI-Cypre Mazotos Ltd (έναρξη λειτουργίας 2014) 37. Ashtrom Residents Srl (έναρξη λειτουργίας 2006 – η εταιρία εκκαθαρίστηκε την 29.10.2019) 38. Cubic Center Development S.A. (έναρξη λειτουργίας 2010) 39. AGI-SRE Participations 1 DOO (έναρξη λειτουργίας 2016) 40. Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Σπάτων Α.Ε. (έναρξη λειτουργίας 2017) 41. TH Top Hotels S.R.L (έναρξη λειτουργίας 2009) 42. Kestrel Enterprise E.O.O.D. (έναρξη λειτουργίας 2013) 43. Beroe Real Estate E.O.O.D. (έναρξη λειτουργίας 2018) 44. Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Ηρακλείου Α.Ε. (έναρξη λειτουργίας 2018) 45. Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Γη Ι Α.Ε. (έναρξη λειτουργίας 2018) 46. AGI-Cypre Property 1 Ltd (έναρξη λειτουργίας 2018 – η εταιρία μεταβιβάσθηκε την 19.3.2019) 47. AGI-Cypre Property 2 Ltd (έναρξη λειτουργίας 2018) 48. AGI-Cypre Property 3 Ltd (έναρξη λειτουργίας 2018) 49. AGI-Cypre Property 4 Ltd (έναρξη λειτουργίας 2018) 50. AGI-Cypre Property 5 Ltd (έναρξη λειτουργίας 2018) 51. AGI-Cypre Property 6 Ltd (έναρξη λειτουργίας 2018) 52. AGI-Cypre Property 7 Ltd (έναρξη λειτουργίας 2018) 53. AGI-Cypre Property 8 Ltd (έναρξη λειτουργίας 2018) 54. AGI-Cypre Property 9 Ltd (έναρξη λειτουργίας 2018) 55. AGI-Cypre Property 10 Ltd (έναρξη λειτουργίας 2018) 56. AGI-Cypre Property 11 Ltd (έναρξη λειτουργίας 2018) 57. AGI-Cypre Property 12 Ltd (έναρξη λειτουργίας 2018) 58. AGI-Cypre Property 13 Ltd (έναρξη λειτουργίας 2018) 59. AGI-Cypre Property 14 Ltd (έναρξη λειτουργίας 2018) 60. AGI-Cypre Property 15 Ltd (έναρξη λειτουργίας 2018) 61. AGI-Cypre Property 16 Ltd (έναρξη λειτουργίας 2018) 62. AGI-Cypre Property 17 Ltd (έναρξη λειτουργίας 2018) 63. AGI-Cypre Property 18 Ltd (έναρξη λειτουργίας 2018) 64. AGI-Cypre Property 19 Ltd (έναρξη λειτουργίας 2018) 65. AGI-Cypre Property 20 Ltd (έναρξη λειτουργίας 2018) 66. AGI-Cypre Property 21 Ltd (έναρξη λειτουργίας 2018) 67. AGI-Cypre Property 22 Ltd (έναρξη λειτουργίας 2018) 68. AGI-Cypre Property 23 Ltd (έναρξη λειτουργίας 2018) 69. AGI-Cypre Property 24 Ltd (έναρξη λειτουργίας 2018) 70. AGI-Cypre RES Pafos Ltd (έναρξη λειτουργίας 2018) 2013 * * * * * * * * * * 2015 * * * * 2015 * * * ***** * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * Οι εταιρίες δεν έχουν ελεγχθεί φορολογικά από την ημερομηνία ίδρυσής τους. ***** Οι εταιρίες περιήλθαν στον Όμιλο εντός του 2017 µέσω της πτωχευτικής διαδικασίας και έκτοτε δεν έχουν ελεγχθεί φορολογικά. 204 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Επωνυµία εταιρίας Χρήση 71. AGI-Cypre P&F Nicosia Ltd (έναρξη λειτουργίας 2018) 72. AGI-Cypre RES Nicosia Ltd (έναρξη λειτουργίας 2018) 73. AGI-Cypre P&F Limassol Ltd (έναρξη λειτουργίας 2018) 74. ABC RE L1 Ltd (έναρξη λειτουργίας 2018) 75. ABC RE L2 Ltd (έναρξη λειτουργίας 2018) 76. ABC RE L3 Ltd (έναρξη λειτουργίας 2018) 77. ABC RE P1 Ltd (έναρξη λειτουργίας 2018) 78. ABC RE P2 Ltd (έναρξη λειτουργίας 2018) 79. ABC RE P3 Ltd (έναρξη λειτουργίας 2018) 80. ABC RE P4 Ltd (έναρξη λειτουργίας 2018) 81. ABC RE P5 Ltd (έναρξη λειτουργίας 2018 – η εταιρία μεταβιβάσθηκε την 26.11.2019) 82. ABC RE P&F Limassol Ltd (έναρξη λειτουργίας 2018) 83. Kitma Holdings Ltd (έναρξη λειτουργίας 2006 – η εταιρία μεταβιβάσθηκε την 8.2.2019) 84. Vic City Srl (η εταιρία μεταβιβάσθηκε την 8.2.2019) 85. AGI-Cypre Property 25 Ltd (έναρξη λειτουργίας 2019) 86. AGI-Cypre Property 26 Ltd (έναρξη λειτουργίας 2019) 87. ABC RE COM Pafos Ltd (έναρξη λειτουργίας 2019) 88. ABC RE RES Larnaca Ltd (έναρξη λειτουργίας 2019) 89. AGI-Cypre P&F Pafos Ltd (έναρξη λειτουργίας 2019) 90. AGI-Cypre Property 27 Ltd (έναρξη λειτουργίας 2019) 91. ABC RE L4 Ltd (έναρξη λειτουργίας 2019) 92. ABC RE L5 Ltd (έναρξη λειτουργίας 2019) 93. AGI-Cypre Property 28 Ltd (έναρξη λειτουργίας 2019) 94. AGI-Cypre Property 29 Ltd (έναρξη λειτουργίας 2019) 95. AGI-Cypre Property 30 Ltd (έναρξη λειτουργίας 2019) 96. AGI-Cypre COM Pafos Ltd (έναρξη λειτουργίας 2019) 97. ΑΕΠ Βιομηχανικών Ακινήτων Αθηνών Μονοπρόσωπη Α.Ε. (έναρξη λειτουργίας 2019) 98. AGI-Cypre Property 31 Ltd (έναρξη λειτουργίας 2019) 99. AGI-Cypre Property 32 Ltd (έναρξη λειτουργίας 2019) 100. AGI-Cypre Property 33 Ltd (έναρξη λειτουργίας 2019) 101. AGI-Cypre Property 34 Ltd (έναρξη λειτουργίας 2019) 102. Alpha Group Real Estate Ltd (έναρξη λειτουργίας 2019) 103. ABC RE P&F Pafos Ltd (έναρξη λειτουργίας 2019) 104. ABC RE P&F Nicosia Ltd (έναρξη λειτουργίας 2019) 105. ABC RE RES Nicosia Ltd (έναρξη λειτουργίας 2019) 106. Fierton Ltd (έναρξη λειτουργίας 2019) 107. ΑΕΠ Βιομηχανικών Ακινήτων Περιφέρειας Μ.Α.Ε. (έναρξη λειτουργίας 2019) 108. ΑΕΠ Οικιστικών Ακινήτων Αττικής Ι Μ.Α.Ε. (έναρξη λειτουργίας 2019) 109. ΑΕΠ Οικιστικών Ακινήτων Θεσσαλονίκης Μ.Α.Ε. (έναρξη λειτουργίας 2019) 110. ΑΕΠ Οικιστικών Ακινήτων Κρήτης Μ.Α.Ε. (έναρξη λειτουργίας 2019) 111. ΑΕΠ Οικιστικών Ακινήτων Αιγαίου Μ.Α.Ε. (έναρξη λειτουργίας 2019) 112. ΑΕΠ Οικιστικών Ακινήτων Ιονίου Μ.Α.Ε. (έναρξη λειτουργίας 2019) 113. ΑΕΠ Επαγγελματικών Ακινήτων Αττικής Μ.Α.Ε. (έναρξη λειτουργίας 2019) 114. ΑΕΠ Επαγγελματικών Ακινήτων Θεσσαλονίκης Μ.Α.Ε. (έναρξη λειτουργίας 2019) 115. ΑΕΠ Επαγγελματικών Ακινήτων Περιφέρειας Μ.Α.Ε. (έναρξη λειτουργίας 2019) 116. ΑΕΠ Καταστημάτων Αττικής Ι Μ.Α.Ε. (έναρξη λειτουργίας 2019) 117. ΑΕΠ Καταστημάτων Αττικής ΙΙ Μ.Α.Ε. (έναρξη λειτουργίας 2019) 118. ΑΕΠ Οικιστικών Ακινήτων Αττικής ΙΙ Μ.Α.Ε. (έναρξη λειτουργίας 2019) 119. ΑΕΠ Καταστημάτων Περιφέρειας Μ.Α.Ε. (έναρξη λειτουργίας 2019) 120. ΑΕΠ Γης ΙΙ Μ.Α.Ε. (έναρξη λειτουργίας 2019) * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * Οι εταιρίες δεν έχουν ελεγχθεί φορολογικά από την ημερομηνία ίδρυσής τους. 205 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Επωνυµία εταιρίας Χρήση 121. ABC RE P6 Ltd (έναρξη λειτουργίας 2019) 122. AGI-Cypre Property 35 Ltd (έναρξη λειτουργίας 2019) 123. AGI-Cypre P&F Larnaca Ltd (έναρξη λειτουργίας 2019) 124. AGI-Cypre Property 37 Ltd (έναρξη λειτουργίας 2019) 125. AGI-Cypre RES Ammochostos Ltd (έναρξη λειτουργίας 2019) 126. AGI-Cypre Property 36 Ltd (έναρξη λειτουργίας 2019) 127. AGI-Cypre Property 38 Ltd (έναρξη λειτουργίας 2019) 128. AGI-Cypre RES Larnaca Ltd (έναρξη λειτουργίας 2019) 129. ABC RE P7 Ltd (έναρξη λειτουργίας 2019) 130. AGI-Cypre Property 42 Ltd (έναρξη λειτουργίας 2019) 131. ABC RE P&F Larnaca Ltd (έναρξη λειτουργίας 2019) 132. Krigeo Holdings Ltd (έναρξη λειτουργίας 2019) 133. AGI-Cypre Property 43 Ltd (έναρξη λειτουργίας 2019) 134. AGI-Cypre Property 44 Ltd (έναρξη λειτουργίας 2019) Εταιρίες ειδικού σκοπού και συµµετοχών 1. Alpha Credit Group Plc (αυτοπεραίωση) 2. Alpha Group Jersey Ltd 3. Alpha Group Investments Ltd (έναρξη λειτουργίας 2006) 4. Ionian Equity Participations Ltd (έναρξη λειτουργίας 2006) 5. AGI-BRE Participations 1 Ltd (έναρξη λειτουργίας 2009) 6. AGI-RRE Participations 1 Ltd (έναρξη λειτουργίας 2009) 7. Alpha Group Ltd (έναρξη λειτουργίας 2012) 8. Katanalotika Plc (αυτοπεραίωση) 9. Epihiro Plc (αυτοπεραίωση) 10. Irida Plc (αυτοπεραίωση) 11. Pisti 2010 - 1 Plc (αυτοπεραίωση) 12. Alpha Shipping Finance Ltd (αυτοπεραίωση) 13. Alpha Proodos DAC (έναρξη λειτουργίας 2016) 14. Alpha Quantum DAC (έναρξη λειτουργίας 2019) 15. AGI-RRE Athena Ltd (έναρξη λειτουργίας 2011) 16. AGI-RRE Poseidon Ltd (έναρξη λειτουργίας 2012) 17. AGI-RRE Hera Ltd (έναρξη λειτουργίας 2012) 18. Umera Ltd (έναρξη λειτουργίας 2012) 19. AGI-BRE Participations 2 Ltd (έναρξη λειτουργίας 2011) 20. AGI-BRE Participations 3 Ltd (έναρξη λειτουργίας 2011) 21. AGI-BRE Participations 4 Ltd (έναρξη λειτουργίας 2010) 22. AGI-RRE Ares Ltd (έναρξη λειτουργίας 2010) 23. AGI-RRE Venus Ltd (έναρξη λειτουργίας 2012) 24. AGI-RRE Artemis Ltd (έναρξη λειτουργίας 2012) 25. AGI-BRE Participations 5 Ltd (έναρξη λειτουργίας 2012) 26. AGI-RRE Cleopatra Ltd (έναρξη λειτουργίας 2013) 27. AGI-RRE Hermes Ltd (έναρξη λειτουργίας 2013) 28. AGI-RRE Arsinoe Ltd (έναρξη λειτουργίας 2013) 29. AGI-SRE Ariadni Ltd (έναρξη λειτουργίας 2013) 30. Zerelda Ltd (έναρξη λειτουργίας 2012) 31. AGI-Cypre Evagoras Ltd (έναρξη λειτουργίας 2014) 32. AGI-Cypre Tersefanou Ltd (έναρξη λειτουργίας 2014) 33. AGI-Cypre Ermis Ltd (έναρξη λειτουργίας 2014) 34. AGI-SRE Participations 1 Ltd (έναρξη λειτουργίας 2016) * * * * * * * * * * * * * * 2017 **** * 2009 * * * 2017 2017 2017 2017 2017 * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * Οι εταιρίες δεν έχουν ελεγχθεί φορολογικά από την ημερομηνία ίδρυσής τους. **** Οι εταιρίες δεν υπόκεινται σε φορολογικό έλεγχο. 206 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Επωνυµία εταιρίας Χρήση 35. Alpha International Holding Company S.A. (έναρξη λειτουργίας 2019) 36. Alpha Credit Acquisition Company Ltd (έναρξη λειτουργίας 2019) Διάφορες εταιρίες 1. Alpha Bank London Nominees Ltd 2. Alpha Trustees Ltd (έναρξη λειτουργίας 2002) 3. Καφέ Alpha A.E.**/*** 4. Alpha Υποστηρικτικών Εργασιών Α.Ε.**/*** 5. Real Car Rental A.E.**/*** 6. Εμπορική Διαχείρισης και Ρευστοποίησης Ενεργητικού-Παθητικού Α.Ε.*** 7. Alpha Bank Υπηρεσίες Ενημέρωσης Οφειλετών Α.Ε. (έναρξη λειτουργίας 2015) * * **** * 2013 2013 2013 2013 * γ. Μισθώσεις Ο Όµιλος ως µισθωτής Οι ελάχιστες µελλοντικές καταβολές µισθωµάτων του Οµίλου κατά την 31.12.2018 είχαν ως εξής: 31.12.2018 - εντός του έτους 39.723 - πέραν του έτους και µέχρι πέντε έτη 89.757 - πέραν των πέντε ετών 98.503 Σύνολο 227.983 Οι υποχρεώσεις του Ομίλου από µισθώµατα αφορούν κατά κύριο λόγο τα κτήρια που χρησιµοποιεί για τα υποκαταστήµατα της Τράπεζας και τις άλλες µονάδες λειτουργίας του, χώρους που στεγάζονται τα ATM’s και αυτοκίνητα για τα διευθυντικά στελέχη. Ειδικότερα για την Τράπεζα, η διάρκεια των επαγγελµατικών συµβάσεων μίσθωσης σε νέα καταστήµατα, ορίζεται τριετής µε δυνατότητα µονοµερούς παράτασης εκ µέρους της Τράπεζας για επιπλέον εννέα έτη µε τους ίδιους όρους και συµφωνίες µε την αρχική µίσθωση, διατηρώντας το δικαίωµα να καταγγείλει την µίσθωση οποτεδήποτε εντός των εννέα ετών. Πολιτική της Τράπεζας είναι να ανανεώνει τις συµβάσεις αυτές. Στις περιπτώσεις των ανανεώσεων υφισταµένων µισθώσεων, η νέα µίσθωση ορίζεται τριετής µε δυνατότητα µονοµερούς παράτασης εκ µέρους της Τράπεζας για µία ακόµη τριετία µε τους ίδιους όρους και συµφωνίες µε την αρχική µίσθωση, διατηρώντας το δικαίωµα να καταγγείλει την µίσθωση οποτεδήποτε εντός της δεύτερης τριετίας. Πολιτική της Τράπεζας είναι επίσης να ανανεώνει τις συµβάσεις αυτές. Ειδικότερα, στις περιπτώσεις των μισθώσεων Καταστημάτων, που εκτιμήθηκε ότι θα ανανεωθούν, η διάρκεια της μίσθωσης ορίστηκε τριετής με βάση το σχετικό δικαίωμα παράτασης, ενώ για τις μισθώσεις offsite ATMs, για τις οποίες κατόπιν ανανέωσης προβλέπεται συμβατικά η μετατροπή τους σε αορίστου διάρκειας, έγινε η εκτίμηση ότι η διάρκεια μίσθωσης θα είναι δεκαετής. Κατά τη μετάβαση στο νέο πρότυπο Δ.Π.Χ.Π. 16 ο Όμιλος αναγνώρισε την 1.1.2019 στοιχεία ενεργητικού µε δικαίωµα χρήσης και υποχρεώσεις από µισθώσεις για όλες τις μισθώσεις που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του Δ.Π.Χ.Π. 16. Οι υποχρεώσεις από μισθώσεις προεξοφλήθηκαν με το οριακό επιτόκιο δανεισμού της 1.1.2019. Το μέσο σταθμικό προεξοφλητικό επιτόκιο ήταν 2,61%. Ειδικότερα, ο Όμιλος αναγνώρισε την 1.1.2019 στοιχεία ενεργητικού µε δικαίωµα χρήσης ποσού € 179,8 εκατ., εκ των οποίων ποσό € 157,9 εκατ. έχει ταξινομηθεί στα Ιδιοχρησιμοποιούμενα ενσώματα πάγια, ποσό € 10,3 εκατ. στις Επενδύσεις σε ακίνητα και ποσό € 11,6 εκατ. στα Στοιχεία ενεργητικού προς πώληση, απαιτήσεις από χρηµατοδοτικές µισθώσεις ποσού € 10,5 εκατ. και υποχρεώσεις από µισθώσεις ποσού € 245,2 εκατ. (σηµειώσεις 19, 22, 23, 32, 48). * ** Οι εταιρίες δεν έχουν ελεγχθεί φορολογικά από την ημερομηνία ίδρυσής τους. Οι εταιρίες έχουν λάβει φορολογικά πιστοποιητικά για τις χρήσεις 2011 έως και 2018 χωρίς διατύπωση επιφύλαξης ενώ οι χρήσεις έως και το 2013 θεωρούνται παραγεγραµµένες βάσει των διατάξεων της εγκυκλίου ΠΟΛ.1208/2017 (σημείωση 13). *** Οι εταιρίες έχουν ελεγχθεί φορολογικά µέχρι και τη χρήση 2009 βάσει των διατάξεων του Ν. 3888/2010 περί περαίωσης των ανέλεγκτων φορολογικών χρήσεων. **** Οι εταιρίες δεν υπόκεινται σε φορολογικό έλεγχο. 207 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Η επίπτωση στην Καθαρή Θέση ανήλθε σε ζημιά ποσού € 39 εκατ. προ φόρων (€ 27,9 εκατ. µετά φόρων). Η επίπτωση στον δείκτη CET1 ανήλθε σε 13 µονάδες βάσης. Στον παρακάτω πίνακα παρουσιάζεται η συμφωνία των ελάχιστων μελλοντικών καταβολών μισθωμάτων, όπως γνωστοποιήθηκαν σύμφωνα με το ΔΛΠ 17 στις οικονομικές καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2018, με τις υποχρεώσεις από μισθώσεις που αναγνωρίστηκαν την 1.1.2019 σύμφωνα με το Δ.Π.Χ.Π 16: Ελάχιστες μελλοντικές καταβολές μισθωμάτων του Ομίλου 31.12.2018 227.983 Εκτιμήσεις ανανέωσης μισθωτικής περιόδου και αναπροσαρμογές μισθωμάτων που δεν περιλαμβάνονταν στις ελάχιστες μελλοντικές καταβολές μισθωμάτων 71.314 Επίπτωση προεξόφλησης των υποχρεώσεων από μισθώσεις χρησιμοποιώντας το οριακό κόστος δανεισμού (IBR) την 1.1.2019 (54.124) Σύνολο υποχρεώσεων από μισθώσεις που αναγνωρίσθηκαν την 1.1.2019 245.173 Κατά την εφαρμογή του Δ.Π.Χ.Π 16 έχουν πραγματοποιηθεί εκτιμήσεις: α) για ανανεώσεις συμβάσεων με βάση τα δικαιώματα παράτασης και β) για τις περιπτώσεις συμβάσεων αορίστου χρόνου, εκτιμήσεις για τον καθορισμό της χρονικής διάρκειας που η Τράπεζα αναμένει να χρησιμοποιήσει το στοιχείο της μίσθωσης. Δεν υπάρχουν μισθώσεις ακινήτων οι οποίες περιλαμβάνουν όρο μεταβλητού μισθώματος βάσει του ύψους των συνολικών εσόδων. Επιπλέον, δεν υπάρχουν συμβάσεις μίσθωσης ακινήτων που να υπεγράφησαν τις τελευταίες μέρες της χρήσης 2019 και να έχουν τεθεί σε εφαρμογή από 1.1.2020. Σημειώνεται ότι η επίδραση από την υιοθέτηση του προτύπου και η Πολιτική του Ομίλου σχετικά με τις μισθώσεις περιγράφονται αναλυτικά στις σημειώσεις 1.1 και 1.2.11 αντίστοιχα. Ο Όµιλος ως εκµισθωτής Οι απαιτήσεις του Οµίλου από µισθώµατα αφορούν κυρίως µισθώσεις κτηρίων ιδιοκτησίας του σε τρίτους. Οι µελλοντικές εισπράξεις από λειτουργικές μισθώσεις έχουν ως εξής: - εντός του έτους 31.12.2019 31.12.2018 8.463 15.084 - πέραν του έτους και µέχρι πέντε έτη 24.038 44.349 - πέραν των πέντε ετών 14.601 38.829 Σύνολο 47.102 98.262 Οι μελλοντικές εισπράξεις από χρημαοδοτικές μισθώσεις γνωστοποιούντα στη σημείωση 19. δ. Εκτός Ισολογισµού υποχρεώσεις Ο Όµιλος, στο πλαίσιο των συνήθων επιχειρηµατικών του δραστηριοτήτων, υπεισέρχεται σε συµβατικές δεσµεύσεις που είναι δυνατόν να επιφέρουν στο µέλλον µεταβολές στην περιουσιακή του διάρθρωση. Οι δεσµεύσεις αυτές παρακολουθούνται σε εκτός Ισολογισµού λογαριασµούς και αφορούν σε ενέγγυες πιστώσεις προς εκτέλεση, εκδοθείσες εγγυητικές επιστολές και υποχρεώσεις από εγκεκριµένες και μη εκταμιευθείσες δανειακές δεσμεύσεις. Οι ενέγγυες πιστώσεις προς εκτέλεση αφορούν χρηµατοδότηση των εµπορικών συµφωνιών µεταφοράς αγαθών στο εσωτερικό ή στο εξωτερικό, µε απευθείας πληρωµή των συναλλασσόµενων τρίτων, µε τους οποίους οι πελάτες του Οµίλου έχουν συνάψει τις συµφωνίες. Τόσο οι ανοιχθείσες ενέγγυες πιστώσεις όσο και οι εκδοθείσες εγγυητικές επιστολές αφορούν δεσµεύσεις υπό όρους και εκδίδονται από τον Όµιλο προκειµένου να παρασχεθεί εγγύηση για την εκπλήρωση από πελάτες του των όρων των συµφωνιών. Επίσης ενδεχόµενες υποχρεώσεις προκύπτουν για τον Όµιλο από τις µη εκταμιευθείσες δανειακές δεσμεύσεις, που πρόκειται να εκτελεστούν εφόσον τηρηθούν από τους αντισυµβαλλόµενους οι συµφωνηθείσες για την εκτέλεσή τους προϋποθέσεις. 208 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Tα υπόλοιπά τους έχουν ως εξής: 31.12.2019 Ενέγγυες πιστώσεις 31.12.2018 35.927 30.695 Εγγυητικές επιστολές και λοιπές εγγυήσεις 3.411.293 3.372.091 Μη εκταμιευθείσες δανειακές δεσμεύσεις 4.021.955 3.532.935 Ο Όµιλος υπολογίζει αναµενόµενη ζημιά πιστωτικού κινδύνου για τις µη εκταμιευθείσες δανειακές δεσμεύσεις και ενέγγυες πιστώσεις / εγγυητικές επιστολές, οι οποίες αναγνωρίζονται στη γραµµή Ισολογισµού «Προβλέψεις». Το υπόλοιπο των ανωτέρω αναµενόµενων ζηµιών πιστωτικού κινδύνου ανέρχεται την 31.12.2019 σε € 93.440 (31.12.2018: € 92.221) (σηµείωση 43). Η Τράπεζα έχει επίσης αναλάβει την υποχρέωση να συνεισφέρει στο µετοχικό κεφάλαιο της κοινοπραξίας Alpha TANEO ΑΚΕΣ επιπλέον κεφάλαια µέχρι του ποσού των € 23 (31.12.2018: € 64). ε. Δεσµεύσεις στοιχείων Ενεργητικού Τα δεσμευμένα στοιχεία ενεργητικού κατά την 31.12.2019 αναλύονται ως εξής: • Διαθέσιμα σε Κεντρικές Τράπεζες: i. Την 31.12.2019 το ποσό των δεσµευµένων καταθέσεων ανήλθε σε € 318.803 (31.12.2018: € 722.351) που αφορούν την υποχρέωση του Οµίλου να διατηρεί καταθέσεις σε Κεντρικές Τράπεζες σύµφωνα µε τα ποσοστά που ορίζονται σε κάθε χώρα. Εξ αυτών, το ποσό των δεσµευµένων διαθεσίµων της Τράπεζας αναφέρεται σε εκείνο που οφείλει να διατηρεί στην Τράπεζα της Ελλάδος κατά μέσο όρο για την περίοδο 18.12.2019 έως 28.01.2020 και ανέρχεται σε € 354.853 (31.12.2018: € 347.652). Την 31.12.2018 το ποσό των δεσµευµένων διαθεσίµων της Τράπεζας ανήλθε σε € 300.411. ii. Επιπλέον, κατά την 31.12.2018, τοποθετήσεις ύψους € 93.000 είχαν ενεχυριαστεί σε Κεντρικές Τράπεζες µε σκοπό τη συµµετοχή σε πράξεις κύριας αναχρηματοδότησης. • Απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυμάτων: i. τοποθετήσεις ύψους € 212.006 (31.12.2018: € 213.074) αφορούν, κυρίως, σε εγγυήσεις οι οποίες έχουν δοθεί υπέρ του Ελληνικού Δημοσίου. ii. τοποθετήσεις ύψους € 1.345.744 (31.12.2018: € 1.059.932) αφορούν εγγύηση παράγωγων και λοιπών πράξεων προσωρινής εκχώρησης (repos). iii. τοποθετήσεις ύψους € 6.455 (31.12.2018: € 28.707) αφορούν σε Ενέγγυες Πιστώσεις ή Εγγυητικές Επιστολές που εκδίδει η Τράπεζα για τη διευκόλυνση εισαγωγών πελατείας. iv. τοποθετήσεις ύψους € 12.568 (31.12.2018: € 9.493) αφορούν στην αμετάκλητη δέσμευση πληρωμής μέρους της εισφοράς από το 2016 έως και το 2019 στο Ταμείο Εξυγίανσης. Η δέσμευση αυτή πρέπει να καλύπτεται πλήρως από εξασφαλίσεις αποκλειστικά με μετρητά, όπως αποφασίστηκε από το Ενιαίο Συμβούλιο Εξυγίανσης. v. τοποθετήσεις ύψους € 20.824 (31.12.2018: € 35.230) αφορούν σε εξασφάλιση για την έκδοση ομολογιών ονομαστικής αξίας € 3.700.000 (31.12.2018: € 3.550.000), εκ των οποίων ιδιοκατέχεται ποσό € 3.000.000 (31.12.2018: € 3.050.000) από την Τράπεζα, όπως αναλυτικά αναφέρεται στην κάτωθι κατηγορία «Δάνεια και απαιτήσεις κατά πελατών». • Δάνεια και απαιτήσεις κατά πελατών : i. δάνεια αξίας € 1.425.026 (31.12.2018: € 3.700.146) έχουν ενεχυριασθεί σε Κεντρικές Τράπεζες για σκοπούς άντλησης ρευστότητας. ii. ποσό επιχειρηματικών δανείων και πιστωτικών καρτών λογιστικής αξίας € 2.822.179 (31.12.2018: € 3.323.619) έχει τιτλοποιηθεί για την έκδοση ομολογιών εταιριών ειδικού σκοπού του Ομίλου ονομαστικής αξίας € 3.274.200 (31.12.2018: € 4.174.400) που ιδιοκατέχονται από την Τράπεζα, εκ των οποίων ποσό ονομαστικής αξίας € 2.035.800 (31.12.2018: € 2.541.700) έχει δοθεί ως εξασφάλιση στα πλαίσια λοιπών πράξεων προσωρινής εκχώρησης (repos). 209 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Για τις ανωτέρω συναλλαγές έχουν δοθεί ως εξασφάλιση απαιτήσεις κατά Πιστωτικών Ιδρυµάτων ποσού € 77.254 (31.12.2018: € 93.644). iii. ποσό ναυτιλιακών δανείων λογιστικής αξίας € 335.594 (31.12.2018: € 498.904) έχει τιτλοποιηθεί για την παροχή δανείου από τρίτους στην εταιρία ειδικού σκοπού του Ομίλου που ανέρχεται την 31.12.2019 σε € 154.432 (31.12.2018: € 267.589). Για την ανωτέρω συναλλαγή έχουν δοθεί ως εξασφάλιση απαιτήσεις κατά Πιστωτικών Ιδρυµάτων ποσού € 22.493 (31.12.2018: € 21.720). iv. ποσό καταναλωτικών δανείων λογιστικής αξίας € 499.242 (31.12.2018: € 907.334) έχει τιτλοποιηθεί για την έκδοση ομολογιών εταιρίας ειδικού σκοπού του Ομίλου που ανέρχεται την 31.12.2019 σε € 580.000 (31.12.2018: € 1.520.000) εκ των οποίων ποσό € 360.000 (31.12.2018: € 1.520.000) ιδιοκατέχεται από την Τράπεζα. v. ποσό επιχειρηματικών δανείων λογιστικής αξίας € 11.174 (31.12.2018: € 22.791) έχει δοθεί ως εξασφάλιση στα πλαίσια λοιπών πράξεων δανεισμού. vi. ποσό στεγαστικών δανείων λογιστικής αξίας € 4.651.208 (31.12.2018: € 4.624.700) έχουν χρησιμοποιηθεί ως εξασφάλιση στα εξής προγράμματα έκδοσης ομολόγων: Πρόγραμμα Καλυμμένων Ομολογιών Ι και ΙΙ, Πρόγραμμα Εξασφαλισμένων Τίτλων της Τράπεζας, καθώς επίσης και στο Πρόγραμμα Απευθείας Έκδοσης Καλυμμένων Ομολογιών της Alpha Bank Romania. Την 31.12.2019 η ονομαστική αξία των ανωτέρω ομολογιών ανήλθε σε ποσό € 3.700.000 (31.12.2018: € 3.550.000), εκ των οποίων ιδιοκατέχεται από την Τράπεζα ποσό € 3.000.000 (31.12.2018: € 3.050.000) και έχουν δοθεί ως εξασφάλιση στα πλαίσια πράξεων προσωρινής εκχώρησης (repos) ποσό € 800.000 (31.12.2018: € 3.050.000) και ποσό € 2.200.000 (31.12.2018: € 0) έχει ενεχυριασθεί σε Κεντρικές Τράπεζες για σκοπούς άντλησης ρευστότητας. • Αξιόγραφα επενδυτικού χαρτοφυλακίου: i. ποσό λογιστικής αξίας € 3.938.225 (31.12.2018: € 2.243.399) αφορά σε ομόλογα έκδοσης ελληνικού δημοσίου και έχει δοθεί ως εξασφάλιση στα πλαίσια πράξεων προσωρινής εκχώρησης (repo). ii. ποσό λογιστικής αξίας € 99.936 (31.12.2018: € 641.059) αφορά σε έντοκα γραµµάτια ελληνικού δηµοσίου εκ των οποίων ποσό λογιστικής αξίας € 99.936 (31.12.2018: € 640.163) έχει δοθεί ως εξασφάλιση στα πλαίσια πράξεων προσωρινής εκχώρησης (repo), ενώ την 31.12.2018 ποσό λογιστικής αξίας € 896 είχε δοθεί ως εξασφάλιση στα πλαίσια πράξεων πελατειακών παραγώγων. iii. ποσό λογιστικής αξίας € 188.129 (31.12.2018: € 423.660) αφορά σε τίτλους έκδοσης του Ευρωπαϊκού Ταµείου Χρηµατοπιστωτικής Σταθερότητας (Ε.Τ.Χ.Σ.) που έχει ενεχυριασθεί σε Κεντρικές Τράπεζες µε σκοπό τη συµµετοχή σε πράξεις κύριας αναχρηματοδότησης. iv. ποσό λογιστικής αξίας € 40.797 (31.12.2018: € 42.433) λοιπών εταιρικών τίτλων έχει δοθεί ως εξασφάλιση στα πλαίσια πράξεων προσωρινής εκχώρησης (repo) και ποσό λογιστικής αξίας € 701.832 (31.12.2018: € 0) έκδοσης λοιπών κρατών, έχει δοθεί ως εξασφάλιση στα πλαίσια πράξεων προσωρινής εκχώρησης (repo). v. ποσό λογιστικής αξίας € 1.204.664 (31.12.2018: € 1.380.748) αφορά σε ομόλογα λοιπών κρατών και λοιπών εκδοτών που έχουν δοθεί σε Κεντρικές Τράπεζες για σκοπούς άντλησης ρευστότητας. vi. ποσό λογιστικής αξίας € 0 (31.12.2018: € 13.219) ομολόγων λοιπών κρατών έχει δοθεί ως εξασφάλιση στα πλαίσια πράξεων προσωρινής εκχώρησης (repos) σε Κεντρικές Τράπεζες. Επιπλέον, i. Ο Όμιλος έχει λάβει έντοκα γραµµάτια ελληνικού δηµοσίου ονοµαστικής αξίας € 870.000 (31.12.2018: € 400.000), ως κάλυµµα στα πλαίσια συµβάσεων παραγώγων µε αντισυµβαλλόµενο το Ελληνικό Δηµόσιο, τα οποία δεν περιλαμβάνονται σε λογαριασμούς ουσίας του ενεργητικού του Ομίλου. Από τα εν λόγω έντοκα γραμμάτια ελληνικού δημοσίου, ποσό ονοµαστικής αξίας € 118.000 (31.12.2018: € 400.000) έχει δοθεί ως εξασφάλιση στα πλαίσια πράξεων προσωρινής εκχώρησης (repo). ii. Ο Όμιλος έχει λάβει οµόλογα ονοµαστικής αξίας € 1.127.750 (31.12.2018 € 464.700) και εύλογης αξίας € 1.163.277 (31.12.2018 € 504.012), ως εξασφάλιση στα πλαίσια πράξεων προσωρινής εκχώρησης (reverse repo), τα οποία δεν περιλαμβάνονται σε λογαριασμούς ουσίας του ενεργητικού του Ομίλου. Από τα εν λόγω ομόλογα, ποσό εύλογης αξίας € 732.960 (31.12.2018 € 504.012) έχει ενεχυριασθεί σε Κεντρικές Τράπεζες για άντληση ρευστότητας και ποσό εύλογης αξίας € 280.014 (31.12.2018: € 0) έχει δοθεί ως εξασφάλιση στα πλαίσια πράξεων προσωρινής εκχώρησης (repo). 210 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 40. Εταιρίες που περιλαµβάνονται στις Ενοποιηµένες Οικονοµικές Καταστάσεις Στις οικονοµικές καταστάσεις του Οµίλου, εκτός της µητρικής Alpha Bank, περιλαµβάνονται και οι κατωτέρω εταιρίες: α. Θυγατρικές Επωνυµία εταιρίας Έδρα Ποσοστό συµµετοχής Οµίλου % 31.12.2019 31.12.2018 Τράπεζες 1 Alpha Bank London Ltd Ηνωµένο Βασίλειο 100,00 100,00 2 Alpha Bank Cyprus Ltd Κύπρος 100,00 100,00 3 Alpha Bank Romania S.A. Ρουµανία 99,92 99,92 4 Alpha Bank Albania SH.A. Αλβανία 100,00 100,00 Χρηµατοδοτικές εταιρίες 1 Alpha Leasing A.E. Ελλάδα 100,00 100,00 2 Alpha Leasing Romania IFN S.A. Ρουµανία 100,00 100,00 3 ABC Factors A.E. Ελλάδα 100,00 100,00 1 Alpha Finance A.E.Π.Ε.Υ. Ελλάδα 100,00 100,00 2 SSIF Alpha Finance Romania S.A. Ρουµανία 3 Alpha ΑΕ Επενδυτικών Συµµετοχών Investment Banking 99,98 99,98 Ελλάδα 100,00 100,00 4 Alpha AE Διαχείρισης Αµοιβαίων Κεφαλαίων Επιχειρηµατικών Συµµετοχών – ΑΚΕΣ Ελλάδα 100,00 100,00 5 Emporiki Ventures Capital Developed Markets Ltd Κύπρος 100,00 100,00 6 Emporiki Ventures Capital Emerging Markets Ltd Κύπρος 100,00 100,00 1 Alpha Asset Management Α.Ε.Δ.Α.Κ. Ελλάδα 100,00 100,00 2 ABL Independent Financial Advisers Ltd Ηνωµένο Βασίλειο 100,00 100,00 1 Alpha Ασφαλιστικές Πρακτορεύσεις Α.Ε. Ελλάδα 100,00 100,00 2 Alpha Insurance Brokers S.R.L. Ρουµανία 100,00 100,00 3 Alphalife A.A.E.Z. Ελλάδα 100,00 100,00 1 Alpha Αστικά Ακίνητα Α.Ε. Ελλάδα 93,17 93,17 Εμπορική Ανάπτυξης & Διαχείρισης Ακινήτων Ανώνυμη Συμμετοχική & Κτηματική 2 Εταιρία Ελλάδα 100,00 100,00 3 Alpha Διαχείρισης Ακινήτων και Επενδύσεων Α.Ε. Ελλάδα 100,00 100,00 4 Alpha Real Estate Bulgaria E.O.O.D. Βουλγαρία 93,17 93,17 5 Chardash Trading E.O.O.D. Βουλγαρία 93,17 93,17 6 Alpha Real Estate Services S.R.L. Ρουµανία 93,17 93,17 7 Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Αττικής Α.Ε. Ελλάδα 100,00 100,00 8 Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Αττικής II Α.Ε. Ελλάδα 100,00 100,00 9 Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Ι Α.Ε. Ελλάδα Asset Management Ασφαλιστικές Κτηµατικές και ξενοδοχειακές 100,00 10 AGI-RRE Participations 1 S.R.L. Ρουµανία 100,00 100,00 11 Stockfort Ltd Κύπρος 100,00 100,00 12 Romfelt Real Estate S.A. Ρουµανία 99,99 99,99 13 AGI-RRE Zeus S.R.L. Ρουµανία 100,00 100,00 14 AGI-RRE Poseidon S.R.L. Ρουµανία 100,00 100,00 15 AGI-RRE Hera S.R.L. Ρουµανία 100,00 100,00 16 Alpha Real Estate Services LLC Κύπρος 17 AGI-BRE Participations 2 E.O.O.D. Βουλγαρία 211 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 93,17 93,17 100,00 100,00 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Επωνυµία εταιρίας Έδρα Ποσοστό συµµετοχής Οµίλου % 31.12.2019 31.12.2018 18 AGI-BRE Participations 2BG E.O.O.D. Βουλγαρία 100,00 100,00 19 AGI-BRE Participations 3 E.O.O.D. Βουλγαρία 100,00 100,00 20 AGI-BRE Participations 4 E.O.O.D. Βουλγαρία 100,00 100,00 21 APE Fixed Assets Α.Ε. Ελλάδα 22 SC Cordia Residence S.R.L. 72,20 72,20 Ρουµανία 100,00 100,00 23 AGI-RRE Cleopatra S.R.L. Ρουµανία 100,00 100,00 24 AGI-RRE Hermes S.R.L. Ρουµανία 25 SC Carmel Residential S.R.L. Ρουµανία 100,00 100,00 26 Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Νέας Κηφισιάς Α.Ε. Ελλάδα 100,00 100,00 27 Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Καλλιρόης Α.Ε. Ελλάδα 100,00 100,00 28 AGI-Cypre Alaminos Ltd Κύπρος 100,00 100,00 29 AGI-Cypre Tochni Ltd Κύπρος 100,00 100,00 30 AGI-Cypre Mazotos Ltd Κύπρος 100,00 100,00 31 Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Λειβαδιάς Α.Ε. Ελλάδα 100,00 100,00 32 Asmita Gardens S.R.L. Ρουµανία 100,00 100,00 33 Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Κεφαλαρίου Α.Ε. Ελλάδα 34 Ashtrom Residents S.R.L. Ρουµανία 35 Cubic Center Development S.A. Ρουµανία 100,00 100,00 36 Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Νέας Ερυθραίας Α.Ε. Ελλάδα 100,00 100,00 37 Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Χανίων Α.Ε. Ελλάδα 38 AGI-SRE Participations 1 D.O.O. Σερβία 100,00 100,00 39 Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Σπάτων Α.Ε. Ελλάδα 100,00 100,00 40 TH Top Hotels S.R.L. Ρουµανία 97,50 97,50 41 Ελλάδα 100,00 100,00 42 Kestrel Enterprise E.O.O.D. Βουλγαρία 100,00 100,00 43 Beroe Real Estate E.O.O.D. Βουλγαρία 100,00 100,00 44 Αlpha Επενδυτικής Περιουσίας Ηρακλείου Α.Ε. Ελλάδα 100,00 100,00 45 Αlpha Επενδυτικής Περιουσίας Γη Ι Α.Ε. Ελλάδα 100,00 100,00 46 AGI-Cypre Property 1 Ltd Κύπρος 47 AGI-Cypre Property 2 Ltd Κύπρος 100,00 100,00 48 AGI-Cypre Property 3 Ltd Κύπρος 100,00 100,00 49 AGI-Cypre Property 4 Ltd Κύπρος 100,00 100,00 50 AGI-Cypre Property 5 Ltd Κύπρος 100,00 100,00 51 AGI-Cypre Property 6 Ltd Κύπρος 100,00 100,00 52 AGI-Cypre Property 8 Ltd Κύπρος 100,00 100,00 53 Kitma Holdings Ltd Κύπρος 54 Vic City S.R.L. Ρουµανία 55 AGI-Cypre Property 7 Ltd Κύπρος 100,00 100,00 56 ABC RE L1 Ltd Κύπρος 100,00 100,00 57 AGI-Cypre Property 9 Ltd Κύπρος 100,00 100,00 58 AGI-Cypre Property 10 Ltd Κύπρος 100,00 100,00 59 AGI-Cypre Property 11 Ltd Κύπρος 100,00 100,00 60 AGI-Cypre Property 12 Ltd Κύπρος 100,00 100,00 61 AGI-Cypre Property 13 Ltd Κύπρος 100,00 100,00 62 AGI-Cypre Property 14 Ltd Κύπρος 100,00 100,00 63 AGI-Cypre Property 15 Ltd Κύπρος 100,00 100,00 64 AGI-Cypre Property 16 Ltd Κύπρος 100,00 100,00 Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Καλλιθέας Α.Ε. 212 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 100,00 54,17 54,17 100,00 100,00 100,00 100,00 99,95 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Επωνυµία εταιρίας Έδρα Ποσοστό συµµετοχής Οµίλου % 31.12.2019 31.12.2018 65 AGI-Cypre Property 17 Ltd Κύπρος 100,00 100,00 66 AGI-Cypre Property 18 Ltd Κύπρος 100,00 100,00 67 AGI-Cypre Property 19 Ltd Κύπρος 100,00 100,00 68 AGI-Cypre Property 20 Ltd Κύπρος 100,00 100,00 69 AGI-Cypre RES Pafos Ltd Κύπρος 100,00 100,00 70 AGI-Cypre P&F Nicosia Ltd Κύπρος 100,00 100,00 71 ABC RE P1 Ltd Κύπρος 100,00 100,00 72 ABC RE P2 Ltd Κύπρος 100,00 100,00 73 ABC RE P3 Ltd Κύπρος 100,00 100,00 74 ABC RE L2 Ltd Κύπρος 100,00 100,00 75 ABC RE P4 Ltd Κύπρος 100,00 100,00 76 AGI-Cypre RES Nicosia Ltd Κύπρος 100,00 100,00 77 AGI-Cypre P&F Limassol Ltd Κύπρος 100,00 100,00 78 AGI-Cypre Property 21 Ltd Κύπρος 100,00 100,00 79 AGI-Cypre Property 22 Ltd Κύπρος 100,00 100,00 80 AGI-Cypre Property 23 Ltd Κύπρος 100,00 100,00 81 AGI-Cypre Property 24 Ltd Κύπρος 100,00 100,00 82 ABC RE L3 Ltd Κύπρος 100,00 100,00 83 ABC RE P5 Ltd Κύπρος 84 ABC RE P&F Limassol Ltd Κύπρος 100,00 85 AGI-Cypre Property 25 Ltd Κύπρος 100,00 86 AGI-Cypre Property 26 Ltd Κύπρος 100,00 87 ABC RE COM Pafos Ltd Κύπρος 100,00 88 ABC RE RES Larnaca Ltd Κύπρος 100,00 89 AGI-Cypre P&F Pafos Ltd Κύπρος 100,00 90 AGI Cypre Property 27 Ltd Κύπρος 100,00 91 ABC RE L4 Ltd Κύπρος 100,00 92 ABC RE L5 Ltd Κύπρος 100,00 93 AGI-Cypre Property 28 Ltd Κύπρος 100,00 94 AGI-Cypre Property 29 Ltd Κύπρος 100,00 95 AGI-Cypre Property 30 Ltd Κύπρος 100,00 96 AGI-Cypre COM Pafos Ltd Κύπρος 100,00 97 ΑΕΠ Βιομηχανικών Ακινήτων Αθηνών Μονοπρόσωπη Α.Ε. Ελλάδα 100,00 98 AGI-Cypre Property 31 Ltd Κύπρος 100,00 99 AGI-Cypre Property 32 Ltd Κύπρος 100,00 100 AGI-Cypre Property 33 Ltd Κύπρος 100,00 101 AGI-Cypre Property 34 Ltd Κύπρος 100,00 102 Alpha Group Real Estate Ltd Κύπρος 100,00 103 ABC RE P&F Pafos Ltd Κύπρος 100,00 104 ABC RE P&F Nicosia Ltd Κύπρος 100,00 105 ABC RE RES Nicosia Ltd Κύπρος 100,00 106 Fierton Ltd Κύπρος 100,00 107 ΑΕΠ Βιομηχανικών Ακινήτων Περιφέρειας Μ.Α.Ε. Ελλάδα 100,00 108 ΑΕΠ Οικιστικών Ακινήτων Αττικής Ι Μ.Α.Ε. Ελλάδα 100,00 109 ΑΕΠ Οικιστικών Ακινήτων Θεσσαλονίκης Μ.Α.Ε. Ελλάδα 100,00 110 ΑΕΠ Οικιστικών Ακινήτων Κρήτης Μ.Α.Ε. Ελλάδα 100,00 111 ΑΕΠ Οικιστικών Ακινήτων Αιγαίου Μ.Α.Ε. Ελλάδα 100,00 213 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 100,00 100,00 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Ποσοστό συµµετοχής Οµίλου % Επωνυµία εταιρίας Έδρα 112 ΑΕΠ Οικιστικών Ακινήτων Ιονίου Μ.Α.Ε. Ελλάδα 100,00 113 ΑΕΠ Επαγγελματικών Ακινήτων Αττικής Μ.Α.Ε. Ελλάδα 100,00 114 ΑΕΠ Επαγγελματικών Ακινήτων Θεσσαλονίκης Μ.Α.Ε. Ελλάδα 100,00 115 ΑΕΠ Επαγγελματικών Ακινήτων Περιφέρειας Μ.Α.Ε. Ελλάδα 100,00 116 ΑΕΠ Καταστημάτων Αττικής Ι Μ.Α.Ε. Ελλάδα 100,00 117 ΑΕΠ Καταστημάτων Αττικής ΙΙ Μ.Α.Ε. Ελλάδα 100,00 118 ΑΕΠ Οικιστικών Ακινήτων Αττικής ΙΙ Μ.Α.Ε. Ελλάδα 100,00 119 ΑΕΠ Καταστημάτων Περιφέρειας Μ.Α.Ε. Ελλάδα 100,00 120 ΑΕΠ Γης ΙΙ Μ.Α.Ε. Ελλάδα 100,00 121 ABC RE P6 Ltd Κύπρος 100,00 122 AGI-Cypre Property 35 Ltd Κύπρος 100,00 123 AGI-Cypre P&F Larnaca Ltd Κύπρος 100,00 124 AGI-Cypre Property 37 Ltd Κύπρος 100,00 125 AGI-Cypre RES Ammochostos Ltd Κύπρος 100,00 126 AGI-Cypre Property 36 Ltd Κύπρος 100,00 127 AGI-Cypre Property 38 Ltd Κύπρος 100,00 128 AGI-Cypre RES Larnaca Ltd Κύπρος 100,00 129 ABC RE P7 Ltd Κύπρος 100,00 130 AGI-Cypre Property 42 Ltd Κύπρος 100,00 131 ABC RE P&F Larnaca Ltd Κύπρος 100,00 132 Krigeo Holdings Ltd Κύπρος 100,00 133 AGI-Cypre Property 43 Ltd Κύπρος 100,00 134 AGI-Cypre Property 44 Ltd Κύπρος 100,00 31.12.2019 31.12.2018 Εταιρίες ειδικού σκοπού και συµµετοχών 1 Alpha Credit Group Plc Ηνωµένο Βασίλειο 100,00 100,00 2 Alpha Group Jersey Ltd Jersey 100,00 100,00 3 Alpha Group Investments Ltd Κύπρος 100,00 100,00 4 Ionian Equity Participations Ltd Κύπρος 100,00 100,00 5 AGI-BRE Participations 1 Ltd Κύπρος 100,00 100,00 6 AGI-RRE Participations 1 Ltd Κύπρος 100,00 100,00 7 Alpha Group Ltd Κύπρος 100,00 100,00 8 Katanalotika Plc Ηνωµένο Βασίλειο 9 Epihiro Plc Ηνωµένο Βασίλειο 10 Irida Plc Ηνωµένο Βασίλειο 11 Pisti 2010-1 Plc Ηνωµένο Βασίλειο 12 Alpha Shipping Finance Ltd Ηνωµένο Βασίλειο 13 Alpha Proodos DAC Ιρλανδία 14 Alpha Quantum DAC Ιρλανδία 15 AGI-RRE Athena Ltd Κύπρος 100,00 100,00 16 AGI-RRE Poseidon Ltd Κύπρος 100,00 100,00 17 AGI-RRE Hera Ltd Κύπρος 100,00 100,00 18 Umera Ltd Κύπρος 100,00 100,00 19 AGI-BRE Participations 2 Ltd Κύπρος 100,00 100,00 20 AGI-BRE Participations 3 Ltd Κύπρος 100,00 100,00 21 AGI-BRE Participations 4 Ltd Κύπρος 100,00 100,00 22 AGI-RRE Ares Ltd Κύπρος 100,00 100,00 Κύπρος 100,00 100,00 23 AGI-RRE Venus Ltd 214 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Επωνυµία εταιρίας Έδρα Ποσοστό συµµετοχής Οµίλου % 31.12.2019 31.12.2018 24 AGI-RRE Artemis Ltd Κύπρος 100,00 100,00 25 AGI-BRE Participations 5 Ltd Κύπρος 100,00 100,00 26 AGI-RRE Cleopatra Ltd Κύπρος 100,00 100,00 27 AGI-RRE Hermes Ltd Κύπρος 100,00 100,00 28 AGI-RRE Arsinoe Ltd Κύπρος 100,00 100,00 29 AGI-SRE Ariadni Ltd Κύπρος 100,00 100,00 30 Zerelda Ltd Κύπρος 100,00 100,00 31 AGI-Cypre Evagoras Ltd Κύπρος 100,00 100,00 32 AGI-Cypre Tersefanou Ltd Κύπρος 100,00 100,00 33 AGI-Cypre Ermis Ltd Κύπρος 100,00 100,00 34 AGI-SRE Participations 1 Ltd Κύπρος 100,00 100,00 35 Alpha Credit Acquisition Company Ltd Κύπρος 100,00 36 Alpha International Holding Company S.A. Λουξεμβούργο 100,00 1 Alpha Bank London Nominees Ltd Ηνωµένο Βασίλειο 100,00 100,00 2 Alpha Trustees Ltd Κύπρος 100,00 100,00 3 Καφέ Alpha A.E. Ελλάδα 100,00 100,00 4 Alpha Υποστηρικτικών Εργασιών Α.Ε. Ελλάδα 100,00 100,00 5 Real Car Rental A.E. Ελλάδα 100,00 100,00 6 Εμπορική Διαχείρισης και Ρευστοποίησης Ενεργητικού-Παθητικού Α.Ε. Ελλάδα 100,00 100,00 7 Alpha Bank Υπηρεσίες Ενηµέρωσης Οφειλετών Α.Ε. Ελλάδα 100,00 100,00 Διάφορες εταιρίες β. Κοινοπραξίες (Joint ventures) Επωνυµία εταιρίας 1 2 3 4 5 6 Έδρα APE Commercial Property Α.Ε. AΠE Επενδυτικής Περιουσίας AE Alpha ΤΑΝΕΟ ΑΚΕΣ Rosequeens Properties Ltd Panarae Saturn LP Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Αθηναϊκών Εµπορικών Καταστηµάτων Α.Ε. Ελλάδα Ελλάδα Ελλάδα Κύπρος Jersey Ελλάδα Ποσοστό συµµετοχής Οµίλου % 31.12.2019 31.12.2018 72,20 72,20 71,08 71,08 51,00 51,00 33,33 33,33 61,58 61,58 70,00 70,00 γ. Συγγενείς Επωνυµία εταιρίας Έδρα 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Ελλάδα Κύπρος Ελλάδα Ελλάδα Ελλάδα Ελλάδα Ελλάδα Ελλάδα Λουξεµβούργο Ελλάδα ΑΕΔΕΠ Θεσσαλίας και Στερεάς Ελλάδος ALC Novelle Investments Ltd Τραπεζικά Συστήµατα Πληροφοριών Α.Ε. Propindex ΑΕΔΑ Ολγανός Α.Ε. Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Ελαιώνα Α.Ε. Ιχθυοτροφεία Σελόντα ΑΕΓΕ Νηρεύς Ιχθυοκαλλιέργειες Α.Ε. Famar S.A. Cepal Ανώνυµη Εταιρεία Συµµετοχών Α.Ε. Ποσοστό συµµετοχής Οµίλου % 31.12.2019 31.12.2018 50,00 50,00 33,33 33,33 23,77 23,77 35,58 35,58 30,44 30,44 50,00 50,00 21,97 20,65 47,04 47,04 38,61 38,61 Αναλυτικές πληροφορίες σχετικά με εταιρικά γεγονότα που αφορούν τις εταιρίες που περιλαμβάνονται στις ενοποιημένες 215 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 οικονομικές καταστάστασεις παρατίθενται στη σημείωση 49. Σχετικά µε τις Θυγατρικές σηµειώνονται τα ακόλουθα: Η θυγατική εταιρία Stockfort Ltd αποτελεί όµιλο εταιριών, στον οποίο έως την 31.12.2018 περιλαµβάνονταν οι εταιρείες: Sheynovo Offices E.O.O.D., Sheynovo Apartments E.O.O.D., Sheynovo Residence E.O.O.D., Serdica 2009 E.O.O.D. και Pernik Logistics Park E.O.O.D. Με εξαίρεση την Pernik Logistics Park E.O.O.D., οι υπόλοιπες τέσσερεις εταιρίες του Οµίλου, οι οποίες είχαν ταξινοµηθεί ως κατεχόµενες προς πώληση από την 30.9.2018, µεταβιβάσθηκαν την 19.3.2019 (σηµείωση 48). Στις ενοποιηµένες οικονοµικές καταστάσεις δεν περιλαµβάνεται η εταιρία Commercial Bank of London Ltd, η οποία δεν έχει δραστηριότητα και οι εταιρίες Σµέλτερ Ιατρικά Συστήµατα ΑΕΒΕ, Αρης-Διοµήδης Εµπορική Α.Ε., ΜΕΤΕΚ Α.Ε. και Flagbright Ltd, οι οποίες έχουν πλήρως αποµειωθεί και βρίσκονται υπό εκκαθάριση. Ο Όµιλος αντισταθµίζει τον κίνδυνο καθαρής επενδύσεως θυγατρικών του µε πράξεις παραγώγων προϊόντων, στο λειτουργικό νόµισµα αυτών. Σχετικά µε τις Συγγενείς και Κοινοπραξίες σηµειώνονται τα ακόλουθα: Η εταιρία Cepal Aνώνυµη Εταιρία Συµµετοχών Α.Ε. αποτελεί µητρική οµίλου εταιριών µε θυγατρικές εταιρίες την Cepal Hellas Χρηµατοοικονοµικές Υπηρεσίες Ανώνυµη Εταιρεία Διαχείρισης Απαιτήσεων από Δάνεια και Πιστώσεις, την Kaican Services Ltd και την Kaican Hellas A.E. Η εταιρία AΠΕ Επενδυτικής Περιουσίας Α.Ε. αποτελεί µητρική οµίλου εταιριών, στον οποίο περιλαµβάνονται οι θυγατρικές ΣΥΜΕΤ Α.Ε., Αστακός Τέρµιναλ Α.Ε., Ακαρπορτ Α.Ε. και NA.BI.ΠE. A.E. Επίσης, η εταιρία Rosequeens Properties Ltd αποτελεί µητρική οµίλου µε θυγατρική εταιρία την Rosequeens Properties Srl. Ο Όµιλος αποτιµά τους ανωτέρω οµίλους εταιριών µε τη µέθοδο της Καθαρής Θέσης βάσει των ενοποιηµένων τους στοιχείων, εκτός της AΠΕ Επενδυτικής Περιουσίας Α.Ε., η οποία έχει ταξινοµηθεί ως κατεχόµενη προς πώληση και αποτιµάται βάσει του Δ.Π.Χ.Π. 5 (σηµείωση 48). Θυγατρικές του Οµίλου µε δικαιώµατα τρίτων Ο παρακάτω πίνακας παρουσιάζει πληροφορίες που αφορούν τις θυγατρικές του Οµίλου όπου υπάρχουν δικαιώµατα τρίτων: Επωνυµία εταιρίας Έδρα Ποσοστό δικαιωµάτων τρίτων % 31.12.2019 31.12.2018 Κέρδη/(ζημιές) που αναλογούν σε δικαιώµατα τρίτων Λοιπά Αποτελέσματα που αναγνωρίσθηκαν απευθείας στην Καθαρή Θέση σε δικαιώματα τρίτων Από 1 Ιανουαρίου έως Από 1 Ιανουαρίου έως Υπόλοιπο δικαιωµάτων τρίτων 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 1. APE Fixed Assets Α.Ε. Ελλάδα 27,80 27,80 (70) (92) 2. Alpha Αστικά Ακίνητα Α.Ε. Ελλάδα 6,83 6,83 198 182 3. Alpha Real Estate Bulgaria E.O.O.D. Βουλγαρία 6,83 6,83 7 4 31 24 4. Chardash Trading E.O.O.D. Βουλγαρία 6,83 6,83 (66) (16) (113) (48) 5. Alpha Bank Romania S.A. Ρουµανία 0,08 0,08 13 (8) 320 315 6. Romfelt Real Estate S.A. Ρουµανία 0,01 0,01 7. Alpha Real Estate Services Srl Ρουµανία 6,83 6,83 12 17 (3) 84 75 8. Alpha Real Estate Services LLC Κυπρος 6,83 6,83 21 17 40 19 9. SSIF Alpha Finance Romania S.A. Ρουµανία 0,02 0,02 45,83 45,83 12 (112) 8.012 7.999 2,50 2,50 10. Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Κεφαλαρίου A.E. Ελλάδα 11. TH Top Hotels Srl Ρουµανία Σύνολο 4 (1) 10.868 10.938 9.682 9.483 (1) (12) (5) 5 115 (2) (7) - 27 9 28.951 28.814 Το ποσοστό δικαιωµάτων ψήφου που κατέχουν τρίτοι στις θυγατρικές δε διαφέρει από το ποσοστό τους στο µετοχικό τους κεφάλαιο. 216 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Από τις ανωτέρω περιπτώσεις θυγατρικών σηµαντικά δικαιώµατα τρίτων υπάρχουν στην Alpha Αστικά Ακίνητα Α.Ε., στην Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Κεφαλαρίου Α.Ε και στην APE Fixed Assets Α.Ε. Παρακάτω παρουσιάζονται συνοπτικές χρηµατοοικονοµικές πληροφορίες για τις Alpha Αστικά Ακίνητα Α.Ε., Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Κεφαλαρίου Α.Ε. και APE Fixed Assets Α.Ε., οι οποίες έχουν βασιστεί σε ποσά πριν την απαλοιφή των ενδοεταιρικών συναλλαγών. Συνοπτική Κατάσταση Συνολικού Αποτελέσµατος Alpha Αστικά Ακίνητα Α.Ε. Από 1 Ιανουαρίου έως 31.12.2019 31.12.2018 Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Κεφαλαρίου A.E. Από 1 Ιανουαρίου έως 31.12.2019 31.12.2018 APE Fixed Assets Α.Ε. Από 1 Ιανουαρίου έως 31.12.2019 31.12.2018 Σύνολο εσόδων 13.989 12.650 367 100 Σύνολο εξόδων (8.792) (8.650) (286) (294) (294) (412) Καθαρά κέρδη/(ζημιές) χρήσης µετά το φόρο εισοδήµατος 2.894 2.668 26 (243) (250) (332) Συνολικό αποτέλεσµα χρήσης µετά το φόρο εισοδήµατος 2.894 2.668 26 (243) (250) (332) Συνοπτικός Ισολογισµός Alpha Αστικά Ακίνητα Α.Ε. Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Κεφαλαρίου A.E. APE Fixed Assets Α.Ε. 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 Σύνολο µη κυκλοφορούντος εργητικού 55.829 56.749 17.163 17.369 39.346 39.496 Σύνολο κυκλοφορούντος ενεργητικού 73 81.005 77.874 362 66 19 Σύνολο βραχυπρόθεσµων υποχρεώσεων 2.614 3.222 223 26 109 19 Σύνολο µακροπρόθεσµων υποχρεώσεων 1.615 1.522 132 163 207 132.606 129.880 17.277 39.092 39.343 Σύνολο Καθαρής Θέσης 17.303 Συνοπτική Κατάταση Ταµειακών Ροών Alpha Αστικά Ακίνητα Α.Ε. Από 1 Ιανουαρίου έως 31.12.2019 31.12.2018 Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Κεφαλαρίου A.E. Από 1 Ιανουαρίου έως 31.12.2019 31.12.2018 Σύνολο εισροών/(εκροών) από λειτουργικές δραστηριότητες 3.277 998 (103) Σύνολο εισροών/(εκροών) από επενδυτικές δραστηριότητες 379 2.223 367 Σύνολο εισροών/(εκροών) από χρηµατοδοτικές δραστηριότητες (133) (12) APE Fixed Assets Α.Ε. Από 1 Ιανουαρίου έως 31.12.2019 31.12.2018 (54) (179) (248) 297 Σύνολο εισροών/(εκροών) χρήσης 3.523 3.221 264 (191) (54) 49 Ταµειακά διαθέσιµα και ισοδύναµα έναρξης χρήσης 72.183 68.962 65 256 72 23 Ταµειακά διαθέσιµα και ισοδύναµα λήξης χρήσης 75.706 72.183 329 65 18 72 Οι ως άνω εταιρείες δεν κατέβαλαν µέρισµα για τις χρήσεις 2019 και 2018. 217 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Σηµαντικοί Περιορισµοί Οι σηµαντικοί περιορισµοί του Οµίλου ως προς τη χρήση περιουσιακών στοιχείων ή το διακανονισµό υποχρεώσεων, αφορούν εκείνους που επιβάλλονται από το κανονιστικό πλαίσιο µέσα στο οποίο λειτουργούν κυρίως οι θυγατρικές που εποπτεύονται ως προς την κεφαλαιακή τους επάρκεια. Ειδικότερα, οι κανονιστικές αρχές απαιτούν, κατά περίπτωση και ανάλογα µε τη φύση της εταιρίας, τη συµµόρφωση µε συγκεκριµένα όρια, όπως για παράδειγµα τη διατήρηση συγκεκριµένου επιπέδου εποπτικών κεφαλαίων, τη διακράτηση συγκεκριµένου ύψους ρευστοποιήσιµων στοιχείων ενεργητικού, τον περιορισµό της εκθέσεως σε άλλες εταιρίες του Οµίλου και τη συµµόρφωση µε συγκεκριµένους αριθµοδείκτες. Το σύνολο του ενεργητικού και των υποχρεώσεων των θυγατρικών τραπεζών, ασφαλιστικών εταιριών και λοιπών κυρίως χρηµατοδοτικών εταιριών για τις οποίες υπάρχουν σηµαντικοί περιορισµοί είναι € 9.468.865 (31.12.2018 € 9.576.714) και € 8.173.170 (31.12.2018 € 8.341.900) αντίστοιχα. Επιπλέον, το σύνολο των ελληνικών θυγατρικών υπόκειται στους περιορισµούς που επιβάλλονται από το θεσµικό πλαίσιο (Νόµος 4548/2018 ή ειδικότερη νοµοθεσία αναλόγως του αντικειµένου εργασιών) αναφορικά µε το ελάχιστο ύψος του Μετοχικού Κεφαλαίου και της Καθαρής τους Θέσης και τη δυνατότητα διανοµής µερίσµατος και μεταβίβασης μετοχών. Επιπρόσθετα, οι περιορισµοί ως προς τις αναλήψεις µετρητών και την εν γένει ελεύθερη κίνηση κεφαλαίων που είχαν επιβληθεί µε την έκδοση Πράξεων Νοµοθετικού Περιεχοµένου εντός του 2015, και ίσχυαν για όλες τις εταιρίες που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα, έπαψαν να είναι σε ισχύ κατά τη διάρκεια της χρήσης 2019, σύμφωνα με σχετική τροπολογία που ενσωματώθηκε στο Ν. 4624/2019, προκαλώντας την πλήρη άρση των υφιστάμενων έως τότε περιορισμών στην κίνηση κεφαλαίων. Δεν υφίστανται δικαιώµατα προστασίας επί δικαιωµάτων τρίτων στο µετοχικό κεφάλαιο θυγατρικών εταιριών που θα µπορούσαν να περιορίσουν τη δυνατότητα του Οµίλου να χρησιµοποιήσει περιουσιακά στοιχεία ή να διακανονίσει υποχρεώσεις του Οµίλου. Ενοποιούµενες εταιρίες ειδικής δοµής Ο Όµιλος ενοποιεί επτά εταιρίες ειδικής δοµής που συστάθηκαν για να εξυπηρετήσουν συναλλαγές τιτλοποίησης δανειακών χαρτοφυλακίων που έχουν χορηγηθεί από εταιρίες του Οµίλου. Κατά τη διάρκεια του 2019 η Τράπεζα συνέστησε νέα εταιρία ειδικού σκοπού, την Alpha Quantum DAC. Οι συναλλαγές τιτλοποίησης αποσκοπούν στην άντληση ρευστότητας µέσω έκδοσης οµολογιών ή άλλης νοµικής µορφής δανεισµού. Σε όλες τις ανωτέρω περιπτώσεις αξιολογήθηκε ότι ο Όµιλος ασκεί έλεγχο στις εταιρίες ειδικής δοµής καθώς έχει εξουσία πάνω στις δραστηριότητες τους και σηµαντική έκθεση στις αποδόσεις τους. Οι οµολογίες και τα λοιπά χρηµατοοικονοµικά µέσα έκδοσης των εταιριών κατέχονται στο σύνολο τους από την Τράπεζα µε εξαίρεση τις περιπτώσεις συναλλαγών τιτλοποίησης ναυτιλιακών και επιχειρηµατικών (SME) δανείων µέσω των εταιριών Alpha Shipping Finance Ltd και Katanalotika Plc, όπου το σύνολο του υψηλής προτεραιότητας εξόφλησης δανεισµού βρίσκεται στην κατοχή τρίτων εκτός Οµίλου µερών. Ανάλογα µε τα κριτήρια που πρέπει να ικανοποιεί το κάθε τιτλοποιηµένο χαρτοφυλάκιο δανείων, ο Όµιλος προβαίνει κατά περίπτωση σε επαναγορές τιτλοποιηµένων δανείων, χωρίς ωστόσο να έχει σχετική συµβατική υποχρέωση. Επιπρόσθετα, για τις συναλλαγές τιτλοποίησης που ευρίσκονται σε περίοδο αναπλήρωσης, ο Όµιλος προβαίνει σε νέες τιτλοποιήσεις δανειακών χαρτοφυλακίων µεταφέροντάς τα στις εν λόγω εταιρίες, προκειµένου να ικανοποιούνται συγκεκριµένα ποσοτικά κριτήρια που σχετίζονται µε το ύψος των οµολογιακών εκδόσεων. Πρόθεση του Οµίλου είναι να συνεχίσει την ανωτέρω πρακτική. Στον πίνακα που ακολουθεί παρουσιάζεται η ονοµαστική αξία των οµολογιών ή άλλης µορφής δανεισµού που έχει εκδοθεί ανά εταιρία ειδικής δοµής και αποτελούν εργαλεία άντλησης ρευστότητας. Επωνυµία εταιρίας Epihiro Plc Ονοµαστική αξία 31.12.2019 31.12.2018 1.593.400 1.593.400 Katanalotika Plc 580.000 1.520.000 Pisti 2010-1 Plc 586.200 586.200 Irida Plc 474.800 474.800 Alpha Shipping Finance Ltd 154.431 267.569 Alpha Proodos DAC 320.000 476.658 Alpha Quantum DAC 299.800 218 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Επιπλέον, την 31.12.2019 ο Όµιλος είχε χορηγήσει δάνεια µειωµένης εξασφάλισης ύψους € 202.251 (31.12.2018: € 207.945) στις εταιρίες ειδικής δοµής για σκοπούς πιστωτικής ενίσχυσης των συναλλαγών τιτλοποιήσεων. Πέραν των ανωτέρω δανείων ο Όµιλος δεν έχει συµβατική υποχρέωση χορήγησης επιπλέον χρηµατοδότησης στις εταιρίες, µε εξαίρεση την Katanalotika Plc και την Alpha Shipping Finance Limited για τις οποίες οφείλει, εφόσον χρειαστεί, να προβεί σε χορήγηση επιπλέον δανείων µειωµένης εξασφάλισης. Μεταβολές ποσοστού συµµετοχής σε θυγατρικές που δεν οδήγησαν σε απώλεια ελέγχου Κατά τη διάρκεια του 2019 δεν σημειώθηκε μεταβολή ποσοστού σε θυγατρικές του Ομίλου. Στη συνέχεια παρουσιάζονται οι συναλλαγές µε µετόχους µειοψηφίας σε θυγατρικές του Οµίλου για την χρήση 2018, στις οποίες ο Όµιλος διατήρησε τον έλεγχο. Την 27.3.2018 η θυγατρική εταιρία του Οµίλου, AGI-RRE Poseidon Ltd προέβη στην κάλυψη της αναλογίας της, σε αύξηση του µετοχικού κεφαλαίου της θυγατρικής της εταιρίας Romfelt Real Estate S.A., και την 18.5.2018 προέβη στην πλήρη κάλυψή της, δεδοµένης της µη συµµετοχής της µειοψηφίας. Συνεπεία τούτου, η συµµετοχή της AGI-RRE Poseidon Ltd διαµορφώθηκε σε 99,99% επί του µετοχικού κεφαλαίου της Romfelt Real Estate S.A., έναντι 98,86% που ανήρχετο πριν την εν λόγω αύξηση. Η επίδραση της αλλαγής του ποσοστού συµµετοχής στις συγκεκριµένη θυγατρική στο σύνολο της καθαρής θέσης που αναλογεί στους µετόχους της Τράπεζας κατά τη διάρκεια της χρήσης 2018 παρουσιάζεται στον πίνακα που ακολουθεί: Μεταβολή ποσοστού συµµετοχής Romfelt Real Estate S.A. 1.1.2018 - 31.12.2018 (198) (198) Λογιστική αξία που αποκτήθηκε από τρίτους Ποσό που αναλογεί στους μετόχους της Τράπεζας Απώλεια ελέγχου θυγατρικής λόγω πώλησης ή εκκαθάρισης Την 8.2.2019 ολοκληρώθηκε η πώληση του συνόλου των μετοχών της θυγατρικής εταιρίας του Ομίλου, Kitma Holdings Ltd και της θυγατρικής της εταιρίας, Kitma Holdings Ltd, Vic City Srl, έναντι ποσού € 1. Από τη συναλλαγή δεν προέκυψε αποτέλεσµα. Την 19.3.2019 ολοκληρώθηκε η πώληση του συνόλου των μετοχών της θυγατρικής εταιρίας του Ομίλου AGI-Cypre Property 1 Ltd έναντι συνολικού τιμήματος € 1.200, ενώ αναγνωρίστηκε ζημιά ποσού € 187. Την 19.3.2019 ολοκληρώθηκε η πώληση του συνόλου των μετοχών των θυγατρικών εταιριών του Ομίλου Sheynovo Offices EOOD, της Sheynovo Apartments EOOD, της Sheynovo Residence EOOD και της Serdica 2009 EOOD έναντι συνολικού τιμήματος € 17.325, ενώ αναγνωρίσθηκε κέρδος ποσού € 1.487. Την 31.5.2019 ολοκληρώθηκε η πώληση του συνόλου των μετοχών της θυγατρικής εταιρίας του Ομίλου Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Χανίων Α.Ε. έναντι συνολικού τιμήματος € 8.680, ενώ αναγνωρίστηκε ζημιά ποσού € 37. Την 11.6.2019 ολοκληρώθηκε η πώληση του συνόλου των μετοχών της θυγατρικής εταιρίας του Ομίλου, Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Ι Α.Ε. έναντι συνολικού τιμήματος € 91.860, ενώ αναγνωρίστηκε κέρδος ποσού € 12.979. Την 11.9.2019 ολοκληρώθηκε η εκκαθάριση της θυγατρικής εταιρίας του Ομίλου, AGI-RRE Hermes Srl. Την 29.10.2019 ολοκληρώθηκε η εκκαθάριση της θυγατρικής εταιρίας του Ομίλου, Ashtrom Residents Srl. Την 21.11.2019 ολοκληρώθηκε η πώληση του συνόλου των μετοχών της θυγατρικής εταιρίας του Ομίλου ABC RE P5 Ltd, έναντι συνολικού τιμήματος € 1.020, ενώ αναγνωρίστηκε κέρδος ποσού € 100. Την 16.5.2018 ολοκληρώθηκε η διαδικασία εκκαθαρίσεως της θυγατρικής εταιρίας του Οµίλου, Preserville Enterprises Ltd. Την 25.6.2018 ολοκληρώθηκε η πώληση του συνόλου των µετοχών της θυγατρικής εταιρίας του Οµίλου, AGI BRE Participations 5 E.O.O.D. και των θυγατρικών της εταιριών House Properties Investments E.O.O.D. και Residence Properties Investments E.O.O.D. Από τη συναλλαγή δεν προέκυψε αποτέλεσµα. Την 19.12.2018 η θυγατρική εταιρία του Οµίλου AGI BRE Participations 4 Ltd προέβη σε πώληση του συνόλου των µετοχών της θυγατρικής της εταιρίας HT-1 Ε.Ο.Ο.D. έναντι τιµήµατος € 2.100. Από τη συναλλαγή προέκυψε ζημιά ποσού € 714. Την 20.12.2018 ολοκληρώθηκε η εκκαθάριση της θυγατρικής εταιρίας της Τράπεζας, Emporiki Group Finance Plc. 219 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Έκθεση σε µη ενοποιούµενα σχήµατα ειδικής δοµής Ο Όµιλος, µέσω της θυγατρικής του Alpha Asset Management ΑΕΔΑΚ, διαχειρίζεται 41 (31.12.2018: 42) αµοιβαία κεφάλαια που πληρούν τον ορισµό των εταιριών/σχηµάτων ειδικής δοµής (structured entities) και αξιολογεί σε κάθε ηµεροµηνία σύνταξης οικονοµικών καταστάσεων εάν ασκεί έλεγχο σε κάποιο από αυτά σύµφωνα µε τις διατάξεις του IFRS 10. Ο Όµιλος, ως διαχειριστής των αµοιβαίων κεφαλαίων έχει τη δυνατότητα κατεύθυνσης των δραστηριοτήτων που επηρεάζουν σηµαντικά το ύψος των αποδόσεων τους, καθώς επιλέγει τις επενδύσεις στις οποίες αυτά συµµετέχουν, πάντα όµως µέσα στο πλαίσιο των επιτρεπόµενων επενδύσεων που περιγράφονται στον κανονισµό του εκάστοτε αµοιβαίου κεφαλαίου. Κατά συνέπεια, ο Όµιλος διαθέτει εξουσία στα υπό διαχείριση αµοιβαία κεφάλαια αλλά µε σαφώς προσδιορισµένο εύρος λήψης αποφάσεων. Επιπλέον, ο Όµιλος είναι εκτεθειµένος σε µεταβλητές αποδόσεις από την ανάµειξη του µε τα αµοιβαία κεφάλαια καθώς λαµβάνει προµήθεια διάθεσης, εξαγοράς και διαχείρισης αυτών, οι οποίες κυµαίνονται στα συνήθη στην αγορά επίπεδα για αντίστοιχες υπηρεσίες. Ο Όµιλος διαθέτει και άµεση επένδυση σε ορισµένα από τα υπό διαχείριση αµοιβαία κεφάλαια, το ύψος της οποίας αξιολογείται για να διαπιστωθεί κατά πόσο εκθέτει τον Όµιλο σε σηµαντική µεταβλητότητα αποδόσεων σε σχέση µε τη συνολική µεταβλητότητα των αποδόσεων του αµοιβαίου κεφαλαίου. Από την εξέταση των ανωτέρω παραγόντων ο Όµιλος αξιολόγησε ότι σε όλες τις περιπτώσεις ασκεί τα δικαιώµατα λήψης αποφάσεων που του έχουν ανατεθεί προς όφελος των µεριδιούχων, λειτουργώντας ως εκπρόσωπος (agent) που δεν ασκεί έλεγχο πάνω στα αµοιβαία κεφάλαια. Στον πίνακα που ακολουθεί παρουσιάζονται µεγέθη των αµοιβαίων κεφαλαίων που ο Όµιλος διαχειρίζεται αλλά δεν ελέγχει, οµαδοποιηµένα ανάλογα µε το είδος των επενδύσεων στις οποίες τα αµοιβαία κεφάλαια συµµετέχουν. Συγκεκριµένα παρουσιάζονται το σύνολο του ενεργητικού τους κατά την ηµεροµηνία του ισολογισµού και τα έσοδα που αναγνωρίστηκαν στα αποτελέσµατα του Οµίλου κατά τη διάρκεια της χρήσης από τα υπό διαχείριση αµοιβαία κεφάλαια και αφορούν προµήθειες εξαγοράς, διάθεσης και διαχείρισης. Σύνολο Ενεργητικού Έσοδο προµηθειών 31.12.2019 31.12.2018 1.1 - 31.12.2019 1.1 - 31.12.2018 597.499 326.680 4.232 3.624 61.111 113.343 566 949 Μετοχικά 508.948 363.345 10.907 10.050 Μικτά 441.592 226.272 4.445 3.585 1.609.151 1.029.640 20.150 18.208 Κατηγορία Αµοιβαίων Κεφαλαίων Οµολογιακά - Σύνθετα Χρηµαταγοράς Σύνολο Η άµεση επένδυση του Οµίλου στα ανωτέρω αµοιβαία κεφάλαια ταξινοµήθηκε κατά την εφαρµογή του Δ.Π.Χ.Π. 9 την 1.1.2018, στο επενδυτικό χαρτοφυλάκιο αποτιµώµενο στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων, καθώς δεν πληρούσαν τον ορισµό του συµµετοχικού τίτλου. Η λογιστική αξία της επένδυσης σε αµοιβαία κεφάλαια ανέρχεται την 31.12.2019 σε € 30.333 (31.12.2018: € 19.315). Η µεταβολή της αποτίµησης των ανωτέρω αµοιβαίων κεφαλαίων κατά τη διάρκεια της χρήσης 2019 ανήλθε σε κέρδος ποσού € 3.647 (χρήση 2018: ζημιά ποσού 1.799). Ο Όµιλος κατά την 31.12.2018 είχε επίσης συνάψει πράξεις παραγώγων µε αντισυµβαλλόµενο αµοιβαία κεφάλαια τα οποία διαχειριζόταν. Η λογιστική αξία των απαιτήσεων και υποχρεώσεων από τα εν λόγω παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα ανήλθε την 31.12.2018 σε € 0 και € 397 αντίστοιχα, ενώ επισηµαίνεται ότι ο Όµιλος είχε αντισταθµίσει τη θέση του στα εν λόγω παράγωγα. Με 31.12.2019 δεν υπάρχουν τέτοιου είδους ανοικτές συναλλαγές σε παράγωγα. Σηµειώνεται ότι ο Όµιλος δεν έχει αναλάβει καµία συµβατική υποχρέωση να παρέχει χρηµατοοικονοµική υποστήριξη σε κάποιο από τα αµοιβαία κεφάλαια που διαχειρίζεται, ούτε εγγυάται τις αποδόσεις τους. Επιπλέον, ο Όµιλος διαχειρίζεται το Alpha TANEO Αµοιβαίο Κεφάλαιο Επιχειρηµατικών Συµµετοχών µέσω της θυγατρικής του εταιρίας Alpha A.E. Διαχείρισης Αµοιβαίων Κεφαλαίων Επιχειρηµατικών Συµµετοχών -ΑΚΕΣ. Οι µεριδιούχοι του Αµοιβαίου αυτού Κεφαλαίου είναι η Τράπεζα µε ποσοστό 51% και το Ταµείο Ανάπτυξης Νέας Οικονοµίας A.E. µε ποσοστό 49%. Τα δύο µέρη ασκούν από κοινού έλεγχο πάνω στο αµοιβαίο κεφάλαιο και ως εκ τούτου η συµµετοχή του Οµίλου στο Alpha TANEO ΑΚΕΣ αποτιµάται µε τη µέθοδο της καθαρής θέσης. Η λογιστική αξία της συµµετοχής του Οµίλου την 31.12.2019 ανέρχεται σε € 2.848 (31.12.2018: 220 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 € 3.054) και περιλαµβάνεται στο υπόλοιπο των Επενδύσεων σε Συγγενείς και Κοινοπραξίες. Η αναλογία του Οµίλου στο συνολικό αποτέλεσµα της Alpha TANEO ΑΚΕΣ παρουσιάζεται στη σηµείωση 21. Το σύνολο του ενεργητικού της εταιρίας την 31.12.2019 ήταν € 6.305 (31.12.2018: € 6.037). Το έσοδο προµηθειών του Οµίλου για τη διαχείριση του αµοιβαίου κεφαλαίου κατά τη χρήση 2019 ανήλθε σε € 91 (2018: € 84). Η Τράπεζα έχει αναλάβει την υποχρέωση να συνεισφέρει στο µετοχικό κεφάλαιο της κοινοπραξίας επιπλέον κεφάλαια µέχρι του ποσού των € 23. Η εν λόγω δέσµευση µαζί µε τη λογιστική αξία της συµµετοχής αποτελούν τη µέγιστη δυνατή έκθεση του Οµίλου στην Alpha ΤΑΝΕΟ ΑΚΕΣ. Επιπλέον, ο Όµιλος έχει επενδύσεις σε εταιρίες ειδικής δοµής µέσω της συµµετοχής του σε αµοιβαία κεφάλαια επιχειρηµατικών συµµετοχών τα οποία δεν διαχειρίζεται καθώς και σε εταιρίες µε αντικείµενο την έκδοση χρεογράφων µε εγγύηση περιουσιακά στοιχεία (asset-backed securities), µέσω της κατοχής τίτλων έκδοσής τους. Στον παρακάτω πίνακα αναλύονται οι εν λόγω συµµετοχές του Οµίλου. Ως ένδειξη του µεγέθους των εταιριών ειδικής δοµής δίνεται το σύνολο ενεργητικού των αµοιβαίων κεφαλαίων επιχειρηµατικών συµµετοχών βάσει του πιο πρόσφατου διαθέσιµου ισολογισµού και η συνολική ονοµαστική αξία των εκδόσεων των asset backed securities. Σύνολο ενεργητικού / Αξία έκδοσης Λογιστική αξία 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 17.227 17.219 294.477 325.657 1.127 1.238 307.523 402.086 9.682 6.780 28.500 28.500 1.324 1.400 3.196 3.089 Κατηγορία Εταιρίας Ειδικής Δοµής Αξιόγραφα Επενδυτικού Χαρτοφυλακίου - αποτιµώµενα στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση Αµοιβαία Κεφάλαια Επιχειρηµατικών Συµµετοχών Asset- backed securities Αξιόγραφα Επενδυτικού Χαρτοφυλακίου - αποτιµώµενα στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων Asset- backed securities Επενδύσεις σε συγγενείς και κοινοπραξίες Αµοιβαία Κεφάλαια Επιχειρηµατικών Συµµετοχών Ο Όµιλος έχει δεσµευτεί να συµµετέχει σε επιπλέον επενδύσεις των ανωτέρω αµοιβαίων κεφαλαίων έως του ποσού των € 1.951 (31.12.2018: € 700). Η εν λόγω δέσµευση µαζί µε τη λογιστική αξία της συµµετοχής αποτελούν τη µέγιστη δυνατή έκθεση του Οµίλου σε αυτές τις επενδύσεις. Από τις συµµετοχές σε asset-backed securities, ο Όµιλος αναγνώρισε εντός της χρήσης 2019 τόκους έσοδα ύψους € 246 (2018: € 267) και κέρδη ύψους € 39 (2018: κέρδη € 702) στα Αποτελέσµατα χρηµατοοικονοµικών πράξεων. Ο Όµιλος δεν έχει καµία συµβατική υποχρέωση παροχής χρηµατοοικονοµικής υποστήριξης στις εταιρίες που έχουν εκδόσει τα εν λόγω χρεόγραφα. Η µέγιστη δυνατή έκθεση του Οµίλου σε ζηµιές από τα asset backed securities δεν διαφέρει από τη λογιστική τους αξία. 41. Γνωστοποιήσεις Ν.4261/5.5.2014 Με το άρθρο 81 του N.4261/5.5.2014 ενσωµατώθηκε στην Ελληνική Νοµοθεσία το άρθρο 89 της Οδηγίας 2013/36/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συµβουλίου της 26ης Ιουνίου 2013, σύµφωνα µε το οποίο θεσπίζεται για πρώτη φορά η υποχρέωση δηµοσιοποίησης πληροφοριών σε ενοποιηµένη βάση, ανά κράτος-µέλος και τρίτη χώρα στις οποίες διαθέτει έδρα, εξειδικεύοντας ως ακολούθως: επωνυµία ή επωνυµίες, φύση δραστηριοτήτων, γεωγραφική θέση, κύκλο εργασιών, αποτελέσµατα προ φόρων, φόρους επί των αποτελεσµάτων και τις εισπραττόµενες δηµόσιες επιδοτήσεις και αριθµό εργαζοµένων σε ισοδύναµο καθεστώς πλήρους απασχόλησης. Οι απαιτούµενες πληροφορίες παρατίθενται κατωτέρω. 221 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Ελλάδα Ο κύκλος εργασιών στην «Ελλάδα» ανήλθε την 31.12.2019 σε € 2.593.667 , τα αποτελέσματα προ φόρων σε κέρδη € 114.055, οι χρεωστικοί φόροι επί των αποτελεσμάτων σε € (37.136), ο αριθμός προσωπικού σε 7.378 άτομα και περιλαμβάνονται οι ακόλουθες εταιρίες: Τράπεζες 1. Alpha Bank A.E. Χρηµατοδοτικές εταιρίες 1. Alpha Leasing A.E. 2. ABC Factors A.E. Investment Banking 1. Alpha Finance A.E.Π.Ε.Υ. 2. Alpha Α.Ε. Επενδυτικών Συµµετοχών 3. Alpha A.E. Διαχείρισης Αµοιβαίων Κεφαλαίων Επιχειρηµατικών Συµµετοχών -ΑΚΕΣ Asset Management 1. Alpha Asset Management Α.Ε.Δ.Α.Κ. Ασφαλιστικές 1. Alpha Ασφαλιστικές Πρακτορεύσεις Α.Ε. 2. Alphalife A.A.E.Z. Κτηµατικές και ξενοδοχειακές 1. Alpha Αστικά Ακίνητα Α.Ε. 2. Αlpha Διαχείρισης Ακινήτων και Επενδύσεων Α.Ε. 3. Εμπορική Ανάπτυξης & Διαχείρισης Ακινήτων Ανώνυμη Συμμετοχική & Κτηματική Εταιρία 4. Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Αττικής Α.Ε. 5. Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Αττικής II Α.Ε. 6. Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Ι Α.Ε. 7. APE Fixed Assets Α.Ε. 8. Αlpha Επενδυτικής Περιουσίας Νέας Κηφισιάς Α.Ε. 9. Αlpha Επενδυτικής Περιουσίας Καλλιρόης Α.Ε. 10. Αlpha Επενδυτικής Περιουσίας Λειβαδιάς Α.Ε. 11. Αlpha Επενδυτικής Περιουσίας Κεφαλαρίου Α.Ε. 12. Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Νέας Ερυθραίας Α.Ε. 13. Αlpha Επενδυτικής Περιουσίας Χανίων Α.Ε. 14. Αlpha Επενδυτικής Περιουσίας Σπάτων Α.Ε. 15. Αlpha Επενδυτικής Περιουσίας Καλλιθέας Α.Ε. 16. Αlpha Επενδυτικής Περιουσίας Ηρακλείου Α.Ε. 17. Αlpha Επενδυτικής Περιουσίας Γη Ι Α.Ε. 18. ΑΕΠ Βιομηχανικών Ακινήτων Αθηνών Μονοπρόσωπη Α.Ε. 19. ΑΕΠ Βιομηχανικών Ακινήτων Περιφέρειας Μ.Α.Ε. 20. ΑΕΠ Οικιστικών Ακινήτων Αττικής Ι Μ.Α.Ε. 21. ΑΕΠ Οικιστικών Ακινήτων Θεσσαλονίκης Μ.Α.Ε. 22. ΑΕΠ Οικιστικών Ακινήτων Κρήτης Μ.Α.Ε. 23. ΑΕΠ Οικιστικών Ακινήτων Αιγαίου Μ.Α.Ε. 24. ΑΕΠ Οικιστικών Ακινήτων Ιονίου Μ.Α.Ε. 25. ΑΕΠ Επαγγελματικών Ακινήτων Αττικής Μ.Α.Ε. 26. ΑΕΠ Επαγγελματικών Ακινήτων Θεσσαλονίκης Μ.Α.Ε. 27. ΑΕΠ Επαγγελματικών Ακινήτων Περιφέρειας Μ.Α.Ε. 28. ΑΕΠ Καταστημάτων Αττικής Ι Μ.Α.Ε. 29. ΑΕΠ Καταστημάτων Αττικής ΙΙ Μ.Α.Ε. 30. ΑΕΠ Οικιστικών Ακινήτων Αττικής ΙΙ Μ.Α.Ε. 31. ΑΕΠ Καταστημάτων Περιφέρειας Μ.Α.Ε. 32. ΑΕΠ Γης ΙΙ Μ.Α.Ε. 222 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Διάφορες εταιρίες 1. Καφέ Alpha A.E. 2. Alpha Υποστηρικτικών Εργασιών Α.Ε. 3. Real Car Rental A.E. 4. Εµπορική Διαχείρισης και Ρευστοποίησης Ενεργητικού-Παθητικού Α.Ε. 5. Alpha Bank Υπηρεσίες Ενημέρωσης Οφειλετών Α.Ε. Ηνωµένο Βασίλειο Ο κύκλος εργασιών στο «Ηνωμένο Βασίλειο» ανήλθε την 31.12.2019 σε € 39.556 , τα αποτελέσματα προ φόρων σε κέρδη € 3.470 , οι χρεωστικοί φόροι επί των αποτελεσμάτων σε Ευρώ € (603), ο αριθμός προσωπικού σε 51 άτομα και περιλαμβάνονται οι ακόλουθες εταιρίες: Τράπεζες 1. Alpha Bank London Ltd Asset Management 1. ABL Independent Financial Advisers Ltd Εταιρίες ειδικού σκοπού και συµµετοχών 1. Alpha Credit Group Plc 2. Irida Plc 3. Alpha Shipping Finance Ltd 4. Katanalotika Plc 5. Epihiro Pl 6. Pisti 2010-1 Plc Διάφορες εταιρίες 1. Alpha Bank London Nominees Ltd Κύπρος Ο κύκλος εργασιών στην «Κύπρο» ανήλθε την 31.12.2019 σε € 130.310 , τα αποτελέσματα προ φόρων σε ζημιές € (52.904), οι χρεωστικοί φόροι επί των αποτελεσμάτων σε € (1.536), ο αριθμός προσωπικού σε 694 άτομα και περιλαμβάνονται οι ακόλουθες εταιρίες: Τράπεζες 1. Alpha Bank Cyprus Ltd Investment Banking 1. Emporiki Ventures Capital Developed Markets Ltd 2. Emporiki Ventures Capital Emerging Markets Ltd Κτηµατικές και ξενοδοχειακές 1. Stockfort Ltd 2. AGI-Cypre Alaminos Ltd 3. AGI-Cypre Tochni Ltd 4. AGI-Cypre Mazotos Ltd 5. AGI-Cypre Property 1 Ltd 6. AGI-Cypre Property 2 Ltd 7. AGI-Cypre Property 3 Ltd 8. AGI-Cypre Property 4 Ltd 9. AGI-Cypre Property 5 Ltd 10. AGI-Cypre Property 6 Ltd 11. AGI-Cypre Property 8 Ltd 12. Alpha Real Estate Services LLC 13. AGI-Cypre Property 7 Ltd 14. ABC RE L1 Ltd 15. AGI-Cypre Property 9 Ltd 223 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 16. AGI-Cypre Property 10 Ltd 17. AGI-Cypre Property 11 Ltd 18. AGI-Cypre Property 12 Ltd 19. AGI-Cypre Property 13 Ltd 20. AGI-Cypre Property 14 Ltd 21. AGI-Cypre Property 15 Ltd 22. AGI-Cypre Property 16 Ltd 23. AGI-Cypre Property 17 Ltd 24. AGI-Cypre Property 18 Ltd 25. AGI-Cypre Property 19 Ltd 26. AGI-Cypre Property 20 Ltd 27. AGI-Cypre Pafos Ltd 28. AGI-Cypre P&F Nicosia Ltd 29. ABC RE P1 Ltd 30. ABC RE P2 Ltd 31. ABC RE P3 Ltd 32. ABC RE L2 Ltd 33. ABC RE P4 Ltd 34. AGI-Cypre RES Nicosia Ltd 35. AGI-Cypre P&F Limassol Ltd 36. AGI-Cypre Property 21 Ltd 37. AGI-Cypre Property 22 Ltd 38. AGI-Cypre Property 23 Ltd 39. AGI-Cypre Property 24 Ltd 40. ABC RE L3 Ltd 41. ABC RE P5 Ltd 42. ABC RE P&F Limassol Ltd 43. AGI-Cypre Property 25 Ltd 44. AGI-Cypre Property 26 Ltd 45. ABC RE COM Pafos Ltd 46. ABC RE RES Larnaca Ltd 47. AGI-Cypre P&F Pafos Ltd 48. AGI Cypre Property 27 Ltd 49. ABC RE L4 Ltd 50. ABC RE L5 Ltd 51. AGI-Cypre Property 28 Ltd 52. AGI-Cypre Property 29 Ltd 53. AGI-Cypre Property 30 Ltd 54. AGI-Cypre COM Pafos Ltd 55. AGI-Cypre Property 31 Ltd 56. AGI-Cypre Property 32 Ltd 57. AGI-Cypre Property 33 Ltd 58. AGI-Cypre Property 34 Ltd 59. Alpha Group Real Estate Ltd 60. ABC RE P&F Pafos Ltd 61. ABC RE P&F Nicosia Ltd 62. ABC RE RES Nicosia Ltd 63. Fierton Ltd 64. ABC RE P6 Ltd 65. AGI-Cypre Property 35 Ltd 66. AGI-Cypre P&F Larnaca Ltd 67. AGI-Cypre Property 37 Ltd 68. AGI-Cypre RES Ammochostos Ltd 69. AGI-Cypre Property 36 Ltd 70. AGI-Cypre Property 38 Ltd 224 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 71. AGI-Cypre RES Larnaca Ltd 72. ABC RE P7 Ltd 73. AGI-Cypre Property 42 Ltd 74. ABC RE P&F Larnaca Ltd 75. Krigeo Holdings Ltd 76. Alpha Credit Acquisition Company Ltd 77. AGI-Cypre Property 43 Ltd 78. AGI-Cypre Property 44 Ltd Εταιρίες ειδικού σκοπού και συµµετοχών 1. Alpha Group Investments Ltd 2. Ionian Equity Participations Ltd 3. AGI-BRE Participations 1 Ltd 4. AGI-RRE Participations 1 Ltd 5. Alpha Group Ltd 6. AGI-RRE Athena Ltd 7. AGI-RRE Poseidon Ltd 8. AGI-RRE Hera Ltd 9. Umera Ltd 10. AGI-BRE Participations 2 Ltd 11. AGI-BRE Participations 3 Ltd 12. AGI-BRE Participations 4 Ltd 13. AGI-RRE Ares Ltd 14. AGI-RRE Venus Ltd 15. AGI-RRE Artemis Ltd 16. AGI-BRE Participations 5 Ltd 17. AGI-RRE Cleopatra Ltd 18. AGI-RRE Hermes Ltd 19. AGI-Cypre Arsinoe Ltd 20. AGI-SRE Ariadni Ltd 21. Zerelda Ltd 22. AGI-Cypre Evagoras Ltd 23. AGI-Cypre Tersefanou Ltd 24. AGI-Cypre Ermis Ltd 25. AGI-SRE Participations 1 Ltd Διάφορες εταιρίες 1. Alpha Trustees Ltd Ρουµανία Ο κύκλος εργασιών στη «Ρουμανία» ανήλθε την 31.12.2019 σε € 191.369 , τα αποτελέσματα προ φόρων σε κέρδη € 24.632, οι χρεωστικοί φόροι επί των αποτελεσμάτων σε € (3.786), ο αριθμός προσωπικού σε 1.989 άτομα και περιλαμβάνονται οι ακόλουθες εταιρίες: Τράπεζες 1. Alpha Bank Romania S.A. Χρηµατοδοτικές εταιρίες 1. Alpha Leasing Romania IFN S.A. Investment Banking 1. SSIF Alpha Finance Romania S.A. Ασφαλιστικές 1. Alpha Insurance Brokers Srl Κτηµατικές και ξενοδοχειακές 1. Alpha Real Estate Services Srl 2. AGI-RRE Participations 1 Srl 3. Romfelt Real Estate S.A. 225 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 4. AGI-RRE Zeus Srl 5. AGI-RRE Poseidon Srl 6. AGI-RRE Hera Srl 7. AGI-RRE Cleopatra Srl 8. SC Cordia Residence Srl 9. SC Carmel Residential Srl 10. Asmita Gardens Srl 11. Ashtrom Residents Srl 12. Cubic Center Development S.A. 13. TH Top Hotels Srl Σερβία Ο κύκλος εργασιών στη «Σερβία» ανήλθε την 31.12.2019 σε € 119 , τα αποτελέσματα προ φόρων σε ζημιές € (455) και περιλαμβάνονται οι ακόλουθες εταιρίες: Κτηµατικές και ξενοδοχειακές 1. AGI-SRE Participations 1 DOO Αλβανία Ο κύκλος εργασιών στην «Αλβανία» ανήλθε την 31.12.2019 σε € 23.475 , τα αποτελέσματα προ φόρων σε ζημιές € (623), ο αριθμός προσωπικού σε 418 άτομα και περιλαμβάνονται οι ακόλουθες εταιρίες: Τράπεζες 1. Alpha Bank Albania SH.A. Βουλγαρία Ο κύκλος εργασιών στη «Βουλγαρία» ανήλθε την 31.12.2019 σε € 2.447 τα αποτελέσματα προ φόρων σε ζημιές € (3.604) και περιλαμβάνονται οι ακόλουθες εταιρίες: Κτηµατικές και ξενοδοχειακές 1.Alpha Real Estate Bulgaria E.O.O.D. 2.Chardash Trading E.O.O.D. 3.AGI-BRE Participations 2 E.O.O.D. 4.AGI-BRE Participations 2BG E.O.O.D. 5.AGI-BRE Participations 3 E.O.O.D. 6.AGI-BRE Participations 4 E.O.O.D. 7.HT-1 E.O.O.D. 8.AGI-BRE Participations 5 E.O.O.D. 9.Kestrel Enterprise E.O.O.D. 10.Beroe Real Estate E.O.O.D. 11.Alpha Real Estate Bulgaria E.O.O.D. 12.Chardash Trading E.O.O.D. Jersey Ο κύκλος εργασιών στο «Jersey» ανήλθε την 31.12.2019 σε € 4 και τα αποτελέσματα προ φόρων σε ζημιές € (324). Εταιρίες ειδικού σκοπού και συµµετοχών 1. Alpha Group Jersey Ltd 226 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Ιρλανδία Ο κύκλος εργασιών στην «Ιρλανδία» ανήλθε την 31.12.2019 σε € 9.281. Εταιρίες ειδικού σκοπού και συµµετοχών 1. Alpha Proodos DAC 2. Alpha Quantum Plc Σηµειώνεται ότι, ούτε η Τράπεζα ούτε οι εταιρίες του Οµίλου έχουν εισπράξει ποσά που αφορούν δηµόσιες επιδοτήσεις. Με το άρθρο 82 του N.4261/5.5.2014 ενσωµατώθηκε στην Ελληνική Νοµοθεσία το άρθρο 90 της Οδηγίας 2013/36/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συµβουλίου της 26ης Ιουνίου 2013, σύµφωνα µε το οποίο θεσπίζεται για πρώτη φορά η υποχρέωση δηµοσιοποίησης της συνολικής απόδοσης των στοιχείων του ενεργητικού. Η συνολική απόδοση των στοιχείων του ενεργητικού του Οµίλου* για την χρήση 2019 ανέρχεται σε 0,16% (31.12.2018: 0,09%). 42. Πληροφόρηση κατά τοµέα Α. Λειτουργικοί Τομείς (Ποσά σε εκατ. ευρώ) Καθαρό έσοδο από τόκους Καθαρό έσοδο από αµοιβές και προµήθειες Λοιπά έσοδα Σύνολο εσόδων Σύνολο εξόδων (εξαιρουμένων προγραμμάτων αποχώρησης προσωπικού) Ζημιές απομείωσης και προβλέψεις για την κάλυψη του πιστωτικού κινδύνου 1.1 – 31.12.2019 Asset Investment Management Banking / / Insurance Treasury N.A. Ευρώπη Corporate Banking 679,0 116,2 6,9 802,1 519,4 125,6 (43,1) 601,9 13,8 48,1 8,6 70,5 122,4 18,9 405,6 546,9 210,3 31,6 23,5 265,4 2,4 (0,3) 21,3 23,4 1.547,3 340,1 422,8 2.310,2 (595,3) (178,2) (35,3) (28,7) (212,4) (75,2) (1.125,1) (559,6) (322,8) 0,4 6,0 (114,4) Έξοδα προγραμμάτων αποχώρησης προσωπικού Κέρδη/(ζημιές) πριν το φόρο εισοδήµατος Φόρος εισοδήµατος Κέρδη/(ζημιές) µετά το φόρο εισοδήµατος Ενεργητικό 31.12.2019 Υποχρεώσεις 31.12.2019 Κεφαλαιακές δαπάνες Αποσβέσεις Λοιπά / Κέντρο απαλοιφών Λιανική Τραπεζική (352,8) 100,9 35,6 524,2 (61,4) Όµιλος (990,4) (49,6) (49,6) (101,4) 145,1 (48,0) 97,1 21.840,9 26.257,8 107,4 (75,2) 14.884,7 7.494,2 44,0 (28,2) 1.411,0 2.382,1 3,7 (4,2) 13.964,3 12.577,2 4,2 (3,1) 7.955,5 6.090,3 37,7 (24,3) 3.401,2 180,4 48,0 (9,5) 63.457,6 54.982,0 245,0 (144,5) Οι ζημιές πριν το φόρο εισοδήματος του λειτουργικού τομέα «Λοιπά/ Κέντρο Απαλοιφών» συνολικού ποσού € 101,4 εκατ. περιλαμβάνουν έξοδα από απαλοιφές μεταξύ των λειτουργικών τομέων συνολικού ποσού € 7,1 εκατ. και µη κατανεμημένα έξοδα συνολικού ποσού € 94,3 εκατ. Τα εν λόγω µη κατανεμημένα κονδύλια αφορούν α) σε µη επαναλαμβανόμενα κονδύλια τα οποία δεν σχετίζονται µε συγκεκριμένο λειτουργικό τομέα και ως εκ τούτου δεν μπορούν να κατανεμηθούν και β) σε αποτελέσματα δραστηριοτήτων τα οποία δεν αποτελούν διακριτούς προς παρουσίαση λειτουργικούς τομείς. * Σύµφωνα µε τις κατευθυντήριες γραµµές της Ευρωπαϊκής Αρχής Κινητών Αξιών (ΕΑΚΑΑ), ο ορισµός και ο ακριβής υπολογισµός του δείκτη εµφανίζεται στο παράρτηµα της Ετήσιας Εκθέσεως. 227 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 (Ποσά σε εκατ. ευρώ) Καθαρό έσοδο από τόκους Καθαρό έσοδο από αµοιβές και προµήθειες Λοιπά έσοδα Σύνολο εσόδων Σύνολο εξόδων Ζημιές απομείωσης και προβλέψεις για την κάλυψη του πιστωτικού κινδύνου Κέρδη/(Ζημιές) πριν το φόρο εισοδήµατος Φόρος εισοδήµατος Κέρδη/(ζημιές) µετά το φόρο εισοδήµατος Ενεργητικό 31.12.2018 Υποχρεώσεις 31.12.2018 Κεφαλαιακές δαπάνες Αποσβέσεις 1.1 – 31.12.2018* Asset Investment Management Banking / / Insurance Treasury N.A. Ευρώπη Λοιπά / Κέντρο απαλοιφών Λιανική Τραπεζική Corporate Banking 847,2 107,1 29,3 983,6 (636,4) 597,4 139,0 (26,7) 709,7 (183,0) 8,1 44,0 3,2 55,3 (33,4) 121,2 12,1 502,1 635,4 (30,3) 199,2 28,9 5,1 233,2 (193,9) (0,6) (17,7) (81,2) 1.756,0 331,1 512,4 2.599,5 (1.158,2) (1.057,0) (450,4) 1,9 (3,2) (221,8) (0,1) (1.730,6) (709,8) 76,3 23,8 601,9 (182,5) (99,0) (289,3) (17,1) Όµιλος 342,3 53,0 22.108,0 24.976,2 93,4 (57,8) 14.438,0 7.647,5 39,6 (23,5) 434,9 2.160,1 2,6 (2,3) 9.979,2 11.783,6 8,4 (3,1) 7.950,5 6.097,7 13,7 (9,8) 6.096,1 198,5 16,4 (5,5) 61.006,7 52.863,6 174,1 (102,0) Οι ζημιές πριν το φόρο εισοδήµατος του λειτουργικού τοµέα «Λοιπά/ Κέντρο Απαλοιφών» συνολικού ποσού € 99 εκατ. περιλαµβάνουν απαλοιφές µεταξύ των λειτουργικών τοµέων συνολικού ποσού € 19 εκατ. και µη κατανεµηµένα κονδύλια συνολικού ποσού € 80 εκατ. Τα εν λόγω µη κατανεµηµένα κονδύλια αφορούν α) σε µη επαναλαµβανόµενα κονδύλια τα οποία δεν σχετίζονται µε συγκεκριµένο λειτουργικό τοµέα και ως εκ τούτου δεν µπορούν να κατανεµηθούν και β) σε αποτελέσµατα δραστηριοτήτων τα οποία δεν αποτελούν διακριτούς προς παρουσίαση λειτουργικούς τοµείς. i. Λιανική Τραπεζική Εντάσσονται όλοι οι Ιδιώτες (Πελάτες Λιανικής Τραπεζικής), οι ελεύθεροι επαγγελµατίες, οι µικρές και πολύ µικρές επιχειρήσεις, που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα και το εξωτερικό εκτός των χωρών της Ν.Α. Ευρώπης. Διαχειρίζεται, µέσω του εκτεταµένου δικτύου Καταστηµάτων, όλα τα Καταθετικά Προϊόντα (Αποταµιευτικά / Ταµιευτηρίου, Προϊόντα Ρευστότητας / Όψεως, Επενδυτικά Προϊόντα / Προθεσµίας, Repos, Swaps), Χρηµατοδοτικά Προϊόντα (Στεγαστικής, Καταναλωτικής, Επιχειρηµατικής Πίστης, Εγγυητικές Επιστολές), τις χρεωστικές και πιστωτικές κάρτες των ανωτέρω πελατών καθώς και Τραπεζοασφαλιστικών προϊόντων που προσφέρονται µέσω συνεργαζόµενων εταιριών. ii. Corporate Banking Εντάσσονται όλες οι συνεργαζόµενες Μεσαίες και Μεγάλες Επιχειρήσεις, οι Επιχειρήσεις µε πολυεθνική επιχειρηµατική δραστηριότητα, οι επιχειρήσεις που συνεργάζονται µε την Διεύθυνση Μεγάλων Πελατών (Corporate) και οι επιχειρήσεις που ασχολούνται µε την Ναυτιλία και δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα και το εξωτερικό εκτός των χωρών της Ν.Α. Ευρώπης. Διαχειρίζεται τα προϊόντα ρευστότητας, επιχειρηµατικής πίστης καθώς και τις εγγυητικές επιστολές των ανωτέρω επιχειρήσεων. Στον τοµέα αυτό ανήκουν ακόµα τα προϊόντα χρηµατοδοτικής µίσθωσης των οποίων η διάθεση γίνεται µέσω της θυγατρικής εταιρίας Alpha Leasing Α.Ε., καθώς και οι υπηρεσίες προεξόφλησης επιχειρηµατικών απαιτήσεων µέσω της θυγατρικής εταιρίας ABC Factors Α.Ε. iii. Asset Management / Insurance Εντάσσεται µεγάλο εύρος προϊόντων διαχείρισης χαρτοφυλακίου πελατών, µέσω των Κέντρων Private Banking του Οµίλου, της θυγατρικής εταιρίας Alpha Asset Management Α.Ε.Δ.Α.Κ. καθώς και τα έσοδα από πώληση και διαχείριση λοιπών αµοιβαίων κεφαλαίων. Επίσης, περιλαµβάνονται τα έσοδα από την πώληση ευρέως φάσµατος ασφαλιστικών προϊόντων µέσω της θυγατρικής εταιρίας Alphalife Ανώνυµος Ασφαλιστική Εταιρία Ζωής. * Ορισµένα κονδύλια της συγκριτικής χρήσης έχουν αναµορφωθεί, όπως αναλύεται στη σηµείωση 50. 228 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 iv. Investment Banking / Treasury Περιλαµβάνει τις χρηµατιστηριακές εργασίες, τις συµβουλευτικές και διαµεσολαβητικές υπηρεσίες που σχετίζονται µε την κεφαλαιαγορά, καθώς και την επενδυτική τραπεζική που πραγµατοποιούνται είτε από την Τράπεζα, είτε από εξειδικευµένες θυγατρικές εταιρίες που δραστηριοποιούνται στο ανωτέρω αντικείµενο (Alpha Finance Α.Ε.Π.Ε.Υ., Alpha Επενδυτικών Συµµετοχών Α.Ε.). Περιλαµβάνει επίσης τη δραστηριότητα του Dealing Room στη διατραπεζική αγορά (FX Swaps, Οµόλογα, Futures, IRS, Διατραπεζικές τοποθετήσεις – Δανεισµούς κ.λπ.) και σε τιτλοποιήσεις. v. Ν.Α. Ευρώπη Εντάσσονται οι θυγατρικές εταιρίες του Οµίλου που δραστηριοποιούνται στο χώρο της Ν.Α. Ευρώπης. vi. Λοιπά / Κέντρο απαλοιφών Στον Τοµέα αυτό εντάσσονται οι δραστηριότητες του Οµίλου που το αντικείµενό τους δεν είναι χρηµατοοικονοµικού χαρακτήρα, καθώς και τα µη κατανεµηµένα / εφάπαξ έσοδα και έξοδα και οι συναλλαγές µεταξύ τοµέων. Τα έσοδα και έξοδα ανά τομέα περιλαμβάνουν και συναλλαγές μεταξύ των λειτουργικών τομέων. Όλες οι συναλλαγές διεξάγονται με όρους αγοράς ενώ απαλείφονται οι συναλλαγές εντός των τομέων.Στο ενεργητικό των Λειτουργικών Τοµέων «Λιανική Τραπεζική» και «Corporate Banking» περιλαµβάνονται τα ακόλουθα µεγέθη χορηγήσεων της Τράπεζας και των εταιριών ABC Factors Α.Ε. και Alpha Leasing Α.Ε. τα οποία διαχειρίζονται οι Μονάδες Καθυστερήσεων Λιανικής Τραπεζικής και Wholesale Banking, µε βάση τις εσωτερικές διαδικασίες της Τράπεζας. Στεγαστικά Καταναλωτική Πίστη Επιχειρηµατικά δάνεια Σύνολο Υπόλοιπο προ αποµειώσεων 7.164.613 2.985.867 7.847.306 17.997.786 31.12.2019 Συσσωρευµένες Υπόλοιπο µετά αποµειώσεις από αποµειώσεις (1.832.896) 5.331.717 (1.519.454) 1.466.413 (3.783.514) 4.063.792 (7.135.864) 10.861.922 Υπόλοιπο προ αποµειώσεων 7.600.991 3.118.862 10.387.296 21.107.149 31.12.2018 Συσσωρευµένες Υπόλοιπο µετά αποµειώσεις από αποµειώσεις (2.263.042) 5.337.949 (1.727.983) 1.390.879 (5.351.417) 5.035.879 (9.342.442) 11.764.707 Β. Γεωγραφικοί Τομείς Η ανάλυση κατά γεωγραφικό τομέα ορίζεται από τη χώρα δραστηριότητας της Εταιρίας του Ομίλου. (Ποσά σε εκατ. ευρώ) Καθαρό έσοδο από τόκους Καθαρό έσοδο από αµοιβές και προµήθειες Λοιπά έσοδα Σύνολο εσόδων Σύνολο εξόδων (εξαιρουμένων προγραμμάτων αποχώρησης προσωπικού) Ζημιές απομείωσης και προβλέψεις για την κάλυψη του πιστωτικού κινδύνου Ελλάδα 1.322,9 306,0 398,8 2.027,7 (893,4) (876,0) 1.1 - 31.12.2019 Λοιπές χώρες 224,4 34,1 24,0 282,5 (231,7) (114,4) Έξοδα προγραμμάτων αποχώρησης προσωπικού (49,6) Κέρδη/(ζημιές) πριν το φόρο εισοδήµατος 208,7 (63,6) 208,7 1.569,0 (63,6) 261,5 (49,6) Φόρος εισοδήµατος Κέρδη/(ζημιές) µετά το φόρο εισοδήµατος Μη κυκλοφορούντα στοιχεία Ενεργητικού - 31.12.2019 229 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Όµιλος 1.547,3 340,1 422,8 2.310,2 (1.125,1) (990,4) 145,1 (48,0) 97,1 1.830,5 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 (Ποσά σε εκατ. ευρώ) Καθαρό έσοδο από τόκους Καθαρό έσοδο από αµοιβές και προµήθειες Λοιπά έσοδα Σύνολο εσόδων Σύνολο εξόδων Ζημιές απομείωσης και προβλέψεις για την κάλυψη του πιστωτικού κινδύνου Κέρδη/ (ζημιές) πριν το φόρο εισοδήµατος 1.1 - 31.12.2018* Ελλάδα Λοιπές χώρες 1.538,30 217,7 302,1 29 507,3 5,1 2.347,70 251,80 (945,1) (213,1) (1.508,8) (221,8) (106,2) (183,1) Όµιλος 1.756,00 331,10 512,40 2.599,50 (1.158,2) (1.730,6) (289,3) 342,3 Φόρος εισοδήµατος 53,0 Κέρδη/(ζημιές) µετά το φόρο εισοδήµατος Μη κυκλοφορούντα στοιχεία Ενεργητικού- 31.12.2018 1.474,7 204,9 1,679,6 Για τους σκοπούς της ανωτέρω σημείωσης στα Μη κυκλοφορούντα στοιχεία του Ενεργητικού περιλαμβάνονται: - Επενδύσεις σε ακίνητα - Ιδιοχρησιμοποιούμενα ενσώματα πάγια - Υπεραξία και λοιπά Άυλα Πάγια 43. Διαχείριση Κινδύνων Ο Όµιλος έχει θεµελιώσει ένα πλαίσιο διεξοδικής και συνετής διαχείρισης των πάσης φύσης κινδύνων που αντιµετωπίζει, λαμβάνοντας υπ’οψιν τις βέλτιστες εποπτικές πρακτικές και το οποίο, µε βάση την κοινή ευρωπαϊκή νοµοθεσία και το ισχύον σύστηµα κοινών τραπεζικών κανόνων, αρχών και προτύπων, εξελίσσεται διαρκώς µε την πάροδο του χρόνου ώστε να εφαρµόζεται στην καθηµερινή διεξαγωγή των δραστηριοτήτων της Τράπεζας και των εταιρειών του Οµίλου εντός και εκτός συνόρων, καθιστώντας αποτελεσµατική την εταιρική διακυβέρνηση του Οµίλου. Βασική επιδίωξη του Οµίλου κατά το 2019 ήταν η διατήρηση των υψηλών προδιαγραφών εσωτερικής διακυβέρνησης και η συµµόρφωση µε τις ρυθµιστικές και εποπτικές διατάξεις διαχείρισης κινδύνων ώστε να διασφαλίζεται η εµπιστοσύνη στη διεξαγωγή των επιχειρηµατικών της δραστηριοτήτων µέσω της παροχής κατάλληλων χρηµατοπιστωτικών υπηρεσιών. 43.1 Διαχείριση Πιστωτικού Κινδύνου ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΚΙΝΔΥΝΩΝ Διοικητικό Συµβούλιο Το Διοικητικό Συµβούλιο της Τράπεζας ασκεί εποπτεία επί του συνόλου των λειτουργιών του Τοµέα Διαχείρισης Κινδύνων. Έχει ορισθεί Επιτροπή Διαχείρισης Κινδύνων του Διοικητικού Συμβουλίου, η οποία συνεδριάζει σε µηνιαία βάση και αναφέρεται στο Διοικητικό Συµβούλιο. Η Επιτροπή εισηγείται στο Διοικητικό Συµβούλιο τη στρατηγική ανάληψης κινδύνων και διαχείρισης κεφαλαίων και ελέγχει την εφαρµογή της και αξιολογεί την επάρκεια και την αποτελεσµατικότητά της. Το πλαίσιο διαχείρισης κινδύνων και η αποτελεσµατικότητά του επανεξετάζονται σε τακτά χρονικά διαστήµατα ώστε να είναι εναρµονισµένα και µε τις διεθνείς βέλτιστες πρακτικές. Για την πληρέστερη και αποτελεσµατικότερη αναγνώριση και αντιµετώπιση των πάσης φύσης κινδύνων που αναλαµβάνονται έχουν συσταθεί οι Επιτροπές Διοίκησης (Επιτροπή Διαχείρισης Ενεργητικού-Παθητικού, Επιτροπή Πιστωτικού Κινδύνου και Επιτροπή Διαχείρισης Λειτουργικού Κινδύνου). * Ορισµένα κονδύλια της συγκριτικής χρήσης έχουν αναµορφωθεί, όπως αναλύεται στη σηµείωση 50. 230 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Τοµέας Διαχείρισης Κινδύνων Ο Γενικός Διευθυντής και Group Chief Risk Officer εποπτεύει τον Τοµέα Διαχείρισης Κινδύνων του Οµίλου και υποβάλει τακτικές και έκτακτες αναφορές προς τις Επιτροπές Διοίκησης, την Επιτροπή Διαχείρισης Κινδύνων και το Διοικητικό Συµβούλιο της Τράπεζας. Οι αναφορές αυτές καλύπτουν θέµατα διαχείρισης όλων των ειδών κινδύνων. Ειδικότερα για τον πιστωτικό κίνδυνο καλύπτουν τα ακόλουθα: • Το προφίλ κινδύνου του χαρτοφυλακίου ανά βαθµίδα κινδύνου • Τη µετάπτωση µεταξύ βαθµίδων κινδύνων (migration matrix). • Την εκτίµηση των σχετικών παραµέτρων κινδύνων ανά βαθµίδα κινδύνου, οµάδας πελατών κ.λπ. • Τις τάσεις των βασικών κριτηρίων διαβάθμισης. • Τις αλλαγές στη διαδικασία διαβάθμισης, στα κριτήρια ή στις επιµέρους παραµέτρους. • Την συγκέντρωση κινδύνων (ανά είδος κινδύνου, κλάδο, χώρα, εξασφάλιση, χαρτοφυλάκιο κ.λπ.). • Την εξέλιξη των δανείων, των καθυστερήσεων +90 ηµερών, των Μη Εξυπηρετούµενων Ανοιγµάτων και την παρακολούθηση των KPIs σε επίπεδο Οµίλου. • Το κόστος αποµειώσεων. • Την µετακίνηση ανοιγµάτων μεταξύ Σταδίων κατά IFRS9 (Staging Transition) ανά στοιχείο ενεργητικού. • Το µέγιστο επιθυµητό επίπεδο ανάληψης κινδύνου (Credit Risk Appetite) ανά χώρα, τοµέα, νόµισµα, Επιχειρησιακή Μονάδα, τυχόν υπερβάσεις επί των εν λόγω ορίων καθώς και σχετικά σχέδια µετριασµού. Οργανωτική Δοµή Στον Όµιλο λειτουργούν, υπό την εποπτεία του Γενικού Διευθυντού και Group Chief Risk Officer οι κάτωθι Διευθύνσεις Διαχείρισης Κινδύνων, οι οποίες έχουν την ευθύνη για την άµεση υλοποίηση του πλαισίου διαχείρισης κινδύνων, σύµφωνα µε τις κατευθύνσεις της Επιτροπής Διαχείρισης Κινδύνων. • Credit Control - Διεύθυνση Πολιτικής και Ελέγχου Πιστωτικού Κινδύνου - Διεύθυνση Μεθοδολογιών Πιστωτικού Κινδύνου - Διεύθυνση Εκτίμησης Κόστους Πιστωτικού Κινδύνου • Δεδοµένων και Ανάλυσης Πιστωτικού Κινδύνου - Διεύθυνση Διαχείρισης Δεδοµένων Πιστωτικού Κινδύνου - Διεύθυνση Ανάλυσης Πιστωτικού Κινδύνου • Κινδύνων Αγοράς και Λειτουργικών Κινδύνων • Επικύρωσης Υποδειγµάτων Κινδύνων • Πιστοδοτήσεων Επιχειρήσεων • Πίστης Καθυστερήσεων Wholesale Banking • Λιανικής Πίστης Για σκοπούς διαχείρισης Πιστωτικού Κινδύνου οι πιστοδοτήσεις διαχωρίζονται σε Wholesale και Retail, όπως περιγράφονται στη συνέχεια. ΠΙΣΤOΔΟΤΗΣΕΙΣ ΤΟΜΕΑ WHOLESALE BANKING Οι πιστοδοτήσεις Wholesale Banking εµπίπτουν σε µια από τις ακόλουθες κατηγορίες ανάλογα µε τα χαρακτηριστικά της πιστοδότησης και του πιστούχου, όπως φαίνεται στον ακόλουθο πίνακα: 231 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Πιστούχοι αρµοδιότητος Επιχειρηµατικών Διευθύνσεων Τοµέα Wholesale Banking Χαρτοφυλάκιο Χαρακτηριστικά Μεγάλων Επιχειρήσεων (Corporate) Επιχειρήσεις µε κύκλο εργασιών > € 75 εκατ. Περιλαµβάνονται οι πιστοδοτήσεις σε ναυτιλιακές εταιρείες καθώς και πιστούχοι υπό τη διαχείριση της Διεύθυνσης Επενδυτικής Τραπεζικής Μεσαίων Επιχειρήσεων (SME’s) € 2,5 εκατ.< Επιχειρήσεις µε Κύκλο Εργασιών < € 75 εκατ. ή επιχειρήσεις µε όριο> € 1 εκατ. 1. Έγκριση Πιστωτικού Κινδύνου Τα όρια των Συµβουλίων Πιστοδοτήσεων Wholesale Banking καθορίζονται µε βάση τον Συνολικό Πιστωτικό Κίνδυνο, o οποίος ορίζεται ως το σύνολο των διαφόρων µορφών πιστοδοτήσεων του πιστούχου (επιχείρηση ή οµάδα συνδεδεµένων επιχειρήσεων) που δύνανται να εγκριθούν από τον Όµιλο και περιλαµβάνει τα εξής: • Αιτούµενο ποσό/όριο πιστοδότησης • Όρια για Κεφάλαιο Κίνησης • Όρια για ανάληψη από µη διαθέσιµα ποσά (unclear) • Όρια για έκδοση Εγγυητικών Επιστολών και άνοιγµα Ενέγγυων Πιστώσεων • Όρια προεξόφλησης επιχειρηµατικών απαιτήσεων (Factoring) • Όρια για παράγωγες συναλλαγές • Όρια εταιρικών καρτών • Δάνεια µέσης και µακράς διάρκειας (τα υφιστάµενα υπόλοιπα δανείων που έχουν πλήρως εκταµιευθεί ή το αρχικά εγκριθέν ποσό του δανείου για περιπτώσεις δανείων που δεν έχουν εκταµιευθεί στο σύνολό τους). • Χρηµατοδοτικές µισθώσεις (το υφιστάµενο υπολειπόµενο κεφάλαιο χρηµατοδοτικών µισθώσεων που έχουν πλήρως εκταµιευθεί ή το αρχικά εγκριθέν ποσό των χρηµατοδοτικών µισθώσεων στις περιπτώσεις που αυτό δεν έχει εκταµιευθεί στο σύνολό του). • Ειδικά όρια ή υπόλοιπα δανείων των βασικών φορέων των επιχειρήσεων (στεγαστικά δάνεια, καταναλωτικά δάνεια, δάνεια αγοράς µετοχών, πιστωτικές κάρτες κ.λπ.). Συµβούλια Πιστοδοτήσεων Wholesale Banking Διάρθρωση Συµβουλίων: • Συµβούλιο Πιστοδοτήσεων Wholesale Banking I (Διοίκησης) • Συµβούλιο Πιστοδοτήσεων Wholesale Banking II • Συµβούλιο Πιστοδοτήσεων Wholesale Banking III (Διευθυντών Διευθύνσεων) • Συµβούλιο Πιστοδοτήσεων Wholesale Banking IV (Υποδιευθυντών Διευθύνσεων) • Συµβούλια Πιστοδοτήσεων Wholesale Banking V (Διεύθυνσης Χρηµατοδοτήσεων Τουριστικών και Νησιωτικών Επιχειρήσεων και Επιχειρηµατικών Κέντρων). Ισχύς Πιστωτικών Ορίων: Η διάρκεια ισχύος των ορίων καθορίζεται από τα αρµόδια Συµβούλια Πιστοδοτήσεων Wholesale Banking. Βασικός παράγοντας για τον προσδιορισµό της χρονικής ισχύος των ορίων είναι η διαβάθµιση πιστωτικού κινδύνου, η οποία δεν αποτελεί εν γένει κριτήριο έγκρισης ή απόρριψης του αιτήµατος, αλλά τη βάση για τον προσδιορισµό του ύψους και της ποιότητας των εξασφαλίσεων, καθώς και της τιμολόγησης της χρηματοδότησης. Κατά κανόνα, για πελάτες που έχουν διαβαθµισθεί σε Ζώνες Χαµηλού, Μέσου και Αποδεκτού Πιστωτικού Κινδύνου, η διάρκεια ισχύος των ορίων είναι δωδεκάµηνη, για πελάτες που έχουν διαβαθµισθεί σε Ζώνη Πιστωτικού Κινδύνου Μέτριου - Υπό Παρακολούθηση η διάρκεια ισχύος των ορίων είναι εξάµηνη και για πελάτες που έχουν διαβαθµισθεί σε Ζώνες Υψηλού - Πιστωτικού Κινδύνου η διάρκεια ισχύος των ορίων είναι τρίµηνη. 232 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Παρεκκλίσεις από τον κανόνα επιτρέπονται µόνο µετά από αιτιολογηµένη πρόταση των αρµοδίων Επιχειρησιακών Μονάδων και µετά από απόφαση των Συµβουλίων Πιστοδοτήσεων. 2. Επιµέτρηση Πιστωτικού Κινδύνου και Εσωτερικές Διαβαθµίσεις Η αξιολόγηση της πιστοληπτικής ικανότητας των πιστούχων και η κατάταξή τους σε κατηγορίες πιστωτικού κινδύνου πραγµατοποιείται µέσω συστηµάτων διαβάθμισης. Η ταξινόµηση των πιστούχων του Οµίλου µε τη χρήση συστηµάτων διαβάθμισης πιστωτικού κινδύνου αποτελεί βασικό εργαλείο για: • Τη λήψη απόφασης από τα αρµόδια Συµβούλια για τη χορήγηση/ανανέωση ορίου πιστοδοτήσεων και την εφαρµογή της κατάλληλης τιµολογιακής πολιτικής (περιθώρια επιτοκίων κ.λπ.). • Την πρόβλεψη της µελλοντικής συµπεριφοράς των πελατών που ανήκουν σε µία οµάδα µε κοινά χαρακτηριστικά. • Τον έγκαιρο εντοπισµό των προβληµατικών πιστοδοτήσεων και την άµεση µεθόδευση των απαραίτητων ενεργειών για την ελαχιστοποίηση της ενδεχόµενης ζημιάς για τον Όµιλο. • Την αξιολόγηση της ποιότητας του δανειακού χαρτοφυλακίου του Οµίλου και του αναλαµβανόµενου από αυτή πιστωτικού κινδύνου. Σκοπός των συστηµάτων διαβάθμισης πιστωτικού κινδύνου είναι η εκτίµηση της πιθανότητας µη εκπλήρωσης των υποχρεώσεων των πιστούχων έναντι του Οµίλου και η εκτίµηση της αναµενόµενης ζημιάς (Expected Credit Loss). Τα συστήµατα διαβάθμισης που χρησιµοποιούνται από την Τράπεζα και τις εταιρείες του Οµίλου είναι το Alpha Bank Rating System (ABRS) και το Risk Analyst (RA) στα οποία ενσωµατώνονται διαφορετικά µοντέλα (υποδείγµατα) διαβάθμισης πιστωτικού κινδύνου. Όλοι οι υφιστάµενοι και δυνητικοί πελάτες πιστοδοτήσεων του Οµίλου αξιολογούνται µε βάση το κατάλληλο µοντέλο διαβάθμισης πιστωτικού κινδύνου και εντός των προβλεπόµενων χρονικών περιθωρίων. Για την εκτίµηση του ενδεχοµένου ασυνέπειας των πιστούχων του Οµίλου τα µοντέλα διαβάθμισης πιστωτικού κινδύνου αξιολογούν µία σειρά παραµέτρων, οι οποίες µπορούν να οµαδοποιηθούν ως εξής: • Χρηµατοοικονοµική: Οικονοµική δυνατότητα πιστούχου (δείκτες ρευστότητας, δανειακής επιβάρυνσης κ.λπ.). • Συγκριτική θέση πιστούχου στο πλαίσιο του ευρύτερου περιβάλλοντος στο οποίο δραστηριοποιείται και κυρίως έναντι των ανταγωνιστριών εταιρειών του κλάδου στον οποίο ανήκει. • Συναλλακτική συµπεριφορά πιστούχου έναντι του Οµίλου αλλά και έναντι τρίτων (οφειλές σε καθυστέρηση, δυσµενή στοιχεία κ.λπ.). • Ποιοτικά χαρακτηριστικά πιστούχου (ακεραιότητα και συνέχεια της διοίκησης, καταλληλότητα παγίων εγκαταστάσεων και εξοπλισµού κ.λπ.). Τα υποδείγµατα διαβάθμισης του πιστωτικού κινδύνου που χρησιµοποιούνται σήµερα από τον Όµιλο διαφοροποιούνται αναλόγως: • Του κύκλου εργασιών των πιστοδοτούµενων επιχειρήσεων. • Του ύψους του Συνολικού Πιστωτικού Κινδύνου των επιχειρήσεων. • Των ειδικών χαρακτηριστικών της χρηματοδότησης. • Των διαθεσίµων στοιχείων για την αξιολόγηση του πιστούχου. Ειδικώς για τα οικονοµικά στοιχεία, οι διαφοροποιήσεις σχετίζονται µε την κατηγορία των τηρούµενων λογιστικών βιβλίων, τον τύπο των λογιστικών σχεδίων (για χρηµατοοικονοµικές υπηρεσίες, ασφαλιστικές υπηρεσίες κ.λπ.), καθώς και µε το αν οι οικονοµικές καταστάσεις συντάσσονται σύµφωνα µε τα Διεθνή Πρότυπα Χρηµατοοικονοµικής Πληροφόρησης (Δ.Π.Χ.Π.). Για κάθε ένα από τα υποδείγµατα διαβάθμισης πιστωτικού κινδύνου είναι δυνατόν να χρησιµοποιούνται διαφορετικές παράµετροι, η κάθε µία από τις οποίες συνεισφέρει µε συγκεκριµένο τρόπο στη σχετική αξιολόγηση. Η στατιστική επιβεβαίωση των υποδειγµάτων διαβάθμισης πιστωτικού κινδύνου επανεξετάζεται συνεχώς ώστε να 233 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 διασφαλίζεται η µέγιστη προβλεπτική τους ικανότητα, σύµφωνα και µε τις διεθνείς βέλτιστες πρακτικές και το εποπτικό και ρυθµιστικό πλαίσιο διαχείρισης κινδύνου. Κλίµακα διαβάθμισης πιστούχων Οι πιστούχοι διαβαθµίζονται στις ακόλουθες διαβαθµίσεις πιστωτικού κινδύνου: ΑΑ, Α+, Α, Α-, ΒΒ+, ΒΒ, ΒΒ-, Β+, Β, Β-, ΓΓ+, ΓΓ, ΓΓ-, Γ, Δ, Δ0, Δ1, Δ2. Για χρηµατοδοτήσεις ειδικής µορφής (Σύνθετες Χρηµατοδοτήσεις και Χρηµατοδοτήσεις Ναυτιλίας) έχουν αναπτυχθεί ειδικά µοντέλα (slotting) µε την κάτωθι κλίµακα κατηγοριοποίησης: Ισχυρή (Κατηγορία 1), Καλή (Κατηγορία 2), Ικανοποιητική (Κατηγορία 3), Ασθενής (Κατηγορία 4), Σε Αθέτηση (Δ, Δ0, Δ1, Δ2). Για σκοπούς συμπλήρωσης του πίνακα «Ποιοτική Διαβάθµιση των Δανείων ανά Δ.Π.Χ.Π. 9 Στάδιο», στην Υψηλή Διαβάθµιση εµπίπτουν οι κλίµακες διαβάθμισης AA, A+, A, A-, BB+ και ΒΒ και Κατηγορία 1 και 2, στην Ικανοποιητική Διαβάθµιση οι κλίµακες διαβάθμισης ΒΒ-, Β+, Β, Β-, ΓΓ+, ΓΓ και Κατηγορία 3, και στην Υπό επιτήρηση (υψηλότερου κινδύνου) ΓΓ-, Γ και Κατηγορία 4. Τέλος, στην κατηγορία σε αθέτηση εµπίπτουν οι κλίµακες διαβάθμισης Δ, Δ0. Δ1, Δ2 . ΠΙΣΤΟΔΟΤΗΣΕΙΣ ΤΟΜΕΑ ΛΙΑΝΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΙΚΗΣ Ως τοµέας Λιανικής Τραπεζικής ορίζονται τα δάνεια που έχουν χορηγηθεί από τον Όµιλο και εµπίπτουν σε µια από τις ακόλουθες κατηγορίες: • Στεγαστικά Δάνεια • Καταναλωτικά Δάνεια και Πιστωτικές Κάρτες • Μικρών Επιχειρήσεων και Επαγγελµατιών (SB): Φυσικά και Νοµικά Πρόσωπα µε Κύκλο Εργασιών έως Ευρώ 2,5 εκατ. και πιστωτικό όριο έως Ευρώ 1 εκατ. 1. Διαδικασία Έγκρισης Δανείων Ο Όµιλος παρακολουθεί το Συνολικό Πιστωτικό Κίνδυνο πιστούχου (για Ιδιώτες και Μικρές Επιχειρήσεις) ο οποίος ορίζεται ως το άθροισµα των ανακυκλούµενων ορίων του πιστούχου, των υπολοίπων των εφάπαξ πιστοδοτήσεων και ειδικά για τις Μικρές Επιχειρήσεις, το ύψος των εγκεκριµένων χρηµατοδοτήσεων προς τους φορείς των επιχειρήσεων. Επιπλέον, συνυπολογίζονται και πιστοδοτήσεις όπου ο πιστούχος είναι εγγυητής ή συνοφειλέτης. Ο Όµιλος έχει αναπτύξει και εφαρµόζει πλαίσιο άσκησης πιστωτικής πολιτικής (λαµβάνοντας υπόψη το νοµοθετικό και εποπτικό/ ρυθµιστικό πλαίσιο), στο οποίο στηρίζονται οι διαδικασίες πιστοδοτήσεων Λιανικής Τραπεζικής του Οµίλου. Παράλληλα, έχει διαµορφώσει και θέσει σε ισχύ ένα σύστηµα βασικών αρχών, διαδικασιών και κανόνων εσωτερικής λειτουργίας που διέπει τις πιστοδοτήσεις της και διασφαλίζει την οµαλή και ασφαλή διαχείριση του αναλαµβανόµενου κινδύνου. Οι κυριότερες αρχές και κανόνες που διέπουν τη λειτουργία των πιστοδοτήσεων Λιανικής Τραπεζικής είναι οι εξής: • Χρηστή διαχείριση πιστοδοτήσεων. • Ορθή επιλογή πελατών, βάσει συγκεκριµένων πιστωτικών κριτηρίων. • Συσχετισµός κινδύνων και αποδοτικότητας µε αντίστοιχη διαµόρφωση της τιµολογιακής πολιτικής, κάλυψη πιστοδοτήσεων µε εξασφαλίσεις συνεκτιµώντας και το βαθµό πιστωτικού κινδύνου. • Παρακολούθηση και διαχείριση του Συνολικού Πιστωτικού Κινδύνου, δηλαδή του συνόλου των κινδύνων που απορρέουν από τις κάθε µορφής πιστοδοτήσεις της Τράπεζας και των εταιρειών του Οµίλου. Η άσκηση της πιστοδοτικής πολιτικής προϋποθέτει την τήρηση πιστωτικών κριτηρίων, τα οποία συντελούν στην απόκτηση και διατήρηση υγιούς χαρτοφυλακίου πιστοδοτήσεων, καθώς και στη δυναµική και ασφαλή τοποθέτηση των κεφαλαίων του Οµίλου. Συγκεκριµένα: 234 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Ιδιώτες Η εγκριτική διαδικασία των πιστοδοτήσεων προς Ιδιώτες (φυσικά πρόσωπα µε εισοδήµατα που προέρχονται από µισθωτές υπηρεσίες, συντάξεις ή άλλες πηγές που δεν σχετίζονται µε επιχειρηµατική δραστηριότητα) πραγµατοποιείται µε βάση την κατάταξη των πιστούχων σε οµάδες κινδύνου (risk groups), οι οποίες αντιπροσωπεύουν ένα συγκεκριµένο επίπεδο αναλαµβανόµενου κινδύνου. Το επίπεδο του αναλαµβανόµενου από τον Όµιλο κινδύνου προσαρµόζεται, όπως οι συνθήκες το απαιτούν, αναλόγως της πιστωτικής πολιτικής της. Η αξιολόγηση αιτηµάτων πιστοδοτήσεων Ιδιωτών βασίζεται στους κάτωθι πυλώνες: • Στην αξιολόγηση πιθανότητας απάτης σε επίπεδο αίτησης (Application Fraud Detection). • Στην αξιολόγηση επιθυµίας αποπληρωµής (Willingness to pay). • Στην αξιολόγηση ικανότητας αποπληρωµής (Ability to pay). • Στην αξιολόγηση του κινδύνου εξασφαλίσεων (Collateral risk). Μικρές επιχειρήσεις Ως Μικρές Επιχειρήσεις ορίζονται οι κάτωθι: • Ατοµικές Επιχειρήσεις µε επιχειρηµατικό όριο έως Ευρώ 1 εκατ. και µε ετήσιο κύκλο εργασιών έως Ευρώ 2,5 εκατ. • Ελεύθεροι Επαγγελµατίες µε επιχειρηµατικό όριο έως Ευρώ 1 εκατ. • Νοµικά Πρόσωπα (Ο.Ε., Ε.Ε., Ε.Π.Ε., ΙΚΕ, Α.Ε.) µε επιχειρηµατικό όριο έως Ευρώ 1 εκατ. και ετήσιο κύκλο εργασιών έως Ευρώ 2,5 εκατ. Η πιστοληπτική ικανότητα των Μικρών Επιχειρήσεων αρµοδιότητας Retail Banking σχετίζεται σε πολύ µεγάλο βαθµό µε την πιστοληπτική ικανότητα των φορέων/αρµοδίων στην επιχείρηση και αντίστροφα. Συνεπώς η αξιολόγηση των αιτηµάτων αυτής της κατηγορίας βασίζεται σε δύο διαστάσεις: • Στην αξιολόγηση της πιστοληπτικής ικανότητας των φορέων ή διαχειριστών της επιχείρησης. • Στην αξιολόγηση της πιστοληπτικής ικανότητας της επιχείρησης. Η αξιολόγηση της πιστοληπτικής ικανότητας των φορέων ή διαχειριστών µίας επιχείρησης βασίζεται στους κάτωθι πυλώνες: • Στην αξιολόγηση της επιθυµίας αποπληρωµής (willingness to pay). • Στην αξιολόγηση της ικανότητας αποπληρωµής (ability to pay). Η αξιολόγηση της πιστοληπτικής ικανότητας της επιχείρησης βασίζεται στους κάτωθι πυλώνες: • Αξιολόγηση πιθανότητας απάτης σε επίπεδο αίτησης (Application fraud detection). • Αξιολόγηση δηµογραφικών στοιχείων (Demographics). • Αξιολόγηση οικονοµικών στοιχείων (Financials). • Αξιολόγηση στοιχείων συµπεριφοράς (Behaviour). • Αξιολόγηση στοιχείων Τειρεσίας Α.Ε. (Credit Bureau). • Αξιολόγηση ποιοτικών στοιχείων. • Αξιολόγηση κινδύνου εξασφαλίσεων (Collateral risk). 2. Συστήµατα Διαβάθμισης Βασική συνιστώσα στη µέτρηση του πιστωτικού κινδύνου Λιανικής Τραπεζικής αποτελούν τα υποδείγµατα διαβάθμισης, που έχουν αναπτυχθεί και χρησιµοποιούνται σε όλες τις φάσεις του Πιστωτικού Κύκλου, τόσο στην Τράπεζα όσο και στις εταιρείες του Οµίλου. Τα εν λόγω υποδείγµατα τµηµατοποιούν τον πληθυσµό σε οµοειδής οµάδες κινδύνου (pools) και διακρίνονται σε: • Μοντέλα συµπεριφορικά (Behaviour Models) τα οποία αξιολογούν τη συµπεριφορά του πελάτη και προβλέπουν την 235 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 πιθανότητα αθέτησης στους επόµενους µήνες. • Μοντέλα βάσει στοιχείων αίτησης (Application Credit Scoring Models). Τα εν λόγω µοντέλα αξιολογούν στοιχεία αίτησης, κυρίως δηµογραφικά, και προβλέπουν την πιθανότητα αθέτησης στους επόµενους µήνες. • Μοντέλα εκτίμησης των εποπτικών παραµέτρων. Σηµειώνεται ότι από 1.1.2018 εφαρµόζονται µοντέλα εκτίμησης Πιστωτικού Κινδύνου της Τράπεζας και των εταιρειών του Οµίλου συµβατά µε το Διεθνές Πρότυπο Χρηµατοοικονοµικής Πληροφόρησης 9 (Δ.Π.Χ.Π. 9). Τα εν λόγω υποδείγµατα και οι εκτιµήσεις αθέτησης ζημιάς που απορρέουν από αυτά, διαδραµατίζουν ουσιαστικό ρόλο στη διαχείριση κινδύνου και στη λήψη αποφάσεων στις λειτουργίες του Οµίλου. Οι τοµείς στους οποίους γίνεται χρήση των υποδειγµάτων είναι οι εξής: • Στη λήψη αποφάσεων για τη χορήγηση/ανανέωση ορίου πιστοδοτήσεων. • Στις αποµειώσεις της αξίας των απαιτήσεων (impairment assessment). • Στη πρόβλεψη της µελλοντικής συµπεριφοράς των πελατών που ανήκουν σε µία οµάδα µε κοινά χαρακτηριστικά. • Στον έγκαιρο εντοπισµό των προβληµατικών λογαριασµών και την άµεση µεθόδευση των απαραίτητων ενεργειών για την ελαχιστοποίηση της ενδεχόµενης ζημιάς για τον Όµιλο. • Στην αξιολόγηση της ποιότητας του δανειακού χαρτοφυλακίου του Οµίλου και του αναλαµβανόµενου από αυτή πιστωτικού κινδύνου. Οι παράγοντες που λαµβάνονται υπόψη ποικίλουν αναλόγως του τύπου του µοντέλου και της κατηγορίας προϊόντος που αυτό αξιολογεί. Ενδεικτικά, αναφέρονται τα εξής: • Προσωπικά / Δηµογραφικά στοιχεία, όπως η ηλικία του Πελάτη, το επάγγελµα, η οικογενειακή του κατάσταση, η κατάσταση κατοικίας. • Χαρακτηριστικά του δανείου, όπως το προϊόν που αιτείται, η διάρκεια του προϊόντος, το αιτούµενο ποσό, ο σκοπός χρηματοδότησης. • Στοιχεία συµπεριφοράς του δανείου το τελευταίο διάστηµα, όπως οι πληρωµές το τελευταίο διάστηµα, η µέγιστη καθυστέρηση, το υπόλοιπο ως προς το όριο, ο τύπος συναλλαγής. • Οικονοµικά στοιχεία, όπως η µεταβολή των πωλήσεων, ο τραπεζικός δανεισµός σε σχέση µε τις πωλήσεις. • Ποιοτικά στοιχεία, όπως εµπειρία, έδρα επιχείρησης, προσωπική περιουσία. Τα υποδείγµατα επανεξετάζονται και επικαιροποιούνται ετησίως και υπόκεινται σε διαρκή ποιοτικό έλεγχο ώστε να διασφαλίζεται ανά πάσα στιγµή η προβλεπτική τους ικανότητα. Επίσης, διενεργούνται σε συστηµατική βάση, ασκήσεις προσομοίωσης καταστάσεων κρίσης, όπου διερευνάται η ενδεχόµενη επίπτωση στα χρηµατοοικονοµικά αποτελέσµατα του Οµίλου λόγω δυσµενών εξελίξεων τόσο στη συναλλακτική συµπεριφορά των πιστούχων, όσο και στο ευρύτερο χρηµατοοικονοµικό περιβάλλον. Για σκοπούς συμπλήρωσης του πίνακα «Ποιοτική Διαβάθµιση των Δανείων ανά Δ.Π.Χ.Π. 9 Στάδιο» για τα δάνεια της Λιανικής τραπεζικής η κατάταξη σε Υψηλή Διαβάθµιση, Ικανοποιητική Διαβάθµιση και στην Υπό επιτήρηση Διαβάθµιση, βασίζεται σε δωδεκάµηνη Πιθανότητα Αθέτησης. Το εύρος των πιθανοτήτων που ορίζει την εν λόγω κατάταξη έχει προκύψει µέσω ανάλυσης µε στόχο τη βελτιστοποίηση της διαχωριστικής ικανότητας µεταξύ των κατηγοριών. Συνεπώς, δύναται να διαφοροποιηθεί ανά χαρτοφυλάκιο και ανά θυγατρική. Για την Τράπεζα, το εύρος των πιθανοτήτων που ορίζει την κατάξη ενός δανείου αναλύεται στον παρακάτω πίνακα: Εύρος Πιθανοτήτων Αθέτησης Κατάταξη Στεγαστικά Καταναλωτικά Πιστωτικές Κάρτες Μικρές Επιχειρήσεις Υψηλή Διαβάθµιση έως και 3% έως και 4,0% έως και 3,8% έως και 4,7% Ικανοποιητική Διαβάθµιση από 3% έως και 16,5% από 4,0% έως και 20% από 3,8% έως και 16% από 4,7% έως και 17% Υπό επιτήρηση Διαβάθµιση άνω του 16,5% άνω του 20% άνω του 16% άνω του 17% 236 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 ΠΙΣΤΩΤΙΚΌΣ ΈΛΕΓΧΟΣ Σύµφωνα µε το πλαίσιο διαχείρισης κινδύνων και ελέγχων, υφίστανται τρεις «γραµµές άµυνας» µε διακριτούς ρόλους και αρµοδιότητες, µε πρώτη «γραµµή άµυνας» τις Επιχειρησιακές Μονάδες και τις Μονάδες Υποστηρικτικών Λειτουργιών, δεύτερη «γραµµή άµυνας» τις Μονάδες Διαχείρισης Κινδύνων και τρίτη «γραµµή άµυνας» τη Μονάδα Εσωτερικού Ελέγχου. Στο πλαίσιο λειτουργίας της δεύτερης γραµµής άµυνας και εντός του ενιαίου πλαισίου εργασιών που έχει καθοριστεί για τους τοµείς Λιανικής Τραπεζικής, Wholesale Banking και Private and Investment Banking, ο Όµιλος πραγµατοποιεί ελέγχους µε στόχο τη βελτιστοποίηση της διαχείρισης του Πιστωτικού Κινδύνου, τη διαπίστωση της ποιότητας του δανειακού χαρτοφυλακίου και τη διασφάλιση της λειτουργίας της πρώτης «γραµµής άµυνας» εντός του πλαισίου που έχει καθοριστεί για την αποτελεσµατική διαχείριση του Πιστωτικού Κινδύνου. Η λειτουργία της δεύτερης «γραµµής άµυνας» είναι ανεξάρτητη και µεταξύ άλλων στοχεύει στην: • Σχεδίαση και ανάπτυξη διαδικασιών και ελέγχων για τη διαχείριση του πιστωτικού κινδύνου. • Παρακολούθηση της επάρκειας και της αποτελεσµατικότητας των υφιστάµενων διαδικασιών διαχείρισης πιστωτικού κινδύνου. • Ανάδειξη των κρίσιµων ζητηµάτων που προκύπτουν και τυχόν αποκλίσεων από τους Κανονισµούς και τις Πολιτικές του Οµίλου. • Παροχή κατευθυντήριων γραµµών και οδηγιών που σχετίζονται µε τις διαδικασίες διαχείρισης και ελέγχου πιστωτικού κινδύνου. • Παροχή ενημέρωσης στις ενδιαφερόµενες Μονάδες σχετικά µε τα ευρήµατα των ελέγχων και τις τυχόν συστάσεις. Με στόχο την περαιτέρω ενίσχυση της δεύτερης «γραµµής άµυνας» έχει δημιουργηθεί, από το 2018, η Διεύθυνση Επικύρωσης Υποδειγµάτων Κινδύνων, η οποία υπάγεται στον Γενικό Διευθυντή και CRO και είναι ανεξάρτητη από την μονάδα ανάπτυξης των υποδειγμάτων. Ο ρόλος της Διεύθυνσης Επικύρωσης Υποδειγμάτων κινδύνων, εντός του Πλαισίου Διαχείρισης Κινδύνου Υποδειγμάτων (MRM Framework) περιλαμβάνει τις αρμοδιότητες που σχετίζονται με την παρακολούθηση της αξιοπιστίας των υποδειγμάτων, που αναπτύσσονται από την πρώτη γραμμή άμυνας. Το πρωταρχικό καθήκον της Διεύθυνσης είναι η ανεξάρτητη επικύρωση της αρτιότητας των υποδειγμάτων της καταλληλότητας τους, καθώς επίσης της συμμόρφωσης με τις εποπτικές οδηγίες και τις βέλτιστες διεθνείς πρακτικές. Στις αρμοδιότητες της Διεύθυνσης περιλαμβάνονται η ανάπτυξη διαδικασιών για την αξιολόγηση της αξιοπιστίας των υποδειγμάτων, σε περιοδική βάση. Η συχνότητα και η έκταση της επικύρωσης καθορίζεται από τη σημαντικότητα των υποδειγμάτων η οποία λαμβάνει υπόψη της, ανάμεσα σε άλλα κριτήρια, το μέγεθος και την πολυπλοκότητα του χαρτοφυλακίου. Το ύψος του εγγενούς κινδύνου υποδειγμάτων καθορίζεται από τη μεθοδολογία διαβάθμισης σημαντικότητας υποδειγμάτων (Model Tiering), η οποία στη συνέχεια καθορίζει τη συχνότητα, την έκταση και το εύρος της επικύρωσης. ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΣ ΕΚΘΕΣΗΣ ΠΙΣΤΩΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Εξασφαλίσεις Η λήψη εξασφαλίσεων λειτουργεί ως αντιστάθµισµα έναντι του πιστωτικού κινδύνου που µπορεί να προκύψει από την ενδεχόµενη αδυναµία του πιστούχου να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις του. Ως εξασφαλίσεις πιστοδοτήσεων νοούνται τα πάσης φύσης περιουσιακά στοιχεία ή δικαιώµατα, τα οποία τίθενται στη διάθεση του Οµίλου, είτε από τους πιστούχους είτε από τρίτα πρόσωπα, προκειµένου να χρησιµοποιηθούν ως συµπληρωµατικές πηγές ρευστοποίησης των σχετικών απαιτήσεων. Οι εξασφαλίσεις κατατάσσονται σε δύο γενικές κατηγορίες: Ενοχικές και Εµπράγµατες εξασφαλίσεις. 1. Ενοχικές εξασφαλίσεις - Εγγυήσεις Οι ενοχικές εξασφαλίσεις αποτελούν το πλαίσιο των υποχρεώσεων και δικαιωµάτων που συνήθως περιλαµβάνονται/ περιγράφονται σε ειδικά συµβατικά έγγραφα, µέσω των οποίων δηµιουργούνται δεσµεύσεις στον οφειλέτη ή σε τρίτα πρόσωπα (φυσικά ή νοµικά) που υποκαθιστούν τον οφειλέτη σε περίπτωση αθέτησης των υποχρεώσεων του τελευταίου για καταβολή της οφειλής και αντίστοιχα δικαιώµατα στον δανειστή για τη διεκδίκησή τους.Βασική µορφή ενοχικής εξασφάλισης που χρησιµοποιείται στις τραπεζικές πιστοδοτήσεις αποτελεί η Εγγύηση.Η εγγύηση συνιστά έννομη σχέση μεταξύ εγγυητή και 237 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 δανειστή (Τράπεζα), μέσω της οποίας ο εγγυητής αναλαμβάνει την ευθύνη ότι θα καταβληθεί η οφειλή. Καταρτίζεται εγγράφως και προϋποθέτει την ύπαρξη βασικής εννόμου σχέσης μεταξύ της Τράπεζας και του πιστούχου (κύρια οφειλή), με την οποία υφίσταται σχέση κυρίου προς παρεπόμενο. Ο εγγυητής μπορεί να είναι Φυσικό ή Νομικό Πρόσωπο και η εγγύηση είναι δυνατόν να δοθεί και για μελλοντική ή υπό αίρεση οφειλή. 2. Εµπράγµατες εξασφαλίσεις Με την εµπράγµατη εξασφάλιση παρέχεται στον Όµιλο δικαίωµα επί περιουσιακού στοιχείου (κινητού ή ακινήτου), που ανήκει στην κυριότητα του πιστούχου ή του εγγυητή, µε σκοπό την κατά προτεραιότητα ικανοποίηση των απαιτήσεών της από το προϊόν εκποίησης του περιουσιακού στοιχείου. Οι εµπράγµατες εξασφαλίσεις διακρίνονται σε υποθήκες και προσηµειώσεις υποθηκών που εγγράφονται επί ακινήτων, καθώς και σε ενέχυρα που συστήνονται επί κινητών «πραγµάτων» (π.χ. εµπορεύµατα, επιταγές, συναλλαγµατικές) ή επί απαιτήσεων και δικαιωµάτων. Για την καλύτερη διασφάλιση των πιστοδοτήσεων, λαµβάνεται η ασφαλιστική κάλυψη των ενυπόθηκων και κατά περίπτωση των ενεχυριαζόµενων εξασφαλίσεων και η εκχώρηση της ασφαλιστικής αποζημίωσης στον Όµιλο. 2.1. Υποθήκη – Προσηµείωση Υποθήκης Η υποθήκη εγγράφεται επί ακινήτων που µπορούν να εκποιηθούν, όπως ειδικότερα αναφέρεται κατωτέρω: • Κατοικίες • Εµπορικά Ακίνητα • Βιοµηχανοστάσια • Οικόπεδα • Μεταλλεία • Πλοία ή αεροσκάφη και κινητήρες, ανεξαρτήτως του εάν είναι κινητά. • Μηχανικές ή άλλες εγκαταστάσεις (µηχανολογικές, µηχανικές, ηλεκτρολογικές, κ.λπ.), εάν είναι µονίµως και σταθερά συνδεδεµένες (εµπεπηγµένες) µε το ενυπόθηκο ακίνητο. Μέθοδοι και Περιοδικότητα αποτίμησης ενυπόθηκων ακινήτων Σύµφωνα µε την Πιστωτική Πολιτική του Οµίλου η ύπαρξη και η αξία των εξασφαλίσεων παρακολουθείται στενά. Οι εκτιµήσεις των ακινήτων διενεργούνται ανά έτος για όλα τα είδη ακινήτων, πλην περιπτώσεων που συµβατικά προβλέπεται κάτι διαφορετικό, σε περιπτώσεις που γίνουν αντιληπτές µεταβολές στο ακίνητο ή στην πορεία της επιχείρησης, ή υπάρχουν πολεοδοµικές µεταβολές ή άλλοι παράγοντες. Οι αρχικές εκτιµήσεις των ακινήτων που προσφέρονται ως εξασφάλιση πραγµατοποιούνται µε επίσκεψη του εκτιµητή και εσωτερική αυτοψία. Οι επανεκτιµήσεις ακινήτων που αποτελούν εξασφαλίσεις σε εξυπηρετούµενα ανοίγµατα πραγµατοποιούνται κυρίως από την Εταιρεία του Οµίλου Alpha Αστικά Ακίνητα Α.Ε. µέσω: • Του δείκτη τιµών PropIndex, ανεξαρτήτως του ύψους του ανοίγµατος, για τα Οικιστικά Ακίνητα. • Του δείκτη τιµών επαγγελματικών ακινήτων «CRE» που έχει αναπτύξει η Alpha Αστικά Ακίνητα Α.Ε. λαµβάνοντας υπόψη τους δείκτες που εκδίδονται από την Τράπεζα της Ελλάδος, για συγκεκριµένες κατηγορίες επαγγελµατικών ακινήτων που χρησιµοποιούνται ως εξασφαλίσεις επί εξυπηρετούµενων ανοιγµάτων ύψους έως Ευρώ 1 εκατ. • Των εξουσιοδοτηµένων µηχανικών της Εταιρείας, µετά από επίσκεψή τους στο επαγγελµατικό ακίνητο που χρησιµοποιείται ως εξασφάλιση ή µέσω desktop εκτίμησης, εφόσον ο CRE δείκτης, που έχει αναπτυχθεί από την Alpha Αστικά Ακίνητα Α.Ε., δεν καλύπτει είτε το είδος επαγγελµατικού ακινήτου είτε το ύψος του ανοίγµατος υπερβαίνει τα Ευρώ 1 εκατ. 238 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Οι επανεκτιµήσεις ακινήτων που χρησιµοποιούνται ως εξασφαλίσεις σε µη εξυπηρετούµενα ανοίγµατα πραγµατοποιούνται κυρίως από την Εταιρεία του Οµίλου Alpha Αστικά Ακίνητα Α.Ε. µέσω: • Του δείκτη τιµών PropIndex, για τα Οικιστικά Ακίνητα και για µη εξυπηρετούµενα ανοίγµατα ύψους έως Ευρώ 300 χιλ. • Του δείκτη τιµών επαγγελματικών ακινήτων «CRE» που έχει αναπτύξει η Alpha Αστικά Ακίνητα Α.Ε. λαµβάνοντας υπόψη τους δείκτες που εκδίδονται από την Τράπεζα της Ελλάδος, για συγκεκριµένες κατηγορίες επαγγελµατικών ακινήτων, που χρησιµοποιούνται ως εξασφαλίσεις επί μη εξυπηρετούµενων ανοιγµάτων ύψους έως Ευρώ 300 χιλ. • Των εξουσιοδοτηµένων µηχανικών της Εταιρείας, µετά από επίσκεψή τους στο ακίνητο που χρησιµοποιείται ως εξασφάλιση ή µέσω desktop εκτίμησης, υπό την προϋπόθεση ότι είτε το ποσό του µη εξυπηρετούµενου ανοίγµατος που καλύπτει το υπό εκτίµηση ακίνητο υπερβαίνει τα Ευρώ 300 χιλ. είτε σε περιπτώσεις που οι δείκτες που υπάρχουν δεν καλύπτουν το είδος του υπό επανεκτίµηση ακινήτου. Ο Όµιλος στο πλαίσιο της διαδικασίας πιστωτικού ελέγχου (credit control) πραγµατοποιεί σε τακτική βάση και µέσω της κατάλληλης δειγµατοληψίας, ελέγχους επί της διαδικασίας εφαρµογής της Πολιτικής Εξασφάλισης Πιστοδοτήσεων Οµίλου, ελέγχους (back-testing) για την επαλήθευση των αποτιµήσεων των ακινήτων, τόσο αυτών που βασίζονται σε δείκτες όσο και αυτών που βασίζονται σε µεµονωµένες αποτιµήσεις και ελέγχους της ορθής απεικόνισης των αξιών των ακινήτων στα συστήµατα των Εταιρειών του Οµίλου σύµφωνα µε τις αξίες που αναφέρονται στις σχετικές εγκρίσεις αρµοδίων Συµβουλίων. 2.2. Ενέχυρο Είναι το εµπράγµατο δικαίωµα σε κινητή αξία, που παρέχει στον ενεχυρούχο δανειστή την εξουσία να ικανοποιηθεί κατά προτεραιότητα από την εκποίηση αυτής. Ενέχυρο µπορεί να συσταθεί επί κινητών πραγµάτων, επί τίτλων και αξιογράφων, επί δικαιωµάτων ή απαιτήσεων που δεν έχουν εξαιρεθεί ή απαγορευθεί από τις συναλλαγές και είναι δεκτικά εκποίησης, όπως ενδεικτικά αναφέρονται κατωτέρω: • Πρώτες ύλες, προϊόντα ή εµπορεύµατα • Μηχανήµατα • Φορτωτικές • Συναλλαγµατικές • Επιταγές • Χρεόγραφα • Καταθέσεις • Κάθε φύσης απαιτήσεις που δύνανται να ενεχυριασθούν. Περιοδικότητα αποτίμησης ενεχύρων Ανάλογα µε το δικαίωµα ή περιουσιακό στοιχείο επί του οποίου δύναται να συσταθεί το ενέχυρο η περιοδικότητα της αποτίμησης µπορεί να κυµαίνεται από µήνα έως έτος. 3. Διασφαλιστική Αξία Ο Όµιλος υπολογίζει την αξία των καλυµµάτων βασιζόµενη στο δυνητικό ανακτήσιµο ποσό που αυτά θα αποφέρουν. Η εκτίµηση αυτή αποτελεί τη διασφαλιστική αξία των περιουσιακών στοιχείων που παραχωρούνται για εξασφάλιση των πιστοδοτήσεων και για τον προσδιορισµό της λαµβάνονται υπ’ όψιν τόσο η ποιότητα των περιουσιακών στοιχείων όσο και η εµπορική / αγοραία αξία τους. Με αυτόν τον τρόπο διαµορφώνονται οι συντελεστές διασφαλιστικής αξίας για κάθε είδος εξασφάλισης, οι οποίοι εκφράζονται ως ποσοστό επί της αγοραίας, της ονοµαστικής ή της σταθµισµένης αξίας τους, αναλόγως του είδους της εξασφάλισης. 239 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΠΡΟΕΙΔΟΠΟΙΗΣΗΣ ΠΙΣΤΩΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Στο πλαίσιο της βέλτιστης διαχείρισης των Πιστοδοτήσεων και ειδικότερα του περιορισµού των δανείων, τα οποία από εξυπηρετούµενα δάνεια (Performing Loans) χαρακτηρίζονται ως µη εξυπηρετούµενα (Non-Performing), ο Όµιλος έχει αναπτύξει το Σύστηµα Έγκαιρης Προειδοποίησης Πιστωτικού Κινδύνου. Πρόκειται για το σύνολο των απαιτούµενων ενεργειών, διαδικασιών και αναφορών για τον έγκαιρο εντοπισµό γεγονότων, τόσο σε επίπεδο πιστούχου (επιχειρήσεις και ιδιώτες) όσο σε επίπεδο χαρτοφυλακίου που πιθανώς να οδηγήσουν είτε σε αύξηση των ανοιγµάτων µε οφειλές σε καθυστέρηση λόγω αµέλειας ή οικονοµικής δυσχέρειας του Πιστούχου, προσωρινού ή µονιµότερου χαρακτήρα είτε σε αύξηση των ανοιγµάτων που εµφανίζουν σηµαντική επιδείνωση στον πιστωτικό κίνδυνο, καθώς επίσης και των σχετικών ενεργειών για τη διαχείριση των εν λόγω Πιστούχων. Η περίµετρος εφαρµογής του Συστήµατος Έγκαιρης Προειδοποίησης Πιστωτικού Κινδύνου είναι το σύνολο των ενήµερων ανοιγµάτων, καθώς επίσης και των ανοιγµάτων σε καθυστέρηση έως και 30 ηµέρες, τα οποία δεν έχουν ρυθµισθεί (PLs). Πέραν του έγκαιρου εντοπισμού και διαχείρισης πιστούχων ή τμημάτων του δανειακού χαρτοφυλακίου με πιθανότητα μη εξυπηρέτησης των οφειλών στον Όμιλο, στο Σύστημα Έγκαιρης Προειδοποίσης Πιστωτικού Κινδύνου εμπίπτει και η παρακολούθηση του δανειακού χαρτοφυλακίου, ανεξαρτήτως ημερών καθυστέρησης, ώστε να διασφαλίζεται ότι η εξέλιξη και η αποδοτικότητα αυτού είναι σύμφωνη με την εγκεκριμένη διάθεση ανάληψης κινδύνου (Credit Risk Appetite) της Τράπεζας και του Ομίλου. Ένα πλήρες και αποτελεσματικό Σύστημα Έγκαιρης Προειδοποίησης Πιστωτικού Κινδύνου αποτελείται από τα κάτωθι στάδια: • Αναγνώριση των εναυσμάτων έγκαιρης προειδοποίησης • Ενέργειες (έγκαιρη ανάληψη κατάλληλων δράσεων) • Παρακολούθηση αποτελεσματικότητας της διαδικασίας • Ποιοτικός έλεγχος για την εφαρμογή της διαδικασίας Η αποτελεσµατικότητα και αποδοτικότητα του Συστήµατος Έγκαιρης Προειδοποίησης Πιστωτικού Κινδύνου αξιολογείται σε συνεχή βάση, από τρεις «γραµµές άµυνας» ως κάτωθι: • Η πρώτη «γραµµή άµυνας» συνίσταται από µηχανισµούς ελέγχου εντός των Επιχειρησιακών Μονάδων των Εταιρειών του Οµίλου, οι οποίες συµµετέχουν στη διαδικασία. • Η δεύτερη «γραµµή άµυνας», ήτοι ο τοµέας Διαχείρισης Κινδύνων, είναι αρµόδιος να διασφαλίζει σε συνεχή βάση, και τουλάχιστον µία φορά ετησίως, ότι οι µηχανισµοί πρώτης «γραµµής άµυνας» εφαρµόζονται αποτελεσµατικά, µέσω του µηχανισµού Πιστωτικού Ελέγχου. • Η τρίτη «γραµµή άµυνας» είναι η λειτουργία εσωτερικού ελέγχου που πραγµατοποιεί τακτικές αξιολογήσεις και προτείνει πιθανές βελτιώσεις. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΚΙΝΔΥΝΟΣ Στο πλαίσιο διαχείρισης του πιστωτικού κινδύνου και της πιστωτικής πολιτικής, έχει ενταχθεί η εξέταση της απαρέγκλιτης τήρησης των αρχών της περιβαλλοντικά και κοινωνικά υπεύθυνης χορήγησης πιστοδοτήσεων προς επιχειρήσεις. Ο κύριος στόχος είναι η διαχείριση του δυνητικού κινδύνου προερχόμενου από τις δραστηριότητες των Πιστούχων του Οµίλου οι οποίες ενδέχεται να συνδέονται µε ζημιά προς το περιβάλλον και την κοινωνία, ή τυχόν µε άµεση απειλή τέτοιας ζημιάς, και κατ΄επέκταση να επιδρούν αρνητικά στις επιχειρησιακές δραστηριότητες και τα οικονοµικά αποτελέσµατα του Οµίλου. ΔΙΑΧΕΊΡΙΣΗ ΥΨΗΛΉΣ ΣΥΓΚΈΝΤΡΩΣΗΣ ΚΙΝΔΎΝΟΥ O Κίνδυνος Συγκέντρωσης αποτελεί µια ειδική µορφή πιστωτικού κινδύνου που προκύπτει από το µικρό βαθµό διαφοροποίησης µεταξύ αντισυµβαλλοµένων ή οµίλων αντισυµβαλλοµένων, κλάδων οικονοµικής δραστηριότητας, γεωγραφικών περιοχών, προϊόντων ή εξασφαλίσεων. 240 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Ο Όµιλος παρακολουθεί σε τακτή βάση τον κίνδυνο συγκέντρωσης τόσο σε επίπεδο επιχειρήσεων /ομίλων συνδεδεμένων επιχειρήσεων όσο και σε επίπεδο κλάδων επιχειρηματικής δραστηριότητας των Πιστούχων µέσω ενός πλαισίου αναφορών µε αντίστοιχη ενηµέρωση της Διοίκησης και των Επιτροπών του Διοικητικού Συµβουλίου. Η Τράπεζα και οι εταιρείες του Ομίλου κατατάσσουν τις χρηματοδοτούμενες εταιρείες βάσει της κωδικοποίησης NACE rev.2 της Eurostat σε κλάδους επιχειρηματικής δραστηριότητας, τους οποίους εν συνεχεία διαβαθμίζει σε ζώνες κινδύνου. Η κατηγοριοποίηση των κλάδων σε ζώνες επικινδυνότητας πραγματοποιείται από ανεξάρτητη πιστοποιημένη εταιρεία και βασίζεται σε έναν προβλεπτικό δείκτη ο οποίος, εστιασμένος σε μελλοντικές εκτιμήσεις και όχι αποκλειστικά σε παρελθοντικά δεδομένα, αποτυπώνει τους κινδύνους και τις προοπτικές του κάθε κλάδου. Ο Όμιλος καθορίζει ανά κλάδο την διάθεση ανάληψης κινδύνου (Credit Risk Appetite) και διαχειρίζεται τον σχετικό κίνδυνο συγκέντρωσης μέσω της παρακολούθησης της εξέλιξης του χαρτοφυλακίου του. Επιπλέον ο Όμιλος διαχειρίζεται τον κίνδυνο συγκέντρωσης σε επίπεδο επιχειρήσεων/ ομίλων επιχειρήσεων καθορίζοντας και παρακολουθώντας την τήρηση των ανώτερων ορίων που προσδιορίζονται τόσο μέσω εποπτικών οδηγιών όσο και μέσω εσωτερικών Πολιτικών που έχουν αναπτυχθεί. Σύµφωνα µε το εποπτικό πλαίσιο, ο Όµιλος υιοθετεί και εφαρµόζει τις εποπτικές οδηγίες περί των µεγάλων χρηµατοδοτικών ανοιγµάτων, ενώ οι κεφαλαιακές απαιτήσεις του κινδύνου συγκέντρωσης αντισυµβαλλοµένων και κλάδων οικονοµικής δραστηριότητας εκτιµώνται στο πλαίσιο του Πυλώνα 2 της Βασιλείας ΙΙ. ΟΡΙΣΜΟΙ Παρατίθενται οι ακόλουθοι ορισµοί εννοιών που αναφέρονται στις ακόλουθες παραγράφους/πίνακες: Ο Δηµόσιος Τοµέας περιλαµβάνει πιστοδοτήσεις προς: • Την Κεντρική κυβέρνηση • Τις Τοπικές Αρχές • Τις εταιρείες που ελέγχονται και που πλήρως ή εν µέρει ανήκουν στο κράτος (εξαιρουμένων αυτών που ασκούν εμπορική δραστηριότητα) Το 2019 ο Όμιλος προέβη σε τροποποίηση της παρουσίασης των ανοιγμάτων υπό τον τίτλο «Δημόσιος Τομέας» με σκοπό την εναρμόνιση με τους τύπους των ανοιγμάτων του Δημοσίου Τομέα που χρησιμοποιούνται για εποπτικούς σκοπούς. Μέχρι το 2018, ο Δηµόσιος Τοµέας περιλάµβανε πιστοδοτήσεις προς την Κεντρική κυβέρνηση (όλα τα τµήµατα ή τα υπουργεία και τον ευρύτερο δηµόσιο τοµέα), τις Τοπικές Αρχές, τις εταιρίες που ελέγχονται και που πλήρως ή εν µέρει ανήκουν στο κράτος, τις συνδεδεµένες µε το κράτος εταιρίες και τις εταιρίες που ελέγχονται από πολιτικώς εκτεθειµένα πρόσωπα. Ως εκ τούτου, την 31 Δεκεμβρίου 2018, τα ανοίγματα του Δημοσίου Τομέα καθαρής αξίας € 846,0 εκατ., αναμορφώθηκαν και ανέρχονται σε € 127,5 εκατ., ενώ ποσό ύψους € 718,5 εκατ., παρουσιάζεται στο επιχειρηματικό χαρτοφυλάκιο. Οι πίνακες για την 31 Δεκεμβρίου 2018 παρουσιάζονται διακριτά και επικαιροποιήθηκαν αναλόγως. Ανοίγµατα σε Καθυστέρηση (Past Due Loans) Ένα Άνοιγµα είναι σε καθυστέρηση εάν η οφειλή του αντισυµβαλλοµένου ευρίσκεται σε ουσιαστική καθυστέρηση άνω της µίας ηµέρας (άθροισµα του κεφαλαίου, τόκων και εξόδων/προµηθειών που οφείλονται άνω της µίας ηµέρας σε επίπεδο λογαριασµού). Μη Εξυπηρετούµενα Ανοίγµατα (Non-Performing Exposures) Ένα άνοιγµα θεωρείται µη εξυπηρετούµενο όταν έχει συµβεί ένα ή περισσότερα γεγονότα που επηρεάζεουν αρνητικά τις αναµενόµενες ροές του ανοίγµατος. Δεδοµένα που τεκµηριώνουν ότι ένα άνοιγµα είναι µη εξυπηρετούµενο περιλαµβάνουν ενδεικτικά τα εξής: 241 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 • Είναι σε στάδιο ουσιαστικής καθυστέρησης άνω των 90 ηµερών (NPL): Tο ποσό σε καθυστέρηση υπερβαίνει τα Ευρώ 100, για Ανοίγµατα Λιανικής Τραπεζικής, ή τα Ευρώ 500, για Ανοίγµατα Wholesale Banking και τo ποσό σε καθυστέρηση υπερβαίνει το 1% της συνολικής – εντός ισολογισµού - οφειλής. Ειδικότερα για λογαριασµούς υπερανάληψης (overdraft facilities), ως καθυστερηµένοι ορίζονται οι λογαριασµοί εκείνοι όπου το υπόλοιπο είναι µεγαλύτερο του πιστωτικού ορίου. • Είναι σε στάδιο δικαστικών ενεργειών – Legal (NPL). • Είναι µη εξυπηρετούµενη ρύθµιση (Forborne Non-Performing Exposure). • Εµφανίζει ένδειξη αδυναµίας αποπληρωµής (UTP). Στην περίπτωση κατά την οποία ένας Πιστούχος αρµοδιότητας Wholesale Banking έχει Άνοιγµα σε καθυστέρηση µεγαλύτερη των 90 ηµερών και το ποσό αυτό υπερβαίνει το 20% των συνολικών Ανοιγµάτων του, τότε όλα τα Ανοίγµατά του θεωρούνται µη εξυπηρετούµενα (Pulling Effect). Εξυπηρετούµενες Πιστοδοτήσεις (Performing Exposures) Μία πιστοδότηση θεωρείται εξυπηρετούµενη εάν ικανοποιούνται σωρευτικά οι ακόλουθες συνθήκες: • Είναι σε καθυστέρηση λιγότερο από 90 ηµέρες. • Δεν ευρίσκεται σε δικαστικές ενέργειες. • Δεν εµφανίζει ένδειξη αδυναµίας πληρωµής (unlikeliness to pay) των υποχρεώσεων του. • Δεν θεωρείται αποµειωµένη ή • Χαρακτηρίζεται ως εξυπηρετούµενη ρύθµιση (forborne performing exposure) σύµφωνα µε τα προβλεπόµενα στον Εκτελεστικό Κανονισµό (ΕΕ) 2015/227 της Επιτροπής της 9ης Ιανουαρίου 2015. Ανοίγµατα µε Ενδείξεις Αδυναµίας Πληρωµής (Unlikeliness to Pay) Ως Ανοίγµατα µε Ένδειξη Αδυναµίας Πληρωµής (Unlikeliness to pay - UTP) ορίζονται τα Ανοίγµατα πιστούχων σε καθυστέρηση µικρότερη των 90 ηµερών και για τα οποία ο Όµιλος εκτιµά ότι οι πιστούχοι δεν είναι πιθανό να εκπληρώσουν πλήρως τις υποχρεώσεις τους χωρίς τη ρευστοποίηση των εξασφαλίσεων, ανεξαρτήτως από την ύπαρξη οποιουδήποτε καθυστερούµενου ποσού ή από τον αριθµό των ηµερών καθυστέρησης, µε εξαίρεση τις περιπτώσεις εξασφαλίσεων που αποτελούν µέρος του συναλλακτικού παραγωγικού κυκλώµατος (π.χ. ακίνητα σε εταιρείες Real Estate, εταιρικά µερίδια σε εταιρείες Συµµετοχών). Για τα Ανοίγµατα αρµοδιότητας Wholesale Banking η διαδικασία που τηρείται είναι η εξής: (α) καθορίζονται γεγονότα τα οποία εφόσον επισυµβούν, το Άνοιγµα αναγνωρίζεται ως µη εξυπηρετούµενο (Hard UTP Triggers) χωρίς να απαιτείται αξιολόγηση από κάποιο Συµβούλιο Πιστοδοτήσεων, (β) ορίζονται συγκεκριµένα εναύσµατα για τα οποία πρέπει να πραγµατοποιηθεί αξιολόγηση του πιστούχου από το αρµόδιο Συµβούλιο Πιστοδοτήσεων Wholesale Banking, για το αν τα Ανοίγµατα του πιστούχου θα θεωρηθούν ως µη εξυπηρετούµενα ή όχι (Soft UTP Triggers). Η συγκεκριµένη αξιολόγηση λαµβάνει χώρα κατά την ηµεροµηνία αναθεώρησης των ορίων του Πελάτη, βάσει της διαβάθμισής του, όπως αυτή ορίζεται στον Κανονισµό Πιστοδοτήσεων Wholesale Banking. Εφόσον τελικά το Άνοιγµα ενός πιστούχου θεωρηθεί UTP, τότε η διαβάθµιση του πιστούχου στα συστήµατα των Εταιρειών του Οµίλου πρέπει να είναι Δ ή σε Αθέτηση για πιστούχους που διαβαθµίζονται µε Slotting Μοντέλα. Σηµειώνεται ότι εφόσον ένας πιστούχος ανήκει σε όµιλο εταιρειών και θεωρηθεί UTP, τότε πρέπει να αξιολογείται από το αρµόδιο Συµβούλιο Πιστοδοτήσεων συνολικά και ο όµιλος στον οποίο ανήκει ο Πιστούχος ως προς την ύπαρξη UTP ή όχι. Για τα Ανοίγµατα αρµοδιότητας Wholesale Banking υφίστανται τα κάτωθι Hard UTP Triggers: • Καταγγελία δανειακής σύμβασης. • Ρευστοποίηση καλυµµάτων και έναρξη µέτρων αναγκαστικής εκτέλεσης εκ µέρους της Τράπεζας, όταν ο πιστούχος δεν διαθέτει λειτουργικές ροές για την αποπληρωµή των δανειακών υποχρεώσεών του (εξαιρούνται π.χ. οι επιταγές). 242 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 • Νοµικές ενέργειες, εκποίηση ή αναγκαστική εκποίηση προκειµένου να εισπραχθεί η οφειλή (π.χ. µέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης έναντι της είσπραξης οφειλής). • Ανάκληση άδειας, η οποία έχει ιδιαίτερη σηµασία στο πλαίσιο εταιρειών που χρειάζονται δηµόσια άδεια για να ασκούν τις δραστηριότητές τους, όπως τράπεζες και ασφαλιστικές εταιρείες. Επίσης, στο πλαίσιο αυτό ενδεικτικά αναφέρονται τεχνικές - κατασκευαστικές εταιρείες, εταιρείες τηλεπικοινωνιών, φαρµακευτικές, εξόρυξης, µεταφορών, τροφίµων, χηµικών, πετρελαιοειδών, ανακύκλωσης, µέσων µαζικής ενημέρωσης κ.ά. • Αναδιατάξεις/παρατάσεις δανείων των οποίων η διάρκεια ζωής υπερβαίνει την ωφέλιµη διάρκεια της χρηµατοδοτούµενης επένδυσης. • Ισχυρές ενδείξεις ότι ο πιστούχος δεν δύναται να ανταποκριθεί στις δανειακές υποχρεώσεις του (π.χ. παύση εργασιών). • Περιπτώσεις απάτης. • Υπέρβαση του ελάχιστου αποδεκτού Loan to Value (LTV), όπως αυτό αποτυπώνεται συµβατικά, για περιπτώσεις δανείων εξασφαλισµένων µε χρεόγραφα, π.χ. µετοχές, οµόλογα κ.λπ. (Margin Financing). • Μη διαθεσιµότητα ενεργού αγοράς για τα χρηµατοδοτικά µέσα του οφειλέτη (π.χ. Οµολογίες), τα οποία διαθέτει και η Τράπεζα. • Απόσβεση οφειλών (write-off) λόγω αδυναµίας αποπληρωµής. • Περιορισµοί οφειλής των δανειακών υποχρεώσεων (Debt Forgiveness) µε ή χωρίς ρύθµιση (υπό όρους ή µη), τουλάχιστον για το πρώτο δωδεκάµηνο από τη στιγµή του περιορισµού οφειλής. • Το πιστωτικό ίδρυµα ή ο επικεφαλής κοινοπραξίας κινεί διαδικασίες πτώχευσης ή αφερεγγυότητας (αίτηση υπαγωγής στον Πτωχευτικό Κώδικα). • Δηλώνεται πιστωτικό γεγονός στο πλαίσιο της Διεθνούς Ένωσης Συµφωνιών Ανταλλαγής και Παραγώγων (International Swaps and Derivatives Association - ISDA). • Εξωδικαστικός συµβιβασµός/διαπραγµάτευση µεταξύ τραπεζών και πιστούχου, για τακτοποίηση ή αποπληρωµή οφειλών πιστούχων οι οποίοι ευρίσκονται υπό πτωχευτική διαδικασία (αίτηση υπαγωγής στον Πτωχευτικό Κώδικα). • Ο πιστούχος έχει ζητήσει να τεθεί σε καθεστώς πτώχευσης ή αφερεγγυότητας (αίτηση υπαγωγής στον Πτωχευτικό Κώδικα). • Μία τράπεζα έχει κινήσει διαδικασίες πτώχευσης ή αφερεγγυότητας (αίτηση υπαγωγής στον Πτωχευτικό Κώδικα). Επιπλέον, για τα Ανοίγµατα αρµοδιότητας Wholesale Banking υφίστανται τα κάτωθι Soft UTP Triggers: • Ανοίγµατα τα οποία τροποποιήθηκαν προβλέποντας αυξηµένη καταβολή τελευταίας δόσης (balloon payment), ενώ οι αρχικοί όροι της δανειακής σύμβασης δεν προέβλεπαν αυτόν τον τρόπο αποπληρωµής, καθώς και Aνοίγµατα των οποίων οι αρχικοί όροι σύμβασης προέβλεπαν πληρωµή τύπου balloon payment και τροποποιήθηκαν προβλέποντας αύξηση του ποσού της τελευταίας πληρωµής µε ταυτόχρονη µείωση της τρέχουσας δόσης. • Πολλαπλές ρυθµίσεις στο ίδιο Άνοιγµα. • Επιδείνωση του συντελεστή μόχλευσης (Ίδια προς Ξένα Κεφάλαια). • Ένα Άνοιγµα αγοράστηκε ή χορηγήθηκε µε σηµαντική αποµείωση που αντανακλά την υποβαθµισµένη πιστωτική ποιότητα του οφειλέτη. • Ο δείκτης κάλυψης της εξυπηρέτησης χρέους υποδεικνύει ότι το χρέος δεν είναι βιώσιµο. • Πενταετή συµβόλαια ανταλλαγής πιστωτικής αθέτησης (credit default swaps-CDS) άνω των 1.000 µονάδων βάσης τους τελευταίους 12 µήνες. • Απώλεια σηµαντικού πελάτη ή ενοικιαστή που αντιπροσωπεύει σηµαντικό ποσοστό του κύκλου εργασιών ή του συνολικού εισοδήµατος από ακίνητα αντιστοίχως. • Μείωση κύκλου εργασιών από την οποία προκύπτει σηµαντική µείωση των ταµειακών ροών. • Συνδεδεµένος Πελάτης, ο οποίος αντιπροσωπεύει σηµαντικό ποσοστό του κύκλου εργασιών, έχει υποβάλει αίτηµα πτώχευσης. 243 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 • Γνωµοδότηση εξωτερικού ορκωτού ελεγκτή µε περιορισµούς ή επιφυλάξεις, η οποία οδηγεί στη σηµαντική επιδείνωση των βασικών χρηµατοοικονοµικών δεικτών του πιστούχου, καθώς και επί τα χείρω µεταβολή στις εκτιµηθείσες µελλοντικές ταµειακές ροές του πιστούχου. • Αναµένεται ότι ένα άνοιγµα µε αποπληρωµή στη λήξη ή µία ληξιπρόθεσµη δόση δεν µπορεί να αναχρηµατοδοτηθεί µε τις τρέχουσες συνθήκες της αγοράς. • Μη διαθεσιµότητα ενεργού αγοράς για τα χρηµατοδοτικά µέσα του οφειλέτη (π.χ. Οµολογίες), τα οποία ωστόσο δεν διαθέτει η Τράπεζα. • Ο πιστούχος έχει παραβεί τους χρηµατοοικονοµικούς όρους της δανειακής σύμβασης. • Σηµαντική επιδείνωση των προοπτικών του κλάδου δραστηριότητας του πιστούχου. • Ανεπιθύµητες αλλαγές στη µετοχική σύνθεση ή στη διοίκηση της επιχείρησης ή σοβαρά διοικητικά προβλήµατα. • Τρίτος (όχι τράπεζα) έχει κινήσει διαδικασίες πτώχευσης ή αφερεγγυότητας (αίτηση υπαγωγής στον Πτωχευτικό Κώδικα). • Καθυστερηµένες πληρωµές στην Εφορία και στα Ασφαλιστικά Ταµεία. Για τη Λιανική Τραπεζική η διαδικασία είναι η εξής: (α) καθορίζονται γεγονότα τα οποία εφόσον επισυµβούν, το Άνοιγµα αναγνωρίζεται ως µη εξυπηρετούµενο (Hard UTP Triggers) χωρίς να απαιτείται αξιολόγηση από κάποιο Συµβούλιο Καθυστερήσεων Λιανικής Τραπεζικής, (β) ορίζονται συγκεκριµένα εναύσµατα για τα οποία πρέπει να πραγµατοποιηθεί αξιολόγηση του πιστούχου από το αρµόδιο Συµβούλιο Καθυστερήσεων Λιανικής Τραπεζικής, για το αν τα Ανοίγµατα του πιστούχου θα θεωρηθούν ως µη εξυπηρετούµενα ή όχι (Soft UTP Triggers). Η συγκεκριµένη αξιολόγηση λαµβάνει χώρα κατά την ηµεροµηνία αξιολόγησης ενός αιτήµατος ρύθμισης. Εφόσον τελικά ένα άνοιγµα θεωρηθεί UTP, τότε θα πρέπει να σηµατοδοτείται ως µη εξυπηρετούµενο στα συστήµατα των Εταιρειών του Οµίλου. Για τα Ανοίγµατα αρµοδιότητας Λιανικής Τραπεζικής υφίστανται τα κάτωθι Hard UTP Triggers: • Έχει ορισθεί δικάσιµος για υπαγωγή στον Ν. 3869/2010. • Έχει επιβεβαιωθεί απάτη σε βάρος της Τράπεζας. • Ο πιστούχος απεβίωσε. • Πολλαπλές ρυθµίσεις εντός του τελευταίου 12µήνου. • Ευρίσκεται σε εξέλιξη εξωδικαστικός συµβιβασµός/διαπραγµάτευση µεταξύ τραπεζών και πιστούχου για τακτοποίηση ή αποπληρωµή οφειλών πιστούχων, οι οποίοι ευρίσκονται υπό πτωχευτική διαδικασία (αίτηση υπαγωγής στον Πτωχευτικό Κώδικα). • Έχει πραγµατοποιηθεί καταγγελία σύμβασης. • Έχει ξεκινήσει η διαδικασία ρευστοποίησης καλυµµάτων και µέτρων αναγκαστικής εκτέλεσης εκ µέρους της Τράπεζας, όταν ο πιστούχος δεν διαθέτει λειτουργικές ροές για την αποπληρωµή των δανειακών υποχρεώσεών του (εξαιρούνται π.χ. οι επιταγές). • Έχουν ξεκινήσει νοµικές ενέργειες, εκποίηση ή αναγκαστική εκποίηση προκειµένου να εισπραχθεί η οφειλή (π.χ. µέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης έναντι της είσπραξης οφειλής). • Περιορισµοί οφειλής των δανειακών υποχρεώσεων (Debt Forgiveness) µε ή χωρίς ρύθµιση (υπό όρους ή µη), τουλάχιστον για το πρώτο δωδεκάµηνο από τη στιγµή του περιορισµού οφειλής. Επιπλέον, για τα Ανοίγµατα αρµοδιότητας Λιανικής Τραπεζικής υφίστανται τα κάτωθι Soft UTP Triggers: • Πολλαπλές ρυθµίσεις. • Ο πιστούχος εµφανίζει άλλα Ανοίγµατα στην Τράπεζα σε κατάσταση αθέτησης. • Ο πιστούχος είναι άνεργος. • O πιστούχος έχει ζητήσει να τεθεί σε καθεστώς πτώχευσης ή αφερεγγυότητας (αίτηση υπαγωγής στον Πτωχευτικό Κώδικα). 244 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 • Ο πιστούχος είναι µοναδικός ιδιοκτήτης επιχείρησης που τα Ανοίγµατά της είναι σε καθεστώς αθέτησης και για τα οποία έχει εγγυηθεί προσωπικά. Αποµειωµένα Ανοίγµατα (Credit Impaired Exposures) Ένα Άνοιγµα θεωρείται αποµειωµένο (Credit Impaired) όταν ικανοποιούνται τα κριτήρια που ορίζονται για τον ορισµό των Μη Εξυπηρετούµενων Ανοιγµάτων. Ανοίγµατα σε Αθέτηση (Default Exposures) Ένα Άνοιγµα θεωρείται ότι είναι σε αθέτηση (Default) όταν ικανοποιούνται τα κριτήρια που ορίζονται για τον ορισµό των Μη Εξυπηρετούµενων Ανοιγµάτων Προβλέψεις απομείωσης Για σκοπούς παρουσίασης των γνωστοποιήσεων πιστωτικού κινδύνου, οι προβλέψεις απομείωσης (Aναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου) των δανείων που αποτιµώνται στο αναπόσβεστο κόστος περιλαµβάνουν το υπόλοιπο των συσσωρευµένων αποµειώσεων και το υπόλοιπο προσαρµογής στην εύλογη αξία του συµβατικού υπολοίπου των δανείων που ήταν αποµειωµένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI), καθώς για σκοπούς παρακολούθησης του πιστωτικού κινδύνου ο Όµιλος παρακολουθεί την εν λόγω προσαρµογή ως µέρος των προβλέψεων. Τα εν λόγω δάνεια αναγνωρίστηκαν είτε στο πλαίσιο εξαγοράς µεµονωµένων δανείων ή εταιρειών (π.χ. Εµπορική Τράπεζα και Citibank Ελλάδος), είτε ως συνέπεια σηµαντικής τροποποίησης των όρων προηγούµενου δανείου που οδήγησε σε διακοπή αναγνώρισης. Αντίστοιχη προσαρµογή έχει γίνει και στο προ προβλέψεων λογιστικό υπόλοιπο των δανείων. Αξία Εξασφαλίσεων Ως αξία εξασφαλίσεων έχει ληφθεί η πιο πρόσφατη εµπορική/αγοραία αξία της εξασφάλισης. Στην περίπτωση των ακινήτων έχει ληφθεί η µικρότερη τιµή µεταξύ του ποσού της προσημείωσης και της αξίας του ακινήτου. Στην αξία εγγυήσεων περιλαµβάνεται η αξία των εγγυήσεων που υπερβαίνει την αξία των εµπράγµατων εξασφαλίσεων. Επισηµαίνεται ότι όλες οι αξίες λαµβάνονται µέχρι το 100% της οφειλής (capped). ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΊΑ ΑΞΙΟΛΌΓΗΣΗΣ ΑΝΑΜΕΝΟΜΕΝΩΝ ΖΗΜΙΩΝ ΠΙΣΤΩΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔYNOY Ο Όµιλος, σε κάθε ηµεροµηνία σύνταξης των οικονοµικών καταστάσεων, αναγνωρίζει πρόβλεψη για τις αναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου για τα δάνεια και απαιτήσεις κατά πελατών που δεν αποτιµώνται στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων καθώς και για τις εγγυητικές επιστολές, τις ενέγγυες πιστώσεις και τις µη εκταμιευθείσες δανειακές δεσμεύσεις. Η Μεθοδολογία Διενέργειας Αποµειώσεων είναι ενιαία τόσο για τις Πιστοδοτήσεις Wholesale Banking όσο και για τις Πιστοδοτήσεις Λιανικής Τραπεζικής. Ορισµός Αθέτησης (Default) Ο Όµιλος έχει υιοθετήσει ως ορισµό αθέτησης για λογιστικούς σκοπούς τα µη εξυπηρετούµενα ανοίγµατα (NPE) όπως ορίζονται στον Εκτελεστικό Κανονισµό (ΕΕ) 2014/680 της Επιτροπής της 16ης Απρίλιου 2014. O ορισµός των Μη Εξυπηρετούµενων Ανοιγµάτων χρησιµοποιείται για την ανάπτυξη των υποδειγµάτων εκτίμησης των παραµέτρων πιστωτικού κινδύνου (Πιθανότητα αθέτησης (Probability of Default), Εκτιµώµενη αναµενόµενη ζημιά σε περίπτωση αθέτησης (Loss Given Default), Άνοιγµα σε αθέτηση (Exposure at Default)). Τέλος, o ορισµός της αθέτησης είναι σύµφωνος µε αυτόν που χρησιµοποιείται για εσωτερικούς σκοπούς διαχείρισης του πιστωτικού κινδύνου. 245 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Κατάταξη ανοιγµάτων σε Στάδια µε βάση τον πιστωτικό κίνδυνο (Staging) Σε συνέχεια της αρχικής αναγνώρισης µίας πιστοδότησης, γίνεται η κατάταξή της σε Στάδια (Stages) µε βάση τον πιστωτικό κίνδυνο. Η κατάταξη των δανείων σε στάδια στηρίζεται στις µεταβολές της ποιότητας του δανειακού χαρτοφυλακίου από την αρχική αναγνώριση. Κατά την αρχική αναγνώριση ενός Ανοίγµατος, o Όµιλος οφείλει να προσδιορίσει εάν θεωρείται αποµειωµένης πιστωτικής αξίας (Credit-Impaired at Initial Recognition). Στην Κατηγορία POCI (Αγορασµένα ή Δηµιουργηµένα χρηµατοοικονοµικά στοιχεία αποµειωµένης πιστωτικής αξίας - Purchased or Originated Credit Impaired, POCI) περιλαµβάνονται τα εξής: • Ανοίγµατα που τη στιγµή της εξαγοράς (Purchased) ικανοποιούν τα κριτήρια των Μη Εξυπηρετούµενων Ανοιγµάτων. • Ανοίγµατα για τα οποία λογιστικά υπάρχει παύση αναγνώρισης (derecognition) του παλαιού Ανοίγµατος και αναγνώριση (recognition) του καινούριου και για τα οποία ισχύουν τα εξής (Originated): εάν το Άνοιγµα πριν την παύση αναγνώρισης ήταν χαρακτηρισµένο ως αποµειωµένο (άρα NPE), θα συνεχίσει να διατηρεί αυτόν τον χαρακτηρισµό και το νέο δάνειο, το οποίο και θα ταξινοµηθεί ως POCI. Για τα υπόλοιπα Ανοίγµατα που δεν χαρακτηρίζονται ως POCI, η κατάταξη σε Στάδια πραγµατοποιείται ως κάτωθι: • Στο Στάδιο (stage) 1 περιλαµβάνονται τα εξυπηρετούµενα πιστωτικά Ανοίγµατα που δεν έχουν σηµαντική αύξηση πιστωτικού κινδύνου από την αρχική αναγνώριση. Στο στάδιο αυτό, οι αναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου αναγνωρίζονται µε βάση την πιθανότητα αθέτησης εντός των επόµενων δώδεκα µηνών και η αξιολόγηση διενεργείται σε συλλογική βάση µε εξαίρεση τους πιστούχους που εξετάζονται σε µεµονωµένη βάση. • Στο Στάδιο (stage) 2 περιλαµβάνονται τα πιστωτικά Ανοίγµατα που έχουν σηµαντική αύξηση πιστωτικού κινδύνου από την αρχική αναγνώριση αλλά δεν είναι Μη Εξυπηρετούµενα. Στο στάδιο αυτό, οι αναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου αναγνωρίζονται για όλη την αναµενόµενη διάρκεια ζωής του δανείου, η δε αξιολόγηση πραγµατοποιείται σε συλλογική βάση µε εξαίρεση τους πιστούχους που εξετάζονται σε µεµονωµένη βάση. • Στο Στάδιο (stage) 3 περιλαµβάνονται τα Μη Εξυπηρετούµενα/σε Αθέτηση Ανοίγµατα. Στο Στάδιο αυτό ο υπολογισµός πιστωτικού κινδύνου γίνεται καθ’ όλη τη διάρκεια ζωής του πιστωτικού Ανοίγµατος και η αξιολόγηση γίνεται σε συλλογική ή σε µεµονωµένη βάση. Ο υπολογισµός πιστωτικού κινδύνου για τα POCI ανοίγµατα γίνεται καθ΄όλη τη διάρκεια ζωής του πιστωτικού Ανοίγµατος. Αναλυτικότερα, ακολουθούν όλες οι δυνατές κινήσεις µεταξύ των Σταδίων Πιστωτικού Κινδύνου (Stages): • Ένα Άνοιγµα (Exposure) το οποίο το ένα τρίµηνο αναφοράς έχει κατηγοριοποιηθεί στο Στάδιο 1, µπορεί το επόµενο τρίµηνο αναφοράς να κατηγοριοποιηθεί είτε σε Στάδιο 1, εάν δεν έχει επιδεινωθεί ο πιστωτικός κίνδυνος και εφόσον εξακολουθεί να είναι εξυπηρετούµενο, είτε σε Στάδιο 2, εφόσον εξακολουθεί να είναι εξυπηρετούµενο αλλά έχει επιδεινωθεί ο πιστωτικός κίνδυνος, είτε σε Στάδιο 3, εφόσον είναι Μη Εξυπηρετούµενο/σε Αθέτηση. • Ένα Άνοιγµα (Exposure) το οποίο το ένα τρίµηνο αναφοράς έχει κατηγοριοποιηθεί στο Στάδιο 2, µπορεί το επόµενο τρίµηνο αναφοράς να κατηγοριοποιηθεί είτε σε Στάδιο 1, εφόσον εξακολουθεί να είναι εξυπηρετούµενο, δεν ικανοποιεί κάποιο από τα κριτήρια «Σηµαντικής Αύξησης Πιστωτικού Κινδύνου» και εφόσον πρόκειται για Άνοιγµα σε ρύθµιση (FPL) να ικανοποιούνται τα κριτήρια εξόδου από την κατάσταση ρύθμισης (2-years probation period για τα Forborne Performing Exposures), είτε να παραµείνει σε Στάδιο 2, εφόσον δεν έχει διαφοροποιηθεί ουσιαστικά ο πιστωτικός κίνδυνος, είτε να µετακινηθεί σε Στάδιο 3, εφόσον πλέον είναι Μη Εξυπηρετούµενο/σε Αθέτηση. • Ένα Άνοιγµα (Exposure) του οποίου το ένα τρίµηνο αναφοράς έχει κατηγοριοποιηθεί στο Στάδιο 3, µπορεί το επόµενο τρίµηνο αναφοράς να κατηγοριοποιηθεί είτε σε Στάδιο 1, εφόσον είναι πλέον εξυπηρετούµενο και δεν ικανοποιεί κάποιο από τα κριτήρια «Σηµαντικής Αύξησης Πιστωτικού Κινδύνου», είτε να µετακινηθεί σε Στάδιο 2, εφόσον δεν θεωρείται πλέον Μη Εξυπηρετούµενο αλλά ικανοποιεί κάποιο από τα κριτήρια «Σηµαντικής Αύξησης Πιστωτικού Κινδύνου», είτε να παραµείνει σε Στάδιο 3, εφόσον εξακολουθεί να είναι Μη Εξυπηρετούµενο/σε Αθέτηση Ο Όµιλος δεν κάνει χρήση της εξαίρεσης που παρέχεται από το πρότυπο για τα δάνεια χαµηλού πιστωτικού κίνδυνου 246 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Για σκοπούς κατάταξης, στην περίπτωση ανακυκλούµενων ανοιγµάτων Wholesale Banking, ως ηµεροµηνία αρχικής αναγνώρισης χρησιµοποιείται η πιο πρόσφατη ηµεροµηνία αναθεώρησης ορίων / διαβάθμισης πιστωτικού κινδύνου καθώς αντικατοπτρίζει την πρακτική της κατ’ ελάχιστον ετήσιας αναλυτικής πιστοληπτικής αξιολόγησης (thorough credit risk review). Σηµαντική Αύξηση Πιστωτικού Κινδύνου Για τον έγκαιρο προσδιορισµό των σηµαντικών αυξήσεων πιστωτικού κινδύνου ενός Ανοίγµατος µετά την αρχική αναγνώριση και την επιµέτρηση ζημιάς καθ’ όλη τη διάρκεια ζωής του αντί της επιμέτρησης ζημιάς δωδεκαµήνου, συγκρίνεται ο κίνδυνος αθέτησης κατά την ηµεροµηνία αναφοράς µε τον κίνδυνο αθέτησης κατά την ηµεροµηνία της αρχικής αναγνώρισης για όλα τα εξυπηρετούµενα Ανοίγµατα (Performing Exposures), συµπεριλαµβανοµένων των Ανοιγµάτων που δεν εµφανίζουν ηµέρες καθυστέρησης (Delinquencies). Η αξιολόγηση ενός ανοίγµατος για το αν εµφανίζει σηµαντική αύξηση στον πιστωτικό κίνδυνο ή όχι βασίζεται στα κατωτέρω: • Ποσοτικοί Δείκτες (Quantitative Indicators): αναφέρεται στην ποσοτική πληροφόρηση που χρησιµοποιείται και πιο συγκεκριµένα στη σύγκριση της πιθανότητας αθέτησης (PD) την ηµεροµηνία αναφοράς σε σχέση µε την αρχική αναγνώριση. Για τον προσδιορισµό, της σηµαντικής αύξησης πιστωτικού κινδύνου, λαµβάνονται υπόψη τόσο η απόλυτη αύξηση της πιθανότητας αθέτησης (PD) µεταξύ της ηµεροµηνίας αναφοράς και της αρχικής αναγνώρισης (κυµαίνεται µεταξύ 3 και 5 ποσοστιαίων µονάδων αύξησης του PD, αναλόγως της οµάδας δανείων), όσο και η σχετική αύξηση της πιθανότητας αθέτησης (PD) µεταξύ της ηµεροµηνίας αναφοράς και της αρχικής αναγνώρισης (διπλασιασµός ή τριπλασιασµός του PD, αναλόγως της οµάδας δανείων.). Σηµειώνεται ότι τα κρίσιµα σηµεία - τόσο για την απόλυτη αύξηση, όσο και για τη σχετική αύξηση του PD µεταξύ ηµεροµηνίας αναφοράς και αρχικής αναγνώρισης – επικυρώνονται σε ετήσια βάση, προκειµένου να τεκµηριώνεται η σηµαντικότητα της στατιστικής διαφοροποίησης. • Ποιοτικοί Δείκτες (Qualitative Indicators): αναφέρεται στην ποιοτική πληροφόρηση που χρησιµοποιείται και που δεν αποτυπώνεται κατ’ ανάγκη στην πιθανότητα αθέτησης, όπως ο χαρακτηρισµός ενός ανοίγµατος ως εξυπηρετούµενη ρύθµιση (FPL, για δύο χρόνια τουλάχιστον σύµφωνα µε τα EBA ITS) ή η Ένδειξη Οικονομικής Δυσχέρειας. Επιπλέον, ποιοτικοί δείκτες, τόσο για τα χαρτοφυλάκια επιχειρήσεων όσο και για τα χαρτοφυλάκια ιδιωτών, περιλαµβάνονται στους µηχανισµούς Έγκαιρης Προειδοποίησης Πιστωτικού Κινδύνου (Early Warning), όπου, αναλόγως της αξιολόγησης που πραγµατοποιείται, ένα άνοιγµα δύναται να θεωρηθεί ότι εµφανίζει σηµαντική αύξηση πιστωτικού κινδύνου ή όχι. Ειδικά για το χαρτοφυλάκιο ειδικών πιστοδοτήσεων µέσω της διαβάθμισης (slotting category) αποτυπώνονται επιπλέον ποιοτικοί δείκτες. • Λοιποί Δείκτες (Backstop Indicators): επιπλέον των ανωτέρω και µε σκοπό να αντιµετωπιστούν περιπτώσεις για τις οποίες δεν υπάρχουν ενδείξεις σηµαντικής επιδείνωσης του πιστωτικού κινδύνου, βάσει των ποσοτικών και ποιοτικών δεικτών ορίζεται ότι τα ανοίγµατα σε καθυστέρηση άνω των 30 ηµερών θεωρείται ότι εξ’ ορισµού εµφανίζουν σηµαντική αύξηση πιστωτικού κινδύνου. Εκτίµηση αναµενόµενης ζημιάς πιστωτικού κινδύνου Ανοίγµατα βάσει Μεµονωµένης Αξιολογήσης Ο υπολογισµός των αναµενόµενων πιστωτικών ζημιών γίνεται είτε σε µεµονωµένη βάση, λαµβάνοντας υπ’ όψιν τη σηµαντικότητα του ανοίγµατος ή για περιπτώσεις ανοιγµάτων που δεν έχουν κοινά χαρακτηριστικά κινδύνου ή για περιπτώσεις ανοιγµάτων που δεν υπάρχουν επαρκή ιστορικά στοιχεία συµπεριφοράς στην Τράπεζα είτε σε συλλογική βάση για τα υπόλοιπα ανοίγµατα. Σε περιπτώσεις εταιρειών όπου υφίσταται εταιρική εγγύηση της µητρικής εταιρίας σε ποσοστό 100% του υπολοίπου του δανείου/πίστωσης ή άλλων σηµαντικών αλληλεξαρτήσεων, η αξιολόγηση δύναται να πραγµατοποιηθεί σε επίπεδο οµίλου. Όσον αφορά τα ανοίγµατα προς επιχειρήσεις, µε τουλάχιστον ένα µη εξυπηρετούµενο άνοιγµα, εξετάζονται µεµονωµένα όταν υπερβαίνουν τα όρια που ορίζει κάθε εταιρεία του Οµίλου (µε την συγκατάθεση/ έγκριση της Τράπεζας). Όλα τα υπόλοιπα ανοίγµατα Επιχειρηµατικής Πίστης εξετάζονται συλλογικά. 247 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Ειδικά για την Τράπεζα, εξετάζονται µεµονωµένα τα Ανοίγµατα προς Επιχειρήσεις βάσει των κατωτέρω κριτηρίων: • Πιστούχοι µε έστω ένα Μη Εξυπηρετούµενο Άνοιγµα των οποίων το Γενικό Όριο Πελάτη στην Τράπεζα υπερβαίνει το ποσό των Ευρώ 1,5 εκατ. • Πιστούχοι των Διευθύνσεων Ναυτιλιακών Εργασιών και Σύνθετων Χρηµατοδοτήσεων ανεξαρτήτως Γενικού Ορίου Πελάτη στην Τράπεζα, µε έστω ένα Μη Εξυπηρετούµενο Άνοιγµα. • Δύναται να εξετάζονται εξατοµικευµένα Ανοίγµατα που δεν έχουν κοινά χαρακτηριστικά κινδύνου µε τα υπόλοιπα δάνεια και ταυτοχρόνως δεν υπάρχουν σχετικά και επαρκή ιστορικά στοιχεία που να επιτρέπουν τη συλλογική ανάλυση. Όλα τα υπόλοιπα Ανοίγµατα Επιχειρηµατικής Πίστης εξετάζονται συλλογικά. Τα µη εξυπηρετούµενα ανοίγµατα προς Ιδιώτες αξιολογούνται µεµονωµένα εάν τα ανοίγµατα των πελατών Λιανικής Τραπεζικής υπερβαίνουν τα καθορισµένα όρια σύµφωνα µε τις προδιαγραφές της κάθε εταιρείας του Οµίλου. Όλα τα υπόλοιπα ανοίγµατα προς Ιδιώτες εξετάζονται συλλογικά. Ειδικά για την Τράπεζα, εξετάζονται µεµονωµένα Ανοίγµατα Πιστούχων, ανά χαρτοφυλάκιο, που είναι Μη Εξυπηρετούµενα (NPE), εφόσον πληρούνται τα κάτωθι: • Καταναλωτικά Δάνεια: Ανοίγµατα πιστούχων Καταναλωτικής Πίστης µε συνολικά χρεωστικά υπόλοιπα άνω των Ευρώ 500 χιλ. • Στεγαστικά Δάνεια: Ανοίγµατα πιστούχων Στεγαστικής Πίστης µε συνολικά χρεωστικά υπόλοιπα άνω των Ευρώ 2 εκατ. Όλα τα υπόλοιπα Ανοίγµατα προς Ιδιώτες εξετάζονται συλλογικά. Ανοίγµατα βάσει Συλλογικής Αξιολογήσης Η Συλλογική Αξιολόγηση εφαρµόζεται σε Ανοίγµατα που δεν εξετάζονται µεµονωµένα, ήτοι σε ανοίγµατα που έχουν ταξινοµηθεί στα στάδια 1 και 2, καθώς και σε ανοίγµατα σε αθέτηση που δεν πληρούν τα ανωτέρω κριτήρια για µεµονωµένη αξιολόγηση, αφού πρώτα κατηγοριοποιηθούν βάσει παρόµοιων χαρακτηριστικών πιστωτικού κινδύνου της οµάδας και του χαρτοφυλακίου στην οποία ανήκει ο πιστούχος ή η πιστοδότηση. Για την ταξινόµηση των ανοιγµάτων σε οµάδες µε οµοειδή χαρακτηριστικά πιστωτικού κινδύνου λαµβάνονται υπ’ όψιν, ενδεικτικά, τα εξής: • Στάδιο Κατάταξης µε βάση τον Πιστωτικό Κίνδυνο (Staging) • Τύπος προϊόντος • Ηµέρες καθυστέρησης • Χρονικό διάστηµα σε αθέτηση • Ένδειξη αδυναµίας πληρωµής • Τροποποίηση συµβατικών όρων σε πιστούχους που εµφανίζουν οικονοµική δυσκολία (Forbearance Measures) • Τύπος Ρύθμισης Οφειλής • Ύπαρξη καλύµµατος, λαµβάνοντας υπ’ όψιν τον τύπο και το ποσοστό της κάλυψης (Loan to Value) • Ύπαρξη Εγγύησης Ελληνικού Δηµοσίου • Μερική Διαγραφή Οφειλών • Διαβάθµιση Πιστωτικού Κινδύνου • Κλάδος δραστηριότητας • Διακράτηση προς Πώληση Η οµαδοποίηση επαναξιολογείται σε τακτά χρονικά διαστήµατα ώστε να διασφαλίζεται ότι η κάθε οµάδα αποτελείται από δάνεια µε οµοειδή χαρακτηριστικά πιστωτικού κινδύνου Υπολογισµός αναµενόµενης ζημιάς πιστωτικού κινδύνου Το ποσό των αναµενόµενων ζηµιών πιστωτικού κινδύνου επικαιροποιείται σε κάθε ηµεροµηνία σύνταξης των οικονοµικών 248 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 καταστάσεων, ώστε να αντικατοπτρίζει τις µεταβολές στον πιστωτικό κίνδυνο από την αρχική αναγνώριση, µε αποτέλεσµα να παρέχεται περισσότερο έγκαιρη πληροφόρηση σχετικά µε τις αναµενόµενες πιστωτικές ζημιές. Ο προσδιορισµός της αναµενόµενης ζημιάς λόγω πιστωτικού κινδύνου γίνεται ως εξής: • Για τα χρηµατοοικονοµικά στοιχεία του ενεργητικού, η ζημιά λόγω πιστωτικού κινδύνου είναι ίση µε την παρούσα αξία της διαφοράς ανάµεσα: α. στις συµβατικές ροές και β. στις ροές που ο Όµιλος εκτιµά ότι θα λάβει. • Για τις μη εκταμιευθείσες δανειακές δεσμεύσεις, η ζημιά λόγω πιστωτικού κινδύνου είναι ίση µε την παρούσα αξία της διαφοράς ανάµεσα: α. στις συµβατικές ροές που θα προκύψουν αν εκταµιευθούν τα ανεκτέλεστα δανειακά υπόλοιπα και β. στις ροές που ο Όµιλος εκτιµά ότι θα λάβει σε περίπτωση εκταµίευσης των υπολοίπων αυτών. • Για τις εγγυητικές επιστολές και τις ενέγγυες πιστώσεις, η ζημιά είναι ίση µε τις αναµενόµενες εκροές σε περίπτωση κατάπτωσης της εγγύησης µείον τα ποσά που ο Όµιλος εκτιµά ότι θα εισπράξει από τον κάτοχο της εγγύησης. Ενσωµάτωση της µελλοντικής πληροφόρησης Για σκοπούς του προσδιορισµού της αναµενόµενης ζημιάς πιστωτικού κινδύνου, ο Όµιλος υπολογίζει τις αναµενόµενες ταµειακές ροές βάσει της σταθµισµένης πιθανότητας τριών εναλλακτικών σεναρίων. Ειδικότερα, η Διεύθυνση Οικονοµικών Μελετών κάνει προβλέψεις για την πιθανή εξέλιξη των µακροοικονοµικών µεταβλητών που επηρεάζουν το ύψος της αναµενόµενης ζημιάς πιστωτικού κινδύνου για το δανειακό χαρτοφυλάκιο υπό ένα βασικό και υπό δύο εναλλακτικά µακροοικονοµικά σενάρια (ένα ευνοϊκό και ένα δυσµενές), ενώ παράγει επίσης τις σωρευτικές πιθανότητες που συνδέονται µε τα σενάρια αυτά. Οι µακροοικονοµικές µεταβλητές που επηρεάζουν το ύψος της αναµενόµενης πιστωτικής ζημιάς είναι το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν, το ποσοστό ανεργίας, καθώς και οι µελλοντικές αξίες των στεγαστικών και επαγγελµατικών ακίνητων. Ειδικά στη Τράπεζα, ο µέσος όρος ανά χρονιά για την περίοδο 2020-2023 των µακροοικονοµικών µεταβλητών, που επηρεάζουν τόσο την εκτίµηση της Πιθανότητας Αθέτησης όσο και την εκτίµηση της Αναµενόµενης Ζηµιάς σε περίπτωση Αθέτησης κατά τον υπλογισμό της αναµενόµενης ζηµιάς πιστωτικού κινδύνου της 31.12.2019, είναι οι ακόλουθες: 2020 - 2023 Δυσµενές Σενάριο Βασικό Σενάριο Ευνοϊκό Σενάριο Μεταβολή Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (0,2%) 1,6% 3,4% Ποσοστό ανεργίας 16,1% 13,9% 11,8% Μεταβολή της αξίας των στεγαστικών ακίνητων (RRE) 0,7% 3,4% 6,3% Μεταβολή της αξίας των επαγγελµατικών ακίνητων (CRE) 2,0% 3,6% 5,3% Αντίστοιχα, ο µέσος όρος ανά χρονιά για την περίοδο 2019 - 2022 των µακροοικονοµικών µεταβλητών που επηρεάζουν την αναµενόµενη ζηµιά πιστωτικού κινδύνου της 31.12.2018, είναι οι ακόλουθες: 2019 - 2022 Δυσµενές Σενάριο Βασικό Σενάριο Ευνοϊκό Σενάριο Μεταβολή Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (0,2%) 1,8% 3,7% Ποσοστό ανεργίας 18,1% 15,9% 13,7% Μεταβολή της αξίας των στεγαστικών ακίνητων (RRE) (0,7%) 2,6% 5,8% Μεταβολή της αξίας των επαγγελµατικών ακίνητων (CRE) (0,3%) 2,7% 5,7% Η παραγωγή του βασικού σεναρίου, που υποστηρίζεται από µία συνεπή οικονοµική περιγραφή, λειτουργεί ως το σηµείο εκκίνησης και θα αποτελεί και το πιο πιθανό σενάριο σύµφωνα µε τις τρέχουσες οικονοµικές συνθήκες και τη βασική εκτίµηση του Οµίλου αναφορικά µε την πορεία της οικονοµίας. 249 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Οι σωρευτικές πιθανότητες που συνοδεύουν τα µακροοικονοµικά σενάρια για την ελληνική οικονοµία υποδεικνύουν ότι η οικονοµία αποδίδει καλύτερα ή χειρότερα σε σχέση µε τις δοθείσες προβλέψεις µε βάση το βασικό σενάριο και µε βάση τα εναλλακτικά, δηλαδή το ευνοϊκό και το δυσµενές σενάριο. Για κάθε ένα από τα εναλλακτικά σενάρια, υπολογίζεται η αναµενόµενη ζηµιά πιστωτικού κινδύνου και σταθµίζεται µε την πιθανότητα του κάθε σεναρίου ώστε να υπολογιστεί η σταθµισµένη αναµενόµενη ζηµιά πιστωτικού κινδύνου. Η σωρευτική πιθανότητα που συνδέεται µε το βασικό σενάριο ανέρχεται σε 60%, ενώ η σωρευτική πιθανότητα του δυσµενούς και ευνοϊκού σεναρίου ανέρχεται σε 20% για το κάθε σενάριο. Σε περίπτωση που η σωρευτική πιθανότητα του δυσµενούς σεναρίου αυξηθεί από 20% σε 40%, αναµένεται αύξηση των Αναµενόµενων Ζηµιών Πιστωτικού Κίνδυνου κατά € 84,0 εκατ. την 31.12.2019 (31.12.2018: € 170,9 εκατ ) Σε περίπτωση που η σωρευτική πιθανότητα του ευνοϊκού σεναρίου αυξηθεί από 20% σε 40%, αναµένεται µείωση των Αναµενόµενων Ζηµιών Πιστωτικού Κίνδυνου κατά € 83,9 εκατ. την 31.12.2019 (31.12.2018: € 170,8 εκατ ) Παράµετροι Πιστωτικού Κινδύνου Ο µηχανισµός για τον υπολογισµό της αναµενόµενης ζημιάς πιστωτικού κινδύνου βασίζεται στις ως κάτωθι παραµέτρους πιστωτικού κινδύνου, οι οποίες βασίζονται σε εσωτερικά στατιστικά µοντέλα και ιστορικά στοιχεία: • Πιθανότητα Αθέτησης (PD): Είναι µία εκτίµηση της πιθανότητας να αθετήσει ο πιστούχος κατά τη διάρκεια ενός συγκεκριµένου χρονικού ορίζοντα. Για την εκτίµηση της Πιθανότητας Αθέτησης, τα υποδείγµατα βαθμολόγησης /διαβάθμισης του πιστωτικού κινδύνου αξιολογούν µία σειρά από παραµέτρους, που µπορούν να οµαδοποιηθούν ως εξής: − Χρηµατοοικονοµική Ανάλυση: η οικονοµική δυνατότητα του οφειλέτη (δείκτες ρευστότητας, χρέος προς έσοδα κτλ), − Ανάλυση των ανταγωνιστών: η συγκριτική θέση του οφειλέτη στην αγορά στην οποία δραστηριοποιείται, κυρίως σε σχέση µε τους ανταγωνιστές του (εφαρµόζεται κυρίως σε οφειλέτες του Wholesale Banking), − Τρέχοντα και ιστορικά στοιχεία συµπεριφοράς του οφειλέτη είτε στην Τράπεζα είτε σε τρίτους (οφειλές σε καθυστέρηση, συµπεριφορά αποπληρωµών κτλ), και − Ποιοτικά χαρακτηριστικά του οφειλέτη (ισχυρή και υγιής διαχείριση, διαδοχή διοίκησης, κατάλληλες εγκαταστάσεις και εξοπλισµός κτλ). Οι διαβαθµίσεις του πιστωτικού κινδύνου αποτελούν το βασικό δεδοµένο για να προσδιοριστούν οι Πιθανότητες Αθέτησης. Ο Όµιλος χρησιµοποιεί στατιστικά υποδείγµατα για να αναλύσει τα συλλεχθέντα στοιχεία και να προβεί σε εκτιµήσεις της εναποµείνουσας πιθανότητας αθέτησης καθ’ όλη τη διάρκεια ζωής των ανοιγµάτων και τον τρόπο µε τον οποίο αυτές θα εξελιχθούν µε το χρόνο, γεγονός που θα βασίζεται µεταξύ άλλων και στις µακροοικονοµικές µεταβλητές. • Άνοιγµα σε Αθέτηση (EAD): Το Άνοιγµα σε Αθέτηση είναι µία εκτίµηση του ύψους του ανοίγµατος τη στιγµή της αθέτησης, λαµβάνοντας υπόψη: (α) τις αναµενόµενες µεταβολές στο άνοιγµα µετά την ηµεροµηνία αναφοράς, συµπεριλαµβανοµένων των αποπληρωµών κεφαλαίου και τόκου, (β) την αναµενόµενη χρήση πιστωτικών ορίων και (γ) τους δεδουλευµένους τόκους. Τα εγκεκριµένα πιστωτικά όρια που δεν έχουν πλήρως εκταµιευτεί αντιπροσωπεύουν δυνητικό πιστωτικό άνοιγµα και µετατρέπονται σε ισοδύναµο πιστωτικό άνοιγµα ποσού ίσου µε το εγκεκριµένο µη εκταµιευθέν πιστωτικό όριο επί έναν συντελεστή µετατροπής (Credit Conversion Factor, CCF). Ο συντελεστής µετατροπής σε πιστωτικό άνοιγµα «CCF» υπολογίζεται βάσει στατιστικών υποδειγµάτων. Η µέγιστη περίοδος για την οποία υπολογίζονται οι πιστωτικές ζημιές είναι η εναποµείνουσα συµβατική διάρκεια ενός χρηµατοοικονοµικού µέσου εκτός και αν ο Όµιλος έχει το νοµικό δικαίωµα να το ανακαλέσει νωρίτερα. Κατ’ εξαίρεση, αναφορικά µε τις Πιστωτικές Κάρτες και τα ανακυκλούµενα ανοίγµατα προς ιδιώτες η µεγιστή περίοδος ορίζεται σε τρία έτη. Για τα ανακυκλούµενα δάνεια προς Μικρές Επιχειρήσεις, η αντίστοιχη διάρκεια ορίζεται στα τέσσερα έτη. Όσον αφορά στην επιχειρηµατική πίστη Wholesale Banking, για τα ανακυκλούµενα ανοίγµατα, η εν λόγω διάρκεια είναι ένα έτος µε δεδοµένο την κατά ελάχιστον ετήσια αναλυτική επαναξιολόγηση αυτών (credit throrough review). Σε περίπτωση που η εναπομείνουσα διάρκεια ζωής των ανακυκλούμενων πιστωτικών ανοιγμάτων που έχουν καταταγεί σε Στάδιο 2 αυξηθεί κατά ένας έτος, αναµένεται αύξηση των Αναµενόµενων Ζηµιών Πιστωτικού Κίνδυνου κατά € 11,3 εκατ. την 31.12.2019 250 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Ο Όµιλος εφαρµόζει µοντέλα για τα ανοίγµατα σε αθέτηση τα οποία αντικατοπτρίζουν τα χαρακτηριστικά του κάθε χαρτοφυλακίου. • Εκτιµώµενη Αναµενόµενη Ζημιά κατά τη στιγµή της αθέτησης (LGD): Η Εκτιµώµενη Αναµενόµενη Ζημιά είναι εκτίµηση της ζημιάς που θα πραγµατοποιηθεί στην περίπτωση που η αθέτηση συµβεί σε µία δεδοµένη χρονική στιγµή. Βασίζεται στη διαφορά µεταξύ των οφειλόµενων συµβατικών ταµειακών ροών και εκείνων που η Τράπεζα θα ανέµενε να εισπράξει, συµπεριλαµβανοµένης της ρευστοποίησης των εξασφαλίσεων καθώς και της πιθανότητας επιστροφής του µέσου σε ενήµερη κατάσταση (cure rate) η οποία βασίζεται σε ιστορικά δεδομένα, και εκτιμήσεις για το μέλλον καθώς και τις προσαρμογές που γίνονται για την εκτιµώµενη πορεία των ενεργειών διαχείρισης. Για τα δάνεια χωρίς εξασφαλίσεις, η Εκτιµώµενη Αναµενόµενη Ζημιά κατά τη στιγµή της αθέτησης λαµβάνει υπόψη τα αναµενόµενα ποσοστά ανάκτησης τα οποία διαφοροποιούνται µε τον υπολειπόµενο χρόνο ανάκτησης καθώς επίσης και την πιθανότητα επιστροφής σε ενήµερη κατάσταση. Τα αναµενόµενα ποσοστά ανάκτησης από εµπράγµατες εξασφαλίσεις, λαµβάνουν υπόψη τις ακόλουθες παραµέτρους: την πλέον πρόσφατη (αναθεωρηµένη εντός του έτους) εµπορική αξία, το χρονικό διάστηµα που απαιτείται για τη ρευστοποίηση/ πώληση της εµπράγµατης εξασφάλισης (ποικίλει από 1-3 έτη αναλόγως του σταδίου ενεργειών), την εµπορική αξία τη στιγµή της ρευστοποίησης/πώλησης της εµπράγµατης εξασφάλισης, βάσει της εξέλιξης των τιµών ακινήτων την επόµενη 3ετία, την αναµενόµενη τιµή πώλησης µέσω αναγκαστικής ή µη διαδικασίας (όπως προσδιορίζεται από ιστορικά στοιχεία πλειστηριασµών/πωλήσεων). Το ποσό είσπραξης της Τράπεζας τελικώς υπολογίζεται λαµβάνοντας υπόψη και τα προνοµιακά βάρη ή βάρη υπέρ τρίτων. Οι αναµενόµενες ταµειακές ροές προεξοφλούνται µε το αρχικό πραγµατικό επιτόκιο των δανείων. Επίσης, στις περιπτώσεις όπου οι ταµειακές ροές αναµένονται να προέλθουν από τη πώληση δανείων, η Τράπεζα έχει ενσωµατώσει στον υπολογισµό των Αναµενοµένων Πιστωτικών Ζηµιών το αναµενόµενο τίµηµα ώς βασικό σενάριο. Σε περίπτωση που αυξηθεί η αναμενόμενη περίμετρος πωλήσεων του χαρτοφυλακίου Λιανικής Τραπεζικής που έχει καταταγεί σε Στάδιο 3 κατά € 330 εκατ. αναµένεται αύξηση, την 31.12.2019, των Αναµενόµενων Ζηµιών Πιστωτικού Κίνδυνου κατά € 33 εκατ. Τέλος, σηµειώνεται ότι το LGD διαφοροποιείται βάσει του εκάστοτε µακροοικονοµικού σεναρίου για τα από εμπράγματες εξασφαλίσεις καλυµµένα ανοίγµατα. Μη εκταμιευθείσες δαvειακές δεσµεύσεις Σύµφωνα µε το Δ.Π.Χ.Π. 9, οι συµβάσεις αυτές εµπίπτουν στο πεδίο εφαρµογής των απαιτήσεων για τις αναµενόµενες πιστωτικές ζημιές. Κατά την εκτίµηση των αναµενόµενων πιστωτικών ζηµιών καθ’ όλη τη διάρκεια ζωής των µη εκταμιευθεισών δανειακών δεσµεύσεων, ο Όµιλος εκτιµά το αναµενόµενο µέρος της δανειακής δέσμευσης που θα αναληφθεί κατά τη διάρκεια της αναµενόµενης διάρκειας ζωής της. Εγγενής κίνδυνος στα μοντέλα Ο Όμιλος αναγνωρίζοντας τον εγγενή κίνδυνο στα υποδείγματα πιστωτικού κινδύνου λόγω της πολυπλοκότητας αυτών αλλά και της υψηλού βαθμού εξάρτησής τους από παραμέτρους που εκτιμώνται από άλλα υποδείγματα έχει θεσπίσει Πλαίσιο Διαχείρισης Κινδύνων Υποδειγμάτων στο οποίο συμπεριλαμβάνονται οι αρχές της Πολιτικής Ανάπτυξης Υποδειγμάτων και του Πλαισίου Επικύρωσης Υποδειγμάτων. Ειδικότερα, η ανεξάρτητη μονάδα Επικύρωσης Υποδειγμάτων με βάση συγκεκριμένες διαδικασίες προβαίνει στην επικύρωση όλων των υποδειγμάτων που χρησιμοποιούνται για σκοπούς υπολογισμού της αναμενόμενης πιστωτικής ζημιάς. Διακυβέρνηση Η Επιτροπή Πιστωτικού Κινδύνου (Credit Risk Committee) έχει την ευθύνη για την έγκριση των Αναµενόµενων Πιστωτικών 251 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Ζηµιών καθώς και της ανάπτυξης των µεθοδολογιών που αναπτύσσει ο Όµιλος για τον υπολογισµό της αναµενόµενης ζημιάς (ECL Methodology) για το δανειακό χαρτοφυλάκιο. Η Πολιτική Διενέργειας Αποµειώσεων Πιστοδοτήσεων εγκρίνεται από το Διοικητικό Συµβούλιο του Οµίλου µέσω της Επιτροπής Διαχείρισης Κινδύνων. ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ Η διατήρηση ενός υγιούς δανειακού χαρτοφυλακίου προϋποθέτει τη συνεχή παρακολούθηση και αξιολόγηση των πιστούχων, προκειµένου να είναι εφικτή η έγκαιρη διάγνωση µελλοντικών προβληµάτων ρευστότητας που θα επηρεάσουν την οµαλή αποπληρωµή των υποχρεώσεών τους στον Όµιλο. Τα πιστωτικά εργαλεία που χρησιµοποιούνται συνήθως από τον Όµιλο για τη διαχείριση προβληµάτων ρευστότητας που αντιµετωπίζουν οι πιστούχοι στην αποπληρωµή των οφειλών τους είναι οι ρυθµίσεις των χρηµατοδοτήσεων µέσω της επαναδιαπραγμάτευσης των αρχικών όρων της δανειακής σύμβασης. Με την Πράξη Εκτελεστικής Επιτροπής 42/30.05.2014 της Τράπεζας της Ελλάδος και τις τροποποιητικές αυτής 47/09.02.2015, 102/30.8.2016, 134/5.3.2018 και 136/2.4.2018 προσδιορίσθηκε το πλαίσιο των εποπτικών υποχρεώσεων για τη διαχείριση από τα πιστωτικά ιδρύµατα των πιστοδοτήσεων σε καθυστέρηση και των µη εξυπηρετούµενων πιστοδοτήσεων, παράλληλα µε τις ισχύουσες υποχρεώσεις οι οποίες απορρέουν από το Νόµο 4261/2014, τον Κανονισµό (Ε.Ε.) αριθ. 575/2013 και τις κατ’ εξουσιοδότηση αυτών αποφάσεις της Τράπεζας της Ελλάδος. Επίσης µε βάση τον Εκτελεστικό Κανονισµό (ΕΕ) ) 2015/227 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής της 9ης Ιανουαρίου 2015 και τα εκτελεστικά τεχνικά πρότυπα της Ευρωπαϊκής Αρχής Τραπεζών, ο Όµιλος αναλαµβάνει τις προκύπτουσες υποχρεώσεις που απορρέουν από το εποπτικό πλαίσιο σχετικά µε τις ρυθµισµένες πιστοδοτήσεις. Οι Ρυθµίσεις οφειλών προτείνονται σε συνεργάσιµους και βιώσιµους δανειολήπτες υπό την προϋπόθεση ότι θα είναι µακροπρόθεσµα αποτελεσµατικές και βιώσιµες, λαµβάνοντας υπόψη τόσο τις αιτίες που οδήγησαν στην εµφάνιση οικονοµικών δυσκολιών (financial difficulty) όσο και τη δυνατότητα αποπληρωµής του δανειολήπτη. Ρύθµιση υφιστάµενης δανειακής σύμβασης µπορεί να πραγµατοποιείται α) κατόπιν αιτήµατος του πελάτη, β) βάσει του πλαισίου που ορίζει η Διαδικασία Επίλυσης Καθυστερήσεων του Κώδικα Δεοντολογίας των τραπεζών που εξέδωσε η Τράπεζα της Ελλάδος (Ν.4224/2013) όπως ισχύει σήµερα. Εκτός των ρυθµίσεων υφιστάµενων οφειλών που πραγµατοποιούνται µε πρωτοβουλία του Οµίλου και σύµφωνα µε τις κατευθυντήριες γραµµές των Πράξεων Εκτελεστικής Επιτροπής της Τράπεζας της Ελλάδος (αριθ. 42/30.5.14, 47/09.02.2015, 102/30.8.2016, 134/5.3.2018, 136/2.4.2018), και της Διαδικασίας Επίλυσης Καθυστερήσεων (Δ.Ε.Κ.) του Κώδικα Δεοντολογίας των Τραπεζών (Ν.4224/2013) όπως ισχύει, υπάρχουν και οι διαδικασίες «ρύθμισης» των οφειλών Λιανικής Τραπεζικής που υπαγορεύονται από σχετικούς νόµους του Κράτους. Η ύπαρξη ευνοϊκότερων όρων επαναδιαπραγμάτευσης και τροποποίησης των όρων της συνεργασίας µε τον πιστούχο (concession) σε οικονοµική δυσχέρεια, ορίζονται σε σχέση µε: • τους αντίστοιχους όρους που ισχύουν και εφαρµόζονται σε πιστούχους οι οποίοι δεν αντιµετωπίζουν οικονοµική δυσχέρεια. • τους αντίστοιχους όρους που ισχύουν στην αγορά για πιστούχους µε τα ίδια χαρακτηριστικά κινδύνου. ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΡΥΘΜΙΣΕΩΝ Σε συνέχεια της Πράξης Εκτελεστικής Επιτροπής (ΠΕΕ) 42/30.05.2014, «Πλαίσιο εποπτικών υποχρεώσεων για τη διαχείριση των ανοιγµάτων σε καθυστέρηση και των µη εξυπηρετούµενων ανοιγµάτων» της Τράπεζας της Ελλάδος – όπως στη συνέχεια τροποποιήθηκε από τις Πράξεις 47/9.2.2015, 102/30.8.2016, 134/5.3.2018 και 136/2.4.2018, ο Όµιλος έχει προβεί σε σειρά ενεργειών προκειµένου να εναρµονιστεί µε τις εποπτικές υποχρεώσεις και απαιτήσεις που απορρέουν από την ανωτέρω Πράξη. Οι εν λόγω αλλαγές καλύπτουν τις εξής διακριτές ενότητες: • Προσαρµογή των Πληροφοριακών Συστηµάτων του Οµίλου. 252 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 • Τροποποιήσεις υφιστάµενων διαδικασιών, π.χ. παραµετροποίηση των νέων τύπων ρυθµίσεων σύµφωνα µε τα όσα προβλέπονται στις ΠΕΕ 42/47/102/134/136. • Δηµιουργία δοµών δεδοµένων (Data Marts) που στοχεύουν: - στην αυτοµατοποίηση των διαδικασιών παραγωγής εσωτερικών (Risk Management) και εξωτερικών (Εποπτικών) αναφορών, - στη διενέργεια αναλύσεων επί του χαρτοφυλακίου του Οµίλου και - στην παραγωγή αναφορών Διοικητικής Πληροφόρησης (MIS). Επιπρόσθετα, ο Όµιλος έχει προβεί στην καθιέρωση ανεξάρτητης λειτουργίας διαχείρισης των προβληµατικών δανείων (Troubled Asset Committee) µέσω των διοικητικών οργάνων που αντιπροσωπεύονται από τις Επιτροπές Αξιολόγησης Αναγγελιών Πελατών και Παρακολούθησης Ανοιγµάτων σε Καθυστέρηση καθώς και τα Συµβούλια Καθυστερήσεων. ΑΠΟΣΒΕΣΕΙΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΩΝ Ως Απόσβεση Οφειλών (Write-off) ορίζεται η µείωση της λογιστικής αξίας ενός χρηµατοοικονοµικού περιουσιακού στοιχείου µε χρήση συσσωρευµένων αποµειώσεων, όταν δεν υφίσταται πιθανότητα ουσιαστικών περαιτέρω εισπράξεων. Η απόσβεση αφορά τη λογιστική διαγραφή µίας οφειλής ή µέρους αυτής, ήτοι την αφαίρεση του χρηµατοοικονοµικού στοιχείου ή µέρους αυτού από τον ισολογισµό, η οποία δεν συνεπάγεται κατ’ ανάγκη την παραίτηση του Οµίλου από τη νοµική απαίτηση έναντι των πιστούχων. Σε περίπτωση που ο Όµιλος αποφασίζει να παραιτηθεί από τη νοµική απαίτηση έναντι των πιστούχων αυτό ονοµάζεται Περιορισµός Οφειλής (Debt Forgiveness) και η εν λόγω παραίτηση µπορεί να αφορά στοιχεία εντός ή/και εκτός ισολογισµού. Ως Απόσβεση Οφειλών µε Περιορισµό Οφειλής (Write-down) ορίζεται η οριστική διαγραφή µίας οφειλής ή µέρους αυτής ως αποτέλεσµα απόφασης ή συµφωνίας (δικαστική απόφαση, συµβατική συµφωνία, κ.λπ.) νοµικά δεσµευτικού χαρακτήρα, η οποία δεν είναι περαιτέρω διεκδικίσιµη. Σηµειώνεται ότι η εν λόγω κατηγορία αποσβέσεων µπορεί να είναι Οριστική, ήτοι χωρίς προϋποθέσεις, ή Υπό Αίρεση (Contingent Write-Down), ήτοι να ισχύει υπό την προϋπόθεση επίτευξης συγκεκριµένης επίδοσης από τον Πελάτη (συνήθως επιτυχής υλοποίηση συγκεκριµένου προγράµµατος αποπληρωµής). Για τις µεν Οριστικές Αποσβέσεις µε Περιορισµό Οφειλής άµεσα και ταυτοχρόνως πραγµατοποιείται τόσο η λογιστική όσο και η νοµική διαγραφή (περιορισµός οφειλής- Debt Forgiveness), ενώ για τις Υπό Αίρεση Αποσβέσεις κατά τη λήψη της σχετικής απόφασης ή ολοκλήρωσης της συµφωνίας πραγµατοποιείται η λογιστική διαγραφή, ενώ η νοµική διαγραφή (περιορισµός οφειλής - Debt Forgiveness) πραγµατοποιείται είτε ταυτοχρόνως µε τη σχετική απόφαση είτε σε δεύτερο χρόνο (µελλοντικά), αναλόγως του είδους της αίρεσης. Οι Υπό Αίρεση Αποσβέσεις Οφειλών µε Περιορισµό Οφειλής διαχωρίζονται µε τη σειρά τους σε: (α) Διαλυτικές, ήτοι η οφειλή διαγράφεται (λογιστικά και νοµικά) κατά τη χρονική στιγµή επίτευξης της συµφωνίας µε τον Πιστούχο και ανατρέπεται µόνον σε περίπτωση που ο τελευταίος δεν πληρώσει το υπολειπόµενο ποσό και σε (β) Αναβλητικές, ήτοι η οφειλή διαγράφεται νοµικά εφόσον ο Πιστούχος αποπληρώνει βάσει της σχετικής συµφωνίας. Ενδεικτικές προϋποθέσεις, και όχι περιοριστικές, για την υποβολή προτάσεων απόσβεσης µέρους ή του συνόλου των οφειλών δύναται να αποτελούν τα κάτωθι: • Καταγγελία των οικείων Συµβάσεων των Πελατών • Έκδοση Διαταγών Πληρωµής καθ’ όλων των ενεχοµένων των εν λόγω Συµβάσεων • Ολοκλήρωση των ενεργειών έρευνας ακίνητης περιουσίας • Ολοκλήρωση της διαδικασίας για την εγγραφή βαρών. • Εκπλειστηριασµός τουλάχιστον ενός ακινήτου, προκειµένου να έχουν οριστικοποιηθεί οι προνοµιακές απαιτήσεις (µέσω του πίνακα κατάταξης) και κατ’ επέκταση η πιθανή ζημιά του Οµίλου. • Στις περιπτώσεις όπου η πιθανότητα περαιτέρω ανάκτησης της οφειλής κρίνεται ιδιαιτέρως χαµηλή, λόγω: 253 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 - ένταξης των οφειλετών σε ειδική εκκαθάριση, - αποδεδειγµένης ύπαρξης σηµαντικού ύψους προνοµιακών απαιτήσεων και λήψη απόφασης για την παύση των νοµικών ενεργειών διαχείρισης προς αποφυγή του µη εισπράξιµου κόστους εκτέλεσης, - ασύµφορου περαιτέρω δικαστικού αγώνα για τη διεκδίκηση της οφειλής (π.χ. εξασφαλίσεις χαµηλής αξίας) Για τη διενέργεια της απόσβεσης, απαιτείται ισόποση πρόβλεψη απομείωσης τουλάχιστον κατά το προηγούµενο από την πρόταση τρίµηνο. ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΚΑΤΑ ΠΙΣΤΩΤΙΚΩΝ ΙΔΡΥΜΑΤΩΝ Η έκθεση έναντι πιστωτικών ιδρυµάτων αφορά θέσεις σε χορηγήσεις, διατραπεζικές συναλλαγές (που περιλαµβάνουν θέσεις σε παράγωγα), πράξεις reverse repos και εργασίες διεθνούς εµπορίου. Ακολουθώντας τους βασικούς κανόνες καθορισµού, παρακολουθήσεως και αναθεωρήσεως των επιχειρηµατικών πιστοδοτήσεων, θεσπίζονται όρια από τα αρµόδια Συµβούλια Πιστοδοτήσεων για την παρακολούθηση του πιστωτικού κινδύνου αντισυµβαλλοµένου, για τη συνολική έκθεση ανά αντισυµβαλλόµενο πιστωτικό ίδρυµα, εξαιρουµένων των θέσεων που αφορούν θέσεις διαπραγμάτευσης σε οµόλογα έκδοσής του. Τα εγκεκριµένα όρια παρακολουθούνται σε καθηµερινή βάση. Η διάρκεια ισχύος των ορίων καθορίζεται κατά την έγκριση των ορίων, κατά κανόνα σύµφωνα µε την πιστοληπτική διαβάθµιση των πιστωτικών ιδρυµάτων από διεθνείς οίκους πιστοληπτικής αξιολόγησης. Πέραν των τακτικών αναθεωρήσεων των ορίων αντισυµβαλλοµένων πιστωτικών ιδρυµάτων, ενδέχεται να πραγµατοποιούνται και ενδιάµεσες αναθεωρήσεις, είτε λόγω συνθηκών που συνδέονται µε τη συναλλακτική δραστηριότητα του Οµίλου είτε λόγω περιπτώσεων δυσλειτουργίας των αγορών ή προβληµάτων που συνδέονται µε τα αντισυµβαλλόµενα πιστωτικά ιδρύµατα. Σε τακτική βάση παρακολουθούνται εναύσµατα για την διενέργεια έκτακτης αναθεώρησης ανά αντισυµβαλλόµενο, µε σκοπό την επανεξέταση των σχετικών ορίων όταν συντρέχουν τέτοια εναύσµατα. Σε κάθε ηµεροµηνία σύνταξης των οικονοµικών καταστάσεων αναγνωρίζεται πρόβλεψη για τις αναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου για τις απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυµάτων. Η πρόβλεψη απομείωσης βασίζεται στις αναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου που σχετίζονται µε την πιθανότητα αθέτησης εντός των επόµενων δώδεκα µηνών, εκτός εάν έχει υπάρξει σηµαντική αύξηση του πιστωτικού κινδύνου από την αρχική αναγνώριση περίπτωση στην οποία οι αναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου αναγνωρίζονται για όλη τη διάρκεια της ζωής του µέσου. Επίσης, εάν η απαίτηση εµπίπτει στον ορισµό των αποµειωµένων κατά την αρχική αναγνώριση χρηµατοοικονοµικών µέσων (Purchased or Originated Credit - Impaired - POCI), αναγνωρίζεται πρόβλεψη απομείωσης ίση µε τις αναµενόµενες πιστωτικές ζημιές για τη συνολική διάρκεια της ζωής του. Ο πιστωτικός κίνδυνος των απαιτήσεων κατά πιστωτικών ιδρυµάτων αξιολογείται µε βάση την κλίµακα πιστοληπτικής διαβάθμισης των οίκων αξιολόγησης ή στην εσωτερική πιστοληπτική διαβάθµιση του αντισυµβαλλοµένου αν υπάρχει έκθεση και στο χαρτοφυλάκιο χορηγήσεων. Ο Όµιλος ορίζει ως χαµηλού πιστωτικού κινδύνου τους αντισυµβαλλόµενους επενδυτικού βαθµού, για τους οποίους η πρόβλεψη απομείωσης υπολογίζεται µε βάση τις αναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου που σχετίζονται µε την πιθανότητα αθέτησης εντός των επόµενων δώδεκα µηνών (Στάδιο 1). Για τους αντισυµβαλλοµένους µη-επενδυτικού βαθµού ο καθορισµός της σηµαντικής αύξησης πιστωτικού κίνδυνου και ως εκ τούτου ο υπολογισµός αναµενόµενων ζηµιών πιστωτικού κινδύνου για όλη τη διάρκεια του µέσου (Στάδιο 2) εξαρτάται από τις ακόλουθες δύο συνθήκες (όποια από τις δύο συµβεί πρώτη): - Υποβάθµιση στην αξιολόγηση της πιστοληπτικής ικανότητας του αντισυµβαλλοµένου στις ηµεροµηνίες αναφοράς σε σύγκριση µε την αξιολόγηση της πιστοληπτικής ικανότητας κατά την ηµεροµηνία της αρχικής αναγνώρισης κατά δύο βαθµίδες τουλάχιστον. - Η πιθανότητα αθέτησης εντός των επόµενων δώδεκα µηνών κατά την περίοδο αναφοράς υπερβαίνει την τιµή 5% και έχει αυξηθεί περισσότερο από 50% σε σχέση µε την αντίστοιχη πιθανότητα κατά την ηµεροµηνία αρχικής αναγνώρισης. 254 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΣΕ ΧΡΕΩΣΤΙΚΟΥΣ ΤΙΤΛΟΥΣ Επενδύσεις σε χρεωστικούς τίτλους αφορούν χρεόγραφα που ταξινοµούνται στο επενδυτικό χαρτοφυλάκιο. Εάν υφίσταται σχέση πιστοδότησης µε τον αντισυµβαλλόµενο εκδότη κατά τον χαρακτηρισµό της θέσης χρεογράφων ως επενδυτική, ισχύουν οι διαδικασίες του Κανονισµού Πιστοδοτήσεων Επιχειρήσεων. Οι θέσεις αυτές υπόκεινται στα επενδυτικά όρια του Οµίλου και στα όρια εκδότη και παρακολουθούνται σε καθηµερινή βάση. Σε κάθε ηµεροµηνία σύνταξης των οικονοµικών καταστάσεων αναγνωρίζεται πρόβλεψη για τις αναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου για τα οµόλογα που δεν αποτιµώνται στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων. Επίσης, εάν η θέση χρεογράφων εµπίπτει στον ορισµό των αποµειωµένων κατά την αρχική αναγνώριση χρηµατοοικονοµικών µέσων (Purchased or Originated Credit - Impaired - POCI), αναγνωρίζεται πρόβλεψη απομείωσης ίση µε τις αναµενόµενες πιστωτικές ζημιές για τη συνολική διάρκεια της ζωής του. Η πρόβλεψη απομείωσης βασίζεται στις αναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου που σχετίζονται µε την πιθανότητα αθέτησης εντός των επόµενων δώδεκα µηνών, εκτός εάν έχει υπάρξει σηµαντική αύξηση του πιστωτικού κινδύνου από την αρχική αναγνώριση περίπτωση στην οποία οι αναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου αναγνωρίζονται για όλη τη διάρκεια της ζωής του µέσου. Ο πιστωτικός κίνδυνος των επενδύσεων σε οµόλογα αξιολογείται µε βάση την κλίµακα πιστοληπτικής διαβάθμισης των οίκων αξιολόγησης ή στην εσωτερική πιστοληπτική διαβάθµιση του εκδότη αν πρόκειται για εταιρικούς τίτλους Ελλήνων εκδοτών στους οποίους υπάρχει έκθεση και στο χαρτοφυλάκιο χορηγήσεων. Ο Όµιλος ορίζει ως χαµηλού πιστωτικού κινδύνου τις εκδόσεις επενδυτικού βαθµού, για τις οποίες η πρόβλεψη απομείωσης υπολογίζεται µε βάση τις αναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου που σχετίζονται µε την πιθανότητα αθέτησης εντός των επόµενων δώδεκα µηνών (Στάδιο 1). Για τις εκδόσεις µη-επενδυτικού βαθµού ο καθορισµός της σηµαντικής αύξησης πιστωτικού κίνδυνου και ως εκ τούτου ο υπολογισµός αναµενόµενων ζηµιών πιστωτικού κινδύνου για όλη τη διάρκεια του µέσου (Στάδιο 2) εξαρτάται από τις ακόλουθες δύο συνθήκες (όποια από τις δύο συµβεί πρώτη): - Υποβάθµιση στην αξιολόγηση της πιστοληπτικής ικανότητας του εκδότη στις ηµεροµηνίες αναφοράς σε σύγκριση µε την αξιολόγηση της πιστοληπτικής ικανότητας κατά την ηµεροµηνία της αρχικής αναγνώρισης κατά δύο βαθµίδες τουλάχιστον. - Η πιθανότητα αθέτησης εντός των επόµενων δώδεκα µηνών κατά την περίοδο αναφοράς υπερβαίνει την τιµή 5% και έχει αυξηθεί περισσότερο από 50% σε σχέση µε την αντίστοιχη πιθανότητα κατά την ηµεροµηνία αρχικής αναγνώρισης. Επιπρόσθετα, ο Όµιλος παρακολουθεί τη µεταβολή στο πιστωτικό περιθώριο σε σχέση µε την ηµεροµηνία αρχικής αναγνώρισης. Μία µεταβολή στο πιστωτικό περιθώριο κατά την ηµεροµηνία αναφοράς πάνω από 500 µονάδες βάσης σε σύγκριση µε το πιστωτικό περιθώριο που ίσχυε κατά την ηµεροµηνία της αρχικής αναγνώρισης αποτελεί έναυσµα για την αναθεώρηση του σταδίου κατάταξης του µέσου. Αναλόγως του αποτελέσµατος της ανωτέρω αναθεώρησης, ο χρεωστικός τίτλος θα παραµείνει στο Στάδιο 1 ή θα αναταξινοµηθεί στο Στάδιο 2, ανεξαρτήτως εάν έχει δοθεί έναυσµα για αναθεώρηση των κριτηρίων για την κατάταξη στο Στάδιο 2 κατά την αρχική αναγνώριση ή όχι. 255 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΟΥ ΥΠΟΚΕΙΝΤΑΙ ΣΕ ΠΙΣΤΩΤΙΚΟ ΚΙΝΔΥΝΟ Ο µέγιστος πιστωτικός κίνδυνος ανά κατηγορία χρηματοοικονομικού στοιχείου ενεργητικού στον οποίο είναι εκτεθειµένος ο Όµιλος απεικονίζεται στη στήλη «Καθαρή αξία ανοιγµάτων σε πιστωτικό κίνδυνο». 31.12.2019 Αξία ανοιγµάτων προ αποµειώσεων Α. Πιστωτικός κίνδυνος ανοιγµάτων συσχετιζόµενος µε εντός ισολογισµού στοιχεία Διαθέσιµα σε Κεντρικές Τράπεζες Απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυµάτων Δάνεια και απαιτήσεις κατά πελατών Δάνεια αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος Απαιτήσεις κατά πελατών στο αναπόσβεστο κόστος Δάνεια αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων Σύνολο Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα Αξιόγραφα εµπορικού χαρτοφυλακίου: - Χρεωστικοί τίτλοι (κρατικοί) Σύνολο Αξιόγραφα επενδυτικού χαρτοφυλακίου αποτιμώμενου στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών αποτελεσμάτων: - Χρεόγραφα επενδυτικού χαρτοφυλακίου αποτιμώμενου στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών αποτελεσμάτων (κρατικά) - Χρεόγραφα χαρτοφυλακίου αποτιμώμενου στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών αποτελεσμάτων (λοιπά) Σύνολο Αξιόγραφα επενδυτικού χαρτοφυλακίου αποτιμώμενου στην αναπόσβεστη αξία - Χρεόγραφα επενδυτικού χαρτοφυλακίου αποτιμώμενου στην αναπόσβεστη αξία Σύνολο Αξιόγραφα επενδυτικού χαρτοφυλακίου αποτιμώμενου στην εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων: -Χρεόγραφα επενδυτικού χαρτοφυλακίου αποτιμώμενου στην εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων (λοιπά) Σύνολο Στοιχεία Ενεργητικού προς πώληση - Δανειακό χαρτοφυλάκιο - Δανειακό χαρτοφυλάκιο αποτιμώμενο στο αναπόσβεστο κόστος - Δανειακό χαρτοφυλάκιο αποτιμώμενο στην εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων Σύνολο Συνολική αξία εντός ισολογισµού στοιχείων που υπόκεινται σε πιστωτικό κίνδυνο (α) Λοιπά εντός ισολογισµού στοιχεία που δεν υπόκεινται σε πιστωτικό κίνδυνο Σύνολο Ενεργητικού Β. Πιστωτικός κίνδυνος ανοιγµάτων συσχετιζόµενος µε εκτός ισολογισµού στοιχεία: Εγγυητικές επιστολές, ενέγγυες πιστώσεις και λοιπές εγγυήσεις Μη εκταμιευθείσες δανειακές δεσμεύσεις Συνολική αξία εκτός ισολογισµού στοιχείων που υπόκεινται σε πιστωτικό κίνδυνο (β) Συνολική αξία ανοιγµάτων που υπόκεινται σε πιστωτικό κίνδυνο (α+β) 256 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 1.589.936 3.402.782 48.120.634 212.500 307.136 48.640.270 1.009.193 Καθαρή αξία ανοιγµάτων σε πιστωτικό κίνδυνο Προβλέψεις αποµείωσης 70.092 9.332.990 41.011 9.374.001 1.589.936 3.332.690 38.787.644 171.489 307.136 39.266.269 1.009.193 17.861 17.861 - 17.861 17.861 5.983.809 22.176 5.961.633 1.509.193 3.662 1.505.531 7.493.002 25.838 7.467.164 1.078.143 1.078.143 7.413 7.413 1.070.730 1.070.730 22.581 22.581 22.581 - 22.581 1.744.911 1.313.223 431.688 1.744.911 64.998.679 9.628.870 74.627.549 1.313.223 10.790.567 379.361 11.169.928 431.688 54.208.112 9.249.509 63.457.621 3.447.220 4.021.955 7.469.175 72.467.854 87.745 5.695 93.440 10.884.007 3.359.475 4.016.260 7.375.735 61.583.847 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 31.12.2018 Αξία ανοιγµάτων προ αποµειώσεων Α. Πιστωτικός κίνδυνος ανοιγµάτων συσχετιζόµενος µε εντός ισολογισµού στοιχεία Διαθέσιµα σε Κεντρικές Τράπεζες Απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυµάτων Δάνεια και απαιτήσεις κατά πελατών Δάνεια αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος Απαιτήσεις κατά πελατών στο αναπόσβεστο κόστος Δάνεια αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων Σύνολο Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα Αξιόγραφα εµπορικού χαρτοφυλακίου: - Χρεωστικοί τίτλοι (κρατικοί) Σύνολο Αξιόγραφα επενδυτικού χαρτοφυλακίου αποτιμώμενου στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών αποτελεσμάτων: - Αξιόγραφα επενδυτικού χαρτοφυλακίου αποτιμώμενου στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών αποτελεσμάτων (κρατικά) - Αξιόγραφα χαρτοφυλακίου αποτιμώμενου στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών αποτελεσμάτων (λοιπά) Σύνολο Αξιόγραφα χαρτοφυλακίου αποτιμώμενου στην αναπόσβεστη αξία -Χρεόγραφα επενδυτικού χαρτοφυλακίου αποτιμώμενου στην αναπόσβεστη αξία Σύνολο Αξιόγραφα χαρτοφυλακίου αποτιμώμενου στην εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων: - Αξιόγραφα χαρτοφυλακίου αποτιμώμενου στην εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων (λοιπά) Σύνολο Στοιχεία Ενεργητικού προς πώληση - Δανειακό χαρτοφυλάκιο - Δανειακό χαρτοφυλάκιο αποτιμώμενο στο αναπόσβεστο κόστος - Δανειακό χαρτοφυλάκιο αποτιμώμενο στην εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων Σύνολο Συνολική αξία εντός ισολογισµού στοιχείων που υπόκεινται σε πιστωτικό κίνδυνο (α) Λοιπά εντός ισολογισµού στοιχεία που δεν υπόκεινται σε πιστωτικό κίνδυνο Σύνολο Ενεργητικού Β. Πιστωτικός κίνδυνος ανοιγµάτων συσχετιζόµενος µε εκτός ισολογισµού στοιχεία: Εγγυητικές επιστολές, ενέγγυες πιστώσεις και λοιπές εγγυήσεις Μη εκταμιευθείσες δανειακές δεσμεύσεις Συνολική αξία εκτός ισολογισµού στοιχείων που υπόκεινται σε πιστωτικό κίνδυνο (β) Συνολική αξία ανοιγµάτων που υπόκεινται σε πιστωτικό κίνδυνο (α+β) 257 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Καθαρή αξία ανοιγµάτων σε πιστωτικό κίνδυνο Προβλέψεις αποµείωσης 1.514.038 2.570.617 92 70.125 1.513.946 2.500.492 51.747.100 220.989 318.460 52.286.549 725.173 12.026.368 31.862 12.058.230 39.720.732 189.127 318.460 40.228.319 725.173 6.669 6.669 - 6.669 6.669 5.053.874 53.223 5.000.651 1.859.653 4.251 1.855.402 6.913.527 57.474 6.856.053 - - - 23.011 23.011 - 23.011 23.011 54.796 24.773 79.569 64.119.153 9.461.286 73.580.439 23.644 23.644 12.209.565 364.134 12.573.699 31.152 24.773 55.925 51.909.588 9.097.152 61.006.740 3.402.786 3.532.935 6.935.721 71.054.874 87.815 4.407 92.222 12.301.787 3.314.971 3.528.528 6.843.499 58.753.087 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 ΔΆΝΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΑΙΤΉΣΕΙΣ ΚΑΤΆ ΠΕΛΑΤΏΝ Για σκοπούς παρουσίασης των γνωστοποιήσεων πιστωτικού κινδύνου, οι προβλέψεις αποµείωσης των δανείων που αποτιµώνται στο αναπόσβεστο κόστος (αναµενόµενες ζηµιές πιστωτικού κινδύνου) περιλαµβάνουν το υπόλοιπο των συσσωρευµένων αποµειώσεων και το υπόλοιπο της προσαρµογής στην εύλογη αξία του συµβατικού υπολοίπου των δανείων που ήταν αποµειωµένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI), καθώς για σκοπούς παρακολούθησης του πιστωτικού κινδύνου ο Όµιλος παρακολουθεί την εν λόγω προσαρµογή ως µέρος των προβλέψεων. Τα εν λόγω δάνεια αναγνωρίσθηκαν είτε στο πλαίσιο εξαγοράς µεµονωµένων δανείων ή εταιριών (π.χ. Εµπορική Τράπεζα και Citibank Ελλάδος), είτε ως συνέπεια σηµαντικής τροποποίησης των όρων προηγούµενου δανείου που οδήγησε σε διακοπή αναγνώρισης. Αντίστοιχη προσαρµογή έχει γίνει και στο προ προβλέψεων λογιστικό υπόλοιπο των δανείων. Το 2019 o Όμιλος προέβη σε τροποποίηση της παρουσίασης των ανοιγμάτων υπό τον τίτλο «Δημόσιος Τομέας» με σκοπό την εναρμόνιση με τους τύπους των ανοιγμάτων του Δημοσίου Τομέα που χρησιμοποιούνται για εποπτικούς σκοπούς. Ως εκ τούτου, την 31 Δεκεμβρίου 2018, τα ανοίγματα του Δημοσίου Τομέα καθαρής αξίας € 846,0 εκατ., αναμορφώθηκαν και ανέρχονται σε € 127,5 εκατ., ενώ ποσό ύψους € 718,5 εκατ., παρουσιάζεται στο επιχειρηματικό χαρτοφυλάκιο. Οι πίνακες για την 31 Δεκεμβρίου 2018 παρουσιάζονται διακριτά και επικαιροποιήθηκαν αναλόγως. Δάνεια ανά Δ.Π.Χ.Π. 9 Στάδιο (καθυστερηµένα και µη) Οι ακόλουθοι πίνακες παρουσιάζουν τα δάνεια που αποτιµώνται στο αναπόσβεστο κόστος κατά την 31.12.2019 και την 31.12.2018 ανά Δ.Π.Χ.Π. 9 Στάδιο (stages) και καθυστέρηση, καθώς και τα δάνεια που αποτιµώνται στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων: 31.12.2019 Δάνεια αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων (FVPL) Δάνεια αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος Στάδιο (Stage) 1 Χωρίς καθυστέρηση Με καθυστέρηση Λογιστικό υπόλοιπο (προ προβλέψεων) Αναμενόμενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου 7.096.582 435.138 7.531.720 30.210 7.501.510 5.040.716 370.157 5.410.873 4.837 5.406.036 689.514 39.698 729.212 9.608 719.604 Πιστωτικές κάρτες 906.396 14.560 920.956 13.015 907.941 Μικρές επιχειρήσεις 459.956 10.723 470.679 2.750 467.929 Ιδιώτες και µικρές επιχειρήσεις Χωρίς καθυστέρηση Με καθυστέρηση Καθαρή αξία Αξία εξασφαλίσεων - 450 450 450 450 450 450 Στεγαστικά Καταναλωτικά Καθαρή αξία Μεσαίες και µεγάλες επιχειρήσεις 157.442 149.244 306.686 265.624 12.335.217 336.060 12.671.277 87.663 12.583.614 Μεγάλες επιχειρήσεις 151.733 140.357 292.090 264.985 8.058.780 171.944 8.230.724 70.466 8.160.258 Μεσαίες επιχειρήσεις 5.709 8.887 14.596 639 4.276.437 164.116 4.440.553 17.197 4.423.356 101.114 182 101.296 398 100.898 Ελλάδα 53.657 182 53.839 156 53.683 Λοιπές χώρες 47.457 47.457 242 47.215 20.304.293 118.271 20.186.022 Δηµόσιος τοµέας Σύνολο 157.442 149.694 258 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 307.136 266.074 19.532.913 771.380 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 31.12.2019 Δάνεια αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος Στάδιο (Stage) 2 Στάδιο (Stage) 3 Λογιστικό Αναµενόµενες υπόλοιπο Χωρίς Με ζηµιές (προ πιστωτικού καθυστέρηση καθυστέρηση κινδύνου προβλέψεων) Καθαρή αξία Χωρίς Με καθυστέρηση καθυστέρηση Λογιστικό Αναµενόµενες υπόλοιπο ζηµιές (προ πιστωτικού κινδύνου προβλέψεων) Καθαρή αξία Ιδιώτες και µικρές επιχειρήσεις 2.563.078 1.575.385 4.138.463 296.431 3.842.032 Στεγαστικά 1.554.220 1.323.708 2.877.928 100.889 2.777.039 625.133 5.542.478 6.167.611 1.919.141 4.248.470 313.191 128.756 441.947 85.983 355.964 510.684 1.349.491 1.860.175 1.015.872 844.303 Πιστωτικές κάρτες 72.077 46.564 118.641 36.617 82.024 34.111 203.615 237.726 121.252 116.474 Μικρές επιχειρήσεις 623.590 76.357 699.947 72.942 627.005 508.563 2.275.315 2.783.878 1.146.639 1.637.239 1.029.172 181.982 1.211.154 40.934 1.170.220 1.417.036 3.752.573 5.169.609 2.519.067 2.650.542 Μεγάλες επιχειρήσεις 732.665 128.994 861.659 28.230 833.429 707.873 1.812.832 2.520.705 1.186.754 1.333.951 Μεσαίες επιχειρήσεις 296.507 52.988 349.495 12.704 336.791 709.163 1.939.741 2.648.904 1.332.313 1.316.591 257 211 468 24 444 923 876 1.799 651 1.148 14 14 14 923 876 1.799 651 1.148 257 197 454 24 430 3.592.507 1.757.578 5.350.085 3.096.450 13.124.348 16.220.798 Καταναλωτικά Μεσαίες και µεγάλες επιχειρήσεις Δηµόσιος τοµέας Ελλάδα Λοιπές χώρες Σύνολο 337.389 5.012.696 1.678.491 9.370.899 11.049.390 4.202.904 6.846.486 6.722.622 9.498.176 31.12.2019 Δάνεια απομειωμένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Χωρίς καθυστέρηση Ιδιώτες και µικρές επιχειρήσεις Με καθυστέρηση 1.103.425 4.073.377 Στεγαστικά 541.794 2.475.513 Καταναλωτικά 389.318 837.040 4.913 41.694 Μικρές επιχειρήσεις 167.400 Μεσαίες και µεγάλες επιχειρήσεις Λογιστικό υπόλοιπο (προ προβλέψεων) Καθαρή αξία Συνολική καθαρή αξία στο αναπόσβεστο κόστος Αξία εξασφαλίσεων 1.630.785 3.546.017 21.736.045 17.582.278 3.017.307 701.123 2.316.184 14.747.729 13.949.755 1.226.358 498.756 727.602 2.647.473 1.121.961 46.607 29.554 17.053 1.123.492 15.006 719.130 886.530 401.352 485.178 3.217.351 2.495.556 420.195 645.373 1.065.568 523.872 541.696 16.946.072 12.954.942 Μεγάλες επιχειρήσεις 312.324 175.781 488.105 148.406 339.699 10.667.337 7.878.539 Μεσαίες επιχειρήσεις Πιστωτικές κάρτες 5.176.802 Αναμενόμενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου 107.871 469.592 577.463 375.466 201.997 6.278.735 5.076.403 Δηµόσιος τοµέας 3.032 56 3.088 51 3.037 105.527 60.808 Ελλάδα 3.032 56 3.088 51 3.037 57.882 47.256 Λοιπές χώρες Σύνολο 1.526.652 259 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 4.718.806 6.245.458 2.154.708 4.090.750 47.645 13.552 38.787.644 30.598.028 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 31.12.2018 Δάνεια αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων (FVPL) Δάνεια αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος Στάδιο (Stage) 1 Χωρίς καθυστέρηση Με καθυστέρηση Λογιστικό υπόλοιπο (προ προβλέψεων) Αναμενόμενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου 6.997.116 578.822 7.575.938 25.267 7.550.671 4.915.537 477.842 5.393.379 3.251 5.390.128 720.842 65.718 786.560 6.323 780.237 Πιστωτικές κάρτες 939.981 18.390 958.371 13.297 945.074 Μικρές επιχειρήσεις 420.756 16.872 437.628 2.396 435.232 Χωρίς καθυστέρηση Με καθυστέρηση - 1.152 1.152 1.152 1.152 1.152 1.152 Ιδιώτες και µικρές επιχειρήσεις Καθαρή αξία Αξία εξασφαλίσεων Στεγαστικά Καταναλωτικά Καθαρή αξία Μεσαίες και µεγάλες επιχειρήσεις 301.204 16.105 317.309 257.538 11.487.730 400.358 11.888.088 114.939 11.773.149 Μεγάλες επιχειρήσεις 283.125 16.105 299.230 256.873 7.425.256 229.970 7.655.226 88.835 7.566.391 Μεσαίες επιχειρήσεις 18.079 18.079 665 4.062.474 170.388 4.232.862 26.104 4.206.758 - - 124.708 226 124.934 414 124.520 Ελλάδα 64.882 226 65.108 148 64.960 Λοιπές χώρες 59.826 59.826 266 59.560 19.588.960 140.620 19.448.340 Δηµόσιος τοµέας Σύνολο - 301.204 - 17.257 318.461 258.690 18.609.554 979.406 31.12.2018 Δάνεια αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος Στάδιο (Stage) 2 Στάδιο (Stage) 3 Λογιστικό Αναµενόµενες υπόλοιπο Χωρίς Με ζηµιές (προ καθυστέρηση καθυστέρηση πιστωτικού κινδύνου προβλέψεων) Καθαρή αξία Χωρίς Με καθυστέρηση καθυστέρηση Ιδιώτες και µικρές επιχειρήσεις 2.667.327 1.772.103 4.439.430 Στεγαστικά 1.851.494 1.475.377 3.326.871 61.640 3.265.231 612.768 6.041.686 293.599 151.095 444.694 58.368 386.326 404.317 1.519.085 Πιστωτικές κάρτες 48.239 53.493 101.732 25.787 75.945 23.734 220.038 Μικρές επιχειρήσεις 473.995 92.138 566.133 67.950 498.183 560.808 1.180.294 327.050 1.507.344 68.184 1.439.160 Μεγάλες επιχειρήσεις 905.298 274.043 1.179.341 Μεσαίες επιχειρήσεις 274.996 53.007 342 265 Καταναλωτικά Μεσαίες και µεγάλες επιχειρήσεις Δηµόσιος τοµέας Ελλάδα Λοιπές χώρες Σύνολο 213.745 4.225.685 7.002.824 6.654.454 2.410.223 4.244.231 1.923.402 1.086.335 837.067 243.772 190.518 53.254 2.654.904 3.215.712 1.347.440 1.868.272 1.704.574 5.541.997 7.246.571 3.926.678 3.319.893 50.491 1.128.850 892.010 2.469.707 3.361.717 1.828.974 1.532.743 328.003 17.693 310.310 812.564 3.072.290 3.884.854 2.097.704 1.787.150 607 35 572 - 1.831 1.831 678 1.153 1.831 1.831 678 1.153 15.979.541 19.285.742 28 0 28 1 27 265 579 34 545 3.847.963 2.099.418 5.947.381 260 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 281.964 5.665.417 3.306.201 10.435.713 12.037.340 Καθαρή αξία 5.034.516 314 1.601.627 Λογιστικό Αναµενόµενες υπόλοιπο ζηµιές (προ πιστωτικού κινδύνου προβλέψεων) 8.961.872 10.323.870 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 31.12.2018 Δάνεια απομειωμένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Χωρίς καθυστέρηση Ιδιώτες και µικρές επιχειρήσεις Με καθυστέρηση 958.572 4.536.218 Στεγαστικά 480.176 2.705.641 Καταναλωτικά 342.317 947.960 4.860 48.792 Μικρές επιχειρήσεις 131.219 Μεσαίες και µεγάλες επιχειρήσεις Λογιστικό υπόλοιπο (προ προβλέψεων) Καθαρή αξία Συνολική καθαρή αξία στο αναπόσβεστο κόστος Αξία εξασφαλίσεων 1.857.745 3.637.045 22.416.225 18.195.310 3.185.817 785.680 2.400.137 15.299.727 14.451.678 1.290.277 563.368 726.909 2.730.539 1.139.852 53.652 42.771 10.881 1.085.154 84.563 833.825 965.044 465.926 499.118 3.300.805 2.519.217 542.225 884.590 1.426.815 782.023 644.792 17.176.994 13.705.471 Μεγάλες επιχειρήσεις 343.966 204.085 548.051 200.937 347.114 10.575.098 7.997.400 Μεσαίες επιχειρήσεις 198.259 680.505 878.764 581.086 297.678 6.601.896 5.708.071 - 3.412 3.412 2.144 1.268 127.513 92.514 3.412 3.412 2.144 1.268 67.408 69.137 Πιστωτικές κάρτες Δηµόσιος τοµέας Ελλάδα 5.494.790 Αναμενόμενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου Λοιπές χώρες Σύνολο 1.500.797 5.424.220 6.925.017 2.641.912 4.283.105 60.105 23.377 39.720.732 31.993.295 Τα «Δάνεια αποµειωµένα κατά την αρχική τους αναγνώριση» της 31.12.2019 συµπεριλαµβάνουν δάνεια ύψους € 883.149 (31.12.2018: € 829.994 ) τα οποία δεν είναι αποµειωµένα / µη εξυπηρετούµενα. 261 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Ποιοτική διαβάθµιση των δανείων ανά Δ.Π.Χ.Π. 9 Στάδιο Οι ακόλουθοι πίνακες παρουσιάζουν τα δάνεια που αποτιµώνται στο αναπόσβεστο κόστος κατά την 31.12.2019 και την 31.12.2018 ανά Δ.Π.Χ.Π. 9 Στάδιο (stages) και ποιοτική διαβάθµιση καθώς και τα δάνεια που αποτιµώνται στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων κατά ποιοτική διαβάθµιση: 31.12.2019 Δάνεια αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος Στάδιο (Stage) 1 Στάδιο (Stage) 2 Στάδιο (Stage) 3 Δάνεια απομειωμένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Συνολο Δάνεια αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων (FVPL) Στεγαστικά Υψηλής διαβάθµισης Ικανοποιητικής διαβάθµισης Υπό παρακολούθηση (υψηλότερου κινδύνου) 4.976.852 26.171 86.764 5.089.787 404.037 1.823.512 217.741 2.445.290 29.984 1.028.245 258.619 1.316.848 6.167.611 2.454.183 8.621.794 17.473.719 Αθέτηση Λογιστικό υπόλοιπο (προ προβλέψεων) 5.410.873 2.877.928 6.167.611 3.017.307 Αναµενόµενες ζηµιές πιστωτικού κινδύνου (4.837) (100.889) (1.919.141) (701.123) (2.725.990) Καθαρή αξία 5.406.036 2.777.039 4.248.470 2.316.184 14.747.729 Αξία εξασφαλίσεων 5.033.118 2.479.916 4.204.055 2.232.666 13.949.755 Καταναλωτικά Υψηλής διαβάθµισης 512.325 6.900 18.052 537.277 Ικανοποιητικής διαβάθµισης 210.039 149.906 37.359 397.304 6.848 285.141 114.689 406.678 1.860.175 1.056.258 2.916.433 441.947 1.860.175 1.226.358 4.257.692 Υπό παρακολούθηση (υψηλότερου κινδύνου) Αθέτηση Λογιστικό υπόλοιπο (προ προβλέψεων) Αναµενόµενες ζηµιές πιστωτικού κινδύνου 729.212 450 (9.608) (85.983) (1.015.872) (498.756) (1.610.219) Καθαρή αξία 719.604 355.964 844.303 727.602 2.647.473 450 Αξία εξασφαλίσεων 233.844 99.556 321.417 467.144 1.121.961 450 Υψηλής διαβάθµισης 690.460 1.888 622 692.970 Ικανοποιητικής διαβάθµισης 230.383 8.334 608 239.325 113 108.419 821 109.353 Πιστωτικές κάρτες Υπό παρακολούθηση (υψηλότερου κινδύνου) Αθέτηση Λογιστικό υπόλοιπο (προ προβλέψεων) 237.726 44.556 282.282 1.323.930 920.956 118.641 237.726 46.607 Αναµενόµενες ζηµιές πιστωτικού κινδύνου (13.015) (36.617) (121.252) (29.554) (200.438) Καθαρή αξία 907.941 82.024 116.474 17.053 1.123.492 2.283 27 12.661 35 15.006 Αξία εξασφαλίσεων Μικρές επιχειρήσεις Υψηλής διαβάθµισης 318.149 934 4.054 323.137 Ικανοποιητικής διαβάθµισης 141.973 213.701 24.043 379.717 10.557 485.312 67.654 563.523 790.779 3.574.657 Υπό παρακολούθηση (υψηλότερου κινδύνου) Αθέτηση 2.783.878 Λογιστικό υπόλοιπο (προ προβλέψεων) 470.679 699.947 2.783.878 886.530 4.841.034 Αναµενόµενες ζηµιές πιστωτικού κινδύνου (2.750) (72.942) (1.146.639) (401.352) (1.623.683) Καθαρή αξία 467.929 627.005 1.637.239 485.178 3.217.351 Αξία εξασφαλίσεων 339.017 423.471 1.361.403 371.665 2.495.556 4.871.201 52.127 24.575 3.797.290 70.370 Μεγάλες επιχειρήσεις Υψηλής διαβάθµισης 4.828.466 42.735 Ικανοποιητικής διαβάθµισης 3.272.371 500.344 129.887 318.580 Υπό παρακολούθηση (υψηλότερου κινδύνου) Αθέτηση 1.789 15.569 465.825 31.060 2.518.916 447.961 2.966.877 138.533 12.101.193 Λογιστικό υπόλοιπο (προ προβλέψεων) 8.230.724 861.659 2.520.705 488.105 Αναµενόµενες ζηµιές πιστωτικού κινδύνου (70.466) (28.230) (1.186.754) (148.406) (1.433.856) Καθαρή αξία 8.160.258 833.429 1.333.951 339.699 10.667.337 292.090 Αξία εξασφαλίσεων 5.245.037 754.860 1.622.859 255.783 7.878.539 264.985 262 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 31.12.2019 Δάνεια αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος Στάδιο (Stage) 1 Στάδιο (Stage) 2 Στάδιο (Stage) 3 Δάνεια απομειωμένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Συνολο Δάνεια αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων (FVPL) Μεσαίες επιχειρήσεις Υψηλής διαβάθµισης 1.750.549 11.725 Ικανοποιητικής διαβάθµισης 2.640.695 187.054 7.128 49.309 150.716 4.352 204.377 2.648.904 565.983 3.214.887 349.495 2.648.904 577.463 8.016.415 Υπό παρακολούθηση (υψηλότερου κινδύνου) Αθέτηση Λογιστικό υπόλοιπο (προ προβλέψεων) Αναµενόµενες ζηµιές πιστωτικού κινδύνου 4.440.553 1.762.274 2.834.877 14.596 (17.197) (12.704) (1.332.313) (375.466) (1.737.680) Καθαρή αξία 4.423.356 336.791 1.316.591 201.997 6.278.735 14.596 Αξία εξασφαλίσεων 3.070.036 274.778 1.505.182 226.407 5.076.403 639 Δηµόσιος τοµέας Υψηλής διαβάθµισης 2.389 Ικανοποιητικής διαβάθµισης 52.813 Υπό παρακολούθηση (υψηλότερου κινδύνου) 46.094 2.389 468 46.094 Αθέτηση Λογιστικό υπόλοιπο (προ προβλέψεων) Αναµενόµενες ζηµιές πιστωτικού κινδύνου Καθαρή αξία Αξία εξασφαλίσεων 263 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 101.296 53.281 468 1.799 3.088 4.887 1.799 3.088 106.651 (398) (24) (651) (51) (1.124) 100.898 444 1.148 3.037 105.527 59.604 454 750 60.808 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Στάδιο (Stage) 1 Στεγαστικά Υψηλής διαβάθµισης Ικανοποιητικής διαβάθµισης Υπό παρακολούθηση (υψηλότερου κινδύνου) Αθέτηση Λογιστικό υπόλοιπο (προ προβλέψεων) Αναµενόµενες ζηµιές πιστωτικού κινδύνου Καθαρή αξία Αξία εξασφαλίσεων Καταναλωτικά Υψηλής διαβάθµισης Ικανοποιητικής διαβάθµισης Υπό παρακολούθηση (υψηλότερου κινδύνου) Αθέτηση Λογιστικό υπόλοιπο (προ προβλέψεων) Αναµενόµενες ζηµιές πιστωτικού κινδύνου Καθαρή αξία Αξία εξασφαλίσεων Πιστωτικές κάρτες Υψηλής διαβάθµισης Ικανοποιητικής διαβάθµισης Υπό παρακολούθηση (υψηλότερου κινδύνου) Αθέτηση Λογιστικό υπόλοιπο (προ προβλέψεων) Αναµενόµενες ζηµιές πιστωτικού κινδύνου Καθαρή αξία Αξία εξασφαλίσεων Μικρές επιχειρήσεις Υψηλής διαβάθµισης Ικανοποιητικής διαβάθµισης Υπό παρακολούθηση (υψηλότερου κινδύνου) Αθέτηση Λογιστικό υπόλοιπο (προ προβλέψεων) Αναµενόµενες ζηµιές πιστωτικού κινδύνου Καθαρή αξία Αξία εξασφαλίσεων Μεγάλες επιχειρήσεις Υψηλής διαβάθµισης Ικανοποιητικής διαβάθµισης Υπό παρακολούθηση (υψηλότερου κινδύνου) Αθέτηση Λογιστικό υπόλοιπο (προ προβλέψεων) Αναµενόµενες ζηµιές πιστωτικού κινδύνου Καθαρή αξία Αξία εξασφαλίσεων 264 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 31.12.2018 Δάνεια αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος Δάνεια απομειωμένα Στάδιο Στάδιο κατά την αρχική (Stage) 2 (Stage) 3 τους αναγνώριση (POCI) Συνολο Δάνεια αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων (FVPL) 4.669.950 699.422 132.011 2.377.521 57.302 282.269 4.859.263 3.359.212 24.007 817.339 215.352 1.056.698 5.393.379 (3.251) 5.390.128 4.999.688 3.326.871 (61.640) 3.265.231 2.778.338 2.630.894 3.185.817 (785.680) 2.400.137 2.242.258 9.285.348 18.560.521 (3.260.794) 15.299.727 14.451.678 550.950 232.016 21.955 134.929 26.232 44.872 599.137 411.817 3.594 287.810 85.949 377.353 786.560 (6.323) 780.237 276.873 444.694 (58.368) 386.326 64.541 1.133.224 1.290.277 (563.368) 726.909 455.478 3.056.626 4.444.933 (1.714.394) 2.730.539 1.139.851 698.282 260.036 4.420 54.861 735 1.672 703.437 316.569 53 42.451 1.291 43.795 958.371 (13.297) 945.074 62.355 101.732 (25.787) 75.945 1.772 49.954 53.652 (42.771) 10.881 3.091 293.726 1.357.527 (272.373) 1.085.154 84.563 375.450 44.862 13.636 135.298 8.586 3.847 397.672 184.007 17.316 417.199 45.973 480.488 437.628 (2.396) 435.232 315.527 566.133 (67.950) 498.183 326.211 906.638 965.044 (465.926) 499.118 376.607 4.122.350 5.184.517 (1.883.712) 3.300.805 2.519.218 4.050.250 3.515.431 39.493 648.427 26.065 4.089.743 4.189.923 51.443 113.823 89.508 491.421 37 15.630 596.596 36.018 37 7.655.226 (88.835) 7.566.391 4.792.109 3.361.680 3.361.717 (1.828.974) 1.532.743 1.860.849 506.356 548.051 (200.937) 347.114 355.404 3.868.073 12.744.335 (2.169.237) 10.575.098 7.997.400 97.944 1.179.341 (50.491) 1.128.850 989.038 6.654.454 6.654.454 (2.410.223) 4.244.231 4.431.394 1.923.402 1.923.402 (1.086.335) 837.067 342.959 243.772 243.772 (190.518) 53.254 17.345 3.215.712 3.215.712 (1.347.440) 1.868.272 1.500.873 - 1.152 1.152 1.152 - - 299.228 256.873 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 31.12.2018 Δάνεια αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος Στάδιο (Stage) 1 Στάδιο (Stage) 2 Στάδιο (Stage) 3 Δάνεια απομειωμένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Συνολο Δάνεια αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων (FVPL) Μεσαίες επιχειρήσεις Υψηλής Διαβάθµισης 1.453.917 10.784 Ικανοποιητικής Διαβάθµισης 2.657.192 158.986 7.830 121.743 158.233 6.388 286.364 3.884.854 864.546 4.749.410 18.079 - Υπό παρακολούθηση (υψηλότερου κινδύνου) Αθέτηση 10 1.464.701 2.824.008 Λογιστικό υπόλοιπο (προ προβλέψεων) 4.232.862 328.003 3.884.854 878.764 9.324.483 Αναμενόμενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου (26.104) (17.693) (2.097.704) (581.086) (2.722.587) Καθαρή αξία 4.206.758 310.310 1.787.150 297.678 6.601.896 18.079 Αξία εξασφαλίσεων 2.871.504 253.995 2.230.165 352.407 5.708.071 665 Δημόσιος τομέας Υψηλής Διαβάθµισης 169 Ικανοποιητικής Διαβάθµισης 66.866 Υπό παρακολούθηση (υψηλότερου κινδύνου) 57.899 169 607 67.473 57.899 Αθέτηση 1.831 3.412 5.243 Λογιστικό υπόλοιπο (προ προβλέψεων) 124.934 607 1.831 3.412 130.784 Αναμενόμενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου (414) (35) (678) (2.144) (3.271) 124.520 572 1.153 1.268 127.513 87.792 578 785 3.359 92.514 Καθαρή αξία Αξία εξασφαλίσεων 265 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ - Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Ποιοτική διαβάθµιση των εγγυητικών επιστολών, ενέγγυων πιστώσεων και των μη εκταμιευθεισών δανειακών δεσμεύσεων ανά Δ.Π.Χ.Π. 9 Στάδιο 31.12.2019 Στάδιο (Stage) 1 Στάδιο (Stage) 2 Στάδιο (Stage) 3 Απομειωμένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI Συνολο Εγγυητικές επιστολές, ενέγγυες πιστώσεις και λοιπές εγγυήσεις Υψηλής διαβάθµισης 1.331.348 97 1.331.445 Ικανοποιητικής διαβάθµισης 1.146.496 20.759 1.167.255 594.417 14.042 Υπό παρακολούθηση (υψηλότερου κινδύνου) Αθέτηση Λογιστικό υπόλοιπο (προ προβλέψεων) Αναµενόµενες ζηµιές πιστωτικού κινδύνου Καθαρή αξία 608.459 340.061 3.072.261 34.898 (13.094) (411) (74.240) 3.059.167 34.487 265.821 Αξία εξασφαλίσεων αποµειωµένων εγγυητικών επιστολών, ενέγγυων πιστώσεων και λοιπών εγγυήσεων 340.061 340.061 - 3.447.220 - 3.359.475 (87.745) 45.094 45.094 Μη εκταμιευθείσες δανειακές δεσμεύσεις Υψηλής διαβάθµισης Ικανοποιητικής διαβάθµισης Υπό παρακολούθηση (υψηλότερου κινδύνου) 2.987.194 1.083 371 2.988.648 917.436 50.430 246 968.112 18.133 40.627 47 58.807 Αθέτηση Λογιστικό υπόλοιπο (προ προβλέψεων) Αναµενόµενες ζηµιές πιστωτικού κινδύνου Καθαρή αξία 3.922.763 92.140 5.997 391 6.388 5.997 1.055 4.021.955 (2.932) (1.878) (878) (7) (5.695) 3.919.831 90.262 5.119 1.048 4.016.260 599 90 689 Αξία εξασφαλίσεων αποµειωµένων µη εκταμιευθεισών δανειακών δεσμεύσεων 31.12.2018 Στάδιο (Stage) 1 Στάδιο (Stage) 2 Στάδιο (Stage) 3 Απομειωμένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI Συνολο Εγγυητικές επιστολές, ενέγγυες πιστώσεις και λοιπές εγγυήσεις Υψηλής διαβάθµισης 1.347.916 Ικανοποιητικής διαβάθµισης 1.038.360 200.394 464.748 19.839 Υπό παρακολούθηση (υψηλότερου κινδύνου) 1.347.916 Αθέτηση Λογιστικό υπόλοιπο (προ προβλέψεων) Αναµενόµενες ζηµιές πιστωτικού κινδύνου Καθαρή αξία 1.238.754 484.587 331.529 2.851.024 220.233 331.529 (12.525) (2.804) (72.484) 2.838.499 217.429 259.045 Αξία εξασφαλίσεων αποµειωµένων εγγυητικών επιστολών, ενέγγυων πιστώσεων και λοιπών εγγυήσεων 331.529 - 3.402.786 - 3.314.973 (87.813) 32.653 32.653 Μη εκταμιευθείσες δανειακές δεσμεύσεις Υψηλής διαβάθµισης Ικανοποιητικής διαβάθµισης Υπό παρακολούθηση (υψηλότερου κινδύνου) 2.625.837 4.675 502 2.631.014 802.169 43.748 304 846.221 23.969 22.423 29 46.421 Αθέτηση Λογιστικό υπόλοιπο (προ προβλέψεων) Αναµενόµενες ζηµιές πιστωτικού κινδύνου Καθαρή αξία Αξία εξασφαλίσεων αποµειωµένων µη εκταμιευθεισών δανειακών δεσμεύσεων 3.451.975 70.846 7.950 1.328 9.278 7.950 2.163 3.532.934 (2.651) (1.011) (585) (161) (4.408) 3.449.324 69.835 7.365 2.002 3.528.526 1.920 126 2.046 Η αξία των εξασφαλίσεων που σχετίζεται µε αποµειωµένα ανοίγµατα την 31.12.2019 ανέρχεται σε € 12.010.368 (31.12.2018: € 13.646.142). 266 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Ανάλυση ενηλικίωσης δανείων ανά Δ.Π.Χ.Π. 9 Στάδιο και ανά κατηγορία δανείων 31.12.2019 Δάνεια αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων (FVPL) Ιδιώτες και μικρές επιχειρήσεις Δάνεια αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος Μεσαίες και μεγάλες επιχειρήσεις Ιδιώτες και μικρές επιχειρήσεις Στεγαστικά Σύνολο Καταναλωτικά Μεγάλες επιχειρήσεις Τρέχουσα Μεσαίες επιχειρήσεις 151.734 Στάδιο (Stage) 2 Στάδιο (Stage) 3 Απομειωμένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Σύνολο 157.443 5.037.095 1.497.725 568.698 506.205 7.609.723 75.418 75.418 368.941 785.081 302.852 299.160 1.756.034 243.061 169.155 107.288 519.504 61 90 ηµέρες 46.079 46.079 251.172 423.282 270.236 944.690 91 180 ηµέρες 8.329 8.329 201.639 68.036 269.675 181 360 ηµέρες 10.530 19.417 236.532 56.320 292.852 450 2.346.312 1.008.939 3.355.251 1 30 ηµέρες 5.709 Στάδιο (Stage) 1 31 60 ηµέρες 8.887 > 360 ηµέρες 450 Σύνολο 450 292.090 14.596 307.136 5.406.036 2.777.039 4.248.470 2.316.184 14.747.729 Αξία εξασφαλίσεων 450 264.985 639 266.074 5.033.118 2.479.916 4.204.055 2.232.666 13.949.755 31.12.2019 Δάνεια αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος Ιδιώτες και μικρές επιχειρήσεις Καταναλωτικά Στάδιο (Stage) 1 Τρέχουσα Στάδιο (Stage) 2 Στάδιο (Stage) 3 Πιστωτικές κάρτες Απομειωμένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Σύνολο Στάδιο (Stage) 1 Στάδιο (Stage) 2 Στάδιο (Stage) 3 Απομειωμένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Σύνολο 680.911 255.986 271.787 291.766 1.500.450 893.844 50.677 22.423 3.578 38.693 67.449 54.164 34.742 195.048 14.097 22.620 12.152 1.889 50.758 31 - 60 ημέρες 21.120 37.264 17.199 75.583 5.387 7.146 871 13.404 61 - 90 ημέρες 11.409 3.340 1 - 30 ημέρες 91 - 180 ημέρες 181 - 360 ημέρες > 360 ημέρες 32.712 15.245 59.366 52.707 23.965 76.672 970.522 8.337 968 12.645 12.055 1.361 13.416 38.526 15.159 53.685 11.808 1.291 13.099 357.143 329.526 686.669 42.553 7.095 49.648 Σύνολο 719.604 355.964 844.303 727.602 2.647.473 907.941 82.024 116.474 17.053 1.123.492 Αξία εξασφαλίσεων 233.844 99.556 321.417 467.144 1.121.961 2.283 27 12.661 35 15.006 267 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 31.12.2019 Δάνεια αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος Στάδιο (Stage) 1 Τρέχουσα Ιδιώτες και μικρές επιχειρήσεις Μεσαίες και μεγάλες επιχειρήσεις Μικρές επιχειρήσεις Μεγάλες επιχειρήσεις Απομειωμένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Στάδιο (Stage) 3 Στάδιο (Stage) 2 Σύνολο Στάδιο (Stage) 1 Στάδιο (Stage) 2 Απομειωμένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Στάδιο (Stage) 3 457.466 557.649 438.818 141.517 1.595.450 7.988.828 706.796 499.543 272.737 10.463 58.206 32.506 11.304 112.479 171.430 31.386 237.557 21.361 31 - 60 ημέρες 7.762 27.708 3.452 38.922 94.444 8.186 61 - 90 ημέρες 3.388 803 1 - 30 ημέρες 91 - 180 ημέρες 181 - 360 ημέρες > 360 ημέρες 27.508 4.228 35.124 61.394 9.902 71.296 Σύνολο 9.467.904 461.734 102.630 10.562 11.365 56.663 4.132 60.795 39.614 5.484 45.098 30.542 343 30.885 1.009.691 309.291 1.318.982 490.898 41.126 532.024 Σύνολο 467.929 627.005 1.637.239 485.178 3.217.351 8.160.258 833.429 1.333.951 339.699 10.667.337 Αξία εξασφαλίσεων 339.017 423.471 1.361.403 371.665 2.495.556 5.245.037 754.860 1.622.859 255.783 7.878.539 31.12.2019 Δάνεια αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος Μεσαίες και μεγάλες επιχειρήσεις Δηµόσιος τοµέας Μεσαίες επιχειρήσεις Στάδιο (Stage) 3 Ελλάδα Απομειωμένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Στάδιο (Stage) 1 Στάδιο (Stage) 2 4.260.323 285.975 521.104 64.088 5.131.490 53.501 163.033 24.833 127.082 7.449 322.397 182 31 - 60 ημέρες 17.416 46.516 10.059 73.991 61 - 90 ημέρες 8.567 Τρέχουσα 1 - 30 ημέρες Σύνολο 47.878 2.308 58.753 91 - 180 ημέρες 30.854 2.324 33.178 181 - 360 ημέρες 41.881 8.839 50.720 106.930 608.206 > 360 ημέρες 501.276 Στάδιο (Stage) 1 4.423.356 336.791 1.316.591 201.997 6.278.735 53.683 Αξία εξασφαλίσεων 3.070.036 274.778 226.407 46.506 268 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 5.076.403 Στάδιο (Stage) 3 Σύνολο Στάδιο (Stage) 1 743 3.033 57.277 47.215 14 196 2 Σύνολο 1.505.182 Στάδιο (Stage) 2 Λοιπές χώρες Απομειωμένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) 14 Στάδιο (Stage) 2 Σύνολο 249 47.464 181 181 2 403 4 407 1.148 3.037 57.882 47.215 430 47.645 47.256 13.098 454 13.552 750 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 31.12.2018 Δάνεια αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων (FVPL) Ιδιώτες και μικρές επιχειρήσεις Δάνεια αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος Μεσαίες και μεγάλες επιχειρήσεις Ιδιώτες και μικρές επιχειρήσεις Στεγαστικά Σύνολο Μεγάλες επιχειρήσεις Μεσαίες επιχειρήσεις Στάδιο (Stage) 3 Απομειωμένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Στάδιο (Stage) 1 Στάδιο (Stage) 2 301.204 4.913.254 1.822.090 486.770 441.082 7.663.196 16.094 476.874 760.918 303.363 293.030 1.834.185 31 - 60 ημέρες 330.532 165.307 122.691 618.530 61 - 90 ημέρες 351.691 382.663 242.758 977.112 91 - 180 ημέρες 270.493 61.097 331.590 181 - 360 ημέρες 273.727 70.782 344.509 Καταναλωτικά Τρέχουσα 283.125 1 - 30 ημέρες 18.079 16.094 1.163 Σύνολο > 360 ημέρες 1.152 11 2.361.908 1.168.697 3.530.605 Σύνολο 1.152 299.230 18.079 318.461 5.390.128 3.265.231 4.244.231 2.400.137 15.299.727 Αξία εξασφαλίσεων 1.152 256.873 665 258.690 4.999.688 2.778.338 4.431.394 2.242.258 14.451.678 31.12.2018 Δάνεια αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος Ιδιώτες και μικρές επιχειρήσεις Καταναλωτικά Στάδιο (Stage) 1 Τρέχουσα Στάδιο (Stage) 2 Στάδιο (Stage) 3 Πιστωτικές κάρτες Απομειωμένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Σύνολο Στάδιο (Stage) 1 Στάδιο (Stage) 2 Στάδιο (Stage) 3 Απομειωμένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Σύνολο 715.855 259.016 212.005 247.760 1.434.636 927.249 37.665 5.687 2.382 64.382 73.067 44.142 37.345 218.936 17.825 25.489 4.754 1.382 49.450 31 - 60 ημέρες 30.282 46.700 22.314 99.296 7.608 4.085 725 12.418 61 - 90 ημέρες 23.961 39.768 19.072 82.801 5.183 3.906 721 9.810 10.953 1 - 30 ημέρες 972.983 91 - 180 ημέρες 95.214 34.930 130.144 9.893 1.060 181 - 360 ημέρες 55.363 37.867 93.230 5.500 544 6.044 343.875 327.621 671.496 19.429 4.067 23.496 > 360 ημέρες Σύνολο 780.237 386.326 837.067 726.909 2.730.539 945.074 75.945 53.254 10.881 1.085.154 Αξία εξασφαλίσεων 276.873 64.541 342.959 455.478 1.139.851 62.355 1.772 17.345 3.091 84.563 269 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 31.12.2018 Δάνεια αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος Στάδιο (Stage) 1 Τρέχουσα Ιδιώτες και μικρές επιχειρήσεις Μεσαίες και μεγάλες επιχειρήσεις Μικρές επιχειρήσεις Μεγάλες επιχειρήσεις Απομειωμένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Στάδιο (Stage) 3 Στάδιο (Stage) 2 Σύνολο Στάδιο (Stage) 1 Στάδιο (Stage) 2 Απομειωμένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Στάδιο (Stage) 3 Σύνολο 418.593 416.523 471.040 102.799 1.408.955 7.340.781 862.230 586.400 263.677 16.639 61.294 20.741 6.123 104.797 225.610 89.643 143.327 10.485 469.065 31 - 60 ημέρες 13.065 27.372 4.092 44.529 152.359 36.828 19.589 208.776 61 - 90 ημέρες 7.301 24.618 179.619 1 - 30 ημέρες 9.053.088 21.186 3.447 31.934 152.696 2.305 91 - 180 ημέρες 49.369 4.076 53.445 44.607 555 45.162 181 - 360 ημέρες 71.279 3.656 74.935 45.127 4.693 49.820 > 360 ημέρες 1.207.285 374.925 1.582.210 523.758 45.810 569.568 Σύνολο 435.232 498.183 1.868.272 499.118 3.300.805 7.566.391 1.128.850 1.532.743 347.114 10.575.098 Αξία εξασφαλίσεων 315.527 326.211 1.500.873 376.607 2.519.218 4.792.109 989.038 1.860.849 355.404 7.997.400 31.12.2018 Δάνεια αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος Μεσαίες και μεγάλες επιχειρήσεις Δηµόσιος τοµέας Μεσαίες επιχειρήσεις Στάδιο (Stage) 1 Τρέχουσα Στάδιο (Stage) 2 Στάδιο (Stage) 3 Ελλάδα Απομειωμένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Σύνολο Στάδιο (Stage) 1 Στάδιο (Stage) 2 27 4.038.178 260.109 546.111 98.752 4.943.150 64.734 168.580 26.388 176.484 14.694 386.146 226 31 - 60 ημέρες 7.467 78.770 2.609 88.846 61 - 90 ημέρες 16.346 1 - 30 ημέρες 109.293 7.072 132.711 91 - 180 ημέρες 33.047 1.729 34.776 181 - 360 ημέρες 41.709 6.024 47.733 > 360 ημέρες 801.736 166.798 968.534 4.206.758 310.310 1.787.150 297.678 6.601.896 64.960 Αξία εξασφαλίσεων 2.871.504 253.995 352.407 5.708.071 64.993 270 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 27 Σύνολο Στάδιο (Stage) 1 64.761 59.560 491 717 204 204 18 Σύνολο 2.230.165 Στάδιο (Stage) 3 Λοιπές χώρες Απομειωμένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Στάδιο (Stage) 2 Σύνολο 306 59.866 239 239 18 458 1.250 1.708 1.153 1.268 67.408 59.560 545 60.105 785 3.359 69.137 22.799 578 23.377 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 271 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 7.501.510 (30.210) Προβλέψεις αποµείωσης Υπόλοιπο δανείων 31.12.2019 7.531.720 (3.256) Μεταφορά δανείων στα στοιχεία Ενεργητικού προς πώληση Υπόλοιπο 31.12.2019 (647.483) Aποπληρωµές, συναλλαγµατικές και λοιπές κινήσεις (1.582) Ποσά που χρησιµοποιήθηκαν στη χρήση για αποσβέσεις 554.011 Νέα χρηµατοοικονοµικά στοιχεία που δηµιουργήθηκαν / αποκτήθηκαν (6.588) (51.175) Μεταφορά σε στάδιο 3 από στάδιο 1 ή 2 Μεταβολές λόγω τροποποιήσεων των συµβατικών όρων που δεν οδηγούν σε διακοπή αναγνώρισης (1.331.138) Μεταφορά σε στάδιο 2 από στάδιο 1 ή 3 (5.253) 1.448.246 Μεταφορά σε στάδιο 1 από στάδιο 2 ή 3 Διακοπή αναγνώρισης δανείων 7.575.938 Υπόλοιπο 1.1.2019 Στάδιο (Stage) 1 3.842.032 (296.431) 4.138.463 (281) (106.969) (28.167) (60.959) (7.937) (1.036.173) 2.365.296 (1.425.777) 4.439.430 Στάδιο (Stage) 2 6.846.486 (4.202.904) 11.049.390 (56.467) 93.708 (905.109) (87.342) (63.461) 1.087.348 (1.034.158) (22.469) 12.037.340 Στάδιο (Stage) 3 3.546.017 (1.630.785) 5.176.802 (3.686) 34.662 (338.273) (47.959) (5.627) 42.895 5.494.790 Απομειωμένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Δάνεια προς ιδιώτες και μικρές επιχειρήσεις 21.736.045 (6.160.330) 27.896.375 (63.690) (626.082) (1.273.131) (202.848) (82.278) 596.906 - - - 29.547.498 Σύνολο 12.684.512 (88.061) 12.772.573 (3.196.251) 28.876 (69.623) 4.155.419 (219.549) (736.029) 796.708 12.013.022 Στάδιο (Stage) 1 1.170.664 (40.958) 1.211.622 (80.706) (2.010) (1.816) (237.350) 814.213 (788.660) 1.507.951 Στάδιο (Stage) 2 2.651.690 (2.519.718) 5.171.408 (1.323.919) (97.707) (741.396) (9.411) (275.228) 456.899 (78.184) (8.048) 7.248.402 Στάδιο (Stage) 3 544.733 (523.923) 1.068.656 (293.583) 28.691 (113.679) (931) (60.342) 78.273 1.430.227 Απομειωμένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) 17.051.599 (3.172.660) 20.224.259 (1.617.502) (3.345.973) (855.075) 16.524 (407.009) 4.233.692 - - - 22.199.602 Σύνολο Δάνεια προς μεσαίες και µεγάλες επιχειρήσεις και δηµόσιιο τοµέα 31.12.2019 20.186.022 (118.271) 20.304.293 (3.256) (3.843.734) (1.582) 22.288 (74.876) 4.709.430 (270.724) (2.067.167) 2.244.954 19.588.960 Στάδιο (Stage) 1 5.012.696 (337.389) 5.350.085 (281) (187.675) (28.167) (62.969) (9.753) (1.273.523) 3.179.509 (2.214.437) 5.947.381 Στάδιο (Stage) 2 9.498.176 (6.722.622) 16.220.798 (1.380.386) (3.999) (1.646.505) (96.753) (338.689) 1.544.247 (1.112.342) (30.517) 19.285.742 Στάδιο (Stage) 3 Σύνολο 4.090.750 (2.154.708) 6.245.458 (297.269) 63.353 (451.952) (48.890) (65.969) 121.168 6.925.017 Απομειωμένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) 38.787.644 (9.332.990) 48.120.634 (1.681.192) (3.972.055) (2.128.206) (186.324) (489.287) 4.830.598 - - - 51.747.100 Σύνολο Οι ακόλουθοι πίνακες παρουσιάζουν τη µεταβολή εντός των χρήσεων 2019 και 2018 των δάνειων που αποτιµώνται στο αναπόσβεστο κόστος ανά Δ.Π.Χ.Π. 9 Στάδιο (stages): Συµφωνία δανείων ανά Δ.Π.Χ.Π. 9 Στάδιο ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 272 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 437.346 Νέα χρηµατοοικονοµικά στοιχεία που δηµιουργήθηκαν / αποκτήθηκαν 4.225.685 (213.745) 4.439.430 (1.121) (135.173) (10.631) (25.667) (3.312) (1.378.544) 2.328.141 (1.347.277) 5.013.014 Στάδιο (Stage) 2 7.002.824 (5.034.516) 12.037.340 (643.974) 187.274 (791.357) (47.170) (18.539) 1.443.281 (988.896) (35.543) 12.932.264 Στάδιο (Stage) 3 3.637.045 (1.857.745) 5.494.790 (425.873) 57.923 (277.207) (15.411) (2.380) 22.770 6.134.968 22.416.225 (7.131.273) 29.547.498 (1.071.316) (517.670) (1.080.538) (92.387) (26.785) 460.116 - - - 31.876.078 Σύνολο 31.12.2018 11.897.669 (115.353) 12.013.022 (3.405) (2.707.225) (88) (1.144) (16.886) 3.872.440 (172.711) (1.414.219) 2.857.840 9.598.420 Στάδιο (Stage) 1 1.439.732 (68.219) 1.507.951 (432.118) (49) (11.969) (288.962) 1.644.840 (2.797.943) 3.394.152 Στάδιο (Stage) 2 3.321.046 (3.927.356) 7.248.402 (734.060) (174.607) (711.646) (14.436) (353.501) 1.652 461.673 (230.621) (59.897) 9.063.845 Στάδιο (Stage) 3 646.060 (784.167) 1.430.227 (205.580) (9.041) (356.740) (186) (2.978) 313.127 1.691.625 Απομειωμένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) 17.304.507 (4.895.095) 22.199.602 (943.045) (3.322.991) (1.068.474) (15.815) (385.334) 4.187.219 - - - 23.748.042 Σύνολο Δάνεια προς μεσαίες και µεγάλες επιχειρήσεις και δηµόσιο τοµέα 19.448.340 (140.620) 19.588.960 (3.753) (3.334.919) (1.431) (5.283) (19.440) 4.309.786 (237.448) (2.753.464) 4.240.660 17.394.252 Στάδιο (Stage) 1 5.665.417 (281.964) 5.947.381 (1.121) (567.291) (10.631) (25.716) (15.281) (1.667.506) 3.972.981 (4.145.220) 8.407.166 Στάδιο (Stage) 2 10.323.870 (8.961.872) 19.285.742 (1.378.034) 12.667 (1.503.003) (61.606) (372.040) 1.652 1.904.954 (1.219.517) (95.440) 21.996.109 Στάδιο (Stage) 3 Σύνολο 51.747.100 (2.014.361) (3.840.661) (2.149.012) (108.202) (412.119) 4.647.335 - - - 55.624.120 Σύνολο 4.283.105 39.720.732 (2.641.912) (12.026.368) 6.925.017 (631.453) 48.882 (633.947) (15.597) (5.358) 335.897 7.826.593 Απομειωμένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Στο κονδύλι «Αποπληρωµές, συναλλαγµατικές και λοιπές κινήσεις» της κίνησης της χρήσης 2019 των δάνειων που αποτιµώνται στο αναπόσβεστο κόστος περιλαµβάνεται ποσό € 12.735 (31.12.2018: € 87.128) που αφορά σε δάνεια για τα οποία ο Όµιλος στο πλαίσιο αναδιαπραγµάτευσης των όρων τους, συµµετείχε σε συµφωνίες για την ανταλλαγή χρέους µε απόκτηση µετοχικών τίτλων. 7.550.671 (25.267) Προβλέψεις αποµείωσης Υπόλοιπο δανείων 31.12.2018 7.575.938 (348) Μεταφορά δανείων στα στοιχεία Ενεργητικού προς πώληση Υπόλοιπο 31.12.2018 (627.694) (1.343) Aποπληρωµές, συναλλαγµατικές και λοιπές κινήσεις Ποσά που χρησιµοποιήθηκαν στη χρήση για αποσβέσεις (4.139) (64.737) Μεταφορά σε στάδιο 3 από στάδιο 1 ή 2 Μεταβολές λόγω τροποποιήσεων των συµβατικών όρων που δεν οδηγούν σε διακοπή αναγνώρισης (1.339.245) Μεταφορά σε στάδιο 2 από στάδιο 1 ή 3 (2.554) 1.382.820 Μεταφορά σε στάδιο 1 από στάδιο 2 ή 3 Διακοπή αναγνώρισης δανείων 7.795.832 Υπόλοιπο 1.1.2018 Στάδιο (Stage) 1 Απομειωμένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Δάνεια προς ιδιώτες και µικρές επιχειρήσεις ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 273 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 296.431 4.202.904 30.210 Υπόλοιπο 31.12.2019 18.760 (39.731) (197) (55) (905.109) (2.287) (1.874) Συναλλαγµατικές διαφορές / Λοιπές κινήσεις (28.167) (10.974) Μεταφορά προβλέψεων απομείωσης στα στοιχεία Ενεργητικού προς πώληση (1.582) Ποσά που χρησιµοποιήθηκαν στη χρήση για αποσβέσεις (230) 233.270 136.499 96.771 89.741 (177.400) (6.750) 5.034.516 Στάδιο (Stage) 3 (33.419) (23) Διακοπή αναγνώρισης δανείων 66.038 56.417 9.621 (89.216) 188.614 (54.101) 213.745 Στάδιο (Stage) 2 Μεταβολή της παρούσας αξίας των ζηµιών αποµείωσης (38.403) 7.052 Αλλαγή πιστωτικών παραµέτρων (γ) Ζηµιές αποµείωσης δανείων (α)+(β)+(γ) 3.798 Ζηµιές αποµείωσης νέων δανείων (β) (49.253) Επανεκτίµηση αναµενόµενων πιστωτικών ζηµιών (α) (11.214) Μεταφορά σε στάδιο 2 από στάδιο 1 ή 3 (525) 60.851 Μεταφορά σε στάδιο 1 από στάδιο 2 ή 3 Μεταφορά σε στάδιο 3 από στάδιο 1 ή 2 25.267 Υπόλοιπο 1.1.2019 Μεταβολές χρήσης 1.1. - 31.12.2019 Στάδιο (Stage) 1 (13.592) 386.881 336.633 (2.233) 52.481 - - - 7.131.273 Σύνολο 1.630.785 (2.589) (28.912) 19.203 6.160.330 (44.804) (62.331) 36.034 (338.273) (1.273.131) (2.365) 125.976 136.665 (6.031) (4.658) 1.857.745 Δάνεια αποµειωµένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Δάνεια προς ιδιώτες και μικρές επιχειρήσεις 88.061 (2.973) (329) (34.285) (41.516) 24.295 (17.064) (5.708) (7.530) 23.533 115.353 Στάδιο (Stage) 1 40.958 4.243 (34) (10.233) (9.227) (1.006) (15.442) 16.027 (21.822) 68.219 Στάδιο (Stage) 2 2.519.718 (956.885) 56.676 (8.074) (741.396) (125.043) 356.142 264.656 91.486 21.150 (8.497) (1.711) 3.927.356 Στάδιο (Stage) 3 70.049 (1.992) (855.075) (136.320) 357.364 264.086 21.016 72.262 - - - 4.895.095 Σύνολο 523.923 3.172.660 (199.576) (1.156.461) 13.373 4.812 (113.679) (10.914) 45.740 50.173 (3.279) (1.154) 784.167 Δάνεια αποµειωµένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Δάνεια προς μεσαίες και µεγάλες επιχειρήσεις και δηµόσιιο τοµέα Προβλέψεις απομείωσης 31.12.2019 118.271 (2.287) (4.847) (1.582) (352) (72.688) (34.464) 28.093 (66.317) (6.233) (18.744) 84.384 140.620 Στάδιο (Stage) 1 (136.017) 589.412 401.155 188.257 110.891 (185.897) (8.461) 8.961.872 Στάδιο (Stage) 3 337.389 (197) 4.188 6.722.622 (996.616) 23.257 10.686 (28.167) (1.646.505) (264) 55.805 47.190 8.615 (104.658) 204.641 (75.923) 281.964 Στάδιο (Stage) 2 Σύνολο (149.912) 744.245 600.719 18.783 124.743 - - - 12.026.368 Σύνολο 7.718 34.042 2.154.708 9.332.990 (202.165) (1.201.265) (15.539) 24.015 (451.952) (2.128.206) (13.279) 171.716 186.838 (9.310) (5.812) 2.641.912 Δάνεια αποµειωµένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Οι ακόλουθοι πίνακες απεικόνιζουν τη µεταβολή εντός των χρήσεων 2019 και 2018 της πρόβλεψης αποµείωσης των δανείων που αποτιµώνται στο αναπόσβεστο κόστος: Συµφωνία των προβλέψεων απομείωσης δανείων ανά Δ.Π.Χ.Π. 9 Στάδιο ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Στον παραπάνω πίνακα που απεικονιζει τη μεταβολή της πρόβλεψης απομείωσης για τη χρήση 2019, στο κονδύλι «Ζημιές αποµείωσης δανείων» δεν περιλαμβάνεται ποσό ύψους € 77.427 το οποίο αφορά στις ζημιές αποµείωσης των δάνειων που ταξινομήθηκαν στα στοιχεία ενεργητικού προς πώληση σε προηγούμενες περιόδους. Κατά τη χρήση 2019, οι αναµενόµενες ζηµιές πιστωτικού κίνδυνου έχουν επηρεαστεί από τις κάτωθι κινήσεις: • Μεταφορά σε Στάδιο (Stage) 1 δανείων συνολικού ύψους € 2.244.954 από Στάδιο (Stage) 2 και Στάδιο (Stage) 3 λόγω βελτίωσης της πιστοληπτικής τους ικανότητας συγκριτικά με την αρχική τους αναγνώριση και βελτίωσης των μακροοικονομικών μεγεθών για τα δάνεια που παρέμειναν σε Στάδιο (Stage) 1. • Οι ζηµιές αποµείωσης των δανείων που κατατάσσονται στο Στάδιο (Stage) 3 επηρεάστηκαν από: - την ενσωµάτωση στον υπολογισµό των αναµενόµενων ζηµιών από πιστωτικό κίνδυνο των συναλλαγών πωλήσεων δανείων βάσει του Επιχειρησιακού Σχεδίου και - την περαιτέρω επιδείνωση του χαρτοφυλακίου λόγω παραµονής στο Στάδιο (Stage) 3. • Τέλος, οι συνολικές απαιτήσεις που αποσβέστηκαν εντός του 2019 ανέρχονται σε € 2.128.206, και οδήγησαν σε ισόποση µείωση των αναμενόμενων ζηµιών από πιστωτικό κίνδυνο. Σηµειώνεται ότι οι απαιτήσεις που αποσβέστηκαν εντός του 2019 αλλά δύναται να διεκδικηθούν νοµικά ανέρχονται σε € 1.994.697. 274 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 275 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ (9.359) (524) Μεταφορά σε στάδιο 3 από στάδιο 1 ή 2 25.267 213.745 5.034.516 (7.041) 1.069.986 1.083.139 9.866 (23.019) - - - 8.335.654 (207.992) 31.958 1.857.745 7.131.273 (403.726) (1.010.754) (175.938) 4.623 (277.207) (1.080.538) (1.281) 266.507 277.264 6.145 (16.902) 2.444.767 Σύνολο 115.353 (150) 5.808 (88) 25 (113.303) (81.930) 28.381 (59.754) (8.908) (15.785) 146.613 101.141 Στάδιο (Stage) 1 68.219 2.982 (2.348) (41.993) (39.791) (2.202) (21.009) 57.210 (120.101) 193.478 Στάδιο (Stage) 2 3.927.356 (531.122) 94.658 (36.140) (711.646) (188.195) 721.765 611.442 110.323 29.917 (41.425) (26.512) 4.616.056 Στάδιο (Stage) 3 (187.671) 590.062 512.006 31.240 46.816 - - - 5.981.523 Σύνολο 784.167 (130.419) 17.612 156.426 4.895.095 (661.691) 112.270 129.076 (356.740) (1.068.474) 2.847 23.593 22.285 2.859 (1.551) 1.070.848 Δάνεια αποµειωµένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) και δηµόσιιο τοµέα Δάνεια προς μεσαίες και µεγάλες επιχειρήσεις 140.620 (166) 4.962 (1.431) 8 (213.038) (111.349) 32.102 (133.791) (9.432) (25.144) 262.158 122.703 Στάδιο (Stage) 1 Στάδιο (Stage) 3 (193.840) 1.744.970 1.575.611 169.359 223.548 (264.290) (32.680) 62.604 (3.442) 281.964 8.961.872 (649) (1.137.485) (1.535) (10.631) (1.503.003) (2.446) (161.984) (168.666) 6.682 (214.116) 289.434 (229.478) 613.369 10.065.490 Στάδιο (Stage) 2 Σύνολο Σύνολο (194.712) 1.660.048 1.595.145 41.106 23.797 (95.722) 161.034 2.641.912 12.026.368 (534.145) (1.672.445) (158.326) 161.049 (633.947) (2.149.012) 1.566 290.100 299.549 9.004 (18.453) - - - 3.515.615 14.317.177 Δάνεια αποµειωµένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Στο κονδύλι «Συναλλαγµατικές διαφορές/ λοιπές κινήσεις» της κίνησης της πρόβλεψης αποµείωσης της χρήσης 2019 των δανείων που αποτιµώνται στο αναπόσβεστο κόστος περιλαµβάνεται ποσό € 12.166 (31.12.2018: € 62.955) που αφορά σε αποµειώσεις δανείων για τα οποία ο Όµιλος στο πλαίσιο αναδιαπραγµάτευσης των όρων τους, συµµετείχε σε συµφωνίες για την ανταλλαγή χρέους µε απόκτηση µετοχικών τίτλων. Υπόλοιπο 31.12.2018 (649) (606.363) (16) 32.698 (791.357) Μεταφορά προβλέψεων αποµείωσης στα στοιχεία Ενεργητικού προς πώληση (4.517) (10.631) (5.645) 1.023.205 964.169 59.036 193.631 (222.865) (6.168) 5.449.434 Στάδιο (Stage) 3 (32.054) (846) Συναλλαγµατικές διαφορές / Λοιπές κινήσεις (98) (119.991) (128.875) 8.884 (193.107) 232.224 (109.377) 419.891 Στάδιο (Stage) 2 Μεταβολή της παρούσας αξίας των ζηµιών απομείωσης (1.343) Ποσά που χρησιµοποιήθηκαν στη χρήση για αποσβέσεις (17) (99.735) Ζηµιές αποµείωσης δανείων (α)+(β)+(γ) Διακοπή αναγνώρισης δανείων (29.419) 3.721 Αλλαγή πιστωτικών παραµέτρων (γ) Ζηµιές αποµείωσης νέων δανείων (β) (74.037) 115.545 Μεταφορά σε στάδιο 2 από στάδιο 1 ή 3 Επανεκτίµηση αναµενόµενων πιστωτικών ζηµιών (α) 21.562 Υπόλοιπο 1.1.2018 Μεταφορά σε στάδιο 1 από στάδιο 2 ή 3 Μεταβολές χρήσης 1.1 - 31.12.2018 Στάδιο (Stage) 1 Δάνεια αποµειωµένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Δάνεια προς ιδιώτες και μικρές επιχειρήσεις 31.12.2018 Προβλέψεις απομείωσης ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Κατά τη χρήση 2018, οι αναµενόµενες ζηµιές πιστωτικού κίνδυνου έχουν επηρεαστεί από τις κάτωθι κινήσεις: • Στα δάνεια προς µεσαίες και µεγάλες επιχειρήσεις και προς δηµόσιο τοµέα µεταφέρθηκαν δάνεια ύψους € 2.857.841 από Στάδιο (Stage) 2 ή Στάδιο (Stage) 3 σε Στάδιο (Stage) 1 λόγω βελτίωσης της πιστοληπτικής τους ικανότητας συγκριτικά µε την αρχική αναγνώριση. • Οι ζηµιές αποµείωσης των δανείων που κατατάσσονται στο Στάδιο (Stage) 3 επηρεάστηκαν από: - την ενσωµάτωση στον υπολογισµό των αναµενόµενων ζηµιών από πιστωτικό κίνδυνο των συναλλαγών πωλήσεων δανείων βάσει του Επιχειρησιακού Σχεδίου και - την περαιτέρω επιδείνωση του χαρτοφυλακίου λόγω παραµονής στο Στάδιο (Stage) 3. • Τέλος, οι συνολικές απαιτήσεις που αποσβέστηκαν εντός του 2018 ανέρχονται σε € 2.149.012, και οδήγησαν σε ισόποση µείωση των αναμενόμενων ζηµιών από πιστωτικό κίνδυνο. Σηµειώνεται ότι οι απαιτήσεις που αποσβέστηκαν εντός του 2018 αλλά δύναται να διεκδικηθούν νοµικά ανέρχονται σε € 1.890.707. Συµφωνία των εγγυητικών επιστολών, ενέγγυων πιστώσεων και µη εκταμιευθεισών δανειακών δεσμεύσεων ανά Δ.Π.Χ.Π. 9 Στάδιο Η κίνηση των εγγυητικών επιστολών, των ενέγγυων πιστώσεων και μη εκταμιευθεισών δανειακών δεσμεύσεων παρουσιάζεται για τις χρήσεις 2019 και 2018 στους πίνακες που ακολουθούν: 31.12.2019 Στάδιο (Stage) 1 Υπόλοιπο 1.1.2019 Μεταφορά σε στάδιο 1 από στάδιο 2 ή 3 Μεταφορά σε στάδιο 2 από στάδιο 1 ή 3 Μεταφορά σε στάδιο 3 από στάδιο 1 ή 2 Νέα χρηµατοοικονοµικά στοιχεία που χορηγήθηκαν Aποπληρωµές, συναλαγµατικές και λοιπές κινήσεις Υπόλοιπο 31.12.2019 Αναµενόµενες ζηµιές πιστωτικού κινδύνου Υπόλοιπο 31.12.2019 6.302.999 272.547 (120.106) (23.789) 480.418 82.955 6.995.024 (16.026) 6.978.998 Στάδιο (Stage) 2 Στάδιο (Stage) 3 Απομειωμένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Σύνολο 291.079 (264.389) 129.111 (8.038) 339.479 (8.158) (9.005) 31.827 2.163 6.935.720 (20.725) 127.038 (2.289) 124.749 (8.085) 346.058 (75.118) 270.940 (1.108) 1.055 (7) 1.048 480.418 53.037 7.469.175 (93.440) 7.375.735 31.12.2018 Στάδιο (Stage) 1 Υπόλοιπο 1.1.2018 Μεταφορά σε στάδιο 1 από στάδιο 2 ή 3 Μεταφορά σε στάδιο 2 από στάδιο 1 ή 3 Μεταφορά σε στάδιο 3 από στάδιο 1 ή 2 Νέα χρηµατοοικονοµικά στοιχεία που χορηγήθηκαν Aποπληρωµές, συναλαγµατικές και λοιπές κινήσεις Υπόλοιπο 31.12.2018 Αναµενόµενες ζηµιές πιστωτικού κινδύνου Υπόλοιπο 31.12.2018 276 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 5.677.931 828.431 (592.495) (18.789) 395.524 12.397 6.302.999 (15.176) 6.287.823 Στάδιο (Stage) 2 Στάδιο (Stage) 3 Απομειωμένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Σύνολο 606.954 (809.023) 598.620 (22.302) 425.800 (19.408) (6.125) 41.091 3.158 6.713.843 (83.170) 291.079 (3.815) 287.264 (101.879) 339.479 (73.069) 266.410 (955) 2.163 (161) 2.002 395.524 (173.647) 6.935.720 (92.221) 6.843.499 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Συµφωνία των προβλέψεων αποµείωσης των εγγυητικών επιστολών, ενέγγυων πιστώσεων και µη εκταμιευθεισών δανειακών δεσμεύσεων ανά Δ.Π.Χ.Π. 9 Στάδιο Ο Όµιλος έχει αναγνωρίσει αναµενόµενες ζηµιές πιστωτικού κινδύνου για τις µη εκταμιευθείσες δανειακές δεσµεύσεις και ενέγγυες πιστώσεις/εγγυητικές επιστολές, η κίνηση των οποίων για τις χρήσεις 2019 και 2018 παρουσιάζεται στους πίνακες που ακολουθούν: 31.12.2019 Στάδιο (Stage) 1 Μεταβολές χρήσης 1.1. 31.12.2019 Υπόλοιπο 1.1.2019 Μεταφορά σε στάδιο 1 (από στάδιο 2 ή 3) Μεταφορά σε στάδιο 2 (από στάδιο 1 ή 3) Μεταφορά σε στάδιο 3 (από στάδιο 1 ή 2) Επανεκτίµηση αναµενόµενων ζηµιών πιστωτικού κινδύνου (α) Ζημιές αποµείωσης νέων στοιχείων (β) Αλλαγή πιστωτικών παραµέτρων (γ) Ζηµιές αποµείωσης (α + β + γ) Συναλλαγµατικές διαφορές και λοιπές κινήσεις Υπόλοιπο 31.12.2019 Στάδιο (Stage) 2 Στάδιο (Stage) 3 15.176 2.893 (529) (295) 3.815 (2.390) 582 (335) 73.069 (503) (53) 630 (2.819) 1.209 8.376 1.528 190 (1.101) (118) 16.026 (633) 576 41 2.289 (6.445) 1.931 44 75.118 Αποµειωµένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Σύνολο 161 92.221 6.766 (155) (155) 1 7 1.528 (7.043) 1.251 (32) 93.440 31.12.2018 Στάδιο (Stage) 1 Μεταβολές χρήσης 1.1. - 31.12.2018 Υπόλοιπο 1.1.2018 Μεταφορά σε στάδιο 1 (από στάδιο 2 ή 3) Μεταφορά σε στάδιο 2 (από στάδιο 1 ή 3) Μεταφορά σε στάδιο 3 (από στάδιο 1 ή 2) Επανεκτίµηση αναµενόµενων ζηµιών πιστωτικού κινδύνου (α) Ζηµιές αποµείωσης νέων στοιχείων (β) Αλλαγή πιστωτικών παραµέτρων (γ) Ζηµιές αποµείωσης (α + β + γ) Συναλλαγµατικές διαφορές και λοιπές κινήσεις Υπόλοιπο 31.12.2018 277 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Στάδιο (Stage) 2 Στάδιο (Stage) 3 Αποµειωµένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Σύνολο 9.798 6.878 (691) (259) 5.609 (5.169) 1.020 (580) 94.690 (1.710) (329) 839 1 1 110.098 - (2.742) 2.259 8.056 3 7.576 1.240 1.320 (182) (368) 15.176 237 2.496 439 3.815 (28.485) (20.429) 8 73.069 156 159 161 1.240 (26.772) (17.956) 79 92.221 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Απαιτήσεις κατά πελατών Οι απαιτήσεις κατά πελατών προέρχονται από την εµπορική πλην χορηγήσεων δραστηριότητα του Οµίλου και περιλαµβάνουν κυρίως απαιτήσεις από προµήθειες εγγυητικών επιστολών, απαιτήσεις από συναλλαγές πιστωτικών καρτών και λοιπές απαιτήσεις από τραπεζικές εργασίες. Ο υπολογισµός της αναµενόµενης ζηµιάς πιστωτικού κινδύνου για τις απαιτήσεις που ενέχουν πιστωτικό κίνδυνο, πραγµατοποιείται για όλη τη διάρκεια της ζωής τους (χωρίς να γίνεται κατάταξη σε στάδια) βάσει της απλοποιηµένης προσέγγισης που προβλέπει το Δ.Π.Χ.Π. 9. Ο συντελεστής αναµενόµενης πιστωτικής ζηµιάς που εφαρµόζεται από τον Όµιλο, προσδιορίστηκε µε βάση την εκτίµηση για την αναµενόµενη ζηµιά που συνεπάγεται ο χρόνος παραµονής σε εκκρεµότητα των εν λόγω κονδυλίων που από τη φύση τους είναι εν γένει βραχυπρόθεσµα. Οι απαιτήσεις κατά πελατών την 31.12.2019 ανήλθαν σε € 212.500 (31.12.2018: € 220.989), ενώ για τις απαιτήσεις που ενέχουν πιστωτικό κίνδυνο έχει σχηµατιστεί την 31.12.2019 πρόβλεψη απομείωσης ποσού € 41.011 (31.12.2018: € 31.862). Ακολουθεί συµφωνία των απαιτήσεων κατά πελατών για τις χρήσεις 2019 και 2018: Υπόλοιπο 1.1.2019 220.989 Aποπληρωµές, συναλαγµατικές και λοιπές κινήσεις (8.489) Υπόλοιπο 31.12.2019 212.500 Πρόβλεψη αποµείωσης (41.011) Υπόλοιπο απαιτήσεων κατά πελατών 31.12.2019 171.489 Υπόλοιπο 1.1.2018 235.047 Aποπληρωµές, συναλαγµατικές και λοιπές κινήσεις (14.058) Υπόλοιπο 31.12.2018 220.989 Πρόβλεψη αποµείωσης (31.862) Υπόλοιπο απαιτήσεων κατά πελατών 31.12.2018 189.127 Η συµφωνία των προβλέψεων αποµείωσης παρουσιάζεται για τις χρήσεις 2019 και 2018 στους κάτωθι πίνακες: Υπόλοιπο 1.1.2019 Ζηµιές αποµείωσης απαιτήσεων Συναλλαγµατικές διαφορές, αποσβέσεις και λοιπές κινήσεις Υπόλοιπο 31.12.2019 31.862 7.883 1.266 41.011 Υπόλοιπο 1.1.2018 Ζηµιές αποµείωσης απαιτήσεων Συναλλαγµατικές διαφορές, αποσβέσεις και λοιπές κινήσεις Υπόλοιπο 31.12.2018 30.148 15.218 (13.504) 31.862 278 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 ΛΗΦΘΕΊΣΕΣ ΕΞΑΣΦΑΛΊΣΕΙΣ Η λήψη εξασφαλίσεων λειτουργεί ως αντιστάθµισµα έναντι του πιστωτικού κινδύνου που µπορεί να προκύψει από την ενδεχόµενη αδυναµία του πιστούχου να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις του. Ως εξασφαλίσεις πιστοδοτήσεων νοούνται τα πάσης φύσεως περιουσιακά στοιχεία ή δικαιώµατα, τα οποία τίθενται στη διάθεση του Οµίλου, είτε από τους πιστούχους είτε από τρίτα πρόσωπα, προκειµένου να χρησιµοποιηθούν ως συµπληρωµατικές πηγές ρευστοποίησης των σχετικών απαιτήσεων. Η ανάλυση των εξασφαλίσεων και οι εγγυήσεις που λαµβάνονται για τον περιορισµό της έκθεσης σε πιστωτικό κίνδυνο δανείων κατά πελατών συνοψίζονται ως κάτωθι: Ανάλυση των ληφθεισών εξασφαλίσεων και εγγυήσεων 31.12.2019 Αξία εξασφαλίσεων Δάνεια αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων (FVPL) Δάνεια αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος Εξασφαλίσεις ΧρηματοοικοΕξασφαλίσεις ΧρηματοοικοΣυνολική αξία Αξία Συνολική αξία Αξία Λοιπές Λοιπές επί ακίνητης επί ακίνητης νομικές νομικές εξασφαλίσεις εξασφαλίσεων εγγυήσεων εξασφαλίσεις εξασφαλίσεων εγγυήσεων περιουσίας εξασφαλίσεις περιουσίας εξασφαλίσεις Ιδιώτες και µικρές επιχειρήσεις - - 450 450 - 16.548.539 212.248 821.491 17.582.278 3.854.193 Mεσαίες και µεγάλες επιχειρήσεις 65.173 796 199.655 265.624 13.769 6.433.329 1.242.205 5.279.408 12.954.942 4.212.265 - - - - - 512 11.911 48.385 60.808 46.617 65.173 796 200.105 266.074 13.769 22.982.380 1.466.364 6.149.284 Δηµόσιος τοµέας Σύνολο 30.598.028 8.113.075 31.12.2018 Αξία εξασφαλίσεων Δάνεια αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων (FVPL) Δάνεια αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος Εξασφαλίσεις ΧρηματοοικοΕξασφαλίσεις ΧρηματοοικοΣυνολική αξία Αξία Συνολική αξία Αξία Λοιπές Λοιπές επί ακίνητης επί ακίνητης νομικές νομικές εξασφαλίσεις εξασφαλίσεων εγγυήσεων εξασφαλίσεις εξασφαλίσεων εγγυήσεων περιουσίας εξασφαλίσεις περιουσίας εξασφαλίσεις Ιδιώτες και µικρές επιχειρήσεις Mεσαίες και µεγάλες επιχειρήσεις 78.920 870 1.152 1.152 177.748 257.538 17.918 Δηµόσιος τοµέας Σύνολο 78.920 870 178.900 258.690 17.918 17.205.081 184.570 805.659 18.195.310 4.463.669 7.198.157 1.543.812 4.963.502 13.705.471 4.940.737 522 20.953 71.039 92.514 37.185 24.403.760 1.749.335 5.840.200 31.993.295 9.441.591 Δεν υφίστανται περιπτώσεις µεταβίβασης ή επανεκχώρησης εξασφαλίσεων που έχουν ληφθεί από πιστούχους για τις οποίες έχει αναγνωριστεί υποχρέωση επιστροφής τους. 279 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Δείκτης Δανείου προς Αξία Εξασφάλισης (LTV) Ο δείκτης δανείων προς αξία εξασφάλισης των δανείων απεικονίζει τη σχέση του δανείου και της αξίας του ακινήτου που κατέχεται ως εξασφάλιση. Παρακάτω απεικονίζεται ο δείκτης για το στεγαστικό χαρτοφυλάκιο δανείων. Δάνεια αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος 31.12.2019 31.12.2018 < 50% 1.423.102 1.307.223 50% - 70% 1.830.065 1.772.974 71% - 80% 1.196.086 1.174.578 81% - 90% 1.169.719 1.242.447 91% - 100% 3.140.359 3.398.944 101% - 120% 1.943.351 2.085.857 121% - 150% 2.021.248 2.073.477 > 150% Συνολική αξία δανείων Απλός µέσος όρος του Δείκτη (%) 280 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 4.749.789 5.505.021 17.473.719 18.560.521 86 88 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 ΑΝΆΚΤΗΣΗ ΕΞΑΣΦΑΛΊΣΕΩΝ Πολιτική για διάθεση ανακτηθέντων στοιχείων Εντός του 2018 ο Όµιλος δηµιούργησε ένα νέο πλαίσιο διακυβέρνησης επί µη-ιδιοχρησιµοποιούµενων ακινήτων µε τη σύσταση δύο νέων Επιτροπών και την ανάθεση σε διαφορετική Εταιρία του Οµίλου της διαχείρισης του συνόλου των ανακτηθέντων ακινήτων ιδιοκτησίας της Τράπεζας και Θυγατρικών Εταιριών της. Όταν ο Όµιλος αποκτά την κυριότητα ακινήτων στο πλαίσιο διαχείρισης µη εξυπηρετούµενων ανοιγµάτων (NPEs), η εν λόγω Εταιρία επιλαµβάνεται της παρακολούθησης της διαδικασίας ανάκτησης ακινήτων (asset on-boarding), καθορίζει τη βέλτιστη στρατηγική διαχείρισης για κάθε ανακτηθέν ακίνητο και κατόπιν τούτου τα αναθέτει προς διαχείριση σε κατάλληλα κανάλια διαχείρισης τα οποία δύναται να βρίσκονται εντός ή εκτός του Οµίλου. Ανάλογα µε την καθορισµένη στρατηγική το ακίνητο ταξινοµείται στην κατάλληλη κατηγορία για σκοπούς λογιστικής απεικόνισης. Η διαδικασία ταξινόµησης επαναλαµβάνεται περιοδικά έτσι ώστε η θέση κάθε ακινήτου να επικαιροποιείται µε βάση την τρέχουσα, κάθε φορά, κατάσταση του ακινήτου. Τέλος, υπάρχει συνεχής εποπτεία και συντονισµός των συνεργαζοµένων καναλιών διαχείρισης όσον αφορά την υλοποίηση των καθορισµένων στρατηγικών όπως και την προώθηση/πώληση των ανακτηθέντων ακινήτων σύµφωνα µε την εκάστοτε πολιτική του Οµίλου, καθώς και παρακολούθηση της απόδοσής τους µέσω κατάλληλων δεικτών απόδοσης (ΚPIs). Ανάκτηση εξασφαλίσεων 31.12.2019 Υπόλοιπα Ισολογισµού Αξία Εκ των ανακτηθεισών οποίων: εντός εξασφαλίσεων της χρήσης 31.12.2019 2019 Ακίνητη περιουσία Λοιπές Εξασφαλίσεις 1.042.464 219.345 4.778 569 Πωλήσεις χρήσης Συσσωρευμένη Καθαρή Αξία Εκ της οποίας: πρόβλεψη ανακτηθεισών εντός της απομείωσης εξασφαλίσεων χρήσης 2019 31.12.2019 31.12.2019 228.154 11.097 Καθαρή Αξία Πώλησης Καθαρό κέρδος/(ζημιά) από την πώληση 814.310 152.114 17.094 4.778 3.254 12 31.12.2018 Υπόλοιπα Ισολογισµού Ακίνητη περιουσία Λοιπές Εξασφαλίσεις Αξία ανακτηθεισών εξασφαλίσεων 31.12.2018 Εκ των οποίων: εντός της χρήσης 2018 Συσσωρευμένη πρόβλεψη απομείωσης 31.12.2018 1.018.179 118.917 219.753 8.569 7.223 71 Πωλήσεις χρήσης Εκ της οποίας: εντός της χρήσης 2019 37.239 Καθαρή Αξία ανακτηθεισών εξασφαλίσεων 31.12.2018 Καθαρή Αξία Πώλησης Καθαρό κέρδος/(ζημιά) από την πώληση 798.426 50.659 1.229 8.498 1.680 188 Στην καθαρή αξία ανακτηθέντων εξασφαλίσεων της 31.12.2019, περιλαµβάνεται ποσό € 64.673 (31.12.2018: € 130.681) που αφορά σε ακίνητα που έχουν ταξινοµηθεί στα στοιχεία Ενεργητικού προς πώληση του Οµίλου. 281 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 282 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Ιδιώτες και µικρές επιχειρήσεις Στεγαστικά Καταναλωτικά Πιστωτικές κάρτες Μικρές επιχειρήσεις Μεσαίες και µεγάλες επιχειρήσεις Πιστωτικά ιδρύµατα και λοιπές χρηµατοοικονομικές υπηρεσίες Βιοµηχανία & βιοτεχνίες Κατασκευαστικές τεχνικές & εκµετάλλευση ακίνητης περιουσίας Χονδρικό & λιανικό εµπόριο Μεταφορικές Ναυτιλία Τουριστικές - Ξενοδοχειακές Υπηρεσίες και λοιποί κλάδοι Δηµόσιος Τοµέας Σύνολο Ιδιώτες και µικρές επιχειρήσεις Στεγαστικά Καταναλωτικά Πιστωτικές κάρτες Μικρές επιχειρήσεις Μεσαίες και µεγάλες επιχειρήσεις Πιστωτικά ιδρύµατα και λοιπές χρηµατοοικονοµικές υπηρεσίες Βιοµηχανία & βιοτεχνίες Κατασκευαστικές τεχνικές & εκµετάλλευση ακίνητης περιουσίας Χονδρικό & λιανικό εµπόριο Μεταφορικές Ναυτιλία Τουριστικές - Ξενοδοχειακές Υπηρεσίες και λοιποί κλάδοι Δηµόσιος Τοµέας Σύνολο 93.511 199.011 862.262 232.042 147.750 1.492.343 60.484 117.125 47.457 4.919.284 18.859 31.872 124.830 184.448 3.204.528 184.448 - 1.406.685 218.417 26.721 15.476 - 8.887 1.667.299 - Καθαρή αξία Στάδιο (Stage) 1 5.123 48.442 587 122.688 Δάνεια αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων (FVPL) 1.382.757 1.769.639 318.091 31.935 1.265.991 971.389 53.839 15.385.009 52.125 4.089 78.592 3.648.355 - 9.466.749 122.238 15.961 575.966 4.004.188 510.795 894.235 455.203 51.791 89.781 138.543 22.355 45.160 454 1.036.563 240.852 29.883 16.823 635.188 328.403 60.718 5.105 6.695 400.921 Στάδιο (Stage) 2 51.060 5.187 18.520 115.903 111.167 14 4.313.522 186.976 83.064 2.549.525 381.229 113.536 693.252 5.864.421 3.737.542 Στάδιο (Stage) 2 450 - Στάδιο (Stage) 1 450 Καθαρή αξία Δάνεια αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων (FVPL) Ελλάδα Λοιπές Χώρες 195.600 26.026 25.075 30.774 152.660 3.088 5.673.429 91.983 232.790 4.796 759.704 2.806.693 1.179.630 46.585 877.729 4.910.637 Απομειωμένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) 3.525.580 418.096 86.579 1.738.635 1.616.573 58.740 39.044.656 118.449 8.407 29.955 34.996 66.910 2.548.102 720.650 38.504 6.489 1.024.360 1.308.805 169.865 8.435 36.637 1.523.742 Στάδιο (Stage) 3 15.275 161 9.046 40.338 30.041 572.029 207.982 1.680 1.341 305.864 210.614 46.728 22 8.801 266.165 Απομειωμένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) 2.299.612 5.170.920 91.673 14.947.668 14.219.212 3.761.964 1.283.647 4.773.425 24.038.248 Λογιστικό υπόλοιπο (προ προβλέψεων) 417.557 246.099 1.669.887 158.173 259.236 47.911 9.075.978 2.031.746 269.078 118.164 5.169.940 3.254.507 495.728 40.283 67.609 3.858.127 Λογιστικό υπόλοιπο (προ προβλέψεων) Δάνεια αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος 31.12.2019 1.509.281 68.792 11.049 325.967 381.357 1.799 13.672.696 637.896 1.206.711 4.196 4.145.249 4.858.806 1.690.310 229.291 2.747.241 9.525.648 Στάδιο (Stage) 3 Δάνεια αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος 31.12.2019 69.374 6.481 33.936 26.091 81.233 266 1.649.163 472.097 25.040 5.103 719.355 778.443 123.336 6.578 21.185 929.542 Αναμενόμενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου 885.019 43.072 3.484 113.303 246.951 858 7.683.827 400.809 752.516 7.027 2.452.181 1.947.547 1.486.883 193.860 1.602.498 5.230.788 Αναμενόμενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου Δάνεια και αναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κίνδυνου ανά Δ.Π.Χ.Π. 9 Στάδιο, τοµέα δραστηριότητας και γεωγραφική περιοχή 348.183 239.618 1.635.951 132.082 178.003 47.645 7.426.815 1.559.649 244.038 113.061 4.450.585 2.476.064 372.392 33.705 46.424 2.928.585 Καθαρή αξία 2.640.561 375.024 83.095 1.625.332 1.369.622 57.882 31.360.829 1.898.803 4.418.404 84.646 12.495.487 12.271.665 2.275.081 1.089.787 3.170.927 18.807.460 Καθαρή αξία ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 283 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Ιδιώτες και µικρές επιχειρήσεις Στεγαστικά Καταναλωτικά Πιστωτικές κάρτες Μικρές επιχειρήσεις Μεσαίες και µεγάλες επιχειρήσεις Πιστωτικά ιδρύµατα και λοιπές χρηµατοοικονομικές υπηρεσίες Βιοµηχανία & βιοτεχνίες Κατασκευαστικές τεχνικές & εκµετάλλευση ακίνητης περιουσίας Χονδρικό & λιανικό εµπόριο Μεταφορικές Ναυτιλία Τουριστικές - Ξενοδοχειακές Υπηρεσίες και λοιποί κλάδοι Δηµόσιος Τοµέας Σύνολο Ιδιώτες και µικρές επιχειρήσεις Στεγαστικά Καταναλωτικά Πιστωτικές κάρτες Μικρές επιχειρήσεις Μεσαίες και µεγάλες επιχειρήσεις Πιστωτικά ιδρύµατα και λοιπές χρηµατοοικονομικές υπηρεσίες Βιοµηχανία & βιοτεχνίες Κατασκευαστικές τεχνικές & εκµετάλλευση ακίνητης περιουσίας Χονδρικό & λιανικό εµπόριο Μεταφορικές Ναυτιλία Τουριστικές - Ξενοδοχειακές Υπηρεσίες και λοιποί κλάδοι Δηµόσιος Τοµέας Σύνολο 2.978.267 379.260 97.500 559.431 - 10.674 92.492 93.678 217.467 31.534 64.282 578 1.259.465 204.301 101.746 1.138.943 100.994 124.799 59.826 4.341.260 171.891 33.539 108.585 273.543 764.399 21.450 54.012 6.907 172.945 833.915 100.922 348.604 65.434 4.231 6.703 1.309.515 222.711 25.970 14.189 2.709.049 424.972 1.572.385 Στάδιο (Stage) 2 96.075 4.329 15.133 125.507 51.987 29 4.687.916 322.857 46.867 8.317 171.891 Καθαρή αξία Δάνεια αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων (FVPL) 146.570 10.431 Στάδιο (Stage) 1 983.330 1.923.316 241.895 46.368 1.113.721 976.860 65.108 15.247.700 1.991 9.205 56.115 316.722 3.576.827 51.444 16.232 673.429 4.014.458 4.083.865 563.850 932.401 423.437 Στάδιο (Stage) 2 6.003.553 9.179.039 1.152 1.152 Στάδιο (Stage) 1 145.418 Καθαρή αξία Δάνεια αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων (FVPL) Ελλάδα Λοιπές Χώρες 302.335 2.580 26.601 37.224 181.167 3.412 6.327.049 191.584 349.173 4.705 1.095.369 2.975.809 1.244.239 53.619 954.601 5.228.268 Απομειωμένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) 4.309.359 367.350 102.708 1.629.922 1.894.959 70.380 42.203.048 3.345.359 95.069 9.448 108.803 55.555 102.674 1.138.957 53.435 22.931 1.586.872 1.523.683 185.807 8.299 40.698 1.758.487 Στάδιο (Stage) 3 597.968 19.128 213 8.709 41.282 33.052 215.082 12.664 1.316 331.446 210.008 46.038 34 10.442 266.522 Απομειωμένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) 2.373.006 5.594.236 335.996 16.607.536 15.168.712 3.924.943 1.318.993 5.112.484 25.525.132 Λογιστικό υπόλοιπο (προ προβλέψεων) 410.990 205.085 1.473.922 229.365 324.807 60.404 9.544.052 2.391.981 293.056 132.076 5.461.282 3.391.810 519.990 38.534 72.032 4.022.366 Λογιστικό υπόλοιπο (προ προβλέψεων) Δάνεια αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος 31.12.2018 1.987.633 118.546 14.606 353.470 684.945 1.831 15.940.383 875.235 1.621.369 3.895 5.659.699 5.130.771 1.737.594 235.473 3.175.015 10.278.853 Στάδιο (Stage) 3 Δάνεια αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος 31.12.2018 64.098 7.067 56.336 31.680 93.282 299 2.203.988 780.529 39.159 9.520 1.081.671 948.067 144.918 6.959 22.074 1.122.018 Αναμενόμενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου 1.276.994 63.715 3.871 156.001 515.661 2.972 9.822.380 650.859 1.134.598 8.454 3.810.153 2.312.728 1.569.476 265.414 1.861.637 6.009.255 Αναμενόμενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου 346.892 198.018 1.417.586 197.685 231.525 60.105 7.340.064 1.611.452 253.897 122.556 4.379.611 2.443.743 375.072 31.575 49.958 2.900.348 Καθαρή αξία 3.032.365 303.635 98.837 1.473.921 1.379.298 67.408 32.380.668 1.722.147 4.459.638 327.542 12.797.383 12.855.984 2.355.467 1.053.579 3.250.847 19.515.877 Καθαρή αξία ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Ανάλυση εσόδων από τόκους δανείων ανά Δ.Π.Χ.Π. 9 Στάδιο Οι ακόλουθοι πίνακες παρουσιάζουν τo έσοδο από τόκους δανείων για τις χρήσεις 2019 και 2018 ανά Δ.Π.Χ.Π. 9 Στάδιο (stages). Για δάνεια που κατατάσσονται στο στάδιο 1 και 2, ο τόκος έσοδο υπολογίζεται εφαρµόζοντας το πραγµατικό επιτόκιο επί της λογιστικής αξίας προ προβλέψεων. Για δάνεια που κατατάσσονται στο στάδιο 3, ο τόκος έσοδο υπολογίζεται εφαρµόζοντας το πραγµατικό επιτόκιο επί της λογιστικής αξίας µετά τις προβλέψεις απομείωσης, ενώ για τα δάνεια που αγοράστηκαν ή δηµιουργήθηκαν όντας αποµειωµένα (POCI), ο τόκος υπολογίζεται εφαρµόζοντας το προσαρµοσµένο λόγω αποµείωσης πραγµατικό επιτόκιο επί της λογιστικής αξίας µετά τις προβλέψεις απομείωσης. 31.12.2019 Δάνεια αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος Στάδιο (Stage) 1 Ιδιώτες και µικρές επιχειρήσεις Μεσαίες και µεγάλες επιχειρήσεις Δηµόσιος τοµέας Σύνολο εσόδων από τόκους 316.959 531.659 1.429 850.047 Στάδιο (Stage) 2 149.760 57.613 38 207.411 Στάδιο (Stage) 3 330.044 128.302 67 458.413 Απομειωμένα κατά Σύνολο Εσόδων την αρχική τους από τόκους αναγνώριση (POCI) 139.914 33.574 24 173.512 936.677 751.148 1.558 1.689.383 Δάνεια αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων (FVPL) 65 13.386 13.451 31.12.2018 Δάνεια αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος Στάδιο (Stage) 1 Ιδιώτες και µικρές επιχειρήσεις Μεσαίες και µεγάλες επιχειρήσεις Δηµόσιος τοµέας Σύνολο εσόδων από τόκους 389.621 440.958 2.716 833.295 284 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Στάδιο (Stage) 2 257.294 141.712 159 399.165 Στάδιο (Stage) 3 383.117 153.428 43 536.588 Απομειωμένα κατά Σύνολο Εσόδων την αρχική τους από τόκους αναγνώριση (POCI) 151.037 28.463 179.500 1.181.069 764.561 2.918 1.948.548 Δάνεια αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων (FVPL) 76 13.204 13.280 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 ΡΥΘΜΊΣΕΙΣ ΔΑΝΕΊΩΝ Οι ρυθµίσεις δανείων πραγµατοποιούνται µε τροποποίηση των αρχικών συµβατικών όρων και περιλαµβάνουν µεταβολές όπως: • Επέκταση της διάρκειας της πιστοδότησης • Διαγραφή µέρους των οφειλών του πιστούχου • Χορήγηση περιόδου χάριτος ως προς το κεφάλαιο ή/και τους τόκους • Μειώσεις επιτοκίων Κατά κανόνα οι ρυθµίσεις που πραγµατοποιούνται περιλαµβάνουν συνδυασµό των ανωτέρω µεταβολών των συµβατικών όρων. Επιπρόσθετα, ο Όµιλος, στα πλαίσια αναδιαπραγµάτευσης των όρων δανείων που έχει χορηγήσει, έχει συµµετάσχει σε συµφωνίες για την ανταλλαγή χρέους µε απόκτηση µετοχικών τίτλων των πιστούχων. Κατά την 31.12.2019 o Όµιλος είχε στο χαρτοφυλάκιο αποτιµώµενο στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων και στα κατεχόµενα προς πώληση στοιχεία ενεργητικού µετοχές εύλογης αξίας € 4.730 (31.12.2018: € 30.149) που προήλθαν από αντίστοιχες συναλλαγές. Οι µετοχές που είχαν ταξινοµηθεί στα κατεχόµενα προς πώληση στοιχεία του ενεργητικού κατά την προηγούμενη χρήση αφορούν στις εταιρίες Ιχθυοτροφεία Σελόντα Α.Ε.Γ.Ε., Νηρεύς Ιχθυοκαλλιέργιες Α.Ε., και Unisoft A.E και πωλήθηκαν εντός του 2019 ενώ κατά την τρέχουσα χρήση η μετοχή της «Forthnet» ταξινοµήθηκε στην εν λόγω κατηγορία. (σηµείωση 48). Ανάλυση ρυθµισµένων δανείων ανά είδος ρύθµισης 31.12.2019 Δάνεια αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων (FVPL) Πληρωµή τόκου Πρόγραµµα µειωµένων πληρωµών Παροχή περιόδου χάριτος Επέκταση διάρκειας δανείου Κεφαλαιοποίηση καθυστερούµενων δόσεων Διαγραφή µέρους του χρέους Ανταλλαγή χρέους µε απόκτηση συµµετοχής Λοιπά Συνολική καθαρή αξία 857 66.317 48.442 7.739 123.355 Δάνεια αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος 132.422 3.473.931 443.328 4.807.104 1.980.100 989.415 21.221 618.119 12.465.640 Σύνολο 132.422 3.473.931 444.185 4.873.421 1.980.100 1.037.857 21.221 625.858 12.588.995 31.12.2018 Δάνεια αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων (FVPL) Πληρωµή τόκου Πρόγραµµα µειωµένων πληρωµών Παροχή περιόδου χάριτος Επέκταση διάρκειας δανείου Κεφαλαιοποίηση καθυστερούµενων δόσεων Διαγραφή µέρους του χρέους Ανταλλαγή χρέους µε απόκτηση συµµετοχής Λοιπά Συνολική καθαρή αξία 285 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 14 2.242 3.144 3.959 56.117 11.202 76.678 Δάνεια αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος 196.973 5.302.947 511.164 3.934.035 2.034.745 565.534 47.558 652.900 13.245.856 Σύνολο 196.973 5.302.961 513.406 3.937.179 2.038.704 621.651 47.558 664.102 13.322.534 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Ρυθµισµένα δάνεια ανά κατηγορία 31.12.2019 Δάνεια αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων (FVPL) Ιδιώτες και μικρές επιχειρήσεις Στεγαστικά Καταναλωτικά Πιστωτικές κάρτες Μικρές Επιχειρήσεις Μεσαίες και μεγάλες επιχειρήσεις Μεγάλες επιχειρήσεις Μεσαίες επιχειρήσεις Δηµόσιος τοµέας Ελλάδα Συνολική καθαρή αξία Δάνεια αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος 123.355 117.646 5.709 123.355 9.762.583 6.548.619 1.479.362 118.419 1.616.183 2.699.278 1.711.136 988.142 3.779 3.779 12.465.640 Σύνολο 9.762.583 6.548.619 1.479.362 118.419 1.616.183 2.822.633 1.828.782 993.851 3.779 3.779 12.588.995 31.12.2018 Δάνεια αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων (FVPL) Ιδιώτες και μικρές Επιχειρήσεις Στεγαστικά Καταναλωτικά Πιστωτικές κάρτες Μικρές Επιχειρήσεις Μεσαίες και μεγάλες επιχειρήσεις Μεγάλες επιχειρήσεις Μεσαίες επιχειρήσεις Δηµόσιος τοµέας Ελλάδα Συνολική καθαρή αξία Δάνεια αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος - 76.678 66.916 9.762 76.678 10.098.932 7.014.414 1.484.669 51.587 1.548.262 3.146.388 1.860.365 1.286.023 536 536 13.245.856 Σύνολο 10.098.932 7.014.414 1.484.669 51.587 1.548.262 3.223.066 1.927.281 1.295.785 536 536 13.322.534 Ρυθµισµένα δάνεια ανά γεωγραφική περιοχή 31.12.2019 Ελλάδα Λοιπές χώρες Συνολική καθαρή αξία Δάνεια αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων (FVPL) 54.151 69.204 123.355 Ελλάδα Λοιπές χώρες Συνολική καθαρή αξία Δάνεια αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων (FVPL) 67.123 9.555 76.678 Δάνεια αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος 11.123.400 1.342.240 12.465.640 Σύνολο 11.177.551 1.411.444 12.588.995 31.12.2018 286 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Δάνεια αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος 11.585.455 1.660.401 13.245.856 Σύνολο 11.652.578 1.669.956 13.322.534 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Ανάλυση ρυθμισμένων δανείων µε βάση την πιστωτική τους ποιότητα Συνολικό ποσό δανείων Δάνεια αποτιµώµενα στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων (FVPL) Με καθυστέρηση Χωρίς καθυστέρηση Συνολική καθαρή αξία Αξία εξασφαλίσεων Δάνεια αποτιµώµενα στο αναπόσβεστο κόστος Στάδιο (Stage) 1 Στάδιο (Stage) 2 Στάδιο (Stage) 3 Αποµειωµένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Λογιστικό υπόλοιπο (προ προβλέψεων) Στάδιο (Stage) 1 - Πρόβλεψη αποµείωσης Στάδιο (Stage) 2 - Πρόβλεψη αποµείωσης Στάδιο (Stage) 3 - Πρόβλεψη αποµείωσης Πρόβλεψη αποµείωσης δανείων αποµειωµένων κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Συνολική καθαρή αξία Αξία εξασφαλίσεων 149.695 157.441 307.136 266.074 287 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Ποσοστό ρυθµισµένων δανείων (%) 107.971 15.384 123.355 116.924 72 10 40 44 3.686.868 9.730.532 3.816.663 17.234.063 69 60 61 36 (237.645) (3.459.093) 70 51 (2.154.708) (1.071.685) 50 38.787.644 30.598.028 12.465.640 10.520.136 32 34 20.304.293 5.350.085 16.220.798 6.245.458 48.120.634 (118.271) (337.389) (6.722.622) Συνολικό ποσό δανείων Δάνεια αποτιµώµενα στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων (FVPL) Με καθυστέρηση Χωρίς καθυστέρηση Συνολική καθαρή αξία Αξία εξασφαλίσεων Δάνεια αποτιµώµενα στο αναπόσβεστο κόστος Στάδιο (Stage) 1 Στάδιο (Stage) 2 Στάδιο (Stage) 3 Αποµειωµένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Λογιστικό υπόλοιπο (προ προβλέψεων) Στάδιο (Stage) 1 - Πρόβλεψη αποµείωσης Στάδιο (Stage) 2 - Πρόβλεψη αποµείωσης Στάδιο (Stage) 3 - Πρόβλεψη αποµείωσης Πρόβλεψη αποµείωσης δανείων αποµειωµένων κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Συνολική καθαρή αξία Αξία εξασφαλίσεων 31.12.2019 Συνολικό ποσό ρυθµισµένων δανείων 17.257 301.204 318.461 258.690 31.12.2018 Συνολικό ποσό ρυθµισµένων δανείων Ποσοστό ρυθµισµένων δανείων (%) 1.246 75.432 76.678 63.496 7 25 24 25 4.527.511 10.547.829 3.882.527 18.957.867 76 55 56 37 (214.031) (4.306.337) 76 48 (2.641.912) (1.191.643) 45 39.720.732 31.993.295 13.245.856 11.214.013 33 35 19.588.960 5.947.381 19.285.742 6.925.017 51.747.100 (140.620) (281.964) (8.961.872) Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Συµφωνία της καθαρης αξίας των ρυθµισµένων δανείων 31.12.2019 Δάνεια στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων Υπόλοιπο 1.1.2019 Δάνεια που εντάχθηκαν σε καθεστώς ρύθµισης εντός της χρήσης Έσοδα από τόκους Αποπληρωµές δανείων (µερικώς ή ολικώς) Δάνεια που εξήλθαν από το καθεστώς της ρύθµισης εντός της χρήσης Ζηµιά απομείωσης Πωλήσεις ρυθµισµένων δανείων Επαναπροσδιορισµός της εύλογης αξίας Μεταφορά δανείων στα στοιχεία Ενεργητικού προς πώληση Λοιπές κινήσεις Σύνολο 31.12.2019 76.678 73.952 3.819 (7.591) Δάνεια στο αναπόσβεστο κόστος 13.245.856 1.480.362 459.042 (669.200) (1.372.071) (359.018) (24.982) (23.503) 123.355 (187.586) (106.763) 12.465.640 Σύνολο 13.322.534 1.554.314 462.861 (676.791) (1.372.071) (359.018) (24.982) (23.503) (187.586) (106.763) 12.588.995 31.12.2018 Δάνεια στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων Υπόλοιπο 1.1.2018 Δάνεια που εντάχθηκαν σε καθεστώς ρύθµισης εντός της χρήσης Έσοδα από τόκους Αποπληρωµές δανείων (µερικώς ή ολικώς) Δάνεια που εξήλθαν από το καθεστώς της ρύθµισης εντός της χρήσης Ζηµιά απομείωσης Πωλήσεις ρυθµισµένων δανείων Επαναπροσδιορισµός της εύλογης αξίας Μεταφορά δανείων στα στοιχεία Ενεργητικού προς πώληση Λοιπές κινήσεις Σύνολο 31.12.2018 288 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 237.172 5.426 (8.631) (93.131) (41.309) (25.645) 2.796 76.678 Δάνεια στο αναπόσβεστο κόστος 13.270.809 1.816.321 502.810 (664.630) (820.293) (609.765) (4.943) (147.833) (96.620) 13.245.856 Σύνολο 13.507.981 1.816.321 508.236 (673.261) (913.424) (609.765) (4.943) (41.309) (173.478) (93.824) 13.322.534 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 ΑΝΆΛΥΣΗ ΚΑΤΆ ΔΙΑΒΆΘΜΙΣΗ Λοιπά χρηµατοοικονοµικά µέσα που υπόκεινται σε πιστωτικό κίνδυνο Ο ακόλουθος πίνακας παρουσιάζει τα λοιπά χρηµατοοικονοµικά µέσα που αποτιµώνται στο αναπόσβεστο κόστος και στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση κατά την 31.12.2019 και 31.12.2018 ανά Δ.Π.Χ.Π. 9 Στάδιο (Stage) και πιστωτική διαβάθµιση. Στάδιο (Stage) 1 Διαθέσιµα σε Κεντρικές Τράπεζες AAA AA+ to AA A+ to A BBB+ to BBB Υποδεέστερα από BBB Μη διαβαθμισμένα Αξία ανοιγμάτων προ απομειώσεων Αναμενόμενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου Λογιστική αξία Αξία εξασφαλίσεων Απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυµάτων AAA AA+ to AA A+ to A BBB+ to BBB Υποδεέστερα από BBB Μη διαβαθμισμένα Αξία ανοιγμάτων προ απομειώσεων Αναμενόμενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου Λογιστική αξία Αξία εξασφαλίσεων Αξιόγραφα που αποτιμώνται στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών αποτελεσμάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση AAA AA+ to AA A+ to A BBB+ to BBB Υποδεέστερα από BBB Μη διαβαθμισμένα Αξία ανοιγμάτων προ απομειώσεων Αναμενόμενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου Λογιστική αξία Αξία εξασφαλίσεων Αξιόγραφα που αποτιμώνται στο αναπόσβεστο κόστος AAA AA+ to AA A+ to A BBB+ to BBB Υποδεέστερα από BBB Μη διαβαθμισμένα Αξία ανοιγμάτων προ απομειώσεων Αναμενόμενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου Λογιστική αξία Αξία εξασφαλίσεων 289 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 31.12.2019 Αποµειωµένα κατά την αρχική τους Στάδιο αναγνώριση (Stage) 3 (POCI) Στάδιο (Stage) 2 669.736 920.200 1.589.936 - - - 1.589.936 - - - 782.586 1.680.493 793.057 25.519 51.166 3.332.821 (131) 3.332.690 47.408 571.944 243.567 1.991.455 4.477.414 159.912 7.491.700 (25.774) 7.465.926 - 1.302 1.302 (64) 1.238 69.961 69.961 (69.961) - - - - - - 1.078.143 1.078.143 (7.413) 1.070.730 - - - - - - Σύνολο 669.736 920.200 1.589.936 1.589.936 782.586 1.680.493 793.057 25.519 121.126 3.402.782 (70.092) 3.332.690 - 47.408 571.944 243.567 1.991.455 4.477.414 161.214 7.493.002 (25.838) 7.467.164 1.078.143 1.078.143 (7.413) 1.070.730 - Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Στάδιο (Stage) 1 Διαθέσιµα σε Κεντρικές Τράπεζες AAA AA+ to AAA+ to ABBB+ to BBBΥποδεέστερα από BBBΜη διαβαθµισµένα Αξία ανοιγµάτων προ αποµειώσεων Αναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου Λογιστική αξία Αξία εξασφαλίσεων Απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυµάτων AAA AA+ to AAA+ to ABBB+ to BBBΥποδεέστερα από BBBΜη διαβαθµισµένα Αξία ανοιγµάτων προ αποµειώσεων Αναµενόµενες ζηµίες πιστωτικού κινδύνου Λογιστική αξία Αξία εξασφαλίσεων Αξιόγραφα που αποτιµώνται στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση AAA AA+ to AAA+ to ABBB+ to BBBΥποδεέστερα από BBBΜη διαβαθµισµένα Αξία ανοιγµάτων προ αποµειώσεων Αναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου Λογιστική αξία Αξία εξασφαλίσεων 290 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 31.12.2018 Αποµειωµένα κατά την αρχική τους Στάδιο αναγνώριση (Stage) 3 (POCI) Στάδιο (Stage) 2 93.000 513.698 907.340 1.514.038 (92) 1.513.946 653.360 879.012 820.537 78.888 68.859 2.500.656 (164) 2.500.492 111.789 1.151.935 190.895 1.016.894 4.352.641 80.217 6.904.371 (57.233) 6.847.138 - - - - - - - 9.157 9.157 (241) 8.916 69.961 69.961 (69.961) - - Σύνολο 93.000 513.698 907.340 1.514.038 (92) 1.513.946 653.360 879.012 820.537 78.888 138.820 2.570.617 (70.125) 2.500.492 111.789 1.151.935 190.895 1.016.894 4.361.798 80.217 6.913.528 (57.474) 6.856.054 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Εµπορικό χαρτοφυλάκιο - Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα ενεργητικού - Αξιόγραφα που αποτιµώνται στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων Ο ακόλουθος πίνακας παρουσιάζει τα λοιπά χρηµατοοικονοµικά µέσα που αποτιµώνται στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων ανά πιστωτική διαβάθµιση. 2019 Αξιόγραφα εµπορικού χαρτοφυλακίου AAA AA+ to AAA+ to ABBB+ to BBBΥποδεέστερα από BBBΜη διαβαθµισµένα Λογιστική αξία Αξία εξασφαλίσεων Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα ενεργητικού AAA AA+ to AAA+ to ABBB+ to BBBΥποδεέστερα από BBBΜη διαβαθµισµένα Λογιστική αξία Αξία εξασφαλίσεων Αξιόγραφα που αποτιµώνται στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων AAA AA+ to AAA+ to ABBB+ to BBBΥποδεέστερα από BBBΜη διαβαθµισµένα Λογιστική αξία Αξία εξασφαλίσεων 291 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 2018 17.490 371 17.861 6.669 6.669 3.262 239.535 13.004 749.521 3.871 1.009.193 48.051 152.958 48.039 472.996 3.129 725.173 9.025 9.084 13.556 22.581 6.780 7.147 23.011 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 ΑΝΆΛΥΣΗ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΑΝΑ Δ.Π.Χ.Π. 9 ΣΤΑΔΙΟ (STAGE) Απαιτήσεις κατά Πιστωτικών Ιδρυµάτων Ακολουθεί η κατάταξη των Απαιτήσεων κατά Πιστωτικών Ιδρυμάτων ανά Δ.Π.Χ.Π. 9 στάδιο (stage) την 31.12.2019 και 31.12.2018. 31.12.2019 Στάδιο (Stage) 1 Στάδιο (Stage) 2 Απαιτήσεις αποµειωµένες κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Στάδιο (Stage) 3 Σύνολο Υπόλοιπο 31.12.2019 Λογιστική αξία προ αποµειώσεων Αναµενόµενες ζημιές λόγω πιστωτικού κινδύνου Λογιστική αξία 3.332.821 69.961 (131) (69.961) (70.092) - - 3.332.690 3.332.690 - 3.402.782 31.12.2018 Στάδιο (Stage) 1 Στάδιο (Stage) 2 Απαιτήσεις αποµειωµένες κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Στάδιο (Stage) 3 Σύνολο Υπόλοιπο 31.12.2018 Λογιστική αξία προ αποµειώσεων Αναµενόµενες ζημιές λόγω πιστωτικού κινδύνου Λογιστική αξία 2.500.656 69.961 2.570.617 (164) (69.961) (70.125) - - 2.500.492 2.500.492 - Αξιόγραφα επενδυτικού χαρτοφυλακίου i. Αξιόγραφα αποτιµώµενα στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση Ακολουθεί η κατάταξη των αξιογράφων ανά Δ.Π.Χ.Π. 9 στάδιο (stage) και κατηγορία εκδότη την 31.12.2019 και 31.12.2018. 31.12.2019 Στάδιο (Stage) 1 Οµόλογα Ελληνικού Δηµοσίου Αναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου Εύλογη αξία Λοιπά Κρατικά Οµόλογα Αναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου Εύλογη αξία Λοιπά χρεόγραφα Αναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου Εύλογη αξία Σύνολο αξιογράφων αποτιµώµενων στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση Αναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου Εύλογη αξία 292 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Στάδιο (Stage) 2 Αξιόγραφα αποµειωµένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Στάδιο (Stage) 3 Σύνολο (21.064) 3.980.339 (21.064) 3.980.339 (1.112) 1.981.294 (1.112) 1.981.294 (3.598) 1.504.293 (64) 1.238 (25.774) 7.465.926 (64) 1.238 (3.662) 1.505.531 - (25.838) - 7.467.164 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 31.12.2018 Στάδιο (Stage) 1 Οµόλογα Ελληνικού Δηµοσίου Αναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου Εύλογη αξία Λοιπά Κρατικά Οµόλογα Αναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου Εύλογη αξία Λοιπά χρεόγραφα Αναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου Εύλογη αξία Σύνολο αξιογράφων αποτιµώµενων στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση Αναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου Εύλογη αξία Στάδιο (Stage) 2 Αξιόγραφα αποµειωµένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Στάδιο (Stage) 3 Σύνολο (52.247) 3.760.628 (52.247) 3.760.628 (976) 1.330.072 (976) 1.330.072 (4.010) 1.756.438 (241) 8.916 (57.233) 6.847.138 (241) 8.916 (4.251) 1.765.354 - (57.474) - 6.856.054 Πέραν των ανωτέρω αξιογράφων, στο χαρτοφυλάκιο αξιογράφων επενδυτικού χαρτοφυλακίου αποτιµώµενα στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση περιλαµβάνονται και µετοχές εύλογης αξίας € 90.335 (31.12.2018: € 105.768). ii. Αξιόγραφα αποτιµώµενα στο αναπόσβεστο κόστος 31.12.2019 Στάδιο (Stage) 1 Στάδιο (Stage) 2 Αξιόγραφα αποµειωµένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Στάδιο (Stage) 3 Σύνολο Οµόλογα Ελληνικού Δηµοσίου Λογιστική αξία (προ προβλέψεων) Αναμενόμενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου Καθαρή αξία 1.078.143 1.078.143 (7.413) (7.413) 1.070.730 - - - 1.070.730 1.078.143 - - - 1.078.143 (7.413) - - - 1.070.730 - - - 1.070.730 Σύνολο αξιογράφων αποτιµώµενων στο αναπόσβεστο κόστος Λογιστική αξία (προ προβλέψεων) Αναμενόμενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου Καθαρή αξία 293 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ (7.413) Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Συµφωνία των λοιπών χρηµατοοικονοµικών στοιχείων ενεργητικού (εκτός δανείων) προ αποµειώσεων ανά Δ.Π.Χ.Π. 9 Στάδιο Ο κάτωθι πίνακας παρουσιάζει την κίνηση της λογιστικής αξίας προ αποµειώσεων των απαιτήσεων κατά πιστωτικών ιδρυµάτων, των αξιογράφων επενδυτικού χαρτοφυλακίου που αποτιµώνται στο αναπόσβεστο κόστος, καθώς και την κίνηση της εύλογης αξίας των αξιογράφων επενδυτικού χαρτοφυλακίου που αποτιµώνται στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση, στην οποία περιλαµβάνονται και οι αναµενόµενες ζημιές λόγω πιστωτικού κινδύνου ανα Δ.Π.Χ.Π. 9 Στάδιο. 31.12.2019 Αξιόγραφα επενδυτικού χαρτοφυλακίου αποτιµώµενα στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση Αξιόγραφα Απαιτήσεις αποµειωµένα αποµειωµένες κατά κατά Στάδιο Στάδιο Στάδιο Στάδιο Στάδιο Στάδιο Σύνολο την αρχική Σύνολο την αρχική (Stage) 1 (Stage) 2 (Stage) 3 (Stage) 1 (Stage) 2 (Stage) 3 τους τους αναγνώριση αναγνώριση (POCI) (POCI) Υπόλοιπο 1.1.2019 2.500.656 - 69.961 - 2.570.617 6.847.137 8.916 - 6.856.053 Μεταφορά σε στάδιο 1 από στάδιο 2 ή 3 Μεταφορά σε στάδιο (1.403) 1.403 2 από στάδιο 1 ή 3 Μεταφορά σε στάδιο 3 από στάδιο 1 ή 2 Νέα χρηµατοοικονοµικά 4.836.056 4.836.056 5.851.475 5.851.475 στοιχεία που αποκτήθηκαν Διακοπή αναγνωρίσεως (4.045.604) (1.313) (4.046.917) χρηµατοοικονοµικών στοιχείων Τόκοι επί της λογιστικής αξίας 578 578 161.670 286 161.956 προ προβλέψεων αποµειώσεως Μεταβολές λόγω τροποποιήσεων των συµβατικών όρων που δεν οδηγούν σε διακοπή αναγνωρίσεως Ποσά που χρησιµοποιήθηκαν στη χρήση για διαγραφές Αποπληρωµές, συναλλαγµατικές (4.004.469) (4.004.469) (1.347.349) (8.054) (1.355.403) διαφορές και λοιπές κινήσεις Υπόλοιπο 3.332.821 - 69.961 - 3.402.782 7.465.926 1.238 - 7.467.164 31.12.2019 Απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυμάτων 294 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 31.12.2018 Αξιόγραφα επενδυτικού χαρτοφυλακίου αποτιµώµενα στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση Αξιόγραφα Απαιτήσεις αποµειωµένα αποµειωµένες κατά κατά Στάδιο Στάδιο Στάδιο Στάδιο Στάδιο Στάδιο Σύνολο την αρχική Σύνολο την αρχική (Stage) 1 (Stage) 2 (Stage) 3 (Stage) 1 (Stage) 2 (Stage) 3 τους τους αναγνώριση αναγνώριση (POCI) (POCI) Υπόλοιπο 1.1.2018 1.718.369 - 69.961 - 1.788.330 5.695.774 28.832 5.724.606 Μεταφορά σε στάδιο 235 (235) 1 από στάδιο 2 ή 3 Μεταφορά σε στάδιο 2 από στάδιο 1 ή 3 Μεταφορά σε στάδιο 3 από στάδιο 1 ή 2 Νέα χρηματοοικονομικά 4.928.735 4.928.735 7.128.363 7.128.363 στοιχεία που αποκτήθηκαν Διακοπή αναγνωρίσεως - (2.939.218) (20.646) (2.959.864) χρηματοοικονομικών στοιχείων Τόκοι επί της λογιστικής αξίας 37 37 163.586 1.037 164.623 προ προβλέψεων απομείωσης Μεταβολές λόγω τροποποιήσεων των συμβατικών όρων που δεν οδηγούν σε διακοπή αναγνωρίσεως Ποσά που χρησιμοποιήθηκαν στη χρήση για διαγραφές Αποπληρωμές και (4.146.485) (4.146.485) (3.201.603) (72) (3.201.675) λοιπές κινήσεις Υπόλοιπο 2.500.656 - 69.961 - 2.570.617 6.847.137 8.916 - 6.856.053 31.12.2018 Απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυμάτων 31.12.2019 Αξιόγραφα επενδυτικού χαρτοφυλακίου αποτιµώµενα στο αναπόσβεστο κόστος Αξιόγραφα Στάδιο Στάδιο Στάδιο αποµειωµένα κατά Σύνολο (Stage) 1 (Stage) 2 (Stage) 3 την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Υπόλοιπο 1.1.2019 Μεταφορά σε στάδιο 1 από στάδιο 2 ή 3 Μεταφορά σε στάδιο 2 από στάδιο 1 ή 3 Μεταφορά σε στάδιο 3 από στάδιο 1 ή 2 Νέα χρηματοοικονομικά στοιχεία που αποκτήθηκαν Διακοπή αναγνωρίσεως χρηματοοικονομικών στοιχείων Τόκοι επί της λογιστικής αξίας προ προβλέψεων απομείωσης Μεταβολές λόγω τροποποιήσεων των συμβατικών όρων που δεν οδηγούν σε διακοπή αναγνώρισης Ποσά που χρησιμοποιήθηκαν στη χρήση για διαγραφές Αποπληρωμές και λοιπές κινήσεις Υπόλοιπο 31.12.2019 295 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ - 1.074.258 3.972 1.074.258 3.972 (87) 1.078.143 - - - (87) 1.078.143 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Συµφωνία των συσσωρευµένων προβλέψεων απομείωσης Ο κάτωθι πίνακας παρουσιάζει την κίνηση συσσωρευµένων προβλέψεων απομείωσης των απαιτήσεων κατά πιστωτικών ιδρυµάτων, αξιογράφων επενδυτικού χαρτοφυλακίου που αποτιµώνται στο αναπόσβεστο κόστος και αξιογράφων επενδυτικού χαρτοφυλακίου που αποτιµώνται στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση, προ αποµειώσεων ανά Δ.Π.Χ.Π. 9 Στάδιο. 31.12.2019 Απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυμάτων Αποµειωµένα κατά την Στάδιο Στάδιο Στάδιο αρχική τους (Stage) 1 (Stage) 2 (Stage) 3 αναγνώριση (POCI) Υπόλοιπο έναρξης 1.1.2019 Μεταφορά σε στάδιο 1 από στάδιο 2 ή 3 Μεταφορά σε στάδιο 2 από στάδιο 1 ή 3 Μεταφορά σε στάδιο 3 από στάδιο 1 ή 2 Επανεκτίμηση αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών (α) Ζημιές απομείωσης νέων αξιογράφων/ απαιτήσεων (β) Αλλαγή πιστωτικών παραμέτρων (γ) Ζημιές απομείωσης αξιογράφων/ απαιτήσεων (α)+(β)+(γ) Διακοπή αναγνωρίσεως χρηματοοικονομικών στοιχείων ενεργητικού Συναλλαγματικές διαφορές και λοιπές κινήσεις Υπόλοιπο 31.12.2019 164 - 69.961 - Σύνολο 70.125 Αξιόγραφα επενδυτικού χαρτοφυλακίου αποτιµώµενα στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση Αποµειωµένα κατά την Στάδιο Στάδιο Στάδιο αρχική τους Σύνολο (Stage) 1 (Stage) 2 (Stage) 3 αναγνώριση (POCI) 57.233 241 - - 57.474 - (8) 8 - 93 114 114 17.734 (240) (240) (29.081) (250) (126) (11.347) (157) (20.112) (28) (126) - - - 93 131 296 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ - 69.961 - 93 8 70.092 25.774 93 17.734 (29.331) - - (11.504) (20.140) 8 64 - - 25.838 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 31.12.2018 Απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυμάτων Υπόλοιπο 1.1.2018 Μεταφορά σε στάδιο 1 από στάδιο 2 ή 3 Μεταφορά σε στάδιο 2 από στάδιο 1 ή 3 Μεταφορά σε στάδιο 3 από στάδιο 1 ή 2 Επανεκτίµηση αναµενόµενων ζηµιών πιστωτικού κινδύνου (α) Ζηµιές απομείωσης νέων απαιτήσεων/ αξιογράφων (β) Αλλαγή πιστωτικών παραµέτρων (γ) Ζημιές απομείωσης απαιτήσεων/ αξιογράφων (α)+(β)+(γ) Διακοπή αναγνωρίσεως χρηµατοοικονοµικών στοιχείων ενεργητικού Συναλλαγµατικές διαφορές και λοιπές κινήσεις Υπόλοιπο 31.12.2018 Δάνεια αποµειωµένα κατά Στάδιο Στάδιο Στάδιο την αρχική (Stage) 1 (Stage) 2 (Stage) 3 τους αναγνώριση (POCI) 274 - 69.961 - Αξιόγραφα επενδυτικού χαρτοφυλακίου αποτιµώµενα στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση Δάνεια αποµειωµένα κατά Στάδιο Στάδιο Στάδιο Σύνολο την αρχική Σύνολο (Stage) 1 (Stage) 2 (Stage) 3 τους αναγνώριση (POCI) 70.235 84.312 3.099 87.411 - 13 (13) - - - - - - (3) (3) (3) (3) 48.467 48.467 (15) (15) (39.283) (1.790) (18) 9.181 (1.790) - (36.273) (1.055) (18) - - - (92) 164 (41.073) - - 7.391 (37.328) (92) - 69.961 - 70.125 57.233 241 - - 57.474 Στα αποτελέσματα της χρήσης 2019 έχει αναγνωρισθεί επιπλέον μείωση στις αναμενόμενες ζημιές λόγω πιστωτικού κινδύνου στο Στάδιο 1 (Stage 1) ποσού € 172 (31.12.2018: € 184 επιπλέον αύξηση ), η οποία αντιστοιχεί στη μεταβολή της συσσωρευμένης απομείωσης μεταξύ της λήξης και της έναρξης της χρήσης για τις αγορές χρεογράφων στο χαρτοφυλάκιο αποτιμώμενο μέσω των λοιπών αποτελεσμάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση που είχαν συμφωνηθεί αλλά δεν είχαν διακανονισθεί στις δύο αυτές ημερομηνίες. Η εν λόγω συσσωρευμένη απομείωση, ανάλογα με την αποτίμηση των τίτλων, αναγνωρίζεται στα «Λοιπά στοιχεία ενεργητικού» ή στις «Λοιπές υποχρεώσεις». 297 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Αξιόγραφα αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος Στάδιο (Stage) 1 Υπόλοιπο έναρξης 1.1.2019 Στάδιο (Stage) 2 - Αξιόγραφα απομειωμένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Στάδιο (Stage) 3 - - - Σύνολο - Μεταφορά στο Στάδιο 1 (από 2 ή 3) - Μεταφορά στο Στάδιο 2 (από 1 ή 3) - Μεταφορά στο Στάδιο 3 (από 2 ή 3) - Επανεκτίμηση αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών (α) - Ζημιές απομείωσης νέων αξιογράφων (β) 7.413 7.413 Αλλαγή πιστωτικών παραμέτρων (γ) Ζημιές απομείωσης αξιογράφων (α)+(β)+(γ) 7.413 - - - 7.413 Διακοπή αναγνωρίσεως χρηματοοικονομικών στοιχείων ενεργητικού - Συναλλαγματικές διαφορές και λοιπές κινήσεις - Υπόλοιπο λήξης 31.12.2019 298 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 7.413 - - - 7.413 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Στους παρακάτω πίνακες αναλύονται τα χρηµατοοικονοµικά στοιχεία που υπόκεινται σε πιστωτικό κίνδυνο, ανά κλάδο οικονοµικής δραστηριότητας του αντισυµβαλλόµενου. ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΆ ΣΤΟΙΧΕΊΑ ΠΟΥ ΥΠΌΚΕΙΝΤΑΙ ΣΕ ΠΙΣΤΩΤΙΚΌ ΚΊΝΔΥΝΟ - ΑΝΆΛΥΣΗ ΚΑΤΆ ΚΛΆΔΟ Πιστωτικά ιδρύµατα & λοιπές χρηµ/µικές υπηρεσίες Πιστωτικός κίνδυνος ανοιγµάτων συσχετιζόµενος µε εντός ισολογισµού στοιχεία: Διαθέσιµα σε Κεντρικές Τράπεζες Απαιτήσεις κατα πιστωτικών ιδρυµάτων Δάνεια και απαιτήσεις κατα πελατών Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα Χρεόγραφα εµπορικού χαρτοφυλακίου Χρεόγραφα επενδυτικού χαρτοφυλακίου αποτιμώμενου στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών αποτελεσμάτων Χρεόγραφα επενδυτικού αποτιμώμενου στο αναπόσβεστο κόστος Χρεόγραφα επενδυτικού αποτιμώμενου στην εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων Στοιχεία Ενεργητικού προς πώληση - Δανειακό χαρτοφυλάκιο Συνολική αξία εντός ισολογισµού στοιχείων που υπόκεινται σε πιστωτικό κίνδυνο (α) Λοιπά εντός ισολογισµού στοιχεία που δεν υπόκεινται σε πιστωτικό κίνδυνο Σύνολο στοιχείων ενεργητικού Πιστωτικός κίνδυνος ανοιγµάτων συσχετιζόµενος µε εκτός ισολογισµού στοιχεία: Εγγυητικές επιστολές, ενέγγυες πιστώσεις και λοιπές εγγυήσεις Μη εκταμιευθείσες δανειακές συµβάσεις Συνολική αξία εκτός ισολογισµού στοιχείων που υπόκεινται σε πιστωτικό κίνδυνο (β) Συνολική αξία ανοιγµάτων που υπόκεινται σε πιστωτικό κίνδυνο (α+β) Κατασ/κές τεχνικές& Χονδρικό Βιοµηχανία εκμετάλλευση & λιανικό & βιοτεχνίες ακίνητης εµπόριο περιουσίας 31.12.2019 Δηµόσιος τοµέας/ Kρατικοί Μεταφορικές τίτλοι Παράγωγα Ναυτιλία Τουριστικές Ξενοδοχειακές Υπηρεσίες & λοιποί κλάδοι Ιδιώτες Σύνολο 1.589.936 1.589.936 3.402.782 3.402.782 209.837 5.464.848 4.454.371 3.948.260 106.651 179.325 11.679 154.026 496 658.048 371 1.047.284 696.066 1.929.906 676 944 1.896.807 1.945.144 27.988.380 48.640.270 1.622 2.371 6 1.009.193 17.490 234.480 11.972 12.530 83.468 1.026 5.983.809 131.989 1.078.143 9.025 22.581 438.581 6.443.879 6.149.588 692.943 548.717 1.528 6.992.596 6.151.116 544.415 543.094 1.067.415 564.276 193.193 88.619 24.245 711.582 260.012 790.593 2.642 568.660 1.254.676 1.327.427 1.354.869 195.835 7.012.539 7.404.264 6.206.289 5.388.119 8.546.109 4.878.862 4.033.250 8.546.109 142.978 7.493.002 1.078.143 1.814 299 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 258.493 17.861 18.296 3.394 80.563 186.447 64.380 1.744.911 715.038 1.934.244 1.978.992 2.265.951 28.052.766 64.998.679 2.200 8.933.444 1.981.192 11.199.395 28.052.766 74.627.549 7.184 62.871 309.277 66.876 3.447.220 35.897 5.813 84.588 283.256 1.823.327 4.021.955 124.516 12.997 147.459 592.533 1.890.203 7.469.175 839.554 1.947.241 2.126.451 2.858.484 28.052.766 72.467.854 3 5.021.840 4.033.253 8.546.109 715.038 1.934.244 9.628.870 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Πιστωτικά ιδρύµατα & λοιπές χρηµ/µικές υπηρεσίες Πιστωτικός κίνδυνος ανοιγµάτων συσχετιζόµενος µε εντός ισολογισµού στοιχεία: Διαθέσιµα σε Κεντρικές Τράπεζες Απαιτήσεις κατα πιστωτικών ιδρυµάτων Δάνεια και απαιτήσεις κατα πελατών Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα Χρεόγραφα εµπορικού χαρτοφυλακίου Χρεόγραφα χαρτοφυλακίου αποτιμώμενου στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών αποτελεσμάτων Χρεόγραφα χαρτοφυλακίου αποτιμώμενου στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων Στοιχεία Ενεργητικού προς πώληση - Δανειακό χαρτοφυλάκιο Συνολική αξία εντός ισολογισµού στοιχείων που υπόκεινται σε πιστωτικό κίνδυνο (α) Λοιπά εντός ισολογισµού στοιχεία που δεν υπόκεινται σε πιστωτικό κίνδυνο Σύνολο στοιχείων ενεργητικού Πιστωτικός κίνδυνος ανοιγµάτων συσχετιζόµενος µε εκτός ισολογισµού στοιχεία: Εγγυητικές επιστολές, ενέγγυες πιστώσεις και λοιπές εγγυήσεις Μη εκταμιευθείσες δανειακές συµβάσεις Συνολική αξία εκτός ισολογισµού στοιχείων που υπόκεινται σε πιστωτικό κίνδυνο (β) Συνολική αξία ανοιγµάτων που υπόκεινται σε πιστωτικόκίνδυνο (α+β) Κατασ/κές τεχνικές& Χονδρικό Βιοµηχανία εκμετάλλευση & λιανικό & βιοτεχνίες ακίνητης εµπόριο περιουσίας 31.12.2018* Δηµόσιος τοµέας/ Kρατικοί Μεταφορικές τίτλοι Παράγωγα Ναυτιλία Τουριστικές Ξενοδοχειακές Υπηρεσίες & λοιποί κλάδοι Ιδιώτες Σύνολο 1.514.038 1.514.038 2.570.617 2.570.617 519.516 5.911.844 4.788.427 4.729.553 130.784 179.984 8.999 78.676 15.187 429.309 605.973 1.741.330 39 540 1.859.287 2.354.342 29.645.493 52.286.549 8.486 3.952 1 725.173 6.669 1.480.187 155.072 1.330 13.239 3.200 36.201 5.143.922 688 9.084 6.669 96.815 6.913.527 23.011 76.369 79.569 6.277.581 6.079.115 4.944.802 4.781.629 5.719.768 520.910 844 6.798.491 6.079.959 403.880 518.084 1.126.091 550.187 194.051 88.852 11.793 601.616 167.652 561.632 758 415.673 1.119.700 1.293.743 1.111.819 194.809 6.693.254 7.198.815 6.238.545 5.893.448 5.914.577 189.141 606.012 1.741.870 1.867.773 2.455.109 2.200 8.748.188 1.869.973 11.203.297 29.645.494 73.580.439 8.313 65.801 303.193 144.334 3.402.786 24.384 5.141 75.096 192.952 1.891.911 3.532.935 113.236 13.454 140.897 496.145 2.036.245 6.935.721 719.248 1.755.324 2.008.670 2.951.254 31.681.739 71.054.874 3 5.133.943 4.781.632 5.719.768 606.012 1.741.870 29.645.494 64.119.153 9.461.286 * Ορισμένα κονδύλια της προηγούμενης χρήσης έχουν αναμορφωθεί για σκοπούς συγκρισιμότητας. 300 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 ΈΚΘΕΣΗ ΣΕ ΠΙΣΤΩΤΙΚΟ ΚΙΝΔΥΝΟ ΧΡΕΟΥΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ Ο παρακάτω πίνακας παρουσιάζει τη συνολική έκθεση του Οµίλου σε αξιόγραφα Ελληνικού Δηµοσίου: 31.12.2019 Χαρτοφυλάκιο Χρεογράφων που αποτιµώνται στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση Χρεογράφων που αποτιμώνται στο αναπόσβεστο κόστος Εµπορικό Σύνολο Ονοµαστική αξία 31.12.2018 Λογιστική αξία Ονοµαστική αξία Λογιστική αξία 3.321.392 3.980.339 3.820.590 3.760.627 921.600 1.070.730 - - 14.657 17.490 6.858 6.669 4.257.649 5.068.559 3.827.448 3.767.296 Το σύνολο των αξιογράφων Ελληνικού Δηµοσίου κατατάσσεται στο Επίπεδο 1 αναφορικά µε την ποιότητα των δεδοµένων που χρησιµοποιήθηκαν για την εκτίµηση της εύλογης αξίας τους. H έκθεση του Οµίλου σε κίνδυνο Ελληνικού Δηµοσίου από λοιπά, πλην αξιογράφων, χρηµατοοικονοµικά µέσα παρουσιάζεται στον παρακάτω πίνακα: Στοιχεία εντός του Ισολογισµού 31.12.2019 31.12.2018 Λογιστική Αξία 658.048 429.309 (32.045) (36.063) Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα – απαιτήσεις Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα – υποχρεώσεις Η έκθεση του Ομίλου σε δάνεια προς δηµόσιες επιχειρήσεις / φορείς / οργανισµούς Ελληνικού Δημοσίου ανήλθε την 31.12.2019 σε € 58.740 (31.12.2018: € 70.379). Ο Όμιλος έχει σχηµατίσει συσσωρευμένη αποµείωση για τις ανωτέρω απαιτήσεις που ανήλθε την 31.12.2019 σε ποσό € 858 (31.12.2018: € 2.971). Επιπρόσθετα, το υπόλοιπο των δανείων του Ομίλου µε εγγύηση Ελληνικού Δημοσίου (δάνεια µε εγγύηση Ελληνικού Δημοσίου είτε απευθείας είτε μέσω Κοινών Υπουργικών Αποφάσεων και δάνεια µε εγγύηση ΕΤΕΑΝ) ανήλθε την 31.12.2019 σε ποσό € 513.632 (31.12.2018: € 542.743). Κατά την 31.12.2019, επί των δανείων αυτών είχε σχηματιστεί συσσωρευμένη αποµείωση ύψους € 66.889 (31.12.2018: € 91.881). Στοιχεία εκτός του Ισολογισµού 31.12.2019 Χαρτοφυλάκιο ΕΓΕΔ που έχουν ληφθεί ως εγγύηση για σύναψη παράγωγων συναλλαγών Ονοµαστική αξία 870.000 31.12.2018 Εύλογη αξία 869.913 Ονοµαστική αξία Εύλογη αξία 400.000 399.600 43.2 Κίνδυνος αγοράς Κίνδυνος αγοράς είναι ο κίνδυνος ζημιάς που προκύπτει από δυσµενείς εξελίξεις στην τιµή ή στη µεταβλητότητα που παρατηρούνται στις αγορές επιτοκίων, συναλλάγµατος, χρηµατιστηριακών δεικτών, µετοχών και αγαθών. Ζημιές είναι δυνατόν να προκύψουν και από το χαρτοφυλάκιο συναλλαγών και κατά τη διαχείριση των στοιχείων Ενεργητικού – Υποχρεώσεων. Ειδικότερα: • Επιτοκιακός κίνδυνος είναι ο κίνδυνος που προκύπτει από δυσµενείς µεταβολές των τιµών ή της µεταβλητότητας των επιτοκίων. • Συναλλαγµατικός κίνδυνος είναι ο κίνδυνος που προκύπτει από δυσµενείς µεταβολές των τιµών ή της µεταβλητότητας συναλλαγµατικών ισοτιµιών. • Μετοχικός κίνδυνος είναι ο κίνδυνος που προκύπτει από δυσµενείς µεταβολές των τιµών ή της µεταβλητότητας µετοχών ή µετοχικών δεικτών. Ο Όµιλος δεν έχει σηµαντικό χαρτοφυλάκιο τέτοιων µέσων. 301 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 i. Εµπορικού χαρτοφυλακίου Η Πολιτική Διαχείρισης Κινδύνων Αγοράς Οµίλου αφορά την διαχείριση του κινδύνου αγοράς στον Όµιλο, δηλ. την ταυτοποίηση, µέτρηση, παρακολούθηση και έλεγχο του κινδύνου αγοράς που ενυπάρχει σε στοιχεία Ενεργητικού και Παθητικού που συναλλάσσονται από τις µονάδες Διαχείρισης Διαθεσίµων Οµίλου και τοπικών ανά χώρα, καθώς και την διασφάλιση ότι επαρκή κεφάλαια διακρατούνται για αυτό το είδος κινδύνου. Ο τελικός στόχος της Πολιτικής είναι η παροχή πλασίου και αρχών για την αποτελεσµατική διαχείριση του κινδύνου αγοράς, µε σκοπό: • Την διακράτηση του κινδύνου αγοράς εντός ορίων, σύµφωνα µε την διάθεση ανάληψης κινδύνου του Οµίλου • Τον περιορισµό του κινδύνου απάτης ή µη συµµόρφωσης µε τις εποπτικές απαιτήσεις µε τον καθορισµό ορθών µεθοδολογιών • Τον καθορισµό επαρκών ελέγχων για την αποτροπή σηµαντικών ζηµιών • Την διευκόλυνση αποτελεσµατικής λήψης αποφάσεων µε την ποσοτικοποίηση, όπου είναι εφικτό, της πιθανότητας αποτυχίας επίτευξης κερδών ή άλλων στόχων. Όλες οι αρµόδιες µονάδες του Οµίλου και τοπικών ανά χώρα εφαρµόζουν την Πολιτική αναπτύσσοντας και εφαρµόζοντας τις κατάλληλες διαδικασίες. Ο κίνδυνος αγοράς του εµπορικού χαρτοφυλακίου µετράται µε τον υπολογισµό της Αξίας σε Κίνδυνο (Value at Risk – VaR), η οποία είναι το µέγιστο ποσό ζημιάς µε δεδοµένη πιθανότητα (διάστηµα εµπιστοσύνης). Η µεθοδολογία υπολογισµού της Αξίας σε Κίνδυνο που χρησιµοποιείται είναι η µέθοδος της ιστορικής προσοµοιώσεως διενεργώντας πλήρη αποτίµηση µε χρήση µονοκατάληκτου διάστηµατος εµπιστοσύνης 99%. Η ιστορική περίοδος παρατηρήσεων ανέρχεται κατ’ελάχιστο σε ένα έτος. Οι µεταβολές των παραγόντων κινδύνων που εφαρµόζονται είναι κατά περίπτωση απόλυτες ή ποσοστιαίες. Η Τράπεζα υπολογίζει την Αξία σε Κίνδυνο σε ηµερήσια βάση και ανανεώνει τα δεδοµένα σε ηµερήσια βάση. Για εποπτικούς σκοπούς χρησιµοποιείται περίοδος διακρατήσεως µίας και δέκα ηµερών. Πρόσθετες περίοδοι διακράτησης µπορεί να εφαρµοστούν για εσωτερικούς σκοπούς, ανάλογα µε το χρόνο που απαιτείται για τη ρευστοποίηση του χαρτοφυλακίου. Σύµφωνα µε την εποπτική απαίτηση, δοκιµαστικός εκ των υστέρων έλεγχος διενεργείται σε ηµερήσια βάση για το εποπτικό εµπορικό χαρτοφυλάκιο της Τράπεζας µε τη χρήση υποθετικών και πραγµατικών αποτελεσµάτων. Η Τράπεζα παρακολουθεί τον αριθµό των ηµερών που τα αποτελέσµατα υπερβαίνουν το αντίστοιχο µέγεθος κινδύνου. Αξία σε κίνδυνο 1 ηµέρας, διάστηµα εµπιστοσύνης 99% (ιστορικά στοιχεία 2 ετών) (Ποσά σε ευρώ) 2019 Συναλλαγµατικός κίνδυνος Επιτοκιακός κίνδυνος Κίνδυνος τιµής Επίδραση αλληλοσυσχέτισης Σύνολο 31 Δεκεµβρίου 1.762.634 3.153.803 34.238 (1.816.901) 3.133.774 Μέση ηµερήσια Αξία (ετησίως) 1.543.660 2.249.484 24.079 (1.402.094) 2.415.128 Μέγιστη ηµερήσια Αξία (ετησίως)* 1,755,297 3,190,158 35,521 (1,754,281) 3.226.695 Ελάχιστη ηµερήσια Αξία (ετησίως)* 1,022,390 1,962,745 7,477 (1,265,027) 1.727.585 Συναλλαγµατικός κίνδυνος Επιτοκιακός κίνδυνος Κίνδυνος τιµής Επίδραση αλληλοσυσχέτισης Σύνολο 2018 31 Δεκεµβρίου 951.434 1.967.445 5.682 (1.148.208) 1.776.353 Μέση ηµερήσια Αξία (ετησίως) 779.195 1.818.875 12.015 (897.098) 1.712.987 Μέγιστη ηµερήσια Αξία (ετησίως)* 350.410 1.972.905 24.651 Ελάχιστη ηµερήσια Αξία (ετησίως)* 877.949 1.237.747 (225.823) 2.122.143 (876.786) 1.238.910 * Αφορά το σύνολο της Αξίας σε Κίνδυνο εντός του έτους. 302 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Τα παραπάνω στοιχεία αφορούν την Τράπεζα. Οι θυγατρικές και τα καταστήµατα του Οµίλου έχουν περιορισµένες trading θέσεις, οι οποίες είναι εξαιρετικά µικρές σε σχέση µε αυτές της Τράπεζας. Ως εκ τούτου, η επίπτωση του κινδύνου αγοράς, ο οποίος προέρχεται από τις θέσεις αυτές στα συνολικά αποτελέσµατα, δεν είναι σηµαντική. Η µεθοδολογία υπολογισµού της Αξίας σε Κίνδυνο βασίζεται σε θεωρητικές παραδοχές, οι οποίες υπό ακραίες συνθήκες ενδέχεται να µην αντικατοπτρίζουν πλήρως τη µέγιστη ζημιά που µπορεί να υποστεί η Τράπεζα. Οι περιορισµοί της µεθοδολογίας συνοψίζονται ως εξής: • Η Αξία σε Κίνδυνο αφορά την δυνητική ζημιά µε διάστηµα εµπιστοσύνης 99%, χωρίς να προσδιορίζει ζημιές που υπερβαίνουν αυτό το διάστηµα. • Οι αποδόσεις των παραγόντων κινδύνων θεωρείται ότι ακολουθούν την εµπειρική κατανοµή που παρατηρήθηκε κατά την διάρκεια της ιστορικής περιόδου παρατηρήσεων. Σε ημερήσια βάση διενεργείται δοκιμαστικός εκ των υστέρων έλεγχος του μοντέλου υπολογισμού της Αξίας σε Κίνδυνο λαμβάνοντας υπόψη υποθετικές και πραγματικές μεταβολές σε κέρδη και ζημιές του εμπορικού χαρτοφυλακίου. Σύμφωνα με τις βέλτιστες πρακτικές, διενεργείται επικύρωση του μοντέλου από ανεξάρτητη μονάδα στην Τράπεζα σε ετήσια βάση. Για τη µέτρηση του κινδύνου αγοράς του Χαρτοφυλακίου Συναλλαγών συµπληρωµατικά µε τον υπολογισµό της Αξίας σε Κίνδυνο, ελέγχεται η συµπεριφορά του σε υποθετικές µεταβολές των παραµέτρων αγοράς (σενάρια), καθώς και σε ακραίες µεταβολές τους που ενδεχομένως παρατηρήθηκαν στο παρελθόν (stress - testing). Στο πλαίσιο ελέγχου του κινδύνου αγοράς, έχουν θεσπιστεί όρια ανοικτής θέσης και µεγίστης ζημιάς (stop loss) στις θέσεις διαπραγμάτευσης. Συγκεκριµένα έχουν θεσπιστεί όρια που αφορούν στους παρακάτω κινδύνους: • Συναλλαγµατικός κίνδυνος για θέσεις spot, forward και FX options • Επιτοκιακός κίνδυνος για θέσεις Οµολόγων, Interest Rate Swaps, Interest Futures, Interest Options • Κίνδυνος τιµών για θέσεις µετοχών, index Futures και options, Commodity Futures και Swaps • Πιστωτικός κίνδυνος για διατραπεζικές πράξεις και οµόλογα. Οι θέσεις σε αυτά τα προϊόντα παρακολουθούνται σε συνεχή βάση και ελέγχονται για το ποσοστό καλύψεως και τυχόν υπερβάσεις των εκάστοτε ορίων. ii. Χρηµατοοικονοµικοί Κίνδυνοι Τραπεζικού Χαρτοφυλακίου Κίνδυνος αγοράς είναι δυνατόν να προκύψει, εκτός του εµπορικού χαρτοφυλακίου, και από τη διάρθρωση των στοιχείων ενεργητικού - υποχρεώσεων του χαρτοφυλακίου χορηγήσεων και καταθέσεων της Τράπεζας. Ο κίνδυνος αυτός είναι συναλλαγµατικός και επιτοκιακός. α. Συναλλαγµατικός κίνδυνος Η Τράπεζα αναλαµβάνει κίνδυνο από τη διακύµανση των συναλλαγµατικών ισοτιµιών. Η διαχείριση της ανοικτής συναλλαγµατικής θέσης που προκύπτει από όλες τις εργασίες διενεργείται κεντρικά. Πολιτική της Τράπεζας είναι οι θέσεις να κλείνουν άµεσα µε χρήση συναλλαγών spot ή παραγώγων συναλλάγµατος. Σε περίπτωση που παραµείνουν ανοιχτές θέσεις, υπόκεινται στα όρια συναλλαγµατικού κινδύνου που έχουν θεσπιστεί και παρακολουθούνται στα πλαίσια της πολιτικής διαχείρισης χρηµατοοικονοµικών κινδύνων. 303 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Η συνολική θέση προκύπτει από την άθροιση της τρέχουσας θέσης από τα στοιχεία του ισολογισµού και της προθεσµιακής θέσης από τα παράγωγα προϊόντα, όπως παρατίθεται στους πίνακες που ακολουθούν. 31.12.2019 USD GBP CHF JPY RON RSD Λοιπά ΞΝ Ευρώ Σύνολο ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ Ταµείο και διαθέσιµα σε Κεντρικές Τράπεζες Απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυµάτων Αξιόγραφα εµπορικού χαρτοφυλακίου 8.491 12.393 1.191 125 166.412 277.527 42.474 60.925 11.081 45.090 117 19.106 1.820.617 2.028.335 28.050 2.867.426 3.332.690 18.381 18.751 1.009.193 1.009.193 34.780.826 39.266.269 1.070.730 1.070.730 7.126.707 7.557.499 54.483 55.541 13.385 13.385 370 Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα Δάνεια και απαιτήσεις κατά πελατών 2.056.425 485.036 728.738 11.278 1.128.578 75.388 Αξιόγραφα επενδυτικού χαρτοφυλακίου - Αποτιμώμενα στο απόσβεστο κόστος - Αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών αποτελεσμάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή θέση 131.482 - Αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων 1.058 17.698 191.686 89.926 Επενδύσεις σε συγγενείς εταιρίες και κοινοπραξίες Επενδύσεις σε ακίνητα Ιδιοχρησιµοποιούµενα ενσώµατα πάγια Υπεραξία και λοιπά άυλα πάγια 45.253 26.147 414.436 485.836 7.753 53.044 34.292 757.243 852.332 17 4.731 592 487.006 492.346 256 235 5.173.806 5.174.297 25.716 22.077 1.446.304 1.536.898 561.954 563.519 Αναβαλλόµενες φορολογικές απαιτήσεις Λοιπά στοιχεία Ενεργητικού 761 1.188 39.277 1.575 Στοιχεία Ενεργητικού προς πώληση Σύνολο Ενεργητικού 1.565 2.476.114 566.559 830.131 24.059 1.662.331 2.337.518 262.843 80.247 1.821 1.102.460 117 295.813 57.602.497 63.457.621 ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ Υποχρεώσεις προς πιστωτικά ιδρύµατα και πελάτες 388.975 Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα Οµολογίες έκδοσής µας και λοιπές δανειακές υποχρεώσεις 156.084 Υποχρεώσεις για τρέχοντα φόρο εισοδήµατος και λοιπούς φόρους Αναβαλλόµενες φορολογικές υποχρεώσεις 30.091 Προβλέψεις 13.404 902.518 1.088.693 31.042 39.873 95 3.074 1.424 27.272 31.865 90.932 90.932 25.791 961.139 1.058.645 3.105 590.353 599.541 7.655 39.864 2.255 8.537 11 3 271.103 120.114 4.076 1.156.069 (31.990) 295.456 710.017 19.983 506.262 Προθεσµιακή Συναλλαγµατική Θέση Παραγώγων 48.124 (294.475) (507.852) (19.876) (490.025) Συνολική Συναλλαγµατική Θέση 16.134 981 202.165 107 16.237 304 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 1.446.915 1.396 1.098 Συναλλαγµατική Θέση Στοιχείων Ισολογισµού 1.446.915 6.936 2.508.104 Σύνολο Υποχρεώσεων 50.625.567 499 Υποχρεώσεις καθορισμένων παροχών στους εργαζόμενους Λοιπές υποχρεώσεις και Υποχρεώσεις που συνδέονται με στοιχεία ενεργητικού προς πώληση 46.451.703 4.971 420.691 50.501.874 54.982.031 117 117 (124.878) 7.100.623 8.475.590 179.190 1.076.558 (8.356) 54.312 8.177.181 8.467.234 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 31.12.2018 USD GBP CHF JPY RON RSD Λοιπά ΞΝ Ευρώ Σύνολο ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ Ταµείο και διαθέσιµα σε Κεντρικές Τράπεζες Απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυµάτων 10.238 10.056 927 37 128.457 232.664 46.876 16.834 5.369 70.746 95 33.548 1.744.942 1.928.205 10.703 2.117.205 2.500.492 8.339 8.339 725.173 725.173 90.130 35.840.903 40.228.319 70.808 6.537.988 6.961.822 13.460 29.334 42.794 23.194 23.194 Αξιόγραφα εµπορικού χαρτοφυλακίου Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα Δάνεια και απαιτήσεις κατά πελατών 1.818.927 408.610 140.742 16.849 976.877 23.130 1.059.212 10.530 Αξιόγραφα επενδυτικού χαρτοφυλακίου: - Αποτιµώµενα στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση 195.435 - Αποτιµώµενα στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων Επενδύσεις σε συγγενείς εταιρίες και κοινοπραξίες Επενδύσεις σε ακίνητα Ιδιοχρησιµοποιούµενα ενσώµατα πάγια Υπεραξία και λοιπά άυλα πάγια 80.894 47.046 365.221 493.161 3.064 22.149 5.236 704.214 734.663 64 6.026 351 427.652 434.093 267 151 5.290.345 5.290.763 8.580 21.715 1.308.898 1.363.685 270.109 272.037 Αναβαλλόµενες φορολογικές απαιτήσεις Λοιπά στοιχεία Ενεργητικού 550 1.903 21.128 911 Στοιχεία Ενεργητικού προς πώληση Σύνολο Ενεργητικού 1.928 2.203.121 487.422 1.015.766 29.447 1.573.694 1.992.726 258.078 38.084 1.035 1.095.961 10.625 293.148 55.393.517 61.006.740 ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ Υποχρεώσεις προς πιστωτικά ιδρύµατα και πελάτες 402.002 Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα Οµολογίες έκδοσής µας και λοιπές δανειακές υποχρεώσεις 269.954 11.369 45.400.308 49.188.194 1.147.895 1.147.895 662.011 943.334 Υποχρεώσεις για τρέχοντα φόρο εισοδήµατος και λοιπούς φόρους 425 12.472 787 27.588 41.272 Αναβαλλόµενες φορολογικές υποχρεώσεις 143 3.161 1.009 14.368 18.681 86.744 86.744 7.293 2.395 859.344 910.118 2.313 518.311 527.386 Υποχρεώσεις καθορισµένων παροχών στους εργαζόµενους Λοιπές υποχρεώσεις Προβλέψεις 10.191 2.941 26.499 1.455 1.407 33 4 10 5.308 2.274.278 261.620 64.587 2.500 1.135.564 - Συναλλαγµατική Θέση Στοιχείων Ισολογισµού (71.157) 225.802 951.179 26.947 438.130 10.625 Προθεσµιακή Συναλλαγµατική Θέση Παραγώγων 107.711 (226.670) (946.083) (26.535) (341.200) 36.554 (868) 5.096 412 96.930 Σύνολο Υποχρεώσεων Συνολική Συναλλαγµατική Θέση 10.625 408.506 48.716.569 52.863.624 (115.358) 6.676.948 8.143.116 176.100 1.268.577 11.900 60.742 7.945.525 8.155.016 * Αφορά το σύνολο της Αξίας σε Κίνδυνο εντός του έτους. 305 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Η ανοικτή συναλλαγµατική θέση της 31.12.2019 παρουσιάζει την ακόλουθη ευαισθησία: Νόµισµα USD GBP CHF RON RSD ALL Σενάριο µεταβολής ισοτιµιών έναντι Ευρώ (%) Επίπτωση επί των καθαρών εσόδων προ φόρων 5% Υποτίµηση EUR έναντι USD 849 5% Ανατίµηση EUR έναντι USD (768) 5% Υποτίµηση EUR έναντι GBP 52 5% Ανατίµηση EUR έναντι GBP (47) 5% Υποτίµηση EUR έναντι CHF 10.640 5% Ανατίµηση EUR έναντι CHF (9.627) Επίπτωση επί της Καθαρής Θέσης 5% Υποτίµηση EUR έναντι RON 855 5% Ανατίµηση EUR έναντι RON (773) 5% Υποτίµηση EUR έναντι RSD 6 5% Ανατίµηση EUR έναντι RSD (6) 5% Υποτίµηση EUR έναντι ALL (429) 5% Ανατίµηση EUR έναντι ALL 388 β. Επιτοκιακός κίνδυνος Ο επιτοκιακός κίνδυνος του τραπεζικού χαρτοφυλακίου αφορά την µεταβλητότητα στο κεφάλαιο και στα έσοδα τόκων του Οµίλου που οφείλεται στην αναντιστοιχία του επιτοκιακού ανοίγµατος µεταξύ των µη διαπραγµατεύσιµων στοιχείων Ενεργητικού και παθητικού και του χαρτοφυλακίου αποτιµώµενου στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση. Το πλαίσιο διαχείρισης του επιτοκιακού κινδύνου καθορίζεται σύµφωνα µε την Πολιτική Δαχείρισης Κινδύνου στοιχείων Ενεργητικού-Παθητικού (Asset Liability Risk Management Policy). Με βάση αυτό το πλαίσιο η ανάλυση κινδύνων του Τραπεζικού χαρτοφυλακίου διενεργείται σύµφωνα µε τον χρόνο επαναπροσδιορισµού των επιτοκίων (Interest Rate Gap Analysis). Ειδικότερα, τα στοιχεία Ενεργητικού και Παθητικού ταξινοµούνται σε χρονικές περιόδους (Gaps) ανάλογα µε το πότε επαναπροσδιορίζεται το επιτόκιό τους, για τα στοιχεία κυµαινόµενου επιτοκίου, ή µε το πότε λήγουν, για τα στοιχεία σταθερού επιτοκίου. Για τα στοιχεία ενεργητικού και παθητικού τα οποία δεν έχουν λήξη, η κατανομή των ροών γίνεται βάση μοντέλων ανάλυσης της συμπεριφοράς αυτών. Τα εν λόγω μοντέλα έχουν επικυρωθεί από την αρμόδια ανεξάρτητη Διεύθυνση της Τράπεζας. Η διαχείριση του επιτοκιακού κινδύνου πραγµατοποιείται από την ALCO, µετά από εισηγήσεις των µονάδων διαχείρισης Ενεργητικού – Παθητικού, treasury και κινδύνων αγοράς. Σενάρια ακραίων επιτοκιακών µεταβολών πραγµατοποιούνται σε µηνιαία βάση, ενώ υπολογίζεται η επίπτωσή τους στη µεταβολή στο έσοδο τόκων µέσω του EaR (Earning at Risk) και στα κεφάλαια µέσω του EVE (Economic Value of Equity). Αντίστοιχα όρια έχουν καθοριστεί και για τα δύο µεγέθη (EaR & EVE) τα οποία παρακολουθούνται και παρουσιάζονται στην ALCO και στο RMC σε τακτική βάση. 306 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Στον πίνακα που ακολουθεί παρουσιάζεται η Ανάλυση Επαναπροσδιορισµού Επιτοκίων για το σύνολο των στοιχείων Ενεργητικού και Υποχρεώσεων, χρηµατοοικονοµικών και µη χρηµατοοικονοµικών. 31.12.2019 < 1 µηνός 1 έως 3 µήνες 3 έως 6 µήνες 1.213.430 39.139 6 έως 12 1 έως 5 έτη µήνες > 5 ετών Μη επηρεαζόµενα στοιχεία Σύνολο 353.338 2.028.335 ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ Ταµείο και διαθέσιµα σε Κεντρικές Τράπεζες 1.674.997 Απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυµάτων 1.808.429 Αξιόγραφα εµπορικού χαρτοφυλακίου 46.446 389 Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα 1.009.193 Δάνεια και απαιτήσεις κατά πελατών 14.337.017 25.908 199.338 7.371 10.991 3.332.690 18.751 1.009.193 7.294.016 2.619.941 1.541.585 8.910.122 4.563.588 39.266.269 88.104 982.626 1.070.730 7.557.499 Αξιόγραφα επενδυτικού χαρτοφυλακίου - Αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος - Αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών αποτελεσμάτων που καταχωρήθηκαν απευθείας στην Καθαρή Θέσης 115.726 - Αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων 248.455 317.555 406.050 3.568.845 2.900.868 2.009 22.751 1.793 819 28.169 Επενδύσεις σε συγγενείς εταιρίες και κοινοπραξίες 55.541 13.385 13.385 Επενδύσεις σε ακίνητα 485.836 485.836 Ιδιοχρησιµοποιούµενα ενσώµατα πάγια 852.332 852.332 Υπεραξία και λοιπά άυλα πάγια 492.346 492.346 5.174.297 5.174.297 1.536.898 1.536.898 Αναβαλλόµενες φορολογικές απαιτήσεις Λοιπά στοιχεία Ενεργητικού Στοιχεία Ενεργητικού προς πώληση Σύνολο Ενεργητικού 409.118 22.570 18.945.362 9.167.028 2.999.775 2.018.444 12.601.169 Υποχρεώσεις προς πιστωτικά ιδρύµατα 4.486.698 781.303 986.662 2.450.100 1.556.520 Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα 1.446.915 11.260.544 4.591.242 4.349.472 4.358.994 10.358.662 154.304 738.781 195.608 8.685.580 131.831 563.519 9.040.263 63.457.621 ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ Υποχρεώσεις προς πελάτες Oµολογίες έκδοσής µας και λοιπές δανειακές υποχρεώσεις 10.261.283 1.446.915 5.445.370 40.364.284 1.088.693 Υποχρεώσεις για τρέχοντα φόρο εισοδήµατος και λοιπούς φόρους 39.873 39.873 Αναβαλλόμενες φορολογικές υποχρεώσεις 31.865 31.865 Υποχρεώσεις καθορισµένων παροχών στους εργαζόµενους 90.932 90.932 1.057.844 1.057.844 599.541 599.541 801 801 1.820.856 54.982.031 Λοιπές υποχρεώσεις Προβλέψεις Υποχρεώσεις που συνδέονται με στοιχεία Ενεργητικού προς πώληση Σύνολο Υποχρεώσεων 17.348.461 6.111.326 5.531.742 6.809.094 11.915.182 5.445.370 ΚΑΘΑΡΗ ΘΕΣΗ Μετοχικό Κεφάλαιο Διαφορά από έκδοση µετοχών υπέρ το άρτιο Αποθεµατικά Ποσά που καταχωρήθηκαν απευθείας στην Kαθαρή Θέση και αφορούν στοιχεία Ενεργητικού προς πώληση Αποτελέσµατα εις νέον 463.110 463.110 10.801.029 10.801.029 739.676 739.676 (122) (122) (3.572.126) (3.572.126) Δικαιώµατα τρίτων 28.951 28.951 Υβριδικά Κεφάλαια 15.072 15.072 Σύνολο Καθαρής Θέσης Σύνολο Υποχρεώσεων και Καθαρής Θέσης - - - 17.348.461 6.111.326 5.531.742 - - - 8.475.590 8.475.590 6.809.094 11.915.182 63.457.621 5.445.370 10.296.446 685.987 3.240.210 (1.256.183) - 2.120.636 (2.670.014) (1.984.027) 1.256.183 - - ΑΝΟΙΓΜΑ 1.596.901 3.055.702 (2.531.967) (4.790.650) ΣΩΡΡΕΥΤΙΚΟ ΑΝΟΙΓΜΑ 1.596.901 4.652.603 307 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 31.12.2018 < 1 µηνός 1 έως 3 µήνες 3 έως 6 µήνες 50.413 9.484 6 έως 12 1 έως 5 έτη µήνες > 5 ετών Μη επηρεαζόµενα στοιχεία Σύνολο 715.528 1.928.205 ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ Ταµείο και διαθέσιµα σε Κεντρικές Τράπεζες 1.212.677 Απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυµάτων 2.230.066 9.284 Αξιόγραφα εµπορικού χαρτοφυλακίου Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα 725.173 Δάνεια και απαιτήσεις κατά πελατών 14.815.846 6.001.769 143.454 151.607 11.749 189.496 209 8.130 2.500.492 8.339 725.173 2.363.781 1.205.366 10.276.390 5.565.167 40.228.319 3.674.089 2.992.672 6.961.822 9.481 3.809 42.794 Αξιόγραφα επενδυτικού χαρτοφυλακίου - Aποτιµώµενα στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση - Aποτιµώµενα στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων 12.610 16.894 Επενδύσεις σε συγγενείς εταιρίες και κοινοπραξίες 23.194 23.194 Επενδύσεις σε ακίνητα 493.161 493.161 Ιδιοχρησιµοποιούµενα ενσώµατα πάγια 734.663 734.663 Υπεραξία και λοιπά άυλα πάγια 434.093 434.093 5.290.763 5.290.763 1.363.685 1.363.685 Αναβαλλόµενες φορολογικές απαιτήσεις Λοιπά στοιχεία Ενεργητικού Στοιχεία Ενεργητικού προς πώληση Σύνολο Ενεργητικού 55.925 19.127.216 6.272.324 2.390.159 1.214.650 13.971.918 8.759.274 Υποχρεώσεις προς πιστωτικά ιδρύµατα 6.482.667 1.158.374 27.907 39.745 2.747.666 Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα 1.147.895 5.158.912 5.000.201 4.125.286 9.066.972 4.941.591 599.793 18.695 216.112 272.037 9.271.199 61.006.740 ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ Υποχρεώσεις προς πελάτες Oµολογίες έκδοσής µας και λοιπές δανειακές υποχρεώσεις 10.435.837 10.456.359 1.147.895 324.846 3.036 38.731.835 943.334 Υποχρεώσεις για τρέχοντα φόρο εισοδήµατος και λοιπούς φόρους 41.272 41.272 Αναβαλλόµενες φορολογικές υποχρεώσεις 18.681 18.681 Υποχρεώσεις καθορισµένων παροχών στους εργαζόµενους 86.744 86.744 Λοιπές υποχρεώσεις 908.515 908.515 Προβλέψεις 527.386 527.386 1.603 1.603 1.587.237 52.863.624 Υποχρεώσεις που συνδέονται µε στοιχεία Ενεργητικού προς πώληση Σύνολο Υποχρεώσεων 18.391.245 6.317.286 5.028.108 4.165.031 12.414.431 4.960.286 ΚΑΘΑΡΗ ΘΕΣΗ Μετοχικό Κεφάλαιο Διαφορά από έκδοση µετοχών υπέρ το άρτιο Αποθεµατικά 463.110 463.110 10.801.029 10.801.029 459.903 459.903 (3.624.847) (3.624.847) Δικαιώµατα τρίτων 28.814 28.814 Υβριδικά Κεφάλαια 15.107 15.107 8.143.116 8.143.116 61.006.740 Αποτελέσµατα εις νέον Σύνολο Καθαρής Θέσης 4.960.286 9.730.353 ΑΝΟΙΓΜΑ Σύνολο Υποχρεώσεων και Καθαρής Θέσης 735.971 (44.962) (2.637.949) (2.950.381) 1.557.487 3.798.988 (459.154) ΣΩΡΡΕΥΤΙΚΟ ΑΝΟΙΓΜΑ 735.971 691.009 (1.946.940) (4.897.321) (3.339.834) 459.154 308 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 18.391.245 6.317.286 5.028.108 4.165.031 12.414.431 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Από την Ανάλυση Ανοιγµάτων Επιτοκίων και µε την εφαρµογή εναλλακτικών σεναρίων µεταβολών των επιτοκίων της αγοράς ή και των βασικών επιτοκίων της Τράπεζας και των εταιριών του Οµίλου, υπολογίζεται άµεσα η αντίστοιχη µεταβολή στο καθαρό έσοδο τόκων καθώς και στην Καθαρή Θέση για τα στοιχεία που αποτιµώνται στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση και τα αντίστοιχα µέσα αντιστάθµισης. Στα σενάρια µείωσης των επιτοκίων µελετάται µεταβολή µέχρι του σηµείου όπου αυτή είναι δυνατή (µηδενισµός επιτοκίου) σύµφωνα µε τις ισχύουσες καµπύλες επιτοκίων ανά νόµισµα. Σενάριο µεταβολής επιτοκίων (παράλληλη µετατόπιση καµπύλης αποδόσεων) Ευαισθησία καθαρού εσόδου τόκων (για χρονική περίοδο ενός έτους) Ευαισθησία της Καθαρής Θέσης -200 +4.773 +585.694 +200 -73.870 -493.005 43.3 Κίνδυνος ρευστότητας Ο Κίνδυνος ρευστότητας αφορά την δυνατότητα του Οµίλου να διατηρεί επαρκή ρευστότητα για την εκπλήρωση των συναλλακτικών του υποχρεώσεων είτε προγραµµατισµένων είτε έκτακτων. Ο κίνδυνος ρευστότητας προκύπτει τόσο από την πιθανότητα οι ταµειακές εκροές να µην καλύπτονται επαρκώς από τις ταµειακές εισροές (funding liquidity risk) όσο και από την πιθανότητα µη έγκαιρης προσαρµογής στις µεταβαλλόµενες συνθήκες της αγοράς, µε αποτέλεσµα να µην είναι δυνατή η ρευστοποίηση στοιχείων του ενεργητικού στην καλύτερη τιµή της αγοράς (market liquidity risk). Για τα στοιχεία ενεργητικού και παθητικού τα οποία δεν έχουν λήξη, η κατανομή των ροών γίνεται βάση μοντέλων ανάλυσης της συμπεριφοράς αυτών. Τα εν λόγω μοντέλα έχουν επικυρωθεί από την αρμόδια ανεξάρτητη Διεύθυνση της Τράπεζας. Ο ‘Οµιλος έχει Πολιτική Διαχείρισης Κινδύνου Ρευστότητας σύµφωνα µε την οποία η Επιτροπή Διαχείρισης Κινδύνων του Διοικητικού Συµβουλίου έχει αναθέσει τη διαµόρφωση και διαχείριση των στοιχείων Ισολογισµού στην Επιτροπή Διαχείρισης Ενεργητικού – Παθητικού (ALCo). Η εν λόγω Επιτροπή είναι αρµόδια να παρακολουθεί τις ποσοτικές και ποιοτικές διαστάσεις του κινδύνου ρευστότητας καθώς και την ύπαρξη πολιτικών και διαδικασιών προκειµένου να προσδιορισθούν έλεγχοι και όρια για τα τρέχοντα επίπεδα ρευστότητας. Επιπλέον, η Επιτροπή Διαχείρισης Ενεργητικού – Παθητικού είναι αρµόδια για την έγκριση των αρχών, οδηγιών, τεχνικών µέτρησης και προσδιορισµού ορίων που αφορούν στην επαρκή παρακολούθηση του Κινδύνου Ρευστότητας, όπως αυτά προτείνονται από τη Διεύθυνση Κινδύνων Αγοράς και Λειτουργικών Κινδύνων, τη Διεύθυνση Διαχείρισης Διαθεσίµων και τη Διεύθυνση Διαχείρισης Ενεργητικού – Παθητικού. Τα εκτελεστικά και ανώτατα στελέχη της διοίκησης ενηµερώνονται καθηµερινά για τα τρέχοντα επίπεδα έκθεσης σε κίνδυνο ρευστότητας, προκειµένου να διασφαλιστεί ότι το προφίλ κινδύνου ρευστότητας του Οµίλου παραµένει εντός των εγκεκριµένων ορίων. Επιπροσθέτως, λαµβάνουν καθηµερινά αναφορά ρευστότητας στην οποία παρουσιάζονται αναλυτικά οι πηγές χρηµατοδότησης της Τράπεζας και τα διαθέσιµα, µη αναχρηµατοδοτηθέντα περιουσιακά στοιχεία. Μεταξύ άλλων, για την ορθή διαχείριση του κινδύνου ρευστότητας και σύµφωνα µε τις εποπτικές απαιτήσεις, η Τράπεζα παρακολουθεί και διαχειρίζεται σε µηνιαία βάση το ύψος, την ποιότητα, τη συγκέντρωση και τη χρηµατοδοτική ικανότητα των διαθέσιµων ενεχύρων της (concentration of counterbalancing capacity), την ανάλυση των ταµειακών χρηµατοροών που προκύπτουν από τα στοιχεία ενεργητικού και παθητικού (εισροές, εκροές – maturity ladder) σε χρονικές περιόδους, τη διάρθρωση / διασπορά και το κόστος των πηγών χρηµατοδότησης της (concentration and cost of funding), τη δυνατότητα ανανέωσης της χρηµατοδότησής της (roll over of funding). Οι αναφορές που ετοιµάζονται σε περιοδική βάση για την ενηµέρωση των ανώτατων στελεχών της διοίκησης καθώς και για την λήψη αποφάσεων της Επιτροπής Διαχείρισης Ενεργητικού – Παθητικού, αφορά τη Στατική Ανάλυση Ληκτοτήτων Ρευστότητας, την παρακολούθηση των εποπτικών δεικτών Ρευστότητας σε επίπεδο θυγατρικών και Οµίλου, την παρακολούθηση της συγκέντρωσης των πελατειακών καταθέσεων ανά θυγατρική και ανά νόµισµα, τον δείκτη «Δάνεια προς Καταθέσεις» σε επίπεδο Οµίλου, την παρακολούθηση των ορίων των δεικτών ρευστότητας του recovery plan καθώς και των αντίστοιχων των θυγατρικών Τραπεζών, τις ασκήσεις προσοµοίωσης ακραίων καταστάσεων που αξιολογούν τον κίνδυνο σε συστηµικά και ιδιοσυγκρατικά έκτακτα γεγονότα στη ρευστότητα των θυγατρικών. 309 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Ασκήσεις προσοµοίωσης ακραίων καταστάσεων για σκοπούς ρευστότητας πραγματοποιούνται σε μηνιαία βάση ή και συχνότερα προκειµένου να αξιολογηθούν πιθανές εκροές (συµβατικές ή ενδεχόµενες) µε σκοπό τον προσδιορισµό του επιπέδου της άµεσης διαθέσιµης ρευστότητας για την κάλυψη των αναγκών της Τράπεζας. Οι ασκήσεις αυτές διενεργούνται σύµφωνα µε την εγκεκριµένη, Liquidity Buffer and Liquidity Stress Scenario πολιτική του Οµίλου και αξιολογούν τον κίνδυνο σε ιδιοσυγκρατικά έκτακτα γεγονότα (idiosyncratic stress test) στη ρευστότητα της Τράπεζας, σε συστηµικά (systemic stress test) καθώς και σε συνδυαστικά γεγονότα (combined stress test), ενώ να σηµειωθεί ότι τα stress tests χρησιµοποιούνται και για τον καθορισµό του Liquidity buffer για σκοπούς recovery. Σύµφωνα µε την πολιτική και στο πλαίσιο της Διαδικασίας Εσωτερικής Επάρκειας Ρευστότητας (ILAAP), η Τράπεζα εφαρµόζει και reverse stress test προκειµένου να µελετήσει την επίπτωσή του στη ρευστότητά της. Δεδοµένου ότι η διαχείριση του κινδύνου ρευστότητας αποσκοπεί στη διασφάλιση της ορθής εκτίµησης του εν λόγω κινδύνου σε επίπεδο Οµίλου και της διατήρησής του σε αποδεκτά επίπεδα, ακόµη και υπό δυσµενείς συνθήκες, ο Όµιλος πρέπει να έχει πρόσβαση στις αγορές κεφαλαίου για την κάλυψη των αναγκών της πελατειακής του βάσης, των υποχρεώσεων του που καθίστανται πληρωτέες και των λοιπών κεφαλαιακών του αναγκών, διατηρώντας ταυτόχρονα τα απαραίτητα χρηµατοοικονοµικά περιουσιακά στοιχεία προς ενεχυρίαση για άντληση χρηµατοδότησης προς εξυπηρέτηση των ανωτέρω. Αναλυτικότερα, η συνολική ρευστότητα µπορεί να διαχωριστεί σε δύο κύριες κατηγορίες: Α. Καταθέσεις Πελατείας 1. Πελατειακές καταθέσεις πρώτης ζήτησης για κάλυψη ταµειακών αναγκών Οι καταθέσεις για σκοπούς καλύψεως ταµειακών αναγκών της πελατείας είναι οι καταθέσεις Ταµιευτηρίου και Όψεως. Παρόλο που οι καταθέσεις αυτές µπορούν να αποσυρθούν χωρίς προειδοποίηση εάν ζητηθεί, η διασπορά σε πλήθος και είδος καταθετών διασφαλίζει την απουσία σηµαντικών απρόσµενων διακυµάνσεων. Συνεπώς οι συγκεκριµένες καταθέσεις διαµορφώνουν στην πλειοψηφία τους ένα σηµαντικό παράγοντα της σταθερότητας της καταθετικής βάσεως. 2. Πελατειακές καταθέσεις προθεσµίας και οµόλογα για επενδυτικούς σκοπούς Οι πελατειακές καταθέσεις προθεσµίας και τα οµόλογα έκδοσης Εταιριών του Οµίλου που χρησιµοποιούνται για επενδυτικούς σκοπούς δύναται να πάρουν τη µορφή καταθέσεων συµφωνηµένης διάρκειας και πράξεων προσωρινής εκχώρησης, ενώ τα οµόλογα έκδοσης Εταιριών του Οµίλου διατίθενται µέσω οριστικής πωλήσεως. Η πελατεία έχει τη δυνατότητα πρόωρης ανάληψης των καταθέσεων ή πρόωρης ρευστοποιήσεως των οµολόγων, µε συνέπεια την πιθανότητα ανάγκης ευρέσεως εναλλακτικής ρευστότητας από την Τράπεζα σε περίπτωση εκτεταµένων εκροών. Για το σκοπό αυτό αλλά και για την εν γένει θωράκιση των καταθέσεων πελατείας, η Τράπεζα µεριµνά είτε για την ύπαρξη επαρκών πλεονασµάτων ρευστότητας που υπολογίζονται βάσει σεναρίων προσοµοιώσεως ακραίων συνθηκών απώλειας ρευστότητας είτε για την ύπαρξη επαρκών πιστωτικών γραµµών σε χρηµατοδοτικά εργαλεία χονδρικής φύσεως ως κατωτέρω. Β. Χρηµατοδότηση Wholesale 1. Μεσοπρόθεσµος Δανεισµός από τις διεθνείς κεφαλαιαγορές Πάγια επιδίωξη της Τράπεζας είναι η καλλιέργεια σχέσεων µε διεθνείς επενδυτές που δύνανται να προσφέρουν µεσοπρόθεσµη χρηµατοδότηση µέσω αγοράς χρεογράφων έκδοσης Εταιριών του Οµίλου. Η Τράπεζα διατηρεί για το σκοπό αυτό ειδικά χρηµατοδοτικά προγράµµατα που έχουν απήχηση σε διεθνείς επενδυτές και προβαίνει στην επαρκή κάλυψη των δανειακών της αναγκών µέσω των διεθνών κεφαλαιαγορών διενεργώντας προγραµµατισµό των σχετικών της αναγκών σε επίπεδο Ενεργητικού σε ετήσια βάση. Εντούτοις, η Τράπεζα αναγνωρίζει ότι η ζήτηση των εν λόγω οµολόγων ενδέχεται να µην είναι αρκετή για να καλύψει πλήρως τις ανάγκες της σε συγκεκριµένα χρονικά διαστήµατα, ως αποτέλεσµα παραγόντων που αφορούν τόσο στην πιστοληπτική της αξιολόγηση όσο και στο εγχώριο και διεθνές οικονοµικό περιβάλλον. 310 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 2. Χρηµατοδότηση µέσω Κεντρικών Τραπεζών Μία εναλλακτική µορφή δανεισµού της Τράπεζας αποτελεί η άντληση ρευστότητας από τα χρηµατοδοτικά εργαλεία των Κεντρικών Τραπεζών-Ευρωσύστηµα και ειδικά της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ). Η εν λόγω χρηµατοδότηση λαµβάνει τη µορφή δανεισµού επί ενεχύρω στοιχείων του Ενεργητικού της µε βάση τις οδηγίες και τα επιλέξιµα στοιχεία Ενεργητικού που καθορίζονται από την ΕΚΤ. Τα τελευταία έτη αυτή η πρόσθετη πηγή χρηματοδότησης αναδείχθηκε σε κύριο χρηµατοδοτικό εργαλείο ως αντιστάθµισµα στην ανεπάρκεια ή απώλεια των ανωτέρω βασικών µορφών δανεισµού της Τράπεζας. Περαιτέρω, για το διάστηµα που η Ελλάδα τελεί υπό συγκεκριµένο πρόγραµµα αναδιαρθρώσεως της οικονοµίας και εξυγιάνσεως των δηµοσιονοµικών της µεγεθών και ταυτοχρόνως εξυπηρετήσεως των αναγκών δανεισµού της από το πλέγµα των θεσµικών οργάνων που έχουν την εποπτεία του προγράµµατος, η Τράπεζα δύναται να αξιοποιεί διαθέσιµα στοιχεία Ενεργητικού προκειµένου να αντλεί ρευστότητα από το Ευρωσύστηµα προκειµένου να καλύπτει οιοδήποτε χρηµατοδοτικό κενό. Η Τράπεζα αναγνωρίζει το βραχυπρόθεσµο χαρακτήρα της εν λόγω πηγής ρευστότητας και επιδιώκει τη σταδιακή αποσύνδεση της από αυτή εφόσον οι συνθήκες το επιτρέψουν. Παρά ταύτα και για όσο χρονικό διάστηµα η χώρα διανύει περίοδο χρηµατοπιστωτικής και οικονοµικής κρίσεως, η Τράπεζα φροντίζει για την απρόσκοπτη χρηµατοδότηση της από τα εν λόγω εργαλεία που λαµβάνουν είτε τη µορφή του συµβατικού οριακού δανεισµού από την ΕΚΤ (MRO), είτε τη µορφή του έκτακτου µηχανισµού πιστωτικής διευκολύνσεως της Τράπεζας της Ελλάδος (ELA). Η Τράπεζα µεριµνά για την επάρκεια των καλυµµάτων που απαιτούνται ώστε να εξυπηρετείται η χρηµατοδότηση από τα ανωτέρω εργαλεία, αναγνωρίζοντας ωστόσο ότι τόσο το είδος όσο και το ύψος της χρηµατοδότησης αυτής τελεί υπό τη διακριτική ευχέρεια του Ευρωσυστήµατος. Ο δανεισµός από το Ευρωσύστηµα µειώθηκε κατά € 0,3 δισ. από την 31.12.2018 µε αποτέλεσµα να ανέλθει σε € 3,1 δισ. την 31.12.2019 προερχόμενη αποκλειστικά από τον Μακροπρόθεσμο δανεισμό της μέσω του Ευρωσυστήματος (TLTROII). Επιπρόσθετα η Τράπεζα από τον Φεβρουάριο του 2019 δε λαμβάνει πλέον χρηματοδότηση από το μηχανισμό έκτακτης χρηματοδότησης της Τράπεζας της Ελλάδος (ELA). Κατά τη διάρκεια του 2019 αυξήθηκε σηµαντικά ο δανεισµός µας µέσω της αύξησης των πελατειακών καταθέσεων καθώς και των διατραπεζικών συµβάσεων πώλησης τίτλων µε συµφωνία επαναγοράς (repos). Σύµφωνα µε την Ανάλυση Ληκτοτήτων Ρευστότητας (Liquidity Gap Analysis), υπολογίζονται οι χρηµατοροές που προκύπτουν από όλα τα στοιχεία Ενεργητικού και Υποχρεώσεων και ταξινοµούνται σε χρονικές περιόδους, σύµφωνα µε τη συµβατική ηµεροµηνία λήξης ή µε την εκτιµώµενη ηµεροµηνία λήξης βασιζόµενη σε στατιστική ανάλυση (convention). Εξαίρεση στο ανωτέρω, αποτελούν τα χαρτοφυλάκια αξιογράφων, τα οποία µπορούν να συµβάλλουν άµεσα σε άντληση ρευστότητας, και κατανέµονται στην πρώτη περίοδο µε την προϋπόθεση ότι δεν έχουν χρησιµοποιηθεί για άντληση ρευστότητας είτε από την Κεντρική Τράπεζα είτε στη διατραπεζική µέσω repos. 311 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 < 1 µηνός ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ Ταµείο και διαθέσιµα σε Κεντρικές Τράπεζες Απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυµάτων Αξιόγραφα εµπορικού χαρτοφυλακίου Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα Δάνεια και απαιτήσεις κατά πελατών Αξιόγραφα επενδυτικού χαρτοφυλακίου - Αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος - Αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών αποτελεσμάτων - Αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων Επενδύσεις σε συγγενείς εταιρίες και κοινοπραξίες Επενδύσεις σε ακίνητα Ιδιοχρησιµοποιούµενα ενσώµατα πάγια Υπεραξία και λοιπά άυλα πάγια Αναβαλλόµενες φορολογικές απαιτήσεις Λοιπά στοιχεία Ενεργητικού Στοιχεία Ενεργητικού προς πώληση Σύνολο Ενεργητικού ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ Υποχρεώσεις προς πιστωτικά ιδρύµατα Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα Υποχρεώσεις προς πελάτες Oµολογίες έκδοσής µας και λοιπές δανειακές υποχρεώσεις Υποχρεώσεις για τρέχοντα φόρο εισοδήµατος και λοιπούς φόρους Αναβαλλόμενες φορολογικές υποχρεώσεις Υποχρεώσεις καθορισµένων παροχών στους εργαζόµενους Λοιπές υποχρεώσεις Προβλέψεις Υποχρεώσεις που συνδέονται με στοιχεία Ενεργητικού προς πώληση Σύνολο Υποχρεώσεων ΚΑΘΑΡΗ ΘΕΣΗ Μετοχικό Κεφάλαιο Διαφορά από έκδοση µετοχών υπέρ το άρτιο Αποθεµατικά Αποτελέσµατα εις νέον Δικαιώµατα τρίτων Υβριδικά Κεφάλαια Σύνολο Καθαρής Θέσης Σύνολο Υποχρεώσεων και Καθαρής Θέσης ΆΝΟΙΓΜΑ ΡΕΥΣΤΌΤΗΤΑΣ ΣΩΡΡΕΥΤΙΚΌ ΆΝΟΙΓΜΑ 312 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 2.028.335 1.624.572 18.751 1.009.193 1.216.537 1 έως 3 µήνες 31.12.2019 3 έως 6 6 έως 12 µήνες µήνες > 1 έτους Σύνολο 1.085.697 9.599 42.596 570.226 1.646.460 1.347.551 2.909.020 32.146.701 2.028.335 3.332.690 18.751 1.009.193 39.266.269 1.070.730 1.070.730 7.557.499 7.557.499 55.541 55.541 4.642 13.515.070 483.266 3.649.690 27.157 1.384.307 46.454 4.714.952 13.385 485.836 852.332 492.346 3.023.148 1.536.898 2.000 40.193.602 4.284.187 1.446.915 9.459.515 489.188 968.980 2.463.711 2.055.217 4.892.955 4.570.968 4.717.188 16.723.658 10.261.283 1.446.915 40.364.284 871.653 1.088.693 434.267 1.716.882 217.040 18.573 15.190.617 15.190.617 (1.675.547) (1.675.547) 5.617.756 5.617.756 (1.968.066) (3.643.613) 14.800 5.554.748 13.385 485.836 852.332 492.346 5.174.297 1.536.898 563.519 63.457.621 6.500 39.873 31.865 31.865 7.219.264 5.554.748 7.219.264 (4.170.441) (2.504.312) (7.814.054) (10.318.366) 90.932 90.932 1.057.844 599.541 1.057.844 599.541 801 801 21.399.646 54.982.031 463.110 463.110 10.801.029 10.801.029 739.554 739.554 (3.572.126) (3.572.126) 28.951 28.951 15.072 15.072 8.475.590 8.475.590 29.875.236 63.457.621 10.318.366 - Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 < 1 µηνός ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ Ταµείο και διαθέσιµα σε Κεντρικές Τράπεζες Απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυµάτων Αξιόγραφα εµπορικού χαρτοφυλακίου Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα Δάνεια και απαιτήσεις κατά πελατών Αξιόγραφα επενδυτικού χαρτοφυλακίου - Aξιόγραφα αποτιµώµενα στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρη Θέση - Aξιόγραφα αποτιµώµενα στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων Επενδύσεις σε συγγενείς εταιρίες και κοινοπραξίες Επενδύσεις σε ακίνητα Ιδιοχρησιµοποιούµενα ενσώµατα πάγια Υπεραξία και λοιπά άυλα πάγια Αναβαλλόµενες φορολογικές απαιτήσεις Λοιπά στοιχεία Ενεργητικού Στοιχεία Ενεργητικού προς πώληση Σύνολο Ενεργητικού ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ Υποχρεώσεις προς πιστωτικά ιδρύµατα Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα Υποχρεώσεις προς πελάτες Oµολογίες έκδοσής µας και λοιπές δανειακές υποχρεώσεις Υποχρεώσεις για τρέχοντα φόρο εισοδήµατος και λοιπούς φόρους Αναβαλλόµενες φορολογικές υποχρεώσεις Υποχρεώσεις καθορισµένων παροχών στους εργαζόµενους Λοιπές υποχρεώσεις Προβλέψεις Υποχρεώσεις που συνδέονται µε στοιχεία Ενεργητικού προς πώληση Σύνολο Υποχρεώσεων ΚΑΘΑΡΗ ΘΕΣΗ Μετοχικό Κεφάλαιο Διαφορά από έκδοση µετοχών υπέρ το άρτιο Αποθεµατικά Αποτελέσµατα εις νέον Δικαιώµατα τρίτων Υβριδικά Κεφάλαια Σύνολο Καθαρής Θέσης Σύνολο Υποχρεώσεων και Καθαρής Θέσης ΆΝΟΙΓΜΑ ΡΕΥΣΤΟΤΗΤΑΣ ΣΩΡΡΕΥΤΙΚΟ ΑΝΟΙΓΜΑ 313 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 1.928.205 2.226.832 8.339 725.173 1.183.305 1 έως 3 µήνες 31.12.2018 3 έως 6 6 έως 12 µήνες µήνες > 1 έτους 53.502 9.611 9.533 201.014 1.157.704 1.462.287 2.582.734 33.842.289 Σύνολο 1.928.205 2.500.492 8.339 725.173 40.228.319 6.961.822 6.961.822 42.794 42.794 23.194 493.161 734.663 434.093 5.290.763 1.363.685 23.194 493.161 734.663 434.093 5.290.763 1.363.685 272.037 61.006.740 13.076.470 1.211.206 131.753 1.603.651 140.284 2.732.551 42.382.862 6.338.421 1.147.895 8.815.212 897.022 2.781 48.344 3.169.791 5.228.495 5.108.578 4.341.255 15.238.295 10.456.359 1.147.895 38.731.835 319.012 618.487 943.334 5.835 41.272 16.301.528 16.301.528 (3.225.058) (3.225.058) 6.172.624 41.272 5.111.359 4.708.611 18.681 18.681 86.744 86.744 908.515 527.386 908.515 527.386 1.603 1.603 20.569.502 52.863.624 463.110 463.110 10.801.029 10.801.029 459.903 459.903 (3.624.847) (3.624.847) 28.814 28.814 15.107 15.107 8.143.116 8.143.116 6.172.624 5.111.359 4.708.611 28.712.618 61.006.740 (4.961.418) (3.507.708) (1.976.060) 13.670.244 (8.186.476) (11.694.184) (13.670.244) - Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Το Εµπορικό και το Επενδυτικό χαρτοφυλάκιο αποτιµώµενο στην εύλογη αξία µέσω αποτελεσµάτων και µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση έχουν καταχωρηθεί µε βάση την δυνατότητα ρευστοποίησης τους και όχι σύµφωνα µε τη λήξη τους. Οι χρηµατοροές των χρηµατοοικονοµικών υποχρεώσεων περιλαµβανοµένων και των παραγώγων κατανέµονται σύµφωνα µε τις εναποµένουσες ηµεροµηνίες λήξης. Σε αυτές προστίθενται και οι εκτιµώµενες πληρωµές τόκων. Οι υποχρεώσεις σε ξένο νόµισµα έχουν µετατραπεί σε ευρώ. Ειδικά για τα παράγωγα γίνεται ανάλυση σε εκροές και εισροές σύµφωνα µε τους συµβατικούς τους όρους. 31.12.2019 Σύνολο Ισολογισµού Ονοµαστικές εισροές / (εκροές) έως 1 µήνα 1 έως 3 µήνες 3 έως 6 µήνες 6 έως 12 µήνες πέραν του έτους Σύνολο Υποχρεώσεις - µη παράγωγα Υποχρεώσεις προς πιστωτικά ιδρύµατα 10.261.283 (4.284.644) (490.064) (970.070) (2.470.070) (2.078.601) (10.293.449) Υποχρεώσεις προς πελάτες 40.364.284 (9.481.463) (4.907.771) (4.590.240) (4.752.145) (16.841.651) (40.573.270) Οµολογίες έκδοσής µας και λοιπές δανειακές υποχρεώσεις 1.088.693 (1.079) (220.078) (5.404) (9.071) (906.975) (1.142.607) Λοιπές υποχρεώσεις 1.057.844 (1.058.020) (1.058.020) Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα που αντισταθµίζουν στοιχεία ενεργητικού 369.115 - Εκροές (76.022) - Εισροές 72.266 (321) (20.091) (4) (366.393) (462.831) 5.106 10.282 351.232 438.886 Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα που αντισταθµίζουν στοιχεία υποχρεώσεων - Εκροές - - Εισροές - Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα για εµπορικούς σκοπούς 1.077.800 - Εκροές (155.219) (293.845) (237.884) (95.014) (1.128.700) - Εισροές 141.298 247.375 198.572 88.360 1.035.422 1.711.027 (13.784.863) (5.664.704) (5.620.011) (7.227.662) (20.993.686) (53.290.926) Σύνολο 54.219.019 (1.910.662) Στοιχεία εκτός Ισολογισµού Μη εκταμιευθείσες δανειακές συµβάσεις που δεν µπορούν να ανακληθούν (committed) (101.389) Χρηµατοοικονοµικές εξασφαλίσεις Σύνολο στοιχείων εκτός Ισολογισµού 314 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ - (101.389) (25.646) (9.902) (21.500) 49.065 2.454.106 2.446.123 (127.035) (9.902) (21.500) 49.065 2.454.106 2.344.734 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 31.12.2018 Σύνολο Ισολογισµού Ονοµαστικές εισροές / (εκροές) έως 1 µήνα 1 έως 3 µήνες 3 έως 6 µήνες 6 έως 12 µήνες πέραν του έτους Σύνολο Υποχρεώσεις - µη παράγωγα Υποχρεώσεις προς πιστωτικά ιδρύµατα 10.456.359 (6.343.206) (907.069) (16.372) (76.935) (3.297.052) (10.640.634) Υποχρεώσεις προς πελάτες 38.731.835 (8.829.699) (5.256.114) (5.140.659) (4.405.366) (15.396.641) (39.028.479) Οµολογίες έκδοσής µας διατεθείσες σε θεσµικούς επενδυτές και λοιπές δανειακές υποχρεώσεις 943.334 (2.269) (10.278) (6.503) (329.380) (654.611) (1.003.041) Λοιπές υποχρεώσεις 908.515 (908.725) (908.725) Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα που αντισταθµίζουν στοιχεία ενεργητικού 5.585 - - Εκροές (43.645) (143.289) - Εισροές 43.150 136.490 Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα που αντισταθµίζουν στοιχεία υποχρεώσεων (5) (186.972) 14 62 179.716 - (175) (330) - Εισροές (27.557) 7.113 14.169 (496.102) (524.164) 474.233 495.515 767.493 - Εκροές (836.767) - Εισροές Σύνολο (3) 374.817 - Εκροές Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα για εµπορικούς σκοπούς (30) 52.187.938 (93.299) (56.132) (114.857) (1.311.508) (2.412.563) 804.797 44.670 41.024 107.048 1.156.101 2.153.640 (15.207.814) (6.229.219) (5.199.116) (4.805.310) (20.434.248) (51.875.707) Στοιχεία εκτός Ισολογισµού Μη εκταμιευθείσες δανειακές συµβάσεις που δεν µπορούν να ανακληθούν (committed) (111.776) Χρηµατοοικονοµικές εξασφαλίσεις (141.943) (169.511) (93.198) (270.295) (2.124.241) (2.799.188) (253.719) (169.511) (93.198) (270.295,0) (2.124.241) (2.910.964) Σύνολο στοιχείων εκτός Ισολογισµού 315 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ - (111.776) Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 43.4 Γνωστοποιήσεις σχετικές µε την εύλογη αξία χρηµατοοικονοµικών µέσων Διαβάθµιση των µη αποτιµώµενων στην εύλογη αξία χρηµατοοικονοµικών στοιχείων 31.12.2019 Επίπεδο 1 Επίπεδο 2 Επίπεδο 3 Συνολική Εύλογη αξία Συνολική Λογιστική αξία Χρηµατοοικονοµικά στοιχεία Ενεργητικού Δάνεια και απαιτήσεις κατά πελατών 38.590.135 38.590.135 38.959.133 1.084.602 1.070.730 40.345.792 40.345.792 40.364.284 154.525 1.109.198 1.088.693 Χρεόγραφα επενδυτικού χαρτοφυλακίου - Αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος 1.084.602 Χρηµατοοικονοµικά στοιχεία Υποχρεώσεων Υποχρεώσεις προς πελάτες Οµολογίες έκδοσής µας και λοιπές δανειακές υποχρεώσεις 541.546 413.127 31.12.2018 Επίπεδο 1 Επίπεδο 2 Επίπεδο 3 Συνολική Εύλογη αξία Συνολική Λογιστική αξία Χρηµατοοικονοµικά στοιχεία Ενεργητικού Δάνεια και απαιτήσεις κατά πελατών 39.676.490 39.676.490 39.909.859 38.711.917 38.711.917 38.731.835 433.698 954.417 943.334 Χρηµατοοικονοµικά στοιχεία Υποχρεώσεων Υποχρεώσεις προς πελάτες Οµολογίες έκδοσής µας και λοιπές δανειακές υποχρεώσεις 513.826 6.893 Οι ανωτέρω πίνακες παρουσιάζουν την εύλογη αξία των χρηµατοοικονοµικών στοιχείων που αποτιμώνται στο αναπόσβεστο κόστος, με ταξινόμηση ανά επίπεδο ιεραρχίας, καθώς και τη λογιστική αξία τους. Η εύλογη αξία δανείων που αποτιμώνται στο αναπόσβεστο κόστος, υπολογίζεται με τη χρήση μοντέλου προεξόφλησης των συμβατικών μελλοντικών ταμειακών ροών μέχρι την λήξη τους. Οι παράγοντες που συνθέτουν το προεξοφλητικό επιτόκιο είναι η καμπύλη επιτοκίων της διατραπεζικής αγοράς, το κόστος ρευστότητας (liquidity premium) και το εκτιμώμενο ποσοστό απώλειας λόγω πιστωτικού κινδύνου (Expected Loss Rate). Ειδικότερα για την 31.12.2019, για τα δάνεια που για σκοπούς παρακολουθήσεως πιστωτικού κινδύνου θα χαρακτηρίζονταν ως απομειωμένα και αξιολογούνται σε ατομικό επίπεδο, γίνεται χρήση των εκτιμώμενων μελλοντικών ταμειακών ροών μετά την αφαίρεση της εκτιμώμενης ζημιάς λόγω του πιστωτικού κινδύνου. Για τον υπολογισμό της εύλογης αξίας των απομειωμένων δανείων που αξιολογούνται σε επίπεδο προϊόντος γίνεται χρήση παραδοχών αποπληρωμής κεφαλαίου μετά την αφαίρεση της εκτιμώμενης ζημιάς λόγω του πιστωτικού κινδύνου. Το προεξοφλητικό επιτόκιο των απομειωμένων δανείων είναι η καμπύλη επιτοκίων της διατραπεζικής αγοράς και το κόστος ρευστότητας (liquidity premium). Η εύλογη αξία των καταθέσεων υπολογίζεται με βάση την καμπύλη επιτοκίων της διατραπεζικής αγοράς και το κόστος ρευστότητας (liquidity premium) μέχρι την λήξη τους. Στο Επίπεδο 1 κατατάσσονται χρεόγραφα και ομολογιακές εκδόσεις που διαπραγματεύονται σε ενεργό αγορά. Στο Επίπεδο 2 κατατάσσονται ομολογιακές εκδόσεις των οποίων η εύλογη αξία προσδιορίζεται από μη δεσμευτικές τιμές των χρεογράφων που παρέχουν στην αγορά εξωτερικοί διαπραγματευτές (dealers – brokers) ή χρεόγραφα των οποίων η εύλογη αξία προσδιορίζεται με μεθοδολογίες εισοδήματος (income approach) χρησιμοποιώντας ως δεδομένα επιτόκια και πιστωτικά περιθώρια που είναι παρατηρήσιµα στην αγορά. Στο Επίπεδο 3 περιλαμβάνονται υποχρεώσεις του Ομίλου που σχετίζονται µε τα τιτλοποιηµένα δάνεια. Η εύλογη αξία των ανωτέρω υποχρεώσεων υπολογίστηκε µε προεξόφληση μελλοντικών χρηµατοροών 316 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 λαμβάνοντας υπόψη µη παρατηρήσιµα δεδομένα της αγοράς. Η εύλογη αξία των λοιπών χρηµατοοικονοµικών στοιχείων ενεργητικού και υποχρεώσεων που αποτιμώνται στο αναπόσβεστο κόστος δεν διαφέρει ουσιωδώς από την αντίστοιχη λογιστική. Διαβάθµιση των χρηµατοοικονοµικών στοιχείων που αποτιµώνται στην εύλογη αξία 31.12.2019 Επίπεδο 1 Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα Ενεργητικού Αξιόγραφα Εµπορικού Χαρτοφυλακίου - Οµόλογα και Έντοκα γραµµάτια - Μετοχές Aξιόγραφα αποτιµώµενα στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση - Οµόλογα και Έντοκα γραµµάτια - Μετοχές Aξιόγραφα αποτιµώµενα στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων - Οµόλογα και έντοκα γραµµάτια - Λοιποί τίτλοι µεταβλητής απόδοσης - Μετοχές Δάνεια αποτιµώµενα στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα Παθητικού Επίπεδο 2 Συνολική εύλογη αξία Επίπεδο 3 2.288 1.005.925 980 1.009.193 17.490 890 371 7.324.764 10.853 131.868 37.569 10.532 41.913 7.467.164 90.335 9.025 30.334 2.133 1.059 12.497 493 22.581 30.334 2.626 307.136 307.136 17.861 890 1.446.915 1.446.915 31.12.2018 Επίπεδο 1 Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα Ενεργητικού Αξιόγραφα Εµπορικού Χαρτοφυλακίου - Οµόλογα και Έντοκα γραµµάτια - Μετοχές Aξιόγραφα αποτιµώµενα στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση - Οµόλογα και Έντοκα γραµµάτια - Μετοχές Aξιόγραφα αποτιµώµενα στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων - Οµόλογα και έντοκα γραµµάτια - Λοιποί τίτλοι µεταβλητής απόδοσης - Μετοχές Δάνεια αποτιµώµενα στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα Παθητικού 317 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Επίπεδο 2 3.547 Συνολική εύλογη αξία Επίπεδο 3 704.963 16.663 6.669 1.670 725.173 6.669 1.670 6.554.454 9.796 292.007 26.480 9.593 69.492 6.856.054 105.768 9.085 19.315 4.410 9.516 468 23.011 19.315 468 318.460 318.460 5 1.147.890 1.147.895 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Οι ανωτέρω πίνακες παρουσιάζουν τη διαβάθμιση των χρηματοοικονομικών στοιχείων που αποτιμώνται στην εύλογη αξία σε επίπεδα ιεραρχίας της εύλογης αξίας, σύμφωνα με τα δεδομένα που χρησιμοποιήθηκαν για τον προσδιορισμό της. Στο Επίπεδο 1 κατατάσσονται αξιόγραφα που διαπραγματεύονται σε ενεργό αγορά και χρηματιστηριακά παράγωγα. Στο Επίπεδο 2 κατατάσσονται χρεόγραφα των οποίων η εύλογη αξία προσδιορίζεται από μη δεσμευτικές τιμές των χρεογράφων που παρέχουν στην αγορά εξωτερικοί διαπραγματευτές (dealers – brokers) ή χρεόγραφα των οποίων η εύλογη αξία προσδιορίζεται με μεθοδολογίες εισοδήματος (income approach) χρησιμοποιώντας ως δεδομένα επιτόκια και πιστωτικά περιθώρια που είναι παρατηρήσιμα στην αγορά. Στο Επίπεδο 3 ταξινομούνται χρεόγραφα των οποίων η εύλογη αξία εκτιμάται με χρήση σημαντικών μη παρατηρήσιμων δεδομένων. Η μεθοδολογία για την αποτίμηση των χρεογράφων υπόκειται προς έγκριση από τις Επιτροπές Διαχείρισης Διαθεσίμων και Ισολογισμού/ Διαχείρισης Ενεργητικού- Παθητικού. Επισημαίνεται ότι ειδικά για τα χρεόγραφα που αποτιμώνται με τιμές αγοράς, λαμβάνονται οι τιμές bid και διενεργείται έλεγχος στη μεταβολή της αποτίμησής τους σε ημερήσια βάση. Για την εκτίμηση της εύλογης αξίας των δανείων κατά πελατών που αποτιμώνται στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων εφαρμόζεται η μεθοδολογία αποτίμησης που περιγράφηκε ανωτέρω για τη γνωστοποίηση της εύλογης αξίας των δανείων που αποτιμώνται στο αναπόσβεστο κόστος. Μετοχές για τις οποίες η εύλογη αξία προκύπτει υπολογιστικά κατατάσσονται στο Επίπεδο 2 ή στο Επίπεδο 3, ανάλογα με το εύρος της συνεισφοράς των μη παρατηρήσιμων δεδομένων στον υπολογισμό της τελικής εύλογης αξίας. Η εύλογη αξία μη εισηγμένων μετοχών, καθώς και μετοχών που δεν διαπραγματεύονται σε ενεργό αγορά προσδιορίζεται είτε με βάση το ποσοστό του Ομίλου στην Καθαρή Θέση του εκδότη είτε με τη μέθοδο των πολλαπλασίων είτε με βάση τις προβλέψεις του Ομίλου όσον αφορά στη μελλοντική κερδοφορία του εκδότη, αφού ληφθεί υπόψη ο αναμενόμενος βαθμός ανάπτυξης των δραστηριοτήτων του (growth rate) και ο μεσοσταθμικός συντελεστής κεφαλαιακής απόδοσης που χρησιμοποιείται ως επιτόκιο προεξόφλησης. Για την αποτίμηση των εξωχρηματιστηριακών παραγώγων χρησιμοποιούνται μεθοδολογίες εισοδήματος: μοντέλα προεξόφλησης ταμειακών ροών, μοντέλα υπολογισμού δικαιωμάτων προαίρεσης, ή άλλα ευρέως αποδεκτά οικονομικά μοντέλα αποτίμησης. Η μεθοδολογία για την αποτίμηση των παραγώγων υπόκειται προς έγκριση από τις Επιτροπές Διαχείρισης Διαθεσίμων και Ισολογισμού/ Διαχείρισης Ενεργητικού- Παθητικού. Για την αποτίμησή τους χρησιμοποιούνται δεδομένα bid, καθώς είναι δυνατό να αφορούν θέσεις long και short. Επισημαίνεται ότι οι παραγόμενες αποτιμήσεις ελέγχονται σε καθημερινή βάση με τις αντίστοιχες τιμές αντισυμβαλλομένων τραπεζών στα πλαίσια της ημερήσιας διαδικασίας παροχής εξασφαλίσεων και διακανονισμού παραγώγων. Εάν τα μη παρατηρήσιμα δεδομένα που χρησιμοποιούνται για τον προσδιορισμό της εύλογης αξίας είναι σημαντικά, τότε τα ανωτέρω χρηματοοικονομικά μέσα κατατάσσονται στο Επίπεδο 3, διαφορετικά στο Επίπεδο 2. Επιπρόσθετα ο Όμιλος προβαίνει στον υπολογισμό της προσαρμογής λόγω πιστωτικού κινδύνου (Credit Valuation Adjustment) προκειμένου να λάβει υπόψη τον πιστωτικό κίνδυνο του αντισυμβαλλομένου για τα παράγωγα χρηματοοικονομικά μέσα που διαπραγματεύονται εξωχρηματιστηριακά (OTC). Ειδικότερα, λαμβάνοντας υπόψη και τον ίδιο πιστωτικό κίνδυνο, ο Όμιλος υπολογίζει την διμερή προσαρμογή λόγω πιστωτικού κινδύνου (Bilateral CVA/BCVA) για τα εξωχρηματιστηριακά παράγωγα ανά αντισυμβαλλόμενο σύμφωνα με τις ισχύουσες συμβάσεις συμψηφισμού και παροχής εξασφαλίσεων. Το BCVA υπολογίζεται για τους αντισυμβαλλόμενους με σημαντική συνολική εύλογη αξία παραγώγων λαμβάνοντας υπόψη την πιθανότητα αθέτησης των υποχρεώσεων τόσο του αντισυμβαλλομένου όσο και του Ομίλου, την επίδραση της πρώτης αθέτησης, την αναμενόμενη έκθεση σε εξωχρηματιστηριακά παράγωγα, την ζημιά σε περίπτωση αθέτησης τόσο του αντισυμβαλλομένου όσο και του Ομίλου καθώς και τα χαρακτηριστικά των εν ισχύ συμβάσεων συμψηφισμού και παροχής εξασφαλίσεων. Οι εξασφαλίσεις καθώς και η έκθεση σε παράγωγα ανά αντισυμβαλλόμενο προσομοιώνονται καθ’ όλη τη διάρκεια ζωής των σχετικών χρηματοπιστωτικών μέσων. Οι υπολογισμοί που πραγματοποιούνται εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από παρατηρήσιμα δεδομένα της αγοράς. Η πιθανότητα αθέτησης των υποχρεώσεων εξάγεται από αγοραίες τιμές των Συμβολαίων Ανταλλαγής Πιστωτικής Αθέτησης (CDS) του αντισυμβαλλομένου και του Ομίλου, το ποσοστό ανάκτησης που εφαρμόζεται αφορά την τυπική πρακτική της αγοράς για αντισυμβαλλομένους αναπτυγμένων χωρών, οι συσχετισμοί μεταξύ των δεδομένων της αγοράς λαμβάνονται υπόψη και στη συνέχεια πραγματοποιείται μια σειρά προσομοιώσεων προκειμένου να αποτυπωθεί η έκθεση σε παράγωγα 318 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 ανά αντισυμβαλλόμενο καθ’ όλη τη διάρκεια ζωής των σχετικών χρηματοπιστωτικών μέσων. Σε περίπτωση απουσίας παρατηρήσιμων δεδομένων στην αγορά, η πιθανότητα αθέτησης των υποχρεώσεων καθώς και το ποσοστό ανάκτησης του εκάστοτε αντισυμβαλλομένου προσδιορίζονται με τη χρήση εσωτερικών μοντέλων του Ομίλου για την αξιολόγηση της πιστοληπτικής ικανότητας και των εξασφαλίσεων. Σύμφωνα με τις βέλτιστες πρακτικές διενεργείται επικύρωση του μοντέλου BCVA από ανεξάρτητη μονάδα στην Τράπεζα.. Οι παρακάτω πίνακες παρουσιάζουν την ανάλυση του BCVA ανά κατηγορία αντισυμβαλλομένου (τομέα δραστηριοποιήσεως) και ποιοτικής διαβάθμισης (όπως ορίζεται για σκοπούς συμπληρώσεως του πίνακα «Διαβάθμιση των Δανείων ανά Δ.Π.Χ.Π. 9 Στάδιο»): 31.12.2019 31.12.2018 Κατηγορία Αντισυµβαλλοµένου Επιχειρήσεις (1.319) (4.841) Κυβερνήσεις (11.963) (25.249) 31.12.2019 31.12.2018 Ποιοτική Διαβάθµιση Αντισυµβαλλοµένου Υψηλής Διαβάθµισης Ικανοποιητικής Διαβάθµισης Σε αθέτηση (104) (371) (12.300) (25.246) (878) (4.473) Ειδικά για τις µεθοδολογίες προσδιορισµού της εύλογης αξίας του Επιπέδου 3 παρατίθεται ο ακόλουθος πίνακας: 31.12.2019 Συνολική Εύλογη Αξία Εύλογη αξία Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα Ενεργητικού 980 980 Μέθοδος αποτίµησης Σηµαντικά µη παρατηρήσιµα δεδοµένα Προεξόφληση ταµειακών ροών µε υποκείμενο επιτόκια λαμβάνοντας υπόψη τον πιστωτικό κίνδυνο του αντισυμβαλλομένου Η πιθανότητα αθέτησης και η ζημιά σε περίπτωση αθέτησης του αντισυμβαλλομένου που χρησιμοποιούνται στον υπολογισμό της προσαρμογής λόγω πιστωτικού κινδύνου (BCVA adjustment) υπολογίζονται με εσωτερικό μοντέλο. Προεξόφληση ταµειακών ροών µε υποκείµενο επιτόκια Εκτίµηση της επάρκειας αποθεµατικών για πληρωµή µερισµάτων υβριδικών τίτλων Οµόλογα αποτιµώµενα στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση 10.532 10.532 Με βάση την τιμή εκδότη / Προεξόφληση ταμειακών ροών με εκτίμηση της απόδοσης του ομολόγου Τιμή εκδότη / Απόδοση ομολόγου Μετοχές αποτιµώµενες στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση 41.913 41.913 Προεξόφληση ταµειακών ροών / Μέθοδος των πολλαπλασίων (multiples) Μελλοντική κερδοφορία του εκδότη, αναμενόμενη ανάπτυξη / Αποτιμησιακοί δείκτες/ Μέσο σταθμικό κόστος κεφαλαίου Οµόλογα αποτιµώµενα στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων 12.497 12.497 Με βάση την τιμή εκδότη / Προεξόφληση ταμειακών ροών με εκτίμηση του πιστωτικού κινδύνου Τιμή εκδότη - Περιθώριο πιστωτικού κινδύνου / Εκτίµηση της επάρκειας αποθεµατικών για πληρωµή µερισµάτων υβριδικών τίτλων Μετοχές αποτιµώµενες στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων 493 493 Προεξόφληση ταµειακών ροών / Μέθοδος των πολλαπλασίων (multiples) / Τιμή επικείμενης συναλλαγής Μελλοντική κερδοφορία του εκδότη, αναμενόμενη ανάπτυξη / Αποτιμησιακοί δείκτες 307.136 Προεξόφληση ταµειακών ροών µε υποκείµενο επιτόκια λαµβάνοντας υπόψη τον πιστωτικό κίνδυνο του αντισυµβαλλοµένου και το λειτουργικό κόστος Οι ταµειακές ροές από πιστωτικό κίνδυνο αντισυµβαλλοµένου Δάνεια αποτιµώµενα στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων 307.136 319 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 31.12.2018 Συνολική Εύλογη Αξία Εύλογη αξία Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα Ενεργητικού Οµόλογα αποτιµώµενα στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση Μέθοδος αποτίµησης Σηµαντικά µη παρατηρήσιµα δεδοµένα 2.098 Προεξόφληση ταµειακών ροών µε υποκείµενο επιτόκια λαμβάνοντας υπόψη τον πιστωτικό κίνδυνο του αντισυμβαλλομένου Η πιθανότητα αθέτησης και η ζημιά σε περίπτωση αθέτησης του αντισυμβαλλομένου που χρησιμοποιούνται στον υπολογισμό της προσαρμογής λόγω πιστωτικού κινδύνου (BCVA adjustment) υπολογίζονται με εσωτερικό μοντέλο. 14.565 Προεξόφληση δικαιώματος λαμβάνοντας υπόψη τον πιστωτικό κίνδυνο του αντισυμβαλλομένου Περιθώριο πιστωτικού κινδύνου 9.593 Με βάση την τιμή εκδότη / Προεξόφληση ταμειακών ροών με εκτίμηση της απόδοσης των ομολόγων Τιμή εκδότη - Απόδοση ομολόγου Μελλοντική κερδοφορία του εκδότη, αναμενόμενη ανάπτυξη / Καθαρή Θέση του εκδότη / Αποτιμησιακοί δείκτες 16.663 9.593 Μετοχές αποτιµώµενες στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση 69.492 69.492 Προεξόφληση ταµειακών ροών / Με βάση το ποσοστό του Ομίλου στην Καθαρή Θέση του εκδότη/Μέθοδος των πολλαπλασίων (multiples) Οµόλογα αποτιµώµενα στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων 9.516 9.516 Με βάση την τιμή εκδότη / Προεξόφληση ταμειακών ροών με εκτίμηση του πιστωτικού κινδύνου Τιμή εκδότη - Περιθώριο πιστωτικού κινδύνου Μελλοντική κερδοφορία του εκδότη, αναμενόμενη ανάπτυξη / Καθαρή θέση του εκδότη / Αποτιμησιακοί δείκτες Η εκτιµώµενη ζημιά και ταµειακές ροές από πιστωτικό κίνδυνο αντισυµβαλλοµένου. Μετοχές αποτιµώµενες στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων 468 468 Προεξόφληση ταµειακών ροών / Με βάση το ποσοστό του Ομίλου στην Καθαρή Θέση /Μέθοδος των πολλαπλασίων (multiples) / Τιμή επικείμενης συναλλαγής Δάνεια αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων 318.460 318.460 Προεξόφληση ταµειακών ροών µε υποκείµενο επιτόκια λαµβάνοντας υπόψη τον πιστωτικό κίνδυνο του αντισυµβαλλοµένου. Ο Όμιλος πραγματοποιεί τη μεταφορά μεταξύ Επιπέδων της ιεραρχίας εύλογης αξίας στο τέλος κάθε χρήσης. Εντός της χρήσης πραγματοποιήθηκε μεταφορά εταιρικών ομολόγων Ελλήνων εκδοτών από το Επίπεδο 2 στο Επίπεδο 1 συνολικού ποσού € 1.978 λόγω διαμόρφωσης του περιθωρίου ρευστότητας (bid-ask spread) εντός του ορίου που έχει τεθεί για το χαρακτηρισμό της αγοράς ως ενεργού. Εντός της προηγούμενης χρήσης πραγµατοποιήθηκε µεταφορά εταιρικών οµολόγων Ελλήνων εκδοτών από το Επίπεδο 1 στο Επίπεδο 2 συνολικού ποσού € 34.159 λόγω διαµόρφωσης του περιθωρίου ρευστότητας (bid-ask spread) άνω του ορίου που έχει τεθεί για το χαρακτηρισµό της αγοράς ως ενεργού, ενώ πραγµατοποιήθηκε µεταφορά από το Επίπεδο 2 στο Επίπεδο 1 οµόλογα άλλων κρατών συνολικού ποσού € 69.842 λόγω διαµόρφωσης του περιθωρίου ρευστότητας (bid-ask spread) εντός του ορίου που έχει τεθεί για το χαρακτηρισµό της αγοράς ως ενεργού. 320 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Κατωτέρω παρατίθεται συµφωνία µεταβολών των χρηµατοοικονοµικών στοιχείων που αποτιµώνται στην εύλογη αξία και έχουν κατηγοριοποιηθεί στο Επίπεδο 3. 31.12.2019 Ενεργητικό Aξιόγραφα αποτιμώμενα στην Aξιόγραφα εύλογη αξία μέσω των αποτιμώμενα στην λοιπών αποτελεσμάτων εύλογη αξία μέσω των που καταχωρούνται αποτελεσμάτων απευθείας στην Καθαρή Θέση Υπόλοιπο 1.1.2019 Δάνεια αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα ενεργητικού 79.085 9.984 318.460 16.663 Συνολικό κέρδος/(ζημιά) που καταχωρήθηκε στην Κατάσταση Αποτελεσµάτων 627 3.185 (12.563) (14.514) - Tόκοι 558 819 12.825 2.369 (25.388) - Χρηµατοοικονοµικό αποτέλεσµα 33 - Ζημιές απομείωσης 36 Συνολικό κέρδος/(ζημιά) που καταχωρήθηκε απευθείας στην Καθαρή Θέση (OCI) (9) Συνολικό κέρδος/(ζημιά) που καταχωρήθηκε απευθείας στην Καθαρή Θέση (R/E) (21.437) Αγορές/Εκταµιεύσεις Εξοφλήσεις 427 334 74.338 (4.141) (513) (73.099) Διακανονισµοί (14.514) (462) (707) Μεταφορές εντός Επιπέδου 3 από το Επιπεδο 2 1.127 Μεταφορά στα Στοιχεία Ενεργητικού προς πώληση (3.234) (3) Υπόλοιπο 31.12.2019 52.445 12.990 307.136 980 Ποσά που καταχωρήθηκαν στην κατάσταση αποτελεσµάτων και αφορούν τα χρηµατοοικονοµικά µέσα που περιλαµβάνονται στον ισολογισµό στο τέλος της χρήσης 1.1 - 31.12.2019 627 3.055 (18.876) 51 - Tόκοι 558 551 10.572 - Χρηµατοοικονοµικό αποτέλεσµα 33 2.504 (29.448) - Ζημιές απομείωσης 36 51 Εντός της χρήσης πραγματοποιήθηκε μεταφορά εταιρικού ομολόγου από το Επίπεδο 2 στο Επίπεδο 3 συνολικού ποσού € 1.127, καθώς για την αποτίμηση του χρησιμοποιήθηκε εσωτερικό μοντέλο. 321 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 31.12.2018 Ενεργητικό Aξιόγραφα αποτιμώμενα στην Aξιόγραφα εύλογη αξία μέσω των αποτιμώμενα στην λοιπών αποτελεσμάτων εύλογη αξία μέσω των που καταχωρούνται αποτελεσμάτων απευθείας στην Καθαρή Θέση Υπόλοιπο 1.1.2018 Δάνεια αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα ενεργητικού 67.499 8.153 381.741 26.555 Συνολικό κέρδος/(ζημιά) που καταχωρήθηκε στην Κατάσταση Αποτελεσµάτων 1.017 1.668 (14.455) 2.310 - Tόκοι 1.561 814 13.280 287 15 854 (27.735) 2.023 713 46.752 - Χρηµατοοικονοµικό αποτέλεσµα - Ζημιές απομείωσης (559) Συνολικό κέρδος/(ζημιά) που καταχωρήθηκε απευθείας στην Καθαρή Θέση (OCI) 1.076 Συνολικό κέρδος/(ζημιά) που καταχωρήθηκε απευθείας στην Καθαρή Θέση (R/E) (5.008) Αγορές/Εκταµιεύσεις 28.406 Πωλήσεις Εξοφλήσεις (550) (3.448) (69.933) (1.559) Διακανονισµοί Μεταφορές εκτός Επιπέδου 3 στο Επίπεδο 2 (10.457) - Μεταφορά σε «Στοιχεία Ενεργητικού προς Πώληση» Υπόλοιπο 31.12.2018 Ποσά που καταχωρήθηκαν στην κατάσταση αποτελεσµάτων και αφορούν τα χρηµατοοικονοµικά µέσα που περιλαµβάνονται στον ισολογισµό στο τέλος της χρήσης 1.1 - 31.12.2018. - Tόκοι - Χρηµατοοικονοµικό αποτέλεσµα - Ζημιές απομείωσης (10.643) (25.645) 79.085 9.984 318.460 16.663 840 1.690 (15.999) 2.310 1.384 814 12.027 287 15 876 (28.026) 2.023 (559) Εντός της προηγούμενης της χρήσης πραγματοποιήθηκε μεταφορά ομολόγου ποσού € 10.457 και παραγώγων αξίας € 10.643 από το Επίπεδο 3 στο Επίπεδο 2, καθώς για την αποτίμησή τους χρησιμοποιήθηκαν τιμές παρατηρήσιµων παραμέτρων. 322 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Η ανάλυση ευαισθησίας για τα χρηµατοοικονοµικά µέσα που κατατάσσονται στο Επίπεδο 3 των οποίων η αποτίµηση βασίσθηκε σε σηµαντικά µη παρατηρήσιµα δεδοµένα κατά την 31.12.2019, παρατίθεται στον κάτωθι πίνακα: Επίπτωση στα αποτελέσµατα χρήσης Επίπτωση στην Καθαρή Θέση Σηµαντικά µη παρατηρήσιµα δεδοµένα Ποσοτική πληροφόρηση µη παρατηρήσιµων δεδοµένων Μεταβολή των µη παρατηρήσιµων δεδοµένων Η πιθανότητα αθέτησης και η ζημία σε περίπτωση αθέτησης του αντισυμβαλλομένου που χρησιμοποιούνται στον υπολογισμό της προσαρμογής λόγω πιστωτικού κινδύνου (BCVA adjustment) υπολογίζονται με εσωτερικό μοντέλο. Μέση πιθανότητα αθέτησης ίση με 100% και μέση ζημία σε περίπτωση αθέτησης του αντισυμβαλλομένου ίση με 56% Αύξηση της πιθανότητας αθέτησης μέσω της μειώσεως της πιστοληπτικής διαβάθμισης κατά 2 βαθμίδες / Αύξηση της ζημίας σε περίπτωση αθέτησης κατά 10% Εκτίµηση της επάρκειας αποθεµατικών για πληρωµή µερισµάτων υβριδικών τίτλων Από το 2022 και μέχρι τη λήξη, πιθανότητα 100% Αύξηση της πιθανότητας πληρωμής μερισμάτων στο 100% Οµόλογα αποτιµώµενα στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση Τιμή εκδότη / Απόδοση ομολόγου Tιμή εκδότη ίση με 94.01% / Απόδοση ομολόγου ίση με 9.318% Μεταβολή +/-10% στην τιμή εκδότη, Μεταβολή -/+10% στην εκτιμώμενη απόδοση 273 (269) Μετοχές αποτιµώµενες στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση Μελλοντική κερδοφορία του εκδότη, αναμενόμενη ανάπτυξη / Αποτιμησιακοί δείκτες Αποτιμησιακός δείκτης P/BV 0,41x, 0,956x και EV/Sales 15,867x. WACC +-1% Εφαρμόζοντας σενάριο μεταβολής +-10% στους αποτιμησιακούς δείκτες P/B & EV/Sales Μεταβάλλοντας το WACC κατά ±1% 653 (652) Οµόλογα αποτιµώµενα στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων Μέση τιμή εκδότη ίση με 89.74% / Τιμή εκδότη Μέσο περιθώριο - Περιθώριο πιστωτικού κινδύνου πιστωτικού κινδύνου ίσο με 1408 bps Μεταβολή +/-10% στην τιμή εκδότη, -/+10% στην προσαρμογή λόγω εκτιμώμενου πιστωτικού κινδύνου Δάνεια και απαιτήσεις κατά πελατών που αποτιμώνται στην παρούσα αξία Η εκτιμώμενη ζημία και ταμειακές ροές από πιστωτικό κίνδυνο ανισυμβαλλομένου. 926 (921) Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα Ενεργητικού Σύνολο 323 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Μέσο περιθώριο πιστωτικού κινδύνου, liquidity premium & λειτουργικού κινδύνου ίσο με 32,91% Ευνοϊκή µεταβολή Δυσµενής µεταβολή Ευνοϊκή µεταβολή Δυσµενής µεταβολή (156) 1 1.083 Μείωση των αναμενώμεντων ταμειακών ροών κατά 10% στα δάνεια με ατομική αξιολόγηση. (1.070) (8.682) (1.083) (9.908) Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Η ανάλυση ευαισθησίας για τα χρηµατοοικονοµικά µέσα που κατατάσσονται στο Επίπεδο 3 των οποίων η αποτίµηση βασίσθηκε σε σηµαντικά µη παρατηρήσιµα δεδοµένα κατά την 31.12.2018, παρατίθεται στον κάτωθι πίνακα: Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα Ενεργητικού Επίπτωση στα αποτελέσµατα χρήσης Σηµαντικά µη παρατηρήσιµα δεδοµένα Ποσοτική πληροφόρηση µη παρατηρήσιµων δεδοµένων Μεταβολή των µη παρατηρήσιµων δεδοµένων Η πιθανότητα αθέτησης και η ζημιά σε περίπτωση αθέτησης του αντισυµβαλλοµένου που χρησιµοποιούνται στον υπολογισµό της προσαρµογής λόγω πιστωτικού κινδύνου (BCVA) υπολογίζονται µε εσωτερικό µοντέλο Μέση πιθανότητα αθέτησης ίση µε 100% και µέση ζημιά σε περίπτωση αθέτησης του αντισυµβαλλοµένου ίση µε 76% Αύξηση της πιθανότητας αθέτησης µέσω της µειώσεως της πιστοληπτικής διαβάθμισης κατά 2 βαθµίδες/Αύξηση της ζημιάς σε περίπτωση αθέτησης κατά 10% (905) Αύξηση περιθωρίου Περιθώριο Περιθώριο πιστωτικού κινδύνου πιστωτικού κινδύνου πιστωτικού κινδύνου κατά 10% ίσο µε 300 µ.β. (776) Μεταβολή +/-10% στην τιµή εκδότη, -/+10% στην προσαρµογή λόγω εκτιµώµενου πιστωτικού κινδύνου Ευνοϊκή µεταβολή Δυσµενής µεταβολή Επίπτωση στην Καθαρή Θέση Ευνοϊκή µεταβολή Δυσµενής µεταβολή Οµόλογα αποτιµώµενα στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων Tιµή εκδότη ίση µε 59,74% Τιµή εκδότη Μέσο περιθώριο - Περιθώριο πιστωτικού κινδύνου πιστωτικού κινδύνου ίσο µε 1.106 µ.β. Οµόλογα αποτιµώµενα στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση Απόδοση οµολόγου Απόδοση οµολόγου ίση µε 8,26% Μεταβολή -/+10% στην εκτιµώµενη απόδοση 215 (208) Μετοχές αποτιµώµενες στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση Μελλοντική κερδοφορία του εκδότη, αναµενόµενη ανάπτυξη Αποτιµησιακός δείκτης P/B ίσος µε 0,19 Μεταβολή +/-10% στον αποτιµησιακό δείκτη P/B της µεθόδου των πολλαπλασίων 27 (27) Δάνεια αποτιµώµενα στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων Η εκτιµώµενη ζημιά και ταµειακές ροές από πιστωτικό κίνδυνο ανισυµβαλλοµένου Μέσο περιθώριο πιστωτικού κινδύνου και liquidity premium ίσο µε 29,21% Μείωση των αναµενόµενων ταµειακών ροών κατά 10% στα δάνεια µε ατοµική αξιολόγηση 242 (235) Σύνολο 4.998 (4.857) (10.881) 4.998 (17.419) Δεν υπάρχουν αλληλεπιδράσεις µεταξύ των µη παρατηρήσιµων δεδοµένων οι οποίες να επηρεάζουν σηµαντικά την εύλογη αξία. 324 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 43.5 Μεταβιβάσεις χρηµατοοικονοµικών στοιχείων του ενεργητικού Ο Όµιλος, στο πλαίσιο της συνήθους δραστηριότητάς του, προβαίνει σε µεταβιβάσεις χρηµατοοικονοµικών στοιχείων του ενεργητικού. Στις περιπτώσεις εκείνες που παρά τη µεταβίβαση του συµβατικού δικαιώµατος για την είσπραξη των ταµειακών ροών των εν λόγω στοιχείων, οι κίνδυνοι και τα οφέλη από αυτά παραµένουν στον Όµιλο, δεν διακόπτεται η αναγνώρισή τους από τον ισολογισµό. Κατά την 31.12.2019, οι χρηµατοοικονοµικές απαιτήσεις των οποίων η αναγνώριση δεν είχε διακοπεί, παρά τη συµβατική µεταβίβαση των ταµειακών τους ροών, προέρχονται από τις ακόλουθες δύο κατηγορίες συναλλαγών: α) Τιτλοποιήσεις χρηµατοοικονοµικών στοιχείων του ενεργητικού Η Τράπεζα έχει τιτλοποιήσει επιχειρηµατικά και ανοιχτά καταναλωτικά δάνεια καθώς και πιστωτικές κάρτες ενώ η θυγατρική της εταιρία Alpha Leasing Α.Ε. απαιτήσεις από χρηµατοδοτικές µισθώσεις, µε σκοπό την άντληση ρευστότητας από το Ευρωσύστηµα. Στο πλαίσιο των συναλλαγών αυτών, τα εν λόγω στοιχεία έχουν µεταβιβαστεί σε εταιρίες ειδικού σκοπού, πλήρως ενοποιούµενες από τον Όµιλο, οι οποίες έχουν προβεί σε έκδοση οµολογιών. Οι τιτλοποιηµένες χρηµατοοικονοµικές απαιτήσεις εξακολουθούν να αναγνωρίζονται στην κατηγορία των δανείων και απαιτήσεων κατά πελατών καθώς ο Όµιλος εξακολουθεί σε όλες τις περιπτώσεις να διατηρεί τα οφέλη και τους κινδύνους από αυτά. Το γεγονός αυτό τεκµηριώνεται από διάφορους παράγοντες µεταξύ των οποίων περιλαµβάνεται η πλήρης ενοποίηση των εταιριών ειδικού σκοπού, η ιδιοκατοχή των οµολόγων καθώς και το δικαίωµα είσπραξης του αναβαλλόµενου τιµήµατος (deferred consideration) από τη µεταβίβαση. Δεδοµένης της ιδιοκατοχής των οµολόγων από τον Όµιλο, δεν υφίσταται ουσιαστικά υποχρέωση από τη µεταβίβαση. Η λογιστική αξία των εν λόγω τιτλοποιηµένων απαιτήσεων την 31.12.2019 ανέρχεται σε € 2.290.864 (31.12.2018: € 2.416.285). Επιπλέον, η Τράπεζα έχει προβεί σε τιτλοποίηση ναυτιλιακών δανείων µέσω της πλήρους ενοποιούµενης εταιρίας ειδικού σκοπού Alpha Shipping Finance Ltd. Τα εν λόγω δάνεια αναγνωρίζονται στην κατηγορία των δανείων και απαιτήσεων κατά πελατών καθώς ο Όµιλος διατηρεί τους κινδύνους και τα οφέλη από το χαρτοφυλάκιο µέσω του δικαιώµατος είσπραξης του αναβαλλόµενου τιµήµατος. Η λογιστική αξία των τιτλοποιηµένων ναυτιλιακών δανείων καθώς και της υποχρέωσης του Ομίλου προς τρίτους ανέρχονται την 31.12.2019 σε € 335.594 και € 154.936 αντίστοιχα (31.12.2018: € 498.904 και € 268.277 αντίστοιχα). Η εύλογη αξία των δανείων την 31.12.2019 ανέρχεται σε € 334.613 (31.12.2018: € 511.636) ενώ της υποχρέωσης σε € 154.525 (31.12.2018: € 277.510). Επιπρόσθετα, η Τράπεζα έχει προβεί σε τιτλοποίηση επιχειρηµατικών δανείων προς µικρές και µεσαίες επιχειρήσεις µέσω της πλήρους ενοποιούµενης εταιρίας ειδικού σκοπού Alpha Proodos DAC. Τα εν λόγω δάνεια εξακολουθούν να αναγνωρίζονται στην κατηγορία των δανείων και απαιτήσεων κατά πελατών καθώς ο Όµιλος διατηρεί τους κινδύνους και τα οφέλη από αυτά µέσω της ιδιοκατοχής οµολόγων µειωµένης εξασφάλισης καθώς και του δικαιώµατος είσπραξης του αναβαλλόµενου τιµήµατος. Η λογιστική αξία των εν λόγω τιτλοποιηµένων δανείων την 31.12.2019 ανέρχεται σε € 256.227 (31.12.2018:€ 401.803).Την 31.12.2019 το σύνολο των ομολόγων έκδοσης της εταιρίας ειδικού σκοπού ιδιοκατέχεται από τον Όμιλο και ως εκ τούτου δεν υφίσταται ουσιαστικά υποχρέωση από τη μεταβίβαση. Η λογιστική αξία της υποχρέωσης του Ομίλου προς την εταιρία ειδικού σκοπού την 31.12.2018 ανέρχονταν € 156.384 ενώ η εύλογη αξία των δανείων και της υποχρέωσης την 31.12.2018 ανέρχοταν σε € 423.085 και € 156.188 αντίστοιχα. Τέλος, ο Όμιλος έχει προβεί σε τιτλοποίηση καταναλωτικών δανείων µέσω της πλήρως ενοποιούµενης εταιρίας ειδικού σκοπού Katanalotika Plc. Και στην περίπτωση αυτή, τα καταναλωτικά δάνεια εξακολουθούν να αναγνωρίζονται στον ισολογισμό του Ομίλου καθώς ο Όμιλος εξακολουθεί να διατηρεί τους κινδύνους και τα οφέλη από αυτά µέσω της ιδιοκατοχής οµολόγων καθώς και του δικαιώµατος είσπραξης του αναβαλλόµενου τιµήµατος. Εντός του τετάρτου τριμήνου μέρος των ομολόγων έκδοσης της εταιρίας ειδικού σκοπού μεταβιβάστηκε σε τρίτους. Η λογιστική αξία των εν λόγω δανείων την 31.12.2019 ανέρχεται σε € 499.242 (31.12.2018: € 907.334). Την 31.12.2019 η λογιστική αξία της υποχρέωσης του Ομίλου προς τρίτους ανέρχεται σε € 220.090 ενώ η εύλογη αξία των δανείων και της υποχρέωσης προς την εταιρία ειδικού σκοπού ανέρχεται σε € 476.919 και € 209.726 αντίστοιχα. 325 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 β) Πράξεις προσωρινής εκχώρησης χρεωστικών τίτλων Ο Όµιλος, κατά την 31.12.2019, έχει προβεί σε µεταβίβαση Οµολόγων και Εντόκων Γραµµατίων Ελληνικού Δηµοσίου, οµολόγων λοιπών εκδοτών και οµολόγων λοιπών κρατών µε συµφωνία επαναγοράς τους. Τα εν λόγω χρεόγραφα εξακολουθούν να αναγνωρίζονται στο επενδυτικό χαρτοφυλάκιο του Οµίλου και τα σχετικά µεγέθη παρουσιάζονται στον πίνακα που ακολουθεί. 31.12.2019 Aξιόγραφα αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών αποτελεσμάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση Ομόλογα και Έντοκα Γραμμάτια Ελληνικού Ομόλογα λοιπών κρατών Ομόλογα λοιπών εκδοτών Δημοσίου Λογιστική αξία των αξιογράφων που έχουν μεταβιβασθεί Λογιστική αξία σχετιζόμενης υποχρέωσης Εύλογη αξία των αξιογράφων που έχουν μεταβιβασθεί Εύλογη αξία σχετιζόμενης υποχρέωσης Καθαρή θέση Aξιόγραφα αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος Ομόλογα και Έντοκα Γραμμάτια Ελληνικού Δημοσίου 3.297.872 701.832 40.797 740.581 (2.742.413) (676.412) (37.927) (638.324) 3.297.872 701.832 40.797 748.433 (2.742.413) (676.412) (37.927) (638.324) 555.459 25.420 2.870 110.109 Ο Όµιλος, κατά την 31.12.2018, έχει προβεί σε µεταβίβαση Οµολόγων και Εντόκων Γραµµατίων Ελληνικού Δηµοσίου, οµολόγων λοιπών εκδοτών και οµολόγων λοιπών κρατών µε συµφωνία επαναγοράς τους. Τα εν λόγω χρεόγραφα εξακολουθούν να αναγνωρίζονται στο επενδυτικό χαρτοφυλάκιο του Οµίλου και τα σχετικά µεγέθη παρουσιάζονται στον κατωτέρω πίνακα. 31.12.2018 Aξιόγραφα αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών αποτελεσμάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση Ομόλογα και Έντοκα Γραμμάτια Ελληνικού Ομόλογα λοιπών κρατών Ομόλογα λοιπών εκδοτών Δημοσίου Λογιστική αξία των αξιογράφων που έχουν μεταβιβασθεί Λογιστική αξία σχετιζόμενης υποχρέωσης Εύλογη αξία των αξιογράφων που έχουν μεταβιβασθεί Εύλογη αξία σχετιζόμενης υποχρέωσης Καθαρή θέση 326 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 2.883.561 42.433 13.219 (2.345.399) (32.501) (11.506) 2.883.561 42.433 13.219 (2.345.399) (32.501) (11.506) 538.162 9.932 1.713 Aξιόγραφα αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος Ομόλογα και Έντοκα Γραμμάτια Ελληνικού Δημοσίου - Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 43.6 Χρηµατοοικονοµικές απαιτήσεις - υποχρεώσεις που υπόκεινται σε συµψηφισµό Στους πίνακες που ακολουθούν παρουσιάζονται οι παράγωγες συναλλαγές, οι οποίες διέπονται από συµβάσεις της Διεθνούς Ενώσεως Ανταλλαγής και Παραγώγων (ISDA), οι οποίες έχουν υπογραφεί µε αντισυµβαλλοµένους-πιστωτικά ιδρύµατα καθώς και συµφωνίες προσωρινής εκχώρησης για τις οποίες υπάρχει εν ισχύ παγκόσµια συµφωνία κύριας επαναγοράς (global master repurchase agreement). Σύµφωνα µε τις συµβάσεις αυτές, ο Όµιλος δύναται να συµψηφίσει τις απαιτήσεις µε τις υποχρεώσεις του έναντι του αντισυµβαλλοµένου στην περίπτωση που έχει συµβεί πιστωτικό γεγονός. Χρηµατοοικονοµικές απαιτήσεις που υπόκεινται σε συµψηφισµό 31.12.2019 Ακαθάριστο ποσό αναγνωρισµένων χρηµατοοικονοµικών απαιτήσεων Παράγωγα Reverse repos Ακαθάριστο ποσό αναγνωρισµένων χρηµατοοικονοµικών υποχρεώσεων που συµψηφίζονται Καθαρό ποσό χρηµατοοικονοµικών απαιτήσεων στον ισολογισµό Ποσά που δεν συµψηφίζονται Χρηµατοοικονοµικά Μέσα Κάλυµµα σε µετρητά που έχει αποκτηθεί (6.497) 835.443 835.443 (201.833) 1.164.950 1.164.950 (1.164.950) Καθαρό ποσό 627.113 31.12.2018 Ακαθάριστο ποσό αναγνωρισµένων χρηµατοοικονοµικών απαιτήσεων Ακαθάριστο ποσό αναγνωρισµένων χρηµατοοικονοµικών υποχρεώσεων που συµψηφίζονται Καθαρό ποσό χρηµατοοικονοµικών απαιτήσεων στον ισολογισµό Ποσά που δεν συµψηφίζονται Χρηµατοοικονοµικά Μέσα Κάλυµµα σε µετρητά που έχει αποκτηθεί (45.402) Παράγωγα 609.270 609.270 (169.701) Reverse repos 498.901 498.901 (498.901) Καθαρό ποσό 394.167 Χρηµατοοικονοµικές υποχρεώσεις που υπόκεινται σε συµψηφισµό 31.12.2019 Ακαθάριστο ποσό αναγνωρισµένων χρηµατοοικονοµικών υποχρεώσεων Ακαθάριστο ποσό αναγνωρισµένων χρηµατοοικονοµικών απαιτήσεων που συµψηφίζονται Καθαρό ποσό χρηµατοοικονοµικών υποχρεώσεων στον ισολογισµό Ποσά που δεν συµψηφίζονται Χρηµατοοικονοµικά Μέσα Μετρητά που έχουν δοθεί ως κάλυµµα Καθαρό ποσό Παράγωγα 1.445.980 1.445.980 (201.833) (1.243.517) 631 Repos 1.551.811 1.551.811 (1.164.950) (1.841) 385.020 31.12.2018 Ακαθάριστο ποσό αναγνωρισµένων χρηµατοοικονοµικών υποχρεώσεων Παράγωγα Repos Ακαθάριστο ποσό αναγνωρισµένων χρηµατοοικονοµικών απαιτήσεων που συµψηφίζονται Καθαρό ποσό χρηµατοοικονοµικών υποχρεώσεων στον ισολογισµό Ποσά που δεν συµψηφίζονται Χρηµατοοικονοµικά Μέσα Μετρητά που έχουν δοθεί ως κάλυµµα Καθαρό ποσό 1.135.353 1.135.353 (169.701) (964.749) 903 906.481 906.481 (498.901) (2.309) 405.271 327 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Συµφωνία των καθαρών ποσών των χρηµατοοικονοµικών απαιτήσεων και υποχρεώσεων που εµφανίζονται στον ισολογισµό 31.12.2019 Σηµείωση Λογιστική αξία χρηµατοοικονοµικών απαιτήσεων στον ισολογισµό Καθαρό ποσό στον ισολογισµό Χρηµατοοικονοµικές απαιτήσεις εκτός σκοπού παρουσίασης συµψηφισµού Τύπος χρηµατοοικονοµικής απαίτησης Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα 18 835.443 1.009.193 Reverse repos 16 1.164.950 1.164.950 173.750 31.12.2019 Σηµείωση Λογιστική αξία χρηµατοοικονοµικών υποχρεώσεων στον ισολογισµό Καθαρό ποσό στον ισολογισµό Χρηµατοοικονοµικές υποχρεώσεις εκτός σκοπού παρουσίασης συµψηφισµού Τύπος χρηµατοοικονοµικής υποχρέωσης Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα 18 1.445.980 1.446.915 935 Repos 27 1.551.811 6.278.456 4.726.645 31.12.2018 Σηµείωση Λογιστική αξία χρηµατοοικονοµικών απαιτήσεων στον ισολογισµό Καθαρό ποσό στον ισολογισµό Χρηµατοοικονοµικές απαιτήσεις εκτός σκοπού παρουσίασης συµψηφισµού Τύπος χρηµατοοικονοµικής απαίτησης Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα 18 609.270 725.173 115.903 Reverse repos 16 498.901 547.180 48.279 31.12.2018 Σηµείωση Καθαρό ποσό στον ισολογισµό Λογιστική αξία χρηµατοοικονοµικών υποχρεώσεων στον ισολογισµό Χρηµατοοικονοµικές υποχρεώσεις εκτός σκοπού παρουσίασης συµψηφισµού Τύπος χρηµατοοικονοµικής υποχρέωσης Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα 18 1.135.353 1.147.895 12.542 Repos 27 906.481 6.421.829 5.515.348 Επιπρόσθετα γνωστοποιείται ότι στα πλαίσια των ανωτέρω συµβάσεων εκτός από το κάλυµµα σε µετρητά που έχει αποκτηθεί, έχουν ληφθεί ως κάλυµµα αξιόγραφα ονοµαστικής αξίας € 870.000 (31.12.2018: € 400.000). 328 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 44. Κεφαλαιακή επάρκεια Πολιτική του Οµίλου είναι η διατήρηση µίας ισχυρής κεφαλαιακής βάσης προκειµένου να εξασφαλίζεται η ανάπτυξη της Τράπεζας και να διασφαλίζεται η εµπιστοσύνη των καταθετών, των µετόχων, των αγορών και των συναλλασσόµενων µερών. Αυξήσεις µετοχικού κεφαλαίου διενεργούνται µε απόφαση της Γενικής Συνέλευσης ή του Διοικητικού Συµβουλίου, σύµφωνα µε το καταστατικό ή τις εκάστοτε ισχύουσες διατάξεις. Για το χρονικό διάστηµα συµµετοχής του Ταµείου Χρηµατοπιστωτικής Σταθερότητας (ΤΧΣ) στο µετοχικό κεφάλαιο της Τράπεζας, δεν επιτρέπεται η αγορά ιδίων µετοχών της χωρίς την έγκρισή του, σύµφωνα µε το Πλαίσιο Συνεργασίας (Relationship Framework Agreement) που έχει υπογραφεί µεταξύ της Τράπεζας και του ΤΧΣ. Ο δείκτης κεφαλαιακής επάρκειας συγκρίνει τα εποπτικά ίδια κεφάλαια του Οµίλου µε τους κινδύνους (σταθµισµένο Ενεργητικό) που αναλαµβάνει ο Όµιλος. Τα εποπτικά κεφάλαια περιλαµβάνουν τα κεφάλαια κοινών µετοχών κατηγορίας Ι (µετοχικό κεφάλαιο, αποθεµατικά, δικαιώµατα µειοψηφίας), τα πρόσθετα κεφάλαια κατηγορίας Ι (υβριδικοί τίτλοι) και τα κεφάλαια κατηγορίας ΙΙ (τίτλοι µειωµένης εξασφάλισης). Το σταθµισµένο ενεργητικό περιλαµβάνει τον πιστωτικό κίνδυνο του επενδυτικού χαρτοφυλακίου, τον κίνδυνο αγοράς του εµπορικού χαρτοφυλακίου και τον λειτουργικό κίνδυνο. Η Alpha Bank, ως συστηµική τράπεζα, εποπτεύεται από τον Νοέµβριο του 2014 από τον Ενιαίο Εποπτικό Μηχανισµό (ΕΕΜ) της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) προς τον οποίο υποβάλλονται στοιχεία σε τριµηνιαία βάση. Η εποπτεία διενεργείται σύµφωνα µε τον Eυρωπαϊκό Κανονισµό 575/2013 (CRR) και τηv Eυρωπαϊκή Οδηγία 2013/36 (CRD IV), όπως ενσωµατώθηκε στον ελληνικό Νόµο 4261/2014. Το πλαίσιο είναι ευρέως γνωστό ως Βασιλεία ΙΙΙ. Σύµφωνα µε το ανωτέρω θεσµικό πλαίσιο για τον υπολογισµό του δείκτη κεφαλαιακής επάρκειας ακολουθούνται οι µεταβατικές διατάξεις όπως ισχύουν. Επιπροσθέτως: • Πέραν του ορίου 8% για τον Δείκτη Κεφαλαιακής Επάρκειας, ισχύουν όρια 4,5% για τον δείκτη κεφαλαίου κοινών µετοχών και 6% για τον δείκτη κεφαλαίου της κατηγορίας Ι (Tier I). • Προβλέπεται η διατήρηση αποθεµάτων ασφαλείας κεφαλαίου, επιπλέον των κεφαλαίων κοινών µετοχών. Ειδικότερα: • απόθεµα ασφαλείας διατήρησης κεφαλαίων το οποίο ανέρχεται στο 2,5% • η Τράπεζα της Ελλάδος µε Πράξεις Εκτελεστικής Επιτροπής καθόρισε τα κάτωθι αποθέµατα ασφαλείας: - αντικυκλικό κεφαλαιακό απόθεµα ασφαλείας «µηδέν τοις εκατό» (0%) για το 2019. - απόθεµα ασφαλείας συστηµικά σηµαντικών ιδρυµάτων (Ο−SII) από 1.1.2019 και σταδιακά µέχρι την 1.1.2022 «ένα τοις εκατό» (1%). Για το 2019 το ποσοστό ανέρχεται σε 0,25%. Τα εν λόγω όρια θα πρέπει να ικανοποιούνται σε ατοµική και σε ενοποιηµένη βάση. Δείκτης Κεφαλαίων Κοινών Μετοχών Κατηγορίας Ι (Common Equity Tier I) 31.12.2019* (εκτίµηση) 31.12.2018* 17,9% 17,4% Δείκτης Κεφαλαίων Κατηγορίας Ι (Tier I) 17,9% 17,4% Δείκτης Κεφαλαιακής Επάρκειας 17,9% 17,4% Στοιχεία που αφορούν στην δηµοσιοποίηση εποπτικής φύσης πληροφοριών σχετικά µε την κεφαλαιακή επάρκεια διαχείρισης κινδύνων (Πυλώνας ΙΙΙ - Κανονισµός 575/2013) θα δηµοσιοποιηθούν στην ιστοσελίδα της Τράπεζας. Tο ελάχιστο όριο του Συνολικού Δείκτη Ιδίων Κεφαλαίων (Overall Capital Requirements - OCR) που πρέπει να τηρείται από την 1η Μαρτίου 2019 ως το τέλος του 2019 είναι 13,75%. Στις 10 Δεκεμβρίου 2019, η ΕΚΤ ενηµέρωσε την Alpha Bank ότι από την 1η Ιανουαρίου 2020 το εν λόγω ελάχιστο όριο του Συνολικού Δείκτη Ιδίων Κεφαλαίων (Overall Capital Requirements OCR) αναπροσαρμόζεται σε 14,0%, αυξηµένο κατά 0,25% λόγω της σταδιακής αύξησης του αποθέµατος ασφαλείας σηµαντικά συστηµικού ιδρύµατος (O-SII). Ο ΟCR αποτελείται από το ελάχιστο όριο του Συνολικού Δείκτη Ιδίων Κεφαλαίων (8%), σύµφωνα * Στους ανωτέρω δείκτες έχουν συμπεριληφθεί τα ελεγμένα ετήσια κέρδη. 329 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 µε το άρθρο 92(1) της CRR, τις πρόσθετες εποπτικές απαιτήσεις για τον Πυλώνα ΙΙ (P2R) σύµφωνα µε το άρθρο 16(2)(α) του Kανονισµού 1024/2013/ΕΕ, οι οποίες ανέρχονται σε 3,0%, καθώς επίσης και τις συνδυασµένες απαιτήσεις αποθέµατος ασφαλείας (CBR), σύµφωνα µε το άρθρο 128 (6) της Oδηγίας 2013/36/ΕΕ, οι οποίες ανέρχονται σε 3%. Ο ελάχιστος δείκτης θα πρέπει να τηρείται σε συνεχή βάση, λαµβάνοντας υπόψη τις µεταβατικές διατάξεις της CRR / CRD IV. Κατόπιν της πρόσφατης ανακοίνωσης της Ευρωπαϊκής Αρχής Τραπεζών (EBA) και της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ECB), λόγω της εξάπλωσης του COVID-19, αποφασίστηκε η χαλάρωση των ελάχιστων ορίων εποπτικών ιδίων κεφαλαίων για τις Ευρωπαϊκές Τράπεζες. Συγκεκριμένα, την 12η Μαρτίου, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) και η Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών (ΕΑΤ) ανακοίνωσαν τα ακόλουθα μέτρα χαλάρωσης των ελάχιστων απαιτήσεων κεφαλαίων και ρευστότητας για τις Τράπεζες της Ευρωζώνης: • Οι τράπεζες έχουν προσωρινά την δυνατότητα να λειτουργούν κάτω από το απόθεμα ιδίων κεφαλαίων που ορίζεται από τον Πυλώνα ΙΙ (P2G), το απόθεμα ασφαλείας διατήρησης κεφαλαίων (Capital Conservation Buffer-CCB), το αντικυκλικό κεφαλαιακό απόθεμα ασφαλείας (Counter Cyclical Buffer-CCyB) και τον Δείκτη Κάλυψης Ρευστότητας (LCR). • Επιπλέον, αποφασίσθηκε η πρόωρη εφαρμογή της αλλαγής που θα επιφέρει η υιοθέτηση της CRD V σχετικά με τις εποπτικές απαιτήσεις για τον Πυλώνα ΙΙ (P2R), επιτρέποντας να καλύπτεται από πρόσθετα κεφάλαια της κατηγορίας 1 (ΑΤ1) και από κεφάλαια της κατηγορίας 2 (Tier 2) και όχι μόνο από κεφάλαια κοινών μετοχών της κατηγορίας 1. Λαμβάνοντας υπόψη τις πρόσφατες ανακοινώσεις με τις οποίες η Τράπεζα επιτρέπεται να λειτουργεί προσωρινά σε επίπεδα χαμηλότερα από τα ανωτέρω όρια, το ελάχιστο όριο του Συνολικού Δείκτη Ιδίων Κεφαλαίων (Overall Capital Requirements – OCR) διαμορφώνεται στο 11.5%. Σημειώνεται ότι το αντικυκλικό απόθεμα κεφαλαίων (CCyB) είναι 0% για τις ελληνικές τράπεζες. Τα ανωτέρω μέτρα, ενισχύουν το περιθώριο κεφαλαίων της Τράπεζας να απορροφήσει ενδεχόμενες ζημίες στο πλαίσιο της κρίσης, κατά Ευρώ 1.2 δισ. και το διαμορφώνουν σε € 3,5 δισ. στα πλαίσια της πρόσφατης έκδοσης του ομολόγου Tier 2. Παράλληλα, η πρόωρη υιοθέτηση της αλλαγής της CRD5 σχετικά με την κάλυψη των εποπτικών απαιτήσεων του Πυλώνα ΙΙ (P2R) με πρόσθετα κεφάλαια της κατηγορίας 1 (ΑΤ1) και με κεφάλαια της κατηγορίας 2 (Tier 2), προσφέρει στην Τράπεζα πρόσθετη ευελιξία ως προς την συμμόρφωσή της με ελάχιστα όρια του Συνολικού Δείκτη του Πυλώνα ΙΙ. H άσκηση προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων (stress test) της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εστιάζει κυρίως στην αξιολόγηση της επίπτωσης των κινδύνων ως προς τη φερεγγυότητα των Ευρωπαϊκών Τραπεζών. Οι τράπεζες καλούνται να αξιολογήσουν ένα κοινό σύνολο κινδύνων (πιστωτικός κίνδυνος – συμπεριλαμβανομένων των τιτλοποιήσεων – κίνδυνος αγοράς και κίνδυνος αντισυμβαλλόμενου, λειτουργικός κίνδυνος – συμπεριλαμβανομένου του κινδύνου αντιδεοντολογικής συμπεριφοράς και αθέμιτων πρακτικών {conduct risk}). H άσκηση προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων (stress test) μεταξύ των τραπεζών της Ευρωπαϊκής Ένωσης πραγματοποιείται κάθε δύο χρόνια. Ωστόσο, εξαιτίας της έξαρσης του COVID-19 (Coronavirus), η Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών (EBA) αποφάσισε να αναβάλλει την εν λόγω άσκηση για το 2021, προκειμένου να διευκολύνει τις Τράπεζες να επικεντρωθούν στις λειτουργίες τους με σκοπό την απρόσκοπτη συνέχιση των δραστηριοτήτων τους. Για το 2020, η Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών (EBA) θα πραγματοποιήσει επιπλέον άσκηση διαφάνειας προκειμένου να προσφέρει επικαιροποιημένη πληροφόρηση στην αγορά, σχετικά με τους κινδύνους των τραπεζών και την ποιότητα των περιουσιακών τους στοιχείων. Τέλος, σημειώνεται ότι στις 6 Φεβρουαρίου 2020, η Alpha Bank ολοκλήρωσε με επιτυχία την έκδοση ομολόγου Tier 2, ύψους Ευρώ 500 εκατ. Το ομόλογο έχει δεκαετή διάρκεια, με δυνατότητα ανάκλησης στα πέντε έτη, επιτόκιο 4,25% και είναι εισηγμένο προς διαπραγμάτευση στο Χρηματιστήριο του Λουξεμβούργου. Η συναλλαγή αποτελεί βασικό μέρος του στρατηγικού σχεδίου της Alpha Bank και συμβάλλει στη βελτιστοποίηση της κεφαλαιακής δομής, σε περαιτέρω διεύρυνση των πηγών άντλησης κεφαλαίου της Τράπεζας, ενώ παράλληλα ενισχύει τον Συνολικό Δείκτη Κεφαλαιακής Επάρκειας κατά περίπου 104 μονάδες βάσης. Η έκδοση του ομολόγου παρέχει στην Alpha Bank μια εναλλακτική πηγή χρηματοδότησης πέραν των πελατειακών καταθέσεων, της χρηματοδότησης από την EKT και των διατραπεζικών πράξεων προσωρινής εκχωρήσεως (repo). Επιπλέον, συμβάλλει σε μειωμένη εξάρτηση από εξασφαλιζόμενες χρηματοδοτήσεις που απαιτούν τη δέσμευση περιουσιακών στοιχείων, βελτιώνοντας τη συνολική χρηματοδότηση και το προφίλ ρευστότητας. 330 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 45. Συναλλαγές συνδεδεµένων µερών Η Τράπεζα και οι υπόλοιπες εταιρίες του Οµίλου, στα πλαίσια των συνήθων επιχειρηµατικών δραστηριοτήτων τους, διενεργούν συναλλαγές και µε συνδεδεµένα µε αυτές µέρη. Οι συναλλαγές αυτές διενεργούνται µε συνθήκες και όρους της αγοράς και εγκρίνονται από τα αρµόδια όργανα. α. Τα υπόλοιπα των συναλλαγών του Οµίλου µε τα βασικά Διοικητικά στελέχη, τα οποία αποτελούνται από τα µέλη του Διοικητικού Συµβουλίου και της Εκτελεστικής Επιτροπής της Τράπεζας καθώς και µε τα πλησιέστερα συγγενικά τους πρόσωπα, τις συνδεδεµένες µε αυτά εταιρίες, και τα σχετικά µε τις συναλλαγές αυτές αποτελέσµατα, έχουν ως εξής: 31.12.2019 31.12.2018 1.759 1.299 3.176 6.524 277 251 Ενεργητικό Δάνεια και απαιτήσεις κατά πελατών Υποχρεώσεις Υποχρεώσεις προς πελάτες Υποχρεώσεις καθορισµένων παροχών στους εργαζόµενους Προβλέψεις 1.253 Σύνολο 4.706 6.775 Εγγυητικές επιστολές και εγκεκριµένα όρια 2.059 2.022 Από 1 Ιανουαρίου έως 31.12.2019 31.12.2018 Έσοδα 41 45 Έσοδα από αµοιβές και προµήθειες Τόκοι και εξοµοιούµενα έσοδα 5 4 Λοιπά έσοδα 1 Σύνολο 47 49 19 193 Έξοδα Τόκοι και εξοµοιούµενα έξοδα Έξοδα από αµοιβές και προµήθειες 1 Γενικά διοικητικά έξοδα 1 Αµοιβές Βασικών Διοικητικών Στελεχών και πλησιεστέρων συγγενικών τους προσώπων 5.846 3.716 Σύνολο 5.867 3.909 β. Τα υπόλοιπα των συναλλαγών του Οµίλου µε συγγενείς εταιρίες και κοινοπραξίες και τα σχετικά µε τις συναλλαγές αυτές αποτελέσµατα, έχουν ως εξής: 31.12.2019 31.12.2018 61.857 61.505 Ενεργητικό Δάνεια και απαιτήσεις κατά πελατών Λοιπά στοιχεία Ενεργητικού 1.046 2.000 62.903 63.505 Υποχρεώσεις προς πελάτες 18.670 23.124 Λοιπά στοιχεία Παθητικού 2.265 4.473 20.935 27.597 Σύνολο Υποχρεώσεις Σύνολο 331 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Από 1 Ιανουαρίου έως 31.12.2019 31.12.2018 1.723 2.637 Έσοδα Τόκοι και εξοµοιούµενα έσοδα Έσοδα από αµοιβές και προµήθειες Αποτελέσµατα χρηµατοοικονοµικών πράξεων Λοιπά έσοδα Σύνολο 4 4 2.225 1.363 183 207 4.135 4.211 Έξοδα 17 13 Γενικά διοικητικά έξοδα Τόκοι και εξοµοιούµενα έξοδα 16.067 16.383 Σύνολο 16.084 16.396 γ. Το Ταµείο Αλληλοβοηθείας Προσωπικού τηρεί καταθέσεις στην Τράπεζα ύψους € 0 (31.12.2018: € 7). δ. Το Ταµείο Χρηµατοπιστωτικής Σταθερότητας (ΤΧΣ) ασκεί σηµαντική επιρροή στην Τράπεζα. Ειδικότερα, στα πλαίσια του Ν. 3864/2010 και του από 23.11.2015 Συµφώνου Συνεργασίας (Relationship Framework Agreement, «RFA»), το οποίο αντικατέστησε το προηγούµενο που υπεγράφη το 2013, έχει συµµετοχή στο Διοικητικό Συµβούλιο αλλά και σε σηµαντικές Επιτροπές της Τράπεζας. Κατά συνέπεια, σύµφωνα µε το Δ.Λ.Π. 24 το ΤΧΣ και οι ελεγχόµενες από αυτό εταιρίες θεωρούνται συνδεδεµένα µέρη της Τράπεζας. Τα υπόλοιπα των συναλλαγών και τα σχετικά µε αυτές αποτελέσµατα έχουν ως εξής: Από 1 Ιανουαρίου έως 31.12.2019 31.12.2018 8 10 Έσοδα Έσοδα από αµοιβές και προµήθειες 46. Αµοιβές Ελεγκτικών Εταιριών Οι συνολικές αµοιβές του νόµιµου ελεγκτή της Τράπεζας «Deloitte Ανώνυµη Εταιρία Ορκωτών Ελεγκτών Λογιστών», αναλύονται ως εξής, σύµφωνα µε τα οριζόµενα στις παραγράφους 2 και 32 του άρθρου 29 του Ν.4308/2014. Από 1 Ιανουαρίου έως Για τον υποχρεωτικό έλεγχο των ετήσιων λογαριασµών * Σχετικές µε λοιπές ελεγκτικές υπηρεσίες 31.12.2019 31.12.2018 1.770 1.686 13 308 Σχετικές µε έκδοση φορολογικού πιστοποιητικού 363 356 Σχετικές µε µη ελεγκτικές υπηρεσίες 354 219 2.501 2.569 Σύνολο * Στο ποσό της αµοιβής για τον υποχρεωτικό έλεγχο των ετήσιων λογαριασµών περιλαµβάνονται λοιπά έξοδα που ανέρχονται σε ποσοστό έως 2% επί της εγκεκριµένης αµοιβής. 332 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 47. Γνωστοποιήσεις Ν.4151/2013 Σκοπός των διατάξεων του κεφ. Β’ του Ν. 4151/2013 είναι η χρήση των κεφαλαίων από αδρανείς καταθετικούς λογαριασμούς για την κάλυψη αναγκών του Δημοσίου, μετά την παραγραφή των δικαιωμάτων του καταθέτη ή των νομίμων κληρονόμων του. Σύμφωνα με τις ως άνω διατάξεις του Ν. 4151/2013: (ι) ως αδρανής καταθετικός λογαριασμός σε πιστωτικό ίδρυμα, κατά την έννοια του Ν. 4261/2014, χαρακτηρίζεται εκείνος στον οποίο δεν έχει πραγματοποιηθεί αποδεδειγμένα καμία πραγματική συναλλαγή από τους δικαιούχους καταθέτες για χρονικό διάστημα είκοσι (20) ετών, αρχής γενομένης από την επομένη της τελευταίας συναλλαγής (η πίστωση των καταθέσεων με τόκους, καθώς και η κεφαλαιοποίησή τους, δεν συνιστούν συναλλαγή και δεν διακόπτουν την παραγραφή), (ιι) κάθε πιστωτικό ίδρυμα που δραστηριοποιείται στην Ελλάδα, οφείλει, αμέσως μετά την παρέλευση του χρονικού ορίου της εικοσαετίας, να αποδίδει στο Δημόσιο συγκεντρωτικά μέχρι το τέλος Απριλίου κάθε έτους τα υπόλοιπα των αδρανών καταθέσεων, πλέον αναλογούντων τόκων, καταθέτοντας στην Τράπεζα της Ελλάδος τα σχετικά ποσά σε ειδικό λογαριασμό, να ενημερώνει ταυτόχρονα τις αρμόδιες Διευθύνσεις του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους και της Γενικής Διεύθυνσης Δημόσιας Περιουσίας για την εκπλήρωση των υποχρεώσεων που απορρέουν από τον ως άνω νόμο και να ενημερώνει τους δικαιούχους/ κληρονόμους για το πού έχουν μεταφερθεί τα σχετικά ποσά, μετά την παρέλευση της εικοσαετίας, εφόσον ερωτηθεί (τα ως άνω ποσά στο σύνολό τους καταγράφονται ως έσοδο στον ετήσιο Κρατικό Προϋπολογισμό), (ιιι) οι ορκωτοί ελεγκτές βεβαιώνουν, στις σημειώσεις των ετήσιων δημοσιευμένων οικονομικών καταστάσεων των πιστωτικών ιδρυμάτων, εάν τηρήθηκαν ή όχι οι διατάξεις του ως άνω νόμου για τις αδρανείς καταθέσεις, αναφέροντας και το ποσό που αποδόθηκε στο Δημόσιο. Για το οικονομικό έτος 2018, η Τράπεζα, στα τέλη Απριλίου του έτους 2019, προέβη σε απόδοση στο Δημόσιο υπολοίπων αδρανών λογαριασμών (κεφαλαίων και αναλογούντων τόκων καταθέσεων), συνολικού ποσού € 3.202 επί των οποίων τα δικαιώματα καταθετών/κληρονόμων παραγράφηκαν υπέρ του Δημοσίου έως 31.12.2018, σύμφωνα με τον Ν. 4151/2013 και λόγω αναστολής της προθεσμίας συμπλήρωσης της εικοσαετούς αυτού παραγραφής, κατ’ εφαρμογή της από 18.07.2015 ΠΝΠ (ΦΕΚ Β΄ 84/18.07.2015), ως ίσχυε μεθ΄ όλων των τροποποιήσεών της, σε συνδυασμό με το αρ. 257 ΑΚ, Για το οικονομικό έτος 2019, το ποσό των εν λόγω υπολοίπων αδρανών καταθετικών λογαριασμών που θα αποδοθούν από την Τράπεζα στο Δημόσιο, εντός του έτους 2020, λόγω παραγραφής των επί αυτών δικαιωμάτων, κατά τον Ν. 4151/2013, έως 31.12.2019, εκτιμάται σε ποσό € 3.251. 333 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 48. Στοιχεία Ενεργητικού προς πώληση 31.12.2019 31.12.2018 ΑPΕ Commercial Property A.E., ΑΠΕ Επενδυτικής Περιουσίας Α.Ε. 46.217 46.217 Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Αττικής ΙΙ Α.Ε. 23.359 Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Γη Ι Α.Ε. 25.000 AGI-Cypre Alaminos Ltd 4.412 ABC RE P2 Ltd 2.056 ABC RE P4 Ltd 742 AGI-BRE Participations 3 EOOD 11.748 Χαρτοφυλάκια Μη εξυπηρετούμενων δανείων Πάγια Alpha Bank Α.Ε. Επενδυτικά πάγια Alpha Leasing Α.Ε. 431.688 55.925 14.119 29.598 97 22.616 Επενδυτικά ακίνητα Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Νέας Ερυθραίας Α.Ε. 6.204 Επενδυτικά πάγια ABC RE COM Pafos Ltd 281 Πάγια περιουσιακά στοιχεία της Alpha Bank Cyprus Ltd και της AGI-Cypre Ermis Ltd 1.562 Serdika 2009 EOOD, Sheynovo Offices EOOD, Sheynovo apartments EOOD, Sheynovo Residence EOOD 15.838 Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Ι Α.Ε. 79.539 Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Χανίων Α.Ε. 8.502 Λοιπά κατεχόµενα προς πώληση στοιχεία ενεργητικού Σύνολο 2.238 7.598 563.519 272.037 31.12.2019 31.12.2018 Υποχρεώσεις που συνδέονται µε στοιχεία Ενεργητικού προς πώληση Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Αττικής ΙΙ Α.Ε. 145 Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Γη Ι Α.Ε. 125 AGI-Cypre Alaminos Ltd ABC RE P2 Ltd ABC RE P4 Ltd AGI-BRE Participations 3 EOOD 5 21 10 495 Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Ι Α.Ε. 1.592 Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Χανίων Α.Ε. Σύνολο 11 801 1.603 Ο Όμιλος έχει εκκινήσει τη διαδικασία πώλησης επιλεγμένων θυγατρικών εταιριών και κοινοπραξιών, χαρτοφυλακίων μη εξυπηρετούμενων δανείων λιανικής τραπεζικής και επιχειρηµατικής πίστης, καθώς και ακινήτων και λοιπών παγίων της Tραπέζης και συγκεκριμένων θυγατρικών εταιριών, για τα οποία πληρούνται οι προϋποθέσεις κατάταξης στα «στοιχεία ενεργητικού προς πώληση» βάσει του Δ.Π.Χ.Π. 5. Τα υπόλοιπα των εν λόγω στοιχείων απεικονίζονται στον ανωτέρω πίνακα και αναλυτικά περιγράφονται κατωτέρω. Σημειώνεται ότι κατά τη διάρκεια του 2019 ολοκληρώθηκε η συναλλαγή πώλησης των εταιριών Serdika 2009 E.O.O.D., Sheynovo Offices E.O.O.D., Sheynovo Apartments E.O.O.D. και Sheynovo Residence E.O.O.D., οι οποίες αποτελούν θυγατρικές της εταιρίας του Ομίλου Stockfort Ltd, οι συναλλαγές πώλησης των θυγατρικών εταιριών του Ομίλου Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Ι Α.Ε. και Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Χανίων Α.Ε., οι οποίες είχαν ταξινομηθεί στα «Στοιχεία ενεργητικού προς πώληση» κατά τη διάρκεια του 2018, καθώς και της ABC RE P5 Ltd, τα πάγια της οποίας είχαν ταξινομηθεί ως κατεχόμενα προς πώληση στις Οικονομικές Καταστάσεις της 30.9.2019. 334 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 APE Commercial Property Α.Ε. και AΠΕ Επενδυτικής Περιουσίας Α.Ε. Εντός της χρήσης 2016 προσελήφθησαν σύμβουλοι πωλήσεως και εκκίνησε η διαδικασία για τη πώληση των συμμετοχών της Τράπεζας στις κοινοπραξίες APE Commercial Property Α.Ε. και AΠΕ Επενδυτικής Περιουσίας Α.Ε. Οι εταιρίες έχουν καταταχθεί ως κατεχόμενες προς πώληση σύμφωνα με το Δ.Π.Χ.Π. 5. Όσον αφορά την ΑΠΕ Επενδυτικής Περιουσίας Α.Ε., ο Όμιλος βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο της διαδικασίας πώλησης της συμμετοχής του και εκτιμάται ως πιθανή η επίτευξη συμφωνίας κατά το προσεχές διάστημα. Επίσης, εντός του 2018, η Τράπεζα συμμετείχε στην αύξηση μετοχικού κεφαλαίου της ΑΠΕ Επενδυτικής Περιουσίας Α.Ε. καταβάλλοντας το ποσό € 71.704, ενώ η εταιρία αποπλήρωσε το δάνειο που είχε χορηγηθεί από την Τράπεζα. Όσον αφορά την APE Commercial Property Α.Ε. σημειώνεται ότι κατά τον Σεπτέμβριο του 2018, η APE Commercial Property Α.Ε. διενήργησε επιστροφή κεφαλαίου στους μετόχους της συνολικού ύψους € 15.906, εκ του οποίου € 11.484 αφορά στην επιστροφή κεφαλαίου προς την Τράπεζα. Σύμφωνα με το Δ.Π.Χ.Π. 5 τα κατεχόμενα προς πώληση περιουσιακά στοιχεία ή ομάδες διάθεσης αποτιμώνται στη χαμηλότερη τιμή μεταξύ της λογιστικής τους αξίας και της εύλογης αξίας μείον τα έξοδα πώλησης και παρουσιάζονται στον ισολογισμό διακριτά από τα λοιπά στοιχεία ενεργητικού και υποχρεώσεων. Για τις κοινοπραξίες APE Commercial Property Α.Ε. και AΠΕ Επενδυτικής Περιουσίας Α.Ε., που αποτιμώνται με τη μέθοδο της καθαρής θέσης, προσδιορίστηκε η εύλογη αξία της συμμετοχής και των δανείων και απαιτήσεων από τις εν λόγω εταιρίες τα οποία αποτελούν μέρος της καθαρής επένδυσης σε αυτές. Από την προαναφερθείσα αποτίμηση προέκυψε εντός της χρήσης 2018 ζημιά ποσού € 7.300 που αναγνωρίστηκε στη γραμμή «Αποτελέσματα χρηματοοικονομικών πράξεων» της κατάστασης αποτελεσμάτων, ενώ για τη χρήση 2019 δεν προέκυψε αποτέλεσμα. Καθώς οι εταιρίες δεν αποτελούν για τον Όμιλο ξεχωριστά σημαντικά τμήματα επιχειρηματικής δραστηριότητας, δεν ικανοποιούνται οι προϋποθέσεις χαρακτηρισμού αυτών ως διακοπείσες δραστηριότητες. Οι εταιρίες εντάσσονται στον τομέα «Λοιπά / Κέντρο Απαλοιφών» για σκοπούς πληροφόρησης κατά λειτουργικό τομέα. Στον παρακάτω πίνακα παρουσιάζεται ανάλυση των επιμέρους στοιχείων ενεργητικού και υποχρεώσεων που αφορούν στις APE Commercial Property Α.Ε. και AΠΕ Επενδυτικής Περιουσίας Α.Ε. και παρουσιάστηκαν στον Ισολογισμό ως «κατεχόμενα προς πώληση». 31.12.2019 31.12.2018 ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ Επενδύσεις σε συγγενείς εταιρίες και κοινοπραξίες Αποτίμηση στην εύλογη αξία 58.961 58.961 (12.744) (12.744) 46.217 46.217 (122) (122) Σύνολο Ενεργητικού προς πώληση Ποσά που καταχωρήθηκαν απευθείας στην Καθαρή Θέση και αφορούν στοιχεία Ενεργητικού προς πώληση Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Αττικής ΙΙ Α.Ε. & Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Γη Ι Α.Ε. Κατά τη διάρκεια του 2019 ολοκληρώθηκε η διαδικασία λήψης δεσμευτικών προσφορών για την πώληση του συνόλου των μετοχών της Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Αττικής ΙΙ Α.Ε. και η συναλλαγή αναμένεται να ολοκληρωθεί εντός του α΄ τριμήνου 2020 με εκτιμώμενο τίμημα που υπερβαίνει την αξία των καθαρών περιουσιακών στοιχείων της. Επιπλέον, εντός του α΄ τριμήνου 2020, αναμένεται να ολοκληρωθεί και η μεταβίβαση των μετοχών της Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Γη Ι Α.Ε., στο πλαίσιο της συναλλαγής πωλήσεως μη εξυπηρετούμενων δανείων. Σύμφωνα με το Δ.Π.Χ.Π. 5, οι ανωτέρω εταιρίες κατατάχθηκαν ως κατεχόμενες προς πώληση κατά τη σύνταξη των Οικονομικών Καταστάσεων της 31.12.2019. Ο Όμιλος αποτίμησε τα στοιχεία ενεργητικού και υποχρεώσεων των θυγατρικών εταιριών στη χαμηλότερη τιμή μεταξύ της λογιστικής και της εύλογης αξίας τους μείον τα έξοδα πώλησης. Από την εν λόγω αποτίμηση δεν προέκυψε αποτέλεσμα. 335 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Καθώς οι εταιρίες δεν αποτελούσαν για τον Όμιλο ξεχωριστό σημαντικό τμήμα επιχειρηματικής δραστηριότητας, δεν ικανοποιούνταν οι προϋποθέσεις χαρακτηρισμού τους ως διακοπείσες δραστηριότητες, ενώ οι εταιρίες εντάσσονταν στον λειτουργικό τομέα «Λοιπά / Κέντρο απαλοιφών» για σκοπούς πληροφόρησης κατά λειτουργικό τομέα. AGI-Cypre Alaminos Ltd, ABC RE P2 Ltd & ABC RE P4 Ltd Κατά τη διάρκεια του 2019 ο Όμιλος εκκίνησε η διαδικασία πώλησης των θυγατρικών εταιριών στην Κύπρο AGI-Cypre Alaminos Ltd, ABC RE P2 Ltd και ABC RE P4 Ltd και η ολοκλήρωση της με τον προτιμητέο επενδυτή αναμένεται εντός του 2020. Ειδικότερα για την AGI-Cypre Alaminos Ltd, την 14.11.2019 υπογράφηκε συμφωνητικό πώλησης του συνόλου των μετοχών της, ενώ η πώληση ολοκληρώθηκε την 07.01.2020. Σύμφωνα με το Δ.Π.Χ.Π. 5, οι εταιρίες κατατάχθηκαν ως κατεχόμενες προς πώληση κατά τη σύνταξη των Οικονομικών Καταστάσεων της 31.12.2019. Ο Όμιλος αποτίμησε τα στοιχεία ενεργητικού και υποχρεώσεων των θυγατρικών εταιριών στη χαμηλότερη τιμή μεταξύ της λογιστικής και της εύλογης αξίας τους μείον τα έξοδα πώλησης. Από την εν λόγω αποτίμηση δεν προέκυψε αποτέλεσμα για την ABC RE P2 Ltd ενώ για την ABC RE P4 Ltd ζημιά ποσού € 26 αναγνωρίστηκε στη γραμμή «Αποτελέσματα χρηματοοικονομικών πράξεων» της κατάστασης αποτελεσμάτων. Οι εταιρίες εντάσσονται στον τομέα «Ν. Α. Ευρώπης» για σκοπούς πληροφόρησης κατά λειτουργικό τομέα. AGI-BRE Participations 3 EOOD Κατά τη διάρκεια του 2019 ο Όμιλος εκκίνησε η διαδικασία πώλησης της AGI-BRE Participations 3 EOOD. Ειδικότερα, την 18.12.2019 υπογράφηκε προσύμφωνο αγοραπωλησίας του συνόλου των μετοχών της και η ολοκλήρωση της συναλλαγής εκτιμάται να λάβει χώρα τον Απρίλιο 2020. Σύμφωνα με το Δ.Π.Χ.Π. 5, η εταιρία κατατάχθηκε ως κατεχόμενη προς πώληση κατά τη σύνταξη των Οικονομικών Καταστάσεων της 31.12.2019. Ο Όμιλος αποτίμησε τα στοιχεία ενεργητικού και υποχρεώσεων της στη χαμηλότερη τιμή μεταξύ της λογιστικής και της εύλογης αξίας τους μείον τα έξοδα πώλησης. Από την εν λόγω αποτίμηση δεν προέκυψε αποτέλεσμα. Καθώς η εταιρία δεν αποτελεί για τον Όμιλο ξεχωριστό σημαντικό τμήμα επιχειρηματικής δραστηριότητας, δεν ικανοποιούνται οι προϋποθέσεις χαρακτηρισμού της ως διακοπείσα δραστηριότητα, ενώ εντάσσεται στον λειτουργικό τομέα «Λοιπά / Κέντρο απαλοιφών» για σκοπούς πληροφόρησης κατά λειτουργικό τομέα. Χαρτοφυλάκια Μη εξυπηρετούμενων δανείων Δανειακό Χαρτοφυλάκιο Α: Μη εξυπηρετούμενα δάνεια με εξασφαλίσεις Εντός του 2019, η Τράπεζα ξεκίνησε διαδικασία για την πώληση Μη Εξυπηρετούμενων Δανείων με εξασφαλίσεις σε ακίνητη περιουσία, τα οποία περιλαμβάνουν απαιτήσεις από καταναλωτικά, επιχειρηματικά, ναυτιλιακά και στεγαστικά δάνεια. Τα υφιστάμενα κατά την 31.12.2019 δάνεια λογιστικής αξίας € 409.118 (31.12.2018: € 0) ικανοποιούσαν τις προϋποθέσεις χαρακτηρισμού τους ως «Κατεχόμενα προς πώληση» σύμφωνα µε το Δ.Π.Χ.Π. 5. Από το εν λόγω χαρτοφυλάκιο ποσό € 392.259 (31.12.2018: € 0) περιλαµβάνεται στο λειτουργικό τοµέα «Corporate Banking» και ποσό € 16.859 (31.12.2018: 0) περιλαµβάνεται στο λειτουργικό τοµέα «Λιανικής» της σηµείωσης 42 «Πληροφόρηση κατά τοµέα». Η πώληση του χαρτοφυλακίου αυτού εκτιμάται ότι θα ολοκληρωθεί εντός του 2020. Δανειακό Χαρτοφυλάκιο Β: Μη εξυπηρετούμενα δάνεια με εξασφαλίσεις Εντός του 2019, η Τράπεζα ξεκίνησε διαδικασία για την πώληση Μη Εξυπηρετούμενων Δανείων τα οποία περιλαμβάνουν απαιτήσεις από επιχειρηματικά δάνεια. Τα υφιστάμενα κατά την 31.12.2019 δάνεια λογιστικής αξίας € 9.618 (31.12.2018: € 0) ικανοποιούσαν τις προϋποθέσεις 336 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 χαρακτηρισμού τους ως «Κατεχόμενα προς πώληση» σύμφωνα µε το Δ.Π.Χ.Π. 5. Τα δάνεια αυτά περιλαμβάνονται στο λειτουργικό τομέα «Corporate Banking» της σημείωσης 42 «Πληροφόρηση κατά τομέα». Η πώληση του χαρτοφυλακίου αυτού εκτιμάται ότι θα ολοκληρωθεί εντός του 2020. Δανειακό Χαρτοφυλάκιο Γ: Μη εξυπηρετούμενα επιχειρηματικά δάνεια Ελλάδος Εντός του 2018, ο Όµιλος ξεκίνησε διαδικασία για την πώληση µη εξυπηρετούμενων επιχειρηµατικών δανείων Ελλάδος. Την 27.12.2018 ολοκληρώθηκε η µεταβίβαση µέρους του ανωτέρω χαρτοφυλακίου. Το τίµηµα της συναλλαγής για το μεταβιβασθέν χαρτοφυλάκιο, όπως διαμορφώθηκε µετά από έξοδα της συναλλαγής και λοιπές υποχρεώσεις, ανήλθε σε € 258.833, ενώ αναγνωρίστηκε ζημιά ποσού € 17.659 στα «Αποτελέσματα από διακοπή αναγνωρίσεως χρηµατοοικονοµικών στοιχείων του Ενεργητικού που αποτιµώνται στο αναπόσβεστο κόστος». Την 31.12.2019, η λογιστική αξία για το υπολειπόμενο χαρτοφυλάκιο, η ολοκλήρωση της πώλησης του οποίου εξαρτάται από την πλήρωση ορισμένων προϋποθέσεων που έχουν τεθεί από τον αγοραστή, ανήλθε σε € 12.952 (31.12.2018: € 55.925). Το εν λόγω ποσό περιλαμβάνεται στο λειτουργικό τοµέα «Corporate Banking» (31.12.2018: € 31.152). Την 31.12.2018 ποσό € 24.773 περιλαμβανόταν στο λειτουργικό τοµέα «Investment Banking / Treasury». Τα εν λόγω δάνεια κατατάσσονται στα «Στοιχεία ενεργητικού προς πώληση» µε 31.12.2019, καθώς πληρούνται οι προϋποθέσεις που προβλέπονται σύµφωνα µε το Δ.Π.Χ.Π. 5. Πάγια Alpha Bank A.E. και Επενδυτικά Πάγια Alpha Leasing A.E. Εντός του 2018, η Τράπεζα και η Alpha Leasing A.E. ξεκίνησαν διαδικασία για την πώληση χαρτοφυλακίου επενδυτικών, ιδιοχρησιµοποιούµενων και ακινήτων από πλειστηριασµούς κυριότητάς τους. Εντός του 2019, ολοκληρώθηκε η πώληση µέρους του εν λόγω χαρτοφυλακίου ακινήτων, συνολικού τιμήματος € 50.738 ενώ αναγνωρίστηκε κέρδος ποσού € 1.773 στη γραμμή «Λοιπά Έσοδα» της Κατάστασης Αποτελεσµάτων.Επιπλέον ακίνητα ποσού € 1.238 μεταφέρθηκαν από τα «Στοιχεία ενεργητικού προς πώληση» στα «Λοιπά στοιχεία Ενεργητικού», ενώ στα «Στοιχεία ενεργητικού προς πώληση» μεταφέρθηκαν ακίνητα ποσού € 9.920 από τα «Ιδιοχρησιμοποιούμενα ενσώνατα πάγια» και ακίνητα ποσού € 84 από τις «Επενδύσεις σε ακίνητα». Τα υπολοιπόμενα κατά την 31.12.2019 ακίνητα ικανοποιούσαν τις προϋποθέσεις χαρακτηρισµού τους ως «Κατεχόµενα προς πώληση» σύµφωνα µε το Δ.Π.Χ.Π. 5. Ο Όμιλος αποτίµησε τα εν λόγω ακίνητα στη χαµηλότερη τιµή µεταξύ της λογιστικής και της εύλογης αξίας τους µείον τα έξοδα πώλησης. Σημειώνεται πως τα ακίνητα της Τράπεζας (λογιστικής αξίας € 14.119) περιλαμβάνονται στο λειτουργικό τομέα «Λοιπά / Κέντρο Απαλοιφών» και τα ακίνητα της Alpha Leasing A.E. (λογιστικής αξίας € 97) περιλαμβάνονται στο λειτουργικό τομέα «Corporate Banking» της σημείωσης 42 «Πληροφόρηση κατά λειτουργικό τομέα». Από την αποτίμηση και τις πωλήσεις των ακινήτων προέκυψε αποτέλεσμα ποσού € 1.807 που παρουσιάζεται στη γραμμή «Λοιπά Έξοδα» της Κατάστασης Αποτελεσµάτων . Επενδυτικά πάγια ABC RE COM Pafos Ltd Ο Όμιλος έχει ξεκινήσει τις διαδικασίες για την πώληση των επενδυτικών ακινήτων της κυπριακής εταιρίας ABC RE COM Pafos Ltd και εντός του 2019 εκτιμήθηκε πως πληρούνται οι προϋποθέσεις εφαρμογής του Δ.Π.Χ.Π. 5. Ως εκ τούτου, τα ακίνητα κατατάχθηκαν ως κατεχόμενα προς πώληση κατά τη σύνταξη των οικονομικών καταστάσεων της 31.12.2019. Ο Όμιλος αποτίμησε τα εν λόγω επενδυτικά πάγια στη χαμηλότερη τιμή μεταξύ της λογιστικής και της εύλογης αξίας τους μείον τα έξοδα, αναγνωρίζοντας ζημιά ποσού € 50 που παρουσιάζεται στη γραμμή «Λοιπά Έξοδα» της Κατάστασης Αποτελεσµάτων. Τα επενδυτικά ακίνητα της εταιρίας εντάσσονται στον τομέα «Ν. Α. Ευρώπης» για σκοπούς πληροφόρησης κατά λειτουργικό τομέα. 337 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Επενδυτικά ακίνητα Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Νέας Ερυθραίας Α.Ε. Εντός της χρήσης 2018 η θυγατρική εταιρία της Τράπεζας, Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Νέας Ερυθραίας Α.Ε., υπέγραψε με ενδιαφερόμενο επενδυτή συμβολαιογραφικό προσύμφωνο για την πώληση μέρους των ακινήτων της. Με βάση τα ανωτέρω, τα επενδυτικά ακίνητα της Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Νέας Ερυθραίας Α.Ε. κατατάχθηκαν ως κατεχόμενα προς πώληση κατά τη σύνταξη των οικονομικών καταστάσεων της 31.12.2018. Ο Όμιλος αποτίμησε τα εν λόγω επενδυτικά ακίνητα της εταιρίας στη χαμηλότερη τιμή μεταξύ της λογιστικής και της εύλογης αξίας τους μείον τα έξοδα πώλησης. Από την εν λόγω αποτίμηση δεν προέκυψε αποτέλεσμα. Τα επενδυτικά ακίνητα της εταιρίας εντάσσονται στον τομέα «Λοιπά / Κέντρο Απαλοιφών» για σκοπούς πληροφόρησης κατά λειτουργικό τομέα. Εντός του 2019, η ανωτέρω συναλλαγή ματαιώθηκε και τα επενδυτικά πάγια της εταιρίας αναταξινομήθηκαν στις «Επενδύσεις σε ακίνητα», ενώ δεν προέκυψε αποτέλεσμα από την αναταξινόμηση. Πάγια περιουσιακά στοιχεία της Alpha Bank Cyprus Ltd και της AGI-Cypre Ermis Ltd Τον Οκτώβριο του 2019, οι θυγατρικές εταιρίες Alpha Bank Cyprus και AGI-Cypre Ermis, σύναψαν συμφωνία συνεργασίας μακροχρόνιας διάρκειας με την εταιρεία DoValue S.p.A. με σκοπό τη διαχείριση χαρτοφυλακίου Μη Εξυπηρετούμενων Ανοιγμάτων (NPEs) και ακινήτων (REO) στην Κύπρο, που εκτιμάται σε € 3,2 δισ. περίπου (λογιστική αξία προ απομειώσεων). Η συμφωνία επίσης προβλέπει την ίδρυση μιας εξειδικευμένης εταιρίας, η οποία θα υποδεχθεί την συγκεκριμένη επιχειρηματική δραστηριότητα των θυγατρικών, περιουσιακά στοιχεία και το προσωπικό των Alpha Bank Cyprus Ltd και AGI-Cypre Ermis Ltd που εργάζεται στη συγκεκριμένη δραστηριότητα, σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία. Η συμφωνία τελεί υπό την αίρεση λήψεως σχετικών εγκρίσεων από τις εποπτικές αρχές. Ως εκ τούτου, και σύμφωνα με το Δ.Π.Χ.Π. 5, πάγια περιουσιακά στοιχεία ποσού € 1.562 κατατάχθηκαν ως κατεχόμενα προς πώληση κατά τη σύνταξη των Οικονομικών Καταστάσεων της 31.12.2019, χωρίς ωστόσο, να συνιστούν διακοπείσα δραστηριότητα, καθώς δεν αποτελούν σημαντικό τμήμα επιχειρηματικών δραστηριοτήτων του Ομίλου. Ο Όμιλος, αποτίμησε τα εν λόγω πάγια στη χαμηλότερη τιμή μεταξύ της λογιστικής και της εύλογης αξίας τους μείον τα έξοδα πώλησης, χωρίς να προκύψει ανάγκη αναγνώρισης απομείωσης. Τα πάγια περιουσιακά στοιχεία των εταιριών εντάσσονται στον τομέα «Ν. Α. Ευρώπης» για σκοπούς πληροφόρησης κατά λειτουργικό τομέα. Serdika 2009 E.O.O.D., Sheynovo Offices E.O.O.D., Sheynovo Αpartments E.O.O.D., Sheynovo Residence E.O.O.D. Εντός της χρήσης 2018, η Τράπεζα και η εταιρία του Ομίλου Stockfort Ltd υπέγραψαν με ενδιαφερόμενο επενδυτή προσύμφωνο (Pre-SPA) για την πώληση των θυγατρικών εταιριών Serdika 2009 E.O.O.D., Sheynovo Offices E.O.O.D., Sheynovo Apartments E.O.O.D. και Sheynovo Residence E.O.O.D. Οι κύριοι όροι μεταβίβασης του 100% του μετοχικού κεφαλαίου των εταιριών συμφωνήθηκαν με τον εν λόγω επενδυτή εντός του τρίτου τριμήνου του έτους 2018. Με βάση τα ανωτέρω, οι Serdika 2009 E.O.O.D., Sheynovo Offices E.O.O.D., Sheynovo Αpartments E.O.O.D. και Sheynovo Residence E.O.O.D. κατατάχθηκαν ως κατεχόμενες προς πώληση κατά τη σύνταξη των οικονομικών καταστάσεων της 31.12.2018. Ο Όμιλος αποτίμησε τα στοιχεία ενεργητικού και υποχρεώσεων των θυγατρικών εταιριών στη χαμηλότερη τιμή μεταξύ της λογιστικής και της εύλογης αξίας τους μείον τα έξοδα πώλησης, ενώ οι εταιρίες εντάσσονταν στον τομέα «Λοιπά / Κέντρο Απαλοιφών» για σκοπούς πληροφόρησης κατά λειτουργικό τομέα. Την 19.3.2019 υπεγράφη η σύμβαση αγοραπωλησίας του συνόλου των μετοχών των ως άνω εταιριών. Το τίμημα της συναλλαγής διαμορφώθηκε σε € 17.325, ενώ αναγνωρίστηκε κέρδος ποσού € 1.487 στα «Αποτελέσματα χρηματοοικονομικών πράξεων». 338 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Ι Α.Ε. Εντός της χρήσης 2018, η Τράπεζα ξεκίνησε τη διαδικασία για τη λήψη δεσμευτικών προσφορών για τη συμμετοχή του Ομίλου στην Alpha Επενδυτικής Περιουσίας I Α.Ε. και στις 8.3.2019 υπεγράφη η σύμβαση αγοραπωλησίας μετοχών με τον προτιμητέο επενδυτή, ενώ η συναλλαγή ολοκληρώθηκε την 11 Ιουνίου 2019. Το τίμημα της συναλλαγής διαμορφώθηκε σε € 91.860, ενώ αναγνωρίστηκε κέρδος ποσού € 12.979 στα «Αποτελέσματα χρηματοοικονομικών πράξεων». Σημειώνεται οτι, συνεπεία της εφαρμογής του Δ.Π.Χ.Π. 16 αναγνωρίσθηκε από την εταιρία την 1.1.2019 δικαίωμα χρήσης ποσού € 11.649, καθώς και αντίστοιχο ποσό «Υποχρέωσης από μίσθωση Επιπρόσθετα, εντός του α΄εξαμήνου του 2019, η Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Ι Α.Ε. προχώρησε σε επιστροφή κεφαλαίου ποσού € 15.174. Σύμφωνα με το Δ.Π.Χ.Π. 5, η Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Ι Α.Ε. κατατάχθηκε ως κατεχόμενη προς πώληση κατά τη σύνταξη των οικονομικών καταστάσεων της 31.12.2018. Ο Όμιλος αποτίμησε τα στοιχεία ενεργητικού και υποχρεώσεων της θυγατρικής εταιρίας στη χαμηλότερη τιμή μεταξύ της λογιστικής και της εύλογης αξίας τους μείον τα έξοδα πώλησης. Από την εν λόγω αποτίμηση δεν προέκυψε αποτέλεσμα. Καθώς η εταιρία δεν αποτελούσε για τον Όμιλο ξεχωριστό σημαντικό τμήμα επιχειρηματικής δραστηριότητας, δεν ικανοποιούνταν οι προϋποθέσεις χαρακτηρισμού της ως διακοπείσα δραστηριότητα, ενώ η εταιρία εντασσόταν στον λειτουργικό τομέα «Corporate Banking» για σκοπούς πληροφόρησης κατά λειτουργικό τομέα. Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Χανίων Α.Ε. Κατά τη διάρκεια του 2018 ο Όμιλος ξεκίνησε τη διαδικασία πλειοδοτικού διαγωνισμού για την πώληση των μετοχών της εταιρίας Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Χανίων Α.Ε. Σύμφωνα με το Δ.Π.Χ.Π. 5, η εταιρία κατατάχθηκε ως κατεχόμενη προς πώληση κατά τη σύνταξη των οικονομικών καταστάσεων της 31.12.2018. Ο Όμιλος αποτίμησε τα στοιχεία ενεργητικού και υποχρεώσεων της θυγατρικής εταιρίας στη χαμηλότερη τιμή μεταξύ της λογιστικής και της εύλογης αξίας τους μείον τα έξοδα πώλησης, χωρίς να προκύψει ανάγκη αναγνώρισης απομείωσης. Καθώς η εταιρία δεν αποτελούσε για τον Όμιλο ξεχωριστό σημαντικό τμήμα επιχειρηματικής δραστηριότητας, δεν ικανοποιούνταν οι προϋποθέσεις χαρακτηρισμού της ως διακοπείσα δραστηριότητα, ενώ η εταιρία εντασσόταν στον τομέα «Corporate Banking» για σκοπούς πληροφόρησης κατά λειτουργικό τομέα. Την 31.5.2019 ολοκληρώθηκε η συναλλαγή πώλησης των μετοχών της εταιρίας. Το τίμημα της συναλλαγής διαμορφώθηκε σε € 8.680, ενώ αναγνωρίστηκε ζημιά ποσού € 37 στα «Αποτελέσματα χρηματοοικονομικών πράξεων». Λοιπά κατεχόμενα προς πώληση στοιχεία ενεργητικού Στα λοιπά κατεχόμενα προς πώληση στοιχεία ενεργητικού ύψους € 2.238 (31.12.2018: € 7.598) περιλαμβάνονται πάγια του Ομίλου. Επιπλέον, στα στοιχεία Ενεργητικού προς πώληση, η Τράπεζα έχει ταξινομήσει την συμμετοχή της στην εταιρία «Forthnet A.E.» καθώς προτίθεται να την μεταβιβάσει στο προσεχές διάστημα, με εύλογη αξία ενός ευρώ και επιπλέον το Ομόλογο μηδενικής αξίας της «Forthnet A.E.». Κατά τη διάρκεια του 2019, η Τράπεζα ολοκλήρωσε τις πωλήσεις συμμετοχών σε εταιρίες που είχε κατατάξει στα λοιπά στοιχεία ενεργητικού προς πώληση. Ειδικότερα, στις 5.9.2019 ολοκληρώθηκε η πώληση της συμμετοχής της Τράπεζας στην Lion Rental A.E. έναντι τιμήματος € 3, από την οποία δεν προέκυψε αποτέλεσμα, την 27.11.2019 ολοκληρώθηκε η πώληση της συμμετοχής στις εταιρίες «Ιχθυοτροφεία Σελόντα ΑΕΓΕ» και «Νηρεύς Ιχθυοκαλλιέργειες Α.Ε.» έναντι τιμήματος ενός ευρώ εκάστη και την 2.12.2019 ολοκληρώθηκε η πώληση του συνόλου των μετοχών της Τράπεζας στην εταιρία ATTICA Πολυκαταστήματα Α.Ε έναντι τιμήματος € 3.244 με κέρδος ύψους € 10. Την 18.4.2019, ολοκληρώθηκε η πώληση της «Unisoft» έναντι τιμήματος € 198. Από την πώληση δεν προέκυψε αποτέλεσμα. Το σύνολο των λοιπών κατεχομένων προς πώληση στοιχείων ενεργητικού περιλαμβάνεται στον τομέα «Ν.Α. Ευρώπη», με εξαίρεση τις προαναφερθείσες εταιρίες που για σκοπούς πληροφόρησης κατά λειτουργικό τομέα εντάσσονται στον τομέα «Λοιπά / Κέντρο Απαλοιφών». 339 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Ο Όμιλος, σε κάθε ημερομηνία σύνταξης των οικονομικών καταστάσεων, αξιολογεί τις ενέργειες που πραγματοποιούνται προκειμένου, στις περιπτώσεις που πληρούνται τα κριτήρια του Δ.Π.Χ.Π. 5 (τα οποία παρατίθενται στη σημείωση 1.1.17 των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων), τα στοιχεία του ενεργητικού και οι άμεσα συνδεδεμένες με αυτά υποχρεώσεις να κατατάσσονται ως κατεχόμενα προς πώληση. Οι εύλογες αξίες των περιουσιακών στοιχείων που κατατάσσονται σε Στοιχεία ενεργητικού προς πώληση σε κάθε ημερομηνία σύνταξης των οικονομικών καταστάσεων υπολογίζονται σύµφωνα µε τις µεθόδους που αναφέρονται στη σηµείωση 1.2.7 και κατατάσσονται από πλευράς ιεραρχίας της εύλογης αξίας στο Επίπεδο 3 αφού κάνουν χρήση στοιχείων έρευνας, υποθέσεων και δεδοµένων που αναφέρονται σε περιουσιακά στοιχεία ανάλογων χαρακτηριστικών και συνεπώς περιλαµβάνουν ένα ευρύ πεδίο µη παρατηρήσιµων στην αγορά δεδοµένων. 49. Εταιρικά γεγονότα - Την 9.1.2019, η θυγατρική εταιρία της Τράπεζας, Alpha Bank Cyprus Ltd ίδρυσε την ABC RE COM Pafos Ltd έναντι ποσού € 1 και την 29.1.2019 συμμετείχε σε αύξηση μετοχικού κεφαλαίου με εισφορά σε είδος της εν λόγω εταιρίας έναντι ποσού € 339. - Την 18.1.2019, η θυγατρική εταιρία της Τράπεζας, Alpha Bank Cyprus Ltd ίδρυσε την ABC RE RES Larnaca Ltd έναντι ποσού € 1. - Την 18.1.2019, η θυγατρική εταιρία της Τράπεζας, AGI-Cypre Ermis Ltd ίδρυσε την AGI-Cypre Property 25 Ltd και την AGI-Cypre Property 26 Ltd έναντι ποσού € 1 εκάστη. - Την 29.1.2019, η θυγατρική εταιρία της Τράπεζας, Alpha Bank Cyprus Ltd προέβη σε αύξηση μετοχικού κεφαλαίου με εισφορά σε είδος των εταιριών, ABC RE COM Pafos Ltd και ABC RE P5 Ltd έναντι ποσού € 339 και € 884 αντίστοιχα. - Την 31.1.2019, η θυγατρική εταιρία της Τράπεζας, Alpha Bank Cyprus Ltd προέβη σε αύξηση μετοχικού κεφαλαίου με εισφορά σε είδος της ABC RE L3 LTD έναντι ποσού € 467. - Την 5.2.2019, η θυγατρική εταιρία της Τράπεζας, AGI-Cypre Ermis Ltd ίδρυσε την AGI-Cypre P&F Pafos Ltd έναντι ποσού € 1. - Την 8.2.2019 ολοκληρώθηκε η πώληση του συνόλου των μετοχών της θυγατρικής εταιρίας του Ομίλου, Kitma Holdings Ltd και της θυγατρικής της εταιρίας Kitma Holdings Ltd, Vic City Srl, έναντι ποσού € 1. - Την 20.2.2019, η θυγατρική εταιρία της Τράπεζας, Alpha Group Investments Ltd, προέβη στην συμπληρωματική κάλυψη της αναλογίας της, στην αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου της συγγενούς της εταιρίας Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Ελαιώνα Α.Ε. καταβάλλοντας το ποσό € 2.500, σε συνέχεια της από 30.10.2018 καταβολής του ποσού € 1.000. - Την 21.2.2019, η θυγατρική εταιρία της Τράπεζας, Alpha Group Investments Ltd, προέβη σε αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου με μετρητά της AGI-BRE Participations 2 Ltd και AGI-BRE Participations 4 Ltd έναντι ποσού € 812 και € 932 αντίστοιχα, και ακολούθως, την 22.2.2019 προέβησαν σε αύξηση μετοχικού κεφαλαίου με εισφορά σε είδος στις θυγατρικές τους, AGI-BRE Participations 2BG EOOD και AGI-BRE Participations 4 EOOD έναντι ποσού € 811 και € 931 αντίστοιχα. - Την 26.2.2019 η θυγατρική εταιρία της Τράπεζας, AGI-Cypre Ermis Ltd συμμετείχε σε αύξηση μετοχικού κεφαλαίου με εισφορά σε είδος της AGI-Cypre Property 24 Ltd και AGI-Cypre RES Nicosia Ltd έναντι ποσού € 653 και € 113 αντίστοιχα. - Την 6.3.2019, η θυγατρική εταιρία της Τράπεζας, Alpha Group Investments Ltd προέβη σε αύξηση μετοχικού κεφαλαίου με εισφορά σε είδος στην Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Νέας Ερυθραίας Α.Ε. έναντι ποσού € 220. - Την 8.3.2019, η θυγατρική εταιρία της Τράπεζας, AGI-Cypre Ermis Ltd ίδρυσε την AGI-Cypre Property 27 Ltd έναντι ποσού € 1. - Την 19.3.2019 ολοκληρώθηκε η πώληση του συνόλου των μετοχών των θυγατρικών εταιριών του Ομίλου Sheynovo Offices EOOD, της Sheynovo Apartments EOOD, της Sheynovo Residence EOOD και της Serdica 2009 EOOD έναντι συνολικού τιμήματος € 17.325. - Την 19.3.2019 ολοκληρώθηκε η πώληση του συνόλου των μετοχών της θυγατρικής εταιρίας του Ομίλου AGI-Cypre Property 1 Ltd έναντι συνολικού τιμήματος € 1.200. 340 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 - Την 20.3.2019 η θυγατρική εταιρία της Τράπεζας AGI-Cypre Ermis Ltd προέβη σε αύξηση μετοχικού κεφαλαίου με εισφορά σε είδος της AGI-CYPRE Property 17 Ltd, AGI-CYPRE Property 25 Ltd και AGI-CYPRE P&F Pafos Ltd έναντι ποσού € 1.589, € 2.274 και € 382 αντίστοιχα. - Την 21.3.2019, η θυγατρική εταιρία της Τράπεζας, Alpha Bank Cyprus Ltd ίδρυσε την ABC RE L4 Ltd έναντι ποσού € 1. - Την 29.3.2019, η θυγατρική εταιρία της Τράπεζας, AGI-Cypre Ermis Ltd προέβη σε αύξηση μετοχικού κεφαλαίου με εισφορά σε είδος της AGI-Cypre RES Nicosia Ltd και AGI-CYPRE P&F Limassol Ltd έναντι ποσού € 251 και € 177 αντίστοιχα. - Την 18.4.2019 ολοκληρώθηκε η πώληση της συμμετοχής της Τράπεζας στην εταιρία Unisoft, έναντι τιμήματος € 198. - Την 23.4.2019 η Τράπεζα συμμετείχε σε αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου της θυγατρικής της, Εμπορική Ανάπτυξης & Διαχείρισης Ακινήτων Ανώνυμη Συμμετοχική & Κτηματική Εταιρία, καταβάλλοντας το ποσό των € 36.307. - Την 24.4.2019, η AGI-Cypre Ermis Ltd προέβη σε αύξηση μετοχικού κεφαλαίου με εισφορά σε είδος στην AGI-Cypre Property 23 Ltd έναντι ποσού € 3.328. - Την 10.5.2019, η θυγατρική εταιρία της Τράπεζας, Alpha Bank Cyprus Ltd ίδρυσε την ABC RE L5 Ltd έναντι ποσού € 1. - Την 14.5.2019 ολοκληρώθηκε η επιστροφή κεφαλαίου ύψους € 15.174 της θυγατρικής εταιρίας του Ομίλου, Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Ι Α.Ε. - Την 20.5.2019 η θυγατρική εταιρία της Τράπεζας, Alpha Group Investments Ltd, συμμετείχε σε αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου της θυγατρικής της εταιρίας Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Καλλιθέας Α.Ε., καταβάλλοντας ποσό € 5.580. - Την 23.5.2019 η θυγατρική εταιρία της Τράπεζας AGI-Cypre Ermis Ltd προέβη σε αύξηση μετοχικού κεφαλαίου με εισφορά σε είδος στην AGI-Cypre RES Nicosia Ltd έναντι ποσού € 138. - Την 29.5.2019 η θυγατρική εταιρία της Τράπεζας AGI-Cypre Ermis Ltd προέβη σε αύξηση μετοχικού κεφαλαίου με εισφορά σε είδος στις εταιρίες AGI-Cypre Property 22 Ltd, AGI-Cypre Property 26 Ltd και AGI-Cypre P&F Limassol Ltd έναντι ποσού € 2.380, € 1.357 και € 465 αντίστοιχα. - Την 31.5.2019 ολοκληρώθηκε η πώληση του συνόλου των μετοχών της θυγατρικής εταιρίας του Ομίλου Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Χανίων Α.Ε. έναντι συνολικού τιμήματος € 8.680. - Την 11.6.2019 ολοκληρώθηκε η πώληση του συνόλου των μετοχών της θυγατρικής εταιρίας του Ομίλου, Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Ι Α.Ε. έναντι συνολικού τιμήματος € 91.860. - Την 18.6.2019 , η θυγατρική εταιρία της Τράπεζας, Alpha Group Investments Ltd, προέβη σε αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου της θυγατρικής της εταιρίας, AGI-BRE Participations 2 Ltd έναντι ποσού € 70 τα οποία ακολούθως κατέβαλλε στην θυγατρική εταιρία της AGI-BRE Participations 2 EOOD έναντι αύξησης του μετοχικού κεφαλαίου της. - Την 21.6.2019, η θυγατρική εταιρία της Τράπεζας, AGI-Cypre Ermis Ltd ίδρυσε τις AGI-Cypre Property 28 Ltd, AGI-Cypre Property 29 Ltd, AGI-Cypre Property 30 και AGI-Cypre COM Pafos Ltd έναντι ποσού € 1 εκάστη. - Την 24.6.2019 η θυγατρική εταιρία της Τράπεζας AGI-Cypre Ermis Ltd προέβη σε αύξηση μετοχικού κεφαλαίου με εισφορά σε είδος της AGI-Cypre P&F Nicosia Ltd και AGI-Cypre RES Nicosia Ltd έναντι ποσού € 144 και € 196 αντίστοιχα. - Την 25.6.2019, η θυγατρική εταιρία της Τράπεζας, Alpha Bank Cyprus Ltd προέβη σε αύξηση μετοχικού κεφαλαίου με εισφορά σε είδος της ABC RE P1 Ltd, ABC RE P2 Ltd, ABC RE P3 Ltd, ABC RE P&F Limassol Ltd και ABC RE L4 Ltd έναντι ποσού € 1.369, € 2.308, € 5.833, € 168 και € 1.452 αντίστοιχα. - Την 27.6.2019 η θυγατρική εταιρία της Τράπεζας AGI-Cypre Ermis Ltd προέβη σε αύξηση μετοχικού κεφαλαίου με εισφορά σε είδος στην AGI-Cypre Property 21 Ltd έναντι ποσού € 6.816. - Την 28.6.2019 η θυγατρική εταιρία της Τράπεζας AGI-Cypre Ermis Ltd προέβη σε αύξηση μετοχικού κεφαλαίου με εισφορά σε είδος της AGI-Cypre Property 28 Ltd, AGI-Cypre Property 29 Ltd, AGI-Cypre Property 30 Ltd, AGI-Cypre RES Pafos Ltd, AGICypre P&F Pafos Ltd και AGI-Cypre COM Pafos Ltd έναντι ποσού € 1.394, € 961, € 1.297, € 296, € 134 και € 107 αντίστοιχα. - Την 1.7.2019, η θυγατρική εταιρία της Τράπεζας, AGI-Cypre Ermis Ltd ίδρυσε τις AGI-Cypre Property 31 Ltd και AGI-Cypre Property 32 Ltd, έναντι ποσού € 1 εκάστη. 341 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 - Την 2.7.2019, η θυγατρική εταιρία του Ομίλου, AGI-RRE Cleopatra Srl προέβη σε αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου της εταιρίας TH Top Hotels Srl, καταβάλλοντας ποσό € 1.053. - Την 8.7.2019, η θυγατρική εταιρία της Τράπεζας, AGI-CYPRE Ermis Ltd προέβη σε αύξηση μετοχικού κεφαλαίου με εισφορά σε είδος της AGI-CYPRE P&F Pafos Ltd έναντι ποσού € 27. - Την 17.7.2019, η θυγατρική εταιρία της Τράπεζας, Alpha Group Investments Ltd ίδρυσε την Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Βιομηχανικών Ακινήτων Αθηνών Μονοπρόσωπη Α.Ε. με μετοχικό κεφάλαιο € 20.000. - Την 18.7.2019, η θυγατρική εταιρία της Τράπεζας, Alpha Group Investments Ltd ίδρυσε την εταιρία Alpha Group Real Estate Ltd έναντι ποσού € 1 και στις 13.8.2019 και 17.9.2019 προέβη σε αύξηση μετοχικού κεφαλαίου έναντι ποσών € 60.000 και € 60.000 αντίστοιχα. - Την 24.7.2019, η θυγατρική εταιρία της Τράπεζας, Alpha Bank Cyprus Ltd ίδρυσε τις AGI-CYPRE Property 33 Ltd και AGICypre Property 34 Ltd, έναντι ποσού € 1 εκάστη. - Την 26.7.2019, η θυγατρική εταιρία της Τράπεζας, Alpha Group Investments Ltd προέβη σε αύξηση μετοχικού κεφαλαίου της Alpha Trustees Ltd, AGI-BRE Participations 1 Ltd, Zerelda Ltd, AGI-RRE Athena Ltd, AGI-RRE Hera Ltd, AGI-BRE Participations 2 Ltd, AGI-RRE Ares Ltd, AGI-RRE Venus Ltd, AGI-RRE Cleopatra Ltd, AGI-RRE Hermes Ltd, AGI-RRE Arsinoe Ltd, AGI-SRE Ariadni Ltd και AGI-SRE Participations 1 Ltd έναντι ποσού € 8, € 32, € 33, € 10, € 25, € 16, € 27, € 10, € 30, € 28, € 28, € 5, € 16 αντίστοιχα. - Την 6.8.2019, η θυγατρική εταιρία της Τράπεζας, AGI-CYPRE Ermis Ltd προέβη σε αγορά του συνόλου των μετοχών της εταιρίας Fierton Ltd έναντι τιμήματος € 1. Η αποτίµηση σε εύλογες αξίες των καθαρών περιουσιακών στοιχείων που αποκτήθηκαν από την παραπάνω εξαγορά ήταν € 1 όσο και το καταβληθέν τίμημα και δεν προέκυψε ανάγκη αναγνώρισης υπεραξίας. Η αγορά της ανωτέρω εταιρίας πραγματοποιήθηκε με σκοπό τη μελλοντική απόκτηση ακίνητου. - Την 21.8.2019, η θυγατρική εταιρία της Τράπεζας, Alpha Bank Cyprus Ltd ίδρυσε τις ABC RE P&F Pafos Ltd, ABC RE P&F Nicosia Ltd, ABC RE RES Nicosia Ltd, έναντι ποσού € 1 εκάστη. - Την 23.8.2019, η θυγατρική εταιρία του Ομίλου, Alpha Group Real Estate Ltd ίδρυσε τις ΑΕΠ Βιομηχανικών Ακινήτων Περιφέρειας Μονοπρόσωπη Α.Ε., ΑΕΠ Γης ΙΙ Μονοπρόσωπη Α.Ε., ΑΕΠ Επαγγελματικών Ακινήτων Αττικής Μονοπρόσωπη Α.Ε., ΑΕΠ Επαγγελματικών Ακινήτων Θεσσαλονίκης Μονοπρόσωπη Α.Ε., ΑΕΠ Καταστημάτων Αττικής Ι Μονοπρόσωπη Α.Ε., ΑΕΠ Καταστημάτων Αττικής ΙΙ Μονοπρόσωπη Α.Ε., ΑΕΠ Καταστημάτων Περιφέρειας Μονοπρόσωπη Α.Ε., ΑΕΠ Οικιστικών Ακινήτων Αιγαίου Μονοπρόσωπη Α.Ε., ΑΕΠ Οικιστικών Ακινήτων Αττικής Ι Μονοπρόσωπη Α.Ε., ΑΕΠ Οικιστικών Ακινήτων Αττικής ΙΙ Μονοπρόσωπη Α.Ε., ΑΕΠ Οικιστικών Ακινήτων Θεσσαλονίκης Μονοπρόσωπη Α.Ε., ΑΕΠ Οικιστικών Ακινήτων Ιονίου Μονοπρόσωπη Α.Ε., ΑΕΠ Οικιστικών Ακινήτων Κρήτης Μονοπρόσωπη Α.Ε. και ΑΕΠ Επαγγελματικών Ακινήτων Περιφέρειας Μονοπρόσωπη Α.Ε. - Την 5.9.2019 ολοκληρώθηκε η πώληση της συμμετοχής της Τράπεζας στην εταιρία Lion Rental, έναντι τιμήματος € 3. - Την 11.9.2019 η Τράπεζα συμμετείχε σε αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου της θυγατρικής της εταιρίας, Alpha Group Investments Ltd, καταβάλλοντας ποσό € 70.000. - Την 11.9.2019 ολοκληρώθηκε η εκκαθάριση της θυγατρικής εταιρίας του Ομίλου, AGI-RRE Hermes Srl. - Την 13.9.2019, η θυγατρική εταιρία της Τράπεζας, Alpha Bank Cyprus Ltd ίδρυσε τις AGI-CYPRE Property 35 Ltd, AGI-CYPRE P&F Larnaca Ltd και ABC RE P6 Ltd έναντι ποσού € 1 εκάστη. - Την 17.9.2019 η θυγατρική εταιρία του Ομίλου, Alpha Group Real Estate Ltd προχώρησε στην καταβολή του ιδρυτικού μετοχικού κεφαλαίου των εταιρειών ΑΕΠ Βιομηχανικών Ακινήτων Περιφέρειας Μονοπρόσωπη Α.Ε., ΑΕΠ Γης ΙΙ Μονοπρόσωπη Α.Ε., ΑΕΠ Επαγγελματικών Ακινήτων Αττικής Μονοπρόσωπη Α.Ε., ΑΕΠ Επαγγελματικών Ακινήτων Θεσσαλονίκης Μονοπρόσωπη Α.Ε., ΑΕΠ Καταστημάτων Αττικής Ι Μονοπρόσωπη Α.Ε., ΑΕΠ Καταστημάτων Αττικής ΙΙ Μονοπρόσωπη Α.Ε., ΑΕΠ Καταστημάτων Περιφέρειας Μονοπρόσωπη Α.Ε., ΑΕΠ Οικιστικών Ακινήτων Αιγαίου Μονοπρόσωπη Α.Ε., ΑΕΠ Οικιστικών Ακινήτων Αττικής Ι Μονοπρόσωπη Α.Ε., ΑΕΠ Οικιστικών Ακινήτων Αττικής ΙΙ Μονοπρόσωπη Α.Ε., ΑΕΠ Οικιστικών Ακινήτων Θεσσαλονίκης Μονοπρόσωπη Α.Ε., ΑΕΠ Οικιστικών Ακινήτων Ιονίου Μονοπρόσωπη Α.Ε., ΑΕΠ Οικιστικών Ακινήτων Κρήτης Μονοπρόσωπη Α.Ε και ΑΕΠ Επαγγελματικών Ακινήτων Περιφέρειας Μονοπρόσωπη Α.Ε. έναντι ποσού € 20.000, € 5.000, 342 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 € 10.000, € 10.000, € 10.000, € 5.000, € 5.000, € 3.000, € 5.000, € 5.000, € 5.000, € 3.000, € 3.000 και € 10.000 αντιστοίχως. - Την 19.9.2019 και 20.9.2019, η θυγατρική εταιρία της Τράπεζας, AGI-CYPRE Ermis Ltd ίδρυσε τις AGI-CYPRE Property 37 Ltd και AGI-CYPRE RES Ammochostos Ltd, αντίστοιχα, έναντι ποσού € 1 εκάστη. - Την 25.9.2019, η θυγατρική εταιρία της Τράπεζας, Alpha Bank Cyprus Ltd ίδρυσε την AGI-Cypre Property 36 Ltd έναντι ποσού € 1. - Την 25.9.2019 η θυγατρική εταιρία της Τράπεζας Alpha Bank Cyprus Ltd προέβη σε αύξηση μετοχικού κεφαλαίου με εισφορά σε είδος στην ABC RE P&F Pafos Ltd έναντι ποσού € 84. - Την 3.10.2019 η θυγατρική εταιρία του Ομίλου, AGI-RRE Participations 1 Ltd προέβη σε αύξηση του ποσοστού συμμετοχής της κατά 0,0014% στην μετοχική σύνθεση της Asmita Gardens Srl με εξαγορά μετοχών. - Την 4.10.2019 η θυγατρική εταιρία της Τράπεζας, Alpha Bank Cyprus Ltd ίδρυσε τις AGI-Cypre Property 38 Ltd και AGI-Cypre RES Larnaca Ltd έναντι ποσού € 1 εκάστη. - Την 15.10.2019 ολοκληρώθηκε η εκκαθάριση της θυγατρικής εταιρίας του Ομίλου, Intelliboxes Group Limited. - Την 25.10.2019 η θυγατρική εταιρία της Τράπεζας, Alpha Bank Cyprus Ltd ίδρυσε την ABC RE P7 Ltd έναντι ποσού € 1. - Την 29.10.2019 ολοκληρώθηκε η εκκαθάριση της θυγατρικής εταιρίας του Ομίλου, Ashtrom Residents Srl. - Την 30.10.2019 η θυγατρική εταιρία της Τράπεζας Alpha Group Investments Ltd προέβη σε καταβολή ποσού € 298, έναντι μελλοντικής αύξησης μετοχικού κεφαλαίου της ΑΕΠ Αττικής. - Την 30.10.2019 η Τράπεζα προέβη σε καταβολή ποσού € 100 σε κάλυψη της αναλογίας της, έναντι μελλοντικής αύξησης του μετοχικού κεφαλαίου της θυγατρικής της εταιρίας APE Fixed Assets A.E. - Την 31.10.2019 η Τράπεζα συμμετείχε σε αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου της θυγατρικής της εταιρίας, Alpha Group Jersey Ltd, καταβάλλοντας το ποσό των € 650. - Την 31.10.2019 η θυγατρική εταιρία του Ομίλου, Beroe Real Estate E.O.O.D εισήχθη σε διαδικασία εκκαθάρισης. - Την 8.11.2019 η Τράπεζα προέβη στην κάλυψη της αναλογίας της, σε αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου της συγγενούς της εταιρίας Ολγανός Α.Ε., καταβάλλοντας ποσό € 122. - Την 18.11.2019 η θυγατρική εταιρία της Τράπεζας, Alpha Group Investments Ltd ίδρυσε την KRIGEO Holdings Ltd έναντι ποσού € 1. - Την 18.11.2019 ολοκληρώθηκε η πώληση του συνόλου των μετοχών της συμμετοχής της Τράπεζας στην εταιρία Pillarstone Bidco SCA έναντι συνολικού τιμήματος € 0,001. - Την 19.11.2019 η Τράπεζα συμμετείχε σε ποσοστό 98,95% στην ίδρυση της Alpha Credit Acquisition Company S.A., κοινοπραξία με τις θυγατρικές εταιρίες του Ομίλου, Emporiki Venture Capital Emerging Markets Ltd και Emporiki Venture Capital Developed Markets Ltd. - Την 21.11.2019 η θυγατρική εταιρία της Τράπεζας, Alpha Bank Cyprus Ltd ίδρυσε τις ABC RE P&F Larnaca Ltd και AGI-Cypre Property 42 Ltd έναντι ποσού € 1 εκάστη. - Την 21.11.2019 ολοκληρώθηκε η πώληση του συνόλου των μετοχών της θυγατρικής εταιρίας του Ομίλου ABC RE P5 Ltd, έναντι συνολικού τιμήματος € 1.020. - Την 26.11.2019, η θυγατρική εταιρία της Τράπεζας, AGI-CYPRE Ermis Ltd προέβη σε αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου με εισφορά σε είδος της AGI-CYPRE P&F Nicosia Ltd και AGI-CYPRE RES Nicosia Ltd έναντι ποσού € 174 και € 210 αντίστοιχα. - Την 26.11.2019 η θυγατρική εταιρία της Τράπεζας, Alpha Bank Cyprus Ltd μεταβίβασε την θυγατρική της, AGI-Cypre Property 38 Ltd στην θυγατρική εταιρία της Τράπεζας AGI- CYPRE Ermis Ltd και ακολούθως, την ίδια ημερομηνία η τελευταία προέβη σε αύξηση μετοχικού κεφαλαίου με εισφορά σε είδος στην AGI-Cypre Property 38 Ltd έναντι ποσού € 1.219. - Την 27.11.2019 ολοκληρώθηκε η πώληση του συνόλου των μετοχών ιδιοκτησίας της Τράπεζας των συγγενών εταιριών Νηρεύς Α.Ε. και Σελόντα Α.Ε. έναντι συνολικού τιμήματος € 0,001 έκαστη. 343 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 - Την 2.12.2019 ολοκληρώθηκε η πώληση του συνόλου των μετοχών της συμμετοχής της Τράπεζας στην εταιρία ATTICA Πολυκαταστήματα Α.Ε. έναντι συνολικού τιμήματος € 3.234. - Την 3.12.2019 η θυγατρική εταιρία της Τράπεζας, Alpha Bank Cyprus Ltd μεταβίβασε τις θυγατρικές της, AGI-Cypre Property 35 Ltd και AGI-Cypre P&F Larnaca Ltd στην θυγατρική εταιρία της Τράπεζας AGI-Cypre Ermis Ltd, και ακολούθως η τελευταία προέβη σε αύξηση μετοχικού κεφαλαίου με εισφορά σε είδος στις AGI-Cypre Property 35 Ltd και AGI-Cypre P&F Larnaca Ltd έναντι ποσού € 1.917 και € 564 αντίστοιχα. - Την 9.12.2019, η θυγατρική εταιρία του Ομίλου, Cordia Residence S.R.L. ετέθη σε διαδικασία εκκαθάρισης. - Την 11.12.2019 η Τράπεζα συμμετείχε σε αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου της υπό εκκαθάριση θυγατρικής της εταιρίας, ΣΜΕΛΤΕΡ Ιατρικά Συστήματα Α.Β.Ε.Ε, καταβάλλοντας ποσό € 400. - Την 16.12.2019 η θυγατρική εταιρία της Τράπεζας, Alpha Bank Cyprus Ltd προέβη σε αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου με εισφορά σε είδος στις θυγατρικές της, ABC RE RES Larnaca Ltd και ABC RE P&F Nicosia Ltd έναντι ποσού € 29 και € 196 αντίστοιχα. - Την 16.12.2019, η θυγατρική εταιρία της Τράπεζας, AGI-CYPRE Ermis Ltd προέβη σε αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου με εισφορά σε είδος στις θυγατρικές της, AGI-CYPRE Property 13 Ltd, AGI-CYPRE P&F Limassol Ltd έναντι ποσού € 893 και € 347 αντίστοιχα - Την 16.12.2019, η θυγατρική εταιρία της Τράπεζας Alpha Group Investments Ltd προέβη στην κάλυψη της αναλογίας της με καταβολή ποσού € 2, έναντι μελλοντικής αύξησης μετοχικού κεφαλαίου της Rosequeens Properties Ltd. - Την 17.12.2019 η θυγατρική εταιρία της Τράπεζας, Alpha Bank Cyprus Ltd προέβη σε αύξηση μετοχικού κεφαλαίου με εισφορά σε είδος της ABC RE P6 Ltd έναντι ποσού € 2.869. - Την 17.12.2019 η Τράπεζα προέβη στην ίδρυση και την καταβολή του μετοχικού κεφαλαίου της εταιρίας Alpha International Holding Company Ltd, ύψους € 200. - Την 18.12.2019 η θυγατρική εταιρία της Τράπεζας Alpha Group Investments Ltd προέβη στην κάλυψη της αναλογίας της με καταβολή ποσού € 650, έναντι μελλοντικής αύξησης μετοχικού κεφαλαίου της κοινοπραξίας ΑΕΠ Ελαιώνα Α.Ε. - Την 19.12.2019 η θυγατρική εταιρία της Τράπεζας, Alpha Bank Cyprus Ltd ίδρυσε τις AGI-Cypre Property 43 Ltd και AGI-Cypre Property 44 Ltd έναντι ποσού € 1 εκάστη. - Την 20.12.2019 η θυγατρική εταιρία της Τράπεζας, Alpha Bank Cyprus Ltd μεταβίβασε τις θυγατρικές της, AGI-Cypre Property 34 Ltd, AGI-Cypre RES Larnaca Ltd, AGI-Cypre Property 36 Ltd, AGI-Cypre Property 43 Ltd και AGI-Cypre Property 44 Ltd στην θυγατρική εταιρία της Τράπεζας, AGI-Cypre Ermis Ltd. - Την 23.12.2019 η θυγατρική εταιρία της Τράπεζας, Alpha Bank Cyprus Ltd προέβη σε αύξηση μετοχικού κεφαλαίου με εισφορά σε είδος της ABC RE P&F Larnaca Ltd έναντι ποσού € 69. - Την 24.12.2019 η Τράπεζα προέβη στην κάλυψη της αναλογίας της, σε αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου της κοινοπραξίας Alpha TANEO Α.Κ.Ε.Σ., καταβάλλοντας ποσό € 137. - Την 24.12.2019, η θυγατρική εταιρία της Τράπεζας, AGI-CYPRE Ermis Ltd προέβη σε αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου με μετρητά στις θυγατρικές της, AGI-CYPRE Mazotos Ltd, AGI-CYPRE Property 2 Ltd, AGI-CYPRE Property 3 Ltd, AGI-CYPRE Property 4 Ltd, AGI-CYPRE Property 5 Ltd, AGI-CYPRE Property 6 Ltd, AGI-CYPRE Property 7 Ltd, AGI-CYPRE Property 8 Ltd, AGI-CYPRE Property 9 Ltd, AGI-CYPRE Property 10 Ltd, AGI-CYPRE Property 11 Ltd, AGI-CYPRE Property 12 Ltd, AGI-CYPRE Property 13 Ltd, AGI-CYPRE Property 14 Ltd, AGI-CYPRE Property 15 Ltd, AGI-CYPRE Property 16 Ltd, AGI-CYPRE Property 17 Ltd, AGICYPRE Property 18 Ltd, AGI-CYPRE Property 19 Ltd, AGI-CYPRE Property 20 Ltd, AGI-CYPRE Property 21 Ltd, AGI-CYPRE Property 22 Ltd, AGI-CYPRE Property 23 Ltd, AGI-CYPRE Property 24 Ltd, AGI-CYPRE Property 25 Ltd, AGI-CYPRE Property 26 Ltd, AGI-CYPRE Property 27 Ltd, AGI-CYPRE Property 28 Ltd, AGI-CYPRE Property 29 Ltd, AGI-CYPRE Property 30 Ltd, AGICYPRE Property 31 Ltd, AGI-CYPRE Property 32 Ltd, AGI-CYPRE Property 35 Ltd , AGI-CYPRE Property 37 Ltd, AGI-CYPRE Property 38 Ltd, AGI-CYPRE RES Pafos Ltd, AGI-CYPRE P&F Nicosia Ltd, AGI-CYPRE RES Nicosia Ltd, AGI-CYPRE P&F Limassol Ltd, AGI-CYPRE P&F Pafos Ltd, AGI-CYPRE COM Pafos Ltd, AGI-CYPRE RES Ammochostos Ltd και AGI-CYPRE P&F Larnaca Ltd 344 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 έναντι ποσού € 243, € 39, € 43, € 39, € 30, € 45, € 32, € 39, € 108, € 34, € 66, € 53, € 388, € 111, € 1.637, € 289, € 326, € 221, € 4.909, € 2.981, € 103, € 57, € 355, € 63, € 56, € 44, € 39, € 36, € 35, € 39, € 2.998, € 32, € 29, € 28, € 27, € 42, € 39, € 109, € 51, € 51, € 39, € 29 και € 29 αντίστοιχα. - Την 27.12.2019 η θυγατρική εταιρία της Τράπεζας, Alpha Bank Cyprus Ltd μεταβίβασε τις θυγατρικές της, AGI-Cypre Property 33 Ltd και AGI-Cypre Property 42 Ltd στην θυγατρική εταιρία της Τράπεζας AGI-Cypre Ermis Ltd. - Την 7.1.2020 ολοκληρώθηκε η πώληση του συνόλου των μετοχών της θυγατρικής εταιρίας του Ομίλου, AGI-Cypre Alaminos Ltd, έναντι τιμήματος € 4.686. - Την 27.1.2020 η θυγατρική εταιρία της Τράπεζας, Alpha Group Investments Ltd προέβη σε αύξηση μετοχικού κεφαλαίου με μετρητά στην θυγατρική της, ΑΕΠ ΓΗ Ι Α.Ε. έναντι ποσού € 300. - Την 29.1.2020 η θυγατρική εταιρία της Τράπεζας Alpha Group Investments Ltd προέβη στην κάλυψη της αναλογίας της με καταβολή ποσού € 100, έναντι μελλοντικής αύξησης μετοχικού κεφαλαίου της κοινοπραξίας ΑΕΠ Ελαιώνα Α.Ε. - Την 29.1.2020 η θυγατρική εταιρία της Τράπεζας, Alpha Group Investments Ltd προέβη σε αύξηση μετοχικού κεφαλαίου με μετρητά στην θυγατρική της, ΑΕΠ Ηρακλείου Α.Ε., έναντι ποσού € 100. - Την 11.2.2020 η θυγατρική εταιρία του Ομίλου, AGI-BRE Participations 4 Ltd προέβη σε αύξηση μετοχικού κεφαλαίου με μετρητά στην θυγατρική της, AGI-BRE Participations 4 EOOD έναντι ποσού € 820. - Την 26. 2.2020 η θυγατρική εταιρία της Τράπεζας, Alpha Group Investments Ltd προέβη σε αύξηση μετοχικού κεφαλαίου με μετρητά στην θυγατρική της, Krigeo Holdings Ltd, έναντι ποσού € 8.500. - Την 27.2.2020 η θυγατρική εταιρία της Τράπεζας, Alpha Group Investments Ltd προέβη σε προκαταβολή ποσού € 6.000, έναντι μελλοντικής αύξησης του μετοχικού κεφαλαίου με μετρητά στη θυγατρική της ΑΕΠ ΛΕΙΒΑΔΙΑΣ Α.Ε. - Την 3.3.2020 η θυγατρική εταιρία της Τράπεζας Εμπορική Ανάπτυξης & Διαχείρισης Ακινήτων Ανώνυμη Συμμετοχική & Κτηματική Εταιρία, μετονομάστηκε σε Alpha Συμμετοχών Μονοπρόσωπη Α.Ε. - Την 23.3.2020 η Τράπεζα προέβη σε αύξηση μετοχικού κεφαλαίου με μετρητά στην θυγατρική της, AGI-Cypre Ermis Ltd έναντι ποσού €65.000. 50. Αναµόρφωση οικονοµικών καταστάσεων Εντός της τρέχουσας χρήσης, η Τράπεζα τροποποίησε τον τρόπο παρουσίασης των εσόδων και των εξόδων που προκύπτουν για τη χρήση του εµπορικού σήµατος των Οργανισµών Visa, Mastercard και Diners, ενώ αποφασίστηκε τροποποίηση στην παρουσίαση των εξόδων που επιβαρύνεται από την χρήση του εµπορικού σήµατος των Οργανισµών Visa, Mastercard και Diners καθώς και των εσόδων που προκύπτουν από εκπτώσεις που εξαρτώνται από το όγκο των συναλλαγών µε χρήση των εµπορικών αυτών σηµάτων. Τα εν λόγω ποσά, τα οποία στην ουσία αποτελούν αποτέλεσµα του προϊόντος «Κάρτες», έως τώρα συµπεριλαµβάνονταν στην κατηγορία «Γενικά διοικητικά έξοδα» της Κατάστασης Αποτελεσµάτων Χρήσης, ενώ πλέον παρουσιάζονται στις κατηγορίες «Προµήθειες έξοδα» και «Προµήθειες έσοδα» αντίστοιχα. Η µεταβολή αυτή στην παρουσίαση των σχετικών ποσών επιλέχτηκε διότι κατά τον τρόπο αυτό, απεικονίζεται καλύτερα η φύση των αποτελεσµάτων της Τράπεζας, χωρίς να διαφοροποιείται το αποτέλεσµα εκάστης χρήσης. Η αναµορφωµένη ενοποιηµένη Κατάσταση Αποτελέσµατος για την χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31.12.2018, παρατίθεται κατωτέρω: 345 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 Από 1 Ιανουαρίου έως 31.12.2018 Αναμόρφωση αποτελεσμάτων Τράπεζας Δημοσιευθέντα ποσά Τόκοι και εξοµοιούµενα έσοδα Αναμορφωθέντα ποσά 2.278.188 2.278.188 Τόκοι και εξοµοιούµενα έξοδα (522.143) (522.143) Καθαρό έσοδο από τόκους 1.756.045 1.756.045 Έσοδα από αµοιβές και προµήθειες 409.388 1.060 410.448 Προµήθειες έξοδα (74.217) (5.179) (79.396) Καθαρό έσοδο από αµοιβές και προµήθειες 335.171 (4.119) 331.052 Έσοδα από µερίσµατα 1.344 1.344 Αποτελέσματα από διακοπή αναγνωρίσεως χρηματοοικονομικών στοιχείων του ενεργητικού που αποτιμώνται στο αναπόσβεστο κόστος (117) (117) 462.789 462.789 Αποτελέσµατα χρηµατοοικονοµικών πράξεων Λοιπά έσοδα 49.690 Σύνολο λοιπών εσόδων Σύνολο εσόδων 49.690 513.706 - 513.706 2.604.922 (4.119) 2.600.803 Αµοιβές και έξοδα προσωπικού (475.325) Γενικά διοικητικά έξοδα (532.355) Αποσβέσεις (102.027) (102.027) Λοιπά έξοδα (52.656) (52.656) Σύνολο εξόδων προ ζηµιών απομείωσης και προβλέψεων για την κάλυψη του πιστωτικού κινδύνου (1.162.363) Ζημιές απομείωσης και προβλέψεις για την κάλυψη του πιστωτικού κινδύνου δανείων και απαιτήσεων κατά πελατών Αναλογία κερδών/(ζηµιών) από συγγενείς εταιρίες και κοινοπραξίες Κέρδη/(ζημιές) πριν το φόρο εισοδήµατος Φόρος εισοδήµατος Καθαρά κέρδη/(ζημιές) µετά το φόρο εισοδήµατος (475.325) 4.119 4.119 (528.236) (1.158.244) (1.730.647) (1.730.647) (1.265) (1.265) (289.353) - 342.312 (289.353) 342.312 52.959 - 52.959 52.961 - 52.961 Καθαρά κέρδη/(ζημιές) που αναλογούν σε: Μετόχους της Τράπεζας Τρίτους (2) (2) 0,03 0,03 Καθαρά κέρδη/(ζημιές) ανά µετοχή: Βασικά και προσαρµοσµένα (€ ανά µετοχή) 346 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 51. Γεγονότα µεταγενέστερα της ηµεροµηνίας σύνταξης των οικονοµικών καταστάσεων α. Τον Ιούνιο του 2016 το Ηνωμένο Βασίλειο ψήφισε θετικά στο ερώτημα αποχώρησης του από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η επίσημη διαδικασία αποχώρησης και οι διαπραγματεύσεις μεταξύ της ΕΕ και της βρετανικής κυβερνήσεως ξεκίνησαν εντός του 2017 και συνεχίζονται. Στις 29.1.2020 το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επικύρωσε με συντριπτική πλειοψηφία τη Συνθήκη Αποχώρησης του Ηνωμένου Βασιλείου από την ΕΕ. Ως μεταβατική περίοδος για την ολοκλήρωση της αποχώρησης ορίστηκε το διάστημα από 1η Φεβρουαρίου του 2020 έως 31 Δεκεμβρίου του 2020. Η Τράπεζα έχει περιορισμένη παρουσία στο Ηνωμένο Βασίλειο και θα μεταφέρει τις δραστηριότητες του Καταστήματος Λονδίνου εντός της ΕΕ, σύμφωνα με τις προσδοκίες της ΕΚΤ. Στο πλαίσιο αυτό, βρίσκεται σε εξέλιξη η σύσταση Καταστήματος της Τράπεζας στο Λουξεμβούργο για τη μεταφορά των εν λόγω δραστηριοτήτων, η οποία αναμένεται να ολοκληρωθεί μέσα στο α΄εξάμηνο του 2020. β. Την 6η Φεβρουαρίου 2020 ολοκληρώθηκε η έκδοση ομολόγου Tier 2 ύψους € 500 εκατ. από την Alpha Bank. Το ομόλογο έχει δεκαετή διάρκεια, με δυνατότητα ανάκλησης στα πέντε έτη, επιτόκιο 4,25% και είναι εισηγμένο προς διαπραγμάτευση στο Χρηματιστήριο του Λουξεμβούργου. γ. Η Alpha Bank και ο Όμιλος παρακολουθεί τις πρόσφατες εξελίξεις σχετικά με τη ραγδαία μετάδοση της ασθένειας του Κορωνοϊού (COVID-19) και μελετά τυχόν επιπτώσεις που θα έχει στην ποιότητα του ενεργητικού, στην ευαισθησία των υποδειγμάτων κινδύνου σε μακρο-παραμέτρους, καθώς επίσης στην υλοποίηση του επιχειρηματικού σχεδίου της. Επίσης επανεξετάσαμε τα σχέδια επιχειρησιακής συνέχειας, καθώς και την ικανότητά μας να διατηρούμε σε ιδιαίτερες συνθήκες τις επιχειρησιακές μας λειτουργίες, προκειμένου να στηρίξουμε τους πελάτες μας σε αυτή τη δύσκολη περίοδο. Επιπλέον λάβαμε τα απαραίτητα μέτρα ώστε να διασφαλίσουμε την ασφάλεια του προσωπικού μας. Οι ανωτέρω προσπάθειες διενεργούνται ταυτόχρονα με τις ενέργειες της Ελληνικής Κυβέρνησης για την αντιμετώπιση των οικονομικών συνεπειών του κορωνοϊού (COVID-19) και τη στήριξη της οικονομίας και της επιχειρηματικότητας. Βάσει πρόσφατων Πράξεων Νομοθετικού Περιεχομένου έχει ανακοινωθεί η λήψη των ακόλουθων κατεπειγόντων μέτρων: i) αναστολή πληρωμής φορολογικών και ασφαλιστικών οφειλών για 4 μήνες, χωρίς την υποβολή προστίμων ή/ και προσαυξήσεων, για τις επιχειρήσεις που ανήκουν στους κλάδους που πλήττονται δραστικά λόγω της εξάπλωσης του κορωνοϊού ii) παροχή άμεσης χρηματοδότησης ή χρηματοδότησης με τη μορφή εγγυήσεων στις ανωτέρω πληγείσες επιχειρήσεις, iii) παροχή αποζημιώσεων για όσους ελεύθερους επαγγελματίες, αυτοαπασχολούμενους και επιτηδευματίες πλήττονται δραστικά εξαιτίας της διάδοσης του κορωνοϊού. Σε αυτό το πλαίσιο, η Τράπεζα έχει ήδη εγκρίνει τη λήψη κατάλληλων μέτρων για την αντιμετώπιση της τρέχουσας κατάστασης που απευθύνονται σε φυσικά πρόσωπα και επιχειρήσεις. Παρόμοιες πρωτοβουλίες έχουν ληφθεί και από τις υπόλοιπες χώρες όπου έχουν παρουσία θυγατρικές εταιρίες του Ομίλου. Ενδεικτικά, μέτρα που ελήφθησαν στην Κύπρο για την ενίσχυση της Κυπριακής Οικονομίας αποτελούν, μεταξύ άλλων, η διοχέτευση από τις τράπεζες στην αγορά δανείων συνολικής αξίας 2 δισ. που θα φέρουν κρατική εγγύηση, η προσωρινή αναστολή δύο μηνών της υποχρέωσης καταβολής φορολογικών υποχρεώσεων, η οικονομική στήριξη σε πληγείσες επιχειρήσεις καθώς και η παροχή αποζημίωσης ειδικού σκοπού για υπαλλήλους των ανωτέρω επιχειρήσεων. Σε αυτό το πλαίσιο, τα κυπριακά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα θα έχουν τη δυνατότητα να αντλήσουν ρευστότητα από το ευρωσύστημα με σημαντικά ευνοϊκούς όρους. Επιπροσθέτως, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα ανακοίνωσε στις 12.3.2020 τη λήψη δέσμης μέτρων νομισματικής πολιτικής με σκοπό να εξασφαλίσει ευνοϊκές συνθήκες χρηματοδότησης για την οικονομία με στόχο την εξομάλυνση των επιπτώσεων της κρίσης. Επιπλέον, την ίδια μέρα ανακοινώθηκαν εποπτικά μέτρα, παρέχοντας τη δυνατότητα στις τράπεζες να λειτουργούν κάτω από τα κεφαλαιακά επίπεδα που ορίζει η οδηγία του Πυλώνα 2. Συγκεκριμένα, την 12η Μαρτίου, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) και η Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών (ΕΑΤ) ανακοίνωσαν τα ακόλουθα μέτρα χαλάρωσης των ελάχιστων απαιτήσεων κεφαλαίων και ρευστότητας για τις Τράπεζες της Ευρωζώνης: • Οι τράπεζες έχουν προσωρινά την δυνατότητα να λειτουργούν κάτω από το απόθεμα ιδίων κεφαλαίων που ορίζεται από τον Πυλώνα ΙΙ (P2G), το απόθεμα ασφαλείας διατήρησης κεφαλαίων (Capital Conservation Buffer - CCB), το αντικυκλικό κεφαλαιακό απόθεμα ασφαλείας (Counter Cyclical Buffer-CCyB) και τον Δείκτη Κάλυψης Ρευστότητας (LCR). 347 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ ΟΜΙ ΛΟΥ Τ Η Σ 31.12. 2019 • Επιπλέον, αποφασίστηκε η πρόωρη εφαρμογή της αλλαγής που θα επιφέρει η υιοθέτηση της CRD V σχετικά με τις εποπτικές απαιτήσεις για τον Πυλώνα ΙΙ (P2R), επιτρέποντας να καλύπτεται από πρόσθετα κεφάλαια της κατηγορίας 1 (ΑΤ1) και από κεφάλαια της κατηγορίας 2 (Tier 2) και όχι μόνο από κεφάλαια κοινών μετοχών της κατηγορίας 1. Αναλυτικές πληροφορίες για τα ανωτέρω μέτρα παρέχονται στη σημείωση 44 «Κεφαλαιακή Επάρκεια». Στις 18.3.2020 αποφασίστηκε επιπλέον να διατεθούν συνολικά € 750 δισ. στο πλαίσιο έκτακτου προγράμματος αγοράς τίτλων που συνδέεται με την πανδημία (Pandemic Emergency Purchase Programme). Σημειώνεται ότι εξαίρεση (waiver) από τους γενικούς κανόνες επιλεξιμότητας θα δοθεί σε τίτλους έκδοσης του ελληνικού δημοσίου, συμπεριλαμβάνοντάς τους στο εν λόγω πρόγραμμα. Στις 20.3.2020 ανακοινώθηκαν νέα εποπτικά μέτρα με σκοπό να παρασχεθεί περαιτέρω ευελιξία στις τράπεζες σε ό,τι αφορά τον εποπτικό χειρισμό των δανείων που θα εξασφαλίζονται από κρατικές εγγυήσεις. Ταυτόχρονα, συντονισμένες ενέργειες λαμβάνουν χώρα σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, με σημαντικότερες τις αποφάσεις που ελήφθησαν στο Συμβούλιο των Υπουργών Οικονομικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε.Ε.) της Δευτέρας 23 Μαρτίου 2020, ως προς την ενεργοποίηση της ρήτρας γενικής διαφυγής (general escape clause), σύμφωνα με την οποία τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης μπορούν να λάβουν κάθε αναγκαίο μέτρο για την υποστήριξη της δημόσιας υγείας, της ρευστότητας των επιχειρήσεων, της απασχόλησης και της κοινωνικής συνοχής, αποκλίνοντας από τον μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό στόχο του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης, για όσο διαρκεί η κρίση του κορωνοϊού. Προς την ίδια κατεύθυνση, η Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών (European Banking Authority - EBA), σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Αρχή Κινητών Αξιών και Αγορών (European Securities & Markets Authority - ESMA) προέβησαν την 25.3.2020 σε ανακοινώσεις, παρέχοντας κατευθύνσεις στις τράπεζες για τον υπολογισμό της αναμενόμενης επίπτωσης στα οικονομικά τους μεγέθη από την ασθένεια του Κορωνοϊού (COVID-19). Αθήνα, 27 Μαρτίου 2020 Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ Ο ΔΙΕΥΘΥΝΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ O ΓΕΝΙΚΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΚΑΙ CHIEF FINANCIAL OFFICER Η ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ Θ. ΡΑΠΑΝΟΣ Α.Δ.Τ. ΑΙ 666242 ΒΑΣΙΛEΙΟΣ Ε. ΨΑΛΤΗΣ Α.Δ.Τ. ΑΙ 666591 ΛΑΖΑΡΟΣ Α. ΠΑΠΑΓΑΡΥΦΑΛΛΟΥ Α.Δ.Τ. ΑΚ 093634 ΜΑΡΙΑΝΑ Δ. ΑΝΤΩΝΙΟΥ Α.Δ.Τ. Χ 694507 348 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά Οικονοµικές Καταστάσεις Τράπεζας της 31.12.2019 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Κατάσταση Αποτελεσµάτων (Ποσά σε χιλιάδες ευρώ) Από 1 Ιανουαρίου έως Σηµείωση 31.12.2019 31.12.2018* Τόκοι και εξοµοιούµενα έσοδα 1.734.294 2.003.984 Τόκοι και εξοµοιούµενα έξοδα (437.804) (482.282) Καθαρό έσοδο από τόκους 2 1.296.490 1.521.702 Έσοδα από αµοιβές και προµήθειες 3 369.809 352.464 Προµήθειες έξοδα (80.888) (70.190) Καθαρό έσοδο από αµοιβές και προµήθειες 3 288.921 282.274 Έσοδα από µερίσµατα 4 23.760 62.413 Αποτελέσµατα από διακοπή αναγνώρισης χρηµατοοικονοµικών στοιχείων του ενεργητικού που αποτιµώνται στο αναπόσβεστο κόστος 6 (16.421) 4.715 Αποτελέσµατα χρηµατοοικονοµικών πράξεων 5 313.595 95.917 Λοιπά έσοδα 7 16.813 29.542 Σύνολο λοιπών εσόδων Σύνολο εσόδων 337.747 192.587 1.923.158 1.996.563 (369.217) Αµοιβές και έξοδα προσωπικού 8 (346.199) Έξοδα προγραμμάτων αποχώρησης προσωπικού 8 (49.615) Γενικά διοικητικά έξοδα 9 (384.215) Αποσβέσεις 22, 23, 24 (109.419) (78.316) Λοιπά έξοδα 10 (27.090) (28.631) (916.538) (905.301) (924.799) (1.478.683) 81.821 (387.421) (27.252) 450.825 54.569 63.404 0,04 0,04 Σύνολο εξόδων προ ζημιών απομείωσης και προβλέψεων για την κάλυψη του πιστωτικού κινδύνου Ζημιές απομείωσης και προβλέψεις για την κάλυψη του πιστωτικού κινδύνου 11, 12 Κέρδη/(ζημιές) πριν το φόρο εισοδήµατος Φόρος εισοδήµατος 13 Καθαρά κέρδη/(ζημιές) µετά το φόρο εισοδήµατος (429.137) Καθαρά κέρδη/(ζημιές) ανά µετοχή: Βασικά και προσαρµοσµένα (€ ανά µετοχή) 14 Η Τράπεζα, από 1.1.2019, εφήρµοσε το Δ.Π.Χ.Π. 16 αναδροµικά, χωρίς να προβεί σε αναµόρφωση των κονδυλίων της συγκριτικής χρήσης, σύµφωνα µε τις µεταβατικές διατάξεις του Προτύπου, αναγνωρίζοντας τη σωρευτική επίπτωση της αρχικής εφαρµογής στην Καθαρή Θέση της 1.1.2019 και ως εκ τούτου τα κονδύλια της συγκριτικής χρήσης δεν είναι συγκρίσιµα. * Ορισµένα κονδύλια της Κατάστασης Αποτελεσµάτων της συγκριτικής χρήσης έχουν αναµορφωθεί, όπως αναλύεται στη σηµείωση 46. Οι επισυναπτόµενες σηµειώσεις (σελ. 356-573) αποτελούν αναπόσπαστο µέρος των οικονοµικών καταστάσεων της Τράπεζας 351 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Κατάσταση Συνολικού Αποτελέσματος (Ποσά σε χιλιάδες ευρώ) Από 1 Ιανουαρίου έως Σηµείωση 31.12.2019 31.12.2018 54.569 63.404 475.994 (495.131) (130.454) (2.350) (100.206) 144.269 245.334 (353.212) Καθαρή μεταβολή αναλογιστικών κερδών/(ζημιών) υποχρεώσεων καθορισμένων παροχών (10.931) 1.123 Κέρδη / (ζημιές) μετοχών που αποτιμώνται στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών αποτελεσμάτων που καταχωρούνται απευθείας στην καθαρή θέση (11.160) (2.577) Καθαρά κέρδη/(ζημιές), µετά το φόρο εισοδήµατος, που αναγνωρίσθηκαν στην Κατάσταση Αποτελεσµάτων Λοιπά αποτελέσµατα που καταχωρήθηκαν απευθείας στην Καθαρή Θέση: Ποσά που αναταξινοµούνται στην Κατάσταση Αποτελεσµάτων Καθαρή μεταβολή του αποθεματικού των αξιογράφων που αποτιμώνται στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών αποτελεσμάτων που καταχωρούνται απευθείας στην καθαρή θέση Καθαρή µεταβολή του αποθεµατικού αντιστάθμισης ταµειακών ροών Φόρος εισοδήµατος 13 Ποσά που αναταξινοµούνται στην Κατάσταση Αποτελεσµάτων Ποσά που δεν αναταξινοµούνται στην Κατάσταση Αποτελεσµάτων Φόρος εισοδήµατος 13 6.406 422 Ποσά που δεν αναταξινομούνται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων 13 (15.685) (1.032) Σύνολο αποτελεσµάτων, µετά το φόρο εισοδήµατος, που καταχωρήθηκαν απευθείας στην Καθαρή Θέση 229.649 (354.244) Συνολικό αποτέλεσµα χρήσης, µετά το φόρο εισοδήµατος 284.218 (290.840) Οι επισυναπτόµενες σηµειώσεις (σελ. 356-573) αποτελούν αναπόσπαστο µέρος των οικονοµικών καταστάσεων της Τράπεζας 352 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Ισολογισµός (Ποσά σε χιλιάδες ευρώ) ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ Ταµείο και διαθέσιµα σε Κεντρικές Τράπεζες Απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυµάτων Αξιόγραφα εµπορικού χαρτοφυλακίου Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα Δάνεια και απαιτήσεις κατά πελατών Αξιόγραφα επενδυτικού χαρτοφυλακίου - Αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών αποτελεσμάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή θέση - Αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων - Αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος Επενδύσεις σε εταιρίες θυγατρικές, συγγενείς και κοινοπραξίες Επενδύσεις σε ακίνητα Ιδιοχρησιµοποιούµενα ενσώµατα πάγια Υπεραξία και λοιπά άυλα πάγια Αναβαλλόµενες φορολογικές απαιτήσεις Λοιπά στοιχεία Ενεργητικού Στοιχεία Ενεργητικού προς πώληση Σύνολο Ενεργητικού ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ Υποχρεώσεις προς πιστωτικά ιδρύµατα Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα Υποχρεώσεις προς πελάτες Oµολογίες έκδοσής µας και λοιπές δανειακές υποχρεώσεις Υποχρεώσεις για τρέχοντα φόρο εισοδήµατος και λοιπούς φόρους Υποχρεώσεις καθορισµένων παροχών στους εργαζόµενους Λοιπές υποχρεώσεις Προβλέψεις Σύνολο Υποχρεώσεων ΚΑΘΑΡΗ ΘΕΣΗ Μετοχικό Κεφάλαιο Διαφορά από έκδοση µετοχών υπέρ το άρτιο Αποθεµατικά Αποτελέσµατα εις νέον Σύνολο Καθαρής Θέσης Σύνολο Υποχρεώσεων και Καθαρής Θέσης Σηµείωση 31.12.2019 31.12.2018 15 16 17 18 19 1.201.807 3.332.938 18.647 1.024.484 34.854.802 719.959 2.625.186 6.815 730.215 35.648.197 20 6.224.379 5.691.866 20 20 21 22 23 24 25 26 187.148 1.070.730 919.757 39.679 697.459 448.165 5.233.082 1.356.278 56.609.355 1.371.837 57.981.192 180.175 863.731 24.558 628.894 390.445 5.339.676 1.282.843 54.132.560 1.043.900 55.176.460 27 18 28 29 30 31 32 33 10.754.495 1.447.703 35.541.466 882.566 24.887 87.395 934.559 200.746 49.873.817 10.689.412 1.149.513 33.492.218 841.307 19.842 83.747 830.738 218.596 47.325.373 34 35 36 463.110 10.801.029 568.438 (3.725.202) 8.107.375 57.981.192 463.110 10.801.029 323.104 (3.736.156) 7.851.087 55.176.460 44 Η Τράπεζα, από 1.1.2019, εφήρµοσε το Δ.Π.Χ.Π. 16 αναδροµικά, χωρίς να προβεί σε αναµόρφωση των κονδυλίων της συγκριτικής χρήσης, σύµφωνα µε τις µεταβατικές διατάξεις του Προτύπου, αναγνωρίζοντας τη σωρευτική επίπτωση της αρχικής εφαρµογής στην Καθαρή Θέση της 1.1.2019 και ως εκ τούτου τα κονδύλια της συγκριτικής χρήσης δεν είναι συγκρίσιµα. Οι επισυναπτόµενες σηµειώσεις (σελ. 356-573) αποτελούν αναπόσπαστο µέρος των οικονοµικών καταστάσεων της Τράπεζας 353 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Κατάσταση Μεταβολών της Καθαρής Θέσης Σημείωση (Ποσά σε χιλιάδες ευρώ) Υπόλοιπο 1.1.2018 Διαφορά από έκδοση μετοχών υπέρ το άρτιο Μετοχικό Κεφάλαιο 463.110 10.801.029 Αποθεματικά 676.316 Αποτελέσματα εις νέον Σύνολο (3.798.528) 8.141.927 63.404 63.404 (353.212) (1.032) (354.244) Μεταβολές χρήσης 1.1 - 31.12.2018 Αποτέλεσµα χρήσης, µετά το φόρο εισοδήµατος Λοιπά αποτελέσµατα µετά το φόρο εισοδήµατος, που καταχωρήθηκαν απευθείας στην Καθαρή Θέση Συνολικό αποτέλεσµα χρήσης, µετά το φόρο εισοδήµατος Υπόλοιπο 31.12.2018 - - (353.212) 62.372 (290.840) 463.110 10.801.029 323.104 (3.736.156) 7.851.087 Σημείωση (Ποσά σε χιλιάδες ευρώ) Υπόλοιπο 31.12.2018 Διαφορά από έκδοση μετοχών υπέρ το άρτιο Μετοχικό Κεφάλαιο Αποθεματικά Σύνολο 463.110 10.801.029 323.104 (3.736.156) (27.930) (27.930) 463.110 10.801.029 323.104 (3.764.086) 7.823.157 54.569 54.569 245.334 (15.685) 229.649 Επίπτωση από την εφαρμογή του Δ.Π.Χ.Π 16 Υπόλοιπο 1.1.2019 Αποτελέσματα εις νέον 7.851.087 Μεταβολές χρήσης 1.1 - 31.12.2019 Αποτέλεσµα χρήσης, µετά το φόρο εισοδήµατος Λοιπά αποτελέσµατα µετά το φόρο εισοδήµατος, που καταχωρήθηκαν απευθείας στην Καθαρή Θέση Συνολικό αποτέλεσµα χρήσης, µετά το φόρο εισοδήµατος Υπόλοιπο 31.12.2019 - - 245.334 38.884 284.218 463.110 10.801.029 568.438 (3.725.202) 8.107.375 Η Τράπεζα, από 1.1.2019, εφήρµοσε το Δ.Π.Χ.Π. 16 αναδροµικά, χωρίς να προβεί σε αναµόρφωση των κονδυλίων της συγκριτικής χρήσης, σύµφωνα µε τις µεταβατικές διατάξεις του Προτύπου, αναγνωρίζοντας τη σωρευτική επίπτωση της αρχικής εφαρµογής στην Καθαρή Θέση της 1.1.2019 και ως εκ τούτου τα κονδύλια της συγκριτικής χρήσης δεν είναι συγκρίσιµα. Οι επισυναπτόµενες σηµειώσεις (σελ. 356-573) αποτελούν αναπόσπαστο µέρος των οικονοµικών καταστάσεων της Τράπεζας 354 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Κατάσταση Ταµειακών Ροών (Ποσά σε χιλιάδες ευρώ) Από 1 Ιανουαρίου έως Σηµείωση Ταµειακές ροές από λειτουργικές δραστηριότητες Κέρδη/(Ζημιές) πριν το φόρο εισοδήµατος Προσαρµογή κερδών/(ζηµιών) προ φόρων για: Αποσβέσεις/Αποµειώσεις/ Διαγραφές ενσώµατων παγίων Αποσβέσεις/Αποµειώσεις/Διαγραφές αΰλων παγίων Ζημιές απομείωσης χρηµατοοικονοµικών µέσων και λοιπές προβλέψεις Αποτέλεσμα από την διακοπή αναγνώρισης χρηματοοικονομικών στοιχείων ενεργητικού που αποτιμώνται στο αναπόσβεστο κόστος Αποτίµηση χρηµατοικονοµικών στοιχείων που αποτιµώνται στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων Απομειώσεις συμμετοχών (Κέρδη)/Ζημιές από επενδυτικές δραστηριότητες (Κέρδη)/Ζημιές από χρηματοδοτικές δραστηριότητες Καθαρή (αύξηση)/µείωση στοιχείων Ενεργητικού που σχετίζονται µε λειτουργικές δραστηριότητες: Απαιτήσεων κατά πιστωτικών ιδρυµάτων Αξιογράφων εµπορικού χαρτοφυλακίου και παραγώγων χρηµατοοικονοµικών µέσων Δανείων και απαιτήσεων κατά πελατών Λοιπών στοιχείων Eνεργητικού Καθαρή αύξηση/(µείωση) στοιχείων Υποχρεώσεων που σχετίζονται µε λειτουργικές δραστηριότητες: Υποχρεώσεων προς πιστωτικά ιδρύµατα Υποχρεώσεων προς πελάτες Λοιπών Υποχρεώσεων Καθαρές ταµειακές ροές από λειτουργικές δραστηριότητες πριν από φόρους Πληρωθέντες φόροι εισοδήματος Καθαρές ταµειακές ροές από λειτουργικές δραστηριότητες Ταµειακές ροές από επενδυτικές δραστηριότητες Επενδύσεις σε θυγατρικές, συγγενείς εταιρείες και κοινοπραξίες Πωλήσεις θυγατρικών, συγγενών και κοινοπραξιών Εισπραχθέντα µερίσµατα Αγορές ενσώµατων και αΰλων παγίων Πωλήσεις ενσώµατων και αΰλων παγίων Εισπραχθέντες τόκοι χρεογράφων επενδυτικού χαρτοφυλακίου Αγορές Εντόκων Γραµµατίων Ελληνικού Δηµοσίου Πωλήσεις/λήξεις Εντόκων Γραµµατίων Ελληνικού Δηµοσίου Αγορές χρεογράφων επενδυτικού χαρτοφυλακίου (εξαιρουµένων Ε.Γ.Ε.Δ.) Πωλήσεις/λήξεις χρεογράφων επενδυτικού χαρτοφυλακίου (εξαιρουµένων Ε.Γ.Ε.Δ.) Καθαρές ταµειακές ροές από επενδυτικές δραστηριότητες Ταµειακές ροές από χρηµατοδοτικές δραστηριότητες Εισπράξεις εκδόσεων οµολογιών µας και λοιπών δανειακών υποχρεώσεων Πληρωμές τόκων ομολογιών και λοιπών δανειακών υποχρεώσεων Αποπληρωµές οµολογιών έκδοσής µας και λοιπών δανειακών υποχρεώσεων Πληρωμές μισθωμάτων παγίων Καθαρές ταµειακές ροές από χρηµατοδοτικές δραστηριότητες Επίδραση συναλλαγµατικών διαφορών στο ταµείο και στα ταµειακά ισοδύναµα Καθαρή αύξηση/(µείωση) ταµειακών ροών Ταµείο και ταµειακά ισοδύναµα στην αρχή της χρήσης Ταµείο και ταµειακά ισοδύναµα στο τέλος της χρήσης 22, 23, 24 15 15 31.12.2019 31.12.2018* 81.821 (387.421) 61.692 54.778 1.029.846 52.775 49.405 1.508.284 16.421 (4.715) (12.603) 86.973 (499.656) 35.667 854.939 71.366 394.365 (678.550) 47.015 1.052.524 349.522 (103.678) (613.088) (99.381) (12.732) (30.486) (10.347) 366.797 65.082 2.049.247 (126.352) 2.376.291 3.050 2.379.341 (3.062.438) 3.233.390 (41.601) 1.495.107 (109.007) 62.108 23.760 (147.677) 24.364 128.577 (469.700) 1.063.418 (5.404.623) 3.979.802 (848.978) (531.585) 38.320 78.159 (126.386) 1.171 34.295 (2.157.218) 2.559.786 (3.843.678) 2.583.014 218.849 (11.970) (170.332) (31.168) 5.379 1.733 1.537.475 1.002.723 2.540.198 1.495.107 (1.364.122) 520.929 (17.241) (263.547) 240.141 1.526 372.652 630.071 1.002.723 * Ορισµένα κονδύλια της προηγούµενης χρήσης έχουν αναµορφωθεί για σκοπούς συγκρισιµότητας. Οι επισυναπτόµενες σηµειώσεις (σελ. 356-573) αποτελούν αναπόσπαστο µέρος των οικονοµικών καταστάσεων της Τράπεζας 355 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Σηµειώσεις επί των Οικονοµικών Καταστάσεων ΓΕΝΙΚΈΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΊΕΣ Η Τράπεζα λειτουργεί σήµερα µε την επωνυµία ΑLPHA ΤΡΑΠΕΖΑ Α.Ε. και διακριτικό τίτλο ALPHA BANK, εδρεύει στην Αθήνα, οδός Σταδίου 40, και είναι καταχωρηµένη στο Γενικό Εµπορικό Μητρώο µε αριθµό 223701000 (πρώην αριθµός Μητρώου Ανωνύµων Εταιριών 6066/06/Β/86/05). Η διάρκειά της έχει ορισθεί έως το 2100, δύναται δε να παραταθεί µε απόφαση της Γενικής Συνέλευσης. Σκοπός της Τράπεζας, όπως περιγράφεται στο άρθρο 4 του Καταστατικού της, είναι η διενέργεια, για ίδιο λογαριασµό ή για λογαριασµό τρίτων, στην Ελλάδα και στην αλλοδαπή, αυτοτελώς ή σε συνεργασία, συµπεριλαµβανοµένης της κοινοπραξίας, µετά τρίτων, του συνόλου, άνευ περιορισµού ή ετέρας διακρίσεως, των (κυρίων και παρεποµένων) εργασιών, δραστηριοτήτων, συναλλαγών και υπηρεσιών, που η εκάστοτε κείµενη (ηµεδαπή, κοινοτική, αλλοδαπή) νοµοθεσία επιτρέπει σε πιστωτικά ιδρύµατα. Για την εκπλήρωσή του η Τράπεζα δύναται να διενεργεί οποιαδήποτε πράξη, εργασία ή συναλλαγή που, αµέσως ή εµµέσως, είναι συναφής, συµπληρωµατική ή επιβοηθητική των προαναφεροµένων. Η Τράπεζα διοικείται από Διοικητικό Συμβούλιο το οποίο εκπροσωπεί την Τράπεζα και είναι αρμόδιο να αποφασίζει για κάθε πράξη που αφορά τη διοίκηση της Τράπεζας, τη διαχείριση της περιουσίας της και την εν γένει επιδίωξη του σκοπού της. Η θητεία του Διοικητικού Συµβουλίου, που εξελέγη από την Τακτική Γενική Συνέλευση των Μετόχων της 29.6.2018, λήγει με την Τακτική Γενική Συνέλευση των Μετόχων του 2022. Η σύνθεση του Διοικητικού Συµβουλίου στις 31.12.2019 είχε ως εξής: ΠΡΟΕΔΡΟΣ (Μη Εκτελεστικό Μέλος) ΜΗ ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΑ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΑ ΜΕΛΗ Βασίλειος Θ. Ράπανος Jean L. Cheval */**/**** Carolyn Adele G. Dittmeier */*** Richard R. Gildea **/*** Shahzad A. Shahbaz **** Jan Oscar A. Vanhevel */*** ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΑ ΜΕΛΗ Βασίλειος Ε. Ψάλτης, Διευθύνων Σύμβουλος Σπύρος Ν. Φιλάρετος, Γενικός Διευθυντής - Chief Operating Officer (COO) ΜΗ ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΟ ΜΕΛΟΣ (κατ’ εφαρµογή των διατάξεων του Ν.3864/2010) Αρτέµιος Χ. Θεοδωρίδης, Γενικός Διευθυντής Καθυστερήσεων και Διαχείρισης Διαθεσίμων Johannes Herman Frederik G. Umbgrove */**/***/**** Γεώργιος Κ. Αρώνης ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ ΜΗ ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΟ ΜΕΛΟΣ Γεώργιος Π. Τριανταφυλλίδης Ευθύµιος Ο. Βιδάλης */**/**** Ο κ. Γεώργιος Κ. Αρώνης παραιτήθηκε από το Διοικητικό Συμβούλιο της Τράπεζας στις 31.1.2020. * Μέλος της Επιτροπής Ελέγχου ** Μέλος της Επιτροπής Αποδοχών *** Μέλος της Επιτροπής Διαχείρισης Κινδύνων **** Μέλος της Επιτροπής Εταιρικής Διακυβέρνησης και Ανάδειξης Υποψηφίων 356 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Το Διοικητικό Συμβούλιο μπορεί να συγκροτεί Εκτελεστική Επιτροπή στην οποία αναθέτει ορισμένες εξουσίες και ορισμένα καθήκοντα. Η Εκτελεστική Επιτροπή ενεργεί ως συλλογικό εταιρικό όργανο της Τράπεζας. Οι εξουσίες και οι αρμοδιότητες της Επιτροπής καθορίζονται με Πράξη του Διευθύνοντος Συμβούλου, η οποία εκχωρεί εξουσίες και αρμοδιότητες στην Επιτροπή. Ενδεικτικά, οι κύριες αρμοδιότητες της Επιτροπής περιλαμβάνουν , χωρίς να περιορίζονται σε αυτά, την κατάρτιση της στρατηγικής, του επιχειρησιακού σχεδίου και του ετήσιου προϋπολογισμού της Τράπεζας και του Ομίλου, προκειμένου να υποβληθούν προς έγκριση στο Διοικητικό Συμβούλιο, καθώς και την κατάρτιση των ετήσιων και των τριμηνιαίων Οικονομικών Καταστάσεων, τη διαχείριση της κατανομής κεφαλαίων προς τις Επιχειρησιακές Μονάδες και τη λήψη αποφάσεων επ’ αυτής, την κατάρτιση της Αναφοράς για τη Διαδικασία Εσωτερικής Αξιολόγησης Επάρκειας Κεφαλαίου (Internal Capital Adequacy Assessment Process – ICAAP) και της Αναφοράς για τη Διαδικασία Εσωτερικής Αξιολόγησης Επάρκειας Ρευστότητας (Internal Liquidity Adequacy Assessment Process – ILAAP), την επισκόπηση και την έγκριση των Πολιτικών της Τράπεζας, την έγκριση και τη διαχείριση όλων των ομαδικών προγραμμάτων που προτείνει η Διεύθυνση Ανθρώπινου Δυναμικού για το Προσωπικό και τη διασφάλιση της επάρκειας της διακυβέρνησης, των διαδικασιών και των συστημάτων που αφορούν τον Σχεδιασμό Ανάκαμψης. Πέραν των ανωτέρω, η Επιτροπή έχει την ευθύνη για την υλοποίηση της συνολικής στρατηγικής κινδύνων –περιλαμβανομένων της διάθεσης ανάληψης κινδύνων και του πλαισίου διαχείρισης κινδύνων του ιδρύματος– ενός επαρκούς και αποτελεσματικού πλαισίου εσωτερικής διακυβέρνησης και εσωτερικού ελέγχου, της διαδικασίας επιλογής και της διαδικασίας αξιολόγησης της καταλληλότητας των Κατόχων Καίριων Θέσεων, της διανομής τόσο των εσωτερικών όσο και των εποπτικών κεφαλαίων, καθώς και του καθορισμού των ποσών και των τύπων τους και των στόχων για τη διαχείριση της ρευστότητας της Τράπεζας. Η σύνθεση της Εκτελεστικής Επιτροπής στις 31.12.2019 είχε ως εξής: ΠΡΟΕΔΡΟΣ Βασίλειος Ε. Ψάλτης, Διευθύνων Σύμβουλος ΜΕΛΗ Σπυρίδων Α. Ανδρονικάκης, Γενικός Διευθυντής-Chief Risk Officer (CRO) Ιωάννης Μ. Εμίρης, Γενικός Διευθυντής Wholesale Banking Αρτέµιος Χ. Θεοδωρίδης, Γενικός Διευθυντής Καθυστερήσεων και Διαχείρισης Διαθεσίµων Λάζαρος Α. Παπαγαρυφάλλου, Γενικός Διευθυντής-Chief Financial Officer (CFO) Ισίδωρος Σ. Πάσσας, Γενικός Διευθυντής Retail Banking Νικόλαος Β. Σαλακάς, Γενικός Διευθυντής-Chief Legal and Governance Officer Σπύρος Ν. Φιλάρετος, Γενικός Διευθυντής-Chief Operating Officer (COO) Sergiu-Bogdan A. Oprescu, Γενικός Διευθυντής International Network Η µετοχή της Τράπεζας είναι εισηγμένη στο Χρηµατιστήριο Αθηνών από το 1925. Εκτός από την ελληνική κεφαλαιαγορά, η µετοχή της Τράπεζας διαπραγματεύεται επίσης εξωχρηματιστηριακά (Over-The-Counter) στην Αµερική σε µορφή American Depository Receipts (ADR). Το σύνολο των κοινών µετοχών σε κυκλοφορία την 31η Δεκεμβρίου 2019 ανήρχετο σε 1.543.699.381. Στο Χρηµατιστήριο Αθηνών διαπραγµατεύονται 1.374.525.214 κοινές µετοχές της Τράπεζας, ενώ το Ταµείο Χρηµατοπιστωτικής Σταθερότητας («ΤΧΣ») κατέχει τις υπόλοιπες 169.174.167 κοινές, ονοµαστικές, µετά ψήφου, άυλες µετοχές, ή ποσοστό 10,96% επί του συνόλου κοινών µετοχών έκδοσης της Τράπεζας. Η άσκηση των δικαιωµάτων ψήφου επί των µετοχών του ΤΧΣ υπόκειται σε περιορισµούς σύµφωνα µε το άρθρο 7α του N. 3864/2010. Κατά το έτος 2019, η εµπορευσιµότητα της µετοχής ανήλθε σε € 7.686 ανά συνεδρίαση, κατά µέσο όρο. Η Τράπεζα έχει αξιολογηθεί πιστοληπτικά από τρεις οίκους του εξωτερικού ως εξής: • Moody’s: Caa1 (5.3.2019) • Fitch Ratings: CCC+ (8.10.2018) • Standard & Poor’s: B (8.11.2019) Οι παρούσες ετήσιες οικονοµικές καταστάσεις της Τράπεζας έχουν εγκριθεί από το Διοικητικό Συµβούλιο της 27ης Μαρτίου 2020. 357 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 ΑΚΟΛΟΥΘΟΥΜΕΝΕΣ ΛΟΓΙΣΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ 1.1 Βάση παρουσίασης Οι παρούσες οικονοµικές καταστάσεις αφορούν στη χρήση 1.1 - 31.12.2019 και έχουν συνταχθεί: α) σύµφωνα µε τα Διεθνή Πρότυπα Χρηµατοοικονοµικής Πληροφόρησης (Δ.Π.Χ.Π.), όπως αυτά έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση, βάσει του Κανονισµού αριθ. 1606/2002 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συµβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης της 19ης Ιουλίου 2002 και β) µε βάση την αρχή του ιστορικού κόστους. Κατ’ εξαίρεση ορισµένα στοιχεία του ενεργητικού και των υποχρεώσεων αποτιµώνται στην εύλογη αξία τους. Τα στοιχεία αυτά είναι τα ακόλουθα: - Αξιόγραφα εµπορικού χαρτοφυλακίου - Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα - Δάνεια και απαιτήσεις κατά πελατών αποτιµώµενα στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων - Αξιόγραφα επενδυτικού χαρτοφυλακίου αποτιµώµενα στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην καθαρή θέση - Αξιόγραφα επενδυτικού χαρτοφυλακίου αποτιµώµενα στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων Τα ποσά που περιλαµβάνονται στις παρούσες οικονοµικές καταστάσεις παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά στις επιµέρους σηµειώσεις. Αρχή της συνέχισης της επιχειρηµατικής δραστηριότητας (going concern) Η Τράπεζα, για τη σύνταξη των οικονοµικών καταστάσεων της 31.12.2019, βασίστηκε στην αρχή της συνέχισης της επιχειρηµατικής δραστηριότητας (going concern). Για την εφαρµογή της εν λόγω αρχής, η Τράπεζα λαµβάνει υπόψη τις τρέχουσες οικονοµικές εξελίξεις και προβαίνει σε εκτιµήσεις για τη διαµόρφωση, στο προσεχές µέλλον, του οικονοµικού περιβάλλοντος στο οποίο δραστηριοποιείται. Οι κυριότεροι παράγοντες που δηµιουργούν αβεβαιότητες σε ό,τι αφορά την εφαρµογή της εν λόγω αρχής σχετίζονται κυρίως µε το οικονοµικό περιβάλλον στην Ελλάδα και διεθνώς, µε τα επίπεδα ρευστότητας του Ελληνικού Δηµοσίου και του τραπεζικού συστήµατος καθώς, και με τις επιπτώσεις από την εξάπλωση του κορωνοϊού (Covid-19) στην Ευρώπη κατά το πρώτο τρίμηνο του 2020. Η παρατεταµένη ύφεση που γνώρισε η ελληνική οικονοµία τα τελευταία έτη οδήγησε σε σηµαντική επιδείνωση της πιστοληπτικής ικανότητας των επιχειρήσεων και των ιδιωτών και κατ’ επέκταση στη ραγδαία αύξηση των µη εξυπηρετούµενων δανείων, έχοντας ως αποτέλεσµα την αναγνώριση σηµαντικών ζηµιών αποµείωσης από την Τράπεζα αλλά και από το τραπεζικό σύστηµα στην Ελλάδα γενικότερα. Επιπρόσθετα, ως αποτέλεσµα της κρίσης του ελληνικού δηµοσίου χρέους και των µέτρων που λήφθηκαν για την αντιµετώπισή του, σημειώθηκε σηµαντική εκροή καταθέσεων και επιβλήθηκαν περιορισµοί στην κίνηση κεφαλαίων και τραπεζική αργία η οποία ανακοινώθηκε στις 28.6.2015 και διήρκεσε έως τις 19.7.2015. Την 1η Σεπτεμβρίου 2019 πραγματοποιήθηκε πλήρης άρση των περιορισμών στην κίνηση κεφαλαίων. Οι ανάγκες ρευστότητας των ελληνικών πιστωτικών ιδρυµάτων εξακολουθούν, κατά την ηµεροµηνία συντάξεως των οικονοµικών καταστάσεων, να ικανοποιούνται µερικώς από τους µηχανισµούς του ευρωσυστήµατος, µε το συνολικό ποσό δανεισµού να βαίνει µειούµενο. Εντός του προηγούµενου έτους και συγκεκριµένα τον Αύγουστο του 2018, ολοκληρώθηκε επιτυχώς το τρίτο πρόγραµµα οικονοµικής στήριξης της Ελληνικής Δηµοκρατίας δίνοντας παράλληλα τη δυνατότητα σχηµατισµού ταµειακού αποθέµατος ασφαλείας µε σκοπό τη µείωση των ενδεχόµενων χρηµατοδοτικών κινδύνων µετά την ολοκλήρωση του προγράµµατος. Σηµειώνεται επίσης ότι η Ελληνική Δηµοκρατία προβαίνει σε ενέργειες για τη σταδιακή ανάκτηση της προσβάσεώς της στις χρηµαταγορές για την κάλυψη των δανειακών της αναγκών, όπως ειδικότερα περιγράφεται στη σηµείωση 1.3. Η εμφάνιση του κορωνοϊού στην Ευρώπη κατά το πρώτο τρίμηνο του 2020, η οποία σύντομα έλαβε τα χαρακτηριστικά πανδημίας, έρχεται να προσθέσει έναν σημαντικό παράγοντα αβεβαιότητας τόσο σε ό,τι αφορά την εξέλιξη των μακροοικονομικών μεγεθών όσο και τη δυνατότητα των επιχειρήσεων να λειτουργήσουν υπό το καθεστώς των περιοριστικών μέτρων που επιβάλλονται. Η εν λόγω εξέλιξη αναμένεται να επηρεάσει δυσμενώς την ικανότητα των δανειοληπτών στην αποπληρωμή των υποχρεώσεών 358 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 τους και κατ΄ επέκταση το ύψος των αναμενόμενων ζημιών πιστωτικού κινδύνου. Οι χρηματοοικονομικές επιπτώσεις εξαρτώνται σε σημαντικό βαθμό από το χρόνο που η κρίση αυτή θα διαρκέσει και διαφοροποιούνται ανά περίπτωση καθώς κάθε τομέας της οικονομίας επηρεάζεται με διαφορετικό τρόπο. Στo πλαίσιo των προσπαθειών για τη διευκόλυνση των φυσικών προσώπων και των επιχειρήσεων που πλήττονται περισσότερο από τον κορωνοϊό και τα συνεπαγόμενα μέτρα περιορισμού του, η ελληνική κυβέρνηση ανακοίνωσε δέσμη φορολογικών και άλλων διευκολύνσεων. Παράλληλα οι εποπτικές αρχές των συστημικών τραπεζών λαμβάνουν σειρά μέτρων ώστε να ενισχύσουν τη ρευστότητα των πιστωτικών ιδρυμάτων και ταυτόχρονα διευκολύνουν τη σταδιακή απορρόφηση των επιπτώσεων στους δείκτες κεφαλαιακής επάρκειας, όπως ειδικότερα περιγράφεται στη σημείωση 41. Σε ό,τι αφορά τα επίπεδα ρευστότητας της Τράπεζας σημειώνεται ότι δεν υπήρξε κάποια δυσμενής μεταβολή λόγω του Covid-19 τις τελευταίες τρεις εβδομάδες. Σε αυτό το διάστημα δεν παρατηρήθηκε εκροή καταθέσεων και ανανεώθηκε η πλειοψηφία των διατραπεζικών πράξεων repos. Ως αποτέλεσμα αυτών τα ρευστά διαθέσιμα της Τράπεζας παρέμειναν σταθερά. Με βάση τα ανωτέρω και λαµβάνοντας υπόψη: • την υψηλή κεφαλαιακή επάρκεια της Τραπέζης (σηµείωση 41), • το γεγονός ότι σηµειώνεται αύξηση των καταθέσεων και της χρηµατοδότησης από πηγές εκτός του ευρωσυστήµατος (ενδεικτικά σημειώνεται πως η Τράπεζα έχει αποπληρώσει πλήρως τον δανεισμό από τον Έκτακτο Μηχανισμό Ρευστότητας (ELA) ενώ την 6.2.2020 ολοκλήρωσε επιτυχώς την έκδοση δεκαετούς ομολόγου Tier 2 ύψους € 500 εκατ., το επιτόκιο της οποίας διαμορφώθηκε σε 4,25%, συγκεντρώνοντας εξαιρετικά υψηλή ζήτηση), • τις ενέργειες στις οποίες προβαίνει η Τράπεζα για την αντιμετώπιση του ζητήματος των μη εξυπηρετούμενων δανείων, • το διαθέσιµο ύψος αποδεκτών εξασφαλίσεων µέσω των οποίων εξασφαλίζεται, στο βαθµό που απαιτείται, η άντληση ρευστότητας από τους µηχανισµούς του ευρωσυστήµατος ή/και από τρίτες πηγές, • τα μέτρα που ελήφθησαν από την Τράπεζα για την προστασία των εργαζομένων από τον κορωνοϊό, την υλοποίηση ενεργειών στα πλαίσια του Σχεδίου Επιχειρησιακής Συνέχειας και την ενεργοποίηση της δυνατότητας εξ αποστάσεως εργασίας σε μεγάλη κλίμακα διασφαλίζοντας παράλληλα την εκτέλεση κρίσιμων λειτουργιών, • τις αποφάσεις των χωρών της Ευρωζώνης για τη λήψη σειράς δημοσιονομικών και άλλων μέτρων για την τόνωση της οικονομίας καθώς και των αποφάσεων των εποπτικών αρχών των τραπεζών για την παροχή ρευστότητας και στήριξης της κεφαλαιακής τους επάρκειας στο βαθμό που αυτή επηρεάζεται από την εξάπλωση του κορωνοϊού, η Τράπεζα εκτιµά ότι, για τους τουλάχιστον επόµενους 12 µήνες, πληρούνται οι προϋποθέσεις για την εφαρµογή της αρχής της συνέχισης της επιχειρηµατικής δραστηριότητας για τη σύνταξη των οικονοµικών καταστάσεων. Υιοθέτηση νέων και τροποποιημένων προτύπων Οι λογιστικές αρχές που ακολούθησε η Τράπεζα για τη σύνταξη των ετήσιων οικονοµικών καταστάσεων είναι σύμφωνες µε αυτές που περιγράφονται στις δηµοσιευθείσες οικονοµικές καταστάσεις της χρήσης που έληξε την 31.12.2018 αφού επιπρόσθετα ληφθούν υπόψη τα ακόλουθα νέα πρότυπα και οι τροποποιήσεις προτύπων καθώς και η Διερµηνεία 23 τα οποία εκδόθηκαν από το Συµβούλιο Διεθνών Λογιστικών Προτύπων (IASB), υιοθετήθηκαν από την Ευρωπαϊκή Ένωση και εφαρµόστηκαν από 1.1.2019: ‣ Τροποποίηση του Διεθνούς Προτύπου Χρηµατοοικονοµικής Πληροφόρησης 9 «Χρηµατοοικονοµικά Μέσα»: Χαρακτηριστικά προεξόφλησης µε αρνητική αποζηµίωση (Κανονισµός 2018/498/22.3.2018) Την 12.10.2017 το Συµβούλιο των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων εξέδωσε τροποποίηση στο Δ.Π.Χ.Π. 9 µε την οποία επιτρέπεται σε κάποια χρηµατοοικονοµικά στοιχεία ενεργητικού τα οποία έχουν δυνατότητα προπληρωμής µε αρνητική αποζηµίωση, που διαφορετικά θα αποτιµώνταν στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων, να αποτιµηθούν στο αναπόσβεστο κόστος ή στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην καθαρή θέση. Η τροποποίηση του Δ.Π.Χ.Π. 9 αποσαφηνίζει ότι οι συµβατικοί όροι που διέπουν ένα χρηµατοοικονοµικό στοιχείο ενεργητικού είναι αποκλειστικά ταµειακές ροές κεφαλαίου και τόκου επί του απλήρωτου κεφαλαίου (Solely Payments of Principal and Interest- SPPI) ανεξάρτητα από το γεγονός που προκαλεί την πρόωρη λήξη του συµβολαίου και ανεξάρτητα από το ποιο αντισυµβαλλόµενο µέρος καταβάλλει ή εισπράττει τη δίκαιη αποζηµίωση για την πρόωρη λήξη του συµβολαίου, αρκεί η αρνητική αποζημίωση να αποτελεί «εύλογη» αποζημίωση για την πρόωρη εξόφληση. 359 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Η υιοθέτηση της ανωτέρω τροποποίησης δεν είχε επίπτωση στις οικονοµικές καταστάσεις της Τράπεζας. ‣ Διεθνές Πρότυπο Χρηµατοοικονοµικής Πληροφόρησης 16: «Μισθώσεις» (Κανονισµός 2017/1986/31.10.2017). Την 13.1.2016 το Συµβούλιο των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων εξέδωσε το πρότυπο Δ.Π.Χ.Π. 16 «Μισθώσεις» το οποίο αντικαθιστά: • το Δ.Λ.Π. 17 «Μισθώσεις», • τη Διερµηνεία 4 «Προσδιορισµός του αν µία συµφωνία εµπεριέχει µίσθωση», • τη Διερµηνεία 15 «Λειτουργικές µισθώσεις - Κίνητρα» και • τη Διερµηνεία 27 «Εκτίµηση της ουσίας των συναλλαγών που εµπεριέχουν το νοµικό τύπο µίας µίσθωσης» Το νέο πρότυπο διαφοροποιεί σηµαντικά τη λογιστική των µισθώσεων για τους µισθωτές ενώ στην ουσία διατηρεί τις υφιστάµενες απαιτήσεις του Δ.Λ.Π. 17 για τους εκµισθωτές. Ειδικότερα, βάσει των νέων απαιτήσεων, καταργείται για τους µισθωτές η διάκριση των µισθώσεων σε λειτουργικές και χρηµατοδοτικές. Οι µισθωτές θα πρέπει πλέον, για κάθε σύµβαση μίσθωσης που υπερβαίνει τους 12 µήνες, να αναγνωρίζουν στον ισολογισµό τους, ως στοιχείο του ενεργητικού, το δικαίωµα χρήσης του µισθωµένου στοιχείου καθώς και την αντίστοιχη υποχρέωση καταβολής των µισθωµάτων. Ο ανωτέρω χειρισµός δεν απαιτείται όταν η αξία του στοιχείου χαρακτηρίζεται ως πολύ χαµηλή. Το δικαίωµα χρήσης κατά την αρχική αναγνώριση αποτελείται από το ποσό της αρχικής αναγνώρισης της υποχρέωσης µίσθωσης, τις αρχικές άµεσες δαπάνες, τυχόν προκαταβολές µισθωµάτων και την εκτίµηση κόστους από την υποχρέωση αποκατάστασης του στοιχείου. Η υποχρέωση µίσθωσης κατά την αρχική αναγνώριση αποτελείται από την παρούσα αξία των µελλοντικών υπολειπόµενων πληρωµών µισθωµάτων. Επίπτωση από την εφαρµογή του Δ.Π.Χ.Π. 16 Η Τράπεζα εφήρµοσε το πρότυπο σε όλες τις ενεργές την 1.1.2019 συμβάσεις μίσθωσης αναγνωρίζοντας τη σωρρευτική επίπτωση της αρχικής εφαρµογής στην καθαρή θέση της 1.1.2019 και δεν αναµόρφωσε τα κονδύλια της συγκριτικής χρήσης σύµφωνα µε τις µεταβατικές διατάξεις του προτύπου. Κατά συνέπεια, τα κονδύλια της συγκριτικής χρήσης δεν είναι συγκρίσιµα. Κάνοντας χρήση της πρακτικής διευκόλυνσης (practical expedient) που παρέχεται από το Δ.Π.Χ.Π. 16 η Τράπεζα, κατά την ηµεροµηνία πρώτης εφαρµογής, δεν επαναξιολόγησε εάν µία σύµβαση αποτελεί ή εµπεριέχει µία µίσθωση και συνεπώς εφήρµοσε το πρότυπο µόνο στις συµβάσεις που είχαν προηγουµένως αναγνωριστεί ως µισθώσεις σύµφωνα µε το Δ.Λ.Π. 17. Επίσης, η Τράπεζα επέλεξε κατά τη µετάβαση τις ακόλουθες πρακτικές διευκολύνσεις που παρέχονται από το πρότυπο: - εφήρµοσε ενιαίο προεξοφλητικό επιτόκιο ανάλογα µε τη διάρκεια της µίσθωσης για όλες τις κατηγορίες µισθώσεων, - εξαίρεσε το αρχικό κόστος σύναψης σύµβασης από την αποτίµηση του δικαιώµατος χρήσης, - χρησιµοποίησε την αποκτηθείσα γνώση για τον καθορισµό της διάρκειας µίσθωσης εάν η σύµβαση περιλαµβάνει δικαιώµατα παράτασης ή καταγγελίας της µίσθωσης και - για τον προσδιορισµό της αξίας κτήσεως του στοιχείου ενεργητικού µε δικαίωµα χρήσης θεώρησε πως αυτή είναι ίση µε την υποχρέωση από τη µίσθωση, προσαρµοσµένη κατά το ποσό τυχόν προπληρωµένων ή δουλευµένων µισθωµάτων που αφορούν την εν λόγω µίσθωση και τα οποία είχαν αναγνωριστεί στον ισολογισµό αµέσως πριν από την ηµεροµηνία της αρχικής εφαρµογής. Επιπρόσθετα, η Τράπεζα επέλεξε να κάνει χρήση της εξαίρεσης και δεν εφήρµοσε τις νέες διατάξεις στις µισθώσεις των οποίων η διάρκεια δεν υπερβαίνει τους 12 µήνες (short term) καθώς και στις µισθώσεις στις οποίες το στοιχείο που εκµισθώνεται είναι χαµηλής αξίας (αξίας µικρότερης των 5.000 ευρώ όταν είναι καινούργιο). Σηµειώνεται ότι η Τράπεζα για τις µισθώσεις που λήγουν εντός του 2019 και που, ωστόσο, αναµένεται να ανανεωθούν, προέβη σε εκτιµήσεις για την ανανέωσή τους. Ειδικότερα, στις περιπτώσεις των μισθώσεων Καταστημάτων, που εκτιμήθηκε ότι θα ανανεωθούν, η διάρκεια της μίσθωσης ορίστηκε τριετής με βάση το σχετικό δικαίωμα παράτασης, ενώ για τις μισθώσεις offsite ATMs, για τις οποίες κατόπιν ανανέωσης προβλέπεται συμβατικά η μετατροπή τους σε αορίστου διάρκειας, έγινε η εκτίμηση ότι η διάρκεια μίσθωσης θα είναι δεκαετής. Η Τράπεζα για να προεξοφλήσει τα υπολειπόµενα µελλοντικά µισθώµατα χρησιμοποίησε το οριακό επιτόκιο δανεισµού (IBR) το οποίο προσδιόρισε χρησιµοποιώντας ως επιτόκιο αναφοράς το επιτόκιο του εξασφαλισµένου δανεισµού της ανάλογα με τη διάρκεια 360 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 της μίσθωσης. Για τον προσδιορισμό του εν λόγω επιτοκίου χρησιμοποιήθηκαν, ως σημείο αναφοράς, οι αποδόσεις των εκδόσεων εξασφαλισμένου δανεισμού της Τράπεζας καθώς και η διαφορά των αποδόσεων αυτών από τις αποδόσεις των εκδόσεων του Ελληνικού Δημοσίου, όπου υπήρχαν. Ως αποτέλεσµα της εφαρµογής του Δ.Π.Χ.Π. 16, η Τράπεζα αναγνώρισε την 1.1.2019 στοιχεία ενεργητικού µε δικαίωµα χρήσης ποσού € 114,9 εκατ., εκ των οποίων ποσό € 94,9 εκατ. έχει ταξινομηθεί στα Ιδιοχρησιμοποιούμενα ενσώματα πάγια και ποσό € 20 εκατ. στις Επενδύσεις σε ακίνητα, απαιτήσεις από χρηµατοδοτικές µισθώσεις ποσού € 10,5 εκατ. και υποχρεώσεις από µισθώσεις ποσού € 179,9 εκατ. Η επίπτωση στην καθαρή θέση ανήλθε σε ζημιά ποσού € 39 εκατ. προ φόρων (€ 27,9 εκατ. µετά φόρων). Η επίπτωση στον δείκτη CET1 (Δείκτης Κεφαλαίων Κοινών Μετοχών Ι) ανήλθε σε 12 µονάδες βάσης. Οι κυριότερες κατηγορίες µισθώσεων αφορούν µισθώσεις ακινήτων και χώρων που στεγάζονται τα ATM’s (σηµειώσεις 22 και 23). Σηµειώνεται ότι για τις περιπτώσεις µισθώσεων στις οποίες η Τράπεζα είναι εκµισθωτής δεν υπήρξε επίπτωση από την εφαρµογή του νέου προτύπου εκτός από συγκεκριµένες περιπτώσεις υποµισθώσεων για τις οποίες η µίσθωση χαρακτηρίστηκε ως χρηµατοδοτική γεγονός που είχε ως αποτέλεσµα την αναγνώριση απαιτήσεων από χρηµατοδοτικές µισθώσεις ύψους € 10,5 εκατ. ‣ Τροποποίηση του Διεθνούς Λογιστικού Προτύπου 19 «Παροχές σε εργαζοµένους» - Τροποποίηση, περικοπή ή διακανονισµός του Προγράµµατος Παροχών (Κανονισµός 2019/402/13.3.2019) Την 7.2.2018 το Συµβούλιο των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων εξέδωσε τροποποίηση στο Δ.Λ.Π. 19 µέσω της οποίας διευκρινίζει τον τρόπο µε τον οποίο πρέπει να προσδιορίζεται το κόστος υπηρεσίας όταν προκύπτουν αλλαγές στο πρόγραµµα καθορισµένων παροχών. Σύµφωνα µε το Δ.Λ.Π. 19 σε περίπτωση τροποποίησης, περικοπής ή διακανονισµού, πρέπει να γίνει επανυπολογισµός της καθαρής υποχρέωσης ή απαίτησης. Η τροποποίηση του Δ.Λ.Π. 19 προβλέπει ότι το τρέχον κόστος υπηρεσίας και ο τόκος επί της καθαρής υποχρέωσης (απαίτησης) για το υπόλοιπο της περιόδου αναφοράς, µετά την αλλαγή στο πρόγραµµα, θα πρέπει να υπολογιστούν µε βάση τις παραδοχές που χρησιµοποιήθηκαν κατά τον επανυπολογισµό της καθαρής υποχρέωσης ή απαίτησης. Επίσης, µε την τροποποίηση του Δ.Λ.Π. 19 αποσαφηνίζεται η επίδραση µίας τροποποίησης, περικοπής ή διακανονισµού στις απαιτήσεις αναφορικά µε τον περιορισµό στην αναγνώριση της καθαρής απαίτησης (asset ceiling). Η υιοθέτηση της ανωτέρω τροποποίησης δεν είχε επίπτωση στις οικονοµικές καταστάσεις της Τράπεζας. ‣ Τροποποίηση του Διεθνούς Λογιστικού Προτύπου 28 «Επενδύσεις σε συγγενείς και κοινοπραξίες»: Μακροπρόθεσµες επενδύσεις σε Συγγενείς και Κοινοπραξίες (Κανονισµός 2019/237/8.2.2019) Την 12.10.2017 το Συµβούλιο των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων εξέδωσε τροποποιήση στο Δ.Λ.Π. 28 για να αποσαφηνίσει ότι ο λογιστικός χειρισµός των µακροπρόθεσµων επενδύσεων σε µία συγγενή ή κοινοπραξία που περιλαµβάνονται στην καθαρή επένδυση στην εν λόγω συγγενή ή κοινοπραξία - για τις οποίες δεν εφαρµόζεται η µέθοδος της καθαρής θέσης -πρέπει να γίνεται σύµφωνα µε το Δ.Π.Χ.Π. 9, συµπεριλαµβανοµένου των απαιτήσεων αποµείωσης. Κατά την εφαρµογή του Δ.Π.Χ.Π. 9, δεν θα πρέπει να λαµβάνονται υπόψη τυχόν προσαρµογές στη λογιστική αξία των µακροπρόθεσµων επενδύσεων που έχουν προκύψει από την εφαρµογή του Δ.Λ.Π. 28. Η ανωτέρω τροποποίηση δεν έχει εφαρμογή στις οικονομικές καταστάσεις της Τράπεζας. ‣ Βελτιώσεις Διεθνών Λογιστικών Προτύπων - κύκλος 2015-2017 (Κανονισµός 2019/412/14.3.2019) Στο πλαίσιο του προγράµµατος των ετήσιων βελτιώσεων των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων, το Συµβούλιο εξέδωσε, την 12.12.2017, µη επείγουσες αλλά απαραίτητες τροποποιήσεις σε επιµέρους πρότυπα. Η υιοθέτηση των ανωτέρω τροποποιήσεων δεν είχε επίπτωση στις οικονοµικές καταστάσεις της Τράπεζας. ‣ Διερµηνεία 23 «Αβεβαιότητα σχετικά µε τους λογιστικούς χειρισµούς φόρου εισοδήµατος» (Κανονισµός 2018/1595/23.10.2018) Την 7.6.2017 το Συµβούλιο των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων εξέδωσε τη Διερµηνεία 23. Η Διερµηνεία αποσαφηνίζει την εφαρµογή των απαιτήσεων αναγνώρισης και αποτίµησης του Δ.Λ.Π. 12 όταν υπάρχει αβεβαιότητα αναφορικά µε το λογιστικό χειρισµό του φόρου εισοδήµατος. Η Διερµηνεία ειδικότερα διευκρινίζει τα εξής: • Μία οικονοµική οντότητα θα καθορίσει αν θα εξετάσει τις αβεβαιότητες διακριτά ή σε συνδυασµό µε άλλες αβεβαιότητες ανάλογα µε το ποια προσέγγιση προβλέπει καλύτερα την επίλυση της αβεβαιότητας. • Οι εκτιµήσεις που γίνονται αναφορικά µε τον έλεγχο των λογιστικών χειρισµών από τις φορολογικές αρχές θα πρέπει να βασίζονται στο ότι οι φορολογικές αρχές θα εξετάσουν μόνο τα ποσά που έχουν δικαίωµα να εξετάσουν και στο ότι θα έχουν πλήρη γνώση της σχετικής πληροφόρησης όταν διενεργούν τον έλεγχο. 361 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 • Για τον προσδιορισµό του φορολογητέου κέρδους (φορολογικής ζημιάς), των φορολογικών βάσεων, των µη χρησιµοποιηθεισών φορολογικών ζηµιών, των µη χρησιµοποιηθέντων πιστωτικών φόρων και των φορολογικών συντελεστών η οικονοµική οντότητα θα πρέπει να λάβει υπόψη της το πόσο πιθανό είναι οι φορολογικές αρχές να αποδεχθούν την αβεβαιότητα στο χειρισµό του φόρου. Οι εκτιµήσεις της οικονοµικής οντότητας θα πρέπει να επαναξιολογούνται όταν λαµβάνουν χώρα αλλαγές στα γεγονότα και στις συνθήκες καθώς και όταν νέα πληροφόρηση καθίσταται διαθέσιµη. Η υιοθέτηση της ανωτέρω Διερµηνείας δεν είχε επίπτωση στις οικονοµικές καταστάσεις της Τράπεζας. Εκτός των προτύπων που αναφέρθηκαν ανωτέρω, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει υιοθετήσει τις κατωτέρω τροποποιήσεις προτύπων των οποίων η εφαρµογή είναι υποχρεωτική για χρήσεις µε έναρξη µετά την 1.1.2019 και δεν έχουν εφαρµοστεί πρόωρα από την Τράπεζα. ‣ Τροποποίηση του Διεθνούς Προτύπου Χρηματοοικονομικής Πληροφόρησης 9 «Χρηματοοικονομικά μέσα»: του Διεθνούς Λογιστικού Προτύπου 39 «Χρηµατοοικονοµικά µέσα: Αναγνώριση και αποτίμηση» και του Διεθνούς Προτύπου Χρηµατοοικονοµικής Πληροφόρησης 7 «Χρηµατοοικονοµικά µέσα: Γνωστοποιήσεις»: Μεταρρύθμιση των επιτοκίων αναφοράς (Κανονισµός 2020/34/15.1.2020) Ισχύει για χρήσεις µε έναρξη από 1.1.2020 Την 26.9.2019 το Συμβούλιο των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων εξέδωσε τροποποίηση στα Δ.Π.Χ.Π. 9, Δ.Λ.Π. 39 και Δ.Π.Χ.Π. 7 σύμφωνα με την οποία παρέχονται προσωρινές εξαιρέσεις από την εφαρμογή συγκεκριμένων διατάξεων της λογιστικής αντιστάθμισης στο πλαίσιο της εφαρμογής της μεταρρύθμισης του επιτοκίου αναφοράς (Interest rate benchmark reform). Σύμφωνα με τις εξαιρέσεις αυτές, οι εταιρίες που εφαρμόζουν τις σχετικές διατάξεις μπορούν να υποθέτουν ότι το επιτόκιο αναφοράς δεν θα αλλάξει ως αποτέλεσμα εφαρμογής της μεταρρύθμισης του επιτοκίου αναφοράς. Οι εξαιρέσεις αφορούν στην εφαρμογή των ακόλουθων διατάξεων: • Την απαίτηση περί πολύ υψηλής πιθανότητας εκπλήρωσης όσον αφορά αντισταθμίσεις ταμειακών ροών, • Την αξιολόγηση της οικονομικής σχέσης ανάμεσα στο αντισταθμιζόμενο στοιχείο και το μέσο αντιστάθμισης, • Τον προσδιορισμό ενός συστατικού ενός στοιχείου ως αντισταθμισμένου στοιχείου. Η Τράπεζα εξετάζει τις επιπτώσεις που θα έχει η υιοθέτηση των ανωτέρω τροποποιήσεων στις οικονομικές της καταστάσεις. ‣ Τροποποίηση του Διεθνούς Λογιστικού Προτύπου 1 «Παρουσίαση Οικονοµικών Καταστάσεων» και του Διεθνούς Λογιστικού Προτύπου 8 «Λογιστικές πολιτικές, µεταβολές των λογιστικών εκτιµήσεων και λάθη»: Ορισµός σηµαντικότητας (Κανονισμός 2019/2104/29.11.2019) Ισχύει για χρήσεις µε έναρξη από 1.1.2020 Την 31.10.2018 το Συµβούλιο των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας γνωστοποιήσεων εξέδωσε τροποποιήσεις στο Δ.Λ.Π. 1 και Δ.Λ.Π. 8 ώστε να εναρµονίσει τον ορισµό της σηµαντικότητας σε όλα τα πρότυπα και να αποσαφηνίσει ορισµένα σηµεία του ορισµού. Ο νέος ορισµός προβλέπει ότι µία πληροφορία είναι σηµαντική εάν το γεγονός της παράλειψης, υπόκρυψης ή ανακριβούς γνωστοποίησής της εύλογα θα αναµενόταν να επηρεάσει τις αποφάσεις που οι κύριοι χρήστες των οικονοµικών καταστάσεων λαµβάνουν βάσει αυτών των καταστάσεων. Οι τροποποιήσεις περιλαµβάνουν παραδείγµατα περιστάσεων που ενδέχεται να οδηγήσουν στην απόκρυψη σηµαντικής πληροφορίας. Επίσης, το Συµβούλιο τροποποίησε τον ορισµό της σηµαντικότητας στο Εννοιολογικό Πλαίσιο (Conceptual Framework) ώστε να τον εναρµονίσει µε το νέο ορισµό σύµφωνα µε τα Δ.Λ.Π. 1 και Δ.Λ.Π.8. Η Τράπεζα εξετάζει την επίπτωση που θα επιφέρει η υιοθέτηση της ανωτέρω τροποποίησης στις οικονοµικές της καταστάσεις. Επίσης, το Συµβούλιο των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων έχει εκδώσει τα κατωτέρω πρότυπα και τροποποιήσεις προτύπων τα οποία όµως δεν έχουν υιοθετηθεί ακόµη από την Ευρωπαϊκή Ένωση και δεν έχουν εφαρµοστεί πρόωρα από την Τράπεζα. ‣ Τροποποίηση του Διεθνούς Προτύπου Χρηµατοοικονοµικής Πληροφόρησης 3 «Συνενώσεις Επιχειρήσεων»: Ορισµός επιχείρησης Ισχύει για χρήσεις µε έναρξη από 1.1.2020 Την 22.10.2018 το Συµβούλιο των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων εξέδωσε τροποποίηση στο Δ.Π.Χ.Π. 3 µε στόχο να 362 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 αντιµετωπιστούν δυσκολίες που προκύπτουν όταν µία οντότητα προσδιορίζει εάν απέκτησε µία επιχείρηση ή µία οµάδα στοιχείων ενεργητικού. Με τις τροποποιήσεις: - αποσαφηνίζονται οι προϋποθέσεις που πρέπει κατ’ ελάχιστον να πληρούνται ώστε να έχει αποκτηθεί επιχείρηση, - απλοποιείται η αξιολόγηση της απόκτησης επιχείρησης ή ομάδας στοιχείων, η οποία θα βασίζεται στην τρέχουσα κατάσταση των αποκτηθέντων στοιχείων και όχι στην ικανότητα του συμμετέχοντα να ενσωματώσει τα αποκτηθέντα στοιχεία στις δικές του διαδικασίες, - τροποποιείται ο ορισμός του παραγόμενου προϊόντος ώστε πέραν των εσόδων από κύριες δραστηριότητες που εμπίπτουν στην εφαρμογή του ΔΠΧΠ 15, να περιλαμβάνονται και άλλα έσοδα από κύριες δραστηριότητες όπως τα έσοδα από επενδυτικές υπηρεσίες, - προστίθενται οδηγίες για την αξιολόγηση του κατά πόσο οι παραγωγικές διαδικασίες που έχουν αποκτηθεί είναι ουσιαστικές τόσο για τις περιπτώσεις που κατά την ημερομηνία απόκτησης υπάρχει παραγόμενο προϊόν όσο και για τις περιπτώσεις που δεν υπάρχει παραγόμενο προϊόν και - εισάγεται µία προαιρετική άσκηση με βάση την εύλογη αξία των αποκτώμενων στοιχείων προκειμένου να αξιολογηθεί εάν έχει αποκτηθεί μία επιχείρηση ή μία ομάδα στοιχείων. Η Τράπεζα εξετάζει τις επιπτώσεις που θα έχει η υιοθέτηση της ανωτέρω τροποποίησης στις οικονοµικές της καταστάσεις. ‣ Τροποποίηση του Διεθνούς Προτύπου Χρηµατοοικονοµικής Πληροφόρησης 10 «Ενοποιηµένες Οικονοµικές Καταστάσεις» και του Διεθνούς Λογιστικού Προτύπου 28 «Επενδύσεις σε συγγενείς και κοινοπραξίες»: Συναλλαγή πώλησης ή εισφοράς µεταξύ του επενδυτή και της συγγενούς εταιρίας ή κοινοπραξίας Ηµεροµηνία υποχρεωτικής εφαρµογής: Δεν έχει ακόµα καθοριστεί Την 11.9.2014, το Συµβούλιο των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων εξέδωσε τροποποιήσεις στα Δ.Π.Χ.Π. 10 και Δ.Λ.Π. 28 µε σκοπό να αποσαφηνίσει το λογιστικό χειρισµό µίας συναλλαγής πώλησης ή εισφοράς στοιχείων του ενεργητικού της µητρικής εταιρίας σε συγγενή ή κοινοπραξία της και το αντίστροφο. Ειδικότερα, το Δ.Π.Χ.Π. 10 τροποποιήθηκε έτσι ώστε να καθίσταται σαφές ότι, σε περίπτωση που ως αποτέλεσµα µίας συναλλαγής µε µία συγγενή ή κοινοπραξία, µία εταιρία χάσει τον έλεγχο επί θυγατρικής της, η οποία δεν συνιστά «επιχείρηση» βάσει του Δ.Π.Χ.Π. 3, θα αναγνωρίσει στα αποτελέσµατά της µόνο εκείνο το µέρος του κέρδους ή της ζημιάς που σχετίζεται µε το ποσοστό συµµετοχής των τρίτων στη συγγενή ή στην κοινοπραξία. Το υπόλοιπο µέρος του κέρδους της συναλλαγής θα απαλείφεται µε το λογιστικό υπόλοιπο της συµµετοχής στη συγγενή ή στην κοινοπραξία. Επιπρόσθετα, εάν ο επενδυτής διατηρεί ποσοστό συµµετοχής στην πρώην θυγατρική, έτσι ώστε αυτή να θεωρείται πλέον συγγενής ή κοινοπραξία, το κέρδος ή η ζημιά από την εκ νέου αποτίµηση της συµµετοχής αναγνωρίζεται στα αποτελέσµατα µόνο στο βαθµό που αφορά το ποσοστό συµµετοχής των άλλων επενδυτών. Το υπόλοιπο ποσό του κέρδους απαλείφεται µε το λογιστικό υπόλοιπο της συµµετοχής στην πρώην θυγατρική. Αντίστοιχα, στο Δ.Λ.Π. 28 έγιναν προσθήκες για να αποσαφηνιστεί ότι η µερική αναγνώριση κέρδους ή ζημιάς στα αποτελέσµατα του επενδυτή θα λαµβάνει χώρα µόνο εάν τα πωληθέντα στοιχεία στη συγγενή ή στην κοινοπραξία δεν πληρούν τον ορισµό της «επιχείρησης». Σε αντίθετη περίπτωση θα αναγνωρίζεται το συνολικό κέρδος ή ζημιά στα αποτελέσµατα του επενδυτή. Την 17.12.2015 το Συµβούλιο των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων κατήργησε την ηµεροµηνία υποχρεωτικής εφαρµογής της ανωτέρω τροποποίησης που είχε αρχικά προσδιορίσει. Η νέα ηµεροµηνία υποχρεωτικής εφαρµογής θα προσδιοριστεί σε µεταγενέστερη ηµεροµηνία από το Συµβούλιο των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων αφού λάβει υπόψη του τα αποτελέσµατα του έργου που εκπονεί για τη λογιστική της µεθόδου της καθαρής θέσης. ‣ Διεθνές Πρότυπο Χρηµατοοικονοµικής Πληροφόρησης 14: «Αναβαλλόµενοι λογαριασµοί υπό καθεστώς ρύθµισης» Ισχύει για χρήσεις µε έναρξη από 1.1.2016. Την 30.1.2014, το Συµβούλιο των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων εξέδωσε το Δ.Π.Χ.Π. 14. Το νέο πρότυπο, που έχει προσωρινό χαρακτήρα, πραγµατεύεται το λογιστικό χειρισµό και τις γνωστοποιήσεις που απαιτούνται για τους αναβαλλόµενους λογαριασµούς υπό καθεστώς ρύθµισης, η τήρηση και αναγνώριση των οποίων προβλέπεται από τις τοπικές νοµοθεσίες όταν µία εταιρία παρέχει προϊόντα ή υπηρεσίες των οποίων η τιµή ρυθµίζεται από κάποιον κανονιστικό φορέα. Το πρότυπο έχει εφαρµογή κατά την πρώτη υιοθέτηση των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων και µόνο για τις οντότητες που διενεργούν δραστηριότητες που ρυθµίζονται από κάποιο φορέα και που σύµφωνα µε τα προηγούµενα λογιστικά πρότυπα αναγνώριζαν τους εν λόγω λογαριασµούς στις οικονοµικές 363 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 τους καταστάσεις. Το Δ.Π.Χ.Π. 14 παρέχει, κατ’ εξαίρεση, στις οντότητες αυτές τη δυνατότητα να κεφαλαιοποιούν αντί να εξοδοποιούν τα σχετικά κονδύλια. Σηµειώνεται πως η Ευρωπαϊκή Ένωση αποφάσισε να µην προχωρήσει στην υιοθέτηση του εν λόγω προτύπου αναµένοντας την έκδοση του οριστικού προτύπου. Το ανωτέρω πρότυπο δεν έχει εφαρµογή στις οικονοµικές καταστάσεις της Τράπεζας. ‣ Διεθνές Πρότυπο Χρηµατοοικονοµικής Πληροφόρησης 17 «Ασφαλιστήρια Συµβόλαια». Ισχύει για χρήσεις µε έναρξη από 1.1.2021 Την 18.5.2017 το Συµβούλιο των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων εξέδωσε το Δ.Π.Χ.Π. 17 το οποίο αντικαθιστά το Δ.Π.Χ.Π. 4 «Ασφαλιστήρια Συµβόλαια». Σε αντίθεση µε το Δ.Π.Χ.Π. 4, το νέο πρότυπο εισάγει µία συνεπή µεθοδολογία αποτίµησης των ασφαλιστηρίων συµβολαίων. Οι κυριότερες αρχές του Δ.Π.Χ.Π. 17 είναι οι ακόλουθες: Μία εταιρία: • προσδιορίζει ως ασφαλιστήρια συµβόλαια τις συµβάσεις εκείνες µε τις οποίες η οικονοµική οντότητα αποδέχεται σηµαντικό ασφαλιστικό κίνδυνο από άλλο µέρος (τον αντισυµβαλλόµενο) συµφωνώντας να αποζηµιώσει τον αντισυµβαλλόµενο εάν ένα συγκεκριµένο αβέβαιο µελλοντικό συµβάν επηρεάζει αρνητικά τον αντισυµβαλλόµενο, • διαχωρίζει συγκεκριµένα ενσωµατωµένα παράγωγα, διακριτά επενδυτικά στοιχεία και διαφορετικές υποχρεώσεις απόδοσης από τα ασφαλιστήρια συµβόλαια, • διαχωρίζει τις συµβάσεις σε οµάδες που θα αναγνωρίσει και θα αποτιµήσει, • αναγνωρίζει και αποτιµά τις οµάδες των ασφαλιστηρίων συµβολαίων µε βάση: i. µια αναπροσαρµοσµένη ως προς τον κίνδυνο παρούσα αξία των µελλοντικών ταµειακών ροών (ταµειακές ροές εκπλήρωσης) που ενσωµατώνει όλες τις διαθέσιµες πληροφορίες σχετικά µε τις ταµειακές ροές εκπλήρωσης µε τρόπο που συνάδει µε τις παρατηρήσιµες πληροφορίες της αγοράς, πλέον (εάν αυτή η αξία είναι µια υποχρέωση) ή µείον (αν η αξία αυτή είναι περιουσιακό στοιχείο) ii. ένα ποσό που αντιπροσωπεύει το µη δεδουλευµένο κέρδος στην οµάδα των συµβάσεων (το συµβατικό περιθώριο παροχής υπηρεσιών), • αναγνωρίζει το κέρδος από µια οµάδα ασφαλιστηρίων συµβολαίων κατά τη διάρκεια της περιόδου που η οικονοµική οντότητα παρέχει ασφαλιστική κάλυψη και καθώς η οικονοµική οντότητα αποδεσµεύεται από τον κίνδυνο. Εάν µια οµάδα συµβολαίων είναι ή καθίσταται ζηµιογόνος, η οντότητα αναγνωρίζει αµέσως τη ζημιά, • παρουσιάζει ξεχωριστά τα έσοδα από ασφαλιστικές εργασίες, τα έξοδα ασφαλιστικών υπηρεσιών και τα έσοδα ή έξοδα χρηµατοδότησης της ασφάλισης και • γνωστοποιεί πληροφορίες που επιτρέπουν στους χρήστες των οικονοµικών καταστάσεων να εκτιµήσουν την επίδραση που έχουν οι συµβάσεις που εµπίπτουν στο πεδίο εφαρµογής του Δ.Π.Χ.Π. 17 στην οικονοµική θέση, στη χρηµατοοικονοµική απόδοση και στις ταµειακές ροές της. Σηµειώνεται, επίσης, πως τον Νοέµβριο του 2018 το Συµβούλιο των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων πρότεινε τη µετάθεση της ηµεροµηνίας υποχρεωτικής εφαρµογής του νέου προτύπου την 1.1.2022. Το ανωτέρω πρότυπο δεν έχει εφαρμογή στις οικονομικές καταστάσεις της Τράπεζας. ‣ Τροποποίηση του Διεθνούς Λογιστικού Προτύπου 1 «Παρουσίαση Οικονομικών Καταστάσεων»: Ταξινόμηση υποχρεώσεων σε βραχυπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες Ισχύει για χρήσεις µε έναρξη από 1.1.2022 Την 23.1.2020 το Συμβούλιο των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων εξέδωσε τροποποίηση στο Δ.Λ.Π. 1 αναφορικά με την ταξινόμηση των υποχρεώσεων σε βραχυπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες. Ειδικότερα η τροποποίηση: - Αποσαφήνισε ότι για την ταξινόμηση μιας υποχρέωσης σε βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι συνθήκες που ισχύουν κατά την ημερομηνία του ισολογισμού. - Αποσαφήνισε ότι οι προσδοκίες της Διοίκησης για τα γεγονότα που αναμένεται να συμβούν μετά την ημερομηνία του ισολογισμού δεν θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη. 364 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 - Διευκρίνισε τις περιπτώσεις που συνιστούν τακτοποίηση της υποχρέωσης. Η ανωτέρω τροποποίηση δεν θα έχει επίπτωση στις οικονομικές καταστάσεις της Τράπεζας, καθώς στον Ισολογισμό της Τράπεζας οι υποχρεώσεις δεν διαχωρίζονται σε βραχυπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες. 1.2 Λογιστικές αρχές 1.2.1 Λειτουργικοί τοµείς Ο καθορισµός των λειτουργικών τοµέων καθώς και η µέτρηση των µεγεθών τους βασίζονται στην πληροφόρηση που λαµβάνει η Εκτελεστική Επιτροπή της Τράπεζας, η οποία είναι υπεύθυνη για την κατανοµή των πόρων και την αξιολόγηση της αποδοτικότητας των τοµέων δραστηριότητας της Τράπεζας. Σύµφωνα µε τα ανωτέρω και µε δεδοµένη την υφιστάµενη διοικητική δοµή και διάρθρωση των εργασιών της Τράπεζας, έχουν προσδιοριστεί οι ακόλουθοι λειτουργικοί τοµείς: • Λιανική Τραπεζική • Corporate Banking • Asset Management / Insurance • Investment Banking / Treasury • Λοιπά Επιπρόσθετα, λαµβάνοντας υπόψη τη δραστηριοποίηση της Τράπεζας σε ποικίλους γεωγραφικούς τοµείς, πέραν των ανωτέρω λειτουργικών τοµέων παρέχεται στις οικονοµικές καταστάσεις πληροφόρηση και µε βάση την ακόλουθη διάκριση: • Ελλάδα • Λοιπές χώρες Σηµειώνεται ότι οι µέθοδοι αποτίµησης των µεγεθών των λειτουργικών τοµέων για σκοπούς πληροφόρησης της Εκτελεστικής Επιτροπής δεν διαφοροποιούνται από τις αντίστοιχες µεθόδους που επιβάλλουν τα Διεθνή Πρότυπα Χρηµατοοικονοµικής Πληροφόρησης. Αναλυτικά στοιχεία για την πληροφόρηση κατά τοµέα αναφέρονται στη σηµείωση 39. 1.2.2 Συναλλαγές σε ξένο νόµισµα και µετατροπή οικονοµικών καταστάσεων µονάδων εξωτερικού α. Συναλλαγές σε ξένο νόµισµα Τα στοιχεία που περιλαµβάνονται στις οικονοµικές καταστάσεις παρουσιάζονται σε Ευρώ, που είναι το νόµισµα της χώρας, στην οποία έχει την έδρα της η Τράπεζα (λειτουργικό νόµισµα). Τα στοιχεία των Καταστηµάτων εξωτερικού αποτιµώνται στο λειτουργικό νόµισµα του κάθε Καταστήµατος, το οποίο καθορίζεται µε κριτήριο το νόµισµα της χώρας στην οποία αυτό δραστηριοποιείται ή µε βάση το νόµισµα στο οποίο πραγµατοποιούνται, κυρίως, οι συναλλαγές του. Οι συναλλαγές που πραγµατοποιούνται σε ξένα νοµίσµατα µετατρέπονται στο λειτουργικό νόµισµα του κάθε καταστήµατος µε την ισοτιµία κλεισίµατος της ηµεροµηνίας των συναλλαγών. Κατά την ηµεροµηνία σύνταξης των οικονοµικών καταστάσεων, τα νοµισµατικά στοιχεία σε ξένο νόµισµα, του ενεργητικού και των υποχρεώσεων, αποτιµώνται µε τις τιµές κλεισίµατος της ηµεροµηνίας αυτής. Οι συναλλαγµατικές διαφορές, κέρδη ή ζημιές, που προκύπτουν καταχωρούνται στα αποτελέσµατα. Τα µη νοµισµατικά στοιχεία του ενεργητικού και των υποχρεώσεων αποτιµώνται µε τις τιµές των ξένων νοµισµάτων που ίσχυαν κατά την ηµεροµηνία της αρχικής αναγνώρισής τους, εκτός από τις κατηγορίες των µη νοµισµατικών στοιχείων που αποτιµώνται σε εύλογες αξίες και τα οποία αποτιµώνται µε τις συναλλαγµατικές ισοτιµίες που υπήρχαν όταν προσδιορίστηκε η εύλογη αξία. Στην περίπτωση αυτή οι συναλλαγµατικές διαφορές αποτελούν µέρος των κερδών ή ζηµιών από τη µεταβολή της εύλογης 365 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 αξίας και καταχωρούνται στα αποτελέσµατα ή απευθείας σε αποθεµατικό της καθαρής θέσης, ανάλογα µε την κατηγορία αποτίµησης του µη νοµισµατικού στοιχείου. β. Μετατροπή οικονοµικών καταστάσεων µονάδων εξωτερικού Η ενσωµάτωση των οικονοµικών καταστάσεων των καταστηµάτων εξωτερικού, που το λειτουργικό τους νόµισµα είναι διαφορετικό από το νόµισµα παρουσίασης των οικονοµικών καταστάσεων της Τράπεζας, πραγµατοποιείται µε τους ακόλουθους κανόνες: i. Τα στοιχεία του ενεργητικού και των υποχρεώσεων µετατρέπονται σε Ευρώ µε βάση την ισοτιµία κλεισίµατος της ηµεροµηνίας σύνταξης κάθε οικονοµικής καταστάσεως. Τα συγκριτικά στοιχεία παρατίθενται όπως είχαν µετατραπεί σε Ευρώ κατά τις αντίστοιχες ηµεροµηνίες σύνταξης των οικονοµικών καταστάσεων. ii. Τα στοιχεία της Καταστάσεως Αποτελεσµάτων (έσοδα και έξοδα) µετατρέπονται σε Ευρώ µε βάση το µέσο όρο των ισοτιµιών που ίσχυσαν κατά την περίοδο αναφοράς.Οι συναλλαγµατικές διαφορές που προκύπτουν από τους ανωτέρω κανόνες µετατροπής, καθώς και εκείνες που προκύπτουν από νοµισµατικά στοιχεία που αποτελούν µέρος της καθαρής επένδυσης σε οικονοµικές µονάδες του εξωτερικού, καταχωρούνται απευθείας στην καθαρή θέση και µεταφέρονται στα αποτελέσµατα µε την πώληση των µονάδων. 1.2.3 Διαθέσιµα και ταµειακά ισοδύναµα Για σκοπούς καταρτίσεως της Καταστάσεως Ταµειακών Ροών, στην κατηγορία αυτή περιλαµβάνονται: α. Το ταµείο β. Οι µη δεσµευµένες καταθέσεις στις κεντρικές τράπεζες γ. Οι βραχυπρόθεσµες απαιτήσεις από τράπεζες και οι συµφωνίες επαναπώλησης τίτλων «Reverse Repos». Ως βραχυπρόθεσµες απαιτήσεις θεωρούνται αυτές που λήγουν εντός τριών µηνών από την ηµεροµηνία σύνταξης των οικονοµικών καταστάσεων. Οι µη δεσµευµένες καταθέσεις στις κεντρικές τράπεζες, οι βραχυπρόθεσµες απαιτήσεις από τράπεζες και οι συµφωνίες Reverse Repos αποτιµώνται στο αναπόσβεστο κόστος. 1.2.4 Αρχές ταξινόµησης και αποτίµησης των χρηµατοοικονοµικών µέσων Αρχική αναγνώριση Η Τράπεζα αναγνωρίζει τα χρηµατοοικονοµικά µέσα ως στοιχεία ενεργητικού ή υποχρεώσεων εφόσον καθίσταται αντισυµβαλλόµενο µέρος που αποκτά δικαιώµατα ή αναλαµβάνει υποχρεώσεις βάσει των συµβατικών όρων του χρηµατοοικονοµικού µέσου. Η Τράπεζα, κατά την αρχική αναγνώριση, αποτιµά τα χρηµατοοικονοµικά στοιχεία ενεργητικού και υποχρεώσεων στην εύλογη αξία τους. Στην περίπτωση των χρηµατοοικονοµικών µέσων που δεν αποτιµώνται στην εύλογη αξία µέσω της Κατάστασης Αποτελεσµάτων, η αξία κατά την αρχική αναγνώριση προσαυξάνεται ή μειώνεται µε τα έξοδα και τις προμήθειες συναλλαγών που σχετίζονται άµεσα µε την απόκτηση ή τη δηµιουργία τους. Σηµειώνεται πως η Τράπεζα καταχωρεί όλες τις συναλλαγές αγοράς και πώλησης «κανονικής παράδοσης» την ηµεροµηνία διακανονισµού (settlement date) µε εξαίρεση τις συναλλαγές που αφορούν σε µετοχές και παράγωγα που αναγνωρίζονται την ηµεροµηνία της συναλλαγής. Για τα οµόλογα που αποτιµώνται στην εύλογη αξία, η µεταβολή της εύλογης αξίας κατά τη διάρκεια της περιόδου που µεσολαβεί µεταξύ της ηµεροµηνίας της συναλλαγής (trade date) και της ηµεροµηνίας διακανονισµού (settlement date) αναγνωρίζεται στα αποτελέσµατα ή στην καθαρή θέση ανάλογα µε την κατηγορία ταξινόµησης του οµολόγου. Μεταγενέστερη αποτίµηση χρηµατοοικονοµικών στοιχείων ενεργητικού Η Τράπεζα για σκοπούς αποτίµησης διακρίνει τα χρηµατοοικονοµικά στοιχεία του ενεργητικού στις ακόλουθες κατηγορίες: 366 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 • Χρηµατοοικονοµικά στοιχεία του ενεργητικού αποτιµώµενα στο αναπόσβεστο κόστος • Χρηµατοικονοµικά στοιχεία του ενεργητικού αποτιµώµενα στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην καθαρή θέση, µε το αποτέλεσµα κατά τη διακοπή αναγνώρισης να αναταξινοµείται στην Κατάσταση Αποτελεσµάτων • Συµµετοχικοί τίτλοι αποτιµώµενοι στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην καθαρή θέση, µε το αποτέλεσµα κατά τη διακοπή αναγνώρισης να µην αναταξινοµείται στην Κατάσταση Αποτελεσµάτων • Χρηµατοοικονοµικά στοιχεία αποτιµώµενα στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων Για κάθε µία από τις ανωτέρω κατηγορίες ισχύουν τα εξής: α) Χρηµατοοικονοµικά στοιχεία του ενεργητικού αποτιµώµενα στο αναπόσβεστο κόστος Στην κατηγορία αυτή εντάσσονται τα χρηματοοικονομικά στοιχεία τα οποία ικανοποιούν ταυτόχρονα τα εξής: • εντάσσονται σε επιχειρησιακό µοντέλο το οποίο έχει ως στόχο τη διακράτηση χρηµατοοικονοµικών µέσων προκειµένου να εισπραχθούν οι συµβατικές ταµειακές τους ροές, • οι συµβατικοί όροι που τα διέπουν προβλέπουν αποκλειστικά ταµειακές ροές κεφαλαίου και τόκου επί του ανεξόφλητου κεφαλαίου, οι οποίες θα πρέπει να καταβληθούν σε συγκεκριµένες ηµεροµηνίες (Solely Payments of Principal and Interest- SPPI). Η κατηγορία αυτή αποτιµάται στο αναπόσβεστο κόστος µε τη µέθοδο του πραγµατικού επιτοκίου και εξετάζεται περιοδικά για την ύπαρξη αναµενόµενων ζηµιών αποµείωσης όπως περαιτέρω περιγράφεται στις σηµειώσεις 1.2.12 και 1.2.13. β) Χρηµατοικονοµικά στοιχεία του ενεργητικού αποτιµώµενα στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην καθαρή θέση, µε το αποτέλεσµα κατά τη διακοπή αναγνώρισης να αναταξινοµείται στην Κατάσταση Αποτελεσµάτων Στην κατηγορία αυτή εντάσσονται τα χρηματοοικονομικά στοιχεία τα οποία ικανοποιούν ταυτόχρονα τα εξής: • εντάσσονται σε επιχειρησιακό µοντέλο του οποίου ο στόχος ικανοποιείται τόσο µε την πώληση όσο και µε την είσπραξη των συµβατικών ταµειακών ροών, • οι συµβατικοί όροι που τα διέπουν προβλέπουν αποκλειστικά ταµειακές ροές κεφαλαίου και τόκου επί του ανεξόφλητου κεφαλαίου, οι οποίες θα πρέπει να καταβληθούν σε συγκεκριµένες ηµεροµηνίες (Solely Payments of Principal and InterestSPPI). Η κατηγορία αυτή εξετάζεται περιοδικά για την ύπαρξη αναµενόµενων ζηµών αποµείωσης όπως περαιτέρω περιγράφεται στις σηµειώσεις 1.2.12 και 1.2.13. γ) Συµµετοχικοί τίτλοι αποτιµώµενοι στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην καθαρή θέση, µε το αποτέλεσµα κατά τη διακοπή αναγνώρισης να µην αναταξινοµείται στην Κατάσταση Αποτελεσµάτων Στην κατηγορία αυτή εντάσσονται οι συµµετοχικοί τίτλοι που δεν διακρατούνται για εµπορικούς σκοπούς και οι οποίοι δεν αποτελούν το ενδεχόµενο τίµηµα αναγνωριζόµενο από τον αποκτώντα σε µία συνένωση επιχειρήσεων και τους οποίους η Τράπεζα αποφασίζει, κατά την αρχική αναγνώριση, να αποτιµήσει στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην καθαρή θέση. Η απόφαση αυτή είναι ανέκκλητη. Με εξαίρεση τα µερίσµατα τα οποία αναγνωρίζονται απευθείας στα αποτελέσµατα όλα τα άλλα αποτελέσµατα που απορρέουν από τους ανωτέρω συµµετοχικούς τίτλους αναγνωρίζονται απευθείας στην καθαρή θέση και δεν αναταξινοµούνται στα αποτελέσµατα. Για τους εν λόγω συµµετοχικούς τίτλους δεν διενεργείται έλεγχος αποµείωσης. δ) Χρηµατοοικονοµικά στοιχεία αποτιµώµενα στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων Στην κατηγορία αυτή εντάσσονται χρηµατοοικονοµικά στοιχεία: 367 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 i. Για τα οποία υπάρχει πρόθεση για την πώλησή τους σε βραχύ χρονικό διάστηµα, προκειµένου να αξιοποιηθούν βραχυχρόνιες διακυµάνσεις της αγοράς (εµπορικό χαρτοφυλάκιο). Στην κατηγορία αυτή η Τράπεζα κατατάσσει οµόλογα, κρατικά έντοκα γραµµάτια και περιορισµένο αριθµό µετοχών και εταιρικών οµολόγων. ii. Τα οποία δεν πληρούν τα κριτήρια ταξινόµησης σε µία από τις ανωτέρω κατηγορίες. iii. Τα οποία η Τράπεζα επιλέγει, κατά την αρχική αναγνώριση, να τα αποτιµήσει στην εύλογη αξία µε µεταφορά της εκάστοτε προκύπτουσας διαφοράς στα αποτελέσµατα. Η επιλογή αυτή, η οποία είναι ανέκκλητη,µπορεί να γίνει όταν µε τον τρόπο αυτό εξαλείφεται τυχόν λογιστική ασυµµετρία που προκύπτει από την αποτίµηση αυτών των χρηµατοοικονοµικών µέσων µε διαφορετικό τρόπο, (π.χ. στο αναπόσβεστο κόστος), σε σχέση µε χρηµατοοικονοµικά µέσα που σχετίζονται µε αυτά, (π.χ. παράγωγα, τα οποία αποτιµώνται στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων). Κατά την ηµεροµηνία σύνταξης των οικονοµικών καταστάσεων, η Τράπεζα δεν είχε επιλέξει να εντάξει χρηµατοοικονοµικά στοιχεία του ενεργητικού σε αυτή την κατηγορία. Αξιολόγηση επιχειρησιακού µοντέλου Το επιχειρησιακό µοντέλο αναφέρεται στον τρόπο µε τον οποίο η Τράπεζα διαχειρίζεται τα χρηµατοοικονοµικά στοιχεία του ενεργητικού για να δηµιουργεί ταµειακές ροές. Αυτό σηµαίνει ότι το επιχειρησιακό µοντέλο καθορίζει αν οι ταµειακές ροές θα απορρέουν από την είσπραξη συµβατικών ταµειακών ροών, την πώληση χρηµατοοικονοµικών περιουσιακών στοιχείων ή και από τα δύο. Το επιχειρησιακό µοντέλο της Τράπεζας καθορίζεται σε επίπεδο που να αντανακλά τον τρόπο µε τον οποίο οι οµάδες χρηµατοοικονοµικών στοιχείων του ενεργητικού βρίσκονται υπό κοινή διαχείριση ώστε να επιτυγχάνεται ένας συγκεκριµένος επιχειρηµατικός στόχος. Συνεπώς, το επιχειρησιακό µοντέλο δεν εξαρτάται από τις προθέσεις της διοίκησης για ένα µεµονωµένο µέσο αλλά καθορίζεται σε ανώτερο επίπεδο συγκέντρωσης. Τα επιχειρησιακά µοντέλα της Τράπεζας καθορίζονται από την Επιτροπή Διαχειρίσεως Ενεργητικού Παθητικού (ALCo) ή την Εκτελεστική Επιτροπή οι οποίες αποφασίζουν για την εφαρµογή ενός επιχειρησιακού µοντέλου τόσο για το χαρτοφυλάκιο χορηγήσεων όσο και για το χαρτοφυλάκιο χρεογράφων. Στο πλαίσιο αυτό: • Τα δάνεια και απαιτήσεις κατά πελατών καθώς και οι απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυµάτων εντάσσονται στο επιχειρησιακό µοντέλο που ως στόχο έχει τη διακράτηση των χρηµατοοικονοµικών στοιχείων του ενεργητικού µε σκοπό την είσπραξη των συµβατικών ταµειακών ροών. • Για τα οµόλογα και γενικότερα για τις επενδύσεις σταθερού εισοδήµατος η Τράπεζα έχει αναγνωρίσει τα ακόλουθα επιχειρησιακά µοντέλα: - Επιχειρησιακό µοντέλο το οποίο αποσκοπεί στη διακράτηση χρηµατοοικονοµικών µέσων προκειµένου να εισπραχθούν οι συµβατικές ταµειακές τους ροές - Επιχειρησιακό µοντέλο του οποίου ο στόχος επιτυγχάνεται τόσο µε την είσπραξη συµβατικών ταµειακών ροών όσο και µε την πώληση των χρηµατοοικονοµικών στοιχείων του ενεργητικού - Εµπορικό χαρτοφυλάκιο Ο ορισµός των ανωτέρω επιχειρησιακών µοντέλων έχει βασιστεί: α) στον τρόπο µε τον οποίο εκτιµάται η απόδοση του επιχειρησιακού µοντέλου και των χρηµατοοικονοµικών στοιχείων του ενεργητικού που διακρατούνται στο πλαίσιο του εν λόγω επιχειρησιακού µοντέλου, και στο πώς αυτή αναφέρεται στα βασικά διοικητικά στελέχη της Τράπεζας, β) στους κινδύνους που επηρεάζουν την απόδοση του επιχειρησιακού µοντέλου (και των χρηµατοοικονοµικών στοιχείων του ενεργητικού που διακρατούνται στο πλαίσιο του εν λόγω επιχειρησιακού µοντέλου) και, ειδικότερα, στον τρόπο διαχείρισης των εν λόγω κινδύνων, γ) στον τρόπο µε τον οποίο αξιολογούνται τα διοικητικά στελέχη της Τράπεζας (για παράδειγµα, εάν η αξιολόγηση λαµβάνει υπόψη την εύλογη αξία των υπό διαχείριση περιουσιακών στοιχείων ή τις εισπραχθείσες συµβατικές ταµειακές ροές) και 368 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 δ) στην αναµενόµενη συχνότητα και αξία των πωλήσεων καθώς και στη συχνότητα και αξία των πωλήσεων που έχουν πραγµατοποιηθεί. Η Τράπεζα, σε κάθε ηµεροµηνία δηµοσίευσης οικονοµικών καταστάσεων, επαναξιολογεί τα επιχειρησιακά µοντέλα προκειµένου να επιβεβαιώνει ότι δεν έχει υπάρξει µεταβολή σε σχέση µε την προηγούµενη περίοδο ή εφαρµογή κάποιου καινούργιου επιχειρησιακού µοντέλου. Στο πλαίσιο της επαναξιολόγησης του επιχειρησιακού µοντέλου που αποσκοπεί στη διακράτηση των χρηµατοοικονοµικών στοιχείων του ενεργητικού µε στόχο την είσπραξη των συµβατικών ταµειακών ροών λαµβάνονται υπόψη οι πωλήσεις που έχουν πραγµατοποιηθεί καθώς και εκείνες που αναµένεται να συµβούν. Κατά την αξιολόγηση αυτή οι ακόλουθες περιπτώσεις πωλήσεων δεν θεωρείται ότι θίγουν την επιλογή του εν λόγω επιχειρησιακού µοντέλου: α) Πωλήσεις µη εξυπηρετούµενων δανείων που λαµβάνουν χώρα λόγω της επιδείνωσης της πιστοληπτικής διαβάθµισης των πιστούχων, µε εξαίρεση εκείνων που δηµιουργήθηκαν από την Τράπεζα και χαρακτηρίστηκαν ως αποµειωµένα κατά την αρχική τους αναγνώριση. β) Πωλήσεις που λαµβάνουν χώρα κοντά στην ηµεροµηνία λήξης των χρηµατοοικονοµικών στοιχείων του ενεργητικού κατά τέτοιο τρόπο ώστε οι εισπράξεις από την πώληση να προσεγγίζουν την είσπραξη των υπολειπόµενων συµβατικών ταµειακών ροών. Αυτό θεωρείται ότι συµβαίνει όταν κατά το χρόνο της πώλησης υπολείπεται λιγότερο από το 5% της συνολικής διάρκειας του µέσου. γ) Πωλήσεις (εκτός των περιπτώσεων α και β) σποραδικές (ακόµα και αν είναι σηµαντικής αξίας) ή µη σηµαντικής αξίας, είτε µεµονωµένα είτε συνολικά, (ακόµα και αν είναι συχνές). Η Τράπεζα έχει ορίσει ως σηµαντικής αξίας τις πωλήσεις που υπερβαίνουν το 5% του υπολοίπου προ προβλέψεων της προηγούµενης περιόδου, ανά χαρτοφυλάκιο. Αντίστοιχα, ως µη σποραδικές έχουν οριστεί οι σηµαντικές πωλήσεις που συµβαίνουν περισσότερο από δύο φορές ετησίως. Αξιολόγηση του αν οι συµβατικές ταµειακές ροές είναι αποκλειστικά ροές κεφαλαίου και τόκου επί του ανεξόφλητου κεφαλαίου (Solely Payments of Principal and Interest- SPPI) Για τους σκοπούς της αξιολόγησης: − Κεφάλαιο είναι η εύλογη αξία ενός χρηµατοοικονοµικού στοιχείου του ενεργητικού κατά την αρχική του αναγνώριση (το ποσό αυτό µεταβάλλεται, π.χ. λόγω αποπληρωµής) − Τόκος είναι το τίµηµα που καταβάλλεται για το πέρασµα του χρόνου, για τον πιστωτικό κίνδυνο που συνδέεται µε το ανεξόφλητο υπόλοιπο κεφαλαίου και για λοιπούς βασικούς δανειακούς κινδύνους (π.χ. κίνδυνο ρευστότητας) και έξοδα καθώς και για το περιθώριο κέρδους. Οι συµβατικοί όροι οι οποίοι δηµιουργούν έκθεση σε κινδύνους και µεταβλητότητα στις συµβατικές ταµειακές ροές που δεν σχετίζεται µε µία τυπική δανειακή σύµβαση, όπως η έκθεση στις µεταβολές των τιµών µετοχών ή των τιµών βασικών εµπορευµάτων, δεν οδηγούν σε συµβατικές ταµειακές ροές που αποτελούν αποκλειστικά πληρωµές κεφαλαίου και τόκου επί του ανεξόφλητου κεφαλαίου. Στο πλαίσιο αυτό, κατά την αξιολόγηση του αν οι συµβατικές ταµειακές ροές αποτελούν αποκλειστικά ταµειακές ροές κεφαλαίου και τόκου επί του ανεξόφλητου κεφαλαίου, η Τράπεζα εξετάζει αν το µέσο εµπεριέχει συµβατικούς όρους που µεταβάλλουν το χρόνο ή το ποσό των συµβατικών ταµειακών ροών. Ειδικότερα λαµβάνεται υπόψη αν υφίστανται: − Χαρακτηριστικά µόχλευσης − Πληρωµές που συνδέονται µε τη µεταβλητότητα στη συναλλαγµατική ισοτιµία − Όροι µετατροπής σε µετοχές του εκδότη − Μεταβολές επιτοκίων µε βάση µη επιτοκιακές µεταβλητές − Όροι πρόωρης εξόφλησης ή επιµήκυνσης της διάρκειας του µέσου − Όροι που περιορίζουν την απαίτηση της Τράπεζας στις ροές από συγκεκριµένα περιουσιακά στοιχεία ή βάσει των οποίων δεν προβλέπεται νοµική αξίωση επί των µη καταβληθέντων ποσών − Άτοκες αναβαλλόµενες πληρωµές − Όροι βάσει των οποίων η απόδοση του µέσου επηρεάζεται από τις τιµές των µετοχών ή των αγαθών. 369 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Ειδικά για την περίπτωση της χρηµατοδότησης µίας εταιρίας ειδικού σκοπού, προκειµένου το δάνειο να ικανοποιεί το κριτήριο ότι οι ταµειακές του ροές είναι αποκλειστικά ροές κεφαλαίου και τόκου επί του ανεξόφλητου κεφαλαίου θα πρέπει, µεταξύ των άλλων, να ισχύει τουλάχιστον µία από τις ακόλουθες συνθήκες: - Κατά το χρόνο αρχικής αναγνώρισης του δανείου, ο δείκτης LTV (Loan to Value) να διαµορφώνεται έως 80% ή ο δείκτης LLCR (Loan Life Coverage Ratio) να ανέρχεται σε τουλάχιστον 1,25. - Τα ίδια κεφάλαια της εταιρίας ειδικού σκοπού να ανέρχονται σε τουλάχιστον 20% της συνολικής αξίας του ενεργητικού. - Να υφίστανται επαρκή καλύµµατα που να µη συνδέονται µε το περιουσιακό στοιχείο που χρηµατοδοτείται. Επίσης, κατά την αξιολόγηση του αν οι συµβατικές ταµειακές ροές αποτελούν αποκλειστικά ταµειακές ροές κεφαλαίου και τόκου επί του ανεξόφλητου κεφαλαίου εξετάζεται αν έχει µεταβληθεί εκείνο το συστατικό του τόκου που εκφράζει την αξία του χρόνου. Η αξία του χρόνου (time value of money) αποτελεί το συστατικό του τόκου που σχετίζεται µε την αποζηµίωση λόγω του περάσµατος του χρόνου. Η αξία του χρόνου, συνεπώς, δεν παρέχει αποζηµίωση για λοιπούς κινδύνους ή έξοδα. Ωστόσο, κάποιες φορές το στοιχείο της αξίας του χρόνου µεταβάλλεται. Αυτό µπορεί να συµβαίνει όταν για παράδειγµα το επιτόκιο ενός µέσου επαναπροσδιορίζεται περιοδικά αλλά η συχνότητα του επαναπροσδιορισµού δεν ταυτίζεται µε τη διάρκεια του επιτοκίου ή όταν ο περιοδικός επαναπροσδιορισµός του γίνεται µε βάση ένα µέσο όρο βραχυπρόθεσµων και µακροπρόθεσµων επιτοκίων. Στην περίπτωση αυτή η Τράπεζα αξιολογεί τη µεταβολή προκειµένου να προσδιορίσει αν οι συµβατικές ροές είναι αποκλειστικά ροές κεφαλαίου και τόκου επί του ανεξόφλητου κεφαλαίου. Η αξιολόγηση συνίσταται στον προσδιορισµό του πόσο διαφορετικές είναι οι µη προεξοφληµένες συµβατικές ροές σε σχέση µε τις µη προεξοφληµένες συµβατικές ροές αν ο επαναπροσδιορισµός του επιτοκίου δεν είχε µεταβληθεί. Κατά την αξιολόγηση θα πρέπει να λαµβάνεται υπόψη τόσο η επίπτωση ανά περίοδο όσο και σωρευτικά. Αν οι ροές είναι σηµαντικά διαφορετικές τότε οι ροές του µέσου δεν είναι αποκλειστικά ταµειακές ροές κεφαλαίου και τόκου επί του ανεξόφλητου κεφαλαίου. Η Τράπεζα έχει θεωρήσει πως η ανωτέρω αξιολόγηση δεν οδηγεί σε σηµαντικά διαφορετικές ταµειακές ροές όταν η σωρευτική διαφορά κατά τη διάρκεια ζωής του µέσου δεν υπερβαίνει το 10% και ταυτόχρονα οι µεµονωµένες ταµειακές ροές στις οποίες παρατηρείται διαφορά ανώτερη του 10% δεν υπερβαίνουν το 5% των συνολικών περιόδων κατά τη διάρκεια ζωής του µέσου. Αναταξινόµηση χρηµατοοικονοµικών στοιχείων ενεργητικού Αναταξινοµήσεις µεταξύ των κατηγοριών αποτίµησης των χρηµατοοικονοµικών στοιχείων του ενεργητικού πραγµατοποιούνται όταν µεταβάλλεται το επιχειρησιακό µοντέλο της Τράπεζας. Στην περίπτωση αυτή η αναταξινόµηση δεν πραγµατοποιείται αναδροµικά. Οι µεταβολές στο επιχειρησιακό µοντέλο της Τράπεζας αναµένεται να είναι σπάνιες. Προκύπτουν από αποφάσεις της Επιτροπής Διαχειρίσεως Ενεργητικού Παθητικού (ALCo) ή της Εκτελεστικής Επιτροπής ως αποτέλεσµα εσωτερικών ή εξωτερικών µεταβολών, θα πρέπει να είναι σηµαντικές για τις δραστηριότητες της Τράπεζας και ορατές/παρατηρήσιµες σε τρίτα µέρη. Κατά την αναταξινόµηση µίας χρηµατοοικονοµικής απαίτησης από την κατηγορία αποτίµησης στο αναπόσβεστο κόστος στην κατηγορία αποτίµησης στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων, η εύλογη αξία της απαίτησης προσδιορίζεται κατά την ηµεροµηνία της αναταξινόµησης ενώ το ποσό της διαφοράς ανάµεσα στην εύλογη αξία και στο αναπόσβεστο κόστος αναγνωρίζεται απευθείας στα αποτελέσµατα. Το ίδιο συµβαίνει και στην περίπτωση αναταξινόµησης από την κατηγορία αποτίµησης στο αναπόσβεστο κόστος στην κατηγορία αποτίµησης στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην καθαρή θέση, µε τη διαφορά ότι το όποιο αποτέλεσµα προκύπτει αναγνωρίζεται απευθείας στην καθαρή θέση. Στην τελευταία αυτή περίπτωση το πραγµατικό επιτόκιο του µέσου καθώς και ο υπολογισµός των αναµενόµενων ζηµιών αποµείωσης δεν επηρεάζονται. Ωστόσο, το ποσό των συσσωρευµένων ζηµιών αποµείωσης το οποίο προσάρµοζε το υπόλοιπο της απαίτησης πριν την αποµείωση µεταφέρεται στην καθαρή θέση ως συσσωρευµένες ζημιές αποµείωσης. Κατά την αναταξινόµηση µίας χρηµατοοικονοµικής απαίτησης από την κατηγορία αποτίµησης στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων στην κατηγορία αποτίµησης στο αναπόσβεστο κόστος, η εύλογη αξία της απαίτησης κατά την ηµεροµηνία της αναταξινόµησης καθίσταται η νέα λογιστική αξία, προ αποµείωσης. Κατά την ηµεροµηνία αυτή, υπολογίζεται το πραγµατικό επιτόκιο της απαίτησης ενώ επίσης, για σκοπούς υπολογισµού αποµείωσης, η ηµεροµηνία αυτή θεωρείται ως η ηµεροµηνία αρχικής αναγνώρισης της χρηµατοοικονοµικής απαίτησης. Κατά την αναταξινόµηση µίας χρηµατοοικονοµικής απαίτησης από την κατηγορία αποτίµησης στην εύλογη αξία µέσω των 370 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 αποτελεσµάτων στην κατηγορία αποτίµησης στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην καθαρή θέση, το µέσο εξακολουθεί να αποτιµάται στην εύλογη αξία. Όπως και στην ανωτέρω περίπτωση, κατά την ηµεροµηνία της αναταξινόµησης, υπολογίζεται το πραγµατικό επιτόκιο της απαίτησης ενώ επίσης για σκοπούς υπολογισµού αποµείωσης, η ηµεροµηνία αυτή θεωρείται ως η ηµεροµηνία αρχικής αναγνώρισης της χρηµατοοικονοµικής απαίτησης. Σε περίπτωση αναταξινόµησης από την κατηγορία αποτίµησης στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην καθαρή θέση στην κατηγορία αποτίµησης στο αναπόσβεστο κόστος, η απαίτηση αναταξινοµείται στην εύλογη αξία της κατά την ηµεροµηνία της αναταξινόµησης. Ωστόσο, το σωρευτικό κέρδος ή ζημιά που έχει αναγνωρισθεί στην καθαρή θέση αντιλογίζεται προκειµένου να προσαρµόσει την εύλογη αξία της απαίτησης. Κατά τον τρόπο αυτό η απαίτηση είναι σαν να αποτιµώνταν πάντοτε στο αναπόσβεστο κόστος. Ο αντιλογισµός του ποσού αυτού από την καθαρή θέση δεν επηρεάζει τα αποτελέσµατα και κατά συνέπεια δεν αποτελεί αναταξινόμηση βάσει του ΔΛΠ 1. Το πραγµατικό επιτόκιο της απαίτησης καθώς και ο υπολογισµός των αναµενόµενων ζηµιών αποµείωσης δεν επηρεάζονται. Ωστόσο, οι συσσωρευµένες ζημιές αποµείωσης που είχαν αναγνωρισθεί στην καθαρή θέση µεταφέρονται προσαρµόζοντας τη λογιστική αξία της απαίτησης προ αποµείωσης. Τέλος, σε περίπτωση αναταξινόµησης από την κατηγορία αποτίµησης στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην καθαρή θέση στην κατηγορία αποτίµησης στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων, η απαίτηση εξακολουθεί να αποτιµάται στην εύλογη αξία. Το σωρευτικό κέρδος ή ζημιά που είχε αναγνωρισθεί στην καθαρή θέση µεταφέρεται στα αποτελέσµατα ως αναταξινόμηση βάσει του Δ.Λ.Π. 1. Διακοπή αναγνώρισης χρηµατοοικονοµικών στοιχείων ενεργητικού Η Τράπεζα προβαίνει στη διακοπή αναγνώρισης χρηµατοοικονοµικών στοιχείων του ενεργητικού της όταν: • τα συµβατικά δικαιώµατα επί των ταµειακών ροών των χρηµατοοικονοµικών στοιχείων έχουν λήξει, • µεταβιβάζει το συµβατικό δικαίωµα είσπραξης των ταµειακών ροών από τα χρηµατοοικονοµικά στοιχεία και ταυτόχρονα µεταβιβάζει, ουσιωδώς, όλους τους κινδύνους και τα οφέλη που απορρέουν από αυτά, • δάνεια ή επενδύσεις σε αξιόγραφα καθίστανται ανεπίδεκτα εισπράξεως, οπότε και τα διαγράφει • οι συµβατικοί όροι των χρηµατοοικονοµικών στοιχείων µεταβάλλονται ουσιωδώς, Στην περίπτωση συναλλαγών που, παρά τη µεταβίβαση του συµβατικού δικαιώµατος για την είσπραξη των ταµειακών ροών από χρηµατοοικονοµικά στοιχεία του ενεργητικού, οι κίνδυνοι και τα οφέλη που απορρέουν από αυτά παραµένουν στην Τράπεζα, δεν διακόπτεται η αναγνώριση των στοιχείων αυτών. Το ποσό που εισπράττεται από τη µεταβίβαση αναγνωρίζεται ως χρηµατοοικονοµική υποχρέωση. Οι λογιστικές πρακτικές που ακολουθούνται από την Τράπεζα σε ανάλογες συναλλαγές εξειδικεύονται περαιτέρω στις σηµειώσεις 1.2.20 και 1.2.21. Στην περίπτωση συναλλαγών µε τις οποίες η Τράπεζα ούτε διατηρεί αλλά ούτε και µεταβιβάζει τους κινδύνους και τα οφέλη που απορρέουν από τα χρηµατοοικονοµικά στοιχεία, αλλά διατηρεί έλεγχο επ’ αυτών, τότε αυτά εξακολουθούν να αναγνωρίζονται στο βαθµό της συνεχιζόµενης ανάµειξης της Τράπεζας. Αν η Τράπεζα δεν διατηρεί τον έλεγχο των στοιχείων τότε διακόπτεται η αναγνώρισή τους και στη θέση τους αναγνωρίζονται διακριτά τα στοιχεία ενεργητικού και υποχρεώσεων που δηµιουργούνται ή διατηρούνται κατά τη µεταβίβαση. Κατά την ηµεροµηνία σύνταξης των οικονοµικών καταστάσεων δεν υπήρχαν ανάλογες συναλλαγές. Στις περιπτώσεις µεταβολής των συµβατικών όρων ενός χρηµατοοικονοµικού στοιχείου του ενεργητικού, η µεταβολή θεωρείται σηµαντική και ως εκ τούτου οδηγεί στη διακοπή αναγνώρισης του υφιστάµενου µέσου και στην αναγνώριση ενός νέου όταν ικανοποιείται ένα από τα ακόλουθα κριτήρια: - Αλλαγή εκδότη/πιστούχου - Αλλαγή νοµίσµατος - Συγχώνευση συµβάσεων διαφορετικού τύπου - Συγχώνευση συµβάσεων που δεν πληρούν στο σύνολό τους το κριτήριο ότι οι ταµειακές ροές είναι αποκλειστικά ροές κεφαλαίου και τόκου επί του ανεξόφλητου κεφαλαίου - Προσθήκη ή διαγραφή όρου µετατρεψιµότητας σε µετοχές 371 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 - Διάσπαση σύµβασης της οποίας οι ταµειακές ροές δεν είναι αποκλειστικά ροές κεφαλαίου και τόκου επί του ανεξόφλητου κεφαλαίου κατά τέτοιο τρόπο ώστε η αιτία που δεν οδηγεί σε ταµειακές ροές αποκλειστικά τόκου και κεφαλαίου να µην περιλαµβάνεται σε κάποιο από τα νέα µέρη της σύµβασης - Σηµαντικές τροποποιήσεις που επέρχονται λόγω εµπορικής επαναδιαπραγµάτευσης των συµβατικών όρων δανείων ενήµερων πελατών. Στην περίπτωση που προκύψει διακοπή αναγνώρισης λόγω ουσιώδους µεταβολής των συµβατικών ταµειακών ροών, η διαφορά ανάµεσα στη λογιστική αξία του υφιστάµενου µέσου και στην εύλογη αξία του νέου µέσου αναγνωρίζεται άµεσα στην Κατάσταση Αποτελεσµάτων όπως ειδικότερα αναφέρεται στις σηµειώσεις 1.2.25 και 1.2.26. Επίσης, στις περιπτώσεις που το αρχικό µέσο αποτιµώνταν στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην καθαρή θέση, το συσσωρευµένο ποσό που είχε αναγνωριστεί στην καθαρή θέση μεταφέρεται στα αποτελέσµατα. Αντιθέτως, στην περίπτωση που η µεταβολή των συµβατικών ταµειακών ροών δεν είναι ουσιώδης, η λογιστική αξία του µέσου προ απομείωσης επανυπολογίζεται µέσω της προεξόφλησης των νέων συµβατικών ταµειακών ροών µε το αρχικό πραγµατικό επιτόκιο και η τυχόν διαφορά από την τρέχουσα λογιστική αξία προ απομείωσης αναγνωρίζεται άµεσα στα αποτελέσµατα και ειδικότερα στο λογαριασµό «Ζημιές απομείωσης και προβλέψεις για την κάλυψη του πιστωτικού κινδύνου». Τα έξοδα που σχετίζονται µε την τροποποίηση αναπροσαρµόζουν τη λογιστική αξία του µέσου και αποσβένονται κατά την εναποµένουσα διάρκεια της ζωής του µε τη µέθοδο του πραγµατικού επιτοκίου. Μεταγενέστερη αποτίµηση χρηµατοοικονοµικών υποχρεώσεων Η Τράπεζα για σκοπούς αποτίµησης διακρίνει τις χρηµατοοικονοµικές υποχρεώσεις στις ακόλουθες κατηγορίες: α) Χρηµατοοικονοµικές υποχρεώσεις που αποτιµώνται στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων i. Στην κατηγορία αυτή εντάσσονται χρηµατοοικονοµικά στοιχεία του εµπορικού χαρτοφυλακίου, ήτοι: • υπάρχει πρόθεση για την πώληση ή την επαναγορά τους σε βραχύ χρονικό διάστηµα, προκειµένου να αξιοποιηθούν βραχυχρόνιες διακυµάνσεις της αγοράς, ή • είναι παράγωγα προϊόντα που δεν αποτελούν µέσα αντιστάθµισης. Τα παράγωγα αυτά, όπως και οι υποχρεώσεις από παράγωγα προϊόντα τα οποία αποτελούν µέσα αντιστάθµισης εµφανίζονται στις υποχρεώσεις ως παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα και οι κανόνες αποτίµησής τους ακολουθούν όσα αναφέρονται στη σηµείωση 1.2.5. ii. Στην κατηγορία αυτή εντάσσονται επίσης χρηµατοοικονοµικές υποχρεώσεις τις οποίες η Τράπεζα επιλέγει, κατά την αρχική αναγνώριση, να αποτιµήσει στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων, όταν: • η µέθοδος αυτή καταλήγει σε περισσότερο σχετική πληροφόρηση διότι είτε: - απαλείφει ή µειώνει µία ανακολουθία στην αποτίµηση ή στην αναγνώριση που θα απέρρεε από την αποτίµηση των στοιχείων του ενεργητικού ή των υποχρεώσεων ή την αναγνώριση των κερδών και ζηµιών απ’ αυτών σε διαφορετικές βάσεις ή - η Τράπεζα διαχειρίζεται µία οµάδα χρηµατοοικονοµικών µέσων την οποία αξιολογεί µε βάση την εύλογη αξία της και για το γεγονός αυτό υφίσταται τεκµηριωµένη στρατηγική διαχείρισης κινδύνων ή επενδύσεων και η πληροφόρηση αναφορικά µε την οµάδα αυτή των χρηµατοοικονοµικών µέσων παρέχεται εσωτερικά στα βασικά διοικητικά στελέχη της Τράπεζας ή • το συµβόλαιο εµπεριέχει ένα ή περισσότερα ενσωµατωµένα παράγωγα και η Τράπεζα αποτιµά το σύνθετο χρηµατοοικονοµικό µέσο ως µία χρηµατοοικονοµική υποχρέωση αποτιµώµενη στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων µε την προϋπόθεση ότι δεν ισχύει ένα από τα ακόλουθα: - το ενσωµατωµένο παράγωγο δεν τροποποιεί σηµαντικά τις ταµειακές ροές που σε διαφορετική περίπτωση θα απαιτούνταν από το συµβόλαιο ή - µε µικρή ή καθόλου ανάλυση κατά την αρχική εξέταση ενός παρόµοιου σύνθετου µέσου διαφαίνεται ότι ο διαχωρισµός του ενσωµατωµένου παραγώγου απαγορεύεται. 372 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Σηµειώνεται πως στην ανωτέρω περίπτωση, το ποσό της µεταβολής της εύλογης αξίας που αποδίδεται στον πιστωτικό κίνδυνο της Τράπεζας αναγνωρίζεται στα λοιπά αποτελέσµατα που καταχωρούνται απευθείας στην καθαρή θέση, εκτός αν το γεγονός αυτό προκαλεί ή µεγεθύνει µία λογιστική ασυµµετρία στα αποτελέσµατα. Τα ποσά που αναγνωρίζονται στην καθαρή θέση δεν μεταφέρονται ποτέ στα αποτελέσµατα. Κατά την ηµεροµηνία σύνταξης των οικονοµικών καταστάσεων, η Τράπεζα δεν είχε επιλέξει να εντάξει χρηµατοοικονοµικά στοιχεία των υποχρεώσεων σε αυτή την κατηγορία. β) Χρηµατοοικονοµικές υποχρεώσεις που αποτιµώνται στο αναπόσβεστο κόστος Οι υποχρεώσεις αυτές εκτοκίζονται µε τη µέθοδο του πραγµατικού επιτοκίου. Στην κατηγορία αυτή ανήκουν οι υποχρεώσεις προς πιστωτικά ιδρύµατα και πελάτες, οι οµολογίες έκδοσής µας και οι λοιπές δανειακές υποχρεώσεις. Στην περίπτωση που χρηµατοοικονοµικές υποχρεώσεις της εν λόγω κατηγορίας υπεισέρχονται σε σχέση αντιστάθμισης, εφαρµόζονται επιπλέον οι αρχές που αναφέρονται στη σηµείωση 1.2.5. γ) Υποχρεώσεις που απορρέουν από συµβόλαια χρηµατοοικονοµικών εγγυήσεων και από δεσµεύσεις παροχής δανείων µε επιτόκια χαµηλότερα από εκείνα της αγοράς Ως χρηµατοοικονοµική εγγύηση ορίζεται ένα συµβόλαιο το οποίο προβλέπει συγκεκριµένες πληρωµές του εκδότη για την αποζηµίωση του κατόχου του συµβολαίου λόγω της ζημιάς που υπέστη από την αθέτηση των υποχρεώσεων συγκεκριµένου οφειλέτη. Οι χρηµατοοικονοµικές εγγυήσεις καθώς και οι δεσµεύσεις παροχής δανείων µε επιτόκια χαµηλότερα από εκείνα της αγοράς αναγνωρίζονται αρχικά στην εύλογη αξία τους και στη συνέχεια αποτιµώνται στη µεγαλύτερη αξία ανάµεσα: • στο υπόλοιπο της πρόβλεψης που υπολογίζεται κατά τον έλεγχο αποµείωσης (σηµείωση 1.2.12), • στο ποσό που αναγνωρίστηκε κατά την αρχική αναγνώριση µειωµένο µε το ποσό της συσσωρευµένης απόσβεσής του, η οποία υπολογίζεται µε βάση τη διάρκεια ζωής του µέσου. δ) Χρηµατοοικονοµικές υποχρεώσεις που απορρέουν από µεταβιβάσεις χρηµατοοικονοµικών στοιχείων του ενεργητικού χωρίς, ωστόσο, να πληρούνται τα κριτήρια για διακοπή αναγνώρισης των στοιχείων ή όταν εφαρµόζονται οι αρχές της συνεχιζόµενης ανάµειξης Στην πρώτη περίπτωση η υποχρέωση είναι ίση µε το ποσό που εισπράχθηκε κατά τη µεταβίβαση ενώ στη δεύτερη περίπτωση αποτιµάται κατά τέτοιο τρόπο ώστε η καθαρή αξία του στοιχείου που µεταβιβάστηκε και της σχετικής υποχρέωσης που αναγνωρίστηκε να είναι ίση µε: • το αναπόσβεστο κόστος των δικαιωµάτων και των υποχρεώσεων που διατηρήθηκαν από την Τράπεζα, στην περίπτωση που η αποτίµηση του στοιχείου που µεταβιβάστηκε γίνονταν στο αναπόσβεστο κόστος ή • την εύλογη αξία των δικαιωµάτων και των υποχρεώσεων που διατηρήθηκαν από την Τράπεζα, στην περίπτωση που η αποτίµηση του στοιχείου που µεταβιβάστηκε γίνονταν στην εύλογη αξία. ε) Το ενδεχόµενο τίµηµα που αναγνωρίζει ο αποκτών σε µία συνένωση επιχειρήσεων Το ενδεχόµενο τίµηµα αποτιµάται στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων. Διακοπή αναγνώρισης χρηµατοοικονοµικών στοιχείων υποχρεώσεων Η Τράπεζα διακόπτει την αναγνώριση µιας χρηµατοοικονοµικής υποχρέωσης (ή µέρους αυτής) όταν αυτή συµβατικά εκπληρώνεται, ακυρώνεται ή εκπνέει. 373 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Στις περιπτώσεις που µία χρηµατοοικονοµική υποχρέωση ανταλλάσσεται µε µία άλλη µε ουσιαστικά διαφορετικούς όρους, η ανταλλαγή αντιµετωπίζεται λογιστικά ως εξόφληση της αρχικής χρηµατοοικονοµικής υποχρέωσης και αναγνώριση νέας. Το ίδιο ισχύει και στην περίπτωση ουσιώδους τροποποίησης των όρων της υφιστάµενης χρηµατοοικονοµικής υποχρέωσης (είτε οφείλεται σε οικονοµική δυσχέρεια του οφειλέτη είτε όχι). Οι όροι θεωρείται ότι διαφέρουν ουσιαστικά αν η προεξοφληµένη παρούσα αξία των ταµειακών ροών, βάσει των νέων όρων (συµπεριλαµβανοµένων των αµοιβών που έχουν εισπραχθεί ή καταβληθεί), προεξοφληµένων µε το αρχικό πραγµατικό επιτόκιο, διαφέρει κατά τουλάχιστον 10% από την παρούσα αξία των ταµειακών ροών που αποµένουν από την αρχική χρηµατοοικονοµική υποχρέωση. Στις περιπτώσεις διακοπής αναγνώρισης, η διαφορά µεταξύ της λογιστικής αξίας µίας χρηµατοοικονοµικής υποχρέωσης (ή ενός τµήµατος µίας χρηµατοοικονοµικής υποχρέωσης) που εξοφλείται ή µεταβιβάζεται σε ένα άλλο µέρος και του τιµήµατος που καταβάλλεται, συµπεριλαµβανοµένων και των µεταβιβαζόµενων εκτός µετρητών περιουσιακών στοιχείων και των αναληφθέντων υποχρεώσεων, αναγνωρίζεται στα αποτελέσµατα. Συµψηφισµός χρηµατοοικονοµικών στοιχείων ενεργητικού και υποχρεώσεων Χρηµατοοικονοµικά στοιχεία ενεργητικού και υποχρεώσεων εµφανίζονται συµψηφιστικά στον Ισολογισµό, µόνο σε περιπτώσεις όπου η Τράπεζα έχει νοµικά το δικαίωµα και παράλληλα έχει την πρόθεση να προβεί σε ταυτόχρονο διακανονισµό του συνολικού ποσού ή σε διακανονισµό του καθαρού ποσού που προκύπτει από τον συµψηφισµό τους. 1.2.5 Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα και λογιστική αντιστάθµισης Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα Παράγωγα είναι τα χρηµατοοικονοµικά µέσα τα οποία στην έναρξή τους έχουν συνήθως µικρή ή µηδενική εύλογη αξία, η οποία στη συνέχεια µεταβάλλεται ανάλογα µε τη µεταβολή που σηµειώνεται σε κάποιο υποκείµενο στοιχείο µε το οποίο συνδέονται ή δείκτη που ορίζεται στη σύµβαση (συνάλλαγµα, επιτόκια, δείκτη ή άλλη µεταβλητή). Όταν το παράγωγο αποκτά θετική αξία, αναγνωρίζεται ως στοιχείο του ενεργητικού, ενώ αντίθετα, όταν αποκτά αρνητική αξία, αναγνωρίζεται ως στοιχείο των υποχρεώσεων. Τα παράγωγα χρησιµοποιούνται είτε για σκοπούς αντιστάθµισης, είτε για σκοπούς εµπορικούς. Όλα τα παράγωγα ανεξάρτητα του σκοπού για τον οποίο προορίζονται αποτιµώνται στην εύλογη αξία τους. Η μεταβολή στην εύλογη αξία των επιτοκιακών παραγώγων και των παραγώγων συναλλάγματος, με εξαίρεση των δικαιωμάτων προαιρέσεως, διαχωρίζεται σε τόκους, συναλλαγματικές διαφορές και σε λοιπά αποτελέσματα χρηματοοικονομικών πράξεων. Στην περίπτωση που το παράγωγο είναι ενσωµατωµένο σε ένα χρηµατοοικονοµικό στοιχείο του ενεργητικού, το ενσωµατωµένο παράγωγο δεν διαχωρίζεται, ο δε λογιστικός χειρισµός του υβριδικού συµβολαίου βασίζεται σε όσα αναφέρθηκαν στη σηµείωση 1.2.4 αναφορικά µε την ταξινόµηση των χρηµατοοικονοµικών στοιχείων του ενεργητικού. Στην περίπτωση που το παράγωγο είναι ενσωµατωµένο σε ένα κύριο συµβόλαιο που δεν αποτελεί χρηµατοοικονοµικό στοιχείο του ενεργητικού, τότε το ενσωµατωµένο παράγωγο διαχωρίζεται και αποτιµάται στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων, όταν ικανοποιούνται οι ακόλουθες συνθήκες: • τα οικονοµικά χαρακτηριστικά και οι κίνδυνοι του ενσωµατωµένου παραγώγου δεν είναι στενά συνδεδεµένα µε τα οικονοµικά χαρακτηριστικά και τους κινδύνους του κυρίως συµβολαίου, • ένα διακριτό µέσο µε τους ίδιους όρους µε το ενσωµατωµένο παράγωγο ικανοποιεί τον ορισµό του παραγώγου και • το υβριδικό συµβόλαιο δεν αποτιµάται στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων. Τα παράγωγα προϊόντα χρησιµοποιούνται στο πλαίσιο διαχειρίσεως Ενεργητικού-Παθητικού και σύµφωνα πάντα µε τις κατευθυντήριες οδηγίες, οι οποίες δίδονται από την Επιτροπή Διαχειρίσεως Ενεργητικού-Παθητικού (ALCO). Επιπλέον, η Τράπεζα χρησιµοποιεί τα παράγωγα για την αποκόµιση κερδών από βραχυχρόνιες µεταβολές της αγοράς και πάντα µέσα στο πλαίσιο αναλήψεως κινδύνων που τίθενται από την αρµόδια Επιτροπή Διαχειρίσεως Ενεργητικού-Παθητικού (ALCO). 374 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Οι διαφορές αποτιµήσεως που προκύπτουν από τα παράγωγα προϊόντα καταχωρούνται στα Αποτελέσµατα χρηµατοοικονοµικών πράξεων εκτός αν τα παράγωγα υπεισέρχονται σε σχέση αντιστάθμισης όπου ισχύουν τα όσα αναφέρονται κατωτέρω για τη λογιστική αντιστάθµισης. Όταν η Τράπεζα χρησιµοποιεί παράγωγα για αντιστάθµιση, προβαίνει κατά την έναρξη σε επαρκή τεκµηρίωση της σχέσεως αντιστάθμισης, καθώς και σε έλεγχο της αποτελεσµατικότητας της αντιστάθμισης. Ο έλεγχος επαναλαµβάνεται σε κάθε ηµεροµηνία σύνταξης των οικονοµικών καταστάσεων. Διευκρινίζονται ιδιαίτερα τα εξής: α. Synthetic Swaps Η Τράπεζα, προκειµένου να αυξήσει την απόδοση των καταθέσεων σε επιλεγµένους πελάτες της, χρησιµοποιεί το µηχανισµό των Synthetic Swaps. Μετατρέπει δηλαδή τις καταθέσεις από Ευρώ σε JPY ή άλλο νόµισµα και παράλληλα, για την κάλυψη του συναλλαγµατικού κινδύνου, προβαίνει σε προθεσµιακή αγορά του σχετικού νοµίσµατος. Το αποτέλεσµα, το οποίο παράγεται από την προθεσµιακή πράξη, διασπάται σε τόκους, οι οποίοι προστίθενται στους χρεωστικούς τόκους των καταθέσεων, συναλλαγµατικές διαφορές και λοιπά αποτελέσµατα χρηµατοοικονοµικών πράξεων. β. Swaps συναλλάγµατος (FX Swaps) Τα Swaps αυτά χρησιµοποιούνται ως επί το πλείστον για την οικονοµική αντιστάθµιση του κινδύνου, ο οποίος προέρχεται από καταθέσεις και δάνεια πελατών. Για όσα από τα ανωτέρω Swaps δεν εφαρµόζεται λογιστική αντιστάθμισης αυτά εντάσσονται στην κατηγορία των εµπορικών Swaps. Το αποτέλεσµα, το οποίο προκύπτει από τα παράγωγα αυτά, διαχωρίζεται σε τόκους και συναλλαγµατικές διαφορές, προκειµένου να υπάρξει συσχέτιση µε τους τόκους και τις συναλλαγµατικές διαφορές που παράγονται από τις καταθέσεις και τις χορηγήσεις, καθώς και σε λοιπά αποτελέσµατα χρηµατοοικονοµικών πράξεων. Λογιστική αντιστάθµισης Λογιστική αντιστάθµισης είναι ο καθορισµός ειδικών κανόνων αποτίµησης µε τους οποίους επιδιώκεται η συσχέτιση των αποτελεσµάτων που προκύπτουν τόσο από το αντισταθµιζόµενο στοιχείο όσο και από το µέσο αντιστάθµισης, συσχέτιση η οποία δεν επιτυγχάνεται µε τους συνήθεις κανόνες αποτίµησης. Σηµειώνεται πως η Τράπεζα έχει επιλέξει να εξακολουθεί να εφαρµόζει τις διατάξεις για τη λογιστική αντιστάθµισης που προβλέπει το Δ.Λ.Π. 39. Η τεκµηρίωση και η αποτελεσµατικότητα των σχέσεων αντιστάθµισης αποτελούν απαραίτητες προϋποθέσεις προκειµένου να εφαρµοστεί λογιστική αντιστάθµισης. Η διαδικασία τεκµηρίωσης λαµβάνει χώρα κατά την έναρξη της σχέσεως αντιστάθµισης, ενώ ο έλεγχος αποτελεσµατικότητας διενεργείται κατά την έναρξη και επαναλαµβάνεται κατά τις ηµεροµηνίες σύνταξης των οικονοµικών καταστάσεων της Τράπεζας. Μία αντιστάθµιση θεωρείται αποτελεσµατική όταν ικανοποιούνται οι ακόλουθες προϋποθέσεις: - τόσο κατά τη δηµιουργία της όσο και σε µεταγενέστερες περιόδους αναµένεται να είναι αποτελεσµατική όσον αφορά στον συµψηφισµό των µεταβολών στην εύλογη αξία ή των ταµειακών ροών που αποδίδονται στον αντισταθµισµένο κίνδυνο, κατά την περίοδο για την οποία έχει προσδιοριστεί η αντιστάθµιση και - τα αποτελέσµατα της αντιστάθµισης κυµαίνονται σε εύρος µεταξύ 80% και 125% του αποτελέσµατος του αντισταθµιζόµενου στοιχείου. α. Αντιστάθµιση εύλογης αξίας Με τη λογιστική αντιστάθµισης της εύλογης αξίας ενός χρηµατοοικονοµικού µέσου επιτυγχάνεται η συσχέτιση της µεταβολής της 375 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 εύλογης αξίας του αντισταθµιζόµενου στοιχείου λόγω της επίδρασης ενός ή περισσοτέρων κινδύνων που αντισταθµίζονται. Η µεταβολή της αξίας του µέσου αντιστάθµισης και η µεταβολή της αξίας του αντισταθµιζόµενου στοιχείου που οφείλεται στους κινδύνους που αντισταθµίζονται αναγνωρίζονται στα αποτελέσµατα χρήσης. Στις περιπτώσεις διακοπής της σχέσεως αντιστάθµισης, τα αντισταθµιζόµενα χρηµατοοικονοµικά µέσα συνεχίζουν να αποτιµώνται σύµφωνα µε τους κανόνες που ισχύουν για την κατηγορία αποτίµησης στην οποία έχουν ταξινοµηθεί, όπως αυτοί αναλύονται στη σηµείωση 1.2.4. Ειδικότερα για τα τοκοφόρα χρηµατοοικονοµικά µέσα, το συνολικό ποσό της µεταβολής της αξίας τους, που αντιστοιχεί στο χρονικό διάστηµα ισχύος της σχέσεως αντιστάθµισης, αποσβένεται σταδιακά στα αποτελέσµατα, µέχρι τη λήξη ή την πώλησή τους. Η απόσβεση αυτή ξεκινά από το χρονικό σηµείο διακοπής της σχέσης αντιστάθμισης, βάσει του πραγµατικού επιτοκίου που υπολογίζεται εκ νέου για το συγκεκριµένο χρηµατοοικονοµικό µέσο και καταχωρείται στα έσοδα ή έξοδα εκ τόκων. Η Τράπεζα, µε χρήση επιτοκιακών παραγώγων (IRSs), αντισταθµίζει κινδύνους που αφορούν δανειακές υποχρεώσεις και δάνεια. Επίσης µε χρήση συναλλαγµατικών παραγώγων αντισταθµίζει συναλλαγµατικούς κινδύνους που αφορούν επενδύσεις σε θυγατρικές εταιρίες. β. Αντιστάθµιση χρηµατοροών Με τη λογιστική αντιστάθµισης των χρηµατοροών ενός χρηµατοοικονοµικού µέσου επιτυγχάνεται η µετατροπή των χρηµατοροών από κυµαινόµενες σε σταθερές. Το αποτελεσµατικό µέρος της µεταβολής της εύλογης αξίας του µέσου αντιστάθµισης αναγνωρίζεται απευθείας στα λοιπά αποτελέσµατα που καταχωρούνται απευθείας στην καθαρή θέση, στο αποθεµατικό αντιστάθµισης ταµειακών ροών, ενώ το µη αποτελεσµατικό µέρος αναγνωρίζεται στα αποτελέσµατα χρηµατοοικονοµικών πράξεων. Η λογιστική µεταχείριση του αντισταθµιζόµενου στοιχείου δεν µεταβάλλεται. Στις περιπτώσεις διακοπής της σχέσεως αντιστάθµισης, το ποσό που έχει αναγνωρισθεί στην καθαρή θέση παραµένει εκεί διακριτά έως ότου πραγµατοποιηθούν οι ταµειακές ροές ή η µελλοντική συναλλαγή. Όταν πραγµατοποιηθούν οι ταµειακές ροές ή η µελλοντική συναλλαγή ισχύουν τα εξής: - Αν το αποτέλεσµα είναι η αναγνώριση ενός χρηµατοοικονοµικού στοιχείου του ενεργητικού ή των υποχρεώσεων, το ποσό µεταφέρεται στα αποτελέσµατα της χρήσης στις ίδιες περιόδους που οι αντισταθµιζόµενες ροές επηρεάζουν τα αποτελέσµατα της χρήσης. - Αν το αποτέλεσµα είναι η αναγνώριση ενός µη χρηµατοοικονοµικού στοιχείου του ενεργητικού ή των υποχρεώσεων είτε µία δέσµευση της Τράπεζας για την οποία εφαρµόζεται λογιστική αντιστάθµισης της εύλογης αξίας, το ποσό που έχει αναγνωριστεί στην καθαρή θέση είτε µεταφέρεται στα αποτελέσµατα την ίδια χρονική στιγµή µε την οποία το στοιχείο του ενεργητικού ή των υποχρεώσεων επηρεάζει τα αποτελέσµατα είτε προσαρµόζει τη λογιστική αξία του στοιχείου του ενεργητικού ή των υποχρεώσεων. Στην περίπτωση που η µελλοντική συναλλαγή ή οι προσδοκώµενες ταµειακές ροές δεν θεωρούνται πλέον πιθανές, τα σωρευτικά αποτελέσµατα που έχουν αναγνωριστεί απευθείας στην καθαρή θέση µεταφέρονται στα αποτελέσµατα της χρήσης. Η Τράπεζα εφαρµόζει λογιστική αντιστάθµισης ταµειακών ροών για συγκεκριµένη οµάδα προθεσµιακών καταθέσεων. Ποσά που έχουν αναγνωριστεί στην καθαρή θέση και τα οποία προέρχονται από σχέσεις αντιστάθμισης ταµειακών ροών προθεσµιακών καταθέσεων, που έχουν πλέον διακοπεί, αποσβένονται γραµµικά στους τόκους έξοδα κατά τη διάρκεια της περιόδου που οι αντισταθµιζόµενες ροές των εν λόγω προθεσµιακών καταθέσεων επηρεάζουν τα αποτελέσµατα. γ. Αντιστάθµιση καθαρής επένδυσης σε οικονοµική µονάδα εξωτερικού Η λογιστική αντιστάθµισης καθαρής επένδυσης σε οικονοµική µονάδα εξωτερικού είναι παρόµοια µε τη λογιστική αντιστάθµισης χρηµατοροών. Στις περιπτώσεις διακοπής της σχέσεως αντιστάθµισης, τα συσσωρευµένα κέρδη/ζημιές που αναγνωρίστηκαν απευθείας στην καθαρή θέση µεταφέρονται στα αποτελέσµατα, µε την πώληση της µονάδος. 376 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 1.2.6 Προσδιορισµός εύλογης αξίας Ως εύλογη αξία ορίζεται η τιµή που θα εισέπραττε η Τράπεζα κατά την πώληση ενός στοιχείου του ενεργητικού ή η τιµή που θα κατέβαλε προκειµένου να µεταβιβάσει µία υποχρέωση, σε µία συνηθισµένη συναλλαγή ανάµεσα σε συµµετέχοντες της αγοράς, κατά την ηµεροµηνία της αποτίµησης, στην κύρια αγορά του στοιχείου του ενεργητικού ή των υποχρεώσεων ή στην πιο συµφέρουσα αγορά για το στοιχείο, στην περίπτωση που δεν υφίσταται κύρια αγορά. Η Τράπεζα προσδιορίζει την εύλογη αξία των στοιχείων του ενεργητικού και των υποχρεώσεων, που διαπραγµατεύονται σε ενεργό αγορά, βάσει των διαθέσιµων τιµών της αγοράς. Ως ενεργός ορίζεται η αγορά όταν τιµές οργανωµένης αγοράς είναι διαθέσιµες άµεσα και σε τακτική βάση από χρηµατιστήρια, εξωτερικούς διαπραγµατευτές (dealers – brokers), υπηρεσίες αποτιµήσεων ή εποπτικές αρχές, και οι τιµές αυτές αφορούν σε συνήθεις συναλλαγές µεταξύ συµµετεχόντων στην αγορά που πραγµατοποιούνται σε τακτική βάση. Ειδικά για τις τιµές χρεογράφων, η Τράπεζα έχει υιοθετήσει συγκεκριµένο εύρος τιµών, µεταξύ των τιµών αγοράς και πώλησης που παρέχονται, ώστε να χαρακτηρίζονται ως τιµές ενεργού αγοράς (η διαφορά ανάµεσα στις bid ask τιµές δεν πρέπει να υπερβαίνει το 1,5/100 της ονοµαστικής αξίας). Επίσης, σε περίπτωση που τιµές αγοράς δεν είναι διαθέσιµες κατά την ηµεροµηνία αποτίµησης αλλά είναι διαθέσιµες για τις τρεις τελευταίες εργάσιµες ηµέρες της περιόδου αναφοράς και υπάρχουν τιµές αγοράς για 15 ηµέρες κατά τη διάρκεια του τελευταίου µήνα της περιόδου αναφοράς, και ταυτόχρονα πληρείται το κριτήριο του εύρους τιµών bid ask, τότε θεωρείται ότι η αγορά είναι ενεργός. Σε όλες τις άλλες περιπτώσεις, η Τράπεζα προσδιορίζει την εύλογη αξία χρησιµοποιώντας τεχνικές αποτίµησης οι οποίες είναι κατάλληλες για τις συγκεκριµένες συνθήκες, για τις οποίες υπάρχουν διαθέσιµα και επαρκή δεδοµένα για την αποτίµηση και οι οποίες αφενός µεν µεγιστοποιούν τη χρήση των σχετικών παρατηρήσιµων τιµών αφετέρου ελαχιστοποιούν τη χρήση µη παρατηρήσιµων τιµών. Σε περιπτώσεις που δεν υπάρχουν παρατηρήσιµα στην αγορά δεδοµένα, χρησιµοποιούνται στοιχεία που βασίζονται σε εσωτερικές εκτιµήσεις και παραδοχές π.χ. προσδιορισµός αναµενόµενων ταµειακών ροών, επιτοκίων προεξόφλησης, πιθανότητας προπληρωµών ή αθέτησης αντισυµβαλλοµένου. Σε κάθε περίπτωση, κατά την αποτίµηση στην εύλογη αξία, η Τράπεζα χρησιµοποιεί υποθέσεις που θα χρησιµοποιούνταν από τους συµµετέχοντες της αγοράς, θεωρώντας ότι ενεργούν µε βάση το µέγιστο οικονοµικό τους συµφέρον. Όλα τα στοιχεία του ενεργητικού και των υποχρεώσεων τα οποία είτε αποτιµώνται στην εύλογη αξία είτε για τα οποία γνωστοποιείται η εύλογη αξία τους κατηγοριοποιούνται, ανάλογα µε την ποιότητα των δεδοµένων που χρησιµοποιήθηκαν για την εκτίµηση της εύλογης αξίας τους, ως εξής: • δεδοµένα επιπέδου 1: τιµές (χωρίς προσαρµογές) ενεργού αγοράς, • δεδοµένα επιπέδου 2: άµεσα ή έµµεσα παρατηρήσιµα (observable) δεδοµένα, • δεδοµένα επιπέδου 3: προκύπτουν από εκτιµήσεις της Τράπεζας καθώς δεν υπάρχουν παρατηρήσιµα δεδοµένα στην αγορά. Ειδικότερα ισχύουν τα εξής: Χρηµατοοικονοµικά µέσα Σε ό,τι αφορά στα χρηµατοοικονοµικά µέσα, η καλύτερη εκτίµηση της εύλογης αξίας τους κατά την αρχική αναγνώριση είναι η τιµή της συναλλαγής, εκτός αν η εύλογη αξία αποδεικνύεται από άλλες παρατηρήσιµες συναλλαγές της αγοράς που αφορούν στο ίδιο µέσο ή προκύπτει βάσει µίας τεχνικής αποτίµησης της οποίας οι µεταβλητές περιλαµβάνουν κυρίως δεδοµένα από παρατηρήσιµες αγορές. Στις περιπτώσεις αυτές, η διαφορά ανάµεσα στην τιµή της συναλλαγής και στην εύλογη αξία αναγνωρίζεται άµεσα στα αποτελέσµατα. Σε όλες τις άλλες περιπτώσεις, η εύλογη αξία κατά την αρχική αναγνώριση προσαρµόζεται µε το ποσό της διαφοράς σε σχέση µε την τιµή της συναλλαγής. Το ποσό της προσαρµογής αυτής αναγνωρίζεται µεταγενέστερα στα αποτελέσµατα µόνο κατά το βαθµό που σχετίζεται µε µια µεταβολή στους παράγοντες που οι συµµετέχοντες στην αγορά θα λάµβαναν υπόψη τους κατά την αποτίµηση. Κατά τον προσδιορισµό της εύλογης αξίας των χρηµατοοικονοµικών απαιτήσων και υποχρεώσεων λαµβάνεται υπόψη ο πιστωτικός κίνδυνος. Στις συµβάσεις παραγώγων, ειδικότερα, λαµβάνεται υπόψη ο πιστωτικός κίνδυνος και των δύο αντισυµβαλλοµένων (bilateral credit valuation adjustment). 377 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Η Τράπεζα προσδιορίζει την εύλογη αξία για κάθε χρηµατοοικονοµικό µέσο διακριτά. Ωστόσο, για συµβάσεις παραγώγων τις οποίες η Τράπεζα διαχειρίζεται ως οµάδα ανά αντισυµβαλλόµενο και παρέχει πληροφόρηση για την οµάδα αυτή στα βασικά διοικητικά της στελέχη, ο προσδιορισµός της εύλογης αξίας ως προς τον πιστωτικό κίνδυνο πραγµατοποιείται µε βάση την καθαρή έκθεσή της ανά αντισυµβαλλόµενο. Τυχόν προσαρµογές της εύλογης αξίας που πραγµατοποιούνται λόγω της ανωτέρω διαδικασίας αποτίµησης σε επίπεδο χαρτοφυλακίου κατανέµονται στα στοιχεία ενεργητικού ή υποχρεώσεων ανάλογα µε το εάν η καθαρή έκθεση της Τράπεζας ως προς τον αντισυµβαλλόµενο είναι θετική ή αρνητική αντίστοιχα. Επίσης, η εύλογη αξία των καταθέσεων που ικανοποιούνται σε πρώτη ζήτηση (όπως για παράδειγµα οι καταθέσεις ταµιευτηρίου) δεν υπολείπεται του ποσού που είναι πληρωτέο κατά τη ζήτηση, προεξοφληµένο από την πρώτη µέρα που το ποσό θα ζητηθεί να πληρωθεί. Τα κύρια δεδοµένα που χρησιµοποιούνται στις µεθοδολογίες αποτίµησης που εφαρµόζει η Τράπεζα είναι: • Τιµές οµολόγων – τιµές οργανωµένης αγοράς (quoted prices) διαθέσιµες συνήθως για κυβερνητικά και εταιρικά χρεόγραφα. • Πιστωτικά περιθώρια (credit spreads) – υπολογίζονται από τιµές οργανωµένης αγοράς για συναφείς τίτλους χρεογράφων ή από διαπραγµατεύσιµα credit default swaps. Οι τιµές µεταξύ και εκτός των διαθέσιµων δεδοµένων υπολογίζονται µε παρεµβολή (interpolation) και προβολή (extrapolation) αντίστοιχα. • Επιτόκια – επιτόκια αναφοράς όπως είναι LIBOR, OIS και άλλα επιτόκια που παρέχονται σε οργανωµένες αγορές ανταλλαγής επιτοκίων, οµολόγων και συµβολαίων µελλοντικής εκπλήρωσης. Οι τιµές µεταξύ και εκτός των διαθέσιµων δεδοµένων υπολογίζονται µε παρεµβολή (interpolation) και προβολή (extrapolation) αντίστοιχα. • Συναλλαγµατικές ισοτιµίες – παρέχονται σε οργανωµένες αγορές συναλλάγµατος spot, προθεσµιακών συµβολαίων και συµβολαίων µελλοντικής εκπλήρωσης συναλλάγµατος. • Μετοχές και µετοχικοί δείκτες – τιµές οργανωµένης αγοράς για µετοχές που διαπραγµατεύονται σε χρηµατιστήρια µετοχών και για τους σχετικούς µετοχικούς δείκτες. • Συντελεστές Μεταβλητότητας και συσχέτισης – υπολογίζονται από τιµές δικαιωµάτων προαίρεσης ή από υπηρεσίες αποτιµήσεων (pricing service). • Μετοχές µη εισηγµένες σε χρηµατιστήριο – χρηµατοοικονοµική πληροφόρηση που παρέχει η εταιρία που έχει εκδόσει τις µετοχές και σχετικές πληροφορίες του κλάδου όπου δραστηριοποιείται. • Μερίδια αµοιβαίων κεφαλαίων – η καθαρή αξία ενεργητικού του αµοιβαίου όπως δηµοσιοποιείται ηµερήσια στο χρηµατιστήριο όπου είναι εισηγµένο. • Δάνεια και καταθέσεις: δεδοµένα αγοράς και συγκεκριµένες παράµετροι κινδύνου για τράπεζες/πελάτες Μη χρηµατοοικονοµικά µέσα Η κυριότερη κατηγορία µη χρηµατοοικονοµικών µέσων για την οποία προσδιορίζεται εύλογη αξία είναι τα ακίνητα. Η διαδικασία που, κατά κανόνα, ακολουθείται κατά την αποτίµηση στην εύλογη αξία ενός ακινήτου συνοψίζεται στα ακόλουθα στάδια: • Ανάθεση της εντολής στον µηχανικό-εκτιµητή • Μελέτη Υποθέσεως – Καθορισµός Πρόσθετων Στοιχείων • Αυτοψία – Επιθεώρηση • Επεξεργασία Στοιχείων – Υπολογισµοί • Σύνταξη Εκτιµήσεων Ο εκάστοτε εκτιµητής, για τον υπολογισµό της εύλογης αξίας του κάθε ακινήτου, επιλέγει εκ των ακόλουθων τριών βασικών µεθόδων: • Μέθοδος της αγοράς (ή συγκριτική µέθοδος), η οποία προσδιορίζει την εύλογη αξία του ακινήτου µε σύγκρισή του µε άλλα όµοια ακίνητα για τα οποία υπάρχουν στοιχεία συναλλαγών (αγοραπωλησιών). 378 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 • Μέθοδος του εισοδήµατος, η οποία κεφαλαιοποιεί µελλοντικές χρηµατορροές που µπορεί να εξασφαλίσει το ακίνητο µε κατάλληλο επιτόκιο κεφαλαιοποίησης. • Μέθοδος του κόστους η οποία αντικατοπτρίζει το ποσό το οποίο θα απαιτούνταν κατά την τρέχουσα περίοδο για την υποκατάσταση του ακινήτου µε ένα άλλο, ανάλογων προδιαγραφών, αφού ληφθεί υπόψη η κατάλληλη προσαρµογή λόγω απαξιώσεως. Παραδείγµατα δεδοµένων που χρησιµοποιούνται για την αποτίµηση των ακινήτων και τα οποία αναφέρονται αναλυτικά στις επιµέρους εκτιµήσεις είναι τα ακόλουθα: • Εµπορικά Ακίνητα: Τιµή ανά τ.µ., προσαύξηση ενοικίου κατ’ έτος, ποσοστό µακροχρόνια µη µισθωµένων χώρων/µονάδων (προς µίσθωση), προεξοφλητικό επιτόκιο, συντελεστής απόδοσης εξόδου, διάρκεια µισθώσεων σε ισχύ (έτη), ποσοστό µη µισθωµένων χώρων/µονάδων (προς µίσθωση), κ.λπ. • Οικιστικά Ακίνητα: Καθαρή (αρχική) απόδοση ακινήτου, αναµενόµενη απόδοση ακινήτου βάσει εκτιµώµενης µισθωτικής αξίας (reversionary yield), καθαρό ενοίκιο ανά τ.µ. ανά έτος, ποσοστό µακροχρόνια µη µισθωµένων χώρων/µονάδων (προς µίσθωση), διάρκεια µισθώσεων σε ισχύ (έτη), ποσοστό µη µισθωµένων χώρων/µονάδων (προς µίσθωση), εκτιµώµενη αξία µισθωµάτων ανά τ.µ., προσαύξηση ενοικίου κατ’ έτος, προεξοφλητικό επιτόκιο, συντελεστής απόδοσης εξόδου, διάρκεια µισθώσεων σε ισχύ (έτη), κ.λπ. • Γενικές Παραδοχές όπως: ηλικία κτηρίου, υπολειπόµενη ωφέλιµη διάρκεια ζωής, τ.µ. ανά κτήριο κ.α. αναφέρονται επίσης στις επιµέρους εκτιµήσεις για κάθε ακίνητο. Επισηµαίνεται πως η αποτίµηση στην εύλογη αξία ενός ακινήτου βασίζεται στην ικανότητα των συµµετεχόντων της αγοράς να δηµιουργήσουν οικονοµικά οφέλη από τη µέγιστη και καλύτερη χρήση του ή από την πώλησή του σε άλλους συµµετέχοντες της αγοράς, οι οποίοι θα κάνουν χρήση του στοιχείου αυτού κατά το µέγιστο και καλύτερο τρόπο. 1.2.7 Επενδύσεις σε εταιρίες θυγατρικές, συγγενείς και κοινοπραξίες Στην κατηγορία αυτή εντάσσονται οι συµµετοχές της Τράπεζας σε εταιρίες θυγατρικές, συγγενείς και κοινοπραξίες. Οι συµµετοχές αυτές αποτιµώνται στο κόστος κτήσεως, στο οποίο συµπεριλαµβάνονται και τα έξοδα αποκτήσεώς τους, µείον τυχόν ζημιές απομείωσης. Μερίσµατα που λαµβάνει η Τράπεζα από τις συµµετοχές της αναγνωρίζονται στα έσοδα όταν λαµβάνεται σχετική απόφαση από το αρµόδιο όργανο της εταιρίας στην οποία συµµετέχει η Τράπεζα. Σε περίπτωση απορρόφησης µίας θυγατρικής εταιρίας, η Τράπεζα εφαρµόζει τις διατάξεις του Δ.Π.Χ.Π. 3 περί συννενώσεων επιχειρήσεων, όπως αυτές αναλυτικότερα περιγράφονται στη σηµείωση 1.2.1 των ενοποιηµένων οικονοµικών καταστάσεων της 31.12.2019. 1.2.8 Ενσώµατα πάγια στοιχεία (ιδιοχρησιµοποιούµενα) Στην κατηγορία αυτή περιλαµβάνονται τα οικόπεδα, τα κτήρια των κεντρικών υπηρεσιών της Τράπεζας και των καταστηµάτων, οι δαπάνες προσθηκών και βελτιώσεων σε µισθωµένα ακίνητα, και ο κινητός εξοπλισµός, τα οποία ιδιοχρησιµοποιούνται από την Τράπεζα, είτε για τις λειτουργικές εργασίες της, είτε για διοικητικούς σκοπούς. Επίσης περιλαμβάνονται τα στοιχεία ενεργητικού με δικαιώματα χρήσης στην περίπτωση που τα στοιχεία αυτά ιδιοχρησιμοποιούνται από την Τράπεζα (οι λογιστικές αρχές που εφαρμόζονται για τα εν λόγω στοιχεία παρουσιάζονται στη σημείωση 1.2.11). Τόσο τα ακίνητα όσο και ο κινητός εξοπλισµός αναγνωρίζονται αρχικά στο κόστος κτήσεώς τους, προσαυξηµένο µε τα έξοδα που σχετίζονται µε τη συναλλαγή για την απόκτησή τους. Μετά την αρχική αναγνώριση αποτιµώνται στο κόστος κτήσεως, µείον τις συσσωρευµένες αποσβέσεις και τις τυχόν συσσωρευµένες ζημιές από την αποµείωση της αξίας τους. Μεταγενέστερες δαπάνες επαυξάνουν την αξία του παγίου ή αναγνωρίζονται ως ξεχωριστό πάγιο, µόνο όταν είναι πολύ πιθανό να προκύψουν µελλοντικά οικονοµικά οφέλη για την Τράπεζα και οι δαπάνες αυτές μπορούν να αποτιμηθούν αξιόπιστα. 379 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Δαπάνες επισκευών και συντηρήσεων επιβαρύνουν τα αποτελέσµατα της χρήσης στην οποία πραγµατοποιούνται. Οι αποσβέσεις των κτηρίων και του εξοπλισµού διενεργούνται στο κόστος κτήσεως µείον την υπολειµµατική τους αξία, και υπολογίζονται σύµφωνα µε τη σταθερή µέθοδο λαµβάνοντας υπόψη τη διάρκεια της αναµενόµενης ωφέλιµης ζωής τους. Η ωφέλιµη ζωή ανά κατηγορία παγίων έχει καθορισθεί ως εξής: • Κτήρια ιδιόκτητα: έως 40 χρόνια. • Προσθήκες και βελτιώσεις σε µισθωµένα ακίνητα: η διάρκεια της μίσθωσης. • Εξοπλισµός και µεταφορικά µέσα: από 3 έως 33 χρόνια. Οι εδαφικές εκτάσεις δεν αποσβένονται. Εξετάζονται όµως για τυχόν αποµείωση της αξίας τους. Οι υπολειµµατικές αξίες των παγίων και η ωφέλιµη ζωή τους αναπροσαρµόζονται, αν είναι απαραίτητο, κάθε φορά που συντάσσονται οικονοµικές καταστάσεις. Τα πάγια της Τράπεζας εξετάζονται σε ετήσια βάση για ενδείξεις αποµείωσης και αν έχουν υποστεί αποµείωση προσαρµόζονται στην ανακτήσιµη αξία τους µε ισόποση επιβάρυνση των αποτελεσµάτων. Σε περίπτωση πώλησης ενός ιδιοχρησιμοποιούμενου παγίου καθώς και όταν δεν αναμένονται οικονομικά οφέλη για την Τράπεζα, διακόπτεται η αναγνώριση του παγίου. Κατά την πώληση του παγίου, η διαφορά ανάμεσα στο τίμημα της πώλησης και στη λογιστική του αξία αναγνωρίζεται στα αποτελέσµατα χρήσης. 1.2.9 Επενδύσεις σε ακίνητα Στην κατηγορία αυτή η Τράπεζα έχει εντάξει κτήρια ή τµήµατα κτηρίων µε αναλογία τους επί του οικοπέδου, τα οποία εκµισθώνει µε λειτουργική µίσθωση. Επίσης, έχει εντάξει τα στοιχεία ενεργητικού με δικαιώματα χρήσης στις περιπτώσεις που η Τράπεζα λειτουργεί ως υπεκμισθωτής με λειτουργική μίσθωση (οι λογιστικές αρχές που εφαρμόζονται για τα εν λόγω στοιχεία παρουσιάζονται στη σημείωση 1.2.11). Οι επενδύσεις αυτές αναγνωρίζονται αρχικά στο κόστος κτήσεώς τους, προσαυξηµένο µε τα έξοδα που σχετίζονται µε τη συναλλαγή για την απόκτησή τους. Μετά την αρχική αναγνώριση αποτιµώνται στο κόστος κτήσεως, µείον τις συσσωρευµένες αποσβέσεις και τις τυχόν συσσωρευµένες ζημιές από την αποµείωση της αξίας τους. Μεταγενέστερες δαπάνες επαυξάνουν την αξία του παγίου ή αναγνωρίζονται ως ξεχωριστό πάγιο, µόνο όταν είναι πολύ πιθανό να προκύψουν µελλοντικά οικονοµικά οφέλη και μπορούν να μετρηθούν αξιόπιστα. Δαπάνες επισκευών και συντηρήσεων επιβαρύνουν τα αποτελέσµατα της χρήσης στην οποία πραγµατοποιούνται. Για τον υπολογισµό των αποσβέσεων, η ωφέλιµη ζωή τους έχει καθορισθεί ίση µε αυτή των ιδιοχρησιµοποιούµενων ακινήτων και χρησιµοποιείται η σταθερή µέθοδος. Μεταφορές προς και από την κατηγορία των επενδυτικών ακινήτων πραγµατοποιούνται σε περίπτωση που το ακίνητο πληροί (ή έπαψε να πληροί) τον ορισµό του επενδυτικού ακινήτου και υπάρχει απόδειξη της αλλαγής στη χρήση του. Ειδικότερα, το ακίνητο αναταξινοµείται στην κατηγορία των ιδιοχρησιµοποιούµενων ακινήτων στην περίπτωση που η Τράπεζα αποφασίζει να το ιδιοχρησιµοποιήσει ενώ αναταξινοµείται στην κατηγορία των κατεχόµενων προς πώληση ακινήτων στην περίπτωση που ληφθεί απόφαση για την πώλησή του και εφόσον ικανοποιούνται τα κριτήρια που αναφέρονται στην παράγραφο 1.2.16. Αντιθέτως, ακίνητα που δεν έχουν ταξινοµηθεί στην κατηγορία των επενδυτικών ακινήτων µεταφέρονται στην κατηγορία αυτή στην περίπτωση που ληφθεί απόφαση για εκµίσθωσή τους. Σε περίπτωση πώλησης ενός επενδυτικού ακινήτου καθώς και όταν δεν αναμένονται οικονομικά οφέλη για την Τράπεζα, διακόπτεται η αναγνώριση του. Κατά την πώληση του ακινήτου, η διαφορά ανάμεσα στο τίμημα της πώλησης και στη λογιστική του αξία αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα χρήσης. 1.2.10 Υπεραξία και λοιπά άυλα πάγια στοιχεία Στην κατηγορία αυτή η Τράπεζα έχει εντάξει: 380 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 α) Άυλα στοιχεία που προκύπτουν από τον επιµερισµό του τιµήµατος κατά την εξαγορά εταιριών, ή που αποκτήθηκαν µε µεµονωµένη αγορά. Στα άυλα αυτά στοιχεία περιλαμβάνεται η αξία που έχει αποδοθεί σε αποκτηθείσες πελατειακές σχέσεις καθώς και στην καταθετική βάση. Τα άυλα στοιχεία που προκύπτουν από τον επιμερισμό του τιμήματος κατά την εξαγορά εταιριών αναγνωρίζονται αρχικά στην εύλογη αξία τους ενώ εκείνα που αποκτήθηκαν με μεμονωμένη αγορά αναγνωρίζονται αρχικά στο κόστος κτήσεως. Στη συνέχεια τα άυλα αυτά στοιχεία αποσβένονται με τη μέθοδο της σταθερής απόσβεσης κατά τη διάρκεια της ωφέλιμης ζωής τους η οποία έχει ορισθεί από 6 έως 9 έτη και εξετάζονται για απομείωση όταν υφίστανται ενδείξεις για απομείωση της αξίας τους. β) Τα προγράμματα λογισµικού, τα οποία αποτιµώνται στο κόστος κτήσεως µείον τις συσσωρευµένες αποσβέσεις και τις συσσωρευµένες αποµειώσεις. Τα έξοδα που αφορούν τη συντήρηση των προγραµµάτων λογισµικού αναγνωρίζονται στο λογαριασµό αποτελεσµάτων της χρήσης στην οποία πραγµατοποιούνται. Προγράµµατα λογισµικού που θεωρούνται αναπόσπαστο µέρος των ηλεκτρονικών υπολογιστών (περιπτώσεις που ο ηλεκτρονικός υπολογιστής δεν δύναται να χρησιµοποιηθεί χωρίς το συγκεκριµένο λογισµικό πρόγραµµα) ταξινοµούνται στα ενσώµατα πάγια στοιχεία. Ειδικότερα τα προγράμματα λογισμικού που αποκτώνται με αγορά αναγνωρίζονται αρχικά στο κόστος κτήσεως το οποίο περιλαμβάνει την τιµή αγοράς και κάθε άµεσα επιρριπτέο κόστος προετοιμασίας του λογισμικού για την προοριζόμενη χρήση του, συµπεριλαµβανοµένων των αµοιβών του προσωπικού και των εξειδικευµένων επαγγελµατιών. Τα προγράμματα λογισμικού που αποκτώνται στο πλαίσιο μίας συνένωσης επιχειρήσεων αναγνωρίζονται αρχικά στην εύλογη αξία τους. Τα προγράμματα λογισμικού που αποκτώνται με αγορά όπως και εκείνα που έχουν αποκτηθεί στο πλαίσιο μίας συνένωσης επιχειρήσεων αποσβένονται με τη μέθοδο της σταθερής απόσβεσης κατά τη διάρκεια της ωφέλιμης ζωής τους η οποία έχει καθοριστεί από 3 έως 15 έτη. Αναφορικά με τα εσωτερικώς δημιουργούμενα προγράμματα λογισμικού, η Τράπεζα αναγνωρίζει άυλο στοιχείο ενεργητικού το οποίο προκύπτει κατά τη φάση της ανάπτυξης όταν μπορεί να αποδείξει: - την τεχνική δυνατότητα ολοκλήρωσης του στοιχείου, έτσι ώστε να είναι διαθέσιμο προς χρήση ή πώληση, - την πρόθεσή της να ολοκληρώσει το άυλο στοιχείο του ενεργητικού και να το χρησιμοποιήσει ή να το πωλήσει. - την ικανότητά της να χρησιμοποιήσει ή να πωλήσει το άυλο στοιχείο του ενεργητικού, - τον τρόπο που το άυλο στοιχείο του ενεργητικού θα δημιουργήσει πιθανά μελλοντικά οικονομικά οφέλη, - τη διαθεσιμότητα των κατάλληλων τεχνικών, οικονομικών και άλλων πόρων για να ολοκληρώσει την ανάπτυξη και να χρησιμοποιήσει ή να πωλήσει το άυλο στοιχείο του ενεργητικού, - την ικανότητά της να αποτιμά αξιόπιστα τις δαπάνες που αποδίδονται στο στοιχείο κατά τη διάρκεια της ανάπτυξης του. Οι δαπάνες που πραγματοποιούνται στη φάση της έρευνας αναγνωρίζονται άμεσα στα αποτελέσματα. Συνεπώς, το κόστος με το οποίο θα αναγνωρισθεί ένα εσωτερικώς δημιουργούμενο άυλο στοιχείο του ενεργητικού είναι το σύνολο των δαπανών που πραγματοποιήθηκαν από την ημερομηνία που για πρώτη φορά ικανοποιήθηκαν τα ανωτέρω κριτήρια, συµπεριλαµβανοµένων των αµοιβών προσωπικού που προκύπτουν άµεσα από την προετοιµασία του λογισµικού για την προοριζόµενη χρήση του. Τα εν λόγω προγράμματα αποσβένονται κατά τη διάρκεια της ωφέλιμης ζωής τους η οποία έχει καθοριστεί σε 15 έτη. Όλα τα άυλα πάγια εξετάζονται για τυχόν αποµείωση της αξίας τους (σημείωση 1.2.14). Για τα άυλα στοιχεία η Τράπεζα δεν υπολογίζει υπολειµµατική αξία. Σε περίπτωση πώλησης ενός άυλου παγίου στοιχείου, καθώς και όταν δεν αναμένονται οικονομικά οφέλη για την Τράπεζα, διακόπτεται η αναγνώριση του παγίου. Κατά την πώληση του άυλου παγίου στοιχείου, η διαφορά ανάμεσα στο τίμημα της πώλησης και στη λογιστική του αξία αναγνωρίζεται στα αποτελέσµατα χρήσης. 1.2.11 Μισθώσεις Η Τράπεζα συνάπτει συµβάσεις επί παγίων είτε ως µισθωτής είτε ως εκµισθωτής. Κατά την έναρξη ισχύος της σύμβασης, η Τράπεζα αξιολογεί εάν η σύμβαση αποτελεί ή εμπεριέχει μία μίσθωση. Εάν η σύμβαση 381 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 παραχωρεί ένα δικαίωμα για τον έλεγχο της χρήσης ενός αναγνωρίσιμου περιουσιακού στοιχείου για ένα χρονικό διάστημα με αντάλλαγμα κάποιο τίμημα, τότε η σύμβαση αποτελεί ή εμπεριέχει μία μίσθωση. Η διάρκεια της μίσθωσης προσδιορίζεται ως η αμετάκλητη χρονική περίοδος της μίσθωσης σε συνδυασμό με κάθε επιπλέον χρονική περίοδο για την οποία ο μισθωτής έχει το δικαίωμα να παρατείνει τη μίσθωση του περιουσιακού στοιχείου, εφόσον είναι σχεδόν βέβαιο ότι ο μισθωτής θα ασκήσει το δικαίωμα αυτό, και κάθε επιπλέον χρονική περίοδο για την οποία ο μισθωτής έχει το δικαίωμα να υπαναχωρήσει από τη σύμβαση, εφόσον είναι σχεδόν βέβαιο ότι ο μισθωτής δεν θα ασκήσει το δικαίωμα αυτό. Μετά την έναρξη της μισθωτικής περιόδου, με την επέλευση σημαντικού γεγονότος ή σημαντικής μεταβολής των συνθηκών που εμπίπτουν στον έλεγχο του, η Τράπεζα, ως μισθωτής, επανεκτιμά τη διάρκεια μίσθωσης. Η Τράπεζα, είτε ως εκμισθωτής είτε ως μισθωτής, αναθεωρεί τη διάρκεια μίσθωσης εάν επέλθει μεταβολή στην αμετάκλητη χρονική περίοδο της μίσθωσης. α) Όταν η Τράπεζα είναι εκµισθωτής Όταν οι κίνδυνοι και τα οφέλη που συνοδεύουν την κυριότητα των παγίων που εκµισθώνονται µεταφέρονται στον µισθωτή, τότε οι αντίστοιχες συµβάσεις χαρακτηρίζονται ως χρηµατοδοτικές µισθώσεις. Όλες οι υπόλοιπες συµβάσεις µίσθωσης χαρακτηρίζονται ως λειτουργικές µισθώσεις. Ανάλογα µε τα χαρακτηριστικά που διέπουν τις συµβάσεις µίσθωσης, ο λογιστικός χειρισµός τους έχει ως εξής: i. Χρηµατοδοτικές µισθώσεις: Στις περιπτώσεις συµβάσεων χρηµατοδοτικής µίσθωσης, στις οποίες η Τράπεζα λειτουργεί ως εκµισθωτής, το συνολικό ποσό των µισθωµάτων που προβλέπει η σύµβαση μίσθωσης καταχωρείται στην κατηγορία δάνεια και απαιτήσεις κατά πελατών. Η διαφορά µεταξύ της παρούσας αξίας (καθαρή επένδυση) των µισθωµάτων και του συνολικού ποσού των µισθωµάτων αναγνωρίζεται ως µη δεδουλευµένος τόκος και εµφανίζεται αφαιρετικά των απαιτήσεων. Οι εισπράξεις των µισθωµάτων µειώνουν τη συνολική απαίτηση από µισθώµατα, ενώ το χρηµατοοικονοµικό έσοδο αναγνωρίζεται µε τη µέθοδο των δεδουλευµένων. Οι απαιτήσεις από χρηµατοδοτικές µισθώσεις εξετάζονται για αποµείωση της αξίας τους, σύµφωνα µε τη διαδικασία που ισχύει για τα δάνεια και τις απαιτήσεις κατά πελατών, όπως αυτή περιγράφεται στην σηµείωση 1.2.12. ii. Λειτουργικές µισθώσεις: Στις περιπτώσεις λειτουργικών µισθώσεων, η Τράπεζα που λειτουργεί ως εκµισθωτής παρακολουθεί το µισθωµένο πάγιο ως στοιχείο ενεργητικού, διενεργώντας αποσβέσεις µε βάση την ωφέλιµη ζωή του. Τα ποσά των µισθωµάτων, που αντιστοιχούν στη χρήση του µισθωµένου παγίου αναγνωρίζονται ως έσοδα, στην κατηγορία λοιπά έσοδα, µε τη µέθοδο των δεδουλευµένων. β) Όταν η Τράπεζα είναι µισθωτής Η Τράπεζα, ως μισθωτής, για όλες τις μισθώσεις αναγνωρίζει κατά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου ένα στοιχείο ενεργητικού με δικαίωμα χρήσης και μία υποχρέωση από τη μίσθωση. Το στοιχείο ενεργητικού με δικαίωμα χρήσης αρχικά αναγνωρίζεται στο κόστος, που περιλαμβάνει το ποσό της αρχικής αναγνώρισης της υποχρέωσης μίσθωσης, τυχόν αρχικά άμεσα έξοδα και την εκτίμηση της υποχρέωσης για τυχόν έξοδα αποκατάστασης του περιουσιακού στοιχείου, μείον οποιαδήποτε κίνητρα μίσθωσης έχουν εισπραχθεί. Μετά την αρχική αναγνώριση, τα στοιχεία ενεργητικού με δικαίωμα χρήσης αποτιμώνται στο κόστος μειωμένο με τις τυχόν συσσωρευμένες αποσβέσεις και ζημιές απομείωσης και προσαρμοσμένο κατά την τυχόν επανεκτίμηση της υποχρέωσης από τη μίσθωση. Οι αποσβέσεις διενεργούνται σύμφωνα με τη σταθερή μέθοδο από την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου έως το τέλος της ωφέλιμης ζωής του στοιχείου ενεργητικού με δικαίωμα χρήσης ή έως το τέλος της διάρκειας μίσθωσης, 382 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 αναλόγως με το ποια ημερομηνία προηγείται. Τα στοιχεία ενεργητικού με δικαίωμα χρήσης εξετάζονται σε κάθε ημερομηνία σύνταξης των οικονομικών καταστάσεων για ενδείξεις αποµείωσης και αν έχουν υποστεί αποµείωση προσαρµόζονται στην ανακτήσιµη αξία τους µε ισόποση επιβάρυνση των αποτελεσµάτων (σημείωση 1.2.14). Για τις βραχυπρόθεσμες μισθώσεις (η διάρκεια της μίσθωσης κατά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου ισούται με 12 ή με λιγότερους μήνες) και τις μισθώσεις στις οποίες το υποκείμενο περιουσιακό στοιχείο έχει χαμηλή αξία (χαμηλότερη των 5.000 EUR όταν είναι καινούριο) η Τράπεζα δεν αναγνωρίζει στοιχείο ενεργητικού με δικαίωμα χρήσης και υποχρέωση από τη μίσθωση, ενώ αντίθετα αναγνωρίζει τα μισθώματα των εν λόγω μισθώσεων ως έξοδα με την ευθεία μέθοδο για όλη τη διάρκεια της μίσθωσης. Η υποχρέωση από τη μίσθωση αρχικά αποτιμάται ως η παρούσα αξία των μισθωμάτων που είναι ανεξόφλητα κατά την ημερομηνία αυτή, μείον τυχόν εισπρακτέα κίνητρα μίσθωσης. Τα μισθώματα αποτελούνται από τις καταβολές μισθωμάτων για σταθερά μισθώματα και μεταβλητά μισθώματα που εξαρτώνται από έναν δείκτη (για παράδειγμα ΔΤΚ) ή ένα επιτόκιο και προεξοφλούνται με το οριακό επιτόκιο δανεισμού του μισθωτή. Για τον προσδιορισμό του οριακού επιτοκίου δανεισμού (IBR) χρησιμοποιείται ως επιτόκιο αναφοράς το επιτόκιο του εξασφαλισµένου δανεισµού της Τράπεζας (secured funding), καθώς και η διαφορά των αποδόσεων αυτών από τις αποδόσεις των εκδόσεων του Ελληνικού Δημοσίου, όπου υπάρχουν. Μετά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου, η υποχρέωση από τη μίσθωση μειώνεται με τις καταβολές των µισθωµάτων, αυξάνεται με το χρηµατοοικονοµικό έξοδο και επανεκτιμάται για τυχόν επανεκτιμήσεις ή τροποποιήσεις της μίσθωσης. Τα στοιχεία ενεργητικού με δικαίωμα χρήσης περιλαμβάνονται στην κατηγορία Ενσώματα πάγια στοιχεία (ιδιοχρησιµοποιούµενα) και η Υποχρέωση μίσθωσης στις Λοιπές Υποχρεώσεις. Στις περιπτώσεις που η Τράπεζα λειτουργεί ως υπεκμισθωτής με λειτουργική μίσθωση τα στοιχεία ενεργητικού με δικαίωμα χρήσης που αφορούν στην κύρια σύμβαση περιλαμβάνονται στην κατηγορία Επενδύσεις σε ακίνητα , ενώ στις περιπτώσεις που η Τράπεζα λειτουργεί ως υπεκμισθωτής με χρηματοδοτική μίσθωση διακόπτεται η αναγνώριση των στοιχείων ενεργητικού με δικαίωμα χρήσης, ή του μέρος αυτών που υπεκμισθώνεται, και αναγνωρίζεται απαίτηση από χρηματοδοτική μίσθωση. 1.2.12 Αποµείωση δανείων και απαιτήσεων κατά πελατών, μη εκταμιευθεισών δανειακών δεσμεύσεων, ενέγγυων πιστώσεων και εγγυητικών επιστολών Η Τράπεζα, σε κάθε ηµεροµηνία σύνταξης των οικονοµικών καταστάσεων, αναγνωρίζει πρόβλεψη για τις αναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου για τα δάνεια και απαιτήσεις κατά πελατών που δεν αποτιµώνται στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων καθώς και για τα εκτός ισολογισµού ανοίγµατα (εγγυητικές επιστολές, ενέγγυες πιστώσεις, µη εκταμιευθείσες δανειακές δεσμεύσεις). Η πρόβλεψη απομείωσης για τα δάνεια και τα εκτός ισολογισµού ανοίγµατα βασίζεται στις αναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου που σχετίζονται µε την πιθανότητα αθέτησης εντός των επόµενων δώδεκα µηνών, εκτός εάν έχει υπάρξει σηµαντική αύξηση του πιστωτικού κινδύνου από την αρχική αναγνώριση περίπτωση στην οποία οι αναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου αναγνωρίζονται για όλη τη διάρκεια της ζωής του µέσου. Επίσης, εάν το χρηµατοοικονοµικό στοιχείο του ενεργητικού εµπίπτει στον ορισµό των αποµειωµένων κατά την αρχική αναγνώριση χρηµατοοικονοµικών µέσων (Purchased or Originated Credit-Impaired - POCI), αναγνωρίζεται πρόβλεψη απομείωσης ίση µε τις αναµενόµενες πιστωτικές ζηµιές για τη συνολική διάρκεια της ζωής του. α) Ορισµός Αθέτησης (Default) Η Τράπεζα έχει υιοθετήσει ως ορισµό αθέτησης για σκοπούς χρηματοοικονομικής πληροφόρησης τον ορισμό των µη εξυπηρετούµενων ανοιγμάτων (NPE), όπως αυτά ορίζονται στις τεχνικές προδιαγραφές της ΕΒΑ (GL/2016/07), εναρµονίζοντας µε αυτόν τον τρόπο τον υπολογισμό των αναμενόμενων ζημιών πιστωτικού κινδύνου µε εκείνον που χρησιµοποιείται για εποπτικούς σκοπούς. 383 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 β) Κατάταξη ανοιγµάτων σε στάδια µε βάση τον πιστωτικό κίνδυνο (Staging) Για σκοπούς υπολογισµού της αναµενόµενης ζημιάς πιστωτικού κινδύνου, τα ανοίγµατα ταξινοµούνται σε στάδια (stages) ως εξής: • Στάδιο 1 (Stage 1): Το στάδιο 1 περιλαµβάνει εξυπηρετούµενα πιστωτικά ανοίγµατα που δεν έχουν σηµαντική αύξηση πιστωτικού κινδύνου σε σχέση µε την ηµεροµηνία αρχικής αναγνώρισης. Το στάδιο 1 επίσης περιλαµβάνει ανοίγµατα για τα οποία ο πιστωτικός κίνδυνος έχει βελτιωθεί και το άνοιγµα έχει αναταξινοµηθεί από τα στάδια 2 ή 3. Στο στάδιο αυτό, οι αναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου αναγνωρίζονται µε βάση την πιθανότητα αθέτησης εντός των επόµενων δώδεκα µηνών. • Στάδιο 2 (Stage 2): To στάδιο 2 περιλαµβάνει εξυπηρετούµενα πιστωτικά ανοίγµατα για τα οποία έχει υπάρξει σηµαντική αύξηση του πιστωτικού κινδύνου από την αρχική αναγνώριση. Το στάδιο 2 περιλαµβάνει επίσης ανοίγµατα για τα οποία ο πιστωτικός κίνδυνος έχει βελτιωθεί και το άνοιγµα έχει αναταξινοµηθεί από το στάδιο 3. Στο στάδιο αυτό, οι αναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου αναγνωρίζονται για όλη την αναµενόµενη διάρκεια ζωής του µέσου. • Στάδιο 3 (Stage 3): Το στάδιο 3 περιλαµβάνει τα µη εξυπηρετούµενα/αποµειωµένα ανοίγµατα. Στο στάδιο αυτό, οι αναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου αναγνωρίζονται για όλη τη διάρκεια ζωής του µέσου. Κατ’ εξαίρεση των ανωτέρω, στα αποµειωµένα κατά την αρχική αναγνώριση ανοίγµατα οι αναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου αναγνωρίζονται πάντοτε για όλη τη διάρκεια ζωής του µέσου. Ως αποµειωµένα κατά την αρχική αναγνώριση ανοίγµατα (Purchased or Originated Credit Impaired – POCI) ορίζονται τα ακόλουθα: • Ανοίγµατα που τη στιγµή της εξαγοράς ικανοποιούν τα κριτήρια των µη εξυπηρετούµενων ανοιγµάτων. • Ανοίγµατα για τα οποία υπήρξε τροποποίηση των όρων αποπληρωµής, είτε λόγω οικονοµικής δυσχέρειας είτε όχι, η οποία οδηγεί ταυτόχρονα σε διακοπή αναγνώρισης και αναγνώριση νέου στοιχείου του ενεργητικού µε αποµειωµένη αξία (POCI), εκτός αν η διακοπή αναγνώρισης αφορά σε αλλαγή πιστούχου επιχειρηµατικού δανείου περίπτωση στην οποία πραγµατοποιείται εκ νέου αξιολόγηση της πιστοληπτικής ικανότητας του νέου πιστούχου. γ) Σηµαντική Αύξηση Πιστωτικού Κινδύνου Για τον προσδιορισµό της σημαντικής αύξησης πιστωτικού κινδύνου ενός ανοίγµατος µετά την αρχική αναγνώριση και την επιµέτρηση της αναμενόμενης ζημιάς για όλη την αναµενόµενη διάρκεια ζωής του αντί της επιµετρήσεως ζημιάς δωδεκαµήνου, συγκρίνεται ο κίνδυνος αθέτησης κατά την ηµεροµηνία αναφοράς µε τον κίνδυνο αθέτησης κατά την ηµεροµηνία της αρχικής αναγνώρισης για όλα τα εξυπηρετούµενα ανοίγµατα, συµπεριλαµβανοµένων των ανοιγµάτων που δεν εµφανίζουν ηµέρες καθυστερήσεως. Η αξιολόγηση ενός ανοίγµατος για το αν εµφανίζει σηµαντική αύξηση στον πιστωτικό κίνδυνο ή όχι βασίζεται στα κατωτέρω: • Ποσοτικοί Δείκτες (Quantitative Indicators): αναφέρεται στην ποσοτική πληροφόρηση που χρησιµοποιείται και πιο συγκεκριµένα στη σύγκριση της πιθανότητας αθέτησης (PD) την ηµεροµηνία αναφοράς σε σχέση µε την αρχική αναγνώριση. • Ποιοτικοί Δείκτες (Qualitative Indicators): αναφέρεται στην ποιοτική πληροφόρηση που χρησιµοποιείται και που δεν αποτυπώνεται κατ’ ανάγκη στην πιθανότητα αθέτησης, όπως ο χαρακτηρισµός ενός ανοίγµατος ως εξυπηρετούµενη ρύθµιση (FPL, σύµφωνα µε τα EBA ITS). Επιπλέον, ποιοτικοί δείκτες, τόσο για τα χαρτοφυλάκια επιχειρήσεων όσο και για τα χαρτοφυλάκια ιδιωτών, περιλαµβάνονται στους µηχανισµούς Έγκαιρης Προειδοποιήσεως Πιστωτικού Κινδύνου (Early Warning), όπου, αναλόγως της αξιολόγησης που πραγµατοποιείται, ένα άνοιγµα δύναται να θεωρηθεί ότι εµφανίζει σηµαντική αύξηση πιστωτικού κινδύνου ή όχι. Ειδικά για το χαρτοφυλάκιο ειδικών πιστοδοτήσεων, µέσω της διαβάθμισης (slotting category) αποτυπώνονται επιπλέον ποιοτικοί δείκτες. • Λοιποί Δείκτες (Backstop Indicators): επιπλέον των ανωτέρω και µε σκοπό να αντιµετωπισθούν περιπτώσεις για τις οποίες δεν υπάρχουν ενδείξεις σηµαντικής επιδεινώσεως του πιστωτικού κινδύνου, βάσει των ποσοτικών και ποιοτικών δεικτών ορίζεται ότι τα ανοίγµατα σε καθυστέρηση άνω των 30 ηµερών θεωρείται ότι εξ’ ορισµού εµφανίζουν σηµαντική αύξηση πιστωτικού κινδύνου. 384 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 δ) Υπολογισµός αναµενόµενης ζημιάς πιστωτικού κινδύνου Ο προσδιορισµός της αναµενόµενης ζημιάς λόγω πιστωτικού κινδύνου γίνεται ως εξής: - Για τα χρηµατοοικονοµικά στοιχεία του ενεργητικού, η ζημιά λόγω πιστωτικού κινδύνου είναι ίση µε την παρούσα αξία της διαφοράς ανάµεσα: α. στις συµβατικές ροές και β. στις ροές που η Τράπεζα εκτιµά ότι θα λάβει. - Για τις µη εκταμιευθείσες δανειακές δεσμεύσεις, η ζημιά λόγω πιστωτικού κινδύνου είναι ίση µε την παρούσα αξία της διαφοράς ανάµεσα: α. στις συµβατικές ροές που θα προκύψουν αν εκταµιευθούν οι μη εκταμιευθείσες δανειακές δεσμεύσεις και β. στις ροές που η Τράπεζα εκτιµά ότι θα λάβει σε περίπτωση εκταµίευσης των δεσμεύσεων αυτών. - Για τις εγγυητικές επιστολές και τις ενέγγυες πιστώσεις, η ζημιά είναι ίση µε τις αναµενόµενες εκροές σε περίπτωση κατάπτωσης της εγγύησης µείον τα ποσά που η Τράπεζα εκτιµά ότι θα εισπράξει από τον κάτοχο της εγγύησης. Για τον υπολογισµό της παρούσας αξίας χρησιµοποιείται ως προεξοφλητικό επιτόκιο το αρχικό πραγµατικό επιτόκιο. Ειδικά για τα αποµειωµένα κατά την αρχική αναγνώριση χρηµατοοικονοµικά µέσα, χρησιµοποιείται το προσαρµοσµένο, λόγω αποµείωσης, πραγµατικό επιτόκιο. Η Τράπεζα υπολογίζει τις αποµειώσεις είτε σε συλλογική βάση (collective assessment) είτε σε µεµονωµένη βάση (individual assessment), λαµβάνοντας υπόψη τη σηµαντικότητα ενός ανοίγµατος ή το όριο του πιστούχου. Επιπρόσθετα, αξιολογούνται µεµονωµένα πιστοδοτήσεις οι οποίες είτε δεν έχουν κοινά χαρακτηριστικά πιστωτικού κινδύνου είτε τα ιστορικά στοιχεία συµπεριφοράς δεν είναι επαρκή. Σε κάθε περίπτωση, για τους σκοπούς του προσδιορισµού της αναµενόµενης ζημιάς πιστωτικού κινδύνου, η Τράπεζα υπολογίζει τις αναµενόµενες ταµειακές ροές βάσει της σταθµισµένης πιθανότητας τριών σεναρίων. Ειδικότερα, η Διεύθυνση Οικονοµικών Μελετών κάνει προβλέψεις για την πιθανή εξέλιξη των µακροοικονοµικών µεταβλητών που επηρεάζουν το ύψος της αναµενόµενης ζημιάς πιστωτικού κινδύνου για το δανειακό χαρτοφυλάκιο υπό ένα βασικό και υπό εναλλακτικά µακροοικονοµικά σενάρια ενώ παράγει επίσης τις σωρευτικές πιθανότητες που συνδέονται µε τα σενάρια αυτά. Ο µηχανισµός για τον υπολογισµό της αναµενόµενης ζημιάς πιστωτικού κινδύνου βασίζεται στις ως κάτωθι παραµέτρους πιστωτικού κινδύνου: • Πιθανότητα Αθέτησης (PD): Είναι µία εκτίµηση της πιθανότητας να αθετήσει ο πιστούχος κατά τη διάρκεια ενός συγκεκριµένου χρονικού ορίζοντα • Άνοιγµα σε Αθέτηση (EAD): Το Άνοιγµα σε Αθέτηση είναι µία εκτίµηση του ύψους του ανοίγµατος τη στιγµή της αθέτησης, λαµβάνοντας υπόψη: (α) τις αναµενόµενες µεταβολές στο άνοιγµα µετά την ηµεροµηνία αναφοράς, συµπεριλαµβανοµένων των αποπληρωµών κεφαλαίου και τόκου, (β) την αναµενόµενη χρήση πιστωτικών ορίων και (γ) τους δεδουλευµένους τόκους. Τα εγκεκριµένα πιστωτικά όρια που δεν έχουν πλήρως εκταµιευτεί αντιπροσωπεύουν δυνητικό πιστωτικό άνοιγµα και µετατρέπονται σε ισοδύναµο πιστωτικό άνοιγµα ποσού ίσου µε το εγκεκριµένο µη εκταµιευθέν πιστωτικό όριο επί έναν συντελεστή µετατροπής (Credit Conversion Factor, CCF). Ο συντελεστής µετατροπής σε πιστωτικό άνοιγµα «CCF» υπολογίζεται βάσει στατιστικών υποδειγµάτων. • Εκτιµώµενη Αναµενόµενη Ζημιά κατά τη στιγµή της αθέτησης (LGD): Η Εκτιµώµενη Αναµενόµενη Ζημιά είναι µία εκτίµηση της ζημιάς που θα πραγµατοποιηθεί στην περίπτωση που η αθέτηση συµβεί σε µία δεδοµένη χρονική στιγµή. Βασίζεται στη διαφορά µεταξύ των οφειλόµενων συµβατικών ταµειακών ροών και εκείνων που η Τράπεζα θα ανέµενε να εισπράξει, συµπεριλαµβανοµένης της ρευστοποιήσεως των εξασφαλίσεων καθώς και της πιθανότητας επιστροφής του µέσου σε ενήµερη κατάσταση (cure rate). ε) Υπολογισµός αναµενόµενης ζημιάς πιστωτικού κινδύνου επί απαιτήσεων κατά πελατών Οι απαιτήσεις κατά πελατών προέρχονται από την εµπορική πλην χορηγήσεων δραστηριότητα της Τράπεζας. Ο υπολογισµός της 385 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 αναµενόµενης ζημιάς πιστωτικού κινδύνου για τις απαιτήσεις αυτές πραγµατοποιείται για όλη τη διάρκεια της ζωής τους (χωρίς να γίνεται κατάταξη σε στάδια) βάσει της απλοποιηµένης προσέγγισης που προβλέπει το Δ.Π.Χ.Π. 9. στ) Παρουσίαση αναµενόµενης ζημιάς πιστωτικού κινδύνου στις οικονοµικές καταστάσεις Στον Ισολογισµό τα ποσά των συσσωρευµένων αναµενόµενων ζηµιών πιστωτικού κινδύνου παρουσιάζονται ως εξής: - Χρηµατοοικονοµικά στοιχεία του ενεργητικού αποτιµώµενα στο αναπόσβεστο κόστος: Tα ποσά των συσσωρευµένων αναµενόµενων ζηµιών πιστωτικού κινδύνου παρουσιάζονται αφαιρετικά της λογιστικής αξίας των µέσων προ αποµείωσης. - Χρηµατοοικονοµικά στοιχεία ενεργητικού αποτιµώµενα στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην καθαρή θέση: Για τα εν λόγω µέσα δεν αναγνωρίζεται λογαριασµός συσσωρευµένων αποµειώσεων στον Ισολογισµό, ωστόσο το ύψος του γνωστοποιείται στις σηµειώσεις των οικονοµικών καταστάσεων. - Ενέγγυες πιστώσεις/εγγυητικές επιστολές: Οι συσσωρευµένες αναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου αναγνωρίζονται στο λογαριασµό «προβλέψεις». - Μη εκταμιευθείσες δανειακές δεσµεύσεις: Όταν δεν υφίσταται παράλληλα και δανειακό σκέλος, οι συσσωρευµένες αναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου αναγνωρίζονται στο λογαριασµό «προβλέψεις». Στην περίπτωση που ένα χρηµατοοικονοµικό στοιχείο του ενεργητικού περιλαµβάνει ταυτόχρονο τόσο ένα δανειακό σκέλος όσο και µία µη εκταμιευθείσα δανειακή δέσµευση, οι συσσωρευµένες αναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου από τη µη εκταμιευθείσα δανειακή δέσµευση αναγνωρίζονται µαζί µε τις συσσωρευµένες αναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου του δανειακού σκέλους, αφαιρετικά της λογιστικής του αξίας προ αποµείωσης. Στο βαθµό που οι συνδυασµένες αναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου υπερβαίνουν την προ απομείωσης λογιστική αξία του δανειακού σκέλους, οι αναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου αναγνωρίζονται στο λογαριασµό «προβλέψεις». Το ποσό των αναµενόµενων ζηµιών πιστωτικού κινδύνου της χρήσης αναγνωρίζεται στα αποτελέσµατα, στο λογαριασµό «Ζημιές απομείωσης και προβλέψεις για την κάλυψη του πισωτικού κινδύνου». Στον ίδιο λογαριασµό αναγνωρίζονται, επίσης, τα εισπραχθέντα ποσά από διαγραφέντα δάνεια που αποτιµώνταν στο αναπόσβεστο κόστος ή στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην καθαρή θέση, τα κέρδη ή οι ζημιές από την τροποποίηση των συµβατικών ταµειακών ροών των µέσων που αποτιµώνται στο αναπόσβεστο κόστος ή στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην καθαρή θέση καθώς και οι ευνοϊκές µεταβολές στις αναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου ενός αποµειωµένου κατά την αρχική αναγνώριση στοιχείου του ενεργητικού (POCI) στην περίπτωση που αυτές είναι µικρότερες από το ποσό των αναµενόµενων ζηµιών πιστωτικού κινδύνου που είχαν συµπεριληφθεί στις εκτιµώµενες ταµειακές ροές κατά την αρχική αναγνώριση του µέσου. ζ) Λογιστικές διαγραφές (αποσβέσεις) Η Τράπεζα προβαίνει σε απόσβεση των δανείων και απαιτήσεων όταν δεν έχει πλέον εύλογες προσδοκίες για την ανάκτησή τους. Η απόσβεση πραγµατοποιείται µέσω της χρήσης του λογαριασµού των συσσωρευµένων προβλέψεων που έχει σχηµατιστεί και αποτελεί γεγονός διακοπής αναγνώρισης. 1.2.13 Αποµείωση απαιτήσεων κατά πιστωτικών ιδρυµάτων και οµολόγων Η Τράπεζα, σε κάθε ηµεροµηνία σύνταξης των οικονοµικών καταστάσεων, αναγνωρίζει πρόβλεψη για τις αναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου για τις απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυµάτων και τα οµόλογα που δεν αποτιµώνται στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων. Η πρόβλεψη απομείωσης βασίζεται στις αναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου που σχετίζονται µε την πιθανότητα αθέτησης εντός των επόµενων δώδεκα µηνών, εκτός εάν έχει υπάρξει σηµαντική αύξηση του πιστωτικού κινδύνου από την αρχική αναγνώριση περίπτωση στην οποία οι αναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου αναγνωρίζονται για όλη τη διάρκεια της ζωής του µέσου. Επίσης, εάν το χρηµατοοικονοµικό στοιχείο του ενεργητικού εµπίπτει στον ορισµό των αποµειωµένων κατά την αρχική αναγνώριση χρηµατοοικονοµικών µέσων (Purchased or Originated Credit-Impaired - POCI), αναγνωρίζεται πρόβλεψη απομείωσης ίση µε τις αναµενόµενες πιστωτικές ζηµιές για τη συνολική διάρκεια της ζωής του. 386 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 α) Ορισµός Αθέτησης (Default) Οι απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυµάτων και τα οµόλογα χαρακτηρίζονται ως αποµειωµένα όταν η εξωτερική διαβάθµισή του αντισυµβαλλοµένου/εκδότη αντιστοιχεί σε αθέτηση υποχρεώσεων (D). Αν δεν υπάρχει εξωτερική διαβάθµιση τότε ο χαρακτηρισµός του µέσου ως αποµειωµένου ακολουθεί την εσωτερική διαβάθµιση. Στην περίπτωση που υπάρχει έκθεση στον εταιρικό εκδότη/αντισυµβαλλόµενο και στο δανειακό χαρτοφυλάκιο η οποία έχει χαρακτηρισθεί ως αποµειωµένη, το µέσο χαρακτηρίζεται, οµοίως, ως αποµειωµένο. β) Κατάταξη απαιτήσεων κατά πιστωτικών ιδρυµάτων και οµολόγων σε στάδια µε βάση τον πιστωτικό κίνδυνο (Staging) Για σκοπούς υπολογισµού της αναµενόµενης ζημιάς πιστωτικού κινδύνου, οι απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυµάτων και τα οµόλογα ταξινοµούνται σε στάδια (stages) ως εξής: • Στάδιο 1 (Stage 1): Το στάδιο 1 περιλαµβάνει τα µη αποµειωµένα µέσα που δεν έχουν σηµαντική αύξηση πιστωτικού κινδύνου σε σχέση µε την ηµεροµηνία αρχικής αναγνώρισης. Το στάδιο 1 επίσης περιλαµβάνει τα µέσα για τα οποία ο πιστωτικός κίνδυνος έχει βελτιωθεί και το µέσο έχει αναταξινοµηθεί από τα στάδια 2 ή 3. Στο στάδιο αυτό, οι αναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου αναγνωρίζονται µε βάση την πιθανότητα αθέτησης εντός των επόµενων δώδεκα µηνών. • Στάδιο 2 (Stage 2): To στάδιο 2 περιλαµβάνει τα µη αποµειωµένα µέσα για τα οποία έχει υπάρξει σηµαντική αύξηση του πιστωτικού κινδύνου από την αρχική αναγνώριση. Το στάδιο 2 περιλαµβάνει επίσης τα µέσα για τα οποία ο πιστωτικός κίνδυνος έχει βελτιωθεί και το µέσο έχει αναταξινοµηθεί από το στάδιο 3. Στο στάδιο αυτό, οι αναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου αναγνωρίζονται για όλη τη διάρκεια ζωής του µέσου. • Στάδιο 3 (Stage 3): Το στάδιο 3 περιλαµβάνει τα αποµειωµένα µέσα. Στο στάδιο αυτό, οι αναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου αναγνωρίζονται για όλη τη διάρκεια ζωής του µέσου. Κατ’ εξαίρεση των ανωτέρω, στα αποµειωµένα κατά την αρχική αναγνώριση µέσα οι αναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου αναγνωρίζονται πάντοτε για όλη τη διάρκεια ζωής του µέσου. Ένα µέσο αναγνωρίζεται ως αποµειωµένo κατά την αρχική αναγνώριση (Purchased or Originated Credit Impaired – POCI) στις ακόλουθες περιπτώσεις: • Το µέσο (ή ο εκδότης) έχει εξωτερική διαβάθµιση που αντιστοιχεί σε αθέτηση υποχρεώσεων κατά τη στιγµή της απόκτησης. • Τα εταιρικά χρεόγραφα που προκύπτουν από αναδιάρθρωση χαρακτηρίζονται ως αποµειωµένα κατά την αρχική αναγνώριση, µε βάση τις κατευθυντήριες οδηγίες που ισχύουν για το δανειακό χαρτοφυλάκιο. Στην περίπτωση που ένα χρεόγραφο έχει αγοραστεί µε µεγάλη υπό το άρτιο διαφορά και δεν εµπίπτει σε καµία από τις κατηγορίες που αναφέρονται ανωτέρω, η Τράπεζα εξετάζει αναλυτικά τη συναλλαγή (τιµή συναλλαγής, ποσοστό ανάκτησης, χρηµατοοικονοµική κατάσταση του εκδότη κατά τη στιγµή της αγοράς κλπ.) προκειµένου να αποφασίσει την αναγνώριση του ως αποµειωµένo κατά την αρχική αναγνώριση (POCI). Η ταξινόµηση στην κατηγορία αυτή απαιτεί την ύπαρξη τεκµηριώσεως καθώς και την έγκριση από τις αρµόδιες επιτροπές της Τράπεζας. γ) Σηµαντική Αύξηση Πιστωτικού Κινδύνου Η αξιολόγηση της κατατάξεως σε στάδια για σκοπούς υπολογισµού των αναµενόµενων ζηµιών πιστωτικού κινδύνου βασίζεται στην κλίµακα πιστοληπτικής διαβάθμισης των οίκων αξιολόγησης ή στην εσωτερική πιστοληπτική διαβάθµιση του εκδότη αν πρόκειται για εταιρικούς τίτλους Ελλήνων εκδοτών στους οποίους υπάρχει έκθεση και στο χαρτοφυλάκιο χορηγήσεων. Οι εκδόσεις επενδυτικού βαθµού θεωρούνται χαµηλού πιστωτικού κινδύνου και ταξινοµούνται στο στάδιο 1. Ο καθορισµός της σηµαντικής αύξησης πιστωτικού κίνδυνου για τα µη-επενδυτικού βαθµού µέσα βασίζεται στις ακόλουθες δύο συνθήκες: - Υποβάθµιση(εις) στην αξιολόγηση της πιστοληπτικής ικανότητας του εκδότη / αντισυµβαλλοµένου στις ηµεροµηνίες αναφοράς σε σύγκριση µε την αξιολόγηση της πιστοληπτικής ικανότητας κατά την ηµεροµηνία της αρχικής αναγνώρισης. - Αύξηση της πιθανότητας αθέτησης εντός δωδεκαµήνου του εκδότη / αντισυµβαλλοµένου την περίοδο αναφοράς σε σχέση µε την αντίστοιχη πιθανότητα κατά την αρχική αναγνώριση. 387 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Επιπρόσθετα, η Τράπεζα παρακολουθεί τη µεταβολή στο πιστωτικό περιθώριο σε σχέση µε την ηµεροµηνία αρχικής αναγνώρισης. Μία µεταβολή στο πιστωτικό περιθώριο κατά την ηµεροµηνία αναφοράς πάνω από ένα όριο σε σύγκριση µε το πιστωτικό περιθώριο που ίσχυε κατά την ηµεροµηνία της αρχικής αναγνώρισης αποτελεί έναυσµα για την αναθεώρηση του σταδίου κατάταξης του µέσου. δ) Υπολογισµός αναµενόµενης ζημιάς πιστωτικού κινδύνου Η αναµενόµενη ζημιά λόγω πιστωτικού κινδύνου είναι ίση µε την παρούσα αξία της διαφοράς ανάµεσα: α. στις συµβατικές ροές και β. στις ροές που η Τράπεζα εκτιµά ότι θα λάβει. Για τον υπολογισµό της παρούσας αξίας χρησιµοποιείται ως προεξοφλητικό επιτόκιο το αρχικό πραγµατικό επιτόκιο. Ειδικά για τα αποµειωµένα κατά την αρχική αναγνώριση χρηµατοοικονοµικά µέσα, χρησιµοποιείται το προσαρµοσµένο, λόγω αποµείωσης, πραγµατικό επιτόκιο. Για τον υπολογισµό της αναµενόµενης πιστωτικής ζημιάς, χρησιµοποιούνται οι ακόλουθες µεταβλητές: • Πιθανότητα Αθέτησης(PD): οι πιθανότητες αθέτησης εντός των επόµενων δώδεκα µηνών χρησιµοποιούνται για τον υπολογισµό της αναµενόµενης πιστωτικής ζημιάς για 12 µήνες, ενώ οι πιθανότητες αθέτησης καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωή του µέσου χρησιµοποιούνται για τον υπολογισµό των αναµενόµενων ζηµιών πιστωτικού κινδύνου για τη συνολική διάρκεια της ζωής του. • Άνοιγµα σε Αθέτηση (EAD): Στην περίπτωση των χρεογράφων, η Τράπεζα εκτιµά το µελλοντικό αναπόσβεστο κόστος για να υπολογίσει το EAD. Συγκεκριµένα, για κάθε χρονική περίοδο, το EAD αντιστοιχεί στη µέγιστη ζημιά που θα προκύψει από ενδεχόµενη αθέτηση υποχρεώσεων εκ µέρους του εκδότη/αντισυµβαλλοµένου. • Εκτιµώµενη Αναµενόµενη Ζημιά κατά τη στιγµή της αθέτησης (LGD ) είναι το ποσοστό της συνολικής εκθέσεως το οποίο η Τράπεζα εκτιµά ότι δεν είναι πιθανό να ανακτήσει κατά τη στιγµή της αθέτησης. Η Τράπεζα διακρίνει τους κρατικούς από τους µη κρατικούς εκδότες/αντισυµβαλλοµένους ως προς την εκτίµηση του LGD. Στην περίπτωση που η Τράπεζα έχει επιπρόσθετα δανειακή έκθεση στον εκδότη /αντισυµβαλλόµενο του χρεογράφου, το εκτιµώµενο LGD εναρµονίζεται µε την αντίστοιχη εκτίµηση για το δανειακό χαρτοφυλάκιο (λαµβάνοντας υπόψη οποιεσδήποτε δυνητικές εξασφαλίσεις που είναι πιθανό να έχει το δανειακό χαρτοφυλάκιο έναντι των εν γένει µη εξασφαλισµένων χρεογράφων). ε) Παρουσίαση αναµενόµενης ζημιάς πιστωτικού κινδύνου στις οικονοµικές καταστάσεις Στον Ισολογισµό τα ποσά των συσσωρευµένων αναµενόµενων ζηµιών πιστωτικού κινδύνου παρουσιάζονται ως εξής: − Χρηµατοοικονοµικά στοιχεία του ενεργητικού αποτιµώµενα στο αναπόσβεστο κόστος: τα ποσά των συσσωρευµένων αναµενόµενων ζηµιών πιστωτικού κινδύνου παρουσιάζονται αφαιρετικά της λογιστικής αξίας των µέσων προ αποµείωσης. − Χρηµατοοικονοµικά στοιχεία ενεργητικού αποτιµώµενα στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην καθαρή θέση: Για τα εν λόγω µέσα δεν αναγνωρίζεται λογαριασµός συσσωρευµένων αποµειώσεων στον Ισολογισµό, ωστόσο το ύψος του γνωστοποιείται στις σηµειώσεις των οικονοµικών καταστάσεων. Το ποσό των αναµενόµενων ζηµιών πιστωτικού κινδύνου της χρήσης αναγνωρίζεται στα αποτελέσµατα, στο λογαριασµό «Ζημιές απομείωσης και προβλέψεις για την κάλυψη του πιστωτικού κινδύνου». Στον ίδιο λογαριασµό αναγνωρίζονται, επίσης, οι ευνοϊκές µεταβολές στις αναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου ενός αποµειωµένου κατά την αρχική αναγνώριση στοιχείου του ενεργητικού (POCI) στην περίπτωση που αυτές είναι µικρότερες από το ποσό των αναµενόµενων ζηµιών πιστωτικού κινδύνου που είχαν συµπεριληφθεί στις εκτιµώµενες ταµειακές ροές κατά την αρχική αναγνώριση του µέσου 1.2.14 Αποµείωση συµµετοχών και µη χρηµατοοικονοµικών στοιχείων του ενεργητικού Η Τράπεζα, σε κάθε ηµεροµηνία σύνταξης των οικονοµικών καταστάσεων, εξετάζει για σκοπούς αποµείωσης τη συµµετοχή της σε θυγατρικές και συγγενείς εταιρίες και σε κοινοπραξίες καθώς και τα µη χρηµατοοικονοµικά στοιχεία του ενεργητικού 388 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 και ειδικότερα, τα στοιχεία ενεργητικού με δικαίωμα χρήσης, την υπεραξία και τα λοιπά άυλα πάγια στοιχεία και, κατ’ ελάχιστο ετησίως, τα ιδιοχρησιµοποιούµενα πάγια στοιχεία και τις επενδύσεις σε ακίνητα. Κατά την εκτίµηση για το αν υπάρχουν ενδείξεις αποµείωσης των ανωτέρω στοιχείων λαµβάνονται υπόψη τόσο εσωτερικές όσο και εξωτερικές πηγές πληροφόρησης, εκ των οποίων ενδεικτικά αναφέρονται οι εξής: • Η σηµαντική µείωση της αγοραίας αξίας του στοιχείου, πέραν εκείνης που θα αναµένονταν ως αποτέλεσµα του χρόνου που έχει παρέλθει ή της κανονικής χρήσης του. • Σηµαντικές µεταβολές στο τεχνολογικό, οικονοµικό ή νοµικό περιβάλλον στο οποίο η εταιρία δραστηριοποιείται ή το στοιχείο του ενεργητικού είναι ενταγµένο και οι οποίες έχουν ή αναµένεται να έχουν αρνητική επίδραση κατά την τρέχουσα χρήση ή στο εγγύς µέλλον. • Σηµαντική δυσµενής µεταβολή των συναλλαγµατικών ισοτιµιών. • Σηµαντική αύξηση των επιτοκίων της αγοράς ή των ποσοστών απόδοσης επενδύσεων οι οποίες είναι πιθανό να επηρεάσουν το προεξοφλητικό επιτόκιο που χρησιµοποιείται για τον υπολογισµό της αξίας του στοιχείου λόγω χρήσης. • Η λογιστική αξία των καθαρών περιουσιακών στοιχείων της εταιρίας είναι µεγαλύτερη από την χρηµατιστηριακή κεφαλαιοποίησή της. • Η ύπαρξη εσωτερικής πληροφόρησης για απαξίωση ή φυσική ζημιά του στοιχείου. Επίσης, η είσπραξη µερίσµατος από επενδύσεις σε θυγατρικές, συγγενείς ή κοινοπραξίες λαµβάνεται υπόψη ως ένδειξη πιθανής αποµείωσης των συµµετοχών κατά τη διενέργεια του ελέγχου αποµείωσής τους που πραγµατοποιείται σε κάθε ηµεροµηνία σύνταξης των οικονοµικών καταστάσεων. Ειδικότερα για τα στοιχεία ενεργητικού με δικαίωμα χρήσης ενδείξεις για απομείωση αποτελούν: - Η ύπαρξη μισθωμένων ακινήτων που ούτε ιδιοχρησιμοποιούνται ούτε υπεκμισθώνονται από την Τράπεζα. - Το γεγονός ότι η παρούσα αξία των μισθωμάτων που εισπράττονται σε περίπτωση υπεκμίσθωσης είναι χαμηλότερη από την αξία των μισθωμάτων που καταβάλλονται στο πλαίσιο της μίσθωσης. Ζημιά αποµείωσης αναγνωρίζεται στα αποτελέσµατα χρήσης όταν η ανακτήσιµη αξία υπολείπεται της λογιστικής. Ως ανακτήσιµη ορίζεται η υψηλότερη αξία ανάµεσα στην εύλογη αξία µείον τα έξοδα πώλησης και στην αξία λόγω χρήσης. Η εύλογη αξία µείον τα έξοδα πώλησης αποτελεί το ποσό που θα εισέπραττε η Τράπεζα κατά την πώληση του στοιχείου (µείον τα έξοδα πώλησης), σε µία συνηθισµένη συναλλαγή ανάµεσα σε συµµετέχοντες της αγοράς. Η αξία λόγω χρήσης είναι η παρούσα αξία των µελλοντικών ταµειακών ροών που αναµένεται να αντληθούν από το στοιχείο ή από τη µονάδα δηµιουργίας ταµειακών ροών, από τη χρήση τους και όχι από τη ρευστοποίησή τους. Ειδικά κατά την αποτίµηση της αξίας των ιδιοχρησιµοποιούµενων παγίων, η αξία λόγω χρήσης (value in use) ενσωµατώνει στην αξία του παγίου και όλες τις επενεχθείσες βελτιώσεις που το καθιστούν απολύτως κατάλληλο για χρήση του από την Τράπεζα. 1.2.15 Φόρος εισοδήµατος Ο φόρος εισοδήµατος αποτελείται από τον τρέχοντα και τον αναβαλλόµενο φόρο. Ο τρέχων φόρος της χρήσης περιλαµβάνει τον αναµενόµενο να πληρωθεί φόρο επί του φορολογητέου εισοδήµατος της κλειόµενης χρήσης, βάσει των φορολογικών συντελεστών που ισχύουν κατά την ηµεροµηνία σύνταξης των οικονοµικών καταστάσεων. Αναβαλλόµενος φόρος είναι ο φόρος που θα πληρωθεί ή θα ανακτηθεί στο µέλλον και υπολογίζεται επί των προσωρινών διαφορών µεταξύ της φορολογικής βάσης των απαιτήσεων και των υποχρεώσεων και της αντίστοιχης λογιστικής τους αξίας. Οι αναβαλλόµενες φορολογικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις υπολογίζονται µε τους φορολογικούς συντελεστές που αναµένεται να ισχύουν στην περίοδο κατά την οποία θα τακτοποιηθεί η απαίτηση ή η υποχρέωση, λαµβάνοντας υπόψη τους φορολογικούς συντελεστές (και νόµους) που έχουν θεσπιστεί µέχρι την ηµεροµηνία του ισολογισµού. Οι αναβαλλόµενες φορολογικές απαιτήσεις αναγνωρίζονται µόνο όταν πιθανολογούνται µελλοντικά φορολογητέα κέρδη, από τα οποία παρέχεται η δυνατότητα να εκπέσουν οι αντίστοιχες προσωρινές διαφορές. 389 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Επιπρόσθετα, αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις δεν αναγνωρίζονται κατά την αρχική αναγνώριση στοιχείων του ενεργητικού ή των υποχρεώσεων τα οποία προκύπτουν από μία συναλλαγή η οποία δεν αποτελεί συνένωση επιχειρήσεων και κατά το χρόνο που λαμβάνει χώρα δεν επηρεάζεται ούτε το λογιστικό ούτε το φορολογητέο αποτέλεσμα. Επίσης, όσον αφορά στις προσωρινές διαφορές που ανακύπτουν από επενδύσεις σε θυγατρικές, υποκαταστήματα, συγγενείς και από συμμετοχές σε κοινοπραξίες, αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις αναγνωρίζονται μόνο όταν αναμένεται ότι οι προσωρινές διαφορές θα αναστραφούν στο ορατό μέλλον και θα υπάρξει φορολογητέο κέρδος έναντι του οποίου η προσωρινή διαφορά μπορεί να χρησιμοποιηθεί. Ο φόρος εισοδήµατος, τρέχων και αναβαλλόµενος, καταχωρείται στην κατάσταση αποτελεσµάτων, εκτός εάν αφορά στοιχεία που έχουν καταχωρηθεί απευθείας στην καθαρή θέση οπότε και ο φόρος που αναλογεί σε αυτά καταχωρείται απευθείας στην καθαρή θέση. 1.2.16 Στοιχεία ενεργητικού προς πώληση Μη κυκλοφορούντα στοιχεία ενεργητικού, ή οµάδα αυτών, των οποίων η αξία αναµένεται να ανακτηθεί µέσω πώλησης, µαζί µε τυχόν συνδεδεµένες µε αυτά υποχρεώσεις κατατάσσονται ως στοιχεία κατεχόµενα προς πώληση. Η ανωτέρω κατάταξη εφαρµόζεται εφόσον το στοιχείο ενεργητικού είναι άµεσα διαθέσιµο προς πώληση στην παρούσα κατάστασή του και η πώλησή του θεωρείται ιδιαίτερα πιθανή. Η πώληση θεωρείται πιθανή όταν έχει ληφθεί η απόφαση πώλησης του στοιχείου από τα αρμόδια διοικητικά όργανα, πραγµατοποιούνται οι ενέργειες για τον εντοπισµό του κατάλληλου αγοραστή, το περιουσιακό στοιχείο διατίθεται ενεργά στην αγορά σε τιµή που είναι λογική σε σχέση µε την τρέχουσα εύλογη αξία του και η πώληση αναµένεται να ολοκληρωθεί εντός ενός έτους. Μη κυκλοφορούντα στοιχεία ενεργητικού που αποκτώνται µε αποκλειστικό σκοπό τη µεταπώληση τους αναγνωρίζονται απευθείας ως στοιχεία κατεχόµενα προς πώληση εφόσον ικανοποιείται το κριτήριο της πώλησης µε χρονικό ορίζοντα ενός έτους και είναι εξαιρετικά πιθανό ότι και τα λοιπά κριτήρια θα ικανοποιηθούν µέσα σε σύντοµο χρονικό διάστηµα (συνήθως εντός τριών µηνών). Πριν από την κατάταξή τους ως στοιχεία κατεχόµενα προς πώληση, τα στοιχεία της κατηγορίας αυτής αποτιµώνται µε βάση τους κανόνες που επιβάλλονται από τα επιµέρους Λογιστικά Πρότυπα που τα αφορούν. Τα κατεχόµενα προς πώληση στοιχεία, τόσο κατά την αρχική τους αναγνώριση, όσο και σε κάθε ηµεροµηνία σύνταξης των οικονοµικών καταστάσεων, αποτιµώνται στη χαµηλότερη τιµή µεταξύ της λογιστικής και της εύλογης αξίας, αφαιρουµένων τυχόν εξόδων που θα προκύψουν από την πώληση. Οποιαδήποτε ζημιά προκύψει από τη σύγκριση καταχωρείται άµεσα στα αποτελέσµατα και δύναται να αναστραφεί στο µέλλον. Στην περίπτωση αυτή το κέρδος από τη μεταγενέστερη αύξηση της εύλογης αξίας μείον των εξόδων πώλησης δεν δύναται να υπερβεί τις συσσωρευμένες ζημιές απομείωσης που έχουν αναγνωριστεί. Εάν η ζηµιά αποµείωσης αφορά οµάδα στοιχείων κατεχόµενων προς πώληση, κατανέµεται στα επιµέρους στοιχεία της οµάδας, εκτός ορισµένων στοιχείων που εξαιρούνται από το πεδίο εφαρµογής του Δ.Π.Χ.Π 5. Κατά τη διαδικασία κατανοµής των ζηµιών αποµείωσης, πρώτα εξαλείφεται τυχόν υπεραξία (Goodwill) που αντιστοιχεί στην οµάδα και τυχόν υπόλοιπο, που αποµένει, κατανέµεται αναλογικά στα υπόλοιπα στοιχεία. Για τα στοιχεία ενεργητικού που εντάσσονται στην κατηγορία αυτή δεν διενεργούνται αποσβέσεις. Κέρδη και ζημιές από διαθέσεις στοιχείων αυτής της κατηγορίας αναγνωρίζονται στα αποτελέσµατα. Τα µη κυκλοφορούντα στοιχεία ενεργητικού, τα οποία η Τράπεζα αποφασίζει µεταγενέστερα είτε να ιδιοχρησιµοποιήσει είτε να εκµισθώσει, αναταξινοµούνται στις κατηγορίες των ιδιοχρησιµοποιούµενων ή επενδυτικών παγίων αντίστοιχα. Κατά την αναταξινόµησή τους, τα πάγια αυτά αποτιµώνται στη χαµηλότερη αξία ανάµεσα στην ανακτήσιµη αξία και στη λογιστική αξία, πριν την ταξινόµησή τους στα πάγια κατεχόµενα προς πώληση, προσαρµοσµένη µε τη σωρευτική απόσβεση ή αναπροσαρµογή της αξίας που θα είχαν αν δεν είχαν ταξινοµηθεί ως κατεχόµενα προς πώληση. Μη κυκλοφορούντα στοιχεία ενεργητικού που προορίζονται για πώληση αλλά δεν είναι άµεσα διαθέσιµα προς πώληση ή δεν αναµένεται να πωληθούν εντός ενός έτους παρουσιάζονται στη γραµµή Λοιπά Στοιχεία Ενεργητικού και αποτιµώνται στη χαµηλότερη αξία µεταξύ του κόστους κτήσης (ή της λογιστικής τους αξίας) και της καθαρής ρευστοποιήσιμης αξίας τους 390 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 σύμφωνα με το Δ.Λ.Π. 2. Ως καθαρή ρευστοποιήσιμη αξία θεωρείται η εκτιμώμενη τιμή πώλησης αφαιρουμένων τυχών εξόδων που θα προκύψουν από την πώληση. 1.2.17 Προγράµµατα παροχών στο προσωπικό Στην Τράπεζα λειτουργούν προγράµµατα καθορισµένων συνεισφορών καθώς και προγράµµατα καθορισµένων παροχών. Στα προγράµµατα καθορισµένων συνεισφορών η Τράπεζα καταβάλλει ένα καθορισµένο, κατά περίπτωση, ποσό εισφοράς σε έναν ανεξάρτητο φορέα. Η Τράπεζα δεν έχει περαιτέρω υποχρέωση, νοµική ή τεκµαρτή, να καταβάλλει επιπλέον εισφορές, σε περίπτωση που ο φορέας αυτός δεν έχει τα απαραίτητα περιουσιακά στοιχεία για την κάλυψη των παροχών, που σχετίζονται µε την υπηρεσία του προσωπικού στο τρέχον ή σε παρελθόντα έτη. Οι εισφορές αναγνωρίζονται στις δαπάνες προσωπικού εφαρµόζοντας την αρχή των δεδουλευµένων. Τυχόν προπληρωµένες εισφορές αναγνωρίζονται ως απαίτηση εφόσον συνοδεύονται είτε µε επιστροφή µετρητών είτε µε µείωση µελλοντικών εισφορών. Στα προγράµµατα καθορισµένων παροχών η παροχή αποτελεί συνάρτηση των ετών υπηρεσίας και του µισθού και υπάρχει εγγύηση καλύψεώς της από την Τράπεζα. Η υποχρέωση καθορισµένων παροχών προσδιορίζεται, για κάθε πρόγραµµα διακριτά, βάσει αναλογιστικής µελέτης που εκπονείται από ανεξάρτητη αναλογιστική εταιρία, χρησιµοποιώντας τη µέθοδο της προβλεπόµενης µονάδας υποχρέωσης (projected unit credit method). Η καθαρή υποχρέωση που αναγνωρίζεται στις οικονοµικές καταστάσεις είναι η παρούσα αξία της υποχρέωσης καθορισµένων παροχών (δηλαδή των αναµενόµενων µελλοντικών πληρωµών που θα απαιτηθούν για το διακανονισµό της υποχρέωσης που απορρέει από τις υπηρεσίες της τρέχουσας και των προηγούµενων περιόδων) µείον την εύλογη αξία των περιουσιακών στοιχείων του προγράµµατος. Το ποσό που προκύπτει µε την ως άνω σύγκριση µπορεί να είναι αρνητικό, δηλαδή απαίτηση. Το ποσό της απαίτησης που αναγνωρίζεται στις οικονοµικές καταστάσεις δεν δύναται να υπερβαίνει την παρούσα αξία των οικονοµικών ωφελειών οι οποίες είναι διαθέσιµες µε τη µορφή επιστροφής χρηµάτων από το πρόγραµµα ή µε τη µορφή µείωσης των µελλοντικών εισφορών σε αυτό. Για τον υπολογισµό της παρούσας αξίας της υποχρέωσης χρησιµοποιείται η απόδοση εταιρικού οµολόγου υψηλής πιστωτικής διαβάθµισης µε διάρκεια αντίστοιχη της υποχρέωσης ή η απόδοση κρατικού οµολόγου, σε περίπτωση που δεν υπάρχει αγορά εταιρικών οµολόγων µε βάθος. Ο τόκος επί της καθαρής υποχρέωσης (απαίτησης) καθορισµένων παροχών, ο οποίος αναγνωρίζεται στην Κατάσταση Αποτελεσµάτων, προσδιορίζεται από τον πολλαπλασιασµό της εν λόγω καθαρής υποχρέωσης (απαίτησης) µε το επιτόκιο που χρησιµοποιείται για τον υπολογισµό της παρούσας αξίας της υποχρέωσης καθορισµένων παροχών, όπως το επιτόκιο αυτό προσδιορίζεται στην αρχή της περιόδου και αφού ληφθούν υπόψη οι όποιες µεταβολές στην καθαρή υποχρέωση (απαίτηση). Επίσης, στην Κατάσταση Αποτελεσµάτων αναγνωρίζεται το κόστος υπηρεσίας το οποίο αποτελείται από: - το τρέχον κόστος υπηρεσίας, το οποίο είναι η αύξηση στην παρούσα αξία της υποχρέωσης καθορισµένων παροχών που προέρχεται από την απασχόληση εργαζοµένου κατά την τρέχουσα περίοδο, - το κόστος υπηρεσίας παρελθόντων ετών, το οποίο είναι η µεταβολή στην παρούσα αξία της υποχρέωσης καθορισµένων παροχών που προέρχεται από υπηρεσία του εργαζοµένου σε προηγούµενη περίοδο και η οποία µεταβολή είναι αποτέλεσµα της εισαγωγής νέων ή της µεταβολής υφιστάµενων µακροπρόθεσµων παροχών στους εργαζοµένους ή µίας περικοπής δηλαδή µίας σηµαντικής µείωσης του αριθµού των εργαζοµένων που συµµετέχουν στο πρόγραµµα και - τα κέρδη και τις ζημιές σε περίπτωση διακανονισµού. Του καθορισµού του κόστους υπηρεσίας παρελθόντων ετών καθώς και των κερδών ή των ζηµιών διακανονισµού προηγείται ο επανυπολογισµός της καθαρής υποχρέωσης (απαίτησης) καθορισµένων παροχών χρησιµοποιώντας την τρέχουσα εύλογη αξία των περιουσιακών στοιχείων του προγράµµατος και τις τρέχουσες αναλογιστικές εκτιµήσεις, αντικατοπτρίζοντας τις παροχές του προγράµµατος πριν την τροποποίηση, την περικοπή ή τον διακανονισµό. Το κόστος από την υπηρεσία παρελθόντων ετών, ειδικότερα, αναγνωρίζεται άµεσα στα αποτελέσµατα χρήσης, κατά την προγενέστερη από τις δύο ηµεροµηνίες: 391 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 - τη χρονική περίοδο που το πρόγραµµα αναθεωρείται ή περικόπτεται και - όταν αναγνωρίζονται οι σχετικές προβλέψεις ενός προγράµµατος αναδιάρθρωσης (βάσει του Δ.Λ.Π. 37) ή όταν αναγνωρίζονται οι παροχές εξόδου από την υπηρεσία. Αντίστοιχα, η αναγνώριση του κέρδους ή της ζημιάς σε περίπτωση διακανονισµού πραγµατοποιείται κατά την ηµεροµηνία που πραγµατοποιείται ο διακανονισµός. Οι επανεκτιµήσεις της καθαρής υποχρέωσης (απαίτησης), οι οποίες αποτελούνται από: - τα αναλογιστικά κέρδη ή ζημιές, - την απόδοση των περιουσιακών στοιχείων του προγράµµατος µετά την αφαίρεση των ποσών που συµπεριλαµβάνονται στον καθαρό τόκο της καθαρής υποχρέωσης (απαίτησης) καθορισµένων παροχών και - τις µεταβολές από την επίδραση του περιορισµού στην αναγνώριση της καθαρής απαίτησης, µετά την αφαίρεση των ποσών που συµπεριλαµβάνονται στον καθαρό τόκο από την υποχρέωση (απαίτηση) των καθορισµένων παροχών, καταχωρούνται απευθείας στην καθαρή θέση και δεν αναταξινοµούνται σε µεταγενέστερη περίοδο στην Κατάσταση των Αποτελεσµάτων. Τέλος, στις περιπτώσεις που η Τράπεζα αποφασίζει τον τερµατισµό της απασχόλησης εργαζοµένων πριν την ηµεροµηνία της συνταξιοδότησης ή όταν ο εργαζόµενος αποδέχεται την προσφορά της Τράπεζας να διακόψει την απασχόλησή του πριν τη συνταξιοδότηση, η υποχρέωση και το σχετικό έξοδο των παροχών εξόδου από την υπηρεσία αναγνωρίζονται την προγενέστερη από τις ακόλουθες ηµεροµηνίες: α. όταν η Τράπεζα δεν µπορεί να αποσύρει πλέον την προσφορά αυτών των παροχών και β. όταν η Τράπεζα αναγνωρίζει έξοδα αναδιάρθρωσης τα οποία περιλαµβάνουν την καταβολή παροχών εξόδου από την υπηρεσία. 1.2.18 Χορήγηση δικαιωµάτων προαιρέσεως, επί µετοχών της Τράπεζας, στο προσωπικό Η χορήγηση στο προσωπικό δικαιωµάτων προαιρέσεως επί µετοχών της Τράπεζας, ο ακριβής αριθµός τους, η τιµή και ο χρόνος ενασκήσεώς τους αποφασίζονται κατά περίπτωση από το Διοικητικό Συµβούλιο εντός των πλαισίων που έχει εγκρίνει η Γενική Συνέλευση και αφού ληφθεί υπόψη το ισχύον νοµοθετικό πλαίσιο. Η εύλογη αξία τους, που προσδιορίζεται κατά την ηµεροµηνία διάθεσης, αναγνωρίζεται ως αµοιβή (έξοδο) προσωπικού µε αντίστοιχη αύξηση αποθεµατικού της καθαρής θέσης, κατά την περίοδο µεταξύ διάθεσης και ενάσκησης των εν λόγω δικαιωµάτων. Το ποσό που καταβάλλεται από τους κατόχους των δικαιωµάτων κατά την ενάσκησή τους αυξάνει το µετοχικό κεφάλαιο και το σχηµατισθέν αποθεµατικό από τα ενασκηθέντα δικαιώµατα µεταφέρεται στο λογαριασµό «Διαφορά από έκδοση µετοχών υπέρ το άρτιο». 1.2.19 Προβλέψεις και ενδεχόµενες υποχρεώσεις Προβλέψεις αναγνωρίζονται όταν υπάρχει παρούσα νοµική ή τεκµαιρόµενη υποχρέωση, που έχει προκληθεί από γεγονότα που έχουν ήδη συµβεί και είναι βέβαιο ότι η τακτοποίησή της θα δηµιουργήσει µία εκροή, το ύψος της οποίας µπορεί να εκτιµηθεί αξιόπιστα. Προβλέψεις, επίσης, αναγνωρίζονται σε περιπτώσεις προγραµµάτων αναδιάρθρωσης µε τα οποία η διοίκηση επιχειρεί είτε να αλλάξει το αντικείµενο µίας επιχειρηµατικής δραστηριότητας είτε τον τρόπο µε τον οποίο διεξάγεται η επιχειρηµατική δραστηριότητα (π.χ. κλείσιµο επιχειρηµατικών εγκαταστάσεων). Η αναγνώριση της πρόβλεψης συνοδεύεται από σχετικό, εγκεκριµένο από τη διοίκηση, πρόγραµµα, καθώς και από κατάλληλες ενέργειες γνωστοποίησής του. Μία πρόβλεψη αναδιάρθρωσης περιλαµβάνει µόνο τις άµεσες δαπάνες που προκύπτουν από την αναδιάρθρωση, οι οποίες αναγκαστικά προέρχονται από την αναδιάρθρωση και δεν συνδέονται µε τις συνεχιζόµενες δραστηριότητες της Τράπεζας. Το ποσό που αναγνωρίζεται ως πρόβλεψη είναι ίσο µε την καλύτερη δυνατή εκτίµηση της δαπάνης που απαιτείται για να διακανονιστεί η παρούσα δέσµευση κατά την ηµεροµηνία σύνταξης των οικονοµικών καταστάσεων. Στην περίπτωση που η 392 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 επίδραση της διαχρονικής αξίας του χρήµατος είναι ουσιώδης, το ποσό της πρόβλεψης ισούται µε την παρούσα αξία της δαπάνης που αναµένεται να απαιτηθεί για το διακανονισµό της υποχρέωσης. Οι σχηµατισθείσες ήδη προβλέψεις συµψηφίζονται µε τα ποσά που καταβάλλονται για το διακανονισµό των συγκεκριµένων υποχρεώσεων. Το ποσό της σχηµατισµένης προβλέψεως επανεκτιµάται σε κάθε ηµεροµηνία σύνταξης των οικονοµικών καταστάσεων. Στην περίπτωση που πάψει να θεωρείται πιθανή η εκροή πόρων, η πρόβλεψη αναστρέφεται. Προβλέψεις για µελλοντικές λειτουργικές ζημιές δεν αναγνωρίζονται. Μελλοντικά γεγονότα, τα οποία µπορεί να επηρεάσουν το ποσό που θα απαιτηθεί για την τακτοποίηση της υποχρέωσης για την οποία έχει σχηµατισθεί πρόβλεψη, λαµβάνονται υπόψη µόνο όταν υπάρχουν επαρκείς αντικειµενικές ενδείξεις ότι θα επισυµβούν. Αποζηµιώσεις που τυχόν λαµβάνονται από τρίτους και αφορούν µέρος ή όλο το ποσό της εκτιµώµενης εκροής αναγνωρίζονται σαν στοιχείο του ενεργητικού, µόνο όταν είναι βέβαια η είσπραξή τους. Το ποσό της αναγνωριζόµενης αποζηµίωσης δεν δύναται να υπερβαίνει το ποσό της προβλέψεως. Στην Κατάσταση Αποτελεσµάτων, το έξοδο που αφορά την πρόβλεψη εµφανίζεται συµψηφισµένο µε το ποσό που αναγνωρίζεται ως αποζηµίωση. Η Τράπεζα δεν αναγνωρίζει στον Ισολογισµό ενδεχόµενες υποχρεώσεις, οι οποίες συνιστούν: • πιθανές δεσµεύσεις που προκύπτουν από γεγονότα του παρελθόντος και των οποίων η ύπαρξη θα επιβεβαιωθεί µόνο από την πραγµατοποίηση ή µη ενός ή περισσότερων αβέβαιων µελλοντικών γεγονότων, που δεν εµπίπτουν ολοκληρωτικά στον έλεγχο της Τράπεζας, ή • παρούσες δεσµεύσεις που ανακύπτουν από γεγονότα του παρελθόντος και που δεν αναγνωρίζονται διότι: - δεν είναι πιθανό ότι µία εκροή πόρων που ενσωµατώνει οικονοµικά οφέλη θα απαιτηθεί για να διακανονισθεί η υποχρέωση, ή - το ποσό της δεσµεύσεως δεν µπορεί να αποτιµηθεί µε επαρκή αξιοπιστία. Η Τράπεζα περιλαµβάνει στις οικονοµικές καταστάσεις γνωστοποιήσεις για τις ενδεχόµενες υποχρεώσεις, λαµβάνοντας υπόψη τη σηµαντικότητά τους. 1.2.20 Συµφωνίες πώλησης και επαναγοράς χρεογράφων και δανεισµός τίτλων Η Τράπεζα προβαίνει σε αγορές χρεογράφων βάσει συµφωνιών επαναπώλησής των σε συγκεκριµένη ηµεροµηνία στο µέλλον και σε συγκεκριµένη τιµή (reverse repos). Τα χρεόγραφα που αγοράζονται µε σκοπό να επαναπωληθούν στο µέλλον δεν αναγνωρίζονται στον ισολογισµό. Τα ποσά που πληρώνονται, συμπεριλαμβανομένου του δεδουλευμένου τόκου, καταχωρούνται ως δάνεια και απαιτήσεις σε τράπεζες ή πελάτες ανάλογα. Η διαφορά µεταξύ της τιµής αγοράς και της τιµής επαναπώλησης αναγνωρίζεται ως τόκος έσοδο µε τη µέθοδο του πραγματικού επιτοκίου. Ομοίως τα χρεόγραφα που πωλούνται βάσει συµφωνιών επαναγοράς (repos) σηµειώνεται πως δεν διακόπτεται η αναγνώρισή τους από τον ισολογισµό αλλά εξακολουθούν να αποτιµώνται σύµφωνα µε τις αρχές αποτίµησης της κατηγορίας στην οποία έχουν ενταχθεί. Οι εισπράξεις από την πώληση των χρεογράφων αυτών εµφανίζονται σαν υποχρεώσεις προς πελάτες ή τράπεζες ανάλογα. Η διαφορά µεταξύ της αξίας πώλησης και της τιµής επαναγοράς αναγνωρίζεται ως τόκος έξοδο µε τη µέθοδο του πραγματικού επιτοκίου. Χρεόγραφα τα οποία η Τράπεζα δανείζεται δεν αναγνωρίζονται στον ισολογισµό, εκτός και αν αυτά πωληθούν σε τρίτους, οπότε το τίµηµα της πώλησης αναγνωρίζεται ως υποχρέωση παράδοσης των τίτλων η οποία αποτιµάται στην εύλογη αξία. 1.2.21 Τιτλοποιήσεις Η Τράπεζα προβαίνει σε τιτλοποίηση χρηµατοοικονοµικών στοιχείων ενεργητικού, µεταβιβάζοντας τα εν λόγω στοιχεία σε εταιρίες ειδικού σκοπού, οι οποίες µε τη σειρά τους εκδίδουν οµολογίες. 393 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Σε κάθε συναλλαγή τιτλοποιήσεως χρηµατοοικονοµικών στοιχείων ενεργητικού, εξετάζεται, µε βάση τους συµβατικούς όρους και την οικονοµική ουσία των συναλλαγών, το αν η Τράπεζα θα προβεί σε διακοπή αναγνώρισης των στοιχείων που τιτλοποιούνται, σύµφωνα µε τα όσα αναφέρονται στη σηµείωση 1.2.4. 1.2.22 Καθαρή Θέση Αρχές διάκρισης χρέους και καθαρής θέσης Τα χρηµατοοικονοµικά µέσα που εκδίδει η Τράπεζα για την άντληση κεφαλαίων κατατάσσονται ως στοιχεία της καθαρής θέσης εφόσον, βάσει της ουσίας της σύμβασης, η Τράπεζα δεν αναλαµβάνει συµβατική υποχρέωση για καταβολή µετρητών ή άλλου χρηµατοοικονοµικού στοιχείου ενεργητικού ή για ανταλλαγή χρηµατοοικονοµικών στοιχείων µε όρους πιθανά δυσµενείς για αυτή. Στην περίπτωση που, έναντι των αντληθέντων κεφαλαίων, η Τράπεζα υποχρεούται να εκδώσει µετοχές, ο αριθµός των µετοχών πρέπει να είναι σταθερός και να προσδιορίζεται µε την αρχική σύµβαση προκειµένου η υποχρέωση έκδοσης µετοχών να καταχωρηθεί ως στοιχείο της καθαρής θέσης. Έξοδα αύξησης µετοχικού κεφαλαίου Άµεσα έξοδα για την έκδοση µετοχών εµφανίζονται, µετά την αφαίρεση του σχετικού φόρου εισοδήµατος, σε µείωση του αποτελέσµατος εις νέον. Διαφορά από έκδοση µετοχών υπέρ το άρτιο Στο λογαριασµό αυτό καταχωρείται η διαφορά µεταξύ της ονοµαστικής αξίας των µετοχών που εκδίδονται και της τιµής διαθέσεώς τους σε περίπτωση αύξησης µετοχικού κεφαλαίου. Επίσης στις περιπτώσεις εξαγοράς επιχειρήσεων µε έκδοση µετοχών οι οποίες δίδονται ως αντάλλαγµα, η διαφορά µεταξύ της ονοµαστικής αξίας των µετοχών που εκδίδονται και της χρηµατιστηριακής τους τιµής καταχωρείται στο λογαριασµό «Διαφορά από έκδοση µετοχών υπέρ το άρτιο». Ίδιες µετοχές Το κόστος κτήσεως ιδίων µετοχών εµφανίζεται αφαιρετικά της καθαρής θέσης. Κάθε κέρδος ή ζημιά από την πώληση ιδίων µετοχών, καθαρό από άµεσα για τη συναλλαγή έξοδα και φόρους, αναγνωρίζεται απευθείας στο λογαριασµό «Αποτελέσµατα εις νέον». Μερίσματα Τα πληρωτέα µερίσµατα µειώνουν το λογαριασµό «Αποτελέσµατα εις νέον» και εγγράφονται ως υποχρέωση κατά το χρόνο εγκρίσεως από τη Γενική Συνέλευση των µετόχων. 1.2.23 Τόκοι έσοδα και έξοδα Έσοδα και έξοδα τόκων αναγνωρίζονται στα αποτελέσµατα για όλα τα τοκοφόρα χρηµατοοικονοµικά στοιχεία ενεργητικού και υποχρεώσεων. Η αναγνώρισή τους γίνεται µε βάση την αρχή των δεδουλευµένων και ο προσδιορισµός τους µε τη µέθοδο του πραγµατικού επιτοκίου, εκτός από τα παράγωγα χρηματοοικονομικά στοιχεία όπως αναλυτικά αναφέρεται στην σημείωση 1.2.5. Ειδικά για τα αποµειωµένα κατά την αρχική αναγνώριση χρηµατοοικονοµικά µέσα, ο τόκος υπολογίζεται µε το προσαρµοσµένο λόγω αποµείωσης πραγµατικό επιτόκιο. Πραγµατικό είναι το επιτόκιο που προεξοφλεί µε ακρίβεια τις µελλοντικές ταµειακές καταβολές ή εισπράξεις για την αναµενόµενη 394 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 διάρκεια ζωής του χρηµατοοικονοµικού στοιχείου του ενεργητικού ή των υποχρεώσεων στην προ απομείωσης λογιστική αξία ενός χρηµατοοικονοµικού στοιχείου του ενεργητικού ή στο αναπόσβεστο κόστος ενός χρηµατοοικονοµικού στοιχείου των υποχρεώσεων. Κατά τον υπολογισµό του πραγµατικού επιτοκίου, η Τράπεζα εκτιµά τις ταµειακές ροές λαµβάνοντας υπόψη όλους τους συµβατικούς όρους που διέπουν το χρηµατοοικονοµικό µέσο αλλά δεν λαµβάνει υπόψη τις αναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου. Στον υπολογισµό περιλαµβάνονται όλα τα έσοδα και τα έξοδα που αποτελούν αναπόσπαστο µέρος του πραγµατικού επιτοκίου. Ειδικότερα σε ότι αφορά στα χρηµατοοικονοµικά στοιχεία του ενεργητικού ισχύουν τα ακόλουθα: - Σε εκείνα τα µέσα που για σκοπούς προσδιορισµού των αναµενόµενων ζηµιών πιστωτικού κινδύνου έχουν ταξινοµηθεί στα Στάδια (Stages) 1 και 2, ο τόκος έσοδο υπολογίζεται εφαρµόζοντας το πραγµατικό επιτόκιο επί της λογιστικής αξίας προ αποµείωσης. - Σε εκείνα τα µέσα που για σκοπούς προσδιορισµού των αναµενόµενων ζηµιών πιστωτικού κινδύνου έχουν ταξινοµηθεί στο Στάδιο (Stage) 3, ο τόκος έσοδο υπολογίζεται εφαρµόζοντας το πραγµατικό επιτόκιο επί της λογιστικής αξίας µετά την αποµείωση. - Σε εκείνα τα µέσα που αγοράστηκαν ή δηµιουργήθηκαν όντας αποµειωµένα (POCI), ο τόκος υπολογίζεται εφαρµόζοντας το προσαρµοσµένο λόγω αποµείωσης πραγµατικό επιτόκιο επί της λογιστικής αξίας µετά την αποµείωση. Στις περιπτώσεις αρνητικών επιτοκίων τα αποτελέσματα από τόκους εμφανίζονται αφαιρετικά των εσόδων από τόκους για τα τοκοφόρα στοιχεία του ενεργητικού και αφαιρετικά των εξόδων από τόκους για τα τοκοφόρα στοιχεία των υποχρεώσεων. Τόκοι έξοδα δανεισµού, που σχετίζεται άµεσα µε στοιχεία ενεργητικού για τα οποία απαιτείται σηµαντικός χρόνος µέχρις ότου τεθούν σε παραγωγική λειτουργία ή είναι διαθέσιµα να πωληθούν, κεφαλαιοποιούνται ως µέρος του κόστους κτήσεως των στοιχείων ενεργητικού. Η κεφαλαιοποίηση παύει όταν οι διαδικασίες προετοιµασίας των στοιχείων ενεργητικού για τη χρήση την οποία προορίζονται ουσιαστικά ολοκληρωθούν. 1.2.24 Αµοιβές και έσοδα από προµήθειες Οι αµοιβές και τα έσοδα από προµήθειες από τις συµβάσεις µε πελάτες αναγνωρίζονται µε βάση τα ποσά που περιγράφονται στη σύµβαση όταν η Τράπεζα εκπληρώνει την υποχρέωση απόδοσης παρέχοντας την υπηρεσία στον πελάτη. Με εξαίρεση κάποιες αµοιβές διαχειρίσεως χαρτοφυλακίων που υπολογίζονται βάσει του ύψους και της απόδοσης του χαρτοφυλακίου, οι παρεχόµενες υπηρεσίες έχουν σταθερή αµοιβή. Οι µεταβλητές αµοιβές διαχειρίσεως χαρτοφυλακίων αναγνωρίζονται όταν εξαλειφθούν όλες οι αβεβαιότητες που σχετίζονται µε αυτές. Για τις προµήθειες που αφορούν υπηρεσίες που παρέχονται µε την πάροδο του χρόνου το έσοδο αναγνωρίζεται καθώς παρέχεται η υπηρεσία στον πελάτη όπως προµήθειες για την παροχή υπηρεσιών διαχειρίσεως λογαριασµών, προµήθειες για τη διαχείριση κοινοπρακτικών δανείων, προµήθειες για τη διαχείριση χαρτοφυλακίων και για την παροχή υπηρεσιών επενδυτικών συµβουλών. Για τις προµήθειες που υπολογίζονται επί των συναλλαγών η διενέργεια και ολοκλήρωση της συναλλαγής που εκτελείται σηµατοδοτεί το χρονικό σηµείο κατά το οποίο η υπηρεσία µεταφέρεται στον πελάτη και κατά το οποίο αναγνωρίζεται το έσοδο,όπως: συναλλαγές συναλλάγµατος, αγορές/πωλήσεις τίτλων καθώς και η έκδοση και διάθεση κοινοπρακτικών δανείων και οµολόγων. Έσοδα συναλλαγής κατά τη δηµιουργία ενός χρηµατοοικονοµικού µέσου που δεν αποτιµάται στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων κεφαλαιοποιούνται και αποσβένονται κατά τη διάρκεια ζωής του χρηµατοοικονοµικού µέσου, µε τη µέθοδο του πραγµατικού επιτοκίου και περιλαμβάνονται στους τόκους έσοδα 1.2.25 Αποτελέσµατα χρηµατοοικονοµικών πράξεων Ως αποτελέσµατα χρηµατοοικονοµικών πράξεων και αποµειώσεων αναγνωρίζονται: - οι µεταβολές από την εκτίµηση της εύλογης αξίας των χρηµατοοικονοµικών στοιχείων ενεργητικού και υποχρεώσεων, - τα κέρδη ή οι ζημιές από την τροποποίηση των συµβατικών όρων των χρηµατοοικονοµικών στοιχείων του ενεργητικού που αποτιµώνται στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων 395 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 - τα κέρδη ή ζηµιές από τη διακοπή αναγνώρισης των χρηµατοοικονοµικών στοιχείων ενεργητικού και υποχρεώσεων, λόγω πρόωρης εξόφλησης, συμπεριλαμβανομένων των περιπτώσεων μετατροπής των δανείων σε μετοχές, διάθεσης ή ουσιαστικής τροποποίησης των συµβατικών όρων, τους µε εξαίρεση τα αποτελέσµατα που προκύπτουν από τη διακοπή αναγνώρισης των χρηµατοοικονοµικών στοιχείων του ενεργητικού που αποτιµώνται στο αναπόσβεστο κόστος, τα οποία αναγνωρίζονται σε διακριτή γραµµή της Κατάστασης των Αποτελεσµάτων τους - τα αποτελέσµατα από την αποµείωση ή τη διάθεση της συµµετοχής της Τράπεζας σε θυγατρικές και συγγενείς εταιρίες και σε κοινοπραξίες και - οι συναλλαγµατικές διαφορές αποτίµησης χρηµατοοικονοµικών στοιχείων σε ξένο νόµισµα. 1.2.26 Αποτελέσµατα από τη διακοπή αναγνώρισης χρηµατοοικονοµικών στοιχείων του ενεργητικού που αποτιµώνται στο αναπόσβεστο κόστος Στα αποτελέσµατα από τη διακοπή αναγνώρισης χρηµατοοικονοµικών στοιχείων του ενεργητικού που αποτιµώνται στο αναπόσβεστο κόστος αναγνωρίζονται: - Τα αποτελέσµατα από τη διακοπή αναγνώρισης χρηµατοοικονοµικών στοιχείων του ενεργητικού που αποτιµώνται στο αναπόσβεστο κόστος - Η διαφορά ανάµεσα στην ονοµαστική και στην εύλογη αξία κατά την αρχική αναγνώριση χρηµατοοικονοµικών στοιχείων του ενεργητικού που αποτιµώνται στο αναπόσβεστο κόστος και έχουν προέλθει από τη διακοπή αναγνώρισης άλλου χρηµατοοικονοµικού στοιχείου του ενεργητικού λόγω σηµαντικής τροποποίησης των συµβατικών του όρων. 1.2.27 Διακοπείσες δραστηριότητες Διακοπείσα δραστηριότητα είναι ένα συστατικό µέρος µιας επιχειρηµατικής οντότητας, το οποίο είτε έχει πωληθεί, είτε έχει χαρακτηρισθεί ως κατεχόµενο προς πώληση και αντιπροσωπεύει: • µία κύρια επιχειρηµατική δραστηριότητα της Τράπεζας ή • σύνολο δραστηριοτήτων σε µία γεωγραφική περιοχή λειτουργίας. Τα στοιχεία ενεργητικού και υποχρεώσεων των διακοπεισών δραστηριοτήτων εµφανίζονται διακριτά (σε µία ξεχωριστή γραµµή) από τα υπόλοιπα στοιχεία του Ισολογισµού, δίχως να συµψηφίζονται µεταξύ τους. Τυχόν αποτελέσµατα που αφορούν τις διακοπείσες δραστηριότητες, τα οποία έχουν καταχωρηθεί απευθείας στην καθαρή θέση, εµφανίζονται επίσης διακριτά (ως ξεχωριστή γραµµή εντός της καθαρής θέσης). Τα κέρδη ή οι ζημιές µετά από φόρο που προέρχονται από τις διακοπείσες δραστηριότητες, καθώς και οι τυχόν ζημιές αποµείωσης από τη συνολική αποτίµηση του κλάδου, εµφανίζονται σε ξεχωριστή γραµµή της κατάστασης αποτελεσµάτων, µετά τα καθαρά κέρδη από τις συνεχιζόµενες δραστηριότητες της επιχείρησης. Οι οικονοµικές καταστάσεις των συγκριτικών περιόδων αναµορφώνονται µόνο σε ότι αφορά τις καταστάσεις αποτελεσµάτων και ταµειακών ροών. 1.2.28 Ορισµός συνδεδεµένων µερών Σύµφωνα µε το Δ.Λ.Π. 24, ως συνδεδεµένο ορίζεται το φυσικό ή νοµικό πρόσωπο που είναι συνδεδεµένο µε την οντότητα που συντάσσει οικονοµικές καταστάσεις. Ειδικότερα για την Τράπεζα, συνδεδεµένα µέρη θεωρούνται: α. Τα νοµικά πρόσωπα τα οποία συνιστούν για την Τράπεζα: i. θυγατρικές εταιρίες, ii. κοινοπραξίες, 396 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 iii. συγγενείς εταιρίες καθώς και iv. το Πρόγραµµα παροχών συνταξιοδότησης, εν προκειµένω το Ταµείο Αλληλοβοήθειας Προσωπικού Alpha Τράπεζας Πίστεως. β. Τα φυσικά ή νοµικά πρόσωπα τα οποία ασκούν έλεγχο, ή από κοινού έλεγχο, ή σηµαντική επιρροή στην Τράπεζα. Στην κατηγορία αυτή εντάσσεται το Ταµείο Χρηµατοπιστωτικής Σταθερότητας καθώς και οι θυγατρικές του εταιρίες διότι στα πλαίσια του Ν.3864/2010 το Ταµείο Χρηµατοπιστωτικής Σταθερότητας απέκτησε συµµετοχή στο Διοικητικό Συµβούλιο αλλά και σε σηµαντικές Επιτροπές της Τράπεζας και κατά συνέπεια θεωρείται ότι ασκεί σηµαντική επιρροή σε αυτή. γ. Τα φυσικά πρόσωπα τα οποία ανήκουν στα βασικά διοικητικά στελέχη και τα στενά συγγενικά πρόσωπα αυτών. Τα βασικά διοικητικά στελέχη αποτελούνται από όλα τα µέλη του Διοικητικού Συµβουλίου και της Εκτελεστικής Επιτροπής της Τράπεζας ενώ ως στενά συγγενικά τους πρόσωπα θεωρούνται οι σύζυγοι καθώς και οι συγγενείς α’ βαθµού και τα εξαρτώµενα µέλη αυτών και των συζύγων τους. Επιπλέον, συνδεδεμένα μέρη θεωρούνται οι εταιρίες στις οποίες τα ανωτέρω πρόσωπα ασκούν έλεγχο ή από κοινού έλεγχο και ειδικότερα οι εταιρίες στις οποίες τα ανωτέρω πρόσωπα συμμετέχουν µε ποσοστό ανώτερο του 20%. 1.2.29 Συγκριτικά στοιχεία Όπου κρίνεται απαραίτητο, τα συγκριτικά στοιχεία της προηγουµένης περιόδου αναπροσαρµόζονται για να καλύψουν αλλαγές στην παρουσίαση της τρεχούσης περιόδου. 1.3 Σημαντικές λογιστικές κρίσεις και κύριες πηγές αβεβαιότητας των εκτιμήσεων Σημαντικές λογιστικές κρίσεις Η Τράπεζα, στο πλαίσιο εφαρμογής των λογιστικών αρχών προβαίνει σε κρίσεις που ενδέχεται να επηρεάσουν σημαντικά τα ποσά που αναγνωρίζονται στις οικονομικές της καταστάσεις. Οι κρίσεις αυτές σχετίζονται με τα ακόλουθα: Αξιολόγηση του εάν οι ταµειακές ροές ενός χρεωστικού χρηµατοοικονοµικού στοιχείου του ενεργητικού αποτελούν αποκλειστικά ταµειακές ροές κεφαλαίου και τόκου επί του ανεξόφλητου κεφαλαίου (SPPI) (σημείωση 1.2.4) Η Τράπεζα, κατά την αρχική αναγνώριση ενός χρεωστικού χρηµατοοικονοµικού στοιχείου του ενεργητικού, αξιολογεί εάν οι ταµειακές του ροές είναι αποκλειστικά ταµειακές ροές κεφαλαίου και τόκου επί του ανεξόφλητου κεφαλαίου. Η εν λόγω αξιολόγηση απαιτεί κρίση κυρίως σε ό,τι αφορά: • Στο κατά πόσο συµβατικοί όροι που επηρεάζουν την απόδοση του µέσου σχετίζονται αποκλειστικά µε τον πιστωτικό κίνδυνο, λοιπούς βασικούς δανειακούς κινδύνους και το περιθώριο κέρδους. • Στις χορηγήσεις στις εταιρίες ειδικού σκοπού, στο αν ουσιαστικά υφίσταται δικαίωµα αναγωγής. Η αξιολόγηση αυτή βασίζεται στο ύψος συγκεκριµένων δεικτών καθώς και στην αξιολόγηση της επάρκειας των ιδίων κεφαλαίων και των καλυµµάτων που δεν σχετίζονται µε το χρηµατοδοτούµενο περιουσιακό στοιχείο. • Στο εάν σε περίπτωση προεξόφλησης ή επιµήκυνσης η αποζηµίωση που εισπράττεται είναι εύλογη. Σημαντικές εκτιμήσεις που σχετίζονται με την επιλογή μεθοδολογιών και μοντέλων για τον υπολογισμό των αναμενόμενων ζημιών πιστωτικού κινδύνου (σημείωση 40.1) Η Τράπεζα, στο πλαίσιο εφαρμογής των λογιστικών της αρχών για τον προσδιορισμό της αναμενόμενης ζημιάς πιστωτικού κινδύνου, ασκεί κρίση προκειμένου να προσδιορίσει: 397 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 - τα κριτήρια που υποδηλώνουν σηµαντική αύξηση στον πιστωτικό κίνδυνο, - την επιλογή των κατάλληλων µεθοδολογιών εκτίμησης της αναμενόμενης ζημιάς πιστωτικού κινδύνου (υπολογισμός απομείωσης σε συλλογική ή ατομική βάση), - την επιλογή και ανάπτυξη κατάλληλων μοντέλων που χρησιμοποιούνται για τον υπολογισμό της πιθανότητας αθέτησης (PD), της εκτιμώμενης αναμενόμενης ζημιάς κατά τη στιγμή της αθέτησης (LGD) και του ανοίγματος σε αθέτηση (EAD) ανά κατηγορία χρηματοοικονομικού μέσου, καθώς και-την επιλογή των κατάλληλων παραμέτρων και των οικονομικών προβλέψεων που χρησιμοποιούνται σε αυτά, - την επιλογή των παραμέτρων των μακροοικονομικών προβλέψεων που χρησιμοποιούνται στα μοντέλα για τον προσδιορισμό της αναμενόμενης διάρκειας και της ημερομηνίας αρχικής αναγνώρισης των ανακυκλούμενων ανοιγμάτων, - την ομαδοποίηση των χρηματοοικονομικών στοιχείων του ενεργητικού με βάση παρόμοια χαρακτηριστικά πιστωτικού κινδύνου. Η εφαρμογή διαφορετικών κρίσεων θα μπορούσε να επηρεάσει σημαντικά τον αριθμό των χρηματοοικονομικών μέσων που ταξινομούνται στο στάδιο 2 ή να διαφοροποιήσει σημαντικά την αναμενόμενη πιστωτική ζημιά. Φόρος εισοδήµατος (σημειώσεις 13 και 38) Η αναγνώριση των απαιτήσεων και των υποχρεώσεων τρέχοντα και αναβαλλόμενου φόρου εισοδήματος και των σχετικών µε αυτά αποτελέσµατα επηρεάζεται από παράγοντες όπως η πρακτική εφαρµογή των σχετικών νοµοθετικών διατάξεων και η επίλυση τυχόν διαφορών µε τις φορολογικές αρχές κ.λ.π. Μελλοντικοί φορολογικοί έλεγχοι και µεταβολές της φορολογικής νοµοθεσίας ενδέχεται να οδηγήσουν στην προσαρµογή του ποσού των απαιτήσεων και υποχρεώσεων για τρέχοντα και αναβαλλόµενο φόρο εισοδήµατος και στην καταβολή ποσών φόρου διαφορετικών από εκείνων που έχουν αναγνωριστεί στις οικονοµικές καταστάσεις της Τράπεζας. Προβλέψεις και ενδεχόµενες υποχρεώσεις (σημειώσεις 33 και 38) Η Τράπεζα αναγνωρίζει προβλέψεις όταν εκτιµά ότι υφίσταται παρούσα νοµική ή τεκµαιρόµενη υποχρέωση, που έχει προκληθεί από γεγονότα που έχουν ήδη συµβεί και είναι σχεδόν βέβαιο ότι η τακτοποίησή της θα δηµιουργήσει µία εκροή, το ύψος της οποίας εκτιµάται αξιόπιστα. Αντιθέτως, στις περιπτώσεις που είτε η εκροή είναι πιθανή είτε αυτή δεν µπορεί να εκτιµηθεί µε αξιοπιστία, η Τράπεζα δεν προβαίνει στην αναγνώριση πρόβλεψης αλλά στη γνωστοποίηση της ενδεχόµενης υποχρέωσης, λαµβάνοντας υπόψη τη σηµαντικότητά της. Η εκτίµηση για την πιθανότητα ή µη της εκροής καθώς και για το ύψος της επηρεάζονται από παράγοντες εκτός ελέγχου της Τράπεζας, όπως ενδεικτικά είναι οι δικαστικές αποφάσεις και η πρακτική εφαρµογή νοµοθετικών διατάξεων. Κύριες πηγές αβεβαιότητας των εκτιμήσεων Κατωτέρω παρατίθενται οι κύριες πηγές αβεβαιότητας των εκτιμήσεων που η Τράπεζα έχει χρησιμοποιήσει στο πλαίσιο εφαρμογής των λογιστικών αρχών και οι οποίες έχουν σημαντική επίπτωση στα ποσά που έχουν αναγνωριστεί στις οικονομικές καταστάσεις. Εύλογη αξία περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων (σημειώσεις 22,26, 40.4) Η εύλογη αξία περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων, που διαπραγµατεύονται σε ενεργό αγορά, βασίζεται στις διαθέσιµες τιµές της αγοράς. Σε όλες τις άλλες περιπτώσεις η εύλογη αξία προσδιορίζεται βάσει µεθόδων αποτίµησης που χρησιµοποιούν στο µέγιστο δυνατό βαθµό παρατηρήσιµα στην αγορά δεδοµένα. Σε περιπτώσεις όπου δεν υπάρχουν παρατηρήσιµα στην αγορά δεδοµένα, χρησιµοποιούνται στοιχεία που βασίζονται σε εσωτερικές εκτιµήσεις και παραδοχές π.χ. προσδιορισµός αναµενόµενων ταµειακών ροών, επιτοκίων προεξόφλησης, πιθανότητας προπληρωµών ή αθέτησης αντισυµβαλλοµένου. Εκτιμήσεις που περιλαμβάνονται στον υπολογισμό των αναμενόμενων ζημιών πιστωτικού κινδύνου χρηµατοοικονοµικών µέσων (σημείωση 40.1) Ο προσδιορισµός των αναµενόµενων ζηµιών πιστωτικού κινδύνου απαιτεί τη χρήση πολύπλοκων µοντέλων και τη διενέργεια σηµαντικών εκτιµήσεων για τις µελλοντικές οικονοµικές συνθήκες και την πιστωτική συµπεριφορά, λαµβάνοντας υπόψη τα 398 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 γεγονότα που έχουν συµβεί έως την ηµεροµηνία αναφοράς. Οι σημαντικότερες εκτιμήσεις αφορούν στον προσδιορισµό των εναλλακτικών µακροοικονοµικών σεναρίων και των σωρευτικών πιθανοτήτων που συνδέονται µε τα σενάρια αυτά, στην πιθανότητα αθέτησης κατά τη διάρκεια συγκεκριμένου χρονικού διαστήματος η οποία βασίζεται σε ιστορικά δεδομένα, σε παραδοχές και εκτιμήσεις για το μέλλον, στις προσαρμογές που γίνονται από τη Διοίκηση προκειμένου στον υπολογισμό των αναμενόμενων ζημιών πιστωτικού κινδύνου να ενσωματωθούν νέες πληροφορίες και δεδομένα που δεν ενσωματώνονται στα υποδείγματα καθώς και στον προσδιορισμό των αναμενόμενων ταμειακών ροών και των ροών από τη ρευστοποίηση των καλυμμάτων για τα χρηματοοικονομικά μέσα. Αποµείωση συµµετοχών σε θυγατρικές, συγγενείς και κοινοπραξίες και µη χρηµατοοικονοµικών στοιχείων ενεργητικού (σημειώσεις 21, 22 και 23) Η Τράπεζα, σε κάθε ηµεροµηνία σύνταξης οικονοµικών καταστάσεων, εξετάζει για σκοπούς αποµείωσης τα στοιχεία ενεργητικού με δικαίωμα χρήσης, την υπεραξία και τα λοιπά άυλα πάγια στοιχεία καθώς και τη συµµετοχή της σε θυγατρικές και συγγενείς εταιρίες και κοινοπραξίες και κατ’ ελάχιστο σε ετήσια βάση τα ιδιοχρησιµοποιούµενα πάγια στοιχεία και τις επενδύσεις σε ακίνητα. Η εν λόγω άσκηση εµπεριέχει σε µεγάλο βαθµό τη χρήση εσωτερικών εκτιµήσεων για τον προσδιορισµό της ανακτήσιµης αξίας των στοιχείων, ήτοι της υψηλότερης ανάµεσα στην εύλογη αξία µείον τα έξοδα πώλησης και στην αξία λόγω χρήσης. Υποχρεώσεις προγραµµάτων καθορισµένων παροχών (σημείωση 31) Οι υποχρεώσεις καθορισµένων παροχών προσδιορίζονται βάσει αναλογιστικής µελέτης που κατά κύριο λόγο διενεργείται σε ετήσια βάση και η οποία βασίζεται σε παραδοχές σχετικά µε το επιτόκιο προεξόφλησης, τη µελλοντική εξέλιξη των αποδοχών και συντάξεων καθώς και την απόδοση τυχόν περιουσιακών στοιχείων των προγραµµάτων. Οποιαδήποτε µεταβολή των παραδοχών αυτών θα επηρεάσει το ύψος των αναγνωρισθέντων υποχρεώσεων. Προβλέψεις (σημείωση 33) Τα ποσά που αναγνωρίζει η Τράπεζα στις οικονομικές της καταστάσεις ως προβλέψεις προέρχονται από την καλύτερη δυνατή εκτίμηση της εκροής που θα απαιτηθεί για να διακανονισθεί η παρούσα δέσμευση. Η εκτίμηση αυτή προσδιορίζεται κατά την κρίση της Διοίκησης, αφού ληφθεί υπόψη η εμπειρία από αντίστοιχες συναλλαγές και σε μερικές περιπτώσεις οι αναφορές εμπειρογνωμόνων. Στην περίπτωση που το ποσό που αναγνωρίζεται ως πρόβλεψη επηρεάζεται από ποικίλα στοιχεία, τότε ο υπολογισμός του βασίζεται στη στάθμιση όλων των δυνατών αποτελεσμάτων. Σε κάθε ημερομηνία σύνταξης των οικονομικών καταστάσεων, οι προβλέψεις αναθεωρούνται ώστε να αντανακλούν την τρέχουσα καλύτερη δυνατή εκτίμηση της υποχρέωσης. Εκτίµηση της εκθέσεως της Τράπεζας στο Ελληνικό Δηµόσιο (σημείωση 40.1) Η συνολική έκθεση της Τράπεζας σε τίτλους έκδοσης του Ελληνικού Δηµοσίου, καθώς και σε δάνεια που σχετίζονται µε το Ελληνικό Δηµόσιο παρουσιάζεται στη σηµείωση 40.1. Οι κυριότερες αβεβαιότητες που αφορούν στις εκτιµήσεις για την ανακτησιµότητα της συνολικής έκθεσης της Τράπεζας σχετίζονται µε την ικανότητα εξυπηρετήσεως από το Ελληνικό Δηµόσιο των δανειακών του υποχρεώσεων, η οποία µε τη σειρά της επηρεάζεται από τη διαµόρφωση του µακροοικονοµικού περιβάλλοντος στην Ελλάδα και στην Ευρωζώνη, καθώς και από τα επίπεδα ρευστότητας του Ελληνικού Δηµοσίου. Σε ό,τι αφορά στη βιωσιµότητα του ελληνικού δηµοσίου χρέους, στο πλαίσιο της ενισχυµένης εποπτείας και σε συνέχεια της θετικής αξιολόγησης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στη δεύτερη επικαιροποηµένη έκθεση, το Eurogroup στις αρχές Απριλίου του 2019 ενέκρινε: (i) την άρση του περιθωρίου του κλιµακωτού σταθερού επιτοκίου (step-up) που είχε συνδεθεί µε τα δάνεια του δευτέρου προγράµµατος οικονοµικής προσαρµογής και (ii) τη µεταφορά των κερδών από τα ελληνικά οµόλογα που διακρατούν οι Κεντρικές Τράπεζες του Ευρωσυστήµατος (Agreement on Net Financial Assets - ANFA και Securities Markets Programme SMP). Σε αυτό το πλαίσιο το Ελληνικό Δηµόσιο αναµένεται να εισπράξει συνολικά περίπου € 970 εκατ., από τα οποία ήδη το Μάιο του 2019 εκταµιεύτηκε συνολικό ποσό € 747 εκατ. Τέλος, σηµειώνεται ότι η Ελληνική Δηµοκρατία προβαίνει σε ενέργειες προκειµένου να ανακτήσει σταδιακά την πρόσβασή της στις χρηµαταγορές για την κάλυψη των δανειακών της αναγκών. Αξιοσημείωτο είναι ότι αποδόσεις των ομολόγων τα οποία 399 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 προσφάτως έχει εκδώσει έχουν κινηθεί σε σημαντικά πτωτικά επίπεδα. Σε ό,τι αφορά στην πιστοληπτική αξιολόγηση, εντός του 2019 και συγκεκριμένα τον Μάρτιο ο οίκος πιστοληπτικής αξιολόγησης Moody’s αναβάθµισε το αξιόχρεο της Ελληνικής Δηµοκρατίας σε Β1 από Β3 ενώ στις 25.10.2019 ο οίκος πιστοληπτικής αξιολόγησης Standard & Poor’s αναβάθμισε το ελληνικό αξιόχρεο κατά μία βαθμίδα, σε ΒΒ-, διατηρώντας θετικές τις προοπτικές (outlook). Τέλος, τον Ιανουάριο του 2020 ο οίκος πιστοληπτικής αξιολόγησης Fitch προχώρησε σε αναβάθμιση της αξιολόγησης της πιστοληπτικής ικανότητας της Ελληνικής Δημοκρατίας, κατά μία βαθμίδα, από ΒΒ- σε ΒΒ με θετικές προοπτικές (outlook). Με βάση τα ανωτέρω, η Τράπεζα θεωρεί πως δεν έχει υπάρξει σηµαντική επιδείνωση του πιστωτικού κινδύνου των τίτλων έκδοσης του Ελληνικού Δηµοσίου που κατείχε την 31.12.2019 σε σχέση µε την ηµεροµηνία αρχικής τους αναγνώρισης, ωστόσο, αξιολογεί τις εξελίξεις που σχετίζονται µε το Ελληνικό Δηµόσιο χρέος σε συνάρτηση µε τις συνθήκες της αγοράς και την πορεία της ελληνικής οικονοµίας και επανεξετάζει τις εκτιµήσεις της για την ανακτησιµότητα της συνολικής της εκθέσεως σε κάθε ηµεροµηνία σύνταξης των οικονοµικών καταστάσεων. Ανακτησιµότητα αναβαλλόµενων φορολογικών απαιτήσεων (σημείωση 13 και 25) Η Τράπεζα αναγνωρίζει αναβαλλόµενες φορολογικές απαιτήσεις, στο βαθµό που θα έχει στο µέλλον φορολογητέα κέρδη ικανά να συµψηφίσουν τις εκπεστέες φορολογικές διαφορές και τις µεταφερόµενες φορολογικές ζημιές. Η εκτίµηση των µελλοντικών φορολογητέων κερδών βασίζεται στις προβλέψεις για την εξέλιξη των λογιστικών αποτελεσµάτων όπως αυτές διαµορφώνονται σύµφωνα µε το επιχειρησιακό σχέδιο του Οµίλου. Ειδικότερα σηµείώνεται ότι στο εν λόγω επιχειρησιακό σχέδιο περιλαµβάνονται δράσεις που στοχεύουν στην ενίσχυση της κερδοφορίας µέσω: - της µείωσης του ποσού των µη εξυπηρετούµενων ανοιγµάτων, βάσει του σχεδίου που έχει υποβληθεί στον Ενιαίο Εποπτικό Μηχανισµό (SSM), - της περαιτέρω µείωσης των λειτουργικών εξόδων, - της αύξησης των εσόδων από τόκους µέσω της στοχευµένης χρηµατοδότησης επιχειρηµατικών τοµέων και - της αύξησης των εσόδων προµηθειών από υπηρεσίες και προϊόντα που προσφέρονται σε ιδιώτες και επιχειρήσεις, - της ενεργού διαχείρισης των πηγών και του κόστους χρηµατοδοτήσεως της Τράπεζας. Οι σηµαντικότερες κατηγορίες αναβαλλόµενων φορολογικών απαιτήσεων, τις οποίες έχει αναγνωρίσει η Τράπεζα, αφορούν στις ζημιές από την ανταλλαγή οµολόγων του Ελληνικού Δηµοσίου στο πλαίσιο του PSI και από το πρόγραµµα επαναγοράς οµολόγων που πραγµατοποιήθηκε το Δεκέµβριο του 2012 και στις εκπεστέες προσωρινές διαφορές που προκύπτουν από την αποµείωση δανείων. Οι αναβαλλόµενες φορολογικές απαιτήσεις που σχετίζονται µε τις φορολογικές ζημιές που προέκυψαν από το PSI και τη συµµετοχή της Τράπεζας στο πρόγραµµα επαναγοράς οµολόγων έκδοσης του Ελληνικού Δηµοσίου το Δεκέµβριο του 2012 αναγνωρίστηκαν ως χρεωστική διαφορά σύµφωνα µε τους Ν.4046/14.2.2012 και Ν.4110/23.1.2013 και σχετική νοµική γνωµάτευση. Σύµφωνα µε το Ν.4110/23.1.2013, η εν λόγω χρεωστική διαφορά εκπίπτει φορολογικά, σταδιακά και ισόποσα, σε 30 έτη, γεγονός που σύµφωνα µε την εκτίµηση της Τράπεζας παρέχει επαρκή χρονικό ορίζοντα για το σταδιακό συµψηφισµό της µε φορολογητέα κέρδη. Για τις προσωρινές διαφορές που προκύπτουν από την αποµείωση των δανείων δεν υφίστανται χρονικοί περιορισµοί ως προς την ανάκτησή τους, όπως εξάλλου ισχύει και για τις λοιπές κατηγορίες αναβαλλόµενων φορολογικών απαιτήσεων. Η Τράπεζα αξιολόγησε την ανακτησιµότητά τους µε βάση τις προβλέψεις για την πορεία των µελλοντικών φορολογητέων κερδών, όπως αυτά εκτιµάται ότι θα διαµορφωθούν µε βάση το επιχειρησιακό σχέδιο που αναφέρθηκε ανωτέρω. Ειδικότερα, για την αξιολόγηση της ανακτησιμότητας των αναβαλλόμενων φορολογικών απαιτήσεων το επιχειρησιακό σχέδιο του Ομίλου επεκτάθηκε για περιορισµένο αριθµό ετών ενώ επιπρόσθετα λήφθηκε υπόψη η αναδιοργάνωση των κύριων εταιριών του Οµίλου, µέσω της οµαδοποίησης τους µε βάση τη κοινή τους δραστηριότητα, κάτω από τρεις πυλώνες που θα ελέγχονται από εταιρίες του Οµίλου. Επιπρόσθετα, καθώς οι ζημιές που προκύπτουν από την οριστική διαγραφή χρεών οφειλετών και από την πώληση δανείων, όπως ειδικότερα αναφέρεται στη σηµείωση 13, αναγνωρίζονται φορολογικά σταδιακά και ισόποσα σε διάστηµα 20 ετών, εκτιµάται ότι παρέχεται επαρκές χρονικό διάστηµα για το συµψηφισµό τους µε φορολογητέα κέρδη. 400 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Λαµβάνοντας υπόψη τα ανωτέρω, η Τράπεζα εκτιµά ότι το σύνολο των αναβαλλόµενων φορολογικών απαιτήσεων που έχει αναγνωριστεί είναι ανακτήσιµο. Επιπρόσθετα και ανεξάρτητα από τον έλεγχο ανακτησιµότητας που διενεργείται βάσει των ανωτέρω, σύµφωνα µε το Ν.4303/2014, σε περίπτωση που το λογιστικό, µετά από φόρους, αποτέλεσµα χρήσης της Τράπεζας είναι ζημιά, οι αναβαλλόµενες φορολογικές απαιτήσεις που προέρχονται από τη χρεωστική διαφορά του PSI και από τις συσσωρευµένες προβλέψεις και τις λοιπές εν γένει ζημιές λόγω πιστωτικού κινδύνου, δύναται να µετατρέπονται σε οριστικές και εκκαθαρισµένες απαιτήσεις έναντι του Δηµοσίου, όπως ειδικότερα αναλύεται στη σηµείωση 13. Οι κυριότερες αβεβαιότητες που αφορούν στις εκτιµήσεις για την ανακτησιµότητα των αναβαλλόµενων φορολογικών απαιτήσεων σχετίζονται µε την επίτευξη των στόχων του επιχειρησιακού σχεδίου του Οµίλου, η οποία επηρεάζεται από το γενικότερο µακροοικονοµικό περιβάλλον στην Ελλάδα και διεθνώς. Σε κάθε ηµεροµηνία σύνταξης οικονοµικών καταστάσεων η Τράπεζα επαναξιολογεί την εκτίµησή της για την ανακτησιµότητα των αναβαλλόµενων φορολογικών απαιτήσεων σε συνάρτηση µε την εξέλιξη των παραγόντων που την επηρεάζουν. Οι εκτιµήσεις, οι παραδοχές και τα κριτήρια που εφαρµόζονται από την Τράπεζα για τη λήψη αποφάσεων και τα οποία επηρεάζουν τη σύνταξη των οικονοµικών καταστάσεων στηρίζονται σε ιστορικά δεδοµένα και σε υποθέσεις που, υπό τις παρούσες συνθήκες, κρίνονται λογικές. Οι εκτιµήσεις και τα κριτήρια λήψεως αποφάσεων επανεκτιµώνται για να λάβουν υπόψη τις τρέχουσες εξελίξεις και οι επιπτώσεις από τυχόν αλλαγές τους αναγνωρίζονται στις οικονοµικές καταστάσεις κατά το χρόνο που πραγματοποιούνται. 401 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ 2. Καθαρό έσοδο από τόκους Από 1 Ιανουαρίου έως 31.12.2019 31.12.2018 Τόκοι και εξοµοιούµενα έσοδα Απαιτήσεων κατά πιστωτικών ιδρυµάτων Δανείων και απαιτήσεων κατά πελατών που αποτιμώνται στο αναπόσβεστο κόστος Δανείων και απαιτήσεων κατά πελατών που αποτιμώνται στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων Αξιογράφων εµπορικού χαρτοφυλακίου (σημείωση 20) Αξιογράφων που αποτιμώνται στο αναπόσβεστο κόστος Αξιογράφων που αποτιμώνται στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών αποτελεσμάτων που καταχωρούνται απευθείας στην καθαρή θέση Αξιογράφων που αποτιμώνται στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων Παραγώγων χρηµατοοικονοµικών µέσων Απαιτήσεων χρηματοδοτικών μισθώσεων (σημείωση 19) Λοιποί Σύνολο Τόκοι και εξοµοιούµενα έξοδα Υποχρεώσεων προς πιστωτικά ιδρύµατα Υποχρεώσεων προς πελάτες Οµολογιών έκδοσής µας και λοιπών δανειακών υποχρεώσεων Παραγώγων χρηµατοοικονοµικών µέσων Υποχρεώσεων από μισθώσεις (σημείωση 32) Λοιποί Σύνολο Καθαρό έσοδο από τόκους 1.078 1.436.101 14.024 270 3.972 1.280 1.706.581 14.132 265 126.817 130.959 819 150.489 282 442 1.734.294 818 147.198 (34.524) (140.350) (25.523) (160.843) (4.300) (72.264) (437.804) 1.296.490 2.751 2.003.984 (67.132) (154.043) (30.476) (154.967) (75.664) (482.282) 1.521.702 Κατά τη διάρκεια της χρήσης 2019 το καθαρό έσοδο από τόκους σηµείωσε µείωση σε σχέση µε τη χρήση 2018, που οφείλεται κυρίως στην µείωση των τόκων εσόδων από το χαρτοφυλάκιο δανείων λόγω μείωσης των υπολοίπων, αλλά και των επιτοκίων χορηγήσεων. Η εν λόγω κίνηση αντισταθµίστηκε µερικώς από τη µείωση του κόστους των υποχρεώσεων προς πελάτες καθώς και τη µείωση του κόστους δανεισµού από τα πιστωτικά ιδρύµατα λόγω της αποπληρωµής του δανεισµού από τον Έκτακτο Μηχανισµό Ρευστότητας (ELA) εντός του πρώτου τριμήνου και της συνοµολόγησης διατραπεζικών πράξεων προσωρινής εκχώρησης (Repos) σε χαµηλότερο επιτόκιο. Σημειώνεται ό,τι ,οι τόκοι έσοδα περιλαμβάνουν ποσό € 35.022 που αφορά σε αρνητικούς τόκους τοκοφόρων στοιχείων ενεργητικού, ενώ οι τόκοι έξοδα περιλαμβάνουν ποσό € 51.537 που αφορά σε αρνητικούς τόκους τοκοφόρων στοιχείων των υποχρεώσεων. Στον ακόλουθο πίνακα παρουσιάζονται τα κονδύλια των τόκων εσόδων και τόκων εξόδων ανά κατηγορία αποτίμησης των χρηματοοικονομικών στοιχείων που υπολογίζονται βάσει του πραγματικού επιτοκίου (effective interest rate). Χρηματοοικονομικά στοιχεία που αποτιμώνται στο αναπόσβεστο κόστος Χρηματοοικονομικά στοιχεία που αποτιμώνται στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών αποτελεσμάτων που καταχωρούνται απευθείας στην καθαρή θέση Χρηματοοικονομικά στοιχεία που αποτιμώνται στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων Σύνολο Χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις που αποτιμώνται στο αναπόσβεστο κόστος 402 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Από 1 Ιανουαρίου έως 31.12.2019 31.12.2018 1.369.329 1.634.948 126.817 130.959 15.113 1.511.259 (200.397) 15.215 1.781.122 (251.651) Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 3. Καθαρό έσοδο προμηθειών και λοιπά έσοδα Καθαρό έσοδο από αμοιβές και προμήθειες Από 1 Ιανουαρίου έως 31.12.2019 31.12.2018* 43.236 41.079 43.665 48.894 8.052 8.806 66.943 70.501 32.159 33.481 29.028 26.660 2.705 996 326 135 17.809 18.003 44.998 33.719 288.921 282.274 Χορηγήσεων Εγγυητικών επιστολών Εισαγωγών - εξαγωγών Πιστωτικών καρτών Συναλλαγών Αμοιβαίων κεφαλαίων Συμβουλευτικών υπηρεσιών και αγοραπωλησίας χρεογράφων Χρηματιστηριακών εργασιών Αγοραπωλησιών συναλλάγματος Λοιπά Σύνολο Το καθαρό έσοδο από αµοιβές και προµήθειες τη χρήση 2019 παρουσιάζει αύξηση που προέρχεται κυρίως (α) την αύξηση των λοιπών προμηθειών που οφείλεται στην προμήθεια που έλαβε η Τράπεζα με την ολοκλήρωση της συμφωνίας την 1.11.2019 για την μεταβίβαση του χαρτοφυλακίου συνεργατών της στην Αmerican Express Payments Europe S.L. ( «AEPE») και (β) στην αύξηση των εσόδων από προµήθειες αµοιβαίων κεφαλαίων λόγω της αύξησης του όγκου συναλλαγών και των βελτιωμένων αποδόσεων των Αμοιβαίων Κεφαλαίων, που αυξάνουν το ενεργητικό τους και, κατά συνέπεια, τις προμήθειες διαχείρισης τους. Τα ανωτέρω, αντισταθµίστηκαν µερικώς από (α) τη µείωση των εσόδων από προµήθειες εγγυητικών επιστολών λόγω αλλαγής του τιμολογίου και περιορισμένης μείωσης του όγκου των συναλλαγών και (β) τη µείωση των εσόδων από προµήθειες πιστωτικών καρτών κυρίως λόγω διακοπής της συνεργασίας της Τράπεζας με Αmerican Express Payments Europe S.L. («AEPE») και την αντικατάσταση με νέες συμβάσεις συνεργασίας που επέφεραν αλλαγές στις μέχρι τώρα τιμολογήσεις . Σημειώνεται ό,τι από τις προμήθειες χορηγήσεων της χρήσης 2019, ποσό € 43.218 αφορά σε χορηγήσεις που αποτιμώνται στο αναπόσβεστο κόστος. Στον παρακάτω πίνακα παρουσιάζονται, ανά λειτουργικό τοµέα, τα έσοδα από συµβάσεις που εµπίπτουν στο πεδίο εφαρµογής του Δ.Π.Χ.Π. 15: Έσοδο προμηθειών και λοιπά έσοδα Λιανική Τραπεζική Προμήθειες έσοδα Χορηγήσεων Εγγυητικών επιστολών Εισαγωγών εξαγωγών Πιστωτικών καρτών Συναλλαγών Αμοιβαίων κεφαλαίων Συμβουλευτικών υπηρεσιών και αγοραπωλησίας χρεογράφων Χρηματιστηριακών εργασιών Αγοραπωλησιών συναλλάγματος Λοιπές Σύνολο Λοιπά έσοδα Πωλήσεις παγίων Λοιπά Σύνολο 8.029 2.017 1.831 99.382 20.149 Από 1 Ιανουαρίου έως 31.12.2019 Asset Investment Λοιπά / Κέντρο Management/ Banking/ απαλοιφών Insurance Treasury Corporate Banking 27.004 40.744 6.213 46.258 10.917 227 2 5 63 29.028 Σύνολο 7.976 902 8 141 1.030 43.236 43.665 8.052 145.786 32.159 29.028 1.419 257 1.029 2.705 11.864 30.199 173.471 4.873 8.904 146.332 31 6.851 36.464 326 1.041 1.089 13.542 - 326 17.809 47.043 369.809 2.784 2.784 162 162 71 71 2.952 2.952 1.625 4.380 6.005 1.625 10.349 11.974 * Ορισµένα κονδύλια της προηγούµενης χρήσης έχουν αναµορφωθεί για σκοπούς συγκρισιµότητας 403 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Από 1 Ιανουαρίου έως 31.12.2018* Λιανική Τραπεζική Προμήθειες έσοδα Χορηγήσεων Εγγυητικών επιστολών Εισαγωγών εξαγωγών Πιστωτικών καρτών Συναλλαγών Αμοιβαίων κεφαλαίων Συμβουλευτικών υπηρεσιών και αγοραπωλησίας χρεογράφων Χρηματιστηριακών εργασιών Αγοραπωλησιών συναλλάγματος Λοιπές Σύνολο Λοιπά έσοδα Πωλήσεις παγίων Λοιπά Σύνολο 5.418 2.113 2.473 87.052 21.299 Asset Management/ Insurance Corporate Banking 32.110 46.067 6.316 51.423 10.046 135 13.470 26.216 158.176 4.531 3.685 154.178 2.111 2.111 8 8 Investment Banking/ Treasury 160 5 12 4 26.660 2 5.863 32.706 Λοιπά / Κέντρο απαλοιφών Σύνολο 3.391 709 17 157 2.132 41.079 48.894 8.806 138.644 33.481 26.660 996 996 2 7.404 135 18.003 35.766 352.464 2.467 2.467 1.304 4.976 6.280 1.304 9.562 10.866 Η γραµµή «Λοιπά έσοδα» της Κατάστασης Αποτελεσµάτων περιλαµβάνει επιπρόσθετα κονδύλια, όπως έσοδα από ενοίκια λειτουργικής μίσθωσης και έσοδα από ασφαλιστικές αποζηµιώσεις, τα οποία δεν παρουσιάζονται στον ανωτέρω πίνακα καθώς δεν εµπίπτουν στο πεδίο εφαρµογής του Δ.Π.Χ.Π. 15 (σημείωση 7). 4. Έσοδα από µερίσµατα ΑΠΌ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΊΟΥ ΈΩΣ 31.12.2019 31.12.2018 508 566 9 1 Συµµετοχών σε θυγατρικές και συγγενείς εταιρίες 23.243 61.838 Σύνολο 23.760 62.413 Μετοχών επενδυτικού χαρτοφυλακίου αποτιμώμενων στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών αποτελεσμάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή θέση (σημείωση 20) Μετοχών εμπορικού χαρτοφυλακίου Μετοχών επενδυτικού χαρτοφυλακίου αποτιμώμενων στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων 8 Τα έσοδα µερισµάτων της χρήσης 2019 αφορούν κυρίως σε € 3.099 από την Alpha Asset Management Α.Ε.Δ.Α.Κ, € 7.994 από την Alphalife A.A.E.A.Z, € 1.000 από την Alpha Ασφαλιστικές Πρακτορεύσεις Α.Ε., € 1.150 από την Alpha Διαχειρίσεως Ακινήτων και Επενδύσεων Α.Ε. και € 10.000 από την ABC Factors A.E. Τα έσοδα µερισµάτων της χρήσης 2018 αφορούν κυρίως σε € 26.000 από την Alpha Group Ltd, € 12.396 από την Alpha Bank London, € 8.000 από την Alpha Credit Group Plc, € 6.732 από την Alpha Life Α.Α.Ε.Ζ., € 4.426 από την Alpha Asset Management ΑΕΔΑΚ, € 3.004 από την Alpha Διαχειρίσεως Ακινήτων και Επενδύσεων Α.Ε. και € 1.280 από την Alpha Ασφαλιστικές Πρακτορεύσεις Α.Ε. * Ορισµένα κονδύλια της προηγούµενης χρήσης έχουν αναµορφωθεί για σκοπούς συγκρισιµότητας 404 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 5. Αποτελέσµατα χρηµατοοικονοµικών πράξεων ΑΠΌ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΊΟΥ ΈΩΣ Συναλλαγµατικές διαφορές 31.12.2019 31.12.2018 33.337 18.847 3.378 1.685 177 1 (31.237) (51.226) Αξιόγραφων εµπορικού χαρτοφυλακίου: - Οµολόγων - Μετοχών Χρηματοοικονομικών στοιχείων ενεργητικού που αποτιμώνται στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων - Δανείων - Μετοχών 29 (23) - Λοιπών χρεογράφων 1.986 (1.173) - Ομολόγων 3.860 27.289 - Ομολόγων 339.779 475.510 Επενδύσεις σε θυγατρικές, συγγενείς, και κοινοπραξίες (83.870) (376.479) Χρηματοοικονομικών στοιχείων ενεργητικού που αποτιμώνται στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών αποτελεσμάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση Παραγώγων χρηµατοοικονοµικών µέσων 42.548 10.764 3.608 (9.278) 313.595 95.917 Λοιπών χρηµατοοικονοµικών µέσων Σύνολο Τα αποτελέσµατα χρηµατοοικονοµικών πράξεων της χρήσης 2019 έχουν επηρεασθεί κυρίως από: • Κέρδος συνολικού ποσού € 339.779 που περιλαμβάνεται στο κονδύλι «Ομολόγων» των χρηματοοικονομικών στοιχείων ενεργητικού που αποτιμώνται στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσμάτων που καταχωρούνται απευθείας στην καθαρή θέση και αφορά σε κέρδη από πωλήσεις ομολόγων και εντόκων γραμματίων έκδοσης Ελληνικού Δημοσίου ύψους € 323.979 και λοιπών εταιρικών και κρατικών ομολόγων ύψους € 15.800. • Ζημιές ποσού € 31.237 δανείων που αποτιμώνται στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων που προέκυψαν κυρίως από τη μεταβολή της αποτίμησης αυτών εντός της χρήσης. • Επιπλέον το κονδύλι «Επενδύσεις σε θυγατρικές, συγγενείς και κοινοπραξίες», περιλαμβάνει κυρίως απομειώσεις θυγατρικών εταιριών, κοινοπραξιών και θυγατρικών προς πώληση, καθώς και κέρδη από την πώληση της συγγενούς εταιρίας Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Ι Α.Ε., όπως αναλυτικά περιγράφονται στις σημειώσεις 21 και 44. Αντίστοιχα, τα αποτελέσµατα χρηµατοοικονοµικών πράξεων της χρήσης 2018, έχει επηρεασθεί κυρίως από: • Κέρδος συνολικού ποσού € 475.510 που περιλαμβάνεται στο κονδύλι «Ομολόγων» των χρηματοοικονομικών στοιχείων ενεργητικού που αποτιμώνται στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσμάτων που καταχωρούνται απευθείας στην καθαρή θέση και αφορά σε κέρδη από πωλήσεις ομολόγων και εντόκων γραμματίων έκδοσης Ελληνικού Δημοσίου ύψους € 466.699 και λοιπών εταιρικών και κρατικών ομολόγων ύψους € 8.811. • Κέρδος συνολικού ποσού € 27.289 που περιλαμβάνεται στο κονδύλι «Ομολόγων» των χρηματοοικονομικών στοιχείων ενεργητικού που αποτιμώνται στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσμάτων που προέκυψαν κυρίως από τη μεταβολή της αποτίμησης αυτών εντός του 2018. • Ζημιές συνολικού ποσού € 51.226 δανείων που αποτιμώνται στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσμάτων που προέκυψαν από τη μεταβολή της αποτίμησης αυτών εντός του 2018. • Ζημιά ποσού € 5.000 που περιλαµβάνεται στο κονδύλι «Λοιπών χρηματοοικονομικών μέσων» και αποτελείται από την αποτίμηση του ενδεχόμενου τιμήματος για την πώληση των μετοχών της Cardlink (λόγω τροποποίησης της Σύμβασης Μεταβίβασής της). 405 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 • Επιπλέον, το κονδύλι «Επενδύσεις σε θυγατρικές, συγγενείς και κοινοπραξίες» περιλαμβάνει κυρίως αποµειώσεις θυγατρικών εταιριών καθώς και το αποτέλεσμα από συναλλαγές πωλήσεων και εκκαθάρισης αυτών, όπως αναλυτικά περιγράφονται στις σημειώσεις 21 και 44. 6. Αποτελέσµατα από διακοπή αναγνώρισης χρηµατοοικονοµικών στοιχείων του ενεργητικού που αποτιµώνται στο αναπόσβεστο κόστος Στους κάτωθι πίνακες παρουσιάζονται τα αποτελέσματα των χρήσεων 2019 και 2018 από διακοπή αναγνώρισης χρηματοοικονομικών στοιχείων του Ενεργητικού που αποτιμώνται στο αναπόσβεστο κόστος καθώς και η λογιστική τους αξία πριν τη διακοπή αναγνώρισης. Από 1 Ιανουαρίου έως 31.12.2019 Λογιστική αξία (Ζημιές) από τη διακοπή αναγνώρισης Κέρδη από τη διακοπή αναγνώρισης Καθαρό αποτέλεσμα από τη διακοπή αναγνώρισης Πρόωρες εξοφλήσεις - Δάνεια 2.568.585 (3.826) 3.214 (612) 90.799 (17.192) 2.168 (15.024) - Δάνεια 241.686 (6.274) 5.489 (785) Σύνολο 2.901.070 (27.292) 10.871 (16.421) Πωλήσεις - Δάνεια Σημαντικές τροποποιήσεις Από 1 Ιανουαρίου έως 31.12.2018 Λογιστική αξία (Ζημιές) από τη διακοπή αναγνώρισης Κέρδη από τη διακοπή αναγνώρισης Καθαρό αποτέλεσμα από τη διακοπή αναγνώρισης Πρόωρες εξοφλήσεις - Δάνεια 712.400 (1.400) 1.733 333 616.732 (25.098) 30.857 5.759 30.646 (3.702) 1.396 (2.306) Πωλήσεις - Δάνεια Σημαντικές τροποποιήσεις - Δάνεια Μετοχοποιήσεις - Δάνεια 87.128 (1.170) 2.099 929 Σύνολο 1.446.906 (31.370) 36.085 4.715 Το κονδύλι «Πρόωρες εξοφλήσεις» περιλαμβάνει το κέρδος και τη ζημιά από τη μεταφορά στο αποτέλεσμα του αναπόσβεστου υπολοίπου κεφαλαιοποιηθέντων προμηθειών και εξόδων των δανείων που εξοφλήθηκαν πρόωρα. Το κονδύλι «Πωλήσεις» περιλαμβάνει τα δάνεια τα οποία μεταβιβάστηκαν κατά τη διάρκεια των χρήσεων 2018 και 2019, μέρος των οποίων είχαν ταξινομηθεί στα στοιχεία ενεργητικού προς πώληση κατά την διάρκεια προηγούμενων περιόδων (σημείωση 44). Το κονδύλι «Σημαντικές τροποποιήσεις» περιλαμβάνει τη λογιστική αξία των δανείων των οποίων διακόπηκε η αναγνώριση εντός των χρήσεων 2018 και 2019, λόγω ουσιώδους μεταβολής των συμβατικών όρων, καθώς και τα αποτελέσματα που προέκυψαν από τη διακοπή αναγνώρισης αυτών και την τυχόν διαφορά αποτίμησης στην εύλογη αξία των νέων δανείων που αναγνωρίσθηκαν. 406 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Το κονδύλι «Μετοχοποιήσεις» της χρήσης 2018 περιλαμβάνει δάνεια για τα οποία η Τράπεζα στο πλαίσιο αναδιαπραγμάτευσης των όρων τους, συμμετείχε σε συμφωνίες για την ανταλλαγή χρέους με απόκτηση μετοχικών τίτλων. 7. Λοιπά έσοδα Από 1 Ιανουαρίου έως 31.12.2019 31.12.2018 Eνοίκια κτηρίων 4.390 5.363 Πωλήσεις παγίων 1.625 1.304 450 13.313 2.620 2.623 Ασφαλιστικές αποζημιώσεις Σύνταξη οικονομοτεχνικών μελετών Λοιπά Σύνολο 7.728 6.939 16.813 29.542 Στα έσοδα από ασφαλιστικές αποζημιώσεις της χρήσης 2018, περιλαμβάνεται ποσό € 13.000 που αφορά σε αποζημιώσεις προηγούμενων χρήσεων. Στα ενοίκια κτηρίων της χρήσης 2019 περιλαμβάνεται ποσό € 2.276 (31.12.2018: € 1.982) που αφορά έσοδα από υπεκμισθώσεις ακινήτων. 8. Αµοιβές και έξοδα προσωπικού ΑΠΌ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΊΟΥ ΈΩΣ Μισθοί και ηµεροµίσθια Εισφορές κοινωνικής ασφάλισης Έξοδα λοιπών προγραµµάτων καθορισµένων παροχών (σηµείωση 31) Πρόβλεψη αποζημίωσης προσωπικού λόγω συνταξιοδότησης βάσει του Ν.2112/1920 (σηµείωση 31) Λοιπές επιβαρύνσεις Σύνολο 31.12.2019 31.12.2018 235.032 251.970 75.453 80.905 217 216 4.621 3.969 30.875 32.157 346.199 369.217 Ο αριθµός του απασχολούμενου προσωπικού στην Τράπεζα κατά την 31.12.2019 ήταν 6.993 (31.12.2018: 7.816) άτοµα. Εξ’ αυτών, 6.969 (31.12.2018: 7.793) άτοµα εργάζονται στο εσωτερικό και 24 άτομα (31.12.2018: 23 άτομα) εργάζονται σε κατάστημα της Τράπεζας στο εξωτερικό. Οι «Αμοιβές και έξοδα προσωπικού» παρουσιάζουν μείωση κατά τη χρήση 2019 σε σχέση με τη χρήση 2018, η οποία οφείλεται κυρίως στη μείωση του προσωπικού της Τράπεζας, η οποία πραγματοποιήθηκε κυρίως στα τελευταία τρίμηνα του 2018. Τα κονδύλια «Μισθοί και ημερομίσθια» και «Εισφορές κοινωνικής ασφάλισης» έχουν επιβαρυνθεί με ποσά που αφορούν σε προγράμματα παροχής κινήτρων προς το προσωπικό. Ειδικότερα, η Τράπεζα στο τελευταίο τρίμηνο του 2018, μετά από σχετική έγκριση του Διοικητικού Συμβουλίου, λογιστικοποίησε πρόβλεψη ποσού € 9.450 για την κάλυψη του κόστους των προγραμμάτων Παροχής Κινήτρου Πωλήσεων (Sales Incentive Programme) και Παροχής Κινήτρου Αποδόσεως (Performance Incentive Programme) για τη χρήση 2018. Το 2019 πραγματοποιήθηκε εξειδίκευση των όρων των ανωτέρω προγραμμάτων, βάσει της οποίας η παροχή προς το προσωπικό δύναται να δοθεί με τη μορφή μετρητών, μετοχών ή λοιπών χρηματοοικονομικών μέσων ενώ για μέρος του προσωπικού έως το 60% της παροχής δύναται να καταβληθεί εντός του έτους στο οποίο έχει οριστεί η κατανομή, ενώ η καταβολή τουλάχιστον του 40% αναβάλλεται για τρία (3) έτη από την αρχική πληρωμή (και θα καταβάλλεται στις σχετικές 407 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 ετήσιες επετείους υπό προϋποθέσεις). Η αναγνώριση της παροχής πραγματοποιείται κατά το χρόνο επίτευξης των στόχων που έχουν τεθεί ή κατά το χρόνο πλήρωσης των υπόλοιπων προϋποθέσεων (π.χ. παραμονής στην υπηρεσία) που τη συνοδεύουν. Το 2019 καταβλήθηκε μέρος της πρόβλεψης για τα προγράμματα της χρήσης 2018, ποσού € 2.758, που αφορούσε το Πρόγραμμα Παροχής Κινήτρου Πωλήσεων (Sales Incentive Programme) και ποσού € 4.922 που αφορούσε το Πρόγραμμα Παροχής Κινήτρου Αποδόσεως (Performance Incentive Programme), ενώ το υπολειπόμενο ποσό ύψους € 1.770 αντιλογίστηκε, συνεπεία της εξειδίκευσης των όρων του Προγράμματος Παροχής Κινήτρου Αποδόσεως (Performance Incentive Programme), καθώς ποσό αφορά σε παροχές που θα λογιστικοποιηθούν σε μεταγενέστερο χρόνο. Για τη χρήση 2019, μετά από σχετική έγκριση της Επιτροπής Αποδοχών του Διοικητικού Συμβουλίου η Τράπεζα λογιστικοποίησε πρόβλεψη ποσού € 8.928 για το Πρόγραμμα Παροχής Κινήτρου Αποδόσεως (Performance Incentive Programme) και πρόβλεψη ποσού € 2.520 για το Πρόγραμμα Παροχής Κινήτρου Πωλήσεων (Sales Incentive Programme). Προγράµµατα καθορισµένων συνεισφορών Το σύνολο του προσωπικού της Τράπεζας είναι ασφαλισμένο για την κύρια σύνταξη στο Ίδρυμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων (ΙΚΑΕΤΑΜ). Το ΙΚΑ-ΕΤΑΜ εντάσσεται από 1.1.2017 στον Ενιαίο Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης (Ε.Φ.Κ.Α), ο οποίος δημιουργήθηκε ως Ν.Π.Δ.Δ με το Νόμο 4387/2016. Επιπλέον, για το προσωπικό της Τράπεζας ισχύουν τα κατωτέρω: α. Το προσωπικό που προέρχεται από την πρώην Alpha Τράπεζα Πίστεως και την πρώην Εμπορική Τράπεζα είναι ασφαλισμένο για την επικουρική ασφάλιση στο Ε.Τ.Ε.Α.Ε.Π. (Ενιαίο Ταμείο Επικουρικής Ασφάλισης και Εφάπαξ Παροχών), όπως μετονομάσθηκε από 1.1.2017 το E.T.E.A με το Νόμο 4387/2016. Οι συνταξιούχοι προσυνταξιοδοτικού καθεστώτος είναι ασφαλισμένοι από 1.1.2017 στον Ενιαίο Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης (Ε.Φ.Κ.Α.) σύμφωνα με τον ίδιο Νόμο. β. Το προσωπικό που προέρχεται από την πρώην Ιονική και Λαϊκή Τράπεζα της Ελλάδος είναι ασφαλισμένο στον πολυεργοδοτικό φορέα Τ.Α.Π.Ι.Λ.Τ.Α.Τ. για την επικουρική σύνταξη. Σύμφωνα με νομική γνωμάτευση δεν υφίσταται υποχρέωση κάλυψης τυχόν ελλειμμάτων του Ταμείου από την Τράπεζα. Ως εκ τούτου ο λογιστικός χειρισμός που ακολουθείται είναι αυτός του ταμείου καθορισμένων συνεισφορών. γ. Το προσωπικό που προέρχεται από την πρώην Ιονική και Λαϊκή Τράπεζα της Ελλάδος και την πρώην Εμπορική Τράπεζα είναι ασφαλισμένο για την εφάπαξ παροχή (Τομέας Πρόνοιας) στο Ταμείο Ασφάλισης Υπαλλήλων Τραπεζών και Επιχειρήσεων Κοινής Ωφελείας (Τ.Α.Υ.Τ.Ε.Κ.Ω.), το οποίο είναι ταμείο καθορισμένων συνεισφορών εκ μέρους αποκλειστικώς των εργαζομένων. Με το Άρθρο 74 του Ν. 4387/2016 οι Τομείς Πρόνοιας του Τ.Α.Υ.Τ.Ε.Κ.Ω εντάσσονται στο Ε.Τ.Ε.Α.Ε.Π. (Ενιαίο Ταμείο Επικουρικής Ασφάλισης και Εφάπαξ Παροχών). δ. Το σύνολο του προσωπικού της Τράπεζας είναι ασφαλισμένο για την υγειονομική περίθαλψη στον Εθνικό Οργανισμό Παροχής Υπηρεσιών Υγείας (Ε.Ο.Π.Υ.Υ.) και είτε στον Κλάδο Υγείας του πρώην Τ.Α.Υ.Τ.Ε.Κ.Ω. είτε στον Κλάδο Υγείας του πρώην Ε.Τ.Α.Α., οι οποίοι έχουν αμφότεροι ενταχθεί από 1.1.2017 στον Ενιαίο Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης (Ε.Φ.Κ.Α). ε. Συνταξιοδοτικά / Αποταμιευτικά Προγράμματα Ομαδικής Ασφάλισης i. Στην Τράπεζα λειτουργεί από 1.1.2011 συνταξιοδοτικό / αποταμιευτικό πρόγραμμα ομαδικής ασφάλισης προσωπικού, σε συνεργασία με ασφαλιστική εταιρία. Το πρόγραμμα αποσκοπεί στην παροχή εφάπαξ χρηματικού ποσού κατά την αποχώρηση από την ενεργό υπηρεσία. Το αποταμιευτικό κεφάλαιο δημιουργείται από την επένδυση των καθορισμένων μηνιαίων εισφορών του Υπαλλήλου και της Τράπεζας. Αρχικά, δυνατότητα ένταξης στο πρόγραμμα είχε το προσωπικό της Τράπεζας, που είχε προσληφθεί και για δεν είχε για πρώτη φορά ασφαλισθεί πριν την 1.1.1993 . Με την υπογραφή της επιχειρησιακής συλλογικής σύμβασης εργασίας για την τριετία 2016-2019 στο πρόγραμμα έχει τη δυνατότητα να ενταχθεί το σύνολο του τακτικού προσωπικού της Τράπεζας. Εκτός του προσωπικού, το οποίο έχει προσληφθεί στην Τράπεζα και ενταχθεί στον κύριο ασφαλιστικό φορέα από 1.1.1993 μέχρι 31.12.2004, για το οποίο προβλέπεται εγγύηση κατώτατης παροχής (Ν.2084/1992), για το λοιπό προσωπικό, το 408 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 πρόγραμμα λειτουργεί ως καθορισμένων συνεισφορών, καθώς η παροχή προκύπτει αποκλειστικά από το αποταμιευτικό κεφάλαιο που έχει συσσωρευτεί ως την ημερομηνία αποχώρησης. ii. Η Τράπεζα σε εφαρμογή αποφάσεων της Γενικής Συνέλευσης και του Διοικητικού Συμβουλίου παρέχει σε ανώτατα διοικητικά στελέχη της συνταξιοδοτικό / αποταμιευτικό πρόγραμμα ομαδικής ασφάλισης με ισχύ από 1.1.2018. Το πρόγραμμα είναι καθορισμένων εισφορών και αποσκοπεί στη χορήγηση εφάπαξ παροχής κατά την αποχώρησή τους από την υπηρεσία. Το αποταμιευτικό κεφάλαιο δημιουργείται από την επένδυση των καθορισμένων μηνιαίων εισφορών του στελέχους και της Τράπεζας Η «Επιτροπή Διαχείρισης Επενδύσεων Ομαδικών Προγραμμάτων Προσωπικού Alpha Bank» της Τράπεζας είναι αρμόδια για τον καθορισμό της ενδεδειγμένης κάθε φορά διάρθρωσης του χαρτοφυλακίου των ως άνω προγραμμάτων. Προγράµµατα καθορισµένων παροχών Ανάλυση των υποχρεώσεων από προγράμματα καθορισμένων παροχών γίνεται στη σημείωση 31. Εξοδα προγραμμάτων αποχώρησης προσωπικού Στο πλαίσιο της βελτίωσης της αποδοτικότητας και της μείωσης του λειτουργικού κόστους που προέβλεπε το Επιχειρησιακό Σχέδιο 2017-2019 συνεχίσθηκε το 2019 το πρόγραμμα αποχώρησης προσωπικού που ήταν σε ισχύ την τριετία 2016-2018. Από το υπόλοιπο της σχηματισμένης πρόβλεψης ποσού € 59.004 της 31.12.2018, κατά τη χρήση 2019 χρησιμοποιήθηκε ποσό € 9.484 για την αποχώρηση 135 εργαζομένων και την κάλυψη του ετήσιου κόστους 81 εργαζομένων που αποχώρησαν το 2018 κάνοντας χρήση της μακροχρόνιας άδειας, ενώ ποσό € 42.916 αντιλογήστηκε. Τον Σεπτέμβριο του 2019 τέθηκε σε εφαρμογή πρόγραμμα εθελούσιας εξόδου, το οποίο προέβλεπε τη χορήγηση του 100% της εκ του νόμου προβλεπόμενης αποζημίωσης, πλέον κινήτρου συναρτώμενου με την ηλικία και τα έτη υπηρεσίας και με προσαύξηση για την απασχόληση σε συγκεκριμένες κεντρικές υπηρεσίες. Το πρόγραμμα παρείχε εναλλακτικά την μακροχρόνια άδεια μετ’ αποδοχών με επιμέρους δυνατότητες τη λήψη άδειας τριών ή πέντε ετών. Η συνολική πρόβλεψη για την κάλυψη του κόστους του προγράμματος εθελούσιας εξόδου ανήλθε σε € 89.861 (σημείωση 33). Την 29.6.2018 η Γενική Συνέλευση ενέκρινε το πρόγραμμα αποζημίωσης ανωτάτων στελεχών, παροχή η οποία εξειδικεύθηκε μέσω Κανονισμού που εκδόθηκε μεταγενέστερα. Σημειώνεται ότι η καταβολή της παροχής είναι οικειοθελής, δεν στοιχειοθετεί επιχειρησιακή συνήθεια και μπορεί να παύσει στο μέλλον με απόφαση της Γενικής Συνέλευσης. Για την κάλυψη του κόστους του εν λόγω προγράμματος σχηματίστηκε πρόβλεψη, εντός του 2019, ποσού € 2.670 (σημείωση 33). 409 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 9. Γενικά διοικητικά έξοδα Από 1 Ιανουαρίου έως Έξοδα Μισθώσεων 31.12.2019 31.12.2018* 2.631 35.474 Συντηρήσεις μηχανογραφικού εξοπλισμού 14.370 10.189 Δαπάνες μηχανογραφήσεως 19.273 19.439 Έξοδα προβολής και διαφημίσεως 19.384 22.171 Τηλεφωνικά-ταχυδρομικά 14.030 13.670 Αμοιβές τρίτων 36.660 46.921 8.262 7.668 Παροχή οικονομικών πληροφοριών από τρίτους Εισφορά στο Ταμείο Εγγυήσεως Καταθέσεων/Επενδύσεων και Σκέλος Εξυγίανσης 51.258 51.530 Ασφάλιστρα 7.230 6.913 Υλικά γραφείου 2.962 4.010 Δαπάνες ηλεκτρικής ενέργειας 6.696 6.511 69.893 69.409 Παροχή υπηρεσιών από εταιρίες εισπράξεως καθυστερημένων οφειλών 8.705 14.782 Συντηρήσεις κτηρίων - εξοπλισμού 4.984 5.120 Ασφάλεια κτηρίων - χρηματαποστολών 9.709 9.127 Έξοδα καθαριότητας 3.588 3.599 Προμήθεια για το ποσό της εγγυημένης από το Ελληνικό Δημόσιο αναβαλλόμενης φορολογικής απαίτησης (σημείωση 11) 5.469 5.618 Φόροι - τέλη (ΦΠΑ, ακίνητης περιουσίας, κ.λ.π.) Λοιπά Σύνολο 99.111 96.986 384.215 429.137 Τα Γενικά διοικητικά έξοδα παρουσιάζουν μείωση το 2019 σε σχέση με την προηγούμενη χρήση, που οφείλεται κυρίως στη μείωση των εξόδων για μισθώσεις κτηρίων. Ειδικότερα, συνεπεία της εφαρμογής του Δ.Π.Χ.Π. 16 από την 1.1.2019, διαφοροποιείται η λογιστική των μισθώσεων καθώς καταργείται για τους μισθωτές η διάκριση των μισθώσεων σε λειτουργικές και χρηματοδοτικές. Για κάθε σύμβαση μίσθωσης που υπερβαίνει τους 12 μήνες αναγνωρίζονται, τα δικαιώματα χρήσης του μισθωμένου στοιχείου, των οποίων η απόσβεση επιβαρύνει την Κατάσταση Αποτελεσμάτων και περιλαμβάνεται στη γραμμή «Αποσβέσεις», καθώς και υποχρεώσεις από μισθώσεις για τις οποίες υπολογίζονται τόκοι έξοδα που επιβαρύνουν τη σχετική γραμμή της Κατάστασης Αποτελεσμάτων. Το κονδύλι «Έξοδα μισθώσεων» αφορά έξοδα βραχυπρόθεσμων μισθώσεων, έξοδα μισθώσεων στοιχείων χαμηλής αξίας και έξοδα για μεταβλητά μισθώματα που δεν περιλαμβάνονται στις υποχρεώσεις από μισθώσεις. Επιπλέον, οι αμοιβές τρίτων και τα έξοδα παροχής υπηρεσιών από εταιρίες εισπράξεως καθυστερημένων οφειλών παρουσιάζουν μείωση κατά τη χρήση 2019 σε σχέση με την προηγούμενη χρήση, που οφείλεται κυρίως στο πλαίσιο εφαρμογής του νέου «Retail Transformation Plan» από την 1.7.2018, το οποίο στοχεύει στην αποτελεσματικότερη διαχείριση των ενεργειών μειώσεως των καθυστερημένων οφειλών. * Ορισµένα κονδύλια της προηγούµενης χρήσης έχουν αναµορφωθεί για σκοπούς συγκρισιµότητας. 410 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 10. Λοιπά έξοδα Από 1 Ιανουαρίου έως 31.12.2019 31.12.2018 Ζημιές από πωλήσεις/διαγραφές/αποµειώσεις παγίων Προβλέψεις Λοιπά Σύνολο 5.772 21.046 272 27.090 23.864 4.468 299 28.631 Στο κονδύλι «Ζημιές από διαγραφές/απομειώσεις παγίων» της 31.12.2019 περιλαμβάνεται ποσό € 1.817 (31.12.2018: € 23.220) που προέκυψε από την αναγνώριση ζημιάς απομείωσης της αξίας των Ιδιοχρησιμοποιούμενων παγίων, των κτηθέντων μέσω πλειστηριασμών ακινήτων και των παγίων που έχουν ταξινομηθεί στα Στοιχεία Ενεργητικού προς πώληση καθώς και ποσό € 2.892 (31.12.2018: € 0) που αφορά σε απομείωση στοιχείων ενεργητικού με δικαίωμα χρήσης (ROU). Οι εν λόγω απομειώσεις περιλαμβάνονται στο λειτουργικό τομέα «Λοιπά / κέντρο απαλοιφών» της σημείωσης 39 «Πληροφόρηση κατά τομέα». Το κονδύλι «Προβλέψεις» περιλαμβάνει κυρίως το σχηματισμό πρόβλεψης ποσού € 21.686 που αφορά σε εκτίµηση της Τράπεζας για µη ευδοκίµηση προσφυγών που έχουν ασκηθεί σε προγενέστερα έτη σχετικά µε καταβολή εισφορών σε ασφαλιστικό ταµείο, καθώς και τον αντιλογισμό προβλέψεων ποσού € 640 που αφορούν σε επίδικες υποθέσεις κατά της Τράπεζας (31.12.2018: € 4.468). Τα εν λόγω κονδύλια περιλαμβάνονται στις «Λοιπές προβλέψεις περιόδου» της σηµείωσης 33 «Προβλέψεις». 11. Ζηµιές αποµείωσης και προβλέψεις για την κάλυψη του πιστωτικού κινδύνου δανείων και απαιτήσεων κατά πελατών Το κονδύλι «Ζηµιές αποµείωσης και προβλέψεις για την κάλυψη του πιστωτικού κινδύνου» τη χρήσης 2019 ποσού € 924.799 (31.12.2018: € 1.478.683) περιλαµβάνει το σύνολο των κονδυλίων τα οποία παρουσιάζονται στον ακόλουθο πίνακα, καθώς και τις ζηµιές αποµείωσης λοιπών χρηµατοοικονοµικών µέσων, οι οποίες παρουσιάζονται στη σηµείωση 12. Ο παρακάτω πίνακας παρουσιάζει τις ζηµιές αποµείωσης και προβλέψεις για την κάλυψη του πιστωτικού κινδύνου δανείων και απαιτήσεων κατά πελατών. ΑΠΌ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΊΟΥ ΈΩΣ 31.12.2019 31.12.2018 Ζηµιές αποµείωσης δανείων Ζηµιές αποµείωσης απαιτήσεων κατά πελατών Προβλέψεις για την κάλυψη του πιστωτικού κινδύνου των εγγυητικών επιστολών, ενέγγυων πιστώσεων και μη εκταμιευθεισών δανειακών δεσμεύσεων (σηµείωση 33) (Κέρδη)/Ζημιές από τροποποίηση των συμβατικών όρων δανείων και απαιτήσεων κατά πελατών Εισπράξεις από διαγραφείσες απαιτήσεις Σύνολο 745.602 14.623 1.425.491 16.381 6.464 (20.801) 181.503 (18.110) 930.082 84.248 (20.925) 1.484.394 Για την χρήση 2019 , οι ζηµιές αποµείωσης και προβλέψεις για την κάλυψη του πιστωτικού κινδύνου δανείων και απαιτήσεων κατά πελατών ανέρχονται σε € 930.082 (31.12.2018: € 1.484.394 ) και απαρτίζονται από τα κάτωθι σημαντικά κονδύλια: - Τις ζηµιές αποµείωσης δανείων καθώς και τις προβλέψεις για την κάλυψη του πιστωτικού κινδύνου των εγγυητικών επιστολών,των ενέγγυων πιστώσεων και των μη εκταμιευθεισών δανειακών δεσμεύσεων, οι οποίες είναι αποτέλεσμα της άσκησης απομείωσης που διενεργεί η Τράπεζα σε τριμηνιαία βάση. Η μεθοδολογία υπολογισμού των αναμενόμενων ζημιών πιστωτικού κινδύνου περιγράφεται στη σημείωση 40.1 καθώς επίσης και οι επεξηγήσεις αναφορικά με τον τρόπο με τον οποίο οι σημαντικές μεταβολές στο προ απομειώσεων υπόλοιπο συμβάλλουν στη μεταβολή των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών που αναγνωρίζονται στο αποτέλεσμα της χρήσης. - Τις ζηµιές αποµείωσης απαιτήσεων οι οποίες σχετίζονται με απαιτήσεις για τις οποίες η Τράπεζα εφαρμόζει την απλοποιημένη προσέγγιση υπολογισμού της αναμενόμενης ζημιάς πιστωτικού κινδύνου που προβλέπει το Δ.Π.Χ.Π. 9. 411 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 - Τέλος, τις ζημιές από τροποποίηση των συμβατικών όρων δανείων και απαιτήσεων κατά πελατών που σχετίζονται με περιπτώσεις όπου δεδομένου ότι η μεταβολή των συμβατικών ταμειακών ροών δεν είναι ουσιώδης και δεν επιφέρει διακοπή αναγνώρισης, η λογιστική αξία του μέσου προ απομείωσης επανυπολογίζεται μέσω της προεξόφλησης των νέων συμβατικών ταμειακών ροών με το αρχικό πραγματικό επιτόκιο. Η καθαρή επίπτωση στην Κατάσταση Αποτελεσµάτων από τροποποιήσεις συµβατικών όρων δανείων για την χρήση 2019 λαµβάνοντας υπόψη και τις ζημιές απομείωσης της χρήσης για τα ίδια δάνεια, ανέρχεται σε ζημιά € 124.787. Κέρδη/(Ζημιές) από τροποποίηση των συμβατικών όρων δανείων και απαιτήσεων κατά πελατών Η Τράπεζα στο πλαίσιο αναδιαπραγμάτευσης με τους πιστούχους ή ρυθμίσεων, προχωρά σε τροποποίηση των συμβατικών ταμειακών ροών των δανείων προκειμένου να διασφαλιστεί η ομαλή αποπληρωμή των δανείων. Ο ακόλουθος πίνακας παρουσιάζει τη λογιστική αξία των δανείων και απαιτήσεων κατά πελατών για τα οποία προέκυψε κέρδος ή ζημιά από την τροποποίηση των συμβατικών όρων ενώ είχαν πρόβλεψη για αναμενόμενες πιστωτικές ζημιές υπολογισμένη καθ’ όλη τη διάρκεια τους, δηλαδή κατατάσσονταν βάσει ΔΠΧΠ 9 (staging) σε στάδιο 2 ή 3 ή αφορούσαν δάνεια αποµειωµένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI). Από 1 Ιανουαρίου έως 31.12.2019 31.12.2018 Λογιστική αξία μετά από απομειώσεις και πριν την τροποποίηση των όρων Καθαρό κέρδος / (ζημιά) λόγω της τροποποίησης 19.915.361 (203.094) 8.069.806 (78.291) 12. Ζημιές απομείωσης λοιπών χρηµατοοοικονοµικών µέσων Από 1 Ιανουαρίου έως 31.12.2019 31.12.2018 Ζημιές απομείωσης οµολόγων και λοιπών χρεογράφων στο αναπόσβεστο κόστος Ζημιές απομείωσης οµολόγων και λοιπών χρεογράφων που αποτιµώνται στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση Ζημιές απομείωσης απαιτήσεων κατά Πιστωτικών Ιδρυµάτων Σύνολο 7.412 (11.047) 3.651 (1.648) (5.283) (9.362) (5.711) Η θετική επίπτωση στις αναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου των οµολόγων κατά το 2019, προκύπτει από την αναβάθµιση της πιστοληπτικής διαβάθµισης του Ελληνικού Δηµοσίου από τη Moody’s σε B1 από Β3 την 1.3.2019 και η θετική επίπτωση των αναμενόμενων ζημιών πιστωτικού κινδύνου των απαιτήσεων κατά Πιστωτικών Ιδρυμάτων, οφείλεται κυρίως στη μείωση των αντίστοιχων υπολοίπων. 13. Φόρος εισοδήµατος Με το άρθρο 22 του Νόμου 4646/12.12.2019 «Φορολογική μεταρρύθμιση με αναπτυξιακή διάσταση για την Ελλάδα του αύριο», μειώνεται ο φορολογικός συντελεστής των κερδών από επιχειρηματική δραστηριότητα που αποκτούν τα νομικά πρόσωπα και οι νομικές οντότητες, σε 24% για τα εισοδήματα του φορολογικού έτους 2019 και εφεξής. Με ρητή αναφορά του νόµου, η µείωση αυτή δεν αφορά τα πιστωτικά ιδρύµατα για τα οποία ο φορολογικός συντελεστής εξακολουθεί να είναι 29%. Με το άρθρο 22 του ιδίου νόμου, απαλλάσσεται από το φόρο εισοδήματος, το εισόδημα που προκύπτει από την υπεραξία μεταβίβασης τίτλων συμμετοχής σε νομικό πρόσωπο φορολογικό κάτοικο κράτους-μέλους Ε.Ε. που εισπράττει ένα νομικό πρόσωπο που είναι φορολογικός κάτοικος Ελλάδας, εάν το νομικό πρόσωπο του οποίου οι τίτλοι μεταβιβάζονται πληροί τις οριζόμενες από τον νόμο προϋποθέσεις. Τα εισοδήματα αυτά δε φορολογούνται κατά τη διανομή ή κεφαλαιοποίηση των κερδών αυτών. Τυχόν ζημιές αποτίμησης συμμετοχών που έχουν αναγνωρισθεί μέχρι 31.12.2019, εκπίπτουν από τα ακαθάριστα έσοδα κατά το χρόνο μεταβίβασής τους. Η διάταξη έχει εφαρμογή για τα εισοδήματα που αποκτώνται από 1.7.2020 και μετά. 412 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Στο άρθρο 10 του ιδίου νόμου ορίζεται ότι, αποτελεί εισόδημα από επιχειρηματική δραστηριότητα, η ωφέλεια επιχείρησης που προκύπτει από την παραίτηση πιστώτριας επιχείρησης από την είσπραξη χρέους στο πλαίσιο αμοιβαίας συμφωνίας ή δικαστικού συμβιβασμού, η οποία λαμβάνει χώρα στο πλαίσιο της επαγγελματικής τους συνεργασίας. Η διάταξη έχει εφαρμογή από τη δημοσίευση του νόμου και δεν καταλαμβάνει τη διαγραφή μέρους ή του συνόλου του χρέους προς πιστωτικό ή χρηματοδοτικό ίδρυμα ή προς εταιρεία του ν. 4354/2015 (Α’ 176) στο πλαίσιο εξωδικαστικού συμβιβασμού ή σε εκτέλεση δικαστικής απόφασης. Επίσης, με το άρθρο 22 του ιδίου νόμου για τα μερίσματα τα οποία καταβάλλονται από 1.1.2020 και εφεξής, ο συντελεστής παρακράτησης μειώνεται σε 5% από 10%. Σύμφωνα με το άρθρο 65Α του Ν.4174/2013, από τη χρήση 2011, οι νόµιµοι ελεγκτές και τα ελεγκτικά γραφεία που διενεργούν υποχρεωτικούς ελέγχους σε ανώνυµες εταιρίες υποχρεούνται στην έκδοση ετήσιου πιστοποιητικού ως προς την εφαρµογή των φορολογικών διατάξεων σε φορολογικά αντικείµενα. Το εν λόγω πιστοποιητικό υποβάλλεται αφενός µεν στην ελεγχόµενη εταιρία μέχρι την υποβολή της δήλωσης φόρου εισοδήµατος και το αργότερο εντός του πρώτου δεκαημέρου του δέκατου μήνα από τη λήξη της ελεγχόμενης διαχειριστικής περιόδου, αφετέρου δε ηλεκτρονικά στο Υπουργείο Οικονοµικών το αργότερο έως το τέλος του δέκατου μήνα από τη λήξη της ελεγχόμενης διαχειριστικής περιόδου. Με το άρθρο 56 του Ν. 4410/03.08.2016 για τις χρήσεις από 01.01.2016, η έκδοση του φορολογικού πιστοποιητικού καθίσταται προαιρετική. Πρόθεση ωστόσο της Τράπεζας είναι η συνέχιση λήψεως του φορολογικού πιστοποιητικού. Η Τράπεζα έχει ελεγχθεί φορολογικά μέχρι και τη χρήση 2010 (σημείωση 38 ). Για τις χρήσεις 2011 έως και 2018 ο φορολογικός έλεγχος σύμφωνα με το άρθρο 65Α του Ν. 4174/2013 έχει ολοκληρωθεί και η Τράπεζα έχει λάβει φορολογικό πιστοποιητικό χωρίς τη διατύπωση επιφύλαξης ως προς τα φορολογικά αντικείμενα που ελέγχθησαν. Ο έλεγχος για τη χρήση 2019 είναι σε εξέλιξη. Ο φόρος εισοδήµατος αναλύεται ως εξής: Από 1 Ιανουαρίου έως 31.12.2019 Διαφορά Φορολογικού Ελέγχου και λοιπές προβλέψεις 31.12.2018 3.050 52.630 Αναβαλλόµενος 24.202 (503.455) Σύνολο 27.252 (450.825) Ο αναβαλλόµενος φόρος στην κατάσταση αποτελεσµάτων προκύπτει από προσωρινές διαφορές, η επίπτωση των οποίων αναλύεται ως εξής: ΑΠΌ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΊΟΥ ΈΩΣ 31.12.2019 31.12.2018 Χρεωστική διαφορά Ν.4046/2012 Χρεωστική διαφορά Ν.4465/2017 Διαγραφές,αποσβέσεις και απομειώσεις παγίων περιουσιακών στοιχείων και μισθώσεις Χαρτοφυλάκιο Δανείων Αποτίµηση δανείων λόγω αντιστάθμισης Αποτίµηση παραγώγων Υποχρεώσεις καθορισμένων παροχών και ασφαλιστικών ταμείων Διαµόρφωση πραγµατικού επιτοκίου Αποτίµηση υποχρεώσεων προς πιστωτικά ιδρύµατα και δανειακών υποχρεώσεων λόγω αντιστάθµισης της εύλογης αξίας τους Αποτίμηση συμμετοχών Αποτίµηση/Αποµείωση οµολόγων και λοιπών χρεογράφων Μεταφερόµενες φορολογικές ζημιές Λοιπές προσωρινές διαφορές Σύνολο 413 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 44.555 (14.082) 12.871 (221.350) (261) 21.232 2.112 1.188 44.555 (692.028) 8.863 129.835 (80) 4.738 1.361 799 345 (3.842) (4.039) 8.313 163.599 9.719 24.202 (227.109) 87.465 140.954 1.034 (503.455) Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Το κονδύλι «Χρεωστική διαφορά Ν.4046/2012» αφορά στην αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση επί των φορολογικών ζημιών που προέκυψαν από τη συμμετοχή της Τράπεζας στο πρόγραμμα ανταλλαγής των ομολόγων του Ελληνικού Δημοσίου (PSI) και στο πρόγραμμα επαναγοράς ομολόγων έκδοσης του Ελληνικού Δημοσίου του Δεκεμβρίου 2012, οι οποίες αναγνωρίστηκαν ως χρεωστική διαφορά σύμφωνα με τους Ν.4046/14.2.2012 και Ν.4110/23.1.2013. Σύμφωνα με το Ν. 4110/23.1.2013 η εν λόγω χρεωστική διαφορά εκπίπτει φορολογικά, σταδιακά και ισόποσα, σε 30 έτη. Περαιτέρω, με το άρθρο 5 του Ν.4303/17.10.2014 «Κύρωση της Πράξης Νοµοθετικού Περιεχοµένου Επείγουσα ρύθµιση για την αναπλήρωση του Γενικού Γραµµατέα Δηµοσίων Εσόδων λόγω πρόωρης λήξης της θητείας του (Α΄ 136) και άλλες διατάξεις», το οποίο αντικατέστησε το άρθρο 27Α του Ν. 4172/2013, οι αναβαλλόµενες φορολογικές απαιτήσεις των εποπτευόμενων από την Τράπεζα της Ελλάδος νομικών προσώπων των παραγράφων 5, 6 και 7 του άρθρου 26 του Ν. 4172/2013 που έχουν ή θα αναγνωριστούν και οι οποίες προέρχονται από τη χρεωστική διαφορά του PSI και τις συσσωρευµένες προβλέψεις και λοιπές εν γένει ζηµιές λόγω πιστωτικού κινδύνου, αναφορικά µε απαιτήσεις υφιστάµενες µέχρι και την 31.12.2014, µετατρέπονται σε οριστικές και εκκαθαρισµένες απαιτήσεις έναντι του Δηµοσίου, σε περίπτωση που το λογιστικό, µετά από φόρους, αποτέλεσµα χρήσης είναι ζημιά, σύµφωνα µε τις ελεγµένες και εγκεκριµένες από την Τακτική Γενική Συνέλευση των µετόχων, οικονοµικές καταστάσεις. Η ένταξη στο Νόµο υλοποιείται µε απόφαση της Γενικής Συνέλευσης των Μετόχων, αφορά σε φορολογικές απαιτήσεις που γεννώνται από το έτος 2016 και εφεξής, και ανάγονται στο φορολογικό έτος 2015 και εφεξής,ενώ προβλέπεται η λήξη της εντάξεως σε αυτόν µε την ίδια διαδικασία και κατόπιν λήψεως σχετικής εγκρίσεως από την εκάστοτε Εποπτική Αρχή. Με το άρθρο 4 του Ν. 4340/01.11.2015 «Για το πλαίσιο ανακεφαλαιοποίησης των πιστωτικών ιδρυμάτων και άλλες διατάξεις του Υπουργείου Οικονομικών», τροποποιήθηκαν τα ανωτέρω ως προς το χρόνο εφαρμογής τους, ο οποίος αναβάλλεται κατά ένα έτος. Επιπλέον και μεταξύ άλλων, το ύψος του ποσού της αναβαλλόμενης φορολογικής απαίτησης που εμπίπτει στις ανωτέρω διατάξεις του άρθρου 5 του Ν. 4303/17.10.2014 και αφορά τις συσσωρευμένες προβλέψεις και λοιπές ζημιές λόγω πιστωτικού κινδύνου, περιορίζεται στο ποσό των προβλέψεων οι οποίες έχουν λογισθεί έως τις 30.06.2015. Όσον αφορά το κονδύλι «Χρεωστική διαφορά του Ν. 4465/2017», με το άρθρο 43 του Ν. 4465/04.04.2017 «Ενσωμάτωση στην εθνική νομοθεσία της Οδηγίας 2014/92/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 23ης Ιουλίου 2014 για τη συγκρισιμότητα των τελών που συνδέονται με λογαριασμούς πληρωμών, την αλλαγή λογαριασμού πληρωμών και την πρόσβαση σε λογαριασμούς πληρωμών με βασικά χαρακτηριστικά και άλλες διατάξεις» τροποιήθηκαν τα άρθρα 27 και 27Α του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος (Ν. 4172/2013). Σύμφωνα με τις νέες διατάξεις, η χρεωστική διαφορά που αφορά τη ζημιά που θα προκύψει για τα εποπτευόμενα από την Τράπεζα της Ελλάδος νομικά πρόσωπα από την οριστική διαγραφή χρεών οφειλετών τους καθώς και η ζημιά από την πώληση δανείων, αναγνωρίζεται προς έκπτωση από τα ακαθάριστα έσοδα και αποσβένεται ισόποσα σε διάστημα 20 ετών. Η αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση που θα αναγνωρισθεί από την ανωτέρω χρεωστική διαφορά καθώς και από τυχόν λογιστικές διαγραφές δανείων ή πιστώσεων οι οποίες δεν έχουν μετατραπεί σε χρεωστική διαφορά μέχρι το τέλος του εκάστοτε έτους της λογιστικής διαγραφής, μετατρέπονται σε οριστική και εκκαθαρισμένη απαίτηση έναντι του Δημοσίου σύμφωνα με τους ανωτέρω όρους και προϋποθέσεις. Με την ψήφιση του ανωτέρω νόμου το συνολικό ποσό της αναβαλλόμενης φορολογικής απαίτησης που θα προκύψει (α) από τη χρεωστική διαφορά λόγω της οριστικής διαγραφής χρεών οφειλετών και της πώλησης δανείων, (β) από τις προσωρινές διαφορές που θα προκύψουν από τις λογιστικές διαγραφές δανείων και πιστώσεων καθώς επίσης (γ) από τις προσωρινές διαφορές επί των συσσωρευμένων προβλέψεων και λοιπών εν γένει ζημιών λόγω πιστωτικού κινδύνου, δεν μπορεί να υπερβεί το συνολικό ποσό φόρου επί των συσσωρευμένων προβλέψεων και λοιπών ζημιών λόγω πιστωτικού κινδύνου που είχε αναγνωρισθεί μέχρι τις 30.06.2015. Με τη ρύθμιση αυτή διασφαλίζεται ότι οι διαγραφές και αναδιαρθρώσεις δανείων με σκοπό τη μείωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων δεν θα οδηγήσουν σε απώλεια εποπτικών κεφαλαίων. Τα ανωτέρω ισχύουν από 1.1.2016. Με ημερομηνία 31.12.2019, το ποσό των αναβαλλόμενων φορολογικών απαιτήσεων το οποίο εκτιμάται ότι εντάσσεται στο πεδίο εφαρμογής του Ν.4465/2017 καθώς και το αναπόσβεστο υπόλοιπο της χρεωστικής διαφοράς του PSI, ανέρχεται σε € 3.166,8 εκατ. (31.12.2018: € 3.240,6 εκατ.). 414 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Με το άρθρο 82 του Ν. 4472/19.05.2017 «Συνταξιοδοτικές διατάξεις Δημοσίου και τροποποίηση διατάξεων του ν. 4387/2016, μέτρα εφαρμογής των δημοσιονομικών στόχων και μεταρρυθμίσεων, μέτρα κοινωνικής στήριξης και εργασιακές ρυθμίσεις, Μεσοπρόθεσμο Πλαίσιο Δημοσιονομικής Στρατηγικής 2018-2021 και λοιπές διατάξεις» προβλέπεται η υποχρέωση των πιστωτικών ιδρυμάτων και λοιπών επιχειρήσεων που εμπίπτουν στις διατάξεις του άρθρου 27Α του Ν. 4172/2013) να καταβάλλουν ετήσια προμήθεια προς το Ελληνικό Δημόσιο για το ποσό της εγγυημένης αναβαλλόμενης φορολογικής απαίτησης που προκύπτει από τη διαφορά του ισχύοντος φορολογικού συντελεστή (σήμερα 29%) και του φορολογικού συντελεστή που ίσχυε μέχρι 31.12.2014 (26%). Το εν λόγω ποσό έχει επιβαρύνει τα «Γενικά Διοικητικά Έξοδα» (σημείωση 9). Παρατίθενται κατωτέρω συμφωνία μεταξύ ονομαστικού και πραγματικού φορολογικού συντελεστή: Κέρδη/(Ζημιές) πριν το φόρο εισοδήµατος Φόρος εισοδήµατος (ονοµαστικός φορολογικός συντελεστής) Αύξηση/(µείωση) προερχόµενη από: Εισόδηµα µη υπαγόµενο στο φόρο Έξοδα µη εκπεστέα Αναγνώριση φόρου για προσωρινές διαφορές προηγουμένων χρήσεων Επίπτωση από επανεκτίμηση της φορολογικής βάσης του χαρτοφυλακίου δανείων Λοιπές προβλέψεις Λοιπές φορολογικές προσαρµογές Φόρος Εισοδήµατος (πραγματικός φορολογικός συντελεστής) Από 1 Ιανουαρίου έως 31.12.2019 31.12.2018 % % 81.821 (387.421) 29 23.728 29 (112.352) (13,03) 6,17 (10.660) 5.051 11,16 33,31 9.133 27.252 5,10 (0,49) 26,27 74,85 (13,58) (4,78) 116,37 (19.773) 1.906 (101.762) (290.000) 52.630 18.526 (450.825) Φόρος εισοδήµατος λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρήθηκαν απευθείας στην Καθαρή Θέση Από 1 Ιανουαρίου έως 31.12.2019 Ποσά που αναταξινοµούνται στην Κατάσταση Αποτελεσµάτων Καθαρή μεταβολή του αποθεματικού των αξιογράφων που αποτιµώνται στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση Καθαρή µεταβολή του αποθεµατικού αντιστάθμισης ταµειακών ροών Ποσά που δεν αναταξινοµούνται στην Κατάσταση Αποτελεσµάτων Καθαρή µεταβολή αναλογιστικών κερδών/ (ζηµιών) υποχρεώσεων καθορισµένων παροχών Κέρδη/(Ζημιές) µετοχών που αποτιµώνται στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση Σύνολο Πριν το φόρο εισοδήµατος 31.12.2018 Φόρος εισοδήµατος Μετά το φόρο εισοδήµατος Πριν το φόρο εισοδήµατος Φόρος εισοδήµατος Μετά το φόρο εισοδήµατος 475.994 (138.039) 337.955 (495.131) 143.588 (351.543) (130.454) 37.833 (92.621) (2.350) 681 (1.669) 345.540 (100.206) 245.334 (497.481) 144.269 (353.212) - (10.931) 3.170 (7.761) 1.123 (326) 797 (11.160) 3.236 (7.924) (2.577) 748 (1.829) (22.091) 323.449 6.406 (93.800) (15.685) 229.649 (1.454) (498.935) 422 144.691 (1.032) (354.244) Την 1.1.2019, συνεπεία της εφαρµογής του Δ.Π.Χ.Π. 16, αναγνωρίσθηκε στο λογαριασµό «Αποτελέσµατα εις νέον» πιστωτικός αναβαλλόµενος φόρος ύψους € 11.408 (σημείωση 25). Με 31.12.2019, η Τράπεζα δεν έχει αναγνωρίσει αναβαλλόµενη φορολογική απαίτηση συνολικού ποσού € 101.532 (31.12.2018: € 85.351), επί των διαφορών λογιστικής και φορολογικής βάσης που αφορούν σε επενδύσεις σε θυγατρικές, συγγενείς και κοινοπραξίες της Τράπεζας, καθώς οι εν λόγω συµµετοχές δεν αναµένεται να πουληθούν στο προσεχές µέλλον. 415 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Απαιτήσεις από παρακρατούμενους φόρους Σε συνέχεια των όσων αναφέρονται στη σημείωση 13 των Οικονομικών Καταστάσεων της Τράπεζας της 31.12.2018, σημειώνεται ότι με το άρθρο 93 του Ν. 4605/01.04.2019 «Εναρμόνιση της ελληνικής νομοθεσίας με την Οδηγία (ΕΕ) 2016/943 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 8ης Ιουνίου 2016 σχετικά με την προστασία της τεχνογνωσίας και των επιχειρηματικών πληροφοριών που δεν έχουν αποκαλυφθεί (εμπορικό απόρρητο) από την παράνομη απόκτηση, χρήση και αποκάλυψη (EEL 157της 15.06.2016). Μέτρα για την επιτάχυνση του έργου του Υπουργείου Οικονομίας και άλλες διατάξεις», προβλέπεται ότι: • Τα πιστωτικά υπόλοιπα των χρήσεων 2008 και 2010 έως 2012 που προέκυψαν από παρακρατούμενους φόρους επί των κατ’ ειδικό τρόπο φορολογηθέντων εισοδημάτων, μεταφέρονται και θα συμψηφισθούν κατά το χρόνο που θα προκύψει φόρος εισοδήματος και κατά το μέρος που αναλογεί στο φόρο αυτό. Στην ίδια διαδικασία συμψηφισμού περιλαμβάνονται και τυχόν ποσά που έχουν επιστραφεί δυνάμει δικαστικών αποφάσεων για τα οποία γεννάται υποχρέωση επιστροφής τους στο Ελληνικό Δημόσιο κατά το μέρος και το χρόνο που θα προκύψει φόρος εισοδήματος. Οι απαιτήσεις της Τράπεζας από το Ελληνικό Δημόσιο, οι οποίες εντάσσονται στη ρύθμιση αυτή ανέρχονται σε ποσό € 85.156 • Τα πιστωτικά υπόλοιπα που προέκυψαν σε εφαρμογή του Ν. 4046/2012 και δεν έχουν συμψηφισθεί μετά το πέρας της πενταετίας από το χρόνο γέννησής τους, θα συμψηφισθούν αρχής γενομένης από 1.1.2020 σε δέκα ετήσιες ισόποσες δόσεις με οποιαδήποτε φορολογική υποχρέωση των τραπεζών. Οι απαιτήσεις της Τράπεζας από το Ελληνικό Δημόσιο, οι οποίες εντάσσονται στη ρύθμιση αυτή ανέρχονται σε ποσό € 63.114. 14. Καθαρά κέρδη/(ζημιές) ανά µετοχή α. Βασικά Τα βασικά κέρδη/(ζημιές) ανά µετοχή προκύπτουν από τη διαίρεση των καθαρών κερδών/(ζηµιών) της χρήσης, που αναλογούν στους Μετόχους της Τράπεζας, µε το σταθµισµένο µέσο όρο των υφισταµένων κοινών µετοχών της Τράπεζας κατά τη διάρκεια της περιόδου, αφαιρουµένου του σταθµισµένου µέσου όρου των ιδιοκατεχόµενων από την Τράπεζα κοινών µετοχών, κατά την ίδια περίοδο. β. Προσαρµοσµένα Τα προσαρµοσµένα κέρδη/(ζημιές) ανά µετοχή προκύπτουν από την προσαρµογή του σταθµισµένου µέσου όρου των υφισταµένων κοινών µετοχών κατά τη διάρκεια της περιόδου για δυνητικώς εκδοθησόµενες κοινές µετοχές. Η Τράπεζα δεν έχει µετοχές αυτής της κατηγορίας και ως εκ τούτου δεν συντρέχει λόγος που να διαφοροποιεί τα προσαρµοσµένα από τα βασικά κέρδη/(ζημιές) ανά µετοχή. ΑΠΌ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31.12.2019 Κέρδη/(Ζημιές) που αναλογούν στους Κοινούς Μετόχους της Τράπεζας Σταθµισµένος µέσος όρος υφισταµένων κοινών µετοχών Βασικά και προσαρµοσµένα κέρδη/(ζημιές) ανά µετοχή (σε € ) 416 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 31.12.2018 54.569 63.404 1.543.699.381 1.543.699.381 0,04 0,04 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ 15. Ταµείο και διαθέσιµα σε Κεντρικές Τράπεζες Ταµείο Επιταγές εισπρακτέες Διαθέσιµα σε Κεντρικές Τράπεζες Σύνολο 31.12.2019 31.12.2018 324.608 311.140 14.542 7.329 862.657 401.490 1.201.807 719.959 Μείον: δεσµευµένες καταθέσεις σε Κεντρικές Τράπεζες (σημείωση 38) (393.411) Υπόλοιπο 1.201.807 326.548 Η Τράπεζα είναι υποχρεωµένη να τηρεί στην Τράπεζα της Ελλάδος τρεχούµενο λογαριασµό, µε σκοπό τη διευκόλυνση των διατραπεζικών συναλλαγών µε αυτή και τις άλλες Τράπεζες, µέσω του συστήµατος Target (Trans European – Automated Real Time Gross Settlement Express Transfer System). Η Τράπεζα της Ελλάδος απαιτεί, επίσης, από όλα τα πιστωτικά ιδρύµατα που είναι εγκατεστηµένα στην Ελλάδα να διατηρούν καταθέσεις σε αυτή, που αντιστοιχούν στο 1% των συνολικών καταθέσεων των πελατών τους. Οι καταθέσεις αυτές είναι έντοκες, µε επιτόκιο αυτό της αναχρηµατοδοτήσεως της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας το οποίο ανήλθε την 31.12.2019 σε 0% (31.12.2018: 0%). Ταµείο και ταµειακά ισοδύναµα (όπως εμφανίζονται στην κατάσταση ταμειακών ροών) 31.12.2019 31.12.2018 Ταµείο και διαθέσιµα σε Κεντρικές Τράπεζες 1.201.807 326.548 Συμφωνίες επαναπώλησης τίτλων (Reverse Repos) 1.164.950 498.901 Βραχυπρόθεσµες τοποθετήσεις σε άλλες τράπεζες 173.440 177.274 2.540.198 1.002.723 31.12.2019 31.12.2018 858.902 1.104.660 Καταθέσεις σε εγγύηση για καλύμματα παραγώγων και πράξεων προσωρινής εκχώρησης (σηµείωση 38) 1.345.744 1.059.932 Συµφωνίες επαναπώλησης τίτλων (Reverse Repos) 1.164.950 498.901 36.966 36.966 Σύνολο 16. Απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυµάτων Τοποθετήσεις σε άλλες τράπεζες Δάνεια σε πιστωτικά ιδρύµατα Μείον: Συσσωρευµένες αποµειώσεις (σηµείωση 40.1) Σύνολο (73.624) (75.273) 3.332.938 2.625.186 Η αύξηση στις απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυμάτων οφείλεται κυρίως σε συναλλαγές επαναπώλησης τίτλων (Reverse Repos), μέσω των οποίων εκχωρήθηκαν στην Τράπεζα τίτλοι της ευρωζώνης που αξιοποιήθηκαν ως ενέχυρα στις πράξεις στοχευμένης μακροπρόθεσμης χρηματοδότησης από την ΕΚΤ (TLTRO), καθώς και σε πράξεις επαναγοράς τίτλων (Repos). 417 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 17. Αξιόγραφα εµπορικού χαρτοφυλακίου Ο κάτωθι πίνακας περιλαµβάνει ανάλυση της λογιστικής αξίας του εµπορικού χαρτοφυλακίου ανά είδος αξιογράφου: Οµόλογα - Ελληνικού Δηµοσίου - Λοιπών εκδοτών Μετοχές - Εισηγμένες Σύνολο 31.12.2019 31.12.2018 17.490 371 6.669 786 18.647 146 6.815 18. Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα (απαιτήσεις και υποχρεώσεις) Ονοµαστική αξία συµβολαίων 31.12.2019 Εύλογη αξία Απαιτήσεις Υποχρεώσεις Παράγωγα για εµπορικούς σκοπούς α. Παράγωγα συναλλάγµατος 198.501 1.261 Προθεσµιακές πράξεις (fx swaps) Προθεσµιακές πράξεις (fx forward) 1.258.158 9.398 1.420 Πράξεις ανταλλαγής συναλλάγµατος (cross currency swaps) 1.064.211 34.929 45.079 55.939 1.288 1.283 4.129 17 64 2.580.938 46.893 49.238 15.906.397 956.972 1.071.977 212.592 2.767 1.125 16.118.989 959.739 1.073.102 54.139 2.178 1.877 54.139 2.178 1.877 73.605 1.950 21 182 3 62 73.787 1.953 83 Δικαιώµατα προαίρεσης (currency options) Δικαιώµατα προαίρεσης (currency options) ενσωµατωµένα σε πελατειακά προϊόντα Σύνολο µη διαπραγµατεύσιµων σε χρηµατιστήριο 1.392 β. Παράγωγα επιτοκίου Πράξεις ανταλλαγής επιτοκίου (interest rate swaps) Δικαιώµατα προαίρεσης (caps και floors) Σύνολο µη διαπραγµατεύσιµων σε χρηµατιστήριο γ. Παράγωγα επί εµπορευµάτων Πράξεις ανταλλαγής εμπορευμάτων (commodity swaps) Προθεσμιακές πράξεις (commodity forward) Δικαιώματα προαίρεσης (commodity options) Δικαιώματα προαίρεσης (currency options) ενσωματωμένα σε πελατειακά προϊόντα Σύνολο µη διαπραγµατεύσιµων σε χρηµατιστήριο δ. Παράγωγα επί δεικτών Δικαιώµατα προαίρεσης (otc options) Δικαιώματα προαίρεσης (index options) ενσωματωμένα σε πελατειακά προϊόντα Σύνολο µη διαπραγµατεύσιµων σε χρηµατιστήριο ε. Πιστωτικά παράγωγα Συμβόλαια ανταλλαγής συνολικής απόδοσης (Total return swap) 171.197 10.499 - Σύνολο μη διαπραγματεύσιμων σε χρηματιστήριο 171.197 10.499 - στ. Λοιπά παράγωγα Τίτλος συνδεδεµένος µε την πορεία του Ελληνικού ΑΕΠ (GDP linked security) 762.748 2.288 - Σύνολο διαπραγµατεύσιµων σε χρηµατιστήριο 762.748 2.288 - Παράγωγα για σκοπούς αντιστάθµισης εύλογης αξίας α. Παράγωγα συναλλάγµατος Προθεσμιακές πράξεις (fx swaps) 211.050 90 102 Σύνολο µη διαπραγµατεύσιµων σε χρηµατιστήριο 211.050 90 102 β. Παράγωγα επιτοκίου Πράξεις ανταλλαγής επιτοκίου (interest rate swaps) 871.800 844 323.301 Σύνολο µη διαπραγµατεύσιµων σε χρηµατιστήριο 871.800 844 323.301 20.844.648 1.024.484 1.447.703 Γενικό Σύνολο 418 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Στο πλαίσιο της ημερήσιας διαδικασίας παροχής εξασφαλίσεως και διακανονισμού παραγώγων µε αντισυμβαλλομένους πιστωτικά ιδρύματα η Τράπεζα έχει καταθέσει ως εγγύηση την 31.12.2019 καθαρό ποσό ύψους € 1.324.654 (31.12.2018: € 967.061). Η αντίστοιχη καθαρή εύλογη αξία παραγώγων µε πιστωτικά ιδρύματα ανέρχεται την 31.12.2019 σε ποσό € 1.232.536 (31.12.2018: € 917.097). 31.12.2018 Ονοµαστική αξία συµβολαίων Εύλογη αξία Απαιτήσεις Υποχρεώσεις Παράγωγα για εµπορικούς σκοπούς α. Παράγωγα συναλλάγµατος Προθεσµιακές πράξεις (fx forward) 339.591 5.610 Προθεσµιακές πράξεις (fx swaps) 1.642.394 9.808 9.565 Πράξεις ανταλλαγής συναλλάγµατος (cross currency swaps) 1.852.853 77.926 59.835 81.928 1.573 1.568 365 1 135 3.917.131 94.918 75.185 10.788.203 580.644 687.386 275.758 10.987 3.601 11.063.961 591.631 690.987 55.633 8.002 7.702 1.644 68 67 Δικαιώματα προαίρεσης (commodity options) 639 70 7 Δικαιώματα προαίρεσης (currency options) ενσωματωμένα σε πελατειακά προϊόντα 204 - 62 58.120 8.140 7.838 Δικαιώµατα προαίρεσης (currency options) Δικαιώµατα προαίρεσης (currency options) ενσωµατωµένα σε πελατειακά προϊόντα Σύνολο µη διαπραγµατεύσιµων σε χρηµατιστήριο 4.082 β. Παράγωγα επιτοκίου Πράξεις ανταλλαγής επιτοκίου (interest rate swaps) Δικαιώµατα προαίρεσης (caps και floors) Σύνολο µη διαπραγµατεύσιµων σε χρηµατιστήριο γ. Παράγωγα επί εµπορευµάτων Πράξεις ανταλλαγής εμπορευμάτων (commodity swaps) Προθεσμιακές πράξεις (commodity forward) Σύνολο µη διαπραγµατεύσιµων σε χρηµατιστήριο δ. Παράγωγα επί δεικτών Δικαιώµατα προαίρεσης (otc options) 177.000 14.565 Σύνολο µη διαπραγµατεύσιµων σε χρηµατιστήριο 177.000 14.565 - ε. Πιστωτικά παράγωγα Συμβόλαια ανταλλαγής συνολικής απόδοσης (Total return swap) 98.533 1.208 Σύνολο μη διαπραγματεύσιμων σε χρηματιστήριο 98.533 1.208 - στ. Λοιπά παράγωγα Τίτλος συνδεδεµένος µε την πορεία του Ελληνικού ΑΕΠ (GDP linked security) 1.216.609 3.528 Σύνολο διαπραγµατεύσιµων σε χρηµατιστήριο 1.216.609 3.528 - Παράγωγα για σκοπούς αντιστάθµισης α. Παράγωγα συναλλάγµατος Προθεσμιακές πράξεις (fx swaps) 213.715 300 600 Σύνολο µη διαπραγµατεύσιµων σε χρηµατιστήριο 213.715 300 600 β. Παράγωγα επιτοκίου Πράξεις ανταλλαγής επιτοκίου (interest rate swaps) 2.073.286 15.925 374.903 Σύνολο µη διαπραγµατεύσιµων σε χρηµατιστήριο 2.073.286 15.925 374.903 18.818.355 730.215 1.149.513 Γενικό Σύνολο Λογιστική αντιστάθµισης α. Αντισταθµίσεις εύλογης αξίας Η Τράπεζα χρησιµοποιεί συµβάσεις ανταλλαγής επιτοκίου ως µέσα αντιστάθμισης των µεταβολών της εύλογης αξίας που οφείλονται στις διακυµάνσεις των επιτοκίων της αγοράς α) χαρτοφυλακίου Ομολόγων Ελληνικού Δημοσίου β) δανείων λιανικής τραπεζικής σταθερού επιτοκίου και γ) επιχειρηματικού δανείου σταθερού επιτοκίου. Επίσης χρησιµοποιεί προθεσµιακές πράξεις 419 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 συναλλάγµατος για την αντιστάθµιση των µεταβολών της εύλογης αξίας συµµετοχών της που οφείλονται στις διακυµάνσεις των τιµών συναλλάγµατος. Για το σύνολο των σχέσεων αντιστάθμισης επιτοκιακού κινδύνου η Τράπεζα ορίζει στην έναρξη της σχέσεως αντιστάθμισης το επιτόκιο αναφοράς που σχετίζεται µε τον αντισταθµιζόµενο κίνδυνο (επιτόκιο ευρώ) και υπολογίζει τις µεταβολές της εύλογης αξίας του αντισταθµιζόµενου µέσου ως προς τις µεταβολές της καµπύλης του επιτοκίου ευρώ. Για την αντιστάθµιση του συναλλαγµατικού κινδύνου συµµετοχών ο κίνδυνος καθορίζεται από τις µεταβολές της συναλλαγµατικής ισοτιµίας του νοµίσµατος στο οποίο είναι εκφρασµένες οι συµµετοχές έναντι του ευρώ. Ειδικότερα, πραγµατοποιείται αποτίµηση των συµµετοχών µε την τρέχουσα ισοτιµία και οι συναλλαγµατικές διαφορές που προκύπτουν από την έναρξη της σχέσης αντιστάθμισης συγκρίνονται µε τις συναλλαγµατικές διαφορές του παραγώγου. Για τη µέτρηση της αποτελεσµατικότητας της αντιστάθμισης συγκρίνονται οι µεταβολές στην εύλογη αξία του αντισταθµιζόµενου µέσου µε τις µεταβολές στην εύλογη αξία του µέσου αντιστάθμισης και για το χαρακτηρισµό της αντιστάθμισης ως αποτελεσµατική απαιτείται ο λόγος της µεταβολής της εύλογης αξίας του µέσου αντιστάθμισης προς τη µεταβολή της εύλογης αξίας του αντισταθµιζόµενου στοιχείου να βρίσκεται εντός του εύρους 80%-125% (dollar offset method). Η Τράπεζα αναγνωρίζει τα ακόλουθα ως αιτίες οι οποίες ενδέχεται να οδηγήσουν σε αναποτελεσµατικότητα της αντιστάθμισης: α) Τον πιστωτικό κίνδυνο (κίνδυνος αντισυµβαλλοµένου) των µέσων αντιστάθμισης που χρησιµοποιούνται για την αντιστάθµιση του επιτοκιακού ή του συναλλαγµατικού κινδύνου, ο οποίος ελαχιστοποιείται µε τη χρήση παραγώγων µε αντισυµβαλλοµένους υψηλής πιστοληπτικής διαβάθµισης. β) Την χρονική απόκλιση στις ταµειακές ροές των µέσων αντιστάθμισης και των αντισταθµισµένων στοιχείων. Δεν αναγνωρίστηκε άλλη αιτία που να οδηγεί σε αναποτελεσµατικότητα της αντιστάθµισης. Στον παρακάτω πίνακα παρουσιάζονται συνοπτικά η διάρκεια, το ονομαστικό ποσό, το επιτόκιο και η ισοτιμία των μέσων αντιστάθµισης της 31.12.2019: Διάρκεια Κατηγορία κινδύνου 1 - 5 έτη Επιτοκιακός κίνδυνος Δάνεια Λιανικής Σταθερού Επιτοκίου Ονομαστικό ποσό παραγώγου 450.000 Μέσο σταθερό επιτόκιο (0,39%) Επιχειρηματικό δάνειο Ονομαστικό ποσό παραγώγου Μέσο σταθερό επιτόκιο 21.800 0,02% Συναλλαγματικός κίνδυνος Συμμετοχή στην Alpha Bank London Ονομαστικό ποσό παραγώγου Ισοτιμία 57.506 0,85 Συμμετοχή στην Alpha Bank Romania Ονομαστικό ποσό παραγώγου Ισοτιμία 153.544 4,85 Διάρκεια Κατηγορία κινδύνου Άνω των 5 ετών Επιτοκιακός κίνδυνος Χαρτοφυλάκιο Ομολόγων Ελληνικού Δημοσίου Ονομαστικό ποσό παραγώγου Μέσο σταθερό επιτόκιο 420 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 400.000 0,06% Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Στον παρακάτω πίνακα παρουσιάζονται συνοπτικά η διάρκεια, το ονομαστικό ποσό, το επιτόκιο και η ισοτιμία των μέσων αντιστάθµισης της 31.12.2018: Διάρκεια 1 - 5 έτη Κατηγορία κινδύνου Επιτοκιακός κίνδυνος Καλυμμένη ομολογία έκδοσης της Τράπεζας Ονομαστικό ποσό παραγώγου Μέσο σταθερό επιτόκιο Στοχευμένη μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση ΕΚΤ (TLTRO) Ονομαστικό ποσό παραγώγου Μέσο σταθερό επιτόκιο Επιχειρηματικό δάνειο Ονομαστικό ποσό παραγώγου Μέσο σταθερό επιτόκιο Συναλλαγματικός κίνδυνος Συμμετοχή στην Alpha Bank London Ονομαστικό ποσό παραγώγου Ισοτιμία Συμμετοχή στην Alpha Bank Romania Ονομαστικό ποσό παραγώγου Ισοτιμία 500.000 0,41% 1.000.000 0,02% 23.286 0,02% 54.383 0,90 159.332 4,67 Τα ποσά του ισολογισµού και των αποτελεσµάτων χρήσης που σχετίζονται µε τα µέσα αντιστάθμισης εύλογης αξίας και την αποτελεσµατικότητα της αντιστάθμισης αναλύονται ως εξής: 2019 Σχέση αντιστάθμισης Είδος παραγώγου Λογιστική αξία του μέσου αντιστάθμισης Απαιτήσεις Υποχρεώσεις Επιτοκιακός κίνδυνος Καλυμμένη ομολογία έκδοσης της Τράπεζας Στοχευμένη μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση ΕΚΤ (TLTRO) Επιχειρηματικό δάνειο Χαρτοφυλάκιο Ομολόγων Ελληνικού Δημοσίου Δάνεια Λιανικής Σταθερού Επιτοκίου Συναλλαγματικός κίνδυνος Συμμετοχή στην Alpha Bank London σε GBP Συμμετοχή στην Alpha Bank Romania σε RON Κατηγορία ισολογισμού η οποία περιλαμβάνει το μέσο αντιστάθμισης 74 Συμβάσεις ανταλλαγής επιτοκίου Προθεσμιακές συναλλαγές (FX swaps) 421 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 323.227 Μεταβολή στην εύλογη αξία του μέσου αντιστάθμισης για τη μέτρηση της αποτελεσματικότητας της αντιστάθμισης εντός της χρήσης 2019 Κατηγορία Μη αποτελεσμάτων αποτελεσματικό στην οποία μέρος που περιλαμβάνεται το αναγνωρίζεται μη αποτελεσματικό στα μέρος της αποτελέσματα της αντιστάθμισης χρήσης 2019 2.727 (15) 363 41 Αποτελέσµατα χρηµατοοικονοµικών πράξεων 11 39.776 3.795 844 852 (36) 71 (2.815) Παράγωγα Παράγωγα 19 102 3.989 Αποτελέσµατα χρηµατοοικονοµικών πράξεων Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 2018 Σχέση αντιστάθμισης Λογιστική αξία του μέσου αντιστάθμισης Είδος παραγώγου Απαιτήσεις Υποχρεώσεις Επιτοκιακός κίνδυνος Καλυμμένη ομολογία έκδοσης της Τράπεζας Στοχευμένη μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση ΕΚΤ (TLTRO) Επιχειρηματικό δάνειο Συναλλαγματικός κίνδυνος Συμμετοχή στην Alpha Bank London σε GBP Συμμετοχή στην Alpha Bank Romania σε RON Κατηγορία ισολογισμού η οποία περιλαμβάνει το μέσο αντιστάθμισης Μεταβολή στην εύλογη αξία του μέσου αντιστάθμισης για τη μέτρηση της αποτελεσματικότητας της αντιστάθμισης εντός της χρήσης 2018 10.447 Συμβάσεις ανταλλαγής επιτοκίου Παράγωγα 5.478 85 Προθεσμιακές συναλλαγές (FX swaps) Κατηγορία Μη αποτελεσμάτων αποτελεσματικό στην οποία μέρος που περιλαμβάνεται το αναγνωρίζεται μη αποτελεσματικό στα μέρος της αποτελέσματα της αντιστάθμισης χρήσης 2018 8.331 23 4.791 260 (68) 243 478 Παράγωγα 300 Αποτελέσματα χρηματοοικονομικών πράξεων 357 (171) Αποτελέσματα χρηματοοικονομικών πράξεων Τα ποσά που σχετίζονται με τα στοιχεία ισολογισμού που αντισταθμίζονται αναλύονται ως εξής: 2019 Λογιστική αξία Σχέση αντιστάθμισης Απαιτήσεις Υποχρεώσεις Σωρευτικό ποσό προσαρμογής της αξίας του αντισταθμιζόμενου στοιχείου λόγω αντιστάθμισης Απαιτήσεις Κατηγορία ισολογισμού η οποία περιλαμβάνει το αντισταθμιζόμενο στοιχείο Υποχρεώσεις Μεταβολή στην εύλογη αξία του στοιχείου που αντισταθμίζεται για τη μέτρηση της αποτελεσματικότητας της αντιστάθμισης Επιτοκιακός κίνδυνος Χαρτοφυλάκιο Ομολόγων Ελληνικού Δημοσίου 917.027 (35.981) Δάνεια Λιανικής Σταθερού Επιτοκίου 449.112 (888) Επιχειρηματικό δάνειο 21.572 74 Συμμετοχή στην Alpha Bank London σε GBP 57.593 4.270 Συμμετοχή στην Alpha Bank Romania σε RON 155.671 (25.937) Αξιόγραφα επενδυτικού χαρτοφυλακίου Αποτιµώµενα στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση Δάνεια και απαιτήσεις κατά πελατών Δάνεια και απαιτήσεις κατά πελατών (35.981) (888) (11) Συναλλαγματικός κίνδυνος 422 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Επενδύσεις σε εταιρίες θυγατρικές, συγγενείς και κοινοπραξίες Στοιχεία Ενεργητικού προς πώληση 2.815 (3.989) Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Τα ποσά που σχετίζονται µε τα στοιχεία ισολογισµού των οποίων η σχέση αντιστάθμισης έληξε εντός της χρήσης αναλύονται ως εξής: 2019 Λογιστική αξία στοιχείου για το οποίο έληξε η αντιστάθμιση Απαιτήσεις Υποχρεώσεις Σωρευτικό ποσό προσαρμογής της αξίας του στοιχείου για το οποίο έληξε η αντιστάθμιση Απαιτήσεις Κατηγορία ισολογισμού η οποία περιλαμβάνει το στοιχείο Μεταβολή στην εύλογη αξία του στοιχείου που αντισταθμίζεται για τη μέτρηση της αποτελεσματικότητας της αντιστάθμισης εντός της χρήσης 2019 Υποχρεώσεις Επιτοκιακός κίνδυνος Καλυμμένη ομολογία έκδοσης της Τράπεζας 514.317 8.871 Ομολογίες έκδοσης μας και λοιπές δανειακές υποχρεώσεις (2.742) Στοχευμένη μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση ΕΚΤ (TLTRO) 996.198 3.210 Υποχρεώσεις προς πιστωτικά ιδρύµατα (322) Κατηγορία ισολογισμού η οποία περιλαμβάνει το αντισταθμιζόμενο στοιχείο Μεταβολή στην εύλογη αξία του στοιχείου που αντισταθμίζεται για τη μέτρηση της αποτελεσματικότητας της αντιστάθμισης 2018 Σχέση αντιστάθμισης Λογιστική αξία Απαιτήσεις Υποχρεώσεις Σωρευτικό ποσό προσαρμογής της αξίας του αντισταθμιζόμενου στοιχείου λόγω αντιστάθμισης Απαιτήσεις Υποχρεώσεις Επιτοκιακός κίνδυνος Καλυμμένη ομολογία έκδοσης της Τράπεζας 511.843 8.308 Ομολογίες έκδοσης μας και λοιπές δανειακές υποχρεώσεις (8.308) Στοχευμένη μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση ΕΚΤ (TLTRO) 994.848 5.026 Υποχρεώσεις προς πιστωτικά ιδρύματα (4.531) 23.980 68 Δάνεια και απαιτήσεις κατά πελατών 68 Συμμετοχή στην Alpha Bank London σε GBP 54.777 1.455 Επενδύσεις σε εταιρίες θυγατρικές, συγγενείς και κοινοπραξίες (478) Συμμετοχή στην Alpha Bank Romania σε RON 159.660 (21.948) Στοιχεία Ενεργητικού προς πώληση 171 Επιχειρηματικό δάνειο Συναλλαγματικός κίνδυνος 423 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 β. Αντισταθµίσεις χρηµατοροών Σε περίπτωση ύπαρξης σχέσης αντιστάθμισης χρηματοροών, η Τράπεζα ορίζει στην έναρξη της σχέσεως αντιστάθμισης το επιτόκιο αναφοράς που σχετίζεται µε τον αντισταθµιζόµενο κίνδυνο (επιτόκιο ευρώ) και µετρά τις µεταβολές της εύλογης αξίας του µέσου αντιστάθμισης και ενός υποθετικού παραγώγου ως προς τις µεταβολές της καµπύλης του επιτοκίου ευρώ. Το κυµαινόµενο σκέλος του υποθετικού παραγώγου προσοµοιώνει τις χρηµατοροές του αντισταθµιζόµενου στοιχείου, ενώ οι χρηµατοροές του σταθερού σκέλους ορίζονται µε τρόπο ώστε να καθιστούν µηδενική την αποτίµηση του υποθετικού παραγώγου στην έναρξη της αντιστάθμισης. Για τη µέτρηση της αποτελεσµατικότητας της αντιστάθμισης συγκρίνονται οι µεταβολές του υποθετικού παραγώγου µε τις µεταβολές του µέσου αντιστάθμισης και για το χαρακτηρισµό της αντιστάθμισης ως αποτελεσµατική απαιτείται ο λόγος της µεταβολής της εύλογης αξίας του υποθετικού παραγώγου προς τη µεταβολή της εύλογης αξίας του αντισταθµιζόµενου µέσου να κινείται στα όρια 80%-125% (dollar offset method). Η Τράπεζα αναγνωρίζει τα ακόλουθα ως αιτίες οι οποίες ενδέχεται να οδηγήσουν σε αναποτελεσµατικότητα της αντιστάθμισης: α) Τον πιστωτικό κίνδυνο (κίνδυνος αντισυµβαλλοµένου) των µέσων αντιστάθμισης που χρησιµοποιούνται για την αντιστάθµιση του επιτοκιακού κινδύνου, ο οποίος ελαχιστοποιείται µε τη χρήση παραγώγων µε αντισυµβαλλοµένους υψηλής πιστοληπτικής διαβάθµισης. β) Την χρονική απόκλιση στις ταµειακές ροές των µέσων αντιστάθμισης και των αντισταθµισµένων στοιχείων. Κατά τη διάρκεια της χρήσης δεν αναγνωρίστηκε άλλη αιτία που να οδηγεί σε αναποτελεσµατικότητα της αντιστάθµισης. Την 31.12.2019 δεν υφίστανται σχέσεις αντιστάθμισης χρηματοροών σε ισχύ μετά τον τερματισμό την 8.10.2019 της σχέσης αντιστάθμισης χρηματοροών προθεσµιακών καταθέσεων σε ευρώ με την χρήση συµβάσεων ανταλλαγής επιτοκίου. Στον παρακάτω πίνακα παρουσιάζεται συνοπτικά η διάρκεια, το ονομαστικό ποσό, το επιτόκιο των μέσου αντιστάθµισης της 31.12.2018: Κατηγορία κινδύνου Διάρκεια άνω των 5 ετών Επιτοκιακός κίνδυνος Κυμαινόμενη χρηματοδότηση από προθεσμιακές καταθέσεις και ανανεώσεις τους Ονομαστικό ποσό παραγώγου Μέσο σταθερό επιτόκιο 424 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 550.000 2,32% Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά Προθεσμιακές καταθέσεις και ανανεώσεις Επιτοκιακός κίνδυνος Σχέση αντιστάθμισης Προθεσμιακές καταθέσεις και ανανεώσεις Επιτοκιακός κίνδυνος Συμβάσεις ανταλλαγής επιτοκίου Είδος παραγώγου Συμβάσεις ανταλλαγής επιτοκίου Είδος παραγώγου Λογιστική αξία του μέσου αντιστάθμισης Απαιτήσεις Απαιτήσεις 425 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 374.818 Υποχρεώσεις Σχέση αντιστάθμισης Υποχρεώσεις Λογιστική αξία του μέσου αντιστάθμισης (139.458) 2018 (14.220) Καθαρό έσοδο από τόκους (128) (26.482) (7.832) (18.505) Καθαρό έσοδο από τόκους (144) Μεταβολή Μεταβολή στην στην εύλογη Μεταβολή Μη αποτελεσματικό εύλογη αξία του αξία του μέσου στην εύλογη Κατηγορία μέρος της μέσου αντιστάθμισης αντιστάθμισης που αξία του μέσου αποτελεσμάτων αντιστάθμισης για τη μέτρηση της αναγνωρίσθηκε αντιστάθμισης που χρήσης που που επηρέασε τα αποτελεσματικότητας στο αποθεματικό αναγνωρίσθηκε επηρεάσθηκε από αποτελέσματα της αντιστάθμισης αντιστάθμισης στα αποτελέσματα την αναταξινόμηση χρήσης εντός του εντός της χρήσης χρηματοροών εντός της χρήσης 2018 2018 εντός της χρήσης 2018 2018 (153.806) Μεταβολή Μεταβολή στην στην εύλογη Μεταβολή Μη αποτελεσματικό εύλογη αξία του αξία του μέσου στην εύλογη Κατηγορία μέρος της μέσου αντιστάθμισης αντιστάθμισης που αξία του μέσου αποτελεσμάτων αντιστάθμισης για τη μέτρηση της αναγνωρίσθηκε αντιστάθμισης που χρήσης που που επηρέασε τα αποτελεσματικότητας στο αποθεματικό αναγνωρίσθηκε επηρεάσθηκε από αποτελέσματα της αντιστάθμισης αντιστάθμισης στα αποτελέσματα την αναταξινόμηση χρήσης εντός του εντός της χρήσης χρηματοροών εντός της χρήσης 2019 2019 εντός της χρήσης 2019 2019 2019 Αποτελέσματα χρηματοοικονομικών πράξεων Κατηγορία αποτελεσμάτων χρήσης που επηρεάστηκε από το μη αποτελεσματικό μέρος της αντιστάθμισης Αποτελέσματα χρηματοοικονομικών πράξεων Κατηγορία αποτελεσμάτων χρήσης που επηρεάστηκε από το μη αποτελεσματικό μέρος της αντιστάθμισης Καθαρό έσοδο από τόκους (5.482) Καθαρό έσοδο από τόκους Ποσό που αναταξινομήθηκε από το αποθεματικό Κατηγορία αντιστάθμισης αποτελεσμάτων χρηματοροών στα χρήσης που αποτελέσματα επηρεάσθηκε από χρήσης εντός σχέσεις που έχουν του 2018 από τερματιστεί σχέσεις που έχουν τερματιστεί (9.004) Ποσό που αναταξινομήθηκε από το αποθεματικό Κατηγορία αντιστάθμισης αποτελεσμάτων χρηματοροών στα χρήσης που αποτελέσματα επηρεάσθηκε από χρήσης εντός σχέσεις που έχουν του 2019 από τερματιστεί σχέσεις που έχουν τερματιστεί Τα ποσά του ισολογισµού και των αποτελεσµάτων χρήσης που σχετίζονται µε τα µέσα αντιστάθμισης χρηµατοροών και την αποτελεσµατικότητα της αντιστάθμισης της 31.12.2019 αναλύονται ως εξής: ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Τα ποσά που έχουν αναγνωρισθεί στο αποθεµατικό αντιστάθμισης χρηµατοροών την 31.12.2019 αναλύονται ως εξής: 31.12.2019 Κατηγορία ισολογισμού η οποία περιλαμβάνει το αντισταθμιζόμενο στοιχείο Αποθεματικό αντιστάθμισης χρηματοροών (προ φόρου) σχέσεις αντιστάθμισης σε ισχύ Αποθεματικό αντιστάθμισης χρηματοροών (προ φόρου) από σχέσεις αντιστάθμισης που έχουν διακοπεί Αποθεματικό αντιστάθμισης χρηματοροών (προ φόρου) Υποχρεώσεις προς πελάτες - (335.871) (335.871) Κατηγορία ισολογισμού η οποία περιλαμβάνει το αντισταθμιζόμενο στοιχείο Αποθεματικό αντιστάθμισης χρηματοροών (προ φόρου) σχέσεις αντιστάθμισης σε ισχύ Αποθεματικό αντιστάθμισης χρηματοροών (προ φόρου) από σχέσεις αντιστάθμισης που έχουν διακοπεί Αποθεματικό αντιστάθμισης χρηματοροών (προ φόρου) Υποχρεώσεις προς πελάτες (131.372) (74.045) (205.417) Επιτοκιακός κίνδυνος Προθεσμιακές καταθέσεις σε ευρώ 31.12.2018 Επιτοκιακός κίνδυνος Προθεσμιακές καταθέσεις σε ευρώ 19. Δάνεια και απαιτήσεις κατά πελατών Δάνεια στο αναπόσβεστο κόστος Χρηματοδοτικές μισθώσεις (Leasing) Μείον: Συσσωρευμένες απομειώσεις 31.12.2019 31.12.2018 41.376.995 43.998.071 9.593 (7.069.690) (8.843.992) 34.316.898 35.154.079 Απαιτήσεις κατά πελατών στο αναπόσβεστο κόστος 221.972 156.561 Δάνεια στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων 315.932 337.557 34.854.802 35.648.197 Σύνολο Δάνεια και απαιτήσεις κατά πελατών Στο κονδύλι «Απαιτήσεις κατά πελατών στο αναπόσβεστο κόστος» της 31.12.2019 περιλαμβάνονται συσσωρευμένες απομειώσεις ποσού € 32.349 (31.12.2018: € 23.542). Στους πίνακες που ακολουθούν παρουσιάζεται ανάλυση του χαρτοφυλακίου των δανείων κατ’είδος για κάθε κατηγορία αποτιμήσεως. 426 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Δάνεια που αποτιμώνται στο αναπόσβεστο κόστος Ιδιώτες: Στεγαστικά Καταναλωτικά: - Μη Τιτλοποιηµένα - Τιτλοποιηµένα Πιστωτικές κάρτες: - Μη Τιτλοποιηµένες - Τιτλοποιηµένες Σύνολο δανείων προς ιδιώτες Επιχειρήσεις: Επιχειρηµατικά δάνεια - Μη Τιτλοποιηµένα - Τιτλοποιηµένα Χρηματοδοτικές μισθώσεις (Leasing) - Μη Τιτλοποιηµένες Σύνολο δανείων προς επιχειρήσεις Σύνολο Μείον: Συσσωρευµένες αποµειώσεις Σύνολο δανείων που αποτιμώνται στο αναπόσβεστο κόστος 31.12.2019 31.12.2018 14.236.423 15.116.187 3.037.917 645.947 2.613.268 1.205.258 683.825 576.367 19.180.479 701.821 589.300 20.225.834 19.780.061 2.416.455 21.331.223 2.441.014 9.593 22.206.109 41.386.588 (7.069.690) 34.316.898 23.772.237 43.998.071 (8.843.992) 35.154.079 Τα υπόλοιπα των δανείων που αποτιμώνται στο αναπόσβεστο κόστος έχουν επηρεαστεί από τη μεταφορά δανείων στα «στοιχεία Ενεργητικού προς πώληση» όπως περιγράφεται στη σημείωση 44 και από τις πωλήσεις χαρτοφυλακίων δανείων. Στο πλαίσιο της επαναξιολόγησης του επιχειρησιακού μοντέλου των δανείων και απαιτήσεων κατά πελατών που αποσκοπεί στη διακράτηση των χρηματοοικονομικών στοιχείων του ενεργητικού με στόχο την είσπραξη των συμβατικών ταμειακών ροών λαμβάνονται υπόψη οι πωλήσεις που έχουν πραγματοποιηθεί. Δεδομένου ότι: - η πλειοψηφία των πωλήσεων της Τράπεζας είναι συμβατές με το επιχειρησιακό μοντέλο, καθώς αφορούν σε πωλήσεις μη εξυπηρετούμενων δάνειων λόγω επιδείνωσης της πιστοληπτικής διαβάθμισης των πιστούχων, και - οι μεμονωμένες πωλήσεις δανείων δεν θεωρούνται σημαντικές μεμονωμένα ή αθροιστικά, δεν θίγεται το επιχειρησιακό μοντέλο που έχει καθορίσει η Τράπεζα για τα δάνεια και απαιτήσεις κατά πελατών. Σημειώνεται ότι η Τράπεζα έχει προβεί σε τιτλοποίηση καταναλωτικών, επιχειρηματικών δανείων και πιστωτικών καρτών, μέσω εταιρειών ειδικού σκοπού ελεγχόμενων από αυτήν. Από την εξέταση των συμβατικών όρων και της δομής των ανωτέρω συναλλαγών (π.χ. παροχή εγγυήσεων ή/και πιστωτικής ενίσχυσης ή ιδιοκατοχή ομολογιών έκδοσης εταιρειών ειδικού σκοπού) προκύπτει ότι η Τράπεζα διατήρησε σε όλες τις περιπτώσεις τους κινδύνους και τα οφέλη που απορρέουν από τα τιτλοποιημένα χαρτοφυλάκια. Τα εν λόγω δάνεια παρουσιάζονται διακριτά στους ανωτέρω πίνακες. Τα στεγαστικά δάνεια την 31.12.2019 περιλαμβάνουν δάνεια ποσού € 4.421.909 (31.12.2018: € 4.624.700) που έχουν χρησιμοποιηθεί ως κάλυμμα στα εξής προγράμματα έκδοσης ομολόγων: Πρόγραμμα Καλυμμένων Ομολογιών Ι, Πρόγραμμα Καλυμμένων Ομολογιών ΙΙ και Πρόγραμμα Εξασφαλισμένων Τίτλων της Τράπεζας. Στο πλαίσιο διαχείρισης των Μη Εξυπηρετούµενων Ανοιγµάτων (ΜΕΑ) και Μη Εξυπηρετούµενων Δανείων (ΜΕΔ), η Τράπεζα υπέβαλε στις 29 Μαρτίου 2019 στον Ενιαίο Εποπτικό Μηχανισµό (ΕΕΜ) το Επιχειρησιακό Σχέδιο για τη διαχείριση καθυστερηµένων ανοιγµάτων που περιλαµβάνει τους ετήσιους στόχους σε ενοποιηµένη βάση, καθώς και το σχετικό σχέδιο δράσεως, το οποίο απεικονίζει την πλήρη δέσµευση της Τράπεζας για την διαχείριση και τη µείωσή τους έως το τέλος του 2021. Tο Επιχειρησιακό Σχέδιο για τη διαχείριση καθυστερηµένων ανοιγµάτων καταρτίστηκε σύµφωνα µε τη νέα µεθοδολογία και τα νέα υποδείγµατα των εποπτικών Αρχών, ενώ ο Όµιλος διατηρεί την υποχρέωση παρακολουθήσεως και αναφοράς της επιτεύξεως αυτού προς τον Ενιαίο Εποπτικό Μηχανισµό µε τις σχετικές εποπτικές αναφορές. Το υπόλοιπο των ΜΕΑ στο σύνολο του χαρτοφυλακίου του Οµίλου µε ηµεροµηνία 31.12.2019 ήταν € 21,8 δισ. 427 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Ακολουθεί η κίνηση των συσσωρευµένων αποµειώσεων των δανείων που αποτιµώνται στο αναπόσβεστο κόστος: Συσσωρευµένες αποµειώσεις Υπόλοιπο 1.1.2018 10.064.268 Μεταβολές χρήσης 1.1 - 31.12.2018 Ζημιές απομείωσης χρήσης 1.637.909 Μεταφορά συσσωρευμένων απομειώσεων στα στοιχεία Ενεργητικού προς πώληση (1.394.343) Διακοπή αναγνώρισης λόγω σημαντικής τροποποίησης των συμβατικών όρων των δανείων (2.278) Μεταβολή της παρούσας αξίας των ζημιών απομείωσης 31.528 Συναλλαγματικές διαφορές 4.994 Πωλήσεις απομειωμένων δανείων (20.636) Ποσά που χρησιμοποιήθηκαν στη χρήση για αποσβέσεις (1.307.094) Λοιπές κινήσεις (170.356) Υπόλοιπο 31.12.2018 8.843.992 Μεταβολές χρήσης 1.1 - 31.12.2019 Ζημιές απομείωσης χρήσης 816.190 Μεταφορά συσσωρευμένων αποµειώσεων στα στοιχεία Ενεργητικού προς πώληση (1.092.194) Διακοπή αναγνώρισης λόγω σημαντικής τροποποίησης των συμβατικών όρων των δανείων (41.035) Μεταβολή της παρούσας αξίας των ζημιών απομείωσης (13.145) Συναλλαγματικές διαφορές 1.799 Πωλήσεις απομειωμένων δανείων (90.177) Ποσά που χρησιμοποιήθηκαν στη χρήση για αποσβέσεις (1.343.752) Λοιπές κινήσεις (11.988) Υπόλοιπο 31.12.2019 7.069.690 Στο κονδύλι «Ζημιές αποµείωσης χρήσης» της χρήσης 2019, δεν περιλαμβάνεται ποσό ύψους € 77.479, το οποίο αφορά στις ζημιές αποµείωσης των δάνειων που ταξινομήθηκαν στα στοιχεία ενεργητικού προς πώληση. Στο κονδύλι «Λοιπές κινήσεις» της χρήσης 2019 το ποσό € 11.988 (31.12.2018: € 62.956) αφορά σε απομειώσεις δανείων για τα οποία η Τράπεζα στο πλαίσιο αναδιαπραγμάτευσης των όρων τους, συμμετείχε σε συμφωνίες για την ανταλλαγή χρέους με απόκτηση μετοχικών τίτλων. Τέλος, στο κονδύλι «Λοιπές κινήσεις» της χρήσης 2018 περιλαμβάνεται ποσό € 107.400 που αφορά σε απομείωση δανείου της θυγατρικής AGI Cypre Ermis Ltd που μεταφέρθηκε στις συσσωρευμένες απομειώσεις συμμετοχών σε θυγατρικές, λόγω συμμετοχής της Τράπεζας σε αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου της θυγατρικής με αντίστοιχη αποπληρωμή του δανείου της στην Τράπεζα. Η τράπεζα ως αποτέλεσμα της εφαρμογής του Δ.Π.Χ.Π. 16 αναγνώρισε απαιτήσεις από χρηματοδοτικές μισθώσεις , οι οποίες αναλύονται , κατά τη διάρκεια ως εξής: Έως ένα (1) έτος Από ένα (1) έτος έως και πέντε (5) έτη Πέραν των πέντε (5) ετών Μη δεδουλευµένα έσοδα από χρηµατοδοτικές µισθώσεις Σύνολο 428 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 31.12.2019 1.242 5.899 3.928 11.069 (1.476) 9.593 31.12.2018 - Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Το καθαρό ποσό των απαιτήσεων από χρηµατοδοτικές µισθώσεις αναλύεται, κατά διάρκεια, ως εξής: 31.12.2019 Έως ένα (1) έτος 1.226 Από ένα (1) έτος έως και πέντε (5) έτη 5.379 31.12.2018 Πέραν των πέντε (5) ετών 2.988 Σύνολο 9.593 - 31.12.2019 31.12.2018 Δάνεια που αποτιμώνται στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων Ιδιώτες: Καταναλωτικά: - Μη Τιτλοποιηµένα 451 1.152 Σύνολο δανείων προς ιδιώτες 451 1.152 299.520 320.173 15.961 16.232 Επιχειρήσεις: Επιχειρηµατικά δάνεια - Μη Τιτλοποιηµένα - Τιτλοποιηµένα Σύνολο δανείων προς επιχειρήσεις 315.481 336.405 Σύνολο δανείων που αποτιμώνται στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων 315.932 337.557 31.12.2019 31.12.2018 6.224.379 5.691.866 187.148 180.175 20. Αξιόγραφα επενδυτικού χαρτοφυλακίου Aξιόγραφα αποτιµώµενα στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση Aξιόγραφα αποτιµώµενα στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων Aξιόγραφα αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος 1.070.730 Σύνολο 7.482.257 5.872.041 Το επενδυτικό χαρτοφυλάκιο αναλύεται στους κατωτέρω πίνακες ανά κατηγορία ταξινομήσεως µε διάκριση ανά είδος αξιογράφου. α. Aξιόγραφα αποτιµώµενα στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση Ελληνικού Δημοσίου - Ομόλογα - Έντοκα Γραμμάτια Λοιπών κρατών - Ομόλογα Λοιποί εκδότες - Εισηγμένοι - Μη εισηγμένοι Μετοχές - Εισηγμένες - Μη εισηγμένες Σύνολο 429 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 31.12.2019 31.12.2018 3.316.413 207.966 2.665.785 796.655 1.419.828 704.750 1.211.967 12.866 1.442.544 12.707 9.529 45.810 6.224.379 8.238 61.187 5.691.866 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Μετοχές επενδυτικού χαρτοφυλακίου αποτιµώµενες στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή θέση Η Τράπεζα έχει επιλέξει να ταξινοµεί ως µετοχές που αποτιµώνται στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην καθαρή θέση, τις µετοχές που κατέχει µε τα ακόλουθα χαρακτηριστικά: α) Επενδύσεις σε εταιρίες του χρηµατοπιστωτικού κλάδου (µετοχές πιστωτικών ιδρυµάτων και διατραπεζικών εταιριών) β) Επενδύσεις private equity (µετοχές ή µερίδια εταιριών venture capital ή private equity) και γ) Μετοχές στις οποίες έχει επενδύσει µε µακροπρόθεσµο ορίζοντα,. Στον ακόλουθο πίνακα παρουσιάζονται µε 31.12.2019 και 31.12.2018 οι µετοχές επενδυτικού χαρτοφυλακίου που αποτιµώνται στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην καθαρή θέση. Εύλογη αξία 31.12.2019 Επενδύσεις σε Εταιρίες του Χρηματοπιστωτικού Κλάδου Μακροπρόθεσμες Επενδύσεις Σύνολο Έσοδα από μερίσματα από 1.1 έως 31.12.2019 Έσοδα από μερίσματα από 1.1. έως 31.12.2018 Εύλογη αξία 31.12.2018 39.076 267 32.714 498 16.263 55.339 241 508 36.711 69.425 68 566 Η Τράπεζα εντός της χρήσης 2019 είτε για λόγους ρευστότητας είτε λόγω υφιστάμενης εκκαθάρισης προχώρησε σε αποεπένδυση μετοχών που κατείχε στην Τράπεζα Πειραιώς και Pillarstone Bidco SCA συνολικής εύλογης αξίας € 63 κατά την ημερομηνία της πώλησης. Από τις ανωτέρω πωλήσεις προέκυψε συνολικό σωρευτικό οριακά ζημιογόνο αποτέλεσμα ύψους € 0,1 σε σχέση με το αρχικό κόστος κτήσεως αυτών. Η Τράπεζα εντός της χρήσης 2018 είτε για λόγους ρευστότητας είτε για λόγους πραγµατοποιηθείσας εξαγοράς των µετοχών της µειοψηφίας από τον πλειοψηφούντα µέτοχο (squeeze out) προχώρησε σε αποεπένδυση µετοχών που κατείχε στην Τράπεζα Πειραιώς Α.Ε., Τιτάν Α.Ε. και Ανδρέου και Παρασκευαΐδης Α.Ε. συνολικής εύλογης αξίας € 19.840 κατά την ηµεροµηνία της πώλησης. Από τις ανωτέρω πωλήσεις προέκυψε συνολικό σωρευτικό ζηµιογόνο αποτέλεσµα ύψους € 24.577 σε σχέση µε το αρχικό κόστος κτήσεως αυτών. β. Αξιόγραφα αποτιμώμενα στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσμάτων 31.12.2019 31.12.2018 178.088 1.790 173.644 2.047 9 7.261 187.148 3 4.481 180.175 Λοιποί εκδότες - Εισηγμένοι - Μη εισηγμένοι Μετοχές - Μη εισηγμένες Λοιποί Τίτλοι Μεταβλητής Αποδόσεως Σύνολο Τα αξιόγραφα αποτιµώµενα στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων περιλαµβάνουν χρεόγραφα για τα οποία αξιολογήθηκε ότι οι συµβατικές ταµειακές τους ροές δεν πληρούν τον ορισµό του κεφαλαίου και τόκου, όπως αυτός δίδεται από το νέο πρότυπο ΔΠΧΠ 9 (Solely Payments of Principal and Interest - SPPI). 430 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 γ. Aξιόγραφα αποτιµώµενα στο αναπόσβεστο κόστος 31.12.2019 31.12.2018 1.070.730 1.070.730 - Ελληνικού Δημοσίου - Ομόλογα Σύνολο Η Τράπεζα κατέταξε στο χαρτοφυλάκιο των αξιογράφων αποτιμώμενων στο αναπόσβεστο κόστος αγορές ομολόγων Ελληνικού Δημοσίου εντός της χρήσης, καθώς το επιχειρησιακό μοντέλο προβλέπει τη διακράτηση τους μέχρι τη λήξη δεδομένου του ικανοποιητικού επιπέδου αποδόσεων. Για τα ανωτέρω αξιόγραφα αποτιµώµενα στο αναπόσβεστο κόστος έχει αναγνωρισθεί συσσωρευμένη αναμενόμενη ζημιά λόγω πιστωτικού κινδύνου ποσού € 7.413. Η λογιστική αξία προ απομειώσεων ανέρχεται σε € 1.078.143. 21. Επενδύσεις σε εταιρίες θυγατρικές, συγγενείς και κοινοπραξίες 31.12.2019 31.12.2018 Υπόλοιπο αρχής χρήσης 854.872 2.016.912 Προσθήκες 108.151 220.486 Μειώσεις (54.894) ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ Μεταφορά λόγω αναταξινόµησης στα στοιχεία Ενεργητικού προς πώληση Μεταφορά λόγω αναταξινομήσεως από τα στοιχεία Ενεργητικού προς πώληση Αποτίµηση συµµετοχών λόγω αντιστάθµισης εύλογης αξίας * Υπόλοιπο τέλους χρήσης (535.735) (868.142) 22.000 2.815 (649) 910.944 854.872 5.751 29.083 ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ Υπόλοιπο αρχής χρήσης Προσθήκες 122 Μειώσεις (1.096) Μεταφορά λόγω αναταξινομήσεως στα στοιχεία Ενεργητικού προς πώληση Υπόλοιπο τέλους χρήσης (22.236) 5.873 5.751 3.108 2.936 ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΕΣ Υπόλοιπο αρχής χρήσης Προσθήκες Μειώσεις Υπόλοιπο τέλους χρήσης Σύνολο 137 228 (305) (56) 2.940 3.108 919.757 863.731 Ως προσθήκες νοούνται: οι αγορές µετοχών, η συµµετοχή σε αυξήσεις µετοχικού κεφαλαίου καθώς και οι αποκτήσεις µετοχών λόγω συγχωνεύσεως. Ως µειώσεις νοούνται: οι πωλήσεις µετοχών, οι αποπληρωµές κεφαλαίου, οι εκκαθαρίσεις εταιριών, οι εισφορές σε είδος και οι αποµειώσεις. Οι προσθήκες των θυγατρικών ποσού € 108.151 αφορούν σε: * Η Τράπεζα, κάνοντας χρήση συναλλαγµατικών παραγώγων προϊόντων και δανεισµού, αντισταθµίζει κινδύνους από συναλλαγµατικές ισοτιµίες που αφορούν τις συµµετοχές της στο εξωτερικό. 431 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 α. αυξήσεις μετοχικού κεφαλαίου: - αύξηση μετοχικού κεφαλαίου της θυγατρικής εταιρίας Εμπορική Ανάπτυξης και Διαχείρισης Ακινήτων Ανώνυμη Συμμετοχική και Κτηματική Εταιρία ποσού € 36.307. - αύξηση μετοχικού κεφαλαίου της θυγατρικής εταιρίας Alpha Group investments Ltd ποσού € 70.000. - αύξηση μετοχικού κεφαλαίου της θυγατρικής εταιρίας Alpha Group Jersey Limited ποσού € 650. - αύξηση μετοχικού κεφαλαίου της εταιρίας Σμέλτερ Ιατρικά Συστήματα Ανώνυμη Εμπορική και Βιομηχανική Εταιρία ποσού € 400. β. συστάσεις εταιριών: - σύσταση της θυγατρικής εταιρίας Alpha Credit Acquisition Company Ltd ποσού € 594. - σύσταση της θυγατρικής εταιρίας Alpha International Holding Company S.A.ποσού € 200. Οι µειώσεις των θυγατρικών ποσού € 54.894 αφορούν σε απομειώσεις: - της θυγατρικής εταιρίας Alpha Bank London Ltd ποσού € 4.652. Η ανακτήσιμη αξία της Alpha Bank London Ltd ανήλθε σε € 61.036 . - της θυγατρικής εταιρίας Alpha Group Investments Ltd ποσού € 49.182. Η ανακτήσιμη αξία της Alpha Group Investments Ltd ανήλθε σε € 355.714. - της θυγατρικής εταιρίας SSIF Alpha Finance Romania S.A. ποσού € 144. Η ανακτήσιμη αξία SSIF Alpha Finance Romania S.A ανήλθε σε € 97. - της θυγατρικής εταιρίας Alpha Group Jersey Limited ποσού € 300. Η ανακτήσιμη αξία της Alpha Group Jersey Limited ανήλθε σε € 552. - της θυγατρικής εταιρίας Eμπορική Διαχείρισης και Ρευστοποίησης ποσού € 216. Η ανακτήσιμη αξία της Eμπορική Διαχείρισης και Ρευστοποίησης ανήλθε σε € 3.273. - της θυγατρικής εταιρίας Σμέλτερ Ιατρικά Συστήματα Ανώνυμη Εμπορική και Βιομηχανική Εταιρία ποσού € 400. Η ανακτήσιμη αξία της Σμέλτερ Ιατρικά Συστήματα Ανώνυμη Εμπορική και Βιομηχανική Εταιρία ανήλθε σε € 0. Οι απομειώσεις των ανωτέρω θυγατρικών προέκυψαν βάσει εκτίμησης της εύλογης αξίας. Οι αποτιμήσεις ταξινομήθηκαν στο Eπίπεδο 3 της ιεραρχίας εύλογης αξίας, καθώς για την εκτίμηση τους χρησιμοποιήθηκαν μη παρατηρήσιμες τιμές. Οι εν λόγω απομειώσεις περιλαμβάνονται στο λειτουργικό τομέα «Λοιπά/ κέντρο απαλοιφών» της σημείωσης ΧΧ «Πληροφόρηση κατά τομέα». Οι προσθήκες στις συγγενείς αφορούν σε συμμετοχή στην αύξηση μετοχικού κεφαλαίου της εταιρείας Ολγανός Ανώνυμη Εταιρεία Ακινήτων ποσού € 122. Οι αυξήσεις των κοινοπραξιών ποσού € 137 αφορούν σε αύξηση μετοχικού κεφαλαίου της εταιρίας Alpha ΤΑΝΕΟ Α.Κ.Ε.Σ. Οι μειώσεις των κοινοπραξιών ποσού € 305 αφορούν σε απομείωση που προέκυψε βάσει εκτίμησης της εύλογης αξίας της εταιρίας Alpha ΤΑΝΕΟ Α.Κ.Ε.Σ. Τον Νοέμβριο του 2019 η Τράπεζα και η Centerbridge (CP) υπέγραψαν συμφωνία βάσει της οποίας προκύπτουν δικαιώματα προαιρέσεως επί των μετοχών της συγγενούς εταιρίας Cepal Holdings SA. Τα εν λόγω δικαιώματα προαιρέσεως περιλαμβάνονται στα παράγωγα χρηματοοικονομικά μέσα και αποτιμώνται στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων. Την 31.12.2019 η αποτίμησή τους ανέρχεται σε € 1.930 και αναγνωρίστηκε στα αποτελέσματα χρηματοοικονομικών πράξεων. 432 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Βασικά µεγέθη εταιριών συµµετοχής α) Θυγατρικές Υπόλοιπα 31.12.2019 Επωνυµία εταιρίας Έδρα Ενεργητικό Ίδια Κεφάλαια 1.1 - 31.12.2019 Υποχρεώσεις Κύκλος εργασιών Κέρδη / (Ζηµιές) προ Φόρων Ποσοστό συµµετοχής Τράπεζας % 31.12.2019 Τράπεζες 1. Alpha Bank London Ltd Ηνωµένο Βασίλειο 737.851 62.825 675.026 21.801 3.547 100,00 2. Alpha Bank Cyprus Ltd Κύπρος 2.608.341 325.261 2.283.080 88.278 20.774 98,96 3. Alpha Bank Romania S.A. Ρουµανία 3.725.515 384.164 3.341.351 172.197 20.386 99,92 4. Alpha Bank Albania Sh.A. Αλβανία 645.438 74.819 570.619 23.475 (623) 100,00 1. Alpha Leasing A.E. Ελλάδα 599.383 153.324 446.059 19.704 (11.890) 100,00 2. Alpha Leasing Romania IFN S.A. Ρουµανία 44.916 1.313 43.603 3.032 115 99,00 3. ABC Factors A.E. Ελλάδα 522.817 123.495 399.322 31.672 13.774 100,00 Ελλάδα 43.478 24.671 18.807 7.615 (465) 99,72 1.694 132 1.562 420 (184) 73,32 Χρηματοδοτικές εταιρίες Investment Banking 1. Alpha Finance A.E.Π.Ε.Υ. 2. SSIF Alpha Finance Romania Ρουµανία S.A. 3. Emporiki Ventures Capital Emerging Μarkets Ltd Κύπρος 14.648 14.624 24 45 29 100,00 4. Εμπορική Διαχείρισης Α.Ε. Ελλάδα 3.499 3.372 127 61 (45) 99,65 Ελλάδα 43.620 38.897 4.723 21.046 5.283 88,40 1. Alpha Ασφαλιστικές Πρακτορεύσεις Α.Ε. Ελλάδα 2.034 1.791 243 907 720 100,00 2. Alphalife A.A.E.Z. Ελλάδα 542.419 108.240 434.179 28.633 19.770 99,92 1. Εμπορική Ανάπτυξης & Διαχείρισης Ακινήτων Α.Ε. Ελλάδα 44.589 44.482 107 1 (266) 100,00 2. APE Fixed Assets Α.Ε. Ελλάδα 39.365 39.092 273 (294) 72,20 3. Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Αττικής ΑΕ Ελλάδα 6.146 5.836 310 (104) 98,66 4. Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Αττικής ΙΙ ΑΕ Ελλάδα 24.006 21.952 2.054 1.263 68 99,74 749 683 66 (1) (142) 100,00 Asset Management 1. Alpha Asset Management Α.Ε.Δ.Α.Κ. Ασφαλιστικές Κτηματικές και ξενοδοχειακές Εταιρίες ειδικού σκοπού και συµµετοχών 1. Alpha Credit Group Plc Ηνωµένο Βασίλειο 2. Alpha Group Jersey Ltd Jersey 5.796 528 5.268 4 (324) 100,00 3. Alpha Group Investments Ltd Κύπρος 504.331 504.290 41 5.259 (2.829) 100,00 4. Alpha Διαχειρίσεως Ακινήτων Ελλάδα και Επενδύσεων Α.Ε. 351.346 348.166 3.180 4.724 3.309 100,00 5. Katanalotika Plc Ηνωµένο Βασίλειο 1.370.655 149.409 1.221.246 164.740 159.516 6. Epihiro Plc Ηνωµένο Βασίλειο 1.819.782 19 1.819.763 46.586 22.811 7. Pisti 2010-1 Plc Ηνωµένο Βασίλειο 605.796 47 605.749 12.166 5 8. Alpha Group Ltd Κύπρος 2.891 2.795 96 14 (15) 9. Alpha Shipping Finance Ltd Ηνωµένο Βασίλειο 334.887 (461) 335.348 16.661 65 Κύπρος 955.699 (36.691) 992.390 24.831 (42.606) 10. AGI-Cypre Ermis Ltd 433 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 100,00 80,00 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Υπόλοιπα 31.12.2019 Επωνυµία εταιρίας Έδρα 11. Alpha Proodos DAC Ιρλανδία 12. Alpha Credit Acquisition Company Ltd Κύπρος 13. Alpha International Holding Λουξεμβούργο Company S.A. Ενεργητικό Ίδια Κεφάλαια 1.1 - 31.12.2019 Υποχρεώσεις 325.621 Κέρδη / (Ζηµιές) προ Φόρων Κύκλος εργασιών Ποσοστό συµµετοχής Τράπεζας % 31.12.2019 324.829 (792) 9.281 600 600 98,86 200 200 100,00 Διάφορες εταιρίες 1. Καφέ Alpha A.E. Ελλάδα 578 375 203 356 68 99,00 2. Alpha Υποστηρικτικών Εργασιών Α.Ε. Ελλάδα 76.255 70.761 5.494 10.978 (75) 99,00 β) Συγγενείς Υπόλοιπα 31.12.2019 Επωνυµία εταιρίας Έδρα Ενεργητικό Ίδια Κεφάλαια 1.1 - 31.12.2019 Υποχρεώσεις Κύκλος εργασιών Κέρδη / (Ζηµιές) προ Φόρων Ποσοστό συµµετοχής Τράπεζας % 31.12.2019 1. ΑΕΔΕΠ Θεσσαλίας και Στερεάς Ελλάδος Ελλάδα 600 146 454 461 (0) 50,00 2. Τραπεζικά Συστήματα Πληροφοριών Α.Ε. Ελλάδα 6.811 683 6.128 12.986 (445) 23,77 3. ΟΛΓΑΝΟΣ Α.Ε. Ελλάδα 8.890 (1.177) 10.067 (386) 30,44 4. Cepal Ανώνυμη Εταιρία Συμμετοχών Α.Ε. Ελλάδα 18.730 10.163 8.567 22.925 (4.744) 38,61 5. Famar S.A.* Λουξεμβούργο 398.232 (60.976) 459.208 469.552 (28.849) 47,04 6. Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Ι Α.Ε. Ελλάδα 3.239 1.523 24,26 γ) Κοινοπραξίες ( Joint Ventures) Υπόλοιπα 31.12.2019 Επωνυµία εταιρίας Έδρα Ενεργητικό Ίδια Κεφάλαια 1.1 - 31.12.2019 Υποχρεώσεις Κύκλος εργασιών Κέρδη / (Ζηµιές) προ Φόρων Ποσοστό συµµετοχής Τράπεζας % 31.12.2019 (24) 72,20 1. APE Commercial Property Α.Ε. Ελλάδα 5.659 5.646 14 2. ΑΠΕ Επενδυτικής Περιουσίας Α.Ε. Ελλάδα 206.817 134.738 72.079 7.251 121 71,08 3. Alpha ΤΑΝΕΟ Α.Κ.Ε.Σ. Ελλάδα 6.305 5.583 721 (1) 675 51,00 * Τα βασικά οικονοµικά στοιχεία της εταιρίας FAMAR SA προέρχονται από τις πιο πρόσφατες δηµοσιοποιηµένες οικονοµικές καταστάσεις της εταιρίας, ήτοι την 31.12.2017. 434 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 22. Επενδύσεις σε ακίνητα Οικόπεδα - Κτήρια Υπόλοιπο 1.1.2018 Αξία κτήσεως Συσσωρευµένες αποσβέσεις και αποµειώσεις 1.1.2018 - 31.12.2018 Αναπόσβεστη αξία 1.1.2018 Προσθήκες Αποµειώσεις Μεταφορά σε «Στοιχεία ενεργητικού προς πώληση» Μεταφορά σε «Λοιπά στοιχεία ενεργητικού» Αποσβέσεις χρήσης Αναπόσβεστη αξία την 31.12.2018 Υπόλοιπο 31.12.2018 Αξία κτήσεως Συσσωρευµένες αποσβέσεις και αποµειώσεις 1.1.2019 - 31.12.2019 Επίπτωση από την εφαρμογή Δ.Π.Χ.Π 16 Αναπόσβεστη αξία 1.1.2019 Προσθήκες (Αποµειώσεις)/Αναστροφές απομειώσεων Μεταφορά από «Iδιοχρησιμοποιούμενα ενσώματα πάγια» Μεταφορά σε «Iδιοχρησιμοποιούμενα ενσώματα πάγια» Μεταφορά σε «Στοιχεία ενεργητικού προς πώληση» Αποσβέσεις χρήσης Αναπόσβεστη αξία την 31.12.2019 Υπόλοιπο 31.12.2019 Αξία κτήσεως Συσσωρευµένες αποσβέσεις και αποµειώσεις Οικόπεδα - Κτήρια με δικαίωμα χρήσης Σύνολο 43.471 (17.092) 43.471 (17.092) 26.379 4 (272) (950) (268) (335) 24.558 26.379 4 (272) (950) (268) (335) 24.558 41.938 (17.380) 41.938 (17.380) 24.558 20.011 20.011 20.011 44.569 1.055 (84) (328) 30.234 (1.350) 9.445 1.055 6.088 (10.271) (84) (1.678) 39.679 47.926 (17.692) 10.765 (1.320) 58.691 (19.012) 6.088 (10.271) Συνέπεια της εφαρμογής από 1.1.2019 του νέου λογιστικού πρότυπού Δ.Π.Χ.Π 16 αναγνωρίσθηκαν δικαιώματα χρήσης επί Οικοπέδων – Κτηρίων αξίας € 20.011 που αφορούν μισθώσεις ακινήτων οι οποίες αναγνωρίσθηκαν ως επενδυτικά ακίνητα καθώς αφορούν ακίνητα τα οποία η τράπεζα υπομισθώνει με λειτουργική μίσθωση. Η εύλογη αξία των επενδύσεων σε οικόπεδα-κτίρια κατά την 31.12.2019 ανέρχεται σε € 30.421 (31.12.2018: € 24.257). Για τη χρήση 2019 δεν αναγνωρίστηκε ζημιά απομείωσης για τα οικόπεδα-κτήρια (31.12.2018: € 272), καθώς η λογιστική αξία δεν υπερβαίνει την ανακτήσιµη αξία τους κατά την 31.12.2019, όπως αυτή προσδιορίσθηκε από πιστοποιηµένους εκτιµητές. Το ανακτήσιμο ποσό των οικοπέδων-κτηρίων που αποµειώθηκαν εντός της χρήσης 2018 ανήλθε σε € 4.049. Οι εύλογες αξίες των ακινήτων υπολογίζονται σύμφωνα µε τις μεθόδους που αναφέρονται στη σημείωση 1.7 και κατατάσσονται από πλευράς ιεραρχίας της εύλογης αξίας στο Επίπεδο 3 αφού κάνουν χρήση στοιχείων έρευνας, υποθέσεων και δεδομένων που αναφέρονται σε ακίνητα ανάλογων χαρακτηριστικών και συνεπώς περιλαμβάνουν ένα ευρύ πεδίο µη παρατηρήσιµων στην αγορά δεδομένων. Ο συντελεστής κεφαλαιοποίησης που χρησιμοποιήθηκε κυμαίνεται μεταξύ 6,5% και 8%. Η τράπεζα εντός της χρήσης του 2019 μετέφερε επενδυτικά πάγια λογιστικής αξίας € 84 (31.12.2018: € 950) στα «Στοιχεία Ενεργητικού προς πώληση» όπως περιγράφεται αναλυτικά στη σημείωση 44. Σε ό,τι αφορά τα οικόπεδα-κτήρια με δικαίωμα χρήσης, στη χρήση 2019 αναγνωρίσθηκε ζημιά από αποµείωση της αξίας τους ποσού € 449 καθώς και αναστροφή απομείωσης ποσού € 1.504 που καταχωρήθηκαν στα «Λοιπά Έξοδα». Η ανακτήσιμη αξία των οικοπέδων-κτηρίων με δικαίωμα χρήσης ισούται με την προεξοφλημένη αξία των εισπρακτέων μισθωμάτων από τις υπεκμισθώσεις. 435 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 23. Ιδιοχρησιµοποιούµενα ενσώµατα πάγια Υπόλοιπο 1.1.2018 Αξία κτήσεως Συσσωρευµένες αποσβέσεις και αποµειώσεις 1.1.2018 - 31.12.2018 Αναπόσβεστη αξία 1.1.2018 Προσθήκες Απομειώσεις Διαθέσεις / Διαγραφές Μεταφορά σε «Λοιπά στοιχεία ενεργητικού» Μεταφορά σε «Στοιχεία ενεργητικού προς πώληση» Αποσβέσεις χρήσης Αναπόσβεστη αξία 31.12.2018 Υπόλοιπο 31.12.2018 Αξία κτήσεως Συσσωρευµένες αποσβέσεις και αποµειώσεις 1.1.2019 - 31.12.2019 Επίπτωση από την εφαρμογή Δ.Π.Χ.Π 16 Αναπόσβεστη αξία 1.1.2019 Προσθήκες Απομειώσεις Διαθέσεις / Διαγραφές / Λήξεις Μεταφορά από «Επενδύσεις σε ακίνητα» Μεταφορά σε «Επενδύσεις σε ακίνητα» Μεταφορά σε «Λοιπά στοιχεία ενεργητικού» Μεταφορά από «Λοιπά στοιχεία ενεργητικού» Μεταφορά σε «Στοιχεία Ενεργητικού προς πώληση» Αποσβέσεις χρήσης Αναπόσβεστη αξία 31.12.2019 Υπόλοιπο 31.12.2019 Αξία κτήσεως Συσσωρευµένες αποσβέσεις και αποµειώσεις Οικόπεδα Κτήρια Κινητός εξοπλισµός 940.274 (361.475) 363.848 (313.691) 578.799 7.318 (2.246) (578) (2.933) (3.003) (15.497) 561.860 50.157 29.997 (13.079) 67.034 932.696 (370.836) 389.014 (321.980) 561.860 8.898 (1.164) (905) 67.034 26.517 Στοιχεία ενεργητικού με δικαίωμα χρήσης (41) - Σύνολα 1.304.122 (675.166) 628.956 37.315 (2.246) (619) (2.933) (3.003) (28.576) 628.894 1.321.710 (692.816) (6.088) (2.901) 143 (9.920) (14.993) 534.930 (15.574) 77.962 (22.395) 84.567 94.911 723.805 50.553 (5.111) (10.331) 10.271 (6.088) (2.901) 143 (9.920) (52.962) 697.459 903.008 (368.078) 413.297 (335.335) 110.755 (26.188) 1.427.060 (729.601) (15) 94.911 94.911 15.138 (3.947) (9.411) 10.271 Συνέπεια της εφαρμογής από 1.1.2019 του νέου λογιστικού πρότυπου Δ.Π.Χ.Π 16 αναγνωρίσθηκαν περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης επί πάγιών αξίας € 94.911 εκ των οποίων € 86.889 αφορά μισθώσεις ακινήτων. Η λογιστική αξία των ιδιόκτητων οικοπέδων και κτηρίων που συµπεριλαµβάνονται στα ανωτέρω υπόλοιπα ανέρχεται κατά την 31.12.2019 σε € 518.988 (31.12.2018: € 544.771). Για τη χρήση 2019 αναγνωρίστηκε ζημιά απομείωσης για τα οικόπεδα-κτήρια € 1.164 (31.12.2018: € 2.246). Το ανακτήσιµο ποσό των οικοπέδων-κτηρίων που αποµειώθηκαν εντός της χρήσης ανήλθε σε € 9.920 (31.12.2018: € 2.423). Κατά τον έλεγχο της αξίας των οικοπέδων-κτηρίων για τυχόν αποµείωση, το ανακτήσιμο ποσό υπολογίστηκε ως η αξία συνεχιζόμενης χρήσης (value in use) η οποία ενσωµατώνει στην αξία του παγίου και όλες τις επενεχθείσες βελτιώσεις που το καθιστούν απολύτως κατάλληλο για χρήση του από την Τράπεζα. Τα χρησιμοποιηθέντα επιτόκια προεξόφλησης κυμαίνονται από 6,5% έως 8% αναλόγως των χαρακτηριστικών (θέση, μέγεθος, χρήση) του κάθε παγίου. Η τράπεζα εντός της χρήσης 2019 μετέφερε ιδιοχρησιμοποιούμενα πάγια λογιστικής αξίας € 9.920 (31.12.2018: € 3.003) στα «Στοιχεία ενεργητικού προς πώληση» όπως αναλυτικά περιγράφεται στην σημείωση 44. 436 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Επιπρόσθετα, η Τράπεζα εντός της χρήσης 2019 μετέφερε πάγια λογιστικής αξίας € 6.088 (31.12.2018 : € 0) στα «Επενδυτικά πάγια» όπως περιγράφεται στη σημείωση 22. Σε ό,τι αφορά τα πάγια με δικαίωμα χρήσης, εντός της χρήσης 2019 μεταφέρθηκαν από τα «Επενδυτικά πάγια» ποσό € 10.271 (σημείωση 22) και απομειώθηκαν πλήρως τα μισθωμένα ακίνητα που δεν χρησιμοποιούνται από την Τράπεζα και αναγνωρίστηκε ζημιά απομείωσης ποσού € 3.947 που καταχωρήθηκε στα «Λοιπά Έξοδα». 24. Υπεραξία και λοιπά άυλα πάγια Προγράμματα λογισµικού Δικαιώµατα τραπεζικής ιδιοκτησίας Υπεραξία Λοιπά Σύνολα Υπόλοιπο 1.1.2018 Αξία κτήσεως Συσσωρευµένες αποσβέσεις και αποµειώσεις 575.601 1.785 138.339 715.725 (287.034) (1.785) (76.123) (364.942) 62.216 350.783 1.1.2018 - 31.12.2018 Αναπόσβεστη αξία 1.1.2018 Προσθήκες 288.567 89.067 Αποσβέσεις χρήσης (31.115) Αναπόσβεστη αξία 31.12.2018 346.519 89.067 - - (18.290) (49.405) 43.926 390.445 Υπόλοιπο 31.12.2018 Αξία κτήσεως Συσσωρευµένες αποσβέσεις και αποµειώσεις 664.668 1.785 138.339 804.792 (318.149) (1.785) (94.413) (414.347) 43.926 390.445 (14.449) (54.779) 29.477 448.165 1.1.2019 - 31.12.2019 Αναπόσβεστη αξία 1.1.2019 346.519 Προσθήκες 112.262 Αποσβέσεις χρήσης (40.330) Αναπόσβεστη αξία 31.12.2019 418.451 237 - 237 776.930 1.785 237 (358.479) (1.785) 112.499 Υπόλοιπο 31.12.2019 Αξία κτήσεως Συσσωρευµένες αποσβέσεις και αποµειώσεις 138.339 917.291 (108.862) (469.126) Οι προσθήκες της τρέχουσας χρήσης αφορούν κυρίως σε υλοποιήσεις εφαρμογών και αγορές αδειών χρήσης µηχανογραφικών εφαρµογών. Το ποσό € 237 αφορά την υπεραξία που προέκυψε από την εξαγορά του κλάδου παροχής λογιστικών υπηρεσιών της Alpha Υποστηρικτικών Εργασιών. Τα «Λοιπά» περιλαμβάνουν κυρίως κονδύλια που αφορούν σε αναγνώριση άυλων περιουσιακών στοιχείων που αποδίδονται σε πελατειακές σχέσεις από τις αποκτηθείσες εργασίες πιστωτικών καρτών της Diners το 2015,με ωφέλιμη ζωή 7 έτη καθώς επίσης και αποκτηθείσες πελατειακές σχέσεις και την αποκτηθείσα καταθετική βάση της Citibank το 2014, με ωφέλιμη ζωή 9 και 7 έτη αντίστοιχα. Κατά τον έλεγχο απομείωσης των αύλων παγίων δεν προέκυψαν ενδείξεις απομείωσης της αξίας τους. 437 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 25. Αναβαλλόµενες φορολογικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις 31.12.2019 31.12.2018 Απαιτήσεις 5.233.082 5.339.676 Σύνολο 5.233.082 5.339.676 Οι αναβαλλόµενες φορολογικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις προκύπτουν ως εξής: 1.1 - 31.12.2019 Υπόλοιπο 31.12.2018 Επίπτωση λόγω εφαρμογής IFRS 16 Υπόλοιπο με 1.1.2019 Αναγνώριση Στην Kατάσταση Aποτελεσµάτων Στην Καθαρή Θέση Υπόλοιπο 31.12.2019 Χρεωστική διαφορά Ν.4046/2012 1.024.761 1.024.761 (44.555) 980.206 Χρεωστική διαφορά Ν.4465/2017 737.658 737.658 14.082 751.740 Διαγραφές και αποσβέσεις παγίων περιουσιακών στοιχείων και μισθώσεις 14.432 25.840 (12.871) 12.969 2.686.634 2.686.634 221.350 2.907.984 (25) (25) 261 236 127.631 127.631 (21.232) 37.832 144.231 24.315 24.315 (2.112) 3.170 25.373 Διαµόρφωση πραγµατικού επιτοκίου 3.117 3.117 (1.188) 1.929 Αποτίµηση υποχρεώσεων προς πιστωτικά ιδρύµατα και δανειακών υποχρεώσεων λόγω αντιστάθµισης της εύλογης αξίας τους 3.849 3.849 (345) 3.504 Αποτίμηση/Απομείωση συμμετοχών 376.711 376.711 4.039 380.750 Αποτίµηση/αποµείωση οµολόγων και λοιπών χρεογράφων 58.441 58.441 (8.313) Μεταφερόµενες φορολογικές ζημιές 163.599 163.599 (163.599) Χαρτοφυλάκιο δανείων Αποτίµηση δανείων λόγω αντιστάθμισης Αποτίµηση παραγώγων Υποχρεώσεις καθορισμένων παροχών και ασφαλιστικών ταμείων Λοιπές προσωρινές διαφορές Σύνολο 438 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 11.408 118.553 5.339.676 11.408 118.553 (9.719) 5.351.084 (24.202) (134.802) (84.674) 108.834 (93.800) 5.233.082 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 1.1 - 31.12.2018 Υπόλοιπο 31.12.2017 Επίπτωση από την εφαρμογή του Δ.Π.Χ.Π. 9 Υπόλοιπο 1.1.2018 Χρεωστική διαφορά Ν.4046/2012 1.069.316 1.069.316 Χρεωστική διαφορά Ν.4465/2017 15.165 15.165 Διαγραφές και αποσβέσεις παγίων περιουσιακών στοιχείων 23.295 23.295 Χαρτοφυλάκιο δανείων 2.442.018 Αποτίµηση δανείων λόγω αντιστάθμισης Αποτίµηση παραγώγων (44.555) 1.024.761 692.028 737.658 (8.863) 14.432 (129.835) 2.686.634 (25) 131.688 131.688 (4.738) 681 127.631 26.002 26.002 (1.361) (326) 24.315 3.916 3.916 (799) 3.117 7 7 3.842 3.849 149.602 149.602 227.109 376.711 1.570 (87.465) 304.553 (140.954) Αποτίµηση/αποµείωση οµολόγων και λοιπών χρεογράφων Σύνολο Υπόλοιπο 31.12.2018 80 Αποτίµηση υποχρεώσεων προς πιστωτικά ιδρύµατα και δανειακών υποχρεώσεων λόγω αντιστάθµισης της εύλογης αξίας τους Λοιπές προσωρινές διαφορές (30.465) Στην Καθαρή Θέση (105) Διαµόρφωση πραγµατικού επιτοκίου Μεταφερόµενες φορολογικές ζημιές 2.846.934 30.465 Αναγνώριση Στην Kατάσταση Aποτελεσµάτων (105) Υποχρεώσεις καθορισμένων παροχών και ασφαλιστικών ταμείων Αποτίµηση συµµετοχών 404.916 Μεταφορά λόγω εφαρμογής N.4465/2017 1.505 65 304.553 115.246 4.282.208 4.341 119.587 409.322 4.691.530 144.336 163.599 (1.034) - 503.455 58.441 118.553 144.691 5.339.676 Η επίπτωση από χρεωστική διαφορά σε εφαρμογή των διατάξεων του N. 4465/2017 οριστικοποιείται με την υποβολή της δήλωσης φορολογίας εισοδήματος της Τράπεζας μετά τη δημοσίευση των οικονομικών καταστάσεων και εμφανίζεται στην κατηγορία «Μεταφορά λόγω εφαρμογής του Ν. 4465/2017» 439 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 26. Λοιπά στοιχεία Ενεργητικού 31.12.2019 31.12.2018 Προκαταβεβληµένοι και παρακρατηµένοι φόροι 151.962 158.226 Ταµείο Εγγυήσεως Καταθέσεων και Επενδύσεων 635.144 635.007 Ακίνητα από πλειστηριασμό και λοιπά ακίνητα που προορίζονται για πώληση 238.409 184.126 Προπληρωθέντα έξοδα 9.690 15.340 Προκαταβολές προσωπικού 6.717 6.571 Έσοδα εισπρακτέα 6.414 5.491 307.942 278.082 1.356.278 1.282.843 Λοιπά Σύνολο Το κονδύλι «Ταµείο Εγγυήσεως Καταθέσεων και Επενδύσεων» αφορά την απαίτηση της Τράπεζας από την συμμετοχή της στο ενεργητικό του Σκέλους Κάλυψης Καταθέσεων και του Σκέλους Κάλυψης Επενδύσεων. Το εν λόγω κονδύλι διαµορφώνεται από: 1) το ποσό της εισφοράς στο Σκέλος Κάλυψης Επενδύσεων και 2) το ποσό της διαφοράς της ετήσιας τακτικής εισφοράς των Πιστωτικών Ιδρυµάτων, που προκύπτει από την εφαρµογή του άρθρου 6 του Ν.3714/2008 «Προστασία δανειοληπτών και άλλες διατάξεις» που αύξησε το ποσό των καταθέσεων που καλύπτονται από το σύστηµα εγγυήσεως καταθέσεων από € 20 σε € 100, ανά καταθέτη. Η εν λόγω διαφορά περιλαµβάνεται σύµφωνα µε το Ν.4370/7.3.2016 µε θέµα «Συστήµατα Εγγυήσεων καταθέσεων (ενσωµάτωση Οδηγίας 2014/49/ΕΕ), Ταµείο Εγγύησης Καταθέσεων και Επενδύσεων και άλλες διατάξεις» σε ειδική οµάδα περιουσίας, της οποίας τα επιµέρους στοιχεία ανήκουν εξ αδιαιρέτου, κατά το ποσοστό συµµετοχής εκάστου, στα συµµετέχοντα Πιστωτικά Ιδρύµατα. Το κονδύλι «Προκαταβεβλημένοι και παρακρατούμενοι φόροι» παρουσιάζεται μετά από προβλέψεις οι οποίες ανήλθαν την 31.12.2019 σε € 101.037 (31.12.2018: € 101.037) Κατά την 31.12.2019 η Τράπεζα αποτίµησε τα «Aκίνητα από πλειστηριασμό και λοιπά ακίνητα που προορίζονται για πώληση» που έχουν ταξινοµηθεί στα λοιπά στοιχεία Ενεργητικού, στη χαµηλότερη αξία µεταξύ της λογιστικής και της εύλογης μείον τα έξοδα πώλησης. Για τις περιπτώσεις που η εύλογη αξία των ακινήτων υπολείπετο της λογιστικής τους αξίας αναγνωρίσθηκε ζηµιά αποµείωσης ποσού € 10, η οποία καταχωρήθηκε στα «Λοιπά Έξοδα» της Κατάστασης Αποτελεσµάτων. Το αντίστοιχο ποσό για 31.12.2018 ανήλθε σε € 18.504 Οι εύλογες αξίες των ακινήτων υπολογίζονται σύµφωνα µε τις µεθόδους που αναφέρονται στη σηµείωση 1.2.6 και κατατάσσονται από πλευράς ιεραρχίας της εύλογης αξίας στο Επίπεδο 3 αφού κάνουν χρήση στοιχείων έρευνας, υποθέσεων και δεδοµένων που αναφέρονται σε ακίνητα ανάλογων χαρακτηριστικών και συνεπώς περιλαµβάνουν ένα ευρύ πεδίο µη παρατηρήσιµων στην αγορά δεδοµένων. Ο συντελεστής κεφαλαιοποίησης που χρησιµοποιήθηκε κυµαίνεται µεταξύ 6,5% και 8%. Η τράπεζα εντός της χρήσης 2018 μετέφερε «Aκίνητα από πλειστηριασμό και λοιπά ακίνητα που προορίζονται για πώληση» λογιστικής αξίας € 27.835 στα «Στοιχεία ενεργητικού προς πώληση» ενώ την χρήση 2019 μετέφερε πάγια περιουσιακά στοιχεία από τα «Στοιχεία ενεργητικού προς πώληση» λογιστικής αξίας € 1.238 στα «Λοιπά στοιχεία Ενεργητικού» όπως αναλυτικά περιγράφεται στη σημείωση 44. 440 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ 27. Υποχρεώσεις προς πιστωτικά ιδρύµατα Καταθέσεις: - Όψεως - Προθεσµίας: Κεντρικών Τραπεζών Λοιπών πιστωτικών ιδρυµάτων Καταθέσεις χρηµατικών εγγυήσεων για καλύµµατα παραγώγων και πράξεων προσωρινής εκχώρησης Πράξεις προσωρινής εκχώρησης (Repos) Δανειακές υποχρεώσεις Σύνολο 31.12.2019 31.12.2018 87.201 43.547 3.064.446 545.347 21.108 6.543.219 493.174 10.754.495 3.378.846 363.116 65.464 6.410.323 428.116 10.689.412 Τον Ιούνιο του 2016, η ΕΚΤ πραγματοποίησε νέο πρόγραμμα στοχευμένων πράξεων μακροπρόθεσμης αναχρηματοδότησης (TLTRO-IΙ) με τετραετή διάρκεια. Η Τράπεζα συμμετέχει στο εν λόγω πρόγραμμα με ποσό € 3.100.000. Η µείωση που παρατηρείται στις υποχρεώσεις προς τις Κεντρικές Τράπεζες οφείλεται στην αποπληρωµή του συνολικού δανεισµού από τον Έκτακτο Μηχανισµό Ρευστότητας της Τράπεζας της Ελλάδος (Emergency Liquidity Assistance - ELA). Η μεταβολή αυτή αντισταθμίσθηκε από την αύξηση στις πράξεις προσωρινής εκχώρησης και τις καταθέσεις των λοιπών πιστωτικών ιδρυμάτων καθώς βελτιώνεται η αποτίμηση του πιστωτικού κινδύνου της Τράπεζας. Το κονδύλι «Δανειακές υποχρεώσεις» αφορά τις υποχρεώσεις της Τράπεζας προς την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (European Investment Bank). 28. Υποχρεώσεις προς πελάτες Καταθέσεις: - Όψεως - Ταµιευτηρίου - Προθεσµίας: Επιταγές και εντολές πληρωτέες Σύνολο 31.12.2019 31.12.2018 11.163.208 10.565.786 13.710.102 35.439.096 102.370 35.541.466 9.195.373 9.586.559 14.628.162 33.410.094 82.124 33.492.218 29. Οµολογίες έκδοσής µας και λοιπές δανειακές υποχρεώσεις i. Εκδόσεις καλυµµένων οµολογιών* Την 6.12.2017 και την 18.5.2018 η Τράπεζα εξέδωσε ομολογίες ονομαστικής αξίας € 1 δισ. ανά έκδοση, λήξεως την 23.1.2021 και την 23.10.2019 αντίστοιχα και επιτόκιο τρίμηνο Euribor πλέον περιθωρίου 1,65%, στo πλαίσιo του Προγράμματος Απευθείας Έκδοσης Καλυμμένων Ομολογιών ΙΙ, ποσού € 8 δισ. που ιδιοκατέχονται. Με τροποποίηση που έλαβε χώρα την 5.6.2019 το περιθώριο των εν λόγω ομολογιών διαμορφώθηκε σε 0,5% από 23.7.2019 και η ημερομηνία λήξεως * Στοιχεία που αφορούν την δηµοσιοποίηση πληροφοριών σχετικά µε την έκδοση καλυµµένων οµολογιών, βάσει της Πράξεως Διοικητού της Τράπεζας της Ελλάδος 2620/28.8.2009, έχουν αναρτηθεί στον ιστοχώρο της Τράπεζας. 441 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 της ομολογίας που εκδόθηκε την 18.5.2018 μετατέθηκε στις 23.1.2021 από 23.10.2019. Την 9.12.2019 εκδόθηκε νέος τίτλος ονομαστικής αξίας € 200 εκ. λήξεως 23.1.2021 και επιτόκιο τρίμηνο Euribor πλέον περιθωρίου 0,35%, ο οποίος επίσης ιδιοκατέχεται από την Τράπεζα. Το κάλυμμα (χαρτοφυλάκιο ασφαλείας) των εν λόγω ομολογιών αποτελείται από στεγαστικά δάνεια, που την 31.12.2019 ανέρχονταν σε συνολικό ποσό € 2,5 δισ. Οι εν λόγω ομολογίες χρησιμοποιούνται ως ενέχυρο σε πράξεις χρηματοδοτήσεως και δεν συμπεριλαμβάνονται στο λογαριασμό «Ομολογίες έκδοσής μας και λοιπές δανειακές υποχρεώσεις», καθώς ιδιοκατέχονται από την Τράπεζα. Επίσης στο πλαίσιο του Προγράμματος Απευθείας Έκδοσης Καλυμμένων Ομολογιών Ι ποσού € 8 δισ. η Τράπεζα εξέδωσε την 25.1.2018, με ημερομηνία διακανονισμού την 5.2.2018, καλυμμένη ομολογία ύψους € 500 εκατ. με κάλυμμα στεγαστικά δάνεια ποσού € 0,7 δισ., πενταετούς διάρκειας, με σταθερό ετήσιο τοκομερίδιο 2,5% και απόδοση μέχρι τη λήξη 2,75%. Υπόλοιπο 1.1.2019 Μεταβολές περιόδου 1.1 - 31.12.2019 Λήξεις/Αποπληρωµές Προσαρμογή αντιστάθμισης Τόκοι Υπόλοιπο 31.12.2019 511.843 (12.500) 563 14.411 514.317 Αναλυτικές πληροφορίες για τις ανωτέρω εκδόσεις παρουσιάζονται στον κάτωθι πίνακα: α. Ιδιοκατεχόµενες από την Τράπεζα Νόμισμα Επιτόκιο Ημερομηνία λήξεως Alpha Bank AE Alpha Bank AE Ευρώ Ευρώ 3m Εuribor+0,5% 3m Εuribor+0.5% 23.1.2021 23.1.2021 Alpha Bank AE Ευρώ 3m Εuribor+0.35% 23.1.2021 Εκδότης Σύνολο 31.12.2019 Ονομαστική αξία 31.12.2018 1.000.000 1.000.000 1.000.000 1.000.000 200.000 2.200.000 2.000.000 31.12.2019 Ονομαστική αξία 31.12.2018 500.000 500.000 500.000 500.000 β. Κατεχόµενες από τρίτους Εκδότης Νόμισμα Επιτόκιο Ημερομηνία λήξεως Ευρώ 2.5% 5.2.2023 Alpha Bank AE Σύνολο ii. Πρόγραµµα εξασφαλισµένων τίτλων Την 22.11.2018 η Τράπεζα εξέδωσε εξασφαλισμένους τίτλους ονομαστικής αξίας € 1,05 δισ., με κάλυμμα στεγαστικά δάνεια λογιστικής αξίας € 1.246 εκατ. ,λήξεως 25.10.2020 και επιτόκιο τρίμηνο Euribor πλέον περιθωρίου 1,8%. Η εν λόγω ομολογία χρησιμοποιείται ως ενέχυρο σε πράξεις χρηματοδοτήσεως και δεν συμπεριλαμβάνεται στο λογαριασμό «Ομολογίες έκδοσής μας και λοιπές δανειακές υποχρεώσεις», καθώς ιδιοκατέχεται από την Τράπεζα. Την 9.12.2019 ανακλήθηκε ποσό € 250 εκ από την ανωτέρω έκδοση. Αναλυτικές πληροφορίες για τις ανωτέρω εκδόσεις παρουσιάζονται στον κάτωθι πίνακα: Ιδιοκατεχόμενες από την Τράπεζα Εκδότης Alpha Bank AE Σύνολο 442 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Νόμισμα Επιτόκιο Ημερομηνία λήξεως Ευρώ 3m Εuribor+1,8% 25.10.2020 31.12.2019 Ονομαστική αξία 31.12.2018 800.000 800.000 1.050.000 1.050.000 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 iii. Κοινά οµολογιακά δάνεια Υπόλοιπο 1.1.2019 6.179 Μεταβολές περιόδου 1.1 - 31.12.2019 Λήξεις/Αποπληρωµές (5.087) Τόκοι 277 Υπόλοιπο 31.12.2019 1.369 Αναλυτικές πληροφορίες για τις ανωτέρω εκδόσεις παρουσιάζονται στον κάτωθι πίνακα: Κατεχόµενες από τρίτους Εκδότης Alpha Bank A.E. Alpha Bank A.E. Alpha Bank A.E. Σύνολο Νόμισμα Επιτόκιο Ημερομηνία λήξεως Ευρώ Ευρώ Ευρώ 2,50% 2,50% Συνδεδεµένη µε επιτοκιακό δείκτη 20.6.2022 20.6.2022 26.2.2019 31.12.2019 350 1.345 1.695 Ονομαστική αξία 31.12.2018 350 1.345 5.000 6.695 iv. Υποχρεώσεις από τιτλοποίηση ναυτιλιακών δανείων Υπόλοιπο 1.1.2019 245.377 Μεταβολές περιόδου 1.1 - 31.12.19 Αποτιτλοποιήσεις (33.668) Λήξεις/Αποπληρωµές (94.166) Δεδουλευµένοι τόκοι 10.755 Συναλλαγματικές Διαφορές 3.687 Υπόλοιπο 31.12.2019 131.985 Κατά τη χρήση 2014, η Τράπεζα προέβη σε τιτλοποίηση ναυτιλιακών δανείων, μεταβιβάζοντας τα εν λόγω δάνεια στην εταιρία ειδικού σκοπού, Alpha Shipping Finance Ltd., η οποία με τη σειρά της άντλησε χρηματοδότηση από τρίτους. v. Υποχρεώσεις από τιτλοποίηση επιχειρηµατικών δανείων (SMEs) Υπόλοιπο 1.1.2019 61.964 Μεταβολές περιόδου 1.1 - 31.12.2019 Αποτιτλοποιήσεις (26.655) Λήξεις/Αποπληρωµές (36.873) Δεδουλευµένοι τόκοι 1.564 Υπόλοιπο 31.12.2019 - Κατά τη χρήση 2016, η Τράπεζα προέβη σε τιτλοποίηση SME δανείων, μεταβιβάζοντας τα εν λόγω δάνεια στην πλήρως ενοποιούμενη εταιρία ειδικού σκοπού, Proodos Designated Activity Company (D.A.C.), η οποία με τη σειρά της άντλησε χρηματοδότηση από τρίτους και από την Τράπεζα. Οι εκδόσεις που κατείχαν οι τρίτοι αποπληρώθηκαν ολοσχερώς την 23.10.2019. 443 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 vi. Υποχρεώσεις από τιτλοποίηση καταναλωτικών δανείων Υπόλοιπο 1.1.2019 - Μεταβολές περιόδου 1.1 - 31.12.2019 Νέα χρηματοδότηση 218.849 Δεδουλευµένοι τόκοι 95 Υπόλοιπο 31.12.2019 218.944 Η Τράπεζα έχει προβεί σε τιτλοποίηση καταναλωτικών δανείων, μεταβιβάζοντας τα εν λόγω δάνεια στην πλήρως ενοποιούμενη εταιρία ειδικού σκοπού, Katanalotika Plc η οποία με τη σειρά της άντλησε χρηματοδότηση εκδίδοντας ομόλογα. Την 18.12.2019 μέρος των εν λόγω ομολόγων μεταβιβάστηκε σε τρίτους. vii. Υποχρεώσεις από τιτλοποίηση λοιπών δανείων Το α΄εξάμηνο του 2019 η Τράπεζα προέβη σε τιτλοποίηση ομολογιακού δανείου του χαρτοφυλακίου της. Το εν λόγω ομολογιακό δάνειο μεταβιβάστηκε στην εταιρία ειδικού σκοπού, Alpha Quantum DAC, και το ομόλογο ονομαστικής αξίας € 306.864 που εκδόθηκε μέσω της τιτλοποίησης ιδιοκατέχεται από την Τράπεζα. Το ποσό του ομολόγου διαμορφώθηκε σε € 299.800 μετά την αποπληρωμή ποσού € 7.065 που έλαβε χώρα το β’ εξάμηνο του 2019. Oι υποχρεώσεις που προέκυψαν από τις τιτλοποιήσεις, επιχειρηματικών δανείων, πιστωτικών καρτών, ανοιχτών καταναλωτικών δανείων καθώς και του ανωτέρω ομολογιακού δανείου, δεν συμπεριλαμβάνονται στο λογαριασµό «Οµολογίες έκδοσής µας και λοιπές δανειακές υποχρεώσεις» διότι οι αντίστοιχοι τίτλοι ονομαστικής αξίας € 3.159.400 που έχουν εκδοθεί από εταιρίες ειδικού σκοπού ιδιοκατέχονται από την Τράπεζα. viii. Τίτλοι µειωµένης εξασφαλίσεως (Lower Tier II, Upper Tier II) Υπόλοιπο 1.1.2019 651 Μεταβολές περιόδου 1.1 - 31.12.2019 Λήξεις/Αποπληρωµές (8) Δεδουλευµένοι τόκοι 8 Υπόλοιπο 31.12.2019 651 Αναλυτικές πληροφορίες για τις ανωτέρω εκδόσεις παρουσιάζονται στον κάτωθι πίνακα: Κατεχόμενες από τρίτους Εκδότης Alpha Bank A.E. Σύνολο Νόμισμα Επιτόκιο Ημερομηνία λήξεως Ευρώ 3m Εuribor+1,5% Αορίστου λήξεως 31.12.2019 650 650 Ονομαστική αξία 31.12.2018 650 650 ix. Υβριδικοί τίτλοι Υπόλοιπο 1.1.2019 15.293 Μεταβολές περιόδου 1.1 - 31.12.2019 Λήξεις/Αποπληρωµές Τόκοι 7 Υπόλοιπο 31.12.2019 15.300 Αναλυτικές πληροφορίες για τις ανωτέρω εκδόσεις παρουσιάζονται στον κάτωθι πίνακα: 444 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Κατεχόμενες από τρίτους Εκδότης Alpha Bank A.E. Νόμισμα Επιτόκιο Ημερομηνία λήξεως Ευρώ 4 x (CMS10-CMS2), ελάχιστο 3,25%, μέγιστο 10% Αορίστου λήξεως 31.12.2019 Ονομαστική αξία 31.12.2018 15.542 15.542 15.542 15.542 Σύνολο Σύνολο οµολογιών έκδοσής µας και λοιπών δανειακών υποχρεώσεων, που δεν ιδιοκατέχονται, την 31.12.2019 882.566 Στον ακόλουθο πίνακα, παρουσιάζονται οι µεταβολές των δανειακών υποχρεώσεων, παραθέτοντας διακριτά τις ταµειακές και τις µη ταµειακές κινήσεις. Ταμειακές Ροές Χρηματοδοτικές ταμειακές ροές Κοινά ομολογιακά δάνεια Υποχρεώσεις από τιτλοποίηση ναυτιλιακών δανείων Υποχρεώσεις από τιτλοποίηση επιχειρηματικών (SME) δανείων 1.1.2019 Υβριδικοί τίτλοι Υποχρεώσεις από εκδόσεις με εξασφαλίσεις στεγαστικών δανείων Μη Ταμειακές Ροές Δεδουλευµένοι τόκοι Κοινά ομολογιακά δάνεια Μεταβολή εύλογης αξίας Λοιπά 31.12.2019 (5.087) 277 245.377 (127.834) 10.755 61.964 (63.528) 1.564 - - 218.849 95 218.944 651 (8) 8 651 7 15.300 15.293 511.843 (12.500) 1.1.2018 Αποτιτλοποιήσεις Νέες Εκδόσεις Λήξεις Αποπληρωµές 1.369 3.687 131.985 14.411 Ταμειακές Ροές Χρηματοδοτικές ταμειακές ροές Συναλλαγματικές Διαφορές 6.179 Υποχρεώσεις από τιτλοποίηση λοιπών δανείων Τίτλοι μειωμένης εξασφαλίσεως Αποτιτλοποιήσεις Νέες Εκδόσεις Λήξεις Αποπληρωµές 563 514.317 Μη Ταμειακές Ροές Δεδουλευµένοι τόκοι Συναλλαγματικές Διαφορές Μεταβολή εύλογης αξίας Λοιπά 31.12.2018 9.977 (4.635) 837 Υποχρεώσεις από τιτλοποίηση ναυτιλιακών δανείων 293.532 (74.260) 13.460 Υποχρεώσεις από τιτλοποίηση επιχειρηματικών (SME) δανείων 238.504 (177.576) 1.036 61.964 651 (8) 8 651 8 15.293 Τίτλοι μειωμένης εξασφαλίσεως Υβριδικοί τίτλοι 15.285 Υποχρεώσεις από εκδόσεις με εξασφαλίσεις στεγαστικών δανείων 491.985 11.550 6.179 12.878 (233) 8.308 245.377 511.843 Οι ανωτέρω ταµειακές ροές περιλαµβάνονται στις καθαρές ταµειακές ροές από χρηµατοδοτικές δραστηριότητες στην κατάσταση ταµειακών ροών της χρήσης. 445 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 30. Υποχρεώσεις για τρέχοντα φόρο εισοδήµατος και λοιπούς φόρους 31.12.2019 31.12.2018 Φόρος εισοδήματος και λοιποί φόροι 24.887 19.842 Σύνολο 24.887 19.842 31. Υποχρεώσεις καθορισµένων παροχών στους εργαζόµενους Τα συνολικά µεγέθη, που αναγνωρίσθηκαν στις οικονοµικές καταστάσεις, για τις υποχρεώσεις καθορισµένων παροχών, παρουσιάζονται στον κάτωθι πίνακα: Ισολογισµός - Υποχρεώσεις 31.12.2019 31.12.2018 Αποζηµίωση προσωπικού της Τράπεζας λόγω συνταξιοδότησης βάσει του Ν.2112/1920 Εγγύηση αποταµιευτικού προγράµµατος Προγράμματα Diners (συνταξιοδοτικό και ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης) Σύνολο Υποχρεώσεων 76.312 2.703 8.380 87.395 73.611 3.325 6.811 83.747 Αποτελέσµατα χρήσης Έξοδα/(Έσοδα) Από 1 Ιανουαρίου έως 31.12.2019 31.12.2018 Αποζηµίωση προσωπικού της Τράπεζας λόγω συνταξιοδότησης βάσει του Ν.2112/1920 (σηµείωση 8) Εγγύηση αποταµιευτικού προγράµµατος (σηµείωση 8) Προγράμματα Diners (συνταξιοδοτικό και ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης) (σηµείωση 8) Σύνολο 4.496 217 125 4.838 3.847 216 122 4.185 Τα ποσά των µεγεθών του Ισολογισµού και της καταστάσεως αποτελεσµάτων χρήσης αναλύονται παρακάτω ανά ταµείο και είδος παροχής ως εξής: α. Αποζηµίωση προσωπικού λόγω συνταξιοδότησης βάσει του Ν.2112/1920 Oι συµβάσεις του τακτικού προσωπικού της Τράπεζας είναι συµβάσεις εργασίας αορίστου χρόνου και σε περίπτωση λύσεως προβλέπεται καταβολή εφάπαξ αποζημίωσης η οποία υπολογίζεται εφαρμόζοντας τις διατάξεις των Ν.2112/1920 και Ν.3198/1955, όπως αυτές τροποποιήθηκαν µε το Ν. 4093/2012. Τα ποσά που αναγνωρίσθηκαν στον ισολογισµό έχουν ως εξής: 31.12.2019 31.12.2018 Παρούσα αξία δεδουλευµένων παροχών 76.312 73.611 Υποχρέωση 76.312 73.611 446 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Τα ποσά που αναγνωρίσθηκαν στα αποτελέσµατα χρήσης έχουν ως εξής: Από 1 Ιανουαρίου έως Τρέχον κόστος υπηρεσίας Καθαρό επιτοκιακό αποτέλεσµα επί της καθαρής απαίτησης/υποχρέωσης Κόστος προηγούμενης υπηρεσίας (Kέρδος)/Ζημιά από διακανονισµό/περικοπή/τερµατισµό (Kέρδος)/Ζημιά αναδιάρθρωσης Σύνολο (το οποίο περιλαµβάνεται στις αµοιβές προσωπικού) 31.12.2019 31.12.2018 2.104 1.240 1.363 (50) (161) 4.496 2.272 1.333 3.847 2019 2018 73.611 2.104 1.240 (11.014) (50) (161) 1.363 (1.098) 10.492 (175) 76.312 79.526 2.272 1.333 (8.747) 242 31.12.2019 31.12.2018 (10.492) 479 242 Η µεταβολή στην παρούσα αξία των δεδουλευµένων παροχών προέκυψε ως εξής: Υπόλοιπο έναρξης χρήσης Τρέχον κόστος υπηρεσίας Κόστος επιτοκίου Καταβληθείσες αποζηµιώσεις (Kέρδος)/Ζημιά από διακανονισµό/περικοπή/τερµατισµό (Kέρδος)/Ζημιά αναδιάρθρωσης Κόστος προηγούµενης υπηρεσίας Μεταφορά σε πρόβλεψη προγράμματος εθελούσιας αποχώρησης προσωπικού Αναλογιστικά (κέρδη)/ζημιές χρήσης - οικονοµικές υποθέσεις Αναλογιστικά (κέρδη)/ζημιές χρήσης - εµπειρικές προσαρµογές Υπόλοιπο τέλους χρήσης (479) (536) 73.611 Τα ποσά που αναγνωρίσθηκαν απευθείας στην καθαρή θέση κατά την περίοδο αναλύονται ως εξής: Μεταβολή στην υποχρέωση που οφείλεται στις οικονοµικές και δηµογραφικές υποθέσεις – Κέρδος/(Zηµία) Μεταβολή στην υποχρέωση που οφείλεται σε εµπειρικές προσαρµογές – Κέρδος/(Zηµία) (Ζημιά)/Κέρδος που αναγνωρίσθηκε απευθείας στην Καθαρή Θέση εντός της χρήσης 175 536 (10.317) 1.015 Η µεταβολή στην υποχρέωση του ισολογισµού προέκυψε ως εξής: Υπόλοιπο έναρξης χρήσης Καταβληθείσες αποζηµιώσεις Ζημιά/(Κέρδος) που καταχωρήθηκε στα αποτελέσµατα χρήσης Ζημιά/(Κέρδος) που καταχωρήθηκε στην καθαρή θέση Μεταφορά σε πρόβλεψη προγράμματος εθελούσιας αποχώρησης προσωπικού Υπόλοιπο τέλους χρήσης 2019 2018 73.611 (11.014) 4.496 10.317 (1.098) 76.312 79.526 (8.747) 3.847 (1.015) 73.611 To ποσό των € 1.098 αντιστοιχεί στην πρόβλεψη που σχηματίσθηκε για τους εργαζομένους που έκαναν χρήση της μακροχρόνιας άδειας βάσει του προγράμματος εθελουσίας εξόδου. 447 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 β. Εγγύηση αποταμιευτικού προγράμματος Για το προσωπικό που προσελήφθη στην Τράπεζα και εντάχθηκε στον κύριο ασφαλιστικό φορέα από 1.1.1993 µέχρι 31.12.2004 η Τράπεζα έχει εγγυηθεί ότι η εφάπαξ παροχή κατά τη συνταξιοδότηση, σύµφωνα µε τους όρους του αποταµιευτικού προγράµµατος, θα είναι τουλάχιστον ίση με την παροχή που ορίζει ο Ν.2084/1992 και η Υπουργική Απόφαση 2/39350/0022/2.3.99. Τα ποσά που αναγνωρίσθηκαν στον ισολογισµό έχουν ως εξής: 31.12.2019 31.12.2018 Παρούσα αξία δεδουλευµένων παροχών 2.703 3.325 Υποχρέωση 2.703 3.325 Τα ποσά που αναγνωρίσθηκαν στα αποτελέσµατα χρήσης έχουν ως εξής: Από 1 Ιανουαρίου έως Τρέχον κόστος υπηρεσίας Καθαρό επιτοκιακό αποτέλεσµα επί της καθαρής απαίτησης/υποχρέωσης Σύνολο (το οποίο περιλαµβάνεται στις αµοιβές προσωπικού) 31.12.2019 31.12.2018 160 57 217 162 54 216 Η µεταβολή στην παρούσα αξία της υποχρέωσης προέκυψε ως εξής: Υπόλοιπο έναρξης χρήσης Τρέχον κόστος υπηρεσίας Κόστος επιτοκίου Αναλογιστικά (κέρδη)/ζημιές χρήσης - οικονοµικές υποθέσεις Αναλογιστικά (κέρδη)/ζημιές χρήσης - εµπειρικές προσαρµογές Υπόλοιπο τέλους χρήσης 2019 2018 3.325 3.232 160 162 57 54 1.203 (23) (2.042) (100) 2.703 3.325 31.12.2019 31.12.2018 Τα ποσά που καταχωρήθηκαν απευθείας στην καθαρή θέση κατά την χρήση αναλύονται ως εξής: Μεταβολή στην υποχρέωση που οφείλεται στις οικονομικές και δημογραφικές υποθέσεις – κέρδος/(ζημιά) Μεταβολή στην υποχρέωση που οφείλεται σε εµπειρικές προσαρµογές – κέρδος/(ζημιά) (Ζημιά)/κέρδος που αναγνωρίσθηκε απευθείας στην καθαρή θέση εντός της χρήσης (1.203) 23 2.042 100 839 123 Η µεταβολή στην υποχρέωση του ισολογισµού προέκυψε ως εξής: Υπόλοιπο έναρξης χρήσης Ζημιά/(κέρδος) που καταχωρήθηκε στα αποτελέσµατα χρήσης Ζημιά/(κέρδος) που καταχωρήθηκε στην καθαρή θέση Υπόλοιπο τέλους χρήσης 2019 2018 3.325 3.232 217 216 (839) (123) 2.703 3.325 γ. Προγράµµατα επικουρικής σύνταξης και ιατροφαρµακευτικής περιθάλψεως Diners H Τράπεζα εγγυάται από την 30.9.2014, ηµεροµηνία εξαγοράς της Diners Club Ελλάδος ΑΕ, τα προγράµµατα παροχής επικουρικής σύνταξης και ιατροφαρµακευτικής περιθάλψεως της πρώην Diners, τα οποία διαχειρίζεται ανεξάρτητη ασφαλιστική εταιρία. Η συγχώνευση δι’ απορροφήσεως της εταιρίας ολοκληρώθηκε την 2.6.2015. Τα προγράµµατα αυτά καλύπτουν τους 448 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 συνταξιούχους καθώς και τους αποχωρήσαντες οι οποίοι έχουν θεµελιώσει δικαίωµα απονοµής της επικουρικής σύνταξης στο µέλλον. Τα ποσά που αναγνωρίσθηκαν στον ισολογισµό έχουν ως εξής: 31.12.2019 31.12.2018 Παρούσα αξία δεδουλευµένων παροχών 10.726 9.528 Εύλογη αξία περιουσιακών στοιχείων του προγράμματος (2.346) (2.717) 8.380 6.811 Υποχρέωση Τα περιουσιακά στοιχεία του προγράμματος αποτελούνται εξ ολοκλήρου από μετρητά. Τα ποσά που αναγνωρίστηκαν στα αποτελέσµατα χρήσης έχουν ως εξής: Από 1 Ιανουαρίου έως Καθαρό επιτοκιακό αποτέλεσμα επί της καθαρής απαίτησης/υποχρέωσης Έξοδα Σύνολο (το οποίο περιλαµβάνεται στις αµοιβές προσωπικού) 31.12.2019 31.12.2018 117 8 125 112 10 122 Η µεταβολή στην παρούσα αξία των παροχών προέκυψε ως εξής: Υπόλοιπο έναρξης χρήσης Κόστος επιτοκίου Παροχές που καταβλήθηκαν απευθείας από τη Τράπεζα 2019 2018 9.528 9.752 161 161 (9) (9) Καταβληθείσες παροχές από το πρόγραμμα (363) (352) Αναλογιστικά (κέρδη)/ζημιές χρήσης - οικονομικές υποθέσεις 1.391 (84) Αναλογιστικά (κέρδη)/ζημιές χρήσης - εμπειρικές προσαρμογές Υπόλοιπο τέλους χρήσης 18 60 10.726 9.528 Η µεταβολή στην εύλογη αξία των περιουσιακών στοιχείων του προγράµµατος προέκυψε ως εξής: 2019 2018 2.717 3.069 44 49 (363) (352) (8) (10) (44) (39) 2.346 2.717 31.12.2019 31.12.2018 (1.391) 84 Μεταβολή στην υποχρέωση που οφείλεται σε εμπειρικές προσαρμογές - κέρδος/(ζημιά) (18) (60) Απόδοση επενδύσεων εκτός του ποσού που καταχωρήθηκε στο αποτέλεσμα - κέρδος/(ζημιά) (44) (39) (1.453) (15) Υπόλοιπο έναρξης χρήσης Αναµενόµενη απόδοση Καταβληθείσες παροχές Έξοδα Αναλογιστικές ζημιές Υπόλοιπο τέλους χρήσης Τα ποσά που αναγνωρίσθηκαν απευθείας στην καθαρή θέση κατά την περίοδο αναλύονται ως εξής: Μεταβολή στην υποχρέωση που οφείλεται στις οικονομικές και δημογραφικές υποθέσεις - κέρδος/(ζημιά) Κέρδος/(ζημιά) που αναγνωρίσθηκε απευθείας στην καθαρή θέση εντός της χρήσης 449 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Η µεταβολή στην υποχρέωση/(απαίτηση) του ισολογισµού προέκυψε ως εξής: Υπόλοιπο έναρξης χρήσης Παροχές που καταβλήθηκαν απευθείας από τη Τράπεζα Ποσό που καταχωρήθηκε στα αποτελέσματα χρήσης 2019 2018 6.811 6.683 (9) (9) 125 122 Ποσό που καταχωρήθηκε στην καθαρή θέση 1.453 15 Υπόλοιπο τέλους χρήσης 8.380 6.811 Τα αποτελέσµατα των αποτιµήσεων εξαρτώνται από τις υποθέσεις εκπονήσεως των αναλογιστικών µελετών. Οι βασικές αναλογιστικές υποθέσεις που χρησιµοποιήθηκαν για τα ανωτέρω προγράµµατα καθορισµένων παροχών ήταν οι εξής: 31.12.2019 31.12.2018 Επιτόκιο προεξόφλησης 0,82% 1,72% Πληθωρισµός 1,30% 1,50% Απόδοση περιουσιακών στοιχείων αποταμιευτικού προγράμματος 1,50% 2,00% Μελλοντικές αυξήσεις µισθών 1,80% 1,80% Μελλοντικές αυξήσεις συντάξεων 0,00% 0,00% Για τον προσδιορισµό του επιτοκίου προεξόφλησης ελήφθη υπόψη ως βάση αναφοράς ο δείκτης iBoxx Euro Corporate AA+ προσαρµοσµένος για τα χαρακτηριστικά των προγραµµάτων. Η µέση διάρκεια ανά πρόγραµµα εµφανίζεται στον ακόλουθο πίνακα: 31.12.2019 31.12.2018 Αποζηµίωση προσωπικού της Τράπεζας λόγω συνταξιοδότησης βάσει του Ν.2112/1920 17,3 17,1 Εγγύηση αποταµιευτικού προγράµµατος 17,2 17,6 Προγράμματα Diners (συνταξιοδοτικό και ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης) 16,1 15,6 Στον ακόλουθο πίνακα συνοψίζεται η ευαισθησία ως προς τις οικονοµικές υποθέσεις του συνόλου της υποχρέωσης που προκύπτει από τα ανωτέρω προγράµµατα: Ποσοστιαία µεταβολή υποχρέωσης (%) Αύξηση επιτοκίου προεξόφλησης κατά 0,5% (8,0) Μείωση επιτοκίου προεξόφλησης κατά 0,5% 8,8 Αύξηση αναµενόµενης αύξησης µισθών κατά 0,5% 8,6 Μείωση αναµενόµενης αύξησης µισθών κατά 0,5% (7,7) Για όλα τα ανωτέρω προγράμματα δεν αναμένεται να καταβληθούν εισφορές το 2020. 450 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 32. Λοιπές υποχρεώσεις 31.12.2019 31.12.2018 54.811 54.600 Προµηθευτές Έσοδα εποµένων χρήσεων 7.518 7.161 Δεδουλευµένα έξοδα 68.893 73.222 Κρατήσεις και εισφορές υπέρ τρίτων 91.541 122.390 Υποχρεώσεις προς εμπόρους από χρήση πιστωτικών καρτών 348.681 324.737 Υποχρεώσεις από μισθώσεις 158.347 Λοιπά 204.768 248.627 Σύνολο 934.559 830.738 Η Τράπεζα ως αποτέλεσμα της εφαρμογής του Δ.Π.Χ.Π 16 αναγνώρισε υποχρεώσεις από μισθώσεις ποσού € 158.347 την 31.12.2019 (σημείωση 38 και 1.1). Οι μεταβολές που προκύπτουν από χρηματοδοτικές ταμειακές ροές, αναλύονται ως εξής: Χρηματοδοτικές ταμειακές ροές 1.1.2019 Υποχρεώσεις από μισθώσεις (σημείωση 38) Ταμειακές Ροές 179.976 (31.168) Μη Ταμειακές Ροές Νέες μισθώσεις 15.138 Λοιπές μεταβολές (5.599) 31.12.2019 158.347 33. Προβλέψεις Υπόλοιπο 1.1.2018 289.018 Μεταβολές περιόδου 1.1 - 31.12.2018 Λοιπές προβλέψεις 4.468 Χρησιµοποιηθείσες λοιπές προβλέψεις (5.578) Μεταφορά σε λοιπά στοιχεία ενεργητικού (4.295) Χρησιµοποίηση πρόβλεψης αποζημίωσης προγράµµατος αποχώρησης προσωπικού (44.296) Προβλέψεις για κάλυψη του πιστωτικού κινδύνου των εγγυητικών επιστολών, ενέγγυων πιστώσεων και των μη εκταμιευθεισών δανειακών δεσμεύσεων (σημείωση 11) (20.801) Συναλλαγµατικές Διαφορές 80 Υπόλοιπο 31.12.2018 218.596 Μεταβολές περιόδου 1.1 - 31.12.2019 Λοιπές προβλέψεις 21.046 Χρησιµοποιηθείσες λοιπές προβλέψεις (7.822) Πρόβλεψη αποζημίωσης προγραμμάτων αποχώρησης προσωπικού 92.531 Μεταφορά από αποζηµίωση προσωπικού βάσει του Ν.2112/1920 στην πρόβλεψη του προγράμματος εθελούσιας εξόδου, που αφορά του αποχωρήσαντες με χρήση μακροχρόνιας άδειας 1.098 Χρησιµοποίηση πρόβλεψης αποζηµίωσης προγραμμάτων αποχώρησης προσωπικού (83.262) Αντιλογισμός πρόβλεψης αποζημίωσης προγράμματος αποχώρησης προσωπικού (42.916) Προβλέψεις για κάλυψη του πιστωτικού κινδύνου των εγγυητικών επιστολών, ενέγγυων πιστώσεων και των μη εκταμιευθεισών δανειακών δεσμεύσεων (σημείωση 11) 6.464 Χρησιµοποίηση πρόβλεψης για κάλυψη του πιστωτικού κινδύνου των εγγυητικών επιστολών, ενέγγυων πιστώσεων και των μη εκταμιευθεισών δανειακών δεσμεύσεων (σημείωση 40.1) (5.000) Συναλλαγματικές Διαφορές (σημείωση 40.1) Υπόλοιπο 31.12.2019 451 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 11 200.746 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Τα ποσά των λοιπών προβλέψεων συμπεριλαμβάνονται στο λογαριασμό «Λοιπά Έξοδα», τα ποσά των προβλέψεων για κάλυψη πιστωτικού κινδύνου από εκτός ισολογισμού στοιχεία περιλαμβάνονται στις «Ζημιές απομείωσης και προβλέψεις για την κάλυψη του πιστωτικού κινδύνου» και τα ποσά των προβλέψεων για τα προγράμματα αποχώρησης προσωπικού περιλαμβάνονται στις «Έξοδα προγραμμάτων αποχώρησης προσωπικού» της Κατάστασης Αποτελεσμάτων. Την 31.12.2019 το υπόλοιπο των αναμενόμενων ζημιών πιστωτικού κινδύνου των εγγυητικών επιστολών, ενέγγυων πιστώσεων και των μη εκταμιευθεισών δανειακών δεσμεύσεων ανέρχεται σε € 106.181 (31.12.2018: € 104.706), εκ των οποίων ποσό € 1.527 (31.12.2018: € 1.482) αφορά στις μη εκταμιευθείσες δανειακές δεσμεύσεις και ποσό € 104.654 (31.12.2018: € 103.224) αφορά στις Εγγυητικές Επιστολές και Ενέγγυες Πιστώσεις. Την 31.12.2019 το υπόλοιπο των προβλέψεων για τα προγράμματα αποχώρησης προσωπικού ανέρχεται σε € 26.456 (31.12.2018: € 59.004), το οποίο αφορά α) κατά € 6.604 την κάλυψη του ετήσιου κόστους 81 εργαζομένων, που αποχώρησαν το 2018 κάνοντας χρήση της μακροχρόνιας άδειας, στο πλαίσιο του προγράμματος αποχώρησης προσωπικού που ήταν σε ισχύ την τριετία 2016-2018 και συνεχίσθηκε κατά τη χρήση 2019, η μεταβολή του οποίου περιγράφεται αναλυτικά στη σημείωση 8, β) κατά € 17.815 που αφορά την κάλυψη του κόστους των προγραμματισμένων αποχωρήσεων 71 εργαζομένων που θα υλοποιηθούν εντός του πρώτου εξαμήνου του 2020 και του ετήσιου κόστους 78 εργαζομένων που αποχώρησαν κάνοντας χρήση της μακροχρόνιας άδειας, στο πλαίσιο του προγράμματος εθελούσιας εξόδου που τέθηκε σε εφαρμογή τον Σεπτέμβριο του 2019. Η συνολική πρόβλεψη για την κάλυψη του κόστους του εν λόγω προγράμματος ανήλθε σε € 89.861, ενώ ποσό € 73.144 χρησιμοποιήθηκε εντός της χρήσης για την κάλυψη του κόστους αποχώρησης 690 εργαζομένων και γ) κατά € 2.037 το πρόγραμμα αποζημίωσης ανωτάτων στελεχών, το συνολικό κόστος του οποίου ανήλθε σε € 2.670, ενώ ποσό € 633 χρησιμοποιήθηκε για την κάλυψη του κόστους αποχώρησης ανωτάτων στελεχών που έλαβε χώρα εντός της χρήσης 2019. Την 31.12.2019 το υπόλοιπο των λοιπών προβλέψεων ανέρχεται σε € 68.109 (31.12. 2018: € 54.886) εκ των οποίων: • ποσό € 25.176 (31.12.2018: € 29.715) αφορά σε επίδικες υποθέσεις, • ποσό € 17.522 αφορά σε εκτίµηση της Τράπεζας στην περίοδο που έληξε την 31.12.2019 για µη ευδοκίµηση προσφυγών που έχουν ασκηθεί σε προγενέστερα έτη σχετικά µε καταβολή εισφορών σε ασφαλιστικό ταµείο. 452 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 ΚΑΘΑΡΗ ΘΕΣΗ 34. Μετοχικό κεφάλαιο Το μετοχικό κεφάλαιο της Τράπεζας, κατά την 31.12.2019 και 31.12.2018, ανήλθε σε € 463.110, διαιρούμενο σε 1.543.699.381 κοινές ονομαστικές μετοχές μετά δικαιώματος ψήφου, ονομαστικής αξίας € 0,30 έκαστη. 35. Διαφορά από έκδοση µετοχών υπέρ το άρτιο Η διαφορά από έκδοση μετοχών υπέρ το άρτιο, κατά την 31.12.2019 και 31.12.2018, ανήλθε σε € 10.801.029. 36. Αποθεµατικά Τα υπόλοιπα των επιµέρους αποθεµατικών έχουν ως εξής: α. Τακτικό αποθεµατικό Τακτικό αποθεµατικό 31.12.2019 31.12.2018 420.425 420.425 Σύµφωνα µε το άρθρο 158 του Ν.4548/2018 (αντίστοιχη του οποίου ρύθμιση υπάρχει στο άρθρο 26 του Καταστατικού της Τράπεζας, όπως ισχύει), από τα καθαρά κέρδη κάθε χρήσης αφαιρείται ετησίως το ένα εικοστό (1/20), τουλάχιστον, για τον σχηματισμό τακτικού αποθεματικού. Η αφαίρεση για το σχηματισμό του τακτικού αποθεµατικού παύει να είναι υποχρεωτική, όταν αυτό φθάσει στο ένα τρίτο (1/3) του µετοχικού κεφαλαίου. Η εν λόγω διάταξη προβλέπει ότι το αποθεματικό αυτό χρησιµοποιείται αποκλειστικά πριν από κάθε διανομή μερίσματος προς εξίσωση του τυχόν χρεωστικού υπολοίπου της κατάστασης αποτελεσμάτων. β. Αποθεµατικό αξιογράφων που αποτιμώνται στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών αποτελεσμάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση Υπόλοιπο έναρξης την 1.1 2019 2018 48.791 400.334 545.999 (27.154) (208.044) (324.389) 337.955 (351.543) 386.746 48.791 Μεταβολές περιόδου 1.1 - 31.12 Αποτίµηση των αξιογράφων που αποτιμώνται στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών αποτελεσμάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση, µετά το φόρο εισοδήµατος Μεταφορά στα αποτελέσματα χρήσης αποθεµατικού των αξιογράφων που αποτιμώνται στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών αποτελεσμάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση, μετά το φόρο εισοδήματος Σύνολο Υπόλοιπο την 31.12 Εντός της χρήσης 2019, οι κινήσεις του αποθεματικού των αξιογράφων που αποτιμώνται στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών αποτελεσμάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση που αφορούν στην αποτίμηση των αξιογράφων και στη μεταφορά στα αποτελέσµατα του εν λόγω αποθεματικού ανέρχονται πριν από το φόρο, σε πιστωτικό ποσό € 769.015 και χρεωστικό € 293.020 αντίστοιχα (1.1 – 31.12.2018: χρεωστικό ποσό € 38.245 και € 456.886 αντίστοιχα). 453 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 γ. Αποθεµατικό αντιστάθμισης ταµειακών ροών που καταχωρείται απευθείας στην Καθαρή Θέση Υπόλοιπο έναρξης την 1.1 2019 2018 (145.846) (144.177) (92.621) (238.467) (1.669) (145.846) 2019 2018 (266) (266) (266) (266) 568.438 323.104 Μεταβολές περιόδου 1.1 - 31.12 Αποθεµατικό αντιστάθμισης ταµειακών ροών, µετά το φόρο εισοδήµατος Υπόλοιπο την 31.12 δ. Λοιπά αποθεµατικά Υπόλοιπο έναρξης την 1.1 Μεταβολές περιόδου 1.1 - 31.12 Υπόλοιπο την 31.12 Σύνολο αποθεµατικών (α+β+γ+δ) 37. Αποτελέσµατα εις νέον i. Δεδομένου ότι στη διαχειριστική χρήση 2018 δεν υφίστανται διανεμητέα κέρδη, σε εφαρμογή του άρθρου 159 του Ν. 4548/2018, η Τακτική Γενική Συνέλευση των Μετόχων της 28.6.2019 αποφάσισε τη μη διανομή μερίσματος στους κοινούς Μετόχους της Τράπεζας. ii. Για τη χρήση του 2019 και κατ’ εφαρμογή του άρθρου 159 του Ν.4548/2018, επίσης δεν υφίστανται διανεμητέα κέρδη και ως εκ τούτου το Διοικητικό Συμβούλιο της Τράπεζας στην Τακτική Γενική Συνέλευση των Μετόχων θα προτείνει τη μη διανομή μερίσματος στους μετόχους της Τράπεζας. 454 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 ΠΡΟΣΘΕΤΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ 38. Ενδεχόµενες υποχρεώσεις και δεσµεύσεις α. Νοµικά θέµατα Υπάρχουν ορισμένες απαιτήσεις από δικαστικές αγωγές κατά της Τράπεζας στα πλαίσια της συνήθους επιχειρηματικής δραστηριότητας. Στο πλαίσιο της διαχείρισης γεγονότων λειτουργικού κινδύνου και βάσει των λογιστικών αρχών που εφαρμόζονται, η Τράπεζα έχει εσωτερικές δικλείδες ασφαλείας και διαδικασίες ώστε να παρακολουθεί όλες τις υποβληθείσες δικαστικές αγωγές ή παρόμοιες ενέργειες από τρίτους σε βάρος της και εξετάζει την πιθανότητα ευδοκιμήσεως τους καθώς και πιθανής εκροής. Για τις περιπτώσεις που υπάρχει σημαντική πιθανότητα αρνητικής εκβάσεως και το αποτέλεσμά τους μπορεί να εκτιμηθεί με επαρκή αξιοπιστία, η Τράπεζα σχηματίζει πρόβλεψη που περιλαμβάνεται στο λογαριασμό του Ισολογισμού «Προβλέψεις». Το συνολικό ποσό των εν λόγω προβλέψεων ανέρχεται την 31.12.2019 σε € 25.176 (31.12.2018: € 29.715). Για τις περιπτώσεις για τις οποίες, σύμφωνα με την εξέλιξη της υπόθεσης και την αξιολόγηση της Νομικής Υπηρεσίας κατά την 31η Δεκεμβρίου 2019, η πιθανότητα αρνητικής εκβάσεως δεν είναι σημαντική ή δεν είναι δυνατόν να εκτιμηθεί η πιθανή ζημιά εξαιτίας της πολυπλοκότητας των υποθέσεων και της χρονικής διάρκειας που θα διαρκέσουν , η Τράπεζα δεν έχει προβεί σε αναγνώριση πρόβλεψης. Με ημερομηνία 31.12.2019 οι απαιτήσεις από νομικές υποθέσεις εναντίον της Τράπεζας των ανωτέρω περιπτώσεων ανέρχονται σε € 284.451 (31.12.2018: € 258.917). Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των Νομικών Υπηρεσιών η οριστική διευθέτηση των απαιτήσεων και των δικαστικών αγωγών δεν αναμένεται να επιφέρει σημαντική επίπτωση στην Καθαρή Θέση ή την λειτουργία της Τράπεζας. β. Φορολογικά θέµατα Η Τράπεζα έχει ελεγχθεί φορολογικά µέχρι και τη χρήση 2010. Οι χρήσεις 2011, 2012 και 2013 θεωρούνται παραγεγραμμένες σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στην εγκύκλιο ΠΟΛ. 1208/20.12.2017 της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων. Για τις χρήσεις 2011 έως και 2018 η Τράπεζα έχει λάβει πιστοποιητικά φορολογικής συμμόρφωσης χωρίς διατύπωση επιφύλαξης, σύμφωνα με το άρθρο 82 του Ν.2238/1994 και το άρθρο 65Α Ν.4174/2013. Ο φορολογικός έλεγχος για το φορολογικό πιστοποιητικό χρήσης 2019 βρίσκεται σε εξέλιξη. Η Εµπορική Τράπεζα είχε ελεγχθεί φορολογικά µέχρι και τη χρήση 2008. Οι χρήσεις 2009 έως και 2013 θεωρούνται παραγεγραμμένες σύμφωνα με την εγκύκλιο ΠΟΛ.1208/20.12.2017 της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων. Για τις χρήσεις 2011 έως και 2013 έχει λάβει το αντίστοιχο πιστοποιητικό φορολογικής συμμόρφωσης χωρίς διατύπωση επιφύλαξης. Τo κατάστημα της Alpha Bank στο Λονδίνο έχει ελεγχθεί φορολογικά μέχρι και τη χρήση 2016. Την 2.6.2015, ολοκληρώθηκε η συγχώνευση δια απορροφήσεως της Diners Club Ελλάδος Α.Ε.Π.Π. Η εταιρεία έχει ελεγχθεί φορολογικά μέχρι και τη χρήση 2010. Οι χρήσεις 2011 και 2013 θεωρούνται παραγεγραμμένες σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στην εγκύκλιο ΠΟΛ. 1208/20.12.2017 της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων. Για τις χρήσεις 2011 έως και 2013 έχει λάβει το αντίστοιχο πιστοποιητικό φορολογικής συμμόρφωσης χωρίς διατύπωση επιφύλαξης. Σύμφωνα με την ΠΟΛ.1006/5.1.2016 δεν εξαιρούνται από την διενέργεια τακτικού φορολογικού ελέγχου από τις αρμόδιες φορολογικές αρχές οι επιχειρήσεις για τις οποίες εκδίδεται φορολογικό πιστοποιητικό χωρίς επιφύλαξή. Συνεπώς οι φορολογικές αρχές είναι δυνατόν να διενεργήσουν τον δικό τους φορολογικό έλεγχο. Ως αποτέλεσμα του φορολογικού ελέγχου από τις φορολογικές αρχές ενδέχεται, να επιβληθούν επιπλέον φόροι, τόκοι εκπρόθεσμης υποβολής και πρόστιμα για τις χρήσεις που δεν έχουν ελεγχθεί από τις φορολογικές αρχές τα ποσά των οποίων δεν είναι δυνατό να προσδιοριστούν με ακρίβεια. 455 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 γ. Μισθώσεις Η Τράπεζα ως µισθώτρια Οι υποχρεώσεις της Τράπεζας από µισθώµατα αφορούν κατά κύριο λόγο τα κτήρια που χρησιµοποιεί για τα υποκαταστήµατα και τις άλλες µονάδες λειτουργίας του, offsite ATMs και αυτοκίνητα για τα διευθυντικά στελέχη. Η διάρκεια των επαγγελµατικών συµβάσεων μίσθωσης σε νέα καταστήµατα, ορίζεται τριετής µε δυνατότητα µονοµερούς παράτασης εκ µέρους της Τράπεζας για επιπλέον 9 έτη µε τους ίδιους όρους και συµφωνίες µε την αρχική µίσθωση, διατηρώντας το δικαίωµα να καταγγείλει την µίσθωση οποτεδήποτε εντός της διάρκειας των 9 ετών. Πολιτική της Τράπεζας είναι να ανανεώνει τις συµβάσεις αυτές. Στις περιπτώσεις των ανανεώσεων υφισταµένων µισθώσεων, η νέα µίσθωση ορίζεται τριετής µε δυνατότητα µονοµερούς παράτασης εκ µέρους της Τράπεζας για µία ακόµη τριετία µε τους ίδιους όρους και συµφωνίες µε την αρχική µίσθωση, διατηρώντας το δικαίωµα να καταγγείλει την µίσθωση οποτεδήποτε εντός της δεύτερης τριετίας. Πολιτική της Τράπεζας είναι επίσης να ανανεώνει τις συµβάσεις αυτές.΄ Ειδικότερα, στις περιπτώσεις των μισθώσεων Καταστημάτων, που εκτιμήθηκε ότι θα ανανεωθούν, η διάρκεια της μίσθωσης ορίστηκε τριετής με βάση το σχετικό δικαίωμα παράτασης, ενώ για τις μισθώσεις offsite ATMs, για τις οποίες κατόπιν ανανέωσης προβλέπεται συμβατικά η μετατροπή τους σε αορίστου διάρκειας, έγινε η εκτίμηση ότι η διάρκεια μίσθωσης θα είναι δεκαετής. Κατά τη μετάβαση στο νέο πρότυπο ΔΠΧΠ 16 η Τράπεζα αναγνώρισε την 1.1.2019 στοιχεία ενεργητικού µε δικαίωµα χρήσης και υποχρεώσεις από µισθώσεις για όλες τις μισθώσεις που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του ΔΠΧΠ 16. Οι υποχρεώσεις από μισθώσεις προεξοφλήθηκαν με το οριακό επιτόκιο δανεισμού της 1.1.2019. Το μέσο σταθμικό προεξοφλητικό επιτόκιο ήταν 2,71%. Ειδικότερα, η Τράπεζα αναγνώρισε την 1.1.2019 στοιχεία ενεργητικού µε δικαίωµα χρήσης ποσού € 114,9 εκατ., εκ των οποίων ποσό € 94,9 εκατ. έχει ταξινομηθεί στα Ιδιοχρησιμοποιούμενα ενσώματα πάγια και ποσό € 20 εκατ. στις Επενδύσεις σε ακίνητα, απαιτήσεις από χρηµατοδοτικές µισθώσεις ποσού € 10,5 εκατ. και υποχρεώσεις από µισθώσεις ποσού € 179,9 εκατ. (σηµειώσεις 19, 22, 23,32). Στον παρακάτω πίνακα παρουσιάζεται η συμφωνία των ελάχιστων μελλοντικών καταβολών μισθωμάτων, όπως γνωστοποιήθηκαν σύμφωνα με το ΔΛΠ 17 στις οικονομικές καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2018, με τις υποχρεώσεις από μισθώσεις που αναγνωρίστηκαν την 1.1.2019 σύμφωνα με το Δ.Π.Χ.Π 16. Ελάχιστες μελλοντικές καταβολές μισθωμάτων της Τράπεζας 31.12.2018 Εκτιμήσεις ανανέωσης μισθωτικής περιόδου και αναπροσαρμογές μισθωμάτων που δεν περιλαμβάνονταν στις ελάχιστες μελλοντικές καταβολές μισθωμάτων 121.855 82.490 Επίπτωση προεξόφλησης των υποχρεώσεων από μισθώσεις χρησιμοποιώντας το οριακό κόστος δανεισμού (IBR) την 1.1.2019 (24.369) Σύνολο υποχρεώσεων από μισθώσεις που αναγνωρίστηκαν την 1.1.2019 179.976 Κατά την εφαρμογή του Δ.Π.Χ.Π 16 έχουν πραγματοποιηθεί εκτιμήσεις: α) για ανανεώσεις συμβάσεων με βάση τα δικαιώματα παράτασης και β) για τις περιπτώσεις συμβάσεων αορίστου χρόνου, εκτιμήσεις για τον καθορισμό της χρονικής διάρκειας που η Τράπεζα αναμένει να χρησιμοποιήσει το στοιχείο της μίσθωσης. Σημειώνεται, ό,τι δεν υπάρχουν μισθώσεις ακινήτων οι οποίες περιλαμβάνουν όρο μεταβλητού μισθώματος ενώ έχουν καταχωρηθεί στα έξοδα μεταβλητά μισθώματα που αφορούσαν τα άλλα είδη μισθώσεων. Επιπλέον, δεν υπάρχουν συμβάσεις μίσθωσης που να υπεγράφησαν τις τελευταίες μέρες της χρήσης 2019 και να έχουν τεθεί σε εφαρμογή από 1.1.2020 και δεν υπάρχουν περιπτώσεις που η Τράπεζα να έχει πωλήσει και να έχει επαναμισθώσει ακίνητο ιδιοκτησίας της. Η επίδραση από την υιοθέτηση του προτύπου και η πολιτική της Τράπεζας σχετικά με τις μισθώσεις περιγράφονται αναλυτικά στις σημειώσεις 1.1 και 1.2.11 αντίστοιχα. 456 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Η Τράπεζα ως εκµισθώτρια Οι απαιτήσεις της από µισθώµατα αφορούν µισθώσεις κτηρίων ιδιοκτησίας της, σε εταιρίες του Οµίλου και τρίτους, καθώς και υπεκμισθώσεις ακινήτων στα οποία η Τράπεζα λειτουργεί και ως μισθωτής. Οι µελλοντικές εισπράξεις από λειτουργικές μισθώσεις έχουν ως εξής: 31.12.2019 εντός του έτους πέραν του έτους και µέχρι πέντε έτη πέραν των πέντε ετών Σύνολο 31.12.2018 3.586 5.424 10.612 16.922 3.787 16.633 17.985 38.979 Τα συνολικά έσοδα από λειτουργικές μισθώσεις για την χρήση 2019 ανήλθαν σε € 4.390 (31.12.2018: € 5.363) και συμπεριλαμβάνονται στα «Λοιπά έσοδα». Οι μελλοντικές εισπράξεις από χρηματοδοτικές μισθώσεις γνωστοποιούνται στη σημείωση 19. δ. Εκτός Ισολογισµού υποχρεώσεις Η Τράπεζα στο πλαίσιο των συνήθων επιχειρηματικών της δραστηριοτήτων, υπεισέρχεται σε συμβατικές δεσμεύσεις που είναι δυνατόν να επιφέρουν στο μέλλον μεταβολές στην περιουσιακή της διάρθρωση. Οι δεσμεύσεις αυτές παρακολουθούνται σε εκτός Ισολογισμού λογαριασμούς και αφορούν σε ενέγγυες πιστώσεις προς εκτέλεση, εκδοθείσες εγγυητικές επιστολές, υποχρεώσεις από μη εκταμιευθείσες δανειακές δεσμεύσεις καθώς επίσης και παρασχεθείσες εγγυήσεις για εκδοθέντα ομόλογα από θυγατρικές εταιρίες και λοιπές εγγυήσεις προς θυγατρικές. Οι ενέγγυες πιστώσεις προς εκτέλεση αφορούν χρηματοδότηση των εμπορικών συμφωνιών μεταφοράς αγαθών στο εσωτερικό ή στο εξωτερικό, με απευθείας πληρωμή των συναλλασσόμενων τρίτων, με τους οποίους οι πελάτες της Τράπεζας έχουν συνάψει συμφωνίες. Τόσο οι ανοιχθείσες ενέγγυες πιστώσεις όσο και οι εκδοθείσες εγγυητικές επιστολές αφορούν δεσμεύσεις υπό όρους και εκδίδονται από την Τράπεζα προκειμένου να παρασχεθεί εγγύηση για την εκπλήρωση από πελάτες της των όρων των συμφωνιών. Επίσης ενδεχόμενες υποχρεώσεις προκύπτουν για την Τράπεζα από τις μη εκταμιευθείσες δανειακές δεσμεύσεις , που πρόκειται να εκτελεστούν µόνο εφόσον τηρηθούν από τους αντισυμβαλλόμενους οι συµφωνηθείσες για την εκτέλεσή τους προϋποθέσεις. Τα υπόλοιπά τους έχουν ως εξής: 31.12.2019 Ενέγγυες πιστώσεις 31.12.2018 17.589 17.144 Εγγυητικές επιστολές και λοιπές εγγυήσεις 3.648.662 3.657.629 Μη εκταμιευθείσες δανειακές δεσμεύσεις 3.643.214 3.194.052 15.542 15.542 Εγγυήσεις οµολογιακών δανείων έκδοσης θυγατρικών της Τράπεζας Η Τράπεζα, υπολογίζει αναμενόμενη ζημιά πιστωτικού κινδύνου για μη εκταμιευθείσες δανειακές δεσμεύσεις και ενέγγυες πιστώσεις/ εγγυητικές επιστολές, οι οποίες αναγνωρίζονται στη γραµµή Ισολογισμού «Προβλέψεις». Το υπόλοιπο των ανωτέρω αναμενόμενων ζημιών πιστωτικού κινδύνου ανέρχεται την 31.12.2019 σε € 106.181 (31.12.2018: € 104.706) (σημείωση 33). Η Τράπεζα έχει επίσης αναλάβει την υποχρέωση να συνεισφέρει στο µετοχικό κεφάλαιο της κοινοπραξίας Alpha TANEO ΑΚΕΣ επιπλέον κεφάλαια µέχρι του ποσού των € 70 (31.12.2018: € 64). 457 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 ε. Δεσµεύσεις στοιχείων Ενεργητικού Τα δεσμευμένα στοιχεία ενεργητικού κατά την 31.12.2019 και 31.12.2018 αναλύονται ως εξής: • Διαθέσιμα σε Κεντρικές Τράπεζες: i. Το ποσό των δεσμευμένων διαθεσίμων που η Τράπεζα οφείλει να διατηρεί στην Τράπεζα της Ελλάδος, κατά μέσο όρο για την περίοδο 18.12.2019 έως 28.01.2020, ανέρχεται σε € 354.853 (31.12.2018: € 347.652). Την 31.12.2019 το ποσό των δεσμευμένων διαθεσίμων ανήλθε σε € 0 (31.12.2018: € 300.411). ii. Επιπλέον, κατά την 31.12.2018, τοποθετήσεις ύψους € 93.000 είχαν ενεχυριασθεί σε Κεντρικές Τράπεζες με σκοπό τη συμμετοχή σε πράξεις κύριας αναχρηματοδοτήσεως. • Απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυμάτων: i. τοποθετήσεις ύψους € 212.006 (31.12.2018: € 213.074) που αφορούν, κυρίως, σε εγγυήσεις οι οποίες έχουν δοθεί υπέρ του Ελληνικού Δημοσίου. ii. τοποθετήσεις ύψους € 1.345.744 (31.12.2018: € 1.059.932) αφορούν εγγύηση παράγωγων συναλλαγών και λοιπών πράξεων προσωρινής εκχώρησης (repos). iii. τοποθετήσεις ύψους € 6.455 (31.12.2018: € 28.707) αφορούν Ενέγγυες Πιστώσεις ή Εγγυητικές Επιστολές που εκδίδει η Τράπεζα για τη διευκόλυνση εισαγωγών πελατείας. iv. τοποθετήσεις ύψους € 12.568 (31.12.2018: € 9.493) αφορούν αμετάκλητη δέσμευση πληρωμής μέρους της εισφοράς από το 2016 έως και το 2019 στο Ταμείο Εξυγίανσης. Η δέσμευση αυτή πρέπει να καλύπτεται πλήρως από εξασφαλίσεις αποκλειστικά με μετρητά, όπως αποφασίστηκε από το Ενιαίο Συμβούλιο Εξυγίανσης. v. τοποθετήσεις ύψους € 315.521 (31.12.2018: € 325.157) αφορούν εξασφάλιση για την κάλυψη πιστωτικού κινδύνου που έχουν δοθεί σε θυγατρικές εξωτερικού. vi. τοποθετήσεις ύψους € 19.412 (31.12.2018: € 35.230) αφορούν ως εξασφάλιση για την έκδοση ομολογιών ονομαστικής αξίας € 3.500.000 (31.12.2018: € 3.550.000), εκ των οποίων ιδιοκατέχεται ποσό € 3.000.000 (31.12.2018: € 3.050.000) από την Τράπεζα, όπως αναλυτικά αναφέρεται στην κάτωθι κατηγορία «Δάνεια και απαιτήσεις κατά πελατών» • Δάνεια και απαιτήσεις κατά πελατών: i. δάνεια αξίας € 1.425.026 (31.12.2018: € 3.700.146) έχουν ενεχυριασθεί σε Κεντρικές Τράπεζες για σκοπούς άντλησης ρευστότητας. ii. ποσό επιχειρηματικών δανείων και πιστωτικών καρτών λογιστικής αξίας € 2.609.063 (31.12.2018: € 2.526.375) έχει τιτλοποιηθεί για την έκδοση ομολογιών εταιριών ειδικού σκοπού του Ομίλου ονομαστικής αξίας € 2.799.400 (31.12.2018: € 2.656.258) που ιδιοκατέχονται από την Τράπεζα, εκ των οποίων ποσό ονομαστικής αξίας € 1.774.700 (31.12.2018: € 1.254.900) έχει δοθεί ως εξασφάλιση στα πλαίσια λοιπών πράξεων προσωρινής εκχώρησης (repos). iii. ποσό ναυτιλιακών δανείων λογιστικής αξίας € 335.594 (31.12.2018: € 498.904) έχει τιτλοποιηθεί για την παροχή δανείου από τρίτους στην εταιρία ειδικού σκοπού του Ομίλου που ανέρχεται την 31.12.2019 σε € 154.432 (31.12.2018: € 267.569) iv. ποσό καταναλωτικών δανείων λογιστικής αξίας € 499.242 (31.12.2018: € 907.334) έχει τιτλοποιηθεί για την έκδοση ομολογιών εταιρίας ειδικού σκοπού του Ομίλου που ανέρχεται την 31.12.2019 σε € 580.000 (31.12.2018: € 1.520.000) εκ των οποίων ποσό € 360.000 (31.12.2018: € 1.520.000) ιδιοκατέχεται από την Τράπεζα. v. ποσό επιχειρηματικών δανείων λογιστικής αξίας € 11.174 (31.12.2018: € 22.791) έχει δοθεί ως εξασφάλιση στα πλαίσια λοιπών πράξεων δανεισμού. vi. ποσό στεγαστικών δανείων λογιστικής αξίας € 4.421.909 (31.12.2018: € 4.624.700) έχουν χρησιμοποιηθεί ως εξασφάλιση στα εξής προγράμματα έκδοσης ομολόγων: Πρόγραμμα Καλυμμένων Ομολογιών Ι και ΙΙ και Πρόγραμμα Εξασφαλισμένων Τίτλων της Τράπεζας. Την 31.12.2019 η ονομαστική αξία των ανωτέρω ομολογιών ανήλθε σε ποσό € 3.500.000 (31.12.2018: € 3.550.000), εκ των οποίων ιδιοκατέχεται από την Τράπεζα ποσό € 3.000.000 (31.12.2018: € 3.050.000) και έχουν δοθεί ως εξασφάλιση στα πλαίσια πράξεων προσωρινής εκχώρησης (repos) ποσό € 800.000 (31.12.2018: 458 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 € 3.050.000) και ποσό € 2.200.000 (31.12.2018: 0) έχει ενεχυριασθεί σε Κεντρικές Τράπεζες για σκοπούς άντλησης ρευστότητας. • Αξιόγραφα επενδυτικού χαρτοφυλακίου: i. ποσό λογιστικής αξίας € 3.938.225 (31.12.2018: € 2.243.399) αφορά σε ομόλογα έκδοσης Eλληνικού Δημοσίου και έχει δοθεί ως εξασφάλιση στα πλαίσια πράξεων προσωρινής εκχώρησης (repos). ii. ποσό λογιστικής αξίας € 99.936 (31.12.2018: € 641.059) αφορά σε έντοκα γραµµάτια ελληνικού δηµοσίου εκ των οποίων ποσό λογιστικής αξίας € 99.936 (31.12.2018: € 640.163) έχει δοθεί ως εξασφάλιση στα πλαίσια πράξεων προσωρινής εκχώρησης (repos), ενώ την 31.12.2018 ποσό λογιστικής αξίας € 896 είχε δοθεί ως εξασφάλιση στα πλαίσια πράξεων πελατειακών παραγώγων. iii. ποσό λογιστικής αξίας € 188.129 (31.12.2018: € 423.660) αφορά σε τίτλους έκδοσης του Ευρωπαϊκού Ταµείου Χρηµατοπιστωτικής Σταθερότητας (Ε.Τ.Χ.Σ.) που έχει ενεχυριασθεί σε Κεντρικές Τράπεζες µε σκοπό τη συµµετοχή σε πράξεις κύριας αναχρηµατοδοτήσεως. iv. ποσό λογιστικής αξίας € 248.541 (31.12.2018: € 244.233) αφορά σε οµόλογα που έχουν προέλθει από τιτλοποίηση απαιτήσεων από χρηµατοδοτικές µισθώσεις εταιρίας του Οµίλου, έχει δοθεί ως εξασφάλιση στα πλαίσια πράξεων προσωρινής εκχώρησης (repos). v. ποσό λογιστικής αξίας € 111.468 (31.12.2018: € 42.433) λοιπών εκδοτών έχει δοθεί ως εξασφάλιση στα πλαίσια πράξεων προσωρινής εκχώρησης (repos) και ποσό λογιστικής αξίας € 745.204 (31.12.2018: € 0) έκδοσης λοιπών κρατών, έχει δοθεί ως εξασφάλιση στα πλαίσια πράξεων προσωρινής εκχώρησης (repos). vi. ποσό λογιστικής αξίας € 1.204.664 (31.12.2018: € 1.380.748) αφορά σε οµόλογα λοιπών κρατών και λοιπών εκδοτών που έχουν δοθεί σε Κεντρικές Τράπεζες για σκοπούς άντλησης ρευστότητας. Επιπλέον, i. η Τράπεζα έχει λάβει έντοκα γραµµάτια ελληνικού δηµοσίου ονοµαστικής αξίας € 870.000 (31.12.2018: € 400.000), ως κάλυµµα στα πλαίσια συµβάσεων παραγώγων µε αντισυµβαλλόµενο το Ελληνικό Δηµόσιο, τα οποία δεν περιλαμβάνονται σε λογαριασμούς ουσίας του ενεργητικού της Τράπεζας. Από τα εν λόγω έντοκα γραμμάτια ελληνικού δημοσίου, ποσό ονοµαστικής αξίας € 118.000 (31.12.2018: € 400.000) έχει δοθεί ως εξασφάλιση στα πλαίσια πράξεων προσωρινής εκχώρησης (repos), ii. η Τράπεζα έχει λάβει οµόλογα ονοµαστικής αξίας € 1.127.750 (31.12.2018 € 464.700) και εύλογης αξίας € 1.163.277 (31.12.2018 € 504.012), ως εξασφάλιση στα πλαίσια πράξεων προσωρινής εκχώρησης (reverse repos), τα οποία δεν περιλαμβάνονται σε λογαριασμούς ουσίας του ενεργητικού της Τράπεζας. Από τα εν λόγω ομόλογα, ποσό εύλογης αξίας € 732.960 (31.12.2018 € 504.012) έχει ενεχυριασθεί σε Κεντρικές Τράπεζες για άντληση ρευστότητας και ποσό εύλογης αξίας € 430.316 (31.12.2018: € 0) έχει δοθεί ως εξασφάλιση στα πλαίσια πράξεων προσωρινής εκχώρησης (repos). 459 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 39. Πληροφόρηση κατά τοµέα α. Ανάλυση κατά λειτουργικό τοµέα (Ποσά σε εκατ. ευρώ) Λιανική Τραπεζική Καθαρό έσοδο από τόκους Καθαρό έσοδο από αµοιβές και προµήθειες Λοιπά έσοδα Σύνολο εσόδων Σύνολο εξόδων Ζημιές απομείωσης και προβλέψεις για την κάλυψη του πιστωτικού κινδύνου Ζημιές απομείωσης λοιπών χρηματοοικονομικών μέσων Έξοδα προγραμμάτων αποχώρησης προσωπικού Κέρδη/(ζημιές) πριν το φόρο εισοδήµατος Φόρος εισοδήµατος Κέρδη/(ζημιές) μετά το φόρο εισοδήματος Ενεργητικό 31.12.2019 Υποχρεώσεις 31.12.2019 Κεφαλαιακές δαπάνες Αποσβέσεις Corporate Banking 678,9 120,0 7,1 806,0 (595,3) 492,7 119,1 (50,0) 561,8 (158,6) (559,7) (314,3) 1.1 – 31.12.2019 Asset Investment Management / Banking / Insurance Treasury (9,3) 36,5 (4,5) 22,7 (18,1) 136,0 13,3 405,8 555,1 (20,7) Λοιπά / Κέντρο απαλοιφών (1,8) (20,7) (22,5) (74,2) Σύνολο 1.296,5 288,9 337,7 1.923,1 (866,9) (56,1) (930,1) 5,3 5,3 (349,0) 88,9 4,6 483,6 21.840,9 26.259,1 107,4 (75,2) 14.206,7 7.703,6 33,0 (23,1) 131,5 1.338,6 3,6 (2,7) 14.690,0 13.649,7 3,9 (2,7) (49,6) (146,3) 7.112,1 922,8 (5,7) (49,6) 81,8 (27,3) 54,5 57.981,2 49.873,8 147,9 (109,4) Οι ζημιές πριν το φόρο εισοδήματος του λειτουργικού τομέα «Λοιπά/ Κέντρο Απαλοιφών» συνολικού ποσού € 146,3 εκατ. περιλαμβάνουν απαλοιφές μεταξύ των λειτουργικών τομέων συνολικού ποσού € 6,6 εκατ. και μη κατανεμημένα κονδύλια συνολικού ποσού € 139,6 εκατ. Τα εν λόγω μη κατανεμημένα κονδύλια αφορούν α) σε μη επαναλαμβανόμενα κονδύλια τα οποία δεν σχετίζονται με συγκεκριμένο λειτουργικό τομέα και ως εκ τούτου δεν μπορούν να κατανεμηθούν και β) σε αποτελέσματα δραστηριοτήτων τα οποία δεν αποτελούν διακριτούς προς παρουσίαση λειτουργικούς τομείς. (Ποσά σε εκατ. ευρώ) Λιανική Τραπεζική Καθαρό έσοδο από τόκους Καθαρό έσοδο από αµοιβές και προµήθειες Λοιπά έσοδα Σύνολο εσόδων Σύνολο εξόδων Ζημιές απομείωσης και προβλέψεις για την κάλυψη του πιστωτικού κινδύνου Ζημιές απομείωσης λοιπών χρηματοοικονομικών μέσων Κέρδη/(ζημιές) πριν το φόρο εισοδήµατος Φόρος εισοδήµατος Κέρδη/(ζημιές) μετά το φόρο εισοδήματος Ενεργητικό 31.12.2018 Υποχρεώσεις 31.12.2018 Κεφαλαιακές δαπάνες Αποσβέσεις Corporate Banking 842,2 109,5 29,3 981,0 (641,3) 573,8 132,8 (54,5) 652,1 (161,5) (1.057,0) (432,9) (717,3) 21.803,1 24.837,4 93,4 (57,8) 57,7 13.831,3 8.386,6 24,3 (15,1) 1.1 – 31.12.2018* Asset Investment Management / Banking / Insurance Treasury (8,4) 32,7 1,4 25,7 (14,5) 11,2 77,9 1.261,0 2,2 (1,4) 143,2 7,3 499,1 649,6 (18,4) Λοιπά / Κέντρο απαλοιφών (29,1) (282,7) (311,8) (69,6) Σύνολο 1.521,7 282,3 192,6 1.996,6 (905,3) 5,5 (1.484,4) 5,7 5,7 642,4 11.734,5 12.729,6 2,2 (1,3) (381,4) (387,4) 7.729,7 110,8 4,4 (2,7) 450,8 63,4 55.176,5 47.325,4 126,5 (78,3) * Ορισµένα κονδύλια της προηγούµενης χρήσης έχουν αναµορφωθεί για σκοπούς συγκρισιµότητας 460 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Οι ζημιές πριν το φόρο εισοδήματος του λειτουργικού τομέα «Λοιπά/ Κέντρο Απαλοιφών» συνολικού ποσού € 381,2 εκατ. περιλαμβάνουν απαλοιφές μεταξύ των λειτουργικών τομέων συνολικού ποσού € 29 εκατ. και μη κατανεμημένα κονδύλια συνολικού ποσού € 352 εκατ. Τα εν λόγω μη κατανεμημένα κονδύλια αφορούν α) σε μη επαναλαμβανόμενα κονδύλια τα οποία δεν σχετίζονται με συγκεκριμένο λειτουργικό τομέα και ως εκ τούτου δεν μπορούν να κατανεμηθούν και β) σε αποτελέσματα δραστηριοτήτων τα οποία δεν αποτελούν διακριτούς προς παρουσίαση λειτουργικούς τομείς. i. Λιανική Τραπεζική Εντάσσονται όλοι οι Ιδιώτες (Πελάτες Λιανικής Τραπεζικής) της Τράπεζας, οι ελεύθεροι επαγγελματίες, οι μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις. Διαχειρίζεται, µέσω του εκτεταμένου δικτύου Καταστημάτων, όλα τα Καταθετικά Προϊόντα (Αποταμιευτικά/Ταμιευτηρίου, Προϊόντα Ρευστότητας/Όψεως, Επενδυτικά Προϊόντα/Προθεσμίας, Repos, Swaps), Χρηματοδοτικά Προϊόντα (Στεγαστικής, Καταναλωτικής, Επιχειρηματικής Πίστης, Εγγυητικές Επιστολές) τις χρεωστικές και πιστωτικές κάρτες των ανωτέρω πελατών καθώς και Τραπεζοασφαλιστικών προϊόντων που προσφέρονται μέσω συνεργαζόμενων εταιριών. ii. Corporate Banking Εντάσσονται όλες οι συνεργαζόμενες Μεσαίες και Μεγάλες Επιχειρήσεις, οι Επιχειρήσεις µε πολυεθνική επιχειρηματική δραστηριότητα, οι επιχειρήσεις που συνεργάζονται µε την Διεύθυνση Μεγάλων Πελατών (Corporate) καθώς και οι επιχειρήσεις που ασχολούνται µε την Ναυτιλία. Διαχειρίζεται τα προϊόντα ρευστότητας, επιχειρηματικής πίστης καθώς και τις εγγυητικές επιστολές των ανωτέρω επιχειρήσεων. iii. Asset Management/Insurance Εντάσσεται μεγάλο εύρος προϊόντων διαχείρισης χαρτοφυλακίου πελατών, µέσω των Κέντρων Private Banking της Τράπεζας καθώς και τα έσοδα από πώληση και διαχείριση αμοιβαίων κεφαλαίων. iv. Investment Banking/Treasury Περιλαμβάνει τις χρηματιστηριακές εργασίες, τις συμβουλευτικές και διαμεσολαβητικές υπηρεσίες που σχετίζονται µε την κεφαλαιαγορά, καθώς και την επενδυτική τραπεζική που πραγματοποιούνται από την Τράπεζα. Περιλαμβάνει επίσης τη δραστηριότητα του Dealing Room στη διατραπεζική αγορά (FX Swaps, Ομόλογα, Futures, IRS, Διατραπεζικές τοποθετήσεις – Δανεισμούς κ.λπ.). v. Λοιπά / Κέντρο Απαλοιφών Στον Τομέα αυτό εντάσσονται οι δραστηριότητες της Τράπεζας που το αντικείμενό τους δεν είναι χρηματοοικονομικού χαρακτήρα, καθώς και τα µη κατανεμημένα/εφάπαξ έσοδα και έξοδα και οι συναλλαγές μεταξύ τομέων. Τα έσοδα και έξοδα ανά τομέα περιλαμβάνουν και συναλλαγές μεταξύ των λειτουργικών τομέων. Όλες οι συναλλαγές διεξάγονται με όρους αγοράς ενώ απαλείφονται οι συναλλαγές εντός των τομέων. Στο ενεργητικό των Λειτουργικών Τοµέων «Λιανική Τραπεζική» και «Corporate Banking» περιλαµβάνονται τα ακόλουθα µεγέθη χορηγήσεων της Τράπεζας, τα οποία διαχειρίζονται οι Μονάδες Καθυστερήσεων Λιανικής Τραπεζικής και Wholesale Banking, µε βάση τις εσωτερικές διαδικασίες της Τράπεζας. Υπόλοιπο προ αποµειώσεων Στεγαστικά Καταναλωτική Πίστη Επιχειρηματικά δάνεια Σύνολο 31.12.2019 Συσσωρευµένες αποµειώσεις Υπόλοιπο µετά από αποµειώσεις Υπόλοιπο προ αποµειώσεων 31.12.2018 Συσσωρευµένες αποµειώσεις Υπόλοιπο µετά από αποµειώσεις 7.164.613 2.985.867 7.564.525 1.832.831 1.519.479 3.631.725 5.331.782 1.466.388 3.932.800 7.600.991 3.118.862 10.113.963 2.263.001 1.727.983 5.217.259 5.337.989 1.390.878 4.896.703 17.715.005 6.984.035 10.730.970 20.833.816 9.208.243 11.625.570 461 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 β. Ανάλυση κατά γεωγραφικό τοµέα Στην Ελλάδα εντάσσονται οι δραστηριότητες της Τράπεζας εκτός του καταστήματος Λονδίνου το οποίο εντάσσεται στον τομέα Λοιπές Χώρες. (Ποσά σε εκατ. ευρώ) Ελλάδα Καθαρό έσοδο από τόκους Καθαρό έσοδο από αµοιβές και προµήθειες Λοιπά έσοδα Σύνολο εσόδων Σύνολο εξόδων Ζημιές απομείωσης και προβλέψεις για την κάλυψη του πιστωτικού κινδύνου Ζημιές απομείωσης λοιπών χρηματοοικονομικών μέσων Πρόβλεψη αποζημίωσης προγράμματος εθελουσίας Κέρδη/(ζημιές) πριν το φόρο εισοδήµατος Φόρος εισοδήµατος Κέρδη/(ζημιές) µετά το φόρο εισοδήµατος Μη κυκλοφορούντα στοιχεία Ενεργητικού 31.12.2019 1.291,8 287,6 337,7 1.917,1 (861,1) (930,1) 5,3 (49,6) 81,6 81,6 1.185,3 1.1 - 31.12.2019 Λοιπές χώρες 4,7 1,3 6,0 (5,8) 0,2 0,2 Σύνολο 1.296,5 288,9 337,7 1.923,1 (866,9) (930,1) 5,3 (49,6) 81,8 (27,3) 54,5 1.185,3 (Ποσά σε εκατ. ευρώ) Ελλάδα Καθαρό έσοδο από τόκους Καθαρό έσοδο από αµοιβές και προµήθειες Λοιπά έσοδα Σύνολο εσόδων Σύνολο εξόδων Ζημιές απομείωσης και προβλέψεις για την κάλυψη του πιστωτικού κινδύνου Ζημιές απομείωσης λοιπών χρηματοοικονομικών μέσων Κέρδη/(ζημιές) πριν το φόρο εισοδήµατος 1.1 - 31.12.2018* Λοιπές χώρες 1.514,4 280,7 192,6 1.987,7 (897,8) (1.484,4) 5,7 (388,8) 7,3 1,6 8,9 (7,5) Κέρδη/(ζημιές) µετά το φόρο εισοδήµατος (388,8) 1,4 Μη κυκλοφορούντα στοιχεία Ενεργητικού 31.12.2018 1.043,9 1,4 Σύνολο 1.521,7 282,3 192,6 1.996,6 (905,3) (1.484,4) 5,7 (387,4) 450,8 Φόρος εισοδήµατος 63,4 1.043,9 Για τους σκοπούς της ανωτέρω σημείωσης στα Μη κυκλοφορούντα στοιχεία του Ενεργητικού περιλαμβάνονται: - Επενδύσεις σε ακίνητα - Ιδιοχρησιμοποιούμενα ενσώματα πάγια - Υπεραξία και λοιπά Άυλα Πάγια * Ορισµένα κονδύλια της προηγούµενης χρήσης έχουν αναµορφωθεί για σκοπούς συγκρισιµότητας 462 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 40. Διαχείριση Κινδύνων Η Τράπεζα έχει θεµελιώσει ένα πλαίσιο διεξοδικής και συνετής διαχείρισης των πάσης φύσης κινδύνων που αντιµετωπίζει, λαμβάνοντας υπ’ όψην τις βέλτιστες τραπεζικές πρακτικές και εποπτικές απαιτήσεις και το οποίο, µε βάση την κοινή ευρωπαϊκή νοµοθεσία και το ισχύον σύστηµα κοινών τραπεζικών κανόνων, αρχών και προτύπων, εξελίσσεται διαρκώς µε την πάροδο του χρόνου ώστε να εφαρµόζεται στην καθηµερινή διεξαγωγή των δραστηριοτήτων της Τράπεζας εντός και εκτός συνόρων, καθιστώντας αποτελεσµατική την εταιρική διακυβέρνηση της Τράπεζας. Βασική επιδίωξη της Τράπεζας κατά το 2019 ήταν η διατήρηση των υψηλών προδιαγραφών εσωτερικής διακυβέρνησης και η συµµόρφωση µε τις ρυθµιστικές και εποπτικές διατάξεις διαχείρισης κινδύνων ώστε να διασφαλίζεται η εµπιστοσύνη στη διεξαγωγή των επιχειρηµατικών της δραστηριοτήτων µέσω της παροχής κατάλληλων χρηµατοπιστωτικών υπηρεσιών. 40.1 Διαχείριση Πιστωτικού Κινδύνου ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΚΙΝΔΥΝΩΝ Διοικητικό Συµβούλιο Το Διοικητικό Συµβούλιο της Τράπεζας ασκεί εποπτεία επί του συνόλου των λειτουργιών του Τοµέα Διαχείρισης Κινδύνων. Έχει ορισθεί Επιτροπή Διαχείρισης Κινδύνων του Διοικητικού Συμβουλίου, η οποία συνεδριάζει σε µηνιαία βάση και αναφέρεται στο Διοικητικό Συµβούλιο. Η Επιτροπή εισηγείται στο Διοικητικό Συµβούλιο τη στρατηγική ανάληψης κινδύνων και διαχείρισης κεφαλαίων και ελέγχει την εφαρµογή της και αξιολογεί την επάρκεια και την αποτελεσµατικότητά της. Το πλαίσιο διαχείρισης κινδύνων και η αποτελεσµατικότητά του επανεξετάζονται σε τακτά χρονικά διαστήµατα ώστε να είναι εναρµονισµένα και µε τις διεθνείς βέλτιστες πρακτικές. Για την πληρέστερη και αποτελεσµατικότερη αναγνώριση και αντιµετώπιση των πάσης φύσης κινδύνων που αναλαµβάνονται έχουν συσταθεί οι Επιτροπές Διοίκησης (Επιτροπή Διαχείρισης Ενεργητικού-Παθητικού, Επιτροπή Πιστωτικού Κινδύνου και Επιτροπή Διαχείρισης Λειτουργικού Κινδύνου). Τοµέας Διαχείρισης Κινδύνων Ο Γενικός Διευθυντής και Group Chief Risk Officer εποπτεύει τον Τοµέα Διαχείρισης Κινδύνων της Τράπεζας και υποβάλει τακτικές και έκτακτες αναφορές προς τις Επιτροπές Διοίκησης, την Επιτροπή Διαχείρισης Κινδύνων και το Διοικητικό Συµβούλιο της Τράπεζας. Οι αναφορές αυτές καλύπτουν θέµατα διαχείρισης όλων των ειδών κινδύνων. Ειδικότερα για τον πιστωτικό κίνδυνο καλύπτουν τα ακόλουθα: • Το προφίλ κινδύνου του χαρτοφυλακίου ανά βαθµίδα κινδύνου • Τη µετάπτωση µεταξύ βαθµίδων κινδύνων (migration matrix). • Την εκτίµηση των σχετικών παραµέτρων κινδύνων ανά βαθµίδα κινδύνου, οµάδας πελατών κ.λπ. • Τις τάσεις των βασικών κριτηρίων διαβάθμισης. • Τις αλλαγές στη διαδικασία διαβάθμισης, στα κριτήρια ή στις επιµέρους παραµέτρους. • Την συγκέντρωση κινδύνων (ανά είδος κινδύνου, κλάδο, χώρα, εξασφάλιση, χαρτοφυλάκιο κ.λπ.). • Την εξέλιξη των δανείων, των καθυστερήσεων +90 ηµερών, των Μη Εξυπηρετούµενων Ανοιγµάτων και την παρακολούθηση των KPIs σε επίπεδο Οµίλου. 463 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 • Το κόστος αποµειώσεων. • Την µετακίνηση ανοιγµάτων μεταξύ Σταδίων κατά IFRS9 (Staging Transition) ανά στοιχείο ενεργητικού. • Το µέγιστο επιθυµητό επίπεδο ανάληψης κινδύνου (Credit Risk Appetite) ανά χώρα, τοµέα, νόµισµα, Επιχειρησιακή Μονάδα, τυχόν υπερβάσεις επί των εν λόγω ορίων καθώς και σχετικά σχέδια µετριασµού. Οργανωτική Δοµή Στην Τράπεζα λειτουργούν, υπό την εποπτεία του Γενικού Διευθυντού και Group Chief Risk Officer οι κάτωθι Διευθύνσεις Διαχείρισης Κινδύνων, οι οποίες έχουν την ευθύνη για την άµεση υλοποίηση του πλαισίου διαχείρισης κινδύνων, σύµφωνα µε τις κατευθύνσεις της Επιτροπής Διαχείρισης Κινδύνων. • Credit Control - Διεύθυνση Πολιτικής και Ελέγχου Πιστωτικού Κινδύνου - Διεύθυνση Μεθοδολογιών Πιστωτικού Κινδύνου - Διεύθυνση Εκτίμησης Κόστους Πιστωτικού Κινδύνου • Δεδοµένων και Ανάλυσης Πιστωτικού Κινδύνου - Διεύθυνση Διαχείρισης Δεδοµένων Πιστωτικού Κινδύνου - Διεύθυνση Ανάλυσης Πιστωτικού Κινδύνου • Κινδύνων Αγοράς και Λειτουργικών Κινδύνων • Επικύρωσης Υποδειγµάτων Κινδύνων • Πιστοδοτήσεων Επιχειρήσεων • Πίστης Καθυστερήσεων Wholesale Banking • Λιανικής Πίστης Για σκοπούς διαχείρισης Πιστωτικού Κινδύνου οι πιστοδοτήσεις διαχωρίζονται σε Wholesale και Retail, όπως περιγράφονται στη συνέχεια. ΠΙΣΤOΔΟΤΗΣΕΙΣ ΤΟΜΕΑ WHOLESALE BANKING Οι πιστοδοτήσεις Wholesale Banking εµπίπτουν σε µια από τις ακόλουθες κατηγορίες ανάλογα µε τα χαρακτηριστικά της πιστοδότησης και του πιστούχου, όπως φαίνεται στον ακόλουθο πίνακα: Πιστούχοι αρµοδιότητος Επιχειρηµατικών Διευθύνσεων Τοµέα Wholesale Banking Χαρτοφυλάκιο Χαρακτηριστικά Μεγάλων Επιχειρήσεων (Corporate) Επιχειρήσεις µε κύκλο εργασιών > € 75 εκατ. Περιλαµβάνονται οι πιστοδοτήσεις σε ναυτιλιακές εταιρείες καθώς και πιστούχοι υπό τη διαχείριση της Διεύθυνσης Επενδυτικής Τραπεζικής Μεσαίων Επιχειρήσεων (SME’s) € 2,5 εκατ.< Επιχειρήσεις µε Κύκλο Εργασιών < € 75 εκατ. ή επιχειρήσεις µε όριο> € 1 εκατ. 1. Έγκριση Πιστωτικού Κινδύνου Τα όρια των Συµβουλίων Πιστοδοτήσεων Wholesale Banking καθορίζονται µε βάση τον Συνολικό Πιστωτικό Κίνδυνο, o οποίος ορίζεται ως το σύνολο των διαφόρων µορφών πιστοδοτήσεων του πιστούχου (επιχείρηση ή οµάδα συνδεδεµένων επιχειρήσεων) που δύνανται να εγκριθούν από την Τράπεζα και περιλαµβάνει τα εξής: • Αιτούµενο ποσό/όριο πιστοδότησης • Όρια για Κεφάλαιο Κίνησης • Όρια για ανάληψη από µη διαθέσιµα ποσά (unclear) • Όρια για έκδοση Εγγυητικών Επιστολών και άνοιγµα Ενέγγυων Πιστώσεων 464 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 • Όρια προεξόφλησης επιχειρηµατικών απαιτήσεων (Factoring) • Όρια για παράγωγες συναλλαγές • Όρια εταιρικών καρτών • Δάνεια µέσης και µακράς διάρκειας (τα υφιστάµενα υπόλοιπα δανείων που έχουν πλήρως εκταµιευθεί ή το αρχικά εγκριθέν ποσό του δανείου για περιπτώσεις δανείων που δεν έχουν εκταµιευθεί στο σύνολό τους). • Χρηµατοδοτικές µισθώσεις (το υφιστάµενο υπολειπόµενο κεφάλαιο χρηµατοδοτικών µισθώσεων που έχουν πλήρως εκταµιευθεί ή το αρχικά εγκριθέν ποσό των χρηµατοδοτικών µισθώσεων στις περιπτώσεις που αυτό δεν έχει εκταµιευθεί στο σύνολό του). • Ειδικά όρια ή υπόλοιπα δανείων των βασικών φορέων των επιχειρήσεων (στεγαστικά δάνεια, καταναλωτικά δάνεια, δάνεια αγοράς µετοχών, πιστωτικές κάρτες κ.λπ.). Συµβούλια Πιστοδοτήσεων Wholesale Banking Διάρθρωση Συµβουλίων: • Συµβούλιο Πιστοδοτήσεων Wholesale Banking I (Διοίκησης) • Συµβούλιο Πιστοδοτήσεων Wholesale Banking II • Συµβούλιο Πιστοδοτήσεων Wholesale Banking III (Διευθυντών Διευθύνσεων) • Συµβούλιο Πιστοδοτήσεων Wholesale Banking IV (Υποδιευθυντών Διευθύνσεων) • Συµβούλια Πιστοδοτήσεων Wholesale Banking V (Διεύθυνσης Χρηµατοδοτήσεων Τουριστικών και Νησιωτικών Επιχειρήσεων και Επιχειρηµατικών Κέντρων). Ισχύς Πιστωτικών Ορίων: Η διάρκεια ισχύος των ορίων καθορίζεται από τα αρµόδια Συµβούλια Πιστοδοτήσεων Wholesale Banking. Βασικός παράγοντας για τον προσδιορισµό της χρονικής ισχύος των ορίων είναι η διαβάθµιση πιστωτικού κινδύνου, η οποία δεν αποτελεί εν γένει κριτήριο έγκρισης ή απόρριψης του αιτήµατος, αλλά τη βάση για τον προσδιορισµό του ύψους και της ποιότητας των εξασφαλίσεων, καθώς και της τιμολόγησης της χρηματοδότησης. Κατά κανόνα, για πελάτες που έχουν διαβαθµισθεί σε Ζώνες Χαµηλού, Μέσου και Αποδεκτού Πιστωτικού Κινδύνου, η διάρκεια ισχύος των ορίων είναι δωδεκάµηνη, για πελάτες που έχουν διαβαθµισθεί σε Ζώνη Πιστωτικού Κινδύνου Μέτριου - Υπό Παρακολούθηση η διάρκεια ισχύος των ορίων είναι εξάµηνη και για πελάτες που έχουν διαβαθµισθεί σε Ζώνες Υψηλού - Πιστωτικού Κινδύνου η διάρκεια ισχύος των ορίων είναι τρίµηνη. Παρεκκλίσεις από τον κανόνα επιτρέπονται µόνο µετά από αιτιολογηµένη πρόταση των αρµοδίων Επιχειρησιακών Μονάδων και µετά από απόφαση των Συµβουλίων Πιστοδοτήσεων. 2. Επιµέτρηση Πιστωτικού Κινδύνου και Εσωτερικές Διαβαθµίσεις Η αξιολόγηση της πιστοληπτικής ικανότητας των πιστούχων και η κατάταξή τους σε κατηγορίες πιστωτικού κινδύνου πραγµατοποιείται µέσω συστηµάτων διαβάθμισης. Η ταξινόµηση των πιστούχων της Τράπεζας µε τη χρήση συστηµάτων διαβάθμισης πιστωτικού κινδύνου αποτελεί βασικό εργαλείο για: • Τη λήψη απόφασης από τα αρµόδια Συµβούλια για τη χορήγηση/ανανέωση ορίου πιστοδοτήσεων και την εφαρµογή της κατάλληλης τιµολογιακής πολιτικής (περιθώρια επιτοκίων κ.λπ.). • Την πρόβλεψη της µελλοντικής συµπεριφοράς των πελατών που ανήκουν σε µία οµάδα µε κοινά χαρακτηριστικά. • Τον έγκαιρο εντοπισµό των προβληµατικών πιστοδοτήσεων και την άµεση µεθόδευση των απαραίτητων ενεργειών για την ελαχιστοποίηση της ενδεχόµενης ζημιάς για την Τράπεζα. • Την αξιολόγηση της ποιότητας του δανειακού χαρτοφυλακίου της Τράπεζας και του αναλαµβανόµενου από αυτή πιστωτικού κινδύνου. 465 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Σκοπός των συστηµάτων διαβάθμισης πιστωτικού κινδύνου είναι η εκτίµηση της πιθανότητας µη εκπλήρωσης των υποχρεώσεων των πιστούχων έναντι της Τράπεζας και η εκτίµηση της αναµενόµενης ζημιάς (Expected Credit Loss). Τα συστήµατα διαβάθμισης που χρησιµοποιούνται από την Τράπεζα είναι το Alpha Bank Rating System (ABRS) και το Risk Analyst (RA) στα οποία ενσωµατώνονται διαφορετικά µοντέλα (υποδείγµατα) διαβάθμισης πιστωτικού κινδύνου. Όλοι οι υφιστάµενοι και δυνητικοί πελάτες πιστοδοτήσεων της Τράπεζας αξιολογούνται µε βάση το κατάλληλο µοντέλο διαβάθμισης πιστωτικού κινδύνου και εντός των προβλεπόµενων χρονικών περιθωρίων. Για την εκτίµηση του ενδεχοµένου ασυνέπειας των πιστούχων της Τράπεζας τα µοντέλα διαβάθμισης πιστωτικού κινδύνου αξιολογούν µία σειρά παραµέτρων, οι οποίες µπορούν να οµαδοποιηθούν ως εξής: • Χρηµατοοικονοµική: Οικονοµική δυνατότητα πιστούχου (δείκτες ρευστότητας, δανειακής επιβάρυνσης κ.λπ.). • Συγκριτική θέση πιστούχου στο πλαίσιο του ευρύτερου περιβάλλοντος στο οποίο δραστηριοποιείται και κυρίως έναντι των ανταγωνιστριών εταιρειών του κλάδου στον οποίο ανήκει. • Συναλλακτική συµπεριφορά πιστούχου έναντι της Τράπεζας αλλά και έναντι τρίτων (οφειλές σε καθυστέρηση, δυσµενή στοιχεία κ.λπ.). • Ποιοτικά χαρακτηριστικά πιστούχου (ακεραιότητα και συνέχεια της διοίκησης, καταλληλότητα παγίων εγκαταστάσεων και εξοπλισµού κ.λπ.). Τα υποδείγµατα διαβάθμισης του πιστωτικού κινδύνου που χρησιµοποιούνται σήµερα από την Τράπεζα διαφοροποιούνται αναλόγως: • Του κύκλου εργασιών των πιστοδοτούµενων επιχειρήσεων. • Του ύψους του Συνολικού Πιστωτικού Κινδύνου των επιχειρήσεων. • Των ειδικών χαρακτηριστικών της χρηματοδότησης. • Των διαθεσίµων στοιχείων για την αξιολόγηση του πιστούχου. Ειδικώς για τα οικονοµικά στοιχεία, οι διαφοροποιήσεις σχετίζονται µε την κατηγορία των τηρούµενων λογιστικών βιβλίων, τον τύπο των λογιστικών σχεδίων (για χρηµατοοικονοµικές υπηρεσίες, ασφαλιστικές υπηρεσίες κ.λπ.), καθώς και µε το αν οι οικονοµικές καταστάσεις συντάσσονται σύµφωνα µε τα Διεθνή Πρότυπα Χρηµατοοικονοµικής Πληροφόρησης (Δ.Π.Χ.Π.). Για κάθε ένα από τα υποδείγµατα διαβάθμισης πιστωτικού κινδύνου είναι δυνατόν να χρησιµοποιούνται διαφορετικές παράµετροι, η κάθε µία από τις οποίες συνεισφέρει µε συγκεκριµένο τρόπο στη σχετική αξιολόγηση. Η στατιστική επιβεβαίωση των υποδειγµάτων διαβάθμισης πιστωτικού κινδύνου επανεξετάζεται συνεχώς ώστε να διασφαλίζεται η µέγιστη προβλεπτική τους ικανότητα, σύµφωνα και µε τις διεθνείς βέλτιστες πρακτικές και το εποπτικό και ρυθµιστικό πλαίσιο διαχείρισης κινδύνου. Κλίµακα διαβάθμισης πιστούχων Οι πιστούχοι διαβαθµίζονται στις ακόλουθες διαβαθµίσεις πιστωτικού κινδύνου: ΑΑ, Α+, Α, Α-, ΒΒ+, ΒΒ, ΒΒ-, Β+, Β, Β-, ΓΓ+, ΓΓ, ΓΓ-, Γ, Δ, Δ0, Δ1, Δ2. Για χρηµατοδοτήσεις ειδικής µορφής (Σύνθετες Χρηµατοδοτήσεις και Χρηµατοδοτήσεις Ναυτιλίας) έχουν αναπτυχθεί ειδικά µοντέλα (slotting) µε την κάτωθι κλίµακα κατηγοριοποίησης: Ισχυρή (Κατηγορία 1), Καλή (Κατηγορία 2), Ικανοποιητική (Κατηγορία 3), Ασθενής (Κατηγορία 4), Σε Αθέτηση (Δ, Δ0, Δ1, Δ2). Για σκοπούς συμπλήρωσης του πίνακα «Ποιοτική Διαβάθµιση των Δανείων ανά Δ.Π.Χ.Π. 9 Στάδιο», στην Υψηλή Διαβάθµιση εµπίπτουν οι κλίµακες διαβάθμισης AA, A+, A, A-, BB+ και ΒΒ και Κατηγορία 1 και 2, στην Ικανοποιητική Διαβάθµιση οι κλίµακες διαβάθμισης ΒΒ-, Β+, Β, Β-, ΓΓ+, ΓΓ και Κατηγορία 3, και στην Υπό επιτήρηση (υψηλότερου κινδύνου) ΓΓ-, Γ και Κατηγορία 4. Τέλος, στην κατηγορία σε αθέτηση εµπίπτουν οι κλίµακες διαβάθμισης Δ, Δ0. Δ1, Δ2. ΠΙΣΤΟΔΟΤΗΣΕΙΣ ΤΟΜΕΑ ΛΙΑΝΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΙΚΗΣ Ως τοµέας Λιανικής Τραπεζικής ορίζονται τα δάνεια που έχουν χορηγηθεί από την Τράπεζα και εµπίπτουν σε µια από τις ακόλουθες κατηγορίες: 466 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 • Στεγαστικά Δάνεια • Καταναλωτικά Δάνεια και Πιστωτικές Κάρτες • Μικρών Επιχειρήσεων και Επαγγελµατιών (SB): Φυσικά και Νοµικά Πρόσωπα µε Κύκλο Εργασιών έως Ευρώ 2,5 εκατ. και πιστωτικό όριο έως Ευρώ 1 εκατ. 1. Διαδικασία Έγκρισης Δανείων Η Τράπεζα παρακολουθεί το Συνολικό Πιστωτικό Κίνδυνο πιστούχου (για Ιδιώτες και Μικρές Επιχειρήσεις) ο οποίος ορίζεται ως το άθροισµα των ανακυκλούµενων ορίων του πιστούχου, των υπολοίπων των εφάπαξ πιστοδοτήσεων και ειδικά για τις Μικρές Επιχειρήσεις, το ύψος των εγκεκριµένων χρηµατοδοτήσεων προς τους φορείς των επιχειρήσεων. Επιπλέον, συνυπολογίζονται και πιστοδοτήσεις όπου ο πιστούχος είναι εγγυητής ή συνοφειλέτης. Η Τράπεζα έχει αναπτύξει και εφαρµόζει πλαίσιο άσκησης πιστωτικής πολιτικής (λαµβάνοντας υπόψη το νοµοθετικό και εποπτικό/ ρυθµιστικό πλαίσιο), στο οποίο στηρίζονται οι διαδικασίες πιστοδοτήσεων Λιανικής Τραπεζικής της Τράπεζας. Παράλληλα, έχει διαµορφώσει και θέσει σε ισχύ ένα σύστηµα βασικών αρχών, διαδικασιών και κανόνων εσωτερικής λειτουργίας που διέπει τις πιστοδοτήσεις της και διασφαλίζει την οµαλή και ασφαλή διαχείριση του αναλαµβανόµενου κινδύνου. Οι κυριότερες αρχές και κανόνες που διέπουν τη λειτουργία των πιστοδοτήσεων Λιανικής Τραπεζικής είναι οι εξής: • Χρηστή διαχείριση πιστοδοτήσεων. • Ορθή επιλογή πελατών, βάσει συγκεκριµένων πιστωτικών κριτηρίων. • Συσχετισµός κινδύνων και αποδοτικότητας µε αντίστοιχη διαµόρφωση της τιµολογιακής πολιτικής, κάλυψη πιστοδοτήσεων µε εξασφαλίσεις συνεκτιµώντας και το βαθµό πιστωτικού κινδύνου. • Παρακολούθηση και διαχείριση του Συνολικού Πιστωτικού Κινδύνου, δηλαδή του συνόλου των κινδύνων που απορρέουν από τις κάθε µορφής πιστοδοτήσεις της Τράπεζας και των εταιρειών του Οµίλου. Η άσκηση της πιστοδοτικής πολιτικής προϋποθέτει την τήρηση πιστωτικών κριτηρίων, τα οποία συντελούν στην απόκτηση και διατήρηση υγιούς χαρτοφυλακίου πιστοδοτήσεων, καθώς και στη δυναµική και ασφαλή τοποθέτηση των κεφαλαίων της Τράπεζας. Συγκεκριµένα: Ιδιώτες Η εγκριτική διαδικασία των πιστοδοτήσεων προς Ιδιώτες (φυσικά πρόσωπα µε εισοδήµατα που προέρχονται από µισθωτές υπηρεσίες, συντάξεις ή άλλες πηγές που δεν σχετίζονται µε επιχειρηµατική δραστηριότητα) πραγµατοποιείται µε βάση την κατάταξη των πιστούχων σε οµάδες κινδύνου (risk groups), οι οποίες αντιπροσωπεύουν ένα συγκεκριµένο επίπεδο αναλαµβανόµενου κινδύνου. Το επίπεδο του αναλαµβανόµενου από την Τράπεζα κινδύνου προσαρµόζεται, όπως οι συνθήκες το απαιτούν, αναλόγως της πιστωτικής πολιτικής της. Η αξιολόγηση αιτηµάτων πιστοδοτήσεων Ιδιωτών βασίζεται στους κάτωθι πυλώνες: • Στην αξιολόγηση πιθανότητας απάτης σε επίπεδο αίτησης (Application Fraud Detection). • Στην αξιολόγηση επιθυµίας αποπληρωµής (Willingness to pay). • Στην αξιολόγηση ικανότητας αποπληρωµής (Ability to pay). • Στην αξιολόγηση του κινδύνου εξασφαλίσεων (Collateral risk). Μικρές επιχειρήσεις Ως Μικρές Επιχειρήσεις ορίζονται οι κάτωθι: • Ατοµικές Επιχειρήσεις µε επιχειρηµατικό όριο έως Ευρώ 1 εκατ. και µε ετήσιο κύκλο εργασιών έως Ευρώ 2,5 εκατ. • Ελεύθεροι Επαγγελµατίες µε επιχειρηµατικό όριο έως Ευρώ 1 εκατ. • Νοµικά Πρόσωπα (Ο.Ε., Ε.Ε., Ε.Π.Ε., ΙΚΕ, Α.Ε.) µε επιχειρηµατικό όριο έως Ευρώ 1 εκατ. και ετήσιο κύκλο εργασιών έως Ευρώ 2,5 εκατ. 467 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Η πιστοληπτική ικανότητα των Μικρών Επιχειρήσεων αρµοδιότητας Retail Banking σχετίζεται σε πολύ µεγάλο βαθµό µε την πιστοληπτική ικανότητα των φορέων/αρµοδίων στην επιχείρηση και αντίστροφα. Συνεπώς η αξιολόγηση των αιτηµάτων αυτής της κατηγορίας βασίζεται σε δύο διαστάσεις: • Στην αξιολόγηση της πιστοληπτικής ικανότητας των φορέων ή διαχειριστών της επιχείρησης. • Στην αξιολόγηση της πιστοληπτικής ικανότητας της επιχείρησης. Η αξιολόγηση της πιστοληπτικής ικανότητας των φορέων ή διαχειριστών µίας επιχείρησης βασίζεται στους κάτωθι πυλώνες: • Στην αξιολόγηση της επιθυµίας αποπληρωµής (willingness to pay). • Στην αξιολόγηση της ικανότητας αποπληρωµής (ability to pay). Η αξιολόγηση της πιστοληπτικής ικανότητας της επιχείρησης βασίζεται στους κάτωθι πυλώνες: • Αξιολόγηση πιθανότητας απάτης σε επίπεδο αίτησης (Application fraud detection). • Αξιολόγηση δηµογραφικών στοιχείων (Demographics). • Αξιολόγηση οικονοµικών στοιχείων (Financials). • Αξιολόγηση στοιχείων συµπεριφοράς (Behaviour). • Αξιολόγηση στοιχείων Τειρεσίας Α.Ε. (Credit Bureau). • Αξιολόγηση ποιοτικών στοιχείων. • Αξιολόγηση κινδύνου εξασφαλίσεων (Collateral risk). 2. Συστήµατα Διαβάθμισης Βασική συνιστώσα στη µέτρηση του πιστωτικού κινδύνου Λιανικής Τραπεζικής αποτελούν τα υποδείγµατα διαβάθμισης, που έχουν αναπτυχθεί και χρησιµοποιούνται σε όλες τις φάσεις του Πιστωτικού Κύκλου στην Τράπεζα. Τα εν λόγω υποδείγµατα τµηµατοποιούν τον πληθυσµό σε οµοειδής οµάδες κινδύνου (pools) και διακρίνονται σε: • Μοντέλα συµπεριφορικά (Behaviour Models) τα οποία αξιολογούν τη συµπεριφορά του πελάτη και προβλέπουν την πιθανότητα αθέτησης στους επόµενους µήνες. • Μοντέλα βάσει στοιχείων αίτησης (Application Credit Scoring Models). Τα εν λόγω µοντέλα αξιολογούν στοιχεία αίτησης, κυρίως δηµογραφικά, και προβλέπουν την πιθανότητα αθέτησης στους επόµενους µήνες. • Μοντέλα εκτίμησης των εποπτικών παραµέτρων. Σηµειώνεται ότι από 1.1.2018 εφαρµόζονται µοντέλα εκτίμησης Πιστωτικού Κινδύνου της Τράπεζας συµβατά µε το Διεθνές Πρότυπο Χρηµατοοικονοµικής Πληροφόρησης 9 (Δ.Π.Χ.Π. 9). Τα εν λόγω υποδείγµατα και οι εκτιµήσεις αθέτησης ζημιάς που απορρέουν από αυτά, διαδραµατίζουν ουσιαστικό ρόλο στη διαχείριση κινδύνου και στη λήψη αποφάσεων στις λειτουργίες της Τράπεζας. Οι τοµείς στους οποίους γίνεται χρήση των υποδειγµάτων είναι οι εξής: • Στη λήψη αποφάσεων για τη χορήγηση/ανανέωση ορίου πιστοδοτήσεων. • Στις αποµειώσεις της αξίας των απαιτήσεων (impairment assessments). • Στη πρόβλεψη της µελλοντικής συµπεριφοράς των πελατών που ανήκουν σε µία οµάδα µε κοινά χαρακτηριστικά. • Στον έγκαιρο εντοπισµό των προβληµατικών λογαριασµών και την άµεση µεθόδευση των απαραίτητων ενεργειών για την ελαχιστοποίηση της ενδεχόµενης ζημιάς για την Τράπεζα. • Στην αξιολόγηση της ποιότητας του δανειακού χαρτοφυλακίου της Τράπεζας και του αναλαµβανόµενου από αυτή πιστωτικού κινδύνου. Οι παράγοντες που λαµβάνονται υπόψη ποικίλουν αναλόγως του τύπου του µοντέλου και της κατηγορίας προϊόντος που αυτό αξιολογεί. Ενδεικτικά, αναφέρονται τα εξής: • Προσωπικά / Δηµογραφικά στοιχεία, όπως η ηλικία του Πελάτη, το επάγγελµα, η οικογενειακή του κατάσταση, η κατάσταση κατοικίας. 468 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 • Χαρακτηριστικά του δανείου, όπως το προϊόν που αιτείται, η διάρκεια του προϊόντος, το αιτούµενο ποσό, ο σκοπός χρηματοδότησης. • Στοιχεία συµπεριφοράς του δανείου το τελευταίο διάστηµα, όπως οι πληρωµές το τελευταίο διάστηµα, η µέγιστη καθυστέρηση, το υπόλοιπο ως προς το όριο, ο τύπος συναλλαγής. • Οικονοµικά στοιχεία, όπως η µεταβολή των πωλήσεων, ο τραπεζικός δανεισµός σε σχέση µε τις πωλήσεις. • Ποιοτικά στοιχεία, όπως εµπειρία, έδρα επιχείρησης, προσωπική περιουσία. Τα υποδείγµατα επανεξετάζονται και επικαιροποιούνται ετησίως και υπόκεινται σε διαρκή ποιοτικό έλεγχο ώστε να διασφαλίζεται ανά πάσα στιγµή η προβλεπτική τους ικανότητα. Επίσης, διενεργούνται σε συστηµατική βάση, ασκήσεις προσομοίωσης καταστάσεων κρίσης, όπου διερευνάται η ενδεχόµενη επίπτωση στα χρηµατοοικονοµικά αποτελέσµατα της Τράπεζας λόγω δυσµενών εξελίξεων τόσο στη συναλλακτική συµπεριφορά των πιστούχων, όσο και στο ευρύτερο χρηµατοοικονοµικό περιβάλλον. Για σκοπούς συμπλήρωσης του πίνακα «Ποιοτική Διαβάθµιση των Δανείων ανά Δ.Π.Χ.Π. 9 Στάδιο» για τα δάνεια της Λιανικής τραπεζικής η κατάταξη σε Υψηλή Διαβάθµιση, Ικανοποιητική Διαβάθµιση και στην Υπό επιτήρηση Διαβάθµιση, βασίζεται σε δωδεκάµηνη Πιθανότητα Αθέτησης. Το εύρος των πιθανοτήτων που ορίζει την εν λόγω κατάταξη έχει προκύψει µέσω ανάλυσης µε στόχο τη βελτιστοποίηση της διαχωριστικής ικανότητας µεταξύ των κατηγοριών. Συνεπώς, δύναται να διαφοροποιηθεί ανά χαρτοφυλάκιο ως κατωτέρω: Εύρος Πιθανοτήτων Αθέτησης Κατάταξη Στεγαστικά Καταναλωτικά Πιστωτικές Κάρτες Μικρές Επιχειρήσεις Υψηλή Διαβάθμιση έως και 3% έως και 4.0% έως και 3.8% έως και 4.7% Ικανοποιητική Διαβάθμιση από 3% έως και 16.5% από 4.0% έως και 20% από 3.8% έως και 16% από 4.7% έως και 17% Υπό επιτήρηση Διαβάθμιση άνω του 16.5% άνω του 20% άνω του 16% άνω του 17% ΠΙΣΤΩΤΙΚΌΣ ΈΛΕΓΧΟΣ Σύµφωνα µε το πλαίσιο διαχείρισης κινδύνων και ελέγχων, υφίστανται τρεις «γραµµές άµυνας» µε διακριτούς ρόλους και αρµοδιότητες, µε πρώτη «γραµµή άµυνας» τις Επιχειρησιακές Μονάδες και τις Μονάδες Υποστηρικτικών Λειτουργιών, δεύτερη «γραµµή άµυνας» τις Μονάδες Διαχείρισης Κινδύνων και τρίτη «γραµµή άµυνας» τη Μονάδα Εσωτερικού Ελέγχου. Στο πλαίσιο λειτουργίας της δεύτερης γραµµής άµυνας και εντός του ενιαίου πλαισίου εργασιών που έχει καθοριστεί για τους τοµείς Λιανικής Τραπεζικής, Wholesale Banking και Private and Investment Banking, η Τράπεζα πραγµατοποιεί ελέγχους µε στόχο τη βελτιστοποίηση της διαχείρισης του Πιστωτικού Κινδύνου, τη διαπίστωση της ποιότητας του δανειακού χαρτοφυλακίου και τη διασφάλιση της λειτουργίας της πρώτης «γραµµής άµυνας» εντός του πλαισίου που έχει καθοριστεί για την αποτελεσµατική διαχείριση του Πιστωτικού Κινδύνου. Η λειτουργία της δεύτερης «γραµµής άµυνας» είναι ανεξάρτητη και µεταξύ άλλων στοχεύει στην: • Σχεδίαση και ανάπτυξη διαδικασιών και ελέγχων για τη διαχείριση του πιστωτικού κινδύνου. • Παρακολούθηση της επάρκειας και της αποτελεσµατικότητας των υφιστάµενων διαδικασιών διαχείρισης πιστωτικού κινδύνου. • Ανάδειξη των κρίσιµων ζητηµάτων που προκύπτουν και τυχόν αποκλίσεων από τους Κανονισµούς και τις Πολιτικές της Τράπεζας. • Παροχή κατευθυντήριων γραµµών και οδηγιών που σχετίζονται µε τις διαδικασίες διαχείρισης και ελέγχου πιστωτικού κινδύνου. • Παροχή ενημέρωσης στις ενδιαφερόµενες Μονάδες σχετικά µε τα ευρήµατα των ελέγχων και τις τυχόν συστάσεις. Με στόχο την περαιτέρω ενίσχυση της δεύτερης «γραµµής άµυνας» έχει δημιουργηθεί, από το 2018, η Διεύθυνση Επικύρωσης Υποδειγµάτων Κινδύνων, η οποία υπάγεται στον Γενικό Διευθυντή και CRO και είναι ανεξάρτητη από την μονάδα ανάπτυξης των υποδειγμάτων. 469 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Ο ρόλος της Διεύθυνσης Επικύρωσης Υποδειγμάτων κινδύνων, εντός του Πλαισίου Διαχείρισης Κινδύνου Υποδειγμάτων (MRM Framework) περιλαμβάνει τις αρμοδιότητες που σχετίζονται με την παρακολούθηση της αξιοπιστίας των υποδειγμάτων, που αναπτύσσονται από την πρώτη γραμμή άμυνας. Το πρωταρχικό καθήκον της Διεύθυνσης είναι η ανεξάρτητη επικύρωση της αρτιότητας των υποδειγμάτων της καταλληλότητας τους, καθώς επίσης της συμμόρφωσης με τις εποπτικές οδηγίες και τις βέλτιστες διεθνείς πρακτικές. Στις αρμοδιότητες της Διεύθυνσης περιλαμβάνονται η ανάπτυξη διαδικασιών για την αξιολόγηση της αξιοπιστίας των υποδειγμάτων, σε περιοδική βάση. Η συχνότητα και η έκταση της επικύρωσης καθορίζεται από τη σημαντικότητα των υποδειγμάτων η οποία λαμβάνει υπόψη της, ανάμεσα σε άλλα κριτήρια, το μέγεθος και την πολυπλοκότητα του χαρτοφυλακίου. Το ύψος του εγγενούς κινδύνου υποδειγμάτων καθορίζεται από τη μεθοδολογία διαβάθμισης σημαντικότητας υποδειγμάτων (Model Tiering), η οποία στη συνέχεια καθορίζει τη συχνότητα, την έκταση και το εύρος της επικύρωσης. ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΣ ΕΚΘΕΣΗΣ ΠΙΣΤΩΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Εξασφαλίσεις Η λήψη εξασφαλίσεων λειτουργεί ως αντιστάθµισµα έναντι του πιστωτικού κινδύνου που µπορεί να προκύψει από την ενδεχόµενη αδυναµία του πιστούχου να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις του. Ως εξασφαλίσεις πιστοδοτήσεων νοούνται τα πάσης φύσης περιουσιακά στοιχεία ή δικαιώµατα, τα οποία τίθενται στη διάθεση της Τράπεζας, είτε από τους πιστούχους είτε από τρίτα πρόσωπα, προκειµένου να χρησιµοποιηθούν ως συµπληρωµατικές πηγές ρευστοποίησης των σχετικών απαιτήσεων. Οι εξασφαλίσεις κατατάσσονται σε δύο γενικές κατηγορίες: Ενοχικές και Εµπράγµατες εξασφαλίσεις. 1. Ενοχικές εξασφαλίσεις - Εγγυήσεις Οι ενοχικές εξασφαλίσεις αποτελούν το πλαίσιο των υποχρεώσεων και δικαιωµάτων που συνήθως περιλαµβάνονται/ περιγράφονται σε ειδικά συµβατικά έγγραφα, µέσω των οποίων δηµιουργούνται δεσµεύσεις στον οφειλέτη ή σε τρίτα πρόσωπα (φυσικά ή νοµικά) που υποκαθιστούν τον οφειλέτη σε περίπτωση αθέτησης των υποχρεώσεων του τελευταίου για καταβολή της οφειλής και αντίστοιχα δικαιώµατα στον δανειστή για τη διεκδίκησή τους. Βασική µορφή ενοχικής εξασφάλισης που χρησιµοποιείται στις τραπεζικές πιστοδοτήσεις αποτελεί η Εγγύηση. Η εγγύηση συνιστά έννομη σχέση μεταξύ εγγυητή και δανειστή (Τράπεζα), μέσω της οποίας ο εγγυητής αναλαμβάνει την ευθύνη ότι θα καταβληθεί η οφειλή. Καταρτίζεται εγγράφως και προϋποθέτει την ύπαρξη βασικής εννόμου σχέσης μεταξύ της Τράπεζας και του πιστούχου (κύρια οφειλή), με την οποία υφίσταται σχέση κυρίου προς παρεπόμενο. Ο εγγυητής μπορεί να είναι Φυσικό ή Νομικό Πρόσωπο και η εγγύηση είναι δυνατόν να δοθεί και για μελλοντική ή υπό αίρεση οφειλή. 2. Εµπράγµατες εξασφαλίσεις Με την εµπράγµατη εξασφάλιση παρέχεται στην Τράπεζα δικαίωµα επί περιουσιακού στοιχείου (κινητού ή ακινήτου), που ανήκει στην κυριότητα του πιστούχου ή του εγγυητή, µε σκοπό την κατά προτεραιότητα ικανοποίηση των απαιτήσεών της από το προϊόν εκποίησης του περιουσιακού στοιχείου. Οι εµπράγµατες εξασφαλίσεις διακρίνονται σε υποθήκες και προσηµειώσεις υποθηκών που εγγράφονται επί ακινήτων, καθώς και σε ενέχυρα που συστήνονται επί κινητών «πραγµάτων» (π.χ. εµπορεύµατα, επιταγές, συναλλαγµατικές) ή επί απαιτήσεων και δικαιωµάτων. Για την καλύτερη διασφάλιση των πιστοδοτήσεων, λαµβάνεται η ασφαλιστική κάλυψη των ενυπόθηκων και κατά περίπτωση των ενεχυριαζόµενων εξασφαλίσεων και η εκχώρηση της ασφαλιστικής αποζημίωσης στην Τράπεζα. 470 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 2.1. Υποθήκη – Προσηµείωση Υποθήκης Η υποθήκη εγγράφεται επί ακινήτων που µπορούν να εκποιηθούν, όπως ειδικότερα αναφέρεται κατωτέρω: • Κατοικίες • Εµπορικά Ακίνητα • Βιοµηχανοστάσια • Οικόπεδα • Μεταλλεία • Πλοία ή αεροσκάφη και κινητήρες, ανεξαρτήτως του εάν είναι κινητά. • Μηχανικές ή άλλες εγκαταστάσεις (µηχανολογικές, µηχανικές, ηλεκτρολογικές, κ.λπ.), εάν είναι µονίµως και σταθερά συνδεδεµένες (εµπεπηγµένες) µε το ενυπόθηκο ακίνητο. Μέθοδοι και Περιοδικότητα αποτίμησης ενυπόθηκων ακινήτων Σύµφωνα µε την Πιστωτική Πολιτική της Τράπεζας η ύπαρξη και η αξία των εξασφαλίσεων παρακολουθείται στενά. Οι εκτιµήσεις των ακινήτων διενεργούνται ανά έτος για όλα τα είδη ακινήτων, πλην περιπτώσεων που συµβατικά προβλέπεται κάτι διαφορετικό, σε περιπτώσεις που γίνουν αντιληπτές µεταβολές στο ακίνητο ή στην πορεία της επιχείρησης, ή υπάρχουν πολεοδοµικές µεταβολές ή άλλοι παράγοντες. Οι αρχικές εκτιµήσεις των ακινήτων που προσφέρονται ως εξασφάλιση πραγµατοποιούνται µε επίσκεψη του εκτιµητή και εσωτερική αυτοψία. Οι επανεκτιµήσεις ακινήτων που αποτελούν εξασφαλίσεις σε εξυπηρετούµενα ανοίγµατα πραγµατοποιούνται κυρίως από την θυγατρική εταιρεία της Τράπεζας Alpha Αστικά Ακίνητα Α.Ε.(η Εταιρεία) µέσω: • Του δείκτη τιµών PropIndex, ανεξαρτήτως του ύψους του ανοίγµατος, για τα οικιστικά Ακίνητα. • Του δείκτη τιµών επαγγελματικών ακινήτων «CRE» που έχει αναπτύξει η Alpha Αστικά Ακίνητα Α.Ε. λαµβάνοντας υπόψη τους δείκτες που εκδίδονται από την Τράπεζα της Ελλάδος, για συγκεκριµένες κατηγορίες επαγγελµατικών ακινήτων που χρησιµοποιούνται ως εξασφαλίσεις επί εξυπηρετούµενων ανοιγµάτων ύψους έως Ευρώ 1 εκατ. • Των εξουσιοδοτηµένων µηχανικών της Εταιρείας, µετά από επίσκεψή τους στο επαγγελµατικό ακίνητο που χρησιµοποιείται ως εξασφάλιση ή µέσω desktop εκτίμησης, εφόσον ο CRE δείκτης, που έχει αναπτυχθεί από την Alpha Αστικά Ακίνητα Α.Ε., δεν καλύπτει είτε το είδος επαγγελµατικού ακινήτου είτε το ύψος του ανοίγµατος υπερβαίνει τα Ευρώ 1 εκατ. Οι επανεκτιµήσεις ακινήτων που χρησιµοποιούνται ως εξασφαλίσεις σε µη εξυπηρετούµενα ανοίγµατα πραγµατοποιούνται κυρίως από την θυγατρική εταιρεία της Τράπεζας Alpha Αστικά Ακίνητα Α.Ε.(η Εταιρεία) µέσω: • Του δείκτη τιµών PropIndex, για τα οικιστικά ακίνητα και για µη εξυπηρετούµενα ανοίγµατα ύψους έως Ευρώ 300 χιλ. • Του δείκτη τιµών επαγγελματικών ακινήτων «CRE» που έχει αναπτύξει η Alpha Αστικά Ακίνητα Α.Ε. λαµβάνοντας υπόψη τους δείκτες που εκδίδονται από την Τράπεζα της Ελλάδος, για συγκεκριµένες κατηγορίες επαγγελµατικών ακινήτων, που χρησιµοποιούνται ως εξασφαλίσεις επί μη εξυπηρετούµενων ανοιγµάτων ύψους έως Ευρώ 300 χιλ. • Των εξουσιοδοτηµένων µηχανικών της Εταιρείας, µετά από επίσκεψή τους στο ακίνητο που χρησιµοποιείται ως εξασφάλιση ή µέσω desktop εκτίμησης, υπό την προϋπόθεση ότι είτε το ποσό του µη εξυπηρετούµενου ανοίγµατος που καλύπτει το υπό εκτίµηση ακίνητο υπερβαίνει τα Ευρώ 300 χιλ. είτε σε περιπτώσεις που οι δείκτες που υπάρχουν δεν καλύπτουν το είδος του υπό επανεκτίµηση ακινήτου. Η Τράπεζα στο πλαίσιο της διαδικασίας πιστωτικού ελέγχου (credit control) πραγµατοποιεί σε τακτική βάση και µέσω της κατάλληλης δειγµατοληψίας, ελέγχους επί της διαδικασίας εφαρµογής της Πολιτικής Εξασφάλισης Πιστοδοτήσεων Οµίλου, ελέγχους (back-testing) για την επαλήθευση των αποτιµήσεων των ακινήτων, τόσο αυτών που βασίζονται σε δείκτες όσο και αυτών που βασίζονται σε µεµονωµένες αποτιµήσεις και ελέγχους της ορθής απεικόνισης των αξιών των ακινήτων στα συστήµατα της Τράπεζας σύµφωνα µε τις αξίες που αναφέρονται στις σχετικές εγκρίσεις αρµοδίων Συµβουλίων. 471 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 2.2. Ενέχυρο Είναι το εµπράγµατο δικαίωµα σε κινητή αξία, που παρέχει στον ενεχυρούχο δανειστή την εξουσία να ικανοποιηθεί κατά προτεραιότητα από την εκποίηση αυτής. Ενέχυρο µπορεί να συσταθεί επί κινητών πραγµάτων, επί τίτλων και αξιογράφων, επί δικαιωµάτων ή απαιτήσεων που δεν έχουν εξαιρεθεί ή απαγορευθεί από τις συναλλαγές και είναι δεκτικά εκποίησης, όπως ενδεικτικά αναφέρονται κατωτέρω: • Πρώτες ύλες, προϊόντα ή εµπορεύµατα • Μηχανήµατα • Φορτωτικές • Συναλλαγµατικές • Επιταγές • Χρεόγραφα • Καταθέσεις • Κάθε φύσης απαιτήσεις που δύνανται να ενεχυριασθούν. Περιοδικότητα αποτίμησης ενεχύρων Ανάλογα µε το δικαίωµα ή περιουσιακό στοιχείο επί του οποίου δύναται να συσταθεί το ενέχυρο η περιοδικότητα της αποτίμησης µπορεί να κυµαίνεται από µήνα έως έτος. 3. Διασφαλιστική Αξία Η Τράπεζα υπολογίζει την αξία των καλυµµάτων βασιζόµενη στο δυνητικό ανακτήσιµο ποσό που αυτά θα αποφέρουν. Η εκτίµηση αυτή αποτελεί τη διασφαλιστική αξία των περιουσιακών στοιχείων που παραχωρούνται για εξασφάλιση των πιστοδοτήσεων και για τον προσδιορισµό της λαµβάνονται υπ’ όψιν τόσο η ποιότητα των περιουσιακών στοιχείων όσο και η εµπορική / αγοραία αξία τους. Με αυτόν τον τρόπο διαµορφώνονται οι συντελεστές διασφαλιστικής αξίας για κάθε είδος εξασφάλισης, οι οποίοι εκφράζονται ως ποσοστό επί της αγοραίας, της ονοµαστικής ή της σταθµισµένης αξίας τους, αναλόγως του είδους της εξασφάλισης. ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΠΡΟΕΙΔΟΠΟΙΗΣΗΣ ΠΙΣΤΩΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Στο πλαίσιο της βέλτιστης διαχείρισης των Πιστοδοτήσεων και ειδικότερα του περιορισµού των δανείων, τα οποία από εξυπηρετούµενα δάνεια (Performing Loans) χαρακτηρίζονται ως µη εξυπηρετούµενα (Non-Performing), η Τράπεζα έχει αναπτύξει το Σύστηµα Έγκαιρης Προειδοποίησης Πιστωτικού Κινδύνου. Πρόκειται για το σύνολο των απαιτούµενων ενεργειών, διαδικασιών και αναφορών για τον έγκαιρο εντοπισµό γεγονότων, τόσο σε επίπεδο πιστούχου (επιχειρήσεις και ιδιώτες) όσο σε επίπεδο χαρτοφυλακίου που πιθανώς να οδηγήσουν είτε σε αύξηση των ανοιγµάτων µε οφειλές σε καθυστέρηση) λόγω αµέλειας ή οικονοµικής δυσχέρειας του Πιστούχου, προσωρινού ή µονιµότερου χαρακτήρα είτε σε αύξηση των ανοιγµάτων που εµφανίζουν σηµαντική επιδείνωση στον πιστωτικό κίνδυνο, καθώς επίσης και των σχετικών ενεργειών για τη διαχείριση των εν λόγω Πιστούχων. Η περίµετρος εφαρµογής του Συστήµατος Έγκαιρης Προειδοποίησης Πιστωτικού Κινδύνου είναι το σύνολο των ενήµερων ανοιγµάτων, καθώς επίσης και των ανοιγµάτων σε καθυστέρηση έως και 30 ηµέρες, τα οποία δεν έχουν ρυθµισθεί (PLs). Πέραν του έγκαιρου εντοπισμού και διαχείρισης πιστούχων ή τμημάτων του δανειακού χαρτοφυλακίου με πιθανότητα μη εξυπηρέτησης των οφειλών στον Όμιλο, στο Σύστημα Έγκαιρης Προειδοποίσης Πιστωτικού Κινδύνου εμπίπτει και η παρακολούθηση του δανειακού χαρτοφυλακίου, ανεξαρτήτως ημερών καθυστέρησης, ώστε να διασφαλίζεται ότι η εξέλιξη 472 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 και η αποδοτικότητα αυτού είναι σύμφωνη με την εγκεκριμένη διάθεση ανάληψης κινδύνου (Credit Risk Appetite) της Τράπεζας και του Ομίλου. Ένα πλήρες και αποτελεσματικό Σύστημα Έγκαιρης Προειδοποίησης Πιστωτικού Κινδύνου αποτελείται από τα κάτωθι στάδια: • Αναγνώριση των εναυσμάτων έγκαιρης προειδοποίησης • Ενέργειες (έγκαιρη ανάληψη κατάλληλων δράσεων) • Παρακολούθηση αποτελεσματικότητας της διαδικασίας • Ποιοτικός έλεγχος για την εφαρμογή της διαδικασίας Η αποτελεσµατικότητα και αποδοτικότητα του Συστήµατος Έγκαιρης Προειδοποίησης Πιστωτικού Κινδύνου αξιολογείται σε συνεχή βάση, από τρεις «γραµµές άµυνας» ως κάτωθι: • Η πρώτη «γραµµή άµυνας» συνίσταται από µηχανισµούς ελέγχου εντός των Επιχειρησιακών Μονάδων της Τράπεζας, οι οποίες συµµετέχουν στη διαδικασία. • Η δεύτερη «γραµµή άµυνας», ήτοι ο τοµέας Διαχείρισης Κινδύνων, είναι αρµόδιος να διασφαλίζει σε συνεχή βάση, και τουλάχιστον µία φορά ετησίως, ότι οι µηχανισµοί πρώτης «γραµµής άµυνας» εφαρµόζονται αποτελεσµατικά, µέσω του µηχανισµού Πιστωτικού Ελέγχου. • Η τρίτη «γραµµή άµυνας» είναι η λειτουργία εσωτερικού ελέγχου που πραγµατοποιεί τακτικές αξιολογήσεις και προτείνει πιθανές βελτιώσεις. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΚΙΝΔΥΝΟΣ Στο πλαίσιο διαχείρισης του πιστωτικού κινδύνου και της πιστωτικής πολιτικής, έχει ενταχθεί η εξέταση της απαρέγκλιτης τήρησης των αρχών της περιβαλλοντικά και κοινωνικά υπεύθυνης χορήγησης πιστοδοτήσεων προς επιχειρήσεις. Ο κύριος στόχος είναι η διαχείριση του δυνητικού κινδύνου προερχόμενου από τις δραστηριότητες των Πιστούχων της Τράπεζας οι οποίες ενδέχεται να συνδέονται µε ζημιά προς το περιβάλλον και την κοινωνία, ή τυχόν µε άµεση απειλή τέτοιας ζημιάς, και κατ΄επέκταση να επιδρούν αρνητικά στις επιχειρησιακές δραστηριότητες και τα οικονοµικά αποτελέσµατα της Τράπεζας. ΔΙΑΧΕΊΡΙΣΗ ΥΨΗΛΉΣ ΣΥΓΚΈΝΤΡΩΣΗΣ ΚΙΝΔΎΝΟΥ O Κίνδυνος Συγκέντρωσης αποτελεί µια ειδική µορφή πιστωτικού κινδύνου που προκύπτει από το µικρό βαθµό διαφοροποίησης µεταξύ αντισυµβαλλοµένων ή οµίλων αντισυµβαλλοµένων, κλάδων οικονοµικής δραστηριότητας, γεωγραφικών περιοχών, προϊόντων ή εξασφαλίσεων. Η Τράπεζα παρακολουθεί σε τακτή βάση τον κίνδυνο συγκέντρωσης τόσο σε επίπεδο επιχειρήσεων /ομίλων συνδεδεμένων επιχειρήσεων όσο και σε επίπεδο κλάδων επιχειρηματικής δραστηριότητας των Πιστούχων µέσω ενός πλαισίου αναφορών µε αντίστοιχη ενηµέρωση της Διοίκησης και των Επιτροπών του Διοικητικού Συµβουλίου. Η Τράπεζα κατατάσσει τις χρηματοδοτούμενες εταιρείες βάσει της κωδικοποίησης NACE rev.2 της Eurostat σε κλάδους επιχειρηματικής δραστηριότητας, τους οποίους εν συνεχεία διαβαθμίζει σε ζώνες κινδύνου. Η κατηγοριοποίηση των κλάδων σε ζώνες επικινδυνότητας πραγματοποιείται από ανεξάρτητη πιστοποιημένη εταιρεία και βασίζεται σε έναν προβλεπτικό δείκτη ο οποίος, εστιασμένος σε μελλοντικές εκτιμήσεις και όχι αποκλειστικά σε παρελθοντικά δεδομένα, αποτυπώνει τους κινδύνους και τις προοπτικές του κάθε κλάδου. Η Τράπεζα καθορίζει ανά κλάδο τη διάθεση ανάληψης κινδύνου (Credit Risk Appetite) και διαχειρίζεται τον σχετικό κίνδυνο συγκέντρωσης μέσω της παρακολούθησης της εξέλιξης του χαρτοφυλακίου του. Επιπλέον η Τράπεζα διαχειρίζεται τον κίνδυνο συγκέντρωσης σε επίπεδο επιχειρήσεων/ ομίλων επιχειρήσεων καθορίζοντας και παρακολουθώντας την τήρηση των ανώτερων ορίων που προσδιορίζονται τόσο μέσω εποπτικών οδηγιών όσο και μέσω εσωτερικών Πολιτικών που έχουν αναπτυχθεί. Σύµφωνα µε το εποπτικό πλαίσιο, η Τράπεζα υιοθετεί και εφαρµόζει τις εποπτικές οδηγίες περί των µεγάλων χρηµατοδοτικών 473 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 ανοιγµάτων, ενώ οι κεφαλαιακές απαιτήσεις του κινδύνου συγκέντρωσης αντισυµβαλλοµένων και κλάδων οικονοµικής δραστηριότητας εκτιµώνται στο πλαίσιο του Πυλώνα 2 της Βασιλείας ΙΙ. ΟΡΙΣΜΟΙ Παρατίθενται οι ακόλουθοι ορισµοί εννοιών που αναφέρονται στις ακόλουθες παραγράφους/πίνακες: Ο Δηµόσιος Τοµέας περιλαµβάνει πιστοδοτήσεις προς: • Την Κεντρική κυβέρνηση • Τις Τοπικές Αρχές • Τις εταιρείες που ελέγχονται και που πλήρως ή εν µέρει ανήκουν στο κράτος (εξαιρουμένων αυτών που ασκούν εμπορική δραστηριότητα) Το 2019 η Τράπεζα προέβη σε τροποποίηση της παρουσίασης των ανοιγμάτων υπό τον τίτλο «Δημόσιος Τομέας» με σκοπό την εναρμόνιση με τους τύπους των ανοιγμάτων του Δημοσίου Τομέα που χρησιμοποιούνται για εποπτικούς σκοπούς. Μέχρι το 2018, ο Δηµόσιος Τοµέας περιλάµβανε πιστοδοτήσεις προς την Κεντρική κυβέρνηση (όλα τα τµήµατα ή τα υπουργεία και τον ευρύτερο δηµόσιο τοµέα), τις Τοπικές Αρχές, τις εταιρίες που ελέγχονται και που πλήρως ή εν µέρει ανήκουν στο κράτος, τις συνδεδεµένες µε το κράτος εταιρίες και τις εταιρίες που ελέγχονται από πολιτικώς εκτεθειµένα πρόσωπα. Ως εκ τούτου, την 31 Δεκεμβρίου 2018, τα ανοίγματα του Δημοσίου Τομέα καθαρής αξίας € 785,9 εκατ., αναμορφώθηκαν και ανέρχονται σε € 67,4 εκατ., ενώ ποσό ύψους € 718,5 εκατ., παρουσιάζεται στο επιχειρηματικό χαρτοφυλάκιο. Οι πίνακες για την 31 Δεκεμβρίου 2018 παρουσιάζονται διακριτά και επικαιροποιήθηκαν αναλόγως. Ανοίγµατα σε Καθυστέρηση (Past Due Loans) Ένα Άνοιγµα είναι σε καθυστέρηση εάν η οφειλή του αντισυµβαλλοµένου ευρίσκεται σε ουσιαστική καθυστέρηση άνω της µίας ηµέρας (άθροισµα του κεφαλαίου, τόκων και εξόδων/προµηθειών που οφείλονται άνω της µίας ηµέρας σε επίπεδο λογαριασµού). Μη Εξυπηρετούµενα Ανοίγµατα (Non-Performing Exposures) Ένα άνοιγµα θεωρείται µη εξυπηρετούµενο όταν έχει συµβεί ένα ή περισσότερα γεγονότα που επηρεάζεουν αρνητικά τις αναµενόµενες ροές του ανοίγµατος. Δεδοµένα που τεκµηριώνουν ότι ένα άνοιγµα είναι µη εξυπηρετούµενο περιλαµβάνουν ενδεικτικά τα εξής: • Είναι σε στάδιο ουσιαστικής καθυστέρησης άνω των 90 ηµερών (NPL): Tο ποσό σε καθυστέρηση υπερβαίνει τα Ευρώ 100, για Ανοίγµατα Λιανικής Τραπεζικής, ή τα Ευρώ 500, για Ανοίγµατα Wholesale Banking και τo ποσό σε καθυστέρηση υπερβαίνει το 1% της συνολικής – εντός ισολογισµού - οφειλής. Ειδικότερα για λογαριασµούς υπερανάληψης (overdraft facilities), ως καθυστερηµένοι ορίζονται οι λογαριασµοί εκείνοι όπου το υπόλοιπο είναι µεγαλύτερο του πιστωτικού ορίου. • Είναι σε στάδιο δικαστικών ενεργειών – Legal (NPL). • Είναι µη εξυπηρετούµενη ρύθµιση (Forborne Non-Performing Exposure). • Εµφανίζει ένδειξη αδυναµίας αποπληρωµής (UTP). Στην περίπτωση κατά την οποία ένας Πιστούχος αρµοδιότητας Wholesale Banking έχει Άνοιγµα σε καθυστέρηση µεγαλύτερη των 90 ηµερών και το ποσό αυτό υπερβαίνει το 20% των συνολικών Ανοιγµάτων του, τότε όλα τα Ανοίγµατά του θεωρούνται µη εξυπηρετούµενα (Pulling Effect). Εξυπηρετούµενες Πιστοδοτήσεις (Performing Exposures) Μία πιστοδότηση θεωρείται εξυπηρετούµενη εάν ικανοποιούνται σωρευτικά οι ακόλουθες συνθήκες: 474 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 • Είναι σε καθυστέρηση λιγότερο από 90 ηµέρες. • Δεν ευρίσκεται σε δικαστικές ενέργειες. • Δεν εµφανίζει ένδειξη αδυναµίας πληρωµής (unlikeliness to pay) των υποχρεώσεων του. • Δεν θεωρείται αποµειωµένη ή • Χαρακτηρίζεται ως εξυπηρετούµενη ρύθµιση (forborne performing exposure) σύµφωνα µε τα προβλεπόµενα στον Εκτελεστικό Κανονισµό (ΕΕ) 2015/227 της Επιτροπής της 9ης Ιανουαρίου 2015. Ανοίγµατα µε Ενδείξεις Αδυναµίας Πληρωµής (Unlikeliness to Pay) Ως Ανοίγµατα µε Ένδειξη Αδυναµίας Πληρωµής (Unlikeliness to pay - UTP) ορίζονται τα Ανοίγµατα πιστούχων σε καθυστέρηση µικρότερη των 90 ηµερών και για τα οποία η Τράπεζα εκτιµά ότι οι πιστούχοι δεν είναι πιθανό να εκπληρώσουν πλήρως τις υποχρεώσεις τους χωρίς τη ρευστοποίηση των εξασφαλίσεων, ανεξαρτήτως από την ύπαρξη οποιουδήποτε καθυστερούµενου ποσού ή από τον αριθµό των ηµερών καθυστέρησης, µε εξαίρεση τις περιπτώσεις εξασφαλίσεων που αποτελούν µέρος του συναλλακτικού παραγωγικού κυκλώµατος (π.χ. ακίνητα σε εταιρείες Real Estate, εταιρικά µερίδια σε εταιρείες Συµµετοχών). Για τα Ανοίγµατα αρµοδιότητας Wholesale Banking η διαδικασία που τηρείται είναι η εξής: (α) καθορίζονται γεγονότα τα οποία εφόσον επισυµβούν, το Άνοιγµα αναγνωρίζεται ως µη εξυπηρετούµενο (Hard UTP Triggers) χωρίς να απαιτείται αξιολόγηση από κάποιο Συµβούλιο Πιστοδοτήσεων, (β) ορίζονται συγκεκριµένα εναύσµατα για τα οποία πρέπει να πραγµατοποιηθεί αξιολόγηση του πιστούχου από το αρµόδιο Συµβούλιο Πιστοδοτήσεων Wholesale Banking, για το αν τα Ανοίγµατα του πιστούχου θα θεωρηθούν ως µη εξυπηρετούµενα ή όχι (Soft UTP Triggers). Η συγκεκριµένη αξιολόγηση λαµβάνει χώρα κατά την ηµεροµηνία αναθεώρησης των ορίων του Πελάτη, βάσει της διαβάθμισής του, όπως αυτή ορίζεται στον Κανονισµό Πιστοδοτήσεων Wholesale Banking. Εφόσον τελικά το Άνοιγµα ενός πιστούχου θεωρηθεί UTP, τότε η διαβάθµιση του πιστούχου στα συστήµατα της Τράπεζας πρέπει να είναι Δ ή σε Αθέτηση για πιστούχους που διαβαθµίζονται µε Slotting Μοντέλα. Σηµειώνεται ότι εφόσον ένας πιστούχος ανήκει σε όµιλο εταιρειών και θεωρηθεί UTP, τότε πρέπει να αξιολογείται από το αρµόδιο Συµβούλιο Πιστοδοτήσεων συνολικά και ο όµιλος στον οποίο ανήκει ο Πιστούχος ως προς την ύπαρξη UTP ή όχι. Για τα Ανοίγµατα αρµοδιότητας Wholesale Banking υφίστανται τα κάτωθι Hard UTP Triggers: • Καταγγελία δανειακής σύμβασης. • Ρευστοποίηση καλυµµάτων και έναρξη µέτρων αναγκαστικής εκτέλεσης εκ µέρους της Τράπεζας, όταν ο πιστούχος δεν διαθέτει λειτουργικές ροές για την αποπληρωµή των δανειακών υποχρεώσεών του (εξαιρούνται π.χ. οι επιταγές). • Νοµικές ενέργειες, εκποίηση ή αναγκαστική εκποίηση προκειµένου να εισπραχθεί η οφειλή (π.χ. µέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης έναντι της είσπραξης οφειλής). • Ανάκληση άδειας, η οποία έχει ιδιαίτερη σηµασία στο πλαίσιο εταιρειών που χρειάζονται δηµόσια άδεια για να ασκούν τις δραστηριότητές τους, όπως τράπεζες και ασφαλιστικές εταιρείες. Επίσης, στο πλαίσιο αυτό ενδεικτικά αναφέρονται τεχνικές - κατασκευαστικές εταιρείες, εταιρείες τηλεπικοινωνιών, φαρµακευτικές, εξόρυξης, µεταφορών, τροφίµων, χηµικών, πετρελαιοειδών, ανακύκλωσης, µέσων µαζικής ενημέρωσης κ.ά. • Αναδιατάξεις/παρατάσεις δανείων των οποίων η διάρκεια ζωής υπερβαίνει την ωφέλιµη διάρκεια της χρηµατοδοτούµενης επένδυσης. • Ισχυρές ενδείξεις ότι ο πιστούχος δεν δύναται να ανταποκριθεί στις δανειακές υποχρεώσεις του (π.χ. παύση εργασιών). • Περιπτώσεις απάτης. • Υπέρβαση του ελάχιστου αποδεκτού Loan to Value (LTV), όπως αυτό αποτυπώνεται συµβατικά, για περιπτώσεις δανείων εξασφαλισµένων µε χρεόγραφα, π.χ. µετοχές, οµόλογα κ.λπ. (Margin Financing). 475 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 • Μη διαθεσιµότητα ενεργού αγοράς για τα χρηµατοδοτικά µέσα του οφειλέτη (π.χ. Οµολογίες), τα οποία διαθέτει και η Τράπεζα. • Απόσβεση οφειλών (write-off) λόγω αδυναµίας αποπληρωµής. • Περιορισµοί οφειλής των δανειακών υποχρεώσεων (Debt Forgiveness) µε ή χωρίς ρύθµιση (υπό όρους ή µη), τουλάχιστον για το πρώτο δωδεκάµηνο από τη στιγµή του περιορισµού οφειλής. • Το πιστωτικό ίδρυµα ή ο επικεφαλής κοινοπραξίας κινεί διαδικασίες πτώχευσης ή αφερεγγυότητας (αίτηση υπαγωγής στον Πτωχευτικό Κώδικα). • Δηλώνεται πιστωτικό γεγονός στο πλαίσιο της Διεθνούς Ένωσης Συµφωνιών Ανταλλαγής και Παραγώγων (International Swaps and Derivatives Association - ISDA). • Εξωδικαστικός συµβιβασµός/διαπραγµάτευση µεταξύ τραπεζών και πιστούχου, για τακτοποίηση ή αποπληρωµή οφειλών πιστούχων οι οποίοι ευρίσκονται υπό πτωχευτική διαδικασία (αίτηση υπαγωγής στον Πτωχευτικό Κώδικα). • Ο πιστούχος έχει ζητήσει να τεθεί σε καθεστώς πτώχευσης ή αφερεγγυότητας (αίτηση υπαγωγής στον Πτωχευτικό Κώδικα). • Μία τράπεζα έχει κινήσει διαδικασίες πτώχευσης ή αφερεγγυότητας (αίτηση υπαγωγής στον Πτωχευτικό Κώδικα). Επιπλέον, για τα Ανοίγµατα αρµοδιότητας Wholesale Banking υφίστανται τα κάτωθι Soft UTP Triggers: • Ανοίγµατα τα οποία τροποποιήθηκαν προβλέποντας αυξηµένη καταβολή τελευταίας δόσης (balloon payment), ενώ οι αρχικοί όροι της δανειακής σύμβασης δεν προέβλεπαν αυτόν τον τρόπο αποπληρωµής, καθώς και Aνοίγµατα των οποίων οι αρχικοί όροι σύμβασης προέβλεπαν πληρωµή τύπου balloon payment και τροποποιήθηκαν προβλέποντας αύξηση του ποσού της τελευταίας πληρωµής µε ταυτόχρονη µείωση της τρέχουσας δόσης. • Πολλαπλές ρυθµίσεις στο ίδιο Άνοιγµα. • Επιδείνωση του συντελεστή μόχλευσης (Ίδια προς Ξένα Κεφάλαια). • Ένα Άνοιγµα αγοράστηκε ή χορηγήθηκε µε σηµαντική αποµείωση που αντανακλά την υποβαθµισµένη πιστωτική ποιότητα του οφειλέτη. • Ο δείκτης κάλυψης της εξυπηρέτησης χρέους υποδεικνύει ότι το χρέος δεν είναι βιώσιµο. • Πενταετή συµβόλαια ανταλλαγής πιστωτικής αθέτησης (credit default swaps-CDS) άνω των 1.000 µονάδων βάσης τους τελευταίους 12 µήνες. • Απώλεια σηµαντικού πελάτη ή ενοικιαστή που αντιπροσωπεύει σηµαντικό ποσοστό του κύκλου εργασιών ή του συνολικού εισοδήµατος από ακίνητα αντιστοίχως. • Μείωση κύκλου εργασιών από την οποία προκύπτει σηµαντική µείωση των ταµειακών ροών. • Συνδεδεµένος Πελάτης, ο οποίος αντιπροσωπεύει σηµαντικό ποσοστό του κύκλου εργασιών, έχει υποβάλει αίτηµα πτώχευσης. • Γνωµοδότηση εξωτερικού ορκωτού ελεγκτή µε περιορισµούς ή επιφυλάξεις, η οποία οδηγεί στη σηµαντική επιδείνωση των βασικών χρηµατοοικονοµικών δεικτών του πιστούχου, καθώς και επί τα χείρω µεταβολή στις εκτιµηθείσες µελλοντικές ταµειακές ροές του πιστούχου. • Αναµένεται ότι ένα άνοιγµα µε αποπληρωµή στη λήξη ή µία ληξιπρόθεσµη δόση δεν µπορεί να αναχρηµατοδοτηθεί µε τις τρέχουσες συνθήκες της αγοράς. • Μη διαθεσιµότητα ενεργού αγοράς για τα χρηµατοδοτικά µέσα του οφειλέτη (π.χ. Οµολογίες), τα οποία ωστόσο δεν διαθέτει η Τράπεζα. • Ο πιστούχος έχει παραβεί τους χρηµατοοικονοµικούς όρους της δανειακής σύμβασης. • Σηµαντική επιδείνωση των προοπτικών του κλάδου δραστηριότητας του πιστούχου. • Ανεπιθύµητες αλλαγές στη µετοχική σύνθεση ή στη διοίκηση της επιχείρησης ή σοβαρά διοικητικά προβλήµατα. • Τρίτος (όχι τράπεζα) έχει κινήσει διαδικασίες πτώχευσης ή αφερεγγυότητας (αίτηση υπαγωγής στον Πτωχευτικό Κώδικα). 476 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 • Καθυστερηµένες πληρωµές στην Εφορία και στα Ασφαλιστικά Ταµεία. Για τη Λιανική Τραπεζική η διαδικασία είναι η εξής: (α) καθορίζονται γεγονότα τα οποία εφόσον επισυµβούν, το Άνοιγµα αναγνωρίζεται ως µη εξυπηρετούµενο (Hard UTP Triggers) χωρίς να απαιτείται αξιολόγηση από κάποιο Συµβούλιο Καθυστερήσεων Λιανικής Τραπεζικής, (β) ορίζονται συγκεκριµένα εναύσµατα για τα οποία πρέπει να πραγµατοποιηθεί αξιολόγηση του πιστούχου από το αρµόδιο Συµβούλιο Καθυστερήσεων Λιανικής Τραπεζικής, για το αν τα Ανοίγµατα του πιστούχου θα θεωρηθούν ως µη εξυπηρετούµενα ή όχι (Soft UTP Triggers). Η συγκεκριµένη αξιολόγηση λαµβάνει χώρα κατά την ηµεροµηνία αξιολόγησης ενός αιτήµατος ρύθμισης. Εφόσον τελικά ένα άνοιγµα θεωρηθεί UTP, τότε θα πρέπει να σηµατοδοτείται ως µη εξυπηρετούµενο στα συστήµατα των Εταιρειών του Οµίλου. Για τα Ανοίγµατα αρµοδιότητας Λιανικής Τραπεζικής υφίστανται τα κάτωθι Hard UTP Triggers: • Έχει ορισθεί δικάσιµος για υπαγωγή στον Ν. 3869/2010. • Έχει επιβεβαιωθεί απάτη σε βάρος της Τράπεζας. • Ο πιστούχος απεβίωσε. • Πολλαπλές ρυθµίσεις εντός του τελευταίου 12µήνου. • Ευρίσκεται σε εξέλιξη εξωδικαστικός συµβιβασµός/διαπραγµάτευση µεταξύ τραπεζών και πιστούχου για τακτοποίηση ή αποπληρωµή οφειλών πιστούχων, οι οποίοι ευρίσκονται υπό πτωχευτική διαδικασία (αίτηση υπαγωγής στον Πτωχευτικό Κώδικα). • Έχει πραγµατοποιηθεί καταγγελία σύμβασης. • Έχει ξεκινήσει η διαδικασία ρευστοποίησης καλυµµάτων και µέτρων αναγκαστικής εκτέλεσης εκ µέρους της Τράπεζας, όταν ο πιστούχος δεν διαθέτει λειτουργικές ροές για την αποπληρωµή των δανειακών υποχρεώσεών του (εξαιρούνται π.χ. οι επιταγές). • Έχουν ξεκινήσει νοµικές ενέργειες, εκποίηση ή αναγκαστική εκποίηση προκειµένου να εισπραχθεί η οφειλή (π.χ. µέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης έναντι της είσπραξης οφειλής). • Περιορισµοί οφειλής των δανειακών υποχρεώσεων (Debt Forgiveness) µε ή χωρίς ρύθµιση (υπό όρους ή µη), τουλάχιστον για το πρώτο δωδεκάµηνο από τη στιγµή του περιορισµού οφειλής. Επιπλέον, για τα Ανοίγµατα αρµοδιότητας Λιανικής Τραπεζικής υφίστανται τα κάτωθι Soft UTP Triggers: • Πολλαπλές ρυθµίσεις. • Ο πιστούχος εµφανίζει άλλα Ανοίγµατα στην Τράπεζα σε κατάσταση αθέτησης. • Ο πιστούχος είναι άνεργος. • O πιστούχος έχει ζητήσει να τεθεί σε καθεστώς πτώχευσης ή αφερεγγυότητας (αίτηση υπαγωγής στον Πτωχευτικό Κώδικα). • Ο πιστούχος είναι µοναδικός ιδιοκτήτης επιχείρησης που τα Ανοίγµατά της είναι σε καθεστώς αθέτησης και για τα οποία έχει εγγυηθεί προσωπικά. Αποµειωµένα Ανοίγµατα (Credit Impaired Exposures) Ένα Άνοιγµα θεωρείται αποµειωµένο (Credit Impaired) όταν ικανοποιούνται τα κριτήρια που ορίζονται για τον ορισµό των Μη Εξυπηρετούµενων Ανοιγµάτων. Ανοίγματα σε Αθέτηση (Default Exposures) Ένα Άνοιγµα θεωρείται ότι είναι σε αθέτηση (Default) όταν ικανοποιούνται τα κριτήρια που ορίζονται για τον ορισµό των Μη Εξυπηρετούµενων Ανοιγµάτων 477 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Προβλέψεις αποµείωσης Για σκοπούς παρουσίασης των γνωστοποιήσεων πιστωτικού κινδύνου, οι προβλέψεις απομείωσης (Aναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου) των δανείων που αποτιµώνται στο αναπόσβεστο κόστος περιλαµβάνουν το υπόλοιπο των συσσωρευµένων αποµειώσεων και το υπόλοιπο προσαρµογής στην εύλογη αξία του συµβατικού υπολοίπου των δανείων που ήταν αποµειωµένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI), καθώς για σκοπούς παρακολούθησης του πιστωτικού κινδύνου η Τράπεζα παρακολουθεί την εν λόγω προσαρµογή ως µέρος των προβλέψεων. Τα εν λόγω δάνεια αναγνωρίστηκαν είτε στο πλαίσιο εξαγοράς µεµονωµένων δανείων ή εταιρειών (π.χ. Εµπορική Τράπεζα και Citibank Ελλάδος), είτε ως συνέπεια σηµαντικής τροποποίησης των όρων προηγούµενου δανείου που οδήγησε σε διακοπή αναγνώρισης. Αντίστοιχη προσαρµογή έχει γίνει και στο προ προβλέψεων λογιστικό υπόλοιπο των δανείων. Αξία Εξασφαλίσεων Ως αξία εξασφαλίσεων έχει ληφθεί η πιο πρόσφατη εµπορική/αγοραία αξία της εξασφάλισης. Στην περίπτωση των ακινήτων έχει ληφθεί η µικρότερη τιµή µεταξύ του ποσού της προσημείωσης και της αξίας του ακινήτου. Στην αξία εγγυήσεων περιλαµβάνεται η αξία των εγγυήσεων που υπερβαίνει την αξία των εµπράγµατων εξασφαλίσεων. Επισηµαίνεται ότι όλες οι αξίες λαµβάνονται µέχρι το 100% της οφειλής (capped). ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΊΑ ΑΞΙΟΛΌΓΗΣΗΣ ΑΝΑΜΕΝΟΜΕΝΩΝ ΖΗΜΙΩΝ ΠΙΣΤΩΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔYNOY Η Τράπεζα, σε κάθε ηµεροµηνία σύνταξης των οικονοµικών καταστάσεων, αναγνωρίζει πρόβλεψη για τις αναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου για τα δάνεια και απαιτήσεις κατά πελατών που δεν αποτιµώνται στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων καθώς και για τις εγγυητικές επιστολές, τις ενέγγυες πιστώσεις και τις μη εκταμιευθείσες δανειακές δεσμεύσεις. Η Μεθοδολογία Διενέργειας Αποµειώσεων είναι ενιαία τόσο για τις Πιστοδοτήσεις Wholesale Banking όσο και για τις Πιστοδοτήσεις Λιανικής Τραπεζικής. Ορισµός Αθέτησης (Default) Η Τράπεζα έχει υιοθετήσει ως ορισµό αθέτησης για λογιστικούς σκοπούς τα µη εξυπηρετούµενα ανοίγµατα (NPE), όπως ορίζονται στον Εκτελεστικό Κανονισµό (ΕΕ) 2014/680 της Επιτροπής της 16ης Απρίλιου 2014. O ορισµός των Μη Εξυπηρετούµενων Ανοιγµάτων χρησιµοποιείται για την ανάπτυξη των υποδειγµάτων εκτίμησης των παραµέτρων πιστωτικού κινδύνου (Πιθανότητα αθέτησης (Probability of Default), Εκτιµώµενη αναµενόµενη ζημιά σε περίπτωση αθέτησης (Loss Given Default), Άνοιγµα σε αθέτηση (Exposure at Default)). Τέλος, o ορισµός της αθέτησης είναι σύµφωνος µε αυτόν που χρησιµοποιείται για εσωτερικούς σκοπούς διαχείρισης του πιστωτικού κινδύνου. Κατάταξη ανοιγµάτων σε Στάδια µε βάση τον πιστωτικό κίνδυνο (Staging) Σε συνέχεια της αρχικής αναγνώρισης µίας πιστοδότησης, γίνεται η κατάταξή της σε Στάδια (Stages) µε βάση τον πιστωτικό κίνδυνο. Η κατάταξη των δανείων σε στάδια στηρίζεται στις µεταβολές της ποιότητας του δανειακού χαρτοφυλακίου από την αρχική αναγνώριση. Κατά την αρχική αναγνώριση ενός Ανοίγµατος, η Τράπεζα οφείλει να προσδιορίσει εάν θεωρείται αποµειωµένης πιστωτικής αξίας (Credit-Impaired at Initial Recognition). Στην Κατηγορία POCI (Αγορασµένα ή Δηµιουργηµένα χρηµατοοικονοµικά στοιχεία αποµειωµένης πιστωτικής αξίας Purchased or Originated Credit Impaired, POCI) περιλαµβάνονται τα εξής: • Ανοίγµατα που τη στιγµή της εξαγοράς (Purchased) ικανοποιούν τα κριτήρια των Μη Εξυπηρετούµενων Ανοιγµάτων. • Ανοίγµατα για τα οποία λογιστικά υπάρχει παύση αναγνώρισης (derecognition) του παλαιού Ανοίγµατος και αναγνώριση 478 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 (recognition) του καινούριου και για τα οποία ισχύουν τα εξής (Originated): εάν το Άνοιγµα πριν την παύση αναγνώρισης ήταν χαρακτηρισµένο ως αποµειωµένο (άρα NPE), θα συνεχίσει να διατηρεί αυτόν τον χαρακτηρισµό και το νέο δάνειο, το οποίο και θα ταξινοµηθεί ως POCI. Για τα υπόλοιπα Ανοίγµατα που δεν χαρακτηρίζονται ως POCI, η κατάταξη σε Στάδια πραγµατοποιείται ως κάτωθι: • Στο Στάδιο (stage) 1 περιλαµβάνονται τα εξυπηρετούµενα πιστωτικά Ανοίγµατα που δεν έχουν σηµαντική αύξηση πιστωτικού κινδύνου από την αρχική αναγνώριση. Στο στάδιο αυτό, οι αναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου αναγνωρίζονται µε βάση την πιθανότητα αθέτησης εντός των επόµενων δώδεκα µηνών και η αξιολόγηση διενεργείται σε συλλογική βάση µε εξαίρεση τους πιστούχους που εξετάζονται σε µεµονωµένη βάση. • Στο Στάδιο (stage) 2 περιλαµβάνονται τα πιστωτικά Ανοίγµατα που έχουν σηµαντική αύξηση πιστωτικού κινδύνου από την αρχική αναγνώριση αλλά δεν είναι Μη Εξυπηρετούµενα. Στο στάδιο αυτό, οι αναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου αναγνωρίζονται για όλη την αναµενόµενη διάρκεια ζωής του δανείου, η δε αξιολόγηση πραγµατοποιείται σε συλλογική βάση µε εξαίρεση τους πιστούχους που εξετάζονται σε µεµονωµένη βάση. • Στο Στάδιο (stage) 3 περιλαµβάνονται τα Μη Εξυπηρετούµενα/σε Αθέτηση Ανοίγµατα. Στο Στάδιο αυτό ο υπολογισµός πιστωτικού κινδύνου γίνεται καθ’ όλη τη διάρκεια ζωής του πιστωτικού Ανοίγµατος και η αξιολόγηση γίνεται σε συλλογική ή σε µεµονωµένη βάση. Ο υπολογισµός πιστωτικού κινδύνου για τα POCI ανοίγµατα γίνεται καθ΄όλη τη διάρκεια ζωής του πιστωτικού Ανοίγµατος. Αναλυτικότερα, ακολουθούν όλες οι δυνατές κινήσεις µεταξύ των Σταδίων Πιστωτικού Κινδύνου (Stages): • Ένα Άνοιγµα (Exposure) του οποίου το ένα τρίµηνο αναφοράς έχει κατηγοριοποιηθεί στο Στάδιο 1, µπορεί το επόµενο τρίµηνο αναφοράς να κατηγοριοποιηθεί είτε σε Στάδιο 1, εάν δεν έχει επιδεινωθεί ο πιστωτικός κίνδυνος και εφόσον εξακολουθεί να είναι εξυπηρετούµενο, είτε σε Στάδιο 2, εφόσον εξακολουθεί να είναι εξυπηρετούµενο αλλά έχει επιδεινωθεί ο πιστωτικός κίνδυνος, είτε σε Στάδιο 3, εφόσον είναι Μη Εξυπηρετούµενο/σε Αθέτηση. • Ένα Άνοιγµα (Exposure) του οποίου το ένα τρίµηνο αναφοράς έχει κατηγοριοποιηθεί στο Στάδιο 2, µπορεί το επόµενο τρίµηνο αναφοράς να κατηγοριοποιηθεί είτε σε Στάδιο 1, εφόσον εξακολουθεί να είναι εξυπηρετούµενο, δεν ικανοποιεί κάποιο από τα κριτήρια «Σηµαντικής Αύξησης Πιστωτικού Κινδύνου» και εφόσον πρόκειται για Άνοιγµα σε ρύθµιση (FPL) να ικανοποιούνται τα κριτήρια εξόδου από την κατάσταση ρύθμισης (2-years probation period για τα Forborne Performing Exposures), είτε να παραµείνει σε Στάδιο 2, εφόσον δεν έχει διαφοροποιηθεί ουσιαστικά ο πιστωτικός κίνδυνος, είτε να µετακινηθεί σε Στάδιο 3, εφόσον πλέον είναι Μη Εξυπηρετούµενο/σε Αθέτηση. • Ένα Άνοιγµα (Exposure) του οποίου το ένα τρίµηνο αναφοράς έχει κατηγοριοποιηθεί στο Στάδιο 3, µπορεί το επόµενο τρίµηνο αναφοράς να κατηγοριοποιηθεί είτε σε Στάδιο 1, εφόσον είναι πλέον εξυπηρετούµενο και δεν ικανοποιεί κάποιο από τα κριτήρια «Σηµαντικής Αύξησης Πιστωτικού Κινδύνου», είτε να µετακινηθεί σε Στάδιο 2, εφόσον δεν θεωρείται πλέον Μη Εξυπηρετούµενο αλλά ικανοποιεί κάποιο από τα κριτήρια «Σηµαντικής Αύξησης Πιστωτικού Κινδύνου», είτε να παραµείνει σε Στάδιο 3, εφόσον εξακολουθεί να είναι Μη Εξυπηρετούµενο/σε Αθέτηση. Η Τράπεζα δεν κάνει χρήση της εξαίρεσης που παρέχεται από το πρότυπο για τα δάνεια χαµηλού πιστωτικού κίνδυνου. Για σκοπούς κατάταξης, στην περίπτωση ανακυκλούµενων ανοιγµάτων Wholesale Banking, ως ηµεροµηνία αρχικής αναγνώρισης χρησιµοποιείται η πιο πρόσφατη ηµεροµηνία αναθεώρησης ορίων / διαβάθμισης πιστωτικού κινδύνου καθώς αντικατοπτρίζει την πρακτική της κατ’ ελάχιστον ετήσιας αναλυτικής πιστοληπτικής αξιολόγησης (thorough credit risk review). Σηµαντική Αύξηση Πιστωτικού Κινδύνου Για τον έγκαιρο προσδιορισµό των σηµαντικών αυξήσεων πιστωτικού κινδύνου ενός Ανοίγµατος µετά την αρχική αναγνώριση και την επιµέτρηση ζημιάς καθ’ όλη τη διάρκεια ζωής του αντί της επιμέτρησης ζημιάς δωδεκαµήνου, συγκρίνεται ο κίνδυνος αθέτησης κατά την ηµεροµηνία αναφοράς µε τον κίνδυνο αθέτησης κατά την ηµεροµηνία της αρχικής αναγνώρισης για όλα τα εξυπηρετούµενα Ανοίγµατα (Performing Exposures), συµπεριλαµβανοµένων των Ανοιγµάτων που δεν εµφανίζουν ηµέρες καθυστέρησης (Delinquencies). 479 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Η αξιολόγηση ενός ανοίγµατος για το αν εµφανίζει σηµαντική αύξηση στον πιστωτικό κίνδυνο ή όχι βασίζεται στα κατωτέρω: • Ποσοτικοί Δείκτες (Quantitative Indicators): αναφέρεται στην ποσοτική πληροφόρηση που χρησιµοποιείται και πιο συγκεκριµένα στη σύγκριση της πιθανότητας αθέτησης (PD) την ηµεροµηνία αναφοράς σε σχέση µε την αρχική αναγνώριση. Για τον προσδιορισµό, της σηµαντικής αύξησης πιστωτικού κινδύνου, λαµβάνονται υπόψη τόσο η απόλυτη αύξηση της πιθανότητας αθέτησης (PD) µεταξύ της ηµεροµηνίας αναφοράς και της αρχικής αναγνώρισης (κυµαίνεται µεταξύ 3 και 5 ποσοστιαίων µονάδων αύξησης του PD, αναλόγως της οµάδας δανείων), όσο και η σχετική αύξηση της πιθανότητας αθέτησης (PD) µεταξύ της ηµεροµηνίας αναφοράς και της αρχικής αναγνώρισης (διπλασιασµός ή τριπλασιασµός του PD, αναλόγως της οµάδας δανείων.). Σηµειώνεται ότι τα κρίσιµα σηµεία - τόσο για την απόλυτη αύξηση, όσο και για τη σχετική αύξηση του PD µεταξύ ηµεροµηνίας αναφοράς και αρχικής αναγνώρισης – επικυρώνονται σε ετήσια βάση, προκειµένου να τεκµηριώνεται η σηµαντικότητα της στατιστικής διαφοροποίησης. • Ποιοτικοί Δείκτες (Qualitative Indicators): αναφέρεται στην ποιοτική πληροφόρηση που χρησιµοποιείται και που δεν αποτυπώνεται κατ’ ανάγκη στην πιθανότητα αθέτησης, όπως ο χαρακτηρισµός ενός ανοίγµατος ως εξυπηρετούµενη ρύθµιση (FPL, για δύο χρόνια τουλάχιστον σύµφωνα µε τα EBA ITS) ή η Ένδειξη Οικονομικής Δυσχέρειας. Επιπλέον, ποιοτικοί δείκτες, τόσο για τα χαρτοφυλάκια επιχειρήσεων όσο και για τα χαρτοφυλάκια ιδιωτών, περιλαµβάνονται στους µηχανισµούς Έγκαιρης Προειδοποίησης Πιστωτικού Κινδύνου (Early Warning), όπου, αναλόγως της αξιολόγησης που πραγµατοποιείται, ένα άνοιγµα δύναται να θεωρηθεί ότι εµφανίζει σηµαντική αύξηση πιστωτικού κινδύνου ή όχι. Ειδικά για το χαρτοφυλάκιο ειδικών πιστοδοτήσεων µέσω της διαβάθμισης (slotting category) αποτυπώνονται επιπλέον ποιοτικοί δείκτες. • Λοιποί Δείκτες (Backstop Indicators): επιπλέον των ανωτέρω και µε σκοπό να αντιµετωπιστούν περιπτώσεις για τις οποίες δεν υπάρχουν ενδείξεις σηµαντικής επιδείνωσης του πιστωτικού κινδύνου, βάσει των ποσοτικών και ποιοτικών δεικτών ορίζεται ότι τα ανοίγµατα σε καθυστέρηση άνω των 30 ηµερών θεωρείται ότι εξ’ ορισµού εµφανίζουν σηµαντική αύξηση πιστωτικού κινδύνου. Εκτίµηση αναµενόµενης ζημιάς πιστωτικού κινδύνου Ανοίγµατα βάσει Μεµονωµένης Αξιολογήσης Ο υπολογισµός των αναµενόµενων πιστωτικών ζηµιών γίνεται είτε σε µεµονωµένη βάση, λαµβάνοντας υπ’ όψιν τη σηµαντικότητα του ανοίγµατος ή για περιπτώσεις ανοιγµάτων που δεν έχουν κοινά χαρακτηριστικά κινδύνου ή για περιπτώσεις ανοιγµάτων που δεν υπάρχουν επαρκή ιστορικά στοιχεία συµπεριφοράς στην Τράπεζα είτε σε συλλογική βάση για τα υπόλοιπα ανοίγµατα. Σε περιπτώσεις εταιρειών όπου υφίσταται εταιρική εγγύηση της µητρικής εταιρίας σε ποσοστό 100% του υπολοίπου του δανείου/πίστωσης ή άλλων σηµαντικών αλληλεξαρτήσεων, η αξιολόγηση δύναται να πραγµατοποιηθεί σε επίπεδο οµίλου. Για τα Ανοίγµατα προς Επιχειρήσεις εξετάζονται μεμονωμένα: • Πιστούχοι µε έστω ένα Μη Εξυπηρετούµενο Άνοιγµα των οποίων το Γενικό Όριο Πελάτη στην Τράπεζα υπερβαίνει το ποσό των Ευρώ 1,5 εκατ. • Πιστούχοι των Διευθύνσεων Ναυτιλιακών Εργασιών και Σύνθετων Χρηµατοδοτήσεων ανεξαρτήτως Γενικού Ορίου Πελάτη στην Τράπεζα, µε έστω ένα Μη Εξυπηρετούµενο Άνοιγµα. • Δύναται να εξετάζονται εξατοµικευµένα Ανοίγµατα που δεν έχουν κοινά χαρακτηριστικά κινδύνου µε τα υπόλοιπα δάνεια και ταυτοχρόνως δεν υπάρχουν σχετικά και επαρκή ιστορικά στοιχεία που να επιτρέπουν τη συλλογική ανάλυση. Όλα τα υπόλοιπα Ανοίγµατα Επιχειρηµατικής Πίστης εξετάζονται συλλογικά. Για τα Ανοίγµατα προς Ιδιώτες εξετάζονται µεµονωµένα Ανοίγµατα Πιστούχων, ανά χαρτοφυλάκιο, που είναι Μη Εξυπηρετούµενα (NPE), εφόσον πληρούνται τα κάτωθι: • Καταναλωτικά Δάνεια: Ανοίγµατα πιστούχων Καταναλωτικής Πίστης µε συνολικά χρεωστικά υπόλοιπα άνω των Ευρώ 500 χιλ. • Στεγαστικά Δάνεια: Ανοίγµατα πιστούχων Στεγαστικής Πίστης µε συνολικά χρεωστικά υπόλοιπα άνω των Ευρώ 2 εκατ. Όλα τα υπόλοιπα Ανοίγµατα προς Ιδιώτες εξετάζονται συλλογικά. 480 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Ανοίγματα βάσει Συλλογικής Αξιολόγησης Η Συλλογική Αξιολόγηση εφαρµόζεται σε Ανοίγµατα που δεν εξετάζονται µεµονωµένα, ήτοι σε ανοίγµατα που έχουν ταξινοµηθεί στα στάδια 1 και 2, καθώς και σε ανοίγµατα σε αθέτηση που δεν πληρούν τα ανωτέρω κριτήρια για µεµονωµένη αξιολόγηση, αφού πρώτα κατηγοριοποιηθούν βάσει παρόµοιων χαρακτηριστικών πιστωτικού κινδύνου της οµάδας και του χαρτοφυλακίου στην οποία ανήκει ο πιστούχος ή η πιστοδότηση. Για την ταξινόµηση των ανοιγµάτων σε οµάδες µε οµοειδή χαρακτηριστικά πιστωτικού κινδύνου λαµβάνονται υπ’ όψιν, ενδεικτικά, τα εξής: • Στάδιο Κατάταξης µε βάση τον Πιστωτικό Κίνδυνο (Staging) • Τύπος προϊόντος • Ηµέρες καθυστέρησης • Χρονικό διάστηµα σε αθέτηση • Ένδειξη αδυναµίας πληρωµής • Τροποποίηση συµβατικών όρων σε πιστούχους που εµφανίζουν οικονοµική δυσκολία (Forbearance Measures) • Τύπος Ρύθμισης Οφειλής • Ύπαρξη καλύµµατος, λαµβάνοντας υπ’ όψιν τον τύπο και το ποσοστό της κάλυψης (Loan to Value) • Ύπαρξη Εγγύησης Ελληνικού Δηµοσίου • Μερική Διαγραφή Οφειλών • Διαβάθµιση Πιστωτικού Κινδύνου • Κλάδος δραστηριότητας • Διακράτηση προς Πώληση Η οµαδοποίηση επαναξιολογείται σε τακτά χρονικά διαστήµατα ώστε να διασφαλίζεται ότι η κάθε οµάδα αποτελείται από δάνεια µε οµοειδή χαρακτηριστικά πιστωτικού κινδύνου. Υπολογισµός αναµενόµενης ζημιάς πιστωτικού κινδύνου Το ποσό των αναµενόµενων ζηµιών πιστωτικού κινδύνου επικαιροποιείται σε κάθε ηµεροµηνία σύνταξης των οικονοµικών καταστάσεων, ώστε να αντικατοπτρίζει τις µεταβολές στον πιστωτικό κίνδυνο από την αρχική αναγνώριση, µε αποτέλεσµα να παρέχεται περισσότερο έγκαιρη πληροφόρηση σχετικά µε τις αναµενόµενες πιστωτικές ζημιές. Ο προσδιορισµός της αναµενόµενης ζημιάς λόγω πιστωτικού κινδύνου γίνεται ως εξής: • Για τα χρηµατοοικονοµικά στοιχεία του ενεργητικού, η ζημιά λόγω πιστωτικού κινδύνου είναι ίση µε την παρούσα αξία της διαφοράς ανάµεσα: α. στις συµβατικές ροές και β. στις ροές που η Τράπεζα εκτιµά ότι θα λάβει. • Για τις μη εκταμιευθείσες δανειακές δεσμεύσεις , η ζημιά λόγω πιστωτικού κινδύνου είναι ίση µε την παρούσα αξία της διαφοράς ανάµεσα: α. στις συµβατικές ροές που θα προκύψουν αν εκταµιευθούν τα ανεκτέλεστα δανειακά υπόλοιπα και β. στις ροές που η Τράπεζα εκτιµά ότι θα λάβει σε περίπτωση εκταµίευσης των υπολοίπων αυτών. • Για τις εγγυητικές επιστολές και τις ενέγγυες πιστώσεις, η ζημιά είναι ίση µε τις αναµενόµενες εκροές σε περίπτωση κατάπτωσης της εγγύησης µείον τα ποσά που η Τράπεζα εκτιµά ότι θα εισπράξει από τον κάτοχο της εγγύησης. Ενσωμάτωση της μελλοντικής πληροφόρησης Για σκοπούς του προσδιορισµού της αναµενόµενης ζημιάς πιστωτικού κινδύνου, η Τράπεζα υπολογίζει τις αναµενόµενες 481 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 ταµειακές ροές βάσει της σταθµισµένης πιθανότητας τριών εναλλακτικών σεναρίων. Ειδικότερα, η Διεύθυνση Οικονοµικών Μελετών κάνει προβλέψεις για την πιθανή εξέλιξη των µακροοικονοµικών µεταβλητών που επηρεάζουν το ύψος της αναµενόµενης ζημιάς πιστωτικού κινδύνου για το δανειακό χαρτοφυλάκιο υπό ένα βασικό και υπό δύο εναλλακτικά µακροοικονοµικά σενάρια (ένα ευνοϊκό και ένα δυσµενές), ενώ παράγει επίσης τις σωρευτικές πιθανότητες που συνδέονται µε τα σενάρια αυτά. Οι µακροοικονοµικές µεταβλητές που επηρεάζουν το ύψος της αναµενόµενης πιστωτικής ζημιάς είναι το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν, το ποσοστό ανεργίας, καθώς και οι µελλοντικές αξίες των στεγαστικών και επαγγελµατικών ακίνητων. Ο µέσος όρος ανά χρονιά για την περίοδο 2020-2023 των µακροοικονοµικών µεταβλητών, που επηρεάζουν τόσο την εκτίµηση της Πιθανότητας Αθέτησης όσο και την εκτίµηση της Αναµενόµενης Ζηµιάς σε περίπτωση Αθέτησης κατά τον υπολογισμό της αναµενόµενης ζηµιάς πιστωτικού κινδύνου της 31.12.2019, είναι οι ακόλουθες: 2020 - 2023 Δυσµενές Σενάριο Βασικό Σενάριο Ευνοϊκό Σενάριο Μεταβολή Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (0,2%) 1,6% 3,4% Ποσοστό ανεργίας 16,1% 13,9% 11,8% Μεταβολή της αξίας των στεγαστικών ακίνητων (RRE) 0,7% 3,4% 6,3% Μεταβολή της αξίας των επαγγελµατικών ακίνητων (CRE) 2,0% 3,6% 5,3% Αντίστοιχα, ο µέσος όρος ανά χρονιά για την περίοδο 2019-2022 των µακροοικονοµικών µεταβλητών που επηρεαζουν την αναµενόµενη ζηµιά πιστωτικού κινδύνου της 31.12.2018, είναι οι ακόλουθες: 2019 - 2022 Δυσµενές Σενάριο Μεταβολή Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος Βασικό Σενάριο Ευνοϊκό Σενάριο (0,2%) 1,8% 3,7% Ποσοστό ανεργίας 18,1% 15,9% 13,7% Μεταβολή της αξίας των στεγαστικών ακίνητων (RRE) (0,7%) 2,6% 5,8% Μεταβολή της αξίας των επαγγελµατικών ακίνητων (CRE) (0,3%) 2,7% 5,7% Η παραγωγή του βασικού σεναρίου, που υποστηρίζεται από µία συνεπή οικονοµική περιγραφή, λειτουργεί ως το σηµείο εκκίνησης και θα αποτελεί και το πιο πιθανό σενάριο σύµφωνα µε τις τρέχουσες οικονοµικές συνθήκες και τη βασική εκτίµηση της Τράπεζας αναφορικά µε την πορεία της οικονοµίας. Οι σωρευτικές πιθανότητες που συνοδεύουν τα µακροοικονοµικά σενάρια για την ελληνική οικονοµία υποδεικνύουν ότι η οικονοµία αποδίδει καλύτερα ή χειρότερα σε σχέση µε τις δοθείσες προβλέψεις µε βάση το βασικό σενάριο και µε βάση τα εναλλακτικά, δηλαδή το ευνοϊκό και το δυσµενές σενάριο. Για κάθε ένα από τα εναλλακτικά σενάρια, υπολογίζεται η αναµενόµενη ζηµιά πιστωτικού κινδύνου και σταθµίζεται µε την πιθανότητα του κάθε σεναρίου ώστε να υπολογιστεί η σταθµισµένη αναµενόµενη ζηµιά πιστωτικού κινδύνου. Η σωρευτική πιθανότητα που συνδέεται µε το βασικό σενάριο ανέρχεται σε 60%, ενώ η σωρευτική πιθανότητα του δυσµενούς και ευνοϊκού σεναρίου ανέρχεται σε 20% για το κάθε σενάριο. Σε περίπτωση που η σωρευτική πιθανότητα του δυσµενούς σεναρίου αυξηθεί από 20% σε 40%, αναµένεται αύξηση των Αναµενόµενων Ζηµιών Πιστωτικού Κίνδυνου κατά € 84,0 εκατ. την 31.12.2019 (31.12.2018: € 170,9 εκατ ). Σε περίπτωση που η σωρευτική πιθανότητα του ευνοϊκού σεναρίου αυξηθεί από 20% σε 40%, αναµένεται µείωση των Αναµενόµενων Ζηµιών Πιστωτικού Κίνδυνου κατά € 83,9 εκατ. την 31.12.2019 (31.12.2018: € 170,8 εκατ ). Παράµετροι Πιστωτικού Κινδύνου Ο µηχανισµός για τον υπολογισµό της αναµενόµενης ζημιάς πιστωτικού κινδύνου βασίζεται στις ως κάτωθι παραµέτρους πιστωτικού κινδύνου, οι οποίες βασίζονται σε εσωτερικά στατιστικά µοντέλα και ιστορικά στοιχεία: 482 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 • Πιθανότητα Αθέτησης (PD): Είναι µία εκτίµηση της πιθανότητας να αθετήσει ο πιστούχος κατά τη διάρκεια ενός συγκεκριµένου χρονικού ορίζοντα. Για την εκτίµηση της Πιθανότητας Αθέτησης, τα υποδείγµατα βαθμολόγησης /διαβάθμισης του πιστωτικού κινδύνου αξιολογούν µία σειρά από παραµέτρους, που µπορούν να οµαδοποιηθούν ως εξής: − Χρηµατοοικονοµική Ανάλυση: η οικονοµική δυνατότητα του οφειλέτη (δείκτες ρευστότητας, χρέος προς έσοδα κτλ), − Ανάλυση των ανταγωνιστών: η συγκριτική θέση του οφειλέτη στην αγορά στην οποία δραστηριοποιείται, κυρίως σε σχέση µε τους ανταγωνιστές του (εφαρµόζεται κυρίως σε οφειλέτες του Wholesale Banking), − Τρέχοντα και ιστορικά στοιχεία συµπεριφοράς του οφειλέτη είτε στην Τράπεζα είτε σε τρίτους (οφειλές σε καθυστέρηση, συµπεριφορά αποπληρωµών κτλ), και − Ποιοτικά χαρακτηριστικά του οφειλέτη (ισχυρή και υγιής διαχείριση, διαδοχή διοίκησης, κατάλληλες εγκαταστάσεις και εξοπλισµός κτλ). Οι διαβαθµίσεις του πιστωτικού κινδύνου αποτελούν το βασικό δεδοµένο για να προσδιοριστούν οι Πιθανότητες Αθέτησης. Η Τράπεζα χρησιµοποιεί στατιστικά υποδείγµατα για να αναλύσει τα συλλεχθέντα στοιχεία και να προβεί σε εκτιµήσεις της εναποµείνουσας πιθανότητας αθέτησης καθ’ όλη τη διάρκεια ζωής των ανοιγµάτων και τον τρόπο µε τον οποίο αυτές θα εξελιχθούν µε το χρόνο, γεγονός που θα βασίζεται µεταξύ άλλων και στις µακροοικονοµικές µεταβλητές. • Άνοιγµα σε Αθέτηση (EAD): Το Άνοιγµα σε Αθέτηση είναι µία εκτίµηση του ύψους του ανοίγµατος τη στιγµή της αθέτησης, λαµβάνοντας υπόψη: (α) τις αναµενόµενες µεταβολές στο άνοιγµα µετά την ηµεροµηνία αναφοράς, συµπεριλαµβανοµένων των αποπληρωµών κεφαλαίου και τόκου, (β) την αναµενόµενη χρήση πιστωτικών ορίων και (γ) τους δεδουλευµένους τόκους. Τα εγκεκριµένα πιστωτικά όρια που δεν έχουν πλήρως εκταµιευτεί αντιπροσωπεύουν δυνητικό πιστωτικό άνοιγµα και µετατρέπονται σε ισοδύναµο πιστωτικό άνοιγµα ποσού ίσου µε το εγκεκριµένο µη εκταµιευθέν πιστωτικό όριο επί έναν συντελεστή µετατροπής (Credit Conversion Factor, CCF). Ο συντελεστής µετατροπής σε πιστωτικό άνοιγµα «CCF» υπολογίζεται βάσει στατιστικών υποδειγµάτων. Η µέγιστη περίοδος για την οποία υπολογίζονται οι πιστωτικές ζημιές είναι η εναποµείνουσα συµβατική διάρκεια ενός χρηµατοοικονοµικού µέσου εκτός και αν η Τράπεζα έχει το νοµικό δικαίωµα να το ανακαλέσει νωρίτερα. Κατ’ εξαίρεση, αναφορικά µε τις Πιστωτικές Κάρτες και τα ανακυκλούµενα ανοίγµατα προς ιδιώτες η µεγιστή περίοδος ορίζεται σε τρία έτη. Για τα ανακυκλούµενα δάνεια προς Μικρές Επιχειρήσεις, η αντίστοιχη διάρκεια ορίζεται στα τέσσερα έτη. Όσον αφορά στην επιχειρηµατική πίστη Wholesale Banking, για τα ανακυκλούµενα ανοίγµατα, η εν λόγω διάρκεια είναι ένα έτος µε δεδοµένο την κατά ελάχιστον ετήσια αναλυτική επαναξιολόγηση αυτών (credit throrough review). Σε περίπτωση που η εναπομείνουσα διάρκεια ζωής των ανακυκλούμενων πιστωτικών ανοιγμάτων που έχουν καταταγεί σε Στάδιο 2 αυξηθεί κατά ένας έτος, αναµένεται αύξηση των Αναµενόµενων Ζηµιών Πιστωτικού Κίνδυνου κατά € 11,3 εκατ. την 31.12.2019. Η Τράπεζα εφαρµόζει µοντέλα για τα ανοίγµατα σε αθέτηση τα οποία αντικατοπτρίζουν τα χαρακτηριστικά του κάθε χαρτοφυλακίου. • Εκτιμώμενη Αναµενόµενη Ζημιά κατά τη στιγµή της αθέτησης (LGD): Η Εκτιµώµενη Αναµενόµενη Ζημιά είναι εκτίµηση της ζημιάς που θα πραγµατοποιηθεί στην περίπτωση που η αθέτηση συµβεί σε µία δεδοµένη χρονική στιγµή. Βασίζεται στη διαφορά µεταξύ των οφειλόµενων συµβατικών ταµειακών ροών και εκείνων που η Τράπεζα θα ανέµενε να εισπράξει, συµπεριλαµβανοµένης της ρευστοποίησης των εξασφαλίσεων καθώς και της πιθανότητας επιστροφής του µέσου σε ενήµερη κατάσταση (cure rate) η οποία βασίζεται σε ιστορικά δεδομένα, και εκτιμήσεις για το μέλλον καθώς και τις προσαρμογές που γίνονται για την εκτιµώµενη πορεία των ενεργειών διαχείρισης. Για τα δάνεια χωρίς εξασφαλίσεις, η Εκτιµώµενη Αναµενόµενη Ζημιά κατά τη στιγµή της αθέτησης λαµβάνει υπόψη τα αναµενόµενα ποσοστά ανάκτησης τα οποία διαφοροποιούνται µε τον υπολειπόµενο χρόνο ανάκτησης καθώς επίσης και την πιθανότητα επιστροφής σε ενήµερη κατάσταση. Τα αναµενόµενα ποσοστά ανάκτησης από εµπράγµατες εξασφαλίσεις, λαµβάνουν υπόψη τις ακόλουθες παραµέτρους: την πλέον πρόσφατη (αναθεωρηµένη εντός του έτους) εµπορική αξία, το χρονικό διάστηµα που απαιτείται για τη ρευστοποίηση/ πώληση της εµπράγµατης εξασφάλισης (ποικίλει από 1-3 έτη αναλόγως του σταδίου ενεργειών), την εµπορική αξία τη 483 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 στιγµή της ρευστοποίησης/πώλησης της εµπράγµατης εξασφάλισης, βάσει της εξέλιξης των τιµών ακινήτων την επόµενη 3ετία, την αναµενόµενη τιµή πώλησης µέσω αναγκαστικής ή µη διαδικασίας (όπως προσδιορίζεται από ιστορικά στοιχεία πλειστηριασµών/πωλήσεων). Το ποσό είσπραξης της Τράπεζας τελικώς υπολογίζεται λαµβάνοντας υπόψη και τα προνοµιακά βάρη ή βάρη υπέρ τρίτων. Οι αναµενόµενες ταµειακές ροές προεξοφλούνται µε το αρχικό πραγµατικό επιτόκιο των δανείων. Επίσης, στις περιπτώσεις όπου οι ταµειακές ροές αναµένονται να προέλθουν από τη πώληση δανείων, η Τράπεζα έχει ενσωµατώσει στον υπολογισµό των Αναµενοµένων Πιστωτικών Ζηµιών το αναµενόµενο τίµηµα ώς βασικό σενάριο. Σε περίπτωση που αυξηθεί η αναμενόμενη περίμετρος πωλήσεων του χαρτοφυλακίου Λιανικής Τραπεζικής που έχει καταταγεί σε Στάδιο 3 κατά € 330 εκατ. αναµένεται αύξηση, την 31.12.2019, των Αναµενόµενων Ζηµιών Πιστωτικού Κίνδυνου κατά € 33 εκατ. Τέλος, σηµειώνεται ότι το LGD διαφοροποιείται βάσει του εκάστοτε µακροοικονοµικού σεναρίου για τα από εμπράγματες εξασφαλίσεις καλυµµένα ανοίγµατα. Μη εκταμιευθείσες δανειακές δεσμεύσεις Σύµφωνα µε το Δ.Π.Χ.Π. 9, οι συµβάσεις αυτές εµπίπτουν στο πεδίο εφαρµογής των απαιτήσεων για τις αναµενόµενες πιστωτικές ζημιές. Κατά την εκτίµηση των αναµενόµενων πιστωτικών ζηµιών καθ’ όλη τη διάρκεια ζωής των μη εκταμιευθεισών δανειακών δεσμεύσεων, η Τράπεζα εκτιµά το αναµενόµενο µέρος της δανειακής δέσμευσης που θα αναληφθεί κατά τη διάρκεια της αναµενόµενης διάρκειας ζωής της. Εγγενής κίνδυνος στα μοντέλα H Τράπεζα αναγνωρίζοντας τον εγγενή κίνδυνο στα υποδείγματα πιστωτικού κινδύνου λόγω της πολυπλοκότητας αυτών αλλά και της υψηλού βαθμού εξάρτησής τους από παραμέτρους που εκτιμώνται από άλλα υποδείγματα έχει θεσπίσει Πλαίσιο Διαχείρισης Κινδύνων Υποδειγμάτων στο οποίο συμπεριλαμβάνονται οι αρχές της Πολιτικής Ανάπτυξης Υποδειγμάτων και του Πλαισίου Επικύρωσης Υποδειγμάτων. Ειδικότερα, η ανεξάρτητη μονάδα Επικύρωσης Υποδειγμάτων με βάση συγκεκριμένες διαδικασίες προβαίνει στην επικύρωση όλων των υποδειγμάτων που χρησιμοποιούνται για σκοπούς υπολογισμού της αναμενόμενης πιστωτικής ζημιάς. Διακυβέρνηση Η Επιτροπή Πιστωτικού Κινδύνου (Credit Risk Committee) έχει την ευθύνη για την έγκριση των Αναµενόµενων Πιστωτικών Ζηµιών καθώς και της ανάπτυξης των µεθοδολογιών για τον υπολογισµό της αναµενόµενης ζημιάς (ECL Methodology) για το δανειακό χαρτοφυλάκιο. Η Πολιτική Διενέργειας Αποµειώσεων Πιστοδοτήσεων εγκρίνεται από το Διοικητικό Συµβούλιο της Τράπεζας µέσω της Επιτροπής Διαχείρισης Κινδύνων. ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ Η διατήρηση ενός υγιούς δανειακού χαρτοφυλακίου προϋποθέτει τη συνεχή παρακολούθηση και αξιολόγηση των πιστούχων, προκειµένου να είναι εφικτή η έγκαιρη διάγνωση µελλοντικών προβληµάτων ρευστότητας που θα επηρεάσουν την οµαλή αποπληρωµή των υποχρεώσεών τους στην Τράπεζα. Τα πιστωτικά εργαλεία που χρησιµοποιούνται συνήθως από την Τράπεζα για τη διαχείριση προβληµάτων ρευστότητας που αντιµετωπίζουν οι πιστούχοι στην αποπληρωµή των οφειλών τους είναι οι ρυθµίσεις των χρηµατοδοτήσεων µέσω της επαναδιαπραγμάτευσης των αρχικών όρων της δανειακής σύμβασης. Με την Πράξη Εκτελεστικής Επιτροπής 42/30.05.2014 της Τράπεζας της Ελλάδος και τις τροποποιητικές αυτής 47/09.02.2015, 102/30.8.2016, 134/5.3.2018 και 136/2.4.2018 προσδιορίσθηκε το πλαίσιο των εποπτικών υποχρεώσεων για τη διαχείριση 484 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 από τα πιστωτικά ιδρύµατα των πιστοδοτήσεων σε καθυστέρηση και των µη εξυπηρετούµενων πιστοδοτήσεων, παράλληλα µε τις ισχύουσες υποχρεώσεις οι οποίες απορρέουν από το Νόµο 4261/2014, τον Κανονισµό (Ε.Ε.) αριθ. 575/2013 και τις κατ’ εξουσιοδότηση αυτών αποφάσεις της Τράπεζας της Ελλάδος. Επίσης µε βάση τον Εκτελεστικό Κανονισµό (ΕΕ) 2015/227 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής της 9ης Ιανουαρίου 2015 τα εκτελεστικά τεχνικά πρότυπα της Ευρωπαϊκής Αρχής Τραπεζών, η Τράπεζα αναλαµβάνει τις προκύπτουσες υποχρεώσεις που απορρέουν από το εποπτικό πλαίσιο σχετικά µε τις ρυθµισµένες πιστοδοτήσεις. Οι Ρυθµίσεις οφειλών προτείνονται σε συνεργάσιµους και βιώσιµους δανειολήπτες υπό την προϋπόθεση ότι θα είναι µακροπρόθεσµα αποτελεσµατικές και βιώσιµες, λαµβάνοντας υπόψη τόσο τις αιτίες που οδήγησαν στην εµφάνιση οικονοµικών δυσκολιών (financial difficulty) όσο και τη δυνατότητα αποπληρωµής του δανειολήπτη. Ρύθµιση υφιστάµενης δανειακής σύμβασης µπορεί να πραγµατοποιείται α) κατόπιν αιτήµατος του πελάτη, β) βάσει του πλαισίου που ορίζει η Διαδικασία Επίλυσης Καθυστερήσεων του Κώδικα Δεοντολογίας των τραπεζών που εξέδωσε η Τράπεζα της Ελλάδος (Ν.4224/2013) όπως ισχύει σήµερα. Εκτός των ρυθµίσεων υφιστάµενων οφειλών που πραγµατοποιούνται µε πρωτοβουλία της Τράπεζας και σύµφωνα µε τις κατευθυντήριες γραµµές των Πράξεων Εκτελεστικής Επιτροπής της Τράπεζας της Ελλάδος (αριθ. 42/30.5.14, 47/09.02.2015, 102/30.8.2016, 134/5.3.2018, 136/2.4.2018), και της Διαδικασίας Επίλυσης Καθυστερήσεων (Δ.Ε.Κ.) του Κώδικα Δεοντολογίας των Τραπεζών (Ν.4224/2013) όπως ισχύει, υπάρχουν και οι διαδικασίες «ρύθμισης» των οφειλών Λιανικής Τραπεζικής που υπαγορεύονται από σχετικούς νόµους του Κράτους. Η ύπαρξη ευνοϊκότερων όρων επαναδιαπραγμάτευσης και τροποποίησης των όρων της συνεργασίας µε τον πιστούχο (concession) σε οικονοµική δυσχέρεια, ορίζονται σε σχέση µε: • τους αντίστοιχους όρους που ισχύουν και εφαρµόζονται σε πιστούχους οι οποίοι δεν αντιµετωπίζουν οικονοµική δυσχέρεια. • τους αντίστοιχους όρους που ισχύουν στην αγορά για πιστούχους µε τα ίδια χαρακτηριστικά κινδύνου. ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΡΥΘΜΙΣΕΩΝ Σε συνέχεια της Πράξης Εκτελεστικής Επιτροπής (ΠΕΕ) 42/30.05.2014, «Πλαίσιο εποπτικών υποχρεώσεων για τη διαχείριση των ανοιγµάτων σε καθυστέρηση και των µη εξυπηρετούµενων ανοιγµάτων» της Τράπεζας της Ελλάδος – όπως στη συνέχεια τροποποιήθηκε από τις Πράξεις 47/9.2.2015, 102/30.8.2016, 134/5.3.2018 και 136/2.4.2018, η Τράπεζα έχει προβεί σε σειρά ενεργειών προκειµένου να εναρµονιστεί µε τις εποπτικές υποχρεώσεις και απαιτήσεις που απορρέουν από την ανωτέρω Πράξη. Οι εν λόγω αλλαγές καλύπτουν τις εξής διακριτές ενότητες: • Προσαρµογή των Πληροφοριακών Συστηµάτων της Τράπεζας. • Τροποποιήσεις υφιστάµενων διαδικασιών, π.χ. παραµετροποίηση των νέων τύπων ρυθµίσεων σύµφωνα µε τα όσα προβλέπονται στις ΠΕΕ 42/47/102/134/136. • Δηµιουργία δοµών δεδοµένων (Data Marts) που στοχεύουν: - στην αυτοµατοποίηση των διαδικασιών παραγωγής εσωτερικών (Risk Management) και εξωτερικών (Εποπτικών) αναφορών, - στη διενέργεια αναλύσεων επί του χαρτοφυλακίου της Τράπεζας και - στην παραγωγή αναφορών Διοικητικής Πληροφόρησης (MIS). Επιπρόσθετα, η Τράπεζα έχει προβεί στην καθιέρωση ανεξάρτητης λειτουργίας διαχείρισης των προβληµατικών δανείων (Troubled Asset Committee) µέσω των διοικητικών οργάνων που αντιπροσωπεύονται από τις Επιτροπές Αξιολόγησης Αναγγελιών Πελατών και Παρακολούθησης Ανοιγµάτων σε Καθυστέρηση καθώς και τα Συµβούλια Καθυστερήσεων. ΑΠΟΣΒΕΣΕΙΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΩΝ Ως Απόσβεση Οφειλών (Write-off) ορίζεται η µείωση της λογιστικής αξίας ενός χρηµατοοικονοµικού περιουσιακού στοιχείου 485 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 µε χρήση συσσωρευµένων αποµειώσεων, όταν δεν υφίσταται πιθανότητα ουσιαστικών περαιτέρω εισπράξεων. Η απόσβεση αφορά τη λογιστική διαγραφή µίας οφειλής ή µέρους αυτής, ήτοι την αφαίρεση του χρηµατοοικονοµικού στοιχείου ή µέρους αυτού από τον ισολογισµό, η οποία δεν συνεπάγεται κατ’ ανάγκη την παραίτηση της Τράπεζας από τη νοµική απαίτηση έναντι των πιστούχων. Σε περίπτωση που η Τράπεζα αποφασίζει να παραιτηθεί από τη νοµική απαίτηση έναντι των πιστούχων αυτό ονοµάζεται Περιορισµός Οφειλής (Debt Forgiveness) και η εν λόγω παραίτηση µπορεί να αφορά στοιχεία εντός ή/και εκτός ισολογισµού. Ως Απόσβεση Οφειλών µε Περιορισµό Οφειλής (Write-down) ορίζεται η οριστική διαγραφή µίας οφειλής ή µέρους αυτής ως αποτέλεσµα απόφασης ή συµφωνίας (δικαστική απόφαση, συµβατική συµφωνία, κ.λπ.) νοµικά δεσµευτικού χαρακτήρα, η οποία δεν είναι περαιτέρω διεκδικίσιµη. Σηµειώνεται ότι η εν λόγω κατηγορία αποσβέσεων µπορεί να είναι Οριστική, ήτοι χωρίς προϋποθέσεις, ή Υπό Αίρεση (Contingent Write-Down), ήτοι να ισχύει υπό την προϋπόθεση επίτευξης συγκεκριµένης επίδοσης από τον Πελάτη (συνήθως επιτυχής υλοποίηση συγκεκριµένου προγράµµατος αποπληρωµής). Για τις µεν Οριστικές Αποσβέσεις µε Περιορισµό Οφειλής άµεσα και ταυτοχρόνως πραγµατοποιείται τόσο η λογιστική όσο και η νοµική διαγραφή (περιορισµός οφειλής- Debt Forgiveness), ενώ για τις Υπό Αίρεση Αποσβέσεις κατά τη λήψη της σχετικής απόφασης ή ολοκλήρωσης της συµφωνίας πραγµατοποιείται η λογιστική διαγραφή, ενώ η νοµική διαγραφή (περιορισµός οφειλής - Debt Forgiveness) πραγµατοποιείται είτε ταυτοχρόνως µε τη σχετική απόφαση είτε σε δεύτερο χρόνο (µελλοντικά), αναλόγως του είδους της αίρεσης. Οι Υπό Αίρεση Αποσβέσεις Οφειλών µε Περιορισµό Οφειλής διαχωρίζονται µε τη σειρά τους σε: (α) Διαλυτικές, ήτοι η οφειλή διαγράφεται (λογιστικά και νοµικά) κατά τη χρονική στιγµή επίτευξης της συµφωνίας µε τον Πιστούχο και ανατρέπεται µόνον σε περίπτωση που ο τελευταίος δεν πληρώσει το υπολειπόµενο ποσό και σε (β) Αναβλητικές, ήτοι η οφειλή διαγράφεται νοµικά εφόσον ο Πιστούχος αποπληρώνει βάσει της σχετικής συµφωνίας. Ενδεικτικές προϋποθέσεις, και όχι περιοριστικές, για την υποβολή προτάσεων απόσβεσης µέρους ή του συνόλου των οφειλών δύναται να αποτελούν τα κάτωθι: • Καταγγελία των οικείων Συµβάσεων των Πελατών • Έκδοση Διαταγών Πληρωµής καθ’ όλων των ενεχοµένων των εν λόγω Συµβάσεων • Ολοκλήρωση των ενεργειών έρευνας ακίνητης περιουσίας • Ολοκλήρωση της διαδικασίας για την εγγραφή βαρών. • Εκπλειστηριασµός τουλάχιστον ενός ακινήτου, προκειµένου να έχουν οριστικοποιηθεί οι προνοµιακές απαιτήσεις (µέσω του πίνακα κατάταξης) και κατ’ επέκταση η πιθανή ζημιά της Τράπεζας. • Στις περιπτώσεις όπου η πιθανότητα περαιτέρω ανάκτησης της οφειλής κρίνεται ιδιαιτέρως χαµηλή, λόγω: - ένταξης των οφειλετών σε ειδική εκκαθάριση, - αποδεδειγµένης ύπαρξης σηµαντικού ύψους προνοµιακών απαιτήσεων και λήψη απόφασης για την παύση των νοµικών ενεργειών διαχείρισης προς αποφυγή του µη εισπράξιµου κόστους εκτέλεσης, - ασύµφορου περαιτέρω δικαστικού αγώνα για τη διεκδίκηση της οφειλής (π.χ. εξασφαλίσεις χαµηλής αξίας) Για τη διενέργεια της απόσβεσης, απαιτείται ισόποση πρόβλεψη απομείωσης τουλάχιστον κατά το προηγούµενο από την πρόταση τρίµηνο. ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΚΑΤΑ ΠΙΣΤΩΤΙΚΩΝ ΙΔΡΥΜΑΤΩΝ Η έκθεση έναντι πιστωτικών ιδρυμάτων αφορά θέσεις σε χορηγήσεις, διατραπεζικές συναλλαγές (που περιλαμβάνουν θέσεις σε παράγωγα) και εργασίες Διεθνούς Έμπορίου. Ακολουθώντας τους βασικούς κανόνες καθορισμού, παρακολουθήσεως και αναθεωρήσεως των επιχειρηματικών πιστοδοτήσεων, θεσπίζονται όρια από τα αρμόδια Συμβούλια Πιστοδοτήσεων για την παρακολούθηση του πιστωτικού κινδύνου αντισυμβαλλομένου, για τη συνολική έκθεση ανά αντισυμβαλλόμενο πιστωτικό ίδρυμα, εξαιρουμένων των θέσεων που αφορούν θέσεις διαπραγμάτευσης σε ομόλογα έκδοσής του. Τα εγκεκριμένα όρια παρακολουθούνται σε καθημερινή βάση. Η διάρκεια ισχύος των ορίων καθορίζεται κατά την έγκριση των ορίων, 486 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 κατά κανόνα σύμφωνα με την πιστοληπτική διαβάθμιση των πιστωτικών ιδρυμάτων από διεθνείς οίκους πιστοληπτικής αξιολόγησης. Πέραν των τακτικών αναθεωρήσεων των ορίων αντισυμβαλλομένων πιστωτικών ιδρυμάτων, ενδέχεται να πραγματοποιούνται και ενδιάμεσες αναθεωρήσεις, είτε λόγω συνθηκών που συνδέονται με τη συναλλακτική δραστηριότητα της Τράπεζας είτε λόγω περιπτώσεων δυσλειτουργίας των αγορών ή προβλημάτων που συνδέονται με τα αντισυμβαλλόμενα πιστωτικά ιδρύματα. Σε τακτική βάση παρακολουθούνται εναύσματα για την διενέργεια έκτακτης αναθεώρησης ανά αντισυμβαλλόμενο, με σκοπό την επανεξέταση των σχετικών ορίων όταν συντρέχουν τέτοια εναύσματα. Σε κάθε ημερομηνία σύνταξης των οικονομικών καταστάσεων αναγνωρίζεται πρόβλεψη για τις αναμενόμενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου για τις απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυμάτων. Η πρόβλεψη απομείωσης βασίζεται στις αναμενόμενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου που σχετίζονται με την πιθανότητα αθέτησης εντός των επόμενων δώδεκα μηνών, εκτός εάν έχει υπάρξει σημαντική αύξηση του πιστωτικού κινδύνου από την αρχική αναγνώριση περίπτωση στην οποία οι αναμενόμενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου αναγνωρίζονται για όλη τη διάρκεια της ζωής του μέσου. Έπίσης, εάν η απαίτηση εμπίπτει στον ορισμό των απομειωμένων κατά την αρχική αναγνώριση χρηματοοικονομικών μέσων (Purchased or Originated Credit - Impaired - POCI), αναγνωρίζεται πρόβλεψη απομείωσης ίση με τις αναμενόμενες πιστωτικές ζημιές για τη συνολική διάρκεια της ζωής του. Ο πιστωτικός κίνδυνος των απαιτήσεων κατά πιστωτικών ιδρυμάτων αξιολογείται με βάση την κλίμακα πιστοληπτικής διαβάθμισης των οίκων αξιολόγησης ή στην εσωτερική πιστοληπτική διαβάθμιση του αντισυμβαλλομένου αν υπάρχει έκθεση και στο χαρτοφυλάκιο χορηγήσεων. Η Τράπεζα ορίζει ως χαμηλού πιστωτικού κινδύνου τους αντισυμβαλλόμενους επενδυτικού βαθμού, για τους οποίους η πρόβλεψη απομείωσης υπολογίζεται με βάση τις αναμενόμενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου που σχετίζονται με την πιθανότητα αθέτησης εντός των επόμενων δώδεκα μηνών (Στάδιο 1). Για τους αντισυμβαλλομένους μη-επενδυτικού βαθμού ο καθορισμός της σημαντικής αύξησης πιστωτικού κίνδυνου και ως εκ τούτου ο υπολογισμός αναμενόμενων ζημιών πιστωτικού κινδύνου για όλη τη διάρκεια του μέσου εξαρτάται από τις ακόλουθες δύο συνθήκες (οποία από τις δύο συμβεί πρώτη): - Υποβάθμιση στην αξιολόγηση της πιστοληπτικής ικανότητας του αντισυμβαλλομένου στις ημερομηνίες αναφοράς σε σύγκριση με την αξιολόγηση της πιστοληπτικής ικανότητας κατά την ημερομηνία της αρχικής αναγνώρισης κατά δύο βαθμίδες τουλάχιστον. - Η πιθανότητα αθέτησης εντός των επόμενων δώδεκα μηνών κατά την περίοδο αναφοράς υπερβαίνει την τιμή 5% και έχει αυξηθεί περισσότερο από 50% σε σχέση με την αντίστοιχη πιθανότητα κατά την ημερομηνία αρχικής αναγνώρισης. ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΣΕ ΧΡΕΩΣΤΙΚΟΥΣ ΤΙΤΛΟΥΣ Έπενδύσεις σε χρεωστικούς τίτλους αφορούν χρεόγραφα που ταξινομούνται στο επενδυτικό χαρτοφυλάκιο. Έάν υφίσταται σχέση πιστοδότησης με τον αντισυμβαλλόμενο εκδότη κατά τον χαρακτηρισμό της θέσης χρεογράφων ως επενδυτική, ισχύουν οι διαδικασίες του Κανονισμού Πιστοδοτήσεων Έπιχειρήσεων. Οι θέσεις αυτές υπόκεινται στα επενδυτικά όρια της Τράπεζας και στα όρια εκδότη και παρακολουθούνται σε καθημερινή βάση. Σε κάθε ημερομηνία σύνταξης των οικονομικών καταστάσεων αναγνωρίζεται πρόβλεψη για τις αναμενόμενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου για τα ομόλογα που δεν αποτιμώνται στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων. Έπίσης, εάν η θέση χρεογράφων εμπίπτει στον ορισμό των απομειωμένων κατά την αρχική αναγνώριση χρηματοοικονομικών μέσων (Purchased or Originated Credit - Impaired - POCI), αναγνωρίζεται πρόβλεψη απομείωσης ίση με τις αναμενόμενες πιστωτικές ζημιές για τη συνολική διάρκεια της ζωής του. Η πρόβλεψη απομείωσης βασίζεται στις αναμενόμενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου που σχετίζονται με την πιθανότητα αθέτησης εντός των επόμενων δώδεκα μηνών, εκτός εάν έχει υπάρξει σημαντική αύξηση του πιστωτικού κινδύνου από την αρχική αναγνώριση περίπτωση στην οποία οι αναμενόμενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου αναγνωρίζονται για όλη τη διάρκεια της ζωής του ομολόγου. Ο πιστωτικός κίνδυνος των επενδύσεων σε ομόλογα αξιολογείται με βάση την κλίμακα πιστοληπτικής διαβάθμισης των οίκων αξιολόγησης ή στην εσωτερική πιστοληπτική διαβάθμιση του εκδότη αν πρόκειται για εταιρικούς τίτλους Έλλήνων εκδοτών στους οποίους υπάρχει έκθεση και στο χαρτοφυλάκιο χορηγήσεων. Η Τράπεζα ορίζει ως χαμηλού πιστωτικού κινδύνου τις εκδόσεις επενδυτικού βαθμού, για τις οποίες η πρόβλεψη απομείωσης υπολογίζεται με βάση τις αναμενόμενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου που σχετίζονται με την πιθανότητα αθέτησης εντός των επόμενων δώδεκα μηνών (Στάδιο 1). Για τις εκδόσεις μη-επενδυτικού βαθμού ο καθορισμός της σημαντικής αύξησης πιστωτικού κίνδυνου και 487 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 ως εκ τούτου ο υπολογισμός αναμενόμενων ζημιών πιστωτικού κινδύνου για όλη τη διάρκεια (Στάδιο 2) εξαρτάται από τις ακόλουθες δύο συνθήκες (οποία από τις δύο συμβεί πρώτη): - Υποβάθμιση στην αξιολόγηση της πιστοληπτικής ικανότητας του εκδότη στις ημερομηνίες αναφοράς σε σύγκριση με την αξιολόγηση της πιστοληπτικής ικανότητας κατά την ημερομηνία της αρχικής αναγνώρισης κατά δύο βαθμίδες τουλάχιστον. - Η πιθανότητα αθέτησης εντός των επόμενων δώδεκα μηνών κατά την περίοδο αναφοράς υπερβαίνει την τιμή 5% και έχει αυξηθεί περισσότερο από 50% σε σχέση με την αντίστοιχη πιθανότητα κατά την ημερομηνία αρχικής αναγνώρισης. Έπιπρόσθετα, η Τράπεζα παρακολουθεί τη μεταβολή στο πιστωτικό περιθώριο σε σχέση με την ημερομηνία αρχικής αναγνώρισης. Μία μεταβολή στο πιστωτικό περιθώριο κατά την ημερομηνία αναφοράς πάνω από 500 μονάδες βάσης σε σύγκριση με το πιστωτικό περιθώριο που ίσχυε κατά την ημερομηνία της αρχικής αναγνώρισης αποτελεί έναυσμα για την αναθεώρηση του σταδίου κατάταξης του μέσου. Αναλόγως του αποτελέσματος της ανωτέρω αναθεώρησης, ο χρεωστικός τίτλος θα παραμείνει στο Στάδιο 1 ή θα αναταξινομηθεί στο Στάδιο 2, ανεξαρτήτως εάν έχει δοθεί έναυσμα για αναθεώρηση των κριτηρίων για την κατάταξη στο Στάδιο 2 κατά την αρχική αναγνώριση ή όχι. 488 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΟΥ ΥΠΟΚΕΙΝΤΑΙ ΣΕ ΠΙΣΤΩΤΙΚΟ ΚΙΝΔΥΝΟ Ο µέγιστος πιστωτικός κίνδυνος ανά κατηγορία χρηματοοικονομικού στοιχείου ενεργητικού στον οποίο είναι εκτεθειµένη η Τράπεζα απεικονίζεται στη στήλη «Καθαρή αξία ανοιγµάτων σε πιστωτικό κίνδυνο». 31.12.2019 Αξία ανοιγµάτων προ αποµειώσεων A. Πιστωτικός κίνδυνος ανοιγµάτων συσχετιζόµενος µε εντός ισολογισµού στοιχεία Διαθέσιµα σε Κεντρικές Τράπεζες Απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυµάτων Δάνεια και απαιτήσεις κατά πελατών: Δάνεια αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος Δάνεια αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων Απαιτήσεις κατά πελατών στο αναπόσβεστο κόστος Σύνολο Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα Αξιόγραφα εµπορικού χαρτοφυλακίου: - Χρεωστικοί τίτλοι (κρατικοί) Σύνολο Αξιόγραφα χαρτοφυλακίου αποτιμώμενου στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών αποτελεσμάτων: - Χρεόγραφα χαρτοφυλακίου αποτιμώμενου στην εύλογη αξία μέσω των -λοιπών συνολικών αποτελεσμάτων (κρατικά) - Χρεόγραφα χαρτοφυλακίου αποτιμώμενου στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών αποτελεσμάτων (λοιπά) - Χρεόγραφα χαρτοφυλακίου αποτιμώμενου στο αναπόσβεστο κόστος Σύνολο Αξιόγραφα χαρτοφυλακίου αποτιμώμενου στην εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων: - Χρεόγραφα χαρτοφυλακίου αποτιμώμενου στην εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων (λοιπά) Σύνολο Στοιχεία Ενεργητικού προς πώληση - Δανειακό χαρτοφυλάκιο αποτιμώμενo στο αναπόσβεστο κόστος Στοιχεία Ενεργητικού προς πώληση - Δανειακό χαρτοφυλάκιο αποτιμώμενo στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων Σύνολο Συνολική αξία εντός ισολογισµού στοιχείων που υπόκεινται σε πιστωτικό κίνδυνο (α) Λοιπά εντός ισολογισµού στοιχεία που δεν υπόκεινται σε πιστωτικό κίνδυνο Σύνολο Ενεργητικού B. Πιστωτικός κίνδυνος ανοιγµάτων συσχετιζόµενος µε εκτός ισολογισµού στοιχεία: Εγγυητικές επιστολές, ενέγγυες πιστώσεις και λοιπές εγγυήσεις Μη εκταμιευθείσες δανειακές δεσμεύσεις Εγγυήσεις οµολογιακών δανείων έκδοσης θυγατρικών της Τράπεζας Συνολική αξία εκτός ισολογισµού στοιχείων που υπόκεινται σε πιστωτικό κίνδυνο (β) Συνολική αξία ανοιγµάτων που υπόκεινται σε πιστωτικό κίνδυνο (α+β) 489 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 862.657 3.406.563 41.961.390 315.932 254.321 42.531.643 1.024.484 Καθαρή αξία ανοιγµάτων σε πιστωτικό κίνδυνο Προβλέψεις απομείωσης 73.624 7.644.492 32.349 7.676.841 862.657 3.332.938 34.316.898 315.932 221.972 34.854.802 1.024.484 17.861 17.861 - 17.861 17.861 4.963.355 19.147 4.944.207 1.230.442 5.609 1.224.833 1.078.143 7.271.939 7.413 32.169 1.070.730 7.239.771 179.879 179.878 179.879 - 179.878 1.744.911 1.313.223 431.688 25.056 25.056 1.769.967 1.313.223 456.744 57.064.992 9.095.858 47.969.134 11.818.686 68.883.678 1.806.628 10.902.486 10.012.058 57.981.192 3.666.251 3.643.214 15.542 104.654 1.527 3.561.597 3.641.687 15.542 7.325.007 106.181 7.218.826 64.389.999 9.202.039 55.187.960 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 31.12.2018 Αξία ανοιγµάτων προ αποµειώσεων A. Πιστωτικός κίνδυνος ανοιγµάτων συσχετιζόµενος µε εντός ισολογισµού στοιχεία Διαθέσιµα σε Κεντρικές Τράπεζες Απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυµάτων Δάνεια και απαιτήσεις κατά πελατών: Δάνεια αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος Δάνεια αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων Απαιτήσεις κατά πελατών στο αναπόσβεστο κόστος Σύνολο Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα Αξιόγραφα εµπορικού χαρτοφυλακίου: - Χρεωστικοί τίτλοι (κρατικοί) Σύνολο Αξιόγραφα χαρτοφυλακίου αποτιμώμενου στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών αποτελεσμάτων: - Χρεόγραφα χαρτοφυλακίου αποτιμώμενου στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών αποτελεσμάτων (κρατικά) - Χρεόγραφα χαρτοφυλακίου αποτιμώμενου στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών αποτελεσμάτων (λοιπά) Σύνολο Αξιόγραφα χαρτοφυλακίου αποτιμώμενου στην εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων: - Χρεόγραφα χαρτοφυλακίου αποτιμώμενου στην εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων (λοιπά) Σύνολο Στοιχεία Ενεργητικού προς πώληση - Δανειακό χαρτοφυλάκιο αποτιμώμενo στο αναπόσβεστο κόστος Στοιχεία Ενεργητικού προς πώληση - Δανειακό χαρτοφυλάκιο αποτιμώμενo στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων Σύνολο Συνολική αξία εντός ισολογισµού στοιχείων που υπόκεινται σε πιστωτικό κίνδυνο (α) Λοιπά εντός ισολογισµού στοιχεία που δεν υπόκεινται σε πιστωτικό κίνδυνο Σύνολο Ενεργητικού B. Πιστωτικός κίνδυνος ανοιγµάτων συσχετιζόµενος µε εκτός ισολογισµού στοιχεία: Εγγυητικές επιστολές, ενέγγυες πιστώσεις και λοιπές εγγυήσεις Μη εκταμιευθείσες δανειακές δεσμεύσεις Εγγυήσεις οµολογιακών δανείων έκδοσης θυγατρικών της Τράπεζας Συνολική αξία εκτός ισολογισµού στοιχείων που υπόκεινται σε πιστωτικό κίνδυνο (β) Συνολική αξία ανοιγµάτων που υπόκεινται σε πιστωτικό κίνδυνο (α+β) 490 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 401.490 2.700.459 44.951.893 337.557 180.103 45.469.553 730.215 Προβλέψεις απομείωσης 75.273 9.797.814 23.542 9.821.356 6.669 6.669 Καθαρή αξία ανοιγµάτων σε πιστωτικό κίνδυνο 401.490 2.625.186 35.154.079 337.557 156.561 35.648.197 730.215 6.669 6.669 4.215.633 48.443 4.167.190 1.461.906 6.655 1.455.251 5.677.539 55.098 5.622.441 175.691 175.691 175.691 175.691 54.796 23.644 24.773 31.152 24.773 79.569 23.644 55.925 55.241.185 9.975.371 45.265.814 11.806.621 67.047.806 1.895.975 11.871.346 9.910.646 55.176.460 3.674.773 3.194.052 15.542 103.225 1.481 3.571.548 3.192.571 15.542 6.884.367 104.706 6.779.661 62.125.552 10.080.077 52.045.475 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 ΔΆΝΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΑΙΤΉΣΕΙΣ ΚΑΤΆ ΠΕΛΑΤΏΝ Για σκοπούς παρουσίασης των γνωστοποιήσεων πιστωτικού κινδύνου, οι προβλέψεις αποµείωσης των δανείων που αποτιµώνται στο αναπόσβεστο κόστος (αναµενόµενες ζηµιές πιστωτικού κινδύνου) περιλαµβάνουν το υπόλοιπο των συσσωρευµένων αποµειώσεων και το υπόλοιπο της προσαρµογής στην εύλογη αξία του συµβατικού υπολοίπου των δανείων που ήταν αποµειωµένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI), καθώς για σκοπούς παρακολούθησης του πιστωτικού κινδύνου η Τράπεζα παρακολουθεί την εν λόγω προσαρµογή ως µέρος των προβλέψεων. Τα εν λόγω δάνεια αναγνωρίσθηκαν είτε στο πλαίσιο εξαγοράς µεµονωµένων δανείων ή εταιριών (π.χ. Εµπορική Τράπεζα και Citibank Ελλάδας), είτε ως συνέπεια σηµαντικής τροποποίησης των όρων προηγούµενου δανείου που οδήγησε σε διακοπή αναγνώρισης. Αντίστοιχη προσαρµογή έχει γίνει και στο προ προβλέψεων λογιστικό υπόλοιπο των δανείων. Το 2019 η Τράπεζα προέβη σε τροποποίηση της παρουσίασης των ανοιγμάτων υπό τον τίτλο «Δημόσιος Τομέας» με σκοπό την εναρμόνιση με τους τύπους των ανοιγμάτων του Δημοσίου Τομέα που χρησιμοποιούνται για εποπτικούς σκοπούς.Ως εκ τούτου, την 31 Δεκεμβρίου 2018, τα ανοίγματα του Δημοσίου Τομέα καθαρής αξίας € 785,9 εκατ., αναμορφώθηκαν και ανέρχονται σε € 67,4 εκατ., ενώ ποσό ύψους € 718,5 εκατ., παρουσιάζεται στο επιχειρηματικό χαρτοφυλάκιο. Οι πίνακες για την 31 Δεκεμβρίου 2018 παρουσιάζονται διακριτά και επικαιροποιήθηκαν αναλόγως. Δάνεια ανά Δ.Π.Χ.Π. 9 Στάδιο (καθυστερηµένα και µη) Οι ακόλουθοι πίνακες παρουσιάζουν τα δάνεια που αποτιµώνται στο αναπόσβεστο κόστος κατά την 31.12.2019 και 31.12.2018 ανά Δ.Π.Χ.Π. 9 Στάδιο (stages) και καθυστέρηση, καθώς και τα δάνεια που αποτιµώνται στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων: 31.12.2019 Δάνεια αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων (FVPL) Δάνεια αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος Στάδιο (Stage) 1 Χωρίς καθυστέρηση Με καθυστέρηση Λογιστικό υπόλοιπο (προ προβλέψεων) Αναμενόμενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου 5.591.595 328.047 5.919.645 26.593 5.893.052 3.775.352 282.497 4.057.851 2.977 4.054.874 488.252 21.559 509.812 8.075 501.737 Πιστωτικές κάρτες 883.051 13.588 896.640 12.875 883.765 Μικρές επιχειρήσεις 444.940 10.403 455.342 2.666 452.676 Χωρίς καθυστέρηση Ιδιώτες και µικρές επιχειρήσεις Με καθυστέρηση Καθαρή αξία Αξία εξασφαλίσεων 451 451 451 451 451 451 Στεγαστικά Καταναλωτικά Καθαρή αξία Μεσαίες και µεγάλες επιχειρήσεις 166.237 149.244 315.481 265.623 11.970.582 280.774 12.251.356 128.504 12.122.852 Μεγάλες επιχειρήσεις 160.527 140.357 300.884 264.984 8.437.634 131.408 8.569.042 112.361 8.456.681 Μεσαίες επιχειρήσεις 5.710 8.887 14.597 639 3.532.948 149.366 3.682.314 16.143 3.666.171 Δηµόσιος τοµέας 53.657 182 53.839 156 53.683 Ελλάδα 53.657 182 53.839 156 53.683 17.615.834 609.003 18.224.840 155.253 18.069.587 Λοιπές χώρες Σύνολο 166.237 149.695 491 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 315.932 266.074 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 31.12.2019 Δάνεια αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος Στάδιο (Stage) 2 Στάδιο (Stage) 3 Λογιστικό Αναµενόµενες υπόλοιπο Χωρίς Με ζηµιές (προ πιστωτικού καθυστέρηση καθυστέρηση κινδύνου προβλέψεων) Καθαρή αξία Χωρίς Με καθυστέρηση καθυστέρηση Ιδιώτες και µικρές επιχειρήσεις 2.342.989 1.418.115 3.761.104 Στεγαστικά 1.372.930 1.196.647 2.569.577 94.728 2.474.849 581.667 280.782 103.780 384.563 82.294 302.269 498.320 Πιστωτικές κάρτες 69.158 44.554 113.712 36.173 77.539 34.068 Μικρές επιχειρήσεις 620.119 73.134 693.252 72.768 620.484 Μεσαίες και µεγάλες επιχειρήσεις 634.090 162.115 796.205 29.824 Μεγάλες επιχειρήσεις 374.803 118.394 493.197 Μεσαίες επιχειρήσεις 259.287 43.721 303.008 Δηµόσιος τοµέας 14 Ελλάδα Καταναλωτικά 285.963 3.475.141 1.620.959 7.936.801 Λογιστικό Αναµενόµενες υπόλοιπο ζηµιές (προ πιστωτικού κινδύνου προβλέψεων) Καθαρή αξία 9.557.759 3.419.901 6.137.858 4.308.398 4.890.065 1.250.276 3.639.789 1.191.296 1.689.616 922.795 766.821 195.566 229.633 115.528 114.105 506.904 2.241.541 2.748.445 1.131.302 1.617.143 766.381 1.168.761 2.690.417 3.859.177 1.803.635 2.055.542 18.370 474.827 564.141 1.091.271 1.655.411 11.454 291.554 604.620 1.599.146 2.203.766 14 14 923 876 1.799 651 1.148 14 14 14 923 876 1.799 651 1.148 1.580.244 4.557.323 315.787 4.241.536 2.790.643 10.628.094 13.418.735 715.689 939.722 1.087.946 1.115.820 Λοιπές χώρες Σύνολο 2.977.079 5.224.187 8.194.548 31.12.2019 Δάνεια απομειωμένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Χωρίς καθυστέρηση Ιδιώτες και µικρές επιχειρήσεις Με καθυστέρηση 1.072.098 3.864.141 Στεγαστικά 514.861 2.307.320 Καταναλωτικά 385.440 804.131 4.914 41.694 Μικρές επιχειρήσεις 166.883 Μεσαίες και µεγάλες επιχειρήσεις Λογιστικό υπόλοιπο (προ προβλέψεων) Καθαρή αξία Συνολική καθαρή αξία στο αναπόσβεστο κόστος Αξία εξασφαλίσεων 1.514.862 3.421.375 18.927.426 15.135.558 2.822.181 610.600 2.211.581 12.381.093 11.734.397 1.189.570 478.814 710.756 2.281.583 925.063 46.607 29.554 17.053 1.092.462 12.673 710.996 877.879 395.894 481.985 3.172.288 2.463.425 272.580 548.588 821.167 434.352 386.815 15.331.590 9.763.475 Μεγάλες επιχειρήσεις 168.070 120.700 288.769 92.866 195.903 10.067.133 5.668.019 Μεσαίες επιχειρήσεις Πιστωτικές κάρτες 4.936.237 Αναμενόμενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου 104.510 427.888 532.398 341.486 190.912 5.264.457 4.095.456 Δηµόσιος τοµέας 3.032 56 3.088 51 3.037 57.882 47.256 Ελλάδα 3.032 56 3.088 51 3.037 57.882 47.256 1.347.710 4.412.785 5.760.492 1.949.265 3.811.227 34.316.898 24.946.289 Λοιπές χώρες Σύνολο 492 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 31.12.2018 Δάνεια αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων (FVPL) Δάνεια αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος Στάδιο (Stage) 1 Χωρίς καθυστέρηση Με καθυστέρηση Λογιστικό υπόλοιπο (προ προβλέψεων) Αναμενόμενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου 5.573.571 483.893 6.057.464 21.346 6.036.118 3.731.217 401.425 4.132.642 1.433 4.131.209 517.974 48.769 566.743 4.392 562.351 Πιστωτικές κάρτες 917.110 17.194 934.304 13.190 921.114 Μικρές επιχειρήσεις 407.270 16.505 423.775 2.331 421.444 Χωρίς καθυστέρηση Ιδιώτες και µικρές επιχειρήσεις Με καθυστέρηση Καθαρή αξία Αξία εξασφαλίσεων 1.152 1.152 1.152 1.152 1.152 1.152 Στεγαστικά Καταναλωτικά Καθαρή αξία Μεσαίες και µεγάλες επιχειρήσεις 320.300 16.105 336.405 267.900 11.203.712 332.416 11.536.128 97.727 11.438.401 Μεγάλες επιχειρήσεις 302.221 16.105 318.326 267.235 7.807.333 190.047 7.997.380 72.797 7.924.583 Μεσαίες επιχειρήσεις 18.079 18.079 665 3.396.379 142.369 3.538.748 24.930 3.513.818 Δηµόσιος τοµέας 64.882 226 65.108 148 64.960 Ελλάδα 64.882 226 65.108 148 64.960 16.842.165 816.535 17.658.700 119.221 17.539.479 Λοιπές χώρες Σύνολο 320.300 17.257 337.557 269.052 31.12.2018 Δάνεια αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος Στάδιο (Stage) 2 Στάδιο (Stage) 3 Λογιστικό Αναµενόµενες υπόλοιπο Χωρίς Με ζηµιές (προ καθυστέρηση καθυστέρηση πιστωτικού κινδύνου προβλέψεων) Καθαρή αξία Χωρίς Με καθυστέρηση καθυστέρηση Ιδιώτες και µικρές επιχειρήσεις 2.430.466 1.606.273 4.036.739 Στεγαστικά 1.653.137 1.346.364 2.999.501 48.235 2.951.266 490.787 261.378 118.089 379.467 52.421 327.046 390.105 Πιστωτικές κάρτες 46.124 51.500 97.624 25.393 72.231 23.707 Μικρές επιχειρήσεις 469.827 90.320 560.147 67.714 492.433 Μεσαίες και µεγάλες επιχειρήσεις 742.475 289.965 1.032.440 51.324 Μεγάλες επιχειρήσεις 494.556 250.089 744.645 Μεσαίες επιχειρήσεις 247.919 39.876 Καταναλωτικά 193.763 3.842.976 1.462.826 8.844.184 Λογιστικό Αναµενόµενες υπόλοιπο ζηµιές (προ πιστωτικού κινδύνου προβλέψεων) Καθαρή αξία 10.307.010 4.095.973 6.211.037 4.668.464 5.159.251 1.600.238 3.559.013 1.346.058 1.736.163 979.567 756.596 212.021 235.728 184.353 51.375 558.227 2.617.641 3.175.868 1.331.815 1.844.053 981.116 1.493.787 3.994.283 5.488.070 2.909.007 2.579.063 34.830 709.815 741.590 1.327.191 2.068.781 1.045.685 1.023.096 287.795 16.494 271.301 752.197 2.667.092 3.419.289 1.863.322 1.555.967 Δηµόσιος τοµέας 28 28 1 27 1.831 1.831 678 1.153 Ελλάδα 28 28 1 27 1.831 1.831 678 1.153 12.840.298 15.796.911 7.005.658 8.791.253 Λοιπές χώρες Σύνολο 3.172.969 1.896.238 493 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 5.069.207 245.088 4.824.119 2.956.613 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 31.12.2018 Δάνεια απομειωμένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Χωρίς καθυστέρηση Ιδιώτες και µικρές επιχειρήσεις Με καθυστέρηση 932.301 4.319.695 Στεγαστικά 459.322 2.532.177 Καταναλωτικά 338.144 913.395 4.860 48.792 Μικρές επιχειρήσεις 129.975 Μεσαίες και µεγάλες επιχειρήσεις Λογιστικό υπόλοιπο (προ προβλέψεων) Καθαρή αξία Συνολική καθαρή αξία στο αναπόσβεστο κόστος Αξία εξασφαλίσεων 1.715.008 3.536.988 19.627.119 15.657.562 2.991.499 675.110 2.316.389 12.957.877 12.139.700 1.251.539 536.464 715.075 2.361.068 948.769 53.652 42.771 10.881 1.055.601 83.284 825.331 955.306 460.663 494.643 3.252.573 2.485.809 394.416 777.251 1.171.667 710.695 460.972 15.459.552 10.349.569 Μεγάλες επιχειρήσεις 196.613 148.650 345.263 169.064 176.199 9.833.693 5.627.375 Μεσαίες επιχειρήσεις 197.803 628.601 826.404 541.631 284.773 5.625.859 4.722.194 Δηµόσιος τοµέας 3.412 3.412 2.144 1.268 67.408 69.137 Ελλάδα 3.412 3.412 2.144 1.268 67.408 69.137 5.100.358 6.427.075 2.427.847 3.999.228 35.154.079 26.076.268 Πιστωτικές κάρτες 5.251.996 Αναμενόμενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου Λοιπές χώρες Σύνολο 1.326.717 Τα «Δάνεια αποµειωµένα κατά την αρχική τους αναγνώριση» της 31.12.2019 συµπεριλαµβάνουν δάνεια ύψους € 864.067 (31.12.2018 : € 823.623) τα οποία δεν είναι αποµειωµένα/μη εξυπηρετούμενα. 494 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Ποιοτική διαβάθµιση των δανείων ανά Δ.Π.Χ.Π. 9 Στάδιο Οι ακόλουθοι πίνακες παρουσιάζουν τα δάνεια που αποτιµώνται στο αναπόσβεστο κόστος κατά την 31.12.2019 και την 31.12.2018 ανά Δ.Π.Χ.Π. 9 Στάδιο (stages) και ποιοτική διαβάθµιση καθώς και τα δάνεια που αποτιµώνται στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων κατά ποιοτική διαβάθµιση. 31.12.2019 Δάνεια αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος Στάδιο (Stage) 1 ΣΤΕΓΑΣΤΙΚΆ Υψηλής διαβάθµισης Ικανοποιητικής διαβάθµισης Υπό παρακολούθηση (υψηλότερου κινδύνου) Αθέτηση Λογιστικό υπόλοιπο (προ προβλέψεων) Αναµενόµενες ζηµιές πιστωτικού κινδύνου Καθαρή αξία Αξία εξασφαλίσεων ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΆ Υψηλής διαβάθµισης Ικανοποιητικής διαβάθµισης Υπό παρακολούθηση (υψηλότερου κινδύνου) Αθέτηση Λογιστικό υπόλοιπο (προ προβλέψεων) Αναµενόµενες ζηµιές πιστωτικού κινδύνου Καθαρή αξία Αξία εξασφαλίσεων ΠΙΣΤΩΤΙΚΈΣ ΚΆΡΤΕΣ Υψηλής διαβάθµισης Ικανοποιητικής διαβάθµισης Υπό παρακολούθηση (υψηλότερου κινδύνου) Αθέτηση Λογιστικό υπόλοιπο (προ προβλέψεων) Αναµενόµενες ζηµιές πιστωτικού κινδύνου Καθαρή αξία Αξία εξασφαλίσεων ΜΙΚΡΈΣ ΕΠΙΧΕΙΡΉΣΕΙΣ Υψηλής διαβάθµισης Ικανοποιητικής διαβάθµισης Υπό παρακολούθηση (υψηλότερου κινδύνου) Αθέτηση Λογιστικό υπόλοιπο (προ προβλέψεων) Αναµενόµενες ζηµιές πιστωτικού κινδύνου Καθαρή αξία Αξία εξασφαλίσεων ΜΕΓΆΛΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΉΣΕΙΣ Υψηλής διαβάθµισης Ικανοποιητικής διαβάθµισης Υπό παρακολούθηση (υψηλότερου κινδύνου) Αθέτηση Λογιστικό υπόλοιπο (προ προβλέψεων) Αναµενόµενες ζηµιές πιστωτικού κινδύνου Καθαρή αξία Αξία εξασφαλίσεων 495 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Στάδιο (Stage) 2 Στάδιο (Stage) 3 3.823.819 230.989 3.043 5.101 1.623.542 940.934 4.057.851 (2.977) 4.054.874 3.730.690 2.569.577 (94.728) 2.474.849 2.201.900 346.725 160.294 2.793 1.737 111.734 271.092 509.812 (8.075) 501.737 135.490 384.563 (82.294) 302.269 76.179 667.033 229.496 111 1.801 4.073 107.838 896.640 (12.875) 883.765 539 113.712 (36.173) 77.539 4 309.345 136.291 9.706 505 212.117 480.630 455.342 (2.666) 452.676 328.663 693.252 (72.768) 620.484 418.840 6.030.608 2.456.273 82.161 41.393 213.445 238.359 8.569.042 (112.361) 8.456.681 3.953.589 493.197 (18.370) 474.827 414.006 Δάνεια απομειωμένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Συνολο 4.890.065 4.890.065 (1.250.276) 3.639.789 3.651.644 84.083 210.202 253.348 2.274.548 2.822.181 (610.600) 2.211.581 2.150.163 3.913.003 2.064.733 1.197.325 7.164.613 14.339.674 (1.958.581) 12.381.093 11.734.397 1.689.616 1.689.616 (922.795) 766.821 256.464 17.545 36.661 113.777 1.021.587 1.189.570 (478.814) 710.756 456.930 366.007 308.689 387.662 2.711.203 3.773.561 (1.491.978) 2.281.583 925.063 229.633 229.633 (115.528) 114.105 12.095 622 608 821 44.556 46.607 (29.554) 17.053 35 669.456 234.177 108.770 274.189 1.286.592 (194.130) 1.092.462 12.673 2.748.445 2.748.445 (1.131.302) 1.617.143 1.346.369 4.044 23.821 66.910 783.104 877.879 (395.894) 481.985 369.553 313.894 372.229 557.246 3.531.549 4.774.918 (1.602.630) 3.172.288 2.463.425 1.655.411 1.655.411 (715.689) 939.722 1.143.551 24.573 15.569 248.627 288.769 (92.866) 195.903 156.873 6.072.001 2.694.291 336.089 1.904.038 11.006.419 (939.286) 10.067.133 5.668.019 Δάνεια αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων (FVPL) 451 451 451 52.125 70.370 39.856 138.533 300.884 264.984 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 31.12.2019 Δάνεια αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος Στάδιο (Stage) 1 Στάδιο (Stage) 2 Στάδιο (Stage) 3 Δάνεια απομειωμένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Συνολο Δάνεια αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων (FVPL) ΜΕΣΑΊΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΉΣΕΙΣ Υψηλής διαβάθµισης 1.478.619 11.156 Ικανοποιητικής διαβάθµισης 2.193.729 162.790 7.129 9.966 129.062 4.352 143.380 2.203.766 520.917 2.724.683 303.008 2.203.766 532.398 6.721.486 Υπό παρακολούθηση (υψηλότερου κινδύνου) Αθέτηση Λογιστικό υπόλοιπο (προ προβλέψεων) Αναµενόµενες ζηµιές πιστωτικού κινδύνου 3.682.314 1.489.775 2.363.648 14.597 (16.143) (11.454) (1.087.946) (341.486) (1.457.029) Καθαρή αξία 3.666.171 291.554 1.115.820 190.912 5.264.457 14.597 Αξία εξασφαλίσεων 2.366.525 236.801 1.276.008 216.122 4.095.456 639 ΔΗΜΌΣΙΟΣ ΤΟΜΈΑΣ Υψηλής διαβάθµισης Ικανοποιητικής διαβάθµισης 2.261 2.261 51.578 14 51.592 1.799 3.088 4.887 53.839 14 1.799 3.088 58.740 (651) (51) (858) 14 1.148 3.037 57.882 Υπό παρακολούθηση (υψηλότερου κινδύνου) Αθέτηση Λογιστικό υπόλοιπο (προ προβλέψεων) Αναµενόµενες ζηµιές πιστωτικού κινδύνου (156) Καθαρή αξία 53.683 Αξία εξασφαλίσεων 46.506 496 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 750 47.256 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Στάδιο (Stage) 1 ΣΤΕΓΑΣΤΙΚΆ Υψηλής διαβάθµισης Ικανοποιητικής διαβάθµισης Υπό παρακολούθηση (υψηλότερου κινδύνου) Αθέτηση Λογιστικό υπόλοιπο (προ προβλέψεων) Αναµενόµενες ζηµιές πιστωτικού κινδύνου Καθαρή αξία Αξία εξασφαλίσεων ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΆ Υψηλής διαβάθµισης Ικανοποιητικής διαβάθµισης Υπό παρακολούθηση (υψηλότερου κινδύνου) Αθέτηση Λογιστικό υπόλοιπο (προ προβλέψεων) Αναµενόµενες ζηµιές πιστωτικού κινδύνου Καθαρή αξία Αξία εξασφαλίσεων ΠΙΣΤΩΤΙΚΈΣ ΚΆΡΤΕΣ Υψηλής διαβάθµισης Ικανοποιητικής διαβάθµισης Υπό παρακολούθηση (υψηλότερου κινδύνου) Αθέτηση Λογιστικό υπόλοιπο (προ προβλέψεων) Αναµενόµενες ζηµιές πιστωτικού κινδύνου Καθαρή αξία Αξία εξασφαλίσεων ΜΙΚΡΈΣ ΕΠΙΧΕΙΡΉΣΕΙΣ Υψηλής διαβάθµισης Ικανοποιητικής διαβάθµισης Υπό παρακολούθηση (υψηλότερου κινδύνου) Αθέτηση Λογιστικό υπόλοιπο (προ προβλέψεων) Αναµενόµενες ζηµιές πιστωτικού κινδύνου Καθαρή αξία Αξία εξασφαλίσεων ΜΕΓΆΛΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΉΣΕΙΣ Υψηλής διαβάθµισης Ικανοποιητικής διαβάθµισης Υπό παρακολούθηση (υψηλότερου κινδύνου) Αθέτηση Λογιστικό υπόλοιπο (προ προβλέψεων) Αναµενόµενες ζηµιές πιστωτικού κινδύνου Καθαρή αξία Αξία εξασφαλίσεων 497 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 31.12.2018 Δάνεια αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος Δάνεια απομειωμένα κατά την αρχική Στάδιο Στάδιο τους αναγνώριση (Stage) 2 (Stage) 3 (POCI) 3.584.318 547.577 747 26.249 2.267.450 705.802 4.132.642 (1.433) 4.131.209 3.793.301 2.999.501 (48.235) 2.951.266 2.494.142 354.231 209.986 2.526 8.787 101.856 268.824 566.743 (4.392) 562.351 178.534 379.467 (52.421) 327.046 43.366 675.216 259.038 50 3.262 52.522 41.840 934.304 (13.190) 921.114 61.274 97.624 (25.393) 72.231 1.765 366.869 39.736 17.170 13.076 132.888 414.183 423.775 (2.331) 421.444 306.119 560.147 (67.714) 492.433 322.536 5.490.291 2.465.867 41.222 39.052 338.501 367.092 7.997.380 (72.797) 7.924.583 3.462.885 744.645 (34.830) 709.815 617.459 Συνολο 5.159.251 5.159.251 (1.600.238) 3.559.013 3.683.688 56.349 279.971 213.439 2.441.740 2.991.499 (675.110) 2.316.389 2.168.569 3.666.916 3.094.998 919.988 7.600.991 15.282.893 (2.325.016) 12.957.877 12.139.700 1.736.163 1.736.163 (979.567) 756.596 277.834 26.007 44.220 85.793 1.095.519 1.251.539 (536.464) 715.075 449.035 389.025 356.062 357.143 2.831.682 3.933.912 (1.572.844) 2.361.068 948.769 235.728 235.728 (184.353) 51.375 17.154 735 1.672 1.291 49.954 53.652 (42.771) 10.881 3.091 679.213 313.232 43.181 285.682 1.321.308 (265.707) 1.055.601 83.284 3.175.868 3.175.868 (1.331.815) 1.844.053 1.482.156 8.541 3.772 45.918 897.075 955.306 (460.663) 494.643 374.998 388.486 176.396 477.271 4.072.943 5.115.096 (1.862.523) 3.252.573 2.485.809 2.068.781 2.068.781 (1.045.685) 1.023.096 1.300.859 26.064 15.630 303.569 345.263 (169.064) 176.199 246.172 5.529.343 2.830.432 423.944 2.372.350 11.156.069 (1.322.376) 9.833.693 5.627.375 Δάνεια αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων (FVPL) 1.152 1.152 1.152 70.540 113.824 36.018 97.944 318.326 267.235 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 31.12.2018 Δάνεια αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος Στάδιο (Stage) 1 Στάδιο (Stage) 2 Στάδιο (Stage) 3 Δάνεια απομειωμένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Δάνεια αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων (FVPL) Συνολο ΜΕΣΑΊΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΉΣΕΙΣ Υψηλής διαβάθµισης 1.236.953 10.745 Ικανοποιητικής διαβάθµισης 2.233.224 141.166 7.830 68.571 135.884 6.388 210.843 3.419.289 812.186 4.231.475 287.795 3.419.289 826.404 8.072.236 Υπό παρακολούθηση (υψηλότερου κινδύνου) Αθέτηση Λογιστικό υπόλοιπο (προ προβλέψεων) Αναµενόµενες ζηµιές πιστωτικού κινδύνου 3.538.748 1.247.698 2.382.220 18.079 (24.930) (16.494) (1.863.322) (541.631) (2.446.377) Καθαρή αξία 3.513.818 271.301 1.555.967 284.773 5.625.859 18.079 Αξία εξασφαλίσεων 2.215.069 219.127 1.947.877 340.121 4.722.194 665 ΔΗΜΌΣΙΟΣ ΤΟΜΈΑΣ Υψηλής διαβάθµισης Ικανοποιητικής διαβάθµισης 25 25 65.083 28 65.108 28 65.111 Υπό παρακολούθηση (υψηλότερου κινδύνου) Αθέτηση Λογιστικό υπόλοιπο (προ προβλέψεων) Αναµενόµενες ζηµιές πιστωτικού κινδύνου 1.831 3.412 5.243 1.831 3.412 70.379 (148) (1) (678) (2.144) (2.971) Καθαρή αξία 64.960 27 1.153 1.268 67.408 Αξία εξασφαλίσεων 64.993 785 3.359 69.137 498 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Ποιοτική διαβάθµιση των εγγυητικών επιστολών, ενέγγυων πιστώσεων και των μη εκταμιευθεισών δανειακών δεσμεύσεων ανά Δ.Π.Χ.Π. 9 Στάδιο 31.12.2019 Στάδιο (Stage) 1 Στάδιο (Stage) 2 Στάδιο (Stage) 3 Aπομειωμένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Συνολο Εγγυητικές επιστολές, ενέγγυες πιστώσεις και λοιπές εγγυήσεις Υψηλής διαβάθµισης 1.281.942 Ικανοποιητικής διαβάθµισης 1.074.440 18.117 962.158 9.959 Υπό παρακολούθηση (υψηλότερου κινδύνου) 1.281.942 Αθέτηση Λογιστικό υπόλοιπο (προ προβλέψεων) Αναµενόµενες ζηµιές πιστωτικού κινδύνου Καθαρή αξία 3.318.540 28.076 1.092.557 972.117 335.177 335.177 335.177 3.681.793 (20.830) (369) (83.455) (104.654) 3.297.710 27.707 251.722 3.577.139 44.532 44.532 Αξία εξασφαλίσεων αποµειωµένων εγγυητικών επιστολών, ενέγγυων πιστώσεων και λοιπών εγγυήσεων Μη εκταμιευθείσες δανειακές δεσμεύσεις Υψηλής διαβάθµισης 2.821.830 430 370 2.822.630 756.246 25.704 241 782.191 10.065 28.281 47 38.393 Λογιστικό υπόλοιπο (προ προβλέψεων) 3.588.141 54.415 658 3.643.214 Αναµενόµενες ζηµιές πιστωτικού κινδύνου (1.174) (352) (1) (1.527) 3.586.967 54.063 657 3.641.687 Ικανοποιητικής διαβάθµισης Υπό παρακολούθηση (υψηλότερου κινδύνου) Αθέτηση Καθαρή αξία Αξία εξασφαλίσεων αποµειωµένων μη εκταμιευθεισών δανειακών δεσμεύσεων 31.12.2018 Στάδιο (Stage) 1 Στάδιο (Stage) 2 Στάδιο (Stage) 3 Απομειωμένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Συνολο Εγγυητικές επιστολές, ενέγγυες πιστώσεις και λοιπές εγγυήσεις Υψηλής διαβάθµισης 1.285.531 1.285.531 Ικανοποιητικής διαβάθµισης 991.196 198.752 Υπό παρακολούθηση (υψηλότερου κινδύνου) 870.497 19.496 Αθέτηση Λογιστικό υπόλοιπο (προ προβλέψεων) Αναµενόµενες ζηµιές πιστωτικού κινδύνου Καθαρή αξία 3.147.224 218.248 1.189.948 889.993 324.843 324.843 324.843 3.690.315 (23.852) (2.776) (76.597) (103.225) 3.123.372 215.472 248.246 3.587.090 34.512 34.512 Αξία εξασφαλίσεων αποµειωµένων εγγυητικών επιστολών, ενέγγυων πιστώσεων και λοιπών εγγυήσεων Μη εκταμιευθείσες δανειακές δεσμεύσεις Υψηλής διαβάθµισης 2.525.219 1.187 502 2.526.908 621.249 16.302 301 637.852 19.095 10.168 29 29.292 Λογιστικό υπόλοιπο (προ προβλέψεων) 3.165.563 27.657 832 3.194.052 Αναµενόµενες ζηµιές πιστωτικού κινδύνου (1.417) (63) (1) (1.481) 3.164.146 27.594 831 3.192.571 Ικανοποιητικής διαβάθµισης Υπό παρακολούθηση (υψηλότερου κινδύνου) Αθέτηση Καθαρή αξία Αξία εξασφαλίσεων αποµειωµένων μη εκταμιευθεισών δανειακών δεσμεύσεων Η αξία των εξασφαλίσεων που σχετίζεται µε αποµειωµένα ανοίγµατα ανέρχεται την 31.12.2019 σε € 10.477.978 (31.12.2018: € 11.772.522). 499 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Ανάλυση ενηλικίωσης δανείων ανά Δ.Π.Χ.Π. 9 Στάδιο και ανά κατηγορία δανείων 31.12.2019 Δάνεια αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων (FVPL) Ιδιώτες και μικρές επιχειρήσεις Δάνεια αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος Μεσαίες και μεγάλες επιχειρήσεις Ιδιώτες και μικρές επιχειρήσεις Στεγαστικά Σύνολο Καταναλωτικά Μεγάλες επιχειρήσεις Τρέχουσα Μεσαίες επιχειρήσεις 160.528 1 - 30 ημέρες 5.710 Στάδιο (Stage) 1 Στάδιο (Stage) 2 Απομειωμένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Σύνολο 166.238 3.772.976 1.319.081 534.147 481.142 6.107.346 75.418 75.418 281.898 715.464 287.075 286.060 1.570.497 46.079 46.079 31 - 60 ημέρες 61 - 90 ημέρες Στάδιο (Stage) 3 91 - 180 ημέρες 8.329 181 - 360 ημέρες 10.530 8.887 213.432 157.656 104.921 476.009 226.872 413.989 268.234 909.095 246.081 8.329 180.642 65.439 19.417 197.301 55.700 253.001 451 1.868.979 950.085 2.819.064 > 360 ημέρες 451 Σύνολο 451 300.884 14.597 315.932 4.054.874 2.474.849 3.639.789 2.211.581 12.381.093 Αξία εξασφαλίσεων 451 264.984 639 266.074 3.730.690 2.201.900 3.651.644 2.150.163 11.734.397 31.12.2019 Δάνεια αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος Ιδιώτες και μικρές επιχειρήσεις Καταναλωτικά Στάδιο (Stage) 1 Τρέχουσα Στάδιο (Stage) 2 Στάδιο (Stage) 3 Πιστωτικές κάρτες Απομειωμένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Σύνολο Στάδιο (Stage) 1 Στάδιο (Stage) 3 Στάδιο (Stage) 2 Απομειωμένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Σύνολο 480.773 225.000 261.836 288.213 1.255.822 870.617 47.978 22.412 3.578 20.964 53.534 51.046 33.604 159.148 13.148 21.419 12.145 1.889 48.601 31 - 60 ημέρες 15.815 34.493 16.956 67.264 5.016 7.144 871 13.031 61 - 90 ημέρες 7.920 3.126 1 - 30 ημέρες 91 - 180 ημέρες 181 - 360 ημέρες > 360 ημέρες 29.926 14.860 52.706 48.424 22.970 71.394 944.585 8.331 968 12.425 11.926 1.361 13.287 32.012 14.735 46.747 11.677 1.291 12.968 309.084 319.418 628.502 40.470 7.095 47.565 Σύνολο 501.737 302.269 766.821 710.756 2.281.583 883.765 77.539 114.105 17.053 1.092.462 Αξία εξασφαλίσεων 135.490 76.179 256.464 456.930 925.063 539 4 12.095 35 12.673 500 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 31.12.2019 Δάνεια αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος Στάδιο (Stage) 1 Τρέχουσα Ιδιώτες και μικρές επιχειρήσεις Μεσαίες και μεγάλες επιχειρήσεις Μικρές επιχειρήσεις Μεγάλες επιχειρήσεις Απομειωμένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Στάδιο (Stage) 3 Στάδιο (Stage) 2 Σύνολο Στάδιο (Stage) 1 Απομειωμένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Στάδιο (Stage) 3 Στάδιο (Stage) 2 Σύνολο 442.532 554.286 437.315 141.019 1.575.152 8.325.604 358.476 427.160 154.591 9.265.831 10.144 55.746 31.861 10.402 108.153 131.077 22.096 231.087 5.538 389.798 31 - 60 ημέρες 7.239 27.489 3.448 38.176 93.907 7.145 61 - 90 ημέρες 3.213 27.275 4.186 34.674 348 6.868 60.161 9.901 70.062 1 - 30 ημέρες 91 - 180 ημέρες 181 - 360 ημέρες > 360 ημέρες 101.052 7.216 41.171 4.132 45.303 39.081 5.394 44.475 15.485 343 15.828 993.961 307.635 1.301.596 210.806 31.299 242.105 Σύνολο 452.676 620.484 1.617.143 481.985 3.172.288 8.456.681 474.827 939.722 195.903 10.067.133 Αξία εξασφαλίσεων 328.663 418.840 1.346.369 369.553 2.463.425 3.953.589 414.006 1.143.551 156.873 5.668.019 31.12.2019 Δάνεια αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος Στάδιο (Stage) 1 Τρέχουσα Μεσαίες και μεγάλες επιχειρήσεις Δηµόσιος τοµέας Μεσαίες επιχειρήσεις Ελλάδα Στάδιο (Stage) 2 Στάδιο (Stage) 3 Απομειωμένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Σύνολο Στάδιο (Stage) 1 3.517.777 249.638 444.731 62.096 4.274.242 53.501 148.394 18.375 119.850 7.449 294.068 182 31 - 60 ημέρες 16.026 37.749 10.059 63.834 61 - 90 ημέρες 7.515 51.686 1 - 30 ημέρες 41.863 2.308 91 - 180 ημέρες 26.666 2.286 28.952 181 - 360 ημέρες 33.298 8.839 42.137 > 360 ημέρες Απομειωμένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Στάδιο (Stage) 3 743 3.033 14 411.663 97.875 509.538 3.666.171 291.554 1.115.820 190.912 5.264.457 53.683 Αξία εξασφαλίσεων 2.366.525 236.801 1.276.008 216.122 4.095.456 46.506 14 Σύνολο 57.277 196 2 Σύνολο 501 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Στάδιο (Stage) 2 2 403 4 407 1.148 3.037 57.882 750 47.256 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 31.12.2018 Δάνεια αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων (FVPL) Ιδιώτες και μικρές επιχειρήσεις Δάνεια αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος Μεσαίες και μεγάλες επιχειρήσεις Ιδιώτες και μικρές επιχειρήσεις Στεγαστικά Σύνολο Καταναλωτικά Μεγάλες επιχειρήσεις Τρέχουσα Μεσαίες επιχειρήσεις 302.221 1 - 30 ημέρες 18.079 16.094 Στάδιο (Stage) 3 Απομειωμένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Στάδιο (Stage) 1 Στάδιο (Stage) 2 320.300 3.730.389 1.629.707 417.911 427.434 6.205.441 16.094 400.820 703.093 289.275 291.022 1.684.210 Σύνολο 31 - 60 ημέρες 294.072 150.723 121.367 566.162 61 - 90 ημέρες 324.394 361.287 241.427 927.108 91 - 180 ημέρες 200.475 59.346 259.821 181 - 360 ημέρες 224.549 68.459 293.008 > 360 ημέρες 1.152 11 1.914.793 1.107.334 3.022.127 Σύνολο 1.152 318.326 18.079 337.557 1.163 4.131.209 2.951.266 3.559.013 2.316.389 12.957.877 Αξία εξασφαλίσεων 1.152 267.235 665 269.052 3.793.301 2.494.142 3.683.688 2.168.569 12.139.700 31.12.2018 Δάνεια αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος Ιδιώτες και μικρές επιχειρήσεις Καταναλωτικά Στάδιο (Stage) 1 Τρέχουσα Στάδιο (Stage) 2 Στάδιο (Stage) 3 Πιστωτικές κάρτες Απομειωμένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Σύνολο Στάδιο (Stage) 1 Στάδιο (Stage) 2 Στάδιο (Stage) 3 Απομειωμένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Σύνολο 514.558 227.774 202.847 244.803 1.189.982 904.465 35.710 5.680 2.382 47.793 59.433 41.901 37.266 186.393 16.649 24.350 4.751 1.382 47.132 31 - 60 ημέρες 23.023 43.643 21.146 87.812 7.183 4.085 725 11.993 61 - 90 ημέρες 16.816 4.988 1 - 30 ημέρες 91 - 180 ημέρες 181 - 360 ημέρες > 360 ημέρες 36.377 18.635 71.828 90.892 34.586 125.478 948.237 3.905 721 9.614 9.742 1.060 10.802 52.043 37.777 89.820 5.343 544 5.887 288.893 320.862 609.755 17.869 4.067 21.936 Σύνολο 562.351 327.046 756.596 715.075 2.361.068 921.114 72.231 51.375 10.881 1.055.601 Αξία εξασφαλίσεων 178.534 43.366 277.834 449.035 948.769 61.274 1.765 17.154 3.091 83.284 502 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 31.12.2018 Δάνεια αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος Στάδιο (Stage) 1 Τρέχουσα Ιδιώτες και μικρές επιχειρήσεις Μεσαίες και μεγάλες επιχειρήσεις Μικρές επιχειρήσεις Μεγάλες επιχειρήσεις Απομειωμένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Στάδιο (Stage) 3 Στάδιο (Stage) 2 Σύνολο Στάδιο (Stage) 1 Απομειωμένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Στάδιο (Stage) 3 Στάδιο (Stage) 2 Σύνολο 405.168 412.518 469.152 101.709 1.388.547 7.737.980 466.524 492.944 117.085 16.276 60.534 20.302 6.108 103.220 186.603 77.635 134.162 6.227 404.627 31 - 60 ημέρες 12.295 25.844 4.021 42.160 147.867 31.318 18.863 198.048 61 - 90 ημέρες 7.086 17.789 103.632 2.305 123.726 1 - 30 ημέρες 8.814.533 19.987 3.358 30.431 91 - 180 ημέρες 48.798 4.076 52.874 3 3 181 - 360 ημέρες 70.580 3.630 74.210 12.462 12.462 > 360 ημέρες 1.189.390 371.741 1.561.131 248.575 31.719 280.294 Σύνολο 421.444 492.433 1.844.053 494.643 3.252.573 7.924.583 709.815 1.023.096 176.199 9.833.693 Αξία εξασφαλίσεων 306.119 322.536 1.482.156 374.998 2.485.809 3.462.885 617.459 1.300.859 246.172 5.627.375 31.12.2018 Δάνεια αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος Στάδιο (Stage) 1 Τρέχουσα Μεσαίες και μεγάλες επιχειρήσεις Δηµόσιος τοµέας Μεσαίες επιχειρήσεις Ελλάδα Στάδιο (Stage) 2 Στάδιο (Stage) 3 Απομειωμένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Σύνολο Στάδιο (Stage) 1 3.373.176 233.853 502.855 98.430 4.208.314 64.734 140.642 18.442 157.433 14.694 331.211 226 31 - 60 ημέρες 4.044 57.979 1.826 63.849 61 - 90 ημέρες 14.962 103.220 1 - 30 ημέρες 81.186 7.072 91 - 180 ημέρες 23.692 1.729 25.421 181 - 360 ημέρες 33.176 6.024 39.200 699.646 154.998 854.644 > 360 ημέρες Στάδιο (Stage) 3 Απομειωμένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) 27 3.513.818 271.301 1.555.967 284.773 5.625.859 64.960 Αξία εξασφαλίσεων 2.215.069 219.127 1.947.877 340.121 4.722.194 64.993 27 Σύνολο 64.761 491 717 204 Σύνολο 503 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Στάδιο (Stage) 2 204 18 18 458 1.250 1.708 1.153 1.268 67.408 785 3.359 69.137 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 504 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 5.893.052 (26.593) Προβλέψεις απομείωσης Υπόλοιπο δανείων 31.12.2019 5.919.645 (3.256) Μεταφορά δανείων στα στοιχεία Ενεργητικού προς πώληση Υπόλοιπο 31.12.2019 (413.500) Aποπληρωµές, συναλλαγµατικές και λοιπές κινήσεις (1.329) Ποσά που χρησιµοποιήθηκαν στη χρήση για αποσβέσεις 233.445 Νέα χρηµατοοικονοµικά στοιχεία που δηµιουργήθηκαν/ αποκτήθηκαν (7.529) (45.396) Μεταφορά σε στάδιο 3 από στάδιο 1 ή 2 Μεταβολές λόγω τροποποιήσεων των συµβατικών όρων που δεν οδηγούν σε διακοπή αναγνώρισης (1.217.836) Μεταφορά σε στάδιο 2 από στάδιο 1 ή 3 (2.267) 1.319.849 Μεταφορά σε στάδιο 1 από στάδιο 2 ή 3 Διακοπή αναγνώρισης δανείων 6.057.464 Υπόλοιπο 1.1.2019 Στάδιο (Stage) 1 3.475.141 (285.963) 3.761.104 (281) (107.174) (27.185) (61.444) (5.776) (965.081) 2.190.149 (1.298.843) 4.036.739 Στάδιο (Stage) 2 6.137.858 (3.419.901) 9.557.759 (56.467) 74.281 (658.528) (86.130) (39.565) 1.010.477 (972.313) (21.006) 10.307.010 Στάδιο (Stage) 3 3.421.375 (1.514.862) 4.936.237 (3.686) 26.353 (299.329) (46.580) (88) 7.571 5.251.996 Απομειωμένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Δάνεια προς ιδιώτες και μικρές επιχειρήσεις 18.927.426 (5.247.319) 24.174.745 (63.690) (420.040) (986.371) (201.683) (47.696) 241.016 - - - 25.653.209 Σύνολο 12.176.535 (128.660) 12.305.195 (2.803.632) 29.318 (47.311) 3.664.967 (209.293) (650.271) 720.181 11.601.236 Στάδιο (Stage) 1 766.395 (29.824) 796.219 (37.764) (486) (1.472) (189.273) 706.829 (714.083) 1.032.468 Στάδιο (Stage) 2 2.056.690 (1.804.286) 3.860.976 (1.323.919) (39.369) (320.850) (7.457) (273.240) 398.566 (56.558) (6.098) 5.489.901 Στάδιο (Stage) 3 389.852 (434.403) 824.255 (293.583) 30.138 (97.969) (1.197) (60.342) 72.129 1.175.079 Απομειωμένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) 15.389.472 (2.397.173) 17.786.645 (1.617.502) (2.850.627) (418.819) 20.178 (382.365) 3.737.096 - - - 19.298.684 Σύνολο Δάνεια προς μεσαίες και μεγάλες επιχειρήσεις και δημόσιο τομέα 31.12.2019 18.069.587 (155.253) 18.224.840 (3.256) (3.217.132) (1.329) 21.789 (49.578) 3.898.412 (254.689) (1.868.107) 2.040.030 17.658.700 Στάδιο (Stage) 1 4.241.536 (315.787) 4.557.323 (281) (144.938) (27.185) (61.930) (7.248) (1.154.354) 2.896.978 (2.012.926) 5.069.207 Στάδιο (Stage) 2 8.194.548 (5.224.187) 13.418.735 (1.380.386) 34.912 (979.378) (93.587) (312.805) 1.409.043 (1.028.871) (27.104) 15.796.911 Στάδιο (Stage) 3 Σύνολο 3.811.227 (1.949.265) 5.760.492 (297.269) 56.491 (397.298) (47.777) (60.430) 79.700 6.427.075 Απομειωμένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) 34.316.898 (7.644.492) 41.961.390 (1.681.192) (3.270.667) (1.405.190) (181.505) (430.061) 3.978.112 - - - 44.951.893 Σύνολο Οι ακόλουθοι πίνακες παρουσιάζουν τη µεταβολή εντός των χρήσεων 2019 και 2018 των δάνειων που αποτιµώνται στο αναπόσβεστο κόστος ανά Δ.Π.Χ.Π. 9 Στάδιο (stages): Συµφωνία δανείων ανά Δ.Π.Χ.Π. 9 Στάδιο ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 505 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ (1.233.507) (55.779) 176.951 Μεταφορά σε στάδιο 2 από στάδιο 1 ή 3 Μεταφορά σε στάδιο 3 από στάδιο 1 ή 2 Νέα χρηµατοοικονοµικά στοιχεία που δηµιουργήθηκαν/ αποκτήθηκαν 3.842.976 (193.763) 4.036.739 (1.121) (150.075) (10.149) (23.541) (1.753) (1.195.721) 2.166.582 (1.235.488) 4.488.005 Στάδιο (Stage) 2 6.211.037 (4.095.973) 10.307.010 (643.974) 137.203 (621.839) (40.704) (4.875) 1.251.500 (933.075) (34.763) 11.197.537 Στάδιο (Stage) 3 3.536.988 (1.715.008) 5.251.996 (425.873) 51.617 (250.087) (14.505) (551) 6.303 5.885.092 19.627.119 (6.026.090) 25.653.209 (1.071.316) (378.202) (883.321) (81.683) (7.400) 183.254 - - - 27.891.877 Σύνολο 31.12.2018 11.503.361 (97.875) 11.601.236 (3.405) (2.365.008) (242) (114.420) 3.278.117 (149.070) (1.247.501) 2.592.370 9.610.395 Στάδιο (Stage) 1 981.143 (51.325) 1.032.468 (295.734) (116) (69.535) (252.773) 1.457.676 (2.555.771) 2.748.721 Στάδιο (Stage) 2 2.580.216 (2.909.685) 5.489.901 (734.060) (149.229) (389.034) (2.055) (27.183) 401.843 (210.175) (36.599) 6.636.393 Στάδιο (Stage) 3 462.240 (712.839) 1.175.079 (205.580) (27.558) (143.370) (152) (37.070) 2.574 1.586.235 Απομειωμένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) 15.526.960 (3.771.724) 19.298.684 (943.045) (2.837.529) (532.404) (2.565) (248.208) 3.280.691 -- - - 20.581.744 Σύνολο Δάνεια προς μεσαίες και μεγάλες επιχειρήσεις και δημόσιο τομέα 17.539.479 (119.221) 17.658.700 (3.753) (2.781.955) (1.246) (3.175) (114.641) 3.455.068 (204.849) (2.481.008) 3.862.621 15.931.638 Στάδιο (Stage) 1 4.824.119 (245.088) 5.069.207 (1.121) (445.809) (10.149) (23.657) (71.288) (1.448.494) 3.624.258 (3.791.259) 7.236.726 Στάδιο (Stage) 2 8.791.253 (7.005.658) 15.796.911 (1.378.034) (12.026) (1.010.873) (42.759) (32.058) 1.653.343 (1.143.250) (71.362) 17.833.930 Στάδιο (Stage) 3 Σύνολο 3.999.228 (2.427.847) 6.427.075 (631.453) 24.059 (393.457) (14.657) (37.621) 8.877 7.471.327 Απομειωμένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) 35.154.079 (9.797.814) 44.951.893 (2.014.361) (3.215.731) (1.415.725) (84.248) (255.608) 3.463.945 - - - 48.473.621 Σύνολο Στο κονδύλι «Αποπληρωµές, συναλλαγµατικές και λοιπές κινήσεις» της κίνησης της χρήσης 2019 των δανείων που αποτιµώνται στο αναπόσβεστο κόστος περιλαµβάνεται ποσό € 12.735 (31.12.2018: € 87.128 ) που αφορά σε δάνεια για τα οποία η Τράπεζα στο πλαίσιο αναδιαπραγµάτευσης των όρων τους, συµµετείχε σε συµφωνίες για την ανταλλαγή χρέους µε απόκτηση µετοχικών τίτλων. 6.036.118 (21.346) Προβλέψεις απομείωσης Υπόλοιπο δανείων 31.12.2018 6.057.464 (348) Μεταφορά δανείων στα στοιχεία Ενεργητικού προς πώληση Υπόλοιπο 31.12.2018 (416.947) (1.246) Ποσά που χρησιµοποιήθηκαν στη χρήση για αποσβέσεις Aποπληρωµές, συναλλαγµατικές και λοιπές κινήσεις (2.933) Μεταβολές λόγω τροποποιήσεων των συµβατικών όρων που δεν οδηγούν σε διακοπή αναγνώρισης (221) 1.270.251 Μεταφορά σε στάδιο 1 από στάδιο 2 ή 3 Διακοπή αναγνώρισης δανείων 6.321.243 Υπόλοιπο 1.1.2018 Στάδιο (Stage) 1 Απομειωμένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Δάνεια προς ιδιώτες και μικρές επιχειρήσεις ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 506 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ (46.830) Επανεκτίµηση αναµενόµενων πιστωτικών ζηµιών (α) (1.329) Ποσά που χρησιµοποιήθηκαν στη χρήση για αποσβέσεις 3.419.901 26.593 Υπόλοιπο 31.12.2019 285.963 (39.732) (197) (2.287) Μεταφορά προβλέψεων απομείωσης στα στοιχεία Ενεργητικού προς πώληση (950) (658.528) (1.844) 186.432 101.286 - 85.146 82.531 (167.456) (6.214) 4.095.973 Στάδιο (Stage) 3 (70.311) (161) (27.185) (96) 74.966 60.534 14.432 (82.084) 177.692 (50.735) 193.763 Στάδιο (Stage) 2 Μεταβολή της παρούσας αξίας των ζηµιών αποµείωσης (9) (7) Διακοπή αναγνώρισης δανείων Συναλλαγµατικές διαφορές / Λοιπές κινήσεις (37.387) Ζηµιές αποµείωσης δανείων (α)+(β)+(γ) 7.932 (447) Μεταφορά σε στάδιο 3 από στάδιο 1 ή 2 Αλλαγή πιστωτικών παραµέτρων (γ) (10.236) 1.511 56.949 Μεταφορά σε στάδιο 2 από στάδιο 1 ή 3 Ζηµιές αποµείωσης νέων δανείων (β) 21.346 Υπόλοιπο 1.1.2019 Μεταφορά σε στάδιο 1 από στάδιο 2 ή 3 Μεταβολές χρήσης 1.1 - 31.12.2019 Στάδιο (Stage) 1 1.514.862 (2.589) (37.340) 3.626 (299.329) (128) 135.614 140.927 (2.273) (3.040) 1.715.008 Δάνεια αποµειωµένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Δάνεια προς ιδιώτες και μικρές επιχειρήσεις 5.247.319 (44.805) (107.651) 2.506 (986.371) (2.075) 359.625 310.679 (762) 49.708 - - - 6.026.090 Σύνολο 128.660 24 (327) 23.189 17.265 18.531 (12.607) (5.664) (7.105) 20.668 97.875 Στάδιο (Stage) 1 29.824 187 (18) (5.829) (7.847) 2.018 (11.570) 14.717 (18.988) 51.325 Στάδιο (Stage) 2 1.804.286 (956.884) 21.415 (6.800) (320.850) (124.985) 274.763 192.959 81.804 17.234 (7.612) (1.680) 2.909.685 Στάδιο (Stage) 3 29.760 (2.892) (418.819) (134.690) 308.550 223.259 15.230 70.061 - - - 3.771.724 Σύνολο 434.403 2.397.173 (199.576) (1.156.460) 8.345 3.697 (97.969) (9.360) 16.427 20.882 (3.301) (1.154) 712.839 Δάνεια αποµειωµένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Δάνεια προς μεσαίες και μεγάλες επιχειρήσεις και δημόσιο τομέα Προβλέψεις απομείωσης 31.12.2019 155.253 (2.287) 15 (1.329) (334) (14.198) 25.197 20.042 (59.437) (6.111) (17.341) 77.617 119.221 Στάδιο (Stage) 1 315.787 (197) 26 (27.185) (114) 69.137 52.687 16.450 (93.654) 192.409 (69.723) 245.088 Στάδιο (Stage) 2 5.224.187 (996.616) (48.896) (7.750) (979.378) (126.829) 461.195 294.245 166.950 99.765 (175.068) (7.894) 7.005.658 Στάδιο (Stage) 3 Σύνολο (136.765) 668.175 533.938 14.468 119.769 - - - 9.797.814 Σύνολο (77.891) (386) 1.949.265 7.644.492 (202.165) (1.201.265) (28.995) 7.323 (397.298) (1.405.190) (9.488) 152.041 161.809 (5.574) (4.194) 2.427.847 Δάνεια αποµειωµένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Οι ακόλουθοι πίνακες απεικόνιζουν τη µεταβολή εντός των χρήσεων 2019 και 2018 της πρόβλεψης απομείωσης των δανείων που αποτιµώνται στο αναπόσβεστο κόστος: Συµφωνία των προβλέψεων απομείωσης δανείων ανά Δ.Π.Χ.Π. 9 Στάδιο ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Στον παραπάνω πίνακα που απεικονιζει τη μεταβολή της πρόβλεψης απομείωσης για τη χρήση 2019, στο κονδύλι «Ζημιές αποµείωσης δανείων» δεν περιλαμβάνεται ποσό ύψους € 77.427 το οποίο αφορά στις ζημιές αποµείωσης των δάνειων που ταξινομήθηκαν στα στοιχεία ενεργητικού προς πώληση σε προηγούμενες περιόδους. Κατά τη χρήση 2019, οι αναµενόµενες ζηµιές πιστωτικού κίνδυνου έχουν επηρεαστεί από τις κάτωθι κινήσεις: • Μεταφορά σε Στάδιο (Stage) 1 δανείων συνολικού ύψους € 2.040.030 από Στάδιο (Stage) 2 και Στάδιο (Stage) 3 λόγω βελτίωσης της πιστοληπτικής τους ικανότητας συγκριτικά με την αρχική τους αναγνώριση και βελτίωσης των μακροοικονομικών μεγεθών για τα δάνεια που παρέμειναν σε Στάδιο (Stage) 1. • Οι ζημιές απομείωσης των δανείων που κατατάσσονται στο Στάδιο (Stage) 3 επηρεάστηκαν από: - την ενσωµάτωση στον υπολογισµό των αναµενόµενων ζηµιών από πιστωτικό κίνδυνο των συναλλαγών πωλήσεων δανείων βάσει του Επιχειρησιακού Σχεδίου και - την περαιτέρω επιδείνωση του χαρτοφυλακίου λόγω παραµονής στο Στάδιο (Stage) 3. • Τέλος, οι συνολικές απαιτήσεις που αποσβέστηκαν εντός του 2019 ανέρχονται σε € 1.405.190, και οδήγησαν σε ισόποση µείωση των αναμενόμενων ζηµιών από πιστωτικό κίνδυνο. Σηµειώνεται ότι οι απαιτήσεις που αποσβέστηκαν εντός του 2019 αλλά δύναται να διεκδικηθούν νοµικά ανέρχονται σε € 1.387.708. . 507 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 508 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ (420) Μεταφορά σε στάδιο 3 από στάδιο 1 ή 2 21.346 193.763 4.095.973 (253.407) 4.320 (883.321) (938) 980.709 1.024.160 1.934 (45.385) - - - 7.189.481 1.715.008 6.026.090 (403.726) (1.010.754) (184.383) 2.306 (250.087) (84) 257.266 273.511 393 (16.638) 2.293.716 Σύνολο 97.875 (150) (107.532) (538) (113.001) (82.817) 23.897 (54.081) (8.688) (15.011) 141.202 201.593 Στάδιο (Stage) 1 51.325 947 (3.113) (42.991) (40.512) (2.479) (20.122) 55.805 (115.136) 175.935 Στάδιο (Stage) 2 2.909.685 (531.122) 47.084 (59.343) (389.034) (12.642) 610.088 508.541 101.547 28.810 (40.794) (26.066) 3.282.704 Στάδιο (Stage) 3 712.839 (130.419) 11.461 760 (143.370) (28.319) 9.738 11.295 (1.557) 992.988 Δάνεια αποµειωµένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) 3.771.724 (661.691) 58.545 (165.168) (532.404) (44.612) 463.834 396.507 23.897 43.430 - - - 4.653.220 Σύνολο Δάνεια προς μεσαίες και μεγάλες επιχειρήσεις και δημόσιο τομέα 119.221 (166) (107.400) (1.246) (540) (212.003) (110.119) 25.438 (127.322) (9.108) (23.681) 252.036 221.329 Στάδιο (Stage) 1 (13.407) 1.540.002 1.405.139 134.863 190.258 (247.338) (31.887) 7.795.764 Στάδιο (Stage) 3 (21.940) (57.436) 245.088 7.005.658 (649) (1.137.485) 922 (10.149) (1.010.873) (3.200) (150.460) (159.159) 8.699 (181.150) 271.019 (220.149) 538.904 Στάδιο (Stage) 2 Σύνολο Σύνολο (45.550) 1.444.543 1.420.667 25.831 (1.955) (194.862) (160.848) 2.427.847 9.797.814 (534.145) (1.672.445) (172.922) 3.066 (393.457) (1.415.725) (28.403) 267.004 284.806 393 (18.195) - - - 3.286.704 11.842.701 Δάνεια αποµειωµένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Στο κονδύλι «Συναλλαγµατικές διαφορές/ λοιπές κινήσεις » της κίνησης της πρόβλεψης αποµείωσης της χρήσης 2019 των δανείων που αποτιµώνται στο αναπόσβεστο κόστος περιλαµβάνεται ποσό € 12.166 (31.12.2018: € 62.956) που αφορά σε αποµειώσεις δανείων για τα οποία η Τράπεζα στο πλαίσιο αναδιαπραγµάτευσης των όρων τους, συµµετείχε σε συµφωνίες για την ανταλλαγή χρέους µε απόκτηση µετοχικών τίτλων. Υπόλοιπο 31.12.2018 (649) (606.363) (16) 1.907 Μεταφορά πρόβλεψης απομείωσης στα στοιχεία Ενεργητικού προς πώληση (25) (621.839) (765) 929.914 896.598 33.316 161.448 (206.544) (5.821) 4.513.060 Στάδιο (Stage) 3 (69.024) 132 (10.149) (87) (107.469) (118.647) 11.178 (161.028) 215.214 (105.013) 362.969 Στάδιο (Stage) 2 Μεταβολή της παρούσας αξίας των ζημιών απομείωσης Συναλλαγματικές διαφορές / Λοιπές κινήσεις (2) Διακοπή αναγνώρισης δανείων (1.246) (99.002) Ζημιές απομείωσης δανείων (α)+(β)+(γ) Ποσά που χρησιμοποιήθηκαν στη χρήση για αποσβέσεις (27.302) 1.541 Αλλαγή πιστωτικών παραμέτρων (γ) Ζημιές απομείωσης νέων δανείων (β) (73.241) (8.670) Μεταφορά σε στάδιο 2 από στάδιο 1 ή 3 Επανεκτίμηση αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών (α) 19.736 110.834 Υπόλοιπο 1.1.2018 Μεταφορά σε στάδιο 1 από στάδιο 2 ή 3 Μεταβολές χρήσης 1.1. - 31.12.2018 Στάδιο (Stage) 1 Δάνεια αποµειωµένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Δάνεια προς ιδιώτες και μικρές επιχειρήσεις 31.12.2018 Προβλέψεις απομείωσης ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Κατά τη χρήση 2018, οι αναµενόµενες ζηµιές πιστωτικού κίνδυνου έχουν επηρεαστεί από τις κάτωθι κινήσεις • Στα δάνεια προς µεσαίες και µεγάλες επιχειρήσεις και προς δηµόσιο τοµέα µεταφέρθηκαν δάνεια ύψους € 2.592.370 από Στάδιο (Stage) 2 ή Στάδιο (Stage) 3 σε Στάδιο (Stage) 1 λόγω βελτίωσης της πιστοληπτικής τους ικανότητας συγκριτικά µε την αρχική αναγνώριση. • Οι ζηµιές αποµείωσης των δανείων που κατατάσσονται στο Στάδιο (Stage) 3 επηρεάστηκαν από: - την ενσωµάτωση στον υπολογισµό των αναμενόμενων ζηµιών από πιστωτικό κίνδυνο των συναλλαγών πωλήσεων δανείων βάσει του Επιχειρησιακού Σχεδίου και - την περαιτέρω επιδείνωση του χαρτοφυλακίου λόγω παραµονής στο Στάδιο (Stage) 3. • Τέλος, οι συνολικές απαιτήσεις που αποσβέστηκαν εντός του 2018 ανέρχονται σε € 1.415.725, και οδήγησαν σε ισόποση µείωση των αναµενόµενων ζηµιών από πιστωτικό κίνδυνο. Σηµειώνεται ότι οι απαιτήσεις που αποσβέστηκαν εντός του 2018 αλλά δύναται να διεκδικηθούν νοµικά ανέρχονται σε € 1.339.012. Συμφωνία των εγγυητικών επιστολών, ενέγγυων πιστώσεων και µη εκταμιευθεισών δανειακών δεσμεύσεων ανά Δ.Π.Χ.Π. 9 Στάδιο H κίνηση των εγγυητικών επιστολών, ενέγγυων πιστώσεων και μη εκταμιευθεισών δανειακών δεσμεύσεων παρουσιάζεται για τις χρήσεις 2019 και 2018 στους πίνακες που ακολουθούν: 31.12.2019 Στάδιο (Stage) 1 Υπόλοιπο 1.1.2019 Μεταφορά σε στάδιο 1 από στάδιο 2 ή 3 Μεταφορά σε στάδιο 2 από στάδιο 1 ή 3 Μεταφορά σε στάδιο 3 από στάδιο 1 ή 2 Νέα χρηματοοικονομικά στοιχεία που χορηγήθηκαν Aποπληρωμές, συναλαγματικές και λοιπές κινήσεις Υπόλοιπο 31.12.2019 Αναμενόμενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου Υπόλοιπο 31.12.2019 6.312.787 253.972 (111.383) (23.739) 287.570 187.474 6.906.681 (22.004) 6.884.677 Στάδιο (Stage) 2 Στάδιο (Stage) 3 Απομειωμένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) 245.905 (245.963) 120.362 (8.021) 324.843 (8.009) (8.979) 31.760 832 (29.792) 82.491 (721) 81.770 (4.438) 335.177 (83.455) 251.722 (174) 658 (1) 657 Σύνολο 6.884.367 287.570 153.070 7.325.007 (106.181) 7.218.826 31.12.2018 Στάδιο (Stage) 1 Υπόλοιπο 1.1.2018 Μεταφορά σε στάδιο 1 από στάδιο 2 ή 3 Μεταφορά σε στάδιο 2 από στάδιο 1 ή 3 Μεταφορά σε στάδιο 3 από στάδιο 1 ή 2 Νέα χρηματοοικονομικά στοιχεία που χορηγήθηκαν Aποπληρωμές, συναλαγματικές και λοιπές κινήσεις Υπόλοιπο 31.12.2018 Αναμενόμενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου Υπόλοιπο 31.12.2018 509 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 5.904.241 767.272 (567.831) (8.376) 253.612 (36.131) 6.312.787 (25.269) 6.287.518 Στάδιο (Stage) 2 Στάδιο (Stage) 3 Απομειωμένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) 536.172 (747.966) 573.768 (21.957) 387.726 (19.306) (5.937) 30.333 1.109 (94.112) 245.905 (2.839) 243.066 (67.973) 324.843 (76.597) 248.246 (277) 832 (1) 831 Σύνολο 6.829.248 253.612 (198.493) 6.884.367 (104.706) 6.779.661 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Συµφωνία των προβλέψεων αποµείωσης των εγγυητικών επιστολών, ενέγγυων πιστώσεων και μη εκταμιευθεισών δανειακών δεσμεύσεων ανά Δ.Π.Χ.Π. 9 Στάδιο Η Τράπεζα έχει αναγνωρίσει αναµενόµενες ζηµιές πιστωτικού κινδύνου για τις µη εκταμιευθείσες δανειακές δεσµεύσεις και ενέγγυες πιστώσεις/εγγυητικές επιστολές, η κίνηση των οποίων για τις χρήσεις 2019 και 2018 παρουσιάζεται στους πίνακες που ακολουθούν: 31.12.2019 Στάδιο (Stage) 1 Στάδιο (Stage) 2 Μεταβολές χρήσης 1.1 - 31.12.2019 Υπόλοιπο 1.1.2019 Μεταφορά σε στάδιο 1 (από στάδιο 2 ή 3) 25.269 2.774 Μεταφορά σε στάδιο 2 (από στάδιο 1 ή 3) Μεταφορά σε στάδιο 3 (από στάδιο 1 ή 2) Επανεκτίμηση αναμενόμενων ζημιών πιστωτικού κινδύνου (α) Ζημιές απομείωσης νέων στοιχείων (β) Αλλαγή πιστωτικών παραμέτρων (γ) Στάδιο (Stage) 3 Αποµειωµένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Σύνολο 2.839 (2.292) 76.597 (482) 1 104.706 - (479) 529 (50) - (296) (331) 627 - (2.046) 591 9.027 7.572 (3.422) (615) 2.733 (1.304) Ζημιές αποµείωσης (α + β + γ) (5.272) (24) 11.760 Συναλλαγματικές διαφορές και λοιπές κινήσεις Υπόλοιπο 31.12.2019 8 22.004 721 (4.997) 83.455 196 196 1 6.464 (4.989) 106.181 31.12.2018 Στάδιο (Stage) 1 Μεταβολές χρήσης 1.1 - 31.12.2018 Υπόλοιπο 1.1.2018 Μεταφορά σε στάδιο 1 (από στάδιο 2 ή 3) Μεταφορά σε στάδιο 2 (από στάδιο 1 ή 3) Μεταφορά σε στάδιο 3 (από στάδιο 1 ή 2) Επανεκτίμηση αναμενόμενων ζημιών πιστωτικού κινδύνου (α) Ζημιές αποµείωσης νέων στοιχείων (β) Αλλαγή πιστωτικών παραμέτρων (γ) Ζημιές αποµείωσης (α + β + γ) Συναλλαγματικές διαφορές και λοιπές κινήσεις Υπόλοιπο 31.12.2018 Στάδιο (Stage) 2 Στάδιο (Stage) 3 Αποµειωµένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Σύνολο 17.993 6.371 (663) (216) 4.583 (4.662) 987 (579) 102.846 (1.709) (324) 795 1 1 125.423 1 - (2.508) 2.567 7.816 3 7.878 471 3.817 1.780 4 25.269 (59) 2.508 2 2.839 (32.905) (25.089) 78 76.597 (3) (1) 1 471 (29.150) (20.801) 83 104.706 Απαιτήσεις κατά πελατών Οι απαιτήσεις κατά πελατών προέρχονται από την εµπορική πλην χορηγήσεων δραστηριότητα της Τράπεζας και περιλαµβάνουν κυρίως απαιτήσεις από προµήθειες εγγυητικών επιστολών, απαιτήσεις από συναλλαγές πιστωτικών καρτών και λοιπές απαιτήσεις από τραπεζικές εργασίες. Ο υπολογισµός της αναµενόµενης ζηµιάς πιστωτικού κινδύνου για τις απαιτήσεις που ενέχουν πιστωτικό κίνδυνο, πραγµατοποιείται για όλη τη διάρκεια της ζωής τους (χωρίς να γίνεται κατάταξη σε στάδια) βάσει της απλοποιηµένης προσέγγισης που προβλέπει το Δ.Π.Χ.Π. 9. Ο συντελεστής αναµενόµενης πιστωτικής ζηµιάς που εφαρµόζεται από την Τράπεζα, προσδιορίστηκε µε βάση την εκτίµηση για την αναµενόµενη ζηµιά που συνεπάγεται ο χρόνος παραµονής σε εκκρεµότητα των εν λόγω κονδυλίων που από τη φύση τους είναι εν γένει βραχυπρόθεσµα. Οι απαιτήσεις κατά πελατών την 31.12.2019 ανήλθαν σε € 254.321 (31.12.2018: € 180.103), ενώ για τις απαιτήσεις που 510 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 ενέχουν πιστωτικό κίνδυνο έχει σχηµατιστεί την 31.12.2019 πρόβλεψη απομείωσης ποσού € 32.349 (31.12.2018: € 23.542). Ακολουθεί συµφωνία των απαιτήσεων κατά πελατών για τις χρήσεις 2019 και 2018: Υπόλοιπο 1.1.2019 180.103 Aποπληρωµές, συναλλαγµατικές διαφορές και λοιπές κινήσεις 74.218 Υπόλοιπο 31.12.2019 254.321 Πρόβλεψη απομείωσης (32.349) Υπόλοιπο απαιτήσεων κατά πελατών 31.12.2019 221.972 Υπόλοιπο 1.1.2018 201.275 Aποπληρωµές, συναλλαγµατικές διαφορές και λοιπές κινήσεις (21.172) Υπόλοιπο 31.12.2018 180.103 Πρόβλεψη απομείωσης (23.542) Υπόλοιπο απαιτήσεων κατά πελατών 31.12.2018 156.561 Η συµφωνία των προβλέψεων αποµείωσης παρουσιάζεται για τις χρήσεις 2019 και 2018 στους κάτωθι πίνακες: Υπόλοιπο 1.1.2019 Ζημιές απομείωσης απαιτήσεων Συναλλαγματικές διαφορές, διαγραφές και λοιπές κινήσεις Υπόλοιπο 31.12.2019 23.542 7.322 1.485 32.349 Υπόλοιπο 1.1.2018 Ζημιές απομείωσης απαιτήσεων Συναλλαγματικές διαφορές, διαγραφές και λοιπές κινήσεις Υπόλοιπο 31.12.2018 21.885 14.535 (12.878) 23.542 511 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 ΛΗΦΘΕΊΣΕΣ ΕΞΑΣΦΑΛΊΣΕΙΣ Η λήψη εξασφαλίσεων λειτουργεί ως αντιστάθµισµα έναντι του πιστωτικού κινδύνου που µπορεί να προκύψει από την ενδεχόµενη αδυναµία του πιστούχου να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις του. Ως εξασφαλίσεις πιστοδοτήσεων νοούνται τα πάσης φύσεως περιουσιακά στοιχεία ή δικαιώµατα, τα οποία τίθενται στη διάθεση της Τράπεζας, είτε από τους πιστούχους είτε από τρίτα πρόσωπα, προκειµένου να χρησιµοποιηθούν ως συµπληρωµατικές πηγές ρευστοποίησης των σχετικών απαιτήσεων. Η ανάλυση των εξασφαλίσεων και οι εγγυήσεις που λαµβάνονται για τον περιορισµό της έκθεσης σε πιστωτικό κίνδυνο δανείων κατά πελατών συνοψίζονται ως κάτωθι: Ανάλυση των ληφθεισών εξασφαλίσεων και εγγυήσεων 31.12.2019 Αξία εξασφαλίσεων Δάνεια αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων (FVPL) Δάνεια αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος Εξασφαλίσεις ΧρηματοοικοΕξασφαλίσεις ΧρηματοοικοΣυνολική αξία Αξία Συνολική αξία Αξία Λοιπές Λοιπές επί ακίνητης επί ακίνητης νομικές νομικές εξασφαλίσεις εξασφαλίσεων εγγυήσεων εξασφαλίσεις εξασφαλίσεων εγγυήσεων περιουσίας εξασφαλίσεις περιουσίας εξασφαλίσεις Ιδιώτες και μικρές επιχειρήσεις Mεσαίες και μεγάλες επιχειρήσεις 65.173 796 451 451 199.654 265.623 13.769 14.243.016 179.996 712.546 15.135.558 3.845.424 4.216.147 1.171.775 4.375.553 9.763.475 3.235.190 467 81 46.708 47.256 445 18.459.630 1.351.852 5.134.807 Δημόσιος τομέας Σύνολο 65.173 796 200.105 266.074 13.769 24.946.289 7.081.059 31.12.2018 Αξία εξασφαλίσεων Δάνεια αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος Δάνεια αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων (FVPL) Εξασφαλίσεις ΧρηματοοικοΕξασφαλίσεις ΧρηματοοικοΣυνολική αξία Αξία Συνολική αξία Αξία Λοιπές Λοιπές επί ακίνητης επί ακίνητης νομικές νομικές εξασφαλίσεις εξασφαλίσεων εγγυήσεων εξασφαλίσεις εξασφαλίσεων εγγυήσεων περιουσίας εξασφαλίσεις περιουσίας εξασφαλίσεις Ιδιώτες και μικρές επιχειρήσεις Mεσαίες και μεγάλες επιχειρήσεις 89.282 870 1.152 1.152 177.748 267.900 17.918 Δημόσιος τομέας Σύνολο 14.826.177 151.241 680.144 15.657.562 4.456.196 4.984.827 1.450.110 3.914.632 10.349.569 4.000.635 68.615 69.137 104 522 89.282 870 178.900 269.052 17.918 19.811.526 1.601.351 4.663.391 26.076.268 8.456.935 Δεν υφίστανται περιπτώσεις µεταβίβασης ή επανεκχώρησης εξασφαλίσεων που έχουν ληφθεί από πιστούχους για τις οποίες έχει αναγνωριστεί υποχρέωση επιστροφής τους. 512 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Δείκτης δανείου προς Αξία Εξασφάλισης (LTV) Ο δείκτης δανείων προς αξία εξασφάλισης των δανείων απεικονίζει τη σχέση του δανείου και της αξίας του ακινήτου που κατέχεται ως εξασφάλιση. Παρακάτω απεικονίζεται ο δείκτης για το στεγαστικό χαρτοφυλάκιο δανείων. Δάνεια αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος 31.12.2019 31.12.2018 < 50% 1.154.749 1.058.034 50% - 70% 1.504.738 1.451.704 71% - 80% 959.389 923.010 81% - 90% 966.143 956.781 91% - 100% 3.016.465 3.145.144 101% - 120% 1.742.409 1.850.255 121% - 150% 1.725.593 1.819.606 > 150% 3.270.188 4.078.359 14.339.674 15.282.893 75% 78% Συνολική αξία δανείων Μέσος όρος του Δείκτη (%) 513 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 ΑΝΆΚΤΗΣΗ ΕΞΑΣΦΑΛΊΣΕΩΝ Πολιτική για διάθεση ανακτηθέντων στοιχείων Εντός του 2018, ο Όµιλος δηµιούργησε ένα νέο πλαίσιο διακυβέρνησης επί µη-ιδιοχρησιµοποιούµενων ακινήτων µε τη σύσταση δύο νέων Επιτροπών και την ανάθεση σε διαφορετική Εταιρία του Οµίλου της διαχείρισης του συνόλου των ανακτηθέντων ακινήτων ιδιοκτησίας της Τράπεζας και Θυγατρικών Εταιριών της. Όταν η Τράπεζα αποκτά την κυριότητα ακινήτων στο πλαίσιο διαχείρισης µη εξυπηρετούµενων ανοιγµάτων (NPEs), η εν λόγω Εταιρία επιλαµβάνεται της παρακολούθησης της διαδικασίας ανάκτησης ακινήτων (asset on-boarding), καθορίζει τη βέλτιστη στρατηγική διαχείρισης για κάθε ανακτηθέν ακίνητο και κατόπιν τούτου τα αναθέτει προς διαχείριση σε κατάλληλα κανάλια διαχείρισης τα οποία δύναται να βρίσκονται εντός ή εκτός του Οµίλου. Ανάλογα µε την καθορισµένη στρατηγική το ακίνητο ταξινοµείται στην κατάλληλη κατηγορία για σκοπούς λογιστικής απεικόνισης. Η διαδικασία ταξινόµησης επαναλαµβάνεται περιοδικά έτσι ώστε η θέση κάθε ακινήτου να επικαιροποιείται µε βάση την τρέχουσα, κάθε φορά, κατάσταση του ακινήτου. Τέλος, υπάρχει συνεχής εποπτεία και συντονισµός των συνεργαζοµένων καναλιών διαχείρισης όσον αφορά την υλοποίηση των καθορισµένων στρατηγικών όπως και την προώθηση/πώληση των ανακτηθέντων ακινήτων σύµφωνα µε την εκάστοτε πολιτική του Οµίλου, καθώς και παρακολούθηση της απόδοσής τους µέσω κατάλληλων δεικτών απόδοσης (ΚPIs). Ανάκτηση εξασφαλίσεων 31.12.2019 Υπόλοιπα Ισολογισµού Ακίνητη περιουσία Λοιπές Εξασφαλίσεις Αξία ανακτηθέντων εξασφαλίσεων 31.12.2019 Πωλήσεις χρήσης Εκ των οποίων: εντός της χρήσης 2019 Συσσωρευµένη πρόβλεψη αποµείωσης 31.12.2019 Εκ των οποίων: εντός της χρήσης 2019 Καθαρή Αξία Ανακτηθέντων εξασφαλίσεων 31.12.2019 297.625 66.893 44.250 242 253.375 29.521 1.082 4.774 569 4.774 3.245 10 Καθαρή Αξία Πώλησης Καθαρό κέρδος/(ζηµιά) από την πώληση 31.12.2018 Υπόλοιπα Ισολογισµού Ακίνητη περιουσία Λοιπές Εξασφαλίσεις Πωλήσεις χρήσης Αξία ανακτηθέντων εξασφαλίσεων 31.12.2018 Εκ των οποίων: εντός της χρήσης 2018 Συσσωρευµένη πρόβλεψη αποµείωσης 31.12.2018 Εκ των οποίων: εντός της χρήσης 2018 Καθαρή Αξία Ανακτηθέντων εξασφαλίσεων 31.12.2018 265.791 22.570 48.511 18.942 217.280 13.692 585 4.947 4.910 4.947 1.644 185 Καθαρή Αξία Πώλησης Καθαρό κέρδος/(ζηµιά) από την πώληση Στην καθαρή αξία ανακτηθέντων εξσφαλίσεων την 31.12.2019, περιλαμβάνεται ποσό ύψους € 3.125 (31.12.2018 € 14.547) που αφορά σε ακίνητα που έχουν ταξινομηθεί στα Στοιχεία Ενεργητικού προς πώληση της Τράπεζας. 514 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 515 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Ιδιώτες και µικρές επιχειρήσεις Στεγαστικά Καταναλωτικά Πιστωτικές κάρτες Μικρές επιχειρήσεις Μεσαίες και µεγάλες επιχειρήσεις Πιστωτικά ιδρύµατα και λοιπές χρηµατοοικονομικές υπηρεσίες Βιοµηχανία & βιοτεχνίες Κατασκευαστικές τεχνικές & εκµετάλλευση ακίνητης περιουσίας Χονδρικό & λιανικό εµπόριο Μεταφορικές Ναυτιλία Τουριστικές - Ξενοδοχειακές Υπηρεσίες και λοιποί κλάδοι Δηµόσιος Τοµέας Σύνολο Ιδιώτες και µικρές επιχειρήσεις Στεγαστικά Καταναλωτικά Πιστωτικές κάρτες Μικρές επιχειρήσεις Μεσαίες και µεγάλες επιχειρήσεις Πιστωτικά ιδρύµατα και λοιπές χρηµατοοικονομικές υπηρεσίες Βιοµηχανία & βιοτεχνίες Κατασκευαστικές τεχνικές & εκµετάλλευση ακίνητης περιουσίας Χονδρικό & λιανικό εµπόριο Μεταφορικές Ναυτιλία Τουριστικές - Ξενοδοχειακές Υπηρεσίες και λοιποί κλάδοι Δηµόσιος Τοµέας Σύνολο 5.123 48.442 587 122.689 51.816 48.561 694 2.419 142 3.055.872 1.419.356 48.922 50.099 2.675 87.261 1.427.011 1 20.547 3.107.688 - 193.243 8.887 27.655 31.872 124.829 193.243 Καθαρή αξία Στάδιο (Stage) 1 1.379.470 1.628.030 270.615 26.249 1.189.517 798.866 53.839 15.117.152 52.125 Δάνεια αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων (FVPL) 638.700 3.264.037 9.195.484 122.238 - 4.009.290 509.118 894.221 455.200 15.961 5.867.829 451 - Στάδιο (Stage) 1 451 Καθαρή αξία Δάνεια αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων (FVPL) 3.229 84.526 138.543 266.186 6.634 - 8.967 241.899 20.765 3.335 186 1 24.287 Στάδιο (Stage) 2 46.450 4.486 15.713 114.470 106.034 14 4.291.137 184.910 78.154 4.089 554.306 2.548.812 381.228 113.526 693.251 3.736.817 Στάδιο (Stage) 2 Ελλάδα Λοιπές Χώρες 195.600 26.026 25.075 30.774 152.660 3.088 5.673.204 91.983 232.790 4.796 759.704 2.806.468 1.179.630 46.585 877.729 4.910.412 Απομειωμένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) 3.297.378 359.523 78.086 1.648.718 1.311.250 58.740 38.404.991 20.061 29.950 1.427 95.237 6.690 652 1.676 60.456 31.946 1.280 352 1.203 34.781 Στάδιο (Stage) 3 2.119 9.046 24.296 16.143 87.288 9.856 3 - 61.463 15.713 9.940 22 150 25.825 Απομειωμένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) 2.268.482 4.692.997 651.781 14.308.215 14.222.689 3.758.312 1.283.613 4.773.422 24.038.036 Λογιστικό υπόλοιπο (προ προβλέψεων) 28.084 171.787 1.604.550 24.297 38.117 3.556.399 73.279 49.577 1.429.999 3.419.690 116.985 15.249 2.979 1.496 136.709 Λογιστικό υπόλοιπο (προ προβλέψεων) Δάνεια αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος 31.12.2019 1.427.298 58.396 11.049 313.957 253.690 1.799 13.323.498 612.119 1.118.016 4.196 3.798.721 4.858.119 1.688.336 229.281 2.747.242 9.522.978 Στάδιο (Stage) 3 Δάνεια αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος 31.12.2019 10.510 3.846 33.916 11.850 11.683 154.047 4.314 129 60.186 136.434 11.521 5.682 280 130 17.613 Αναμενόμενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου 845.424 35.841 3.484 107.096 181.147 858 7.490.445 383.099 695.955 7.835 2.259.881 1.947.060 1.486.296 193.850 1.602.500 5.229.706 Αναμενόμενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου Δάνεια και αναμενόμενες ζημιές πιστωτικού κίνδυνου ανά Δ.Π.Χ.Π. 9 Στάδιο, τομέα δραστηριότητας και γεωγραφική περιοχή 17.574 167.941 1.570.634 12.447 26.434 3.402.352 68.965 49.448 1.369.813 3.283.256 105.464 9.567 2.699 1.366 119.096 Καθαρή αξία 2.451.954 323.682 74.602 1.541.622 1.130.103 57.882 30.914.546 1.885.383 3.997.042 643.946 12.048.334 12.275.629 2.272.016 1.089.763 3.170.922 18.808.330 Καθαρή αξία ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 516 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Ιδιώτες και µικρές επιχειρήσεις Στεγαστικά Καταναλωτικά Πιστωτικές κάρτες Μικρές επιχειρήσεις Μεσαίες και µεγάλες επιχειρήσεις Πιστωτικά ιδρύµατα και λοιπές χρηµατοοικονομικές υπηρεσίες Βιοµηχανία & βιοτεχνίες Κατασκευαστικές τεχνικές & εκµετάλλευση ακίνητης περιουσίας Χονδρικό & λιανικό εµπόριο Μεταφορικές Ναυτιλία Τουριστικές - Ξενοδοχειακές Υπηρεσίες και λοιποί κλάδοι Δηµόσιος Τοµέας Σύνολο Ιδιώτες και µικρές επιχειρήσεις Στεγαστικά Καταναλωτικά Πιστωτικές κάρτες Μικρές επιχειρήσεις Μεσαίες και µεγάλες επιχειρήσεις Πιστωτικά ιδρύµατα και λοιπές χρηµατοοικονομικές υπηρεσίες Βιοµηχανία & βιοτεχνίες Κατασκευαστικές τεχνικές & εκµετάλλευση ακίνητης περιουσίας Χονδρικό & λιανικό εµπόριο Μεταφορικές Ναυτιλία Τουριστικές - Ξενοδοχειακές Υπηρεσίες και λοιποί κλάδοι Δηµόσιος Τοµέας Σύνολο 2.967 108.797 24.387 219.851 190.987 33.539 108.585 44.732 46.766 19.678 48.073 1.066.034 48.860 11.697 2.735.222 30.184 36.362 87.352 217.292 34.591 403.864 7.347 50.816 5.879 1.392.548 8.317 188.230 30.028 473 266 854 31.621 Στάδιο (Stage) 3 10.362 381.476 21.292 246 133 717 44.405 4.090 1.921 334 Λοιπές Χώρες 302.335 2.580 26.601 37.224 181.165 3.412 6.326.974 191.584 349.173 4.705 1.095.367 2.975.758 1.244.218 53.619 954.600 5.228.195 Απομειωμένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) 4.029.141 301.178 92.646 1.546.821 1.599.736 70.379 41.492.855 3.766 71 8.709 25.116 13.737 100.101 14.631 10.270 76.300 15.741 7.322 34 704 23.801 Απομειωμένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) 2.283.277 5.105.626 939.402 15.897.827 15.171.426 3.921.782 1.318.954 5.112.487 25.524.649 Λογιστικό υπόλοιπο (προ προβλέψεων) 62.773 135.496 1.400.832 73.976 84.412 3.459.038 106.129 61.086 1.405.774 3.330.478 111.466 12.131 2.354 2.609 128.560 Λογιστικό υπόλοιπο (προ προβλέψεων) Δάνεια αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος 31.12.2018 1.903.781 106.899 14.606 346.192 592.533 1.831 15.577.060 797.942 1.533.992 3.895 5.299.840 5.129.223 1.735.691 235.462 3.175.013 10.275.389 Στάδιο (Stage) 3 2.684.472 22.388 50.750 Στάδιο (Stage) 2 86.814 3.847 15.133 122.905 49.442 28 4.665.343 318.448 43.701 10.674 650.964 2.978.209 379.220 97.490 559.432 4.014.351 Στάδιο (Stage) 2 Δάνεια αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος Ελλάδα 190.987 Καθαρή αξία - 1.736.211 187.852 36.306 1.040.500 776.596 65.108 14.923.478 9.205 56.115 10.432 146.570 Στάδιο (Stage) 1 975.303 1.991 Δάνεια αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων (FVPL) 920.128 3.178.760 8.851.656 145.418 16.232 4.088.236 562.653 932.383 423.442 51.443 6.006.714 1.152 - Στάδιο (Stage) 1 1.152 Καθαρή αξία Δάνεια αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων (FVPL) 31.12.2018 4.789 4.017 56.322 7.910 35.522 170.666 34.248 2.850 5.268 150.926 14.567 3.986 302 885 19.740 Αναμενόμενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου 1.238.659 55.926 3.871 152.366 456.466 2.971 9.627.148 616.977 1.082.960 10.602 3.617.827 2.310.449 1.568.859 265.405 1.861.637 6.006.350 Αναμενόμενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου 57.984 131.479 1.344.510 66.066 48.890 3.288.372 71.881 58.236 1.400.506 3.179.552 96.899 8.145 2.052 1.724 108.820 Καθαρή αξία 2.790.482 245.252 88.775 1.394.455 1.143.270 67.408 31.865.707 1.666.300 4.022.666 928.800 12.280.000 12.860.977 2.352.923 1.053.549 3.250.850 19.518.299 Καθαρή αξία ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Ανάλυση εσόδων από τόκους των δανείων ανά Δ.Π.Χ.Π. 9 Στάδιο Οι ακόλουθοι πίνακες παρουσιάζουν τo έσοδο από τόκους δανείων για τις χρήσεις 2019 και 2018 ανά Δ.Π.Χ.Π. 9 Στάδιο. Για δάνεια που κατατάσσονται στο στάδιο 1 και 2, ο τόκος έσοδο υπολογίζεται εφαρµόζοντας το πραγµατικό επιτόκιο επί της λογιστικής αξίας προ προβλέψεων. Για δάνεια που κατατάσσονται στο στάδιο 3, ο τόκος έσοδο υπολογίζεται εφαρµόζοντας το πραγµατικό επιτόκιο επί της λογιστικής αξίας µετά τις προβλέψεις απομείωσης, ενώ για τα δάνεια που αγοράστηκαν ή δηµιουργήθηκαν όντας αποµειωµένα (POCI), ο τόκος υπολογίζεται εφαρµόζοντας το προσαρµοσµένο λόγω αποµείωσης πραγµατικό επιτόκιο επί της λογιστικής αξίας µετά των προβλέψεων απομείωσης. 31.12.2019 Δάνεια αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος Στάδιο (Stage) 1 Ιδιώτες και μικρές επιχειρήσεις Μεσαίες και μεγάλες επιχειρήσεις Δημόσιος Τομέας Σύνολο εσόδων από τόκους 239.559 466.549 931 707.039 Στάδιο (Stage) 2 131.730 41.863 173.593 Στάδιο (Stage) 3 301.308 109.317 67 410.692 Απομειωμένα κατά Σύνολο Εσόδων την αρχική τους από τόκους αναγνώριση (POCI) 128.270 16.483 24 144.777 800.867 634.212 1.022 1.436.101 Δάνεια αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων (FVPL) 65 13.959 14.024 31.12.2018 Δάνεια αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος Στάδιο (Stage) 1 Ιδιώτες και μικρές επιχειρήσεις Μεσαίες και μεγάλες επιχειρήσεις Δημόσιος Τομέας Σύνολο εσόδων από τόκους 316.582 395.071 2.293 713.946 517 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Στάδιο (Stage) 2 240.118 122.534 111 362.764 Στάδιο (Stage) 3 347.972 117.542 43 465.558 Απομειωμένα κατά Σύνολο Εσόδων την αρχική τους από τόκους αναγνώριση (POCI) 142.167 22.147 164.314 1.046.839 657.294 2.447 1.706.581 Δάνεια αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων (FVPL) 76 14.056 14.132 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 ΡΥΘΜΊΣΕΙΣ ΔΑΝΕΊΩΝ Οι ρυθµίσεις δανείων πραγµατοποιούνται µε τροποποίηση των αρχικών συµβατικών όρων και περιλαµβάνουν µεταβολές όπως: • Επέκταση της διάρκειας της πιστοδότησης. • Διαγραφή µέρους των οφειλών του πιστούχου. • Χορήγηση περιόδου χάριτος ως προς το κεφάλαιο ή/και τους τόκους. • Μειώσεις επιτοκίων. Κατά κανόνα οι ρυθµίσεις που πραγµατοποιούνται περιλαµβάνουν συνδυασµό των ανωτέρω µεταβολών των συµβατικών όρων. Επιπρόσθετα, η Τράπεζα, στα πλαίσια αναδιαπραγµάτευσης των όρων δανείων που έχει χορηγήσει, έχει συµµετάσχει σε συµφωνίες για την ανταλλαγή χρέους µε απόκτηση µετοχικών τίτλων των πιστούχων. Κατά την 31.12.2019 η Τράπεζα είχε στο χαρτοφυλάκιο αποτιµώµενο στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην καθαρή θέση µετοχές εύλογης αξίας € 4.730 (31.12.2018: € 30.149) που προήλθαν από αντίστοιχες συναλλαγές.Οι µετοχές που είχαν ταξινοµηθεί στα κατεχόµενα προς πώληση στοιχεία του ενεργητικού κατά την προηγούμενη χρήση αφορούσαν στις εταιρίες «Ιχθυοτροφεία Σελόντα ΑΕΓΕ», «Νηρεύς Ιχθυοκαλλιέργειες Α.Ε.» και «Unisoft A.E.» και πωλήθηκαν εντός του 2019 ενώ κατά την τρέχουσα χρήση η μετοχή της «Forthnet» ταξινοµήθηκε στην εν λόγω κατηγορία (σηµείωση 44). Ανάλυση ρυθµισµένων δανείων ανά είδος ρύθµισης 31.12.2019 Δάνεια αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων (FVPL) Πληρωµή τόκου Πρόγραµµα µειωµένων πληρωµών Παροχή περιόδου χάριτος Επέκταση διάρκειας δανείου Κεφαλαιοποίηση καθυστερούµενων δόσεων Διαγραφή µέρους του χρέους Ανταλλαγή χρέους µε απόκτηση συµµετοχής Λοιπά Συνολική καθαρή αξία 857 66.317 48.442 7.739 123.355 Δάνεια αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος 122.104 3.272.273 398.822 4.719.434 1.532.919 751.770 21.220 516.858 11.335.400 Σύνολο 122.104 3.272.273 399.679 4.785.751 1.532.919 800.212 21.220 524.597 11.458.755 31.12.2018 Δάνεια αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων (FVPL) Πληρωµή τόκου Πρόγραµµα µειωµένων πληρωµών Παροχή περιόδου χάριτος Επέκταση διάρκειας δανείου Κεφαλαιοποίηση καθυστερούµενων δόσεων Διαγραφή µέρους του χρέους Ανταλλαγή χρέους µε απόκτηση συµµετοχής Λοιπά Συνολική καθαρή αξία 518 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 14 2.242 3.144 3.959 56.117 11.202 76.678 Δάνεια αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος 191.944 5.101.118 451.606 3.825.030 1.513.663 312.569 47.558 518.823 11.962.311 Σύνολο 191.944 5.101.132 453.848 3.828.174 1.517.622 368.686 47.558 530.025 12.038.989 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Ρυθµισµένα δάνεια ανά κατηγορία 31.12.2019 Δάνεια αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων (FVPL) Ιδιώτες και μικρές επιχειρήσεις Στεγαστικά Καταναλωτικά Πιστωτικές κάρτες Μικρές Επιχειρήσεις Μεσαίες και μεγάλες επιχειρήσεις Μεγάλες επιχειρήσεις Μεσαίες επιχειρήσεις Δηµόσιος τοµέας Ελλάδα Συνολική καθαρή αξία Δάνεια αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος - 123.355 117.646 5.709 123.355 9.102.653 5.963.824 1.419.065 118.415 1.601.349 2.228.968 1.337.409 891.559 3.779 3.779 11.335.400 Σύνολο 9.102.653 5.963.824 1.419.065 118.415 1.601.349 2.352.323 1.455.055 897.268 3.779 3.779 11.458.755 31.12.2018 Δάνεια αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων (FVPL) Ιδιώτες και μικρές επιχειρήσεις Στεγαστικά Καταναλωτικά Πιστωτικές κάρτες Μικρές Επιχειρήσεις Μεσαίες και μεγάλες επιχειρήσεις Μεγάλες επιχειρήσεις Μεσαίες επιχειρήσεις Δηµόσιος τοµέας Ελλάδα Συνολική καθαρή αξία 76.678 66.916 9.762 76.678 Δάνεια αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος 9.418.701 6.409.511 1.423.907 51.582 1.533.701 2.543.074 1.358.148 1.184.926 536 536 11.962.311 Σύνολο 9.418.701 6.409.511 1.423.907 51.582 1.533.701 2.619.752 1.425.064 1.194.688 536 536 12.038.989 Ρυθµισµένα δάνεια ανά γεωγραφική περιοχή 31.12.2019 Δάνεια αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων (FVPL) Ελλάδα Λοιπές χώρες Συνολική καθαρή αξία 54.151 69.204 123.355 Δάνεια αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος 11.038.085 297.315 11.335.400 Σύνολο 11.092.236 366.519 11.458.755 31.12.2018 Δάνεια αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων (FVPL) Ελλάδα Λοιπές χώρες Συνολική καθαρή αξία 519 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 67.123 9.555 76.678 Δάνεια αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος 11.498.023 464.288 11.962.311 Σύνολο 11.565.146 473.843 12.038.989 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Ανάλυση ρυθμισμένων δανείων, µε βάση την πιστωτική τους ποιότητα Συνολικό ποσό δανείων Δάνεια αποτιµώµενα στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων (FVPL) Με καθυστέρηση Χωρίς καθυστέρηση Συνολική καθαρή αξία Αξία εξασφαλίσεων Δάνεια αποτιµώµενα στο αναπόσβεστο κόστος Στάδιο (Stage) 1 Στάδιο (Stage) 2 Στάδιο (Stage) 3 Αποµειωµένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Λογιστικό υπόλοιπο (προ προβλέψεων) Στάδιο (Stage) 1 - Πρόβλεψη απομείωσης Στάδιο (Stage) 2 - Πρόβλεψη απομείωσης Στάδιο (Stage) 3 - Πρόβλεψη απομείωσης Πρόβλεψη απομείωσης δανείων αποµειωµένων κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Συνολική καθαρή αξία Αξία εξασφαλίσεων 149.695 166.237 315.932 266.074 520 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Ποσοστό ρυθµισµένων δανείων (%) 107.971 15.384 123.355 116.924 72 9 39 44 3.532.918 8.280.667 3.541.620 15.355.205 78 62 61 37 (231.978) (2.780.388) 73 53 (1.949.265) (1.007.439) 52 34.316.898 24.946.289 11.335.400 9.483.991 33 38 18.224.840 4.557.323 13.418.735 5.760.492 41.961.390 (155.253) (315.787) (5.224.187) Συνολικό ποσό δανείων Δάνεια αποτιµώµενα στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων (FVPL) Με καθυστέρηση Χωρίς καθυστέρηση Συνολική καθαρή αξία Αξία εξασφαλίσεων Δάνεια αποτιµώµενα στο αναπόσβεστο κόστος Στάδιο (Stage) 1 Στάδιο (Stage) 2 Στάδιο (Stage) 3 Αποµειωµένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Λογιστικό υπόλοιπο (προ προβλέψεων) Στάδιο (Stage) 1 - Πρόβλεψη απομείωσης Στάδιο (Stage) 2 - Πρόβλεψη απομείωσης Στάδιο (Stage) 3 - Πρόβλεψη απομείωσης Πρόβλεψη απομείωσης δανείων αποµειωµένων κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Συνολική καθαρή αξία Αξία εξασφαλίσεων 31.12.2019 Συνολικό ποσό ρυθµισµένων δανείων 17.257 320.300 337.557 269.052 31.12.2018 Συνολικό ποσό ρυθµισµένων δανείων Ποσοστό ρυθµισµένων δανείων (%) 1.246 75.432 76.678 63.496 7 24 23 24 4.276.330 8.818.389 3.632.309 16.727.028 84 56 57 37 (196.192) (3.425.589) 80 49 (2.427.847) (1.142.936) 47 35.154.080 26.076.268 11.962.311 10.004.254 34 38 17.658.700 5.069.207 15.796.911 6.427.075 44.951.893 (119.220) (245.088) (7.005.658) Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Συµφωνία της καθαρης αξίας των ρυθµισµένων δανείων 31.12.2019 Δάνεια στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων Υπόλοιπο 1.1.2019 Δάνεια που εντάχθηκαν σε καθεστώς ρύθµισης εντός της χρήσης Έσοδα από τόκους Αποπληρωµές δανείων (µερικώς ή ολικώς) Δάνεια που εξήλθαν από το καθεστώς της ρύθµισης εντός της χρήσης Ζηµιά απομείωσης Πωλήσεις ρυθµισµένων δανείων Επαναπροσδιορισµός της εύλογης αξίας Μεταφορά δανείων στα στοιχεία Ενεργητικού προς πώληση Λοιπές κινήσεις Σύνολο 31.12.2019 76.678 73.952 3.819 (7.591) (23.503) 123.355 Δάνεια στο αναπόσβεστο κόστος 11.962.311 1.394.024 415.095 (517.088) (1.286.604) (315.778) (24.982) (187.586) (103.992) 11.335.400 Σύνολο 12.038.989 1.467.976 418.914 (524.679) (1.286.604) (315.778) (24.982) (23.503) (187.586) (103.992) 11.458.755 31.12.2018 Δάνεια στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων Υπόλοιπο 1.1.2018 Δάνεια που εντάχθηκαν σε καθεστώς ρύθµισης εντός της χρήσης Έσοδα από τόκους Αποπληρωµές δανείων (µερικώς ή ολικώς) Δάνεια που εξήλθαν από το καθεστώς της ρύθµισης εντός της χρήσης Ζηµιά απομείωσης Πωλήσεις ρυθµισµένων δανείων Επαναπροσδιορισµός της εύλογης αξίας Μεταφορά δανείων στα στοιχεία Ενεργητικού προς πώληση Λοιπές κινήσεις Σύνολο 31.12.2018 521 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 237.172 5.426 (8.631) (93.131) (41.309) (25.645) 2.796 76.678 Δάνεια στο αναπόσβεστο κόστος 11.847.757 1.674.239 454.114 (532.448) (737.448) (487.785) (4.943) (147.833) (103.342) 11.962.311 Σύνολο 12.084.929 1.674.239 459.540 (541.079) (830.579) (487.785) (4.943) (41.309) (173.478) (100.546) 12.038.989 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 ΑΝΆΛΥΣΗ ΚΑΤΆ ΔΙΑΒΆΘΜΙΣΗ Λοιπά χρηµατοοικονοµικά µέσα που υπόκεινται σε πιστωτικό κίνδυνο Οι ακόλουθοι πίνακες παρουσιάζουν τα λοιπά χρηματοοικονομικά μέσα που αποτιµώνται στο αναπόσβεστο κόστος και στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών αποτελεσμάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση κατά την 31.12.2019 και 31.12.2018 ανά Δ.Π.Χ.Π. 9 Στάδιο και διαβάθμιση. Στάδιο (Stage) 1 Διαθέσιµα σε Κεντρικές Τράπεζες AAA AA+ to AAA+ to ABBB+ to BBBΥποδεέστερα από BBBΜη διαβαθμισμένα Αξία ανοιγμάτων προ απομειώσεων Ζημιά απομείωσης Λογιστική αξία Αξία εξασφαλίσεων Απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυµάτων AAA AA+ to AAA+ to ABBB+ to BBBΥποδεέστερα από BBBΜη διαβαθμισμένα Αξία ανοιγμάτων προ απομειώσεων Ζημιά απομείωσης Λογιστική αξία Αξία εξασφαλίσεων 31.12.2019 Αποµειωµένα κατά την αρχική τους Στάδιο αναγνώριση (Stage) 3 (POCI) Στάδιο (Stage) 2 862.657 862.657 862.657 613.209 1.543.419 671.031 461.280 47.663 3.336.602 (3.664) 3.332.938 - - - 69.961 69.961 (69.961) - - - Σύνολο 862.657 862.657 862.657 613.209 1.543.419 671.031 461.280 117.624 3.406.563 (73.625) 3.332.938 - Αξιόγραφα που αποτιμώνται στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών αποτελεσμάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση AAA AA+ to AAA+ to ABBB+ to BBBΥποδεέστερα από BBBΜη διαβαθμισμένα Αξία ανοιγμάτων προ απομειώσεων Ζημιά απομείωσης Λογιστική αξία Αξία εξασφαλίσεων Αξιόγραφα που αποτιμώνται στο Αναπόσβεστο Κόστος AAA AA+ to AAA+ to ABBB+ to BBBΥποδεέστερα από BBBΜη διαβαθμισμένα Αξία ανοιγμάτων προ απομειώσεων Ζημιά απομείωσης Λογιστική αξία Αξία εξασφαλίσεων 522 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 43.533 361.452 86.521 1.672.797 3.930.089 99.163 6.193.555 (24.744) 6.168.811 242 242 (12) 230 - - - - 1.078.143 1.078.143 (7.413) 1.070.730 - - - - - - 43.533 361.452 86.521 1.672.797 3.930.089 99.405 6.193.797 (24.756) 6.169.041 1.078.143 1.078.143 (7.413) 1.070.730 - Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 31.12.2018 Στάδιο (Stage) 1 Στάδιο (Stage) 2 Αποµειωµένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Στάδιο (Stage) 3 Σύνολο Διαθέσιµα σε Κεντρικές Τράπεζες AAA 93.000 93.000 AA+ to AA- - A+ to A- - BBB+ to BBBΥποδεέστερα από BBB- 308.490 308.490 Μη διαβαθμισμένα Αξία ανοιγμάτων προ απομειώσεων 401.490 - - - 401.490 401.490 - - - 401.490 Ζημιά απομείωσης Λογιστική αξία - Αξία εξασφαλίσεων Απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυµάτων AAA AA+ to AA- 515.132 515.132 A+ to A- 790.672 790.672 BBB+ to BBB- 559.132 559.132 Υποδεέστερα από BBB- 714.249 714.249 Μη διαβαθμισμένα Αξία ανοιγμάτων προ απομειώσεων Ζημιά απομείωσης Λογιστική αξία 51.313 2.630.498 69.961 - (5.312) 2.625.186 69.961 121.274 - 2.700.459 - 2.625.186 (69.961) - - (75.273) Αξία εξασφαλίσεων Αξιόγραφα που αποτιμώνται στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών αποτελεσμάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση AAA AA+ to AA- 92.484 92.484 721.150 721.150 A+ to A- 155.599 155.599 BBB+ to BBB- 711.270 711.270 Υποδεέστερα από BBBΜη διαβαθμισμένα Αξία ανοιγμάτων προ απομειώσεων Ζημιά απομείωσης Λογιστική αξία Αξία εξασφαλίσεων 523 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 3.934.326 9.157 3.943.483 53.553 5.668.382 53.553 9.157 (54.857) (241) 5.613.525 8.916 - - 5.677.539 - - 5.622.441 (55.098) - Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Εµπορικό χαρτοφυλάκιο - Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα ενεργητικού - Αξιόγραφα που αποτιµώνται στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων Ο ακόλουθος πίνακας παρουσιάζει τα λοιπά χρηµατοοικονοµικά µέσα που αποτιµώνται στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων ανά πιστωτική διαβάθµιση. 2019 Αξιόγραφα εμπορικού χαρτοφυλακίου AAA AA+ to AAA+ to ABBB+ to BBBΥποδεέστερα από BBBΜη διαβαθμισμένα Αξία ανοιγμάτων προ απομειώσεων Αξία εξασφαλίσεων Παράγωγα χρηματοοικονομικά μέσα ενεργητικού AAA AA+ to AAA+ to ABBB+ to BBBΥποδεέστερα από BBBΜη διαβαθμισμένα Αξία ανοιγμάτων προ απομειώσεων Αξία εξασφαλίσεων Αξιόγραφα που αποτιμώνται στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων AAA AA+ to AAA+ to ABBB+ to BBBΥποδεέστερα από BBBΜη διαβαθμισμένα Αξία ανοιγμάτων προ απομειώσεων Αξία εξασφαλίσεων 524 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 2018 17.490 371 17.861 6.669 6.669 3.262 239.535 13.004 764.813 3.870 1.024.484 48.051 152.958 48.039 478.057 3.110 730.215 55 179.823 179.878 - 173.644 2.047 175.691 - Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 ΑΝΆΛΥΣΗ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΑΝΑ Δ.Π.Χ.Π. 9 ΣΤΑΔΙΟ (STAGE) Απαιτήσεις κατά Πιστωτικών Ιδρυµάτων Ακολουθεί η κατάταξη των απαιτήσεων κατά Πιστωτικών Ιδρυμάτων ανά Δ.Π.Χ.Π. 9 Στάδιο την 31.12.2019 και 31.12.2018: 31.12.2019 Στάδιο (Stage) 1 Στάδιο (Stage) 2 Απαιτήσεις αποµειωµένες κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Στάδιο (Stage) 3 Σύνολο Υπόλοιπο 31.12.2019 Λογιστική αξία προ αποµειώσεων Αναµενόµενες ζημιές λόγω πιστωτικού κινδύνου Λογιστική αξία 31.12.2019 3.336.602 69.961 (3.664) 3.332.938 3.406.563 (69.961) (73.625) - - 3.332.938 - 31.12.2018 Στάδιο (Stage) 1 Στάδιο (Stage) 2 Απαιτήσεις αποµειωµένες κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Στάδιο (Stage) 3 Σύνολο Υπόλοιπο 31.12.2018 Λογιστική αξία προ αποµειώσεων Αναµενόµενες ζημιές λόγω πιστωτικού κινδύνου Λογιστική αξία 31.12.2018 525 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 2.630.498 69.961 (5.312) (69.961) (75.273) - - 2.625.186 2.625.186 - 2.700.459 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Αξιόγραφα επενδυτικού χαρτοφυλακίου i. Αξιόγραφα επενδυτικού χαρτοφυλακίου αποτιµώµενα στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση Ακολουθεί η κατάταξη των αξιογράφων ανά Δ.Π.Χ.Π. 9 Στάδιο και κατηγορία εκδότη την 31.12.2019 και 31.12.2018: 31.12.2019 Στάδιο (Stage) 1 Στάδιο (Stage) 2 Αξιόγραφα αποµειωµένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Στάδιο (Stage) 3 Σύνολο Οµόλογα Ελληνικού Δηµοσίου Αναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου Εύλογη αξία (18.817) (18.817) 3.524.379 3.524.379 (331) (331) 1.419.828 1.419.828 Λοιπά Κρατικά Οµόλογα Αναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου Εύλογη αξία - Λοιπά χρεόγραφα Αναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου Εύλογη αξία (5.596) (12) (5.608) 1.224.604 230 1.224.834 Σύνολο αξιογράφων αποτιµώµενων στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση Αναµενόµενες πιστωτικές ζηµιές Εύλογη αξία (24.744) (12) - - 6.168.811 230 - - 6.169.041 (24.756) 31.12.2018 Στάδιο (Stage) 1 Στάδιο (Stage) 2 Αξιόγραφα αποµειωµένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Στάδιο (Stage) 3 Σύνολο Οµόλογα Ελληνικού Δηµοσίου Αναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου Εύλογη αξία (48.244) (48.244) 3.462.440 3.462.440 (199) (199) 704.750 704.750 Λοιπά Κρατικά Οµόλογα Αναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου Εύλογη αξία - Λοιπά χρεόγραφα Αναµενόµενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου Εύλογη αξία (6.414) (241) (6.655) 1.446.335 8.916 1.455.251 Σύνολο αξιογράφων αποτιµώµενων στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση Αναµενόµενες πιστωτικές ζηµιές Εύλογη αξία 526 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ (54.857) (241) - - (55.098) 5.613.525 8.916 - - 5.622.441 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 ii. Αξιόγραφα επενδυτικού χαρτοφυλακίου αποτιµώµενα στο αναπόσβεστο κόστος Ακολουθεί η κατάταξη των αξιογράφων ανά Δ.Π.Χ.Π. 9 Στάδιο και κατηγορία εκδότη την 31.12.2019: 31.12.2019 Στάδιο (Stage) 1 Στάδιο (Stage) 2 Αξιόγραφα αποµειωµένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Στάδιο (Stage) 3 Σύνολο Οµόλογα Ελληνικού Δηµοσίου Λογιστική αξία (προ προβλέψεων) Αναμενόμενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου Καθαρή αξία 1.078.143 1.078.143 (7.413) 1.070.730 (7.413) - - - 1.070.730 Σύνολο αξιογράφων αποτιμώμενων στο αναπόσβεστο κόστος Λογιστική αξία (προ προβλέψεων) Αναμενόμενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου Καθαρή αξία 1.078.143 - - (7.413) - - - 1.078.143 - 1.070.730 - - - 1.070.730 (7.413) Η Τράπεζα δεν κατείχε αξιόγραφα που αποτιμώνται στο αναπόσβεστο κόστος την 31.12.2018. 527 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 528 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ (2.967.041) 3.336.602 Υπόλοιπο 31.12.2019 - 69.961 - (480.277) 3.406.563 6.168.812 (2.967.041) - Ποσά που χρησιµοποιήθηκαν στη χρήση για διαγραφές Αποπληρωµές, συναλλαγµατικές διαφορές και λοιπές κινήσεις - Μεταβολές λόγω τροποποιήσεων των συµβατικών όρων που δεν οδηγούν σε διακοπή αναγνώρισης 126.556 - Τόκοι επί της λογιστικής αξίας προ προβλέψεων απομείωσης 4.800.043 - (3.890.679) 3.673.145 (356) Διακοπή αναγνώρισης χρηµατοοικονοµικών στοιχείων 3.673.145 - Νέα χρηµατοοικονοµικά στοιχεία που αποκτήθηκαν - Μεταφορά σε στάδιο 3 από στάδιο 1 ή 2 2.700.459 5.613.525 Μεταφορά σε στάδιο 2 από στάδιο 1 ή 3 69.961 - 2.630.498 Στάδιο (Stage) 1 230 (7.990) 261 (1.313) 356 8.916 - - (87) 3.972 1.074.258 Στάδιο (Stage) 1 Στάδιο (Stage) 2 - Στάδιο (Stage) 3 - - Αξιόγραφα απομειωμένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) - - - 1.078.143 (87) - - 3.972 - 1.074.258 Σύνολο Αξιόγραφα αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος 6.169.041 1.078.143 (488.267) - - 126.817 (3.891.992) 4.800.043 - - - 5.622.441 Σύνολο Απαιτήσεις αποµειωµένες Στάδιο Στάδιο κατά την (Stage) 2 (Stage) 3 αρχική τους αναγνώριση (POCI) Σύνολο Αξιόγραφα απομειωμένα κατά την Στάδιο Στάδιο (Stage) 2 (Stage) 3 αρχική τους αναγνώριση (POCI) Απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυµάτων Μεταφορά σε στάδιο 1 από στάδιο 2 ή 3 Υπόλοιπο 1.1.2019 Στάδιο (Stage) 1 Αξιόγραφα επενδυτικού χαρτοφυλακίου αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών αποτελεσμάτων που καταχωρούνται απευθείας στην καθαρή θέση 31.12.2019 Οι κάτωθι πίνακες παρουσιάζουν την κίνηση της λογιστικής αξίας προ απομειώσεων των απαιτήσεων κατά πιστωτικών ιδρυμάτων , την κίνηση της εύλογης αξίας των αξιογράφων επενδυτικού χαρτοφυλακίου που αποτιμώνται στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών αποτελεσμάτων που καταχωρούνται απευθείας στην καθαρή θέση και την κίνηση των αξιογράφων που αποτιμώνται στο αναπόσβεστο κόστος , στην οποία περιλαμβάνονται και οι αναμενόμενες ζημιές λόγω πιστωτικού κινδύνου ανα Δ.Π.Χ.Π. 9 Στάδιο. Συμφωνία των λοιπών χρηματοοικονομικών στοιχείων ενεργητικού (εκτός δανείων) προ απομειώσεων ανά Δ.Π.Χ.Π. 9 Στάδιο ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 529 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ - - - - (4.596.776) (2.227.502) (4.596.776) 2.630.498 Μεταβολές λόγω τροποποιήσεων των συµβατικών όρων που δεν οδηγούν σε διακοπή αναγνώρισης Ποσά που χρησιµοποιήθηκαν στη χρήση για διαγραφές Αποπληρωµές, συναλλαγµατικές διαφορές και λοιπές κινήσεις Υπόλοιπο 31.12.2018 69.961 - Τόκοι επί της λογιστικής αξίας προ προβλέψεων απομείωσης 2.700.459 5.613.525 129.922 - (2.934.653) 6.009.069 235 Διακοπή αναγνώρισης χρηµατοοικονοµικών στοιχείων 4.999.483 - Μεταφορά σε στάδιο 3 από στάδιο 1 ή 2 4.999.483 - Νέα χρηµατοοικονοµικά στοιχεία που αποκτήθηκαν Στάδιο (Stage) 1 2.297.752 4.636.454 Μεταφορά σε στάδιο 2 από στάδιο 1 ή 3 69.961 - 2.227.791 Σύνολο 8.916 (72) 1.037 (20.646) (235) 28.832 - - - - 5.622.441 (2.227.574) - - 130.959 (2.955.299) 6.009.069 - - - 4.665.286 Σύνολο Αξιόγραφα απομειωμένα κατά την Στάδιο Στάδιο (Stage) 2 (Stage) 3 αρχική τους αναγνώριση (POCI) Απαιτήσεις αποµειωµένες κατά την Στάδιο Στάδιο (Stage) 2 (Stage) 3 αρχική τους αναγνώριση (POCI) Μεταφορά σε στάδιο 1 από στάδιο 2 ή 3 Υπόλοιπο 1.1.2018 Στάδιο (Stage) 1 Αξιόγραφα επενδυτικού χαρτοφυλακίου αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών αποτελεσμάτων που καταχωρούνται απευθείας στην καθαρή θέση Απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυµάτων 31.12.2018 Στάδιο (Stage) 1 - Στάδιο (Stage) 2 - Στάδιο (Stage) 3 - - Αξιόγραφα απομειωμένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Σύνολο Αξιόγραφα αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος - ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 530 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 69.961 - 73.625 24.744 1 (19.440) (10.672) (25.954) 15.282 (2) 54.857 12 (28) (203) (227) 24 2 241 - - - - - - 24.756 1 (19.468) (10.875) (26.181) 15.282 24 - - - 55.098 Σύνολο - 7.413 7.413 7.413 Στάδιο (Stage) 1 Στάδιο (Stage) 2 - - - Στάδιο (Stage) 3 - - - - - - Αξιόγραφα απομειωμένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) - - - - - 7.413 - - 7.413 - 7.413 Σύνολο Αξιόγραφα αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος Στα αποτελέσματα της χρήσης 2019 έχει αναγνωρισθεί επιπλέον μείωση στις αναμενόμενες ζημιές λόγω πιστωτικού κινδύνου στο Στάδιο 1 (Stage 1) ποσού € 172 (31.12.2018: € 184 επιπλέον αύξηση ), η οποία αντιστοιχεί στη μεταβολή της συσσωρευμένης απομείωσης μεταξύ της λήξεως και της έναρξης της χρήσης για τις αγορές χρεογράφων στο χαρτοφυλάκιο FVOCI που είχαν συμφωνηθεί αλλά δεν είχαν διακανονισθεί στις δύο αυτές ημερομηνίες. Η εν λόγω συσσωρευμένη απομείωση, ανάλογα με την αποτίμηση των τίτλων, αναγνωρίζεται στα «Λοιπά στοιχεία ενεργητικού» ή στις «Λοιπές υποχρεώσεις». - - Συναλλαγµατικές διαφορές και λοιπές κινήσεις Υπόλοιπο 31.12.2019 - (1.648) Διακοπή αναγνώρισης χρηµατοοικονοµικών στοιχείων ενεργητικού 3.664 (1.648) Ζημιές απομείωσης απαιτήσεων/ αξιογράφων (α)+(β)+(γ) - (1.858) Αλλαγή πιστωτικών παραµέτρων (γ) - 210 210 Ζηµιές απομείωσης νέων απαιτήσεων/ αξιογράφων (β) - - Επανεκτίµηση αναµενόµενων ζηµιών πιστωτικού κινδύνου (α) (1.858) - 75.273 Μεταφορά σε στάδιο 3 από στάδιο 1 ή 2 - - 69.961 Μεταφορά σε στάδιο 2 από στάδιο 1 ή 3 - 5.312 Στάδιο (Stage) 1 Απαιτήσεις αποµειωµένες Στάδιο Στάδιο κατά την (Stage) 2 (Stage) 3 αρχική τους αναγνώριση (POCI) Σύνολο Αξιόγραφα απομειωμένα κατά την Στάδιο Στάδιο (Stage) 2 (Stage) 3 αρχική τους αναγνώριση (POCI) Απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυµάτων Μεταφορά σε στάδιο 1 από στάδιο 2 ή 3 Υπόλοιπο 1.1.2019 Στάδιο (Stage) 1 Αξιόγραφα επενδυτικού χαρτοφυλακίου αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών αποτελεσμάτων που καταχωρούνται απευθείας στην καθαρή θέση 31.12.2019 Οι κάτωθι πίνακες παρουσιάζουν την κίνηση συσσωρευμένων προβλέψεων απομείωσης των απαιτήσεων κατά πιστωτικών ιδρυμάτων, αξιογράφων επενδυτικού χαρτοφυλακίου που αποτιμώνται στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών αποτελεσμάτων που καταχωρούνται απευθείας στην καθαρή θέση και αξιογράφων που αποτιμώνται στο αναπόσβεστο κόστος προ απομειώσεων ανά Δ.Π.Χ.Π. 9 Στάδιο. Συµφωνία των συσσωρευµένων προβλέψεων απομείωσης ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 531 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ - 5.312 - 69.961 - 75.273 54.857 (35.582) 5.257 (40.398) 45.658 (3) 13 85.169 Στάδιο (Stage) 1 241 (1.055) (1.790) (1.790) (13) 3.099 - - - - 55.098 (36.637) 3.467 (42.188) 45.658 (3) - - - 88.268 Σύνολο Στάδιο (Stage) 1 - - - Στάδιο (Stage) 2 - - - - - -- Στάδιο (Stage) 3 - - - Αξιόγραφα απομειωμένα κατά την αρχική τους αναγνώριση (POCI) Σύνολο Αξιόγραφα αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος Στα αποτελέσματα της 31.12.2018 έχει αναγνωρισθεί επιπλέον απομείωση στο Στάδιο 1 έναντι λοιπών καθαρών υποχρεώσεων συνολικού ποσού € 184, η οποία αντιστοιχεί σε νέες αγορές χρεογράφων αποτιμώμενων στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών αποτελεσμάτων που έχουν συμφωνηθεί πριν την 31.12.2018 και εκκαθαρίζονται μετά την 31.12.2018. Υπόλοιπο 31.12.2018 - Συναλλαγματικές διαφορές και λοιπές κινήσεις (9.362) - - Διακοπή αναγνώρισης χρηματοοικονομικών στοιχείων ενεργητικού - (10.646) Αλλαγή πιστωτικών παραμέτρων (γ) (9.362) 1.284 1.284 Ζημιές απομείωσης νέων απαιτήσεων/ αξιογράφων (β) Ζημιές απομείωσης απαιτήσεων/ αξιογράφων (α)+(β)+(γ) - Επανεκτίμηση αναμενόμενων ζημιών πιστωτικού κινδύνου (α) (10.646) - Μεταφορά σε στάδιο 3 από στάδιο 1 ή 2 84.635 - - Μεταφορά σε στάδιο 2 από στάδιο 1 ή 3 69.961 - 14.674 Σύνολο Απαιτήσεις αποµειωµένες Στάδιο Στάδιο κατά την (Stage) 2 (Stage) 3 αρχική τους αναγνώριση (POCI) Μεταφορά σε στάδιο 1 από στάδιο 2 ή 3 Υπόλοιπο 1.1.2018 Στάδιο (Stage) 1 Αξιόγραφα απομειωμένα κατά την Στάδιο Στάδιο (Stage) 2 (Stage) 3 αρχική τους αναγνώριση (POCI) Απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυµάτων 31.12.2018 Αξιόγραφα επενδυτικού χαρτοφυλακίου αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών αποτελεσμάτων που καταχωρούνται απευθείας στην καθαρή θέση - - - - - - - - - - - ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Στους παρακάτω πίνακες αναλύονται τα χρηµατοοικονοµικά στοιχεία που υπόκεινται σε πιστωτικό κίνδυνο, ανά κλάδο οικονοµικής δραστηριότητας του αντισυµβαλλόµενου. ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΆ ΣΤΟΙΧΕΊΑ ΠΟΥ ΥΠΌΚΕΙΝΤΑΙ ΣΕ ΠΙΣΤΩΤΙΚΌ ΚΊΝΔΥΝΟ - ΑΝΆΛΥΣΗ ΚΑΤΆ ΚΛΆΔΟ Πιστωτικά ιδρύµατα & λοιπές χρηµ/µικές υπηρεσίες Πιστωτικός κίνδυνος ανοιγµάτων συσχετιζόµενος µε εντός ισολογισµού στοιχεία: Διαθέσιµα σε Κεντρικές Τράπεζες Απαιτήσεις κατα πιστωτικών ιδρυµάτων Δάνεια και απαιτήσεις κατα πελατών Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα Χρεόγραφα εµπορικού χαρτοφυλακίου Χρεόγραφα αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων Χρεόγραφα αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών αποτελεσμάτων Χρεόγραφα χαρτοφυλακίου αποτιμώμενου στο αναπόσβεστο κόστος Στοιχεία Ενεργητικού προς πώληση - Δανειακό χαρτοφυλάκιο Συνολική αξία εντός ισολογισµού στοιχείων που υπόκεινται σε πιστωτικό κίνδυνο (α) Λοιπά εντός ισολογισµού στοιχεία που δεν υπόκεινται σε πιστωτικό κίνδυνο Σύνολο στοιχείων ενεργητικού Πιστωτικός κίνδυνος ανοιγµάτων συσχετιζόµενος µε εκτός ισολογισµού στοιχεία: Εγγυητικές επιστολές, ενέγγυες πιστώσεις και λοιπές εγγυήσεις Μη εκταμιευθείσες δανειακές δεσμεύσεις Εγγυήσεις οµολογιακών δανείων έκδοσης θυγατρικών της Τράπεζας Συνολική αξία εκτός ισολογισµού στοιχείων που υπόκεινται σε πιστωτικό κίνδυνο (β) Συνολική αξία ανοιγµάτων που υπόκεινται σε πιστωτικό κίνδυνο (α+β) 31.12.2019 Δηµόσιος τοµέας/ Kρατικοί Μεταφορικές τίτλοι Παράγωγα Κατασ/κές τεχνικές& Χονδρικό Βιοµηχανία εκμετάλλευση & λιανικό & βιοτεχνίες ακίνητης εµπόριο περιουσίας Τουριστικές Ξενοδοχειακές Ναυτιλία Υπηρεσίες & λοιποί κλάδοι Ιδιώτες και µικρές επιχ/σεις Σύνολο 862.657 862.657 3.406.563 3.406.563 2.081.780 4.767.421 2.421.542 3.330.584 58.740 194.616 11.679 154.026 496 658.048 676 371 - - - 17.490 179.878 - - - 895.449 170.460 10.912 - - 1.814 438.581 7.623.128 5.388.141 3.661.462 1.993 11.284.589 5.390.133 913.743 536.168 1.008.636 525.264 193.193 87.304 134.360 651.887 160.665 665.890 51 15.542 - - - 1.063.645 1.188.055 1.169.301 1.191.154 8.686.773 6.576.196 4.039.330 4.588.463 7.661.962 532 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 1.673.016 1.512.720 24.266.751 42.531.643 944 1.622 2.371 6 1.024.484 - - - - - 17.861 - - - - - - 179.878 66.229 4.963.355 - - - 87.394 - 6.193.797 - - 1.078.143 - - - - - 1.078.143 283.549 - 692.943 18.296 3.394 80.563 186.447 64.380 1.769.967 582.154 1.860.245 1.755.201 1.788.932 24.331.137 57.064.992 - 2.200 7.993.076 - 11.818.686 582.154 1.860.245 1.757.401 9.782.008 24.331.137 68.883.678 7.242 59.269 270.195 65.237 3.666.251 32.132 4.360 72.323 221.079 1.700.467 3.643.214 - - - - - - 15.542 193.244 119.436 11.602 131.592 491.274 1.765.704 7.325.007 701.590 1.871.847 1.886.793 2.280.206 26.096.841 64.389.999 2.870.029 3.397.309 7.468.718 159.955 - - 3.029.984 3.397.309 7.468.718 563.182 1.855.907 - Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Πιστωτικά ιδρύµατα & λοιπές χρηµ/µικές υπηρεσίες Πιστωτικός κίνδυνος ανοιγµάτων συσχετιζόµενος µε εντός ισολογισµού στοιχεία: Διαθέσιµα σε Κεντρικές Τράπεζες Απαιτήσεις κατα πιστωτικών ιδρυµάτων Δάνεια και απαιτήσεις κατα πελατών Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα Χρεόγραφα εµπορικού χαρτοφυλακίου Χρεόγραφα αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων Χρεόγραφα αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών αποτελεσμάτων Στοιχεία Ενεργητικού προς πώληση - Δανειακό χαρτοφυλάκιο Συνολική αξία εντός ισολογισµού στοιχείων που υπόκεινται σε πιστωτικό κίνδυνο (α) Λοιπά εντός ισολογισµού στοιχεία που δεν υπόκεινται σε πιστωτικό κίνδυνο Σύνολο στοιχείων ενεργητικού Πιστωτικός κίνδυνος ανοιγµάτων συσχετιζόµενος µε εκτός ισολογισµού στοιχεία: Εγγυητικές επιστολές, ενέγγυες πιστώσεις και λοιπές εγγυήσεις Μη εκταμιευθείσες δανειακές δεσμεύσεις Εγγυήσεις οµολογιακών δανείων έκδοσης θυγατρικών της Τράπεζας Συνολική αξία εκτός ισολογισµού στοιχείων που υπόκεινται σε πιστωτικό κίνδυνο (β) Συνολική αξία ανοιγµάτων που υπόκεινται σε πιστωτικό κίνδυνο (α+β) Κατασ/κές τεχνικές& Χονδρικό Βιοµηχανία εκμετάλλευση & λιανικό & βιοτεχνίες ακίνητης εµπόριο περιουσίας 31.12.2018* Δηµόσιος τοµέας/ Kρατικοί Μεταφορικές τίτλοι Παράγωγα Ναυτιλία Τουριστικές Ξενοδοχειακές Υπηρεσίες & λοιποί κλάδοι Ιδιώτες και µικρές επιχ/σεις Σύνολο 401.490 401.490 2.700.459 2.700.459 2.406.982 5.191.260 2.421.582 4.101.118 70.379 185.026 8.999 78.676 15.187 429.309 470.212 1.658.178 39 540 1.620.798 1.777.839 25.751.205 45.469.553 8.486 3.952 1 730.215 6.669 6.669 175.690 1.240.312 115.266 337 3.200 76.369 29.613 4.215.632 1 175.691 76.379 5.677.539 79.569 7.109.959 5.318.725 2.576.964 4.145.918 4.721.989 470.251 1.658.718 3.580.634 307 10.690.593 5.319.032 815.438 514.324 1.104.038 538.252 194.039 87.099 148.642 551.630 52.132 462.599 151 19.300 1.629.284 1.858.171 2.200 8.075.345 1.631.484 9.933.516 25.751.206 67.047.806 8.313 70.686 277.057 65.527 3.674.773 4.529 60.592 120.437 1.774.040 3.194.052 148.135 2.725.099 4.145.918 4.721.989 470.251 1.658.718 25.751.206 55.241.185 11.806.621 15.542 15.542 979.622 1.065.954 1.156.170 1.000.851 194.190 8.089.581 6.384.679 3.733.134 5.146.769 4.916.179 106.399 12.842 131.278 397.494 1.839.567 6.884.367 576.650 1.671.560 1.760.562 2.255.665 27.590.773 62.125.552 * Ορισµένα κονδύλια της προηγούµενης χρήσης έχουν αναµορφωθεί για σκοπούς συγκρισιµότητας. 533 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 ΈΚΘΕΣΗ ΣΕ ΠΙΣΤΩΤΙΚΟ ΚΙΝΔΥΝΟ ΧΡΕΟΥΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ Ο παρακάτω πίνακας παρουσιάζει τη συνολική έκθεση της Τράπεζας σε αξιόγραφα Ελληνικού Δημοσίου: 31.12.2019 Χαρτοφυλάκιο Χρεογράφων που αποτιμώνται στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών αποτελεσμάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση Χρεογράφων που αποτιμώνται στο αναπόσβεστο κόστος Εμπορικό Σύνολο Ονοµαστική αξία 31.12.2018 Λογιστική αξία 2.940.147 3.524.379 921.600 1.070.730 Ονοµαστική αξία Λογιστική αξία 3.520.926 3.462.440 14.657 17.490 6.858 6.669 3.876.404 4.612.599 3.527.784 3.469.109 Το σύνολο των αξιογράφων Ελληνικού Δημοσίου κατατάσσεται στο Επίπεδο 1 αναφορικά µε την ποιότητα των δεδομένων που χρησιμοποιήθηκαν για την εκτίμηση της εύλογης αξίας τους. H έκθεση της Τράπεζας σε κίνδυνο Ελληνικού Δημοσίου από λοιπά, πλην αξιογράφων, χρηματοοικονομικά μέσα παρουσιάζεται στον παρακάτω πίνακα: Στοιχεία εντός του Ισολογισµού 31.12.2019 31.12.2018 Λογιστική Αξία Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα – απαιτήσεις Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα – υποχρεώσεις 658.048 (32.045) 429.309 (36.063) Η έκθεση της Τράπεζας σε δάνεια προς δηµόσιες επιχειρήσεις / φορείς / οργανισµούς Ελληνικού Δημοσίου ανήλθε την 31.12.2019 σε € 58.740 (31.12.2018: € 70.379). Η Τράπεζα έχει σχηµατίσει συσσωρευμένη αποµείωση για τις ανωτέρω απαιτήσεις που ανήλθε την 31.12.2019 σε ποσό € 858 (31.12.2018: € 2.971). Επιπρόσθετα, το υπόλοιπο των δανείων της Τράπεζας µε εγγύηση Ελληνικού Δημοσίου (δάνεια µε εγγύηση Ελληνικού Δημοσίου είτε απευθείας είτε μέσω Κοινών Υπουργικών Αποφάσεων και δάνεια µε εγγύηση ΕΤΕΑΝ) ανήλθε την 31.12.2019 σε ποσό € 513.632 (31.12.2018: € 542.743). Κατά την 31.12.2019, επί των δανείων αυτών είχε σχηματιστεί συσσωρευμένη αποµείωση ύψους € 66.889 (31.12.2018: € 91.881). Στοιχεία εκτός του Ισολογισµού 31.12.2019 Χαρτοφυλάκιο ΕΓΕΔ που έχουν ληφθεί ως εγγύηση για σύναψη παράγωγων συναλλαγών Ονοµαστική αξία 870.000 31.12.2018 Εύλογη αξία 869.913 Ονοµαστική αξία Εύλογη αξία 400.000 399.600 40.2 Κίνδυνος αγοράς Κίνδυνος αγοράς είναι ο κίνδυνος ζημιάς που προκύπτει από δυσµενείς εξελίξεις στην τιµή ή στη µεταβλητότητα που παρατηρούνται στις αγορές επιτοκίων, συναλλάγµατος, χρηµατιστηριακών δεικτών, µετοχών και αγαθών. Ζημιές είναι δυνατόν να προκύψουν και από το εµπορικό χαρτοφυλάκιο και κατά τη διαχείριση των στοιχείων Ενεργητικού – Υποχρεώσεων. Ειδικότερα: • Επιτοκιακός κίνδυνος είναι ο κίνδυνος που προκύπτει από δυσµενείς µεταβολές των τιµών ή της µεταβλητότητας των επιτοκίων. • Συναλλαγµατικός κίνδυνος είναι ο κίνδυνος που προκύπτει από δυσµενείς µεταβολές των τιµών ή της µεταβλητότητας συναλλαγµατικών ισοτιµιών. 534 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 • Μετοχικός κίνδυνος είναι ο κίνδυνος που προκύπτει από δυσµενείς µεταβολές των τιµών ή της µεταβλητότητας µετοχών ή µετοχικών δεικτών. Η Τράπεζα δεν έχει σηµαντικό χαρτοφυλάκιο τέτοιων µέσων. i. Εµπορικού χαρτοφυλακίου Η Πολιτική Διαχειρίσεως Κινδύνων Αγοράς της Τράπεζας αφορά την διαχείριση του κινδύνου αγοράς στην Τράπεζα, δηλ. την ταυτοποίηση, µέτρηση, παρακολούθηση και έλεγχο του κινδύνου αγοράς που ενυπάρχει σε στοιχεία Ενεργητικού και Παθητικού που συναλλάσσονται από τις µονάδες Διαχειρίσεως Διαθεσίµων της Τράπεζας και τοπικών ανά χώρα, καθώς και την διασφάλιση ότι επαρκή κεφάλαια διακρατούνται για αυτό το είδος κινδύνου. Ο τελικός στόχος της Πολιτικής είναι η παροχή πλαισίου και αρχών για την αποτελεσµατική διαχείριση του κινδύνου αγοράς, µε σκοπό: • Την διακράτηση του κινδύνου αγοράς εντός ορίων, σύµφωνα µε την διάθεση ανάληψης κινδύνου της Τράπεζας • Τον περιορισµό του κινδύνου απάτης ή µη συµµόρφωσης µε τις εποπτικές απαιτήσεις µε τον καθορισµό ορθών µεθοδολογιών • Τον καθορισµό επαρκών ελέγχων για την αποτροπή σηµαντικών ζηµιών • Την διευκόλυνση αποτελεσµατικής λήψης αποφάσεων µε την ποσοτικοποίηση, όπου είναι εφικτό, της πιθανότητας αποτυχίας επίτευξης κερδών ή άλλων στόχων. Όλες οι αρµόδιες µονάδες της Τράπεζας και τοπικών ανά χώρα εφαρµόζουν την Πολιτική αναπτύσσοντας και εφαρµόζοντας τις κατάλληλες διαδικασίες. Ο κίνδυνος αγοράς του εµπορικού χαρτοφυλακίου µετράται µε τον υπολογισµό της Αξίας σε Κίνδυνο (Value at Risk - VaR), η οποία είναι το µέγιστο ποσό ζημιάς µε δεδοµένη πιθανότητα (διάστηµα εµπιστοσύνης). Η µεθοδολογία υπολογισµού της Αξίας σε Κίνδυνο που χρησιµοποιείται είναι η µέθοδος της ιστορικής προσοµοιώσεως διενεργώντας πλήρη αποτίµηση µε χρήση µονοκατάληκτου διαστήµατος εµπιστοσύνης 99%. Η ιστορική περίοδος παρατηρήσεων ανέρχεται κατ’ελάχιστο σε ένα έτος. Οι µεταβολές των παραγόντων κινδύνων που εφαρµόζονται είναι κατά περίπτωση απόλυτες ή ποσοστιαίες. Η Τράπεζα υπολογίζει την Αξία σε Κίνδυνο σε ηµερήσια βάση και ανανεώνει τα δεδοµένα σε ηµερήσια βάση. Για εποπτικούς σκοπούς χρησιµοποιείται περίοδο διακρατήσεως µιας και δέκα ηµερών. Πρόσθετες περίοδοι διακράτησης µπορεί να εφαρµοστούν για εσωτερικούς σκοπούς, ανάλογα µε το χρόνο που απαιτείται για τη ρευστοποίηση του χαρτοφυλακίου. Αξία σε κίνδυνο 1 ηµέρας, διάστηµα εµπιστοσύνης 99% (ιστορικά στοιχεία 2 ετών) (Ποσά σε ευρώ) 2019 Συναλλαγµατικός κίνδυνος Επιτοκιακός κίνδυνος Κίνδυνος τιµής Επίδραση αλληλοσυσχέτισης Σύνολο 31 Δεκεµβρίου 1.762.634 3.153.803 34.238 (1.816.901) 3.133.774 Μέση ηµερήσια Αξία (ετησίως) 1.543.660 2.249.484 24.079 (1.402.094) 2.415.129 Μέγιστη* ηµερήσια Αξία (ετησίως) 1.755.297 3.190.158 35.521 (1.754.281) 3.226.695 Ελάχιστη* ηµερήσια Αξία (ετησίως) 1.022.390 1.962.745 7.477 (1.265.027) 1.727.585 Κίνδυνος τιµής Επίδραση αλληλοσυσχέτισης Σύνολο 2018 Συναλλαγµατικός κίνδυνος Επιτοκιακός κίνδυνος 31 Δεκεµβρίου 951.434 1.967.445 5.682 (1.148.208) 1.776.353 Μέση ηµερήσια Αξία (ετησίως) 779.195 1.818.875 12.015 (897.098) 1.712.987 Μέγιστη* ηµερήσια Αξία (ετησίως) 350.410 1.972.905 24.651 (225.823) 2.122.143 Ελάχιστη* ηµερήσια Αξία (ετησίως) 877.949 1.237.747 (876.786) 1.238.910 * Αφορά το σύνολο της Αξίας σε Κίνδυνο εντός του έτους. 535 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Η µεθοδολογία υπολογισµού της Αξίας σε Κίνδυνο βασίζεται σε θεωρητικές παραδοχές, οι οποίες υπό ακραίες συνθήκες ενδέχεται να µην αντικατοπτρίζουν πλήρως τη µέγιστη ζημιά που µπορεί να υποστεί η Τράπεζα. Οι περιορισµοί της µεθοδολογίας συνοψίζονται ως εξής: • Η Αξία σε Κίνδυνο αφορά την δυνητική ζημιά µε διάστηµα εµπιστοσύνης 99%, χωρίς να προσδιορίζει ζημιές που υπερβαίνουν αυτό το διάστηµα. • Οι αποδόσεις των παραγόντων κινδύνων θεωρείται ότι ακολουθούν την εµπειρική κατανοµή που παρατηρήθηκε κατά την διάρκεια της ιστορικής περιόδου παρατηρήσεων. Σε ημερήσια βάση διενεργείται δοκιμαστικός εκ των υστέρων έλεγχος του μοντέλου υπολογισμού της Αξίας σε Κίνδυνο λαμβάνοντας υπόψη υποθετικές και πραγματικές μεταβολές σε κέρδη και ζημιές του εμπορικού χαρτοφυλακίου. Σύμφωνα με τις βέλτιστες πρακτικές, διενεργείται επικύρωση του μοντέλου από ανεξάρτητη μονάδα στην Τράπεζα σε ετήσια βάση. Για τη µέτρηση του κινδύνου αγοράς του εµπορικού χαρτοφυλακίου συµπληρωµατικά µε τον υπολογισµό της Αξίας σε Κίνδυνο, ελέγχεται η συµπεριφορά του σε υποθετικές µεταβολές των παραµέτρων αγοράς (σενάρια), καθώς και σε ακραίες µεταβολές τους που ενδεχομένως παρατηρήθηκαν στο παρελθόν (stress - testing). Στο πλαίσιο ελέγχου του κινδύνου αγοράς, έχουν θεσπιστεί όρια ανοικτής θέσης και µεγίστης ζημιάς (stop loss) στις θέσεις διαπραγμάτευσης. Συγκεκριµένα έχουν θεσπιστεί όρια που αφορούν τους παρακάτω κινδύνους: • Συναλλαγµατικός κίνδυνος για θέσεις spot & forward και FX options. • Επιτοκιακός κίνδυνος για θέσεις Οµολόγων, Interest Rate Swaps, Interest Futures, Interest Options • Κίνδυνος τιµών για θέσεις µετοχών, Index Futures και Options, Commodity Futures και Swaps. • Πιστωτικός κίνδυνος για διατραπεζικές πράξεις και οµόλογα. Οι θέσεις σε αυτά τα προϊόντα παρακολουθούνται σε συνεχή βάση και ελέγχονται για το ποσοστό καλύψεως και τυχόν υπερβάσεις των εκάστοτε ορίων. ii. Χρηµατοοικονοµικοί Κίνδυνοι Τραπεζικού Χαρτοφυλακίου Κίνδυνος αγοράς είναι δυνατόν να προκύψει, εκτός του εµπορικού χαρτοφυλακίου, και από τη διάρθρωση των στοιχείων ενεργητικού - υποχρεώσεων του χαρτοφυλακίου χορηγήσεων και καταθέσεων της Τράπεζας. Ο κίνδυνος αυτός είναι συναλλαγµατικός και επιτοκιακός. α. Συναλλαγµατικός κίνδυνος Η Τράπεζα αναλαµβάνει κίνδυνο από τη διακύµανση των συναλλαγµατικών ισοτιµιών. Η διαχείριση της ανοικτής συναλλαγµατικής θέσης που προκύπτει από όλες τις εργασίες διενεργείται κεντρικά. Πολιτική της Τράπεζας είναι οι θέσεις να κλείνουν άµεσα µε χρήση συναλλαγών spot ή παραγώγων συναλλάγµατος. Σε περίπτωση που παραµείνουν ανοιχτές θέσεις, υπόκεινται στα όρια συναλλαγµατικού κινδύνου που έχουν θεσπιστεί και παρακολουθούνται στα πλαίσια της πολιτικής διαχειρίσεως χρηµατοοικονοµικών κινδύνων. Η συνολική θέση προκύπτει από την άθροιση της τρέχουσας θέσης από τα στοιχεία του ισολογισµού και της προθεσµιακής θέσης από τα παράγωγα προϊόντα, όπως παρατίθεται στους πίνακες που ακολουθούν. 536 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 31.12.2019 USD GBP CHF JPY RON RSD Λοιπά ΞΝ Ευρώ Σύνολο ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ Ταµείο και διαθέσιµα σε Κεντρικές Τράπεζες Απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυµάτων Αξιόγραφα εµπορικού χαρτοφυλακίου 2.968 2.139 440 125 115.901 15.648 13.895 10.684 1.373 72 912 1.195.223 1.201.807 17.307 3.158.058 3.332.938 18.277 18.647 1.024.484 1.024.484 32.200.988 34.854.802 370 Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα Δάνεια και απαιτήσεις κατά πελατών 1.928.784 50.564 671.784 2.687 (5) Αξιόγραφα επενδυτικού χαρτοφυλακίου - Αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών αποτελεσμάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή θέση - 16.475 6.207.904 6.224.379 - Αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων 187.148 187.148 - Αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος 1.070.730 1.070.730 854.656 919.757 39.679 39.679 697.459 697.459 Επενδύσεις σε εταιρίες θυγατρικές, συγγενείς και κοινοπραξίες 60.092 5.009 Επενδύσεις σε ακίνητα Ιδιοχρησιµοποιούµενα ενσώµατα πάγια Υπεραξία και λοιπά άυλα πάγια Αναβαλλόµενες φορολογικές απαιτήσεις Λοιπά στοιχεία Ενεργητικού και στοιχεία Ενεργητικού προς Πώληση Σύνολο Ενεργητικού 9.115 16 2 155.671 2.073.613 128.459 686.121 13.496 162.053 2.006.784 111.611 85.607 1.900 17.338 3.763 72 448.165 448.165 5.233.082 5.233.082 2.559.548 2.728.115 21.977 54.895.401 57.981.192 ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ Υποχρεώσεις προς πιστωτικά ιδρύµατα και πελάτες 192.115 43.880.606 46.295.961 1.447.703 1.447.703 749.434 882.566 Υποχρεώσεις για τρέχοντα φόρο εισοδήµατος και λοιπούς φόρους 24.887 24.887 Υποχρεώσεις καθορισμένων παροχών στους εργαζόμενους 87.395 87.395 929 927.249 934.559 28 199.105 200.746 Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα Οµολογίες έκδοσής µας και λοιπές δανειακές υποχρεώσεις 133.132 Λοιπές υποχρεώσεις 3.117 2.143 440 Προβλέψεις 1.007 3 2 2.144.040 113.757 86.049 2.581 17.939 - (70.427) 14.702 600.072 10.915 144.114 72 Προθεσµιακή Συναλλαγµατική Θέση Παραγώγων 85.850 (16.885) (373.340) (11.019) (484.033) Συνολική Συναλλαγµατική Θέση 15.423 (2.183) 226.732 (104) (339.919) Σύνολο Υποχρεώσεων Συναλλαγµατική Θέση Στοιχείων Ισολογισµού 537 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 681 601 72 193.072 47.316.379 49.873.817 (171.095) 7.579.022 8.107.375 179.362 615.617 (4.448) 8.267 8.194.639 8.102.927 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 31.12.2018 USD GBP CHF JPY RON RSD Λοιπά ΞΝ Ευρώ Σύνολο ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ Ταµείο και διαθέσιµα σε Κεντρικές Τράπεζες Απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυµάτων 4.299 2.613 254 37 59.105 15.892 8.197 5.030 923 75 764 711.992 719.959 3.793 2.532.171 2.625.186 6.815 6.815 730.215 730.215 33.170.101 35.648.197 5.675.984 5.691.866 180.175 180.175 801.440 863.731 Αξιόγραφα εµπορικού χαρτοφυλακίου Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα Δάνεια και απαιτήσεις κατά πελατών 1.672.241 50.232 741.259 6.174 8.190 Αξιόγραφα επενδυτικού χαρτοφυλακίου - Αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών αποτελεσμάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή θέση 15.882 - Αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων Επενδύσεις σε εταιρίες θυγατρικές, συγγενείς και κοινοπραξίες 57.154 5.137 Επενδύσεις σε ακίνητα 24.558 24.558 Ιδιοχρησιµοποιούµενα ενσώµατα πάγια 628.894 628.894 Υπεραξία και λοιπά άυλα πάγια 390.445 390.445 5.339.676 5.339.676 2.153.726 2.326.743 Αναβαλλόµενες φορολογικές απαιτήσεις Λοιπά στοιχεία Ενεργητικού και στοιχεία Ενεργητικού προς Πώληση Σύνολο Ενεργητικού 9.366 257 2 1 159.660 1.760.893 126.148 749.712 11.242 165.720 1.631.107 105.675 54.968 859 977 3.731 75 16.478 52.346.192 55.176.460 ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ Υποχρεώσεις προς πιστωτικά ιδρύµατα και πελάτες 181.344 42.206.700 44.181.630 1.149.513 1.149.513 594.252 841.307 Υποχρεώσεις για τρέχοντα φόρο εισοδήµατος και λοιπούς φόρους 19.842 19.842 Υποχρεώσεις καθορισµένων παροχών στους εργαζόµενους 83.747 83.747 115 821.645 830.738 31 216.288 218.596 Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα Οµολογίες έκδοσής µας και λοιπές δανειακές υποχρεώσεις 247.055 Λοιπές υποχρεώσεις 3.096 13 5.324 545 Προβλέψεις 1.313 24 2 10 928 1.882.571 105.712 60.294 1.414 1.905 - (121.678) 20.436 689.418 9.828 163.815 75 157.966 (21.439) (684.242) (9.530) (438.694) 36.288 (1.003) 5.176 298 (274.879) Σύνολο Υποχρεώσεων Συναλλαγµατική Θέση Στοιχείων Ισολογισµού Προθεσµιακή Συναλλαγµατική Θέση Παραγώγων Συνολική Συναλλαγµατική Θέση 538 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 75 181.490 45.091.987 47.325.373 (165.012) 7.254.205 7.851.087 176.100 834.594 14.755 11.088 8.088.799 7.865.842 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Η ανοικτή συναλλαγµατική θέση της 31.12.2019 παρουσιάζει την ακόλουθη ευαισθησία: Νόµισµα USD GBP CHF RON ALL Σενάριο µεταβολής ισοτιµιών έναντι Ευρώ (%) Επίπτωση επί των καθαρών εσόδων προ φόρων Ανατίµηση USD 5% 812 Υποτίµηση USD 5% (734) Ανατίµηση GBP 5% (115) Υποτίµηση GBP 5% 104 Ανατίµηση CHF 5% 11.933 Υποτίµηση CHF 5% (10.797) Ανατίµηση RON 5% (17.890) Υποτίµηση RON 5% 16.187 Ανατίµηση ALL 5% 200 Υποτίµηση ALL 5% (181) β. Επιτοκιακός κίνδυνος Ο επιτοκιακός κίνδυνος του τραπεζικού χαρτοφυλακίου αφορά την µεταβλητότητα στο κεφάλαιο και στα έσοδα τόκων του Οµίλου που οφείλεται στην αναντιστοιχία του επιτοκιακού ανοίγµατος µεταξύ των µη διαπραγµατεύσιµων στοιχείων Ενεργητικού και παθητικού και του χαρτοφυλακίου αποτιµώµενου στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση.Το πλαίσιο διαχειρίσεως του επιτοκιακού κινδύνου καθορίζεται σύµφωνα µε την Πολιτική Διαχειρίσεως Κινδύνου στοιχείων Ενεργητικού-Παθητικού (Asset Liability Risk Management Policy). Με βάση αυτό το πλαίσιο η ανάλυση κινδύνων του Τραπεζικού χαρτοφυλακίου διενεργείται σύµφωνα µε τον χρόνο επαναπροσδιορισµού των επιτοκίων (Interest Rate Gap Analysis). Ειδικότερα, τα στοιχεία Ενεργητικού και Παθητικού ταξινοµούνται σε χρονικές περιόδους (Gaps) ανάλογα µε το πότε επαναπροσδιορίζεται το επιτόκιό τους, για τα στοιχεία κυµαινόµενου επιτοκίου, ή µε το πότε λήγουν, για τα στοιχεία σταθερού επιτοκίου. Για τα στοιχεία ενεργητικού και παθητικού τα οποία δεν έχουν λήξη, η κατανομή των ροών γίνεται βάση μοντέλων ανάλυσης της συμπεριφοράς αυτών. Τα εν λόγω μοντέλα έχουν επικυρωθεί από την αρμόδια ανεξάρτητη Διεύθυνση της Τράπεζας. Η διαχείριση του επιτοκιακού κινδύνου πραγµατοποιείται από την ALCO, µετά από εισηγήσεις των µονάδων διαχείρισης Ενεργητικού – Παθητικού, treasury και κινδύνων αγοράς. Σενάρια ακραίων επιτοκιακών µεταβολών πραγµατοποιούνται σε µηνιαία βάση, ενώ υπολογίζεται η επίπτωσή τους στη µεταβολή στο έσοδο τόκων µέσω του EaR (Earning at Risk) και στα κεφάλαια µέσω του EVE (Economic Value of Equity). Αντίστοιχα όρια έχουν καθοριστεί και για τα δύο µεγέθη (EaR & EVE) τα οποία παρακολουθούνται και παρουσιάζονται στην ALCO και στο RMC σε τακτική βάση. 539 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Στον πίνακα που ακολουθεί παρουσιάζεται η Ανάλυση Επαναπροσδιορισμού Επιτοκίων για όλα τα στοιχεία του Ενεργητικού και των Υποχρεώσεων, χρηματοοικονομικά και μη χρηματοοικονομικά. 31.12.2019 < 1 µηνός 1 έως 3 µήνες 3 έως 6 µήνες 6 έως 12 1 έως 5 έτη µήνες Μη > 5 ετών επηρεαζόµενα στοιχεία Σύνολο 339.151 1.201.807 ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ Ταµείο και διαθέσιµα σε Κεντρικές Τράπεζες Απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυµάτων 862.656 1.626.710 1.511.778 Αξιόγραφα εµπορικού χαρτοφυλακίου 387 288 194.162 7.331 10.929 3.332.938 18.647 Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα 1.024.484 1.024.484 Δάνεια και απαιτήσεις κατά πελατών 12.073.535 6.494.242 2.428.771 1.439.553 8.092.866 4.325.835 34.854.802 - Αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών αποτελεσμάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή θέση 266.700 77.048 176.380 340.696 2.913.118 2.450.437 6.224.379 - Αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων 175.152 10.134 1.862 187.148 982.626 1.070.730 Αξιόγραφα επενδυτικού χαρτοφυλακίου - Αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος 88.104 Επενδύσεις σε εταιρίες θυγατρικές, συγγενείς και κοινοπραξίες 919.757 919.757 39.679 39.679 Ιδιοχρησιµοποιούµενα ενσώµατα πάγια 697.459 697.459 Υπεραξία και λοιπά άυλα πάγια 448.165 448.165 Αναβαλλόµενες φορολογικές απαιτήσεις 5.233.082 5.233.082 Λοιπά στοιχεία Ενεργητικού 1.356.278 1.356.278 Επενδύσεις σε ακίνητα Στοιχεία Ενεργητικού προς πώληση Σύνολο Ενεργητικού 409.118 47.626 16.029.237 8.502.320 2.605.538 1.827.875 11.101.707 Υποχρεώσεις προς πιστωτικά ιδρύµατα 4.863.107 772.997 1.011.384 2.511.488 1.595.519 Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα 1.447.703 10.081.146 4.056.413 3.716.405 3.515.332 9.289.708 156.236 528.273 198.057 7.965.851 915.093 1.371.837 9.948.664 57.981.192 ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ Υποχρεώσεις προς πελάτες Oµολογίες έκδοσής µας και λοιπές δανειακές υποχρεώσεις 10.754.495 1.447.703 4.882.462 35.541.466 882.566 Υποχρεώσεις για τρέχοντα φόρο εισοδήµατος και λοιπούς φόρους 24.887 24.887 Υποχρεώσεις καθορισµένων παροχών στους εργαζόµενους 87.395 87.395 Λοιπές υποχρεώσεις 934.559 934.559 Προβλέψεις 200.746 200.746 1.247.587 49.873.817 Σύνολο Υποχρεώσεων 16.548.192 5.357.683 4.925.846 6.026.820 10.885.227 4.882.462 ΚΑΘΑΡΗ ΘΕΣΗ Μετοχικό Κεφάλαιο Διαφορά από έκδοση µετοχών υπέρ το άρτιο Αποθεµατικά Αποτελέσµατα εις νέον Σύνολο Καθαρής Θέσης Σύνολο Υποχρεώσεων και Καθαρής Θέσης - - - 16.548.192 5.357.683 4.925.846 - 463.110 10.801.029 568.438 568.438 (3.725.202) (3.725.202) - - 8.107.375 8.107.375 6.026.820 10.885.227 4.882.462 9.354.962 57.981.192 216.480 3.083.389 593.702 - 305.374 (3.893.571) (3.677.091) (593.702) - - ΑΝΟΙΓΜΑ (518.955) 3.144.637 (2.320.308) (4.198.945) ΣΩΡΡΕΥΤΙΚΟ ΑΝΟΙΓΜΑ (518.955) 2.625.682 540 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 463.110 10.801.029 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 31.12.2018 < 1 µηνός 1 έως 3 µήνες 3 έως 6 µήνες 6 έως 12 1 έως 5 έτη µήνες > 5 ετών Μη επηρεαζόµενα στοιχεία Σύνολο 318.469 719.959 ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ Ταµείο και διαθέσιµα σε Κεντρικές Τράπεζες Απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυµάτων 401.490 1.963.234 480.502 Αξιόγραφα εµπορικού χαρτοφυλακίου 263 92 181.187 528 2.625.186 6.195 6.815 Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα 730.215 730.215 Δάνεια και απαιτήσεις κατά πελατών 12.475.169 5.335.610 2.209.153 1.385.865 9.614.804 4.627.596 35.648.197 - Αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών αποτελεσμάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή θέση 370.813 266.605 405.605 309.046 2.224.323 2.115.474 5.691.866 - Αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων 159.387 8.521 12.267 180.175 Αξιόγραφα επενδυτικού χαρτοφυλακίου Επενδύσεις σε θυγατρικές συγγενείς εταιρίες και κοινοπραξίες 863.731 Επενδύσεις σε ακίνητα Ιδιοχρησιµοποιούµενα ενσώµατα πάγια Υπεραξία και λοιπά άυλα πάγια Αναβαλλόµενες φορολογικές απαιτήσεις Λοιπά στοιχεία Ενεργητικού Στοιχεία Ενεργητικού προς πώληση Σύνολο Ενεργητικού 55.925 16.100.308 6.147.163 2.614.850 1.695.174 11.839.655 Υποχρεώσεις προς πιστωτικά ιδρύµατα 6.725.754 1.147.483 57.279 2.758.896 Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα 1.149.513 Υποχρεώσεις προς πελάτες 8.973.874 4.240.745 4.265.223 6.942.719 863.731 24.558 24.558 628.894 628.894 390.445 390.445 5.339.676 5.339.676 1.282.843 1.282.843 987.975 1.043.900 9.836.591 55.176.460 ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ Oµολογίες έκδοσής µας διατεθείσες σε θεσµικούς επενδυτές και λοιπές δανειακές υποχρεώσεις 10.689.412 1.149.513 3.015.770 289.712 8.404.900 4.591.706 33.492.218 534.922 16.673 841.307 Υποχρεώσεις για τρέχοντα φόρο εισοδήµατος και λοιπούς φόρους 19.842 19.842 Υποχρεώσεις καθορισµένων παροχών στους εργαζόµενους 83.747 83.747 Λοιπές υποχρεώσεις 830.738 830.738 Προβλέψεις 218.596 218.596 1.152.923 47.325.373 Σύνολο Υποχρεώσεων 17.138.853 5.388.228 4.322.502 3.015.770 11.698.718 4.608.379 ΚΑΘΑΡΗ ΘΕΣΗ Μετοχικό Κεφάλαιο Διαφορά από έκδοση µετοχών υπέρ το άρτιο Αποθεµατικά Αποτελέσµατα εις νέον Σύνολο Καθαρής Θέσης Σύνολο Υποχρεώσεων και Καθαρής Θέσης 17.138.853 ΑΝΟΙΓΜΑ (1.038.545) ΣΩΡΡΕΥΤΙΚΟ ΑΝΟΙΓΜΑ (1.038.545) 541 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 463.110 463.110 10.801.029 10.801.029 323.104 323.104 (3.736.156) (3.736.156) 7.851.087 7.851.087 4.608.379 9.004.010 55.176.460 140.937 2.334.340 832.581 (279.610) (1.987.262) (3.307.858) (3.166.921) (832.581) 5.388.228 4.322.502 3.015.770 11.698.718 758.935 (1.707.652) (1.320.596) Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Από την ανάλυση Ανοιγµάτων Επιτοκίων και µε την εφαρµογή εναλλακτικών σεναρίων µεταβολών των επιτοκίων της αγοράς ή και των βασικών επιτοκίων της Τράπεζας, υπολογίζεται άµεσα η αντίστοιχη µεταβολή στο καθαρό έσοδο τόκων καθώς και στην καθαρή θέση για τα αξιόγραφα αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών αποτελεσμάτων που καταχωρούνται απευθείας στην καθαρή θέση και τα αντίστοιχα µέσα αντιστάθµισης. Στα σενάρια µείωσης των επιτοκίων µελετάται µεταβολή µέχρι του σηµείου όπου αυτή είναι δυνατή (µηδενισµός επιτοκίου) σύµφωνα µε τις ισχύουσες καµπύλες επιτοκίων ανά νόµισµα. Σενάριο µεταβολής επιτοκίων (παράλληλη µετατόπιση καµπύλης αποδόσεων) Ευαισθησία καθαρού εσόδου τόκων (για χρονική περίοδο ενός έτους) Ευαισθησία της Καθαρής Θέσης -200 57.279 545.961 +200 -101.710 -456.519 40.3 Κίνδυνος ρευστότητας Ο Κίνδυνος ρευστότητας αφορά την δυνατότητα της Τράπεζας να διατηρεί επαρκή ρευστότητα για την εκπλήρωση των συναλλακτικών του υποχρεώσεων είτε προγραµµατισµένων είτε έκτακτων. Ο κίνδυνος ρευστότητας προκύπτει τόσο από την πιθανότητα οι ταµειακές εκροές να µην καλύπτονται επαρκώς από τις ταµειακές εισροές (funding liquidity risk) όσο και από την πιθανότητα µη έγκαιρης προσαρµογής στις µεταβαλλόµενες συνθήκες της αγοράς, µε αποτέλεσµα να µην είναι δυνατή η ρευστοποίηση στοιχείων του ενεργητικού στην καλύτερη τιµή της αγοράς (market liquidity risk). Για τα στοιχεία ενεργητικού και παθητικού τα οποία δεν έχουν λήξη, η κατανομή των ροών γίνεται βάση μοντέλων ανάλυσης της συμπεριφοράς αυτών. Τα εν λόγω μοντέλα έχουν επικυρωθεί από την αρμόδια ανεξάρτητη Διεύθυνση της Τράπεζας. Η Τράπεζα έχει Πολιτική Διαχείρισης Κινδύνου Ρευστότητας σύµφωνα µε την οποία η Επιτροπή Διαχειρίσεως Κινδύνων του Διοικητικού Συµβουλίου έχει αναθέσει τη διαµόρφωση και διαχείριση των στοιχείων Ισολογισµού στην Επιτροπή Διαχειρίσεως Ενεργητικού – Παθητικού (ALCo). Η εν λόγω Επιτροπή είναι αρµόδια να παρακολουθεί τις ποσοτικές και ποιοτικές διαστάσεις του κινδύνου ρευστότητας καθώς και την ύπαρξη πολιτικών και διαδικασιών προκειµένου να προσδιορισθούν έλεγχοι και όρια για τα τρέχοντα επίπεδα ρευστότητας. Επιπλέον, η Επιτροπή Διαχειρίσεως Ενεργητικού – Παθητικού είναι αρµόδια για την έγκριση των αρχών, οδηγιών, τεχνικών µέτρησης και προσδιορισµού ορίων που αφορούν στην επαρκή παρακολούθηση του Κινδύνου Ρευστότητας, όπως αυτά προτείνονται από τη Διεύθυνση Κινδύνων Αγοράς και Λειτουργικών Κινδύνων, τη Διεύθυνση Διαχειρίσεως Διαθεσίµων και τη Διεύθυνση Διαχειρίσεως Ενεργητικού – Παθητικού. Τα εκτελεστικά και ανώτατα στελέχη της διοίκησης ενηµερώνονται καθηµερινά για τα τρέχοντα επίπεδα έκθεσης σε κίνδυνο ρευστότητας, προκειµένου να διασφαλιστεί ότι το προφίλ κινδύνου ρευστότητας της Τράπεζας παραµένει εντός των εγκεκριµένων ορίων. Επιπροσθέτως, λαµβάνουν καθηµερινά αναφορά ρευστότητας στην οποία παρουσιάζονται αναλυτικά οι πηγές χρηµατοδότησης της Τράπεζας και τα διαθέσιµα, µη αναχρηµατοδοτηθέντα περιουσιακά στοιχεία. Μεταξύ άλλων, για την ορθή διαχείριση του κινδύνου ρευστότητας και σύµφωνα µε τις εποπτικές απαιτήσεις, η Τράπεζα παρακολουθεί και διαχειρίζεται σε µηνιαία βάση το ύψος, την ποιότητα, τη συγκέντρωση και τη χρηµατοδοτική ικανότητα των διαθέσιµων ενεχύρων της (concentration of counterbalancing capacity), την ανάλυση των ταµειακών χρηµατοροών που προκύπτουν από τα στοιχεία ενεργητικού και παθητικού (εισροές, εκροές – maturity ladder) σε χρονικές περιόδους, τη διάρθρωση / διασπορά και το κόστος των πηγών χρηµατοδότησης της (concentration and cost of funding), τη δυνατότητα ανανέωσης της χρηµατοδότησής της (roll over of funding). Οι αναφορές που ετοιµάζονται σε περιοδική βάση για την ενηµέρωση των ανώτατων στελεχών της διοίκησης καθώς και για την λήψη αποφάσεων της Επιτροπής Διαχείρισης Ενεργητικού – Παθητικού, αφορά τη Στατική Ανάλυση Ληκτοτήτων Ρευστότητας, την παρακολούθηση των εποπτικών δεικτών Ρευστότητας σε επίπεδο θυγατρικών και Οµίλου, την παρακολούθηση της συγκέντρωσης των πελατειακών καταθέσεων ανά θυγατρική και ανά νόµισµα, τον δείκτη «Δάνεια προς Καταθέσεις» σε επίπεδο Οµίλου, την παρακολούθηση των ορίων των δεικτών ρευστότητας του recovery plan καθώς και των αντίστοιχων των θυγατρικών Τραπεζών, τις ασκήσεις προσοµοίωσης ακραίων καταστάσεων που αξιολογούν τον κίνδυνο σε συστηµικά και ιδιοσυγκρατικά έκτακτα γεγονότα στη ρευστότητα των θυγατρικών. 542 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Ασκήσεις προσοµοίωσης ακραίων καταστάσεων για σκοπούς ρευστότητας πραγματοποιούνται σε μηνιαία βάση ή και συχνότερα προκειµένου να αξιολογηθούν πιθανές εκροές (συµβατικές ή ενδεχόµενες) µε σκοπό τον προσδιορισµό του επιπέδου της άµεσης διαθέσιµης ρευστότητας για την κάλυψη των αναγκών της Τράπεζας. Οι ασκήσεις αυτές διενεργούνται σύµφωνα µε την εγκεκριµένη, Liquidity Buffer and Liquidity Stress Scenario πολιτική του Οµίλου και αξιολογούν τον κίνδυνο σε ιδιοσυγκρατικά έκτακτα γεγονότα (idiosyncratic stress test) στη ρευστότητα της Τράπεζας, σε συστηµικά (systemic stress test) καθώς και σε συνδυαστικά γεγονότα (combined stress test), ενώ να σηµειωθεί ότι τα stress tests χρησιµοποιούνται και για τον καθορισµό του Liquidity buffer για σκοπούς recovery. Σύµφωνα µε την πολιτική και στο πλαίσιο της Διαδικασίας Εσωτερικής Επάρκειας Ρευστότητας (ILAAP), η Τράπεζα εφαρµόζει και reverse stress test προκειµένου να µελετήσει την επίπτωσή του στη ρευστότητά της. Δεδοµένου ότι η διαχείριση του κινδύνου ρευστότητας αποσκοπεί στη διασφάλιση της ορθής εκτίµησης του εν λόγω κινδύνου σε επίπεδο Οµίλου και της διατήρησής του σε αποδεκτά επίπεδα, ακόµη και υπό δυσµενείς συνθήκες, ο Όµιλος πρέπει να έχει πρόσβαση στις αγορές κεφαλαίου για την κάλυψη των αναγκών της πελατειακής του βάσης, των υποχρεώσεων του που καθίστανται πληρωτέες και των λοιπών κεφαλαιακών του αναγκών, διατηρώντας ταυτόχρονα τα απαραίτητα χρηµατοοικονοµικά περιουσιακά στοιχεία προς ενεχυρίαση για άντληση χρηµατοδότησης προς εξυπηρέτηση των ανωτέρω. Αναλυτικότερα, η συνολική ρευστότητα µπορεί να διαχωριστεί σε δύο κύριες κατηγορίες: Α. Καταθέσεις Πελατείας 1. Πελατειακές καταθέσεις πρώτης ζήτησης για κάλυψη ταµειακών αναγκών Οι καταθέσεις για σκοπούς καλύψεως ταµειακών αναγκών της πελατείας είναι οι καταθέσεις Ταµιευτηρίου και Όψεως. Παρόλο που οι καταθέσεις αυτές µπορούν να αποσυρθούν χωρίς προειδοποίηση εάν ζητηθεί, η διασπορά σε πλήθος και είδος καταθετών διασφαλίζει την απουσία σηµαντικών απρόσµενων διακυµάνσεων. Συνεπώς οι συγκεκριµένες καταθέσεις διαµορφώνουν στην πλειοψηφία τους ένα σηµαντικό παράγοντα της σταθερότητας της καταθετικής βάσεως. 2. Πελατειακές καταθέσεις προθεσµίας και οµόλογα για επενδυτικούς σκοπούς Οι πελατειακές καταθέσεις προθεσµίας και τα οµόλογα έκδοσης Εταιριών του Οµίλου που χρησιµοποιούνται για επενδυτικούς σκοπούς δύναται να πάρουν τη µορφή καταθέσεων συµφωνηµένης διάρκειας και πράξεων προσωρινής εκχώρησης, ενώ τα οµόλογα έκδοσης Εταιριών του Οµίλου διατίθενται µέσω οριστικής πωλήσεως. Η πελατεία έχει τη δυνατότητα πρόωρης αναλήψεως των καταθέσεων ή πρόωρης ρευστοποιήσεως των οµολόγων, µε συνέπεια την πιθανότητα ανάγκης ευρέσεως εναλλακτικής ρευστότητας από την Τράπεζα σε περίπτωση εκτεταµένων εκροών. Για το σκοπό αυτό αλλά και για την εν γένει θωράκιση των καταθέσεων πελατείας, η Τράπεζα µεριµνά είτε για την ύπαρξη επαρκών πλεονασµάτων ρευστότητας που υπολογίζονται βάσει σεναρίων προσοµοιώσεως ακραίων συνθηκών απώλειας ρευστότητας είτε για την ύπαρξη επαρκών πιστωτικών γραµµών σε χρηµατοδοτικά εργαλεία χονδρικής φύσεως ως κατωτέρω. Β. Χρηµατοδότηση Wholesale 1. Μεσοπρόθεσµος Δανεισµός από τις διεθνείς κεφαλαιαγορές Πάγια επιδίωξη της Τράπεζας είναι η καλλιέργεια σχέσεων µε διεθνείς επενδυτές που δύνανται να προσφέρουν µεσοπρόθεσµη χρηµατοδότηση µέσω αγοράς χρεογράφων έκδοσης Εταιριών του Οµίλου. Η Τράπεζα διατηρεί για το σκοπό αυτό ειδικά χρηµατοδοτικά προγράµµατα που έχουν απήχηση σε διεθνείς επενδυτές και προβαίνει στην επαρκή κάλυψη των δανειακών της αναγκών µέσω των διεθνών κεφαλαιαγορών διενεργώντας προγραµµατισµό των σχετικών της αναγκών σε επίπεδο Ενεργητικού σε ετήσια βάση. Εντούτοις, η Τράπεζα αναγνωρίζει ότι η ζήτηση των εν λόγω οµολόγων ενδέχεται να µην είναι αρκετή για να καλύψει πλήρως τις ανάγκες της σε συγκεκριµένα χρονικά διαστήµατα, ως αποτέλεσµα παραγόντων που αφορούν τόσο στην πιστοληπτική της αξιολόγηση όσο και στο εγχώριο και διεθνές οικονοµικό περιβάλλον. 543 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 2. Χρηµατοδότηση µέσω Κεντρικών Τραπεζών Μία εναλλακτική µορφή δανεισµού της Τράπεζας αποτελεί η άντληση ρευστότητας από τα χρηµατοδοτικά εργαλεία των Κεντρικών Τραπεζών-Ευρωσύστηµα και ειδικά της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ). Η εν λόγω χρηµατοδότηση λαµβάνει τη µορφή δανεισµού επί ενεχύρω στοιχείων του Ενεργητικού της µε βάση τις οδηγίες και τα επιλέξιµα στοιχεία Ενεργητικού που καθορίζονται από την ΕΚΤ. Τα τελευταία έτη αυτή η πρόσθετη πηγή χρηµατοδοτήσεως αναδείχθηκε σε κύριο χρηµατοδοτικό εργαλείο ως αντιστάθµισµα στην ανεπάρκεια ή απώλεια των ανωτέρω βασικών µορφών δανεισµού της Τράπεζας. Περαιτέρω, για το διάστηµα που η Ελλάδα τελεί υπό συγκεκριµένο πρόγραµµα αναδιαρθρώσεως της οικονοµίας και εξυγιάνσεως των δηµοσιονοµικών της µεγεθών και ταυτοχρόνως εξυπηρετήσεως των αναγκών δανεισµού της από το πλέγµα των θεσµικών οργάνων που έχουν την εποπτεία του προγράµµατος, η Τράπεζα δύναται να αξιοποιεί διαθέσιµα στοιχεία Ενεργητικού προκειµένου να αντλεί ρευστότητα από το Ευρωσύστηµα προκειµένου να καλύπτει οιοδήποτε χρηµατοδοτικό κενό. Η Τράπεζα αναγνωρίζει το βραχυπρόθεσµο χαρακτήρα της εν λόγω πηγής ρευστότητας και επιδιώκει τη σταδιακή αποσύνδεση της από αυτή εφόσον οι συνθήκες το επιτρέψουν. Παρά ταύτα και για όσο χρονικό διάστηµα η χώρα διανύει περίοδο χρηµατοπιστωτικής και οικονοµικής κρίσεως, η Τράπεζα φροντίζει για την απρόσκοπτη χρηµατοδότηση της από τα εν λόγω εργαλεία που λαµβάνουν είτε τη µορφή του συµβατικού οριακού δανεισµού από την ΕΚΤ (MRO), είτε τη µορφή του έκτακτου µηχανισµού πιστωτικής διευκολύνσεως της Τράπεζας της Ελλάδος (ELA). Η Τράπεζα µεριµνά για την επάρκεια των καλυµµάτων που απαιτούνται ώστε να εξυπηρετείται η χρηµατοδότηση από τα ανωτέρω εργαλεία, αναγνωρίζοντας ωστόσο ότι τόσο το είδος όσο και το ύψος της χρηµατοδότησης αυτής τελεί υπό τη διακριτική ευχέρεια του Ευρωσυστήµατος. Ο δανεισµός από το Ευρωσύστηµα µειώθηκε κατά € 0,3 δισ. από την 31.12.2018 µε αποτέλεσµα να ανέλθει σε € 3,1 δισ. την 31.12.2019 προερχόμενη αποκλειστικά από τον Μακροπρόθεσμο δανεισμό της μέσω του Ευρωσυστήματος (TLTROII). Επιπρόσθετα η Τράπεζα από τον Φεβρουάριο του 2019 δε λαμβάνει πλέον χρηματοδότηση από το μηχανισμό έκτακτης χρηματοδότησης της Τράπεζας της Ελλάδος (ELA). Κατά τη διάρκεια του 2018 αυξήθηκε σηµαντικά ο δανεισµός µας µέσω της αύξησης των πελατειακών καταθέσεων καθώς και των διατραπεζικών συµβάσεων πώλησης τίτλων µε συµφωνία επαναγοράς (repos). Σύµφωνα µε την Ανάλυση Ληκτοτήτων Ρευστότητας (Liquidity Gap Analysis), υπολογίζονται οι χρηµατοροές που προκύπτουν από όλα τα στοιχεία Ενεργητικού και Υποχρεώσεων και ταξινοµούνται σε χρονικές περιόδους, σύµφωνα µε τη συµβατική ηµεροµηνία λήξεως ή µε την εκτιµώµενη ηµεροµηνία λήξεως βασιζόµενη σε στατιστική ανάλυση (convention). Εξαίρεση στο ανωτέρω, αποτελούν τα χαρτοφυλάκια αξιογράφων, τα οποία µπορούν να συµβάλλουν άµεσα σε άντληση ρευστότητας, και κατανέµονται στην πρώτη περίοδο µε την προϋπόθεση ότι δεν έχουν χρησιµοποιηθεί για άντληση ρευστότητας είτε από την Κεντρική Τράπεζα είτε στη διατραπεζική µέσω repos. 544 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 < 1 µηνός ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ Ταµείο και διαθέσιµα σε Κεντρικές Τράπεζες Απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυµάτων Αξιόγραφα εµπορικού χαρτοφυλακίου Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα Δάνεια και απαιτήσεις κατά πελατών Αξιόγραφα επενδυτικού χαρτοφυλακίου - Αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών αποτελεσμάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή θέση - Αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων - Αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος Επενδύσεις σε εταιρίες θυγατρικές, συγγενείς και κοινοπραξίες Επενδύσεις σε ακίνητα Ιδιοχρησιµοποιούµενα ενσώµατα πάγια Υπεραξία και λοιπά άυλα πάγια Αναβαλλόµενες φορολογικές απαιτήσεις Λοιπά στοιχεία Ενεργητικού Στοιχεία Ενεργητικού προς πώληση Σύνολο Ενεργητικού ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ Υποχρεώσεις προς πιστωτικά ιδρύµατα Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα Υποχρεώσεις προς πελάτες Oµολογίες έκδοσής µας και λοιπές δανειακές υποχρεώσεις Υποχρεώσεις για τρέχοντα φόρο εισοδήµατος και λοιπούς φόρους Υποχρεώσεις καθορισµένων παροχών στους εργαζόµενους Λοιπές υποχρεώσεις Προβλέψεις Σύνολο Υποχρεώσεων ΚΑΘΑΡΗ ΘΕΣΗ Μετοχικό Κεφάλαιο Διαφορά από έκδοση µετοχών υπέρ το άρτιο Αποθεµατικά Αποτελέσµατα εις νέον Σύνολο Καθαρής Θέσης Σύνολο Υποχρεώσεων και Καθαρής Θέσης ΑΝΟΙΓΜΑ ΡΕΥΣΤΟΤΗΤΑΣ ΣΩΡΕΥΤΙΚΟ ΑΝΟΙΓΜΑ 545 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 1.201.807 1.511.225 18.647 1.024.484 1.132.520 1 έως 3 µήνες 31.12.2019 3 έως 6 6 έως 12 µήνες µήνες > 1 έτους 1.179.475 450 36.729 605.059 1.535.958 1.175.006 2.581.587 28.429.731 Σύνολο 1.201.807 3.332.938 18.647 1.024.484 34.854.802 6.224.379 6.224.379 187.148 187.148 654.538 11.300.210 4.663.714 1.447.703 8.391.664 14.503.081 (3.202.871) (3.202.871) 1.070.730 919.757 919.757 39.679 697.459 448.165 2.833.629 1.356.278 39.679 697.459 448.165 5.233.082 1.356.278 1.371.837 57.981.192 409.118 3.779.089 868.876 2.044.332 93.843 4.457.074 36.400.487 493.278 999.150 2.512.389 2.085.964 4.132.914 3.831.156 3.744.833 15.440.899 10.754.495 1.447.703 35.541.466 882.566 882.566 15.179 14.503.081 1.744.915 1.070.730 4.641.371 4.641.371 (862.282) (4.065.153) 3.208 4.833.514 4.833.514 (2.789.182) (6.854.335) 6.500 6.263.722 24.887 87.395 87.395 934.559 200.746 19.632.129 934.559 200.746 49.873.817 463.110 463.110 10.801.029 10.801.029 568.438 568.438 (3.725.202) (3.725.202) 8.107.375 8.107.375 6.263.722 27.739.504 57.981.192 (1.806.648) 8.660.983 (8.660.983) Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 < 1 µηνός ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ Ταµείο και διαθέσιµα σε Κεντρικές Τράπεζες Απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυµάτων Αξιόγραφα εµπορικού χαρτοφυλακίου Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα Δάνεια και απαιτήσεις κατά πελατών Αξιόγραφα επενδυτικού χαρτοφυλακίου - Αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών αποτελεσμάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή θέση - Αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων Επενδύσεις σε εταιρίες θυγατρικές, συγγενείς και κοινοπραξίες Επενδύσεις σε ακίνητα Ιδιοχρησιµοποιούµενα ενσώµατα πάγια Υπεραξία και λοιπά άυλα πάγια Αναβαλλόµενες φορολογικές απαιτήσεις Λοιπά στοιχεία Ενεργητικού Στοιχεία Ενεργητικού προς πώληση Σύνολο Ενεργητικού ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ Υποχρεώσεις προς πιστωτικά ιδρύµατα Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα Υποχρεώσεις προς πελάτες Oµολογίες έκδοσής µας και λοιπές δανειακές υποχρεώσεις Υποχρεώσεις για τρέχοντα φόρο εισοδήµατος και λοιπούς φόρους Υποχρεώσεις καθορισµένων παροχών στους εργαζόµενους Λοιπές υποχρεώσεις Προβλέψεις Σύνολο Υποχρεώσεων ΚΑΘΑΡΗ ΘΕΣΗ Μετοχικό Κεφάλαιο Διαφορά από έκδοση µετοχών υπέρ το άρτιο Αποθεµατικά Αποτελέσµατα εις νέον Σύνολο Καθαρής Θέσης Σύνολο Υποχρεώσεων και Καθαρής Θέσης ΑΝΟΙΓΜΑ ΡΕΥΣΤΟΤΗΤΑΣ ΣΩΡΕΥΤΙΚΟ ΑΝΟΙΓΜΑ 546 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 1 έως 3 µήνες 31.12.2018 3 έως 6 6 έως 12 µήνες µήνες > 1 έτους 719.959 1.830.398 37.681 90.649 92 129.714 536.744 6.723 730.215 1.097.674 919.808 1.199.975 2.568.109 29.862.631 Σύνολο 719.959 2.625.186 6.815 730.215 35.648.197 - 5.691.866 5.691.866 180.175 180.175 863.731 863.731 24.558 628.894 390.445 5.339.676 1.282.843 24.558 628.894 390.445 5.339.676 1.282.843 1.043.900 55.176.460 10.250.287 957.489 51.834 1.342.550 992.066 3.689.889 38.936.245 6.592.300 1.149.513 7.632.914 926.255 33.941 3.214 3.133.702 4.300.569 4.354.959 3.195.242 14.008.534 10.689.412 1.149.513 33.492.218 284.509 551.595 841.307 5.203 19.842 15.374.727 15.374.727 (5.124.440) (5.124.440) 5.251.869 19.842 4.388.900 3.482.965 83.747 83.747 830.738 218.596 18.826.912 830.738 218.596 47.325.373 463.110 463.110 10.801.029 10.801.029 323.104 323.104 (3.736.156) (3.736.156) 7.851.087 7.851.087 5.251.869 4.388.900 3.482.965 26.677.999 55.176.460 (4.294.380) (3.046.350) 206.924 12.258.246 (9.418.820) (12.465.170) (12.258.246) Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Το Εμπορικό και το Επενδυτικό χαρτοφυλάκιο αποτιμώμενο στην εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων και μέσω των λοιπών αποτελεσμάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση έχουν καταχωρηθεί με βάση την δυνατότητα ρευστοποίησης τους και όχι σύμφωνα με τη λήξη τους. Οι χρηματοροές των χρηματοοικονομικών υποχρεώσεων περιλαμβανομένων και των παραγώγων κατανέμονται σύμφωνα με τις εναπομένουσες ημερομηνίες λήξης. Σε αυτές προστίθενται και οι εκτιμώμενες πληρωμές τόκων. Οι υποχρεώσεις σε ξένο νόμισμα έχουν μετατραπεί σε ευρώ. Ειδικά για τα παράγωγα γίνεται ανάλυση σε εκροές και εισροές σύμφωνα με τους συμβατικούς τους όρους. 31.12.2019 Ονοµαστικές εισροές / (εκροές) Σύνολο Ισολογισµού έως 1 µήνα 1 έως 3 µήνες 3 έως 6 µήνες 6 έως 12 µήνες πέραν του έτους Σύνολο Υποχρεώσεις - µη παράγωγα Υποχρεώσεις προς πιστωτικά ιδρύµατα 10.754.495 (4.664.249) (493.788) (1.000.322) (2.518.692) (2.110.647) (10.787.698) Υποχρεώσεις προς πελάτες 35.541.466 (8.399.411) (4.146.819) (3.849.505) (3.777.738) (15.564.467) (35.737.940) Οµολογίες έκδοσής µας και λοιπές δανειακές υποχρεώσεις 882.566 (1.079) (3.038) (4.546) (9.071) (917.888) (935.622) Λοιπές υποχρεώσεις 934.559 (934.559) (934.559) Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα που αντισταθµίζουν στοιχεία ενεργητικού 369.902 - Εκροές (150) - Εισροές (52.590) (80.717) 51.710 64.626 10.282 (340.510) (473.967) 326.232 452.850 Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα που αντισταθµίζουν στοιχεία υποχρεώσεων - Εκροές - - Εισροές - Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα για εµπορικούς σκοπούς 1.077.803 - Εκροές - - Εισροές Σύνολο 49.560.791 (307.797) (294.948) (177.258) (95.018) (1.154.583) (2.029.604) 289.847 248.830 139.052 88.360 1.060.422 1.826.511 (13.082.839) (4.690.643) (4.908.670) (6.301.877) (19.636.000) (48.620.029) (13.998) (865) (3.304) (54.954) (2.540.976) (2.614.097) (13.998) (865) (3.304) (54.954) (2.540.976) (2.614.097) Στοιχεία εκτός Ισολογισµού Μη εκταμιευθείσες δανειακές δεσμεύσεις Χρηµατοοικονοµικές εξασφαλίσεις Σύνολο στοιχείων εκτός Ισολογισµού 547 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ - Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 31.12.2018 Σύνολο Ισολογισµού Ονοµαστικές εισροές / (εκροές) έως 1 µήνα 1 έως 3 µήνες 3 έως 6 µήνες 6 έως 12 µήνες πέραν του έτους Σύνολο Υποχρεώσεις - µη παράγωγα Υποχρεώσεις προς πιστωτικά ιδρύµατα 10.689.412 (6.597.213) (935.972) (47.771) (31.683) (3.263.376) (10.876.015) Υποχρεώσεις προς πελάτες 33.492.218 (7.642.691) (4.317.854) (4.378.050) (3.237.077) (14.176.471) (33.752.143) Οµολογίες έκδοσής µας και λοιπές δανειακές υποχρεώσεις 841.307 (2.269) (9.646) (6.503) (294.877) (587.720) (901.015) Λοιπές υποχρεώσεις 830.738 (830.738) (830.738) (3) (5) (113.009) 14 62 112.246 (27.557) - (496.102) (524.164) 7.113 14.169 474.233 495.515 (2.716.507) Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα που αντισταθµίζουν στοιχεία ενεργητικού 685 - Εκροές (58.193) (54.778) - Εισροές 57.787 54.383 (175) (330) Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα που αντισταθµίζουν στοιχεία υποχρεώσεων 374.818 - Εκροές - Εισροές Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα για εµπορικούς σκοπούς (30) 774.010 - Εκροές (876.409) (357.601) (56.132) (114.857) (1.311.508) - Εισροές 843.819 301.595 41.024 107.048 1.156.100 2.449.586 (14.275.344) (5.320.203) (4.467.906) (3.557.266) (19.035.525) (46.656.244) (104.242) (166.986) (91.713) (245.225) (2.146.702) (2.754.868) (104.242) (166.986) (91.713) (245.225) (2.146.702) (2.754.868) Σύνολο 47.003.188 Στοιχεία εκτός Ισολογισµού Μη εκταμιευθείσες δανειακές δεσμεύσεις Χρηµατοοικονοµικές εξασφαλίσεις Σύνολο στοιχείων εκτός Ισολογισµού 548 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 40.4 Εύλογες αξίες χρηµατοοικονοµικών στοιχείων ενεργητικού και υποχρεώσεων Διαβάθµιση των μη αποτιμώμενων στην εύλογη αξία χρηµατοοικονοµικών στοιχείων 31.12.2019 Επίπεδο 1 Επίπεδο 2 Επίπεδο 3 Συνολική Εύλογη αξία Συνολική Λογιστική αξία Χρηµατοοικονοµικά στοιχεία ενεργητικού Δάνεια και απαιτήσεις κατά πελατών 34.220.570 34.220.570 34.538.870 1.084.602 1.070.730 35.527.768 35.527.768 35.541.466 322.380 865.589 882.566 Χρεόγραφα επενδυτικού χαρτοφυλακίου - Αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος 1.084.602 Χρηµατοοικονοµικά στοιχεία υποχρεώσεων Υποχρεώσεις προς πελάτες Οµολογίες έκδοσής µας 541.546 1.662 31.12.2018 Επίπεδο 1 Επίπεδο 2 Επίπεδο 3 Συνολική Εύλογη αξία Συνολική Λογιστική αξία Χρηµατοοικονοµικά στοιχεία ενεργητικού Δάνεια και απαιτήσεις κατά πελατών 35.138.293 35.138.293 35.310.639 33.477.269 33.477.269 33.492.218 314.611 840.018 841.307 Χρεόγραφα επενδυτικού χαρτοφυλακίου - Αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος Χρηµατοοικονοµικά στοιχεία υποχρεώσεων Υποχρεώσεις προς πελάτες Οµολογίες έκδοσής µας 513.826 11.581 Οι ανωτέρω πίνακες παρουσιάζουν την εύλογη αξία των χρηµατοοικονοµικών στοιχείων που αποτιµώνται στο αναπόσβεστο κόστος, με ταξινόμηση ανά επίπεδο ιεραρχίας, καθώς και τη λογιστική αξία τους. Η εύλογη αξία δανείων που αποτιμώνται στο αναπόσβεστο κόστος, υπολογίζεται με τη χρήση μοντέλου προεξόφλησης των συμβατικών μελλοντικών ταμειακών ροών μέχρι την λήξη τους. Οι παράγοντες που συνθέτουν το προεξοφλητικό επιτόκιο είναι η καμπύλη επιτοκίων της διατραπεζικής αγοράς, το κόστος ρευστότητας (liquidity premium) και το εκτιμώμενο ποσοστό απώλειας λόγω πιστωτικού κινδύνου (Expected Loss Rate). Ειδικότερα για την 31.12.2019, για τα δάνεια που για σκοπούς παρακολουθήσεως πιστωτικού κινδύνου θα χαρακτηρίζονταν ως απομειωμένα και αξιολογούνται σε ατομικό επίπεδο, γίνεται χρήση των εκτιμώμενων μελλοντικών ταμειακών ροών μετά την αφαίρεση της εκτιμώμενης ζημιάς λόγω του πιστωτικού κινδύνου. Για τον υπολογισμό της εύλογης αξίας των απομειωμένων δανείων που αξιολογούνται σε επίπεδο προϊόντος γίνεται χρήση παραδοχών αποπληρωμής κεφαλαίου μετά την αφαίρεση της εκτιμώμενης ζημιάς λόγω του πιστωτικού κινδύνου. Το προεξοφλητικό επιτόκιο των απομειωμένων δανείων είναι η καμπύλη επιτοκίων της διατραπεζικής αγοράς και το κόστος ρευστότητας (liquidity premium). Η εύλογη αξία των καταθέσεων υπολογίζεται με βάση την καμπύλη επιτοκίων της διατραπεζικής αγοράς και το κόστος ρευστότητας (liquidity premium) μέχρι την λήξη τους. Στο Επίπεδο 1 κατατάσσονται χρεόγραφα και ομολογιακές εκδόσεις που διαπραγματεύονται σε ενεργό αγορά. Στο Επίπεδο 2 κατατάσσονται ομολογιακές εκδόσεις των οποίων η εύλογη αξία προσδιορίζεται από μη δεσμευτικές τιμές των χρεογράφων που παρέχουν στην αγορά εξωτερικοί διαπραγματευτές (dealers – brokers) ή χρεόγραφα των οποίων η εύλογη αξία προσδιορίζεται με μεθοδολογίες εισοδήματος (income approach) χρησιμοποιώντας ως δεδομένα επιτόκια και πιστωτικά περιθώρια που είναι παρατηρήσιμα στην αγορά. 549 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Στο Επίπεδο 3 περιλαµβάνονται οι υποχρεώσεις της Τράπεζας προς τις εταιρείες ειδικού σκοπού που σχετίζονται µε τα τιτλοποιηµένα δάνεια. Η εύλογη αξία των ανωτέρω υποχρεώσεων υπολογίστηκε µε προεξόφληση µελλοντικών χρηµατοροών λαµβάνοντας υπόψη µη παρατηρήσιµα δεδοµένα της αγοράς. Η εύλογη αξία των λοιπών χρηµατοοικονοµικών στοιχείων ενεργητικού και υποχρεώσεων που αποτιµώνται στο αναπόσβεστο κόστος δεν διαφέρει ουσιωδώς από την αντίστοιχη λογιστική. Διαβάθµιση των χρηματοοικονομικών στοιχείων που αποτιμώνται στην εύλογη αξία 31.12.2019 Επίπεδο 1 Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα ενεργητικού Αξιόγραφα εµπορικού χαρτοφυλακίου - Οµόλογα και έντοκα γραµµάτια - Μετοχές Αξιόγραφα αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών αποτελεσμάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή θέση - Οµόλογα και έντοκα γραµµάτια - Μετοχές Aξιόγραφα αποτιµώµενα στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων - Οµόλογα και έντοκα γραµµάτια - Λοιποί τίτλοι µεταβλητής αποδόσεως - Μετοχές Δάνεια αποτιµώµενα στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα Παθητικού Επίπεδο 2 Συνολική εύλογη αξία Επίπεδο 3 2.288 1.021.216 17.490 786 371 5.899.557 9.529 258.952 30.364 980 1.024.484 17.861 786 10.532 15.446 6.169.041 55.339 - 179.878 9 179.878 7.261 9 315.932 315.932 7.261 1.447.703 1.447.703 31.12.2018 Επίπεδο 1 Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα ενεργητικού Αξιόγραφα εµπορικού χαρτοφυλακίου - Οµόλογα και έντοκα γραµµάτια - Μετοχές Αξιόγραφα αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών αποτελεσμάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή θέση - Οµόλογα και έντοκα γραµµάτια - Μετοχές Aξιόγραφα αποτιµώµενα στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων - Οµόλογα και έντοκα γραµµάτια - Λοιποί τίτλοι µεταβλητής αποδόσεως - Μετοχές Δάνεια αποτιµώµενα στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα Παθητικού 550 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Επίπεδο 2 3.528 Συνολική εύλογη αξία Επίπεδο 3 710.024 16.663 6.669 146 5.325.197 8.238 730.215 6.669 146 287.651 21.403 9.593 39.784 5.622.441 69.425 69 175.622 3 175.691 4.481 3 337.557 337.557 4.481 1.149.513 1.149.513 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Οι ανωτέρω πίνακες παρουσιάζουν τη διαβάθμιση των χρηματοοικονομικών στοιχείων που αποτιμώνται στην εύλογη αξία σε επίπεδα ιεραρχίας της εύλογης αξίας, σύμφωνα με τα δεδομένα που χρησιμοποιήθηκαν για τον προσδιορισμό της. Στο Επίπεδο 1 κατατάσσονται αξιόγραφα που διαπραγματεύονται σε ενεργό αγορά και χρηματιστηριακά παράγωγα. Στο Επίπεδο 2 κατατάσσονται χρεόγραφα των οποίων η εύλογη αξία προσδιορίζεται από μη δεσμευτικές τιμές των χρεογράφων που παρέχουν στην αγορά εξωτερικοί διαπραγματευτές (dealers – brokers) ή χρεόγραφα των οποίων η εύλογη αξία προσδιορίζεται με μεθοδολογίες εισοδήματος (income approach) χρησιμοποιώντας ως δεδομένα επιτόκια και πιστωτικά περιθώρια που είναι παρατηρήσιμα στην αγορά. Στο Επίπεδο 3 ταξινομούνται χρεόγραφα των οποίων η εύλογη αξία εκτιμάται με χρήση σημαντικών μη παρατηρήσιμων δεδομένων. Η μεθοδολογία για την αποτίμηση των χρεογράφων υπόκειται προς έγκριση από τις Επιτροπές Διαχειρίσεως Διαθεσίμων και Ισολογισμού/ Διαχειρίσεως Ενεργητικού- Παθητικού. Επισημαίνεται ότι ειδικά για τα χρεόγραφα που αποτιμώνται με τιμές αγοράς, λαμβάνονται οι τιμές bid και διενεργείται έλεγχος στη μεταβολή της αποτίμησής τους σε ημερήσια βάση. Για την εκτίμηση της εύλογης αξίας των δανείων κατά πελατών που αποτιμώνται στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων εφαρμόζεται η μεθοδολογία αποτίμησης που περιγράφηκε ανωτέρω για τη γνωστοποίηση της εύλογης αξίας των δανείων που αποτιμώνται στο αναπόσβεστο κόστος. Μετοχές για τις οποίες η εύλογη αξία προκύπτει υπολογιστικά κατατάσσονται στο Επίπεδο 2 ή στο Επίπεδο 3, ανάλογα με το εύρος της συνεισφοράς των μη παρατηρήσιμων δεδομένων στον υπολογισμό της τελικής εύλογης αξίας. Η εύλογη αξία μη εισηγμένων μετοχών, καθώς και μετοχών που δεν διαπραγματεύονται σε ενεργό αγορά προσδιορίζεται είτε με βάση το ποσοστό της Τράπεζας στην καθαρή θέση του εκδότη, είτε με τη μέθοδο των πολλαπλασίων, είτε με βάση τις προβλέψεις της Τράπεζας όσον αφορά στη μελλοντική κερδοφορία του εκδότη, αφού ληφθεί υπόψη ο αναμενόμενος βαθμός ανάπτυξης των δραστηριοτήτων του (growth rate) και ο μεσοσταθμικός συντελεστής κεφαλαιακής απόδοσης που χρησιμοποιείται ως επιτόκιο προεξόφλησης. Για την αποτίμηση των εξωχρηματιστηριακών παραγώγων χρησιμοποιούνται μεθοδολογίες εισοδήματος: μοντέλα προεξόφλησης ταμειακών ροών, μοντέλα υπολογισμού δικαιωμάτων προαίρεσης, ή άλλα ευρέως αποδεκτά οικονομικά μοντέλα αποτίμησης. Η μεθοδολογία για την αποτίμηση των παραγώγων υπόκειται προς έγκριση από τις Επιτροπές Διαχειρίσεως Διαθεσίμων και Ισολογισμού/ Διαχειρίσεως Ενεργητικού- Παθητικού. Για την αποτίμησή τους χρησιμοποιούνται δεδομένα mid, καθώς είναι δυνατό να αφορούν θέσεις long και short. Επισημαίνεται ότι οι παραγόμενες αποτιμήσεις ελέγχονται σε καθημερινή βάση με τις αντίστοιχες τιμές αντισυμβαλλομένων τραπεζών στα πλαίσια της ημερήσιας διαδικασίας παροχής εξασφαλίσεων και διακανονισμού παραγώγων. Εάν τα μη παρατηρήσιμα δεδομένα που χρησιμοποιούνται για τον προσδιορισμό της εύλογης αξίας είναι σημαντικά, τότε τα ανωτέρω χρηματοοικονομικά μέσα κατατάσσονται στο Επίπεδο 3, διαφορετικά στο Επίπεδο 2. Επιπρόσθετα η Τράπεζα προβαίνει στον υπολογισμό της προσαρμογής λόγω πιστωτικού κινδύνου (Credit Valuation Adjustment) προκειμένου να λάβει υπόψη τον πιστωτικό κίνδυνο του αντισυμβαλλομένου για τα παράγωγα χρηματοοικονομικά μέσα που διαπραγματεύονται εξωχρηματιστηριακά (OTC). Ειδικότερα, λαμβάνοντας υπόψη και τον ίδιο πιστωτικό κίνδυνο, η Τράπεζα υπολογίζει την διμερή προσαρμογή λόγω πιστωτικού κινδύνου (Bilateral CVA/BCVA) για τα εξωχρηματιστηριακά παράγωγα ανά αντισυμβαλλόμενο σύμφωνα με τις ισχύουσες συμβάσεις συμψηφισμού και παροχής εξασφαλίσεων. Το BCVA υπολογίζεται για τους αντισυμβαλλόμενους με σημαντική συνολική εύλογη αξία παραγώγων λαμβάνοντας υπόψη την πιθανότητα αθέτησης των υποχρεώσεων τόσο του αντισυμβαλλομένου όσο και της Τράπεζας, την επίδραση της πρώτης αθέτησης, την αναμενόμενη έκθεση σε εξωχρηματιστηριακά παράγωγα, την ζημιά σε περίπτωση αθέτησης τόσο του αντισυμβαλλομένου όσο και της Τράπεζας καθώς και τα χαρακτηριστικά των εν ισχύ συμβάσεων συμψηφισμού και παροχής εξασφαλίσεων. Οι εξασφαλίσεις καθώς και η έκθεση σε παράγωγα ανά αντισυμβαλλόμενο προσομοιώνονται καθ’ όλη τη διάρκεια ζωής των σχετικών χρηματοπιστωτικών μέσων. Οι υπολογισμοί που πραγματοποιούνται εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από παρατηρήσιμα δεδομένα της αγοράς. Η πιθανότητα αθέτησης των υποχρεώσεων εξάγεται από αγοραίες τιμές των Συμβολαίων Ανταλλαγής Πιστωτικής Αθέτησης (CDS) του αντισυμβαλλομένου και της Τράπεζας, το ποσοστό ανάκτησης που εφαρμόζεται αφορά την τυπική πρακτική της αγοράς για αντισυμβαλλομένους αναπτυγμένων χωρών, οι συσχετισμοί μεταξύ των δεδομένων της αγοράς λαμβάνονται υπόψη και στη συνέχεια πραγματοποιείται μια σειρά προσομοιώσεων προκειμένου να αποτυπωθεί η έκθεση σε παράγωγα ανά αντισυμβαλλόμενο 551 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 καθ’ όλη τη διάρκεια ζωής των σχετικών χρηματοπιστωτικών μέσων. Σε περίπτωση απουσίας παρατηρήσιμων δεδομένων στην αγορά, η πιθανότητα αθέτησης των υποχρεώσεων καθώς και το ποσοστό ανάκτησης του εκάστοτε αντισυμβαλλομένου προσδιορίζονται με τη χρήση εσωτερικών μοντέλων της Τράπεζας για την αξιολόγηση της πιστοληπτικής ικανότητας και των εξασφαλίσεων. Σύμφωνα με τις βέλτιστες πρακτικές διενεργείται επικύρωση του μοντέλου BCVA από ανεξάρτητη μονάδα στην Τράπεζα. Οι παρακάτω πίνακες παρουσιάζουν την ανάλυση του BCVA ανά κατηγορία αντισυμβαλλομένου (τομέα δραστηριοποιήσεως) και ποιοτικής διαβάθμισης (όπως ορίζεται για σκοπούς συμπληρώσεως του πίνακα «Ποιοτική Διαβάθμιση των χωρίς Καθυστέρηση και μη Απομειωμένων Δανείων και Απαιτήσεων κατά πελατών»): 31.12.2019 31.12.2018 Κατηγορία Αντισυµβαλλοµένου Επιχειρήσεις (1.319) (4.841) Κυβερνήσεις (11.963) (25.249) 31.12.2019 31.12.2018* Ποιοτική Διαβάθµιση Αντισυµβαλλοµένου Υψηλής Διαβάθµισης Iκανοποιητικής Διαβάθµισης Σε αθέτηση (104) (371) (12.300) (25.246) (878) (4.473) Ειδικά για τις µεθοδολογίες προσδιορισµού της εύλογης αξίας του Επιπέδου 3 παρατίθεται ο ακόλουθος πίνακας: 31.12.2019 Συνολική Εύλογη Αξία Εύλογη αξία Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα ενεργητικού (Interest rate caps, Interest rate swaps) Ομόλογα αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών αποτελεσμάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση Μετοχές αποτιμώμενες στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών αποτελεσμάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση Ομόλογα αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων Μετοχές αποτιµώµενες στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων Δάνεια αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων Μέθοδος αποτίµησης Σηµαντικά µη παρατηρήσιµα δεδοµένα Η πιθανότητα αθέτησης και η ζημιά σε περίπτωση αθέτησης του αντισυμβαλλομένου που χρησιμοποιούνται στον υπολογισμό της προσαρμογής λόγω πιστωτικού κινδύνου (BCVA adjustment) υπολογίζονται με εσωτερικό μοντέλο Εκτίµηση της επάρκειας αποθεµατικών για πληρωµή µερισµάτων υβριδικών τίτλων 980 Προεξόφληση ταµειακών ροών µε υποκείµενο επιτόκια λαμβάνοντας υπόψη τον πιστωτικό κίνδυνο του αντισυμβαλλομένου. - Προεξόφληση ταµειακών ροών µε υποκείµενο επιτόκια 10.532 10.532 Με βάση την τιμή εκδότη / Προεξόφληση ταμειακών ροών με εκτίμηση της απόδοσης του ομολόγου Τιμή εκδότη / Απόδοση ομολόγου 15.446 15.446 Προεξόφληση ταµειακών ροών / Μέθοδος των πολλαπλασίων (multiples). Μελλοντική κερδοφορία του εκδότη, αναμενόμενη ανάπτυξη / Αποτιμησιακοί δείκτες/ Μέσο σταθμικό κόστος κεφαλαίου 179.878 179.878 Τιμή εκδότη - Περιθώριο πιστωτικού κινδύνου - Εκτίµηση της επάρκειας αποθεµατικών για πληρωµή µερισµάτων υβριδικών τίτλων 9 9 315.932 315.932 Με βάση την τιμή εκδότη / Προεξόφληση ταμειακών ροών με εκτίμηση του πιστωτικού κινδύνου. Προεξόφληση ταµειακών ροών / Μέθοδος των πολλαπλασίων (multiples) / Τιμή επικείμενης συναλλαγής Προεξόφληση ταμειακών ροών με υποκείμενο επιτόκια λαμβάνοντας υπόψη τον πιστωτικό κίνδυνο του αντισυμβαλλομένου. 980 Μελλοντική κερδοφορία του εκδότη, αναμενόμενη ανάπτυξη / Αποτιμησιακοί δείκτες Η εκτιμώμενη ζημιά και ταμειακές ροές από πιστωτικό κίνδυνο αντισυμβαλλομένου. * Ορισμένα κονδύλια της προηγούμενης χρήσης έχουν αναμορφωθεί για σκοπούς συγκρισιμότητας. 552 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 31.12.2018 Συνολική Εύλογη Αξία Εύλογη αξία Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα ενεργητικού Μέθοδος αποτίµησης Σηµαντικά µη παρατηρήσιµα δεδοµένα 2.098 Προεξόφληση ταµειακών ροών µε υποκείµενο επιτόκια λαμβάνοντας υπόψη τον πιστωτικό κίνδυνο του αντισυμβαλλομένου. Η πιθανότητα αθέτησης και η ζημιά σε περίπτωση αθέτησης του αντισυμβαλλομένου που χρησιμοποιούνται στον υπολογισμό της προσαρμογής λόγω πιστωτικού κινδύνου (BCVA adjustment) υπολογίζονται με εσωτερικό μοντέλο 14.565 Προεξόφληση δικαιώματος λαμβάνοντας υπόψη τον πιστωτικό κίνδυνο του αντισυμβαλλομένου Περιθώριο πιστωτικού κινδύνου 16.663 Ομόλογα αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών αποτελεσμάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση 9.593 9.593 Προεξόφληση ταμειακών ροών με εκτίμηση της απόδοσης του ομολόγου Απόδοση ομολόγου Μετοχές αποτιμώμενες στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών αποτελεσμάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση 39.784 39.784 Προεξόφληση ταµειακών ροών / Μέθοδος των πολλαπλασίων (multiples). Μελλοντική κερδοφορία του εκδότη, αναμενόμενη ανάπτυξη/Αποτιμησιακοί δείκτες Ομόλογα αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων 175.622 175.622 Με βάση την τιμή εκδότη / Προεξόφληση ταμειακών ροών με εκτίμηση του πιστωτικού κινδύνου. Τιμή εκδότη - Περιθώριο πιστωτικού κινδύνου 3 Προεξόφληση ταµειακών ροών / Μέθοδος των πολλαπλασίων (multiples) / Τιμή επικείμενης συναλλαγής Μελλοντική κερδοφορία του εκδότη, αναμενόμενη ανάπτυξη / Αποτιμησιακοί δείκτες 337.557 Προεξόφληση ταμειακών ροών με υποκείμενο επιτόκια λαμβάνοντας υπόψη τον πιστωτικό κίνδυνο του αντισυμβαλλομένου. Η εκτιμώμενη ζημιά και ταμειακές ροές από πιστωτικό κίνδυνο αντισυμβαλλομένου. Μετοχές αποτιµώµενες στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων Δάνεια αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων 3 337.557 Η Τράπεζα πραγματοποιεί τη μεταφορά μεταξύ Επιπέδων της ιεραρχίας εύλογης αξίας στο τέλος κάθε περιόδου. Εντός της χρήσης πραγματοποιήθηκε μεταφορά εταιρικών ομολόγων Ελλήνων εκδοτών από το Επίπεδο 2 στο Επίπεδο 1 συνολικού ποσού € 969 λόγω διαμόρφωσης του περιθωρίου ρευστότητας (bid-ask spread) εντός του ορίου που έχει τεθεί για το χαρακτηρισμό της αγοράς ως ενεργού. Εντός της προηγούμενης χρήσης πραγµατοποιήθηκε µεταφορά εταιρικών οµολόγων Ελλήνων εκδοτών από το Επίπεδο 1 στο Επίπεδο 2 συνολικού ποσού € 30.650 λόγω διαµόρφωσης του περιθωρίου ρευστότητας (bid-ask spread) εκτός του ορίου που έχει τεθεί για το χαρακτηρισµό της αγοράς ως ενεργού. 553 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Κατωτέρω παρατίθεται συµφωνία µεταβολών των χρηµατοοικονοµικών στοιχείων που αποτιµώνται στην εύλογη αξία και έχουν κατηγοριοποιηθεί στο Επίπεδο 3. 31.12.2019 Ενεργητικό Aξιόγραφα αποτιμώμενα στην Aξιόγραφα εύλογη αξία μέσω των αποτιμώμενα στην λοιπών αποτελεσμάτων εύλογη αξία μέσω των που καταχωρούνται αποτελεσμάτων απευθείας στην Καθαρή Θέση Υπόλοιπο έναρξης 1.1.2019 Δάνεια αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα ενεργητικού 49.377 175.625 337.557 16.663 Συνολικό κέρδος/(ζημιά) που καταχωρήθηκε στην κατάσταση αποτελεσµάτων 627 4.725 (12.477) (14.514) - Καθαρό έσοδο από τόκους 558 819 13.398 - - Αποτελέσματα χρηματοοικονομικών πράξεων 33 3.906 (25.875) (14.514) - Ζημιές απομείωσης 36 Συνολικό κέρδος/(ζημιά) που καταχωρήθηκε απευθείας στην Καθαρή Θέση - Αποθεματικά (9) Συνολικό κέρδος/(ζημιά) που καταχωρήθηκε απευθείας στην Καθαρή Θέση - Αποτελέσματα εις νέον Αγορές/Εκταµιεύσεις - (21.305) 201 74.339 Πωλήσεις Εξοφλήσεις (806) (513) (83.487) Διακανονισµοί (462) (707) Μεταφορές εντός Επιπέδου 3 από Επιπεδο 1 Μεταφορές εντός Επιπέδου 3 από Επιπεδο 2 1.127 53 - Μεταφορά στα Στοιχεία Ενεργητικού προς πώληση (3.234) (3) - Υπόλοιπο 31.12.2019 Μεταφορές εκτός Επιπέδου 3 στo Επιπεδο 1 25.978 179.887 315.932 980 Ποσά που καταχωρήθηκαν στην κατάσταση αποτελεσμάτων και αφορούν τα χρηµατοοικονοµικά µέσα που περιλαμβάνονται στον ισολογισμό στο τέλος της περιόδου 1.1 - 31.12.2019. 627 4.596 (18.789) 51 - Καθαρό έσοδο από τόκους 558 551 11.179 - Αποτελέσματα χρηματοοικονομικών πράξεων 33 4.045 (29.968) - Ζημιές απομείωσης 36 51 - Εντός της χρήσης πραγματοποιήθηκε μεταφορά εταιρικών ομολόγων από το Επίπεδο 2 στο Επίπεδο 3 συνολικού ποσού € 1.180, καθώς για την αποτίμηση τους χρησιμοποιήθηκε εσωτερικό μοντέλο. 554 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 31.12.2018 Ενεργητικό Aξιόγραφα αποτιμώμενα στην Aξιόγραφα εύλογη αξία μέσω των αποτιμώμενα στην λοιπών αποτελεσμάτων εύλογη αξία μέσω των που καταχωρούνται αποτελεσμάτων απευθείας στην Καθαρή Θέση Υπόλοιπο έναρξης 1.1.2018 µετά την εφαρµογή του Δ.Π.Χ.Π. 9) Συνολικό κέρδος/(ζημιά) που καταχωρήθηκε στην κατάσταση αποτελεσµάτων - Καθαρό έσοδο από τόκους - Αποτελέσματα χρηματοοικονομικών πράξεων - Ζημιές απομείωσης Συνολικό κέρδος/(ζημιά) που καταχωρήθηκε απευθείας στην Καθαρή Θέση - Αποθεματικά Συνολικό κέρδος/(ζημιά) που καταχωρήθηκε απευθείας στην Καθαρή Θέση - Αποτελέσματα εις νέον Αγορές/Εκταµιεύσεις Πωλήσεις Εξοφλήσεις Μεταφορές εκτός επιπέδου 3 στο επίπεδο 2 Μεταφορά στα Στοιχεία Ενεργητικού προς πώληση Υπόλοιπο 31.12.2018 Ποσά που καταχωρήθηκαν στην κατάσταση αποτελεσµάτων και αφορούν τα χρηµατοοικονοµικά µέσα που περιλαµβάνονται στον ισολογισµό στο τέλος της περιόδου 1.1-31.12.2018 - Καθαρό έσοδο από τόκους - Αποτελέσματα χρηματοοικονομικών πράξεων - Ζημιές απομείωσης Δάνεια αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα ενεργητικού 59.543 148.212 426.353 26.556 1.617 27.936 (30.819) 2.310 2.160 814 14.132 287 15 27.122 (44.951) 2.023 27 (550) 38.052 (558) 1.081 (2.495) 28.334 (28.246) (70.384) (10.457) (1.560) (10.643) (25.645) 49.377 175.625 337.557 16.663 841 27.959 (32.519) 2.310 1.384 814 12.701 287 15 27.145 (45.220) 2.023 (558) Εντός της προηγουμένης χρήσης πραγματοποιήθηκε µεταφορά οµολόγου ποσού € 10.457 και παραγώγων αξίας € 10.643 από το Eπίπεδο 3 στο Eπίπεδο 2, καθώς για την αποτίµησή τους χρησιµοποιήθηκαν τιµές παρατηρήσιµων παραµέτρων. Επίσης στις 30.5.2018 έληξε ομόλογο ποσού € 26.752. Τέλος στο πλαίσιο της αναδιάρθρωσης δανειακών υποχρεώσεων συγκεκριμένου πιστούχου, η Τράπεζα απέκτησε το δικαίωμα αγοράς, έναντι συμβολικού τιμήματος, ποσοστού συμμετοχής στο μετοχικό του κεφάλαιο. Το εν λόγω δικαίωμα της Τράπεζας αποτιμάται ως παράγωγο με εύλογη αξία ύψους € 14.565. 555 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Η ανάλυση ευαισθησίας για τα χρηµατοοικονοµικά µέσα που κατατάσσονται στο Επίπεδο 3 των οποίων η αποτίµηση βασίσθηκε σε σηµαντικά µη παρατηρήσιµα δεδοµένα κατά την 31.12.2019 και 31.12.2018, παρατίθεται στους κάτωθι πίνακες: 31.12.2019 Σηµαντικά µη παρατηρήσιµα δεδοµένα Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα ενεργητικού Η πιθανότητα αθέτησης και η ζημιά σε περίπτωση αθέτησης του αντισυμβαλλομένου που χρησιμοποιούνται στον υπολογισμό της προσαρμογής λόγω πιστωτικού κινδύνου (BCVA adjustment) υπολογίζονται με εσωτερικό μοντέλο. Εκτίµηση της επάρκειας αποθεµατικών για πληρωµή µερισµάτων υβριδικών τίτλων Ομόλογα αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών Τιμή εκδότη / αποτελεσμάτων Απόδοση ομολόγου που καταχωρούνται απευθείας στην καθαρή θέση Μετοχές Μελλοντική αποτιµώµενες κερδοφορία του στην εύλογη αξία εκδότη, αναμενόμενη µέσω των λοιπών ανάπτυξη / αποτελεσµάτων Αποτιμησιακοί δείκτες που καταχωρούνται / Μέσο σταθμικό απευθείας στην κόστος κεφαλαίου Καθαρή Θέση Ποσοτική πληροφόρηση μη παρατηρήσιμων δεδομένων Μεταβολή των µη παρατηρήσιµων δεδοµένων Μέση πιθανότητα αθέτησης ίση με 100% και μέση ζημιά σε περίπτωση αθέτησης του αντισυμβαλλομένου ίση με 56% Αύξηση της πιθανότητας αθέτησης μέσω της μειώσεως της πιστοληπτικής διαβάθμισης κατά 2 βαθμίδες / Αύξηση της ζημιάς σε περίπτωση αθέτησης κατά 10% Από το 2022 και μέχρι τη λήξη, πιθανότητα 100% Αύξηση της πιθανότητας πληρωμής μερισμάτων στο 100% Tιμή εκδότη ίση με 94,01% / Απόδοση ομολόγου ίση με 9,32% Αποτιμησιακός δείκτης P/BV 0,41x WACC +-1% Οµόλογα αποτιµώµενα στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων Τιμή εκδότη / Περιθώριο πιστωτικού κινδύνου - Εκτίµηση της επάρκειας αποθεµατικών για πληρωµή µερισµάτων υβριδικών τίτλων Tιμή εκδότη ίση με 85,47% Μέσο περιθώριο πιστωτικού κινδύνου ίσο με 1922 bps Από το 2022 και μέχρι τη λήξη, πιθανότητα 100% Δάνεια αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων Η εκτιµώµενη ζημιά και ταµειακές ροές από πιστωτικό κίνδυνο ανισυµβαλλοµένου. Μέσο περιθώριο πιστωτικού κινδύνου, liquidity premium & λειτουργικού κινδύνου ίσο με 32,07% Σύνολο 556 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Επίπτωση στα αποτελέσµατα χρήσης Ευνοϊκή µεταβολή Δυσµενής µεταβολή Επίπτωση στην Καθαρή Θέση Ευνοϊκή µεταβολή Δυσµενής µεταβολή (156) (1) Μεταβολή +/10% στην τιμή εκδότη, -/+10% στην προσαρμογή λόγω εκτιμώμενου πιστωτικού κινδύνου 273 (269) Μεταβολή +/-10% στους δείκτες P/B και EV/Sales της μεθόδου των πολλαπλασίων. Wacc +/-1% 262 (260) 535 (529) Μεταβολή +/10% στην τιμή εκδότη, -/+10% στην προσαρμογή λόγω εκτιμώμενου πιστωτικού κινδύνου, -/+ 1 έτος στην ημερομηνία έναρξης πληρωμής μερισμάτων Μείωση των αναµενόµενων ταµειακών ροών κατά 10% στα δάνεια µε ατοµική αξιολόγηση. 5.142 (5.002) (8.480) 5.142 (13.639) Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 31.12.2018 Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα ενεργητικού Οµόλογα αποτιµώµενα στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων Ομόλογα αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών αποτελεσμάτων που καταχωρούνται απευθείας στην καθαρή θέση Μετοχές αποτιμώμενες στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών αποτελεσμάτων που καταχωρούνται απευθείας στην καθαρή θέση Δάνεια αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων Επίπτωση στα αποτελέσµατα χρήσης Επίπτωση στην Καθαρή Θέση Σηµαντικά µη παρατηρήσιµα δεδοµένα Ποσοτική πληροφόρηση μη παρατηρήσιμων δεδομένων Μεταβολή των µη παρατηρήσιµων δεδοµένων Η πιθανότητα αθέτησης και η ζημιά σε περίπτωση αθέτησης του αντισυμβαλλομένου που χρησιμοποιούνται στον υπολογισμό της προσαρμογής λόγω πιστωτικού κινδύνου (BCVA) υπολογίζονται με εσωτερικό μοντέλο Μέση πιθανότητα αθέτησης ίση με 100% και μέση ζημιά σε περίπτωση αθέτησης του αντισυμβαλλομένου ίση με 76% Αύξηση της πιθανότητας αθέτησης μέσω της μειώσεως της πιστοληπτικής διαβάθμισης κατά 2 βαθμίδες/Αύξηση της ζημιάς σε περίπτωση αθέτησης κατά 10%. Περιθώριο πιστωτικού κινδύνου Περιθώριο πιστωτικού κινδύνου ίσο με 300 μ.β. Τιμή εκδότη - Περιθώριο πιστωτικού κινδύνου Tιμή εκδότη ίση με 59,74% / Μέσο περιθώριο πιστωτικού κινδύνου ίσο με 1.106 μ.β. Απόδοση ομολόγου Απόδοση ομολόγου ίση με 8,26% Μεταβολή -/+10% στην εκτιμώμενη απόδοση 215 (208) Μελλοντική κερδοφορία του εκδότη, αναμενόμενη ανάπτυξη Αποτιμησιακός δείκτης P/B 0,19 Μεταβολή +/-10% στον αποτιμησιακό δείκτη P/B της μεθόδου των πολλαπλασίων. 27 (27) Η εκτιµώµενη ζημιά και ταµειακές ροές από πιστωτικό κίνδυνο ανισυµβαλλοµένου. Μέσο περιθώριο πιστωτικού κινδύνου & liquidity premium ίσο με 29,21% Μείωση των αναµενόµενων ταµειακών ροών κατά 10% στα δάνεια µε ατοµική αξιολόγηση. 242 (235) Ευνοϊκή µεταβολή Αύξηση περιθωρίου πιστωτικού κινδύνου κατά 10% Μεταβολή +/10% στην τιμή εκδότη, -/+10% στην προσαρμογή λόγω εκτιμώμενου πιστωτικού κινδύνου Σύνολο Δυσµενής µεταβολή Ευνοϊκή µεταβολή Δυσµενής µεταβολή (905) (776) 4.998 (4.857) (10.881) 4.998 (17.419) Δεν υπάρχουν αλληλεπιδράσεις µεταξύ των µη παρατηρήσιµων δεδοµένων οι οποίες να επηρεάζουν σηµαντικά την εύλογη αξία. 40.5 Μεταβιβάσεις χρηµατοοικονοµικών στοιχείων του ενεργητικού Η Τράπεζα, στο πλαίσιο της συνήθους δραστηριότητάς της, προβαίνει σε µεταβιβάσεις χρηµατοοικονοµικών στοιχείων του ενεργητικού. Στις περιπτώσεις εκείνες που παρά τη µεταβίβαση του συµβατικού δικαιώµατος για την είσπραξη των ταµειακών ροών των εν λόγω στοιχείων, οι κίνδυνοι και τα οφέλη από αυτά παραµένουν στην Τράπεζα, δεν διακόπτεται η αναγνώρισή τους από τον ισολογισµό. 557 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Κατά την 31.12.2019, οι χρηµατοοικονοµικές απαιτήσεις των οποίων η αναγνώριση δεν είχε διακοπεί, παρά τη συµβατική µεταβίβαση των ταµειακών τους ροών, προέρχονται από τις ακόλουθες δύο κατηγορίες συναλλαγών: α) Τιτλοποιήσεις χρηµατοοικονοµικών στοιχείων του ενεργητικού Η Τράπεζα έχει τιτλοποιήσει επιχειρηµατικά και ανοιχτά καταναλωτικά δάνεια καθώς και πιστωτικές κάρτες, µε σκοπό την άντληση ρευστότητας από το Ευρωσύστηµα. Στο πλαίσιο των συναλλαγών αυτών, τα εν λόγω στοιχεία έχουν µεταβιβαστεί σε εταιρίες ειδικού σκοπού οι οποίες έχουν προβεί σε έκδοση οµολογιών. Τα δάνεια αυτά και οι πιστωτικές κάρτες εξακολουθούν να αναγνωρίζονται στην κατηγορία των δανείων και απαιτήσεων κατά πελατών καθώς η Τράπεζα εξακολουθεί σε όλες τις περιπτώσεις να διατηρεί τα οφέλη και τους κινδύνους από αυτά. Το γεγονός αυτό τεκµηριώνεται από διάφορους παράγοντες µεταξύ των οποίων περιλαµβάνεται η ιδιοκατοχή των οµολόγων από την Τράπεζα καθώς και το δικαίωµα είσπραξης του αναβαλλόµενου τιµήµατος (deferred consideration) από τη µεταβίβαση. Δεδοµένης της ιδιοκατοχής των οµολόγων από την Τράπεζα, δεν υφίσταται ουσιαστικά υποχρέωση της Τράπεζας η οποία να απορρέει από τις πράξεις µεταβίβασης. Η λογιστική αξία των εν λόγω τιτλοποιηµένων απαιτήσεων κατά την 31.12.2019 ανέρχεται σε € 2.077.739 (31.12.2018: € 2.124.572). Επιπλέον, η Τράπεζα έχει προβεί σε τιτλοποίηση ναυτιλιακών δανείων µέσω της πλήρως ενοποιούµενης εταιρίας ειδικού σκοπού Alpha Shipping Finance Ltd. Τα εν λόγω δάνεια αναγνωρίζονται στην κατηγορία των δανείων και απαιτήσεων κατά πελατών καθώς η Τράπεζα διατηρεί τους κινδύνους και τα οφέλη από το χαρτοφυλάκιο µέσω του δικαιώµατος είσπραξης του αναβαλλόµενου τιµήµατος. Η λογιστική αξία των τιτλοποιηµένων ναυτιλιακών δανείων καθώς και της υποχρέωσης της Τράπεζας προς την εταιρία ειδικού σκοπού ανέρχονται την 31.12.2019 σε € 335.594 και € 131.985 αντίστοιχα (31.12.2018: € 498.904 και € 245.377 αντίστοιχα). Η εύλογη αξία των δανείων ανέρχεται την 31.12.2019 σε € 334.613 (31.12.2018: € 511.636) ενώ της υποχρέωσης σε € 131.248 (31.12.2018: € 249.772). Επιπρόσθετα, η Τράπεζα έχει προβεί σε τιτλοποίηση επιχειρηµατικών δανείων προς µικρές και µεσαίες επιχειρήσεις µέσω της πλήρως ενοποιούµενης εταιρίας ειδικού σκοπού Alpha Proodos DAC. Τα εν λόγω δάνεια εξακολουθούν να αναγνωρίζονται στην κατηγορία των δανείων και απαιτήσεων κατά πελατών καθώς η Τράπεζα διατηρεί τους κινδύνους και τα οφέλη από αυτά µέσω της ιδιοκατοχής οµολόγων µειωµένης εξασφάλισης καθώς και του δικαιώµατος είσπραξης του αναβαλλόµενου τιµήµατος. Η λογιστική αξία των εν λόγω τιτλοποιηµένων δανείων την 31.12.2019 ανέρχεται σε € 256.227 (31.12.2018:€ 401.803).Την 31.12.2019 το σύνολο των ομολόγων έκδοσης της εταιρίας ειδικού σκοπού ιδιοκατέχονται από την Τράπεζα και ως εκ τούτου δεν υφίσταται ουσιαστικά υποχρέωση της Τράπεζας η οποία να απορρέει από την πράξη µεταβίβασης. Η λογιστική αξία της υποχρέωσης της Τράπεζας προς την εταιρία ειδικού σκοπού την 31.12.2018 ανερχόταν σε € 61.963 ενώ η εύλογη αξία των δανείων και της υποχρέωσης την 31.12.2018 ανερχόταν σε € 423.085 και € 64.839 αντίστοιχα. Τέλος, η Τράπεζα έχει προβεί σε τιτλοποίηση καταναλωτικών δανείων µέσω της πλήρως ενοποιούµενης εταιρίας ειδικού σκοπού Katanalotika Plc. Και στην περίπτωση αυτή, τα καταναλωτικά δάνεια εξακολουθούν να αναγνωρίζονται στον ισολογισμό της Τράπεζας καθώς η Τράπεζα εξακολουθεί να διατηρεί τους κινδύνους και τα οφέλη από αυτά µέσω της ιδιοκατοχής οµολόγων καθώς και του δικαιώµατος είσπραξης του αναβαλλόµενου τιµήµατος. Εντός του τετάρτου τριμήνου μέρος των ομολόγων έκδοσης της εταιρίας ειδικού σκοπού μεταβιβάστηκε σε τρίτους. Η λογιστική αξία των εν λόγω δανείων την 31.12.2019 ανέρχεται σε € 499.242 (31.12.2018: € 907.334). Την 31.12.2019 η λογιστική αξία της υποχρέωσης της Τράπεζας προς την εταιρία ειδικού σκοπού ανέρχεται σε € 218.944 ενώ η εύλογη αξία των δανείων και της υποχρέωσης προς την εταιρία ειδικού σκοπού ανέρχεται σε € 476.919 και € 185.921 αντίστοιχα. β) Πράξεις προσωρινής εκχώρησης χρεωστικών τίτλων Η Τράπεζα, κατά την 31.12.2019, έχει προβεί σε μεταβίβαση Ομολόγων και Εντόκων Γραμματίων Ελληνικού Δημοσίου, ομολόγων λοιπών εκδοτών και ομολόγων λοιπών κρατών με συμφωνία επαναγοράς τους. Τα εν λόγω χρεόγραφα εξακολουθούν να αναγνωρίζονται στο επενδυτικό χαρτοφυλάκιο της Τράπεζας καθώς εξακολουθεί να διατηρεί τα οφέλη και τους κινδύνους από αυτά, και τα σχετικά μεγέθη παρουσιάζονται στον κατωτέρω πίνακα. 558 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 31.12.2019 Aξιόγραφα αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών αποτελεσμάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση Ομόλογα και Οµόλογα λοιπών Οµόλογα λοιπών Έντοκα Γραμμάτια κρατών εκδοτών Ελληνικού Δημοσίου Λογιστική αξία των αξιογράφων που έχουν μεταβιβασθεί Λογιστική αξία σχετιζόμενης υποχρέωσης Εύλογη αξία των αξιογράφων που έχουν μεταβιβασθεί Εύλογη αξία σχετιζόμενης υποχρέωσης Καθαρή Θέση 3.297.872 (2.742.413) 3.297.872 (2.742.413) 555.459 745.204 (719.815) 745.204 (719.815) 25.389 Aξιόγραφα αποτιμώμενα στο Αποσβεσμένο Κόστος Κτήσης Ομόλογα και Έντοκα Γραμμάτια Ελληνικού Δημοσίου 360.009 (275.673) 360.009 (275.673) 84.336 740.581 (638.324) 748.433 (638.324) 110.109 31.12.2018 Aξιόγραφα αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών αποτελεσμάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση Λογιστική αξία των αξιογράφων που έχουν µεταβιβασθεί Λογιστική αξία σχετιζόµενης υποχρέωσης Εύλογη αξία των αξιογράφων που έχουν µεταβιβασθεί Εύλογη αξία σχετιζόµενης υποχρέωσης Καθαρή Θέση Ομόλογα και Οµόλογα λοιπών Οµόλογα λοιπών Έντοκα Γραμμάτια κρατών εκδοτών Ελληνικού Δημοσίου 2.883.561 286.666 (2.345.399) (191.213) 2.883.561 286.666 (2.345.399) (191.213) 538.162 95.453 Aξιόγραφα αποτιμώμενα στο Αποσβεσμένο Κόστος Κτήσης Ομόλογα και Έντοκα Γραμμάτια Ελληνικού Δημοσίου - 40.6 Χρηµατοοικονοµικές απαιτήσεις - υποχρεώσεις που υπόκεινται σε συµψηφισµό Στους πίνακες που ακολουθούν παρουσιάζονται οι παράγωγες συναλλαγές οι οποίες διέπονται από συµβάσεις της Διεθνούς Ενώσεως Ανταλλαγής και Παραγώγων (ISDA), οι οποίες έχουν υπογραφεί µε αντισυµβαλλοµένους-πιστωτικά ιδρύµατα, καθώς και συμφωνίες προσωρινής εκχώρησης για τις οποίες υπάρχει εν ισχύ παγκόσμια συμφωνία κύριας επαναγοράς (global master repurchase agreement). Σύμφωνα µε τις συμβάσεις αυτές η Τράπεζα δύναται να συμψηφίσει τις απαιτήσεις µε τις υποχρεώσεις της έναντι του αντισυμβαλλομένου στην περίπτωση που έχει συμβεί πιστωτικό γεγονός. Χρηµατοοικονοµικές απαιτήσεις που υπόκεινται σε συµψηφισµό 31.12.2019 Ακαθάριστο ποσό αναγνωρισµένων χρηµατοοικονοµικών απαιτήσεων Παράγωγα Reverse repos Ακαθάριστο ποσό αναγνωρισµένων χρηµατοοικονοµικών υποχρεώσεων που συµψηφίζονται Καθαρό ποσό χρηµατοοικονοµικών απαιτήσεων στον ισολογισµό Ποσά που δεν συµψηφίζονται Χρηµατοοικονοµικά Μέσα Κάλυµµα σε µετρητά που έχει αποκτηθεί (10.356) 840.234 840.234 (202.595) 1.164.950 1.164.950 (1.164.950) Καθαρό ποσό 627.283 31.12.2018 Ακαθάριστο ποσό αναγνωρισµένων χρηµατοοικονοµικών απαιτήσεων Ακαθάριστο ποσό αναγνωρισµένων χρηµατοοικονοµικών υποχρεώσεων που συµψηφίζονται Καθαρό ποσό χρηµατοοικονοµικών απαιτήσεων στον ισολογισµό Ποσά που δεν συµψηφίζονται Χρηµατοοικονοµικά Μέσα Κάλυµµα σε µετρητά που έχει αποκτηθεί (48.629) Παράγωγα 613.124 613.124 (170.017) Reverse repos 498.901 498.901 (498.901) 559 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Καθαρό ποσό 394.478 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Χρηµατοοικονοµικές απαιτήσεις που υπόκεινται σε συµψηφισµό 31.12.2019 Ακαθάριστο ποσό αναγνωρισµένων χρηµατοοικονοµικών υποχρεώσεων Ακαθάριστο ποσό αναγνωρισµένων χρηµατοοικονοµικών απαιτήσεων που συµψηφίζονται Καθαρό ποσό χρηµατοοικονοµικών υποχρεώσεων στον ισολογισµό Ποσά που δεν συµψηφίζονται Μετρητά που έχουν δοθεί ως κάλυµµα Χρηµατοοικονοµικά Μέσα Καθαρό ποσό Παράγωγα 1.446.767 1.446.767 (202.595) (1.243.517) 656 Repos 1.551.811 1.551.811 (1.164.950) (1.841) 385.020 31.12.2018 Ακαθάριστο ποσό αναγνωρισµένων χρηµατοοικονοµικών υποχρεώσεων Παράγωγα Ακαθάριστο ποσό αναγνωρισµένων χρηµατοοικονοµικών απαιτήσεων που συµψηφίζονται Καθαρό ποσό χρηµατοοικονοµικών υποχρεώσεων στον ισολογισµό Ποσά που δεν συµψηφίζονται Μετρητά που έχουν δοθεί ως κάλυµµα Χρηµατοοικονοµικά Μέσα Καθαρό ποσό 1.136.976 1.136.976 (170.017) (966.055) 903 906.481 906.481 (498.901) (2.309) 405.271 Repos Συµφωνία των καθαρών ποσών των χρηµατοοικονοµικών απαιτήσεων και υποχρεώσεων που εµφανίζονται στον ισολογισµό 31.12.2019 Σηµείωση Λογιστική αξία χρηµατοοικονοµικών απαιτήσεων στον ισολογισµό Καθαρό ποσό στον ισολογισµό Χρηµατοοικονοµικές απαιτήσεις εκτός σκοπού παρουσίασης συµψηφισµού Τύπος χρηµατοοικονοµικής απαίτησης Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα 18 840.234 1.024.484 Reverse repos 16 1.164.950 1.164.950 184.249 31.12.2019 Σηµείωση Λογιστική αξία χρηµατοοικονοµικών υποχρεώσεων στον ισολογισµό Καθαρό ποσό στον ισολογισµό Χρηµατοοικονοµικές υποχρεώσεις εκτός σκοπού παρουσίασης συµψηφισµού Τύπος χρηµατοοικονοµικής υποχρέωσης Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα 18 1.446.767 1.447.703 935 Repos 27 1.551.811 6.543.219 4.991.408 31.12.2018 Σηµείωση Λογιστική αξία χρηµατοοικονοµικών απαιτήσεων στον ισολογισµό Καθαρό ποσό στον ισολογισµό Χρηµατοοικονοµικές απαιτήσεις εκτός σκοπού παρουσίασης συµψηφισµού Τύπος χρηµατοοικονοµικής απαίτησης Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα 18 613.124 730.215 Reverse repos 16 498.901 498.901 117.091 31.12.2018 Σηµείωση Καθαρό ποσό στον ισολογισµό Λογιστική αξία χρηµατοοικονοµικών υποχρεώσεων στον ισολογισµό Χρηµατοοικονοµικές υποχρεώσεις εκτός σκοπού παρουσίασης συµψηφισµού Τύπος χρηµατοοικονοµικής υποχρέωσης Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα 18 1.136.976 1.149.513 12.537 Repos 27 906.481 6.410.323 5.503.843 Επιπρόσθετα γνωστοποιείται ότι στα πλαίσια των ανωτέρω συµβάσεων εκτός από το κάλυµµα σε µετρητά που έχει αποκτηθεί, έχουν ληφθεί ως κάλυµµα αξιόγραφα ονοµαστικής αξίας € 870.000 (31.12.2018:€ 400.000). 560 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 41. Κεφαλαιακή επάρκεια Πολιτική της Τραπέζης είναι η διατήρηση µιας ισχυρής κεφαλαιακής βάσης προκειµένου να εξασφαλίζεται η ανάπτυξη της Τραπέζης και να διασφαλίζεται η εµπιστοσύνη των καταθετών, των µετόχων, των αγορών και των συναλλασσόµενων µερών. Αυξήσεις µετοχικού κεφαλαίου διενεργούνται µε απόφαση της Γενικής Συνελεύσεως ή του Διοικητικού Συµβουλίου, σύµφωνα µε το καταστατικό ή τις εκάστοτε ισχύουσες διατάξεις. Για το χρονικό διάστηµα συµµετοχής του Ταµείου Χρηµατοπιστωτικής Σταθερότητας (ΤΧΣ) στο µετοχικό κεφάλαιο της Τραπέζης, δεν επιτρέπεται η αγορά ιδίων µετοχών της χωρίς την έγκρισή του, σύµφωνα µε το Πλαίσιο Συνεργασίας (Relationship Framework Agreement) που έχει υπογραφεί µεταξύ της Τραπέζης και του ΤΧΣ. Ο δείκτης κεφαλαιακής επάρκειας συγκρίνει τα εποπτικά ίδια κεφάλαια της Τραπέζης µε τους κινδύνους (σταθµισµένο Ενεργητικό) που αναλαµβάνει η Τράπεζα. Τα εποπτικά κεφάλαια περιλαµβάνουν τα κεφάλαια κοινών µετοχών κατηγορίας Ι (µετοχικό κεφάλαιο, αποθεµατικά, δικαιώµατα µειοψηφίας), τα πρόσθετα κεφάλαια κατηγορίας Ι (υβριδικοί τίτλοι) και τα κεφάλαια κατηγορίας ΙΙ (τίτλοι µειωµένης εξασφαλίσεως). Το σταθµισµένο ενεργητικό περιλαµβάνει τον πιστωτικό κίνδυνο του επενδυτικού χαρτοφυλακίου, τον κίνδυνο αγοράς του εµπορικού χαρτοφυλακίου και τον λειτουργικό κίνδυνο. Η Alpha Bank, ως συστηµική τράπεζα, εποπτεύεται από τον Νοέµβριο του 2014 από τον Ενιαίο Εποπτικό Μηχανισµό (ΕΕΜ) της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) προς τον οποίο υποβάλλονται στοιχεία σε τριµηνιαία βάση. Η εποπτεία διενεργείται σύµφωνα µε τον Ευρωπαϊκό Κανονισµό 575/2013 (CRR) και την Ευρωπαϊκή Οδηγία 2013/36 (CRD IV), όπως ενσωµατώθηκε στον ελληνικό Νόμο 4261/2014. Το πλαίσιο είναι ευρέως γνωστό ως Βασιλεία ΙΙΙ. Σύµφωνα µε το ανωτέρω θεσµικό πλαίσιο για τον υπολογισµό του δείκτη κεφαλαιακής επάρκειας ακολουθούνται οι µεταβατικές διατάξεις όπως ισχύουν. Επιπροσθέτως: • Πέραν του ορίου 8% για τον Δείκτη Κεφαλαιακής Επάρκειας, ισχύουν όρια 4,5% για τον δείκτη κεφαλαίου κοινών µετοχών και 6% για τον δείκτη Κεφαλαίου της κατηγορίας Ι (Tier I). • Προβλέπεται η διατήρηση, αποθεµάτων ασφαλείας κεφαλαίου, επιπλέον των κεφαλαίων κοινών µετοχών. Ειδικότερα: • απόθεµα ασφαλείας διατηρήσεως κεφαλαίων το οποίο ανέρχεται στο 2,5% • η Τράπεζα της Ελλάδος µε Πράξεις Εκτελεστικής Επιτροπής καθόρισε τα κάτωθι αποθέµατα ασφαλείας: - αντικυκλικό κεφαλαιακό απόθεµα ασφαλείας «µηδέν τοις εκατό» (0%) για το 2019. - απόθεµα ασφαλείας συστημικά σημαντικών ιδρυμάτων (Ο−SII) από 1.1.2019 και σταδιακά µέχρι την 1.1.2022 «ένα τοις εκατό» (1%). Για το 2019 το ποσοστό ανέρχεται σε 0,25%. Τα εν λόγω όρια θα πρέπει να ικανοποιούνται σε ατοµική και σε ενοποιηµένη βάση. Δείκτης Κεφαλαίων Κοινών Μετοχών Κατηγορίας Ι (Common Equity Tier I) Δείκτης Κεφαλαίων Κατηγορίας Ι (Tier I) Δείκτης Κεφαλαιακής Επάρκειας 31.12.2019* (εκτίµηση) 18,2% 18,2% 18,3% 31.12.2018* 17,8% 17,8% 17,8% Στοιχεία που αφορούν στην δηµοσιοποίηση εποπτικής φύσεως πληροφοριών σχετικά µε την κεφαλαιακή επάρκεια διαχείρισης κινδύνων (Πυλώνας ΙΙΙ - Κανονισµός 575/2013) θα δηµοσιοποιηθούν στην ιστοσελίδα της Τραπέζης. Tο ελάχιστο όριο του Συνολικού Δείκτη Ιδίων Κεφαλαίων (Overall Capital Requirements - OCR) που πρέπει να τηρείται από την 1η Μαρτίου 2019 ως το τέλος του 2019 είναι 13,75%. Στις 10 Δεκεμβρίου 2019, η ΕΚΤ ενηµέρωσε την Alpha Bank ότι από την 1η Ιανουαρίου 2020 το εν λόγω ελάχιστο όριο του Συνολικού Δείκτη Ιδίων Κεφαλαίων (Overall Capital Requirements OCR) αναπροσαρμόζεται σε 14%, αυξημένο κατά 0,25% λόγω της σταδιακής αυξήσεως του αποθέµατος ασφαλείας σηµαντικά συστηµικού ιδρύµατος (O-SII). Ο ΟCR αποτελείται από το ελάχιστο όριο του Συνολικού Δείκτη Ιδίων Κεφαλαίων (8%), σύµφωνα µε το άρθρο 92(1) της CRR, τις πρόσθετες εποπτικές απαιτήσεις για τον Πυλώνα ΙΙ (P2R) σύµφωνα µε το άρθρο 16(2)(α) του Kανονισµού 1024/2013/ΕΕ, οι οποίες ανέρχονται σε 3,0%, καθώς επίσης και τις συνδυασµένες απαιτήσεις αποθέµατος ασφαλείας (CBR), * Στους ανωτέρω δείκτες έχουν συμπεριληφθεί τα ελεγμένα ετήσια κέρδη. 561 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 σύµφωνα µε το άρθρο 128 (6) της Oδηγίας 2013/36/ΕΕ, οι οποίες ανέρχονται σε 3%. Ο ελάχιστος δείκτης θα πρέπει να τηρείται σε συνεχή βάση, λαµβάνοντας υπόψη τις µεταβατικές διατάξεις της CRR / CRD IV. Κατόπιν της πρόσφατης ανακοίνωσης της Ευρωπαϊκής Αρχής Τραπεζών (EBA) και της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ECB), λόγω της εξάπλωσης του COVID-19, αποφασίστηκε η χαλάρωση των ελάχιστων ορίων εποπτικών ιδίων κεφαλαίων για τις Ευρωπαϊκές Τράπεζες. Συγκεκριμένα, την 12η Μαρτίου, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) και η Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών (ΕΑΤ) ανακοίνωσαν τα ακόλουθα μέτρα χαλάρωσης των ελάχιστων απαιτήσεων κεφαλαίων και ρευστότητας για τις Τράπεζες της Ευρωζώνης: • Οι τράπεζες έχουν προσωρινά την δυνατότητα να λειτουργούν κάτω από το απόθεμα ιδίων κεφαλαίων που ορίζεται από τον Πυλώνα ΙΙ (P2G), το απόθεμα ασφαλείας διατηρήσεως κεφαλαίων (Capital Conservation Buffer-CCB), το αντικυκλικό κεφαλαιακό απόθεμα ασφαλείας (Counter Cyclical Buffer-CCyB) και τον Δείκτη Κάλυψης Ρευστότητας (LCR). • Επιπλέον, αποφασίσθηκε η πρόωρη εφαρμογή της αλλαγής που θα επιφέρει η υιοθέτηση της CRD V σχετικά με τις εποπτικές απαιτήσεις για τον Πυλώνα ΙΙ (P2R), επιτρέποντας να καλύπτεται από πρόσθετα κεφάλαια της κατηγορίας 1 (ΑΤ1) και από κεφάλαια της κατηγορίας 2 (Tier 2) και όχι μόνο από κεφάλαια κοινών μετοχών της κατηγορίας 1. Λαμβάνοντας υπόψη τις πρόσφατες ανακοινώσεις με τις οποίες η Τράπεζα επιτρέπεται να λειτουργεί προσωρινά σε επίπεδα χαμηλότερα από τα ανωτέρω όρια, το ελάχιστο όριο του Συνολικού Δείκτη Ιδίων Κεφαλαίων (Overall Capital Requirements – OCR) διαμορφώνεται στο 11.5%. Σημειώνεται ότι το αντικυκλικό απόθεμα κεφαλαίων (CCyB) είναι 0% για τις ελληνικές τράπεζες. Τα ανωτέρω μέτρα, ενισχύουν το περιθώριο κεφαλαίων της Τράπεζας να απορροφήσει ενδεχόμενες ζημίες στο πλαίσιο της κρίσης, κατά Ευρώ 1.2 δισ. και το διαμορφώνουν σε € 3,5 δισ. στα πλαίσια της πρόσφατης έκδοσης του ομολόγου Tier 2. Παράλληλα, η πρόωρη υιοθέτηση της αλλαγής της CRD5 σχετικά με την κάλυψη των εποπτικών απαιτήσεων του Πυλώνα ΙΙ (P2R) με πρόσθετα κεφάλαια της κατηγορίας 1 (ΑΤ1) και με κεφάλαια της κατηγορίας 2 (Tier 2), προσφέρει στην Τράπεζα πρόσθετη ευελιξία ως προς την συμμόρφωσή της με ελάχιστα όρια του Συνολικού Δείκτη του Πυλώνα ΙΙ. H άσκηση προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων (stress test) της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εστιάζει κυρίως στην αξιολόγηση της επίπτωσης των κινδύνων ως προς τη φερεγγυότητα των Ευρωπαϊκών Τραπεζών. Οι τράπεζες καλούνται να αξιολογήσουν ένα κοινό σύνολο κινδύνων (πιστωτικός κίνδυνος – συμπεριλαμβανομένων των τιτλοποιήσεων – κίνδυνος αγοράς και κίνδυνος αντισυμβαλλόμενου, λειτουργικός κίνδυνος – συμπεριλαμβανομένου του κινδύνου αντιδεοντολογικής συμπεριφοράς και αθέμιτων πρακτικών {conduct risk}). H άσκηση προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων (stress test) μεταξύ των τραπεζών της Ευρωπαϊκής Ένωσης πραγματοποιείται κάθε δύο χρόνια. Ωστόσο, εξαιτίας της έξαρσης του COVID-19 (Coronavirus), η Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών (EBA) αποφάσισε να αναβάλλει την εν λόγω άσκηση για το 2021, προκειμένου να διευκολύνει τις Τράπεζες να επικεντρωθούν στις λειτουργίες τους με σκοπό την απρόσκοπτη συνέχιση των δραστηριοτήτων τους. Για το 2020, η Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών (EBA) θα πραγματοποιήσει επιπλέον άσκηση διαφάνειας προκειμένου να προσφέρει επικαιροποιημένη πληροφόρηση στην αγορά, σχετικά με τους κινδύνους των τραπεζών και την ποιότητα των περιουσιακών τους στοιχείων. Τέλος, σημειώνεται ότι στις 6 Φεβρουαρίου 2020, η Alpha Bank ολοκλήρωσε με επιτυχία την έκδοση ομολόγου Tier 2, ύψους Ευρώ 500 εκατ. Το ομόλογο έχει δεκαετή διάρκεια, με δυνατότητα ανάκλησης στα πέντε έτη, επιτόκιο 4,25% και είναι εισηγμένο προς διαπραγμάτευση στο Χρηματιστήριο του Λουξεμβούργου. Η συναλλαγή αποτελεί βασικό μέρος του στρατηγικού σχεδίου της Alpha Bank και συμβάλλει στη βελτιστοποίηση της κεφαλαιακής δομής, σε περαιτέρω διεύρυνση των πηγών άντλησης κεφαλαίου της Τράπεζας, ενώ παράλληλα ενισχύει τον Συνολικό Δείκτη Κεφαλαιακής Επάρκειας κατά περίπου 104 μονάδες βάσης. Η έκδοση του ομολόγου παρέχει στην Alpha Bank μια εναλλακτική πηγή χρηματοδότησης πέραν των πελατειακών καταθέσεων, της χρηματοδότησης από την EKT και των διατραπεζικών πράξεων προσωρινής εκχωρήσεως (repos). Επιπλέον, συμβάλλει σε μειωμένη εξάρτηση από εξασφαλιζόμενες χρηματοδοτήσεις που απαιτούν τη δέσμευση περιουσιακών στοιχείων, βελτιώνοντας τη συνολική χρηματοδότηση και το προφίλ ρευστότητας. 42. Συναλλαγές συνδεδεµένων µερών Η Τράπεζα, στα πλαίσια των συνήθων επιχειρηματικών δραστηριοτήτων της, διενεργεί συναλλαγές και με συνδεδεμένα με αυτή μέρη. Οι συναλλαγές αυτές διενεργούνται με συνθήκες και όρους της αγοράς και εγκρίνονται από τα αρμόδια όργανα της Τράπεζας. 562 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 α. Τα υπόλοιπα των συναλλαγών της Τράπεζας με τα βασικά Διοικητικά στελέχη, τα οποία αποτελούνται από τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου και της Εκτελεστικής Επιτροπής της Τράπεζας καθώς και με τα πλησιέστερα συγγενικά τους πρόσωπα, τις συνδεδεμένες με αυτά εταιρίες, και τα σχετικά με τις συναλλαγές αυτές αποτελέσματα, έχουν ως εξής: Ενεργητικό Δάνεια και απαιτήσεις κατά πελατών Υποχρεώσεις Υποχρεώσεις προς πελάτες Υποχρεώσεις καθορισµένων παροχών στους εργαζόµενους Προβλέψεις Σύνολο Εγγυητικές επιστολές και εγκεκριµένα όρια 31.12.2019 31.12.2018 1.758 1.299 1.017 277 1.253 2.547 2.059 4.211 251 4.462 2.022 Από 1 Ιανουαρίου έως Έσοδα Τόκοι και εξοµοιούµενα έσοδα Έσοδα από αµοιβές και προµήθειες Σύνολο Έξοδα Τόκοι και εξοµοιούµενα έξοδα Αµοιβές βασικών Διοικητικών Στελεχών και πλησιεστέρων συγγενικών τους προσώπων Σύνολο 31.12.2019 31.12.2018 41 1 42 45 1 46 15 5.690 5.705 19 3.566 3.585 Επιπλέον, σύμφωνα με απόφαση της Γενικής Συνέλευσης της 29.6.2018 λειτουργεί πρόγραμμα παροχής αποζημίωσης στα Ανώτατα Διοικητικά Στελέχη της Τράπεζας, οι όροι του οποίου εξειδικεύθηκαν σε Κανονισμό που εκδόθηκε μεταγενέστερα. Η καταβολή της παροχής είναι οικειοθελής, δεν στοιχειοθετεί επιχειρησιακή συνήθεια και δύναται να παύσει στο μέλλον με απόφαση της Γενικής Συνέλευσης. Παρέχει δε, κίνητρα συμμόρφωσης των δικαιούχων με τους όρους αποχώρησης που προτείνει η Τράπεζα, διασφαλίζοντας την ομαλή (και μόνον κατά την χρονική περίοδο και υπό του όρους και προϋποθέσεις που εγκρίνει η Τράπεζα) αποχώρηση και διαδοχή των δικαιούχων, που είναι Ανώτατα Διοικητικά Στελέχη. β. Τα υπόλοιπα των συναλλαγών της Τράπεζας με θυγατρικές, κοινοπραξίες και συγγενείς της εταιρίες και τα σχετικά με τις συναλλαγές αυτές αποτελέσματα έχουν ως εξής: i. Θυγατρικές εταιρίες Ενεργητικό Απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυµάτων Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα Δάνεια και απαιτήσεις κατά πελατών Αξιόγραφα επενδυτικού χαρτοφυλακίου αποτιμώμενα στην εύλογη αξία των λοιπων αποτελεσμάτων που καταχωρούνται απευθείας στην Καθαρή Θέση Αξιόγραφα επενδυτικού χαρτοφυλακίου αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων Δικαιώματα Χρήσης Λοιπά στοιχεία Ενεργητικού Λοιπά στοιχεία Ενεργητικού προς πώληση Σύνολο Υποχρεώσεις Υποχρεώσεις προς πιστωτικά ιδρύµατα Υποχρεώσεις προς πελάτες Παράγωγα χρηµατοοικονοµικά µέσα Οµολογίες έκδοσής µας και λοιπές δανειακές υποχρεώσεις Υποχρεώσεις από Μισθώσεις Λοιπές υποχρεώσεις Σύνολο Εγγυητικές επιστολές και λοιπές εγγυήσεις 563 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 31.12.2019 31.12.2018 458.950 15.290 2.021.018 714.813 5.063 2.017.258 248.536 197.337 168.412 7.106 4.949 25.056 2.949.317 213.759 586.054 1.089.323 787 148.432 7.160 10.730 1.842.486 435.439 825 3.149.055 369.058 793.786 1.622 324.896 5.754 1.495.116 468.323 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Η Τράπεζα έχει σχηματίσει πρόβλεψη για τις ανωτέρω εγγυητικές επιστολές που ανήλθε την 31.12.2019 σε € 22.815 (31.12.2018: € 20.380). Επιπλέον της χρηματοδοτήσεως των θυγατρικών εταιριών της Τράπεζας που έχουν εκδώσει ομολογιακά δάνεια από την Τράπεζα, έχουν δοθεί και εγγυήσεις για την έκδοση των εν λόγω ομολογιακών δανείων θυγατρικών της Τράπεζας που ανέρχονται την 31.12.2019 σε ποσό € 15.542 (31.12.2018:€ 15.542). Από 1 Ιανουαρίου έως Έσοδα Τόκοι και εξοµοιούµενα έσοδα Έσοδα από αµοιβές και προµήθειες Έσοδα από μερίσματα Αποτελέσματα χρηματοοικονομικών πράξεων Αποτέλεσμα από διακοπή αναγνώρισης χρηματοοικονομικών στοιχείων του ενεργητικού που αποτιμώνται στο αναπόσβεστο κόστος Λοιπά έσοδα Σύνολο Έξοδα Τόκοι και εξοµοιούµενα έξοδα Προµήθειες έξοδα Αποσβέσεις δικαιωμάτων χρήσης Αποτελέσματα χρηματοοικονομικών πράξεων Γενικά διοικητικά έξοδα Ζημιές απομείωσης και προβλέψεις για την κάλυψη πιστωτικού κινδύνου Σύνολο 31.12.2019 31.12.2018 50.278 19.123 12.092 226 51.800 16.780 8.013 1.431 2.736 4.687 87.837 5.485 84.814 23.518 269 2.664 19.319 17.743 55.947 119.460 31.429 359 10.938 17.156 1.461 61.343 31.12.2019 31.12.2018 8.451 7.665 14.722 14.708 ii. Κοινοπραξίες Ενεργητικό Δάνεια και απαιτήσεις κατά πελατών Υποχρεώσεις Υποχρεώσεις προς πελάτες Από 1 Ιανουαρίου έως Έσοδα Τόκοι και εξοµοιούµενα έσοδα Αποτελέσματα χρηματοοικονομικών πράξεων Λοιπά έσοδα Σύνολο Έξοδα Τόκοι και εξοµοιούµενα έξοδα Αποτελέσματα χρηματοοικονομικών πράξεων Σύνολο 564 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 31.12.2019 31.12.2018 835 786 1.790 1.621 17 17 29 1.819 12 1.180 1.192 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 iii. Συγγενείς εταιρίες 31.12.2019 31.12.2018 52.753 905 53.658 53.832 1.921 55.753 3.864 2.265 6.129 21.837 4.473 26.310 Ενεργητικό Δάνεια και απαιτήσεις κατά πελατών Λοιπά στοιχεία ενεργητικού Σύνολο Υποχρεώσεις Υποχρεώσεις προς πελάτες Λοιπές υποχρεώσεις Σύνολο Από 1 Ιανουαρίου έως 31.12.2019 31.12.2018 889 36 4.228 851 108 Έσοδα Τόκοι και εξοµοιούµενα έσοδα Έσοδα από αμοιβές και προμήθειες Αποτελέσματα χρηματοοικονομικών πράξεων Λοιπά έσοδα Σύνολο Έξοδα Τόκοι και εξοµοιούµενα έξοδα Γενικά διοικητικά έξοδα Αποτελέσματα χρηματοοικονομικών πράξεων Σύνολο 5.153 32 991 16.067 757 16.824 8 16.383 183 16.574 Για τις απομειώσεις των συμμετοχών σε θυγατρικές, κοινοπραξίες και συγγενείς εταιρίες γίνεται αναφορά στις αντίστοιχες σημειώσεις. γ. Το Ταμείο Αλληλοβοηθείας Προσωπικού τηρεί καταθέσεις στην Τράπεζα ύψους € 0 (31.12.2018:€ 7). δ. Το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (ΤΧΣ) ασκεί σημαντική επιρροή στην Τράπεζα. Ειδικότερα, στα πλαίσια του Ν. 3864/2010 και του από 23.11.2015 Συμφώνου Συνεργασίας (Relationship Framework Agreement, «RFA»), το οποίο αντικατέστησε το προηγούμενο που υπεγράφη το 2013, έχει συμμετοχή στο Διοικητικό Συμβούλιο αλλά και σε σημαντικές Επιτροπές της Τράπεζας. Κατά συνέπεια, σύμφωνα με το ΔΛΠ 24 το ΤΧΣ και οι ελεγχόμενες από αυτό εταιρίες θεωρούνται συνδεδεμένα μέρη της Τράπεζας. Τα υπόλοιπα των συναλλαγών και τα σχετικά µε αυτές αποτελέσµατα έχουν ως εξής: Από 1 Ιανουαρίου έως Έσοδα Έσοδα από αµοιβές και προµήθειες 565 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 31.12.2019 31.12.2018 8 10 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 43. Αµοιβές Ελεγκτικών Εταιριών Οι συνολικές αµοιβές του νόµιµου ελεγκτή της Τράπεζας «Deloitte Ανώνυµη Εταιρεία Ορκωτών Ελεγκτών Λογιστών» αναλύονται ως εξής, σύµφωνα µε τα οριζόµενα στις παραγράφους 2 και 32 του άρθρου 29 του Ν. 4308/2014. Από 1 Ιανουαρίου έως 31.12.2019 31.12.2018 1.447 1.404 Για τον υποχρεωτικό έλεγχο των ετήσιων λογαριασμών * Σχετικές με λοιπές ελεγκτικές υπηρεσίες Σχετικές με έκδοση φορολογικού πιστοποιητικού Λοιπές αμοιβές σχετικές με μη ελεγκτικές υπηρεσίες 13 308 198 195 288 148 1.947 2.055 31.12.2019 31.12.2018 900.974 958.377 14.119 29.598 456.744 55.925 1.371.837 1.043.900 Σύνολο 44. Στοιχεία Ενεργητικού προς πώληση Επενδύσεις σε εταιρίες θυγατρικές, συγγενείς και κοινοπραξίες Πάγια περιουσιακά στοιχεία Δάνεια Σύνολο Ενεργητικού προς πώληση Η Τράπεζα έχει εκκινήσει τη διαδικασία πώλησης των κοινοπραξιών ΑPΕ Commercial Property A.E. και AΠE Επενδυτικής Περιουσίας Α.Ε, καθώς επίσης και χαρτοφυλακίου δανείων λιανικής τραπεζικής και επιχειρηµατικής πίστης, τα υπόλοιπα των οποίων απεικονίζονται στον ανωτέρω πίνακα και αναλυτικά περιγράφονται κατωτέρω. Στο ίδιο πλαίσιο, έχουν ταξινοµηθεί ως κατεχόµενα προς πώληση ακίνητα της Tράπεζας. Επένδυση στις εταιρίες APE Commercial Property Α.Ε. και AΠE Επενδυτικής Περιουσίας Α.Ε. Εντός της χρήσης 2016 προσελήφθησαν σύµβουλοι πώλησης και εκκίνησε η διαδικασία για την πώληση των συµµετοχών της Τράπεζας στις εταιρίες APE Commercial Property Α.Ε. και AΠE Επενδυτικής Περιουσίας Α.Ε. Οι εταιρίες έχουν καταταχθεί ως κατεχόµενες προς πώληση σύµφωνα µε το Δ.Π.Χ.Π. 5. Όσον αφορά την ΑΠΕ Επενδυτικής Περιουσίας, η Τράπεζα βρίσκεται σε προχωρηµένο στάδιο της διαδικασίας πώλησης της συµµετοχής της και εκτιµάται ως πιθανή η επίτευξη συµφωνίας κατά το προσεχές διάστηµα. Επίσης, εντός του 2018, η Τράπεζα συµµετείχε στην αύξηση µετοχικού κεφαλαίου της ΑΠΕ Επενδυτικής Περιουσίας Α.Ε. καταβάλλοντας το ποσό € 71.704, ενώ η εταιρία αποπλήρωσε το δάνειο που είχε χορηγηθεί από την Τράπεζα. Όσον αφορά την APE Commercial Property Α.Ε. σηµειώνεται ότι, εντός του τέταρτου τριµήνου του 2017, ολοκληρώθηκε η πώληση της συµµετοχής που κατείχε στην εταιρία ΕΛ.Π.ΕΤ. Βαλκανική Α.Ε. ενώ εντός του 2018 προχώρησε σε επιστροφή κεφαλαίου συνολικού ποσού € 11.484. Σύµφωνα µε το Δ.Π.Χ.Π. 5 τα κατεχόµενα προς πώληση περιουσιακά στοιχεία ή οµάδες διάθεσης αποτιµώνται στη χαµηλότερη τιµή µεταξύ της λογιστικής τους αξίας και της εύλογης αξίας µείον τα έξοδα πώλησης και παρουσιάζονται στον ισολογισµό διακριτά από τα λοιπά στοιχεία ενεργητικού και υποχρεώσεων. Η Τράπεζα προέβη σε προσδιορισµό της εύλογης αξίας της συµµετοχής από τις εν λόγω εταιρίες. Από την προαναφερθείσα αποτίµηση προέκυψε για το 2018 ζημιά ποσού € 9.316 η οποία αναγνωρίσθηκε στη γραµµή «Αποτελέσµατα χρηµατοοικονοµικών πράξεων» της Κατάστασης Αποτελεσµάτων , ενώ εντός του 2019 δεν προέκυψε αποτέλεσµα. * Στο ποσό της αμοιβής για τον υποχρεωτικό έλεγχο των ετήσιων λογαριασμών περιλαμβάνονται λοιπά έξοδα που ανέρχονται σε ποσοστό εώς 2% επί της εγκεκριμένης αμοιβής. 566 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Οι ανωτέρω συµµετοχές της Τράπεζας περιλαµβάνονται στο λειτουργικό τοµέα «Λοιπά /κέντρο απαλοιφών» της σηµείωσης 39 «Πληροφόρηση κατά τοµέα» . Επενδύσεις σε λοιπές θυγατρικές εταιρίες Η Τράπεζα, µε σκοπό την βελτιστοποίηση της εταιρικής δοµής του Οµίλου, ξεκίνησε το 2018 την αναδιοργάνωση των κύριων εταιριών του Οµίλου, µέσω της οµαδοποίησης τους µε βάση τη κοινή τους δραστηριότητα, κάτω από τρεις πυλώνες που θα ελέγχονται από εταιρίες του Οµίλου. Ο πρώτος πυλώνας θα περιλαµβάνει τις εταιρίες που δραστηριοποιούνται στον χρηµατοοικονοµικό τοµέα στην Ελλάδα, ο δεύτερος στον χρηµατοοικονοµικό τοµέα στην Ευρώπη και ο τρίτος πυλώνας θα περιλαµβάνει εταιρίες ακινήτων. Οι εταιρίες του Οµίλου που θα περιλαµβάνονται στον πρώτο πυλώνα είναι η ABC Factors Α.Ε., η Alpha Asset Management ΑΕΔΑΚ, η Alpha Finance ΑΕΠΕΥ και η Alpha Leasing Α.Ε. συνολικής λογιστικής αξίας € 254.514 την 31.12.2019 (31.12.2018: € 261.445). Στον δεύτερο πυλώνα θα περιλαµβάνονται η Alpha Bank Romania SA, Alpha Bank Cyprus SA, Alpha Bank Albania AH.A καθώς και η AGI Cypre Ermis Ltd συνολικής λογιστικής αξίας € 559.316 την 31.12.2019 (31.12.2018:€ 587.651). Στον τρίτο πυλώνα θα περιλαµβάνονται η Emporiki Ventures Capital Emerging Markets Ltd, η ΑΕΠ Αττικής Α.Ε. και η ΑΕΠ Αττικής ΙΙ Α.Ε. συνολικής λογιστικής αξίας € 40.827 την 31.12.2019 (31.12.2018:€ 40.827) Στο πλαίσιο αυτό και καθώς πληρούσαν τις προϋποθέσεις που προβλέπονται σύµφωνα µε το Δ.Π.Χ.Π 5, η Τράπεζα µετέφερε την 31.12.2018 στα στοιχεία ενεργητικού προς πώληση τις ανωτέρω θυγατρικές εταιρίες που εµπίπτουν στο πρόγραµµα αναδιάρθρωσης, µε εξαίρεση την ΑΕΠ Αττικής ΙΙ, η οποία κατατάχτηκε ως κατεχόµενη προς πώληση κατά τη σύνταξη των Ετήσιων Οικονοµικών Καταστάσεων της 31.12.2017.Κατά τη διάρκεια του 2019 ολοκληρώθηκε η διαδικασία λήψης δεσμευτικών προσφορών για την πώληση του συνόλου των μετοχών της η ΑΕΠ Αττικής ΙΙ Α.Ε. και η συναλλαγή αναμένεται να ολοκληρωθεί εντός του πρώτου τριμήνου 2020 με εκτιμώμενο τίμημα που υπερβαίνει την αξία κτήσης της Τράπεζας. Οι συµµετοχές που µεταφέρθηκαν στα στοιχεία ενεργητικού προς πώληση εντός της χρήσης 2018 αποτιµήθηκαν στη χαµηλότερη τιµή µεταξύ της λογιστικής και της εύλογης αξίας τους µείον τα έξοδα πώλησης , η οποία ανήλθε σε συνολικό ποσό € 868.142. Από την προαναφερθείσα αποτίµηση προέκυψαν ζημιές ύψους € 184.857 την χρήση 2018 οι οποίες αναγνωρίσθηκαν στη γραµµή «Αποτελέσµατα χρηµατοοικονοµικών πράξεων» της Κατάστασης Αποτελεσµάτων ενώ για το 2019 προέκυψε ζημιά € 31.177 οποία αναγνωρίσθηκε στη γραμμή «Αποτελέσµατα χρηµατοοικονοµικών πράξεων» της Κατάστασης Αποτελεσµάτων. Οι ανωτέρω συµµετοχές της Τράπεζας περιλαµβάνονται στο λειτουργικό τοµέα «Λοιπά / κέντρο απαλοιφών» της σηµείωσης 39 «Πληροφόρηση κατά τοµέα». Επένδυση σε συγγενείς εταιρίες - Alpha Επενδυτικής Περιουσίας I Α.Ε. Εντός της χρήσης 2018 η Τράπεζα ξεκίνησε τη διαδικασία για τη λήψη δεσµευτικών προσφορών για τη συµµετοχή της στη συγγενή εταιρία Alpha Επενδυτικής Περιουσίας I Α.Ε. και καθώς πληρούνται οι προϋποθέσεις του Δ.Π.Χ.Π. 5, η συµµετοχή της Τράπεζας στην Alpha Επενδυτικής Περιουσίας I Α.Ε. κατατάχτηκε ως κατεχόµενη προς πώληση κατά τη σύνταξη των Οικονοµικών Καταστάσεων της 31.12.2018. Η συµµετοχή αποτιµήθηκε στη χαµηλότερη τιµή µεταξύ της λογιστικής και της εύλογης αξίας µείον τα έξοδα πώλησης. Από την εν λόγω αποτίµηση δεν προέκυψε αποτέλεσµα. Η λογιστική αξία της συμμετοχής μετά την προαναφερθείσα αποτίμηση ανήλθε σε € 22.236 και περιλαμβάνονταν στο λειτουργικό τοµέα «Λοιπά / κέντρο απαλοιφών» της σηµείωσης 39 «Πληροφόρηση κατά τοµέα». Εντός του Α’ εξαμήνου του 2019 η Alpha Επενδυτικής Περιουσίας I Α.Ε. προχώρησε σε επιστροφή κεφαλαίου συνολικού ποσού € 3.681 ενώ την 11.6.2019 ολοκληρώθηκε η συναλλαγή πώλησης των μετοχών της εταιρίας. Το τίμημα της συναλλαγής, όπως διαμορφώθηκε μετά τα έξοδα της συναλλαγής, ανήλθε σε € 22.271, ενώ αναγνωρίστηκε κέρδος ποσού € 3.716 στη γραμμή «Αποτελέσµατα χρηµατοοικονοµικών πράξεων» της Κατάστασης Αποτελεσµάτων. 567 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Δανειακό Χαρτοφυλάκιο Δανειακό Χαρτοφυλάκιο Α: Μη εξυπηρετούμενα δάνεια με εξασφαλίσεις Εντός της χρήσης 2019, η Τράπεζα ξεκίνησε διαδικασία για την πώληση Μη Εξυπηρετούμενων Δανείων με εξασφαλίσεις σε ακίνητη περιουσία, τα οποία περιλαμβάνουν απαιτήσεις από καταναλωτικά, επιχειρηματικά, ναυτιλιακά και στεγαστικά δάνεια. Τα υφιστάμενα κατά την 31.12.2019 δάνεια λογιστικής αξίας € 409.118 ικανοποιούσαν τις προϋποθέσεις χαρακτηρισμού τους ως «Κατεχόμενα προς πώληση» σύμφωνα µε το Δ.Π.Χ.Π. 5. Από το εν λόγω χαρτοφυλάκιο ποσό € 392.259 περιλαµβάνεται στο λειτουργικό τοµέα «Corporate Banking» και ποσό € 16.859 περιλαµβάνεται στο λειτουργικό τοµέα «Λιανικής» της σηµείωσης 39 «Πληροφόρηση κατά τοµέα». Η πώληση του χαρτοφυλακίου αυτού εκτιμάται ότι θα ολοκληρωθεί εντός του 2020. Δανειακό Χαρτοφυλάκιο Β: Μη εξυπηρετούμενα επιχειρηματικά δάνεια με εξασφαλίσεις Εντός της χρήσης 2019, η Τράπεζα ξεκίνησε διαδικασία για την πώληση Μη Εξυπηρετούμενων Δανείων τα οποία περιλαμβάνουν απαιτήσεις από επιχειρηματικά δάνεια. Τα υφιστάμενα κατά την 31.12.2019 δάνεια λογιστικής αξίας € 9.618 (31.12.2018: € 0) ικανοποιούσαν τις προϋποθέσεις χαρακτηρισμού τους ως «Κατεχόμενα προς πώληση» σύμφωνα µε το Δ.Π.Χ.Π. 5. Τα δάνεια αυτά περιλαμβάνονται στο λειτουργικό τομέα «Corporate Banking» της σημείωσης 39 «Πληροφόρηση κατά τομέα». Η πώληση του χαρτοφυλακίου αυτού εκτιμάται ότι θα ολοκληρωθεί εντός του 2020. Δανειακό Χαρτοφυλάκιο Γ: Μη εξυπηρετούμενα επιχειρηματικά δάνεια με εξασφαλίσεις Εντός της χρήσης 2018, ο Όµιλος ξεκίνησε διαδικασία για την πώληση µη εξυπηρετούµενων επιχειρηµατικών δανείων Ελλάδος. Την 27.12.2018 ολοκληρώθηκε η µεταβίβαση µέρους του ανωτέρω χαρτοφυλακίου. Το τίµηµα της συναλλαγής για το µεταβιβασθέν χαρτοφυλάκιο, όπως διαµορφώθηκε µετά από έξοδα της συναλλαγής και λοιπές υποχρεώσεις, ανήλθε σε € 258.833, ενώ αναγνωρίστηκε ζημιά ποσού € 17.659 στα «Αποτελέσµατα από διακοπή αναγνώρισης χρηµατοοικονοµικών στοιχείων του Ενεργητικού που αποτιµώνται στο αναπόσβεστο κόστος». Την 31.12.2019, η λογιστική αξία για το υπολοιπόµενο χαρτοφυλάκιο, η ολοκλήρωση της πώλησης του οποίου εξαρτάται από την πλήρωση ορισµένων προϋποθέσεων και αναμένεται εντός του 2020, ανήλθε σε € 38.008 (31.12.2018: € 55.925). Από το εν λόγω χαρτοφυλάκιο ποσό € 12.952 (31.12.2018: € 31.152) περιλαµβάνεται στο λειτουργικό τοµέα «Corporate Banking» ποσό € 0 (31.12.2018: € 24.773) περιλαµβάνεται στο λειτουργικό τοµέα «Investment Banking / Treasury» και ποσό € 25.056 (31.12.2018: € 0) περιλαµβάνεται στο λειτουργικό τοµέα «Λιανικής» της σηµείωσης 39 «Πληροφόρηση κατά τοµέα». Τα εν λόγω δάνεια κατατάσσονται στα «Στοιχεία ενεργητικού προς πώληση» µε 31.12.2019, καθώς πληρούνται οι προϋποθέσεις που προβλέπονται σύµφωνα µε το Δ.Π.Χ.Π. 5. Πάγια Περιουσιακά στοιχεία Η Τράπεζα ξεκίνησε διαδικασία για την πώληση χαρτοφυλακίου επενδυτικών, ιδιοχρησιµοποιούµενων και ακινήτων από πλειστηριασµούς κυριότητάς της.Εντός του 2019 ολοκληρώθηκε η πώληση του μεγαλύτερου µέρους του εν λόγω χαρτοφυλακίου ακινήτων, συνολικού τιμήματος € 24.023 ενώ αναγνωρίστηκε κέρδος ποσού € 550 στη γραμμή «Λοιπά Έσοδα» της Κατάστασης Αποτελεσµάτων. Εντός της χρήσης 2019, μεταφέρθηκαν από τα «Στοιχεία Ενεργητικού προς πώληση» στα «Λοιπά στοιχεία Ενεργητικού», ακίνητα ποσού € 1.238, ενώ μεταφέρθηκαν στα «Στοιχεία Ενεργητικού προς πώληση» ακίνητα ποσού € 9.920 από τα «Ιδιοχρησιμοποιούμενα ενσώνατα πάγια» και ακίνητα ποσού € 84 από τις «Επενδύσεις σε ακίνητα». Τα υπολοιπόμενα κατά την 31.12.2019 ακίνητα ικανοποιούσαν τις προϋποθέσεις χαρακτηρισµού τους ως «Κατεχόµενα προς πώληση» σύµφωνα µε το Δ.Π.Χ.Π. 5. Η Τράπεζα αποτίµησε τα εν λόγω ακίνητα στη χαµηλότερη τιµή µεταξύ της λογιστικής και της εύλογης αξίας τους µείον τα έξοδα πώλησης. Η λογιστική αξία τους την 31.12.2019 διαµορφώθηκε σε € 14.119 και περιλαµβάνεται στο λειτουργικό τοµέα «Λοιπά / Κέντρο Απαλοιφών» της σηµείωσης 39 «Πληροφόρηση κατά τοµέα». 568 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 Εντός του 2019 οι απομειώσεις των παγίων περιουσιακών στοιχείων ανήλθαν σε ποσό € 644 που παρουσιάζεται στη γραμμή «Λοιπά Έξοδα» της Κατάστασης Αποτελεσµάτων. Εντός της χρήσης 2019, η Τράπεζα ταξινόμησε την συµµετοχή της στην εταιρία «Forthnet A.E.» με λογιστική αξία ενός ευρώ καθώς και το ομόλογο μηδενικής λογιστικής αξίας της «Forthnet A.E.» στα στοιχεία Ενεργητικού προς πώληση.Τα ανωτέρω περιλαµβάνονται στο λειτουργικό τοµέα «Λοιπά / Κέντρο Απαλοιφών» της σηµείωσης 39 «Πληροφόρηση κατά τοµέα». Τελος, εντός του 2019 η Τράπεζα προχώρησε στην πώληση συμμετοχών που είχαν ενταχθεί σε προγενέστερες περιόδους στην κατηγορία «Κατεχόμενα προς πώληση» της Τράπεζας. Την 18.4.2019 ολοκληρώθηκε η πώληση της «Unisoft» έναντι τιμήματος € 198, την 5.9.2019 ολοκληρώθηκε η πώληση της συμμετοχής της Τράπεζας στην Lion Rental A.E. έναντι τιμήματος € 3, την 27.11.2019 ολοκληρώθηκε η πώληση της συμμετοχής στις εταιρίες «Ιχθυοτροφεία Σελόντα ΑΕΓΕ» και «Νηρεύς Ιχθυοκαλλιέργειες Α.Ε.» έναντι τιμήματος ενός ευρώ εκάστη και την 2.12.2019 ολοκληρώθηκε η πώληση του συνόλου των μετοχών της συμμετοχής της Τράπεζας στην εταιρία ATTICA Πολυκαταστήματα Α.Ε έναντι τιμήματος € 3.244 με κέρδος ύψους € 10. Οι εύλογες αξίες των περιουσιακών στοιχείων που κατατάσσονται σε Στοιχεία ενεργητικού προς πώληση σε κάθε ημερομηνία σύνταξης των οικονομικών καταστάσεων υπολογίζονται σύµφωνα µε τις µεθόδους που αναφέρονται στη σηµείωση 1.2.6 και κατατάσσονται από πλευράς ιεραρχίας της εύλογης αξίας στο Επίπεδο 3 αφού κάνουν χρήση στοιχείων έρευνας, υποθέσεων και δεδοµένων που αναφέρονται σε περιουσιακά στοιχεία ανάλογων χαρακτηριστικών και συνεπώς περιλαµβάνουν ένα ευρύ πεδίο µη παρατηρήσιµων στην αγορά δεδοµένων. 45. Γνωστοποιήσεις Ν.4151/2013 Σκοπός των διατάξεων του κεφ. Β’ του N. 4151/2013 είναι η χρήση των κεφαλαίων από αδρανείς καταθετικούς λογαριασμούς για την κάλυψη αναγκών του Δημοσίου, μετά την παραγραφή των δικαιωμάτων του καταθέτη ή των νομίμων κληρονόμων του. Σύμφωνα με τις ως άνω διατάξεις του Ν. 4151/2013: i. ως αδρανής καταθετικός λογαριασμός σε πιστωτικό ίδρυμα, κατά την έννοια του N. 4261/2014, χαρακτηρίζεται εκείνος στον οποίο δεν έχει πραγματοποιηθεί αποδεδειγμένα καμία πραγματική συναλλαγή από τους δικαιούχους καταθέτες για χρονικό διάστημα είκοσι (20) ετών, αρχής γενομένης από την επομένη της τελευταίας συναλλαγής (η πίστωση των καταθέσεων με τόκους, καθώς και η κεφαλαιοποίησή τους, δεν συνιστούν συναλλαγή και δεν διακόπτουν την παραγραφή), ii. κάθε πιστωτικό ίδρυμα που δραστηριοποιείται στην Ελλάδα, οφείλει, αμέσως μετά την παρέλευση του χρονικού ορίου της εικοσαετίας, να αποδίδει στο Δημόσιο συγκεντρωτικά μέχρι το τέλος Απριλίου κάθε έτους τα υπόλοιπα των αδρανών καταθέσεων, πλέον αναλογούντων τόκων, καταθέτοντας στην Τράπεζα της Ελλάδος τα σχετικά ποσά σε ειδικό λογαριασμό, να ενημερώνει ταυτόχρονα τις αρμόδιες Διευθύνσεις του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους και της Γενικής Διεύθυνσης Δημόσιας Περιουσίας για την εκπλήρωση των υποχρεώσεων που απορρέουν από τον ως άνω νόμο και να ενημερώνει τους δικαιούχους/κληρονόμους για το πού έχουν μεταφερθεί τα σχετικά ποσά, μετά την παρέλευση της εικοσαετίας, εφόσον ερωτηθεί (τα ως άνω ποσά στο σύνολό τους καταγράφονται ως έσοδο στον ετήσιο Κρατικό Προϋπολογισμό), iii. οι ορκωτοί ελεγκτές βεβαιώνουν, στις σημειώσεις των ετήσιων δημοσιευμένων οικονομικών καταστάσεων των πιστωτικών ιδρυμάτων, εάν τηρήθηκαν ή όχι οι διατάξεις του ως άνω νόμου για τις αδρανείς καταθέσεις, αναφέροντας και το ποσό που αποδόθηκε στο Δημόσιο. Για το οικονομικό έτος 2018, η Τράπεζα, στα τέλη Απριλίου του έτους 2019, προέβη σε απόδοση στο Δημόσιο υπολοίπων αδρανών λογαριασμών (κεφαλαίων και αναλογούντων τόκων καταθέσεων) , συνολικού ποσού € 3.202 επί των οποίων τα δικαιώματα καταθετών/κληρονόμων παραγράφηκαν υπέρ του Δημοσίου έως 31.12.2018, σύμφωνα με τον Ν. 4151/2013 και λόγω αναστολής της προθεσμίας συμπλήρωσης της εικοσαετούς αυτού παραγραφής, κατ’ εφαρμογή της από 18.07.2015 ΠΝΠ (ΦΕΚ Β΄ 84/18.07.2015), ως ίσχυε μεθ΄ όλων των τροποποιήσεών της, σε συνδυασμό με το αρ. 257 ΑΚ. Για το οικονομικό έτος 2019, το ποσό των εν λόγω υπολοίπων αδρανών καταθετικών λογαριασμών που θα αποδοθούν από την Τράπεζα στο Δημόσιο, εντός του έτους 2020, λόγω παραγραφής των επί αυτών δικαιωμάτων, κατά τον Ν. 4151/2013, έως 31.12.2019, εκτιμάται σε ποσό € 3.251. 569 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 46. Αναµόρφωση οικονοµικών καταστάσεων Εντός της τρέχουσας χρήσης, η Τράπεζα τροποποίησε τον τρόπο παρουσίασης των εσόδων και των εξόδων που προκύπτουν για τη χρήση του εµπορικού σήµατος των Οργανισµών Visa, Mastercard και Diners, ενώ αποφασίστηκε τροποποίηση στην παρουσίαση των εξόδων που επιβαρύνεται από την χρήση του εµπορικού σήµατος των Οργανισµών Visa, Mastercard και Diners καθώς και των εσόδων που προκύπτουν από εκπτώσεις που εξαρτώνται από το όγκο των συναλλαγών µε χρήση των εµπορικών αυτών σηµάτων. Τα εν λόγω ποσά, τα οποία στην ουσία αποτελούν αποτέλεσµα του προϊόντος «Κάρτες», έως τώρα συµπεριλαµβάνονταν στην κατηγορία «Γενικά διοικητικά έξοδα» της Κατάστασης Αποτελεσµάτων Χρήσης, ενώ πλέον παρουσιάζονται στις κατηγορίες «Προµήθειες έξοδα» και «Προµήθειες έσοδα» αντίστοιχα. Η µεταβολή αυτή στην παρουσίαση των σχετικών ποσών επιλέχτηκε διότι κατά τον τρόπο αυτό, απεικονίζεται καλύτερα η φύση των αποτελεσµάτων της Τράπεζας, χωρίς να διαφοροποιείται το αποτέλεσµα εκάστης χρήσης. Η αναµορφωµένη Κατάσταση Αποτελεσμάτων για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31.12.2018, παρατίθεται κατωτέρω: Από 1 Ιανουαρίου έως 31.12.2018 Δημοσιευθέντα ποσά Τόκοι και εξομοιούμενα έσοδα Τόκοι και εξομοιούμενα έξοδα Καθαρό έσοδο από τόκους Έσοδα από αμοιβές και προμήθειες Προμήθειες έξοδα Καθαρό έσοδο από αμοιβές και προμήθειες Έσοδα από μερίσματα Αποτέλεσμα από διακοπή αναγνώρισης χρηματοοικονομικών στοιχείων του ενεργητικού που αποτιμώνται στο αναπόσβεστο κόστος Αποτελέσματα χρηματοοικονομικών πράξεων Λοιπά έσοδα Σύνολο εσόδων Αμοιβές και έξοδα προσωπικού Έξοδα προγραμμάτων αποχώρησης προσωπικού Γενικά διοικητικά έξοδα Αποσβέσεις Λοιπά έξοδα Σύνολο εξόδων Κέρδη πριν από ζημιές απομείωσης και προ φόρων Ζημιές απομείωσης και προβλέψεις για την κάλυψη του πιστωτικού κινδύνου Κέρδη/(ζημιές) πριν το φόρο εισοδήµατος Φόρος εισοδήματος Καθαρά κέρδη/(Ζημιές) μετά το φόρο εισοδήματος Καθαρά κέρδη/(ζημιές) ανά µετοχή: Βασικά και προσαρµοσµένα (€ ανά µετοχή) 570 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 2.003.984 (482.282) 1.521.702 351.404 (65.011) 286.393 62.413 Αναμορφωθέντα ποσά Αναμόρφωση 1.060 (5.179) (4.119) 2.003.984 (482.282) 1.521.702 352.464 (70.190) 282.274 62.413 4.715 4.715 95.917 29.542 2.000.682 (369.217) 95.917 29.542 1.996.563 (369.217) (433.256) (78.316) (28.631) (909.420) 1.091.262 (1.478.683) (387.421) 450.825 63.404 0,04 (4.119) 4.119 4.119 - (429.137) (78.316) (28.631) (905.301) 1.091.262 (1.478.683) (387.421) 450.825 63.404 0,04 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 47. Εταιρικά γεγονότα α. Την 18.04.2019 ολοκληρώθηκε η πώληση της συμμετοχής της Τράπεζας στην εταιρία Unisoft, έναντι τιμήματος € 198. β. Την 23.4.2019 η Τράπεζα συμμετείχε σε αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου της θυγατρικής της, Εμπορική Ανάπτυξης & Διαχείρισης Ακινήτων Ανώνυμη Συμμετοχική & Κτηματική Εταιρία, καταβάλλοντας το ποσό των € 36.307. γ. Την 13.5.2019 ολοκληρώθηκε η επιστροφή κεφαλαίου ύψους € 3.681 της συγγενούς εταιρίας της Τράπεζας, Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Ι Α.Ε. δ. Την 11.6.2019 ολοκληρώθηκε η πώληση του συνόλου των μετοχών της συγγενούς εταιρίας της Τράπεζας, Alpha Επενδυτικής Περιουσίας Ι Α.Ε. έναντι συνολικού τιμήματος μετά από τα έξοδα της συναλλαγής € 22.271. ε. Την 5.9.2019 ολοκληρώθηκε η πώληση της συμμετοχής της Τράπεζας στην εταιρία Lion Rental, έναντι τιμήματος € 3. στ. Την 11.9.2019 η Τράπεζα συμμετείχε σε αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου της θυγατρικής της εταιρίας, Alpha Group Investments Ltd, καταβάλλοντας ποσό € 70.000. ζ. Την 30.10.2019 η Τράπεζα προέβη σε καταβολή ποσού € 100 σε κάλυψη της αναλογίας της, έναντι μελλοντικής αύξησης του μετοχικού κεφαλαίου της θυγατρικής της εταιρίας APE Fixed Assets A.E. η. Την 31.10.2019 η Τράπεζα συμμετείχε σε αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου της θυγατρικής της εταιρίας, Alpha Group Jersey Ltd, καταβάλλοντας το ποσό των € 650. θ. Την 8.11.2019 η Τράπεζα προέβη στην κάλυψη της αναλογίας της, σε αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου της συγγενούς της εταιρίας Ολγανός Α.Ε., καταβάλλοντας ποσό € 122. ι. Την 18.11.2019 ολοκληρώθηκε η πώληση του συνόλου των μετοχών της συμμετοχής της Τράπεζας στην εταιρία Pillarstone Bidco SCA. ια. Την 19.11.2019 η Τράπεζα συμμετείχε σε ποσοστό 98,95% στην ίδρυση της Alpha Credit Acquisition Company Ltd., κοινοπραξία με τις θυγατρικές εταιρίες του Ομίλου, EVCEM και EVCDΜ. ιβ. Την 27.11.2019 ολοκληρώθηκε η πώληση του συνόλου των μετοχών ιδιοκτησίας της Τράπεζας των συγγενών εταιριών Νηρεύς Α.Ε. και Σελόντα Α.Ε. ιγ. Την 2.12.2019 ολοκληρώθηκε η πώληση του συνόλου των μετοχών της συμμετοχής της Τράπεζας στην εταιρία ATTICA Πολυκαταστήματα Α.Ε. ιδ. Την 11.12.2019 η Τράπεζα συμμετείχε σε αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου της υπό εκκαθάριση θυγατρικής της εταιρίας, ΣΜΕΛΤΕΡ Ιατρικά Συστήματα Α.Β.Ε.Ε, καταβάλλοντας ποσό € 400. ιε. Την 17.12.2019 η Τράπεζα προέβη στην ίδρυση και την καταβολή του μετοχικού κεφαλαίου της εταιρίας Alpha International Holding Company S.A., ύψους € 200. ιστ. Την 24.12.2019 η Τράπεζα προέβη στην κάλυψη της αναλογίας της, σε αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου της κοινοπραξίας Alpha TANEO Α.Κ.Ε.Σ., καταβάλλοντας ποσό € 137. 571 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 48. Γεγονότα µεταγενέστερα της ηµεροµηνίας σύνταξης των οικονοµικών καταστάσεων α. Τον Ιούνιο του 2016 το Ηνωμένο Βασίλειο ψήφισε θετικά στο ερώτημα αποχώρησης του από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η επίσημη διαδικασία αποχώρησης και οι διαπραγματεύσεις μεταξύ της ΕΕ και της βρετανικής κυβερνήσεως ξεκίνησαν εντός του 2017 και συνεχίζονται. Στις 29.1.2020 το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επικύρωσε με συντριπτική πλειοψηφία τη Συνθήκη Αποχώρησης του Ηνωμένου Βασιλείου από την ΕΕ. Ως μεταβατική περίοδος για την ολοκλήρωση της αποχώρησης ορίστηκε το διάστημα από 1η Φεβρουαρίου του 2020 έως 31 Δεκεμβρίου του 2020. Η Τράπεζα έχει περιορισμένη παρουσία στο Ηνωμένο Βασίλειο και θα μεταφέρει τις δραστηριότητες του Καταστήματος Λονδίνου εντός της ΕΕ, σύμφωνα με τις προσδοκίες της ΕΚΤ. Στο πλαίσιο αυτό, βρίσκεται σε εξέλιξη η σύσταση Καταστήματος της Τράπεζας στο Λουξεμβούργο για τη μεταφορά των εν λόγω δραστηριοτήτων, η οποία αναμένεται να ολοκληρωθεί μέσα στο α΄ εξάμηνο του 2020. β. Την 6.2.2020 ολοκληρώθηκε η έκδοση ομολόγου Tier 2 ύψους € 500 εκατ. από την Alpha Bank. Το ομόλογο έχει δεκαετή διάρκεια, με δυνατότητα ανάκλησης στα πέντε έτη, επιτόκιο 4,25% και είναι εισηγμένο προς διαπραγμάτευση στο Χρηματιστήριο του Λουξεμβούργου. γ. Η Alpha Bank και ο Όμιλος παρακολουθεί τις πρόσφατες εξελίξεις σχετικά με τη ραγδαία μετάδοση της ασθένειας του Κορωνοϊού (COVID-19) και μελετά τυχόν επιπτώσεις που θα έχει στην ποιότητα του ενεργητικού, στην ευαισθησία των υποδειγμάτων κινδύνου σε μακρο-παραμέτρους, καθώς επίσης στην υλοποίηση του επιχειρηματικού σχεδίου της. Επίσης επανεξετάσαμε τα σχέδια επιχειρησιακής συνέχειας, καθώς και την ικανότητά μας να διατηρούμε σε ιδιαίτερες συνθήκες τις επιχειρησιακές μας λειτουργίες, προκειμένου να στηρίξουμε τους πελάτες μας σε αυτή τη δύσκολη περίοδο. Επιπλέον λάβαμε τα απαραίτητα μέτρα ώστε να διασφαλίσουμε την ασφάλεια του προσωπικού μας. Οι ανωτέρω προσπάθειες διενεργούνται ταυτόχρονα με τις ενέργειες της Ελληνικής Κυβέρνησης για την αντιμετώπιση των οικονομικών συνεπειών του κορωνοϊού (COVID-19) και τη στήριξη της οικονομίας και της επιχειρηματικότητας. Βάσει πρόσφατων Πράξεων Νομοθετικού Περιεχομένου έχει ανακοινωθεί η λήψη των ακόλουθων κατεπειγόντων μέτρων: i) αναστολή πληρωμής φορολογικών και ασφαλιστικών οφειλών για 4 μήνες, χωρίς την υποβολή προστίμων ή/και προσαυξήσεων, για τις επιχειρήσεις που ανήκουν στους κλάδους που πλήττονται δραστικά λόγω της εξάπλωσης του κορωνοϊού ii) παροχή άμεσης χρηματοδότησης ή χρηματοδότησης με τη μορφή εγγυήσεων στις ανωτέρω πληγείσες επιχειρήσεις, iii) παροχή αποζημιώσεων για όσους ελεύθερους επαγγελματίες, αυτοαπασχολούμενους και επιτηδευματίες πλήττονται δραστικά εξαιτίας της διάδοσης του κορωνοϊού. Σε αυτό το πλαίσιο, η Τράπεζα έχει ήδη εγκρίνει τη λήψη κατάλληλων μέτρων για την αντιμετώπιση της τρέχουσας κατάστασης που απευθύνονται σε φυσικά πρόσωπα και επιχειρήσεις. Παρόμοιες πρωτοβουλίες έχουν ληφθεί και από τις υπόλοιπες χώρες όπου έχουν παρουσία θυγατρικές εταιρίες του Ομίλου. Ενδεικτικά, μέτρα που ελήφθησαν στην Κύπρο για την ενίσχυση της Κυπριακής Οικονομίας αποτελούν, μεταξύ άλλων, η διοχέτευση από τις τράπεζες στην αγορά δανείων συνολικής αξίας 2 δισ. που θα φέρουν κρατική εγγύηση, η προσωρινή αναστολή δύο μηνών της υποχρέωσης καταβολής φορολογικών υποχρεώσεων, η οικονομική στήριξη σε πληγείσες επιχειρήσεις καθώς και η παροχή αποζημίωσης ειδικού σκοπού για υπαλλήλους των ανωτέρω επιχειρήσεων. Σε αυτό το πλαίσιο, τα κυπριακά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα θα έχουν τη δυνατότητα να αντλήσουν ρευστότητα από το ευρωσύστημα με σημαντικά ευνοϊκούς όρους. Επιπροσθέτως, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα ανακοίνωσε στις 12.3.2020 τη λήψη δέσμης μέτρων νομισματικής πολιτικής με σκοπό να εξασφαλίσει ευνοϊκές συνθήκες χρηματοδότησης για την οικονομία με στόχο την εξομάλυνση των επιπτώσεων της κρίσης. Επιπλέον, την ίδια μέρα ανακοινώθηκαν εποπτικά μέτρα, παρέχοντας τη δυνατότητα στις τράπεζες να λειτουργούν κάτω από τα κεφαλαιακά επίπεδα που ορίζει η οδηγία του Πυλώνα 2. Συγκεκριμένα, την 12η Μαρτίου, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) και η Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών (ΕΑΤ) ανακοίνωσαν τα ακόλουθα μέτρα χαλάρωσης των ελάχιστων απαιτήσεων κεφαλαίων και ρευστότητας για τις Τράπεζες της Ευρωζώνης: • Οι τράπεζες έχουν προσωρινά την δυνατότητα να λειτουργούν κάτω από το απόθεμα ιδίων κεφαλαίων που ορίζεται από τον Πυλώνα ΙΙ (P2G), το απόθεμα ασφαλείας διατήρησης κεφαλαίων (Capital Conservation Buffer - CCB), το αντικυκλικό κεφαλαιακό απόθεμα ασφαλείας (Counter Cyclical Buffer-CCyB) και τον Δείκτη Κάλυψης Ρευστότητας (LCR). 572 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Ε Σ Κ ΑΤΑ Σ ΤΑ Σ ΕΙ Σ Τ ΡΆ Π Ε Ζ Α Σ Τ Η Σ 31.12. 2019 • Επιπλέον, αποφασίστηκε η πρόωρη εφαρμογή της αλλαγής που θα επιφέρει η υιοθέτηση της CRD V σχετικά με τις εποπτικές απαιτήσεις για τον Πυλώνα ΙΙ (P2R), επιτρέποντας να καλύπτεται από πρόσθετα κεφάλαια της κατηγορίας 1 (ΑΤ1) και από κεφάλαια της κατηγορίας 2 (Tier 2) και όχι μόνο από κεφάλαια κοινών μετοχών της κατηγορίας 1. Αναλυτικές πληροφορίες για τα ανωτέρω μέτρα παρέχονται στη σημείωση 41 «Κεφαλαιακή Επάρκεια». Στις 18.3.2020 αποφασίστηκε επιπλέον να διατεθούν συνολικά € 750 δισ. στο πλαίσιο έκτακτου προγράμματος αγοράς τίτλων που συνδέεται με την πανδημία (Pandemic Emergency Purchase Programme). Σημειώνεται ότι εξαίρεση (waiver) από τους γενικούς κανόνες επιλεξιμότητας θα δοθεί σε τίτλους έκδοσης του ελληνικού δημοσίου, συμπεριλαμβάνοντάς τους στο εν λόγω πρόγραμμα. Στις 20.3.2020 ανακοινώθηκαν νέα εποπτικά μέτρα με σκοπό να παρασχεθεί περαιτέρω ευελιξία στις τράπεζες σε ό,τι αφορά τον εποπτικό χειρισμό των δανείων που θα εξασφαλίζονται από κρατικές εγγυήσεις. Ταυτόχρονα, συντονισμένες ενέργειες λαμβάνουν χώρα σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, με σημαντικότερες τις αποφάσεις που ελήφθησαν στο Συμβούλιο των Υπουργών Οικονομικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε.Ε.) της Δευτέρας 23 Μαρτίου 2020, ως προς την ενεργοποίηση της ρήτρας γενικής διαφυγής (general escape clause), σύμφωνα με την οποία τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης μπορούν να λάβουν κάθε αναγκαίο μέτρο για την υποστήριξη της δημόσιας υγείας, της ρευστότητας των επιχειρήσεων, της απασχόλησης και της κοινωνικής συνοχής, αποκλίνοντας από τον μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό στόχο του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης, για όσο διαρκεί η κρίση του κορωνοϊού. Προς την ίδια κατεύθυνση, η Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών (European Banking Authority - EBA), σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Αρχή Κινητών Αξιών και Αγορών (European Securities & Markets Authority - ESMA) προέβησαν την 25.3.2020 σε ανακοινώσεις, παρέχοντας κατευθύνσεις στις τράπεζες για τον υπολογισμό της αναμενόμενης επίπτωσης στα οικονομικά τους μεγέθη από την ασθένεια του Κορωνοϊού (COVID-19). Αθήνα, 27 Μαρτίου 2020 Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ Ο ΔΙΕΥΘΥΝΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ O ΓΕΝΙΚΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΚΑΙ CHIEF FINANCIAL OFFICER Η ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ Θ. ΡΑΠΑΝΟΣ Α.Δ.Τ. ΑΙ 666242 ΒΑΣΙΛEΙΟΣ Ε. ΨΑΛΤΗΣ Α.Δ.Τ. ΑΙ 666591 ΛΑΖΑΡΟΣ Α. ΠΑΠΑΓΑΡΥΦΑΛΛΟΥ Α.Δ.Τ. ΑΚ 093634 ΜΑΡΙΑΝΑ Δ. ΑΝΤΩΝΙΟΥ Α.Δ.Τ. Χ 694507 573 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά Παράρτημα Σύµφωνα µε τις κατευθυντήριες γραµµές της Ευρωπαϊκής Αρχής Κινητών Αξιών και Αγορών (ΕΑΚΑΑ) (European Securities and Market Authority (ESMA)) σε σχέση µε τους εναλλακτικούς δείκτες µέτρησης απόδοσης (ΕΔΜΑ) που εκδόθηκαν τον Οκτώβριο 2015 και τέθηκαν σε ισχύ στις 3 Ιουλίου 2016, στους κατωτέρω πίνακες παρατίθενται αναλυτικά στοιχεία ορισµού και υπολογισµού των σχετικών ΕΔΜΑ που περιλαµβάνονται στην Ετήσια Έκθεση του Διοικητικού Συµβουλίου της 31.12.2019, καθώς και στη σηµείωση της γνωστοποίησης Ν. 4261/5.5.2014 της Ετήσιας Οικονοµικής Έκθεσης. (Ποσά σε εκάτ. ευρώ) Ορισμός Δάνεια και απαιτήσεις κατά πελατών, προ συσσωρευµένων αποµειώσεων Σημασία του δείκτη Το κονδύλι απεικονίζει το σύνολο των δανείων και απαιτήσεων κατά πελατών, εξαιρουμένου του υπολοίπου των συσσωρευμένων απομειώσεων Τύπος Υπολογισµού + Δανεία και απαιτήσεις κατά πελατών + Συσσωρευµένες αποµειώσεις δανείων Συσσωρευµένες αποµειώσεις απαιτήσεων + κατά πελατών στο αναπόσβεστο κόστος = 31.12.2019 39.266 8.682 31.12.2018 40.228 10.977 41 32 47.989 51.237 (Ποσά σε εκάτ. ευρώ) Ορισμός Δείκτης δανείων και απαιτήσεων κατά πελατών προς καταθέσεις Σημασία του δείκτη Τύπος Υπολογισµού Ο δείκτης παρουσιάζει τη σχέση δανείων Αριθµητής και απαιτήσεων κατά πελατών προ συσσωρευμένων αποµειώσεων, προς τις Παρανοµαστής υποχρεώσεις προς πελάτες Δείκτης 31.12.2019 31.12.2018 Δανεία και απαιτήσεις κατά + πελατών 47.989 51.237 + Υποχρεώσεις προς πελάτες 40.364 38.732 118,9% 132,3% = (Ποσά σε εκάτ. ευρώ) Ορισμός Λειτουργικά αποτελέσματα Σημασία του δείκτη Το κονδύλι απεικονίζει το Σύνολο εσόδων, πλέον την Αναλογία κερδών / (ζημιών) από συγγενείς εταιρίες και κοινοπραξίες, µείον το Σύνολο εξόδων προ ζηµιών απομείωσης και προβλέψεων για την κάλυψη του πιστωτικού κινδύνου Τύπος Υπολογισµού + Σύνολο εσόδων Αναλογία κερδών/(ζηµιών) από συγγενείς + εταιρίες και κοινοπραξίες Σύνολο εξόδων προ ζηµιών απομείωσης και - προβλέψεων για την κάλυψη του πιστωτικού κινδύνου = 31.12.2019 31.12.2018 2.322,8 2.600,8 Τύπος Υπολογισµού 31.12.2019 31.12.2018 (12,6) (1,3) 1.174,7 1.158,2 1.135,5 1.441,3 (Ποσά σε εκάτ. ευρώ) Ορισμός Σημασία του δείκτη Αριθµητής Σύνολο εξόδων προ ζηµιών απομείωσης και + προβλέψεων για την κάλυψη του πιστωτικού κινδύνου - Δείκτης έξοδα /έσοδα + Σύνολο εσόδων Ο δείκτης απεικονίζει την σχέση µεταξύ των επαναλαµβανόµενων εξόδων και εσόδων της χρήσης Παρανοµαστής Δείκτης 575 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Προσαρμογές εξόδων Αναλογία κερδών/(ζηµιών) + από συγγενείς εταιρίες και κοινοπραξίες Αποτελέσµατα - χρηµατοοικονοµικών πράξεων = 1.174,7 1.158,2 93,3 76,4 2.322,8 2.600,8 (12,6) (1,3) 414,6 462,8 57,0% 50,6% Π Α ΡΆ Ρ Τ Η Μ Α (Ποσά σε εκάτ. ευρώ) Ορισμός Κόστος πιστωτικού κινδύνου Σημασία του δείκτη Τύπος Υπολογισµού Αριθµητής Ο δείκτης απεικονίζει τη σχέση µεταξύ των ζηµιών απομείωσης της χρήσης ως προς το µέσο υπόλοιπο των δανείων και απαιτήσεων κατά πελατών προ αποµειώσεων και προσαρµογών Παρανοµαστής εύλογης αξίας Δείκτης Ζημιές απομείωσης και προβλέψεις για την κάλυψη + του πιστωτικού κινδύνου δανείων και απαιτήσεων κατά πελατών Μέσο υπόλοιπο δανείων και απαιτήσεων κατά πελατών + προ αποµειώσεων και προσαρµογών εύλογης αξίας = 31.12.2019 31.12.2018 800,9 1.613,0 50.603 54.425 1,58% 2,96% (Ποσά σε εκάτ. ευρώ) Ορισμός Σημασία του δείκτη Τύπος Υπολογισµού Υπόλοιπο δανείων και απαιτήσεων κατά πελατών + προ αποµειώσεων και προσαρµογών εύλογης αξίας έναρξης Υπόλοιπο δανείων και απαιτήσεων κατά πελατών + προ αποµειώσεων και προσαρµογών εύλογης αξίας λήξης Αριθµητής Μέσο υπόλοιπο δανείων και απαιτήσεων κατά πελατών προ αποµειώσεων και προσαρµογών εύλογης αξίας Ο δείκτης απεικονίζει τον υπολογισμό του µέσου υπολοίπου των δανείων και απαιτήσεων κατά πελατών προ αποµειώσεων και προσαρµογών εύλογης αξίας Αριθµητής Παρανοµαστής Δείκτης = 31.12.2019 31.12.2018 52.462 56.388 48.743 52.462 2 2 50.603 54.425 (Ποσά σε εκάτ. ευρώ) Ορισμός Δείκτης συνολικής απόδοσης των στοιχείων ενεργητικού Σημασία του δείκτη Τύπος Υπολογισµού Καθαρά κέρδη / (ζημιές) µετά + το φόρο εισοδήµατος Μέσο υπόλοιπο συνόλου + ενεργητικού Αριθµητής Ο δείκτης παρουσιάζει τη σχέση του αποτελέσµατος µετά το φόρο εισοδήµατος προς το µέσο υπόλοιπο του Παρανοµαστής συνόλου ενεργητικού Δείκτης = 31.12.2019 31.12.2018 97,1 53,0 62.233 60.907 0,16% 0,09% (Ποσά σε εκάτ. ευρώ) Ορισμός Μέσο υπόλοιπο συνόλου ενεργητικού Σημασία του δείκτη Ο δείκτης απεικονίζει τον υπολογισμό του µέσου υπολοίπου του συνόλου ενεργητικού Τύπος Υπολογισµού 31.12.2019 31.12.2018 Αριθµητής + Σύνολο ενεργητικού έναρξης 61.007 60.808 Αριθµητής + Σύνολο ενεργητικού λήξης 63.458 61.007 2 2 62.233 60.907 Παρανοµαστής Δείκτης = Οι προσαρμογές των εξόδων αφορούν σε κονδύλια που δεν παρουσιάζονται µε συγκεκριµένη συχνότητα, καθώς και γεγονότα, τα οποία επηρεάζονται άµεσα από τις τρέχουσες συνθήκες της αγοράς ή/και παρουσιάζουν σηµαντική διακύµανση µεταξύ των εκάστοτε περιόδων αναφοράς. Οι εν λόγω προσαρμογές εξόδων της 31.12.2019 περιλαµβάνουν τα Έξοδα προγραμμάτων αποχώρησης προσωπικού ποσού € 49.615, το ποσό εισφοράς επί συγκεκριµένων χρηµατοοικονοµικών περιουσιακών στοιχείων θυγατρικής τράπεζας του Ομίλου ποσού € 4.783 που περιλαμβάνεται στα Γενικά Διοικητικά Έξοδα, καθώς επίσης το υπόλοιπο του λογαριασμού Ζηµιές από πωλήσεις/διαγραφές/απομειώσεις ενσώματων, αΰλων και δικαιωμάτων χρήσης επί παγίων ποσού € 17.181 και το κονδύλι πρόβλεψης ποσού € 21.686 που αφορά σε εκτίµηση της Τράπεζας για µη ευδοκίµηση προσφυγών που έχουν ασκηθεί 576 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Π Α ΡΆ Ρ Τ Η Μ Α σε προγενέστερα έτη σχετικά µε καταβολή εισφορών σε ασφαλιστικό ταµείο, τα οποία περιλαμβάνονται στο λογαριασμό των Λοιπών Εξόδων. Αντίστοιχα, οι προσαρμογές εξόδων της 31.12.2018 περιλαµβάνουν το κόστος παροχής κινήτρων και έκτακτων αμοιβών στο προσωπικό ποσού € 11.599 που περιλαμβάνονται στις Αμοιβές και έξοδα προσωπικού, τις Ζηµιές από πωλήσεις/διαγραφές/ αποµειώσεις ενσώματων, αΰλων και δικαιωμάτων χρήσεως επί παγίων ποσού € 47.441 και λοιπών προβλέψεων ποσού € 3.590 που περιλαμβάνονται στο λογαριασμό των Λοιπών Εξόδων, καθώς επίσης συνολικό ποσό € 13.786 που έχει καταχωρηθεί στα Γενικά Διοικητικά Έξοδα και αφορά σε μη επαναλαμβανόμενες δαπάνες χρήσης. 577 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Γνωστοποιήσεις Ν.4374/2016 Με το άρθρο 6 του Ν.4374/1.4.2016 «Διαφάνεια στις σχέσεις των πιστωτικών ιδρυµάτων µε επιχειρήσεις µέσων ενηµέρωσης και επιχορηγούµενα πρόσωπα», εισήχθη για όλα τα πιστωτικά ιδρύµατα που έχουν έδρα στην Ελλάδα η υποχρέωση δηµοσίευσης ετησίως και σε ενοποιηµένη βάση πληροφοριών για: α) όλες τις πληρωµές που διενεργούνται εντός της οικείας οικονοµικής χρήσεως, µε άµεσο ή έµµεσο αποδέκτη επιχείρηση µέσων ενηµέρωσης και συνδεδεµένων κατά την έννοια του Διεθνούς Λογιστικού Προτύπου 24 µερών µε αυτές, ή επιχείρηση διαφήµισης και επικοινωνίας, και β) όλες τις πληρωµές που διενεργούνται εντός της οικείας οικονοµικής χρήσεως, λόγω δωρεάς, χορηγίας, επιχορήγησης ή από άλλη χαριστική αιτία, προς φυσικά ή/και νοµικά πρόσωπα. Οι απαιτούµενες πληροφορίες, οι οποίες περιλαµβάνουν τα ποσά σε ευρώ, παρατίθενται κατωτέρω. ΠΛΗΡΩΜΕΣ ΣΕ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΜΕΣΩΝ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ (Άρθρο 6 Παρ. 1 του Ν.4374/2016) Eπωνυμία εταιρίας 1984 PRODUCTIONS AE 24 MEDIA ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΑΕ ADWEB LTD ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ AGRO BROKERS LTD ALPHA EDITIONS AE ALPHA ΔΟΡΥΦΟΡΙΚΗ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ ΑΕ ALPHA ΡΑΔΙΟΦΩΝΙΚΗ ΑΕ ANTENNA TV ΑΕ ART SAVY ΜΟΝ ΙΚΕ ASM PUBLICATIONS PC AUTO ΤΡΙΤΗ ΑΕ BANKINGNEWS AE BETTERMEDIA IKE CITY CODE ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΙΚΕ CLOCKWORK ORANGE MINDTRAP LIMITED CPAN CONNECT - ED PUPLIC AFFAIRS NETWORK LTD BANKWARSGR CREATIVE INTERNET SERVICES ΜΟΝΕΠΕ DG NEWSAGENCY AE DIMERA ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΙΑ DOCUMENTO MEDIA ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΙΚΕ DPG DIGITAL MEDIA ΑΕ EPSILON NET ETHOS MEDIA ΑE EUROMEDIA ACTION AE FAROSNET ΑΕ FAST RIVER ΔΗΜKEIMENO CONCEPTI ΕΚΔΕΠΕ FINAΝCIAL MARKETS VOICE AE ΕΦΗΜΕΡ FM VOICE FORTHNET MEDIA ΑΕ FOSS ON AIR AE FREED ΑΕ FRONTSTAGE ΨΥΧΑΓΩΓΙΚΗ ΑΕ 579 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Ποσά προ φόρων 11.056,00 51.146,00 26.419,00 1.500,00 11.725,00 387.590,61 31.337,81 574.208,62 2.800,00 10.000,00 1.500,00 65.000,00 2.250,00 1.400,00 6.340,00 13.800,00 4.500,00 17.064,00 38.018,15 46.765,00 45.633,00 250,00 10.733,21 4.000,00 20.178,00 2.500,00 11.500,00 103.861,16 3.000,00 19.490,88 35.937,94 Τα ποσά που παρατίθενται στους ανωτέρω πίνακες είναι εκφρασμένα σε Ευρώ. Γ Ν Ω Σ ΤΟΠΟΙΉ Σ ΕΙ Σ Ν.4374/2016 GARAVELAS G-RADIO ΜΟΝ ΙΚΕ GLOMAN AE GM COMMUNICATION ΙΚΕ GREEN BOX ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΑΕ HELLAS JOURNAL INC HTTPOOL HELLAS MIKE ICAP AE ICAP GROUP AE IDENTITY AE INFINITAS ΙΚΕ INTERNATIONAL RADIO NETWORKS ΑΕ DEE JAY KISS ΑΝΩΝΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΣΩΝ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΝΗΜΕΡ KONTRA IKE KONTRA MEDIA ΜΕΣΑ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΑΕ KOOLWORKS AE LEFT MEDIA ΑΝΩΝΥΜΟΣ Ρ/ΦΩΝΙΚΗ-ΤΗΛ/ΚΗ ΑΕ LIQUID MEDIA AE LOCOMOTIVA LOVE RADIO BROADCASTING SA LUFT + STAHL MΕΠΕ MEDIA DIVERSITY ΙΚΕ MEDIA2DAY ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΑΕ EURO2DAY ΜΕΤΟΧΟΣ MINDTHEGAP MEDIA COMMUNICATIONS ΜΟΝ ΙΚΕ MNMARKETNEWS LIMITED MONOCLE MEDIA LAB MONONEWS ΜΙΚΕ MV PRESS ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΙΚΕ ΕΚΔΟΣΕΙΣ NAG MEDIA ΑΕ NEW MEDIA NETWORK SYNAPSIS ΑΕ NEWPOST PRIVATE COMPANY NEWPOSTGR NEWSFRONT ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΙΚΕ NEWSIT ΕΠΕ NK MEDIA GROUP ΕΠΕ NOTICE CONTENT & SERVΙCES ΜΟΝ. ΙΚΕ ODEON ENTERTAINMENT AE OLIVE MEDIA AE PARALOT MEDIA & MARKETING LIMITED PERFECT MEDIA ADVERTISING ΜΙΚΕ PESTAOLA MEDIA ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ ΜΕΠΕ PHAISTOS NETWORKS AE PLAN A ΜΟΝ ΙΚΕ PLAN A ΤΗΛΕΟΠΤΙΚΕΣ & ΕΚΔΟΤΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΙΚΕ PREMIUM AE PRIME APPLICATIONS AE PROJECT AGORA LTD PUBLICITAS AE R MEDIA ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΕΕ R MEDIA Μ ΕΠΕ RADIO PLAN BEE ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥΧΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ REAL MEDIA ΜΕΣΑ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΑΕ SABD ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΑΕ SAMOS BUSINESS DEVELOPMENT ΙΚΕ SFERA RADIO ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΡΑΔ/ΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ SMART PRESS ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 580 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 1.380,00 10.833,24 700,00 4.900,00 4.625,00 45.556,47 9.550,00 1.840,00 1.000,00 900,00 29.766,84 19.461,75 3.000,00 5.425,76 3.000,00 8.574,08 41.549,00 1.200,00 6.314,40 1.200,00 350,00 100.752,50 12.000,00 1.637,00 48.365,00 832,90 2.500,00 83.763,57 28.250,00 370,00 71.721,67 52.162,00 450,00 100.000,00 29.907,50 1.900,00 85.500,00 200,00 20.392,00 2.500,00 36.000,00 36.375,99 53.246,00 15.650,00 28.797,28 3.000,00 1.500,00 4.108,53 111.621,45 71.713,00 11.600,00 13.415,25 600,00 Τα ποσά που παρατίθενται στους ανωτέρω πίνακες είναι εκφρασμένα σε Ευρώ. Γ Ν Ω Σ ΤΟΠΟΙΉ Σ ΕΙ Σ Ν.4374/2016 SOL DE GRECIA ΜΟΝΙΚΕ SOLAR ΡΑΔΙΟΤ/ΚΕΣ & ΨΥΧ/ΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΑΕ SONTEVIA LTD SPORTNEWS ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ ΑΕ TELIA COMMUNICATIONS AE THE TOC DIGITAL MEDIA ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΑΕ THESS NEWS IKE THESSALONIKI 89 RAINBOW ΜΟΝΕΠΕ TLIFE ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ ΕΕ U MEDIA ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΜΕΝΕΣ ΔΙΑΦ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΙΚΕ USAY ΣΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ ΜΟΝΕΠΕ VAGMA MEDIA DEVELOPMENT ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΕΠΕ WSF WALL STREET FINANCE ΙΚΕ Α ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ & ΣΙΑ ΕΕ THEA BY MAKEDONIA PALACE ΑΒΡ ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥΧΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΓΡΟΤΥΠΟΣ ΑΕ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΑΛ ΑΡΑΜΠΑΤΖΗΣ ΠΑΝΣΕΡΡΑΪΚΗ ΕΒΔΟΜΑΔΙΑΙΑ ΑΘΕΝΣ ΒΟΙΣ ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΛΗΘΙΝΟ ΡΑΔΙΟΦΩΝΟ ΑΕ ΑΕ ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ ΜΜΕ ΑΕ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΜΕΣΩΝ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΚΑΡΑΜΗΤΣΟΣ & ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΕΕOLIVEMAGAZINEGR ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΑ ΜΕΣΑ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΑΕ ΑΝΤΑΡΗΣ ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥΧΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΠΕ-ΜΠΕ ΑΕ ΑΤΤΙΚΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΑΕ Β ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ & ΣΙΑ ΟΕ ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΣ Χ - ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΟΣ Δ ΟΕ (NEMA PROBLEMA) ΒΛΑΧΑΚΗΣ ΝΕΚΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΡΑΔΙΟΤΗΛΕΟΠΤΙΚΕΣ ΕΠΙΧΑΕ ΓΕΡΟΛΥΜΑΤΟΣ ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΠΑΠΑΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΥ & ΣΙΑ ΕΕ ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ ΧΑΡ. ΝΙΚΟΛΑΟΣ WOMANDOL Δ ΔΙΑΚΑΤΟΥ- ΠΑΠΑΔΑΤΟΥ & ΣΙΑ ΕΕ Δ. ΜΠΟΥΡΑΣ & ΣΙΑ ΕΕ ΔΑΦΝΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΑΕ ΔΕΛΤΙΟ ΕΡΓΑΤΙΚΗΣ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ ΔΕΣΜΗ ΑΕ ΕΜΠΔΙΑΦΡΑΔΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΦΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΑΛ ΑΡΑΜΠΑΤΖΗΣ ΣΕΡΡΑΪΚΟΝ ΘΑΡΡΟΣ ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗΣ ΔΗΜΟΥ ΑΣΠΡΟΠΥΡΓΟΥ ATTICA TV ΔΙΟΓΕΝΗΣ ΜΚΟ ΑΣΤΙΚΗ ΜΗ ΚΕΡΔΟΣΚΟΠΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΔΙΦΩΝΟ ΡΑΔΙΟΦΩΝΙΚΕΣ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΕΙΣ ΑΕ ΔΟΥΣΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ & ΣΙΑ ΕΕ - DOUSIES COM EE ΔΥΟ ΔΕΚΑ ΑΝΩΝΕΚΔΟΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΘΝΙΚΟΣ ΚΗΡΥΞ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΥΟΡΚΗΣ ΕΛΛΑΣ ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΕΠΕ ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΝΤΟΤ ΚΟΜ ΑΝΩΝ ΤΗΛΕΟΠ/ΚΗ & ΕΜΠΕΤ ΠΑΡΠΛ ΕΙΔ. ΛΟΓ/ΣΜΟΣ ΚΟΝΔΕΡΕΥΝΑΣ ΤΟΥ ΕΘΝΑΣΤΕΡ ΑΘΗΝΩΝ ΕΚΔ ΣΑΚΚΟΥΛΑ ΟΕ (ΙΔΙΩΤΙΚΟ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΟ ΔΙΚΑΙΟ) ΕΚΔΟΣΕΙΣ 1908 ΙΚΕ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΝΑΣΤΑ ΙΚΕ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΝΈΟ ΧΡΗΜΑ ΑΕNEWMONEYGR ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΡΩΤΟ ΘΕΜΑ ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΑΕ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΡΕΥΜΑΤΑ ΑΕ 581 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 5.000,00 18.071,00 10.010,00 9.783,00 7.193,00 26.119,25 1.500,23 660,00 5.750,00 18.964,00 5.900,00 4.000,00 9.000,00 1.400,00 9.300,00 2.210,03 5.000,00 55.648,72 53.582,25 491.283,15 9.990,00 70.185,00 4000,00 22.000,00 9.815,00 685,97 9.375,00 800,00 13.543,40 2.600,00 5.200,00 1.200,00 321,75 26000,00 1.000,00 179,25 13.413,00 5.000,00 6.138,00 1.500,00 5.479,16 37.062,50 53505,00 14.440,51 500.872,05 3.000,00 740,00 10.307,00 3.600,00 37.900,00 2.239,73 439.421,66 10.000,00 Τα ποσά που παρατίθενται στους ανωτέρω πίνακες είναι εκφρασμένα σε Ευρώ. Γ Ν Ω Σ ΤΟΠΟΙΉ Σ ΕΙ Σ Ν.4374/2016 ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΟΦΙΑ ΜΟΣΧΑΝΔΡΕΟΥ & ΣΙΑ ΕΕ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ ΑΕ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΟΤΣΗ (ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΛΟΓΙΣΤΗΣ) ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΕΚΤΥΠΩΤΙΚΗ ΑΕ Μ PRESS ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΑΕ ΕΛΛΗΝ.ΕΠΙΧ.ΕΚΔΟΣ & ΟΠΤΙΚOAΜΕΣΩΝ ΕΠΙΚ ΑΕ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΡΑΔΙΟΦΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΑΕ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΞΥΠΗΡΕΤΗΣΗΣ ΠΕΛΑΤΩΝ ΕΝΙΚΟΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΤΥΠΟΕΚΔΟΤΙΚΗ ΑΕΒΕΤ ΕΞΕΡΕΥΝΗΤΗΣ-ΕΞΠΛΟΡΕΡ ΑΕ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΕΠΕ ΕΡΙΝΥΑ ΕΙΔΗΣΕΙΣ Μ ΙΚΕ ΕΣΤΙΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΗ ΜΜΕ ΑΕ ΕΥΔΟΞΙΑ ΧΑΤΖΗΓΕΩΡΓΙΟΥ & ΣΙΑ ΕΕ ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΕΣΤΙΑ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΖΑΜΠΟΥΝΗΣ ΒΑΣΙΛΗΣ ΑΞΙΟΝ ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΖΗΣΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΜΟΝ ΕΠΕ ΖΟΥΓΚΛΑ ΤΖΙ ΑΡ ΑΕ ΖΟΥΓΡΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΕ Η ΑΛΗΘΕΙΑ ΜΟΝ ΕΠΕ - ΑΜΒΡΟΣΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Η ΑΥΓΗ ΑΕ Η ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ ΛΕΜΑΣ ΣΩΤ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ Η ΘΕΣΠΡΩΤΙΚΗ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΘΕΜΕΛΗΣ Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΑΕ Η ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ Π ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ & ΣΙΑ ΑΕ ΗΛΙΑΣ ΚΑΝΕΛΛΗΣ & ΣΙΑ ΕΕ ΗΤ PRESS ONLINE ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΙΚΕ ΗΧΟΣ ΚΑΙ ΡΥΘΜΟΣ AE ΘΕΜΑ ΡΑΔΙΟ ΑΕ ΘΕΟΧΑΡΗΣ ΣΠΥΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΘΗΤΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΕΠΕ Η ΘΕΣΣΑΛΙΑ Ι ΤΟΜΕΛΙΤΟΥ - ΚΑΣΤΟΡΙΝΗ ΙΔΙΟΝΑΤΟΣ & ΣΙΑ ΕΕ ΙΚΑΡΟΣ ΡΑΔΙΟΤΗΛΕΟΠΤΙΚΕΣ ΕΠΙΧ/ΣΕΙΣ ΑΕ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΕΥΝΩΝ & ΜΕΛ ΤΗΣ ΚΕΝΤΕΝΕΠΙΜΕΛΛ/ΔΟΣ ΙΟΝΙΑΝ ΡΑΔΙΟΤΗΛΕΟΠΤΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΑΕ ΙΟΝΙΚΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΑΕ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΑΕ ΚΑΠΙΤΑΛ GR/ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΑΕ Κ.Μ. ΧΑΤΖΗΗΛΙΑΔΗΣ & ΣΙΑ ΕΕ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΠΡΟΤΑΣΙΣ ΚΟΣΜΟΡΑΔΙΟ ΕΕ ΚΥΚΛΟΣ ΑΕ /ΝΕΑ ΚΡΗΤΗ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ ΠΑΝΟΣ GRAMMA BOOKS ΛΑΚΩΝΙΚΟΣ ΤΥΠΟΣ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΑΝΝΑ ΧΙΩΤΗ ΛΑΜΨΗ ΕΚΔΟΤΙΚΕΣ & ΡΑΔ/ΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΑΕ ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΕΠΕ Μ ΤΣΑΡΟΥΧΑΣ & ΣΙΑ ΠΡΩΙΝΟΣ ΛΟΓΟΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΤV AE ΜΑΝΕΣΙΩΤΗΣ ΝΙΚ ΨΩΜΙΑΔΗΣ ΚΩΝ ΟΕ FMVOICEGR ΜΑΡΙΑ ΒΑΣΙΛΑΚΗ ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΕΠΕ ΜΑΡΙΑ ΧΑΛΚΟΥ ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΨΗΦΙΑΚΑ ΜΕΣΑ 582 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 7.267,50 4.000,00 179,25 2.306,44 83.000,00 18.627,62 3.999,43 1.500,00 44.920,00 2.500,00 44.892,50 10.000,00 11.000,00 76.000,00 2.000,00 48.921,13 800,00 2.000,00 99.095,00 770,00 1.000,00 30.868,74 550,56 204,60 1.346,16 41.504,46 3.300,00 7.000,00 11.854,68 1.333,18 4.500,00 253,70 1.556,61 14.000,00 2.376,00 1.990,00 2.800,00 2.100,00 349.820,38 76.675,76 1.680,00 550,00 1.354,63 5.000,00 3.800,00 150,00 3.808,52 4.400,00 120,00 12.430,95 29.000,00 8.100,00 2.750,00 Τα ποσά που παρατίθενται στους ανωτέρω πίνακες είναι εκφρασμένα σε Ευρώ. Γ Ν Ω Σ ΤΟΠΟΙΉ Σ ΕΙ Σ Ν.4374/2016 ΜΑΡΙΝΑ Γ. ΤΟΥΛΑ & ΣΙΑ ΟΕ ΜΕΛΩΔΙΑ ΑΕ ΜΕΤΡΟΝΤΗΛ ΜΟΝ ΙΚΕ ΜΠΟΥΣΙΑΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΕΠΕ ΝΕΑ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ ΑΕ ΝΕΑ ΤΗΣ ΒΟΙΩΤΙΑΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Η ΚΑΝΤΑΣ ΝΕΟ ΡΑΔΙΟΦΩΝΟ ΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΩΝ ΕΠΕ ΝΕΟΤΥΠΟΓΡΑΦΙΚΗ ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΕΠΕ Ο ΛΟΓΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΣΤΑΣΙΝΟΣ & ΣΙΑ ΟΕ ΝΟΗΣΙΣ ΙΚΕ ΞΑΝΘΗΣ ΧΡΥΣΑΝΘΟΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΞΑΝΘΟΠΟΥΛΟΣ - ΟΜΗΡΟΥ - ΕΥΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ ΟΕ (KITCHEN) ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΜΕΓΑΡΟ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΚΙΒΩΤΟΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΑΕ ΟΡΙΖΟΝΤΕΣ ΕΠΕ ΟΤΕ ΑΕ Π ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ & ΣΙΑ ΕΕ Π.ΚΟΥΤΣΟΥΚΟΣ ΑΜΠΟΥΣΤΡΑΣ ΑΕ ΠΑΛΟ ΕΠΕ ΨΗΦΙΑΚΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΠΑΠΑΛΙΟΣ ΚΩΣΤΑΝΤΙΝΟΣ & ΣΙΑ ΕΕ DIRECTION CSR REVIEW ΠΑΠΑΡΟΥΝΗΣ ΦΑΝΜΙΧΑΛΗΣ ΠΑΡΑΕΝΑ ΕΠΕ ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΑΕ Π.Δ. ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΕΠΕ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ ΠΑΤΡΩΝ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΑΕ ΠΟΛΙΤΗ-ΣΙΑΦΑΚΑ ΜΑΡΙΕΛΙΖΕ -ΒΑΣΙΛΙΚΗ (CODEX) ΠΡΟΒΟΛΗ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΠΩΛΗΣΕΩΝ ΑΕ ΠΡΟΤΑΓΚΟΝ ΑΕ ΠΡΩΙΝΟΣ ΤΥΠΟΣ - ΣΤΕΛΛΑ Ι ΣΤΑΥΡΙΔΟΥ ΡΑΔΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ AE ΡΑΔΙΟΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΜΜΕ ΑΕ ΡΑΔΙΟΤΗΛΕΟΠΤΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΑΕ ΡΑΔΙΟΤΗΛΕΟΠΤΙΚΗ ΑΕ ΡΑΔΙΟΤΗΛΕΟΠΤΙΚΗ ΠΡΟΒΟΛΗ ΑΕ SPORT TV ΡΑΔΙΟΦΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ RADIO NORTH 98FM ΕΠΕ ΡΑΔΙΟΦΩΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΓΩΓΕΣ ΑΕ ΡΑΔΙΟΦΩΝΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΑΕ ΔΙΕΣΗ FM Σ. ΑΝΑΣΤΟΠΟΥΛΟΣ & ΣΙΑ ΕΕ ΣΑΡΙΣΑ ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΕΠΕ ΣΕΛΑΝΑ ΑΕ ΣΙΝΕ ΝΙΟΥΖ ΑΕ CINE NEWS ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΠΟΧΗ - ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΑΕΒΕ ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ Μ ΕΠΕ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ ΤΟ ΚΟΥΤΙ ΤΗΣ ΠΑΝΔΩΡΑΣ MEDIA ΕΕ ΤΣΙΤΑΣ Χ ΠΡΟΔΡΟΜΟΣ ΤΥΠΟΚΥΚΛΑΔΙΚΗ ΑΕ ΤΥΠΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ TYPOS MEDIA ΕΠΕ ΤΥΠΟΣ ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ-ΘΩΜΑ ΘΕΟΔΩΡΑ - ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΩΝ ΦΕΛΝΙΚΟΣ ΗΛΕΚΤΡ ΜΕΣΩΝ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΜΕΠΕ ΦΙΛΑΘΛΟΣ ΙΚΕ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΑΕ ΦΩΤΑΓΩΓΟΣ ΕΠΕ Χ ΘΕΟΦΡΑΣΤΟΥ ΤΗΛΕΟΠΤΙΚΕΣ ΠΑΡΑΓΩΓΕΣ ΙΚΕ 583 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 3.700,00 11.081,36 16.286,80 4.462,03 450.861,76 795,46 52.681,67 9.560,77 1.200,00 3.888,00 800,00 1.600,00 1.000,00 3.000,00 150,00 82.930,13 2.000,00 10.200,00 8.112,00 7.597,57 250,00 48.975,30 54.542,50 11.500,00 12.000,00 1.500,00 1.000,00 18.700,00 100,00 15.337,74 1.200,02 10.922,43 168.504,74 35.450,75 8.485,00 11.440,00 11.963,96 2.000,00 10.360,00 2.000,00 57.720,00 557,97 165,60 23.930,00 3.300,00 130,18 3.205,50 158,50 9.880,00 11.764,00 81.020,00 1.000,00 48.000,00 Τα ποσά που παρατίθενται στους ανωτέρω πίνακες είναι εκφρασμένα σε Ευρώ. Γ Ν Ω Σ ΤΟΠΟΙΉ Σ ΕΙ Σ Ν.4374/2016 ΧΑΝΔΑΞ ΑΕ ΧΡΥΣΗ ΕΥΚΑΙΡΙΑ ΑΕ ΧΡΥΣΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΕΝΤΥΠΗ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΑΕ 1000,00 6.217,00 4.200,00 7.297.697,71 ΠΛΗΡΩΜΕΣ ΣΕ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΜΕΣΩΝ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΠΟΣΩΝ ΜΙΚΡΟΤΕΡΩΝ ΤΩΝ ΕΥΡΩ 100 ΑΝΑ ΜΕΣΟ Eπωνυμία εταιρίας LOCAL NEWS ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Κ ΤΟΛΗΣ ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΙΚΕ ΓΝΩΜΗ ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΕΠΕ ΖΩΗ ΛΕΥΚΟΦΡΥΔΟΥ ΙΚΕ ΘΑΡΡΟΣ ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΕΠΕ Ι.Δ ΚΟΛΛΑΡΟΥ & ΣΙΑ ΑΕ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ ΤΗΣ ΕΣΤΙΑΣ ΚΥΚΛΑΔΙΚΗ ΕΕ Ν & Ι ΑΓΓΕΛΑΚΗΣ ΚΡΗΤΙΚΑ ΜΕΣΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΕΠΕ ΝΑΥΤΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ - GRATIA ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΙΚΕ Ο ανωτέρω πίνακας αφορά πληρωμές σε επιχειρήσεις Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης ποσών μικροτέρων των Ευρώ 100, συνολικής αξίας € 371,43. ΣΥΝΟΛΟ ΜΕΣΩΝ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ 7.298.069,14 Ποσά 96.214,94 1.804,92 15.750,37 ΠΛΗΡΩΜΕΣ ΦΟΡΟΥ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗΣ ΠΛΗΡΩΜΕΣ ΕΙΔΙΚΟΥ ΤΕΛΟΥΣ 0,02% ΠΛΗΡΩΜΕΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΤΕΛΟΥΣ 2% ΠΛΗΡΩΜΕΣ ΛΟΓΩ ΔΩΡΕΩΝ, ΧΟΡΗΓΙΩΝ, ΕΠΙΧΟΡΗΓΗΣΕΩΝ ‘Η ΑΛΛΩΝ ΧΑΡΙΣΤΙΚΩΝ ΑΙΤΙΩΝ ('Αρθρο 6 Παρ. 2 του Ν.4374/2016) Α) ΣΕ ΝΟΜΙΚΑ ΠΡΟΣΩΠΑ Eπωνυμία 14th AEGEAN AIRLINES PRO AM 18th CONFERENCE ON RESEARCH ON ECONOMICS AND ECONOMETRICS 2o ΕΣΠΕΡΙΝΟ ΕΠΑ.Λ. ΠΕΡΙΣΤΕΡΙΟΥ 2ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΝΕΑΣ ΜΑΚΡΗΣ 2ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΚΙΑΘΟΥ 5H ΥΠΕ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΚΑΙ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΟΣ 6/ΘΕΣΙΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΚΑΙΩΝ ΔΗΜΟΥ ΟΡΕΣΤΙΑΔΑΣ Ν. ΕΒΡΟΥ 7th CYPRUS BANKING FORUM AHEPA ATHENS CHAPTER HJ1 AMERICAN HELLENIC EDUCATIONAL PROGRESSIVE ASSOCIATION ALACRITY DYNAMICS F1 IN SCHOOLS ALBA ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ALBANIAN ASSOCIATION OF BANKS AMERICAN CHAMBER OF COMMERCE ASOCIATIA ADMINISTRATORILOR INDEPENDENTI AAI ASOCIATIA INVINGEM AUTISMUL ASOCIATIA PRIETENII MUZEULUI NATIONAL DE ARTA AL ROMANIEI ASOCIATIA VOLUNTARI PENTRU IDEI SI PROIECTE CAPITAL LINK INC CENTER TIRANA 20 (Non Profit Organisation) CYBER SECURITY ΙΝΤΕRNATIONAL INSTITUTE CYCLOPOLIS IKE CYPRUS CHAMBER OF COMMERCE & INDUSTRY 584 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Ποσά προ φόρων 30.000,00 5.294,38 410,00 4.335,39 590,00 45.400,00 4.233,87 3.000,00 2.000,00 806,45 3.000,00 10.780,65 1.020,46 1.500,00 202,20 2.984,12 1.500,00 10.000,00 7.048,46 12.000,00 15.000,00 1.000,00 Τα ποσά που παρατίθενται στους ανωτέρω πίνακες είναι εκφρασμένα σε Ευρώ. Γ Ν Ω Σ ΤΟΠΟΙΉ Σ ΕΙ Σ Ν.4374/2016 DDC FINANCIAL GROUP S.R.O DIGEA ΨΗΦΙΑΚΟΣ ΠΑΡΟΧΟΣ Α.Ε. "DIXONS SOUTH-EAST EUROPE-ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ,ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ, ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ" DOWN SYNDROME ALBANIA DURRES COURT EARTHQUAKE SUPPORT - ALBANIA EBEN GR ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗΣ ΗΘΙΚΗΣ EBRD EUROPEAN BANK FOR RECONSTRUCTION AND DEVELOPMENT EMG STRATEGIC CONSULTING ENGINEERS FOR BUSINESS S.A. EUROPEAN MONEY QUIZZ FIER EDUCATIONAL DIRECTORY GLOBAL SUSTAIN A.E. GR DESIGN HOTEL RODOS PALACE S.A. ICONHIC O.E. IMH ΣΥΝΕΔΡΙΟ MARKETING GREECE ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΡΟΩΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ MDA HELLAS MINISTRY OF FINANCE MUNICIPALITY OF BURREL MUNICIPALITY OF POGRADEC ON TIME CONCEPT / AGNA GROUP S.S.A. SOLDOUT LTD SAFE WATER SPORTS ΝΠΙΔ ΜΗ ΚΕΡΔΟΣΚΟΠΙΚΟ ΣΩΜΑΤΕΙΟ SAFER INTERNET HELLAS THE ALBANIAN INFORMATION AND DATA PROTECTION COMMISSIONER THE CYPRUS LEGAL CONFERENCE THE ΑΜΕRΙCAN COLLEGE OF GREECE PIERCE DEREE ALBA TIRANA ECONOMIC FORUM UNIUNEA SCRIITORILOR DIN ROMANIA WORLD VISION ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΑΓΟΝΗ ΓΡΑΜΜΗ ΓΟΝΙΜΗ ΑΜΚΕ ΑΘΛΗΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΚΟΤΙΝΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΝΗ ΠΝΟΗ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΑΜΚΕ POLYPHONICA ΑΜΚΕ ΙΑΣΙΣ ΑΜΚΕ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΝΤΟ ΜΕΝΤΙΤΕΡΡΑΝΕΟ ΑΝΤΙΚΑΡΚΙΝΙΚΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΚΥΠΡΟΥ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΑΡΧΕΙΟΝ ΤΣΑΚΩΝΙΑΣ ΑΣΤΙΚΗ ΜΗ ΚΕΡΔΟΣΚΟΠΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΚΑΤΟΠΤΡΟΝ ΓΕ.Λ. ΔΙΚΑΙΩΝ ΕΒΡΟΥ ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΣΤΡΑΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΚΟΡΓΙΑΛΕΝΕΙΟ - ΜΠΕΝΑΚΕΙΟ Ε.Ε.Σ. ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΓΙΟΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ - Γ. ΓΕΝΝΗΜΑΤΑΣ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΚΟΡΙΝΘΟΥ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΛΑΣΙΘΙΟΥ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ ΣΗΤΕΙΑΣ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΘΩΡΑΚΟΣ ΑΘΗΝΩΝ ΣΩΤΗΡΙΑ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΙΔΩΝ ΠΕΝΤΕΛΗΣ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΤΡΙΚΑΛΩΝ 585 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 10.000,00 3.000,00 10.000,00 6.035,22 3.521,12 10.355,07 1.000,00 7.500,00 6.000,00 5.000,00 500,00 798,23 4.500,00 1.000,00 4.000,00 10.000,00 16.000,00 7.000,00 1.000,00 1.642,44 2.512,93 1.011,00 4.137,97 270,00 1.500,00 1.000,00 2.979,12 4.000,00 4.000,00 6.038,43 5.649,36 5.007,75 150,00 1.860,00 500,00 1.000,00 15.000,00 1.500,00 1.000,00 300,00 4.025,64 9.000,00 3.000,00 3.225,81 50.000,00 9.200,00 4.572,00 5.630,00 425,13 5.000,00 7.110,03 37.413,35 Τα ποσά που παρατίθενται στους ανωτέρω πίνακες είναι εκφρασμένα σε Ευρώ. Γ Ν Ω Σ ΤΟΠΟΙΉ Σ ΕΙ Σ Ν.4374/2016 ΓΙΑΤΡΟΙ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΙΑ ΓΝ ΕΛΕΝΑ ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ - ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ / Γ.Ν.Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΠΑΝΔΡΙΤΙΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΠΕΤΡΑΚΗ ΚΥΠΡΙΑΝΟΥ ΔΕΣΠΟΤΙΚΟ ΚΥΚΛΑΔΩΝ ΑΝΑΣΤΗΛΩΣΗ ΔΗΜΟΣ ΑΘΗΝΑΙΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΑΣΤΥΝΟΜΙΑΣ ΔΗΜΟΣ ΗΡΩΙΚΗΣ ΠΟΛΕΩΣ ΝΑΟΥΣΑΣ ΔΗΜΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΣ ΚΥΘΝΟΥ ΔΗΜΟΣ ΝΑΥΠΛΙΕΩΝ ΔΗΜΟΣ ΠΑΠΑΓΟΥ ΧΟΛΑΡΓΟΥ ΔΗΜΟΣ ΣΠΕΤΣΩΝ ΔΗΜΟΣ ΥΔΡΑΣ ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΠΥΡΓΟΥ Α.Ε. ΟΤΑ ΔΙΑΒΑΖΩ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΑΛΛΟΥΣ ΔΙΑΖΩΜΑ ΜΗ ΚΕΡΔΟΣΚΟΠΙΚΟ ΣΩΜΑΤΕΙΟ ΔΙΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΒΑΜΒΑΚΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΧΑΝΙΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΙΑΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΔΟΥ ΕΘΝΙΚΗ ΛΥΡΙΚΗ ΣΚΗΝΗ ΕΘΝΙΚΗ ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΛ. ΣΟΥΤΖΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΑΣΤΕΡΟΣΚΟΠΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΡΕΥΝΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΘΝΙΚΟΣ ΓΥΜΝΑΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΙΔΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΙΚΠΑ ΒΟΥΛΑΣ ΕΙΔΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΦΟΔΙΑΣΜΟΥ ΜΟΝΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΟΥ ΕΚΕΜΣ ΕΙΔΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΩΦΩΝ ΚΑΙ ΒΑΡΥΚΟΩΝ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΕΩΣ ΕΙΔΙΚΟΣ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΣ ΚΟΝΔΥΛΙΩΝ ΕΡΕΥΝΑΣ Α.Π.Θ. ΕΙΔΙΚΟΣ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΣ ΚΟΝΔΥΛΙΩΝ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΕΙΔΙΚΟΣ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΣ ΚΟΝΔΥΛΙΩΝ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΕΙΔΙΚΟΣ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΣ ΚΟΝΔΥΛΙΩΝ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΑΝΤΕΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗΣ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗΣ - ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΣΟΥΤΣΟΥ ΕΛΕΤΑΕΝ ΑΜΚΕ ΕΛΙΖΑ ΕΤΑΙΡΙΑ ΚΑΤΆ ΤΗΣ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΕΛΛΑ ΔΙΚΑ ΜΑΣ ΑΣΤΙΚΗ ΜΗ ΚΕΡΔΟΣΚΟΠΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΑ ΑΕ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΡΙΖΕΣ ΣΩΜΑΤΕΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗΣ ΑΡΧΗΓΕΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΣΤΥΝΟΜΙΑΣ "ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ ΚΑΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΩΜΑΤΕΙΟ ΜΗ ΚΕΡΔΟΣΚΟΠΙΚΟ" ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΗ ΚΕΡΔΟΣΚΟΠΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΔΙΑΣΩΣΗΣ ΕΟΔ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΔΙΑΣΩΣΗΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΣΑΜΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΣΚΥΛΩΝ ΟΔΗΓΩΝ ΛΑΡΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΔΙΚΤΥΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑΣ ΝΠΙΔ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΞΥΠΗΡΕΤΗΣΗΣ ΠΕΛΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΠΑΣΤΕΡ 586 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 2.000,00 13.393,88 350,00 200,00 8.065,00 241,96 300,00 3.000,00 490,00 1.825,20 2.000,00 2.500,00 1.000,00 2.000,00 8.000,00 5.000,00 500,00 1.000,00 2.000,00 150.000,00 42.000,00 2.000,00 2.000,00 11.157,86 3.000,00 200,25 2.821,60 362,86 2.500,00 25.000,00 700,00 3.000,00 703,00 2.000,00 1.500,00 5.000,00 21.700,00 2.000,00 30.000,00 18.828,32 1.000,00 1.000,00 4.000,00 1.000,00 950,00 7.500,00 973,82 3.000,00 2.000,00 10.000,00 2.500,00 1.000,00 Τα ποσά που παρατίθενται στους ανωτέρω πίνακες είναι εκφρασμένα σε Ευρώ. Γ Ν Ω Σ ΤΟΠΟΙΉ Σ ΕΙ Σ Ν.4374/2016 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΑΙΔΙΚΟ ΧΩΡΙΟ ΣΤΟ ΦΙΛΥΡΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΕΡΥΘΡΟΣ ΣΤΑΥΡΟΣ ΕΛΛΗΝΟΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΟ ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΗΝΟΓΑΛΛΙΚΟ ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΟ ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΛΕΣΧΗ ΞΑΝΘΗΣ ΕΜΠΟΡΙΚΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΠΑΤΡΩΝ ΕΜΠΟΡΙΚΟΣ ΚΑΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΙΣΤΙΑΙΑΣ ΕΜΠΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΡΓΟΥΣ ΕΜΠΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΚΥΠΑΡΙΣΣΙΑΣ ΕΜΠΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΝΑΥΠΛΙΟΥ ΕΜΠΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΦΙΛΙΑΤΡΩΝ ΕΜΠΟΡΟΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΣ ΚΑΙ ΒΙΟΤΕΧΝΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΤΗΝΟΥ ΕΝ.Ε.Ε.ΓΥ.-Λ.ΝΑΞΟΥ ΕΝΙΑΙΟ ΣΩΜΑΤΕΙΟ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΚΟΡΙΝΘΟΥ ΕΝΩΣΗ ΑΣΤΥΝΟΜΙΚΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΖΑΚΥΝΘΟΥ ΕΝΩΣΗ ΑΣΤΥΝΟΜΙΚΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΚΟΡΙΝΘΙΑΣ ΕΝΩΣΗ ΚΥΡΙΩΝ ΔΡΑΜΑΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΑΣΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ Ν. ΣΕΡΡΩΝ ΕΠΙΜΕΛΗΤΉΡΙΟ ΚΑΒΑΛΑΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΙΘΑΚΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΝΠΙΔ ΜΗ ΚΕΡΔΟΣΚΟΠΙΚΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΔΙΕΘΝΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΠΑΝΤΕΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΣΣΗΝΙΑΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Ε.Π.Α.Ψ.Υ. ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΣΠΑΣΤΙΚΩΝ ΠΟΡΤΑ ΑΝΟΙΧΤΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΕΩΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΔΟΥ ΛΑΣΙΘΙΟΥ ΕΦΟΡΟΙ ΚΟΛΛΕΓΙΟΥ ΑΝΑΤΟΛΙΑ ΖΩΟΦΙΛΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΗΛΙΟΥΠΟΛΕΩΣ ΘΕΑΤΡΟ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΑΜΚΕ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΠΑΤΡΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡΗΣΗ «Η ΜΕΡΙΜΝΑ» ΘΟΥΚΙΔΙΔΕΙΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΑΛΙΜΟΥ ΙΔΡΥΜΑ ΓΙΑΝΝΗ ΤΣΑΡΟΥΧΗ ΙΔΡΥΜΑ ΕΥΣΤΑΘΙΑΣ Ι. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΥ ΙΔΡΥΜΑ ΙΩΑΝΝΟΥ Φ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΥ ΙΔΡΥΜΑ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟΥ ΑΓΩΝΑ ΙΔΡΥΜΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΤΟΥ ΗΘΟΠΟΙΟΥ ΙΔΡΥΜΑ ΥΠΟΤΡΟΦΙΩΝ ΑΝΩΤΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΙΕΡΑ ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΚΟΙΝΟΒΙΑΚΗ ΜΟΝΗ ΖΩΟΔΟΧΟΥ ΠΗΓΗΣ ΜΟΔΙΟΥ ΦΘΙΩΤΙΔΟΣ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗ ΛΕΥΚΑΔΟΣ ΚΑΙ ΙΘΑΚΗΣ ΝΠΔΔ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΜΕΣΣΗΝΙΑΣ ΕΝΟΡΙΑΚΟΣ ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΩΝ ΘΕΟΔΩΡΩΝ ΑΡΦΑΡΩΝ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΣΕΡΡΩΝ ΚΑΙ ΝΙΓΡΙΤΗΣ ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΖΩΟΔΟΧΟΥ ΠΗΓΗΣ ΜΠΑΤΣΙ ΑΝΔΡΟΥ ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΟΥΡΣΟΥΛΙΝΩΝ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟ ΝΟΜΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓ.ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΓΛΑΝΤΖΙΑΣ ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΠΑΝΤΑΝΑΣΣΗΣ ΠΡΟΦ. ΗΛΙΟΥ ΚΑΛΛΙΘΕΑ ΤΖΙΤΖΙΦΙΕΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΓΑΛΑΚΤΟΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΝΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΔΙΑΔΡΟΜΩΝ GEO ROUTES CULTURAL INSTITUTE ΚΑΝΕ ΜΙΑ ΕΥΧΗ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΣΤΙΚΗ ΜΗ ΚΕΡΔΟΣΚΟΠΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 587 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 1.000,00 660,00 3.000,00 12.000,00 2.000,00 2.500,00 800,00 400,00 500,00 500,00 300,00 1.000,00 300,00 410,00 1.900,00 596,00 300,00 500,00 1.000,00 500,00 500,00 7.000,00 5.000,00 9.371,42 4.000,00 100.000,00 2.000,00 3.800,00 7.200,00 1.000,00 500,00 635,00 500,00 400,00 4.717,00 200.000,00 200,00 7.000,00 2.000,00 300,00 381,48 500,00 500,00 2.308,00 1.000,41 1.000,00 300,00 300,00 2.000,00 3.000,00 3.000,00 3.000,00 3.300,00 Τα ποσά που παρατίθενται στους ανωτέρω πίνακες είναι εκφρασμένα σε Ευρώ. Γ Ν Ω Σ ΤΟΠΟΙΉ Σ ΕΙ Σ Ν.4374/2016 ΚΑΠΙΤΑΛ ΛΙΝΚ ΕΛΛΑΣ ΜΟΝ ΕΠΕ ΚΑΡΙΕΡΑ ΑΕ ΚΑΡΙΤΑΣ ΑΘΗΝΑΣ ΣΩΜΑΤΕΙΟ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΘΕΣΗΣ: ΑΦΑΙΡΕΣΗ. ΤΑ ΗΡΩΪΚΑ ΧΡΟΝΙΑ ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ MΟΜus- ΆΛΕΞ ΜΥΛΩΝΑ ΚΑΤΑΣΚΗΝΩΣΕΙΣ ΧΑΡΟΥΜΕΝΑ ΠΑΙΔΙΑ ΧΑΡΟΥΜΕΝΑ ΝΙΑΤΑ ΣΩΜΑΤΕΙΟ ΜΗ ΚΕΡΔΟΣΚΟΠΙΚΟ ΚΕΝΘΕΑ ΛΑΡΝΑΚΑ - ΚΕΝΤΡΟ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΑ ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΚΕΝΤΡΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΙΑΤΟΥ ΚΙΒΩΤΟΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΚΙΝΗΣΗ ΠΟΛΙΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΟΙΧΤΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΥΠΡΙΑΚΟΣ ΕΡΥΘΡΟΣ ΣΤΑΥΡΟΣ - ΚΛΑΔΟΣ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΣΚΟΥΡΑΣ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ Α.Ε. "The Ranch" ΛΕΣΧΗ ΑΝΔΡΙΩΝ ΣΩΜΑΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΕΩΣ ΛΥΚΕΙΟ ΕΘΝΟΜΑΡΤΥΡΑ ΚΥΠΡΙΑΝΟΥ ΣΤΡΟΒΟΛΟΥ ΛΥΚΕΙΟ ΕΛΛΗΝΙΔΩΝ ΒΟΛΟΥ ΛΥΚΕΙΟ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΔΩΝ ΜΑΖΙ ΓΙΑ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΑΙΚΡΟΣΟΦΤ ΕΛΛΑΣ ΑΒΕΕ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ-ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΜΕΑΠ ΠΕΡΑ ΧΩΡΙΟ ΝΗΣΟΥ ΜΕΛΑΘΡΟΝ ΑΓΩΝΙΣΤΩΝ ΤΗΣ ΕΟΚΑ ΜΟΝΑΔΑ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΣΩΣΣΙΔΕΙΟ ΓΗΡΟΚΟΜΕΙΟ ΒΕΡΟΙΑΣ ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΕΥΘΕΡΝΑΣ ΜΟΥΣΕΙΟ ΓΟΥΛΑΝΔΡΗ ΦΥΣΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΠΕΝΑΚΗ ΜΟΥΣΙΚΟΣ ΚΑΙ ΔΡΑΜΑΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ "ΩΔΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ 1871" ΜΠΟΥΣΙΑΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΕΠΕ ΝΑΥΤΙΚΟΣ ΑΘΛΗΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΣΑΛΑΜΙΝΟΣ ΝΑΥΤΙΚΟΣ ΟΜΙΛΟΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΝΑΥΤΙΚΟΣ ΟΜΙΛΟΣ ΚΑΛΑΜΑΚΙΟΥ ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΝΟΣΗΛΕΙΑ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΚΟΙΝΩΦΕΛΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Η ΠΑΜΜΑΚΑΡΙΣΤΟΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ ΑΓΡΙΝΙΟΥ ΟΙ ΦΙΛΟΙ ΤΗΣ ΤΗΝΟΥ ΚΟΙΝΩΦΕΛΕΣ ΣΩΜΑΤΕΙΟ ΟΙ ΦΙΛΟΙ ΤΟΥ ΑΜΥΚΛΑΙΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΙΔΙΚΟΣ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΣ ΚΟΝΔΥΛΙΩΝ ΕΡΕΥΝΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΕΛΦΩΝ ΑΜΚΕ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΙΤΩΝ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΝ ΓΡΑΦΕΙΟΝ ΕΚΠΡΟΣΩΠΗΣΕΩΣ ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΜΕΓΑΡΟΥ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ ΟΡΧΗΣΤΡΑ ΙΝΤRARTI ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΜΑΝΔΟΛΙΝΑΤΑ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΛΑΒΔΑΣ ΟΦΘΑΛΜΙΑΤΡΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Π.Ε.Α.Ν.Δ. ΣΩΜΑΤΕΙΟ ΜΗ ΚΕΡΔΟΣΚΟΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΑΝΑΠΗΡΩΝ ΛΕΜΕΣΟΥ (Π.Ο.Α.Α) ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΥΦΛΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΚΑΙ ΣΥΝΑΦΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΕΝΑ ΟΝΕΙΡΟ ΜΙΑ ΕΥΧΗ ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΕΦΕΔΡΩΝ ΚΑΤΑΔΡΟΜΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗΣ ΠΑΙΔΙΚΑ ΧΩΡΙΑ SOS ΕΛΛΑΔΟΣ ΠΑΙΔΙΚΟ ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΥ ΑΘΗΝΑΣ ΑΜΚΕ ΠΑΜΜΑΚΑΡΙΣΤΟΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΙΑΣ ΠΡΟΝΟΙΑΣ 588 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 5.000,00 4.590,00 800,00 1.881,00 500,00 100,00 3.000,00 310,00 700,00 3.000,00 300,00 15.000,00 500,00 200,00 200,00 150,00 2.151,00 2.500,00 10.000,00 800,00 300,00 400,00 1.612,82 4.148,93 10.500,00 39.000,00 20.000,00 4.500,00 300,00 5.452,18 2.000,00 32.730,00 1.000,00 4.032,26 1.000,00 4.000,00 3.500,00 500,00 15.000,00 3.000,00 5.000,00 127.400,00 7.500,00 15.150,66 1.500,00 200,00 200,00 2.000,00 150,00 200,00 2.000,00 550,00 7.155,00 Τα ποσά που παρατίθενται στους ανωτέρω πίνακες είναι εκφρασμένα σε Ευρώ. Γ Ν Ω Σ ΤΟΠΟΙΉ Σ ΕΙ Σ Ν.4374/2016 ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΒΟΗΘΕΙΑΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ Η ΚΑΡΔΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΛΑΡΙΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΕΛΚΕ ΕΙΔΙΚΟΣ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΣ ΚΟΝΔΥΛΙΩΝ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΕΙΡΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΓΟΝΕΩΝ ΚΗΔΕΜΟΝΩΝ ΚΑΙ ΦΙΛΩΝ ΑΜΕΑ ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗ Ε. ΑΒΕΡΩΦ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΙΟΝΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΘΟΛΑΡΙΩΝ ΑΜΟΡΓΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΖΙ ΜΕ ΣΤΟΧΟ ΤΗΝ ΠΑΙΔΕΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΖΙ ΜΕ ΣΤΟΧΟ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ (ΑΓΟΡΑ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΗΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΑΝΑΛΩΣΙΜΩΝ ΓΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΑ ΙΑΤΡΕΙΑ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΟΙ ΦΘΟΡΕΣ ΠΟΥ ΠΛΗΓΩΝΟΥΝ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ ΚΑΙ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΠΡΟΛΗΨΙΣ ΑΣΤΙΚΗ ΜΗ ΚΕΡΔΟΣΚΟΠΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΙΑΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΥΡΟΣΒΕΣΤΙΚΟ ΣΩΜΑ ΕΛΛΑΔΟΣ ΠΥΡΟΣΒΕΣΤΙΚΟ ΣΩΜΑ ΠΟΛΥΓΥΡΟΥ ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ Σ.ΑΥΓΟΥΛΕΑ - ΛΙΝΑΡΔΑΤΟΥ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΣΕΒ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΩΝ ΣΘΕΒ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΘΕΣΣΑΛΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΩΝ ΣΚΑΚΙΣΤΙΚΟΣ ΟΜΙΛΟΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΜΗ ΚΕΡΔΟΣΚΟΠΙΚΟ ΣΩΜΑΤΕΙΟ ΣΚΕΠ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΝΕΟΥΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΚΗΓΟΡΩΝ ΑΓΡΙΝΙΟΥ ΚΑΙ ΦΙΛΩΝ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΟΥΡΣΟΥΛΙΝΩΝ ΑΘΗΝΩΝ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΚΗΔΕΜΟΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΤΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΓΟΝΕΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΝΕΟΠΛΑΣΜΑΤΙΚΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΒΟΡΕΙΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Η ΛΑΜΨΗ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΓΡΙΝΙΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΚΩΦΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΝΕΟΧΩΡΙΤΩΝ ΝΑΥΠΑΚΤΙΑΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΠΡΟΩΘΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΜΗ ΚΕΡΔΟΣΚΟΠΙΚΟ ΣΩΜΑΤΕΙΟ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΣΚΕΛΕΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΠΕΤΑΛΟΥΔΑ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΤΩΝ ΑΠΑΝΤΑΧΟΥ ΔΟΞΙΩΤΩΝ ΑΡΚΑΔΙΑΣ ΑΝΑΣΤΥΛΩΣΗ ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΗΤΩΝ ΘΕΣΠΡΩΤΙΑΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΦΙΛΩΝ ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΦΙΛΩΝ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΧΡΟΝΙΕΣ ΡΕΥΜΑΤΟΠΑΘΕΙΕΣ ΠΑΙΔΙΚΟΣ ΑΝΤΙΡΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΑΓΩΝΑΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΦΙΛΩΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΥΜΠΛΕΥΣΗ ΑΜΚΕ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ EUROPA DONNA ΚΥΠΡΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΒΑΓΟΝΙ ΑΓΑΠΗΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΩΝ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΚΑΙ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΚΗΔΕΜΟΝΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΚΑΤΩ ΠΟΛΕΜΙΔΙΩΝ ΙΕ΄ - ΑΓΙΟΥ ΝΕΟΦΥΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΔΙΑΦΗΜΙΖΟΜΕΝΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΕΠΕΝΔΥΤΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ ΣΕΔ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΙΠΠΑΣΙΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΘΕΣΣΑΛΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΩΝ ΣΘΕΒ ΣΥΝΕΔΡΙΟ CYPRUS INTERNATIONAL TAX CONFERENCE ΣΥΝΕΔΡΙΟ RENEWABLE AND STORAGE FORUM ΣΩΜΑ ΟΜΟΤΙΜΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΣΩΜΑΤΕΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΚΟΥ ΤΡΑΥΜΑΤΟΣ ΣΩΜΑΤΕΙΟ ΔΙΑΖΩΜΑ ΣΩΜΑΤΕΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΜΕΡΙΜΝΑ ΑΓΙΩΝ ΟΜΟΛΟΓΗΤΩΝ ΣΩΜΑΤΕΙΟ ΜΙΧΑΗΛ ΟΛΥΜΠΙΟΣ ΙΔΑΛΙΟΥ ΤΟ ΧΑΜΟΓΕΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ 589 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 200,25 2.000,00 201.829,85 1.000,00 2.000,00 310,00 4.000,00 12.000,00 800,00 75.800,00 124.200,00 28.464,00 14.776,56 3.000,00 950,00 1.262,90 1.000,00 66.500,00 500,00 1.000,00 500,00 2.000,00 1.500,00 3.000,00 500,00 600,00 500,00 500,00 10.000,00 300,00 4.032,28 1.000,00 65.000,00 1.500,00 294,00 1.000,00 1.000,00 1.000,00 500,00 800,00 200,00 5.000,00 1.000,00 2.500,00 500,00 9.000,00 5.000,00 300,00 5.000,00 1.500,00 1.500,00 200,00 2.000,00 Τα ποσά που παρατίθενται στους ανωτέρω πίνακες είναι εκφρασμένα σε Ευρώ. Γ Ν Ω Σ ΤΟΠΟΙΉ Σ ΕΙ Σ Ν.4374/2016 ΤΟΠΙΚΗ ΔΙΟΙΚΟΥΣΑ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΟΣ ΕΛΕΠΑΠ ΑΓΡΙΝΙΟΥ ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΝΠΙΔ ΦΙΛΑΝΘΡΩΠΙΚΟ ΔΕΙΠΝΟ ΚΥΠΡΟ-ΓΑΛΛΙΚΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ 2019 ΦΙΛΟΔΑΣΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΑΘΗΝΩΝ ΦΙΛΟΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΗ ΑΓΚΑΛΙΑ ΦΙΛΟΠΤΩΧΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΡΟΔΟΥ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΑΓΡΙΝΙΟΥ 250,00 45.000,00 1.500,00 10.000,00 5.000,00 500,00 1.000,00 2.398.853,33 ΠΛΗΡΩΜΕΣ ΛΟΓΩ ΔΩΡΕΩΝ, ΧΟΡΗΓΙΩΝ, ΕΠΙΧΟΡΗΓΗΣΕΩΝ ‘Η ΑΛΛΩΝ ΧΑΡΙΣΤΙΚΩΝ ΑΙΤΙΩΝ ΣΕ ΝΟΜΙΚΑ ΠΡΟΣΩΠΑ ΠΟΣΩΝ ΜΙΚΡΟΤΕΡΩΝ ΤΩΝ ΕΥΡΩ 100 ΑΝΑ ΝΟΜΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ Eπωνυμία ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΩΜΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΣΩΣΗΣ ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΑΝΤΙΝΑΡΚΩΤΙΚΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΣΤΗΡΙΞΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΥΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΚΑΡΚΙΝΟΠΑΘΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΑΓΑΠΗ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΑΞΗ ΑΓΑΠΗΣ Ο ανωτέρω πίνακας αφορά πληρωμές λόγω Δωρεών, Χορηγιών, Επιχορηγήσεων ή άλλων χαριστικών αιτιών σε Νομικά Πρόσωπα, ποσών μικροτέρων των Ευρώ 100, συνολικής αξίας € 50. ΣΥΝΟΛΟ ΔΩΡΕΩΝ, ΧΟΡΗΓΙΩΝ, ΕΠΙΧΟΡΗΓΗΣΕΩΝ 'Η ΑΛΛΩΝ ΧΑΡΙΣΤΙΚΩΝ ΑΙΤΙΩΝ Α) ΣΕ ΝΟΜΙΚΑ ΠΡΟΣΩΠΑ 2.398.903,33 Β) ΣΕ ΦΥΣΙΚΑ ΠΡΟΣΩΠΑ - ΕΞΙ (6) ΔΙΚΑΙΟΥΧΟΙ 39.320,35 ΔΩΡΕΕΣ ΠΑΓΙΟΥ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΥ ΤΡΑΠΕΖΗΣ Eπωνυμία 103ο ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 10ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ 10ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΑΡΔΙΤΣΗΣ 10ο ΕΙΔΙΚΟ ΔΗΜ.ΣΧΟΛ. ΒΑΡΗΚΟΩΝ ΘΕΣ/ΚΗ 11ο ΔΗΜ.ΣΧΟΛΕΙΟ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ 12ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΖΩΓΡΑΦΟΥ 14ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΑΓ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ 14ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΝΕΑΣ ΙΩΝΙΑΣ 14ο ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΚΙΛΚΙΣ 15ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΕΥΟΣΜΟΥ 16ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΤΡΙΚΑΛΩΝ 17ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΑΓ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ 17ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΑΙΓΑΛΕΩ 17ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΝΙΚΑΙΑΣ 17ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΕΡΡΩΝ 181 ΜΟΙΡΑ Κ/Β (ΧΩΚ) 18o ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΑΧΑΡΝΩΝ 1o ΔΗΜ.ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΕΡΑΜΑΤΟΣ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 1ο & 14ο ΔΗΜ.ΣΧΟΛΕΙΟ ΕΥΟΣΜΟΥ 1ο 2ΘΕΣΙΟ ΝΗΠΙΑΓ.ΔΙΑΒΑΤΩΝ ΘΕΣ/ΝΙΚΗΣ 1ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΜΑΚΡΗΣ 1ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ 1ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 1ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΙΛΙΟΥ 1ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΗΣ 1ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΑΙΓΙΟΥ 590 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά που παρατίθενται στους ανωτέρω πίνακες είναι εκφρασμένα σε Ευρώ. Γ Ν Ω Σ ΤΟΠΟΙΉ Σ ΕΙ Σ Ν.4374/2016 1ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΖΑΧΑΡΩΣ 1ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΙΑΤΟΥ ΚΟΡΙΝΘΙΑ 1ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΕΓΑΛΟΠΟΛΕΩΣ 1ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙΟΥ 1ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΝΕΑΣ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ 1ο ΕΠΑ.Λ. ΑΓΙΑΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ 1ο ΕΠΑ.Λ. ΑΓΙΩΝ ΑΝΑΡΓΥΡΩΝ 1ο ΕΠΑ.Λ. ΕΥΟΣΜΟΥ 1ο ΕΠΑ.Λ. ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ 1ο ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΚΟΖΑΝΗΣ 1ο ΕΣΠΕΡΙΝΟ ΕΠΑΛ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙΟΥ 1ο ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΑΜΦΙΣΣΑΣ 1ο ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ 20ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΙΛΙΟΥ 23ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΕΥΟΣΜΟΥ 23ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 24ο ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ 26ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΝΙΚΑΙΑΣ 27ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ 2o ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΖΕΦΥΡΙΟΥ 2o ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΗΦΙΣΙΑΣ 2o ΔΗΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ 2o ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2θ/μια ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΤΡ.ΔΗΜΟΥ ΔΙΟΝΥΣΟΥ 2ο ΓΕΛ. Ν. ΣΜΥΡΝΗΣ "ΟΜΗΡΕΙΟ" 2ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ 2ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 2ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΜΑΚΡΗΣ 2ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΛΛΗΝΗΣ 2ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙΟΥ 2ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΑΓ.ΚΗΡΥΚΟΥ 2ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΑΛΛΙΘΕΑΣ 2ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΝΔΡΑΣ 2ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΟΡΟΥ 2ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΕΡΡΩΝ 2ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΚΙΑΘΟΥ 2ο ΕΠΑ.Λ. ΑΓΙΑΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ 2ο ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΖΕΦΥΡΙΟΥ 2ο ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΚΟΡΥΔΑΛΛΟΥ 3 ΔΗΜ.ΣΧΟΛΕΙΟ ΛΑΓΟΝΗΣΙΟΥ-ΚΑΛΥΒΙΩΝ 306 ΕΡΓΟΣΤΑΙΟ ΒΑΣΕΩΣ Δ.Ε.Π.Ε. 36ο ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΒΟΛΟΥ 3o ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΙΓΑΛΕΩ 3ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΝΑΥΠΑΚΤΟΥ 3ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΝΕΑΣ ΙΩΝΙΑΣ 3ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΑΛΑΜΙΝΟΣ 3ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΓΟΥΛΑΣ 3ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛ.ΖΕΦΥΡΙΟΥ 3ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΑΙΓΑΛΕΩ 3ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΗΒΑΣ 3ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΕΓΑΛΟΠΟΛΗΣ 3ο ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ Γ' ΑΘΗΝΑΣ 3ο ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΚΑΛΛΙΘΕΑΣ 591 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά που παρατίθενται στους ανωτέρω πίνακες είναι εκφρασμένα σε Ευρώ. Γ Ν Ω Σ ΤΟΠΟΙΉ Σ ΕΙ Σ Ν.4374/2016 44ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ 4o ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΤΡΙΚΑΛΩΝ 4o ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΝΕΑΣ ΙΩΝΙΑΣ 4ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΤΡΩΝ 4ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΕΝΤΕΛΗΣ 4ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΙΛΙΟΝ 4ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΓΚΑΔΑ 4ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΑΡΙΔΑΙΑΣ 4ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΑΦΝΗΣ 4ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΕΥΚΑΡΠΙΑΣ 4ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΛΑΡΙΣΑΣ 4ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ 52ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ 57ο - 61ο ΔΗΜΟΤΙΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΑΘΗΝΩΝ 5ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΚΑΛΑΜΑΡΙΑΣ 5ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΝΑΥΠΑΚΤΟΥ 5ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΝΑΥΠΛΙΟΥ 63 ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ 6ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΕΡΑΤΣΙΝΙΟΥ 6ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΑΓΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ 6ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΕΡΡΩΝ 77ο και 16ο ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΑ ΑΘΗΝΩΝ 7o ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΟΡΥΔΑΛΛΟΥ 7o ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ 7ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΧΑΝΙΩΝ 7ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΛΙΒΑΔΕΙΑΣ 7ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ 7ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΛ.ΦΑΛΗΡΟΥ 8ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ 8ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΟΡΥΔΑΛΛΟΥ 8ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΕΩΣ 98S ΑΝΩΤΕΡΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΑΓΜΑΤΩΝ 98ο ΤΑΓΜΑ ΕΘΝΟΦΥΛΑΚΗΣ 9ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ 9ο ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΑΧΑΡΝΩΝ kid-family-ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ Α.Τ. ΑΓΙΟΥ ΠΑΝΤΕΛΕΗΜΩΝΑ ΑΓΡΟΤΙΚΟ ΙΑΤΡΕΙΟ-Τ.ΚΟΙΝΟΤ.ΜΑΣΤΡΟ ΑΓΡΟΤΙΚΟ ΚΑΤ/ΜΑ ΚΡΑΤΗΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΑΘΗΝΑΙΚΟΣ ΑΘΛ.ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΒΥΡΩΝΑ ΑΘΛ.ΓΥΜΝΑΣΤΙΚΟΣ ΟΜΙΛΟΣ ΡΕΘΥΜΝΟΥ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΧΟΛΑΡΓΟΥ ΑΘΛΗΤΙΚΟΣ ΟΜΙΛΟΣ ΕΚΑΛΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΠΟΛΥΤΕΚΝΩΝ ΑΡΧΗΓΕΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΣΥΝΟΜΙΑΣ ΑΣΤΥΝΟΜΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΣΑΜΟΥ ΑΣΤΥΝΟΜΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΑΓΡΙΝΙΟΥ ΑΣΤΥΝΟΜΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΒΡΙΛΗΣΣΙΩΝ ΑΣΤΥΝΟΜΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΙΣΤΟΜΟΥ-ΑΡΑΧΩΒΑΣ ΑΣΤΥΝΟΜΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΚΙΛΕΛΕΡ ΑΣΤΥΝΟΜΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΚΙΛΚΙΣ ΑΣΤΥΝΟΜΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΛΑΓΚΑΔΑ 592 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά που παρατίθενται στους ανωτέρω πίνακες είναι εκφρασμένα σε Ευρώ. Γ Ν Ω Σ ΤΟΠΟΙΉ Σ ΕΙ Σ Ν.4374/2016 ΑΣΤΥΝΟΜΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΧΑΛΚΙΔΑΣ ΑΣΤΥΝΟΜΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑΣ ΒΑΣΗ ΥΠΟΒΡΥΧΙΩΝ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΩΝ Γ.Α.Δ.Α. / ΔΑΕΕΒ / ΤΜΗΜΑ 5 Γ.Ν.Α. ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ ΓΕΝ.ΠΕΡ/ΚΗ ΑΣΤ/ΚΗ Δ/ΝΣΗ Κ.ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΠΕΡΙΦ. ΑΣΤΥΝ. Δ/ΝΣΗ ΗΠΕΙΡΟΥ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΙΤΩΛΙΚΟΥ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΔΙΑΠΟΛ/ΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔ.ΑΝΑ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΕΥΗΝΟΧΩΡΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΚΑΡΕΑ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΑΓΚΑΔΑ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΑΡΙΣΑΣ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΙΚΑΙΑΣ ΛΑΡΙΣΑΣ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΣΚΑΛΑΣ ΩΡΩΠΟΥ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΙΔΩΝ ΠΕΝΤΕΛΗΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΙΤΩΛΙΚΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΕΥΗΝΟΧΩΡΙΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΡΕΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΜΑΚΡΥΓΙΑΛΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΝΕΑΠΟΛΕΩΣ ΚΡΗΤΗΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΠΑΡΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟ/ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΑΣΤΟΥΝΗΣ ΓΥΜΝΑΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΚΕΡΑΤΣΙΝΙΟΥ Δ' ΣΩΜΑ ΣΤΡΑΤΟΥ-40 ΜΟΝ.ΕΠΙΣ)ΣΕΩΣ Δ. ΙΕΚ ΑΡΓΟΥΣ Δ/ΝΣΗ ΑΜΕΣΗΣ ΔΡΑΣΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ Δ/ΝΣΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΩΣ ΕΓΚΛΗΜΑΤΩΝ ΔΗΜ.ΣΧΟΛΕΙΟ ΑΝΑΤΟΛΗΣ ΝΕΑΣ ΜΑΚΡΗΣ ΔΗΜΟΣ ΑΓ. ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΔΗΜΟΣ ΑΓΙΑΣ ΒΑΡΒΑΡΑΣ ΔΗΜΟΣ ΑΘΗΝΑΙΩΝ ΔΗΜΟΣ ΒΕΛΟΥ - ΒΟΧΑΣ ΔΗΜΟΣ ΙΛΙΟΥ ΔΗΜΟΣ ΛΗΞΟΥΡΙΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΤΡΙΑΔΑΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΑΛΦΕΙΟΥΣΑΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΒΙΛΙΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΖΑΓΚΛΙΒΕΡΙΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΕΦΑΛΟΥ ΚΩΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΣΙΟΥ ΚΟΡΙΝΘΙΑΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΠΕΡΧΟΓΕΙΑΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΤΑΜΑΤΑΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΦΑΚΑΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΤΡΑΓΑΝΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΤΡΑΓΑΝΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΤΡΑΝΟΒΑΛΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΟΙΝΙΚΟΥΝΤΑΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΧΑΒΑΡΙΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΧΩΡΑΣ ΣΑΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΣΤΥΝΟΜΙΑΣ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΣΤΥΝΟΜΙΑΣ ΑΙΤΩΛΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΣΤΥΝΟΜΙΑΣ ΒΟΙΩΤΙΑΣ 593 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά που παρατίθενται στους ανωτέρω πίνακες είναι εκφρασμένα σε Ευρώ. Γ Ν Ω Σ ΤΟΠΟΙΉ Σ ΕΙ Σ Ν.4374/2016 ΔΝΣΗ ΑΣΤΥΝΟΜΙΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΔΟΥ ΝΕΑΣ ΙΩΝΙΑΣ Ε.Ε.Ε.Ε.Κ. ΑΡΙΔΑΙΑΣ Ε.Ε.Ε.Ε.Κ. ΕΔΕΣΣΗΣ Ε.Ε.Ε.Ε.Κ. ΠΑΥΛΟΥ ΜΕΛΑ Ε.Π.Α.Ψ.Υ. Ε.Σ./487 ΤΑΓΜΑ ΔΙΑΒΙΒΑΣΕΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛ/ΓΓΥΗΣ ΕΙΔΙΚΟ ΕΠΑΛ ΙΛΙΟΥ ΕΙΔΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΕΡΜΟΥΠΟΛΗΣ ΕΚΠΑ ΣΧΟΛΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΛ.ΑΣ/ ΔΝΣΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΕΛ.ΑΣ/ΑΤ ΛΕΡΟΥ ΕΝ.Ε.Ε.ΓΥ.-Λ. ΦΙΛΩΤΙΟΥ ΝΑΞΟΥ ΕΝΙΑΙΟ ΕΙΔ.ΕΠΑΓ. ΓΥΜΝ-ΛΥΚΕΙΟ ΚΟΡΩΠΙ ΕΝΩΣΗ ΑΣΤΥΝΟΜΙΚΩΝ ΥΠΑΛ/ΛΩΝ ΣΕΡΡΩΝ ΕΝΩΣΗ ΓΟΝΕΩΝ ΝΟΗΤΙΚΩΣ ΥΣΤΕΡΟΥΝΤΩΝ ΕΝΩΣΗ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΩΝ ΠΟΛ. ΝΑΥΤ ΕΠΑ.Λ. ΑΡΝΑΙΑΣ ΕΠΑ.Λ. ΚΙΣΣΑΜΟΥ ΕΣΤΙΑ ΜΗΤΕΡΑΣ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙΟΥ ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΑΕΤΟΥ ΚΑΡΥΣΤΟΥ ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓ.ΤΡΙΑΔΑΣ ΚΑΡΠΕΝΗΣΙΟΥ Κ.Ε.Κ. ΚΑΜΑΤΕΡΟΥ Κ.Ε.Σ.Υ. ΕΥΡΥΤΑΝΙΑΣ ΚΑΤΑΣΤΗΜΑ ΚΡΑΤΗΣΗΣ ΚΟΡΥΔΑΛΛΟΥ ΚΕΝΤΡΟ ΥΓΕΙΑΣ ΛΑΥΡΙΟΥ ΚΕΝΤΡΟ ΥΓΕΙΑΣ ΞΥΛΟΚΑΣΤΡΟΥ ΚΕΝΤΡΟ ΥΓΕΙΑΣ ΡΟΔΟΠΟΛΕΩΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΠΑΛΑΙΟΜΑΝΙΝΑΣ ΚΡΑΤΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΝΙΚΑΙΑΣ ΛΙΜΕΝΑΡΧΕΙΟ ΙΘΑΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΟΣ-ΓΥΜΝ/ΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΘΝΙΚΟΣ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ & ΔΗΜ. ΣΧΟΛ. ΑΣΤΡΟΥΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ ΝΑΥΠΛΙΟΥ Ο.Α.Ε.Δ.- Κ.Π.Α.2 ΛΑΓΚΑΔΑ ΟΜΙΛΟΣ ΓΙΑΤΗΝ UNESCO ΠΕΙΡΑΙΩΣ/ΝΗΣΩΝ ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΑΔΕΛΦΟΤΗΤΑ ΠΑ.Α.Π.Α. ΒΟΥΛΑΣ ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΠΑΝ.ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΣΥΝΤΑΞ/ΧΩΝ ΑΣΤΥΝ/ΚΩΝ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΓΥΜΝΑΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΙΑΤΡΕΙΟ ΨΑΡΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΙΑΚΟ ΙΑΤΡΕΙΟ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑΣ ΠΝΕΥΜ.ΚΕΝΤΡΟ"ΕΥΑΓΓΕΛ.ΘΕΟΤΟΚΟΥ" ΠΟΛ/ΚΟΣ ΣΥΛΛ. ΑΠΑΝΤΑΧΟΥ ΣΚΑΛΙΩΤΩΝ ΠΥΡΟΣΒΕΣΤΙΚΟ ΚΛΙΜΑΚΙΟ ΠΑΡΟΥ Σ.Ε.Τ.Α.Υ. ΣΥΛ. ΓΟΝ&ΚΗΔ. 52ου ΓΥΜΝ. ΑΘΗΝΩΝ ΣΥΛ.ΓΟΝ.& ΚΗΔΕΜ.60ου ΔΗΜ.ΣΧ.ΑΘΗΝΩΝ 594 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ Τα ποσά που παρατίθενται στους ανωτέρω πίνακες είναι εκφρασμένα σε Ευρώ. Γ Ν Ω Σ ΤΟΠΟΙΉ Σ ΕΙ Σ Ν.4374/2016 ΣΥΛΛ.ΓΟΝ.&ΚΗΔΕΜ.101οΔ.ΣΧΟΛ.ΘΕΣ/ΝΙΚΗ ΣΥΛΛ.ΓΟΝΕΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΔΗΜ.ΣΧ.ΚΑΜΠΟΥ ΣΥΛΛ.ΓΟΝΕΩΝ/ΚΗΔΕΜΟΝΩΝ 162ο ΔΗΜΚΟ ΣΥΛΛΟΓΟΣ "ΙΟΝΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ" ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΚΗΔΕΜΟΝΩΝ 3ου ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ Γ.Ν.ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΙΟΝΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΣΥΛΛΟΓΟΣ Ο ΑΓΙΟΣ ΣΥΜΕΩΝ ΣΧΟΛ.ΕΠΙΤΡ.ΜΟΝΑΔΩΝ 1)ΘΜΙΑΣ-2)ΘΜΙΑΣ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΕΥΤΕΡΗΣ ΕΥΚΑΙΡΙΑΣ ΑΛΙΒΕΡΙ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΕΥΤΕΡΗΣ ΕΥΚΑΙΡΙΑΣ ΒΟΛΟΥ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΚΩΝ ΔΟΚΙΜΩΝ ΣΧΟΛΗ Π.Σ.Ε.Α. ΣΩΜ.ΕΘΕΛΟΝΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΖΑΝΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΤΜΗΜΑ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΑΤΤΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΑΓΙΑΣ ΒΑΡΒΑΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΖΩΓΡΑΦΟΥ ΤΜΗΜΑ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΙΛΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΥΨΕΛΗΣ ΤΜΗΜΑ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΥΜΗΤΤΟΥ ΤΜΗΜΑ ΤΡΟΧΑΙΑΣ ΛΗΤΗΣ ΥΠΔ/ΝΣΗ ΕΠΙΧ.& ΠΡΟΣΤ. ΜΑΡΤΥΡΩΝ ΥΠΟΔ/ΝΣΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΒΟΛΟΥ ΥΠΟΔ/ΝΣΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΔΥΤ.ΑΤΤΙΚΗΣ ΥΠΟΔ/ΝΣΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ Ο ανωτέρω πίνακας αφορά Δωρέες πλήρως αποσβεσμένου παγίου εξοπλισμού της Τραπέζης με υπολειμματική αξία € 34,51. ΣΥΝΟΛΟ ΜΕΣΩΝ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ 7.298.069,14 ΣΥΝΟΛΟ ΔΩΡΕΩΝ, ΧΟΡΗΓΙΩΝ, ΕΠΙΧΟΡΗΓΗΣΕΩΝ 'Η ΑΛΛΩΝ ΧΑΡΙΣΤΙΚΩΝ ΑΙΤΙΩΝ ΣΕ ΝΟΜΙΚΑ ΠΡΟΣΩΠΑ 2.398.903,33 ΣΥΝΟΛΟ ΔΩΡΕΩΝ, ΧΟΡΗΓΙΩΝ, ΕΠΙΧΟΡΗΓΗΣΕΩΝ 'Η ΑΛΛΩΝ ΧΑΡΙΣΤΙΚΩΝ ΑΙΤΙΩΝ ΣΕ ΦΥΣΙΚΑ ΠΡΟΣΩΠΑ 595 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ 39.320,35 Τα ποσά που παρατίθενται στους ανωτέρω πίνακες είναι εκφρασμένα σε Ευρώ. Διαθεσιμότητα Ετήσιας Οικονομικής Έκθεσης H Ετήσια Οικονοµική Έκθεση της 31.12.2019, στην οποία περιλαµβάνονται: • Οι Δηλώσεις Μελών του Διοικητικού Συµβουλίου • Η Ετήσια Έκθεση του Διοικητικού Συµβουλίου • Η Επεξηγηµατική Έκθεση του Διοικητικού Συµβουλίου • Η Δήλωση Εταιρικής Διακυβέρνησης • Η Έκθεση Ελέγχου των Ανεξάρτητων Ορκωτών Ελεγκτών Τραπέζης και Οµίλου • Οι Ετήσιες Οικονοµικές Καταστάσεις Τραπέζης και Οµίλου είναι αναρτηµένη στο διαδίκτυο στη διεύθυνση: https://www.alpha.gr/el/omilos/enimerosi-ependuton/oikonomika-stoixeia/ oikonomikes-katastaseis-trapezis-kai-omilou. Οι Ετήσιες Οικονοµικές Καταστάσεις, οι Εκθέσεις ελέγχου των Ανεξάρτητων Ορκωτών Ελεγκτών και οι Εκθέσεις του Διοικητικού Συµβουλίου των εταιριών που ενσωµατώνονται στις Ενοποιηµένες Οικονοµικές Καταστάσεις, αναρτώνται στο διαδίκτυο, στη διεύθυνση: https://www.alpha.gr/el/omilos/enimerosi-ependuton/oikonomika-stoixeia/oikonomikes-katastaseis-etairionomilou. 597 E ΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕ ΣΗ

Περίληψη: Εξ όσων γνωρίζουµε, δηλώνουµε ότι οι ετήσιες οικονοµικές καταστάσεις, οι οποίες καταρτίσθηκαν σύµφωνα µε τα ισχύοντα λογιστικά πρότυπα, απεικονίζουν κατά τρόπο αληθή τα στοιχεία του Ενεργητικού και Υποχρεώσεων, την Καθαρή Θέση και τα Αποτελέσµατα Χρήσεως της Alpha Bank Α.Ε., καθώς και των επιχειρήσεων που περιλαµβάνονται στην ενοποίηση εκλαµβανοµένων ως σύνολο, σύµφωνα µε τα οριζόµενα στο άρθρο 4 παρ. 3 και 4 του N.3556/2007, καθώς και ότι η ετήσια έκθεση του Διοικητικού Συµβουλίου, απεικονίζει κατά τρόπο αληθή την εξέλιξη, τις επιδόσεις και τη θέση της Τράπεζας καθώς και των επιχειρήσεων που περιλαµβάνονται στην ενοποίηση εκλαµβανοµένων ως σύνολο, συµπεριλαµβανοµένης της περιγραφής των κυριότερων κινδύνων και αβεβαιοτήτων που αντιµετωπίζουν. Αθήνα, 27 Μαρτίου 2020 Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ Ο ΔΙΕΥΘΥΝΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Ο ΓΕΝΙΚΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΕΩΣ ΔΙΑΘΕΣΙΜΩΝ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ Θ. ΡΑΠΑΝΟΣ Α.Δ.Τ. ΑΙ 666242 ΒΑΣΙΛEΙΟΣ Ε. ΨΑΛΤΗΣ Α.Δ.Τ. ΑΙ 666591 ΑΡΤΕΜΙΟΣ Χ. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ Α.Δ.Τ. ΑΒ 281969