ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ανώνυμη Βιομηχανική Εμπορική Τεχνική Εταιρεία Λ. Μεσογείων 85, 115 26 Αθήνα ΑΡ. Μ.Α.Ε. 318/06/Β/86/28 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ χρήσης 1 Ιανουαρίου έως 31 Δεκεμβρίου 2019 Σύμφωνα με το άρθρο 4 του Ν. 3556/2007 και τις επ’ αυτού εκτελεστικές Αποφάσεις του Δ.Σ. της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Ι. ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΚΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ........................................................................................... 4 ΙΙ. ΈΚΘΕΣΗ ΕΛΕΓΧΟΥ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΥ ΟΡΚΩΤΟΥ ΕΛΕΓΚΤΗ ΛΟΓΙΣΤΗ .......................................................................................... 5 ΙΙΙ. ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ «ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ» ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΕΤΑΙΡΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ 2019 ........................................................................................................................................................................................ 12 ΔΗΛΩΣΗ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ..................................................................................................................................... 36 ΙV. ΕΤΗΣΙΕΣ ΕΤΑΙΡΙΚΕΣ ΚΑΙ ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ 31Η ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ........................................................................................................................................................................................ 47 ΕΠΕΞΗΓΗΜΑΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ............................................................................. 58 1 ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΟΜΙΛΟ ...................................................................................................................... 58 2 ΠΛΑΙΣΙΟ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ........................................................................................... 59 3 ΣΗΜΑΝΤΙΚΕΣ ΛΟΓΙΣΤΙΚΕΣ ΕΚΤΙΜΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΚΡΙΣΕΙΣ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ .............................................................................. 66 4 ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΣΗΜΑΝΤΙΚΩΝ ΛΟΓΙΣΤΙΚΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ...................................................................................................... 71 5 ΕΝΟΠΟΙΟΥΜΕΝΕΣ ΕΤΑΙΡΕΙΕΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ 31/12/2019 ..................................................................................................104 6 ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΤΟΜΕΩΝ ..................................................................................................................109 7 ΣΥΝΕΝΩΣΕΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ........................................................................................................................................116 8 ΑΣΩΜΑΤΑ ΠΑΓΙΑ ..........................................................................................................................................................118 9 ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΧΡΗΣΗΣ ΠΑΓΙΩΝ .....................................................................................................................................120 10 ΕΝΣΩΜΑΤΑ ΠΑΓΙΑ ...................................................................................................................................................122 11 ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΑ ΑΚΙΝΗΤΑ .............................................................................................................................................125 12 ΣΥΜΜΕΤΟΧΕΣ ΣΕ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ .................................................................................................................................125 13 ΣΥΜΜΕΤΟΧΕΣ ΣΕ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ..............................................................................................................129 14 ΣΥΜΜΕΤΟΧΕΣ ΣΕ ΣΧΗΜΑΤΑ ΥΠΟ ΚΟΙΝΟ ΕΛΕΓΧΟ ...................................................................................................131 15 ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΣΕ ΣΥΜΜΕΤΟΧΙΚΟΥΣ ΤΙΤΛΟΥΣ .............................................................................................................132 16 ΛΟΙΠΕΣ ΜΑΚΡΟΠΡΟΘΕΣΜΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ...............................................................................................................133 17 ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟΥ - ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΕΙΣ .......................................................................134 18 ΑΠΟΘΕΜΑΤΑ ...........................................................................................................................................................136 19 ΕΜΠΟΡΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ..........................................................................................................................................137 20 ΠΡΟΚΑΤΑΒΟΛΕΣ ΚΑΙ ΛΟΙΠΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ...............................................................................................................139 21 ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ/ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΜΕ ΠΕΛΑΤΕΣ .....................................................................................141 22 ΧΡΗΜΑΤΙΚΑ ΔΙΑΘΕΣΙΜΑ ..........................................................................................................................................142 23 ΔΑΝΕΙΣΜΟΣ .............................................................................................................................................................143 24 ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΜΙΣΘΩΣΕΙΣ ...............................................................................................................................152 25 ΠΑΡΑΓΩΓΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΣΑ .............................................................................................................152 26 ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ ΓΙΑ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΗ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ .......................................................................................................156 27 ΛΟΙΠΕΣ ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ...............................................................................................................................................158 28 ΕΠΙΧΟΡΗΓΗΣΕΙΣ........................................................................................................................................................159 29 ΣΥΜΜΕΤΟΧΙΚΟΙ ΤΙΤΛΟΙ ΕΞΟΜΟΙΟΥΜΕΝΟΙ ΜΕ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ......................................159 30 ΠΡΟΜΗΘΕΥΤΕΣ ........................................................................................................................................................163 31 ΔΕΔΟΥΛΕΥΜΕΝΕΣ ΚΑΙ ΛΟΙΠΕΣ ΒΡΑΧΥΠΡΟΘΕΣΜΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ..........................................................................164 32 ΜΕΤΟΧΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΑΙ ΔΙΑΦΟΡΑ ΥΠΕΡ ΤΟ ΑΡΤΙΟ .............................................................................................164 33 ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΑ ........................................................................................................................................................165 34 ΚΕΡΔΗ ΑΝΑ ΜΕΤΟΧΗ ...............................................................................................................................................167 35 ΦΟΡΟΣ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ............................................................................................................................................167 36 ΚΥΚΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ...................................................................................................................................................174 2 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 ΚΟΣΤΟΣ ΠΩΛΗΣΕΩΝ, ΕΞΟΔΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΩΝ-ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ .....................................................................176 ΛΟΙΠΑ ΕΣΟΔΑ/(ΕΞΟΔΑ) ...........................................................................................................................................178 ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΕΣΟΔΑ/(ΕΞΟΔΑ) ...............................................................................................................180 ΚΟΣΤΟΣ ΜΙΣΘΟΔΟΣΙΑΣ ............................................................................................................................................180 ΣΥΝΑΛΛΑΓΕΣ ΜΕ ΣΥΝΔΕΜΕΝΑ ΜΕΡΗ .....................................................................................................................181 ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΚΙΝΔΥΝΩΝ .....................................................................................................183 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΚΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΩΝ ΑΝΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ..189 YΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΠΟΥ ΠΡΟΕΡΧΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ .....................................................190 ΕΠΙΜΕΤΡΗΣΗ ΕΥΛΟΓΗΣ ΑΞΙΑΣ .................................................................................................................................191 ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ............................................................................................193 ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΑ ΕΜΠΡΑΓΜΑΤΑ ΒΑΡΗ ........................................................................................................................195 ΕΝΔΕΧΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ......................................................................................................195 ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΤΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΣΗΣ ..........200 ΕΓΚΡΙΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ .................................................................................................................205 3 4 ΙΙ. ΈΚΘΕΣΗ ΕΛΕΓΧΟΥ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΥ ΟΡΚΩΤΟΥ ΕΛΕΓΚΤΗ ΛΟΓΙΣΤΗ Προς τους Μετόχους της Εταιρείας «ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ» Έκθεση ελέγχου επί των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Γνώμη Έχουμε ελέγξει τις συνημμένες εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις της εταιρείας «ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ» (η Εταιρεία), οι οποίες αποτελούνται από την εταιρική και ενοποιημένη κατάσταση οικονομικής θέσης της 31ης Δεκεμβρίου 2019, τις εταιρικές και ενοποιημένες καταστάσεις αποτελεσμάτων και λοιπών συνολικών εισοδημάτων, μεταβολών ιδίων κεφαλαίων και ταμειακών ροών της χρήσεως που έληξε την ημερομηνία αυτή, καθώς και περίληψη σημαντικών λογιστικών αρχών και μεθόδων και λοιπές επεξηγηματικές πληροφορίες. Κατά τη γνώμη μας, οι συνημμένες εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις παρουσιάζουν εύλογα, από κάθε ουσιώδη άποψη, την οικονομική θέση της εταιρείας «ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ» και των θυγατρικών αυτής (ο Όμιλος) κατά την 31η Δεκεμβρίου 2019, τη χρηματοοικονομική τους επίδοση και τις ταμειακές τους ροές για τη χρήση που έληξε την ημερομηνία αυτή σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς, όπως αυτά έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Βάση γνώμης Διενεργήσαμε τον έλεγχό μας σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Ελέγχου (ΔΠΕ) όπως αυτά έχουν ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία. Οι ευθύνες μας, σύμφωνα με τα πρότυπα αυτά περιγράφονται περαιτέρω στην ενότητα της έκθεσής μας «Ευθύνες ελεγκτή για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων». Είμαστε ανεξάρτητοι από την Εταιρεία και τις ενοποιούμενες θυγατρικές της, καθ’ όλη τη διάρκεια του διορισμού μας, σύμφωνα με τον Κώδικα Δεοντολογίας για Επαγγελματίες Ελεγκτές του Συμβουλίου Διεθνών Προτύπων Δεοντολογίας Ελεγκτών, όπως αυτός έχει ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία και τις απαιτήσεις δεοντολογίας που σχετίζονται με τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων στην Ελλάδα και έχουμε εκπληρώσει τις δεοντολογικές μας υποχρεώσεις σύμφωνα με τις απαιτήσεις της ισχύουσας νομοθεσίας και του προαναφερόμενου Κώδικα Δεοντολογίας. Πιστεύουμε ότι τα ελεγκτικά τεκμήρια που έχουμε αποκτήσει είναι επαρκή και κατάλληλα να παρέχουν βάση για τη γνώμη μας. Σημαντικότερα θέματα ελέγχου Τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου είναι εκείνα τα θέματα που, κατά την επαγγελματική μας κρίση, ήταν εξέχουσας σημασίας στον έλεγχό μας επί των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων της ελεγχόμενης χρήσεως. Τα θέματα αυτά και οι σχετιζόμενοι κίνδυνοι ουσιώδους ανακρίβειας αντιμετωπίστηκαν στο πλαίσιο του ελέγχου των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων ως σύνολο, για τη διαμόρφωση της γνώμης μας επί αυτών και δεν εκφέρουμε ξεχωριστή γνώμη για τα θέματα αυτά. 5 © 2019 Grant Thornton Ορκωτοί Ελεγκτές Σύμβουλοι Επιχειρήσεων | Ζεφύρου 56, 17564 Π. Φάληρο | Τ: +30 210 7280000 Φ: +30 210 7212222 | www.grant‐thornton.gr Σημαντικότερα θέματα ελέγχου Πώς αντιμετωπίστηκε το σημαντικότερο θέμα ελέγχου στον έλεγχό μας Αξιολόγηση απομείωσης των μη κυκλοφορούντων στοιχείων του ενεργητικού Κατά την 31η Δεκεμβρίου 2019, ο Όμιλος έχει αναγνωρίσει άυλα στοιχεία του ενεργητικού με περιορισμένη ωφέλιμη ζωή ύψους €25,3 εκ. (Εταιρεία: €2,1 εκ.) και ενσώματα πάγια ύψους €1.543,3 εκ. (Εταιρεία: €80,4 εκ.), τα οποία κατά το μεγαλύτερο μέρος τους αφορούν στον τομέα «Ηλεκτρισμός και ανανεώσιμες πηγές ενέργειας». Τα άυλα στοιχεία του ενεργητικού και τα ενσώματα πάγια επιμετρώνται στο κόστος κτήσης μειωμένο με τις σωρευμένες αποσβέσεις και τις τυχόν σωρευμένες ζημίες απομείωσης. Επίσης, κατά την 31η Δεκεμβρίου 2019, η Εταιρεία κατέχει επενδύσεις σε θυγατρικές επιχειρήσεις ύψους €400,3 εκ. οι οποίες επιμετρώνται στο κόστος κτήσης μειωμένο με τις τυχόν σωρευτικές ζημίες απομείωσης. Οι βασικές ελεγκτικές διαδικασίες πραγματοποιήσαμε περιλάμβαναν μεταξύ άλλων: που ─ Εξετάσαμε τις εκτιμήσεις της διοίκησης αναφορικά με το κατά πόσον υφίστανται ενδείξεις απομείωσης των εν λόγω μη κυκλοφορούντων στοιχείων του ενεργητικού. ─ Για τις ΜΔΤΡ για τις οποίες υπήρχαν ενδείξεις απομείωσης, αξιολογήσαμε: (i) την καταλληλόλητα των ακολουθούμενων μεθόδων για τον προσδιορισμό της ανακτήσιμης αξίας και (ii) το εύλογο των βασικών παραδοχών και εκτιμήσεων των μελλοντικών ταμειακών ροών. ─ Εξετάσαμε τη διαδικασία της διοίκησης αναφορικά με την κατάρτιση αξιόπιστων επιχειρηματικών πλάνων. Μεταξύ άλλων, συγκρίθηκαν και αναλύθηκαν οι προηγούμενες εκτιμήσεις /προβλέψεις της διοίκησης Τα άυλα στοιχεία του ενεργητικού με περιορισμένη με την πραγματική απόδοση των ΜΔΤΡ. ωφέλιμη ζωή, τα ενσώματα πάγια και οι επενδύσεις σε θυγατρικές ελέγχονται για απομείωση, όταν η Διοίκηση ─ Για τις ανωτέρω διαδικασίες και όπου αυτό κρίθηκε απαραίτητο, ζητήθηκε η συμβολή ειδικού αξιολογεί ότι υφίστανται ενδείξεις απομείωσης. Η σχετική εμπειρογνώμονα της Grant Thornton. αξιολόγηση απαιτεί σημαντικό βαθμό κρίσης. Ο έλεγχος απομείωσης προϋποθέτει τον προσδιορισμό των ανακτήσιμων ποσών κάθε Μονάδας Δημιουργίας Ταμειακών Ροών (ΜΔΤΡ) βάσει της αξίας λόγω χρήσης αυτών. Ο υπολογισμός της αξίας λόγω χρήσης, προκύπτει από τη μέθοδο των προεξοφλημένων ταμειακών ροών, με βάση επιχειρηματικά πλάνα τα οποία ενσωματώνουν βασικές παραδοχές και εκτιμήσεις της διοίκησης, όπως οι τιμές πώλησης, οι αναμενόμενες αποδόσεις των αιολικών πάρκων, οι κεφαλαιουχικές και λειτουργικές δαπάνες αυτών και τα επιτόκια προεξόφλησης που χρησιμοποιήθηκαν. ─ Αξιολογήσαμε την επάρκεια των γνωστοποιήσεων στις συνημμένες οικονομικές καταστάσεις, σε σχέση με το θέμα αυτό. Λόγω της σημαντικότητας των ως άνω κονδυλίων, του βαθμού υποκειμενικότητας στις παραδοχές που βασίζεται η ανάλυση απομείωσης, καθώς της χρήσης εκτιμήσεων της διοίκησης, θεωρούμε την αξιολόγηση απομείωσης των ως άνω μη κυκλοφορούντων στοιχείων του ενεργητικού, ως ένα εκ των σημαντικότερων θεμάτων ελέγχου. Οι γνωστοποιήσεις του Ομίλου και της Εταιρείας σχετικά με την λογιστική πολιτική, καθώς και τις παραδοχές και εκτιμήσεις που χρησιμοποιήθηκαν κατά την αξιολόγηση 6 © 2019 Grant Thornton Ορκωτοί Ελεγκτές Σύμβουλοι Επιχειρήσεων | Ζεφύρου 56, 17564 Π. Φάληρο | Τ: +30 210 7280000 Φ: +30 210 7212222 | www.grant‐thornton.gr της απομείωσης των ως άνω στοιχείων του ενεργητικού περιλαμβάνονται στις Σημειώσεις 3.1(ii), 3.2(vii), 4.4, 4.5, 4.7, 8, 10 και 12 των οικονομικών καταστάσεων. Αναγνώριση εσόδων Τα έσοδα του Ομίλου προέρχονται από Οι βασικές ελεγκτικές διαδικασίες που διαφοροποιημένους τομείς δραστηριότητας (λειτουργικοί πραγματοποιήσαμε περιλάμβαναν μεταξύ άλλων: τομείς: «Κατασκευές», «Ηλεκτρισμός και ανανεώσιμες ─ Κατανοήσαμε τις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου που πηγές ενέργειας», «Εμπορία ηλεκτρικής ενέργειας» και έχουν σχεδιαστεί από τη διοίκηση και σχετίζονται με τις διαδικασίες αναγνώρισης εσόδων από κάθε «Παραχωρήσεις»). λειτουργικό τομέα. Κάθε λειτουργικός τομέας περιλαμβάνει διαφορετικές πηγές εσόδων, η αναγνώριση των οποίων ενέχει ─ Για κάθε επιμέρους λειτουργικό τομέα, διενεργήσαμε, μεταξύ άλλων, και τις ακόλουθες ουσιαστικές διαφορετικό βαθμό πολυπλοκότητας και κρίσεων και διαδικασίες: (i) εξετάσαμε, δειγματοληπτικά, την εκτιμήσεων της διοίκησης, οι οποίες ενέχουν ως ένα ορθότητα αναγνώρισης του εσόδου σύμφωνα με τις βαθμό αβεβαιότητα. Λαμβάνοντας υπόψη τα ανωτέρω, απαιτήσεις των ΔΠΧΑ και σχετικά παραστατικά, (ii) για καθώς και τη σημαντικότητα του κονδυλίου των εσόδων τα έσοδα από κατασκευαστικές συμβάσεις, διενεργήσαμε έλεγχο σε δειγματοληπτική βάση του για τις οικονομικές καταστάσεις, αξιολογήσαμε την πραγματοποιηθέντος κόστους κατασκευής που αναγνώριση των εσόδων ως ένα εκ των σημαντικότερων αναγνωρίστηκε στην τρέχουσα χρήση με τα αντίστοιχα θεμάτων ελέγχου. παραστατικά, καθώς και επαναϋπολογισμό του ποσού Ειδικότερα, τα έσοδα του Ομίλου που προέρχονται από του εσόδου κατασκευαστικών έργων που αναγνωρίστηκε με βάση το ποσοστό ολοκλήρωσής την πώληση παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας από τους κατά την 31η Δεκεμβρίου 2019, (iii) για τα έσοδα Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) και την εμπορία από συμβάσεις παραχώρησης προβήκαμε στην ηλεκτρικής ενέργειας αναγνωρίζονται κατά την περίοδο κατανόηση και ανάλυση των όρων των συμβάσεων που παρέχονται οι σχετικές υπηρεσίες. Επίσης, τα έσοδα παραχώρησης και επιβεβαιώσαμε την ορθή του Ομίλου που σχετίζονται με την εκτέλεση λογιστικοποίηση των εσόδων που αναγνωρίσθηκαν κατασκευαστικών συμβάσεων προσδιορίζονται σύμφωνα βάσει των διατάξεων της ΕΔΔΠΧΑ 12. με το ΔΠΧΑ 15 με τη μέθοδο επιμέτρησης της προόδου ─ Αξιολογήσαμε την επάρκεια των γνωστοποιήσεων στις βάσει των εισροών, όπως αυτή προκύπτει από τη σχέση συνημμένες οικονομικές καταστάσεις, σε σχέση με το του πραγματοποιηθέντος κόστους ως προς το συνολικό θέμα αυτό.ν εκτιμώμενο κόστος μέχρι την ολοκλήρωση του έργου. Τα έσοδα του Ομίλου από τις συμβάσεις παραχώρησης αναγνωρίζονται σύμφωνα με τα οριζόμενα της ΕΔΔΠΧΑ 12 «Συμφωνίες για Παραχώρηση Δικαιώματος Παροχής Υπηρεσιών» και των εκτιμήσεων της διοίκησης κατά το στάδιο της κατασκευής και το στάδιο της λειτουργίας. Οι γνωστοποιήσεις του Ομίλου και της Εταιρείας σχετικά με τις ακολουθούμενες λογιστικές πολιτικές αναγνώρισης των εσόδων, και τις κρίσεις και εκτιμήσεις που χρησιμοποιήθηκαν για την αναγνώριση αυτών περιλαμβάνονται στις σημειώσεις 3.2(i), 4.17 και 6 των οικονομικών καταστάσεων. Συνενώσεις επιχειρήσεων Όπως αναφέρεται στην Σημείωση 7, ο Όμιλος μέσω της Οι βασικές ελεγκτικές διαδικασίες που 100% θυγατρικής του εταιρείας TERNA DEN LLC πραγματοποιήθηκαν από τον ελεγκτή της θυγατρικής και (θυγατρική της TERNA ENERGY USA HOLDING επισκοπήθηκαν από εμάς, περιλάμβαναν μεταξύ άλλων: 7 © 2019 Grant Thornton Ορκωτοί Ελεγκτές Σύμβουλοι Επιχειρήσεων | Ζεφύρου 56, 17564 Π. Φάληρο | Τ: +30 210 7280000 Φ: +30 210 7212222 | www.grant‐thornton.gr CORPORATION) προέβη την 05.09.2019 στην εξαγορά του ─ Αξιολογήσαμε την καταλληλότητα του λογιστικού χειρισμού που εφαρμόστηκε για την απεικόνιση της 100% των εταιρικών μεριδίων Class B (membership εξαγοράς, σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ΔΠΧΑ 3. interests) της εταιρείας BEARKAT Ι TE PARTNERSHIP LLC, η οποία κατέχει και λειτουργεί το αιολικό πάρκο «Bearkat I» ─ Αξιολογήσαμε την ανεξαρτησία και επαγγελματική επάρκεια του εξωτερικού ανεξάρτητου στο Τέξας (Glasscock County) στις ΗΠΑ. εμπειρογνώμονα που χρησιμοποιήθηκε από τη Η εν λόγω απόκτηση λογιστικοποιήθηκε ως μία συνένωση διοίκηση. επιχειρήσεων σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ΔΠΧΑ 3 ─ Οι ελεγκτικές διαδικασίες που διενεργήθηκαν σχετικά «Συνενώσεις Επιχειρήσεων». Σύμφωνα με το ΔΠΧΑ 3, ο με την επιμέτρηση σε εύλογες αξίες των στοιχείων του αποκτών επιμετρά στις οικονομικές του καταστάσεις τα ενεργητικού που αποκτήθηκαν και των υποχρεώσεων που αναλήφθηκαν περιλαμβάνουν: (i) την κατανόηση αποκτηθέντα περιουσιακά στοιχεία και τις αναληφθείσες και ανάλυση των τεχνικών αποτίμησης και της υποχρεώσεις στην εύλογη αξία τους κατά την ημερομηνία μεθοδολογίας που χρησιμοποίησαν οι της απόκτησης. Οι σχετικές εύλογες αξίες που εμπειρογνώμονες για τον προσδιορισμό των παρουσιάζονται είναι προσωρινές, καθώς η προσωρινών εύλογων αξιών, (ii) την εξέταση οριστικοποίηση της διαδικασίας επιμερισμού του μαθηματικής ακρίβειας του μοντέλου που τιμήματος απόκτησης, θα ολοκληρωθεί εντός 12 μηνών χρησιμοποιήθηκε για την αποτίμηση και (iii) την από την ημερομηνία της απόκτησης. αξιολόγηση του εύλογου των βασικών παραδοχών που χρησιμοποιήθηκαν. Οι επιμετρήσεις της προηγούμενης παραγράφου, απαιτούν τη χρήση σύνθετων τεχνικών αποτίμησης, ─ Για τις ανωτέρω διαδικασίες και όπου αυτό κρίθηκε απαραίτητο, ζητήθηκε η συμβολή ειδικού παραδοχών και εκτιμήσεων. Λόγω της σημαντικότητας εμπειρογνώμονα της Grant Thornton. της εν λόγω απόκτησης στα οικονομικά μεγέθη του Ομίλου, καθώς και του βαθμού υποκειμενικότητας στις ─ Αξιολογήσαμε την επάρκεια των γνωστοποιήσεων στις συνημμένες οικονομικές καταστάσεις, σε σχέση με το κρίσεις και παραδοχές της Διοίκησης, θεωρήσαμε την θέμα αυτό. λογιστική απεικόνιση της εν λόγω εξαγοράς ως ένα εκ των σημαντικότερων θεμάτων ελέγχου. Οι γνωστοποιήσεις του Ομίλου και της Εταιρείας σχετικά με την λογιστική πολιτική, καθώς και τις κρίσεις και παραδοχές που χρησιμοποιήθηκαν κατά την ως άνω εξαγορά περιλαμβάνονται στις σημειώσεις 3.2(ii), 4.21 και 7 των οικονομικών καταστάσεων. Άλλες πληροφορίες Η διοίκηση είναι υπεύθυνη για τις άλλες πληροφορίες. Οι άλλες πληροφορίες περιλαμβάνονται στην Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου, για την οποία γίνεται σχετική αναφορά στην «Έκθεση επί Άλλων Νομικών και Κανονιστικών Απαιτήσεων», στις Δηλώσεις των Μελών του Διοικητικού Συμβουλίου, αλλά δεν περιλαμβάνουν τις οικονομικές καταστάσεις και την έκθεση ελέγχου επί αυτών. Η γνώμη μας επί των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων δεν καλύπτει τις άλλες πληροφορίες και δεν εκφράζουμε με τη γνώμη αυτή οποιασδήποτε μορφής συμπέρασμα διασφάλισης επί αυτών. Σε σχέση με τον έλεγχό μας επί των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων, η ευθύνη μας είναι να αναγνώσουμε τις άλλες πληροφορίες και με τον τρόπο αυτό, να εξετάσουμε εάν οι άλλες πληροφορίες είναι ουσιωδώς ασυνεπείς με τις εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις ή τις γνώσεις που αποκτήσαμε κατά τον έλεγχο ή αλλιώς φαίνεται να είναι ουσιωδώς εσφαλμένες. Εάν, με βάση 8 © 2019 Grant Thornton Ορκωτοί Ελεγκτές Σύμβουλοι Επιχειρήσεων | Ζεφύρου 56, 17564 Π. Φάληρο | Τ: +30 210 7280000 Φ: +30 210 7212222 | www.grant‐thornton.gr τις εργασίες που έχουμε εκτελέσει, καταλήξουμε στο συμπέρασμα ότι υπάρχει ουσιώδες σφάλμα σε αυτές τις άλλες πληροφορίες, είμαστε υποχρεωμένοι να αναφέρουμε το γεγονός αυτό. Δεν έχουμε τίποτα να αναφέρουμε σχετικά με το θέμα αυτό. Ευθύνες της διοίκησης και των υπευθύνων για τη διακυβέρνηση επί των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Η διοίκηση έχει την ευθύνη για την κατάρτιση και εύλογη παρουσίαση των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ όπως αυτά έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως και για εκείνες τις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου που η διοίκηση καθορίζει ως απαραίτητες, ώστε να καθίσταται δυνατή η κατάρτιση των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων απαλλαγμένων από ουσιώδες σφάλμα, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος. Κατά την κατάρτιση των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων, η διοίκηση είναι υπεύθυνη για την αξιολόγηση της ικανότητας της Εταιρείας και του Ομίλου να συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους, γνωστοποιώντας όπου συντρέχει τέτοια περίπτωση, τα θέματα που σχετίζονται με τη συνεχιζόμενη δραστηριότητα και τη χρήση της λογιστικής αρχής της συνεχιζόμενης δραστηριότητας, εκτός και εάν η διοίκηση είτε προτίθεται να ρευστοποιήσει την Εταιρεία και τον Όμιλο ή να διακόψει τη δραστηριότητά τους ή δεν έχει άλλη ρεαλιστική εναλλακτική επιλογή από το να προβεί σε αυτές τις ενέργειες. Η Επιτροπή Ελέγχου (άρθ. 44 Ν.4449/2017) της Εταιρείας έχει την ευθύνη εποπτείας της διαδικασίας χρηματοοικονομικής αναφοράς της Εταιρείας και του Ομίλου. Ευθύνες ελεγκτή για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Οι στόχοι μας είναι να αποκτήσουμε εύλογη διασφάλιση για το κατά πόσο οι εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις, στο σύνολο τους, είναι απαλλαγμένες από ουσιώδες σφάλμα, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος και να εκδώσουμε έκθεση ελεγκτή, η οποία περιλαμβάνει τη γνώμη μας. Η εύλογη διασφάλιση συνιστά διασφάλιση υψηλού επιπέδου, αλλά δεν είναι εγγύηση ότι ο έλεγχος που διενεργείται σύμφωνα με τα ΔΠΕ, όπως αυτά έχουν ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία, θα εντοπίζει πάντα ένα ουσιώδες σφάλμα, όταν αυτό υπάρχει. Σφάλματα δύναται να προκύψουν από απάτη ή από λάθος και θεωρούνται ουσιώδη όταν, μεμονωμένα ή αθροιστικά, θα μπορούσε εύλογα να αναμένεται ότι θα επηρέαζαν τις οικονομικές αποφάσεις των χρηστών, που λαμβάνονται με βάση αυτές τις εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις. Ως καθήκον του ελέγχου, σύμφωνα με τα ΔΠΕ όπως αυτά έχουν ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία, ασκούμε επαγγελματική κρίση και διατηρούμε επαγγελματικό σκεπτικισμό καθ’ όλη τη διάρκεια του ελέγχου. Επίσης: Εντοπίζουμε και αξιολογούμε τους κινδύνους ουσιώδους σφάλματος στις εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος, σχεδιάζοντας και διενεργώντας ελεγκτικές διαδικασίες που ανταποκρίνονται στους κινδύνους αυτούς και αποκτούμε ελεγκτικά τεκμήρια που είναι επαρκή και κατάλληλα για να παρέχουν βάση για τη γνώμη μας. Ο κίνδυνος μη εντοπισμού ουσιώδους σφάλματος που οφείλεται σε απάτη είναι υψηλότερος από αυτόν που οφείλεται σε λάθος, καθώς η απάτη μπορεί να εμπεριέχει συμπαιγνία, πλαστογραφία, εσκεμμένες παραλείψεις, ψευδείς διαβεβαιώσεις ή παράκαμψη των δικλίδων εσωτερικού ελέγχου. 9 © 2019 Grant Thornton Ορκωτοί Ελεγκτές Σύμβουλοι Επιχειρήσεων | Ζεφύρου 56, 17564 Π. Φάληρο | Τ: +30 210 7280000 Φ: +30 210 7212222 | www.grant‐thornton.gr Κατανοούμε τις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου που σχετίζονται με τον έλεγχο, με σκοπό το σχεδιασμό ελεγκτικών διαδικασιών κατάλληλων για τις περιστάσεις, αλλά όχι με σκοπό τη διατύπωση γνώμης επί της αποτελεσματικότητας των δικλίδων εσωτερικού ελέγχου της Εταιρείας και του Ομίλου. Αξιολογούμε την καταλληλότητα των λογιστικών αρχών και μεθόδων που χρησιμοποιήθηκαν και το εύλογο των λογιστικών εκτιμήσεων και των σχετικών γνωστοποιήσεων που έγιναν από τη διοίκηση. Αποφαινόμαστε για την καταλληλότητα της χρήσης από τη διοίκηση της λογιστικής αρχής της συνεχιζόμενης δραστηριότητας και με βάση τα ελεγκτικά τεκμήρια που αποκτήθηκαν για το εάν υπάρχει ουσιώδης αβεβαιότητα σχετικά με γεγονότα ή συνθήκες που μπορεί να υποδηλώνουν ουσιώδη αβεβαιότητα ως προς την ικανότητα της Εταιρείας και του Ομίλου να συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους. Εάν συμπεράνουμε ότι υφίσταται ουσιώδης αβεβαιότητα, είμαστε υποχρεωμένοι στην έκθεση ελεγκτή να επιστήσουμε την προσοχή στις σχετικές γνωστοποιήσεις των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων ή εάν αυτές οι γνωστοποιήσεις είναι ανεπαρκείς να διαφοροποιήσουμε τη γνώμη μας. Τα συμπεράσματά μας βασίζονται σε ελεγκτικά τεκμήρια που αποκτώνται μέχρι την ημερομηνία της έκθεσης ελεγκτή. Ωστόσο, μελλοντικά γεγονότα ή συνθήκες ενδέχεται να έχουν ως αποτέλεσμα η Εταιρεία και ο Όμιλος να παύσουν να λειτουργούν ως συνεχιζόμενη δραστηριότητα. Αξιολογούμε τη συνολική παρουσίαση, τη δομή και το περιεχόμενο των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων, συμπεριλαμβανομένων των γνωστοποιήσεων, καθώς και το κατά πόσο οι εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις απεικονίζουν τις υποκείμενες συναλλαγές και τα γεγονότα με τρόπο που επιτυγχάνεται η εύλογη παρουσίαση. Αποκτούμε επαρκή και κατάλληλα ελεγκτικά τεκμήρια αναφορικά με την χρηματοοικονομική πληροφόρηση των οντοτήτων ή των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων εντός του Ομίλου για την έκφραση γνώμης επί των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων. Είμαστε υπεύθυνοι για την καθοδήγηση, την επίβλεψη και την εκτέλεση του ελέγχου της Εταιρείας και των θυγατρικών της. Παραμένουμε αποκλειστικά υπεύθυνοι για την ελεγκτική μας γνώμη. Μεταξύ άλλων θεμάτων, κοινοποιούμε στους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση, το σχεδιαζόμενο εύρος και το χρονοδιάγραμμα του ελέγχου, καθώς και σημαντικά ευρήματα του ελέγχου, συμπεριλαμβανομένων όποιων σημαντικών ελλείψεων στις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου εντοπίζουμε κατά τη διάρκεια του ελέγχου μας. Επιπλέον, δηλώνουμε προς τους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση ότι έχουμε συμμορφωθεί με τις σχετικές απαιτήσεις δεοντολογίας περί ανεξαρτησίας και γνωστοποιούμε προς αυτούς όλες τις σχέσεις και άλλα θέματα που μπορεί εύλογα να θεωρηθεί ότι επηρεάζουν την ανεξαρτησία μας και τα σχετικά μέτρα προστασίας, όπου συντρέχει περίπτωση. Από τα θέματα που γνωστοποιήθηκαν στους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση, καθορίζουμε τα θέματα εκείνα που ήταν εξέχουσας σημασίας για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων της ελεγχόμενης χρήσεως και ως εκ τούτου αποτελούν τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου. Έκθεση επί Άλλων Νομικών και Κανονιστικών Απαιτήσεων 1. Έκθεση Διαχείρισης Διοικητικού Συμβουλίου Λαμβάνοντας υπόψη ότι η διοίκηση έχει την ευθύνη για την κατάρτιση της Έκθεσης Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου και της Δήλωσης Εταιρικής Διακυβέρνησης που περιλαμβάνεται στην έκθεση αυτή, 10 © 2019 Grant Thornton Ορκωτοί Ελεγκτές Σύμβουλοι Επιχειρήσεων | Ζεφύρου 56, 17564 Π. Φάληρο | Τ: +30 210 7280000 Φ: +30 210 7212222 | www.grant‐thornton.gr κατ’ εφαρμογή των διατάξεων της παραγράφου 5 του άρθρου 2 του Ν.4336/2015 (μέρος Β), σημειώνουμε ότι: α. Στην Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου περιλαμβάνεται δήλωση εταιρικής διακυβέρνησης, η οποία παρέχει τα πληροφοριακά στοιχεία που ορίζονται στο άρθρο 152 του Ν. 4548/2018. β. Κατά τη γνώμη μας η Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου έχει καταρτιστεί σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές απαιτήσεις των άρθρων 150-151 και 153-154 και της παραγράφου 1 (περιπτώσεις γ’ και δ’) του άρθρου 152 του Ν. 4548/2018 και το περιεχόμενο αυτής αντιστοιχεί με τις συνημμένες οικονομικές καταστάσεις της χρήσης που έληξε την 31/12/2019. γ. Με βάση τη γνώση που αποκτήσαμε κατά τον έλεγχό μας, για την εταιρεία «ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ» και το περιβάλλον της, δεν έχουμε εντοπίσει ουσιώδεις ανακρίβειες στην Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού της Συμβουλίου. 2. Συμπληρωματική Έκθεση προς την Επιτροπή Ελέγχου Η γνώμη μας επί των συνημμένων εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων είναι συνεπής με τη Συμπληρωματική Έκθεσή μας προς την Επιτροπή Ελέγχου της Εταιρείας, που προβλέπεται από το άρθρο 11 του κανονισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) αριθ. 537/2014. 3. Παροχή Μη Ελεγκτικών Υπηρεσιών Δεν παρείχαμε στην Εταιρεία και τις θυγατρικές της μη ελεγκτικές υπηρεσίες που απαγορεύονται σύμφωνα με το άρθρο 5 του κανονισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) αριθ. 537/2014. Οι επιτρεπόμενες μη ελεγκτικές υπηρεσίες που έχουμε παράσχει στην Εταιρεία και στις θυγατρικές της, κατά τη διάρκεια της χρήσεως που έληξε την 31η Δεκεμβρίου 2019 γνωστοποιούνται στη Σημείωση 37 των συνημμένων εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων. 4. Διορισμός Ελεγκτή Διοριστήκαμε για πρώτη φορά ως Ορκωτοί Ελεγκτές Λογιστές της Εταιρείας με την από 30/06/2007 απόφαση της ετήσιας τακτικής γενικής συνέλευσης των μετόχων. Έκτοτε ο διορισμός μας έχει αδιαλείπτως ανανεωθεί για μία συνολική περίοδο 13 ετών με βάση τις κατ’ έτος λαμβανόμενες αποφάσεις της τακτικής γενικής συνέλευσης των μετόχων. Αθήνα, 2 Απριλίου 2020 Η Ορκωτός Ελεγκτής Λογιστής Δήμητρα Παγώνη Α.Μ. Σ.Ο.Ε.Λ. 30821 11 35 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) ΔΗΛΩΣΗ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ 1. Κώδικας Εταιρικής Διακυβέρνησης Η Διοίκηση της ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ μεριμνά διαρκώς για την πιστή εφαρμογή όλων των μέτρων και κανόνων που θεσπίζουν οι νομοθετικές, εποπτικές και λοιπές αρμόδιες αρχές για το σύνολο των δραστηριοτήτων και λειτουργιών του Ομίλου. Επιπλέον, μεθοδεύει συστηματικά τον σχεδιασμό και την εφαρμογή εσωτερικών κανόνων, οδηγιών και επιχειρηματικών πρακτικών που συμπληρώνουν το ισχύον θεσμικό πλαίσιο και προάγουν ένα σύγχρονο σύστημα εταιρικής διακυβέρνησης. Τα ανωτέρω μέτρα περιγράφονται συνοπτικά στον Κώδικα Εταιρικής Διακυβέρνησης (ΚΕΔ) της Εταιρείας, που αποτελεί βάση και σημείο αναφοράς του ολοκληρωμένου συστήματος διακυβέρνησης του Ομίλου. Με την εφαρμογή του ΚΕΔ και των επιμέρους θεματικών κανονισμών, η Διοίκηση διασφαλίζει την αποτελεσματική διαχείριση και αξιοποίηση των πόρων της Εταιρείας και προάγει την εταιρική υπευθυνότητα ως βασική αξία της αναπτυξιακής πορείας του Ομίλου. Οι επιμέρους θεματικοί κανονισμοί και οδηγίες λειτουργίας της Εταιρείας είναι: 1) Εσωτερικός Κανονισμός Λειτουργίας (ΕΚΛ) (Company’s Internal Rules and Regulations). Περιλαμβάνει όλα τα μέτρα, κανόνες και οδηγίες που θεσπίζει η Διοίκηση, πέραν των υποχρεωτικού χαρακτήρα διατάξεων ή/και κανονισμών που επιβάλλονται από τα αρμόδια θεσμικά όργανα και τις αντίστοιχες Αρχές. 2) Κώδικας ηθικής και δεοντολογίας (Code of conduct) 3) Κανονισμός Λειτουργίας της Επιτροπής Ελέγχου (Audit Committee Charter) 4) Κανονισμός λειτουργίας της Υπηρεσίας Εσωτερικού Ελέγχου (Internal Audit Charter) 5) Κανονισμός λειτουργίας της Επιτροπής Υποψηφιοτήτων και Αμοιβών (Nomination and Remuneration Committee Charter) 6) Κανονισμός προστασίας προσωπικών δεδομένων (General Data Protection Regulation 7) Απολογισμός εταιρικής υπευθυνότητας (Corporate responsibility) 8) Σύστημα διαχείρισης καταπολέμησης της δωροδοκίας και διαφθοράς (Anti-bribery management system – ISO 37001:2013)) 9) Σύστημα Διαχείρισης Ασφαλείας Πληροφοριών (Information Security Management System – ISO IEC 27001:2013) Στον ΕΚΛ και τους λοιπούς κανονισμούς ενσωματώνεται κάθε νέα σχετική διάταξη, μέτρο, κανόνας κ.λπ. ώστε να διατηρούν την απαιτούμενη πληρότητα και να προσαρμόζονται άμεσα στις μεταβαλλόμενες συνθήκες του οικονομικού, κοινωνικού και επιχειρηματικού περιβάλλοντος της Εταιρείας. Στην ετήσια έκθεση διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου γίνεται εκτενέστερη αναφορά επί του συνόλου των ανωτέρω διατάξεων και κανονισμών. Ο ΚΕΔ, ο Κώδικας ηθικής και δεοντολογίας, ο Απολογισμός εταιρικής υπευθυνότητας και ο Κανονισμός προστασίας προσωπικών δεδομένων είναι αναρτημένοι στον ιστότοπο της Εταιρείας www.ternaenergy.com. 36 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) 2. Κανόνες και πρακτικές εταιρικής διακυβέρνησης Στον ΚΕΔ διατυπώνονται αναλυτικά, με σαφήνεια και ακρίβεια, οι ακόλουθοι κανόνες και πρακτικές εταιρικής διακυβέρνησης, που περιλαμβάνουν και τον ρόλο των βασικών οργάνων διοίκησης και ελέγχου της Εταιρείας. 2.1.Διοικητικό Συμβούλιο Ορίζονται με σαφήνεια ο ρόλος του, οι αρμοδιότητές του και η ευθύνη του για τη χάραξη και εφαρμογή της στρατηγικής της Εταιρείας με κύριο στόχο την προστασία των συμφερόντων όλων των Μετόχων της. Ως ανώτατο όργανο διοίκησης της Εταιρείας αποφασίζει για όλες τις εταιρικές υποθέσεις, εκτός εκείνων που εμπίπτουν στην αρμοδιότητα της Γενικής Συνέλευσης. Ειδικότερα, στις αρμοδιότητες του Δ.Σ. περιλαμβάνονται: Ο μακροχρόνιος στρατηγικός και μεσοπρόθεσμος επιχειρηματικός σχεδιασμός της Εταιρείας Οι αποφάσεις στρατηγικής σημασίας, όπως π.χ. εξαγορές, συγχωνεύσεις, εκποιήσεις, επενδύσεις υψηλού προϋπολογισμού Η διατύπωση της γενικής αλλά και των επιμέρους βασικών πολιτικών για τη λειτουργία της Εταιρείας Η έγκριση, εποπτεία και αξιολόγηση υλοποίησης των ετησίων προγραμμάτων δράσης και προϋπολογισμών Η διασφάλιση της αξιοπιστίας και πληρότητας των λογιστικών - οικονομικών συστημάτων και στοιχείων και των εξ αυτών παραγομένων οικονομικών καταστάσεων της Εταιρείας Η διασφάλιση της απρόσκοπτης και εύρυθμης λειτουργίας κατάλληλων συστημάτων και μηχανισμών για τον εσωτερικό έλεγχο της Εταιρείας, την τήρηση του θεσμικού – κανονιστικού πλαισίου λειτουργίας της, καθώς και την αξιολόγηση και διαχείριση των επιχειρηματικών κινδύνων που αντιμετωπίζει Η διαρκής μέριμνα για την αποφυγή ή την προσήκουσα αντιμετώπιση πιθανής σύγκρουσης συμφερόντων του Διοικητικού Συμβουλίου ή μελών του ή βασικών μετόχων με τα συμφέροντα της Εταιρείας, με την υιοθέτηση κανόνων διαφάνειας και εποπτείας των συναλλαγών της Η επιλογή του Διευθύνοντος Συμβούλου και των λοιπών μελών του Διοικητικού Συμβουλίου, τους οποίους και αξιολογεί για τη συνολική τους δραστηριότητα Ο προσδιορισμός της αμοιβής των μελών του Δ.Σ. και η εισήγηση προς έγκρισή της από την Γενική Συνέλευση των Μετόχων, βάσει σχετικής εισήγησης της Επιτροπής ανάδειξης υποψηφιοτήτων και αμοιβών μελών του Δ.Σ., καθώς και η απόφαση για την αμοιβή των ανώτατων στελεχών της Εταιρείας Η απόφαση για την οργανωτική δομή, τα συστήματα και τις διαδικασίες διοίκησης της Εταιρείας, καθώς και τις τροποποιήσεις αυτών όταν το επιβάλλουν οι εσωτερικές και εξωτερικές συνθήκες λειτουργίας της Η σύσταση και μέριμνα καλής λειτουργίας των επιτροπών που προβλέπονται από τις Αρχές της Εταιρικής Διακυβέρνησης (Επιτροπή Ελέγχου και Επιτροπή Ανάδειξης Υποψηφιοτήτων και Αμοιβών Μελών του Δ.Σ.) Η σύσταση συλλογικών οργάνων όταν το κρίνει σκόπιμο για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας και της λειτουργίας της Εταιρείας Η διατύπωση και μέριμνα διάδοσης και εφαρμογής των βασικών αξιών και αρχών της Εταιρείας, συμπεριλαμβανομένων αυτών της εταιρικής διακυβέρνησης, στο σύνολο των σχέσεών της με όλα τα συνδεόμενα μέρη. 37 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) H σύνθεση του Διοικητικού Συμβουλίου, όπως διαμορφώθηκε μετά την Έκτακτη Γενική Συνέλευση της 18 ης Οκτωβρίου 2018 που θα διοικήσει την Εταιρεία μέχρι την Τακτική Γενική Συνέλευση που θα συγκληθεί το αργότερο μέχρι την 30η Ιουνίου 2022, απαρτίζεται από τα ακόλουθα Μέλη: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. Γεώργιος Περιστέρης του Θεοδώρου Γεώργιος Περδικάρης του Γερασίμου Εμμανουήλ Μαραγκουδάκης του Βασιλείου Γεώργιος Σπύρου του Συμεών Βασίλειος Δεληκατερίνης του Ευαγγέλου Μιχαήλ Γουρζής του Αλεξάνδρου Γεώργιος Μέργος του Ιωάννη Gagik Apkarian του Serop Γεώργιος Κούβαρης του Θεολόγου Πρόεδρος– Εκτελεστικό μέλος Αντιπρόεδρος– Εκτελεστικό μέλος Διευθύνων Σύμβουλος– Εκτελεστικό μέλος Εντεταλμένος Σύμβουλος– Εκτελεστικό μέλος Εντεταλμένος Σύμβουλος - Εκτελεστικό Μέλος Μη Εκτελεστικό Μέλος Ανεξάρτητο μη εκτελεστικό Μέλος Ανεξάρτητο μη εκτελεστικό Μέλος Ανεξάρτητο μη εκτελεστικό Μέλος Τα βιογραφικά σημειώματα των Μελών του Δ.Σ. είναι αναρτημένα στον ιστότοπο της Εταιρείας. Το Δ.Σ. πραγματοποίησε 12 τακτικές συνεδριάσεις εντός του 2019, σύμφωνα με τον σχετικό προγραμματισμό που είχε αποφασίσει στο τέλος του 2018. Επιπλέον, τα μέλη συνεδρίασαν εκτάκτως 8/3/19, 19/3/19, 21/3/19, 5/4/19, 16/4/19, 5/6/19, 12/7/19, 11/10/19 και 12/12/19, όποτε απαιτήθηκε να αντιμετωπιστούν έκτακτα γεγονότα που δεν μπορούσαν να προβλεφθούν κατά την κατάρτιση του αρχικού προγραμματισμού. Κατά την άσκηση των καθηκόντων τους και τις συνεδριάσεις τους εντός του 2019, τα Μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου επέδειξαν «επιμέλεια συνετού επιχειρηματία», αφιέρωσαν όλο το χρόνο που απαιτήθηκε για την αποτελεσματική διοίκηση της Εταιρείας και ενήργησαν με ακεραιότητα, υπευθυνότητα και ευθυκρισία, αποφεύγοντας ενέργειες που θα μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο την ανταγωνιστικότητα της Εταιρείας ή να έλθουν σε σύγκρουση με τα συμφέροντά της. Επίσης, διαφύλαξαν το απόρρητο των πληροφοριών που προνομιακά κατείχαν και μερίμνησαν για την έγκαιρη και ταυτόχρονη πληροφόρηση όλων των μετόχων και ενδιαφερομένων επενδυτών για θέματα που θα μπορούσαν να επηρεάσουν την απόφασή τους για την πραγματοποίηση οποιασδήποτε συναλλαγής σε μετοχές της Εταιρείας. Κατά τη διεξαγωγή των συνεδριάσεων και των εργασιών του Δ.Σ., τα Μέλη υποστηρίχθηκαν από την Εταιρική Γραμματέα κ. Δήμητρα Χατζηαρσενίου, τα καθήκοντα της οποίας περιγράφονται στον ΚΕΔ. 2.2.Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου Ο Πρόεδρος αποτελεί τον βασικό μοχλό εφαρμογής των Αρχών Εταιρικής Διακυβέρνησης στην Εταιρεία, έχοντας την ευθύνη, μεταξύ άλλων, για την αποτελεσματική λειτουργία του Διοικητικού Συμβουλίου και την ενεργό συμμετοχή όλων των μελών αυτού στη λήψη και εποπτεία εφαρμογής των επιχειρηματικών αποφάσεων, καθώς και για την ομαλή επικοινωνία της Εταιρείας με τους μετόχους της. 38 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Στις αρμοδιότητές του περιλαμβάνονται η σύγκληση και διεύθυνση των εργασιών του Δ.Σ. επί των θεμάτων της ημερήσιας διάταξης που έχει συνθέσει ο ίδιος, βάσει των αναγκών της Εταιρείας και σχετικών αιτημάτων από όλα τα άλλα μέλη του Δ.Σ. Επίσης, η μέριμνα για τον αποτελεσματικό συντονισμό και την απρόσκοπτη επικοινωνία μεταξύ όλων των μελών του Δ.Σ. και μεταξύ της Εταιρείας και των μετόχων – επενδυτών. Τέλος, καθήκον του Προέδρου είναι η έγκαιρη, σαφής και αξιόπιστη πληροφόρηση των μελών του Δ.Σ. επί του συνόλου των δραστηριοτήτων και λειτουργιών της Εταιρείας, η διασφάλιση της ομαλής ένταξης και συνεργασίας μεταξύ τους, καθώς και η παρακίνησή τους ώστε να έχουν ενεργό και ουσιαστική συμμετοχή στις εταιρικές υποθέσεις και στη λήψη των επιχειρηματικών αποφάσεων. Το Δ.Σ. υποστηρίζεται από Επιτροπές οι οποίες έχουν συμβουλευτικό χαρακτήρα, αλλά ιδιαίτερο βάρος στη λήψη των αποφάσεών του. Οι Επιτροπές αυτές είναι οι ακόλουθες: 2.2.1. Επιτροπή Ανάδειξης Υποψηφιοτήτων και Αμοιβών Μελών Διοικητικού Συμβουλίου Η Επιτροπή είναι τριμελής και βασικός της ρόλος είναι να διερευνά και να αναδεικνύει τις κατάλληλες υποψηφιότητες για εκλογή τους στο Δ.Σ. της Εταιρείας, καθώς και να προτείνει πολιτικές και συστήματα προσδιορισμού των αμοιβών σε όλα τα επίπεδα της Εταιρείας. Στα καθήκοντά της σε σχέση με την ανάδειξη υποψηφιοτήτων περιλαμβάνονται κυρίως ο προσδιορισμός των απαιτήσεων της Εταιρείας ως προς το μέγεθος και τη σύνθεση του Διοικητικού της Συμβουλίου, η διατύπωση του ρόλου, των αρμοδιοτήτων και των ικανοτήτων κάθε θέσης στο Διοικητικό Συμβούλιο, η περιοδική επαναξιολόγηση του μεγέθους και της σύνθεσης του Δ.Σ. και η υποβολή προτάσεων αλλαγών – βελτιώσεων όταν αυτό κρίνεται απαραίτητο. Σε σχέση με τα καθήκοντά της που αφορούν στις αμοιβές, η Επιτροπή Υποψηφιοτήτων και Αμοιβών συνεδριάζει για τα θέματα των αμοιβών τουλάχιστον δύο φορές τον χρόνο και οποτεδήποτε άλλοτε κριθεί αυτό απαραίτητο. Επεξεργάζεται και εισηγείται το σύστημα προσδιορισμού των αμοιβών των εργαζομένων, των μελών του Δ.Σ. και των διευθυντικών στελεχών, συντάσσει και υποβάλλει στο Δ.Σ. προτάσεις εταιρικής πολιτικής αμοιβών, αξιολογεί την εφαρμογή τους βάσει της σχετικής ετήσιας έκθεσης αμοιβών και διατυπώνει τις προτάσεις που πρέπει να υποβληθούν από το Δ.Σ. στη Γενική Συνέλευση των Μετόχων για έγκριση. Η Επιτροπή αποτελείται από τα μέλη: Γεώργιος Μέργος – Πρόεδρο της Επιτροπής, ανεξάρτητο μη εκτελεστικό μέλος Κούβαρης Γεώργιος– ανεξάρτητο μη εκτελεστικό μέλος Μιχαήλ Γουρζής – μη εκτελεστικό μέλος Η Επιτροπή συνεδρίασε κατά τη διάρκεια της χρήσης τρεις (3) φορές, την 22η Απριλίου2019 με θέματα την (α) την κατανομή των αποζημιώσεων και (β) την πρόταση προς τη Γενική Συνέλευση για την εκλογή νέων της Επιτροπής Ελέγχου, την 23η Ιουλίου 2019 με θέμα την υποβολή πρότασης στο Δ.Σ. για την νέα οργανωτική δομή της Εταιρείας και την 27/11/2019 με θέμα την έγκριση του σχεδίου Πολιτικής Αποδοχών της Εταιρείας προς υποβολή στο Δ.Σ. 39 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) 2.2.2.Επενδυτική Επιτροπή Ο μεσο-μακροπρόθεσμος στρατηγικός σχεδιασμός για την ανάπτυξη της Εταιρείας περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, την ακολουθητέα επενδυτική πολιτική προκειμένου να επιτυγχάνει και να διατηρεί τους επιχειρηματικούς της στόχους σε βάθος χρόνου. Αρμόδιο όργανο για τη χάραξη και εφαρμογή της επενδυτικής πολιτικής είναι το Δ.Σ. της Εταιρείας, το οποίο βασίζει τις αποφάσεις του στις κατάλληλες εισηγήσεις που δέχεται από την Επενδυτική Επιτροπή σχετικά με εξαγορές, συγχωνεύσεις, στρατηγικές συμμαχίες, επενδύσεις υψηλού προϋπολογισμού, εκποιήσεις περιουσιακών στοιχείων και κάθε άλλη ενέργεια στρατηγικού χαρακτήρα που μπορεί να επηρεάζει την κεφαλαιακή δομή και την αναπτυξιακή προοπτική της Εταιρείας. Η Επενδυτική Επιτροπή συνεδριάζει μία φορά κάθε τρίμηνο και όποτε άλλοτε απαιτείται να λαμβάνονται επενδυτικές αποφάσεις από το Δ.Σ. Η Επενδυτική Επιτροπή (Ε.Ε.) είναι πενταμελής και σε αυτήν συμμετέχουν τρία (3) μέλη από το Διοικητικό Συμβούλιο της Εταιρείας και της μητρικής της και δύο (2) διευθυντικά στελέχη ή σύμβουλοι της Εταιρείας, ανάλογα με το εξεταζόμενο θέμα. Μέλη της Επενδυτικής Επιτροπής είναι σήμερα οι ακόλουθοι: Γεώργιος Περιστέρης Εμμανουήλ Μαραγκουδάκης Γεώργιος Σπύρου και δύο εκ των κάτωθι τριών ανάλογα με το θέμα: Βασίλειος Δεληκατερίνης Γεώργιος Αγραφιώτης Εμμανουήλ Μουστάκας. Όπως και οι άλλες επιτροπές της Εταιρείας, η Ε.Ε. έχει εισηγητικό και όχι αποφασιστικό χαρακτήρα. Στις κύριες αρμοδιότητές της περιλαμβάνονται η κατάρτιση της επενδυτικής πολιτικής και του μακροπρόθεσμου επενδυτικού προγράμματος της Εταιρείας, η αξιολόγηση και έγκριση υλοποίησης του ετήσιου προγράμματος επενδύσεων, καθώς και κάθε νέας επένδυσης που υποβάλλεται εξατομικευμένα, η εξέταση της κεφαλαιακής επάρκειας της Εταιρείας για την υλοποίηση κάθε επενδυτικής πρότασης, η αξιολόγηση των επιχειρηματικών κινδύνων που συνδέονται με την υλοποίησή της, η τεκμηρίωση της σκοπιμότητάς της και η επιβεβαίωση ότι η υλοποίησή της εντάσσεται στα μέτρα εφαρμογής της εγκεκριμένης επιχειρηματικής στρατηγικής της Εταιρείας. Η Επενδυτική Επιτροπή, κατά τις συνεδριάσεις της εντός του 2019 εξέτασε την πορεία υλοποίησης του επενδυτικού προγράμματος του Ομίλου, και ιδιαίτερα το αναφερόμενο στις επενδύσεις στις ΗΠΑ όπου έχει επεκτείνει την δραστηριότητά της η Εταιρεία. Ανέλυσε διεξοδικά τις επικρατούσες συνθήκες και τις αλλαγές που εισήγαγε ο νέος πρόεδρος των ΗΠΑ στην φορολόγηση και γενικότερα στο θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας των επιχειρήσεων και εκτίμησε τους ενδεχόμενους κινδύνους για τις επενδύσεις της Εταιρείας στην Αμερική. 40 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Επίσης, ενημερώθηκε προκαταρκτικά για νέες επενδυτικές προτάσεις που είχαν αξιολογήσει τα αρμόδια διευθυντικά στελέχη του Ομίλου και έδωσε οδηγίες να προετοιμαστεί σχετική εισήγηση εντός του πρώτου τριμήνου του 2019, οπότε αναμένεται να έχει αποσαφηνιστεί το ανωτέρω πλαίσιο. 2.2.3.Επιτροπή Ελέγχου Ο ρόλος, οι αρμοδιότητες και η σύνθεση της Επιτροπής Ελέγχου (ΕΕ) περιγράφονται αναλυτικά στο κεφάλαιο 4 του Κώδικα Εταιρικής Διακυβέρνησης που αναρτάται στην ιστοσελίδα της Εταιρείας. Σχετικά αποσπάσματα ακολουθούν κατωτέρω για λόγους πληρότητας της παρούσας έκθεσης. Η ΕΕ υποστηρίζει το Δ.Σ. στην εκπλήρωση του καθήκοντός του να διασφαλίζει τη συμμόρφωση των οργάνων και των ενεργειών της Εταιρείας προς τις επιταγές του νομικού – θεσμικού – κανονιστικού πλαισίου και τις Αρχές Εταιρικής Διακυβέρνησης που διέπουν τη λειτουργία της, την πληρότητα και αξιοπιστία των λογιστικών, πληροφοριακών και διοικητικών συστημάτων της Εταιρείας και των παραγομένων από αυτά δημοσιευόμενων οικονομικών καταστάσεων και λοιπών αναφορών, καθώς και την απρόσκοπτη και αποτελεσματική λειτουργία όλων των ελεγκτικών μηχανισμών της Εταιρείας ώστε, εκτός των ανωτέρω, να επισημαίνονται εγκαίρως οι επιχειρηματικοί κίνδυνοι και να αντιμετωπίζονται άμεσα και αποτελεσματικά. Συνεδριάζει τουλάχιστον τέσσερις φορές το χρόνο και οποτεδήποτε άλλοτε κρίνει αυτό απαραίτητο. Καλεί τον τακτικό ελεγκτή στη συνεδρίασή της τουλάχιστον δύο φορές το χρόνο για παροχή επεξηγήσεων – διευκρινίσεων επί του αντικειμένου εργασίας του και των παρατηρήσεων – πορισμάτων του επί των οικονομικών καταστάσεων και της γενικότερης χρηματοοικονομικής πληροφόρησης της Εταιρείας. Η Επιτροπή Ελέγχου έχει τις ακόλουθες, κατά ενότητα, βασικές αρμοδιότητες: Επιβλέπει την διαδικασία παραγωγής των οικονομικών καταστάσεων και λοιπών αναφορών χρηματοοικονομικής πληροφόρησης της Εταιρείας και εξετάζει την αξιοπιστία τους. Μεριμνά για την ομαλή διεξαγωγή των εργασιών του εσωτερικού ελέγχου παρέχοντας την υποστήριξή της στην αρμόδια Υπηρεσία Εσωτερικού Ελέγχου και αξιολογώντας περιοδικά την επάρκεια και αξιοπιστία των μεθόδων και διαδικασιών που χρησιμοποιεί για την διεκπεραίωση των εργασιών της. Βασικός της στόχος είναι η έγκαιρη διάγνωση και ανάλυση των επιχειρηματικών κινδύνων ώστε το Διοικητικό Συμβούλιο να μπορεί να αντιδρά γρήγορα για την αντιμετώπισή τους. Επιπλέον, ερευνά τις τυχόν συναλλαγές της Εταιρείας με οποιοδήποτε συνδεδεμένο με αυτήν πρόσωπο και υποβάλλει σχετικές αναφορές στο Δ.Σ. ώστε να εξετάζεται με απόλυτη διαφάνεια η πιθανότητα ύπαρξης συγκρουόμενων συμφερόντων και να αποτρέπεται ενδεχόμενη βλάβη ή ζημία της Εταιρείας. Η Επιτροπή Ελέγχου παραλαμβάνει τις εκθέσεις της Υπηρεσίας Εσωτερικού Ελέγχου, αξιολογεί το περιεχόμενό τους, προτείνει στο Δ.Σ. τον επικεφαλής της Υπηρεσίας, αξιολογεί την αποδοτικότητα και αποτελεσματικότητά του και βάσει αυτών εισηγείται τη συνέχιση ή παύση εκτέλεσης των καθηκόντων του. Παρακολουθεί τη διεξαγωγή των εργασιών του τακτικού ελεγκτή και αξιολογεί αν είναι σύμφωνη με το σχετικό νομικό – κανονιστικό πλαίσιο, τα διεθνή πρότυπα και τις βέλτιστες πρακτικές. Ερευνά επίσης και αξιολογεί την επάρκεια της γνώσης, την επαγγελματική συνέπεια, την ανεξαρτησία και την αποτελεσματικότητα του τακτικού ελεγκτή, και βάσει αυτών εισηγείται στο Δ.Σ. τη συνέχιση ή παύση εκτέλεσης των καθηκόντων του. 41 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Η Επιτροπή Ελέγχου αποτελείται από τουλάχιστον τρία (3) μέλη. Στην Επιτροπή Ελέγχου συμμετέχουν μη εκτελεστικά μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου ή και τρίτα ανεξάρτητα κατά την έννοια των διατάξεων του ν. 3016/2002, μη εντεταγμένα στο δυναμικό της Εταιρείας, που εκλέγονται από την Γενική Συνέλευση των μετόχων της σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 44 του Ν.4449/2017. Τα μέλη της Επιτροπής Ελέγχου στο σύνολό τους διαθέτουν επαρκή γνώση στον τομέα στον οποίον δραστηριοποιείται η Εταιρεία. Ο Πρόεδρος της Επιτροπής Ελέγχου ορίζεται από τα μέλη της ή εκλέγεται από την Γενική Συνέλευση των μετόχων της Εταιρείας και είναι ανεξάρτητος από την Εταιρεία. Τουλάχιστον ένα μέλος της Επιτροπής Ελέγχου είναι ορκωτός ελεγκτής λογιστής σε αναστολή ή συνταξιούχος ή διαθέτει επαρκή γνώση στην ελεγκτική και λογιστική. Τα μέλη της Επιτροπής Ελέγχου είναι σήμερα: Γεώργιος Μέργος – Ανεξάρτητο μη Εκτελεστικό μέλος, Πρόεδρος της Επιτροπής Μιχαήλ Γουρζής – μη Εκτελεστικό μέλος Νικόλαος Καλαμαράς – Ειδικός σε θέματα λογιστικής και ελεγκτικής – Μη Μέλος Δ.Σ. Η Επιτροπή Ελέγχου συνεδρίασε δώδεκα (12) φορές εντός του 2019, άσκησε το σύνολο των καθηκόντων και αρμοδιοτήτων της, συνεργάστηκε με την Υπηρεσία Εσωτερικού Ελέγχου (ΥΕΕ) της Εταιρείας και έδωσε τις κατάλληλες οδηγίες για τη συνέχιση του ελέγχου κατά θέμα και προτεραιότητα. Συζήτησε με τον υπεύθυνο εσωτερικού ελέγχου της Εταιρείας για τα ευρήματα και συμπεράσματά του και επιβεβαίωσε την ορθότητα της διαδικασίας σύνταξης των χρηματοοικονομικών της καταστάσεων σε συνεργασία με τους εξωτερικούς ελεγκτές του Ομίλου. Επίσης, εξέτασε όλα τα θέματα που έθεσαν οι τελευταίοι με βάση την γνώση και εμπειρία που απέκτησαν κατά την εκτέλεση των καθηκόντων τους. Ιδιαίτερη προσοχή έδωσε στα ευρήματα και συμπεράσματα της ΥΕΕ από τον έλεγχο που διεξήγαγε στις ΗΠΑ, όπου ο Όμιλος αναπτύσσει και επεκτείνει τις δραστηριότητές του. Συνεργάστηκε με τους ελεγκτές για θέματα κοινού ενδιαφέροντος καθ΄ όλη την διάρκεια του 2019 και ανέλυσε διεξοδικά τα συμπεράσματά τους σε σχέση με την ορθότητα και ακρίβεια των οικονομικών καταστάσεων και την αρτιότητα της πληροφόρησης των Μετόχων και του επενδυτικού κοινού γενικότερα. Τέλος, υπέβαλε προτάσεις για την αναβάθμιση συστημάτων και διαδικασιών που θα βελτιώσουν την αποδοτικότητα της Εταιρείας σε όλα τα επίπεδα της οργανωτικής της δομής. 42 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) 3. Εσωτερικός Έλεγχος και Διαχείριση Κινδύνων Αναλυτική αναφορά στο σύστημα εσωτερικού ελέγχου και την αξιοποίησή του κατά την διαδικασία αξιολόγησης και διαχείρισης των κινδύνων που αντιμετωπίζει η Εταιρεία γίνεται στο κεφάλαιο 4 του ΚΕΔ, ο οποίος είναι αναρτημένος στον ιστότοπο της Εταιρείας. Η αξιολόγηση και διαχείριση των κινδύνων κατά το έτος 2019 περιγράφεται στο σχετικό κεφάλαιο Δ και Ε της Ετήσιας Έκθεσης του Διοικητικού Συμβουλίου για την χρήση του ίδιου έτους. 4. Σχέσεις – Επικοινωνία με τους Μετόχους – Επενδυτές Το Δ.Σ. αποδίδει ιδιαίτερο βάρος στην προστασία των δικαιωμάτων όλων των Μετόχων της Εταιρείας, διευκολύνοντας την ενημέρωσή τους για την εξέλιξη των εταιρικών υποθέσεων και παροτρύνοντας τη συμμετοχή τους στις Γενικές Συνελεύσεις όπου έχουν την ευκαιρία να έλθουν σε άμεση επαφή με τη Διοίκηση, να θέσουν ερωτήματα που τους απασχολούν και να συνεισφέρουν στην τελική διαμόρφωση των στρατηγικών κατευθύνσεων της Εταιρείας. Η Εταιρεία διαθέτει ειδικό Τμήμα Εξυπηρέτησης Μετόχων και Επενδυτών, το οποίο μεριμνά για την άμεση, υπεύθυνη και ολοκληρωμένη πληροφόρηση, καθώς και τη διευκόλυνση των Μετόχων να ασκούν τα δικαιώματά τους. Στο ίδιο πλαίσιο, ο Πρόεδρος του Δ.Σ. ή/και ο Διευθύνων Σύμβουλος, δύνανται να πραγματοποιούν επιμέρους συναντήσεις με Μετόχους της Εταιρείας που κατέχουν σημαντικό μερίδιο του κεφαλαίου της με στόχο την πληρέστερη πληροφόρησή τους σε θέματα εταιρικής διακυβέρνησης. Συγκεντρώνουν τις διατυπούμενες απόψεις των Μετόχων, τις μεταφέρουν στα υπόλοιπα μέλη του Δ.Σ. και μεριμνούν ώστε οι αρχές και διαδικασίες της εταιρικής διακυβέρνησης και κάθε άλλη χρήσιμη πληροφορία για τους Μετόχους και επενδυτές να είναι έγκαιρα διαθέσιμη και εύκολα προσβάσιμη με σύγχρονα μέσα. Η Εταιρεία με την από 3 Μαΐου 2019 ανακοίνωσή της, γνωστοποίησε προς το Επενδυτικό Κοινό ότι από τις 6 Μαΐου 2019, Υπεύθυνος Εξυπηρέτησης Μετόχων και Εταιρικών Ανακοινώσεων αναλαμβάνει ο κ. Γιώργος Κούφιος, σε αντικατάσταση της κ. Κατερίνας Μαβίδου. 5. Γενική Συνέλευση των Μετόχων Η Εταιρεία τηρεί το σύνολο των προβλεπομένων όρων και διατάξεων στο ισχύον νομικό – κανονιστικό πλαίσιο για τη Γενική Συνέλευση των Μετόχων της, με ιδιαίτερη προσήλωση στην ενίσχυση της δυνατότητάς τους να ασκούν απρόσκοπτα τα δικαιώματά τους, βασισμένοι στην πληρότητα, ακρίβεια και σαφήνεια της πληροφόρησης που λαμβάνουν έγκαιρα από τα αρμόδια όργανα της Εταιρείας με όλα τα μέσα που αυτή διαθέτει. Στοχεύοντας στην ευρύτερη δυνατή παρουσία των Μετόχων της (θεσμικών και ιδιωτών) στις Γ.Σ., η Εταιρεία δημοσιοποιεί εγκαίρως, με κάθε πρόσφορο μέσο, τα θέματα της ημερήσιας διάταξης, τον χρόνο και τον τόπο σύγκλησης της Γενικής Συνέλευσης. Για να διευκολύνει την ενεργό συμμετοχή τους στις εργασίες της Γενικής Συνέλευσης, παρέχει ολοκληρωμένη πληροφόρηση για τον τρόπο και την προθεσμία άσκησης του δικαιώματος εισαγωγής θεμάτων στην ημερήσια διάταξη, καθώς και υποβολής ερωτήσεων. 43 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Επίσης, πληροφορεί τους Μετόχους για τον αριθμό των μετοχών και των δικαιωμάτων ψήφου, τον τρόπο και τις διαδικασίες ψηφοφορίας και θέτει στη διάθεσή τους κάθε άλλο απαιτούμενο συνοδευτικό έγγραφο για την αποτελεσματική διεξαγωγή των εργασιών της Γενικής Συνέλευσης. Στις Γενικές Συνελεύσεις παρίστανται τα Μέλη του Δ.Σ., οι Ελεγκτές και κάθε άλλο στέλεχος της ανώτατης διοίκησης της Εταιρείας, που κρίνεται απαραίτητο για την παροχή αναλυτικότερης πληροφόρησης και διευκρινίσεων επί ερωτημάτων των Μετόχων. 6. Αναφορά σε πληροφοριακά στοιχεία (γ), (δ), (στ), (η) και (θ) της παρ. 1 του αρ. 10 της οδηγίας 2004/25/ΕΚ Οι απαιτούμενες πληροφορίες εμπεριέχονται ήδη σε άλλο τμήμα της Έκθεσης Διαχείρισης που αναφέρεται στις πρόσθετες πληροφορίες του αρ. 4 παρ. 7 του Ν. 3556/2007. 7. Συμμόρφωση με τις διατάξεις του Κώδικα Το Διοικητικό Συμβούλιο συμμορφώθηκε με τις διατάξεις του Κώδικα Εταιρικής Διακυβέρνησης κατά την διάρκεια του 2019. 44 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) ΕΠΕΞΗΓΗΜΑΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 4 ΤΟΥ Ν. 3556/2007 Η παρούσα Επεξηγηματική Έκθεση του Διοικητικού Συμβουλίου υποβάλλεται προς την Τακτική Γενική Συνέλευση των μετόχων της Εταιρείας, βάσει της παραγράφου 8 του άρθρου 4 του Ν. 3556/2007 και έχει συνταχθεί, σύμφωνα με τα οριζόμενα από την παράγραφο 7 του άρθρου 4 του ίδιου νόμου. α) Διάρθρωση Μετοχικού Κεφαλαίου Το μετοχικό κεφάλαιο της Εταιρείας ανέρχεται συνολικά σε τριάντα τέσσερα εκατομμύρια εκατόν εβδομήντα πέντε χιλιάδες εξακόσια ογδόντα ευρώ και ογδόντα λεπτά (€ 34.175.680,80) και διαιρείται σε εκατόν δέκα τρία εκατομμύρια εννιακόσιες δέκα οκτώ χιλιάδες εννιακόσιες τριάντα έξι (113.918.936) κοινές με ψήφο ονομαστικές μετοχές, ονομαστικής αξίας τριάντα λεπτών του ευρώ (0,30 €) η καθεμία. Οι μετοχές της Εταιρείας είναι εισηγμένες και διαπραγματεύονται στην κατηγορία «Κύριας Αγοράς» του Χρηματιστηρίου Αθηνών. Από κάθε μετοχή απορρέουν όλα τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις που ορίζονται από το Νόμο και το Καταστατικό της Εταιρείας. β) Περιορισμοί στη μεταβίβαση των μετοχών της Εταιρείας Η μεταβίβαση των μετοχών της Εταιρείας γίνεται όπως ορίζει ο Νόμος και δεν υφίστανται περιορισμοί στη μεταβίβασή τους από το Καταστατικό της. γ) Σημαντικές άμεσες συμμετοχές κατά την έννοια των διατάξεων του Ν. 3556/2007 Οι Μέτοχοι οι οποίοι κατά την 31/12/2019 κατείχαν ποσοστό μεγαλύτερο από 5%, βάσει του συνόλου των εκδοθεισών μετοχών, παρατίθενται στον παρακάτω πίνακα: Ονοματεπώνυμο μετόχου Μετοχές 43.211.556 25.437.109 ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ ΑΕ Γεώργιος Περιστέρης Ποσοστό 37,932% 22,329% άμεσα άμεσα δ) Μετοχές παρέχουσες ειδικά δικαιώματα ελέγχου Σύμφωνα με το Καταστατικό της Εταιρείας δεν υπάρχουν μετοχές οι οποίες παρέχουν ειδικά δικαιώματα ελέγχου. ε) Περιορισμοί στο δικαίωμα ψήφου Δεν προβλέπονται στο Καταστατικό της Εταιρείας περιορισμοί του δικαιώματος ψήφου που απορρέουν από τις μετοχές της. στ) Συμφωνίες Μετόχων της Εταιρείας Δεν είναι γνωστή στην Εταιρεία η ύπαρξη συμφωνιών μεταξύ των Μετόχων της, οι οποίες συνεπάγονται περιορισμούς στη μεταβίβαση των μετοχών της ή στην άσκηση των δικαιωμάτων ψήφου που απορρέουν από τις μετοχές της. 45 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) ζ) Κανόνες διορισμού και αντικατάστασης Μελών Δ.Σ. και τροποποίησης Καταστατικού Το Καταστατικό της Εταιρείας έχει εναρμονισθεί με τις διατάξεις του Ν.3604/2007 και οι διατάξεις του δεν διαφοροποιούνται από τα προβλεπόμενα στο Ν. 4548/2018, όπως ισχύει, τόσο για τον διορισμό και την αντικατάσταση των Μελών του Δ.Σ. όσο και για την τροποποίηση των άρθρων του. η) Αρμοδιότητα του Δ.Σ. για την έκδοση νέων μετοχών ή την αγορά ιδίων μετοχών Σύμφωνα με τα οριζόμενα στην παρ. 2 του άρθρου 5 του Καταστατικού, η Γενική Συνέλευση με απόφασή της μπορεί να εκχωρεί στο Διοικητικό Συμβούλιο την εξουσία να αυξάνει με απόφασή του το μετοχικό κεφάλαιο σύμφωνα με τα οριζόμενα στον Ν. 4548/2018, όπως τροποποιήθηκε και ισχύει.. Σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 113 του Ν. 4548/2018, όπως ισχύει, το Διοικητικό Συμβούλιο μπορεί να αυξάνει το μετοχικό κεφάλαιο εκδίδοντας νέες μετοχές στο πλαίσιο υλοποίησης εγκεκριμένου από τη Γενική Συνέλευση προγράμματος Παροχής Δικαιωμάτων Προαίρεσης (stock option plan) για την απόκτηση μετοχών της Εταιρείας από τους δικαιούχους. Σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 49 του Ν. 4548/2018, όπως ισχύει, μετά από έγκριση της Γενικής Συνέλευσης των μετόχων, η Εταιρεία με ευθύνη του Διοικητικού Συμβουλίου μπορεί να αποκτήσει, μέσω του Χρηματιστηρίου Αθηνών, δικές της μετοχές με την προϋπόθεση ότι η ονομαστική αξία των μετοχών που αποκτώνται, συμπεριλαμβανομένων των μετοχών που είχε αποκτήσει η Εταιρεία προηγουμένως και διατηρεί, δεν υπερβαίνει το 10% του καταβεβλημένου μετοχικού της κεφαλαίου. θ) Σημαντικές συμφωνίες που τίθενται σε ισχύ, τροποποιούνται ή λήγουν, σε περίπτωση αλλαγής ελέγχου κατόπιν δημόσιας πρότασης Δεν υφίστανται συμφωνίες, οι οποίες τίθενται σε ισχύ, τροποποιούνται ή λήγουν, σε περίπτωση αλλαγής στον έλεγχο της Εταιρείας κατόπιν δημόσιας πρότασης. ι) Συμφωνίες με Μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου ή το Προσωπικό της Εταιρείας Δεν υπάρχουν συμφωνίες της Εταιρείας με Μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου της ή με το προσωπικό της, οι οποίες να προβλέπουν την καταβολή αποζημίωσης, ειδικά σε περίπτωση παραίτησης ή απόλυσης χωρίς βάσιμο λόγο ή τερματισμού της θητείας ή της απασχόλησής τους εξαιτίας δημόσιας πρότασης. 46 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) ΙV. ΕΤΗΣΙΕΣ ΕΤΑΙΡΙΚΕΣ ΚΑΙ ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ 31Η ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (1 Ιανουαρίου 2019‐31 Δεκεμβρίου 2019) Σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (ΔΠΧΑ), ως έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση Οι συνημμένες ετήσιες εταιρικές και ενοποιημένες Οικονομικές Καταστάσεις εγκρίθηκαν από το Διοικητικό Συμβούλιο της ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ την 2ας Απριλίου 2020 και έχουν αναρτηθεί στο διαδίκτυο στην ηλεκτρονική διεύθυνση www.terna‐energy.com, καθώς και στον διαδικτυακό χώρο του Χρηματιστηρίου Αθηνών. Οι ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις των ενοποιούμενων θυγατρικών εταιρειών, που προβλέπονται από την απόφαση 8/754/14.04.2006 του ΔΣ της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς αναρτώνται στο διαδίκτυο στην διεύθυνση www.terna‐energy.com. 47 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΚΑΙ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΣΗΣ ΤΗΣ 31ΗΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 Σημείωση ΟΜΙΛΟΣ 31/12/2019 31/12/2018* ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2019 31/12/2018* ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ Μη κυκλοφορούν ενεργητικό Ασώματα πάγια Ενσώματα πάγια Δικαιώματα χρήσης παγίων Επενδυτικά ακίνητα Συμμετοχές σε θυγατρικές Συμμετοχές σε κοινοπραξίες Συμμετοχές σε συγγενείς επιχειρήσεις Λοιπές μακροπρόθεσμες απαιτήσεις Απαιτήσεις από παράγωγα 8 10 9 11 12 14 13 16 25 25.344 1.543.307 8.401 540 4.362 67 33.117 14.322 23.483 1.189.515 538 4.233 33.586 3.929 2.110 80.387 1.153 540 400.287 4.409 89.942 - 1.967 85.830 538 332.595 47 4.188 106.531 - Χρηματοοικονομικά Στοιχεία Ενεργητικού Παραχωρήσεις Επενδύσεις σε συμμετοχικούς τίτλους 17 15 44.408 2.418 36.930 1.823 2.418 1.818 Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις 35 6.124 6.666 27 - 1.682.410 1.300.703 581.273 533.514 5.293 77.595 18.071 72.709 4.856 257.464 435.988 4.783 77.413 16.429 74.632 5.951 166.359 345.567 3.243 45.588 4.881 13.025 1.887 58.624 127.248 3.064 51.298 4.896 17.139 4.843 39.204 120.444 2.118.398 1.646.270 708.521 653.958 34.176 191.793 44.138 156.439 34.176 191.793 41.429 112.493 34.176 191.793 11.033 71.025 34.176 191.793 10.788 53.476 Σύνολο ιδίων κεφαλαίων αποδιδόμενων στους ιδιοκτήτες της μητρικής 426.546 379.891 308.027 290.233 Μη ελέγχουσες συμμετοχές Σύνολο ιδίων κεφαλαίων 11.916 438.462 11.242 391.133 308.027 290.233 Σύνολο μη κυκλοφορούντος ενεργητικού Κυκλοφορούν ενεργητικό Αποθέματα Εμπορικές απαιτήσεις Απαιτήσεις από συμβάσεις με πελάτες Προκαταβολές και λοιπές απαιτήσεις Απαιτήσεις από φόρο εισοδήματος Χρηματικά διαθέσιμα Σύνολο κυκλοφορούντος ενεργητικού 18 19 21 20 22 ΣΥΝΟΛΟ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟΥ ΙΔΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΚΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ Ίδια κεφάλαια αποδιδόμενα στους ιδιοκτήτες της μητρικής Μετοχικό κεφάλαιο Διαφορά υπέρ το άρτιο Αποθεματικά Υπόλοιπο κερδών εις νέο 32 32 33 Οι συνοδευτικές σημειώσεις αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των Ετήσιων Εταιρικών και Ενοποιημένων Οικονομικών Καταστάσεων. * Ο Όμιλος και η Εταιρεία δεν προχώρησαν στην αναπροσαρμογή των συγκριτικών ποσών του 2018 κατά την εφαρμογή του ΔΠΧΑ 16 (βλ. αναλυτικά Σημείωση 2.6.3). 48 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Σημείωση Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις Μακροπρόθεσμα δάνεια Υποχρεώσεις από μισθώσεις Συμμετοχικοί τίτλοι εξομοιούμενοι με χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις Υποχρεώσεις από παράγωγα Προβλέψεις για αποζημίωση προσωπικού Λοιπές προβλέψεις Επιχορηγήσεις Αναβαλλόμενες φορολογικές υποχρεώσεις Λοιπές μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις ΟΜΙΛΟΣ 31/12/2019 31/12/2018* ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2019 31/12/2018* 23 24 906.518 8.024 668.409 - 304.086 1.368 224.645 - 29 25 26 27 28 35 324.407 7.178 657 21.550 134.322 27.901 38 138.103 9.274 498 17.236 141.336 23.010 89 955 550 4.111 18.916 1.572 - 1.041 408 3.925 20.175 1.953 - 1.430.595 997.955 331.558 252.147 Σύνολο μακροπρόθεσμων υποχρεώσεων Βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις Προμηθευτές Βραχυπρόθεσμα δάνεια 30 23 56.835 36.453 31.731 43.989 14.969 5.165 13.373 17.019 Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις πληρωτέες την επόμενη χρήση Υποχρεώσεις από μισθώσεις 23 24 70.214 709 100.041 - 39.926 333 23.050 - Συμμετοχικοί τίτλοι εξομοιούμενοι με χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις Υποχρεώσεις από παράγωγα 29 25 51.365 8.882 22.287 - 399 - Υποχρεώσεις από συμβάσεις με πελάτες 21 2.076 3.946 2.241 9.715 Δεδουλευμένες και λοιπές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις Φόρος εισοδήματος πληρωτέος 31 19.604 3.203 49.729 5.459 5.903 - 48.421 - 249.341 257.182 68.936 111.578 Σύνολο υποχρεώσεων 1.679.936 1.255.137 400.494 363.725 ΣΥΝΟΛΟ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΩΝ ΚΑΙ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ 2.118.398 1.646.270 708.521 653.958 Σύνολο βραχυπρόθεσμων υποχρεώσεων Οι συνοδευτικές σημειώσεις αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των Ετήσιων Εταιρικών και Ενοποιημένων Οικονομικών Καταστάσεων. * Ο Όμιλος και η Εταιρεία δεν προχώρησαν στην αναπροσαρμογή των συγκριτικών ποσών του 2018 κατά την εφαρμογή του ΔΠΧΑ 16 (βλ. αναλυτικά Σημείωση 2.6.3). 49 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΚΑΙ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΥΝΟΛΙΚΟΥ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΧΡΗΣΗΣ 2019 ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 01/01 31/12/2019 01/01 31/12/2018* 01/01 31/12/2019 01/01 31/12/2018* 299.144 (170.278) 128.866 (22.519) (1.936) 18.516 122.927 5.549 (66.202) 292.052 (168.445) 123.607 (16.389) (1.060) 11.909 118.067 5.153 (62.360) 84.047 (64.383) 19.664 (12.196) (1.465) 2.900 8.903 3.556 (12.713) 98.301 (75.486) 22.815 (9.579) (955) 3.520 15.801 5.121 (13.697) 6.870 522 1.088 500 23.392 17.014 (4) (9) (1.677) (2.406) (26) 69.636 (16.391) 53.245 (28) 62.411 (15.358) 47.053 21.461 (1.176) 20.285 21.833 (793) 21.040 789 (3.838) 428 (2.621) 121 (2.300) 49 (2.130) (313) 83 (230) (119) (6) (125) (57) 4 (53) (36) 16 (20) (54) 12 (42) (35) 15 (20) Λοιπές συνολικές ζημίες χρήσης (μετά από φόρους) (2.674) (2.150) (272) (145) Συγκεντρωτικά συνολικά εισοδήματα χρήσης 50.571 44.903 20.013 20.895 Σημείωση Συνεχιζόμενες δραστηριότητες Κύκλος εργασιών Κόστος πωλήσεων Μικτό κέρδος Έξοδα διοίκησης και διάθεσης Έξοδα έρευνας και ανάπτυξης Λοιπά έσοδα/(έξοδα) Αποτελέσματα εκμετάλλευσης Χρηματοοικονομικά έσοδα Χρηματοοικονομικά έξοδα Κέρδη από χρηματοοικονομικά μέσα αποτιμωμένα στην εύλογη αξία Έσοδα συμμετοχών και λοιπών επενδύσεων 36 37 37 37 38 39 39 25 Ζημίες από πώληση και αποτίμηση συμμετοχών και λοιπών επενδύσεων Αναλογία αποτελεσμάτων συγγενών εταιρειών και κοινοπραξιών Κέρδη προ φόρου εισοδήματος Φόρος εισοδήματος Καθαρά κέρδη χρήσης 13 35 Λοιπά συνολικά εισοδήματα Στοιχεία που ανακατατάσσονται μεταγενέστερα στα αποτελέσματα Συναλλαγματικές διαφορές μετατροπής από ενσωμάτωση εκμεταλλεύσεων εξωτερικού Αντιστάθμιση κινδύνου ταμειακών ροών Φόρος εισοδήματος που αναλογεί Σύνολο Στοιχεία που δεν ανακατατάσσονται μεταγενέστερα στα αποτελέσματα Αναλογιστικές ζημίες από προγράμματα καθορισμένων παροχών Φόρος εισοδήματος που αναλογεί Σύνολο 50 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) ΟΜΙΛΟΣ Σημείωση 01/01 31/12/2019 01/01 31/12/2018* 51.552 44.864 1.693 53.245 2.189 47.053 48.876 42.709 1.695 50.571 2.194 44.903 0,459114 0,398432 Καθαρά κέρδη χρήσης αποδιδόμενα σε: Ιδιοκτήτες της μητρικής εταιρείας από συνεχιζόμενες δραστηριότητες Μη ελέγχουσες συμμετοχές από συνεχιζόμενες δραστηριότητες Συγκεντρωτικά συνολικά εισοδήματα χρήσης αποδιδόμενα σε: Ιδιοκτήτες της μητρικής εταιρείας από συνεχιζόμενες δραστηριότητες Μη ελέγχουσες συμμετοχές από συνεχιζόμενες δραστηριότητες Βασικά κέρδη ανά μετοχή (σε Ευρώ) 34 Οι συνοδευτικές σημειώσεις αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των Ετήσιων Εταιρικών και Ενοποιημένων Οικονομικών Καταστάσεων. * Ο Όμιλος και η Εταιρεία δεν προχώρησαν στην αναπροσαρμογή των συγκριτικών ποσών του 2018 κατά την εφαρμογή του ΔΠΧΑ 16 (βλ. αναλυτικά Σημείωση 2.6.3). 51 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΚΑΙ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΑΜΕΙΑΚΩΝ ΡΟΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ 2019 ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 01/01 31/12/2019 01/01 31/12/2018* 01/01 31/12/2019 01/01 31/12/2018 * 69.636 62.411 21.461 21.833 39 39 64.474 (7.995) 3.247 164 (5.549) 66.202 55.625 (7.862) 4.001 138 (5.153) 62.360 7.083 (1.259) 2.921 145 (3.556) 12.713 6.188 (1.259) 2.350 130 (5.121) 13.697 Αποτελέσματα από ασώματα, ενσώματα πάγια στοιχεία, επενδυτικά ακίνητα και δικαιώματα χρήσης περιουσιακών Αποτελέσματα συμμετοχών και λοιπών επενδύσεων Μη πραγματοποιηθέντα αποτελέσματα από παράγωγα Αποτελέσματα από παράγωγα 25 (240) (518) 1.131 (6.870) (1.095) (491) 512 (1.088) 3 (23.392) - (913) (17.014) - Αναλογία στα κέρδη μετά από φόρο εισοδήματος κοινοπραξιών (JVs) Συναλλαγματικές διαφορές 38 26 (693) 28 (1.921) - - 183.015 167.465 16.119 19.891 (535) (664) (212) (82) 211 (10.920) 4.892 1.167 5.695 27.211 1.485 5.726 Προμηθευτές και υποχρεώσεις από συμβάσεις με πελάτες (5.108) (14.820) (5.762) (19.211) Δεδουλευμένες και λοιπές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις Λοιπές μακροπρόθεσμες απαιτήσεις και υποχρεώσεις Πληρωμές φόρου εισοδήματος 2.590 (1.844) (15.273) 3.223 (17.619) (16.585) (8.434) (2.136) 1.467 9.291 (835) (4.895) Καθαρές ταμειακές εισροές από λειτουργικές δραστηριότητες 168.751 137.291 7.419 11.052 Σημείωση Ταμειακές ροές από λειτουργικές δραστηριότητες Κέρδη προ φόρου εισοδήματος Αναπροσαρμογές για την συμφωνία των καθαρών ροών από λειτουργικές δραστηριότητες Αποσβέσεις ασώματων, ενσώματων και δικαιωμάτων χρήσης παγίων Αποσβέσεις επιχορηγήσεων Απομειώσεις Προβλέψεις Τόκοι και συναφή έσοδα Τόκοι και λοιπά χρηματοοικονομικά έξοδα 8, 9, 10 28 38 Λειτουργικό κέρδος προ μεταβολών του κεφαλαίου κίνησης (Αύξηση)/Μείωση σε: Αποθέματα Εμπορικές απαιτήσεις και απαιτήσεις από συμβάσεις με πελάτες Προκαταβολές και λοιπές βραχυπρόθεσμες απαιτήσεις Αύξηση/(Μείωση) σε: Οι συνοδευτικές σημειώσεις αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των Ετήσιων Εταιρικών και Ενοποιημένων Οικονομικών Καταστάσεων. * Ο Όμιλος και η Εταιρεία δεν προχώρησαν στην αναπροσαρμογή των συγκριτικών ποσών του 2018 κατά την εφαρμογή του ΔΠΧΑ 16 (βλ. αναλυτικά Σημείωση 2.6.3). 52 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) ΟΜΙΛΟΣ 01/01 31/12/2018* 01/01 31/12/2019 01/01 31/12/2018* 8, 10 (169.568) 245 (109.292) 2.408 (21.604) 952 (967) 9.131 2.225 2.408 (18.420) 1.542 7 (53.576) - - - (98) - (98) - (599) 522 (513) 816 (68) 500 (303) 1.184 (600) 23.392 (33.895) 49.294 (63) 17.014 (18.837) 4.132 (222.771) (126.223) 46.257 (9.999) (213) (33.720) (1.926) 204 483.865 (325.664) 39.475 (25.028) (7.755) (1.625) 89.518 (100.624) (213) (33.720) (1.926) (69.445) 225.688 (125.495) 39.475 (25.028) (7.755) (47.665) 40 (17.758) 2.041 - - - 120.718 - - - (35.857) (1.544) (11.361) (1.609) (49.673) (6.157) 29.873 (5.868) (58.946) (466) (12.000) (500) (16.179) 17.000 (5.543) (12.397) 145.261 (47.137) (34.256) (59.631) 91.241 (36.069) 19.420 (58.578) (136) 166.359 257.464 1.100 201.328 166.359 39.204 58.624 97.782 39.204 Σημείωση Ταμειακές ροές από επενδυτικές δραστηριότητες (Αγορές)/πωλήσεις ενσώματων και ασώματων παγίων Είσπραξη επιχορηγήσεων Επιστραφείσες επιχορηγήσεις (κεφάλαιο) Τόκοι και συναφή έσοδα εισπραχθέντα Πληρωμές για εξαγορά επιχειρήσεων αφιαρούμενων των ταμειακών διαθεσίμων των θυγατρικών εταιρειών Πληρωμές για απόκτηση ή αύξηση συμμετοχών σε συγγενείς και κοινοπραξίες (JVs) Πληρωμές για αποκτήσεις μετοχών, ομολογιών και λοιπών τίτλων Εισπράξεις μερισμάτων Χορηγηθέντα δανεία Εισπράξεις από χορηγηθέντα δάνεια Καθαρές ταμειακές (εκροές)/εισροές από επενδυτικές δραστηριότητες Ταμειακές ροές από χρηματοοικονομικές δραστηριότητες Εισπράξεις από αυξήσεις κεφαλαίου Επιστροφή μετοχικού κεφαλαίου Αγορά ιδίων μετοχών (Πληρωμές)/εισπράξεις από μεταβολές συμμετοχών Εισπράξεις για μακροπρόθεσμα δανεία Πληρωμές για μακροπρόθεσμα δανεία Καθαρή μεταβολή υποχρεώσεων από παράγωγα αντιστάθμισης κινδύνων Εισπράξεις από συμμετοχικούς τίτλους εξομοιούμενους με χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις Πληρωμές για συμμετοχικούς τίτλους εξομοιούμενους με χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις Πληρωμές για υποχρεώσεις από μισθώσεις Καθαρή μεταβολή βραχυπρόθεσμων δανείων Μερίσματα πληρωθέντα Τόκοι Πληρωθέντες 32 24 Καθαρές ταμειακές (εκροές)/εισροές από χρηματοοικονομικές δραστηριότητες Καθαρή αύξηση/(μείωση) χρηματικών διαθεσίμων Επίδραση μεταβολών ισοτιμιών στα χρηματικά διαθέσιμα Χρηματικά διαθέσιμα στην αρχή της χρήσης Χρηματικά διαθέσιμα στο τέλος της χρήσης ΕΤΑΙΡΕΙΑ 01/01 31/12/2019 22 22 Οι συνοδευτικές σημειώσεις αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των Ετήσιων Εταιρικών και Ενοποιημένων Οικονομικών Καταστάσεων. * Ο Όμιλος και η Εταιρεία δεν προχώρησαν στην αναπροσαρμογή των συγκριτικών ποσών του 2018 κατά την εφαρμογή του ΔΠΧΑ 16 (βλ. αναλυτικά Σημείωση 2.6.3). 53 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ 2018 1η Ιανουαρίου 2018 Προσαρμογές λόγω εφαρμογής ΔΠΧΑ 9* 1η Ιανουαρίου 2018, Αναπροσαρμοσμένο Υπόλοιπο Καθαρά κέρδη χρήσης Λοιπά συνολικά εισοδήματα Συναλλαγματικές διαφορές μετατροπής από ενσωμάτωση εκμεταλλεύσεων εξωτερικού Αντιστάθμιση κινδύνου ταμειακών ροών Αναλογιστικές ζημίες από προγράμματα καθορισμένων παροχών Λοιπές συνολικές ζημίες χρήσης (μετά από φόρους) Συγκεντρωτικά συνολικά εισοδήματα χρήσης Κεφαλαιοποίηση Αποθεματικών & Αποτελεσμάτων εις νέο Επιστροφή Μετοχικού Κεφαλαίου Έκδοση μετοχικού κεφαλαίου Σχηματισμός αποθεματικών Διανομή μερισμάτων Ίδιες μετοχές Μεταφορές λοιπές κινήσεις Συναλλαγές με Ιδιοκτήτες 31ης Δεκεμβρίου 2018 Μετοχικό κεφάλαιο 32.794 32.794 - Διαφορά υπέρ το άρτιο 213.781 213.781 - Αποθεματικά 43.550 43.550 - Υπόλοιπο κερδών εις νέο 79.247 (344) 78.903 44.864 Σύνολο 369.372 (344) 369.028 44.864 Μη ελέγχουσες συμμετοχές 9.377 9.377 2.189 Σύνολο 378.749 (344) 378.405 47.053 - - 117 (2.251) (20) (2.154) (2.154) 44.864 117 (2.251) (20) (2.154) 42.710 4 4 2.193 121 (2.251) (20) (2.150) 44.903 59.238 (59.238) 2.850 (1.468) 1.382 34.176 (59.238) 38.475 (1.225) (21.988) 191.793 5.097 (5.062) (2) 33 41.429 53 (1.850) (5.097) (4.373) (7) (11.274) 112.493 53 (59.238) 39.475 (4.373) (7.755) (9) (31.847) 379.891 (53) 50 (325) (328) 11.242 (59.238) 39.525 (4.698) (7.755) (9) (32.175) 391.133 Οι συνοδευτικές σημειώσεις αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των Ετήσιων Εταιρικών και Ενοποιημένων Οικονομικών Καταστάσεων. * Ο Όμιλος και η Εταιρεία δεν προχώρησαν στην αναπροσαρμογή των συγκριτικών ποσών του 2018 κατά την εφαρμογή του ΔΠΧΑ 16 (βλ. αναλυτικά Σημείωση 2.6.3). Επίσης, ο Όμιλος και η Εταιρεία κατά την εφαρμογή του ΔΠΧΑ 9, αναγνώρισαν τη συνολική επίδρασή του στο κονδύλι «Υπόλοιπο κερδών εις νέο» την 01/01/2018, ενώ από την υιοθέτηση του ΔΠΧΑ 15 την 01/01/2018 δεν είχε προκύψει επίδραση. Αναλυτικά η επίδραση από την εφαρμογή του ΔΠΧΑ 9 στις οικονομικές καταστάσεις της χρήσης 2018, αναλύονται στη Σημείωση 2.6.3 των ετήσιων οικονομικών καταστάσεων της χρήσης που έληξε την 31/12/2018 και οι οποίες έχουν δημοσιοποιηθεί στην ιστοσελίδα της Εταιρείας και του ΧΑ. 54 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ 2019 1η Ιανουαρίου 2019 Καθαρά κέρδη χρήσης Λοιπά συνολικά εισοδήματα Συναλλαγματικές διαφορές μετατροπής από ενσωμάτωση εκμεταλλεύσεων εξωτερικού Αντιστάθμιση κινδύνου ταμειακών ροών Αναλογιστικές ζημίες από προγράμματα καθορισμένων παροχών Λοιπές συνολικές ζημίες χρήσης (μετά από φόρους) Συγκεντρωτικά συνολικά εισοδήματα χρήσης Έκδοση μετοχικού κεφαλαίου Σχηματισμός αποθεματικών Διανομή μερισμάτων Ίδιες μετοχές Διακοπή ενοποίησης θυγατρικής Συναλλαγές με Ιδιοκτήτες 31ης Δεκεμβρίου 2019 Μετοχικό κεφάλαιο 34.176 - Διαφορά υπέρ το άρτιο 191.793 - Αποθεματικά 41.429 - Υπόλοιπο κερδών εις νέο 112.493 51.552 Σύνολο 379.891 51.552 Μη ελέγχουσες συμμετοχές 11.242 1.693 Σύνολο 391.133 53.245 - - 789 (3.410) (53) (2.674) (2.674) 51.552 789 (3.410) (53) (2.674) 48.878 2 2 1.695 789 (3.408) (53) (2.672) 50.573 34.176 191.793 6.889 (1.506) 5.383 44.138 (213) (6.893) (500) (7.606) 156.439 (213) (4) (500) (1.506) (2.223) 426.546 204 3 (1.105) (123) (1.021) 11.916 (9) (1) (1.605) (1.506) (123) (3.244) 438.462 Οι συνοδευτικές σημειώσεις αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των Ετήσιων Εταιρικών και Ενοποιημένων Οικονομικών Καταστάσεων. * Ο Όμιλος και η Εταιρεία δεν προχώρησαν στην αναπροσαρμογή των συγκριτικών ποσών του 2018 κατά την εφαρμογή του ΔΠΧΑ 16 (βλ. αναλυτικά Σημείωση 2.6.3). 55 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ 2018 1η Ιανουαρίου 2018 Προσαρμογές λόγω εφαρμογής ΔΠΧΑ 9* 1η Ιανουαρίου 2018, Αναπροσαρμοσμένο Υπόλοιπο Καθαρά κέρδη χρήσης Λοιπά συνολικά εισοδήματα Αντιστάθμιση κινδύνου ταμειακών ροών Αναλογιστικές ζημίες από προγράμματα καθορισμένων παροχών Λοιπές συνολικές ζημίες χρήσης (μετά από φόρους) Συγκεντρωτικά συνολικά εισοδήματα χρήσης Κεφαλαιοποίηση Αποθεματικών & Αποτελεσμάτων εις νέο Επιστροφή Μετοχικού Κεφαλαίου Έκδοση μετοχικού κεφαλαίου Σχηματισμός αποθεματικών Διανομή μερισμάτων Ίδιες μετοχές Συναλλαγές με Ιδιοκτήτες 31ης Δεκεμβρίου 2018 Μετοχικό κεφάλαιο 32.794 32.794 - Διαφορά υπέρ το άρτιο 213.781 213.781 - Αποθεματικά 15.574 15.574 - Υπόλοιπο κερδών εις νέο 39.298 (219) 39.079 21.040 Σύνολο 301.447 (219) 301.228 21.040 - - (125) (20) (145) (145) 21.040 (125) (20) (145) 20.895 59.238 (59.238) 2.850 (1.468) 1.382 34.176 (59.238) 38.475 (1.225) (21.988) 191.793 420 (5.061) (4.641) 10.788 (1.850) (420) (4.373) (6.643) 53.476 (59.238) 39.475 (4.373) (7.754) (31.890) 290.233 Οι συνοδευτικές σημειώσεις αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των Ετήσιων Εταιρικών και Ενοποιημένων Οικονομικών Καταστάσεων. * Ο Όμιλος και η Εταιρεία δεν προχώρησαν στην αναπροσαρμογή των συγκριτικών ποσών του 2018 κατά την εφαρμογή του ΔΠΧΑ 16 (βλ. αναλυτικά Σημείωση 2.6.3). Επίσης, ο Όμιλος και η Εταιρεία κατά την εφαρμογή του ΔΠΧΑ 9, αναγνώρισαν τη συνολική επίδρασή του στο κονδύλι «Υπόλοιπο κερδών εις νέο» την 01/01/2018, ενώ από την υιοθέτηση του ΔΠΧΑ 15 την 01/01/2018 δεν είχε προκύψει επίδραση. Αναλυτικά η επίδραση από την εφαρμογή του ΔΠΧΑ 9 στις οικονομικές καταστάσεις της χρήσης 2018, αναλύονται στη Σημείωση 2.6.3 των ετήσιων οικονομικών καταστάσεων της χρήσης που έληξε την 31/12/2018 και οι οποίες έχουν δημοσιοποιηθεί στην ιστοσελίδα της Εταιρείας και του ΧΑ. 56 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ 2019 1η Ιανουαρίου 2019 Καθαρά κέρδη χρήσης Λοιπά συνολικά εισοδήματα Αντιστάθμιση κινδύνου ταμειακών ροών Αναλογιστικές ζημίες από προγράμματα καθορισμένων παροχών Λοιπές συνολικές ζημίες χρήσης (μετά από φόρους) Συγκεντρωτικά συνολικά εισοδήματα χρήσης Έκδοση μετοχικού κεφαλαίου Σχηματισμός αποθεματικών Διανομή μερισμάτων Ίδιες μετοχές Συναλλαγές με Ιδιοκτήτες 31ης Δεκεμβρίου 2019 Μετοχικό κεφάλαιο 34.176 - Διαφορά υπέρ το άρτιο 191.793 - Αποθεματικά 10.788 - Υπόλοιπο κερδών εις νέο 53.476 20.285 Σύνολο 290.233 20.285 - - (230) (42) (272) (272) 20.285 (230) (42) (272) 20.013 34.176 191.793 2.023 (1.506) 517 11.033 (213) (2.023) (500) (2.736) 71.025 (213) (500) (1.506) (2.219) 308.027 Οι συνοδευτικές σημειώσεις αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των Ετήσιων Εταιρικών και Ενοποιημένων Οικονομικών Καταστάσεων. *Ο Όμιλος και η Εταιρεία δεν προχώρησαν στην αναπροσαρμογή των συγκριτικών ποσών του 2018 κατά την εφαρμογή του ΔΠΧΑ 16 (βλ. αναλυτικά Σημείωση 2.6.3). 57 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) ΕΠΕΞΗΓΗΜΑΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ 1 ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΟΜΙΛΟ Ο όμιλος εταιρειών ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ (εφεξής ο «Όμιλος» ή «ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ») είναι ένας Ελληνικός Όμιλος ο οποίος δραστηριοποιείται στους κλάδους ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, κατασκευής, εμπορίας ηλεκτρικής ενέργειας και παραχωρήσεων. Οι κύριες δραστηριότητες του Ομίλου αφορούν στην κατασκευή και εκμετάλλευση εγκαταστάσεων ανανεώσιμων πηγών αιολικής και υδροηλεκτρικής ενέργειας, φωτοβολταϊκών πάρκων, καθώς και άλλων Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ). Η ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ είναι κάτοχος εργοληπτικού πτυχίου 6ης τάξεως και η δραστηριότητά της στον κατασκευαστικό τομέα είναι η ανάληψη και εκτέλεση πάσης φύσεως τεχνικών έργων δημοσίων και ιδιωτικών ως κύριος ανάδοχος ή ως υπεργολάβος ή μέσω κοινοπραξιών. Βάσει της ισχύουσας νομοθεσίας, οι εταιρείες κάτοχοι πτυχίου 6ης τάξεως αναλαμβάνουν δημόσια έργα συμβατικού αρχικού τιμήματος έως € 44 εκ. ή έως € 60 εκ. μέσω κοινοπραξιών και ιδιωτικά ή αυτοχρηματοδοτούμενα ανεξαρτήτως προϋπολογισμού, είτε ως κύριοι ανάδοχοι είτε ως υπεργολάβοι είτε μέσω κοινοπραξιών. Η ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ αποτελεί συνέχεια της Εταιρείας Τεχνικών Κατασκευών (ΕΤΚΑ) ΑΕ η οποία είχε ιδρυθεί το έτος 1949 (ΦΕΚ 166/21.06.1949) και η οποία το 1999 απορρόφησε την Τέρνα Ενεργειακή ΑΒΕΤΕ η οποία είχε ιδρυθεί το 1997 (ΦΕΚ6524/11.09.1997). Η ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ έχει έδρα την Αθήνα, οδός Μεσογείων 85. Η Εταιρεία είναι εισηγμένη στο Χρηματιστήριο Αθηνών από το 2007. Οι δραστηριότητες του Ομίλου διενεργούνται κυρίως στην Ελλάδα, ενώ παράλληλα έχει σημαντική παρουσία στα Βαλκάνια, στην Ανατολική Ευρώπη και στην Βόρειο Αμερική. Η δραστηριότητα του Ομίλου επικεντρώνεται στους εξής λειτουργικούς τομείς: Κατασκευές: αφορά, σχεδόν αποκλειστικά, σε συμβάσεις εκτέλεσης τεχνικών έργων. Ηλεκτρισμός από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας: αφορά στην παραγωγή ηλεκτρικού ρεύματος μέσω αιολικών πάρκων, ηλιακής και υδροηλεκτρικής ενέργειας και βιομάζας. Εμπορία ηλεκτρικής ενέργειας: αφορά στην εμπορία ηλεκτρικής ενέργειας. Παραχωρήσεις: αφορά στην κατασκευή και λειτουργία έργων δημοσίου συμφέροντος (Ενιαίο Αυτόματο Σύστημα Συλλογής Κομίστρου και η εγκατάσταση επεξεργασίας αστικών αποβλήτων) με αντάλλαγμα την μακροχρόνια εκμετάλλευσή τους από παροχή υπηρεσιών στο κοινό. Οι εταιρείες του Ομίλου ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ που περιλαμβάνονται στις ενοποιημένες Οικονομικές Καταστάσεις, καθώς και οι ανέλεγκτες φορολογικά χρήσεις τους παρουσιάζονται αναλυτικά στη Σημείωση 5 των Οικονομικών Καταστάσεων. 58 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Η Μητρική Εταιρεία της ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ, είναι η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ ΑΕ, επίσης εισηγμένη στο Χρηματιστήριο Αθηνών, η οποία κατά την 31/12/2019 κατείχε το 37,932% (31/12/2018: 37,932%) του εκ δοθέντος μετοχικού κεφαλαίου και των δικαιωμάτων ψήφου της Εταιρείας. Οι οικονομικές καταστάσεις του Ομίλου ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ενοποιούνται στις οικονομικές καταστάσεις της ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ ΑΕ, με τη μέθοδο της ολικής ενοποίησης, καθώς σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ΔΠΧΑ 10, έχει αξιολογηθεί ότι η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ ΑΕ ασκεί έλεγχο στην ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ. Οι συνημμένες εταιρικές και ενοποιημένες Οικονομικές Καταστάσεις της 31ης Δεκεμβρίου 2019 εγκρίθηκαν από το Διοικητικό Συμβούλιο την 02/04/2020 και υπόκεινται στην οριστική έγκριση της Γενικής Συνέλευσης των μετόχων, είναι δε διαθέσιμες στο επενδυτικό κοινό στα γραφεία της Εταιρείας (Αθήνα, οδός Μεσογείων 85) και την ιστοσελίδα της Εταιρείας στο διαδίκτυο. 2 ΠΛΑΙΣΙΟ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ 2.1 Βάση Παρουσίασης των οικονομικών καταστάσεων Οι εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις της Εταιρείας της 31ης Δεκεμβρίου 2019 που καλύπτουν την ετήσια περίοδο από την 1η Ιανουαρίου έως και την 31η Δεκεμβρίου 2019 είναι σύμφωνες με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (ΔΠΧΑ) που έχουν εκδοθεί από την Επιτροπή Διεθνών Λογιστικών Προτύπων (IASB), καθώς και των Διερμηνειών τους που έχουν εκδοθεί από την Επιτροπή Ερμηνείας Προτύπων (IFRIC) και έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 2019. Ο Όμιλος εφαρμόζει όλα τα Διεθνή Λογιστικά Πρότυπα (ΔΛΠ), τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (ΔΠΧΑ) και τις Διερμηνείες τους που έχουν εφαρμογή στις εργασίες του. Οι σχετικές λογιστικές πολιτικές, περίληψη των οποίων παρουσιάζεται παρακάτω στη Σημείωση 4, έχουν εφαρμοστεί με συνέπεια σε όλες τις παρουσιαζόμενες περιόδους. Συνέχιση δραστηριότητας Η διοίκηση του Ομίλου εκτιμά ότι η Εταιρεία και οι θυγατρικές της διαθέτουν επαρκείς πόρους που διασφαλίζουν την ομαλή συνέχιση της λειτουργίας τους ως “Βιώσιμη Οικονομική Μονάδα” (Going Concern) στο προβλέψιμο μέλλον. Είναι γεγονός ότι η εκδήλωση της πανδημίας του COVID-19 (κορωνοϊού) βρήκε τους πολίτες και τις πολιτικές ηγεσίες όλου του κόσμου εντελώς απροετοίμαστες για την αντιμετώπισή της, γεγονός που οδήγησε πολύ γρήγορα στην ραγδαία εξάπλωσή της νόσου και στην δημιουργία αισθημάτων ανασφάλειας και φόβου για την τελική έκβαση του πρωτοφανούς αυτού φαινομένου. Ο Όμιλός κινήθηκε με ταχύτητα και αποφασιστικότητα, σχεδίασε και άρχισε αμέσως να υλοποιεί ένα πλάνο μέτρων και ενεργειών και για τη διασφάλιση της υγείας όλων των εργαζομένων και τη διασφάλιση της Επιχειρησιακής του Συνέχειας. H Διοίκηση μεριμνά για τη διατήρηση της εύρυθμης λειτουργίας της στην ελληνική επικράτεια, εφαρμόζοντας διαδικασίες συνεχούς εντοπισμού και αξιολόγησης όλων των κινδύνων που ενδεχομένως θα προκύψουν στο άμεσο μέλλον. Η οργανωτική αποτελεσματικότητα του Ομίλου έχει δημιουργήσει έναν αποδεδειγμένα ικανό, ευέλικτο και αποτελεσματικό μηχανισμό αντιμετώπισης κάθε πιθανής κρίσης σε οποιαδήποτε εταιρεία του Ομίλου και αν εμφανιστεί. 59 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Ως προς την οικονομική του θέση, ο Όμιλος, παρά την υφιστάμενη οικονομική κρίση, κατά την ημερομηνία αναφοράς των ετήσιων Ενοποιημένων Οικονομικών Καταστάσεων, αλλά και κατά την ημερομηνία έγκρισης αυτών, διατηρεί ικανοποιητική κεφαλαιακή επάρκεια και ρευστότητα και συνεχίζει να είναι απόλυτα συνεπής έναντι των υποχρεώσεών του προς προμηθευτές, δημόσιο, ασφαλιστικούς οργανισμούς κ.λπ. πιστωτές. Επιπλέον, υλοποιεί το φιλόδοξο επενδυτικό του πρόγραμμα και δημιουργεί συνθήκες περαιτέρω ανάπτυξης των δραστηριοτήτων του στην Ελλάδα και σε άλλες αγορές του εξωτερικού (βλ. αναλυτικά Σημείωση 49). 2.2 Βάση επιμέτρησης Οι συνημμένες εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις της 31ης Δεκεμβρίου 2019, έχουν συνταχθεί βάσει της αρχής του ιστορικού κόστους, εκτός από τα επενδυτικά ακίνητα, τα παράγωγα χρηματοπιστωτικά μέσα και τις επενδύσεις σε συμμετοχικούς τίτλους, τα οποία επιμετρώνται στην εύλογη αξία. 2.3 Νόμισμα παρουσίασης Το νόμισμα παρουσίασης είναι το Ευρώ (νόμισμα της χώρας της έδρας της μητρικής του Ομίλου) και όλα τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά. 2.4 Συγκρισιμότητα Τα συγκριτικά μεγέθη των Οικονομικών Καταστάσεων της χρήσης που έληξε την 31/12/2018 δεν έχουν αναμορφωθεί προκειμένου να παρουσιάσουν την επίδραση του ΔΠΧΑ 16 (βλ. Σημείωση 2.6.3). 2.5 Χρήση εκτιμήσεων Η σύνταξη Οικονομικών Καταστάσεων σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ απαιτεί τη χρήση εκτιμήσεων και την άσκηση κρίσης κατά την εφαρμογή των λογιστικών αρχών της Εταιρείας. Κρίσεις, παραδοχές και εκτιμήσεις της Διοίκησης επηρεάζουν το ποσό στο οποίο αποτιμώνται ορισμένα στοιχεία του ενεργητικού και υποχρεώσεις, το ποσό που αναγνωρίζεται κατά τη διάρκεια της χρήσης για ορισμένα έσοδα και έξοδα, καθώς και τις παρουσιαζόμενες εκτιμήσεις για τις ενδεχόμενες υποχρεώσεις. Οι παραδοχές και οι εκτιμήσεις αξιολογούνται σε συνεχή βάση και σύμφωνα με την ιστορική εμπειρία και άλλους παράγοντες, συμπεριλαμβανομένων προσδοκιών για την έκβαση μελλοντικών γεγονότων που θεωρούνται λογικά κάτω από τις υφιστάμενες συνθήκες. Οι εκτιμήσεις και οι παραδοχές αυτές αφορούν στο μέλλον και ως συνέπεια, τα πραγματικά αποτελέσματα είναι πιθανό να διαφοροποιούνται από τους λογιστικούς υπολογισμούς. Οι τομείς που απαιτούν τον μεγαλύτερο βαθμό κρίσης καθώς και οι τομείς στους οποίους οι εκτιμήσεις και οι παραδοχές έχουν σημαντική επίδραση στις ενοποιημένες Οικονομικές Καταστάσεις παρουσιάζονται στη Σημείωση 3 των Οικονομικών Καταστάσεων. 60 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) 2.6 Νέα Πρότυπα, Διερμηνείες και τροποποιήσεις Προτύπων Οι λογιστικές αρχές που εφαρμόστηκαν για την προετοιμασία των οικονομικών καταστάσεων είναι οι ίδιες με αυτές που ακολουθήθηκαν στην σύνταξη των οικονομικών καταστάσεων του Ομίλου και της Εταιρείας για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2018, εκτός από την υιοθέτηση των τροποποιήσεων ορισμένων προτύπων, η εφαρμογή των οποίων έγινε υποχρεωτική στην Ευρωπαϊκή Ένωση για τις χρήσεις που ξεκινούν την 1η Ιανουαρίου 2019 (βλ. Σημειώσεις 2.6.1 και 2.6.2). 2.6.1 Νέα Πρότυπα, Διερμηνείες, αναθεωρήσεις και τροποποιήσεις υφιστάμενων Προτύπων τα οποία έχουν τεθεί σε ισχύ και έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση Τα ακόλουθα νέα Πρότυπα, Διερμηνείες και τροποποιήσεις Προτύπων έχουν εκδοθεί από το Συμβούλιο Διεθνών Λογιστικών Προτύπων (IASB), έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση και η εφαρμογή τους είναι υποχρεωτική από την 01/01/2019 ή μεταγενέστερα. ΔΠΧΑ 16 «Μισθώσεις» (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01/01/2019) Τον Ιανουάριο του 2016, το IASB προέβη στην έκδοση ενός νέου Προτύπου, του ΔΠΧΑ 16. Σκοπός του έργου του IASB ήταν η ανάπτυξη ενός νέου Προτύπου για μισθώσεις που καθορίζει τις αρχές τις οποίες εφαρμόζουν και τα δύο μέρη σε μία σύμβαση - δηλαδή και ο πελάτης («ο μισθωτής») και ο προμηθευτής («ο εκμισθωτής») - για την παροχή σχετικών πληροφοριών για τις μισθώσεις κατά τρόπο που απεικονίζει πιστά αυτές τις συναλλαγές. Για την επίτευξη αυτού του σκοπού, ο μισθωτής θα πρέπει να αναγνωρίσει τα περιουσιακά στοιχεία και τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τη μίσθωση. Ο Όμιλος εξέτασε την επίδραση του νέου προτύπου στις ενοποιημένες και εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις. Αναλυτική αναφορά σχετικά παρουσιάζεται στη Σημείωση 2.6.3. ΕΔΔΠΧΑ 23 «Αβεβαιότητα σχετικά με Χειρισμούς Φόρου Εισοδήματος» (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01/01/2019) Τον Ιούνιο του 2017, το IASB προέβη στην έκδοση μίας νέας Διερμηνείας, της ΕΔΔΠΧΑ 23. Το ΔΛΠ 12 «Φόροι Εισοδήματος» προσδιορίζει τον λογιστικό χειρισμό του τρέχοντος και αναβαλλόμενου φόρου, αλλά δεν προσδιορίζει τον τρόπο με τον οποίο θα πρέπει να αντικατοπτρίζονται οι επιπτώσεις της αβεβαιότητας. Η ΕΔΔΠΧΑ 23 περιλαμβάνει τις επιπρόσθετες του ΔΛΠ 12 απαιτήσεις, προσδιορίζοντας τον τρόπο με τον οποίο θα πρέπει να αντικατοπτρίζονται οι επιπτώσεις της αβεβαιότητας στον λογιστικό χειρισμό των φόρων εισοδήματος. Οι τροποποιήσεις δεν έχουν επίδραση στις ενοποιημένες και εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις. 61 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Τροποποιήσεις στο ΔΠΧΑ 9: «Προπληρωθέντα Στοιχεία με Αρνητική Απόδοση» (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01/01/2019) Τον Οκτώβριο του 2017, το IASB προέβη στην έκδοση τροποποιήσεων περιορισμένου σκοπού στο ΔΠΧΑ 9. Βάσει των υφιστάμενων απαιτήσεων του ΔΠΧΑ 9, μία οικονομική οντότητα θα επιμετρούσε ένα χρηματοοικονομικό στοιχείο του ενεργητικού με αρνητική απόδοση στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων, καθώς το χαρακτηριστικό της «αρνητικής απόδοσης» θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι δημιουργεί ενδεχόμενες ταμειακές ροές οι οποίες δεν αποτελούνται μόνο από πληρωμές κεφαλαίου και τόκου. Βάσει των τροποποιήσεων, οι οικονομικές οντότητες επιτρέπεται να επιμετρούν συγκεκριμένα προπληρωτέα χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού με αρνητική απόδοση στο αποσβεσμένο κόστος ή στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών εισοδημάτων, εφόσον πληρείται μία συγκεκριμένη προϋπόθεση. Οι τροποποιήσεις δεν έχουν επίδραση στις ενοποιημένες και εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις. Τροποποιήσεις στο ΔΛΠ 28: «Μακροπρόθεσμες Συμμετοχές σε Συγγενείς και Κοινοπραξίες» (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01/01/2019) Τον Οκτώβριο του 2017, το IASB προέβη στην έκδοση τροποποιήσεων περιορισμένου σκοπού στο ΔΛΠ 28. Σκοπός των εν λόγω τροποποιήσεων είναι η παροχή διευκρινίσεων σχετικά με τον λογιστικό χειρισμό των μακροπρόθεσμων συμμετοχών σε μία συγγενή ή κοινοπραξία – στις οποίες δεν εφαρμόζεται η μέθοδος της καθαρής θέσης – βάσει του ΔΠΧΑ 9. Οι τροποποιήσεις δεν έχουν επίδραση στις ενοποιημένες και εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις. Ετήσιες Βελτιώσεις των ΔΠΧΑ – Κύκλος 2015-2017 (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01/01/2019) Τον Δεκέμβριο του 2017, το IASB προέβη στην έκδοση «Ετήσιες Βελτιώσεις των ΔΠΧΑ – Κύκλος 20152017», η οποία αποτελείται από μία σειρά τροποποιήσεων σε ορισμένα Πρότυπα και αποτελεί μέρος του προγράμματος για τις ετήσιες βελτιώσεις στα ΔΠΧΑ. Οι τροποποιήσεις που περιλαμβάνονται στον κύκλο αυτόν είναι οι εξής: ΔΠΧΑ 3 - ΔΠΧΑ 11: Συμμετοχικά δικαιώματα που κατείχε προηγουμένως ο αποκτών σε μία από κοινού λειτουργία, ΔΛΠ 12: Επιπτώσεις στον φόρο εισοδήματος από πληρωμές για χρηματοοικονομικά μέσα ταξινομημένα ως στοιχεία των ιδίων κεφαλαίων, ΔΛΠ 23: Κόστη δανεισμού επιλέξιμα για κεφαλαιοποίηση. Οι τροποποιήσεις εφαρμόζονται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1η Ιανουαρίου 2019. Οι τροποποιήσεις δεν έχουν επίδραση στις ενοποιημένες και εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις. Τροποποιήσεις στο ΔΛΠ 19: «Τροποποίηση, Περικοπή ή Διακανονισμός Προγράμματος Καθορισμένων Παροχών» (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01/01/2019) Τον Φεβρουάριο του 2018, το IASB προέβη στην έκδοση τροποποιήσεων περιορισμένου σκοπού στο ΔΛΠ 19, βάσει των οποίων μία οικονομική οντότητα απαιτείται να χρησιμοποιεί επικαιροποιημένες αναλογιστικές παραδοχές κατά τον προσδιορισμό του κόστους τρέχουσας υπηρεσίας και του καθαρού τόκου για την εναπομένουσα περίοδο μετά την τροποποίηση, την περικοπή ή τον διακανονισμό ενός προγράμματος καθορισμένων παροχών. 62 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Σκοπός των εν λόγω τροποποιήσεων είναι η ενίσχυση της κατανόησης των οικονομικών καταστάσεων και η παροχή περισσότερο χρήσιμων πληροφοριών στους χρήστες αυτών. Οι τροποποιήσεις δεν έχουν επίδραση στις ενοποιημένες και εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις. 2.6.2 Νέα Πρότυπα, Διερμηνείες, αναθεωρήσεις και τροποποιήσεις υφιστάμενων Προτύπων τα οποία δεν έχουν τεθεί σε ισχύ ή δεν έχουν εγκριθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση μέχρι την 31/12/2019 Τα ακόλουθα νέα Πρότυπα, Διερμηνείες και τροποποιήσεις Προτύπων έχουν εκδοθεί από το Συμβούλιο Διεθνών Λογιστικών Προτύπων (IASB), αλλά είτε δεν έχουν ακόμη τεθεί σε ισχύ είτε δεν έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Αναθεώρηση του Εννοιολογικού Πλαισίου της Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01/01/2020) Τον Μάρτιο του 2018, το IASB προέβη στην αναθεώρηση του Εννοιολογικού Πλαισίου της Χρηματοοικονομικής Αναφοράς, σκοπός της οποίας ήταν η ενσωμάτωση σημαντικών θεμάτων τα οποία δεν καλύπτονταν, καθώς επίσης και η επικαιροποίηση και παροχή διευκρινίσεων σε σχέση με συγκεκριμένες καθοδηγήσεις. Το αναθεωρημένο Εννοιολογικό Πλαίσιο της Χρηματοοικονομικής Αναφοράς περιλαμβάνει ένα νέο κεφάλαιο σχετικά με την επιμέτρηση, στο οποίο αναλύεται η έννοια της επιμέτρησης, συμπεριλαμβανομένων παραγόντων που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά την επιλογή μίας βάσης επιμέτρησης, θέματα σχετικά με την παρουσίαση και γνωστοποίηση στις Οικονομικές Καταστάσεις και καθοδήγηση αναφορικά με την αποαναγνώριση στοιχείων του ενεργητικού και υποχρεώσεων από τις Οικονομικές Καταστάσεις. Περαιτέρω, το αναθεωρημένο Εννοιολογικό Πλαίσιο της Χρηματοοικονομικής Αναφοράς περιλαμβάνει βελτιωμένους ορισμούς των στοιχείων του ενεργητικού και των υποχρεώσεων, καθοδήγηση που υποβοηθά την εφαρμογή των εν λόγω ορισμών, επικαιροποίηση των κριτηρίων για την αναγνώριση των στοιχείων του ενεργητικού και των υποχρεώσεων, καθώς επίσης και διευκρινίσεις σε σημαντικούς τομείς, όπως οι ρόλοι της διαχείρισης, της συντηρητικότητας και της αβεβαιότητας κατά την επιμέτρηση στην χρηματοοικονομική πληροφόρηση. Ο Όμιλος θα εξετάσει την επίπτωση όλων των παραπάνω στις Οικονομικές του Καταστάσεις. Τα ανωτέρω έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση με ημερομηνία έναρξης ισχύος την 01/01/2020. Τροποποιήσεις στις Αναφορές του Εννοιολογικού Πλαισίου της Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01/01/2020) Τον Μάρτιο του 2018, το IASB προέβη στην έκδοση Τροποποιήσεων στις Αναφορές του Εννοιολογικού Πλαισίου της Χρηματοοικονομικής Αναφοράς, σε συνέχεια της αναθεώρησής του. Ορισμένα Πρότυπα περιλαμβάνουν ρητές αναφορές σε προγενέστερες εκδόσεις του Εννοιολογικού Πλαισίου της Χρηματοοικονομικής Αναφοράς. Σκοπός των εν λόγω τροποποιήσεων είναι η επικαιροποίηση των ως άνω αναφορών και η υποστήριξη για τη μετάβαση στο αναθεωρημένο Εννοιολογικό Πλαίσιο της Χρηματοοικονομικής Αναφοράς. Ο Όμιλος θα εξετάσει την επίπτωση όλων των παραπάνω στις Οικονομικές του Καταστάσεις. Τα ανωτέρω έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση με ημερομηνία έναρξης ισχύος την 01/01/2020. 63 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Τροποποιήσεις στο ΔΛΠ 1 και στο ΔΛΠ 8: «Ορισμός του Ουσιώδους» (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01/01/2020) Τον Οκτώβριο του 2018, το IASB προέβη στην έκδοση τροποποιήσεων στον ορισμό του ουσιώδους, προκειμένου να καταστεί ευκολότερο για τις εταιρείες να προβούν σε άσκηση κρίσης σχετικά με το ουσιώδες μέγεθος. Ο ορισμός του ουσιώδους βοηθά τις εταιρείες να αποφασίσουν ποιες πληροφορίες θα πρέπει να περιληφθούν στις Οικονομικές τους Καταστάσεις. Ο νέος ορισμός τροποποιεί το ΔΛΠ 1 και το ΔΛΠ 8. Οι τροποποιήσεις αποσαφηνίζουν τον ορισμό του ουσιώδους και πώς αυτός θα πρέπει να εφαρμοστεί, συμπεριλαμβάνοντας στον ορισμό καθοδήγηση η οποία μέχρι τώρα περιλαμβανόταν σε άλλα Πρότυπα. Ο Όμιλος θα εξετάσει την επίπτωση όλων των παραπάνω στις Οικονομικές του Καταστάσεις, αν και δεν αναμένεται να έχουν καμία. Τα ανωτέρω έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση με ημερομηνία έναρξης ισχύος την 01/01/2020. Τροποποιήσεις στα ΔΠΧΑ 9, ΔΛΠ 39 και ΔΠΧΑ 7: “Αναμόρφωση Σημείου Αναφοράς Επιτοκίου” (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01/01/2020) Τον Σεπτέμβριο του 2019, το IASB προέβη στην έκδοση τροποποιήσεων σε ορισμένες απαιτήσεις συγκεκριμένων λογιστικών χειρισμών αντιστάθμισης, προκειμένου να εξομαλύνει ενδεχόμενες επιπτώσεις που προκύπτουν από την αβεβαιότητα η οποία προέρχεται από την αναμόρφωση του Σημείου Αναφοράς Επιτοκίου. Οι τροποποιήσεις σχεδιάστηκαν για να υποστηρίξουν την παροχή χρήσιμων χρηματοοικονομικών πληροφοριών από τις εταιρείες κατά τη διάρκεια της περιόδου αβεβαιότητας, η οποία προκύπτει από τη σταδιακή κατάργηση των σημείων αναφοράς επιτοκίου, όπως τα διατραπεζικά επιτόκια. Επιπλέον, οι εταιρείες απαιτείται να παράσχουν πρόσθετες πληροφορίες στους επενδυτές αναφορικά με τις σχέσεις αντιστάθμισης που επηρεάζονται άμεσα από τις εν λόγω συνθήκες αβεβαιότητας. Ο Όμιλος θα εξετάσει την επίπτωση όλων των παραπάνω στις Οικονομικές του Καταστάσεις. Τα ανωτέρω έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση με ημερομηνία έναρξης ισχύος την 01/01/2020. Τροποποιήσεις στο ΔΠΧΑ 3: «Ορισμός μίας Επιχείρησης» (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01/01/2020) Τον Οκτώβριο του 2018, το IASB προέβη στην έκδοση τροποποιήσεων περιορισμένου σκοπού στο ΔΠΧΑ 3 προκειμένου να βελτιώσει τον ορισμό μίας επιχείρησης. Οι τροποποιήσεις θα βοηθήσουν τις εταιρείες να προσδιορίσουν αν μία απόκτηση αποτελεί συνένωση επιχειρήσεων ή απόκτηση στοιχείων του ενεργητικού. Ο τροποποιημένος ορισμός επισημαίνει ότι η εκροή μίας επιχείρησης είναι να παρέχει αγαθά και υπηρεσίες στους πελάτες, ενώ ο προγενέστερος ορισμός εστίαζε στις αποδόσεις υπό τη μορφή μερισμάτων, χαμηλότερου κόστους ή άλλων οικονομικών οφελών στους επενδυτές και σε τρίτους. Επιπλέον της τροποποίησης του ορισμού της επιχείρησης, το IASB μέσω της εν λόγω έκδοσης παρέχει συμπληρωματική καθοδήγηση. Ο Όμιλος θα εξετάσει την επίπτωση όλων των παραπάνω στις Οικονομικές του Καταστάσεις, αν και δεν αναμένεται να έχουν καμία. Τα ανωτέρω δεν έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. 64 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Τροποποιήσεις στο ΔΛΠ 1 «Ταξινόμηση Υποχρεώσεων ως Βραχυπρόθεσμες ή Μακροπρόθεσμες» (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01/01/2022) Τον Ιανουάριο του 2020, το IASB προέβη στην έκδοση τροποποιήσεων του ΔΛΠ 1 που επηρεάζουν τις απαιτήσεις για την παρουσίαση των υποχρεώσεων. Συγκεκριμένα, οι τροποποιήσεις αποσαφηνίζουν ένα από τα κριτήρια ταξινόμησης μιας υποχρέωσης ως μακροπρόθεσμη, την απαίτηση για μία οντότητα να έχει το δικαίωμα να αναβάλει τον διακανονισμό της υποχρέωσης για τουλάχιστον 12 μήνες μετά την περίοδο αναφοράς. Οι τροποποιήσεις περιλαμβάνουν: α) αποσαφήνιση ότι το δικαίωμα μίας οντότητας για αναβολή του διακανονισμού θα πρέπει να υφίσταται κατά την ημερομηνία αναφοράς, β) αποσαφήνιση ότι η ταξινόμηση της υποχρέωσης δεν επηρεάζεται από τις προθέσεις ή προσδοκίες της διοίκησης σχετικά με την εξάσκηση του δικαιώματος αναβολής του διακανονισμού, γ) επεξηγούν πώς οι συνθήκες δανεισμού επηρεάζουν την ταξινόμηση, και δ) αποσαφήνιση των απαιτήσεων σχετικά με την ταξινόμηση υποχρεώσεων μίας οντότητας που πρόκειται να ή ενδεχομένως να διακανονίσει μέσω έκδοσης ιδίων συμμετοχικών τίτλων. Ο Όμιλος θα εξετάσει την επίπτωση όλων των παραπάνω στις Οικονομικές του Καταστάσεις, αν και δεν αναμένεται να έχουν καμία. Τα ανωτέρω δεν έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. 2.6.3 Επίδραση στις Οικονομικές Καταστάσεις της 31/12/2019 από την εφαρμογή του ΔΠΧΑ 16 «Μισθώσεις» Πρώτη εφαρμογή του ΔΠΧΑ 16 κατά την 01/01/2019 Συνεπεία των αλλαγών στις λογιστικές πολιτικές, όπως αυτές περιγράφονται ανωτέρω (Σημείωση 2.6.1), ο Όμιλος και η Εταιρεία κατά την 1η Ιανουαρίου 2019 υιοθέτησαν το ΔΧΠΑ 16, εφαρμόζοντας την τροποποιημένη αναδρομική προσέγγιση. Με βάση την εν λόγω προσέγγιση, ο Όμιλος αναγνώρισε μία υποχρέωση την οποία και επιμέτρησε στην παρούσα αξία της, όπως αυτή προκύπτει από την προεξόφληση των εναπομενουσών μισθωμάτων με το επιπλέον επιτόκιο δανεισμού (incremental borrowing cost) που ίσχυε κατά την ημερομηνία της αρχικής εφαρμογής του Προτύπου, ήτοι κατά την 01/01/2019. Περαιτέρω, αναγνώρισε ένα δικαίωμα χρήσης παγίου επιμετρώντας το δικαίωμα αυτό σε ένα ποσό το οποίο είναι ίσο με την αντίστοιχη υποχρέωση που αναγνωρίστηκε, προσαρμοσμένο με τυχόν προκαταβολές μισθωμάτων που υπήρχαν αμέσως πριν την ημερομηνία της αρχικής εφαρμογής. Η συγκριτική πληροφόρηση δεν αναδιατυπώθηκε, και δεν υπήρξε επίδραση της εφαρμογής του νέου Προτύπου στο Υπόλοιπο κερδών εις νέον κατά την πρώτη εφαρμογή του, ήτοι κατά την 01/01/2019. Περαιτέρω, ο Όμιλος εφάρμοσε την εξαίρεση που παρέχεται από το Πρότυπο αναφορικά με τον προσδιορισμό των μισθώσεων και πιο συγκεκριμένα, την εφαρμοζόμενη πρακτική του ΔΠΧΑ 16, σύμφωνα με την οποία δε χρειάζεται να επαναξιολογήσει εάν μία σύμβαση είναι ή εμπεριέχει μίσθωση κατά την ημερομηνία της πρώτης μετάβασης. Αυτό σημαίνει ότι, το ΔΠΧΑ 16 εφαρμόστηκε στις συμβάσεις που έχουν ήδη αναγνωριστεί ως μισθώσεις με την εφαρμογή του ΔΛΠ 17 «Μισθώσεις» και της ΕΔΔΠΧΑ 4 «Προσδιορίζοντας κατά Πόσο μία Σύμβαση Εμπεριέχει Μίσθωση». 65 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Τέλος, ο Όμιλος χρησιμοποίησε και τις εξαιρέσεις του Προτύπου αναφορικά με τις βραχυχρόνιες μισθώσεις και τις μισθώσεις παγίων χαμηλής αξίας. Αναφορικά με το επιτόκιο προεξόφλησης, ο Όμιλος αποφάσισε να εφαρμόσει ενιαίο προεξοφλητικό επιτόκιο σε κάθε κατηγορία μισθώσεων με παρόμοια χαρακτηριστικά και ανάλογα με την υπολειπόμενη διάρκεια της κάθε μίσθωσης. Η υιοθέτηση του ΔΠΧΑ 16, είχε τα ακόλουθα σημαντικά αποτελέσματα για τον Όμιλο: - Ο Όμιλος διέθετε λειτουργικές μισθώσεις που αφορούν σε εδαφικές εκτάσεις, κτίρια, μηχανήματα και μεταφορικά μέσα. Το Πρότυπο επηρέασε τον λογιστικό χειρισμό των λειτουργικών μισθώσεων του Ομίλου. Συγκεκριμένα, κατά την υιοθέτηση του ΔΠΧΑ 16, οι υποχρεώσεις που απορρέουν από συμβάσεις λειτουργικών μισθώσεων - οι οποίες, σύμφωνα με το ΔΛΠ 17, έπρεπε να γνωστοποιούνται στις σημειώσεις επί των οικονομικών καταστάσεων - εμφανίζονται ως στοιχεία του ενεργητικού (δικαιώματα χρήσης) και υποχρεώσεις από μισθώσεις στην κατάσταση οικονομικής θέσης. Η αύξηση των υποχρεώσεων από μισθώσεις οδήγησε σε αντίστοιχη αύξηση του καθαρού δανεισμού του Ομίλου. - Η φύση των εξόδων που σχετίζονται με αυτές τις μισθώσεις έχει μεταβληθεί, καθώς με την εφαρμογή του ΔΠΧΑ 16, αντικαθίσταται το λειτουργικό κόστος μίσθωσης με κόστος απόσβεσης για τα περιουσιακά στοιχεία που αφορούν δικαίωμα χρήσης και έξοδο τόκου επί των υποχρεώσεων που απορρέουν. Αυτό οδηγεί σε βελτίωση των «Λειτουργικών κερδών προ χρηματοοικονομικών και επενδυτικών δραστηριοτήτων, αποσβέσεων και απομειώσεων». - Στην κατάσταση ιδίων κεφαλαίων κατά την πρώτη εφαρμογή δεν προέκυψε επίδραση, καθώς ο Όμιλος επέλεξε να αναγνωρίσει ισόποση υποχρέωση με δικαίωμα χρήσης. - Στην κατάσταση ταμειακών ροών, το μέρος που αφορά στην αποπληρωμή των μισθωμάτων θα μειώσει τις ταμειακές ροές από χρηματοδοτικές δραστηριότητες και δεν περιλαμβάνεται πλέον στις καθαρές ταμειακές ροές από λειτουργικές δραστηριότητες. Μόνον οι αποπληρωμές τόκων εξακολουθούν να περιλαμβάνονται στις καθαρές ταμειακές ροές από λειτουργικές δραστηριότητες. Το ΔΠΧΑ 16 δεν έχει επιφέρει σημαντικές μεταβολές στη λογιστική των μισθώσεων από την πλευρά του εκμισθωτή, και για τον λόγο αυτό, ο Όμιλος δεν είχε σημαντικές μεταβολές από τις μισθώσεις που έχει συνάψει και στις οποίες λειτουργεί ως εκμισθωτής. Οι επιδράσεις από την εφαρμογή του ΔΠΧΑ 16 παρουσιάζονται αναλυτικά στις Σημειώσεις 9 και 24. 3 ΣΗΜΑΝΤΙΚΕΣ ΛΟΓΙΣΤΙΚΕΣ ΕΚΤΙΜΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΚΡΙΣΕΙΣ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ Η σύνταξη των Οικονομικών Καταστάσεων σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (ΔΠΧΑ) απαιτεί από τη Διοίκηση τον σχηματισμό κρίσεων, εκτιμήσεων και υποθέσεων οι οποίες επηρεάζουν τα στοιχεία του ενεργητικού και τις υποχρεώσεις, τις γνωστοποιήσεις των ενδεχόμενων απαιτήσεων και υποχρεώσεων καθώς και τα έσοδα και έξοδα κατά τις παρουσιαζόμενες περιόδους. 66 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Συγκεκριμένα, ποσά που περιλαμβάνονται ή επηρεάζουν τις χρηματοοικονομικές καταστάσεις, καθώς και τις σχετικές γνωστοποιήσεις εκτιμώνται, απαιτώντας τον σχηματισμό υποθέσεων σχετικά με αξίες ή συνθήκες, οι οποίες δεν είναι δυνατόν να είναι γνωστές με βεβαιότητα κατά την περίοδο σύνταξης των Οικονομικών Καταστάσεων και ως εκ τούτου τα πραγματικά αποτελέσματα μπορεί να διαφέρουν από αυτά τα οποία έχουν εκτιμηθεί. Μία λογιστική εκτίμηση θεωρείται σημαντική όταν είναι σημαντική για την χρηματοοικονομική κατάσταση και τα αποτελέσματα του Ομίλου και απαιτεί τις πιο δύσκολες, υποκειμενικές ή περίπλοκες κρίσεις της Διοίκησης. Οι εκτιμήσεις και οι κρίσεις της Διοίκησης βασίζονται στην εμπειρία του παρελθόντος και σε άλλους παράγοντες, συμπεριλαμβανομένων και των προσδοκιών για μελλοντικά γεγονότα τα οποία θεωρούνται λογικά στις συγκεκριμένες συνθήκες, ενώ επαναξιολογούνται συνεχώς βάσει όλων των διαθέσιμων πληροφοριών. Οι βασικές εκτιμήσεις και αξιολογικές κρίσεις οι οποίες αναφέρονται σε δεδομένα, η εξέλιξη των οποίων θα μπορούσε να επηρεάσει τα κονδύλια των οικονομικών καταστάσεων, τους επόμενους 12 μήνες έχουν ως κάτωθι: 3.1 Σημαντικές κρίσεις της Διοίκησης Οι βασικές κρίσεις της Διοίκησης κατά τη διαδικασία της εφαρμογής των λογιστικών πολιτικών του Ομίλου και της Εταιρείας, οι οποίες έχουν σημαντικότερη επίδραση στις οικονομικές καταστάσεις (εκτός εκείνων που αναλύονται στη Σημείωση 3.2), αναλύονται κατωτέρω. i) Αναγνώριση αναβαλλόμενων φορολογικών απαιτήσεων Η έκταση κατά την οποία αναγνωρίζονται αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις για τις αχρησιμοποίητες φορολογικές ζημίες βασίζεται στην κρίση αναφορικά με τον βαθμό που είναι πιθανό ότι θα υπάρξουν επαρκή φορολογητέα κέρδη που θα συμψηφιστούν με αυτές τις φορολογικές ζημίες. Για τον καθορισμό του ύψους της αναβαλλόμενης φορολογικής απαίτησης που μπορεί να αναγνωριστεί απαιτούνται σημαντικές κρίσεις της Διοίκησης του Ομίλου, οι οποίες βασίζονται στα μελλοντικά φορολογητέα κέρδη σε συνδυασμό με τις μελλοντικές φορολογικές στρατηγικές που θα ακολουθηθούν, αλλά και τις αβεβαιότητες που διέπουν τα διαφορετικά φορολογικά πλαίσια που δραστηριοποιείται ο Όμιλος (περαιτέρω πληροφορίες στη Σημείωση 35). ii) Απομείωση μη χρηματοοικονομικών στοιχείων του ενεργητικού Τα μη χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού ελέγχονται για απομείωση οποτεδήποτε γεγονότα ή αλλαγές σε καταστάσεις δείχνουν ότι η λογιστική αξία τους μπορεί να μην είναι ανακτήσιμη, σύμφωνα με τη λογιστική πολιτική που περιγράφεται στη Σημείωση 4.7 (περαιτέρω πληροφορίες στις Σημειώσεις 8 και 12). 67 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) iii) Αξιολόγηση συμβάσεων που εμπεριέχουν στοιχεία μίσθωσης Στα πλαίσια συμβάσεων πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας που συνάπτει ο Όμιλος με εταιρεία παροχής ηλεκτρικής ενέργειας, ο Όμιλος αναλαμβάνει τη δέσμευση να πωλήσει το σύνολο της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από μια συγκεκριμένη εγκατάσταση. Ο Όμιλος εξετάζει τις συμβάσεις πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας προκειμένου να αξιολογήσει εάν αυτές εμπεριέχουν στοιχεία μίσθωσης ώστε να αναγνωρίσει τις σχετικές εισπράξεις σύμφωνα με το ΔΠΧΑ 16 «Μισθώσεις». Στοιχεία μίσθωσης θεωρείται ότι εμπεριέχονται σε μία σύμβαση όταν το σύνολο της παραγωγής ενός συγκεκριμένου αιολικού πάρκου πωλείται στον πάροχο και η συμβατική τιμή δεν είναι ούτε σταθερή, ούτε αντιπροσωπεύει την τρέχουσα τιμή της αγοράς κατά τον χρόνο παραγωγής. Η εκτίμηση των εσόδων μίσθωσης, τα οποία αναγνωρίζονται με την ευθεία μέθοδο εξαρτάται από τη μελλοντική παραγωγή του πάρκου σύμφωνα με τη δυναμικότητά του και τις ανεμολογικές μετρήσεις. 3.2 Αβεβαιότητα εκτιμήσεων και παραδοχές Συγκεκριμένα ποσά που περιλαμβάνονται ή επηρεάζουν τις Οικονομικές Καταστάσεις καθώς και τις σχετικές γνωστοποιήσεις εκτιμώνται, απαιτώντας τον σχηματισμό υποθέσεων σχετικά με αξίες ή συνθήκες οι οποίες δεν είναι δυνατόν να είναι γνωστές με βεβαιότητα κατά την περίοδο σύνταξης των Οικονομικών Καταστάσεων. Μία λογιστική εκτίμηση θεωρείται σημαντική όταν είναι σημαντική για την χρηματοοικονομική κατάσταση και τα αποτελέσματα του Ομίλου και απαιτεί τις πιο δύσκολες, υποκειμενικές ή περίπλοκες κρίσεις της Διοίκησης. Ο Όμιλος αξιολογεί τέτοιες εκτιμήσεις σε συνεχή βάση, βασιζόμενος στα αποτελέσματα του παρελθόντος και στην εμπειρία, σε συσκέψεις με ειδικούς, σε τάσεις και σε άλλες μεθόδους οι οποίες θεωρούνται λογικές στις συγκεκριμένες συνθήκες, όπως επίσης και τις προβλέψεις σχετικά με το πώς αυτά ενδέχεται να αλλάξουν στο μέλλον. i) Αναγνώριση εσόδων από κατασκευαστικές συμβάσεις Ο χειρισμός των εσόδων και εξόδων μίας κατασκευαστικής σύμβασης, εξαρτάται από εάν το τελικό αποτέλεσμα από την εκτέλεση του συμβατικού έργου μπορεί να εκτιμηθεί αξιόπιστα (και αναμένεται να αποφέρει κέρδος στον κατασκευαστή ή το αποτέλεσμα από την εκτέλεση είναι ζημιογόνο). Όταν το αποτέλεσμα μίας κατασκευαστικής σύμβασης μπορεί να εκτιμηθεί με αξιοπιστία, τότε τα έσοδα και τα έξοδα του συμβολαίου αναγνωρίζονται κατά τη διάρκεια του συμβολαίου, αντίστοιχα, ως έσοδο και έξοδο. Ο Όμιλος χρησιμοποιεί το στάδιο ολοκλήρωσης για να καθορίσει το κατάλληλο ποσό εσόδου και εξόδου που θα αναγνωρίσει σε μια συγκεκριμένη περίοδο. Συγκεκριμένα, με βάση τη μέθοδο των εισροών του ΔΠΧΑ 15, το κόστος κατασκευής κατά την εκάστοτε ημερομηνία αναφοράς, συγκρίνεται με το συνολικό προϋπολογισμένο κόστος προκειμένου να προσδιοριστεί στο ποσοστό ολοκλήρωσης. Το στάδιο ολοκλήρωσης μετράται με βάση το συμβατικό κόστος που έχει πραγματοποιηθεί μέχρι την ημερομηνία αναφοράς σε σχέση με το συνολικό εκτιμώμενο κόστος κατασκευής κάθε έργου. Ο Όμιλος, συνεπώς, προβαίνει σε σημαντικές εκτιμήσεις, αναφορικά με το μικτό αποτέλεσμα με το οποίο θα εκτελείται το εκάστοτε εκτελούμενο κατασκευαστικό συμβόλαιο (συνολικό προϋπολογισθέν κόστος εκτέλεσης της κατασκευαστικής σύμβασης). 68 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) ii) Συνενώσεις επιχειρήσεων Κατά την αρχική αναγνώριση τα στοιχεία του ενεργητικού, καθώς και οι υποχρεώσεις της αποκτώμενης επιχείρησης συμπεριλαμβάνονται στις ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις στις εύλογες αξίες τους. Κατά την επιμέτρηση των εύλογων αξιών, η Διοίκηση χρησιμοποιεί εκτιμήσεις σχετικά με τις μελλοντικές ταμειακές ροές, ωστόσο τα πραγματικά αποτελέσματα ενδέχεται να διαφέρουν. Οποιαδήποτε αλλαγή στην επιμέτρηση μετά την αρχική αναγνώριση θα επηρεάσει την επιμέτρηση της υπεραξίας (περαιτέρω πληροφορίες στη Σημείωση 7). iii) Πρόβλεψη για φόρο ειδοδήματος Η πρόβλεψη για φόρο εισοδήματος με βάση το ΔΛΠ 12 υπολογίζεται με εκτίμηση των φόρων που θα καταβληθούν στις φορολογικές αρχές και περιλαμβάνει τον τρέχοντα φόρο εισοδήματος για κάθε χρήση και πρόβλεψη για τους πρόσθετους φόρους που πιθανόν να προκύψουν σε φορολογικούς ελέγχους. Οι εταιρείες του Ομίλου υπόκεινται σε διαφορετικές νομοθεσίες φορολογίας εισοδήματος. Για τον συνολικό προσδιορισμό της πρόβλεψης για φόρο εισοδήματος όπως παρουσιάζεται στην Κατάσταση Οικονομικής Θέσης απαιτούνται σημαντικές εκτιμήσεις. Για συγκεκριμένες συναλλαγές και υπολογισμούς, ο προσδιορισμός της τελικής φορολογίας είναι αβέβαιος. Ο Όμιλος αναγνωρίζει υποχρεώσεις για προβλεπόμενα φορολογικά ζητήματα με βάση υπολογισμούς για το κατά πόσον θα προκύψει επιπρόσθετη φορολογία. Όπου το τελικό φορολογικό αποτέλεσμα αυτών των ζητημάτων διαφέρει από το ποσό που έχει αρχικά αναγνωριστεί, οι διαφορές επηρεάζουν την πρόβλεψη για φόρο εισοδήματος και για αναβαλλόμενη φορολογία στην περίοδο που έγινε ο προσδιορισμός (περαιτέρω πληροφορίες στη Σημείωση 35). iv) Πρόβλεψη για αποζημίωση προσωπικού Ο Όμιλος, με βάση το ΔΛΠ 19, προβαίνει σε εκτιμήσεις των παραδοχών βάσει των οποίων υπολογίζεται αναλογιστικά η πρόβλεψη αποζημίωσης προσωπικού. Το ύψος της πρόβλεψης για αποζημίωση προσωπικού βασίζεται σε αναλογιστική μελέτη. Η αναλογιστική μελέτη περιλαμβάνει την στοιχειοθέτηση παραδοχών σχετικών με το προεξοφλητικό επιτόκιο, το ποσοστό αύξησης των αμοιβών των εργαζομένων, την αύξηση του δείκτη τιμών καταναλωτή και την αναμενόμενη εναπομένουσα εργασιακή ζωή. Οι παραδοχές που χρησιμοποιούνται εμπεριέχουν σημαντική αβεβαιότητα και η Διοίκηση του Ομίλου προβαίνει σε συνεχή επανεκτίμησή τους (περαιτέρω πληροφορίες στη Σημείωση 26). v) Επιμέτρηση εύλογης αξίας Η Διοίκηση χρησιμοποιεί τεχνικές αποτίμησης προκειμένου να προσδιορίσει την εύλογη αξία των χρηματοοικονομικών μέσων (όταν δεν υπάρχουν τιμές ενεργού αγοράς) και των μη χρηματοοικονομικών στοιχείων του ενεργητικού. Η διαδικασία αυτή περιλαμβάνει τη διενέργεια εκτιμήσεων και παραδοχών αναφορικά με το τίμημα που θα κατέβαλλαν οι συμμετέχοντες στην αγορά για την απόκτηση των εν λόγω χρηματοοικονομικών μέσων. Η Διοίκηση βασίζει τις παραδοχές της σε παρατηρήσιμα δεδομένα, ωστόσο αυτό δεν είναι πάντοτε εφικτό. Στις περιπτώσεις αυτές, η Διοίκηση χρησιμοποιεί την καλύτερη διαθέσιμη πληροφόρηση για τις εκτιμήσεις της, βασιζόμενη στην προγενέστερη εμπειρία της συνεκτιμώντας τις διαθέσιμες πληροφορίες. Οι εκτιμώμενες εύλογες αξίες μπορεί να διαφέρουν από τις πραγματικές αξίες που θα πραγματοποιούνταν στα πλαίσια μία συνήθους συναλλαγής κατά την ημερομηνία αναφοράς των οικονομικών καταστάσεων (περαιτέρω πληροφορίες στη Σημείωση 45). 69 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Ο Όμιλος χρησιμοποιεί τα παράγωγα χρηματοοικονομικά στοιχεία για τη διαχείριση μιας σειράς κινδύνων στους οποίους περιλαμβάνονται κίνδυνοι που σχετίζονται με τα επιτόκια και τις τιμές των αγαθών. Για τον καθορισμό μιας αποτελεσματικής αντισταθμιστικής σχέσης, ο Όμιλος απαιτείται αφενός να δηλώσει την στρατηγική του για την αντιστάθμιση και αφετέρου να εκτιμήσει ότι η αντιστάθμιση θα είναι αποτελεσματική καθ’ όλη τη διάρκεια του μέσου αντιστάθμισης (παραγώγου). Επιπλέον πληροφόρηση σχετικά με τη χρήση των παραγώγων παρέχεται στη Σημείωση 25. vi) Αποθέματα Ο Όμιλος για την αποτίμηση των αποθεμάτων του εκτιμά, βάσει εκθέσεων αποτίμησης στατιστικών στοιχείων και των συνθηκών της αγοράς, τις αναμενόμενες τιμές πώλησης και το κόστος τελειοποίησης και διάθεσής τους, ανά κατηγορία αποθεμάτων. vii) Εκτιμήσεις κατά τον υπολογισμό της αξίας λόγω χρήσης των ΜΔΤΡ Ο Όμιλος διενεργεί σχετικό έλεγχο απομείωσης της αξίας των επενδύσεων σε θυγατρικές και συγγενείς όποτε υπάρχει ένδειξη για απομείωση, σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ΔΛΠ 36. Εφόσον διαπιστωθεί ότι συντρέχουν λόγοι απομείωσης, απαιτείται ο υπολογισμός της αξίας χρήσης και της εύλογης αξίας μειωμένης κατά το κόστος πώλησης της κάθε Μονάδας Δημιουργίας Ταμειακών Ροών (ΜΔΤΡ). Τα ανακτήσιμα ποσά των ΜΔΤΡ καθορίζονται για σκοπούς ελέγχου απομείωσης, με βάση τον υπολογισμό της αξίας λόγω χρήσης, ο οποίος απαιτεί εκτιμήσεις. Για τον υπολογισμό της αξίας λόγω χρήσης, οι εκτιμώμενες ταμειακές ροές προεξοφλούνται στην παρούσα αξία τους με τη χρήση ενός συντελεστή προεξόφλησης, ο οποίος αντικατοπτρίζει τις τρέχουσες εκτιμήσεις της αγοράς για τη διαχρονική αξία του χρήματος, καθώς και τους κινδύνους που συνδέονται με τη συγκεκριμένη ΜΔΤΡ. Η εκτίμηση των μελλοντικών λειτουργικών αποτελεσμάτων, βασίζεται σε εκτιμήσεις αποδοτικότητας των αιολικών πάρκων βάσει ανεμολογικών στατιστικών δεδομένων και σε ιστορικά στοιχεία συγκρίσιμων μονάδων. Οι βασικές παραδοχές που χρησιμοποιούνται για τον προσδιορισμό της ανακτήσιμης αξίας των διαφορετικών ΜΔΤΡ, αναφέρονται στη Σημείωση 12 των Οικονομικών Καταστάσεων. viii) Ωφέλιμες ζωές αποσβέσιμων στοιχείων του ενεργητικού Ο Όμιλος, για τον υπολογισμό των αποσβέσεων, εξετάζει σε κάθε περίοδο αναφοράς την ωφέλιμη ζωή και την υπολειμματική αξία των ενσώματων και άυλων στοιχείων του ενεργητικού με γνώμονα τις τεχνολογικές, θεσμικές και οικονομικές εξελίξεις, καθώς και την εμπειρία από την εκμετάλλευσή τους. Την 31/12/2019 η Διοίκηση εκτιμά ότι οι ωφέλιμες ζωές αντιπροσωπεύουν την αναμενόμενη χρησιμότητα των στοιχείων του ενεργητικού. ix) Προβλέψεις για περιβαλλοντική αποκατάσταση O Όμιλος σχηματίζει πρόβλεψη έναντι των σχετικών υποχρεώσεών του για αποξήλωση του τεχνικού εξοπλισμού των αιολικών πάρκων και αποκατάσταση του περιβάλλοντος χώρου που απορρέουν από την κείμενη περιβαλλοντική νομοθεσία ή από δεσμευτικές πρακτικές του Ομίλου. Η πρόβλεψη αποκατάστασης περιβάλλοντος αντανακλά, κατά την ημερομηνία αναφοράς, την παρούσα αξία (βάσει του κατάλληλου προεξοφλητικού επιτοκίου) της υποχρέωσης αποκατάστασης μειωμένης με την εκτιμωμένη ανακτήσιμη αξία των υλικών που εκτιμάται ότι θα αποξηλωθούν και θα πωληθούν (περαιτέρω πληροφορίες στις Σημειώσεις 4.16 και 27). 70 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) x) Συμμετοχικοί Τίτλοι εξομοιούμενοι με χρηματοοικονομικές Υποχρεώσεις Στις ΗΠΑ ο Όμιλος έχει εκδώσει συμμετοχικούς τίτλους, στα πλαίσια προγράμματος Tax Equity Investment, οι καταβολές του οποίου εξαρτώνται από τις μελλοντικές αποδόσεις συγκεκριμένων επενδύσεων (αιολικών πάρκων) του Ομίλου. Η χρηματοοικονομική αυτή υποχρέωση αποτιμάται στο αποσβεσμένο κόστος με την μέθοδο του πραγματικού επιτοκίου. Ο υπολογισμός του πραγματικού επιτοκίου βασίζεται σε εκτιμήσεις της διοίκησης αναφορικά με τις μελλοντικές ταμειακές ροές των συγκεκριμένων επενδύσεων για όλη την αναμενόμενη διάρκεια ζωής τους (βλ. Σημειώσεις 4.11.5 και 29). xi) Ενδεχόμενες υποχρεώσεις και απαιτήσεις Η ύπαρξη ενδεχόμενων υποχρεώσεων και απαιτήσεων, απαιτεί από τη διοίκηση τη συνεχή διενέργεια παραδοχών και αξιολογικών κρίσεων αναφορικά με την πιθανότητα μελλοντικά γεγονότα να συμβούν ή να μην συμβούν καθώς και των πιθανών συνεπειών που τα γεγονότα αυτά μπορεί να έχουν στην δραστηριότητα της Εταιρείας και του Ομίλου. Ο καθορισμός των ενδεχόμενων υποχρεώσεων και απαιτήσεων είναι μια πολύπλοκη διαδικασία που περιλαμβάνει κρίσεις σχετικά με μελλοντικά γεγονότα, νόμους, κανονισμούς κτλ. Μεταβολές στις κρίσεις ή στις διερμηνείες είναι πιθανό να οδηγήσουν σε μια αύξηση ή μια μείωση των ενδεχόμενων υποχρεώσεων της Εταιρείας στο μέλλον. Όταν πρόσθετες πληροφορίες καθίστανται διαθέσιμες, η Διοίκηση του Ομίλου επανεξετάζει τα γεγονότα βάσει των οποίων μπορεί να οδηγηθεί και σε αναθεώρηση των εκτιμήσεών της (βλ. Σημείωση 48). xii) Προβλέψεις για αναμενόμενες πιστωτικές ζημίες από απαιτήσεις από πελάτες Ο Όμιλος και η Εταιρεία εφαρμόζουν την απλοποιημένη προσέγγιση του ΔΠΧΑ 9 για τον υπολογισμό των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών, με την οποία, η πρόβλεψη ζημίας επιμετράται σε ποσό ίσο με τις αναμενόμενες πιστωτικές ζημίες καθ’ όλη τη διάρκεια ζωής για τις απαιτήσεις από πελάτες και τα συμβατικά περιουσιακά στοιχεία. Ο Όμιλος και η Εταιρεία έχουν σχηματίσει προβλέψεις για επισφαλείς απαιτήσεις προκειμένου να καλύψουν επαρκώς τη ζημία που μπορεί να εκτιμηθεί αξιόπιστα και προέρχεται από αυτές τις απαιτήσεις. Η σχηματισθείσα πρόβλεψη αναπροσαρμόζεται σε κάθε περίοδο αναφοράς, με μεταβολές επί αυτής να αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα της χρήσης (περαιτέρω πληροφορίες στις Σημειώσεις 16, 19, 20 και 21). 4 ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΣΗΜΑΝΤΙΚΩΝ ΛΟΓΙΣΤΙΚΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ 4.1 Βάση ενοποίησης Οι κύριες λογιστικές αρχές που υιοθετήθηκαν κατά τη προετοιμασία των συνημμένων ενοποιημένων και εταιρικών οικονομικών καταστάσεων είναι οι ακόλουθες: Οι συνημμένες ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις περιλαμβάνουν τις οικονομικές καταστάσεις της ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ και των θυγατρικών της κατά την 31/12/2019. Η ημερομηνία κατάρτισης των οικονομικών καταστάσεων των θυγατρικών εταιρειών συμπίπτει με αυτή της μητρικής εταιρείας. 71 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Οι ενδοομιλικές συναλλαγές και υπόλοιπα έχουν απαλειφθεί στις συνημμένες ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις. Όπου απαιτήθηκε, οι λογιστικές πολιτικές των θυγατρικών έχουν τροποποιηθεί έτσι ώστε να διασφαλιστεί η συνέπεια με τις λογιστικές πολιτικές που υιοθετήθηκαν από τον Όμιλο. Στη Σημείωση 5 παρατίθεται πλήρης λίστα των ενοποιούμενων θυγατρικών μαζί με τα σχετικά ποσοστά του Ομίλου. Οι θυγατρικές ενοποιούνται από την ημερομηνία που ο Όμιλος αποκτά τον έλεγχο σε αυτές και παύουν να ενοποιούνται κατά την ημερομηνία παύσης του ελέγχου αυτού. Οι μη ελέγχουσες συμμετοχές είναι το μέρος των ιδίων κεφαλαίων μίας θυγατρικής που δεν αναλογούν, άμεσα ή έμμεσα, στην μητρική επιχείρηση. Οι ζημίες που αφορούν στις μη ελέγχουσες συμμετοχές (μειοψηφία) μίας θυγατρικής, μπορεί να ξεπερνούν τα δικαιώματα των μη ελεγχουσών συμμετοχών στα ίδια κεφάλαια της θυγατρικής. Τα κέρδη ή οι ζημίες και κάθε συστατικό στοιχείο των λοιπών συνολικών εισοδημάτων, λογίζεται τόσο στους ιδιοκτήτες της μητρικής όσο και στις μη ελέγχουσες συμμετοχές, ακόμα και αν αυτό έχει ως αποτέλεσμα ότι οι μη ελέγχουσες συμμετοχές θα παρουσιάζουν έλλειμμα. (α) Θυγατρικές Οι θυγατρικές είναι όλες οι εταιρείες στις οποίες η μητρική Εταιρεία έχει τη δυνατότητα να ασκεί έλεγχο επί των εργασιών τους, είτε άμεσα είτε έμμεσα μέσω άλλων θυγατρικών εταιρειών και ενοποιούνται πλήρως (ολική ενοποίηση). Η Εταιρεία αποκτά και ασκεί έλεγχο κυρίως μέσω της κατοχής της πλειοψηφίας των δικαιωμάτων ψήφου των θυγατρικών επιχειρήσεων. Προκειμένου να στοιχειοθετηθεί ο έλεγχος εξετάζονται οι κάτωθι συνθήκες, όπως αυτές ορίζονται στο ΔΠΧΑ 10: 1. Η μητρική Εταιρεία έχει εξουσία επί του επενδυόμενου, αφού έχει τη δυνατότητα να κατευθύνει τις συναφείς δραστηριότητες (λειτουργικές και χρηματοδοτικές). Αυτό επιτυγχάνεται μέσω του διορισμού της πλειοψηφίας των μελών του Διοικητικού της Συμβουλίου και των διοικητικών στελεχών της θυγατρικής από τη Διοίκηση της μητρικής. 2. Η μητρική Εταιρεία κατέχει δικαιώματα με μεταβλητές αποδόσεις από την συμμετοχή στην θυγατρική. Οι λοιπές μη ελεγχόμενες συμμετοχές παρουσιάζουν πολύ μεγάλη διασπορά και ως εκ τούτου δεν μπορούν να επηρεάσουν ουσιωδώς την λήψη αποφάσεων. 3. Η μητρική Εταιρεία έχει τη δυνατότητα να χρησιμοποιεί την εξουσία επί της θυγατρικής προκείμενου να επηρεάσει το ύψος των αποδόσεών της. Αυτό είναι απόρροια της δυνατότητας που έχει στην λήψη αποφάσεων επί θεμάτων της θυγατρικής μέσω ελέγχου των οργάνων λήψης των αποφάσεων (Διοικητικού Συμβουλίου και διευθυντικών στελεχών). Μεταβολές Ιδιοκτησιακών Δικαιωμάτων σε Θυγατρικές Όταν πραγματοποιούνται μεταβολές στα ιδιοκτησιακά δικαιώματα σε μία θυγατρική, τότε εξετάζεται εάν οι μεταβολές αυτές έχουν ως αποτέλεσμα την απώλεια του ελέγχου στη θυγατρική ή όχι. 72 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Όταν οι μεταβολές στα ιδιοκτησιακά δικαιώματα δεν έχουν ως αποτέλεσμα την απώλεια ελέγχου, τότε λογίζονται ως συναλλαγές ιδίων κεφαλαίων (δηλαδή ως συναλλαγές με ιδιοκτήτες υπό την ιδιότητά τους ως ιδιοκτήτες). Σε αυτές τις περιπτώσεις, οι λογιστικές αξίες των ελεγχουσών και μη ελεγχουσών συμμετοχών προσαρμόζονται, έτσι ώστε να αντικατοπτρίζουν τις μεταβολές στις σχετικές συμμετοχές τους στη θυγατρική. Οποιαδήποτε διαφορά μεταξύ του ποσού με το οποίο οι μη ελέγχουσες συμμετοχές προσαρμόζονται και της εύλογης αξίας του ανταλλάγματος που καταβλήθηκε ή ελήφθη, αναγνωρίζεται απευθείας στα ίδια κεφάλαια. Σε διαφορετική περίπτωση, δηλαδή όταν οι μεταβολές ιδιοκτησιακών δικαιωμάτων οδηγούν σε απώλεια ελέγχου, τότε η μητρική λογιστικοποιεί τις απαραίτητες εγγραφές πώλησης και αναγνωρίζει το αποτέλεσμα από την πώληση (αποαναγνώριση των στοιχείων του ενεργητικού, της υπεραξίας και των υποχρεώσεων της θυγατρικής κατά την ημερομηνία απώλειας του ελέγχου, αποαναγνώριση της λογιστικής αξίας των μη ελεγχουσών συμμετοχών, προσδιορισμός του αποτελέσματος από την πώληση). Κατά τον προσδιορισμό του αποτελέσματος από την πώληση, κάθε ποσό που αναγνωρίστηκε προηγουμένως στα λοιπά συνολικά εισοδήματα αναφορικά με την εταιρεία αυτή, λογιστικοποιείται με την ίδια μέθοδο που θα εφάρμοζε ο Όμιλος στη περίπτωση που θα εκποιούσε απευθείας τα στοιχεία του ενεργητικού της ή τις υποχρεώσεις της. Το γεγονός αυτό σημαίνει ότι τα ποσά που προηγουμένως αναγνωρίστηκαν στα λοιπά συνολικά εισοδήματα αναταξινομούνται στα αποτελέσματα της χρήσης. Με την απώλεια ελέγχου μίας θυγατρικής, τυχόν επένδυση που διακρατείται στην πρώην θυγατρική, αναγνωρίζεται σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ΔΠΧΑ 9. Συμμετοχές σε θυγατρικές στις εταιρικές οικονομικές καταστάσεις Οι συμμετοχές της μητρικής εταιρείας στις ενοποιούμενες θυγατρικές της αποτιμώνται στο κόστος κτήσης μείον τυχόν σωρευμένες ζημίες απομείωσης, εφόσον υπάρχουν. Ο έλεγχος απομείωσης διενεργείται με βάση τις απαιτήσεις του ΔΛΠ 36. (β) Επιχειρηματικά σχήματα υπό κοινό έλεγχο Ο Όμιλος εφαρμόζει το ΔΠΧΑ 11 σε όλες τις από κοινού συμφωνίες στις οποίες μετέχει. Σύμφωνα με το ΔΠΧΑ 11, οι από κοινού συμφωνίες ταξινομούνται είτε ως κοινές επιχειρήσεις είτε ως κοινοπραξίες, ανάλογα με τα συμβατικά δικαιώματα και υποχρεώσεις του κάθε επενδυτή. Οι από κοινού ελεγχόμενες εταιρείες ενοποιούνται με τη μέθοδο της αναλογικής ενσωμάτωσης (αν πρόκειται για από κοινού λειτουργία) ή με τη μέθοδο της καθαρής θέσης (αν πρόκειται για κοινοπραξία). Από κοινού λειτουργίες: Τα σχήματα με από κοινού λειτουργία, λογιστικοποιούνται σύμφωνα με τη μέθοδο της αναλογικής ενσωμάτωσης. Ειδικότερα, ο Όμιλος αναγνωρίζει στις ενοποιημένες Οικονομικές Καταστάσεις: (i) τα στοιχεία ενεργητικού του (συμπεριλαμβανομένου του μεριδίου του σε οποιαδήποτε στοιχεία ενεργητικού του ανήκουν από κοινού), (ii) τις υποχρεώσεις του (συμπεριλαμβανομένου του μεριδίου του σε οποιασδήποτε υποχρεώσεις τον βαρύνουν από κοινού), (iii) το μερίδιό του στα έσοδα από την πώληση της παραγωγής από την κοινή επιχείρηση, και (iv) τις δαπάνες του (συμπεριλαμβανομένου του μεριδίου του σε οποιεσδήποτε δαπάνες που τον βαρύνουν από κοινού). Ουσιαστικά πρόκειται για τις φορολογικές κατασκευαστικές κοινοπραξίες (joint operations), οι οποίες δεν αποτελούν ξεχωριστή οντότητα στα πλαίσια των ΔΧΠΑ. Τα στοιχεία του ενεργητικού και οι υποχρεώσεις τους ενσωματώνονται κατά την αναλογία που αφορούν, στις οικονομικές καταστάσεις της Εταιρείας. 73 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Κοινοπραξίες: Οι κοινοπραξίες λογιστικοποιούνται σύμφωνα με τη μέθοδος της καθαρής θέσης. Η μέθοδος της καθαρής θέσης, προβλέπει ότι οι συμμετοχές σε κοινοπραξίες αρχικά αναγνωρίζονται στο κόστος κτήσης και εν συνεχεία αναπροσαρμόζονται με το ποσοστό του Ομίλου πάνω στα κέρδη (ή στις ζημίες) και στα λοιπά συνολικά εισοδήματα των κοινοπραξιών. Στο πλαίσιο του προτύπου ως Κοινοπραξίες θεωρούνται εκείνα τα σχήματα από κοινού ελέγχου όπου τα μέλη έχουν δικαιώματα πάνω στα καθαρά περιουσιακά στοιχεία της συμμετοχής και ευθύνονται μέχρι του ποσοστού εισφοράς τους στο κεφάλαιο της εταιρείας. Εάν η συμμετοχή του Ομίλου στις ζημίες μιας Κοινοπραξίας ξεπεράσει την αξία της συμμετοχής, τότε ο Όμιλος διακόπτει την αναγνώριση περαιτέρω ζημιών, εκτός εάν έχει αναλάβει υποχρεώσεις ή έχει προχωρήσει σε πληρωμές για λογαριασμό της κοινοπραξίας. Ο επιμερισμός των λειτουργικών αποτελεσμάτων και λοιπών συνολικών αποτελεσμάτων γίνεται αναλογικά με το ποσοστό συμμετοχής. Μη πραγματοποιηθέντα κέρδη από συναλλαγές μεταξύ του Ομίλου και των κοινοπραξιών απαλείφονται κατά το ποσοστό συμμετοχής του Ομίλου στις κοινοπραξίες. Επίσης απαλείφονται και οι μη πραγματοποιηθείσες ζημίες, εκτός εάν υπάρχουν ενδείξεις από τη συναλλαγή για την απομείωση του στοιχείου του ενεργητικού που μεταβιβάστηκε. Για την ενοποίηση λαμβάνεται υπόψη το ποσοστό που κατέχει ο Όμιλος και ισχύει κατά την ημερομηνία της ενοποίησης. Η δομή του επιχειρηματικού σχήματος αποτελεί τον βασικό και καθοριστικό παράγοντα για τον προσδιορισμό του λογιστικού χειρισμού. Οι λογιστικές πολιτικές των από κοινού ελεγχόμενων εταιρειών είναι συνεπείς με αυτές που έχουν υιοθετηθεί και εφαρμόζονται από τον Όμιλο. Η ημερομηνία κατάρτισης των χρηματοοικονομικών καταστάσεων των από κοινού ελεγχόμενων εταιρειών συμπίπτει με αυτή της μητρικής Εταιρείας. Συμμετοχές σε σχήματα με από κοινού λειτουργία στις εταιρικές οικονομικές καταστάσεις Οι συμμετοχές της μητρικής εταιρείας στις από κοινού λειτουργίες, ενσωματώνονται στις εταιρικές οικονομικές καταστάσεις αναλογικά. Συγκεκριμένα, τα στοιχεία του ενεργητικού και οι υποχρεώσεις τους ενσωματώνονται κατά την αναλογία που αφορούν, στις οικονομικές καταστάσεις της Εταιρείας. Συμμετοχές σε κοινοπραξίες στις εταιρικές οικονομικές καταστάσεις Οι συμμετοχές της μητρικής εταιρείας στις κοινοπραξίες της αποτιμώνται στο κόστος κτήσης μείον τυχόν σωρευμένες ζημίες απομείωσης, εφόσον υπάρχουν. Ο έλεγχος απομείωσης διενεργείται με βάση τις απαιτήσεις του ΔΛΠ 36. (γ) Συγγενείς επιχειρήσεις Πρόκειται περί επιχειρήσεων στις οποίες ο Όμιλος ασκεί ουσιώδη επιρροή, ωστόσο δεν ασκεί έλεγχο. Οι συμμετοχές του Ομίλου σε συγγενείς επιχειρήσεις απεικονίζονται με τη μέθοδο της καθαρής θέσης. Οι παραδοχές που χρησιμοποιήθηκαν από τον Όμιλο συνιστούν ότι το κατεχόμενο ποσοστό μεταξύ 20% και 50% δικαιωμάτων ψήφου μίας εταιρείας υποδηλώνει ουσιώδη επιρροή πάνω στην επενδυόμενη οικονομική οντότητα, εκτός αν μπορεί να αποδειχθεί ξεκάθαρα ότι δεν ισχύει κάτι τέτοιο. Οι επενδύσεις σε συγγενείς επιχειρήσεις αρχικά αναγνωρίζονται στο κόστος κτήσης και κατόπιν ενοποιούνται με βάση τη μέθοδο της καθαρής θέσης. 74 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Σύμφωνα με τη μέθοδο αυτή, οι συμμετοχές σε συγγενείς επιχειρήσεις αναγνωρίζονται στο κόστος κτήσης πλέον των μεταβολών στο ποσοστό του Ομίλου στα Ίδια κεφάλαια μετά την αρχική ημερομηνία κτήσης, μείον τυχόν προβλέψεις για απομείωση της αξίας των συμμετοχών αυτών. Η ενοποιημένη κατάσταση συνολικών αποτελεσμάτων περιλαμβάνει την αναλογία του Ομίλου στα συνολικά έσοδα των συγγενών επιχειρήσεων. Εάν η συμμετοχή του Ομίλου στις ζημίες μιας Συγγενούς ξεπεράσει την αξία της συμμετοχής, τότε ο Όμιλος διακόπτει την αναγνώριση περαιτέρω ζημιών, εκτός και αν έχει καλύψει υποχρεώσεις ή έχει ενεργήσει πληρωμές εκ μέρους της συγγενούς επιχείρησης και εν γένει εκείνων που προκύπτουν από τη μετοχική ιδιότητα. Εάν μεταγενέστερα η συγγενής επιχείρηση παρουσιάσει κέρδη, η επενδύτρια αρχίζει να αναγνωρίζει εκ νέου το μερίδιό της επί των κερδών, μόνον εφόσον το μερίδιό της επί των κερδών εξισωθεί με το μερίδιο των ζημιών που δεν είχε αναγνωρίσει. Μη πραγματοποιημένα κέρδη από συναλλαγές μεταξύ του Ομίλου και των συγγενών επιχειρήσεων απαλείφονται κατά το ποσοστό συμμετοχής του Ομίλου στις συγγενείς επιχειρήσεις. Μη πραγματοποιημένες ζημίες απαλείφονται, εκτός εάν η συναλλαγή παρέχει ενδείξεις απομείωσης του μεταβιβασθέντος στοιχείου του ενεργητικού. Οι λογιστικές πολιτικές που χρησιμοποιούν οι συγγενείς δεν είναι διαφορετικές από αυτές που χρησιμοποιεί ο Όμιλος, ενώ η ημερομηνία κατάρτισης των Οικονομικών καταστάσεων των συγγενών επιχειρήσεων, συμπίπτει με αυτή της μητρικής. Συμμετοχές σε συγγενείς επιχειρήσεις στις εταιρικές οικονομικές καταστάσεις Οι συμμετοχές της μητρικής εταιρείας στις ενοποιούμενες συγγενείς της αποτιμώνται στο κόστος κτήσης μείον τυχόν σωρευμένες ζημίες απομείωσης, εφόσον υπάρχουν. Ο έλεγχος απομείωσης διενεργείται με βάση τις απαιτήσεις του ΔΛΠ 36. 4.2 Μετατροπή σε ξένο νόμισμα Νόμισμα λειτουργίας και παρουσίασης Οι ενοποιημένες Οικονομικές Καταστάσεις παρουσιάζονται σε Ευρώ, που είναι το λειτουργικό νόμισμα και το νόμισμα παρουσίασης του Ομίλου αλλά και της μητρικής Εταιρείας. Συναλλαγές και υπόλοιπα σε ξένο νόμισμα Οι συναλλαγές σε ξένα νομίσματα μετατρέπονται στο λειτουργικό νόμισμα με τη χρήση των ισοτιμιών που ισχύουν κατά την ημερομηνία των συναλλαγών. Τα νομισματικά στοιχεία του ενεργητικού και οι υποχρεώσεις που εκφράζονται σε ξένο νόμισμα μετατρέπονται στο νόμισμα λειτουργίας του Ομίλου κατά την ημερομηνία αναφοράς της Κατάστασης Οικονομικής Θέσης, χρησιμοποιώντας την ισοτιμία κλεισίματος κατά την ημερομηνία αυτή. Κέρδη και ζημίες από συναλλαγματικές διαφορές οι οποίες προκύπτουν από την εκκαθάριση τέτοιων συναλλαγών κατά τη διάρκεια της χρήσης και από τη μετατροπή των νομισματικών στοιχείων που εκφράζονται σε ξένο νόμισμα με τις ισχύουσες ισοτιμίες κατά την ημερομηνία της Κατάστασης Οικονομικής Θέσης, αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα. 75 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Τα μη νομισματικά στοιχεία και υποχρεώσεις που εκφράζονται σε ξένο νόμισμα και αποτιμώνται στην εύλογη αξία τους μετατρέπονται στο λειτουργικό νόμισμα του Ομίλου χρησιμοποιώντας την ισοτιμία που ισχύει κατά την ημερομηνία προσδιορισμού της εύλογης αξίας τους. Οι συναλλαγματικές διαφορές από τα μη νομισματικά στοιχεία που αποτιμώνται στην εύλογη αξία τους, θεωρούνται ως τμήμα της εύλογης αξίας και συνεπώς, καταχωρούνται όπου και οι διαφορές της εύλογης αξίας. Τα κέρδη και οι ζημίες που προκύπτουν από συναλλαγές σε ξένα νομίσματα αλλά και από την αποτίμηση τέλους χρήσης νομισματικών στοιχείων σε ξένα νομίσματα που πληρούν τις προϋποθέσεις αντιστάθμισης ταμειακών ροών, απεικονίζονται στα λοιπά συνολικά εισοδήματα και σωρευτικά στα ίδια κεφάλαια. Δραστηριότητες εξωτερικού Το νόμισμα λειτουργίας των αλλοδαπών θυγατρικών του Ομίλου είναι το επίσημο νόμισμα της εκάστοτε χώρας στην οποία λειτουργεί η κάθε θυγατρική. Για την κατάρτιση των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων, τα στοιχεία του ενεργητικού και των υποχρεώσεων, συμπεριλαμβανομένων και των προσαρμογών εύλογης αξίας λόγω επιχειρηματικών συνενώσεων, των θυγατρικών εταιρειών του εξωτερικού, μετατρέπονται σε Ευρώ µε βάση τις συναλλαγματικές ισοτιμίες που ισχύουν κατά την ημερομηνία αναφοράς της Κατάστασης Οικονομικής Θέσης. Τα έσοδα και τα έξοδα μετατρέπονται στο νόμισμα παρουσίασης του Ομίλου με βάση τις μέσες ισοτιμίες κατά την αναφερόμενη χρήση. Όποιες διαφορές προκύπτουν από αυτή τη διαδικασία, χρεώνονται /(πιστώνονται) στο αποθεματικό συναλλαγματικών διαφορών μετατροπής από ενσωμάτωση εκμεταλλεύσεων εξωτερικού, των ιδίων κεφαλαίων, ενώ αναγνωρίζονται στα λοιπά συνολικά εισοδήματα της Κατάστασης Συνολικού Εισοδήματος. Κατά την πώληση, διαγραφή ή αποαναγνώριση κάποιας θυγατρικής εξωτερικού το παραπάνω αποθεματικό μεταφέρεται στα κέρδη ή στις ζημίες της περιόδου. 4.3 Λειτουργικοί τομείς Το Διοικητικό Συμβούλιο της Εταιρείας συνιστά τον κύριο λήπτη επιχειρηματικών αποφάσεων και ελέγχει τις εσωτερικές αναφορές χρηματοοικονομικής πληροφόρησης προκειμένου να αξιολογήσει την επίδοση της Εταιρείας και του Ομίλου και να λάβει αποφάσεις σχετικά με την κατανομή πόρων. Η Διοίκηση έχει καθορίσει τους τομείς δραστηριότητας βασισμένη σε αυτές τις εσωτερικές αναφορές. Το Διοικητικό Συμβούλιο χρησιμοποιεί διαφορετικά κριτήρια προκειμένου να αξιολογήσει τις δραστηριότητες του Ομίλου, τα οποία και ποικίλουν ανάλογα με τη φύση κάθε τομέα, λαμβάνοντας υπόψη τους εκάστοτε κινδύνους και τις υπάρχουσες ταμειακές ανάγκες. Ως λειτουργικοί τομείς της ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ορίζονται οι τομείς στους οποίους δραστηριοποιείται ο Όμιλος και στους οποίους βασίζεται το εσωτερικό σύστημα πληροφόρησης του Ομίλου (βλ. αναλυτικά Σημείωση 6). 4.4 Άυλα στοιχεία του ενεργητικού Τα άυλα στοιχεία του ενεργητικού του Ομίλου αφορούν τα δικαιώματα χρήσεως των εκτάσεων με δασικό χαρακτήρα, όπου εγκαθίστανται τα Αιολικά Πάρκα, τις αγοραζόμενες άδειες Αιολικών Πάρκων, τα δικαιώματα τιμολόγησης των ληπτών των υπηρεσιών που απορρέουν από τις συμβάσεις παραχώρησης ΣΔΙΤ (βλ. αναλυτικά Σημ. 4.12) και τα αγοραζόμενα λογισμικά προγράμματα. 76 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Κατά την αρχική αναγνώριση, τα άυλα στοιχεία του ενεργητικού που αποκτώνται ξεχωριστά καταχωρούνται στο κόστος κτήσης τους. Τα άυλα στοιχεία του ενεργητικού που αποκτώνται ως μέρος επιχειρηματικών συνενώσεων αναγνωρίζονται στην εύλογη αξία τους κατά την ημερομηνία εξαγοράς. Μετά την αρχική αναγνώριση, τα άυλα στοιχεία του ενεργητικού επιμετρώνται στο ιστορικό κόστος μείον τις σωρευμένες αποσβέσεις και τις τυχόν σωρευμένες ζημίες απομείωσης. Οι αποσβέσεις διενεργούνται με βάση τη σταθερή μέθοδο κατά τη διάρκεια της ωφέλιμης ζωής των άυλων στοιχείων του ενεργητικού. Το σύνολο των άυλων στοιχείων του ενεργητικού του Ομίλου έχει πεπερασμένη ωφέλιμη ζωή. Η περίοδος και η μέθοδος απόσβεσης επανεξετάζονται τουλάχιστον στη λήξη κάθε ετήσιας περιόδου αναφοράς. Αλλαγές στην αναμενόμενη ωφέλιμη ζωή από κάθε άυλο στοιχείο του ενεργητικού αντιμετωπίζονται ως μία αλλαγή σε λογιστικές εκτιμήσεις. Οι μέθοδοι απόσβεσης και οι ωφέλιμες ζωές των άυλων στοιχείων του ενεργητικού του Ομίλου συνοψίζονται ως εξής: Κατηγορία Λογισμικό Άδειες παραγωγής, εγκατάστασης και λειτουργίας ενεργειακών σταθμών Δικαιώματα χρήσης εκτάσεων με δασικό χαρακτήρα Μέθοδος απόσβεση Σταθερή Σταθερή Σταθερή Ωφέλιμη ζωή σε έτη 3 25 25-27 Τα κέρδη ή οι ζημίες που προέρχονται από τη διαγραφή λόγω εκποίησης ενός άυλου στοιχείου του ενεργητικού υπολογίζονται ως η διαφορά μεταξύ των καθαρών εσόδων από την εκποίηση και της τρέχουσας αξίας του παγίου, και αναγνωρίζονται σε κέρδη ή στις ζημίες της περιόδου. (α) Λογισμικό Η συντήρηση των προγραμμάτων λογισμικού αναγνωρίζεται ως έξοδο όταν πραγματοποιείται η δαπάνη. Αντίθετα, οι δαπάνες που βελτιώνουν ή επιμηκύνουν την απόδοση των προγραμμάτων λογισμικού, πέραν των αρχικών τεχνικών προδιαγραφών, ή αντίστοιχα τα έξοδα μετατροπής λογισμικού, ενσωματώνονται στο κόστος κτήσης του άυλου παγίου με απαραίτητη προϋπόθεση να μπορούν να μετρηθούν με αξιοπιστία. (β) Δικαιώματα χρήσης εκτάσεων με δασικό χαρακτήρα Η αξία των δικαιωμάτων χρήσεως των εκτάσεων με δασικό χαρακτήρα όπου εγκαθίστανται τα Αιολικά Πάρκα περιλαμβάνει το κόστος κτήσης των εν λόγω στοιχείων μειωμένη κατά το ποσό των σωρευμένων αποσβέσεων και τυχόν απομειώσεων της αξίας τους. (γ) Άδειες παραγωγής, εγκατάστασης και λειτουργίας ενεργειακών σταθμών Οι διάφοροι τύποι αδειών τις οποίες κατέχει ο Όμιλος, του παρέχουν τη δυνατότητα να κατασκευάσει ενεργειακές μονάδες ή το δικαίωμα να παράγει και να πωλεί ενέργεια. Οι εκάστοτε υφιστάμενες συνθήκες της αγοράς παρέχουν τις απαιτούμενες ενδείξεις αναφορικά με την ανακτήσιμη αξία των αδειών αυτών. 77 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) O Όμιλος, κατά την απόκτησή τους, αναγνωρίζει τις άδειες αυτές ως άυλα στοιχεία του ενεργητικού, στην εύλογη αξία τους και κατόπιν επιμετρώνται με βάση το υπόδειγμα του κόστους, σύμφωνα με το οποίο το στοιχείο αποτιμάται στο κόστος του (το οποίο είναι η κατά την απόκτηση εύλογη αξία του) μειωμένο με τις σωρευμένες αποσβέσεις και τις τυχόν σωρευμένες προβλέψεις απομείωσης. Οι αποσβέσεις διενεργούνται με βάση τη σταθερή μέθοδο κατά τη διάρκεια της ωφέλιμης ζωής των στοιχείων αυτών, η οποία ανέρχεται σε 25 έτη για τα έργα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Αναφορικά με τους ελέγχους απομείωσης, βλ. αναλυτικά Σημείωση 4.7. 4.5 Ενσώματα πάγια Τα πάγια στοιχεία του ενεργητικού απεικονίζονται στις Οικονομικές Καταστάσεις στις αξίες κτήσης τους, μείον τις σωρευμένες αποσβέσεις και τις σωρευμένες ζημίες απομείωσης των παγίων, εφόσον υπάρχουν. Το κόστος κτήσης περιλαμβάνει όλες τις άμεσα επιρριπτόμενες δαπάνες για την απόκτηση των στοιχείων αυτών. Μεταγενέστερες δαπάνες καταχωρούνται σε επαύξηση της λογιστικής αξίας των ενσώματων παγίων ή ως ξεχωριστό πάγιο μόνον κατά την έκταση που οι δαπάνες αυτές αυξάνουν τα μελλοντικά οικονομικά οφέλη που αναμένεται να εισρεύσουν από την χρήση του παγίου στοιχείου και το κόστος τους μπορεί να επιμετρηθεί αξιόπιστα. Οι επισκευές και συντηρήσεις αναγνωρίζονται ως έξοδα στα αποτελέσματα της χρήσης κατά την οποία πραγματοποιούνται. Τα στοιχεία των ενσώματων παγίων διαγράφονται κατά την πώληση ή την απόσυρσή τους ή όταν δεν αναμένονται περαιτέρω οικονομικά οφέλη από τη συνεχιζόμενη χρήση τους. Τα κέρδη ή οι ζημίες που προκύπτουν από τη διαγραφή ενός ενσώματου παγίου περιλαμβάνονται στα αποτελέσματα της χρήσης κατά την οποία διαγράφεται το εν λόγω πάγιο. Οι ακινητοποιήσεις υπό εκτέλεση περιλαμβάνουν πάγια υπό εκτέλεση και απεικονίζονται στο κόστος τους. Οι ακινητοποιήσεις υπό εκτέλεση δεν αποσβένονται μέχρι να ολοκληρωθεί το πάγιο και να τεθεί σε θέση και κατάσταση λειτουργίας. Οι αποσβέσεις των στοιχείων των ενσώματων παγίων (πλην οικοπέδων τα οποία δεν αποσβένονται) υπολογίζονται με την σταθερή μέθοδο μέσα στην ωφέλιμη ζωή τους που έχει ως εξής: Ωφέλιμη ζωή (σε έτη) 8 – 30 3 – 25 5 – 12 3 – 12 Ενσώματα Πάγια Κτίρια και τεχνικά έργα Μηχανήματα και τεχνικές εγκαταστάσεις Μεταφορικά μέσα Έπιπλα και λοιπός εξοπλισμός Οι ωφέλιμες ζωές των ενσώματων παγίων υπόκεινται σε επανεξέταση τουλάχιστον κάθε τέλος χρήσης. 78 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Όταν οι λογιστικές αξίες των ενσώματων παγίων υπερβαίνουν την ανακτήσιμη αξία τους, τότε η διαφορά (απομείωση) καταχωρείται άμεσα ως έξοδο στα αποτελέσματα. Κατά την πώληση των ενσώματων παγίων, οι διαφορές μεταξύ του τιμήματος που λαμβάνεται και της λογιστικής τους αξίας καταχωρούνται ως κέρδη ή ζημίες στα αποτελέσματα. Οι τόκοι που προέρχονται από δάνεια που συνάφθηκαν ειδικά ή γενικά για τη χρηματοδότηση της κατασκευής ενσώματων παγίων περιουσιακών στοιχείων, κεφαλαιοποιούνται στη χρήση στην οποία προκύπτουν, κατά την διάρκεια της κατασκευαστικής περιόδου των ενσώματων παγίων, εφόσον πληρούνται τα κριτήρια αναγνώρισης (βλέπε Σημείωση 10). 4.6 Κόστος δανεισμού Το κόστος δανεισμού το οποίο αποδίδεται άμεσα στην αγορά, κατασκευή ή παραγωγή επιλέξιμων στοιχείων του ενεργητικού για τα οποία απαιτείται σημαντική περίοδος μέχρι να είναι έτοιμα για την προτιθέμενη χρήση ή πώλησή τους, προστίθεται στο κόστος κτήσης αυτών των περιουσιακών στοιχείων μέχρι την χρονική στιγμή που αυτά θα είναι ουσιαστικά έτοιμα για την προτιθέμενη χρήση ή πώλησή τους. Το κόστος δανεισμού στις υπόλοιπες περιπτώσεις επιβαρύνει τα κέρδη ή τις ζημίες της περιόδου στην οποία πραγματοποιείται. 4.7 Απομείωση αξίας μη κυκλοφορούντων στοιχείων του ενεργητικού (άυλα στοιχεία του ενεργητικού και ενσώματα πάγια /επενδύσεις σε ενοποιούμενες εταιρείες) Για τα ενσώματα και ασώματα πάγια περιουσιακά στοιχεία που υπόκεινται σε απόσβεση, πραγματοποιείται έλεγχος απομείωσης, όταν γεγονότα ή αλλαγές στις συνθήκες υποδηλώνουν ότι η αναπόσβεστη αξία τους μπορεί να μην είναι πλέον ανακτήσιμη. Όταν η αναπόσβεστη αξία των ενσώματων και ασώματων πάγιων περιουσιακών στοιχείων υπερβαίνει την ανακτήσιμη αξία τους, τότε το επιπλέον ποσό αφορά ζημία απομείωσης και καταχωρείται απευθείας ως έξοδο στα αποτελέσματα. Αντίστοιχα, τα χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού που υπόκεινται σε έλεγχο απομείωσης (εφόσον υφίστανται σχετικές ενδείξεις) είναι στοιχεία του ενεργητικού αποτιμώμενα στο κόστος κτήσης ή με βάση τη μέθοδο της καθαρής θέσης (συμμετοχές σε θυγατρικές και συγγενείς εταιρείες). Η ανακτήσιμη αξία των συμμετοχών σε θυγατρικές και συγγενείς εταιρείες προσδιορίζεται με τον ίδιο τρόπο όπως για τα μη χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού. Για τους σκοπούς του ελέγχου απομείωσης, τα περιουσιακά στοιχεία ομαδοποιούνται στο χαμηλότερο επίπεδο για το οποίο οι ταμειακές ροές δύναται να προσδιοριστούν ξεχωριστά. Η ανακτήσιμη αξία ενός περιουσιακού στοιχείου είναι η μεγαλύτερη αξία μεταξύ της εύλογης αξίας του περιουσιακού στοιχείου μείον των εξόδων πώλησης και της αξίας χρήσης. Για τον υπολογισμό της αξίας λόγω χρήσης η Διοίκηση εκτιμά τις μελλοντικές ταμειακές ροές από το περιουσιακό στοιχείο ή τη μονάδα δημιουργίας ταμειακών ροών και επιλέγει τον κατάλληλο συντελεστή προεξόφλησης για να υπολογίσει την παρούσα αξία των μελλοντικών ταμειακών ροών. Ζημία απομείωσης αναγνωρίζεται για το ποσό κατά το οποίο η λογιστική αξία ενός στοιχείου του ενεργητικού ή μιας Μονάδας Δημιουργίας Ταμειακών Ροών υπερβαίνει το ανακτήσιμο ποσό τους, το οποίο είναι το υψηλότερο μεταξύ εύλογης αξίας μείον τα κόστη πώλησης και της αξίας λόγω χρήσης. 79 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Για τον προσδιορισμό της αξίας λόγω χρήσης, η Διοίκηση προσδιορίζει τις εκτιμώμενες μελλοντικές ταμειακές ροές για κάθε Μονάδα Δημιουργίας Ταμειακών Ροών προσδιορίζοντας ένα κατάλληλο προεξοφλητικό επιτόκιο προκειμένου να υπολογίσει την παρούσα αξία αυτών των ταμειακών ροών. Προεξοφλητικοί παράγοντες προσδιορίζονται μεμονωμένα για κάθε Μονάδα Δημιουργίας Ταμειακών Ροών και αντικατοπτρίζουν τα αντίστοιχα στοιχεία κινδύνων που έχουν προσδιοριστεί από τη Διοίκηση για κάθε ένα από αυτά. Περαιτέρω χρησιμοποιούνται παραδοχές οι οποίες επικρατούν στην αγορά της ενέργειας. Η περίοδος που εξετάζεται από τη διοίκηση, υπερβαίνει τα πέντε έτη, διάστημα το οποίο ενθαρρύνεται από το ΔΛΠ 36, καθώς ιδιαίτερα για τις ανανεώσιμες ενεργειακές μονάδες ακόμα και μια μεγαλύτερη περίοδος θα κρίνεται αρκετά ικανοποιητική. Οι ζημίες απομείωσης των Μονάδων Δημιουργίας Ταμειακών Ροών μειώνουν πρώτα τη λογιστική αξία της υπεραξίας που έχει κατανεμηθεί σε αυτές. Οι εναπομένουσες ζημίες απομείωσης χρεώνονται pro rata στα λοιπά στοιχεία του ενεργητικού της συγκεκριμένης Μονάδας Δημιουργίας Ταμειακών Ροών. Με εξαίρεση την υπεραξία, όλα τα στοιχεία του ενεργητικού μεταγενέστερα επανεξετάζονται για ενδείξεις που υποδηλώνουν ότι η προηγούμενα αναγνωρισθείσα ζημία απομείωσής τους δεν υφίσταται πλέον. Μία ζημία απομείωσης αναστρέφεται εάν η ανακτήσιμη αξία μίας Μονάδας Δημιουργίας Ταμειακών Ροών υπερβαίνει την λογιστική της αξία. Σε μία τέτοια περίπτωση, η αυξημένη λογιστική αξία του περιουσιακού στοιχείου, δεν θα υπερβαίνει τη λογιστική αξία, που θα είχε προσδιοριστεί (καθαρής απόσβεσης), αν δεν είχε αναγνωριστεί καμία ζημία απομείωσης, στο περιουσιακό στοιχείο, σε προηγούμενα έτη. 4.8 Επενδυτικά ακίνητα Επενδύσεις σε ακίνητα είναι οι επενδύσεις που αφορούν σε όλα εκείνα τα ακίνητα τα οποία κατέχονται ( μέσω αγοράς) από τον Όμιλο, είτε για να αποκομίζει μισθώματα από την εκμίσθωσή τους, είτε για την αύξηση της αξίας τους (ενίσχυση κεφαλαίου), είτε και για τα δύο, και δεν κατέχονται για: (α) να χρησιμοποιηθούν στην παραγωγή ή στην προμήθεια υλικών / υπηρεσιών ή για διοικητικούς σκοπούς και (β) για πώληση κατά την συνήθη πορεία των εργασιών της επιχείρησης. Οι επενδύσεις σε ακίνητα αποτιμώνται αρχικά στο κόστος κτήσης συμπεριλαμβανομένων και των εξόδων της συναλλαγής. Μεταγενέστερα αναγνωρίζονται στην εύλογη αξία τους. Η εύλογη αξία καθορίζεται από ανεξάρτητους εκτιμητές, με επαρκή εμπειρία σχετικά με την τοποθεσία και τη φύση της επένδυσης σε ακίνητα. Η λογιστική αξία που αναγνωρίζεται στις Οικονομικές Καταστάσεις του Ομίλου αντικατοπτρίζει τις συνθήκες της αγοράς κατά την ημερομηνία αναφοράς της Κατάστασης Οικονομικής Θέσης. Κέρδη ή ζημίες που προκύπτουν από μεταβολές στην εύλογη αξία επενδύσεων σε ακίνητα, συνιστούν αποτέλεσμα και αναγνωρίζονται στα κέρδη ή στις ζημίες της περιόδου κατά την οποία πραγματοποιούνται. Οι επισκευές και οι συντηρήσεις αναγνωρίζονται στα έξοδα της περιόδου κατά την οποία πραγματοποιούνται. 80 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Σημαντικές μεταγενέστερες δαπάνες κεφαλαιοποιούνται όταν προσαυξάνουν την ωφέλιμη ζωή των ακινήτων και την παραγωγική τους δυναμικότητα ή μειώνουν το κόστος λειτουργίας τους. Μεταφορές ακινήτων από την κατηγορία των επενδύσεων σε ακίνητα γίνονται μόνο όταν υπάρχει μεταβολή χρήσης αυτών, που αποδεικνύεται από την έναρξη της ιδιοχρησιμοποίησης από τον Όμιλου ή την έναρξη της αξιοποίησης με σκοπό την πώληση. Μία επένδυση σε ακίνητα αποαναγνωρίζεται (απαλείφεται από την Κατάσταση Οικονομικής Θέσης) κατά τη διάθεση ή όταν η επένδυση αποσύρεται μονίμως από τη χρήση και δεν αναμένονται μελλοντικά οικονομικά οφέλη από τη διάθεσή της. Τα κέρδη ή οι ζημίες που προκύπτουν από την απόσυρση ή τη διάθεση μίας επένδυσης σε ακίνητα, αφορούν στη διαφορά μεταξύ του καθαρού προϊόντος της διάθεσης και της λογιστικής αξίας του στοιχείου του ενεργητικού και αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα κατά την περίοδο της απόσυρσης ή της διάθεσης. 4.9 Αποθέματα Τα αποθέματα περιλαμβάνουν ανταλλακτικά μηχανημάτων και πρώτες και βοηθητικές ύλες Αιολικών Πάρκων. Τα αποθέματα αποτιμώνται στη χαμηλότερη τιμή μεταξύ κόστους και καθαρής ρευστοποιήσιμης αξίας. Το κόστος των πρώτων υλών, των ημι-έτοιμων και των ετοίμων προϊόντων προσδιορίζεται με βάση τη μέθοδο του μέσου σταθμικού κόστους. Κατάλληλες προβλέψεις σχηματίζονται για απαξιωμένα αποθέματα, εφόσον κρίνεται απαραίτητο. Οι μειώσεις της αξίας των αποθεμάτων στην καθαρή ρευστοποιήσιμη αξία και οι λοιπές ζημίες από αποθέματα αναγνωρίζονται στα κέρδη ή στις ζημίες της περιόδου στην οποία πραγματοποιούνται. 4.10 Χρηματικά διαθέσιμα Τα ταμειακά διαθέσιμα και ταμειακά ισοδύναμα περιλαμβάνουν μετρητά στο ταμείο, καταθέσεις όψεως, προθεσμιακές καταθέσεις, τραπεζικούς λογαριασμούς υπερανάληψης, καθώς και άλλες υψηλής ρευστότητας επενδύσεις οι οποίες είναι άμεσα μετατρέψιμες σε συγκεκριμένα ποσά ταμειακών διαθεσίμων που υπόκεινται σε μη σημαντικό κίνδυνο μεταβολής της αξίας τους. Ο Όμιλος θεωρεί τις προθεσμιακές καταθέσεις και άλλες υψηλής ρευστότητας επενδύσεις με λήξη μικρότερη των τριών μηνών ως χρηματικά διαθέσιμα, καθώς και προθεσμιακές καταθέσεις με λήξη πέραν των τριών μηνών για τις οποίες έχει το δικαίωμα πρόωρης ρευστοποίησης χωρίς απώλεια κεφαλαίου. Για τη σύνταξη των καταστάσεων ταμειακών ροών, τα χρηματικά διαθέσιμα αποτελούνται από μετρητά και καταθέσεις σε τράπεζες καθώς και χρηματικά διαθέσιμα όπως προσδιορίζονται ανωτέρω. Οι δεσμευμένες καταθέσεις του Ομίλου ανεξάρτητα από τη φύση της δέσμευσής τους δεν περιλαμβάνονται εντός του κονδυλίου των ταμειακών διαθεσίμων και ταμειακών ισοδύναμων, αλλά ταξινομούνται στο κονδύλι «Προκαταβολές και λοιπές απαιτήσεις» (βλ. Σημείωση 20). 81 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) 4.11 Χρηματοοικονομικά μέσα 4.11.1 Αναγνώριση και παύση αναγνώρισης Τα χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού και οι χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις αναγνωρίζονται στην Κατάσταση Οικονομικής Θέσης όταν, και μόνον όταν, ο Όμιλος καθίσταται συμβαλλόμενος του χρηματοοικονομικού μέσου. Ο Όμιλος παύει να αναγνωρίζει ένα χρηματοοικονομικό στοιχείο του ενεργητικού όταν και μόνο όταν εκπνεύσουν τα συμβατικά δικαιώματα επί των ταμειακών ροών του χρηματοοικονομικού στοιχείου του ενεργητικού ή όταν μεταβιβάσει το χρηματοοικονομικό στοιχείο του ενεργητικού και επί της ουσίας μεταβιβάζονται ουσιωδώς όλοι οι κίνδυνοι και τα οφέλη που σχετίζονται με τo συγκεκριμένο χρηματοοικονομικό στοιχείο του ενεργητικού. Μία χρηματοοικονομική υποχρέωση αποαναγνωρίζεται από την Κατάσταση Οικονομικής Θέσης όταν, και μόνο όταν, εξοφλείται – δηλαδή όταν η δέσμευση που καθορίζεται στη σύμβαση εκπληρώνεται, ακυρώνεται ή εκπνέει. 4.11.2 Ταξινόμηση και αρχική αναγνώριση χρηματοοικονομικών στοιχείων του ενεργητικού Με εξαίρεση τις εμπορικές απαιτήσεις που δεν περιλαμβάνουν ένα σημαντικό στοιχείο χρηματοδότησης και επιμετρώνται στην τιμή της συναλλαγής σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ΔΠΧΑ 15, τα λοιπά χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού επιμετρώνται αρχικά στην εύλογη αξία προσθέτοντας το σχετικό κόστος της συναλλαγής εκτός από την περίπτωση των χρηματοοικονομικών στοιχείων του ενεργητικού που επιμετρώνται στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων. Τα χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού, εκτός από εκείνα που αποτελούν καθορισμένα και αποτελεσματικά μέσα αντιστάθμισης κινδύνων, ταξινομούνται στις ακόλουθες κατηγορίες: χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού στο αποσβεσμένο κόστος, χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων, και χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών εισοδημάτων χωρίς ανακύκλωση σωρευτικών κερδών και ζημιών κατά την αποαναγνώριση (συμμετοχικοί τίτλοι) Η ταξινόμηση κάθε χρηματοοικονομικού στοιχείου του ενεργητικού, προσδιορίζεται βάσει: του επιχειρηματικού μοντέλου του Ομίλου σχετικά με τη διαχείριση των χρηματοοικονομικών στοιχείων του ενεργητικού, και των χαρακτηριστικών των συμβατικών ταμειακών ροών τους. Όλα τα έσοδα και τα έξοδα που σχετίζονται με τα χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού και τα οποία αναγνωρίζονται στην Κατάσταση Συνολικού Εισοδήματος περιλαμβάνονται στα κονδύλια «Λοιπά χρηματοοικονομικά αποτελέσματα», «Χρηματοοικονομικά έξοδα» και «Χρηματοοικονομικά έσοδα», εκτός από την απομείωση των εμπορικών απαιτήσεων που περιλαμβάνεται εντός των λειτουργικών αποτελεσμάτων. 82 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) 4.11.3 Μεταγενέστερη επιμέτρηση χρηματοοικονομικών στοιχείων του ενεργητικού Χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού στο αποσβεσμένο κόστος Ένα χρηματοοικονομικό στοιχείο του ενεργητικού επιμετράτε στο αποσβεσμένο κόστος όταν πληρούνται οι κατωτέρω συνθήκες: I. το επιχειρηματικό μοντέλο διαχείρισης του χρηματοοικονομικού στοιχείου του ενεργητικού είναι η διακράτηση με σκοπό την είσπραξη συμβατικών ταμειακών ροών, II. οι συμβατικές ταμειακές ροές του χρηματοοικονομικού στοιχείου του ενεργητικού συνίστανται αποκλειστικά σε αποπληρωμή κεφαλαίου και τόκων επί του ανεξόφλητου υπολοίπου (“SPPI” κριτήριο). Μετά την αρχική αναγνώριση, τα εν λόγω χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού επιμετρώνται στο αποσβεσμένο κόστος βάσει της μεθόδου του πραγματικού επιτοκίου. Στις περιπτώσεις κατά τις οποίες η επίδραση από την προεξόφληση δεν είναι σημαντική, η προεξόφληση παραλείπεται. Η κατηγορία επιμέτρησης στο αποσβεσμένο κόστος περιλαμβάνει μη παράγωγα χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού όπως δάνεια και απαιτήσεις με σταθερές ή προκαθορισμένες πληρωμές που δεν διαπραγματεύονται σε κάποια ενεργό αγορά, καθώς επίσης τα ταμειακά διαθέσιμα και ταμειακά ισοδύναμα, καθώς επίσης και τις εμπορικές και λοιπές απαιτήσεις. Χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού επιμετρώμενα στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων Τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία που αποτιμώνται στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων περιλαμβάνουν τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία που κατέχονται προς εμπορία, τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία που προσδιορίζονται κατά την αρχική αναγνώριση στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων ή τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία που υποχρεωτικά θα πρέπει να επιμετρηθούν στην εύλογη αξία. Χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού ταξινομούνται ως διακρατούμενα προς εμπορία εάν αποκτώνται με σκοπό την πώληση ή την επαναγορά τους στο εγγύς μέλλον. Παράγωγα περιλαμβανομένων των ενσωματωμένων παραγώγων επίσης ταξινομούνται ως κατεχόμενα προς εμπορία, εκτός εάν ορίζονται ως αποτελεσματικά μέσα αντιστάθμισης. Τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία με ταμειακές ροές που δεν είναι μόνο πληρωμές κεφαλαίου και τόκων ταξινομούνται και αποτιμώνται στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων, ανεξάρτητα από το επιχειρηματικό μοντέλο. Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία που ταξινομούνται στην εύλογη αξία μέσω των συνολικών εισοδημάτων (συμμετοχικοί τίτλοι) Σύμφωνα με τις σχετικές απαιτήσεις του ΔΠΧΑ 9, κατά την αρχική αναγνώριση, ο Όμιλος δύναται αμετακλήτως να επιλέξει να παρουσιάζει στα λοιπά αποτελέσματα απευθείας στην καθαρή θέση τις μεταγενέστερες μεταβολές στην εύλογη αξία μιας επένδυσης σε συμμετοχικό τίτλο, ο οποίος δεν προορίζεται για εμπορική εκμετάλλευση. 83 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Τα κέρδη και οι ζημίες από αυτά τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία δεν ανακυκλώνονται ποτέ στα αποτελέσματα της χρήσης. Τα μερίσματα αναγνωρίζονται ως άλλα έσοδα στην κατάσταση αποτελεσμάτων όταν έχει αποδειχθεί το δικαίωμα πληρωμής, εκτός εάν ο Όμιλος επωφελείται από τα έσοδα αυτά ως ανάκτηση μέρους του κόστους του χρηματοοικονομικού περιουσιακού στοιχείου, οπότε τα κέρδη αυτά αναγνωρίζονται στην κατάσταση συνολικών εισοδημάτων. Οι συμμετοχικοί τίτλοι που προσδιορίζονται στην εύλογη αξία μέσω των συνολικών εισοδημάτων δεν υπόκεινται σε εξέταση απομείωσης. Η εν λόγω επιλογή πραγματοποιείται για κάθε συμμετοχικό τίτλο ξεχωριστά. Ο Όμιλος έχει επιλέξει να ταξινομήσει επενδύσεις στη συγκεκριμένη κατηγορία (βλ. Σημείωση 15). 4.11.4 Απομείωση χρηματοοικονομικών στοιχείων του ενεργητικού Η υιοθέτηση του ΔΠΧΑ 9 οδήγησε σε αλλαγή της λογιστικής αντιμετώπισης των ζημιών απομείωσης για τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία, καθώς αντικατέστησε τον χειρισμό του ΔΛΠ 39 για αναγνώριση πραγματοποιηθέντων ζημιών με την αναγνώριση των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών. Η απομείωση ορίζεται στο ΔΠΧΑ 9 ως αναμενόμενη πιστωτική ζημία (ECL), η οποία είναι η διαφορά μεταξύ των συμβατικών ταμιακών ροών που οφείλονται στον κάτοχο συγκεκριμένου χρηματοοικονομικού περιουσιακού στοιχείου και των ταμειακών ροών που αναμένεται να εισπραχθούν, δηλαδή τα ελλείμματα μετρητών που προκύπτουν από γεγονότα αθέτησης, προεξοφλημένο κατά προσέγγιση στο αρχικό πραγματικό επιτόκιο του περιουσιακού στοιχείου. Ο Όμιλος και η Εταιρεία αναγνωρίζουν προβλέψεις απομείωσης για αναμενόμενες πιστωτικές ζημίες για όλα τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία, εκτός εκείνων που επιμετρώνται στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων. Ο στόχος των απαιτήσεων απομείωσης του ΔΠΧΑ 9 είναι να αναγνωρίσει τις αναμενόμενες πιστωτικές ζημίες για το σύνολο της διάρκειας ζωής ενός χρηματοοικονομικού μέσου, του οποίου ο πιστωτικός κίνδυνος έχει αυξηθεί μετά την αρχική αναγνώριση, ανεξαρτήτως από το εάν η αξιολόγηση γίνεται σε συλλογικό ή εξατομικευμένο επίπεδο, χρησιμοποιώντας όλες τις πληροφορίες που μπορούν να συλλεχθούν, βάσει τόσο ιστορικών όσο και παρόντων στοιχείων, αλλά και στοιχείων που αφορούν σε λογικές μελλοντικές εκτιμήσεις της οικονομικής κατάστασης των πελατών και του οικονομικού περιβάλλοντος. Για την εφαρμογή της ανωτέρω προσέγγισης πραγματοποιείται διάκριση μεταξύ: των χρηματοοικονομικών στοιχείων των οποίων ο πιστωτικός κίνδυνος δεν έχει επιδεινωθεί σημαντικά μετά την αρχική αναγνώριση ή τα οποία έχουν χαμηλό πιστωτικό κίνδυνο κατά την ημερομηνία αναφοράς (Στάδιο 1) και για τα οποία αναγνωρίζεται η αναμενόμενη πιστωτική ζημία για τους επόμενους 12 μήνες, των χρηματοοικονομικών στοιχείων των οποίων ο πιστωτικός κίνδυνος έχει επιδεινωθεί σημαντικά μετά την αρχική αναγνώριση και τα οποία δεν έχουν χαμηλό πιστωτικό κίνδυνο (Στάδιο 2). Για αυτά τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία αναγνωρίζεται η αναμενόμενη πιστωτική ζημία έως τη λήξη τους. των χρηματοοικονομικών στοιχείων για τα οποία υπάρχουν αντικειμενικές αποδείξεις απομείωσης κατά την ημερομηνία αναφοράς (Στάδιο 3) και για τα οποία αναγνωρίζεται η αναμενόμενη πιστωτική ζημία έως τη λήξη τους. 84 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Εμπορικές απαιτήσεις, λοιπές απαιτήσεις και απαιτήσεις από συμβάσεις πελάτες Ο Όμιλος και η Εταιρεία εφαρμόζουν την απλοποιημένη προσέγγιση του ΔΠΧΑ 9 για τις εμπορικές και λοιπές απαιτήσεις, καθώς και για τις απαιτήσεις από κατασκευαστικές συμβάσεις και τις απαιτήσεις από μισθώσεις, υπολογίζοντας τις αναμενόμενες πιστωτικές ζημίες για όλη τη διάρκεια ζωής των ως άνω στοιχείων. Στην περίπτωση αυτή, οι αναμενόμενες πιστωτικές ζημίες συνιστούν τις αναμενόμενες ελλείψεις στις συμβατικές ταμειακές ροές, λαμβάνοντας υπόψη το ενδεχόμενο αθέτησης σε οποιοδήποτε σημείο κατά τη διάρκεια ζωής του χρηματοοικονομικού μέσου. Κατά τον υπολογισμό των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών, ο Όμιλος χρησιμοποιεί έναν πίνακα προβλέψεων έχοντας ομαδοποιήσει τα ανωτέρω χρηματοοικονομικά μέσα με βάση τη φύση και ενηλικίωση των υπολοίπων και λαμβάνοντας υπόψη διαθέσιμα ιστορικά στοιχεία σε σχέση με τους οφειλέτες, προσαρμοσμένα για μελλοντικούς παράγοντες σε σχέση με τους οφειλέτες και το οικονομικό περιβάλλον. Περαιτέρω ανάλυση παρουσιάζεται στη Σημείωση 19, 20 και 21. 4.11.5 Ταξινόμηση και επιμέτρηση χρηματοοικονομικών υποχρεώσεων Καθώς οι λογιστικές απαιτήσεις για τις χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις παρέμειναν σε μεγάλο βαθμό όμοιες σε σχέση με αυτές που ορίζονταν στο ΔΛΠ 39, οι λογιστικές πολιτικές του Ομίλου αναφορικά με τις χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις δεν επηρεάστηκαν από την υιοθέτηση του ΔΠΧΑ 9. Οι χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις του Ομίλου περιλαμβάνουν κυρίως δανειακές υποχρεώσεις, προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις, καθώς και παράγωγα χρηματοοικονομικά μέσα. Περιλαμβάνουν επιπλέον χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις που έχουν αναγνωριστεί στο πλαίσιο λειτουργίας των αιολικών πάρκων στις ΗΠΑ υπό τη μορφή των επενδύσεων σε συμμετοχικούς τίτλους εξομοιούμενους με χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις για σκοπούς φορολογικών κινήτρων (Tax Equity Investments). Οι χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις αρχικά αναγνωρίζονται στο κόστος, που είναι η εύλογη αξία του ανταλλάγματος που λαμβάνεται εκτός του κόστους έκδοσης σχετικά με τον δανεισμό. Μετά την αρχική αναγνώριση, οι χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις επιμετρώνται στο αποσβεσμένο κόστος με βάση τη μέθοδο του πραγματικού επιτοκίου, με εξαίρεση τα παράγωγα τα οποία μεταγενέστερα επιμετρώνται στην εύλογη αξία με τις μεταβολές να αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα (εκτός από τα παράγωγα τα οποία λειτουργούν ως μέσα αντιστάθμισης, βλ. Σημείωση 4.11.6). Οι χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις ταξινομούνται στις βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις, εκτός εάν ο Όμιλος διατηρεί ανεπιφύλακτα το δικαίωμα να μεταφέρει την τακτοποίηση της χρηματοοικονομικής υποχρέωσης τουλάχιστον 12 μήνες μετά την ημερομηνία αναφοράς των Οικονομικών Καταστάσεων. Πιο συγκεκριμένα: (i) Δανειακές υποχρεώσεις Οι δανειακές υποχρεώσεις του Ομίλου αναγνωρίζονται αρχικά στο κόστος, το οποίο αντανακλά την εύλογη αξία των εισπρακτέων ποσών μειωμένη με τα σχετικά άμεσα έξοδα σύναψης, όπου αυτά είναι σημαντικά. Μετά την αρχική αναγνώριση, τα έντοκα δάνεια επιμετρώνται στο αποσβεσμένο κόστος χρησιμοποιώντας τη μέθοδο του πραγματικού επιτοκίου. Το αποσβεσμένο κόστος υπολογίζεται αφού ληφθούν υπόψη δαπάνες έκδοσης και η διαφορά μεταξύ του αρχικού ποσού και του ποσού λήξεως. 85 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Κέρδη και ζημίες αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα όταν οι υποχρεώσεις αποαναγνωρίζονται ή απομειώνονται και μέσω της διαδικασίας απόσβεσης. Δανειακές υποχρεώσεις με δικαίωμα πρόωρης αποπληρωμής Στις περιπτώσεις ομολογιακών δανείων που εκδίδει ο Όμιλος, τα οποία διαθέτουν δικαίωμα πρόωρης αποπληρωμής, η διοίκηση αξιολογεί εάν αυτό το δικαίωμα είναι άμεσα σχετιζόμενο (closely related) με το ομολογιακό δάνειο. Το Δικαίωμα χαρακτηρίζεται ως άμεσα σχετιζόμενο όταν (α) η τιμή εξάσκησής του προσομοιάζει το αναπόσβεστο κόστος του ομολογιακού δανείου σε κάθε ημερομηνία κατά την οποία το δικαίωμα μπορεί να εξασκηθεί, ή (β) η τιμή εξάσκησης του δικαιώματος αποζημιώνει το δανειστή με ένα ποσό που προσομοιάζει με την παρούσα αξία του μη ληφθέντος τόκου της εναπομένουσας διάρκειας του ομολογιακού δανείου. Όταν το δικαίωμα χαρακτηρίζεται ως άμεσα σχετιζόμενο με το ομολογιακό δάνειο, τότε αναγνωρίζεται συνδυαστικά με το ομολογιακό δάνειο ως ένα σύνθετο χρηματοοικονομικό μέσο /υποχρέωση (combined debt instrument), το οποίο επιμετράται στο αναπόσβεστο κόστος βάσει του πραγματικού επιτοκίου. Συγκεκριμένα, το προαναφερθέν σύνθετο μέσο αναγνωρίζεται αρχικά στην εύλογη αξία προσαυξημένο με τα τυχόν άμεσα έξοδα της συναλλαγής. Για τον προσδιορισμό του πραγματικού επιτοκίου, οι αναμενόμενες ταμειακές ροές και η εκτιμώμενη διάρκεια του μέσου προσδιορίζονται λαμβάνοντας υπόψη το δικαίωμα πρόωρης αποπληρωμής, όπου: Αν αρχικά εκτιμάται ότι το δικαίωμα θα εξασκηθεί, τότε οι εκτιμώμενες ταμειακές ροές θα περιλαμβάνουν τις πληρωμές κεφαλαίου και τόκου, ως την ημερομηνία εξάσκησης, καθώς και την τιμή εξάσκησης του δικαιώματος, ή Αν το δικαίωμα δεν αναμένεται να εξασκηθεί, τότε οι εκτιμώμενες ταμειακές ροές θα περιλαμβάνουν πληρωμές κεφαλαίου και τόκου για το σύνολο της συμβατικής περιόδου. Σε επόμενο χρόνο η εκτίμηση της πιθανότητας εξάσκησης του δικαιώματος μπορεί να αλλάξει. Αυτό θα επηρεάσει τις αναμενόμενες ταμειακές ροές και την εκτιμώμενη διάρκεια ζωής του χρηματοοικονομικού μέσου. Η μεταβολή από αυτές τις αλλαγές υπολογίζεται προεξοφλώντας τις αναθεωρημένες ροές βάσει του αρχικού πραγματικού επιτοκίου και όποια επίδραση προκύψει στην αναπόσβεστη αξία αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα της οικείας περιόδου αναφοράς. (ii) Εμπορικές και λοιπές υποχρεώσεις Τα υπόλοιπα προμηθευτών και λοιπών υποχρεώσεων αναγνωρίζονται αρχικά στην εύλογη αξία τους και επιμετρώνται μεταγενέστερα στο αποσβεσμένο κόστος χρησιμοποιώντας τη μέθοδο του πραγματικού επιτοκίου. Οι εμπορικές και λοιπές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις δεν είναι τοκοφόροι λογαριασμοί και συνήθως διακανονίζονται με βάση τις συμφωνηθείσες πιστώσεις. 86 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) (iii) Συμμετοχικοί Τίτλοι εξομοιούμενοι με χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις Ο Όμιλος έχει εισέλθει σε συμφωνίες με επενδυτές «Tax Equity Investors» στις ΗΠΑ.. Σύμφωνα με τις συγκεκριμένες συμφωνίες, οι χρηματορροές και τα φορολογικά οφέλη που παράγονται από τα αιολικά πάρκα, διανέμονται συμβατικά μεταξύ των επενδυτών Τax Εquity Ιnvestors (εφεξής ως «TEI») και του Ομίλου. Τα φορολογικά οφέλη περιλαμβάνουν Production Tax Credits (εφεξής ως «PTCs») και επιταχυνόμενες αποσβέσεις. Στην ουσία με βάση τα συγκεκριμένα σχήματα, οι TEI αποκτούν μία μορφή συμμετοχής στο σχήμα καταβάλλοντας μετρητά και έχοντας συμφωνήσει την αναμενόμενη απόδοση (εκτιμώμενο εσωτερικό βαθμό απόδοσης) που θα επιτύχουν κατά την περίοδο στην οποία τα αιολικά πάρκα παράγουν τα εν λόγω φορολογικά οφέλη. Η αναμενόμενη απόδοση υπολογίζεται βάσει της συνολικής αναμενόμενης ωφέλειας που οι Tax Equity Investors θα λάβουν και περιλαμβάνει την αξία των PTCs του κατανεμημένου φορολογητέου εισοδήματος ή ζημίας και των εισπράξεων σε μετρητά. Ο έλεγχος και η διαχείριση των εν λόγω αιολικών πάρκων, σύμφωνα και με τις απαιτήσεις του ΔΠΧΑ 10 αποτελεί ευθύνη του Ομίλου και ενοποιούνται πλήρως στις οικονομικές του καταστάσεις με τη μέθοδο της ολικής ενοποίησης. Η αρχική επένδυση των ΤΕΙ αναγνωρίζεται αρχικά στην εύλογη αξία στο κονδύλι «Συμμετοχικοί τίτλοι εξομοιούμενοι με χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις» και στη συνέχεια επιμετράται στο αποσβεσμένο κόστος. Η εν λόγω χρηματοοικονομική υποχρέωση μειώνεται κατά την αξία των φορολογικών ωφελειών και των διανομών με μετρητά που πραγματοποιούνται στους επενδυτές (Tax Equity Investors), όπως οι διανομές αυτές ορίζονται συμβατικά κατά τη διάρκεια της περιόδου κατά την οποία ο ΤΕΙ πρόκειται να επιτύχει την αναμενόμενη απόδοση του. Η αξία των επιταχυνόμενων αποσβέσεων αναγνωρίζεται ως «Απόσβεση Φορολογικών Ωφελημάτων» σε αναλογική βάση σύμφωνα με την εκτιμώμενη περίοδο της παραμονής του επενδυτή στο επενδυτικό σχήμα. Η αξία των μεταφερόμενων στον επενδυτή «PTCs» αναγνωρίζεται όταν αυτά παράγονται από το έργο, σε όφελος του κύκλου εργασιών. Η χρηματοοικονομική υποχρέωση αυξάνεται με χρηματοοικονομικό έξοδο που προσδιορίζεται από το υπόλοιπο των υποχρεώσεων και το πραγματικό επιτόκιο που προκύπτει βάσει της προεξόφλησης των συνολικών ταμειακών εισροών (αρχική επένδυση ΤΕΙ) και αναμενόμενων εκροών (διανομή ταμειακών ροών και φορολογικών ωφελημάτων στον ΤΕΙ) κατά την διάρκεια της σύμβασης, όπως υπολογίζεται την ημερομηνία της καταβολής της αρχικής επένδυσης από τον ΤΕΙ. Δεν υπάρχουν συμβατικές υποχρεώσεις του Ομίλου ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ και των θυγατρικών της για παροχή οποιασδήποτε μορφής οικονομικής ενίσχυσης σε περίπτωση οικονομικής δυσπραγίας ή οποιασδήποτε μορφής αδυναμίας εκπλήρωσης των υποχρεώσεων της TERNA ENERGY USA Holding Corporation, συμπεριλαμβανομένων και των συμβατικών υποχρεώσεων προς τον TEI. Τα βασικά χαρακτηριστικά των συναλλαγών αυτών είναι: Ανεξάρτητα από το ποσοστό συμμετοχής στο μετοχικό κεφάλαιο που κατέχουν οι αντισυμβαλλόμενες εταιρείες, ο όμιλος διατηρεί τον έλεγχο των αιολικών πάρκων, σύμφωνα και με τις απαιτήσεις του ΔΠΧΑ 10, και συνεπώς ενοποιούνται πλήρως στις οικονομικές καταστάσεις του ομίλου με τη μέθοδο της ολικής ενοποίησης. 87 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Οι αντισυμβαλλόμενες εταιρείες λαμβάνουν ένα σημαντικό μέρος των φορολογικών ζημιών και των PTCs που δημιουργούνται από τα αιολικά πάρκα καθώς και μέρος των ταμειακών ροών εώς ότου επιτύχουν ένα προκαθορισμένο (κατά την αρχή της επένδυσης) ποσοστό μη εγγυημένης απόδοσης. Οι αντισυμβαλλόμενες εταιρείες παραμένουν επενδυτές στα αιολικά πάρκα μέχρι να επιτύχουν το προκαθορισμένο ποσοστό απόδοσης στην επένδυσή τους. Όταν η απόδοση της επένδυσης των αντισυμβαλλόμενων εταιρειών φτάσει το προκαθορισμένο επίπεδο, ο όμιλος έχει την επιλογή να εξαγοράσει τα δικαιώματα των αντισυμβαλλόμενων εταιρειών στην απόδοση της επένδυσης. Η απόδοση της επένδυσης των αντισυμβαλλόμενων εταιρειών, εξαρτάται αποκλειστικά από την απόδοση που θα έχουν τα αιολικά πάρκα. Αν και ο όμιλος δεσμεύεται να λειτουργεί τα πάρκα αυτά με τον καλύτερο δυνατό τρόπο και να λαμβάνει κάθε πρόσφορο μέτρο για την ομαλή τους λειτουργία, δεν είναι υποχρεωμένος να καταβάλλει μετρητά στις αντισυμβαλλόμενες εταιρείες πλέον αυτών που απαιτούνται για την επίτευξη της προκαθορισμένης μη εγγυημένης απόδοσης της επένδυσής τους. Μετά την ημερομηνία επίτευξης της συμβατικής συμφωνημένης απόδοσης του ΤΕΙ και στην περίπτωση που ο Όμιλος δεν εξασκήσει το δικαιώματα εξαγοράς του ΤΕΙ, ο τελευταίος διατηρεί ένα μη σημαντικό ποσοστό συμμετοχής στην απόδοση του αιολικού πάρκου για την εναπομένουσα συμβατική διάρκεια. Ο Όμιλος, βασιζόμενος στην ουσία των συναλλαγών αυτών, ταξινομεί την αρχική επένδυση της αντισυμβαλλόμενης εταιρείας ως «Χρηματοοικονομική υποχρέωση» στην ενοποιημένη κατάσταση οικονομικής θέσης. Η χρηματοοικονομική υποχρέωση επιμετράται στο αναπόσβεστο κόστος με τη μέθοδο του πραγματικού επιτοκίου. Η υποχρέωση αυτή μειώνεται με τη διανομή μετρητών που λαμβάνει ο ΤΕΙ και, ανάλογα με τους όρους της σύμβασης και με την αξία των φορολογικών ωφελημάτων. 4.11.6 Παράγωγα χρηματοοικονομικά μέσα και λογιστική αντιστάθμισης Κατά την ημερομηνία της αρχικής εφαρμογής του ΔΠΧΑ 9, όλες οι υφιστάμενες σχέσεις αντιστάθμισης του Ομίλου, μπορούν να χαρακτηριστούν ως συνεχιζόμενες και ως εκ τούτου η εφαρμογή του νέου Προτύπου δεν είχε αντίκτυπο στις οικονομικές καταστάσεις. Οι πολιτικές του Ομίλου για τη διαχείριση του κινδύνου είναι εναρμονισμένες με τις απαιτήσεις του νέου προτύπου και η λογιστική αντιστάθμισης κινδύνων συνεχίζει να εφαρμόζεται. Στα πλαίσια διαχείρισης κινδύνου, ο Όμιλος χρησιμοποιεί: - - παράγωγα χρηματοοικονομικά μέσα ανταλλαγής επιτοκίων για να αντισταθμίσει τους κινδύνους που συνδέονται με τη μελλοντική διακύμανση των μεταβλητών επιτοκίων δανείων που έχει συνάψει, παράγωγα χρηματοοικονομικά μέσα για να αντισταθμίσει τον κίνδυνο μεταβολής των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας (δικαιώματα προαίρεσης, προθεσμιακά συμβόλαια πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας) παράγωγα χρηματοοικονομικά μέσα ανταλλαγής εσόδων για να αντισταθμίσει τους κινδύνους που συνδέονται με τη μελλοντική διακύμανση των μεταβλητών εσόδων. 88 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Αυτά τα παράγωγα χρηματοοικονομικά εργαλεία αναγνωρίζονται αρχικά στην εύλογη αξία τους κατά την ημερομηνία της σύμβασης και μεταγενέστερα επιμετρώνται στην εύλογη αξία τους. Οι μεταβολές στην εύλογη αξία των παράγωγων χρηματοοικονομικών εργαλείων αναγνωρίζονται σε κάθε ημερομηνία αναφοράς είτε στα αποτελέσματα είτε στα λοιπά συνολικά εισοδήματα της Κατάστασης Συνολικού Εισοδήματος, ανάλογα με το κατά πόσο το παράγωγο χρηματοοικονομικό μέσο πληροί τις προϋποθέσεις της λογιστικής αντιστάθμισης κινδύνων και, εφόσον αυτό ισχύει, ανάλογα με τη φύση του αντικειμένου της αντιστάθμισης. Κατά την ημερομηνία της συναλλαγής, ο Όμιλος καταγράφει τη σχέση μεταξύ του αντισταθμιστικού εργαλείου και του αντικειμένου αντιστάθμισης, καθώς και τον σκοπό διαχείρισης κινδύνου και της στρατηγικής υλοποίησης συναλλαγών αντιστάθμισης κινδύνου. Ο Όμιλος καταγράφει επίσης, τόσο κατά τη δημιουργία της συναλλαγής αντιστάθμισης όσο και στη συνέχεια, το κατά πόσο τα εργαλεία που χρησιμοποιούνται σε αυτές τις αλλαγές είναι αποτελεσματικά στο να αντισταθμίζουν διακυμάνσεις στις ταμειακές ροές των αντικειμένων αντιστάθμισης. Τα παράγωγα χρηματοοικονομικά προϊόντα αποτιμώνται στην εύλογη αξία τους κατά την ημερομηνία αναφοράς με τις μεταβολές να αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα. Η εύλογη αξία των εν λόγω παραγώγων προσδιορίζεται κυρίως με βάση την αγοραία αξία και επιβεβαιώνεται από τα αντισυμβαλλόμενα πιστωτικά ιδρύματα. Εξαίρεση αποτελούν τα παράγωγα που λειτουργούν ως μέσα αντιστάθμισης σε σχέσεις αντιστάθμισης ταμειακών ροών, για τα οποία απαιτείται ειδικός λογιστικός χειρισμός. Μια σχέση αντιστάθμισης είναι κατάλληλη για λογιστική αντιστάθμισης όταν πληρούνται όλα τα ακόλουθα κριτήρια: η σχέση αντιστάθμισης περιλαμβάνει μόνο επιλέξιμα μέσα αντιστάθμισης και επιλέξιμα αντισταθμισμένα στοιχεία. κατά την έναρξη της σχέσης αντιστάθμισης υπάρχει επίσημος προσδιορισμός και τεκμηρίωση της σχέσης αντιστάθμισης και του στόχου της διαχείρισης κινδύνων της οικονομικής οντότητας και της στρατηγικής της για τη διενέργεια της αντιστάθμισης. Η τεκμηρίωση περιλαμβάνει τον προσδιορισμό του μέσου αντιστάθμισης, του αντισταθμισμένου στοιχείου, της φύσης του αντισταθμισμένου κινδύνου και του τρόπου με τον οποίο η οικονομική οντότητα θα αξιολογήσει κατά πόσον η σχέση αντιστάθμισης καλύπτει τις απαιτήσεις αποτελεσματικότητας (συμπεριλαμβανομένης ανάλυσης για τις πηγές αναποτελεσματικότητας της αντιστάθμισης και του τρόπου προσδιορισμού του συντελεστή αντιστάθμισης). η σχέση αντιστάθμισης καλύπτει όλες τις ακόλουθες απαιτήσεις αποτελεσματικότητας: (α) υπάρχει οικονομική σχέση ανάμεσα στο αντισταθμισμένο στοιχείο και το μέσο αντιστάθμισης, (β) η επίδραση του πιστωτικού κινδύνου δεν υπερισχύει των μεταβολών στην αξία που προκύπτουν από αυτή την οικονομική σχέση, και (γ) ο συντελεστής αντιστάθμισης της σχέσης αντιστάθμισης είναι ο ίδιος που προκύπτει από την ποσότητα του αντισταθμισμένου στοιχείου που αντισταθμίζει στην πραγματικότητα η οικονομική οντότητα και την ποσότητα του μέσου αντιστάθμισης που χρησιμοποιεί στην πραγματικότητα η οικονομική οντότητα για να αντισταθμίσει την εν λόγω ποσότητα του στοιχείου αντιστάθμισης. 89 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Αντιστάθμιση μελλοντικών ταμειακών ροών Το μέρος των μεταβολών στην εύλογη αξία που αναλογεί στην αποτελεσματική αντιστάθμιση του κινδύνου αναγνωρίζεται στην καθαρή θέση. Οποιοδήποτε κέρδος ή ζημία απορρέει από μεταβολές στην εύλογη αξία που αναλογεί στη μη αποτελεσματική αντιστάθμιση κινδύνων, αναγνωρίζεται άμεσα στην Κατάσταση Συνολικού Εισοδήματος, στο κονδύλι «Κέρδη από χρηματοοικονομικά μέσα αποτιμώμενα στην εύλογη αξία». Τα σωρευμένα ποσά στα ίδια κεφάλαια ανακυκλώνονται μέσω της Κατάστασης Συνολικού Εισοδήματος στα αποτελέσματα (από λοιπά συνολικά εισοδήματα στα αποτελέσματα), στις περιόδους όπου το αντικείμενο αντιστάθμισης επηρεάζει το αποτέλεσμα (όταν δηλαδή λαμβάνει χώρα η προβλεπόμενη προς αντιστάθμιση συναλλαγή). Η αντισταθμιστική λογιστική διακόπτεται όταν το αντισταθμίζον μέσο εκπνέει ή πωλείται, τερματίζεται ή εξασκείται, ή όταν η αντιστάθμιση δεν πληροί πλέον τα κριτήρια για αντισταθμιστική λογιστική. Το συσσωρευμένο ποσό των κερδών ή ζημιών που έχει αναγνωριστεί απευθείας στα ίδια κεφάλαια μέχρι την ημερομηνία αυτή παραμένει στο αποθεματικό ωσότου το αντισταθμιζόμενο στοιχείο επηρεάζει την Κατάσταση Συνολικού Εισοδήματος. Στην περίπτωση που µια αντισταθμιζόμενη συναλλαγή δεν αναμένεται πλέον να πραγματοποιηθεί, τα καθαρά συσσωρευμένα κέρδη ή ζημίες που είχαν καταχωρηθεί στα αποθεματικά μεταφέρονται αμέσως στην Κατάσταση Συνολικού Εισοδήματος. 4.11.7 Συμψηφισμός χρηματοοικονομικών στοιχείων του ενεργητικού και χρηματοοικονομικών υποχρεώσεων Τα χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού και οι χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις συμψηφίζονται και το καθαρό ποσό απεικονίζεται στην Κατάσταση Οικονομικής Θέσης μόνο εάν υπάρχει το παρόν νομικό δικαίωμα να συμψηφίσει τα αναγνωρισμένα ποσά και προτίθεται να τα εκκαθαρίσει σε καθαρή βάση ή να απαιτήσει το περιουσιακό στοιχείο και να διακανονίσει την υποχρέωση ταυτόχρονα. 4.12 Συμφωνίες παραχώρησης του δικαιώματος παροχής υπηρεσιών Βάσει των όρων των συβάσεων, ο φορέας εκμετάλλευσης ενεργεί ως πάροχος υπηρεσιών. Ο φορέας εκμετάλλευσης κατασκευάζει ή αναβαθμίζει υποδομή (υπηρεσίες κατασκευής ή αναβάθμισης) που χρησιμοποιείται για την παροχή μίας υπηρεσίας κοινής ωφέλειας και ασχολείται με τη λειτουργία και τη συντήρηση της εν λόγω υποδομής (υπηρεσίες λειτουργίας) για μία καθορισμένη χρονική περίοδο. Σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ, τέτοιες υποδομές αναγνωρίζονται ως χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία ή ως άυλα στοιχεία του ενεργητικού, ανάλογα με τους συμβατικά συμφωνηθέντες όρους. Οι εταιρείες του Ομίλου αναγνωρίζουν κατά περίπτωση, τόσο άυλο στοιχείο του ενεργητικού από τη σύμβαση παραχώρησης όσο και χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο (bifurcated model) ή αναγνωρίζουν μόνο χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο. Άυλα στοιχεία του ενεργητικού Οι εταιρείες του Ομίλου που λειτουργούν ως παραχωρησιούχοι αναγνωρίζουν ένα άυλο στοιχείο του ενεργητικού και ένα έσοδο στον βαθμό που αποκτούν δικαίωμα να χρεώνουν τους χρήστες των υποδομών κοινής ωφέλειας. 90 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Η αναγνώριση του εσόδου γίνεται βάσει της μεθόδου του ποσοστού ολοκλήρωσης. Περαιτέρω, το άυλο στοιχείο του ενεργητικού υπόκειται σε απόσβεση με βάση τον χρόνο της παραχώρησης και σε έλεγχο απομείωσης, ενώ τα έσοδα από τους χρήστες της υποδομής αναγνωρίζονται βάσει της αρχής του δεδουλευμένου. Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το δικαίωμα παραχώρησης, βλέπε Σημείωση 8. Χρηματοοικονομικό στοιχείο του ενεργητικού (Χρηματοδοτική συμβολή Δημοσίου) Ο εταιρείες του Ομίλου που λειτουργούν ως παραχωρησιούχοι, αναγνωρίζουν ένα χρηματοοικονομικό στοιχείο του ενεργητικού στον βαθμό που έχουν ένα ανεπιφύλακτο συμβατικό δικαίωμα να λάβουν μετρητά ή άλλο χρηματοοικονομικό στοιχείο του ενεργητικού από τον παραχωρητή για τις υπηρεσίες κατασκευής. Στην περίπτωση των συμβάσεων παραχώρησης, ο παραχωρησιούχος έχει ένα ανεπιφύλακτο δικαίωμα να λάβει μετρητά, εάν ο παραχωρητής συμβατικά εγγυάται να καταβάλει στον παραχωρησιούχο: i) συγκεκριμένα ή καθορισμένα ποσά, ή ii) το έλλειμα που μπορεί, ενδεχομένως να προκύψει μεταξύ των ποσών που λαμβάνονται από τους χρήστες της δημόσιας υπηρεσίας και το συγκεκριμένο ή καθορισμένο ποσό που προβλέπεται από τη Σύμβαση Παραχώρησης. Ο Όμιλος αναγνωρίζει τη Χρηματοδοτική Συμβολή του Δημοσίου, ως χρηματοοικονομικό στοιχείο του ενεργητικού σύμφωνα με τις διατάξεις της ΕΔΔΠΧΑ 12 «Συμφωνίες για Παραχώρηση Δικαιώματος Παροχής Υπηρεσιών». Ειδικότερα, ο Όμιλος αναγνωρίζει χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο απαίτηση και έσοδο με βάση τη μέθοδο του ποσοστού ολοκλήρωσης και η απαίτηση επιμετράται στο αποσβεσμένο κόστος κτήσης αφαιρουμένων τυχόν ζημιών απομείωσης. Περισσότερες πληροφορίες παρατίθενται στη Σημείωση 17. 4.13 Παροχές στο προσωπικό Βραχυπρόθεσμες παροχές: Οι βραχυπρόθεσμες παροχές προς τους εργαζομένους (εκτός από παροχές λήξης της εργασιακής σχέσης) σε χρήμα και σε είδος αναγνωρίζονται ως έξοδο όταν καθίστανται δεδουλευμένες. Τυχόν ανεξόφλητο ποσό καταχωρείται ως υποχρέωση, ενώ σε περίπτωση που το ποσό που ήδη καταβλήθηκε υπερβαίνει το ποσό των παροχών, η επιχείρηση αναγνωρίζει το υπερβάλλον ποσό ως στοιχείο του ενεργητικού της (προπληρωθέν έξοδο) μόνο κατά την έκταση που η προπληρωμή θα οδηγήσει σε μείωση μελλοντικών πληρωμών ή σε επιστροφή. Παροχές μετά την έξοδο από την υπηρεσία: Οι παροχές μετά τη λήξη της απασχόλησης περιλαμβάνουν εφάπαξ αποζημιώσεις συνταξιοδότησης, συντάξεις και άλλες παροχές που καταβάλλονται στους εργαζόμενους μετά την λήξη της απασχόλησης ως αντάλλαγμα της υπηρεσίας τους. Οι υποχρεώσεις του Ομίλου για παροχές συνταξιοδότησης αφορούν τόσο προγράμματα καθορισμένων εισφορών όσο και προγράμματα καθορισμένων παροχών. Το δεδουλευμένο κόστος των προγραμμάτων καθορισμένων εισφορών καταχωρείται ως έξοδο στην περίοδο που αφορά. 91 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Τα προγράμματα συνταξιοδότησης που υιοθετούνται από τον Όμιλο χρηματοδοτούνται εν μέρει μέσω πληρωμών σε ασφαλιστικές εταιρείες ή σε κρατικά κοινωνικά ασφαλιστικά ιδρύματα. (α) Πρόγραμμα καθορισμένων εισφορών Τα προγράμματα καθορισμένων εισφορών αφορούν την καταβολή εισφορών σε Ασφαλιστικούς Φορείς, με αποτέλεσμα να μην ανακύπτει νομική υποχρέωση του Ομίλου σε περίπτωση που ο Φορέας αδυνατεί να καταβάλλει την παροχή στον ασφαλιζόμενο. Η υποχρέωση του εργοδότη περιορίζεται στην καταβολή των εργοδοτικών εισφορών στους Φορείς. Η πληρωτέα εισφορά από τον Όμιλο σε ένα πρόγραμμα καθορισμένων εισφορών, αναγνωρίζεται ως υποχρέωση μετά και την αφαίρεση της εισφοράς που καταβλήθηκε, ενώ οι δεδουλευμένες εισφορές αναγνωρίζονται ως έξοδο στα αποτελέσματα της χρήσης. (β) Πρόγραμμα καθορισμένων παροχών (Μη χρηματοδοτούμενο) Σύμφωνα με τον Ν.2112/20 και 4093/2012 η Εταιρεία καταβάλλει στους εργαζόμενους αποζημιώσεις επί απόλυσης ή αποχώρησης λόγω συνταξιοδότησης. Το ύψος των καταβαλλόμενων ποσών αποζημίωσης εξαρτάται από τα έτη προϋπηρεσίας, το ύψος των αποδοχών και τον τρόπο απομάκρυνσης από την υπηρεσία (απόλυση ή συνταξιοδότηση). Η θεμελίωση δικαιώματος συμμετοχής σε αυτά τα προγράμματα, βασίζεται συνήθως στα χρόνια προϋπηρεσίας του υπαλλήλου μέχρι την συνταξιοδότηση του. Η υποχρέωση που αναγνωρίζεται στην Κατάσταση Οικονομικής Θέσης για τα προγράμματα καθορισμένων παροχών αποτελεί την παρούσα αξία της υποχρέωσης για την καθορισμένη παροχή μείον την εύλογη αξία των στοιχείων του ενεργητικού του προγράμματος (αποθεματικό από τις καταβολές στην ασφαλιστική εταιρεία) και τις μεταβολές που προκύπτουν από οποιοδήποτε αναλογιστικό κέρδος ή ζημία και το κόστος της προϋπηρεσίας. Η δέσμευση της καθορισμένης παροχής υπολογίζεται ετησίως από ανεξάρτητο αναλογιστή με τη χρήση της μεθόδου της προβεβλημένης πιστωτικής μονάδος (projected unit credit method). Για την προεξόφληση της χρήσης 2019 το επιλεγμένο επιτόκιο ακολουθεί την τάση των Ευρωπαικών Ομολόγων με 20-ετή λήξη της 31ης Δεκεμβρίου 2019, το οποίο και θεωρείται συνεπές προς τις αρχές του ΔΛΠ 19, δηλαδή είναι βασισμένο σε ομόλογα αντίστοιχα ως προς το νόμισμα και την εκτιμώμενη διάρκεια σε σχέση με τις παροχές προς τους εργαζόμενους, όπως και ενδεδειγμένο για μακροχρόνιες προβλέψεις. Ένα πρόγραμμα συγκεκριμένων παροχών καθορίζει με βάση διάφορες παραμέτρους, όπως η ηλικία, τα έτη προϋπηρεσίας και ο μισθός, συγκεκριμένες υποχρεώσεις για καταβλητέες παροχές. Οι προβλέψεις που αφορούν την περίοδο περιλαμβάνονται στο σχετικό κόστος προσωπικού στις συνημμένες εταιρικές και ενοποιημένες Καταστάσεις Αποτελεσμάτων και συνίστανται από το τρέχον και παρελθόν κόστος υπηρεσίας, το σχετικό χρηματοοικονομικό κόστος, τα αναλογιστικά κέρδη ή ζημίες και τις όποιες πιθανές πρόσθετες επιβαρύνσεις. Αναφορικά με τα μη αναγνωρισμένα αναλογιστικά κέρδη ή ζημίες, ακολουθείται το αναθεωρημένο ΔΛΠ 19, το οποίο περιλαμβάνει μια σειρά από τροποποιήσεις στην λογιστική των προγραμμάτων καθορισμένων παροχών, μεταξύ άλλων: i) την αναγνώριση των αναλογιστικών κερδών /ζημιών στα λοιπά συνολικά εισοδήματα και την οριστική εξαίρεση τους από τα αποτελέσματα της χρήσης, 92 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) ii) τη μη αναγνώριση πλέον των αναμενόμενων αποδόσεων των επενδύσεων του προγράμματος στα αποτελέσματα της χρήσης αλλά την αναγνώριση του σχετικού τόκου επί της καθαρής υποχρέωσης /(απαίτησης) της παροχής υπολογιζόμενου βάσει του προεξοφλητικού επιτοκίου που χρησιμοποιείται για την επιμέτρηση της υποχρέωσης καθορισμένων παροχών, iii) την αναγνώριση του κόστους προϋπηρεσίας στα αποτελέσματα της χρήσης την νωρίτερα εκ των ημερομηνιών τροποποίησης του προγράμματος ή όταν αναγνωρίζεται η σχετική αναδιάρθρωση ή η τερματική παροχή, iv) λοιπές αλλαγές περιλαμβάνουν νέες γνωστοποιήσεις, όπως ποσοτική ανάλυση ευαισθησίας. 4.14 Μισθώσεις Μέχρι και την προηγούμενη χρήση (2018), οι μισθώσεις ταξινομούνταν ως χρηματοδοτικές ή λειτουργικές σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ΔΛΠ 17 «Μισθώσεις». Οι χρηματοδοτικές μισθώσεις κεφαλαιοποιούνταν κατά την έναρξη της μίσθωσης στη χαμηλότερη αξία που προκύπτει μεταξύ της εύλογης αξίας του παγίου στοιχείου και της παρούσας αξίας των ελάχιστων μισθωμάτων, καθένα εκ των οποίων προσδιορίζονταν κατά την έναρξη της μίσθωσης. Κάθε μίσθωμα επιμεριζόταν μεταξύ της υποχρέωσης και των τόκων. Οι πληρωμές των λειτουργικών μισθώσεων καταχωρούνταν με σταθερή μέθοδο στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων σε όλη τη διάρκεια της μίσθωσης. Από την 01/01/2019, με βάση το ΔΠΧΑ 16 «Μισθώσεις», καταργείται για τον μισθωτή η ταξινόμηση των μισθώσεων σε λειτουργικές μισθώσεις και χρηματοοικονομικές μισθώσεις και όλες οι μισθώσεις αναγνωρίζονται λογιστικά ως στοιχεία «Κατάστασης Οικονομικής Θέσης», μέσω της αναγνώρισης ενός «δικαιώματος χρήσης» στοιχείων του ενεργητικού και μίας «υποχρέωσης μίσθωσης». 4.14.1 Αναγνώριση και αρχική επιμέτρηση δικαιώματος χρήσης στοιχείου του ενεργητικού Κατά την ημερομηνία έναρξης μίας μισθωτικής περιόδου ο Όμιλος αναγνωρίζει ένα δικαίωμα χρήσης στοιχείου του ενεργητικού και μία υποχρέωση μίσθωσης προβαίνοντας σε επιμέτρηση του δικαιώματος χρήσης του στοιχείου του ενεργητικού στο κόστος. Το κόστος του δικαιώματος χρήσης στοιχείου του ενεργητικού περιλαμβάνει: το ποσό της αρχικής επιμέτρησης της υποχρέωσης μίσθωσης (βλ. κατωτέρω), τις τυχόν καταβολές μισθωμάτων που πραγματοποιήθηκαν πριν ή κατά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου, μειωμένες με τα κίνητρα μίσθωσης που εισπράχθηκαν, τα αρχικά άμεσα κόστη που βαρύνουν τον μισθωτή, και μία εκτίμηση των δαπανών που θα βαρύνουν τον Όμιλο κατά την αποσυναρμολόγηση και την απομάκρυνση του μισθωμένου στοιχείου του ενεργητικού, την αποκατάσταση του χώρου στον οποίον βρίσκεται το μισθωμένο στοιχείο του ενεργητικού ή την αποκατάσταση του στοιχείου του ενεργητικού όπως απαιτείται από τους όρους και τις προϋποθέσεις της μίσθωσης. Ο Όμιλος αναλαμβάνει την υποχρέωση για τις εν λόγω δαπάνες είτε κατά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου είτε ως συνέπεια της χρήσης του μισθωμένου στοιχείου του ενεργητικού κατά τη διάρκεια μίας συγκεκριμένης περιόδου. 93 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) 4.14.2 Αρχική επιμέτρηση της υποχρέωσης μίσθωσης Κατά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου, ο Όμιλος επιμετρά την υποχρέωση μίσθωσης στην παρούσα αξία των ανεξόφλητων καταβολών μισθωμάτων κατά την ημερομηνία αυτήν. Όταν το τεκμαρτό επιτόκιο της μίσθωσης είναι εφικτό να προσδιοριστεί κατάλληλα, τότε οι καταβολές μισθωμάτων θα προεξοφλούνται χρησιμοποιώντας το επιτόκιο αυτό. Σε διαφορετική περίπτωση χρησιμοποιείται το οριακό επιτόκιο δανεισμού του Ομίλου. Κατά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου, οι καταβολές μισθωμάτων που περιλαμβάνονται στην επιμέτρηση της υποχρέωσης μίσθωσης συμπεριλαμβάνουν τις παρακάτω πληρωμές για το δικαίωμα χρήσης στοιχείου του ενεργητικού κατά τη διάρκεια της περιόδου μίσθωσης, εφόσον δεν έχουν καταβληθεί κατά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου: i) τις σταθερές καταβολές μείον τυχόν εισπρακτέα κίνητρα μίσθωσης, ii) τις τυχόν μεταβλητές καταβολές μισθωμάτων που εξαρτώνται από τη μελλοντική μεταβολή δεικτών ή επιτοκίων, οι οποίες επιμετρώνται αρχικά χρησιμοποιώντας την τιμή του δείκτη ή του επιτοκίου κατά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου, iii) τα ποσά που αναμένεται να καταβάλλει ο Όμιλος ως εγγυήσεις υπολειμματικής αξίας, iv) την τιμή εξάσκησης του δικαιώματος αγοράς εφόσον είναι ουσιαστικά βέβαιο ότι ο Όμιλος θα εξασκήσει το δικαίωμα, και v) τις καταβολές ποινών για τον τερματισμό της μίσθωσης, εάν η μισθωτική περίοδος αντανακλά την εξάσκηση του δικαιώματος του Ομίλου για τον τερματισμό της μίσθωσης. 4.14.3 Μεταγενέστερη επιμέτρηση Μεταγενέστερη επιμέτρηση δικαιώματος χρήσης στοιχείου του ενεργητικού Μετά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου, ο Όμιλος επιμετρά το δικαίωμα χρήσης στοιχείου του ενεργητικού με το μοντέλο του κόστους. Ο Όμιλος επιμετρά το δικαίωμα χρήσης στοιχείου του ενεργητικού στο κόστος: i) μείον τυχόν σωρευμένες αποσβέσεις και σωρευμένες ζημίες απομείωσης, και ii) προσαρμοσμένο για τυχόν μεταγενέστερη επιμέτρηση της υποχρέωσης μίσθωσης, Ο Όμιλος εφαρμόζει τις απαιτήσεις του ΔΛΠ 16 αναφορικά με την απόσβεση του δικαιώματος χρήσης στοιχείου του ενεργητικού, το οποίο και εξετάζει για τυχόν απομείωση. Μεταγενέστερη επιμέτρηση της υποχρέωσης μίσθωσης Μετά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου, ο Όμιλος επιμετρά την υποχρέωση μίσθωσης, ως ακολούθως: i) αυξάνοντας την λογιστική αξία, προκειμένου να αντανακλά το χρηματοοικονομικό κόστος επί της υποχρέωσης μίσθωσης, ii) μειώνοντας την λογιστική αξία, προκειμένου να αντανακλά τα μισθώματα που έχουν καταβληθεί, και iii) επιμετρώντας εκ νέου την λογιστική αξία, προκειμένου να αντανακλά τυχόν επανεκτίμηση ή τροποποίηση της μίσθωσης. 94 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Το χρηματοοικονομικό κόστος μίας υποχρέωσης μίσθωσης κατανέμεται κατά τη διάρκεια της μισθωτικής περιόδου με τέτοιον τρόπο, ούτως ώστε να προκύπτει ένα σταθερό περιοδικό επιτόκιο επί του ανεξόφλητου υπολοίπου της υποχρέωσης. Μετά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου, ο Όμιλος αναγνωρίζει στα κέρδη ή στις ζημίες (με εξαίρεση την περίπτωση που οι δαπάνες περιλαμβάνονται στην λογιστική αξία ενός άλλου στοιχείου του ενεργητικού για το οποίο εφαρμόζονται άλλα σχετικά Πρότυπα) και τα δύο παρακάτω στοιχεία: i) το χρηματοοικονομικό κόστος επί της υποχρέωσης μίσθωσης, και ii) τις μεταβλητές καταβολές μισθωμάτων που δεν περιλαμβάνονται στην επιμέτρηση της υποχρέωσης μίσθωσης κατά την περίοδο που λαμβάνει χώρα το γεγονός που ενεργοποιεί τις εν λόγω καταβολές 4.15 Κρατικές επιχορηγήσεις Οι κρατικές επιχορηγήσεις καταχωρούνται στην εύλογη αξία τους όταν αναμένεται με βεβαιότητα ότι η επιχορήγηση θα εισπραχθεί και ο Όμιλος θα συμμορφωθεί με όλους τους σχετικούς προβλεπόμενους όρους. Οι κρατικές επιχορηγήσεις οι οποίες σχετίζονται με την επιδότηση ενσώματων παγίων στοιχείων, αναγνωρίζονται όταν υπάρχει εύλογη βεβαιότητα ότι η επιχορήγηση θα εισπραχθεί και όλοι οι σχετικοί όροι θα τηρηθούν. Οι επιχορηγήσεις αυτές καταχωρούνται σε λογαριασμό αναβαλλόμενου εσόδου και μεταφέρονται στα αποτελέσματα κατά τη διάρκεια της περιόδου βάσει της αναμενόμενης ωφέλιμης διάρκειας ζωής του περιουσιακού στοιχείου που επιχορηγήθηκε. Κρατικές επιχορηγήσεις που αφορούν έξοδα, καταχωρούνται σε μεταβατικούς λογαριασμούς και αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα κατά τη διάρκεια της περιόδου που απαιτείται έτσι ώστε να αντιστοιχίζονται με τα έξοδα που προορίζονται να αποζημιώσουν. 4.16 Προβλέψεις, Ενδεχόμενες υποχρεώσεις και Ενδεχόμενες απαιτήσεις Προβλέψεις αναγνωρίζονται όταν ο Όμιλος έχει παρούσες νομικές ή τεκμαιρόμενες υποχρεώσεις ως αποτέλεσμα παρελθόντων γεγονότων, είναι πιθανή η εκκαθάρισή τους μέσω εκροών πόρων και μπορεί να πραγματοποιηθεί μία αξιόπιστη εκτίμηση του ποσού της υποχρέωσης. Οι προβλέψεις επανεξετάζονται σε κάθε ημερομηνία αναφοράς των οικονομικών καταστάσεων και προσαρμόζονται προκειμένου να αντανακλούν την παρούσα αξία της δαπάνης που αναμένεται να απαιτηθεί για διευθέτηση της υποχρέωσης. Όταν η επίδραση της χρονικής αξίας του χρήματος είναι σημαντική, ποσό της πρόβλεψης αποτελεί η παρούσα αξία των εξόδων που αναμένονται να απαιτηθούν προκειμένου να τακτοποιηθεί η υποχρέωση. Αν δεν είναι πλέον πιθανό ότι θα απαιτηθεί μία εκροή πόρων προκειμένου να διακανονιστεί μια υποχρέωση για την οποία έχει ήδη σχηματισθεί πρόβλεψη, τότε αυτή αναστρέφεται. Σε περιπτώσεις όπου η εκροή οικονομικών πόρων ως αποτέλεσμα παρουσών δεσμεύσεων θεωρείται μη πιθανή, ή το ποσό της πρόβλεψης δεν μπορεί να εκτιμηθεί αξιόπιστα, δεν αναγνωρίζεται καμία υποχρέωση στις οικονομικές καταστάσεις. Οι ενδεχόμενες υποχρεώσεις δεν αναγνωρίζονται στις οικονομικές καταστάσεις αλλά γνωστοποιούνται, εκτός αν η πιθανότητα εκροών πόρων οι οποίοι ενσωματώνουν οικονομικά οφέλη είναι ελάχιστη. 95 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Πιθανές εισροές από οικονομικά οφέλη για τον Όμιλο που δεν πληρούν ακόμη τα κριτήρια ενός περιουσιακού στοιχείου θεωρούνται ενδεχόμενες απαιτήσεις και γνωστοποιούνται εφόσον η εισροή οικονομικών οφελών είναι πιθανή. Προβλέψεις αποκατάστασης φυσικού τοπίου Στις προβλέψεις αποκατάστασης φυσικού τοπίου, O Όμιλος αναγνωρίζει τις προβλέψεις που διενεργούν οι οικονομικές οντότητες του ενεργειακού τομέα του Ομίλου για την αποξήλωση των ανεμογεννητριών από τα Αιολικά Πάρκα και την αποκατάσταση του περιβάλλοντος χώρου. Οι προβλέψεις αποξήλωσης και αποκατάστασης αντανακλούν την παρούσα αξία, κατά την ημερομηνία αναφοράς, του εκτιμώμενου κόστους, μειωμένου κατά την εκτιμώμενη υπολειμματική αξία των ανακτήσιμων υλικών. Οι προβλέψεις επανεξετάζονται σε κάθε ημερομηνία αναφοράς της Κατάστασης Οικονομικής Θέσης και προσαρμόζονται προκειμένου να απεικονίζουν τη παρούσα αξία της δαπάνης που αναμένεται να εκταμιευθεί για την εκκαθάριση της υποχρέωσης αποξήλωσης και αποκατάστασης. Η σχετική πρόβλεψη αναγνωρίζεται σε αύξηση του κόστους κτήσης των ανεμογεννητριών και αποσβένεται με βάση τη σταθερή μέθοδο εντός της 25ετούς διάρκειας της σύμβασης παραγωγής ενέργειας. Η απόσβεση - έξοδο των κεφαλαιοποιηθέντων δαπανών αποξήλωσης και αποκατάστασης περιλαμβάνεται στη Κατάσταση Συνολικού Εισοδήματος μαζί με τις αποσβέσεις των Αιολικών Πάρκων. Τυχόν μεταβολές στις εκτιμήσεις αναφορικά με το εκτιμώμενο κόστος ή με το προεξοφλητικό επιτόκιο προστίθενται ή αφαιρούνται αντίστοιχα στο κόστος του παγίου. Η επίδραση της προεξόφλησης του εκτιμώμενου κόστους καταχωρείται στα αποτελέσματα ως έξοδο τόκου. Περαιτέρω, στις συγκεκριμένες προβλέψεις περιλαμβάνονται και ορισμένες προβλέψεις των οικονομικών οντοτήτων του βιομηχανικού τομέα του Ομίλου, με σκοπό την κάλυψη των δαπανών αποκατάστασης του φυσικού τοπίου, όπου εγκαθιστούν μονάδες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και εκμετάλλευσης λατομείων, με το πέρας της εκμετάλλευσης, η οποία διαρκεί 20-30 έτη, σύμφωνα με τις ληφθείσες άδειες από το κράτος. 4.17 Έσοδα Σύμφωνα με το ΔΧΠΑ 15, καθιερώνεται ένα μοντέλο πέντε βημάτων για τον προσδιορισμό των εσόδων από συμβόλαια με πελάτες: 1. Προσδιορισμός της (των) σύμβασης (συμβάσεων) με τον πελάτη. 2. Προσδιορισμός των υποχρεώσεων εκτέλεσης. 3. Προσδιορισμός της τιμής συναλλαγής 4. Επιμερισμός της τιμής συναλλαγής στις υποχρεώσεις εκτέλεσης της σύμβασης. 5. Αναγνώριση εσόδου όταν (ή καθώς) ο Όμιλος ικανοποιεί τις υποχρεώσεις εκτέλεσης. Η αναγνώριση των εσόδων γίνεται στο ποσό κατά το οποίο μία οντότητα προσδοκά να έχει ως αντάλλαγμα για τη μεταβίβαση των αγαθών ή των υπηρεσιών σε έναν αντισυμβαλλόμενο. Κατά την ανάθεση μιας σύμβασης καθορίζεται και η λογιστική παρακολούθηση των επιπρόσθετων εξόδων καθώς και των άμεσων εξόδων που απαιτούνται για την ολοκλήρωση της σύμβασης αυτής. Ως έσοδο ορίζεται το ποσό το οποίο μία οικονομική οντότητα αναμένει να δικαιούται ως αντάλλαγμα για τα αγαθά ή τις υπηρεσίες που μεταβίβασε σε έναν πελάτη. 96 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Εάν το υποσχόμενο αντάλλαγμα σε μια σύμβαση περιλαμβάνει μεταβλητό ποσό, η οικονομική οντότητα εκτιμά το ποσό του ανταλλάγματος που θα δικαιούται έναντι της μεταβίβασης των υποσχόμενων αγαθών ή υπηρεσιών στον πελάτη. Το ποσό ανταλλάγματος μπορεί να μεταβάλλεται λόγω εκπτώσεων, επιδοτήσεων τιμής, επιστροφών χρημάτων, πιστώσεων, μειώσεων τιμής, κινήτρων, πρόσθετων παροχών απόδοσης, κυρώσεων ή άλλων παρόμοιων στοιχείων. Το υποσχόμενο αντάλλαγμα μπορεί επίσης να μεταβάλλεται, εάν το δικαίωμα μιας οικονομικής οντότητας επί του ανταλλάγματος εξαρτάται από την επέλευση ή μη επέλευση μελλοντικού γεγονότος. Για παράδειγμα, ένα ποσό ανταλλάγματος θα είναι μεταβλητό, εάν το προϊόν έχει πωληθεί με δικαίωμα επιστροφής ή εάν έχει δοθεί υπόσχεση σταθερού ποσού ως πρόσθετη παροχή απόδοσης για την επίτευξη συγκεκριμένου ορόσημου. Η μεταβλητότητα που σχετίζεται με το αντάλλαγμα που υπόσχεται ένας πελάτης δύναται να αναφέρεται ρητά στη σύμβαση. Η οικονομική οντότητα εκτιμά το ποσό του μεταβλητού ανταλλάγματος χρησιμοποιώντας μία από τις ακόλουθες μεθόδους, αναλόγως ποια μέθοδος θεωρεί ότι προβλέπει καλύτερα το ποσό του ανταλλάγματος που θα δικαιούται: α) Εκτιμώμενη αξία —η εκτιμώμενη αξία ισούται με το άθροισμα των σταθμισμένων βάσει πιθανοτήτων ποσών σε ένα εύρος πιθανών ποσών ανταλλάγματος. Η εκτιμώμενη αξία αποτελεί κατάλληλη εκτίμηση του ποσού μεταβλητού ανταλλάγματος, εάν η οικονομική οντότητα έχει μεγάλο αριθμό συμβάσεων με παρεμφερή χαρακτηριστικά. β) Το πιθανότερο ποσό —το πιθανότερο ποσό είναι το μοναδικό πιθανότερο ποσό σε ένα εύρος πιθανών ποσών ανταλλάγματος (ήτοι, η μοναδική πιθανότερη έκβαση της σύμβασης). Το πιθανότερο ποσό αποτελεί κατάλληλη εκτίμηση του ποσού μεταβλητού ανταλλάγματος, εάν η σύμβαση έχει μόνο δύο πιθανές εκβάσεις (για παράδειγμα, η οικονομική οντότητα εξασφαλίζει πρόσθετη παροχή απόδοσης ή όχι). Ο Όμιλος και η Εταιρεία αναγνωρίζουν έσοδα όταν ικανοποιούν την εκτέλεση της συμβατικής υποχρέωσης, μεταβιβάζοντας τα αγαθά ή τις υπηρεσίες βάσει της υποχρέωσης αυτής. Η απόκτηση του ελέγχου από τον πελάτη γίνεται όταν έχει τη δυνατότητα να κατευθύνει τη χρήση και να αντλεί ουσιαστικά όλα τα οικονομικά οφέλη από αυτό το αγαθό ή την υπηρεσία. Ο έλεγχος μεταβιβάζεται κατά τη διάρκεια μιας περιόδου ή σε μια συγκεκριμένη χρονική στιγμή. Τα έσοδα από την πώληση αγαθών αναγνωρίζονται όταν ο έλεγχος του αγαθού μεταφέρεται στον πελάτη, συνήθως κατά την παράδοσή σε αυτόν, και δεν υπάρχει καμία υποχρέωση που θα μπορούσε να επηρεάσει την αποδοχή του αγαθού από τον πελάτη. Δεσμεύσεις εκτέλεσης που εκπληρώνονται με την πάροδο του χρόνου Ο Όμιλος αναγνωρίζει έσοδο για μία δέσμευση εκτέλεσης που εκπληρώνεται με την πάροδο του χρόνου, μόνο εάν μπορεί εύλογα να επιμετρήσει την πρόοδό της ως προς την πλήρη εκπλήρωση της εν λόγω δέσμευσης. Ο Όμιλος δεν είναι σε θέση να επιμετρήσει εύλογα την πρόοδο ως προς την πλήρη εκπλήρωση μίας δέσμευσης εκτέλεσης, όταν δεν διαθέτει τις αξιόπιστες πληροφορίες που απαιτούνται προκειμένου να εφαρμόσει την κατάλληλη μέθοδο επιμέτρησης της προόδου. Σε ορισμένες περιπτώσεις (π.χ. κατά τη διάρκεια των αρχικών σταδίων μίας σύμβασης), η οικονομική οντότητα μπορεί να μην είναι σε θέση να επιμετρήσει εύλογα το αποτέλεσμα μίας δέσμευσης εκτέλεσης, ωστόσο αναμένει τουλάχιστον να ανακτήσει τα κόστη που επωμίστηκε για την εκπλήρωσή της. 97 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Στις περιπτώσεις αυτές, η οικονομική οντότητα θα πρέπει να αναγνωρίσει έσοδα μόνο στην έκταση του κόστους που πραγματοποιήθηκε, μέχρι να είναι σε θέση να επιμετρήσει εύλογα το αποτέλεσμα της δέσμευσης εκτέλεσης. Τα έσοδα από την παροχή υπηρεσιών αναγνωρίζονται στην λογιστική περίοδο στην οποία οι υπηρεσίες παρέχονται και επιμετρώνται σύμφωνα με τη φύση των υπηρεσιών που θα παρασχεθούν. Η απαίτηση από τον πελάτη αναγνωρίζεται όταν υπάρχει ένα άνευ προϋποθέσεων δικαίωμα να λάβει η οικονομική οντότητα το τίμημα για τις εκτελεσμένες υποχρεώσεις της σύμβασης προς τον πελάτη. Το συμβατικό περιουσιακό στοιχείο αναγνωρίζεται όταν ο Όμιλος ή η Εταιρεία έχει ικανοποιήσει τις υποχρεώσεις του προς τον αντισυμβαλλόμενο, πριν αυτός πληρώσει ή πριν καταστεί απαιτητή η πληρωμή, για παράδειγμα όταν τα αγαθά ή οι υπηρεσίες μεταβιβάζονται στον πελάτη πριν από το δικαίωμα του Ομίλου ή της Εταιρείας για την έκδοση τιμολογίου. Η συμβατική υποχρέωση αναγνωρίζεται όταν ο Όμιλος ή η Εταιρεία λαμβάνει τίμημα από τον αντισυμβαλλόμενο ως προκαταβολή ή όταν διατηρεί δικαίωμα επί ενός τιμήματος το οποίο αναβάλλεται πριν την εκτέλεση των υποχρεώσεων της σύμβασης και τη μεταφορά των αγαθών ή των υπηρεσιών. Η συμβατική υποχρέωση αποαναγνωρίζεται όταν εκτελεστούν οι υποχρεώσεις της σύμβασης και το έσοδο καταγραφεί στην κατάσταση αποτελεσμάτων. Δεσμεύσεις εκτέλεσης που εκπληρώνονται σε μία συγκεκριμένη χρονική στιγμή Όταν μία δέσμευση εκτέλεσης δεν εκπληρώνεται με την πάροδο του χρόνου (σύμφωνα με τα όσα αναφέρθηκαν ανωτέρω), τότε η οικονομική οντότητα εκπληρώνει τη δέσμευση εκτέλεσης σε μία συγκεκριμένη χρονική στιγμή. Για τον προσδιορισμό της χρονικής στιγμής κατά την οποία ο πελάτης αποκτά τον έλεγχο ενός υποσχόμενου στοιχείου του ενεργητικού και η οικονομική οντότητα εκπληρώνει μία δέσμευση εκτέλεσης, η οικονομική οντότητα εξετάζει τις απαιτήσεις για την απόκτηση ελέγχου, σύμφωνα με τα όσα αναλυτικά αναφέρονται στις διατάξεις του ΔΠΧΑ 15. Οι βασικές κατηγορίες εσόδων που αναγνωρίζονται από δεσμεύσεις εκτέλεσης που εκπληρώνονται με την πάροδο του χρόνου, για τον Όμιλο είναι οι εξής: (i) Έσοδα από συμβάσεις με πελάτες που αφορούν σε κατασκευαστικές δραστηριότητες Αφορά σε έσοδα από συμβάσεις με πελάτες και προκύπτουν από δεσμεύσεις εκτέλεσης που εκπληρώνονται με την πάροδο του χρόνου. Οι θυγατρικές και κοινοπραξίες που αναλαμβάνουν την εκτέλεση κατασκευών, αναγνωρίζουν τα έσοδα από τις κατασκευαστικές συμβάσεις στα φορολογικά τους βιβλία με βάση τις τιμολογήσεις που γίνονται στους πελάτες, οι οποίες προκύπτουν από σχετικές τμηματικές πιστοποιήσεις εκτέλεσης έργων που εκδίδονται από τους υπόλογους μηχανικούς και ανταποκρίνονται στις εκτελεσθείσες εργασίες έως την εκάστοτε ημερομηνία κλεισίματος. Για λόγους συμμόρφωσης με τα ΔΠΧΑ, τα έσοδα από την κατασκευαστική δραστηριότητα λογιστικοποιούνται στις συνημμένες οικονομικές καταστάσεις σταδιακά κατά τη διάρκεια εκτέλεσης της κατασκευής, με βάση τη μέθοδο επιμέτρησης προόδου βάσει των εισροών (imput method) σύμφωνα με τις διατάξεις του ΔΠΧΑ 15 «Έσοδα από Συμβάσεις με Πελάτες». 98 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Η μέθοδος επιμέτρησης της προόδου βάσει των εισροών (imput method) αναγνωρίζει έσοδα, με βάση τις προσπάθειες της οικονομικής οντότητας ή τις εισροές ως προς την εκπλήρωση μίας δέσμευσης εκτέλεσης (για παράδειγμα, οι πόροι που καταναλώθηκαν, οι ώρες εργασίας που δαπανήθηκαν, τα κόστη που πραγματοποιήθηκαν, ο χρόνος που δαπανήθηκε ή οι ώρες λειτουργίας των μηχανημάτων που αναλώθηκαν), σε σχέση με το σύνολο των αναμενόμενων εισροών για την εκπλήρωση της εν λόγω δέσμευσης εκτέλεσης. (ii) Πώληση αγαθών Τα έσοδα από την πώληση αγαθών, μετά την αφαίρεση των εκπτώσεων τζίρου, κινήτρων πωλήσεων και του αναλογούντος ΦΠΑ, αναγνωρίζονται όταν μεταφέρονται στον αγοραστή οι σημαντικοί κίνδυνοι και τα οφέλη που απορρέουν από την ιδιοκτησία των αγαθών. (iii) Έσοδα από πώληση Ηλεκτρικής Ενέργειας Αφορά σε έσοδα από συμβάσεις με πελάτες και προκύπτουν από δεσμεύσεις εκτέλεσης που εκπληρώνονται με την πάροδο του χρόνου. Τα έσοδα από πώληση Ηλεκτρικής Ενέργειας λογίζονται στη χρήση την οποία αφορούν. Κατά τη σύνταξη των οικονομικών καταστάσεων λογίζονται ως έσοδα εισπρακτέα μη τιμολογηθέντα, τα έσοδα από ηλεκτρική ενέργεια αγορασθείσα από τον ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΗ ΑΠΕ & ΕΓΓΥΗΣΕΩΝ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ Α.Ε. (ΔΑΠΕΕΠ) ή άλλο πελάτη που δεν έχουν ακόμη τιμολογηθεί. Επιπλέον οι αναμενόμενες εισπράξεις από παραγωγή ενέργειας στα πλαίσια συμβάσεων πώλησης ενέργειας που εμπεριέχουν, σύμφωνα με την ΕΔΔΠΧΑ 4, στοιχεία μίσθωσης, αναγνωρίζονται στα έσοδα αναλογικά κατά τη διάρκεια της σύμβασης στο βαθμό που οι εισπράξεις αυτές αφορούν την σύμβαση μίσθωσης. Μια σύμβαση πώλησης ενέργειας θεωρείται ότι εμπεριέχει όρους μίσθωσης όταν αφορά στο σύνολο της ενέργειας που παράγεται από μια συγκεκριμένη εγκατάσταση του Ομίλου και η τιμή ανά μονάδα ενέργειας δεν είναι ούτε σταθερή καθ’ όλη τη διάρκεια της σύμβασης, ούτε αντιπροσωπεύει την τιμή της αγοράς κατά την ημερομηνία παραγωγής. Για τα αιολικά πάρκα του Ομίλου που λειτουργούν στις ΗΠΑ και πουλάνε την παραγόμενη ηλεκτρική ενέργεια σε συγκεκριμένες αγορές ενέργειας στις ΗΠΑ (ERCOT) σε τιμές αγοράς, τα έσοδα από την πώληση ηλεκτρικής ενέργειας αναγνωρίζονται με βάση την ποσότητα ηλεκτρικής ενέργειας που παραδίδεται σε τιμές αγοράς για συναλλαγές επί τόπου, όταν πληρούνται όλα τα κριτήρια αναγνώρισης εσόδων. Ο Όμιλος προκειμένου να μειώσει την έκθεσή του στις μεταβολές των τιμών ενέργειας στις συγκεκριμένες αγορές χρησιμοποιεί παράγωγα μέσα που περιγράφονται στη σημείωση 4.11.6 ανωτέρω. Το προϊόν της εκκαθάρισης των εν λόγω παραγώγων περιλαμβάνεται στα έσοδα από πώληση ηλεκτρικής ενέργειας. Για τα παράγωγα που δεν πληρούν τα κριτήρια της λογιστικής αντιστάθμισης ταμειακών ροών, αλλά που παρ’όλα αυτά χρησιμοποιούνται για να μειώσουν την έκθεση στον κίνδυνο μεταβολής των εσόδων, στον Κύκλο Εργασιών περιλαμβάνονται και τα μη πραγματοποιημένα κέρδη/ζημίες από την αποτίμηση της αξίας τους. Τα Πιστοποιητικά προέλευσης για την ενέργεια (Renewable Energy Credits (“RECs”)) ή /και Green Certificates αποτελούν οικονομικό όφελος που επιτυγχάνεται με τη λειτουργία ενός αιολικού πάρκου. Τα RECs δημιουργούνται από την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας των αιολικών πάρκων και μπορούν να πουληθούν είτε μέσω οργανωμένων αγορών REC’s είτε απευθείας σε μεμονωμένους αγοραστές βάσει συμβάσεων. Τα RECs που διακρατούνται προς πώληση ταξινομούνται γενικά ως αποθέματα τα οποία θα αναγνωρίζονται στην εύλογη αξία τους. Τα έσοδα από την πώληση των RECs αναγνωρίζονται στον Κύκλο Εργασιών. 99 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) (iv) Έσοδα από φορολογικά ωφελήματα Η αξία των φορολογικών ωφελημάτων αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα της χρήσης. Η αξία των φορολογικών ζημιών, που αποδίδονται στον Τax Equity Invenstor, αναγνωρίζεται στα λοιπά έσοδα της χρήσης, σε αναλογική βάση σύμφωνα με την εκτιμώμενη περίοδο της παραμονής του επενδυτή στο επενδυτικό σχήμα, ενώ η αξία των Production Tax Credits (PTCs), τα οποία συνδέονται με την ετήσια παραγωγή ενέργειας του αιολικού πάρκου, αναγνωρίζεται σε κάθε χρήση βάσει της πραγματικής παραγωγής σε όφελος του κύκλου εργασιών. (v) Έσοδα από ενοίκια Αφορά σε έσοδα από συμβάσεις με πελάτες και προκύπτουν από δεσμεύσεις εκτέλεσης που εκπληρώνονται με την πάροδο του χρόνου. Τα έσοδα από ενοίκια (λειτουργικές μισθώσεις) αναγνωρίζονται με την ευθεία μέθοδο σύμφωνα με τους όρους του μισθωτηρίου συμβολαίου. (vi) Μερίσματα Τα μερίσματα λογίζονται όταν οριστικοποιείται το δικαίωμα είσπραξης από τους μετόχους με απόφαση της Γενικής Συνέλευσης των Μετόχων. (vii) Τόκοι Τα έσοδα τόκων αναγνωρίζονται με βάση την λογιστική αρχή του δεδουλευμένου. (viii) Έσοδα από συμβάσεις παραχώρησης Κατά το στάδιο της κατασκευής, τα έσοδα αναγνωρίζονται με βάση το ποσοστό ολοκλήρωσης, σύμφωνα με την λογιστική πολιτική του Ομίλου για την αναγνώριση εσόδων από κατασκευαστικά συμβόλαια. Κατά το στάδιο της λειτουργίας, τα έσοδα αναγνωρίζονται στην περίοδο που παρέχονται οι σχετικές υπηρεσίες από τον Όμιλο. Στην περίπτωση που μια σύμβαση παραχώρησης περιλαμβάνει έσοδα για περισσότερες από μια υπηρεσίες, τότε το συμβατικό τίμημα κατανέμεται στις διαφορετικές υπηρεσίες με βάση τις σχετικές εύλογες αξίες των παρεχόμενων υπηρεσιών. 4.18 Φόρος εισοδήματος Η επιβάρυνση της χρήσης με φόρους εισοδήματος αποτελείται από τους τρέχοντες φόρους, τους αναβαλλόμενους φόρους και τις διαφορές φορολογικού ελέγχου προηγούμενων χρήσεων. Τρέχουσα Φορολογία Εισοδήματος Ο τρέχων φόρος υπολογίζεται βάσει των φορολογικών Καταστάσεων Οικονομικής Θέσης κάθε μιας εκ των εταιρειών που περιλαμβάνονται στις ενοποιημένες Οικονομικές Καταστάσεις, σύμφωνα με τους φορολογικούς νόμους που ισχύουν στην Ελλάδα ή άλλα φορολογικά πλαίσια εντός των οποίων λειτουργούν οι θυγατρικές εξωτερικού. Η δαπάνη για τρέχοντα φόρο εισοδήματος περιλαμβάνει τον φόρο εισοδήματος που προκύπτει βάσει των κερδών της κάθε εταιρείας όπως αναμορφώνονται στις φορολογικές της δηλώσεις και προβλέψεις για πρόσθετους φόρους, και υπολογίζεται σύμφωνα με τους θεσμοθετημένους ή ουσιαστικά θεσμοθετημένους φορολογικούς συντελεστές. 100 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Αναβαλλόμενη Φορολογία Εισοδήματος Αναβαλλόμενοι φόροι είναι οι φόροι ή οι φορολογικές ελαφρύνσεις που σχετίζονται με τα οικονομικά βάρη ή οφέλη που προκύπτουν στην χρήση αλλά έχουν ήδη καταλογιστεί ή θα καταλογιστούν από τις φορολογικές αρχές σε διαφορετικές χρήσεις. Ο αναβαλλόμενος φόρος εισοδήματος προσδιορίζεται με τη μέθοδο της υποχρέωσης που προκύπτει από τις προσωρινές διαφορές μεταξύ της λογιστικής αξίας και της φορολογικής βάσης των στοιχείων του ενεργητικού και των υποχρεώσεων. Αναβαλλόμενος φόρος εισοδήματος δεν λογίζεται εάν προκύπτει από την αρχική αναγνώριση στοιχείου ενεργητικού ή υποχρέωσης σε συναλλαγή, εκτός επιχειρηματικής συνένωσης, η οποία όταν έγινε η συναλλαγή δεν επηρέασε ούτε το λογιστικό ούτε το φορολογικό κέρδος ή ζημία. Ο αναβαλλόμενος φόρος εισοδήματος υπολογίζεται χρησιμοποιώντας τη μέθοδο της υποχρέωσης (liability method) σε όλες τις προσωρινές διαφορές κατά την ημερομηνία των Οικονομικών καταστάσεων μεταξύ της φορολογικής βάσης και της λογιστικής αξίας των περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων. Οι αναβαλλόμενες φορολογικές υποχρεώσεις αναγνωρίζονται για όλες τις φορολογητέες προσωρινές διαφορές. Οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις εκτιμώνται σε κάθε ημερομηνία οικονομικών καταστάσεων και μειώνονται στο βαθμό που δε θεωρείται πιθανόν ότι θα υπάρξουν αρκετά φορολογητέα κέρδη έναντι των οποίων μέρος ή το σύνολο των απαιτήσεων από αναβαλλόμενους φόρους εισοδήματος μπορεί να χρησιμοποιηθεί. Οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις υπολογίζονται με βάση τους φορολογικούς συντελεστές που αναμένεται να είναι σε ισχύ τη χρήση που η απαίτηση θα πραγματοποιηθεί ή η υποχρέωση θα τακτοποιηθεί, και βασίζονται στους φορολογικούς συντελεστές (και φορολογικούς νόμους) που είναι σε ισχύ ή ουσιαστικά ισχύουν κατά την ημερομηνία αναφοράς των οικονομικών καταστάσεων. Σε περίπτωση αδυναμίας σαφούς προσδιορισμού του χρόνου αναστροφής των προσωρινών διαφορών εφαρμόζεται ο φορολογικός συντελεστής που ισχύει κατά την επόμενη της ημερομηνίας της Κατάστασης Οικονομικής Θέσης, χρήση. Ο φόρος εισοδήματος που σχετίζεται με στοιχεία τα οποία έχουν αναγνωρισθεί στα λοιπά συνολικά εισοδήματα αναγνωρίζεται, επίσης, στα λοιπά συνολικά εισοδήματα. 4.19 Κέρδη ανά μετοχή Τα βασικά κέρδη ανά μετοχή (ΚΑΜ) υπολογίζονται διαιρώντας τα καθαρά κέρδη με το μέσο σταθμισμένο αριθμό κοινών μετοχών που είναι σε κυκλοφορία κατά τη διάρκεια κάθε έτους, εξαιρώντας τον μέσο όρο των κοινών μετοχών που αποκτήθηκαν από τον Όμιλο ως ίδιες μετοχές. Τα κέρδη ανά μετοχή υπολογίζονται διαιρώντας το καθαρό κέρδος που αποδίδεται στους μετόχους με τον μέσο σταθμισμένο αριθμό των μετοχών σε κυκλοφορία κατά τη διάρκεια του έτους. 101 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) 4.20 Μετοχικό κεφάλαιο, αποθεματικά και διανομή μερισμάτων Οι κοινές ονομαστικές μετοχές καταχωρούνται ως στοιχεία της καθαρής θέσης. Κόστος που σχετίζεται άμεσα με στοιχείο της καθαρής θέσης καθαρό από την επίδραση φόρου, παρακολουθείται αφαιρετικά του Υπολοίπου Κερδών εις Νέο της καθαρής θέσης. Σε αντίθετη περίπτωση το εν λόγω ποσό αναγνωρίζεται ως έξοδο στην περίοδο που αφορά. Στις περιπτώσεις που η Εταιρεία ή οι θυγατρικές της αγοράσουν μέρος του μετοχικού κεφαλαίου της Εταιρείας (ίδιες μετοχές), το ποσό που καταβλήθηκε συμπεριλαμβανομένης οποιασδήποτε δαπάνης, καθαρό από φόρους, εμφανίζεται αφαιρετικά στα ίδια κεφάλαια, μέχρι ακύρωσης ή πώλησης των μετοχών. Ο αριθμός των ιδίων μετοχών που κατέχονται από την Εταιρεία δεν μειώνει τον αριθμό των μετοχών που βρίσκονται σε κυκλοφορία, ωστόσο επηρεάζει τον αριθμό των μετοχών που περιλαμβάνονται στον υπολογισμό των κερδών ανά μετοχή. Οι ίδιες μετοχές που κατέχονται από την Εταιρεία δεν ενσωματώνουν δικαίωμα είσπραξης μερίσματος. Κατά την 31/12/2019 ο Όμιλος είχε στην κατοχή του συνολικά 1.643.251 ίδιες μετοχές. Ειδικότερα τα αποθεματικά διακρίνονται σε: Τακτικό αποθεματικό Σύμφωνα με τον Ελληνικό εμπορικό νόμο, οι εταιρείες πρέπει να μεταφέρουν κατ’ ελάχιστο 5% των ετήσιων καθαρών κερδών τους σε τακτικό αποθεματικό, μέχρις ότου αυτό το αποθεματικό να γίνει ίσο με το 1/3 του καταβλημένου μετοχικού κεφαλαίου. Αυτό το αποθεματικό δεν μπορεί να διανεμηθεί κατά τη διάρκεια της δραστηριότητας της Εταιρείας. Αποθεματικά αναπτυξιακών νόμων και λοιπά αφορολόγητα αποθεματικά Αυτά τα αποθεματικά αφορούν κέρδη που δεν έχουν φορολογηθεί με βάση τον ισχύοντα φορολογικό συντελεστή σύμφωνα με το εκάστοτε ισχύον φορολογικό πλαίσιο στην Ελλάδα και περιλαμβάνουν αποθεματικά τα οποία προέρχονται από φορολογημένα κέρδη και αφορούν ίδια συμμετοχή σε αναπτυξιακούς νόμους. Τα αποθεματικά αυτά θα είναι φορολογητέα με βάση το φορολογικό συντελεστή που θα ισχύει κατά το χρόνο της διανομής τους στους μετόχους ή μετατροπής τους σε μετοχικό κεφάλαιο, κάτω από συγκεκριμένες συνθήκες Αποθεματικό αντιστάθμισης κινδύνου ταμειακών ροών Το αποθεματικό αντιστάθμισης κινδύνου χρησιμοποιείται για τη καταχώρηση κερδών ή ζημιών από παράγωγα χρηματοοικονομικά προϊόντα, τα οποία μπορούν να χαρακτηριστούν ως παράγωγα αντιστάθμισης μελλοντικών ταμειακών ροών (cash flow hedges) και αναγνωρίζονται στα λοιπά συνολικά εισοδήματα. Αποθεματικό συναλλαγματικών διαφορών από ενσωμάτωση επιχειρηματικών δραστηριοτήτων εξωτερικού Συναλλαγματικές διαφορές που προκύπτουν από τη μετατροπή νομίσματος κατά την ενοποίηση των εταιρειών εξωτερικού, αναγνωρίζονται στα λοιπά συνολικά εισοδήματα και συσσωρεύονται στα άλλα αποθεματικά. Το σωρευτικό ποσό μεταφέρεται στην κατάσταση αποτελεσμάτων του έτους όταν οι συμμετοχές μεταβιβαστούν. 102 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Αποθεματικά για ίδιες μετοχές Η Εταιρεία έχει προβεί σε διαδοχικές αγορές ιδίων μετοχών υλοποιώντας το εγκεκριμένο πρόγραμμα αγοράς ιδίων μετοχών σύμφωνα με το άρθρο 16 του Κ.Ν. 2190/20. Η συνολική αξία των αγορών αυτών εμφανίζεται στα αποθεματικά ως αφαιρετικό στοιχείο Ιδίων Κεφαλαίων. Λοιπά αποθεματικά Τα λοιπά αποθεματικά αποτελούνται κατά κύριο λόγο από αναλογιστικές ζημίες συνταξιοδοτικών προγραμμάτων. Η κατηγορία λοιπά αποθεματικά περιλαμβάνει: (1) Αναλογιστικά κέρδη / (ζημίες) από συνταξιοδοτικά προγράμματα καθορισμένων παροχών, που προέρχονται α) από εμπειρικές προσαρμογές (το αποτέλεσμα των διαφορών μεταξύ των προηγούμενων αναλογιστικών παραδοχών και αυτών που τελικά έλαβαν χώρα) και β) από αλλαγές στις αναλογιστικές παραδοχές. (2) Μεταβολές στην εύλογη αξία των επενδύσεων που έχουν κατηγοριοποιηθεί ως επενδύσεις σε συμμετοχικούς τίτλους. Τα μερίσματα που διανέμονται προς τους μετόχους της Εταιρείας, αναγνωρίζονται στις οικονομικές καταστάσεις ως υποχρέωση κατά την περίοδο εκείνη στην οποία η πρόταση διανομής της Διοίκησης εγκρίνεται από την ετήσια Γενική Συνέλευση των Μετόχων. Επίσης, κατά την ίδια χρονική στιγμή απεικονίζεται στις Οικονομικές Καταστάσεις η επίδραση της εγκριθείσας από τη Γενική Συνέλευση των μετόχων διάθεσης των αποτελεσμάτων και ο τυχόν σχηματισμός αποθεματικών. 4.21 Συνενώσεις επιχειρήσεων Οι θυγατρικές ενοποιούνται πλήρως (ολική ενοποίηση) με τη μέθοδο της απόκτησης από την ημερομηνία που αποκτάται ο έλεγχος σε αυτές και παύουν να ενοποιούνται από την ημερομηνία που τέτοιος έλεγχος δεν υφίσταται. Η εξαγορά θυγατρικής από τον Όμιλο λογιστικοποιείται με βάση τη μέθοδο της απόκτησης. Κατά την ημερομηνία της απόκτησης, η αποκτώσα επιχείρηση αναγνωρίζει την υπεραξία που προκύπτει από τη συναλλαγή της απόκτησης, ως το υπερβάλλον ποσό μεταξύ: του αθροίσματος (i) του ανταλλάγματος που μεταβιβάστηκε αποτιμώμενο σε εύλογες αξίες, (ii) του ποσού των τυχόν μη ελεγχουσών συμμετοχών στην αποκτώμενη (αποτιμώμενων είτε στην εύλογη αξία τους είτε στο αναλογικό ποσοστό των μη ελεγχουσών συμμετοχών επί των καθαρών αναγνωρίσιμων στοιχείων του ενεργητικού της αποκτώμενης) και (iii) σε συνένωση επιχειρήσεων που ολοκληρώνεται σε στάδια, της εύλογης αξίας κατά την ημερομηνία της απόκτησης των συμμετοχικών δικαιωμάτων που κατείχε η αποκτώσα προηγουμένως στην αποκτώμενη, μείον της καθαρής εύλογης αξίας κατά την ημερομηνία της απόκτησης των αποκτηθέντων αναγνωρίσιμων στοιχείων του ενεργητικού και των αναληφθεισών υποχρεώσεων. Η υπεραξία ελέγχεται ετησίως για πιθανή απομείωση και η διαφορά μεταξύ της λογιστικής και της ανακτήσιμης αξίας της αναγνωρίζεται ως ζημία απομείωσης, επιβαρύνοντας τα κέρδη ή τις ζημίες της περιόδου. 103 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Τα κόστη που σχετίζονται με την απόκτηση των επενδύσεων σε θυγατρικές (π.χ. αμοιβές συμβούλων, νομικών, λογιστών, εκτιμητών και άλλες επαγγελματικές και συμβουλευτικές αμοιβές), αναγνωρίζονται ως έξοδα και επιβαρύνουν τα κέρδη ή τις ζημίες της περιόδου στην οποία πραγματοποιούνται. Σε αντίθετη περίπτωση, που η αποκτώσα επιχείρηση προβεί σε μία απόκτηση συμμετοχικού δικαιώματος στην οποία, κατά την ημερομηνία της απόκτησης, η καθαρή αξία των αποκτηθέντων στοιχείων του ενεργητικού και των αναληφθεισών υποχρεώσεων υπερβαίνει τα ανταλλάγματα που μεταβιβάζονται, τότε πρόκειται για μία αγορά ευκαιρίας. Αφού διενεργηθούν οι απαραίτητοι επανέλεγχοι, το υπερβάλλον ποσό της παραπάνω διαφοράς αναγνωρίζεται ως κέρδος, στα κέρδη ή στις ζημίες της περιόδου. 5 ΕΝΟΠΟΙΟΥΜΕΝΕΣ ΕΤΑΙΡΕΙΕΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ 31/12/2019 Ο παρακάτω πίνακας παρουσιάζει τις ενοποιούμενες εταιρείες της ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ κατά την 31/12/2019, τις έδρες τους, το αντικείμενο δραστηριότητάς τους, τις άμεσες και έμμεσες συμμετοχές της Εταιρείας επί των μετοχικών τους κεφαλαίων, τη μέθοδο ενοποίησης, καθώς και τις ανέλεγκτες φορολογικές χρήσεις. Α) Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Στις εταιρικές οικονομικές καταστάσεις περιλαμβάνεται με τη μέθοδο της αναλογικής ενσωμάτωσης, η κοινή επιχείρηση Κ/ΞΙΑ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ – ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ, με ποσοστό 50%. 5.1 Δομή Εταιρείας Οικονομική μονάδα ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΩΝ & ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΕΩΝ – ΚΟΙΝΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ Κ/Ξ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ - ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ (ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΑΣΣΚ) Έδρα % Άμεσης συμμετοχής % Έμμεσης συμμετοχής Συνολικό % συμμετοχής Μέθοδος ενοποίησης Θυγατρική έμμεσης συμμετοχής Ανέλεγκτες χρήσεις Ελλάδα 50,00 0,00 50,00 Αναλογική ενσωμάτωση - 2015-2019 Μέθοδος ενοποίησης Θυγατρική έμμεσης συμμετοχής Ανέλεγκτες χρήσεις - 2016-2019 TERNA ENERGY TRANSATLANTIC sp.z.o.o. TERNA ENERGY OVERSEAS LTD 2012-2019 Β) Ενοποιημένες Οικονομικές Καταστάσεις Η Δομή του Ομίλου κατά την 31/12/2019, παρουσιάζεται ως εξής: 5.2 Δομή Ομίλου Έδρα % Άμεσης συμμετοχής % Έμμεσης συμμετοχής Συνολικό % συμμετοχής ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Μ.Α.Ε. ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΕΩΝ Ελλάδα 100,00 0,00 100,00 TERNA ENERGY OVERSEAS LTD Κύπρος 100,00 0,00 100,00 TERNA ENERGY USA HOLDING CORPORATION Η.Π.Α. 0,00 100,00 100,00 Πολωνία 0,00 100,00 100,00 Οικονομική μονάδα ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ & ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΕΩΝ - ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ TERNA ENERGY TRANSATLANTIC sp.z.o.o. 104 Ολική ενοποίηση Ολική ενοποίηση Ολική ενοποίηση Ολική ενοποίηση 2011-2019 2013-2019 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) TERNA ENERGY TRADING LTD Κύπρος 0,00 51,00 51,00 GALLETTE LTD Κύπρος 0,00 100,00 100,00 ΑΙΟΛΙΚΗ ΠΑΝΟΡΑΜΑΤΟΣ ΔΕΡΒΕΝΟΧΩΡΙΩΝ Α.Ε. Ελλάδα 100,00 0,00 100,00 ΔΕΗ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ- ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Α.Ε. Ελλάδα 51,00 0,00 51,00 ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΣΕΡΒΟΥΝΙΟΥ Α.Ε. Ελλάδα 100,00 0,00 100,00 IWECO ΧΩΝΟΣ ΛΑΣΙΘΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ Α.Ε. Ελλάδα 100,00 0,00 100,00 ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΈΒΡΟΥ Α.Ε. Ελλάδα 100,00 0,00 100,00 ΑΙΟΛΙΚΗ ΡΑΧΟΥΛΑΣ ΔΕΡΒΕΝΟΧΩΡΙΩΝ Α.Ε. Ελλάδα 100,00 0,00 100,00 ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΔΕΡΒΕΝΟΧΩΡΙΩΝ Α.Ε. ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ & ΣΙΑ ΑΙΟΛΙΚΗ ΡΟΚΑΝΙ ΔΕΡΒΕΝΟΧΩΡΙΩΝ Ο.Ε. Ελλάδα 100,00 0,00 100,00 Ελλάδα 99,00 1,00 100,00 ΑΙΟΛΙΚΗ ΜΑΡΜΑΡΙΟΥ ΕΥΒΟΙΑΣ Α.Ε. ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ & ΣΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΕΤΡΙΩΝ ΕΥΒΟΙΑΣ Ο.Ε. Ελλάδα 100,00 0,00 100,00 Ελλάδα 99,00 1,00 100,00 ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΔΥΣΤΙΩΝ ΕΥΒΟΙΑΣ Α.Ε. Ελλάδα 100,00 0,00 100,00 ΑΙΟΛΙΚΗ ΚΑΡΥΣΤΙΑΣ ΕΥΒΟΙΑΣ A.E. ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ & ΣΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΚΑΦΗΡΕΩΣ ΕΥΒΟΙΑΣ Ο.Ε. Ελλάδα 99,00 1,00 100,00 Ελλάδα 99,00 1,00 100,00 ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΣΤΥΡΩΝ ΕΥΒΟΙΑΣ A.Ε. Ελλάδα 100,00 0,00 100,00 ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΝΕΑΠΟΛΕΩΣ ΛΑΚΩΝΙΑΣ Α.Ε. Ελλάδα 100,00 0,00 100,00 ΑΙΟΛΙΚΗ ΜΑΛΕΑ ΛΑΚΩΝΙΑΣ Α.Ε. ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ & ΣΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΒΕΛΑΝΙΔΙΩΝ ΛΑΚΩΝΙΑΣ Ο.Ε. Ελλάδα 100,00 0,00 100,00 Ελλάδα 99,00 1,00 100,00 ΑΙΟΛΙΚΗ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε.*** Ελλάδα 100,00 0,00 100,00 ΑΙΟΛΙΚΗ ΠΑΣΤΡΑ ΑΤΤΙΚΗΣ Α.Ε. Ελλάδα 99,00 1,00 100,00 ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ Α.Ε. ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ & ΣΙΑ ΑΙΟΛΙΚΗ ΠΡΟΒΑΤΑ ΤΡΑΪΑΝΟΥΠΟΛΕΩΣ Ελλάδα 100,00 0,00 100,00 Ελλάδα 99,00 1,00 100,00 ΑΙΟΛΙΚΗ ΔΕΡΒΕΝΙ ΤΡΑΪΑΝΟΥΠΟΛΕΩΣ Α.Ε. Ελλάδα 100,00 0,00 100,00 ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΦΕΡΡΩΝ ΈΒΡΟΥ Α.Ε. ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ & ΣΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΆΡΗ ΣΑΠΠΩΝ Ο.Ε. ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ & ΣΙΑ ΑΙΟΛΙΚΗ ΠΟΛΥΚΑΣΤΡΟΥ Ο.Ε. Ελλάδα 100,00 0,00 100,00 Ελλάδα 99,00 1,00 100,00 Ελλάδα 99,00 1,00 100,00 ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΞΗΡΟΒΟΥΝΙΟΥ Α.Ε. Ελλάδα 100,00 0,00 100,00 ΑΙΟΛΙΚΗ ΗΛΙΟΚΑΣΤΡΟΥ Α.Ε. Ελλάδα 0,00 100,00 100,00 EUROWIND Α.Ε. Ελλάδα 0,00 100,00 100,00 ΔΕΛΤΑ ΑΞΙΟΥ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Α.Ε. ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ VECTOR ΑΙΟΛΙΚΑ ΠΑΡΚΑ ΕΛΛΑΔΟΣ-ΑΙΟΛΙΚΟ ΠΑΡΚΟ ΤΡΟΥΛΟΣ Ο.Ε. Ελλάδα 66,00 0,00 66,00 Ελλάδα 90,00 0,00 90,00 ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΑΙΟΛΙΚΑ ΠΑΡΚΑ Α.Ε. ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΙΟΛΙΚΑ ΠΑΡΚΑ ΞΗΡΟΚΑΜΠΟΣ ΑΚΡΑΤΑΣ Α.Ε. Ελλάδα 77,00 0,00 77,00 Ελλάδα 77,00 0,00 77,00 Ολική ενοποίηση Ολική ενοποίηση TERNA ENERGY OVERSEAS LTD ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΣΕΡΒΟΥΝΙΟΥ Α.Ε. 2015-2019 2013-2019 ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ ΑΠΟ ΑΠΕ - ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ 105 Ολική ενοποίηση Ολική ενοποίηση Ολική ενοποίηση Ολική ενοποίηση Ολική ενοποίηση Ολική ενοποίηση Ολική ενοποίηση Ολική ενοποίηση Ολική ενοποίηση Ολική ενοποίηση Ολική ενοποίηση Ολική ενοποίηση Ολική ενοποίηση Ολική ενοποίηση Ολική ενοποίηση Ολική ενοποίηση Ολική ενοποίηση Ολική ενοποίηση Ολική ενοποίηση Ολική ενοποίηση Ολική ενοποίηση Ολική ενοποίηση Ολική ενοποίηση Ολική ενοποίηση Ολική ενοποίηση Ολική ενοποίηση Ολική ενοποίηση Ολική ενοποίηση Ολική ενοποίηση Ολική ενοποίηση Ολική ενοποίηση Ολική ενοποίηση - 2014-2019 - 2014-2019 - 2014-2019 - 2014-2019 - 2014-2019 - 2014-2019 IWECO ΧΩΝΟΣ ΛΑΣΙΘΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ Α.Ε. 2014-2019 IWECO ΧΩΝΟΣ ΛΑΣΙΘΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ Α.Ε. 2014-2019 IWECO ΧΩΝΟΣ ΛΑΣΙΘΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ Α.Ε. IWECO ΧΩΝΟΣ ΛΑΣΙΘΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ Α.Ε. 2014-2019 - 2014-2019 - 2014-2019 IWECO ΧΩΝΟΣ ΛΑΣΙΘΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ Α.Ε. 2014-2019 IWECO ΧΩΝΟΣ ΛΑΣΙΘΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ Α.Ε. 2014-2019 IWECO ΧΩΝΟΣ ΛΑΣΙΘΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ Α.Ε. 2014-2019 - 2014-2019 IWECO ΧΩΝΟΣ ΛΑΣΙΘΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ Α.Ε. IWECO ΧΩΝΟΣ ΛΑΣΙΘΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ Α.Ε. 2014-2019 ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΈΒΡΟΥ Α.Ε. ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΣΕΡΒΟΥΝΙΟΥ Α.Ε. GALLETTE LTD 2014-2019 - 2014-2019 - 2014-2019 - 2014-2019 - 2014-2019 2014-2019 2014-2019 2014-2019 2014-2019 2014-2019 2014-2019 2014-2019 2014-2019 2014-2019 2014-2019 2014-2019 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Ολική ενοποίηση Ολική ενοποίηση Ολική ενοποίηση Ολική ενοποίηση Ολική ενοποίηση Ολική ενοποίηση Ολική ενοποίηση Ολική ενοποίηση ΒΑΘΥΧΩΡΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ Α.Ε. Ελλάδα 100,00 0,00 100,00 ΒΑΘΥΧΩΡΙ ΕΝΑ ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΙΚΗ Α.Ε. Ελλάδα 0,00 100,00 100,00 ΑΛΙΣΤΡΑΤΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ε.Π.Ε. Ελλάδα 80,00 0,00 80,00 ΜΑΛΕΣΙΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ε.Π.Ε. Ελλάδα 80,00 0,00 80,00 ΟΡΧΟΜΕΝΟΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ε.Π.Ε. Ελλάδα 80,00 0,00 80,00 ΔΙΡΦΥΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Α.Ε. Ελλάδα 51,00 0,00 51,00 ΧΡΥΣΟΥΠΟΛΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ε.Π.Ε. Ελλάδα 80,00 0,00 80,00 ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΪ-ΓΙΩΡΓΗΣ Α.Ε. Ελλάδα 99,40 0,60 100,00 ΤΕΡΝΑ ΑΙΟΛΙΚΗ ΞΕΡΟΒΟΥΝΙΟΥ Α.Ε. Ελλάδα 0,00 100,00 100,00 ΓΕΩΘΕΡΜΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ Α.Ε. Ελλάδα 50,00 0,00 50,00 ΤΕΡΝΑ ΑΙΟΛΙΚΗ ΑΙΤΟΛΩΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ Α.Ε. Ελλάδα 0,00 100,00 100,00 ΤΕΡΝΑ ΑΙΟΛΙΚΗ ΑΜΑΡΥΝΘΟΥ Α.Ε. Ελλάδα 0,00 100,00 100,00 ΤΕΡΝΑ ΗΛΙΑΚΗ ΠΑΝΟΡΑΜΑΤΟΣ Α.Ε. Ελλάδα 100,00 0,00 100,00 ΤΕΡΝΑ ΗΛΙΑΚΗ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ Α.Ε. Ελλάδα 100,00 0,00 100,00 ΤΕΡΝΑ ΗΛΙΑΚΗ ΒΟΙΩΤΙΑΣ Α.Ε. Ελλάδα 100,00 0,00 100,00 ΑΙΟΛΙΚΗ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε. Ελλάδα 100,00 0,00 100,00 ΒΑΘΥΧΩΡΙ ΔΥΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Α.Ε. Ελλάδα 0,00 100,00 100,00 VALE PLUS LTD Κύπρος 100,00 0,00 100,00 HAOS INVEST 1 EAD Βουλγαρία 0,00 100,00 100,00 ECO ENERGY DOBRICH 2 EOOD Βουλγαρία 0,00 100,00 100,00 ECO ENERGY DOBRICH 3 EOOD Βουλγαρία 0,00 100,00 100,00 ECO ENERGY DOBRICH 4 EOOD Βουλγαρία 0,00 100,00 100,00 EOLOS NORTH sp.z.o.o. Πολωνία 0,00 100,00 100,00 EOLOS NOWOGRODZEC sp.z.o.o. Πολωνία 0,00 100,00 100,00 EOLOS POLSKA sp.z.o.o. Πολωνία 0,00 100,00 100,00 EOLOS EAST sp.z.o.o. Πολωνία 0,00 100,00 100,00 JP GREEN sp.z.o.o. Πολωνία 0,00 100,00 100,00 WIRON sp.z.o.o. Πολωνία 0,00 100,00 100,00 BALLADYNA sp.z.o.o. Πολωνία 0,00 100,00 100,00 Ολική ενοποίηση Ολική ενοποίηση Ολική ενοποίηση Ολική ενοποίηση Ολική ενοποίηση Ολική ενοποίηση Ολική ενοποίηση Ολική ενοποίηση Ολική ενοποίηση Ολική ενοποίηση Ολική ενοποίηση Ολική ενοποίηση Ολική ενοποίηση Ολική ενοποίηση Ολική ενοποίηση Ολική ενοποίηση Ολική ενοποίηση Ολική ενοποίηση Ολική ενοποίηση Ολική ενοποίηση Ολική ενοποίηση AEGIS RENEWABLES, LLC Η.Π.Α. 0,00 100,00 100,00 Ολική ενοποίηση MOUNTAIN AIR ALTERNATIVES LLC Η.Π.Α. 0,00 100,00 100,00 Ολική ενοποίηση MOUNTAIN AIR WIND, LLC Η.Π.Α. 0,00 100,00 100,00 Ολική ενοποίηση MOUNTAIN AIR PROJECTS LLC Η.Π.Α. 0,00 100,00 100,00 Ολική ενοποίηση 106 ΒΑΘΥΧΩΡΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ Α.Ε. 2014-2019 - 2014-2019 - 2014-2019 - 2014-2019 - 2014-2019 IWECO ΧΩΝΟΣ ΛΑΣΙΘΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ Α.Ε. ΑΙΟΛΙΚΗ ΠΑΝΟΡΑΜΑΤΟΣ ΔΕΡΒΕΝΟΧΩΡΙΩΝ Α.Ε. 2014-2019 ΑΙΟΛΙΚΗ ΜΑΛΕΑ ΛΑΚΩΝΙΑΣ Α.Ε. ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΣΕΡΒΟΥΝΙΟΥ Α.Ε. 2014-2019 - 2014-2019 - 2014-2019 - 2014-2019 TERNA ENERGY OVERSEAS LTD 2014-2019 TERNA ENERGY OVERSEAS LTD TERNA ENERGY OVERSEAS LTD TERNA ENERGY OVERSEAS LTD TERNA ENERGY OVERSEAS LTD TERNA ENERGY OVERSEAS LTD TERNA ENERGY OVERSEAS LTD TERNA ENERGY OVERSEAS LTD TERNA ENERGY OVERSEAS LTD TERNA ENERGY OVERSEAS LTD TERNA ENERGY OVERSEAS LTD TERNA ENERGY OVERSEAS LTD TERNA ENERGY USA HOLDING CORPORATION TERNA ENERGY USA HOLDING CORPORATION TERNA ENERGY USA HOLDING CORPORATION TERNA ENERGY USA HOLDING CORPORATION 2014-2019 2014-2019 2014-2019 2014-2019 2014-2019 2014-2019 2014-2019 2014-2019 2014-2019 2014-2019 2014-2019 2014-2019 2014-2019 2014-2019 2014-2019 2015-2019 2015-2019 2015-2019 2011-2019 2011-2019 2011-2019 2011-2019 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) MOUNTAIN AIR RESOURCES LLC Η.Π.Α. 0,00 100,00 100,00 Ολική ενοποίηση COLD SPRINGS WINDFARM LLC Η.Π.Α. 0,00 100,00 100,00 Ολική ενοποίηση DESERT MEADOW WINDFARM LLC Η.Π.Α. 0,00 100,00 100,00 Ολική ενοποίηση HAMMETTHILL WINDFARM LLC Η.Π.Α. 0,00 100,00 100,00 Ολική ενοποίηση MAINLINE WINDFARM LLC Η.Π.Α. 0,00 100,00 100,00 Ολική ενοποίηση RYEGRASS WINDFARM, LLC Η.Π.Α. 0,00 100,00 100,00 Ολική ενοποίηση TWO PONDS WINDFARM, LLC Η.Π.Α. 0,00 100,00 100,00 Ολική ενοποίηση MOUNTAIN AIR INVESTMENTS LLC Η.Π.Α. 0,00 100,00 100,00 Ολική ενοποίηση MOUNTAIN AIR HOLDINGS LLC Η.Π.Α. 0,00 100,00 100,00 Ολική ενοποίηση MOHAVE VALLEY ENERGY LLC Η.Π.Α. 0,00 100,00 100,00 Ολική ενοποίηση TERNA RENEWABLE ENERGY PROJECTS LLC Η.Π.Α. 0,00 100,00 100,00 Ολική ενοποίηση TERNA DEN LLC Η.Π.Α. 0,00 100,00 100,00 Ολική ενοποίηση FLUVANNA INVESTMENTS LLC Η.Π.Α. 0,00 100,00 100,00 Ολική ενοποίηση FLUVANNA HOLDINGS LLC Η.Π.Α. 0,00 100,00 100,00 Ολική ενοποίηση FLUVANNA WIND ENERGY LLC Η.Π.Α. 0,00 100,00 100,00 Ολική ενοποίηση FLUVANNA I INVESTOR, INC Η.Π.Α. 0,00 100,00 100,00 Ολική ενοποίηση FLUVANNA I HOLDING COMPANY, LLC Η.Π.Α. 0,00 100,00 100,00 Ολική ενοποίηση FLUVANNA WIND ENERGY 2, LLC Η.Π.Α. 0,00 100,00 100,00 Ολική ενοποίηση FLUVANNA HOLDINGS 2, LLC Η.Π.Α. 0,00 100,00 100,00 Ολική ενοποίηση FLUVANNA INVESTMENTS 2, LLC Η.Π.Α. 0,00 100,00 100,00 Ολική ενοποίηση CI-II BEARKAT QFPF, LLC Η.Π.Α. 0,00 100,00 100,00 Ολική ενοποίηση CI-II BEARKAT HOLDING B, LLC Η.Π.Α. 0,00 100,00 100,00 Ολική ενοποίηση SPONSOR BEARKAT I HOLDCO, LLC Η.Π.Α. 0,00 100,00 100,00 Ολική ενοποίηση BEARKAT I TE PARTNERSHIP, LLC Η.Π.Α. 0,00 100,00 100,00 Ολική ενοποίηση 107 TERNA ENERGY USA HOLDING CORPORATION TERNA ENERGY USA HOLDING CORPORATION TERNA ENERGY USA HOLDING CORPORATION TERNA ENERGY USA HOLDING CORPORATION TERNA ENERGY USA HOLDING CORPORATION TERNA ENERGY USA HOLDING CORPORATION TERNA ENERGY USA HOLDING CORPORATION TERNA ENERGY USA HOLDING CORPORATION TERNA ENERGY USA HOLDING CORPORATION TERNA ENERGY USA HOLDING CORPORATION TERNA ENERGY USA HOLDING CORPORATION TERNA ENERGY USA HOLDING CORPORATION TERNA ENERGY USA HOLDING CORPORATION TERNA ENERGY USA HOLDING CORPORATION TERNA ENERGY USA HOLDING CORPORATION TERNA ENERGY USA HOLDING CORPORATION TERNA ENERGY USA HOLDING CORPORATION TERNA ENERGY USA HOLDING CORPORATION TERNA ENERGY USA HOLDING CORPORATION TERNA ENERGY USA HOLDING CORPORATION TERNA ENERGY USA HOLDING CORPORATION TERNA ENERGY USA HOLDING CORPORATION TERNA ENERGY USA HOLDING CORPORATION TERNA ENERGY USA HOLDING CORPORATION 2011-2019 2011-2019 2011-2019 2011-2019 2011-2019 2011-2019 2011-2019 2011-2019 2011-2019 2016-2019 2016-2019 2016-2019 2016-2019 2016-2019 2015-2019 2017-2019 2017-2019 2018-2019 2018-2019 2018-2019 2016-2019 2016-2019 2017-2019 2017-2019 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) BEARKAT WIND ENERGY I, LLC Η.Π.Α. 0,00 100,00 100,00 Ολική ενοποίηση TERNA HOLDCO INC Η.Π.Α. 0,00 100,00 100,00 Ολική ενοποίηση TERNA ENERGY USA HOLDING CORPORATION TERNA ENERGY USA HOLDING CORPORATION ΕΝ.ΕΡ.ΜΕΛ. Α.Ε. Ελλάδα 50,00 0,00 50,00 Καθαρή θέση - 2014-2019 OPTIMUS ENERGY Α.Ε. Ελλάδα 51,00 0,00 51,00 Καθαρή θέση - 2017-2019 ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΑΠΕ ΚΥΚΛΑΔΩΝ Α.Ε. Ελλάδα 0,00 45,00 45,00 Καθαρή θέση IWECO ΧΩΝΟΣ ΛΑΣΙΘΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ Α.Ε. 2014-2019 ΑΡΜΟΝΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ Ελλάδα 12,50 0,00 12,50 Καθαρή θέση ΑΜΑΛΘΕΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ Ελλάδα 0,00 14,29 14,29 Καθαρή θέση IWECO ΧΩΝΟΣ ΛΑΣΙΘΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ Α.Ε. Βουλγαρία Βόρεια Μακεδονία 0,00 51,00 51,00 0,00 51,00 51,00 Σερβία 0,00 51,00 51,00 Αλβανία 0,00 51,00 51,00 Ολική ενοποίηση Ολική ενοποίηση Ολική ενοποίηση Ολική ενοποίηση TERNA ENERGY TRADING LTD TERNA ENERGY TRADING LTD TERNA ENERGY TRADING LTD TERNA ENERGY TRADING LTD HELLAS SMARTICKET Α.Ε. Ελλάδα 100,00 0,00 100,00 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ Μ.Α.Ε. Ελλάδα 100,00 0,00 100,00 ΑΕΙΦΟΡΙΚΗ ΗΠΕΙΡΟΥ ΜΑΕΕΣ Ελλάδα 100,00 0,00 100,00 Ολική ενοποίηση Ολική ενοποίηση Ολική ενοποίηση ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ 51,00 Ολική ενοποίηση ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ 2017-2019 2016-2019 ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ ΑΠΟ ΑΠΕ – ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ ΑΠΟ ΑΠΕ - ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ 2019 2019 ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΕΜΠΟΡΙΑΣ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ TERNA ENERGY TRADING EOOD TERNA ENERGY TRADING DOOEL SKOPJE TERNA ENERGY TRADING D.O.O BEOGRAD TERNA ENERGY TRADING SHPK 2014-2019 2015-2019 2015-2019 2018-2019 ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΕΩΝ - ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ WASTE CYCLO Α.Ε. Ελλάδα 51,00 0,00 2014-2019 2015-2019 2017-2019 2014-2019 Τα ποσοστά δικαιωμάτων ψήφου της ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ σε όλες τις ανωτέρω συμμετοχές συμπίπτουν με το ποσοστό που κατέχει επί του σε κυκλοφορία μετοχικού κεφαλαίου των εταιρειών. Κατά την 31/12/2019, η εταιρεία ΓΕΩΘΕΡΜΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ Α.Ε. είναι σε καθεστώς εκκαθάρισης. Η εκκαθάριση έχει ολοκληρωθεί μέχρι την ημερομηνία έγκρισης των συνημμένων Οικονομικών Καταστάσεων του Ομίλου και αναμένεται η σχετική ανακοίνωση από το ΓΕΜΗ. Η εταιρεία HELLAS SMARTICKET ΑΕ («HST») ενοποιείται ολικά ως θυγατρική, καθώς ο Όμιλος ασκεί έλεγχο σε αυτή σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ΔΠΧΑ 10. Συγκεκριμένα, η Εταιρεία κατείχε ποσοστό 70% στο μετοχικό κεφάλαιο της (HST) μέχρι και την 28/11/2017 κατά την οποία και προέβη στην πώληση του 35% της συμμετοχής της προς τη μητρική της εταιρεία ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ. Η Διοίκηση της Εταιρείας αξιολογώντας τις απαιτήσεις του ΔΠΧΑ 10, ασκεί έλεγχο, καθώς κατευθύνει τις συναφείς δραστηριότητες της θυγατρικής μέσω τις πλειοψηφίας των μελών του ΔΣ και των βασικών διευθυντικών στελεχών της. Η Εταιρεία ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή ΑΒΕΤΕ & Σία Ε.Ε. καθώς και η Κ/Ξ ΕΜΠΕΔΟΣ-ΠΑΝΤΕΧΝΙΚΗ-ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ έχουν ουσιαστικά ολοκληρώσει τα έργα που είχαν αναλάβει και επίκειται η οριστική διάλυσή τους. Ως εκ τούτου δεν περιλαμβάνονται στην ενοποίηση. 108 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Μεταβολές εντός του 2019 Την 05/09/2019 ο Όμιλος ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ολοκλήρωσε την εξαγορά του αιολικού πάρκου «Bearkat» (ισχύος 196,65 MW), στο Glasscock County του Τέξας των ΗΠΑ και το οποίο ανήκει στην εταιρεία BEARKAT I TE PARTNERSHIP LLC με δραστηριότητα την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ (βλ. αναλυτικά Σημείωση 7). Η εταιρεία ΕΝ.ΕΡ.ΜΕΛ. ενοποιείται τόσο κατά την 31/12/2018 όσο και κατά την 31/12/2019 με τη μέθοδο της καθαρής θέσης. Την 04/09/2019, η Εταιρεία αγόρασε από την ΜΕΛ-Μ.Α.Ε., 5.430 μετοχές της ΕΝ.ΕΡ.ΜΕΛ Α.Ε., ονομαστικής αξίας € 10 εκάστης, οι οποίες αντιστοιχούν σε ποσοστό 0,82% του συνολικού μετοχικού κεφαλαίου της ΕΝ.ΕΡ.ΜΕΛ Α.Ε.. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα, την αλλαγή του ποσοστού της ΕΝ.ΕΡ.ΜΕΛ Α.Ε. στον Όμιλο, από 49,18% σε 50,00% (βλ. αναλυτικά Σημείωση 13 και 14.1). Ο Όμιλος συμμετέχει, εντός του 2019, σε δυο νέο ιδρυθείσες Ενεργειακές Κοινότητες του Ν. 4513/2018. Συγκεκριμένα η ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ συμμετέχει στην Ενεργειακή Κοινότητα με την επωνυμία ΑΡΜΟΝΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ και η εταιρεία IWECO ΧΩΝΟΣ ΛΑΣΙΘΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ Α.Ε. στην ΑΜΑΛΘΕΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ. Ο σκοπός τους είναι η παραγωγή, αποθήκευση, ιδιοκατανάλωση ή πώληση ηλεκτρικής ενέργειας από σταθμούς ΑΠΕ. Από την αξιολόγηση που διενεργήθηκε, ο Όμιλος ενοποιεί τις εν λόγω εταιρείες ως συγγενείς με τη μέθοδο της καθαρής θέσης (βλ. αναλυτικά Σημείωση 13). Τον Νοέμβριο του 2019, κατόπιν υπογραφής σχετικού συμφωνητικού μετόχων επαναξιολογήθηκε η άσκηση ελέγχου στην εταιρεία OPTIMUS ENERGY Α.Ε., η οποία και ταξινομήθηκε ως κοινοπραξία και ενοποιείται πλέον με τη μέθοδο της καθαρής θέσης (βλ. αναλυτικά Σημείωση 12.1 και 14.1). Η εν λόγω εταιρεία ξεκίνησε το Νοέμβριο του 2019 τη δραστηριότητά της και συνεπώς δεν διέθετε σημαντικά οικονομικά μεγέθη. Εντός της χρήσης 2019, ο Όμιλος προχώρησε σε λύση της εταιρείας TERNA ENERGY UK PLC. Εντός του 2019, ολοκληρώθηκε ο μετασχηματισμός τεσσάρων θυγατρικών Ομόρρυθμων Εταιρειών του Ομίλου στη νομική μορφή Ανωνύμου Εταιρείας. Οι εταιρείες πλέον μετονομάστηκαν σε ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΔΥΣΤΙΩΝ ΕΥΒΟΙΑΣ Α.Ε, ΑΙΟΛΙΚΗ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε, ΑΙΟΛΙΚΗ ΜΑΡΜΑΡΙΟΥ ΕΥΒΟΙΑΣ Α.Ε και ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΣΤΥΡΩΝ ΕΥΒΟΙΑΣ Α.Ε. Περαιτέρω, η εταιρεία ΤΕΡΝΑ ΗΛΙΑΚΗ ΗΛΙΟΚΑΣΤΡΟΥ Α.Ε. μετονομάστηκε σε ΑΙΟΛΙΚΗ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε. χωρίς μεταβολή στην μετοχική της σύνθεση και τη μέθοδο ενοποίησής της. 6 ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΤΟΜΕΩΝ Σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ΔΠΧΑ 8, ένας λειτουργικός τομέας είναι ένα συστατικό μέρος μιας οικονομικής οντότητας: α) που αναλαμβάνει επιχειρηματικές δραστηριότητες από τις οποίες δύναται να αποκτά έσοδα και να αναλαμβάνει έξοδα (συμπεριλαμβανομένων των εσόδων και εξόδων που αφορούν συναλλαγές με άλλα συστατικά μέρη της ίδιας οικονομικής οντότητας) και, β) του οποίου τα αποτελέσματα εξετάζονται τακτικά από τον επικεφαλής λήψης επιχειρηματικών αποφάσεων της οντότητας για σκοπούς λήψης αποφάσεων σχετικά με την κατανομή πόρων στον τομέα και την εκτίμηση της αποδόσεώς του. 109 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Ο όρος «επικεφαλής λήψης επιχειρηματικών αποφάσεων» προσδιορίζει τη Διοίκηση του Ομίλου που είναι αρμόδια για τη διάθεση πόρων και στην εκτίμηση της απόδοσης των λειτουργικών τμημάτων μιας οικονομικής οντότητας. Για την εφαρμογή του ΔΠΧΑ 8, ως Διοίκηση του Ομίλου νοείται το Διοικητικό Συμβούλιο. Η Διοίκηση παρακολουθεί ξεχωριστά τα λειτουργικά αποτελέσματα των επιχειρηματικών τομέων του Ομίλου, προκειμένου να λαμβάνει αποφάσεις, να κατανέμει τους διαθέσιμους πόρους, καθώς και να αξιολογεί την απόδοσή τους. Για σκοπούς διοικητικής πληροφόρησης, ο όμιλος είναι οργανωμένος στους εξής λειτουργικούς τομείς: i. ii. iii. iv. Κατασκευές: Αφορά, στην ανάπτυξη των αιολικών πάρκων και των λοιπών μονάδων παραγωγής από ΑΠΕ και επιπλέον στην κατασκευή των απαραίτητων υποδομών (δρόμοι πρόσβασης, υποσταθμοί, διασύνδεση με το εθνικό δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας). Επιπλέον, ο κατασκευαστικός τομέας του Ομίλου παρέχει υπηρεσίες σε τρίτα μέρη, κυρίως σε μικρά δημόσια έργα υποδομών, με την ιδιότητα του κύριου εργολάβου ή υπεργολάβου, είτε και μέσω κοινοπραξιών. Ηλεκτρισμός από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας: Αφορά, κατά κύριο λόγο, στην ηλεκτροπαραγωγή από αιολική ενέργεια, έχοντας ωστόσο και έναν αριθμό φωτοβολταϊκών, υδροηλεκτρικών έργων και έργων ηλεκτροπαραγωγής με χρήση βιομάζας σε διάφορα στάδια ανάπτυξης. Εμπορία ηλεκτρικής ενέργειας: Αφορά την εμπορία ηλεκτρικής ενέργειας και περιλαμβάνει: Προμήθεια και πώληση ηλεκτρικής ενέργειας από και προς τις γειτονικές αγορές και τις αγορές της Νοτιοανατολικής Ευρώπης /Ανάπτυξη δικτύου θυγατρικών εταιρειών στην περιοχή των Βαλκανίων, με στόχο την πρόσβαση στις αντίστοιχες αγορές ηλεκτρικής ενέργειας /Συμμετοχή στις δημοπρασίες δικαιωμάτων διασυνοριακής μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, η αγορά των οποίων αποτελεί προαπαιτούμενο για τη διακίνηση ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ γειτονικών χωρών /Συνεχής δραστηριοποίηση και ανάλυση των δυνατοτήτων που προσφέρουν οι διεθνείς αγορές ηλεκτρικής ενέργειας (σε ημερήσιο, μηνιαίο και ετήσιο επίπεδο). Παραχωρήσεις: Αφορά στην κατασκευή και λειτουργία υποδομών και άλλων έργων Δημοσίου συμφέροντος (όπως το Ενιαίο Αυτόματο Σύστημα Συλλογής Κομίστρου και η Εγκατάσταση επεξεργασίας αστικών αποβλήτων Περιφέρειας Ηπείρου) με αντάλλαγμα την μακροχρόνια εκμετάλλευσή τους από παροχή υπηρεσιών στο κοινό. 110 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Επιχειρηματικοί τομείς 31ης Δεκεμβρίου 2019 Κύκλος εργαριών από εξωτερικούς πελάτες Πωλήσεις προϊόντων Έσοδα από κατασκευαστικές υπηρεσίες Σύνολο κύκλου εργασιών από εξωτερικούς πελάτες Διατομεακά έσοδα Σύνολο κύκλου εργασιών Καθαρά κέρδη/(ζημίες) ανά τομέα Αποσβέσεις Αποσβέσεις επιχορηγήσεων Χρηματοοικονομικά έσοδα Χρηματοοικονομικά έξοδα Χρηματοοικονομικό κόστος tax equity investor Συναλλαγματικές διαφορές αποτίμησης Κέρδη από χρηματοοικονομικά μέσα αποτιμωμένα στην εύλογη αξία Έσοδα συμμετοχών και λοιπών επενδύσεων Κέρδη από πώληση και αποτίμηση συμμετοχών και λοιπών επενδύσεων Ανακτήσεις απομειώσεων/(απομειώσεις) παγίων περιουσιακών στοιχείων Ανακτήσεις απομειώσεων/(απομειώσεις) απαιτήσεων και αποθεμάτων Αναλογία αποτελεσμάτων συγγενών εταιρειών Φόρος εισοδήματος Κέρδη προ φόρων και τόκων (EBIΤ) Κατασκευές Ηλεκτρισμός από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας Εμπορία ηλεκτρικής ενέργειας Διαχείριση αποβλήτων Ηλεκτρονικό εισιτήριο 3 3.401 3.404 237.267 237.267 36.981 36.981 1.740 8.929 10.669 33.400 36.804 237.267 36.981 636 (52) (477) 522 48.384 (64.366) 7.995 257 (47.408) (15.885) 700 6.870 - (166) (103) 860 111 Απαλειφές ενοποίησης Ενοποιημένο σύνολο 8.692 2.131 10.823 - 284.683 14.461 299.144 10.669 10.823 (33.400) (33.400) 299.144 1.118 (17) (33) (7) - (51) (22) 1.160 (1.439) - 3.158 (17) 4.132 (960) - 53.245 (64.474) 7.995 5.549 (50.317) (15.885) 693 6.870 522 (4) - - - (4) (2.053) (477) (26) (14.936) 121.346 (645) (427) 2.230 5 64 11 148 11 14 (936) 897 (2.037) (1.210) (26) (16.391) 125.481 - ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Κατασκευές Ηλεκτρισμός από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας Εμπορία ηλεκτρικής ενέργειας Διαχείριση αποβλήτων Ηλεκτρονικό εισιτήριο 12.538 12.538 2.021.754 67 2.021.821 8.733 8.733 32.345 32.345 42.961 42.961 3.914 1.609.132 4.105 32.869 29.916 Μακροπρόθεσμα δάνεια Βραχυπρόθεσμα δάνεια Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις πληρωτέες την επόμενη χρήση Χρηματικά διαθέσιμα Επιχορηγήσεις προς επιστροφή Δεσμευμένες καταθέσεις Καθαρό χρέος / (πλεόνασμα) - 860.715 36.419 66.771 (242.222) 3.024 (42.460) 682.247 34 (1.505) (1.471) 27.724 586 (2.404) 25.906 18.079 2.857 (11.333) 9.603 - 906.518 36.453 70.214 (257.464) 3.024 (42.460) 716.285 Υποχρεώσεις από μισθώσεις 2 8.669 41 16 5 - 8.733 12 375.772 206.449 - (1.448) - - 375.772 205.013 Επιχειρηματικοί τομείς 31ης Δεκεμβρίου 2019 Περιουσιακά στοιχεία τομέων Συμμετοχές σε συγγενείς επιχειρήσεις Σύνολο περιουσιακών στοιχείων Υποχρεώσεις τομέων Συμμετοχικοί τίτλοι εξομοιούμενοι με χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις Κεφαλαιουχικές δαπάνες περιόδου 112 Απαλειφές ενοποίησης Ενοποιημένο σύνολο - 2.118.331 67 2.118.398 1.679.936 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Κατασκευές Ηλεκτρισμός από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας Εμπορία ηλεκτρικής ενέργειας Διαχείριση αποβλήτων Ηλεκτρονικό εισιτήριο Απαλειφές ενοποίησης Ενοποιημένο σύνολο 14.419 14.419 216.335 216.335 19.702 19.702 3 30.897 30.900 10.621 75 10.696 - 246.661 45.391 292.052 Διατομεακά έσοδα Σύνολο κύκλου εργασιών 40.069 54.488 216.335 19.702 30.900 10.696 (40.069) (40.069) 292.052 Καθαρά κέρδη/(ζημίες) ανά τομέα Αποσβέσεις Αποσβέσεις επιχορηγήσεων Χρηματοοικονομικά έσοδα Χρηματοοικονομικά έξοδα Χρηματοοικονομικό κόστος tax equity investor Συναλλαγματικές διαφορές αποτίμησης Κέρδη από χρηματοοικονομικά μέσα αποτιμωμένα στην εύλογη αξία Έσοδα συμμετοχών και λοιπών επενδύσεων Κέρδη από πώληση και αποτίμηση συμμετοχών και λοιπών επενδύσεων Ανακτήσεις απομειώσεων/(απομειώσεις) παγίων περιουσιακών στοιχείων Ανακτήσεις απομειώσεων/(απομειώσεις) απαιτήσεων και αποθεμάτων Αναλογία αποτελεσμάτων συγγενών εταιρειών Φόρος εισοδήματος Κέρδη προ φόρων και τόκων (EBIΤ) 3.741 (52) 21 (258) 500 (9) (139) (1.492) 5.118 37.158 (55.556) 7.862 959 (45.764) (12.627) 1.931 1.088 (1.147) (2.511) (28) (13.329) 108.586 1.457 (3) 1 (19) (10) (13) (92) 1.590 1.592 (1) 123 (2.471) (133) 762 3.311 3.105 (13) 4.049 (1.221) (58) (1.207) 1.542 - 47.053 (55.625) 7.862 5.153 (49.733) (12.627) 1.921 1.088 500 (9) (1.147) (2.854) (28) (15.358) 120.147 Επιχειρηματικοί τομείς 31ης Δεκεμβρίου 2018 Κύκλος εργαριών από εξωτερικούς πελάτες Πωλήσεις προϊόντων Έσοδα από κατασκευαστικές υπηρεσίες Σύνολο κύκλου εργασιών από εξωτερικούς πελάτες 113 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Επιχειρηματικοί τομείς 31ης Δεκεμβρίου 2018 Περιουσιακά στοιχεία τομέων Συμμετοχές σε συγγενείς επιχειρήσεις Σύνολο περιουσιακών στοιχείων Υποχρεώσεις τομέων Μακροπρόθεσμα δάνεια Βραχυπρόθεσμα δάνεια Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις πληρωτέες την επόμενη χρήση Χρηματικά διαθέσιμα Επιχορηγήσεις προς επιστροφή Δεσμευμένες καταθέσεις Καθαρό χρέος / (πλεόνασμα) Συμμετοχικοί τίτλοι εξομοιούμενοι με χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις Κεφαλαιουχικές δαπάνες περιόδου Κατασκευές Ηλεκτρισμός από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας Εμπορία ηλεκτρικής ενέργειας Διαχείριση αποβλήτων Ηλεκτρονικό εισιτήριο Απαλειφές ενοποίησης Ενοποιημένο σύνολο 26.942 26.942 1.541.534 4.233 1.545.767 7.959 7.959 23.944 23.944 41.658 41.658 - 1.642.037 4.233 1.646.270 10.928 1.190.244 3.185 21.137 29.643 (16.918) (16.918) 627.240 43.957 97.167 (135.013) 3.024 (42.874) 593.501 (1) 32 (1.663) (1.632) 20.312 6 (823) 19.495 20.858 2.868 (11.942) 11.784 - 668.409 43.989 100.041 (166.359) 3.024 (42.874) 606.230 35 160.390 108.068 21 1.806 9 - 160.390 109.939 114 1.255.137 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Γεωγραφικοί τομείς 31/12/2019 Ελλάδα Ανατολική Ευρώπη Αμερική Ενοποιημένο σύνολο Κύκλος εργασιών από εξωτερικούς πελάτες Μη κυκλοφορούν ενεργητικό Κεφαλαιουχικές δαπάνες 185.919 731.727 82.884 52.087 133.067 64 61.138 817.616 122.065 299.144 1.682.410 205.013 31/12/2018 Κύκλος εργασιών από εξωτερικούς πελάτες 212.641 34.169 45.242 292.052 31/12/2018 Μη κυκλοφορούν ενεργητικό Κεφαλαιουχικές δαπάνες 586.204 38.221 222.271 46 492.228 71.672 1.300.703 109.939 Ο κύκλος εργασιών στον ενεργειακό τομέα, λόγω της φύσης του, έχει εξάρτηση από το θεσμικό πλαίσιο που διέπει τους τοπικούς διαχειριστές ενέργειας, τόσο στην εγχώρια αγορά, όσο και στην Βουλγαρία, Πολωνία και Αμερική. Κατά τη διάρκεια της χρήσης που έληξε την 31η Δεκεμβρίου 2019, ποσό € 153,8 εκ. (51,4%) [2018: € 141,0 εκ. (48,3%)] του κύκλου εργασιών του Ομίλου προέρχεται από έναν εξωτερικό πελάτη (Πελάτης Α) του τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας. 115 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) 7 ΣΥΝΕΝΩΣΕΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Απόκτηση του αιολικού πάρκου «Bearkat Ι» μέσω της ΤΕRΝΑ DEN LLC (θυγατρική της TERNA ENERGY USA HOLDING CORPORATION) Την 05/09/2019, ο Όμιλος μέσω της 100% θυγατρικής του εταιρείας ΤΕRΝΑ DEN LLC (θυγατρική της TERNA ENERGY USA HOLDING CORPORATION) προέβη στην εξαγορά του 100% των εταιρικών μεριδίων Class B (membership interests) της εταιρείας BEARKAT I TE PARTNERSHIP LLC. Η εν λόγω εταιρεία κατέχει το 100% των μετοχών της BEARKAT WIND I LLC, η οποία κατέχει και λειτουργεί το αιολικό πάρκο «Bearkat I» στο Τέξας (Glasscock County) των ΗΠΑ, εγκατεστημένης ισχύος 196,65 MW. Η ως άνω συναλλαγή πραγματοποιήθηκε αντί συνολικού τιμήματος € 119.694 χιλ. ($132,357 χιλ.), το οποίο κατά ποσό € 58.780 χιλ. ($ 65.000 χιλ.) διακανονίστηκε ταμειακά και κατά ποσό € 60.913 χιλ. ($67.357 χιλ.) μέσω της ανάληψης μακροπρόθεσμου δανεισμού € 57.296 χιλ. και βραχυπρόθεσμου δανεισμού € 3.617 χιλ. από την πωλήτρια Τράπεζα. Η οριστικοποίηση της διαδικασίας επιμερισμού του τιμήματος απόκτησης (Purchase Price Allocation) σύμφωνα με τις διατάξεις του ΔΠΧΑ 3 «Συνενώσεις Επιχειρήσεων» θα ολοκληρωθεί εντός 12 μηνών από την ημερομηνία της απόκτησης. Συνεπώς, οι προσωρινές εύλογες αξίες των στοιχείων του ενεργητικού που αποκτήθηκαν και των υποχρεώσεων που αναλήφθηκαν τον Σεπτέμβριο του 2019, έχουν ως εξής: Προσωρινές εύλογες αξίες κατά την ημερομηνία απόκτησης του ελέγχου Ενεργητικό Ενσώματα πάγια στοιχεία Απαιτήσεις από παράγωγα Εμπορικές απαιτήσεις Προκαταβολές και λοιπές απαιτήσεις Χρηματικά διαθέσιμα Σύνολο Ενεργητικού 211.550 7.470 2.682 3.255 5.204 230.161 Υποχρεώσεις Συμμετοχικοί τίτλοι εξομοιούμενοι με χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις Λοιπές προβλέψεις Αναβαλλόμενες φορολογικές υποχρεώσεις Βραχυπρόθεσμα δάνεια Προμηθευτές Δεδουλευμένες και λοιπές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις Φόρος εισοδήματος πληρωτέος Σύνολο υποχρεώσεων Καθαρά στοιχεία του ενεργητικού που αποκτήθηκαν 113.685 1.370 3.050 6.613 1.819 1.335 571 128.443 101.718 Τίμημα συναλλαγής Μείον: Ωφέλεια λόγω μείωσης επιτοκίων Μείον: Αξία των καθαρών στοιχείων του ενεργητικού κατά την ημερομηνία της απόκτησης Προσωρινή Υπεραξία 116 119.693 (17.975) (101.718) - ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Ανάλυση ταμειακής εκροής κατά την ημερομηνία απόκτησης του ελέγχου: Τίμημα διακανονιζόμενο σε μετρητά Τίμημα διακανονιζόμενο μέσω της ανάληψης τραπεζικού δανεισμού Συνολο τίμηματος εξαγοράς Μείον: Τίμημα διακανονιζόμενο μέσω της ανάληψης τραπεζικού δανεισμού Μείον: Χρηματικά διαθέσιμα που αποκτήθηκαν Σύνολο ταμειακής εκροής κατά την ημερομηνία απόκτησης του ελέγχου 58.781 60.913 119.694 (60.913) (5.204) 53.577 Στον ανωτέρω πίνακα παρουσιάζονται οι προσωρινές εύλογες αξίες των αποκτηθέντων στοιχείων του ενεργητικού και των αναληφθεισών υποχρεώσεων κατά την ημερομηνία απόκτησης του ελέγχου, ήτοι κατά την 05/09/2019. Οι εύλογες αξίες των ενσώματων παγίων ύψους € 211.550 χιλ. ($ 233.932 χιλ.) έχουν βασιστεί σε έκθεση ανεξάρτητου εκτιμητή, η οποία αναμένεται να οριστικοποιηθεί εντός 12 μηνών από την ημερομηνία της απόκτησης. Το κονδύλι «Συμμετοχικοί Τίτλοι εξομοιούμενοι με χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις» προσδιορίστηκε βάσει χρησιμοποίησης τεχνικής αποτίμησης που στηρίζεται στο μοντέλο χρηματοδότησης του αιολικού πάρκου, το οποίο προβάλει τις μελλοντικές ταμειακές ροές προ φόρων, φόρους και πιστώσεις φόρων παραγωγής και εφαρμόζοντας ως συντελεστή προεξόφλησης το συμφωνηθέν με τον Tax Equity Investor, συντελεστή απόδοσης της επένδυσης IRR (βλ. αναλυτικά Σημείωση 29). Περαιτέρω, στο πλαίσιο της διαδικασίας οριστικοποίησης του τιμήματος εξαγοράς αναγνωρίστηκε ποσό € 17.975 χιλ. ($19.878 χιλ.), το οποίο αφορά σε ωφέλεια από τη μείωση επιτοκίων υφιστάμενων δανείων του Ομίλου από την πωλήτρια Τράπεζα (για Fluvanna I και Gopher Greek), και η οποία και συμφωνήθηκε στο πλαίσιο της συναλλαγής. Συγκεκριμένα, βάσει των νέων μειωμένων επιτοκίων και σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ΔΠΧΑ 9, ο Όμιλος αποαναγνώρισε προηγούμενο δανεισμό ύψους € 125.550 χιλ. ($ 138.833 χιλ.) και αναγνώρισε νέο δανεισμό ύψους € 107.574 χιλ. ($118.955 χιλ.). Η αναγνώριση των δανείων έγινε στην εύλογη αξία τους, η οποία εκτιμήθηκε προσωρινά από τη Διοίκηση προεξοφλώντας τις νέες ταμειακές ροές με το αρχικό επιτόκιο προεξόφλησης των δανείων (10,38%). Η διαφορά μεταξύ του ονομαστικού ποσού των δανείων και της εύλογης αξίας αυτών, ανήλθε σε συνολικό ποσό € 17.975 χιλ. Σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ΔΠΧΑ 9, το εν λόγω ποσό αναγνωρίζεται σε όφελος των χρηματοοικονομικών αποτελεσμάτων. Ωστόσο, και δεδομένου ότι η συγκεκριμένη ωφέλεια προέκυψε στο πλαίσιο της συναλλαγής απόκτησης, κατά τη διαδικασία επιμερισμού του τιμήματος της απόκτησης, το εν λόγω ποσό θεωρήθηκε ότι συνιστά στοιχείο του τιμήματος της συναλλαγής και κατά τη λογιστική του απεικόνιση, αναγνωρίστηκε μειωτικά αυτού. Στο πλαίσιο όλων των παραπάνω υπολογισμών και όπως φαίνεται και στον ανωτέρω πίνακα, ο Όμιλος δεν έχει αναγνωρίσει υπεραξία από την παραπάνω εξαγορά στις ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις της 31/12/2019. Κατά την 31/12/2019, η απόκτηση του «Bearkat I» οδήγησε σε αύξηση των στοιχείων του ενεργητικού και των υποχρεώσεων του Ομίλου κατά το ποσό των € 220.903 χιλ. (10,4% επί του συνόλου των στοιχείων του ενεργητικού του Ομίλου) και € 108.896 χιλ. (6,5% επί του συνόλου των υποχρεώσεων του Ομίλου) αντίστοιχα. Η παραπάνω εξαγορά συνεισέφερε στον κύκλο εργασιών και στα Κέρδη χρήσης του Ομίλου της περιόδου 05/09 – 31/12/2019, το ποσό των € 6.299 χιλ. και € 1.452 χιλ. (ζημία) αντίστοιχα. 117 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) 8 ΑΣΩΜΑΤΑ ΠΑΓΙΑ Τα ασώματα πάγια του Ομίλου και της Εταιρείας και η κίνησή τους για τις περιόδους 1 Ιανουαρίου έως 31 Δεκεμβρίου 2019 και 2018, που παρουσιάζονται στις συνημμένες οικονομικές καταστάσεις, αναλύονται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ Παραχωρήσεις & Δικαιώματα Λογισμικά Προγράμματα Σύνολο Αξία κτήσης 1η Ιανουαρίου 2018 Προσθήκες Πωλήσεις/διαγραφές χρήσης Συναλλαγματικές διαφορές 31ης Δεκεμβρίου 2018 34.007 1.850 (49) 372 36.180 442 136 578 34.449 1.986 (49) 372 36.758 1η Ιανουαρίου 2019 Προσθήκες Πωλήσεις/διαγραφές χρήσης 36.180 3.678 (349) 578 319 (4) 36.758 3.997 (353) Μεταβολή ποσοστού ενοποίησης Συναλλαγματικές διαφορές 31ης Δεκεμβρίου 2019 (97) 164 39.576 (17) 876 (114) 164 40.452 Σωρευμένες Αποσβέσεις 1η Ιανουαρίου 2018 Αποσβέσεις χρήσης Αποσβέσεις διαγραφέντων Συναλλαγματικές διαφορές 31ης Δεκεμβρίου 2018 (11.282) (1.278) (251) (101) (12.912) (314) (49) (363) (11.596) (1.327) (251) (101) (13.275) 1η Ιανουαρίου 2019 Αποσβέσεις χρήσης Αποσβέσεις διαγραφέντων Απομειώσεις Συναλλαγματικές διαφορές 31ης Δεκεμβρίου 2019 (12.912) (1.177) 74 (612) (45) (14.672) (363) (77) 4 (436) (13.275) (1.254) 78 (612) (45) (15.108) 23.268 24.904 215 440 23.483 25.344 Αναπόσβεστη Αξία 31ης Δεκεμβρίου 2018 31ης Δεκεμβρίου 2019 118 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) ΕΤΑΙΡΕΙΑ Παραχωρήσεις & Δικαιώματα Λογισμικά Προγράμματα Σύνολο Αξία κτήσης 1η Ιανουαρίου 2018 Προσθήκες 31ης Δεκεμβρίου 2018 3.426 3.426 441 119 560 3.867 119 3.986 1η Ιανουαρίου 2019 Προσθήκες Πωλήσεις/διαγραφές χρήσης 31ης Δεκεμβρίου 2019 3.426 7 3.433 560 319 (4) 875 3.986 326 (4) 4.308 Σωρευμένες Αποσβέσεις 1η Ιανουαρίου 2018 Αποσβέσεις χρήσης 31ης Δεκεμβρίου 2018 (1.551) (106) (1.657) (312) (50) (362) (1.863) (156) (2.019) 1η Ιανουαρίου 2019 Αποσβέσεις χρήσης Αποσβέσεις διαγραφέντων 31ης Δεκεμβρίου 2019 (1.657) (106) (1.763) (362) (77) 4 (435) (2.019) (183) 4 (2.198) 1.769 1.670 198 440 1.967 2.110 Αναπόσβεστη Αξία 31ης Δεκεμβρίου 2018 31ης Δεκεμβρίου 2019 Στην κατηγορία «Παραχωρήσεις και Δικαιώματα» καταχωρείται η αξία των αδειών παραγωγής, εγκατάστασης και λειτουργίας ενεργειακών σταθμών, η αξία των δικαιωμάτων επέμβασης και χρήσεως των εκτάσεων με δασικό χαρακτήρα, όπου εγκαθίστανται τα Αιολικά Πάρκα καθώς και η αξία των αδειών που αποκτά ο Όμιλος κατά την εξαγορά εταιρειών. Ο Όμιλος δεν έχει αναγνωρίσει μη αποσβέσιμα άυλα στοιχεία του ενεργητικού και για τον λόγο αυτό, η Διοίκηση του Ομίλου προβαίνει σε σχετικούς ελέγχους απομείωσης σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ΔΛΠ 36, μόνον όταν και όπου προκύπτουν σχετικές ενδείξεις απομείωσης (βλ. αναλυτικά Σημείωση 4.7 και Σημείωση 12.3). Εντός της χρήσης 2019 αναγνωρίστηκαν ζημίες απομείωσης € 612 χιλ. επί της αξίας της άδειας αιολικού πάρκου θυγατρικής στην Βουλγαρία (2018: € 251 χιλ. ζημίες απομείωσης επί των αξιών στις άδειες δύο αιολικών πάρκων θυγατρικών του εταιρειών σε Ελλάδα και Βουλγαρία). Οι ζημίες απομείωσης περιλαμβάνονται στο κονδύλι «Λοιπά έσοδα/ (έξοδα)» της ενοποιημένης κατάστασης αποτελεσμάτων. Οι αποσβέσεις των ασώματων παγίων του Ομίλου της χρήσης 2019 έχουν καταχωρηθεί στο Κόστος πωλήσεων κατά € 1.134 χιλ. (€ 1.232 χιλ. το 2018) και στα Έξοδα διοίκησης και διάθεσης κατά € 120 χιλ. (€ 95 χιλ. το 2018). 119 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) 9 ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΧΡΗΣΗΣ ΠΑΓΙΩΝ Τα δικαιώματα χρήσης παγίων αναγνωρίστηκαν συνεπεία της πρώτης εφαρμογής του ΔΠΧΑ 16 (βλ. Σημείωση 2.6.3). Τα ποσά που αναγνωρίστηκαν κατά την 01/01/2019 λόγω της πρόωρης εφαρμογής του προτύπου και η ανάλυση της κίνησής τους εντός της χρήσης 2019 για τον Όμιλο και την Εταιρεία έχει ως εξής: Δικαιώματα χρήσης Ομίλου ΟΜΙΛΟΣ Γήπεδα -Οικόπεδα Κτίρια & Εγκαταστάσεις Μεταφορικά Μέσα Σύνολο Αξία κτήσης 1η Ιανουαρίου 2019 Προσαρμογές από μεταβολή σε λογιστικές πολιτικές και εφαρμογή νέων προτύπων (Σημ. 2.6.3) - - - - 4.961 1.962 86 7.009 1η Ιανουαρίου 2019, Αναπροσαρμοσμένο Υπόλοιπο Προσθήκες Συναλλαγματικές διαφορές 31ης Δεκεμβρίου 2019 4.961 2.775 38 7.774 1.962 2 10 1.974 86 6 92 7.009 2.783 48 9.840 Σωρευμένες Αποσβέσεις 1η Ιανουαρίου 2019 Αποσβέσεις χρήσης Συναλλαγματικές διαφορές 31ης Δεκεμβρίου 2019 (367) (2) (369) (1.036) (1.036) (34) (34) (1.437) (2) (1.439) Αναπόσβεστη Αξία 31ης Δεκεμβρίου 2018 31ης Δεκεμβρίου 2019 7.405 938 58 8.401 120 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Δικαιώματα χρήσης Εταιρείας ΕΤΑΙΡΕΙΑ Γήπεδα -Οικόπεδα Κτίρια & Εγκαταστάσεις Μεταφορικά Μέσα Σύνολο - - - - Προσαρμογές από μεταβολή σε λογιστικές πολιτικές και εφαρμογή νέων προτύπων 102 1.365 40 1.507 1η Ιανουαρίου 2019, Αναπροσαρμοσμένο Υπόλοιπο Προσθήκες 31ης Δεκεμβρίου 2019 102 575 677 1.365 2 1.367 40 6 46 1.507 583 2.090 Σωρευμένες Αποσβέσεις 1η Ιανουαρίου 2019 Αποσβέσεις χρήσης 31ης Δεκεμβρίου 2019 (31) (31) (883) (883) (23) (23) (937) (937) Αναπόσβεστη Αξία 31ης Δεκεμβρίου 2018 31ης Δεκεμβρίου 2019 646 484 23 1.153 Αξία κτήσης 1η Ιανουαρίου 2019 121 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) 10 ΕΝΣΩΜΑΤΑ ΠΑΓΙΑ Τα ενσώματα πάγια του Ομίλου και της Εταιρείας και η κίνησή τους για τις περιόδους 1 Ιανουαρίου έως 31 Δεκεμβρίου 2019 και 2018, στις συνημμένες οικονομικές καταστάσεις, αναλύονται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ Αξία κτήσης 1η Ιανουαρίου 2018 Προσθήκες Κόστος δανεισμού Πωλήσεις/διαγραφές χρήσης Προβλέψεις αποκατάστασης Απομειώσεις Μεταφορές Συναλλαγματικές διαφορές 31ης Δεκεμβρίου 2018 1η Ιανουαρίου 2019 Προσθήκες Κόστος δανεισμού Πωλήσεις/διαγραφές χρήσης Προβλέψεις αποκατάστασης Μεταφορές Συναλλαγματικές διαφορές Μεταβολή λόγω εξαγοράς νέας επιχείρησης (βλ. Σημείωση 7) 31ης Δεκεμβρίου 2019 Σωρευμένες Αποσβέσεις 1η Ιανουαρίου 2018 Αποσβέσεις χρήσης Αποσβέσεις διαγραφέντων Απομειώσεις Συναλλαγματικές διαφορές 31ης Δεκεμβρίου 2018 1η Ιανουαρίου 2019 Αποσβέσεις χρήσης Αποσβέσεις διαγραφέντων Απομειώσεις Συναλλαγματικές διαφορές Μεταβολή λόγω εξαγοράς νέας επιχείρησης (βλ. Σημείωση 7) 31ης Δεκεμβρίου 2019 Αναπόσβεστη Αξία 31ης Δεκεμβρίου 2018 31ης Δεκεμβρίου 2019 Γήπεδα Οικόπεδα Κτίρια & Εγκαταστάσεις Τεχνολογικός & Μηχανολογικός εξοπλισμός 4.824 309 5.133 102.739 3.514 (397) 14.044 1.252 121.152 1.245.171 32.493 98 (3.274) 1.024 6 35.017 14.571 1.325.106 1.894 138 (14) 10 2.028 4.915 361 (6) (2) 5.268 70.837 68.693 1.323 (9) (49.061) 2.606 94.389 1.430.380 105.508 1.421 (3.691) 1.024 (3) 18.437 1.553.076 5.133 85 (167) - 121.152 1.687 (1.300) 23 683 1.325.106 151.077 4.946 (921) 1.897 84.113 5.044 2.028 92 (181) 6 5.268 220 (351) 2 94.389 41.012 (10) (84.136) 1.880 1.553.076 194.173 4.946 (2.930) 1.897 7.615 5.051 122.245 227.031 1.798.293 1.945 5.139 53.135 227.031 1.985.808 - (27.919) (4.512) 27 (140) (32.544) (274.647) (49.451) 1.192 (896) (1.914) (325.716) (1.199) (115) 12 (4) (1.306) (3.781) (220) 6 (3.995) - (307.546) (54.298) 1.237 (896) (2.058) (363.561) - (32.544) (4.542) 168 (620) (102) (325.716) (56.916) 679 (824) (1.435) (1.306) (124) 158 (2) (3.995) (201) 304 (2) - (363.561) (61.783) 1.309 (1.444) (1.541) - (37.640) (15.481) (399.693) (1.274) (3.894) - (15.481) (442.501) 5.133 5.051 88.608 84.605 999.390 1.398.600 722 671 1.273 1.245 94.389 53.135 1.189.515 1.543.307 122 Μεταφορικά Μέσα Έπιπλα και Λοιπός Εξοπλισμός Ακινητοποιήσεις υπό εκτέλεση Σύνολο ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) ΕΤΑΙΡΕΙΑ Γήπεδα Οικόπεδα Κτίρια & Εγκαταστάσεις Τεχνολογικός & Μηχανολογικός εξοπλισμός Μεταφορικά Μέσα Έπιπλα και Λοιπός Εξοπλισμός Ακινητοποιήσεις υπό εκτέλεση Σύνολο Αξία κτήσης 1η Ιανουαρίου 2018 Προσθήκες Πωλήσεις/διαγραφές χρήσης 31ης Δεκεμβρίου 2018 896 896 11.210 27 11.237 154.129 75 (3.155) 151.049 1.132 22 (1) 1.153 4.308 307 (6) 4.609 9.686 226 9.912 181.361 657 (3.162) 178.856 1η Ιανουαρίου 2019 Προσθήκες Πωλήσεις/διαγραφές χρήσης 31ης Δεκεμβρίου 2019 896 896 11.237 4 (35) 11.206 151.049 65 (383) 150.731 1.153 42 (155) 1.040 4.609 149 (304) 4.454 9.912 276 (10) 10.178 178.856 536 (887) 178.505 Σωρευμένες Αποσβέσεις 1η Ιανουαρίου 2018 Αποσβέσεις χρήσης Αποσβέσεις διαγραφέντων 31ης Δεκεμβρίου 2018 - (6.494) (339) (6.833) (77.213) (5.486) 1.155 (81.544) (904) (41) 1 (944) (3.545) (166) 6 (3.705) - (88.156) (6.032) 1.162 (93.026) 1η Ιανουαρίου 2019 Αποσβέσεις χρήσης Αποσβέσεις διαγραφέντων 31ης Δεκεμβρίου 2019 - (6.833) (340) 35 (7.138) (81.544) (5.433) 383 (86.594) (944) (43) 149 (838) (3.705) (147) 304 (3.548) - (93.026) (5.963) 871 (98.118) 896 896 4.404 4.068 69.505 64.137 209 202 904 906 9.912 10.178 85.830 80.387 Αναπόσβεστη Αξία 31ης Δεκεμβρίου 2018 31ης Δεκεμβρίου 2019 Στο λογαριασμό «Τεχνολογικός και μηχανολογικός εξοπλισμός», συνολικού ποσού € 1.398.600 χιλ. για τον Όμιλο και € 64.137 χιλ. για την Εταιρεία, περιλαμβάνονται ανεμογεννήτριες Αιολικών Πάρκων οι οποίες έχουν ενεχυριαστεί σε τράπεζες για εξασφάλιση μακροπρόθεσμων δανείων. Εντός της χρήσης 2019, ο Όμιλος αναγνώρισε ζημία απομείωσης ύψους € 1.445 χιλ. που αφορά στις εγκαταστάσεις μονάδας παραγωγής ενέργειας από βιομάζα θυγατρικής εταιρείας στην Ελλάδα (2018: είχαν αναγνωριστεί απομειώσεις ύψους 896 χιλ.) (βλ. αναλυτικά Σημείωση 4.7 και 12.3). Στις κατηγορίες «Γήπεδα-Οικόπεδα», «Κτίρια και εγκαταστάσεις» και «Τεχνολογικός και μηχανολογικός εξοπλισμός», περιλαμβάνονται πάγια με αναπόσβεστο κόστος € 78.672 χιλ. και € 83.181 χιλ., κατά την 31η Δεκεμβρίου 2019 και 2018, αντίστοιχα, που αφορούν σε Εγκαταστάσεις Δικτύων Διανομής που κατασκευάστηκαν από την Εταιρεία και όπως προβλέπεται από συμβάσεις με τη ΔΕΔΔΗΕ, μεταβιβάζονται στη ΔΕΔΔΗΕ, άνευ ανταλλάγματος, κατά την έναρξη λειτουργίας του κάθε Αιολικού Πάρκου. Παρά ταύτα, και μετά την μεταβίβασή τους, οι εγκαταστάσεις αυτές συνεχίζουν να εξυπηρετούν τον σκοπό για τον οποίο κατασκευάστηκαν, δηλαδή την πώληση της παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας στη ΔΕΔΔΗΕ και ΔΑΠΕΕΠ, παραμένοντας στην αποκλειστική χρήση της Εταιρείας και ως εκ τούτου, το αναπόσβεστο κόστος, κατά την ημερομηνία της μεταβίβασης, συνεχίζει να αποσβένεται, όπως και προηγουμένως, μέχρι την εξάντληση της 25ετούς περιόδου απόσβεσης των Αιολικών Πάρκων. 123 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Οι προσθήκες του Ομίλου για την χρήση 2019 σε Τεχνολογικό και Μηχανολογικό εξοπλισμό αφορούν κυρίως σε προσθήκες: - ύψους € 118.501 χιλ. που αφορά το αιολικό πάρκο Fluvanna II (158 MW) μέσω της θυγατρικής εταιρείας FLUVANNA WIND ENERGY 2, LLC, - ύψους € 1.732 χιλ. και € 4.348 χιλ. που αφορούν στα αιολικά πάρκα στη θέση ΜΕΣΟΠΗΚΙ (9 MW) και ΑΓΡΙΑΧΛΑΔΙΑ (22,5 MW), αντίστοιχα, του Δήμου Κύμης - Αλιβερίου μέσω της θυγατρικής εταιρείας ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΔΥΣΤΙΩΝ ΕΥΒΟΙΑΣ Α.Ε., - ύψους € 10.009 χιλ. που αφορά στο αιολικό πάρκο στη θέση ΕΞΩΣΤΗΣ (18,9 MW) του Δήμου Καρύστου μέσω της θυγατρικής εταιρείας ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΣΤΥΡΩΝ ΕΥΒΟΙΑΣ Α.Ε., - ύψους € 5.398 χιλ. και € 6.631 χιλ. που αφορούν τα αιολικά πάρκα στη θέση ΒΟΥΡΕΖΑ (7,2 MW) και ΠΥΡΓΑΡΙ ΙΙ (9,9 MW), αντίστοιχα, του Δήμου Κύμης - Αλιβερίου μέσω της θυγατρικής εταιρείας ΑΙΟΛΙΚΗ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε., - ύψους € 1.569 χιλ. και € 1.255 χιλ. που αφορούν στα αιολικά πάρκα στη θέση ΒΟΡΙΝΑ ΛΙΘΑΡΙΑ και ΚΑΛΟΓΕΡΙΚΗ ΡΑΧΗ, αντίστοιχα, της θυγατρικής εταιρείας ΤΕΡΝΑ ΑΙΟΛΙΚΗ ΑΜΑΡΥΝΘΟΥ Α.Ε., Οι προσθήκες των Ακινητοποιήσεων υπό εκτέλεση του Ομίλου για τη χρήση 2019 ποσού € 41.012 χιλ.αφορούν κατά κύριο λόγο σε προσθήκες: - ύψους € 4.831 χιλ., € 5.893 χιλ. και € 3.449 χιλ. που αφορούν τα αιολικά πάρκα στη θέση ΓΚΑΛΟΣΙ (19,8 MW), ΚΑΡΑΜΠΥΛΑ (19,8 MW) και ΠΥΡΓΑΡΙ ΝΤΑΡΔΙΖΑ (6,3 MW), αντίστοιχα, του Δήμου Καρύστου μέσω της θυγατρικής εταιρείας ΑΙΟΛΙΚΗ ΜΑΡΜΑΡΙΟΥ ΕΥΒΟΙΑΣ Α.Ε., - ύψους € 3.130 χιλ. και € 6.839 χιλ. που αφορούν τα αιολικά πάρκα στη θέση ΜΕΣΟΠΗΚΙ (9 MW) και ΑΓΡΙΑΧΛΑΔΙΑ (22,5 MW), αντίστοιχα, του Δήμου Κύμης-Αλιβερίου της θυγατρικής εταιρείας ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΔΥΣΤΙΩΝ ΕΥΒΟΙΑΣ Α.Ε., - ύψους € 8.158 χιλ. που αφορά στο αιολικό πάρκο στη θέση ΕΞΩΣΤΗΣ (18,9 MW) του Δήμου Καρύστου μέσω της θυγατρικής εταιρείας ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΣΤΥΡΩΝ ΕΥΒΟΙΑΣ Α.Ε., - ύψους € 6.071 χιλ., € 1.251 χιλ. και € 3.200 χιλ. που αφορούν στα αιολικά πάρκα στη θέση ΒΟΥΡΕΖΑ (7,2 MW), ΚΟΣΚΙΝΑ-ΛΑΚΚΑ (7,65 MW) και ΠΥΡΓΑΡΙ ΙΙ (9,9 MW), αντίστοιχα, του Δήμου ΚύμηςΑλιβερίου της θυγατρικής εταιρείας ΑΙΟΛΙΚΗ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε.. Η γραμμή «Μεταβολή λόγω εξαγοράς νέας επιχείρησης» αναπόσβεστης αξίας ύψους € 211.550 χιλ. αφορά στην εξαγορά, εντός του 3ου τριμήνου του 2019, του αιολικού πάρκου «Bearkat», στο Glasscock County του Τέξας (ισχύος 200 MW) (βλ. αναλυτικά Σημείωση 7). 124 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Οι μεταφορές από τις «Ακινητοποιήσεις υπό εκτέλεση» ύψους € 84.136 χιλ. οφείλονται στην ολοκλήρωση της κατασκευής του αιολικού πάρκου Fluvanna II , ισχύος 158 MW στο Τέξας των ΗΠΑ, εντός του 3ου τριμήνου του 2019. Οι αποσβέσεις των ενσώματων παγίων του Ομίλου της χρήσης 2019 έχουν καταχωρηθεί στο Κόστος πωλήσεων κατά € 61.625 χιλ. (€ 54.118 χιλ. το 2018), στα Έξοδα διοίκησης και διάθεσης κατά € 120 χιλ. (€ 109 χιλ. το 2018) και στα Έξοδα ερευνών και ανάπτυξης κατά € 37 χιλ. (€ 69 χιλ. το 2018). 11 ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΑ ΑΚΙΝΗΤΑ Τα επενδυτικά ακίνητα του Ομίλου και της Εταιρείας και η κίνησή τους για τις περιόδους 1 Ιανουαρίου έως 31 Δεκεμβρίου 2019 και 2018, στις συνημμένες οικονομικές καταστάσεις, αναλύονται ως εξής: Υπόλοιπο έναρξης Μεταβολή εύλογης αξίας επενδυτικών ακινήτων Υπόλοιπο λήξης ΟΜΙΛΟΣ 31/12/2019 31/12/2018 538 509 2 29 540 538 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2019 31/12/2018 538 509 2 29 540 538 Οι επενδύσεις σε ακίνητα προσδιορίζονται με βάση τη μέθοδο της εύλογης αξίας του ΔΛΠ 40. H επιμέτρηση στην εύλογη αξία καθορίστηκε λαμβάνοντας υπόψη την ικανότητα της Εταιρείας για την επίτευξη της μέγιστης και βέλτιστης χρήσης τους, αξιολογώντας τη χρήση του κάθε στοιχείου που είναι νομικά επιτρεπτή και οικονομικά εφικτή. Ο Όμιλος εντός της χρήσης 2019 προέβη στην επανεκτίμηση της εύλογης αξίας των επενδυτικών του ακινήτων, αναθέτοντας την εργασία της εκτίμησης σε ανεξάρτητους εκτιμητές ακινήτων. Από την επανεκτίμηση της εύλογης αξίας των επενδυτικών ακινήτων προέκυψε κέρδος ύψους € 2 χιλ. (2018: κέρδος € 29 χιλ.). 12 ΣΥΜΜΕΤΟΧΕΣ ΣΕ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ 12.1 Ανάλυση κίνησης επενδύσεων σε θυγατρικές χρήσης 2019 Οι θυγατρικές της Εταιρείας παρουσιάζονται αναλυτικά στη Σημείωση 5. Η μεταβολή της λογιστικής αξίας των επενδύσεων σε θυγατρικές, στις εταιρικές οικονομικές καταστάσεις έχει ως εξής: Εταιρικά στοιχεία Υπόλοιπο έναρξης Προσθήκες Διαγραφή από λύση εταιρειών Επιστροφή κεφαλαίου Απομειώσεις συμμετοχών Μεταφορά προς κοινοπραξίες (βλ. Σημείωση 14.1) Υπόλοιπο λήξης 125 31/12/2019 31/12/2018 332.595 97.355 (27.910) (1.630) (123) 400.287 288.641 46.397 (13) (2.393) (37) 332.595 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Οι προσθήκες ποσού € 97.355 χιλ. που πραγματοποιήθηκαν εντός του 2019, αφορούν κυρίως σε αυξήσεις μετοχικού κεφαλαίου που πραγματοποιήθηκαν σε υφιστάμενες θυγατρικές εταιρείες και ειδικότερα: - Αυξήσεις μετοχικού κεφαλαίου συνολικού ύψους € 63.900 χιλ. στην θυγατρική εταιρεία TERNA ENERGY OVERSEAS LTD. Ειδικότερα, την 25/07/2019 και την 17/12/2019 διενεργήθηκαν αυξήσεις μετοχικού κεφαλαίου ποσού € 60.400 χιλ. και € 3.500 χιλ., αντίστοιχα. - Αυξήσεις μετοχικού κεφαλαίου ύψους € 14.194 χιλ. στην θυγατρική εταιρεία ΑΙΟΛΙΚΗ ΜΑΡΜΑΡΙΟΥ ΕΥΒΟΙΑΣ ΑΕ. Ειδικότερα την 02/09/2019 και την 20/09/2019 διενεργήθηκαν αυξήσεις μετοχικού κεφαλαίου ποσού €4 χιλ. και €14.190 χιλ. αντίστοιχα. Περαιτέρω, την 09/10/2019, δυνάμει του από ιδιωτικού συμφωνητικού των μετόχων της αναφερόμενης θυγατρικής εταιρείας, η μέτοχος «IWECO ΧΩΝΟΣ ΚΡΗΤΗΣ Α.Ε.» προέβη σε πώληση του συνόλου των μετοχών της, ήτοι 31 μετοχών και αξίας € 3,1 χιλ., στην Εταιρεία, η οποία, κατόπιν της αγοραπωλησίας αυτής, κατέχει πλέον το 100% του μετοχικού κεφαλαίου της ΑΙΟΛΙΚΗ ΜΑΡΜΑΡΙΟΥ ΕΥΒΟΙΑΣ Α.Ε.. - Αυξήσεις μετοχικού κεφαλαίου ύψους € 7.532 χιλ. στην θυγατρική εταιρεία ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΔΥΣΤΙΩΝ ΕΥΒΟΙΑΣ Α.Ε. Ειδικότερα την 29/08/2019 και την 20/09/2019 διενεργήθηκαν αυξήσεις μετοχικού κεφαλαίου ποσού € 232 χιλ. και € 7.300 χιλ. αντίστοιχα. Περαιτέρω, την 09/10/2019, δυνάμει του από ιδιωτικού συμφωνητικού των μετόχων της αναφερόμενης θυγατρικής εταιρείας, η μέτοχος «IWECO ΧΩΝΟΣ ΚΡΗΤΗΣ Α.Ε.» προέβη σε πώληση του συνόλου των μετοχών της, ήτοι 30 μετοχών και αξίας € 3 χιλ., στην Εταιρεία, η οποία, κατόπιν της αγοραπωλησίας αυτής, κατέχει πλέον το 100% του μετοχικού κεφαλαίου της ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΔΥΣΤΙΩΝ ΕΥΒΟΙΑΣ Α.Ε.. - Αυξήσεις μετοχικού κεφαλαίου ύψους € 6.141 χιλ. στην θυγατρική εταιρεία ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΣΤΥΡΩΝ ΕΥΒΟΙΑΣ Α.Ε. Ειδικότερα την 01/06/2019, την 29/08/2019 και την 20/09/2019 διενεργήθηκαν αυξήσεις μετοχικού κεφαλαίου ποσού € 2 χιλ., € 239 χιλ. και € 5.900 χιλ. αντίστοιχα. Περαιτέρω, την 09/10/2019, δυνάμει του από ιδιωτικού συμφωνητικού των μετόχων της αναφερόμενης θυγατρικής εταιρείας, η μέτοχος «IWECO ΧΩΝΟΣ ΚΡΗΤΗΣ Α.Ε.» προέβη σε πώληση του συνόλου των μετοχών της, ήτοι 30 μετοχών και αξίας €3 χιλ., στην Εταιρεία, η οποία, κατόπιν της αγοραπωλησίας αυτής, κατέχει πλέον το 100% του μετοχικού κεφαλαίου της ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΣΤΥΡΩΝ ΕΥΒΟΙΑΣ Α.Ε. - Αύξηση μετοχικού κεφαλαίου ύψους € 5.180 χιλ. στην θυγατρική εταιρεία ΑΙΟΛΙΚΗ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε. την 20/09/2019. Περαιτέρω, την 09/10/2019, δυνάμει του από ιδιωτικού συμφωνητικού των μετόχων της αναφερόμενης θυγατρικής εταιρείας, η μέτοχος «IWECO ΧΩΝΟΣ ΚΡΗΤΗΣ Α.Ε.» προέβη σε πώληση του συνόλου των μετοχών της, ήτοι 32 μετοχών και αξίας € 3,2 χιλ., στην Εταιρεία, η οποία, κατόπιν της αγοραπωλησίας αυτής, κατέχει πλέον το 100% του μετοχικού κεφαλαίου της ΑΙΟΛΙΚΗ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε. - Αύξηση μετοχικού κεφαλαίου ύψους € 396 χιλ. στην θυγατρική εταιρεία ΔΕΛΤΑ ΑΞΙΟΥ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Α.Ε. την 20/09/2019. 126 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Η επιστροφή κεφαλαίου ποσού € 27.910 χιλ. που πραγματοποιήθηκε εντός του 2019, αφορά σε μειώσεις μετοχικού κεφαλαίου της θυγατρικής εταιρείας TERNA ENERGY OVERSEAS LTD. Περαιτέρω, ποσό € 123 χιλ. αφορά στην επένδυση της Εταιρείας στην OPTIMUS ENERGY ΑΕ. (κατέχει το 51% του μετοχικού της κεφαλαίου) Η εν λόγω εταιρεία ενοποιούνταν στις ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις της Εταιρείας ως θυγατρική σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ΔΠΧΑ 10. Τον Νοέμβριο του 2019 κατόπιν υπογραφής σχετικής συμφωνίας μετόχων, η Διοίκηση επαναξιολόγησε την ύπαρξη του ελέγχου και κατέληξε ότι σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ΔΠΧΑ 11 ασκείται από κοινού έλεγχος και συνεπεία αυτού, μεταφέρθηκε στο κονδύλι «Συμμετοχές σε Κοινοπραξίες» και ενοποιείται πλέον με τη μέθοδο της καθαρής θέσης (βλ. αναλυτικά Σημείωση 14.1) . Η εν λόγω εταιρεία ξεκίνησε το Νοέμβριο του 2019 τη δραστηριότητά της και δεν έχει σημαντικά οικονομικά μεγέθη. 12.2 Αξιολόγηση του ελέγχου σύμφωνα με το ΔΠΧΑ 10 Η εταιρεία HELLAS SMARTICKET ΑΕ («HST») ενοποιείται ολικά ως θυγατρική, καθώς ο Όμιλος ασκεί έλεγχο σε αυτή σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ΔΠΧΑ 10. Συγκεκριμένα, η Εταιρεία κατείχε ποσοστό 70% στο μετοχικό κεφάλαιο της (HST) μέχρι και την 28/11/2017 κατά την οποία και προέβη στην πώληση του 35% της συμμετοχής της προς τη μητρική της εταιρεία ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ. Η Διοίκηση της Εταιρείας αξιολογώντας τις απαιτήσεις του ΔΠΧΑ 10, ασκεί έλεγχο, καθώς κατευθύνει τις συναφείς δραστηριότητες της θυγατρικής μέσω τις πλειοψηφίας των μελών του ΔΣ και των βασικών διευθυντικών στελεχών της. Εντός της τρέχουσας περιόδου αναφοράς διενεργήθηκε επαναξιολόγηση των παραπάνω κρίσεων, και δεν προέκυψε κάποια αλλαγή σε σχέση με την υφιστάμενη προσέγγιση. 12.3 Έλεγχος απομείωσης Σύμφωνα με τις ακολουθούμενες λογιστικές πολιτικές και τις απαιτήσεις του ΔΛΠ 36, η Εταιρεία διενεργεί σχετικό έλεγχο απομείωσης επί των στοιχείων του ενεργητικού στη λήξη κάθε ετήσιας περιόδου αναφοράς εφόσον υφίστανται σχετικές ενδείξεις απομείωσης. Ο σχετικός έλεγχος μπορεί να διενεργείται και νωρίτερα, όταν ανακύπτουν ενδείξεις ενδεχόμενης ζημίας απομείωσης. Η αξιολόγηση που διενεργείται, εστιάζει τόσο σε εξωγενείς όσο και σε ενδογενείς παράγοντες. Για τον πραγματοποιηθέντα έλεγχο απομείωσης κάθε αιολικό πάρκο αποτελεί μία Μονάδα Δημιουργίας Ταμειακών Ροών (ΜΔΤΡ). Τα ανακτήσιμα ποσά των ανωτέρω ΜΔΤΡ προσδιορίστηκαν με βάση τη μέθοδο της αξίας λόγω χρήσης (value in use). Η αξία λόγω χρήσης υπολογίστηκε χρησιμοποιώντας τη μέθοδο των προεξοφλημένων ταμειακών ροών, ήτοι προβλέψεις ταμειακών ροών που βασίστηκε σε προϋπολογισμούς της Διοίκησης και τις προβλέψεις έως το πέρας της ωφέλιμης ζωής του εκάστοτε αιολικού πάρκου. 127 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Παραδοχές που χρησιμοποιήθηκαν για τον προσδιορισμό της αξίας λόγω χρήσης Οι βασικότερες παραδοχές που εφαρμόζονται από τη Διοίκηση σχετίζονται με τον προσδιορισμό της παρούσας αξίας των εκτιμώμενων μελλοντικών ταμειακών ροών, όπως αναμένεται να παραχθούν από κάθε ΜΔΤΡ (μέθοδος των προεξοφλημένων ταμειακών ροών) και είναι οι εξής: Προβλεπόμενες πωλήσεις: Περιλαμβάνουν παραδοχές και εκτιμήσεις της Διοίκησης που έχει λάβει υπόψη ιστορικές μετρήσεις για την παραγόμενη ηλεκτρική ενέργεια και τις τιμές πώλησης της ηλεκτρικής ενέργειας. Προϋπολογιστικά EBITDA: Τα προϋπολογιστικά περιθώρια λειτουργικού κέρδους και EBITDA υπολογίζονται με βάση και τα απολογιστικά στοιχεία των τελευταίων ετών. Για την προβλεπόμενη περίοδο, το περιθώριο EBITDA για τα Α/Π εκτιμάται ότι θα κυμανθεί μεταξύ 17% και 73% ενώ για την βιομάζα μεταξύ 12% και 29%. Επιτόκιο Προεξόφλησης από 5,07% έως 10,04% ανά περίπτωση (για την Ελλάδα 5,54% ‐ 8,17%, για την Πολωνία 5,07% ‐ 10,04% και για τη Βουλγαρία 8,58%). Αποτελέσματα ελέγχου απομείωσης Με βάση τα αποτελέσματα του ελέγχου απομείωσης κατά την 31η Δεκεμβρίου 2019, από τη σύγκριση του ανακτήσιμου ποσού από τα κόστη επένδυσης των αιολικών πάρκων των θυγατρικών και της λογιστικής αξίας αυτών, προέκυψε μείωση του κονδυλίου των επενδύσεων σε θυγατρικές κατά ποσό € 1.630 χιλ. και το οποίο αφορά την εταιρεία ΔΕΛΤΑ ΑΞΙΟΥ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Α.Ε.. Η ζημία που προέκυψε καταχωρήθηκε στο κονδύλι της Κατάστασης Συνολικού Εισοδήματος “Ζημίες από πώληση και αποτίμηση συμμετοχών και λοιπών επενδύσεων”. Η απομείωση που αναγνωρίστηκε εντός της χρήσης προέκυψε κυρίως από αυξημένα προβλεπόμενα έξοδα του έργου. 12.4 Θυγατρικές με σημαντικό ποσοστό μη ελεγχουσών συμμετοχών Οι παρακάτω πίνακες συνοψίζουν τις οικονομικές πληροφορίες των θυγατρικών, στις οποίες οι μη ελέγχουσες συμμετοχές κατέχουν σημαντικό ποσοστό. Συνοπτικά στοιχεία κατάστασης οικονομικής θέσης ΔΕΗ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ-ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΕ HST ΑΕ Ποσοστό μη ελεγχουσών συμμετοχών(%) Μη Κυκλοφορούν Ενεργητικό Κυκλοφορούν Ενεργητικό Σύνολο Ενεργητικού Σύνολο μακροπρόθεσμων υποχρεώσεων Σύνολο βραχυπρόθεσμων υποχρεώσεων Σύνολο Υποχρεώσεων Σύνολο Ιδίων Κεφαλαίων Μη ελέγχουσες συμμετοχές 65,00% 31/12/2019 24.545 16.796 41.341 18.158 11.638 29.796 11.545 7.504 65,00% 31/12/2018 25.002 14.486 39.488 20.862 8.600 29.462 10.026 6.517 128 49,00% 31/12/2019 10.065 10.360 20.425 13.402 489 13.891 6.534 3.202 49,00% 31/12/2018 10.750 2.522 13.272 5.350 1.298 6.648 6.624 3.246 ΔΕΛΤΑ ΑΞΙΟΥ ΑΕ 34,00% 31/12/2019 3.724 1.240 4.964 3.845 2.015 5.860 -896 (305) 34,00% 31/12/2018 5.502 1.256 6.758 1 6.065 6.066 692 235 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Συνοπτικά στοιχεία κατάστασης συνολικού εισοδήματος Κύκλος Εργασιών Καθαρά κέρδη/(ζημίες) χρήσης Λοιπά συνολικά εισοδήματα χρήσης (μετά από φόρους) Συγκεντρωτικά συνολικά εισοδήματα/(ζημίες) χρήσης Κέρδη/(ζημίες) χρήσης αποδιδόμενα σε μη ελέγχουσες συμμετοχές HST ΑΕ 1-Iαν 31/12/2019 31/12/2018 9.407 8.877 2.720 2.390 ΔΕΗ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ-ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΕ 1-Iαν 31/12/2019 31/12/2018 1.967 3.034 577 1.322 ΔΕΛΤΑ ΑΞΙΟΥ ΑΕ 1-Iαν 31/12/2019 31/12/2018 1.265 1.402 (2.181) (716) (1) 3 (3) 9 - - 2.719 2.393 574 1.331 (2.181) (716) 1.767 1.555 281 652 (742) (243) Συνοπτικά στοιχεία κατάστασης ταμειακών ροών HST ΑΕ 1-Iαν 31/12/2019 31/12/2018 Σύνολο εισροών/(εκροών) από λειτουργικές δραστηριότητες Σύνολο εισροών/(εκροών) από επενδυτικές δραστηριότητες Σύνολο εισροών/(εκροών) από χρηματοδοτικές δραστηριότητες Καθαρή αύξηση/(μείωση) στα ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα χρήσης ΔΕΗ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ-ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΕ 1-Iαν 31/12/2019 31/12/2018 ΔΕΛΤΑ ΑΞΙΟΥ ΑΕ 1-Iαν 31/12/2019 31/12/2018 4.509 17.412 1.126 1.617 (688) 555 - (18) - - 1 (96) (4.973) (16.761) 6.957 (1.565) 588 (537) (464) 633 8.083 52 (99) (78) Σημ.: Οικονομικά στοιχεία πριν από τις απαλοιφές με τον ευρύτερο Όμιλο. Ο Όμιλος δεν έχει συμμετοχές σε μη ενοποιούμενες δομημένες οντότητες. 13 ΣΥΜΜΕΤΟΧΕΣ ΣΕ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ Ο Όμιλος έχει συμμετοχές σε συνδεδεμένες εταιρείες, οι οποίες λόγω ουσιώδους επιρροής ταξινομούνται ως συγγενείς και ενοποιούνται με βάση τη μέθοδο της καθαρής θέσης στις ενοποιημένες Οικονομικές Καταστάσεις (το αντικείμενο δραστηριότητας και τα κατεχόμενα ποσοστά συμμετοχής του Ομίλου στις εν λόγω επενδύσεις, παρουσιάζονται αναλυτικά στη Σημείωση 5 των οικονομικών καταστάσεων). Ο Όμιλος, βασιζόμενος στη συνεισφορά των συγγενών εταιρειών στα κέρδη/(ζημίες) προ φόρων του Ομίλου, έκρινε ότι καθεμία από τις συγγενείς εταιρείες ξεχωριστά είναι επουσιώδης και για τον λόγο αυτό γνωστοποιεί στον παρακάτω πίνακα, συγκεντρωτικά το μερίδιό του για αυτές τις συγγενείς εταιρείες: 129 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Καθαρές ζημίες χρήσης Συγκεντρωτικές συνολικές ζημίες χρήσης Συνολική συμμετοχή του Ομίλου στη λογιστική αξία αυτών των συγγενών ΟΜΙΛΟΣ 31/12/2019 31/12/2018 (2) (28) (2) (28) 67 4.233 Η κίνηση των συμμετοχών σε συγγενείς για τις χρήσεις 2019 και 2018 έχει ως εξής: Υπόλοιπο έναρξης Αρχική απόκτηση συμμετοχών Μεταφορά προς κοινοπραξίες (βλ.Σημείωση 14.1) Αναλογία αποτελεσμάτων συγγενών εταιρειών Υπόλοιπο λήξης ΟΜΙΛΟΣ 31/12/2019 31/12/2018 4.233 4.261 1 (4.165) (2) 67 (28) 4.233 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2019 31/12/2018 4.188 4.188 (4.188) - 4.188 Εντός του 2019, ο Όμιλος απέκτησε το 12,50% του συνεταιριστικού κεφαλαίου της νέο ιδρυθείσας Ενεργειακής Κοινότητας του Ν. 4513/2018 με την επωνυμία ΑΡΜΟΝΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ καθώς και το 14,29% του συνεταιριστικού κεφαλαίου της της νέο ιδρυθείσας Ενεργειακής Κοινότητας του Ν. 4513/2018 με την επωνυμία ΑΜΑΛΘΕΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ. Η ύπαρξη ουσιώδους επιρροής στις εν λόγω οντότητες, τεκμαίρεται μέσω της αντιπροσώπευσης στο Διοικητικό Συμβούλιο, της αξιολόγησης του τρόπου λειτουργίας αυτών και του καταστατικού τους, καθώς και της επί της ουσίας συμμετοχής του Ομίλου στις διαδικασίες χάραξης της πολιτικής τους. Την 04/09/2019, η Εταιρεία, αγόρασε από την ΜΕΛ-Μ.Α.Ε., 5.430 μετοχές της ΕΝ.ΕΡ.ΜΕΛ Α.Ε., ονομαστικής αξίας € 10 εκάστης, οι οποίες αντιστοιχούν σε ποσοστό 0,82% του συνολικού μετοχικού κεφαλαίου της ΕΝ.ΕΡ.ΜΕΛ Α.Ε.. Μετά την εν λόγω απόκτηση, το συνολικό ποσοστό στην επένδυση ανήλθε σε 50% και η επένδυση της Εταιρείας στην ΕΝ.ΕΡ.ΜΕΛ Α.Ε. μεταφέρθηκε από το κονδύλι «Συμμετοχές σε Συγγενείς Επιχειρήσεις» στο κονδύλι «Συμμετοχές σε Κοινοπραξίες». Από την εν λόγω αναταξινόμηση δεν προέκυψε καμία επίδραση στα ίδια κεφάλαια και στα αποτελέσματα του Ομίλου, καθώς η εν λόγω επένδυση ενοποιούνταν και συνεχίζει να ενοποιείται με τη μέθοδο της καθαρής θέσης, σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ΔΛΠ 28. Στη χρήση 2019, η Εταιρεία δεν προέβη σε απομείωση των συμμετοχών της. 130 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) 14 ΣΥΜΜΕΤΟΧΕΣ ΣΕ ΣΧΗΜΑΤΑ ΥΠΟ ΚΟΙΝΟ ΕΛΕΓΧΟ 14.1. Συμμετοχές σε κοινοπραξίες Ο Όμιλος κατέχει δικαιώματα σε κοινοπραξίες τις οποίες ενοποιεί με τη μέθοδο της Καθαρής Θέσης σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ΔΛΠ 28, και οι οποίες παρουσιάζονται στη Σημείωση 5 των Οικονομικών Καταστάσεων. Η κίνηση των συμμετοχών σε κοινοπραξίες έχει ως εξής: Υπόλοιπο έναρξης Προσθήκες Απομειώσεις συμμετοχών Κόστος διαγραφής λόγω εκκαθάρισης συμμετοχών Μεταφορά από θυγατρικές (βλ.Σημείωση 12.1) Μεταφορά από συγγενείς (βλ. Σημείωση 13) Αναλογία αποτελεσμάτων κοινοπραξιών Υπόλοιπο λήξης ΟΜΙΛΟΣ 31/12/2019 31/12/2018 98 123 4.165 (24) 4.362 - ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2019 31/12/2018 47 119 98 (47) (72) 123 4.188 4.409 47 Την 31/12/2019, η Εταιρεία προχώρησε σε απομείωση της συμμετοχής της στην Κ/Ξ ΕΜΠΕΔΟΣ-ΠΑΝΤΕΧΝΙΚΗΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ, ύψους € 47 χιλ.. Η εν λόγω κοινοπραξία έχει ουσιαστικά ολοκληρώσει το έργο που έχει αναλάβει και επίκειται η οριστική διάλυσή της. 14.2. Επενδύσεις σε από κοινού λειτουργίες Η εταιρεία που λογιστικοποιείται σύμφωνα με τη μέθοδο της αναλογικής ενσωμάτωσης στις ενοποιημένες και εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις παρουσιάζεται αναλυτικά στη Σημείωση 5. Η εν λόγω εταιρεία αφορά σε σχήμα με από κοινού λειτουργία με τους ετέρους μετόχους και ουσιαστικά πρόκειται για την φορολογική κατασκευαστική κοινοπραξία Κ/Ξ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Α.Ε. - ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Α.Β.Ε.Τ.Ε. (joint operation), η οποία δεν αποτελεί ξεχωριστή οντότητα στα πλαίσια των ΔΠΧΑ. Τα στοιχεία του ενεργητικού και οι υποχρεώσεις της ενσωματώνονται κατά την αναλογία που αφορούν, στις οικονομικές καταστάσεις του Ομίλου και της Εταιρείας. Τα ακόλουθα ποσά αντιπροσωπεύουν το μερίδιο του Ομίλου στους λογαριασμούς ενεργητικού και υποχρεώσεων καθώς και επί των κερδών μετά φόρων της από κοινού ελεγχόμενης εταιρείας και περιλαμβάνονται προ απαλοιφών στην Κατάσταση Οικονομικής Θέσης, καθώς και στην Κατάσταση Συνολικού Εισοδήματος του Ομίλου και της Eταιρείας για τις χρήσεις 2019 και 2018: 131 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) 31/12/2019 31/12/2018 Μη κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία 145 5 Χρηματικά διαθέσιμα 808 1.076 Λοιπά κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία 1.232 1.323 Σύνολο Ενεργητικού 2.185 2.404 Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις 84 64 Προμηθευτές 47 237 Λοιπές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις 373 202 Σύνολο Υποχρεώσεων 504 503 Καθαρή Θέση 1.682 1.901 Κύκλος εργασιών 1.355 2.356 Μικτά αποτελέσματα 339 1.890 Κέρδη προ φόρων 292 686 Κέρδη μετά φόρων 219 369 Συνολικά εισοδήματα μετά φόρων 221 345 15 ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΣΕ ΣΥΜΜΕΤΟΧΙΚΟΥΣ ΤΙΤΛΟΥΣ Η κίνηση των επενδύσεων σε συμμετοχικούς τίτλους για τις χρήσεις 2019 και 2018 αναλύεται ως κάτωθι: ΟΜΙΛΟΣ Υπόλοιπο έναρξης Προσθήκες Πωλήσεις Υπόλοιπο λήξης 31/12/2019 1.823 600 (5) 2.418 31/12/2018 1.755 68 1.823 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2019 1.818 600 2.418 31/12/2018 1.755 63 1.818 Οι προσθήκες της χρήσης 2019 ύψους € 600 χιλ. αφορούν την αύξηση στην επένδυση στην EOS HELLENIC RENAISSANCE FUND. Η πώληση της χρήσης 2019 ύψους € 5 χιλ. αφορά την πώληση της συμμετοχής στην εταιρεία ΔΡΥΜΑΡΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Α.Ε.. Η λογιστική αξία των ανωτέρω επενδύσεων προσεγγίζει την εύλογη αξία τους. 132 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Οι εν λόγω επενδύσεις για τη χρήση 2019 αναλύονται ως ακολούθως: Επωνυμία Κ/Ξ EUROIONIA Κ/Ξ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟΔΡΟΜΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ E-65 EOS HELLENIC RENAISSANCE FUND Λογιστική αξία % Συμμετοχής 1.075 5,00% 680 663 2.418 5,00% 3,37% Δραστηριότητα/Πληροφορίες Κατασκευή και συντήρηση οδικών αξόνων Κατασκευή και συντήρηση οδικών αξόνων Επενδυτικό ταμείο 16 ΛΟΙΠΕΣ ΜΑΚΡΟΠΡΟΘΕΣΜΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ Ο λογαριασμός Λοιπές Μακροπρόθεσμες Απαιτήσεις αναλύεται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ Δάνεια σε θυγατρικές ομίλου & λοιπές συνδεμένες επιχειρήσεις Διάφορες δοσμένες εγγυήσεις Παρακρατήσεις τιμολογηθεισών απαιτήσεων Λοιπές μακροπρόθεσμες απαιτήσεις χρηματοικονομικές Απομειώσεις λοιπών μακροπρόθεσμων απαιτήσεων Σύνολο ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2019 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 660 1.478 1.973 1.049 1.536 - 86.701 1.268 1.973 105.033 1.308 - 29.809 (803) 33.117 31.043 (42) 33.586 811 (811) 89.942 198 (8) 106.531 Η Εταιρεία συμμετέχει σε εκδόσεις ομολογιακών δανείων θυγατρικών, τα οποία θα αποπληρώνονται είτε με λήψη τραπεζικού δανεισμού, είτε μέσω προώρων αποπληρωμών είτε στην λήξη τους. Τα επιτόκια των δανείων αυτών κυμαίνονται μεταξύ 3,5%-3,75%. Κατά τη διάρκεια του 2019 χορηγήθηκαν σε θυγατρικές εταιρείες δάνεια ύψους € 33.895 χιλ., αποπληρώθηκαν από θυγατρικές εταιρείες, δάνεια ύψους € 15.875 χιλ.. Το υπόλοιπο ποσό των Λοιπών μακροπρόθεσμων απαιτήσεων αποτελείται κυρίως από δεδουλευμένα έσοδα συμβάσεων πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας οι οποίες περιέχουν στοιχεία μίσθωσης. Η πρόβλεψη απομείωσης μακροπρόθεσμων χρηματοοικονομικών στοιχείων για τη χρήση 2019 και 2018 αναλύεται ως εξής: 133 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Στάδιο 1 - Στάδιο 2 - Στάδιο 3 - Σύνολο - Στάδιο 1 - Στάδιο 2 - Στάδιο 3 - Σύνολο - Προσαρμογές από μεταβολή σε λογιστικές πολιτικές και εφαρμογή νέων προτύπων 1η Ιανουαρίου 2018 Πρόβλεψη πιστωτικής ζημίας - 106 106 56 - 106 106 56 - 8 - 8 Ανακτήσεις πρόβλεψης πιστωτικής ζημίας Συναλλαγματικές διαφορές 31ης Δεκεμβρίου 2018 - (123) 3 42 - (123) 3 42 - 8 - 8 1η Ιανουαρίου 2018 ΟΜΙΛΟΣ 1η Ιανουαρίου 2019 Πρόβλεψη πιστωτικής ζημίας Ανακτήσεις πρόβλεψης πιστωτικής ζημίας 31ης Δεκεμβρίου 2019 ΕΤΑΙΡΕΙΑ Στάδιο 1 - Στάδιο 2 42 820 Στάδιο 3 - Σύνολο 42 820 Στάδιο 1 - Στάδιο 2 8 811 Στάδιο 3 - Σύνολο 8 811 - (59) 803 - (59) 803 - (8) 811 - (8) 811 17 ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟΥ - ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΕΙΣ Ο Όμιλος κατασκευάζει και λειτουργεί δυο συμβάσεις παραχώρησης: Α. Ενιαίο Αυτόματο Σύστημα Συλλογής Κομίστρου: Την 29/12/2014 υπεγράφη μεταξύ του Ομίλου ΟΑΣΑ (Συγκοινωνίες Αθηνών) και της «HST A.E.» (θυγατρικής της Εταιρείας) σύμβαση σύμπραξης (ΣΔΙΤ) για τη μελέτη, χρηματοδότηση, εγκατάσταση, υποστήριξη λειτουργίας, συντήρηση και τεχνική διαχείριση ενός Ενιαίου Αυτόματου Συστήματος Συλλογής Κομίστρου για τις εταιρείες του Ομίλου ΟΑΣΑ. Ο συνολικός χρόνος της σύμβασης είναι 12 χρόνια και 6 μήνες. Η κατασκευή και εγκατάσταση ολοκληρώθηκε εντός του 2017, ενώ εντός του α’ εξαμήνου του 2017 ξεκίνησε η λειτουργία, η οποία αναμένεται να διαρκέσει 10 έτη και 4 μήνες. Β. Εγκατάσταση επεξεργασίας αστικών αποβλήτων Περιφέρειας Ηπείρου: Την 21/07/2017 υπεγράφη μεταξύ της Περιφέρειας Ηπείρου και της θυγατρικής εταιρείας «ΑΕΙΦΟΡΙΚΗ ΗΠΕΙΡΟΥ ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΙΔΙΚΟΥ ΣΚΟΠΟΥ», σύμβαση σύμπραξης (ΣΔΙΤ) για την εκτέλεση του έργου εγκατάστασης επεξεργασίας αστικών αποβλήτων Περιφέρειας Ηπείρου. Η σύμβαση εκτελείται σε δύο περιόδους, την περίοδο εργασιών και την περίοδο υπηρεσιών και έχει διάρκεια 27 έτη. Η κατασκευή του έργου ολοκληρώθηκε εντός του 1ου τριμήνου του 2019 οπότε και πραγματοποιήθηκε και η έναρξη της περιόδου υπηρεσιών. Γ. Εγκαταστάσεις επεξεργασίας αστικών αποβλήτων Περιφέρειας Πελοποννήσου: Την 14/06/2018 υπεγράφη σύμβαση μεταξύ της Περιφέρειας Πελοποννήσου και της θυγατρικής εταιρείας «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ» σύμβαση σύμπραξης (ΣΔΙΤ) για την εκτέλεση του έργου ολοκληρωμένης διαχείρισης απορριμμάτων Περιφέρειας Πελοποννήσου. 134 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Η Σύμβαση Σύμπραξης προβλέπει τη μελέτη, αδειοδότηση, χρηματοδότηση, κατασκευή, ασφάλιση, λειτουργία και συντήρηση του Έργου για τα επόμενα 28 χρόνια . Η διάρκεια της κατασκευής είναι 24 μήνες, ενώ από τον 10ο μήνα από την έναρξη ισχύος της σύμβασης προβλέπεται η έναρξη μεταβατικής διαχείρισης απορριμμάτων στις εγκαταστάσεις, ώστε να ανακουφιστεί το μείζον πρόβλημα της Περιφέρειας. Η κατασκευή του έργου αναμένεται να ξεκινήσει εντός του 2ου τριμήνου του 2020 οπότε και θα πραγματοποιηθεί και η έναρξη της περιόδου εργασιών. Αναλυτική πληροφόρηση αναφορικά με την ακολουθούμενη λογιστική πολιτική και τις ως άνω συμβάσεις παραχώρησης, παρουσιάζεται στη Σημείωση 4.12. Η ανάλυση της κίνησης των δημιουργημένων Χρηματοοικονομικών Στοιχείων από Παραχωρήσεις καθώς και τα έσοδα ανά κατηγορία αναλύονται ως εξής: Χρηματοοικονομικά Στοιχεία Ενεργητικού - Παραχωρήσεις Υπόλοιπο έναρξης την 1η Ιανουαρίου 2018 (Μειώσεις)/αυξήσεις χρηματοοικονομικού στοιχείου Αναστροφή προεξόφλησης Απομείωση βάσει ΔΠΧΑ 9 Υπόλοιπο λήξης την 31η Δεκεμβρίου 2018 Υπόλοιπο έναρξης την 1η Ιανουαρίου 2019 (Μειώσεις)/αυξήσεις χρηματοοικονομικού στοιχείου Αναστροφή προεξόφλησης Απομείωση βάσει ΔΠΧΑ 9 Υπόλοιπο λήξης την 31η Δεκεμβρίου 2019 Ανάλυση εσόδων ανά κατηγορία 01/01/2018-31/12/2018 Έσοδα από κατασκευαστικές υπηρεσίες Έσοδα από παροχή υπηρεσιών λειτουργίας Αναστροφή προεξόφλησης Σύνολο Ενιαίο Αυτόματο Σύστημα Συλλογής Κομίστρου Εγκατάσταση επεξεργασίας αστικών αποβλήτων Περιφέρειας Ηπείρου Εγκατάσταση επεξεργασίας αστικών αποβλήτων Περιφέρειας Πελοποννήσου 26.463 - - 26.463 (5.674) 12.113 - 6.439 4.049 (20) 123 (124) - 4.172 (144) 24.818 12.112 - 36.930 24.818 12.112 - 36.930 (4.496) 3.309 3.308 2.121 4.132 1.154 - 5.286 (13) 84 - 71 24.441 16.659 3.308 44.408 75 29.673 - 29.748 8.802 - - 8.802 4.049 12.926 123 29.796 - 4.172 42.722 135 Σύνολο ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Ανάλυση εσόδων ανά κατηγορία 01/01/2019-31/12/2019 Έσοδα από κατασκευαστικές υπηρεσίες Έσοδα από παροχή υπηρεσιών λειτουργίας Αναστροφή προεξόφλησης Σύνολο 2.131 5.621 3.308 11.060 7.276 4.132 1.740 1.154 - 9.016 5.286 13.539 8.515 3.308 25.362 Η απομείωση των Χρηματοοικονομικών Στοιχείων Ενεργητικού - Παραχωρήσεις για τη χρήση 2019 και 2018, αναλύεται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ 1η Ιανουαρίου 2018 Πρόβλεψη πιστωτικής ζημίας 31ης Δεκεμβρίου 2018 Στάδιο 1 - Στάδιο 2 144 144 ΕΤΑΙΡΕΙΑ Στάδιο 3 - Σύνολο 144 144 Στάδιο 1 - Στάδιο 2 - ΟΜΙΛΟΣ 1η Ιανουαρίου 2019 Πρόβλεψη πιστωτικής ζημίας Ανακτήσεις πρόβλεψης πιστωτικής ζημίας 31ης Δεκεμβρίου 2019 Στάδιο 3 - Σύνολο - ΕΤΑΙΡΕΙΑ Στάδιο 1 - Στάδιο 2 144 2 Στάδιο 3 - Σύνολο 144 2 Στάδιο 1 - Στάδιο 2 - Στάδιο 3 - Σύνολο - - (73) 73 - (73) 73 - - - - 18 ΑΠΟΘΕΜΑΤΑ Τα αποθέματα στις συνημμένες ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις, αναλύονται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ Πρώτες‐βοηθητικές ύλες Ανταλλακτικά παγίων Εμπορεύματα και προϊόντα έτοιμα και ημιτελή Απομειώσεις αποθεμάτων Σύνολο 31/12/2019 594 4.206 641 (148) 5.293 Δεν υφίστανται εμπράγματα βάρη επί των αποθεμάτων. 136 31/12/2018 561 3.883 455 (116) 4.783 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2019 410 2.949 32 (148) 3.243 31/12/2018 379 2.768 33 (116) 3.064 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) 19 ΕΜΠΟΡΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ Οι εμπορικές απαιτήσεις του Ομίλου και της Εταιρείας, στις συνημμένες οικονομικές καταστάσεις, αναλύονται ως εξής: Πελάτες Παρακρατημένες εγγυήσεις πελατών Απομειώσεις εμπορικών απαιτήσεων Σύνολο ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2019 31/12/2018 78.347 76.827 3.198 3.752 (3.950) (3.166) 77.595 77.413 31/12/2019 31/12/2018 42.565 47.404 3.992 4.033 (969) (139) 45.588 51.298 Στις ως άνω εμπορικές απαιτήσεις περιλαμβάνονται και απαιτήσεις από πελάτες Ενεργειακού τομέα ποσού € 55.917 χιλ. την 31 Δεκεμβρίου 2019 τα οποία είναι εκχωρημένα σε τράπεζες ως εξασφάλιση των χορηγηθέντων μακροπρόθεσμων και ομολογιακών δανείων για την χρηματοδότηση κατασκευής των Αιολικών Πάρκων. Οι λογιστικές αξίες των πελατών αντιπροσωπεύουν την εύλογη αξία τους. Στον παρακάτω πίνακα αναλύεται το σύνολο των απαιτήσεων από πελάτες και η ανάλυση της παλαιότητας των ανοιχτών εμπορικών απαιτήσεων που ήταν ληξιπρόθεσμες: ΟΜΙΛΟΣ 31/12/2019 31/12/2018 73.643 67.480 13.099 7.902 81.545 80.579 Μη ληξιπρόθεσμα υπόλοιπα Ληξιπρόθεσμα υπόλοιπα εμπορικών απαιτησεων Σύνολο απαιτήσεων από πελάτες ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2019 31/12/2018 36.831 27.010 24.427 9.726 46.557 51.437 Η ανάλυση της παλαιότητας των ανοιχτών εμπορικών απαιτήσεων που ήταν ληξιπρόθεσμες έχει ως ακολούθως: ΟΜΙΛΟΣ 2019 Συνολικό ποσό απαιτήσεων Αναμενόμενη πιστωτική ζημία Μη ληξιπρόθεσμα υπόλοιπα 73.643 (750) < 6 μήνες 4.723 (550) 6 - 12 μήνες 250 (48) >12 μήνες 2.928 (2.602) Σύνολο 81.545 (3.950) >12 μήνες 3.880 (311) Σύνολο 80.579 (3.166) ΟΜΙΛΟΣ 2018 Συνολικό ποσό απαιτήσεων Αναμενόμενη πιστωτική ζημία Μη ληξιπρόθεσμα υπόλοιπα 67.480 (272) < 6 μήνες 7.691 (1.070) 137 6 - 12 μήνες 1.528 (1.513) ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2019 Συνολικό ποσό απαιτήσεων Αναμενόμενη πιστωτική ζημία Μη ληξιπρόθεσμα υπόλοιπα 36.831 (94) < 6 μήνες 2.310 (550) 6 - 12 μήνες 2.028 (48) >12 μήνες 5.388 (277) Σύνολο 46.557 (969) >12 μήνες 9.923 (35) Σύνολο 51.437 (139) ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2018 Συνολικό ποσό απαιτήσεων Αναμενόμενη πιστωτική ζημία Μη ληξιπρόθεσμα υπόλοιπα 27.010 (104) < 6 μήνες 6.447 - 6 - 12 μήνες 8.057 - Ο Όμιλος σε κάθε ημερομηνία αναφοράς, εξετάζει τις απαιτήσεις για τυχόν απομειώσεις, σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ΔΠΧΑ 9 και τις αναμενόμενες πιστωτικές ζημίες. Η μέγιστη έκθεση σε πιστωτικό κίνδυνο την ημερομηνία αναφοράς των οικονομικών καταστάσεων είναι η λογιστική αξία κάθε κατηγορίας εισπρακτέων ως αναφέρεται παραπάνω. Οι εμπορικές απαιτήσεις της Εταιρείας που βρίσκονται σε καθυστέρηση άνω του ενός έτους αφορούν σε απαιτήσεις από θυγατρικές εταιρείες του Ομίλου. Οι εν λόγω απαιτήσεις πηγάζουν κατά βάση από την κατασκευή μονάδων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και κατά συνήθη πρακτική, οι θυγατρικές αναμένουν την λήψη τραπεζικών δανείων. Μέρος αυτών των οφειλών είτε έχουν ήδη καταβληθεί κατά την ημερομηνία έγκρισης προς δημοσίευση των Οικονομικών Καταστάσεων είτε έχουν δρομολογηθεί να εξοφληθούν στο άμεσο μέλλον. Ο Όμιλος εφαρμόζει την απλοποιημένη προσέγγιση του ΔΠΧΑ 9 και υπολογίζει τις αναμενόμενες πιστωτικές ζημίες καθ' όλη τη διάρκεια ζωής των απαιτήσεών του. Για την μέτρηση των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών, οι εμπορικές απαιτήσεις, οι απαιτήσεις από συμβάσεις με πελάτες και οι προκαταβολές και λοιπές απαιτήσεις έχουν ομαδοποιηθεί με βάση τα πιστωτικά χαρακτηριστικά και την ενηλικίωση τους (ημέρες καθυστέρησης) κατά την ημερομηνία αναφοράς. Η μέτρηση των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών βασίζεται σε συγκεκριμένες παραμέτρους που περιλαμβάνουν: την πιθανότητα αθέτησης (Probability of Default-PD) η οποία εκτιμάται βάσει ιστορικών στοιχείων, παραδοχών και μελλοντικών εκτιμήσεων και υπολογίζεται βάσει των σταθμισμένων DSO (Days Sales Outstanding) σε σχέση με το όριο (threshold) που έχει τεθεί για κάθε αντισυμβαλλόμενο προκειμένου να προσδιοριστεί αν βρίσκεται σε αθέτηση (default) ή όχι, τη ζημία λόγω αθέτησης (Loss Given Default-LGD) η οποία αντιπροσωπεύει την εκτίμηση της ζημίας που θα επέλθει κατά την ημερομηνία αθέτησης, και την έκθεση σε αθέτηση (Exposure at default-EAD) η οποία αντιπροσωπεύει το ποσό της έκθεσης του Ομίλου κατά την ημερομηνία αναφοράς. 138 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Οι προβλέψεις απομείωσης εμπορικών απαιτήσεων για τη χρήση 2019 και 2018 αναλύονται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Στάδιο 1 - Στάδιο 2 - Στάδιο 3 275 Σύνολο 275 Στάδιο 1 - Στάδιο 2 - Στάδιο 3 - Σύνολο - Προσαρμογές από μεταβολή σε λογιστικές πολιτικές και εφαρμογή νέων προτύπων 1η Ιανουαρίου 2018 Πρόβλεψη πιστωτικής ζημίας - 132 132 179 275 2.618 132 407 2.797 - 111 111 1 35 111 111 36 Ανακτήσεις πρόβλεψης πιστωτικής ζημίας - (40) - (40) - (8) - (8) Συναλλαγματικές διαφορές αποτίμησης 31ης Δεκεμβρίου 2018 - 1 272 1 2.894 2 3.166 - 104 35 139 1η Ιανουαρίου 2018 ΟΜΙΛΟΣ 1η Ιανουαρίου 2019 Πρόβλεψη πιστωτικής ζημίας Ανακτήσεις πρόβλεψης πιστωτικής ζημίας Συναλλαγματικές διαφορές 31ης Δεκεμβρίου 2019 ΕΤΑΙΡΕΙΑ Στάδιο 1 - Στάδιο 2 272 401 Στάδιο 3 2.894 840 Σύνολο 3.166 1.241 Στάδιο 1 - Στάδιο 2 104 197 Στάδιο 3 35 840 Σύνολο 139 1.037 - (459) 2 216 3.734 (459) 2 3.950 - (207) 94 875 (207) 969 20 ΠΡΟΚΑΤΑΒΟΛΕΣ ΚΑΙ ΛΟΙΠΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ Οι προκαταβολές και λοιπές απαιτήσεις του Ομίλου και της Εταιρείας, στις συνημμένες οικονομικές καταστάσεις, αναλύονται ως εξής: Προκαταβολές και λοιπές απαιτήσεις χρηματοοικονομικές ΟΜΙΛΟΣ 31/12/2019 31/12/2018 Δεδουλευμένα έσοδα Βραχυπρόθεσμο μέρος απαιτήσεων από μακροπρόθεσμα διεταιρικά δάνεια και μισθώσεις Δεσμευμένες καταθέσεις Aπαιτήσεις από συνδεδεμένες και λοιπές ενδοομιλικές απαιτήσεις Λοιπές Απαιτήσεις, Χρηματοοικονομικές Απομειώσεις προκαταβολών και λοιπών απαιτήσεων, χρηματοοικονομικές Σύνολο 139 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2019 31/12/2018 2 4 - - - - 3.465 6.107 42.460 42.874 3.904 4.282 71 2.846 680 6.964 2.613 289 2.905 750 (8) 45.371 (24) 50.498 (13) 10.258 (27) 14.017 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Προκαταβολές και λοιπές απαιτήσεις μη χρηματοοικονομικές ΟΜΙΛΟΣ 31/12/2019 31/12/2018 3.017 3.123 Προκαταβολές σε προμηθευτές Προκαταβολές σε ασφαλιστικά ταμεία (ΙΚΑ τεχνικών έργων) ΦΠΑ προς επιστροφή-συμψηφισμό ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2019 31/12/2018 1.644 1.753 375 15.743 346 13.113 334 - 325 - Απαιτήσεις από λοιπούς φόρους πλην φόρου εισοδήματος Προκαταβληθέντα έξοδα και λοιποί μεταβατικοί λογαριασμοί ενεργητικού Απαιτήσεις από επιχορηγήσεις Σύνολο - 101 - 70 6.724 1.479 27.338 5.972 1.479 24.134 789 2.767 974 3.122 Σύνολο προκαταβολών και λοιπών απαιτήσεων 72.709 74.632 13.025 17.139 Οι απαιτήσεις από επιχορηγήσεις αφορούν τις επενδύσεις σε Αιολικά Πάρκα οι οποίες αναμένεται να εισπραχθούν με την τελική έγκριση ολοκλήρωσης των σχετικών επενδυτικών προγραμμάτων. Η μεταβολή στο κονδύλι «ΦΠΑ προς επιστροφή-συμψηφισμό» οφείλεται κυρίως στον ΦΠΑ (επιστρεπτέο ή συμψηφιστέο) που προκύπτει από την ανάπτυξη νέων έργων των θυγατρικών εταιρειών του Ομίλου. Οι προβλέψεις/ανακτήσεις απομειώσεων λοιπών χρηματοοικονομικών και μη απαιτήσεων για τη χρήση 2019 και 2018 αναλύονται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Στάδιο 1 - Στάδιο 2 37 Στάδιο 3 - Σύνολο 37 Στάδιο 1 - Στάδιο 2 33 Στάδιο 3 - Σύνολο 33 Προσαρμογές από μεταβολή σε λογιστικές πολιτικές και εφαρμογή νέων προτύπων 1η Ιανουαρίου 2018 Πρόβλεψη πιστωτικής ζημίας - 37 2 107 107 - 107 144 2 - 33 - 105 105 - 105 138 - Ανακτήσεις πρόβλεψης πιστωτικής ζημίας - 5 (101) (96) - - (87) (87) Χρησιμοποίηση προβλέψεων απομείωσης Λοιπές μεταφορές 31ης Δεκεμβρίου 2018 - (24) (2) 18 6 (24) (2) 24 - (24) 9 18 (24) 27 1η Ιανουαρίου 2018 ΟΜΙΛΟΣ 1η Ιανουαρίου 2019 Πρόβλεψη πιστωτικής ζημίας Ανακτήσεις πρόβλεψης πιστωτικής ζημίας 31ης Δεκεμβρίου 2019 ΕΤΑΙΡΕΙΑ Στάδιο 1 - Στάδιο 2 18 3 Στάδιο 3 6 - Σύνολο 24 3 Στάδιο 1 - Στάδιο 2 9 - Στάδιο 3 18 - Σύνολο 27 - - (17) 4 (2) 4 (19) 8 - 9 (14) 4 (14) 13 140 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) 21 ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ/ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΜΕ ΠΕΛΑΤΕΣ Οι απαιτήσεις από συμβάσεις με πελάτες αναλύονται ως εξής: Απαιτήσεις από κατασκευαστικές συμβάσεις με πελάτες Απαιτήσεις από λοιπές συμβάσεις με πελάτες Μείον: απομειώσεις απαιτήσεων από συμβάσεις με πελάτες ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2019 31/12/2018 1.164 1.660 16.934 14.769 31/12/2019 31/12/2018 2.427 2.182 2.456 2.714 (27) 18.071 16.429 (2) 4.881 4.896 Οι προβλέψεις απομείωσης των απαιτήσεων από συμβάσεις με πελάτες αναλύονται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ 1η Ιανουαρίου 2018 31ης Δεκεμβρίου 2018 Στάδιο 1 - Στάδιο 2 - ΕΤΑΙΡΕΙΑ Στάδιο 3 - Σύνολο - Στάδιο 1 - ΟΜΙΛΟΣ 1η Ιανουαρίου 2019 Πρόβλεψη πιστωτικής ζημίας Ανακτήσεις πρόβλεψης πιστωτικής ζημίας 31ης Δεκεμβρίου 2019 Στάδιο 2 - Στάδιο 3 - Σύνολο - ΕΤΑΙΡΕΙΑ Στάδιο 1 - Στάδιο 2 26 Στάδιο 3 - Σύνολο 26 Στάδιο 1 - Στάδιο 2 2 Στάδιο 3 - Σύνολο 2 - 1 27 - 1 27 - 2 - 2 Οι υποχρεώσεις από συμβάσεις με πελάτες αναλύονται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ 31/12/2019 31/12/2018 1.827 3.843 249 103 2.076 3.946 Υποχρεώσεις από κατασκευαστικές συμβάσεις με πελάτες Υποχρεώσεις από λοιπές συμβάσεις με πελάτες ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2019 31/12/2018 2.016 9.294 225 421 2.241 9.715 Οι μεταβολές στις απαιτήσεις και τις υποχρεώσεις από συμβάσεις με πελάτες για τις χρήσεις 2019 και 2018 οφείλονται στους παρακάτω λόγους: 141 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Απαιτήσεις από συμβάσεις με πελάτες ΟΜΙΛΟΣ 31/12/2019 31/12/2018 16.429 21.393 Υπόλοιπο έναρξης Επίδραση μεταβολής της εκτίμησης συνολικού εσόδου στο υπόλοιπο έναρξης Έσοδο περιόδου υπαρχουσών συμβάσεων Έσοδο περιόδου νέων συμβάσεων χρήσεως (Τιμολόγια περιόδου) Μεταφορά στις υποχρεώσεις από συμβάσεις με πελάτες Απομείωση στοιχείων του ενεργητικού από συμβάσεις με πελάτες Συναλλαγματικές διαφορές Υπόλοιπο λήξης Υποχρεώσεις από συμβάσεις με πελάτες 413 2.392 (1.242) 77 15.130 (19.535) (559) 427 2.658 26.258 (29.493) 137 1 3.531 9.428 (14.112) (1.855) (27) 29 18.071 16.429 (2) 4.881 4.896 ΟΜΙΛΟΣ 31/12/2019 31/12/2018 3.946 16.043 Υπόλοιπο έναρξης Επίδραση μεταβολής της εκτίμησης συνολικού εσόδου στο υπόλοιπο έναρξης Έσοδο περιόδου νέων συμβάσεων χρήσεως (Τιμολόγια περιόδου) Μεταφορά από απαιτήσεις από συμβάσεις με πελάτες Συναλλαγματικές διαφορές Υπόλοιπο λήξης ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2019 31/12/2018 4.896 7.903 (167) (2.648) 868 77 2.076 (121) (13.482) 6.063 (559) (3.998) 3.946 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2019 31/12/2018 9.715 26.271 (168) (8.486) 1.043 137 2.241 (47) (43.740) 40.520 (1.856) (11.433) 9.715 Οι συμβατικές υποχρεώσεις του Ομίλου, ανέρχονται σε € 2.076 χιλ. (€ 3.946 χιλ. την 31/12/2018). Το έσοδο που αναγνωρίστηκε μέσα στη χρήση του 2019, το οποίο αφορά σε συμβατικές υποχρεώσεις που υπήρχαν την 31/12/2018, ανέρχεται σε € 3.946 χιλ. 22 ΧΡΗΜΑΤΙΚΑ ΔΙΑΘΕΣΙΜΑ Τα χρηματικά διαθέσιμα την 31η Δεκεμβρίου 2019 και 2018 του Ομίλου και της Εταιρείας, στις συνημμένες οικονομικές καταστάσεις, αναλύονται ως εξής: Ταμείο Καταθέσεις όψεως Καταθέσεις προθεσμίας Σύνολο ΟΜΙΛΟΣ 31/12/2019 31/12/2018 2 10 257.390 166.217 72 132 257.464 166.359 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2019 31/12/2018 58.624 39.135 69 58.624 39.204 Οι καταθέσεις προθεσμίας έχουν συνήθη διάρκεια έως τρεις μήνες και φέρουν επιτόκιο που κυμαίνεται μεταξύ 0,45%-0,8% για το 2019 (0,7%‐1,2% για το 2018). 142 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Στα Χρηματικά Διαθέσιμα του Ομίλου, περιλαμβάνονται ποσά για επιστροφή, ύψους € 3.024 χιλ. (2018: € 3.024 χιλ.) (για την Εταιρεία: € 0 χιλ. (2018: € 0 χιλ.)), που αφορούν εισπραχθείσες επιχορηγήσεις, λόγω ακύρωσης κατασκευής ή λήξης χρονικών ορίων των αποφάσεων υπαγωγής ορισμένων Αιολικών Πάρκων. Το ως άνω ποσό της επιχορήγησης προς επιστροφή, δεν έχει επιστραφεί μέχρι και την ημερομηνία έγκρισης των συνημμένων οικονομικών καταστάσεων, καθότι δεν έχει ολοκληρωθεί ο σχετικός έλεγχος από τις αρμόδιες υπηρεσίες. Επιπλέον, ο Όμιλος και η Εταιρεία διατηρούν κατά την 31/12/2019 δεσμευμένες καταθέσεις, ύψους € 42.460 χιλ. και € 3.904 χιλ. αντίστοιχα (2018: € 42.874 χιλ. για τον Όμιλο και € 4.282 χιλ. για την Εταιρεία), οι οποίες διατηρούνται σε συγκεκριμένους τραπεζικούς λογαριασμούς για την εξυπηρέτηση των βραχυπρόθεσμων λειτουργικών και χρηματοοικονομικών υποχρεώσεών τους. Οι εν λόγω δεσμευμένες καταθέσεις ταξινομούνται στο κονδύλι «Προκαταβολές και λοιπές απαιτήσεις» (Σημείωση 20). 23 ΔΑΝΕΙΣΜΟΣ Τα δάνεια στις συνημμένες ενοποιημένες και εταιρικές οικονομικές καταστάσεις, αναλύονται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2019 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 Μακροπρόθεσμα δάνεια Τραπεζικά δάνεια 301.270 263.858 766 2.301 Ομολογιακά δάνεια 605.248 404.551 303.320 222.344 Σύνολο μακροπρόθεσμων δανείων 906.518 668.409 304.086 224.645 Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις πληρωτέες την επόμενη χρήση Τραπεζικά δάνεια Ομολογιακά δάνεια Σύνολο μακροπρόθεσμων υποχρεώσεων πληρωτέων την επόμενη χρήση 23.579 46.635 41.706 58.335 1.575 38.351 1.594 21.456 70.214 100.041 39.926 23.050 Βραχυπρόθεσμα δάνεια Τραπεζικά δάνεια Λοιπά διεταιρικά δάνεια Σύνολο βραχυπρόθεσμων δανείων 36.419 34 36.453 43.957 32 43.989 5.165 5.165 17.019 17.019 1.013.185 812.439 349.177 264.714 Σύνολο δανεισμού Η ανάλυση της κίνησης των ανωτέρω δανειακών υποχρεώσεων του Ομίλου και της Εταιρείας για τις χρήσεις 2019 και 2018, παρουσιάζεται στον κατωτέρω πίνακα: 143 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Μακροπρόθεσμα δάνεια Υπόλοιπο έναρξης Νέος δανεισμός Αποπληρωμή δανείων Κεφαλαιοποίηση τόκων Μεταφορά μεταξύ μακροπρόθεσμου και βραχυπρόθεσμου μέρους υποχρεώσεων Μεταβολή λόγω εξαγοράς νέας επιχείρησης Συναλλαγματικές διαφορές Υπόλοιπο λήξης ΟΜΙΛΟΣ 31/12/2019 31/12/2018 668.409 670.152 540.461 89.519 (54.502) (27.703) 5.537 5.738 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2019 31/12/2018 224.645 241.332 225.688 40 (11.595) (642) 1.109 (239.797) (17.976) 4.386 906.518 (76.704) 7.407 668.409 (134.010) 304.086 (17.836) 224.645 100.041 3.573 (271.162) (2.220) 97.971 (72.922) (1.313) 23.050 (113.900) (3.234) 22.028 (17.758) 944 239.797 185 70.214 76.704 (399) 100.041 134.010 39.926 17.836 23.050 Βραχυπρόθεσμα δάνεια Υπόλοιπο έναρξης Νέος δανεισμός Αποπληρωμή δανείων Κεφαλαιοποίηση τόκων Μεταβολή λόγω εξαγοράς νέας επιχείρησης Συναλλαγματικές διαφορές Υπόλοιπο λήξης 43.989 257.573 (272.118) 437 6.613 (41) 36.453 13.836 32.559 (2.685) 171 108 43.989 17.019 142.000 (154.000) 146 5.165 17.000 19 17.019 Σύνολο δανεισμού 1.013.185 812.439 349.177 264.714 Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις πληρωτέες την επόμενη χρήση Υπόλοιπο έναρξης Νέος δανεισμός Αποπληρωμή δανείων Κεφαλαιοποίηση τόκων Μεταφορά μεταξύ μακροπρόθεσμου και βραχυπρόθεσμου μέρους υποχρεώσεων Συναλλαγματικές διαφορές Υπόλοιπο λήξης Τα μακροπρόθεσμα δάνεια του Ομίλου σχετίζονται με τη χρηματοδότηση των δραστηριοτήτων του και αφορούν κατά βάση στην χρηματοδότηση της κατασκευής και εκμετάλλευσης εγκαταστάσεων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Τα βραχυπρόθεσμα δάνεια του Ομίλου αφορούν σε τραπεζικές χορηγήσεις τακτής λήξης και τα οποία ανανεώνονται ανάλογα με τις ανάγκες. Τα αντληθέντα ποσά χρησιμοποιούνται κυρίως για να καλύψουν την ανάγκη ρευστότητας κατά την κατασκευαστική περίοδο των Αιολικών Πάρκων του ενεργειακού κλάδου του Ομίλου. Το σύνολο των δανείων αναγνωρίζεται στο αποσβεσμένο κόστος. Ο Όμιλος εκτιμά ότι η εύλογη αξία των ανωτέρω δανείων δεν διαφοροποιείται σημαντικά από την λογιστική τους αξία. 144 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Προς εξασφάλιση όλων των δανείων του Ομίλου ενεχυριάζονται ανεμογεννήτριες των Αιολικών Πάρκων, μετρητά και εκχωρούνται στις δανείστριες τράπεζες ασφαλιστήρια συμβόλαια και απαιτήσεις από πώληση ηλεκτρικής ενέργειας στον ΔΑΠΕΕΠ ή στον ΔΕΔΔΗΕ και χρεόγραφα (ήτοι ομολογίες θυγατρικών ιδιοκτησίας της μητρικής εταιρείας και μετοχές θυγατρικών). Στο πλαίσιο αυτής της μορφής χρηματοδότησης οι επιχειρήσεις του Ομίλου τηρούν μια σειρά δεσμευμένων τραπεζικών λογαριασμών, με σκοπό την εξυπηρέτηση των ανωτέρω υποχρεώσεων. Οι εξασφαλίσεις που έχουν παρασχεθεί υπερκαλύπτουν το ποσό των δανειακών υποχρεώσεων του Ομίλου. Αναφορικά με το μακροπρόθεσμο δανεισμό του Ομίλου, συνολικής αναπόσβεστης αξίας € 976.732 χιλ. (μακροπρόθεσμες δανειακές υποχρεώσεις πλέον μακροπρόθεσμες δανειακές υποχρεώσεις πληρωτέες στην επόμενη χρήση), το σύνολο που έχει συναφθεί στην Ελλάδα είναι σε Ευρώ (69,1% του συνόλου του μακροπρόθεσμου δανεισμού, στις Ηνωμένες Πολιτείες σε USD (26,6% του συνόλου, στην Πολωνία είναι σε PLN (3,5% του συνόλου και στη Βουλγαρία σε EUR (0,8% του συνόλου. Επί του συνόλου του μακροπρόθεσμου δανεισμού στο τέλος της παρουσιαζόμενης χρήσης τα δάνεια που έχουν συναφθεί με σταθερό επιτόκιο αποτελούν το 40,0%, τα δάνεια κυμαινόμενου επιτοκίου που έχουν αντισταθμιστεί μέσω παραγώγων με τα οποία ανταλλάσσονται μελλοντικές πληρωμές σταθερού επιτοκίου έναντι εισπράξεων κυμαινόμενου επιτοκίου αποτελούν το 21,3%, ενώ το 38,7% αφορά δάνεια κυμαινόμενου επιτοκίου με βάση κατά περίπτωση το euribor ή το wibor. Το μέσο σταθμισμένο επιτόκιο των μακροπρόθεσμων δανείων του Ομίλου για τις χρήσεις 2019 και 2018 ήταν 5,4% και 5,0% αντίστοιχα. Το μέσο σταθμικό επιτόκιο των βραχυπρόθεσμων δανείων ανήλθε σε 4,8% και 5,6% για τις χρήσεις 2019 και 2018, αντίστοιχα. Εντός της χρήσης 2019, ο Όμιλος προέβη σε αναχρηματοδότήση μέρους των τραπεζικών δανειακών του υποχρεώσεων σε Ελλάδα και Η.Π.Α., βελτιώνοντας τους όρους χρηματοδότησης του, αναφορικά με το κόστος δανεισμού. Η Διοίκηση προέβη σε τροποποίηση ή αποαναγνώριση των σχετικών δανειακών υποχρεώσεων, βάσει των οριζόμενων στο ΔΠΧΑ 9, αναγνωρίζοντας στα αποτελέσματα της χρήσης συνολική ωφέλεια ποσού € 2.193 χιλ.. Η αναδιαπραγμάτευση των επιτοκίων μέρους των δανειακών υποχρεώσεων του Ομίλου στις Η.Π.Α. πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της συναλλαγής εξαγοράς του αιολικού πάρκου “Bearkat I” που έλαβε χώρα τον Σεπτέμβριο του 2019 και η ωφέλεια ποσού € 17.976 χιλ. αναγνωρίστηκε λογιστικά μειωτικά του τιμήματος της εξαγοράς (βλέπε Σημείωση 7). Παράλληλα, τον Ιούλιο του 2019, επετεύχθη μείωση οφειλόμενου κεφαλαίου «haircut» 5% επί του αναπόσβεστου υπολοίπου € 6.213 χιλ. των δανείων της θυγατρικής εταιρείας EOLOS POLSKA sp.z.o.o.. Η πλήρης αποπληρωμή του δανείου διενεργήθηκε την 02/08/2019. Αντίστοιχα, το Δεκέμβριο του 2019, επετεύχθη μείωση οφειλόμενου κεφαλαίου «haircut» 10,4 % επί του αναπόσβεστου υπολοίπου € 2.941 χιλ. των δανείων της θυγατρικής εταιρείας EOLOS NOWOGRODZEC με μερική αποπληρωμή του κεφαλαίου τους και η οποία ανήλθε στο ποσό €1,123 χιλ. 145 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Το σύνολο των τόκων των ανωτέρω δανείων για τις χρήσεις 2019 και 2018 ήταν για τον Όμιλο € 44.707 χιλ. και € 44.833 χιλ. αντίστοιχα, και για την Εταιρεία € 11.205 χιλ. και € 12.376 χιλ. αντίστοιχα (βλέπε Σημείωση 39). Μέρος των μακροπρόθεσμων δανείων της Εταιρείας είναι και τα δάνεια από θυγατρικές της, ποσού € 200.612 χιλ. την 31η Δεκεμβρίου 2019. Από τις συνολικές δανειακές υποχρεώσεις του Ομίλου ύψους € 1.013.185 χιλ., ποσό € 123.648 χιλ. αντιστοιχεί σε τραπεζικά δάνεια της μητρικής Εταιρείας, εκ των οποίων ποσό € 68,972 χιλ. αφορά δάνεια εγγυημένα από θυγατρικές εταιρείες του Ομίλου. Αναφορικά με τις λοιπές δανειακές υποχρεώσεις του ομίλου, ποσό € 654.950 χιλ. αντιστοιχεί σε δανειακές υποχρεώσεις για τις οποίες δεν έχει παρασχεθεί εγγύηση της μητρικής ή άλλης εταιρείας του Ομίλου και ποσό € 87.577 χιλ. αντιστοιχεί σε τραπεζικές δανειακές υποχρεώσεις για τις οποίες έχει παράσχει εγγύηση η μητρική εταιρεία ή άλλη εκ των θυγατρικών εταιρειών του Ομίλου. Εγγύηση της μητρικής εταιρείας έχει δοθεί και για το κοινό ομολογιακό δάνειο της ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΜΑΕΧ που εκδόθηκε το 2019, συνολικής αναπόσβεστης αξίας την 31η Δεκεμβρίου 2019 ποσού € 147.010 χιλ. Ο Όμιλος έχει την υποχρέωση της τήρησης συγκεκριμένων χρηματοοικονομικών δεικτών που αφορούν στα ομολογιακά δάνεια. Κατά την 31 Δεκεμβρίου 2019, ο Όμιλος ικανοποιούσε πλήρως τα απαιτούμενα όρια των χρηματοοικονομικών δεικτών, σύμφωνα με τις απαιτήσεις των δανειακών του συμβάσεων, εκτός μακροπρόθεσμων δανείων, συνολικού αναπόσβεστου ποσού € 12.050 χιλ.. Τα εν λόγω δάνεια έχουν αναταξινομηθεί κατά την 31 Δεκεμβρίου 2018 από τις Μακροπρόθεσμες στις Βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις, λόγω μη συμμόρφωσης συγκεκριμένων χρηματοοικονομικών δεικτών των σχετικών δανειακών συμβάσεων, όπως ορίζεται από τις απαιτήσεις του ΔΛΠ 1. Η Διοίκηση του Ομίλου έχει προβεί σε όλες τις απαραίτητες ενέργειες ώστε να εξαλειφθούν οι λόγοι μη συμμόρφωσης χωρίς ωστόσο να έχουν ληφθεί για τα εν λόγω δάνεια, έως και την ημερομηνία έγκρισης των Οικονομικών Καταστάσεων οι απαραίτητες επιστολές συναίνεσης (waivers) από τις πιστώτριες τράπεζες. Η Διοίκηση του Ομίλου έχει προβεί σε όλες τις απαραίτητες ενέργειες ώστε να εξαλειφθούν οι λόγοι μη συμμόρφωσης χωρίς ωστόσο να έχουν ληφθεί για τα εν λόγω δάνεια, έως και την ημερομηνία έγκρισης των Οικονομικών Καταστάσεων οι απαραίτητες επιστολές συναίνεσης (waivers) από τις πιστώτριες τράπεζες. Παρακάτω περιγράφονται οι σημαντικές μεταβολές των δανειακών υποχρεώσεων του Ομίλου και της Εταιρείας για την περίοδο που έληξε την 31/12/2019. Νέος Δανεισμός Εντός της χρήσης 2019, αναλήφθηκε από τον Όμιλο νέος δανεισμός ύψους € 801.607 χιλ.. εκ των οποίων ποσό € 146.146χιλ. αντλήθηκε από την αγορά (ΚΟΔ 2019) και ποσό € 655.461 χιλ. από χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. Η ρευστότητα που αντλήθηκε, διατέθηκε κυρίως για τη χρηματοδότηση επενδύσεων σε αιολικά πάρκα θυγατρικών εταιρειών, και την αποπληρωμή βραχυπρόθεσμων τραπεζικών δανείων που είχαν αναληφθεί για να χρηματοδοτήσουν την ομαλή και έγκαιρη εκτέλεση του χρονοδιαγράμματος κατασκευής τους, συγκεκριμένα: 146 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Τραπεζικός δανεισμός: Για το αιολικό πάρκο «Ερεσού – Ύψωμα Φούρκα» της θυγατρικής εταιρείας ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ Α.Ε. αντλήθηκε μακροπρόθεσμο ομολογιακό δάνειο ονομαστικής αξίας € 38.869 χιλ., εκ του οποίου αποπληρώθηκε βραχυπρόθεσμος δανεισμός ποσού € 19.057 χιλ. που είχε αντληθεί για τον ίδιο σκοπό. Η διάρκεια του δανείου ορίσθηκε σε 14 έτη με λήξη το έτος 2032. Το επιτόκιο προσδιορίστηκε σε Euribor 6μήνου πλέον περιθωρίου το οποίο μειώνεται προοδευτικά. Για το αιολικό πάρκο «Λεύκες - Κερασιά» της θυγατρικής εταιρείας ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΝΕΑΠΟΛΕΩΣ ΛΑΚΩΝΙΑΣ Α.Ε., αντλήθηκε μακροπρόθεσμο ομολογιακό δάνειο ονομαστικής αξίας € 8.541 χιλ., εκ του οποίου αποπληρώθηκε βραχυπρόθεσμος δανεισμός ποσού € 4.223 χιλ. που είχε αντληθεί για τον ίδιο σκοπό. Η διάρκεια του δανείου ορίσθηκε σε 14 έτη με λήξη το έτος 2032. Το επιτόκιο προσδιορίστηκε σε Euribor 6μήνου πλέον περιθωρίου το οποίο μειώνεται προοδευτικά. Για τα αιολικά πάρκα «Ραχούλα Ι, ΙΙ και ΙΙΙ» της θυγατρικής εταιρείας ΑΙΟΛΙΚΗ ΡΑΧΟΥΛΑΣ ΔΕΡΒΕΝΟΧΩΡΙΩΝ Α.Ε., αντλήθηκε ομολογιακό δάνειο ονομαστικής αξίας € 33.000 χιλ., εκ του οποίου αποπληρώθηκε βραχυπρόθεσμος δανεισμός ποσού € 17.983 χιλ.. Η διάρκεια του δανείου ορίσθηκε σε 12 έτη με λήξη το έτος 2030. Το επιτόκιο προσδιορίστηκε σε Euribor 6μήνου πλέον περιθωρίου. Για το αιολικό πάρκο «Αϊ-Γιώργης» της θυγατρικής εταιρείας ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΪ-ΓΙΩΡΓΗΣ Α.Ε., αντλήθηκε ομολογιακό δάνειο ονομαστικής αξίας € 116.881 χιλ. Το μακροπρόθεσμο ομολογιακό δάνειο που αναλήφθηκε αποτελεί αναχρηματοδότηση, υπό ευνοϊκότερους όρους, του ομολογιακού δανείου που είχε αναληφθεί το 2016, προκειμένου να χρηματοδοτήσει την κατασκευή του αιολικού πάρκου «Αϊ – Γιώργης» αναπόσβεστου ποσού € 81.881 χιλ. Η διάρκεια του δανείου ορίσθηκε σε 12 έτη με λήξη το έτος 2030. Το επιτόκιο προσδιορίστηκε σε Euribor 6μήνου πλέον περιθωρίου. Για το αιολικό πάρκο «Σερβούνια» της θυγατρικής εταιρείας ΤΕΡΝΑ ΑΙΟΛΙΚΗ ΑΜΑΡΥΝΘΟΥ Α.Ε., αντλήθηκε βραχυπρόθεσμος δανεισμός ύψους € 19.396 χιλ. στα πλαίσια του bridge financing. Το συγκεκριμένο ποσό του βραχυπρόθεσμου δανεισμού θα αντικατασταθεί από το μακροπρόθεσμο δάνειο που θα ληφθεί για τις ανάγκες του συγκεκριμένου πάρκου εντός του 2020. Για τα αιολικά πάρκα «Μαυροβούνι Ι και Μαυροβούνι ΙΙ» της θυγατρικής εταιρείας ΑΙΟΛΙΚΗ ΠΑΝΟΡΑΜΑΤΟΣ ΔΕΡΒΕΝΟΧΩΡΕΙΩΝ Α.Ε., αντλήθηκε μακροπρόθεσμο ομολογιακό δάνειο ύψους € 35.000 χιλ.. Η διάρκεια του δανείου ορίσθηκε σε 10 έτη με λήξη το έτος 2030. Το επιτόκιο προσδιορίστηκε σε Euribor 6μήνου πλέον περιθωρίου. Επιπρόσθετα, για την άνω αναφερόμενη θυγατρική, πραγματοποιήθηκε αποπληρωμή δανεισμού € 11.610 χιλ.. Για το αιολικό πάρκο στη θέση «Βραχάκι-Μυτούλα-Κεφάλι» της θυγατρικής εταιρείας ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΈΒΡΟΥ Α.Ε., αντλήθηκε μακροπρόθεσμο ομολογιακό δάνειο ύψους € 31.500 χιλ.. Η διάρκεια του δανείου ορίσθηκε σε 10 έτη με λήξη το έτος 2030. Το επιτόκιο προσδιορίστηκε σε Euribor 6μήνου πλέον περιθωρίου. Επιπρόσθετα, για την άνω αναφερόμενη θυγατρική, πραγματοποιήθηκε αποπληρωμή δανεισμού € 13.875 χιλ.. Για το αιολικό πάρκο στη θέση «Σταυρωτή-Βίγλα-Κατταβιά» της θυγατρικής εταιρείας EUROWIND Α.Ε., αντλήθηκε μακροπρόθεσμο ομολογιακό δάνειο ύψους € 17.500 χιλ.. Η διάρκεια του δανείου ορίσθηκε σε 10 έτη με λήξη το έτος 2030. Το επιτόκιο προσδιορίστηκε σε Euribor 6μήνου πλέον περιθωρίου. Επιπρόσθετα, για την άνω αναφερόμενη θυγατρική, πραγματοποιήθηκε αποπληρωμή δανεισμού € 9.312 χιλ.. 147 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Για τον υδροηλεκτρικό σταθμό στη θέση «Ελεούσα» της θυγατρικής εταιρείας ΔΕΗ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Α.Ε., αντλήθηκε μακροπρόθεσμο ομολογιακό δάνειο ύψους € 10.500 χιλ.. Η διάρκεια του δανείου ορίσθηκε σε 10 έτη με λήξη το έτος 2030. Το επιτόκιο προσδιορίστηκε σε Euribor 6μήνου πλέον περιθωρίου. Επιπρόσθετα, για την άνω αναφερόμενη θυγατρική, πραγματοποιήθηκε αποπληρωμή δανεισμού € 2.800 χιλ.. Για το αιολικό πάρκο στη θέση «Λούζες-Αγκαθάκι-Ριγάνι» και τον τον υδροηλεκτρικό σταθμό στη θέση «Δαφνοζωνάρα-Σανίδι» της μητρικής εταιρείας Τέρνα Ενεργειακή ΑΒΕΤΕ, αντλήθηκε μακροπρόθεσμο ομολογιακό δάνειο ύψους € 41.500 χιλ.. Η διάρκεια του δανείου ορίσθηκε σε 10 έτη με λήξη το έτος 2030. Το επιτόκιο προσδιορίστηκε σε Euribor 6μήνου πλέον περιθωρίου. Για την ολοκλήρωση της κατασκευής του αιολικού πάρκου «Fluvanna II» στο Τέξας των ΗΠΑ της θυγατρικής εταιρείας FLUVANNA WIND ENERGY 2 αντλήθηκε βραχυπρόθεσμη χρηματοδότηση ποσού € 91.316 χιλ., η οποία αποπληρώθηκε εντός του τρίτου τριμήνου του 2019, με την ολοκλήρωση της κατασκευής και τη λήψη χρηματοδότησης από Tax Equity Investor (Berkshire Hathaway). Συνολικός δανεισμός ύψους € 60.913 χιλ., λήφθηκε από τη θυγατρική εταιρεία ΤΕRΝΑ DEN LLC, που διακρίνεται σε μακροπρόθεσμο δανεισμό ύψους € 57.296 χιλ. και βραχυπρόθεσμο ύψους € 3.617 χιλ.., χρησιμοποιήθηκε για την χρηματοδότηση της εξαγοράς του αιολικού πάρκου «Bearkat Ι». O βραχυπρόθεσμος δανεισμός αποπληρώθηκε εντός του 2019. Το υπόλοιπο τίμημα καλύφθηκε με βραχυπρόθεσμο δανεισμό που αναλήφθηκε εντός του 2019 από τη μητρική εταιρεία ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ποσού € 52.000 χιλ.. Ο βραχυπρόθεσμος δανεισμός της μητρικής αποπληρώθηκε στο σύνολο του πριν τη λήξη της χρήσης, κάνοντας χρήση κατά ποσό € 30.632 χιλ. των αντληθέντων κεφαλαίων του ΚΟΔ 2019. Αναλήφθηκε εγχώριος βραχυπρόθεσμος τραπεζικός δανεισμός από την Εταιρεία ύψους € 60.000 χιλ., ο οποίος χρησιμοποιήθηκε για την αποπληρωμή του Ενδοομιλικού Δανείου 2017 προς την ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΜΑΕΧ την 17/07/2019, με απώτερο σκοπό την αποπληρωμή του ΚΟΔ 2017. Το εν λόγω ποσό αποπληρώθηκε στο σύνολο του από το προϊόν της άντλησης του ΚΟΔ 2019. Αντλήθηκε βραχυπρόθεσμη χρηματοδότηση ποσού € 30.000 χιλ. από την Εταιρεία ενώ παράλληλα αποπληρώθηκε βραχυπρόθεσμη χρηματοδότηση € 42.000 χιλ. Κοινά Ομολογιακά Δάνεια της ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΜΑΕΧ με την εγγύηση της ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ Κοινό ομολογιακό δάνειο της ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΜΑΕΧ ύψους € 60 εκατ. (ΚΟΔ 2017) και Ενδοομιλικό Δάνειο της ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ (Ενδοομιλικό Δάνειο 2017) Εντός του 2017 η ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΜΑΕΧ προχώρησε στην έκδοση Κοινού Ομολογιακού Δανείου ποσού € 60.000 χιλ. με την έκδοση εξήντα χιλιάδων κοινών ομολογιών με εταιρική εγγύηση, ονομαστικής αξίας € 1 χιλ. εκάστη, που πραγματοποιήθηκε σύμφωνα με την από 27/06/2017 απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου της Εταιρείας και την από 12/07/2017 απόφαση έγκρισης του περιεχομένου του Ενημερωτικού Δελτίου από την Ε.Κ. το οποίο καλύφθηκε πλήρως. Η μητρική εταιρεία ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ευθύνεται για την εν λόγω έκδοση έναντι των ομολογιούχων, σύμφωνα με τα αναφερόμενα στην ενότητα 3.3.14 «Φύση και Αντικείμενο της Εγγύησης του ΚΟΔ» του Ενημερωτικού Δελτίου της 12/07/2017 της ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΜΑΕΧ. 148 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Προς εξασφάλιση του δανείου της Εταιρείας έχει δοθεί εταιρική εγγύηση από την μητρική εταιρεία «ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ» (εφεξής «ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ» ή «Εγγυήτρια»). Η πιστοποίηση της καταβολής των αντληθέντων κεφαλαίων έγινε από το Διοικητικό Συμβούλιο της ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΜΑΕΧ την 21/07/2017. Περαιτέρω, οι εκδοθείσες εξήντα χιλιάδες (60 χιλ.) κοινές ανώνυμες ομολογίες εισήχθησαν προς διαπραγμάτευση στην οργανωμένη αγορά τίτλων σταθερού εισοδήματος του Χρηματιστηρίου Αθηνών με την από 05/07/2017 έγκριση εισαγωγής της Διοικούσας Επιτροπής Χρηματιστηριακών Αγορών του Χρηματιστηρίου Αθηνών. Τα χαρακτηριστικά του εν λόγω δανείου είναι τα εξής: (α) Η απόδοση των ομολογιών είναι 3.85 % και είναι σταθερή για όλη τη διάρκεια του δανείου, (β) Ο εκτοκισμός είναι εξαμηνιαίος, (γ) Η διάρκεια του δανείου είναι πέντε (5) έτη και η αποπληρωμή του, θα υλοποιηθεί στο τέλος της διάρκειας των πέντε (5) ετών. Μετά την πάροδο δύο (2) ετών από την Ημερομηνία Έκδοσης του Δανείου, η ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΜΑΕΧ, μετά από έγγραφη δήλωση προς τον Εκπρόσωπο των Ομολογιούχων τουλάχιστον τριάντα (30) ημέρες πριν την προβλεπόμενη ημερομηνία προπληρωμής, δύναται να προπληρώσει μέρος ή το σύνολο της ανεξόφλητης ονοματικής αξίας των Ομολογιών. Σύμφωνα με τους όρους του Προγράμματος Έκδοσης Κοινού Ομολογιακού Δανείου έως ευρώ 60.000.000 και Σύμβασης Ορισμού Εκπροσώπου Ομολογιούχων με ημερομηνία έκδοσης 06/07/2017, τα αντληθησόμενα κεφάλαια ύψους € 60.000 χιλ. προβλέπονταν να επενδυθούν από την ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΜΑΕΧ στην ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ μέσω Ενδοομιλικού Δανείου. Η ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ εξέδωσε την 12/07/2017 ομολογιακό δάνειο του Ν.3156/2003, το οποίο διέπεται από το Πρόγραμμα Ενδοομιλικού Δανείου και το οποίο καλύφθηκε από την Εκδότρια κατά ποσό € 58.745 χιλ. και έτσι αντίστοιχο ποσό εκ των προσόδων του ΚΟΔ μεταφέρθηκε στην ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ, δανείζοντας κατ΄ αυτόν τον τρόπο το ισόποσο των αντληθησομένων κεφαλαίων στην ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ, προκειμένου η τελευταία να το χρησιμοποιήσει στο επενδυτικό της πρόγραμμα, όπως αναλύεται στην ενότητα 4.1.1 του Ενημερωτικού Δελτίου της 12ης Ιουλίου 2017 της ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΜΑΕΧ. Την 22/07/2019, η ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΜΑΕΧ σε συνέχεια της από 07/06/2019 ανακοίνωσής της, προχώρησε σε προπληρωμή του συνόλου της ονομαστικής αξίας των ομολογιών που είχε εκδώσει και διαθέσει μέσω δημόσιας προσφοράς, δυνάμει του από 12/07/2017 Προγράμματος Έκδοσης ΚΟΔ έως € 60.000 χιλ. και Σύμβασης Ορισμού Εκπροσώπου των Ομολογιούχων (το «Πρόγραμμα ΚΟΔ»), σύμφωνα με τα οριζόμενα στον όρο 4 του Προγράμματος ΚΟΔ («Προπληρωμή»). Στο πλαίσιο της προπληρωμής και σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στο Πρόγραμμα ΚΟΔ, καταβλήθηκε την Δευτέρα 22 Ιουλίου 2019: (α) το σύνολο της ονομαστικής αξίας των ομολογιών, ήτοι € 1.000 ανά ομολογία, (β) οι μέχρι την 22 Ιουλίου 2019 δεδουλευμένοι τόκοι, το μικτό ποσό των οφειλόμενων τόκων για την 4η Περίοδο Εκτοκισμού (21/1/2019-22/7/2019) ανέρχεται στο ποσό των € 1.167,8 χιλ. και (γ) επιπλέον ποσό προπληρωμής ίσο με 1% της ονομαστικής αξίας των ομολογιών που προπληρώνονται, ύψους € 600 χιλ. (ήτοι € 10 μικτό ποσό ανά ομολογία). Μετά τις ως άνω κινήσεις, η υποχρέωση της ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΜΑΕΧ προς τους Ομολογιούχους από το ΚΟΔ 2017 εξοφλήθηκε στο σύνολό της. 149 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Ενδοομιλικό Δάνειο 2017 της ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ Την 12/07/2017, υπεγράφη μεταξύ της ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ, της ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΜΑΕΧ («Ομολογιούχος Α») και της IWECO ΧΩΝΟΣ ΛΑΣΙΘΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΑΕ («Ομολογιούχος Β»), σύμβαση κάλυψης του ΚΟΔ ύψους ως € 60 εκ. (εφεξής «ΚΟΔ 2017»), για το οποίο η έκβαση της Δημόσιας Προσφοράς για την έκδοσή του ανακοινώθηκε 21/07/2017. Βάσει της ανωτέρω σύμβασης, η Ομολογιούχος A χορήγησε δάνειο στον Εκδότη ποσού έως και € 60 εκ. (εφεξής «Ενδοομιλικό Δάνειο 2017»), προκειμένου ο Εκδότης να το χρησιμοποιήσει κατά τον τρόπο που περιγράφεται στο από 12/07/2017 Ενημερωτικό Δελτίο της Ομολογιούχου που συντάχθηκε στο πλαίσιο του Κοινού Ομολογιακού Δανείου (εφεξής «ΚΟΔ 2017»). Το ετήσιο επιτόκιο ορίστηκε ίσο με το επιτόκιο του ΚΟΔ 2017 ανωτέρω, πλέον περιθωρίου 1% επί του ανεξόφλητου ονομαστικού κεφαλαίου κάθε Ομολογίας, από την ημερομηνία έκδοσης της ομολογίας. Η λήξη του Ενδοομιλικού Δανείου 2017 είχε οριστεί 5 εργάσιμες ημέρες πριν τη λήξη του ΚΟΔ 2017. Τέλος, προβλέπονταν ότι η ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ έχει υποχρέωση προπληρωμής οποιουδήποτε ποσού ανεξόφλητου κεφαλαίου εκ των ομολογιών του Ενδοομιλικού Δανείου, μαζί με τους δεδουλευμένους τόκους, μετά από έγγραφη δήλωση προς τους Ομολογιούχους του Ομολογιακού Δανείου. Την 31/12/2018 το μακροπρόθεσμο μέρος της εν λόγω απαίτησης ανήρχετο σε ποσό € 58.745 χιλ.. Εντός του 2019 και συγκεκριμένα την 17/07/2019, η ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ αποπλήρωσε το σύνολο της ονομαστικής αξίας των ομολογιών που είχε εκδώσει και είχαν καλυφθεί από την Εταιρεία, δυνάμει του ΚΟΔ 2017, σύμφωνα με τα οριζόμενα στον όρο 4 του Προγράμματος ΚΟΔ 2017 («Προπληρωμή»). Στο πλαίσιο της προπληρωμής και σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στο Πρόγραμμα ΚΟΔ, καταβλήθηκε την ως άνω ημερομηνία: (α) το σύνολο της ονομαστικής αξίας των ομολογιών, ήτοι ποσό € 58.745 χιλ., (β) οι μέχρι την 17/07/2019 δεδουλευμένοι τόκοι ύψους € 1.432,5 χιλ., και (γ) επιπλέον ποσό προπληρωμής ίσο με 1% της ονομαστικής αξίας των ομολογιών που προπληρώνονται, ύψους € 587,45 χιλ. (ήτοι € 10 μικτό ποσό ανά ομολογία). Κοινό ομολογιακό δάνειο της ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΜΑΕΧ ύψους € 150 εκατ. (ΚΟΔ 2019) και Ενδοομιλικό Δάνειο της ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ (Ενδοομιλικό Δάνειο 2019) Σύμφωνα με το Ενημερωτικό Δελτίο της 10/10/2019 και δυνάμει του από 10/10/2019 Προγράμματος Έκδοσης Κοινού Ομολογιακού Δανείου έως € 150 εκ. και Σύμβασης Ορισμού Εκπροσώπου των Ομολογιούχων (το «Πρόγραμμα ΚΟΔ») μεταξύ της ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΜΑΕΧ («Εκδότρια»), της ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ («Εγγυήτρια») και του Ελληνικού Κεντρικού Αποθετηρίου Τίτλων Α.Ε. («Εκπρόσωπος των Ομολογιούχων»), προβλέπεται η έκδοση ΚΟΔ διάρκειας 7 ετών και ποσού ευρώ εκατόν πενήντα εκατομμυρίων (€ 150.000 χιλ.) με την έκδοση εκατόν πενήντα χιλιάδων κοινών ομολογιών με εταιρική εγγύηση, ονομαστικής αξίας € 1 χιλ. εκάστη. Την 22/10/2019, ανακοινώθηκε η έκβαση της Δημόσιας Προσφοράς για την Έκδοση ΚΟΔ ύψους € 150 εκ. και την εισαγωγή των ομολογιών της Εταιρείας προς διαπραγμάτευση στην Κατηγορία τίτλων Σταθερού Εισοδήματος της Ρυθμιζόμενης Αγοράς του Χρηματιστηρίου Αθηνών. 150 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Συγκεκριμένα, διατέθηκαν συνολικά 150.000 κοινές ανώνυμες ομολογίες της Εταιρείας με ονομαστική αξία € 1.000 εκάστη (οι «Ομολογίες») με συνέπεια την άντληση κεφαλαίων ύψους € 150 εκατ. Η τελική απόδοση των Ομολογιών ορίστηκε σε 2,60%, το επιτόκιο των Ομολογιών σε 2,60% και η τιμή διάθεσης των Ομολογιών σε € 1.000 εκάστη, ήτοι 100% της ονομαστικής αξίας της. Η οριστική καταχώρηση των ομολογιών στους Λογαριασμούς Αξιών των δικαιούχων στο Σύστημα Άυλων Τίτλων ολοκληρώθηκε την 22/10/2019. Προς εξασφάλιση του δανείου της Εταιρείας έχει δοθεί εταιρική εγγύηση από την μητρική εταιρεία «ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ» (εφεξής «ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ» ή «Εγγυήτρια»). Σύμφωνα με τους όρους του Προγράμματος Έκδοσης Κοινού Ομολογιακού Δανείου έως € 150.000.000 και Σύμβασης Ορισμού Εκπροσώπου Ομολογιούχων με ημερομηνία έκδοσης 10/10/2019, τα αντληθησόμενα κεφάλαια ύψους € 150.000 χιλ. θα επενδυθούν από την ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΜΑΕΧ στην ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ μέσω Ενδοομιλικού Δανείου («Ενδοομιλικό Δάνειο 2019»). Η ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ εξέδωσε την 21/10/2019 ομολογιακό δάνειο του Ν.3156/2003, το οποίο διέπεται από το Πρόγραμμα Ενδοομιλικού Δανείου και το οποίο καλύφθηκε από την ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΜΑΕΧ κατά ποσό € 146.632 χιλ. και έτσι αντίστοιχο ποσό εκ των προσόδων του ΚΟΔ μεταφέρθηκε στην ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ, δανείζοντας κατ΄ αυτόν τον τρόπο το ισόποσο των αντληθησομένων κεφαλαίων στην Εγγυήτρια, προκειμένου η τελευταία να το χρησιμοποιήσει στο επενδυτικό της πρόγραμμα, όπως αναλύεται στην ενότητα 4.1.2 του Ενημερωτικού Δελτίου της 10ης Οκτωβρίου 2019 ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΜΑΕΧ. Την 31/12/2019 το ανεξόφλητο υπόλοιπο του ΚΟΔ 2019 της ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΜΑΕΧ ανήρχετο σε € 147.010 χιλ.. Τα έξοδα από τόκους των ΚΟΔ για την χρήση 2019 ανήλθαν σε € 3.628 χιλ. και περιλαμβάνονται στο κονδύλι «Τόκοι και λοιπά χρηματοοικονομικά έξοδα» της Κατάστασης Συνολικού Εισοδήματος της ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΜΑΕΧ. Ενδοομιλικό Δάνειο 2019 της ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ Την 21/10/2019, υπεγράφη μεταξύ της μητρικής εταιρείας ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ και της ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΜΑΕΧ («Ομολογιούχος»), σύμβαση κάλυψης του ΚΟΔ ύψους € 150 εκ. (εφεξής «ΚΟΔ 2019»), για το οποίο η έκβαση της Δημόσιας Προσφοράς για την έκδοσή του ανακοινώθηκε 22/10/2019. Βάσει της ανωτέρω σύμβασης, η Ομολογιούχος χορήγησε δάνειο στην ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ποσού έως και € 150 εκ. (εφεξής «Ενδοομιλικό Δάνειο 2019»), προκειμένου η ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ να το χρησιμοποιήσει κατά τον τρόπο που περιγράφεται στο από 10/10/2019 Ενημερωτικό Δελτίο της ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΜΑΕΧ που συντάχθηκε στο πλαίσιο του ΚΟΔ 2019. Το ετήσιο επιτόκιο ορίστηκε ίσο με το επιτόκιο του ΚΟΔ 2019, πλέον περιθωρίου 1% επί του ανεξόφλητου ονομαστικού κεφαλαίου κάθε Ομολογίας, από την ημερομηνία έκδοσης της ομολογίας. Η λήξη του Ενδοομιλικού Δανείου 2019 έχει οριστεί 5 εργάσιμες ημέρες πριν τη λήξη του ΚΟΔ 2019. Την 31/12/2019, το μακροπρόθεσμο μέρος της εν λόγω υποχρέωσης της ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ και αντίστοιχης απαίτησης της ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΜΑΕΧ ανήρχετο σε ποσό € 146.632 χιλ.. 151 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) 24 ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΜΙΣΘΩΣΕΙΣ Από την 1η Ιανουαρίου 2019 οπότε και υιοθετήθηκε το ΔΠΧΑ 16, οι υποχρεώσεις που σχετίζονται με χρηματοδοτικές μισθώσεις και συμπεριλαμβάνονταν στον δανεισμό, ταξινομούνται στις υποχρεώσεις μισθώσεων. Η κίνηση των εν λόγω υποχρεώσεων κατά την χρήση 2019 παρουσιάζεται ως ακολούθως: ΟΜΙΛΟΣ Υπόλοιπο έναρξης ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2019 - 31/12/2018 - 31/12/2019 - 31/12/2018 - 7,009 7,009 2,535 (1,296) 438 47 8,733 - 1,507 1,507 583 (466) 77 1,701 - Προσαρμογές από μεταβολή σε λογιστικές πολιτικές και εφαρμογή νέων προτύπων Αναπροσαρμοσμένο υπόλοιπο έναρξης Υποχρεώσεις από νέες συμβάσεις Αποπληρωμές συμβάσεων μίσθωσης Χρηματοοικονομικό κόστος περιόδου Συναλλαγματικές διαφορές Υπόλοιπο λήξης Ο Όμιλος και η Εταιρεία, για την περίοδο 01/01/2019 - 31/12/2019, αναγνώρισαν έξοδα ενοικίου από βραχυπρόθεσμες μισθώσεις ποσού € 744 χιλ. και € 1.373 χιλ. αντίστοιχα, ενώ δεν υφίστανται μισθώματα παγίων χαμηλής αξίας. 25 ΠΑΡΑΓΩΓΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΣΑ Ο Όμιλος, στα πλαίσια διαχείρισης και ελαχιστοποίησης των χρηματοοικονομικών κινδύνων στους οποίους εκτίθεται, έχει συνάψει συμβάσεις ανταλλαγής επιτοκίων. Οι συμβάσεις ανταλλαγής επιτοκίων έχουν ως στόχο την αντιστάθμιση του κινδύνου από την αρνητική διακύμανση μελλοντικών ταμειακών εκροών που προκύπτουν από τόκους δανειακών συμβάσεων που έχουν συναφθεί στα πλαίσια των δραστηριοτήτων κυρίως του τομέα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ στην Ελλάδα και στις Η.Π.Α. Κρίνοντας το σκοπό αυτών των παραγώγων, δηλαδή της αντιστάθμισης ταμιακών ροών, χρησιμοποιήθηκε λογιστική αντιστάθμισης και επιμετρήθηκε η εύλογη αξία τους. Πληροφορίες για τα παράγωγα χρηματοοικονομικά μέσα του Ομίλου και της Εταιρείας κατά την 31/12/2019 και την 31/12/2018 παρατίθενται κατωτέρω: 152 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) ΟΜΙΛΟΣ Υποχρεώσεις από παράγωγα - Αντιστάθμιση ταμειακών ροών Προθεσμιακές Συμβάσεις Ανταλλαγής Επιτοκίων Δικαιώματα προαίρεσης (collar) τιμών ηλεκτρικής ενέργειας Προθεσμιακό συμβόλαιο πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας (physical forward) - Για εμπορικούς σκοπούς Συμβόλαια ανταλλαγής εσόδων από πώληση ηλεκτρικής ενέργειας (Balance of Hedge) Σύνολο υποχρεώσεων από παράγωγα Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις από παράγωγα Βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις από παράγωγα Σημείωση ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2019 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 25.1 7.328 5.297 1.354 1.041 25.2 2.625 2.549 - - 25.2 6.031 900 - - 25.2 76 16.060 7.178 8.882 528 9.274 9.274 - 1.354 955 399 1.041 1.041 - ΟΜΙΛΟΣ Απαιτήσεις από παράγωγα - Αντιστάθμιση ταμειακών ροών Προθεσμιακές Συμβάσεις Ανταλλαγής Επιτοκίων Δικαιώματα προαίρεσης (collar) τιμών ηλεκτρικής ενέργειας Δικαιώματα προαίρεσης (swaption) τιμών ηλεκτρικής ενέργειας Προθεσμιακό συμβόλαιο πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας (physical forward) Σύνολο απαιτήσεων από παράγωγα Μακροπρόθεσμες απαιτήσεις από παράγωγα Σημείωση ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2019 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 25.1 - 625 - - 25.2 5.716 1.908 - - 25.2 510 1.396 - - 25.2 8.096 14.322 14.322 3.929 3.929 - - Όλα τα ως άνω χρηματοοικονομικά μέσα επιμετρώνται στην εύλογη αξία τους (βλ. Σημείωση 4.11.6). Ειδικότερα, εντός της χρήσης 2019, από τα ανωτέρω παράγωγα, αναγνωρίστηκε συνολικό κέρδος € 6.870 χιλ. (2018: κέρδος € 1.088 χιλ.) στα αποτελέσματα της χρήσης από μεταβολές στην εύλογη αξία, το οποίο περιλαμβάνεται στο κονδύλι «Κέρδη από χρηματοοικονομικά μέσα αποτιμώμενα στην εύλογη αξία». Περαιτέρω οι συνολικές μεταβολές στην εύλογη αξία που αναγνωρίστηκαν στα λοιπά συνολικά εισοδήματα ανήλθαν συνολικά σε ζημιά € 3.838 χιλ. (2018: ζημιά € 2.300 χιλ.). Αναλυτικότερα: 25.1 Προθεσμιακές συμβάσεις ανταλλαγής επιτοκίων Ο Όμιλος προκειμένου να διαχειριστεί τον κίνδυνο επιτοκίου στον οποίο εκτίθεται, έχει συνάψει προθεσμιακές συμβάσεις ανταλλαγής επιτοκίων. Οι συμβάσεις ανταλλαγής επιτοκίων έχουν ως στόχο την αντιστάθμιση του κινδύνου από την αρνητική διακύμανση μελλοντικών ταμειακών εκροών που προκύπτουν από τόκους δανειακών συμβάσεων που έχουν συναφθεί στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων και συγκεκριμένα του τομέα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Πιο συγκεκριμένα, οι συμβάσεις ανταλλαγής επιτοκίου αφορούν συμβάσεις με τις οποίες το μεταβλητό επιτόκιο των δανείων μετατρέπεται σε σταθερό κατά την συνολική διάρκεια των δανείων, ώστε ο Όμιλος να προστατευθεί από τυχόν άνοδο των επιτοκίων. Η εύλογη αξία των συμβάσεων αυτών αποτιμήθηκε με προβολή της ισχύουσας, στις 31/12/2019, καμπύλης των επιτοκίων (euribor) σε όλο το χρονικό ορίζοντα των εν λόγω συμβάσεων. 153 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Η εύλογη αξία των εν λόγω συμβάσεων κατά την 31/12/2019 ανήλθε συνολικά σε υποχρέωση € 7.328 χιλ. (η συνολική ονομαστική αξία των συμβάσεων ανέρχεται σε € 237.087 χιλ. για Ελλάδα και Βουλγαρία και $ 25.000 για Αμερική). Κατά την 31/12/2019, τα εν λόγω παράγωγα πληρούσαν τις προϋποθέσεις αντιστάθμισης κινδύνων ταμειακών ροών, σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ΔΠΧΑ 9 και από την επιμέτρησή τους σε εύλογες αξίες αναγνωρίστηκε στο κονδύλι «Αντιστάθμιση κινδύνου ταμειακών ροών» των λοιπών συνολικών εισοδημάτων, κέρδος ποσού € 2.244 χιλ. (2018: ζημία € 465 χιλ.). Οι εν λόγω χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις έχουν ταξινομηθεί στην ιεραρχία εύλογης αξίας στο επίπεδο 2 (βλ. Σημείωση 45). 25.2 Παράγωγα αντιστάθμισης κινδύνου μεταβολής των τιμών αγοράς στην ηλεκτρική ενέργεια Ο Όμιλος, μέσω της θυγατρικής ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ, προβαίνει στη σύναψη παραγώγων με απώτερο σκοπό να αντισταθμίσει τον κίνδυνο μεταβολής των τιμών αγοράς (Cash flow variability) στην ενέργεια για τις επενδύσεις του Ομίλου σε ΑΠΕ στις ΗΠΑ. Συγκεκριμένα: Τον Σεπτέμβριο του 2016, ο Όμιλος προέβη στην σύναψη δύο παραγώγων, ενός δικαιώματος προαίρεσης τύπου collar (trading date: 23/09/2016) και ενός δικαιώματος προαίρεσης τύπου swaption. Για το παράγωγο τύπου collar, η ημερομηνία έναρξης της συναλλαγής (effective date) ήταν η 01/01/2018, ενώ για το swaption η ημερομηνία έναρξης της συναλλαγής (effective date) θα είναι η 01/01/2024. Ο Όμιλος προέβη στην σύναψη αυτών των παραγώγων με απώτερο σκοπό να αντισταθμίσει τον κίνδυνο μεταβολής των τιμών αγοράς (Cash flow variability) στην ενέργεια για την επένδυσή του σε Αιολικό Πάρκο στις ΗΠΑ μέσω θυγατρικής του. Η συγκεκριμένη θυγατρική κατασκεύασε και έθεσε σε λειτουργία ένα αιολικό πάρκο, δυναμικότητας 155,4 MW, στο Δυτικό Τέξας των Ηνωμένων Πολιτειών. Τον Σεπτέμβριο 2019, ο Όμιλος προέβη σε τροποποίηση των προαναφερθέντων παραγώγων, σύμφωνα με την οποία συμφωνήθηκε η μείωση της ποσότητας προς αντιστάθμιση κατά 50% από το collar και κατά 75% από το swaption. Από τη συναλλαγή αυτή προέκυψε έσοδο € 5.226 χιλ. το οποίο καταχωρήθηκε στα «Κέρδη από χρηματοοικονομικά μέσα αποτιμώμενα στην εύλογη αξία». Κατά την 31/12/2019, τα εν λόγω παράγωγα πληρούσαν τις προϋποθέσεις αντιστάθμισης κινδύνων ταμειακών ροών, σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ΔΠΧΑ 9. Η εύλογη αξία των παραγώγων προσδιορίστηκε σε € 514 χιλ. (καθαρή απαίτηση) κατά την 31/12/2019 (31/12/2018: € 40 χιλ. – καθαρή απαίτηση) και έχουν ταξινομηθεί στην ιεραρχία εύλογης αξίας επίπεδο 3 (βλ. Σημείωση 45). Τον Ιούλιο του 2018, ο Όμιλος προέβη στη σύναψη συμβολαίου ανταλλαγής εσόδων (balance of hedge), με το οποίο θα ανταλλάσσει τα μεταβλητά έσοδα από πώληση ηλεκτρικής ενέργειας αιολικού πάρκου στις ΗΠΑ με ένα σταθερό ποσό εσόδου (fixed payment). Ο διακανονισμός του εν λόγω συμβολαίου είναι μόνο οικονομικός (financially settled contract) και δεν περιλαμβάνει ανταλλαγή προϊόντος. Ο Όμιλος προέβη στη σύναψη του προαναφερθέντος συμβολαίου με απώτερο σκοπό να αντισταθμίσει τον κίνδυνο μεταβολής των τιμών αγοράς και ακολούθως την επίπτωση τους στα έσοδα από πώληση ηλεκτρικής ενέργειας. Η ημερομηνία έναρξης συναλλαγής του balance of hedge ήταν η 03/07/2018. Κατά την 31/12/2019 και κατά την 31/12/2018, το εν λόγω συμβόλαιο δεν πληρούσε τις προϋποθέσεις αντιστάθμισης κινδύνων ταμειακών ροών, σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ΔΠΧΑ 9. 154 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Η εύλογη αξία του παραγώγου προσδιορίστηκε σε € 76 χιλ. (καθαρή υποχρέωση) κατά την 31/12/2019 (31/12/2018: € 528 χιλ. – καθαρή υποχρέωση) και έχει ταξινομηθεί στην ιεραρχία εύλογης αξίας επίπεδο 2 (βλ. Σημείωση 45). Τα μη πραγματοποιηθέντα κερδη από την αποτίμηση του balance of hedge ύψους € 464 χιλ., αποτελούν λειτουργικό κέρδος του εν λόγω αιολικού πάρκου, επομένως έχουν απεικονιστεί προσθετικά του Κύκλου εργασιών. Τον Σεπτέμβριο του 2018, ο Όμιλος προέβη στη σύναψη δύο παραγώγων, ενός προθεσμιακού συμβολαίου πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας σε προκαθορισμένη τιμή, τύπου physical και ενός δικαιώματος προαίρεσης, τύπου collar. Για το προθεσμιακό συμβόλαιο (physical) η ημερομηνία έναρξης της συναλλαγής (effective date) θα είναι η 01/11/2019, ενώ για το δικαίωμα προαίρεσης (collar) η ημερομηνία έναρξης της συναλλαγής (effective date) θα είναι η 01/11/2024. Ο Όμιλος προέβη στη σύναψη αυτών των παραγώγων με απώτερο σκοπό να αντισταθμίσει τον κίνδυνο μεταβολής των τιμών αγοράς (Cash flow variability) στην ενέργεια για την επένδυσή του σε Αιολικό Πάρκο στις ΗΠΑ μέσω θυγατρικής του. Η συγκεκριμένη θυγατρική λειτουργεί το δεύτερο αιολικό πάρκο, δυναμικότητας 158 MW, στο Τέξας των Ηνωμένων Πολιτειών. Κατά την 31/12/2019, τα εν λόγω παράγωγα πληρούσαν τις προϋποθέσεις αντιστάθμισης κινδύνων ταμειακών ροών, σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ΔΠΧΑ 9. Η εύλογη αξία των παραγώγων προσδιορίστηκε σε € 591 χιλ. (καθαρή απαίτηση) κατά την 31/12/2019 (31/12/2018: € 185 χιλ. – καθαρή υποχρέωση) και έχουν ταξινομηθεί στην ιεραρχία εύλογης αξίας επίπεδο 3 (βλ. Σημείωση 45). Στις 5 Σεπτεμβρίου 2019, ο Όμιλος απέκτησε μέσω εξαγοράς εταιρείας ένα προθεσμιακό συμβόλαιο πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας σε προκαθορισμένη τιμή, τύπου physical. Η ημερομηνία έναρξης της συναλλαγής (effective date) ήταν η 01/04/2018. Ο απώτερος σκοπός του παραγώγου είναι να αντισταθμίσει τον κίνδυνο μεταβολής των τιμών αγοράς (Cash flow variability) στην ενέργεια για την επένδυσή του σε Αιολικό Πάρκο στις ΗΠΑ μέσω θυγατρικής του. Η συγκεκριμένη θυγατρική λειτουργεί το αιολικό πάρκο, δυναμικότητας 196,65 MW, στο Τέξας των Ηνωμένων Πολιτειών. Έως και την 30/09/2019, το εν λόγω συμβόλαιο δεν πληρούσε τις προϋποθέσεις αντιστάθμισης κινδύνων ταμειακών ροών, σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ΔΠΧΑ 9. Οι μη πραγματοποιηθείσες ζημίες από την αποτίμηση του παραγώγου ύψους € 1.595 χιλ., αποτελούν λειτουργική ζημία του εν λόγω αιολικού πάρκου, επομένως έχουν απεικονιστεί αφαιρετικά του Κύκλου εργασιών. Κατά την 31/12/2019, το εν λόγω συμβόλαιο πληρούσε τις προϋποθέσεις αντιστάθμισης κινδύνων ταμειακών ροών, σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ΔΠΧΑ 9. Η εύλογη αξία του παραγώγου προσδιορίστηκε σε € 4.562 χιλ. (καθαρή απαίτηση) κατά την 31/12/2019 (31/12/2018: € 0 χιλ.) και έχει ταξινομηθεί στην ιεραρχία εύλογης αξίας επίπεδο 3 (βλ. Σημείωση 45). Συνοψίζοντας τα ανωτέρω, κατά τη διάρκεια της χρήσης 2019, από τα ανωτέρω παράγωγα αντιστάθμισης κινδύνου μεταβολής των τιμών αγοράς στην ενέργεια, αναγνωρίστηκε κέρδος από μεταβολές στην εύλογη αξία ύψους € 6.870 χιλ. (2018: κέρδος € 1.088 χιλ.), στα αποτελέσματα της χρήσης και συγκεκριμένα στο κονδύλι «Κέρδη από χρηματοοικονομικά μέσα αποτιμώμενα στην εύλογη αξία». Οι μεταβολές στην εύλογη αξία που αναγνωρίστηκαν στο κονδύλι «Αντιστάθμιση κινδύνου ταμειακών ροών» της κατάστασης λοιπών συνολικών εισοδημάτων ανήλθαν συνολικά σε ζημία € 1.594 χιλ. (2018: ζημία € 1.835 χιλ.). 155 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) 26 ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ ΓΙΑ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΗ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ Σύμφωνα με το ελληνικό εργατικό δίκαιο κάθε εργαζόμενος δικαιούται εφάπαξ αποζημίωση σε περίπτωση απολύσεως ή συνταξιοδοτήσεως. Το ποσό της αποζημιώσεως εξαρτάται από το χρόνο προϋπηρεσίας και τις αποδοχές του εργαζόμενου την ημέρα της απολύσεως ή συνταξιοδοτήσεώς του. Οι υπάλληλοι που παραιτούνται ή απολύονται αιτιολογημένα δεν δικαιούνται αποζημίωση. Η πληρωτέα αποζημίωση σε περίπτωση συνταξιοδότησης στην Ελλάδα ισούται με το 40% της αποζημίωσης που υπολογίζεται σε περίπτωση αναίτιας απόλυσης. Σύμφωνα με τις πρακτικές των χωρών που δραστηριοποιούνται οι θυγατρικές του Ομίλου τα προγράμματα αποζημίωσης προσωπικού συνήθως δεν χρηματοδοτούνται. Οι εκτιμήσεις για τις υποχρεώσεις αποζημίωσης προσωπικού προσδιορίσθηκαν μέσω αναλογιστικής μελέτης. Οι πίνακες που ακολουθούν εμφανίζουν την σύνθεση της καθαρής δαπάνης για τη σχετική πρόβλεψη που καταχωρήθηκε στην ενοποιημένη Κατάσταση Συνολικού Εισοδήματος της χρήσης 2019 και την κίνηση των σχετικών λογαριασμών προβλέψεων για αποζημίωση προσωπικού που παρουσιάζονται στη συνημμένη ενοποιημένη Κατάσταση Οικονομικής Θέσης της χρήσης που έληξε την 31/12/2019. Η δαπάνη για αποζημίωση προσωπικού που αναγνωρίστηκε στην Κατάσταση Συνολικού Εισοδήματος αναλύεται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ 01/01 01/01 31/12/2019 31/12/2018 Τρέχον κόστος υπηρεσίας Χρηματοοικονομικό κόστος Αναλογιστικές ζημίες ΕΤΑΙΡΕΙΑ 01/01 01/01 31/12/2019 31/12/2018 163 138 145 130 7 6 6 5 57 36 54 35 227 180 205 170 Η κίνηση της σχετικής προβλέψεως στην Κατάσταση Οικονομικής Θέσης αναλύεται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2019 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 Υπόλοιπο έναρξης 498 411 408 331 Πρόβλεψη αναγνωρισμένη στα αποτελέσματα 170 144 151 135 57 36 54 35 Χρησιμοποιηθείσες προβλέψεις (68) (93) (63) (93) Υπόλοιπο λήξης 657 498 550 408 Πρόβλεψη αναγνωρισμένη στα Λοιπά Συνολικά Εισοδήματα 156 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Οι βασικές αναλογιστικές παραδοχές για τη χρήση 2019 έχουν ως εξής : 2019 2018 Επιτόκιο προεξοφλήσεως 1,00% 1,50% Μελλοντικές αυξήσεις μισθών 1,25% 1,25% Κινητικότητα μισθωτών/ημερομισθίων (οικειοθελής αποχώρηση) 1% 1% Κινητικότητα μισθωτών (απόλυση) Θνησιμότητα: MTEAE 2012P (Τράπεζα της Ελλάδος, Επιτροπή Πιστωτικών & Ασφαλιστικών Θεμάτων) 6% 6% ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 614 520 688 582 668 565 631 535 604 513 700 591 660 558 637 540 Παρατίθεται πίνακας ανάλυσης ευαισθησίας της πρόβλεψης αποζημίωσης προσωπικού: Μεταβολή επιτοκίου προεξοφλήσεως +0,5% & Μεταβολή Μισθών-Οικειοθελών αποχωρήσεων-Απολύσεων 0% Μεταβολή επιτοκίου προεξοφλήσεως -0,5% & Μεταβολή Μισθών-Οικειοθελών αποχωρήσεων-Απολύσεων 0% Μεταβολή επιτοκίου προεξοφλήσεως 0%, Μεταβολή Μισθών +0,25% & Μεταβολή Οικειοθελών αποχωρήσεων-Απολύσεων 0% Μεταβολή επιτοκίου προεξοφλήσεως 0%, Μεταβολή Μισθών -0,25% & Μεταβολή Οικειοθελών αποχωρήσεων-Απολύσεων 0% Μεταβολή επιτοκίου προεξοφλήσεως 0%, Μεταβολή Μισθών 0%, Μεταβολή Οικειοθελών αποχωρήσεων +1% & Μεταβολή Απολύσεων 0% Μεταβολή επιτοκίου προεξοφλήσεως 0%, Μεταβολή Μισθών 0%, Μεταβολή Οικειοθελών αποχωρήσεων -1% & Μεταβολή Απολύσεων 0% Μεταβολή επιτοκίου προεξοφλήσεως 0%, Μεταβολή Μισθών -Οικειοθελών αποχωρήσεων 0% & Μεταβολή Απολύσεων +1% Μεταβολή επιτοκίου προεξοφλήσεως 0%, Μεταβολή Μισθών -Οικειοθελών αποχωρήσεων 0% & Μεταβολή Απολύσεων -1% 157 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) 27 ΛΟΙΠΕΣ ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ Η κίνηση των προβλέψεων του Ομίλου και της Εταιρείας για τις χρήσεις 2019 και 2018 έχει ως εξής: Υπόλοιπο 1ης Ιανουαρίου 2018 Προσαρμογές από μεταβολή σε λογιστικές πολιτικές και εφαρμογή νέων προτύπων Υπόλοιπο 1ης Ιανουαρίου 2018, Αναπροσαρμοσμένο Πρόβλεψη αναγνωρισμένη στα αποτελέσματα Πρόβλεψη αναγνωρισμένη στα ενσώματα πάγια Χρησιμοποιηθείσες προβλέψεις Συναλλαγματικές διαφορές Υπόλοιπο 31ης Δεκεμβρίου 2018 Μακροπρόθεσμες προβλέψεις Βραχυπρόθεσμες προβλέψεις Υπόλοιπο 1ης Ιανουαρίου 2019 Πρόβλεψη αναγνωρισμένη στα αποτελέσματα Πρόβλεψη αναγνωρισμένη στα ενσώματα πάγια Μεταβολή λόγω εξαγοράς νέας επιχείρησης Συναλλαγματικές διαφορές Υπόλοιπο 31ης Δεκεμβρίου 2019 Μακροπρόθεσμες προβλέψεις Βραχυπρόθεσμες προβλέψεις ΟΜΙΛΟΣ Προβλέψεις αποκατάστασης Λοιπές φυσικού τοπίου προβλέψεις 14.407 896 ΕΤΑΙΡΕΙΑ Προβλέψεις αποκατάστασης Λοιπές φυσικού τοπίου προβλέψεις 2.988 760 - 7 - 7 14.407 903 2.988 767 844 - 176 - 1.024 65 16.340 16.340 - (7) 896 896 - 3.164 3.164 - (6) 761 761 - ΟΜΙΛΟΣ Προβλέψεις αποκατάστασης Λοιπές φυσικού τοπίου προβλέψεις 16.340 896 ΕΤΑΙΡΕΙΑ Προβλέψεις αποκατάστασης Λοιπές φυσικού τοπίου προβλέψεις 3.164 761 993 - 187 - 1.897 1.370 54 20.654 20.654 - 896 896 - (1) 3.350 3.350 - 761 761 - Στον ανωτέρω πίνακα, εκτός από την ανάλυση των προβλέψεων με βάση τη φύση της δέσμευσης, παρουσιάζεται και η ανάλυσή τους με βάση το αναμενόμενο χρονοδιάγραμμα των εκροών οικονομικών πόρων. Ειδικότερα, οι προβλέψεις παρουσιάζονται στο σύνολό τους ως μακροπρόθεσμες προβλέψεις και δεν εμφανίζονται σε προεξοφλημένα ποσά, καθώς δεν υπάρχει ακριβής εκτίμηση του χρόνου καταβολής τους. 158 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Οι εταιρείες του ενεργειακού τομέα του Ομίλου υποχρεούνται να αποκαταστήσουν το φυσικό τοπίο, όπου εγκαθιστούν μονάδες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, με το πέρας της εκμετάλλευσης, σύμφωνα με τις ληφθείσες άδειες από τα κράτη εγκατάστασης. Η ανωτέρω πρόβλεψη ύψους € 20.654 χιλ. (31/12/2018: € 16.340 χιλ.) απεικονίζει τις απαιτούμενες δαπάνες για αποξήλωση του εξοπλισμού και διαμόρφωση του χώρου όπου αυτά είναι εγκατεστημένα, με τη χρήση της σημερινής τεχνολογίας και υλικών. Οι λοιπές προβλέψεις αφορούν κυρίως προβλέψεις για εκκρεμείς νομικές υποθέσεις ύψους € 335 χιλ. (31/12/2018: € 335 χιλ.) και ανέλεγκτες φορολογικά χρήσεις ύψους € 560 χιλ. (31/12/2018: € 560 χιλ.). 28 ΕΠΙΧΟΡΗΓΗΣΕΙΣ Οι επιχορηγήσεις την 31η Δεκεμβρίου 2019 και 31η Δεκεμβρίου 2018 στις συνημμένες οικονομικές καταστάσεις, αναλύονται ως εξής: Υπόλοιπο έναρξης Αναγνώριση εγκριθεισών επιχορηγήσεων Αποσβέσεις αναγνωρισμένες στα αποτελέσματα Συναλλαγματικές διαφορές Υπόλοιπο λήξης ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2019 31/12/2018 141.336 143.294 3.882 (7.995) (7.862) 981 2.022 134.322 141.336 31/12/2019 31/12/2018 20.175 17.552 3.882 (1.259) (1.259) 18.916 20.175 Οι επιχορηγήσεις αφορούν κρατικές επιδοτήσεις για την ανάπτυξη Αιολικών Πάρκων και αποσβένονται στην Κατάσταση Συνολικού Εισοδήματος της χρήσης που αφορούν, σύμφωνα με τον ρυθμό απόσβεσης των παγίων που επιδοτούνται. Οι «Επιχορηγήσεις» περιλαμβάνουν εγκεκριμένες αλλά μη εισπραχθείσες επιχορηγήσεις, συνολικού ποσού € 1.479 χιλ., οι οποίες ταξινομήθηκαν στις «Προκαταβολές και λοιπές απαιτήσεις» (Σημείωση 20). Οι επιχορηγήσεις αυτές αναγνωρίσθηκαν με βάση την βεβαιότητα που έχει η Διοίκηση του Ομίλου ότι όλες οι προϋποθέσεις για την είσπραξη αυτών πληρούνται κανονικά και ότι τα ποσά αυτά θα εισπραχθούν με την τελική έγκριση ολοκλήρωσης των σχετικών επενδύσεων. Οι ανωτέρω επιχορηγήσεις αποσβένονται στα έσοδα μόνο κατά το μέρος εκείνο που αντιστοιχεί σε πλήρως αποπερατωμένα και λειτουργούντα αιολικά πάρκα. 29 ΣΥΜΜΕΤΟΧΙΚΟΙ ΤΙΤΛΟΙ ΕΞΟΜΟΙΟΥΜΕΝΟΙ ΜΕ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ Στις ΗΠΑ, ο Όμιλος προκειμένου να κάνει βέλτιστη χρήση των φορολογικών ωφελημάτων που προβλέπονται από την τοπική νομοθεσία, έχει εισέλθει σε συγκεκριμένες συμφωνίες με επενδυτές «Tax Equity Investors» (εφεξής «TEI»), σύμφωνα με τις οποίες οι χρηματορροές και τα φορολογικά οφέλη που παράγονται από τα αιολικά πάρκα, διανέμονται συμβατικά μεταξύ των επενδυτών TEI και του Ομίλου. Η λογιστική πολιτική που εφαρμόζεται αναφορικά με τις εν λόγω χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις παρουσιάζεται αναλυτικά στη Σημείωση 4.11.5(iii) των συνημμένων ενοποιημένων και εταιρικών οικονομικών καταστάσεων. 159 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Οι Συμμετοχικοί τίτλοι εξομοιούμενοι με χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις (μακροπρόθεσμο και βραχυπρόθεσμο μέρος) την 31η Δεκεμβρίου 2019 και 31η Δεκεμβρίου 2018 στις συνημμένες οικονομικές καταστάσεις αναλύονται ως εξής: Χρηματοοικονομκές υποχρεώσεις Έσοδα επομένων χρήσεων (*) Μακροπρόθεσμο μέρος Μακροπρόθεσμες χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις πληρωτέες την επόμενη χρήση Βραχυπρόθεσμο μέρος Σύνολο ΟΜΙΛΟΣ 31/12/2019 31/12/2018 272.582 111.187 51.825 26.916 324.407 138.103 51.365 22.287 51.365 22.287 375.772 160.390 (*) Αφορά την αξία των φορολογικών ζημιών, που αποδίδονται στους Τax Equity Invenstors και αναγνωρίζεται στα λοιπά έσοδα της χρήσης, σε αναλογική βάση σύμφωνα με την εκτιμώμενη περίοδο της παραμονής του επενδυτή στο επενδυτικό σχήμα. Η κίνηση των Συμμετοχικών τίτλων εξομοιούμενων με χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις κατά τις χρήσεις 2019 και 2018 αναλύεται ως εξής: Χρηματοοικονομκές υποχρεώσεις ΟΜΙΛΟΣ 31/12/2019 31/12/2018 133.474 136.815 120.718 (6.662) (3.405) 113.685 (53.673) (18.596) 15.885 12.627 520 6.033 323.947 133.474 Υπόλοιπο έναρξης Εισπράξεις από ΤΕΙ Διανομή μετρητών σε ΤΕΙ Προσθήκη από εξαγορά εταιρείας (Σημείωση 7) Αξία φορολογικών ωφελημάτων Τόκοι περιόδου (Σημείωση 39) Συναλλαγματικές διαφορές Υπόλοιπο λήξης Έσοδα επομένων χρήσεων ΟΜΙΛΟΣ 31/12/2019 31/12/2018 26.916 22.555 31.140 6.479 (6.663) (3.262) 432 1.144 51.825 26.916 Υπόλοιπο έναρξης Αξία φορολογικών ωφελημάτων Απόσβεση φορολογικών ωφελημάτων (Σημείωση 38) Συναλλαγματικές διαφορές Υπόλοιπο λήξης Η χρηματοοικονομική υποχρέωση επιμετράται στο αποσβεσμένο κόστος με τη μέθοδο του πραγματικού επιτοκίου. Η υποχρέωση αυτή μειώνεται με τη διανομή μετρητών που λαμβάνει ο TEI και, ανάλογα με τους όρους της σύμβασης και με την αξία των φορολογικών ωφελημάτων. Για την χρήση 2019 η αξία των φορολογικών ζημιών, που αποδίδονται στον ΤΕΙ, και αναγνωρίζεται στα λοιπά έσοδα (Σημείωση 38), βάσει της σταθερής μέθοδο απόσβεσης στη διάρκεια της σύμβασης, ανέρχεται σε € 6.663 χιλ. (2018: € 3.262 χιλ.). 160 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Η αξία των PTCs, τα οποία συνδέονται με την ετήσια παραγωγή ενέργειας του αιολικού πάρκου βάσει της πραγματικής παραγωγής, αναγνωρίζεται στο κύκλο εργασιών και ανέρχονται σε € 22.533 χιλ. (2018: € 12.117 χιλ.). Χρηματοοικονομική υποχρέωση προς τον ΤΕΙ Met Life: Το αναπόσβεστο υπόλοιπο της υποχρέωσης την 31/12/2019 του Ομίλου προς τον TEI Met Life ανέρχεται σε ποσό € 42.770 χιλ.. Εντός της χρήσης 2012, ο Όμιλος εισήλθε στις ΗΠΑ, σε συναλλαγή κατά την οποία η αντισυμβαλλόμενη εταιρεία Met Life (TEI) κατέβαλε το ποσό των € 49.693 χιλ. προκειμένου να αποκτήσει το δικαίωμα να λαμβάνει, κατά κύριο λόγο μετρητά και φορολογικές ζημίες (Tax Equity Investment). Κατά τη διάρκεια της χρήσης 2013, ολοκληρώθηκε η κατασκευή και τέθηκε σε λειτουργία το Αιολικό Πάρκο Mountain Air, συνολικής ισχύος 138 MW, το οποίο βρίσκεται στην πολιτεία του Αϊντάχο των ΗΠΑ. Ο έλεγχος προκύπτει βάσει συμβατικής συμφωνίας με την εταιρεία MetLife, η οποία εισέφερε κεφάλαιο ως Tax Equity Investor (TEI) και ενοποιείται ολικά. Σύμφωνα με τη σύμβαση μεταξύ των δύο μερών, ο TEI εισέφερε κεφάλαιο με αντάλλαγμα το 50% των εταιρικών μεριδίων (membership interests), τα συμβατικά δικαιώματα των οποίων ορίζουν ότι ο TEI θα λάβει το 99% των φορολογικών ζημιών, καθώς και συγκεκριμένο ποσοστό επί των καθαρών ταμειακών ροών έως ότου επιτύχει την απόδοση επί των επενδυμένων κεφαλαίων του, όπως αυτή καθορίστηκε στην μεταξύ των σύμβαση. Μετά την ημερομηνία επίτευξης της συμβατικά συμφωνημένης απόδοσης του TEI, και στην περίπτωση μη εξαγοράς των εταιρικών του μεριδίων από τον Όμιλο, o TEI παραμένει με συμμετοχή 37,75% επί των διανομών και των φορολογητέων αποτελεσμάτων του Αιολικού Πάρκου. Σε συνέχεια της συμβατικής συμφωνίας του Ομίλου με την εταιρεία MetLife, μετά την ημερομηνία επίτευξης της συμβατικής συμφωνημένης απόδοσης του TEI, ο Όμιλος δύναται να εξαγοράσει τα εταιρικά μερίδια (membership interests) του επενδυτή ΤΕΙ (membership interests – 100% of Class A shares), αντί τιμήματος που θα θεωρηθεί εύλογο μετά τη μεταξύ τους συμφωνία. Στο πλαίσιο αυτό, ο Όμιλος βρίσκεται σε διαπραγματεύσεις με τον ΤΕΙ σχετικά με την εξαγορά των εταιρικών του μεριδίων (membership interests), αντί τιμήματος που θα θεωρηθεί εύλογο μετά τη μεταξύ τους συμφωνία. Οι εν λόγω διαπραγματεύσεις βρίσκονται σε εξέλιξη μέχρι και την ημερομηνία έγκρισης των συνημμένων ετήσιων οικονομικών καταστάσεων και αναμένεται να ολοκληρωθούν εντός της χρήσης 2020. Χρηματοοικονομική υποχρέωση προς τον ΤΕΙ Goldman Sachs: Το αναπόσβεστο υπόλοιπο της υποχρέωσης την 31/12/2019 του Ομίλου προς τον TEI Goldman Sachs ανέρχεται σε ποσό € 108.688 χιλ. (συμπεριλαμβανομένου ποσού € 27.368 χιλ. που αφορά αναπόσβεστη αξία των φορολογικών ωφελημάτων). Εντός της χρήσης 2017, ολοκληρώθηκε η κατασκευή και τέθηκε σε λειτουργία το Αιολικό Πάρκο Fluvanna I, συνολικής ισχύος 155,4 MW, το οποίο βρίσκεται στην πολιτεία του Τέξας των ΗΠΑ. Σύμφωνα με το νέο φορολογικό νόμο στις ΗΠΑ, ο οποίος τέθηκε σε ισχύ στις 22/12/2017, το εν λόγω Αιολικό Πάρκο είναι επιλέξιμο να αποσβέσει, για φορολογικούς σκοπούς, σχεδόν το σύνολο του κόστους κατασκευής του εντός της χρήσης που τέθηκε σε λειτουργία, ήτοι στη χρήση 2017. 161 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Συνέπεια της προαναφερόμενης φορολογικής αντιμετώπισης του κόστους κατασκευής του έργου είναι η δημιουργία σημαντικών φορολογικών ζημιών κατά την χρήση 2017. Επιπλέον, πέραν των φορολογικών ζημιών που προκύπτουν κατά το πρώτο έτος λειτουργίας, το αιολικό πάρκο είναι επιλέξιμο να λάβει πρόσθετα φορολογικά ωφελήματα τα οποία συνδέονται με την ετήσια παραγωγή ενέργειας του πάρκου (Production Tax Credits – PTCs). Στις 28/12/2017 ο Όμιλος εισήλθε σε συναλλαγή κατά την οποία το τραπεζικό ίδρυμα Goldman Sachs κατέβαλε το ποσό των € 127.882 χιλ. (συμπεριλαμβανομένων των εξόδων έκδοσης), προκειμένου να αποκτήσει 50% των εταιρικών μεριδίων (membership interests) τα συμβατικά δικαιώματα των οποίων ορίζουν ότι ο TEI θα λάβει, κατά κύριο λόγο, τα φορολογικά ωφελήματα (φορολογικές ζημίες και Production Tax Credits) του Αιολικού Πάρκου Fluvanna I, πλέον περιορισμένου ποσοστού μετρητών (Tax equity investment). Για τη χρήση 2017, ο TEI έλαβε το 70% των φορολογικών ωφελημάτων, ενώ από την χρήση 2018 και ως ότου επιτύχει προκαθορισμένη απόδοση επί της αρχικής καταβολής του θα λαμβάνει το 99% των ωφελημάτων αυτών. Χρηματοοικονομική υποχρέωση προς τον ΤΕΙ Berkshire Hathaway: Το αναπόσβεστο υπόλοιπο της υποχρέωσης την 31/12/2019 του Ομίλου προς τον TEI Berkshire Hathaway ανέρχεται σε ποσό € 116.255 χιλ. (συμπεριλαμβανομένου ποσού € 23.570 χιλ. που αφορά αναπόσβεστη αξία των φορολογικών ωφελημάτων). Εντός της χρήσης 2019, ολοκληρώθηκε η κατασκευή και τέθηκε σε λειτουργία το Αιολικό Πάρκο Fluvanna II, συνολικής ισχύος 158 MW, το οποίο βρίσκεται στην πολιτεία του Τέξας των ΗΠΑ. Σύμφωνα με τον φορολογικό νόμο στις ΗΠΑ, το εν λόγω Αιολικό Πάρκο είναι επιλέξιμο να αποσβέσει, για φορολογικούς σκοπούς, σχεδόν το σύνολο του κόστους κατασκευής του εντός της χρήσης που τέθηκε σε λειτουργία, ήτοι στη χρήση 2019. Συνέπεια της προαναφερόμενης φορολογικής αντιμετώπισης του κόστους κατασκευής του έργου είναι η δημιουργία σημαντικών φορολογικών ζημιών κατά την χρήση 2019. Επιπλέον, πέραν των φορολογικών ζημιών που προκύπτουν κατά το πρώτο έτος λειτουργίας, το αιολικό πάρκο είναι επιλέξιμο να λάβει πρόσθετα φορολογικά ωφελήματα τα οποία συνδέονται με την ετήσια παραγωγή ενέργειας του πάρκου (Production Tax Credits – PTCs). Στις 13/09/2019 ο Όμιλος εισήλθε σε συναλλαγή κατά την οποία ο αντισυμβαλλόμενος (Berkshire Hathaway) κατέβαλε το ποσό των € 120.250 χιλ. (συμπεριλαμβανομένων των εξόδων έκδοσης), προκειμένου να αποκτήσει 50% των εταιρικών μεριδίων (membership interests) τα συμβατικά δικαιώματα των οποίων ορίζουν ότι ο TEI θα λάβει, κατά κύριο λόγο, τα φορολογικά ωφελήματα (φορολογικές ζημίες και Production Tax Credits) του Αιολικού Πάρκου Fluvanna II, πλέον περιορισμένου ποσοστού μετρητών (Tax equity investment). Για τη χρήση 2019, ο TEI θα λάβει το 82,58% των φορολογικών ωφελημάτων, ενώ από την χρήση 2020 και ως ότου επιτύχει προκαθορισμένη απόδοση επί της αρχικής καταβολής του θα λαμβάνει το 99% των ωφελημάτων αυτών. 162 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Χρηματοοικονομική υποχρέωση προς τους ΤΕΙ BAL & ANTRIM: Το αναπόσβεστο υπόλοιπο της υποχρέωσης την 31/12/2019 του Ομίλου προς τους TEI ανέρχεται σε ποσό € 108.059 χιλ. (συμπεριλαμβανομένου ποσού € 887 χιλ. που αφορά αναπόσβεστη αξία των φορολογικών ωφελημάτων). Τον Σεπτέμβριο 2019 ολοκληρώθηκε η συμφωνία εξαγοράς των εταιρικών μεριδίων Αιολικού Πάρκου, «Bearkat I», στο Τέξας των ΗΠΑ. Το αιολικό πάρκο, συνολικής ισχύος 196,65 MW, βρίσκεται σε λειτουργία από τον Δεκέμβριο 2017. Με την ολοκλήρωση της εξαγοράς, ο Όμιλος απέκτησε χρηματοοικονομική υποχρέωση προς τους TEI BAL & ANTRIM. Το αιολικό πάρκο είναι επιλέξιμο να λάβει πρόσθετα φορολογικά ωφελήματα τα οποία συνδέονται με την ετήσια παραγωγή ενέργειας του πάρκου (Production Tax Credits – PTCs). Ο TEI θα λάβει, κατά κύριο λόγο, τα φορολογικά ωφελήματα (φορολογικές ζημίες και Production Tax Credits) του αιολικού πάρκου Bearkat I, πλέον περιορισμένου ποσοστού μετρητών (Tax equity investment). Για τη χρήση 2019 και ως ότου επιτύχει προκαθορισμένη απόδοση επί της αρχικής καταβολής του θα λαμβάνει το 99% των ωφελημάτων αυτών. 30 ΠΡΟΜΗΘΕΥΤΕΣ Οι προμηθευτές την 31η Δεκεμβρίου 2019 και 2018, στις συνημμένες οικονομικές καταστάσεις, αναλύονται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ 31/12/2019 31/12/2018 56.835 31.731 56.835 31.731 Προμηθευτές Σύνολο ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2019 31/12/2018 14.969 13.373 14.969 13.373 Οι υποχρεώσεις σε προμηθευτές αφορούν κυρίως υποχρεώσεις που σχετίζονται με την κατασκευή και λειτουργία εγκαταστάσεων ανανεώσιμων πηγών αιολικής και υδροηλεκτρικής ενέργειας, φωτοβολταϊκών πάρκων, καθώς και άλλων Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ). Η αύξηση των υποχρεώσεων σε προμηθευτές σε επίπεδο Ομίλου για τη χρήση 2019, οφείλεται κυρίως στις νέες επενδύσεις του Ομίλου που αφορούν στην κατασκευή εννέα (9) αιολικών πάρκων ισχύος 121 MW σε 9 τοποθεσίες αντίστοιχα, στην Εύβοια. Συγκεκριμένα, πρόκειται για την κατασκευή των παρακάτω αναφερόμενων αιολικών πάρκων, η οποία ξεκίνησε εντός της χρήσης 2019: 3 αιολικά πάρκα στη θέση ΓΚΑΛΟΣΙ (19,8 MW), ΚΑΡΑΜΠΥΛΑ (19,8 MW) και ΠΥΡΓΑΡΙ ΝΤΑΡΔΙΖΑ (6,3 MW) του Δήμου Καρύστου της θυγατρικής εταιρείας ΑΙΟΛΙΚΗ ΜΑΡΜΑΡΙΟΥ ΕΥΒΟΙΑΣ Α.Ε. 2 αιολικά πάρκα στη θέση ΜΕΣΟΠΗΚΙ (9 MW) και ΑΓΡΙΑΧΛΑΔΙΑ (22,5 MW) του Δήμου Κύμης-Αλιβερίου της θυγατρικής εταιρείας ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΔΥΣΤΙΩΝ ΕΥΒΟΙΑΣ Α.Ε. 1 αιολικό πάρκο στη θέση ΕΞΩΣΤΗΣ (18,9 MW) του Δήμου Καρύστου της θυγατρικής εταιρείας ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΣΤΥΡΩΝ ΕΥΒΟΙΑΣ Α.Ε. 3 αιολικά πάρκα στη θέση ΒΟΥΡΕΖΑ (7,2 MW), ΚΟΣΚΙΝΑ-ΛΑΚΚΑ (7,65 MW) και ΠΥΡΓΑΡΙ ΙΙ (9,9 MW) του Δήμου Κύμης-Αλιβερίου της θυγατρικής εταιρείας ΑΙΟΛΙΚΗ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε. 163 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) 31 ΔΕΔΟΥΛΕΥΜΕΝΕΣ ΚΑΙ ΛΟΙΠΕΣ ΒΡΑΧΥΠΡΟΘΕΣΜΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ Ο λογαριασμός δουλευμένες και λοιπές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις κατά την 31η Δεκεμβρίου 2019 και 31η Δεκεμβρίου 2018 στις συνημμένες οικονομικές καταστάσεις, αναλύεται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ 31/12/2019 31/12/2018 Δεδουλευμένες και λοιπές βραχυπρόθεσμες χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις Υποχρεώσεις από μερίσματα πληρωτέα και επιστροφή κεφαλαίου Ενδοομιλικές υποχρεώσεις από μερίσματα, χρηματικές διευκολύνσεις και λοιπές υποχρεώσεις Έσοδα επομένων χρήσεων και λοιποί μεταβατικοί λογαριασμοί Οφειλόμενες αμοιβές προσωπικού Δεδουλευμένα έξοδα Πιστωτές διάφοροι Σύνολο 160 34.301 160 34.301 17 2.225 1.956 11.896 3.476 333 6.053 614 10.653 277 4.587 921 42.311 285 595 117 3.113 229 217 217 46.860 ΟΜΙΛΟΣ 31/12/2019 31/12/2018 Λοιπές βραχυπρόθεσμες μη χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις Υποχρεώσεις από φόρους-τέλη πλην φόρου εισοδήματος Ασφαλιστικοί οργανισμοί Επιχορηγήσεις προς επιστροφή (Σημείωση 28) Σύνολο ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2019 31/12/2018 5.414 513 3.024 8.951 3.962 432 3.024 7.418 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2019 31/12/2018 2.376 414 2.790 1.205 356 1.561 Στις δεδουλευμένες και λοιπές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις της Εταιρείας και του Ομίλου κατά την 31/12/2018 και συγκεκριμένα στο κονδύλι «Υποχρεώσεις από μερίσματα πληρωτέα και επιστροφή κεφαλαίου» περιλαμβάνεται ποσό € 34.175,7 χιλ., το οποίο αφορούσε στην υποχρέωση της Εταιρείας για επιστροφή κεφαλαίου σύμφωνα με την από 18/10/2018 απόφαση της Έκτακτης Γενικής Συνελεύσεων των Μετόχων της Εταιρείας. Η εν λόγω υποχρέωση εξοφλήθηκε εντός της επόμενης χρήσης, ήτοι κατά την 14/01/2019. 32 ΜΕΤΟΧΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΑΙ ΔΙΑΦΟΡΑ ΥΠΕΡ ΤΟ ΑΡΤΙΟ Το μετοχικό κεφάλαιο της Εταιρείας κατά την 31/12/2019 ανέρχεται στο ποσό των € 34.175.680,80 ολοσχερώς καταβεβλημένο και διαιρούμενο σε 113.918.936 κοινές με ψήφο ονομαστικές μετοχές, ονομαστικής αξίας € 0,30 η καθεμία. Η Διαφορά υπέρ το άρτιο την 31/12/2019 διαμορφώνεται στο ποσό των € 191.793 χιλ. 164 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Εταιρικά γεγονότα χρήσης 2019 Με την από 18/12/2019 απόφαση της Έκτακτης Γενικής Συνελεύσεως των Μετόχων αποφασίσθηκε η αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου της Εταιρείας κατά το ποσό των € 19.366.219,12 με κεφαλαιοποίηση μέρους του ειδικού αποθεματικού από την έκδοση μετοχών υπέρ το άρτιο με αύξηση της ονομαστικής αξίας εκάστης μετοχής από € 0,30 σε € 0,47 και ταυτόχρονη μείωση του μετοχικού κεφαλαίου της Εταιρείας κατά το ποσό των € 19.366.219,12 με μείωση της ονομαστικής αξίας εκάστης μετοχής από € 0,47 σε € 0,30 και την επιστροφή του ποσού της εν λόγω μείωσης (ήτοι € 0,17 ανά μετοχή) στους μετόχους. H με αρ. Πρωτ. 7893 Απόφαση του Υπουργείου Ανάπτυξης και Επενδύσεων – Γενική Γραμματεία Εμπορίου, με την οποία εγκρίθηκε η τροποποίηση της παρ. 1 του άρθρου 5 του Καταστατικού της Εταιρείας συνεπεία της αύξησης και μείωσης του μετοχικού κεφαλαίου, καταχωρήθηκε στο Μητρώο Ανωνύμων Εταιριών την 24/01/2020 (βλ. Σημείωση 49). Οι δαπάνες έκδοσης της αύξησης ανήλθαν σε € 213 χιλ. και έχουν μεταφερθεί αφαιρετικά του κονδυλίου «Υπόλοιπο κερδών εις νέο». 33 ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΑ Τα αποθεματικά για τις χρήσεις 2019 και 2018, στις συνημμένες οικονομικές καταστάσεις, αναλύονται ως εξής: Αποθεματικά συναλλαγματικών Αποθεματικό διαφορών διαφορών από μετατροπής από αντιστάθμιση ενσωμάτωση κινδύνου εκμεταλλεύσεων ταμειακών εξωτερικού ροών (1.802) (8.473) Αποθεματικό αναλογιστικών κερδών/ζημιών Αποθεματικά από αναπτυξιακών προγράμματα και καθορισμένων φορολογικών παροχών νόμων 119 47.870 Τακτικό αποθεματικό 8.530 Ίδιες μετοχές (2.694) - - 117 (2.251) (20) - (2.154) 882 - (7.755) 2.694 - - - 4.214 - 5.096 (7.755) 2.694 Μεταφορές σε δικαιώματα μειοψηφίας και λοιπές κινήσεις 31ης Δεκεμβρίου 2018 9.412 (7.755) (4) (1.689) 2 (10.722) 99 52.084 (2) 41.429 1η Ιανουαρίου 2019 9.412 (7.755) (1.689) (10.722) 99 52.084 41.429 Λοιπά συνολικά εισοδήματα χρήσης (μετά από φόρους) - - 789 (3.410) (53) - (2.674) Σχηματισμός αποθεματικών Αγορά ιδίων μετοχών 31ης Δεκεμβρίου 2019 3.271 12.683 (1.506) (9.261) (900) (14.132) 46 3.618 55.702 6.889 (1.506) 44.138 ΟΜΙΛΟΣ 1η Ιανουαρίου 2018 Λοιπά συνολικά εισοδήματα χρήσης (μετά από φόρους) Σχηματισμός αποθεματικών Αγορά ιδίων μετοχών Ακύρωση ιδίων μετοχών 165 Σύνολο 43.550 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Αποθεματικά συναλλαγματικών Αποθεματικό διαφορών διαφορών από μετατροπής από αντιστάθμιση ενσωμάτωση κινδύνου εκμεταλλεύσεων ταμειακών εξωτερικού ροών (657) Αποθεματικό αναλογιστικών κερδών/ζημιών Αποθεματικά από αναπτυξιακών προγράμματα και καθορισμένων φορολογικών παροχών νόμων 116 13.758 Τακτικό αποθεματικό 5.050 Ίδιες μετοχές (2.693) Λοιπά συνολικά εισοδήματα χρήσης (μετά από φόρους) - - - (125) (20) - (145) Σχηματισμός αποθεματικών Αγορά ιδίων μετοχών Ακύρωση ιδίων μετοχών 31ης Δεκεμβρίου 2018 5.050 (7.755) 2.694 (7.754) - (782) 96 420 14.178 420 (7.755) 2.694 10.788 1η Ιανουαρίου 2019 Λοιπά συνολικά εισοδήματα χρήσης (μετά από φόρους) 5.050 (7.754) - (782) 96 14.178 10.788 - - - (230) (42) - (272) Σχηματισμός αποθεματικών Αγορά ιδίων μετοχών 31ης Δεκεμβρίου 2019 1.601 6.651 (1.506) (9.260) - (1.012) 54 422 14.600 2.023 (1.506) 11.033 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 1η Ιανουαρίου 2018 Σύνολο 15.574 Τακτικό αποθεματικό Σύμφωνα με τον Ελληνικό νόμο, οι εταιρείες υποχρεούνται να μεταφέρουν κατ’ ελάχιστο το 5% των ετήσιων καθαρών κερδών τους σύμφωνα με τα λογιστικά τους βιβλία σε τακτικό αποθεματικό έως ότου το αποθεματικό αυτό ισούται με το ένα τρίτο του μετοχικού τους κεφαλαίου. Το αποθεματικό αυτό δεν μπορεί να διανεμηθεί αλλά μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη διαγραφή ζημιών. Αποθεματικά αναπτυξιακών και φορολογικών νόμων Αυτά τα αποθεματικά αφορούν σε κέρδη που δεν έχουν φορολογηθεί με βάση τον ισχύοντα φορολογικό συντελεστή σύμφωνα με το εκάστοτε ισχύον φορολογικό πλαίσιο. Τα αποθεματικά αυτά θα είναι φορολογητέα με βάση τον φορολογικό συντελεστή που θα ισχύει κατά τον χρόνο της διανομής τους στους μετόχους ή μετατροπής τους σε μετοχικό κεφάλαιο, υπό συγκεκριμένες συνθήκες. Η Εταιρεία και ο Όμιλος διατηρούν αφορολόγητα αποθεματικά συνολικού ύψους € 13.202 χιλ. και € 41.720 χιλ., αντίστοιχα, τα οποία σε περίπτωση διαθέσεως ή κεφαλαιοποιήσεως θα φορολογηθούν με τον ισχύοντα φορολογικό συντελεστή και υπό τις κατά περίπτωση διατάξεις των οικείων αναπτυξιακών νόμων. Στο άμεσο μέλλον ο Όμιλος δεν προτίθεται να διανείμει ή να κεφαλαιοποιήσει τα εν λόγω αποθεματικά. 166 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Αποθεματικά αντιστάθμισης κινδύνων Το αποθεματικό αντιστάθμισης κινδύνου χρησιμοποιείται για την καταχώρηση κερδών ή ζημιών από παράγωγα χρηματοοικονομικά προϊόντα, τα οποία μπορούν να χαρακτηριστούν ως παράγωγα αντιστάθμισης μελλοντικών ταμειακών ροών (cash flow hedges) και αναγνωρίζονται στα λοιπά συνολικά εισοδήματα. Όταν η συναλλαγή με την οποία σχετίζεται η πράξη αντιστάθμισης επηρεάζει την κατάσταση συνολικών εισοδημάτων, τότε τα αντίστοιχα ποσά μεταφέρονται επίσης από τα λοιπά συνολικά εισοδήματα στην κατάσταση συνολικών εισοδημάτων. Εντός της χρήσης 2019, ο Όμιλος αναγνώρισε μειωτικά των εν λόγω αποθεματικών, ζημίες παραγώγων ύψους € 3.410 χιλ. με το σύνολο των εν λόγω αποθεματικών να ανέρχονται κατά την 31/12/2019 σε χρεωστικό υπόλοιπο ύψους € 14.132 χιλ. (βλ. αναλυτικά Σημείωση 25). Ίδιες μετοχές Η Εταιρεία κατά την περίοδο 01/01/2019 – 31/12/2019 αγόρασε 340.776 ίδιες μετοχές με αξία αγοράς € 1.926.401,26. Τον Ιανουάριο του 2019 πραγματοποιήθηκε επιστροφή κεφαλαίου στους μετόχους με αποτέλεσμα η αξία των ιδίων μετοχών να μειωθεί κατά το προϊόν της επιστροφής που αναλογεί, ποσού € 421 χιλ.. Ο συνολικός αριθμός ιδίων μετοχών που κατείχε η Εταιρεία την 31/12/2019 ανερχόταν σε 1.643.251 μετοχές, δηλαδή 1,44% του συνολικού κεφαλαίου, με συνολικό κόστος κτήσης € 9.261 χιλ.. 34 ΚΕΡΔΗ ΑΝΑ ΜΕΤΟΧΗ Τα βασικά κέρδη ανά μετοχή υπολογίστηκαν διαιρώντας τα καθαρά κέρδη που αποδίδονται στους μετόχους της μητρικής με το σταθμισμένο μέσο αριθμό μετοχών σε κυκλοφορία, ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ 31/12/2019 31/12/2018 Καθαρά κέρδη αποδιδόμενα στους ιδιοκτήτες της μητρικής για σκοπούς βασικών κερδών ανά μετοχή (σε χιλ. Ευρώ) 51.552 Μέσος σταθμικός αριθμός μετοχών που χρησιμοποιήθηκαν για τον υπολογισμό των βασικών κερδών ανά μετοχή Βασικά κέρδη ανά μετοχή (σε Ευρώ) 112.285.953 44.864 112.601.534 0,4591 0,3984 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2019 31/12/2018 20.285 112.285.953 - 21.040 112.601.534 - Δεν υφίστανται μειωμένα κέρδη ανά μετοχή για τον Όμιλο και την Εταιρεία, για τη χρήση που έληξε την 31/12/2019 και για την αντίστοιχη συγκριτική χρήση. 35 ΦΟΡΟΣ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ Ο φορολογικός συντελεστής για τις ανώνυμες εταιρείες στην Ελλάδα για τη χρήση 2018 ήταν 29%. Σύμφωνα με το άρθρο 23 του Νόμου 4579/2018, οι φορολογικοί συντελεστές των κερδών από επιχειρηματική δραστηριότητα των νομικών προσώπων, προβλέπονταν να μειωθούν σταδιακά ως ακολούθως: 27% για το φορολογικό έτος 2020, 26% για το φορολογικό έτος 2021 και 25% για το φορολογικό έτος 2022 και εφεξής. Την 12/12/2019 ψηφίστηκε ο νέος φορολογικός νόμος 4646/2019, όπου σύμφωνα με το άρθρο 22, ο φορολογικός συντελεστής διαμορφώνεται πλέον σε 24% για τα εισοδήματα του φορολογικού έτους 2019 και εφεξής. 167 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Ο πραγματικός τελικός φορολογικός συντελεστής διαφέρει από τον ονομαστικό. Στην διαμόρφωση του πραγματικού φορολογικού συντελεστή επιδρούν διάφοροι παράγοντες, σημαντικότεροι των οποίων είναι η μη φορολογική έκπτωση ορισμένων δαπανών, οι διαφορές συντελεστών απόσβεσης που προκύπτουν μεταξύ της ωφέλιμης ζωής του παγίου και των συντελεστών που ορίζονται από τον Κ.Ν.4172/2013 και η δυνατότητα των εταιρειών να σχηματίζουν αφορολόγητες εκπτώσεις και αφορολόγητα αποθεματικά. Ο φόρος εισοδήματος στις συνημμένες ενοποιημένες και εταιρικές καταστάσεις αποτελεσμάτων των χρήσεων 2019 και 2018, αναλύεται ως ακολούθως: ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2019 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 13.553 12.099 1.489 237 2.838 3.259 (313) 556 16.391 15.358 1.176 793 Τρέχων φόρος Αναβαλλόμενος φόρος Σύνολο ΟΜΙΛΟΣ Κέρδη προ φόρου εισοδήματος Ονομαστικός φορολογικός συντελεστής Φόρος εισοδήματος βάση του ισχύοντος ονομαστικού φορολογικού συντελεστή ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2019 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 69.636 62.411 21.461 21.833 24% 29% 24% 29% 16.713 18.099 5.151 6.332 572 (4.882) (333) (704) (52) 80 181 68 (1.153) (12) 2.001 2.805 - - Προσαρμογές για: Επίδραση διαφοράς φορολογικού συντελεστή και διαφορές συντελεστών εκμεταλλ. εξωτερικού Προσαρμογές φόρου προηγούμενων χρήσεων και πρόσθετοι φόροι Διαφορά φορολόγησης εταιρειών εξωτερικού Διαγραφή/(συμψηφισμός) φορολογικών ζημιών Επίδραση συμμετοχών στα καθαρά αποτελέσματα συγγενών και κοινοπραξιών (165) - (165) - Αφορολόγητα αποτελέσματα (841) (5.844) (67) (5.321) Μόνιμες φορολογικές διαφορές (αποτελέσματα μη συμπεριλαμβανόμενα στον υπολογισμό του φόρου) 1.329 3.099 (3.591) 418 Πραγματική δαπάνη φόρου 16.391 15.358 1.176 793 Πραγματικός φορολογικός συντελεστής 23,54% 24,61% 5,48% 3,63% Η δήλωση φορολογίας εισοδήματος υποβάλλεται σε ετήσια βάση, αλλά τα κέρδη ή οι ζημίες που δηλώνονται παραμένουν προσωρινά έως ότου οι φορολογικές αρχές ελέγξουν τα βιβλία και στοιχεία του φορολογουμένου και εκδοθεί η τελική έκθεση ελέγχου. Ο Όμιλος προβαίνει σε ετήσια εκτίμηση των ενδεχόμενων υποχρεώσεων που αναμένεται να προκύψουν από τον έλεγχο παρελθουσών χρήσεων, διενεργώντας σχετικές προβλέψεις όπου αυτό κρίνεται απαραίτητο. 168 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Ο Όμιλος έχει διενεργήσει προβλέψεις για ανέλεγκτες φορολογικά χρήσεις ύψους € 560 χιλ. και η Διοίκηση θεωρεί ότι πέρα των σχηματισμένων προβλέψεων, τυχόν ποσά φόρων που πιθανόν να προκύψουν, δεν θα έχουν σημαντική επίδραση στα ίδια κεφάλαια, στα αποτελέσματα και στις ταμειακές ροές του Ομίλου και της Εταιρείας. Πληροφορίες για τις ανέλεγκτες φορολογικά χρήσεις παρατίθενται στις Σημειώσεις 5 και 48.1 των Οικονομικών Καταστάσεων. Αναβαλλόμενος φόρος Οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις συμψηφίζονται όταν υπάρχει εφαρμόσιμο νομικό δικαίωμα να συμψηφισθούν οι τρέχουσες φορολογικές απαιτήσεις έναντι των τρεχουσών φορολογικών υποχρεώσεων και όταν οι αναβαλλόμενοι φόροι εισοδήματος αφορούν στην ίδια φορολογική αρχή. Ο αναβαλλόμενος φόρος εισοδήματος υπολογίζεται επί όλων των προσωρινών φορολογικών διαφορών μεταξύ της λογιστικής αξίας και της φορολογικής αξίας των περιουσιακών στοιχείων και των υποχρεώσεων, χρησιμοποιώντας τον αναμενόμενο ισχύοντα φορολογικό συντελεστή κατά τον χρόνο ωρίμανσης της φορολογικής απαίτησης/υποχρέωσης: ΟΜΙΛΟΣ Απαίτηση από αναβαλλόμενο φόρο εισοδήματος Υποχρέωση από αναβαλλόμενο φόρο εισοδήματος Καθαρή αναβαλλόμενη φορολογική υποχρέωση Υπόλοιπο έναρξης (Χρέωση)/πίστωση αναγνωρισμένη στα καθαρά κέρδη χρήσης Πίστωση αναγνωρισμένη στα λοιπά συνολικά εισοδήματα Συναλλαγματικές διαφορές Υπόλοιπο λήξης ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2019 6.124 (27.901) (21.777) 31/12/2018 6.666 (23.010) (16.344) 31/12/2019 27 (1.572) (1.545) 31/12/2018 (1.953) (1.953) (19.290) (13.173) (1.953) (1.405) (2.839) (3.258) 312 (556) 432 (80) (21.777) 65 22 (16.344) 96 (1.545) 8 (1.953) Η επίδραση από την μείωση των φορολογικών συντελεστών που επέφερε το άρθρο 23 του Νόμου 4579/2018 ανήλθε σε έξοδο € 72 χιλ. για τον Όμιλο και έσοδο € 333 χιλ. για την Εταιρεία. Οι θυγατρικές του Ομίλου στις ΗΠΑ στα πλαίσια λειτουργίας των συμβάσεων με τους Tax Equity Investors αναγνωρίζουν αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις από μεταφερόμενες φορολογικές ζημιές, φορολογικά ωφελήματα (production tax credits) και τόκους. Οι αναβαλλόμενες αυτές φορολογικές απαιτήσεις που έχουν αναγνωριστεί κατά την 31η Δεκεμβρίου 2019 ανέρχονται σε € 33 εκατ., συμψηφίζοντας αντίστοιχο ποσό € 33 εκατ. αναβαλλόμενων φορολογικών υποχρεώσεων που προκύπτουν από διαφορές μεταξύ της φορολογικής και λογιστικής βάσης. Περαιτέρω ο επιμερισμός του τιμήματος απόκτησης της BEARKAT I TE PARTNERSHIP LLC οδήγησε σε αναγνώριση εσόδου από αναβαλλόμενου φόρο ύψους € 2,4 εκ.. Οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις των χρήσεων 2019 και 2018, καθώς και η επίδραση του αναβαλλόμενου φόρου στα αποτελέσματα, στην ενοποιημένη και ατομική Κατάσταση Συνολικού Εισοδήματος, αναλύονται ως ακολούθως: 169 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) 1η Ιανουαρίου 2018 31ης Δεκεμβρίου 2018 Υπόλοιπο έναρξης Υπόλοιπο έναρξης Μεταβολές από εξαγορά επιχειρήσεων Αναπροσαρμοσμένο υπόλοιπο έναρξης (Χρέωση)/πίστωση αναγνωρισμένη στα καθαρά κέρδη χρήσης (Χρέωση)/ πίστωση αναγνωρισμένη στα λοιπά συνολικά εισοδήματα Συναλλαγματικές διαφορές Υπόλοιπο λήξης 118 - 118 (10) 15 - 123 Αποτίμηση συμμετοχών & επενδύσεων 2.273 - 2.273 (1.723) - - 550 Αποτίμηση παραγώγων 1.190 - 1.190 - 49 - 1.239 Λοιπές προβλέψεις 1.360 - 1.360 (77) - - 1.283 - - 130 ΟΜΙΛΟΣ Αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση/(υποχρέωση) Πρόβλεψη αποζημίωσης προσωπικού Πρόβλεψη επισφαλών πελατών 111 - 111 19 Απαιτήσεις-Υποχρεώσεις από συμβάσεις με πελάτες 3.419 - 3.419 (4.767) - - (1.348) Δάνεια 2.177 - 2.177 (167) 24 (1) 2.033 Αναγνωρισμένες Φορολογικές Ζημιές 1.487 - 1.487 (311) - - 1.176 (4.557) - (4.557) 1.058 - - (3.499) Αποτίμηση επενδυτικών ακινήτων (148) - (148) 13 - - (135) Ασώματα πάγια στοιχεία 5.911 - 5.911 (1.496) - - 4.415 (25.131) - (25.131) 2.995 (23) 23 (22.136) (1.383) - (1.383) 1.208 - - (175) (3.258) 65 22 Λοιπά Ενσώματα πάγια στοιχεία Επιχορηγήσεις Αναβαλλόμενος φόρος καθαρών κερδών/λοιπών συνολικών εισοδημάτων Αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση/(υποχρέωση) (13.173) - (13.173) 170 (16.344) ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) 1η Ιανουαρίου 2019 31ης Δεκεμβρίου 2019 Υπόλοιπο έναρξης Υπόλοιπο έναρξης Μεταβολές από εξαγορά επιχειρήσεων Αναπροσαρμοσμένο υπόλοιπο έναρξης (Χρέωση)/πίστωση αναγνωρισμένη στα καθαρά κέρδη χρήσης (Χρέωση)/ πίστωση αναγνωρισμένη στα λοιπά συνολικά εισοδήματα Συναλλαγματικές διαφορές Υπόλοιπο λήξης Αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση/(υποχρέωση) Πρόβλεψη αποζημίωσης προσωπικού Αποτίμηση συμμετοχών & επενδύσεων Αποτίμηση παραγώγων 123 550 1.239 - 123 550 1.239 2 372 - 31 401 - 156 922 1.640 Λοιπές προβλέψεις 1.283 - 1.283 (1.213) - - 70 130 - 130 (130) - - - (1.348) - (1.348) 1.249 - - (99) 2.033 - 2.033 853 - 9 2.895 - - - 1.837 - 6 1.843 1.176 - 1.176 378 - - 1.554 (3.499) - (3.499) 2.833 - - (666) Αποτίμηση επενδυτικών ακινήτων (135) - (135) 5 - - (130) Ασώματα πάγια στοιχεία 4.415 - 4.415 5.576 - - 9.991 (13.273) (2.946) (16.219) (11.940) - (97) (28.256) (8.863) - (8.863) (1.795) - - (10.658) (175) - (175) (866) - 2 (1.039) (2.839) 432 (80) ΟΜΙΛΟΣ Πρόβλεψη επισφαλών πελατών Απαιτήσεις-Υποχρεώσεις από συμβάσεις με πελάτες Δάνεια Υποχρεώσεις από μισθώσεις Αναγνωρισμένες Φορολογικές Ζημιές Λοιπά Ενσώματα πάγια στοιχεία Χρηματοοικονομικά Στοιχεία Ενεργητικού Παραχωρήσεις Επιχορηγήσεις Αναβαλλόμενος φόρος καθαρών κερδών/λοιπών συνολικών εισοδημάτων Αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση/(υποχρέωση) (16.344) (2.946) (19.290) 171 (21.777) ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) 1η Ιανουαρίου 2018 ΕΤΑΙΡΕΙΑ Υπόλοιπο έναρξης Υπόλοιπο έναρξης Μεταβολές από εξαγορά επιχειρήσεων Αναπροσαρμοσμένο υπόλοιπο έναρξης 96 - 31ης Δεκεμβρίου 2018 (Χρέωση)/πίστωση αναγνωρισμένη στα καθαρά κέρδη χρήσης (Χρέωση)/ πίστωση αναγνωρισμένη στα λοιπά συνολικά εισοδήματα Συναλλαγματικές διαφορές Υπόλοιπο λήξης 96 (9) 15 - 102 Αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση/(υποχρέωση) Πρόβλεψη αποζημίωσης προσωπικού Αποτίμηση συμμετοχών & επενδύσεων 2.273 - 2.273 288 - - 2.561 Αποτίμηση παραγώγων 268 - 268 - (7) - 261 Λοιπές προβλέψεις 925 - 925 (83) - - 842 92 - 92 19 - - 111 3.733 - 3.733 (4.273) - - (540) (99) - (99) 30 - - (69) (2.225) - (2.225) 2.225 - - - (148) - (148) 13 - - (135) Πρόβλεψη επισφαλών πελατών Απαιτήσεις-Υποχρεώσεις από συμβάσεις με πελάτες Δάνεια Λοιπά Αποτίμηση επενδυτικών ακινήτων Ασώματα πάγια στοιχεία Ενσώματα πάγια στοιχεία Επιχορηγήσεις - - - 16 - - 16 (6.450) - (6.450) 749 - - (5.701) 130 - 130 469 - - 599 (556) 8 - Αναβαλλόμενος φόρος καθαρών κερδών/λοιπών συνολικών εισοδημάτων Αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση/(υποχρέωση) (1.405) - (1.405) 172 (1.953) ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) 1η Ιανουαρίου 2019 ΕΤΑΙΡΕΙΑ Υπόλοιπο έναρξης Υπόλοιπο έναρξης Μεταβολές από εξαγορά επιχειρήσεων Αναπροσαρμοσμένο υπόλοιπο έναρξης 31ης Δεκεμβρίου 2019 (Χρέωση)/πίστωση αναγνωρισμένη στα καθαρά κέρδη χρήσης (Χρέωση)/ πίστωση αναγνωρισμένη στα λοιπά συνολικά εισοδήματα Συναλλαγματικές διαφορές Υπόλοιπο λήξης Αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση/(υποχρέωση) 102 - 102 (1) 31 - 132 2.561 - 2.561 289 - - 2.850 Αποτίμηση παραγώγων 261 - 261 (1) 65 - 325 Λοιπές προβλέψεις 842 - 842 (791) - - 51 Πρόβλεψη επισφαλών πελατών Απαιτήσεις-Υποχρεώσεις από συμβάσεις με πελάτες Δάνεια 111 - 111 (111) - - - (540) - (540) 962 - - 422 (69) - (69) 12 - - (57) - - - 423 - - 423 Πρόβλεψη αποζημίωσης προσωπικού Αποτίμηση συμμετοχών & επενδύσεων Υποχρεώσεις από μισθώσεις Λοιπά Αποτίμηση επενδυτικών ακινήτων Ασώματα πάγια στοιχεία Ενσώματα πάγια στοιχεία Χρηματοοικονομικά Στοιχεία Ενεργητικού Παραχωρήσεις Επιχορηγήσεις Αναβαλλόμενος φόρος καθαρών κερδών/λοιπών συνολικών εισοδημάτων Αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση/(υποχρέωση) - - - (279) - - (279) (135) - (135) 5 - - (130) 16 - 16 (133) - - (117) (5.701) - (5.701) 333 - - (5.368) - - - - - - - 599 - 599 (396) - - 203 - 312 96 - - (1.953) - (1.953) 173 (1.545) ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) 36 ΚΥΚΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ Ο κύκλος εργασιών ης χρήσεως, στις συνημμένες οικονομικές καταστάσεις την 31η Δεκεμβρίου 2019 και 2018, αναλύεται ως εξής: Κύκλος εργασιών από συμβάσεις με πελάτες κατά είδος Έσοδα τομέα κατασκευαστικών υπηρεσιών Οδικά Σιδηροδρομικά Οικοδομικά Ηλεκρομηχανολογικά Βιομηχανικά Ενεργειακά ΑΠΕ ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 01/01 01/01 31/12/2019 31/12/2018 01/01 01/01 31/12/2019 31/12/2018 1.157 2.124 46 23 34 20 3.404 Έσοδα τομέα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ Παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από αιολικά πάρκα Έσοδο φορολογικών ωφελημέτων (PTCs) Παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από υδροηλεκτρικά εργαστάσια Επισκευές & συντηρήσεις εγκαταστάσεων ΑΠΕ Λοιπά έσοδα τομέα ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ (πλην μισθώσεων) Έσοδα τομέα εκμετάλλευσης παραχωρήσεων Έσοδα από κατασκευή μονάδων επεξεργασίας απορριμάτων Έσοδα από λειτουργία μονάδων επεξεργασίας απορριμάτων Έσοδα από εγκατάσταση συστήματος ηλεκτρονικού εισιτηρίου Έσοδα από λειτουργία συστήματος ηλεκτρονικού εισιτηρίου 174 8.611 3.833 (67) 43 1.925 74 14.419 1.196 2.163 46 23 6.225 28.254 37.907 8.614 3.833 (67) 43 30.799 11.268 54.490 ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 01/01 01/01 31/12/2019 31/12/2018 01/01 01/01 31/12/2019 31/12/2018 206.616 25.225 197.905 12.217 18.644 - 19.501 - 5.354 71 6.182 31 3.387 5.496 3.148 5.455 1 237.267 216.335 27.527 28.104 ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 01/01 01/01 31/12/2019 31/12/2018 01/01 01/01 31/12/2019 31/12/2018 8.929 1.740 2.131 8.692 21.492 30.901 75 10.620 41.596 3.172 3.172 1.818 1.818 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Έσοδα τομέα εμπορίας ηλεκτρικής ενέργειας Σύνολο κύκλου εργασιών από συμβάσεις με πελάτες ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 01/01 01/01 31/12/2019 31/12/2018 36.981 19.702 36.981 19.702 01/01 01/01 31/12/2019 31/12/2018 15.441 13.889 15.441 13.889 299.144 292.052 84.047 98.301 Ανάλυση κύκλου εργασιών από συμβάσεις με πελάτες κατά χρόνο αναγνώρισης του εσόδου Μεταβιβάσεις αγαθών σε δεδομένη χρονική στιγμή Υπηρεσίες που παρέχονται σε δεδομένη χρονική στιγμή Υπηρεσίες που παρέχονται με την πάροδο του χρόνου Σύνολο κύκλου εργασιών από συμβάσεις με πελάτες ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 01/01 01/01 31/12/2019 31/12/2018 287.904 210.410 01/01 01/01 31/12/2019 31/12/2018 44.784 34.721 1.355 9.885 299.144 2.325 79.317 292.052 1.355 37.908 84.047 2.356 61.224 98.301 Ανάλυση κύκλου εργασιών από συμβάσεις με πελάτες κατά είδος λειτουργικού κινδύνου σύμβασης Συμβάσεις κλειστού τιμήματος Συμβάσεις κόστους πλέον ποσοστού κέρδους Σύνολο κύκλου εργασιών από συμβάσεις με πελάτες ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 01/01 01/01 31/12/2019 31/12/2018 289.259 278.171 9.885 13.881 299.144 292.052 01/01 01/01 31/12/2019 31/12/2018 46.139 44.350 37.908 53.951 84.047 98.301 Ανάλυση κύκλου εργασιών από συμβάσεις με πελάτες κατά διάρκεια σύμβασης Μακροπρόθεσμες συμβάσεις Βραχυπρόθεσμες συμβάσεις Σύνολο κύκλου εργασιών από συμβάσεις με πελάτες ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 01/01 01/01 31/12/2019 31/12/2018 226.985 248.762 72.159 43.290 299.144 292.052 01/01 01/01 31/12/2019 31/12/2018 39.263 56.307 44.784 41.994 84.047 98.301 Χρονική ανάλυση αναμενόμενης εκτέλεσης ανεκτέλεστου μέρους συμβάσεων με πελάτες 1 έτος 1-5 έτη Σύνολο κύκλου εργασιών από συμβάσεις με πελάτες 175 ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 01/01 01/01 31/12/2019 31/12/2018 54.277 61.472 55.594 57.465 109.871 118.937 01/01 01/01 31/12/2019 31/12/2018 70.902 66.933 55.617 58.137 126.519 125.070 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) 37 ΚΟΣΤΟΣ ΠΩΛΗΣΕΩΝ, ΕΞΟΔΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΩΝ-ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Το κόστος πωλήσεων, τα έξοδα διοίκησης, ερευνών και ανάπτυξης την 31η Δεκεμβρίου 2019 και 2018, στις συνημμένες οικονομικές καταστάσεις, αναλύονται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ 01/01 01/01 31/12/2019 31/12/2018 35.203 30.670 4.320 3.645 3.949 12.337 ΚΟΣΤΟΣ ΠΩΛΗΣΕΩΝ Κόστος πώλησης και ανάλωσης αποθεμάτων Αμοιβές και έξοδα προσωπικού Αμοιβές και έξοδα υπεργολάβων Αμοιβές μηχανικών, μελετητών, τεχνικών συμβούλων και τρίτων Λοιπές παροχές τρίτων Mισθώσεις Φόροι, τέλη και εισφορές Έξοδα ταξιδίων Συνδρομές και εισφορές Δωρεές-επιχορηγήσεις Έξοδα προβολής και διαφήμισης Έξοδα εργαστηριακού ελέγχου Αποσβέσεις παγίων Ασφάλιστρα Έξοδα μεταφορών Επισκευές και συντηρήσεις Αμοιβές ορκωτών ελεγκτών Χρηματοοικονομικό κόστος Δικαστικές αποζημιώσεις και έξοδα νομικών διενέξεων Λοιπά έξοδα Σύνολο 19.916 2.620 610 10.877 71 355 16 9 18 63.219 4.533 982 23.360 64 2 154 170.278 176 24.558 1.959 1.499 11.785 77 351 5 10 18 55.350 3.793 1.705 20.345 11 1 326 168.445 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 01/01 01/01 31/12/201 31/12/2018 22.9049 26.809 4.128 3.490 12.756 16.664 8.737 744 1.332 1.334 47 13 4 11 6.039 1.112 2.164 2.772 1 2 283 64.383 13.046 397 1.533 1.092 66 25 5 13 6.003 603 2.645 2.933 2 1 159 75.486 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) ΕΞΟΔΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ Κόστος πώλησης και ανάλωσης αποθεμάτων Αμοιβές και έξοδα προσωπικού Αμοιβές και έξοδα υπεργολάβων Αμοιβές μηχανικών, μελετητών, τεχνικών συμβούλων και τρίτων Λοιπές παροχές τρίτων Mισθώσεις Φόροι, τέλη και εισφορές Έξοδα ταξιδίων Συνδρομές και εισφορές Δωρεές-επιχορηγήσεις Έξοδα προβολής και διαφήμισης Αποσβέσεις παγίων Ασφάλιστρα Έξοδα μεταφορών Επισκευές και συντηρήσεις Αμοιβές ορκωτών ελεγκτών Αμοιβές διοικητικού συμβουλίου Δικαστικές αποζημιώσεις και έξοδα νομικών διενέξεων Λοιπά έξοδα Σύνολο ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 01/01 01/01 31/12/2019 31/12/2018 5 1 4.837 4.208 24 20 01/01 01/01 31/12/2019 31/12/2018 5 2.919 2.384 19 20 10.860 181 130 955 441 477 128 1.169 696 167 93 186 749 700 6 715 22.519 7.057 186 616 408 411 559 147 301 205 136 64 493 568 473 21 515 16.389 ΟΜΙΛΟΣ 01/01 01/01 31/12/2019 31/12/2018 352 11 45 - ΕΞΟΔΑ ΕΡΕΥΝΩΝ & ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Αμοιβές και έξοδα προσωπικού Αμοιβές και έξοδα υπεργολάβων Αμοιβές μηχανικών, μελετητών, τεχνικών συμβούλων και τρίτων Λοιπές παροχές τρίτων Mισθώσεις Φόροι, τέλη και εισφορές Έξοδα ταξιδίων Δωρεές-επιχορηγήσεις Έξοδα προβολής και διαφήμισης Αποσβέσεις παγίων Ασφάλιστρα Έξοδα μεταφορών Επισκευές και συντηρήσεις Δικαστικές αποζημιώσεις και έξοδα νομικών διενέξεων Λοιπά έξοδα Σύνολο 1.284 18 4 56 107 6 39 1 3 1 9 11 1.936 177 872 14 6 13 21 5 6 69 1 7 24 11 1.060 5.287 149 37 99 277 317 123 890 485 69 60 65 156 700 1 538 12.196 4.171 119 315 171 268 433 136 290 116 53 24 37 113 473 20 436 9.579 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 01/01 01/01 31/12/201 31/12/2018 9 352 11 860 18 4 55 107 6 38 1 3 1 9 11 1.465 769 14 5 12 21 5 6 69 1 7 24 11 955 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Για το έτος που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019, στα έξοδα της χρήσης που αναλύονται στο κονδύλι «Αμοιβές ορκωτών ελεγκτών» περιλαμβάνονται αμοιβές του νόμιμου ελεγκτή και του ελεγκτικού γραφείου ποσού € 23,1 χιλ. (2018 : € 23 χιλ.) για τον Όμιλο και € 12,4 χιλ. (2018 : € 13 χιλ.) για την Εταιρεία, που αφορούν σε επιτρεπόμενες μη ελεγκτικές υπηρεσίες (εξαιρουμένων των υπηρεσιών του υποχρεωτικού και του φορολογικού ελέγχου). Εντός της χρήσης 2019 περιλαμβάνονται αμοιβές ύψους € 60 χιλ. για υπηρεσίες διενέργειας ειδικού οικονομικού ελέγχου που παρασχέθηκαν στη θυγατρική εταιρεία ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΜΑΕ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΕΩΝ, στο πλαίσιο της έκδοσης του Κοινού Ομολογιακού Δανείου 2019 (βλ. Σημ.23). Οι εν λόγω αμοιβές έχουν αναγνωρισθεί αφαιρετικά της σχετικής δανειακής υποχρέωσης, ως έξοδα έκδοσης. 38 ΛΟΙΠΑ ΕΣΟΔΑ/(ΕΞΟΔΑ) Τα λοιπά έσοδα/(έξοδα) της χρήσεως, στις συνημμένες οικονομικές καταστάσεις την 31η Δεκεμβρίου 2019 και 2018, αναλύονται ως εξής: Λοιπά έσοδα ΟΜΙΛΟΣ 01/01 01/01 Λοιπά έσοδα 31/12/2019 31/12/2018 Έσοδα από πωλήσεις αχρήστου υλικού 1 64 Έσοδα από παροχή λοιπών υπηρεσιών 1 40 Έσοδα από μισθώματα 37 24 Έσοδα από μετακύληση εξόδων 572 Έσοδα από ασφαλιστικές αποζημιώσεις 4.548 1.756 Έσοδα από καταπτώσεις ληφθεισών εγγυήσεων και ποινικών ρητρών 300 275 Απόσβεση επιχορηγήσεων παγίων (Σημείωση 28) 7.995 7.862 Απόσβεση φορολογικών ωφελημάτων (Σημείωση 29) 6.663 3.262 Λοιπά έσοδα 2.823 1.973 Συναλλαγματικές διαφορές πιστωτικές 473 1.921 Σύνολο λοιπών εσόδων 22.841 17.749 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 01/01 01/01 31/12/2019 31/12/2018 69 52 38 77 43 569 3.480 974 1.259 237 5.122 1.259 1.383 1 4.319 Την χρήση 2019, αναγνωρίστηκαν έσοδα € 4.548 χιλ. από ασφαλιστικές αποζημιώσεις απώλειας εσόδου λόγω τεχνικών βλαβών με το μεγαλύτερο μέρος να αφορά Α/Π της μητρικής εταιρείας. Ποσό € 4.006 χιλ έχει ήδη εισπραχθεί από τις εταιρίες του Ομίλου τόσο εντός του 2019 όσο και στο πρώτο τρίμηνο του 2020. 178 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Λοιπά έξοδα Λοιπά έξοδα Μη κοστολογημένες αποσβέσεις παγιών Φόροι, τέλη και ασφαλιστικές εισφορές προηγούμενων χρήσεων Λοιπά έξοδα Απομειώσεις/διαγραφές Σύνολο λοιπών εξόδων Σύνολο λοιπών εσόδων/(εξόδων) ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 01/01 01/01 31/12/2019 31/12/2018 (521) - 01/01 01/01 31/12/2019 31/12/2018 (521) - (160) (397) (3.247) (4.325) (209) (1.630) (4.001) (5.840) (56) (401) (1.244) (2.222) (79) (658) (62) (799) 18.516 11.909 2.900 3.520 Τη χρήση 2019, στο κονδύλι «Απομειώσεις» για τον Όμιλο περιλαμβάνονται κυρίως απομειώσεις ασώματων παγίων στοιχείων και ενσώματων παγίων στοιχείων ύψους € 611 χιλ. και € 1.445 χιλ, αντίστοιχα, απομειώσεις αποθεμάτων ύψους € 32 χιλ. (Σημ. 18), απομειώσεις και ανακτήσεις απομειώσεων λοιπών μακροπρόθεσμων απαιτήσεων κατά ΔΠΧΑ 9 ύψους € 410 χιλ. και € 60 χιλ., αντίστοιχα (Σημ. 14), απομειώσεις και ανακτήσεις απομειώσεων εμπορικών απαιτήσεων κατά ΔΠΧΑ 9 ύψους € 241 χιλ. και € 459 χιλ, αντίστοιχα (Σημ. 17). Οι απομειώσεις ύψους € 1.276 χιλ. για την Εταιρεία αφορούν απομειώσεις αποθεμάτων ύψους € 32 χιλ., απομειώσεις και ανακτήσεις απομειώσεων εμπορικών απαιτήσεων κατά ΔΠΧΑ 9 ύψους € 1.035 χιλ. και € 170 αντίστοιχα (Σημ.17), απομειώσεις και ανακτήσεις απομειώσεων λοιπών μακροπρόθεσμων απαιτήσεων κατά ΔΠΧΑ 9 ύψους € 400 χιλ. και € 8 χιλ. αντίστοιχα (Σημ.14) και ανακτήσεις απομειώσεων προκαταβολών και λοιπών απαιτήσεων κατά ΔΠΧΑ 9 ύψους € 14 χιλ. (Σημ.17). 179 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) 39 ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΕΣΟΔΑ/(ΕΞΟΔΑ) Τα χρηματοοικονομικά έσοδα/(έξοδα) στις συνημμένες οικονομικές καταστάσεις αναλύονται ως εξής: Τόκοι και έξοδα βραχυπρόθεσμων δανείων Τόκοι και έξοδα μακροπροθέσμων δανείων Τόκοι και έξοδα από χρηματοδοτικής μίσθωσης Έξοδα από εκτοκισμό (unwinding) προβλέψεων και μακροπρόθεσμων υποχρεώσεων Προμήθειες, έξοδα τραπεζών και συναφή έξοδα Λοιπά χρηματοοικονομικά έξοδα Χρηματοοικονομικό κόστος tax equity investor (Σημείωση 29) Χρηματοοικονομικά έξοδα Έσοδα από τόκους καταθέσεων Έσοδα από τόκους ομολογιακών και λοιπών διεταιρικών δανείων Έσοδα από εκτοκισμό (unwinding) μακροπρόθεσμων απαιτήσεων Λοιπά χρηματοοικονομικά έσοδα Χρηματοοικονομικά έσοδα Καθαρά χρηματοοικονομικά αποτελέσματα ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 01/01 01/01 31/12/2019 31/12/2018 (2.847) (1.455) (41.860) (43.378) (438) - 01/01 01/01 31/12/2019 31/12/2018 (1.839) (183) (9.366) (12.193) (77) - (1.000) (2.856) (1.316) (15.885) (66.202) (850) (3.875) (175) (12.627) (62.360) (193) (894) (344) (12.713) (181) (971) (169) (13.697) 210 912 30 631 41 68 3.526 4.490 5.285 13 5.549 (60.653) 4.173 5.153 (57.207) 3.556 (9.157) 5.121 (8.576) 40 ΚΟΣΤΟΣ ΜΙΣΘΟΔΟΣΙΑΣ Οι αμοιβές προσωπικού και ο μέσος όρος απασχολούμενου προσωπικού αναλύονται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ 01/01 01/01 31/12/2019 31/12/2018 7.515 6.241 1.830 1.485 164 138 9.509 7.864 Μισθοί και παρεπόμενες παροχές προσωπικού Εισφορές ασφαλιστικών ταμείων Πρόβλεψη για αποζημίωση προσωπικού Σύνολο Εργάτες Υπάλληλοι 71 240 180 43 214 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 01/01 01/01 31/12/2019 31/12/2018 5.586 4.434 1.668 1.321 145 130 7.399 5.885 62 184 33 164 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) 41 ΣΥΝΑΛΛΑΓΕΣ ΜΕ ΣΥΝΔΕΜΕΝΑ ΜΕΡΗ Οι συναλλαγές της Εταιρείας και του Ομίλου με συνδεμένα μέρη για την περίοδο 01/01-31/12/2019 και 01/01-31/12/2018, καθώς και τα υπόλοιπα απαιτήσεων και υποχρεώσεων που έχουν προκύψει από τέτοιες συναλλαγές κατά την 31/12/2019 και 31/12/2018, έχουν ως εξής: Συναλλαγές Εταιρείας με θυγατρικές α) Απαιτήσεις Ποσά σε € '000 Εμπορικές απαιτήσεις Mακροπρόθεσμα διεταιρικά δάνεια Βραχυπρόθεσμο μέρος απαιτήσεων από μακροπρόθεσμα διεταιρικά δάνεια Ενδοομιλικές απαιτήσεις από χρηματικές διευκολύνσεις και λοιπές απαιτήσεις Σύνολο β) Υποχρεώσεις Εταιρεία 31/12/2019 31/12/2018 32.457 35.798 86.701 105.033 3.465 6.107 800 2.651 123.423 149.589 Εταιρεία Ποσά σε € '000 Προμηθευτές Μακροπρόθεσμα δάνεια Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις πληρωτέες την επόμενη χρήση Λοιπές υποχρεώσεις Σύνολο γ) Έσοδα 31/12/2019 895 200.612 24.916 1.939 228.362 31/12/2018 257 109.877 2.768 11.720 124.622 Εταιρεία 01/01 31/12/2019 4.839 28.446 5.404 1.830 111 4.136 44.766 Ποσά σε € '000 Έσοδα από εμπορία ηλεκτρικής ενέργειας Οικοδομικά με POC Επισκευές και συντηρήσεις Λοιπές υπηρεσίες Λοιπά έσοδα Χρηματοοικονομικά έσοδα Σύνολο δ) Έξοδα 01/01 31/12/2018 5.085 43.984 5.349 6 214 5.125 59.763 Εταιρεία 01/01 31/12/2019 5.031 106 6.070 11.207 Ποσά σε € '000 Κόστος αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας Αμοιβές και λοιπές παροχές τρίτων Λοιπά έξοδα Χρηματοοικονομικά έξοδα Σύνολο ε) Έσοδα συμμετοχών και λοιπών επενδύσεων 01/01 31/12/2018 4.377 13 12 5.477 9.879 Εταιρεία 01/01 31/12/2019 22.869 22.869 Ποσά σε € '000 Έσοδα από μερίσματα Σύνολο 181 01/01 31/12/2018 16.514 16.514 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Συναλλαγές με λοιπά συνδεδεμένα μέρη α) Απαιτήσεις Όμιλος Εταιρεία Ποσά σε € '000 Εμπορικές απαιτήσεις Δάνεια και Δοσμένες Εγγυήσεις Προκαταβολές και λοιπές απαιτήσεις Σύνολο 31/12/2019 1.140 2.741 966 4.847 β) Υποχρεώσεις Ποσά σε € '000 Προμηθευτές Βραχυπρόθεσμα δάνεια Όμιλος 31/12/2019 31/12/2018 794 1.379 2 - Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις πληρωτέες την επόμενη χρήση Υποχρεώσεις από επιστροφές κεφαλαίου Λοιπές υποχρεώσεις Σύνολο 5 7.407 8.208 γ) Έσοδα Ποσά σε € '000 Έσοδα από κατασκευαστικές υπηρεσίες Έσοδα από εμπορία ηλεκτρικής ενέργειας Λοιπά έσοδα Χρηματοοικονομικά έσοδα Σύνολο δ) Έξοδα Ποσά σε € '000 Κόστος αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας Αμοιβές και λοιπές παροχές τρίτων Λοιπά έξοδα Χρηματοοικονομικά έξοδα Σύνολο 5 12.963 9.634 23.981 Όμιλος 01/01 31/12/2019 5.484 49 27 5.560 01/01 31/12/2018 251 2.301 99 61 2.712 31/12/2019 1.229 1.977 682 3.888 31/12/2018 4.911 4 617 5.532 Εταιρεία 31/12/2019 31/12/2018 615 1.259 2 7.359 7.976 12.963 7.519 21.741 Εταιρεία 01/01 31/12/2019 281 34 14 329 01/01 31/12/2018 251 55 (13) 293 Όμιλος 01/01 01/01 31/12/2019 31/12/2018 1.785 8.048 1.384 741 105 627 71 63 3.345 9.479 Εταιρεία 01/01 01/01 31/12/2019 31/12/2018 310 173 613 1.096 Όμιλος Εταιρεία ε) Έσοδα συμμετοχών και λοιπών επενδύσεων Ποσά σε € '000 Έσοδα από μερίσματα Σύνολο 31/12/2018 4.982 743 903 6.628 01/01 31/12/2019 500 500 182 01/01 31/12/2018 900 900 01/01 31/12/2019 - 01/01 31/12/2018 900 900 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Οι σημαντικότερες συναλλαγές και υπόλοιπα της Εταιρείας με θυγατρικές της την 31/12/2019 παρουσιάζονται παρακάτω: ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΕΣΟΔΑ ΕΞΟΔΑ ΑΙΟΛΙΚΗ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε. Θυγατρική 14.365 - 8.301 - TERNA ENERGY TRADING DOO BEOGRAD Θυγατρική - 231 3.566 3.553 ΑΙΟΛΙΚΗ ΜΑΡΜΑΡΙΟΥ ΕΥΒΟΙΑΣ Α.Ε. Θυγατρική 9.275 - 5.190 - ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΔΥΣΤΙΩΝ ΕΥΒΟΙΑΣ Α.Ε. Θυγατρική 9.574 - 6.984 - ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΣΤΥΡΩΝ ΕΥΒΟΙΑΣ A.Ε. Θυγατρική 12.605 - 4.734 - ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΙ-ΓΙΩΡΓΗΣ Α.Ε. Θυγατρική 2.217 - 3.791 - ΤΕΡΝΑ ΑΙΟΛΙΚΗ ΑΜΑΡΥΝΘΟΥ Α.Ε. Θυγατρική 1.379 - 1.830 - ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ Α.E. Θυγατρική 15.010 - 1.077 - ΑΕΙΦΟΡΙΚΗ ΗΠΕΙΡΟΥ ΜΑΕΕΣ Θυγατρική 8.806 620 2.155 106 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ Μ.Α.Ε. Θυγατρική 16.449 13.301 623 354 ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΣΕΡΒΟΥΝΙΟΥ Α.Ε. Θυγατρική - 14.700 10.274 994 ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Μ.Α.Ε. ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΕΩΝ Θυγατρική 319 147.630 - 3.152 ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΕΒΡΟΥ A.E. Θυγατρική 1 23.752 2.335 837 90.000 200.234 50.860 8.996 Αποδοχές μελών Διοικητικού Συμβουλίου και ανώτατων στελεχών της Εταιρείας: Οι Αμοιβές Διοικητικού Συμβουλίου για την περίοδο 01/01-31/12/2019 και 01/01-31/12/2018 παρουσιάζονται παρακάτω: Αμοιβές Διοικητικού Συμβουλίου Αποδοχές στελεχών που περιλαμβάνονται στα εκτελεστικά μέλη του ΔΣ Όμιλος 01/01 01/01 31/12/2019 31/12/2018 749 487 1.216 1.965 1.191 1.678 Εταιρεία 01/01 01/01 31/12/201 31/12/2018 7009 487 715 1.415 703 1.190 42 ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΚΙΝΔΥΝΩΝ Οι παράγοντες χρηματοοικονομικού κινδύνου στους οποίους εκτίθενται η Εταιρεία και ο Όμιλος, είναι οι κίνδυνοι χρηματοδότησης και επιτοκίου, αγοράς, τιμών ηλεκτρικής ενέργειας, ρευστότητας, πιστωτικός και συναλλαγματικός. Ο Όμιλος ελέγχει και αξιολογεί σε περιοδική βάση, ξεχωριστά αλλά και συνδυαστικά την έκθεσή του στους ανωτέρω κινδύνους και χρησιμοποιεί χρηματοοικονομικά μέσα, προκειμένου να αντισταθμίσει την έκθεσή του σε συγκεκριμένες κατηγορίες κινδύνων. Η αξιολόγηση και η διαχείριση των κίνδυνων που αντιμετωπίζει η Εταιρεία και ο Όμιλος διενεργούνται από την ανώτατη Διοίκηση και το Διοικητικό Συμβούλιο της Εταιρείας. Κύριος στόχος είναι η παρακολούθηση και η αξιολόγηση όλων των μορφών κινδύνων στους οποίους εκτίθενται η Εταιρεία και ο Όμιλος, μέσα από τις επιχειρηματικές και τις επενδυτικές τους δραστηριότητες. 183 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Ο Όμιλος χρησιμοποιεί διάφορα χρηματοοικονομικά μέσα ή εφαρμόζει εξειδικευμένες στρατηγικές, προκειμένου να περιορίσει την έκθεσή του σε μεταβολές στις αξίες των επενδύσεων, οι οποίες μπορεί να προκύψουν από διακυμάνσεις της αγοράς, συμπεριλαμβανομένων αλλαγών στα επικρατούντα επιτόκια και στις συναλλαγματικές ισοτιμίες. 42.1 Συναλλαγματικός Κίνδυνος Συναλλαγματικός είναι ο κίνδυνος, όπως η εύλογη αξία ή μελλοντικές ταμειακές ροές ενός χρηματοοικονομικού μέσου θα υπόκεινται σε διακύμανση λόγω μεταβολών στις συναλλαγματικές ισοτιμίες. Αυτό το είδος κινδύνου μπορεί να προκύψει, για τον Όμιλο, από συνομολογημένες σε ξένο νόμισμα συναλλαγές, με χώρες εκτός Ευρωζώνης και χώρες που δεν έχουν συνδέσει το νόμισμά τους με το ευρώ. Οι συναλλαγές αφορούν κυρίως σε αγορές παγίων και αποθεμάτων, σε εμπορικές πωλήσεις, επενδύσεις σε χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία, σε δανεισμό, καθώς και σε καθαρές επενδύσεις σε οικονομικές οντότητες του εξωτερικού. Ο Όμιλος δραστηριοποιείται μέσω θυγατρικών επιχειρήσεων στην Ελλάδα, στην Κύπρο, την Ανατολική Ευρώπη και την Βόρεια Αμερική και συνεπώς είναι δυνατό να εκτεθεί σε κίνδυνο συναλλαγματικών ισοτιμιών. Οι υφιστάμενες δραστηριότητες του Ομίλου στο εξωτερικό αφορούν σε έργα παραγωγής ενέργειας και εμπορίας ηλεκτρικής ενέργειας. Σχετικά με τα έργα σε χώρες όπως η Βουλγαρία, οι συμβατικές απαιτήσεις και οι υποχρεώσεις συνομολογούνται είτε σε ευρώ ή σε τοπικό νόμισμα (το οποίο είναι συνδεδεμένο με το ευρώ) και επομένως η έκθεση στον συναλλαγματικό κίνδυνο είναι περιορισμένη. Η ανάπτυξη όμως ενεργειακών έργων καθώς και η εμπορία ηλεκτρικής ενέργειας σε άλλες χώρες όπως η Πολωνία, οι ΗΠΑ, η Σερβία και η Βόρεια Μακεδονία, όπου το τοπικό νόμισμα μεταβάλλεται σε σχέση με το ευρώ μπορεί να οδηγήσει σε συναλλαγματικές διαφορές και έκθεση σε συναλλαγματικό κίνδυνο από την μεταβολή της ισοτιμίας του δολαρίου ΗΠΑ (USD), του Πολωνικού ζλότυ (PLN), του Σερβικού δηναρίου (RSD) , του δηναρίου (MKD) της Βόρειας Μακεδονίας και του Αλβανικού λεκ (ALL) έναντι του ευρώ. Ο Όμιλος χρησιμοποιεί φυσικές μεθόδους αντιστάθμισης του συναλλαγματικού κινδύνου στις χώρες που δραστηριοποιείται δανειζόμενος εν μέρει στο τοπικό νόμισμα αντισταθμίζοντας έτσι τον συναλλαγματικό κίνδυνο από τις απαιτήσεις του. 184 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) 2019 Ποσά σε € υπολοίπων σε Νόμισμα Συναλλαγής εκ των οποίων προκύπτουν Συναλλαγματικές διαφορές πληρωμής και αποτίμησης USD MKD RSD ΑLL PLN 16 47 16 47 Ονομαστικά ποσά Κυκλοφορούντα Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία Κυκλοφορούσες Χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις Σύνολο Μη Κυκλοφορούντα Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία Μη Κυκλοφορούσες Χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις Σύνολο - - - - 117 117 Ονομαστικά ποσά Κυκλοφορούντα Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία Κυκλοφορούσες Χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις Σύνολο Ποσά σε € υπολοίπων σε Τοπικό Νόμισμα εκ των οποίων προκύπτουν Συναλλαγματικές διαφορές μετατροπής USD MKD RSD ΑLL PLN 43.918 1.627 4.399 33 11.957 (84.425) (739) (2.518) (78) (7.199) (40.507) 889 1.881 (45) 4.758 Μη Κυκλοφορούντα Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία Μη Κυκλοφορούσες Χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις Σύνολο 43.336 (636.656) (593.320) - 10 (26) (16) 3 - (57.457) - (57.454) 2018 Ονομαστικά ποσά Κυκλοφορούντα Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία Κυκλοφορούσες Χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις Σύνολο Μη Κυκλοφορούντα Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία Μη Κυκλοφορούσες Χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις Σύνολο Ποσά σε € υπολοίπων σε Νόμισμα Συναλλαγής εκ των οποίων προκύπτουν Συναλλαγματικές διαφορές πληρωμής και αποτίμησης USD MKD RSD ΑLL PLN 13 65 13 65 2.918 2.918 - - - 112 112 Ποσά σε € υπολοίπων σε Τοπικό Νόμισμα εκ των οποίων προκύπτουν Συναλλαγματικές διαφορές μετατροπής USD MKD RSD ΑLL PLN 49.641 3.966 5.589 - 12.696 (36.990) (3.387) (4.201) (14) (20.400) 12.652 579 1.387 (14) (7.704) Ονομαστικά ποσά Κυκλοφορούντα Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία Κυκλοφορούσες Χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις Σύνολο Μη Κυκλοφορούντα Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία Μη Κυκλοφορούσες Χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις Σύνολο 185 29.980 (421.729) (391.749) - 10 10 2 - (57.666) - (57.663) ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Ο παρακάτω πίνακας παρουσιάζει την ευαισθησία του αποτελέσματος της χρήσης καθώς και των ιδίων κεφαλαίων στις διακυμάνσεις των συναλλαγματικών ισοτιμιών μέσω από την επίδρασής τους στα νομισματικά περιουσιακά στοιχεία και υποχρεώσεις. Για τα ανωτέρω νομίσματα εξετάσαμε την ευαισθησία σε μια μεταβολή 10%. 2019 USD Ονομαστικά ποσά Επίδραση στα Καθαρά κέρδη προ φόρων Επίδραση στα Λοιπά συνολικά εισοδήματα MKD RSD ΑLL PLN 10% (10%) 10% (10%) 10% (10%) 10% (10%) 10% (10%) 1 (1) - - - - - - 16 (16) (57.437) 57.437 138 (138) 19 (19) (6) 6 (3.033) 3.033 2018 USD MKD RSD ΑLL PLN Ονομαστικά ποσά 10% (10%) 10% (10%) 10% (10%) 10% (10%) 10% (10%) Επίδραση στα Καθαρά κέρδη προ φόρων 256 (256) - - - - - - 15 (15) (37.910) 37.910 58 (58) 140 (140) (1) 1 (6.464) 6.464 Επίδραση στα Λοιπά συνολικά εισοδήματα Για τη διαχείριση αυτής της κατηγορίας κινδύνου, η Διοίκηση και το τμήμα χρηματοοικονομικής διαχείρισης του Ομίλου φροντίζει ώστε, κατά το μέγιστο δυνατόν οι απαιτήσεις (έσοδα) και οι υποχρεώσεις (δαπάνες), να συνομολογούνται σε ευρώ ή σε νομίσματα που έχουν σταθερή ισοτιμία με το ευρώ ή στο ίδιο νόμισμα ώστε να αντικρίζονται μεταξύ τους. 42.2 Κίνδυνος Επιτοκίου Η πολιτική του Ομίλου είναι να ελαχιστοποιήσει την έκθεση του στο κίνδυνο ταμειακών ροών επιτοκίου όσον αφορά τη μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση. Στο πλαίσιο αυτής της πολιτικής τα μακροπρόθεσμα δάνεια που λαμβάνει ο Όμιλος είτε φέρουν σταθερό επιτόκιο είτε αντισταθμίζονται για το σύνολο σχεδόν της διάρκειάς τους. Έτσι το 40,0% του μακροπρόθεσμου δανεισμού του Ομίλου αναφέρεται σε δάνεια σταθερού επιτοκίου, το 21,3% αναφέρεται σε δάνεια κυμαινόμενου επιτοκίου που έχουν αντισταθμιστεί μέσω παραγώγων με τα οποία ανταλλάσσονται μελλοντικές πληρωμές σταθερού επιτοκίου έναντι εισπράξεων κυμαινόμενου επιτοκίου, ενώ το 38,7% σε δάνεια κυμαινόμενου επιτοκίου με βάση κατά περίπτωση το euribor ή το wibor (Σημείωση 23 και 25). Ο βραχυπρόθεσμος δανεισμός του Ομίλου αντίθετα είναι σε κυμαινόμενο επιτόκιο (Σημείωση 23). Σημειώνεται ότι πολιτική του Ομίλου είναι να μετατρέπει το βραχυπρόθεσμο δανεισμό σε μακροπρόθεσμο όταν το Αιολικό Πάρκο του οποίου η κατασκευή χρηματοδοτείται έχει ολοκληρωθεί. Το υπόλοιπο του βραχυπρόθεσμου δανεισμού του Ομίλου κατά την 31/12/2019 ανέρχεται σε € 36.453 χιλ. Ο παρακάτω πίνακας παρουσιάζει την ευαισθησία του αποτελέσματος της χρήσης έναντι του βραχυπρόθεσμου δανεισμού και των καταθέσεων του Ομίλου, σε μια μεταβολή του επιτοκίου της τάξεως του +20% –20% (2018: +/-20% επίσης). Οι αλλαγές στα επιτόκια εκτιμάται ότι κινούνται σε μία λογική βάση σε σχέση με τις πρόσφατες συνθήκες της αγοράς και μέχρι σήμερα παρουσιάζονται σταθερές σε σχέση με την προηγούμενη χρήση. 186 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) 2019 20% (20%) (159) 159 (65) 65 Ποσά σε χιλ. € Αποτέλεσμα χρήσης μετά από φόρους - Όμιλος Αποτέλεσμα χρήσης μετά από φόρους - Εταιρεία 2018 20% (20%) (119) 119 (70) 70 Ο Όμιλος δεν εκτίθεται σε άλλους κινδύνους τιμών επιτοκίων. 42.3 Κίνδυνος της Αγοράς Ο Όμιλος, για τα χρηματοοικονομικά του περιουσιακά μέσα δεν εκτίθεται σε κίνδυνο αγοράς . 42.4 Πιστωτικός Κίνδυνος Πιστωτικός είναι ο κίνδυνος του ότι το αντισυμβαλλόμενο μέρος σε ένα χρηματοοικονομικό μέσο θα προκαλέσει ζημία στο άλλο μέρος αποτυγχάνοντας να εξοφλήσει την σχετική υποχρέωση. Ο Όμιλος ελέγχει διαρκώς τις απαιτήσεις του και ενσωματώνει τις προκύπτουσες πληροφορίες στον πιστωτικό του έλεγχο. Το σύνολο των απαιτήσεων του ενεργειακού κλάδου αφορά στον ευρύτερο Δημόσιο τομέα στο εσωτερικό (συμπεριλαμβανομένων του ΔΑΠΕΕΠ και του ΔΕΔΔΗΕ) και στο εξωτερικό, ενώ το ίδιο ισχύει και για το μεγαλύτερο μέρος των απαιτήσεων του κατασκευαστικού κλάδου. Ο Όμιλος παραδοσιακά, λόγω της φύσεως των εργασιών του, δεν εκτίθεται σε σημαντικό πιστωτικό κίνδυνο από εμπορικές απαιτήσεις, εκτός από καθυστερήσεις των εισπράξεων από τον ΔΑΠΕΕΠ, που μπορούν να περιοριστούν σημαντικά με την εφαρμογή του Ν.4254/14. Ο πιστωτικός-συναλλακτικός κίνδυνος για τα χρηματικά διαθέσιμα, καθώς και για τις λοιπές απαιτήσεις είναι χαμηλός δεδομένου ότι οι συναλλασσόμενοι είναι τράπεζες με υψηλής ποιότητας κεφαλαιακή διάρθρωση, το Δημόσιο ή εταιρείες του ευρύτερου Δημόσιου τομέα ή ισχυροί επιχειρηματικοί όμιλοι. Η Διοίκηση του Ομίλου θεωρεί ότι όλα τα ανωτέρω χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία για τα οποία έχουν πραγματοποιηθεί οι απαραίτητες απομειώσεις είναι υψηλής πιστωτικής ποιότητας. Τα ποσά που αντιπροσωπεύουν την μέγιστη έκθεση στον κίνδυνο αυτό στο τέλος της τρέχουσας και της συγκριτικής περιόδου είναι η τρέχουσα αξία αυτών των κονδυλίων στις αντίστοιχες περιόδους. Ο μέγιστος πιστωτικός κίνδυνος της Εταιρείας είναι η έλευση της πιθανότητας χρεοκοπίας του αντισυμβαλλόμενου. Δεν υφίστανται την 31/12/2019 εγγυήσεις και πιστωτικές αναβαθμίσεις (credit enhancements) για την εξασφάλιση του πιστωτικού κινδύνου των ανωτέρω απαιτήσεων, τόσο για την Εταιρεία όσο και για τον Όμιλο. Δεν υφίστανται την 31/12/2019 επισφαλείς χρηματοοικονομικές απαιτήσεις, τόσο για την Εταιρεία όσο και για τον Όμιλο. 187 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) 42.5 Κίνδυνος ρευστότητας Ο Όμιλος της Τέρνα Ενεργειακή διαχειρίζεται τις ανάγκες ρευστότητας του με προσεκτική παρακολούθηση των χρεών των μακροπρόθεσμων χρηματοοικονομικών υποχρεώσεων καθώς επίσης και των πληρωμών που πραγματοποιούνται καθημερινά. Οι ανάγκες ρευστότητας παρακολουθούνται σε διάφορες χρονικές ζώνες, σε καθημερινή και εβδομαδιαία βάση καθώς και σε μια κυλιόμενη περίοδο 30 ημερών. Οι ανάγκες ρευστότητας για τους επόμενους 6 μήνες και το επόμενο έτος προσδιορίζονται μηνιαία. Η Εταιρεία διατηρεί μετρητά και διαθέσιμα σε τράπεζες για να καλύψει ανάγκες ρευστότητας για περιόδους έως 30 ημερών. Τα κεφάλαια για τις μεσοπρόθεσμες ανάγκες ρευστότητας αποδεσμεύονται από προθεσμιακές καταθέσεις της Εταιρείας. Η ληκτότητα των χρηματοοικονομικών υποχρεώσεων την 31η Δεκεμβρίου 2019 για τον Όμιλο της Τέρνα Ενεργειακή αναλύεται ως εξής: 31/12/2019 Βραχυπρόθεσμες Μακροπρόθεσμες 0 έως 12 μήνες 1 έως 5 έτη πάνω από 5 έτη 70.214 322.274 584.244 709 1.896 6.128 51.365 205.345 119.062 8.882 5.185 1.993 Βραχυπρόθεσμα δάνεια 36.453 - - Προμηθευτές 56.835 - - - 38 - 19.604 244.062 534.738 711.427 Μακροπρόθεσμα δάνεια Υποχρεώσεις από μισθώσεις Συμμετοχικοί τίτλοι εξομοιούμενοι με χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις Υποχρεώσεις από παράγωγα Λοιπές μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις Δεδουλευμένες και λοιπές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις Σύνολο Η αντίστοιχη ληκτότητα των χρηματοοικονομικών υποχρεώσεων για την 31η Δεκεμβρίου 2018 είχε ως εξής: 31/12/2018 Βραχυπρόθεσμες Μακροπρόθεσμες 0 έως 12 μήνες 1 έως 5 έτη πάνω από 5 έτη 100.041 - 359.997 - 308.412 - 22.287 73.637 64.466 - 5.540 3.734 Βραχυπρόθεσμα δάνεια 43.989 - - Προμηθευτές Λοιπές μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις 31.731 - 89 - Δεδουλευμένες και λοιπές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις Σύνολο 49.729 - - 247.777 439.263 376.612 Μακροπρόθεσμα δάνεια Υποχρεώσεις από μισθώσεις Συμμετοχικοί τίτλοι εξομοιούμενοι με χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις Υποχρεώσεις από παράγωγα 188 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Οι ανωτέρω συμβατικές ημερομηνίες λήξης αντικατοπτρίζουν τις μικτές ταμειακές ροές, οι οποίες ενδέχεται να διαφέρουν από τις λογιστικές αξίες των υποχρεώσεων κατά την ημερομηνία του ισολογισμού. 43 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΚΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΩΝ ΑΝΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ Τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία καθώς και οι χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις του Ομίλου ανά κατηγορία έχουν ως εξής: 31ης Δεκεμβρίου 2019 ΟΜΙΛΟΣ Αναπόσβεστο κόστος Χρηματοοικονομικά Στοιχεία Ενεργητικού Επενδύσεις σε συμμετοχικούς τίτλους Χρηματοοικονομικά Στοιχεία Ενεργητικού Παραχωρήσεις Απαιτήσεις από παράγωγα Λοιπές μακροπρόθεσμες απαιτήσεις Εμπορικές απαιτήσεις και λοιπές απαιτήσεις Χρηματικά διαθέσιμα Σύνολο Εύλογη αξία μέσω Εύλογη αξία μέσω λοιπών αποτελεσμάτων συνολικών εισοδημάτων - - 2.418 2.418 44.408 33.117 - 14.322 - 44.408 14.322 33.117 141.037 257.464 476.026 - 16.740 141.037 257.464 492.766 Εύλογη αξία μέσω Εύλογη αξία μέσω λοιπών αποτελεσμάτων συνολικών εισοδημάτων Σύνολο 31ης Δεκεμβρίου 2019 ΟΜΙΛΟΣ Αναπόσβεστο κόστος Χρηματοοικονομικά Στοιχεία Υποχρεώσεων Μακροπρόθεσμα δάνεια Συμμετοχικοί τίτλοι εξομοιούμενοι με χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις Λοιπές μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις Εμπορικές και λοιπές υποχρεώσεις Βραχυπρόθεσμα δάνεια Υποχρεώσεις από μισθώσεις Υποχρεώσεις από παράγωγα Σύνολο Σύνολο 976.732 - - 976.732 375.772 38 58.911 36.453 8.733 1.456.639 76 76 15.984 15.984 375.772 38 58.911 36.453 8.733 16.060 1.472.699 189 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) 31ης Δεκεμβρίου 2018 ΟΜΙΛΟΣ Αναπόσβεστο κόστος Χρηματοοικονομικά Στοιχεία Ενεργητικού Επενδύσεις σε συμμετοχικούς τίτλους Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία από παραχωρήσεις Απαιτήσεις από παράγωγα Λοιπές μακροπρόθεσμες απαιτήσεις Εμπορικές απαιτήσεις και λοιπές απαιτήσεις Χρηματικά διαθέσιμα Σύνολο Εύλογη αξία μέσω Εύλογη αξία μέσω λοιπών αποτελεσμάτων συνολικών εισοδημάτων Σύνολο - - 1.823 1.823 36.930 33.586 - 3.929 - 36.930 3.929 33.586 168.474 166.359 405.349 - 5.752 168.474 166.359 411.101 Εύλογη αξία μέσω Εύλογη αξία μέσω λοιπών αποτελεσμάτων συνολικών εισοδημάτων Σύνολο 31ης Δεκεμβρίου 2018 ΟΜΙΛΟΣ Αναπόσβεστο κόστος Χρηματοοικονομικά Στοιχεία Υποχρεώσεων Μακροπρόθεσμα δάνεια Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις πληρωτέες την επόμενη χρήση Συμμετοχικοί τίτλοι εξομοιούμενοι με χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις Λοιπές μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις Εμπορικές και λοιπές υποχρεώσεις Βραχυπρόθεσμα δάνεια Υποχρεώσεις από παράγωγα Σύνολο 668.409 - - 668.409 100.041 - - 100.041 160.390 89 85.406 43.989 1.058.324 528 528 8.746 8.746 160.390 89 85.406 43.989 9.274 1.067.598 Στη σημείωση 4.11 παρέχονται αναλυτικότερες επεξηγήσεις για το πώς η κατηγορία των χρηματοοικονομικών μέσων επηρεάζει τη μεταγενέστερη αποτίμηση τους. 44 YΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΠΟΥ ΠΡΟΕΡΧΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Βάσει του ΔΛΠ 7, οι μη ταμειακές μεταβολές για τις οποίες δεν υπάρχει υποχρέωση γνωστοποίησης στις Ταμειακές Ροές, παρουσιάζονται παρακάτω: Ποσά σε χιλ. € 01/01/2019 Ταμειακές Ροές : - Αποπληρωμές - Εισπράξεις Μη Ταμειακές κινήσεις: 31/12/2019 Μακροπρόθεσμα δ άνεια 668.409 (54.502) 540.461 (247.850) 906.518 Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις πληρωτέες την Βραχυπρόθεσμα επόμενη χρήση δάνεια 100.041 43.989 (271.162) 3.573 237.762 70.214 (272.118) 257.573 7.009 36.453 190 Συμμετοχικοί τίτλοι εξομοιούμενοι με χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις 138.103 Συμμετοχικοί τίτλοι εξομοιούμενοι με χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις (βραχυπρόθεσμο μέρος) 22.287 Σύνολο 972.829 120.250 66.054 324.407 (35.857) 468 64.467 51.365 (633.639) 922.325 127.442 1.388.957 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Ποσά σε χιλ. € 01/01/2018 Ταμειακές Ροές : - Αποπληρωμές - Εισπράξεις Μη Ταμειακές κινήσεις: 31/12/2018 Μακροπρόθεσμα δάνεια 670.152 (27.703) 89.518 (63.558) 668.409 Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις πληρωτέες την Βραχυπρόθεσμα επόμενη χρήση δάνεια 97.971 13.837 (72.921) 74.991 100.041 (2.685) 32.558 279 43.989 Συμμετοχικοί τίτλοι εξομοιούμενοι με χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις 134.263 Συμμετοχικοί τίτλοι εξομοιούμενοι με χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις (βραχυπρόθεσμο μέρος) 25.107 Σύνολο 941.330 3.840 138.103 (6.157) 3.337 22.287 (109.466) 122.076 18.889 972.829 45 ΕΠΙΜΕΤΡΗΣΗ ΕΥΛΟΓΗΣ ΑΞΙΑΣ 45.1 Επιμέτρηση εύλογης αξίας χρηματοοικονομικών μέσων Τα χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού και οι χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις που επιμετρούνται σε εύλογες αξίες στην Κατάσταση Οικονομικής Θέσης του Ομίλου ταξινομούνται βάσει της παρακάτω ιεραρχίας σε τρία Επίπεδα για τον καθορισμό και την γνωστοποίηση της εύλογης αξίας των χρηματοοικονομικών μέσων ανά τεχνική αποτίμησης: Ο Όμιλος έχει υιοθετήσει την αναθεώρηση του ΔΠΧΑ 7 αναφορικά με την ιεράρχηση των στοιχείων που επιμετρούνται σε εύλογη αξία στα ακόλουθα επίπεδα: Επίπεδο 1: Εύλογη αξία με βάση διαπραγματεύσιμες (μη προσαρμοσμένες) τιμές σε ενεργές αγορές για όμοια περιουσιακά στοιχεία ή υποχρεώσεις. Επίπεδο 2: Εύλογη αξία με βάση μοντέλα αποτίμησης στα οποία όλα τα στοιχεία που επηρεάζουν σημαντικά την εύλογη αξία είναι βασισμένα (είτε άμεσα είτε έμμεσα) σε παρατηρήσιμα δεδομένα της αγοράς. Επίπεδο 3: Εύλογη αξία με βάση μοντέλα αποτίμησης στα οποία τα στοιχεία που επηρεάζουν σημαντικά την εύλογη αξία δεν είναι βασισμένα σε παρατηρήσιμα δεδομένα της αγοράς. Τα χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού και των χρηματοοικονομικών υποχρεώσεων του Ομίλου που επιμετρώνται σε εύλογη αξία αναλύονται κατά την 31/12/2019 και την 31/12/2018 στα ως άνω επίπεδα ιεράρχησης ως εξής: 191 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) 31ης Δεκεμβρίου 2019 Χρηματοοικονομικά Στοιχεία Ενεργητικού Επενδύσεις σε συμμετοχικούς τίτλους Απαιτήσεις από παράγωγα Σύνολο Επίπεδο 1 - Επίπεδο 2 - Επίπεδο 3 2.418 14.322 16.740 Σύνολο 2.418 14.322 16.740 - 7.404 7.404 8.656 8.656 16.060 16.060 - (7.404) 8.084 680 Επίπεδο 1 - Επίπεδο 2 625 625 Επίπεδο 3 1.823 3.304 5.127 Σύνολο 1.823 3.929 5.752 Χρηματοοικονομικά Στοιχεία Υποχρεώσεων Υποχρεώσεις από παράγωγα Σύνολο - 5.825 5.825 3.449 3.449 9.274 9.274 Καθαρή εύλογη αξία - (5.200) 1.678 (3.522) Χρηματοοικονομικά Στοιχεία Υποχρεώσεων Υποχρεώσεις από παράγωγα Σύνολο Καθαρή εύλογη αξία 31ης Δεκεμβρίου 2018 Χρηματοοικονομικά Στοιχεία Ενεργητικού Επενδύσεις σε συμμετοχικούς τίτλους Απαιτήσεις από παράγωγα Σύνολο Δεν υπήρξαν αλλαγές στις τεχνικές αποτίμησης που χρησιμοποιεί ο Όμιλος κατά την περίοδο. Εντός της των χρήσεων 2019 και 2018 δεν υπήρχαν μεταφορές ποσών μεταξύ των επιπέδων ιεράρχησης εύλογης αξίας 1 και 2. Τα παράγωγα χρηματοοικονομικά μέσα που κατέχει ο Όμιλος αποτελούν τα μόνα χρηματοοικονομικά μέσα που κατά την 31/12/2019 επιμετρούνται στην εύλογη αξία. Στα λοιπά συνολικά εισοδήματα της χρήσης 2019 περιλαμβάνεται ποσό € 3.838 χιλ. ζημία το οποίο έχει καταχωρηθεί στα αποθεματικά αντιστάθμισης ταμειακών ροών. Τα παράγωγα χρηματοοικονομικά μέσα του επιπέδου 2 αφορούν σε προθεσμιακές συμβάσεις ανταλλαγής επιτοκίων και συμβόλαια ανταλλαγής εσόδων από πώληση ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ εκείνα του επιπέδου 3 αφορούν σε δικαιώματα προαίρεσης (collar, swaption) και προθεσμιακά συμβόλαια από πώληση ηλεκτρικής ενέργειας (physical). Για τον προσδιορισμό της εύλογης αξίας του, ο Όμιλος χρησιμοποιεί κατάλληλες μεθόδους αποτίμησης ανάλογα με την κατηγορία του χρηματοοικονομικού μέσου. Για τις προθεσμιακές συμβάσεις ανταλλαγής επιτοκίων η επιμέτρηση της εύλογης αξίας τους γίνεται με αναφορά στις καμπύλες επιτοκίων της αγοράς, μέσω αποτιμήσεων από πιστωτικά ιδρύματα και σε συνδυασμό με εσωτερική αποτίμηση με χρήση καμπυλών επιτοκίου. Για τα λοιπά παράγωγα, η εύλογη αξία τους προκύπτει κάνοντας χρήση μελλοντικών τιμών αγοράς και προεξοφλώντας την εκτιμώμενη μελλοντική τους αξία, σε παρούσα αξία. 192 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Αποτιμήσεις σε εύλογη αξία των χρηματοοικονομικών μέσω του Επιπέδου 3 Η κίνηση των χρηματοοικονομικών μέσων που έχουν ταξινομηθεί στο Επίπεδο 3 του Ομίλου για της χρήσεις 2019 και 2018 παρουσιάζεται ακολούθως: 31/12/2019 Υπόλοιπα έναρξης - Αγορά/Προσθήκη - (Πώληση) - Επίδραση από αποτίμηση - Συναλλαγματικές διαφορές Υπόλοιπα λήξης Επενδύσεις σε συμμετοχικούς τίτλους 1.823 600 (5) 2.418 31/12/2018 Παράγωγα (146) 7.470 (1.545) (113) 5.666 Επενδύσεις σε συμμετοχικούς τίτλους 1.755 68 1.823 Παράγωγα 998 (1.152) 8 (146) Οι λογιστικές αξίες των παρακάτω χρηματοοικονομικών στοιχείων του ενεργητικού και υποχρεώσεων προσεγγίζουν την εύλογη αξία τους λόγω της βραχυπρόθεσμης φύσης τους: • Εμπορικές και λοιπές απαιτήσεις • Χρηματικά διαθέσιμα • Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις 45.2 Επιμέτρηση εύλογης αξίας μη χρηματοοικονομικών μέσων Ο πίνακας που ακολουθεί απεικονίζει τα μη χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού του Ομίλου που αποτιμώνται σε εύλογες αξίες σε επαναλαμβανόμενη βάση κατά την 31/12/2019 και την 31/12/2018: Ποσά σε € '000 Επενδυτικά ακίνητα Σύνολο μη χρηματοοικονομικών στοιχείων του ενεργητικού 31/12/2019 31/12/2018 Αποτίμηση σε εύλογες αξίες στη λήξη της περιόδου αναφοράς Αποτίμηση σε εύλογες αξίες στη λήξη της χρήσης αναφοράς Επίπεδο 3 540 Επίπεδο 3 538 540 538 Ο προσδιορισμός της εύλογης αξίας των επενδυτικών ακινήτων του επιπέδου 3 του Ομίλου, βασίζεται σε σχετική εργασία εκτίμησης διενεργηθείσα από ανεξάρτητο οίκο εκτιμητών ακινήτων (βλ. Σημ. 11). 46 ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ Οι στόχοι του Ομίλου όσον αφορά τη διαχείριση του κεφαλαίου είναι οι εξής: να εξασφαλίσει την ικανότητα του Ομίλου να συνεχίσει τη δραστηριότητα του (going-concern) και να εξασφαλίσει μια ικανοποιητική απόδοση στους μετόχους τιμολογώντας προϊόντα και υπηρεσίες αναλογικά με το επίπεδο κινδύνου. 193 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) να εκπληρώσει τις συμβατικές του υποχρεώσεις αναφορικά με ορισμένες δανειακές συμβάσεις να εξασφαλίσει την τήρηση των ελαχίστων ορίων που θέτει η νομοθεσία αναφορικά με την ανάληψη εργοληπτικών κατασκευών Ο Όμιλος καθορίζει το ύψος του κεφαλαίου αναλογικά με τον κίνδυνο των δραστηριοτήτων, παρακολουθεί τις εξελίξεις στο οικονομικό περιβάλλον και την επίδρασή τους στα χαρακτηριστικά κινδύνου, και διαχειρίζεται την κεφαλαιακή δομή (σχέση δανεισμού προς κεφάλαια) με την προσαρμογή του ύψους και της διάρκειας του δανεισμού, την έκδοση νέων μετοχών ή την επιστροφή κεφαλαίου στους μετόχους, την προσαρμογή του ύψους του μερίσματος ή και την πώληση μεμονωμένων ή ομάδων περιουσιακών στοιχείων. Ο Όμιλος χρηματοδοτεί την κατασκευή των Αιολικών Πάρκων και των λοιπών έργων του μέσω ενός μείγματος ιδίων κεφαλαίων, τραπεζικού δανεισμού και κρατικών επιχορηγήσεων. Για το σκοπό αυτό ο Όμιλος παρακολουθεί τον δείκτη Δανειακές Υποχρεώσεις προς Σύνολο Απασχολούμενων Κεφαλαίων. Ως Δανειακές Υποχρεώσεις ορίζεται το σύνολο των Βραχυπρόθεσμων Δανείων, Μακροπρόθεσμων Δανείων και των Μακροπρόθεσμων δανειακών υποχρεώσεων πληρωτέων την επόμενη χρήση. Ως Σύνολο Απασχολούμενων Κεφαλαίων ορίζεται το σύνολο των ιδίων κεφαλαίων, των δανειακών υποχρεώσεων, των συμμετοχικών τίτλων εξομοιούμενων με χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις (Σημείωση 29), η αποπληρωμή των οποίων έπεται της εξυπηρέτησης του πρωτογενούς χρέους των αντίστοιχων αιολικών πάρκων και διενεργείται μόνο στο βαθμό που υπάρχουν οι απαιτούμενες αποδόσεις από την λειτουργία τους, των υποχρεώσεων από μισθώσεις, των επιχορηγήσεων μειωμένο κατά το ποσό των χρηματικών διαθεσίμων που δεν υπόκεινται σε οποιοδήποτε περιορισμό χρήσης ή δέσμευση, πέραν των δεσμεύσεων που συνδέονται με τον δανεισμό. Ο δείκτης κατά το τέλος των χρήσεων 2019 και 2018 έχει ως εξής: Ποσά σε χιλ. € 31/12/2019 31/12/2018 Βραχυπρόθεσμα δάνεια 36.453 43.989 Μακροπρόθεσμα δάνεια 906.518 668.409 70.214 100.041 1.013.185 812.439 Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις πληρωτέες την επόμενη χρήση Δανειακές υποχρεώσεις Σύνολο ιδίων κεφαλαίων Δανειακές υποχρεώσεις Συμμετοχικοί τίτλοι εξομοιούμενοι με χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις Υποχρεώσεις από μισθώσεις (Μακροπρόθεσμο & Βραχυπρόθεσμο μέρος) Επιχορηγήσεις Μερικό σύνολο 438.462 391.132 1.013.185 812.439 375.772 160.390 8.732 - 134.322 141.336 1.970.473 1.505.297 257.464 166.359 Μείον: Χρηματικά διαθέσιμα Δεσμευμένες καταθέσεις (Σημείωση 20) 42.460 42.874 Επιχορηγήσεις προς επιστροφή (Σημείωση 22) (3.024) (3.024) 296.900 206.209 1.673.573 1.299.088 61% 63% Μερικό σύνολο Σύνολο Απασχολούμενων Κεφαλαίων Δανειακές Υποχρεώσεις / Σύνολο Απασχολούμενων Κεφαλαίων 194 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Ο Όμιλος έχει ικανοποιήσει όλες τις σημαντικές συμβατικές του υποχρεώσεις που απορρέουν από τις δανειακές συμβάσεις. 47 ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΑ ΕΜΠΡΑΓΜΑΤΑ ΒΑΡΗ Η Εταιρεία και ο Όμιλος, για τις ανάγκες χρηματοδότησης νέων έργων τους, συστήνουν πλασματικό ενέχυρο επί του κινητού εξοπλισμού τους καθώς και εμπράγματα βάρη (συνήθως προσημείωση υποθήκης) επί ακινήτων κυριότητά τους προς εξασφάλιση των δανειστών. Σχετικά με το ύψος των παρεχόμενων εξασφαλίσεων παρέχεται πληροφόρηση στις Σημειώσεις 10 και 23. 48 ΕΝΔΕΧΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ 48.1 Ανέλεγκτες φορολογικά χρήσεις Οι φορολογικές υποχρεώσεις του Ομίλου δεν είναι οριστικές, καθώς υπάρχουν ανέλεγκτες φορολογικά χρήσεις, οι οποίες αναλύονται στη Σημείωση 5 των Οικονομικών Καταστάσεων. Για τις ανέλεγκτες φορολογικές χρήσεις υπάρχει το ενδεχόμενο επιβολής πρόσθετων φόρων και προσαυξήσεων κατά τον χρόνο που θα εξετασθούν και θα οριστικοποιηθούν. Ο Όμιλος προβαίνει σε ετήσια εκτίμηση των ενδεχόμενων υποχρεώσεων που αναμένεται να προκύψουν από τον έλεγχο παρελθουσών χρήσεων, διενεργώντας σχετικές προβλέψεις όπου αυτό κρίνεται απαραίτητο. Ο Όμιλος έχει διενεργήσει προβλέψεις για ανέλεγκτες φορολογικά χρήσεις ύψους € 560 χιλ. (31/12/2018: € 560 χιλ.). Η Διοίκηση θεωρεί ότι πέρα των σχηματισμένων προβλέψεων, τυχόν ποσά φόρων που πιθανόν να προκύψουν, δεν θα έχουν σημαντική επίδραση στα ίδια κεφάλαια, στα αποτελέσματα και στις ταμειακές ροές του Ομίλου και της Εταιρείας. Κατ’ εφαρμογή σχετικών φορολογικών διατάξεων: α) της παρ. 1 του άρθρου 84 του ν. 2238/1994 (ανέλεγκτες υποθέσεις φορολογίας εισοδήματος), β) της παρ. 1 του άρθρου 57 του ν. 2859/2000 (ανέλεγκτες υποθέσεις Φ.Π.Α. και γ) της παρ. 5 του άρθρου 9 του ν. 2523/1997 (επιβολή προστίμων για υποθέσεις φορολογίας εισοδήματος), το δικαίωμα του Δημοσίου για την επιβολή του φόρου για τις χρήσεις μέχρι και το 2013 έχει παραγραφεί μέχρι την 31/12/2019, με την επιφύλαξη ειδικών ή εξαιρετικών διατάξεων που τυχόν προβλέπουν μεγαλύτερη προθεσμία παραγραφής και υπό τις προϋποθέσεις που αυτές ορίζουν. Πέραν αυτών, ελλείψει υφισταμένης στον Κώδικα Νόμων περί Τελών Χαρτοσήμου διατάξεως περί παραγραφής, η σχετική αξίωση του Δημοσίου για την επιβολή τελών χαρτοσήμου υπόκειται στην κατά το άρθρο 249 του Αστικού Κώδικα εικοσαετή παραγραφή για υποθέσεις που έχουν δημιουργηθεί μέχρι την χρήση 2013. Από 1/1.2014 και μετά την έναρξη ισχύος του ν.4174/2013, η παραγραφή για την επιβολή τελών χαρτοσήμου περιορίζεται στα 5 χρόνια, δεδομένου ότι οι διαδικασίες επιβολής και είσπραξής του εντάσσονται πλέον στις διατάξεις του Κώδικα Φορολογικών Διαδικασιών. 195 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Επιπλέον, από την 18η Ιουλίου 2017, η μητρική εταιρεία του ομίλου ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ έλαβε εντολή μερικού επιτόπιου φορολογικού ελέγχου για τη χρήση 2012 και μέχρι την ημερομηνία έγκρισης των οικονομικών καταστάσεων. Ο εν λόγω έλεγχος δεν έχει ξεκινήσει δεν αναμένεται να πραγματοποιηθεί καθότι για τις χρήσεις 2012 και 2013, η Εταιρεία έχει ελεγχθεί φορολογικά με βάση την ΠΟΛ 1159/26/7/2011 και ένεκα και της πρόσφατης απόφασης του Συμβουλίου της Επικρατείας 320/2020 οι χρήσεις αυτές θεωρούνται περαιωμένες. Εκθέσεις Φορολογικής Συμμόρφωσης Για τις χρήσεις 2011 έως και 2018 οι εταιρείες του Ομίλου που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα και πληρούν τα σχετικά κριτήρια υπαγωγής στον φορολογικό έλεγχο των Ορκωτών Ελεγκτών Λογιστών έλαβαν Έκθεση Φορολογικής Συμμόρφωσης, σύμφωνα με την παρ. 5 του άρθρου 82 του Ν. 2238/1994 και του άρθρου 65A παρ. 1 Ν.4174/2013, χωρίς να προκύψουν ουσιώδεις διαφορές. Σημειώνεται ότι, σύμφωνα με την εγκύκλιο ΠΟΛ. 1006/2016, οι εταιρείες οι οποίες έχουν υπαχθεί στον ως άνω ειδικό φορολογικό έλεγχο δεν εξαιρούνται από τη διενέργεια τακτικού ελέγχου από τις αρμόδιες φορολογικές αρχές. Περαιτέρω, σύμφωνα με τη σχετική νομοθεσία, για τις χρήσεις 2016 και εφεξής, ο έλεγχος και η έκδοση της Έκθεσης Φορολογικής Συμμόρφωσης ισχύει σε προαιρετική βάση. Για τη χρήση 2019, για τις εταιρείες του Ομίλου που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα και που έχουν υπαχθεί στον προαιρετικό φορολογικό έλεγχο των Ορκωτών Ελεγκτών Λογιστών, ο εν λόγω ειδικός έλεγχος για τη λήψη Έκθεσης Φορολογικής Συμμόρφωσης για τη χρήση 2019, βρίσκεται σε εξέλιξη και προβλέπεται ολοκληρωθεί μετά τη δημοσίευση των συνημμένων οικονομικών καταστάσεων. Η δε Έκθεση Φορολογικής Συμμόρφωσης θα λήφθεί με την οριστική υποβολή της από τους Ορκωτούς Ελεγκτές Λογιστές στις φορολογικές αρχές. Κατά την ολοκλήρωση των εν λόγω φορολογικών ελέγχων, η Διοίκηση δεν αναμένει να προκύψουν σημαντικές φορολογικές υποχρεώσεις πέραν από αυτές που καταχωρήθηκαν και που απεικονίζονται στις οικονομικές καταστάσεις του Ομίλου και της Εταιρείας. Σημειώνεται ότι, σύμφωνα με τα διαλαμβανόμενα στην υπ΄ αριθμ. ΠΟΛ. 1192/2017, το δικαίωμα του Δημοσίου για καταλογισμό φόρου μέχρι και τη χρήση 2013 έχει παραγραφεί εκτός αν συντρέχει περίπτωση εφαρμογής των ειδικών διατάξεων περί 10ετούς, 15ετούς και 20ετούς παραγραφής. 48.2 Δεσμεύσεις από κατασκευαστικές συμβάσεις Το ανεκτέλεστο υπόλοιπο των έργων από κατασκευαστικές συμβάσεις του Ομίλου ανέρχεται κατά την 31/12/2019 σε ποσό € 109,9 εκ. στο οποίο περιλαμβάνεται το ανεκτέλεστο υπόλοιπο από συμβάσεις παραχωρήσεων ύψους 105,9 εκ. ευρώ (31/12/2018: € 126,5 εκατ.). 48.3 Δικαστικές υποθέσεις Η Εταιρεία και οι ενοποιούμενες εταιρείες αυτής εμπλέκονται (υπό την ιδιότητα του εναγόμενου και του ενάγοντος) σε διάφορες δικαστικές υποθέσεις στα πλαίσια της κανονικής λειτουργίας τους. Ο Όμιλος σχηματίζει προβλέψεις στις οικονομικές καταστάσεις σχετικά με τις εκκρεμείς νομικές υποθέσεις, όταν είναι πιθανό ότι θα απαιτηθεί εκροή πόρων για τον διακανονισμό της υποχρέωσης και το ποσό αυτό μπορεί να εκτιμηθείαξιόπιστα. 196 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Στα πλαίσια αυτά, ο Όμιλος έχει αναγνωρίσει κατά την 31/12/2019 προβλέψεις ύψους € 335 χιλ. (31/12/2018: € 335 χιλ.). Η Διοίκηση καθώς και οι νομικοί σύμβουλοι εκτιμούν ότι, πέρα των ως άνω σχηματισθέντων προβλέψεων, οι εκκρεμείς υποθέσεις αναμένεται να διευθετηθούν χωρίς σημαντικές αρνητικές επιδράσεις στην ενοποιημένη χρηματοοικονομική θέση του Ομίλου ή της Εταιρείας, ή στα αποτελέσματα της λειτουργίας τους πέρα της ήδη σχηματισθείσας πρόβλεψης επίδικων υποθέσεων. Ειδικότερα: Ενδεχόμενες Υποχρεώσεις ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ Αγωγή κατά της ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ από κατοίκους της περιοχής του Δήμου Σητείας, Λασιθίου Κρήτης συνολικού ποσού € 2.523 χιλ. για περιουσιακή ζημία και ηθική βλάβη, λόγω αδικοπραξίας εξαιτίας της απόκτησης από την Εταιρεία άδειας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από αιολικό πάρκο στην περιοχή. Σύμφωνα με την εκτίμηση των δικηγόρων της Εταιρείας η αγωγή δεν θα ευδοκιμήσει. Αγωγή κατά της ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ, της ΤΕΡΝΑ ΑΕ και της κοινοπραξίας με επωνυμία Κοινοπραξία EUROIONIA από την εταιρεία FERROVIAL AGROMAN SA, συνολικού ποσού € 1.241 χιλ. ως αποζημίωση για ηθική βλάβη. Σύμφωνα με την εκτίμηση των δικηγόρων της Εταιρείας, στα βιβλία της Εταιρείας στο κονδύλι «Λοιπές προβλέψεις» έχει αναγνωριστεί ποσό € 100 χιλ. ως πρόβλεψη. Η Αγγελική συζ. Αριστοδήμου – Κωνσταντίνου Μαντζουράνη, πέτυχε την έκδοση σε βάρος της Εταιρείας της με αριθ. 10898/2019 Διαταγής Πληρωμής του Δικαστού του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών κ. Ευαγγέλου Στεργιόπουλου, Προέδρου Πρωτοδικών, δυνάμει της οποίας και της από 04/12/2019 επιταγής που έχει τεθεί κάτω από αντίγραφο του πρώτου εκτελεστού απογράφου της παραπάνω διαταγής πληρωμής, επιτάχθηκε η Εταιρεία να καταβάλει στην αντίδικο συνολικό ποσό € 369,4 χιλ. νομιμότοκα. Η Εταιρεία άσκησε εμπρόθεσμα (ΓΑΚ 108200/2019 και ΕΑΚ 13627/2019) Αίτηση περί αναστολής εκτελέσεως της ως άνω διαταγής πληρωμής με αίτημα προσωρινής διαταγής, επί της οποίας εκδόθηκε η από 10/12/2019 προσωρινή διαταγή της Προέδρου του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, με την οποία χορηγήθηκε προσωρινά και μέχρι την συζήτηση της άνω αίτησης στις 11/03/2020 και υπό τον όρο συζήτησης αυτής, αναστολή κατ’ άρθρον 632 § 3 ΚΠολΔ της εκτέλεσης της ανωτέρω υπ’ αριθμ. 10898/2019 διαταγής πληρωμής με τον όρο της καταβολής εγγυοδοσίας από την Εταιρεία ποσού € 50 χιλ. εντός 15 εργασίμων ημερών από την δημοσίευση της προσωρινής διαταγής. Συναφώς, εκδόθηκε η υπ’αριθμ. 633/7404778/Γ΄ Εγγυητική Επιστολή της ΕΘΝΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε., η οποία κατατέθηκε στο Πρωτοδικείο Αθηνών, συνταχθείσης της υπ’αριθμ. 519/31-12-2019 Εκθέσεως Εγγυοδοσίας. Επίσης, η Εταιρεία έχει ασκήσει Ανακοπή κατά της ίδιας ως άνω με αριθ. 10898/2019 Διαταγής Πληρωμής (ΓΑΚ 108204/2019 και ΕΑΚ 5972/2019). 197 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ και ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΙ ΓΙΩΡΓΗΣ ΑΕ Η Αγωγή με ημερομηνία κατάθεσης 27/01/2020 ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών της Αγγελικής συζύγου Αριστοδήμου – Κωνσταντίνου Μαντζουράνη κατά της «ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Α.Β.Ε.Τ.Ε.» και της «ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΙ ΓΙΩΡΓΗΣ Α.Ε.», η οποία κοινοποιήθηκε στις 28/01/2020, με την οποία ζητείται αποζημίωση ύψους € 235,2 χιλ. λόγω αδικοπραξίας, σύμφωνα με το άρθρο 914 του Αστικού Κώδικα, συνιστάμενης στην κατάληψη της νήσου Αγ. Γεωργίου και στην διακοπή καταβολής μισθωμάτων στην ενάγουσα. Η αγωγή εκδικάζεται με την νέα διαδικασία του ΚΠολΔ και ως εκ τούτου δεν έχει οριστεί ακόμη δικάσιμος. Σύμφωνα με την εκτίμηση των δικηγόρων της Εταιρείας, πιθανολογείται απόρριψη της αγωγής αυτής. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΑΕ Αγωγή χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης από αδικοπραξία των Αργυρίου Μπέζου, Μαργαρίτας συζ. Εμμανοήλ Βρέντζου, Βασιλικής συζ. Παναγιώτη Μουσσέ και Ηρακλή Μπέζου κατά της εταιρείας ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ Α.Ε. ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Τριπόλεως, με την οποία ζητείται αποζημίωση ποσού € 50 χιλ. για κάθε ενάγοντα. Οι προτάσεις επί της αγωγής κατατέθηκαν στις 3/5/2019 και αναμένεται ο ορισμός δικασίμου. Σύμφωνα με την εκτίμηση των δικηγόρων της Εταιρείας η αγωγή δεν θα ευδοκιμήσει. ΑΕΙΦΟΡΙΚΗ ΗΠΕΙΡΟΥ ΑΕ Η Περιφέρεια Ηπείρου με το από αρ. πρωτ. οικ. 45431/142/1.4.2019 έγγραφό της γνωστοποίησε στην εταιρεία ποσό οφειλόμενης ποινικής ρήτρας 690.000 ευρώ λόγω μη επίτευξης διαθεσιμότητας των υπηρεσιών Μονάδας Επεξεργασίας Αποβλήτων Περιφέρειας Ηπείρου κατά την Προγραμματισμένη Ημερομηνία, σύμφωνα με τους όρους της 21/07/2017 Σύμβαση Σύμπραξης. Η εταιρεία θεωρεί ότι η καθυστέρηση της μη επίτευξης διαθεσιμότητας υπηρεσιών κατά την Προγραμματισμένη Ημερομηνία δεν οφείλεται σε υπαιτιότητά της, και για το λόγο αυτό θα προσφύγει στη διαιτητική διαδικασία που προβλέπει η Σύμβαση Σύμπραξης προκειμένου να ακυρωθεί η εν λόγω ποινική ρήτρα. Η Διοίκηση του Ομίλου εκτιμά ότι δεν θα ευδοκιμήσει η επιβληθείσα ποινική ρήτρα και η θυγατρική εταιρεία του Ομίλου δεν θα υποστεί οικονομικά βάρη. Η εκτίμηση αυτή είναι στηριζόμενη και στην υποβληθείσα Αίτηση Υποβολής Διαφοράς σε Διαιτησία – Ορισμός Διαιτητή και Πρόσκληση Ορισμού Διαιτητή με την οποία η εταιρεία Αειφορική Ηπείρου ΜΑΕ εγείρει τις δικές τις αντιρρήσεις, αξιώσεις και απαιτήσεις. Συγκεκριμένα, την 23/07/2019 επιδόθηκε στην Περιφέρεια Ηπείρου, η από 19/07/2019 Αίτηση Υποβολής Διαφοράς σε Διαιτησία – Ορισμός Διαιτητή και Πρόσκληση Ορισμού Διαιτητή με την οποία η ΑΕΙΦΟΡΙΚΗ ΗΠΕΙΡΟΥ ΜΑΕ ζητά να αναγνωριστεί ότι μη νόμιμα της επιβλήθηκε η ποινική ρήτρα ύψους 690 και να επιστραφεί στην εταιρεία με τον νόμιμο τόκο υπερημερίας, καθώς και να της καταβληθούν τα ποσά: (α) € 989 χιλ. ως αποζημίωση για θετικές ζημίες που οφείλονται στην παράταση της περιόδου εργασιών, (β) € 697 χιλ. ως αποζημίωση για απώλεια εσόδων κατά την ως άνω περίοδο, (γ) € 325 χιλ. ως αποζημίωση για το κόστος διενέργειας πρόσθετων δοκιμών ελέγχου της ΜΕΑ Ηπείρου, (δ) € 817 χιλ. ως αποζημίωση για απώλεια εσόδων κατά το πρώτο έτος λειτουργίας της ΜΕΑ Ηπείρου, (ε) € 1.048 χιλ. ως αποζημίωση για την απώλεια εσόδων κατά το δεύτερο έτος λειτουργίας της ΜΕΑ Ηπείρου. Η διαφωνία θα επιλυθεί κατά τις διατάξεις του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας περί διαιτησίας. 198 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Οι διάδικοι έχουν ήδη ορίσει ο καθένας τον διαιτητή του και ελλείψει συμφωνίας των διαιτητών η εταιρεία κατάθεσε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών αίτηση για ορισμό επιδιαιτητή, επί της οποίας η Περιφέρεια άσκησε κύρια παρέμβαση αιτούμενη την απόρριψη της. Η αίτηση και η κύρια παρέμβαση συζητήθηκαν στις 10.01.2020 και εκκρεμεί η έκδοση της απόφασης. Ενδεχόμενες Απαιτήσεις ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΙ ΓΙΩΡΓΗΣ ΑΕ Αγωγή κατά της εταιρείας SILVER SUN SHIPPING SA, η οποία εδρεύει στον Παναμά και διατηρεί γραφεία στην Ελλάδα για την καταβολή ποσού € 18.514 χιλ. από αδικοπραξία, ήτοι για την αποκατάσταση της βλάβης και τα διαφυγόντα κέρδη της Εταιρείας λόγω υπαίτιας πρόκλησης βλάβης. Την 13/03/2018 δημοσιεύθηκε η υπ’ αριθμόν 1291/2018 απόφαση, με την οποία γίνεται δεκτή εν μέρει η αγωγή και επιδικάζεται στην ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΙ ΓΙΩΡΓΗΣ ΑΕ ποσό € 12.034 χιλ. νομιμοτόκως από αρχές του 2017. Επειδή κρίθηκε από την εν λόγω απόφαση ότι η ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΙ ΓΙΩΡΓΗΣ ΑΕ είναι συνυπαίτια της ζημίας κατά ποσοστό 35%, η εταιρεία άσκησε έφεση ενώπιον του Τριμελούς Εφετείου Πειραιά κατά της υπ’ αριθμ. 1291/2018 απόφασης, η εκδίκαση της οποίας ορίστηκε για την 15/11/2018. Κατά την ίδια ημερομηνία συνεκδικάστηκε και η έφεση που άσκησε η αντίδικος εταιρεία κατά της υπ’ αριθμ. 1291/2018 απόφασης. Επ’ αυτών εξεδόθη η υπ’ αρ. 563/2019 μη οριστική απόφαση του εφετείου Πειραιά η οποία διατάσει την διεξαγωγή πραγματογνωμοσύνης, η οποία ήδη διεξάγεται. Παράλληλα η ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΙ ΓΙΩΡΓΗΣ ΑΕ έχει ασκήσει αγωγή κατά του ασφαλιστικού οργανισμού με την επωνυμία UK PROTECTION & INDEMNITY CLUB (UK P&I CLUB), με αίτημα να υποχρεωθεί ο εναγόμενος ασφαλιστικός Οργανισμός να καταβάλει στην Εταιρεία-μέλος του με την επωνυμία SILVER SUN SHIPPING SA, το ποσό των € 18.514 χιλ.. Η αγωγή συζητήθηκε στις 19/10/2017 και επ’ αυτής εκδόθηκε η υπ’ αριθμ. 1394/2018 απόφαση, η οποία απέρριψε την αγωγή. Διερευνάται η δυνατότητα άσκησης έφεσης. 48.4 Εγγυήσεις Στα πλαίσια της άσκησης των δραστηριοτήτων του, ο Όμιλος εκδίδει τραπεζικές εγγυητικές επιστολές προκειμένου να εξασφαλίσει τους αντισυμβαλλόμενους του για την εκπλήρωση υποχρεώσεων που πηγάζουν από τους όρους των συμβάσεων που συνάπτει. Στον κάτωθι πίνακα αναλύονται τα είδη και τα ποσά (σε χιλιάδες Ευρώ) των εγγυητικών που έχουν εκδοθεί από τον Όμιλο για τους αντισυμβαλλόμενους του κατά την 31/12/2019: Είδος Εγγυητικής Εξασφάλισης όρων Κατασκευαστικών Συμβάσεων Καλής Πληρωμής Συμμετοχής σε διαγωνισμό Εξασφάλισης όρων Συμβάσεων Σύμπραξης Ιδιωτικού Δημοσίου Τομέα Εξασφάλισης όρων Επιχορηγήσεων Εξασφάλισης όρων Λοιπών Συμβάσεων Εξασφάλισης όρων Δανειακών Συμβάσεων Σύνολο 199 Ποσό δοσμένης εγγύησης 31/12/2019 32.583 783 2.392 8.000 34.057 115 5.307 83.237 Ποσό δοσμένης εγγύησης 31/12/2018 34.746 400 1.214 2.800 34.057 8.858 5.026 87.101 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) 49 ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΤΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΣΗΣ Από την 01/01/2020 μέχρι την ημερομηνία σύνταξης του παρόντος, σημειώθηκαν τα ακόλουθα σημαντικά γεγονότα: Επιστροφή μετοχικού κεφαλαίου στους μετόχους ύψους € 19,4 εκατ. H Έκτακτη Γενική Συνέλευση των Μετόχων της Εταιρείας της 18/12/2019 αποφάσισε την αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου κατά ποσό € 19.366.219,12 με κεφαλαιοποίηση μέρους του ειδικού αποθεματικού από την έκδοση μετοχών υπέρ το άρτιο. Η αύξηση θα πραγματοποιηθεί με αύξηση της ονομαστικής αξίας της μετοχής από € 0,30 σε € 0,47. Παράλληλα, αποφασίστηκε ταυτόχρονη μείωση του μετοχικού κεφαλαίου κατά το ποσό των € 19.366.219,12 με αντίστοιχη μείωση της ονομαστικής αξίας κάθε μετοχής από € 0,47 σε € 0,30 και την επιστροφή του ποσού της μείωσης (ήτοι € 0,17 ανά μετοχή) στους Μετόχους. Την 24/1/2020, καταχωρήθηκε στο Μητρώο Ανωνύμων Εταιριών η με αρ. Πρωτ. 7893 Απόφαση του Υπουργείου Ανάπτυξης και Επενδύσεων – Γενική Γραμματεία Εμπορίου, με την οποία εγκρίθηκε η τροποποίηση της παρ. 1 του άρθρου 5 του Καταστατικού της Εταιρείας συνεπεία της αύξησης και μείωσης του μετοχικού κεφαλαίου. Η Επιτροπή Εταιρικών Πράξεων του Χ.Α., στη συνεδρίασή της στις 29/01/2020 ενημερώθηκε για την αύξηση και μείωση της ονομαστικής αξίας των μετοχών της Εταιρείας συνεπεία των οποίων το μετοχικό κεφάλαιο της Εταιρείας ανέρχεται σε τριάντα τέσσερα εκατομμύρια εκατόν εβδομήντα πέντε χιλιάδες εξακόσια ογδόντα ευρώ και ογδόντα λεπτά (€ 34.175.680,80) και διαιρείται σε εκατόν δέκα τρία εκατομμύρια εννιακόσιες δέκα οκτώ χιλιάδες εννιακόσιες τριάντα έξι (113.918.936) κοινές με ψήφο ονομαστικές μετοχές, ονομαστικής αξίας τριάντα λεπτών του ευρώ (€ 0,30) η καθεμία. Κατόπιν των ανωτέρω, από την Πέμπτη 05/03/2020 (ημερομηνία αποκοπής) οι μετοχές της Εταιρείας είναι διαπραγματεύσιμες στο Χ.Α. με τη νέα ονομαστική αξία των € 0,30 ανά μετοχή και χωρίς το δικαίωμα συμμετοχής στην επιστροφή κεφαλαίου με καταβολή μετρητών στους μετόχους ποσού € 0,17 ανά μετοχή. Η εν λόγω υποχρέωση καταβολής του ποσού της επιστροφής του κεφαλαίου εξοφλήθηκε την 11/03/2020. Δωρεά ύψους € 3,5 εκατ. στις Ένοπλες Δυνάμεις της χώρας Την 10/02/2020, η Εταιρεία προχώρησε σε δωρεά ύψους € 3,5 εκ. προς τις Ένοπλες Δυνάμεις της χώρας. Η Εταιρεία θα καλύψει πλήρως το κόστος των μελετών, του σχεδιασμού και της κατασκευής όλων των απαιτούμενων έργων προκειμένου: α. Να μετατραπεί το Αεροδρόμιο της 115 ΠΜ (Σούδα) σε εγκατάσταση Μηδενικού Αποτυπώματος Άνθρακα (Net Zero Carbon Emissions). β. Να καλυφθούν οι ανάγκες σε ηλεκτρισμό, θέρμανση και ψύξη των εγκαταστάσεων στο στρατιωτικό αεροδρόμιο της 115 Π.Μ. στην Σούδα, κατά 100% από Ανανεώσιμες Πηγές (Net Zero Energy Airport) και να «εξηλεκτρισθούν» οι μεταφορές εντός του Αεροδρομίου. 200 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Η 115 Π.Μ. στη Σούδα θα είναι από τις πρώτες εγκαταστάσεις παγκοσμίως που θα λάβουν τις σχετικές πιστοποιήσεις, ενώ το ετήσιο όφελος από την πλήρη απαλλαγή της Μονάδας από το κόστος προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας και κάλυψης των αναγκών θέρμανσης, θα ξεπεράσει τις € 400 χιλ. Με αυτό τον τρόπο το αεροδρόμιο της 115 Π.Μ. θα συμβάλει ουσιαστικά στην αντιμετώπιση του φαινομένου της κλιματικής αλλαγής, ενώ θα εξοπλιστεί με έξυπνα συστήματα διαχείρισης ενέργειας τελευταίας τεχνολογίας, χωρίς να μειώνει σε τίποτα τις επιχειρησιακές του δυνατότητες. Για την υλοποίηση των απαραίτητων έργων, η Εταιρεία θα συνεργαστεί με την εξειδικευμένη εταιρεία Easy Power. Ο προϋπολογισμός της πρότασης ξεπερνά τα € 3,5 εκ., ενώ ο χρόνος ολοκλήρωσης των απαραίτητων εργασιών υπολογίζεται σε περίπου έξι (6) μήνες από την ημέρα επίσημης αποδοχής με ΦΕΚ της δωρεάς και υπογραφής της σχετικής σύμβασης με το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας. Νέες επενδύσεις άνω των € 550 εκατ. Στην ελληνική αγορά ΑΠΕ Ο Όμιλος σε σχετική ανακοίνωση της 16/03/2020, η ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ανακοίνωσε ότι συνεχίζοντας το επενδυτικό της πρόγραμμα στην Ελλάδα, προχωρά στην υλοποίηση νέων επενδύσεων στην παραγωγή καθαρής ενέργειας, συνολικού προϋπολογισμού της τάξης των € 550 εκατ.. Στο πλαίσιο αυτό, η Εταιρεία αναμένεται να ξεκινήσει μέσα στο επόμενο διάστημα την κατασκευή νέων αιολικών πάρκων στην Εύβοια, καθώς ολοκλήρωσε την εξαγορά του χαρτοφυλακίου αδειοδοτημένων και υπό αδειοδότηση αιολικών πάρκων ισχύος 270 MW της εταιρείας «RF Ομαλιές ΜΑΕ» από την «RF ENERGY ΑΕ». Στη φάση αυτή, προβλέπεται η κατασκευή αιολικών πάρκων συνολικής ισχύος άνω των 180 MW, με αποτέλεσμα η συνολική ισχύς των νέων αιολικών πάρκων που δρομολογεί στην ελληνική αγορά των ΑΠΕ ο Όμιλος ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ, να υπερβαίνει τα 400 MW και η συνολική αξία επένδυσης τα 550 εκατ. ευρώ. Η σημαντική αύξηση της παρουσίας της ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ στην ελληνική αγορά των ΑΠΕ φέρνει τον στόχο του Ομίλου να προσεγγίσει το μέγεθος των 2.000 MW έργων ΑΠΕ σε λειτουργία στην Ελλάδα και το εξωτερικό πολύ νωρίτερα σε σχέση με το 2025, που αρχικά είχε τεθεί. Υπενθυμίζεται ότι ήδη ο Όμιλος ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ λειτουργεί, κατασκευάζει ή έχει πλήρως αδειοδοτήσει 1.512 MW εγκαταστάσεων ΑΠΕ στην Ευρώπη και την Αμερική. Η συνολική εγκατεστημένη ισχύς του Ομίλου ανέρχεται σε 1.390 MW. Συγκεκριμένα, ο Όμιλος έχει εγκαταστήσει 607 MW στην Ελλάδα, 651 MW στις ΗΠΑ και 132 MW στην Ν.Α. Ευρώπη. Πέραν των ανωτέρω νέων επενδύσεων σε αιολικά πάρκα στην Εύβοια, η ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ έχει ήδη δρομολογήσει επιπλέον επενδύσεις συνολικού προϋπολογισμού άνω του 1 δις. ευρώ οι οποίες αφορούν σε νέα αιολικά πάρκα σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας, σε έργα περιβάλλοντος, αλλά και σε έργα αποθήκευσης καθαρής ενέργειας, όπως τον υβριδικό σταθμό Αμαρίου στην Κρήτη και το έργο αντλησιοταμίευσης στην Αμφιλοχία. Πρόκειται για δύο εξαιρετικά σημαντικές επενδύσεις της τάξης των 800 εκατ. ευρώ, απαραίτητες για την εξισορρόπηση των δικτύων μεταφοράς και τη μετάβαση σε μια οικονομία χωρίς άνθρακα. 201 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Οι ήδη δρομολογημένες επενδύσεις σε συνδυασμό με τα νέα αιολικά πάρκα στην Εύβοια ανεβάζουν το συνολικό επενδυτικό πρόγραμμα του Ομίλου ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ σε επίπεδα άνω των 1,5 δις. ευρώ. Πανδημία COVID-19 Είναι γεγονός ότι η εκδήλωση της πανδημίας του ιού COVID-19 (κορωνοϊού) βρήκε τους πολίτες και τις πολιτικές ηγεσίες όλου του κόσμου εντελώς απροετοίμαστες για την αντιμετώπισή της, γεγονός που οδήγησε πολύ γρήγορα στην ραγδαία εξάπλωσή της νόσου και στην δημιουργία αισθημάτων ανασφάλειας και φόβου για την τελική έκβαση του πρωτοφανούς αυτού φαινομένου. Ο Όμιλoς, παρά τον αιφνιδιασμό του, αμέσως μετά τις πρώτες ανακοινώσεις, κινήθηκε με ταχύτητα και αποφασιστικότητα, σχεδίασε και άρχισε αμέσως να υλοποιεί ένα πλάνο μέτρων και ενεργειών με κύριους στόχους: την ασφάλεια και την υγεία όλων, τον ασφαλή επαναπατρισμό των στελεχών του, όπου αυτό απαιτείται, την αξιοποίηση της πλέον σύγχρονης τεχνολογίας της πληροφορικής για τον περιορισμό των μετακινήσεων και ταξιδιών στο ελάχιστο δυνατόν, καθώς και σύγχρονων, ευέλικτων τρόπων εργασίας ανάλογα με τις ατομικές ή ειδικές ανάγκες ομάδων εργαζομένων, ώστε να υπάρχει άμεση ανταπόκριση της εταιρείας σε κάθε απαίτηση οποιασδήποτε οργανωτικής - λειτουργικής μονάδας της εταιρικής δομής. Η αμεσότητα και αποτελεσματικότητα της αντίδρασης του Ομίλου στην αντιμετώπιση της κρίσης επιβεβαίωσε την ορθότητα σχεδιασμού και εφαρμογής του οργανωτικού μοντέλου του Ομίλου, σύμφωνα με το οποίο η Διοίκηση έχει την δυνατότητα να αναθέτει καθήκοντα ad hoc σε επιλεγμένο διευθυντικό στέλεχος αναλόγως της ικανότητας ή/και της ειδικής εμπειρίας που ενδέχεται να διαθέτει για την επίλυση συγκεκριμένου προβλήματος, ανεξαρτήτως της θέσης που κατέχει στην οργανωτική δομή του Ομίλου. Ο αναλαμβάνων το συγκεκριμένο καθήκον ενεργεί ως Project Manager, με αυξημένες εξουσίες και αρμοδιότητες, ο δε Υπηρεσιακός Μηχανισμός υποχρεούται να τον υποστηρίζει καθ΄ όλη την διάρκεια άσκησης των καθηκόντων του. Ο Project Manager, σε καθημερινή επικοινωνία με τον Πρόεδρο του ΔΣ και όποιο άλλο στέλεχος του οποίου επιθυμεί την υποστήριξη, ενημερώνει αναλυτικά για την πορεία του έργου που εκτελεί, και ιδιαίτερα για τους ενδεχόμενους κινδύνους που καλείται να αντιμετωπίσει, εξασφαλίζοντας την ταχύτητα λήψης των απαιτούμενων αποφάσεων προς επίτευξη του εκάστοτε επιδιωκόμενου στόχου. Παράλληλα, και για την διασφάλιση της Επιχειρησιακής Συνέχειας του Ομίλου, τέθηκε σε εφαρμογή ειδικό πρόγραμμα τηλεργασίας για σημαντικό αριθμό εργαζομένων και εκ περιτροπής εργασίας για όσους χρειάζεται να βρίσκονται στα κτήρια και τις εγκαταστάσεις του Ομίλου. Ιδιαίτερη μέριμνα δίδεται για τους γονείς ανηλίκων τέκνων και για όσους χρειάζονται αυξημένη προσοχή και φροντίδα. Εξαιρετικά αυστηροί κανόνες λειτουργίας έχουν υιοθετηθεί σε όλα τα σημεία παρουσίας και λειτουργίας του Ομίλου στην Ελλάδα και το εξωτερικό, προκειμένου να επιβεβαιώνεται διαρκώς το υψηλότερο δυνατό επίπεδο ασφάλειας για όλους, στους οποίους δίνεται η δυνατότητα να βρίσκονται σε συνεχή επαφή με όλους τους αρμόδιους φορείς. 202 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Οικονομικοί φορείς, διεθνείς οίκοι αξιολόγησης, επενδυτές και οικονομικοί αναλυτές εκτιμούν ότι το 2020 το παγκόσμιο ΑΕΠ θα κυμανθεί περίπου στο -4%, και ότι θα απαιτηθεί συνεχής, υψηλός ρυθμός ανάπτυξης τουλάχιστον για δύο χρόνια ώστε να επανέλθει η παγκόσμια οικονομία στα προ της επιδημικής κρίσης επίπεδα. Η ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ήδη αξιοποιεί το κλίμα εμπιστοσύνης των αγορών και επενδυτών προς την ελληνική οικονομία και την άρση των περιορισμών στην διακίνηση κεφαλαίων ώστε να απομακρύνει τον κίνδυνο ακύρωσης ή επιβράδυνσης στην υλοποίηση του επενδυτικού προγράμματος του Ομίλου. Επιπλέον, η σημαντική δραστηριότητα του Ομίλου σε αγορές του εξωτερικού και ιδιαίτερα στην Βόρεια Αμερική, συμβάλει στη διασπορά των σχετικών κινδύνων και στην εξισορρόπηση των επιπτώσεων επί των οικονομικών μεγεθών του Ομίλου, σε περίπτωση αστοχίας συνέχισης της πορείας ανάκαμψης της ελληνικής οικονομίας. Τυχόν τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να επηρεάσει αρνητικά την υλοποίηση του επενδυτικού προγράμματος του Ομίλου στην Ελλάδα και να δυσχεράνει, μεταξύ άλλων, τους όρους χρηματοδότησης των δραστηριοτήτων του, καθώς και τις συναλλαγές με τους προμηθευτικούς οίκους του εισαγόμενου εξοπλισμού. Τα ανωτέρω ενδεχόμενα, εφόσον επαληθευθούν, είναι πιθανό να επηρεάσουν προσωρινά την αποδοτικότητα της εγχώριας δραστηριότητας του Ομίλου. Ο κίνδυνος αυτός είναι γενικός, ισχύει για το σύνολο των παραγωγών ΑΠΕ και δεν αφορά μόνο στην ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ. Η Διοίκηση δηλώνει τα ακόλουθα: 1) τυχόν καθυστέρηση στην είσπραξη των εσόδων του Ομίλου από τον ΔΑΠΕΕ δεν φαίνεται σήμερα ότι μπορεί να ξεπεράσει την αξία παραγωγής έξι μηνών, όπως συνέβη στο παρελθόν. Εντός του 2020, μια καθυστέρηση είσπραξης επί έξι μήνες θα δημιουργήσει, έστω προσωρινά, ταμειακό θέμα ιδιαίτερης προσοχής της τάξης των 120 εκ. Ευρώ. Η ταμειακή ρευστότητα του Ομίλου (299 εκ. Ευρώ – ταμειακών διαθέσιμων 257 εκ € και δεσμευμένων καταθέσεων 42 εκ. € την 31/12/219) επιτρέπει στην Διοίκηση να διαχειριστεί το ενδεχόμενο ταμειακό πρόβλημα με σχετική ευκολία, χωρίς να διακόψει τον ρυθμό υλοποίησης του επενδυτικού προγράμματος. Σε περίπτωση που η καθυστέρηση ξεπεράσει τους 6-8 μήνες παραγωγής, η Διοίκηση θα αναπρογραμματίσει το πλάνο των επενδύσεων, τον επιχειρηματικό και ταμειακό της σχεδιασμό έτσι ώστε να ανταποκριθεί στις αυξημένες ταμειακές ανάγκες και να περιορίσει τις αρνητικές συνέπειες στο ελάχιστο δυνατόν. Η ελεγχόμενη επιβράδυνση ή/και, κατά περίπτωση, ακύρωση προγραμματισμένων επενδύσεων θα αποδειχθεί αναπόφευκτη εάν η καθυστέρηση της είσπραξης υπερβεί τα λογικά όρια και τις πρακτικές λειτουργίας της αγοράς. Ακόμα, όμως, και σε μια τέτοια περίπτωση, ο Όμιλος, λόγω μεγέθους, ικανότητας, εμπειρίας και αποφασισμένης στρατηγικής, είναι έτοιμος να αγωνιστεί για την διατήρηση της ηγετικής του θέσης στην αγορά των ΑΠΕ και την συνέχιση της υπεροχής του έναντι του ανταγωνισμού. 203 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Θέση της Διοίκησης είναι ότι δεν είναι δυνατόν να προβλεφθεί με ακρίβεια ποιες θα είναι οι εξελίξεις στην παγκόσμια και στην ελληνική οικονομία και να προσδιοριστούν αυτές που θα έχουν τη μεγαλύτερη επίπτωση στην λειτουργία, την χρηματοοικονομική επίδοση, τις ταμειακές ροές και την οικονομική θέση του Ομίλου. Επίσης, η εν λόγω επίπτωση δεν μπορεί, επί του παρόντος, να ποσοτικοποιηθεί. Ωστόσο, λαμβάνοντας υπόψη όλα τα παραπάνω, η Διοίκηση μεριμνά για τη διατήρηση της εύρυθμης λειτουργίας της στην ελληνική επικράτεια, εφαρμόζοντας διαδικασίες συνεχούς εντοπισμού και αξιολόγησης όλων των κινδύνων που ενδεχομένως θα προκύψουν στο άμεσο μέλλον. Σε άμεση, συνεχή και συστηματική συνεργασία με τον Risk Manager και τα διευθυντικά στελέχη του Ομίλου, η Διοίκηση σχεδιάζει και εφαρμόζει μέτρα αντιμετώπισης κάθε εντοπιζόμενου κινδύνου ώστε να περιορίζει τις αρνητικές του επιπτώσεις στον ελάχιστο δυνατό βαθμό. Η οργανωτική αποτελεσματικότητα του Ομίλου και η συνεχής μέριμνα της Διοίκησης να χρησιμοποιεί τα διευθυντικά της στελέχη κατά project και ειδικό θέμα, ανάλογα με την απαιτούμενη ικανότητα και εμπειρία, και ανεξάρτητα από την εταιρεία στην οποίαν επισήμως ανήκουν, έχουν δημιουργήσει έναν αποδεδειγμένα ικανό, ευέλικτο και αποτελεσματικό μηχανισμό αντιμετώπισης κάθε πιθανής κρίσης σε οποιαδήποτε εταιρεία του Ομίλου και αν εμφανιστεί. Στην βασική αυτή αρχή οφείλεται και η άμεση αντίδραση της Διοίκησης και του ανωτέρω μηχανισμού για την αντιμετώπιση της επιδημικής κρίσης με σύνεση, ψυχραιμία και στρατηγική προοπτική. Ως προς την οικονομική του θέση, ο Όμιλος, παρά την υφιστάμενη οικονομική κρίση, κατά την ημερομηνία αναφοράς των ετήσιων Ενοποιημένων Οικονομικών Καταστάσεων, αλλά και σήμερα, διατηρεί ικανοποιητική κεφαλαιακή επάρκεια, κερδοφορία και ρευστότητα και συνεχίζει να είναι απόλυτα συνεπής έναντι των υποχρεώσεών του προς προμηθευτές, δημόσιο, ασφαλιστικούς οργανισμούς κ.λπ. πιστωτές. Επιπλέον, υλοποιεί το φιλόδοξο επενδυτικό του πρόγραμμα και δημιουργεί συνθήκες περαιτέρω ανάπτυξης των δραστηριοτήτων του στην Ελλάδα και σε άλλες αγορές του εξωτερικού. Επίσης, η Διοίκηση θεωρεί ότι κατά το 2021, ο πιστωτικός κίνδυνος, αναφορικά με τις απαιτήσεις του ενεργειακού κλάδου τόσο για τη Μητρική Εταιρεία ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ όσο και για τις υπόλοιπες ελληνικές εταιρίες του Ομίλου, είναι περιορισμένος. 204 ΟΜΙΛΟΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις Χρήσης 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) 50 ΕΓΚΡΙΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ Οι εταιρικές και ενοποιημένες Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31/12/2019 εγκρίθηκαν από το Διοικητικό Συμβούλιο της ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ την 02/04/2020. Οι Οικονομικοί Διευθυντές Ο Πρόεδρος του Δ.Σ. Ο Διευθύνων Σύμβουλος Γεώργιος Περιστέρης Εμμανουήλ Μαραγκουδάκης Α.Δ.Τ. ΑΒ 560298 Α.Δ.Τ. ΑΒ 986527 Operation Εμμανουήλ Φαφαλιός Α.Δ.Τ. ΑΚ 082011 205 Finance Αριστοτέλης Σπηλιώτης Α.Δ.Τ. ΑΚ 127469 Ο Προϊστάμενος Λογιστηρίου Αρτάν Τζανάρι Α.Δ.Τ. ΑΜ 587311 Α.Α. ΟΕΕ 064937 Α’ τάξης

Περίληψη: Οι 1. Γεώργιος Περιστέρης, Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου 2. Εμμανουήλ Μαραγκουδάκης, Διευθύνων Σύμβουλος 3. Βασίλειος Δεληκατερίνης, Εκτελεστικό Μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου ΔΗΛΩΝΟΥΜΕ ΟΤΙ Εξ’ όσων γνωρίζουμε: i) οι συνημμένες ετήσιες εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις της εταιρείας ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ (η «Εταιρεία») για την περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως την 31η Δεκεμβρίου 2019, οι οποίες καταρτίστηκαν σύμφωνα με τα ισχύοντα λογιστικά πρότυπα, απεικονίζουν κατά τρόπο αληθή τα στοιχεία του ενεργητικού και των υποχρεώσεων, τα ίδια κεφάλαια και τα συνολικά αποτελέσματα χρήσεως της Εταιρείας και των επιχειρήσεων που περιλαμβάνονται στην ενοποίηση εκλαμβανομένων ως σύνολο, και ii) η συνημμένη Έκθεση του Διοικητικού Συμβουλίου απεικονίζει κατά τρόπο αληθή την εξέλιξη, τις επιδόσεις και την θέση της Εταιρείας καθώς και των επιχειρήσεων που περιλαμβάνονται στην ενοποίηση εκλαμβανομένων ως σύνολο, συμπεριλαμβανομένης της περιγραφής των κυριότερων κινδύνων και αβεβαιοτήτων που αντιμετωπίζουν. Αθήνα, 2 Απριλίου 2020 Ο Πρόεδρος του Δ.Σ Ο Διευθύνων Σύμβουλος Το μέλος του Δ.Σ. Γεώργιος Περιστέρης Εμμανουήλ Μαραγκουδάκης Βασίλειος Δεληκατερίνης