FRIGOGLASS A.B.E.E. Ετήσια Οικονομική Έκθεση 2019 FRIGOGLASS A.B.E.E. Βιομηχανία Ψυκτικών Θαλάμων Α. Μεταξά 15, 145 64 Κηφισιά, Αθήνα Γ.Ε.ΜΗ. 1351401000 1 FRIGOGLASS A.B.E.E. Βιομηχανία Ψυκτικών Θαλάμων Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την περίοδο από 1 Ιανουαρίου έως 31 Δεκεμβρίου 2019 Βεβαιώνεται ότι η παρούσα Ετήσια Οικονομική Έκθεση (σελίδες 3 – 174 ) συντάσσεται σύμφωνα με το άρθρο 4 του N.3556/2007 και την επ’ αυτού εκδοθείσα απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς με αριθμό 8/754/14.04.2016, του Νόμου 4548/2018 και εγκρίθηκε από το Διοικητικό Συμβούλιο της FRIGOGLASS A.B.E.E. κατά τη συνεδρίαση της 18 Μαρτίου 2020. Η παρούσα Ετήσια Οικονομική Έκθεση είναι αναρτημένη στην ιστοσελίδα της Εταιρείας www.frigoglass.com. Οι χρηματοοικονομικές καταστάσεις και οι εκθέσεις ελέγχου των ορκωτών ελεγκτών λογιστών των εταιρειών που ενοποιούνται και δεν είναι εισηγμένες (σύμφωνα με την Απόφαση 8/754/14.04.2016 του Διοικητικού Συμβουλίου της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς) αναρτώνται στην παρακάτω διεύθυνση: https://www.frigoglass.com/financial‐results/ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α) Δηλώσεις των Μελών του Διοικητικού Συμβουλίου Β) Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου Γ) Έκθεση Ελέγχου Ανεξάρτητου Ορκωτού Ελεγκτή Λογιστή Δ) Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις περιόδου 1 Ιανουαρίου ‐ 31 Δεκεμβρίου 2019 E) Εναλλακτικοί Δείκτες Μέτρησης Απόδοσης (ΕΔΜΑ) Σελίδες 3 4 75 82 171 Βεβαιώνεται ότι υπεύθυνοι κατάρτισης των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων είναι οι κάτωθι: Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΟΥ Δ.Σ Ο ΔΙΕΥΘΥΝΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ Γ. ΔΑΥΙΔ ΑΡ. ΔΙΑΒ. K 00109517 ΝΙΚΟΛΑΟΣ Γ. ΜΑΜΟΥΛΗΣ Α.Δ.Τ. Χ 700986 Ο ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΟΜΙΛΟΥ Ο ΠΡΟΙΣΤΑΜΕΝΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ Χ. ΓΚΟΡΙΤΣΑΣ Α.Δ.Τ. ΑΕ 109453 ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ Α. ΣΤΕΡΓΙΟΥ Α.Δ.Τ. ΑΚ 204895 2 3 ΕΚΘΕΣΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΥ ΟΡΚΩΤΟΥ ΕΛΕΓΚΤΗ ΛΟΓΙΣΤΗ Προς τους Μετόχους της Εταιρείας Frigoglass Α.Β.Ε.Ε. Έκθεση ελέγχου επί των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων Γνώμη Έχουμε ελέγξει τις εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις της Εταιρείας Frigoglass Α.Β.Ε.Ε. (Εταιρεία και Όμιλος), οι οποίες αποτελούνται από την εταιρική και ενοποιημένη κατάσταση χρηματοοικονομικής θέσης της 31ης Δεκεμβρίου 2019, τις εταιρικές και ενοποιημένες καταστάσεις αποτελεσμάτων , συνολικού εισοδήματος, μεταβολών ιδίων κεφαλαίων και ταμειακών ροών της χρήσεως που έληξε την ημερομηνία αυτή, καθώς και τις σημειώσεις επί των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων που περιλαμβάνουν και περίληψη των σημαντικών λογιστικών πολιτικών. Κατά τη γνώμη μας, οι συνημμένες εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις παρουσιάζουν εύλογα, από κάθε ουσιώδη άποψη, την εταιρική και ενοποιημένη χρηματοοικονομική θέση της Εταιρείας και του Ομίλου κατά την 31η Δεκεμβρίου 2019, την εταιρική και ενοποιημένη χρηματοοικονομική τους επίδοση και τις εταιρικές και ενοποιημένες ταμειακές τους ροές, για τη χρήση που έληξε την ημερομηνία αυτή, σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (ΔΠΧΑ), όπως αυτά έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση και συνάδουν με τις κανονιστικές απαιτήσεις του Ν. 4548/2018. Βάση γνώμης Διενεργήσαμε τον έλεγχό μας σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Ελέγχου (ΔΠΕ), που έχουν ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία. Οι ευθύνες μας, σύμφωνα με τα πρότυπα αυτά περιγράφονται περαιτέρω στο τμήμα της έκθεσής μας «Ευθύνες ελεγκτή για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων». Πιστεύουμε ότι τα ελεγκτικά τεκμήρια που έχουμε αποκτήσει είναι επαρκή και κατάλληλα να παρέχουν βάση για τη γνώμη μας. Ανεξαρτησία του Ελεγκτή Καθ’ όλη τη διάρκεια του διορισμού μας έχουμε παραμείνει ανεξάρτητοι από την Εταιρεία και τον Όμιλο, σύμφωνα με τον Κώδικα Δεοντολογίας για Επαγγελματίες Ελεγκτές του Συμβουλίου Διεθνών Προτύπων Δεοντολογίας Ελεγκτών (Κώδικας ΣΔΠΔΕ) που έχει ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία, καθώς και τις απαιτήσεις δεοντολογίας του Ν. 4449/2017 και του Κανονισμού ΕΕ 537/2014, που σχετίζονται με τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων στην Ελλάδα. Έχουμε εκπληρώσει τις δεοντολογικές μας υποχρεώσεις σύμφωνα με το Ν. 4449/2017, τον Κανονισμό ΕΕ 537/2014 και τις απαιτήσεις του Κώδικα ΣΔΠΔΕ. Δηλώνουμε ότι οι μη ελεγκτικές μας υπηρεσίες προς την Εταιρεία και τις θυγατρικές της παρασχέθηκαν σύμφωνα με τους προαναφερόμενους όρους της ισχύουσας νομοθεσίας και ότι δεν έχουμε παράσχει μη ελεγκτικές υπηρεσίες οι οποίες απαγορεύονται από το άρθρο 5 παρ.(1) του Κανονισμού ΕΕ 537/2014. ΠΡΑΙΣΓΟΥΩΤΕΡΧΑΟΥΣΚΟΥΠΕΡΣ Ανώνυμη Ελεγκτική Εταιρεία, Λεωφ. Κηφισίας 268, 15232 Χαλάνδρι Τ: +30 210 6874400, Φ: +30 210 6874444, www.pwc.gr Λεωφ. Κηφισίας 260 & Κόδρου, 15232 Χαλάνδρι, Τ: +30 210 6874400, Φ: +30 210 6874444 Εθνικής Αντίστασης 17, 55134 Θεσσαλονίκη, Τ: +30 2310 488880, Φ: +30 2310 459487 75 Οι μη ελεγκτικές υπηρεσίες που έχουμε παράσχει στην Εταιρεία και στις θυγατρικές της, κατά τη διάρκεια της χρήσεως που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 γνωστοποιούνται στη Σημείωση 30 των συνημμένων εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων. Κύρια θέματα ελέγχου Τα κύρια θέματα ελέγχου είναι εκείνα τα θέματα που, κατά την επαγγελματική μας κρίση, ήταν εξέχουσας σημασίας στον έλεγχό μας επί των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων της τρέχουσας χρήσεως. Τα θέματα αυτά αντιμετωπίστηκαν στο πλαίσιο του ελέγχου των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων ως σύνολο, για τη διαμόρφωση της γνώμης μας επί αυτών και δεν εκφέρουμε ξεχωριστή γνώμη για τα θέματα αυτά. Κύρια θέματα ελέγχου Πώς αντιμετωπίστηκαν από τον έλεγχό μας τα κύρια θέματα ελέγχου Αξιολόγηση εκτίμησης απομείωσης ενσώματων ακινητοποιήσεων (Σημείωση 4 Σημαντικές λογιστικές εκτιμήσεις και κρίσεις της διοίκησης, Σημείωση 6 Ενσώματες ακινητοποιήσεις) Αξιολογήσαμε τη συνολική διαδικασία που εφαρμόζει η διοίκηση για τον έλεγχο απομείωσης, συμπεριλαμβανομένης της διαδικασίας εντοπισμού ενδείξεων απομείωσης, της κατάρτισης υποδειγμάτων ελέγχου απομείωσης ,καθώς και της επισκόπησης και έγκρισης αυτών. (ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις) Οι κυριότερες παραδοχές που αξιολογήθηκαν περιλαμβάνουν τους ρυθμούς ανάπτυξης, τις προβλέψεις σχετικά με τα περιθώρια κέρδους και τα προεξοφλητικά επιτόκια, ανά περίπτωση Την 31η Δεκεμβρίου 2019, οι ενσώματες ακινητοποιήσεις του Ομίλου ανέρχονται σε €129.4 εκ.. και επιμετρώνται στο κόστος κτήσης μείον συσσωρευμένες αποσβέσεις και τυχόν απομείωση. Η διοίκηση ελέγχει για απομείωση τα μη χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία που υπόκεινται σε απόσβεση, όταν υπάρχουν ενδείξεις ενδεχόμενης απομείωσης. Συζητήσαμε ενδελεχώς με τη διοίκηση την καταλληλότητα του υποδείγματος απομείωσης και το εύλογο των παραδοχών και, με την υποστήριξη των εξειδικευμένων σε θέματα αποτίμησης στελεχών μας ,διενεργήσαμε τις ακόλουθες διαδικασίες: Σε ορισμένες χώρες στις οποίες δραστηριοποιείται ο Όμιλος επικρατούν ιδιαίτερες εμπορικές και λειτουργικές συνθήκες οι οποίες συνεπάγονται αυξημένο κίνδυνο απομείωσης. Λόγω της ύπαρξης ενδείξεων ότι η λογιστική αξία υπερβαίνει το ανακτήσιμο ποσό έχει πραγματοποιηθεί έλεγχος απομείωσης για τις ακόλουθες 2 μονάδες δημιουργίας ταμειακών ροών (ΜΔΤΡ): Δραστηριότητες επαγγελματικής ψύξης (ICM) σε Ινδία και Ινδονησία. Αυτό αποτελεί κύριο θέμα του ελέγχου μας, καθώς για τον προσδιορισμό του ανακτήσιμου ποσού κάθε ΜΔΤΡ (ως το μεγαλύτερο ποσό 76 Πραγματοποιήσαμε συγκριτική αξιολόγηση των κύριων παραδοχών των υποδειγμάτων αποτίμησης που καταρτίσθηκαν από τη διοίκηση με τις τάσεις στις κατά τόπου αγορές και τις παραδοχές που χρησιμοποιήθηκαν την προηγούμενη χρήση. Εξετάσαμε τη μαθηματική ακρίβεια των υποδειγμάτων ταμειακών ροών και συμφωνήσαμε τα σχετικά στοιχεία με τα εγκεκριμένα επιχειρηματικά σχέδια. Αξιολογήσαμε την αξιοπιστία των προβλέψεων της διοίκησης επισκοπώντας τις πραγματικές επιδόσεις έναντι των αντίστοιχων προβλέψεων. Εξετάσαμε την ευαισθησία των ελέγχων απομείωσης σε μεταβολές σε σημαντικές παραδοχές. μεταξύ της εύλογης αξίας μειωμένης κατά το κόστος πώλησης, και αξίας χρήσης) απαιτήθηκε η άσκηση κρίσης εκ μέρους της διοίκησης για τον υπολογισμό των μελλοντικών ταμειακών ροών κάθε ΜΔΤΡ (π.χ. προσδοκίες για τη μελλοντική πορεία της αγοράς και επιτόκια προεξόφλησης που χρησιμοποιήθηκαν για την προεξόφληση των προβλεπόμενων ταμειακών ροών). Επιβεβαιώσαμε την καταλληλότητα των σχετικών γνωστοποιήσεων που περιλαμβάνονται στη Σημείωση 6 των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. Με βάση τις διαδικασίες μας, δεν εντοπίσαμε εξαιρέσεις όσον αφορά τον έλεγχο απομείωσης και θεωρούμε ότι οι κύριες παραδοχές της διοίκησης βρίσκονται εντός ενός εύλογου εύρους. Στη Σημείωση 6 «Ενσώματες Ακινητοποιήσεις» παρέχονται λεπτομερείς πληροφορίες για τις παραδοχές που χρησιμοποιήθηκαν. Στη χρήση που έληξε την 31η Δεκεμβρίου 2019 αναγνωρίστηκε πρόβλεψη απομείωσης ενσώματων ακινητοποιήσεων ύψους€1.1 εκ. για τις δραστηριότητες του Ομίλου στην Ινδονησία που αφορά σε μηχανήματα και μηχανολογικές εγκαταστάσεις . Μη επιβεβαιωμένες φορολογικές υποχρεώσεις Αξιολογήσαμε τη σχετική λογιστική πολιτική που εφαρμόζεται για τον σχηματισμό προβλέψεων για την φορολογική έκθεση και κρίναμε ότι είναι κατάλληλη. Σημείωση 18 Φορολογία (ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις) Σε συνεργασία με τα κατά τόπους εξειδικευμένα σε φορολογικά θέματα στελέχη μας, αξιολογήσαμε τις κρίσεις της διοίκησης σχετικά με την εκτίμηση του φορολογικού κινδύνου και τις ενδεχόμενες υποχρεώσεις ώστε να αξιολογήσουμε την επάρκεια των φορολογικών προβλέψεων που έχει σχηματίσει ο Όμιλος. Για να κατανοήσουμε και να αξιολογήσουμε τις κρίσεις της διοίκησης, λάβαμε υπόψη την πρόοδο των φορολογικών ελέγχων και ερευνών που είναι σε εξέλιξη, τα αποτελέσματα προηγούμενων φορολογικών ελέγχων, τις κρίσεις που έχουν χρησιμοποιηθεί στην εκτίμηση των φορολογικών αποτελεσμάτων και τις εκτιμήσεις για την τρέχουσα χρήση καθώς και τις πρόσφατες εξελίξεις στα φορολογικά περιβάλλοντα στα οποία δραστηριοποιείται ο Όμιλος. Ο Όμιλος δραστηριοποιείται σε ένα σύνθετο πολυεθνικό φορολογικό περιβάλλον από το οποίο προκύπτουν μη επιβεβαιωμένες φορολογικές υποχρεώσεις όσον αφορά τον φόρο εισοδήματος, την ενδοομιλική τιμολόγηση και τους έμμεσους φόρους. Ο Όμιλος σχηματίζει προβλέψεις με βάση τις κρίσεις της διοίκησης για τα πιθανά ποσά των υποχρεώσεων. Η εν λόγω περιοχή θεωρήθηκε κύριο θέμα ελέγχου λόγω της έκτασης των κρίσεων της διοίκησης που απαιτήθηκαν για την εκτίμηση των προβλέψεων όσον αφορά τις μη επιβεβαιωμένες φορολογικές υποχρεώσεις καθώς και λόγω της πολυπλοκότητας της συμμόρφωσης στα φορολογικά πλαίσια που ισχύουν σε μια πληθώρα χωρών. Εξετάσαμε τις κύριες παραδοχές της διοίκησης, ειδικότερα όσον αφορά περιπτώσεις στις οποίες υπήρχαν σημαντικές εξελίξεις με τις φορολογικές αρχές και δεν διαπιστώσαμε καμία σημαντική απόκλιση σε σχέση με τις προσδοκίες μας. 77 Με βάση τα τεκμήρια που αποκτήσαμε για σκοπούς του ελέγχου των ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων, κρίναμε ότι οι προβλέψεις, ως σύνολο, σχετικά με τις μη επιβεβαιωμένες φορολογικές υποχρεώσεις κατά την 31η Δεκεμβρίου 2019 είναι κατάλληλες. Άλλες Πληροφορίες Τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου είναι υπεύθυνα για τις Άλλες Πληροφορίες. Οι Άλλες Πληροφορίες, που περιέχονται στην προβλεπόμενη από το Ν. 3556/2007 Ετήσια Οικονομική Έκθεση, είναι οι Δηλώσεις των Μελών του Διοικητικού Συμβουλίου και η Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου και οι εναλλακτικοί δείκτες μέτρησης απόδοσης (ΕΔΜΑ) (αλλά δεν περιλαμβάνουν τις χρηματοοικονομικές καταστάσεις και την έκθεση ελέγχου επί αυτών), τις οποίες λάβαμε πριν από την ημερομηνία της παρούσας έκθεσης ελεγκτή. Η γνώμη μας επί των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων δεν καλύπτει τις Άλλες Πληροφορίες και, εκτός των όσων ρητά αναφέρουμε στο παρόν τμήμα της Έκθεσής μας δεν εκφράζουμε γνώμη ελέγχου ή άλλης διασφάλισης επί αυτών. Σε σχέση με τον έλεγχό μας επί των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων, η ευθύνη μας είναι να αναγνώσουμε τις Άλλες Πληροφορίες και με τον τρόπο αυτό να εξετάσουμε εάν οι Άλλες Πληροφορίες είναι ουσιωδώς ασυνεπείς με τις εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις ή τη γνώση που αποκτήσαμε κατά τον έλεγχο ή αλλιώς φαίνεται να είναι ουσιωδώς εσφαλμένες. Εξετάσαμε εάν η Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου περιλαμβάνει τις γνωστοποιήσεις οι οποίες απαιτούνται από το Ν. 4548/2018, και ότι έχει συνταχθεί η προβλεπόμενη από το άρθρο 152 του Ν. 4548/2018 Δήλωση Εταιρικής Διακυβέρνησης. Με βάση τις εργασίες που εκτελέσαμε κατά τον έλεγχο μας, κατά τη γνώμη μας: Τα πληροφοριακά στοιχεία που περιλαμβάνονται στην Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου της χρήσης που έληξε την 31/12/2019 αντιστοιχούν στις συνημμένες εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις, Η Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου έχει καταρτισθεί σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές απαιτήσεις των άρθρων 150,151,153 και 154 του Ν. 4548/2018, Η Δήλωση Εταιρικής Διακυβέρνησης παρέχει τα πληροφοριακά στοιχεία που αναφέρονται στις περιπτώσεις γ και δ της παραγράφου 1 του άρθρου 152 του Ν. 4548/2018. Επιπλέον με βάση τη γνώση και κατανόηση που αποκτήσαμε κατά το έλεγχό μας, για την Εταιρεία και τον Όμιλο Frigoglass Α.Β.Ε.Ε και το περιβάλλον τους, είμαστε υποχρεωμένοι να αναφέρουμε εάν έχουμε εντοπίσει ουσιώδεις ανακρίβειες στην Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού της Συμβουλίου και στις Άλλες Πληροφορίες τις οποίες λάβαμε πριν από την ημερομηνία της παρούσας έκθεσης ελεγκτή. Δεν έχουμε να αναφέρουμε τίποτα σχετικά με το θέμα αυτό. 78 Ευθύνες του Διοικητικού Συμβουλίου και των υπευθύνων για τη διακυβέρνηση επί των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων Το Διοικητικό Συμβούλιο έχει την ευθύνη για την κατάρτιση και εύλογη παρουσίαση των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ, όπως αυτά έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση, τις απαιτήσεις του Ν. 4548/2018, όπως και για εκείνες τις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου που το Διοικητικό Συμβούλιο καθορίζει ως απαραίτητες, ώστε να καθίσταται δυνατή η κατάρτιση εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων απαλλαγμένων από ουσιώδες σφάλμα, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος. Κατά την κατάρτιση των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων, το Διοικητικό Συμβούλιο είναι υπεύθυνο για την αξιολόγηση της ικανότητας της Εταιρείας και του Ομίλου να συνεχίσουν τις δραστηριότητες τους, γνωστοποιώντας όπου συντρέχει τέτοια περίπτωση, τα θέματα που σχετίζονται με τη συνεχιζόμενη δραστηριότητα και τη χρήση της λογιστικής βάσης της συνεχιζόμενης δραστηριότητας, εκτός και εάν το Διοικητικό Συμβούλιο είτε προτίθεται να ρευστοποιήσει την Εταιρεία και τον Όμιλο ή να διακόψει τις δραστηριότητες τους ή δεν έχει άλλη ρεαλιστική εναλλακτική επιλογή από το να προχωρήσει σ ’αυτές τις ενέργειες. Οι υπεύθυνοι για τη διακυβέρνηση έχουν την ευθύνη εποπτείας της διαδικασίας χρηματοοικονομικής αναφοράς της Εταιρείας και του Ομίλου. Ευθύνες ελεγκτή για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων Οι στόχοι μας είναι να αποκτήσουμε εύλογη διασφάλιση για το κατά πόσο οι εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις, στο σύνολο τους, είναι απαλλαγμένες από ουσιώδες σφάλμα, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος και να εκδώσουμε έκθεση ελεγκτή, η οποία περιλαμβάνει τη γνώμη μας. Η εύλογη διασφάλιση συνιστά διασφάλιση υψηλού επιπέδου, αλλά δεν είναι εγγύηση ότι ο έλεγχος που διενεργείται σύμφωνα με τα ΔΠΕ, που έχουν ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία, θα εντοπίζει πάντα ένα ουσιώδες σφάλμα, όταν αυτό υπάρχει. Σφάλματα δύναται να προκύψουν από απάτη ή από λάθος και θεωρούνται ουσιώδη όταν, μεμονωμένα ή αθροιστικά, θα μπορούσε εύλογα να αναμένεται ότι θα επηρέαζαν τις οικονομικές αποφάσεις των χρηστών, που λαμβάνονται με βάση αυτές τις εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις. Ως καθήκον του ελέγχου, σύμφωνα με τα ΔΠΕ που έχουν ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία, ασκούμε επαγγελματική κρίση και διατηρούμε επαγγελματικό σκεπτικισμό καθ’ όλη τη διάρκεια του ελέγχου. Επίσης: • Εντοπίζουμε και αξιολογούμε τους κινδύνους ουσιώδους σφάλματος στις εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος, σχεδιάζοντας και διενεργώντας ελεγκτικές διαδικασίες που ανταποκρίνονται στους κινδύνους αυτούς και αποκτούμε ελεγκτικά τεκμήρια που είναι επαρκή και κατάλληλα για να παρέχουν βάση για την γνώμη μας. Ο κίνδυνος μη εντοπισμού ουσιώδους σφάλματος που οφείλεται σε απάτη είναι υψηλότερος από αυτόν που οφείλεται σε λάθος, καθώς η απάτη μπορεί να εμπεριέχει συμπαιγνία, πλαστογραφία, εσκεμμένες παραλείψεις, ψευδείς διαβεβαιώσεις ή παράκαμψη των δικλίδων εσωτερικού ελέγχου. • Κατανοούμε τις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου που σχετίζονται με τον έλεγχο, με σκοπό το σχεδιασμό ελεγκτικών διαδικασιών κατάλληλων για τις περιστάσεις, αλλά όχι με σκοπό την διατύπωση γνώμης επί της αποτελεσματικότητας των δικλίδων εσωτερικού ελέγχου της Εταιρείας και του Ομίλου. 79 • Αξιολογούμε την καταλληλότητα των λογιστικών πολιτικών και μεθόδων που χρησιμοποιήθηκαν και το εύλογο των λογιστικών εκτιμήσεων και των σχετικών γνωστοποιήσεων που έγιναν από το Διοικητικό Συμβούλιο. • Αποφαινόμαστε για την καταλληλότητα της χρήσης από το Διοικητικό Συμβούλιο της λογιστικής αρχής της συνεχιζόμενης δραστηριότητας και με βάση τα ελεγκτικά τεκμήρια που αποκτήθηκαν για το εάν υπάρχει ουσιώδης αβεβαιότητα σχετικά με γεγονότα ή συνθήκες που μπορεί να υποδηλώνουν ουσιώδη αβεβαιότητα ως προς την ικανότητα της Εταιρείας και του Ομίλου να συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους. Εάν συμπεράνουμε ότι υφίσταται ουσιώδης αβεβαιότητα, είμαστε υποχρεωμένοι στην έκθεση ελεγκτή να επιστήσουμε την προσοχή στις σχετικές γνωστοποιήσεις των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών/ οικονομικών καταστάσεων ή εάν αυτές οι γνωστοποιήσεις είναι ανεπαρκείς να διαφοροποιήσουμε τη γνώμη μας. Τα συμπεράσματά μας βασίζονται σε ελεγκτικά τεκμήρια που αποκτώνται μέχρι την ημερομηνία της έκθεσης ελεγκτή. Ωστόσο, μελλοντικά γεγονότα ή συνθήκες ενδέχεται να έχουν ως αποτέλεσμα η Εταιρεία και ο Όμιλος να παύσουν να λειτουργούν ως συνεχιζόμενη δραστηριότητα. • Αξιολογούμε τη συνολική παρουσίαση, τη δομή και το περιεχόμενο των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων, συμπεριλαμβανομένων των γνωστοποιήσεων, καθώς και το κατά πόσο οι εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις απεικονίζουν τις υποκείμενες συναλλαγές και τα γεγονότα με τρόπο που επιτυγχάνεται η εύλογη παρουσίαση. • Συγκεντρώνουμε επαρκή και κατάλληλα ελεγκτικά τεκμήρια αναφορικά με την χρηματοοικονομική πληροφόρηση των οντοτήτων ή των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων εντός του Ομίλου για την έκφραση γνώμης επί των εταιρικών και των ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων. Είμαστε υπεύθυνοι για την καθοδήγηση, την επίβλεψη και την εκτέλεση του ελέγχου της Εταιρείας και του Ομίλου. Παραμένουμε αποκλειστικά υπεύθυνοι για την ελεγκτική μας γνώμη. Μεταξύ άλλων θεμάτων, κοινοποιούμε στους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση, το σχεδιαζόμενο εύρος και το χρονοδιάγραμμα του ελέγχου, καθώς και σημαντικά ευρήματα του ελέγχου, συμπεριλαμβανομένων όποιων σημαντικών ελλείψεων στις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου εντοπίζουμε κατά τη διάρκεια του ελέγχου μας. Επιπλέον, δηλώνουμε προς τους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση ότι έχουμε συμμορφωθεί με τις σχετικές απαιτήσεις δεοντολογίας περί ανεξαρτησίας και γνωστοποιούμε προς αυτούς όλες τις σχέσεις και άλλα θέματα που μπορεί εύλογα να θεωρηθεί ότι επηρεάζουν την ανεξαρτησία μας και τα σχετικά μέτρα προστασίας, όπου συντρέχει περίπτωση. Από τα θέματα που γνωστοποιήθηκαν στους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση, καθορίζουμε τα θέματα εκείνα που ήταν εξέχουσας σημασίας για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων της τρέχουσας περιόδου και ως εκ τούτου αποτελούν τα κύρια θέματα ελέγχου. Περιγράφουμε τα θέματα αυτά στην έκθεση ελεγκτή. Έκθεση επί άλλων νομικών και κανονιστικών απαιτήσεων 1. Συμπληρωματική Έκθεση προς την Επιτροπή Ελέγχου Η γνώμη μας επί των συνημμένων εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων είναι συνεπής με την προβλεπόμενη από το άρθρο 11 του Κανονισμού ΕΕ 537/2014 Συμπληρωματική Έκθεσή μας προς την Επιτροπή Ελέγχου της Εταιρείας. 80 2. Διορισμός Ελεγκτή Διοριστήκαμε για πρώτη φορά ως Ορκωτοί Ελεγκτές Λογιστές της Εταιρείας με την από 30/06/1999 απόφαση της ετήσιας τακτικής γενικής συνέλευσης των μετόχων. Ο διορισμός μας έχει αδιαλείπτως ανανεωθεί, καλύπτοντας μια συνολική περίοδο ελέγχου 21 ετών, με βάση τις κατ’ έτος λαμβανόμενες αποφάσεις της τακτικής γενικής συνέλευσης των μετόχων. Αθήνα, 19 Μαρτίου 2020 Η Ορκωτός Ελεγκτής Λογιστής ΠΡΑΙΣΓΟΥΩΤΕΡΧΑΟΥΣΚΟΥΠΕΡΣ Ανώνυμη Ελεγκτική Εταιρεία Λεωφ. Κηφισίας 268 15232 Χαλάνδρι ΑΜ ΣΟΕΛ 113 Δέσποινα Μαρίνου ΑΜ ΣΟΕΛ: 17681 81 FRIGOGLASS A.B.E.E. Βιομηχανία Ψυκτικών Θαλάμων Ετήσιες Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση 1 Ιανουαρίου έως 31 Δεκεμβρίου 2019 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. 2. 3. 4. 5. 6. Κατάσταση Αποτελεσμάτων Κατάσταση Συνολικού Εισοδήματος Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης Κατάσταση Μεταβολών Ιδίων Κεφαλαίων Κατάσταση Ταμειακών Ροών Σημειώσεις επί των Χρηματοοικονομικών καταστάσεων (1) Γενικές πληροφορίες (2) Σύνοψη σημαντικών λογιστικών αρχών (3) Διαχείριση Χρηματοοικονομικών κινδύνων (4) Σημαντικές λογιστικές εκτιμήσεις και κρίσεις της διοίκησης (5) Πληροφόρηση ανά κλάδο (6) Ενσώματες ακινητοποιήσεις (7) Ασώματες ακινητοποιήσεις (8) Αποθέματα (9) Πελάτες (10) Χρεώστες διάφοροι (11) Ταμειακά διαθέσιμα & ισοδύναμα (12) Πιστωτές διάφοροι (13) Μακροπρόθεσμος & βραχυπρόθεσμος δανεισμός (14) Συμμετοχές σε θυγατρικές (15) Μετοχικό κεφάλαιο ‐ Ίδιες μετοχές ‐ Διανομή μερισμάτων & Δικαιώματα προαιρέσεως μετοχών (16) Λοιπά αποθεματικά (17) Χρηματοοικονομικά έξοδα (18) Φορολογία (19) Δικαιώματα χρήσης παγίων & Υποχρεώσεις μισθώσεων (20) Συναλλαγές με συνδεδεμένα μέρη (21) Κέρδη ανά μετοχή (22) Ενδεχόμενες & Ανειλημμένες υποχρεώσεις (23) Εποχικότητα δραστηριοτήτων (24) Γεγονότα μετά την ημερομηνία του ισολογισμού 82 Σελίδα 84 85 86 87 89 90 91 115 120 122 125 129 131 132 134 135 135 136 141 143 145 146 147 150 152 153 154 155 155 (25) Μέσος όρος απασχολούμενου προσωπικού & Έξοδα προσωπικού/Παροχές εργαζομένων Λοιπά λειτουργικά έσοδα & Λοιπά κέρδη / <ζημίες> Υπολογισμός EBITDA Καθαρά <έξοδα> αναδιοργάνωσης Μη συνεχιζόμενες δραστηριότητες Έξοδα ανά κατηγορία Προβλέψεις Υποχρεώσεις παροχών προσωπικού Αναβαλλόμενη φορολογία Ανάλυση τραπεζικών καταθέσεων Χρονική ανάλυση μη προεξοφλημένων ταμειακών εκροών χρηματοοικονομικών υποχρεώσεων (36) Αναδιάταξη της κατηγοριοποίησης των στοιχείων της Κατάστασης Χρηματοοικονομικής Θέσης (26) (27) (28) (29) (30) (31) (32) (33) (34) (35) 83 156 157 158 159 160 162 163 164 166 168 169 170 Οι βασικές χρηματοοικονομικές καταστάσεις θα πρέπει να διαβάζονται σε συνδυασμό με τις συνοδευτικές σημειώσεις. 84 Οι βασικές χρηματοοικονομικές καταστάσεις θα πρέπει να διαβάζονται σε συνδυασμό με τις συνοδευτικές σημειώσεις. 85 Οι βασικές χρηματοοικονομικές καταστάσεις θα πρέπει να διαβάζονται σε συνδυασμό με τις συνοδευτικές σημειώσεις. 86 Οι βασικές χρηματοοικονομικές καταστάσεις θα πρέπει να διαβάζονται σε συνδυασμό με τις συνοδευτικές σημειώσεις. 87 Οι βασικές χρηματοοικονομικές καταστάσεις θα πρέπει να διαβάζονται σε συνδυασμό με τις συνοδευτικές σημειώσεις. 88 Οι βασικές χρηματοοικονομικές καταστάσεις θα πρέπει να διαβάζονται σε συνδυασμό με τις συνοδευτικές σημειώσεις. 89 FRIGOGLASS Βιομηχανία Ψυκτικών Θαλάμων Α.Β.Ε.Ε. Αριθμός Γενικού Εμπορικού Μητρώου : 1351401000 Σημειώσεις επί των Χρηματοοικονομικών καταστάσεων Σημείωση 1 Γενικές πληροφορίες Οι παρούσες χρηματοοικονομικές καταστάσεις περιλαμβάνουν τις εταιρικές χρηματοοικονομικές καταστάσεις της FRIGOGLASS Βιομηχανία Ψυκτικών Θαλάμων Α.Β.Ε.Ε. ‐η «Εταιρεία»‐ και τις ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις της Εταιρείας και των θυγατρικών της ‐ο «Όμιλος»‐. Τα ονόματα των θυγατρικών εταιρειών παρουσιάζονται στη Σημείωση 14 των Χρηματοοικονομικών καταστάσεων. Ο Όμιλος δραστηριοποιείται στον τομέα της κατασκευής, εμπορίας και διανομής ψυκτικών μονάδων επαγγελματικής χρήσης καθώς και υλικών συσκευασίας για τη βιομηχανία αναψυκτικών. Ο Όμιλος διαθέτει εγκαταστάσεις παραγωγής και γραφεία πωλήσεων σε Ευρώπη, Ασία και Αφρική. Οι μετοχές της Εταιρείας είναι ονομαστικές και εισηγμένες στο Χρηματιστήριο Αξιών Αθηνών. Η διεύθυνση της έδρας της Εταιρείας είναι η εξής: Ανδρέα Μεταξά 15 145 64 Κηφισιά ‐ Αθήνα Η διεύθυνση της ιστοσελίδας της Εταιρείας είναι www.frigoglass.com Οι χρηματοοικονομικές καταστάσεις έχουν εγκριθεί από το Διοικητικό Συμβούλιο στις 18 Μαρτίου 2020 και υπόκεινται στην έγκριση της Γενικής Συνέλευσης των μετόχων. 90 Σημείωση 2 Σύνοψη Σημαντικών Λογιστικών Αρχών Οι σημαντικές λογιστικές αρχές που εφαρμόσθηκαν κατά τη σύνταξη των Χρηματοοικονομικών καταστάσεων περιγράφονται παρακάτω. Αυτές οι αρχές έχουν εφαρμοσθεί με συνέπεια για όλες τις περιόδους που παρουσιάζονται, εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά. 2.1. Πλαίσιο κατάρτισης των Χρηματοοικονομικών καταστάσεων Οι παρούσες ετήσιες εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις έχουν συνταχθεί από τη διοίκηση σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (ΔΠΧΑ) και τις Διερμηνείες της Επιτροπής Διερμηνειών των Διεθνών Προτύπων Χρηματοοικονομικής Πληροφόρησης, όπως έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση και τα ΔΠΧΑ που έχουν εκδοθεί από το Συμβούλιο Διεθνών Λογιστικών Προτύπων (ΣΔΛΠ). Οι χρηματοοικονομικές καταστάσεις έχουν συνταχθεί με βάση το ιστορικό κόστος, εκτός από τα περιουσιακά στοιχεία που κατέχονται προς πώληση και αποτιμώνται στην εύλογη αξία μείον έξοδα πώλησης. Η σύνταξη των ετησίων Χρηματοοικονομικών καταστάσεων, σύμφωνα µε τα ΔΠΧΑ απαιτεί τη χρήση ορισμένων λογιστικών εκτιμήσεων και παραδοχών. Επίσης, απαιτεί την άσκηση κρίσης από τη Διοίκηση κατά τη διαδικασία εφαρμογής των λογιστικών αρχών της Εταιρείας. Οι περιοχές που εμπεριέχουν μεγαλύτερο βαθμό εκτιμήσεων ή πολυπλοκότητας, ή όπου οι εκτιμήσεις και παραδοχές είναι σημαντικές για τη σύνταξη των Χρηματοοικονομικών καταστάσεων, παρουσιάζονται στη Σημείωση 4. Διαφορές που τυχόν παρουσιάζονται μεταξύ των κονδυλίων στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις και των αντίστοιχων κονδυλίων στις σημειώσεις οφείλονται σε στρογγυλοποιήσεις. Όπου ήταν αναγκαίο, τα συγκριτικά στοιχεία έχουν ταξινομηθεί για να συμφωνούν με τυχόν αλλαγές στην παρουσίαση των στοιχείων της παρούσας χρήσης. Ανατρέξτε στη Σημείωση 36. Οι χρηματοοικονομικές καταστάσεις έχουν συνταχθεί σύμφωνα με τη λογιστική αρχή της συνεχιζόμενης δραστηριότητας. Η χρήση αυτής της λογιστικής βάσης λαμβάνει υπόψη την τρέχουσα και την προβλεπόμενη χρηματοοικονομική θέση του Ομίλου. Για τη χρήση που έκλεισε την 31η Δεκεμβρίου 2019, τα καθαρά κέρδη του Ομίλου ανήλθαν σε €5,6 εκατ., σε σύγκριση με τη ζημία ύψους €8,7 εκατ. το 2018. Οι βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις του Ομίλου ανήλθαν σε €214,7 εκατ. και το σύνολο του βραχυπρόθεσμου ενεργητικού σε €291,6 εκατ. Η Α’ Επαναληπτική Γενική Συνέλευση των μετόχων της Frigoglass Α.Β.Ε.Ε. ενέκρινε στις 5 Ιουλίου 2019, τη μείωση του μετοχικού κεφαλαίου κατά το ποσό των €92.4 εκατ. μέσω μείωσης της ονομαστικής αξίας εκάστης κοινής ονομαστικής μετοχής από €0,36 σε €0,10 με σκοπό το σχηματισμό ισόποσου ειδικού αποθεματικού προς συμψηφισμό συσσωρευμένων ζημιών. Ο συμψηφισμός ζημιών επήλθε με διαγραφή συσσωρευμένων ζημιών από το λογαριασμό «Αποτελέσματα εις νέο» της Εταιρείας. Στις 9 Οκτωβρίου 2019, το Υπουργείο Ανάπτυξης και Επενδύσεων (Γενική Γραμματεία Εμπορίου και Προστασίας Καταναλωτή) ανακοίνωσε ότι καταχωρίσθηκε στο Γενικό Εμπορικό Μητρώο (Γ.Ε.ΜΗ.) το πρακτικό της 91 προαναφερθείσας Γενικής Συνέλευσης. Μετά τη μείωση του μετοχικού κεφαλαίου, η Εταιρεία συμμορφώθηκε με τις απαιτήσεις του άρθρου 119 του Νόμου περί Εταιρειών 4548/2018. Την 31η Δεκεμβρίου 2019, η καθαρή θέση της Εταιρείας ανερχόταν σε €26,6 εκατ., αντιπροσωπεύοντας πάνω από το ήμισυ (1/2) του μετοχικού της κεφαλαίου. Στις 12 Φεβρουαρίου 2020, η Frigoglass A.B.E.E. μέσω της θυγατρικής της Frigoglass Finance B.V (η «Εκδότρια») ολοκλήρωσε την προσφορά και έκδοση των ομολογιών προνομιακής εξασφάλισης συνολικού ύψους 260 εκατ. Ευρώ με επιτόκιο τοκομεριδίου 6.875% και λήξης 2025 (οι «Ομολογίες»). Οι Ομολογίες εκδόθηκαν σύμφωνα με την από 12 Φεβρουαρίου 2020 σύμβαση (η «Σύμβαση»). Οι Ομολογίες είναι εγγυημένες και με προνομιακή εξασφάλιση από τη Frigoglass Α.Β.Ε.Ε. και ορισμένες από τις θυγατρικές της (οι «Εγγυήτριες Θυγατρικές») και είναι εξασφαλισμένες από ορισμένα περιουσιακά στοιχεία της Εκδότριας και των Εγγυητριών. Οι Ομολογίες λήγουν στις 12 Φεβρουαρίου 2025. Η περίοδος εκτοκισμού των Ομολογιών είναι σε εξαμηνιαία βάση, την 1η Φεβρουαρίου και την 1η Αυγούστου κάθε έτους, αρχής γενομένης από 1 Αυγούστου 2020. Οι Ομολογίες έχουν εισαχθεί προς διαπραγμάτευση στο Euro MTF Market στο Δελτίο Τιμών του Χρηματιστηρίου του Λουξεμβούργου. Τα έσοδα από τις Ομολογίες χρησιμοποιήθηκαν για την αποπληρωμή εκκρεμών οφειλών από υφιστάμενες δανειακές συμβάσεις του ομίλου και την αποπληρωμή του συνολικού ανεξόφλητου ποσού των Ομολογιών με Εξασφάλιση Δεύτερης Τάξης λήξης 2022 και του συνολικού ανεξόφλητου ποσού των Ομολογιών Προνομιακής Εξασφάλισης και Εγγυημένων λήξης 2021. Η Σύμβαση περιορίζει, μεταξύ άλλων, την ικανότητά μας να αναζητούμε περαιτέρω δανεισμό, να καταβάλλουμε μερίσματα, να αποπληρώνουμε ή να επαναγοράζουμε το μετοχικό μας κεφάλαιο, να προβαίνουμε σε ορισμένες περιοριστικές πληρωμές και επενδύσεις, να δημιουργούμε ή να επιτρέπουμε την ύπαρξη ορισμένων δεσμευτικών μέσων, να μεταβιβάζουμε ή να πουλάμε περιουσιακά στοιχεία, να συγχωνευτούμε ή να ενοποιηθούμε με άλλες οντότητες και να συνάπτουμε συναλλαγές με συνδεδεμένες οντότητες. Κάθε μία από τις δεσμεύσεις υπόκειται σε ορισμένες σημαντικές εξαιρέσεις και προϋποθέσεις. 92 2.2. Αρχές Ενοποίησης και Επιχειρηματικοί Συνδυασμοί (α) Θυγατρικές Θυγατρικές είναι όλες οι επιχειρήσεις (συμπεριλαμβανομένων των επιχειρήσεων ειδικού σκοπού) στις οποίες ο Όμιλος ασκεί έλεγχο. Ο Όμιλος ασκεί έλεγχο σε μια επιχείρηση όταν εκτίθεται ή έχει δικαιώματα σε μεταβλητές αποδόσεις από τη συμμετοχή του στην εταιρεία και έχει την ικανότητα να επηρεάζει αυτές τις αποδόσεις μέσω του ελέγχου που ασκεί. Οι θυγατρικές ενοποιούνται με ολική ενοποίηση από την ημερομηνία που αποκτάται ο έλεγχος από τον Όμιλο και παύουν να ενοποιούνται από την ημερομηνία που τέτοιος έλεγχος δεν υφίσταται. Συναλλαγές μεταξύ εταιρειών του Ομίλου, υπόλοιπα και μη πραγματοποιθέντα κέρδη που σχετίζονται με συναλλαγές μεταξύ εταιρειών του ομίλου απαλείφονται. Επίσης μη πραγματοποιηθείσες ζημίες απαλείφονται, εκτός κι αν υπάρχουν αποδείξεις πως τα πάγια έχουν απομειωθεί. Οι λογιστικές αρχές των θυγατρικών εταιρειών τροποποιούνται όπου ήταν αναγκαίο για να συμφωνούν με τις λογιστικές αρχές του Ομίλου. Οι μη ελέγχουσες συμμετοχές στα αποτελέσματα και την καθαρή θέση των θυγατρικών εταιρειών, εμφανίζονται ξεχωριστά στην ενοποιημένη κατάσταση αποτελεσμάτων, στην κατάσταση συνολικού εισοδήματος, στην κατάσταση μεταβολών ιδίων κεφαλαίων και στην κατάσταση χρηματοοικονομικής θέσης. Η Εταιρεία καταχωρεί τις επενδύσεις σε θυγατρικές εταιρείες στις ατομικές της οικονομικές καταστάσεις στο κόστος κτήσης μείον ζημιές απομείωσης. Οι ζημιές απομείωσης αναγνωρίζονται στην κατάσταση αποτελεσμάτων. (β) Αλλαγές στα ποσοστά ιδιοκτησίας O Όμιλος χειρίζεται τις συναλλαγές με τους κατόχους μη ελεγχουσών συμμετοχών, που δεν έχουν ως αποτέλεσμα την απώλεια ελέγχου, με τον ίδιο τρόπο που χειρίζεται τις συναλλαγές με τους κύριους μετόχους του Ομίλου. Κάθε μεταβολή του ποσοστού συμμετοχής έχει ως αποτέλεσμα την προσαρμογή των λογιστικών αξιών των ελεγχουσών και των μη ελεγχουσών συμμετοχών, ώστε να αντανακλώνται τα συμφέροντα τους στη θυγατρική. Η διαφορά μεταξύ του τιμήματος που καταβλήθηκε και του αποκτηθέντος σχετικού μεριδίου της λογιστικής αξίας των ιδίων κεφαλαίων της θυγατρικής αναγνωρίζεται σε ξεχωριστό αποθεματικό εντός των ιδίων κεφαλαίων. Κέρδη ή ζημίες που προκύπτουν από την πώληση στους μετόχους της μειοψηφίας καταχωρούνται επίσης στα ίδια κεφάλαια. Όταν ο Όμιλος παύσει να έχει έλεγχο, το εναπομένον ποσοστό συμμετοχής επιμετράτε εκ νέου στην εύλογη αξία του, ενώ τυχόν διαφορές που προκύπτουν σε σχέση με την τρέχουσα αξία καταχωρούνται στα αποτελέσματα. Κατόπιν, το περιουσιακό αυτό στοιχείο αναγνωρίζεται ως συγγενής επιχείρηση, κοινοπραξία ή χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο ενεργητικού στην εύλογη αυτή αξία. Επιπροσθέτως, σχετικά ποσά που είχαν προηγουμένως καταχωρηθεί στα λοιπά συνολικά εισοδήματα λογιστικοποιούνται με τον ίδιο τρόπο που θα ακολουθούνταν σε περίπτωση πώλησης των εν λόγω περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων, δηλαδή μπορεί να μεταφερθούν στα αποτελέσματα. 93 γ) Επιχειρηματικοί συνδυασμοί Οι συνενώσεις επιχειρήσεων λογιστικοποιούνται από τον όμιλο βάσει της μεθόδου εξ αγοράς. Το κόστος εξαγοράς περιλαμβάνει: • την εύλογη αξία των περιουσιακών στοιχείων που εκχωρούνται • τις υποχρεώσεις που έχουν αναληφθεί ή υφίστανται προς τους πρώην μετόχους, • τα δικαιώματα συμμετοχής που εκδόθηκαν από τον όμιλο, • την εύλογη αξία ενδεχομένων απαιτήσεων ή υποχρεώσεων που προκύπτουν από τη συναλλαγή και • την εύλογη αξία οποιουδήποτε προϋπάρχοντος συμμετοχικού κεφαλαίου στη θυγατρική. Τα περιουσιακά στοιχεία που έχουν αποκτηθεί, οι υποχρεώσεις και οι ενδεχόμενες υποχρεώσεις που έχουν αναληφθεί σε ένα επιχειρησιακό συνδυασμό αρχικά αναγνωρίζονται στην εύλογη αξία τους κατά την ημερομηνία της εξαγοράς. Ανά περίπτωση εξαγοράς, ο Όμιλος αναγνωρίζει τυχόν μη ελέγχουσα συμμετοχή στη θ υγατρική είτε στην εύλογη αξία, είτε στην αξία του μεριδίου της μη ελέγχουσας συμμετοχή ς στην καθαρή θέση της θυγατρικής. Τα έξοδα που σχετίζονται με την εξαγορά καταχωρούνται στα αποτελέσματα. Η διαφορά μεταξύ του τιμήματος εξαγοράς, πλέον του ποσού που είχε αναγνωριστεί για μη ελέγχουσες συμμετοχές και τυχόν συμμετοχές που προϋπήρχαν, και της εύλογης αξίας κατά την ημερομηνία εξαγοράς του μεριδίου της καθαρής θέσης της θυγατρικής που αποκτήθηκε, αναγνωρίζεται σαν υπεραξία. Στις περιπτώσεις στις οποίες το συνολικό τίμημα της εξαγοράς είναι μικρότερο από την εύλογη αξία της καθαρής θέσης της θυγατρική ς που αποκτήθηκε, η διαφορά αναγνωρίζεται άμεσα στην κατάσταση αποτελεσμάτων χρήσης. Στη περίπτωση όπου η αποπληρωμή ολόκληρου ή μέρους του τιμήματος θα γίνει μακροπρόθεσμα και θα πραγματοποιηθεί με μετρητά, το πληρωτέο ποσό θα πρέπει να προεξοφληθεί στη παρούσα αξία της μέρας κατά την οποία έγινε η εξαγορά. Το προεξοφλητικό επιτόκιο που θα χρησιμοποιηθεί είναι το επιτόκιο στο οποίο θα μπορούσε η εταιρεία να δανειστεί από ανεξάρτητη πηγή κάτω από αντίστοιχους όρους και προϋποθέσεις. Τυχόν ενδεχόμενο τίμημα πληρωτέο από τον Όμιλο αναγνωρίζεται αρχικά στην εύλογη αξία του κατά την ημερομηνία εξαγοράς και κατηγοριοποιείται είτε στη καθαρή θέση είτε ως χρηματοοικονομική υποχρέωση. Ποσά που έχουν κατηγοριοποιηθεί ως χρηματοοικονομική υποχρέωση επαναξιολογούνται όσον αφορά την εύλογη αξία τους και τυχόν μεταβολές αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα, βάσει των σχετικών διεθνών λογιστικών προτύπων. Δεν γίνεται μεταγενέστερη επιμέτρηση για ποσά τα οποία έχουν καταχωρηθεί στα ίδια κεφάλαια. Εάν η επιχειρηματική συνένωση επιτυγχάνεται σταδιακά, η εύλογη αξία της συμμετοχής που κατείχε ο Όμιλος στην αποκτηθείσα εταιρεία επαναμετράται στην εύλογη αξία κατά την ημερομηνία της εξαγοράς. Το κέρδος ή η ζημιά που προκύπτει από την επαναμέτρηση αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα. 94 2.3. Πληροφόρηση κατά τομέα Οι τομείς παρουσιάζονται με τρόπο που να είναι σύμφωνος με την εσωτερική πληροφόρηση που παρέχεται στον επικεφαλή της λήψης των επιχειρηματικών αποφάσεων. Ο επικεφαλής της λήψης των επιχειρηματικών αποφάσεων, που είναι υπεύθυνος για την κατανομή των πόρων και την αξιολόγηση της αποδοτικότητας των τομέων, είναι ο Διευθύνων Σύμβουλος και η Εκτελεστική Επιτροπή του, οι οποίοι λαμβάνουν τις στρατηγικές αποφάσεις του Ομίλου. 2.4. Μετατροπή ξένου νομίσματος 2.4.1. Λειτουργικό νόμισμα και νόμισμα παρουσίασης Τα στοιχεία των Χρηματοοικονομικών καταστάσεων των εταιριών του Ομίλου υπολογίζονται χρησιμοποιώντας το νόμισμα του πρωτεύοντος οικονομικού περιβάλλοντος, στο οποίο λειτουργεί κάθε εταιρεία (καλούμενο «λειτουργικό νόμισμα »). Οι ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις παρουσιάζονται σε Ευρώ, που είναι το λειτουργικό νόμισμα της μητρική Εταιρείας και το νόμισμα αναφοράς του Ομίλου. 2.4.2. Συναλλαγές και υπόλοιπα Οι συναλλαγές σε ξένα νομίσματα μετατρέπονται στο λειτουργικό νόμισμα βάσει των ισοτιμιών που ισχύουν κατά την ημερομηνία της κάθε συναλλαγής. Στην κατάσταση αποτελεσμάτων αναγνωρίζονται κέρδη και ζημίες από συναλλαγματικές διαφορές, οι οποίες προκύπτουν από την εκκαθάριση αυτών των συναλλαγών και από τη μετατροπή των νομισματικών περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων σε ξένο νόμισμα με τις συναλλαγματικές ισοτιμίες που ισχύουν κατά την ημερομηνία ισολογισμού, εντός των χρηματοοικονομικών εξόδων. Μη χρηματικά χρηματοοικονομικά στοιχεία τα οποία επιμετρούνται σε εύλογη αξία σε ξένο νόμισμα, μετατρέπονται στο λειτουργικό νόμισμα βάσει της ισοτιμίας που ίσχυε την ημερομηνία που καθορίστηκε η εύλογη αξία. Συναλλαγματικές διαφορές στοιχείων ενεργητικού και παθητικού τα οποία επιμετρούνται σε εύλογη αξία, συμπεριλαμβάνονται στα κέρδη ή ζημιές από μεταβολές στην εύλογη αξία. 2.4.3. Εταιρείες του Ομίλου Η μετατροπή των Χρηματοοικονομικών καταστάσεων όλων των εταιριών του Ομίλου, οι οποίες έχουν διαφορετικό λειτουργικό νόμισμα από το νόμισμα παρουσίασης του Ομίλου, γίνεται ως εξής: Τα περιουσιακά στοιχεία και υποχρεώσεις κάθε ισολογισμού μετατρέπονται με τις ισοτιμίες που ισχύουν κατά την ημερομηνία του ισολογισμού. Τα έσοδα και τα έξοδα μετατρέπονται με τη μέση ισοτιμία της περιόδου, εκτός εάν η μέση ισοτιμία δεν είναι λογική προσέγγιση της συσσωρευμένης επίδρασης των ισοτιμιών που ίσχυαν κατά τις ημερομηνίες των συναλλαγών, στην οποία περίπτωση τα έσοδα και έξοδα μετατρέπονται με τις ισοτιμίες που ίσχυαν τις ημερομηνίες των συναλλαγών. 95 Οι προκύπτουσες συναλλαγματικές διαφορές αναγνωρίζονται στην κατάσταση συνολικού εισοδήματος ως ξεχωριστό στοιχείο της καθαρής θέσης. Κατά την πώληση αλλοδαπής εταιρείας, οι συσσωρευμένες συναλλαγματικές διαφορές που σχετίζονται με αυτή τη δραστηριότητα και οι οποίες μεταφέρθηκαν ως ξεχωριστό στοιχείο των ιδίων κεφαλαίων, αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα χρήσης ως μέρος του κέρδους ή της ζημίας από την πώληση. Η υπεραξία και οι αναπροσαρμογές των εύλογων αξιών που προκύπτουν από την εξαγορά αλλοδαπής εταιρείας αναγνωρίζονται ως περιουσιακά στοιχεία και υποχρεώσεις της αλλοδαπής εταιρείας και μετατρέπονται με βάση την τιμή κλεισίματος που ισχύει την ημερομηνία ισολογισμού. 2.5. Ενσώματες ακινητοποιήσεις Οι ενσώματες ακινητοποιήσεις παρουσιάζονται στο κόστος κτήσης μείον συσσωρευμένες αποσβέσεις και τυχόν απομείωση, με εξαίρεση τα γήπεδα τα οποία παρουσιάζονται στο κόστος κτήσης μείον τυχόν απομείωση. Το κόστος κτήσης περιλαμβάνει τις δαπάνες που σχετίζονται άμεσα με την απόκτηση των ενσώματων ακινητοποιήσεων. Μεταγενέστερες δαπάνες είτε περιλαμβάνονται στην λογιστική αξία των ενσώματων παγίων ή εφόσον κριθεί πιο κατάλληλο, αναγνωρίζονται ως ξεχωριστό πάγιο, μόνο όταν θεωρείται πιθανόν ότι θα προκύψουν μελλοντικά οικονομικά οφέλη για τον Όμιλο και υπό την προϋπόθεση ότι το κόστος του παγίου μπορεί να επιμετρηθεί αξιόπιστα. Το κόστος επισκευών και συντηρήσεων καταχωρείται ως έξοδο στην κατάσταση αποτελεσμάτων κατά το χρόνο πραγματοποίησής του. Οι αποσβέσεις υπολογίζονται με την σταθερή μέθοδο με ισόποσες ετήσιες επιβαρύνσεις κατά το χρονικό διάστημα της αναμενόμενης ωφέλιμης ζωής του στοιχείου. Η εκτιμώμενη διάρκεια ζωής των σημαντικότερων κατηγοριών παγίων είναι η εξής: Κτίρια Μεταφορικά μέσα Φούρνοι υαλουργίας Μήτρες υαλουργίας Μηχανήματα Έπιπλα & λοιπός εξοπλισμός έως 40 έτη έως 6 έτη έως 10 έτη 2 έτη έως 15 έτη έως 6 έτη Το κόστος μεταγενέστερων δαπανών αποσβένεται στο διάστημα της αναμενόμενης ωφέλιμης ζωής κάθε στοιχείου ή στην περίπτωση που το πρόσθετο κόστος επαναλαμβάνεται, αποσβένεται για το χρονικό διάστημα μέχρι την επόμενη προγραμματισμένη βελτίωση. Όταν ένα μηχάνημα απαρτίζεται από μεγάλα εξαρτήματα με διαφορετική ωφέλιμη ζωή, τότε τα εξαρτήματα λαμβάνονται ως ξεχωριστά στοιχεία. Οι υπολειμματικές αξίες και η ωφέλιμη ζωή των ενσωμάτων παγίων επανεξετάζονται σε κάθε ημερομηνία ισολογισμού και αναπροσαρμόζονται ανάλογα εάν κριθεί απαραίτητο. 96 Όταν η αναπόσβεστη αξία του ενσώματου πάγιου στοιχείου υπερβαίνει την ανακτήσιμη αξία του, η διαφορά καταχωρείται άμεσα ως έξοδο στην κατάσταση αποτελεσμάτων και το πάγιο καταχωρείται στην ανακτήσιμη αξία του . Τα κέρδη και οι ζημίες από την πώληση ενσώματων παγίων προσδιορίζονται από την διαφορά του εσόδου και της αναπόσβεστης αξίας αυτών και συμπεριλαμβάνονται στην κατάσταση αποτελεσμάτων. 2.6. Ασώματες ακινητοποιήσεις 2.6.1. Έξοδα Ερευνών Το κόστος έρευνας λογίζεται ως έξοδο κατά την πραγματοποίησή του. 2.6.2. Έξοδα αναπτύξεως Το κόστος των έργων ανάπτυξης (που αφορούν κυρίως σχεδιασμό και δοκιμή νέων ή βελτιωμένων προϊόντων) αναγνωρίζεται ως κατηγορία των ασώματων παγίων στοιχείων μόνον όταν πληρούνται τα ακόλουθα κριτήρια: Υπάρχει πρόθεση και τεχνική δυνατότητα εκ μέρους της οντότητας να ολοκληρώσει τα σχετικά στοιχεία, ούτως ώστε να είναι διαθέσιμα προς χρήση ή διάθεση. Εκτιμάται ως σφόδρα πιθανό ότι τα στοιχεία αυτά θα αποφέρουν μελλοντικά οικονομικά οφέλη. Υπάρχει αξιόπιστο σύστημα επιμέτρησης των αποδοτέων σε αυτά ποσών κόστους. Λοιπές δαπάνες ανάπτυξης καταχωρούνται ως δαπάνες κατά την πραγματοποίησή τους. Κόστη ανάπτυξης στοιχείων με πεπερασμένη ωφέλιμη ζωή, τα οποία έχουν κεφαλαιοποιηθεί, αποσβένονται από την έναρξη της εμπορικής παραγωγής των προϊόντων που αναφέρονται με την σταθερή μέθοδο απόσβεσης σε ισόποσες ετήσιες επιβαρύνσεις στο διάστημα της αναμενόμενης ωφέλιμης ζωής του στοιχείου, η οποία σε κάθε περίπτωση δεν μπορεί να υπερβαίνει τα 5 έτη. 2.6.3. Λογισμικό ηλεκτρονικών υπολογιστών Οι κεφαλαιοποιημένες άδειες λογισμικού αποτιμώνται στο κόστος κτήσεως μείον συσσωρευμένες αποσβέσεις, μείον οποιαδήποτε συσσωρευμένη απομείωση. Αποσβένονται από την έναρξη της εμπορικής παραγωγής των προϊόντων που αναφέρονται με την σταθερή μέθοδο απόσβεσης σε ισόποσες ετήσιες επιβαρύνσεις στο διάστημα της αναμενόμενης ωφέλιμης ζωής του στοιχείου, η οποία σε κάθε περίπτωση δεν μπορεί να υπερβαίνει τα 10 έτη. Τα έξοδα ανάπτυξης που αποδίδονται άμεσα στο σχεδιασμό και τη δοκιμή αναγνωρίσιμων και μοναδικών προϊόντων λογισμικού που ελέγχονται από τον όμιλο αναγνωρίζονται ως άυλα περιουσιακά στοιχεία όταν πληρούνται τα κριτήρια που καθορίζονται στο σημείο 2.6.3. Τα άμεσα καταλογιστέα έξοδα που κεφαλαιοποιούνται ως μέρος του λογισμικού περιλαμβάνουν το κόστος των εργαζομένων. Τα κεφαλαιοποιημένα έξοδα ανάπτυξης καταχωρούνται ως άυλα περιουσιακά στοιχεία και αποσβένονται από όταν το περιουσιακό στοιχείο είναι έτοιμο προς χρήση. 97 Οι δαπάνες που απαιτούνται για συντήρηση λογισμικού αναγνωρίζονται ως έξοδα στην κατάσταση αποτελεσμάτων κατά την πραγματοποίησή τους. 2.6.4. Δικαιώματα Βιομηχανικής Ιδιοκτησίας, Εμπορικά Σήματα Τα δικαιώματα ευρεσιτεχνίας και τα εμπορικά σήματα παρουσιάζονται στο κόστος κτήσεως μείον συσσωρευμένες αποσβέσεις, μείον οποιαδήποτε συσσωρευμένη απομείωση. Τα κόστη αυτά αφορούν εξωτερική δαπάνη. Αυτές οι ασώματες ακινητοποιήσεις έχουν πεπερασμένη ωφέλιμη ζωή και το κόστος τους αποσβένεται με την σταθερή μέθοδο κατά τη διάρκεια της ωφέλιμης ζωής τους η οποία δεν μπορεί να υπερβαίνει τα 15 έτη. 2.7. Απομείωση αξίας μη χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων Η υπεραξία και άυλα περιουσιακά στοιχεία που έχουν αόριστη διάρκεια ωφέλιμης ζωής δεν υπόκεινται σε αποσβέσεις αλλά υπόκεινται σε έλεγχο απομείωσης κατ’ ελάχιστον ετησίως ή όταν γεγονότα ή μεταβολή συνθηκών υποδεικνύουν ότι η λογιστική αξία τους ενδέχεται να μην είναι ανακτήσιμη. Πάγια περιουσιακά στοιχεία που υπόκεινται σε αποσβέσεις, υπόκεινται σε έλεγχο απομείωσης της αξίας τους, όταν υπάρχουν ενδείξεις ότι η αναπόσβεστη λογιστική τους αξία δε θα ανακτηθεί. Οι ζημίες απομείωσης αναγνωρίζονται αμέσως ως έξοδα στα αποτελέσματα και ισούνται με τη διαφορά μεταξύ της λογιστικής και της ανακτήσιμης αξίας του περιουσιακού στοιχείου. Η ανακτήσιμη αξία είναι το μεγαλύτερο ποσό που προκύπτει από τη σύγκριση μεταξύ της εύλογης αξίας μείον το κόστος πώλησης και της αξίας χρήσεως . Για σκοπούς υπολογισμού της απομείωσης, τα πάγια κατηγοριοποιούνται στο χαμηλότερο δυνατό ο για το οποίο οι ταμειακές ροές δύναται να προσδιοριστούν ξεχωριστά. Οι απομειώσεις που έχουν αναγνωριστεί σε προηγούμενες περιόδους σε μη χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία (εκτός της υπεραξίας) εξετάζονται σε κάθε ημερομηνία αναφοράς για τυχόν αναστροφή. 2.8. Χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού (i) Κατάταξη Από 1η Ιανουαρίου 2018, ο Όμιλος κατατάσσει τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά του στοιχεία στις παρακάτω κατηγορίες για σκοπούς επιμέτρησης: χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία σε εύλογη αξία (είτε μέσω των λοιπών συνολικών εσόδων (Other Comprehensive Income – OCI) είτε μέσω των αποτελεσμάτων χρήσης) και χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία σε αναπόσβεστο κόστος. Η ταξινόμηση εξαρτάται από το επιχειρηματικό μοντέλο που χρησιμοποιεί η οικονομική οντότητα για τη διαχείριση των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων και των χαρακτηριστικών των συμβατικών ταμειακών ροών του χρηματοοικονομικού στοιχείου. Τα κέρδη και οι ζημιές των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων που επιμετρώνται σε εύλογη αξία καταχωρούνται είτε στην κατάσταση αποτελεσμάτων είτε στα λοιπά συνολικά εισοδήματα. 98 Οι επενδύσεις σε συμμετοχικούς τίτλους που δεν κατέχονται για εμπορία επιμετρώνται σε εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων εκτός από τις επενδύσεις για τις οποίες ο Όμιλος κατά την αρχική αναγνώριση επιλέγει αμετάκλητα να επιμετρώνται σε εύλογη αξία μέσω λοιπών συνολικών εισοδημάτων. Ο Όμιλος επαναταξινομεί τις επενδύσεις σε χρεωστικούς τίτλους μόνο εφόσον αλλάξει το επιχειρηματικό μοντέλο για την διαχείριση των συγκεκριμένων επενδύσεων. (ii) Αναγνώριση και παύση αναγνώρισης Οι αγορές και οι πωλήσεις των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων αναγνωρίζονται κατά την ημερομηνία της συναλλαγής που είναι και η ημερομηνία που o Όμιλος δεσμεύεται να αγοράσει ή να πωλήσει το περιουσιακό στοιχείο. Τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία διαγράφονται όταν το δικαίωμα στις ταμειακές ροές από τα στοιχεία λήγει ή μεταβιβάζεται και ο Όμιλος έχει μεταβιβάσει ουσιωδώς όλους τους κινδύνους και τα οφέλη που συνεπάγεται η ιδιοκτησία. (iii) Επιμέτρηση Κατά την αρχική αναγνώριση, ο Όμιλος επιμετρά ένα χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο σε εύλογη αξία πλέον, στην περίπτωση χρηματοοικονομικού περιουσιακού στοιχείου που δεν επιμετράτε στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων, το κόστος συναλλαγών που αποδίδεται άμεσα στην απόκτηση ή την έκδοση του χρηματοοικονομικού περιουσιακού στοιχείου. Τα κόστη συναλλαγών των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων που δεν επιμετρώνται στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων καταχωρούνται απευθείας στα αποτελέσματα. Χρεωστικοί τίτλοι Η μεταγενέστερη επιμέτρηση των επενδύσεων σε χρεωστικούς τίτλους εξαρτάται από το επιχειρηματικό μοντέλο του Ομίλου για τη διαχείριση των στοιχείων αυτών και των χαρακτηριστικών των συμβατικών ταμειακών ροών τους. Οι χρεωστικοί τίτλοι του Όμιλου αποτιμώνται στο αναπόσβεστο κόστος δεδομένου ότι διακρατώνται με σκοπό την είσπραξη των συμβατικών ταμειακών ροών και δημιουργούν σε συγκεκριμένες ημερομηνίες ταμειακές ροές που συνίστανται αποκλειστικά σε αποπληρωμή κεφαλαίου και τόκων επί του ανεξόφλητου υπολοίπου κεφαλαίου, επιμετρώνται στο αναπόσβεστο κόστος. Τα έσοδα από τόκους υπολογίζονται με τη μέθοδο του πραγματικού επιτοκίου και αναγνωρίζονται στα χρηματοοικονομικά έσοδα. Το κέρδος ή η ζημιά που προκύπτει κατά την από‐αναγνώριση του περιουσιακού στοιχείου αναγνωρίζεται απευθείας στα αποτελέσματα στη γραμμή «Λοιπά κέρδη /(ζημιές)» μαζί με τυχόν συναλλαγματικά κέρδη/ζημιές. Οι ζημιές απομείωσης αναγνωρίζονται σε ξεχωριστή γραμμή στην κατάσταση αποτελεσμάτων. (iv) Απομείωση Για τις επενδύσεις σε χρεωστικούς τίτλους που επιμετρώνται στο αναπόσβεστο κόστος ή σε εύλογη αξία μέσω λοιπών συνολικών εισοδημάτων, από την 1η Ιανουαρίου 2018, ο Όμιλος προσδιορίζει την ζημιά απομείωσης έναντι των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών. Η σχετική μεθοδολογία εξαρτάται από το αν υπάρχει σημαντική αύξηση του πιστωτικού κινδύνου. Ο Όμιλος δεν διαθέτει χρεωστικούς τίτλους. Για τη λογιστική πολιτική που αφορά τις εμπορικές απαιτήσεις και τα ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα, ανατρέξτε στις σημειώσεις 99 2.11 και 2.12 αντίστοιχα. Για μια περιγραφή των πολιτικών απομείωσης του Ομίλου, ανατρέξτε στη σημείωση 3.1.β. 2.9. Αποθέματα Τα αποθέματα αποτιμώνται στη χαμηλότερη αξία μεταξύ κόστους κτήσης και καθαρής ρευστοποιήσιμης αξίας. Η καθαρή ρευστοποιήσιμη αξία είναι η εκτιμώμενη τιμή πώλησης κατά τη συνήθη πορεία των εργασιών, μειωμένη κατά το ποσό των εξόδων διάθεσης. Το κόστος των ετοίμων προϊόντων και της παραγωγής σε εξέλιξη προσδιορίζεται με τη μέθοδο του μέσου σταθμικού κόστους και αποτελείται από τις πρώτες ύλες, το άμεσο κόστος εργασίας και τα γενικά βιομηχανικά έξοδα τα οποία κατανέμονται με βάση την κανονική παραγωγική δυναμικότητα. Κατάλληλη μέριμνα λαμβάνεται για τα άχρηστα, απαξιωμένα και με πολύ χαμηλή κυκλοφοριακή ταχύτητα αποθέματα εφόσον αυτά υπερβαίνουν τα προβλεπόμενα. Η μείωση της αξίας από τη λογιστική στην καθαρή ρευστοποιήσιμη και οι ζημίες στα αποθέματα, εξοδοποιούνται στην περίοδο στην οποία αντιστοιχεί η υποτίμηση ή ζημία. 2.10. Εμπορικές απαιτήσεις Οι εμπορικές απαιτήσεις είναι ποσά που οφείλονται από πελάτες για αγαθά που πωλήθηκαν ή για υπηρεσίες που παρασχέθηκαν στο πλαίσιο των συνήθων επιχειρηματικών πρακτικών. Οι εμπορικές απαιτήσεις συνήθως διακανονίζονται εντός 60 ‐ 180 ημερών και ως εκ τούτου κατατάσσονται στις βραχυπρόθεσμες απαιτήσεις. Οι εμπορικές απαιτήσεις αναγνωρίζονται αρχικά στο ποσό του τιμήματος, που θεωρείται ανεπιφύλακτο, εκτός κι αν περιέχουν σημαντικό σκέλος χρηματοδότησης στην οποία περίπτωση αναγνωρίζονται στην εύλογη αξία. Ο Όμιλος διακρατεί τις εμπορικές απαιτήσεις με στόχο να εισπράξει τις συμβατικές ταμειακές ροές και επομένως τις επιμετρά μεταγενέστερα στο αναπόσβεστο κόστος με τη χρήση της μεθόδου πραγματικού επιτοκίου. Για την περιγραφή των πολιτικών απομείωσης του Ομίλου, ανατρέξτε στη σημείωση 3.1.β. 2.11. Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα στοιχεία Στο πλαίσιο της απεικόνισής τους στην κατάσταση ταμειακών ροών, τα χρηματικά διαθέσιμα και ισοδύναμα περιλαμβάνουν μετρητά, καταθέσεις όψεως στις τράπεζες, άλλες βραχυπρόθεσμες και υψηλού βαθμού ρευστότητας επενδύσεις με αρχικές λήξεις τριών μηνών ή συντομότερες, που είναι άμεσα μετατρέψιμες σε γνωστά ποσά μετρητών και υπόκεινται σε επουσιώδη κίνδυνο μεταβολών σε αξία. 2.12. Μετοχικό κεφάλαιο Οι κοινές μετοχές περιλαμβάνονται στα ίδια κεφάλαια. Τα άμεσα έξοδα για την έκδοση νέων μετοχών εμφανίζονται στη καθαρή θέση αφαιρετικά, καθαρά από φόρους. Όταν η Εταιρεία ή οι θυγατρικές της αγοράζουν μέρος μετοχικού κεφαλαίου τους, το ποσό που πληρώθηκε, περιλαμβανομένων οποιονδήποτε επιπλέον εξόδων και καθαρό από 100 φορολογία εισοδήματος, εμφανίζεται αφαιρετικά από τα ίδια κεφάλαια τους υπό μορφή ιδίων μετοχών, έως ότου οι μετοχές αυτές ακυρωθούν ή επανεκδοθούν. Όταν οι εν λόγω μετοχές μετέπειτα πωληθούν ή επανεκδοθούν, η αξία οποιασδήποτε τέτοιας συναλλαγής θα περιληφθεί στα ίδια κεφάλαια. 2.13. Δανεισμός Τα δάνεια καταχωρούνται αρχικά στην εύλογη αξία τους μείον τα τυχόν άμεσα έξοδα για την πραγματοποίηση της συναλλαγής. Μεταγενέστερα, αποτιμώνται στο αναπόσβεστο κόστος. Τυχόν διαφορά μεταξύ του εισπραχθέντος ποσού (καθαρού από σχετικά έξοδα συναλλαγών) και της αξίας εξόφλησης αναγνωρίζεται στην κατάσταση αποτελεσμάτων κατά τη διάρκεια του δανεισμού με τη μέθοδο του πραγματικού επιτοκίου. Τα δάνεια διαγράφονται από τον ισολογισμό όταν η υποχρέωση που ορίζεται στη σύμβαση έχει εκπληρωθεί, ακυρωθεί ή λήξει. Η διαφορά μεταξύ της λογιστικής αξίας μιας χρηματοοικονομικής υποχρέωσης που έχει εξαλειφθεί ή μεταβιβαστεί σε άλλο μέρος και του καταβληθέντος ποσού, συμπεριλαμβανομένων τυχόν μη ταμειακών περιουσιακών στοιχείων ή αναληφθεισών υποχρεώσεων, αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα ως άλλα χρηματοοικονομικά έσοδα ή έξοδα. Όταν οι όροι μιας χρηματοοικονομικής υποχρέωσης επαναδιαπραγματεύονται και η οικονομική οντότητα εκδίδει συμμετοχικούς τίτλους σε έναν πιστωτικό φορέα για να εξουδετερώσει το σύνολο ή μέρος της υποχρέωσης (χρέος για μετοχική ανταλλαγή), κέρδος ή ζημία αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα, το οποίο επιμετράται ως η διαφορά μεταξύ της λογιστικής αξίας της χρηματοοικονομικής υποχρέωσης και της εύλογης αξίας των εκδοθέντων συμμετοχικών τίτλων. Τα δάνεια ταξινομούνται ως βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις, εκτός εάν ο Όμιλος έχει το δικαίωμα να αναβάλλει την εξόφληση της υποχρέωσης για τουλάχιστον 12 μήνες μετά από την ημερομηνία του ισολογισμού. 2.14. Τρέχων και Αναβαλλόμενος φόρος εισοδήματος Ο τρέχων φόρος εισοδήματος υπολογίζεται πάνω στη βάση των φορολογικών νόμων που έχουν θεσπιστεί ή ουσιωδώς θεσπιστεί μέχρι την ημερομηνία του ισολογισμού σε εκείνες τις χώρες που οι εταιρείες του Ομίλου λειτουργούν και παράγουν φορολογητέο εισόδημα. Η διοίκηση περιοδικά αξιολογεί τα σημεία εκείνα στις φορολογικές δηλώσεις που σχετίζονται με καταστάσεις στις οποίες οι ισχύουσες φορολογικές διατάξεις υπόκεινται σε διαφορετική ερμηνεία και σχηματίζει προβλέψεις όπου απαιτείται πάνω στη βάση των ποσών που αναμένεται να πληρωθούν στις φορολογικές αρχές. Ο αναβαλλόμενος φόρος εισοδήματος προσδιορίζεται με την μέθοδο της υποχρέωσης που προκύπτει από τις προσωρινές διαφορές μεταξύ της λογιστικής αξίας και της φορολογικής βάσης των περιουσιακών στοιχείων και των υποχρεώσεων που εμφανίζονται στις οικονομικές καταστάσεις. Αναβαλλόμενος φόρος εισοδήματος δεν αναγνωρίζεται εάν προκύπτει από την αρχική αναγνώριση στοιχείου ενεργητικού ή παθητικού σε συναλλαγή, εκτός επιχειρηματικής 101 συνένωσης, η οποία όταν έγινε δεν επηρέασε ούτε το λογιστικό ούτε το φορολογικό κέρδος ή ζημία. Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις αναγνωρίζονται στο βαθμό που είναι πιθανόν να υπάρξουν μελλοντικά φορολογητέα κέρδη έναντι των οποίων θα χρησιμοποιηθούν οι προσωρινές διαφορές. Αναβαλλόμενες φορολογικές υποχρεώσεις αναγνωρίζονται για τις προσωρινές διαφορές που προκύπτουν από επενδύσεις σε θυγατρικές επιχειρήσεις με εξαίρεση την περίπτωση στην οποία η αναστροφή των προσωρινών διαφορών ελέγχεται από τον Όμιλο, οπότε είναι πιθανόν ότι οι προσωρινές διαφορές δε θα αναστραφούν στο προσεχές μέλλον. Ο αναβαλλόμενος φόρος προσδιορίζεται με τους φορολογικούς συντελεστές και νόμους που ισχύουν κατά την ημερομηνία του ισολογισμού και αναμένεται να ισχύσουν όταν οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις θα πραγματοποιηθούν ή οι αναβαλλόμενες φορολογικές υποχρεώσεις θα αποπληρωθούν. Ο φόρος αναγνωρίζεται στην «Κατάσταση συνολικών εισοδημάτων» εκτός και αν σχετίζεται με ποσά που έχουν αναγνωριστεί απευθείας στα Ίδια Κεφάλαια. Σε αυτήν την περίπτωση ο φόρος αναγνωρίζεται επίσης στα Ίδια Κεφάλαια. Οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις συμψηφίζονται μόνο εάν επιτρέπεται νομικά ο συμψηφισμός φορολογικών απαιτήσεων και υποχρεώσεων και εφόσον οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις προκύπτουν από την ίδια φορολογούσα αρχή επί της οντότητας που φορολογείται ή και επί διαφορετικών οντοτήτων και υπάρχει η πρόθεση η τακτοποίηση να γίνει με συμψηφισμό. 2.15 Προμηθευτές Οι προμηθευτές αναγνωρίζονται αρχικά στην εύλογη αξία τους και μεταγενέστερα επιμετρούνται σύμφωνα με το αναπόσβεστο κόστος βάσει της μεθόδου του πραγματικού επιτοκίου. Οι εμπορικές υποχρεώσεις καταχωρούνται ως βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις όταν η πληρωμή τους πρέπει να πραγματοποιηθεί μέσα στον επόμενο χρόνο. Αν η πληρωμή τους μπορεί να γίνει και πέραν του έτους, τότε καταχωρούνται στις μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις. 2.16. Παροχές στο προσωπικό 2.16.1. Παροχές μετά την έξοδο από την υπηρεσία Οι εταιρείες του Ομίλου έχουν διάφορα συνταξιοδοτικά προγράμματα σύμφωνα με τις τοπικές συνθήκες και πρακτικές στις χώρες δραστηριοποίησής τους. Οι παροχές μετά την έξοδο από την υπηρεσία περιλαμβάνουν τόσο προγράμματα καθορισμένων παροχών όσο και προγράμματα καθορισμένων εισφορών. Ως πρόγραμμα καθορισμένων παροχών ορίζεται το συνταξιοδοτικό ή αντίστοιχο πρόγραμμα αποχώρησης, το οποίο ορίζει καταβολή συγκεκριμένου ποσού σύνταξης ή αποζημίωσης, συνήθως σε συνάρτηση με έναν ή περισσότερους παράγοντες όπως είναι η ηλικία, τα έτη προϋπηρεσίας και ο μισθός κάθε εργαζόμενου. 102 Οι υποχρεώσεις που αφορούν προγράμματα συνταξιοδότησης ή οικειοθελούς αποχώρησης καθορισμένων παροχών, περιλαμβανομένων και των μη χρηματοδοτούμενων παροχών τερματισμού της απασχόλησης, λογίζονται στην παρούσα αξία της δέσμευσης για την καθορισμένη παροχή την ημερομηνία του ισολογισμού Η δέσμευση της καθορισμένης παροχής υπολογίζεται ετησίως από ανεξάρτητους αναλογιστές χρησιμοποιώντας τη μέθοδο της προβεβλημένης πιστωτικής μονάδας (projected unit credit method). Η παρούσα αξία της υποχρέωσης καθορισμένων παροχών υπολογίζεται με προεξόφληση των μελλοντικών χρηματικών εκροών με συντελεστή προεξόφλησης το επιτόκιο των μακροπροθέσμων υψηλής πιστοληπτικής διαβάθμισης εταιρικών ομολόγων που εκφράζονται στο ίδιο νόμισμα με τις πληρωμές των εισφορών και έχουν διάρκεια περίπου ίση με το συνταξιοδοτικό πρόγραμμα. Τα αναλογιστικά κέρδη ή ζημίες που προκύπτουν από εμπειρικές αναπροσαρμογές και αλλαγές σε αναλογιστικές παραδοχές χρεώνονται ή πιστώνονται στα ίδια κεφάλαια, στα λοιπά συνολικά έσοδα κατά την περίοδο την οποία προκύπτουν. Το κόστος προϋπηρεσίας αναγνωρίζεται απευθείας στην κατάσταση αποτελεσμάτων. Για προγράμματα καθορισμένων εισφορών, ο Όμιλος καταβάλλει εισφορές σε προγράμματα ιδιωτικής ασφάλισης συνταξιοδότησης σε εθελοντική βάση. Ο Όμιλος δεν έχει άλλες υποχρεώσεις πληρωμής μετά την καταβολή των εισφορών. Οι εισφορές αναγνωρίζονται ως έξοδα παροχών σε εργαζόμενους κατά το έτος οφειλής τους. Οι προπληρωμένες εισφορές αναγνωρίζονται ως περιουσιακό στοιχείο στο βαθμό που είναι διαθέσιμη η επιστροφή χρημάτων ή μείωση των μελλοντικών πληρωμών. 2.16.2. Παροχές τερματισμού της απασχόλησης Οι παροχές τερματισμού της απασχόλησης είναι πληρωτέες όταν η απασχόληση ενός εργαζόμενου λήξει πριν την προβλεπόμενη ημερομηνία συνταξιοδότησης ή όταν ο εργαζόμενος δέχεται να αποχωρήσει εθελούσια με αντάλλαγμα αυτές τις παροχές. Ο Όμιλος καταχωρεί αυτές τις παροχές το νωρίτερο από τις ακόλουθες ημερομηνίες: α) όταν ο Όμιλος δεν μπορεί πλέον να αποσύρει την προσφορά για αυτές τις παροχές και β) όταν η εταιρεία αναγνωρίζει έξοδα από αναδιοργάνωση που είναι στο πλαίσιο εφαρμογής του ΔΛΠ 37 στα οποία περιλαμβάνεται η πληρωμή παροχών τερματισμού της απασχόλησης. Παροχές απόλυσης ή εθελούσιας αποχώρησης, οι οποίες καθίστανται πληρωτέες σε διάστημα μεγαλύτερο από 12 μήνες μετά από την ημερομηνία του ισολογισμού προεξοφλούνται στην παρούσα αξία. 2.16.3. Προγράμματα διανομής κερδών και επιδομάτων απόδοσης (bonus) Ο Όμιλος αναγνωρίζει μία υποχρέωση και ένα έξοδο για τις πρόσθετες παροχές και τη συμμετοχή στα κέρδη, χρησιμοποιώντας μια μέθοδο υπολογισμού που λαμβάνει υπόψη τα κατανεμημένα κέρδη στους μετόχους, ύστερα από ορισμένες προσαρμογές. Ο Όμιλος αναγνωρίζει μία πρόβλεψη όταν υπάρχει δέσμευση νομική ή τεκμαιρόμενη ως αποτέλεσμα παρελθόντων γεγονότων. 103 2.16.4. Παροχές δικαιωμάτων προαίρεσης Ο Όμιλος εφαρμόζει έναν αριθμό από προγράμματα παροχών δικαιωμάτων προαίρεσης κατά τα οποία η εταιρεία λαμβάνει υπηρεσίες από τους εργαζόμενους ως αντάλλαγμα για συμμετοχικούς τίτλους του ομίλου. Η εύλογη αξία των υπηρεσιών των εργαζομένων που λαμβάνονται σε αντάλλαγμα των συμμετοχικών τίτλων αναγνωρίζεται ως έξοδο, με αντίστοιχη αύξηση στα ίδια κεφάλαια. Το συνολικό ποσό που θα αναγνωριστεί ως έξοδο κατά τη διάρκεια της περιόδου ωρίμανσης καθορίζεται σε σχέση με την εύλογη αξία των χορηγημένων δικαιωμάτων, εάν εξαιρέσουμε την επίδραση οποιονδήποτε συνθηκών κατοχύρωσης που δεν προέρχονται από την αγορά. Σε κάθε ημερομηνία Ισολογισμού ο Όμιλος αναθεωρεί τις εκτιμήσεις για τον αριθμό των δικαιωμάτων που αναμένεται να εξασκηθούν. Αναγνωρίζει την επίδραση της αναθεώρησης των αρχικών εκτιμήσεων, εφόσον υπάρξει, στα αποτελέσματα με ανάλογη προσαρμογή των ιδίων κεφαλαίων. Όταν εξασκούνται τα δικαιώματα προαίρεσης, η εταιρεία εκδίδει νέες μετοχές. Οι εισπράξεις που λαμβάνονται, καθαρές από οποιοδήποτε άμεσο κόστος συναλλαγής πιστώνονται στο μετοχικό κεφάλαιο (στην ονομαστική αξία) και στο αποθεματικό υπέρ το άρτιο όταν τα δικαιώματα προαίρεσης ασκούνται. 2.17. Προβλέψεις Προβλέψεις αναγνωρίζονται όταν: α) μια εταιρεία του Ομίλου έχει μια τρέχουσα νομική ή τεκμαιρόμενη δέσμευση που απορρέει από παρελθόντα γεγονότα β) είναι πιθανόν ότι θα απαιτηθεί εκροή πόρων για την εξόφληση της υποχρέωσης και γ) το απαιτούμενο ποσό μπορεί να εκτιμηθεί αξιόπιστα. Οι προβλέψεις αναδιάρθρωσης αποτελούνται από πρόστιμα που αφορούν στη πρώιμη λήξη μισθωμάτων, αποζημιώσεις του προσωπικού καθώς και προβλέψεις αναφορικά με προγράμματα αναδιοργάνωσης που έχουν αποφασιστεί και ανακοινωθεί από τη Διοίκηση και καταχωρούνται στην περίοδο στην οποία προκύπτουν νομικές ή τεκμαιρόμενες δεσμεύσεις πληρωμών από τον Όμιλο. Οι αποζημιώσεις προσωπικού καταχωρούνται μόνο είτε εφόσον υπάρξει συμφωνία με τους αντιπροσώπους των εργαζομένων η οποία καθορίζει τους όρους της αποχώρησης και τον αριθμό των απολυμένων, είτε εφόσον οι συγκεκριμένοι εργαζόμενοι έχουν ενημερωθεί για τους συγκεκριμένους όρους αποχώρησης. Μελλοντικές ζημίες που συνδέονται με τρέχουσες δραστηριότητες του Ομίλου δεν εγγράφονται ως προβλέψεις. Όπου υπάρχουν διάφορες παρόμοιες υποχρεώσεις, η πιθανότητα ότι θα απαιτηθεί εκροή κατά την εκκαθάριση προσδιορίζεται με την εξέταση της κατηγορίας υποχρεώσεων συνολικά. Πρόβλεψη αναγνωρίζεται ακόμα και εάν η πιθανότητα εκροής σχετικά με οποιοδήποτε στοιχείο που περιλαμβάνεται στην ίδια κατηγορία υποχρεώσεων μπορεί να είναι μικρή. Στις περιπτώσεις εκείνες που η εταιρεία μέλος του Ομίλου αναμένει μια πρόβλεψη να καλυφθεί από τρίτο, όπως για παράδειγμα συμβαίνει με τα ασφαλιστήρια συμβόλαια, η 104 κάλυψη αναγνωρίζεται ως ξεχωριστή απαίτηση αλλά μόνο όταν η κάλυψη είναι απολύτως εξασφαλισμένη. Οι εταιρείες του Ομίλου αναγνωρίζουν μια πρόβλεψη για επαχθείς συμφωνίες όταν τα οφέλη που αναμένεται να παράσχει μια τέτοια συμφωνία είναι μικρότερα από τις αναπόφευκτες δαπάνες της τήρησης των υποχρεώσεων που αναλαμβάνει η εταιρεία στα πλαίσια της εν λόγω συμφωνίας. Οι προβλέψεις υπολογίζονται στην παρούσα αξία των εξόδων τα οποία, βάση της καλύτερης εκτίμηση της διοίκησης, απαιτούνται για να καλυφθεί η παρούσα υποχρέωση κατά την ημερομηνία ισολογισμού. Το προεξοφλητικό επιτόκιο που χρησιμοποιείται για τον προσδιορισμό της παρούσας αξίας αντικατοπτρίζει τις τρέχουσες εύλογες εκτιμήσεις για την χρονική αξία του χρήματος που αφορούν την συγκεκριμένη υποχρέωση. 2.18. Αναγνώριση εσόδων (i) Έσοδα από την πώληση αγαθών και την πώληση υπηρεσιών Ο Όμιλος αναγνωρίζει τα έσοδα, εξαιρουμένων τόκων και εσόδων από μερίσματα και άλλα συναφή έσοδα από χρηματοοικονομικά μέσα που αναγνωρίζονται σύμφωνα με το ΔΠΧΑ 9, κατά τη μεταβίβαση των υποσχόμενων αγαθών ή υπηρεσιών σε πελάτες σε ποσά που αντικατοπτρίζουν το αντάλλαγμα που αναμένεται να δικαιούται ο Όμιλος έναντι των εν λόγω αγαθών ή υπηρεσιών με βάση την παρακάτω προσέγγιση πέντε βημάτων: Βήμα 1: Προσδιορισμός της σύμβασης για την πώληση αγαθών ή την παροχή υπηρεσιών (Identify the Contract). Βήμα 2: Προσδιορισμός των ξεχωριστών υποχρεώσεων που απορρέουν από τη σύμβαση με τον πελάτη (Identify the separate performance obligations within a contract). Βήμα 3: Προσδιορισμός του τιμήματος συναλλαγής (Determine the transaction price). Βήμα 4: Κατανομή του τιμήματος συναλλαγής στις υποχρεώσεις που απορρέουν από τη σύμβαση (Allocate the transaction price to the performance obligations in the contract). Βήμα 5: Αναγνώριση εσόδου καθώς η οντότητα ικανοποιεί τις υποχρεώσεις της που απορρέουν από τη σύμβαση με τον πελάτη (Recognise revenue when or as a performance obligation is satisfied). (ii) Πωλήσεις αγαθών Ο Όμιλος κατασκευάζει και διαθέτει στην αγορά επαγγελματικά ψυγεία (Κλάδος επαγγελματικής ψύξης) και υλικά συσκευασίας (Κλάδος υαλουργίας) που προορίζονται για τη βιομηχανία των αναψυκτικών. Τα έσοδα από την πώληση αγαθών αναγνωρίζονται όταν μεταβιβαστεί ο έλεγχος των προϊόντων, ήτοι με την παράδοση των προϊόντων στον πελάτη, ο δε πελάτης έχει πλήρη ευχέρεια επί του δικτύου διανομής και της τιμής πώλησης των προϊόντων και δεν υπάρχει καμία ανεκπλήρωτη υποχρέωση που θα μπορούσε να επηρεάσει την αποδοχή των προϊόντων εκ μέρους του χονδρέμπορου. Η παράδοση λαμβάνει χώρα όταν συντρέχουν τα εξής: τα προϊόντα αποστέλλονται στην καθορισμένη τοποθεσία, ο κίνδυνος απομείωσης και ζημίας μεταβιβάζεται στον πελάτη και είτε ο πελάτης αποδέχεται τα 105 προϊόντα σύμφωνα με το συμβόλαιο πώλησης, οι ρήτρες αποδοχής έχουν λήξει είτε ο Όμιλος έχει αντικειμενική ένδειξη ότι πληρούνται όλα τα κριτήρια για την αποδοχή. Τα επαγγελματικά ψυγεία συχνά πωλούνται με αναδρομικές εκπτώσεις λόγω όγκου με βάση συγκεντρωτικές πωλήσεις σε διάστημα 12 μηνών. Τα έσοδα αναγνωρίζονται με βάση την τιμή που προσδιορίζεται στο συμβόλαιο, χωρίς τις εκτιμώμενες εκπτώσεις όγκου (volume discounts). Για να γίνει εκτίμηση και να σχηματιστεί πρόβλεψη για τις εκπτώσεις, αξιοποιείται συσσωρευμένη εμπειρία, με τη μέθοδο εκτιμώμενης αξίας, και τα έσοδα αναγνωρίζονται μόνο στον βαθμό που είναι εξαιρετικά πιθανό να μην συμβεί σημαντική αναστροφή. Η υποχρέωση για επιστροφή χρημάτων περιλαμβάνεται στις εμπορικές και λοιπές υποχρεώσεις και αναγνωρίζεται για τις αναμενόμενες εκπτώσεις όγκου που είναι καταβλητέες στους πελάτες σε σχέση με τις πωλήσεις που έγιναν μέχρι το τέλος της περιόδου αναφοράς. Δεν θεωρείται ότι υφίσταται σκέλος χρηματοδότησης καθώς οι πωλήσεις πραγματοποιούνται με πιστωτικούς όρους των 60 ‐ 180 ημερών, σύμφωνα με τις πρακτικές της αγοράς. Η υποχρέωση του Ομίλου να επισκευάσει ή να αντικαταστήσει τα ελαττωματικά επαγγελματικά ψυγεία με βάση τους συνήθεις και διευρυμένους όρους της εγγύησης αναγνωρίζεται ως πρόβλεψη. ( Σημειώση 31) Η απαίτηση αναγνωρίζεται με την παράδοση των αγαθών καθώς το αντάλλαγμα θεωρείται απαιτητό το χρονικό αυτό σημείο . (iii) Πωλήσεις υπηρεσιών Ο κλάδος της επαγγελματικής ψύξης παρέχει επίσης υπηρεσίες μεταφοράς, υπηρεσίες εγγύησης, πέραν της εγγύησης με τους συνήθεις όρους της σύμβασης πώλησης αγαθών (διευρυμένη εγγύηση) και υπηρεσίες επισκευής στο πλαίσιο συμβάσεων σταθερής τιμής. Τα έσοδα από την παροχή υπηρεσιών αναγνωρίζονται με την πάροδο του χρόνου στη λογιστική περίοδο κατά την οποία παρασχέθηκαν οι υπηρεσίες. Τα έσοδα από τις διευρυμένες εγγυήσεις αναγνωρίζονται με βάση την υπηρεσία που παρασχέθηκε στο τέλος της περιόδου αναφοράς ως αναλογία των συνολικών υπηρεσιών που θα παρασχεθούν γιατί ο πελάτης λαμβάνει και χρησιμοποιεί τα οφέλη ταυτόχρονα.. Στην περίπτωση των υπηρεσιών μεταφοράς και των υπηρεσιών επισκευής όπου η σύμβαση περιέχει αμοιβή ανά ψυγείο, τα έσοδα αναγνωρίζονται στο ποσό το οποίο η Frigoglass έχει δικαίωμα να τιμολογήσει. Οι πελάτες τιμολογούνται σε μηνιαία βάση και το τίμημα καθίσταται πληρωτέο με την τιμολόγηση. (iv) Έσοδα από πιστωτικούς τόκους Τα έσοδα από πιστωτικούς τόκους υπολογίζονται εφαρμόζοντας το πραγματικό επιτόκιο στη λογιστική αξία ενός χρηματοοικονομικού περιουσιακού στοιχείου, εκτός από τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία που απομειώνονται μεταγενέστερα. Για τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία που έχουν απομειωθεί εφαρμόζεται το πραγματικό επιτόκιο στην καθαρή λογιστική αξία του χρηματοοικονομικού περιουσιακού στοιχείου (μετά την αφαίρεση της πρόβλεψης για απομείωσης). 106 Οι πιστωτικοί τόκοι καταγράφονται ως έσοδα από χρηματοδότηση όταν προέρχονται από χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία που κατέχονται για διαχείριση μετρητών. Τυχόν άλλοι πιστωτικοί τόκοι περιλαμβάνονται στα λοιπά έσοδα. (v) Έσοδα από μερίσματα Τα έσοδα από μερίσματα αναγνωρίζονται ως λοιπά έσοδα στα αποτελέσματα χρήσης (είτε αφορούν προμερίσματα είτε τα οριστικά μερίσματα) όταν συστήνεται το δικαίωμα είσπραξης πληρωμής. 2.19. Διανομή Μερισμάτων Τα μερίσματα καταχωρούνται στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις την περίοδο που εγκρίνονται από τη Γενική Συνέλευση των Μετόχων. 2.20. Επιχορηγήσεις Οι κρατικές επιχορηγήσεις αναγνωρίζονται στην εύλογη αξία τους όταν αναμένεται με βεβαιότητα ότι η επιχορήγηση θα εισπραχθεί και η επιχείρηση μέλος του Ομίλου θα συμμορφωθεί με όλους τους προβλεπόμενους όρους. Κρατικές επιχορηγήσεις που αφορούν έξοδα, αναβάλλονται και αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα έτσι ώστε να αντιστοιχίζονται με τις δαπάνες που προορίζονται να αποζημιώσουν. Οι κρατικές επιχορηγήσεις που σχετίζονται με την αγορά ενσώματων παγίων περιλαμβάνονται στις μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις ως αναβαλλόμενα έσοδα και μεταφέρονται ως έσοδα (πιστώνονται) στην κατάσταση αποτελεσμάτων με την σταθερή μέθοδο, κατά τη διάρκεια της αναμενόμενης ωφέλιμης ζωής των σχετικών παγίων στοιχείων. 2.21. Περιουσιακά στοιχεία μη κυκλοφορούντος ενεργητικού (ή ομάδες στοιχείων) που κατέχονται προς πώληση Τα περιουσιακά στοιχεία μη κυκλοφορούντος ενεργητικού (ή οι ομάδες διάθεσης) ταξινομούνται ως κατεχόμενα προς πώληση, εάν η λογιστική τους αξία θα ανακτηθεί κυρίως μέσω μιας συναλλαγής πώλησης και όχι μέσω συνεχιζόμενης χρήσης και μια πώληση θεωρείται πολύ πιθανή. Μετρώνται στη χαμηλότερη μεταξύ της λογιστικής τους αξίας και της εύλογης αξίας μείον το κόστος πώλησης, εκτός από περιουσιακά στοιχεία όπως οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις και τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία που αποτιμώνται στην εύλογη αξία. Η ζημία απομείωσης αναγνωρίζεται για οποιαδήποτε αρχική ή μεταγενέστερη απομείωση του περιουσιακού στοιχείου (ή της ομάδας διάθεσης) στην εύλογη αξία μείον το κόστος πώλησης. Το κέρδος αναγνωρίζεται για τυχόν μεταγενέστερες αυξήσεις στην εύλογη αξία μείον το κόστος πώλησης ενός περιουσιακού στοιχείου (ή ομάδας διάθεσης), αλλά δεν υπερβαίνει οποιαδήποτε σωρευμένη ζημία απομείωσης που είχε αναγνωριστεί προηγουμένως. Το κέρδος ή ζημία που δεν αναγνωρίστηκε προηγουμένως από την ημερομηνία πώλησης του μη κυκλοφορούντος περιουσιακού στοιχείου (ή ομάδας διάθεσης) αναγνωρίζεται κατά την ημερομηνία διαγραφής. 107 Τα μη κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία (συμπεριλαμβανομένων εκείνων που ανήκουν σε ομάδα διάθεσης) δεν αποσβένονται ή αποσβένονται ενώ ταξινομούνται ως κατεχόμενα προς πώληση. Οι τόκοι και τα λοιπά έξοδα που αποδίδονται στις υποχρεώσεις ενός ομίλου διάθεσης που κατατάσσεται ως κατεχόμενο προς πώληση εξακολουθούν να αναγνωρίζονται. Τα μη κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία που ταξινομούνται ως κατεχόμενα προς πώληση και τα περιουσιακά στοιχεία ενός ομίλου διάθεσης που κατατάσσεται ως κατεχόμενο για πώληση παρουσιάζονται ξεχωριστά από τα υπόλοιπα στοιχεία ενεργητικού του ισολογισμού. Οι υποχρεώσεις ενός ομίλου διάθεσης που κατατάσσεται ως κατεχόμενο για πώληση παρουσιάζονται ξεχωριστά από τις λοιπές υποχρεώσεις του ισολογισμού. Μια μη συνεχιζόμενη δραστηριότητα αποτελεί συστατικό στοιχείο της οντότητας που έχει διατεθεί ή έχει ταξινομηθεί ως κατεχόμενη προς πώληση και η οποία αντιπροσωπεύει χωριστή κύρια επιχειρηματική δραστηριότητα ή γεωγραφική περιοχή δραστηριοτήτων, αποτελεί μέρος ενός ενιαίου συντονισμένου σχεδίου για τη διάθεση μιας τέτοιας δραστηριότητας ή γεωγραφικής περιοχής ή είναι θυγατρική που αποκτήθηκε αποκλειστικά με σκοπό τη μεταπώληση. Τα αποτελέσματα των μη συνεχιζόμενων δραστηριοτήτων παρουσιάζονται ξεχωριστά στην κατάσταση αποτελεσμάτων. 2.22. Δικαιώματα χρήσης παγίων & Υποχρεώσεις μισθώσεων α) Πληροφορίες για μισθώσεις όπου ο Όμιλος είναι μισθωτής: Ο Όμιλος μισθώνει γραφεία, αποθήκες, εξοπλισμό και οχήματα. Οι συμβάσεις μίσθωσης συνήθως γίνονται για καθορισμένες περιόδους από 2 έως 5 έτη, αλλά μπορούν να έχουν δικαιώματα επέκτασης. Οι όροι μίσθωσης διαπραγματεύονται σε ατομική βάση και περιέχουν ένα ευρύ φάσμα διαφορετικών όρων και προϋποθέσεων. Οι συμβάσεις μίσθωσης δεν επιβάλλουν άλλες ρήτρες εκτός από την εξασφάλιση στα μισθωμένα περιουσιακά στοιχεία που κατέχονται από τον εκμισθωτή. Τα μισθωμένα περιουσιακά στοιχεία δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως εξασφάλιση για σκοπούς δανεισμού. Μέχρι το οικονομικό έτος 2018, οι μισθώσεις ακινήτων, εγκαταστάσεων και εξοπλισμού ταξινομoύνταν είτε ως χρηματοδοτικές μισθώσεις είτε ως λειτουργικές μισθώσεις. Οι πληρωμές που πραγματοποιoύνταν στο πλαίσιο λειτουργικών μισθώσεων (καθαρές από τυχόν κίνητρα που έλαβε ο εκμισθωτής) χρεώνονταν στα αποτελέσματα με τη σταθερή μέθοδο κατά τη διάρκεια της μίσθωσης. Από την 1η Ιανουαρίου 2019, οι μισθώσεις αναγνωρίζονται ως στοιχείο ενεργητικού καθώς και αντίστοιχη υποχρέωση κατά την ημερομηνία κατά την οποία το μισθωμένο περιουσιακό στοιχείο είναι διαθέσιμο για χρήση από τον Όμιλο. Κάθε καταβολή μισθώματος κατανέμεται μεταξύ της υποχρέωσης και του χρηματοοικονομικού κόστους. Το χρηματοοικονομικό κόστος επιβαρύνει τα αποτελέσματα χρήσεως κατά τη διάρκεια της περιόδου της μίσθωσης, ώστε να προκύψει ένα σταθερό περιοδικό επιτόκιο στο υπόλοιπο της υποχρέωσης για κάθε περίοδο. Το δικαίωμα χρήσης του περιουσιακού στοιχείου αποσβένεται κατά τη διάρκεια της μίσθωσης σε σταθερή βάση ή της ωφέλιμης ζωής του περιουσιακού στοιχείου αν 108 είναι μικρότερη. Τα περιουσιακά στοιχεία και οι υποχρεώσεις που απορρέουν από τη μίσθωση αρχικά αποτιμώνται βάσει της παρούσας αξίας. Οι υποχρεώσεις από μισθώματα περιλαμβάνουν την καθαρή παρούσα αξία των ακόλουθων μισθωμάτων: • τα σταθερά μισθώματα (συμπεριλαμβανομένων των ουσιαστικά σταθερών πληρωμών), μειωμένα κατά τυχόν εισπρακτέα κίνητρα μίσθωσης • τα κυμαινόμενα μισθώματα τα οποία εξαρτώνται από έναν δείκτη ή ένα επιτόκιο, τα οποία αρχικά επιμετρώνται με χρήση του δείκτη ή του επιτοκίου κατά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου • τα ποσά που αναμένεται να καταβληθούν από τον όμιλο βάσει εγγυημένων υπολειμματικών αξιών • η τιμή άσκησης του δικαιώματος αγοράς, εάν είναι μάλλον βέβαιο ότι ο Όμιλος θα ασκήσει αυτό το δικαίωμα, και • την καταβολή ποινής για καταγγελία της μίσθωσης, εάν η διάρκεια της μίσθωσης αποτυπώνει την άσκηση δικαιώματος του Ομίλου για καταγγελία της μίσθωσης. Στην αρχική επιμέτρηση της υποχρέωσης μίσθωσης περιλαμβάνονται και τα μισθώματα που αφορούν δικαιώματα επέκτασης που είναι μάλλον βέβαιο ότι θα εξασκηθούν. Οι πληρωμές μισθωμάτων προεξοφλούνται χρησιμοποιώντας το επιτόκιο που εμπεριέχεται στη μίσθωση. Εάν το επιτόκιο αυτό δεν μπορεί να προσδιοριστεί άμεσα, χρησιμοποιείται το διαφορικό επιτόκιο δανεισμού του μισθωτή, δηλαδή το επιτόκιο με το οποίο θα επιβαρυνόταν ο μισθωτής εάν δανειζόταν τα απαραίτητα κεφάλαια για την αγορά ενός περιουσιακού στοιχείου παρόμοιας αξίας με το περιουσιακό στοιχείο με δικαίωμα χρήσης, για παρόμοια χρονική περίοδο, με παρόμοιες εξασφαλίσεις και σε παρόμοιο οικονομικό περιβάλλον. Το κόστος του περιουσιακού στοιχείου με δικαίωμα χρήσης αποτελείται από: α. το ποσό της αρχικής επιμέτρησης της υποχρέωσης από τη μίσθωση β. τυχόν μισθώματα τα οποία καταβλήθηκαν κατά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου ή προγενέστερα, μείον οποιαδήποτε κίνητρα μίσθωσης έχουν εισπραχθεί γ. τυχόν αρχικές άμεσες δαπάνες με τις οποίες επιβαρύνθηκε ο μισθωτής και δ. εκτίμηση του κόστους με το οποίο θα επιβαρυνθεί ο μισθωτής προκειμένου να αποσυναρμολογήσει και να απομακρύνει το υποκείμενο περιουσιακό στοιχείο, να αποκαταστήσει το χώρο όπου έχει τοποθετηθεί ή να αποκαταστήσει το υποκείμενο περιουσιακό στοιχείο στην κατάσταση στην οποία προβλέπεται από τους όρους και τις προϋποθέσεις της μίσθωσης. Τα περιουσιακά στοιχεία με δικαιώματα χρήσης αποσβένονται με τη σταθερή μέθοδο με διάρκεια το μικρότερο μεταξύ της ωφέλιμης ζωής του περιουσιακού στοιχείου και της διάρκειας μίσθωσης. Οι πληρωμές που σχετίζονται με βραχυπρόθεσμες μισθώσεις εξοπλισμού και οχημάτων και όλες οι μισθώσεις περιουσιακών στοιχείων χαμηλής αξίας αναγνωρίζονται με τη σταθερή 109 μέθοδο ως έξοδο στα αποτελέσματα. Οι βραχυπρόθεσμες μισθώσεις είναι μισθώσεις με μίσθωση δώδεκα μηνών ή λιγότερο. Τα στοιχεία ενεργητικού χαμηλής αξίας περιλαμβάνουν εξοπλισμό πληροφορικής. Τα δικαιώματα επέκτασης και τερματισμού περιλαμβάνονται σε μισθώσεις ακινήτων και εξοπλισμού σε όλο τον Όμιλο. Αυτά χρησιμοποιούνται για τη μεγιστοποίηση της επιχειρησιακής ευελιξίας όσον αφορά τη διαχείριση των περιουσιακών στοιχείων που χρησιμοποιούνται στις εργασίες του ομίλου. Η πλειοψηφία των δικαιωμάτων επέκτασης και τερματισμού που εξασκούνται μπορούν να εξασκηθούν μόνο από τον όμιλο και όχι από τον εκάστοτε εκμισθωτή. β) Πληροφορίες για μισθώσεις όπου ο Όμιλος είναι εκμισθωτής: Οι εκμισθωτές συνεχίζουν να κατατάσσουν τις μισθώσεις ως λειτουργικές ή χρηματοδοτικές μισθώσεις. Τα έσοδα από λειτουργικές μισθώσεις όταν ο όμιλος είναι εκμισθωτής αναγνωρίζονται στην κατάσταση αποτελεσμάτων με τη σταθερή μέθοδο κατά τη διάρκεια της μίσθωσης. Τα αρχικά άμεσα κόστη που προκύπτουν από την απόκτηση λειτουργικής μίσθωσης προστίθενται στη λογιστική αξία του περιουσιακού στοιχείου και αναγνωρίζονται ως έξοδο κατά τη διάρκεια της μίσθωσης με την ίδια βάση με το έσοδα από μίσθωση. Τα αντίστοιχα μισθωμένα περιουσιακά στοιχεία περιλαμβάνονται στον ισολογισμό με βάση τη φύση τους. Κατά την 31.12.2019 δεν υπήρχαν περιπτώσεις κατά τις οποίες ο Όμιλος ήταν εκμισθωτής. Μισθώσεις (ΔΛΠ 17 εφαρμόσιμο έως 31 Δεκεμβρίου 2018) α) Όταν ο μισθωτής είναι εταιρεία του Ομίλου Οι μισθώσεις στις οποίες ο εκμισθωτής διατηρεί ουσιωδώς όλους τους κίνδυνους, αλλά και τις ωφέλειες που απορρέουν από το ιδιοκτησιακό καθεστώς καταχωρούνται ως λειτουργικ ές μισθώσεις. Οι πληρωμές που πραγματοποιούνται στα πλαίσια των λειτουργικών μισθώ σεων (καθαρές από τυχόν άλλα κίνητρα που έλαβε ο εκμισθωτής) αναγνωρίζονται στ α αποτελέσματα με τη σταθερή μέθοδο κατά τη διάρκεια της μίσθωσης. Ως χρηματοδοτικές μισθώσεις λογίζονται οι μισθώσεις ακινήτων, μηχανολογικών εγκατ αστάσεων και λοιπού εξοπλισμού κατά τις οποίες μία από τις εταιρείες του Ομίλου ουσια στικά φέρει το σύνολο των κινδύνων και των ωφελειών που απορρέουν από την κυρ ιότητα του παγίου. Οι χρηματοδοτικές μισθώσεις κεφαλαιοποιούνται κατά την έναρξη της μίσθωσης στη χαμηλότερη αξία που προκύπτει μεταξύ της εύλογης αξίας του πάγιου στοι χείου και της παρούσας αξίας των ελάχιστων μισθωμάτων. Κάθε πληρωμή του μισθώ ματος επιμερίζεται μεταξύ των υποχρεώσεων και των Χρηματοοικονομικών εξόδων ώστε να επιτυγχάνεται ένα σταθερό επιτόκιο στην υπολειπόμενη χρηματοοικονομική υποχρ έωση. Οι αντίστοιχες υποχρεώσεις από το μίσθωμα, καθαρές από χρηματοοικονομικές χρεώσεις, περιλαμβάνονται ως μακροχρόνιες υποχρεώσεις. Το μέρος του χρηματοοικονομικού κ όστους που αφορά στο επιτόκιο καταχωρείται στην κατάσταση αποτελεσμάτων κατά τη διάρκεια της περιόδου εκμίσθωσης ώστε να προκύπτει ένα σταθερό περιοδικό ποσοσ 110 τό επιτοκίου επί του υπόλοιπου των υποχρεώσεων για κάθε περίοδο. Τα ενσώματα πάγια στοιχεία που αποκτήθηκαν στα πλαίσια χρηματοδοτικών μισθώσεων αποσβένον ται στη μικρότερη περίοδο μεταξύ της διάρκειας της ωφέλιμης ζωής του στοιχείου, και της περιόδου διάρκειας της μίσθωσης. β) Όταν ο εκμισθωτής είναι εταιρεία του Ομίλου Κατά την εκμίσθωση στοιχείων του ενεργητικού στα πλαίσια χρηματοδοτικής μίσθωσης, η παρούσα αξία των ελάχιστων καταβολών των μισθωμάτων αναγνωρίζεται ως απαίτηση. Η διαφορά μεταξύ της μεικτής αξίας και της παρούσας αξίας της απαίτησης αναγνωρίζεται ω ς μη δεδουλευμένο χρηματοοικονομικό έσοδο. Το έσοδο από τις μισθώσεις αναγνωρίζ εται κατά τη διάρκεια της μίσθωσης με χρήση της μεθόδου της καθαρής επένδυσης (net investment), η οποία αντανακλά σταθερό περιοδικό ποσοστό απόδοσης. Στοιχεία του ενεργητικού που έχουν εκμισθωθεί σε τρίτους στα πλαίσια των λειτουργικών μισθώσεων καταχωρούνται ως ενσώματες ακινητοποιήσεις. Η απόσβεσή τους πραγματ οποιείται κατά τη διάρκεια τις αναμενόμενης ωφέλιμης ζωής τους, η οποία καθορίζετ αι μετά από σύγκριση με παρόμοιας φύσης ενσώματες ακινητοποιήσεις ιδιοκτησίας τ ου Ομίλου. Το εισόδημα από εκμισθώσεις (εκτός ενδεχόμενων κινήτρων προς τους μισθω τές) αναγνωρίζεται με τη σταθερή μέθοδο κατά τη διάρκεια της περιόδου μίσθωσης. Από 1 Ιανουαρίου 2019 η λογιστική πολιτική αυτή ανανεώθηκε με βάση το καινούριο πρότυπο ΔΠΧΑ 16, όπως περιγράφεται παραπάνω. 111 2.23. Νέα πρότυπα, τροποποιήσεις προτύπων και διερμηνείες: Συγκεκριμένα νέα πρότυπα, τροποποιήσεις προτύπων και διερμηνείες έχουν εκδοθεί, τα οποία είναι υποχρεωτικά για λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την 01.01.2019 ή μεταγενέστερα. O Όμιλος εφάρμοσε για πρώτη φορά το ΔΠΧΑ 16 (Μισθώσεις). Η φύση και η επίδραση αυτών των αλλαγών αναλύονται παρακάτω, σύμφωνα με τις απαιτήσεις των ΔΠΧΑ. Διάφορες άλλες τροποποιήσεις και ερμηνείες εφαρμόστηκαν για πρώτη φορά κατά το 2019 αλλά δεν είχαν σημαντικές επιπτώσεις στις ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις για το έτος που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019, εκτός της Διερμηνείας ΕΔΔΠΧΑ 23. Πρότυπα και Διερμηνείες υποχρεωτικά για την τρέχουσα οικονομική χρήση ΔΠΧΑ 16 «Μισθώσεις» (εφαρμόζεται στις ετήσιες λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1 Ιανουαρίου 2019 Το ΔΠΧΑ 16 εκδόθηκε τον Ιανουάριο του 2016 και αντικαθιστά το ΔΛΠ 17. Σκοπός του προτύπου είναι να εξασφαλίσει ότι οι μισθωτές και οι εκμισθωτές παρέχουν χρήσιμη πληροφόρηση που παρουσιάζει εύλογα την ουσία των συναλλαγών που αφορούν μισθώσεις. Το ΔΠΧΑ 16 εισάγει ένα ενιαίο μοντέλο για το λογιστικό χειρισμό από την πλευρά του μισθωτή, το οποίο απαιτεί ο μισθωτής να αναγνωρίζει περιουσιακά στοιχεία και υποχρεώσεις για όλες τις συμβάσεις μισθώσεων με διάρκεια άνω των 12 μηνών, εκτός εάν το υποκείμενο περιουσιακό στοιχείο είναι μη σημαντικής αξίας. Σχετικά με το λογιστικό χειρισμό από την πλευρά του εκμισθωτή, το ΔΠΧΑ 16 ενσωματώνει ουσιαστικά τις απαιτήσεις του ΔΛΠ 17. Επομένως, ο εκμισθωτής συνεχίζει να κατηγοριοποιεί τις συμβάσεις μισθώσεων σε λειτουργικές και χρηματοδοτικές μισθώσεις, και να ακολουθεί διαφορετικό λογιστικό χειρισμό για κάθε τύπο σύμβασης. Ο Όμιλος εφαρμόζει το ΔΠΧΑ 16 από την υποχρεωτική ημερομηνία υιοθέτησής του την 1η Ιανουαρίου 2019. Εφαρμόζει την απλοποιημένη μέθοδο μετάβασης και δε θα επαναδιατυπώσει συγκριτικά ποσά για το έτος που προηγείται της πρώτης εφαρμογής. Το πρότυπο επηρεάζει κυρίως τη λογιστική και απεικόνιση των λειτουργικών μισθώσεων του Ομίλου και της Εταιρείας. Για περισσότερες πληροφορίες ανατρέξτε στη Σημείωση 19. Ε.Δ.Δ.Π.Χ.Π 23 «Αβεβαιότητα σχετικά με το χειρισμό θεμάτων φορολογίας εισοδήματος» Η Διερμηνεία παρέχει επεξηγήσεις ως προς την αναγνώριση και επιμέτρηση του τρέχοντος και αναβαλλόμενου φόρου εισοδήματος όταν υπάρχει αβεβαιότητα σχετικά με τη φορολογική αντιμετώπιση κάποιων στοιχείων. Το Ε.Δ.Δ.Π.Χ.Π 23 έχει εφαρμογή σε όλες τις πτυχές της λογιστικοποίησης του φόρου εισοδήματος όταν υπάρχει τέτοια αβεβαιότητα, συμπεριλαμβανομένου του φορολογητέου κέρδους/ζημιάς, της φορολογικής βάσης των περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων, τα φορολογικά κέρδη και φορολογικές ζημιές και τους φορολογικούς συντελεστές. Με την υιοθέτηση της διερμηνείας, ο Όμιλος προχώρησε στην επαναταξινόμηση € 1.600 από τη γραμμή Λοιπές υποχρεώσεις προς τη γραμμή Τρέχουσες φορολογικές υποχρεώσεις. Ανατρέξτε στη Σημείωση 36. 112 ΔΠΧΑ 9 (Τροποποιήσεις) «Δικαιώματα πρόωρης αποπληρωμής με καταβολή αρνητικής ποινής εξόφλησης» Οι τροποποιήσεις παρέχουν στις εταιρείες τη δυνατότητα, εφόσον πληρούν μία συγκεκριμένη συνθήκη, να επιμετρούν χρηματοοικονομικά στοιχεία με δικαίωμα πρόωρης αποπληρωμής και καταβολή αρνητικής ποινής εξόφλησης (negative compensation) στο αναπόσβεστο κόστος ή στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών εισοδημάτων αντί στην εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων. ΔΛΠ 28 (Τροποποιήσεις) «Μακροπρόθεσμες συμμετοχές σε συγγενείς και κοινοπραξίες» Οι τροποποιήσεις διευκρινίζουν ότι οι οντότητες πρέπει να λογιστικοποιούν τις μακροπρόθεσμες συμμετοχές τους σε μία συγγενή εταιρεία ή κοινοπραξία ‐ στις οποίες δεν εφαρμόζεται η μέθοδος της καθαρής θέσης ‐ με βάση το ΔΠΧΑ 9. ΔΛΠ 19 (Τροποποιήσεις) «Τροποποίηση προγράμματος, περικοπή ή διακανονισμός» Οι τροποποιήσεις καθορίζουν τον τρόπο με τον οποίο οι οντότητες πρέπει να προσδιορίζουν τα συνταξιοδοτικά έξοδα όταν λαμβάνουν χώρα αλλαγές σε συνταξιοδοτικά προγράμματα καθορισμένων παροχών. Ετήσιες βελτιώσεις σε ΔΠΧΑ (Κύκλος 2015 – 2017) Οι τροποποιήσεις που παρατίθενται παρακάτω περιλαμβάνουν αλλαγές σε τέσσερα ΔΠΧΑ. ΔΠΧΑ 3 «Συνενώσεις επιχειρήσεων» Οι τροποποιήσεις διευκρινίζουν πως μία οντότητα επαναμετρά το ποσοστό που κατείχε προηγουμένως σε μία από κοινού ελεγχόμενη δραστηριότητα όταν αποκτά τον έλεγχο της επιχείρησης αυτής. ΔΠΧΑ 11 «Από κοινού συμφωνίες» Οι τροποποιήσεις διευκρινίζουν πως μία οντότητα δεν επαναμετρά το ποσοστό που κατείχε προηγουμένως σε μία από κοινού ελεγχόμενη δραστηριότητα όταν αποκτά από κοινού έλεγχο στην επιχείρηση αυτή. ΔΛΠ 12 «Φόροι εισοδήματος» Οι τροποποιήσεις διευκρινίζουν πως μία οντότητα λογιστικοποιεί όλες τις επιπτώσεις στο φόρο εισοδήματος από πληρωμές μερισμάτων με τον ίδιο τρόπο. IAS 23 «Κόστος δανεισμού» Οι τροποποιήσεις διευκρινίζουν πως μία οντότητα χειρίζεται ως μέρος του γενικού δανεισμού οποιοδήποτε δάνειο αναλήφθηκε ειδικά για την ανάπτυξη ενός περιουσιακού στοιχείου όταν το στοιχείο αυτό είναι έτοιμο για τη χρήση την οποία προορίζεται ή την πώλησή του. 113 Πρότυπα και Διερμηνείες υποχρεωτικά για μεταγενέστερες περιόδους ΔΠΧΑ 3 (Τροποποιήσεις) «Ορισμός συνένωσης επιχειρήσεων» (εφαρμόζεται στις ετήσιες λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1 Ιανουαρίου 2020) Ο νέος ορισμός εστιάζει στην έννοια της απόδοσης μιας επιχείρησης με τη μορφή παροχής αγαθών και υπηρεσιών στους πελάτες σε αντίθεση με τον προηγούμενο ορισμό ο οποίος εστίαζε στις αποδόσεις με τη μορφή μερισμάτων, χαμηλότερου κόστους ή άλλου οικονομικού οφέλους σε επενδυτές και λοιπά μέρη. Οι τροποποιήσεις δεν έχουν υιοθετηθεί ακόμη από την Ευρωπαϊκή Ένωση. ΔΛΠ 1 και ΔΛΠ 8 (Τροποποιήσεις) «Ορισμός του ουσιώδους» (εφαρμόζεται στις ετήσιες λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1 Ιανουαρίου 2020) Οι τροποποιήσεις αποσαφηνίζουν τον ορισμό του ουσιώδους και πώς πρέπει να χρησιμοποιείται, συμπληρώνοντας τον ορισμό με οδηγίες οι οποίες παρέχονταν έως τώρα σε άλλα σημεία των ΔΠΧΑ. Επιπλέον, έχουν βελτιωθεί οι διευκρινίσεις που συνοδεύουν τον ορισμό. Τέλος, οι τροποποιήσεις διασφαλίζουν ότι ο ορισμός του ουσιώδους εφαρμόζεται με συνέπεια σε όλα τα ΔΠΧΑ. Οι τροποποιήσεις δεν έχουν υιοθετηθεί ακόμη από την Ευρωπαϊκή Ένωση. 114 Σημείωση 3 Διαχείριση Χρηματοοικονομικών Κινδύνων Παράγοντες χρηματοοικονομικού κινδύνου Λόγω των δραστηριοτήτων του, ο Όμιλος εκτίθεται σε μια σειρά χρηματοοικονομικών κινδύνων: τον κίνδυνο αγοράς (συμπεριλαμβανομένων του συναλλαγματικού κινδύνου, του κινδύνου τιμών πρώτων υλών και του κινδύνου επιτοκίων), τον πιστωτικό κίνδυνο, τον κίνδυνο ρευστότητας και τον κίνδυνο κεφαλαίου. Στόχος του προγράμματος διαχείρισης κινδύνων του Ομίλου είναι η παρακολούθηση της αστάθειας των χρηματοπιστωτικών αγορών και η ελαχιστοποίηση της ενδεχόμενης αρνητικής τους επίδρασης στις ταμειακές ροές του Ομίλου. Τη διαχείριση κινδύνων αναλαμβάνει το Τμήμα Διαχείρισης Κεφαλαίων με βάση τις πολιτικές που έχει εγκρίνει το Διοικητικό Συμβούλιο. Ρόλος του είναι να προσδιορίζει, να αξιολογεί και να λαμβάνει μέτρα αποφυγής των χρηματοοικονομικών κινδύνων σε στενή συνεργασία με τις θυγατρικές του Ομίλου. Η εγκεκριμένη από το Διοικητικό Συμβούλιο, Πολιτική Διαχείρισης Κεφαλαίων, καθορίζει το πλαίσιο ελέγχου όλων των αποφάσεων που σχετίζονται με θέματα διαχείρισης κεφαλαίων και διαθεσίμων. Το Τμήμα Διαχείρισης Κεφαλαίων του Ομίλου δεν πραγματοποιεί κερδοσκοπικές συναλλαγές ή συναλλαγές που δεν έχουν σχέση με τις δραστηριότητες του Ομίλου. Κίνδυνος αγοράς I) Συναλλαγματικός κίνδυνος Ο Όμιλος δραστηριοποιείται διεθνώς και ως εκ τούτου εκτίθεται σε συναλλαγματικούς κινδύνους μελλοντικών συναλλαγών και συναλλαγματικούς κινδύνους που απορρέουν από αναγνωρισμένα χρηματικά περιουσιακά στοιχεία και υποχρεώσεις που εκφράζονται σε νομίσματα διαφορετικά από το λειτουργικό νόμισμα της εκάστοτε τοπικής οντότητας. Για να ελαχιστοποιήσουμε την έκθεση των θυγατρικών μας, οι οποίες χρησιμοποιούν λειτουργικά νομίσματα εκτός του ευρώ, στους συναλλαγματικούς κινδύνους εφαρμόζουμε την τακτική του natural hedging (ισοσκέλιση των απαιτήσεων και υποχρεώσεων σε ξένο νόμισμα). Το natural hedging επιτυγχάνεται μέσω της αντιστοιχίσης, στον μέγιστο δυνατό βαθμό, των ταμειακών ροών εσόδων και εξόδων ίδιου νομίσματος, ούτως ώστε να περιοριστεί ο αντίκτυπος των συναλλαγματικών μεταβολών. Όταν δεν είναι δυνατή η εφαρμογή του natural hedging, είναι πιθανό να χρησιμοποιήσουμε παράγωγα, κυρίως με τη μορφή προθεσμιακών συμβολαίων συναλλάγματος. Σε κάποιες περιπτώσεις όπου τα παράγωγα δεν είναι προσβάσιμα ή το κόστος χρήσης τους είναι πολύ μεγάλο, ενδεχομένως να αποφασίσουμε να μην προβούμε σε καμία αντιστάθμιση της συναλλαγματικής έκθεσης. Πρόσφατα, δεν έχουμε χρησιμοποιήσει παράγωγα, παρά μόνο την τακτική του natural hedging για την αντιστάθμιση των συναλλαγματικών κινδύνων, στο μέτρο του εφικτού. Οι ακόλουθοι πίνακες παρουσιάζουν την ευαισθησία του Ομίλου σε εύλογες μεταβολές των συναλλαγματικών ισοτιμιών, βάσει ιστορικών στοιχείων. Οι υπολογισμοί βασίζονται στην έκθεση κάθε θυγατρικής του Ομίλου, η οποία έχει χρηματικά περιουσιακά στοιχεία και υποχρεώσεις σε νομίσματα διαφορετικά από το λειτουργικό νόμισμά της. 115 Η ανάλυση ευαισθησίας περιλαμβάνει τα εκκρεμή νομισματικά στοιχεία που είναι εκφρασμένα σε ξένο νόμισμα, τα εξωτερικά δάνεια (δάνεια από τρίτους) και τα ενδοομιλικά δάνεια τα οποία αντιστοιχούν σε νόμισμα διαφορετικό από το λειτουργικό νόμισμα της εκάστοτε τοπικής οντότητας. Ευαισθησία συναλλαγματικού κινδύνου την 31η Δεκεμβρίου 2019 Συνολικό αποτέλεσμα Συνολικό αποτέλεσμα των αρνητικών των θετικών κινήσεων κινήσεων στο P&L στο P&L (Κέρδος)/ζημία στην (Κέρδος)/ζημία στην Ιστορικό ποσοστό κατάσταση κατάσταση μεταβλητότητας Νομίσματα αποτελεσμάτων αποτελεσμάτων νομίσματος εκατ. ευρώ εκατ. ευρώ σε 12μηνη περίοδο Δολάριο ΗΠΑ/Ευρώ 5,0% 909 ‐909 Ζλότι Πολωνίας/Ευρώ 3,2% ‐34 34 Κορώνα Νορβηγίας/Ευρώ 5,6% 90 ‐90 Λέι Ρουμανίας/Ευρώ 1,9% ‐14 14 Ραντ Νοτίου Αφρικής/Ευρώ 11,9% ‐1,187 1,187 ΝΑΙΡΑ/Ευρώ 5,1% 2,039 ‐2,039 Ρούβλι Ρωσίας/Ευρώ 7,3% ‐645 645 Ρουπία Ινδίας/Ευρώ 6,6% ‐416 416 Φιορίνι Ουγγαρίας/Ευρώ 4,2% ‐33 33 ΝΑΙΡΑ/ΔΟΛΑΡΙΟ ΗΠΑ 1,1% 290 ‐290 ΡΟΥΠΙΑ ΙΝΔΟΝΗΣΙΑΣ/ΔΟΛΑΡΙΟ ΗΠΑ 5,1% 124 ‐124 ΡΑΝΤ ΝΟΤΙΟΥ ΑΦΡΙΚΗΣ/ΔΟΛΑΡΙΟ ΗΠΑ 15,3% 564 ‐564 ΡΟΥΠΙΑ ΙΝΔΙΑΣ/ΔΟΛΑΡΙΟ ΗΠΑ 5,3% 324 ‐324 ΚΟΡΩΝΑ ΝΟΡΒΗΓΙΑΣ/ΔΟΛΑΡΙΟ ΗΠΑ 8,8% ‐6 6 Σύνολο 2,006 ‐2,006 116 Ευαισθησία συναλλαγματικού κινδύνου την 31η Δεκεμβρίου 2018 Συνολικό αποτέλεσμα Συνολικό αποτέλεσμα των θετικών κινήσεων των αρνητικών στο P&L κινήσεων στο P&L (Κέρδος)/ζημία στην (Κέρδος)/ζημία στην Ιστορικό ποσοστό κατάσταση κατάσταση μεταβλητότητας Νομίσματα αποτελεσμάτων αποτελεσμάτων νομίσματος εκατ. ευρώ εκατ. ευρώ σε 12μηνη περίοδο Δολάριο ΗΠΑ/Ευρώ 7,3% 224 ‐224 Ζλότι Πολωνίας/Ευρώ 4,2% ‐30 30 Κορώνα Νορβηγίας/Ευρώ 5,4% 150 ‐150 Λέι Ρουμανίας/Ευρώ 2,1% ‐59 59 Ραντ Νοτίου Αφρικής/Ευρώ 14,2% 182 ‐182 ΝΑΙΡΑ/Ευρώ 5,3% 906 ‐906 Ρούβλι Ρωσίας 13,2% ‐213 213 Ρουπία Ινδίας/Ευρώ 8,3% ‐366 366 Φιορίνι Ουγγαρίας/Ευρώ 4,4% ‐65 65 ΝΑΙΡΑ/ΔΟΛΑΡΙΟ ΗΠΑ 1,2% 116 ‐116 ΡΟΥΠΙΑ ΙΝΔΟΝΗΣΙΑΣ/ΔΟΛΑΡΙΟ ΗΠΑ 8,1% 219 ‐219 ΡΑΝΤ ΝΟΤΙΟΥ ΑΦΡΙΚΗΣ/ΔΟΛΑΡΙΟ ΗΠΑ 20,7% 676 ‐676 ΡΟΥΠΙΑ ΙΝΔΙΑΣ/ΔΟΛΑΡΙΟ ΗΠΑ 8,3% 152 ‐152 Σύνολο 1,890 ‐1,890 Τα συνολικά καθαρά συναλλαγματικά κέρδη/ζημίες που αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα χρήσεως ήταν: Καθαρά συναλλαγματικά κέρδη/(ζημία) (λειτουργικά) Καθαρά συναλλαγματικά κέρδη/(ζημία) (χρηματοοικονομικά) Συνολικές καθαρές συναλλαγματικές (ζημίες) που αναγνωρίζονται στο κέρδος προ φόρου εισοδήματος για την περίοδο 2019 (2,862) 1,178 2018 (4,882) (1,016) (1,684) (5,898) II) Κίνδυνος τιμών πρώτων υλών Το κόστος παραγωγής του Ομίλου παρουσιάζει ευαισθησία στις τιμές ορισμένων πρώτων υλών που χρησιμοποιούνται στη διαδικασία κατασκευής των προϊόντων του. Ο Όμιλος εκτίθεται κυρίως στις διακυμάνσεις τιμών του χαλκού, του χάλυβα, του αλουμινίου, του πλαστικού και του ανθρακικού νατρίου. Για να προστατευτεί, έχει θεσπίσει πολιτικές περιορισμού του κινδύνου που απορρέει από την μεταβλητότητα των τιμών των παραπάνω πρώτων υλών. Πιο συγκεκριμένα, κατά την αγορά των πρώτων υλών, διαπραγματευόμαστε τις εκπτώσεις με βάση τον όγκο που έχει αγοραστεί. Διατηρούμε στρατηγικά αποθέματα 117 στον προμηθευτή, στα εργοστάσιά μας και σε έτοιμα προϊόντα, για να είμαστε σε θέση να εγγυηθούμε τη διαθεσιμότητα των προϊόντων μας. Όταν είναι εφικτό, προβαίνουμε σε ετήσιες, εξάμηνες ή τρίμηνες συμφωνίες με τους προμηθευτές μας για να ανταποκριθούμε στο εκάστοτε πρόγραμμα παραγωγής και παράλληλα επιτρέπουμε τις προσαρμογές των συμφωνιών εάν οι τιμές ξεκινήσουν να υποχωρούν και να γίνουν πιο συμφέρουσες για εμάς. III) Κίνδυνος επιτοκίων Τα έσοδα του Ομίλου και οι λειτουργικές ταμειακές ροές είναι σε μεγάλο βαθμό ανεξάρτητα από τις διακυμάνσεις επιτοκίων της αγοράς, καθώς ο Όμιλος δεν διαθέτει άλλα έντοκα περιουσιακά στοιχεία ενεργητικού εκτός από βραχυπρόθεσμες προθεσμιακές καταθέσεις. Η έκθεση του Ομίλου, σε κίνδυνο σχετιζόμενο με τις διακυμάνσεις των επιτοκίων επί των υποχρεώσεων του, περιορίζεται στον κίνδυνο ταμειακών ροών από τυχόν μεταβολές στα κυμαινόμενα επιτόκια. Ο Όμιλος παρακολουθεί συνεχώς τις τάσεις των επιτοκίων και τη διάρκεια των αναγκών χρηματοδότησης. Η πολιτική του Ομίλου στοχεύει στην ελαχιστοποίηση της έκθεσης σε κινδύνους που συνδέονται με τα επιτόκια των ταμειακών ροών μέσω της μακροπρόθεσμης χρηματοδότησης. Για να δείτε την ανάλυση ευαισθησίας των κινδύνων που συνδέονται με τις διακυμάνσεις των επιτοκίων, ανατρέξτε στη Σημείωση 17. Πιστωτικός κίνδυνος Ο πιστωτικός κίνδυνος προέρχεται από τα ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα του Ομίλου και τα πιστωτικά ανοίγματα έναντι πελατών του, περιλαμβανομένων των εκκρεμών απαιτήσεων. I) Διαχείριση κινδύνου Όσον αφορά τις τράπεζες και τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, γίνονται δεκτά κυρίως ιδρύματα που αξιολογούνται από ανεξάρτητα μέρη και έχουν υψηλή πιστοληπτική ικανότητα. Ανατρέξτε στη Σημείωση 34 για να δείτε την πιστοληπτική διαβάθμιση των τραπεζών όπου τηρούνται οι καταθέσεις σε μετρητά. Όσον αφορά τις εκκρεμείς εμπορικές απαιτήσεις, ο Όμιλος έχει θεσπίσει πολιτικές για την αξιολόγηση της πιστοληπτικής διαβάθμισης του πελάτη, λαμβάνοντας υπόψη τη χρηματοοικονομική του θέση, την προηγούμενη εμπειρία καθώς και άλλους παράγοντες. Τίθενται επιμέρους πιστωτικά όρια και η συμμόρφωση παρακολουθείται τακτικά από τη διοίκηση. Η πιστωτική πολιτική του Ομίλου διέπεται από τους όρους πληρωμής που αναφέρονται ανά περίπτωση σε κάθε συμβόλαιο με τον πελάτη. Ο Όμιλος έχει σημαντική συγκέντρωση πιστωτικού κινδύνου με συγκεκριμένους πελάτες που συναποτελούν μεγάλους διεθνείς ομίλους με υψηλή ποιότητα πίστωσης. Ανατρέξτε στη Σημείωση 9 για να δείτε τις πιστοληπτικές διαβαθμίσεις των πελατών. II) Ασφάλιση Για κάποιες εμπορικές απαιτήσεις ο Όμιλος μπορεί να συνάψει ασφαλιστήρια συμβόλαια κάλυψης πιστωτικών κινδύνων. 118 III) Απομείωση Ο Όμιλος διαθέτει έναν μόνο τύπο χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων που ρυθμίζονται από το μοντέλο αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών. Τα στοιχεία αυτά είναι εμπορικές απαιτήσεις για πωλήσεις αποθεμάτων και εμπορικές απαιτήσεις από την παροχή υπηρεσιών. Ενώ τα ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα υπόκεινται επίσης στις απαιτήσεις απομείωσης του ΔΠΧΑ 9, η προσδιορισμένη ζημία απομείωσης ήταν επουσιώδης. Εμπορικές απαιτήσεις: Ο Όμιλος εφαρμόζει την απλοποιημένη προσέγγιση του ΔΠΧΑ 9 για την επιμέτρηση των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών, χρησιμοποιώντας την αναμενόμενη διάρκεια ζωής όλων των εμπορικών απαιτήσεων. Για να επιμετρηθούν οι αναμενόμενες πιστωτικές ζημιές, οι εμπορικές απαιτήσεις έχουν ομαδοποιηθεί σύμφωνα με τα κοινά χαρακτηριστικά πιστωτικού κινδύνου και τις ημέρες που βρίσκονται σε καθυστέρηση. Στο τέλος της περιόδου η διοίκηση του Οµίλου εκτίµησε ότι δεν υπήρχαν ουσιώδεις πιστωτικοί κίνδυνοι για τον Όμιλο, οι οποίοι να µην έχουν ήδη καλυφθεί από προβλέψεις για επισφαλείς απαιτήσεις. Οι επιπτώσεις του ΔΠΧΑ 9 λόγω της εφαρμογής του μοντέλου των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών είναι επουσιώδης. Κίνδυνος ρευστότητας Ο Όμιλος διαχειρίζεται συνετά τον κίνδυνο ρευστότητας για να διασφαλίσει επάρκεια σε ταμειακά διαθέσιμα και χρηματοδοτικούς πόρους, ούτως ώστε να είναι σε θέση να ανταπεξέρχεται στις υποχρεώσεις του έγκαιρα. Αυτό επιτυγχάνεται μέσω των διαθέσιμων τραπεζικών πιστωτικών γραμμών είτε δεσμευμένων είτε όχι. Για πληροφορίες σχετικά με τις άμεσα διαθέσιμες πιστωτικές διευκολύνσεις, ανατρέξτε στη Σημείωση 13. Λόγω της δυναμικότητας των εταιρειών του Ομίλου, το Τµήµα Διαχείρισης Κεφαλαίων αποσκοπεί στη διατήρηση της ευελιξίας χρηματοδότησης διατηρώντας ορισμένες δεσμευμένες γραμμές πίστωσης. Το Τµήµα Διαχείρισης Κεφαλαίων, διαχειρίζεται τους κινδύνους ρευστότητας μέσω της διατήρησης της προσβασιμότητας στις αγορές τίτλων χρέους και ιδίων κεφαλαίων αλλά και μέσω της συνεχούς παρακολούθησης του κεφαλαίου κίνησης και των πραγματικών όπως και των προβλεπόμενων ταμειακών ροών. Για να δείτε την ανάλυση ωριμότητας των χρηματοοικονομικών στοιχείων παθητικού, ανατρέξτε στη Σημείωση 35. Κίνδυνος κεφαλαίου Οι στόχοι του Ομίλου κατά τη διαχείριση του κεφαλαίου είναι, αφενός, η διαφύλαξη της ικανότητας του Ομίλου να συνεχίσει τις δραστηριότητές του (going concern basis) ώστε να εξασφαλίζει αποδόσεις για τους μετόχους και παροχές για τα λοιπά ενδιαφερόμενα μέρη και, αφετέρου, η διατήρηση της βέλτιστης διάρθρωσης κεφαλαίου ώστε να μειώσει το κόστος κεφαλαίου. Η πιστοληπτική διαβάθμιση του Ομίλου γίνεται από τους οίκους S&P Global Ratings και Moody’s. Οίκοι αξιολόγησης πιστοληπτικής διαβάθμισης S&P Global Ratings Moody’s Ημερομηνία δημοσίευσης Πιστοληπτική διαβάθμιση Προοπτικές 24 Ιανουαρίου 2020 24 Ιανουαρίου 2020 B‐ B3 Σταθερές Σταθερές 119 Σημείωση 4 Σημαντικές Λογιστικές Εκτιμήσεις & Κρίσεις της Διοίκησης Οι εκτιμήσεις και οι κρίσεις της διοίκησης επανεξετάζονται διαρκώς και βασίζονται σε ιστορικά δεδομένα και προσδοκίες για μελλοντικά γεγονότα, οι οποίες κρίνονται εύλογες σύμφωνα με τα ισχύοντα. 4.1. Σημαντικές λογιστικές εκτιμήσεις και παραδοχές Ο Όμιλος προβαίνει σε εκτιμήσεις και παραδοχές σχετικά με την εξέλιξη των μελλοντικών γεγονότων. Οι εκτιμήσεις και παραδοχές που ενέχουν σημαντικό κίνδυνο να προκαλέσουν ουσιώδεις προσαρμογές στις λογιστικές αξίες των περιουσιακών στοιχείων και των υποχρεώσεων στους επόμενους 12 μήνες αφορούν το φόρο εισοδήματος. 4.1.1. Φόρος Εισοδήματος Ο Όμιλος υπόκειται σε φορολόγηση σε διάφορες χώρες. Απαιτείται η άσκηση κρίσης από τη διοίκηση του Ομίλου για τον προσδιορισμό της πρόβλεψης για φόρο εισοδήματος. Υπάρχουν πολλές συναλλαγές και υπολογισμοί για τους οποίους ο τελικός προσδιορισμός του φόρου είναι αβέβαιος. Εάν ο τελικός φόρος είναι διαφορετικός από τον αρχικώς αναγνωρισθέντα, η διαφορά θα επηρεάσει το φόρο εισοδήματος και την πρόβλεψη για αναβαλλόμενη φορολογία της περιόδου. 4.1.2. Εκτιμώμενη απομείωση συμμετοχών Οι συμμετοχές του Ομίλου σε θυγατρικές εταιρείες υπόκεινται σε έλεγχο απομείωσης της αξίας τους, όταν υπάρχουν ενδείξεις ότι η λογιστική τους αξία δε θα ανακτηθεί. Η ανακτήσιμη αξία των θυγατρικών εταιρειών προσδιορίζεται με βάση την αξία χρήσεως αυτών (value in use) που απαιτεί την χρήση εκτιμήσεων. Στον υπολογισμό της αξίας χρησιμοποιούνται εκτιμήσεις ταμειακών ροών βάσει του εγκεκριμένου από τη διοίκηση προϋπολογισμού για ένα έτος και βάσει εκτιμήσεων ταμειακών ροών για τα επόμενα τέσσερα έτη. Κατά το τέλος της χρήσης, η Εταιρεία διατηρούσε επένδυση στην Frigoinvest Holdings Β.V. ποσού €60 εκατ.. Η Frigoinvest Holdings Β.V διατηρεί τις επενδύσεις στις θυγατρικές του Ομίλου στους κλάδους της επαγγελματικής Ψύξης και του Γυαλιού, που αντιπροσωπεύουν δύο διακριτές μονάδες δημιουργίας ταμειακών ροών. Κατά την διάρκεια της τρέχουσας περιόδου δεν υπήρξαν ενδείξεις απομείωσης. 4.1.3. Εκτίμηση της ωφέλιμης ζωής περιουσιακών στοιχειών Ο Όμιλος επανεξετάζει ετησίως την ωφέλιμη ζωή των ενσώματων παγίων καθώς και των άυλων περιουσιακών στοιχειών. Οι εκτιμήσεις αυτές λαμβάνουν υπόψη τα ανάλογα επιχειρησιακά δεδομένα και μελλοντικά σχέδια κατά την ημερομηνία επανεξέτασης καθώς και τις εκάστοτε συνθήκες της αγοράς. 4.1.4. Προβλέψεις επισφαλών απαιτήσεων Οι προβλέψεις για επισφαλείς απαιτήσεις βασίζονται σε παραδοχές σχετικά με τον κίνδυνο αθέτησης τους καθώς και των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών. Ο Όμιλος εξασκεί κρίση για να κάνει υποθέσεις και να υπολογίσει τη ζημιά απομείωσης, με βάση την εμπειρία του παρελθόντος, τις υπάρχουσες συνθήκες της αγοράς καθώς και τις μελλοντικές εκτιμήσεις στο τέλος κάθε περιόδου αναφοράς. 120 Η διοίκηση έχει αξιολογήσει τα εισπρακτέα υπόλοιπα των θυγατρικών και έχει καθορίσει ότι αυτές οι απαιτήσεις δεν χρειάζονται πρόβλεψη απομείωσης. Η ανάλυση της πρόβλεψη βρίσκεται στη Σημείωση 9. Για περισσότερες πληροφορίες αναφορικά με τις απαιτήσεις από πελάτες ανατρέξτε στη Σημείωση 9. 4.1.5. Υποχρεώσεις παροχών προσωπικού Η παρούσα αξία των χρηματοδοτούμενων υποχρεώσεων είναι συνάρτηση πολλών παραγόντων, που καθορίζονται με αναλογιστικές μελέτες χρησιμοποιώντας παραδοχές. Οι παραδοχές που χρησιμοποιούνται για τον καθορισμό της σχετικής υποχρέωσης είναι το προεξοφλητικό επιτόκιο, η αναμενόμενη απόδοση των περιουσιακών στοιχείων του προγράμματος, οι μελλοντικές αυξήσεις μισθών, ο πληθωρισμός και οι μελλοντικές αυξήσεις συντάξεων. Οποιαδήποτε μεταβολή σε αυτές τις παραδοχές έχει αντίκτυπο στην παρούσα αξία των χρηματοδοτούμενων υποχρεώσεων. Ο Όμιλος αναθέτει τις αναλογιστικές μελέτες σε έμπειρους ανεξάρτητους αναλογιστές οι οποίοι καθορίζουν το ύψος των χρηματοδοτούμενων υποχρεώσεων στο τέλος κάθε έτους (βλ. Σημ. 32 για αναλυτικές πληροφορίες). 4.1.6. Εκτιμώμενη απομείωση ενσώματων ακινητοποιήσεων Οι ενσώματες ακινητοποιήσεις του Ομίλου υπόκεινται σε έλεγχο απομείωσης της αξίας τους, όταν υπάρχουν ενδείξεις ότι η λογιστική τους αξία δε θα ανακτηθεί. Η ανακτήσιμη αξία των ενσώματων ακινητοποιήσεων προσδιορίζεται με βάση το ΔΛΠ 36 ως η υψηλότερη αξία μεταξύ της αξίας χρήσης και της εύλογης αξίας μειωμένης κατά το κόστος της πώλησης. Όταν η ανακτήσιμη αξία προσδιορίζεται με βάση την αξία χρήσης (value in use), απαιτείται η χρήση εκτιμήσεων. 4.2. Καθοριστικές κρίσεις της διοίκησης για την εφαρμογή των λογιστικών αρχών Δεν υπάρχουν τομείς στους οποίους η Διοίκηση πρέπει να κάνει σημαντικές εκτιμήσεις κατά την εφαρμογή των λογιστικών πολιτικών εκτός από τις επιλογές επέκτασης που σχετίζονται με την εφαρμογή του ΔΠΧΠ 16. Για περισσότερες λεπτομέρειες, ανατρέξτε στη Σημείωση 19. 121 FRIGOGLASS A.B.E.E. Σημειώσεις επί των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων Ποσά σε χιλιάδες € Σημείωση 5 - Πληροφόρηση ανά κλάδο Κλάδος είναι κάθε διακεκριμένη επιχειρηματική δραστηριότητα του Ομίλου με ιδιάζοντα χαρακτηριστικά ως προς τη φύση της δραστηριότητας, τους επιχειρηματικούς κινδύνους που συνεπάγεται καθώς και ως προς το επιχειρηματικό περιβάλλον στο οποίο αναπτύσσεται η δραστηριότητα. Οι πληροφορίες για την επιχειρηματική δραστηριότητα του Ομίλου που παρουσιάζονται παρακάτω βασίζονται σε πληροφορίες που λαμβάνει το Management Committee για να αξιολογήσει την απόδοση των επιχειρηματικών κλάδων του Ομίλου. Συνεκτιμώντας τα παραπάνω η κατάτμηση των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων του Ομίλου σε κλάδους γίνεται ως εξής: - Επαγγελματική Ψύξη - Υαλουργία Βλέπε Σημείωση 19 σχετικά με την επίδραση στους κλάδους από τις αλλαγές στη λογιστική πολιτική των μισθώσεων. Η κατανομή των ενοποιημένων στοιχείων του ισολογισμού και των αποτελεσμάτων περιόδου ανά κλάδο επιχειρηματικής δραστηριότητας αναλύεται ως εξής: Συνεχιζόμενες δραστηριότητες: α) Στοιχεία ανά κλάδο i) Κατάσταση αποτελεσμάτων Χρήση που έληξε 31.12.2019 Επαγγελματική Ψύξη Έσοδα από συμβάσεις με πελάτες Δεδομένη χρονική στιγμή Σε βάθος χρόνου Σύνολο Εσόδων από συμβάσεις με πελάτες Κέρδη προ φόρων, χρηματοδοτικών & επενδυτικών αποτελεσμάτων Χρηματοοικονομικά έξοδα Χρηματοοικονομικά έσοδα Κέρδη / <Ζημιές> από Χρηματοοικονομικά Υαλουργία Χρήση που έληξε 31.12.2018 Σύνολο Επαγγελματική Ψύξη 311.071 57.347 368.418 113.919 113.919 424.990 57.347 482.337 262.980 52.477 315.457 23.792 (23.513) 101 (23.412) 26.306 2.238 3.403 5.640 50.098 (21.276) 3.504 (17.772) 11.865 (23.041) 191 (22.849) Κέρδη / <Ζημιές> προ φόρων και εξόδων αναδιοργάνωσης Καθαρά <έξοδα> /έσοδα αναδιοργάνωσης Κέρδη / <Ζημιές> προ φόρων Φόροι εισοδήματος 380 (4.843) (4.463) (3.391) 31.946 31.946 (10.492) 32.326 (4.843) 27.483 (13.883) Κέρδη / <Ζημιές> μετά από φόρους (7.854) 21.454 Κέρδη / <Ζημιές> που κατανέμονται σε μετόχους Εταιρείας Αποσβέσεις (7.505) 14.150 13.071 8.718 (1.088) - Απομείωση ενσώματων ακινητοποιήσεων Κέρδη / <Ζημιές> προ χρηματοοικονομικών εξόδων, εξόδων αναδιοργάνωσης, φόρων & αποσβέσεων EBITDA 39.030 35.024 Υαλουργία 101.840 101.840 Χρήση που έληξε 01.01 - 12.12.18 Σύνολο Mη Συνεχιζόμενες Δραστηριότητες Υαλουργία 364.820 52.477 417.297 24.819 24.819 22.707 (1.662) 3.345 1.682 34.572 (24.703) 3.536 (21.167) (7.729) (392) (10.984) (301) (11.285) (5.711) 24.389 24.389 (8.152) 13.405 (301) 13.104 (13.863) (8.121) (8.121) - 13.600 (16.996) 16.237 (759) (8.121) 5.566 22.868 (16.610) 12.591 9.206 7.200 (7.404) 19.791 (8.121) 74 (1.088) (2.071) - (2.071) - 74.054 26.527 29.907 Δεν υπάρχουν πωλήσεις μεταξύ των κλάδων 56.434 (7.655) % Διαφορά 31.12.2019 vs 31.12.2018 Επαγγελματι κή Ψύξη Έσοδα από συμβάσεις με πελάτες Κέρδη προ φόρων, χρηματοδοτικών & επενδυτικών αποτελεσμάτων EBITDA 122 16,8% 100,5% 47,1% Υαλουργία 11,9% 15,8% 17,1% Σύνολο 15,6% 44,9% 31,2% FRIGOGLASS A.B.E.E. Σημειώσεις επί των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων Ποσά σε χιλιάδες € Σημείωση 5 - Πληροφόρηση ανά κλάδο (συνέχεια) ii) Κατάσταση χρηματοοικονομικής θέσης Χρήση που έληξε 31.12.2019 Γενικό σύνολο ενεργητικού Γενικό σύνολο υποχρεώσεων Επενδύσεις/ κεφαλαιακές δαπάνες M η Επαγγελματική Σ Ψύξη υ ν 281.809 407.847 Χρήση που έληξε 31.12.2018 Σύνολο Υαλουργία Επαγγελματική Ψύξη Υαλουργία Σύνολο 161.580 62.980 443.389 470.827 247.816 374.061 148.281 64.995 396.097 439.056 9.193 21.261 Αναφορά Σημ. 6 & 7 30.454 11.402 24.464 35.866 Οι υποχρεώσεις των τομέων επιμετρούνται με τον ίδιο τρόπο με τον οποίο επιμετρούνται στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις. Αυτές οι υποχρεώσεις κατανέμονται με βάση τις λειτουργίες του κάθε τομέα. β) Πωλήσεις ανά γεωγραφική περιοχή - Χώρες εγκατάστασης πελατών Όμιλος Mη Συνεχιζόμενες Δραστηριότητες Υαλουργία Χρήση που έληξε Χρήση που έληξε 31.12.2019 31.12.2018 01.01 - 12.12.18 Κλάδος Επαγγελματικής Ψύξης: Ανατολική Ευρώπη Δυτική Ευρώπη Αφρική / Μέση Ανατολή Ασία / Ωκεανία Σύνολο 187.335 92.859 52.219 36.005 368.418 142.043 83.681 61.533 28.200 315.457 Κλάδος Υαλουργίας: Αφρική Σύνολο 113.919 113.919 101.840 101.840 Σύνολο Πωλήσεων: Ανατολική Ευρώπη Δυτική Ευρώπη Αφρική / Μέση Ανατολή Ασία / Ωκεανία Γενικό Σύνολο 187.335 92.859 166.138 36.005 482.337 142.043 83.681 163.373 28.200 417.297 123 64 10.358 14.397 24.819 FRIGOGLASS A.B.E.E. Σημειώσεις επί των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων Ποσά σε χιλιάδες € Σημείωση 5 - Πληροφόρηση ανά Κλάδο (συνέχεια) Πωλήσεις ανά γεωγραφική περιοχή - Χώρες εγκατάστασης πελατών Μητρική Εταιρεία Χρήση που έληξε 31.12.2019 31.12.2018 Κλάδος Επαγγελματικής Ψύξης: Ανατολική Ευρώπη Δυτική Ευρώπη Αφρική / Μέση Ανατολή Ασία / Ωκεανία Πωλήσεις σε Τρίτους Ενδοεταιρικές πωλήσεις ( Σημ 20 ) Σύνολο Πωλήσεων 1.642 25.902 6.659 34.203 5.765 39.968 γ) Επενδύσεις/ κεφαλαιακές δαπάνες ανά γεωγραφική περιοχή 1.337 27.066 6.864 2 35.269 6.804 42.073 Όμιλος Η βάση της κατανομής σε γεωγραφικούς τομείς βασίζεται στη φυσική θέση του περιουσιακού στοιχείου. Χρήση που έληξε 31.12.2019 31.12.2018 3.824 4.459 420 490 9.193 6.464 4.226 304 408 11.402 Κλάδος Υαλουργίας: Αφρική Σύνολο 21.261 21.261 24.464 24.464 Γενικό Σύνολο 30.454 35.866 - 359 Κλάδος Επαγγελματικής Ψύξης: Ανατολική Ευρώπη Δυτική Ευρώπη Αφρική Ασία Σύνολο Μη συνεχιζόμενες δραστηριότητες 124 FRIGOGLASS A.B.E.E. Σημειώσεις επί των Ενδιάμεσων Συνοπτικών Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων Ποσά σε χιλιάδες € Σημείωση 6 - Ενσώματες ακινητοποιήσεις Όμιλος Γήπεδα & οικόπεδα Κόστος Υπόλοιπο 01.01.2019 Προσθήκες Ακινητοποιήσεις υπό εκτέλεση Πωλήσεις Αναδιάταξη λογαριασμών (Σημ 7) Διαγραφές ενσωματ. ακινητοποιήσεων Συναλλαγματικές διαφορές Υπόλοιπο 31.12.2019 Συσσωρευμένες αποσβέσεις Υπόλοιπο 01.01.2019 Αποσβέσεις Πωλήσεις Απομείωση αξίας από αναδιοργάνωση δραστηριοτήτων ( Σημ 28 ) Απομείωση αξίας Διαγραφές ενσωματ. ακινητοποιήσεων Συναλλαγματικές διαφορές Υπόλοιπο 31.12.2019 Αναπόσβεστη αξία 31.12.2019 Κτίρια & τεχνικά έργα 4.856 28 4.884 Μηχανήματα & Έπιπλα & Μεταφορικά μηχανολογικές λοιπός μέσα εγκαταστάσεις εξοπλισμός Σύνολο 58.870 1.420 36 117 (319) 70 60.194 231.445 8.932 13.406 (4.846) (225) (13.883) 1.992 236.821 6.177 748 (615) (8) (268) 105 6.139 11.714 1.200 126 (43) (27) (2.479) (209) 10.282 313.062 12.300 13.568 (5.504) (143) (16.949) 1.986 318.320 - 27.769 1.719 - 150.485 13.057 (4.846) 4.122 923 (615) 9.451 863 (43) 191.827 16.562 (5.504) - 223 (319) 34 29.426 430 1.088 (13.883) 1.082 147.413 5 (268) 7 4.174 42 (2.479) 34 7.868 700 1.088 (16.949) 1.157 188.881 30.768 89.408 1.965 2.414 129.439 4.884 Οι Ακινητοποιήσεις υπό εκτέλεση σχετίζονται κυρίως με το φούρνο για γυαλί στην Beta Glass Νιγηρίας. Τα υφιστάμενα εμπράγματα βάρη αναφέρονται αναλυτικά στη Σημείωση 13 σχετικά με το μακροπρόθεσμο και βραχυπρόθεσμο δανεισμό. Η Frigoglass A.B.E.E στις 7 Ιουνίου 2019 ανακοίνωσε ότι στο πλαίσιο των συνεχιζόμενων πρωτοβουλιών αναδιάρθρωσης του παραγωγικού ιστού, που αποσκοπεί στη βελτίωση της κοστολογικής της δομής και στην ενίσχυση της μακροπρόθεσμης ανταγωνιστικότητας του Ομίλου, προχωρά στην άμεση διακοπή της παραγωγικής δραστηριότητας του εργοστασίου της Κάτω Αχαΐας, η οποία εφαρμόστηκε από την ημερομηνία της ανακοίνωσης. Στα πλαίσια της αναδιοργάνωσης στην Κάτω Αχαΐα αναγνωρίστηκαν κόστη απομείωσης των ενσωμάτων ακινητοποιήσεων ύψους € 0,7 εκατ. Στο πλαίσιο της αναδιάρθρωσης της Κάτω Αχαίας, πολλά στοιχεία παλαιού εξοπλισμού με αναπόσβεστη αξία ύψους 477 χιλ. έχουν διαγραφεί / απομειωθεί πλήρως. Για τα γήπεδα και τα κτίρια χρησιμοποιήθηκε ανεξάρτητος εκτιμητής και το ποσό της απομείωσης που αναγνωρίστηκε ήταν € 223 χιλ.. Οι παραδοχές που χρησιμοποιήθηκαν από τον εκτιμητή περιλαμβάνουν παραδοχές σχετικά με την κατοχή, πολεοδομία και κατάσταση των κτιρίων και της γης. Η εύλογη αξία προέρχεται κατά κύριο λόγο από συγκρίσιμες πρόσφατες συναλλαγές με όρους αγοράς. 125 FRIGOGLASS A.B.E.E. Σημειώσεις επί των Ενδιάμεσων Συνοπτικών Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων Ποσά σε χιλιάδες € Σημείωση 6 - Ενσώματες ακινητοποιήσεις (συνέχεια) Για τη Χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 Έγινε άσκηση απομείωσης για τις μονάδες δημιουργίας ταμειακών ροών όπου υπήρχαν ενδείξεις ότι η λογιστική τους αξία ξεπερνά την ανακτήσιμη αξία. Οι ανακτήσιμες αξίες των μονάδων δημιουργίας ταμειακών ροών προσδιορίστηκαν με βάση την αξία χρήσης αυτών (value in use). Στον παραπάνω υπολογισμό χρησιμοποιήθηκαν εκτιμήσεις ταμειακών ροών βάσει του εγκεκριμένου από τη διοίκηση προϋπολογισμού για ένα έτος και βάσει εκτιμήσεων ταμειακών ροών για τα επόμενα τέσσερα έτη. Yποκειμενικές εκτιμήσεις και κρίσεις της διοίκησης σχετικά με τα μελλοντικά αποτελέσματα των μονάδων δημιουργίας ταμειακών ροών περιλήφθηκαν στον παραπάνω υπολογισμό. Αυτές οι εκτιμήσεις και κρίσεις περιλαμβάνουν παραδοχές σχετικά με τους ρυθμούς αύξησης εσόδων, το άμεσο κόστος και τα προεξοφλητικά επιτόκια. Ο παρακάτω πίνακας περιλαμβάνει τις βασικές παραδοχές που λήφθηκαν υπόψη κατά τον υπολογισμό της αξίας χρήσεως (Value in Use): Κλάδος Επαγγελματικής Ψύξης: Frigoglass Indonesia Επιτόκιο ( μετά από φόρους ) αναγωγής σε παρούσα αξία: 9,7% Μικτό περιθώριο προ Αποσβέσεων: 12,1% - 14,6% Ρυθμός ανάπτυξης στο διηνεκές: 3,0% Λόγω των δυσμενών λειτουργικών αποτελεσμάτων πραγματοποιήθηκε άσκηση απομείωσης για την 31.12.2019, χρησιμοποιώντας τις παραπάνω παραδοχές και από την άσκηση προέκυψε απομείωση η οποία και επιβάρυνε τα αποτελέσματα € 1,1 εκ. για την Frigoglass Indonesia PT. Κλάδος Επαγγελματικής Ψύξης: Frigoglass Indonesia PT Οι ενσώματες ακινητοποιήσεις περιλαμβάνουν οικόπεδα και κτίρια ύψους € 2,2 εκ. και μηχανήματα € 1,1 εκ. Η άσκηση απομείωσης με βάση την αξία χρήσης οδήγησε σε απομείωση ύψους € 1,1 εκ., αναφορικά για τα μηχανήματα. Για τη γη και κτίρια πραγματοποιήθηκε ανεξάρτητη αποτίμηση, η οποία είχε ως αποτέλεσμα ποσό για τα συγκεκριμένα περιουσιακά στοιχεία μεγαλύτερο από τη λογιστική αξία τους. Επομένως, δεν θα προέκυπτε περαιτέρω απομείωση ακόμη και αν οι υποθέσεις που χρησιμοποιήθηκαν άλλαζαν. Οι ακινητοποιήσεις υπό εκτέλεση κεφαλαιοποιούνται κατά κύριο λόγο έως την 31.12 της επόμενης χρονιάς. Συναλλαγματικές διαφορές: Οι αρνητικές συναλλαγματικές διαφορές προέρχονται από την υποτίμηση των νομισμάτων έναντι του Ευρώ και οι θετικές συναλλαγματικές διαφορές από την ανατίμηση των νομισμάτων έναντι του Ευρώ. 126 FRIGOGLASS A.B.E.E. Σημειώσεις επί των Ενδιάμεσων Συνοπτικών Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων Ποσά σε χιλιάδες € Σημείωση 6 - Ενσώματες ακινητοποιήσεις (συνέχεια) Όμιλος Γήπεδα & οικόπεδα Κόστος Υπόλοιπο 01.01.2018 Προσθήκες Ακινητοποιήσεις υπό εκτέλεση Πωλήσεις Διαγραφές ενσωματ. ακινητοποιήσεων Συναλλαγματικές διαφορές Υπόλοιπο 31.12.2018 Συσσωρευμένες αποσβέσεις Υπόλοιπο 01.01.2018 Αποσβέσεις Πωλήσεις Απομείωση αξίας Διαγραφές ενσωματ. ακινητοποιήσεων Συναλλαγματικές διαφορές Υπόλοιπο 31.12.2018 Αναπόσβεστη αξία 31.12.2018 Κτίρια & τεχνικά έργα 5.097 (252) 11 4.856 4.856 Μηχανήματα & Έπιπλα & Μεταφορικά μηχανολογικές λοιπός μέσα εγκαταστάσεις εξοπλισμός Σύνολο 60.013 655 269 (2.191) (39) 163 58.870 202.320 17.164 11.075 (953) (2.784) 4.623 231.445 5.751 1.012 (677) (29) 120 6.177 11.445 886 228 (346) (551) 52 11.714 284.626 19.717 11.572 (4.419) (3.403) 4.969 313.062 27.585 1.784 (1.700) (44) 144 27.769 136.469 12.492 (558) 2.071 (2.720) 2.731 150.485 4.275 736 (591) (44) (254) 4.122 9.542 763 (333) (551) 30 9.451 177.871 15.775 (3.182) 2.071 (3.359) 2.651 191.827 31.101 80.960 2.055 2.263 121.235 Τα υφιστάμενα εμπράγματα βάρη αναφέρονται αναλυτικά στη Σημείωση 13 σχετικά με το μακροπρόθεσμο και βραχυπρόθεσμο δανεισμό. Οι ακινητοποιήσεις υπό εκτέλεση κεφαλαιοποιούνται κατά κύριο λόγο έως την 31.12 της επόμενης χρονιάς. Για τη Χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2018 Έγινε άσκηση απομείωσης για τις μονάδες δημιουργίας ταμειακών ροών όπου υπήρχαν ενδείξεις ότι η λογιστική τους αξία ξεπερνά την ανακτήσιμη αξία. Οι ανακτήσιμες αξίες των μονάδων δημιουργίας ταμειακών ροών προσδιορίστηκαν με βάση την αξία χρήσης αυτών (value in use). Στον παραπάνω υπολογισμό χρησιμοποιήθηκαν εκτιμήσεις ταμειακών ροών βάσει του εγκεκριμένου από τη διοίκηση προϋπολογισμού για ένα έτος και βάσει εκτιμήσεων ταμειακών ροών για τα επόμενα τέσσερα έτη. Yποκειμενικές εκτιμήσεις και κρίσεις της διοίκησης σχετικά με τα μελλοντικά αποτελέσματα των μονάδων δημιουργίας ταμειακών ροών περιλήφθηκαν στον παραπάνω υπολογισμό. Αυτές οι εκτιμήσεις και κρίσεις περιλαμβάνουν παραδοχές σχετικά με τους ρυθμούς αύξησης εσόδων, το άμεσο κόστος και τα προεξοφλητικά επιτόκια. Ο παρακάτω πίνακας περιλαμβάνει τις βασικές παραδοχές που λήφθηκαν υπόψη κατά τον υπολογισμό της αξίας χρήσεως (Value in Use): Κλάδος Επαγγελματικής Ψύξης: Frigoglass India Επιτόκιο ( μετά από φόρους ) αναγωγής σε παρούσα αξία: 12,6% Μικτό περιθώριο προ Αποσβέσεων: 8,4% - 11,0% Ρυθμός ανάπτυξης στο διηνεκές: 4,0% Λόγω των δυσμενών λειτουργικών αποτελεσμάτων πραγματοποιήθηκε άσκηση απομείωσης για την 31.12.2018, χρησιμοποιώντας τις παραπάνω παραδοχές και από την άσκηση προέκυψε απομείωση η οποία και επιβάρυνε τα αποτελέσματα € 2,1 εκ. για την Frigoglass India PVT Ltd.. Κλάδος Επαγγελματικής Ψύξης: Frigoglass India PVT Ltd. Κατά την 31.12.2018, η ανακτήσιμη αξία της μονάδας δημιουργίας ταμειακών ροών της Frigoglass India ήταν € 6,9 εκ.. Eάν ο ετήσιος ρυθμός ανάπτυξης στο διηνεκές που χρησιμοποιήθηκε για τον υπολογισμό της αξίας χρήσης της μονάδας δημιουργίας ταμειακών ροών, ήταν 1% χαμηλότερο από τις εκτιμήσεις της διοίκησης στις 31.12.2018 (3,0% σε αντίθεση με το 4,0%), ο Όμιλος δε θα έπρεπε να αναγνωρίσει επιπλέον απομείωση στα ενσώματα πάγια περιουσιακά στοιχεία. Εάν το προεξοφλητικό επιτόκιο μετά φόρων που εφαρμόστηκε στις προβλέψεις ταμειακών ροών της μονάδας δημιουργίας ταμειακών ροών, ήταν υψηλότερο κατά 1% από τις εκτιμήσεις της διοίκησης (13,6% αντί 12,6%), ο Όμιλος θα έπρεπε να αναγνωρίσει επιπλέον απομείωση στα ενσώματα πάγια περιουσιακά στοιχεία € 0,54 εκ.. 127 FRIGOGLASS A.B.E.E. Σημειώσεις επί των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων Ποσά σε χιλιάδες € Σημείωση 6 - Ενσώματες ακινητοποιήσεις (συνέχεια) Μητρική Εταιρεία Γήπεδα & οικόπεδα Κόστος Υπόλοιπο 01.01.2019 Προσθήκες Πωλήσεις Διαγραφές ενσωματ. ακινητοποιήσεων Αναδιάταξη λογαριασμών (Σημ 7) Υπόλοιπο 31.12.2019 Συσσωρευμένες αποσβέσεις Υπόλοιπο 01.01.2019 Αποσβέσεις Πωλήσεις Διαγραφές ενσωματ. ακινητοποιήσεων Απομείωση αξίας από αναδιοργάνωση δραστηριοτήτων ( Σημ 28 ) Υπόλοιπο 31.12.2019 Αναπόσβεστη αξία 31.12.2019 Κτίρια & τεχνικά έργα Μηχανήματα & Έπιπλα & Μεταφορικά μηχανολογικές λοιπός μέσα εγκαταστάσεις εξοπλισμός Σύνολο 303 303 9.046 39 (318) (14) 8.753 13.928 9 (659) (11.568) 1.710 362 (362) - 2.561 156 (2.262) (129) 326 26.200 204 (659) (14.510) (143) 11.092 - 6.633 274 (318) 13.145 124 (619) (11.370) 260 3 (268) 2.254 69 (2.262) 22.292 470 (619) (14.218) - 223 6.812 430 1.710 5 - 42 103 700 8.625 303 1.941 - - 223 2.467 Η Frigoglass A.B.E.E στις 7 Ιουνίου 2019 ανακοίνωσε ότι στο πλαίσιο των συνεχιζόμενων πρωτοβουλιών αναδιάρθρωσης του παραγωγικού ιστού, που αποσκοπεί στη βελτίωση της κοστολογικής της δομής και στην ενίσχυση της μακροπρόθεσμης ανταγωνιστικότητας του Ομίλου, προχωρά στην άμεση διακοπή της παραγωγικής δραστηριότητας του εργοστασίου της Κάτω Αχαΐας, η οποία εφαρμόστηκε από την ημερομηνία της ανακοίνωσης. Στα πλαίσια της αναδιοργάνωσης στην Κάτω Αχαΐα αναγνωρίστηκαν κόστη απομείωσης των ενσωμάτων ακινητοποιήσεων ύψους € 0,7 εκατ. Στο πλαίσιο της αναδιάρθρωσης της Κάτω Αχαίας, πολλά στοιχεία παλαιού εξοπλισμού με αναπόσβεστη αξία ύψους 477 χιλ. έχουν διαγραφεί / απομειωθεί πλήρως. Για τα γήπεδα και τα κτίρια χρησιμοποιήθηκε ανεξάρτητος εκτιμητής και το ποσό της απομείωσης που αναγνωρίστηκε ήταν € 223 χιλ.. Οι παραδοχές που χρησιμοποιήθηκαν από τον εκτιμητή περιλαμβάνουν παραδοχές σχετικά με την κατοχή, πολεοδομία και κατάσταση των κτιρίων και της γης. Η εύλογη αξία προέρχεται κατά κύριο λόγο από συγκρίσιμες πρόσφατες συναλλαγές με όρους αγοράς. Τα υφιστάμενα εμπράγματα βάρη αναφέρονται αναλυτικά στη Σημείωση 13 σχετικά με το μακροπρόθεσμο και βραχυπρόθεσμο δανεισμό. Οι ακινητοποιήσεις υπό εκτέλεση κεφαλαιοποιούνται κατά κύριο λόγο έως την 31.12 της επόμενης χρονιάς. Μητρική Εταιρεία Γήπεδα & οικόπεδα Κτίρια & τεχνικά έργα Μηχανήματα & Έπιπλα & Μεταφορικά μηχανολογικές λοιπός μέσα εγκαταστάσεις εξοπλισμός Σύνολο Κόστος Υπόλοιπο 01.01.2018 Προσθήκες Πωλήσεις Διαγραφές ενσωματ. ακινητοποιήσεων Υπόλοιπο 31.12.2018 303 303 9.014 32 9.046 14.292 87 (33) (418) 13.928 267 95 362 2.906 (345) 2.561 26.782 214 (33) (763) 26.200 Συσσωρευμένες αποσβέσεις Υπόλοιπο 01.01.2018 Αποσβέσεις Πωλήσεις Διαγραφές ενσωματ. ακινητοποιήσεων Υπόλοιπο 31.12.2018 - 6.333 300 6.633 13.308 247 (20) (390) 13.145 255 5 260 2.471 128 (345) 2.254 22.367 680 (20) (735) 22.292 303 2.413 102 307 3.908 Αναπόσβεστη αξία 31.12.2018 128 783 FRIGOGLASS A.B.E.E. Σημειώσεις επί των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων Ποσά σε χιλιάδες € Σημείωση 7 - Ασώματες ακινητοποιήσεις Έξοδα ανάπτυξης Όμιλος Δικαιώματα Λογισμικά & βιομηχανικής λοιπές ιδιοκτησίας & ασώματες εμπορικά ακινητοποισήματα ήσεις Σύνολο Κόστος Υπόλοιπο 01.01.2019 Προσθήκες Ακινητοποιήσεις υπό εκτέλεση Αναδιάταξη λογαριασμών ( Σημ 6 ) Διαγραφές ασώματων ακινητοποιήσεων Συναλλαγματικές διαφορές Υπόλοιπο 31.12.2019 29.866 64 3.345 1.714 (15.169) 28 19.848 37 (35) 2 25.817 618 559 (1.571) (15.073) (46) 10.304 55.720 682 3.904 143 (30.277) (18) 30.154 Συσσωρευμένες αποσβέσεις Υπόλοιπο 01.01.2019 Αποσβέσεις Αναδιάταξη Λογαριασμών ( Σημ 6 ) Διαγραφές ασώματων ακινητοποιήσεων Συναλλαγματικές διαφορές Υπόλοιπο 31.12.2019 23.034 2.535 907 (15.169) 15 11.322 37 (35) 2 21.516 1.304 (907) (15.073) 17 6.857 44.587 3.839 (30.277) 32 18.181 3.447 11.973 Αναπόσβεστη αξία 31.12.2019 8.526 - Οι διαγραφές ασώματων ακινητοποιήσεων αφορούν κυρίως διαγραφές παλαιών και πλήρως αποσβεσμένων ασώματων ακινητοποιήσεων τα οποία δεν χρησιμοποιούνται και διαγράφησαν. Οι ακινητοποιήσεις υπό εκτέλεση κεφαλαιοποιούνται κατά κύριο λόγο έως την 31.12 της επόμενης χρονιάς. Τα υφιστάμενα εμπράγματα βάρη αναφέρονται αναλυτικά στη Σημείωση 13 σχετικά με το μακροπρόθεσμο και βραχυπρόθεσμο δανεισμό. Όμιλος Δικαιώματα Λογισμικά & βιομηχανικής λοιπές Έξοδα ιδιοκτησίας & ασώματες ανάπτυξης εμπορικά ακινητοποισήματα ήσεις Κόστος Υπόλοιπο 01.01.2018 28.833 212 24.088 Προσθήκες 110 2.103 Ακινητοποιήσεις υπό εκτέλεση 2.335 28 Πωλήσεις (21) Διαγραφές ασώματων ακινητοποιήσεων (1.439) (178) (396) Συναλλαγματικές διαφορές 27 3 15 Υπόλοιπο 31.12.2018 29.866 37 25.817 Συσσωρευμένες αποσβέσεις Υπόλοιπο 01.01.2018 Αποσβέσεις Πωλήσεις Διαγραφές ασώματων ακινητοποιήσεων Συναλλαγματικές διαφορές Υπόλοιπο 31.12.2018 22.250 2.198 (1.439) 25 23.034 Αναπόσβεστη αξία 31.12.2018 6.832 129 212 (178) 3 37 - Σύνολο 53.133 2.213 2.363 (21) (2.013) 45 55.720 19.895 2.033 (21) (389) (2) 21.516 42.357 4.231 (21) (2.006) 26 44.587 4.301 11.133 FRIGOGLASS A.B.E.E. Σημειώσεις επί των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων Ποσά σε χιλιάδες € Σημείωση 7 - Ασώματες ακινητοποιήσεις (συνέχεια) Μητρική Εταιρεία Δικαιώματα βιομηχανικής ιδιοκτησίας & εμπορικά σήματα Έξοδα ανάπτυξης Λογισμικά & λοιπές ασώματες ακινητοποιήσεις Σύνολο Κόστος Υπόλοιπο 01.01.2019 Προσθήκες Ακινητοποιήσεις υπό εκτέλεση Πωλήσεις σε θυγατρικές εταιρείες του ομίλου Διαγραφές ασώματων ακινητοποιήσεων Αναδιάταξη λογαριασμών ( Σημ 6 ) Υπόλοιπο 31.12.2019 22.567 (8.528) (14.039) - 35 (35) - 18.758 316 549 (1.805) (14.974) 143 2.987 41.360 316 549 (10.333) (29.048) 143 2.987 Συσσωρευμένες αποσβέσεις Υπόλοιπο 01.01.2019 Αποσβέσεις Πωλήσεις σε θυγατρικές εταιρείες του ομίλου Διαγραφές ασώματων ακινητοποιήσεων Υπόλοιπο 31.12.2019 18.129 (4.159) (13.970) - 35 (35) - 15.827 634 (961) (14.974) 526 33.991 634 (5.120) (28.979) 526 2.461 2.461 Αναπόσβεστη αξία 31.12.2019 - - Οι διαγραφές ασώματων ακινητοποιήσεων αφορούν κυρίως διαγραφές παλαιών και πλήρως αποσβεσμένων ασώματων ακινητοποιήσεων τα οποία δεν χρησιμοποιούνται και διαγράφησαν. Οι ακινητοποιήσεις υπό εκτέλεση κεφαλαιοποιούνται κατά κύριο λόγο έως την 31.12 της επόμενης χρονιάς. Η πώληση αφορά την πνευματική ιδιοκτησία για την ανάπτυξη προϊόντων, στη Frigoglass Romania S.R.L. για το ποσό των Ευρώ 15,4 εκατ. το οποίο συμψηφίστηκε με υποχρεώσεις προς την Frigoglass Romania S.R.L. ( Σημ 26 ). Το κερδος από την συναλλαγη ανηλθε σε Ευρώ 10,1 εκατ. Μητρική Εταιρεία Έξοδα ανάπτυξης Δικαιώματα βιομηχανικής ιδιοκτησίας & εμπορικά σήματα Λογισμικά & λοιπές ασώματες ακινητοποιήσεις Σύνολο Κόστος Υπόλοιπο 01.01.2018 Προσθήκες Ακινητοποιήσεις υπό εκτέλεση Διαγραφές ασώματων ακινητοποιήσεων Υπόλοιπο 31.12.2018 21.429 45 1.093 22.567 35 35 16.959 1.806 (7) 18.758 38.423 1.851 1.093 (7) 41.360 Συσσωρευμένες αποσβέσεις Υπόλοιπο 01.01.2018 Αποσβέσεις Υπόλοιπο 31.12.2018 16.617 1.512 18.129 35 35 14.482 1.345 15.827 31.134 2.857 33.991 4.438 - 2.931 7.369 Αναπόσβεστη αξία 31.12.2018 130 FRIGOGLASS A.B.E.E. Σημειώσεις επί των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων Ποσά σε χιλιάδες € Σημείωση 8 - Αποθέματα Όμιλος 31.12.2019 31.12.2018 Πρώτες & βοηθητικές ύλες, ανταλλακτικά Παραγωγή σε εξέλιξη Έτοιμα προϊόντα Μείον: Προβλέψεις Σύνολο Ανάλυση Προβλέψεων για αποθέματα: 62.783 66.597 - 3.046 3.186 2.533 - 28 50.441 42.023 - 1.056 (9.160) 107.250 (9.414) 101.739 - (1.898) 2.232 Όμιλος 31.12.2019 31.12.2018 Σύνολο προβλέψεων κατά την έναρξη της χρήσης Προσθήκες κατά τη διάρκεια της χρήσης Καθαρά <έξοδα> /έσοδα αναδιοργάνωσης ( Σημ. 28 ) Αντιλογισμός αχρησιμοποίητων προβλέψεων Σύνολο χρεώσεων στα αποτελέσματα χρήσης από προβλέψεις Πραγματοποιηθείσες κατά τη διάρκεια της χρήσης Αναδιάταξη λογαριασμών Συναλλαγματικές διαφορές Σύνολο προβλέψεων κατά τη λήξη της χρήσης Μητρική Εταιρεία 31.12.2019 31.12.2018 Μητρική Εταιρεία 31.12.2019 31.12.2018 9.414 2.978 250 (78) 9.639 2.095 (547) 1.898 250 (309) 1.893 50 - 3.150 (3.524) 18 102 9.160 1.548 (1.754) (19) 9.414 (59) (1.839) - 50 (45) 1.898 Το κονδύλι αναδιάταξη λογαριασμών περιλαμβάνει πρόβλεψη πρώτων υλών η οποία είχε περάσει στα αποτελέσματα σε προηγούμενη χρήση και είχε καταχωρηθεί απευθείας στο απόθεμα. Τα υφιστάμενα εμπράγματα βάρη αναφέρονται αναλυτικά στη Σημείωση 13 σχετικά με το μακροπρόθεσμο και βραχυπρόθεσμο δανεισμό. 131 FRIGOGLASS A.B.E.E. Σημειώσεις επί των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων Ποσά σε χιλιάδες € Σημείωση 9 - Πελάτες Πελάτες Μείον: Προβλέψεις Σύνολο Όμιλος 31.12.2019 31.12.2018 98.269 78.611 (746) (1.005) 97.523 77.606 Μητρική Εταιρεία 31.12.2019 31.12.2018 5.574 4.570 (375) (618) 5.199 3.952 Η αύξηση του υπολοίπου των πελατών προέρχεται κυρίως από την εποχικότητα και την αύξηση των πωλήσεων ( Σημ. 23 ). Η εύλογη αξία των εμπορικών απαιτήσεων προσεγγίζει τις λογιστικές αξίες. Ο Όμιλος και η Εταιρεία παρουσιάζουν σημαντική συγκέντρωση πιστωτικού κινδύνου σε βασικούς πελάτες, που ανήκουν σε μεγάλους διεθνείς ομίλους, όπως η Coca - Cola HBC, CCEP, άλλοι εμφιαλωτές Coca - Cola, ο όμιλος Diageo - Guinness, ο όμιλος Pepsi και ο όμιλος Heineken. Ο Όμιλος δε ζητά εμπράγματες ή χρηματικές εγγυήσεις από τους πελάτες του και αυτό οφείλεται κυρίως στην ποιότητα του πελατολογίου και το διεθνές κύρος των πελατών αυτών. Η διοίκηση δεν αναμένει ζημίες από τη μη ανάκτηση των υπολοίπων των πελατών (μείον προβλέψεων) κατά την 31.12.2019. Τα υφιστάμενα εμπράγματα βάρη αναφέρονται αναλυτικά στη Σημείωση 13 σχετικά με το μακροπρόθεσμο και βραχυπρόθεσμο δανεισμό. Ανάλυση Προβλέψεων για πελάτες: Όμιλος 31.12.2019 31.12.2018 Σύνολο προβλέψεων κατά την έναρξη της χρήσης Προσθήκες κατά τη διάρκεια της περιόδου Διαγραφές Σύνολο χρεώσεων στα αποτελέσματα από προβλέψεις Πραγματοποιηθείσες κατά τη διάρκεια της περιόδου Συναλλαγματικές διαφορές Σύνολο προβλέψεων κατά τη λήξη Μητρική Εταιρεία 31.12.2019 31.12.2018 1.005 23 (40) 6.194 69 (4.996) 618 - 5.623 (4.990) (17) (256) 14 746 (4.927) (246) (16) 1.005 (243) 375 (4.990) (15) 618 Κατά τη διάρκεια του 2018 ποσό € 5 εκατ. διαγράφηκε καθώς κρίθηκε ως μη εισπράξιμο. Διαγράφηκε και το ποσό της πρόβλεψης και το υπόλοιπο των απαιτήσεων, με αποτέλεσμα η καθαρή επίδραση στην κατάσταση αποτελεσμάτων να είναι μηδενική. 132 FRIGOGLASS A.B.E.E. Σημειώσεις επί των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων Ποσά σε χιλιάδες € Σημείωση 9 - Πελάτες (συνέχεια) Πελάτες: πιστοληπτική ικανότητα ( S&P rating ) Όμιλος 31.12.2019 31.12.2018 CCH Group (BBB+) CCEP Group (BBB+) Λοιποί Εμφιαλωτές Coca Cola (Μη διαθέσιμα) Όμιλος Diageo (Α-) Όμιλος Heineken (BBB+) Όμιλος Pepsi (A+) Λοιποί Πελάτες (Μη διαθέσιμα) Σύνολο 14.189 1.190 13.155 142 7.610 27.461 34.522 98.269 Μητρική Εταιρεία 31.12.2019 31.12.2018 22.424 1.773 8.546 2.272 7.102 5.918 30.576 78.611 1.048 1.456 746 345 1.979 5.574 1.627 532 705 2 1.704 4.570 Οι πωλήσεις σε κύριους πελάτες γίνονται βάση ετήσιου σχεδιασμού μετά από συμφωνία με τον πελάτη. Η χρονική απεικόνιση της ενηλικίωσης των απαιτήσεων από πελάτες αναλύεται ως εξής: Όμιλος 31.12.2019 31.12.2018 00 - 30 ημέρες 31 - 60 ημέρες 61 - 90 ημέρες 91 - 120 ημέρες 121 - 180 ημέρες > 180 ημέρες Σύνολο Η χρονική απεικόνιση των ληξιπρόθεσμων απαιτήσεων από πελάτες αναλύεται ως εξής: 68.442 15.092 6.013 2.889 3.626 2.207 98.269 51.305 14.616 5.158 1.226 1.994 4.312 78.611 Όμιλος 31.12.2019 31.12.2018 Μητρική Εταιρεία 31.12.2019 31.12.2018 1.776 1.000 311 112 1.142 1.233 5.574 1.652 868 321 206 135 1.388 4.570 Μητρική Εταιρεία 31.12.2019 31.12.2018 Δεν είναι σε καθυστέρηση Καθυστέρηση 00 - 30 ημέρες Καθυστέρηση 31 - 60 ημέρες Καθυστέρηση 61 - 90 ημέρες Καθυστέρηση 91 - 120 ημέρες Καθυστέρηση 121 - 180 ημέρες Καθυστέρηση > 180 ημέρες Σύνολο 84.498 8.556 1.726 771 1.189 1.164 365 98.269 65.671 7.797 1.216 1.196 876 900 955 78.611 3.987 289 182 35 239 824 18 5.574 3.619 84 19 82 176 590 4.570 Μείον: Προβλέψεις για πελάτες Πελάτες (746) 97.523 (1.005) 77.606 (375) 5.199 (618) 3.952 Για τις εμπορικές απαιτήσεις, ο Όμιλος εφαρμόζει την απλοποιημένη προσέγγιση που επιτρέπεται από το Δ.Π.Χ.A. 9. Ο υπολογισμός γίνεται ξεχωριστά για κάθε πελάτη. Ο υπολογισμός της αναμενόμενης ζημιάς βασίζεται στο προφίλ των πληρωμών πωλήσεων και στις αντίστοιχες ιστορικές πιστωτικές ζημίες. Η αποτυχία του πελάτη να πληρώσει μετά από 180 ημέρες από την ημερομηνία λήξης του τιμολογίου θεωρείται αθέτηση υποχρέωσης. Η επίδραση του ΔΠΧΑ 9 ως αποτέλεσμα της εφαρμογής του αναμενόμενου μοντέλου πιστωτικού κινδύνου είναι μη σημαντική. 133 FRIGOGLASS A.B.E.E. Σημειώσεις επί των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων Ποσά σε χιλιάδες € Σημείωση 10 - Χρεώστες διάφοροι Όμιλος 31.12.2019 31.12.2018 Δημόσιο - επιστρεπτέος Φ.Π.Α. Εισπρακτέες επιχορηγήσεις για εξαγωγές Προκαταβολές για ασφάλιστρα Προκαταβολές εξόδων επομένης χρήσης Απαίτηση από πώληση θυγατρικής Λοιποί φόροι εισπρακτέοι Προκαταβολές προσωπικού Λοιποί χρεώστες Σύνολο 8.738 9.117 712 709 1.636 3.517 744 3.618 28.791 9.846 8.714 1.228 1.287 2.286 1.425 550 2.105 27.441 Μητρική Εταιρεία 31.12.2019 31.12.2018 135 16 62 1.133 1.346 329 160 57 23 436 1.005 Οι εισπρακτέες επιχορηγήσεις για εξαγωγές ύψους € 9,1 εκ. ( 2018 € 8,7 εκ. ) αποτελούνται από επιχορηγήσεις εξαγωγών (EEG) και Πιστωτικά Πιστοποιητικά Διαπραγμάτευσης Δασμών (NDCC). Οι επιχορηγήσεις εξαγωγών (EEG) χορηγούνται από την κυβέρνηση της Νιγηρίας για εξαγωγές αγαθών που παράγονται στη χώρα, αφού πληρούν ορισμένα κριτήρια επιλεξιμότητας. Αυτά αναγνωρίζονται στην εύλογή τους αξία και η Διοίκηση δεν αναμένει τυχόν ζημίες από τη μη ανάκτηση αυτών των επιχορηγήσεων. Τα Πιστωτικά Πιστοποιητικά διαπραγμάτευσης (NDCC) προέρχονται από επιχορηγήσεις εξαγωγής που λαμβάνονται από την κυβέρνηση και τα οποία είναι χρήσιμα για τη διευθέτηση των πληρωτέων στην κυβέρνηση εισαγωγικών δασμών χωρίς να έχουν ημερομηνία λήξης, με βάση το προηγούμενο σχήμα. Τον Ιανουάριο του 2020 η κυβέρνηση της Νιγηρίας ξεκίνησε να υλοποιεί ένα πρόγραμμα όπου οι επιχορηγήσεις εξαγωγών καταβάλλονται μέσω Κρατικών Ομολογιών που είναι διαπραγματεύσιμες και μεταβιβάσιμες, με την υποχρέωση του δικαιούχου να παραδίδει τις Ομολογίες στην Κεντρική Τράπεζα της Νιγηρίας. Τον Ιανουάριο του 2020 η Frigoglass Industries (Nigeria) Ltd έλαβε τα χρήματα για τις κρατικές επιχορηγήσεις και τους επόμενους μήνες του 2020 η Beta Glass Plc. αναμένεται να κάνει το ίδιο. Ο επιστρεπτέος Φ.Π.Α. είναι πλήρως ανακτήσιμος μέσω της λειτουργικής δραστηριότητας του Ομίλου και της Εταιρείας. Οι λοιποί μη εμπορικοί χρεώστες περιλαμβάνουν διάφορες προκαταβολές. Η εύλογη αξία των λοιπών απαιτήσεων προσεγγίζει τις λογιστικές αξίες. Τα υφιστάμενα εμπράγματα βάρη αναφέρονται αναλυτικά στη Σημείωση 13 σχετικά με το μακροπρόθεσμο και βραχυπρόθεσμο δανεισμό. 134 FRIGOGLASS A.B.E.E. Σημειώσεις επί των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων Ποσά σε χιλιάδες € Σημείωση 11 - Ταμειακά διαθέσιμα & ισοδύναμα Όμιλος 31.12.2019 31.12.2018 Ταμείο Καταθέσεις όψεως και προθεσμίας Σύνολο 9 54.161 54.170 7 49.050 49.057 Μητρική Εταιρεία 31.12.2019 31.12.2018 1 1.401 1.402 1 2.351 2.352 1.376 23 3 1.402 2.180 170 2 2.352 Τα Ταμειακά διαθέσιμα & ισοδύναμα είναι εκφρασμένα στα παρακάτω νομίσματα: Ευρώ- € Αμερικανικό Δολάριο- $ Πολωνικό Ζλότυ- PLN Νιγηριανό Νάιρα - NAIRA Νορβηγική Κορώνα- NOK Κινεζικό Γιουάν- CNY Ινδική Ρουπία - INR Ρωσικό Ρούβλι- RUB Ρουμανικό Ρον- RON Νοτίου Αφρικής Ζαρ- ZAR Ινδονησιακή Ρουπία- IDR Ουγγρικό Φιορίνι- HUF Κενυατικό Σελίνι- KES Δανική Κορώνα- DKK Σουηδική Κορώνα- SEK Μεγάλης Βρετανίας Λίρα- GBP Ελβετικό Φράγκο- CHF Σύνολο 13.861 22.042 612 11.781 895 10 1.129 48 434 2.535 47 526 117 2 117 8 7 54.170 17.191 15.241 385 13.354 871 4 698 48 234 288 109 329 282 2 19 2 49.057 Τα υφιστάμενα εμπράγματα βάρη αναφέρονται αναλυτικά στη Σημείωση 13 σχετικά με το μακροπρόθεσμο και βραχυπρόθεσμο δανεισμό. Σημείωση 12 - Πιστωτές διάφοροι Όμιλος 31.12.2019 31.12.2018 Υποχρεώσεις από φόρους - τέλη Δημόσιο - Καταβλητέος Φ.Π.Α. Ασφαλιστικοί οργανισμοί Προκαταβολές πελατών Λοιποί φόροι πληρωτέοι Δεδουλευμένες εκπτώσεις πωλήσεων μη τιμολογηθείσες Δεδουλευμένες αμοιβές & έξοδα προμηθευτών Δεδουλευμένες αποδοχές προσωπικού Λοιπά δεδουλευμένα έξοδα Δεδουλευμένοι τόκοι δανείων Έξοδα για αναδιοργάνωση δραστηριοτήτων Δεδουλευμένα έξοδα για εγγυήσεις καλής λειτουργίας Λοιποί πιστωτές Σύνολο Μητρική Εταιρεία 31.12.2019 31.12.2018 3.914 2.166 1.660 1.275 1.664 3.807 1.371 1.506 1.886 467 508 381 44 - 530 473 87 - 20.157 7.447 8.949 3.992 4.999 45 5.210 2.773 64.251 13.957 5.494 7.327 2.697 5.096 3.332 4.112 51.052 817 1.586 2.477 29 45 236 236 6.359 374 555 1.705 64 297 263 4.348 Στοιχεία της Κατάστασης Χρηματοοικονομικής Θέσης της 31.12.2018 αναδιατάχθηκαν για να καταστούν συγκρίσιμα με την κλειομένη χρήση. ( Σημείωση 36 ) Η εύλογη αξία των λοιπών υποχρεώσεων προσεγγίζει τις λογιστικές αξίες. Δεδουλευμένες εκπτώσεις πωλήσεων μη τιμολογηθείσες: Η αύξηση του υπολοίπου προέρχεται κυρίως από την αύξηση των εκπτώσεων, την αύξηση των πωλήσεων και την εποχικότητα των πωλήσεων. 135 FRIGOGLASS A.B.E.E. Σημειώσεις επί των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων Ποσά σε χιλιάδες € Σημείωση 13 - Μακροπρόθεσμος & βραχυπρόθεσμος δανεισμός Όμιλος 31.12.2019 31.12.2018 Μητρική Εταιρεία 31.12.2019 31.12.2018 Δάνεια τραπεζών Ομολογιακά δάνεια από θυγατρικές επιχειρήσεις Ομολογιακά δάνεια Σύνολο Μακροπρόθεσμων δανείων 53.745 53.014 - - 169.713 223.458 174.984 227.998 29.554 29.554 26.480 26.480 Τραπεζικές υπεραναλήψεις Δάνεια τραπεζών Σύνολο Βραχυπρόθεσμων δανείων 2.083 53.177 55.260 1.259 46.002 47.261 - - 278.718 275.259 29.554 26.480 Σύνολο δανεισμού Μέσο σταθμικό κόστος δανεισμού Όμιλος 31.12.2019 31.12.2018 Ομολογιακά δάνεια Μακροπρόθεσμα δάνεια Τραπεζικές υπεραναλήψεις Βραχυπρόθεσμα δάνεια Δάνεια προς κεφάλαια 5,82% 3,99% 9,45% 3,03% 5,80% 4,28% 9,40% 3,35% Όμιλος 31.12.2019 31.12.2018 Σύνολο τραπεζικού δανεισμού Σύνολο για υποχρεώσεις μισθώσεων Διαθέσιμα & ταμειακά ισοδύναμα Καθαρός τραπεζικός δανεισμός (A) Σύνολο καθαρής θέσης (B) Σύνολο κεφαλαίων ( Γ) = (Α) + (Β) Δάνεια προς κεφάλαια (Α) / (Γ) 278.718 5.478 (54.170) 230.026 (27.438) 202.588 113,54% 136 275.259 (49.057) 226.202 (42.959) 183.243 123,44% Μητρική Εταιρεία 31.12.2019 31.12.2018 5,90% - 5,90% - Μητρική Εταιρεία 31.12.2019 31.12.2018 29.554 1.020 (1.402) 29.172 26.568 55.740 52,34% 26.480 (2.352) 24.128 22.554 46.682 51,69% FRIGOGLASS A.B.E.E. Σημειώσεις επί των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων Ποσά σε χιλιάδες € Σημείωση 13 - Μακροπρόθεσμος & βραχυπρόθεσμος δανεισμός (συνέχεια) Τα υπόλοιπα του δανεισμού είναι εκφρασμένα στα παρακάτω νομίσματα: Όμιλος 31.12.2019 31.12.2018 - EURO Μητρική Εταιρεία 31.12.2019 31.12.2018 257.994 256.448 29.554 26.480 - USD 16.146 15.711 - - - INR 4.578 - 3.100 - - 278.718 275.259 29.554 26.480 Σύνολο Όμιλος: Δεσμευμένες μη χρησιμοποιημένες Ανακυκλούμενες Δανειακές Συμβάσεις (RCFs) 12.870 15.330 Η κίνηση των υποχρεώσεων για τον μακροπρόθεσμο & βραχυπρόθεσμο δανεισμό αναλύεται παρακάτω: Όμιλος Μητρική Εταιρεία Υπόλοιπο 01.01.2019 Ταμειακές ροές Αναπροσαρμογές για συναλλαγματικές διαφορές Λοιπές μη ταμειακές κινήσεις Υπόλοιπο 31.12.2019 275.259 3.430 29 278.718 26.480 1.545 1.529 29.554 Υπόλοιπο 01.01.2018 Ταμειακές ροές Αναπροσαρμογές για συναλλαγματικές διαφορές Λοιπές μη ταμειακές κινήσεις Υπόλοιπο 31.12.2018 275.855 (1.361) 765 275.259 33.702 (8.891) 1.669 26.480 137 FRIGOGLASS A.B.E.E. Σημειώσεις επί των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων Ποσά σε χιλιάδες € Σημείωση 13 ‐ Μακροπρόθεσμος & βραχυπρόθεσμος δανεισμός (συνέχεια) Εντός της περιόδου 01.01.2019 ̶ 31.12.2019, ο Όμιλος προέβη σε αποπληρωμή δανεισμού ύψους €3,2 εκατ., σύμφωνα με το πρόγραμμα αποπληρωμής (κάθε έξι μήνες, αρχής γενομένης από το Μάρτιο του 2019), με σκοπό την προεξόφληση του δανεισμού και των ομολογιών με εξασφάλιση πρώτης τάξης. Τα μακροπρόθεσμα δάνεια (συμπεριλαμβανομένου του ποσού που αναλογεί στο βραχυπρόθεσμο μέρος μακροπρόθεσμων δανείων) αναλύονται ως εξής: Description a) Bank Loans First Lien RCF First Lien Term Loan (Euro) First Lien Term Loan (US$) Second Lien RCF (Ancillary) Second Lien Term Loan (Euro) 31.12.2018 (Repayments)/ Drawdowns Book Value 31.12.2019 Book Value Rate Maturity Euribor/Libor+4.25% Euribor+4.25% Libor+4.25% Euribor/Libor+3.25% Euribor+3.25% 31.12.2021 31.12.2021 31.12.2021 31.03.2022 31.03.2022 9,046 6,730 8,215 11,629 17,393 1,620 ‐232 ‐131 10,666 6,498 8,084 11,629 17,393 31.12.2021 31.03.2022 76,449 98,535 227,998 ‐2,637 73,813 98,535 226,618 b) Bond Loans Senior Secured Guaranteed Notes Euribor+4.25% Second Priority Secured Notes 7% Total Non current borrowings ‐1,380 Σύμφωνα με τη Σύμβαση Δανεισμού με Εξασφάλιση Πρώτης Τάξης, υπάρχουν δύο περιοριστικές ρήτρες, σε σχέση με: (i) την Ελάχιστη Ρευστότητα η οποία εξετάζεται εβδομαδιαίως, και (ii) την κεφαλαιακή επάρκεια και κερδοφορία η οποία εξετάζεται σε εξαμηνιαία βάση. Ο Όμιλος συμμορφώνεται με τις περιοριστικές ρήτρες για τα έτη 2019 και 2018. Σχετικά με τη Σύμβαση Δανεισμού με Εξασφάλιση Δεύτερης Τάξης, οι δηλώσεις, οι δεσμεύσεις και τα γεγονότα καταγγελίας είναι κατ’ ουσίαν οι ίδια με αυτά της Σύμβασης Δανεισμού με Εξασφάλιση Πρώτης Τάξης. Η Σύμβαση που διέπει τις Ομολογίες με Εξασφάλιση Πρώτης Τάξης περιέχει τις ίδιες δεσμεύσεις και υποχρεώσεις με τη σύμβαση που διέπει τα Δάνεια με Εξασφάλιση Πρώτης Τάξης. Η Σύμβαση η οποία διέπει τις Ομολογίες με Εξασφάλιση Δεύτερης Τάξης περιέχει μια σειρά από δεσμεύσεις και περιορισμούς για το σύνολο του Ομίλου, συνήθεις σε Ομολογίες έκδοσης εταιριών. Οι εν λόγω δεσμεύσεις και περιορισμοί αφορούν μεταξύ άλλων, τη δυνατότητα νέου δανεισμού, τη διανομή μερίσματος, τη μεταφορά ή πώληση περιουσιακών στοιχείων, την αγορά ή συγχώνευση άλλων εταιρειών. 138 Οι τόκοι των Ομολογιών με Εξασφάλιση Πρώτης και Δεύτερης Τάξης καταβάλλονται στις 15 Ιανουαρίου και 15 Ιουλίου κάθε έτους, αρχής γενομένης από τις 15 Ιανουαρίου 2018. Οι Ομολογίες με Εξασφάλιση Πρώτης Τάξης είναι εισηγμένες στην κύρια αγορά του χρηματιστηρίου The International Stock Exchange. Οι ομολογίες ενσωματώνονται σε τίτλους και κατέχονται από τον Εκπρόσωπο των Ομολογιών/την Εκδότρια. Οι Ομολογίες με Εξασφάλιση Δεύτερης Τάξης είναι εισηγμένες στην κύρια αγορά του χρηματιστηρίου The International Stock Exchange. Οι ομολογίες ενσωματώνονται σε τίτλους με τη μορφή παγκόσμιων ομολογιών και κατέχονται από τις Clearstream/Euroclear. Εγγυήσεις Οι ακόλουθες εταιρείες έχουν εγγυηθεί την αποπληρωμή των νέων δανειακών συμβάσεων και των ομολογιών: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. Frigoglass Α.Β.Ε.Ε. Frigoglass Finance B.V. Frigoinvest Holdings B.V. Frigoglass Romania S.R.L. Frigoglass Eurasia LLC Frigoglass Industries Nigeria Limited Beta Glass Plc. PT Frigoglass Indonesia 3P Frigoglass S.R.L Frigoglass Cyprus Limited Frigoglass Global Limited Frigoglass South Africa (Proprietary) Limited Frigoglass East Africa Limited Εξασφάλιση Η εξασφάλιση που παρέχεται υπέρ των πιστωτών δυνάμει των Δανείων με Εξασφάλιση Πρώτης Τάξης, των Ομολογιών με Εξασφάλιση Πρώτης Τάξης, των Δανείων με Εξασφάλιση Δεύτερης Τάξης και των Ομολογιών με Εξασφάλιση Δεύτερης Τάξης, αρχικά θα περιλαμβάνει τα εξής: A. εξασφάλιση επί των μετοχών των ακόλουθων εταιριών του Ομίλου: Frigoinvest Holdings B.V., Frigoglass Finance B.V., Frigoglass Industries Nigeria Limited, Beta Glass plc, Frigoglass Romania S.R.L., Frigoglass Eurasia LLC, PT Frigoglass Indonesia, Frigoglass South Africa (Proprietary) Limited, Frigoglass Cyprus Limited, Frigoglass Global Limited, Frigoglass East Africa Limited και 3P Frigoglass S.R.L., και 139 B. εξασφάλιση επί περιουσιακών στοιχείων του Ομίλου με τις πιο κάτω αναφερθείσες αξίες: Ενσώματα Πάγια Λοιπές Μακροπρόθεσμες Απαιτήσεις Αποθέματα Πελάτες Ποσά σε χιλιάδες € την 31.12.2019 29,034 39 43,082 25,203 Ενδοεταιρικοί Πελάτες 45,371 Απαιτήσεις από ενδοεταιρικά δάνεια Λοιποί Χρεώστες Διαθέσιμα & Ταμειακά Ισοδύναμα Σύνολο 269,136 64 11,069 422,998 Περιουσιακό Στοιχείο Στις 12 Φεβρουαρίου 2020, η Frigoglass A.B.E.E. μέσω της θυγατρικής της Frigoglass Finance B.V (η «Εκδότρια») ολοκλήρωσε την προσφορά και έκδοση των ομολογιών προνομιακής εξασφάλισης συνολικού ύψους 260 εκατ. Ευρώ με επιτόκιο τοκομεριδίου 6.875% και λήξης 2025 (οι «Ομολογίες»). Οι Ομολογίες εκδόθηκαν σύμφωνα με την από 12 Φεβρουαρίου 2020 σύμβαση (η «Σύμβαση»). Οι Ομολογίες είναι εγγυημένες και με προνομιακή εξασφάλιση από τη Frigoglass Α.Β.Ε.Ε. και ορισμένες από τις θυγατρικές της (οι «Εγγυήτριες Θυγατρικές») και είναι εξασφαλισμένες από ορισμένα περιουσιακά στοιχεία της Εκδότριας και των Εγγυητριών. Οι Ομολογίες λήγουν στις 12 Φεβρουαρίου 2025. Η περίοδος εκτοκισμού των Ομολογιών είναι σε εξαμηνιαία βάση, την 1η Φεβρουαρίου και την 1η Αυγούστου κάθε έτους, αρχής γενομένης από 1 Αυγούστου 2020. Οι Ομολογίες έχουν εισαχθεί προς διαπραγμάτευση στο Euro MTF Market στο Δελτίο Τιμών του Χρηματιστηρίου του Λουξεμβούργου. Τα έσοδα από τις Ομολογίες χρησιμοποιήθηκαν για την αποπληρωμή εκκρεμών οφειλών από υφιστάμενες δανειακές συμβάσεις του ομίλου και την αποπληρωμή του συνολικού ανεξόφλητου ποσού των Ομολογιών με Εξασφάλιση Δεύτερης Τάξης λήξης 2022 και του συνολικού ανεξόφλητου ποσού των Ομολογιών Προνομιακής Εξασφάλισης και Εγγυημένων λήξης 2021. Η Σύμβαση περιορίζει, μεταξύ άλλων, την ικανότητά μας να αναζητούμε περαιτέρω δανεισμό, να καταβάλλουμε μερίσματα, να αποπληρώνουμε ή να επαναγοράζουμε το μετοχικό μας κεφάλαιο, να προβαίνουμε σε ορισμένες περιοριστικές πληρωμές και επενδύσεις, να δημιουργούμε ή να επιτρέπουμε την ύπαρξη ορισμένων δεσμευτικών μέσων, να μεταβιβάζουμε ή να πουλάμε περιουσιακά στοιχεία, να συγχωνευτούμε ή να ενοποιηθούμε με άλλες οντότητες και να συνάπτουμε συναλλαγές με συνδεδεμένες οντότητες. Κάθε μία από τις δεσμεύσεις υπόκειται σε ορισμένες σημαντικές εξαιρέσεις και προϋποθέσεις. 140 FRIGOGLASS A.B.E.E. Σημειώσεις επί των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων Ποσά σε χιλιάδες € Σημείωση 14 - Συμμετοχές σε θυγατρικές Μητρική Εταιρεία 31.12.2019 31.12.2018 Καθαρή Λογιστική Αξία Συμμετοχές σε Frigoinvest Holdings B.V. ( Ολλανδία ) Υπόλοιπο έναρξης Τελικό υπόλοιπο Καθαρή Λογιστική Αξία 60.005 60.005 60.005 60.005 Οι εταιρείες του Ομίλου, η χώρα σύστασης και ποσοστά συμμετοχής που περιλαμβάνονται στις ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις είναι: Όνομα Εταιρείας & Κλάδος Χώρα σύστασης Μέθοδος Ενοποίησης Ποσοστό Ομίλου Κλάδος Επαγγελματικής Ψύξης Frigoglass Α.Β.Ε.Ε. Frigoglass Romania SRL PT Frigoglass Indonesia Frigoglass South Africa Ltd. Frigoglass Eurasia LLC Frigoglass (Guangzhou) Ice Cold Equipment Co. Ltd. Scandinavian Appliances A.S Frigoglass Spzoo Frigoglass India PVT. Ltd. Frigoglass East Africa Ltd. Frigoglass GmbH Frigoglass Hungary Kft Frigoglass Nordic AS Frigoglass Cyprus Ltd. Norcool Holding A.S Frigoinvest Holdings B.V Frigoglass Finance B.V 3P Frigoglass Romania SRL Frigoglass Ltd. Ελλάδα Ρουμανία Ινδονησία Ν. Αφρική Ρωσία Κίνα Νορβηγία Πολωνία Ινδία Κένυα Γερμανία Ουγγαρία Νορβηγία Κύπρος Νορβηγία Ολλανδία Ολλανδία Ρουμανία Ιρλανδία Μητρική Εταιρεία Πλήρης Πλήρης Πλήρης Πλήρης Πλήρης Πλήρης Πλήρης Πλήρης Πλήρης Πλήρης Πλήρης Πλήρης Πλήρης Πλήρης Πλήρης Πλήρης Πλήρης Πλήρης 100,00% 99,98% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% Κλάδος Υαλουργίας Frigoglass Global Limited Beta Glass Plc. Frigoglass Industries (NIG) Ltd. Κύπρος Νιγηρία Νιγηρία Πλήρης Πλήρης Πλήρης 100,00% 55,21% 76,03% Η Μητρική Εταιρεία δεν έχει ποσοστά σε προνομιούχες μετοχές των θυγατρικών της που ενοποιούνται. H Frigoglass West Africa Limited στην Νιγηρία κατά το 2019 συγχωνεύτηκε με την Frigoglass Industries Nigeria Ltd. 141 FRIGOGLASS A.B.E.E. Σημειώσεις επί των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων Ποσά σε χιλιάδες € Σημείωση 14 - Συμμετοχές σε θυγατρικές (συνέχεια) Παρακάτω παρουσιάζονται οικονομικά στοιχεία για τις θυγατρικές του Ομίλου στις οποίες ο Όμιλος έχει μη ελέγχουσες συμμετοχές. Στο σύνολο του ενεργητικού και παθητικού συμπεριλαμβάνονται και τα υπόλοιπα μεταξύ των εταιριών του Ομίλου. 2019 Frigoglass Industries ( Nigeria ) Ltd. Σύνολο ενεργητικού 2018 116.209 115.125 Σύνολο παθητικού 57.127 61.518 Σύνολο καθαρής θέσης 59.082 53.607 Κύκλος εργασιών 39.818 46.056 4.475 4.243 23,97% 23,97% 1.073 1.017 - - 2.210 2.642 Κέρδη / <ζημίες> μετά από φόρους Μη ελέγχουσες συμμετοχές - % Κέρδη / <ζημίες> μετά από φόρους που κατανέμονται σε μη ελέγχουσες συμμετοχές Μερίσματα σε μη ελέγχουσες συμμετοχές Επενδύσεις/ κεφαλαιακές δαπάνες 2019 Beta Glass Plc. Σύνολο ενεργητικού 2018 150.859 131.944 Σύνολο παθητικού 51.539 48.446 Σύνολο καθαρής θέσης 99.320 83.498 Κύκλος εργασιών 85.631 72.914 Κέρδη / <ζημίες> μετά από φόρους 16.170 13.056 Μη ελέγχουσες συμμετοχές - % Κέρδη / <ζημίες> μετά από φόρους που κατανέμονται σε μη ελέγχουσες συμμετοχές 44,79% 44,79% 7.242 5.847 570 448 19.269 21.908 Μερίσματα σε μη ελέγχουσες συμμετοχές Επενδύσεις/ κεφαλαιακές δαπάνες 142 FRIGOGLASS A.B.E.E. Σημειώσεις επί των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων Ποσά σε χιλιάδες € Σημείωση 15 - Μετοχικό κεφάλαιο 2019 Το μετοχικό κεφάλαιο της Εταιρείας την 31.12.2019 αποτελούταν από 355.437.751 κοινές ονομαστικές μετοχές, ονομαστικής αξίας € 0,10 εκάστη και είναι ολοσχερώς καταβεβλημένο. Κατά την Α’ Επαναληπτική Γενική Συνέλευση των μετόχων της εταιρείας την 05.07.2019 εγκρίθηκε η μείωση μετοχικού κεφαλαίου της Εταιρείας κατά ποσό €92.413.815,26 στο ποσό των €35.543.775,10, με μείωση της ονομαστικής αξίας του συνόλου των 355.437.751 μετοχών της Εταιρείας από €0,36 σε €0,10 σύμφωνα με το άρθρο 31 του Ν. 4548/2018, με σκοπό τον σχηματισμό ισόποσου ειδικού αποθεματικού προς συμψηφισμό ζημιών με διαγραφή ζημιών από το λογαριασμό «Αποτελέσματα εις νέο» της Εταιρείας και αντίστοιχη τροποποίηση του άρθρου 3 του Καταστατικού της Εταιρείας. Την 09.10.2019 το Υπουργείο Ανάπτυξης και Επενδύσεων ενέκρινε την παραπάνω απόφαση. 2018 Το μετοχικό κεφάλαιο της Εταιρείας την 31.12.2018 αποτελούταν από 355.437.751 κοινές ονομαστικές μετοχές, ονομαστικής αξίας € 0,36 εκάστη ολοσχερώς καταβεβλημένο. Αριθμός μετοχών Μετοχικό κεφάλαιο -000' Ευρώ- Διαφορά από έκδοση μετοχών -000' Ευρώ- Υπόλοιπο 01.01.2018 355.437.751 127.958 (33.801) Υπόλοιπο 31.12.2018 355.437.751 127.958 (33.801) Μεταφορά προς αποθεματικά λόγω μείωσης της ονομαστικής αξίας των μετοχών και συμψηφισμό ζημιών με διαγραφή ζημιών από το λογαριασμό «Αποτελέσματα εις νέο» Υπόλοιπο 31.12.2019 - 355.437.751 143 (92.414) 35.544 - (33.801) FRIGOGLASS A.B.E.E. Σημειώσεις επί των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων Ποσά σε χιλιάδες € Σημείωση 15 Μετοχικό κεφάλαιο - Ίδιες μετοχές - Διανομή μερισμάτων & Δικαιώματα προαιρέσεως μετοχών (συνέχεια) Δικαιώματα προαιρέσεως μετοχών Η θέσπιση προγράμματος παροχής δικαιωμάτων προαίρεσης αγοράς μετοχών εγκρίθηκε από τους μετόχους στην Τακτική Γενική Συνέλευση της Frigoglass ΑΒΕΕ του 2007 καθώς και στις μεταγενέστερες το 2009, 2010, 2012, 2014 και 2019. Το πρόγραμμα παροχής δικαιωμάτων προαίρεσης αγοράς μετοχών έχει σχεδιαστεί για να παρέχει μακροπρόθεσμα κίνητρα στα ανώτερα διευθυντικά στελέχη και στα μέλη της Διοικητικής Επιτροπής (''Management Committee'') για την παροχή μακροπρόθεσμων αποδόσεων στους μετόχους. Η συμμετοχή στο πρόγραμμα βρίσκεται στη διακριτική ευχέρεια του Διοικητικού Συμβουλίου, χωρίς να υφίσταται συμβατικό δικαίωμα συμμετοχής στο πρόγραμμα ή λήψης οποιασδήποτε εγγυημένης παροχής. Τα δικαιώματα προαίρεσης κάθε προγράμματος ωριμάζουν σε διάστημα τριετίας με 1/3 κάθε χρόνο και έχουν τη δυνατότητα να εξασκηθούν μέχρι και 10 έτη από την ημερομηνία της χορήγησης. Κατά την άσκηση των δικαιωμάτων προαίρεσης, τα έσοδα που εισπράττονται, μετά την αφαίρεση κάθε κόστους συναλλαγής, πιστώνονται στο μετοχικό κεφάλαιο (στην ονομαστική αξία) και στο υπέρ το άρτιο. Η τιμή άσκησης των δικαιωμάτων προαίρεσης καθορίζεται από τη Γενική Συνέλευση. Η περίληψη της κίνησης των δικαιωμάτων προαίρεσης αγοράς μετοχών έχει ως εξής: 2019 Μέση σταθμική τιμή άσκησης (€) Υπόλοιπο 01.01 Δικαιώματα που εκδόθηκαν Δικαιώματα που έληξαν Δικαιώματα που ακυρώθηκαν Υπόλοιπο τέλος περιόδου ΄Ωριμα & προς εξάσκηση τέλος περιόδου 2018 Αριθμός δικαιωμάτων Μέση σταθμική τιμή άσκησης (€) Αριθμός δικαιωμάτων 9,340 0,125 16,620 0,459 282.874 6.480.000 (21.663) 6.741.211 9,320 9,210 9,340 334.234 (51.360) 282.874 1,054 2.421.192 9,340 282.874 Τα ενεργά δικαιώματα προαίρεσης στο τέλος της περιόδου έχουν τις ακόλουθες ημερομηνίες λήξης και τιμές άσκησης: Έναρξη περιόδου άσκησης δικαιώματος 3/1/2011 10/12/2012 23/10/2013 27/6/2014 15/5/2015 4/11/2015 26/7/2016 22/3/2019 Λήξη Περιόδου Άσκησης Δικαιώματος Αριθμός Τιμή Άσκησης δικαιωμάτων που (€) εκκρεμούν 31/12/2020 31/12/2021 31/12/2022 31/12/2023 31/12/2024 31/12/2024 31/12/2025 31/12/2028 31/12/2019 Μέση σταθμική τιμή άσκησης (€) 16,620 16,620 16,770 11,370 5,700 6,630 0,450 0,125 24.232 30.897 31.160 42.328 49.657 6.666 76.271 6.480.000 0,060 0,076 0,078 0,071 0,042 0,007 0,005 0,120 Σύνολο 6.741.211 0,459 Μέσος σταθμισμένος όρος υπολειπόμενης συμβατικής διάρκειας, σε έτη, των δικαιωμάτων προαίρεσης στο τέλος της περιόδου 8,821 Η εκτιμώμενη τιμή αποτίμησης της εύλογης αξίας των δικαιωμάτων προαίρεσης που παραχωρήθηκαν κατά τη διάρκεια του έτους που έληξε στις 31 Δεκεμβρίου 2019 ήταν € 0,08 ανά δικαίωμα προαίρεσης. Η εύλογη αξία κατά την ημερομηνία χορήγησης καθορίζεται ανεξάρτητα, με τη χρήση του μοντέλου: " Binomial options pricing model" λαμβάνοντας υπόψη την τιμή άσκησης, το διάρκεια του δικαιώματος προαίρεσης, τον αντίκτυπο της απομείωσης κερδών ανα μετοχή (όπου είναι σημαντικό), την ημερομηνία αγοράς της μετοχής και την αναμενομενη μεταβλητότητα των τιμών της μετοχής, την αναμενόμενη απόδοση των μερισμάτων, το επιτόκιο χωρίς κίνδυνο για τη διάρκεια του δικαιώματος προαίρεσης και τις αντιστοιχίες και τις διακυμάνσεις των εταιρειών του ομίλου. Οι παραδοχές του μοντέλου την ημερομηνία 31 Δεκεμβρίου 2019 περιλαμβάνουν: α) τα δικαιώματα προαίρεσης παρέχονται σε σχέση με τις παρεχόμενες υπηρεσίες και ωριμάζουν σε 3 έτη. Τα ώριμα δικαιώματα μπορούν να ασκηθούν για περίοδο δέκα ετών μετά την κατοχύρωση β) τιμή άσκησης: € 0,125 γ) ημερομηνία παραχώρησης: 22 Μαρτίου 2019 δ) ημερομηνία λήξης: 31 Δεκεμβρίου 2028 ε) τιμή μετοχής κατά την ημερομηνία παραχώρησης: € 0,125 στ) αναμενομενη μεταβλητότητα της τιμής των μετοχών της εταιρείας: 56,875% ζ) αναμενόμενη απόδοση μερίσματος: 0,00% h) επιτόκιο χωρίς κίνδυνο: 0,333%. Η αναμενομενη μεταβλητότητα των τιμών βασίζεται στην ιστορική μεταβλητότητα (βάσει της εναπομένουσας διάρκειας ζωής των δικαιωμάτων), προσαρμοσμένη για τυχόν αναμενόμενες μελλοντικές μεταβολές, λόγω διαθέσιμων στο κοινό πληροφοριών. 144 FRIGOGLASS A.B.E.E. Σημειώσεις επί των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων Ποσά σε χιλιάδες € Σημείωση 16 - Λοιπά αποθεματικά Όμιλος Αποθεματικό Προγραμμάτων Χορήγησης Δικαιωμάτων Προαίρεσης Τακτικό Αποθεματικό Υπόλοιπο 01.01.2018 Συναλλαγματικές διαφορές από μη συνεχιζόμενες δραστηριότητες που μεταφέρθηκαν στην κατάσταση αποτελεσμάτων Συναλλαγματικές διαφορές από συνεχιζόμενες δραστηριότητες Υπόλοιπο 31.12.2018 Υπόλοιπο 01.01.2019 Προσθήκες περιόδου Συναλλαγματικές διαφορές από συνεχιζόμενες δραστηριότητες Υπόλοιπο 31.12.2019 Συναλλαγματική διαφορά μετατροπής ισολογισμών θυγατρικών εξωτερικού Αποθεματικό Αφορολόγητα Αντιστάαποθεματικά θμισης ειδικών Ταμειακών διατάξεων Ροών νόμων Έκτακτα αποθεματικά 4.177 670 14.638 - - - 4.177 670 91 14.729 4.177 - 670 295 4.177 965 - Σύνολο 8.760 (40.477) (12.232) - (3.684) (3.684) - 8.760 3.877 (40.284) 3.968 (11.948) 14.729 - - 8.760 - (40.284) - (11.948) 295 40 14.769 - 8.760 1.294 (38.990) 1.334 (10.319) Μητρική Εταιρεία Αποθεματικό Προγραμμάτων Χορήγησης Δικαιωμάτων Προαίρεσης Τακτικό Αποθεματικό Αφορολόγητα αποθεματικά Ειδικά ειδικών αποθεματικά διατάξεων νόμων Έκτακτα αποθεματικά Σύνολο Υπόλοιπο 01.01.2018 4.020 670 12.013 - 8.760 25.463 Υπόλοιπο 31.12.2018 4.020 670 12.013 - 8.760 25.463 Υπόλοιπο 01.01.2019 4.020 670 12.013 - 8.760 25.463 - 295 - - - 295 4.020 965 12.013 - 8.760 25.758 Προσθήκες περιόδου Υπόλοιπο 31.12.2019 Σύμφωνα με τις διατάξεις του Νόμου 4548/2018 "Περί Ανωνύμων Εταιρειών", ετησίως αφαιρείται το 5% τουλάχιστον των καθαρών κερδών προς σχηματισμό τακτικού αποθεματικού μέχρι να φθάσει τουλάχιστον το ένα τρίτο του καταβεβλημένου μετοχικού κεφαλαίου. Το τακτικό αποθεματικό δεν μπορεί να διανεμηθεί στους μετόχους της Εταιρείας εξαιρουμένης της περίπτωσης ρευστοποίησης. Το Αποθεματικό Προγραμμάτων Χορήγησης Δικαιωμάτων Προαίρεσης αφορά, πρόγραμμα διάθεσης παροχής δικαιωμάτων προαίρεσης αγοράς μετοχών στα ανώτερα διευθυντικά στελέχη και στα μέλη της Διοικητικής Επιτροπής ("Management Committee"). Η Εταιρεία έχει δημιουργήσει αφορολόγητα αποθεματικά, σύμφωνα με διάφορους Ελληνικούς φορολογικούς νόμους με την πάροδο των χρόνων με σκοπό να επιτύχει φορολογικές ελαφρύνσεις, είτε: α) αναβάλλοντας την τακτοποίηση των φορολογικών της υποχρεώσεων μέχρις ότου αυτά τα αποθεματικά διανεμηθούν στους μετόχους της Εταιρείας, είτε β) απαλείφοντας αποτελεσματικά κάθε μελλοντική πληρωμή φόρου εισοδήματος χρησιμοποιώντας αυτά τα αποθεματικά για να εκδώσει δωρεάν μετοχές στους μετόχους της εταιρείας. Στην περίπτωση που αυτά τα αποθεματικά θα διανέμονταν στους μετόχους της Εταιρείας ως μερίσματα, τα διανεμηθέντα κέρδη θα φορολογούνταν με τους συντελεστές που ισχύουν τη στιγμή της διανομής. Δεν έχει αναγνωριστεί καμία πρόβλεψη για ενδεχόμενες υποχρεώσεις φόρου εισοδήματος στο ενδεχόμενο μιας μελλοντικής διανομής τέτοιου είδους αποθεματικών στους μετόχους της Εταιρείας, αφού τέτοιου είδους υποχρεώσεις αναγνωρίζονται ταυτόχρονα με την υποχρέωση μερίσματος που σχετίζεται με τέτοιες διανομές. 145 FRIGOGLASS A.B.E.E. Σημειώσεις επί των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων Ποσά σε χιλιάδες € Σημείωση 17 - Χρηματοοικονομικά έξοδα Όμιλος 31.12.2019 31.12.2018 Μητρική Εταιρεία 31.12.2019 31.12.2018 Χρηματοοικονομικά έσοδα Έσοδα από πιστωτικούς τόκους (3.504) (3.536) Έξοδα από χρεωστικούς τόκους 17.012 17.115 1.536 1.673 Συναλλαγματικές διαφορές Ζημίες/ <Κέρδη> & Λοιπά χρηματοοικονομικά κόστη Χρηματοοικονομικά έξοδα από υποχρεώσεις μισθώσεων Χρηματοοικονομικά έξοδα 3.920 344 21.276 7.588 24.703 (36) 61 1.561 126 1.799 Κέρδη / <Ζημιές> από Χρηματοοικονομικά 17.772 21.167 1.557 1.798 (4) (1) Ανάλυση ευαισθησίας του κινδύνου από διακυμάνσεις επιτοκίων Οι κύριες πηγές δανεισμού του Ομίλου αποτελούνται από τα Ομολογιακά Δάνεια, τις τοπικές τραπεζικές υπεραναλήψεις, το βραχυπρόθεσμο και μακροπρόθεσμο τραπεζικό δανεισμό και τις αναπληρούμενες δανειακές συμβάσεις. Η αναλογία των σταθερών προς κυμαινόμενων επιτοκίων του δανεισμού του Ομίλου στις 31.12.2019 ανέρχεται σε 37% ( Ευρώ 103,5 εκατ. ) / 63%. ( Ευρώ 175,2 εκατ. ) Οι επιπτώσεις των διακυμάνσεων των επιτοκίων στα αποτελέσματα και στις ταμειακές ροές από χρηματοδοτικές δραστηριότητες του Ομίλου με τη σχετική ανάλυση ευαισθησίας παρατίθεται παρακάτω. Ποσά σε χιλιάδες € 01.01.2019 - 31.12.2019 Μεταβλητότητα Επιτοκίων ( +/-) - EURO 1,00% - USD 1,00% - INR 1,00% Σύνολο 146 Επίδραση στα Κέρδη / <Ζημιές> προ φόρων 1.545 161 46 1.752 FRIGOGLASS A.B.E.E. Σημειώσεις επί των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων Ποσά σε χιλιάδες € Σημείωση 18 - Φορολογία Όμιλος 31.12.2019 31.12.2018 Φόρος εισοδήματος Αναβαλλόμενη φορολογία Σύνολο 15.283 (1.400) 13.883 10.127 3.736 13.863 Όμιλος 31.12.2019 31.12.2018 Κέρδη / <Ζημίες> προ φόρων Φόρος εισοδήματος βάσει ονομαστικού φορολογικού συντελεστή Επίδραση φόρου από: Αφορολόγητα ή κατ' ειδικό τρόπο φορολογούμενα έσοδα Μη εκπιπτόμενες δαπάνες Χρήση προηγούμενων μη αναγνωρισμένων ζημιών από φόρους Ζημιές για τις οποίες δεν αναγνωρίστηκε αναβαλλόμενη φορολογία Λοιποί φόροι Φόροι εισοδήματος που εμφανίζονται στην κατάσταση αποτελεσμάτων Μητρική Εταιρεία 31.12.2019 31.12.2018 192 192 779 779 Μητρική Εταιρεία 31.12.2019 31.12.2018 27.483 13.104 3.961 (492) 7.931 5.262 951 (143) (438) 2.877 (829) 1.862 888 866 (2.356) (103) (1.839) (695) 4.512 1.357 6.027 1.644 192 751 13.883 13.863 192 779 Ο Όμιλος δεν αναγνώρισε αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις για συσσωρευμένες φορολογικές μεταφερόμενες ζημίες ύψους € 22 εκ., από τις χώρες Ελλάδα, Ινδονησία, Ινδία, Ν. Αφρική, Κένυα, Κύπρο, Γερμανία, Νορβηγία, επειδή δεν είναι πιθανόν να υπάρξουν αρκετά μελλοντικά φορολογητέα κέρδη τα επόμενα χρόνια έναντι των οποίων θα χρησιμοποιηθούν οι τωρινές συσσωρευμένες φορολογικές ζημίες. 147 FRIGOGLASS A.B.E.E. Σημειώσεις επί των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων Ποσά σε χιλιάδες € Σημείωση 18 - Φορολογία (συνέχεια) Ο φορολογικός συντελεστής στην Ελλάδα για το 2019 είναι 24%. Ο Όμιλος και η Εταιρεία υπολογίζουν το φόρο εισοδήματος της περιόδου χρησιμοποιώντας το φορολογικό συντελεστή που θα ήταν εφαρμόσιμος στα αναμενόμενα ετήσια κέρδη. Οι φορολογικοί συντελεστές στις χώρες όπου ο Όμιλος δραστηριοποιείται κυμαίνονται μεταξύ 9% και 33%. Η μη φορολογική έκπτωση συγκεκριμένων εξόδων, οι ζημιές για τις οποίες δεν αναγνωρίστηκε αναβαλλόμενη φορολογία, οι διαφορετικοί φορολογικοί συντελεστές στις χώρες που ο Όμιλος δραστηριοποιείται, μη φορολογητέα εισοδήματα και η επιβολή άλλων εφ' άπαξ φόρων διαμορφώνουν τον πραγματικό τελικό φορολογικό συντελεστή για τον Όμιλο. Έκθεση Φορολογικής Συμμόρφωσης Για τις χρήσεις 2011 έως και 2019, οι Ελληνικές Ανώνυμες Εταιρείες και οι Εταιρείες Περιορισμένης Ευθύνης που οι ετήσιες οικονομικές τους καταστάσεις ελέγχονται υποχρεωτικά, λαμβάνουν το «Ετήσιο Πιστοποιητικό» που προβλέπεται στην παρ. 5 του άρθρου 82 του Ν.2238/1994, για τις χρήσεις 2011-2013 και το άρθρο 65Α του Ν.4174/2013 για τις χρήσεις 2014-2019, το οποίο εκδίδεται μετά από ειδικό φορολογικό έλεγχο που διενεργείται από τον ίδιο Ορκωτό Ελεγκτή ή ελεγκτικό γραφείο που ελέγχει τις ετήσιες οικονομικές καταστάσεις. Κατόπιν ολοκλήρωσης του φορολογικού ελέγχου, ο Νόμιμος Ελεγκτής ή ελεγκτικό γραφείο εκδίδει «Έκθεση Φορολογικής Συμμόρφωσης», που υποβάλλεται ηλεκτρονικά στο Υπουργείο Οικονομικών. Για τις χρήσεις 2011 έως και 2018 έχει εκδοθεί αντίστοιχα "Φορολογικό Πιστοποιητικό" χωρίς οποιαδήποτε επιφύλαξη ή θέμα έμφασης σε ότι αφορά τη φορολογική συμμόρφωση της εταιρείας από τους Τακτικούς Ορκωτούς Ελεγκτές Λογιστές σύμφωνα με το άρθρο 65Α του Ν. 4174/2013. Ανέλεγκτες φορολογικές χρήσεις Οι φορολογικές δηλώσεις των θυγατρικών δεν έχουν εξετασθεί από τις αρμόδιες φορολογικές αρχές για διάφορες φορολογικές χρήσεις (βλ. πίνακα παρακάτω). Μέχρι την οριστικοποίηση του φορολογικού ελέγχου στις εταιρείες του κατωτέρω πίνακα η φορολογική επιβάρυνση για τον Όμιλο δεν μπορεί να καθοριστεί με ακρίβεια για τις χρήσεις αυτές. Ο Όμιλος σχηματίζει προβλέψεις για τυχόν επιπροσθέτους φόρους που θα προκύψουν από μελλοντικούς φορολογικούς ελέγχους στο βαθμό που η υποχρέωση αυτή είναι πιθανή και μπορεί να εκτιμηθεί αξιόπιστα. Σε μία από τις θυγατρικές επιχειρήσεις του εξωτερικού του Ομίλου μπορεί να αμφισβητηθεί από τις αλλοδαπές φορολογικές αρχές η δυνατότητα έκπτωσης ορισμένων ενδοεταιρικών χρεώσεων , η διανομή μερισμάτων και οι συναλλαγές με προμηθευτές κακής πίστης, με βάση τις πρόσφατες εξελίξεις στο φορολογικό περιβάλλον στη χώρα όπου δραστηριοποιείται αυτή η ξένη θυγατρική. Ο Όμιλος και οι φορολογικοί του σύμβουλοι αξιολόγησαν την πιθανή πρόκληση και κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η ξένη θυγατρική έχει διαθέσιμα όλα τα απαραίτητα δικαιολογητικά για τις ενδο ομιλικές συναλλαγές και άλλα σχετικά δικαιολογητικά για να αντιμετωπίσει κάθε πρόκληση. Επιπλέον, ένας πρόσφατος φορολογικός έλεγχος που ολοκληρώθηκε για αυτήν τη θυγατρική για προηγούμενα έτη δεν έχει εγείρει σημαντικές ανησυχίες. Συνεπώς, ο Όμιλος δεν προέβη σε αναγνώριση πρόβλεψης σε σχέση με το θέμα αυτό, καθώς η ταμειακή εκροή δεν είναι πιθανή μετά την 31 Δεκεμβρίου 2019., Κατά τη διάρκεια του τρέχοντος οικονομικού έτους, οι έλεγχοι από τις τοπικές φορολογικές αρχές ολοκληρώθηκαν σε 2 χώρες για προηγούμενα φορολογικά έτη. Έχουν καταγραφεί πρόσθετοι φόροι και ποινές, κατά περίπτωση. 148 FRIGOGLASS A.B.E.E. Σημειώσεις επί των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων Ποσά σε χιλιάδες € Σημείωση 18 - Φορολογία ( συνέχεια ) Σημείωση: Για ορισμένες χώρες, ο φορολογικός έλεγχος δεν είναι υποχρεωτικός και γίνεται μόνο υπό κάποιες προϋποθέσεις. Εταιρεία Χώρα Ανέλεγκτες Χρήσεις Κλάδος Δραστηριότητας Frigoglass Α.Β.Ε.Ε. - Μητρική Εταιρεία SC. Frigoglass Romania SRL PT Frigoglass Indonesia Frigoglass South Africa Ltd. Frigoglass Eurasia LLC Frigoglass (Guangzhou) Ice Cold Equipment Co. ,Ltd. Scandinavian Appliances A.S Frigoglass Spzoo Frigoglass India PVT.Ltd. Frigoglass East Africa Ltd. Frigoglass GmbΗ Frigoglass Hungary Kft Frigoglass Nordic AS Frigoglass Cyprus Limited Norcool Holding A.S Frigoinvest Holdings B.V Frigoglass Finance B.V. 3P Frigoglass Romania SRL Frigoglass Global Limited Beta Glass Plc. Frigoglass Industries (NIG.) Ltd. Ελλάδα Ρουμανία Ινδονησία Ν. Αφρική Ρωσία 2019 2017-2019 2015-2019 2012-2019 2018-2019 Παραγωγή Ψυκτικών Θαλάμων Παραγωγή Ψυκτικών Θαλάμων Παραγωγή Ψυκτικών Θαλάμων Παραγωγή Ψυκτικών Θαλάμων Παραγωγή Ψυκτικών Θαλάμων Κίνα 2017-2019 Γραφείο Πωλήσεων Νορβηγία Πολωνία Ινδία Κένυα Γερμανία Ουγγαρία Νορβηγία Κύπρος Νορβηγία Ολλανδία Ολλανδία Ρουμανία Κύπρος Νιγηρία Νιγηρία 2010-2019 2009-2019 2019 2014-2019 2016-2019 2017-2019 2010-2019 2015-2019 2010-2019 2015-2019 2015-2019 2017-2019 2015-2019 2014-2019 2016-2019 Γραφείο Πωλήσεων Κέντρο εξυπ. πελατών ψυκτ. θαλάμων Παραγωγή Ψυκτικών Θαλάμων Γραφείο Πωλήσεων Γραφείο Πωλήσεων Κέντρο εξυπ. πελατών ψυκτ. θαλάμων Γραφείο Πωλήσεων Εταιρεία Συμμετοχών Εταιρεία Συμμετοχών Εταιρεία Συμμετοχών Χρηματοοικονομικές υπηρεσίες Παραγωγή Πλαστικών Εταιρεία Συμμετοχών Παραγωγή Γυαλιού Παραγωγή: πωμάτων, πλαστ. κιβωτίων Η Διοίκηση του Ομίλου δεν αναμένει να προκύψουν σημαντικές φορολογικές υποχρεώσεις από τον ειδικό φορολογικό έλεγχο των ανέλεγκτων χρήσεων, τόσο της Εταιρείας, όσο και των λοιπών εταιρειών του Ομίλου, πέραν αυτών που απεικονίζονται στις ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις και εκτιμά ότι τα αποτελέσματα του φορολογικού ελέγχου των ανέλεγκτων χρήσεων δεν αναμένεται να επηρεάσουν σημαντικά την χρηματοοικονομική κατάσταση, την περιουσιακή διάρθρωση, την κερδοφορία και τις ταμειακές ροές της Εταιρείας και του Ομίλου της. 149 FRIGOGLASS A.B.E.E. Σημειώσεις επί των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων Ποσά σε χιλιάδες € Σημείωση 19 - Δικαιώματα χρήσης παγίων & Υποχρεώσεις μισθώσεων Αλλαγές στις λογιστικές πολιτικές: Η σημείωση αυτή εξηγεί την επίδραση από την υιοθέτηση του ΔΠΧΑ 16 «Μισθώσεις», στις οικονομικές καταστάσεις του Ομίλου. Οι λογιστικές πολιτικές που εφαρμόστηκαν από την 1η Ιανουαρίου 2019 περιγράφονται στη Σημείωση 2.22. Ο Όμιλος έχει υιοθετήσει το ΔΠΧΑ 16 «Μισθώσεις» αναδρομικά από την 1η Ιανουαρίου 2019 και δεν έχει επαναδιατυπώσει τα συγκριτικά στοιχεία για την περίοδο αναφοράς 2018, όπως επιτρέπεται από τις μεταβατικές διατάξεις του προτύπου. Οι αναταξινομήσεις και οι προσαρμογές που προκύπτουν από τους νέους κανόνες των μισθώσεων αναγνωρίζονται επομένως στον ισολογισμό έναρξης την 1η Ιανουαρίου 2019. Αναπροσαρμογές που αναγνωρίζονται κατά την υιοθέτηση του ΔΠΧΑ 16 Κατά την υιοθέτηση του ΔΠΧA 16, ο Όμιλος αναγνώρισε υποχρεώσεις μίσθωσης σε σχέση με μισθώσεις που είχαν προηγουμένως ταξινομηθεί ως «λειτουργικές μισθώσεις» σύμφωνα με τις αρχές του ΔΛΠ 17 «Μισθώσεις». Αυτές οι υποχρεώσεις αποτιμήθηκαν στην παρούσα αξία των υπολοιπόμενων μισθωμάτων, προεξοφλημένων με το διαφορικό επιτόκιο δανεισμού του μισθωτή (“incremental borrowing rate”) κατά την 1η Ιανουαρίου 2019. Όμιλος Δεσμεύσεις από λειτουργικές μισθώσεις όπως έχουν γνωστοποιηθεί στις 31 Δεκεμβρίου 2018 Σταθμισμένο μέσο τεκμαρτό επιτόκιο την 01.01.2019 Προεξοφλημένες δεσμεύσεις με το διαφορικό επιτόκιο δανεισμού (“incremental borrowing rate”) του εκμισθωτή την 01.01.2019 (Μείον ): βραχυπρόθεσμες μισθώσεις την 01.01.2019 (Μείον ): μισθώσεις παγίων μη σημαντικής αξίας την 01.01.2019 Πλέον /(μείον ): προσαρμογές λόγω διαφορετικής αντιμετώπισης των επιλογών παράτασης και λήξης των συμβολαίων Πλέον /(μείον ): λοιπές προσαρμογές Δεσμεύσεις από λειτουργικές μισθώσεις 1η Ιανουαρίου 2019 Αναλύονται σε: Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις μισθώσεων Βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις μισθώσεων Σύνολο 3.114 6,4% 2.883 (135) (33) 2.855 1.330 6.900 4.862 2.038 6.900 Μητρική Εταιρεία Δεσμεύσεις από λειτουργικές μισθώσεις όπως έχουν γνωστοποιηθεί στις 31 Δεκεμβρίου 2018 Σταθμισμένο μέσο τεκμαρτό επιτόκιο την 01.01.2019 Προεξοφλημένες δεσμεύσεις με το διαφορικό επιτόκιο δανεισμού (“incremental borrowing rate”) του εκμισθωτή την 01.01.2019 1.239 5,8% 1.169 87 1.256 Πλέον /(μείον ): λοιπές προσαρμογές Δεσμεύσεις από λειτουργικές μισθώσεις 1η Ιανουαρίου 2019 Αναλύονται σε: Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις μισθώσεων Βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις μισθώσεων Σύνολο 818 438 1.256 Ποσά που αναγνωρίστηκαν στα αποτελέσματα Στην κατάσταση αποτελεσμάτων εμφανίστηκαν τα παρακάτω ποσά αναφορικά με τις υποχρεώσεις μισθώσεων Όμιλος Μητρική Εταιρεία 2019 2018 2019 2018 Χρηματοοικονομικά έξοδα από υποχρεώσεις μισθώσεων (περιλαμβάνονται στα χρηματοοικονομικά έξοδα ) 344 - 61 185 0 Έξοδα από μισθώσεις με εναπομένουσα διάρκεια μικρότερη των 12 μηνών (περιλαμβάνονται στα έξοδα διοίκησης) Έξοδα από μισθώσεις των οποίων το υποκείμενο περιουσιακό στοιχείο είναι μικρής αξίας (περιλαμβάνονται στα έξοδα 40 7 διοίκησης) Οι συνολικές ταμειακές εκροές για μισθώσεις το 2019 ήταν € 1.8 εκατ. για τον Όμιλο και 0.5 εκατ. για τη Μητρική Εταιρεία. Τα δικαιώματα χρήσης περιουσιακών στοιχείων αποτιμήθηκαν σε ποσό ίσο με την υποχρέωση μίσθωσης. Τα αναγνωρισμένα δικαιώματα χρήσης αφορούν τα πιο κάτω περιουσιακά στοιχεία: 150 - - - FRIGOGLASS A.B.E.E. Σημειώσεις επί των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων Ποσά σε χιλιάδες € Σημείωση 19 - Δικαιώματα χρήσης παγίων & Υποχρεώσεις μισθώσεων (συνέχεια) Αποθήκες & Γραφεία Μηχανήματα Μεταφορικά μέσα Σύνολο Όμιλος Κόστος Υπόλοιπο 01.01.2019 Επίδραση από την πρώτη εφαρμογή Προσθήκες Υπόλοιπο 31.12.2019 5.806 260 6.066 40 40 1.054 552 1.606 6.900 812 7.712 Συσσωρευμένες αποσβέσεις Υπόλοιπο 01.01.2019 Προσθήκες Υπόλοιπο 31.12.2019 1.977 1.977 16 16 407 407 2.400 2.400 Αναπόσβεστη αξία 31.12.2019 4.089 24 1.199 5.312 Μητρική Εταιρεία Αποθήκες & Γραφεία Μηχανήματα Μεταφορικά μέσα Σύνολο Κόστος Υπόλοιπο 01.01.2019 Επίδραση από την πρώτη εφαρμογή Προσθήκες Υπόλοιπο 31.12.2019 599 599 - 657 211 868 1.256 211 1.467 Συσσωρευμένες αποσβέσεις Υπόλοιπο 01.01.2019 Προσθήκες Υπόλοιπο 31.12.2019 300 300 - 170 170 470 470 Αναπόσβεστη αξία 31.12.2019 299 - 698 997 Η αλλαγή στη λογιστική πολιτική επηρέασε τα ακόλουθα στοιχεία στον ισολογισμό της 1η Ιανουαρίου 2019: • Δικαιώματα χρήσης περιουσιακών στοιχείων - αύξηση σε χιλιάδες € 6.900 • Υποχρεώσεις από μισθώσεις - αύξηση σε χιλιάδες € 6.900 Επίδραση στις γνωστοποιήσεις λειτουργικών τομέων, το EBITDA και τα κέρδη ανά μετοχή Το προσαρμοσμένο EBITDA, τα περιουσιακά στοιχεία ανά τομέα και οι υποχρεώσεις ανά τομέα για τον Δεκέμβριο 2019 αυξήθηκαν ως αποτέλεσμα της αλλαγής της λογιστικής αρχής. Οι υποχρεώσεις από μισθώματα περιλαμβάνονται πλέον στις υποχρεώσεις ανά τομέα. Οι παρακάτω τομείς επηρεάστηκαν από την αλλαγή: Επαγγελματική Ψύξη € 5,1 εκατ. & Υαλουργία € 0,3 εκατ. Τα κέρδη ανά μετοχή μειώθηκαν κατά € 0,0005 ανά μετοχή για την περίοδο 01.01 - 31.12.2019 ως αποτέλεσμα της υιοθέτησης του ΔΠΧΑ 16. Πρακτικές εφαρμογές κατά τη μετάβαση: Κατά την πρώτη εφαρμογή του ΔΠΧΑ 16, ο Όμιλος χρησιμοποίησε τις ακόλουθες πρακτικές εφαρμογές που επιτρέπονται από το πρότυπο όσον αφορά μισθώσεις οι οποίες προηγουμένως κατατάσσονταν ως λειτουργικές μισθώσεις σύμφωνα με το ΔΛΠ 17: • Μισθώσεις με εναπομένουσα διάρκεια μικρότερη των 12 μηνών από την 1η Ιανουαρίου 2019, αντιμετωπίζονται σαν βραχυπρόθεσμες μισθώσεις. • Μισθώσεις των οποίων το υποκείμενο περιουσιακό στοιχείο είναι μικρής αξίας θα συνεχίσουν να αναγνωρίζονται με τη σταθερή μέθοδο στην κατάσταση συνολικού εισοδήματος. • Χρήση, μεταγενέστερης πληροφόρησης, για τον καθορισμό της διάρκειας της μίσθωσης όταν η σύμβαση περιλαμβάνει δικαιώματα παράτασης ή καταγγελίας της μίσθωσης. Ο Όμιλος έχει επίσης επιλέξει να μην επαναξιολογήσει εάν μία σύμβαση είναι ή περιέχει μίσθωση κατά την ημερομηνία της αρχικής εφαρμογής. Αντ' αυτού, για τις συμβάσεις που συνήφθησαν πριν από την ημερομηνία μετάβασης, ο Όμιλος στηρίχθηκε στην πραγματοποιηθήσα αξιολόγηση σύμφωνα με το ΔΛΠ 17 και την Διερμηνεία ΕΔΔΠΧΑ 4 «Ο προσδιορισμός του εάν μία συμφωνία εμπεριέχει μίσθωση». Τα δικαιώματα επέκτασης περιλαμβάνονται σε μία σειρά μισθώσεων ακινήτων και εξοπλισμού σε ολόκληρο τον Όμιλο και χρησιμοποιούνται για τη μεγιστοποίηση της επιχειρησιακής ευελιξίας όσον αφορά τη διαχείριση των περιουσιακών στοιχείων που χρησιμοποιούνται στις δραστηριότητες του Ομίλου. Η πλειοψηφία των δικαιωμάτων επέκτασης μπορούν να ασκηθούν μόνο από τον Όμιλο και όχι από τον εκάστοτε εκμισθωτή. Επιπλέον, υπάρχουν αρκετές περιπτώσεις όπου οι μισθώσεις καλύπτονται από δικαιώματα αυτόματης ανανέωσης. Κατά τον προσδιορισμό της διάρκειας μίσθωσης, η διοίκηση λαμβάνει υπόψη όλα τα γεγονότα και τις περιστάσεις που δημιουργούν οικονομικό κίνητρο για να ασκηθεί ένα δικαίωμα επέκτασης μετά την αρχική περίοδο της μίσθωσης. Οι σημαντικότερες εκτιμήσεις αφορούν τις μισθώσεις αποθηκών και γραφείων. Ο Όμιλος εξέτασε α) τη σημασία των υποκείμενων περιουσιακών στοιχείων στις δραστηριότητές του και β) σε πολλές περιπτώσεις, το κόστος μετεγκατάστασης. Στις περισσότερες περιπτώσεις περιέλαβε στον υπολογισμό της μίσθωσης την περίοδο που καλύπτουν τα δικαιώματα επέκτασης. Για μισθώσεις αυτόματης ανανέωσης θεωρήθηκε μια επιπλέον περίοδος 2-3 ετών. Την 1η Ιανουαρίου 2019, μελλοντικές ταμειακές εκροές ύψους € 3.358 χιλ. (μη προεξοφλημένες) έχουν συμπεριληφθεί στην υποχρέωση της μίσθωσης επειδή είναι εύλογα βέβαιο ότι οι μισθώσεις θα επεκταθούν (ή δεν θα τερματιστούν). Η εκτίμηση αναθεωρείται μόνο εάν συμβεί ένα σημαντικό γεγονός ή μια σημαντική μεταβολή των συνθηκών, η οποία επηρεάζει την εκτίμηση αυτή και βρίσκεται υπό τον έλεγχο του μισθωτή. Δεν χρειάστηκε επανεκτίμηση κατά τη διάρκεια της περιόδου. 151 FRIGOGLASS A.B.E.E. Σημειώσεις επί των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων Ποσά σε χιλιάδες € Σημείωση 20 - Συναλλαγές με συνδεδεμένα μέρη Βασικός μέτοχος της Frigoglass Α.Β.Ε.Ε αποτελεί η εταιρεία Truad Verwaltungs A.G με ποσοστό 48,55%. H Truad Verwaltungs A.G. συμμετέχει επίσης και στο μετοχικό κεφάλαιο της Coca-Cola HBC AG κατά ποσοστό 23%. Η Frigoglass είναι και η πλειοψηφούσα μέτοχος των εταιρειών Frigoglass Industries Nigeria Ltd. και Frigoglass West Africa Ltd. οι οποίες εδρεύουν στη Νιγηρία με 76,0% και στην οποία η Coca-Cola HBC AG έχει απώτερη συμμετοχή 23,9%. Σύμβαση με Coca-Cola HBC AG: Βάσει σύμβασης, που ανανεώθηκε έως την 31.12.2020, ο Όμιλος της Coca-Cola HBC AG προμηθεύεται από την Frigoglass, σε τιμές διαπραγματεύσιμες ετησίως, επαγγελματικά ψυγεία. Σύμβαση εκμίσθωσης με A.G. Leventis plc. : H Truad Verwaltungs A.G. συμμετέχει επίσης και στο μετοχικό κεφάλαιο της A.G. Leventis Plc. κατά ποσοστό περίπου 50,75%. H εταιρεία Frigoglass Industries (NIG ) Ltd. έχει υπογράψει σύμβαση εκμίσθωσης γραφείων με την A.G. Leventis (Nigeria) Plc. για τα γραφεία της στο Λάγος της Νιγηρίας και μεταφοράς εμπορευμάτων στην Νιγηρία. Οι Συμμετοχές στις θυγατρικές εμφανίζονται στη Σημείωση 14. A) Τα ποσά των συναλλαγών και υπολοίπων με Συνδεδεμένες εταιρίες σωρευτικά ανέρχονταν σε: Όμιλος 31.12.2019 31.12.2018 Πωλήσεις αγαθών & υπηρεσιών Αγορές αγαθών & υπηρεσιών Απαιτήσεις 164.512 1.183 14.189 167.558 1.156 22.424 Μητρική Εταιρεία 31.12.2019 31.12.2018 19.592 44 1.048 22.560 83 1.627 Β) Τα ποσά των συναλλαγών και υπολοίπων της Μητρικής Εταιρείας με τις θυγατρικές εταιρείες του ομίλου της Frigoglass ανέρχονταν: Πωλήσεις αγαθών 5.765 6.804 Πώληση της πνευματικής ιδιοκτησίας 15.366 για την ανάπτυξη προϊόντων στην Frigoglass Romania S.R.L Έσοδα από θυγατρικές εταιρίες: αμοιβές διοικητικής υποστήριξης & δικαιώματα πωλήσεων 18.891 19.860 Έσοδα από θυγατρικές εταιρίες: από επαναχρέωση εξόδων λειτουργίας ερευνών & αναπτύξεως 2.031 Έξοδα από θυγατρικές εταιρίες: αμοιβές υποστήριξης 2.135 1.553 Έσοδα από θυγατρικές εταιρίες: προμήθειες πωλήσεων 138 415 Έσοδα από λοιπές παροχές υπηρεσιών 761 794 Αγορές αγαθών & Έξοδα από θυγατρικές εταιρίες 23.812 26.524 Έξοδα από χρεωστικούς τόκους 1.536 1.673 Απαιτήσεις 16.790 13.087 Υποχρεώσεις 18.137 28.355 Υποχρεώσεις από δάνεια (σημ. 13) 29.554 26.480 Γ) Οι αμοιβές του Διευθυντικού προσωπικού οι οποίες περιλαμβάνουν μισθοδοσία, αποζημιώσεις αποχωρήσεων και λοιπές παροχές σωρευτικά ανέρχονταν σε: Όμιλος 31.12.2019 31.12.2018 Αμοιβές μελών Δ.Σ Μισθοί και λοιπές βραχυπρόθεσμες παροχές Παροχές για μετά την εξόδο από την υπηρεσία Μακροπρόθεσμες παροχές Αποζημιώσεις εξόδου από την υπηρεσία Σύνολο αμοιβών διευθυντικού προσωπικού 152 Μητρική Εταιρεία 31.12.2019 31.12.2018 385 360 385 360 3.666 302 912 4.880 3.202 307 709 260 4.478 2.912 261 798 3.971 2.765 267 676 260 3.968 FRIGOGLASS A.B.E.E. Σημειώσεις επί των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων Ποσά σε χιλιάδες € Σημείωση 21 - Κέρδη ανά μετοχή Βασικά και απομειωμένα κέρδη ανά μετοχή Τα βασικά και απομειωμένα κέρδη ανά μετοχή υπολογίζονται με διαίρεση του κέρδους που αναλογεί στους μετόχους της μητρικής Εταιρείας, με το σταθμισμένο μέσο αριθμό των κοινών μετοχών στη διάρκεια της περιόδου, εξαιρουμένων των ιδίων κοινών μετοχών που αγοράστηκαν από την Εταιρεία. Τα απομειωμένα κέρδη ανά μετοχή (diluted earnings per share) υπολογίζονται αναπροσαρµόζοντας τον σταθµισµένο µέσο αριθμό των σε κυκλοφορία κοινών μετοχών, µε τις επιδράσεις όλων των δυνητικών τίτλων των µετατρέψιµων σε κοινές µετοχές. Τα δικαιώματα προαιρέσεως αγοράς μετοχών αποτελούν τη μοναδική κατηγορία δυνητικών τίτλων µετατρέψιµων σε κοινές μετοχές, που έχει η Εταιρεία. Όσον αφορά στα προαναφερθέντα δικαιώματα, γίνεται υπολογισμός του αριθμού των μετοχών οι οποίες θα μπορούσαν να είχαν αποκτηθεί στην εύλογη αξία (οριζόμενη ως η µέση ετήσια χρηματιστηριακή τιμή των μετοχών της Εταιρείας) µε βάση την αξία των δικαιωμάτων συµµετοχής, που σχετίζονται µε τα υφιστάμενα προγράµµατα δικαιωμάτων απόκτησης μετοχών. Ο αριθμός των μετοχών που προκύπτει από τον παραπάνω υπολογισμό συγκρίνεται µε τον αριθμό των μετοχών που θα μπορούσαν να είχαν εκδοθεί σε περίπτωση άσκησης των δικαιωμάτων. Η διαφορά που προκύπτει, προστίθεται στον παρανομαστή ως έκδοση κοινών μετοχών χωρίς αντάλλαγμα. Τέλος, καμία αναπροσαρμογή δεν γίνεται στα κέρδη (αριθμητής). Απομειωμένα Κέρδη ανά μετοχή: Δεδομένου ότι η μέση τιμή της μετοχής για το έτος δεν υπερβαίνει την τιμή άσκησης των δικαιωμάτων προαίρεσης επί μετοχών, δεν επηρεάζονται τα απομειωμένα κέρδη/(ζημιές) ανά μετοχή. Όμιλος Μητρική Εταιρεία Χρήση που έληξε Χρήση που έληξε ποσά σε χιλ. € 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 (εκτός από τα κέρδη ανά μετοχή & τον αριθμό μετοχών) Κέρδη / <ζημίες> μετά από φόρους από Συνεχιζόμενες δραστηριότητες που αναλογούν στους μετόχους της εταιρείας 5.566 (7.404) 3.769 (1.271) - (1.304) - - 5.566 355.437.751 355.437.751 (8.708) 355.437.751 355.437.751 3.769 355.437.751 355.437.751 (1.271) 355.437.751 355.437.751 0,0157 (0,0208) 0,0106 (0,0036) 0,0157 (0,0037) (0,0245) 0,0106 (0,0036) 0,0157 (0,0208) 0,0106 (0,0036) 0,0157 (0,0037) (0,0245) 0,0106 (0,0036) Κέρδη / <ζημίες> μετά από φόρους από μη Συνεχιζόμενες δραστηριότητες που αναλογούν στους μετόχους της εταιρείας Κέρδη / <ζημίες> μετά από φόρους που αναλογούν στους μετόχους της εταιρείας Βασικός μέσος σταθμικός αριθμός κοινών μετοχών Απομειωμένος μέσος σταθμικός αριθμός κοινών μετοχών α) Βασικά: Κέρδη / <ζημίες> μετά από φόρους ανά μετοχή από Συνεχιζόμενες δραστηριότητες που αναλογούν στους μετόχους της εταιρείας Κέρδη / <ζημίες> μετά από φόρους ανά μετοχή από μη Συνεχιζόμενες δραστηριότητες που αναλογούν στους μετόχους της εταιρείας Βασικά Κέρδη / <Ζημίες> ανά μετοχή β) Απομειωμένα: Κέρδη / <ζημίες> μετά από φόρους ανά μετοχή από Συνεχιζόμενες δραστηριότητες που αναλογούν στους μετόχους της εταιρείας Κέρδη / <ζημίες> μετά από φόρους ανά μετοχή από μη Συνεχιζόμενες δραστηριότητες που αναλογούν στους μετόχους της εταιρείας Απομειωμένα Κέρδη/<Ζημίες> ανά μετοχή 153 FRIGOGLASS A.B.E.E. Σημειώσεις επί των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων Ποσά σε χιλιάδες € Σημείωση 22 - Ενδεχόμενες & Ανειλημμένες υποχρεώσεις Εγγυήσεις Δανεισμού: Η Εταιρεία έχει ενδεχόμενες υποχρεώσεις σε σχέση με εγγυήσεις σε τράπεζες υπέρ θυγατρικών της από θέματα που προκύπτουν στα πλαίσια της συνήθους δραστηριότητάς της. Τα υφιστάμενα εμπράγματα βάρη αναφέρονται αναλυτικά στη Σημείωση 13 σχετικά με το μακροπρόθεσμο και βραχυπρόθεσμο δανεισμό. Με βάση τη συμφωνία δανεισμού ο κάθε εγγυητής εγγυείται ξεχωριστά για το συνολικό ποσό του δανεισμού μέχρι του ποσού των € 252,7 εκατ. Βλέπε Σημείωση 13 για τους εγγυητές. Όμιλος 31.12.2019 31.12.2018 Εγγυήσεις Δανεισμού 252.709 256.596 Μητρική Εταιρεία 31.12.2019 31.12.2018 252.709 256.549 Λοιπές ενδεχόμενες & ανειλημμένες υποχρεώσεις : Την 31.12.2019 υπήρχαν για τον όμιλο Παροχές Εγγύησης & Εγγυητικές Επιστολές Τραπεζών για την εξασφάλιση των υποχρεώσεων προς προμηθευτές € 8,2 εκατ. και Λοιπές εγγυήσεις € 0,3 εκατ. Δεν υπάρχουν σημαντικές επίδικες ή υπό διαιτησία διαφορές δικαστικών ή διοικητικών οργάνων που να έχουν σημαντική επίπτωση στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις ή τη λειτουργία της Εταιρείας ή του Ομίλου. Κεφαλαιακές υποχρεώσεις: Για τον Όμιλο οι υποχρεώσεις για κεφαλαιακές δαπάνες που έχουν αναληφθεί αλλά δεν έχουν εκτελεσθεί κατά την 31.12.2019 είναι € 2,5 εκατ. (31.12.2018: € 597 χιλ.) και αφορoύν κυρίως αγορά μηχανημάτων και την επένδυση για το SAP. Για την Μητρική Εταιρεία οι υποχρεώσεις για κεφαλαιακές δαπάνες που έχουν αναληφθεί αλλά δεν έχουν εκτελεσθεί κατά την 31.12.2019 είναι € 0 χιλ. (31.12.2018: € 0 χιλ. ). 154 FRIGOGLASS A.B.E.E. Σημειώσεις επί των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων Ποσά σε χιλιάδες € Σημείωση 23 - Εποχικότητα δραστηριοτήτων Έσοδα από συμβάσεις με πελάτες Όμιλος Περίοδος Α' Τρίμηνο Β' Τρίμηνο Γ' Τρίμηνο Δ' Τρίμηνο Σύνολο Έτους 2019 125.565 162.697 96.569 97.506 482.337 2018 26% 34% 20% 20% 100% 105.664 25% 142.449 34% 80.299 19% 88.885 21% 417.297 100% 0 Όπως εμφανίζεται ανωτέρω η δραστηριότητα του Ομίλου παρουσιάζει εποχικότητα. Σημείωση 24 - Γεγονότα μετά την ημερομηνία του ισολογισμού Η Frigoglass A.B.E.E. στις 13.02.2020 μέσω της θυγατρικής της Frigoglass Finance B.V. ( Ο εκδότης ) ολοκλήρωσε επιτυχώς την προσφορά και έκδοση των ομολογιών προνομιακής εξασφάλισης συνολικού ύψους €260 εκατ. με επιτόκιο τοκομεριδίου 6.875% και λήξης 2025 (οι «Ομολογίες») στις 12.2.2020. Οι Ομολογίες είναι εγγυημένες και με προνομιακή εξασφάλιση από τη Frigoglass και ορισμένες από τις θυγατρικές της (οι «Εγγυήτριες Θυγατρικές»). Οι απαιτήσεις από τις Ομολογίες και τις εγγυήσεις είναι εξασφαλισμένες σε προνομιακή βάση (ενώ ορισμένες μελλοντικές απαιτήσεις καθώς και απαιτήσεις από αντιστάθμιση κινδύνου που έχουν ήδη εξασφαλιστεί αναμένεται να καταταχθούν πρώτες). Οι εξασφαλίσεις αποτελούνται από ενεχυριάσεις μετοχών των Εγγυητριών Θυγατρικών, ορισμένων τραπεζικών λογαριασμών και ενδοομιλικών απαιτήσεων. Οι Ομολογίες εκδόθηκαν με τιμή έκδοσης 100% και εισήχθησαν προς διαπραγμάτευση στο Δελτίο Τιμών του Χρηματιστηρίου του Λουξεμβούργου και συγκεκριμένα στο Euro MTF Market. Το προϊόν της έκδοσης χρησιμοποιήθηκε (α) για την αποπληρωμή υφιστάμενων οφειλών των εταιρειών του Ομίλου, (β) για άλλους εταιρικούς σκοπούς και (γ) για την καταβολή των αμοιβών και εξόδων σε σχέση με την προσφορά των Ομολογιών. Αναφορικά με την αποπληρωμή υφιστάμενων οφειλών των εταιρειών του Ομίλου, η Frigoglass αποπλήρωσε κατά την 13η Φεβρουαρίου 2020 το συνολικό ανεξόφλητο ποσό των ομολογιών προνομιακής εξασφάλισης και εγγυημένων λήξης 2021 καθώς και το συνολικό ανεξόφλητο ποσό των ομολογιών με εξασφάλιση δεύτερης τάξης λήξης 2022. Η ταχεία εξάπλωση της επιδημίας COVID-19 σε παγκόσμια κλίμακα έχει οδηγήσει σε αυξημένους ταξιδιωτικούς περιορισμούς, ενώ έχει προκαλέσει διατάραξη και διακοπή λειτουργίας πολλών επιχειρήσεων. Ο Όμιλος είναι πιθανό να αντιμετωπίσει επιπτώσεις από την επιβολή μέτρων καραντίνας, τα φαινόμενα κάμψης των αγορών και τις αλλαγές στη συμπεριφορά των πελατών λόγω των φόβων πανδημίας, καθώς και τον αντίκτυπο στο εργατικό δυναμικό του Ομίλου, εφόσον ο ιός διαδοθεί ευρέως σε κάποια από τις αγορές δραστηριοποίησης του Ομίλου. Επιπλέον, οι πελάτες, οι συνεργάτες διανομής, οι πάροχοι υπηρεσιών ή οι προμηθευτές του Ομίλου ενδέχεται να αντιμετωπίσουν οικονομική δυσχέρεια, να υποβάλουν αίτηση προστασίας έναντι πτώχευσης, να σταματήσουν τη λειτουργία τους ή να υποστούν διαταραχές της επιχειρηματικής τους δραστηριότητας εξαιτίας της επιδημίας κοροναϊού. Επί του παρόντος, η έκταση του πλήγματος στα αποτελέσματα του Ομίλου λόγω της επιδημίας κοροναϊού είναι αβέβαιη. Η επίπτωση της επιδημίας αποτελεί μη προσαρμοσμένο σημαντικό γεγονός μετά την ημερομηνία ισολογισμού της 31ης Δεκεμβρίου 2019. Η επιδημία COVID-19 ενδέχεται να επιφέρει περαιτέρω αρνητικές συνέπειες στην παγκόσμια οικονομία το 2020, ενώ στο μέλλον είναι πιθανό να επηρεάσει αρνητικά τις δραστηριότητες του Ομίλου ή να μειώσει τη ζήτηση για τα προϊόντα του. Καθεμία από αυτές τις εξελίξεις μπορεί να έχει σημαντικές επιπτώσεις στα οικονομικά αποτελέσματα του Ομίλου το 2020, αλλά και αργότερα. Ωστόσο, δεδομένου του δυναμικού χαρακτήρα της επιδημίας, ο βαθμός στον οποίο ο COVID-19 θα επηρεάσει τα αποτελέσματα του Ομίλου θα εξαρτηθεί από τις μελλοντικές εξελίξεις, οι οποίες παραμένουν εξαιρετικά αβέβαιες και δεν μπορούν να προβλεφθούν τη δεδομένη στιγμή. Είναι πιθανό η συνεχιζόμενη εξάπλωση του COVID-19 να προκαλέσει οικονομική επιβράδυνση ή ύφεση, γεγονός που θα επηρεάσει δυσμενώς τη ζήτηση για τα προϊόντα του Ομίλου, ή να προκαλέσει άλλα απρόβλεπτα γεγονότα, καθένα από τα οποία μπορεί να έχει αντίκτυπο στην επιχειρηματική δραστηριότητα, στα αποτελέσματα λειτουργίας ή στη χρηματοοικονομική κατάσταση του Ομίλου. Αναφορικά με τις δραστηριότητες της Εταιρείας και των θυγατρικών της, η διοίκηση παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις από την επιδημία και ο Όμιλος ακολουθεί την καθοδήγηση των ελληνικών και άλλων σχετικών τοπικών υγειονομικών αρχών και τηρεί τις απαιτήσεις και τις δράσεις που εφαρμόζει η ελληνική κυβέρνηση και άλλες τοπικές κυβερνήσεις. Δεν υπάρχουν άλλα γεγονότα μετά την ημερομηνία του ισολογισμού που να έχουν σημαντική επίπτωση στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις ή τη λειτουργία της Εταιρίας και του Ομίλου. 155 FRIGOGLASS A.B.E.E. Σημειώσεις επί των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων Ποσά σε χιλιάδες € Σημείωση 25 - Μέσος όρος απασχολούμενου προσωπικού & Έξοδα προσωπικού / Παροχές εργαζομένων Ο μέσος όρος απασχολούμενου προσωπικού ανά κλάδο δραστηριοποίησης για τον Όμιλο καθώς και για την Μητρική Εταιρεία αναλύεται ως εξής: Όμιλος Περιγραφή Κλάδου 31.12.2019 31.12.2018 Κλάδος Επαγγελματικής Ψύξης Κλάδος Υαλουργίας Σύνολο 3.998 1.410 5.408 3.744 1.410 5.154 Μητρική Εταιρεία Μέσος Όρος απασχολούμενου προσωπικού 171 Έξοδα προσωπικού & Παροχές εργαζομένων Όμιλος 31.12.2019 31.12.2018 Μισθοί και ημερομίσθια Εργοδοτικές εισφορές Σύνολο Μισθοδοσίας ( Σημ. 30 ) Συνταξιοδοτικά προγράμματα καθορισμένων εισφορών Συνταξιοδοτικό πρόγραμμα για παροχές μετά από την έξοδο από την υπηρεσία καθορισμένων παροχών ( Σημ. 32 ) Προβλέψεις για παροχές δικαιωμάτων προαίρεσης μετοχών Λοιπά έξοδα προσωπικού, παροχές εργαζομένων Σύνολο Μητρική Εταιρεία 31.12.2019 31.12.2018 59.971 6.516 66.487 1.678 58.321 6.480 64.801 1.377 11.778 1.997 13.775 590 11.741 2.060 13.801 550 3.375 295 9.022 80.857 (126) 8.222 74.274 3.151 295 1.446 19.257 628 1.429 16.408 Λοιπά έξοδα προσωπικού, παροχές εργαζομένων αφορούν κυρίως: Έξοδα Μεταφοράς, Έξοδα Κυλικείων, Έξοδα Εκπαίδευσης, Έξοδα Ιατρικής κάλυψης. 156 207 FRIGOGLASS A.B.E.E. Σημειώσεις επί των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων Ποσά σε χιλιάδες € Σημείωση 26 - Λοιπά λειτουργικά έσοδα & Λοιπά κέρδη /<ζημίες> Όμιλος 31.12.2019 31.12.2018 Μητρική Εταιρεία 31.12.2019 31.12.2018 Λοιπά λειτουργικά έσοδα Έσοδα από θυγατρικές εταιρίες: αμοιβές διοικητικής υποστήριξης & δικαιώματα πωλήσεων - - 18.891 19.860 Έσοδα από θυγατρικές εταιρίες: προμήθειες πωλήσεων - - 138 415 Έσοδα από ασφαλιστικές αποζημιώσεις - 155 - 155 Έσοδα από πώληση αχρησιμοποίητων μετάλλων ( scrap ) 962 894 - - 3.405 4.454 358 19.387 327 20.757 Λοιπές χρεώσεις σε πελάτες & λοιπά έσοδα Σύνολο: Λοιπά λειτουργικά έσοδα 2.419 3.381 Η μείωση των χρεώσεων στους πελάτες οφείλεται κατά κύριο λόγο στο μειωμένο κέρδος από μεταφορικά στοv κλάδο γυαλιού στη Νιγηρία. Λοιπά κέρδη /<ζημίες> Κέρδη / <Ζημίες> από πωλήσεις ακινητοποιήσεων 374 Λοιπά (5) 369 Σύνολο: Λοιπά κέρδη /<ζημίες> 293 10 303 10.121 10.121 Το κέρδος των € 10,1 εκατ. για τη Μητρική Εταιρεία προέρχεται από την πώληση της πνευματικής ιδιοκτησίας για την ανάπτυξη προϊόντων στην Frigoglass Romania S.R.L ( Σημείωση 7 & 20 ). 157 (11) (11) FRIGOGLASS A.B.E.E. Σημειώσεις επί των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων Ποσά σε χιλιάδες € Σημείωση 27- Υπολογισμός EBITDA Συνεχιζόμενες δραστηριότητες Όμιλος Μητρική Εταιρεία Χρήση που έληξε Χρήση που έληξε 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 Κέρδη / <Ζημιές> προ φόρων 27.483 13.104 3.961 πλέον: Αποσβέσεις 22.868 19.791 1.872 3.542 πλέον: Απομείωση ενσώματων ακινητοποιήσεων 1.088 2.071 - - πλέον: Έξοδα αναδιοργάνωσης 4.843 301 4.505 - πλέον: Χρηματοοικονομικά έξοδα * 17.772 21.167 1.557 1.798 EBITDA 74.054 56.434 11.895 4.848 482.337 417.297 39.968 42.073 15,4% 13,5% 29,8% 11,5% Έσοδα από συμβάσεις με πελάτες Περιθώριο EBITDA, % 31.12.2018 (492) * Χρηματοοικονομικά έξοδα = Έξοδα από Χρεωστικούς Τόκους - Έσοδα από Χρεωστικούς Τόκους +/- Κέρδη/-Ζημιές από Συναλλαγματικές Διαφορές - Λοιπά Χρηματοοικονομικά Κόστη ( Σημ 17 ) Για την Μητρική εταιρεία για το 2019 το περιθώριο EBITDA χωρίς το κέρδος από την πώληση της πνευματικής ιδιοκτησίας ( € 10,1 εκατ. ) για την ανάπτυξη προϊόντων στην Frigoglass Romania S.R.L ( Σημείωση 26 ) θα ήταν 4,5%. 158 FRIGOGLASS A.B.E.E. Σημειώσεις επί των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων Ποσά σε χιλιάδες € Σημείωση 28 - Καθαρά <έξοδα> αναδιοργάνωσης Η Frigoglass A.B.E.E στις 7 Ιουνίου 2019 ανακοίνωσε ότι στο πλαίσιο των συνεχιζόμενων πρωτοβουλιών αναδιάρθρωσης του παραγωγικού ιστού, που αποσκοπεί στη βελτίωση της κοστολογικής της δομής και στην ενίσχυση της μακροπρόθεσμης ανταγωνιστικότητας του Ομίλου, προχωρά στην άμεση διακοπή της παραγωγικής δραστηριότητας του εργοστασίου της Κάτω Αχαΐας, η οποία εφαρμόστηκε από την ημερομηνία της ανακοίνωσης. Όμιλος Μητρική Εταιρεία 31.12.2019 (2.529) (2.529) Αμοιβές συμβούλων Προβλέψεις για αποζημιώσεις προσωπικού (369) (31) Προβλέψεις για αποθέματα (250) (250) Απομείωση αξίας ενσώματων ακινητοποιήσεων (700) (700) Λοιπά έξοδα εργοστασίου μη παραγωγικά Καθαρά <έξοδα> αναδιοργάνωσης (995) (995) (4.843) (4.505) Κατά την εκτίμηση της διοίκησης, η διακοπή της παραγωγής στο εργοστάσιο της Κάτω Αχαΐας δεν παρουσιάζεται ως διακοπείσα δραστηριότητα κατ’ εφαρμογή του ΔΠΧΑ 5 καθώς δεν αποτελεί ξεχωριστό μεγάλο τμήμα επιχειρηματικών δραστηριοτήτων για την Μητρική Εταιρεία και η παραγωγή που υλοποιούνταν στο εν λόγω εργοστάσιο μεταφέρθηκε σε άλλη εταιρία του Ομίλου, που εξακολουθεί να εξυπηρετεί την υφιστάμενη γεωγραφική περιοχή πωλήσεων. Η παραγωγική δραστηριότητα της Κάτω Αχαΐας αφορά τον κλάδο της Επαγγελματικής Ψύξης. Ως αποτέλεσμα της παύσης της παραγωγής στο εργοστάσιο της Κάτω Αχαίας, αποχώρησαν 91 υπάλληλοι, για τους οποίους καταβλήθηκε συνολική αποζημίωση ύψους € 5,4 εκατ. μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2019, για τους οποίους υπήρχε σχηματισμένη πρόβλεψη € 2,9 εκατ.. Κατά το 2018 Ο Όμιλος πλήρωσε κόστος αναδιάρθρωσης ύψους € 0,3 εκατ. το οποίο σχετίζεται με τον τερματισμό μιας βάρδιας παραγωγής στην Frigoglass Indonesia PT. Όμιλος Μητρική Εταιρεία 31.12.2018 <Ζημιές> για αναδιοργάνωση δραστηριοτήτων στον κλάδο της Επαγγελματικής Ψύξης (301) - Καθαρά <έξοδα> αναδιοργάνωσης (301) - 159 FRIGOGLASS A.B.E.E. Σημειώσεις επί των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων Ποσά σε χιλιάδες € Σημείωση 29 - Μη συνεχιζόμενες δραστηριότητες A) Περιγραφή Η Εταιρεία ανακοίνωσε στις 2 Απριλίου 2018 ότι έχει συμφωνήσει την πώληση του συνόλου των μετοχών της θυγατρικής της εταιρείας Frigoglass Jebel Ali FZE που δραστηριοποιείται στον κλάδο της συσκευασίας υαλουργικών προϊόντων, στην ATG Investments Limited. Η απόφαση για την πώληση των προαναφερομένων δραστηριοτήτων ελήφθη κατά τη συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου που πραγματοποιήθηκε στις 2 Μαρτίου 2018. Στα πλαίσια αυτής της πώλησης ο Όμιλος έφυγε από 2 γεωγραφικές περιοχές του κλάδου της Υαλουργίας ( Η.Α.Ε, Ασία - Ωκεανία ) και για αυτό το λόγο έχει απεικονιστεί ως μη συνεχιζόμενη δραστηριότητα. Στις 12 Δεκεμβρίου του 2018 η Frigoglass A.B.Ε.E. ανακοίνωσε την ολοκλήρωση της πώλησης της θυγατρικής της εταιρείας Frigoglass Jebel Ali FZE που δραστηριοποιείται στον κλάδο της συσκευασίας υαλουργικών προϊόντων, στην ATG Investments Limited. B) Κατάσταση αποτελεσμάτων Χρήση που έληξε 01.01 - 12.12.18 24.819 (31.789) (6.970) (170) (926) 337 Έσοδα από συμβάσεις με πελάτες Κόστος πωλήσεων Μικτά Κέρδη / <Ζημιές> Έξοδα διοικητικής λειτουργίας Έξοδα λειτουργίας - διάθεσης & προώθησης Λοιπά λειτουργικά έσοδα Κέρδη / <Ζημιές> προ φόρων, χρηματοδοτικών & επενδυτικών αποτελεσμάτων Χρηματοοικονομικά έσοδα / < έξοδα > (7.729) (392) Κέρδη / <Ζημιές> προ φόρων και εξόδων αναδιοργάνωσης (8.121) Κέρδη / <Ζημιές> προ φόρων (8.121) Κέρδη / <Ζημιές> μετά από φόρους από μη συνεχιζόμενες δραστηριότητες (8.121) Κατανέμονται σε: Μη ελέγχουσες συμμετοχές Μετόχους εταιρείας Αποσβέσεις EBITDA (8.121) 74 (7.655) Γ) Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης 12.12.2018 Ενσώματες ακινητοποιήσεις Αποθέματα Πελάτες Χρεώστες διάφοροι Ταμειακά διαθέσιμα & ισοδύναμα Περιουσιακά στοιχεία κατεχόμενα προς πώληση 750 4.161 6.289 2.390 2.634 16.224 Υποχρεώσεις παροχών προσωπικού Προμηθευτές Πιστωτές διάφοροι Υποχρεώσεις συνδεδεμένες με τα περιουσιακά στοιχεία, κατεχόμενα προς πώληση 1.671 7.729 1.042 10.442 Καθαρά περιουσιακά στοιχεία κατεχόμενα προς πώληση 5.782 160 FRIGOGLASS A.B.E.E. Σημειώσεις επί των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων Ποσά σε χιλιάδες € Σημείωση 29 - Μη συνεχιζόμενες δραστηριότητες ( συνέχεια ) Χρήση που έληξε 01.01 - 12.12.18 (8.121) Δ) Κατάσταση ταμειακών ροών Κέρδη / <Ζημιές> μετά από φόρους (α) Καθαρές εισροές / (εκροές) από λειτουργικές δραστηριότητες (3.100) (β) Εισροές / (εκροές) από επενδυτικές δραστηριότητες (359) (γ) Εισροές/(εκροές) από χρηματοδοτικές δραστηριότητες με άλλες θυγατρικές 5.565 Καθαρή αύξηση/(μείωση) στα ταμειακά διαθέσιμα & ισοδύναμα (α)+(β)+(γ) 2.106 Ταμειακά διαθέσιμα & ισοδύναμα έναρξης Επίδραση συναλλαγματικών διαφορών 415 113 Ταμειακά διαθέσιμα & ισοδύναμα λήξης περιόδου 2.634 Ε) Λεπτομέρειες Πώλησης Θυγατρικής Τίμημα καταβληθέν σε Μετρητά & Απαιτητό Καταβληθέν σε Τράπεζα Βραχυπρόθεσμη Εύλογη αξία της απαίτησης Μακροπρόθεσμη Εύλογη αξία της απαίτησης Σύνολο Τιμήματος Πώλησης 3.606 2.286 3.023 8.915 5.782 Καθαρά περιουσιακά στοιχεία κατεχόμενα προς πώληση Κέρδος προ φόρων και αναταξινόμηση αποθεματικού μετατροπής ξένου νομίσματος Φόροι εισοδήματος 3.133 - Αναταξινόμηση αποθεματικού μετατροπής ξένου νομίσματος Κέρδη / <Ζημιές> μετά από φόρους 3.684 6.817 Κέρδη / <Ζημιές> μετά από φόρους από μη συνεχιζόμενες δραστηριότητες 01.01 - 12.12.2018 Κέρδη / <Ζημιές> μετά από φόρους από μη συνεχιζόμενες δραστηριότητες (8.121) (1.304) 161 Τίμημα καταβληθέν σε Μετρητά <μείον>: Ταμειακά διαθέσιμα 3.606 (2.634) Εισπράξεις από πώληση 972 FRIGOGLASS A.B.E.E. Σημειώσεις επί των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων Ποσά σε χιλιάδες € Σημείωση 30 - Έξοδα ανά κατηγορία Τα έξοδα του Ομίλου και της Μητρικής Εταιρίας μπορούν να αναλυθούν στις παρακάτω κατηγορίες: Όμιλος 31.12.2019 31.12.2018 Πρώτες ύλες & αναλώσιμα, ενέργεια και λοιπά έξοδα, συντήρηση Αμοιβές εργαζομένων ( Σημ 25 ) Μεταφορικά έξοδα Λοιπά έξοδα προσωπικού, παροχές εργαζομένων ( Σημ 25 ) Έξοδα ταξιδιών και αυτοκινήτων Σχηματισμένες προβλέψεις & καταβεβλημένο κόστος για αποζημίωση προσωπικού ( Σημ 25 ) Έξοδα συμβούλων & λοιπά έξοδα σε τρίτους Ενοίκια, ασφάλειες, πληρωμές μισθώσεων & έξοδα φύλαξης Σχηματισμένες προβλέψεις και καταβεβλημένο κόστος για: επισφαλείς πελάτες, απαξιωμένα αποθέματα, εγγυήσεις και δωρεάν διάθεση προϊόντων Έξοδα προώθησης και έξοδα after sales Τηλεπικοινωνίες, συνδρομές, αναλώσιμα γραφείου Λοιπά έξοδα Σχηματισμένες προβλέψεις και καταβεβλημένο κόστος προγράμματος δικαιωμάτων προαίρεσης αγοράς μετοχών ( Σημ 15 & 16 ) Αποσβέσεις χρήσης Έσοδα από επιχορηγήσεις για εξαγωγές Σύνολο 259.408 66.487 15.091 9.022 3.953 226.517 64.801 12.617 8.222 4.245 Μητρική Εταιρεία 31.12.2019 31.12.2018 25.642 13.775 1.933 1.446 981 28.864 13.801 1.785 1.429 1.213 3.375 19.421 7.351 (126) 17.890 7.597 3.151 5.221 810 628 4.141 995 10.955 15.641 1.086 2.857 8.730 13.635 952 1.655 (404) 3.366 168 1.197 (107) 3.711 163 1.348 295 22.868 (2.909) 434.901 19.791 (1.115) 385.411 295 1.872 59.453 3.542 61.513 382.434 25.869 22.843 3.755 434.901 339.996 21.094 20.736 3.585 385.411 36.614 18.617 4.222 59.453 39.064 15.132 4.669 2.648 61.513 Ταξινομημένα ως: Κόστος πωληθέντων Έξοδα διοικητικής λειτουργίας Έξοδα λειτουργίας - διάθεσης Έξοδα λειτουργίας ερευνών & αναπτύξεως Σύνολο Όμιλος 31.12.2019 31.12.2018 Αποσβέσεις ενσωματωμένες στο: Κόστος παραγωγής Έξοδα διοικητικής λειτουργίας Έξοδα λειτουργίας - διάθεσης Έξοδα λειτουργίας ερευνών & αναπτύξεως Σύνολο 17.094 2.970 508 2.296 22.868 14.795 2.500 144 2.352 19.791 Μητρική Εταιρεία 31.12.2019 31.12.2018 398 1.395 34 45 1.872 Αμοιβές για ελεγκτικές υπηρεσίες και άλλες υπηρεσίες ελεγκτή: Οι αμοιβές ελέγχου και τα λοιπά έξοδα που καταχωρήθηκαν στην κατάσταση λογαριασμού αποτελεσμάτων για το ελεγκτικό γραφείο PricewaterhouseCoopers και το δίκτυο της στην Ελλάδα, είχαν ως εξής σε χιλιάδες € : 2019 2018 Αμοιβές ελέγχου 250 200 Αμοιβές για φορολογικό πιστοποιητικό 72 70 68 73 Λοιπές αμοιβές Σύνολο αμοιβών 390 343 162 326 1.139 71 2.006 3.542 FRIGOGLASS A.B.E.E. Σημειώσεις επί των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων Ποσά σε χιλιάδες € Σημείωση 31 - Προβλέψεις Όμιλος 31.12.2019 31.12.2018 Προβλέψεις για εγγυήσεις καλής λειτουργίας Λοιπές προβλέψεις Σύνολο 3.696 630 4.326 Προβλέψεις για εγγυήσεις καλής λειτουργίας 2.687 781 3.468 Όμιλος 31.12.2019 31.12.2018 Σύνολο προβλέψεων κατά την έναρξη της χρήσης Προσθήκες κατά τη διάρκεια της χρήσης Αντιλογισμός αχρησιμοποίητων προβλέψεων Σύνολο χρεώσεων στα αποτελέσματα χρήσης Συναλλαγματικές διαφορές Σύνολο προβλέψεων κατά τη λήξη της χρήσης 2.687 1.076 (83) 993 16 3.696 3.356 220 (849) (629) (40) 2.687 Μητρική Εταιρεία 31.12.2019 31.12.2018 - - Μητρική Εταιρεία 31.12.2019 31.12.2018 - - Στις 31 Δεκεμβρίου 2019, η συνολική πρόβλεψη για εγγυήσεις του Ομίλου αντικατοπτρίζει την πολιτική του Ομίλου αναφορικά με εγγυήσεις και υποθέτει ότι έκτακτα θέματα ποιοτικού ελέγχου δε θα προκύψουν με βάση το ότι δεν υπάρχουν τέτοιες ενδείξεις κατά την ημερομηνία έγκρισης των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. Λοιπές προβλέψεις Όμιλος 31.12.2019 31.12.2018 Σύνολο προβλέψεων κατά την έναρξη της χρήσης Προσθήκες κατά τη διάρκεια της χρήσης Αντιλογισμός αχρησιμοποίητων προβλέψεων Σύνολο χρεώσεων στα αποτελέσματα χρήσης Πραγματοποιηθείσες κατά τη διάρκεια της χρήσης Συναλλαγματικές διαφορές Σύνολο προβλέψεων κατά τη λήξη της χρήσης 781 (148) (148) (3) 630 554 38 (18) 20 227 (20) 781 Μητρική Εταιρεία 31.12.2019 31.12.2018 - - Λοιπές προβλέψεις αφορούν δαπάνες που ενδέχεται να προκύψουν στο μέλλον για τακτοποίηση δικαστικών διεκδικήσεων του Δημοσίου στην Ινδία. 163 FRIGOGLASS A.B.E.E. Σημειώσεις επί των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων Ποσά σε χιλιάδες € Σημείωση 32 - Υποχρεώσεις παροχών προσωπικού Όμιλος 31.12.2019 31.12.2018 Παροχές προσωπικού λόγω εξόδου από την υπηρεσία Σύνολο υποχρεώσεων παροχών προσωπικού 4.462 4.462 Τα ποσά που έχουν καταχωρηθεί στην κατάσταση αποτελεσμάτων έχουν ως εξής: 6.582 6.582 Όμιλος 31.12.2019 31.12.2018 Κόστος τρέχουσας απασχόλησης Χρηματοοικονομικό κόστος Κόστος προϋπηρεσίας Άλλο έξοδο (έσοδο) Σύνολο 354 150 117 2.754 3.375 Μεταβολές στην καθαρή υποχρέωση αναγνωρισμένη στον ισολογισμό: 818 1.216 448 (2.608) (126) Όμιλος 31.12.2019 31.12.2018 Μητρική Εταιρεία 31.12.2019 31.12.2018 3.068 3.068 5.480 5.480 Μητρική Εταιρεία 31.12.2019 31.12.2018 240 65 92 2.754 3.151 203 80 345 628 Μητρική Εταιρεία 31.12.2019 31.12.2018 Καθαρή υποχρέωση κατά την έναρξη του έτους Παροχές που πληρώθηκαν Σύνολο χρεώσεων στα αποτελέσματα χρήσης 6.582 (5.641) 3.375 14.510 (8.182) (126) 5.480 (5.613) 3.151 5.056 (617) 628 Συνολικό ποσό αναγνωριζόμενο στα λοιπά συνολικά έσοδα/<έξοδα> Συναλλαγματικές διαφορές Καθαρή υποχρέωση κατά τη λήξη του έτους 50 96 4.462 413 (33) 6.582 50 3.068 413 5.480 Οι Παροχές που πληρώθηκαν σχετίζονται κυρίως με τις αποζημιώσεις που καταβλήθηκαν στους εργαζόμενους της KA στο πλαίσιο της αναδιάρθρωσης (Σημείωση 28). Στο σύνολο των χρεώσεων στα αποτελέσματα χρήσης περιλαμβάνεται η επιπλέον πρόβλεψη (Σημείωση 28). 164 FRIGOGLASS A.B.E.E. Σημειώσεις επί των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων Ποσά σε χιλιάδες € Σημείωση 32 - Υποχρεώσεις παροχών προσωπικού (συνέχεια) Κύριες αναλογιστικές παραδοχές που χρησιμοποιήθηκαν: Προεξοφλητικό επιτόκιο Μελλοντικές αυξήσεις μισθών Αναμενόμενη εναπομένουσα εργασιακή ζωή σε έτη Όμιλος 31.12.2019 31.12.2018 2,12% 2,25% 14,70 2,62% 2,48% 17,04 Μητρική Εταιρεία 31.12.2019 31.12.2018 1,00% 1,45% 16,84 1,73% 1,75% 14,20 Τα στοιχεία των αναγνωριζόμενων αναλογιστικών (κερδών)/ζημιών στις λοιπές συνολικές (ζημίες)/κέρδη παρουσιάζονται παρακάτω: Όμιλος 31.12.2019 31.12.2018 Μητρική Εταιρεία 31.12.2019 31.12.2018 Αλλαγή στις χρηματοοικονομικές & άλλες παραδοχές 50 413 50 413 Αναγνωριζόμενα αναλογιστικά <κέρδη> / ζημίες απ' ευθείας στις λοιπές συνολικές <ζημίες>/ κέρδη 50 413 50 413 Τα προγράμματα καθορισμένων παροχών τα οποία εφαρμόζει ο Όμιλος είναι εκείνα της Ελλάδας, της Ινδονησίας, της Ινδίας και της Ουγγαρίας τα οποία σχετίζονται με την εκάστοτε τοπική νομοθεσία. Οι εργαζόμενοι δικαιούνται αποζημίωση για αποχώρηση λόγω συνταξιοδότησης με βάση τα χρόνια υπηρεσίας στην εταιρεία, την κατηγορία του εργαζόμενου και τις αποδοχές. Είναι μη χρηματοδοτούμενα προγράμματα τα οποία η εταιρεία πρέπει να πληρώσει στο μέλλον κατά την ημερομηνία της ωρίμανσής τους. Οι υποχρεώσεις που προέρχονται από τέτοιου είδους δεσμεύσεις αποτιμώνται με αναλογιστικές μελέτες, που εκπονούνται από ανεξάρτητες αναλογιστικές εταιρείες. Η τελευταία αναλογιστική μελέτη πραγματοποιήθηκε το Δεκέμβριο του 2019. Ανάλυση ευαισθησίας για σημαντικές παραδοχές Ο παρακάτω πίνακας δείχνει την ποσοτική ανάλυση ευαισθησίας για σημαντικές παραδοχές: Όμιλος 31.12.2019 31.12.2018 Επιτόκιο προεξόφλησης 0,5% υψηλότερο (305) Επιτόκιο προεξόφλησης 0,5% χαμηλότερο 328 Στους επόμενους 12 μήνες δεν αναμένονται σημαντικές ταμειακές εκροές. 165 (431) 463 Μητρική Εταιρεία 31.12.2019 31.12.2018 (240) 263 (359) 391 FRIGOGLASS A.B.E.E. Σημειώσεις επί των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων Ποσά σε χιλιάδες € Σημείωση 33 - Αναβαλλόμενη φορολογία Όμιλος Αναβαλλόμενες φορολογικές Απαιτήσεις Υπόλοιπο 01.01.2019 Χρέωση κατάστασης αποτελεσμάτων Συναλλαγματικές διαφορές Υπόλοιπο 31.12.2019 Μεταφορά Φορολογικών Ζημιών Υποχρεώσεις και προβλέψεις - Προγράμματα συνταξιοδοτικά και παροχών στους εργαζόμενους Μη πραγματοποιηθείσες συναλλαγματικές διαφορές - 1.930 1.091 21 3.042 Φόροι επιπλέον των λογιστικών αποσβέσεων Μη πραγματοποιηθείσες συναλλαγματικές διαφορές 1.923 576 11 2.510 Αναβαλλόμενες φορολογικές Yποχρεώσεις Υπόλοιπο 01.01.2019 Χρέωση κατάστασης αποτελεσμάτων Συναλλαγματικές διαφορές Υπόλοιπο 31.12.2019 13.267 (468) 181 12.980 7.007 852 113 7.972 Σύνολο Λοιπά 134 115 (3) 246 Σύνολο Λοιπά 11 11 Καθαρές απαιτήσεις / (υποχρεώσεις) από αναβαλλόμενους φόρους Υπόλοιπα κατά την ημερομηνία Ισολογισμού : Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις Αναβαλλόμενες φορολογικές υποχρεώσεις Καθαρές απαιτήσεις / (υποχρεώσεις) από αναβαλλόμενη φορολογία 3.987 1.782 29 5.798 20.285 384 294 20.963 (15.165) Όμιλος 31.12.2019 31.12.2018 2.984 18.149 (15.165) 400 16.698 (16.298) Μετά τη συγχώνευση της Frigoglass West Africa και της Frigoglass Industries στην Νιγηρία, ο Όμιλος εξέτασε προηγούμενες μη αναγνωρισμένες φορολογικές ζημίες και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι είναι πλέον πιθανό να υπάρχουν φορολογητέα κέρδη έναντι των οποίων μπορούν να χρησιμοποιηθούν φορολογικές ζημίες. Κατά συνέπεια, αναγνωρίστηκε αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση ποσού € 2.984 χιλ.. 166 FRIGOGLASS A.B.E.E. Σημειώσεις επί των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων Ποσά σε χιλιάδες € Σημείωση 33 - Αναβαλλόμενη φορολογία (συνέχεια) Όμιλος Αναβαλλόμενες φορολογικές Απαιτήσεις Υπόλοιπο 01.01.2018 Χρέωση κατάστασης αποτελεσμάτων Χρέωση (πίστωση) στην καθαρή θέση Συναλλαγματικές διαφορές Υπόλοιπο 31.12.2018 Μεταφορά Φορολογικών Ζημιών 840 (852) 12 - Προγράμματα συνταξιοδοτικά και παροχών στους εργαζόμενους Υποχρεώσεις και προβλέψεις 2.476 (611) 58 1.923 Αναβαλλόμενες φορολογικές Yποχρεώσεις Υπόλοιπο 01.01.2018 Χρέωση κατάστασης αποτελεσμάτων Συναλλαγματικές διαφορές Υπόλοιπο 31.12.2018 0 Μη πραγματοποιηθείσες συναλλαγματικές διαφορές 2.666 (2.705) 39 - 95 1.745 90 1.930 Φόροι επιπλέον των λογιστικών αποσβέσεων Μη πραγματοποιηθείσες συναλλαγματικές διαφορές 11.938 991 338 13.267 0 6.228 475 304 7.007 Σύνολο Λοιπά 6 148 (20) 134 Σύνολο Λοιπά #REF! Καθαρές απαιτήσεις / (υποχρεώσεις) από αναβαλλόμενους φόρους 6.083 (2.275) 179 3.987 18 (5) (2) 11 0 18.184 1.461 640 20.285 (16.298) Οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις συμψηφίζονται όταν υπάρχει εφαρμόσιμο νομικό δικαίωμα να συμψηφιστούν οι τρέχουσες φορολογικές απαιτήσεις έναντι των τρεχουσών φορολογικών υποχρεώσεων και όταν οι αναβαλλόμενοι φόροι εισοδήματος αφορούν την ίδια φορολογική αρχή. Το σύνολο σχεδόν των αναβαλλόμενων φορολογικών απαιτήσεων / υποχρεώσεων είναι ανακτήσιμο σε περίοδο μεγαλύτερη των 12 μηνών. Ο Όμιλος αναγνωρίζει αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση αναφορικά με λειτουργικές φορολογικές ζημιές στο βαθμό που κρίνει ότι θα χρησιμοποιηθούν στο προσεχές μέλλον. 167 FRIGOGLASS A.B.E.E. Σημειώσεις επί των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων Ποσά σε χιλιάδες € Σημείωση 34 - Ανάλυση τραπεζικών καταθέσεων Πιστοληπτική ικανότητα τράπεζας ( S&P, Fitch, Moody's rating ) Όμιλος 31.12.2019 31.12.2018 B Μητρική Εταιρεία 31.12.2019 31.12.2018 37.184 27.025 - - Baa3 6.514 - - - Ba1 A 2.541 2.385 4.809 240 616 AAAB2 BB+ 606 3 1.068 13 - - - BBB+ BBBB- 3.356 476 15 1.685 - 28 - 18 - CCC+ Ba2 - 3.815 8.747 1.120 - 1.679 - A+ Baa1 - 687 494 - - 54.161 1.788 49.050 13 1.401 38 2.351 Μη Διαθέσιμα Σύνολο 168 FRIGOGLASS A.B.E.E. Σημειώσεις επί των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων Ποσά σε χιλιάδες € Σημείωση 35 Χρονική ανάλυση μη προεξοφλημένων ταμειακών εκροών χρηματοοικονομικών υποχρεώσεων Λιγότερο Μεταξύ Μεταξύ από 1 Χρόνο 1 & 2 χρόνια 2 & 5 χρόνια Προμηθευτές Υποχρεώσεις μισθώσεων Πιστωτές διάφοροι ( Εξαιρουμένων υποχρεώσεων από φόρους - τέλη & ασφαλιστικούς οργανισμούς ) Δάνεια Προμηθευτές Υποχρεώσεις μισθώσεων Πιστωτές διάφοροι ( Εξαιρουμένων υποχρεώσεων από φόρους - τέλη & ασφαλιστικούς οργανισμούς ) Δάνεια Προμηθευτές Υποχρεώσεις μισθώσεων Πιστωτές διάφοροι ( Εξαιρουμένων υποχρεώσεων από φόρους - τέλη & ασφαλιστικούς οργανισμούς ) Δάνεια Προμηθευτές Υποχρεώσεις μισθώσεων Πιστωτές διάφοροι ( Εξαιρουμένων υποχρεώσεων από φόρους - τέλη & ασφαλιστικούς οργανισμούς ) Δάνεια Όμιλος 31.12.2019 81.450 2.194 54.847 69.246 1.989 1.511 113.540 135.523 Όμιλος 31.12.2018 77.643 - - 44.788 61.407 341 460.641 81.450 6.035 420.493 81.450 5.478 - 54.847 318.309 54.847 278.718 - 441.639 77.643 - 397.690 77.643 - 245.383 - 44.788 319.208 44.788 275.259 227 364 - 45.512 4.130 1.129 40.174 4.130 1.020 1.743 31.297 - 5.470 34.783 5.470 29.554 - - - 42.843 6.051 - 36.595 6.051 - 1.562 29.604 - 4.064 32.728 4.064 26.480 Μητρική Εταιρία 31.12.2018 6.051 - 4.064 1.562 Σύνολο Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης 12.418 Μητρική Εταιρία 31.12.2019 4.130 538 5.470 1.743 - Πάνω από 5 χρόνια 169 FRIGOGLASS A.B.E.E. Σημειώσεις επί των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων Ποσά σε χιλιάδες € Σημείωση 36 - Αναδιάταξη της κατηγοριοποίησης των στοιχείων της Κατάστασης Χρηματοοικονομικής Θέσης Στοιχεία της Κατάστασης Χρηματοοικονομικής Θέσης της 31.12.2018 αναδιατάχθηκαν για να καταστούν συγκρίσιμα με την κλειομένη χρήση. Η αναδιάταξη δεν είχε καμία επίδραση στα Κέρδη που κατανέμονται στους μετόχους ή στις μη ελέγχουσες συμμετοχές, στα Κέρδη προ φόρων χρηματοδοτικών & επενδυτικών αποτελεσμάτων & αποσβέσεων και στο σύνολο του ενεργητικού ή παθητικού της καθώς και στην καθαρή θέση των μη ελεγχουσών συμμετοχών και των μετόχων της Εταιρίας και του Ομίλου. Η αναδιάταξη έγινε για να απεικονιστούν με ακρίβεια τα κονδύλια των μακροπροθέσμων και βραχυπρόθεσμων υποχρεώσεων. Για τον Όμιλο το ποσό των € 1.600 έχει επαναταξινομηθεί από τους Πιστωτές διάφοροι προς Τρέχουσες φορολογικές υποχρεώσεις, λόγω των προβλέψεων της Διερμηνείας 23 - Αβεβαιότητα σχετικά με χειρισμούς του φόρου εισοδήματος της Επιτροπής Διερμηνειών των Διεθνών Προτύπων Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (ΕΔΔΠΧΑ 23) - και € 887 από τους Πιστωτές διάφοροι προς Λοιπές μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις λόγω του μακροπρόθεσμου χαρακτήρα του προγράμματος επιδομάτων της εταιρείας. 170 Εναλλακτικοί Δείκτες Μέτρησης Απόδοσης (ΕΔΜΑ) Ο Όμιλος χρησιμοποιεί Εναλλακτικούς Δείκτες Μέτρησης Απόδοσης («ΕΔΜΑ») στα πλαίσια λήψης αποφάσεων σχετικά με το χρηματοοικονομικό, λειτουργικό και στρατηγικό σχεδιασμό του καθώς και για την αξιολόγηση και τη δημοσίευση των επιδόσεων του. Οι ΕΔΜΑ εξυπηρετούν στην καλύτερη κατανόηση των χρηματοοικονομικών και λειτουργικών αποτελεσμάτων του Ομίλου, της χρηματοοικονομικής του θέσης καθώς και της κατάστασης ταμειακών ροών. Οι ΕΔΜΑ πρέπει να εξετάζονται σε σχέση με και όχι κατ’ αποκλεισμό των αντίστοιχων στοιχείων που παρουσιάζονται σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς. Ορισμοί και συμφωνία των Εναλλακτικών Δεικτών Μέτρησης Απόδοσης (“ΕΔΜΑ”) Κατά την ανάλυση των αποδόσεων του Ομίλου, χρησιμοποιούνται συγκεκριμένα μεγέθη τα οποία υπολογίζονται αφαιρώντας από τα στοιχεία που παρουσιάζονται με βάση τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς τις δαπάνες αναδιάρθρωσης του Ομίλου. Σε αυτό το πλαίσιο, εστιάζουμε στους ΕΔΜΑ από τις συνεχιζόμενες δραστηριότητες, ενώ παρουσιάζουμε επίσης τις μη συνεχιζόμενες δραστηριότητες για σκοπούς συμφωνίας. Έξοδα αναδιάρθρωσης Τα έξοδα αναδιάρθρωσης αποτελούνται από έξοδα που προκύπτουν από σημαντικές αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο ο Όμιλος ασκεί την επιχειρηματική του δραστηριότητα, όπως η διακοπή παραγωγικών μονάδων, καθώς και από έξοδα που σχετίζονται με την κεφαλαιακή αναδιάρθρωση, της διαγραφής δανεισμού του Ομίλου και του κέρδους από τη μετατροπή των μετατρέψιμων ομολόγων. Τα εν λόγω έξοδα συμπεριλαμβάνονται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων του Ομίλου και της Μητρικής Εταιρείας καθώς και στην κατάσταση Ταμειακών Ροών. Ωστόσο, εξαιρούνται από τα συγκρίσιμα αποτελέσματα για να κατανοήσει καλύτερα ο χρήστης τα λειτουργικά και οικονομικά αποτελέσματα του Ομίλου από τη συνεχιζόμενη δραστηριότητα. EBITDA (Κέρδη προ Τόκων, Φόρων και Αποσβέσεων) από συνεχιζόμενες δραστηριότητες Ο δείκτης EBITDA υπολογίζεται προσθέτοντας στα Κέρδη Προ Φόρων, τις αποσβέσεις και απομειώσεις ενσώματων παγίων στοιχείων, τις αποσβέσεις και απομειώσεις των άυλων περιουσιακών στοιχείων και τα καθαρά Χρηματοοικονομικά έξοδα. Το περιθώριο EBITDA (%) υπολογίζεται διαιρώντας το EBITDA με το σύνολο του κύκλου εργασιών. Ο δείκτης EBITDA εξυπηρετεί στην καλύτερη ανάλυση των λειτουργικών αποτελεσμάτων του Ομίλου. (ποσά σε χιλ. €) Κέρδη / (Ζημιές) προ φόρων Αποσβέσεις Έξοδα αναδιάρθρωσης Απομείωση ενσώματων ακινητοποιήσεων Χρηματοοικονομικό κόστος EBITDA Πωλήσεις από συμβόλαια με πελάτες Περιθώριο EBITDA, % 171 2019 27,483 22,868 4,843 1,088 17,772 74,054 2018 13,104 19,791 301 2,071 21,167 56,434 482,337 15,4% 417,297 13,5% Συγκρίσιμο EBITDA Το συγκρίσιμο EBITDA χρησιμοποιείται από την διοίκηση έτσι ώστε να διευκολυνθεί η σύγκριση με τα μεγέθη του προηγούμενου έτους. Ορίζεται ως EBITDA αφαιρώντας τις προσαρμογές των εξόδων που σχετίζονται με τις μισθώσεις. Το περιθώριο του συγκρίσιμου EBITDA (%) ορίζεται ως το συγκρίσιμο EBITDA διαιρούμενο με τις πωλήσεις από συμβόλαια με πελάτες. (ποσά σε χιλ. €) 2019 74,054 15.4% 2,400 71,654 14.9% EBITDA EBITDA Περιθώριο % Προσαρμογή εξόδων για μισθώματα Συγκρίσιμο EBITDA Συγκρίσιμο EBITDA περιθώριο, % 2018 56,434 13.5% ‐ 56,434 13.5% Το Καθαρό Κεφάλαιο Κίνησης (ΚΚΚ) Το Καθαρό Κεφάλαιο Κίνησης υπολογίζεται αφαιρώντας τις εμπορικές υποχρεώσεις από το άθροισμα των αποθεμάτων και των εμπορικών απαιτήσεων. Ο Όμιλος παρουσιάζει το καθαρό κεφάλαιο κίνησης επειδή πιστεύει ότι το μέτρο αυτό βοηθά τους χρήστες των οικονομικών καταστάσεων να κατανοήσουν καλύτερα τη βραχυπρόθεσμη ρευστότητα και την αποδοτικότητά του. (ποσά σε χιλ. €) Πελάτες Αποθέματα Προμηθευτές Καθαρό κεφάλαιο κίνησης 31 Δεκεμβρίου 2019 97,523 107,250 81,450 123,323 31 Δεκεμβρίου 2018 77,606 101,739 77,643 101,702 Ελεύθερες Ταμειακές Ροές Οι ελεύθερες ταμειακές ροές είναι ένα εναλλακτικό μέγεθος μέτρησης των επιδόσεων που χρησιμοποιεί ο Όμιλος και ορίζεται ως οι ταμειακές ροές από τις λειτουργικές δραστηριότητες, μείον τις ταμειακές ροές από επενδυτικές δραστηριότητες. Οι ελεύθερες ταμειακές ροές μετρούν τις ταμειακές ροές που δημιουργούνται από τις δραστηριότητες του Ομίλου, με βάση τις λειτουργικές δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένης της αποτελεσματικής χρήσης του κεφαλαίου κίνησης και λαμβάνοντας υπόψη τις αγορές ενσώματων και άυλων παγίων στοιχείων. Ο Όμιλος παρουσιάζει τις ελεύθερες ταμειακές ροές επειδή πιστεύει ότι το μέγεθος αυτό επιτρέπει στους αναγνώστες των οικονομικών καταστάσεων να κατανοήσουν την απόδοση των ταμειακών ροών του, καθώς και τη διαθεσιμότητα των ταμειακών ροών για καταβολή τόκων, για διανομή μερίσματος καθώς και για διακράτηση. Συγκρίσιμες ελεύθερες ταμειακές ροές Οι συγκρίσιμες ταμειακές ροές χρησιμοποιούνται από την διοίκηση για να διευκολυνθεί η σύγκριση με τα μεγέθη του προηγούμενου έτους και ορίζονται ως οι ελεύθερες ταμειακές ροές προσθέτοντας τις πληρωμές των υποχρεώσεων από μισθώσεις. 172 (ποσά σε χιλ. €) Καθαρές εισροές/(εκροές) από λειτουργικές δραστηριότητες Καθαρές εισροές/(εκροές) από επενδυτικές δραστηριότητες Ελεύθερες ταμειακές ροές Πληρωμή υποχρεώσεων μισθωμάτων Συγκρίσιμες Ελεύθερες ταμειακές ροές 2019 ‘Ετος 2018 Συνεχιζόμενες Δραστηριότητες Μη Συνεχιζόμενες Δραστηριότητες Δημοσιευμένα 43,786 (3,100) 40,686 (27,688) (33,363) (359) (33,722) 17,421 (1,788) 15,633 10,423 ‐ 10,423 (3,459) ‐ (3,459) 6,964 45,109 6,964 Προσαρμοσμένες ελεύθερες ταμειακές ροές Ο δείκτης αυτός διευκολύνει τη σύγκριση των ταμειακών ροών μεταξύ των εταιρειών, καθώς και βελτιώνει τη συγκρισιμότητα των πληροφοριών μεταξύ των περιόδων αναφοράς. Ο δείκτης προσαρμοσμένες ελεύθερες ταμειακές ροές υπολογίζεται εξαιρώντας από τις ελεύθερες ταμειακές ροές (βλ. ορισμό παραπάνω) τα έξοδα αναδιοργάνωσης, τις εισπράξεις από πωλήσεις ενσώματων παγίων στοιχείων, την πληρωμή του συνταξιοδοτικού προγράμματος στη Νιγηρία και τα έσοδα από την πώληση των μη συνεχιζόμενων δραστηριοτήτων. Συγκρίσιμες προσαρμοσμένες ελεύθερες ταμειακές ροές Συγκρίσιμες ελεύθερες ταμειακές ροές ορίζονται ως οι προσαρμοσμένες ελεύθερες ταμειακές ροές προσθέτοντας τις πληρωμές των υποχρεώσεων από μισθώσεις. (ποσά σε χιλ. €) Ελεύθερες ταμειακές ροές Έξοδα αναδιάρθρωσης Πληρωμή του συνταξιοδοτικού προγράμματος στη Νιγηρία Έσοδα από μη συνεχιζόμενες δραστηριότητες Εισπράξεις από πωλήσεις ενσώματων παγίων στοιχείων Προσαρμοσμένες ελεύθερες ταμειακές ροές Πληρωμή μισθωμάτων Συγκρίσιμες προσ. ελεύθερες ταμειακές ροές 2019 ‘Ετος 2018 Συνεχιζόμενες Δραστηριότητες Μη Συνεχιζόμενες Δραστηριότητες Δημοσιευμένα 17,421 6,639 10,423 838 (3,459) ‐ 6,964 838 ‐ 7,311 ‐ 7,311 (2,391) (972) ‐ (972) (375) (1,530) ‐ (1,530) 21,294 (1,788) 16,070 ‐ (3,459) ‐ 12,611 ‐ 19,506 16,070 (3,459) 12,611 Καθαρός Δανεισμός Ο καθαρός δανεισμός αποτελεί έναν ΕΔΜΑ που χρησιμοποιείται από τη Διοίκηση για να αξιολογήσει την κεφαλαιακή διάρθρωση του Ομίλου και τη δυνατότητα μόχλευσης. Ο καθαρός δανεισμός ορίζεται ως τα βραχυπρόθεσμα δάνεια πλέον τα μακροπρόθεσμα δάνεια μείον τα χρηματικά διαθέσιμα και ισοδύναμα, όπως φαίνεται παρακάτω. 173 Μετά την υιοθέτηση του ΔΠΧΑ 16, οι χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις που σχετίζονται με μισθώματα συμπεριλαμβάνονται στον υπολογισμό του καθαρού δανεισμού από το 2019 και μετά. (ποσά σε χιλ. €) Μακροπρόθεσμα δάνεια Βραχυπρόθεσμα δάνεια Υποχρεώσεις από μισθώματα (Μακροπρόθεσμο ποσό) Υποχρεώσεις από μισθώματα (Βραχυπρόθεσμο ποσό) Χρηματικά διαθέσιμα και ισοδύναμα Καθαρός Δανεισμός 31 Δεκεμβρίου 2019 223,458 55,260 31 Δεκεμβρίου 2018 227,998 47,261 3,419 ‐ 2,059 ‐ 54,170 230,026 49,059 226,202 Συγκρίσιμος Καθαρός Δανεισμός Ο Συγκρίσιμος Καθαρός Δανεισμός δεν συμπεριλαμβάνει τις χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις από μισθώματα για λόγους συγκρισιμότητας με προηγούμενα έτη. Ορίζεται ως ο Καθαρός Δανεισμός (περιγράφεται παραπάνω) αφαιρώντας τις χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις από μισθώματα όπως φαίνεται παρακάτω. (ποσά σε χιλ. €) Καθαρός Δανεισμός Υποχρεώσεις από μισθώματα (Μακροπρόθεσμο ποσό) Υποχρεώσεις από μισθώματα (Βραχυπρόθεσμο ποσό) Συγκρίσιμος Καθαρός Δανεισμός 31 Δεκεμβρίου 2019 230,026 31 Δεκεμβρίου 2018 226,202 3,419 ‐ 2,059 ‐ 224,548 226,202 Κεφαλαιακές δαπάνες (CAPEX) Οι κεφαλαιακές δαπάνες ορίζονται ως οι αγορές ενσώματων και άυλων παγίων στοιχείων. Ο Όμιλος χρησιμοποιεί τις κεφαλαιακές δαπάνες ως ΕΔΜΑ προκειμένου να διασφαλίσει ότι οι κεφαλαιακές δαπάνες είναι σε συνέπεια με τη συνολική στρατηγική για τη χρήση των μετρητών. (ποσά σε χιλ. €) Αγορά ενσώματων παγίων περιουσιακών στοιχείων Αγορά άυλων παγίων περιουσιακών στοιχείων Κεφαλαιακές δαπάνες 2019 (25,868) (4,586) (30,454) 174 Έτος 2018 Συνεχιζόμενες Δραστηριότητες Μη Συνεχιζόμενες Δραστηριότητες Δημοσιευμένα (31,289) (359) (31,648) (4,576) ‐ (4,576) (35,865) (359) (36,224)

Περίληψη: 1. οι Ετήσιες Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις της εταιρικής χρήσης 2019 (01.01.2019 – 31.12.2019), ενοποιημένες και μητρικής εταιρείας, οι οποίες καταρτίστηκαν σύμφωνα με τα ισχύοντα λογιστικά πρότυπα, απεικονίζουν κατά τρόπο αληθή τα στοιχεία του ενεργητικού και του παθητικού, την καθαρή θέση και τα αποτελέσματα χρήσεως της FRIGOGLASS Α.Β.Ε.Ε., καθώς και των επιχειρήσεων που περιλαμβάνονται στην ενοποίηση εκλαμβανομένων ως σύνολο. 2. η συνημμένη Έκθεση του Διοικητικού Συμβουλίου απεικονίζει κατά τρόπο αληθή την εξέλιξη, τις επιδόσεις και τη θέση της FRIGOGLASS A.B.E.E. καθώς και των επιχειρήσεων που περιλαμβάνονται στην ενοποίηση εκλαμβανομένων ως σύνολο, συμπεριλαμβανομένης της περιγραφής των κυριότερων κινδύνων και αβεβαιοτήτων που αντιμετωπίζουν. Κηφισιά, 18 Μαρτίου 2020 Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ TΟΥ ΔΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ Γ. ΔΑΥΙΔ Ο ΔΙΕΥΘΥΝΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΤΟ ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ ΔΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ Γ. ΜΑΜΟΥΛΗΣ ΛΟΥΚΑΣ Δ. ΚΟΜΗΣΚυρίες και Κύριοι Μέτοχοι, Με βάση τις διατάξεις του Νόμου 4548/2018, του Νόμου 3556/2007 και τις επ’ αυτού εκδοθείσες εκτελεστικές αποφάσεις της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, σας υποβάλλουμε την παρούσα Ετήσια Έκθεση του Διοικητικού Συμβουλίου επί των ενοποιημένων και εταιρικών οικονομικών μεγεθών της FRIGOGLASS A.B.E.E. για τη χρήση που έληξε την 31η Δεκεμβρίου 2019. 1) Εισαγωγή Η Frigoglass («Ο Όμιλος») είναι ένας από τους κορυφαίους κατασκευαστές Επαγγελματικών Ψυγείων (ICM), σε παγκόσμιο επίπεδο, και βασικός προμηθευτής γυάλινων συσκευασιών και συμπληρωματικών προϊόντων συσκευασίας υψηλής ποιότητας στη Δυτική Αφρική. Ο Όμιλος είναι στρατηγικός εταίρος των εταιρειών αναψυκτικών και ποτών, οι οποίες δραστηριοποιούνται σε παγκόσμιο επίπεδο, συμπεριλαμβανομένων των Coca‐Cola, Pepsi, AB InBev, Diageo και Heineken. Μέσω της στενής συνεργασίας με τους πελάτες του, τους βοηθάμε να υλοποιήσουν τα στρατηγικά τους σχέδια για την εμπορική ανάδειξη των προϊόντων τους, από τη σύλληψη και την ανάπτυξη νέων, ειδικά προσαρμοσμένων επαγγελματικών ψυγείων και λύσεων γυάλινων συσκευασιών μέχρι ένα πλήρες χαρτοφυλάκιο εξυπηρέτησης πελατών μετά την πώληση (Service) για τον εξοπλισμό κρύων ποτών και αναψυκτικών τους. Στον κλάδο της Επαγγελματικής Ψύξης, η Frigoglass ασχολείται με την κατασκευή και την πώληση επαγγελματικών ψυγείων καθώς και των σχετικών ανταλλακτικών και υπηρεσιών (Service) για τα προϊόντα του και μια σειρά εξοπλισμού κρύων ποτών και αναψυκτικών μέσω της μοναδικής και καινοτόμας πλατφόρμας «Frigoserve». Τα επαγγελματικά ψυγεία μας αποτελούν στρατηγικά εργαλεία εμπορικής ανάδειξης των προϊόντων των πελατών μας, που εξασφαλίζουν όχι μόνο την ψύξη των προϊόντων τους αλλά λειτουργούν και ως εργαλεία λιανικής διάθεσης που ενθαρρύνει την άμεση κατανάλωση των προϊόντων και ενισχύει τα εμπορικά σήματα τους επιτρέποντας την αυξημένη διείσδυση στην αγορά και προάγοντας την κερδοφορία τους. Οι πέντε μονάδες παραγωγής μας βρίσκονται σε στρατηγικές τοποθεσίες στη Ρουμανία, τη Ρωσία, την Ινδία, την Ινδονησία και τη Νότιο Αφρική, εξυπηρετώντας διαφορετικές αγορές κυρίως βάσει της τοποθεσίας τους, των περιορισμών εισαγωγής και του κόστους μεταφοράς. Στον κλάδο Υαλουργίας, η Frigoglass ασχολείται με την κατασκευή και την πώληση γυάλινων φιαλών, γυάλινων συσκευασιών, πλαστικών κιβωτίων και μεταλλικών πωμάτων. Τα προϊόντα μας περιλαμβάνουν ένα ευρύ φάσμα γυάλινων φιαλών και άλλων συσκευασιών σε ποικιλία σχημάτων, μεγεθών, χρωμάτων και βάρους 4 προσφέροντας λύσεις σε ένα ευρύ φάσμα πελατών που δραστηριοποιούνται στους κλάδους των αναψυκτικών, της ζυθοποιίας, των τροφίμων και των ποτών καθώς και στον κλάδο των καλλυντικών και φαρμακευτικών προϊόντων. Επί του παρόντος λειτουργούμε δύο εργοστάσια υαλουργίας, δύο μονάδες παραγωγής πλαστικών κιβωτίων για επιστρεφόμενες γυάλινες φιάλες και ένα εργοστάσιο παραγωγής μεταλλικών πωμάτων. 5 Οικονομική και Επιχειρηματική Επισκόπηση 2.1) Οικονομική επισκόπηση για τη χρήση που έκλεισε την 31η Δεκεμβρίου 2019 Οι πωλήσεις του Ομίλου αυξήθηκαν κατά 15,6% σε €482,3 εκατ. το 2019, ως αποτέλεσμα των αυξημένων πωλήσεων του κλάδου Επαγγελματικής Ψύξης σε Ευρώπη και Ασία, καθώς και της αύξησης στη ζήτηση για γυάλινες συσκευασίες και των τιμών του κλάδου Υαλουργίας. Οι πωλήσεις στον κλάδο Επαγγελματικής Ψύξης αυξήθηκαν κατά 16,8% σε €368,4 εκατ. Οι πωλήσεις στην Ανατολική Ευρώπη ενισχύθηκαν κατά 31,9%, ως αποτέλεσμα της αυξανόμενης τοποθέτησης επαγγελματικών ψυγείων από πελάτες αναψυκτικών και της αύξησης του μεριδίου αγοράς στις ζυθοποιίες μετά την επιτυχημένη εκτέλεση της εμπορικής στρατηγικής μας. Η αύξηση των πωλήσεων οφείλεται επίσης στην αυξημένη ζήτηση για την ευρύτερη προσφορά υπηρεσιών της Frigoserve. Οι πωλήσεις στη Δυτική Ευρώπη αυξήθηκαν κατά 11,0% λόγω της αυξημένης ζήτησης σε Γερμανία, Γαλλία και Ισπανία. Οι πωλήσεις στην Ασία αυξήθηκαν κατά 27,7% αντικατοπτρίζοντας την αυξανόμενη ζήτηση από βασικούς πελάτες αναψυκτικών και ζυθοποιίες στην Ινδία, καθώς και την αύξηση του μεριδίου αγοράς στις ζυθοποιίες της Νοτιοανατολικής Ασίας. Στην Αφρική και τη Μέση Ανατολή, οι πωλήσεις μειώθηκαν κατά 15,1% συγκρινόμενες με τις μεγάλες παραγγελίες του περυσινού έτους. Ο κλάδος Υαλουργίας του Ομίλου σημείωσε καλή επίδοση, με τις πωλήσεις να αυξάνονται κατά 11,9% σε €113,9 εκατ., κυρίως λόγω της ικανοποιητικής ζήτησης για γυάλινες συσκευασίες από βασικές ζυθοποιίες και πελάτες αναψυκτικών, των πρωτοβουλιών αύξησης των τιμών και της ευνοϊκής συναλλαγματικής ισοτιμίας. Η δραστηριότητα μεταλλικών πωμάτων κατέγραψε επίσης βελτιωμένες επιδόσεις, καθώς οι πωλήσεις αυξήθηκαν κατά διψήφιο ποσοστό. Η επίδοση αυτή αντισταθμίστηκε εν μέρει από τη χαμηλότερη ζήτηση για πλαστικά κιβώτια από ένα βασικό πελάτη του κλάδου ζυθοποιίας. Το κόστος πωληθέντων αυξήθηκε κατά 12,5% σε €382,4 εκατ. το 2019, ως αποτέλεσμα του ενισχυμένου όγκου πωλήσεων. Το κόστος πωληθέντων ως ποσοστό επί των πωλήσεων του Ομίλου βελτιώθηκε σε 79,3%, από 81,1% πέρυσι, κυρίως λόγω της βελτιωμένης απορρόφησης σταθερού κόστους, της μείωσης του κόστους πρώτων υλών και των ωφελειών από τις συνεχιζόμενες πρωτοβουλίες για βελτίωση της παραγωγικότητας σε ολόκληρο το φάσμα του κλάδου Επαγγελματικής Ψύξης. Τα έξοδα διοίκησης αυξήθηκαν κατά 22,6% σε €25,9 εκατ., κυρίως λόγω του αυξημένου κόστους μισθοδοσίας του προσωπικού και των συναφών εξόδων, καθώς και του κόστους των πληροφοριακών συστημάτων που συνδέονται με την εφαρμογή της πλατφόρμας SAP. Ο λόγος των διοικητικών εξόδων προς τις πωλήσεις βελτιώθηκε σε 5,4%, από 5,1% το 2018. Τα έξοδα διάθεσης και προώθησης αυξήθηκαν κατά 10,2% σε €22,8 εκατ. λόγω των υψηλότερων δαπανών που σχετίζονται με εγγυήσεις μετά την αύξηση των πωλήσεων. Ως ποσοστό επί των πωλήσεων, τα έξοδα διάθεσης και προώθησης βελτιώθηκαν σε 4,7%, από 5,0% το 2018. 6 Τα έξοδα έρευνας και ανάπτυξης αυξήθηκαν κατά 4,7% σε €3,8 εκατ. αντικατοπτρίζοντας τα αυξημένα έξοδα σε σχέση με το προσωπικό και τις αμοιβές τρίτων. Ως ποσοστό επί των πωλήσεων, τα έξοδα έρευνας και ανάπτυξης βελτιώθηκαν σε 0,8%, από 0,9% το 2018. Τα λοιπά λειτουργικά έσοδα μειώθηκαν κατά 24,1% σε €3,4 εκατ. το 2019 λόγω του χαμηλότερου κέρδους από μεταφορά προϊόντων στον κλάδο Υαλουργίας του Ομίλου στη Νιγηρία. Οι δαπάνες απομείωσης ύψους €1,1 εκατ. το 2019 σχετίζονται με την επίδοση της επιχειρηματικής μας δραστηριότητας στην Ινδονησία. Τα χρηματοοικονομικά έξοδα ανήλθαν σε €17,8 εκατ., σε σύγκριση με €21,2 εκατ. το 2018, λόγω των χαμηλότερων συναλλαγματικών ζημιών μετά την ανατίμηση του Nάιρα στις απαιτήσεις που εκφράζονται σε ευρώ, υπεραντισταθμίζοντας τα έξοδα χρηματοδότησης για τις υποχρεώσεις μισθωμάτων λόγω της εφαρμογής του ΔΠΧΑ 16. Τα έξοδα αναδιάρθρωσης σε σχέση με τη διακοπή λειτουργίας του εργοστασίου στην Ελλάδα ανήλθαν σε €4,8 εκατ. το 2019. Ο φόρος εισοδήματος διατηρήθηκε σταθερός, σε €13,9 εκατ., το 2019, καθώς μια αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση στη Νιγηρία αντιστάθμισε τον αυξημένο εταιρικό φόρο εισοδήματος μετά την αύξηση των κερδών προ φόρων. Τα καθαρά κέρδη προς του μετόχους της εταιρείας βελτιώθηκαν σε €5,6 εκατ., σε σύγκριση με τη ζημία ύψους €8,7 εκατ. το 2018, ως αποτέλεσμα των προαναφερθέντων παραγόντων και της ζημίας από μη συνεχιζόμενες δραστηριότητες που είχε αντίκτυπο στο προηγούμενο έτος. Οι καθαρές εισροές από λειτουργικές δραστηριότητες το 2019 ανήλθαν σε €45,1 εκατ., σε αύξηση 10,9% από το 2018. Η αύξηση αυτή οφείλεται κυρίως στη βελτιωμένη λειτουργική κερδοφορία και στα φορολογικά οφέλη που σχετίζονται με τις επενδύσεις στη Νιγηρία. Οι καθαρές εκροές από επενδυτικές δραστηριότητες ανήλθαν σε €27,7 εκατ. το 2019, σε σύγκριση με €33,7 εκατ. το 2018. Η μείωση το 2019 αντικατοπτρίζει τις επενδύσεις το 2018 στον κλάδο Επαγγελματικής Ψύξης σχετικά με την αύξηση της ικανότητας κοπής μετάλλων και δυνατοτήτων εκτύπωσης, καθώς και τις αγορές υλικών και εξοπλισμού σε σχέση με την ανακατασκευή κλιβάνου στη Νιγηρία. Οι καθαρές εκροές από χρηματοδοτικές δραστηριότητες ανήλθαν σε €12,9 εκατ. το 2019, σε σύγκριση με €12,0 εκατ. το 2018. Η αύξηση αυτή οφείλεται κυρίως στις αυξημένες πληρωμές τόκων και υποχρεώσεων μισθωμάτων, που αντικατοπτρίζουν την υιοθέτηση του ΔΠΧΑ 16 από 1η Ιανουαρίου 2019. Το καθαρό κεφάλαιο κίνησης την 31η Δεκεμβρίου 2019 ανήλθε σε €123,3 εκατ., σε σύγκριση με €101,7 εκατ. την 31η Δεκεμβρίου 2018. Η αύξηση αυτή οφείλεται κυρίως στην άνοδο των εμπορικών απαιτήσεων μετά την αύξηση των πωλήσεων και εποχικότητα. 7 Οι κεφαλαιακές δαπάνες ανήλθαν σε €30,5 εκατ. το 2019, εκ των οποίων τα €25,9 εκατ. αφορούσαν την αγορά ενσώματων πάγιων περιουσιακών στοιχείων και τα €4,6 εκατ. αφορούσαν την αγορά άυλων πάγιων περιουσιακών στοιχείων, σε σύγκριση με €36,2 εκατ. το 2018, εκ των οποίων τα €31,6 εκατ. αφορούσαν την αγορά ενσώματων πάγιων περιουσιακών στοιχείων και τα €4,6 εκατ. αφορούσαν την αγορά άυλων πάγιων περιουσιακών στοιχείων. Η μείωση το 2019 αντικατοπτρίζει τα αυξημένα ποσά επενδύσεων σε υλικά και εξοπλισμό σε σχέση με την ανακατασκευή κλιβάνου στη Νιγηρία το 2018. 2.2) Επιχειρηματική Προοπτική Τα αποτελέσματά μας το 2019 αποτελούν ένα σημαντικό ορόσημο στην πορεία μας προς τη βιώσιμη κερδοφόρα ανάπτυξη. Η σταθερή μας προσήλωση στην απαρέγκλιτη εφαρμογή του προγράμματος στρατηγικών προτεραιοτήτων είχε ως αποτέλεσμα για άλλο ένα έτος την ανάπτυξη των πωλήσεων, τη βελτίωση του περιθωρίου EBITDA και τη δημιουργία ελεύθερων ταμειακών ροών. Για το επόμενο διάστημα, αναμένουμε ότι τα αποτελέσματά μας για το 2020 θα επηρεαστούν από το ευμετάβλητο περιβάλλον της αγοράς, το οποίο είναι ενισχυμένο από την πανδημία COVID‐19. Στον κλάδο Επαγγελματικής Ψύξης, θα συνεχίσουμε την προσπάθεια μας για διεύρυνση της πελατειακής μας βάσης στις βασικές αγορές. Επενδύοντας στο ανθρώπινο δυναμικό των πωλήσεων, επικεντρωνόμαστε στην περαιτέρω διείσδυση στην αγορά με την απόκτηση νέων πελατών και στην ανάπτυξη εμπορικών δικτύων μέσω ανταγωνιστικών προϊόντων, καθώς και στην παροχή καινοτόμων και ενεργειακά αποδοτικών λύσεων στους υφιστάμενους και νέους πελάτες μας στην Ευρώπη. Στον κλάδο Υαλουργίας, αναμένουμε ότι η αύξηση της δυναμικότητας στη δραστηριότητα των γυάλινων φιαλών το τέταρτο τρίμηνο του 2020 θα αντισταθμίσει σε μεγάλο βαθμό τον αντίκτυπο στις πωλήσεις λόγω της διακοπής λειτουργίας του κλιβάνου για όσο διάστημα συνεχίζονται οι εργασίες ανακατασκευής του. Οι συνεχείς πρωτοβουλίες μείωσης του κόστους, που στοχεύουν στην εξοικονόμηση πόρων από την αγορά πρώτων υλών μέσω της βελτιστοποίησης της βάσης προμηθειών για αγορά σημαντικών υλικών, της συστηματικής τυποποίησης και απλοποίησης υλικών και προϊόντων καθώς και της βελτίωσης της παραγωγικότητας, θα αυξήσουν τα λειτουργικά περιθώρια κέρδους το 2020 Παρότι το πρώτο τρίμηνο εξελίσσεται σύμφωνα με τις προσδοκίες μας, παραμένουμε σε εγρήγορση με τις πιθανές επιπτώσεις της πανδημίας του COVID‐19. Η πανδημία COVID‐19 είναι σύνθετη και εξελίσσεται γρήγορα, επομένως, δεν είμαστε σε θέση αυτή τη χρονική στιγμή να εκτιμήσουμε πλήρως τις πιθανές συνέπειές της στα αποτελέσματά μας. Εικάζουμε ότι οι κύριες συνέπειές στον κλάδο Επαγγελματικής Ψύξης θα οφείλονται στον αυξημένο χρόνο παραλαβής των εισαγόμενων πρώτων υλών από την Κίνα και την Ιταλία, καθώς και στο αυξημένο μεταφορικό κόστος. Στον κλάδο Υαλουργίας, η επιδημία έχει επηρεάσει τις μετακινήσεις εξειδικευμένων μηχανικών στη Νιγηρία για το έργο ανακατασκευής του κλιβάνου και τις αποστολές σχετικών υλικών, προκαλώντας έτσι καθυστερήσεις στην προγραμματισμένη διακοπή λειτουργίας. Εκτιμάμε ότι ο κλίβανος θα έχει τεθεί σε λειτουργία προς το τέλος του τρίτου τριμήνου του 2020. Αυτή η εκτίμηση είναι βασισμένη στα σημερινά δεδομένα. 8 Τέλος, αναμένουμε το ύψος των κεφαλαιακών δαπανών για το 2020 να ανέλθει σε περίπου €25 εκατ. Στις δαπάνες αυτές περιλαμβάνονται η τελευταία φάση αγορών για την ανακατασκευή του κλιβάνου και η συνεχιζόμενη υλοποίηση της πλατφόρμας SAP. Είμαστε έτοιμοι να προσαρμόσουμε τις κεφαλαιακές μας δαπάνες σύμφωνα με τις εξελίξεις της αγοράς και την πορεία της πανδημίας του COVID‐19, με στόχο να περιορίσουμε τον αντίκτυπο στις ταμειακές μας ροές, σε συνδυασμό πάντα με τη λήψη άλλων μέτρων. 2.3) Εταιρικά Οικονομικά Αποτελέσματα της Μητρικής Εταιρείας Οι Καθαρές Πωλήσεις της Μητρικής Εταιρείας μειώθηκαν κατά € 2,1 εκατ. και ανήλθαν στα € 40 εκατ.. Τα Μικτά Κέρδη αυξήθηκαν κατά € 0,3 εκατ. και ανήλθαν στα € 3,4 εκατ.. Τα κέρδη μετά από φόρους ανήλθαν στα € 3,8 εκατ.. Το σύνολο των ιδίων κεφαλαίων ανήλθε σε € 26,6 εκατ.. Κατά την διάρκεια του 2019 τα ακόλουθα τρία γεγονότα επηρέασαν τις οικονομικές καταστάσεις: Κατά την Α’ Επαναληπτική Γενική Συνέλευση των μετόχων της εταιρείας την 05.07.2019 εγκρίθηκε η μείωση μετοχικού κεφαλαίου της Εταιρείας κατά ποσό €92,4 εκατ. στο ποσό των €35,5 εκατ., με μείωση της ονομαστικής αξίας του συνόλου των 355.437.751 μετοχών της Εταιρείας από €0,36 σε €0,10 σύμφωνα με το άρθρο 31 του Ν. 4548/2018, με σκοπό τον σχηματισμό ισόποσου ειδικού αποθεματικού προς συμψηφισμό ζημιών με διαγραφή ζημιών από το λογαριασμό «Αποτελέσματα εις νέο» της Εταιρείας και αντίστοιχη τροποποίηση του άρθρου 3 του Καταστατικού της Εταιρείας. Kέρδος € 10,1 εκατ. για τη Μητρική Εταιρεία προέρχεται από την πώληση της πνευματικής ιδιοκτησίας για την ανάπτυξη προϊόντων στην Frigoglass Romania S.R.L ( Σημείωση 7 & 20 ). Η Frigoglass A.B.E.E στις 7 Ιουνίου 2019 ανακοίνωσε ότι στο πλαίσιο των συνεχιζόμενων πρωτοβουλιών αναδιάρθρωσης του παραγωγικού ιστού, που αποσκοπεί στη βελτίωση της κοστολογικής της δομής και στην ενίσχυση της μακροπρόθεσμης ανταγωνιστικότητας του Ομίλου, προχωρά στην άμεση διακοπή της παραγωγικής δραστηριότητας του εργοστασίου της Κάτω Αχαΐας, η οποία εφαρμόστηκε από την ημερομηνία της ανακοίνωσης. Το κόστος της παραπάνω αναδιάρθρωσης ανέρχεται σε € 4,5 εκατ.. 3) Παραπομπές σε συγκεκριμένες Σημειώσεις και άλλες ενότητες του παρόντος εγγράφου Στη Σημείωση 13 «Μακροπρόθεσμος & βραχυπρόθεσμος δανεισμός» διατίθενται πληροφορίες για τις κύριες πηγές ρευστότητας της Frigoglass, τις ουσιώδεις δεσμεύσεις της και τις συμφωνίες χρηματοδότησης καθώς και για σημαντικούς χρεωστικούς τίτλους και πιστωτικές διευκολύνσεις. Για τις σημαντικές λογιστικές αρχές και λογιστικές εκτιμήσεις και κρίσεις της Frigoglass, ανατρέξτε στις Σημειώσεις 2 και 4. Στη Σημείωση 20 «Συναλλαγές με συνδεδεμένα μέρη» αναφέρονται οι συναλλαγές με συνδεδεμένα μέρη. Στην Ενότητα 4 «Δήλωση εταιρικής διακυβέρνησης» της Δήλωσης του Διοικητικού Συμβουλίου συνοψίζονται οι δραστηριότητες και οι αρμοδιότητες της διοίκησης του Ομίλου. 9 4. Δήλωση Εταιρικής Διακυβέρνησης Η παρούσα δήλωση, συντάσσεται σύμφωνα με τα άρθρα 152 και 153 του Ν. 4548/2018 όπως ισχύει (ο «Νόμος») και περιέχει όλα τα πληροφοριακά στοιχεία που ορίζονται στην ισχύουσα ελληνική νομοθεσία. 4.1 Κώδικας Εταιρικής Διακυβέρνησης Η FRIGOGLASS Α.Β.Ε.Ε. (η «Εταιρεία» ή η «Frigoglass»), στο πλαίσιο της πολιτικής υιοθέτησης υψηλών προτύπων εταιρικής διακυβέρνησης, συνέταξε και υιοθέτησε το δικό της κώδικα εταιρικής διακυβέρνησης, δυνάμει της από 10/12/2014 απόφασης του Διοικητικού Συμβουλίου της Εταιρείας (το «Διοικητικό Συμβούλιο»), ο οποίος, όπως τροποποιήθηκε, παραμένει μέχρι σήμερα σε ισχύ (ο «Κώδικας»). O Κώδικας έχει συνταχθεί με γνώμονα τις διατάξεις των νόμων 4548/2018, 3016/2002, 3873/2010, 4403/2016 και 4449/2017, την απόφαση 5/204/14.11.2000 του Διοικητικού Συμβουλίου της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, όπως τροποποιηθείσα ισχύει καθώς και τις υπόλοιπες σχετικές αποφάσεις του Διοικητικού Συμβουλίου της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, όπως αυτές έχουν τροποποιηθεί και ισχύουν. Ο Κώδικας αποσκοπεί στην καταγραφή των πρακτικών βέλτιστης εταιρικής διακυβέρνησης που εφαρμόζει η Εταιρεία επιδιώκοντας τη διαφάνεια στην επικοινωνία με τους μετόχους της και τη διαρκή βελτίωση του εταιρικού θεσμικού πλαισίου λειτουργίας της και της ανταγωνιστικότητάς της. Επίσης, ο Κώδικας αποσκοπεί να ορίσει τις μεθόδους με τις οποίες θα λειτουργεί η Εταιρεία και να θεσπίσει διοικητικούς κανόνες και διαδικασίες που θα διέπουν τις σχέσεις μεταξύ της διοίκησης, του Διοικητικού Συμβουλίου, των μετόχων και κάθε άλλου προσώπου που συνδέεται και επηρεάζεται από τις ενέργειες στις οποίες προβαίνουν τα όργανα λήψης αποφάσεων της Εταιρείας. O Κώδικας είναι διαθέσιμος στο κοινό στη διαδικτυακή διεύθυνση της Εταιρείας http://www.frigoglass.com/corporate‐governance. 4.2 Πρακτικές Εταιρικής Διακυβέρνησης επιπλέον των προβλέψεων του νόμου Η Εταιρεία, πέραν του Κώδικα και του Εσωτερικού Κανονισμού Λειτουργίας της, τον οποίο έχει υιοθετήσει σύμφωνα με το άρθρο 6, παρ. 1 του Ν. 3016/2002, εφαρμόζει παράλληλα: α) τον κώδικα επιχειρησιακής δεοντολογίας (ο «Κώδικας Επιχειρησιακής Δεοντολογίας»), και β) τον κώδικα πολιτικής προμηθειών (ο «Κώδικας Πολιτικής Προμηθειών»). 10 Α. Κώδικας Επιχειρησιακής Δεοντολογίας Στόχος της εφαρμογής του Κώδικα Επιχειρησιακής Δεοντολογίας είναι, μεταξύ άλλων, η διαμόρφωση ενός πλαισίου επιχειρησιακής λειτουργίας σύμφωνα με αρχές και κανόνες ηθικής και διαφάνειας, η συμμόρφωση με το διεθνές εμπορικό δίκαιο και το εφαρμοστέο δίκαιο των κρατών στα οποία η Εταιρεία δραστηριοποιείται, η διατήρηση ενός υψηλού επιπέδου παροχής υπηρεσιών και προϊόντων, η βελτίωση της κερδοφορίας της, η ανάπτυξη ενός φιλικού προς το περιβάλλον λειτουργικού πλαισίου και η διαφύλαξη των ανθρωπίνων δικαιωμάτων μέσω της παροχής ίσων δικαιωμάτων και αποφυγής διακριτικής μεταχείρισης όσων συνδέονται με την Εταιρεία. Ο Κώδικας Επιχειρησιακής Δεοντολογίας της Εταιρείας είναι διαθέσιμος στην ιστοσελίδα της www.frigoglass.com. Β. Κώδικας Πολιτικής Προμηθειών Μέσω της εφαρμογής του Κώδικα Πολιτικής Προμηθειών, η Εταιρεία επιδιώκει να δημιουργήσει ένα επιχειρηματικό περιβάλλον συνεργασίας με τους προμηθευτές της, το οποίο διέπεται από αρχές ηθικής, διαφάνειας, προστασίας του περιβάλλοντος, σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των κανόνων υγιεινής και ασφάλειας. Ειδικότερα, η Εταιρεία εστιάζει στην αποφυγή δημιουργίας αθέμιτου ανταγωνισμού, καθώς και στην αποφυγή εμπλοκής της με οιονδήποτε τρόπο σε καταστάσεις σύγκρουσης συμφερόντων ή δωροδοκίας. Ο Κώδικας Πολιτικής Προμηθειών της Εταιρείας είναι διαθέσιμος στην ιστοσελίδα της www.frigoglass.com. 4.3. Κύρια χαρακτηριστικά των συστημάτων εσωτερικού ελέγχου και διαχείρισης κινδύνων της Εταιρείας σε σχέση με τη διαδικασία σύνταξης των χρηματοοικονομικών καταστάσεων Η Εταιρεία και ο Όμιλος Frigoglass εν γένει αποδίδουν ιδιαίτερη σημασία στα συστήματα εσωτερικού ελέγχου και διαχείρισης κινδύνων. Ειδικότερα, το Διοικητικό Συμβούλιο της Εταιρείας υιοθετεί διαδικασίες και εφαρμόζει πολιτικές οι οποίες αποσκοπούν στην εγκατάσταση και διατήρηση συστημάτων που βελτιστοποιούν την αναγνώριση, αξιολόγηση, παρακολούθηση και διαχείριση των κινδύνων τους οποίους δύναται να αντιμετωπίσει η Εταιρεία, στην αποτελεσματική διαχείριση αυτών και στη συμβολή τους στην αξιοπιστία της χρηματοοικονομικής πληροφόρισης. Στο πλαίσιο αυτό, το Διοικητικό Συμβούλιο της Εταιρείας διενεργεί περιοδικούς ελέγχους και ενημερώνεται τακτικά αναφορικά με την ύπαρξη οποιονδήποτε ζητημάτων τα οποία ενδέχεται να έχουν σημαντικές οικονομικές και επιχειρηματικές συνέπειες για την Εταιρεία και τον Όμιλο. 11 Περαιτέρω, οι επιχειρησιακές και λειτουργικές μονάδες της Εταιρείας προβαίνουν σε αναφορές προς το Διευθύνοντα Σύμβουλο εντός καθορισμένου χρονοδιαγράμματος και σύμφωνα με συγκεκριμένες οδηγίες και κατευθυντήριες γραμμές. Η γενική διεύθυνση της Εταιρείας λαμβάνει μηνιαίες εκθέσεις σχετικά με την οικονομική και λειτουργική κατάσταση από κάθε επιχειρηματική περιοχή και λειτουργία. Οι εκθέσεις και οι οικονομικές πληροφορίες βασίζονται σε μια τυποποιημένη διαδικασία και εξετάζονται προκειμένου οι αποφάσεις του Διοικητικού Συμβουλίου να εφαρμοστούν από τη διοικητική ομάδα. Το Διοικητικό Συμβούλιο προβαίνει σε επισκόπηση των συστημάτων εσωτερικού ελέγχου και διαχείρισης κινδύνων της Εταιρείας σε τακτά χρονικά διαστήματα: θέτοντας την επιχειρησιακή στρατηγική σε επίπεδο Εταιρείας και διευθύνσεων και στο πλαίσιο της έγκρισης ενός ετήσιου προϋπολογισμού με μεσοπρόθεσμες εκτιμήσεις. Βασικό σημείο αυτής της άσκησης είναι η επισκόπηση των επιχειρησιακών κινδύνων και ευκαιριών και τα μέτρα που λαμβάνονται για τη διαχείρισή τους, επιθεωρώντας σε τακτική βάση τη λειτουργική και χρηματοοικονομική απόδοση, καθώς και τις τελευταίες εκτιμήσεις για την τρέχουσα περίοδο. Συγκεκριμένα, πραγματοποιείται σύγκριση του προϋπολογισμού με τα αποτελέσματα του προηγούμενου έτους και υιοθέτηση σχεδίων δράσης με στόχο τη βέλτιστη λειτουργική και χρηματοοικονομική απόδοση, διατηρώντας την πρωταρχική ευθύνη για τις εξαγορές και τις εκποιήσεις και την παροχή εγκρίσεων για μεγάλες κεφαλαιουχικές δαπάνες, σημαντικά συμβόλαια και χρηματοδοτικές συμφωνίες. Πέραν του Διοικητικού Συμβουλίου, υπάρχουν σαφώς καθορισμένες διοικητικές αρμοδιότητες για την έγκριση κεφαλαιουχικών δαπανών, σημαντικών συμβολαίων, εξαγορών, επενδύσεων και εκποιήσεων, οι οποίες συνδυάζονται με ένα προκαθορισμένο πλαίσιο αξιολόγησης τους, που περιλαμβάνει σχέδιο ανάλυσης κινδύνων και αξιολόγηση της εφαρμογής τους, καθώς και διαδικασία επισκόπησης εξαγορών όπου αυτή απαιτείται, πραγματοποιώντας επισκόπηση των προγραμμάτων διαχείρισης κινδύνων και ασφάλειας της Εταιρείας. Περαιτέρω, η Εταιρεία και ο Όμιλος εν γένει διαθέτουν συστήματα και διαδικασίες εσωτερικού ελέγχου και διαχείρισης των κινδύνων όσον αφορά την υποβολή αναφορών και την κατάρτιση των ατομικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων. Τα ανωτέρω συστήματα και διαδικασίες περιλαμβάνουν: τη δημιουργία, ανάπτυξη και εφαρμογή ενιαίων λογιστικών εφαρμογών και διαδικασιών, την επισκόπηση ανά τακτά χρονικά διαστήματα των λογιστικών πολιτικών που εφαρμόζονται και τη διασφάλιση ότι είναι ενημερωμένες και γνωστοποιούνται στο κατάλληλο προσωπικό, διαδικασίες που διασφαλίζουν ότι οι συναλλαγές αναγνωρίζονται σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς, 12 την ύπαρξη πολιτικών, τόσο για την Εταιρεία όσο και για τα υπό‐τμήματα, που να διέπουν τη διατήρηση των λογιστικών βιβλίων, την παρουσίαση των συναλλαγών καθώς και τις κύριες διαδικασίες χρηματοοικονομικού ελέγχου, την πραγματοποίηση συνεδριάσεων σε μηνιαία βάση οι οποίες περιλαμβάνουν επισκόπηση των εσωτερικών θεμάτων χρηματοοικονομικής αναφοράς και παρακολούθηση των διαδικασιών χρηματοοικονομικού ελέγχου, τη συνεχή εκπαίδευση και ανάπτυξη του προσωπικού, διαδικασίες κλεισίματος οι οποίες περιλαμβάνουν προθεσμίες υποβολής, αρμοδιότητες, ταξινόμηση λογαριασμών και ενημέρωση για απαιτούμενες γνωστοποιήσεις, την εφαρμογή μιας ενιαίας μορφής εταιρικής αναφοράς τόσο για σκοπούς χρηματοοικονομικής αναφοράς όσο και για σκοπούς διοικητικής πληροφόρησης, την υποβολή των αποτελεσμάτων μέσω μιας ενιαίας διαδικτυακής εφαρμογής (HFM) τόσο για σκοπούς χρηματοοικονομικής αναφοράς όσο και για σκοπούς διοικητικής πληροφόρησης, την πρόσβαση στην παραπάνω εφαρμογή μόνο σε περιορισμένο αριθμό χρηστών κάθε θυγατρικής, διαδικασίες περιορισμού της δυνατότητας πρόσβασης και μεταβολής του λογιστικού σχεδίου που χρησιμοποιείται, έτσι ώστε να διασφαλίζεται η ακεραιότητά του, την πραγματοποίηση διαγραφών και τον σχηματισμό αποθεματικών /προβλέψεων με σαφήνεια, συνέπεια και σύμφωνα με την πολιτική της Εταιρείας, τη διενέργεια, σε μηνιαία βάση, ανάλυσης των αποκλίσεων ανάμεσα στα πραγματικά αποτελέσματα, τα προϋπολογισμένα και τα συγκριτικά του προηγούμενου έτους για να εντοπίζονται μη συνήθεις συναλλαγές και να διασφαλίζεται η ακρίβεια και η πληρότητα των αποτελεσμάτων, την ύπαρξη πολιτικών και διαδικασιών για κάθε σημαντική περιοχή όπως είναι οι πραγματοποιηθείσες συμφωνίες, οι διαδικασίες απογραφής των αποθεμάτων, οι διαδικασίες πληρωμών, οι διαδικασίες διαχωρισμού καθηκόντων κ.α., προϋπολογισμός για την επόμενη χρήση: καταρτίζεται από την Εταιρεία σε ετήσια βάση ο ενοποιημένος αλλά και οι ατομικοί, ανά δραστηριότητα / θυγατρική της Εταιρείας, προϋπολογισμοί για το επόμενο οικονομικό έτος, οι οποίοι πρέπει να εγκριθούν από το Διοικητικό Συμβούλιο, εκτίμηση για την τρέχουσα χρήση: το συνολικό αλλά και τα επιμέρους επιχειρηματικά πλάνα, ανά δραστηριότητα / θυγατρική της Εταιρείας επικαιροποιούνται τουλάχιστον 2 φορές το χρόνο, την κατάρτιση σε μηνιαία βάση λεπτομερούς πληροφόρησης, τόσο σε ατομικό, ανά δραστηριότητα / θυγατρική, όσο και σε ενοποιημένο επίπεδο προς τη διοίκηση, την αυτοματοποίηση της διαδικασίας ενοποίησης. 13 4.4. Πληροφοριακά στοιχεία για τον τρόπο λειτουργίας της Γενικής Συνέλευσης των μετόχων και τις βασικές εξουσίες της καθώς και περιγραφή των δικαιωμάτων των μετόχων και του τρόπου άσκησής τους Α. Τρόπος λειτουργίας και βασικές εξουσίες της Γενικής Συνέλευσης των μετόχων Η Γενική Συνέλευση των μετόχων (η «Γενική Συνέλευση») συγκαλείται από το Διοικητικό Συμβούλιο, το οποίο ορίζει και τα θέματα της ημερήσιας διάταξης και συνέρχεται υποχρεωτικά στην έδρα της Εταιρείας ή στην περιφέρεια άλλου δήμου εντός του νομού της έδρας ή άλλου δήμου όμορου της έδρας τουλάχιστον μία φορά κάθε εταιρική χρήση και το αργότερο έως τη δέκατη (10η) ημερολογιακή ημέρα του ένατου μήνα μετά τη λήξη της εταιρικής χρήσης, ενώ συνέρχεται έκτακτα, όποτε το Διοικητικό Συμβούλιο το θεωρήσει αναγκαίο. Η Γενική Συνέλευση είναι το ανώτατο όργανο της Εταιρείας και δικαιούται να αποφασίζει γενικά για κάθε εταιρική υπόθεση. Ειδικότερα, η Γενική Συνέλευση είναι το μόνο αρμόδιο όργανο για να αποφασίζει για: (α) (β) (γ) (δ) (ε) (στ) κάθε θέμα που υποβάλλεται σ' αυτήν από το Διοικητικό Συμβούλιο ή από τους δικαιούμενους, σύμφωνα με τις διατάξεις του Νόμου και του καταστατικού της, να προκαλέσουν τη σύγκλησή της, τροποποιήσεις του καταστατικού. Τέτοιες τροποποιήσεις θεωρούνται, όσες αφορούν την αύξηση, ή τη μείωση του μετοχικού κεφαλαίου, τη διάλυση της Εταιρείας, την αλλαγή εθνικότητας, την παράταση της διάρκειάς της, τη συγχώνευσή της με άλλη εταιρεία, τη διάσπαση, μετατροπή και αναβίωση της Εταιρείας, την εκλογή των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου εκτός από την περίπτωση του άρθρου 6 παρ. 5 του Καταστατικού και των ελεγκτών και καθορισμού της αμοιβής των Μελών του Διοικητικού Συμβουλίου, η οποία υπό την επιφύλαξη των προβλεπόμενων στην πολιτική αποδοχών της Εταιρείας δύναται να συνίσταται σε συμμετοχή στα κέρδη της χρήσης. την έγκριση ή τροποποίηση των ετήσιων χρηματοοικονομικών καταστάσεων, που καταρτίζει το Διοικητικό Συμβούλιο και τη διάθεση καθαρών κερδών της Εταιρείας, την έγκριση, με ειδική ψηφοφορία που γίνεται με φανερή ψηφοφορία, της συνολικής διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου και την απαλλαγή των ορκωτών ελεγκτών από κάθε ευθύνη μετά την ψήφιση των ετήσιων χρηματοοικονομικών καταστάσεων και μετά από ακρόαση της έκθεσης επί των πεπραγμένων του Διοικητικού Συμβουλίου και επί της γενικής κατάστασης των εταιρικών υποθέσεων και της Εταιρείας. Στην παραπάνω ψηφοφορία έχουν δικαίωμα να συμμετέχουν και τα Μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου της Εταιρείας και οι υπάλληλοί της, αλλά μόνο με μετοχές που τους ανήκουν κατά κυριότητα. την ακρόαση των ορκωτών ελεγκτών, σχετικά με τον έλεγχο των βιβλίων και λογαριασμών της Εταιρείας, που έχουν διενεργήσει, 14 (ζ) (η) (θ) (ι) Β. την έκδοση μετατρέψιμου ομολογιακού δανείου ή ομολογιακού δανείου με δικαίωμα συμμετοχής στα κέρδη της Εταιρείας, το διορισμό εκκαθαριστών, σε περίπτωση λύσης της Εταιρείας, την έγερση αγωγής κατά μελών του Διοικητικού Συμβουλίου ή των ελεγκτών, για παράβαση των καθηκόντων τους, που απορρέουν από το Νόμο και το καταστατικό της. την έγκριση της πολιτικής αποδοχών και της έκθεσης αποδοχών των άρθρων 110 και 112 του Ν. 4548/2018 αντίστοιχα. Δικαιώματα των μετόχων και τρόποι άσκησής τους Κάθε μέτοχος μπορεί να μετάσχει στη Γενική Συνέλευση, είτε αυτοπροσώπως, είτε δια πληρεξουσίου, εφόσον είναι κύριος μίας, τουλάχιστον, μετοχής. Ανήλικοι, πρόσωπα υπό δικαστική συμπαράσταση και νομικά πρόσωπα, εκπροσωπούνται από τους νόμιμους εκπροσώπους τους. Τα έγγραφα εκπροσώπησης μπορούν να είναι ιδιωτικά, αρκεί να έχουν χρονολογία και να έχουν υπογραφεί από τον εκδότη τους. Η κοινοποίηση του διορισμού, της ανάκλησης ή της αντικατάστασης του εκπροσώπου ή αντιπροσώπου μπορεί να γίνεται και με ηλεκτρονικά μέσα (email) εντός της εκ του Νόμου τασσόμενης προθεσμίας. Στη Γενική Συνέλευση δικαιούται να συμμετέχει όποιος εμφανίζεται ως μέτοχος στα αρχεία του φορέα, στον οποίο τηρούνται οι κινητές αξίες της Εταιρείας, ήτοι στο Σύστημα Άυλων Τίτλων (Σ.Α.Τ.) που τελεί υπό τη διαχείριση της «Ελληνικά Χρηματιστήρια Α.Ε.» (Ε.Χ.Α.Ε.), υπό την ιδιότητά της ως Κεντρικού Αποθετηρίου Αξιών. Η απόδειξη της μετοχικής ιδιότητας γίνεται με κάθε νόμιμο μέσο και πάντως βάσει ενημέρωσης που λαμβάνει η Εταιρεία από το κεντρικό αποθετήριο τίτλων, εφόσον παρέχει υπηρεσίες μητρώου ή μέσω των συμμετεχόντων και εγγεγραμμένων διαμεσολαβητών στο κεντρικό αποθετήριο τίτλων ή σε κάθε άλλη περίπτωση. Στη Γενική Συνέλευση της Εταιρείας (αρχική συνεδρίαση και επαναληπτική) δύναται να μετέχει και ψηφίζει το πρόσωπο που έχει τη μετοχική ιδιότητα κατά την έναρξη της πέμπτης (5ης) ημέρας πριν από την ημέρα της αρχικής συνεδρίασης της Γενικής Συνέλευσης (ημερομηνία καταγραφής). Η ως άνω ημερομηνία καταγραφής ισχύει και στην περίπτωση εξ’ αναβολής ή επαναληπτικής συνεδρίασης, με την προϋπόθεση ότι η εξ’ αναβολής ή η επαναληπτική συνεδρίαση δεν απέχει περισσότερες από τριάντα (30) ημέρες από την ημερομηνία καταγραφής. Αν αυτό δεν συμβαίνει ή αν για την περίπτωση της επαναληπτικής Γενικής Συνέλευσης δημοσιεύεται νέα πρόσκληση, συμμετέχει στη Γενική Συνέλευση το πρόσωπο που έχει τη μετοχική ιδιότητα κατά την έναρξη της τρίτης (3ης) ημέρας πριν από την ημέρα της εξ’ αναβολής ή της επαναληπτικής Γενικής Συνέλευσης Τα λοιπά δικαιώματα των μετόχων καθορίζονται στο καταστατικό της Εταιρείας και στο Νόμο. 15 O Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου, ο Διευθύνων Σύμβουλος και οι πρόεδροι των επιτροπών του Διοικητικού Συμβουλίου καθώς και οι εσωτερικοί και εξωτερικοί ελεγκτές της Εταιρείας ειναι διαθέσιμοι για να απαντήσουν στις ερωτήσεις των μετόχων. 4.5. Πληροφοριακά στοιχεία για τη σύνθεση και τον τρόπο λειτουργίας του Διοικητικού Συμβουλίου της Εταιρείας Α. Σύνθεση του Διοικητικού Συμβουλίου Το Διοικητικό Συμβούλιο έχει την ευθύνη της διαχείρισης των εταιρικών θεμάτων αποκλειστικά προς το συμφέρον της Εταιρείας και των μετόχων της, σύμφωνα με το υπάρχον ρυθμιστικό πλαίσιο. Οι βασικές αρμοδιότητες του Διοικητικού Συμβουλίου είναι οι εξής: ο προσδιορισμός των μακροπρόθεσμων στόχων της Εταιρείας, η λήψη στρατηγικών αποφάσεων, η εξασφάλιση όλων των πόρων που απαιτούνται για την επίτευξη των στρατηγικών στόχων της Εταιρείας, ο διορισμός των μελών της ανώτατης διοίκησης. Το Διοικητικό Συμβούλιο εκλέγεται από τη Γενική Συνέλευση της Εταιρείας και κατά τη σύνταξη της παρούσας απαρτίζεται από 9 μέλη, εκ των οποίων τα 8 είναι μη εκτελεστικά, ενώ τα 5 εξ αυτών είναι συγχρόνως και ανεξάρτητα. Μοναδικό εκτελεστικό μέλος είναι ο Διευθύνων Σύμβουλος. Η θητεία των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου είναι τριετής δυνάμενη να παραταθεί μέχρι την Τακτική Γενική Συνέλευση που συνέρχεται μετά τη λήξη της θητείας τους. Σε κάθε περίπτωση, η θητεία τους δε δύναται να υπερβεί τα 4 έτη. Η εμπειρία των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου περιλαμβάνει διαφορετικά επαγγελματικά υπόβαθρα, που εκπροσωπούν υψηλό επίπεδο επιχειρηματικών, διεθνών και οικονομικών γνώσεων συμβάλλοντας σημαντικά στην επιτυχημένη λειτουργία της Εταιρείας. Η σύνθεση του Διοικητικού Συμβουλίου και ειδικότερα η σχέση μεταξύ του αριθμού των ανεξάρτητων και μη ανεξάρτητων μελών, βρίσκεται σε πλήρη ισορροπία. Τα ανεξάρτητα, μη εκτελεστικά μέλη είναι σε θέση να παρέχουν στο Διοικητικό Συμβούλιο αμερόληπτες απόψεις και συμβουλές για τη λήψη των αποφάσεών του, να εξασφαλίσουν το συμφέρον της Εταιρείας, προστατεύοντας τους μετόχους και τους εργαζομένους, ενώ το εκτελεστικό μέλος είναι υπεύθυνο για την εξασφάλιση της εφαρμογής των στρατηγικών και πολιτικών που εκάστοτε αποφασίζει το Διοικητικό Συμβούλιο. Λεπτομέρειες αναφορικά με τη Πολιτική Πολυμορφίας στη σύνθεση των διοικητικών, διαχειριστικών και εποπτικών οργάνων της Εταιρείας περιλαμβάνονται στις παραγράφους για την Ανασκόπηση των Μη Χρηματοοικονομικών Επιδόσεων ‐ Βιώσιμη Ανάπτυξη, της Έκθεσης Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου. 16 Κατωτέρω παρατίθεται πίνακας με τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου, τις ημερομηνίες έναρξης και λήξης της θητείας τους, καθώς και τη συχνότητα συμμετοχής κάθε μέλους στις συνεδριάσεις που έλαβαν χώρα κατά τη διάρκεια του έτους 2019. Έναρξη της θητείας Λήξη της θητείας Αριθμός Συμμετοχών σε Συνεδριάσεις Δ.Σ. κατά τη διάρκεια του έτους 2019 Μη Εκτελεστικό 14/12/2017 14/12/2020 8/8 Γεώργιος – Παύλος Λεβέντης Μη Εκτελεστικό 14/12/2017 14/12/2020 8/8 Διευθύνων Σύμβουλος Νικόλαος Μαμουλής Εκτελεστικό 14/12/2017 14/12/2020 8/8 Μέλος Λουκάς Κόμης Μη Εκτελεστικό 14/12/2017 14/12/2020 8/8 Μέλος Ευάγγελος Καλούσης Μη Εκτελεστικό Ανεξάρτητο 14/12/2017 14/12/2020 8/8 Μέλος Ιωάννης Κωστόπουλος Μη Εκτελεστικό Ανεξάρτητο 14/12/2017 14/12/2020 8/8 Μέλος Jeremy Jensen Μη Εκτελεστικό Ανεξάρτητο 14/12/2017 14/12/2020 8/8 Μέλος Stephen Graham Bentley Μη Εκτελεστικό Ανεξάρτητο 14/12/2017 14/12/2020 8/8 Μέλος Ιορδάνης Αϊβάζης Μη Εκτελεστικό Ανεξάρτητο 14/12/2017 14/12/2020 8/8 Τίτλος Στοιχεία Προσώπου Πρόεδρος Χαράλαμπος (Χάρης) Γ. Δαυιδ Αντιπρόεδρος Ιδιότητα Εκτελεστικού Μη Εκτελεστικού Μέλους Ιδιότητα Ανεξάρτητου Μέλους Τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου είναι υποχρεωμένα σύμφωνα με τον Κώδικα Επιχειρησιακής Δεοντολογίας της Εταιρείας να αποφεύγουν πράξεις ή παραλείψεις από τις οποίες δύνανται να αποκομίσουν άμεσο ή έμμεσο όφελος που έρχεται σε σύγκρουση ή ενδεχομένως σε αντίθεση με το συμφέρον της Εταιρείας. Τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου λαμβάνουν αμοιβή ή άλλες παροχές σύμφωνα με τα ειδικότερα διαλαμβανόμενα στο καταστατικό, στο Νόμο και στην πολιτική αποδοχών της Εταιρείας. Οι αμοιβές των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου παρουσιάζονται στην ετήσια έκθεση αποδοχών. 17 Αρμοδιότητες του Προέδρου, του Διευθύνοντος Συμβούλου και του Εταιρικού Γραμματέα 1) Ο Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου είναι αρμόδιος μεταξύ άλλων: Για τη διεύθυνση του Διοικητικού Συμβουλίου θέτοντας τα θέματα προς συζήτηση, λαμβάνοντας υπόψη τα ζητήματα της Εταιρείας και τις εισηγήσεις των λοιπών μελών και εξασφαλίζοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο την αποτελεσματική λειτουργία του. Για την έγκαιρη παροχή εξακριβωμένων και σαφών πληροφοριών στο Διοικητικό Συμβούλιο, σε συνεργασία με τον Διευθύνοντα Σύμβουλο και τον Εταιρικό Γραμματέα. Για την επίτευξη αποτελεσματικής επικοινωνίας μεταξύ του Διοικητικού Συμβουλίου και των μετόχων σε συνδυασμό με τη μεταβίβαση των απόψεων των σημαντικών επενδυτών στο Διοικητικό Συμβούλιο και κατ’ επέκταση την κατανόηση από το Διοικητικό Συμβούλιο των απόψεων αυτών. Για την ορθολογική διαχείριση και τον καταμερισμό του χρόνου που διαθέτει το Διοικητικό Συμβούλιο για τη διευθέτηση των σύνθετων ζητημάτων. Σε συνεργασία με τον Διευθύνοντα Σύμβουλο και τον Εταιρικό Γραμματέα, για τη διασφάλιση της έγκαιρης ενημέρωσης και την κατάρτιση των νέων μελών αναφορικά με τις αρμοδιότητές τους και τα θέματα διαχείρισης, μέσω ενός προγράμματος ένταξης των νέων μελών του Διοικητικού Συμβουλίου. Να παροτρύνει και διασφαλίζει την ενεργή συμμετοχή των υπολοίπων μελών του Διοικητικού Συμβουλίου 2) Ο Διευθύνων Σύμβουλος είναι αρμόδιος μεταξύ άλλων: Για τη διεκπεραίωση των καθημερινών δραστηριοτήτων της Εταιρείας μέσα στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων του, όπως αυτές έχουν καθοριστεί από το Διοικητικό Συμβούλιο, συνεπικουρούμενος από μέλη της ανώτερης διοίκησης της Εταιρείας. Για τη λήψη αποφάσεων και εγκρίσεων επί αλλαγών στο οργανόγραμμα της Εταιρείας. Για τη διαχείριση και καθημερινή συνεργασία με την ανώτερη διοίκηση της Εταιρείας. 3) Ο Εταιρικός Γραμματέας είναι αρμόδιος μεταξύ άλλων: Για τη συμμετοχή των νεοδιοριζομένων μελών σε υιοθετούμενες διαδικασίες ένταξης και εκπαίδευσης. Για τη γενική εποπτεία επαρκούς συμμόρφωσης της Εταιρείας με τυχόν θεσμικές και κανονιστικές απαιτήσεις. Για την εποπτεία σύγκλησης και συνεδρίασης των Τακτικών Γενικών Συνελεύσεων σύμφωνα με το καταστατικό της Εταιρείας. 18 Β. Βιογραφικά σημειώματα των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου Χαράλαμπος (Χάρης) Γ. Δαυίδ Πρόεδρος (μη εκτελεστικό μέλος) Ο κ. Χαράλαμπος (Χάρης) Γ. Δαυίδ εξελέγη Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου τον Νοέμβριο του 2006. Είναι μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου από το 2000. Η επαγγελματική σταδιοδρομία του κ. Δαυίδ ξεκίνησε στη Νέα Υόρκη από τη θέση του πιστοποιημένου επενδυτικού συμβούλου στην Credit Suisse. Κατά τη διάρκεια της σταδιοδρομίας του κατέλαβε διάφορες θέσεις στην ανώτερη Διοίκηση του Ομίλου Εταιρειών Λεβέντη. Είναι επίσης μέλος του διοικητικού συμβουλίου των εταιρειών, A.G. Leventis PLC (Nigeria), Nigerian Bottling Company plc, Beta Glass (Nigeria) plc, Ideal Group , Pikwik (Nigeria) Ltd. (η οποία είναι μία πρόσφατα δημιουργημένη κοινοπραξία με την Pick n Pay της Νοτίου Αφρικής), Elvida Foods S.A. Torval Investment Corp., Nephele Navigation Inc. και της ΤΙΤΑΝ Cement International S.A. Είναι μέλος της οργανωτικής επιτροπής του Κλασικού Μαραθωνίου Αθηνών, όπως και μέλος της επιτροπής Africa Acquisitions της TATE. Έχει υπάρξει μέλος στα διοικητικά συμβούλια των Alpha Finance, ΔΕΗ και της Εμπορικής Τράπεζας (Credit Agricole). Εχει πτυχίο business από το Providence College. Γιώργος‐Παύλος Λεβέντης Αντιπρόεδρος (μη εκτελεστικό μέλος) O κ. Λεβέντης εντάχθηκε στο Διοικητικό Συμβούλιο της Frigoglass ως μη‐εκτελεστικό μέλος τον Απρίλιο του 2014 και σήμερα κατέχει την θέση του Αντιπροέδρου. Ο κ. Λεβέντης είναι μέλος της εκτελεστικής επιτροπής οικογενειακής επιχείρησης με την ευθύνη της εποπτείας των επενδύσεων σε ακίνητα. Εχει εργαστεί στο παρελθόν στον κλάδο διαχείρισης κεφαλαίων ως αναλυτής μετοχών. Έχει πτυχίο στη Σύγχρονη Ιστορία από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης και μεταπτυχιακό στη Νομική από το Πανεπιστήμιο City. Είναι κάτοχος Πιστοποιητικού Διαχείρισης Επενδύσεων. Είναι επίσης μέλος του διοικητικού συμβουλίου της HD Insurance Ltd. and Aristeus Financial Services. Νίκος Μαμουλής Διευθύνων Σύμβουλος (εκτελεστικό μέλος) Ο κ. Μαμουλής εντάχθηκε στη Frigoglass ως Γενικός Διευθυντής Οικονομικών Υπηρεσιών τον Οκτώβριο του 2013 και διορίστηκε Διευθύνων Σύμβουλος τον Ιούλιο του 2015. Έχει περισσότερα από είκοσι πέντε χρόνια εμπειρίας σε ανώτερες οικονομικές θέσεις σε διάφορους επιχειρηματικούς κλάδους. Πριν την Frigoglass ο κ. Μαμουλής εργάστηκε στην Coca‐Cola Τρία Έψιλον για δώδεκα χρόνια, με την τελευταία θέση να είναι αυτή του οικονομικού ελεγκτή του ομίλου (Group Financial Controller). Προηγουμένως είχε διατελέσει Γενικός Διευθυντής οικονομικών του ομίλου Lafarge Ηρακλής και του ομίλου Μπουτάρη. Ο κ. Μαμουλής είναι απόφοιτος του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών. 19 Λουκάς Δ. Κόμης Σύμβουλος (μη εκτελεστικό μέλος) Ο κ. Κόμης εξελέγη μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου τον Ιούλιο του 1996. Είναι επίσης, πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου της Ideal A.E., της Ελληνικής Εταιρείας Αξιοποίησης Ανακύκλωσης (E.E.A.A.) και αντιπρόεδρος του Συνδέσμου Ελληνικών Βιομηχανιών Τροφίμων (ΣΕΒΤ). Κατά τη διάρκεια της μακράς σταδιοδρομίας του στον τομέα της παραγωγής οικιακών συσκευών, κατείχε διευθυντικές θέσεις στην IZOLA Α.Ε. και εν συνεχεία στην Coca‐Cola Ελληνική Εταιρεία Εμφιαλώσεως Α.Ε. (Coca‐Cola EEE), όπου υπηρέτησε και ως εκτελεστικό μέλος του διοικητικού συμβουλίου. Παραμένει δε σύμβουλος του Προέδρου του Διοικητικού Συμβουλίου από το 2001 μέχρι σήμερα. Είναι πτυχιούχος του Πανεπιστημίου Αθηνών (Τμήμα Φυσικής), του Πανεπιστημίου της Οττάβα (Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών) και έχει μεταπτυχιακό στην διοίκηση επιχειρήσεων από το Πανεπιστήμιο Mc Master (ΜΒΑ) στο Οντάριο του Καναδά. Ευάγγελος Καλούσης Σύμβουλος (ανεξάρτητο μη εκτελεστικό μέλος) Ο κ. Καλούσης εξελέγη στο Διοικητικό Συμβούλιο της Frigoglass τον Ιούνιο του 2006. Είναι Πρόεδρος του Συνδέσμου Ελληνικών Βιομηχανιών Τροφίμων (ΣΕΒΤ) από το 2006 και Πρόεδρος στην Terra Creta ΑΕ. Επίσης είναι μέλος του διοικητικού συμβουλίου της Ομοσπονδίας των Βιομηχανιών Τροφίμων & Ποτών της ΕΕ, στις Βρυξέλλες, από τον Ιούνιο του 2015. Είναι μέλος του διοικητικού συμβουλίου της Τράπεζας Τροφίμων και αντιπρόεδρος του Ιδρύματος Οικονομικών & Βιομηχανικών Ερευνών (ΙΟΒΕ), ενώ παραμένει μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της τράπεζας Alpha. Στη διάρκεια της καριέρας του έχει υπηρετήσει σε ανώτατες διοικητικές θέσεις στον Πολυεθνικό Οργανισμό Nestle στην Ελβετία, τη Γαλλία, τη Νιγηρία, τη Νότια Αφρική και την Ελλάδα. Έχει πτυχίο Ηλεκτρολόγου Μηχανικού στο Ομοσπονδιακό Ινστιτούτο Τεχνολογίας της Λωζάνης, και Διοίκησης Επιχειρήσεων στο Πανεπιστήμιο της Λωζάνης ενώ είναι απόφοιτος του IMD. Ιωάννης Κωστόπουλος Σύμβουλος (ανεξάρτητο μη εκτελεστικό μέλος) Ο κ. Κωστόπουλος ανήκει στο Διοικητικό Συμβούλιο της Frigoglass από τον Μάρτιο του 2015. Ο κ. Κωστόπουλος εργάζεται στην εταιρεία Société d’Etudes Techniques et Economiques S.A. (S.E.T.E. S.A.) στο Λονδίνο. Είναι μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της εταιρείας FOURLIS ΑΕ Συμμετοχών και της εταιρείας Austriacard AG στη Βιέννη. Από το 2004 έως το 2015, εργάστηκε στον όμιλο Ελληνικά Πετρέλαια (ΕΛΠΕ). Από το 2004 έως το 2006, ήταν εκτελεστικό μέλος στο διοικητικό συμβούλιο του Ομίλου, ως υπεύθυνος των τομέων Διεθνών Εμπορικών Δραστηριοτήτων και Στρατηγικής Ανάπτυξης. Από το 2007 έως το 2015, διετέλεσε Διευθύνων Σύμβουλος του Ομίλου ΕΛΠΕ και Πρόεδρος ορισμένων θυγατρικών εταιριών του. Από το 1992 έως το 2003, κατείχε ανώτατες διευθυντικές θέσεις και συγκεκριμένα: Διευθύνων Σύμβουλος της Πετρόλα Α.Ε, Περιφερειακός Διευθυντής της Johnson & Johnson Consumer για την Κεντρική‐ Ανατολική Ευρώπη, καθώς και Διευθύνων Σύμβουλος της Diageo‐Μetaxa στην Αθήνα. Από το 1980 έως το 1992, διετέλεσε διευθυντικό στέλεχος για τους συμβούλους επιχειρήσεων Booz Allen & Hamilton στο Λονδίνο και για την Chase Bank στη Νέα Υόρκη 20 και το Λονδίνο. Επίσης υπήρξε μέλος του διοικητικού συμβουλίου του Συνδέσμου Επιχειρήσεων & Βιομηχανιών (ΣΕΒ) και του Ιδρύματος Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών (ΙΟΒΕ) στην Αθήνα. Είναι κάτοχος πτυχίου Οικονομικών από το Πανεπιστήμιο του Southampton και ΜΒΑ από το Πανεπιστήμιο του Σικάγο των Η.Π.Α. Jeremy Jensen Σύμβουλος (ανεξάρτητο μη εκτελεστικό μέλος) Ο κ. Jensen εξελέγη μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου τον Νοέμβριο 2017. Ο κ. Jensen είναι σύμβουλος παροχής οικονομικών και διοικητικών υπηρεσιών. Έχει σημαντική εμπειρία τόσο σε διοικητικούς όσο και οικονομικούς ρόλους ως μη εκτελεστικό μέλος διοικητικού συμβουλίου σε εταιρίες που δραστηριοποιούνται σε ευρύ φάσμα κλάδων, ενώ έχει προεδρεύσει σε αρκετές επιτροπές διοικητικών συμβουλίων. Ο κ. Jensen έχει διατελέσει οικονομικός διευθυντής της Cable and Wireless Worldwide, βρετανική εταιρεία παροχής τηλεπικοινωνιών, ενώ κατείχε ανώτατες θέσεις οικονομικής και γενικής διαχείρισης στον όμιλο Reuters, στην Ευρώπη, στη Μέση Ανατολή, στην Άπω Ανατολή και στην Αφρική. Διατελεί σήμερα μη εκτελεστικό μέλος της διοίκησης του Ομίλου Stemcor, της μεγαλύτερης εταιρείας εμπορίας χάλυβα παγκοσμίως, μη εκτελεστικό μέλος του διοικητικού συμβουλίου του Hospital Top Co (Holding Company of the BMI Healthcare Group) και αντιπρόεδρος του νοσοκομείου Chelsea and Westminster. Ο κ. Jensen είναι ορκωτός λογιστής διαπιστευμένος στο Ηνωμένο Βασίλειο και κάτοχος πτυχίου Οικονομικών (Bsc) από το London School of Economics. Ιορδάνης Αϊβάζης Σύμβουλος (ανεξάρτητο μη εκτελεστικό μέλος) Ο κ. Αϊβάζης εξελέγη μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου τον Νοέμβριο του 2017. Γεννήθηκε στις 24 Φεβρουαρίου 1950 στο Κάϊρο. Είναι πτυχιούχος του Πανεπιστημίου Αθηνών με πτυχίο στις Οικονομικές Επιστήμες (Τμήμα Πολιτικών και Οικονομικών Επιστημών της Νομικής Σχολής). Έχει κάνει μεταπτυχιακές σπουδές στο Πανεπιστήμιο του Lancaster (Αγγλία) στα οικονομικά (Postgraduate Diploma in Economics) και στο Marketing και Finance (M.A.). Εργάστηκε σε διευθυντικές θέσεις σε ελληνικές και ξένες τράπεζες στην Ελλάδα, ενώ διετέλεσε Γενικός Διευθυντής Χρηματοοικονομικών Υπηρεσιών (CFO) και Εκτελεστικός Γενικός Διευθυντής (Chief Operating Officer) του ΟΤΕ Α.Ε. Μετά την εξαγορά του ΟΤΕ από την Deutsche Telekom (DT) διετέλεσε μέλος του διοικητικού Συμβουλίου του ΟΤΕ και του European Management Board της DT. Επίσης, έχει υπηρετήσει στο Διοικητικό Συμβούλιο αρκετών ελληνικών εισηγμένων εταιρειών. Σήμερα είναι Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου της HCL, θυγατρικής της Davidson & Kempner και της Bain Capital Credit, ενώ παραμένει παράλληλα σύμβουλος επενδύσεων της Bain στην Ελλάδα, καθώς και μη Εκτελεστικό μέλος στο ΔΣ της ΕΛΛΑΚΤΩΡ Α.Ε. και ανεξάρτητο μη Εκτελεστικό μέλος στο ΔΣ της ΕΛΠΕ Α.Ε. Είναι, επίσης, Πρόεδρος της Επιτροπής Ειδικών Εκκαθαρίσεων της Τραπέζης Ελλάδος. 21 Stephen Graham Bentley Σύμβουλος (ανεξάρτητο μη εκτελεστικό μέλος) Ο κ. Bentley εξελέγη μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου τον Νοέμβριο του 2017. Είναι ορκωτός λογιστής (κάτοχος BA Hons στη Λογιστική) με τουλάχιστον τριακονταετή εμπειρία ως οικονομικός διευθυντής σε δημόσιες και ιδιωτικές επιχειρήσεις στο Ηνωμένο Βασίλειο. Ο κ. Bentley έχει διατελέσει στο παρελθόν οικονομικός διευθυντής του ομίλου της Tricentrol PLC, ανεξάρτητης εταιρείας ανεύρεσης και εκμετάλλευσης πετρελαίου και φυσικού αερίου στο Ηνωμένο Βασίλειο, εισηγμένης στο Λονδίνο και στη Νέα Υόρκη. Επίσης, έχει διατελέσει οικονομικός διευθυντής σε διάφορες εταιρίες εισηγμένες στο Χρηματιστήριο του Λονδίνου, ενδεικτικά στην Ellis & Everard PLC, διανομέα χημικών στο Ηνωμένο Βασίλειο και στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής, στην TDG PLC, εταιρεία μεταφορών, διανομής και αποθήκευσης στο Ηνωμένο Βασίλειο με δραστηριότητα στην Ευρώπη, στην Brunner Mond PLC, μεσαίου μεγέθους εταιρεία κατασκευής χημικών με παραγωγή στο Ηνωμένο Βασίλειο, την Ολλανδία και την Κένυα, στην οποία ηγήθηκε της πρώτης εισαγωγής των μετοχών της στη χρηματιστηριακή αγορά. Ο κ. Bentley προσφάτως εργάστηκε ως οικονομικός διευθυντής ιδιωτικής επιχείρησης και συμμετείχε στην πώληση της James Dewhurst Limited σε μεγάλο όμιλο κλωστοϋφαντουργίας του Βελγίου. Ο κ. Bentley κατέχει θέση στο διοικητικό συμβούλιο του Frenkel Topping Group, πάροχο ανεξάρτητων οικονομικών συμβουλών και επενδυτικών υπηρεσιών, εισηγμένου στην κατηγορία AIM του Χρηματιστηρίου του Λονδίνου. Είναι μέλος του Institute of Chartered Accountants και διαπιστευμένος από την Whinney Murray & Co (νυν Ernst & Young) Λονδίνου. Είναι μέλος του Association of Corporate Treasurers. Γ. Τρόπος λειτουργίας του Διοικητικού Συμβουλίου Το Διοικητικό Συμβούλιο συνεδριάζει στην έδρα της Εταιρείας ή εναλλακτικά στην αλλοδαπή και συγκεκριμένα σε τόπο στον οποίο δραστηριοποιείται η Εταιρεία μέσω θυγατρικής εταιρείας, κάθε φορά που ο νόμος ή οι ανάγκες της Εταιρείας το απαιτούν. Κατά τη διάρκεια του έτους 2019 πραγματοποιήθηκαν συνολικά οκτώ (8) συνεδριάσεις του Διοικητικού Συμβουλίου. Τα θέματα ημερήσιας διάταξης των συνεδριάσεων του Διοικητικού Συμβουλίου γνωστοποιούνται στα μέλη του εκ των προτέρων, παρέχοντας τη δυνατότητα σε όποιο μέλος αδυνατεί να παραστεί, να εισφέρει τις απόψεις του. Το Διοικητικό Συμβούλιο δύναται να συνεδριάζει με τηλεδιάσκεψη ως προς ορισμένα ή και προς όλα τα μέλη, σύμφωνα με την παράγραφο 4 του άρθρου 90 Ν. 4548/2018. Στην περίπτωση αυτή η πρόσκληση προς τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου περιλαμβάνει τις αναγκαίες πληροφορίες και τεχνικές οδηγίες για τη συμμετοχή αυτών στη συνεδρίαση. Το Διοικητικό Συμβούλιο βρίσκεται σε απαρτία και συνεδριάζει έγκυρα, εφόσον είναι παρόντες ή αντιπροσωπεύονται σ' αυτό τα μισά (1/2) συν ένα μέλη, σε καμία περίπτωση όμως ο αριθμός των συμβούλων που παρίστανται δεν μπορεί να είναι μικρότερος των τριών (3). 22 Το Διοικητικό Συμβούλιο αποφασίζει έγκυρα με απόλυτη πλειοψηφία των μελών που παρίστανται αυτοπροσώπως και εκείνων που αντιπροσωπεύονται, εκτός από τις περιπτώσεις για τις οποίες προβλέπεται στο καταστατικό αυξημένη πλειοψηφία. Σε περίπτωση προσωπικών ζητημάτων, το Διοικητικό Συμβούλιο αποφασίζει με μυστική ψηφοφορία, που γίνεται με ψηφοδέλτιο. Κάθε σύμβουλος διαθέτει μία ψήφο, ενώ όταν αντιπροσωπεύει και απόν μέλος, διαθέτει δύο (2) ψήφους. Εξαιρετικά, για τις περιπτώσεις των άρθρων 10 παρ. 3 και 9 παρ. 2 του καταστατικού της Εταιρείας, οι αποφάσεις του Διοικητικού Συμβουλίου λαμβάνονται ομόφωνα από τα μέλη του, που είναι παρόντα και εκπροσωπούνται. Το Διοικητικό Συμβούλιο προβαίνει σε τακτική αξιολόγηση της αποτελεσματικής εκπλήρωσης των καθηκόντων του, καθώς και των επιτροπών του. Στη διαδικασία αυτή προΐσταται ο Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου και της κάθε επιτροπής αντίστοιχα και εφόσον διαπιστωθεί ότι κάποιος τομέας χρήζει βελτίωσης αποφασίζεται άμεσα η λήψη σχετικών μέτρων. 4.6. Πληροφοριακά στοιχεία για τη σύνθεση και τον τρόπο λειτουργίας των λοιπών διοικητικών, διαχειριστικών ή εποπτικών οργάνων ή επιτροπών της Εταιρείας Α. Επιτροπή Ελέγχου Σύμφωνα με το άρθρο 44 του Ν. 4449/2017, η Εταιρεία έχει συστήσει και διατηρεί επιτροπή ελέγχου (η «Επιτροπή Ελέγχου») η οποία είναι, μεταξύ άλλων, αρμόδια για: την ενημέρωση του Διοικητικού Συμβουλίου για το αποτέλεσμα του υποχρεωτικού ελέγχου και τη συμβολή του τελευταίου στην ακεραιότητα της χρηματοοικονομικής πληροφόρησης, καθώς και για το ρόλο της Επιτροπής Ελέγχου στην εν λόγω διαδικασία, την παρακολούθηση της διαδικασίας χρηματοοικονομικής πληροφόρησης και την υποβολή συστάσεων ή προτάσεων για την εξασφάλιση της ακεραιότητάς της, την παρακολούθηση της αποτελεσματικής λειτουργίας του συστήματος εσωτερικού ελέγχου, διασφάλισης της ποιότητας και του συστήματος διαχείρισης κινδύνου, καθώς και κατά περίπτωση του τμήματος εσωτερικού ελέγχου της Εταιρείας όσον αφορά τη χρηματοοικονομική πληροφόρηση, χωρίς να παραβιάζει την ανεξαρτησία της Εταιρείας, την παρακολούθηση της πορείας του υποχρεωτικού ελέγχου των ετήσιων και ενοποιημένων χρηματοικονομικών καταστάσεων και την απόδοσή του, λαμβάνοντας υπόψη τα πορίσματα των αρμόδιων αρχών και ενημερώνεται από τη διοίκηση και τον ορκωτό ελεγκτή κατά τη διάρκεια της κατάρτισης και του ελέγχου των χρηματοοικονομικών καταστάσεων, Να συζητάει με τους ορκωτούς ελεγκτές (πριν την έναρξη του ελέγχου) τη φύση, το πεδίο έκτασης και το πλάνο του ελέγχου και εφόσον χρειάζεται προβαίνει σε συστάσεις Να συζητά ζητήματα και επιφυλάξεις που απορρέουν από τους ενδιάμεσους και οριστικούς ελέγχους καθώς και κάθε ζήτημα που τυχόν προτίθεται να συζητήσει ο ορκωτός ελεγκτής 23 την επισκόπηση των χρηματοοικονομικών καταστάσεων πριν από την υποβολή τους στο Διοικητικό Συμβούλιο, την επίβλεψη συμμόρφωσης των ορκωτών ελεγκτών ή ελεγκτικών εταιριών με τις υποχρεώσεις αναφοράς των άρθρων 10 και 11 του Κανονισμού (ΕΕ) 537/2014, να εξασφαλίζει την ορθή λειτουργία της Yπηρεσίας Εσωτερικού Ελέγχου την επισκόπηση και παρακολούθηση θεμάτων συναφών με την ύπαρξη και τη διατήρηση της αμεροληψίας και ανεξαρτησίας του ορκωτού ελεγκτή ή της ελεγκτικής εταιρείας, ιδιαιτέρως όσον αφορά στην καταλληλότητα της παροχής προς την Εταιρεία άλλων μη ελεγκτικών υπηρεσιών από τον ορκωτό ελεγκτή ή την ελεγκτική εταιρεία, εξετάζει τις τριμηνιαίες εκθέσεις της Yπηρεσίας Εσωτερικού Ελέγχου την ανάπτυξη πολιτικής παροχής μη ελεγκτικών υπηρεσιών προς την Εταιρεία, συμπεριλαμβανομένου μηχανισμού επίβλεψης των συνολικών αμοιβών για τις υπηρεσίες αυτές σύμφωνα με τις διατάξεις του Κανονισμού (ΕΕ) 537/2014, την προέγκριση επιτρεπόμενων μη ελεγκτικών υπηρεσιών προς την Εταιρεία, έχοντας διασφαλίσει ότι διατηρείται η αμεροληψία και ανεξαρτησία του ορκωτού ελεγκτή ή της ελεγκτικής εταιρείας, την πραγματοποίηση συζητήσεων με τους ορκωτούς ελεγκτές ή ελεγκτικές εταιρίες σχετικά με τους κινδύνους για την ανεξαρτησία τους όταν το σύνολο των αμοιβών τους για καθένα από τα τρία συνεχόμενα οικονομικά έτη ανέρχεται σε ποσοστό άνω του 15% του συνόλου των αμοιβών της ελεγκτικής εταιρείας, Να παρακολουθεί την τήρηση των απαιτήσεων σχετικά με την περίοδο αναστολής πριν από την πρόσληψη προηγούμενων ορκωτών ελεγκτών στο πλαίσιο των οργάνων διαχείρισης ή διοίκησης της Εταιρείας τη διαδικασία επιλογής ορκωτών ελεγκτών και ελεγκτικών εταιριών συζητά με τον ορκωτό ελεγκτή τις ουσιώδεις ελεγκτικές διαφορές που προέκυψαν κατά την διάρκεια του ελέγχου καθώς και τις αδυναμίες του συστήματος εσωτερικού ελέγχου ιδιαίτερα, αυτές που αφορούν στις διαδικασίες χρηματοοικονομικής πληροφόρησης, εισηγείται στο Διοικητικό Συμβούλιο το πρόσωπο που θα οριστεί επικεφαλής της Υπηρεσίας Εσωτερικού Ελέγχου, υποβάλει προτάσεις στο Διοικητικό Συμβούλιο αναφορικά με την εισήγηση του τελευταίου προς τη Γενική Συνέλευση των μετόχων αναφορικά με τον διορισμό τον επαναδιορισμό και την ανάκληση του ορκωτού ελεγκτή λογιστή και της ελεγκτικής εταιρείας καθώς και την έγκριση της αμοιβής και τους όρους πρόσληψης αυτών Να έχει συχνές συναντήσεις με τον Επικεφαλής της Υπηρεσίας Εσωτερικού Ελέγχου και συζητά τυχόν προκλήσεις που εντοπίζονται στη διάρκεια των εσωτερικών ελέγχων Να αξιολογεί το προσωπικό, τη διάρθρωση και την ανεξαρτησία της Υπηρεσίας Εσωτερικού Ελέγχου και υποβάλλει συστάσεις στο Διοικητικό Συμβούλιο, εφόσον χρειάζεται 24 τον έλεγχο του ετήσιου σχεδίου εσωτερικού ελέγχου, των περιλήψεων εκθέσεων του εσωτερικού ελέγχου και των σχετικών απαντήσεων της διοίκησης στα ανωτέρω, τον έλεγχο της αποτελεσματικότητας των συστημάτων εταιρικής διακυβέρνησης και εσωτερικού ελέγχου που εφαρμόζει η Εταιρεία, τον έλεγχο του Εσωτερικού Κανονισμού Λειτουργίας. Περαιτέρω, η Επιτροπή Ελέγχου είναι αρμόδια για την υποβολή προτάσεων προς το Διοικητικό Συμβούλιο αναφορικά με οιαδήποτε αλλαγή στον κανονισμό λήψης εσωτερικών εγκρίσεων (chart of authorities), λαμβάνοντας υπόψιν το οργανόγραμμα της Εταιρείας. Τα μέλη της Επιτροπής Ελέγχου, τα οποία έχουν οριστεί από την από 14.12.2017 Έκτακτη Γενική Συνέλευση της Εταιρείας και την από 24.6.2019 Τακτική Γενική Συνέλευση της Εταιρείας σύμφωνα με το Ν. 4449/2017, είναι τα εξής: Πρόεδρος: Μέλος: Μέλος: Κυριάκος Ριρής – ανεξάρτητος, μη μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου Λουκάς Κόμης ‐ Μη εκτελεστικό μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου Stephen Bentley1 ‐ ανεξάρτητο μη εκτελεστικό μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου Τα μέλη της Επιτροπής Ελέγχου είναι στην πλειονότητά τους ανεξάρτητα από την Εταιρεία, κατά την έννοια των διατάξεων του Ν. 3016/2002. Τα παραπάνω μέλη διαθέτουν στο σύνολό τους επαρκή γνώση και σημαντική επαγγελματική προϋπηρεσία από την απασχόλησή τους, στο παρελθόν, ως στελέχη οικονομικών διευθύνσεων αλλά και από άλλες σχετικές επιχειρηματικές δραστηριότητες. Τέλος, ο κ. Κυριάκος Ριρής πληροί τις προϋποθέσεις που τίθενται από το νόμο αναφορικά με τις απαιτούμενες γνώσεις σε θέματα λογιστικής και ελεγκτικής. Η Επιτροπή Ελέγχου συνέρχεται όποτε κρίνεται αναγκαίο και σε κάθε περίπτωση τουλάχιστον τέσσερις φορές το χρόνο. Επίσης, οφείλει να πραγματοποιεί δύο τουλάχιστον συνεδριάσεις με τη συμμετοχή του τακτικού ελεγκτή της Εταιρείας, χωρίς την παρουσία των μελών της διοίκησης. Η Επιτροπή Ελέγχου συνεδριάζει έγκυρα εάν παρίστανται σε αυτήν τουλάχιστον δύο μέλη της εκ των οποίων το ένα θα είναι τουλάχιστον ο Πρόεδρος αυτής. Κατά τη διάρκεια του έτους 2019 η Επιτροπή Ελέγχου συνεδρίασε συνολικά τέσσερις (4) φορές. Οι εν λόγω 1 Ο κ. Stephen Bentley εξελέγη μέλος της Επιτροπής Ελέγχου δυνάμει των από 22.3.2019 και 24.6.2019 αποφάσεων του Διοικητικού Συμβουλίου της Εταιρείας και της Τακτικής Γενικής Συνέλευσης της Εταιρείας αντίστοιχα σε αντικατάσταση του παραιτηθέντος μέλους της Επιτροπής Ελέγχου, κ. Ιωάννη Κωστόπουλου. 25 συνεδριάσεις προγραμματίστηκαν κατά τέτοιο τρόπο ώστε να συμπέσουν χρονικά με τη διαδικασία δημοσίευσης των χρηματοοικονομικών πληροφοριών της Εταιρείας. Η Επιτροπή Ελέγχου προέβη στην εξέταση μιας σειράς θεμάτων σχετικών με τη χρηματοοικονομική πληροφόρηση όσον αφορά τις χρηματοοικονομικές καταστάσεις του 2018, καθώς και τα χρηματοοικονομικά στοιχεία του πρώτου εξαμήνου του 2019. Επίσης, επανεξέτασε τις κυριότερες εκτιμήσεις και κρίσεις που επηρεάζουν σημαντικά τα οικονομικά αποτελέσματα, τα κυριότερα θέματα γνωστοποίησης και παρουσίασης ώστε να διασφαλίσει την πληρότητα, σαφήνεια και επαρκή πληροφόρηση των χρηματοοικονομικών καταστάσεων και πληροφοριών και των ανακοινώσεων αποτελεσμάτων, προ της υποβολής τους στο Διοικητικό Συμβούλιο. Επιπλέον, εξέτασε τα αποτελέσματα που προέκυψαν από τον έλεγχο της PwC επί των Εκθέσεων Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου για τη χρήση του 2018, καθώς και την επισκόπηση της PwC για το πρώτο εξάμηνο του 2019, η κατάρτιση των οποίων αποτελεί νομική υποχρέωση της Εταιρείας. Περαιτέρω, κατά τη διάρκεια του έτους 2019, η Επιτροπή Ελέγχου επιθεώρησε: τα αποτελέσματα των ελέγχων που πραγματοποιούνται από την διεύθυνση εσωτερικού έλεγχου και εξέτασε την ανταπόκριση της διοίκησης για τα ζητήματα που ανέδειξε, μεταξύ άλλων και την εφαρμογή τυχόν συστάσεων της, την αποτελεσματικότητα του εσωτερικού ελέγχου, λαμβάνοντας υπόψη τις απόψεις του Διοικητικού Συμβουλίου και των ανώτερων διοικητικών στελεχών σε θέματα όπως είναι η ανεξαρτησία, η επάρκεια πόρων και επαγγελματικής κατάρτισης, η στρατηγική, ο προγραμματισμός και η μεθοδολογία του εσωτερικού ελέγχου, και τις τακτικές εκθέσεις που αφορούν σε θέματα συστημάτων ελέγχου μείζονος σημασίας, καθώς και τις λεπτομέρειες για κάθε επανορθωτική δράση που έχει ληφθεί. Επίσης, έλαβε υπόψη της τις εκθέσεις της διεύθυνσης εσωτερικού ελέγχου και της PwC (για το 2018) σχετικά με τα συστήματα εσωτερικού ελέγχου της Εταιρείας και υπέβαλλε στο Διοικητικό Συμβούλιο τα αποτελέσματα της επισκόπησης. Β. Υπηρεσία Εσωτερικού Ελέγχου Στα βασικά καθήκοντα και στις υποχρεώσεις της Υπηρεσίας Εσωτερικού Ελέγχου περιλαμβάνονται: Η παρακολούθηση της πιστής εφαρμογής και τήρησης του καταστατικού της Εταιρείας, του Εσωτερικού Κανονισμού Λειτουργίας της Εταιρείας και των οδηγιών καθώς και της εν γένει νομοθεσίας που εφαρμόζεται. Η αναφορά περιπτώσεων σύγκρουσης συμφερόντων μελών του Διοικητικού Συμβουλίου ή διευθυντικών στελεχών με τα συμφέροντα της Εταιρείας. Η έγγραφη ενημέρωση του Διοικητικού Συμβουλίου τουλάχιστον μία φορά το τρίμηνο, για τυχόν σημαντικά ευρήματα των διενεργηθέντων εσωτερικών ελέγχων. 26 Η παράσταση στις Γενικές Συνελεύσεις. Η συνεργασία με τις εποπτικές αρχές της πολιτείας και η διευκόλυνση του έργου τους. Ο εσωτερικός ελεγκτής δρα σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα για την Επαγγελματική Άσκηση του Εσωτερικού Ελέγχου και τις πολιτικές και διαδικασίες της Εταιρείας και εποπτεύεται από την Επιτροπή Ελέγχου. Γ. Επιτροπή Ανθρώπινου Δυναμικού και Αμοιβών Η επιτροπή ανθρώπινου δυναμικού και αμοιβών (η «Επιτροπή Ανθρώπινου Δυναμικού και Αμοιβών») είναι αρμόδια για τη θέσπιση των αρχών που διέπουν την πολιτική διαχείρισης του ανθρώπινου δυναμικού της Εταιρείας, επί των οποίων στηρίζεται η διοίκηση κατά τη λήψη των αποφάσεών της και την άσκηση των σχετικών αρμοδιοτήτων της. Ειδικότερα, τα καθήκοντά της είναι μεταξύ άλλων: Η παροχή σύμφωνης γνώμης για την πρόσληψη ή και αντικατάσταση των μελών της Ανώτερης Διοίκησης της Εταιρείας, τα οποία συνεπικουρούν τον Διευθύνοντα Σύμβουλο της Εταιρείας. Η υποβολή προτάσεων στο Διοικητικό Συμβούλιο για κάθε επιχειρησιακή πολιτική συνδεόμενη με τις αμοιβές. Η υποβολή στο Διοικητικό Συμβούλιο προτάσεων αναφορικά με το πακέτο αμοιβής (μισθός και παροχές) του Διευθύνοντος Συμβούλου της Εταιρείας. Η εξέταση και υποβολή προτάσεων στο Διοικητικό Συμβούλιο αναφορικά με το σύνολο των ετήσιων αμοιβών και παροχών της Ανώτατης Διοίκησης της Εταιρείας σε ετήσια βάση. Η εξέταση και η υποβολή προτάσεων στο Διοικητικό Συμβούλιο (και μέσω αυτού στη Γενική Συνέλευση των μετόχων, όταν αυτό απαιτείται), αναφορικά με τα προγράμματα χορήγησης δικαιωμάτων προαίρεσης μετοχών. Η επανεξέταση της ετήσιας έκθεσης αποδοχών. Η Επιτροπή Ανθρώπινου Δυναμικού και Αμοιβών, η οποία διορίζεται από το Διοικητικό Συμβούλιο, αποτελείται από τουλάχιστον τρία (3) μη εκτελεστικά μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου και συγκεκριμένα τα μέλη της κατά την ημερομηνία σύνταξης της παρούσας είναι τα εξής: Πρόεδρος: Γεώργιος Παύλος Λεβέντης2 ‐ Μη εκτελεστικό μέλος (Πρόεδρος από 12/11/2019) 2 Ο κ. Γεώργιος Παύλος Λεβέντης εξελέγη μέλος της Επιτροπής Ανθρώπινου Δυναμικού και Αμοιβών δυνάμει της από 22.3.2019 απόφασης του Διοικητικού Συμβουλίου της Εταιρείας. Με την ίδια ως άνω απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου της Εταιρείας (22.3.2019) εγκρίθηκε η παραίτηση του κ. Χαράλαμπου Δαυίδ ως μέλους της Επιτροπής Ανθρωπίνου Δυναμικού και Αμοιβών. 27 Μέλος: Ιορδάνης Αϊβάζης – Ανεξάρτητο, μη εκτελεστικό μέλος (Πρόεδρος της επιτροπής μέχρι 12/11/2019 ) Μέλος: Jeremy Jensen3 – Ανεξάρτητο, μη εκτελεστικό μέλος Μέλος: Ευάγγελος Καλούσης – Ανεξάρτητο, μη εκτελεστικό μέλος Ο Διευθύνων Σύμβουλος, κατόπιν προσκλήσεως και ο Διευθυντής Ανθρώπινου Δυναμικού, παρευρίσκονται στις συνεδριάσεις της εν λόγω επιτροπής, εξαιρουμένων αυτών των οποίων το αντικείμενο συζήτησης τους αφορά προσωπικά. Ο Διευθυντής Ανθρώπινου Δυναμικού του Ομίλου (Group HR Director) εκτελεί χρέη Γραμματέα της Επιτροπής Ανθρώπινου Δυναμικού και Αμοιβών. Κατά τη διάρκεια του έτους 2019 η Επιτροπή Ανθρώπινου Δυναμικού και Αμοιβών πραγματοποίησε τρεις (3) συνεδριάσεις. Δ. Επιτροπή Επενδύσεων Η επιτροπή επενδύσεων (η «Επιτροπή Επενδύσεων») είναι αρμόδια για την υποβολή προτάσεων στο Διοικητικό Συμβούλιο αναφορικά με τη στρατηγική και τις πρωτοβουλίες επιχειρηματικής ανάπτυξης, καθώς και την αξιολόγηση και εισήγηση νέων επενδυτικών προτάσεων ή/και προτάσεων επέκτασης στο Διοικητικό Συμβούλιο, σύμφωνα με την καθορισμένη στρατηγική της Εταιρείας. Επιπλέον, η Επιτροπή Επενδύσεων έχει την ευθύνη για την αξιολόγηση σημαντικών ευκαιριών επιχειρησιακής ανάπτυξης και επέκτασης μέσω εξαγορών και/ή στρατηγικών συνεργασιών. Η Επιτροπή Επενδύσεων, η οποία διορίζεται από το Διοικητικό Συμβούλιο, αποτελείται από πέντε μέλη, τρία εκ των οποίων είναι μη εκτελεστικά και συγκεκριμένα συγκροτείται ως εξής: Πρόεδρος: Μέλος: Μέλος: Μέλος: Μέλος: Χαράλαμπος(Χάρης) Γ. Δαυίδ ‐ Μη εκτελεστικό μέλος Νικόλαος Μαμουλής ‐ Εκτελεστικό μέλος Λουκάς Κόμης ‐ Μη εκτελεστικό μέλος Ιορδάνης Αϊβάζης4 ‐ Ανεξάρτητο, μη εκτελεστικό μέλος Χαράλαμπος Γκορίτσας‐ Οικονομικός Διευθυντής Κατά τη διάρκεια του έτους 2019 η Επιτροπή Επενδύσεων πραγματοποίησε τρεις (3) συνεδριάσεις. 3 Ο κ. Jeremy Jensen εξελέγη μέλος της Επιτροπής Ανθρώπινου Δυναμικού και Αμοιβών δυνάμει της από 30.5.2019 απόφασης του Διοικητικού Συμβουλίου της Εταιρείας. 4 Ο κ. Ιορδάνης Αϊβάζης εξελέγη μέλος της Επιτροπής Επενδύσεων δυνάμει της από 30.5.2019 απόφασης του Διοικητικού Συμβουλίου της Εταιρείας. 28 4.7. Επικοινωνία με τους Μετόχους Η Frigoglass αναγνωρίζει τη σημασία της αποτελεσματικής και έγκαιρης επικοινωνίας με τους μετόχους και το ευρύτερο επενδυτικό κοινό. Η Εταιρεία διατηρεί ενεργή ιστοσελίδα www.frigoglass.com διαθέσιμη στο επενδυτικό κοινό και τους μετόχους, στην οποία είναι διαθέσιμος ο Κώδικας, δημοσιοποιείται περιγραφή της εταιρικής διακυβέρνησης, της διοικητικής διάρθρωσης, του ιδιοκτησιακού καθεστώτος και κάθε άλλη χρήσιμη και αναγκαία για τους μετόχους και επενδυτές πληροφορία. Τέλος, η Frigoglass επικοινωνεί, με την επενδυτική κοινότητα μέσω της συμμετοχής της σε μια σειρά από συνέδρια και συναντήσεις που λαμβάνουν χώρα στην Ελλάδα ή/και στο εξωτερικό καθώς και μέσω του προγράμματος των τηλεδιασκέψεων που έχει υιοθετήσει. 29 5) Κυριότεροι κίνδυνοι και αβεβαιότητες Για τη χρήση που έκλεισε την 31η Δεκεμβρίου 2019, τα καθαρά κέρδη του Ομίλου ανήλθαν σε €5,6 εκατ., σε σύγκριση με τη ζημία ύψους €8,7 εκατ. το 2018. Οι βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις του Ομίλου ανήλθαν σε €214,7 εκατ. και το σύνολο του βραχυπρόθεσμου ενεργητικού σε €291,6 εκατ. Η Α’ Επαναληπτική Γενική Συνέλευση των μετόχων της Frigoglass Α.Β.Ε.Ε. ενέκρινε στις 5 Ιουλίου 2019, τη μείωση του μετοχικού κεφαλαίου κατά το ποσό των €92.4 εκατ. μέσω μείωσης της ονομαστικής αξίας εκάστης κοινής ονομαστικής μετοχής από €0,36 σε €0,10 με σκοπό το σχηματισμό ισόποσου ειδικού αποθεματικού προς συμψηφισμό συσσωρευμένων ζημιών. Ο συμψηφισμός ζημιών επήλθε με διαγραφή συσσωρευμένων ζημιών από το λογαριασμό «Αποτελέσματα εις νέο» της Εταιρείας. Στις 9 Οκτωβρίου 2019, το Υπουργείο Ανάπτυξης και Επενδύσεων (Γενική Γραμματεία Εμπορίου και Προστασίας Καταναλωτή) ανακοίνωσε ότι καταχωρίσθηκε στο Γενικό Εμπορικό Μητρώο (Γ.Ε.ΜΗ.) το πρακτικό της προαναφερθείσας Γενικής Συνέλευσης. Μετά τη μείωση του μετοχικού κεφαλαίου, η Εταιρεία συμμορφώθηκε με τις απαιτήσεις του άρθρου 119 του Νόμου περί Εταιρειών 4548/2018. Την 31η Δεκεμβρίου 2019, η καθαρή θέση της Εταιρείας ανερχόταν σε €26,6 εκατ., αντιπροσωπεύοντας πάνω από το ήμισυ (1/2) του μετοχικού της κεφαλαίου. Στις 12 Φεβρουαρίου 2020, η Frigoglass A.B.E.E. μέσω της θυγατρικής της Frigoglass Finance B.V (η «Εκδότρια») ολοκλήρωσε την προσφορά και έκδοση των ομολογιών προνομιακής εξασφάλισης συνολικού ύψους 260 εκατ. Ευρώ με επιτόκιο τοκομεριδίου 6.875% και λήξης 2025 (οι «Ομολογίες»). Οι Ομολογίες εκδόθηκαν σύμφωνα με την από 12 Φεβρουαρίου 2020 σύμβαση (η «Σύμβαση»). Οι Ομολογίες είναι εγγυημένες και με προνομιακή εξασφάλιση από τη Frigoglass Α.Β.Ε.Ε. και ορισμένες από τις θυγατρικές της (οι «Εγγυήτριες Θυγατρικές») και είναι εξασφαλισμένες από ορισμένα περιουσιακά στοιχεία της Εκδότριας και των Εγγυητριών. Οι Ομολογίες λήγουν στις 12 Φεβρουαρίου 2025. Η περίοδος εκτοκισμού των Ομολογιών είναι σε εξαμηνιαία βάση, την 1η Φεβρουαρίου και την 1η Αυγούστου κάθε έτους, αρχής γενομένης από 1 Αυγούστου 2020. Οι Ομολογίες έχουν εισαχθεί προς διαπραγμάτευση στο Euro MTF Market στο Δελτίο Τιμών του Χρηματιστηρίου του Λουξεμβούργου. Τα έσοδα από τις Ομολογίες χρησιμοποιήθηκαν για την αποπληρωμή εκκρεμών οφειλών από υφιστάμενες δανειακές συμβάσεις του ομίλου και την αποπληρωμή του συνολικού ανεξόφλητου ποσού των Ομολογιών με Εξασφάλιση Δεύτερης Τάξης λήξης 2022 και του συνολικού ανεξόφλητου ποσού των Ομολογιών Προνομιακής Εξασφάλισης και Εγγυημένων λήξης 2021. Η Σύμβαση περιορίζει, μεταξύ άλλων, την ικανότητά μας να αναζητούμε περαιτέρω δανεισμό, να καταβάλλουμε μερίσματα, να αποπληρώνουμε ή να επαναγοράζουμε το μετοχικό μας κεφάλαιο, να προβαίνουμε σε ορισμένες περιοριστικές πληρωμές και επενδύσεις, να δημιουργούμε ή να επιτρέπουμε την ύπαρξη ορισμένων δεσμευτικών μέσων, να μεταβιβάζουμε ή να πουλάμε περιουσιακά στοιχεία, να συγχωνευτούμε ή να ενοποιηθούμε με άλλες οντότητες και να συνάπτουμε συναλλαγές με συνδεδεμένες οντότητες. Κάθε μία από τις δεσμεύσεις υπόκειται σε ορισμένες σημαντικές εξαιρέσεις και προϋποθέσεις. 30 Ο Όμιλος υπόκειται σε μια σειρά κινδύνων που σχετίζονται με τις επιχειρηματικές του δραστηριότητες. Οι βασικοί κίνδυνοι και αβεβαιότητες που περιγράφονται παρακάτω αποτελούν εκείνους(ες) που γνωρίζει η Εταιρεία κατά την ημερομηνία της παρούσας Οικονομικής Έκθεσης για το 2019 και μπορούν να απειλήσουν το επιχειρηματικό μοντέλο και τη μελλοντική επίδοση της. Κυριότεροι Κίνδυνοι Οι άμεσοι πελάτες του Ομίλου πωλούν σε καταναλωτές. Εάν οι οικονομικές συνθήκες επηρεάσουν τη ζήτηση των καταναλωτών, οι πελάτες του ενδέχεται να επηρεαστούν και, κατά συνέπεια, να μειώσουν τη ζήτηση για τα προϊόντα του Ομίλου. Οι μεταβολές στις γενικές οικονομικές συνθήκες επηρεάζουν άμεσα τόσο την καταναλωτική εμπιστοσύνη όσο και τις δαπάνες για καταναλωτικά αγαθά, καθώς και το γενικό επιχειρηματικό περιβάλλον και τα επίπεδα επιχειρηματικών επενδύσεων, όλα εκ των οποίων ενδέχεται να επηρεάσουν άμεσα τους πελάτες του Ομίλου και, κατά συνέπεια, τη ζήτησή τους για τα προϊόντα του. Επιπρόσθετα, η ζήτηση των καταναλωτών μπορεί να επηρεαστεί από πιθανές αλλαγές στον τρόπο ζωής τους, τις διατροφικές προτιμήσεις τους και τις ανησυχίες τους σχετικά με την υγεία. Οι ανησυχίες σε σχέση με τη μεταβλητότητα των τιμών των εμπορευμάτων, το κόστος της ενέργειας, τη γεωπολιτική αστάθεια και τη διαθεσιμότητα και το κόστος χρηματοδότησης μπορεί να συμβάλουν στην ενίσχυση της αστάθειας και στη μείωση των προσδοκιών για την ανάκαμψη της πορείας της οικονομίας και των παγκόσμιων αγορών. Οι παράγοντες αυτοί, σε συνδυασμό με τη μείωση της παγκόσμιας επιχειρηματικής δραστηριότητας και της εμπιστοσύνης των καταναλωτών και την αύξηση της ανεργίας μπορεί να επισπεύσουν την οικονομική επιβράδυνση. Η συνεχιζόμενη πτώση του δείκτη καταναλωτικής εμπιστοσύνης και η μείωση του διαθέσιμου εισοδήματος και των αξιών των περιουσιακών στοιχείων σε πολλές περιοχές, καθώς και άλλοι αντίξοοι παράγοντες που έχουν σχέση με τις τρέχουσες δυσχερείς παγκόσμιες οικονομικές συνθήκες οδήγησαν τα προηγούμενα χρόνια ‒ και ενδέχεται να εξακολουθήσουν να οδηγούν ‒ σε μείωση των δαπανών για τα προϊόντα των πελατών του Ομίλου και, κατά συνέπεια, σε μείωση ή αναβολή της ζήτησης των πελατών για τα προϊόντα μας. Παρά τον ρόλο που παίζει ο κλάδος της επαγγελματικής ψύξης του Ομίλου στην αύξηση των πωλήσεων για τους πελάτες, συνιστούν κεφαλαιακή δαπάνη και, σε περιόδους οικονομικής επιβράδυνσης, οι πελάτες του Ομίλου μπορεί να μειώσουν τις επενδύσεις τους, περιλαμβανομένων των αγορών επαγγελματικών ψυγείων, προκειμένου να διατηρήσουν τα ταμειακά τους διαθέσιμα. Οι δυσχερείς οικονομικές συνθήκες ενδέχεται να αναγκάσουν τους πελάτες του Ομίλου να ακυρώσουν ή να αναβάλουν την πραγματοποίηση νέων αγορών στρεφόμενοι στην επισκευή του υπάρχοντος εξοπλισμού. Οποιοσδήποτε από τους παραπάνω παράγοντες μπορεί να οδηγήσει σε μείωση της ζήτησης για τα προϊόντα επαγγελματικής ψύξης μας ή σε μειώσεις στις τιμές των προϊόντων μας ή και τα δύο, γεγονός που θα είχε αρνητικές επιπτώσεις στην επιχειρηματική δραστηριότητα, τη χρηματοοικονομική κατάσταση, τα αποτελέσματα εκμετάλλευσης και τις ταμειακές ροές. 31 Ο Όμιλος εξαρτάται από μικρό αριθμό σημαντικών πελατών που έχουν σημαντική επιρροή στους προμηθευτές και ασκούν πίεση στις τιμές. Σημαντικό κομμάτι του κύκλου εργασιών του Ομίλου προέρχεται από μικρό αριθμό μεγάλων πελατών οι οποίοι δραστηριοποιούνται σε πολυεθνικό επίπεδο. Για το έτος που έληξε την 31η Δεκεμβρίου 2019, οι πέντε μεγαλύτεροι πελάτες του Ομίλου αντιπροσώπευαν το 71% και το 80% του κύκλου εργασιών του στους κλάδους Επαγγελματικής Ψύξης και Υαλουργίας αντίστοιχα. Η απώλεια κάθε μεγάλου πελάτη, η μείωση του όγκου πωλήσεων στους συγκεκριμένους πελάτες ή η επιδείνωση της χρηματοοικονομικής τους κατάστασης μπορούν να επηρεάσουν αρνητικά την επιχειρηματική δραστηριότητα, τα αποτελέσματα εκμετάλλευσης, την χρηματοοικονομική κατάσταση και τις ταμειακές ροές του Ομίλου. Για το έτος που έληξε την 31η Δεκεμβρίου 2019, η CCH, ο μεγαλύτερος πελάτης του Ομίλου, αντιπροσώπευε το 36% του κύκλου εργασιών στον κλάδο Επαγγελματικής Ψύξης και περίπου το 28% του κύκλου εργασιών στον κλάδο Υαλουργίας. Η σχέση μας με τη CCH ρυθμίζεται από τους όρους μιας πενταετούς σύμβασης προμήθειας στο πλαίσιο της οποίας η CCH αγοράζει επαγγελματικά ψυγεία και αντίστοιχα ανταλλακτικά από τον Όμιλο σε τιμές και ποσότητες που διαπραγματευόμαστε ετησίως. Η σύμβαση δεν περιλαμβάνει ρήτρα αποκλειστικής προμήθειας. Αναφορικά με τους υπόλοιπους πελάτες Επαγγελματικής Ψύξης του Ομίλου, οι συμβάσεις πώλησης αποτελούν συνήθως αντικείμενο διαπραγμάτευσης σε ετήσια βάση και δεν περιλαμβάνουν ρήτρα αποκλειστικής προμήθειας για επαγγελματικά ψύγεία και ανταλλακτικά. Στον κλάδο Υαλουργίας του Ομίλου, οι πωλήσεις γυαλιού βασίζονται κυρίως σε βραχυπρόθεσμες συμβατικές συμφωνίες σταθερού τιμήματος με διάφορους εμφιαλωτές, τις οποίες διαπραγματευόμαστε κάθε χρόνο. Δεν μπορεί να υπάρξει διασφάλιση ότι ο Όμιλος θα ανανεώσει επιτυχώς τις συμβάσεις του με τους πελάτες εγκαίρως ή με όρους εύλογα αποδεκτούς για τον Όμιλο ή με οποιονδήποτε τρόπο. Η μη ανανέωση ή επέκταση των συμβάσεων πώλησης του Ομίλου με τους πελάτες, για οποιονδήποτε λόγο, μπορεί να έχει ουσιωδώς δυσμενείς επιπτώσεις στην επιχειρηματική δραστηριότητα, τη χρηματοοικονομική κατάσταση, τα αποτελέσματα εκμετάλλευσης και τις ταμειακές ροές του Ομίλου. Ο Όμιλος είναι εκτεθειμένος σε κινδύνους που έχουν σχέση με τη διεξαγωγή δραστηριοτήτων σε πολλές χώρες, μεταξύ αυτών, σε κινδύνους και αβεβαιότητες πολιτικής, οικονομικής, νομικής, ρυθμιστικής και άλλης φύσης, που μπορεί να επηρεάσουν δυσμενώς την επιχειρηματική δραστηριότητα και τα αποτελέσματα εκμετάλλευσής του. Ο Όμιλος έχει ισχυρή διεθνή παρουσία, πραγματοποιώντας πωλήσεις σε περισσότερες από 100 χώρες μέσω των θυγατρικών του. Τα αποτελέσματα εκμετάλλευσης του Ομίλου εξαρτώνται από τις επικρατούσες οικονομικές συνθήκες στις αγορές όπου δραστηριοποιείται, όπως το επίπεδο ανάπτυξης του ΑΕΠ, τα ποσοστά ανεργίας, τα επιτόκια, ο πληθωρισμός, οι φορολογικοί συντελεστές, καθώς και άλλες συνθήκες που επηρεάζουν ειδικότερα τους κλάδους Επαγγελματικής Ψύξης και Υαλουργίας του. Επηρεάζεται επίσης από διάφορους κινδύνους και αβεβαιότητες πολιτικής, νομικής, ρυθμιστικής και άλλης φύσης που συνδέονται με τη διεξαγωγή επιχειρηματικής δραστηριότητας σε πολλές χώρες. 32 Ένα σημαντικό μέρος των διεθνών δραστηριοτήτων του Ομίλου διεξάγονται σε αναδυόμενες αγορές, όπως η Νιγηρία και η Ρωσία, οι οποίες χαρακτηρίζονται από τους δικούς τους μοναδικούς κινδύνους και όπου σημειώνονται κατά καιρούς μεγάλες αλλαγές στις πολιτικές και το ρυθμιστικό τους πλαίσιο. Οι κυβερνήσεις της Νιγηρίας και της Ρωσίας, όπως και εκείνες άλλων αναδυόμενων αγορών, ασκούν σημαντική επιρροή στην οικονομία, τροποποιώντας τις πολιτικές και το ρυθμιστικό πλαίσιο και οδηγώντας σε μέτρα όπως αυξήσεις των επιτοκίων, επιβολή συναλλαγματικών ελέγχων, αλλαγών στις φορολογικές πολιτικές, ελέγχων των τιμών, υποτίμηση του νομίσματος, ελέγχους διακίνησης κεφαλαίων και περιορισμούς στις εισαγωγές. Αυτές οι αλλαγές ενδέχεται να έχουν αρνητικές επιπτώσεις στις δραστηριότητες του Ομίλου, καθώς επηρεάζουν διάφορους παράγοντες όπως τα επιτόκια, τις νομισματικές πολιτικές, τους συναλλαγματικούς ελέγχους και τους περιορισμούς στην αποστολή εμβασμάτων στο εξωτερικό, τις διακυμάνσεις στις συναλλαγματικές ισοτιμίες, τον πληθωρισμό και τον αποπληθωρισμό, την κοινωνική αστάθεια, τις διακυμάνσεις των τιμών, την εγκληματικότητα και τη μη επιβολή του νόμου, την πολιτική αστάθεια και τη μεταβλητότητα στις εγχώριες οικονομικές αγορές και κεφαλαιαγορές. Στις 20 Ιουνίου 2016, ένα νέο ευέλικτο καθεστώς συναλλαγματικών ισοτιμιών θεσπίστηκε στη Νιγηρία, οδηγώντας σε άμεση υποτίμηση του νομίσματος κατά περίπου 42% σε σχέση με την προηγούμενη σταθερή επίσημη ισοτιμία. Οι επιπτώσεις από την απότομη υποτίμηση του Νάιρα οδήγησαν σε σημαντική μείωση της καθαρής θέσης του Ομίλου, με ουσιωδώς δυσμενείς συνέπειες για τις πωλήσεις και τη λειτουργική κερδοφορία του για το έτος που έληξε την 31η Δεκεμβρίου 2016. Έκτοτε ο Όμιλος συνήψε μακροχρόνιες συμβάσεις προμήθειας με ορισμένους πελάτες του κλάδου Υαλουργίας στη Νιγηρία, οι οποίες, εκτός των άλλων εμπορικών όρων, περιέχουν διατάξεις που του επιτρέπουν την αναπροσαρμογή των βασικών τιμών βάσει της συναλλαγματικής ισοτιμίας του Νάιρα. Οι χρηματοοικονομικοί κίνδυνοι που ενέχουν οι επιχειρηματικές δραστηριότητες στις αναδυόμενες και αναπτυσσόμενες αγορές περιλαμβάνουν επίσης, ενδεικτικά, τον κίνδυνο ρευστότητας, πληθωρισμού, υποτίμησης, μεταβλητότητας των τιμών, μετατρεψιμότητας και μεταβιβασιμότητας του νομίσματος, τον κίνδυνο αθέτησης υποχρεώσεων από πλευράς της χώρας και τον κίνδυνο επιβολής μέτρων λιτότητας λόγω μεγάλων ελλειμμάτων. Οι παράγοντες αυτοί επηρεάζουν και θα συνεχίσουν να επηρεάζουν τα αποτελέσματα του Ομίλου, οδηγώντας πιθανόν σε αναστολή των δραστηριοτήτων του, αύξηση των λειτουργικών εξόδων του στις εν λόγω χώρες ή περιορισμό της ικανότητάς του για επαναπατρισμό των κερδών από τις εν λόγω αγορές. Ο Όμιλος είναι εκτεθειμένος στις διακυμάνσεις των συναλλαγματικών ισοτιμιών και στις επιπτώσεις των συναλλαγματικών ελέγχων που μπορεί να επηρεάσουν δυσμενώς την κερδοφορία ή την ικανότητά του για επαναπατρισμό των κερδών. Ο Όμιλος δραστηριοποιείται διεθνώς, και σημαντικό ποσοστό των πωλήσεων του προέρχεται από άλλα νομίσματα εκτός του ευρώ, το οποίο είναι το λειτουργικό νόμισμα του. Ως αποτέλεσμα, η χρηματοοικονομική θέση και τα αποτελέσματα εκμετάλλευσης του Ομίλου υπόκεινται στους κινδύνους μετατροπής νομίσματος. Ο 33 Όμιλος αντιμετωπίζει, επίσης, κινδύνους συναλλαγών σε επίπεδο συναλλαγματικών ισοτιμιών, εάν οι πωλήσεις που πραγματοποιούνται σε ένα ξένο νόμισμα συνοδεύονται από έξοδα μετατροπής σε άλλο νόμισμα. Υφίσταται καθαρή έκθεση σε συναλλαγματικούς κινδύνους από τις πωλήσεις που εκφράζονται σε νομίσματα εκτός ευρώ στον βαθμό που ο Όμιλος δεν επιβαρύνεται με αντίστοιχα έξοδα στα ίδια ξένα νομίσματα. Το 2019 πάνω από το 50% του κύκλου εργασιών του Ομίλου εκφραζόταν σε νομίσματα εκτός του ευρώ, κυρίως στο Νάιρα Νιγηρίας, το Δολάριο ΗΠΑ, τη Ρουπία Ινδίας, το Ραντ Νότιας Αφρικής, το Ρούβλι Ρωσίας και το Λέι Ρουμανίας. Επομένως, ο Όμιλος υπόκειται σε συναλλαγματικό κίνδυνο επί των ταμειακών ροών σε σχέση με τις πωλήσεις, τα έξοδα, καθώς και τις χρηματοδοτικές και επενδυτικές συναλλαγές που διεξάγονται σε άλλα νομίσματα εκτός του ευρώ. Οι θυγατρικές του Ομίλου που έχουν άλλα λειτουργικά νομίσματα και όχι το ευρώ χρησιμοποιούν φυσικά μέσα αντιστάθμισης για να περιορίσουν την έκθεσή τους στον συναλλαγματικό κίνδυνο. Σε χώρες όπου το τοπικό νόμισμα είναι ή μπορεί να καταστεί μετατρέψιμο ή/και τα χρήματα μπορούν να καταστούν μεταβιβάσιμα μόνο εντός προδιαγεγραμμένων ορίων ή για καθορισμένους σκοπούς, ο Όμιλος θα είναι ενδεχομένως απαραίτητο να συμμορφωθεί με τις απαιτήσεις συναλλαγματικού ελέγχου και να διασφαλίσει ότι λαμβάνονται όλες οι σχετικές άδειες προτού μπορέσουν να επαναπατριστούν τα κέρδη από τις θυγατρικές του σε αυτές τις χώρες. Ο επαναπατρισμός των χρημάτων ίσως χρειαστεί να πραγματοποιηθεί βάσει διαφορετικών συναλλαγματικών ισοτιμιών σε σχέση με τους όρους ή/και τις ισοτιμίες της αγοράς που χρησιμοποιούνται για τη μετατροπή των οικονομικών καταστάσεων του Ομίλου που έχουν συνταχθεί σε ξένο νόμισμα. Οι συναλλαγματικοί έλεγχοι ενδέχεται να προκαλέσουν σημαντικές αρνητικές επιπτώσεις στις επιχειρηματικές δραστηριότητες, τα οικονομικά αποτελέσματα και τα αποτελέσματα εκμετάλλευσης του Ομίλου λόγω περιορισμών στην ικανότητα επαναπατρισμού των κερδών και στην ελεύθερη ροή χρημάτων μεταξύ των θυγατρικών του όπως και άλλων περιορισμών στις δραστηριότητες εισαγωγών και εξαγωγών. Ο Όμιλος αντιμετωπίζει έντονο ανταγωνισμό σε πολλές από τις αγορές στις οποίες δραστηριοποιείται. Ο κλάδος Επαγγελματικής Ψύξης του Ομίλου αντιμετωπίζει έντονο ανταγωνισμό από περιφερειακούς ανταγωνιστές σε συγκεκριμένες αγορές. Ο Όμιλος ανταγωνίζεται γενικά με βάση τα εξής κριτήρια: την τιμή, τον σχεδιασμό, την ποιότητα των υπηρεσιών συντήρησης, τα χαρακτηριστικά των προϊόντων, το κόστος συντήρησης και τις εγγυήσεις. Στην Ευρώπη, θεωρούμε ότι οι βασικοί ανταγωνιστές του Ομίλου στην αγορά Επαγγελματικής Ψύξης είναι η Metalfrio Solutions, ο Όμιλος UBC και η Ugur, οι οποίες είναι τοπικοί ανταγωνιστές και οι περισσότερες από αυτές διαθέτουν παραγωγικές δυνατότητες χαμηλού κόστους και έχουν ανταγωνιστικές τιμές. Παρόλο που οι πελάτες του Ομίλου που δραστηριοποιούνται στην Ευρώπη είναι ευαίσθητοι σε θέματα τιμών, συνεκτιμούν και άλλους παράγοντες όπως τη διάρκεια ζωής του προϊόντος, την ενεργειακή κατανάλωση, την ικανότητα για συντήρηση και την αισθητική. Στην Ασία και την Αφρική, βασικοί ανταγωνιστές του Ομίλου είναι η Sanden Intercool, η Western Refrigeration, η Haier και η Metalfrio Solutions και οι πελάτες είναι επίσης ευαίσθητοι σε θέματα τιμών. Η Western Refrigeration είναι ο βασικός ανταγωνιστής στην ινδική αγορά. Στη Μέση Ανατολή, βασικοί ανταγωνιστές είναι η 34 Everest Industrial, η Sanden Intercool, η Western Refrigeration, η Ugur και η Metalfrio Solutions. Στον κλάδο Υαλουργίας, βασικοί ανταγωνιστές του Ομίλου στον κλάδο των κατασκευαστών γυάλινων συσκευασιών στην Αφρική είναι η Glass Force και η Sun Glass. Ο Όμιλος ανταγωνίζεται επίσης κατασκευαστές άλλων μορφών άκαμπτης συσκευασίας, κυρίως πλαστικών συσκευασιών (PET) και κουτιών αλουμινίου, βασιζόμενος στην ποιότητα, τις τιμές, τις υπηρεσίες συντήρησης και την προτίμηση των καταναλωτών. Ανταγωνίζεται, επίσης, κατασκευαστές εναλλακτικών λύσεων εύκαμπτης συσκευασίας. Πιστεύουμε ότι η χρήση γυάλινων φιαλών για αλκοολούχα και μη αλκοολούχα ποτά στις αναδυόμενες αγορές υπόκειται κυρίως σε παράγοντες κόστους. Ο κλάδος Υαλουργίας του Ομίλου υπόκειται σε περιορισμένο ανταγωνισμό λόγω της μακρόχρονης δραστηριότητάς του στη Νιγηρία. Επίσης, ο κλάδος Υαλουργίας του στη Νιγηρία και ο κλάδος Επαγγελματικής Ψύξης του στη Ρωσία και την Ινδία επωφελούνται από τους σημαντικούς φραγμούς εισόδου ή εισαγωγών στις εν λόγω αγορές ως αποτέλεσμα των εισαγωγικών δασμών και των μέτρων δασμολογικής προστασίας που επιβάλλουν. Οποιαδήποτε αύξηση στις τάσεις ανταγωνισμού που οδηγούν σε πίεση στις τιμές και οποιαδήποτε αδυναμία ανταπόκρισης του Ομίλου μπορεί να επηρεάσει αρνητικά το περιθώριο κέρδους του και, κατά συνέπεια, τα οικονομικά αποτελέσματα και τις ταμειακές ροές του σε μελλοντικές χρήσεις. Ο Όμιλος υπόκειται σε κινδύνους που συνδέονται με την ανάπτυξη νέων προϊόντων και τεχνολογιών στον κλάδο Επαγγελματικής Ψύξης του, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε καθυστερήσεις στις κυκλοφορίες νέων προϊόντων και να συνεπάγεται σημαντικό κόστος. Η Frigoglass στοχεύει στη βελτίωση των επιδόσεων, της χρησιμότητας, του σχεδιασμού και άλλων φυσικών χαρακτηριστικών των υπαρχόντων προϊόντων της, καθώς και στην ανάπτυξη νέων προϊόντων για να καλύψει τις ανάγκες των πελατών. Για να παραμείνει ανταγωνιστική, πρέπει να αναπτύσσει νέα και καινοτόμα προϊόντα διαρκώς. Επενδύει σημαντικά στην έρευνα και την ανάπτυξη νέων προϊόντων, στα οποία συμπεριλαμβάνονται οι φιλικές προς το περιβάλλον και ενεργειακά αποδοτικές πλατφόρμες Επαγγελματικής Ψύξης. Οι δαπάνες αυτές ενδέχεται να μην οδηγήσουν σε εμπορικά βιώσιμα προϊόντα που θα γίνουν δεκτά από την αγορά κατά τη στιγμή ολοκλήρωσής τους ή σε οποιαδήποτε άλλη στιγμή. Ως αποτέλεσμα, η επιχειρηματική δραστηριότητα του Ομίλου είναι εκτεθειμένη σε κινδύνους που συνδέονται με την ανάπτυξη νέων προϊόντων και τεχνολογιών όπως (α) η επίτευξη επιπέδων ενεργειακής κατανάλωσης που ανταποκρίνονται στις προσδοκίες των πελατών, (β) η βελτιστοποίηση κόστους, (γ) η ανάπτυξη νέων τεχνολογιών ψύξης πριν από τους ανταγωνιστές και (δ) η ανάπτυξη καινοτόμων συστημάτων Επαγγελματικής Ψύξης των οποίων οι επιδόσεις και τα απρόσμενα τεχνικά προβλήματα μπορούν να παρακολουθούνται διαδικτυακά. Ο Όμιλος δεν μπορεί να εγγυηθεί ότι θα είναι σε θέση να εφαρμόσει νέες τεχνολογίες ή ότι θα είναι σε θέση να λανσάρει επιτυχώς νέα προϊόντα. Η αδυναμία ανάπτυξης επιτυχημένων νέων προϊόντων ενδέχεται να επηρεάσει τις σχέσεις του Ομίλου με τους πελάτες και να ωθήσει τους υπάρχοντες και 35 τους πιθανούς πελάτες να επιλέξουν να αγοράσουν μεταχειρισμένο εξοπλισμό ή προϊόντα των ανταγωνιστών αντί να επενδύσουν σε νέα προϊόντα που κατασκευάζονται από τον Όμιλο, γεγονός που μπορεί να έχει ουσιωδώς δυσμενείς επιπτώσεις στην επιχειρηματική δραστηριότητα, τη χρηματοοικονομική κατάσταση και τα αποτελέσματα εκμετάλλευσης του Ομίλου. Η κερδοφορία του Ομίλου μπορεί να επηρεαστεί από την προσφορά και ζήτηση και το κόστος των πρώτων υλών και της ενέργειας. Οι πρώτες ύλες που χρησιμοποιεί ο Όμιλος ή που περιέχονται στα συστατικά και τα υλικά που χρησιμοποιεί είναι διαθέσιμες, διαχρονικά, σε επαρκή προσφορά από πολλούς προμηθευτές. Για ορισμένες πρώτες ύλες, ωστόσο, ενδέχεται να υπάρξουν προσωρινές ελλείψεις λόγω καθυστερήσεων στην παραγωγή, παραγόντων που συνδέονται με τη μεταφορά ή άλλων παραγόντων. Σε αυτήν την περίπτωση, δεν μπορεί να παρασχεθεί καμία διασφάλιση ότι ο Όμιλος θα είναι σε θέση να εξασφαλίσει τις πρώτες ύλες του από πηγές εκτός των σημερινών προμηθευτών του με όρους τόσο ευνοϊκούς όσο οι σημερινοί όροι ή με οποιουσδήποτε όρους. Οι ελλείψεις αυτές, καθώς και οι σημαντικές αυξήσεις στο κόστος οποιωνδήποτε βασικών πρώτων υλών που χρησιμοποιεί, συμπεριλαμβανομένου του κόστους μεταφοράς των υλικών στις μονάδες παραγωγής του, μπορεί να έχουν ουσιωδώς δυσμενείς συνέπειες για την επιχειρηματική δραστηριότητα, τη χρηματοοικονομική θέση και τα αποτελέσματα εκμετάλλευσης του Ομίλου. Οι βασικές πρώτες ύλες που έχουν σχέση με τον κλάδο Επαγγελματικής Ψύξης του Ομίλου είναι ο χάλυβας, ο χαλκός, το πλαστικό και το αλουμίνιο. Αυτές οι πρώτες ύλες είναι εμπορεύματα, πολλά εκ των οποίων πωλούνται σε τιμές που συνδέονται με το Δολάριο ΗΠΑ. Περιστασιακά, οι τιμές αγοράς μερικών βασικών πρώτων υλών αυξάνονται σημαντικά, οδηγώντας σε αύξηση και των εξόδων του Ομίλου. Ο κλάδος Υαλουργίας του Ομίλου απαιτεί επίσης σημαντικές ποσότητες πρώτων υλών, ιδιαίτερα ανθρακικό νάτριο (φυσικό ή συνθετικό), υαλόθραυσμα (ανακυκλωμένο γυαλί), ασβεστόλιθο και άμμο υαλουργίας. Οι αυξήσεις στις τιμές των πρώτων υλών μπορεί επίσης να οφείλονται στον κίνδυνο εξάρτησης από λίγους προμηθευτές που μπορεί να γίνει εντονότερος στο μέλλον και να εξελιχθεί όσον αφορά τις πρώτες ύλες που χρησιμοποιούνται από τον Όμιλο. Οποιαδήποτε σημαντική αύξηση στις τιμές των πρώτων υλών στον κλάδο Υαλουργίας μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τις λειτουργίες, τη χρηματοοικονομική κατάσταση και τα αποτελέσματα εκμετάλλευσης του Ομίλου. Ο Όμιλος ενδέχεται να μην μπορέσει να μετακυλήσει το σύνολο ή μέρος των αυξήσεων στις τιμές των πρώτων υλών στους πελάτες του τώρα ή στο μέλλον. Επιπρόσθετα, ενδέχεται να μην είναι σε θέση να παράσχει επιτυχή αντιστάθμιση έναντι των αυξήσεων στις τιμές των πρώτων υλών. Επίσης, παρόλο που στο παρελθόν υπήρχαν διαθέσιμες, γενικά, επαρκείς ποσότητες χάλυβα, χαλκού και αλουμινίου για αγορά, αυτές οι ποσότητες ενδέχεται να μην είναι διαθέσιμες στο μέλλον και, ακόμα και εάν είναι διαθέσιμες, ενδέχεται να μην διατίθενται στις σημερινές τιμές. Περαιτέρω αυξήσεις στο κόστος αυτών των πρώτων υλών μπορεί να επηρεάσουν δυσμενώς τα λειτουργικά περιθώρια κέρδους και τις ταμειακές ροές του Ομίλου. Εάν στο μέλλον ο Όμιλος αδυνατεί να μειώσει το κόστος των προϊόντων σε άλλες περιοχές ή να μετακυλήσει τις αυξήσεις στις τιμές των πρώτων υλών στους πελάτες του, τα περιθώριά του μπορεί να επηρεαστούν δυσμενώς. 36 Οι αυξημένες ή απροσδόκητες απαιτήσεις στο πλαίσιο της ευθύνης προϊόντος, οι απαιτήσεις από την εγγύηση των προϊόντων και οι απαιτήσεις από «επιδημικές περιπτώσεις» θα μπορούσαν να επηρεάσουν δυσμενώς τον Όμιλο. Η πώληση των προϊόντων του Ομίλου περιλαμβάνει τον κίνδυνο απαιτήσεων που εγείρονται στο πλαίσιο της ευθύνης προϊόντος (product liability claims) κατά του Ομίλου από πελάτες του και από τρίτους. Παρόλο που το σύστημα διαχείρισης ποιότητας του Ομίλου προβλέπει, μεταξύ άλλων, συστήματα ελέγχου των διεργασιών, δεν μπορεί να αποκλειστεί η πιθανότητα να μην πληρούν κάποια από τα προϊόντα ή οι παρτίδες προϊόντων του Ομίλου όλες τις συμφωνημένες προδιαγραφές ή απαιτήσεις ποιότητας. Μια απαίτηση ή σειρά απαιτήσεων στο πλαίσιο της ευθύνης προϊόντος που εγείρεται επιτυχώς εναντίον του Ομίλου υπερβαίνοντας τα όρια της ασφάλειας αστικής ευθύνης προϊόντος ή που εγείρεται εκτός του πεδίου κάλυψης της ασφάλειας αστικής ευθύνης προϊόντος του Ομίλου ή πληρωμές για τις οποίες ο Όμιλος δεν αποζημιώνεται ή για τις οποίες δεν έχει σχηματίσει άλλες προβλέψεις μπορεί να έχουν ουσιωδώς δυσμενείς επιπτώσεις στην επιχειρηματική δραστηριότητα, τη χρηματοοικονομική κατάσταση και τα αποτελέσματα εκμετάλλευσης του Ομίλου. Κατά καιρούς, ο Όμιλος ενδέχεται επίσης να προβεί σε ανάκληση των προϊόντων του είτε οικειοθελώς είτε κατόπιν δικαστικής εντολής. Ο Όμιλος δαπανά σημαντικούς πόρους λόγω της ανάκλησης προϊόντων, οι οποίοι κατά κανόνα περιλαμβάνουν το κόστος των ανταλλακτικών και της εργασίας που απαιτείται προκειμένου να απομακρυνθεί και να αντικατασταθεί κάθε ελαττωματικό μέρος. Παρόλο που ο Όμιλος τηρεί αποθέματα για την κάλυψη εγγυήσεων (warranty) και τις ανακλήσεις επιδημικών περιπτώσεων σε ποσό που βασίζεται κυρίως στον αριθμό των μονάδων που απεστάλησαν και στις διαχρονικές και αναμενόμενες απαιτήσεις από εγγυήσεις και έξοδα για τις ανακλήσεις επιδημικών περιπτώσεων, δεν μπορεί να υπάρξει διασφάλιση ότι οι μελλοντικές απαιτήσεις από εγγυήσεις ή τα έξοδα για τις ανακλήσεις επιδημικών περιπτώσεων θα ακολουθήσουν τα ιστορικά επίπεδα ή ότι ο Όμιλος θα μπορεί να προβλέπει με ακρίβεια το επίπεδο των μελλοντικών απαιτήσεων από εγγυήσεις ή των εξόδων για τις ανακλήσεις επιδημικών περιπτώσεων. Η αύξηση των απαιτήσεων από εγγυήσεις και των εξόδων για τις ανακλήσεις επιδημικών περιπτώσεων ή η εμφάνιση απροσδόκητων απαιτήσεων από εγγυήσεις και εξόδων για τις ανακλήσεις επιδημικών περιπτώσεων μπορεί να επηρεάσει δυσμενώς σε σημαντικό βαθμό την επιχειρηματική δραστηριότητα, τη χρηματοοικονομική κατάσταση, τα αποτελέσματα εκμετάλλευσης και τις ταμειακές ροές του Ομίλου. Ο Όμιλος υπόκειται σε εκτενείς ισχύοντες κρατικούς κανονισμούς, συμπεριλαμβανομένων των κανονισμών για το περιβάλλον και την έκδοση αδειών, και σε αυξημένες πιέσεις για συμμόρφωση με τα διεθνώς αναγνωρισμένα πρότυπα κοινωνικής και περιβαλλοντικής ευθύνης, όπως σχετικά με την κλιματική αλλαγή, που είναι πιθανόν να οδηγήσουν σε αύξηση των εξόδων και των υποχρεώσεών του. Οι δραστηριότητες και οι ιδιοκτησίες του Ομίλου, καθώς και τα προϊόντα του, διέπονται από εκτενείς διεθνείς, ενωσιακούς, εθνικούς, περιφερειακούς και τοπικούς νόμους, κανονισμούς και πρότυπα σχετικά με την προστασία του περιβάλλοντος, της υγείας και της ασφάλειας. Οι εν λόγω νόμοι, οι κανονισμοί και τα πρότυπα διέπουν, 37 μεταξύ άλλων: τις εκπομπές αερίων ρύπων και αερίων του θερμοκηπίου, την παροχή και χρήση υδάτων, τις εκροές υδάτων, τη διαχείριση και απόρριψη αποβλήτων, την ηχορύπανση, τους φυσικούς πόρους, την ασφάλεια των προϊόντων, την υγεία και ασφάλεια στον χώρο εργασίας, την παραγωγή, αποθήκευση, διαχείριση, επεξεργασία και απόρριψη υλικών που υπάγονται σε συγκεκριμένο ρυθμιστικό πλαίσιο, τη διαχείριση του αμιάντου, την κλιματική αλλαγή και την εξυγίανση‐απορρύπανση μολυσμένων εδαφών, υδάτων και κτιρίων. Το πεδίο εφαρμογής αυτών των νόμων, κανονισμών και προτύπων διαφέρει στις διάφορες χώρες στις οποίες δραστηριοποιούμαστε. Ο Όμιλος απαιτεί πληθώρα αδειών στο πλαίσιο προστασίας του περιβάλλοντος, της υγείας και της ασφάλειας, που εκδίδονται από τις ρυθμιστικές αρχές για τη διεξαγωγή των δραστηριοτήτων του, στις οποίες συμπεριλαμβάνονται οι άδειες εκπομπής αερίων ρύπων, οι άδειες εκροής υδάτων και λυμάτων από εμπορική δραστηριότητα, οι άδειες υδροληψίας και οι άδειες εκκένωσης αποβλήτων. Η μη συμμόρφωση με τις εν λόγω άδειες, τους νόμους και τους κανονισμούς ή η μη απόκτηση και διατήρηση των απαιτούμενων αδειών μπορεί να επιφέρει ποινικές, αστικές και διοικητικές κυρώσεις και υποχρεώσεις κατά του Ομίλου, συμπεριλαμβανομένων προστίμων και ποινών, καθώς και περιορισμούς στη λειτουργία ή τη διακοπή της λειτουργίας των εργοστασίων του. Επιπλέον, οι επιχειρηματικές δραστηριότητες του Ομίλου είναι ενεργοβόρες, γεγονός που έχει ως αποτέλεσμα την εκπομπή οξειδίων του αζώτου, διοξειδίου του θείου και προϊόντων καύσης, όπως αερίων του θερμοκηπίου, στον αέρα. Σημαντικές κεφαλαιακές επενδύσεις θα είναι ενδεχομένως απαραίτητες σε μερικές μονάδες προκειμένου να υπάρξει συμμόρφωση με τους μελλοντικούς περιορισμούς εκπομπής αερίων ρύπων. Επιπρόσθετα, οι προσδοκίες του κοινού για μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου μπορεί να οδηγήσουν σε αυξημένα έξοδα για την ενέργεια, τη μεταφορά και τις πρώτες ύλες και ενδέχεται να απαιτήσουν την πραγματοποίηση επιπρόσθετων επενδύσεων σε εγκαταστάσεις και εξοπλισμό. Ως αποτέλεσμα, το φαινόμενο της κλιματικής αλλαγής μπορεί να έχει δυσμενείς επιπτώσεις μακροπρόθεσμα στην επιχειρηματική δραστηριότητα και τα αποτελέσματα εκμετάλλευσης του Ομίλου. Επιπρόσθετα, ο Όμιλος είναι εκτεθειμένος σε απαιτήσεις που βασίζονται σε ισχυρισμούς για σωματική βλάβη ή ασθένειες που συνδέονται με τον αμίαντο και άλλα υλικά που υπάρχουν ή χρησιμοποιούνται στις μονάδες παραγωγής ή συνδέονται με τη χρήση των προϊόντων που κατασκευάζει ή πωλεί. Περαιτέρω, ο Όμιλος ενδέχεται να υποχρεωθεί από τις αρμόδιες κρατικές αρχές να διατηρεί σε ισχύ ορισμένες άδειες στις δικαιοδοσίες όπου δραστηριοποιείται. Οι εν λόγω άδειες διέπονται γενικά από διάφορες προϋποθέσεις που προβλέπονται είτε στις ίδιες τις άδειες είτε στο πλαίσιο ειδικού νομοθετικού ή κανονιστικού πλαισίου που διέπει τις αρχές έκδοσης. Η διατήρηση σε ισχύ αυτών των αδειών μπορεί να υπόκειται σε ετήσιους ελέγχους ή τυχαίες επιθεωρήσεις από τις αρμόδιες αρχές προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι εγκαταστάσεις συμμορφώνονται με όλους τους συναφείς κανονισμούς της αρχής έκδοσης. Οποιαδήποτε παράβαση ή ουσιώδης μη συμμόρφωση με τους κανονισμούς των αρχών έκδοσης μπορεί να είναι επιζήμια για τα αποτελέσματα εκμετάλλευσης, τη χρηματοοικονομική κατάσταση και τη φήμη του Ομίλου. 38 Ο Όμιλος ενδέχεται να υπόκειται σε δικαστικές διαμάχες, έρευνες των ρυθμιστικών αρχών και άλλες διαδικασίες που μπορεί να έχουν δυσμενείς επιπτώσεις. Επί του παρόντος, ο Όμιλος εμπλέκεται σε κάποιες δικαστικές διαδικασίες και αναμένει την εμπλοκή του, κατά καιρούς, σε δικαστικές διαμάχες στο μέλλον. Οι κίνδυνοι που συνδέονται με την επιχειρηματική του δραστηριότητα εκθέτουν τον Όμιλο σε δικαστικές διαμάχες, όπως σε διαμάχες για σωματική βλάβη, για περιβαλλοντικά θέματα, με αντισυμβαλλόμενους, για θέματα διανοητικής ιδιοκτησίας, φορολογικά θέματα και αγωγές που εγείρονται στο πλαίσιο της ευθύνης προϊόντος. Ο Όμιλος δεν μπορεί να προβλέψει με βεβαιότητα την έκβαση ή τις επιπτώσεις οποιασδήποτε απαίτησης, έρευνας των ρυθμιστικών αρχών ή άλλης δικαστικής διαμάχης ή των ως άνω παραγόντων συνδυαστικά. Η εξάπλωση της επιδημίας COVID‐19 ενδέχεται να έχει αρνητικό αντίκτυπο στην παγκόσμια οικονομική δραστηριότητα, αλλά και στις επιχειρηματικές δραστηριότητες του Ομίλου. Η ταχεία εξάπλωση της επιδημίας COVID‐19 σε παγκόσμια κλίμακα έχει οδηγήσει σε αυξημένους ταξιδιωτικούς περιορισμούς, ενώ έχει προκαλέσει διατάραξη και διακοπή λειτουργίας πολλών επιχειρήσεων. Ο Όμιλος είναι πιθανό να αντιμετωπίσει επιπτώσεις από την επιβολή μέτρων καραντίνας, τα φαινόμενα κάμψης των αγορών και τις αλλαγές στη συμπεριφορά των πελατών λόγω των φόβων πανδημίας, καθώς και τον αντίκτυπο στο εργατικό δυναμικό του Ομίλου, εφόσον ο ιός διαδοθεί ευρέως σε κάποια από τις αγορές δραστηριοποίησης του Ομίλου. Επιπλέον, οι πελάτες, οι συνεργάτες διανομής, οι πάροχοι υπηρεσιών ή οι προμηθευτές του Ομίλου ενδέχεται να αντιμετωπίσουν οικονομική δυσχέρεια, να υποβάλουν αίτηση προστασίας έναντι πτώχευσης, να σταματήσουν τη λειτουργία τους ή να υποστούν διαταραχές της επιχειρηματικής τους δραστηριότητας εξαιτίας της επιδημίας κοροναϊού. Επί του παρόντος, η έκταση του πλήγματος στα αποτελέσματα του Ομίλου λόγω της επιδημίας κοροναϊού είναι αβέβαιη. Η επιδημία COVID‐19 ενδέχεται να επιφέρει περαιτέρω αρνητικές συνέπειες στην παγκόσμια οικονομία το 2020, ενώ στο μέλλον είναι πιθανό να επηρεάσει αρνητικά τις δραστηριότητες του Ομίλου ή να μειώσει τη ζήτηση για τα προϊόντα του. Καθεμία από αυτές τις εξελίξεις μπορεί να έχει σημαντικές επιπτώσεις στα οικονομικά αποτελέσματα του Ομίλου το 2020, αλλά και αργότερα. Ωστόσο, δεδομένου του δυναμικού χαρακτήρα της επιδημίας, ο βαθμός στον οποίο ο COVID‐19 θα επηρεάσει τα αποτελέσματα του Ομίλου θα εξαρτηθεί από τις μελλοντικές εξελίξεις, οι οποίες παραμένουν εξαιρετικά αβέβαιες και δεν μπορούν να προβλεφθούν τη δεδομένη στιγμή. Είναι πιθανό η συνεχιζόμενη εξάπλωση του COVID‐19 να προκαλέσει οικονομική επιβράδυνση ή ύφεση, γεγονός που θα επηρεάσει δυσμενώς τη ζήτηση για τα προϊόντα του Ομίλου, ή να προκαλέσει άλλα απρόβλεπτα γεγονότα, καθένα από τα οποία μπορεί να έχει αντίκτυπο στην επιχειρηματική δραστηριότητα, στα αποτελέσματα λειτουργίας ή στη χρηματοοικονομική κατάσταση του Ομίλου. 39 6) Σημαντικά Γεγονότα μετά τη λήξη της περιόδου & λοιπές πληροφορίες Η Frigoglass A.B.E.E. στις 13.02.2020 μέσω της θυγατρικής της Frigoglass Finance B.V. ( Ο εκδότης ) ολοκλήρωσε επιτυχώς την προσφορά και έκδοση των ομολογιών προνομιακής εξασφάλισης συνολικού ύψους €260 εκατ. με επιτόκιο τοκομεριδίου 6.875% και λήξης 2025 (οι «Ομολογίες») στις 12.2.2020. Οι Ομολογίες είναι εγγυημένες και με προνομιακή εξασφάλιση από τη Frigoglass και ορισμένες από τις θυγατρικές της (οι «Εγγυήτριες Θυγατρικές»). Οι απαιτήσεις από τις Ομολογίες και τις εγγυήσεις είναι εξασφαλισμένες σε προνομιακή βάση (ενώ ορισμένες μελλοντικές απαιτήσεις καθώς και απαιτήσεις από αντιστάθμιση κινδύνου που έχουν ήδη εξασφαλιστεί αναμένεται να καταταχθούν πρώτες). Οι εξασφαλίσεις αποτελούνται από ενεχυριάσεις μετοχών των Εγγυητριών Θυγατρικών, ορισμένων τραπεζικών λογαριασμών και ενδοομιλικών απαιτήσεων. Οι Ομολογίες εκδόθηκαν με τιμή έκδοσης 100% και εισήχθησαν προς διαπραγμάτευση στο Δελτίο Τιμών του Χρηματιστηρίου του Λουξεμβούργου και συγκεκριμένα στο Euro MTF Market. Το προϊόν της έκδοσης χρησιμοποιήθηκε (α) για την αποπληρωμή υφιστάμενων οφειλών των εταιρειών του Ομίλου, (β) για άλλους εταιρικούς σκοπούς και (γ) για την καταβολή των αμοιβών και εξόδων σε σχέση με την προσφορά των Ομολογιών. Αναφορικά με την αποπληρωμή υφιστάμενων οφειλών των εταιρειών του Ομίλου, η Frigoglass αποπλήρωσε κατά την 13η Φεβρουαρίου 2020 το συνολικό ανεξόφλητο ποσό των ομολογιών προνομιακής εξασφάλισης και εγγυημένων λήξης 2021 καθώς και το συνολικό ανεξόφλητο ποσό των ομολογιών με εξασφάλιση δεύτερης τάξης λήξης 2022. Η εξάπλωση της επιδημίας COVID‐19 ενδέχεται να έχει αρνητικό αντίκτυπο στην παγκόσμια οικονομική δραστηριότητα, αλλά και στις επιχειρηματικές δραστηριότητες του Ομίλου. Η ταχεία εξάπλωση της επιδημίας COVID‐19 σε παγκόσμια κλίμακα έχει οδηγήσει σε αυξημένους ταξιδιωτικούς περιορισμούς, ενώ έχει προκαλέσει διατάραξη και διακοπή λειτουργίας πολλών επιχειρήσεων. Ο Όμιλος είναι πιθανό να αντιμετωπίσει επιπτώσεις από την επιβολή μέτρων καραντίνας, τα φαινόμενα κάμψης των αγορών και τις αλλαγές στη συμπεριφορά των πελατών λόγω των φόβων πανδημίας, καθώς και τον αντίκτυπο στο εργατικό δυναμικό του Ομίλου, εφόσον ο ιός διαδοθεί ευρέως σε κάποια από τις αγορές δραστηριοποίησης του Ομίλου. Επιπλέον, οι πελάτες, οι συνεργάτες διανομής, οι πάροχοι υπηρεσιών ή οι προμηθευτές του Ομίλου ενδέχεται να αντιμετωπίσουν οικονομική δυσχέρεια, να υποβάλουν αίτηση προστασίας έναντι πτώχευσης, να σταματήσουν τη λειτουργία τους ή να υποστούν διαταραχές της επιχειρηματικής τους δραστηριότητας εξαιτίας της επιδημίας κοροναϊού. Επί του παρόντος, η έκταση του πλήγματος στα αποτελέσματα του Ομίλου λόγω της επιδημίας κοροναϊού είναι αβέβαιη. Η επίπτωση της επιδημίας αποτελεί μη προσαρμοσμένο σημαντικό γεγονός μετά την ημερομηνία ισολογισμού της 31ης Δεκεμβρίου 2019. Η επιδημία COVID‐19 ενδέχεται να επιφέρει περαιτέρω αρνητικές συνέπειες στην παγκόσμια οικονομία το 2020, ενώ στο μέλλον είναι πιθανό να επηρεάσει αρνητικά τις δραστηριότητες του Ομίλου ή να μειώσει τη ζήτηση για τα προϊόντα του. Καθεμία από αυτές τις εξελίξεις μπορεί να έχει σημαντικές επιπτώσεις στα οικονομικά αποτελέσματα του Ομίλου το 2020, αλλά και αργότερα. Ωστόσο, δεδομένου του 40 δυναμικού χαρακτήρα της επιδημίας, ο βαθμός στον οποίο ο COVID‐19 θα επηρεάσει τα αποτελέσματα του Ομίλου θα εξαρτηθεί από τις μελλοντικές εξελίξεις, οι οποίες παραμένουν εξαιρετικά αβέβαιες και δεν μπορούν να προβλεφθούν τη δεδομένη στιγμή. Είναι πιθανό η συνεχιζόμενη εξάπλωση του COVID‐19 να προκαλέσει οικονομική επιβράδυνση ή ύφεση, γεγονός που θα επηρεάσει δυσμενώς τη ζήτηση για τα προϊόντα του Ομίλου, ή να προκαλέσει άλλα απρόβλεπτα γεγονότα, καθένα από τα οποία μπορεί να έχει αντίκτυπο στην επιχειρηματική δραστηριότητα, στα αποτελέσματα λειτουργίας ή στη χρηματοοικονομική κατάσταση του Ομίλου. Αναφορικά με τις δραστηριότητες της Εταιρείας και των θυγατρικών της, η διοίκηση παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις από την επιδημία και ο Όμιλος ακολουθεί την καθοδήγηση των ελληνικών και άλλων σχετικών τοπικών υγειονομικών αρχών και τηρεί τις απαιτήσεις και τις δράσεις που εφαρμόζει η ελληνική κυβέρνηση και άλλες τοπικές κυβερνήσεις. Δεν υπάρχουν γεγονότα μετά την ημερομηνία του ισολογισμού που να έχουν σημαντική επίπτωση στις οικονομικές καταστάσεις ή την λειτουργία της Εταιρίας και του Ομίλου. 41 7) Συναλλαγές με Συνδεδεμένα Μέρη Οι συναλλαγές της Εταιρείας µε συνδεδεμένα µε αυτή μέρη, κατά την έννοια του ∆.Λ.Π. 24, εμφανίζονται στον κατωτέρω πίνακα: Χρήση που έληξε Ποσά σε χιλιάδες € Πωλήσεις αγαθών Αγορές αγαθών & Υπηρεσιών Απαιτήσεις Όμιλος: Μητρική Εταιρία: Frigoglass Cyprus Limited Frigoglass South Africa Ltd Frigoglass (Guangzhou) I.C.E. Co. ,Ltd. Frigoglass Indonesia PT Frigoglass East Africa Ltd. Frigoglass Romania SRL Frigoglass Eurasia LLC Frigoglass India PVT. Ltd. Frigoglass Hungary Kft Scandinavian Appliances A.S Frigoglass Sp Zoo 3P Frigoglass Romania SRL Frigoglass Global Ltd. Frigoglass Industries (Nig.) Ltd Beta Glass Plc. Frigoinvest Holdings B.V. Σύνολο 0 Γενικό Σύνολο Πωλήσεις αγαθών Λοιπές παροχές υπηρεσιών & Πωλήσεις Παγίων 4 3 ‐ 3 27 816 824 11 4 3.768 2 ‐ ‐ 167 136 ‐ 5.765 19.592 25.357 ‐ 79 ‐ ‐ ‐ 299 359 ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ 24 ‐ ‐ 761 ‐ 761 ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ 102 6 30 ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ 138 ‐ 138 31.12.2019 385 31.12.2018 360 31.12.2019 385 31.12.2018 360 3.666 302 912 ‐ 4.880 3.202 307 709 260 4.478 2.912 261 798 ‐ 3.971 2.765 267 676 260 3.968 Όμιλος Αμοιβές μελών Δ.Σ Μισθοί και λοιπές βραχυπρόθεσμες παροχές Παροχές για μετά την εξόδο από την υπηρεσία Μακροπρόθεσμες παροχές Αποζημιώσεις εξόδου από την υπηρεσία Σύνολο αμοιβών διευθυντικού προσωπικού 31.12.2019 Έσοδα από προμήθειες πωλήσεων Έσοδα από αμοιβές διοικητικής υποστήριξης ‐ 1.026 ‐ 450 ‐ 10.111 6.335 906 ‐ ‐ ‐ 55 2.040 ‐ ‐ ‐ 20.923 ‐ 20.923 Parent Company 42 Έξοδα από αμοιβές υποστήριξης ‐ ‐ 1.733 ‐ ‐ ‐ ‐ 402 ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ 2.135 ‐ 2.135 164.512 Όμιλος Coca‐Cola HBC AG 1.183 Όμιλος Coca‐Cola HBC AG & A.G. Leventis (Nigeria) Plc. 14.189 Όμιλος Coca‐Cola HBC AG Αγορές Έξοδα από Υποχρεώσεις αγαθών & Απαιτήσεις Υποχρεώσεις χρεωστικούς από Δάνεια υπηρεσιών τόκους ‐ ‐ ‐ 919 ‐ 20.482 1.966 411 ‐ ‐ ‐ 34 ‐ ‐ ‐ ‐ 23.812 44 23.856 2 2.501 ‐ 307 27 3.688 3.334 5.932 2 11 2 18 750 138 78 ‐ 16.790 1.048 17.838 ‐ ‐ 960 44 10 15.572 1.373 168 ‐ ‐ ‐ 10 ‐ ‐ ‐ ‐ 18.137 ‐ 18.137 1.552 ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ 28.002 29.554 ‐ 29.554 72 ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ 1.464 1.536 ‐ 1.536 8) Έρευνα και Ανάπτυξη Οι κύριοι στόχοι των κέντρων Έρευνας και Ανάπτυξης (R&D) είναι η ανάπτυξη καινοτόμων, πρωτοποριακών λύσεων επαγγελματικής ψύξης για τους πελάτες του Ομίλου. Η ΄Ερευνα και Ανάπτυξη επικεντρώνεται στην ανάπτυξη και σχεδίαση προϊόντων τηρώντας ταυτόχρονα τις αρχές για την τυποποίηση και απλούστευση του σχεδιασμού των προϊόντων, προσφέροντας ταυτόχρονα δυνατότητες διαφοροποίησης και εξατομίκευσης. Η Frigoglass παρέχει λύσεις επαγγελματικής ψύξης οι οποίες έχουν σχεδιαστεί για να βοηθούν τους πελάτες της να επιτύχουν τους στόχους βιωσιμότητάς τους. Η Frigoglass εστιάζει στο σχεδιασμό, την ανάπτυξη και τη βελτίωση των προϊόντων της, προκειμένου να μειώσει τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα, την κατανάλωση ενέργειας και τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, ανταποκρινόμενη με συνέπεια στις ανάγκες και απαιτήσεις των πελατών της. H Frigoglass λειτουργεί κέντρα Έρευνας και Ανάπτυξης (R&D) τα οποία βρίσκονται στηv Ρουμανία, Ελλάδα και Ινδία. 9) Επεξηγηματική Έκθεση του ΔΣ σύμφωνα με τις παραγράφους 7 & 8 του άρθρου4 του Ν.3556/2007 Α. Διάρθρωση μετοχικού κεφαλαίου της Εταιρείας Το μετοχικό κεφάλαιο της Εταιρείας ανέρχεται σε Ευρώ 35.543.775,10 διαιρούμενο σε 355.437.751 μετοχές ονομαστικής αξίας Ευρώ 0,10 η κάθε μία. Όλες οι μετοχές είναι ονομαστικές και εισηγμένες προς διαπραγμάτευση στην Αγορά Αξιών του Χρηματιστηρίου Αθηνών. Κάθε κοινή μετοχή παρέχει το δικαίωμα μιας ψήφου καθώς και όλα τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις που ορίζονται από το Νόμο και το Καταστατικό της Εταιρείας. Η ευθύνη των μετόχων περιορίζεται στην ονομαστική αξία των μετοχών που κατέχουν. Β. Περιορισμοί στη μεταβίβαση μετοχών της Εταιρείας Η μεταβίβαση των μετοχών της Εταιρείας γίνεται όπως ορίζει ο Νόμος και δεν υφίστανται περιορισμοί στη μεταβίβαση από το Καταστατικό της. Γ. Σημαντικές άμεσες ή έμμεσες συμμετοχές κατά την έννοια του Π.Δ. 51/1992 Την 31.12.2019 οι κατωτέρω μέτοχοι κατείχαν ποσοστό μεγαλύτερο του 5% του συνόλου των δικαιωμάτων ψήφου της Εταιρείας: Truad Verwaltungs A.G. 48,55% Marc Lasry – Avenue Capital( 1) 11,68% Alpha Bank A.E. 5,95% 1 Ο κ. Marc Lasry είναι απώτατος διαχειριστής (ultimate managing member) των επενδυτικών κεφαλαίων Avenue Europe International Management GenPar, LLC and Avenue Capital 43 Management II GenPar, LLC τα οποία με τη σειρά τους ελέγχουν έμμεσα τα δικαιώματα ψήφου που αντιστοιχούν σε ποσοστό 11,68% των μετοχών της Εταιρείας Δ. Μετοχές παρέχουσες ειδικά δικαιώματα ελέγχου Δεν υφίστανται μετοχές της Εταιρείας παρέχουσες ειδικά δικαιώματα ελέγχου. Ε. Περιορισμοί στο δικαίωμα ψήφου Δεν προβλέπονται στο Καταστατικό της Εταιρείας περιορισμοί στο δικαίωμα ψήφου. Στ. Συμφωνίες μετόχων της Εταιρείας Δεν είναι γνωστές στην Εταιρεία ούτε προβλέπεται στο Καταστατικό της η δυνατότητα συμφωνιών μετόχων που συνεπάγονται περιορισμούς στη μεταβίβαση των μετοχών ή περιορισμούς στην άσκηση δικαιωμάτων ψήφου. Ζ. Κανόνες διορισμού και αντικατάστασης μελών του Δ.Σ. και τροποποίησης καταστατικού που διαφοροποιούνται από τα προβλεπόμενα στον Νόμο 4548/2018 Οι κανόνες που προβλέπει το Καταστατικό της Εταιρείας για το διορισμό και την αντικατάσταση των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου της και την τροποποίηση των διατάξεων του Καταστατικού της δεν διαφοροποιούνται από τα προβλεπόμενα στον Νόμο 4548/2018. Η. Αρμοδιότητα του Δ.Σ. ή ορισμένων μελών του για την έκδοση νέων μετοχών ή την αγορά ιδίων μετοχών της Εταιρείας σύμφωνα με το Νόμο 4548/2018 Σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 24 παρ. 1 εδ. β’ και γ’ του Ν. 4548/2018, η Γενική Συνέλευση, με απόφασή της η οποία υπόκειται στις διατυπώσεις δημοσιότητας του άρθρου 13 του Ν. 4548/2018, μπορεί να εκχωρεί στο Διοικητικό Συμβούλιο την εξουσία να αυξάνει με απόφασή του το μετοχικό κεφάλαιο. Επίσης , σύμφωνα με τις διατάξεις άρθρου 113 του Ν. 4548/2018, με απόφαση της Γενικής Συνέλευσης, που λαμβάνεται με αυξημένη απαρτία και πλειοψηφία σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 130 παρ. 3 και 4 και 132 παρ. 2 του Ν. 4548/2018, μπορεί να θεσπισθεί πρόγραμμα διάθεσης μετοχών στα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου και το προσωπικό της Εταιρείας, καθώς και των συνδεδεμένων με αυτήν εταιριών, με τη μορφή δικαιωμάτων προαίρεσης (option) απόκτησης μετοχών, κατά τους ειδικότερους όρους της απόφασης αυτής , περίληψη της οποίας υπόκειται στις διατυπώσεις δημοσιότητας του άρθρου13 του Ν. 4548/2018. Η ονομαστική αξία των μετοχών που διατίθενται δεν επιτρέπεται να υπερβαίνει συνολικά το 1/10 του καταβεβλημένου κεφαλαίου κατά την ημερομηνία της απόφασης της Γενικής Συνέλευσης. Το Διοικητικό Συμβούλιο, με απόφασή του, αποφασίζει κάθε άλλη σχετική λεπτομέρεια, που δε ρυθμίζεται διαφορετικά από τη Γενική Συνέλευση και, ανάλογα με τον αριθμό των δικαιούχων που άσκησαν το δικαίωμά τους, αποφασίζει την αντίστοιχη αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου της Εταιρείας και την έκδοση νέων μετοχών. Σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 49 του Ν. 4548/2018, μετά από έγκριση της Γενικής Συνέλευσης, η Εταιρεία μπορεί να αποκτήσει δικές της μετοχές, με ευθύνη του Διοικητικού Συμβουλίου, με την προϋπόθεση ότι η ονομαστική αξία των μετοχών που αποκτώνται , συμπεριλαμβανομένων των μετοχών που είχε αποκτήσει η Εταιρεία 44 προηγουμένως και διατηρεί, δεν υπερβαίνει το 1/10 του καταβεβλημένου μετοχικού της κεφαλαίου. Η απόφαση της Γενικής Συνέλευσης πρέπει να ορίζει επίσης τους όρους και τις προϋποθέσεις των προβλεπομένων αποκτήσεων , τον ανώτατο αριθμό των μετοχών που είναι δυνατόν να αποκτηθούν , τη διάρκεια της χορηγούμενης έγκρισης , η οποία δεν μπορεί να υπερβαίνει τους 24 μήνες και σε περίπτωση απόκτησης από επαχθή αιτία, τα κατώτατα και ανώτατα όρια της αξίας απόκτησης. Θ. Σημαντικές συμφωνίες που τίθενται σε ισχύ, τροποποιούνται ή λήγουν σε περίπτωση αλλαγής στον έλεγχο της Εταιρείας κατόπιν δημόσιας πρότασης Δεν υπάρχουν συμφωνίες της Εταιρείας, οι οποίες τίθενται σε ισχύ, τροποποιούνται ή λήγουν σε περίπτωση αλλαγής στον έλεγχο της Εταιρείας κατόπιν δημόσιας πρότασης. Η μητρική εταιρεία και οι θυγατρικές της δεν κατέχουν ίδιες μετοχές. Ι. Σημαντικές συμφωνίες με μέλη του Δ.Σ. ή το προσωπικό της Εταιρείας Δεν υπάρχουν συμφωνίες της Εταιρείας με μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου της ή με το προσωπικό της, οι οποίες να προβλέπουν την καταβολή αποζημίωσης ειδικά σε περίπτωση παραίτησης ή απόλυσης χωρίς βάσιμο λόγο ή τερματισμού της θητείας ή της απασχόλησής τους εξαιτίας δημόσιας πρότασης. 45 10) Ανασκόπηση Μη Χρηματοοικονομικών Επιδόσεων ‐ Βιώσιμη ανάπτυξη 1. Επιχειρηματικό μοντέλο 1.1. Επιχειρηματική επισκόπηση Η Frigoglass είναι στρατηγικός συνεργάτης των κορυφαίων εταιρειών αναψυκτικών και ποτών στον κόσμο. Είμαστε ένας από τους παγκόσμιους ηγέτες στην αγορά Επαγγελματικών Ψυγείων (ICM) προσφέροντας στους πελάτες μας μια ολοκληρωμένη γκάμα καινοτόμων λύσεων προβολής προϊόντων με τις οποίες μπορούν να προωθήσουν και να αναδείξουν με μοναδικό τρόπο τα προϊόντα τους σε όλο τον κόσμο. Η Frigoglass προμηθεύει Επαγγελματικά Ψυγεία (ψύκτες ποτών) σε εταιρείες αναψυκτικών και αλκοολούχων ποτών. Τα πρωτοπόρα προϊόντα μας σε συνδυασμό με τη δέσμευσή μας να παρέχουμε συνεπείς και υψηλής ποιότητας υπηρεσίες υποστήριξης μετά την πώληση έχουν συμβάλει στη δημιουργία και τη συνεχή ανάπτυξη σταθερών και μακροχρόνιων συνεργασιών με πελάτες, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονται και εταιρείες που κατέχουν ηγετική θέση στον κλάδο των ποτών σε περισσότερες από 100 χώρες στις οποίες δραστηριοποιούμαστε. Τα καινοτόμα επαγγελματικά ψυγεία μας ενισχύουν την εικόνα των προϊόντων των πελατών μας στο σημείο πώλησης, αυξάνουν την αυθόρμητη κατανάλωση και μεγιστοποιούν τις ευκαιρίες προβολής. Είναι πάγια δέσμευσή μας η δημιουργία λύσεων που έχουν ολοένα και μεγαλύτερο οικολογικό προσανατολισμό και επιτρέπουν στους πελάτες να επιτύχουν φιλόδοξους στόχους βιώσιμης ανάπτυξης και μείωσης των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Ταυτόχρονα, η Frigoglass είναι βασικός προμηθευτής γυάλινων φιαλών και ολοκληρωμένων λύσεων συσκευασίας στις ταχύτατα αναπτυσσόμενες αγορές της Δυτικής Αφρικής. Οι εν λόγω αγορές προσφέρουν ελκυστικές ευκαιρίες μακροπρόθεσμων επενδύσεων για τους πελάτες μας, συνεπώς παραμένουμε πιστοί στη δέσμευσή μας να υποστηρίζουμε τις προσπάθειές τους να αξιοποιήσουν αυτές τις ευκαιρίες. 1.2. Παγκόσμια παρουσία Μέσα από το αποτύπωμά της, η Frigoglass έχει καθιερώσει την παρουσία της στις πιο ώριμες αγορές της Ευρώπης, ενώ σταδιακά εδραιώνει τη θέση της στις αναδυόμενες αγορές. Υποστηρίζουμε τους πελάτες μας με παραγωγικές μονάδες σε έξι χώρες και ένα εκτεταμένο δίκτυο πωλήσεων και παροχής υπηρεσιών μετά την πώληση. Όσον αφορά τη δραστηριότητα μας στον κλάδο Υαλουργίας, το ενδιαφέρον μας επικεντρώνεται στις αγορές της Αφρικής. Στοχεύουμε στη δημιουργία αξίας για τους πελάτες μας βασιζόμενοι στη θέση μας ως κορυφαίοι προμηθευτές γυάλινων φιαλών και υλικών συσκευασίας στη Δυτική Αφρική. Κλάδος Ψύξης: Ευρώπη Μονάδες παραγωγής και γραφεία πωλήσεων: Ρουμανία, Ρωσία Νορβηγία, Πολωνία, Γερμανία, Γραφεία πωλήσεων: Ουγγαρία, Ελλάδα 46 Κλάδος Ψύξης: Ασία & Αφρική Μονάδες παραγωγής και γραφεία πωλήσεων: Ινδία, Ινδονησία, Νότια Αφρική Γραφεία πωλήσεων: Κένυα, Νιγηρία Κλάδος Υαλουργίας: Αφρική Μονάδες παραγωγής και γραφεία πωλήσεων: Νιγηρία 1.3. Κύριοι στόχοι και στρατηγική Το 2019, η Frigoglass παρέμεινε επικεντρωμένη στις στρατηγικές της προτεραιότητες και εξακολούθησε να δημιουργεί καινοτόμες λύσεις επαγγελματικής ψύξης που προσθέτουν αξία στους πελάτες της σε όλο τον κόσμο. 1.3.1. Έμφαση στον πελάτη Στη Frigoglass οι πελάτες βρίσκονται στο επίκεντρο του επιχειρηματικού μας μοντέλου. Τα τελευταία χρόνια, έχουμε επαναπροσδιορίσει το εμπορικό όραμά μας για την Επαγγελματική Ψύξη (Frigoglass ICM Commercial Vision) και έχουμε κάνει βήματα για να βελτιώσουμε περαιτέρω την προσήλωση προς τους πελάτες μας. Το εμπορικό μας όραμα για την Επαγγελματική Ψύξη (Frigoglass ICM Commercial Vision) στηρίζεται σε τρεις βασικούς πυλώνες: 1. Ισχυροποίηση των επιτυχημένων συνεργασιών: Διατήρηση ισχυρών δεσμών με τους διεθνείς πελάτες μας για παροχή εξατομικευμένων λύσεων με βάση τις τοπικές απαιτήσεις. 2. Βελτιστοποίηση των τρόπων προώθησης και διανομής (route‐to‐market): Ενσωμάτωση των απαιτήσεων των πελατών μας στα προϊόντα μας και παροχή υπηρεσιών εξυπηρέτησης που δημιουργούν αξία, διατηρώντας την καινοτομία και τη Βιωσιμότητα ως βασικούς πυλώνες για κάθε νέα πρωτοβουλία. 3. Ανάπτυξη των εμπορικών δυνατοτήτων για ισχυροποίηση των σχέσεων με τους πελάτες: Δημιουργία μιας ισχυρής εμπορικής δομής και κουλτούρας που θα συμβάλει στην υλοποίηση των στόχων μας και της στρατηγικής που εφαρμόζουμε για την προσέλκυση πελατών (go‐to‐market strategy). Οργάνωση ομάδων πωλήσεων με βάση τους διεθνείς πελάτες μας με στόχο την έμφαση και την καλύτερη ανταπόκριση στις ανάγκες του κάθε πελάτη. Το 2019, η πελατοκεντρική μας κουλτούρα συνέχισε να έχει θετικό αντίκτυπο στα έσοδα της εταιρείας, αποδεικνύοντας την επιτυχία του εξαιρετικά αποτελεσματικού εμπορικού μας τμήματος για μία ακόμη χρονιά. Η διαχείριση των κυρίων πελατών της Frigoglass επιτάχυνε τους ρυθμούς μετατροπής των μηνυμάτων της αγοράς σε δράσεις και υψηλής ποιότητας εξυπηρέτησης πελατών σε όλες της περιοχές και ηπείρους. Το 2019 ο κλάδος υαλουργίας παρουσίασε σταθερή άνοδο με ετήσια ανάπτυξη άνω του 60% σε εξαγωγές στην Δυτική Αφρική. Παρ’ όλο που ήταν μια συνολικά υποτονική χρονιά για τη βιομηχανία στη Νιγηρία, η παραγωγή μας αυξήθηκε σε όγκο κατά 6%. 47 Μετά από σημαντική ανάπτυξη στον τομέα της μπύρας το 2018 λόγω του νέου ζυθοποιείου στην περιοχή Segamu, Ogun state, το 2019 υπήρξε περιορισμένη ανάπτυξη του τομέα, χωρίς νέα λανσαρίσματα. Ο τομέας των οινοπνευματώδων παρουσίασε καλή επίδοση με τοπικές αλλά και διεθνής εταιρείες ποτών με τοπική παραγωγή να σημειώνουν καλή ανάπτυξη ενώ ο τομέας τροφίμων συνέχισε να αναπτύσσεται με την άνοδο νέων μικρών παραγωγών. Καταφέραμε να διαχειριστούμε τις εισερχόμενες και εξερχόμενες προμήθειες μέσω του λιμανιού της Apapa παρ’ όλη τη σοβαρή συμφόρηση και του αντίκτυπου που είχε στο κόστος η περιορισμένη διαθεσιμότητα φορτηγών και εμπορευματοκιβωτίων. Ο τομέας Κιβωτίων επηρεάστηκε από την χαμηλότερη ζήτηση ενώ ο τομέας των Καπακιών σημείωσε αύξηση όγκου σχεδόν 28%, κινούμενη από τους πελάτες στον τομέα της Μπύρας. Στο εργοστάσιο της Agbara, πραγματοποιήσαμε σημαντικές εργασίες προετοιμασίας για το έργο επέκτασης της παραγωγικής ικανότητας των φούρνων, το οποίο θα πρωτοπορήσει με τη χρήση τεχνολογίας NNPB που θα επιτρέψει την παραγωγή γυάλινων μπουκαλιών χαμηλού βάρους και θα αυξήσει την παραγωγική ικανότητα των εγκαταστάσεων κατά 35.000 τόνους τον χρόνο. Επίσης επεκτείναμε το εύρος της αγοράς μας με παρουσία σε τοπικές εμπορικές εκθέσεις, αποσκοπώντας στην ενίσχυση της επίγνωσης της ευρείας γκάμας προϊόντων μας από πελάτες και την παρουσίαση των πλεονεκτημάτων των γυάλινων δοχείων σε νέους επιχειρηματίες που ασχολούνται με προϊόντα τροφίμων και ποτών. 1.3.2. Ηγέτης στην καινοτομία Νέα εργαλεία ανάπτυξης Το 2019, χρησιμοποιήσαμε εκτενώς τη μεθοδολογία σχεδιασμού (DFMA ™), για παραγωγή και για συναρμολόγηση, μια βασική πρωτοβουλία του 2018 που επικεντρώνεται στην απλοποίηση του προϊόντος μέσω ενός σχεδιαστικού λογισμικού, που αναπτύχθηκε στις ΗΠΑ και εφαρμόστηκε επιτυχώς σε πολλές κορυφαίες βιομηχανίες παγκοσμίως. Το λογισμικό DFMA στοχεύει στην απόδοση βέλτιστης ποιότητας και αποδοτικότητας του κόστους, αποφεύγοντας την δημιουργία αποβλήτων κατά τη παραγωγή και τη συναρμολόγηση των ψυκτών της Frigoglass. Η ανάλυση DFMA όχι μόνο παρέχει πληροφορίες και προειδοποιεί τις ομάδες σχεδιασμού για τα υλικά που θα πρέπει να αποφεύγονται, αλλά τεκμηριώνει τη περιβαλλοντική συμμόρφωση. Μέσω της απλοποίησης του προϊόντος, το DFMA συνδυάζει υψηλότερες επιδόσεις με λιγότερα εξαρτήματα και καθοδηγεί τους μηχανικούς σχεδιασμού της Frigoglass να χρησιμοποιούν τα πιο βιώσιμα και οικονομικά αποδοτικά υλικά καθώς και τις πιο βιώσιμες διαδικασίες παραγωγής. Στην πραγματικότητα, συνδυάζει την βιωσιμότητα με καινοτόμες τεχνικές σχεδίασης. Στο DFMA λογισμικό, τα υλικά κατηγοριοποιούνται ως: “προτεινόμενα”, “μη προτεινόμενα” και “αυτά που πρέπει να αποφεύγονται”. Η τελευταία κατηγορία περιλαμβάνει υλικά που δεν συμμορφώνονται με το RoHS. Επίσης, το λογισμικό υπολογίζει και προσδιορίζει τις αναλογίες των προϊόντων που προορίζονται για διαφορετικούς προορισμούς κατά το τέλος του κύκλου ζωής τους, συμπεριλαμβανομένης της επαναχρησιμοποίησης, της ανακύκλωσης, της υγειονομικής ταφής και της αποτέφρωσης. Αυτά τα χαρακτηριστικά υποστηρίζουν περαιτέρω τους σχεδιαστές μας να ενσωματώσουν τις απαιτήσεις βιωσιμότητας στο τελικό προϊόν. 48 Διείσδυση αγοράς Το 2019 κυκλοφόρησε το προσφάτως αναπτυχθέν iSlim, ένα ice‐ cold merchandiser ειδικού λεπτού σχεδιασμού, εύκολο στη τοποθέτηση σε διάφορες περιοχές. H ανταπόκριση της αγοράς ήταν πολύ θετική και επιβεβαίωσε τη δυναμική για κυριαρχία του μοντέλου στα κανάλια HoReCa. Στην Αφρική, κατά τη διάρκεια των περασμένων ετών, είχαμε επεκτείνει το ολοκληρωμένο σύστημα Super range of coolers, που συμπεριλαμβάνει το μοντέλο Subzero για τοποθετήσεις προϊόντων μπύρας, σε ψύκτες υδρογονανθράκων. Το 2019, πωλήθηκαν σημαντικές ποσότητες της σειράς αυτής, επιβεβαιώνοντας την απόφαση να προχωρήσουμε σε φιλικά προς το περιβάλλον ψυκτικά. Στην Ευρώπη, ξεκινήσαμε να εφαρμόζουμε μαζί με τους μεγάλους πελάτες μας ένα σχέδιο τυποποίησης που αφορά προϊόντα και επιλογές χαρτοφυλακίου, το οποίο διαμορφώθηκε και οριστικοποιήθηκε το περασμένο έτος. Το σχέδιο αυτό επιτρέπει τη χρήση κοινών πρώτων υλών, λιγότερων εξαρτημάτων, την παραγωγή λιγότερων αποβλήτων και την ευκολότερη ανακύκλωση ενώ εστιάζει στην βιώσιμη προμήθεια εξαρτημάτων. Η σειρά Flex cooler, που κυκλοφόρησε το 2017, έχει εδραιωθεί με επιτυχία στην αγορά, διπλασιάζοντας τις πωλήσεις της το 2019, συγκριτικά με το περασμένο έτος. Είναι μία από τις κύριες σειρές της Frigoglass ICM με ένα ευρύ χαρτοφυλάκιο μοντέλων που καλύπτουν διαφορετικές ανάγκες. Τέλος, στην Ασία και κυρίως στην Ινδία, εδραιώσαμε το δίκτυο προώθησης και πωλήσεων "Norcool από την Frigoglass", το οποίο στοχεύει τις εγχώριες αγορές λευκών συσκευών. Το Norcool είναι μια ολοκληρωμένη σειρά ψυγείων και καταψυκτών, με γκάμα σχεδιασμού από κυρτή γυάλινη μέχρι σκληρή οροφή, ιδανική για τροπικά κλίματα. χρησιμοποιώντας φυσικά ψυκτικά μέσα και λειτουργώντας σε υψηλή ενεργειακή απόδοση. Χαρτοφυλάκιο πράσινων προϊόντων Το 2019, κυκλοφόρησε ο EasyReach Express 2.0, ένας ψύκτης με ανοικτή πρόσοψη που χαρακτηρίζεται από μοντέρνα, κομψή εμφάνιση, ο οποίος επιτυγχάνει 35% μείωση κατανάλωσης ενέργειας σε σύγκριση με τον προκάτοχό του. Το συγκεκριμένο προϊόν χρησιμοποιεί περιβαλλοντικά φιλικό ψυκτικό μέσο, συμμορφώνεται με τους προσεχείς ενεργειακούς κανονισμούς και επιτρέπει στους πελάτες μας να επιτύχουν τους φιλόδοξους στόχους βιωσιμότητας. Έρευνα & Ανάπτυξη Το 2019, συμπληρωματικά στα εργαστήρια της Ινδίας και της Ελλάδας, τα εργαστήρια της Ρουμανίας πιστοποιήθηκαν επίσης κατά το πρότυπο ISO17025 και αναγνωρίστηκαν από τις The Coca‐Cola Company, PepsiCo και Heineken ως κατάλληλα για τη διεξαγωγή δοκιμών πιστοποίησης. Αυτή η σημαντική εξέλιξη καθιστά τα εργαστήριά μας εφάμιλλα με διεθνώς αναγνωρισμένα ανεξάρτητα εργαστήρια και μας δίνει τη δυνατότητα να διεξάγουμε δοκιμές τοπικά, αποφεύγοντας τη μεταφορά δειγμάτων νέων μοντέλων σε εξωτερικά εργαστήρια και επομένως μειώνοντας τα εξερχόμενα φορτία και τις σχετικές εκπομπές. Επιπλέον, εξοικονομούμε σημαντικό χρόνο και κόστος από τη συνολική διαδικασία διάθεσης των προϊόντων στην αγορά. Επέκταση συνδεσιμότητας Οι λύσεις συνδεσιμότητας έχουν μετατραπεί σε αναπόσπαστο μέρος των προϊόντων μας. Παρέχουμε δυνατότητες συνδεσιμότητας και ψηφιακές υπηρεσίες, ενώ παράλληλα συνεχίζουμε να ενισχύουμε την τεχνική μας υπεροχή. 49 Το 2019, περίπου το 50% των πωλήσεών μας ήταν ψυγεία με τη τεχνολογία Internet of Things, διπλάσιοι σε σχέση με το προηγούμενο έτος. 2. Διοικητική προσέγγιση στα σημαντικά μη χρηματοοικονομικά ζητήματα και ζητήματα βιωσιμότητας Στη Frigoglass, η προσέγγισή μας σχετικά με τα σημαντικά μη χρηματοοικονομικά ζητήματα βιωσιμότητας βασίζεται σε μία σειρά αρχών που ακολουθούμε και πιο συγκεκριμένα, στην εφαρμογή υψηλών επαγγελματικών προτύπων, στη διαφάνεια, την εμπιστοσύνη και τη δικαιοσύνη, στη δημιουργία μιας κουλτούρας συνεργασίας, στη διατήρηση μακροχρόνιων σχέσεων με τους πελάτες και τους προμηθευτές μας και στο να δίνουμε το παράδειγμα στην προσπάθεια για διασφάλιση ενός πιο βιώσιμου μέλλοντος. 2.1. Κύριοι τομείς ενδιαφέροντος Το πλαίσιο διαχείρισης μη χρηματοοικονομικών θεμάτων του ομίλου επικεντρώνεται σε τέσσερις τομείς που συνδέονται μεταξύ τους και αλληλοσυμπληρώνονται. Αγορά Η ποιότητα και η καινοτομία είναι δύο βασικά στοιχεία της στρατηγικής βιώσιμης ανάπτυξης. Η Frigoglass στοχεύει στη δημιουργία αξίας για εκείνη και τους πελάτες της επιτυγχάνοντας υψηλή ποιότητα, προσφέροντας αξιόπιστα προϊόντα και υπηρεσίες, συνεχώς βελτιώνοντας την απόδοσή τους, ενώ ταυτόχρονα εφαρμόζει πρακτικές δίκαιης επιχειρηματικότητας και συμμορφώνεται με το ρυθμιστικό πλαίσιο και την ισχύουσα νομοθεσία σε όλους τους τομείς δραστηριότητας. Περιβάλλον Η Frigoglass δημιουργεί αξία αναγνωρίζοντας και μειώνοντας τον αντίκτυπο των προϊόντων της στο περιβάλλον. Μετράμε τις επιδόσεις των δραστηριοτήτων μας παρακολουθώντας σε τακτική βάση το περιβαλλοντικό αποτύπωμα των προϊόντων και αναλαμβάνοντας πρωτοβουλίες για την αποδοτικότερη χρήση υλικών. Η επίδοση και η αποδοτικότητα αποτελούν τα βασικά κίνητρα πίσω από κάθε προσπάθεια για ελαχιστοποίηση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος. Περιβάλλον εργασίας Οι άνθρωποί μας είναι το μεγαλύτερό μας πλεονέκτημα. Σταθερός μας στόχος είναι η αφοσίωση και η μακροπρόθεσμη ανάπτυξη των ανθρώπων μας. Συνεπώς επιδιώκουμε να προσελκύσουμε, να αναπτύξουμε και να διατηρήσουμε τους ικανότερους ανθρώπους που μπορούν να συμβάλουν στην επίτευξη της επιχειρηματικής μας στρατηγικής, παρέχοντάς τους ταυτόχρονα ένα ασφαλές περιβάλλον εργασίας που ευνοεί την διαφορετικότητα. Κοινωνία Είναι σημαντικό για εμάς να είμαστε υπεύθυνος εταιρικός πολίτης υποστηρίζοντας τις τοπικές κοινωνίες. Συνεργαζόμαστε στενά με όλους τους φορείς της τοπικής κοινωνίας για να ανακαλύψουμε πώς μπορούμε να έχουμε ακόμη μεγαλύτερο κοινωνικό αντίκτυπο μέσω των επιχειρηματικών μας δραστηριοτήτων και να επικεντρώσουμε τις προσπάθειές μας στη δημιουργία αξίας για τις τοπικές κοινωνίες στις οποίες δραστηριοποιούμαστε. 50 Η προσέγγισή της Frigoglass, οι συγκεκριμένες πολιτικές τα αποτελέσματα αυτών των πολιτικών καθώς και δείκτες επίδοσης που σχετίζονται με τους ανωτέρω τομείς ενδιαφέροντος παρουσιάζονται στα κεφάλαια: 5. Αγορά, 6. Περιβάλλον, 7. Περιβάλλον εργασίας. 3. Σημαντικά ζητήματα και συνεργασία με τα ενδιαφερόμενα μέρη 3.1. Σημαντικά ζητήματα Για εμάς στη Frigoglass δέσμευση για βιώσιμη ανάπτυξη σημαίνει ευθυγράμμιση με τις ανάγκες και τις προσδοκίες των ενδιαφερόμενων μερών ‐ πελατών, καταναλωτών, εργαζομένων και μετόχων μας σε όλο τον κόσμο. Προσπαθώντας να διασφαλίσουμε τη συνεργασία των ενδιαφερόμενων μερών σε ένα συνεχώς μεταβαλλόμενο επιχειρηματικό περιβάλλον, επανεξετάζουμε σε τακτική βάση τις προτεραιότητες μας σε επίπεδο επιχειρηματικής δραστηριότητας και βιώσιμης ανάπτυξης, τόσο τις δικές μας όσο και των ενδιαφερόμενων μερών. Τα 10 σημαντικότερα θέματα για τη Frigoglass είναι τα ακόλουθα: 1. Βιώσιμος σχεδιασμός προϊόντων 2. Κανονιστική συμμόρφωση 3. Ενεργειακή αποδοτικότητα και αποδοτικότητα υλικών προϊόντων 4. Οικονομική επίδοση 5. Ασφάλεια πληροφοριών 6. Χρήση ανακυκλώσιμών υλικών 7. Ανάλυση κύκλου ζωής προϊόντων 8. Ικανοποίηση πελατών 9. Ηθική επιχειρηματική δραστηριότητα και κουλτούρα 10. Προϊοντικές λύσεις, συνδεσιμότητα και IoT 11. Υγεία και ασφάλεια στην εργασία 12. Βιώσιμες προμήθειες και εφοδιαστική αλυσίδα 13. Ένταξη, διαφορετικότητα και ίσες ευκαιρίες 3.2. Συνεργασία με τα ενδιαφερόμενα μέρη Στη Frigoglass εκτιμούμε τον ρόλο των ενδιαφερόμενων μερών και τη σημαντικότητα της εμπλοκής τους για τον ορισμό της στρατηγικής βιώσιμης ανάπτυξής μας. Η διαβούλευση μαζί τους είναι απαραίτητη για την κατανόηση των αναγκών τους και τη δημιουργία αξίας για τον οργανισμό μας. Οι απόψεις τους μας βοηθούν να αποκτήσουμε μια πολύπλευρη θεώρηση την οποία αξιοποιούμε στη λήψη αποφάσεων, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα ότι οι στόχοι και οι δράσεις βιώσιμης ανάπτυξης ανταποκρίνονται στις ανάγκες και προσδοκίες τους. Κατά την διαδικασία χαρτογράφησης των ενδιαφερόμενων μερών μας, εντοπίσαμε τα μέρη απέναντι στα όποια έχουμε νομική, εμπορική ή ηθική υποχρέωση, όπως είναι οι μέτοχοί μας, οι 51 πελάτες μας και οι κοινότητες στις οποίες δραστηριοποιούμαστε. Οι εργαζόμενοι και οι προμηθευτές μας είναι εξίσου σημαντικοί επειδή εξαρτόμαστε από αυτούς για τις δραστηριότητές μας. Τέλος, αναγνωρίζουμε τη σημαντικότητα εξωτερικών ομάδων, όπως των επιχειρηματικών εταίρων και των τελικών χρηστών των προϊόντων μας, που επηρεάζονται από τα προϊόντα και την απόδοσή μας. Ο συνεχής διάλογος και η συνεργασία με διαφορετικά ενδιαφερόμενα μέρη, μας παρέχουν τη δυνατότητα να αναγνωρίσουμε ευκαιρίες βελτίωσης των επιδόσεών μας, να δημιουργήσουμε αξία για τους πελάτες και τους μετόχους μας και επίσης αποτελούν τη βάση για τον καθορισμό των στόχων βιώσιμης ανάπτυξης. Η ακεραιότητα, η διαφάνεια και η συμμόρφωση είναι οι βασικές αρχές που διέπουν όλες τις πρωτοβουλίες επικοινωνίας που αναλαμβάνουμε. Τα αποτελέσματα της διαβούλευσης αποτελούν τη βάση για την θέσπιση της στρατηγικής μας, της διαχείρισης κινδύνων και την κατανομή πόρων και του τρόπου με τον οποίο θα ανταποκριθούμε στις προσδοκίες και τις ανησυχίες των ενδιαφερόμενων μερών. Η συνεχής συνεργασία μας με τα ενδιαφερόμενα μέρη μας βοηθά να κατανοήσουμε: Τον αντίκτυπο που έχουν οι δραστηριότητές μας και το πώς μπορούμε να τις διαχειριστούμε με υπεύθυνο τρόπο, • Τους ενδεχόμενους κινδύνους και τις πιθανές ευκαιρίες που σχετίζονται με τα ενδιαφερόμενα μέρη και πώς μπορούμε να τις διαχειριστούμε έγκαιρα και αποτελεσματικά, • Την αποτελεσματικότητα της στρατηγικής που εφαρμόζουμε για τη βιώσιμη ανάπτυξη. Η ανατροφοδότηση που λάβαμε από τα ενδιαφερόμενα μέρη όσον αφορά τους τρόπους βελτίωσης της διαχείρισης θεμάτων βιώσιμης ανάπτυξης και της παροχής σχετικής πληροφόρησης περιλαμβάνει τις ακόλουθες προτάσεις: Περαιτέρω ενσωμάτωση των ζητημάτων βιώσιμης ανάπτυξης στην επιχειρηματική μας στρατηγική, Αναβάθμιση των πρακτικών παροχής πληροφόρησης σε σχέση με τη βιώσιμη ανάπτυξη εστιάζοντας στη διαφάνεια, Καθορισμός συγκεκριμένων βασικών δεικτών επιδόσεων (ΒΔΕ) και στόχων και αξιολόγηση της προόδου βάσει αυτών, Προώθηση μεγαλύτερης τυποποίησης των διαδικασιών όσον αφορά την ποιότητα, τη διαχείριση της εργασίας και τα περιβαλλοντικά θέματα σε όλες τις τοποθεσίες που διεξάγεται δραστηριότητα. 4. Οι κυριότεροι κίνδυνοι και η διαχείρισή τους Το 2019 συνεχίσαμε την εφαρμογή της διαδικασίας εντοπισμού και διαχείρισης κινδύνων σε όλο το φάσμα των δραστηριοτήτων μας, η οποία εμπεριείχε την αναβάθμιση των εργαλείων διαχείρισης λειτουργικών κινδύνων καθώς και του συστήματος αναφορών με σκοπό την αποτελεσματικότερη αξιολόγηση δυνητικών κινδύνων και την ανάπτυξη δράσεων μετριασμού. O Διευθύνων Σύμβουλος της Frigoglass και η Εκτελεστική Επιτροπή επιβλέπουν τη διαδικασία αναγνώρισης κινδύνων και ευκαιριών η οποία περιλαμβάνει ελέγχους κανονιστικής συμμόρφωσης, συγκέντρωση δεδομένων για τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα και τη χρήση ενέργειας και διαβουλεύσεις με προμηθευτές και πελάτες. 52 Η επισκόπηση των δεδομένων εξυπηρετεί στην αναγνώριση της επίδρασης που έχουν η κλιματική αλλαγή και άλλοι κίνδυνοι στην εταιρεία καθώς και των ευκαιριών που παρουσιάζονται. Πιο συγκεκριμένα, τα δεδομένα για τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα και τη χρήση ενέργειας έχουν αξιοποιηθεί για την αναζήτηση ευκαιριών αύξησης της ενεργειακής απόδοσης σε μια σειρά παραγωγικών μονάδων, και έχουμε βασισθεί σε αυτά για να θέσουμε ως στόχο τη μείωση των εκπομπών κατά 10% έως το 2022. Η διαβούλευση με τους πελάτες έχει κατευθύνει τις δραστηριότητες έρευνας και ανάπτυξης στην παραγωγή ενεργειακά αποδοτικότερων ψυγείων. Το επικαιροποιημένο πρόγραμμα διαχείρισης λειτουργικών ρίσκων κινδύνων αποτελείται από τρεις βασικές κατηγορίες αξιολόγησης. Καθεμία από αυτές περιλαμβάνει μια σειρά θεμάτων και ενδεχόμενων κινδύνων βάσει των οποίων αποκτούμε μια αντιπροσωπευτική εικόνα των κινδύνων σε επίπεδο περιουσιακού στοιχείου, δηλ. για κάθε εργοστάσιο ξεχωριστά. Στο εν λόγω πρόγραμμα η κλιματική αλλαγή αποτελεί σημαντικό κίνδυνο που σχετίζεται τόσο με την επιχειρησιακή συνέχεια όσο και με την περιβαλλοντική διαχείριση. Σε κάθε παραγωγική μονάδα πραγματοποιούνται έλεγχοι περιβαλλοντικής διαχείρισης, υγείας και ασφάλειας από τρίτους. Με τους ανωτέρω ελέγχους αξιολογείται το κατά πόσο αποτελεσματικά διαχειριζόμαστε αυτούς τους κινδύνους σε σχέση με το πρόγραμμα Διαχείρισης Επιχειρησιακών Κινδύνων και λαμβάνονται υπόψη για: Την εκτίμηση του μεγέθους του κινδύνου, Τη λήψη μέτρων για την αντιμετώπιση αυτών των κινδύνων, Τον εντοπισμό ευκαιριών μείωσης αυτών των κινδύνων. Αυτοί οι έλεγχοι δίνουν επίσης τη δυνατότητα αναγνώρισης ενδεχόμενων κινδύνων. Τα ευρήματα των ετήσιων ελέγχων συγκεντρώνονται και κοινοποιούνται στην Εκτελεστική Επιτροπή για τον περαιτέρω έλεγχό τους και σχεδιασμό δράσεων αντιμετώπισης. Η Frigoglass εφαρμόζει τη διαδικασία εκτίμησης κινδύνων για τον εντοπισμό και ιεράρχηση κινδύνων και ευκαιριών, βάσει των παρακάτω κριτηρίων: την κανονιστική συμμόρφωση, την ικανοποίηση των απαιτήσεων των πελατών όσον αφορά την ενεργειακή απόδοση και την κλιματική αλλαγή τον αντίκτυπο στη φήμη, τον αντίκτυπο στην επιχειρησιακή συνέχεια. Οι κίνδυνοι που αναγνωρίζονται κατατάσσονται σε τρεις κατηγορίες: • Κίνδυνοι που απορρέουν από περιβαλλοντικούς κανονισμούς, • Κίνδυνοι που σχετίζονται με κλιματολογικές παραμέτρους, • Κίνδυνοι που απορρέουν από εξελίξεις σχετικές με το περιβάλλον. 4.1. Κίνδυνοι που απορρέουν από περιβαλλοντικούς κανονισμούς Περιγραφή Οι αυξανόμενες υποχρεώσεις αναφοράς που επιβάλλονται από τις ρυθμιστικές αρχές ενδέχεται να επιφέρουν αλλαγές στον τρόπο συλλογής και παρουσίασης δεδομένων Ενδεχόμενη επίδραση Αυξημένο λειτουργικό κόστος 53 Μέγεθος επίδρασης Μικρή‐μέτρια Εκτιμώμενες συνέπειες Οι οικονομικές συνέπειες των υποχρεώσεων αναφοράς για τις εκπομπές αερίων σχετίζονται με το κόστος συλλογής, ελέγχου και σύγκρισης των δεδομένων για τις εκπομπές αερίων σε όλες τις δραστηριότητες της Frigoglass και παρουσίασής τους στην κατάλληλη μορφή. Αυτό μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα πολύπλοκη εργασία δεδομένου ότι η Frigoglass δραστηριοποιείται σε ένα πλήθος χωρών στις οποίες οι απαιτήσεις αναφοράς ενδέχεται να διαφοροποιούνται σημαντικά. Τρόπος διαχείρισης H Frigoglass ξεκίνησε να συλλέγει δεδομένα για τις εκπομπές αερίων το 2010 και εξακολουθεί να συλλέγει, να ελέγχει και να συγκρίνει δεδομένα για τις εκπομπές αερίων σε ετήσια βάση και να τα χρησιμοποιεί για την ανάπτυξη και παρακολούθηση των στόχων μείωσης των εκπομπών σε όλες τις δραστηριότητες. Ταυτόχρονα, οι διαδικασίες αναφοράς κάθε δραστηριότητας βελτιώνονται συνεχώς επιδιώκοντας μεγαλύτερη ακρίβεια των δεδομένων σε όλα τα πεδία εκπομπών. Εκτιμάται ότι η συλλογή στοιχείων για τις εκπομπές αερίων σήμερα περιορίζει τους κινδύνους που σχετίζονται με μελλοντικές υποχρεώσεις αναφοράς σε σχέση με τις εκπομπές. Περιγραφή Η συμμετοχή στο κοινοτικό σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών αερίων θερμοκηπίου (EU ETS) και η δημιουργία παρόμοιων προγραμμάτων στις ΗΠΑ και σε όλο τον κόσμο ενδέχεται να επηρεάσει το κόστος ορισμένων επιχειρησιακών πόρων όπως είναι η ηλεκτρική ενέργεια και τα καύσιμα. Ενδεχόμενη επίδραση Αυξημένο λειτουργικό κόστος Μέγεθος επίδρασης Μικρή‐μέτρια Εκτιμώμενες συνέπειες Οι ισχύοντες και μελλοντικοί κανονισμοί για τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου και ένα σύστημα εμπορίας θα συμβάλουν στη νομισματοποίηση του περιβαλλοντικού κόστους των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και θα αυξήσουν το κόστος χρήσης παραδοσιακών ορυκτών καυσίμων που θα συμπεριλαμβάνει την ηλεκτρική ενέργεια, τη γραφική ύλη, τα καύσιμα για μεταφορές καθώς και τα ψυκτικά αέρια τόσο για τη Frigoglass όσο και για τους προμηθευτές της. Τα παραπάνω θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε μια μικρή αύξηση του κόστους που σχετίζεται με τις πρώτες ύλες και τα εξαρτήματα καθώς και σε άμεση αύξηση του ενεργειακού κόστους των παραγωγικών μας εγκαταστάσεων Τρόπος διαχείρισης Εφαρμόζουμε τρεις μεθόδους για τη διαχείριση των εκπομπών και του σχετικού κόστους: 1) Μέτρηση της χρήσης ενέργειας και των εκπομπών βελτιώνοντας ταυτόχρονα την ποιότητα των δεδομένων που έχουμε συλλέξει. 2) Διαχείριση του λειτουργικού κόστους μέσω της ανάλυσης δεδομένων και της διαμόρφωσης και εφαρμογής έργων ενεργειακής απόδοσης για τη μείωση της 54 ενέργειας που χρησιμοποιούμε στο σύνολο των δραστηριοτήτων μας. Αυτό περιλαμβάνει και την αποϋλοποίηση της αλυσίδας εφοδιασμού και των προϊόντων (π.χ. σπονδυλωτός σχεδιασμός προϊόντων, λιγότεροι κωδικοί προϊόντων και μεγαλύτερος βαθμός τυποποίησης, αποδοτικότερη επιλογή εξαρτημάτων). 3) Επένδυση στη λειτουργία έρευνας και ανάπτυξης για τη δημιουργία ψυγείων που λειτουργούν με φυσικά ψυκτικά μέσα και τροφοδοτούνται από ηλιακά πάνελ και ευτηκτική τεχνολογία. Εκτιμούμε ότι εφαρμόζοντας αυτά τα μέτρα διαχείρισης θα είμαστε σε θέση να συμψηφίσουμε την αύξηση του κόστους που σχετίζεται με την επιβολή αντιτίμου για την απόκτηση δικαιωμάτων εκπομπών αερίων και θα κατακτήσουμε ηγετική θέση στον κλάδο όσον αφορά τα φυσικά ψυκτικά μέσα Περιγραφή Μεταβολές στους κανονισμούς που ισχύουν για τα ψυκτικά μέσα, συμπεριλαμβανομένης της σταδιακής κατάργησης ή της συνολικής απαγόρευσης διαφόρων ψυκτικών αερίων. Ενδεχόμενη επίδραση Αυξημένο λειτουργικό κόστος Μέγεθος επίδρασης Μικρή‐μέτρια Εκτιμώμενες συνέπειες Η Frigoglass είναι πλέον πλήρως εξοπλισμένη σε όλες τις εγκαταστάσεις της για παραγωγή με ψυκτικά μέσα που δεν περιέχουν υδροφθοράνθρακες (HFC). Εφόσον προκύψουν επιπλέον αλλαγές στον απαιτούμενο τύπο ψυκτικών, υπολογίζεται πως το κόστος αναβάθμισης των εγκαταστάσεων θα είναι της τάξης των 3 εκατομμυρίων Ευρώ. Τρόπος διαχείρισης Η Frigoglass επενδύει σε έρευνα και ανάπτυξη για την εξεύρεση εναλλακτικών ψυκτικών μέσων ενώ το 2019 το 80% των ψυγείων που διαθέσαμε σε παγκόσμιο επίπεδο λειτουργούσαν με ψυκτικά μέσα με υδρογονάνθρακες. Άλλα έργα που σχετίζονται με τα ψυκτικά μέσα περιλαμβάνουν την ανάπτυξη κυκλωμάτων ψύξης που μπορούν να λειτουργήσουν με μικρότερη ποσότητα υδρογονανθράκων με σκοπό να επεκταθεί η χρήση τους σε ψυγεία μεγάλου μεγέθους. 4.2. Κίνδυνοι που σχετίζονται με κλιματολογικές παραμέτρους Περιγραφή Μεγαλύτερη αυξομείωση της θερμοκρασίας συμπεριλαμβανομένων πολύ υψηλών θερμοκρασιών που μπορεί να προκαλέσουν διακοπή της παραγωγής. Ενδεχόμενη επίδραση Μείωση/διακοπή της παραγωγής Μέγεθος επίδρασης Σημαντική Εκτιμώμενες συνέπειες Οι ακραίες θερμοκρασίες θα μπορούσαν να μειώσουν τα έσοδα λόγω διακοπής της παραγωγής. Το κόστος παραγωγής θα μπορούσε να αυξηθεί λόγω αυξημένων ενεργειακών αναγκών για την ψύξη των μονάδων παραγωγής καθώς και λόγω 55 αυξημένου ενεργειακού κόστους στις περιπτώσεις που οι παροχείς ηλεκτρικής ενέργειας χρειάζεται να αναβαθμίσουν τις υποδομές τους ώστε να μπορούν να εγγυηθούν την παροχή ενέργειας σε περιόδους ακραίων καιρικών συνθηκών. Οι οικονομικές επιπτώσεις θα μπορούσαν να κυμαίνονται από μικρές αυξήσεις του λειτουργικού κόστους σε σημαντικά κόστη από την παύση λειτουργίας εργοστασίου λόγω βλάβης που προκλήθηκε από ακραίες καιρικές συνθήκες. Το κόστος που οφείλεται σε διακοπή της λειτουργίας εργοστασίων λόγω καιρικών φαινομένων εκτιμάται στο 1,3% της συνολικής δαπάνης Τρόπος διαχείρισης Η Frigoglass διαθέτει ένα πρόγραμμα Διαχείρισης Επιχειρησιακού Κινδύνου που περιλαμβάνει νέα πρότυπα καθώς και ένα νέο σύστημα δομημένης και λεπτομερούς πληροφόρησης για την αναγνώριση και αντιμετώπιση των κινδύνων που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή. Οι κυριότερες κατηγορίες κινδύνων που έχουμε εντοπίσει αφορούν την κατασκευή εγκαταστάσεων, τα μέτρα ασφαλείας και σοβαρούς φυσικούς κινδύνους ενώ κάποια από τα θέματα που περιλαμβάνονται σε αυτές τις ομάδες είναι μεταξύ άλλων η επιχειρησιακή συνέχεια, η περιβαλλοντική διαχείριση και η υγεία και η ασφάλεια. Οι πιθανές επιπτώσεις μεταβολών των ακραίων τιμών της θερμοκρασίας έχουν ληφθεί υπόψη στο πρόγραμμα Διαχείρισης Επιχειρησιακού Κινδύνου στο οποίο ορίζονται κρίσιμα όρια για την επιχειρησιακή συνέχεια. Όσον αφορά τη διασφάλιση των προμηθειών, η συστηματική αξιολόγηση των προμηθευτών εξασφαλίζει ότι σε μόνιμη βάση εντοπίζουμε τους προμηθευτές εκείνους που μπορούν να προμηθεύουν με υλικά τις παραγωγικές μας μονάδες ανά τον κόσμο, διασφαλίζοντας έναν βαθμό ανθεκτικότητας σε σχέση με τη διαθεσιμότητα των υλικών και των εξαρτημάτων που απαιτούνται για την παραγωγή των προϊόντων. Η διαφοροποίηση των προμηθευτών μας αποτελεί έναν ακόμη τρόπο αντιμετώπισης των κινδύνων που σχετίζονται με τις κλιματολογικές συνθήκες και επηρεάζουν την εφοδιαστική μας αλυσίδα. Σε ό,τι αφορά την αγορά, ο κίνδυνος αποσταθεροποίησης της παραγωγικής δυναμικότητας αντιμετωπίζεται με τη δυνατότητα να παρέχουμε τα ίδια και/ή παρόμοια προϊόντα από διαφορετικές παραγωγικές μονάδες. Περιγραφή Αύξηση της μέσης θερμοκρασίας για μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα που μπορεί να συνεπάγεται αύξηση του λειτουργικού κόστους και τους κόστους παραγωγής λόγω των αναγκών ψύξης των εργοστασίων. Αναμένεται ότι θα υπάρχουν επιπρόσθετες επιπτώσεις στο προσωπικό. Ενδεχόμενη επίδραση Αυξημένο λειτουργικό κόστος Μέγεθος επίδρασης Μέτρια Εκτιμώμενες συνέπειες Η αλλαγή της μέσης θερμοκρασίας θα αυξήσει το κόστος παραγωγής των εργοστασίων μας λόγω των αυξημένων αναγκών ψύξης. Σε περίπτωση που οι θερμοκρασίες ξεπεράσουν τα ανεκτά επίπεδα, η παραγωγή θα πρέπει να διακοπεί, γεγονός που θα μείωνε την προσφορά και θα μπορούσε να επηρεάσει την ικανότητα της Frigoglass να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις των πελατών. Κάτι τέτοιο θα συνεπαγόταν απώλεια εσόδων της τάξης του 10%. 56 Τρόπος διαχείρισης Σήμερα τα εργοστάσιά μας λειτουργούν εντός του εύρους ανεκτών τιμών θερμοκρασίας. Ωστόσο ο κίνδυνος αυξημένων μέσων θερμοκρασιών έχει συμπεριληφθεί στο πρόγραμμα Διαχείρισης Επιχειρησιακών Κινδύνων. Ο κίνδυνος τον οποίο διατρέχει το προσωπικό λόγω υψηλών θερμοκρασιών έχει ληφθεί υπόψη στην κατηγορία Υγεία και Ασφάλεια του Προγράμματος Διαχείρισης Επιχειρησιακών Κινδύνων. Εάν οι θερμοκρασίες ξεπερνούσαν τα ανεκτά επίπεδα, η Frigoglass θα προχωρούσε σε αναβάθμιση των εγκαταστάσεών της ώστε να διασφαλίσει ότι η παραγωγή μπορεί να συνεχιστεί απρόσκοπτα. 4.3. Κίνδυνοι που οφείλονται σε άλλες εξελίξεις σχετικές με το περιβάλλον Περιγραφή Πλήγμα στη φήμη της Frigoglass ως προμηθευτή τεχνολογιών που είναι φιλικές προς το περιβάλλον από τους πελάτες και τους επενδυτές σε περίπτωση που η εταιρεία δεν συμμορφώνεται στο ρυθμιστικό πλαίσιο ή διαπιστωθεί ότι διαχειρίζεται ανεπαρκώς τους επιχειρηματικούς κινδύνους που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή. Ενδεχόμενη επίδραση Μειωμένη ζήτηση προϊόντων/υπηρεσιών Μέγεθος επίδρασης Σημαντική Εκτιμώμενες συνέπειες Ένα ενδεχόμενο πλήγμα στη φήμη της Frigoglass ως προμηθευτή τεχνολογιών φιλικών προς το περιβάλλον θα είχε σοβαρές οικονομικές συνέπειες καθώς θα μπορούσαμε να χάσουμε σημαντικό μέρος της πελατειακής μας βάσης. Τρόπος διαχείρισης Διαχειριζόμαστε τον κίνδυνο φήμης διατηρώντας τη φήμη του ηγέτη στην τεχνολογία και την καινοτομία χρηματοδοτώντας τα κέντρα έρευνας μας στην Ευρώπη και την Ασία, για να διασφαλίσουμε ότι η τεχνολογία μας ανταποκρίνεται στις ανάγκες των πελατών για ενεργειακή απόδοση, φυσικά ψυκτικά μέσα και ψυγεία με δυνατότητες IoT που επιτρέπουν αποδοτικότερη διαχείριση της λειτουργίας και επισκευής τους. Περιγραφή Προσδοκίες μεγάλων πελατών όσον αφορά τις περιβαλλοντικές μας επιδόσεις (σε όρους σχεδιασμού και χρήσης). Ενδεχόμενη επίδραση Μειωμένη ζήτηση προϊόντων/υπηρεσιών Μέγεθος επίδρασης Σημαντική Εκτιμώμενες συνέπειες Η αδυναμία μας να παρέχουμε στους πελάτες μας πληροφορίες σχετικά με τη διαχείριση της εφοδιαστικής μας αλυσίδας και να προσφέρουμε καινοτόμες λύσεις όσον αφορά τις εκπομπές και την ενεργειακή απόδοση θα μπορούσαν να μεταφραστούν σε σημαντική οικονομική απώλεια (έως και 50% των πωλήσεων) για 57 τη Frigoglass εάν αυτοί οι πελάτες επέλεγαν άλλους προμηθευτές που μπορούν να τους προσφέρουν την πληροφόρηση, τα προϊόντα και τις λύσεις που επιθυμούν. Τρόπος διαχείρισης Ως ηγέτης του κλάδου στην καινοτομία και την τεχνολογία, με κέντρα έρευνας και ανάπτυξης στην Ευρώπη, την Ασία και την Αφρική, είμαστε σε θέση να προσφέρουμε στις διεθνείς εταιρείες ποτών και αναψυκτικών την πιο εξελιγμένη σειρά προϊόντων ώστε να μειώσουν το ανθρακικό τους αποτύπωμα και να αντιμετωπίσουν το ραγδαία αυξανόμενο ενεργειακό κόστος. Οι καινοτομίες που αναπτύσσουμε ενσωματώνονται στις στρατηγικές που εφαρμόζουμε στα εργοστάσιά μας για τις κεφαλαιουχικές δαπάνες με στόχο την εξασφάλιση της δυνατότητας και δυναμικότητας παραγωγής νεότερων μοντέλων που ικανοποιούν τις αυξημένες απαιτήσεις, καθώς και στη στρατηγική εξεύρεσης προμηθευτών που πληρούν τα ποιοτικά μας κριτήρια και μπορούν να μας εξασφαλίσουν τα απαραίτητα εξαρτήματα στις απαιτούμενες ποσότητες. Επιπλέον, η Frigoglass συλλέγει και γνωστοποιεί δεδομένα για τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα από το 2010 και εξακολουθεί να αναβαθμίζει και να βελτιστοποιεί τα δεδομένα αυτά. Επίσης, γνωστοποιεί μια σειρά δεικτών βιώσιμης ανάπτυξης που θα μπορούσαν να ενδιαφέρουν τους πελάτες μας. 5. Αγορά 5.1. Οικονομικές επιδόσεις και αντίκτυπος Η διασφάλιση της οικονομικής ανάπτυξης αποτελεί για τη Frigoglass αναπόσπαστο κομμάτι της βιώσιμης ανάπτυξής της. Στόχος μας είναι η σταθερή δημιουργία οικονομικής αξίας και η διανομή της σε όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη. Ταυτόχρονα καταβάλλουμε όλες τις προσπάθειες για να εκπληρώσουμε τις κοινωνικές και περιβαλλοντικές υποχρεώσεις της εταιρείας στο μέγιστο δυνατό βαθμό. Είμαστε αφοσιωμένοι στην επίτευξη μακροπρόθεσμης οικονομικής ανάπτυξης, καθώς και στη δημιουργία και διανομή ευρύτερης οικονομικής αξίας για τα ενδιαφερόμενα μέρη μας. Οι κυριότεροι τρόποι μέσω των οποίων προσφέρουμε οικονομική αξία είναι: Οι αμοιβές των εργαζομένων μας, Οι αμοιβές των προμηθευτών και των επιχειρηματικών μας συνεργατών, Οι πληρωμές που σχετίζονται με χρηματοδότηση, Οι φόροι, Οι τοπικές επενδύσεις. Στο πλαίσιο της δημιουργίας αξίας, έχουν καταβληθεί σημαντικές προσπάθειες και έχουν εφαρμοστεί αρκετές πρωτοβουλίες που συνδέονται άμεσα με τον στόχο αυτό. Η οικονομική επίδοση του ομίλου παρουσιάζεται λεπτομερώς στις οικονομικές καταστάσεις του 2019. 5.2. Πρακτικές δίκαιης επιχειρηματικότητας Οι βασικές αρχές μας αποτελούν τον άξονα στον οποίο βασίζονται οι ενέργειές μας για τη διεξαγωγή της επιχειρηματικής μας δραστηριότητας με κοινωνικά υπεύθυνο και ηθικό τρόπο. Οι πολιτικές και οι διαδικασίες μας που σχετίζονται με τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, την Επαγγελματική Δεοντολογία και την Καταπολέμηση της Διαφθοράς και της Δωροδοκίας κοινοποιούνται σε όλους τους (μόνιμους) εργαζομένους και τους 58 επιχειρηματικούς εταίρους (π.χ. πελάτες και προμηθευτές) μέσω συμβατικών όρων και διαδικτυακών, τακτικών κατ’ ιδίαν, εκπαιδευτικών προγραμμάτων. Για τα εσωτερικά μας ενδιαφερόμενα μέρη, λειτουργούμε την ψηφιακή εκπαιδευτική πλατφόρμα “Frigoglass Academy”, η οποία προσφέρει συστηματική εκπαίδευση και χρησιμοποιεί εξετάσεις για την επιβεβαίωση της κατανόησης των πολιτικών μας. Προσφέρει επίσης αξιόπιστες στατιστικές αναφορές ως προς την ολοκλήρωση των εκπαιδεύσεων από το προσωπικό. Η εκπαιδευτική πλατφόρμα επικεντρώνεται στις παρακάτω πολιτικές και πραγματοποιείται σε τακτά χρονικά διαστήματα με ανανεωμένο περιεχόμενο, που συμπεριλαμβάνει αναθεωρήσεις πολιτικών αλλά και την εισαγωγή νέων: Κώδικας επιχειρηματικής δεοντολογίας και ηθικής Εργασιακή πολιτική Περιβαλλοντική πολιτική Πολιτική ανθρωπίνων δικαιωμάτων Πολιτική speak‐up Πολιτική ποιότητας Πολιτική Υγείας και Ασφάλειας Πολιτική προστασίας δεδομένων (GDPR) Πολιτική κυβερνοασφάλειας Πολιτική καταπολέμησης δωροδοκίας 5.3. Δίκτυο υπεύθυνων προμηθευτών και αξιολόγηση προμηθευτών Δεδομένης της φύσης του επιχειρηματικού μας μοντέλου και των εμπορικών μας σχέσεων, η εξασφάλιση ενός δικτύου υπεύθυνων προμηθευτών αποτελεί πολύ σημαντικό ζήτημα για τη Frigoglass. Ως παγκόσμιος οργανισμός με εργοστάσια σε ένα πλήθος χωρών, προσπαθούμε σε συνεχή βάση να χτίζουμε ειλικρινείς επαγγελματικές σχέσεις με τους προμηθευτές μας οι οποίες συμβαδίζουν με τις αρχές της βιώσιμης ανάπτυξης. Έχουμε θεσπίσει ελεγκτικές διαδικασίες για τους μεγαλύτερους και σημαντικότερους προμηθευτές μας, καθώς και για όλους τους καινούργιους προμηθευτές. Στόχος μας είναι η αυνεχής ενσωμάτωση μιας ευρύτερης γκάμας κριτηρίων στις διαδικασίες αξιολόγησης και τις φόρμες ελέγχου των προμηθευτών. Οι εν λόγω διαδικασίες εκτός από επιχειρησιακά ζητήματα, όπως είναι η αντιμετώπιση των εφοδιαστικών περιορισμών, περιλαμβάνουν και στοιχεία που σχετίζονται με τη βιώσιμη ανάπτυξη όπως: Ο αντίκτυπος των προμηθευτών μας στην ηθική επιχειρηματικότητα, την εργασία και τα ανθρώπινα δικαιώματα, Οι επιδόσεις των προμηθευτών μας όσον αφορά την υγεία και την ασφάλεια, Ο περιβαλλοντικός αντίκτυπος των προμηθευτών μας σε ό,τι αφορά τόσο στα υλικά που χρησιμοποιούν όσο και στα προϊόντα τους, Συγκεκριμένες φόρμες πρόσκλησης υποβολής προσφοράς (RFQ) που στοχεύουν στην εξέταση της λειτουργίας των προμηθευτών μας με κριτήριο τη βιώσιμη ανάπτυξη. Tο 2018, η Frigoglass εισήγαγε ένα νέο κεφάλαιο στο τομέα της Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης, εισάγοντας μια βιώσιμη πρωτοβουλία για την παρακολούθηση των κοινωνικών και περιβαλλοντικών επιδόσεων. Σαν πρώτο βήμα, το 2019 καταφέραμε να 59 προσεγγίσουμε τους Στρατηγικούς προμηθευτές μας, που αντιπροσωπεύουν σχεδόν το 40% της ετήσιας δαπάνης σε πρώτες ύλες. Σε περίοδο 6 μηνών, το 10% των συμμετεχόντων κατάφερε να ολοκληρώσει επιτυχώς την πρώτη ετήσια αξιο αυτού του προγράμματος. Συνεχίζουμε να εργαζόμαστε ώστε να ερχόμαστε σε επαφή με τους προμηθευτές μας βασιζόμενοι σε πλατφόρμες που υποστηρίζουν την επιχειρηματική διαφάνεια στη βιωσιμότητα και παρέχουν έναν εύκολο τρόπο κατανόησης της επίδοσης των προμηθευτών σε τέσσερις βασικούς πυλώνες: Περιβάλλον, Εργατικά Δικαιώματα, Δεοντολογία, Βιώσιμες Προμήθειες. 5.3.1. Ο Κώδικας Προμηθευτών της Frigoglass Οι επαγγελματικές μας σχέσεις με τους προμηθευτές βασίζονται στον Κώδικα Προμηθευτών τον οποίο εφαρμόζει η Frigoglass. Στον κώδικα αυτό ορίζονται τα πρότυπα και οι αρχές με τις οποίες οφείλουν να συμμορφώνονται οι προμηθευτές μας. Η επαγγελματική δεοντολογία, η εργασία και τα ανθρώπινα δικαιώματα, η υγεία και η ασφάλεια όπως επίσης και το περιβάλλον, αποτελούν αναπόσπαστα τμήματα του Κώδικα Προμηθευτών. Κάθε νέος συνεργάτης, είτε χαρακτηρίζεται ως Προμηθευτής είτε ως Επιχειρηματικός Συνεργάτης, οφείλει να υπογράψει τον Κώδικα Προμηθευτών αναλαμβάνοντας κατά αυτόν τον τρόπο τη δέσμευση συμμόρφωσης στις αρχές που περιλαμβάνονται σε αυτόν. Η συμμόρφωση καλύπτει όλες τις δραστηριότητες που διεξάγονται σε όλες τις εγκαταστάσεις και τις τοποθεσίες των Προμηθευτών, συμπεριλαμβανομένης και της εφοδιαστικής του αλυσίδας, ενώ οι συμβάσεις ενδέχεται να περιλαμβάνουν συγκεκριμένους όρους που καλύπτουν αυτά τα ζητήματα. Ζητώντας από τους προμηθευτές της να συμμορφώνονται στις απαιτήσεις που ορίζονται στον Κώδικα Προμηθευτών, η Frigoglass συμβάλλει στη διάδοση της καλής πρακτικής στο σύνολο των προμηθευτών της και ελαχιστοποιεί τον έμμεσο αρνητικό αντίκτυπο που έχει η δραστηριότητά της. Συνεπώς, προστατεύει τη φήμη της και ταυτόχρονα τη φήμη των προμηθευτών της ‐ κάποιοι εκ των οποίων ενδέχεται να είναι ευάλωτοι στον καταναλωτικό ακτιβισμό. Οι προμηθευτές μας επιτυγχάνουν επιδόσεις που συνάδουν με τις απαιτήσεις των πελατών μας (για παράδειγμα απαιτήσεις που σχετίζονται με τις περιβαλλοντικές επιδόσεις των προμηθευτών). Στο πλαίσιο της στρατηγικής μας για τη διαχείριση κινδύνου, η συμμόρφωση με τον Κώδικα Προμηθευτών υπόκειται σε έλεγχο από τη Frigoglass ή από ανεξάρτητο τρίτο μέρος. Επίσης, έχουμε αναθεωρήσει τη διαδικασίες ελέγχου των προμηθευτών για να δώσουμε έμφαση στους παράγοντες που σχετίζονται με τη βιώσιμη ανάπτυξη. Σε περίπτωση που ο προμηθευτής δεν συμμορφώνεται με τις απαιτήσεις που ορίζονται στον Κώδικα, η Frigoglass διατηρεί το δικαίωμα να επαναδιαπραγματευτεί και/ή να διακόψει μια σύμβαση. Έλεγχοι νέων προμηθευτών % νέων προμηθευτών που έχουν αξιολογηθεί βάσει κριτηρίων βιώσιμης ανάπτυξης Περιπτώσεις επιβεβαιωμένου πραγματικού ή δυνητικού αρνητικού αντίκτυπου επί των κριτηρίων αξιολόγησης 2014 ‐ 2019 100% 0 Αξιολογούμε έναν μεγάλο αριθμό προμηθευτών οι οποίοι αντιπροσωπεύουν πάνω από το 90% των ετήσιων αγορών που πραγματοποιούνται σε επίπεδο ομίλου. Μεταξύ αυτών, 60 πάνω από το 40% ελέγχθηκαν στις εγκαταστάσεις τους, τα 3 τελευταία χρόνια. Στο πλαίσιο της στρατηγικής διασφάλισης υπεύθυνων προμηθειών έχουμε εγκαινιάσει ένα πρόγραμμα εκπαίδευσης για τα κριτήρια βιώσιμης ανάπτυξης που θέτουμε στους προμηθευτές μας. Όπως ορίζεται και από τον στόχο του ομίλου, το 2019 όλοι οι εργαζόμενοι που πραγματοποιούν αγορές ολοκλήρωσαν το εκπαιδευτικό πρόγραμμα για βιώσιμες προμήθειες. Το πρόγραμμα αυτό είναι μια βασική εκπαίδευση που λαμβάνει κάθε νέος εργαζόμενος της Frigoglass που ασχολείται με τις προμήθειες και αποτελεί μέρος της διαδικασίας πρόσληψης. Επίσης, πραγματοποιούμε σε τακτική βάση ανάλυση κινδύνου σε βασικές κατηγορίες αγορών για να διασφαλίσουμε την ασφάλεια των προμηθειών. Όταν εντοπίζουμε προμηθευτές με μεγάλη πιθανότητα μη‐συμμόρφωσης με τον Κώδικα διαχειριζόμαστε ενεργά τον κίνδυνο εντοπίζοντας προμηθευτές με μεγαλύτερη δυνατότητα συμμόρφωσης. Ζητούμε από όλους τους προμηθευτές μας να υπογράψουν και να συμμορφώνονται με τον Κώδικα Δεοντολογίας Προμηθευτών. Κατά αυτόν τον τρόπο επιβάλλουμε και εξασφαλίζουμε κάποιες ελάχιστες απαιτήσεις σε ζητήματα που αφορούν τα ακόλουθα: Κώδικας δεοντολογίας Μονοπώλιο Καταπολέμηση Δωροδοκίας Σύγκρουση συμφερόντων Προστασία πληροφοριών και πνευματικής ιδιοκτησίας Εργασία Ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι Εργασιακές συνθήκες Μισθοί και παροχές Ανθρώπινα Παιδική και καταναγκαστική εργασία δικαιώματα Διαφορετικότητα και ίσες ευκαιρίες Παρενόχληση και βία Υγεία και ασφάλεια Υγεία και ασφάλεια στην εργασία Υγιεινή Εργασιακές συνθήκες Περιβάλλον Κανονιστική συμμόρφωση Μόλυνση και απόβλητα Χρήση ανακυκλωμένων υλικών 6. Περιβάλλον Στη Frigoglass, δεσμευόμαστε ενεργά στην προστασία και διατήρηση του περιβάλλοντος και παραμένουμε προσηλωμένοι στη μείωση του περιβαλλοντικού αντικτύπου που απορρέει από τις δραστηριότητές μας. Παρακολουθούμε στενά τον περιβαλλοντικό αντίκτυπο των προϊόντων, των παραγωγικών διαδικασιών και της εφοδιαστικής μας αλυσίδας και λαμβάνουμε συγκεκριμένα μέτρα για την ελαχιστοποίησή τους. Ακολουθούμε βιώσιμες και φιλικές προς το περιβάλλον πρακτικές οι οποίες τροφοδοτούν άμεσα την εταιρική μας στρατηγική και οδηγούν την προσέγγιση μας στην καινοτομία. Τα προηγούμενα χρόνια πέτυχαμε σημαντική πρόοδο ως προς την ελαχιστοποίηση του περιβαλλοντικού αντίκτυπου των προϊόντων μας, βελτιώνοντας την 61 αποδοτικότητα των δραστηριοτήτων μας και αναβαθμίζοντας και βελτιστοποιώντας την παραγωγική μας διαδικασία. Επίσης ενισχύουμε συστηματικά την περιβαλλοντική συνείδηση των εργαζομένων μας μέσω σχετικών εκπαιδεύσεων. Μέσω της πλατφόρμας ”Frigoglass Academy” ξεκινήσαμε μεταξύ άλλων, εκπαιδεύσεις για την προώθηση της περιβαλλοντικής συνείδησης. 6.1. Περιβαλλοντική διαχείριση προϊόντων Ως παγκόσμιος παρασκευαστής ψυγείων ποτών δεσμευόμαστε να σχεδιάζουμε και να παράγουμε καινοτόμα προϊόντα που είναι ενεργειακά αποδοτικά με το ελάχιστο δυνατό περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Τα επαγγελματικά ψυγεία ευθύνονται για το μεγαλύτερο κομμάτι του ανθρακικού αποτυπώματος των πελατών μας που σε μερικές περιπτώσεις μπορεί να φτάνει έως το 50% του συνολικού τους αποτυπώματος. Συνεπώς η προσφορά ενεργειακά αποδοτικών λύσεων αποτελεί εδώ και καιρό θεμελιώδες στοιχείο της προϊοντικής στρατηγικής μας καθώς και ένα από τα κυριότερα ανταγωνιστικά μας πλεονεκτήματα. Όσον αφορά την υαλουργία, η παραγωγή χαρακτηρίζεται από μεγάλες απαιτήσεις σε ενέργεια καθώς και σε ποσότητες πρώτων υλών. Συνεπώς, σε αυτόν τον τομέα κύριος στόχος μας είναι η ανακύκλωση και επαναχρησιμοποίηση όσο το δυνατόν περισσότερων πρώτων υλών. Εξίσου σημαντικός στόχος είναι να συνεχίσουμε να καινοτομούμε με την παραγωγή ελαφριών φιαλών, κάτι που επίσης μπορεί να συμβάλει στη μείωση της ποσότητας των πρώτων υλών. 6.1.1. Αναβάθμιση των περιβαλλοντικών επιδόσεων σε όλη τη γκάμα των ψυγείων μας Η συνεχής βελτίωση της περιβαλλοντικής επίδοσης των ψυγείων μας είναι μία από τις σημαντικότερες προτεραιότητές μας, η οποία είναι ευθυγραμμισμένη με τις προσδοκίες των πελατών μας καθώς και με επερχόμενους παγκόσμιους κανονισμούς. Οι προσπάθειες που έχουμε καταβάλει προς αυτό το στόχο τα τελευταία χρόνια ήταν εντατικές και έχουν αποδώσει σημαντικά αποτελέσματα. Σε συνεργασία με τους πελάτες και τους προμηθευτές μας έχουμε σταδιακά μετατρέψει το χαρτοφυλάκιο προϊόντων μας σε έναν στόλο φιλικών προς το περιβάλλον ψυγείων. Το μερίδιο της οικολογικής μας σειράς (Eco) έχει αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, φτάνοντας πάνω από το 80% των συνολικών πωλήσεων ICM το 2019. Μερικές αγορές, όπως η Νοτιοανατολική Ασία και η Ινδία, δεν διαθέτουν ακόμα τις απαραίτητες υποδομές ώστε να υποστηρίξουν τη μετάβαση σε ψυκτικά υδρογονανθράκων, το οποίο αποτελεί το λόγο που μας αποτρέπει από το να πετύχουμε το στόχο των πωλήσεων 100% Ecocoolers. Εξέλιξη των πωλήσεων πράσινων ψυγείων σε σχέση με τις συνολικές πωλήσεις ψυγείων 2015 2016 2017 2018 2019 82% 48% 60% 70% 82% Σε όλα μας τα εργοστάσια υπάρχει η δυνατότητα παραγωγής φιλικών προς το περιβάλλον ψυκτών, ώστε να μπορούμε να αντιμετωπίσουμε γρήγορα πιθανές μελλοντικές αλλαγές στη νομοθεσία για τη χρήση ψυκτικών μέσων και να δημιουργήσουμε με αποτελεσματικό τρόπο νέα προϊόντα. Το 2019 συνεχίσαμε να παράγουμε και να πουλάμε την έκδοση LC (χαμηλής φόρτισης) της καλύτερής μας ICOOL σειράς. Η έκδοση αυτή διαθέτει 62 βελτιστοποιημένο μηχανισμό ψύξης ώστε να επιτυγχάνεται η ελάχιστη κατανάλωση ενέργειας και η ελαχιστοποίηση του ανθρακικού αποτυπώματος. 6.1.2. Αξιολογώντας τον κύκλο ζωής των ψυγείων μας Το 2018, ξεκινήσαμε μια νέα ανάλυση κύκλου ζωής (LCA) για έναν μέσο ψύκτη, από την εξόρυξη πρώτων υλών μέχρι την απόρριψή του. Από την τελευταία ανάλυση το 2014, οι παράγοντες που επηρεάζουν τον κύκλο ζωής των προϊόντων έχουν μεταβληθεί, μερικοί των οποίων είναι: Η εξαιρετικά μειωμένη κατανάλωση ενέργειας που οδηγεί σε υψηλότερη ενεργειακή απόδοση κατά τη διάρκεια ζωής του προϊόντος Οι μειωμένοι συντελεστές εκπομπών συγκεκριμένων χορών, οι οποίοι επηρεάζουν θετικά την ενεργειακή απόδοση κατά την χρήση του προιόντος. Η ανάλυση δείχνει ότι η διαδικασία με τις σημαντικότερες περιβαλλοντικές επιπτώσεις είναι η χρήση του προϊόντος στην αγορά. Συγκεκριμένα, περίπου το 70% των επιπτώσεων προέρχεται από τη χρήση του προϊόντος, το 20% από τις πρώτες ύλες και την προμήθειά τους, ενώ το υπόλοιπο 10% αφορά την κατασκευή, την ανακύκλωση και τη μεταφορά του. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι όλες οι δράσεις παραγωγής προϊόντων επικεντρώνονται σε ορθές διαδικασίες και σε περιοχές που επηρεάζουν περισσότερο το συνολικό ανθρακικό αποτύπωμα του προϊόντος. 6.1.3. Παραγωγή βελτιωμένων φιαλών από τον κλάδο Υαλουργίας Στη Νιγηρία συνεχίζουμε τις προσπάθειες για την παραγωγή ελαφρύτερων φιαλών, αναπτύσσοντας ακόμα πιο ελαφριές, επιστρεφόμενες φιάλες, που μειώνουν το ανθρακικό αποτύπωμα των πελατών μας. Επίσης, εφαρμόζουμε διαδικασίες βελτιστοποίησης βάρους, γνωστές ως rightweighting, για τη δημιουργία φιαλών και βάζων μίας χρήσης για τους κλάδους ποτών και φαγητού, με βελτιστοποιημένο βάρος διασφαλίζοντας την ασφαλή μεταφορά των προϊόντων. Επίσης, παράγουμε επιστρεφόμενες φιάλες, οι οποίες είναι βαρύτερες από τις μη επιστρεφόμενες ή μιας χρήσης φιάλες, αλλά έχουν σημαντικά περιβαλλοντικά οφέλη καθώς μπορούν να χρησιμοποιηθούν πάνω από 25 φορές και στη συνέχεια να μετατραπούν σε υαλοθραύσματα και να ανακυκλωθούν. 6.2. Ενεργειακή απόδοση δραστηριοτήτων Τα τελευταία χρόνια έχουμε πραγματοποιήσει αρκετές επενδύσεις με στόχο την προστασία του περιβάλλοντος και την ενίσχυση της ενεργειακής αποδοτικότητας των εγκαταστάσεών μας. Οι επενδύσεις μας καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα διαδικασιών, από απλές βελτιστοποιήσεις διαδικασιών μέχρι εξειδικευμένες αναβαθμίσεις λειτουργικού εξοπλισμού στις παραγωγικές εγκαταστάσεις μας. Παρακάτω παραθέτουμε κάποιες από αυτές τις επενδύσεις στις εγκαταστάσεις μας: Αντικατάσταση φωτισμού εγκαταστάσεων με υψηλής αποδοτικότητας φωτισμό LED και αισθητήρες κίνησης για αυτοματοποιημένη λειτουργία. Εγκατάσταση σκιάστρων οροφής για αντικατάσταση του τεχνητού φωτισμού με το φως της ημέρας. Αποσύνδεση των συσκευών από τη τροφοδοσία όταν σταματά η παραγωγή, για να αποφευχθεί η αδρανής κατανάλωση ρεύματος.Εγκατάσταση αποδοτικότερου μηχανολογικού εξοπλισμού σε περιοχές της παραγωγής με υψηλή κατανάλωση π.χ. επεξεργασία μετάλλων 63 Αναβάθμιση των συστημάτων εντοπισμού διαρροών π.χ. νερού, αέρα, ψυκτικών υγρών Αυτοματοποίηση των συστημάτων θέρμανσης και εξαερισμού καθώς και ο διαχωρισμός των διαδρομών θέρμανσης σε ειδικές λειτουργίες για τον πιο αποτελεσματικό έλεγχο κατανάλωσης. Επίσης ως προς τα προϊόντα έχουμε κάνει εκτεταμένες προσπάθειες για την βελτιστοποίηση του σχεδιασμού, την τυποποίηση των τμημάτων, τη μείωση του βάρους των υλικών και της συσκευασίας π.χ. παλέτες. Οι δράσεις αυτές οδηγήσαν κυρίως στη μείωση της χρήσης υλικών, στην καλύτερη διαρρύθμιση και βελτιστοποίηση χρήσης χώρων καθώς και αποδοτικότερες διαδικασίες logistics. Επιπρόσθετα, ως μέρος του συστήματος περιβαλλοντικής μας διαχείρισης, από το 2018 όλες μας οι εγκαταστάσεις είναι πιστοποιημένες κατά ISO 14001, με εξαίρεση μία που είναι σε διαδικασία πιστοποίησης. Εκτός από τις συνηθισμένες επενδύσεις που πραγματοποιούμε κάθε χρόνο στα συστήματα «Green IT», το 2019 ξεκινήσαμε ένα μεγαλύτερο πρόγραμμα που επεκτείνεται μέσω των δραστηριοτήτων του Group ICM και στοχεύει στη βελτίωση της αποτελεσματικότητάς μας στις εσωτερικές διαδικασίες κατά μήκος της εφοδιαστικής αλυσίδας, από την παραγγελία που κάνουν οι πελάτες μέχρι την παράδοση των προϊόντων. Αυτό περιλαμβάνει τους τομείς του σχεδιασμού, πρώτων υλών και μεταφοράς τελικών προϊόντων, αποθήκευσης και παραγωγής. Περιμένουμε ότι αυτό το πρόγραμμα θα έχει θετικό αντίκτυπο στη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας και των εκπομπών κατά τη διάρκεια του κύκλου ζωής των προϊόντων. 6.2.1. Δαπάνες για την προστασία του περιβάλλοντος Στην προσπάθειά μας να ενισχύουμε διαρκώς το στοιχείο της βιώσιμης ανάπτυξης στις δραστηριότητές μας, κάθε χρόνο διαθέτουμε το 1% περίπου των εσόδων από πωλήσεις ψυγείων σε δράσεις που έχουν στόχο να βελτιώσουν την ενεργειακή απόδοση των δραστηριοτήτων μας, να προστατεύσουν το περιβάλλον και να διασφαλίσουν ότι δεν έχουμε αρνητικό περιβαλλοντικό αντίκτυπο. Σαν αποτέλεσμα, δεν έχουμε λάβει ποτέ παράπονα για το περιβαλλοντικό αποτύπωμα των δραστηριοτήτων μας για όσο καιρό τις παρακολουθούμε. 6.3. Διαχείριση πόρων και αποδοτικότητα Στη Frigoglass έχουμε αναγνωρίσει από καιρό ότι οι δραστηριότητες ψύξης είναι υψηλής έντασης υλικών. Από το 2010 έχουμε ξεκινήσει να παρακολουθούμε και να παρέχουμε πληροφόρηση για τη χρήση υλικών με στόχο να διατηρήσουμε τα ποσοστά κατανάλωσης υλικών επί των παραγόμενων ποσοτήτων σε χαμηλά επίπεδα, ανεξαρτήτως αλλαγών στο μείγμα των προϊόντων. Επιπλέον, η Διεύθυνση Προμηθειών μας συνεργάζεται με τους στρατηγικούς μας προμηθευτές ώστε να διατηρείται τμήμα του αποθέματος πρώτων υλών σε αποθήκες κοντά στα εργοστάσια. Αυτό βοηθά στην αποφυγή υπέρογκων ναύλων (π.χ. αεροπορική μεταφορά) ενώ ταυτόχρονα μας παρέχει τη δυνατότητα να ικανοποιήσουμε τις ανάγκες των πελατών μας για ταχύτερη παράδοση. Ο παρακάτω πίνακας παρουσιάζει τις ποσότητες υλικών που χρησιμοποιήθηκαν τα τέσσερα τελευταία χρόνια. 64 Τόνοι υλικών που χρησιμοποιήθηκαν στον κλάδο Ψύξης Τόνοι υλικών Ευρώπη Ασία Αφρική Συνόλο 2016 10.066 6.330 2.127 18.523 Μέταλα 2017 2018 13.106 14.619 6.012 5.250 1.743 1.977 20.861 21.846 2016 1.105 2.490 163 3.758 Πλαστικά 2017 2018 1.438 2.399 2.311 1.327 120 0 3.869 3.726 Τόνοι υλικών Ευρώπη Ασία Αφρική Συνόλο Τόνοι υλικών Ευρώπη Ασία Αφρική Συνόλο 2016 1.196 624 320 2.140 Μόνωση 2017 2018 2.288 1.913 633 731 238 341 3.159 2.984 2019 16.522 6.900 1.789 25.211 2019 2.436 877 183 3.496 2019 2.287 1.071 373,1 3.731 2016 3.996 1.647 602 6.245 Γυαλί 2017 2018 2019 5.233 5.275 7.650 1.552 1.147 1.321 498 971 1.196 7.283 7.392 10.167 2016 37 32 14 83 Ψυκτικά 2017 2018 42 25 24 26 4 3 70 54 2019 35 17 4,1 56 Βαφές 2017 2018 81 87 34 19 5 2 120 108 2019 101 18 4,104 123 2016 100 41 12 153 Ένταση κατανάλωσης υλικών στον κλάδο Ψύξης Τόνοι συνολικής κατανάλωσης υλικών kg υλικών / παραγωγές μονάδων ψυγείων 2015 36.309 2016 30.902 2017 35.362 2018 36.110 2019 42.784 61,7 61,6 56,1 55,8 53,7 Η εξέλιξη της κατανάλωσης υλικών αναδεικνύει την απόδοση των στρατηγικών μας, με σταθερή χρόνο με το χρόνο μείωση των υλικών ανά πώληση μονάδας ψυγείου. Συγκεκριμένα το 2019 καταφέραμε να μειώσουμε περαιτέρω την ένταση κατανάλωσης υλικών κατά επιπλέον 1,3% σε σχέση με το 2018. Στον κλάδο Υαλουργίας, η κατανάλωση υλικών βασίζεται κυρίως στην ανακύκλωση υαλοθραυσμάτων, συνεπώς είναι εξ ορισμού πολύ αποδοτική και φιλική προς το περιβάλλον. 65 Τόνοι υλικών που χρησιμοποιήθηκαν στον κλάδο Υαλουργίας Τόνοι Χαλαζιακή άμμος υλικών 2016 2017 2018 2019 2016 Υαλοθραύσματα Ασία 51.952 33.895 0 0 8.484 2017 37.265 Αφρική 84.517 73.859 89.722 91.213 65.294 83.588 82.869 86.684 136.469 107.754 89.722 91.213 73.778 120.853 82.869 86.684 Σύνολο Τόνοι υλικών Asia Africa Total Τόνοι υλικών Ασία Αφρική Σύνολο 2016 17.765 22.765 40.530 Τέφρα σόδας 2017 2018 12.071 0 19.037 23.642 31.108 23.642 2016 8.638 5.002 13.640 2017 6.996 4.667 11.663 2018 0 5.577 5.577 2019 0 23.949 23.949 Λοιπά 2019 0 5.995 5.995 2018 0 2019 0 Ασβεστολιθική άμμος 2016 2017 2018 2019 12.850 8.923 0 0 20.988 17.620 21.978 22.322 33.838 26.543 21.978 22.322 Ένταση κατανάλωσης υλικών στον κλάδο Υαλουργίας 2015 313.748 Τόνοι συνολικής κατανάλωσης υλικών kg υλικών / Τόνοι παραγόμενου γυαλιού % Ανακυκλωμένων υλικών (υαλοθραύσματα) 2016 298.255 2017 297.921 2018 223.788 2019 230.163 1,26 1,99 1,22 1,36 1,30 28% 25% 41% 37% Το 2019 η παρόλο που η παραγωγή γυαλιού στα εργοστάσια της Νιγηρίας αυξήθηκε η ένταση κατανάλωσης υλικών συνέχισε να βελτιώνεται σημειώνοντας επιπλέον μείωση της τάξεως του 3,1%. Σε σχέση με το ποσοστό ανακυκλωμένων υλικών, αυτό συνέχισε να είναι σε υψηλά επίπεδα. 6.4. Διαχείριση κατανάλωσης νερού Το νερό αποτελεί βασικό στοιχείο της παραγωγικής μας διαδικασίας, ιδιαίτερα στην υαλουργία, και αναγνωρίζουμε την έλλειψη του. Έχουμε δεσμευτεί στο να καταβάλλουμε κάθε προσπάθεια με σκοπό να αποτρέπουμε τυχόν απώλειες νερού στις παραγωγικές μας διαδικασίες μέσω της ανακύκλωσης και επαναχρησιμοποίησής του, τόσο στον κλάδο Ψύξης όσο και στον κλάδο Υαλουργίας. Στον κλάδο Ψύξης, το νερό που χρησιμοποιείται υφίσταται την κατάλληλη επεξεργασία σύμφωνα με τις απαιτούμενες προδιαγραφές ώστε στη συνέχεια να διοχετευτεί στο αποχετευτικό σύστημα. Στον κλάδο Υαλουργίας εφαρμόζουμε διαδικασίες για την αποφυγή διαρροών και την εντατικοποίηση της ανακύκλωσης. Πιο συγκεκριμένα, στο εργοστάσιο Επεξεργασίας Υγρών Αποβλήτων που διαθέτουμε στη Νιγηρία, στο οποίο χρησιμοποιούμε τις τελευταίες τεχνολογίες στην επεξεργασία νερού, επιτυγχάνουμε πάνω από 95% 66 38% ανακύκλωση και επαναχρησιμοποίηση νερού. Το υπόλοιπο 5% κατά κύριο λόγο εξατμίζεται κατά τη διαδικασία, ενώ μια αμελητέα ποσότητα υφίσταται επεξεργασία και διοχετεύεται στο αποχετευτικό σύστημα. 6.5. Διαχείριση και περιορισμός αποβλήτων Στις εγκαταστάσεις Επαγγελματικής Ψύξης, προκύπτουν επικίνδυνα και μη επικίνδυνα απόβλητα από τη διαδικασία παραγωγής. Η μείωση των αποβλήτων, χωρίς να επηρεάσουμε την αποδοτικότητα της παραγωγής αποτελεί σημαντική προτεραιότητα για τη Frigoglass. To 2019, τα γενικά απόβλητα αυξήθηκαν λόγω της αύξησης παραγωγής ενω επιτύχαμε μείωση της έντασης αποβλήτων. Σε σχέση με τα επίπεδα ανακύκλωσης, καταφέραμε να ξεπεράσουμε τον στοχο ανακύκλωσης του 90% των αποβλήτων μέχρι το 2020, επιτυγχάνοντας ποσοστό 92,2%. Τόνοι γενικών αποβλήτων του κλάδου Ψύξης Γενικά απόβλητα Ανακυκλωμένα γενικά απόβλητα % ανακυκλωμένων αποβλήτων 2015 5.668 4.848 85,5% 2016 4.554 4.022 88,3% 2017 4.721 4.043 85,6% 2018 5.327 4.681 87,9% 2019 6.233 5.746 92,2% Στη Frigoglass σεβόμαστε την τοπική νομοθεσία καθώς και τις εσωτερικές πολιτικές που διέπουν τη διαχείριση των επικίνδυνων αποβλήτων. Τα επικίνδυνα απόβλητα δεν μεταφέρονται εκτός των χωρών αλλά συλλέγονται από εγκεκριμένες εταιρείες με χρήση δικών τους μεταφορικών μέσων με σκοπό την απόρριψη και/ή ανακύκλωση με τον κατάλληλο τρόπο. Τόνοι επικίνδυνων αποβλήτων του κλάδου Ψύξης Επικίνδυνα απόβλητα % Μεταβολής 2015 44,6 2016 43,1 ‐3% 2017 34,9 ‐19% 2018 34,8* ‐0,2% 2019 33,6* ‐3,4% *Λαμβάνοντας υπόψιν μόνο τα απόβλητα που σχετίζονται με τις διαδικασίες παραγωγής Το 2019, συνεχίσαμε τον περιορισμό της παραγωγής επικίνδυνων αποβλήτων από τις παραγωγικές μας διαδικασίες (μείωση 3,4% σε σχέση με το 2018), ενώ 20 επιπλέον τόνοι αποδίδονται στην απόθεση παλαιωμένων αποθεμάτων. Στις εγκαταστάσεις Υαλουργίας, οι ποσότητες γενικών και επικίνδυνων αποβλήτων είναι αμελητέας ποσότητας. Τα γενικά απόβλητα είναι πλήρως ανακυκλώσιμα, ενώ τα επικίνδυνα απόβλητα αφορούν κυρίως λάδια μηχανών και νερό που έχει αναμιχθεί με λάδι τα οποία απορρίπτονται κατάλληλα από εγκεκριμένες εταιρείες. 67 7. Περιβάλλον εργασίας Στη Frigoglass οι άνθρωποί μας είναι το πολυτιμότερο στοιχείο μας. Πιστεύουμε πως η σταθερή μας επιτυχία βασίζεται στην ικανότητά μας να προσελκύουμε, να καταρτίζουμε και να διατηρούμε ένα αφοσιωμένο ανθρώπινο δυναμικό. Εφαρμόζουμε σταθερά μια μακροπρόθεσμη στρατηγική που επικεντρώνεται σε θεμελιώδεις προτεραιότητες όπως η εξεύρεση και διατήρηση ταλαντούχων στελεχών, η ανάπτυξή τους και ταυτόχρονα η υποστήριξη και προάσπιση των δικαιωμάτων τους. Μόνιμος στόχος μας είναι η προσέλκυση ικανού και καταρτισμένου προσωπικού, η εκπλήρωση των προσδοκιών τους και η συνεχής επαγγελματική τους εξέλιξη. Επίσης, δίνουμε ιδιαίτερη έμφαση στη δημιουργία ενός υγιεινού, ασφαλούς και υποστηρικτικού εργασιακού περιβάλλοντος. Λειτουργούμε πάντα ακολουθώντας τις υψηλότερες προδιαγραφές και προωθούμε την διαφορετικότητα στο ανθρώπινο δυναμικό μας. Ο παρακάτω πίνακας παρουσιάζει το μόνιμο προσωπικό της Frigoglass στις παραγωγικές εγκαταστάσεις και τα κεντρικά γραφεία για το 2018 και 2019 (μη συμπεριλαμβανομένου του εποχιακού προσωπικού): Κεντρικά γραφεία Νιγηρία Ινδία Ινδονησία Ελλάδα Ρουμανία Ρωσία Νότια Αφρική Σύνολο Μόνιμοι εργαζόμενοι 2018 2019 77 85 737 806 232 237 175 174 97 ‐ 1129 1165 624 777 279 266 3.350 3.510 Στελέχη διοίκησης 2018 44 78 14 10 11 19 18 7 201 Λοιποί εργαζόμενοι 2019 45 81 14 10 ‐ 20 16 15 201 2018 33 659 218 165 87 1110 606 272 3.150 2019 40 725 223 164 ‐ 1145 761 251 3.309 Αναζητούμε διαρκώς τρόπους να προσελκύουμε εξειδικευμένο προσωπικό, σεβόμαστε τις φιλοδοξίες τους και δεσμευόμαστε να στηρίζουμε τη συνεχή επαγγελματική τους ανάπτυξη. Τα στοιχεία που παρουσιάζονται παρακάτω αναδεικνύουν τη διαφορετικότητα των ανθρώπων μας για το 2019: 2019 Κεντρικά γραφεία Νιγηρία Ινδία Ινδονησία Ελλάδα Ρουμανία Ρωσία Νότια Αφρική Άνδρες Γυναίκες 54 31 782 235 147 ‐ 784 675 214 24 2 27 ‐ 381 102 52 68 <30 4 31‐40 28 41‐50 35 >51 18 51 37 22 ‐ 392 159 36 203 130 94 ‐ 302 347 110 255 62 56 ‐ 343 174 89 297 8 2 ‐ 148 97 31 Σύνολο 2.891 82% 619 18% 701 20% 1.214 35% 994 28% 601 17% Κύριο μέλημά μας είναι η ικανοποίηση των εργαζομένων μας μέσω της δημιουργίας ενός ασφαλούς εργασιακού περιβάλλοντος χωρίς αποκλεισμούς που προωθεί τη διαφορετικότητα και την επαγγελματική ανάπτυξη, παρέχοντας προγράμματα επιμόρφωσης και παροτρύνοντας την ενεργή συμμετοχή. Προσπαθούμε να προσφέρουμε στους ανθρώπους μας μια μοναδική εμπειρία εργασίας, να κερδίσουμε την αφοσίωση τους και να παρέχουμε κίνητρα που θα τους ωθήσουν να δώσουν τον καλύτερό τους εαυτό και να αναπτύξουν πλήρως τις δυνατότητές τους. Μαζί με τη Frigoglass Ελλάδας και τη Frigoglass Ινδίας, προστέθηκε και η Frigoglass Ρουμανίας στα εργοστάσια με πιστοποίηση κατά SA8000 Κοινωνικής Ευθύνης. Εκτός από την Frigoglass Ελλάδας, κατά το προηγούμενο έτος, η Frigoglass Ινδίας είχε επίσης πιστοποιηθεί κατά ISO27001, το διεθνές πρότυπο για συστήματα διαχείρισης ασφάλειας πληροφοριών. 7.1. Εργασιακές πρακτικές και ανθρώπινα δικαιώματα Ο σεβασμός στα ανθρώπινα δικαιώματα είναι θεμελιώδους σημασίας για την Frigoglass. Κάποιες από τις χώρες δραστηριοποίησης έχουν αξιολογηθεί ως υψηλότερου ρίσκου σε σχέση με την παραβίαση ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Σε αυτές τις περιοχές, επανεξετάζουμε σε τακτική βάση τα πρότυπα και τις διαδικασίες που ακολουθούμε για να εντοπίζουμε και να αποτρέπουμε περιστατικά ακατάλληλων εργασιακών πρακτικών και παραβίασης των ανθρώπινων δικαιωμάτων και τον αρνητικό αντίκτυπο που θα είχαν στη λειτουργία και την αλυσίδα αξίας μας. Η Πολιτική Εργασιακών Σχέσεων που εφαρμόζουμε εξασφαλίζει τη συμμόρφωση με την εθνική νομοθεσία καθώς και με τα διεθνώς αναγνωρισμένα πρότυπα και κανονισμούς για τα ανθρώπινα δικαιώματα όπως είναι η Οικουμενική Διακήρυξη για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα (UNDHR). Η Πολιτική Ανθρώπινων Δικαιωμάτων βασίζεται στη Διεθνή Χάρτα των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και τη Διακήρυξη της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ΔΟΕ) για τις Θεμελιώδεις Αρχές και τα Δικαιώματα στην Εργασία και καθορίζει τις αρχές βάσει των οποίων αλληλοεπιδρούμε με τους εργαζόμενους, τους εργολάβους, τους προμηθευτές και τους συνεργάτες μας. Είμαστε αφοσιωμένοι στο να τηρούμε όλα τα διεθνώς αναγνωρισμένα ανθρώπινα δικαιώματα. Η καταναγκαστική εργασία και η παιδική εργασία απαγορεύονται αυστηρά, ενώ απαγορεύουμε και την εργασία ατόμων κάτω των 18 ετών σε θέσεις εργασίας με επικινδυνότητα, όπως προβλέπεται από τη Σύμβαση ΔΟΕ 182. Όλοι οι εργαζόμενοι έχουν το δικαίωμα να συμμετέχουν και να υποστηρίζουν συνδικαλιστικές οργανώσεις και να καλύπτονται από συλλογική σύμβαση. Στην πλειονότητα των εργοστασίων υπάρχουν συνδικαλιστικές οργανώσεις με νόμιμους εκπροσώπους εργαζομένων. Ενθαρρύνουμε τον εποικοδομητικό διάλογο με τους εκλεγμένους εκπροσώπους των εργαζομένων μας και διαπραγματευόμαστε μαζί τους με καλή πίστη. Η Πολιτική Αναφοράς (Speak up), η οποία δίνει τη δυνατότητα στους εργαζόμενους και τους συνεργάτες μας να εκφράσουν τυχόν ανησυχίες και να αναφέρουν τυχόν 69 παραβιάσεις των πολιτικών και διαδικασιών της εταιρείας, αποτελεί ένα μέσο διαδραστικής επικοινωνίας που είναι διαθέσιμο όλες τις ώρες και μέρες του χρόνου. Στη Frigoglass στόχος μας είναι η παροχή ανταγωνιστικών αμοιβών στους εργαζόμενους μας βάσει μίας δομημένης διαδικασίας καθορισμού αποδοχών. Προσφέρουμε μισθούς που υπερβαίνουν κατά πολύ αυτούς που προβλέπονται από την εκάστοτε τοπική νομοθεσία και τηρούμε σε κάθε περίπτωση τις εθνικές νομοθεσίες όσον αφορά τις υπερωρίες και το ωράριο εργασίας. Όσον αφορά σημαντικές επιχειρησιακές αλλαγές, οι συμβάσεις προβλέπουν προειδοποίηση τουλάχιστον μιας εβδομάδας ή ό,τι προβλέπεται από την εκάστοτε τοπική νομοθεσία. 7.2. Διαφορετικότητα και ίσες ευκαιρίες Στόχος μας είναι να δημιουργούμε ένα περιβάλλον που ευνοεί την ένταξη, στο οποίο οι άνθρωποι μπορούν να αναπτύξουν και να υπερβούν τις δυνατότητές τους, ανεξαρτήτως φυλής, φύλου και κοινωνικό‐οικονομικού υπόβαθρου, αξιοποιώντας στον μέγιστο δυνατό βαθμό τη διαφορετικότητά για να δημιουργήσουμε μεγαλύτερη αξία για τα ενδιαφερόμενά μας μέρη. Η διαφορετικότητα και η ένταξη είναι ζωτικά στοιχεία της εταιρικής μας κουλτούρας. Κατά τη διαδικασία προσλήψεων λαμβάνουμε μέτρα για να διασφαλίσουμε τη διαφορετικότητα στο ανθρώπινο δυναμικό αποτρέποντας οποιαδήποτε μορφή διάκρισης λόγω φυλετικής ταυτότητας, εθνικότητας, καταγωγής, ηλικίας, αναπηρίας, συζυγικής κατάστασης ή άλλων χαρακτηριστικών γνωρισμάτων που προστατεύονται από τον νόμο ενώ δεν δεχόμαστε οποιαδήποτε μορφή παρενόχλησης. Με τον Κώδικα Επαγγελματικής Δεοντολογίας δεσμευόμαστε να παρέχουμε ίσες ευκαιρίες απασχόλησης και να αντιμετωπίζουμε αμερόληπτα όλους τους εργαζομένους. Οι εργαζόμενοι κατά τη διαδικασία πρόσληψης καλούνται να διαβάσουν και να υπογράψουν τον Κώδικα Επαγγελματικής Δεοντολογίας. Εκτός αυτού, ο εν λόγω κώδικας είναι βασικό κομμάτι του εκπαιδευτικού προγράμματος της νέας διαδικτυακής πλατφόρμας. Προσφέρουμε δίκαιες αμοιβές σε όλους τους εργαζομένους μας και πιστεύουμε ακράδαντα ότι η ποιότητα και η διαφορετικότητα των ανθρώπων μας επηρεάζει άμεσα την επιτυχία μας. Ενστερνιζόμαστε τη διαφορετικότητα και αξιοποιούμε τα μοναδικά χαρακτηριστικά και τις διαφορές και ομοιότητες των στελεχών μας στηρίζοντας σε αυτά την επιτυχία μας. Η διαφορετικότητα είναι κομμάτι της κουλτούρας μας και πηγή έμπνευσης για τη δημιουργία φρέσκων, καινοτόμων λύσεων για τους πελάτες μας. Είμαστε περήφανοι πως κατά την περίοδο αναφοράς δεν καταγράφηκαν περιστατικά άνισης μεταχείρισης. Οι εσωτερικοί μας έλεγχοι και οι διαδικασίες αναφοράς σχετικών περιστατικών στοχεύουν στη διατήρηση του μηδενικού αριθμού περιστατικών. Η Frigoglass δεσμεύεται ως προς την ίση μεταχείριση ανδρών και γυναικών στον χώρο εργασίας. Καταβάλουμε όλες τις προσπάθειες για να παρέχουμε ίσες ευκαιρίες εργασίας και επαγγελματικής εξέλιξης μεταξύ ανδρών και γυναικών. Στόχος μας είναι να γίνουμε όλο και περισσότερο ισορροπημένοι ως προς το φύλο των εργαζομένων και να αυξήσουμε σταδιακά την εκπροσώπηση των γυναικών σε θέσεις ευθύνης. Στον παρακάτω πίνακα φαίνεται η πρόοδος που έχει επιτευχθεί ως προς τις θέσεις ευθύνης, με σταθερή αύξηση των γυναικών χρόνο με τον χρόνο, φτάνοντας το 14,4% το 2019. 2017 2018 70 2019 Προσωπικό σε θέσεις διακυβέρνη σης Κεντρικά γραφεία Νιγηρία Ντουμπάι Ινδία Ινδονησία Ελλάδα Ρουμανία Ρωσία Νότια Αφρική Σύνολο Άνδρες Γυναίκες 43 0 68 5 15 6 11 16 14 8 0 3 4 0 3 3 20 3 198 89,2% 24 10,8% Άνδρες Γυναίκες Άνδρες Γυναίκες 6 0 6 0 72 ‐ 14 6 10 14 14 9 6 ‐ 0 4 0 5 4 2 74 ‐ 14 6 ‐ 12 12 7 7 ‐ 0 4 ‐ 4 4 3 145 87,3% 21 12,7% 131 85,6% 22 14,4% 7.3. Υγεία και ασφάλεια στην εργασία Η Υγεία και Ασφάλεια στον χώρο εργασίας ήταν από πάντα υψίστης σημασίας για την Frigoglass. Οι παραγωγικές μας εγκαταστάσεις κατατάσσονται στη βαριά βιομηχανία και επομένως το περιβάλλον εργασίας και αρκετές διαδικασίες εγκυμονούν υψηλότερους κινδύνους. Στη Frigoglass στόχος μας είναι η διατήρηση υψηλού επιπέδου ασφάλειας σε όλες μας τις δραστηριότητες και ταυτόχρονα η διαρκής βελτίωση της κουλτούρας ασφάλειας. Είναι υψίστης σημασίας οι εργαζόμενοί μας να έχουν γνώση των ενδεχόμενων ρίσκων και κινδύνων και να συμμορφώνονται πάντα με τις προδιαγραφές και πολίτικές ασφαλείας. Στοχεύοντας στα παραπάνω, η Frigoglass: Παρέχει υποχρεωτική εκπαίδευση σε θέματα υγείας και ασφάλειας (Υ&Α) τόσο στους εργαζομένους όσο και στους εξωτερικούς συνεργάτες που εργάζονται στις εγκαταστάσεις της, Παρέχει προγράμματα ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης σε όλους τους εργαζομένους, Παρέχει προστατευτικό εξοπλισμό και ακολουθεί διαδικασίες για την προστασία κατά τη μεταχείριση χημικών και επικίνδυνων υλικών σε όλα τα εργοστάσιά της, τα οποία ελέγχονται και ανανεώνονται σε τακτική βάση, Συνεργάζεται στενά με κλινικές και/ή νοσοκομεία που βρίσκονται σε κοντινή απόσταση από τις μονάδες παραγωγής, Πραγματοποιεί τακτικές αναλύσεις κινδύνου σε θέματα Υ&Α, λαμβάνοντας τα κατάλληλα μέτρα για τη διαχείριση των ρίσκων. Είμαστε αφοσιωμένοι στο να διατηρήσουμε τα εργατικά ατυχήματα σε μηδενικά επίπεδα με το να υιοθετούμε και να εφαρμόζουμε οργανωτικά και τεχνικά μέτρα καθώς και με το να πραγματοποιούμε τακτικές αξιολογήσεις κινδύνου στις εγκαταστάσεις και τον εξοπλισμό μας. 71 Συγκεκριμένα, οι αξιολογήσεις κινδύνου διεξάγονται σε περιοδική βάση με σκοπό την έγκαιρη αναγνώριση και αντιμετώπιση ενδεχόμενων κινδύνων πραγματοποιώντας τα ακόλουθα βήματα: Αναγνώριση και καταγραφή ενδεχόμενων κινδύνων, Εντοπισμός ομάδων εργαζομένων που εκτίθενται σε αυτούς τους κινδύνους, Αξιολόγηση σοβαρότητας κινδύνων, Προσδιορισμός μέτρων για την αντιμετώπιση των κινδύνων, Εφαρμογή των κατάλληλων μέτρων, Επανεξέταση και αναθεώρηση της πραγματοποιθείσας αξιολόγησης κινδύνου. Το 2019 πάνω από το 80% των εγκαταστάσεών μας ήταν πιστοποιημένες κατά OHSAS 18001/ISO45001, με την πιστοποίηση και των εγκαταστάσεων στη Ινδία. Σύμφωνα και με τη δέσμευσή μας ως προς την υγεία και ασφάλεια στο χώρο εργασίας, στόχος μας είναι η πιστοποίηση και των εγκαταστάσεων της Ινδονησίας . Σε όλες μας τις εγκαταστάσεις εφαρμόζουμε ολοκληρωμένα συστήματα διαχείρισης ασφαλείας τα οποία υπόκεινται σε αυστηρές διαδικασίες εγκρίσεων. Μέρος του συστήματος διαχείρισης είναι η στενή παρακολούθηση των δεικτών συχνότητας ατυχημάτων σε όλες μας τις εγκαταστάσεις και η συνεχής προσπάθεια ελαχιστοποίησής τους. Οι παραπάνω προσπάθειες έχουν αποφέρει σημαντικές βελτιώσεις στις επιδώσεις μας σε θέματα υγείας και ασφάλειας με τους δείκτες τραυματισμών και σοβαρότητας τραυματισμών να μειώνονται σε σχέση με το 2018. Συγκεκριμένα, το 2019 ο ρυθμός τραυματισμών ανά 1000 ώρες εργασίας ήταν 0,31% (μειωμένος κατά 46% σε σχέση με το 2018) και ο ρυθμός σοβαρότητας 0,29% (μειωμένος κατά 57% σε σχέση με το 2018) 7.4. Εκπαίδευση εργαζομένων και επαγγελματική εξέλιξη Στη Frigoglass αναγνωρίζουμε τη σημαντικότητα της εκπαίδευσης και εξέλιξης των εργαζομένων. Προσπαθούμε συνεχώς να παρέχουμε στους ανθρώπους μας τόσο τη δυνατότητα να αναπτύσσονται ως επαγγελματίες όσο και τους πόρους που απαιτούνται για την επαγγελματική τους εξέλιξη. Η εταιρεία φροντίζει όλοι οι εργαζόμενοι να διαθέτουν τις δεξιότητες και τις γνώσεις που απαιτούνται για την εκτέλεση των καθηκόντων τους. Η Frigoglass επενδύει συστηματικά στην εκπαίδευση των εργαζομένων παρέχοντας μία ευρεία γκάμα ευκαιριών εκπαίδευσης. Βλέπουμε την εκπαίδευση των εργαζομένων ως σημαντικό στοιχείο της επιτυχίας μας καθώς ευθυγραμμίζει δράσεις και στόχους. Η εταιρεία δίνει έμφαση στην ανάπτυξη τεχνικών δεξιοτήτων και είναι αφοσιωμένη στο να υποστηρίζει την επαγγελματική τους εξέλιξη. Επίσης, παρέχουμε εκπαίδευση σε θέματα όπως είναι η καταπολέμηση διαφθοράς, αντιανταγωνιστικής συμπεριφοράς και τα ανθρώπινα δικαιώματα, που έχουν στόχο να ενισχύσουν την ισότητα και τη δικαιοσύνη στο εργασιακό περιβάλλον. Ο μέσος αριθμός ωρών συμμετοχής των εργαζομένων σε προγράμματα επιμόρφωσης το 2019 ήταν 29. Το 2019 ήταν η δεύτερη χρονιά λειτουργίας του “Frigoglass Academy”, της ψηφιακής πλατφόρμας που παρέχει μια ευρεία γκάμα εκπαιδευτικών προγραμμάτων στους εργαζομένους μας. Το πρόγραμμα απευθύνεται σε όλους τους μόνιμους εργαζομένους μας με πρόσβαση σε ηλεκτρονικό υπολογιστή ενώ τα επόμενα χρόνια πρόκειται να καλύπτει και αυτούς χωρίς πρόσβαση. Το πρόγραμμα προσφέρει εκτενή εκπαίδευση στον Κώδικα Εταιρικής Δεοντολογίας, τις αξίες, τις βασικές πολιτικές λειτουργίας μας, π.χ. Ανθρώπινα Δικαιώματα, Εργασία, Περιβάλλον, Speak‐up και Υγεία και Ασφάλεια. 72 Οι αξιολογήσεις επίδοσης αποτελούν ακόμα ένα βασικό στοιχείο για την εξέλιξη των εργαζομένων. Στη Frigoglass, οι αξιολογήσεις πραγματοποιούνται δύο φορές τον χρόνο και δίνουν στους ανθρώπους μας την ευκαιρία να παρέχουν και να λαμβάνουν ανατροφοδότηση μέσω εξατομικευμένης καθοδήγησης. Το 100% των εργαζομένων που έχουν θέση ευθύνης ή συμμετέχουν στη διοίκηση αξιολογούνται σε ετήσια βάση με βάση προκαθορισμένα και προσυμφωνημένα κριτήρια απόδοσης. Η διαχείριση των αναγκών και των ενεργειών για επαγγελματική εξέλιξη συνήθως πραγματοποιείται με ανεπίσημες συναντήσεις και καθοδήγηση, ενώ ταυτόχρονα ακούμε με προσοχή τη γνώμη των εργαζομένων μας για το πώς μπορούμε να επιτύχουμε την εκπλήρωση των επαγγελματικών τους φιλοδοξιών. Στον παρακάτω πίνακα παρουσιάζονται τα στοιχεία των προσλήψεων και των αποχωρήσεων για το 2019: 2019 Σύνολο νέων προσλήψεων 19 96 20 2 ‐ 944* 96* 9 1.186 Κεντρικά γραφεία Νιγηρία Ινδία Ινδονήσια Ελλάδα Ρουμανία Ρωσία Νότια Αφρική Σύνολο % των εργαζομένων 22,4% 11,9% 8,4% 1,1% ‐ 81% 12,4% 3,4% 34% *Οι νέες προσλήψεις αντικατοπτρίζουν την αύξηση στις βάρδιες παραγωγής το 2019 73 2019 Οικειοθελείς αποχωρήσεις Κεντρικά γραφεία Νιγηρία Ινδία Ινδονήσια Ελλάδα Ρουμανία Ρωσία Νότια Αφρική Σύνολο 5 13 16 3 ‐ 741 44 3 825 Μετά τιμής, Το Διοικητικό Συμβούλιο 74 Σύνολο αποχωρήσεων, συμπεριλαμβανομένων απολύσεων και λήξεων συμβάσεων 10 32 19 3 ‐ 887 45 22 1.018