ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΈΚΘΕΣΗ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 Σύμφωνα με το άρθ. 4 του ν. 3556/2007 ΕΛΒΑΛΧΑΛΚΟΡ ΕΛΛΗΝΙΚΗ BIOMHXANIA ΧΑΛΚΟΥ ΚΑΙ ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΥ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Γ.Ε.ΜΗ.: 303401000 ΑΡ.Μ.Α.Ε.:2836/06/B/86/48 ΕΔΡΑ: Λ. Μεσογείων 2-4, Πύργος Αθηνών Πίνακας Περιεχομένων ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 2 ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΜΕΛΩΝ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ 1 ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ 2 ΜΗ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ 13 ΕΠΕΞΗΓΗΜΑΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ 26 ΔΗΛΩΣΗ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ 28 ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΜΕΛΩΝ Δ.Σ. 34 Έκθεση Ελέγχου επί των Ατομικών και Ενοποιημένων Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων 37 ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ (ΟΜΙΛΟΥ ΚΑΙ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ) ΤΗΣ 31ΗΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΔΙΕΘΝΗ ΠΡΟΤΥΠΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΦΟΡΑΣ 43 Ι. Κατάσταση Οικονομικής Θέσης 46 II. Κατάσταση Λογαριασμού Αποτελεσμάτων 47 IIΙ. Κατάσταση Λοιπών Συνολικών Εισοδημάτων 48 IV. Κατάσταση Μεταβολών Ιδίων Κεφαλαίων 49 V. Κατάσταση Ταμειακών Ροών 51 1. Σύσταση και Δραστηριότητες Ομίλου 52 2. Βάση σύνταξης των Οικονομικών Καταστάσεων 52 3. Νέα πρότυπα 53 4. Σημαντικές λογιστικές αρχές 4.1. Βάση ενοποίησης 4.2. Ξένο νόμισμα 4.3. Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία και υποχρεώσεις 4.4. Παράγωγα και λογιστική αντιστάθμισης 4.5. Μετοχικό κεφάλαιο 4.6. Ενσώματα πάγια περιουσιακά στοιχεία 4.7. Άυλα Περιουσιακά Στοιχεία 4.8. Επενδύσεις σε ακίνητα 4.9. Διακρατούμενα-προς-πώληση 4.10. Αποθέματα 4.11. Απομείωση 4.12. Παροχές στο προσωπικό 4.13. Προβλέψεις 55 55 56 57 58 58 58 59 59 60 60 60 61 62 4.14. 4.15. 4.16. 4.17. 4.18. 4.19. 4.20. 4.21. Έσοδα Κρατικές Επιχορηγήσεις Μισθώσεις Φόρος Εισοδήματος Πληροφόρηση ανά τομέα Κέρδη Ανά Μετοχή Κόστος δανεισμού Στρογγυλοποίηση 62 62 63 63 64 64 64 64 5. Πληροφόρηση κατά τομέα 64 6. Έσοδα 67 7. Λοιπά λειτουργικά έσοδα και έξοδα 68 8. Έξοδα κατά είδος 69 9. Χρηματοοικονομικά έξοδα – έσοδα 70 10. Ενσώματα πάγια περιουσιακά στοιχεία 71 11. Άυλα Περιουσιακά Στοιχεία 76 12. Επενδύσεις σε ακίνητα 78 13. Συμμετοχές 79 14. Λοιπές Επενδύσεις μη κυκλοφορούντος ενεργητικού 83 15. Φόρος εισοδήματος 84 16. Αποθέματα 87 17. Εμπορικές και Λοιπές Απαιτήσεις 88 18. Παράγωγα 89 19. Ταμειακά Διαθέσιμα και Ισοδύναμα Αυτών 89 20. Μετοχικό κεφάλαιο και αποθεματικά 90 21. Κέρδη ανά μετοχή 91 22. Δάνεια και Υποχρεώσεις από Μισθώσεις 92 23. Υποχρεώσεις Παροχών Προσωπικού Λόγω Εξόδου από την Υπηρεσία 93 24. Επιχορηγήσεις 94 25. Προβλέψεις 94 26. Προμηθευτές και Λοιπές Υποχρεώσεις 95 27. Χρηματοοικονομικά Μέσα 95 28. Εύλογες αξίες χρηματοοικονομικών μέσων 103 29. Δεσμεύσεις 105 30. Ενδεχόμενες Υποχρεώσεις 105 31. Συναλλαγές με συνδεμένα μέρη 106 32. Αμοιβές ελεγκτών 107 33. Επίδραση του ΔΠΧΑ 16 107 34. Περιουσιακά Στοιχεία Διακρατούμενα προς Πώληση 110 35. EBITDA και a-EBITDA 110 36. Μεταγενέστερα γεγονότα 112 33 ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΜΕΛΩΝ Δ.Σ. Θεοδόσιος Παπαγεωργόπουλος, Πρόεδρος, εκτελεστικό μέλος Ο κ. Παπαγεωργόπουλος είναι πτυχιούχος του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών (πρώην ΑΣΟΕΕ), εργάζεται σε θυγατρικές της Viohalco από το 1962 και έχει διατελέσει Γενικός Διευθυντής του τομέα σωλήνων χαλκού της ΕΛΒΑΛΧΑΛΚΟΡ από το 1973 έως το 2004. Από το 2004 κατέχει τη θέση του προέδρου του Δ.Σ. της ΕΛΒΑΛΧΑΛΚΟΡ. Κυριακόπουλος Δημήτριος, Αντιπρόεδρος, εκτελεστικό μέλος Ο κ. Κυριακόπουλος είναι απόφοιτος του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, του City of London College και του British Institute of Marketing. Κατέχει τη θέση του Εκτελεστικού Αντιπροέδρου της ΕΛΒΑΛΧΑΛΚΟΡ και του Εκτελεστικού Αντιπροέδρου της Cenergy Holdings S.A. Εργάζεται στη Viohalco από το 2006, και έκτοτε κατέχει διάφορες διευθυντικές θέσεις, ανάμεσα στις οποίες Οικονομικός Διευθυντής της Viohalco και Αντιπρόεδρος Μη Σιδηρούχων Μετάλλων. Προ της Viohalco, είχε πολυετή σταδιοδρομία στην Pfizer/Warner Lambert, κατέχοντας τη θέση του Προέδρου Ευρώπης/ Μέσης Ανατολής/ Αφρικής της Adams (κλάδος ζαχαρωδών της Pfizer), του Προέδρου Καταναλωτικών Προϊόντων της Warner Lambert για Ιταλία/ Γαλλία/ Γερμανία, του Regional Director Μέσης Ανατολής/ Αφρικής και του Προέδρου και Διευθύνοντος Συμβούλου της Warner Lambert στην Ελλάδα. Έχει επίσης διατελέσει Αναπληρωτής Διευθύνων Σύμβουλος της ΚΑΕ Α.Ε (Hellenic Duty Free Shops S.A.). Νικόλαος Κουδούνης, μη εκτελεστικό μέλος Ο κ. Κουδούνης είναι πτυχιούχος του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών (πρώην ΑΣΟΕΕ), εργάζεται σε θυγατρικές της Viohalco από το 1968 και έχει διατελέσει Οικονομικός Διευθυντής του τομέα έλασης αλουμινίου της ΕΛΒΑΛΧΑΛΚΟΡ (πρώην Ελβαλ) (1983), Γενικός Διευθυντής του τομέα έλασης αλουμινίου της ΕΛΒΑΛΧΑΛΚΟΡ (πρώην Ελβαλ) (2000), Διευθύνων Σύμβουλος στην Fitco ΑΕ (2004). Μετέχει ως εκτελεστικός σύμβουλος στο Δ.Σ. της ΕΛΒΑΛΧΑΛΚΟΡ Α.Ε., στην ΔΙΑΒΙΠΕΘΗΒ ΑΕ (πρόεδρος ΔΣ) και άλλων θυγατρικών της Viohalco. Επίσης διατελεί Πρόεδρος του Δ.Σ. του Συνδέσμου Βιομηχανιών Στερεάς Ελλάδας. Λάμπρος Βαρούχας, Γενικός Διευθυντής τομέα έλασης αλουμινίου και εκτελεστικό μέλος Ο κ. Βαρούχας είναι Ηλεκτρολόγος Μηχανικός ΕΜΠ και εργάζεται σε εταιρείες του τομέα έλασης αλουμινίου της ΕΛΒΑΛΧΑΛΚΟΡ (πρώην Ελβάλ) από το 1969. Έχει διατελέσει Διευθυντής Εργοστασίου, ενώ από το 1983 έως το 2004 είχε τη θέση του Τεχνικού Διευθυντή με την ευθύνη υλοποίησης και σχεδιασμού του Επενδυτικού Προγράμματος της Εταιρίας. Από το 2005 κατέχει τη θέση του Γενικού Διευθυντή του τομέα έλασης αλουμινίου της ΕΛΒΑΛΧΑΛΚΟΡ. Παράλληλα είναι μέλος ΔΣ και Υπεύθυνος επί Τεχνικών Θεμάτων της εταιρίας Bridgnorth Aluminium Ltd. Περικλής Σαπουντζής, Γενικός Διευθυντής κλάδου χαλκού και εκτελεστικό μέλος Ο κ. Σαπουντζής είναι Χημικός Μηχανικός, πτυχιούχος του Πολυτεχνείου του Μονάχου και κάτοχος διδακτορικού διπλώματος (TUM). Ανήκει στο στελεχιακό δυναμικό των εταιρειών της Viohalco από το 1995 όταν και προσελήφθη ως υπεύθυνος πωλήσεων στην Ελληνικά Καλώδια ΑΕ. Από το 1997 έως το 2000 διετέλεσε Εμπορικός Διευθυντής της Tepro Metall AG. Το 2000 ανέλαβε τη Γενική Διεύθυνση της ICME ECAB SA και το 2004 ανέλαβε την αντίστοιχη θέση της μητρικής Eλληνικά Καλώδια ΑΕ. Από το 2008 κατέχει τη θέση του Γενικού Διευθυντή του τομέα σωλήνων χαλκού της ΕΛΒΑΛΧΑΛΚΟΡ (πρώην Χαλκορ ΑΕ) και είναι μέλος του Δ.Σ. αυτής. Το 2020 ανέλαβε την Γενική Διεύθυνση του Κλάδου Χαλκού της ΕΛΒΑΛΧΑΛΚΟΡ και των θυγατρικών αυτής. Σπυρίδων Κοκκόλης, Διευθυντής Οικονομικών Υπηρεσιών Ομίλου και εκτελεστικό μέλος Ο κ. Κοκκόλης είναι οικονοµολόγος, πτυχιούχος του Οικονοµικού Πανεπιστηµίου Αθηνών (πρώην ΑΣΟΕΕ). Ανήκει στο στελεχιακό δυναµικό της Viohalco από το 1993 αρχικά ως εσωτερικός ελεγκτής. Το 2002 ορίστηκε Οικονομικός Διευθυντής του Ομίλου Χαλκόρ, και μετά την ολοκλήρωση της συγχώνευσης της Χαλκόρ με την Ελβάλ ως Διευθυντής Οικονομικών Υπηρεσιών του Ομίλου ΕΛΒΑΛΧΑΛΚΟΡ. Γεώργιος Κατσάμπας, μη εκτελεστικό μέλος Ο κ. Κατσάμπας είναι κάτοχος ΜΒΑ του πανεπιστημίου Strathclyde της Γλασκώβης. Ανήκει στο στελεχιακό δυναμικό της Viohalco και των θυγατρικών της όπου και εργάζεται από το 2007. Έχει διατελέσει διευθυντής αγορών αλουμινίου αρχικά στον τομέα έλασης αλουμινίου της ΕΛΒΑΛΧΑΛΚΟΡ (πρώην Ελβάλ) και στην συνέχεια διευθυντής αγορών αλουμινίου του ομίλου. Από το 2016 έχει αναλάβει την κεντρική διεύθυνση αγορών μη-σιδηρούχων μετάλλων & σκραπ της Viohalco, και το 2017 εξελέγη μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΛΒΑΛΧΑΛΚΟΡ (πρώην Χαλκόρ). Ευτύχιος Κοτσαμπασάκης, εκτελεστικό μέλος Ο κ. Κοτσαμπασάκης κατέχει τη θέση του Διοικητικού Διευθυντή της Χαλκόρ ΑΕ. Ανήκει στο στελεχιακό δυναμικό του θυγατρικών εταιρειών της Βιοχάλκο Α.Ε. από το 1965. Μετέχει στο Δ.Σ. της ΔΙΑ.ΒΙ.ΠΕ.ΘΗΒ. ΑΕ ως Αντιπρόεδρος και είναι ταμίας του Συνδέσμου Βιομηχανιών Βοιωτίας. 34 Κωνσταντίνος Κατσαρός, εκτελεστικό μέλος Ο κ. Κατσαρός είναι Μηχανολόγος–Ηλεκτρολόγος ΕΜΠ Αεροναυπηγός/Μηχανικός της Ecole Nationale Superieure d’ Aeronautique (Paris) και διδάκτωρ Μηχανικός του Πανεπιστημίου των Παρισίων. Εργάζεται στον τομέα έλασης αλουμινίου της ΕΛΒΑΛΧΑΛΚΟΡ (πρώην Ελβάλ) από το 1974 και ασχολείται κυρίως με την διεθνή ανάπτυξη του τομέα. Προηγουμένως εργάστηκε 6 χρόνια στην Pechiney στην Γαλλία. Είναι μέλος Δ.Σ. πολλών εταιρειών, πρόεδρος και αντιπρόεδρος της Ελληνικής Ένωσης Αλουμινίου και σήμερα είναι μέλος ΔΣ της Ευρωπαϊκής Ένωσης Αλουμινίου. Σταύρος Βολουδάκης, εκτελεστικό μέλος Ο κ. Βολουδάκης είναι Μηχανικός Παραγωγής και Διοίκησης με μεταπτυχιακό τίτλο σπουδών MSc in Artificial Intelligence ενώ κατέχει την θέση του Αναπληρωτή Γενικού Διευθυντή Οικονομικών-Διοικητικών λειτουργιών του τομέα έλασης αλουμινίου της ΕΛΒΑΛΧΑΛΚΟΡ (πρώην Ελβαλ). Εργάζεται στην ΕΛΒΑΛΧΑΛΚΟΡ και τις θυγατρικές της από το 2003. Επίσης κατέχει τη θέση του Προέδρου του ΔΣ της θυγατρικής ΒΙΟΜΑΛ Α.Ε. Παναγιώτης (Τάκης) Αθανασόπουλος, Ανεξάρτητο μη Εκτελεστικό Μέλος Ο κ. Παναγιώτης (Τάκης) Αθανασόπουλος , κάτοχος Bachelor of Science Μηχανολόγου Παραγωγής από το Institute of Technology Illinois και μεταπτυχιακών διπλωμάτων Masters και PhD στην Διοίκηση Επιχειρήσεων, διαθέτει μεγάλη επαγγελματική και ακαδημαϊκή εμπειρία στον τομέα της Διοίκησης Επιχειρήσεων και των Οικονομικών. Εκτός από την ακαδημαϊκή του πορεία σε πανεπιστήμια των ΗΠΑ, διετέλεσε Τακτικός Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς (1981) καθώς και Πρύτανης (1987-1990) του εν λόγω Πανεπιστημίου, στο οποίο είναι Ομότιμος Καθηγητής (1999). Στον επαγγελματικό τομέα κατέλαβε τα ανώτατα αξιώματα του Πρόεδρου και CEO της Toyota Ελλάς, της οποίας υπήρξε ιδρυτικό μέλος (1989-2000). Υπήρξε Εκτελεστικός Αντιπρόεδρος της Toyota Ευρώπης (2001-2006) και Managing Officer της Toyota Motor Corporation (Ιαπωνία, 2004-2006). Το 2007 του απονεμήθηκε το παράσημο του Ανατέλλοντος Ηλίου, Χρυσού και Αργυρού Αστέρα του Αυτοκράτορα της Ιαπωνίας. Ακόμη, διετέλεσε Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος της ΔΕΗ Α.Ε. (2007-2009), ενώ κατέλαβε ανώτατα αξιώματα και σε άλλες επιχειρήσεις. Τέλος, σήμερα είναι Πρόεδρος του ΙΟΒΕ, Πρόεδρος του Δ.Σ. της ΑΓΕΤ Ηρακλής (μέλος του Ομίλου LafargeHolcim), μέλος του Δ.Σ. της Union Motors LTD-Ισραήλ, μέλος του Δ.Σ. της Διεθνούς Διαφάνειας-Ελλάδα και Αντιπρόεδρος του Δ.Σ. της Neptune Lines Shipping and Managing Enterprises. Νικόλαος Γαλέτας, Ανεξάρτητο μη Εκτελεστικό Μέλος Ο κ. Νικόλαος Γαλέτας είναι απόφοιτος της Θεολογικής σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών με σπουδές στο Technische Hochschule Wien ενώ είναι πτυχιούχος μηχανικός της σχολής Ηλεκτρολόγων Μηχανολόγων του Ε.Μ.Π. Στη πολυετή καριέρα του ο κ. Γαλέτας έχει αναλάβει διευθυντικές θέσεις στην ΕΤΒΑ (Ελληνική Τράπεζα Βιομηχανικής Ανάπτυξης) στην Ε.Π.Α. (Εταιρεία Προγραμματισμού και Ανάπτυξης) στην ΕΤΕΒΑ (Εθνική Τράπεζα Επενδύσεων Βιομηχανικής Ανάπτυξης) στην οποία διετέλεσε και Γενικός Διευθυντής. Ο κ. Γαλέτας έχει επίσης διατελέσει Σύμβουλος Διοίκησης στην ΕΤΕΒΑ και στην EFG Εurobank Properties ΑΕ, ενώ υπήρξε μέλος ΔΣ σε πλειάδα εταιρειών μεταξύ των οποίων οι EFG Eurobank Properties ΑΕΑΑΠ και ΕΡΤ (αντιπρόεδρος), καθώς και σε διάφορες θυγατρικές εταιρίες του Ομίλου ΕΤΕΒΑ στις οποίες ανέλαβε τη θέση του Προέδρου του ΔΣ κατά την πολυετή σταδιοδρομία του στον οργανισμό αυτό. Επιπλέον την περίοδο 1990-92 προσέφερε συμβουλευτικές υπηρεσίες στους Υπουργούς Εσωτερικών, Γεωργίας και Συντονισμού. Ο κ. Γαλέτας είναι επίσης μέλος των Δ.Σ. αρκετών εταιριών της Viohalco. Thomas George Sofis, Ανεξάρτητο μη εκτελεστικό μέλος Ο κ. Thomas George Sofis είναι απόφοιτος της στρατιωτικής ακαδημίας West Point των Η.Π.Α. και ξεκίνησε την καριέρα του υπηρετώντας ως πιλότος της Αεροπορίας των ΗΠΑ. Στην συνέχεια ανέλαβε διοικητικές θέσεις του τμήματος προμηθειών των ACF Industries και Westinghouse Corporation . Κατά τη διάρκεια της πολυετούς καριέρας του ανέλαβε διευθυντικές θέσεις στις Reynolds Metal Co., Findal SRL και διετέλεσε εμπορικός αντιπρόσωπος των προϊόντων της ΕΛΒΑΛ για την Ιταλία. Ναταλία Νικολαΐδη, Ανεξάρτητο μη εκτελεστικό μέλος H κα. Νικολαΐδη είναι κάτοχος διδακτορικού και μεταπτυχιακού διπλώματος στις Διεθνείς σπουδές (JD/MSFS) στο Πανεπιστήμιο του Georgetown και πτυχίου στα Οικονομικά από το Πανεπιστήμιο του Yale. Επιπλέον, είναι κάτοχος διπλώματος στο Ευρωπαϊκό δίκαιο από College d’Europe της Bruges του Βελγίου. Η κα. Νικολαΐδη κατέχει τη θέση του γενικού συμβούλου της Credit Suisse παγκοσμίως για το τμήμα επενδυτικής τραπεζικής και κεφαλαιαγορών, και προ του 2014 διετέλεσε επικεφαλής του νομικού τμήματος της επενδυτικής τραπεζικής της Credit Suisse για την ζώνη των EMEA. Η κα. Νικολαΐδη εξελέγη μη εκτελεστικό μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΛΒΑΛΧΑΛΚΟΡ τον Δεκέμβριο του 2018. 35 Ηλίας Στασινόπουλος, μη εκτελεστικό μέλος Ο κ. Ηλίας Στασινόπουλος είναι κάτοχος διδακτορικού διπλώματος από το Technical University of Clausthal-Zellerfeld της Γερμανία και εργάζεται στην LHoist Group της Γερμανίας από το 1994 σε διευθυντικές θέσεις ευθύνης. Ομιλεί εκτός από Ελληνικά, Αγγλικά, Γαλλικά,Γερμανικά Ο Αντιπρόεδρος του Δ.Σ. Ο Γενικός Διευθυντής του Κλάδου Χαλκού και Μέλος Δ.Σ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΠΕΡΙΚΛΗΣ ΣΑΠΟΥΝΤΖΗΣ Ο Αναπληρωτής Γενικός Διευθυντής του τομέα Έλασης Αλουμινίου και Μέλος Δ.Σ ΣΤΑΥΡΟΣ ΒΟΛΟΥΔΑΚΗΣ Οικονομικός Διευθυντής του Ομίλου και Μέλος του Δ.Σ. ΣΠΥΡΙΔΩΝ ΚΟΚΚΟΛΗΣ 36 ΕΚΘΕΣΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΥ ΟΡΚΩΤΟΥ ΕΛΕΓΚΤΗ ΛΟΓΙΣΤΗ Προς τους Μετόχους της Εταιρείας «ΕΛΒΑΛΧΑΛΚΟΡ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΧΑΛΚΟΥ ΚΑΙ ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΥ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ» Έκθεση ελέγχου επί των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Γνώμη Έχουμε ελέγξει τις εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις της Εταιρείας «ΕΛΒΑΛΧΑΛΚΟΡ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΧΑΛΚΟΥ ΚΑΙ ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΥ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ», οι οποίες αποτελούνται από την εταιρική και ενοποιημένη κατάσταση οικονομικής θέσης της 31ης Δεκεμβρίου 2019, τις εταιρικές και ενοποιημένες καταστάσεις λογαριασμού αποτελεσμάτων, συνολικών εισοδημάτων, μεταβολών ιδίων κεφαλαίων και ταμειακών ροών της χρήσεως που έληξε την ημερομηνία αυτή, καθώς και τις σημειώσεις επί των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων που περιλαμβάνουν και περίληψη των σημαντικών λογιστικών πολιτικών. Κατά τη γνώμη μας, οι συνημμένες εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις παρουσιάζουν εύλογα, από κάθε ουσιώδη άποψη, την εταιρική και ενοποιημένη χρηματοοικονομική θέση της Εταιρείας και του Ομίλου κατά την 31η Δεκεμβρίου 2019, την εταιρική και ενοποιημένη χρηματοοικονομική τους επίδοση και τις εταιρικές και ενοποιημένες ταμειακές τους ροές, για τη χρήση που έληξε την ημερομηνία αυτή, σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (ΔΠΧΑ), όπως αυτά έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση και συνάδουν με τις κανονιστικές απαιτήσεις του Ν. 4548/2018. Βάση γνώμης Διενεργήσαμε τον έλεγχό μας σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Ελέγχου (ΔΠΕ), που έχουν ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία. Οι ευθύνες μας, σύμφωνα με τα πρότυπα αυτά περιγράφονται περαιτέρω στο τμήμα της έκθεσής μας «Ευθύνες ελεγκτή για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων». Πιστεύουμε ότι τα ελεγκτικά τεκμήρια που έχουμε αποκτήσει είναι επαρκή και κατάλληλα να παρέχουν βάση για τη γνώμη μας. Ανεξαρτησία του Ελεγκτή Καθ’ όλη τη διάρκεια του διορισμού μας έχουμε παραμείνει ανεξάρτητοι από την Εταιρεία και τον Όμιλο, σύμφωνα με τον Κώδικα Δεοντολογίας για Επαγγελματίες Ελεγκτές του Συμβουλίου Διεθνών Προτύπων Δεοντολογίας Ελεγκτών (Κώδικας ΣΔΠΔΕ) που έχει ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία, καθώς και τις απαιτήσεις δεοντολογίας του Ν. 4449/2017 και του Κανονισμού ΕΕ 537/2014, που σχετίζονται με τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών/οικονομικών καταστάσεων στην Ελλάδα. Έχουμε εκπληρώσει τις δεοντολογικές μας υποχρεώσεις σύμφωνα με το Ν. 4449/2017, τον Κανονισμό ΕΕ 537/2014 και τις απαιτήσεις του Κώδικα ΣΔΠΔΕ. Δηλώνουμε ότι οι μη ελεγκτικές μας υπηρεσίες προς την Εταιρεία και τις θυγατρικές της παρασχέθηκαν σύμφωνα με τους προαναφερόμενους όρους της ισχύουσας νομοθεσίας και ότι δεν έχουμε παράσχει μη ελεγκτικές υπηρεσίες οι οποίες απαγορεύονται από το άρθρο 5 παρ.(1) του Κανονισμού ΕΕ 537/2014. 1 of 6 Οι μη ελεγκτικές υπηρεσίες που έχουμε παράσχει στην Εταιρεία και στις θυγατρικές της, κατά τη διάρκεια της χρήσεως που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 γνωστοποιούνται στη Σημείωση 32 των συνημμένων εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων. Κύρια θέματα ελέγχου Τα κύρια θέματα ελέγχου είναι εκείνα τα θέματα που, κατά την επαγγελματική μας κρίση, ήταν εξέχουσας σημασίας στον έλεγχό μας επί των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων της τρέχουσας χρήσεως. Τα θέματα αυτά αντιμετωπίστηκαν στο πλαίσιο του ελέγχου των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων ως σύνολο, για τη διαμόρφωση της γνώμης μας επί αυτών και δεν εκφέρουμε ξεχωριστή γνώμη για τα θέματα αυτά. Κύριο θέμα ελέγχου Δανειακές Υποχρεώσεις (Εταιρικές και Ενοποιημένες Οικονομικές Καταστάσεις) Όπως αναφέρεται στη Σημείωση 22 των συνημμένων οικονομικών καταστάσεων, ο Όμιλος κατά την 31 Δεκεμβρίου 2019 είχε δανειακές υποχρεώσεις συνολικού ποσού Ευρώ 615 εκ., εκ των οποίων ποσό Ευρώ 74.6 εκ. αφορούσε δόσεις μακροπρόθεσμων και ομολογιακών δανείων και υποχρεώσεις μίσθωσης, οι οποίες ήταν βραχυπρόθεσμης λήξης κατά την ημερομηνία του ισολογισμού. Oι συμβάσεις των μακροπρόθεσμων και ομολογιακών δανείων του Ομίλου περιέχουν την υποχρέωση τήρησης αριθμοδεικτών και άλλους όρους, όπως ρήτρες μεταβολής του ελέγχου του Ομίλου. Όπως αναφέρεται στη σημείωση 22 των συνημμένων οικονομικών καταστάσεων, ο Όμιλος εντός του 2019 υπέγραψε καινούργιες ομολογιακές και δανειακές συμβάσεις συνολικού ποσού Ευρώ 87 εκ. και συμφώνησε την επέκταση αποπληρωμής υφιστάμενων δανείων συνολικού ύψους Ευρώ 70.5 εκ. Για την αξιολόγηση της εξέλιξης των αναχρηματοδοτήσεων και των διαθέσιμων μελλοντικών ταμειακών ροών του Ομίλου, απαιτήθηκαν παραδοχές και εκτιμήσεις από τη Διοίκηση. Τέλος, ο κίνδυνος μη συμμόρφωσης του Ομίλου με τους όρους των δανειακών συμβάσεων αποτελούσε υψηλό ελεγκτικό κίνδυνο. Για τους λόγους αυτούς επικεντρωθήκαμε σε αυτή την περιοχή ελέγχου. 2 of 6 Πως αντιμετωπίστηκε το κύριο θέμα ελέγχου στον έλεγχό μας Διενεργήσαμε τις ακόλουθες ελεγκτικές διαδικασίες: Λάβαμε τις δανειακές συμβάσεις των μακροπρόθεσμων και ομολογιακών δανείων και κατανοήσαμε τους όρους των συμβάσεων. Επαναυπολογίσαμε τους χρηματoοικονομικούς δείκτες και επιβεβαιώσαμε την αξιολόγηση της διοίκησης ως προς τη συμμόρφωση με τους δείκτες αυτούς. Εξετάσαμε τη λογιστική απεικόνηση των νέων και τροποποιημενων σύμβασεων των κύριων δανείων. Εξετάσαμε τις βασικές παραδοχές, που χρησιμοποιήθηκαν στις μελλοντικές ταμειακές ροές του Ομίλου. Αξιολογήσαμε την αξιοπιστία των προβλέψεων της Διοίκησης, μέσω της σύγκρισης της πραγματικής απόδοσης, σε σχέση με προηγούμενες προβλέψεις. Εξετάσαμε την μαθηματική ακρίβεια των μοντέλων ταμειακών ροών και συμφωνήσαμε τα σχετικά στοιχεια με τους εγκεκριμένους οικονομικούς προυπολογισμούς. Αξιολογήσαμε την εκτίμηση της Διοίκησης ως προς την επάρκεια μελλοντικών ταμειακών ροών για την αποπληρωμή των δανειακών υποχρεώσεων του Ομίλου. Με βάση τις διαδικασίες που διενεργήσαμε, δεν εντοπίσαμε εξαιρέσεις ως προς την αναγνώριση, επιμέτρηση και ταξινόμηση των δανειακών υποχρεώσεων και θεωρήσαμε ότι οι παραδοχές και εκτιμήσεις της Διοίκησης βρίσκονταν εντός λογικού εύρους. Διαπιστώσαμε ότι οι σχετικές γνωστοποιήσεις που περιλαμβάνονται στις οικονομικές καταστάσεις ήταν επαρκείς. Άλλες Πληροφορίες Τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου είναι υπεύθυνα για τις Άλλες Πληροφορίες. Οι Άλλες Πληροφορίες, που περιέχονται στην προβλεπόμενη από το Ν. 3556/2007 Ετήσια Οικονομική Έκθεση, είναι οι Δηλώσεις των Μελών του Διοικητικού Συμβουλίου, η Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου, η Επεξηγηματική Έκθεση Διοικητικού Συμβουλίου, η Δήλωση Εταιρικής Διακυβέρνησης και η Μη Χρηματοοικονομική Πληροφόρηση (αλλά δεν περιλαμβάνουν τις οικονομικές καταστάσεις και την έκθεση ελέγχου επί αυτών), τις οποίες λάβαμε πριν από την ημερομηνία της παρούσας έκθεσης ελεγκτή. Η γνώμη μας επί των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων δεν καλύπτει τις Άλλες Πληροφορίες και, εκτός των όσων ρητά αναφέρουμε στο παρόν τμήμα της Έκθεσής μας δεν εκφράζουμε γνώμη ελέγχου ή άλλης διασφάλισης επί αυτών. Σε σχέση με τον έλεγχό μας επί των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων, η ευθύνη μας είναι να αναγνώσουμε τις Άλλες Πληροφορίες και με τον τρόπο αυτό να εξετάσουμε εάν οι Άλλες Πληροφορίες είναι ουσιωδώς ασυνεπείς με τις εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις ή τη γνώση που αποκτήσαμε κατά τον έλεγχο ή αλλιώς φαίνεται να είναι ουσιωδώς εσφαλμένες. Εξετάσαμε εάν η Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου περιλαμβάνει τις γνωστοποιήσεις οι οποίες απαιτούνται από το Ν. 4548/2018, και ότι έχει συνταχθεί η προβλεπόμενη από το άρθρο 152 του Ν. 4548/2018 Δήλωση Εταιρικής Διακυβέρνησης. Με βάση τις εργασίες που εκτελέσαμε κατά τον έλεγχο μας, κατά τη γνώμη μας: Τα πληροφοριακά στοιχεία που περιλαμβάνονται στην Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου της χρήσης που έληξε την 31/12/2019 αντιστοιχούν στις συνημμένες εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις, Η Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου έχει καταρτισθεί σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές απαιτήσεις των άρθρων 150,151,153 και 154 του Ν. 4548/2018, Η Δήλωση Εταιρικής Διακυβέρνησης παρέχει τα πληροφοριακά στοιχεία που αναφέρονται στις περιπτώσεις γ και δ της παραγράφου 1 του άρθρου 152 του Ν. 4548/2018. Επιπλέον με βάση τη γνώση και κατανόηση που αποκτήσαμε κατά το έλεγχό μας, για την Εταιρεία και τον Όμιλο «ΕΛΒΑΛΧΑΛΚΟΡ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΧΑΛΚΟΥ ΚΑΙ ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΥ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ» και το περιβάλλον τους, είμαστε υποχρεωμένοι να αναφέρουμε εάν έχουμε εντοπίσει ουσιώδεις ανακρίβειες στην Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού της Συμβουλίου και στις Άλλες Πληροφορίες τις οποίες λάβαμε πριν από την ημερομηνία της παρούσας έκθεσης ελεγκτή. Δεν έχουμε να αναφέρουμε τίποτα σχετικά με το θέμα αυτό. Ευθύνες του Διοικητικού Συμβουλίου και των υπευθύνων για τη διακυβέρνηση επί των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Το Διοικητικό Συμβούλιο έχει την ευθύνη για την κατάρτιση και εύλογη παρουσίαση των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ, όπως αυτά έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση, τις απαιτήσεις του Ν. 4548/2018, όπως και για εκείνες τις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου που το Διοικητικό Συμβούλιο καθορίζει ως απαραίτητες, ώστε να καθίσταται δυνατή η κατάρτιση εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων απαλλαγμένων από ουσιώδες σφάλμα, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος. 3 of 6 Κατά την κατάρτιση των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων, το Διοικητικό Συμβούλιο είναι υπεύθυνο για την αξιολόγηση της ικανότητας της Εταιρείας και του Ομίλου να συνεχίσουν τις δραστηριότητες τους, γνωστοποιώντας όπου συντρέχει τέτοια περίπτωση, τα θέματα που σχετίζονται με τη συνεχιζόμενη δραστηριότητα και τη χρήση της λογιστικής βάσης της συνεχιζόμενης δραστηριότητας, εκτός και εάν το Διοικητικό Συμβούλιο είτε προτίθεται να ρευστοποιήσει την Εταιρεία και τον Όμιλο ή να διακόψει τις δραστηριότητες τους ή δεν έχει άλλη ρεαλιστική εναλλακτική επιλογή από το να προχωρήσει σ ’αυτές τις ενέργειες. Οι υπεύθυνοι για τη διακυβέρνηση έχουν την ευθύνη εποπτείας της διαδικασίας χρηματοοικονομικής αναφοράς της Εταιρείας και του Ομίλου. Ευθύνες ελεγκτή για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Οι στόχοι μας είναι να αποκτήσουμε εύλογη διασφάλιση για το κατά πόσο οι εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις, στο σύνολο τους, είναι απαλλαγμένες από ουσιώδες σφάλμα, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος και να εκδώσουμε έκθεση ελεγκτή, η οποία περιλαμβάνει τη γνώμη μας. Η εύλογη διασφάλιση συνιστά διασφάλιση υψηλού επιπέδου, αλλά δεν είναι εγγύηση ότι ο έλεγχος που διενεργείται σύμφωνα με τα ΔΠΕ, που έχουν ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία, θα εντοπίζει πάντα ένα ουσιώδες σφάλμα, όταν αυτό υπάρχει. Σφάλματα δύναται να προκύψουν από απάτη ή από λάθος και θεωρούνται ουσιώδη όταν, μεμονωμένα ή αθροιστικά, θα μπορούσε εύλογα να αναμένεται ότι θα επηρέαζαν τις οικονομικές αποφάσεις των χρηστών, που λαμβάνονται με βάση αυτές τις εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις. Ως καθήκον του ελέγχου, σύμφωνα με τα ΔΠΕ που έχουν ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία, ασκούμε επαγγελματική κρίση και διατηρούμε επαγγελματικό σκεπτικισμό καθ’ όλη τη διάρκεια του ελέγχου. Επίσης: • Εντοπίζουμε και αξιολογούμε τους κινδύνους ουσιώδους σφάλματος στις εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος, σχεδιάζοντας και διενεργώντας ελεγκτικές διαδικασίες που ανταποκρίνονται στους κινδύνους αυτούς και αποκτούμε ελεγκτικά τεκμήρια που είναι επαρκή και κατάλληλα για να παρέχουν βάση για την γνώμη μας. Ο κίνδυνος μη εντοπισμού ουσιώδους σφάλματος που οφείλεται σε απάτη είναι υψηλότερος από αυτόν που οφείλεται σε λάθος, καθώς η απάτη μπορεί να εμπεριέχει συμπαιγνία, πλαστογραφία, εσκεμμένες παραλείψεις, ψευδείς διαβεβαιώσεις ή παράκαμψη των δικλίδων εσωτερικού ελέγχου. • Κατανοούμε τις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου που σχετίζονται με τον έλεγχο, με σκοπό το σχεδιασμό ελεγκτικών διαδικασιών κατάλληλων για τις περιστάσεις, αλλά όχι με σκοπό την διατύπωση γνώμης επί της αποτελεσματικότητας των δικλίδων εσωτερικού ελέγχου της Εταιρείας και του Ομίλου. • Αξιολογούμε την καταλληλότητα των λογιστικών πολιτικών και μεθόδων που χρησιμοποιήθηκαν και το εύλογο των λογιστικών εκτιμήσεων και των σχετικών γνωστοποιήσεων που έγιναν από το Διοικητικό Συμβούλιο. 4 of 6 • Αποφαινόμαστε για την καταλληλότητα της χρήσης από το Διοικητικό Συμβούλιο της λογιστικής αρχής της συνεχιζόμενης δραστηριότητας και με βάση τα ελεγκτικά τεκμήρια που αποκτήθηκαν για το εάν υπάρχει ουσιώδης αβεβαιότητα σχετικά με γεγονότα ή συνθήκες που μπορεί να υποδηλώνουν ουσιώδη αβεβαιότητα ως προς την ικανότητα της Εταιρείας και του Ομίλου να συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους. Εάν συμπεράνουμε ότι υφίσταται ουσιώδης αβεβαιότητα, είμαστε υποχρεωμένοι στην έκθεση ελεγκτή να επιστήσουμε την προσοχή στις σχετικές γνωστοποιήσεις των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων ή εάν αυτές οι γνωστοποιήσεις είναι ανεπαρκείς να διαφοροποιήσουμε τη γνώμη μας. Τα συμπεράσματά μας βασίζονται σε ελεγκτικά τεκμήρια που αποκτώνται μέχρι την ημερομηνία της έκθεσης ελεγκτή. Ωστόσο, μελλοντικά γεγονότα ή συνθήκες ενδέχεται να έχουν ως αποτέλεσμα η Εταιρεία και ο Όμιλος να παύσουν να λειτουργούν ως συνεχιζόμενη δραστηριότητα. • Αξιολογούμε τη συνολική παρουσίαση, τη δομή και το περιεχόμενο των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων, συμπεριλαμβανομένων των γνωστοποιήσεων, καθώς και το κατά πόσο οι εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις απεικονίζουν τις υποκείμενες συναλλαγές και τα γεγονότα με τρόπο που επιτυγχάνεται η εύλογη παρουσίαση. • Συγκεντρώνουμε επαρκή και κατάλληλα ελεγκτικά τεκμήρια αναφορικά με την χρηματοοικονομική πληροφόρηση των οντοτήτων ή των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων εντός του Ομίλου για την έκφραση γνώμης επί των εταιρικών και των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων. Είμαστε υπεύθυνοι για την καθοδήγηση, την επίβλεψη και την εκτέλεση του ελέγχου της Εταιρείας και του Ομίλου. Παραμένουμε αποκλειστικά υπεύθυνοι για την ελεγκτική μας γνώμη. Μεταξύ άλλων θεμάτων, κοινοποιούμε στους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση, το σχεδιαζόμενο εύρος και το χρονοδιάγραμμα του ελέγχου, καθώς και σημαντικά ευρήματα του ελέγχου, συμπεριλαμβανομένων όποιων σημαντικών ελλείψεων στις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου εντοπίζουμε κατά τη διάρκεια του ελέγχου μας. Επιπλέον, δηλώνουμε προς τους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση ότι έχουμε συμμορφωθεί με τις σχετικές απαιτήσεις δεοντολογίας περί ανεξαρτησίας και γνωστοποιούμε προς αυτούς όλες τις σχέσεις και άλλα θέματα που μπορεί εύλογα να θεωρηθεί ότι επηρεάζουν την ανεξαρτησία μας και τα σχετικά μέτρα προστασίας, όπου συντρέχει περίπτωση. Από τα θέματα που γνωστοποιήθηκαν στους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση, καθορίζουμε τα θέματα εκείνα που ήταν εξέχουσας σημασίας για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων της τρέχουσας περιόδου και ως εκ τούτου αποτελούν τα κύρια θέματα ελέγχου. Περιγράφουμε τα θέματα αυτά στην έκθεση ελεγκτή. 5 of 6 Έκθεση επί άλλων νομικών και κανονιστικών απαιτήσεων 1. Συμπληρωματική Έκθεση προς την Επιτροπή Ελέγχου Η γνώμη μας επί των συνημμένων εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων είναι συνεπής με την προβλεπόμενη από το άρθρο 11 του Κανονισμού ΕΕ 537/2014 Συμπληρωματική Έκθεσή μας προς την Επιτροπή Ελέγχου της Εταιρείας. 2. Διορισμός Ελεγκτή Διοριστήκαμε για πρώτη φορά ως Ορκωτοί Ελεγκτές Λογιστές της Εταιρείας με την από 26/05/2017 απόφαση της ετήσιας τακτικής γενικής συνέλευσης των μετόχων. Ο διορισμός μας έχει αδιαλείπτως ανανεωθεί, καλύπτοντας μια συνολική περίοδο ελέγχου 3 ετών, με βάση τις κατ’ έτος λαμβανόμενες αποφάσεις της τακτικής γενικής συνέλευσης των μετόχων. ΠραϊςγουώτερχαουςΚούπερς Ανώνυμη Ελεγκτική εταιρεία Αθήνα, 12 Μαρτίου 2020 Ο Ορκωτός Ελεγκτής Λογιστής Λ. Κηφισίας 268, 152 32 Χαλάνδρι ΑΜ ΣΟΕΛ 113 Κωνσταντίνος Μιχαλάτος ΑΜ ΣΟΕΛ 17701 6 of 6 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31 Δεκεμβρίου 2019 Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις (Ομίλου και Εταιρείας) της 31ης Δεκεμβρίου 2019 σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ Ο ΓΕΝΙΚΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΧΑΛΚΟΥ ΚΑΙ ΜΕΛΟΣ Δ.Σ. Ο ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΓΕΝΙΚΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΤΟΥ ΤΟΜΕΑ ΕΛΑΣΗΣ ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΥ ΚΑΙ ΜΕΛΟΣ Δ.Σ Ο ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΤΟΥ ΟΜΙΛΟΥ ΚΑΙ ΜΕΛΟΣ Δ.Σ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΠΕΡΙΚΛΗΣ ΣΑΠΟΥΝΤΖΗΣ ΣΤΑΥΡΟΣ ΒΟΛΟΥΔΑΚΗΣ ΣΠΥΡΙΔΩΝ ΚΟΚΚΟΛΗΣ ΑΔΤ. AK 695653 ΑΔΤ. ΑK 121106 ΑΔΤ. ΑΕ 620963 ΑΔΤ. AN 659640 ΑΡ.ΑΔ. Α’ ΤΑΞΗΣ 20872 ΕΛΒΑΛXAΛΚΟΡ Α.Ε. Γ.Ε.ΜΗ.: 303401000 ΑΡ. ΜΗΤΡΩΟΥΑ.Ε.: 2836/06/B/86/48 Έδρα: Πύργος Αθηνών, Β΄ Κτίριο, Μεσογείων 2-4, 11527 Αθηνών 43 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31 Δεκεμβρίου 2019 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ I. ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΣΗΣ 46 II. ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΥ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ 47 III. ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΛΟΙΠΩΝ ΣΥΝΟΛΙΚΩΝ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΩΝ 48 IV. ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ 49 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ (συνέχεια) 50 V. ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΑΜΕΙΑΚΩΝ ΡΟΩΝ 51 VI. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ 52 1. Σύσταση και Δραστηριότητες Ομίλου 52 2. Βάση σύνταξης των οικονομικών καταστάσεων 52 3. Νέα πρότυπα 53 4. Σημαντικές λογιστικές αρχές 55 4.1 Βάση ενοποίησης 55 4.2 Ξένο νόμισμα 56 4.3 Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία και υποχρεώσεις 57 4.4 Παράγωγα και λογιστική αντιστάθμισης 58 4.5 Μετοχικό κεφάλαιο 58 4.6 Ενσώματα πάγια περιουσιακά στοιχεία 58 4.7 Άϋλα περιουσιακά στοιχεία 59 4.8 Επενδύσεις σε ακίνητα 59 4.9 Διακρατούμενα προς πώληση 60 4.10 Αποθέματα 60 4.11 Απομείωση 60 4.12 Παροχές στο προσωπικό 61 4.13 Προβλέψεις 62 4.14 Έσοδα 62 4.15 Κρατικές επιχορηγήσεις 62 4.16 Μισθώσεις 63 4.17 Φόρος εισοδήματος 63 4.18 Πληροφόρηση ανά τομέα 64 4.19 Κέρδη ανά μετοχή 64 4.20 Κόστος Δανεισμού 64 4.21. Στρογγυλοποίηση 64 5. Πληροφόρηση κατά τομέα 64 6. Έσοδα 67 7. Λοιπά λειτουργικά έσοδα και έξοδα 68 8. Έξοδα κατά είδος 69 9. Χρηματοοικονομικά έξοδα – έσοδα 70 10. Ενσώματα πάγια περιουσιακά στοιχεία 71 11. Άυλα περιουσιακά στοιχεία 76 12. Επενδύσεις σε ακίνητα 78 13. Συμμετοχές 79 14. Λοιπές επενδύσεις μη κυκλοφορούντος ενεργητικού 83 44 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31 Δεκεμβρίου 2019 15. Φόρος εισοδήματος 84 16. Αποθέματα 87 17. Εμπορικές και λοιπές απαιτήσεις 88 18. Παράγωγα 89 19. Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα αυτών 89 20. Μετοχικό κεφάλαιο και αποθεματικά 90 21. Κέρδη ανά μετοχή 91 22. Δάνεια και υποχρεώσεις από χρηματοδοτικές μισθώσεις 92 23. Υποχρεώσεις παροχών προσωπικού λόγω εξόδου από την υπηρεσία 93 24. Επιχορηγήσεις 94 25. Προβλέψεις 94 26. Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις 95 27. Χρηματοοικονομικά μέσα 95 28. Εύλογες αξίες χρηματοοικονομικών μέσων 103 29. Δεσμεύσεις 105 30. Ενδεχόμενες υποχρεώσεις 105 31. Συναλλαγές με συνδεδεμένα μέρη 106 32. Αμοιβές ελεγκτών 107 33. Επίδραση του ΔΠΧΑ 16 107 34. Περιουσιακά στοιχεία Διακρατούμενα‐προς‐Πώληση 110 35. EBITDA και a‐EBITDA 110 36. Μεταγενέστερα γεγονότα 112 45 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31 Δεκεμβρίου 2019 Ι. Κατάσταση Οικονομικής Θέσης ΟΜΙΛΟΣ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ Μη κυκλοφορούν ενεργητικό Ενσώματα πάγια Δικαίωμα χρήσης Περιουσιακών στοιχείων Άυλα περιουσιακά στοιχεία και υπεραξία Επενδύσεις σε ακίνητα Συμμετοχές σε θυγατρικές Συμμετοχές σε συγγενείς Λοιπές επενδύσεις Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις Παράγωγα Λοιπές απαιτήσεις Κυκλοφορούν ενεργητικό Αποθέματα Εμπορικές και Λοιπές απαιτήσεις Προκαταβολή φόρου εισοδήματος Παράγωγα Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα Περιουσιακά στοιχεία διακρατούμενα προς πώληση Σύνολο ενεργητικού ΙΔΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ Ίδια κεφάλαια αποδιδόμενα στους μετόχους Μετοχικό κεφάλαιο Αποθεματικό υπέρ το άρτιο Ίδιες μετοχές Αποθεματικά Συναλ. Διαφορών Αποθεματικά Κέρδη/ (ζημιές) εις νέον Κεφάλαιο αποδιδόμενο εις μετόχους της εταιρείας Δικαιώματα μειοψηφίας Σύνολο ιδίων κεφαλαίων ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις Δάνεια Υποχρεώσεις μίσθωσης Παράγωγα Αναβαλλόμενες φορολογικές υποχρεώσεις Υποχρεώσεις παροχών προσωπικού λόγω εξόδου από την υπηρεσία Επιχορηγήσεις Προβλέψεις Βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις Συμβατικές υποχρεώσεις Υποχρέωση από φόρο εισοδήματος Δάνεια Υποχρεώσεις μίσθωσης Παράγωγα Προβλέψεις Σύνολο υποχρεώσεων Σύνολο ιδίων κεφαλαίων και υποχρεώσεων Σημ.: 2019 € '000 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2018 € '000 2019 € '000 2018 € '000 813.265 19.274 79.983 6.589 0 85.801 3.611 1.167 1 2.629 1.012.320 720.564 76.527 6.838 82.846 3.853 1.717 3 2.650 894.998 469.952 215.700 1.577 949 48.688 736.865 4.495 1.753.680 519.218 218.286 191 3.115 34.241 775.050 4.495 1.674.543 146.344 65.030 - 146.344 65.030 - 146.344 65.030 - 146.344 65.030 - 20 305.261 230.553 747.188 14.084 761.272 281.103 224.310 716.788 13.679 730.468 315.592 200.460 727.427 727.427 291.906 202.634 705.914 705.914 22 440.374 11.813 12 58.783 17.929 17.365 1.410 547.685 372.905 11.511 101 58.024 15.584 19.602 1.410 479.136 361.663 10.502 12 48.950 12.776 9.811 1.260 444.972 299.841 11.511 101 47.714 11.270 11.067 1.260 382.763 258.979 8.722 13.099 158.595 3.798 1.369 162 444.723 992.408 1.753.680 244.506 9.238 14.178 191.225 2.328 3.301 162 464.939 944.075 1.674.543 10 33 11 12 13 13 14 15 18 17 16 17 18 19 34 20 20 22 18 15 23 24 25 26 22 22 18 25 543.612 17.292 71.068 20.045 264.672 80.965 1.682 1 2.374 1.001.710 459.754 70.447 19.591 251.472 82.661 3.853 3 2.473 890.253 300.058 343.286 195.619 200.317 861 2.202 16.243 22.470 512.781 568.275 1.514.491 1.458.528 211.850 209.222 6.802 7.425 12.087 9.520 107.005 137.984 3.091 2.328 1.147 3.263 110 110 342.093 369.852 787.065 752.614 1.514.491 1.458.528 Οι σημειώσεις που παρατίθενται στις σελίδες από 46 έως 112 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των Οικονομικών Καταστάσεων. Ο Όμιλος έχει εφαρμόσει το ΔΠΧΑ 16 χρησιμοποιώντας τη μέθοδο σωρευτικής επίδρασης. Σύμφωνα με τη μέθοδο αυτή, η συγκριτική πληροφορία δεν επαναδιατυπώνεται. Η γραμμή «Υποχρεώσεις Μίσθωσης» περιλαμβάνει τις υποχρεώσεις από μισθώσεις εν συνόλω (βλέπε σημείωση 33). 46 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31 Δεκεμβρίου 2019 II. Κατάσταση Λογαριασμού Αποτελεσμάτων ΟΜΙΛΟΣ EUR Πωλήσεις Κόστος Πωληθέντων Μεικτό Κέρδος Λοιπά Έσοδα Έξοδα διάθεσης Έξοδα διοίκησης Απομείωση απαιτήσεων και συμβατικών περιουσιακών στοιχείων Λοιπά Έξοδα Λειτουργικό αποτέλεσμα (ΕΒΙΤ) Χρηματοοικονομικά έσοδα Χρηματοοικονομικά έξοδα Έσοδα από μερίσματα Καθαρό χρηματοοικονομικό αποτέλεσμα Απομειώσεις συμμετοχών Κέρδη/ (Ζημιές) από συγγενείς επιχειρήσεις Κέρδη / (Ζημιές) προ φόρων Φόρος εισοδήματος Καθαρά κέρδη περιόδου Κατανεμημένα σε : Μετόχους της μητρικής Δικαιώματα μειοψηφίας Κέρδη ανά μετοχή που αναλογούν στους μετόχους της μητρικής για την περίοδο (εκφρασμένα σε € ανά μετοχή) Βασικά και μειωμένα Σημ.: 6 8 7 8 8 7 9 9 13 13 15 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2019 2018 2019 2018 € '000 € '000 € '000 € '000 2.044.606 (1.899.542) 145.064 11.928 (21.284) (47.771) 2.117.789 (1.950.840) 166.948 14.093 (21.468) (42.909) 1.429.922 (1.328.002) 101.920 11.712 (11.323) (33.391) 1.486.972 (1.374.859) 112.112 9.749 (10.472) (31.377) 437 (8.334) 80.038 231 (25.640) 50 (25.358) 3.500 (505) (9.108) 107.051 137 (32.313) 20 (32.156) 953 11 (6.109) 62.820 364 (18.820) 2.355 (16.101) (300) - (149) (4.494) 75.370 418 (23.530) 1.691 (21.420) - 58.179 (16.238) 41.942 75.849 (11.546) 64.303 46.419 (13.503) 32.916 53.949 (6.610) 47.339 41.304 638 63.646 656 32.916 - 47.339 - 41.942 64.303 32.916 47.339 0,1101 0,1806 0,0877 0,1343 Οι σημειώσεις που παρατίθενται στις σελίδες από 46 έως 112 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των Οικονομικών Καταστάσεων. Ο Όμιλος έχει εφαρμόσει το ΔΠΧΑ 16 χρησιμοποιώντας τη μέθοδο σωρευτικής επίδρασης. Σύμφωνα με τη μέθοδο αυτή, η συγκριτική πληροφορία δεν επαναδιατυπώνεται. Η γραμμή «Υποχρεώσεις Μίσθωσης» περιλαμβάνει τις υποχρεώσεις από μισθώσεις εν συνόλω (βλέπε σημείωση 33). 47 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31 Δεκεμβρίου 2019 IIΙ. Κατάσταση Λοιπών Συνολικών Εισοδημάτων ΟΜΙΛΟΣ 2019 2018 € '000 € '000 2019 € '000 41.942 64.303 32.916 47.339 (1.496) (139) (1.184) (281) (843) - (843) - 575 56 486 81 (1.764) (83) (1.540) (201) (326) (166) - - (454) (2.275) (297) (1.074) 680 (618) 1.159 (1.770) 2.117 - - - (132) 638 (311) 825 1.885 (2.420) 551 (2.020) 121 (2.503) (990) (2.220) Συγκεντρωτικά συνολικά εισοδήματα μετά από φόρους 42.062 61.800 31.927 45.119 Αποδιδόμενα σε: Μετόχους της μητρικής 41.426 61.239 31.927 45.119 636 561 - - 42.062 61.800 31.927 45.119 Σημ.: Κέρδος / (ζημία) περιόδου από συνεχιζόμενες δραστηριότητες ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2018 € '000 Λοιπά στοιχεία Συνολικού Εισοδήματος που δε θα μεταφερθούν στο αποτέλεσμα σε μελλοντικές περιόδους Υποχρέωση Παροχών Προσωπικού Συμμετοχικοί τίτλοι μέσω λοιπών συνολικών εισοδημάτων καθαρή αλλαγή στην εύλογη αξία Αναλογούν Φόρος Σύνολο 23 Λοιπά στοιχεία συνολικού εισοδήματος που ενδέχεται να μεταφερθούν στο αποτέλεσμα σε μελλοντικές περιόδους Συναλλαγματικές διαφορές Κέρδη / (ζημιές) από αποτίμηση παραγώγων για αντιστάθμιση κινδύνου - αποτελεσματική Κέρδη / (ζημιές) από αποτίμηση παραγώγων για αντιστάθμιση κινδύνου - μεταφορά στο αποτέλεσμα Ποσοστό στα λοιπά συνολικά εισοδήματα των ενοποιούμενων με καθαρή θέση Αναλογούν φόρος Σύνολο Λοιπά συνολικά εισοδήματα μετά από φόρους Δικαιούχους Μειοψηφίας Συγκεντρωτικά συνολικά εισοδήματα μετά από φόρους Οι σημειώσεις που παρατίθενται στις σελίδες από 46 έως 112 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των Οικονομικών Καταστάσεων. Ο Όμιλος έχει εφαρμόσει το ΔΠΧΑ 16 χρησιμοποιώντας τη μέθοδο σωρευτικής επίδρασης. Σύμφωνα με τη μέθοδο αυτή, η συγκριτική πληροφορία δεν επαναδιατυπώνεται. Η γραμμή «Υποχρεώσεις Μίσθωσης» περιλαμβάνει τις υποχρεώσεις από μισθώσεις εν συνόλω (βλέπε σημείωση 33 και 104). 48 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31 Δεκεμβρίου 2019 IV. Κατάσταση Μεταβολών Ιδίων Κεφαλαίων ΟΜΙΛΟΣ € '000 Αποθεματικό Αποτελέσματα Συναλλαγματικές Λοιπά συνένωσης/απορρό διαφορές ενοποίησης εις νέον αποθεματικά φησης επιχειρήσεων Διαφορά από έκδοση μετοχών υπέρ το Άρτιο Μετοχικό κεφάλαιο Σύνολο Δικαιώματα Μειοψηφίας Σύνολο Ιδίων Κεφαλαίων 146.344 146.344 - 65.030 65.030 - 69.588 69.588 - 212.556 212.556 (2.255) (2.255) 161.796 (647) 911 162.060 63.646 13 63.660 197 197 (166) (166) 655.511 (647) 911 655.775 63.646 (2.407) 61.239 12.905 (12) 12.894 656 (96) 561 668.416 (659) 911 668.669 64.303 (2.503) 61.800 - - - 1.183 1.183 (1.183) (225) (1.408) - (225) (225) 225 225 - Υπόλοιπο στις 31 Δεκεμβρίου 2018 146.344 65.030 69.588 211.485 224.312 31 716.790 13.679 730.469 Υπόλοιπο στις 1 Ιανουαρίου 2019 Κέρδη / (Ζημιές) περιόδου Λοιπά συνολικά εισοδήματα Σύνολο συνολικών εισοδημάτων 146.344 - 65.030 - 69.588 - 211.485 (553) (553) 224.312 41.304 1.002 42.306 31 (326) (326) 716.790 41.304 122 41.426 13.679 638 (2) 636 730.469 41.942 121 42.062 - - - 25.037 25.037 (25.037) (11.257) 231 (36.063) - (11.257) 231 (11.026) (231) (231) (11.257) (11.257) 146.344 65.030 69.588 235.969 230.555 (295) 747.190 14.084 761.274 Υπόλοιπο στις 1 Ιανουαρίου 2018 Υιοθέτηση του ΔΠΧΑ 9 Υιοθέτηση του ΔΠΧΑ 15 Υπόλοιπο στις 1 Ιανουαρίου 2018 όπως αναπροσαρμόστηκε Κέρδη / (Ζημίες) Περιόδου Λοιπά συνολικά εισοδήματα Σύνολο συνολικών εισοδημάτων Συναλλαγές με τους Μετόχους Μεταφορά αποθεματικών Διανομή Μερίσματος Απόκτηση μειοψηφίας Σύνολο συναλλαγών με τους μετόχους Συναλλαγές με τους Μετόχους Μεταφορά αποθεματικών Διανομή Μερίσματος Μεταβολές δικαιωμάτων μειοψηφίας Σύνολο συναλλαγών με τους μετόχους Υπόλοιπο στις 31 Δεκεμβρίου 2019 Οι σημειώσεις που παρατίθενται στις σελίδες από 46 έως 112 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των Οικονομικών Καταστάσεων. Ο Όμιλος έχει εφαρμόσει το ΔΠΧΑ 16 χρησιμοποιώντας τη μέθοδο σωρευτικής επίδρασης. Σύμφωνα με τη μέθοδο αυτή, η συγκριτική πληροφορία δεν επαναδιατυπώνεται. Η γραμμή «Υποχρεώσεις Μίσθωσης» περιλαμβάνει τις υποχρεώσεις από μισθώσεις εν συνόλω (βλέπε σημείωση 33). 49 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31 Δεκεμβρίου 2019 VI. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΕΤΑΙΡΕΙΑ € '000 Αποθεματικό συνένωσης/απορρόφησης επιχειρήσεων Διαφορά από έκδοση μετοχών υπέρ το Άρτιο Μετοχικό κεφάλαιο Λοιπά αποθεματικά Αποτελέσματα εις νέον Σύνολο Ιδίων Κεφαλαίων Υπόλοιπο στις 1 Ιανουαρίου 2018 Υιοθέτηση του ΔΠΧΑ 9 Υπόλοιπο στις 1 Ιανουαρίου 2018 Κέρδη / (Ζημίες) χρήσης Λοιπά συνολικά εισοδήματα Σύνολο συνολικών εισοδημάτων 146.344 146.344 - 65.030 65.030 - 83.153 83.153 - 210.773 210.773 (2.020) (2.020) 155.618 (123) 155.495 47.339 (201) 47.138 660.919 (123) 660.795 47.339 (2.220) 45.119 Υπόλοιπο στις 31 Δεκεμβρίου 2018 146.344 65.030 83.153 208.753 202.634 705.914 Υπόλοιπο στις 1 Ιανουαρίου 2019 Κέρδη / (Ζημίες) χρήσης Λοιπά συνολικά εισοδήματα Σύνολο συνολικών εισοδημάτων 146.344 - 65.030 - 83.153 - 208.753 (90) (90) 202.634 32.916 (900) 32.017 705.914 32.916 (990) 31.927 - - - - - - 22.933 843 23.776 (22.933) (11.257) (34.190) 843 (11.257) (10.414) 146.344 65.030 83.153 232.439 200.460 727.427 Συναλλαγές με τους Μετόχους Μεταφορά αποθεματικών Αποθεματικό απόσχiσης Διανομή Μερίσματος Σύνολο συναλλαγών με τους μετόχους Υπόλοιπο στις 31 Δεκεμβρίου 2019 Οι σημειώσεις που παρατίθενται στις σελίδες από 46 έως 112 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των Οικονομικών Καταστάσεων. Ο Όμιλος έχει εφαρμόσει το ΔΠΧΑ 16 χρησιμοποιώντας τη μέθοδο σωρευτικής επίδρασης. Σύμφωνα με τη μέθοδο αυτή, η συγκριτική πληροφορία δεν επαναδιατυπώνεται. Η γραμμή «Υποχρεώσεις Μίσθωσης» περιλαμβάνει τις υποχρεώσεις από μισθώσεις εν συνόλω (βλέπε σημείωση 33). 50 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31 Δεκεμβρίου 2019 VI. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 V. Κατάσταση Ταμειακών Ροών Σημ.: Ταμειακές ροές από λειτουργικές δραστηριότητες Κέρδος / (Ζημιές) μετά φόρου εισοδήματος Πλέον / μείον προσαρμογές για: Φόρο Αποσβέσεις Αποσβέσεις παγίων στοιχείων Αποσβέσεις δικαιωμάτων χρήσης ενσώματων παγίων Αποσβέσεις άυλων παγίων Αποσβέσεις επενδύσεων σε ακίνητα Αποσβέσεις επιχορηγήσεων Χρηματοοικονομικά έσοδα Έσοδα από μερίσματα Κέρδη/ (Ζημιές) από συγγενείς επιχειρήσεις Απομειώσεις συμμετοχών Χρεωστικοί τόκοι και συναφή έξοδα (Κέρδη)/Ζημιές από πώληση ενσώματων παγίων (Κέρδη)/Ζημιές από πώληση ασώματων παγίων (Κέρδη)/Ζημιές από πώληση επενδυτικών ακινήτων Απομείωση / (αντιλογισμός απομείωσης) ενσώματων παγίων Ζημιές από διαγραφές παγίων και επενδυτικών ακινήτων Απομείωση αποθεμάτων Προβλέψεις/(Αντιλογισμός προβλέψεων) απαιτήσεων (Λοιπές προβλέψεις)/αντιλογισμός προβλέψεων Μείωση / (Αύξηση) αποθεμάτων Μείωση / (Αύξηση) απαιτήσεων (Μείωση) / Αύξηση υποχρεώσεων (πλην τραπεζών) (Μείωση) / Αύξηση υποχρέωσης παροχών προσωπικού (Μείωση) / Αύξηση συμβατικών υποχρεώσεων Χρεωστικοί τόκοι και συναφή έξοδα καταβλημένα Καταβλημένοι φόροι Καθαρές ταμειακές ροές από λειτουργικές δραστηριότητες Ταμειακές ροές από επενδυτικές δραστηριότητες Αγορές ενσώματων περιουσιακών στοιχείων Αγορές άυλων περιουσιακών στοιχείων Αγορές επενδυτικών ακινήτων Έσοδα από πωλήσεις ενσώματων παγίων Έσοδα από πωλήσεις ασώματων παγίων Έσοδα από πωλήσεις λοιπών συμμετοχών Μερίσματα εισπραχθέντα Τόκοι που εισπράχθηκαν Αγορές συμμετοχών Αγορές λοιπών συμμετοχών (Αύξηση συμμετοχής) /μείωση μετοχικού κεφαλαίου σε συγγενείς επιχειρήσεις και κοινοπραξίες Εισροή ταμειακών διαθεσίμων λόγω συνένωσης επιχειρήσεων Καθαρές ταμειακές ροές από επενδυτικές δραστηριότητες Ταμειακές ροές από χρηματοδοτικές δραστηριότητες Μερίσματα πληρωθέντα σε μετόχους Δάνεια αναληφθέντα Αποπληρωμή δανεισμού Αποπληρωμές κεφαλαίου μισθώσεων Καθαρές ταμειακές ροές από χρηματοδοτικές δραστηριότητες Καθαρή (μείωση)/ αύξηση στα ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα αυτών Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα αυτών στην αρχή της χρήσης Επίδραση Συναλλαγματικών διαφορών στα ταμειακά διαθέσιμα Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα αυτών στο τέλος της χρήσης 10 11 12 ΟΜΙΛΟΣ 2019 2018 € '000 € '000 41.942 64.303 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2019 2018 € '000 € '000 32.916 47.339 16.238 57.359 55.758 2.274 984 227 (1.884) (231) (50) (3.500) ‐ 25.640 (290) (1) (124) 671 218 (2.931) (437) (0) 134.505 11.546 58.114 58.838 ‐ 1.070 162 (1.955) (137) (20) (953) ‐ 32.313 (231) ‐ ‐ ‐ 172 3.978 505 627 170.217 13.503 37.768 35.458 1.579 771 1.215 (1.256) (364) (2.355) ‐ 300 18.820 (572) (1) ‐ 397 67 (824) (11) ‐ 99.644 6.610 39.282 38.798 ‐ 654 1.142 (1.311) (418) (1.691) ‐ ‐ 23.530 (10) ‐ ‐ ‐ ‐ 824 149 1.823 117.439 52.197 3.023 22.446 2.346 (516) 79.496 (89.943) (19.261) 73.486 268 462 (34.987) 44.052 4.688 (8.290) 1.506 (623) 41.333 (63.106) (9.594) 68.539 (508) ‐ (4.669) (28.482) (11.462) 174.057 (33.112) (7.794) 94.323 (21.173) (5.244) 114.560 (24.029) (4.592) 84.148 (163.756) (316) (13) 1.546 35 1.263 50 231 (6.416) (35) (92.247) (603) ‐ 285 ‐ ‐ 20 126 (9.004) (13) (127.691) (147) ‐ 4.243 40 1.263 2.355 364 (8.000) (25) (73.056) (294) ‐ 25 ‐ ‐ 1.691 418 (9.002) (13) (4.200) (6.592) (8.820) (6.147) ‐ (171.611) 1.511 (106.516) ‐ (136.417) ‐ (86.376) (11.257) 159.973 (132.877) (3.836) 12.002 ‐ 181.335 (173.194) (3.152) 4.989 (11.257) 109.074 (78.231) (3.956) 15.629 ‐ 77.060 (82.510) (2.426) (7.876) 14.448 34.241 ‐ 48.688 (7.204) 41.446 (2) 34.241 (6.227) 22.470 ‐ 16.243 (10.104) 32.574 ‐ 22.470 Οι σημειώσεις που παρατίθενται στις σελίδες από 46 έως 112 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των Οικονομικών Καταστάσεων. Ο Όμιλος έχει εφαρμόσει το ΔΠΧΑ 16 χρησιμοποιώντας τη μέθοδο σωρευτικής επίδρασης. Σύμφωνα με τη μέθοδο αυτή, η συγκριτική πληροφορία δεν επαναδιατυπώνεται. Η γραμμή «Υποχρεώσεις Μίσθωσης» περιλαμβάνει τις υποχρεώσεις από μισθώσεις εν συνόλω (βλέπε σημείωση 33). Τα νούμερα του 2018 έχουν αναμορφωθεί για λόγους συγκρισιμότητας . 51 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31 Δεκεμβρίου 2019 VI. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 1. Σύσταση και Δραστηριότητες Ομίλου Η ΕΛΒΑΛΧΑΛΚΟΡ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΧΑΛΚΟΥ ΚΑΙ ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΥ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ προήλθε από τη συγχώνευση δια απορροφήσεως της «ΕΛΒΑΛ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΥ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ» (εφεξής «ΕΛΒΑΛ») από την εισηγμένη «ΧΑΛΚΟΡ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΡΕΙΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕΤΑΛΛΩΝ» (εφεξής «ΧΑΛΚΟΡ») με την 131569/30-11-2017 του Υπουργείου Οικονομίας και Ανάπτυξης. Η διάρκεια της Εταιρείας έχει οριστεί ως τις 31.12.2200. Είναι εισηγμένη στο Χρηματιστήριο Αθηνών και αποτελεί θυγατρική εταιρεία της Viohalco. Η Εταιρεία είναι εγγεγραμμένη στο Μητρώο Ανωνύμων Εταιρειών (Μ.Α.Ε.) με αριθμό 2836/06/B/86/48 και στο Γενικό Εμπορικό Μητρώο (Γ.Ε.ΜΗ.) με αριθμό 303401000. Οι παρούσες Οικονομικές Καταστάσεις (οι «Οικονομικές Καταστάσεις») της χρήσης που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 περιλαμβάνουν τις ατομικές και ενοποιημένες Οικονομικές Καταστάσεις της ΕΛΒΑΛΧΑΛΚΟΡ (μαζί αναφερόμενες ως ο «Όμιλος»). Τα ονόματα των θυγατρικών και συνδεμένων εταιρειών παρουσιάζονται στη Σημείωση 30 των Οικονομικών Καταστάσεων. Οι Οικονομικές Καταστάσεις του Ομίλου της ΕΛΒΑΛΧΑΛΚΟΡ περιλαμβάνονται στις ενοποιημένες Οικονομικές Καταστάσεις της VIOHALCO SA/NV που διαπραγματεύεται στο χρηματιστήριο EURONEXT του Βελγίου καθώς και στο Χρηματιστήριο Αθηνών. Οι κυριότερες δραστηριότητες του Ομίλου είναι η παραγωγή, μεταποίηση, εμπορία και αντιπροσώπευση προϊόντων χαλκού, κραμάτων χαλκού, αλουμινίου, κραμάτων αλουμινίου και ψευδαργύρου καθώς και άλλων μετάλλων και κραμάτων αυτών και κάθε τύπου προϊόντων τους. Ο Όμιλος δραστηριοποιείται στην Ελλάδα, τη Βουλγαρία, την Τουρκία και την Ολλανδία. Η έδρα της Εταιρείας είναι στην Αθήνα, Πύργος Αθηνών – Β’ Κτίριο, Μεσογείων 2-4, ΤΚ 115 27. Τα κεντρικά γραφεία της Εταιρείας καθώς και η διεύθυνση επικοινωνίας είναι στο 62ο χλμ. Εθνικής Οδού Αθηνών-Λαμίας, Οινόφυτα Βοιωτίας, ΤΚ 320 11. Η ηλεκτρονική διεύθυνση της Εταιρείας είναι www.elvalhalcor.com. 2. Βάση σύνταξης των Οικονομικών Καταστάσεων (α) Σημείωση Συμμόρφωσης Οι Οικονομικές Καταστάσεις του Ομίλου έχουν συνταχτεί σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (Δ.Π.Χ.Α.) όπως αυτά έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς που εκδίδονται από το Συμβούλιο Διεθνών Λογιστικών Προτύπων μπορεί να διαφέρουν από αυτά που έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι Οικονομικές Καταστάσεις της 31 Δεκεμβρίου 2019 έχουν εγκριθεί προς δημοσίευση από το Διοικητικό Συμβούλιο της Εταιρείας την 12η Μαρτίου 2020 και τελούν υπό την έγκριση της Γενικής Συνέλευσης των Μετόχων. (β) Βάση Επιμέτρησης Οι Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις έχουν συνταχθεί με βάση την αρχή του ιστορικού κόστους εκτός από τα χρηματοοικονομικά στοιχεία διακρατούμενα προς πώληση, τα χρηματοοικονομικά στοιχεία μέσω αποτελεσμάτων (FVTPL) και μέσω καθαρής θέσης (FVOCI) και τα παράγωγα χρηματοοικονομικά στοιχεία, τα οποία αποτιμώνται στην εύλογη αξία. (γ) Λειτουργικό Νόμισμα και Παρουσίαση Οι Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις παρουσιάζονται σε Ευρώ, που αποτελεί το λειτουργικό νόμισμα της Εταιρείας. Τα ποσά που αναφέρονται στις Οικονομικές Καταστάσεις είναι σε χιλιάδες Ευρώ στρογγυλοποιημένα στην πλησιέστερη χιλιάδα (τυχόν διαφορές στα σύνολα οφείλονται σε στρογγυλοποιήσεις). (δ) Χρήση εκτιμήσεων και παραδοχών Η σύνταξη των χρηματοοικονομικών καταστάσεων σύμφωνα με τα Δ.Π.Χ.Α. απαιτεί από τη Διοίκηση να παίρνει αποφάσεις, να κάνει εκτιμήσεις και υποθέσεις που επηρεάζουν την εφαρμογή λογιστικών πολιτικών, καθώς και των καταχωρημένων ποσών στοιχείων ενεργητικού, παθητικού, εσόδων και εξόδων. Τα πραγματικά αποτελέσματα μπορεί τελικά να διαφέρουν από αυτές τις εκτιμήσεις. Οι εκτιμήσεις και οι σχετικές με αυτές υποθέσεις αναθεωρούνται σε συνεχή βάση. Οι αναθεωρήσεις αυτές αναγνωρίζονται στην περίοδο που πραγματοποιήθηκαν και στις τυχόν επόμενες. 52 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31 Δεκεμβρίου 2019 VI. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 Ιδιαίτερη πληροφόρηση σχετικά με τις περιοχές στις οποίες υπάρχει αβεβαιότητα εκτιμήσεων και κρίσιμες αποφάσεις όσον αφορά στην εφαρμογή λογιστικών πολιτικών, με σημαντική επίδραση στα ποσά που καταχωρούνται στις οικονομικές καταστάσεις, περιγράφονται στις ακόλουθες σημειώσεις: Σημαντικές εκτιμήσεις • • • • Αποτίμηση περιουσιακών στοιχείων που δεν επιμετρώνται σε εύλογες αξίες: O Όμιλος και η Εταιρεία προβαίνει σε εκτιμήσεις σχετικά με την τυχόν απομείωση των περιουσιακών στοιχείων που δεν επιμετρώνται σε εύλογες αξίες (Επενδύσεις σε θυγατρικές και συγγενείς εταιρίες, Άυλα πάγια στοιχεία, Πάγια περιουσιακά στοιχεία, Απαιτήσεις από πελάτες και από συμβάσεις με πελάτες και Επενδύσεις σε ακίνητα). Ανακτησιμότητα των απαιτήσεων από αναβαλλόμενη φορολογία: Ο Όμιλος και η Εταιρεία προβαίνει σε εκτιμήσεις σχετικά με τα μελλοντικά φορολογικά κέρδη που θα υπάρξουν ώστε να συμψηφίσουν ζημιές στις οποίες έχει αναγνωρισθεί αναβαλλόμενη φορολογία. Ο Όμιλος και η Εταιρεία κάνουν παραδοχές σχετικά με το εάν αυτές οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις δύνανται να ανακτηθούν, χρησιμοποιώντας το εκτιμώμενο μελλοντικό φορολογητέο εισόδημα σύμφωνα με το εγκεκριμένο επιχειρηματικό σχέδιο και τον προϋπολογισμό της εκάστοτε θυγατρικής. Αβεβαιότητα για φόρους προηγουμένων χρήσεων: Ο Όμιλος και η Εταιρεία προβαίνει σε εκτιμήσεις σχετικά με την πιθανότητα επιβολής από τις φορολογικές αρχές φόρων και προσαυξήσεων για προηγούμενες χρήσεις καθώς και σε εκτίμηση του πιθανού ύψους. Για τον υπολογισμό προβλέψεων ο Όμιλος και η Εταιρεία πραγματοποιούν εκτιμήσεις βασιζόμενοι στα αποτελέσματα των προηγούμενων φορολογικών ελέγχων. Αξιολόγηση απομείωσης υπεραξίας (goodwill): Ο Όμιλος προέβη σε εξέταση της απομείωσης της υπεραξίας. 3. Νέα πρότυπα Νέα πρότυπα, τροποποιήσεις προτύπων και διερμηνείες: Συγκεκριμένα νέα πρότυπα, τροποποιήσεις προτύπων και διερμηνείες έχουν εκδοθεί, τα οποία είναι υποχρεωτικά για λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την 1 η Ιανουαρίου 2019 ή μεταγενέστερα. Η εκτίμηση του Ομίλου σχετικά με την επίδραση από την εφαρμογή αυτών των νέων προτύπων, τροποποιήσεων και διερμηνειών παρατίθεται παρακάτω. Πρότυπα και Διερμηνείες υποχρεωτικά για την τρέχουσα οικονομική χρήση ΔΠΧΑ 16 «Μισθώσεις» Το ΔΠΧΑ 16 εκδόθηκε τον Ιανουάριο του 2016 και αντικαθιστά το ΔΛΠ 17. Σκοπός του προτύπου είναι να εξασφαλίσει ότι οι μισθωτές και οι εκμισθωτές παρέχουν χρήσιμη πληροφόρηση που παρουσιάζει εύλογα την ουσία των συναλλαγών που αφορούν μισθώσεις. Το ΔΠΧΑ 16 εισάγει ένα ενιαίο μοντέλο για το λογιστικό χειρισμό από την πλευρά του μισθωτή, το οποίο απαιτεί ο μισθωτής να αναγνωρίζει περιουσιακά στοιχεία και υποχρεώσεις για όλες τις συμβάσεις μισθώσεων με διάρκεια άνω των 12 μηνών, εκτός εάν το υποκείμενο περιουσιακό στοιχείο είναι μη σημαντικής αξίας. Σχετικά με το λογιστικό χειρισμό από την πλευρά του εκμισθωτή, το ΔΠΧΑ 16 ενσωματώνει ουσιαστικά τις απαιτήσεις του ΔΛΠ 17. Επομένως, ο εκμισθωτής συνεχίζει να κατηγοριοποιεί τις συμβάσεις μισθώσεων σε λειτουργικές και χρηματοδοτικές μισθώσεις, και να ακολουθεί διαφορετικό λογιστικό χειρισμό για κάθε τύπο σύμβασης. Η επίδραση του προτύπου στον Όμιλο αναλύεται στη σημείωση 33 του παρόντος. ΔΠΧΑ 9 (Τροποποιήσεις) «Δικαιώματα πρόωρης αποπληρωμής με καταβολή αρνητικής ποινής εξόφλησης» Οι τροποποιήσεις παρέχουν στις εταιρείες την δυνατότητα, εφόσον πληρούν μία συγκεκριμένη συνθήκη, να επιμετρούν χρηματοοικονομικά στοιχεία με δικαίωμα πρόωρης αποπληρωμής και καταβολή αρνητικής ποινής εξόφλησης (negative compensation) στο αναπόσβεστο κόστος η στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών εισοδημάτων αντί στην εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων. ΔΛΠ 28 (Τροποποιήσεις) «Μακροπρόθεσμες συμμετοχές σε συγγενείς και κοινοπραξίες» Οι τροποποιήσεις διευκρινίζουν ότι οι οντότητες πρέπει να λογιστικοποιούν τις μακροπρόθεσμες συμμετοχές τους σε μία συγγενή εταιρεία ή κοινοπραξία - στις οποίες δεν εφαρμόζεται η μέθοδος της καθαρής θέσης - με βάση το ΔΠΧΑ 9. Ε.Δ.Δ.Π.Χ.A 23 «Αβεβαιότητα σχετικά με τον χειρισμό θεμάτων φορολογίας εισοδήματος» Η Διερμηνεία παρέχει επεξηγήσεις ως προς την αναγνώριση και επιμέτρηση του τρέχοντος και αναβαλλόμενου φόρου εισοδήματος όταν υπάρχει αβεβαιότητα σχετικά με την φορολογική αντιμετώπιση κάποιων στοιχείων. Το Ε.Δ.Δ.Π.Χ.A 23 έχει εφαρμογή σε όλες τις πτυχές της λογιστικοποίησης του φόρου εισοδήματος όταν υπάρχει τέτοια αβεβαιότητα, συμπεριλαμβανομένου του φορολογητέου κέρδους/ζημιάς, της φορολογικής βάσης των περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων, τα φορολογικά κέρδη και φορολογικές ζημιές και τους φορολογικούς συντελεστές. 53 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31 Δεκεμβρίου 2019 VI. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΔΛΠ 19 (Τροποποιήσεις) «Τροποποίηση προγράμματος, περικοπή ή διακανονισμός» Οι τροποποιήσεις καθορίζουν τον τρόπο με τον οποίο οι οντότητες πρέπει να προσδιορίζουν τα συνταξιοδοτικά έξοδα όταν λαμβάνουν χώρα αλλαγές σε συνταξιοδοτικά προγράμματα καθορισμένων παροχών. Ετήσιες βελτιώσεις σε ΔΠΧΑ (Κύκλος 2015 – 2017) Οι τροποποιήσεις που παρατίθενται παρακάτω περιλαμβάνουν αλλαγές σε τέσσερα ΔΠΧΑ. ΔΠΧΑ 3 «Συνενώσεις επιχειρήσεων» Οι τροποποιήσεις διευκρινίζουν πως μία οντότητα επαναμετρά το ποσοστό που κατείχε προηγουμένως σε μία από κοινού ελεγχόμενη δραστηριότητα όταν αποκτά τον έλεγχο της επιχείρησης αυτής. ΔΠΧΑ 11 «Από κοινού συμφωνίες» Οι τροποποιήσεις διευκρινίζουν πως μία οντότητα δεν επαναμετρά το ποσοστό που κατείχε προηγουμένως σε μία από κοινού ελεγχόμενη δραστηριότητα όταν αποκτά από κοινού έλεγχο στην επιχείρηση αυτή. ΔΛΠ 12 «Φόροι εισοδήματος» Οι τροποποιήσεις διευκρινίζουν πως μία οντότητα λογιστικοποιεί όλες τις επιπτώσεις στο φόρο εισοδήματος από πληρωμές μερισμάτων με τον ίδιο τρόπο. ΔΛΠ 23 «Κόστος δανεισμού» Οι τροποποιήσεις διευκρινίζουν πως μία οντότητα χειρίζεται ως μέρος του γενικού δανεισμού οποιοδήποτε δάνειο αναλήφθηκε ειδικά για την ανάπτυξη ενός περιουσιακού στοιχείου όταν το στοιχείο αυτό είναι έτοιμο για τη χρήση την οποία προορίζεται ή την πώλησή του. Πρότυπα και Διερμηνείες υποχρεωτικά για μεταγενέστερες περιόδους ΔΠΧΑ 17 «Ασφαλιστήρια συμβόλαια» (εφαρμόζεται στις ετήσιες λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1 Ιανουαρίου 2021) Το ΔΠΧΑ 17 εκδόθηκε τον Μάιο του 2017 και αντικαθιστά το ΔΠΧΑ 4. Το ΔΠΧΑ 17 καθιερώνει τις αρχές για την αναγνώριση, επιμέτρηση και παρουσίαση των ασφαλιστήριων συμβολαίων που βρίσκονται στο πεδίο εφαρμογής του προτύπου καθώς και τις σχετικές γνωστοποιήσεις. Σκοπός του προτύπου είναι να διασφαλίσει ότι μία οντότητα παρέχει σχετικές πληροφορίες οι οποίες να παρουσιάζουν την εύλογη εικόνα σχετικά με αυτά τα συμβόλαια. Το νέο πρότυπο επιλύει τα προβλήματα συγκρισιμότητας που είχε δημιουργήσει το ΔΠΧΑ 4 καθώς απαιτεί όλα τα ασφαλιστήρια συμβόλαια να λογιστικοποιούνται με τρόπο συνεπή. Οι ασφαλιστικές υποχρεώσεις θα επιμετρώνται σε τρέχουσες αξίες και όχι σε ιστορικό κόστος. Το πρότυπο δεν έχει υιοθετηθεί ακόμη από την Ευρωπαϊκή Ένωση. ΔΠΧΑ 3 (Τροποποιήσεις) «Ορισμός συνένωσης επιχειρήσεων» (εφαρμόζεται στις ετήσιες λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1 Ιανουαρίου 2020) Ο νέος ορισμός εστιάζει στην έννοια της απόδοσης μιας επιχείρησης με τη μορφή παροχής αγαθών και υπηρεσιών στους πελάτες σε αντίθεση με τον προηγούμενο ορισμό ο οποίος εστίαζε στις αποδόσεις με τη μορφή μερισμάτων, χαμηλότερου κόστους ή άλλου οικονομικού οφέλους σε επενδυτές και λοιπά μέρη. Οι τροποποιήσεις δεν έχουν υιοθετηθεί ακόμη από την Ευρωπαϊκή Ένωση. 54 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31 Δεκεμβρίου 2019 VI. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΔΛΠ 1 και ΔΛΠ 8 (Τροποποιήσεις) «Ορισμός του ουσιώδους» (εφαρμόζονται στις ετήσιες λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1 Ιανουαρίου 2020) Οι τροποποιήσεις αποσαφηνίζουν τον ορισμό του ουσιώδους και πώς πρέπει να χρησιμοποιείται, συμπληρώνοντας τον ορισμό με οδηγίες οι οποίες παρέχονταν έως τώρα σε άλλα σημεία των ΔΠΧΑ. Επιπλέον, έχουν βελτιωθεί οι διευκρινίσεις που συνοδεύουν τον ορισμό. Τέλος, οι τροποποιήσεις διασφαλίζουν ότι ο ορισμός του ουσιώδους εφαρμόζεται με συνέπεια σε όλα τα ΔΠΧΑ. ΔΠΧΑ 9, ΔΛΠ 39 και ΔΠΧΑ 7 (Τροποποιήσεις) «Αναμόρφωση επιτοκίων αναφοράς» (εφαρμόζονται στις ετήσιες λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1 Ιανουαρίου 2020) Οι τροποποιήσεις αλλάζουν ορισμένες απαιτήσεις σχετικά με τη λογιστική αντιστάθμισης κινδύνου ώστε να παρέχουν διευκόλυνση σχετικά με τις πιθανές επιπτώσεις της αβεβαιότητας που θα προκαλέσει η αλλαγή των επιτοκίων αναφοράς. Επιπλέον, οι τροποποιήσεις απαιτούν από τις εταιρείες να παρέχουν πρόσθετες πληροφορίες στους επενδυτές σχετικά με τις σχέσεις αντιστάθμισής τους, οι οποίες επηρεάζονται άμεσα από αυτές τις αβεβαιότητες. ΔΛΠ 1 (Τροποποίηση) «Ταξινόμηση υποχρεώσεων ως βραχυπρόθεσμες ή μακροπρόθεσμες» (εφαρμόζονται στις ετήσιες λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1 Ιανουαρίου 2022) Η τροποποίηση διευκρινίζει ότι οι υποχρεώσεις ταξινομούνται ως βραχυπρόθεσμες ή μακροπρόθεσμες βάσει των δικαιωμάτων που είναι σε ισχύ στη λήξη της περιόδου αναφοράς. Η ταξινόμηση δεν επηρεάζεται από τις προσδοκίες της οντότητας ή από γεγονότα μετά την ημερομηνία αναφοράς. Επιπλέον, η τροποποίηση αποσαφηνίζει τη σημασία του όρου «διακανονισμός» μιας υποχρέωσης του ΔΛΠ 1. Η τροποποίηση δεν έχει υιοθετηθεί ακόμη από την Ευρωπαϊκή Ένωση. 4. Σημαντικές λογιστικές αρχές Οι λογιστικές πολιτικές που παρατίθενται παρακάτω έχουν εφαρμοστεί με συνέπεια σε όλες τις περιόδους που παρουσιάζονται σε αυτές τις Οικονομικές Καταστάσεις και έχουν εφαρμοστεί με συνέπεια από όλες τις εταιρείες του Ομίλου. 4.1.Βάση ενοποίησης α. Συνενώσεις επιχειρήσεων Οι εξαγορές θυγατρικών εταιριών λογίζονται βάσει της μεθόδου εξαγοράς κατά την ημερομηνία της απόκτησης, ημερομηνία κατά την οποία ο έλεγχος μεταφέρεται στον Όμιλο. Ο Όμιλος ασκεί έλεγχο σε μια επιχείρηση όταν ο Όμιλος εκτίθεται ή και έχει δικαιώματα σε μεταβλητές αποδόσεις από τη συμμετοχή του στην επιχείρηση και έχει την ικανότητα να επηρεάζει αυτές τις αποδόσεις μέσω της δύναμης που ασκεί στην επιχείρηση. Η υπεραξία προκύπτει από εξαγορά θυγατρικών και αποτελεί το υπερβάλλον ποσό μεταξύ του αθροίσματος του τιμήματος εξαγοράς, του ποσού της μη ελέγχουσας συμμετοχής στην αποκτηθείσα εταιρεία και της εύλογης αξίας οποιασδήποτε προηγούμενης συμμετοχής στην αποκτηθείσα εταιρεία κατά την ημερομηνία εξαγοράς και της εύλογης αξίας των αναγνωρίσιμων καθαρών περιουσιακών στοιχείων της θυγατρικής που αποκτήθηκε. Αν το άθροισμα του συνολικού τιμήματος εξαγοράς, της μη ελέγχουσας συμμετοχής που αναγνωρίστηκε και της εύλογης αξίας της προηγούμενης συμμετοχής στην αποκτηθείσα εταιρεία είναι μικρότερο από την εύλογη αξία της καθαρής θέσης της θυγατρικής που αποκτήθηκε σε περίπτωση μίας συμφέρουσας αγοράς, η διαφορά αναγνωρίζεται άμεσα στα αποτελέσματα. Τυχόν έξοδα που συνδέονται άμεσα με την εξαγορά καταχωρούνται άμεσα στα αποτελέσματα. Τυχόν ενδεχόμενο τίμημα αγοράς αναγνωρίζεται στην εύλογη του αξία κατά την ημερομηνία της απόκτησης. β. Λογιστική των συναλλαγών με κατόχους μη ελεγχουσών συμμετοχών Οι συναλλαγές με τους κατόχους μη ελεγχουσών συμμετοχών που δεν έχουν ως αποτέλεσμα την απώλεια ελέγχου λογίζονται ως συναλλαγές μετόχων και των ποσοστών τους και κατά συνέπεια δεν αναγνωρίζεται υπεραξία σε τέτοιου είδους συναλλαγές. Αν το άθροισμα του συνολικού τιμήματος εξαγοράς, της μη ελέγχουσας συμμετοχής που αναγνωρίστηκε και της εύλογης αξίας της προηγούμενης συμμετοχής στην αποκτηθείσα εταιρεία είναι μικρότερο από την εύλογη αξία της καθαρής 55 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31 Δεκεμβρίου 2019 VI. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 θέσης της θυγατρικής που αποκτήθηκε σε περίπτωση μίας συμφέρουσας αγοράς, η διαφορά αναγνωρίζεται άμεσα στα αποτελέσματα γ. Θυγατρικές εταιρείες Θυγατρικές εταιρίες είναι οι εταιρίες στις οποίες ο Όμιλος ασκεί άμεσα ή έμμεσα έλεγχο, ελέγχει την οικονομική και λειτουργική τους πολιτική. Οι θυγατρικές εταιρίες ενοποιούνται πλήρως (ολική ενοποίηση) από την ημερομηνία κατά την οποία αποκτάται ο έλεγχος επ’ αυτών και παύουν να ενοποιούνται από την ημερομηνία που τέτοιος έλεγχος δεν υφίσταται. Στις οικονομικές της καταστάσεις, η Εταιρεία αποτιμά τις συμμετοχές σε θυγατρικές εταιρίες στο κόστος κτήσης. δ. Απώλεια ελέγχου Σε περίπτωση απώλειας ελέγχου μιας θυγατρικής, ο Όμιλος παύει την αναγνώριση των περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων της θυγατρικής και τις αντίστοιχες μη ελέγχουσες συμμετοχές. Τυχόν διαφορά από την απώλεια ελέγχου καταχωρείται στα αποτελέσματα. Σε περίπτωση που ο Όμιλος διατηρήσει κάποιο ποσοστό συμμετοχής στην προηγούμενη θυγατρική τότε η συμμετοχή αυτή απεικονίζεται στην εύλογη αξία την ημέρα απώλειας του ελέγχου. Στη συνέχεια απεικονίζεται με την μέθοδο της καθαρής θέσης όπως μια συγγενή εταιρία ή σαν χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο ανάλογα με την συμμετοχή σε αυτή. ε. Συγγενείς εταιρείες Συγγενείς είναι οι εταιρίες, στις οποίες ο Όμιλος έχει ουσιώδη επιρροή, αλλά όχι έλεγχο, το οποίο γενικά ισχύει όταν τα ποσοστά συμμετοχής κυμαίνονται μεταξύ 20% έως 50% των δικαιωμάτων ψήφου. Οι επενδύσεις σε συγγενείς εταιρίες λογιστικοποιούνται με την μέθοδο της καθαρής θέσης και αρχικά αναγνωρίζονται στο κόστος κτήσεως. Ο λογαριασμός των επενδύσεων σε συγγενείς εταιρίες περιλαμβάνει και την υπεραξία που προέκυψε κατά την εξαγορά. Στις ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις ο Όμιλος απεικονίζει την αναλογία στα αποτελέσματα και στο συνολικό εισόδημα μετά τις τυχόν προσαρμογές στις λογιστικές αρχές για να είναι συγκρίσιμα με αυτά του Ομίλου από την ημερομηνία απόκτησης της σημαντικής επιρροής. Στην περίπτωση που το μερίδιο του Ομίλου επί των ζημιών μιας συγγενούς Εταιρείας υπερβεί την αξία της επένδυσης σε αυτή, δεν αναγνωρίζονται επιπλέον ζημιές, εκτός εάν έχουν γίνει πληρωμές ή έχουν αναληφθεί περαιτέρω δεσμεύσεις για λογαριασμό της. Στις οικονομικές της καταστάσεις, η Εταιρεία αποτιμά τις συμμετοχές σε συγγενείς εταιρίες στο κόστος κτήσης μείον τυχόν απομειώσεις. στ. Απαλοιφή διεταιρικών συναλλαγών Οι συναλλαγές και τα υπόλοιπα καθώς και τα μη πραγματοποιημένα κέρδη και ζημίες που προκύπτουν μεταξύ των εταιριών του Ομίλου απαλείφονται κατά την ενοποίηση. Τα μη πραγματοποιηθέντα κέρδη για συναλλαγές μεταξύ των συγγενών εταιρειών απαλείφονται κατά το ποσοστό συμμετοχής του Ομίλου στη συγγενή Εταιρεία. Οι μη πραγματοποιημένες ζημιές, επίσης απαλείφονται, εκτός εάν η συναλλαγή παρουσιάζει ενδείξεις απομείωσης, του μεταβιβασθέντος περιουσιακού στοιχείου. ζ. Συνενώσεις επιχειρήσεων κάτω από κοινό έλεγχο Οι συνενώσεις επιχειρήσεων κάτω από κοινό έλεγχο δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του ΔΠΧΑ 3 «Συνενώσεις επιχειρήσεων» και δεν προβλέπεται κάποια οδηγία για τέτοιου είδους συναλλαγές από τα ΔΠΧΑ. Σύμφωνα με τις παραγράφους 10 έως 12 του ΔΛΠ 8 «Λογιστικές Πολιτικές, Μεταβολές των Λογιστικών Εκτιμήσεων και Λάθη», ο Όμιλος επιλέγει να εφαρμόσει τη μέθοδο της εξαγοράς όπως προβλέπεται από το ΔΠΧΑ 3 για τέτοιου είδους συναλλαγές, όπως περιγράφεται ανωτέρω. 4.2.Ξένο νόμισμα α. Συναλλαγές και υπόλοιπα Οι συναλλαγές σε ξένα νομίσματα μετατρέπονται στο νόμισμα λειτουργίας της Εταιρείας, βάσει των ισοτιμιών που ισχύουν κατά την ημερομηνία της κάθε συναλλαγής. Κέρδη και ζημιές από συναλλαγματικές διαφορές οι οποίες προκύπτουν από τον διακανονισμό των συναλλαγών σε ξένο νόμισμα αναγνωρίζονται στην κατάσταση λογαριασμού αποτελεσμάτων. Η συναλλαγματική διαφορά ακολουθεί το έσοδο/έξοδο. 56 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31 Δεκεμβρίου 2019 VI. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 β. Συναλλαγές με εταιρείες του Ομίλου με άλλο νόμισμα Η μετατροπή των οικονομικών καταστάσεων των εταιριών του Ομίλου (καμία εκ των οποίων δεν είχε νόμισμα υπερπληθωριστικής οικονομίας), οι οποίες έχουν διαφορετικό λειτουργικό νόμισμα από το νόμισμα παρουσίασης του Ομίλου γίνεται ως εξής: • • • Τα περιουσιακά στοιχεία και υποχρεώσεις περιλαμβανομένης της υπεραξίας και των αναπροσαρμογών εύλογης αξίας που προκύπτουν κατά την ενοποίηση μετατρέπονται σε Ευρώ με βάση την επίσημη τιμή του ξένου νομίσματος που ισχύει κατά την ημερομηνία του ισολογισμού. Τα έσοδα και τα έξοδα των θυγατρικών εξωτερικού μετατρέπονται σε Ευρώ με τη μέση ισοτιμία του ξένου νομίσματος κατά την διάρκεια της περιόδου και Οι προκύπτουσες συναλλαγματικές διαφορές καταχωρούνται στα λοιπά συνολικά εισοδήματα στην γραμμή «Συναλλαγματικές διαφορές» και μεταφέρονται στα αποτελέσματα με την πώληση των εταιριών αυτών. 4.3.Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία και υποχρεώσεις α. Αναγνώριση και Επιμέτρηση στην αναγνώριση Τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία και υποχρεώσεις απατήσεις και οι υποχρεώσεις αναγνωρίζονται την στιγμή την οποία αποκτώνται από την εταιρεία, αφού η Διοίκηση λάβει υπόψη της το επιχειρηματικό μοντέλο και το σκοπό για τον οποίο αποκτήθηκαν. β. Εμπορικές και λοιπές απαιτήσεις Οι εμπορικές και λοιπές απαιτήσεις καταχωρούνται αρχικά στην εύλογη αξία τους και μεταγενέστερα αποτιμώνται στο αναπόσβεστο κόστος, αφαιρουμένων και των ζημιών απομείωσης. Οι ζημιές απομείωσης αναγνωρίζονται όταν υπάρχει αντικειμενική ένδειξη ότι ο Όμιλος δεν είναι σε θέση να εισπράξει όλα ή εύρος των ποσών που οφείλονται με βάση τους συμβατικούς όρους. Το ποσό της απομείωσης είναι η διαφορά μεταξύ της λογιστικής αξίας των απαιτήσεων και της παρούσας αξίας των εκτιμώμενων μελλοντικών ταμειακών ροών. Το ποσό της πρόβλεψης καταχωρείται ως έξοδο στην κατάσταση λογαριασμού αποτελεσμάτων. Αναφορικά με την πρόβλεψη για τις αναμενόμενες πιστωτικές ζημιές, ο Όμιλος εφαρμόζει την απλοποιημένη προσέγγιση του ΔΠΧΑ 9 επιμετρώντας την πρόβλεψη ζημίας σε ποσό ίσο με τις αναμενόμενες πιστωτικές ζημίες καθ' όλη τη διάρκεια ζωής για όλες τις εμπορικές και λοιπές απαιτήσεις και τα στοιχεία ενεργητικού από συμβάσεις με πελάτες. Για την επιμέτρηση των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών, οι εμπορικές απαιτήσεις και τα στοιχεία ενεργητικού από συμβάσεις ομαδοποιούνται βάση κοινών πιστοληπτικών χαρακτηριστικών και υπερημερίας πληρωμής. Ο Όμιλος αναγνώρισε τις διαβαθμίσεις από αναγνωρισμένους οίκους πιστοληπτικής αξιολόγησης για τους πελάτες που αξιολογούνται ατομικά, και την πιστοληπτική αξιολόγηση της χώρας για πελάτες που δεν αξιολογούνται ατομικά, ως οδηγούς της αναμενόμενης πιστωτικής ζημίας και αντίστοιχα αναπροσαρμόζει την πρόβλεψη σύμφωνα με τους παράγοντες αυτούς. γ. Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα Τα ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα περιλαμβάνουν τα μετρητά, τις καταθέσεις όψεως, τις βραχυπρόθεσμες επενδύσεις υψηλής ρευστοποίησης και χαμηλού ρίσκου. δ. Λοιπές επενδύσεις Περιλαμβάνει μη παράγωγα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία για τα οποία η Διοίκηση έχει λάβει υπόψη της το επιχειρηματικό μοντέλο και το σκοπό για τον οποίο αποκτήθηκαν κατά τις πρόνοιες του ΔΠΧΑ9 και κατατάσσει αυτές στα «επιμετρούμενα στην εύλογη αξία μέσω του Λοιπού Συνολικού Εισοδήματος». Οι αγορές και οι πωλήσεις των επενδύσεων αναγνωρίζονται κατά την ημερομηνία της συναλλαγής που είναι και η ημερομηνία που ο Όμιλος δεσμεύεται ν’ αγοράσει ή να πωλήσει το στοιχείο. Οι επενδύσεις αρχικά αναγνωρίζονται στην εύλογη αξία τους πλέον των δαπανών συναλλαγής. Στη συνέχεια, επιμετρούνται στην εύλογη αξία μέσω του Λοιπού Συνολικού Εισοδήματος (FVOCI), όπου και καταχωρούνται οι μετέπειτα μεταβολές στην εύλογη αξία τους. ε. Δανεισμός Τα δάνεια καταχωρούνται αρχικά στην εύλογη αξία τους, μειωμένα με τα τυχόν άμεσα έξοδα για την πραγματοποίηση της συναλλαγής. Μεταγενέστερα αποτιμώνται στο αναπόσβεστο κόστος βάσει της μεθόδου του πραγματικού επιτοκίου. Τυχόν 57 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31 Δεκεμβρίου 2019 VI. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 διαφορά μεταξύ του εισπραχθέντος ποσού (καθαρό από σχετικά έξοδα) και της αξίας εξόφλησης αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα κατά την διάρκεια του δανεισμού βάσει της μεθόδου του πραγματικού επιτοκίου. Τα δάνεια ταξινομούνται ως ‘Βραχυπρόθεσμες Υποχρεώσεις’ εκτός εάν ο Όμιλος έχει το δικαίωμα να αναβάλλει την εξόφληση της υποχρέωσης για τουλάχιστον δώδεκα μήνες από την ημερομηνία του ισολογισμού. Οι χρεωστικοί τόκοι δανείων, καταχωρούνται απευθείας στην κατάσταση λογαριασμού αποτελεσμάτων της περιόδου που αφορούν. Η αναγνώριση τους σταματάει όταν οι συμβατικές υποχρεώσεις ακυρωθούν, λήξουν ή πωληθούν. στ. Εμπορικές υποχρεώσεις Οι εμπορικές υποχρεώσεις αναγνωρίζονται αρχικά στην εύλογη αξία και αποτιμώνται μεταγενέστερα σύμφωνα με τη μέθοδο του αναπόσβεστου κόστους με τη χρήση του πραγματικού επιτοκίου. 4.4.Παράγωγα και λογιστική αντιστάθμισης Ο Όμιλος κατέχει παράγωγα στοιχεία για να αντισταθμίσει τον κίνδυνο μεταβολής του επιτοκίου και του ξένου νομίσματος. Τα παράγωγα, αρχικά και μεταγενέστερα αναγνωρίζονται στην εύλογη αξία τους. Η μέθοδος αναγνώρισης των κερδών και ζημιών εξαρτάται από το αν τα παράγωγα προσδιορίζονται ως μέσα αντιστάθμισης ή ως κατεχόμενα για εμπορία. Ο Όμιλος καταγράφει κατά την σύναψη των συναλλαγών την σχέση μεταξύ στοιχείων αντιστάθμισης και αντισταθμισμένων στοιχείων καθώς και την στρατηγική διαχείρισης του σχετικού κινδύνου. Κατά την σύναψη της σύμβασης και σε συνεχή μεταγενέστερη βάση καταγράφεται η εκτίμηση σχετικά με την υψηλή αποτελεσματικότητα της αντιστάθμισης τόσο για τις αντισταθμίσεις εύλογης αξίας όσο και για τις αντισταθμίσεις ταμειακών ροών. Για αντιστάθμιση μελλοντικής συναλλαγής τεκμηριώνεται η πιθανότητα ολοκλήρωσης της συναλλαγής. (α) Αντιστάθμιση Εύλογης Αξίας Οι μεταβολές στην εύλογη αξία των παραγώγων που θεωρούνται αντιστάθμιση εύλογης αξίας καταχωρούνται στα αποτελέσματα όπως και οι μεταβολές στην εύλογη αξία των αντισταθμισμένων στοιχείων οι οποίες αποδίδονται στον κίνδυνο που αντισταθμίζεται. (β) Αντιστάθμιση Ταμειακών Ροών Η αποτελεσματική αναλογία της μεταβολής στην εύλογη αξία των παραγώγων που προσδιορίζονται ως μέσα αντιστάθμισης μεταβολών στις ταμειακές ροές, καταχωρείται σε Αποθεματικό των Ιδίων Κεφαλαίων. Το κέρδος ή η ζημία της μη αποτελεσματικής αναλογίας καταχωρείται στα αποτελέσματα. Τα ποσά που καταχωρούνται ως αποθεματικό στα Ίδια Κεφάλαια, μεταφέρονται στα αποτελέσματα στις περιόδους που το αντισταθμισμένο στοιχείο επηρεάζει τα κέρδη ή τις ζημίες. Στις περιπτώσεις αντιστάθμισης προβλεπόμενων μελλοντικών συναλλαγών, οι οποίες καταλήγουν στην αναγνώριση ενός μη νομισματικού στοιχείου (π.χ. απόθεμα) ή υποχρέωσης, τα κέρδη ή οι ζημιές που είχαν καταχωρηθεί στα Ίδια Κεφάλαια μεταφέρονται στο κόστος κτήσης του προκύπτοντος μη χρηματοοικονομικού περιουσιακού στοιχείου. Όταν ένα μέσο αντιστάθμισης λήγει ή πωλείται, ή όταν μία σχέση αντιστάθμισης δεν πληροί, πλέον, τα κριτήρια της αντισταθμιστικής λογιστικής, τα σωρευμένα στα Ίδια Κεφάλαια κέρδη ή ζημιές παραμένουν ως αποθεματικό και μεταφέρονται στα αποτελέσματα, όταν το αντισταθμισμένο στοιχείο επηρεάζει τα κέρδη ή τις ζημιές. Στην περίπτωση της αντιστάθμισης μιας προβλεπόμενης μελλοντικής συναλλαγής, η οποία δεν αναμένεται πλέον να πραγματοποιηθεί, τα σωρευμένα στα Ίδια Κεφάλαια κέρδη ή ζημιές μεταφέρονται στα αποτελέσματα. 4.5. Μετοχικό κεφάλαιο Το μετοχικό κεφάλαιο αποτελείται από κοινές μετοχές. Άμεσα έξοδα για την έκδοση μετοχών, εμφανίζονται μετά την αφαίρεση του σχετικού φόρου εισοδήματος, σε μείωση του ποσού της αύξησης. 4.6.Ενσώματα πάγια περιουσιακά στοιχεία (α) Αναγνώριση και επιμέτρηση Τα ενσώματα πάγια στοιχεία περιλαμβάνουν: οικόπεδα, κτίρια, μηχανολογικό εξοπλισμό, μεταφορικά μέσα, έπιπλα και λοιπό εξοπλισμό. Τα ενσώματα πάγια επιμετρώνται στο κόστος κτήσεως μείον συσσωρευμένες αποσβέσεις. Το κόστος κτήσεως περιλαμβάνει όλες τις δαπάνες που συνδέονται άμεσα με την απόκτηση των στοιχείων. Το κόστος κτήσης περιλαμβάνει επίσης οποιαδήποτε μεταφορά από την καθαρή θέση κερδών/ζημιών από αντισταθμίσεις ταμειακών ροών για αγορές ενσώματων παγίων σε ξένο νόμισμα. Μεταγενέστερες δαπάνες προστίθενται στη λογιστική αξία των ενσωμάτων παγίων ή καταχωρούνται ως ξεχωριστό πάγιο μόνον εάν αναμένεται να επιφέρουν μελλοντικά οικονομικά οφέλη στον όμιλο και το κόστος τους μπορεί να επιμετρηθεί αξιόπιστα. Η λογιστική αξία του μέρους του παγίου που αντικαθίσταται παύει να αναγνωρίζεται. 58 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31 Δεκεμβρίου 2019 VI. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 Το κόστος επισκευών και συντηρήσεων καταχωρείται στα αποτελέσματα της χρήσεως που πραγματοποιούνται. Η λογιστική αξία ενός ενσώματου παγίου περιουσιακού στοιχείου απομειώνεται στην ανακτήσιμη αξία του όταν η λογιστική του αξία υπερβαίνει την εκτιμώμενη ανακτήσιμη αξία του. Τα κέρδη ή οι ζημιές κατά την πώληση προκύπτουν από τη διαφορά μεταξύ των εσόδων από την πώληση και της λογιστικής αξίας και αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα της χρήσης στο κονδύλι ‘Λοιπά έσοδα εκμετάλλευσης’ ή ‘Λοιπά έξοδα εκμετάλλευσης’, ανάλογα με την περίπτωση. (β) Αποσβέσεις Τα οικόπεδα δεν αποσβένονται. Οι αποσβέσεις των άλλων στοιχείων των ενσώματων παγίων υπολογίζονται με τη σταθερή μέθοδο με ισόποσες ετήσιες επιβαρύνσεις στο διάστημα της αναμενόμενης ωφέλιμης ζωής του στοιχείου, έτσι ώστε να διαγραφεί το κόστος στην υπολειμματική του αξία. Η αναμενόμενη ωφέλιμη ζωή των στοιχείων είναι ως εξής: − − − − Κτίρια Μηχανολογικός εξοπλισμός Αυτοκίνητα Λοιπός εξοπλισμός 20 – 50 έτη 1 – 40 έτη 4 – 15 έτη 1–8 έτη Οι υπολειμματικές αξίες και οι ωφέλιμες ζωές των παγίων αναθεωρούνται και προσαρμόζονται σε κάθε ημερομηνία ισολογισμού αν αυτό θεωρηθεί αναγκαίο. 4.7.Άυλα Περιουσιακά Στοιχεία Τα άυλα περιουσιακά στοιχεία που αποκτώνται ξεχωριστά αναγνωρίζονται στο κόστος κτήσης τους ενώ τα άυλα περιουσιακά στοιχεία που αποκτώνται μέσω αγοράς επιχειρήσεων, αναγνωρίζονται στην εύλογη αξία τους κατά την ημερομηνία της απόκτησης. Μεταγενέστερα αποτιμώνται στο ποσό αυτό μείον τις σωρευμένες αποσβέσεις και τις τυχόν σωρευμένες ζημίες απομείωσης της αξίας τους. Η ωφέλιμη ζωή των άυλων περιουσιακών στοιχείων μπορεί να είναι περιορισμένη ή απεριόριστη. Το κόστος των άυλων περιουσιακών στοιχείων με περιορισμένη ωφέλιμη ζωή αποσβένεται στην περίοδο της εκτιμώμενης ωφέλιμης ζωής τους με την σταθερή μέθοδο. Τα άυλα περιουσιακά στοιχεία αποσβένονται, από την ημερομηνία, κατά την οποία είναι διαθέσιμα προς χρήση. Τα άυλα περιουσιακά στοιχεία με απεριόριστη ωφέλιμη ζωή δεν αποσβένονται άλλα υπόκεινται περιοδικά (τουλάχιστον ετησίως) σε εκτίμηση τυχόν απομείωσης της αξίας τους με βάση τις διατάξεις του Δ.Λ.Π. 36 «Απομείωση Αξίας Περιουσιακών Στοιχείων». Υπολειμματικές αξίες δεν αναγνωρίζονται. Η ωφέλιμη ζωή των άυλων περιουσιακών στοιχείων αξιολογείται σε ετήσια βάση. Οι άδειες λογισμικού αποτιμώνται στο κόστος κτήσης μείον σωρευμένες αποσβέσεις, μείον οποιαδήποτε σωρευμένη απομείωση. Οι αποσβέσεις διενεργούνται με βάση τη σταθερή μέθοδο στο διάστημα της ωφέλιμης ζωής τους, η οποία είναι 3 έως 5 χρόνια. Δαπάνες που απαιτούνται για την ανάπτυξη και συντήρηση του λογισμικού αναγνωρίζονται ως έξοδα στα αποτελέσματα στο έτος που προκύπτουν. Αναφορικά με το εμπορικό σήμα και πατέντες αναγνωρίζονται αρχικά κατά την ημερομηνία απόκτησης και αποσβένονται στην ωφέλιμη ζωή τους. (σημείωση 33) Τέλος, οι πελατειακές σχέσεις αναγνωρίζονται αρχικά κατά την ημερομηνία απόκτησης, οι πελατειακές σχέσεις με απεριόριστη ωφέλιμη ζωή δεν αποσβένονται άλλα υπόκεινται περιοδικά (τουλάχιστον ετησίως) σε εκτίμηση τυχόν απομείωσης της αξίας τους με βάση τις διατάξεις του Δ.Λ.Π. 36 «Απομείωση Αξίας Περιουσιακών Στοιχείων», οι όποιες πελατειακές σχέσεις έχουν ωφέλιμη ζωή, αποσβένονται στην ωφέλιμη ζωή τους. 4.8.Επενδύσεις σε ακίνητα Οι επενδύσεις σε ακίνητα, που περιλαμβάνουν ακίνητα και οικόπεδα, κατέχονται από τον Όμιλο για μακροπρόθεσμες αποδόσεις ενοικίου και δε χρησιμοποιούνται από αυτόν. Οι επενδύσεις σε ακίνητα παρουσιάζονται σε κόστος μείον συσσωρευμένες αποσβέσεις. Όταν οι λογιστικές αξίες των επενδύσεων σε ακίνητα υπερβαίνουν την ανακτήσιμη αξία τους, η διαφορά (απομείωση) καταχωρείται άμεσα ως έξοδο στα αποτελέσματα. Τα οικόπεδα που συμπεριλαμβάνονται στις επενδύσεις σε ακίνητα δεν αποσβένονται. Οι αποσβέσεις των κτιρίων υπολογίζονται με τη σταθερή μέθοδο στη διάρκεια της ωφέλιμης ζωής τους. 59 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31 Δεκεμβρίου 2019 VI. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 Τα κέρδη ή ζημιές που προκύπτουν από τη διάθεση των επενδυτικών ακινήτων (υπολογιζόμενα ως η διαφορά μεταξύ της καθαρής εισροής από τη διάθεση και της λογιστικής αξίας αυτών) αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα κατά την περίοδο της διάθεσης. 4.9.Διακρατούμενα-προς-πώληση Στοιχεία ενεργητικού, ή ομάδες διάθεσης αποτελούνται από στοιχεία ενεργητικού και παθητικού, που κατατάσσονται ως διακρατούμενα-προς-πώληση, εάν είναι εξαιρετικά πιθανό ότι η αξία τους θα ανακτηθεί μέσω της πώλησης παρά της συνέχισης της χρήσης. Τέτοια στοιχεία ενεργητικού, ή ομάδες διάθεσης, επιμετρώνται στο χαμηλότερο μεταξύ της λογιστικής αξίας και της εύλογης αξίας μειωμένης κατά τα κόστη για την πώληση. Ζημιές απομείωσης από την αρχική αναγνώριση ως διακρατούμενα-προς-πώληση καθώς και μεταγενέστερα κέρδη ή ζημίες αναγνωρίζονται στην κατάσταση αποτελεσμάτων χρήσης. Μόλις καταταχθούν ως διακρατούμενα-προς-πώληση, άυλα περιουσιακά στοιχεία, ενσώματα πάγια, παύουν να αποσβένονται και οι συμμετοχής ενοποιούμενες με καθαρή θέση παύουν να ενοποιούνται. 4.10. Αποθέματα Τα αποθέματα αποτιμώνται στη χαμηλότερη τιμή μεταξύ κόστους κτήσης και καθαρής ρευστοποιήσιμης αξίας. Το κόστος κτήσης προσδιορίζεται με την μέθοδο του ετήσιου μέσου σταθμικού κόστους και περιλαμβάνει το κόστος αγοράς, παραγωγής ή μετατροπής και λοιπά έξοδα για να έρθει στην τωρινή του κατάσταση και τοποθεσία καθώς και την αναλογία των εξόδων παραγωγής. Το κόστος μπορεί να περιλαμβάνει και τυχόν μεταφορά από το αποθεματικό αντιστάθμισης ταμειακών ροών. Η καθαρή ρευστοποιήσιμη αξία εκτιμάται με βάση την αναμενόμενη τιμή πώλησης των αποθεμάτων στα πλαίσια της συνήθους δραστηριότητας αφαιρουμένων και των τυχόν εξόδων ολοκλήρωσης και πώλησης όπου συντρέχει περίπτωση. 4.11. Απομείωση (α) Μη παράγωγα χρηματοοικονομικά στοιχεία Οι λογιστικές αξίες των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων του Ομίλου που δεν απεικονίζονται σε εύλογες αξίες μέσω αποτελεσμάτων, συμπεριλαμβανομένου των επενδύσεων που ενοποιούνται με την μέθοδο της καθαρής θέσης, εξετάζονται σε κάθε περίοδο αναφοράς για να αποφασιστεί αν συντρέχουν αντικειμενικές ενδείξεις για απομείωση. Αντικειμενικές ενδείξεις ότι ένα χρηματοοικονομικό στοιχείο έχει απομειωθεί περιλαμβάνουν: • • • • • • πτώχευση ενός οφειλέτη ή τον χαρακτηρισμό του ως ανεπίδεκτος είσπραξης, αναπροσαρμογή ποσού οφειλής λόγω αλλαγής των όρων πληρωμής του, ενδείξεις ότι λόγω δυσμενών οικονομικών συνθηκών ο οφειλέτης ή εκδότης θα περάσει στην χρεοκοπία, αρνητικές εξελίξεις στο τρόπο πληρωμής οφειλετών ή εκδοτών. η εξαφάνιση ενεργής αγοράς για μια μετοχή ή παρατηρήσιμα δεδομένα που υποδεικνύουν ότι υπάρχει μετρήσιμη μείωση στις αναμενόμενες μελλοντικές ροές ενός συνόλου χρηματοοικονομικών στοιχείων. Χρηματοοικονομικά στοιχεία επιμετρούμενα σε αναπόσβεστο κόστος Ό Όμιλος αναγνωρίζει ένδειξη για απομείωση των στοιχείων αυτών και σε επίπεδο ανεξάρτητου περιουσιακού στοιχείου και σε επίπεδο συνόλου. Όλα τα ατομικώς σημαντικά περιουσιακά στοιχεία εξετάζονται σε ατομικό επίπεδο για απομείωση. Αυτά που δεν απομειώνονται σε ατομικό επίπεδο, εξετάζονται συλλογικά για απομείωση. Περιουσιακά στοιχεία δεν είναι ατομικώς σημαντικά, εξετάζονται συλλογικά για απομείωση. Συλλογική εκτίμηση προκύπτει από την συγκέντρωση περιουσιακών στοιχείων με κοινά χαρακτηριστικά κινδύνου. Ζημιά απομείωσης αναγνωρίζεται ως η διαφορά μεταξύ της αναπόσβεστης αξίας του περιουσιακού στοιχείου και της παρούσας αξίας των αναμενόμενων μελλοντικών ταμειακών ροών στο πραγματικό επιτόκιο προεξόφλησης του. Η ζημιά αναγνωρίζεται στην κατάσταση λογαριασμού αποτελεσμάτων και σε σχετική πρόβλεψη. Όταν ο Όμιλος αποφασίζει πως δεν συντρέχει λόγος ρεαλιστικής επαναφοράς της λογιστικής αξίας του περιουσιακού στοιχείου, η πρόβλεψη διαγράφεται. Εάν το ποσό της απομείωσης μειωθεί και η μείωση αυτή συνδέεται με ένα αντικειμενικό γεγονός που συνέβη μετά την αρχική απομείωση τότε η απομείωση που αρχικά είχε αναγνωριστεί αντιστρέφεται στην Κατάσταση Λογαριασμού Αποτελεσμάτων. Επενδύσεις που ενοποιούνται με την μέθοδο της καθαρής θέσης Η απομείωση στις Επενδύσεις που ενοποιούνται με την μέθοδο της καθαρής θέσης επιμετρείται με σύγκριση του ανακτήσιμου ποσού από την επένδυση με την λογιστική του αξία. Η απομείωση αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα και αντιλογίζεται εάν υπάρχει ευνοϊκή αναστροφή στις εκτιμήσεις που χρησιμοποιήθηκαν για να αποφασιστεί το ανακτήσιμο ποσό της επένδυσης. 60 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31 Δεκεμβρίου 2019 VI. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (β) Μη-χρηματοοικονομικά στοιχεία Με την εξαίρεση της υπεραξίας και των παγίων περιουσιακών στοιχείων με απεριόριστη διάρκεια ζωής, τα οποία ελέγχονται για απομείωση τουλάχιστον σε ετήσια βάση, οι λογιστικές αξίες των λοιπών μη χρηματοοικονομικών στοιχείων μακροπρόθεσμου ενεργητικού ελέγχονται για σκοπούς απομείωσης όταν γεγονότα ή αλλαγές στις συνθήκες υποδηλώνουν ότι η λογιστική αξία μπορεί να μην είναι ανακτήσιμη. Τα περιουσιακά στοιχεία που έχουν απροσδιόριστη ωφέλιμη ζωή δεν αποσβένονται αλλά υπόκεινται σε έλεγχο απομείωσης ετησίως και όταν κάποια γεγονότα καταδεικνύουν ότι η λογιστική αξία μπορεί να μην είναι ανακτήσιμη. Το ανακτήσιμο ποσό του περιουσιακού στοιχείου ή μονάδας ταμειακών ροών είναι το μεγαλύτερο μεταξύ της αξίας χρήσης του και της εύλογης αξίας του μείον τυχόν κόστη πώλησης του. Η αξία χρήσης βασίζεται στις αναμενόμενες μελλοντικές ταμειακές ροές προεξοφλημένες στην παρούσα αξία τους, χρησιμοποιώντας ένα προεξοφλητικό επιτόκιο προ φόρων που αντανακλά τις τρέχουσες αγοραίες εκτιμήσεις για την χρονική αξία του χρήματος και τον κίνδυνο που συνδέεται άμεσα με το περιουσιακό στοιχείο ή τη μονάδα ταμειακών ροών. Απομείωση αναγνωρίζεται εάν οι λογιστικές αξίες υπερβαίνουν το εκτιμώμενο ανακτήσιμο ποσό. Η απομείωση αναγνωρίζεται στην Κατάσταση Λογαριασμού Αποτελεσμάτων. Η ζημία απομείωσης (εκτός της υπεραξίας) αντιλογίζεται επαναφέροντας τη λογιστική αξία του περιουσιακού στοιχείου στο ανακτήσιμο ποσό του στην έκταση που αυτό δεν υπερβαίνει τη λογιστική αξία του περιουσιακού στοιχείου (καθαρή από αποσβέσεις) που θα είχε προσδιοριστεί αν δεν είχε καταχωρηθεί η ζημία απομείωσης. Η υπεραξία δεν αποσβένεται αλλά υπόκειται σε έλεγχο απομείωσης σε ετήσια βάση ή συχνότερα αν γεγονότα ή αλλαγές συνθηκών υποδηλώνουν ότι η αξία της μπορεί να έχει απομειωθεί. Κατά την ημερομηνία εξαγοράς (ή κατά την ημερομηνία ολοκλήρωσης του σχετικού επιμερισμού του τιμήματος εξαγοράς), η υπεραξία που αποκτάται, κατανέμεται στις μονάδες δημιουργίας ταμειακών ροών, ή σε ομάδες μονάδων δημιουργίας ταμειακών ροών που αναμένεται να ωφεληθούν από την συνένωση αυτή. Η απομείωση προσδιορίζεται με εκτίμηση του ανακτήσιμου ποσού των μονάδων δημιουργίας ταμειακών ροών, οι οποίες σχετίζονται με την υπεραξία. Αν η λογιστική αξία μιας μονάδας δημιουργίας ταμειακών ροών, συμπεριλαμβανομένης και της αναλογούσας υπεραξίας, υπερβαίνει το ανακτήσιμο ποσό της, τότε αναγνωρίζεται ζημία απομείωσης. Η ζημιά απομείωσης αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα και δεν αναστρέφεται. 4.12. Παροχές στο προσωπικό (α) Βραχυπρόθεσμες παροχές Οι βραχυπρόθεσμες παροχές προς το προσωπικό σε χρήμα και σε είδος καταχωρούνται ως έξοδο όταν καθίστανται δουλευμένες. Αναγνωρίζεται υποχρέωση για το ποσό που αναμένεται να πληρωθεί ως επίδομα στο προσωπικό και τα διευθυντικά στελέχη εφόσον υπάρχει νομική ή συμβατική υποχρέωση να πληρωθεί αυτό το ποσό ως αποτέλεσμα των υπηρεσιών του υπαλλήλου και εφόσον η υποχρέωση αυτή μπορεί να επιμετρηθεί αξιόπιστα. (β) Προγράμματα καθορισμένων εισφορών Τα προγράμματα καθορισμένων εισφορών είναι προγράμματα για την περίοδο μετά τη λήξη εργασίας του υπαλλήλου κατά το οποίο η Εταιρεία πληρώνει ένα καθορισμένο ποσό εισφοράς σε ένα τρίτο νομικό πρόσωπο χωρίς άλλη υποχρέωση. Οι υποχρεώσεις για εισφορές σε προγράμματα καθορισμένων εισφορών καταχωρούνται ως έξοδο στα αποτελέσματα κατά το χρόνο που οφείλονται. (γ) Προγράμματα καθορισμένων παροχών Τα προγράμματα καθορισμένων παροχών είναι οποιαδήποτε άλλα προγράμματα σύνταξης εκτός από τα προγράμματα καθορισμένων εισφορών. Η υποχρέωση που καταχωρείται στον ισολογισμό για τα προγράμματα καθορισμένων παροχών υπολογίζεται ως η παρούσα αξία της μελλοντικής παροχής του υπαλλήλου για τις υπηρεσίες του για την καθορισμένη παροχή μείον την εύλογη αξία των περιουσιακών στοιχείων του προγράμματος. Το επιτόκιο προεξόφλησης που χρησιμοποιήθηκε για τον Όμιλο και την Εταιρεία αντιστοιχεί στο επιτόκιο αντίστοιχων επενδύσεων χαμηλού πιστωτικού κινδύνου και σταθερού εισοδήματος και αντίστοιχης λήξης. Ο υπολογισμός της δέσμευσης της καθορισμένης παροχής υπολογίζεται από ανεξάρτητο αναλογιστή με τη χρήση της μεθόδου της εκτιμώμενης πιστωτικής μονάδος. Το κόστος προϋπηρεσίας καταχωρείται άμεσα στα αποτελέσματα. Τα αναλογιστικά κέρδη και ζημιές που προκύπτουν από εμπειρικές προσαρμογές και από αλλαγές σε αναλογιστικές υποθέσεις αναγνωρίζονται στα λοιπά συνολικά εισοδήματα στη χρήση που έχουν προκύψει. 61 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31 Δεκεμβρίου 2019 VI. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (δ) Παροχές τερματισμού της απασχόλησης Οι παροχές τερματισμού της απασχόλησης πληρώνονται όταν οι εργαζόμενοι αποχωρούν πριν την ημερομηνία συνταξιοδοτήσεως. Ο Όμιλος καταχωρεί αυτές τις παροχές όταν δεσμεύεται, είτε όταν τερματίζει την απασχόληση υπαρχόντων εργαζομένων σύμφωνα με ένα λεπτομερές πρόγραμμα για το οποίο δεν υπάρχει πιθανότητα απόσυρσης, είτε όταν προσφέρει αυτές τις παροχές ως κίνητρο για εθελουσία αποχώρηση. Παροχές τερματισμού της απασχόλησης που οφείλονται 12 μήνες μετά την ημερομηνία του ισολογισμού προεξοφλούνται. Στην περίπτωση τερματισμού απασχόλησης που υπάρχει αδυναμία προσδιορισμού των εργαζομένων που θα κάνουν χρήση αυτών των παροχών, δεν γίνεται λογιστικοποίηση αλλά γνωστοποίηση αυτών ως ενδεχόμενη υποχρέωση. 4.13. Προβλέψεις Προβλέψεις αναγνωρίζονται όταν ο Όμιλος έχει μια παρούσα δέσμευση (νομική ή τεκμαιρόμενη) από την οποία είναι πιθανό ότι θα υπάρξει εκροή πόρων για τον διακανονισμό της και το ποσό αυτής της δέσμευσης να μπορεί να εκτιμηθεί αξιόπιστα. Οι προβλέψεις επανεξετάζονται σε κάθε ημερομηνία ισολογισμού και αν δεν είναι πλέον πιθανό ότι θα υπάρξει εκροή πόρων για τον διακανονισμό της δέσμευσης, αντιλογίζονται. Οι προβλέψεις χρησιμοποιούνται μόνο για το σκοπό για τον οποίο αρχικά δημιουργήθηκαν. Δεν αναγνωρίζονται προβλέψεις για μελλοντικές ζημίες. Οι ενδεχόμενες απαιτήσεις και οι ενδεχόμενες υποχρεώσεις δεν αναγνωρίζονται στις οικονομικές καταστάσεις. 4.14. α) Έσοδα Πωλήσεις αγαθών Χαλκού Έσοδα από πωλήσεις αγαθών αναγνωρίζονται όταν οι σημαντικοί κίνδυνοι και ανταμοιβές της ιδιοκτησίας έχουν μεταφερθεί στον αγοραστή, η είσπραξη του τιμήματος είναι εύλογα εξασφαλισμένη, οι σχετιζόμενες δαπάνες και πιθανές επιστροφές αγαθών μπορούν να εκτιμηθούν αξιόπιστα και δεν υπάρχει συνεχιζόμενη ανάμειξη στη διαχείριση των αγαθών. Τυχόν επιστροφές ή εκπτώσεις τζίρου αφαιρούνται από τα έσοδα από πωλήσεις αγαθών. Η χρονική στιγμή της μεταφοράς του κινδύνου και των οφειλετών ποικίλει ανά προϊόν. β) Πωλήσεις αγαθών Αλουμινίου Έσοδα από πωλήσεις αγαθών αναγνωρίζονται όταν οι σημαντικοί κίνδυνοι και ανταμοιβές της ιδιοκτησίας έχουν μεταφερθεί στον αγοραστή, η είσπραξη του τιμήματος είναι εύλογα εξασφαλισμένη, οι σχετιζόμενες δαπάνες και πιθανές επιστροφές αγαθών μπορούν να εκτιμηθούν αξιόπιστα και δεν υπάρχει συνεχιζόμενη ανάμειξη στη διαχείριση των αγαθών. Τυχόν επιστροφές ή εκπτώσεις τζίρου αφαιρούνται από τα έσοδα από πωλήσεις αγαθών. Η χρονική στιγμή της μεταφοράς του κινδύνου και των οφειλετών ποικίλει ανά προϊόν. γ) Παροχή υπηρεσιών Τα έσοδα από παροχή υπηρεσιών αναγνωρίζονται στην περίοδο που παρέχονται οι υπηρεσίες, με βάση το στάδιο ολοκλήρωσης της παρεχόμενης υπηρεσίας σε σχέση με το σύνολο των παρεχόμενων υπηρεσιών. δ) Έσοδα από τόκους Τα έσοδα από τόκους αναγνωρίζονται όταν ο τόκος καθίσταται δουλευμένος (με βάση τη μέθοδο του πραγματικού επιτοκίου). ε) Έσοδα από μερίσματα Τα μερίσματα λογίζονται ως έσοδα όταν ο Όμιλος αποκτήσει το δικαίωμα είσπραξής τους. στ) Έσοδα από μισθώσεις Αναγνωρίζονται ως έσοδο με την ευθεία μέθοδο στη διάρκεια της μίσθωσης. 4.15. Κρατικές Επιχορηγήσεις Οι κρατικές επιχορηγήσεις για επενδύσεις σε περιουσιακά στοιχεία αναγνωρίζονται ως δουλευμένο έσοδο όταν αναμένεται με βεβαιότητα ότι θα εισπραχθούν και ο Όμιλος θα συμμορφωθεί με όλους τους προβλεπόμενους όρους. Οι κρατικές επιχορηγήσεις που σχετίζονται με την αγορά παγίων περιουσιακών στοιχείων, μεταφέρονται ως έσοδα στα αποτελέσματα με την σταθερή μέθοδο κατά την αναμενόμενη ωφέλιμη ζωή των σχετικών περιουσιακών στοιχείων. 62 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31 Δεκεμβρίου 2019 VI. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 Κρατικές επιχορηγήσεις που αποζημιώνουν τον Όμιλο έναντι εξόδων αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα έτσι ώστε να αντιστοιχίζονται με τα έξοδα που προορίζονται να αποζημιώσουν. 4.16. Μισθώσεις Όμιλος ως μισθωτής Από την 1η Ιανουαρίου 2019, οι μισθώσεις αναγνωρίζονται στην κατάσταση χρηματοοικονομικής θέσης ως ένα δικαίωμα χρήσης περιουσιακού στοιχείου και μία υποχρέωση μίσθωσης, την ημερομηνία που το μισθωμένο πάγιο καθίσταται διαθέσιμο για χρήση. Η επίδραση από την εφαρμογή του προτύπου την 1η Ιανουαρίου 2019 περιγράφεται στη σήμείωση 33. Οι υποχρεώσεις μισθώσεων περιλαμβάνουν την παρούσα αξία των σταθερών μισθωμάτων, τα μεταβλητά μισθώματα, που εξαρτώνται από έναν δείκτη ή ένα επιτόκιο, τα οποία αρχικά επιμετρώνται με χρήση του δείκτη ή του επιτοκίου κατά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου, τα ποσά που αναμένονται να καταβληθούν βάσει εγγυημένων υπολειμματικών αξιών, την τιμή εξάσκησης του δικαιώματος αγοράς, εάν είναι μάλλον βέβαιο ότι η Εταιρεία θα εξασκήσει αυτό το δικαίωμα, και την καταβολή ποινής για καταγγελία της μίσθωσης, εάν η διάρκεια της μίσθωσης αποτυπώνει την άσκηση δικαιώματος της Εταιρείας για καταγγελία της μίσθωσης. Οι ανωτέρω πληρωμές μισθωμάτων προεξοφλούνται με το τεκμαρτό επιτόκιο της μίσθωσης ή, εάν αυτό το επιτόκιο δεν μπορεί να προσδιορισθεί με αξιοπιστία, με το διαφορικό επιτόκιο δανεισμού του μισθωτή (“incremental borrowing rate”). Το διαφορικό επιτόκιο δανεισμού είναι το επιτόκιο με το οποίο θα επιβαρυνόταν ο μισθωτής για να δανειστεί το απαραίτητο κεφάλαιο, ώστε να αποκτήσει ένα στοιχείο παρόμοιας αξίας με το μισθωμένο στοιχείο ενεργητικού, για παρόμοια χρονική περίοδο, με παρόμοιες εξασφαλίσεις και σε παρόμοιο οικονομικό περιβάλλον. Στις κατηγορίες μισθώσεων όπου οι πληρωμές περιλαμβάνουν σταθερές πληρωμές για μη μισθωτικά στοιχεία, ο ‘Όμιλος έχει επιλέξει να μην τα διαχωρίσει από τα μισθωτικά στοιχεία και να τα συμπεριλάβει στην υποχρέωση μίσθωσης. Μετά την αρχική αναγνώριση, οι υποχρεώσεις μίσθωσης αυξάνονται με το χρηματοοικονομικό κόστος και μειώνονται με την πληρωμή των μισθωμάτων. Οι υποχρεώσεις μίσθωσης επανεπιμετρώνται για να αποτυπώσουν τυχόν επανεκτιμήσεις ή τροποποιήσεις της μίσθωσης. Τα δικαιώματα χρήσης περιουσιακών στοιχείων αρχικά επιμετρούνται στο κόστος τους, και στη συνέχεια μειώνονται κατά το ποσό της συσσωρευμένης απόσβεσης και της απομείωσης. Το αρχικός κόστος αναγνώρισης ενός δικαιώματος χρήσης περιουσιακού στοιχείου περιλαμβάνει το ποσό της αρχικής επιμέτρησης της υποχρέωσης μίσθωσης, τυχόν μισθώματα που καταβλήθηκαν κατά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου ή πριν από αυτήν, μειωμένων για τυχόν κίνητρα μίσθωσης που έχουν εισπραχθεί, τυχόν αρχικές άμεσες δαπάνες, και εκτίμηση τυχόν κόστους αποσυναρμολόγησης ή απομάκρυνσης του υποκείμενου περιουσιακού στοιχείου Η αποσβέσεις διενεργούνται με τη σταθερή μέθοδο στη μικρότερη περίοδο μεταξύ της ωφέλιμης ζωής του υποκείμενου περιουσιακού στοιχείου και της διάρκειας μίσθωσης. Όταν οι υποχρεώσεις μίσθωσης περιλαμβάνουν και την τιμή εξάσκησης δικαιώματος αγοράς του υποκείμενου περιουσιακού στοιχείου τα δικαιώματα χρήσης αποσβένονται στη διάρκεια της ωφέλιμης ζωής των στοιχείων αυτών. Ο ‘Ομιλος έχει επιλέξει να χρησιμοποιεί για όλες τις κατηγορίες μισθώσεων τις εξαιρέσεις αναγνώρισης του προτύπου στις βραχυπρόθεσμες μισθώσεις, δηλαδή μισθώσεις με διάρκεια μικρότερη των 12 μηνών, καθώς και στις μισθώσεις στις οποίες το υποκείμενο περιουσιακό στοιχείο έχει χαμηλή. Για τις παραπάνω μισθώσεις, η Εταιρεία αναγνωρίζει τα μισθώματα στα αποτελέσματα χρήσης ως έξοδα με τη σταθερή μέθοδο σε όλη τη διάρκεια της μίσθωσης. Όμιλος ως εκμισθωτής Οι συμβάσεις μίσθωσης στις οποίες ο Όμιλος είναι εκμισθωτής κατατάσσονται σε χρηματοδοτικές ή λειτουργικές. Οι συμβάσεις μίσθωσης του Ομίλου κατά την 31 Δεκεμβρίου 2018 και 31 Δεκεμβρίου 2019 αφορούν αποκλειστικά λειτουργικές μισθώσεις. Τα έσοδα της μίσθωσης από λειτουργικές μισθώσεις αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα με τη σταθερή μέθοδο κατά τη διάρκεια της μίσθωσης. 4.17. Φόρος Εισοδήματος Ο φόρος εισοδήματος χρήσης αποτελείται από τον τρέχοντα και τον αναβαλλόμενο φόρο. Ο φόρος εισοδήματος καταχωρείται στα αποτελέσματα εκτός από την περίπτωση που αφορά κονδύλια τα οποία καταχωρούνται στα λοιπά συνολικά εισοδήματα, οπότε καταχωρείται στα λοιπά συνολικά εισοδήματα. Ο τρέχον φόρος εισοδήματος είναι ο αναμενόμενος πληρωτέος φόρος επί του φορολογητέου εισοδήματος χρήσης, βάσει των θεσπισμένων συντελεστών φόρου κατά την ημερομηνία του ισολογισμού καθώς και οποιαδήποτε αναπροσαρμογή στο φόρο πληρωτέο προηγούμενων χρήσεων. 63 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31 Δεκεμβρίου 2019 VI. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 Ο αναβαλλόμενος φόρος εισοδήματος προσδιορίζεται με την μέθοδο υπολογισμού βάσει του ισολογισμού που προκύπτει από τις προσωρινές διαφορές μεταξύ της λογιστικής αξίας και της φορολογικής βάσης των περιουσιακών στοιχείων και των υποχρεώσεων. Αναβαλλόμενος φόρος εισοδήματος δεν λογίζεται (α) εάν προκύπτει από την αρχική αναγνώριση στοιχείου ενεργητικού ή παθητικού σε συναλλαγή, εκτός επιχειρηματικής συνένωσης, η οποία όταν έγινε η συναλλαγή δεν επηρέασε ούτε το λογιστικό ούτε το φορολογικό κέρδος ή ζημία, (β) για επενδύσεις σε θυγατρικές στο βαθμό που οι προσωρινές διαφορές δεν θα αντιλογισθούν, (γ) στην αρχική αναγνώριση της υπεραξίας. Ο αναβαλλόμενος φόρος προσδιορίζεται με τους φορολογικούς συντελεστές οι οποίοι αναμένονται να ισχύσουν την περίοδο κατά την οποία θα ρευστοποιηθεί το περιουσιακό στοιχείο ή διακανονιστεί η υποχρέωση. Ο προσδιορισμός των μελλοντικών φορολογικών συντελεστών βασίζεται σε νόμους που έχουν ψηφιστεί κατά την ημερομηνία σύνταξης των οικονομικών καταστάσεων. Οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις αναγνωρίζονται μόνο στην έκταση στην οποία θα υπάρξει μελλοντικό φορολογητέο κέρδος για την χρησιμοποίηση της προσωρινής διαφοράς που δημιουργεί την αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση. Οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις μειώνονται όταν το σχετικό φορολογικό όφελος υλοποιηθεί. Πρόσθετοι φόροι εισοδήματος που προκύπτουν από τη διανομή μερισμάτων καταχωρούνται στον ίδιο χρόνο με αυτόν της υποχρέωσης καταβολής του σχετικού μερίσματος. 4.18. Πληροφόρηση ανά τομέα Ο λειτουργικός τομέας προς παρουσίαση αποτελεί ένα τμήμα του Ομίλου που συμμετέχει στις επιχειρηματικές δραστηριότητες και παράγει έσοδα και έξοδα, συμπεριλαμβανομένων και εσόδων και εξόδων που συνδέονται με συναλλαγές με άλλα τμήματα του Ομίλου. Τα αποτελέσματα όλων των τομέων εξετάζονται από τον επικεφαλής λήψης επιχειρηματικών αποφάσεων ο οποίος είναι το Διοικητικό Συμβούλιο και που είναι υπεύθυνο για την επιμέτρηση της επιχειρηματικής απόδοσης των λειτουργικών τομέων. 4.19. Κέρδη Ανά Μετοχή Ο Όμιλος παρουσιάζει τόσο τα βασικά όσο και τα απομειωμένα κέρδη ανά μετοχή για τις κοινές μετοχές του. Τα κέρδη ανά μετοχή υπολογίζονται διαιρώντας τα κέρδη ή τις ζημιές που αντιστοιχούν στους κατόχους κοινών μετοχών με το μέσο σταθμικό αριθμό κοινών μετοχών που εκκρεμούν κατά τη διάρκεια της περιόδου. Τα απομειωμένα κέρδη ανά μετοχή προσδιορίζονται με την αναπροσαρμογή του κέρδους ή της ζημιάς που αντιστοιχεί στους μετόχους κοινών μετοχών και του μέσου σταθμικού αριθμού κοινών μετοχών που εκκρεμούν, κατά την επίδραση όλων των απομειωμένων πιθανών κοινών μετοχών, οι οποίες αποτελούνται από μετατρέψιμα γραμμάτια και μετοχές με δικαιώματα προαίρεσης που έχουν χορηγηθεί στο προσωπικό. 4.20. Κόστος δανεισμού Το κόστος δανεισμού το άμεσα αποδιδόμενο στην αγορά, κατασκευή ή παραγωγή ειδικών περιουσιακών στοιχείων για τα οποία απαιτείται σημαντική χρονική περίοδος μέχρι να είναι έτοιμα για την προτιθέμενη χρήση ή πώληση τους, προστίθεται στο κόστος κτήσης αυτών των περιουσιακών στοιχείων μέχρι την χρονική στιγμή που αυτά θα είναι ουσιαστικά έτοιμα για την προτιθέμενη χρήση ή πώλησή τους. Τα έσοδα από προσωρινές τοποθετήσεις αναληφθέντων ποσών για την χρηματοδότηση των παραπάνω περιουσιακών στοιχείων καθώς και η είσπραξη επιχορηγήσεων μειώνουν το κόστος δανεισμού που κεφαλαιοποιείται. Το κόστος δανεισμού στις υπόλοιπες περιπτώσεις επιβαρύνει τα αποτελέσματα της χρήσης μέσα στην οποία πραγματοποιείται. Στο μέτρο που τα κεφάλαια προέρχονται από γενικό δανεισμό και χρησιμοποιούνται για το σκοπό της απόκτησης ενός περιουσιακού στοιχείου που πληροί τις προϋποθέσεις, το ποσό του κόστους δανεισμού που είναι επιλέξιμο για κεφαλαιοποίηση προσδιορίζεται με την εφαρμογή ενός συντελεστή κεφαλαιοποίησης, στις επενδυτικές δαπάνες για αυτό το περιουσιακό στοιχείο. 4.21. Στρογγυλοποίηση Τυχόν διαφορές που παρουσιάζονται μεταξύ των ποσών στις οικονομικές καταστάσεις και των αντίστοιχων ποσών στις σημειώσεις καθώς και σε αθροίσματα οφείλονται σε στρογγυλοποιήσεις. 5. Πληροφόρηση κατά τομέα Ο πληροφόρηση κατά τομέα, βασίζεται στην δομή της πληροφόρησης προς τη διοίκηση του Ομίλου και του συστήματος εσωτερικής αναφοράς. Ο Όμιλος είναι οργανωμένος σε κέντρα επιχειρηματικών δραστηριοτήτων και επιχειρηματικές μονάδες που βασίζονται στη παραγωγή προϊόντων χαλκού και αλουμινίου. Ειδικότερα, έχει δύο λειτουργικούς τομείς προς παρουσίαση. Οι λειτουργικοί τομείς του Ομίλου είναι οι ακόλουθοι: • • Προϊόντα Χαλκού: ο τομέας Χαλκού παράγει και πουλάει προϊόντα έλασης και διέλασης χαλκού και κραμάτων χαλκού Προϊόντα Αλουμινίου: ο τομέας Αλουμινίου παράγει και πουλάει μια διευρυμένη γκάμα προϊόντων αλουμινίου και κραμάτων αλουμινίου 64 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31 Δεκεμβρίου 2019 VI. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 Για την κλειόμενη χρήση 2019 τα μεγέθη έχουν ως ακολούθως: € '000 12 μήνες έως 31 Δεκεμβρίου 2019 Συνολικές μικτές πωλήσεις ανά τομέα Ενδοεταιρικές πωλήσεις Κόστος Πωληθέντων Μεικτό Κέρδος Λοιπά Έσοδα Έξοδα διάθεσης Έξοδα διοίκησης Απομείωση απαιτήσεων και συμβατικών περιουσιακών στοιχείων Λοιπά Έξοδα Λειτουργικό αποτέλεσμα (ΕΒΙΤ) Χρηματοοικονομικά έσοδα Χρηματοοικονομικά έξοδα Έσοδα από μερίσματα Καθαρό χρηματοοικονομικό αποτέλεσμα Κέρδη/ (Ζημιές) από συγγενείς επιχειρήσεις Κέρδη / (Ζημιές) προ φόρων Φόρος εισοδήματος Καθαρά κέρδη περιόδου Αλουμίνιο 1.026.684 (493) (927.312) 98.879 6.731 (11.305) (28.612) 29 (4.617) 61.105 40 (11.584) (11.544) 618 50.178 (10.510) 39.668 Αλουμίνιο Σύνολο ενεργητικού Σύνολο υποχρεώσεων 978.435 536.607 Αλουμίνιο Επενδύσεις σε ενσώματα πάγια Δικαιώματα χρήσης ενσώματων παγίων Επενδύσεις σε άυλα πάγια Επενδύσεις σε ακίνητα Σύνολο 143.684 1.166 304 13 145.167 0 Αλουμίνιο Αποσβέσεις ενσώματων παγίων Αποσβέσεις δικαιωμάτων χρήσης ενσώματων παγίων Αποσβέσεις άυλων παγίων Αποσβέσεις επενδύσεων σε ακίνητα Σύνολο αποσβέσεων (36.684) (1.712) (517) (140) (39.054) Προϊόντα χαλκού 1.018.631 (215) (972.230) 46.185 5.197 (9.980) (19.160) 407 (3.717) 18.933 192 (14.056) 50 (13.814) 2.882 Σύνολο 2.045.314 (708) (1.899.542) 145.064 11.928 (21.284) (47.771) 437 (8.334) 80.038 231 (25.640) 50 (25.358) 8.001 (5.727) 3.500 58.179 (16.238) 2.274 41.942 Προϊόντα χαλκού 775.245 455.801 Προϊόντα χαλκού 20.072 1.133 12 21.217 0 Προϊόντα χαλκού (19.074) (561) (467) (87) (20.190) Σύνολο 1.753.680 992.408 Σύνολο 163.756 2.299 316 13 166.384 0 Σύνολο (55.758) (2.274) (984) (227) (59.243) 65 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31 Δεκεμβρίου 2019 VI. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 € '000 12 μήνες έως 31 Δεκεμβρίου 2018 Συνολικές μικτές πωλήσεις ανά τομέα Ενδοεταιρικές πωλήσεις Κόστος Πωληθέντων Μεικτό Κέρδος Λοιπά Έσοδα Έξοδα διάθεσης Έξοδα διοίκησης Απομείωση απαιτήσεων και συμβατικών περιουσιακών στοιχείων Λοιπά Έξοδα Λειτουργικό αποτέλεσμα (ΕΒΙΤ) Χρηματοοικονομικά έσοδα Χρηματοοικονομικά έξοδα Έσοδα από μερίσματα Καθαρό χρηματοοικονομικό αποτέλεσμα Κέρδη/ (Ζημιές) από συγγενείς επιχειρήσεις Κέρδη / (Ζημιές) προ φόρων Φόρος εισοδήματος Καθαρά κέρδη περιόδου Αλουμίνιο 1.038.922 (88) (983.368) 111.483 7.019 (11.894) (25.841) (36) (3.778) 55.466 7.073 (9.573) (17.068) (469) (5.330) 76.953 28 (15.206) - 30.098 109 (17.106) 20 (15.179) 188 (16.977) 765 61.962 (6.078) 13.886 (5.468) 2.118.539 (750) (1.950.840) 166.948 14.093 (21.468) (42.909) (505) (9.108) 107.051 137 (32.313) 20 (32.156) 953 75.849 (11.546) 55.885 8.418 64.303 931.062 498.892 Αλουμίνιο Επενδύσεις σε ενσώματα πάγια Επενδύσεις σε άυλα πάγια 55.799 2.865 Σύνολο 58.664 0 Προϊόντα χαλκού 743.480 445.183 Προϊόντα χαλκού 37.500 76 (42.034) (420) (68) 37.576 0 Προϊόντα χαλκού (16.804) (650) (94) (42.522) (17.547) Αλουμίνιο Αποσβέσεις ενσώματων παγίων Αποσβέσεις άυλων παγίων Αποσβέσεις επενδύσεων σε ακίνητα Σύνολο αποσβέσεων Σύνολο 1.079.617 (662) (967.472) Αλουμίνιο Σύνολο ενεργητικού Σύνολο υποχρεώσεων Προϊόντα χαλκού Σύνολο 1.674.543 944.075 Σύνολο 93.300 2.940 96.240 0 Σύνολο (58.838) (1.070) (162) (60.070) Οι λειτουργικοί τομείς επί το πλείστον διοικούνται κεντρικά αλλά ο μεγαλύτερος όγκος των πωλήσεων είναι στο εξωτερικό. Οι πωλήσεις καθώς και τα μη κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία του Ομίλου με βάση την γεωγραφική τους κατανομή παρουσιάζονται συνοπτικά ως εξής: 66 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31 Δεκεμβρίου 2019 VI. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 Ενσώματα πάγια Ελλάδα Λοιπές Χώρες Σύνολο Δικαιώματα χρήσης σε ενσώματα πάγια Ελλάδα Λοιπές Χώρες Σύνολο Άυλα περιουσιακά στοιχεία και υπεραξία Ελλάδα Λοιπές Χώρες Σύνολο Επενδύσεις σε ακίνητα Ελλάδα Σύνολο Επενδύσεις σε ενσώματα, άυλα & ακίνητα πάγια Ελλάδα Λοιπές Χώρες Σύνολο 6. ΟΜΙΛΟΣ 2019 2018 € '000 € '000 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2019 2018 € '000 € '000 670.499 142.766 813.265 582.333 138.231 720.564 543.612 543.612 459.754 459.754 18.681 593 19.274 - 17.292 17.292 - 79.894 89 79.983 76.400 127 76.527 71.068 - 70.447 - 71.068 70.447 6.589 6.589 6.838 6.838 20.045 20.045 19.591 19.591 152.074 14.311 166.384 86.302 9.938 96.240 147.021 147.021 75.687 75.687 Έσοδα ΟΜΙΛΟΣ 2019 2018 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2019 2018 Πωλήσεις προϊόντων Έσοδο Μετάλλου στις πωλήσεις εμπορευμάτων και προϊόντων Έσοδα από υπηρεσίες Λοιπά € '000 567.966 1.471.126 5.437 78 € '000 532.135 1.580.309 5.108 237 € '000 473.395 950.906 5.609 12 € '000 464.078 1.018.003 4.877 12 Σύνολο 2.044.606 2.117.789 1.429.922 1.486.970 67 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31 Δεκεμβρίου 2019 VI. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 7. Λοιπά λειτουργικά έσοδα και έξοδα ΟΜΙΛΟΣ 2019 € '000 Άλλα Έσοδα Επιδοτήσεις Χρήσεως Αποσβέσεις ληφθέντων επιχορηγήσεων Έσοδα ενοικίων Κέρδη από συναλλαγματικές διαφορές Έσοδα παρεπόμενων ασχολιών Έσοδα από επανατιμολόγηση εξόδων Αποζημιώσεις Κέρδη από πώληση ενσώματων παγίων Κέρδη από πώληση ασώματων παγίων Κέρδη από πώληση επενδυτικών ακινήτων Έσοδα από παροχή υπηρεσιών σε τρίτους Λοιπά Έσοδα 2018 € '000 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2019 2018 € '000 € '000 484 1.884 738 1.263 396 1.093 72 319 1 124 416 5.138 4 1.955 659 4.062 365 800 4.093 263 425 1.466 26 1.256 569 1.193 186 3.894 17 572 1 480 3.517 4 1.311 527 960 209 3.350 125 10 349 2.903 11.928 14.093 11.712 9.749 Άλλα Έξοδα Απομειώσεις ενσώματων παγίων Ζημιές από διαγραφές ενσώματων παγίων Έξοδα λειτουργίας παραγωγής μη κοστολογηθέντα Ζημίες από πώληση ενσώματων παγίων Ζημιές από συναλλαγματικές διαφορές Προμήθειες Αποζημιώσεις Λοιποί Φόροι Πρόστιμα Αποσβέσεις Έξοδα επανατιμολογηθέντα Λοιπά Έξοδα 671 218 29 1.475 34 12 303 2.081 2.638 873 172 39 32 3.934 1.535 17 1.976 192 1.210 397 67 1.389 7 286 1.314 2.305 343 0 894 7 1.296 1.633 664 Σύνολο 8.334 9.108 6.109 4.494 Άλλα λειτουργικά έσοδα - έξοδα (καθαρά) 3.593 4.985 5.604 5.256 Σύνολο 68 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31 Δεκεμβρίου 2019 VI. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 8. Έξοδα κατά είδος Η ανάλυση των εξόδων κατά είδος έχει ως εξής : Κόστος αποθεμάτων αναγνωρισμένο ως έξοδο Κόστος Μετάλλου στο κόστος πωληθέντων Παροχές σε εργαζόμενους Ενέργεια Αποσβέσεις Φόροι Ασφάλειες Λοιπές ασφάλειες Ενοίκια Κόστος μεταφοράς υλικών και προϊόντων Έξοδα διαφήμισης και προώθησης Αμοιβές τρίτων Λοιπές προβλέψεις Κέρδη/(ζημιές) από παράγωγα Αποθήκευση και συσκευασία Εργαλεία παραγωγής Προμήθεια Συναλλαγματικές διαφορές Συντήρηση Έξοδα κίνησης και ταξιδίων Έξοδα δικαιωμάτων χρήσης Αμοιβές Δ.Σ. Κοινόχρηστες δαπάνες Λοιπά έξοδα Σύνολο ΟΜΙΛΟΣ 2019 2018 € '000 € '000 81.461 55.312 1.475.963 1.567.949 116.262 105.654 43.226 41.959 57.162 58.094 9.967 7.864 1.568 1.609 4.861 4.485 2.134 3.589 48.661 47.915 2.449 2.189 56.185 55.961 221 6.128 5.130 4.369 4.386 3.200 2.442 13.821 12.950 (839) 298 22.358 18.144 5.345 4.974 175 74 1.691 1.946 334 251 12.118 11.820 1.968.598 2.015.217 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2019 2018 € '000 € '000 120.028 122.511 948.160 1.003.018 70.249 63.559 27.701 27.667 37.710 39.298 7.875 6.234 1.058 1.058 2.800 2.657 1.496 2.148 33.320 31.706 1.406 1.118 77.631 79.759 7.574 4.396 1.126 1.070 2.325 1.852 7.930 7.593 97 476 16.167 12.545 3.924 3.399 175 74 481 764 1 3.483 3.808 1.372.716 1.416.708 Για δαπάνες έρευνας και ανάπτυξης δαπανήθηκαν τα ακόλουθα κονδύλια: ΟΜΙΛΟΣ Αλουμίνιο Χαλκός Σύνολο ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2019 € '000 3.991 2.500 2018 € '000 3.330 1.082 2019 € '000 3.446 1.792 2018 € '000 2.886 1.022 6.491 4.412 5.238 3.908 69 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31 Δεκεμβρίου 2019 VI. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 Το κόστος των παροχών σε εργαζομένους αναλύεται ως εξής : ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2019 2018 2019 2018 € '000 € '000 € '000 € '000 Αμοιβές & έξοδα προσωπικού 84.584 76.972 50.404 45.592 Έξοδα κοινωνικής ασφάλισης Συνταξιοδοτικό κόστος προγραμμάτων καθορισμένων παροχών 20.879 1.449 19.474 1.058 12.451 918 11.604 724 9.351 116.263 8.150 105.654 6.475 70.249 5.640 63.559 Λοιπές παροχές σε εργαζομένους Σύνολο Ο αριθμός προσωπικού στο τέλος της τρέχουσας χρήσης ήταν για την Εταιρεία: 1.475 (2018 : 1.439) και για τον Όμιλο: 2.997 (2018 : 2.877). 9. Χρηματοοικονομικά έξοδα – έσοδα Η ανάλυση των χρηματοοικονομικών εσόδων και εξόδων έχει ως ακολούθως: Πιστωτικοί τόκοι Χρεωστικοί τόκοι Λοιπά ΟΜΙΛΟΣ 2019 2018 € '000 € '000 231 137 231 137 23.652 1.988 25.640 29.312 3.001 32.313 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2019 2018 € '000 € '000 364 418 364 418 17.547 1.274 18.820 21.526 2.004 23.530 70 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31 Δεκεμβρίου 2019 VI. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 10. Ενσώματα πάγια περιουσιακά στοιχεία Fields - Plots Buildings Machinery Leased machinery Οικόπεδα Κτίρια Μηχ/κός εξοπλισμός Μισθωμένος μηχ. Εξοπλισμός ΟΜΙΛΟΣ € '000 Transportation Furniture & Fixed assets under equipment other equipment construction Μεταφορικά μέσα Έπιπλα και εξαρτήματα Ακινητοπ/σεις υπό εκτέλεση Total Σύνολο Κόστος Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου 2018 Συναλλαγματικές διαφορές Προσθήκες Πωλήσεις Απόκτηση μέσω συνένωσης ή απορρόφησης επιχειρήσεων Καταστροφές/Διαγραφές Αναταξινομήσεις Λοιπές αναταξινομήσεις Υπόλοιπο στις 31 Δεκεμβρίου 2018 101.395 700 (73) (182) 101.841 177.171 4.182 (2) (180) 4.344 185.514 838.190 2 7.624 (831) 1.221 (823) 22.242 867.624 17.470 17.470 16.700 1.579 (143) 324 (6) 30 18.483 21.184 880 (34) 126 (77) 130 22.209 32.520 78.335 (402) 2 (26.854) 83.602 1.204.629 2 93.300 (1.485) 1.674 (1.086) (109) (182) 1.296.743 Συσσωρευμένες αποσβέσεις Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου 2018 Αποσβέσεις περιόδου Πωλήσεις Απόκτηση μέσω συνένωσης ή απορρόφησης επιχειρήσεων Καταστροφές/Διαγραφές Υπόλοιπο στις 31 Δεκεμβρίου 2018 - (73.083) (10.292) 1 (695) 69 (84.000) (410.625) (45.857) 713 (872) 767 (455.874) (574) (972) (1.546) (14.042) (650) 120 (295) 2 (14.864) (18.421) (1.067) 15 (95) 77 (19.491) (404) (404) (517.150) (58.838) 849 (1.956) 915 (576.179) 101.841 101.514 411.750 15.924 3.620 2.718 83.198 720.564 Αναπόσβεστη αξία στις 31 Δεκεμβρίου 2018 71 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31 Δεκεμβρίου 2019 VI. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΟΜΙΛΟΣ € '000 Οικόπεδα Κτίρια Μηχ/κός εξοπλισμός Μισθωμένος μηχ. Εξοπλισμός Μεταφορικά μέσα Έπιπλα και εξαρτήματα Ακινητοπ/σεις υπό εκτέλεση Σύνολο Κόστος Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου 2019 Αλλαγή στη λογιστική πολιτική Συναλλαγματικές διαφορές Προσθήκες Πωλήσεις Απόκτηση μέσω συνένωσης ή απορρόφησης επιχειρήσεων Μεταφορά σε επενδύσεις σε ακίνητα Καταστροφές/Διαγραφές Αναταξινομήσεις Υπόλοιπο στις 31 Δεκεμβρίου 2019 101.841 923 430 103.194 185.514 (2) 1.535 4.121 (1.800) 16.272 205.641 867.624 (2) 4.478 (1.281) 4.591 (1.283) 47.551 921.678 17.470 (17.470) 0 18.483 1.022 (325) 137 (18) 510 19.808 22.209 1.586 (216) 546 (43) 283 24.364 83.602 154.210 (1.121) 108 (67) (65.917) 170.816 1.296.743 (17.470) (4) 163.756 (2.943) 9.934 (1.800) (1.412) (1.301) 1.445.503 Συσσωρευμένες αποσβέσεις Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου 2019 Αλλαγή στη λογιστική πολιτική Συναλλαγματικές διαφορές Αποσβέσεις περιόδου Πωλήσεις Απόκτηση μέσω συνένωσης ή απορρόφησης επιχειρήσεων Μεταφορά σε επενδύσεις σε ακίνητα Καταστροφές/Διαγραφές Απομειώσεις Αναταξινομήσεις Υπόλοιπο στις 31 Δεκεμβρίου 2019 - (84.000) (5) (10.678) 37 (783) 144 (1) (95.286) (455.874) 2 (43.100) 1.144 (2.763) 1.132 (270) 0 (499.729) (1.546) 1.546 - (14.864) (771) 326 (137) 18 (0) (15.427) (19.491) 0 (1.209) 180 (514) 43 (20.990) (404) (401) (806) (576.179) 1.546 (3) (55.758) 1.687 (4.196) 144 1.194 (671) (1) (632.238) 103.194 110.355 421.949 0 4.381 3.375 170.010 813.265 Αναπόσβεστη αξία στις 31 Δεκεμβρίου 2019 Πάγιος εξοπλισμός αναπόσβεστης αξίας στα βιβλία του Ομίλου Ευρώ 4,5 εκατ. (κόστος κτήσης Ευρώ 5,7 εκατ. και σωρευμένων αποσβέσεων Ευρώ 1,2 εκατ.) έχει μεταφερθεί στις λοιπές επενδύσεις κυκλοφορούντος ενεργητικού ως διαθέσιμο-προς-πώληση. (βλέπε επίσης σημείωση 34). Για την κλειόμενη χρήση 2019, στη γραμμή «Απόκτηση μέσω συνένωσης ή απορρόφησης επιχειρήσεων» συμπεριλαμβάνονται ασώματες ακινητοποιήσεις από την απόκτηση της «Cablel Wires Α.Ε. Ελληνική Βιομηχανία Συρμάτων Ανώνυμη Εταιρεία». Η γραμμή «Αλλαγή στη λογιστική πολιτική» αναφέρεται στη επίδραση εφαρμογής του ΔΠΧΑ 16 (βλέπε και σημείωση 33). 72 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31 Δεκεμβρίου 2019 VI. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΕΤΑΙΡΕΙΑ Οικόπεδα Κτίρια Μηχ/κός εξοπλισμός Μισθωμένος μηχ. Εξοπλισμός Μεταφορικά μέσα Έπιπλα και εξαρτήματα Ακινητοπ/σεις υπό εκτέλεση Σύνολο Κόστος Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου 2018 Προσθήκες Πωλήσεις Αναταξινομήσεις Λοιπές αναταξινομήσεις Υπόλοιπο στις 31 Δεκεμβρίου 2018 54.963 464 (182) 55.246 117.988 3.344 4.342 125.675 596.182 5.143 (11) 14.412 615.726 17.470 17.470 13.682 1.431 (55) 13 15.071 13.194 674 (27) 13.841 24.770 64.336 (174) (18.773) 70.159 838.249 75.393 (267) (6) (182) 913.187 Συσσωρευμένες αποσβέσεις Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου 2018 Αποσβέσεις περιόδου Πωλήσεις Υπόλοιπο στις 31 Δεκεμβρίου 2018 - (52.190) (6.315) (58.505) (337.919) (30.419) 1 (368.337) (574) (972) (1.546) (11.894) (488) 55 (12.327) (12.122) (604) 8 (12.718) - (414.700) (38.798) 64 (453.434) 55.246 67.170 247.389 15.924 2.744 1.123 70.159 459.754 Αναπόσβεστη αξία στις 31 Δεκεμβρίου 2018 73 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31 Δεκεμβρίου 2019 VI. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΕΤΑΙΡΕΙΑ Οικόπεδα Κτίρια Μηχ/κός εξοπλισμός Μισθωμένος μηχ. Εξοπλισμός Μεταφορικά μέσα Έπιπλα και εξαρτήματα Ακινητοπ/σεις υπό εκτέλεση Σύνολο Κόστος Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου 2019 Αλλαγή στη λογιστική πολιτική Προσθήκες Πωλήσεις Μεταφορά σε επενδύσεις σε ακίνητα Καταστροφές/Διαγραφές Μεταβολές στην εύλογη αξία Απόσχιση κλάδου Αναταξινομήσεις Υπόλοιπο στις 31 Δεκεμβρίου 2019 55.246 918 (2) (57) 56.105 125.675 1.322 (46) (1.800) 314 (1.402) 14.234 138.296 615.726 1.544 (888) (766) 530 (951) 37.054 652.250 17.470 (17.470) (0) 15.071 947 (2) 22 16.038 13.841 1.181 (95) (1) (11) 179 15.094 70.159 139.699 (3.223) (67) (1.489) (52.774) 152.305 913.187 (17.470) 145.612 (4.253) (1.800) (833) 843 (3.913) (1.285) 1.030.088 Συσσωρευμένες αποσβέσεις Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου 2019 Αλλαγή στη λογιστική πολιτική Αποσβέσεις περιόδου Πωλήσεις Μεταφορά σε επενδύσεις σε ακίνητα Καταστροφές/Διαγραφές Απόσχιση κλάδου Απομειώσεις Υπόλοιπο στις 31 Δεκεμβρίου 2019 - (58.505) (6.652) 37 144 21 (64.955) (368.337) (27.515) 282 766 2 (270) (395.072) (1.546) 1.546 - (12.327) (600) (12.927) (12.718) (691) 10 4 (13.395) (127) (127) (453.434) 1.546 (35.458) 329 144 766 27 (397) (486.477) 56.105 73.341 257.177 (0) 3.111 1.699 152.178 543.612 Αναπόσβεστη αξία στις 31 Δεκεμβρίου 2019 Η γραμμή «Αλλαγή στη λογιστική πολιτική» αναφέρεται στη επίδραση εφαρμογής του ΔΠΧΑ 16 (βλέπε και σημείωση 33). 74 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31 Δεκεμβρίου 2019 VI. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (α) Υποθήκες στα πάγια περιουσιακά στοιχεία Σε πάγια περιουσιακά στοιχεία του Ομίλου και της Εταιρείας έχουν προσημειωθεί υποθήκες για την εξασφάλιση δανείων που έχει λάβει ο Όμιλος και η Εταιρεία αντίστοιχα (βλέπε σημείωση 22). (β) Ακινητοποιήσεις υπό εκτέλεση Ο λογαριασμός «ακινητοποιήσεις υπό εκτέλεση» αφορά κυρίως μηχανήματα των οποίων η εγκατάσταση δεν είχε ολοκληρωθεί κατά την 31 Δεκεμβρίου 2019. (γ) Κεφαλαιοποίηση τόκων Στα πάγια του Ομίλου και της Εταιρίας περιλήφθησαν € 2,1 εκ. για την κλειόμενη περίοδο 2019, το οποίο αφορά σε κόστος δανείων που έχουν συναφθεί με σκοπό την χρηματοδότηση παγίων. (δ) Αλλαγή ωφέλιμου ζωής παγίων Εντός του 2018 έγινε αύξηση της ωφέλιμης ζωής παγίων στον τομέα ελάσεως αλουμινίου που είχε ως συνέπεια οι αποσβέσεις να μειωθούν κατά € 3,6 εκατ. περίπου τη χρήση 2018. Η εφαρμογή της ωφέλιμης ζωής έγινε κατά τις πρόνοιες του ΔΛΠ 8, παρ. 36 εντός της χρήσης 2018 και προοδευτικά. 75 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31 Δεκεμβρίου 2019 VI. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 11. Άυλα Περιουσιακά Στοιχεία ΟΜΙΛΟΣ € '000 Κόστος Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου 2018 Προσθήκες Απόκτηση μέσω συνένωσης ή απορρόφησης επιχειρήσεων Αναταξινομήσεις Υπόλοιπο στις 31 Δεκεμβρίου 2018 Υπεραξία Έξοδα ανάπτυξης Σήματα και άδειες Λογισμικό Λοιπά 22.118 2.338 40 - 50.470 - 17.717 558 72 45 90.417 2.940 - - - 45 - 45 24.456 40 2 50.472 109 18.429 117 110 93.513 - (40) - (41) (75) (15.717) (995) (72) (0) (15.870) (1.070) - - - (44) - (44) - (40) (2) (118) (16.756) (73) (2) (16.986) 24.456 0 50.354 1.673 44 76.527 Συσσωρευμένες αποσβέσεις Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου 2018 Αποσβέσεις περιόδου Απόκτηση μέσω συνένωσης ή απορρόφησης επιχειρήσεων Αναταξινομήσεις Υπόλοιπο στις 31 Δεκεμβρίου 2018 Αναπόσβεστη αξία στις 31 Δεκεμβρίου 2018 Υπεραξία Έξοδα ανάπτυξης Σήματα και άδειες Λογισμικό Λοιπά 24.456 - 40 (1) 3 50.472 (0) - 18.429 316 (40) 117 - 93.513 (1) 316 (36) 2.703 - 3 146 - 2.853 27.158 42 50.475 9 1.303 20.164 117 9 1.303 97.957 - (40) 1 (3) - (118) 0 (75) - (16.756) (1) (901) 1 (73) (4) - (16.986) 1 (984) 1 - - (3) (1) - (5) - (42) (196) (17.659) (77) (17.973) 27.158 0 50.279 2.505 40 79.983 € '000 Κόστος Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου 2019 Συναλλαγματικές διαφορές Προσθήκες Πωλήσεις Απόκτηση μέσω συνένωσης ή απορρόφησης επιχειρήσεων Απόσχιση κλάδου Αναταξινομήσεις Υπόλοιπο στις 31 Δεκεμβρίου 2019 Συσσωρευμένες αποσβέσεις Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου 2019 Συναλλαγματικές διαφορές Αποσβέσεις περιόδου Πωλήσεις Απόκτηση μέσω συνένωσης ή απορρόφησης επιχειρήσεων Υπόλοιπο στις 31 Δεκεμβρίου 2019 Αναπόσβεστη αξία στις 31 Δεκεμβρίου 2019 Σύνολο Σύνολο Για την κλειόμενη χρήση 2019, στη γραμμή «Απόκτηση μέσω συνένωσης ή απορρόφησης επιχειρήσεων» συμπεριλαμβάνονται ασώματες ακινητοποιήσεις από την απόκτηση της «Cablel Wires Α.Ε. Ελληνική Βιομηχανία Συρμάτων Ανώνυμη Εταιρεία». Η προσθήκη €2,7 εκατ. στην υπεραξία αφορά υπεραξία για την αγορά του 100% της «Cablel Wires Α.Ε. Ελληνική Βιομηχανία Συρμάτων Ανώνυμη Εταιρεία» από την συνδεδεμένη «Ελληνικά Καλώδια Α.Ε., Ελληνική Βιομηχανία Καλωδίων Μονοπρόσωπη Ανώνυμη Εταιρία». Το συνολικό αντίτιμο ανήλθε στα €8,0 εκατ. σύμφωνα με έκθεση γνωμοδότησης περί δικαίου και εύλογου από ανεξάρτητο ορκωτό ελεγκτή λογιστή και κατά τα προβλεπόμενα από τα άρθρα 99-101 του Ν.4548/2018. (βλέπε και σημείωση 13). 76 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31 Δεκεμβρίου 2019 VI. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 Αναφορικά με την υπεραξία αξίας €22,1 εκατ. διενεργήθηκε άσκηση για την εξέταση απομείωσης της μονάδας ταμειακών ροών (CGU) του κλάδου χαλκού με τα αποτελέσματα αυτής να μην δείχνουν την ανάγκη διενέργειας απομείωσης. Οι βασικές υποθέσεις που χρησιμοποιήθηκαν ήταν ως ακολούθως: • • • • • Risk-free rate: (0,58)% Market risk premium: 7,0% Expected income tax rate: 24% Unlevered beta: 1,04 WACC 6,8% Η αναμενόμενη εύλογη αξία θα αυξηθεί (μειωθεί) εάν: • • • Η αναμενόμενη ανάπτυξη αγοράς αυξηθεί (μειωθεί) Οι αναμενόμενες ταμειακές ροές αυξηθούν (μειωθούν) Το επιτόκιο προεξόφλησης με στάθμιση κινδύνων μειωθεί (αυξηθεί) ΕΤΑΙΡΕΙΑ € '000 Σήματα και άδειες Υπεραξία Λογισμικό Σύνολο Κόστος 22.118 47.370 13.928 83.416 - - 294 294 - - 6 6 22.118 47.370 14.228 83.716 Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου 2018 - - (12.616) (12.616) Αποσβέσεις περιόδου - (67) (587) (654) Υπόλοιπο στις 31 Δεκεμβρίου 2018 - (67) (13.202) (13.269) 22.118 47.303 1.026 70.447 Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου 2018 Προσθήκες Αναταξινομήσεις Υπόλοιπο στις 31 Δεκεμβρίου 2018 Συσσωρευμένες αποσβέσεις € '000 Υπεραξία Σήματα και άδειες Λογισμικό Σύνολο Κόστος Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου 2019 Προσθήκες Πωλήσεις Αναταξινομήσεις Υπόλοιπο στις 31 Δεκεμβρίου 2019 22.118 22.118 47.370 47.370 14.228 147 (40) 1.285 15.620 83.716 147 (40) 1.285 85.108 Συσσωρευμένες αποσβέσεις Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου 2019 Αποσβέσεις περιόδου Πωλήσεις Υπόλοιπο στις 31 Δεκεμβρίου 2019 - (67) (67) (134) (13.202) (704) 1 (13.905) (13.269) (771) 1 (14.039) 22.118 47.236 1.714 71.068 Αναπόσβεστη αξία στις 31 Δεκεμβρίου 2019 77 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31 Δεκεμβρίου 2019 VI. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 12. Επενδύσεις σε ακίνητα ΟΜΙΛΟΣ € '000 2019 Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου Προσθήκες Πωλήσεις Μεταφορές από τα ιδιοχρησιμοποιούμενα ακίνητα Άλλες ανακατατάξεις 2018 7.068 13 (1.737) 1.800 - 7.144 (76) Υπόλοιπο στις 31 Δεκεμβρίου 7.144 7.068 Συσσωρευμένες αποσβέσεις τη 1 Ιανουαρίου Πωλήσεις Μεταφορές από τα ιδιοχρησιμοποιούμενα ακίνητα Αποσβέσεις χρήσης (230) 46 (144) (227) (68) (162) Υπόλοιπο στις 31 Δεκεμβρίου (555) (230) ΕΤΑΙΡΕΙΑ € '000 2019 2018 Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου Προσθήκες Μεταφορές από τα ιδιοχρησιμοποιούμενα ακίνητα Άλλες ανακατατάξεις 32.274 13 1.800 - 32.350 (76) Υπόλοιπο στις 31 Δεκεμβρίου 34.086 32.274 (12.682) (144) (1.215) (11.540) (1.142) (14.042) (12.682) Συσσωρευμένες αποσβέσεις τη 1 Ιανουαρίου Μεταφορές από τα ιδιοχρησιμοποιούμενα ακίνητα Αποσβέσεις χρήσης Υπόλοιπο στις 31 Δεκεμβρίου Οι επενδύσεις σε ακίνητα περιλαμβάνουν μια σειρά από ακίνητα και οικόπεδα που ο Όμιλος και η εταιρεία είτε προτίθενται να μισθώσουν ή να πωλήσουν σε τρίτους στο εγγύς μέλλον, εφ’ όσον το επιτρέπουν οι εκάστοτε συνθήκες. Τα επενδυτικά ακίνητα της εταιρείας ενοικιάζονται σε εταιρείες του Ομίλου και στις Ενοποιημένες Οικονομικές Καταστάσεις παρουσιάζονται στα Ενσώματα πάγια περιουσιακά στοιχεία. 78 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31 Δεκεμβρίου 2019 VI. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 13. Συμμετοχές Συμμετοχές σε θυγατρικές εταιρείες: ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2019 € '000 Υπόλοιπο στην Αρχή της χρήσης Προσθήκες Απόσχιση κλάδου Απομείωση Υπόλοιπο στις 31 Δεκεμβρίου 2018 € '000 251.471 242.471 13.000 9.001 500 (300) - 264.672 251.472 - Την 01.03.2019 αποφασίστηκε από τη Γενική Συνέλευση της FITCO A.E. η αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου της κατά 5 εκατομμύρια ευρώ με καταβολή μετρητών και έκδοση 1.666.670 νέων ονομαστικών μετοχών ονομαστικής αξίας 3,00 ευρώ εκάστης. Το Διοικητικό Συμβούλιο της θυγατρικής πιστοποίησε με απόφαση του την 19.03.2019 την πλήρη αύξηση με καταβολή μετρητών. Στις 04.02.2019 το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΛΒΑΛΧΑΛΚΟΡ αποφάσισε τη μετατροπή του Υποκαταστήματος Πωγωνίου Ιωαννίνων σε νεοσυσταθείσα ανώνυμη εταιρεία, σύμφωνα με τη διάταξη του τρίτου εδαφίου της παρ. 2, του άρθρου 52 του Ν.4172/2013, όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 23, παρ. 6.γ., του Ν. 4223/2013. Η νεοσυσταθείσα εταιρεία μετά και την υπ’αριθ: ΑΔΑ: Ω4ΞΚ465ΧΙ8-54Β/7-8-19, απόφαση Υπουργείου Ανάπτυξης και Επενδύσεων λειτουργεί από την 08.08.2019 ως ανώνυμη εταιρεία με την επωνυμία «Μεταλλουργική Ηπείρου Μονοπρόσωπη Ανώνυμη Εταιρεία». Την 30.09.2019 η θυγατρική Sofia Med S.A. απορρόφησε πλήρως την 100% θυγατρική της Metalvalius EOOD. Η συναλλαγή δεν είχε επίδραση στις ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις δεδομένου ότι οι δύο εταιρείες ενοποιούνταν πλήρως. Την 02.12.2019 αποφασίστηκε η αύξηση του κεφαλαίου της «Μεταλλουργικής Ηπείρου» κατά το ποσό των €455,5χιλιάδων με την έκδοση 45.550 μετοχών με ονομαστική αξία €10,00 έκαστη. H Εταιρεία μετά από εξέταση της συμμετοχής της στην TECHOR Α.Ε. με τη μέθοδο της καθαρής θέσης, προέβη σε απομείωση της συμμετοχής κατά €300 χιλιάδες. Την 24.12.2019 η Εταιρεία απέκτησε το σύνολο των 4.296.075 μετοχών της «CABLEL WIRES A.E. Ελληνική Βιομηχανία Συρμάτων Μονοπρόσωπη Ανώνυμη Εταιρεία» από την «Ελληνικά Καλώδια Α.Ε., Ελληνική Βιομηχανία Καλωδίων Μονοπρόσωπη Ανώνυμη Εταιρία» αντί του ποσού των €8,0 εκατομμυρίων σύμφωνα με έκθεση γνωμοδότησης περί δικαίου και ευλόγου από ανεξάρτητο ορκωτό ελεγκτή λογιστή και κατά τα προβλεπόμενα από τα άρθρα 99-101 του Ν.4548/2018. Ως ημερομηνία της απόκτησης η οποία προσδιορίζεται ως το πλησιέστερο σε μηνιαίο κλείσιμο χρονικό σημείο, μετά την εξασφάλιση των απαραίτητων εγκρίσεων ήτοι η 31.12.2019 και κατά την ημερομηνία αυτοί οι εύλογες αξίες της Cablel Wires A.E., είχαν ως ακολούθως: 79 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31 Δεκεμβρίου 2019 VI. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 Cablel Wires Α.Ε 31.12.2019 € '000 Ενσώματα πάγια και Δικαιώματα χρήσης Άυλα περιουσιακά στοιχεία Λοιπά Μακροπρόθεσμα στοιχεία ενεργητικού 5.734 145 69 5.948 Αποθέματα Εμπορικές και Λοιπές απαιτήσεις Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα 2.895 6.323 1.336 10.554 Αναβαλλόμενες φορολογικές υποχρεώσεις Λοιπές μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις 678 326 1.004 Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις Δάνεια και υποχρεώσεις από μισθώσεις 5.185 5.015 10.201 Καθαρά περιουσιακά στοιχεία που αποκτήθηκαν 5.297 Αντάλλαγμα για την απόκτηση 8.000 Υπεραξία 2.703 Πληροφορίες για θυγατρικές εταιρίες με σημαντικές μη ελέγχουσες συμμετοχές στην επόμενη σελίδα. 80 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31 Δεκεμβρίου 2019 VI. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 € '000 2019 Ποσοστό Μειοψηφίας Μη-κυκλοφορούν ενεργητικό Κυκλοφορούν ενεργητικό Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις Βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις Καθαρή θέση Αποδοθέν στους μη ελέγχοντες Πωλήσεις Κέρδη / (ζημιές) Λοιπό συνολικό εισόδημα Συνολικό εισόδημα για την περίοδο Συγκεντρωτικά συνολικά έσοδα δικαιωμάτων μειοψηφίας ΒΙΟΜΑΛ Α.Ε. SOFIA MED S.A. 50,00% 10,44% 2.832 5.345 647 3.689 3.841 1.920 13.911 466 (16) 450 143.771 124.085 72.548 78.799 116.510 12.164 489.147 3.456 60 3.516 225 367 Ταμειακές ροές από λειτουργικές δραστηριότητες Ταμειακές ροές από επενδυτικές δραστηριότητες Ταμειακές ροές από χρηματοδοτικές δραστηριότητες (316) (81) (338) 30.849 (10.724) 514 Μεταβολη στα χρηματικά διαθέσιμα και ισοδύναμα (735) 20.639 ΒΙΟΜΑΛ Α.Ε. SOFIA MED S.A. 50,00% 10,44% Λοιπά Σύνολο - 14.084 44 636 Λοιπά Σύνολο € '000 2018 Ποσοστό Μειοψηφίας Μη-κυκλοφορούν ενεργητικό Κυκλοφορούν ενεργητικό Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις Βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις Καθαρή θέση Αποδοθέν στους μη ελέγχοντες Πωλήσεις Κέρδη / (ζημιές) Λοιπό συνολικό εισόδημα Συνολικό εισόδημα για την περίοδο Συγκεντρωτικά συνολικά έσοδα δικαιωμάτων μειοψηφίας 3.025 5.272 674 4.232 3.391 1.695 12.589 (126) 8 (118) 146.872 110.872 65.632 77.323 114.790 11.984 528.394 6.518 (901) 7.856 (59) 621 Ταμειακές ροές από λειτουργικές δραστηριότητες Ταμειακές ροές από επενδυτικές δραστηριότητες Ταμειακές ροές από χρηματοδοτικές δραστηριότητες 303 203 (451) 10.661 (18.651) 8.868 Μεταβολη στα χρηματικά διαθέσιμα και ισοδύναμα 55 878 13.679 562 Στις 18.02.2019 ΕΛΒΑΛΧΑΛΚΟΡ απέκτησε το 50% της UACJ ELVAL ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΕ (πρώην ΑΦΣΕΛ), εταιρείας παροχής συμβουλευτικών υπηρεσιών, από την UACJ Corporation, αντί ποσού 16 χιλιάδων ευρώ. Η εταιρεία μετονομάστηκε σε ΕΛΒΑΛΧΑΛΚΟΡ Συμβουλευτική Α.Ε. Στις 19.06.2019 η ΕΛΒΑΛΧΑΛΚΟΡ υπέγραψε Συμφωνητικό Μεταβίβασης Μετοχών (Share Purchase Agreement) για τη μεταβίβαση στην “Elpedison BV” των 147.749 μετοχών, ήτοι 1,48% του Μετοχικού Κεφαλαίου, της «Elpedison Α.Ε.» που κατείχε έναντι ποσού 1.225 χιλιάδων ευρώ. Κατ’ εφαρμογή του ΔΠΧΑ 9, και σχετικής απόφασης της Διοίκησης η αποτίμηση στην εύλογη αξία της συναλλαγής επηρέασε την κατάσταση Λοιπού Συνολικού Εισοδήματος. Την 26.07.2019, η ΕΛΒΑΛΧΑΛΚΟΡ έλαβε το ποσό των 1.225 χιλιάδων ευρώ και η μεταβίβαση των μετοχών ολοκληρώθηκε. Τέλος, εντός του πρώτου εξαμήνου υλοποιήθηκε η πώληση 110.480 μετοχών της ΣΙΔΜΑ Α.Ε. που κατείχε η ΕΛΒΑΛΧΑΛΚΟΡ αντί του ποσού των 39 χιλιάδων ευρώ. 81 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31 Δεκεμβρίου 2019 VI. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 Η Κίνηση των «Συμμετοχών σε Συγγενείς» έχει ως ακολούθως: ΟΜΙΛΟΣ 2019 € '000 Υπόλοιπο στην Αρχή της χρήσης Συναλλαγματικές διαφορές 2018 € '000 2019 € '000 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2018 € '000 82.846 (279) 64.186 (74) 82.661 - 65.339 - 3.500 953 - - Προσθήκες 16 17.488 16 17.488 Μερίσματα (583) (1.788) (319) - (1.788) - (28) (68) 76 (68) 2.117 - - (98) Μερίδιο κέρδους/ (ζημιάς) μετά φόρων Επιστροφή μετοχικού κεφαλαίου (-) Αναταξινόμηση Λοιπές μεταβολές Αλλαγή στη λογιστική πολιτική - 679 - - Υπόλοιπο στις 31 Δεκεμβρίου 85.801 82.846 80.965 82.661 Μια ανάλυση των κυριότερων χρηματοοικονομικών στοιχείων των συνδεμένων εταιρειών αυτών έχει ως εξής : € '000 Επωνυμία UACJ ELVAL HEAT EXCHANGER MATERIALS GmbH ΕΛΚΕΜΕ Α.Ε. ΒΙΕΝΕΡ Α.Ε. ΣΤΗΛΜΕΤ Α.Ε. HC ISITMA A.S. International Trade S.A. NEDZINK B.V. ΒΙΕΞΑΛ ΑΕ Χώρα Εγκατάστασης Γερμανία Ελλάδα Ελλάδα Ελλάδα Τουρκία Βέλγιο Ολλανδία Ελλάδα Δραστηριότητα Εμπορία Μεταλλουργική Έρευνα Ενέργεια Υπηρεσίες Βιομηχανική Εμπορία Βιομηχανική Υπηρεσίες Κυκλοφορούν Ενεργητικό 2019 2018 10.182 9.529 1.538 1.494 4.325 2.158 6.741 7.952 344 1.008 113.172 123.329 22.659 26.366 1.453 1.409 Μη-Κυκλοφορούν Ενεργητικό 2019 2018 27 33 745 597 375 210 2.598 951 534 465 8.879 7.678 28.794 25.275 18 17 Βραχυπρόθεσμες Υποχρεώσεις 2019 2018 8.676 8.523 374 246 3.185 1.375 6.046 6.922 85 29 83.321 95.257 19.144 21.777 878 887 Μακροπρόθεσμες Υποχρεώσεις 2019 2018 178 154 292 7 2.430 1.250 179 5 2.659 1.530 25.731 21.496 78 106 Πωλήσεις 2019 46.601 2.683 14.069 29.397 709 1.037.393 82.244 11.298 2018 41.013 2.397 8.579 27.243 530 954.412 84.622 10.592 Κέρδος / (Ζημία) μετά από φόρους 2019 2018 1.125 644 76 64 313 317 647 256 61 (66) 2.168 5.744 (5.046) (6.492) 459 377 % Ποσοστό Συμμετοχής 2019 49,00% 92,50% 41,32% 29,50% 50,00% 27,97% 50,00% 26,67% 2018 49,00% 92,50% 41,32% 29,50% 50,00% 27,97% 50,00% 26,67% Σχετικά με τη συμμετοχή στην εταιρεία Cenergy, η οποία είναι εισηγμένη στο χρηματιστήριο Euronext του Βελγίου και το Χρηματιστήριο Αθηνών, οι οικονομικές της καταστάσεις δεν έχουν δημοσιευθεί μέχρι την ημερομηνία σύνταξης των Οικονομικών Καταστάσεων του Ομίλου της ΕΛΒΑΛΧΑΛΚΟΡ και ως εκ τούτου τα οικονομικά στοιχεία της είναι εμπιστευτικά μέχρις ότου δημοσιευθούν. Ούτε ο Όμιλος ούτε η Εταιρεία ασκεί έλεγχο στην Ελκεμε Α.Ε. καθότι η διοίκηση ορίζεται απευθείας από την Viοhalco. Η ΕΛΚΕΜΕ Α.Ε. ενοποιείται πλήρως από την Viohalco S.A. 82 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31 Δεκεμβρίου 2019 VI. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 14. Λοιπές Επενδύσεις μη κυκλοφορούντος ενεργητικού Οι λοιπές επενδύσεις περιλαμβάνουν τα κατωτέρω: ΟΜΙΛΟΣ Εισηγμένοι τίτλοι - Συμμετοχικοί τίτλοι εσωτερικού Μη εισηγμένοι τίτλοι - Συμμετοχικοί τίτλοι εσωτερικού - Συμμετοχικοί τίτλοι εξωτερικού Σύνολο 2019 € '000 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2019 2018 € '000 € '000 2018 € '000 - 39 - 39 3.180 432 3.371 444 1.251 432 3.371 444 3.611 3.853 1.682 3.853 Οι λοιπές επενδύσεις αφορούν συμμετοχές σε εταιρείες εσωτερικού και εξωτερικού όπου ούτε ο Όμιλος ούτε η Εταιρεία ασκούν είτε έλεγχο, είτε σημαντική επιρροή. Η κίνηση Λοιπών επενδύσεων μη κυκλοφορούντος ενεργητικού είχε ως ακολούθως: ΟΜΙΛΟΣ 2019 € '000 Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου Προσθήκες Αλλαγή στην Εύλογη Αξία Πωλήσεις Αναταξινόμηση Υπόλοιπο στις 31 Δεκεμβρίου ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2018 € '000 2019 € '000 2018 € '000 3.853 1.931 (843) (1.263) (65) 3.771 13 68 3.853 77 (843) (1.263) (141) 3.771 13 68 3.611 3.853 1.682 3.853 Οι συμμετοχές για τις οποίες δεν μπορεί να εκτιμηθεί η Εύλογη αξία αποτιμήθηκαν σε κόστος. Για τον προσδιορισμό της Εύλογης Αξίας δείτε σημείωση 28. 83 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31 Δεκεμβρίου 2019 VI. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 15. Φόρος εισοδήματος Τρέχων φόρος Αναβαλλόμενος Φόρος (Έξοδο)/Έσοδο ΟΜΙΛΟΣ 2019 € '000 (15.161) (1.077) 2018 € '000 (14.103) 2.557 2019 € '000 (12.092) (1.411) ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2018 € '000 (8.121) 1.511 Φόρος Έξοδο (16.238) (11.546) (13.503) (6.610) 58.179 75.849 46.419 53.949 Συμφωνία φόρου Λογιστικό Κέρδος/(ζημία) προ φόρων Φορολογικός συντελεστής στη Ελλάδα Φορολογικός συντελεστής στη χώρα όπου εδρεύει η εταιρεία Στον φορολογικό συντελεστή Μη εκπιπτόμενα έξοδα για φορολογικούς σκοπούς Απαλλασσόμενα έσοδα Αναγνώριση μη προτέρων αναγνωριζόμενων ζημίων Επίδραση φορολογικών συντελεστών αλλοδαπής Ζημιές τρέχοντος έτους που δεν αναγνωρίζεται αναβαλ. Φόρος Αναγνώριση απαλλασσόμενων αποθεματικών Παρακρατούμενοι φόροι σε διεθνή Μερίσματα Αλλαγή φορολ. Συντελεστή - Εισαγωγή νέου Φόρου Λοιποί φόροι Φόρος μόνιμων διαφορών Αντιστροφή αναβαλ. Φορολογικής απαίτησης Μεταβολή φόρου προηγούμενων ετών 24% 29% (21.996) 24% (11.141) 29% (15.645) - (1.702) - (300) 1.179 - 1.832 - - - - - 726 1.290 - - (732) (45) - - - - - - - - - - 3.881 11.604 2.853 9.335 (19) (518) 15 (16.238) (11.546) (11.546) - (7.048) (15)% - - 371 (16.238) - (712) (7.163) (28)% Φόρος που αναφέρεται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων (13.963) - (29)% (13.503) (12)% (13.503) (6.610) (6.610) Οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις που προκύπτουν από μεταφερόμενες φορολογικές ζημίες προς συμψηφισμό σε μελλοντικές χρήσεις καθώς αναγνωρίζονται μόνο εφόσον είναι πιθανό ότι θα συμψηφιστούν με φορολογικά κέρδη που θα προκύψουν μελλοντικά με βάση το εγκεκριμένο επιχειρηματικό πλάνο του Ομίλου. Ο Όμιλος και η Εταιρεία δεν έχουν φορολογικές ζημιές και κατά συνέπεια δεν έχουν αναγνωρίσει φορολογικές απαιτήσεις για την κλειόμενη χρήση του 2019. Τα έτη 2018 2017, 2016 και 2015, οι διατάξεις του άρθρου 49 και της παρ. 9 του άρθρου 72 του Ν.4172/2013 αναφορικά με την υποκεφαλαιοδότηση τέθηκαν σε εφαρμογή με συντελεστές επί του EBITDA, 30%, 40% και 50% αντίστοιχα. Οι δαπάνες τόκων που δεν εκπίπτουν μεταφέρονται χωρίς χρονικό περιορισμό για έκπτωση από τα ακαθάριστα έσοδα. Η αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση που αναλογεί στο ανωτέρω ποσό τόκων ποσού € 7,0 εκ και που είχε σχηματιστεί έως και την ημερομηνία αναφοράς 31.12.2018, αποαναγνωρίστηκε, συνεπεία της κερδοφορίας της Εταιρείας με αποτέλεσμα να επηρεαστεί η γραμμή του φόρου στην Κατάσταση Λογαριασμού Αποτελεσμάτων της κλειόμενης χρήσης του 2019. Για την χρήση 2019, η Εταιρεία και οι θυγατρικές αυτής, έχουν υπαχθεί στο φορολογικό έλεγχο των Ορκωτών Ελεγκτών Λογιστών που προβλέπεται από τις διατάξεις του άρθρου 65A του Ν. 4174/2013. Ο έλεγχος αυτός βρίσκεται σε εξέλιξη και η σχετική έκθεση φορολογικής συμμόρφωσης αναμένεται να χορηγηθεί μετά τη δημοσίευση των οικονομικών καταστάσεων της χρήσεως που έληξε την 31η Δεκεμβρίου 2019. Το αποτέλεσμα του ελέγχου εκτιμούμε ότι δεν θα έχει σημαντική επίδραση στις οικονομικές καταστάσεις. Οι ανέλεγκτες χρήσεις των εταιρειών του Ομίλου αναφέρονται στη σημείωση 30. 84 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31 Δεκεμβρίου 2019 VI. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 Κίνηση της φορολογικής απαίτησης και υποχρέωσης αναλύεται ως ακολούθως: ΟΜΙΛΟΣ € '000 Ενσώματα Πάγια Δικαιώματα χρήσης ενσώματων παγίων Άυλα Πάγια Επενδύσεις σε Ακίνητα Λοιπές συμμετοχές Παράγωγα Αποθέματα Δάνεια Παροχές προς το προσωπικό Προβλέψεις / Δεδουλευμένα έξοδα Αναβ. Έσοδα Λοιπά Μεταφερόμενες Φορολ. Ζημιές & υποκεφαλαιοδότηση Φορολ. Απαιτήσεις/(Υποχρεώσεις) πριν συμψ. Συμψηφισμός Καθαρές φορολ. Απαιτήσεις / (υποχρεώσεις) € '000 Ενσώματα Πάγια Δικαιώματα χρήσης ενσώματων παγίων Άυλα Πάγια Επενδύσεις σε Ακίνητα Λοιπές συμμετοχές Παράγωγα Αποθέματα Δάνεια Παροχές προς το προσωπικό Προβλέψεις / Δεδουλευμένα έξοδα Αναβ. Έσοδα Λοιπά Μεταφερόμενες Φορολ. Ζημιές & υποκεφαλαιοδότηση Φορολ. Απαιτήσεις/(Υποχρεώσεις) πριν συμψ. Συμψηφισμός Καθαρές φορολ. Απαιτήσεις / (υποχρεώσεις) Υπόλοιπο την 1 Ιανουαρίου 2018 (69.775) (13.871) (1.019) 254 (740) 243 (635) 3.859 1.551 (27) 2.711 17.891 (59.559) Στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων 11.455 2.168 179 (9) (73) (1.401) 0 (330) 220 49 1.028 (10.728) 2.557 Στην Κατάσταση Απόκτηση μέσω συνένωσης ή Καθαρό Υπόλοιπο την 31 Λοιπών Συνολικών απορρόφησης επιχειρήσεων Δεκεμβρίου 2018 Εισοδημάτων 638 56 694 - (58.320) (11.702) (840) 245 (176) (1.157) (635) 3.585 1.771 21 3.739 7.163 (56.307) (56.307) Υπόλοιπο την 1 Ιανουαρίου 2019 (58.320) (11.702) (840) 245 (176) (1.157) (635) 3.585 1.771 21 3.739 7.163 (56.307) Στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων 5.739 (512) 342 466 (245) 37 681 858 (55) 141 (10) (1.357) (7.163) (1.077) Στην Κατάσταση Απόκτηση μέσω συνένωσης ή Καθαρό Υπόλοιπο την 31 Λοιπών Συνολικών απορρόφησης επιχειρήσεων Δεκεμβρίου 2019 Εισοδημάτων 202 (132) 372 443 (529) 0 3 57 (209) 2 (675) (53.110) (512) (11.361) (370) 202 (270) (476) 222 3.960 1.912 12 2.173 2 (57.616) (57.616) Αναβλ. Φορολ. Απαιτήσεις 954 244 245 605 286 0 3.585 1.777 49 3.739 7.163 18.647 (16.929) 1.718 Αναβλ. Φορολ. Απαιτήσεις 813 4 208 3 202 66 201 230 3.827 1.918 35 1.249 2 8.757 (7.591) 1.167 Αναβλ. Φορολ. Υποχρεώσεις (59.275) (11.946) (840) (0) (780) (1.443) (635) (6) (27) (74.953) 16.929 (58.024) Αναβλ. Φορολ. Υποχρεώσεις (53.923) (516) (11.569) (373) (336) (677) (7) 133 (6) (23) 924 (66.373) 7.591 (58.783) 85 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31 Δεκεμβρίου 2019 VI. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΕΤΑΙΡΕΙΑ € '000 Ενσώματα Πάγια Άυλα Πάγια Επενδύσεις σε Ακίνητα Λοιπές συμμετοχές Παράγωγα Αποθέματα Δάνεια Παροχές προς το προσωπικό Προβλέψεις / Δεδουλευμένα έξοδα Αναβ. Έσοδα Λοιπά Μεταφερόμενες Φορολ. Ζημιές & υποκεφαλαιοδότηση Φορολ. Απαιτήσεις/(Υποχρεώσεις) πριν συμψ. Συμψηφισμός Καθαρές φορολ. Απαιτήσεις / (υποχρεώσεις) € '000 Ενσώματα Πάγια Δικαιώματα χρήσης ενσώματων παγίων Άυλα Πάγια Επενδύσεις σε Ακίνητα Λοιπές συμμετοχές Παράγωγα Αποθέματα Δάνεια Παροχές προς το προσωπικό Προβλέψεις / Δεδουλευμένα έξοδα Αναβ. Έσοδα Λοιπά Μεταφερόμενες Φορολ. Ζημιές & υποκεφαλαιοδότηση Φορολ. Απαιτήσεις/(Υποχρεώσεις) πριν συμψ. Συμψηφισμός Καθαρές φορολ. Απαιτήσεις / (υποχρεώσεις) Υπόλοιπο την 1 Ιανουαρίου 2018 (57.567) (13.503) (713) 254 (673) 269 (628) 2.835 1.038 (27) 591 17.891 (50.234) Υπόλοιπο την 1 Ιανουαρίου 2019 (47.311) (11.329) (612) 245 65 (1.407) (628) 2.495 1.143 (27) 2.604 7.048 (47.714) Στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων 10.256 2.174 101 (9) (87) (1.675) (421) 105 1.909 (10.844) 1.511 Στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων 5.140 (308) 347 40 (245) 827 833 (30) 373 61 (1.403) (7.048) (1.411) Στην Κατάσταση Λοιπών Συνολικών Εισοδημάτων 825 81 906 Στην Κατάσταση Λοιπών Συνολικών Εισοδημάτων 202 (311) 284 175 Καθαρό Υπόλοιπο την 31 Δεκεμβρίου 2018 Λοιπά 104 104 (47.311) (11.329) (612) 245 65 (1.407) (628) 2.495 1.143 (27) 2.604 7.048 (47.714) (47.714) Καθαρό Υπόλοιπο την 31 Δεκεμβρίου 2018 Λοιπά - (42.171) (308) (10.982) (572) 202 (246) (579) 205 2.750 1.516 34 1.201 (0) (48.950) (48.950) Αναβλ. Φορολ. Απαιτήσεις 245 65 2.495 1.143 2.604 7.048 13.600 (13.600) - Αναβλ. Φορολ. Απαιτήσεις 202 205 2.750 1.516 34 1.201 5.908 (5.908) - Αναβλ. Φορολ. Υποχρεώσεις (47.311) (11.329) (612) (1.407) (628) (27) (61.314) 13.600 (47.714) Αναβλ. Φορολ. Υποχρεώσεις (42.171) (308) (10.982) (572) (246) (579) (0) (54.858) 5.908 (48.950) 86 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31 Δεκεμβρίου 2019 VI. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 Η κίνηση της αναβαλλόμενης φορολογίας στη κατάσταση λοιπών συνολικών εισοδημάτων είχε ως ακολούθως: ΟΜΙΛΟΣ Προ φόρων € '000 Ποσά που αναγνωρίστηκαν στα Λοιπά Συνολικά Εισοδήματα Υποχρέωση Παροχών Προσωπικού Συμμετοχικοί τίτλοι μέσω λοιπών συνολικών εισοδημάτων - καθαρή αλλαγή στην εύλογη αξία Λοιπές κινήσεις που δεν θα μεταφερθούν στο αποτέλεσμα σε μελλοντικές περιόδους Συναλλαγματικές διαφορές Κέρδη / (ζημιές) από αποτίμηση παραγώγων για αντιστάθμιση κινδύνου - αποτελεσματική Κέρδη / (ζημιές) από αποτίμηση παραγώγων για αντιστάθμιση κινδύνου - μεταφορά στο αποτέλεσμα Λοιπές κινήσεις που ενδέχεται να μεταφερθούν στο αποτέλεσμα σε μελλοντικές περιόδους Σύνολο (1.496) (843) (326) (454) 680 2.117 (322) ΕΤΑΙΡΕΙΑ € '000 Προ φόρων Ποσά που αναγνωρίστηκαν στα Λοιπά Συνολικά Εισοδήματα Υποχρέωση Παροχών Προσωπικού Συμμετοχικοί τίτλοι μέσω λοιπών συνολικών εισοδημάτων - καθαρή αλλαγή στην εύλογη αξία Κέρδη / (ζημιές) από αποτίμηση παραγώγων για αντιστάθμιση κινδύνου - αποτελεσματική Κέρδη / (ζημιές) από αποτίμηση παραγώγων για αντιστάθμιση κινδύνου - μεταφορά στο αποτέλεσμα Σύνολο (1.184) (843) (297) 1.159 (1.165) 2019 Φόρος (έξοδο) Μετά φόρου /έσοδο 372 202 187 (319) 443 (1.123) (641) (326) (267) 362 2.117 121 2019 Φόρος (έξοδο) Μετά φόρου /έσοδο 284 202 71 (382) 175 (900) (641) (226) 777 (990) 2018 Φόρος (έξοδο) Μετά φόρου /έσοδο Προ φόρων (139) (166) (2.275) (618) (3.197) 56 350 288 694 (83) (166) (1.925) (330) (2.503) 2018 Φόρος (έξοδο) Μετά φόρου /έσοδο Προ φόρων (281) (1.074) (1.770) (3.126) 81 312 513 906 (201) (763) (1.257) (2.220) 16. Αποθέματα ΟΜΙΛΟΣ 2019 € '000 Εμπορεύματα 2018 € '000 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2019 2018 € '000 € '000 3.088 3.407 1.940 Προϊόντα έτοιμα 119.797 123.803 76.739 85.410 Ημιτελή 130.858 146.748 91.075 100.782 Υποπροϊόντα & υπολείμματα Παραγωγή σε εξέλιξη 28.131 29.230 16.008 19.956 8.238 9.798 1.181 1.910 Α' & Β' ύλες 99.267 132.810 51.911 76.665 9.322 8.624 5.272 4.950 Αναλώσιμα υλικά Είδη συσκευασίας Ανταλλακτικά Σύνολο 2.524 1.977 1.637 685 681 69.274 469.952 63.158 519.218 55.246 300.058 50.406 343.286 Τα αποθέματα παρουσιάζονται στην καθαρή ρευστοποιήσιμη αξία τους, η οποία είναι η αναμενόμενη τιμή πώλησης αυτών μείον τα απαιτούμενα για την πώληση έξοδα. 87 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31 Δεκεμβρίου 2019 VI. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 17. Εμπορικές και Λοιπές Απαιτήσεις Πελάτες (εκτός πελατών επενδυτικών ακινήτων) Μείον: Προβλέψεις απομείωσης Απαιτήσεις από συνδεδεμένα μέρη ΟΜΙΛΟΣ 2019 2018 € '000 € '000 86.000 93.752 (8.032) (7.858) 104.284 103.364 Απαιτήσεις από πελάτες 182.253 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2019 2018 € '000 € '000 35.331 (5.203) 42.742 (5.121) 189.258 144.268 174.396 151.620 189.241 450 664 23.741 3.059 5.688 56 (211) 1.011 608 16.547 7.985 3.407 (528) 603 16.548 2.022 2.205 56 (211) 577 7.306 2.265 1.456 (528) 215.700 218.288 195.619 200.317 Μη Κυκλοφορούν Ενεργητικό Μακροπρόθεσμες απαιτήσεις κατά συνδεδεμένων επιχ/σεων Μακροπρόθεσμες απαιτήσεις 839 1.791 753 1.897 775 1.599 753 1.720 Σύνολο 2.629 2.650 2.374 2.473 218.329 220.938 197.993 202.790 Προκαταβολές για αγορά αποθεμάτων Λοιπές Προκαταβολές Τρέχουσες φορολογικές απαιτήσεις Λοιποί χρεώστες Λοιπές απαιτήσεις Απαιτήσεις από μερίσματα Μείον: Προβλέψεις απομείωσης Σύνολο Σύνολο απαιτήσεων Η πρόβλεψη για επισφαλείς πελάτες σχηματίζεται στα υπόλοιπα πελατών τα οποία η Διοίκηση του Ομίλου θεωρεί επισφαλή ως προς την είσπραξη τους μείον την αναμενόμενη αποζημίωση από τις ασφαλιστικές. 88 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31 Δεκεμβρίου 2019 VI. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 18. Παράγωγα ΟΜΙΛΟΣ 2019 2018 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2019 2018 € '000 € '000 € '000 € '000 Μη κυκλοφορούν ενεργητικό Προθεσμιακές συμβάσεις συναλλάγματος (forwards) για αντιστάθμιση ταμειακών ροών Συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης (future contracts) - 3 - 3 1 - 1 - Σύνολο 1 3 1 3 Κυκλοφορούν ενεργητικό Προθεσμιακές συμβάσεις συναλλάγματος (forwards) για αντιστάθμιση ταμειακών ροών Συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης (future contracts) 290 726 226 35 659 2.389 635 2.166 Σύνολο 949 3.115 861 2.202 Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις Προθεσμιακές συμβάσεις συναλλάγματος (forwards) για αντιστάθμιση ταμειακών ροών Συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης (future contracts) 12 - 12 - - 101 - 101 Σύνολο 12 101 12 101 221 371 92 352 - 35 - 35 Βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις Προθεσμιακές συμβάσεις συναλλάγματος (forwards) για αντιστάθμιση ταμειακών ροών Βεβαιωμένες δεσμεύσεις (firm commitments) Συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης (future contracts) 1.147 2.896 1.055 2.876 Σύνολο 1.369 3.301 1.147 3.263 Για τον Όμιλο και την Εταιρεία τα αποτελέσματα από τις εκκαθαρισμένες πράξεις διαχείρισης του χρηματοοικονομικού κινδύνου που καταχωρήθηκαν στην Κατάσταση Λογαριασμού Αποτελεσμάτων κατά τη χρήση 2019 και 2018 περιλαμβάνονται για μεν τα αποτελέσματα παραγώγων επί μετάλλων και παραγώγων συναλλάγματος στις Πωλήσεις και στο Κόστος Πωληθέντων ενώ για τα αποτελέσματα παραγώγων ανταλλαγής επιτοκίων και προθεσμιακών συμβάσεων συναλλάγματος στα Λοιπά Έσοδα-Έξοδα. 19. Ταμειακά Διαθέσιμα και Ισοδύναμα Αυτών ΟΜΙΛΟΣ Διαθέσιμα στο ταμείο ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2019 2018 € '000 € '000 2019 2018 € '000 € '000 94 102 12 9 Βραχυπρόθεσμες τραπεζικές καταθέσεις 48.595 34.138 16.232 22.461 Σύνολο 48.688 34.241 16.243 22.470 Οι τραπεζικές καταθέσεις τοκίζονται με μεταβλητά επιτόκια βάσει των ισχυόντων επιτοκίων της διατραπεζικής αγοράς. Στη σημείωση 27.γ που αναφέρεται στο συναλλαγματικό κίνδυνο της εταιρείας παρουσιάζεται ανάλυση των διαθεσίμων ανά ξένο νόμισμα. 89 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31 Δεκεμβρίου 2019 VI. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 20. Μετοχικό κεφάλαιο και αποθεματικά (α) Μετοχικό κεφάλαιο και Διαφορά υπέρ το άρτιο Μετά την ολοκλήρωση της συγχώνευσης δια απορρόφησης της «ΕΛΒΑΛ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΑΛΟΥΜΙΝΟΥ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ» από την «ΧΑΛΚΟΡ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕΤΑΛΛΩΝ», το μετοχικό κεφάλαιο της Εταιρείας ανέρχεται σε Ευρώ 146.344.218 (2018: Ευρώ 146.344.218) διαιρούμενο σε 375.241.586 (2018: 375.241.586) κοινές ανώνυμες μετοχές ονομαστικής αξίας Ευρώ 0,39 (2018: Ευρώ 0,39) έκαστη που διαπραγματεύονται στο Χρηματιστήριο Αθηνών. Η διαφορά υπέρ το άρτιο Ευρώ 65.030.285 θεωρείται συμπλήρωμα του μετοχικού κεφαλαίου και προέκυψε από την έκδοση μετοχών έναντι μετρητών σε αξία μεγαλύτερη της ονομαστικής τους αξίας. Το μετοχικό κεφάλαιο της ΕΛΒΑΛΧΑΛΚΟΡ προέκυψε ως ακολούθως: Tο μετοχικό κεφάλαιο της Χαλκόρ ήταν ύψους Ευρώ 38.486.258,26 διαιρούµενο σε 101.279.627 κοινές ονοµαστικές µετά ψήφου μετοχές, ονοµαστικής αξίας €0,38 η κάθε µία. Το μετοχικό κεφάλαιο της Ελβάλ ανήρχετο σε € 105.750.180,62 διαιρούμενο σε 27.046.082 ανώνυμες µετοχές με ονομαστική αξία € 3,91 έκαστη. H Συγχώνευση είχε ως αποτέλεσμα την αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου της Χαλκόρ κατά: • ποσό € 105.750.180,62 που αντιστοιχεί στο μετοχικό κεφάλαιο της Ελβάλ, • ποσό € 2.107.779,66 που αντιστοιχεί σε κεφαλαιοποίηση αποθεματικών για σκοπούς στρογγυλοποίησης της τιμής της μετοχής της προκύπτουσας εταιρίας. Ως εκ τούτου το σημερινό μετοχικό κεφάλαιο της «ΕΛΒΑΛΧΑΛΚΟΡ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΧΑΛΚΟΥ ΚΑΙ ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΥ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ» αυξήθηκε από € 38.486.258,26 σε €146.344.218,54 με την έκδοση 273.961.959 νέων μετοχών υπέρ των μετόχων της Ελβάλ και ο συνολικός αριθμός μετοχών ανήλθε σε 375.241.586 μετοχές με ονομαστική αξία €0,39. (β) Αποθεματικά ΟΜΙΛΟΣ 2019 € '000 2018 € '000 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2019 2018 € '000 € '000 Τακτικό αποθεματικό Αποθεματικά αντιστάθμισης κινδύνου Λοιπά αποθεματικά εύλογης αξίας Ειδικά αποθεματικά Αφορολόγητα αποθεματικά Έκτακτα αποθεματικά Λοιπά αποθεματικά Αποθεματικό συνένωσης/απορρόφησης επιχειρήσεων Συναλλαγματικές Διαφορές 8.388 367 43.415 176.463 6.713 622 69.588 (295) 4.799 279 23.229 176.463 6.713 69.588 31 5.740 (475) 43.376 176.463 6.713 622 83.153 - 3.373 (1.026) 23.229 176.463 6.713 Σύνολο 305.261 281.103 315.592 291.906 83.153 - To Διοικητικό Συμβούλιο θα προτείνει προς τη Γενική Συνέλευση τη διανομή μερίσματος € 0,03 ανά μετοχή. Η γραμμή «Αποθεματικό συνένωσης/απορρόφηση επιχειρήσεων» για το 2018 περιείχε ποσό 233 χιλιάδων ευρώ που αφορά αποθεματικό αντιστάθμισης κινδύνου που υπήρχε κατά την ημερομηνία συγχώνευσης και διακανονίστηκε εντός του 2018. 90 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31 Δεκεμβρίου 2019 VI. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 Τακτικό αποθεματικό Σύμφωνα με το άρθρο 158 του Ν.4548/2018, οι εταιρείες υποχρεούνται, από τα κέρδη της χρήσης, να σχηματίσουν το ένα εικοστό (1/20) τουλάχιστον των καθαρών κερδών για σχηματισμό τακτικού αποθεματικού. Η αφαίρεση για σχηματισμό αποθεματικού παύει να είναι υποχρεωτική, μόλις τούτο φθάσει το ένα τρίτο (1/3) τουλάχιστον του κεφαλαίου. Το τακτικό αποθεματικό χρησιμοποιείται αποκλειστικά πριν από κάθε διανομή μερίσματος προς εξίσωση του τυχόν χρεωστικού υπολοίπου της κατάστασης αποτελεσμάτων. Κατ’ εφαρμογή των αποφάσεων των Γενικών Συνελεύσεων ο Όμιλος και η Εταιρεία σχημάτισαν αποθεματικά 3,6 εκ. ευρώ και 2,4 εκ. ευρώ. Αφορολόγητα και ειδικά αποθεματικά Τα Αφορολόγητα και Ειδικά Αποθεματικά αφορούν μη διανεμηθέντα κέρδη τα οποία απαλλάσσονται της φορολογίας βάσει ειδικών διατάξεων αναπτυξιακών νόμων (υπό την προϋπόθεση ότι υπάρχουν επαρκή κέρδη για το σχηματισμό τους). Τα αποθεματικά από απαλλασσόμενα της φορολογίας έσοδα και τα αποθεματικά φορολογηθέντα κατ’ ειδικό τρόπο αφορούν έσοδα από τόκους και έχει γίνει παρακράτηση φόρου στην πηγή. Πέραν των τυχόν προπληρωθέντων φόρων τα αποθεματικά αυτά υπόκεινται σε φορολόγηση στην περίπτωση διανομής τους. Για τα ανωτέρω αφορολόγητα αποθεματικά δεν έχουν λογιστικοποιηθεί αναβαλλόμενοι φόροι σε περίπτωση διανομής τους. Εντός του 2019 και κατόπιν απόφασης της Γενικής Συνέλευσης ο Όμιλος και η Εταιρεία αποφάσισαν την παρουσίαση σε ειδικό φορολογημένο αποθεματικό ποσού 20,2 εκ. ευρώ και 19,3 εκ. ευρώ αντίστοιχα από το λογαριασμό Υπόλοιπο Κερδών εις Νέον. Συναλλαγματικές διαφορές ενοποίησης Οι συναλλαγματικές διαφορές ενοποίησης αφορούν τις διαφορές που προκύπτουν από την μετατροπή των οικονομικών καταστάσεων των θυγατρικών εταιριών, που είναι σε ξένο νόμισμα, στο νόμισμα της Μητρικής Εταιρείας που είναι σε Ευρώ. Αποθεματικά αντιστάθμισης κινδύνου Τα αποθεματικά εύλογης αξίας περιλαμβάνουν το αποτελεσματικό μέρος των αλλαγών στην εύλογη αξία των χρηματοοικονομικών παραγώγων τα οποία έχουν χαρακτηρισθεί στην λογιστική της αντιστάθμισης. Τα αποθεματικά αυτά ανακυκλώνονται μεταγενέστερα στο λογαριασμό αποτελεσμάτων όταν το αντικείμενο της αντιστάθμισης επηρεάσει το αποτέλεσμα. Αποθεματικό συνένωσης/απορρόφησης επιχειρήσεων Το αποθεματικό συνένωσης απορρόφησης επιχειρήσεων περιλαμβάνει τη διαφορά μεταξύ του τιμήματος της απόκτησης και της ονομαστικής αξίας των μετοχών που εκδίδονται. 21. Κέρδη ανά μετοχή ΟΜΙΛΟΣ 2019 Κέρδη που αναλογούν στους μετόχους της μητρικής (σε χιλ. ΕΥΡΩ) Σταθμισμένος μέσος όρος του αριθμού μετοχών Βασικά κέρδη ανά μετοχή (ΕΥΡΩ ανά μετοχή) ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2018 2019 2018 41.304 63.646 32.916 47.339 375.241.586 352.411.423 375.241.586 352.411.423 0,1101 0,1806 0,0877 0,1343 Τα βασικά κέρδη ανά μετοχή υπολογίζονται διαιρώντας τα καθαρά κέρδη (ζημίες) που αναλογούν στους μετόχους της μητρικής με το σταθμισμένο μέσο όρο των κοινών μετοχών, εξαιρώντας το μέσο όρο κοινών μετοχών που έχουν αποκτηθεί από τον Όμιλο και διακρατούνται ως ίδιες μετοχές. 91 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31 Δεκεμβρίου 2019 VI. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 22. Δάνεια και Υποχρεώσεις από Μισθώσεις ΟΜΙΛΟΣ 2019 2018 € '000 € '000 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2019 2018 € '000 € '000 Μακροπρόθεσμος Τραπεζικός δανεισμός 168.328 120.170 98.265 56.670 Ομολογιακά Δάνεια 272.046 252.735 263.398 243.170 8.996 11.511 8.996 11.511 2.817 452.186 384.415 1.506 372.164 311.351 Τραπεζικός δανεισμός 87.758 130.929 55.400 92.613 Τρέχων κομμάτι Τραπεζικού δανεισμού 19.437 18.540 11.778 11.305 Ομολογιακά Δάνεια 51.400 41.756 39.826 34.066 2.376 2.328 2.376 2.328 Σύνολο 1.422 162.393 193.553 715 110.096 140.312 Συνολικός Δανεισμός 614.579 577.968 482.260 451.663 Υποχρεώσεις μίσθωσης (πρώην χρηματοδοτικές) Υποχρεώσεις μίσθωσης (πρώην λειτουργικές) Σύνολο Βραχυπρόθεσμος Υποχρεώσεις μίσθωσης (πρώην χρηματοδοτικές) Υποχρεώσεις μίσθωσης (πρώην λειτουργικές) Μεταξύ 1 και 2 ετών 68.919 74.894 55.476 57.522 Μεταξύ 2 και 5 ετών 325.602 268.429 280.218 237.736 Πάνω από 5 έτη 57.666 452.186 41.093 384.415 36.471 372.164 16.093 311.351 Σύνολο Στις 28.06.2019 υπεγράφη η σύμβαση κοινοπρακτικού κοινού ομολογιακού δανείου από την ΕΛΒΑΛΧΑΛΚΟΡ, συνολικού ύψους 50 εκατομμυρίων ευρώ με την «ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ». Το δάνειο είναι διάρκειας επτά ετών. Εντός του Αυγούστου 2019, η ΕΛΒΑΛΧΑΛΚΟΡ υπέγραψε τροποποίηση της υφιστάμενης δανειακής σύμβασης ποσού 65 εκατομμυρίων Ευρώ με την Commerzbank Aktiengesellschaft για πρόσθετη χρηματοδότηση ύψους 12,7 εκατομμυρίων Ευρώ, με σκοπό την χρηματοδότηση της αγοράς και εγκατάστασης μηχανολογικού εξοπλισμού από την SMS Group GmbH. Η θυγατρική εταιρεία SOFIA MED SA υπέγραψε επέκταση της λήξης σε βάθος επταετίας του κοινοπρακτικού εμπραγμάτως εξασφαλισμένου δανείου ποσού 60 εκατομμυρίων ευρώ, με τις τράπεζες ALPHABANKA.E.-London Branch, Εurobank Bulgaria AD και Piraeus Bank Bulgaria AD. Επιπροσθέτως, η SOFIA MED SA υπέγραψε τροποποίηση του δανείου με την European Bank for Reconstruction and Development («EBRD»), συνολικής αξίας 25 εκατομμυρίων ευρώ, που αποτελείται από δύο σκέλη : α) δάνειο τρέχοντος υπολοίπου 10,5 εκατομμύριων ευρώ, με νέα επταετή διάρκεια και β) νέο δάνειο ποσού 14,5 εκατομμυρίων ευρώ, επίσης επταετούς διάρκειας για τη χρηματοδότηση επενδύσεων σε εξοπλισμό και αύξηση της παραγωγικής δυναμικότητας. Στις 08.11.2019 υπεγράφη η σύμβαση κοινοπρακτικού κοινού ομολογιακού δανείου από την ΕΛΒΑΛΧΑΛΚΟΡ, συνολικού ύψους 10 εκατομμυρίων ευρώ με την «Τράπεζα Eurobank Εργασίας Α.Ε.». Το δάνειο είναι διάρκειας τριών ετών. Για τη λήψη των τραπεζικών και ομολογιακών δανείων έχουν συσταθεί υποθήκες συνολικής αξίας 663 εκατομμυρίων Ευρώ σε επίπεδο Ομίλου και 542 εκατομμυρίων Ευρώ σε επίπεδο Εταιρείας αντίστοιχα. Η εύλογη αξία των μακροπρόθεσμων δανείων προσεγγίζει την τρέχουσα αξία τους. 92 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31 Δεκεμβρίου 2019 VI. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 Τα πραγματικά σταθμισμένα μέσα επιτόκια δανεισμού (βραχυπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα) κατά την ημερομηνία του ισολογισμού ήταν: ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΡΕΙΑ 2019 2018 2019 2018 Ομολογιακά Δάνεια 3,53% 3,79% 3,52% 3,78% Τραπεζικός Δανεισμός σε EUR 2,85% 4,00% 2,50% 3,63% Τραπεζικός Δανεισμός σε USD 6,60% 6,71% 6,60% 6,80% Τραπεζικός Δανεισμός σε GBP 4,20% 4,41% 4,20% 5,16% Σε τραπεζικά δάνεια τόσο της Εταιρείας όσο και του Ομίλου, τα οποία έχουν αναληφθεί εξ ολοκλήρου από Τράπεζες περιλαμβάνονται ρήτρες αλλαγής ελέγχου που παρέχουν στους δανειστές το δικαίωμα πρόωρης καταγγελίας τους. Ο Όμιλος φροντίζει να εξασφαλίζει τη συναίνεση των ομολογιούχων ως προς τη μη τήρηση των ρητρών όταν αυτό απαιτείται. 23. Υποχρεώσεις Παροχών Προσωπικού Λόγω Εξόδου από την Υπηρεσία Ο Όμιλος έχει εκπληρώσει τις υποχρεώσεις του για συνταξιοδοτικά προγράμματα που ορίζονται από τον νόμο. Σύμφωνα με την Ελληνική εργατική νομοθεσία οι εργαζόμενοι δικαιούνται αποζημίωση στην περίπτωση απόλυσης ή συνταξιοδότησής τους, το ύψος της οποίας ποικίλει ανάλογα με το μισθό, τα έτη υπηρεσίας και τον τρόπο της αποχώρησης (απόλυση ή συνταξιοδότηση) του εργαζομένου. Υπάλληλοι που παραιτούνται ή απολύονται αιτιολογημένα δεν δικαιούνται αποζημίωση. Η πληρωτέα αποζημίωση σε περίπτωση συνταξιοδότησης ισούται με το 40% της αποζημίωσης που θα ήταν πληρωτέα σε περίπτωση αναίτιας απόλυσης. Ο Όμιλος θεωρεί ότι αυτό είναι πρόγραμμα καθορισμένης παροχής και χρεώνει τα αποτελέσματα για δεδουλευμένες παροχές σε κάθε περίοδο με αντίστοιχη αύξηση της συνταξιοδοτικής υποχρέωσης. Οι πληρωμές παροχών που διενεργούνται στους συνταξιοδοτούμενους κάθε περίοδο χρεώνονται έναντι αυτής της υποχρέωσης. Η εμφανιζόμενη υποχρέωση παροχών προσωπικού της Εταιρίας και του Ομίλου κατά την 31η Δεκεμβρίου 2019 και 2018 αναλύεται ως ακολούθως: ΟΜΙΛΟΣ 2019 € '000 Υπόλοιπο την 1 Ιανουαρίου Ποσά που αναγνωρίστηκαν στην κατ. αποτελεσμάτων Τρέχον κόστος υπηρεσίας Παρελθοντικό κόστος υπηρεσίας Διακανονισμός/λήξη Τόκος Σύνολο επιβάρυνσης αποτελεσμάτων Συμπερ. στην Κατάσταση συνολικού εισοδήματος Επαναπροσδιορισμός ζημία / (κέρδος) -Αναλογιστική ζημία / (κέρδος) προερχόμενο από: Δημογραφικές υποθέσεις Χρηματ/κές υποθέσεις Υποθέσεις εμπειρίας -Επιστροφή στα στοιχεία ενεργητικού εξ. τόκων Σύνολο Λοιπά Απόσχιση κλάδου Απόκτηση μέσω συνένωσης ή απορρόφησης επιχειρήσεων Παροχές πληρωτέες Υπόλοιπο την 31 Δεκεμβρίου ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2019 2018 € '000 € '000 2018 € '000 15.584 14.946 11.270 10.761 543 207 460 238 1.449 495 351 213 1.058 284 128 331 175 918 259 309 156 724 (97) 1.129 463 1.496 (52) (156) 348 139 826 358 1.184 (91) 372 281 2 - - - 229 24 - - (829) (599) 17.929 (584) (560) 15.584 (596) (596) 12.776 (497) (497) 11.270 93 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31 Δεκεμβρίου 2019 VI. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 Οι κύριες αναλογιστικές παραδοχές που χρησιμοποιήθηκαν για λογιστικούς σκοπούς είναι οι εξής: ΟΜΙΛΟΣ Επιτόκιο προεξόφλησης Πληθωρισμός Μελλοντική Αύξηση μισθών 2019 0,76% 1,31% 1,69% ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2018 2019 2018 1,61% 1,50% 2,00% 0,77% 1,30% 1,63% 1,61% 1,50% 2,00% Τα ανωτέρω αποτελέσματα εξαρτώνται από τις υποθέσεις (οικονομικές και δημογραφικές) εκπόνησης της αναλογιστικής μελέτης. Έτσι, εάν είχε χρησιμοποιηθεί επιτόκιο προεξόφλησης ίσο με 50 μονάδων βάσης μικρότερο, τότε οι υποχρεώσεις παροχών προσωπικού της Εταιρείας θα ήταν μεγαλύτερες κατά 5,81% περίπου και του Ομίλου 6,13% περίπου, ενώ με επιτόκιο προεξόφλησης ίσο με 50 μονάδων βάσης μεγαλύτερο, τότε οι υποχρεώσεις παροχών προσωπικού της Εταιρείας θα ήταν μικρότερες κατά 5,33% περίπου και του Ομίλου 5,58% περίπου. Εάν είχε χρησιμοποιηθεί υπόθεση αύξησης αποδοχών μεγαλύτερη κατά 50 μονάδων βάσης ετησίως, τότε οι υποχρεώσεις παροχών προσωπικού της Εταιρείας θα ήταν υψηλότερες κατά 5,40% και του Ομίλου κατά 5,71% περίπου. Ενώ αν χρησιμοποιηθεί υπόθεση μείωσης αποδοχών κατά 50 μονάδων βάσης ετησίως, τότε οι υποχρεώσεις παροχών προσωπικού της Εταιρείας θα ήταν χαμηλότερες κατά 5,05% και του Ομίλου κατά 5,31% περίπου. 24. Επιχορηγήσεις ΟΜΙΛΟΣ 2019 2018 € '000 € '000 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2019 2018 € '000 € '000 Υπόλοιπο αρχής χρήσεως Μεταφορά Επιδοτήσεων στα αποτελέσματα Αποσβέσεις επιχορηγήσεων Απόκτηση μέσω συνένωσης ή απορρόφησης επιχειρήσεων Λοιπές 19.602 (427) (1.884) 21.557 (1.955) 11.067 (1.256) 12.378 (1.311) 80 - - - (6) - - - Υπόλοιπο τέλους χρήσεως 17.365 19.602 9.811 11.067 Η απόσβεση των επιχορηγήσεων που αντιστοιχεί σε αποσβέσεις παγίων καταχωρείται στη γραμμή «Λοιπά έσοδα» της Κατάστασης Αποτελεσμάτων. Οι επιχορηγήσεις έχουν δοθεί για την αγορά ενσώματων παγίων στοιχείων. 25. Προβλέψεις Δεν υπήρξε μεταβολή στις σχηματισμένες προβλέψεις εντός της περιόδου 2019. Ποσό Ευρώ 1,4 εκατ. αφορά τον Όμιλο και ποσό 1,2 εκατ. αφορά την Εταιρεία, το οποίο σχετίζεται με πρόβλεψη για ανέλεγκτες χρήσεις. 94 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31 Δεκεμβρίου 2019 VI. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 26. Προμηθευτές και Λοιπές Υποχρεώσεις Το υπόλοιπο των προμηθευτών με βάση την βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη κατάταξή τους έχει ως ακολούθως: ΟΜΙΛΟΣ 2019 € '000 2018 € '000 2019 € '000 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2018 € '000 Προμηθευτές Ασφαλιστικοί οργανισμοί Ποσά οφειλόμενα σε συνδεδεμένα μέρη Μερίσματα πληρωτέα Πιστωτές διάφοροι Έξοδα χρήσεως δεδουλευμένα Λοιποί φόροι και τέλη 212.994 4.593 16.697 6 11.429 6.724 6.536 192.691 4.381 18.165 17.626 5.619 6.024 167.096 2.845 22.889 6 8.159 5.966 4.890 157.676 2.768 25.961 14.026 3.890 4.902 Σύνολο 258.979 244.506 211.850 209.222 27. Χρηματοοικονομικά Μέσα Η διαχείριση των χρηματοοικονομικών κινδύνων από τους Ομίλους πρίν τη Συγχώνευση κινούταν στις ίδιες αρχές. Το Διοικητικό Συμβούλιο του Ομίλου έχει θέσει διαδικασίες και κανόνες μέτρησης για τους εξής κινδύνους: • Πιστωτικός κίνδυνος • Κίνδυνος ρευστότητας • Συναλλαγματικός κίνδυνος • Κίνδυνος επιτοκίων Παρακάτω παρουσιάζονται αναλυτικά τα στοιχεία που αποδεικνύουν το μέγεθος του κάθε κινδύνου, τα οποία δεν έχουν αλλάξει λόγω συγχώνευσης. Πιστωτικός κίνδυνος Η έκθεση του Ομίλου σε πιστωτικό κίνδυνο επηρεάζεται κυρίως από τα χαρακτηριστικά κάθε πελάτη. Τα δημογραφικά στοιχεία της πελατειακής βάσης του Ομίλου, συμπεριλαμβανομένου του κινδύνου αθέτησης πληρωμών που χαρακτηρίζει τη συγκεκριμένη αγορά και τη χώρα στην οποία λειτουργούν οι πελάτες, επηρεάζουν λιγότερο τον πιστωτικό κίνδυνο καθώς δεν παρατηρείται γεωγραφική συγκέντρωση πιστωτικού κινδύνου. Κανένας πελάτης δεν ξεπερνά το 10% των πωλήσεων και επομένως ο εμπορικός κίνδυνος είναι κατανεμημένος σε μεγάλο αριθμό πελατών. Το Διοικητικό Συμβούλιο έχει θέσει μια πιστωτική πολιτική βάσει της οποίας κάθε νέος πελάτης εξετάζεται σε ατομική βάση για την πιστοληπτική του ικανότητα πριν του προταθούν οι συνήθεις όροι πληρωμών. Ο έλεγχος πιστοληπτικής ικανότητας που πραγματοποιεί ο Όμιλος περιλαμβάνει την εξέταση τραπεζικών πηγών. Πιστωτικά όρια ορίζονται για κάθε πελάτη, τα οποία επανεξετάζονται ανάλογα με τις τρέχουσες συνθήκες και αναπροσαρμόζονται, αν απαιτηθεί, οι όροι πωλήσεων και εισπράξεων. Τα πιστωτικά όρια των πελατών κατά κανόνα καθορίζονται με βάση τα ασφαλιστικά όρια που λαμβάνονται για αυτούς από τις ασφαλιστικές εταιρείες και εν συνεχεία διενεργείται ασφάλιση των απαιτήσεων βάσει των ορίων αυτών. Κατά την παρακολούθηση του πιστωτικού κινδύνου των πελατών, οι πελάτες ομαδοποιούνται ανάλογα με τα πιστωτικά χαρακτηριστικά τους, τα χαρακτηριστικά ενηλικίωσης των απαιτήσεων τους και τα τυχόν προηγούμενα προβλήματα εισπραξιμότητας που έχουν επιδείξει. Οι πελάτες και οι λοιπές απαιτήσεις περιλαμβάνουν κυρίως πελάτες χονδρικής του Ομίλου. Οι πελάτες που χαρακτηρίζονται ως «υψηλού ρίσκου» τοποθετούνται σε ειδική κατάσταση πελατών και μελλοντικές πωλήσεις πρέπει να προεισπράττονται και να εγκρίνονται από το Διοικητικό Συμβούλιο. Ανάλογα με το ιστορικό του πελάτη και την ιδιότητα του, ο Όμιλος για την εξασφάλιση των απαιτήσεων του ζητά, όπου αυτό είναι δυνατό, εμπράγματες ή άλλες εξασφαλίσεις (π.χ. εγγυητικές επιστολές). 95 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31 Δεκεμβρίου 2019 VI. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 Ο Όμιλος καταχωρεί πρόβλεψη απομείωσης που αντιπροσωπεύει την εκτίμηση του για ζημίες σε σχέση με τους πελάτες, τις λοιπές απαιτήσεις και τις επενδύσεις σε χρεόγραφα. Η πρόβλεψη αυτή αποτελείται κυρίως από ζημίες απομείωσης συγκεκριμένων απαιτήσεων που εκτιμώνται βάσει των δεδομένων συνθηκών ότι θα πραγματοποιηθούν αλλά δεν έχουν ακόμα οριστικοποιηθεί. Κίνδυνος ρευστότητας Ο κίνδυνος ρευστότητας συνίσταται στον κίνδυνο ο Όμιλος να μη δύναται να εκπληρώσει τις χρηματοοικονομικές του υποχρεώσεις όταν αυτές λήγουν. Η προσέγγιση που υιοθετεί ο Όμιλος για τη διαχείριση της ρευστότητας είναι να διασφαλίζει, μέσω διακράτησης ταμιακών διαθεσίμων και επαρκών πιστωτικών ορίων από τις συνεργαζόμενες τράπεζες, ότι πάντα θα έχει αρκετή ρευστότητα για να εκπληρώνει τις υποχρεώσεις του όταν αυτές λήγουν, κάτω από συνήθεις αλλά και δύσκολες συνθήκες, χωρίς να υφίστανται μη αποδεκτές ζημίες ή να διακινδυνεύει η φήμη του Ομίλου. Σημειώνεται ότι στις 31 Δεκεμβρίου 2019, ο Όμιλος διέθετε ποσό Ευρώ 48,7 εκατ. σε ρευστά διαθέσιμα και η Εταιρεία ποσό Ευρώ 16,2 εκατ. καθώς και τις απαραίτητες εγκεκριμένες αλλά μη χρησιμοποιημένες δανειακές γραμμές, ώστε να μπορεί εύκολα να εξυπηρετεί τις βραχυπρόθεσμες και μεσοπρόθεσμες υποχρεώσεις του. Για τους σκοπούς των επενδύσεων ο Όμιλος και η Εταιρεία φροντίζουν για την λήψη πρόσθετων δανείων όπου απαιτείται. Επιπλέον, ο Όμιλος πραγματοποιεί συζητήσεις με τις τράπεζες για την έγκαιρη αναχρηματοδότηση δανείων λήξης. Για την αποφυγή των κινδύνων ρευστότητας ο Όμιλος διενεργεί πρόβλεψη ταμειακών ροών για περίοδο έτους κατά τη σύνταξη του ετήσιου προϋπολογισμού, και μηνιαία κυλιόμενη πρόβλεψη τριών μηνών έτσι ώστε να εξασφαλίζει ότι διαθέτει αρκετά ταμειακά διαθέσιμα για να καλύψει τις λειτουργικές του ανάγκες, συμπεριλαμβανομένης της κάλυψης των χρηματοοικονομικών υποχρεώσεων του. Η πολιτική αυτή δε λαμβάνει υπόψη της τη σχετική επίδραση από ακραίες συνθήκες που δεν μπορούν να προβλεφθούν. Συναλλαγματικός κίνδυνος Ο Όμιλος είναι εκτεθειμένος σε συναλλαγματικό κίνδυνο στις πωλήσεις και αγορές που πραγματοποιεί και στα δάνεια που έχουν εκδοθεί σε νόμισμα άλλο από το λειτουργικό νόμισμα των εταιρειών του Ομίλου, το οποίο είναι κυρίως το Ευρώ. Τα νομίσματα στα οποία πραγματοποιούνται αυτές οι συναλλαγές είναι κυρίως το Ευρώ, το δολάριο ΗΠΑ, η στερλίνα και άλλα νομίσματα της Ν.Α. Ευρώπης. Διαχρονικά ο Όμιλος αντισταθμίζει το μεγαλύτερο μέρος της εκτιμώμενης έκθεσης του σε ξένα νομίσματα σε σχέση με τις προβλεπόμενες πωλήσεις και αγορές καθώς και τις απαιτήσεις και υποχρεώσεις σε ξένο νόμισμα. Ο Όμιλος κυρίως συνάπτει συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης συναλλάγματος με εξωτερικούς αντισυμβαλλόμενους για την αντιμετώπιση του κινδύνου μεταβολής των συναλλαγματικών ισοτιμιών τα οποία λήγουν κατά κύριο λόγο σε λιγότερο από ένα χρόνο από την ημερομηνία του ισολογισμού. Όταν κριθεί απαραίτητο, τα συμβόλαια αυτά ανανεώνονται κατά τη λήξη τους. Κατά περίπτωση ο συναλλαγματικός κίνδυνος μπορεί να καλύπτεται και με την λήψη δανείων στα αντίστοιχα νομίσματα. Οι τόκοι των δανείων είναι σε νόμισμα που δε διαφέρει από αυτό των ταμιακών ροών που προκύπτει από τις λειτουργικές δραστηριότητες του Ομίλου, κυρίως το Ευρώ. Οι επενδύσεις του Ομίλου σε άλλες θυγατρικές δεν αντισταθμίζονται, διότι αυτές οι συναλλαγματικές θέσεις θεωρούνται ότι είναι μακροχρόνιας φύσης. Κίνδυνος επιτοκίων Ο Όμιλος χρηματοδοτεί τις επενδύσεις του καθώς και τις ανάγκες του σε κεφάλαια κίνησης μέσω τραπεζικού δανεισμού και ομολογιακών δανείων, με αποτέλεσμα να επιβαρύνει τα αποτελέσματά του με χρεωστικούς τόκους. Αυξητικές τάσεις στα επιτόκια θα έχουν αρνητική επίπτωση στα αποτελέσματα καθώς ο Όμιλος θα επιβαρύνεται με επιπλέον κόστος δανεισμού. Οι στόχοι, οι πολιτικές, οι διαδικασίες διαχείρισης κινδύνων και οι μέθοδοι επιμέτρησης των κινδύνων δεν έχουν αλλάξει σε σχέση με την προηγούμενη χρήση και δεν έχουν επηρεαστεί λόγω συγχώνευσης. 96 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31 Δεκεμβρίου 2019 VI. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 Διαχείριση κεφαλαίου Η πολιτική του Διοικητικού Συμβουλίου συνίσταται στη διατήρηση μιας ισχυρής βάσης κεφαλαίου, ώστε να διατηρεί την εμπιστοσύνη των επενδυτών, πιστωτών και της αγοράς στον Όμιλο και να επιτρέπει την μελλοντική ανάπτυξη των δραστηριοτήτων του Ομίλου. Το Διοικητικό Συμβούλιο παρακολουθεί την απόδοση του κεφαλαίου, την οποία ορίζει ο Όμιλος ως τα καθαρά αποτελέσματα διαιρεμένα με το σύνολο της καθαρής θέσης, εξαιρώντας μη ελέγχουσες συμμετοχές. Το Διοικητικό Συμβούλιο επίσης παρακολουθεί το επίπεδο των μερισμάτων στους μετόχους κοινών μετοχών. Βάσει της υφιστάμενης πολιτικής της, η Εταιρεία διανέμει μερίσματα σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στην ισχύουσα νομοθεσία και υπό την προϋπόθεση ότι η διανομή αυτή είναι εφικτή από την ταμειακή και την εν γένει οικονομική κατάσταση της Εταιρείας. Σημειώνεται ότι επιτρέπεται η μη διανομή μερίσματος υπό τις προϋποθέσεις που ορίζουν οι σχετικές διατάξεις του Ν.4548/2018. Το Διοικητικό Συμβούλιο προσπαθεί να διατηρεί μια ισορροπία μεταξύ υψηλότερων αποδόσεων που θα ήταν εφικτές με υψηλότερα επίπεδα δανεισμού και των πλεονεκτημάτων και της ασφάλειας που θα παρείχε μια ισχυρή και υγιής κεφαλαιακή θέση. Ο Όμιλος δεν διαθέτει ένα συγκεκριμένο πλάνο αγοράς ιδίων μετοχών. Δεν υπήρξαν αλλαγές στην προσέγγιση που υιοθετεί ο Όμιλος σχετικά με τη διαχείριση κεφαλαίου κατά τη διάρκεια της χρήσης και λόγω της συγχώνευσης. (α) Πιστωτικός κίνδυνος Τα χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού που ενέχουν πιστωτικό κίνδυνο είναι ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ 2019 € '000 2018 € '000 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2019 2018 € '000 € '000 Πελάτες (Βραχυπρόθεσμες απαιτήσεις) 218.329 220.936 197.993 202.790 Σύνολο 218.337 220.936 197.993 202.790 Μείον: Προκαταβολές Τρέχουσες φορολογικές απαιτήσεις Λοιπές απαιτήσεις (1.115) (23.741) (3.475) (1.619) (16.547) (3.407) (603) (16.548) (1.861) (577) (7.306) (1.456) Σύνολο (28.330) (21.572) (19.012) (9.338) Χρηματοοικονομικά στοιχεία με χρηματ/κο ρίσκο 189.999 199.364 178.981 193.452 Τα υπόλοιπα που περιλαμβάνονται στον λογαριασμό από Πελάτες και Λοιπές Απαιτήσεις με βάση την υπερημερία από την λήξη της οφειλής αναλύονται ως ακολούθως: ΟΜΙΛΟΣ 2019 € '000 2018 € '000 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2019 2018 € '000 € '000 Δεν είναι υπερήμερα και δεν έχουν απαξιωθεί Υπερήμερα -Έως 6 μήνες -Πάνω από 6 μήνες 177.042 180.984 175.620 190.031 12.602 363 17.538 842 3.198 163 3.277 143 Σύνολο 189.999 199.364 178.981 193.452 97 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31 Δεκεμβρίου 2019 VI. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 Η κίνηση της πρόβλεψης για απομείωση απαιτήσεων από πελάτες έχει ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ 2019 2018 € '000 € '000 Υπόλοιπο την 1 Ιανουαρίου 2019 € '000 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2018 € '000 Αναγνωρισμένη πρόβλεψη 8.386 109 7.488 515 5.648 109 5.375 160 Διαγραφή (292) (35) (224) - Αντιλογισμός πρόβλεψης απομείωσης Απόκτηση μέσω συνένωσης ή απορρόφησης επιχειρήσεων (546) (10) (120) (10) 585 - - - - 428 - 124 8.243 8.386 5.414 5.648 Αλλαγή στη λογιστική πολιτική Υπόλοιπο την 31 Δεκεμβρίου Η μέγιστη γεωγραφική έκθεση έχει ως ακολούθως: ΟΜΙΛΟΣ 2019 € '000 Ελλάδα Άλλες Χώρες Ευρωπαϊκής Ένωσης Άλλες Χώρες Ευρώπης Ασία Αμερική (Βόρεια και Νότια) Αφρική Ωκεανία 37.982 112.750 13.484 10.805 9.478 5.467 34 189.999 Σύνολο 2018 € '000 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2019 2018 € '000 € '000 29.926 122.035 12.586 13.143 16.450 4.877 348 199.364 49.645 109.305 7.490 3.344 5.539 3.629 28 178.981 62.603 107.722 6.661 3.885 9.671 2.872 38 193.452 Ο Όμιλος ασφαλίζει το μεγαλύτερο μέρος των απαιτήσεων του ώστε να είναι εξασφαλισμένες σε περίπτωση αδυναμίας είσπραξης τους. (β) Κίνδυνος ρευστότητας ΟΜΙΛΟΣ € '000 Χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις Τραπεζικός δανεισμός Υποχρεώσεις μίσθωσης Ομολογιακά Δάνεια Παράγωγα Συμβατικές υποχρεώσεις Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις 2018 Αξία Ισολογισμού 269.640 13.838 294.490 3.403 9.238 244.506 Έως 1 έτος 153.702 2.988 47.654 3.301 9.238 336.590 Από 1 έως 2 έτη 29.355 3.201 54.836 101 - Από 2 έως 5 έτη 67.266 8.679 220.511 - Πάνω από 5 έτη 41.435 987 - 291.758 15.855 323.001 3.403 9.238 336.590 835.115 553.473 87.493 296.456 42.422 979.845 Σύνολο 98 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31 Δεκεμβρίου 2019 VI. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΟΜΙΛΟΣ € '000 Χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις Τραπεζικός δανεισμός Υποχρεώσεις μίσθωσης Ομολογιακά Δάνεια Παράγωγα Συμβατικές υποχρεώσεις Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις 2019 Αξία Ισολογισμού 275.522 15.611 323.446 1.381 8.722 258.979 Έως 1 έτος 116.438 4.418 62.379 1.369 8.722 260.398 Από 1 έως 2 έτη 27.217 4.272 52.118 12 - Από 2 έως 5 έτη 113.911 8.372 218.875 - Πάνω από 5 έτη 42.531 203 16.241 - 300.096 17.264 349.612 1.381 8.722 260.398 883.661 453.722 83.619 341.157 58.975 937.473 ΕΤΑΙΡΕΙΑ € '000 Χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις Τραπεζικός δανεισμός Υποχρεώσεις μίσθωσης Ομολογιακά Δάνεια Παράγωγα Συμβατικές υποχρεώσεις Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις 2018 Αξία Ισολογισμού 160.588 13.838 277.236 3.364 7.425 209.222 Έως 1 έτος 105.708 2.988 39.618 3.263 7.425 212.878 Από 1 έως 2 έτη 19.860 3.201 45.139 101 - Από 2 έως 5 έτη 33.679 8.679 220.316 - Πάνω από 5 έτη 15.645 987 - 174.892 15.855 305.073 3.364 7.425 212.878 671.674 371.880 68.301 262.675 16.632 719.488 ΕΤΑΙΡΕΙΑ € '000 Χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις Τραπεζικός δανεισμός Υποχρεώσεις μίσθωσης Ομολογιακά Δάνεια Παράγωγα Συμβατικές υποχρεώσεις Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις Σύνολο Σύνολο 2019 Αξία Ισολογισμού 165.443 13.593 303.224 1.159 6.802 211.850 Έως 1 έτος 73.254 3.642 48.365 1.147 6.802 211.455 Από 1 έως 2 έτη 14.251 4.453 49.732 12 - Από 2 έως 5 έτη 66.787 11.785 214.813 - Πάνω από 5 έτη 21.032 16.241 - 175.323 19.880 329.151 1.159 6.802 211.455 702.071 344.667 68.447 293.384 37.273 743.770 Σύνολο 99 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31 Δεκεμβρίου 2019 VI. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (γ) Συναλλαγματικός κίνδυνος ΟΜΙΛΟΣ € '000 2018 EUR 166.730 USD 33.192 GBP 15.089 BGN 5.842 RON 82 24.193 9.345 433 188 77 4 Σύνολο απαιτήσεων 190.924 42.537 15.522 6.030 160 5 Δάνεια 545.718 19.204 5.067 7.979 - - Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις 207.241 10.068 18.303 8.830 - 64 8.956 261 - 22 - - 761.915 29.533 23.370 16.830 - 64 (570.991) 13.004 (7.848) (10.800) 160 (59) - 2.761 (4.032) - - - (570.991) 15.765 (11.880) (10.800) 160 (59) Εμπορικές και Λοιπές απαιτήσεις Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα Συμβατικές υποχρεώσεις Σύνολο υποχρεώσεων Καθαρό ποσό (Απαιτήσεις-Υποχρεώσεις) Παράγωγα Συνολικό Ρίσκο ΟΜΙΛΟΣ € '000 Other 1 2019 EUR 180.950 USD 23.380 GBP 10.500 BGN 3.132 RON 366 36.126 8.466 1.110 2.911 70 5 Σύνολο απαιτήσεων 217.076 31.847 11.610 6.044 437 5 Δάνεια 611.460 1.872 639 608 - - Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις 206.398 30.658 180 21.033 125 585 8.425 130 157 10 - - 826.283 32.660 975 21.651 125 585 (609.208) (813) 10.635 (15.607) 311 (580) - (1.136) (7.285) - - - (609.208) (1.949) 3.350 (15.607) 311 (580) Εμπορικές και Λοιπές απαιτήσεις Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα Συμβατικές υποχρεώσεις Σύνολο υποχρεώσεων Καθαρό ποσό (Απαιτήσεις-Υποχρεώσεις) Παράγωγα Συνολικό Ρίσκο Other - 100 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31 Δεκεμβρίου 2019 VI. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΕΤΑΙΡΕΙΑ € '000 Εμπορικές και Λοιπές απαιτήσεις Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα Σύνολο απαιτήσεων EUR 178.536 15.838 194.374 USD 17.279 6.277 23.556 2018 GBP 6.974 355 7.330 430.289 188.719 7.314 626.321 18.595 2.252 112 20.958 2.779 18.223 21.002 28 28 (431.947) 2.598 (13.672) (27) - - - - Συνολικό Ρίσκο (431.947) 2.598 (13.672) (27) ΕΤΑΙΡΕΙΑ € '000 Εμπορικές και Λοιπές απαιτήσεις Συμβατικά περιουσιακά στοιχεία Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα Σύνολο απαιτήσεων EUR 181.445 13.810 195.255 USD 12.085 2.352 14.437 2019 GBP 4.464 82 4.545 479.749 183.603 6.645 669.998 1.872 27.176 29.048 639 140 157 936 479 479 (474.743) (14.611) 3.609 (480) - 4.250 - - (474.743) (10.361) 3.609 (480) Δάνεια Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις Συμβατικές υποχρεώσεις Σύνολο υποχρεώσεων Καθαρό ποσό (Απαιτήσεις-Υποχρεώσεις) Παράγωγα Δάνεια Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις Συμβατικές υποχρεώσεις Σύνολο υποχρεώσεων Καθαρό ποσό (Απαιτήσεις-Υποχρεώσεις) Παράγωγα Συνολικό Ρίσκο BGN RON Other 1 1 BGN RON Other (1) (1) Οι συναλλαγματικές ισοτιμίες που εφαρμόσθηκαν έχουν ως εξής: Μέση Ισοτιμία Κλείσιμο Έτους 2019 2018 2019 2018 USD 1,1195 1,1810 1,1234 1,1450 GBP 0,8778 0,8847 0,8508 0,8945 RON 4,7453 4,6540 4,7830 4,6635 TRY 6,3578 5,7077 6,6843 6,0588 Το BGN έχει κλειδωμένη ισοτιμία με το Ευρώ που είναι και το λειτουργικό νόμισμα του Ομίλου και της Εταιρείας με ισοτιμία 1,9558 και ως εκ τούτου δεν υφίσταται συναλλαγματικός κίνδυνος. 101 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31 Δεκεμβρίου 2019 VI. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 Ανάλυση ευαισθησίας Ενδεχόμενη μεταβολή της τιμής του Ευρώ έναντι των υπολοίπων νομισμάτων που συναλλάσσεται ο Όμιλος θα είχε αντίστοιχα επίπτωση στα Αποτελέσματα Χρήσεων και στα Ίδια Κεφάλαια ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ € '000 USD (10% Μεταβολή) GBP (10% Μεταβολή) RON (10% Μεταβολή) ΟΜΙΛΟΣ € '000 2018 Κατάσταση Αποτελεσμάτων Καθαρή θέση EUR EUR EUR EUR Ισχυροποίηση Αποδυνάμωση Ισχυροποίηση Αποδυνάμωση (1.489) 1.489 (914) 914 702 (702) 505 (505) (74) 74 (54) 54 2019 Κατάσταση Αποτελεσμάτων Καθαρή θέση EUR EUR EUR EUR Ισχυροποίηση Αποδυνάμωση Ισχυροποίηση Αποδυνάμωση 177 (305) (28.311) USD (10% Μεταβολή) GBP (10% Μεταβολή) RON (10% Μεταβολή) (217) 372 34.602 135 (231) (21.516) (165) 283 26.298 2018 ΕΤΑΙΡΕΙΑ € '000 USD (10% Μεταβολή) GBP (10% Μεταβολή) Κατάσταση Αποτελεσμάτων EUR EUR Ισχυροποίηση Αποδυνάμωση (297) 297 1.223 (1.223) Καθαρή θέση EUR EUR Ισχυροποίηση Αποδυνάμωση (66) 66 342 (342) 2019 ΕΤΑΙΡΕΙΑ € '000 USD (10% Μεταβολή) GBP (10% Μεταβολή) Κατάσταση Αποτελεσμάτων EUR EUR Ισχυροποίηση Αποδυνάμωση 942 (1.151) (328) 401 Καθαρή θέση EUR EUR Ισχυροποίηση Αποδυνάμωση 716 (875) (249) 305 (δ) Επιτοκιακός κίνδυνος Τα ακόλουθα χρηματοοικονομικά στοιχεία παθητικού αναφέρονται σε δάνεια και υποχρεώσεις από χρηματοδοτικές μισθώσεις: ΟΜΙΛΟΣ Σταθερού επιτοκίου Χρηματ/κα στοιχεία παθητικού Μεταβλητού επιτοκίου Χρηματ/κα στοιχεία παθητικού 2019 € '000 2018 € '000 2019 € '000 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2018 € '000 5.989 3.331 - - 608.590 574.637 482.260 451.663 102 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31 Δεκεμβρίου 2019 VI. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 Ανάλυση Ευαισθησίας Οι επιπτώσεις μια αύξησης του επιτοκίου της τάξεως 25 μονάδων βάσης στα Αποτελέσματα χρήσης καθώς και στα Ίδια κεφάλαια απεικονίζεται ως ακολούθως: ΟΜΙΛΟΣ 2019 0.25% αύξηση 0.25% μείωση (1.543) 1.543 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2018 2019 (1.437) 1.437 2018 (1.222) 1.222 (1.129) 1.129 28. Εύλογες αξίες χρηματοοικονομικών μέσων Τα επίπεδα ιεράρχησης της εύλογης αξίας έχουν ορισθεί ως εξής: − Πρώτο Επίπεδο: Εντάσσονται οι συμμετοχές και τα χρηματιστηριακά παράγωγα τα οποία βασίζονται σε τιμές αγοράς. − Δεύτερο Επίπεδο: Εντάσσονται τα εξωχρηματιστηριακά παράγωγα τα οποία βασίζονται σε τιμές από μεσίτες. − Τρίτο Επίπεδο: Εντάσσονται οι μη εισηγμένες μετοχές. Προκύπτουν από εκτιμήσεις της Εταιρείας καθώς δεν υπάρχουν παρατηρήσιμα δεδομένα στην αγορά. Τα χρηματοοικονομικά στοιχεία επιπέδου 3 αφορούν συμμετοχές σε εταιρείες εσωτερικού και εξωτερικού με ποσοστό συμμετοχής μικρότερο του 20%. Οι συμμετοχές αυτές οι οποίες δεν έχουν χρηματιστηριακή τιμή και η εύλογη αξία τους δεν μπορεί να αποτιμηθεί αξιόπιστα, αποτιμώνται στο κόστος κτήσης και υπόκεινται σε έλεγχο απομείωσης (βλ. σημείωση 14). ΟΜΙΛΟΣ € '000 Λοιπές Συμμετοχές Παράγωγα χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού Παράγωγα χρηματοοικονομικά στοιχεία παθητικού Λοιπές Συμμετοχές Παράγωγα χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού Παράγωγα χρηματοοικονομικά στοιχεία παθητικού ΕΤΑΙΡΕΙΑ € '000 Λοιπές Συμμετοχές Παράγωγα χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού Παράγωγα χρηματοοικονομικά στοιχεία παθητικού Λοιπές Συμμετοχές Παράγωγα χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού Παράγωγα χρηματοοικονομικά στοιχεία παθητικού 2019 Επιπέδου 1 Επιπέδου 2 660 (1.147) 290 (234) 39 2.389 (2.997) 2018 729 (406) Επιπέδου 3 3.611 - Σύνολο 3.611 950 (1.381) 3.814 - 3.853 3.118 (3.403) 2019 Επιπέδου 1 Επιπέδου 2 636 (1.055) 226 (104) 39 2.166 (2.977) 2018 39 (387) Επιπέδου 3 1.682 - Σύνολο 1.682 862 (1.159) 3.814 - 3.853 2.205 (3.364) 103 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31 Δεκεμβρίου 2019 VI. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 Τα παράγωγα χρηματοοικονομικά μέσα του επιπέδου 1 αποτελούνται από συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης στο ‘London Metal Exchange – LME’ για τα οποία υπάρχει αποτίμηση του χρηματιστηρίου για όλες τις μελλοντικές ημερομηνίες (prompt dates) στις οποίες γίνεται εκκαθάριση συμβολαίων. Οι αποτιμήσεις mark‐to‐market των συμβολαίων futures στηρίζονται στις «βραδινές αποτιμήσεις» (evening evaluations) του LME, όπως άλλωστε και οι αποτιμήσεις των counterparties στα συμβόλαια, πού είναι μεσίτες LME. Τα παράγωγα χρηματοοικονομικά μέσα του επιπέδου 2 αποτελούνται από προθεσμιακά συμβόλαια συναλλάγματος μελλοντικής εκπλήρωσης. Η αποτίμηση των συμβολαίων παρέχεται από τις αντισυμβαλλόμενες τράπεζες βάσει χρηματοοικονομικού μοντέλου αποτίμησης. (β) Εύλογες αξίες σε Γ΄ Επίπεδο Ακολουθεί συμφωνία μεταβολών των χρηματοοικονομικών στοιχείων που έχουν κατηγοριοποιηθεί στο Γ΄ Επίπεδο: ΟΜΙΛΟΣ 2019 2018 € '000 € '000 Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2019 2018 € '000 € '000 Προσθήκες 3.814 1.931 3.733 13 3.814 77 3.733 13 Πωλήσεις (1.263) ‐ (1.225) ‐ (843) ‐ (843) ‐ (27) 68 (141) 68 3.611 3.814 1.682 3.814 Μεταβολή στην εύλογη αξία μέσω λοιπών συνολικών εισοδημάτων Ανακατατάξεις Υπόλοιπο στις 31 Δεκεμβρίου Κατά την διάρκεια της χρήσης, δεν έχουν γίνει μεταφορές χρηματοοικονομικών μέσων μεταξύ των τριών επιπέδων. Τα χρηματοοικονομικά στοιχεία που κατατάσσονται στο επίπεδο 3 αποτιμώνται με τη μέθοδο των προεξοφλημένων ταμειακών ροών. Το μοντέλο αποτίμησης υπολογίζει την παρούσα αξία των καθαρών ταμειακών ροών που δημιουργεί η Μονάδα Ταμειακών Ροών. Οι αναμενόμενες καθαρές ταμειακές ροές έχουν προεξοφληθεί χρησιμοποιώντας επιτόκια ως ακολούθως: Risk‐free rate: (0,58)% Market risk premium: 7,0% Expected income tax rate: 24% Unlevered beta: 1,04 WACC 6,8% Η αναμενόμενη εύλογη αξία θα αυξηθεί (μειωθεί) εάν: Η αναμενόμενη ανάπτυξη αγοράς αυξηθεί (μειωθεί) Οι αναμενόμενες ταμειακές ροές αυξηθούν (μειωθούν) Το επιτόκιο προεξόφλησης με στάθμιση κινδύνων μειωθεί (αυξηθεί) 104 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31 Δεκεμβρίου 2019 VI. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 29. Δεσμεύσεις ΟΜΙΛΟΣ 2019 2018 € '000 € '000 Ενσώματα πάγια στοιχεία 9.359 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2019 2018 € '000 € '000 8.004 6.969 7.052 30. Ενδεχόμενες Υποχρεώσεις Οι φορολογικές υποχρεώσεις της Εταιρείας και των θυγατρικών της για ορισμένες χρήσεις δεν έχουν εξεταστεί από τις φορολογικές αρχές, με συνέπεια να μην έχουν καταστεί οριστικές για τις χρήσεις αυτές. Στον παρακάτω πίνακα παρουσιάζονται οι ανέλεγκτες φορολογικές χρήσεις των εταιρειών που ενοποιούνται από τη ΕΛΒΑΛΧΑΛΚΟΡ Α.Ε. είτε με τη μέθοδο ολικής ενοποίησης ή τη μέθοδο της καθαρής θέσης. Επωνυμία εταιρίας ΕΛΒΑΛΧΑΛΚΟΡ Α.Ε. FITCO Α.Ε. SOFIA MED S.A. ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΚΗ ΗΠΕΙΡΟΥ TECHOR Α.Ε. ΕΛΚΕΜΕ Α.Ε. ΒΙΕΞΑΛ Α.Ε. ΒΙΕΝΕΡ Α.Ε. CENERGY HOLDINGS S.A. ΙΝΤΕRΝΑΤΙΟΝΑL TRADE S.A. TECHOR PIPE SYSTEMS HC ISITMA A.S. ΣΤΗΛΜΕΤ Α.Ε. ΣΥΜΕΤΑΛ Α.E. ELVAL COLOUR A.E. ΒΕΠΑΛ Α.Ε. ΑΝΟΞΑΛ Α.Ε. ΒΙΟΜΑΛ Α.Ε ROULOC A.E. ELVAL COLOUR IBERICA S.A. UACJ ELVAL HEAT EXCHANGER MATERIALS GmbH UACJ ELVAL ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ (πρωην ΑΦΣΕΛ) NEDZINK B.V. CABLEL WIRES Α.Ε (1) (1) (1) (1) (2) (2) (2) (2) (2) (3) (2) (1) (1) (1) (1) (1) (4) (4) (1) Χώρα καταστατικής έδρας ΕΛΛΑΔΑ ΕΛΛΑΔΑ ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ ΕΛΛΑΔΑ ΕΛΛΑΔΑ ΕΛΛΑΔΑ ΕΛΛΑΔΑ ΕΛΛΑΔΑ ΒΕΛΓΙΟ ΒΕΛΓΙΟ ΡΟΥΜΑΝΙΑ ΤΟΥΡΚΙΑ ΕΛΛΑΔΑ ΕΛΛΑΔΑ ΕΛΛΑΔΑ ΕΛΛΑΔΑ ΕΛΛΑΔΑ ΕΛΛΑΔΑ ΕΛΛΑΔΑ ΙΣΠΑΝΙΑ ΓΕΡΜΑΝΙΑ ΕΛΛΑΔΑ ΟΛΛΑΝΔΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Δραστηριότητα Βιομηχανική Βιομηχανική Βιομηχανική Βιομηχανική Βιομηχανική Μεταλλουργική Έρευνα Υπηρεσίες Ενέργεια Συμμετοχών Εμπορία Βιομηχανική Βιομηχανική Υπηρεσίες Βιομηχανική Βιομηχανική Βιομηχανική Βιομηχανική Βιομηχανική Βιομηχανική Εμπορία Εμπορία Υπηρεσίες Βιομηχανική Βιομηχανική Συμμετοχή Άμεση 100,00% 89,56% 100,00% 100,00% 92,50% 26,67% 41,32% 25,16% 29,97% 0,00% 50,00% 29,50% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% 50,00% 0,00% 0,00% 50,00% 50,00% 50,00% 100,00% Συμμετοχή Έμμεση 0,00% 0,00% 0,00% 0,00% 0,00% 0,00% 0,00% 0,00% 0,00% 100,00% 0,00% 0,00% 0,00% 0,00% 0,00% 0,00% 0,00% 100,00% 100,00% 0,00% 0,00% 0,00% 0,00% Μέθοδος ενσωμάτωσης Ολική Ενοποίηση Ολική Ενοποίηση Ολική Ενοποίηση Ολική Ενοποίηση Καθαρή Θέση Καθαρή Θέση Καθαρή Θέση Καθαρή Θέση Καθαρή Θέση Ολική Ενοποίηση Καθαρή Θέση Καθαρή Θέση Ολική Ενοποίηση Ολική Ενοποίηση Ολική Ενοποίηση Ολική Ενοποίηση Ολική Ενοποίηση Ολική Ενοποίηση Ολική Ενοποίηση Καθαρή Θέση Καθαρή Θέση Καθαρή Θέση Ολική Ενοποίηση Ανέλεγκτες Φορολ. Χρήσεις 2014-2018 2014-2018 2019 2014-2018 2010-2019 2014-2018 2012-2018 2014-2018 2014-2019 2013 & 2017,2018 2013-2018 2014-2018 2013-2019 2016-2018 2018 2019 (1) Θυγατρική της ΕΛΒΑΛΧΑΛΚΟΡ (2) Θυγατρική της Viohalco SA (3) Θυγατρική της Techor Α.E. (4) Θυγατρική της Elval Colour A.E. 105 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31 Δεκεμβρίου 2019 VI. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 31. Συναλλαγές με συνδεμένα μέρη Συνδεμένα μέρη αποτελούν όλες οι εταιρείες και τα φυσικά πρόσωπα με τα οποία υπάρχει άμεση σχέση (θυγατρικές & συγγενείς εταιρείες, κοινοπραξίες, συνεργαζόμενες εταιρείες, μέτοχοι ή διοίκηση με εκτελεστικά καθήκοντα) ή έμμεση σχέση (εταιρείες οι οποίες ελέγχονται από μετόχους, υπαλλήλους που ασκούν διοίκηση ή κοντινούς συγγενών αυτών). €' 000 Πωλήσεις αγαθών Θυγατρικές Συγγενείς Κοινοπραξίες Λοιπά συνδεμένα μέρη Πωλήσεις υπηρεσιών Θυγατρικές Συγγενείς Κοινοπραξίες Μητρική Λοιπά συνδεμένα μέρη Πωλήσεις παγίων Θυγατρικές Συγγενείς Κοινοπραξίες Λοιπά συνδεμένα μέρη Αγορές αγαθών Θυγατρικές Συγγενείς Λοιπά συνδεμένα μέρη Αγορές υπηρεσιών Θυγατρικές Συγγενείς Μητρική Λοιπά συνδεμένα μέρη ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 31.12.2018 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 793.608 51.844 481.934 17 383.584 180.362 611.669 49.983 195.495 439.653 17 260.860 845.451 865.535 842.014 896.025 1.510 153 1.749 3.412 663 3 187 1.826 2.679 7.708 1.365 153 1.561 10.786 6.922 663 3 187 1.750 9.525 279 1.862 174 7 1.827 12 21 29 174 - 2.141 181 1.860 203 14.030 29.218 1 46.324 49.955 10.429 28.251 66.174 40.489 43.248 46.325 88.635 106.663 33.086 362 4.925 5.540 433 28.775 33.424 22.390 160 3.156 34.674 4.178 218 19.439 38.373 34.748 59.131 58.509 5.187 - 63 123 13.931 22 4.753 7.031 243 27 123 12.790 5.187 14.117 11.806 13.183 Αγορές παγίων Θυγατρικές Συγγενείς Κοινοπραξίες Λοιπά συνδεμένα μέρη 106 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31 Δεκεμβρίου 2019 VI. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 Υπόλοιπα τέλους χρήσης που προέρχονται από πωλήσεις-αγορές αγαθών, υπηρεσιών, παγίων κλπ €' 000 Απαιτήσεις από συνδεδεμένα μέρη Θυγατρικές Συγγενείς Κοινοπραξίες Μητρική Λοιπά συνδεμένα μέρη ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 31.12.2018 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 53.510 269 51.401 18.595 21 212 84.537 55.073 39.084 264 50.678 65.771 16.138 21 210 70.232 105.179 103.365 145.099 152.372 9.309 13 7.374 618 18 66 17.463 10.049 7.599 5.240 10.644 427 18 24 14.847 16.697 18.165 22.888 25.960 Υποχρεώσεις προς συνδεδεμένα μέρη Θυγατρικές Συγγενείς Κοινοπραξίες Μητρική Λοιπά συνδεμένα μέρη Οι υπηρεσίες από συνεχιζόμενες δραστηριότητες από και προς συνδεμένα μέρη καθώς και οι πωλήσεις και αγορές αγαθών, γίνονται σύμφωνα με τους τιμοκαταλόγους που ισχύουν για τα μη συνδεμένα μέρη. €' 000 Αμοιβές Ανώτατων Διευθυντικών Στελεχών & Δ.Σ στις δαπάνες προσωπικού ΟΜΙΛΟΣ 31.12.201 31.12.2019 8 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.201 31.12.2019 8 9.915 10.750 4.967 5.018 9.915 10.750 4.967 5.018 32. Αμοιβές ελεγκτών Οι αμοιβές των ελεγκτών του Ομίλου και της Εταιρείας PriceWaterhouseCoopers A.E. για την χρήση 2019 για τον Τακτικό Έλεγχο των Χρηματοοικονομικών καταστάσεων της Εταιρείας ανήλθαν σε Ευρώ 199 χιλιάδες (2018: Ευρώ 162 χιλ.), για φορολογικό έλεγχο Ευρώ 42 χιλιάδες (2018: Ευρώ 45 χιλ.) και αμοιβές για λοιπές υπηρεσίες Ευρώ 14,5 χιλιάδες (2018: Ευρώ 164 χιλ.). Σε επίπεδο Ομίλου ανήλθαν σε Ευρώ 293 χιλιάδες (2018: Ευρώ 177 χιλ.), για φορολογικό έλεγχο Ευρώ 64 χιλιάδες (2018: Ευρώ 45 χιλ.) και αμοιβές για λοιπές υπηρεσίες Ευρώ 14,5 χιλιάδες (2018: Ευρώ 164 χιλ.) 33. Επίδραση του ΔΠΧΑ 16 Η υιοθέτηση του ΔΠΧΑ 16 την 1 Ιανουαρίου 2019 είχε σαν αποτέλεσμα o Όμιλος και η Εταιρεία να αναγνωρίζουν δικαιώματα χρήσης περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεις μίσθωσης για όλες τις συμβάσεις στις οποίες ο Όμιλος και η Εταιρεία είναι μισθωτής. Για τις μισθώσεις οι οποίες με βάση το ΔΛΠ 17 είχαν κατηγοριοποιηθεί ως λειτουργικές, κατά την υιοθέτηση του ΔΠΧA 16, ο Όμιλος και η Εταιρεία υιοθέτησαν την τροποποιημένη αναδρομική προσέγγιση. Οι υποχρεώσεις αποτιμήθηκαν στην παρούσα αξία των υπολοιπόμενων μισθωμάτων, προεξοφλημένων με το διαφορικό επιτόκιο δανεισμού του μισθωτή (“incremental borrowing rate”), περίπου 4%, κατά την 1η Ιανουαρίου 2019. Τα δικαιώματα χρήσης περιουσιακών στοιχείων αποτιμήθηκαν σε ποσό ίσο με την υποχρέωση μίσθωσης. Οι σχετικές μισθώσεις αφορούν κυρίως μισθώσεις ακινήτων και αυτοκινήτων. 107 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31 Δεκεμβρίου 2019 VI. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 Για τις μισθώσεις οι οποίες με βάση το ΔΛΠ 17 είχαν κατηγοριοποιηθεί ως χρηματοδοτικές, ο Όμιλος και η Εταιρεία αναγνώρισαν τα δικαιώματα χρήσης περιουσιακών στοιχείων και τις υποχρεώσεις μίσθωσης στις λογιστικές αξίες των παγίων και των χρηματοδοτικών υποχρεώσεων μίσθωσης που ήταν αναγνωρισμένες στις 31 Δεκεμβρίου 2018. Τα σχετικά ποσά αναταξινομήθηκαν την 1η Ιανουαρίου 2019 στις γραμμές «Δικαιώματα χρήσης περιουσιακών στοιχείων» και «Υποχρεώσεις μίσθωσης» αντίστοιχα. Οι σχετικές μισθώσεις αφορούν μισθώσεις μηχανολογικού εξοπλισμού. H συμφωνία των υποχρεώσεων μίσθωσης για τον Όμιλο και την Εταιρεία την 1η Ιανουαρίου 2019 με τις δεσμεύσεις για λειτουργικές μισθώσεις της 31ης Δεκεμβρίου 2018 παρατίθεται κατωτέρω: ΟΜΙΛΟΣ € '000 5.424 4.667 13.838 (1.165) ΕΤΑΙΡΕΙΑ € '000 1.869 1.788 13.838 - Υποχρεώσεις από μισθώσεις την 1 Ιανουαρίου 2019 17.340 15.627 Εκ των οποίων: Βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις Υποχρεώσεις από μισθώσεις την 1 Ιανουαρίου 2019 3.626 13.714 17.340 3.013 12.614 15.627 Υποχρεώσεις από λειτουργικές μισθώσεις την 31 Δεκεμβρίου 2018 Προεξοφλημένες υποχρεώσεις από λειτουργικές μισθώσεις Πλέον: Υποχρεώσεις από χρηματοδοτικές μισθώσεις την 31 Δεκεμβρίου 2018 (Μείον): Εξαίρεση από την αναγνώριση μισθώσεων λόγω βραχυχρόνιας διάρκειας Ο Όμιλος έκανε χρήση της επιλογής που παρέχεται από το πρότυπο να μην επαναξιολογήσει εάν μία σύμβαση είναι μίσθωση στην ημερομηνία της αρχικής εφαρμογής. Επιπλέον ο Όμιλος χρησιμοποίησε τις ακόλουθες πρακτικές διευκολύνσεις που επιτρέπονται από το πρότυπο όσον αφορά μισθώσεις οι οποίες προηγουμένως κατατάσσονταν ως λειτουργικές μισθώσεις σύμφωνα με το ΔΛΠ 17 : • Χρήση ενός ενιαίου προεξοφλητικού επιτοκίου σε χαρτοφυλάκιο μισθώσεων με παρόμοια χαρακτηριστικά. • Αντιμετώπιση των μισθώσεων με εναπομένουσα διάρκεια μικρότερη των 12 μηνών από την 1η Ιανουαρίου 2019, σαν βραχυπρόθεσμες μισθώσεις. • Εξαίρεση των αρχικών άμεσων δαπανών για την επιμέτρηση των δικαιωμάτων χρήσης των παγίων περιουσιακών στοιχείων κατά την ημερομηνία της πρώτης εφαρμογής • Χρήση μεταγενέστερης γνώσης για τον προσδιορισμό της διάρκειας των μισθώσεων των οποίων η σύμβαση περιλαμβάνει όρο επέκτασης ή λήξης της σύμβασης. Αναφορικά με τις μισθώσεις κτιρίων ο Όμιλος δεν αναγνώρισε υποχρεώσεις μίσθωσης και δικαιώματα χρήσης περιουσιακών στοιχείων καθώς οι συγκεκριμένες συμβάσεις είναι βραχυχρόνιες. Οι σχετικές μισθώσεις είναι στην πλειοψηφία τους μισθώσεις με συνδεδεμενένα μέρη και είναι ακυρώσιμες ανά πάσα στιγμή. Τόσο ο εκμισθωτής όσο και ο μισθωτής μπορούν να εξασκήσουν το δικαίωμα τους να τερματίσουν τη σύμβαση ανά πάσα στιγμή και δεν έχουν κάποιο σπουδαίο οικονομικό κίνητρο να παραμείνουν σε αυτήν. 108 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31 Δεκεμβρίου 2019 VI. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΟΜΙΛΟΣ € '000 Κτίρια / Αποθήκες Οικόπεδα Μηχ/κός εξοπλισμός Μεταφορικά Μέσα Σύνολο Κόστος Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου 2019 Αλλαγή στη λογιστική πολιτική Προσθήκες Λήξεις Απόκτηση μέσω συνένωσης ή απορρόφησης επιχειρήσεων Αναπροσαρμογές Υπόλοιπο στις 31 Δεκεμβρίου 2019 274 274 104 54 158 17.470 17.470 3.326 1.970 (126) 26 (77) 5.119 Συσσωρευμένες αποσβέσεις Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου 2019 Αλλαγή στη λογιστική πολιτική Αποσβέσεις περιόδου Λήξεις Απόκτηση μέσω συνένωσης ή απορρόφησης επιχειρήσεων Υπόλοιπο στις 31 Δεκεμβρίου 2019 (6) (6) (51) (51) (1.546) (828) (2.374) (1.390) 69 4 (1.317) (3.747) Αναπόσβεστη αξία στις 31 Δεκεμβρίου 2019 268 107 15.096 3.802 19.274 20.899 2.299 (126) 26 (77) 23.021 (1.546) (2.274) 69 4 ΕΤΑΙΡΕΙΑ € '000 Κτίρια / Αποθήκες Οικόπεδα Μηχ/κός εξοπλισμός Μεταφορικά Μέσα Σύνολο Κόστος Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου 2019 Αλλαγή στη λογιστική πολιτική Προσθήκες Λήξεις Αναπροσαρμογές Υπόλοιπο στις 31 Δεκεμβρίου 2019 - - 17.470 17.470 1.788 1.250 (100) (55) 2.882 Συσσωρευμένες αποσβέσεις Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου 2019 Αλλαγή στη λογιστική πολιτική Αποσβέσεις περιόδου Λήξεις Καταστροφές/Διαγραφές Υπόλοιπο στις 31 Δεκεμβρίου 2019 - - (1.546) (828) (2.374) (751) 63 2 (686) (3.125) Αναπόσβεστη αξία στις 31 Δεκεμβρίου 2019 - - 15.096 2.196 17.292 19.258 1.250 (100) (55) 20.352 (1.546) (1.579) 0 0 Κατά την περίοδο αναγνωρίστηκε χρηματοοικονομικό κόστος σχετιζόμενο με μισθώσεις Ευρώ 120 χιλ. σε επίπεδο Ομίλου και Ευρώ 50 χιλ. σε επίπεδο εταιρείας. Κατά την περίοδο στην αναγνωρίστηκε κόστος μισθώσεων στην κατάσταση αποτελεσμάτων Ευρώ 102 χιλ. σε επίπεδο Ομίλου και Ευρώ 88 χιλ. σε επίπεδο Εταιρείας σχετιζόμενα με ενοίκια συμβολαίων χαμηλής αξίας. Επιπρόσθετα αναγνωρίστηκαν βραχυπρόθεσμα έξοδα ενοικίων Ευρώ 1.918 χιλ. και Ευρώ 1.368 χιλ. σε επίπεδο Ομίλου και Εταιρείας αντίστοιχα. Εάν ο Όμιλος και η Εταιρεία είχαν εφαρμόσει το ΔΠΧΑ 16 για τη συγκρίσιμη περίοδο, τότε το EBITDA και το a-EBITDA θα παρουσιαζόταν αυξημένο κατά Ευρώ 1,5 εκ για τον Όμιλο και Ευρώ 0,7 εκ για την Εταιρεία. 109 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31 Δεκεμβρίου 2019 VI. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 34. Περιουσιακά Στοιχεία Διακρατούμενα προς Πώληση Το ποσό αξίας Ευρώ 4,5 εκατ. αφορά την αξία μηχανολογικού εξοπλισμού η οποία αντιστοιχεί σε αναπόσβεστη αξία βιβλίων (κόστος κτήσης Ευρώ 5,7 εκατ. και σωρευμένων αποσβέσεων Ευρώ 1,2 εκατ.) σύμφωνα με το ΔΠΧΑ 5. Το εν λόγω πάγιο κατατάσσεται στον τομέα Χαλκού. Για τον εν λόγω εξοπλισμό πληρούνται οι προϋποθέσεις της παραγράφου 8 του ΔΠΧΑ 5, δεδομένου ότι η Διοίκηση έχει εκπονήσει σχέδιο για την πώλησή του το οποίο αναμένεται να ολοκληρωθεί εντός του 2020. 35. EBITDA και a-EBITDA EBITDA: Αποτελεί το δείκτη κερδοφορίας της οντότητας προ φόρων, χρηματοοικονομικών και αποσβέσεων. Υπολογίζεται με αναμόρφωση των αποσβέσεων στο λειτουργικό κέρδος όπως αυτό αναφέρεται στην κατάσταση αποτελεσμάτων. € '000 ΟΜΙΛΟΣ 2019 2018 80.038 107.051 Λειτουργικό Κέρδος / (ζημία) Aναμορφώσεις για: + Αποσβέσεις παγίων στοιχείων + Αποσβέσεις δικαιωμάτων χρήσης περιουσιακών στοιχείων + Αποσβέσεις άϋλων παγίων + Αποσβέσεις επενδύσεων σε ακίνητα - Αποσβέσεις επιχορηγήσεων EBITDA € '000 55.758 2.274 984 227 (1.884) 58.838 1.070 162 (1.955) 35.458 1.579 771 1.215 (1.256) 38.798 654 1.142 (1.311) 137.397 165.166 100.588 114.652 ΟΜΙΛΟΣ 2019 2018 137.397 165.166 EBITDA Aναμορφώσεις για: + Ζημιά / - Κέρδος από μέταλλο + Απομειώσεις ενσώματων παγίων a - EBITDA (Α) Αξία Μετάλλου στον Κύκλο Εργασιών (Β) Αξία Μετάλλου στο Κόστος Πωληθέντων (Γ) Aποτέλεσμα από Συμβόλαια Hedging (Α+β+Γ) Αποτέλεσμα Μετάλλου στο Μικτό Κέρδος ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2019 2018 62.820 75.370 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2019 2018 100.588 114.652 2.137 671 (23.016) - (1.737) 397 (22.755) - 140.205 142.150 99.248 91.897 ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 31.12.2018 € '000 € '000 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 € '000 € '000 1.471.126 1.580.309 (1.475.963) (1.567.949) 2.700 10.657 (2.137) 23.016 950.906 1.018.003 (948.160) (1.003.018) (1.010) 7.769 1.737 22.755 a – EBITDA: προσαρμοσμένο EBITDA αποτελεί το δείκτη μέτρησης της κερδοφορίας της οντότητας αφού αναμορφωθεί για: • Αποτέλεσμα μετάλλου • Κόστη αναδιοργάνωσης • Ειδικά κόστη αδράνειας • Απομειώσεις και απαξιώσεις παγίου εξοπλισμού • Απομειώσεις και απαξιώσεις επενδύσεων • Κέρδη ή (ζημιές) πώληση παγίων και επενδύσεων αν συμπεριλαμβάνονται στα λειτουργικά αποτελέσματα • Λοιπές απομειώσεις Για την κλειόμενη χρήση και την αντίστοιχη περυσινή τα μεγέθη ανά τομέα απεικονίζεται στην ακόλουθη σελίδα: 110 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31 Δεκεμβρίου 2019 VI. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΑΛΟΥΜΙΝΙΟ 31.12.2019 31.12.2018 € '000 € '000 Λειτουργικό Κέρδος / (ζημία) Aναμορφώσεις για: + Αποσβέσεις - Αποσβέσεις επιχογηγήσεων EBITDA EBITDA Aναμορφώσεις για: + Ζημιά / - Κέρδος από μέταλλο a - EBITDA 61.105 76.953 39.054 (1.669) 98.490 42.522 (1.724) 117.751 98.490 117.751 (1.218) (21.984) 97.272 95.768 ΑΛΟΥΜΙΝΙΟ 31.12.2019 31.12.2018 € '000 € '000 (Α) Αξία Μετάλλου στον Κύκλο Εργασιών (Β) Αξία Μετάλλου στο Κόστος Πωληθέντων (Γ) Aποτέλεσμα από Συμβόλαια Hedging (Α+β+Γ) Αποτέλεσμα Μετάλλου στο Μικτό Κέρδος 571.724 (567.070) (3.437) 1.218 654.745 (639.089) 6.328 21.984 ΧΑΛΚΟΣ 31.12.2019 31.12.2018 € '000 € '000 Λειτουργικό Κέρδος / (ζημία) 18.933 30.098 EBITDA 20.190 (215) 38.907 17.547 (231) 47.415 EBITDA 38.907 47.415 3.354 671 (1.032) - 42.933 46.383 Aναμορφώσεις για: + Αποσβέσεις - Αποσβέσεις επιχογηγήσεων Aναμορφώσεις για: + Ζημιά / - Κέρδος από μέταλλο + Απομειώσεις ενσώματων παγίων a - EBITDA ΧΑΛΚΟΣ 31.12.2019 31.12.2018 € '000 € '000 (Α) Αξία Μετάλλου στον Κύκλο Εργασιών (Β) Αξία Μετάλλου στο Κόστος Πωληθέντων (Γ) Aποτέλεσμα από Συμβόλαια Hedging (Α+β+Γ) Αποτέλεσμα Μετάλλου στο Μικτό Κέρδος 899.402 (908.893) 6.137 (3.354) 925.564 (928.860) 4.328 1.032 Ο Όμιλος έχει εφαρμόσει το ΔΠΧΑ 16 χρησιμοποιώντας τη μέθοδο σωρευτικής επίδρασης. Σύμφωνα με τη μέθοδο αυτή, η συγκριτική πληροφορία δεν επαναδιατυπώνεται. (βλέπε σημείωση 33). 111 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31 Δεκεμβρίου 2019 VI. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 36. Μεταγενέστερα γεγονότα 1. Με απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου της 14.02.2020 της θυγατρικής «Μεταλλουργική Ηπείρου Ανώνυμη Εταιρεία» διαπιστώθηκε και πιστοποιήθηκε η καταβολή ολοκλήρου του ποσού της εξ Ευρώ τετρακοσίων πενήντα πέντε χιλιάδων πεντακοσίων (€ 455.500,00) αυξήσεως του μετοχικού κεφαλαίου, η οποία αποφασίστηκε από την Έκτακτη Γενική Συνέλευση της 02.12.2019. 2. Την 12.03.2020 η ΕΛΒΑΛΧΑΛΚΟΡ έλαβε γνώση για την έναρξη προκαταρκτικής διαδικασία έρευνας για αντινταμπινγκ και αντισταθμιστικούς δασμούς από την Επιτροπή Διεθνούς Εμπορίου των ΗΠΑ (United States International Trade Commission, USITC), προκειμένου να διαπιστωθεί, κατά πόσον υπάρχει εύλογη ένδειξη ουσιώδους βλάβης ή απειλής ουσιώδους βλάβης εναντίον της εγχώριας βιομηχανίας των ΗΠΑ ή αν η ανάπτυξη της εγχώριας βιομηχανίας των ΗΠΑ επιβραδύνεται ουσιωδώς, λόγω των εισαγωγών φύλλων κοινών κραμάτων αλουμινίου από την Ελλάδα και δεκαεπτά ακόμα χώρες (Μπαχρέιν, Βραζιλία, Κροατία, Αίγυπτο, Γερμανία, Ινδία, Ινδονησία, Ιταλία, Κορέα, Ομάν, Ρουμανία, Σερβία, Σλοβενία, Νότιο Αφρική, Ισπανία, Ταιβάν και Τουρκία). Κατά την σύνταξη των οικονομικών καταστάσεων δεν υπήρχαν αρκετά στοιχεία για να εκτιμηθεί η πιθανή επίπτωση της έρευνας στα αποτελέσματα της εταιρείας. 112 Ετήσια Οικονομική Έκθεση της 31 Δεκεμβρίου 2019 VI. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 Πληροφορίες άρθρου 10 Ν. 3401/2005 Α/Α ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΘΕΣΗΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ 1. Ενδιάμεσες Οικονομικές Καταστάσεις 6Μ 2019 http://www.elvalhalcor.com/el/invest or-relations/reportspresentations/financial-statements/ Αρχική Σελίδα > Επενδυτικές Σχέσεις > Οικονομική Πληροφόρηση και Παρουσιάσεις > Οικονομικές Καταστάσεις 2. Ετήσια Οικονομική Έκθεση 2019 http://www.elvalhalcor.com/el/invest or-relations/reportspresentations/financial-statements/ Αρχική Σελίδα > Επενδυτικές Σχέσεις > Οικονομική Πληροφόρηση και Παρουσιάσεις > Οικονομικές Καταστάσεις 3. Δελτία Τύπου κατά το 2019 http://www.elvalhalcor.com/el/invest or-relations/regulatory-news/ Αρχική Σελίδα > Επενδυτικές Σχέσεις > Ρυθμιζόμενες Πληροφορίες 4. Ανακοινώσεις στο Χρηματιστήριο κατά το 2019 http://www.elvalhalcor.com/el/invest or-relations/regulatory-news/ Αρχική Σελίδα > Επενδυτικές Σχέσεις > Ρυθμιζόμενες Πληροφορίες 113

Περίληψη: Οι κάτωθι υπογράφοντες υπό την ιδιότητα μας ως μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου της Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία ΕΛΒΑΛΧΑΛΚΟΡ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΧΑΛΚΟΥ ΚΑΙ ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΥ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ και το διακριτικό τίτλο ΕΛΒΑΛΧΑΛΚΟΡ Α.Ε. που εδρεύει στην Αθήνα, Λεωφ. Μεσογείων 2-4, δηλώνουμε και βεβαιώνουμε με την παρούσα ότι, εξ όσων γνωρίζουμε: (α) Oι συνημμένες ετήσιες ατομικές και ενοποιημένες, οικονομικές καταστάσεις της ΕΛΒΑΛΧΑΛΚΟΡ Α.Ε., για τη χρήση 1 Ιανουαρίου έως 31 Δεκεμβρίου 2019, οι οποίες καταρτίσθηκαν σύμφωνα με τα ισχύοντα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς, όπως αυτά έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση, απεικονίζουν κατά τρόπο αληθή τα στοιχεία του ενεργητικού και του παθητικού, την καθαρή θέση και τα αποτελέσματα περιόδου που έληξε στις 31 Δεκεμβρίου 2019 της ΕΛΒΑΛΧΑΛΚΟΡ Α.Ε., καθώς και των επιχειρήσεων που περιλαμβάνονται στην ενοποίηση εκλαμβανομένων ως σύνολο, σύμφωνα με τα οριζόμενα στις παραγράφους 3 έως 5 του άρθρου 4 του Ν. 3556/2007, και (β) η συνημμένη ετήσια Έκθεση του Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΛΒΑΛΧΑΛΚΟΡ Α.Ε. απεικονίζει κατά τρόπο αληθή τις πληροφορίες που απαιτούνται βάσει των παραγράφων 6 έως 8 του άρθρου 4 του ν. 3556/2007. Αθήνα, 12η Μαρτίου 2020 Οι βεβαιούντες, Ο Αντιπρόεδρος του Δ.Σ. Το Ορισθέν από το Δ.Σ. Μέλος Το Ορισθέν από το Δ.Σ. Μέλος ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΠΕΡΙΚΛΗΣ ΣΑΠΟΥΝΤΖΗΣ ΣΠΥΡΙΔΩΝ ΚΟΚΚΟΛΗΣ ΑΔΤ. AK 695653 ΑΔΤ. ΑK 121106 ΑΔΤ. ΑΝ 659640 ΑΡ.ΑΔ. Α’ ΤΑΞΗΣ 20872