ΕΤΗΣΙΑ ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΚΑΙ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ χρήσης από 1 Ιανουαρίου έως 31 ∆εκεµβρίου 2019 Σύµφωνα µε τα ∆ιεθνή Πρότυπα Χρηµατοοικονοµικής Αναφοράς ΑΘΗΝΑΙ, 31 Μαρτίου 2020 1 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ∆ΗΛΩΣΕΙΣ ΜΕΛΩΝ ΤΟΥ ∆ΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ……………………………………… 4 ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ∆ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΟΥ ∆ΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ………………………… 5 ∆ΗΛΩΣΗ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ∆ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ……………………………………………………… 13 ΕΚΘΕΣΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΥ ΟΡΚΩΤΟΥ ΕΛΕΓΚΤΗ ΛΟΓΙΣΤΗ…………………….................. 21 · ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ …………………………………………………………. 27 · ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΥΝΟΛΙΚΟΥ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΟΣ…………………………………………… 28 . ΙΣΟΛΟΓΙΣΜΟΣ.……………………………………………………………………………….. 29 · ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΚΑΘΑΡΗΣ ΘΕΣΗΣ…………………………………………… 31 · ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΑΜΕΙΑΚΩΝ ΡΟΩΝ……………………………………………………......... 33 . ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ………………………………. 34 ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ………………..…………………………………………………. 34 1. Ακολουθούµενες λογιστικές αρχές……………………………………………………. 36 1.1 Βάση παρουσίασης………………………………………………………………… 36 1.2 Αρχές ενοποίησης……………….. ………………………………………………. 43 1.3 Επενδύσεις σε θυγατρικές εταιρίες……………………………………………… 44 1.4 Συναλλαγές σε ξένο νόµισµα……………………………………………………. 45 1.5 Ενσώµατα πάγια (ιδιοχρησιµοποιούµενα)……………………………………… 46 1.6 Επενδύσεις σε ακίνητα…………………………………………………………….. 46 1.7 Προσδιορισµός εύλογης αξίας …………………………………………………… 46 1.8 Αποµείωση συµµετοχών και µη χρηµατοοικονοµικών στοιχείων του ενεργητικού…………………………………………………………………………….. 47 1.9 Άυλα πάγια ………………………………………………………………………… 47 1.10 Φόρος εισοδήµατος ……………………………………………………………… 48 1.11 Λογιστικές αρχές ταξινόµησης και αποτίµησης και αποµείωσης χρηµατοοικονοµικών µέσων…………………………………………………………... 48 1.12 Μισθώσεις ……..………………………………………………………………… 51 1.13 Ταµειακά διαθέσιµα και ισοδύναµα……………………………………………. 52 1.14 Παροχές στο προσωπικό κατά τη συνταξιοδότηση ………………………… 53 1.15 Προβλέψεις, ενδεχόµενες υποχρεώσεις και απαιτήσεις……………………… 54 1.16 Έσοδα ……………………………………………………………………………… 54 1.17 Μετοχικό κεφάλαιο………………………………………………………………… 55 1.18 Μέρισµα…………………………………………………………………………….. 55 1.19 Πληροφόρηση κατά λειτουργικούς τοµείς……………………………………… 55 1.20 Ορισµός συνδεδεµένων µερών…….. …….……………………………………. 55 1.21 Συγκριτικά στοιχεία ……………………………………………………………… 56 1.22 Σηµαντικές λογιστικές κρίσεις και κυριότερες πηγές αβεβαιότητας των εκτιµήσεων……………………………………………………….. 56 2. Έσοδα από παροχή υπηρεσιών……………………………………………………… 57 3. Έσοδα από εκµίσθωση ακινήτων……………………………………….…………… 57 4. Αµοιβές και έξοδα προσωπικού……………………………………………………… 57 5. Αµοιβές τρίτων…………………………………………………………………………. 58 6. Λοιπά γενικά και διοικητικά έξοδα…………………………………………………… 58 7. Αποσβέσεις…………………………………………………………………………….. 58 8. Χρηµατοοικονοµικά έσοδα……………………………………………………………. 59 9. Πρόβλεψη αποµείωσης συµµετοχής σε θυγατρικές εταιρίες …..……………………59 10. Λοιπές προβλέψεις …………….. …………………………………………………….. 59 11. Ζηµίες αποµείωσης και προβλέψεις για την κάλυψη πιστωτικού κινδύνου….…… 59 12. Φόρος εισοδήµατος….…………………………………………………………………. 60 13. Κέρδη / ζηµίες ανά µετοχή……………………………………………………………… 62 14. Ιδιοχρησιµοποιούµενα ενσώµατα πάγια……………………………………………… 62 15. Επενδύσεις σε ακίνητα………………………………………………………………… 63 16. Άυλα πάγια…………………………..…………………………………………………. 65 17. Επενδύσεις σε θυγατρικές εταιρίες…………………………………………………. 65 18. Αξιόγραφα αποτιµώµενα στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απ’ ευθείας στην καθαρή θέση ……..……… 66 19. Απαιτήσεις από πελάτες…………………………………………………………………66 20. Λοιπές απαιτήσεις……………………………………………………………………..... 67 2 21. Ταµείο και διαθέσιµα…………………………………………………………………... 67 22. Μετοχικό Κεφάλαιο………………….……………………………………………….... 68 23 Αποθεµατικά…………………………………………………..……………………….. 69 24. Υποχρεώσεις καθορισµένων παροχών στους εργαζόµενους……………………… 69 25. Υποχρεώσεις από µισθώσεις………..….……………………………………………. 70 26. Αναβαλλόµενες φορολογικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις ……..………………… 71 27. Προµηθευτές……………………………………………………………………………. 73 28. Προβλέψεις ……………………………………………………………………………… 73 29. Λοιπές υποχρεώσεις……………………………………………………………………. 74 30. Συναλλαγές συνδεδεµένων µερών ………………………………………………….. 74 31. Ενδεχόµενες υποχρεώσεις και δεσµεύσεις……….……………………………........ 75 32. Πληροφόρηση κατά λειτουργικούς τοµείς……………………………………… …… 77 33. ∆ιαχείριση χρηµατοοικονοµικού κινδύνου……………………………………………. 79 34. Γνωστοποιήσεις σχετικές µε την εύλογη αξία χρηµατοοικονοµικών µέσων……… 81 35. Αµοιβές ορκωτών ελεγκτών λογιστών………………………………………………. 82 36. Γεγονότα µεταγενέστερα των οικονοµικών καταστάσεων……………….………… 82 Πληροφορίες βάσει του άρθρου 10 Ν.3401/2005 που ∆ηµοσιεύθηκαν από την εταιρία κατά τη χρήση 2019 ……………………………………. 83 ∆ιαδικτυακός τόπος ανάρτησης των Ετήσιων Οικονοµικών Καταστάσεων της Εταιρία και του Οµίλου ………………………………………………….. 83 3 4 20 Deloitte Ανώνυμη Εταιρία Ορκωτών Ελεγκτών Λογιστών Φραγκοκκλησιάς 3α & Γρανικού 151 25 Μαρούσι Αθήνα, Ελλάδα Τηλ.: +30 210 6781 100 Fax: +30 210 6776 221-2 www.deloitte.gr Έκθεση Ανεξάρτητου Ορκωτού Ελεγκτή Λογιστή Προς τους Μετόχους της ALPHA ΑΣΤΙΚΑ ΑΚΙΝΗΤΑ Α.Ε. Έκθεση Ελέγχου επί των Εταιρικών και Ενοποιηµένων Οικονοµικών Καταστάσεων Γνώµη Έχουµε ελέγξει τις συνηµµένες εταιρικές και ενοποιηµένες οικονοµικές καταστάσεις της ALPHA ΑΣΤΙΚΑ ΑΚΙΝΗΤΑ Α.Ε. (η Εταιρία), οι οποίες αποτελούνται από τον εταιρικό και ενοποιηµένο ισολογισµό της 31ης ∆εκεµβρίου 2019, τις εταιρικές και ενοποιηµένες καταστάσεις αποτελεσµάτων και συνολικού αποτελέσµατος, µεταβολών της καθαρής θέσεως και ταµειακών ροών της χρήσεως που έληξε την ηµεροµηνία αυτή, καθώς και περίληψη σηµαντικών λογιστικών αρχών και µεθόδων και λοιπές επεξηγηµατικές πληροφορίες. Κατά τη γνώµη µας, οι συνηµµένες εταιρικές και ενοποιηµένες οικονοµικές καταστάσεις παρουσιάζουν εύλογα, από κάθε ουσιώδη άποψη, την οικονοµική θέση της ALPHA ΑΣΤΙΚΑ ΑΚΙΝΗΤΑ Α.Ε. και των θυγατρικών αυτής (ο Όµιλος) κατά την 31η ∆εκεµβρίου 2019, τη χρηµατοοικονοµική τους επίδοση και τις ταµειακές τους ροές για τη χρήση που έληξε την ηµεροµηνία αυτή σύµφωνα µε τα ∆ιεθνή Πρότυπα Χρηµατοοικονοµικής Πληροφόρησης (∆.Π.Χ.Π), όπως αυτά έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Βάση γνώµης ∆ιενεργήσαµε τον έλεγχό µας σύµφωνα µε τα ∆ιεθνή Πρότυπα Ελέγχου (∆ΠΕ) όπως αυτά έχουν ενσωµατωθεί στην Ελληνική Νοµοθεσία. Οι ευθύνες µας, σύµφωνα µε τα πρότυπα αυτά περιγράφονται περαιτέρω στην ενότητα της έκθεσής µας “Ευθύνες ελεγκτή για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιηµένων οικονοµικών καταστάσεων”. Είµαστε ανεξάρτητοι από την Εταιρία και τις ενοποιούµενες θυγατρικές της καθ’ όλη τη διάρκεια του διορισµού µας σύµφωνα µε τον Κώδικα ∆εοντολογίας για Επαγγελµατίες Ελεγκτές του Συµβουλίου ∆ιεθνών Προτύπων ∆εοντολογίας Ελεγκτών, όπως αυτός έχει ενσωµατωθεί στην Ελληνική Νοµοθεσία και τις απαιτήσεις δεοντολογίας που σχετίζονται µε τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιηµένων οικονοµικών καταστάσεων στην Ελλάδα και έχουµε εκπληρώσει τις δεοντολογικές µας υποχρεώσεις σύµφωνα µε τις απαιτήσεις της ισχύουσας νοµοθεσίας και του προαναφερόµενου Κώδικα ∆εοντολογίας. Πιστεύουµε ότι τα ελεγκτικά τεκµήρια που έχουµε αποκτήσει είναι επαρκή και κατάλληλα να παρέχουν βάση για τη γνώµη µας. Σηµαντικότερα θέµατα ελέγχου Τα σηµαντικότερα θέµατα ελέγχου είναι εκείνα τα θέµατα που, κατά την επαγγελµατική µας κρίση, ήταν εξέχουσας σηµασίας στον έλεγχό µας επί των εταιρικών και ενοποιηµένων οικονοµικών καταστάσεων της ελεγχόµενης χρήσεως. Τα θέµατα αυτά και οι σχετιζόµενοι κίνδυνοι ουσιώδους ανακρίβειας αντιµετωπίστηκαν στο πλαίσιο του ελέγχου των εταιρικών και ενοποιηµένων οικονοµικών καταστάσεων ως σύνολο, για τη διαµόρφωση της γνώµης µας επί αυτών και δεν εκφέρουµε ξεχωριστή γνώµη για τα θέµατα αυτά. 21 Σηµαντικότερα θέµατα ελέγχου Πως αντιµετωπίστηκαν τα σηµαντικότερα θέµατα ελέγχου Αποµείωση Επενδυτικών Ακινήτων Ο Όµιλος έχει στην κατοχή του 24 επενδυτικά ακίνητα η εύλογη Οι ελεγκτικές διαδικασίες που διενεργήθηκαν για την αξιολόγηση του αξία των οποίων ανέρχεται την 31η ∆εκεµβρίου 2019 στο ποσό ορθού προσδιορισµού της εύλογης αξίας των επενδυτικών ακινήτων των € 42,94 εκατ. (2018: 42,02 εκ.) ενώ η λογιστική αξία αυτών της Εταιρίας και του Οµίλου περιλαµβάνουν µεταξύ άλλων τα ανέρχεται στο ποσό των € 34,87 εκ. (2018: € 35,32 εκ.). ακόλουθα: Αντίστοιχα ,η Εταιρία έχει στην κατοχή της 23 επενδυτικά • ακίνητα η εύλογη αξία των οποίων ανέρχεται την 31η ∆εκεµβρίου 2019 στο ποσό των € 42,78 εκατ. (2018: 41,87 εκ.) ενώ η λογιστική αξία αυτών ανέρχεται στο ποσό των € 34,75 • εκ. (2018: € 35,19 εκ.). Σύµφωνα µε τις ακολουθούµενες λογιστικές πολιτικές, τα επενδυτικά ακίνητα αποτιµώνται στην αξία κτήσης µείον τις συσσωρευµένες αποσβέσεις και τις • συσσωρευµένες αποµειώσεις. Τα ως άνω ακίνητα εξετάζονται σε ετήσια βάση για ενδείξεις αποµείωσης και σε περίπτωση που έχουν υποστεί αποµείωση προσαρµόζονται στην ανακτήσιµη αξία τους µε ισόποση επιβάρυνση των αποτελεσµάτων. Η ανακτήσιµη αξία ενός ακινήτου είναι η υψηλότερη αξία µεταξύ της εύλογης αξίας αποµειωµένης κατά το κόστος της πώλησης και της αξίας λόγω χρήσης του. Ο προσδιορισµός της εύλογης αξίας των επενδυτικών ακινήτων έγινε από πιστοποιηµένους εκτιµητές κάνοντας χρήση των ακόλουθων µεθόδων: (α) «Μέθοδος της αγοράς» και (β) «Μέθοδος του εισοδήµατος» και απαιτεί την χρήση παραδοχών και εκτιµήσεων όπως είναι η αναµενόµενη απόδοση ακινήτου βάσει εκτιµώµενης µισθωτικής αξίας, καθαρό ενοίκιο ανά τ.µ. ανά έτος, ποσοστό µακροχρόνια • Αξιολογήσαµε το σχεδιασµό και την εφαρµογή των εσωτερικών δικλίδων ελέγχου που σχετίζονται µε τις σηµαντικές εκτιµήσεις, τα δεδοµένα, τον τρόπο υπολογισµού και τις µεθοδολογίες που χρησιµοποιήθηκαν. Αξιολογήσαµε και επιβεβαιώσαµε την ανεξαρτησία, τα προσόντα και τις ικανότητες καθώς και την αντικειµενικότητα των πιστοποιηµένων εκτιµητών που χρησιµοποιήθηκαν από τη ∆ιοίκηση για τον προσδιορισµό της εύλογης αξίας των επενδυτικών ακινήτων της Εταιρίας και του Οµίλου. Για δείγµα ακινήτων, αξιολογήσαµε την πληρότητα και ακρίβεια των στοιχείων που τέθηκαν υπόψη των πιστοποιηµένων εκτιµητών που χρησιµοποιήθηκαν από τη ∆ιοίκηση για τη σύνταξη των εκθέσεων προσδιορισµού της εύλογης αξίας των επενδυτικών ακινήτων της Εταιρίας και του Όµιλου κατά την 31η ∆εκεµβρίου 2019. Για δείγµα ακινήτων εξετάσαµε, µε την υποστήριξη των ειδικών εµπειρογνωµόνων µας, τα κάτωθι: i. το εύλογο των παραδοχών και παραµέτρων που χρησιµοποιήθηκαν για τον προσδιορισµό της εύλογης αξίας των επενδυτικών ακινήτων της Εταιρίας και του Οµίλου µε βάση τις διεθνώς αποδεκτές µεθόδους αποτίµησης και τα δηµοσιευµένα συγκριτικά στοιχεία της αγοράς. ii. αν η µεθοδολογία που χρησιµοποιήθηκε για τον προσδιορισµό της εύλογης αξίας των επενδυτικών ακινήτων της Εταιρίας και του Οµίλου είναι σύµφωνη µε τις κοινώς αποδεκτές πρακτικές διεθνώς και τα διεθνή εκτιµητικά πρότυπα. iii. την υπολογιστική ακρίβεια όλων των αριθµητικών δεδοµένων που χρησιµοποιήθηκαν για τον προσδιορισµό της εύλογης αξίας των επενδυτικών ακινήτων της Εταιρίας και του Οµίλου. ξενοίκιαστων χώρων/µονάδων (προς µίσθωση), προσαύξηση ενοικίου κατ’ έτος, προεξοφλητικό επιτόκιο και ο συντελεστής απόδοσης εξόδου. Η εξέταση αποµείωσης των επενδυτικών ακινήτων της Εταιρίας και του Οµίλου αποτέλεσε το σηµαντικότερο θέµα του ελέγχου λόγω της σηµαντικής αξίας αυτών ως στοιχείο του συνολικού ενεργητικού της Εταιρίας και του Οµίλου καθώς και στο γεγονός ότι ο προσδιορισµός της εύλογης αξίας αυτών ενέχει υποκειµενικότητα ως προς τις παραδοχές που κάνει η ∆ιοίκηση για παράγοντες όπως τα προσδοκώµενα µελλοντικά µισθώµατα, τον συντελεστή κεφαλαιοποίησης ,τον συντελεστή απόδοσης εξόδου καθώς και τις συγκριτικές τιµές που θα χρησιµοποιήσει. Η ∆ιοίκηση έχει παράσχει περαιτέρω πληροφορίες σχετικά µε τις ακολουθούµενες λογιστικές αρχές και πολιτικές καθώς και για τον προσδιορισµό της εύλογης αξίας των επενδυτικών ακινήτων, στις Σηµειώσεις 1.6 και 15 των εταιρικών και ενοποιηµένων οικονοµικών καταστάσεων. 22 Αξιολογήσαµε την επάρκεια και την καταλληλόλητα των γνωστοποιήσεων στις σχετικές σηµειώσεις των εταιρικών και ενοποιηµένων οικονοµικών καταστάσεων. Άλλες πληροφορίες Η ∆ιοίκηση είναι υπεύθυνη για τις άλλες πληροφορίες. Οι άλλες πληροφορίες, που ενσωµατώνονται στην προβλεπόµενη από το Ν. 3556/2007 Ετήσια Οικονοµική Έκθεση, περιλαµβάνονται στην Ετήσια Έκθεση ∆ιαχείρισης του ∆ιοικητικού Συµβουλίου, για την οποία γίνεται σχετική αναφορά στην “Έκθεση επί άλλων Νοµικών και Κανονιστικών Απαιτήσεων”, στις ∆ηλώσεις των Μελών του ∆ιοικητικού Συµβουλίου, στην Επεξηγηµατική Έκθεση ∆ιοικητικού Συµβουλίου και στη ∆ήλωση Εταιρικής ∆ιακυβέρνησης, αλλά δεν περιλαµβάνουν τις εταιρικές και ενοποιηµένες οικονοµικές καταστάσεις και την έκθεση ελέγχου επί αυτών. Η γνώµη µας επί των εταιρικών και ενοποιηµένων οικονοµικών καταστάσεων δεν καλύπτει τις άλλες πληροφορίες και δεν εκφράζουµε µε τη γνώµη αυτή οποιασδήποτε µορφής συµπέρασµα διασφάλισης επί αυτών. Σε σχέση µε τον έλεγχό µας επί των εταιρικών και ενοποιηµένων οικονοµικών καταστάσεων, η ευθύνη µας είναι να αναγνώσουµε τις άλλες πληροφορίες και, µε τον τρόπο αυτό, να εξετάσουµε εάν οι άλλες πληροφορίες είναι ουσιωδώς ασυνεπείς µε τις εταιρικές και ενοποιηµένες οικονοµικές καταστάσεις ή τις γνώσεις που αποκτήσαµε κατά τον έλεγχο ή αλλιώς φαίνεται να είναι ουσιωδώς εσφαλµένες. Εάν, µε βάση τις εργασίες που έχουµε εκτελέσει, καταλήξουµε στο συµπέρασµα ότι υπάρχει ουσιώδες σφάλµα σε αυτές τις άλλες πληροφορίες, είµαστε υποχρεωµένοι να αναφέρουµε το γεγονός αυτό. ∆εν έχουµε τίποτα να αναφέρουµε σχετικά µε το θέµα αυτό. Ευθύνες της ∆ιοίκησης και των υπευθύνων για τη διακυβέρνηση επί των εταιρικών και ενοποιηµένων οικονοµικών καταστάσεων Η ∆ιοίκηση έχει την ευθύνη για την κατάρτιση και εύλογη παρουσίαση των εταιρικών και ενοποιηµένων οικονοµικών καταστάσεων σύµφωνα µε τα ∆.Π.Χ.Π όπως αυτά έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως και για εκείνες τις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου που η ∆ιοίκηση καθορίζει ως απαραίτητες, ώστε να καθίσταται δυνατή η κατάρτιση των εταιρικών και ενοποιηµένων οικονοµικών καταστάσεων απαλλαγµένων από ουσιώδες σφάλµα, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος. Κατά την κατάρτιση των εταιρικών και ενοποιηµένων οικονοµικών καταστάσεων, η ∆ιοίκηση είναι υπεύθυνη για την αξιολόγηση της ικανότητας της Εταιρίας και του Οµίλου να συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους, γνωστοποιώντας όπου συντρέχει τέτοια περίπτωση, τα θέµατα που σχετίζονται µε τη συνεχιζόµενη δραστηριότητα και τη χρήση της λογιστικής αρχής της συνεχιζόµενης δραστηριότητας, εκτός και εάν η ∆ιοίκηση είτε προτίθεται να ρευστοποιήσει την Εταιρία και τον Όµιλο ή να διακόψει τη δραστηριότητά τους ή δεν έχει άλλη ρεαλιστική εναλλακτική επιλογή από το να προβεί σ ’αυτές τις ενέργειες. Η Επιτροπή Ελέγχου (άρθρο 44 του Ν. 4449/2017) της Εταιρίας έχει την ευθύνη εποπτείας της διαδικασίας χρηµατοοικονοµικής πληροφόρησης της Εταιρίας και του Οµίλου. Ευθύνες ελεγκτή για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιηµένων οικονοµικών καταστάσεων Οι στόχοι µας είναι να αποκτήσουµε εύλογη διασφάλιση για το κατά πόσο οι εταιρικές και ενοποιηµένες οικονοµικές καταστάσεις, στο σύνολο τους, είναι απαλλαγµένες από ουσιώδες σφάλµα, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος και να εκδώσουµε έκθεση ελεγκτή, η οποία περιλαµβάνει τη γνώµη µας. Η εύλογη διασφάλιση συνιστά διασφάλιση υψηλού επιπέδου, αλλά δεν είναι εγγύηση ότι ο έλεγχος που διενεργείται σύµφωνα µε τα ∆ΠΕ, όπως αυτά έχουν ενσωµατωθεί στην Ελληνική Νοµοθεσία, θα εντοπίζει πάντα ένα ουσιώδες σφάλµα, όταν αυτό υπάρχει. Σφάλµατα δύναται να προκύψουν από απάτη ή από λάθος και 23 θεωρούνται ουσιώδη όταν, µεµονωµένα ή αθροιστικά, θα µπορούσε εύλογα να αναµένεται ότι θα επηρέαζαν τις οικονοµικές αποφάσεις των χρηστών, που λαµβάνονται µε βάση αυτές τις εταιρικές και ενοποιηµένες οικονοµικές καταστάσεις. Ευθύνες ελεγκτή για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιηµένων οικονοµικών καταστάσεων - Συνέχεια Ως καθήκον του ελέγχου, σύµφωνα µε τα ∆ΠΕ όπως αυτά έχουν ενσωµατωθεί στην Ελληνική Νοµοθεσία, ασκούµε επαγγελµατική κρίση και διατηρούµε επαγγελµατικό σκεπτικισµό καθ’ όλη τη διάρκεια του ελέγχου. Επίσης: • Εντοπίζουµε και αξιολογούµε τους κινδύνους ουσιώδους σφάλµατος στις εταιρικές και ενοποιηµένες οικονοµικές καταστάσεις, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος, σχεδιάζοντας και διενεργώντας ελεγκτικές διαδικασίες που ανταποκρίνονται στους κινδύνους αυτούς και αποκτούµε ελεγκτικά τεκµήρια που είναι επαρκή και κατάλληλα για να παρέχουν βάση για τη γνώµη µας. Ο κίνδυνος µη εντοπισµού ουσιώδους σφάλµατος που οφείλεται σε απάτη είναι υψηλότερος από αυτόν που οφείλεται σε λάθος, καθώς η απάτη µπορεί να εµπεριέχει συµπαιγνία, πλαστογραφία, εσκεµµένες παραλείψεις, ψευδείς διαβεβαιώσεις ή παράκαµψη των εσωτερικών δικλίδων ελέγχου. • Κατανοούµε τις εσωτερικές δικλίδες ελέγχου που σχετίζονται µε τον έλεγχο, µε σκοπό το σχεδιασµό ελεγκτικών διαδικασιών κατάλληλων για τις περιστάσεις, αλλά όχι µε σκοπό τη διατύπωση γνώµης επί της αποτελεσµατικότητας των εσωτερικών δικλίδων ελέγχου της Εταιρίας και του Οµίλου. • Αξιολογούµε την καταλληλότητα των λογιστικών αρχών και µεθόδων που χρησιµοποιήθηκαν και το εύλογο των λογιστικών εκτιµήσεων και των σχετικών γνωστοποιήσεων που έγιναν από τη ∆ιοίκηση. • Αποφαινόµαστε για την καταλληλότητα της χρήσης από τη ∆ιοίκηση της λογιστικής αρχής της συνεχιζόµενης δραστηριότητας και µε βάση τα ελεγκτικά τεκµήρια που αποκτήθηκαν για το εάν υπάρχει ουσιώδης αβεβαιότητα σχετικά µε γεγονότα ή συνθήκες που µπορεί να υποδηλώνουν ουσιώδη αβεβαιότητα ως προς την ικανότητα της Εταιρίας και του Οµίλου να συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους. Εάν συµπεράνουµε ότι υφίσταται ουσιώδης αβεβαιότητα, είµαστε υποχρεωµένοι στην έκθεση ελεγκτή να επιστήσουµε την προσοχή στις σχετικές γνωστοποιήσεις των εταιρικών και ενοποιηµένων οικονοµικών καταστάσεων ή εάν αυτές οι γνωστοποιήσεις είναι ανεπαρκείς να διαφοροποιήσουµε τη γνώµη µας. Τα συµπεράσµατά µας βασίζονται σε ελεγκτικά τεκµήρια που αποκτώνται µέχρι την ηµεροµηνία της έκθεσης ελεγκτή. Ωστόσο, µελλοντικά γεγονότα ή συνθήκες ενδέχεται να έχουν ως αποτέλεσµα η Εταιρία και ο Όµιλος να παύσουν να λειτουργούν ως συνεχιζόµενη δραστηριότητα. • Αξιολογούµε τη συνολική παρουσίαση, τη δοµή και το περιεχόµενο των εταιρικών και ενοποιηµένων οικονοµικών καταστάσεων, συµπεριλαµβανοµένων των γνωστοποιήσεων, καθώς και το κατά πόσο οι εταιρικές και ενοποιηµένες οικονοµικές καταστάσεις απεικονίζουν τις υποκείµενες συναλλαγές και τα γεγονότα µε τρόπο που επιτυγχάνεται η εύλογη παρουσίαση. • Αποκτούµε επαρκή και κατάλληλα ελεγκτικά τεκµήρια αναφορικά µε την χρηµατοοικονοµική πληροφόρηση των οντοτήτων ή των επιχειρηµατικών δραστηριοτήτων εντός του Οµίλου για την έκφραση γνώµης επί των εταιρικών και ενοποιηµένων οικονοµικών καταστάσεων. Είµαστε υπεύθυνοι για την καθοδήγηση, την επίβλεψη και την διενέργεια του ελέγχου της Εταιρίας. Παραµένουµε αποκλειστικά υπεύθυνοι για την ελεγκτική µας γνώµη. 24 Μεταξύ άλλων θεµάτων, κοινοποιούµε στους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση, το σχεδιαζόµενο εύρος και το χρονοδιάγραµµα του ελέγχου, καθώς και σηµαντικά ευρήµατα του ελέγχου, συµπεριλαµβανοµένων όποιων σηµαντικών ελλείψεων στις εσωτερικές δικλίδες ελέγχου εντοπίζουµε κατά τη διάρκεια του ελέγχου µας. Επιπλέον, δηλώνουµε προς τους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση ότι έχουµε συµµορφωθεί µε τις σχετικές απαιτήσεις δεοντολογίας περί ανεξαρτησίας και γνωστοποιούµε προς αυτούς όλες τις σχέσεις και άλλα θέµατα που µπορεί εύλογα να θεωρηθεί ότι επηρεάζουν την ανεξαρτησία µας και τα σχετικά µέτρα προστασίας, όπου συντρέχει περίπτωση. Από τα θέµατα που γνωστοποιήθηκαν στους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση, καθορίζουµε τα θέµατα εκείνα που ήταν εξέχουσας σηµασίας για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιηµένων οικονοµικών καταστάσεων της ελεγχόµενης χρήσεως και ως εκ τούτου αποτελούν τα σηµαντικότερα θέµατα ελέγχου. Έκθεση επί άλλων Νοµικών και Κανονιστικών Απαιτήσεων 1. Ετήσια Έκθεση ∆ιαχείρισης ∆ιοικητικού Συµβουλίου Λαµβάνοντας υπόψη ότι η ∆ιοίκηση έχει την ευθύνη για την κατάρτιση της Ετήσιας Έκθεσης ∆ιαχείρισης του ∆ιοικητικού Συµβουλίου και της ∆ήλωσης Εταιρικής ∆ιακυβέρνησης που περιλαµβάνεται στην έκθεση αυτή, κατ’ εφαρµογή των διατάξεων της παραγράφου 5 του άρθρου 2 του Ν. 4336/2015 (µέρος Β), σηµειώνουµε ότι: α) Στην Ετήσια Έκθεση ∆ιαχείρισης του ∆ιοικητικού Συµβουλίου περιλαµβάνεται δήλωση εταιρικής διακυβέρνησης, η οποία παρέχει τα πληροφοριακά στοιχεία που ορίζονται στο άρθρο 152 του Νόµου 4548/2018. β) Κατά τη γνώµη µας η Ετήσια Έκθεση του ∆ιοικητικού Συµβουλίου έχει καταρτισθεί σύµφωνα µε τις ισχύουσες νοµικές απαιτήσεις των άρθρων 150 - 151 και 153 – 154 και της παραγράφου 1 (περιπτώσεις γ’ και δ’) του άρθρου 152 του Νόµου 4548/2018 και το περιεχόµενο αυτής αντιστοιχεί µε τις συνηµµένες ενοποιηµένες οικονοµικές καταστάσεις της χρήσης που έληξε την 31 ∆εκεµβρίου 2019. γ) Με βάση τη γνώση που αποκτήσαµε κατά το έλεγχό µας, για την Εταιρία και τον Όµιλο και το περιβάλλον αυτού, δεν έχουµε εντοπίσει ουσιώδεις ανακρίβειες στην Ετήσια Έκθεση ∆ιαχείρισης του ∆ιοικητικού της Συµβουλίου. 2. Συµπληρωµατική Έκθεση προς την Επιτροπή Ελέγχου Η γνώµη µας επί των συνηµµένων εταιρικών και ενοποιηµένων οικονοµικών καταστάσεων είναι συνεπής µε τη Συµπληρωµατική Έκθεσή µας προς την Επιτροπή Ελέγχου της Εταιρίας, που προβλέπεται από το άρθρο 11 του κανονισµού της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) αριθ. 537/2014. 3. Παροχή µη ελεγκτικών υπηρεσιών ∆εν παρείχαµε στην Εταιρία και στον Όµιλο µη ελεγκτικές υπηρεσίες που απαγορεύονται σύµφωνα µε το άρθρο 5 του κανονισµού της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) αριθ. 537/2014. Οι επιτρεπόµενες µη ελεγκτικές υπηρεσίες που έχουµε παράσχει στην Εταιρία και στις θυγατρικές της από την ελεγκτική εταιρία Deloitte Ανώνυµη Εταιρία Ορκωτών Ελεγκτών Λογιστών, µέλος της Deloitte Touche Tohmatsu Limited («DTTL»), κατά τη διάρκεια της χρήσεως που έληξε την 31 ∆εκεµβρίου 2019 γνωστοποιούνται στη Σηµείωση 35 των συνηµµένων εταιρικών και ενοποιηµένων οικονοµικών καταστάσεων αντίστοιχα. 25 4. ∆ιορισµός Ελεγκτή ∆ιοριστήκαµε για πρώτη φορά ως Ορκωτοί Ελεγκτές Λογιστές της Εταιρίας µε την από 22 Ιουνίου 2017 απόφαση της ετήσιας τακτικής γενικής συνέλευσης των µετόχων. Έκτοτε ο διορισµός µας έχει αδιαλείπτως ανανεωθεί για µια συνολική περίοδο τριών ετών µε βάση τις κατ’ έτος λαµβανόµενες αποφάσεις της τακτικής γενικής συνέλευσης των. Αθήνα, 1 Απριλίου 2020 Η Ορκωτός Ελεγκτής Λογιστής Αλεξάνδρα Β. Κωστάρα Α.Μ. ΣΟΕΛ: 19981 Deloitte Ανώνυµη Εταιρία Ορκωτών Ελεγκτών Λογιστών Φραγκοκκλησιάς 3α & Γρανικού, 151 25 Μαρούσι Α.Μ. ΣΟΕΛ: E120 26 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ (Ποσά σε Ευρώ) ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ Από 1 Ιανουαρίου έως Από 1 Ιανουαρίου έως 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 Σηµ. Έσοδα από παροχή υπηρεσιών 2 13.710.516 11.793.164 10.870.759 9.477.124 Έσοδα από εκµίσθωση ακινήτων 3 2.691.297 2.729.548 2.690.377 2.728.628 Λοιπά έσοδα Σύνολο εσόδων - 49.965 - - 16.401.813 14.572.677 13.561.136 12.205.752 Αµοιβές και έξοδα προσωπικού 4 (5.926.798) (5.142.893) (4.710.269) (4.153.116) Αµοιβές τρίτων 5 (3.029.389) (2.417.105) (1.764.655) (1.737.041) Λοιπά γενικά και διοικητικά έξοδα 6 (1.990.251) (2.648.574) (1.663.914) (2.259.673) Αποσβέσεις 7 Σύνολο εξόδων Χρηµατοοικονοµικά έσοδα 8 Χρηµατοοικονοµικά έξοδα (689.066) (541.330) (621.503) (500.605) (11.635.504) (10.749.902) (8.760.341) (8.650.435) 377.401 432.119 368.068 424.258 (27.150) (1.376) (19.724) - Πρόβλεψη αποµείωσης συµµετοχής σε θυγατρικές εταιρίες Λοιπές προβλέψεις Ζηµίες αποµείωσης και προβλέψεις για την καλυψη του πιστωτικού κινδύνου 9 - - (1.413.251) (367.518) 10 (763.734) (69.979) - - 11 (145.426) (66.153) (145.426) (66.153) 4.207.400 4.117.386 3.590.462 3.545.904 (1.226.507) (1.030.492) (1.197.097) (1.010.262) 2.980.893 3.086.894 2.393.365 2.535.642 2.980.893 3.086.894 - - 0,21 0,22 0,17 0,18 Κέρδη / (ζηµίες) πριν το φόρο εισοδήµατος Φόρος εισοδήµατος 12 Καθαρά κέρδη / (ζηµίες) µετά το φόρο εισοδήµατος Καθαρά κέρδη/ (ζηµίες) που αναλογούν σε : µετόχους µητρικής ∆ικαιώµατά µειοψηφίας Καθαρά κέρδη / (ζηµίες) ανά µετοχή (€) βασικά και προσαρµοσµένα 13 27 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΥΝΟΛΙΚΟΥ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΟΣ (Ποσά σε Ευρώ ) ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ Από 1 Ιανουαρίου έως Από 1 Ιανουαρίου έως 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 2.980.893 3.086.894 2.393.365 2.535.642 (28.074) (118.880) - - - - - - (28.074) (118.880) - - (1.174) 152.309 - - (46.112) 30.922 (46.112) 30.922 Σηµ. Καθαρά κέρδη/(ζηµίες) µετά το φόρο εισοδήµατος που αναγνωρίσθηκαν στη Κατάσταση Αποτελεσµάτων Λοιπά αποτελέσµατα που καταχωρήθηκαν απ΄ευθείας στην καθαρή θέση : Ποσά που µπορούν να αναταξινοµηθούν µεταγενέστερα στην Κατάσταση Αποτελεσµάτων Συναλλαγµατικές διαφορές µετατροπής οικονοµικών καταστάσεων θυγατρικών εξωτερικού Φόρος εισοδήµατος Ποσά που δεν µπορούν να αναταξινοµηθούν µεταγενέστερα στην Κατάσταση Αποτελεσµάτων Λοιπά αποτελέσµατα Αναλογιστικά κέρδη προγραµµάτων καθορισµένων παροχών 24 Φόρος εισοδήµατος 12 Σύνολο αποτελεσµάτων, µετά το φόρο εισοδήµατος, που καταχωρήθηκαν απευθείας στην καθαρή θέση 9.884 (14.192) 9.884 (14.192) (37.402) 169.039 (36.228) 16.730 (65.476) 50.159 (36.228) 16.730 2.915.417 3.137.053 2.357.137 2.552.372 2.915.417 3.137.053 0 0 Συνολικό αποτέλεσµα χρήσεως µετά το φόρο εισοδήµατος Συνολικό αποτέλεσµα χρήσεως που αναλoγεί σε: Μετόχους µητρικής ∆ικαιώµατα µειοψηφίας 28 ΙΣΟΛΟΓΙΣΜΟΣ (Ποσά σε Ευρώ) ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 14 15 16 17 3.381.635 34.869.479 17.240 - 2.690.157 35.319.137 29.699 - 3.183.310 34.748.551 9.751 17.390.565 2.556.968 35.189.359 19.674 18.803.816 18 47.050 47.050 47.050 47.050 38.315.404 38.086.043 55.379.227 56.616.867 19 4.824.505 3.871.132 4.121.186 3.275.710 20 21 22.104.430 78.332.603 105.261.538 476.633 21.478.074 74.605.460 100.431.299 1.280.786 75.543.398 80.945.370 476.633 419.468 72.259.850 76.431.661 143.576.942 138.517.342 136.324.597 133.048.528 22 58.100.000 58.100.000 58.100.000 58.100.000 23 20.184.886 5.177.170 50.868.786 20.184.886 5.079.244 48.051.295 20.184.886 5.209.881 48.610.332 20.184.886 5.083.881 46.379.195 134.330.842 134.330.842 131.415.425 131.415.425 132.105.099 132.105.099 129.747.962 129.747.962 717.573 650.382 903.483 491.837 1.040.358 711.287 598.192 903.483 481.240 1.040.358 2.271.438 1.532.195 2.212.962 1.521.598 145.673 120.905 367.493 832.183 5.508.408 20.628 1.206.202 69.950 4.272.942 139.203 84.746 227.882 1.554.705 922.900 856.068 6.974.662 5.569.722 2.006.536 1.778.968 9.246.100 7.101.917 4.219.498 3.300.566 143.576.942 138.517.342 136.324.597 133.048.528 Σηµ. ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ Μη κυκλοφορούν ενεργητικό Ιδιοχρησιµοποιούµενα ενσώµατα πάγια Επενδύσεις σε ακίνητα Άυλα πάγια Επενδύσεις σε θυγατρικές εταιρίες Αξιόγραφα αποτιµώµενα στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απ' ευθείας στην καθαρή θέση Σύνολο µη κυκλοφορούντος ενεργητικού Κυκλοφορούν ενεργητικό Απαιτήσεις από πελάτες Απαιτήσεις από επιστροφή φόρου εισοδήµατος Λοιπές απαιτήσεις Ταµείο και διαθέσιµα Σύνολο κυκλοφορούντος ενεργητικού Σύνολο ενεργητικού ΚΑΘΑΡΗ ΘΕΣΗ Μετοχικό κεφάλαιο ∆ιαφορά από έκδοση µετοχών υπέρ το άρτιο Αποθεµατικά Αποτελέσµατα εις νέον Σύνολο καθαρής θέσεως που αναλογεί στους µετόχους της εταιρίας ∆ικαιώµατα τρίτων Σύνολο καθαρής θέσεως ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ Μακροπρόθεσµες υποχρεώσεις Υποχρεώσεις καθορισµένων παροχών στους εργαζόµενους Υποχρεώσεις από µισθώσεις Αναβαλλόµενες φορολογικές υποχρεώσεις Σύνολο µακροπρόθεσµων υποχρεώσεων Βραχυπρόθεσµες υποχρεώσεις 24 25 26 Υποχρεώσεις για τρέχοντα φόρο εισοδήµατος Υποχρεώσεις από µισθώσεις Προµηθευτές Προβλέψεις Λοιπές υποχρεώσεις Σύνολο βραχυπρόθεσµων υποχρεώσεων 25 27 28 29 Σύνολο υποχρεώσεων Σύνολο καθαρής θέσεως και υποχρεώσεων 29 Ο Όµιλος και η Εταιρία, από 1.1.2019, εφήρµοσαν το ∆.Π.Χ.Π. 16 αναδροµικά, χωρίς να προβούν σε αναµόρφωση των κονδυλίων της συγκριτικής περιόδου, σύµφωνα µε τις µεταβατικές διατάξεις του Προτύπου, αναγνωρίζοντας τη σωρευτική επίπτωση της αρχικής εφαρµογής στην Καθαρή Θέση της 1.1.2019 και ως εκ τούτου τα κονδύλια της συγκριτικής χρήσεως δεν είναι συγκρίσιµα 30 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΚΑΘΑΡΗΣ ΘΕΣΕΩΣ (Ποσά σε Ευρώ) ΟΜΙΛΟΣ ΜΕΤΟΧΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Υπόλοιπο 31.12.2017 Επίπτωση από την εφαρµογή ∆.Π.Χ.Π. την 1.1.2018 Υπόλοιπο 1.1.2018 Καθαρά κέρδη µετά το φόρο εισοδήµατος που αναγνωρίστηκαν στην κατάσταση αποτελεσµάτων Συναλλαγµατικές διαφορές Λοιπά αποτελέσµατα που καταχωρήθηκαν απευθείας στην καθαρή θέση Συνολικό αποτέλεσµα χρήσεως µετά το φόρο εισοδήµατος Σχηµατισµός τακτικού αποθεµατικού Υπόλοιπο 31.12.2018 Μεταβολές στη καθαρή θέση περιόδου 1.131.12.2019 Καθαρά κέρδη µετά το φόρο εισοδήµατος που αναγνωρίστηκαν στην ∆ΙΑΦΟΡΑ ΑΠΟ ΕΚ∆ΟΣΗ ΜΕΤΟΧΩΝ ΥΠΕΡ ΤΟ ΑΡΤΙΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΑ ΕΤΑΙΡΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΙΣ ΝΕΟ ∆ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΡΙΤΩΝ ΣΥΝΟΛΟ ΜΕΤΟΧΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ∆ΙΑΦΟΡΑ ΑΠΟ ΕΚ∆ΟΣΗ ΜΕΤΟΧΩΝ ΥΠΕΡ ΤΟ ΑΡΤΙΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΙΣ ΝΕΟ ΣΥΝΟΛΟ 58.100.000 20.184.886 5.219.427 44.804.211 - 128.308.524 58.100.000 20.184.886 5.105.184 43.835.672 127.225.742 58.100.000 20.184.886 (21.303) 5.198.124 (8.849) 44.795.362 - (30.152) 128.278.372 58.100.000 20.184.886 (21.303) 5.083.881 (8.849) 43.826.823 (30.152) 127.195.590 - - - 3.086.894 - 3.086.894 - - - 2.535.642 2.535.642 - - (118.880) 118.880 - - - - - - - - - - - - - - - 50.159 - 50.159 - - - 16.730 16.730 - - (118.880) 3.255.933 - 3.137.053 - - - 2.552.372 2.552.372 58.100.000 20.184.886 5.079.244 48.051.295 - 131.415.425 58.100.000 20.184.886 5.083.881 46.379.195 129.747.962 31 κατάσταση αποτελεσµάτων Συναλλαγµατικές διαφορές Λοιπά αποτελέσµατα που καταχωρήθηκαν απευθείας στην καθαρή θέση Συνολικό αποτέλεσµα χρήσεως µετά τον φόρο εισοδήµατος Σχηµατισµός τακτικού αποθεµατικού Υπόλοιπο 31.12.2019 2.980.893 2.980.893 2.393.365 2.393.365 (65.476) (65.476) (36.228) (36.228) (28.074) 2.943.491 2.915.417 126.000 5.177.170 (126.000) 50.868.786 (28.074) 58.100.000 20.184.886 28.074 - 32 134.330.842 2.357.137 58.100.000 20.184.886 126.000 5.209.881 (126.000) 48.610.332 2.357.137 132.105.099 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΑΜΕΙΑΚΩΝ ΡΟΩΝ (Ποσά σε Ευρώ) Λειτουργικές δραστηριότητες ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ Από 1 Ιανουαρίου έως Από 1 Ιανουαρίου έως 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 4.207.400 4.117.386 3.590.462 3.545.904 689.066 541.330 621.503 500.605 Σηµ. Κέρδη προ φόρων Πλέον / µείον προσαρµογές για : Αποσβέσεις Ζηµίες αποµείωσης και προβλέψεις για την κάλυψη πιστωτικού κινδύνου Χρηµατοοικονοµικά (έσοδα) / έξοδα 7 11 145.426 66.153 145.426 66.153 8 (350.251) (430.743) (348.344) (424.258) 367.518 Προβλέψεις αποµείωσης συµµετοχής σε θυγατρικές εταρίες 9 Λοιπά έξοδα / (έσοδα) - - 1.413.251 970.569 89.790 206.835 19.811 5.662.210 4.383.916 5.629.133 4.075.733 (1.718.479) (1.521.571) (1.843.651) (1.548.242) (290.252) 115.082 (421.730) (206.296) 3.653.479 2.977.427 3.363.752 2.321.195 (87.693) (1.189.907) (305.800) (1.322.452) 3.565.786 1.787.520 3.057.952 998.743 Μεταβολές στοιχείων ισολογισµού που σχετίζονται µε λειτουργικές δραστηριότητες Μείωση / (αύξηση) απαιτήσεων (Μείωση) / αύξηση υποχρεώσεων (πλην τραπεζών) Καθαρές ταµειακές ροές από λειτουργικές δραστηριότητες πριν από φόρους Καταβληµένοι φόροι Σύνολο εισροών /(εκροών) από λειτουργικές δραστηριότητες (α) Επενδυτικές δραστηριότητες Πώληση παγίων Εισπραχθέντες τόκοι 18.543 49.965 - - 409.184 362.410 399.793 355.011 - - 3.299.656 (45.523) (1.446.698) (21.024) (1.431.824) - 158 - 158 382.204 (1.034.165) 378.769 2.223.001 - Μείωση Μετοχικού Κεφαλαίου Θυγατρικών Αγορά ενσώµατων και άυλων παγίων περιουσιακών στοιχείων ∆ιαγραφή ενσώµατων περιουσιακών στοιχείων Σύνολο εισροών /(εκροών) από επενδυτικές δραστηριότητες(β) Χρηµατοδοτικές δραστηριότητες - - - (5.231) - - - (142.334) (1.590) (113.799) - (147.565) (1.590) (113.799) - 3.800.425 751.765 3.322.922 3.221.744 74.528.543 73.776.778 72.183.424 68.961.680 (33.849) - - - 78.295.119 74.528.543 75.506.346 72.183.424 Μερίσµατα πληρωθέντα Πληρωµές τόκων Πληρωµές για µισθώσεις Σύνολο εισροών / (εκροών) από χρηµατοδοτικές δραστηριότητες (γ) Καθαρή αύξηση /(µείωση) στα ταµειακά διαθέσιµα και ισοδύναµα χρήσεως (α)+(β)+(γ) Ταµειακά διαθέσιµα και ισοδύναµα ενάρξεως χρήσης 21 Επίδραση συναλαγµατικών διαφορών στα ταµειακά διαθέσιµα και ισοδύναµα Ταµειακά διαθέσιµα και ισοδύναµα λήξεως χρήσης 21 33 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ Ο ΄Όµιλος αποτελείται από την Alpha Αστικά Ακίνητα Α.Ε. («Εταιρία») και τις θυγατρικές Alpha Real Estate Bulgaria E.O.O.D και Chardash Trading E.O.O.D. µε έδρα τη Σόφια, Alpha Real Estate Services S.R.L. µε έδρα το Βουκουρέστι και Alpha Real Estate Services L.L.C. µε έδρα την Κύπρο. Η Εταιρία συστάθηκε το 1942 µε την επωνυµία «Ανώνυµος Εταιρία Ιδιοκτησιών Φροντίδος Κτηµάτων και Οικονοµικών Συµφερόντων (ΙΦΚΟΣ)», µετονοµάσθηκε το 1982 σε «ΑΣΤΙΚΑ ΑΚΙΝΗΤΑ Ανώνυµος Εταιρία Κτηµατικών Οικοδοµικών Τουριστικών και Συναφών Επιχειρήσεων», ενώ το 1998 προστέθηκε στην επωνυµία της η λέξη ALPHA. Έδρα της Εταιρίας είναι ο ∆ήµος της Αθήνας και τα γραφεία της βρίσκονται επί της οδού Σταδίου 24. Η Εταιρία είναι εγγεγραµµένη στο Γενικό Εµπορικό Μητρώο Ανωνύµων Εταιρειών (Γ.Ε.Μ.Η.) µε αριθµό 233801000 και η διάρκεια της ορίστηκε µέχρι την 3η Ιουλίου 2052. Σκοπός της Εταιρίας είναι: α) Η διαχείριση και εκµετάλλευση ακινήτων που ανήκουν στην Εταιρία ή σε τρίτους και η παροχή συµβουλών επί συναφών θεµάτων. β) Η ανάληψη οικοδοµικών εργασιών , η ανέγερση και εκµετάλλευση ξενοδοχειακών και τουριστικών εγκαταστάσεων, η άσκηση κτηµατικών και µεσιτικών εργασιών και τουριστικών επιχειρήσεων πάσης φύσεως, είτε απ’ ευθείας είτε µέσω τρίτων. γ) Η οργάνωση και εκµετάλλευση εµπορικών, βιοµηχανικών ή αγροτικών εγκαταστάσεων, η εκπόνηση µελετών πάσης φύσης η παροχή εν γένει συµβουλών επί των ως άνω αντικειµένων και η διενέργεια εκτιµήσεων για λογαριασµό τρίτων επί συναφών θεµάτων. δ) Η συµµετοχή σε επιχειρήσεις που έχουν τον ίδιο ή συναφείς σκοπούς, η συµµετοχή της σε Εταιρίες Επενδύσεων σε Ακίνητη Περιουσία, Εταιρίες Επενδύσεων Χαρτοφυλακίου, Εταιρίες ∆ιαχειρίσεως Αµοιβαίων Κεφαλαίων και η άσκηση κάθε συναφούς δραστηριότητας ή επιχείρησης. Ο Όµιλος ανήκει στον όµιλο της Alpha Τράπεζα Α.Ε. ή («Alpha Bank» ή «Τράπεζα»), η οποία στις 31 ∆εκεµβρίου 2019 συµµετείχε στο µετοχικό κεφάλαιο της Εταιρίας εµµέσως µέσω των κατά 100% θυγατρικών της Alpha Group Investments Limited, και Alpha ∆ιαχειρίσεως Ακινήτων και Επενδύσεως ΑΕ κατά 89,77% (2018: 89.77%) και 3,40% (2018: 3,40%) αντίστοιχα. Οι µετοχές της εταιρίας Alpha Αστικά Ακίνητα ΑΕ είναι εισηγµένες στο Χρηµατιστήριο Αθηνών από το 1998.Το µετοχικό κεφάλαιο της Εταιρίας την 31 ∆εκεµβρίου 2019, ανέρχεται σε Ευρώ 58.100.000 διαιρούµενο σε 14.000.000 ονοµαστικής αξίας Ευρώ 4,15 η κάθε µία, ενώ η Εταιρία δεν κατέχει ίδιες µετοχές. Την 31 ∆εκεµβρίου 2019 ο αριθµός του απασχολούµενου προσωπικού του Οµίλου και της Εταιρίας ήταν 135 άτοµα και 104 άτοµα αντίστοιχα (2018: 129 άτοµα για τον Όµιλο και 101 για την Εταιρία εκ των οποίων 18 είναι µε συµβάσεις δανεισµού από την Alpha Bank). Το ∆ιοικητικό Συµβούλιου εξελέγη από την Ετήσια Τακτική Γενική Συνέλευση την 22.6.2017 µε τριετή θητεία και η σύνθεσή του σήµερα, µετά την εκλογή, την 7.10.2019, τριών νέων µελών σε αντικατάσταση των παραιτηθέντων µελών κ.κ. Θεµιστοκλή Ι. Κορκόντζελου, Κων/νου Θ. Λαµπρινόπουλου και Αθανασίου Ι. Αθανασόπουλου είναι η εξής: 1. 2. 3. 4. 5. Γεώργιος Κ. Σπηλιόπουλος Γεώργιος Ε. Ποιµενίδης Μαριάννα ∆. Αντωνίου Αθανάσιος Κ. Συρράκος Νικόλαος Ρ. Χρυσανθόπουλος Πρόεδρος Αντιπρόεδρος & ∆/νων Σύµβουλος Μέλος Μέλος Μέλος 34 Μη εκτελεστικό µέλος Εκτελεστικό µέλος Μη εκτελεστικό µέλος Μη εκτελεστικό µέλος Μη εκτελεστικό µέλος 6. 7. 8. Αλέξανδρος Α. Χουσάκος Παναγιώτης Ο. Τσακλόγλου Σαράντης-Ευάγγελος Γ.Λώλος Μέλος Μέλος Μέλος Μη εκτελεστικό µέλος Μη εκτελ. ανεξ. µέλος Μη εκτελ. ανεξ. µέλος Η Εταιρία συνεργάζεται µε την ALPHA BANK. Εξωτερικός ελεγκτής είναι η Εταιρία Ορκωτών Ελεγκτών Deloitte Aνώνυµη Εταιρεία Ορκωτών Ελεγκτών Λογιστών, εσωτερικός ελεγκτής είναι η κα. Παναγιώτα Παπαθανάση και νοµικός σύµβουλος η κα. Αρετή Καρακάση. Οι παρούσες ενοποιηµένες και εταιρικές Οικονοµικές Καταστάσεις («Oικονοµικές Kαταστάσεις») εγκρίθηκαν από το ∆ιοικητικό Συµβούλιο της Εταιρίας την 31 Μαρτίου 2020, είναι αναρτηµένες µαζί µε την έκθεση ελέγχου του ορκωτού ελεγκτή λογιστή και την ετήσια έκθεση του ∆ιοικητικού Συµβουλίου στη διαδικτυακή διεύθυνση www.astikaakinita.gr.και τελούν υπό την έγκριση της Τακτικής Γενικής Συνέλευσης των Μετόχων. 35 1. Ακολουθούµενες λογιστικές αρχές Οι παρούσες οικονοµικές καταστάσεις του Οµίλου και της Εταιρίας για τη χρήση που έληξε την 31 ∆εκεµβρίου 2019 («Οικονοµικές Καταστάσεις»), έχουν συνταχθεί σύµφωνα µε τα ∆ιεθνή Πρότυπα Χρηµατοοικονοµικής Πληροφόρησης («∆.Π.Χ.Π») όπως αυτά έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι ακολουθούµενες λογιστικές αρχές που εφαρµόστηκαν κατά τη σύνταξη των Οικονοµικών Καταστάσεων της 31.12.2019 παρουσιάζονται παρακάτω: 1.1 Βάση παρουσίασης Οι Οικονοµικές Καταστάσεις αφορούν στη χρήση 1.1 - 31.12.2019 και έχουν συνταχθεί: α) σύµφωνα µε τα ∆.Π.Χ.Π, όπως αυτά υιοθετούνται από την Ευρωπαϊκή Ένωση, βάσει του Κανονισµού αριθ. 1606/2002 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συµβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης της 19ης Ιουλίου 2002 και β) σύµφωνα µε την αρχή της συνέχισης της δραστηριότητας της Εταιρίας και του Οµίλου, µε βάση την αρχή του ιστορικού κόστους. Κατ’ εξαίρεση ορισµένα στοιχεία του ενεργητικού και των υποχρεώσεων αποτιµώνται στην εύλογη αξία τους. Τα στοιχεία αυτά είναι αξιόγραφα επενδυτικού χαρτοφυλακίου αποτιµώµενα στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην καθαρή θέση. Τα ποσά που περιλαµβάνονται στις παρούσες Οικονοµικές Καταστάσεις παρουσιάζονται σε Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά στις επιµέρους σηµειώσεις. Οι εκτιµήσεις και τα κριτήρια που εφαρµόζονται από την Εταιρία και τον Όµιλο για τη λήψη αποφάσεων και τα οποία επηρεάζουν τη σύνταξη των Οικονοµικών Καταστάσεων στηρίζονται σε ιστορικά δεδοµένα και σε υποθέσεις που, υπό τις παρούσες συνθήκες, κρίνονται λογικές. Οι εκτιµήσεις και τα κριτήρια λήψης αποφάσεων επανεκτιµώνται για να λάβουν υπόψη τις τρέχουσες εξελίξεις και οι επιπτώσεις από τυχόν αλλαγές τους αναγνωρίζονται στις οικονοµικές καταστάσεις κατά το χρόνο που πραγµατοποιούνται. ‣ Συνέχιση δραστηριότητας Η Εταιρία και ο Όµιλος, για τη σύνταξη των οικονοµικών καταστάσεων της 31.12.2019, βασίστηκαν στην αρχή της συνέχισης της επιχειρηµατικής δραστηριότητας. Οι κυριότεροι παράγοντες που δηµιουργούν αβεβαιότητες σε ότι αφορά την εφαρµογή της εν λόγω αρχής σχετίζονται κυρίως µε το δυσµενές οικονοµικό περιβάλλον στην Ελλάδα και διεθνώς και µε τα επίπεδα ρευστότητας του Ελληνικού ∆ηµοσίου και του τραπεζικού συστήµατος. Ως αποτέλεσµα της οικονοµικής κρίσης του Ελληνικού δηµόσιου χρέους και των µέτρων που λήφθηκαν για την αντιµετώπιση του, σηµειώθηκε σηµαντική εκροή καταθέσεων και επιβλήθηκαν περιορισµοί στην κίνηση κεφαλαίων και τραπεζική αργία η οποία ανακοινώθηκε στις 28.6.2015 και διήρκεσε ως τις 19.7.2015. Όσον αφορά το τραπεζικό σύστηµα, οι ανάγκες ρευστότητας των πιστωτικών ιδρυµάτων συνεχίζουν να υποστηρίζονται µερικώς από τους µηχανισµούς ρευστότητας του ευρωσυστήµατος µε το συνολικό ποσό δανεισµού να βαίνει µειούµενο. Την 1η Σεπτεµβρίου 2018 πραγµατοποιήθηκε πλήρης άρση των περιορισµών στην κίνηση κεφαλαίων. Επιπλέον, στη διάρκεια της χρήσεως 2019 υπήρξε σαφής βελτίωση στην ψυχολογία των επενδυτών µε αποτέλεσµα να αναπτυχθούν τάσεις σταθεροποίησης αλλά και αύξησης των τιµών ιδίως στις τουριστικές περιοχές τόσο στα οικιστικά όσο και στα εµπορικά ακίνητα. Η εµφάνιση του κορωνοϊού στην Ευρώπη κατά το πρώτο τρίµηνο του 2020, η οποία σύντοµα έλαβε τα χαρακτηριστικά πανδηµίας, έρχεται να προσθέσει έναν σηµαντικό παράγοντα αβεβαιότητας τόσο σε ό,τι αφορά την εξέλιξη των µακροοικονοµικών µεγεθών όσο και τη δυνατότητα των επιχειρήσεων να λειτουργήσουν υπό το καθεστώς των περιοριστικών µέτρων 36 που επιβάλλονται. Η εν λόγω εξέλιξη αναµένεται να επηρεάσει δυσµενώς την ικανότητα των πελατών στην αποπληρωµή των υποχρεώσεών τους και κατ΄ επέκταση το ύψος των αναµενόµενων ζηµιών πιστωτικού κινδύνου. Οι χρηµατοοικονοµικές επιπτώσεις εξαρτώνται σε σηµαντικό βαθµό από το χρόνο που η κρίση αυτή θα διαρκέσει και διαφοροποιούνται ανά περίπτωση καθώς κάθε τοµέας της οικονοµίας επηρεάζεται µε διαφορετικό τρόπο. Στo πλαίσιo των προσπαθειών για τη διευκόλυνση των φυσικών προσώπων και των επιχειρήσεων που πλήττονται περισσότερο από τον κορωνοϊό και τα συνεπαγόµενα µέτρα περιορισµού του, η ελληνική κυβέρνηση ανακοίνωσε δέσµη φορολογικών και άλλων διευκολύνσεων. Σε ό,τι αφορά τα επίπεδα ρευστότητας της Εταιρίας και του Οµίλου σηµειώνεται ότι δεν υπήρξε κάποια δυσµενής µεταβολή λόγω του Covid-19 τις τελευταίες τρεις εβδοµάδες. Η Εταιρία και ο Όµιλος λαµβάνοντας υπόψη: - το γεγονός ότι διαθέτουν επαρκή χρηµατικά διαθέσιµα για την εξυπηρέτηση των λειτουργικών τους δραστηριοτήτων και δεν έχουν δανειακές υποχρεώσεις, - τα µέτρα που ελήφθησαν από τον Όµιλο για την προστασία των εργαζοµένων από τον κορωνοϊό, την υλοποίηση ενεργειών στα πλαίσια του Σχεδίου Επιχειρησιακής Συνέχειας και την ενεργοποίηση της δυνατότητας εξ αποστάσεως εργασίας σε µεγάλη κλίµακα διασφαλίζοντας παράλληλα την εκτέλεση κρίσιµων λειτουργιών, τις αποφάσεις των χωρών της Ευρωζώνης για τη λήψη σειράς δηµοσιονοµικών και άλλων µέτρων για την τόνωση της οικονοµίας καθώς και των αποφάσεων των εποπτικών αρχών των τραπεζών για την παροχή ρευστότητας και στήριξης της κεφαλαιακής τους επάρκειας στο βαθµό που αυτή επηρεάζεται από την εξάπλωση του κορωνοϊού, - τις προοπτικές σταθεροποίησης και ανάκαµψης της αγοράς ακινήτων οι οποίες ωστόσο είναι άµεσα συνδεόµενες µε την ανάκαµψη της οικονοµικής δραστηριότητας, τη βελτίωση των προσδοκιών των επιχειρήσεων και των νοικοκυριών, την καλυτέρευση των συνθηκών χρηµατοδότησης, καθώς και την υιοθέτηση ενός σταθερού φορολογικού πλαισίου, εκτιµούν ότι για τους τουλάχιστον επόµενους 12 µήνες πληρούνται οι προϋποθέσεις για την εφαρµογή της αρχής της συνέχισης της επιχειρηµατικής δραστηριότητας για τη σύνταξη των οικονοµικών τους καταστάσεων. ‣ Υιοθέτηση νέων και τροποποιηµένων προτύπων Οι λογιστικές αρχές που ακολούθησε η Εταιρία και o Όµιλος για τη σύνταξη των Οικονοµικών καταστάσεων είναι σύµφωνες µε αυτές που περιγράφονται στις δηµοσιευθείσες οικονοµικές καταστάσεις της χρήσης που έληξε την 31.12.2018 αφού επιπρόσθετα ληφθούν υπόψη τα ακόλουθα νέα πρότυπα και οι τροποποιήσεις προτύπων καθώς και η ∆ιερµηνεία 23 τα οποία εκδόθηκαν από το Συµβούλιο ∆ιεθνών Λογιστικών Προτύπων (IASB), υιοθετήθηκαν από την Ευρωπαϊκή Ένωση και εφαρµόστηκαν από 1.1.2019: ‣ Τροποποίηση του ∆ιεθνούς Προτύπου Χρηµατοοικονοµικής Πληροφόρησης 9 «Χρηµατοοικονοµικά Μέσα»: Χαρακτηριστικά προεξόφλησης µε αρνητική αποζηµίωση (Κανονισµός 2018/498/22.3.2018) Την 12.10.2017 το Συµβούλιο των ∆ιεθνών Λογιστικών Προτύπων εξέδωσε τροποποίηση στο ∆.Π.Χ.Π. 9 µε την οποία επιτρέπεται σε κάποια προπληρωτέα χρηµατοοικονοµικά στοιχεία ενεργητικού µε χαρακτηριστικά αρνητικής αποζηµίωσης, που διαφορετικά θα αποτιµώνταν στην εύλογη αξία µέσω των αποτελεσµάτων, να αποτιµηθούν στο αναπόσβεστο κόστος ή στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην καθαρή θέση. Η τροποποίηση του ∆.Π.Χ.Π. 9 αποσαφηνίζει ότι οι συµβατικοί όροι που διέπουν ένα χρηµατοοικονοµικό στοιχείο ενεργητικού είναι αποκλειστικά ταµειακές ροές κεφαλαίου και τόκου επί του απλήρωτου κεφαλαίου (Solely Payments of Principal and Interest- SPPI) ανεξάρτητα από το γεγονός που προκαλεί την πρόωρη λήξη του συµβολαίου και ανεξάρτητα από το ποιο αντισυµβαλλόµενο µέρος καταβάλλει ή εισπράττει τη δίκαιη αποζηµίωση για την πρόωρη λήξη του συµβολαίου. Η υιοθέτηση της ανωτέρω τροποποίησης δεν είχε επίπτωση στις οικονοµικές καταστάσεις του Οµίλου και της Εταιρίας. ‣ ∆ιεθνές Πρότυπο Χρηµατοοικονοµικής Πληροφόρησης 16: «Μισθώσεις» (Κανονισµός 2017/1986/31.10.2017). 37 Την 13.1.2016 το Συµβούλιο των ∆ιεθνών Λογιστικών Προτύπων εξέδωσε το πρότυπο ∆.Π.Χ.Π. 16 «Στοιχεία ενεργητικού µε δικαίωµα χρήσης» το οποίο αντικαθιστά: •το ∆.Λ.Π. 17 «Μισθώσεις», •τη ∆ιερµηνεία 4 «Προσδιορισµός του αν µία συµφωνία εµπεριέχει µµίσθωση», •τη ∆ιερµηνεία 15 «Λειτουργικές µισθώσεις - Κίνητρα» και •τη ∆ιερµηνεία 27 «Εκτίµηση της ουσίας των συναλλαγών που εµπεριέχουν το νοµικό τύπο µιας µίσθωσης» Το νέο πρότυπο διαφοροποιεί σηµαντικά τη λογιστική των µισθώσεων για τους µισθωτές ενώ στην ουσία διατηρεί τις υφιστάµενες απαιτήσεις του ∆.Λ.Π. 17 για τους εκµισθωτές. Ειδικότερα, βάσει των νέων απαιτήσεων, καταργείται για τους µισθωτές η διάκριση των µισθώσεων σε λειτουργικές και χρηµατοδοτικές. Οι µισθωτές θα πρέπει πλέον, για κάθε σύβαση µισθώσεως που υπερβαίνει τους 12 µήνες, να αναγνωρίζουν στον ισολογισµό τους, ως στοιχείο του ενεργητικού, το δικαίωµα χρήσης του µισθωµένου στοιχείου καθώς και την αντίστοιχη υποχρέωση καταβολής των µισθωµάτων. Ο ανωτέρω χειρισµός δεν απαιτείται όταν η αξία του στοιχείου χαρακτηρίζεται ως πολύ χαµηλή. Το δικαίωµα χρήσης κατά την αρχική αναγνώριση αποτελείται από το ποσό της αρχικής αναγνώρισης της υποχρέωσης µίσθωσης, τις αρχικές άµεσες δαπάνες, τυχόν προκαταβολές µισθωµάτων και την εκτίµηση κόστους από την υποχρέωση αποκατάστασης του στοιχείου. Η υποχρέωση µίσθωσης κατά την αρχική αναγνώριση αποτελείται από την παρούσα αξία των µελλοντικών υπολειπόµενων πληρωµών µισθωµάτων. Επίπτωση από την εφαρµογή του ∆.Π.Χ.Π. 16 Ο Όµιλος και η Εταιρία εφάρµοσαν το πρότυπο σε όλες τις ενεργές την 1.1.2019 συµβάσεις µίσθωσης αναγνωρίζοντας τη σωρευτική επίπτωση της αρχικής εφαρµογής στην καθαρή θέση της 1.1.2019 και δεν αναµόρφωσε τα κονδύλια της συγκριτικής περιόδου σύµφωνα µε τις µεταβατικές διατάξεις του προτύπου. Κατά συνέπεια, τα κονδύλια της συγκριτικής περιόδου δεν είναι συγκρίσιµά. Κάνοντας χρήση της πρακτικής διευκόλυνσης (practical expedient) που παρέχεται από το ∆.Π.Χ.Π. 16 ο Όµιλος και η Εταιρία, κατά την ηµεροµηνία πρώτης εφαρµογής, δεν επαναξιολόγησε εάν µία σύµβαση αποτελεί ή εµπεριέχει µία µίσθωση και συνεπώς εφάρµοσε το πρότυπο µόνο στις συµβάσεις που είχαν προηγουµένως αναγνωριστεί ως µισθώσεις σύµφωνα µε το ∆.Λ.Π. 17. Επίσης, ο Όµιλος και η Εταιρία επέλεξαν κατά τη µετάβαση τις ακόλουθες πρακτικές διευκολύνσεις που παρέχονται από το πρότυπο: -εφάρµοσαν ενιαίο προεξοφλητικό επιτόκιο ανάλογα µε τη διάρκεια της µίσθωσης για όλες τις κατηγορίες µισθώσεων, -εξαίρεσαν το αρχικό κόστος σύναψης σύβασης από την αποτίµηση του δικαιώµατος χρήσης, -χρησιµοποίησαν την αποκτηθείσα γνώση για τον καθορισµό της διάρκειας µίσθωσης εάν η σύµβαση περιλαµβάνει δικαιώµατα παράτασης ή καταγγελίας της µίσθωσης και -για τον προσδιορισµό της αξίας κτήσεως του στοιχείου ενεργητικού µε δικαίωµα χρήσης θεώρησαν πως αυτή είναι ίση µε την υποχρέωση από τη µίσθωση, προσαρµοσµένη κατά το ποσό τυχόν προπληρωµένων ή δουλευµένων µισθωµάτων που αφορούν την εν λόγω µίσθωση και τα οποία είχαν αναγνωριστεί στον ισολογισµό αµέσως πριν από την ηµεροµηνία της αρχικής εφαρµογής. Επιπρόσθετα, ο Όµιλος και η Εταιρία επέλεξαν να κάνει χρήση της εξαίρεσης και δεν εφάρµοσε τις νέες διατάξεις στις µισθώσεις των οποίων η διάρκεια δεν υπερβαίνει τους 12 µήνες (short term) καθώς και στις µισθώσεις στις οποίες το στοιχείο που εκµισθώνεται είναι χαµηλής αξίας (αξίας µικρότερης των 5.000 ευρώ όταν είναι καινούργιο). Σηµειώνεται ότι ο Όµιλος και η Εταιρία για τις µισθώσεις που λήγουν εντός του 2019 και που, ωστόσο, αναµένεται να ανανεωθούν, προέβησαν σε εκτιµήσεις για την ανανέωσή τους. Σε ό,τι ειδικότερα αφορά στην Εταιρία, στις τέσσερις περιπτώσεις µισθώσεων κτιρίων, που εκτιµήθηκε ότι θα ανανεωθούν, η διάρκεια των σχετικών ανανεώσεων ορίστηκε από δύο έως εννέα έτη µε βάση εκτιµήσεις της διοίκησης. Ο Όµιλος και η Εταιρία για να προεξοφλήσουν τα υπολειπόµενα µελλοντικά µισθώµατα χρησιµοποίησαν το οριακό επιτόκιο δανεισµού (IBR) το οποίο προσδιόρισαν χρησιµοποιώντας ως επιτόκιο αναφοράς το επιτόκιο του εξασφαλισµένου δανεισµού της Εταιρίας (secured 38 funding) κάνοντας προσαρµογή για τα διαφορετικά νοµίσµατα και λαµβάνοντας υπόψη τις αποδόσεις των κυβερνητικών οµολόγων, όπου υπήρχαν. Ως αποτέλεσµα της εφαρµογής του ∆.Π.Χ.Π. 16, η Εταιρία και ο Όµιλος αναγνώρισαν την 1.1.2019 στοιχεία ενεργητικού µε δικαίωµα χρήσης και υποχρεώσεις από µισθώσεις ποσού Ευρώ 895.915 και ποσού Ευρώ 780.327 αντίστοιχα και δεν υπήρξε επίπτωση στα Ίδια Κεφάλαια της Εταιρίας και του Οµίλου. Ειδικότερα αναγνωρίσθηκαν τα στοιχεία ενεργητικού µε δικαίωµα χρήσης που αφορούν µισθώσεις ακινήτων όπου στεγάζεται η εταιρία καθώς και µισθώσεις αυτοκινήτων. Κατά την 1 Ιανουαρίου 2019 αναγνωρίστηκαν : ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ _____________________________________________ 1.1.2019 1.1.2019 _____________________________________________________________ ∆ικαίωµα χρήσης κτηρίων 817.218 701.630 ∆ικαίωµα χρήσης αυτοκινήτων _78.697 78.697 Υποχρεώσεις από µισθώσεις 895.915 780.327 ‣ Τροποποίηση του ∆ιεθνούς Λογιστικού Προτύπου 19 «Παροχές σε εργαζοµένους» Τροποποίηση, περικοπή ή διακανονισµός του Προγράµµατος Παροχών (Κανονισµός 2019/402/13.3.2019) Την 7.2.2018 το Συµβούλιο των ∆ιεθνών Λογιστικών Προτύπων εξέδωσε τροποποίηση στο ∆.Λ.Π. 19 µέσω της οποίας διευκρινίζει τον τρόπο µε τον οποίο πρέπει να προσδιορίζεται το κόστος υπηρεσίας όταν προκύπτουν αλλαγές στο πρόγραµµα καθορισµένων παροχών. Σύµφωνα µε το ∆.Λ.Π. 19 σε περίπτωση τροποποίησης, περικοπής ή διακανονισµού, πρέπει να γίνει επανυπολογισµός της καθαρής υποχρέωσης ή απαίτησης. Η τροποποίηση του ∆.Λ.Π. 19 προβλέπει ότι το τρέχον κόστος υπηρεσίας και ο τόκος επί της καθαρής υποχρέωσης (απαίτησης) για το υπόλοιπο της περιόδου αναφοράς, µετά την αλλαγή στο πρόγραµµα, θα πρέπει να υπολογιστούν µε βάση τις παραδοχές που χρησιµοποιήθηκαν κατά τον επανυπολογισµό της καθαρής υποχρέωσης ή απαίτησης. Επίσης, µε την τροποποίηση του ∆.Λ.Π. 19 αποσαφηνίζεται η επίδραση µίας τροποποίησης, περικοπής ή διακανονισµού στις απαιτήσεις αναφορικά µε τον περιορισµό στην αναγνώριση της καθαρής απαίτησης (asset ceiling). Η υιοθέτηση της ανωτέρω τροποποίησης δεν είχε επίπτωση στις οικονοµικές καταστάσεις του Οµίλου και της Εταιρίας. ‣ Τροποποίηση του ∆ιεθνούς Λογιστικού Προτύπου 28 «Επενδύσεις σε συγγενείς και κοινοπραξίες»: Μακροπρόθεσµες επενδύσεις σε Συγγενείς και Κοινοπραξίες (Κανονισµός 2019/237/8.2.2019) Την 12.10.2017 το Συµβούλιο των ∆ιεθνών Λογιστικών Προτύπων εξέδωσε τροποποίηση στο ∆.Λ.Π. 28 για να αποσαφηνίσει ότι ο λογιστικός χειρισµός των µµακροπρόθεσµων επενδύσεων σε µία συγγενή ή κοινοπραξία που περιλαµβάνονται στην καθαρή επένδυση στην εν λόγω συγγενή ή κοινοπραξία - για τις οποίες δεν εφαρµόζεται η µέθοδος της καθαρής θέσης -πρέπει να γίνεται σύµφωνα µε το ∆.Π.Χ.Π. 9, συµπεριλαµβανοµένου των απαιτήσεων αποµείωσης. Κατά την εφαρµογή του ∆.Π.Χ.Π. 9, δεν θα πρέπει να λαµβάνονται υπόψη τυχόν προσαρµογές στη λογιστική αξία των µακροπρόθεσµων επενδύσεων που έχουν προκύψει από την εφαρµογή του ∆.Λ.Π. 28. Η ανωτέρω τροποποίηση δεν έχει εφαρµογή στις οικονοµικές καταστάσεις του Οµίλου και της Εταιρίας. ‣ Βελτιώσεις ∆ιεθνών Λογιστικών Προτύπων - κύκλος 2015-2017 (Κανονισµός 2019/412/14.3.2019) 39 Στο πλαίσιο του προγράµµατος των ετήσιων βελτιώσεων των ∆ιεθνών Λογιστικών Προτύπων, το Συµβούλιο εξέδωσε, την 12.12.2017, µη επείγουσες αλλά απαραίτητες τροποποιήσεις σε επιµέρους πρότυπα. Η υιοθέτηση των ανωτέρω τροποποιήσεων δεν είχε επίπτωση στις οικονοµικές καταστάσεις του Οµίλου και της Εταιρίας. ‣ ∆ιερµηνεία 23 «Αβεβαιότητα σχετικά µε τους λογιστικούς χειρισµούς φόρου εισοδήµατος» (Κανονισµός 2018/1595/23.10.2018) Την 7.6.2017 το Συµβούλιο των ∆ιεθνών Λογιστικών Προτύπων εξέδωσε τη ∆ιερµηνεία 23. Η ∆ιερµηνεία αποσαφηνίζει την εφαρµογή των απαιτήσεων αναγνώρισης και αποτίµησης του ∆.Λ.Π. 12 όταν υπάρχει αβεβαιότητα αναφορικά µε το λογιστικό χειρισµό του φόρου εισοδήµατος. Η ∆ιερµηνεία ειδικότερα διευκρινίζει τα εξής: • Μία οικονοµική οντότητα θα καθορίσει αν θα εξετάσει τις αβεβαιότητες διακριτά ή σε συνδυασµό µε άλλες αβεβαιότητες ανάλογα µε το ποια προσέγγιση προβλέπει καλύτερα την επίλυση της αβεβαιότητας. • Οι εκτιµήσεις που γίνονται αναφορικά µε τον έλεγχο των λογιστικών χειρισµών από τις φορολογικές αρχές θα πρέπει να βασίζονται στο ότι οι φορολογικές αρχές θα εξετάσουν µόνο τα ποσά που έχουν δικαίωµα να εξετάσουν και στο ότι θα έχουν πλήρη γνώση της σχετικής πληροφόρησης όταν διενεργούν τον έλεγχο. • Για τον προσδιορισµό του φορολογητέου κέρδους (φορολογικής ζηµίας), των φορολογικών βάσεων, των µη χρησιµοποιηθεισών φορολογικών ζηµιών, των µη χρησιµοποιηθέντων πιστωτικών φόρων και των φορολογικών συντελεστών η οικονοµική οντότητα θα πρέπει να λάβει υπόψη της το πόσο πιθανό είναι οι φορολογικές αρχές να αποδεχθούν την αβεβαιότητα στο χειρισµό του φόρου. • Οι εκτιµήσεις της οικονοµικής οντότητας θα πρέπει να επαναξιολογούνται όταν λαµβάνουν χώρα αλλαγές στα γεγονότα και στις συνθήκες καθώς και όταν νέα πληροφόρηση καθίσταται διαθέσιµη. Η υιοθέτηση της ανωτέρω ∆ιερµηνείας δεν είχε επίπτωση στις οικονοµικές καταστάσεις του Οµίλου και της Εταιρίας. Εκτός των προτύπων που αναφέρθηκαν ανωτέρω, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει υιοθετήσει τις κατωτέρω τροποποιήσεις προτύπων των οποίων η εφαρµογή είναι υποχρεωτική για χρήσεις µε έναρξη µετά την 1.1.2019 και δεν έχουν εφαρµοστεί πρόωρα από τον Όµιλο και την Εταιρία. ‣ Τροποποίηση του ∆ιεθνούς Προτύπου Χρηµατοοικονοµικής Πληροφορήσεως 9 «Χρηµατοοικονοµικά µέσα»: του ∆ιεθνούς Λογιστικού Προτύπου 39 «Χρηµατοοικονοµικά µέσα: Αναγνώριση και αποτίµηση» και του ∆ιεθνούς Προτύπου Χρηµατοοικονοµικής Πληροφορήσεως 7 «Χρηµατοοικονοµικά µέσα: Γνωστοποιήσεις»: Μεταρρύθµιση των επιτοκίων αναφοράς (Κανονισµός 2020/34/15.1.2020) Ισχύει για χρήσεις µε έναρξη από 1.1.2020 Την 26.9.2019 το Συµβούλιο των ∆ιεθνών Λογιστικών Προτύπων εξέδωσε τροποποίηση στα ∆.Π.Χ.Π. 9, ∆.Λ.Π. 39 και ∆.Π.Χ.Π. 7 σύµφωνα µε την οποία παρέχονται προσωρινές εξαιρέσεις από την εφαρµογή συγκεκριµένων διατάξεων της λογιστικής αντιστάθµισης στο πλαίσιο της εφαρµογής της µεταρρύθµισης του επιτοκίου αναφοράς (Interest rate benchmark reform). Σύµφωνα µε τις εξαιρέσεις αυτές, οι εταιρίες που εφαρµόζουν τις σχετικές διατάξεις µπορούν να υποθέτουν ότι το επιτόκιο αναφοράς δεν θα αλλάξει ως αποτέλεσµα εφαρµογής της µεταρρύθµισης του επιτοκίου αναφοράς. Οι εξαιρέσεις αφορούν την εφαρµογή των ακόλουθων διατάξεων: - Την απαίτηση περί πολύ υψηλής πιθανότητας εκπλήρωσης όσον αφορά αντισταθµίσεις ταµειακών ροών, - Την αξιολόγηση της οικονοµικής σχέσης ανάµεσα στο αντισταθµιζόµενο στοιχείο και το µέσο αντιστάθµισης, - Τον προσδιορισµό ενός συστατικού ενός στοιχείου ως αντισταθµισµένου στοιχείου. Το ανωτέρω πρότυπο δεν έχει εφαρµογή στις οικονοµικές καταστάσεις του Οµίλου και της Εταιρίας. 40 ‣ Τροποποίηση του ∆ιεθνούς Λογιστικού Προτύπου 1 «Παρουσίαση Οικονοµικών Καταστάσεων» και του ∆ιεθνούς Λογιστικού Προτύπου 8 «Λογιστικές πολιτικές, µµεταβολές των λογιστικών εκτιµήσεων και λάθη»: Ορισµός σηµαντικότητας (Κανονισµός 2019/2104/29.11.2019) Ισχύει για χρήσεις µε έναρξη από 1.1.2020 Την 31.10.2018 το Συµβούλιο των ∆ιεθνών Λογιστικών Προτύπων στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας γνωστοποιήσεων εξέδωσε τροποποιήσεις στο ∆.Λ.Π. 1 και ∆.Λ.Π. 8 ώστε να εναρµονίσει τον ορισµό της σηµαντικότητας σε όλα τα πρότυπα και να αποσαφηνίσει ορισµένα σηµεία του ορισµού. Ο νέος ορισµός προβλέπει ότι µία πληροφορία είναι σηµαντική εάν το γεγονός της παράλειψης, υπόκρυψης ή ανακριβούς γνωστοποίησής της εύλογα θα αναµενόταν να επηρεάσει τις αποφάσεις που οι κύριοι χρήστες των οικονοµικών καταστάσεων λαµβάνουν βάσει αυτών των καταστάσεων. Οι τροποποιήσεις περιλαµβάνουν παραδείγµατα περιστάσεων που ενδέχεται να οδηγήσουν στην απόκρυψη σηµαντικής πληροφορίας. Επίσης, το Συµβούλιο τροποποίησε τον ορισµό της σηµαντικότητας στο Εννοιολογικό Πλαίσιο (Conceptual Framework) ώστε να τον εναρµονίσει µε το νέο ορισµό σύµφωνα µε τα ∆.Λ.Π. 1 και ∆.Λ.Π.8. Ο Όµιλος και η Εταιρία εξετάζουν την επίπτωση που θα επιφέρει η υιοθέτηση της ανωτέρω τροποποίησης στις οικονοµικές της καταστάσεις. Επίσης, το Συµβούλιο των ∆ιεθνών Λογιστικών Προτύπων έχει εκδώσει τα κατωτέρω πρότυπα και τροποποιήσεις προτύπων τα οποία όµως δεν έχουν υιοθετηθεί ακόµη από την Ευρωπαϊκή Ένωση και δεν έχουν εφαρµοστεί πρόωρα από τον Όµιλο και την Εταιρία. Τροποποίηση του ∆ιεθνούς Προτύπου Χρηµατοοικονοµικής Πληροφορήσεως 3 «Συνενώσεις Επιχειρήσεων»: Ορισµός επιχείρησης Ισχύει για χρήσεις µε έναρξη από 1.1.2020 Την 22.10.2018 το Συµβούλιο των ∆ιεθνών Λογιστικών Προτύπων εξέδωσε τροποποίηση στο ∆.Π.Χ.Π. 3 µε στόχο να αντιµετωπιστούν δυσκολίες που προκύπτουν όταν µία οντότητα προσδιορίζει εάν απέκτησε µία επιχείρηση ή µία οµάδα στοιχείων ενεργητικού. Με τις τροποποιήσεις αποσαφηνίζονται οι προϋποθέσεις που πρέπει κατ’ ελάχιστον να πληρούνται ώστε να έχει αποκτηθεί επιχείρηση, - απλοποιείται η αξιολόγηση της απόκτησης επιχείρησης ή οµάδας στοιχείων, η οποία θα βασίζεται στην τρέχουσα κατάσταση των αποκτηθέντων στοιχείων και όχι στην ικανότητα του συµµετέχοντα να ενσωµατώσει τα αποκτηθέντα στοιχεία στις δικές του διαδικασίες, - τροποποιείται ο ορισµός του παραγόµενου προϊόντος ώστε πέραν των εσόδων από κύριες δραστηριότητες που εµπίπτουν στην εφαρµογή του ∆.Π.Χ.Π 15, να περιλαµβάνονται και άλλα έσοδα από κύριες δραστηριότητες όπως τα έσοδα από επενδυτικές υπηρεσίες, - προστίθενται οδηγίες για την αξιολόγηση του κατά πόσο οι παραγωγικές διαδικασίες που έχουν αποκτηθεί είναι ουσιαστικές τόσο για τις περιπτώσεις που κατά την ηµεροµηνία απόκτησης υπάρχει παραγόµενο προϊόν όσο και για τις περιπτώσεις που δεν υπάρχει παραγόµενο προϊόν και - εισάγεται µία προαιρετική άσκηση µε βάση την εύλογη αξία των αποκτώµενων στοιχείων προκειµένου να αξιολογηθεί εάν έχει αποκτηθεί µία επιχείρηση ή µία οµάδα στοιχείων. ‣ Ο Όµιλος και η Εταιρία εξετάζουν τις επιπτώσεις που θα έχει η υιοθέτηση της ανωτέρω τροποποίησης στις οικονοµικές τους καταστάσεις. ‣ Τροποποίηση του ∆ιεθνούς Προτύπου Χρηµατοοικονοµικής Πληροφορήσεως 10 «Ενοποιηµένες Οικονοµικές Καταστάσεις» και του ∆ιεθνούς Λογιστικού Προτύπου 28 «Επενδύσεις σε συγγενείς και κοινοπραξίες»: Συναλλαγή πώλησης ή εισφοράς µεταξύ του επενδυτή και της συγγενούς εταιρίας ή κοινοπραξίας Ηµεροµηνία υποχρεωτικής εφαρµογής: ∆εν έχει ακόµα καθοριστεί Την 11.9.2014, το Συµβούλιο των ∆ιεθνών Λογιστικών Προτύπων εξέδωσε τροποποιήσεις στα ∆.Π.Χ.Π. 10 και ∆.Λ.Π. 28 µε σκοπό να αποσαφηνίσει το λογιστικό χειρισµό µιας συναλλαγής πώλησης ή εισφοράς στοιχείων του ενεργητικού της µητρικής εταιρίας σε συγγενή ή κοινοπραξία της και το αντίστροφο. Ειδικότερα, το ∆.Π.Χ.Π. 10 τροποποιήθηκε έτσι ώστε να καθίσταται σαφές ότι, σε περίπτωση που ως αποτέλεσµα µιας συναλλαγής µε µία συγγενή ή κοινοπραξία, µία 41 εταιρία χάσει τον έλεγχο επί θυγατρικής της, η οποία δεν συνιστά «επιχείρηση» βάσει του ∆.Π.Χ.Π. 3, θα αναγνωρίσει στα αποτελέσµατά της µόνο εκείνο το µέρος του κέρδους ή της ζηµίας που σχετίζεται µε το ποσοστό συµµετοχής των τρίτων στη συγγενή ή στην κοινοπραξία. Το υπόλοιπο µέρος του κέρδους της συναλλαγής θα απαλείφεται µε το λογιστικό υπόλοιπο της συµµετοχής στη συγγενή ή στην κοινοπραξία. Επιπρόσθετα, εάν ο επενδυτής διατηρεί ποσοστό συµµετοχής στην πρώην θυγατρική, έτσι ώστε αυτή να θεωρείται πλέον συγγενής ή κοινοπραξία, το κέρδος ή η ζηµία από την εκ νέου αποτίµηση της συµµετοχής αναγνωρίζεται στα αποτελέσµατα µόνο στο βαθµό που αφορά το ποσοστό συµµετοχής των άλλων επενδυτών. Το υπόλοιπο ποσό του κέρδους απαλείφεται µε το λογιστικό υπόλοιπο της συµµετοχής στην πρώην θυγατρική. Αντίστοιχα, στο ∆.Λ.Π. 28 έγιναν προσθήκες για να αποσαφηνιστεί ότι η µερική αναγνώριση κέρδους ή ζηµίας στα αποτελέσµατα του επενδυτή θα λαµβάνει χώρα µόνο εάν τα πωληθέντα στοιχεία στη συγγενή ή στην κοινοπραξία δεν πληρούν τον ορισµό της «επιχείρησης». Σε αντίθετη περίπτωση θα αναγνωρίζεται το συνολικό κέρδος ή ζηµία στα αποτελέσµατα του επενδυτή. Την 17.12.2015 το Συµβούλιο των ∆ιεθνών Λογιστικών Προτύπων κατήργησε την ηµεροµηνία υποχρεωτικής εφαρµογής της ανωτέρω τροποποίησης που είχε αρχικά προσδιορίσει. Η νέα ηµεροµηνία υποχρεωτικής εφαρµογής θα προσδιοριστεί σε µµεταγενέστερη ηµεροµηνία από το Συµβούλιο των ∆ιεθνών Λογιστικών Προτύπων αφού λάβει υπόψη του τα αποτελέσµατα του έργου που εκπονεί για τη λογιστική της µεθόδου της καθαρής θέσης. Η συγκεκριµένη τροποποίηση δεν έχει επίπτωση στις οικονοµικές καταστάσεις του Οµίλου και της Εταιρίας. ‣ ∆ιεθνές Πρότυπο Χρηµατοοικονοµικής Πληροφορήσεως 14: «Αναβαλλόµενοι λογαριασµοί υπό καθεστώς ρύθµισης» Ισχύει για χρήσεις µε έναρξη από 1.1.2016. Την 30.1.2014, το Συµβούλιο των ∆ιεθνών Λογιστικών Προτύπων εξέδωσε το ∆.Π.Χ.Π. 14. Το νέο πρότυπο, που έχει προσωρινό χαρακτήρα, πραγµατεύεται το λογιστικό χειρισµό και τις γνωστοποιήσεις που απαιτούνται για τους αναβαλλόµενους λογαριασµούς υπό καθεστώς ρύθµισης, η τήρηση και αναγνώριση των οποίων προβλέπεται από τις τοπικές νοµοθεσίες όταν µία εταιρία παρέχει προϊόντα ή υπηρεσίες των οποίων η τιµή ρυθµίζεται από κάποιον κανονιστικό φορέα. Το πρότυπο έχει εφαρµογή κατά την πρώτη υιοθέτηση των ∆ιεθνών Λογιστικών Προτύπων και µόνο για τις οντότητες που διενεργούν δραστηριότητες που ρυθµίζονται από κάποιο φορέα και που σύµφωνα µε τα προηγούµενα λογιστικά πρότυπα αναγνώριζαν τους εν λόγω λογαριασµούς στις οικονοµικές τους καταστάσεις. Το ∆.Π.Χ.Π. 14 παρέχει, κατ’ εξαίρεση, στις οντότητες αυτές τη δυνατότητα να κεφαλαιοποιούν αντί να εξοδοποιούν τα σχετικά κονδύλια. Σηµειώνεται πως η Ευρωπαϊκή Ένωση αποφάσισε να µην προχωρήσει στην υιοθέτηση του εν λόγω προτύπου αναµένοντας την έκδοση του οριστικού προτύπου. Το ανωτέρω πρότυπο δεν έχει εφαρµογή στις οικονοµικές καταστάσεις του Οµίλου και της Εταιρίας. ‣ ∆ιεθνές Πρότυπο Χρηµατοοικονοµικής Πληροφορήσεως 17 «Ασφαλιστήρια Συµβόλαια». Ισχύει για χρήσεις µε έναρξη από 1.1.2021 Την 18.5.2017 το Συµβούλιο των ∆ιεθνών Λογιστικών Προτύπων εξέδωσε το ∆.Π.Χ.Π. 17 το οποίο αντικαθιστά το ∆.Π.Χ.Π. 4 «Ασφαλιστήρια Συµβόλαια». Σε αντίθεση µε το ∆.Π.Χ.Π. 4, το νέο πρότυπο εισάγει µία συνεπή µµεθοδολογία αποτίµησης των ασφαλιστηρίων συµβολαίων. Οι κυριότερες αρχές του ∆.Π.Χ.Π. 17 είναι οι ακόλουθες: Μία εταιρία: •προσδιορίζει ως ασφαλιστήρια συµβόλαια τις συµβάσεις εκείνες µε τις οποίες η οικονοµική οντότητα αποδέχεται σηµαντικό ασφαλιστικό κίνδυνο από άλλο µέρος (τον αντισυµβαλλόµενο) συµφωνώντας να αποζηµιώσει τον αντισυµβαλλόµενο εάν ένα συγκεκριµένο αβέβαιο µµελλοντικό συµβάν επηρεάζει αρνητικά τον αντισυµβαλλόµενο, •διαχωρίζει συγκεκριµένα ενσωµατωµένα παράγωγα, διακριτά επενδυτικά στοιχεία και διαφορετικές υποχρεώσεις απόδοσης από τα ασφαλιστήρια συµβόλαια, 42 •διαχωρίζει τις συµβάσεις σε οµάδες που θα αναγνωρίσει και θα αποτιµήσει, •αναγνωρίζει και αποτιµά τις οµάδες των ασφαλιστηρίων συµβολαίων µε βάση: i. µια αναπροσαρµοσµένη ως προς τον κίνδυνο παρούσα αξία των µµελλοντικών ταµειακών ροών (ταµειακές ροές εκπλήρωσης) που ενσωµατώνει όλες τις διαθέσιµες πληροφορίες σχετικά µε τις ταµειακές ροές εκπλήρωσης µε τρόπο που συνάδει µε τις παρατηρήσεις πληροφορίες της αγοράς, πλέον (εάν αυτή η αξία είναι µια υποχρέωση) ή µείον (αν η αξία αυτή είναι περιουσιακό στοιχείο) ii.ένα ποσό που αντιπροσωπεύει το µη δεδουλευµένο κέρδος στην οµάδα των συβάσεων (το συµβατικό περιθώριο παροχής υπηρεσιών), •αναγνωρίζει το κέρδος από µια οµάδα ασφαλιστηρίων συµβολαίων κατά τη διάρκεια της περιόδου που η οικονοµική οντότητα παρέχει ασφαλιστική κάλυψη και καθώς η οικονοµική οντότητα αποδεσµεύεται από τον κίνδυνο. Εάν µια οµάδα συµβολαίων είναι ή καθίσταται ζηµιογόνος, η οντότητα αναγνωρίζει αµέσως τη ζηµία, •παρουσιάζει ξεχωριστά τα έσοδα από ασφαλιστικές εργασίες, τα έξοδα ασφαλιστικών υπηρεσιών και τα έσοδα ή έξοδα χρηµατοδότησης της ασφάλισης και •γνωστοποιεί πληροφορίες που επιτρέπουν στους χρήστες των οικονοµικών καταστάσεων να εκτιµήσουν την επίδραση που έχουν οι συµβάσεις που εµπίπτουν στο πεδίο εφαρµογής του ∆.Π.Χ.Π. 17 στην οικονοµική θέση, στη χρηµατοοικονοµική απόδοση και στις ταµειακές ροές της. Σηµειώνεται, επίσης, πως τον Νοέµβριο του 2018 το Συµβούλιο των ∆ιεθνών Λογιστικών Προτύπων πρότεινε τη µµετάθεση της ηµεροµηνίας υποχρεωτικής εφαρµογής του νέου προτύπου την 1.1.2022. Το ανωτέρω πρότυπο δεν έχει εφαρµογή στις οικονοµικές καταστάσεις του Οµίλου και της Εταιρίας. ‣ Τροποποίηση του ∆ιεθνούς Λογιστικού Προτύπου 1 «Παρουσίαση Οικονοµικών Καταστάσεων»: Ταξινόµηση υποχρεώσεων σε βραχυπρόθεσµες και µακροπρόθεσµες Ισχύει για χρήσεις µε έναρξη από 1.1.2022 Την 23.1.2020 το Συµβούλιο των ∆ιεθνών Λογιστικών Προτύπων εξέδωσε τροποποίηση στο ∆.Λ.Π. 1 αναφορικά µε την ταξινόµηση των υποχρεώσεων σε βραχυπρόθεσµες και µακροπρόθεσµες. Ειδικότερα η τροποποίηση: -Αποσαφήνισε ότι για την ταξινόµηση µιας υποχρέωσης σε βραχυπρόθεσµη ή µακροπρόθεσµη θα πρέπει να λαµβάνονται υπόψη οι συνθήκες που ισχύουν κατά την ηµεροµηνία του ισολογισµού. -Αποσαφήνισε ότι οι προσδοκίες της ∆ιοίκησης για τα γεγονότα που αναµένεται να συµβούν µετά την ηµεροµηνία του ισολογισµού δεν θα πρέπει να λαµβάνονται υπόψη. -∆ιευκρίνισε τις περιπτώσεις που συνιστούν τακτοποίηση της υποχρέωσης. Ο Όµιλος και η Εταιρία εξετάζουν τις επιπτώσεις που θα έχει η υιοθέτηση της ανωτέρω τροποποίησης στις οικονοµικές τους καταστάσεις. 1.2 Αρχές ενοποίησης Οι ενοποιηµένες οικονοµικές καταστάσεις περιλαµβάνουν τη µητρική εταιρία ALPHA ΑΣΤΙΚΑ ΑΚΙΝΗΤΑ ΑΕ και τις θυγατρικές της. Οι οικονοµικές καταστάσεις των εταιριών που περιλαµβάνονται στις ενοποιηµένες οικονοµικές καταστάσεις έχουν καταρτιστεί µε ηµεροµηνία αναφοράς την 31.12.2019 και οι λογιστικές αρχές, βάσει των οποίων συντάχθηκαν, αναπροσαρµόστηκαν όπου κρίθηκε απαραίτητο, για να εξασφαλίζεται συνέπεια µε τις αντίστοιχες αρχές του Οµίλου. Ο Όµιλος λαµβάνει υπόψη τους εξής παράγοντες, που αποδεικνύουν σχέση ελέγχου: 43 • εξουσία πάνω στην εταιρία, • έκθεση, ή δικαιώµατα, σε µεταβλητές αποδόσεις από την ανάµειξη του µε την εταιρία, και • τη δυνατότητα να χρησιµοποιήσει την ισχύ του πάνω στην εταιρία για να επηρεάσει το ύψος των αποδόσεων που λαµβάνει Ο Όµιλος ενδέχεται να έχει τον έλεγχο ακόµη και µε µικρότερη του 50% κατοχή δικαιωµάτων ψήφου µέσω: • συµβατικής συµφωνίας µε άλλους κατόχους δικαιωµάτων ψήφου, • δικαιωµάτων που αντλούνται από άλλες συµβατικές συµφωνίες, • του ποσοστού που κατέχει σε σχέση µε τα ποσοστά των λοιπών κατόχων και τη διασπορά των δικαιωµάτων ψήφου, και των δυνητικών δικαιωµάτων ψήφου Οι θυγατρικές εταιρίες ενοποιούνται µε τη µέθοδο της πλήρους (ολικής) ενοποίησης, από την ηµέρα που αποκτάται ο έλεγχος και παύουν να ενοποιούνται κατά την ηµεροµηνία που ο Όµιλος δεν ασκεί πλέον. Ο Όµιλος επαναξιολογεί τη σχέση ελέγχου, εφόσον τα γεγονότα και οι συνθήκες δείχνουν ότι υπάρχουν µεταβολές σε ένα ή περισσότερα από τα στοιχεία που συνιστούν έλεγχο. Κατά την απόκτηση των θυγατρικών χρησιµοποιείται η µέθοδος της απόκτησης (acquisition method). Η εφαρµογή της µεθόδου προϋποθέτει τον προσδιορισµό του αποκτώντος, της ηµεροµηνίας απόκτησης του ελέγχου, της αποτίµησης του τιµήµατος που καταβάλλεται, των αναγνωρίσιµων στοιχείων ενεργητικού που αποκτώνται, των υποχρεώσεων που αναλαµβάνονται και των όποιων δικαιωµάτων τρίτων στην αποκτηθείσα εταιρία, προκειµένου να προσδιορισθεί η υπεραξία ή το κέρδος που προκύπτει από τη συνένωση. Όταν το κόστος κτήσης ξεπερνά την εύλογη αξία των στοιχείων ενεργητικού και παθητικού της θυγατρικής που αποκτάται, τότε αυτό θεωρείται υπεραξία, αναγνωρίζεται ως στοιχείο του Ενεργητικού και υπόκειται σε έλεγχο αποµείωσης σε κάθε ηµεροµηνία σύνταξης οικονοµικών καταστάσεων. Εάν όµως είναι µικρότερο από την εύλογη αξία η διαφορά αυτή αναγνωρίζεται άµεσα στην κατάσταση αποτελεσµάτων. Στις περιπτώσεις που το ποσοστό συµµετοχής του Οµίλου σε θυγατρικές εταιρίες µεταβάλλεται, λόγω αγοράς πρόσθετου ποσοστού, η διαφορά που προκύπτει µεταξύ του καταβληθέντος τιµήµατος και της καθαρής θέσεως που εξαγοράζεται καταχωρείται απευθείας στο λογαριασµό «Αποτελέσµατα εις νέον». Οι πωλήσεις ποσοστού συµµετοχής σε θυγατρικές εταιρίες, από τις οποίες δεν προκύπτει απώλεια του ελέγχου που ασκεί ο Όµιλος στις εταιρίες αυτές, θεωρούνται ως συναλλαγές µεταξύ των µερών που συνθέτουν την καθαρή θέση του Οµίλου και τα τυχόν αποτελέσµατα που προκύπτουν καταχωρούνται απευθείας στο λογαριασµό «Αποτελέσµατα εις νέον». Οι ενδοεταιρικές συναλλαγές µεταξύ των εταιριών του Οµίλου απαλείφονται, εκτός και αν υποδηλώνουν αποµείωση ενός στοιχείου του ενεργητικού, η οποία αναγνωρίζεται στον ενοποιηµένο Ισολογισµό. 1.3 Επενδύσεις σε θυγατρικές εταιρίες Στην κατηγορία αυτή στις εταιρικές οικονοµικές καταστάσεις εντάσσονται οι συµµετοχές σε θυγατρικές εταιρίες. Οι συµµετοχές αυτές αποτιµώνται στο κόστος κτήσης, στο οποίο συµπεριλαµβάνονται και τα έξοδα απόκτησής τους µείον τυχόν ζηµίες αποµείωσης. Ποσά που λαµβάνει η Εταιρία από τις συµµετοχές της λόγω διανοµής συσσωρευµένων κερδών τους καταχωρούνται στα έσοδα από µερίσµατα. 44 Ο Όµιλος και η Εταιρία ελέγχουν σε κάθε ηµεροµηνία αναφοράς, εάν υπάρχει ένδειξη ότι µία επένδυση σε θυγατρική έχει υποστεί αποµείωση. Εάν υπάρχει τέτοια ένδειξη, ο ‘Οµιλος και η Εταιρεία εκτιµάνε την ανακτήσιµη αξία της επένδυσης. Όταν η λογιστική αξία µίας επένδυσης υπερβαίνει την εκτιµώµενη ανακτήσιµη αξία, τότε η λογιστική αξία αποµειώνεται στην ανακτήσιµη. Η αναγνώριση των εσόδων από µερίσµατα πραγµατοποιείται όταν λαµβάνεται σχετική απόφαση από το αρµόδιο όργανο της εταιρίας στην οποία συµµετέχει η Εταιρία. 1.4 Συναλλαγές σε ξένο νόµισµα Τα στοιχεία που περιλαµβάνονται στις οικονοµικές καταστάσεις αποτιµώνται και παρουσιάζονται σε Ευρώ, που είναι το λειτουργικό νόµισµα της Εταιρίας και το νόµισµα παρουσίασης των εταιρικών και ενοποιηµένων οικονοµικών καταστάσεων. Κατά την ηµεροµηνία συντάξεως των οικονοµικών καταστάσεων τα νοµισµατικά στοιχεία σε συνάλλαγµα, του ενεργητικού και των υποχρεώσεων, αποτιµώνται µε τις τιµές κλεισίµατος της ηµεροµηνίας αυτής. Οι συναλλαγµατικές διαφορές, κέρδη ή ζηµίες, που προκύπτουν, καταχωρούνται στα αποτελέσµατα. Τα µη νοµισµατικά στοιχεία του ενεργητικού και των υποχρεώσεων αποτιµώνται µε τις τιµές συναλλάγµατος που ίσχυαν κατά την ηµεροµηνία της αρχικής αναγνώρισής τους, εκτός από τις κατηγορίες των µη νοµισµατικών στοιχείων που αποτιµώνται σε εύλογες αξίες. Στην περίπτωση αυτή οι συναλλαγµατικές διαφορές αποτελούν µέρος των κερδών ή ζηµιών από τη µεταβολή της εύλογης αξίας και καταχωρούνται στα αποτελέσµατα ή απευθείας σε από-θεµατικό της καθαρής θέσεως, ανάλογα µε το που καταχωρείται αντίστοιχα η µεταβολή της εύλογης αξίας. α. Συναλλαγές σε ξένο νόµισµα Τα στοιχεία που περιλαµβάνονται στις οικονοµικές καταστάσεις των εταιριών του Οµίλου αποτιµώνται στο λειτουργικό νόµισµα κάθε µίας εταιρίας, το οποίο καθορίζεται µε βάση το νόµισµα της χώρας στην οποία αυτή δραστηριοποιείται ή µε βάση το νόµισµα στο οποίο πραγµατοποιούνται, κυρίως, οι συναλλαγές της. Οι συναλλαγές που πραγµατοποιούνται σε συνάλλαγµα µετατρέπονται στο λειτουργικό νόµισµα, µε την ισοτιµία κλεισίµατος της ηµεροµηνίας των συναλλαγών. β. Μετατροπή οικονοµικών καταστάσεων µονάδων εξωτερικού Η ενσωµάτωση των οικονοµικών καταστάσεων των θυγατρικών εταιριών, που το λειτουργικό τους νόµισµα είναι διαφορετικό από το νόµισµα παρουσίασης των ενοποιηµένων οικονοµικών καταστάσεων, πραγµατοποιείται µε τους ακόλουθους κανόνες: α)Τα στοιχεία του ενεργητικού και των υποχρεώσεων µετατρέπονται σε Ευρώ, µε βάση την ισοτιµία κλεισίµατος της ηµεροµηνίας συντάξεως κάθε οικονοµικής κατάστασης. Τα συγκριτικά στοιχεία παρατίθενται όπως είχαν µετατραπεί σε Ευρώ κατά τις αντίστοιχες ηµεροµηνίες συντάξεως των οικονοµικών καταστάσεων. β)Τα στοιχεία της κατάστασης αποτελεσµάτων (έσοδα και έξοδα) µετατρέπονται σε Ευρώ µε βάση το µέσο όρο των ισοτιµιών που ίσχυσαν κατά την περίοδο αναφοράς. Οι συναλλαγµατικές διαφορές που προκύπτουν από τους ανωτέρω κανόνες µετατροπής, καθώς και εκείνες που προκύπτουν από νοµισµατικά στοιχεία που αποτελούν µέρος της καθαρής επένδυσης σε θυγατρικές εξωτερικού καταχωρούνται απευθείας στην καθαρή θέση του Οµίλου και µεταφέρονται στα αποτελέσµατα µε την πώληση της θυγατρικής. 1.5 Ενσώµατα πάγια (ιδιοχρησιµοποιούµενα) Στην κατηγορία αυτή περιλαµβάνονται τα οικόπεδα, τα κτήρια των κεντρικών υπηρεσιών Εταιρίας και ο κινητός εξοπλισµός, τα οποία ιδιοχρησιµοποιούνται από την Εταιρία και τις Εταιρίες του Οµίλου, είτε για τις λειτουργικές εργασίες τους, είτε για διοικητικούς σκοπούς. Επίσης περιλαµβάνονται τα στοιχεία ενεργητικού µε δικαιώµατα χρήσης στην περίπτωση που τα στοιχεία αυτά ιδιοχρησιµοποιούνται από τον Όµιλο. 45 Τα ενσώµατα πάγια απεικονίζονται στο κόστος κτήσης, µειωµένα µε τις συσσωρευµένες αποσβέσεις και τις συσσωρευµένες αποµειώσεις. Τα οικόπεδα δεν αποσβένονται, εξετάζονται όµως για τυχόν αποµείωση. Μεταγενέστερες δαπάνες επαυξάνουν την αξία του παγίου ή αναγνωρίζονται ως ξεχωριστό πάγιο, µόνο όταν είναι πολύ πιθανό να προκύψουν µελλοντικά οικονοµικά οφέλη για τον Όµιλο και την Εταιρία και οι δαπάνες αυτές µπορούν να αποτιµηθούν αξιόπιστα. Έξοδα συντηρήσεων και επισκευών των ενσώµατων παγίων αναγνωρίζονται στην κατάσταση αποτελεσµάτων όταν πραγµατοποιούνται. Η αξία και οι συσσωρευµένες αποσβέσεις των παγίων που αποσύρονται ή πωλούνται αφαιρούνται από τους λογαριασµούς των παγίων τη στιγµή της πώλησής τους και κάθε κέρδος ή ζηµία αναγνωρίζεται στα αποτελέσµατα χρήσεως. Οι αποσβέσεις των παγίων στοιχείων διενεργούνται µε τη µέθοδο σταθερής απόσβεσης κατά τη διάρκεια της ωφέλιµης ζωής τους. Η ωφέλιµη ζωή ανά κατηγορία παγίων επανεξετάζεται κάθε έτος και έχει καθορισθεί ως εξής: Κτήρια : 25 έως 33 έτη Έπιπλα και λοιπός εξοπλισµός : 4 έως 7 έτη Η αξιολόγηση της ωφέλιµης διάρκειας ζωής ενός παγίου µε δικαίωµα χρήσης είναι στο συντοµότερο µεταξύ της ωφέλιµης ζωής και της διάρκειας µισθώσεως 1.6 Επενδύσεις σε ακίνητα Οι επενδύσεις σε ακίνητα περιλαµβάνουν οικόπεδα και κτήρια που κατέχουν ο Όµιλος και η Εταιρία µε σκοπό την είσπραξη µισθωµάτων ή /και την αποκόµιση κεφαλαιακών κερδών και τα οποία εκµισθώνουν µε λειτουργική µίσθωση. Οι επενδύσεις αυτές αρχικά καταχωρούνται στην αξία κτήσης τους, προσαυξηµένη µε τα έξοδα που σχετίζονται µε τη συναλλαγή για την απόκτησή τους. Μετά την αρχική αναγνώριση αποτιµώνται στην αξία κτήσης µείον τις συσσωρευµένες αποσβέσεις και τις συσσωρευµένες αποµειώσεις. Μεταγενέστερες δαπάνες επαυξάνουν την αξία του παγίου ή αναγνωρίζονται ως ξεχωριστό πάγιο, µόνο όταν είναι πολύ πιθανό να προκύψουν µελλοντικά οικονοµικά οφέλη για τον Όµιλο και οι δαπάνες αυτές µπορούν να αποτιµηθούν αξιόπιστα. Έξοδα συντήρησης και επισκευών των επενδύσεων σε ακίνητα αναγνωρίζονται στην κατάσταση αποτελεσµάτων. Τα οικόπεδα δεν αποσβένονται. Οι επενδύσεις σε ακίνητα αποσβένονται µε βάση τη µέθοδο της σταθερής απόσβεσης κατά τη διάρκεια της αναµενόµενης ωφέλιµης ζωής τους, η οποία επανεξετάζεται κάθε έτος. Η ωφέλιµη ζωή των κτηρίων για την Εταιρία έχει καθοριστεί σε 33 έτη και για την θυγατρική εταιρία Alpha Real Estate Bulgaria EOOD η ωφέλιµη ζωή έχει καθοριστεί στα 25 έτη. Για τις θυγατρικές εταιρίες του Οµίλου το δικαίωµα χρήσης γης επ΄ αόριστον καταχωρείται στα οικόπεδα και δεν υπολογίζονται αποσβέσεις. Ο Όµιλος και η Εταιρία εξετάζουνε σε κάθε ηµεροµηνία αναφοράς εάν υπάρχει ένδειξη ότι κάποιο επενδυτικό ακίνητο έχει υποστεί αποµείωση της αξίας του. Αν υπάρχει ένδειξη αποµείωσης αξίας, ο Όµιλος και η Εταιρία υπολογίζουνε το ανακτήσιµο ποσό του ακινήτου και όταν η λογιστική αξία υπερβαίνει την ανακτήσιµη αξία, σχηµατίζεται ανάλογη πρόβλεψη αποµείωσης προκειµένου η λογιστική αξία του ακινήτου να απεικονίζει την ανακτήσιµη αξία του. 1.7 Προσδιορισµός εύλογης αξίας Ως εύλογη αξία ορίζεται η τιµή που θα εισέπρατταν ο Όµιλος και η Εταιρία κατά την πώληση ενός στοιχείου του ενεργητικού ή η τιµή που θα κατέβαλαν προκειµένου να µεταβιβάσουν µία υποχρέωση, σε µία συνηθισµένη συναλλαγή ανάµεσα σε συµµετέχοντες της αγοράς, κατά την ηµεροµηνία της αποτίµησης, στην κύρια αγορά του στοιχείου του ενεργητικού ή των υποχρεώσεων ή στην πιο συµφέρουσα αγορά για το στοιχείο, στην περίπτωση που δεν υφίσταται κύρια αγορά. 46 Ο Όµιλος και η Εταιρία προσδιορίζουν την εύλογη αξία των στοιχείων του ενεργητικού και των υποχρεώσεων, που διαπραγµατεύονται σε ενεργό αγορά, βάσει των διαθέσιµων τιµών της αγοράς. Ως ενεργός ορίζεται η αγορά όταν τιµές οργανωµένης αγοράς είναι διαθέσιµες άµεσα και σε τακτική βάση από χρηµατιστήρια, εξωτερικούς διαπραγµατευτές (dealers – brokers), υπηρεσίες αποτιµήσεων ή εποπτικές αρχές, και οι τιµές αυτές αφορούν σε συνήθεις συναλλαγές µεταξύ συµµετεχόντων στην αγορά που πραγµατοποιούνται σε τακτική βάση. Σε όλες τις άλλες περιπτώσεις, ο Όµιλος και η Εταιρία προσδιορίζουν την εύλογη αξία χρησιµοποιώντας τεχνικές αποτίµησης οι οποίες είναι κατάλληλες για τις συγκεκριµένες συνθήκες, για τις οποίες υπάρχουν διαθέσιµα και επαρκή δεδοµένα για την αποτίµηση και οι οποίες αφενός µεν µεγιστοποιούν τη χρήση των σχετικών παρατηρήσιµων τιµών αφετέρου ελαχιστοποιούν τη χρήση µη παρατηρήσιµων τιµών. Σε περιπτώσεις που δεν υπάρχουν παρατηρήσιµα στην αγορά δεδοµένα, χρησιµοποιούνται στοιχεία που βασίζονται σε εσωτερικές εκτιµήσεις και παραδοχές π.χ. προσδιορισµός αναµενόµενων ταµειακών ροών, επιτοκίων προεξόφλησης, πιθανότητας προπληρωµών ή αθέτησης αντισυµβαλλοµένου. Σε κάθε περίπτωση, κατά την αποτίµηση στην εύλογη αξία, ο Όµιλος και η Εταιρία χρησιµοποιούν υποθέσεις που θα χρησιµοποιούνταν από τους συµµετέχοντες της αγοράς, θεωρώντας ότι ενεργούν µε βάση το µέγιστο οικονοµικό τους συµφέρον. Όλα τα στοιχεία του ενεργητικού και των υποχρεώσεων τα οποία είτε αποτιµώνται στην εύλογη αξία είτε για τα οποία γνωστοποιείται η εύλογη αξία τους κατηγοριοποιούνται, ανάλογα µε την ποιότητα των δεδοµένων που χρησιµοποιήθηκαν για την εκτίµηση της εύλογης αξίας τους, ως εξής: • δεδοµένα επιπέδου 1: τιµές (χωρίς προσαρµογές) ενεργού αγοράς, • δεδοµένα επιπέδου 2: άµεσα ή έµµεσα παρατηρήσιµα (observable) δεδοµένα, • δεδοµένα επιπέδου 3: προκύπτουν από εκτιµήσεις της Εταιρίας καθώς δεν υπάρχουν παρατηρήσιµα δεδοµένα στην αγορά. Οι µεθοδολογίες προσδιορισµού της εύλογης αξίας που εφαρµόζουν ο Όµιλος και η Εταιρία για τα Επενδυτικά Ακίνητα αναφέρονται στη σηµείωση 15. 1.8 Αποµείωση συµµετοχών και µη χρηµατοοικονοµικών στοιχείων του ενεργητικού Σύµφωνα µε τα ∆.Π.Χ.Π. η ανακτήσιµη αξία ενός στοιχείου πρέπει να εκτιµάται όποτε υπάρχουν ενδείξεις για αποµείωση. Η ζηµία αποµείωσης αναγνωρίζεται όταν η λογιστική αξία υπερβαίνει την ανακτήσιµη αξία. Η Εταιρία και ο Όµιλος εξετάζουν σε κάθε ηµεροµηνία αναφοράς αν υπάρχει ένδειξη ότι η συµµετοχή σε θυγατρικές καθώς και τα µη χρηµατοοικονοµικά στοιχεία ενεργητικού έχουν υποστεί αποµείωση της αξίας του. Αν υπάρχει τέτοια ένδειξη η Εταιρία και ο Όµιλος υπολογίζει το ανακτήσιµο ποσό του στοιχείου. Όταν η λογιστική αξία ενός στοιχείου είναι µεγαλύτερη της ανακτήσιµης, η Εταιρία και ο Όµιλος σχηµατίζουν ανάλογη πρόβλεψη αποµείωσης προκειµένου η λογιστική αξία του στοιχείου να απεικονίζει την ανακτήσιµη αξία του. Η συµµετοχή σε θυγατρικές και τα µη χρηµατοοικονοµικά στοιχεία ενεργητικού της Εταιρίας και του Οµίλου εξετάζονται σε ετήσια βάση για ενδείξεις αποµείωσης και εάν έχουν υποστεί αποµείωση προσαρµόζονται στην ανακτήσιµη αξία τους µε ισόποση επιβάρυνση των αποτελεσµάτων. 1.9 Άυλα πάγια Στα άυλα πάγια περιλαµβάνονται µόνο τα λογισµικά προγράµµατα που χρησιµοποιούνται από την Εταιρία και τον Όµιλο. Τα λογισµικά προγράµµατα στις οικονοµικές καταστάσεις αποτιµώνται στο κόστος κτήσεως µειωµένο µε τις συσσωρευµένες αποσβέσεις και τις συσσωρευµένες αποµειώσεις . 47 Οι δαπάνες που ενισχύουν ή επεκτείνουν την απόδοση των προγραµµάτων λογισµικού αναγνωρίζονται ως κεφαλαιουχική δαπάνη και προστίθενται στο αρχικό κόστος του λογισµικού. Τα έξοδα που αφορούν την συντήρηση των προγραµµάτων λογισµικού αναγνωρίζονται στο λογαριασµό αποτελεσµάτων της χρήσεως στην οποία πραγµατοποιούνται. Οι αποσβέσεις διενεργούνται µε τη σταθερή µέθοδο κατά τη διάρκεια της ωφέλιµης ζωής των άυλων παγίων (3 έτη). 1.10 Φόρος εισοδήµατος Ο φόρος εισοδήµατος αποτελείται από τον τρέχοντα φόρο και τον αναβαλλόµενο φόρο. Ο φόρος εισοδήµατος καταχωρείται στην κατάσταση λογαριασµού αποτελεσµάτων εκτός των περιπτώσεων όπου υπάρχουν κονδύλια που καταχωρούνται απευθείας στην καθαρή θέση, οπότε και ο φόρος τους καταχωρείται στην καθαρή θέση. Ο τρέχων φόρος της χρήσης περιλαµβάνει τον φόρο που αναµένεται να πληρωθεί φόρο επί του φορολογητέου εισοδήµατος της χρήσης, βάσει των φορολογικών συντελεστών που ισχύουν κατά την ηµεροµηνία κλεισίµατος του ισολογισµού. Ο αναβαλλόµενος φόρος είναι ο φόρος που θα πληρωθεί ή θα ανακτηθεί στο µέλλον και υπολογίζεται επί των προσωρινών διαφορών µεταξύ της λογιστικής αξίας και της φορολογικής βάσης των στοιχείων ενεργητικού και παθητικού, µε βάση τους φορολογικούς συντελεστές που ισχύουν και αναµένεται ότι θα ισχύσουν και κατά το χρόνο διακανονισµού της υποχρέωσης ή απαίτησης λαµβάνονται υπόψη τους φορολογικούς συντελεστές (και νόµους) που έχουν θεσπιστεί µέχρι την ηµεροµηνία ισολογισµού Μια αναβαλλόµενη φορολογική απαίτηση αναγνωρίζεται µόνο κατά το βαθµό που είναι πιθανό ότι θα υπάρχουν µελλοντικά φορολογικά διαθέσιµα κέρδη έναντι των οποίων η απαίτηση µπορεί να συµψηφιστεί. Οι αναβαλλόµενες φορολογικές απαιτήσεις µειώνονται κατά το βαθµό που δεν είναι πλέον πιθανόν ότι το σχετικό φορολογικό όφελος θα πραγµατοποιηθεί. 1.11 Λογιστικές αρχές ταξινόµησης αποτίµησης και αποµείωσης χρηµατοοικονοµικών µέσων Αρχική αναγνώριση Η Εταιρία και ο Όµιλος αναγνωρίζουν τα χρηµατοοικονοµικά µέσα ως στοιχεία ενεργητικού ή υποχρεώσεων εφόσον καθίστανται αντισυµβαλλόµενα µέρη που αποκτούν δικαιώµατα ή αναλαµβάνουν υποχρεώσεις βάσει των συµβατικών όρων του χρηµατοοικονοµικού µέσου. Κατά την αρχική αναγνώριση τα χρηµατοοικονοµικά στοιχεία ενεργητικού και υποχρεώσεων αποτιµώνται στην εύλογη αξία τους. Στην περίπτωση των χρηµατοοικονοµικών µέσων που δεν αποτιµώνται στην εύλογη αξία µέσω της Κατάστασης Αποτελεσµάτων, η αξία κατά την αρχική αναγνώριση προσαυξάνεται µε τα έξοδα συναλλαγών και µειώνεται µε τα έσοδα και τις προµήθειες που σχετίζονται άµεσα µε την απόκτηση ή τη δηµιουργία τους. Τα χρηµατοοικονοµικά στοιχεία ενεργητικού και υποχρεώσεων της Εταιρίας και του Οµίλου αφορούν τα αξιόγραφα του επενδυτικού χαρτοφυλακίου, το ταµείο και ταµειακά διαθέσιµα, τις απαιτήσεις από πελάτες, τους προµηθευτές και ορισµένα στοιχεία των λοιπών απαιτήσεων και λοιπών υποχρεώσεων. Μεταγενέστερη αποτίµηση χρηµατοοικονοµικών στοιχείων ενεργητικού Ο Όµιλος και η Εταιρία για σκοπούς αποτίµησης διακρίνουν τα χρηµατοοικονοµικά στοιχεία του ενεργητικού στις ακόλουθες κατηγορίες: - Χρηµατοοικονοµικά στοιχεία του ενεργητικού αποτιµώµενα στο αναπόσβεστο κόστος εντάσσονται σε επιχειρησιακό µοντέλο το οποίο έχει ως στόχο τη διακράτηση προκειµένου να εισπραχθούν οι συµβατικές ταµειακές τους ροές, και -οι συµβατικοί όροι που τα διέπουν προβλέπουν αποκλειστικά ταµειακές ροές κεφαλαίου και τόκου επί του ανεξόφλητου κεφαλαίου, οι οποίες θα πρέπει να καταβληθούν σε συγκεκριµένες ηµεροµηνίες (Solely Payments of Principal and Interest- SPPI). 48 Η κατηγορία αυτή αποτιµάται στο αναπόσβεστο κόστος µε τη µέθοδο του πραγµατικού επιτοκίου και εξετάζεται σε κάθε ηµεροµηνία σύνταξης οικονοµικών καταστάσεων για την ύπαρξη αναµενόµενων ζηµιών αποµείωσης. Στην κατηγορία αυτή εντάσσονται οι τραπεζικές καταθέσεις, απαιτήσεις από πελάτες και τα στοιχεία των λοιπών απαιτήσεων που συνιστούν χρηµατοοικονοµικά µέσα. - Συµµετοχικοί τίτλοι αποτιµώµενοι στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην καθαρή θέση Στην κατηγορία αυτή εντάσσονται τα αξιόγραφα επενδυτικού χαρτοφυλακίου λόγω του ότι δεν διακρατούνται για εµπορικούς σκοπούς και τα οποία δεν αποτελούν το ενδεχόµενο τίµηµα αναγνωριζόµενο από τον αποκτώντα σε µία συνένωση επιχειρήσεων και τους οποίους ο Όµιλος και η Εταιρία αποφασίζουν, κατά την αρχική αναγνώριση, να αποτιµήσουν στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην καθαρή θέση. Η απόφαση αυτή είναι ανέκκλητη. Με εξαίρεση τα µερίσµατα τα οποία αναγνωρίζονται απευθείας στα αποτελέσµατα, όλα τα άλλα αποτελέσµατα που απορρέουν από τους ανωτέρω τίτλους αναγνωρίζονται απευθείας στην καθαρή θέση και δεν αναταξινοµούνται στα αποτελέσµατα. Στην κατηγορία αυτού του είδους χαρτοφυλακίου περιλαµβάνεται µία µετοχή που δεν διακρατείται για εµπορικούς σκοπούς και αποτιµάται στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην καθαρή θέση µε το αποτέλεσµα κατά τη διακοπή αναγνώρισης να µην αναταξινοµείται στην Κατάσταση Αποτελεσµάτων. - Aποµείωση χρηµατοοοικονοµικών στοιχείων ενεργητικού Για τα ταµειακά διαθέσιµα που τηρούνται σε πιστωτικά ιδρύµατα η Εταιρία και ο Όµιλος, σε κάθε ηµεροµηνία σύνταξης οικονοµικών καταστάσεων, αναγνωρίζουν πρόβλεψη για τις αναµενόµενες ζηµίες πιστωτικού κινδύνου. Η εν λόγω πρόβλεψη βασίζεται στις αναµενόµενες ζηµίες πιστωτικού κινδύνου που σχετίζονται µε την πιθανότητα αθετήσεως εντός των επόµενων δώδεκα µηνών, εκτός εάν έχει υπάρξει σηµαντική αύξηση του πιστωτικού κινδύνου από την αρχική αναγνώριση περίπτωση στην οποία οι αναµενόµενες ζηµίες πιστωτικού κινδύνου αναγνωρίζονται για όλη τη διάρκεια της ζωής του µέσου. Επίσης, εάν το χρηµατοοικονοµικό στοιχείο του ενεργητικού εµπίπτει στον ορισµό των αποµειωµένων κατά την αρχική αναγνώριση χρηµατοοικονοµικών µέσων (Purchased or Originated Credit-Impaired - POCI), αναγνωρίζεται πρόβλεψη αποµειώσεως ίση µε τις αναµενόµενες πιστωτικές ζηµιές για τη συνολική διάρκεια της ζωής του. Οι απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυµάτων χαρακτηρίζονται ως αποµειωµένες όταν η εξωτερική διαβάθµισή του αντισυµβαλλοµένου αντιστοιχεί σε αθέτηση υποχρεώσεων (D). Για σκοπούς υπολογισµού της αναµενόµενης ζηµίας πιστωτικού κινδύνου, οι απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυµάτων ταξινοµούνται σε στάδια (stages) ως εξής: •Στάδιο 1 (Stage 1): Το στάδιο 1 περιλαµβάνει τα µη αποµειωµένα µέσα που δεν έχουν σηµαντική αύξηση πιστωτικού κινδύνου σε σχέση µε την ηµεροµηνία αρχικής αναγνώρισης. Το στάδιο 1 επίσης περιλαµβάνει τα µέσα για τα οποία ο πιστωτικός κίνδυνος έχει βελτιωθεί και το µέσο έχει αναταξινοµηθεί από τα στάδια 2 ή 3. Στο στάδιο αυτό, οι αναµενόµενες ζηµίες πιστωτικού κινδύνου αναγνωρίζονται µε βάση την πιθανότητα αθετήσεως εντός των επόµενων δώδεκα µηνών. •Στάδιο 2 (Stage 2): To στάδιο 2 περιλαµβάνει τα µη αποµειωµένα µέσα για τα οποία έχει υπάρξει σηµαντική αύξηση του πιστωτικού κινδύνου από την αρχική αναγνώριση. Το στάδιο 2 περιλαµβάνει επίσης τα µέσα για τα οποία ο πιστωτικός κίνδυνος έχει βελτιωθεί και το µέσο έχει αναταξινοµηθεί από το στάδιο 3. Στο στάδιο αυτό, οι αναµενόµενες ζηµίες πιστωτικού κινδύνου αναγνωρίζονται για όλη τη διάρκεια ζωής του µέσου. •Στάδιο 3 (Stage 3): Το στάδιο 3 περιλαµβάνει τα αποµειωµένα µέσα. Στο στάδιο αυτό, οι αναµενόµενες ζηµίες πιστωτικού κινδύνου αναγνωρίζονται για όλη τη διάρκεια ζωής του µέσου. Κατ’ εξαίρεση των ανωτέρω, στα αποµειωµένα κατά την αρχική αναγνώριση µέσα οι αναµενόµενες ζηµίες πιστωτικού κινδύνου αναγνωρίζονται πάντοτε για όλη τη διάρκεια ζωής του µέσου. Ένα µέσο αναγνωρίζεται ως αποµειωµένo κατά την αρχική αναγνώριση (Purchased 49 or Originated Credit Impaired - POCI) όταν το µέσο (ή ο εκδότης) έχει εξωτερική διαβάθµιση που αντιστοιχεί σε αθέτηση υποχρεώσεων κατά τη στιγµή της απόκτησης. Η αξιολόγηση της κατατάξεως σε στάδια για σκοπούς υπολογισµού των αναµενόµενων ζηµιών πιστωτικού κινδύνου βασίζεται στην κλίµακα πιστοληπτικής διαβαθµίσεως των οίκων αξιολογήσεως. Η αναµενόµενη ζηµία λόγω πιστωτικού κινδύνου είναι ίση µε την παρούσα αξία της διαφοράς ανάµεσα: α.στις συµβατικές ροές και β.στις ροές που η Εταιρία και ο Όµιλος εκτιµούν ότι θα λάβουν. Για τον υπολογισµό της αναµενόµενης πιστωτικής ζηµίας, χρησιµοποιούνται οι ακόλουθες µεταβλητές: •Πιθανότητα Αθετήσεως(PD): οι πιθανότητες αθετήσεως εντός των επόµενων δώδεκα µηνών χρησιµοποιούνται για τον υπολογισµό της αναµενόµενης πιστωτικής ζηµίας για 12 µήνες, ενώ οι πιθανότητες αθετήσεως καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του µέσου χρησιµοποιούνται για τον υπολογισµό των αναµενόµενων ζηµιών πιστωτικού κινδύνου για τη συνολική διάρκεια της ζωής του. •Άνοιγµα σε Αθέτηση (EAD): Στην περίπτωση των χρεογράφων, η Εταιρία και ο Όµιλος εκτιµούν το µελλοντικό αναπόσβεστο κόστος για να υπολογίσει το EAD. Συγκεκριµένα, για κάθε χρονική περίοδο, το EAD αντιστοιχεί στη µέγιστη ζηµία που θα προκύψει από ενδεχόµενη αθέτηση υποχρεώσεων εκ µέρους του εκδότη/αντισυµβαλλοµένου. •Εκτιµώµενη Αναµενόµενη Ζηµία κατά τη στιγµή της αθετήσεως (LGD ) είναι το ποσοστό της συνολικής εκθέσεως το οποίο η Εταιρία και ο Όµιλος εκτιµούν ότι δεν είναι πιθανό να ανακτήσουν κατά τη στιγµή της αθετήσεως. Οι απαιτήσεις από τους πελάτες και οι λοιπές απαιτήσεις της Εταιρίας και του Οµίλου, είναι συνήθως άµεσα απαιτητές και ως εκ τούτου δεν ενσωµατώνεται σε αυτές αµοιβή για το πέρασµα του χρόνου (time value). Ο υπολογισµός της αναµενόµενης ζηµίας πιστωτικού κινδύνου για τις απαιτήσεις αυτές πραγµατοποιείται για όλη τη διάρκεια της ζωής τους (χωρίς να γίνεται κατάταξη σε στάδια) βάσει της απλοποιηµένης προσέγγισης που προβλέπει το ∆.Π.Χ.Π. 9. Στον Ισολογισµό τα ποσά των συσσωρευµένων αναµενόµενων ζηµιών πιστωτικού κινδύνου παρουσιάζονται ως εξής: −Χρηµατοοικονοµικά στοιχεία του ενεργητικού αποτιµώµενα στο αναπόσβεστο κόστος: τα ποσά των συσσωρευµένων αναµενόµενων ζηµιών πιστωτικού κινδύνου παρουσιάζονται αφαιρετικά της λογιστικής αξίας των µέσων προ αποµείωσης. Το ποσό των αναµενόµενων ζηµιών πιστωτικού κινδύνου της χρήσεως αναγνωρίζεται στα αποτελέσµατα, στο λογαριασµό « Ζηµίες αποµειώσεως και προβλέψεις για την κάλυψη του πιστωτικού κινδύνου». Για τον προσδιορισµό της σηµαντικής αύξηση πιστωτικού κινδύνου µίας απαίτησης µετά την αρχική αναγνώριση και την επιµέτρηση της αναµενόµενης ζηµιάς για όλη την αναµενόµενη διάρκεια ζωής του αντί της επιµετρήσεως ζηµιάς δωδεκαµήνου, συγκρίνεται ο κίνδυνος αθέτησης κατά την ηµεροµηνία αναφοράς µε τον κίνδυνο αθέτησης κατά την ηµεροµηνία της αρχικής αναγνωρίσεως για όλες τις ενήµερες απαιτήσεις, συµπεριλαµβανοµένων των απαιτήσεων που δεν εµφανίζουν ηµέρες καθυστερήσεως. Η αξιολόγηση µιας απαίτησης για το αν εµφανίζει σηµαντική αύξηση στον πιστωτικό κίνδυνο ή όχι βασίζεται (α) στην ποσοτική πληροφόρηση που χρησιµοποιείται και πιο συγκεκριµένα στη σύγκριση της πιθανότητας αθέτησης (PD) την ηµεροµηνία αναφοράς σε σχέση µε την αρχική αναγνώριση και (β) σε ποιοτικούς δείκτες (Qualitative Indicators) που αφορούν στην ποιοτική πληροφόρηση που χρησιµοποιείται και που δεν αποτυπώνεται κατ’ ανάγκη στην πιθανότητα αθέτησης. Μεταγενέστερη αποτίµηση χρηµατοοικονοµικών υποχρεώσεων Οι χρηµατοοικονοµικές υποχρεώσεις του Οµίλου και της Εταιρίας αποτιµώνται στο αναπόσβεστο κόστος και εκτοκίζονται µε τη µέθοδο του πραγµατικού επιτοκίου. 50 ∆ιακοπή αναγνώρισης χρηµατοικονοµικών στοιχείων ενεργητικού και υποχρεώσεων Η Εταιρία και ο Όµιλος προβαίνουν στη διακοπή αναγνώρισης χρηµατοοικονοµικών στοιχείων του ενεργητικού όταν: • τα συµβατικά δικαιώµατα των ταµειακών ροών των χρηµατοοικονοµικών στοιχείων έχουν λήξει, • µεταβιβάσουν το συµβατικό δικαίωµα είσπραξης των ταµειακών ροών από τα χρηµατοοικονοµικά στοιχεία και ταυτόχρονα µεταβιβάζουν ουσιωδώς, όλους τους κινδύνους και τα οφέλη που απορρέουν από αυτά, • επενδύσεις σε αξιόγραφα καθίστανται ανεπίδεκτες εισπράξεως, οπότε και τα διαγράφουν • οι συµβατικοί όροι των χρηµατοοικονοµικών στοιχείων µεταβάλλονται ουσιωδώς. Η Εταιρία και ο Όµιλος διακόπτουν την αναγνώριση µιας χρηµατοοικονοµικής υποχρέωσης (ή µέρους αυτής) όταν αυτή συµβατικά εκπληρώνεται, ακυρώνεται ή εκπνέει. 1.12 Μισθώσεις Ο Όµιλος και η Εταιρία συνάπτουν συµβάσεις επί παγίων είτε ως µισθωτές είτε ως εκµισθωτές. Κατά την έναρξη ισχύος της σύµβασης, ο Όµιλος και η Εταιρία αξιολογεί εάν η σύµβαση αποτελεί ή εµπεριέχει µία µίσθωση. Εάν η σύµβαση παραχωρεί ένα δικαίωµα για τον έλεγχο της χρήσης ενός αναγνωρίσιµου περιουσιακού στοιχείου για ένα χρονικό διάστηµα µε αντάλλαγµα κάποιο τίµηµα, τότε η σύµβαση αποτελεί ή εµπεριέχει µία µίσθωση. Η διάρκεια της µίσθωσης προσδιορίζεται ως η αµετάκλητη χρονική περίοδος της µίσθωσης σε συνδυασµό µε κάθε επιπλέον χρονική περίοδο για την οποία ο µισθωτής έχει το δικαίωµα να παρατείνει τη µίσθωση του περιουσιακού στοιχείου, εφόσον είναι σχεδόν βέβαιο ότι ο µισθωτής θα ασκήσει το δικαίωµα αυτό, και κάθε επιπλέον χρονική περίοδο για την οποία ο µισθωτής έχει το δικαίωµα να υπαναχωρήσει από τη σύµβαση, εφόσον είναι σχεδόν βέβαιο ότι ο µισθωτής δεν θα ασκήσει το δικαίωµα αυτό. Μετά την έναρξη της µισθωτικής περιόδου,µε την επέλευση σηµαντικού γεγονότος ή σηµαντικής µεταβολής των συνθηκών που εµπίπτουν στον έλεγχο του, ο Όµιλος και η Εταιρία, ως µισθωτής, επανεκτιµά τη διάρκεια µίσθωσης. Ο Όµιλος και η Εταιρία, είτε ως εκµισθωτής είτε ως µισθωτής, αναθεωρεί τη διάρκεια µίσθωσης εάν επέλθει µεταβολή στην αµετάκλητη χρονική περίοδο της µίσθωσης. α) Όταν η Εταιρία και ο Όµιλος είναι εκµισθωτές Όταν οι κίνδυνοι και τα οφέλη που συνοδεύουν την κυριότητα των παγίων που εκµισθώνονται µεταφέρονται στον µισθωτή, τότε οι αντίστοιχες συµβάσεις χαρακτηρίζονται ως χρηµατοδοτικές µισθώσεις. Όλες οι υπόλοιπες συµβάσεις µίσθωσης χαρακτηρίζονται ως λειτουργικές µισθώσεις. Χρηµατοδοτικές µισθώσεις: Στις περιπτώσεις συµβάσεων χρηµατοδοτικής µίσθωσης, στις οποίες η Εταιρία λειτουργεί ως εκµισθωτής, το συνολικό ποσό των µισθωµάτων που προβλέπει η σύµβαση µισθώσεως καταχωρείται στην κατηγορία δάνεια και απαιτήσεις κατά πελατών. Η διαφορά, µεταξύ της παρούσας αξίας (καθαρή επένδυση) των µισθωµάτων και του συνολικού ποσού των µισθωµάτων, αναγνωρίζεται ως µη δεδουλευµένος τόκος και εµφανίζεται αφαιρετικά των απαιτήσεων. Οι εισπράξεις των µισθωµάτων µειώνουν τη συνολική απαίτηση από µισθώµατα, ενώ το χρηµατοοικονοµικό έσοδο αναγνωρίζεται µε τη µέθοδο των δεδουλευµένων. Οι απαιτήσεις από χρηµατοδοτικές µισθώσεις εξετάζονται για αποµείωση της αξίας τους, σύµφωνα µε τη διαδικασία που ισχύει για τις απαιτήσεις κατά πελατών. Λειτουργικές µισθώσεις: Στις περιπτώσεις λειτουργικών µισθώσεων, η Εταιρεία ή οι Εταιρίες του Οµίλου που λειτουργεί ως εκµισθωτής παρακολουθεί το µισθωµένο πάγιο ως στοιχείο ενεργητικού, διενεργώντας αποσβέσεις µε βάση την ωφέλιµη ζωή του. Τα ποσά των µισθωµάτων, που αντιστοιχούν στη χρήση του µισθωµένου παγίου, αναγνωρίζονται ως έσοδα, στην κατηγορία λοιπά έσοδα, µε τη µέθοδο των δεδουλευµένων. 51 Σηµειώνεται ότι όλες οι συµβάσεις µίσθωσης που έχουν συνάψει ο Όµιλος και η Εταιρία χαρακτηρίζονται ως λειτουργικές. β) Όταν η Εταιρία και ο Όµιλος είναι µισθωτές Ο Όµιλος και η Εταιρία, ως µισθωτής, για όλες τις µισθώσεις αναγνωρίζει κατά την ηµεροµηνία έναρξης της µισθωτικής περιόδου ένα στοιχείο ενεργητικού µε δικαίωµα χρήσης και µία υποχρέωση από τη µίσθωση. Το στοιχείο ενεργητικού µε δικαίωµα χρήσης αρχικά αναγνωρίζεται στο κόστος, που περιλαµβάνει το ποσό της αρχικής αναγνώρισης της υποχρέωσης µίσθωσης, τυχόν αρχικά άµεσα έξοδα και την εκτίµηση της υποχρέωσης για τυχόν έξοδα αποκατάστασης του περιουσιακού στοιχείου, µείον οποιαδήποτε κίνητρα µίσθωσης έχουν εισπραχθεί. Μετά την αρχική αναγνώριση, τα στοιχεία ενεργητικού µε δικαίωµα χρήσης αποτιµώνται στο κόστος µειωµένο µε τις τυχόν συσσωρευµένες αποσβέσεις και ζηµίες αποµείωσης και προσαρµοσµένο κατά την τυχόν επανεκτίµηση της υποχρέωσης από τη µίσθωση. Οι αποσβέσεις διενεργούνται σύµφωνα µε τη σταθερή µέθοδο από την ηµεροµηνία έναρξης της µισθωτικής περιόδου έως το τέλος της ωφέλιµης ζωής του στοιχείου ενεργητικού µε δικαίωµα χρήσης ή έως το τέλος της διάρκειας µίσθωσης, αναλόγως µε το ποια ηµεροµηνία προηγείται. Τα στοιχεία ενεργητικού µε δικαίωµα χρήσης εξετάζονται σε κάθε ηµεροµηνία σύνταξης των οικονοµικών καταστάσεων για ενδείξεις αποµείωσης και αν έχουν υποστεί αποµείωση προσαρµόζονται στην ανακτήσιµη αξία τους µε ισόποση επιβάρυνση των αποτελεσµάτων (σηµείωση 1.8). Για τις βραχυπρόθεσµες µισθώσεις (η διάρκεια της µίσθωσης κατά την ηµεροµηνία έναρξης της µισθωτικής περιόδου ισούται µε 12 ή µε λιγότερους µήνες) και τις µισθώσεις στις οποίες το υποκείµενο περιουσιακό στοιχείο έχει χαµηλή αξία (χαµηλότερη των Ευρώ 5.000 όταν είναι καινούριο) ο Όµιλος και η Εταιρία δεν αναγνωρίζει στοιχείο ενεργητικού µε δικαίωµα χρήσης και υποχρέωση από τη µίσθωση, ενώ αντίθετα αναγνωρίζει τα µισθώµατα των εν λόγω µισθώσεων ως έξοδα µε την ευθεία µέθοδο για όλη τη διάρκεια της µίσθωσης. Η υποχρέωση από τη µίσθωση αρχικά αποτιµάται ως η παρούσα αξία των µισθωµάτων που είναι ανεξόφλητα κατά την ηµεροµηνία αυτή, µείον τυχόν εισπρακτέα κίνητρα µίσθωσης. Τα µισθώµατα αποτελούνται από τις καταβολές µισθωµάτων για σταθερά µισθώµατα και µεταβλητά µισθώµατα που εξαρτώνται από έναν δείκτη (για παράδειγµα ∆ΤΚ) ή ένα επιτόκιο και προεξοφλούνται µε το οριακό επιτόκιο δανεισµού του µισθωτή. Για τον προσδιορισµό του οριακού επιτοκίου δανεισµού (IBR) χρησιµοποιείται ως επιτόκιο αναφοράς το επιτόκιο του εξασφαλισµένου δανεισµού της Εταιρίας (secured funding) κάνοντας προσαρµογή για τα διαφορετικά νοµίσµατα και λαµβάνοντας υπόψη τις αποδόσεις των κυβερνητικών οµολόγων, όπου υπάρχουν. Μετά την ηµεροµηνία έναρξης της µισθωτικής περιόδου, η υποχρέωση από τη µίσθωση µειώνεται µε τις καταβολές των µισθωµάτων, αυξάνεται µε το χρηµατοοικονοµικό έξοδο και επανεκτιµάται για τυχόν επανεκτιµήσεις ή τροποποιήσεις της µίσθωσης. Τα στοιχεία ενεργητικού µε δικαίωµα χρήσης περιλαµβάνονται στην κατηγορία Ενσώµατα πάγια στοιχεία (ιδιοχρησιµοποιούµενα). Στις περιπτώσεις που ο Όµιλος και η Εταιρία λειτουργεί ως υπεκµισθωτής µε λειτουργική µίσθωση τα στοιχεία ενεργητικού µε δικαίωµα χρήσης που αφορούν στην κύρια σύµβαση περιλαµβάνονται στην κατηγορία Επενδύσεις σε ακίνητα. 1.13 Ταµειακά διαθέσιµα και ισοδύναµα Για σκοπούς κατάρτισης της κατάστασης Ταµειακών Ροών ως ταµειακά διαθέσιµα και ισοδύναµα ορίζονται: α) το ταµείο β) οι καταθέσεις όψεως γ) οι καταθέσεις προθεσµίας (βραχυπρόθεσµης διαρκείας) Ο Οµιλος και η Εταιρία θεωρούν ως καταθέσεις προθεσµίας βραχυπρόθεσµης διάρκειας αυτές που έχουν ηµεροµηνία λήξης εντός τριών µηνών από την ηµεροµηνία σύνταξης των οικονοµικών καταστάσεων. 52 1.14 Παροχές στο προσωπικό κατά τη συνταξιοδότηση Προγράµµατα καθορισµένων συνεισφορών Οι παροχές του προσωπικού της Εταιρίας, µετά την αποχώρησή του από την εργασία, καλύπτονται από το ΕΦΚΑ. Η Εταιρία και το προσωπικό συνεισφέρουν σε αυτό σε µηνιαία βάση. Για τις θυγατρικές εταιρίες Alpha Real Estate Services S.R.L., Alpha Real Estate Bulgaria E.O.O.D και Alpha Real Estate Services L.L.C. η συνταξιοδότηση του προσωπικού µετά την αποχώρησή του καλύπτεται από τα ασφαλιστικά ταµεία κάθε χώρας. Η Εταιρία δεν έχει περαιτέρω υποχρέωση να καταβάλει επιπλέον εισφορές σε περίπτωση που ο φορέας αυτός δεν έχει τα απαραίτητα περιουσιακά στοιχεία για την κάλυψη των παροχών που σχετίζονται µε την υπηρεσία του προσωπικού στο τρέχον ή σε παρελθόντα έτη. Οι εισφορές που καταβάλει η Εταιρία αναγνωρίζονται στις αµοιβές προσωπικού µε βάση την αρχή των δεδουλευµένων. Το προσωπικό είναι ασφαλισµένο µε πρόσθετο οµαδικό ασφαλιστήριο συνταξιοδότησης και ιατροφαρµακευτικής περίθαλψης. Οι δαπάνες για τα συγκεκριµένα ασφαλιστήρια συµβόλαια καλύπτονται από την Εταιρία και καταχωρούνται στην κατάσταση αποτελεσµάτων χρήσης. Προγράµµατα καθορισµένων παροχών Επιπρόσθετα, σύµφωνα µε το ελληνικό εργατικό δίκαιο, οι εργαζόµενοι δικαιούνται αποζηµίωσης στην περίπτωση εξόδου από την υπηρεσία, το ύψος της οποίας εξαρτάται από το ύψος των αποδοχών τους, την προϋπηρεσία τους στην Εταιρία και την αιτία εξόδου τους από την υπηρεσία (απόλυση ή συνταξιοδότηση). Στην περίπτωση παραίτησης ή δικαιολογηµένης απόλυσης, το δικαίωµα αυτό δεν υφίσταται. Το πληρωτέο ποσό κατά τη συνταξιοδότηση ανέρχεται στο 40% του ποσού που καταβάλλεται σε περίπτωση αναιτιολόγητης απόλυσης. Η υποχρέωση της Εταιρίας από το ανωτέρω πρόγραµµα καθορισµένων παροχών συνταξιοδότησης υπολογίζεται ως η παρούσα αξία των αναµενόµενων µελλοντικών πληρωµών που θα απαιτηθούν για το διακανονισµό της υποχρέωσης που απορρέει από τις υπηρεσίες της τρέχουσας και των προηγούµενων περιόδων. Για τον προσδιορισµό της υποχρέωσης χρησιµοποιείται η αναλογιστική µέθοδος της Προβλεπόµενης Πιστωτικής Μονάδας (projected unit credit) ενώ ως επιτόκιο προεξόφλησης χρησιµοποιείται η απόδοση οµολόγων υψηλής πιστοληπτικής αξιολόγησης µε ηµεροµηνίες λήξης που προσεγγίζουν περίπου τα χρονικά όρια της υποχρέωσης της Εταιρίας. Ο τόκος επί της υποχρέωσης καθορισµένων παροχών προσδιορίζεται από τον πολλαπλασιασµό της υποχρέωσης µε το επιτόκιο που χρησιµοποιείται για τον υπολογισµό της παρούσας αξίας της υποχρέωσης, όπως το επιτόκιο αυτό προσδιορίζεται στην αρχή της περιόδου και αφού ληφθούν υπόψη οι όποιες µεταβολές στην υποχρέωση. Ο τόκος αυτός καθώς τα λοιπά έξοδα που σχετίζονται µε το πρόγραµµα καθορισµένων παροχών, εκτός από τα αναλογιστικά κέρδη και ζηµίες, καταχωρούνται στις αµοιβές προσωπικού. Αναλυτικότερα στην Κατάσταση Αποτελεσµάτων αναγνωρίζεται το κόστος υπηρεσίας το οποίο αποτελείται από: • • • το τρέχον κόστος υπηρεσίας, το οποίο είναι η αύξηση στην παρούσα αξία της υποχρέωσης καθορισµένων παροχών που προέρχεται από την απασχόληση εργαζοµένου κατά την τρέχουσα περίοδο, το κόστος υπηρεσίας παρελθόντων ετών, το οποίο είναι η µεταβολή στην παρούσα αξία της υποχρέωσης καθορισµένων παροχών που προέρχεται από υπηρεσία του εργαζοµένου σε προηγούµενη περίοδο και η οποία µεταβολή είναι αποτέλεσµα της εισαγωγής νέων ή της µεταβολής υφιστάµενων µακροπρόθεσµων παροχών στους εργαζοµένους ή µίας περικοπής δηλαδή µίας σηµαντικής µείωσης του αριθµού των εργαζοµένων που συµµετέχουν στο πρόγραµµα και τα κέρδη και τις ζηµίες σε περίπτωση διακανονισµού. 53 Το κόστος από την υπηρεσία παρελθόντων ετών, ειδικότερα, αναγνωρίζεται άµεσα στα αποτελέσµατα χρήσεως, κατά την προγενέστερη από τις δύο ηµεροµηνίες: • • τη χρονική περίοδο που το πρόγραµµα αναθεωρείται ή περικόπτεται και όταν αναγνωρίζονται οι σχετικές προβλέψεις ενός προγράµµατος αναδιάρθρωσης (βάσει του ∆.Λ.Π. 37) ή όταν αναγνωρίζονται οι παροχές εξόδου από την υπηρεσία. Αντίστοιχα, η αναγνώριση του κέρδους ή της ζηµίας σε περίπτωση διακανονισµού πραγµατοποιείται κατά την ηµεροµηνία που πραγµατοποιείται ο διακανονισµός.Τα αναλογιστικά κέρδη και ζηµίες, τα οποία προέρχονται από αυξήσεις ή µειώσεις της παρούσας αξίας της υποχρέωσης καθορισµένων παροχών εξαιτίας µεταβολών στις αναλογιστικές υποθέσεις, αναγνωρίζονται απευθείας στην καθαρή θέση και δεν αναταξινοµούνται ποτέ στα αποτελέσµατα. 1.15 Προβλέψεις, ενδεχόµενες υποχρεώσεις και απαιτήσεις Προβλέψεις αναγνωρίζονται όταν η Εταιρία και ο Όµιλος έχουν παρούσες υποχρεώσεις νοµικά ή µε άλλο τρόπο τεκµηριωµένες ως αποτέλεσµα παρελθόντων γεγονότων, είναι πιθανή η εκκαθάρισή τους µέσω εκροών πόρων και η εκτίµηση του ακριβούς ποσού της υποχρεώσεως µπορεί να πραγµατοποιηθεί µε αξιοπιστία. Το ποσό που αναγνωρίζεται ως πρόβλεψη είναι ίσο µε την καλύτερη δυνατή εκτίµηση της δαπάνης που απαιτείται για να διακανονιστεί η παρούσα δέσµευση κατά την ηµεροµηνία συντάξεως των οικονοµικών καταστάσεων. Στην περίπτωση που η επίδραση της διαχρονικής αξίας του χρήµατος είναι ουσιώδης, το ποσό της πρόβλεψης ισούται µε την παρούσα αξία της δαπάνης που αναµένεται να απαιτηθεί για το διακανονισµό της υποχρέωσης. Οι προβλέψεις επισκοπούνται κατά τις ηµεροµηνίες συντάξεως των οικονοµικών κατά-στάσεων και προσαρµόζονται προκειµένου να αντανακλούν τις βέλτιστες τρέχουσες εκτιµήσεις. Η Εταιρία και Όµιλος δεν αναγνωρίζουν στον ισολογισµό ενδεχόµενες υποχρεώσεις, οι οποίες συνιστούν: πιθανές δεσµεύσεις που προκύπτουν από γεγονότα του παρελθόντος και των οποίων η ύπαρξη θα επιβεβαιωθεί µόνο από την πραγµατοποίηση ή µη ενός ή περισσοτέρων αβέβαιων µελλοντικών γεγονότων που δεν εµπίπτουν ολοκληρωτικά στον έλεγχό τους, ή • παρούσες δεσµεύσεις που ανακύπτουν από γεγονότα του παρελθόντος και που δεν αναγνωρίζονται διότι: − δεν είναι πιθανό ότι µια εκροή πόρων που ενσωµατώνει οικονοµικά οφέλη θα απαιτηθεί για να διακανονισθεί η υποχρέωση, ή − το ποσό της δεσµεύσεως δεν µπορεί να αποτιµηθεί µε επαρκή αξιοπιστία. • Η Εταιρία και ο Όµιλος περιλαµβάνουν στις οικονοµικές καταστάσεις γνωστοποιήσεις για τις ενδεχόµενες υποχρεώσεις λαµβάνοντας υπόψη τη σηµαντικότητά τους. Οι ενδεχόµενες απαιτήσεις δεν αναγνωρίζονται στις οικονοµικές καταστάσεις αλλά γνωστοποιούνται εφόσον η εισροή οικονοµικών ωφελειών είναι πιθανή. 1.16 Έσοδα Τα έσοδα αναγνωρίζονται στο βαθµό που το οικονοµικό όφελος αναµένεται να εισρεύσει στην Εταιρία και στον Όµιλο και το ύψος τους µπορεί αξιόπιστα να µετρηθεί. Η αναγνώριση των εσόδων γίνεται ως εξής: α) Παροχή υπηρεσιών Τα έσοδα από παροχή υπηρεσιών λογίζονται µε βάση το στάδιο της ολοκλήρωσης της υπηρεσίας. 54 β) Έσοδα από τόκους Οι τόκοι έσοδα λογίζονται µε βάση την αρχή του δεδουλευµένου και την µέθοδο του πραγµατικού επιτοκίου. γ) Έσοδα από ενοίκια Τα ενοίκια λογίζονται κάθε µήνα µε βάση την αρχή του δεδουλευµένου και τους όρους που αναφέρονται στα µισθωτήρια συµβόλαια. 1.17 Μετοχικό κεφάλαιο Οι µετοχές καταχωρούνται στα ίδια κεφάλαια όταν δεν υπάρχει καµία υποχρέωση να µεταβιβαστούν µετρητά ή άλλα περιουσιακά στοιχεία. Τα έξοδα που πραγµατοποιούνται για την αύξηση του µετοχικού κεφαλαίου, εκτός από τις περιπτώσεις συνένωσης επιχειρήσεων, απεικονίζονται αφαιρετικά του λογαριασµού Αποτελέσµατα εις νέον µειωµένα κατά το φόρο εισοδήµατος που αναλογεί σε αυτά. 1.18 Μερίσµατα Τα µερίσµατα που αναλογούν στις κοινές µετοχές, αναγνωρίζονται ως υποχρέωση κατά την περίοδο στην οποία εγκρίνονται από τη Γενική Συνέλευση των Μετόχων της Εταιρίας και µειώνουν τον λογαριασµό «Αποτελέσµατα εις νέον». 1.19 Πληροφόρηση κατά λειτουργικούς τοµείς Ο καθορισµός των λειτουργικών τοµέων καθώς και η µέτρηση των µεγεθών τους βασίζονται στην πληροφόρηση που λαµβάνει η Γενική ∆ιεύθυνση της Εταιρίας η οποία είναι υπεύθυνη για την κατανοµή των πόρων και την αξιολόγηση της αποδοτικότητας των τοµέων δραστηριότητας της Εταιρίας και του Οµίλου. Σύµφωνα µε τα ανωτέρω και µε δεδοµένη την υφιστάµενη διοικητική δοµή και διάρθρωση των εργασιών της Εταιρίας και του Οµίλου, έχουν οριστεί οι ακόλουθοι λειτουργικοί τοµείς: • Τοµέας παροχής υπηρεσιών • Τοµέας εκµετάλλευσης ακινήτων Οι µέθοδοι αποτίµησης των µεγεθών των λειτουργικών τοµέων για σκοπούς πληροφόρησης της ∆ιοίκησης δεν διαφοροποιούνται από τις αντίστοιχες µεθόδους που επιβάλλουν τα ∆ιεθνή Πρότυπα Χρηµατοοικονοµικής Πληροφορήσεως. Αναλυτικά στοιχεία για τους λειτουργικούς τοµείς παρατίθενται στη σηµείωση 32. 1.20 Ορισµός συνδεδεµένων µερών Σύµφωνα µε το ∆ΛΠ 24, συνδεδεµένα µέρη για την Εταιρία και τον Όµιλο θεωρούνται: α) η µητρική τους εταιρία Alpha Bank και νοµικά πρόσωπα τα οποία συνιστούν για την Εταιρία ή τη µητρική της Alpha Bank: • θυγατρικές εταιρίες, • κοινοπραξίες, • συγγενείς εταιρίες • τυχόν πρόγραµµα καθορισµένων παροχών, εν προκειµένω το Ταµείο Αλληλοβοήθειας Προσωπικού Alpha Τραπέζης Πίστεως. β) το Ταµείο Χρηµατοπιστωτικής Σταθερότητας καθώς και οι θυγατρικές του εταιρίες διότι στα πλαίσια του Ν.3864/2010 το Ταµείο Χρηµατοπιστωτικής Σταθερότητας απέκτησε συµµετοχή στο ∆ιοικητικό Συµβούλιο αλλά και σε σηµαντικές Επιτροπές της Alpha Bank και κατά συνέπεια θεωρείται ότι ασκεί σηµαντική επιρροή σε αυτή. 55 γ) Τα βασικά διοικητικά στελέχη της Εταιρίας και στενά συγγενικά πρόσωπα αυτών καθώς και τα νοµικά πρόσωπα που ανήκουν ή ελέγχονται από αυτά µε ποσοστό ανώτερο του 20%. Τα βασικά διοικητικά στελέχη αποτελούνται από όλα τα µέλη του ∆ιοικητικού Συµβουλίου της Εταιρίας, τα µέλη του ∆ιοικητικού Συµβουλίου και της Εκτελεστικής Επιτροπής της Alpha Bank, ενώ ως στενά συγγενικά τους πρόσωπα θεωρούνται οι σύζυγοι καθώς και οι συγγενείς α’ βαθµού αυτών και τα εξαρτώµενα µέλη αυτών και των συζύγων τους 1.21 Συγκριτικά στοιχεία Η Εταιρία για την παρουσίαση των οικονοµικών καταστάσεων της χρήσης που έληξε την 31.12.2019 χρησιµοποίησε συγκριτικά στοιχεία των οικονοµικών καταστάσεων της 31.12.2018. Όπου κρίνεται απαραίτητο, τα συγκριτικά στοιχεία της προηγουµένης χρήσης αναπροσαρµόζονται για να καλύψουν αλλαγές στην παρουσίαση της τρεχούσης χρήσης. ∆εν υπήρξε αναµόρφωση των κονδυλίων της χρήσεως που έληξε την 31.12.2018. 1.22 Σηµαντικές λογιστικές κρίσεις και κυριότερες πηγές αβεβαιότητας των εκτιµήσεων Ο Όµιλος και η Εταιρία, στα πλαίσια εφαρµογής των λογιστικών τους αρχών και της σύνταξης οικονοµικών καταστάσεων σύµφωνα µε τα ∆.Π.Χ.Π προβαίνει σε κρίσεις που ενδέχεται να επηρεάσουν σηµαντικά τα ποσά που αναγνωρίζονται στις οικονοµικές καταστάσεις. Οι κρίσεις αυτές σχετίζονται µε τα ακόλουθα: Κύριες πηγές αβεβαιότητας των εκτιµήσεων Πολλές από τις κρίσεις που υιοθετεί η ο Όµιλος και η Εταιρία, από τη φύση τους, υπόκεινται σε τεχνικές µεθόδους εκτιµήσεων, σε παραδοχές αποτιµήσεων και σε άλλες αξιολογήσεις. Κατωτέρω παρατίθενται οι κυριότερες πηγές αβεβαιότητας των εκτιµήσεων που ο Όµιλος και η Εταιρία έχει χρησιµοποιήσει στο πλαίσιο εφαρµογής των λογιστικών αρχών και που ενέχουν σηµαντικό κίνδυνο να προκαλέσουν ουσιώδεις προσαρµογές στις λογιστικές αξίες των περιουσιακών στοιχείων και των υποχρεώσεων στην επόµενη οικονοµική περίοδο: (α) εύλογη αξία των επενδύσεων σε ακίνητα Οι εκτιµήσεις της εύλογης αξίας των επενδύσεων σε ακίνητα βασίζονται σε εκτιµήσεις που πραγµατοποιούνται από ανεξάρτητους πιστοποιηµένους εκτιµητές στο τέλος κάθε χρήσης. Οι εκτιµήσεις αυτές πραγµατοποιούνται µε βάση δεδοµένα από διάφορες πηγές, που περιλαµβάνουν τρέχουσες τιµές και προεξόφληση µελλοντικών ταµειακών ροών, που πηγάζουν από τους όρους των εν ισχύ µισθωµάτων και άλλων συµβολαίων καθώς και από (όπου είναι εφικτό) εξωτερικά στοιχεία όπως, τρέχουσες τιµές ενοικίασης παρεµφερών ακινήτων. (β) αποµείωση συµµετοχών σε θυγατρικές Ο Όµιλος και η Εταιρία εξετάζει σε ετήσια βάση αν υπάρχουν τυχόν ενδείξεις αποµείωσης συµµετοχών σε θυγατρικές και όπου συντρέχει περίπτωση, γίνεται εκτίµηση της ανακτήσιµης αξίας του περιουσιακού στοιχείου έτσι ώστε να καθοριστεί το ύψος της ζηµίας αποµείωσης της αξίας του. Η εκτίµηση αυτή βασίζεται στην καθαρή θέση της εταιρίας. (γ) προβλέψεις και ενδεχόµενες υποχρεώσεις Ο Όµιλος και η Εταιρία παρακολουθεί τις εκκρεµείς δικαστικές υποθέσεις και τις οικονοµικές επιπτώσεις που πιθανόν να έχουν στις οικονοµικές καταστάσεις µε βάση τις εκτιµήσεις των νοµικών συµβούλων. Οι νοµικοί σύµβουλοι θεωρούν ότι δεν θα τελεσιδικήσουν κατά του 56 Οµίλου σηµαντικού ποσού αγωγές και ως εκ τούτου η Εταιρία δεν έχει προβεί σε σχηµατισµό πρόβλεψης εις βάρος των συνολικών εσόδων. 2. Έσοδα από παροχή υπηρεσιών Εκτιµήσεις ακινήτων ∆ιαχείριση ακινήτων Σύνολο ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ______________________________________________________ Από 1 Ιανουαρίου έως Από 1 Ιανουαρίου έως 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 _____________________________________________________ 7.057.376 5.365.905 6.242.059 5.365.905 6.653.140 6.427.259 4.628.700 4.111.219 13.710.516 11.793.164 10.870.759 9.477.124 Η µεταβολή των εσόδων από παροχή υπηρεσιών προέρχεται κυρίως από την αύξηση των εσόδων από εκτιµήσεις ακινήτων. 3. Έσοδα από εκµίσθωση ακινήτων ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ____________________________________________ Από 1 Ιανουαρίου έως Από 1 Ιανουαρίου έως 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 ____________________________________________________________ Ενοίκια από όµιλο ALPHA BANK 2.499.921 2.477.021 2.499.921 2.477.021 Ενοίκια από τρίτους _191.376 _252.527 _190.456 _251.607 Σύνολο 2.691.297 2.729.548 2.690.377 2.728.628 Η Εταιρία έχει στην ιδιοκτησία της ακίνητα τα οποία εκµισθώνει στην Alpha Bank και σε τρίτους. Η θυγατρική εταιρία Alpha Real Estate Bulgaria E.O.O.D έχει στην ιδιοκτησία της ακίνητο το οποίο το έτος 2019 παρέµεινε κενό. Η θυγατρική εταιρία Chardash Trading EOOD µετά την απόφαση του Εφετείου Σόφιας (σηµείωση 31α) δεν έχει στην κυριότητα της ακίνητα. Η θυγατρική εταιρία Alpha Real Estate Services S.R.L. δεν έχει στην κατοχή της ακίνητα. Η θυγατρική εταιρία Alpha Real Estate Services L.L.C. δεν έχει στην κατοχή της ακίνητα. Η Εταιρία και ο Όµιλος εκµισθώνουν ακίνητα µε µακροχρόνιες λειτουργικές µισθώσεις. Το σύνολο των ελαχίστων µελλοντικών µισθωµάτων που αναµένεται να εισπραχθούν αναλύεται στην σηµείωση 31γ. 4. Αµοιβές και έξοδα προσωπικού ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ _____________________________________________ Μισθοί Εργοδοτικές εισφορές Λοιπές επιβαρύνσεις Έξοδα από πρόγραµµα καθορισµένων παροχών (σηµείωση 24) Σύνολο Από 1 Ιανουαρίου έως Από 1 Ιανουαρίου έως 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 _____________________________________________________________ 4.562.144 4.187.674 3.467.115 3.267.466 854.786 695.405 793.727 650.798 303.033 240.003 242.592 215.041 _206.835 5.926.798 __19.811 5.142.893 57 _206.835 4.710.269 __19.811 4.153.116 Ο αριθµός του απασχολούµενου προσωπικού στις 31.12.2019 ήταν στον Όµιλο 135 άτοµα και στην Εταιρία 104 άτοµα. Στις 31.12.2018 ο αριθµός προσωπικού ήταν για τον Όµιλο 129 άτοµα και για την Εταιρία 101 άτοµα. Η µεταβολή στις αποδοχές και στις εργοδοτικές εισφορές οφείλεται κυρίως σε αύξηση του αριθµού των απασχολουµένων. 5. Αµοιβές τρίτων ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ _____________________________________________ ∆ικηγόροι Μηχανικοί - εκτιµητές Λοιποί Σύνολο Από 1 Ιανουαρίου έως Από 1 Ιανουαρίου έως 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 _____________________________________________________________ 669.709 209.761 182.525 158.372 1.675.254 1.577.941 1.263.144 1.262.430 684.426 629.403 318.986 316.239 3.029.389 2.417.105 1.764.655 1.737.041 6. Λοιπά γενικά και διοικητικά έξοδα ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ Από 1 Ιανουαρίου έως 31.12.2019 31.12.2018 Ενοίκια Ασφάλιστρα Επισκευές και συντηρήσεις Λοιπές παροχές τρίτων Ενιαίος φόρος ιδιοκτησίας ακινήτων Χαρτόσηµο µισθωµάτων Λοιποί φόροι τέλη Έξοδα µετακινήσεων Γραφική ύλη Έξοδα µετοχολογίου Κοινόχρηστες δαπάνες Έξοδα ελέγχου ορκωτών ελεγκτών Συνδροµές Λοιπά έξοδα Ενιαίος φόρος ιδιοκτησίας ακινήτων προηγούµενων χρήσεων Σύνολο Από 1 Ιανουαρίου έως 31.12.2019 31.12.2018 113.521 264.609 230.162 40.848 289.572 29.127 228.126 148.145 25.965 213.917 158.744 289.925 44.829 8.637 143.800 34.439 8.217 171.988 271.137 46.407 207.224 148.849 30.297 7.418 130.244 289.925 44.829 6.604 143.800 25.423 8.217 92.322 271.137 46.407 205.110 148.849 21.777 7.418 93.416 62.254 14.501 707.867 74.833 43.680 18.272 978.081 93.416 53.962 14.501 550.248 74.833 43.680 18.272 852.035 45.492 89.806 45.492 89.806 1.990.251 2.648.574 1.663.914 2.259.673 Στα «Λοιπά έξοδα» περιλαµβάνονται αµοιβές ∆ιοικητικού Συµβουλίου οι οποίες για τον Όµιλο και την Εταιρία ανήλθαν για το έτος 2019 στο ποσό των Ευρώ 376 χιλ. (2018: Ευρώ 367 χιλ.). 7. Αποσβέσεις 58 ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ____________________________________________ Από 1 Ιανουαρίου έως Από 1 Ιανουαρίου έως 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 ____________________________________________________________ Αποσβέσεις ιδιοχρησιµοποιούµενων παγίων-κτήρια & Λοιπός Εξοπλισµός (σηµείωση 14) Αποσβέσεις δικαιωµάτων χρήσης (σηµείωση 14) Αποσβέσεις επενδύσεων σε ακίνητα (σηµείωση 15) Αποσβέσεις άυλων στοιχείων (σηµείωση 16) Σύνολο 96.327 88.530 67.508 58.011 130.660 - 103.264 - 449.658 441.861 440.808 433.012 _12.421 689.066 _10.939 541.330 _9.923 621.503 _9.582 500.605 8. Χρηµατοοικονοµικά έσοδα ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ____________________________________________ Από 1 Ιανουαρίου έως Από 1 Ιανουαρίου έως 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 ____________________________________________________________ Πιστωτικοί τόκοι προθεσµιακών καταθέσεων Πιστωτικοί τόκοι λοιπών καταθέσεων Σύνολο 376.174 _1.227 377.401 430.981 1.138 432.119 366.841 _1.227 368.068 423.120 _1.138 424.258 Οι πιστωτικοί τόκοι προέρχονται από βραχυπρόθεσµες επενδύσεις. 9. Πρόβλεψη αποµείωσης συµµετοχής σε θυγατρικές εταιρίες Στα πλαίσια ελέγχου αποµείωσης του κόστους συµµετοχής σε θυγατρικές, η Εταιρία αναγνώρισε κατά την 31.12.2019 ζηµία ύψους Ευρώ 1.413.251 (2018: ζηµία Ευρώ 367.518) για την αποµείωση της θυγατρικής εταιρίας Chardash Trading E.O.O.D. στην ανακτήσιµη αξία της η οποία αποτιµήθηκε στο ποσό των Ευρώ 17.013.870 στις 31.12.2019 (2018: Ευρώ 18.427.120). 10. Λοιπές προβλέψεις Οι λοιπές προβλέψεις ποσού Ευρώ 763 χιλ. αφορούν (α) σχηµατισθείσα πρόβλεψη δικαστικών εξόδων της θυγατρικής εταιρίας Chardash Trading E.O.O.D. ποσού Ευρώ 782 χιλ. βάσει τελεσίδικης δικαστικής απόφαση του Βουλγαρικού Ακυρωτικού, (β) µείωση πρόβλεψης της θυγατρικής εταιρίας Alpha Real Estate Services SRL ποσού Ευρώ 19 χιλ.. 11. Ζηµίες αποµείωσης και προβλέψεις για την κάλυψη πιστωτικού κινδύνου 59 ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ____________________________________________ Από 1 Ιανουαρίου έως Από 1 Ιανουαρίου έως 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 ____________________________________________________________ Ζηµιές αποµειώσεως και προβλέψεις για την κάλυψη πιστωτικού κινδύνου απαιτήσεων (137.777) Ζηµιές αποµειώσεως και προβλέψεις για την κάλυψη πιστωτικού κινδύνου προθεσµιακών καταθέσεων (7.649) Σύνολο (145.426) (86.277) (137.777) (86.277) 20.124 (66.153) (7.649) (145.426) 20.124 (66.153) 12. Φόρος εισοδήµατος Τα κέρδη από επιχειρηµατική δραστηριότητα για τις θυγατρικές εταιρίες φορολογούνται στη χώρα της εκάστοτε εταιρίας ως εξής: Βουλγαρία 10% Ρουµανία 16% Κύπρος 12,5% Με το άρθρο 22 του Νόµου 4646/12.12.2019 «Φορολογική µεταρρύθµιση µε αναπτυξιακή διάσταση για την Ελλάδα του αύριο», µειώνεται ο φορολογικός συντελεστής των κερδών από επιχειρηµατική δραστηριότητα που αποκτούν τα νοµικά πρόσωπα και οι νοµικές οντότητες, σε 24% για τα εισοδήµατα του φορολογικού έτους 2019 και εφεξής. Με το άρθρο 22 του ιδίου νόµου, απαλλάσσεται από το φόρο εισοδήµατος, το εισόδηµα που προκύπτει από την υπεραξία µεταβίβασης τίτλων συµµετοχής σε νοµικό πρόσωπο φορολογικό κάτοικο κράτους-µέλους Ε.Ε. που εισπράττει ένα νοµικό πρόσωπο που είναι φορολογικός κάτοικος Ελλάδας, εάν το νοµικό πρόσωπο του οποίου οι τίτλοι µεταβιβάζονται πληροί τις οριζόµενες από τον νόµο προϋποθέσεις. Τα εισοδήµατα αυτά δε φορολογούνται κατά τη διανοµή ή κεφαλαιοποίηση των κερδών αυτών. Τυχόν ζηµιές αποτίµησης συµµετοχών που έχουν αναγνωρισθεί µέχρι 31.12.2019, εκπίπτουν από τα ακαθάριστα έσοδα κατά το χρόνο µεταβίβασής τους. Η διάταξη έχει εφαρµογή για τα εισοδήµατα που αποκτώνται από 1.7.2020 και µετά. Επίσης, για τα µερίσµατα τα οποία καταβάλλονται από 1.1.2020 και εφεξής, ο συντελεστής παρακράτησης µειώνεται σε 5% από 10%. Ο φόρος εισοδήµατος της κατάστασης αποτελεσµάτων αναλύεται στον πίνακα που ακολουθεί: ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ____________________________________________ Τρέχων φόρος ∆ιαφορές φόρου εισοδήµατος προηγουµένων περιόδων Αναβαλλόµενος φόρος (σηµείωση 26) Σύνολο Από 1 Ιανουαρίου έως Από 1 Ιανουαρίου έως 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 ____________________________________________________________ 1.350.586 1.199.691 1.321.176 1.179.461 2.912 (1.709) 2.912 (1.709) (126.991) 1.226.507 (167.490) 1.030.492 (126.991) 1.197.097 (167.490) 1.010.262 Ο αναβαλλόµενος φόρος στην κατάσταση αποτελεσµάτων προκύπτει από προσωρινές διαφορές, η επίπτωση των οποίων αναλύεται ως εξής: 60 ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ____________________________________________ Από 1 Ιανουαρίου έως Από 1 Ιανουαρίου έως 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 ____________________________________________________________ Αποζηµίωση προσωπικού 40.522 (8.745) 40.522 (8.745) Αποµειώσεις παγίων και µισθώσεις (19.174) (76.696) (19.174) (76.696) Λοιπές φορολογικές απαιτήσεις 44.044 6.610 44.044 6.610 ∆ικαιώµατα χρήσης και υποχρεώσεις από µισθώσεις 7.047 7.047 Λοιπές προσωρινές διαφορές παγίων 54.552 246.321 54.552 246.321 Σύνολο 126.991 167.490 126.991 167.490 Παρατίθεται παρακάτω η συµφωνία µεταξύ ονοµαστικού και πραγµατικού φορολογικού συντελεστή : ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ Από 1 Ιανουαρίου έως 31.12.2019 31.12.2018 Από 1 Ιανουαρίου έως 31.12.2019 31.12.2018 Κέρδη/ (ζηµίες) πριν το φόρο 4.207.400 εισοδήµατος Φόρος εισοδήµατος (ονοµαστικός φορολογικός συντελεστής) 4.117.386 3.590.462 3.545.904 (19,06%) 801.849 (25,47%) 1.048.542 (24,00%) 861.710 (29,00%) 1.028.312 (11,34%) 476.912 (4,24%) 174.590 (13,03%) 467.780 (4,92%) 174.590 0,26% (11.141) 0,00% (153) 1,18% (49.823) Αύξηση/ (µείωση προερχόµενη από : Έξοδα µη εκπεστέα Έσοδα µη φορολογητέα Χρησιµοποιηµένες φορολογικές ζηµίες προηγουµένων χρήσεων στην τρέχουσα χρήση Μη αναγνώριση φορολογικών ζηµίων Επίδραση από την αλλαγή του φορολογικού συντελεστή Λοιπές φορολογικές διαφορές Φόρος εισοδήµατος (πραγµατικός φορολογικός συντελεστής) (3,36%) 141.354 1,02% (42.788) 4,19% (172.620) 1,19% (42.788) 4,87% (172.620) 2,14% (89.856) 0,49% (20.020) 2,49% (89.452) 0,56% (20.020) (28,49%) 1.010.262 (29,15%) 1.226.507 (25,03%) 1.030.492 (33,34%) 1.197.097 Ο πραγµατικός φορολογικός συντελεστής 29,15% για τη χρήση 2019 και 25,03% για τη χρήση 2018, είναι ο µέσος σταθµικός ονοµαστικός συντελεστής φόρου που προκύπτει από τη σχέση του φόρου εισοδήµατος, βάσει του ονοµαστικού συντελεστή φόρου και των αποτελεσµάτων προ φόρων για κάθε µια από τις θυγατρικές εταιρίες του Οµίλου. Ο αναβαλλόµενος φόρος που αναγνωρίσθηκε απευθείας στην καθαρή θέση του Οµίλου και της Εταιρίας αναλύεται ως εξής: Αξιόγραφα αποτιµώµενα στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην καθαρή θέση Αποζηµίωση προσωπικού Λοιπές φορολογικές απαιτήσεις Σύνολο 2019 2018 295 9.889 (300) 9.884 1.183 (13.676) 10.616 (1.877) Με το άρθρο 48 του Ν.4172/2013, τα ενδοοµιλικά µερίσµατα που καταβάλλονται τόσο από ηµεδαπές όσο και από αλλοδαπές εταιρίες που είναι φορολογικοί κάτοικοι κράτους µέλους της Ε.Ε. και ανήκουν στον ίδιο Όµιλο απαλλάσσονται τόσο από το φόρο εισοδήµατος όσο και από την παρακράτηση, εφόσον ο λήπτης του µερίσµατος κατέχει ποσοστό συµµετοχής τουλάχιστον 61 10% στο µετοχικό κεφάλαιο του νοµικού προσώπου που διανέµει και το ελάχιστο ποσοστό συµµετοχής διακρατείται επί τουλάχιστον 2 έτη. Η θυγατρική εταιρία Alpha Real Estate Bulgaria EOOD δεν έχει ελεγχθεί από τη χρήση 2007. Η θυγατρική εταιρία Alpha Real Estate Services SRL έχει ελεγχθεί από τη χρήση 1999. Η θυγατρική εταιρία Chardash Trading EOOD δεν έχει ελεγχθεί από τη χρήση 2006. Η θυγατρική εταιρία Alpha Real Estate Services L.L.C. δεν έχει ελεχθεί από τη χρήση 2010. Ως αποτέλεσµα του φορολογικού ελέγχου από τις φορολογικές αρχές ενδέχεται να επιβληθούν επιπλέον πρόστιµα και φόροι για τις χρήσεις που δεν έχουν ελεγχθεί,τα ποσά των οποίων δεν είναι δυνατόν να προσδιορισθούν µε ακρίβεια. 13. Κέρδη / ζηµίες ανά µετοχή Βασικά κέρδη / ζηµίες ανά µετοχή: Τα κέρδη / ζηµίες ανά µετοχή υπολογίζονται διαιρώντας τα καθαρά κέρδη / ζηµίες µε το µέσο σταθµικό αριθµό των µετοχών που υφίσταντο κατά τη διάρκεια της περιόδου αναφοράς αναιρούµενου του σταθµισµένου µέσου όρου των ιδιοκατεχόµενων κοινών µετοχών κατά την διάρκεια της χρήσης: ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ____________________________________________ Από 1 Ιανουαρίου έως Από 1 Ιανουαρίου έως 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 ____________________________________________________________ Καθαρά κέρδη/ (ζηµίες) αναλογούντα στους µετόχους της Μητρικής 2.980.893 3.086.894 2.393.365 2.535.642 Μέσος σταθµισµένος αριθµός µετοχών (τεµάχια) Κέρδη ανά µετοχή Ευρώ 14.000.000 0,21 14.000.000 0,22 14.000.000 0,17 14.000.000 0,18 Προσαρµοσµένα κέρδη ανά µετοχή : Τα προσαρµοσµένα κέρδη ανά µετοχή προκύπτουν από την προσαρµογή του σταθµισµένου µέσου όρου των υφιστάµενων κοινών µετοχών κατά τη διάρκεια της περιόδου για δυνητικώς εκδοθησόµενες κοινές µετοχές. Η Εταιρία δεν διαθέτει µετοχές αυτής της κατηγορίας, κατά συνέπεια τα προσαρµοσµένα κέρδη ανά µετοχή συµπίπτουν µε τα βασικά. 14. Ιδιοχρησιµοποιούµενα ενσώµατα πάγια ΟΜΙΛΟΣ Οικόπεδα Λοιπός και κτήρια εξοπλισµός ΕΤΑΙΡΙΑ ∆ικαιώµατα χρήσης κτηρίων και επιβατικών Σύνολο Οικόπεδα Λοιπός και κτήρια εξοπλισµός αυτοκινήτων ∆ικαιώµατα χρήσης κτηρίων και επιβατικών Σύνολο αυτοκινήτων Αξία κτήσεως 1η Ιανουαρίου 2018 Προσθήκες Συναλλαγµατικές διαφορές ∆ιαγραφές-ΕκποιήσειςΛήξεις 31η ∆εκεµβρίου 2018 2.020.360 816.115 - 2.836.475 2.020.360 513.035 - 2.533.395 598.072 58.989 - 657.061 598.072 52.724 - 650.796 - (25) - (25) - - - - - (432) - (432) - (432) - (432) 2.618.432 874.647 - 3.493.079 2.618.432 565.327 - 3.183.759 62 Επίπτωση από την εφαρµογή ∆.Π.Χ.Π 16 την 1.1.2019 1η Ιανουαρίου 2019 Προσθήκες Συναλλαγµατικές διαφορές ∆ιαγραφές-ΕκποιήσειςΛήξεις 31η ∆εκεµβρίου 2019 - - 895.915 895.915 - - 780.327 780.327 2.618.432 874.647 895.915 4.388.994 2.618.432 565.327 780.327 3.964.086 - 45.523 18.498 64.021 - 21.023 18.498 39.521 - (4) (886) (890) - - - - - (31.009) (32.473) (63.482) - (12.467) (32.473) (44.940) 2.618.432 889.157 881.054 4.388.643 2.618.432 573.883 766.352 3.958.667 228.513 486.175 - 714.688 228.513 340.539 - 569.052 20.294 68.236 - 88.530 20.294 37.717 - 58.011 (272) Συσσωρευµένες αποσβέσεις 1η ιανουαρίου 2018 Αποσβέσεις περιόδου Αποσβέσεις µεταφορώνΕκποιηθέντων-λήξεων Συναλλαγµατικές διαφορές - (272) - (272) - (272) - - (24) - (24) - - - - 31η ∆εκεµβρίου 2018 248.807 554.115 - 802.922 248.807 377.984 - 626.791 1η Ιανουαρίου 2019 248.807 554.115 - 802.922 248.807 377.984 - 626.791 Αποσβέσεις περιόδου 26.374 69.953 130.660 226.987 26.374 41.134 103.264 170.772 εκποιηθέντων-λήξεων Συναλλαγµατικές διαφορές - (12.466) (9.740) (22.206) - (12.466) (9.740) (22.206) - (551) (144) (695) - - - - 31η ∆εκεµβρίου 2019 275.181 611.051 120.776 1.007.008 275.181 406.652 93.524 775.357 2.343.251 2.369.625 278.106 320.532 760.278 - 3.381.635 2.690.157 2.343.251 2.369.625 167.231 187.343 672.828 - 3.183.310 2.556.968 Αποσβέσεις µεταφορών- Αναπόσβεστη αξία 31η ∆εκεµβρίου 2019 31η ∆εκεµβρίου 2018 15. Επενδύσεις σε ακίνητα ΟΜΙΛΟΣ Οικόπεδα και κτήρια ΕΤΑΙΡΙΑ Οικόπεδα και κτήρια Αξία κτήσεως 1η Ιανουαρίου 2018 Προσθήκες 31η ∆εκεµβρίου 2018 41.260.344 767.200 42.027.544 41.039.131 767.200 41.806.331 1η Ιανουαρίου 2019 31η ∆εκεµβρίου 2019 42.027.544 42.027.544 41.806.331 41.806.331 Συσσωρευµένες αποσβέσεις 1η Ιανουαρίου 2018 Αποσβέσεις περιόδου 31η ∆εκεµβρίου 2018 6.266.546 441.861 6.708.407 6.183.960 433.012 6.616.972 1η Ιανουαρίου 2019 Αποσβέσεις περιόδου 31η ∆εκεµβρίου 2019 6.708.407 449.658 7.158.065 6.616.972 440.808 7.057.780 Αναπόσβεστη αξία 31η ∆εκεµβρίου 2019 31η ∆εκεµβρίου 2018 34.869.479 35.319.137 34.748.551 35.189.359 Τα περισσότερα από τα ανωτέρω πάγια είναι µισθωµένα, µε µακροχρόνιες λειτουργικές µισθώσεις µε δυνατότητα ανανέωσης βάσει συµφωνίας των συµβαλλόµενων µερών. 63 Για την τρέχουσα περίοδο τα µισθώµατα ανήλθαν στο ποσό των Ευρώ 2.690.377 (2018: Ευρώ 2.728.628) για την Εταιρία και στο ποσό των Ευρώ 2.691.297 (2018: Ευρώ 2.729.548) για τον Όµιλο και η ανάλυσή τους παρουσιάζεται στη σηµείωση 3. Για την τρέχουσα περίοδο η Εταιρία, για τα επενδυτικά ακίνητα, αναγνώρισε στα αποτελέσµατα συντηρήσεις ποσού Ευρώ 3χιλ.. Οι θυγατρικές της Εταιρίας διαθέτουν ένα επενδυτικό ακίνητο το οποίο δεν είχε έξοδα συντήρησης. Η εύλογη αξία των επενδυτικών ακινήτων την 31.12.2019 ανέρχεται στο ποσό των Ευρώ 42,78 εκατ. (2018: Ευρώ 41,87 εκατ.) για την Εταιρία και για τον Όµιλο στο ποσό των Ευρώ 42,94 εκατ. (2018: Ευρώ 42,02 εκατ.). Οι εκτιµήσεις των ακινήτων πραγµατοποιήθηκαν από πιστοποιηµένους εκτιµητές. Η αποτίµηση της εύλογης αξίας των επενδυτικών ακινήτων του οµίλου έγινε µε χρήση των ακόλουθων µεθόδων: • Μέθοδος της αγοράς (ή συγκριτική µέθοδος), η οποία προσδιορίζει την εύλογη αξία του ακινήτου µε σύγκρισή του µε άλλα όµοια ή παρόµοια ακίνητα για τα οποία υπάρχουν στοιχεία συναλλαγών (αγοραπωλησιών). • Μέθοδος του εισοδήµατος, η οποία κεφαλαιοποιεί µελλοντικές χρηµατορροές που µπορεί να εξασφαλίσει το ακίνητο µε κατάλληλο (ως κατωτέρω) επιτόκιο κεφαλαιοποίησης. Οι εύλογες αξίες που υπολογίζονται µε τις ανωτέρω µεθοδολογίες κατατάσσονται από πλευράς ιεραρχίας της εύλογης αξίας στο Επίπεδο 3 αφού κάνουν χρήση στοιχείων έρευνας , υποθέσεων και δεδοµένων που αναφέρονται σε ακίνητα ανάλογων/ παρόµοιων χαρακτηριστικών και συνεπώς περιλαµβάνουν ένα ευρύ πεδίο µη παρατηρήσιµων στην αγορά δεδοµένων. Ειδικότερα οι προσαρµογές που πραγµατοποιoύνται για “Αναλογία Τελικής προς Ζητούµενης Τιµής / Χρονική Αναπροσαρµογή” κυµαίνονται από 0,75 έως 1,05. Συντελεστές µεγαλύτερης της µονάδας χρησιµοποιήθηκαν από τον εκτιµητή σε συγκριτικά στοιχεία παρελθόντων πράξεων. Παραδείγµατα δεδοµένων που χρησιµοποιούνται για την αποτίµηση των ακινήτων και αναφέρονται διεξοδικά στις επιµέρους εκτιµήσεις είναι τα ακόλουθα: Εµπορικά Ακίνητα: Τιµή ανά τ.µ., προσαύξηση ενοικίου κατ’ έτος, ποσοστό µακροχρόνια ξενοίκιαστων χώρων/µονάδων (προς µίσθωση), προεξοφλητικό επιτόκιο , συντελεστής απόδοσης εξόδου, διάρκεια µισθώσεων σε ισχύ (έτη), ποσοστό ξενοίκιαστων χώρων/µονάδων (προς µίσθωση), κλπ. Οικιστικά Ακίνητα : Καθαρή (αρχική) απόδοση ακινήτου, αναµενόµενη απόδοση ακινήτου βάσει εκτιµώµενης µισθωτικής αξίας (reversionary yield), καθαρό ενοίκιο ανά τ.µ. ανά έτος, ποσοστό µακροχρόνια ξενοίκιαστων χώρων/µονάδων (προς µίσθωση), διάρκεια µισθώσεων σε ισχύ (έτη), ποσοστό ξενοίκιαστων χώρων/µονάδων (προς µίσθωση), εκτιµώµενη αξία µισθωµάτων ανά τ.µ., προσαύξηση ενοικίου κατ’ έτος, προεξοφλητικό επιτόκιο , συντελεστής απόδοσης εξόδου, διάρκεια µισθώσεων σε ισχύ (έτη), κλπ. Γενικές Παραδοχές όπως: ηλικία κτηρίου, υπολειπόµενη ωφέλιµη διάρκεια ζωής, τ.µ. ανά κτήριο κ.α. αναφέρονται επίσης στις επιµέρους εκτιµήσεις για κάθε ακίνητο. Ο συντελεστής κεφαλαιοποίησης που χρησιµοποιήθηκε για τον προσδιορισµό της εύλογης αξίας τόσο για σκοπούς αποµείωσης όσο και για σκοπούς γνωστοποίησης της εύλογης αξίας του συνόλου των επενδυτικών ακινήτων κυµαίνεται µεταξύ 6,7% και 9%. Επίσης για σκοπούς αποτίµησης θεωρείται ότι τα ακίνητα δεν χρησιµοποιούνται κατά τρόπο διαφορετικό από τη µέγιστη και βέλτιστη χρήση τους. Τέλος επισηµαίνεται ότι δεν έχουν τροποποιηθεί οι εφαρµοσθείσες µέθοδοι εκτιµήσεων σε σχέση µε την αποτίµηση των ακινήτων κατά τις παρελθούσες χρήσεις. 64 16. Άυλα πάγια Αξία κτήσεως 1η Ιανουαρίου 2018 ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ Λογισµικό Λογισµικό 901.262 898.245 22.437 13.829 923.699 912.074 Συναλλαγµατικές διαφορές 923.699 (61) 912.074 - 31η ∆εκεµβρίου 2019 923.638 912.074 Συσσωρευµένες αποσβέσεις 1η Ιανουαρίου 2018 885.582 882.818 10.939 (2.521) 9.582 - 31η ∆εκεµβρίου 2018 894.000 892.400 1η Ιανουαρίου 2019 894.000 12.421 892.400 9.923 (23) - 906.398 902.323 17.240 29.699 9.751 19.674 Προσθήκες 31η ∆εκεκεµβρίου 2018 1η Ιανουαρίου 2019 Αποσβέσεις περιόδου Συναλλαγµατικές διαφορές Αποσβέσεις περιόδου Συναλλαγµατικές διαφορές η 31 ∆εκεµβρίου 2019 Αναπόσβεστη αξία 31η ∆εκεµβρίου 2019 31η ∆εκεµβρίου 2018 17. Επενδύσεις σε θυγατρικές εταιρίες Την 31η ∆εκεµβρίου 2019 η Εταιρία συµµετείχε µε ποσοστό 100% στις κάτωθι εταιρίες οι οποίες ενοποιούνται µε τη µέθοδο της πλήρους ενοποιήσεως: α) Στην εταιρία Alpha Real Estate Bulgaria E.O.O.D. µε έδρα τη Σόφια Βουλγαρίας η αξία συµµετοχής ανέρχεται στο ποσό των Ευρώ 76.695 (2018: Ευρώ 76.695). β) Στην εταιρία Chardash Trading E.O.O.D. µε έδρα τη Σόφια Βουλγαρίας µετά από αποµείωση της αξίας συµµετοχής λόγω ζηµιών ποσού Ευρώ 1.413.251(2018: Ευρώ 367.518) αυτή ανέρχεται στο ποσό των Ευρώ 17.013.870 (2018: Ευρώ 18.427.120). γ) Στην εταιρία Alpha Real Estate Services S.R.L. µε έδρα το Βουκουρέστι η αξία συµµετοχής ανέρχεται στο ποσό των Ευρώ 289.000 (2018: Ευρώ 289.000). δ) Στην εταιρία Alpha Real Estate Services L.L.C. µε έδρα τη Λευκωσία η αξία συµµετοχής ανέρχεται στο ποσό των Ευρώ 11.000 (2018 : Ευρώ 11.000). Ο Όµιλος δεν έχει σηµαντικούς περιορισµούς στη χρήση περιουσιακών στοιχείων ή στο διακανονισµό υποχρεώσεων των θυγατρικών του. Οι θυγατρικές ενοποιούνται µε την µέθοδο της ολικής ενοποιήσεως. 65 18. Αξιόγραφα αποτιµώµενα στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απ’ ευθείας στην καθαρή θέση Όσα αναφέρονται στην συγκεκριµένη σηµείωση ισχύουν για τον Όµιλο και την Εταιρία. 31/12/2019 Propindex A.E. Κόστος Κτήσεως 17.500 Εύλογη Αποθεµατικό Αξία______________ 47.050 29.550 Κόστος Κτήσεως 17.500 Εύλογη Αποθεµατικό Αξία______________ 47.050 29.550 31/12/2018 Propindex A.E. Η Εταιρία συµµετέχει µε ποσοστό 18,42% στο µετοχικό κεφάλαιο της Propindex Ανώνυµη Εταιρία ∆εικτών Ακινήτων. Η συµµετοχή αφορά την κατοχή 8.750 µετοχών ονοµαστικής αξίας Ευρώ 2 εκάστης . Η εύλογη αξία προσδιορίσθηκε µε βάση την καθαρή θέση της εταιρίας όπως προκύπτει από τον τελευταίο δηµοσιευµένο ισολογισµό της 31.12.2015. Η Εταιρία βρίσκεται σε επικοινωνία µε την Propindex AE και παρακολουθεί τη δραστηριότητα της. Η αξία της µετοχής θεωρείται αµελητέα σε σύγκριση µε το σύνολο του ενεργητικού της Εταιρίας και του Οµίλου. 19. Απαιτήσεις από πελάτες Οι απαιτήσεις από πελάτες λαµβάνοντας υπόψη τις αναµενόµενες ζηµίες πιστωτικού κινδύνου σύµφωνα µε το ∆.Π.Χ.Π. 9 έχουν ως εξής : ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ _____________________________________________ Απαιτήσεις από πελάτες Αποµείωση βάσει ∆.Π.Χ.Π 9 Σύνολο 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 _____________________________________________________________ 5.225.802 4.134.652 4.522.327 3.539.074 (401.297) (263.520) (401.141) (263.364) 4.824.505 3.871.132 4.121.186 3.275.710 Η κίνηση αποµείωσης για απαιτήσεις από πελάτες για την περίοδο 1.1.2019-31.12.2019 έχει ως εξής: Αποµειώσεις 1.1.2019 Αποµειώσεις χρήσεως 2019 (σηµ.11) Σύνολο αποµειώσεων ΟΜΙΛΟΣ 263.520 137.777 401.297 ΕΤΑΙΡΙΑ 263.364 137.777 401.141 Οι απαιτήσεις της Εταιρίας από πελάτες που ανήκουν στον όµιλο της Alpha Βank την 31 ∆εκεµβρίου 2019 ανέρχονται στο ποσό των Ευρώ 4.166.234 και του Οµίλου στο ποσό των Ευρώ 4.752.203. Την 31 ∆εκεµβρίου 2018 τα αντίστοιχα ποσά για την Εταιρία ανέρχονται στο ποσό των Ευρώ 3.001.866 και για τον Όµιλο στο ποσό των Ευρώ 3.524.695. 66 20. Λοιπές απαιτήσεις ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ _____________________________________________ 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 _______________________________________________________ Λοιποί παρακρατηθέντες φόροι 187.694 47.255 65.542 21.808 ∆ιαχείριση κοινοχρήστων ακινήτων 114.437 174.522 114.437 174.522 Λοιπές απαιτήσεις 2.494.285 1.948.283 1.100.807 223.138 Απαίτηση από Ακαδηµία Επιστηµών Σόφιας(σηµ.29) 19.308.014 19.308.014 ____________Σύνολο 22.104.430 21.478.074 1.280.786 419.468 Το ποσό Ευρώ 19.308.014 αφορά την απαίτηση από την Ακαδηµία Επιστηµών Σόφιας «BAS» ύψους Ευρώ 19.598.369 . Σύµφωνα µε την από 13.12.2017 απόφαση Εφετείου Σόφιας επιβλήθηκε στην «Chardash Trading» η καταβολή δικαστικών εξόδων ύψους BGN 1.5 εκατ. (Ευρώ 0,8 εκατ.). Η Εταιρία άσκησε τα προβλεπόµενα ένδικα βοηθήµατα ενώπιον των αρµόδιων δικαστηρίων τα οποία όµως απορρίφθηκαν. Κατά της παραπάνω αποφάσεως του Εφετείου Σόφιας η Βουλγαρική Ακαδηµία Επιστηµών άσκησε αίτηση αναιρέσεως ενώπιον του Βουλγαρικού Ακυρωτικού η οποία απορρίφθηκε από το Βουλγαρικό Ακυρωτικό και επικυρώθηκε η απόφαση του Εφετείου Σόφιας για την καταβολή δαπανών ύψους BGN 38,3 εκατ. (Ευρώ 19,5 εκ.). Στις 09.10.2019 η Chardash πέτυχε επί τη βάσει της παραπάνω υπ’ αριθµ. 2611/2017 αµετάκλητης αποφάσεως του Εφετείου Σόφιας την έκδοση από το Πρωτοδικείο Σόφιας διαταγής εκτελέσεως κατά της BAS για την είσπραξη του προαναφερθέντος ποσού των δαπανών ύψους BNG 38.330.490 ή Ευρώ 19.598.369. Ήδη η «Chardash Trading», βρίσκεται στο στάδιο εκτελέσεως της ως άνω Εφετειακής αποφάσεως για την είσπραξη του ως άνω ποσού των δαπανών, ενώ διεξάγονται µεταξύ των µερών και συζητήσεις για τη διευθέτηση των οικονοµικών εκκρεµοτήτων. Με βάση τα παραπάνω και λαµβάνοντας υπόψιν την χρηµατοοικονοµική θέση της BAS καθώς και την εκτιµηθήσα αξία του προς απόδοση ακινήτου (Ευρώ 17,6 εκατ.), ο Όµιλος εκτιµάει ότι θα ικανοποιηθεί η ως άνω απαίτηση ποσού Ευρώ 19.308.014, ενώ έχει αναγνωρίσει στις «Λοιπές υποχρεώσεις» ποσό ύψους Ευρώ 2.196.918.που αποτελεί τη διαφορά µεταξύ της απαίτησης αυτής και της αναπόσβεστης αξίας του εν λόγω ακινήτου. 21. Ταµείο και διαθέσιµα Το ταµείο και τα διαθέσιµα όπως εµφανίζονται στο ενεργητικό αναλύονται ως ακολούθως: ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ___________________________________________ 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 ___________________________________________________________ Ταµείο 1.240 1.026 1.157 990 Καταθέσεις όψεως και προθεσµίας 78.361.355 74.626.777 75.572.233 72.281.203 Αναµενόµενες ζηµίες πιστωτικού κινδύνου _(29.992) __(22.343) _(29.992) __(22.343) Σύνολο 78.332.603 74.605.460 75.543.398 72.259.850 Η εύλογη αξία του ταµείου και των διαθεσίµων θεωρείται ότι προσεγγίζει τη λογιστική αξία τους. Η κίνηση αποµείωσης για τις προθεσµιακές καταθέσεις της περιόδου 1.1.2019- 31.12.2019 έχει ως εξής : 67 Αποµείωση 1.1.2019 Αποµείωση χρήσεως 2019 Σύνολο αποµειώσεων 31.12.2019 ΟΜΙΛΟΣ (22.343) (7.649) (29.992) ΕΤΑΙΡΙΑ (22.343) (7.649) (29.992) Η κίνηση αποµείωσης για τις προθεσµιακές καταθέσεις της περιόδου 1.1.2018- 31.12.2018 έχει ως εξής: Αποµείωση 1.1.2018 Αποµείωση χρήσεως 2018 Σύνολο αποµειώσεων 31.12.2018 ΟΜΙΛΟΣ (42.467) 20.124 (22.343) ΕΤΑΙΡΙΑ (42.467) 20.124 (22.343) Στην κατάσταση ταµειακών ροών το ταµείο και τα ταµειακά διαθέσιµα, χωρίς τους δεδουλευµένους τόκους µέχρι την λήξη της χρήσεως και χωρίς την αποµείωση πιστωτικού κινδύνου αναλύονται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ___________________________________________ Ταµείο Καταθέσεις όψεως Προθεσµιακές καταθέσεις Σύνολο 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 __________________________________________________________ 1.240 1.026 1.157 991 2.316.459 2.125.051 505.189 782.433 75.977.420 72.402.466 75.000.000 71.400.000 78.295.119 74.528.543 75.506.346 72.183.424 Οι καταθέσεις προθεσµίας τηρούνται για την Εταιρία σε πιστωτικό ίδρυµα του εσωτερικού (ALPHA BANK AE CCC+ Fitch Rating) και για την ALPHA REAL ESTATE SERVICES SRL σε πιστωτικό ίδρυµα του εξωτερικού (ALPHA BANK ROMANIA Baa2 Moody’s Rating). Για σκοπούς υπολογισµού της αναµενόµενης ζηµίας πιστωτικού κινδύνου οι καταθέσεις προθεσµίας ταξινοµούνται στο στάδιο 1 σύµφωνα µε ∆.Π.Χ.Π 9. Οι λήξεις των προθεσµιακών καταθέσεων είναι : ΠΟΣΟ ALPHA ΑΣΤΙΚΑ ΑΚΙΝΗΤΑ ΑΕ 75.000.000 ALPHA REAL ESTATE SERVICES SRL 731.758 ALPHA REAL ESTATE SERVICES SRL _245.662 Σύνολο 75.977.420 ΛΗΞΗ 13.1.2020 11.3.2020 27.3.2020 Κατάταξη προθεσµιακών καταθέσεων ανά στάδιο σε επίπεδο Εταιρίας και Οµίλου: Υπόλοιπο 31.12.2019 Αποµείωση λόγω πιστωτικού κινδύνου 31.12.2019 Εταιρίας Στάδιο 1 75.000.000 Οµίλου Στάδιο 1 75.977.420 (29.992) (29.992) 22. Μετοχικό κεφάλαιο Το µετοχικό κεφάλαιο της Εταιρίας ανέρχεται σε Ευρώ 58.100.000 διαιρούµενο σε 14.000.000 µετοχές ονοµαστικής αξίας Ευρώ 4,15 εκάστη. 68 23. Αποθεµατικά Την 31 ∆εκεµβρίου 2019 τα αποθεµατικά για την Εταιρία και για τον Όµιλο αναλύονται ως κάτωθι: ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ _____________________________________________ Τακτικό αποθεµατικό Συναλλαγµατικές διαφορές µετατροπής οικονοµικών καταστάσεων Σύνολο 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 _______________________________________________________ 5.209.730 5.083.881 5.209.881 5.083.881 (32.560) 5.177.170 (4.637) 5.079.244 _______5.209.881 _______5.083.881 Σύµφωνα µε το άρθρο 158 του Ν.4548/2018, το τακτικό αποθεµατικό υπολογίζεται στο 5% των καθαρών κερδών µετά την αφαίρεση του αναλογούντος φόρου και ο σχηµατισµός του παύει να είναι υποχρεωτικός όταν φτάσει τουλάχιστον το ένα τρίτο του µετοχικού κεφαλαίου, χρησιµοποιείται δε µόνο για συµψηφισµό ζηµιών και δεν είναι προς διανοµή. Σηµειώνεται ότι το τακτικό αποθεµατικό αυξήθηκε κατά ποσό Ευρώ 126 χιλ. κατά την διάρκεια της χρήσης 2019. Το ∆ιοικητικό Συµβούλιο θα προτείνει στην Γενική Συνέλευση των Μετόχων τη µη διανοµή µερίσµατος για τη χρήση 2019. 24. Υποχρεώσεις καθορισµένων παροχών στους εργαζοµένους Πρόγραµµα καθορισµένων εισφορών Για τα προγράµµατα καθορισµένων εισφορών η Εταιρία κατέβαλε εισφορές, σε φορείς ασφάλισης δηµοσίου (ΕΦΚΑ) ποσού Ευρώ 780.907 για το έτος 2019 (2018: Ευρώ 648.074) καθώς και σε ασφαλιστικές εταιρίες (ΑΧΑ Ασφαλιστική) ποσού Ευρώ 244.082 για το έτος 2019 (2018: Ευρώ 199.913), σε υποχρεωτική ή προαιρετική βάση. Οι εισφορές που κατέβαλαν οι θυγατρικές εταιρίες σε φορείς ασφάλισης ανέρχονται στο ποσό των Ευρώ 64.947 για το έτος 2019 (2018: Ευρώ 44.608). Η υποχρέωση εξαντλείται στην καταβολή συγκεκριµένης εισφοράς κατά περίπτωση. Οι εισφορές αναγνωρίζονται στις δαπάνες προσωπικού εφαρµόζοντας την αρχή των δεδουλευµένων. Τυχόν προπληρωµένες εισφορές αναγνωρίζονται ως απαίτηση εφόσον συνοδεύονται είτε µε επιστροφή µετρητών είτε µε µείωση µελλοντικών εισφορών. Πρόγραµµα καθορισµένων παροχών Σύµφωνα µε το Ελληνικό εργατικό δίκαιο κάθε εργαζόµενος δικαιούται εφάπαξ αποζηµίωση σε περίπτωση απόλυσης ή συνταξιοδότησης. Το ποσό της αποζηµίωσης εξαρτάται από τον χρόνο προϋπηρεσίας και τις αποδοχές του εργαζόµενου την ηµέρα της απόλυσης ή συνταξιοδότησης του. Αν ο εργαζόµενος παραµείνει στην Εταιρία µέχρι να συνταξιοδοτηθεί δικαιούται ποσό εφάπαξ ίσο µε το 40% της αποζηµίωσης, που θα έπαιρνε αν απολυόταν την ίδια ηµέρα. Οι υποχρεώσεις για αποζηµίωση προσωπικού προσδιορίσθηκαν µέσω αναλογιστικής µελέτης. Οι πίνακες, που ακολουθούν, εµφανίζουν τη σύνθεση της καθαρής δαπάνης για τη σχετική πρόβλεψη που καταχωρήθηκε στα αποτελέσµατα των περιόδων 1ης Ιανουαρίου – 31ης ∆εκεµβρίου 2019 και 2018 και την κίνηση των σχετικών λογαριασµών προβλέψεων για αποζηµίωση προσωπικού, που παρουσιάζονται στον συνηµµένο Ισολογισµό της περιόδου, που έληξε την 31η ∆εκεµβρίου 2019 και της περιόδου που έληξε την 31η ∆εκεµβρίου 2018. Όσα αναφέρονται στη συγκεκριµένη σηµείωση ισχύουν για την Εταιρία. Τα ποσά που αφορούν σε παροχές προσωπικού και καταχωρήθηκαν στα αποτελέσµατα χρήσεως έχουν ως εξής: 69 1.1.201931.12.2019 1.1.201831.12.2018 28.249 8.277 153.820 16.489 206.835 14.157 8.228 (2.574) ____19.811 (117.727) (148.649) Κατάσταση Αποτελεσµάτων χρήσης Κόστος τρέχουσας υπηρεσίας Επιτοκιακό κόστος Κόστος µεταφοράς προσωπικού Κόστος προϋπηρεσίας Κόστος ∆ιακανονισµών Συνολικό έξοδο χρήσεως Κίνηση αποθεµατικού αναλογιστικών (ζηµιών) στη καθαρή θέση: Αναλογιστικές (ζηµίες) στην έναρξη της χρήσεως Μεταβολή στην υποχρέωση που οφείλεται σε εµπειρικές προσαρµογές Αναλογιστικές (ζηµιές) στη λήξη της χρήσεως (46.112) 30.922 (163.839) (117.727) 481.240 28.249 8.277 (22.900) 492.351 14.157 8.228 (2.574) - 153.820 16.489 - 46.112 711.287 (30.922) 481.240 0.87% 1,80% 1,35% 1,72 % 1,80 % 1,50% Η µεταβολή στην υποχρέωση του Ισολογισµού προέκυψε ως εξής: Υποχρέωση στην έναρξη της χρήσεως Κόστος τρέχουσας υπηρεσίας Επιτοκιακό κόστος Κόστος µεταφοράς προσωπικού Παροχές που καταβλήθηκαν από το Ταµείο Κόστος προηγούµενης υπηρεσίας που ανέκυψε στη χρήση Κόστος ∆ιακανονισµών Αναλογιστικά (κέρδη)/ζηµίες λόγω εµπειρικών Προσαρµογών Υποχρέωση στο τέλος της χρήσεως Υποθέσεις Προεξοφλητικό επιτόκιο Αύξηση µηνιαίου µισθού Πληθωρισµός Η χρήση ενός επιτοκίου προεξόφλησης 0,5% µεγαλύτερου θα είχε ως αποτέλεσµα η αναλογιστική υποχρέωση να ήταν µικρότερη κατά 6% ενώ η ακριβώς αντίρροπη κίνηση, δηλαδή η χρήση ενός επιτοκίου προεξόφλησης 0,5% µικρότερου θα είχε ως αποτέλεσµα η αναλογιστική υποχρέωση να ήταν µεγαλύτερη κατά 7%. Οι αντίστοιχοι έλεγχοι ευαισθησίας για την αναµενόµενη αύξηση των µισθών, δηλαδή η χρήση 0,5% µεγαλύτερης αναµενόµενης αύξησης µισθών θα είχε ως αποτέλεσµα η αναλογιστική υποχρέωση να ήταν µεγαλύτερη κατά 7% ενώ η ακριβώς αντίρροπη κίνηση, δηλαδή η χρήση αναµενόµενης αύξησης µισθών µικρότερη κατά 0,5% θα είχε ως αποτέλεσµα η αναλογιστική υποχρέωση να ήταν µικρότερη κατά 6%. 25. Υποχρεώσεις από µισθώσεις Κατά την υιοθέτηση του νέου προτύπου ∆.Π.Χ.Π. 16, η Εταιρία αναγνώρισε στις χρηµατοοικονοµικές της καταστάσεις υποχρεώσεις σε σχέση µε µισθώσεις που κατά το παρελθόν είχαν ταξινοµηθεί ως λειτουργικές µισθώσεις σύµφωνα µε το ∆ΛΠ 17. ∆εν υπάρχουν σηµαντικές δεσµεύσεις από συµβάσεις µίσθωσης οι οποίες δεν έχουν τεθεί σε ισχύ µέχρι και την λήξη της περιόδου αναφοράς. Η συνολική ταµειακή εκροή για µισθώσεις κατά την διάρκεια της χρήσεως 2019 για την Εταιρία ανήλθε σε ποσό Ευρώ 113.799 που περιλαµβάνει αποπληρωµή κεφαλαίου ποσού Ευρώ 94.075 και τόκων ποσού Ευρώ 19.724. Αντίστοιχα, η συνολική ταµειακή εκροή για µισθώσεις κατά την διάρκεια της χρήσεως 2019 για τον Όµιλο ανήλθε σε ποσό Ευρώ 142.334 που περιλαµβάνει αποπληρωµή κεφαλαίου ποσού Ευρώ 120.427 και τόκων ποσού Ευρώ 21.907. Τα έξοδα τόκων επί των υποχρεώσεων από 70 µισθώσεις µε τα οποία επιβαρύνθηκαν τα αποτελέσµατα της χρήσεως που έληξε την 31η ∆εκεµβρίου 2019 είναι για την Εταιρία ποσού Ευρώ 19.724 και για τον Όµιλο ποσού Ευρώ 21.907 και έχουν συµπεριληφθεί στην γραµµή «Χρηµατοοικονοµικά Έξοδα» . ΕΤΑΙΡΙΑ Επιβατικά Αυτοκίνητα Κτήρια Υποχρεώσεις από µισθώσεις κατά την 1 Ιανουαρίου 2019 Χρεωστικοί τόκοι Πληρωµές µισθωµάτων Αύξηση υποχρέωσης από προσθήκες Μείωση υποχρέωσης από διαγραφές Υποχρεώσεις από µισθώσεις κατά την 31 ∆εκεµβρίου 2019 Σύνολο 701.630 18.988 (81.974) 78.697 736 (31.825) 780.327 19.724 (113.799) - 18.498 18.498 - (21.812) (21.812) 638.644 44.294 682.938 ΟΜΙΛΟΣ Επιβατικά Αυτοκίνητα Κτίρια Υποχρεώσεις από µισθώσεις κατά την 1 Ιανουαρίου 2019 Χρεωστικοί τόκοι Πληρωµές µισθωµάτων Αύξηση υποχρέωση από προσθήκες Μείωση υποχρέωσης από διαγραφές Υποχρεώσεις από µισθώσεις κατά την 31 ∆εκεµβρίου 2019 816.331 21.171 (110.509) 78.697 736 (31.825) Σύνολο 895.028 21.907 (142.334) - 18.498 - (21.812) (21.812) 726.993 44.294 771.287 1.1.2019 Πληρωµές (Ταµειακές Ροές) Λοιπά (Μη Ταµειακές Ροές) Χρεωστικοί Τόκοι (Μη Ταµειακές Ροές) Υπόλοιπο 31.12.2019 Βραχυπρόθεσµες υποχρεώσεις Μακροπρόθεσµες υποχρεώσεις Υποχρεώσεις από µισθώσεις κατά την 31 ∆εκεµβρίου 2019 18.498 ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ 895.028 (142.334) (3.314) 21.907 771.287 780.327 (113.799) (3.314) 19.724 682.938 ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ Σύνολο 120.905 650.382 771.287 Σύνολο 84.746 598.192 682.938 26. Αναβαλλόµενες φορολογικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις Οι αναβαλλόµενοι φόροι εισοδήµατος υπολογίζονται επί των προσωρινών διαφορών µεταξύ της λογιστικής αξίας και της φορολογικής βάσης των περιουσιακών στοιχείων και των 71 υποχρεώσεων. Οι αναβαλλόµενοι φόροι εισοδήµατος υπολογίζονται µε βάση το φορολογικό συντελεστή που αναµένεται ότι τα ποσά αυτά θα ανακτηθούν ή θα τακτοποιηθούν. Η κίνηση των αναβαλλόµενων φορολογικών απαιτήσεων / (υποχρεώσεων) για τον Όµιλο και την Εταιρία αναλύεται ως ακολούθως : ΟΜΙΛΟΣ - ΕΤΑΙΡΙΑ 31.12.2019 857.739 (1.761.222) (903.483) Αναβαλλόµενες φορολογικές απαιτήσεις Αναβαλλόµενες φορολογικές υποχρεώσεις Υπόλοιπο Αναγνώριση στην 1.1.18 κατάσταση 2018 Αναγνώριση στην καθαρή θέση 31.12.2018 616.570 (1.656.928) (1.040.358) Συν/κες Υπόλοιπο Αναγνώριση στην 2019 Αναγνώριση στην διαφορές 31.12.18 κατάσταση καθαρή θέση αποτελεσµάτων Συν/κες Υπόλοιπο διαφορές 31.12.19 αποτελεσµάτων Αξιόγραφα αποτίµωµενα στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται (8.248) - 1.183 - (7.065) - 295 - (6.770) 175.499 (8.745) (13.676) - 522.960 (76.696) 153.078 40.522 9.889 - 203.489 446.264 (19.174) - - 427.090 - 17.227 44.044 (300) - 60.791 - - - 7.047 - - 7.047 246.320 - - (1.649.862) 54.552 - - (1.595.310) 167.490 (1.877) - (1.040.358) 126.991 9.884 - (903.483) στην καθαρή θέση Αποζηµιωση προσωπικού Αποµειώσεις παγίων απαιτήσεις - 6.611 10.616 ∆ικαιώµατα χρήσης και υποχρεώσεις από µισθώσεις - - διαφορές παγίων (1.896.182) Σύνολο (1.205.971) Λοιπές φορολογικές Λοιπές προσωρινές Κίνηση αναβαλλόµενου φόρου που αναγνωρίσθηκε στην καθαρή θέση του Οµίλου και της Εταιρίας: 2019 Επίπτωση από την αλλαγή του φορολογικού συντελεστή στον αναβαλλόµενο φόρο του αποθεµατικού αναλογιστικών κερδών πρόβλεψης αποζηµίωσης προσωπικού Αναβαλλόµενος φόρος αποθεµατικού αναλογιστικών κερδών πρόβλεψης αποζηµίωσης προσωπικού Επίπτωση από την αλλαγή του φορολογικού συντελεστή στον αναβαλλόµενο φόρο λόγω αποτίµησης αξιογράφων αποτιµώµενων στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην καθαρή θέση Επίπτωση από την αλλαγή του φορολογικού συντελεστή στον αναβαλλόµενο φόρο πιστωτικού κινδύνου (από την πρώτη εφαρµογή ∆.Π.Χ.Π. 9) Αναβαλλόµενος φόρος πρόβλεψης αποµείωσης πιστωτικού κινδύνου που αναγνωρίστηκε απευθείας στην καθαρή θέση την 1.1.2019 (από πρώτη εφαρµογή ∆.Π.Χ.Π.9) Σύνολο 72 2018 (1.178) (5.947) 11.067 (7.730) 295 1.183 (300) 9.884 (1.698) (14.192) - 12.315 9.884 (1.877) 27. Προµηθευτές Οι υποχρεώσεις προς προµηθευτές την 31 ∆εκεµβρίου 2019 για την Εταιρία ανέρχονται στο ποσό των Ευρώ 227.882 και για τον Όµιλο στο ποσό των Ευρώ 367.493. Την 31 ∆εκεµβρίου 2018 οι υποχρεώσεις προς προµηθευτές για την Εταιρία ανέρχονται στο ποσό των Ευρώ 922.900 και για τον Όµιλο στο ποσό των Ευρώ 1.206.202. Στο αµέσως επόµενο χρονικό διάστηµα από τη λήξη της χρήσης οι προµηθευτές της Εταιρίας και του Οµίλου εξοφλήθηκαν εντός των πρώτων 15 ηµερών του επόµενου έτους. Οι υποχρεώσεις της Εταιρίας προς προµηθευτές που ανήκουν στον όµιλο της ALPHA BANK την 31 ∆εκεµβρίου 2019 ανέρχονται στο ποσό των Ευρώ 109.806 και του Οµίλου στο ποσό των Ευρώ 109.806. Την 31 ∆εκεµβρίου 2018 τα αντίστοιχα ποσά για την Εταιρία ανέρχονται στο ποσό των Ευρώ 423.617 και για τον Όµιλο στο ποσό των Ευρώ 481.142. 28. Προβλέψεις ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ __________________________________________ 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 ____________________________________________________ Προβλέψεις για επίδικες διαφορές Chardash Trading E.O.O.D. Προβλέψεις για λοιπές υποχρεώσεις Alpha Real Estate Services S.R.L. Σύνολο 782.047 50.136 832.183 - - - 69.950 69.950 - - - - Η κίνηση των προβλέψεων αναλύεται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ __________________________________________ 2019 2018 2019 2018 ____________________________________________________ Προβλέψεις κατά τη 1η Ιανουαρίου Λοιπές υποχρεώσεις (Alpha Real Estate Services S.R.L.) Σχηµατισθείσες προβλέψεις ∆ικαστικές δαπάνες (Chardash Trading E.O.O.D.) Μειώσεις προβλέψεων Λοιπές υποχρεώσεις (Alpha Real Estate Services S.R.L.) Συναλλαγµατική διαφορά Προβλέψεις κατά τη 31η ∆εκεµβρίου 69.950 - 69.950 782.047 - (18.313) (1.501) __ 832.183 - - 69.950 - - Η πρόβλεψη για τη θυγατρική εταιρία Chardash Trading EOOD ποσού Ευρώ 782.047 δηµιουργήθηκε εντός της χρήσεως 2019 και αφορά δικαστικές δαπάνες. Η πρόβλεψη για τη θυγατρική Alpha Real Estate Services SRL στην αρχή της χρήσεως 2019 είχε υπόλοιπο ποσού Ευρώ 69.950 και εντός της χρήσεως χρησιµοποιήθηκε ποσό Ευρώ 18.313 για κάλυψη υποχρεώσεων. 73 29. Λοιπές υποχρεώσεις ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ____________________________________________ 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 ______________________________________________________ Λοιποί παρακρατούµενοι φόροι 399.075 291.049 180.405 160.245 Φ.Π.Α. 1.050.825 494.723 859.622 477.332 Κρατήσεις υπέρ ασφαλιστικών Ταµείων 243.933 157.076 205.943 157.076 Εγγυήσεις ενοικιαστών 61.537 58.455 61.537 58.455 Λοιπές υποχρεώσεις 3.753.038 3.271.639 247.198 2.960 Σύνολο 5.508.408 4.272.942 1.554.705 856.068 Στις «Λοιπές υποχρεώσεις» του Οµίλου περιλαµβάνεται ποσό Ευρώ 2.196.918 που αφορά την απαίτηση της θυγατρικής εταιρίας Chardash Trading E.O.O.D. από την Ακαδηµία Επιστηµών Σόφιας ποσού Ευρώ 19.308.014, όπως αναφέρεται αναλυτικά στη σηµείωση 20 «Λοιπές Απαιτήσεις». 30. Συναλλαγές συνδεδεµένων µερών Η Εταιρία ανήκει στον όµιλο της Alpha Bank είναι θυγατρική της Alpha Group Investments Limited στην οποία η Alpha Bank συµµετέχει κατά 100% και παρέχει υπηρεσίες στο πλαίσιο της συνήθους δραστηριότητας της προς την Alpha Bank και τις λοιπές εταιρίες του οµίλου. Οι όροι συνεργασίας µε τις εταιρίες αυτές δεν διαφέρουν ουσιαστικά από τους συνήθως εφαρµοζόµενους όρους προς µη συνδεδεµένες επιχειρήσεις. Οι απαιτήσεις και οι υποχρεώσεις στις 31.12.2019 και 31.12.2018 αναλύονται στον κατωτέρω πίνακα : ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΤΑΙΡΙΑΣ 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 4.752.203 3.524.695 4.166.234 3.001.866 Λοιπές απαιτήσεις 379.854 117.541 363.260 2.690 ∆ικαιώµατα χρήσης 153.998 - 66.548 - 77.677.783 74.044.611 75.542.215 72.258.834 82.963.838 77.686.847 80.138.257 75.263.390 Ενεργητικό Κυκλοφορούν ενεργητικό Απαιτήσεις από πελάτες Ταµείο και διαθέσιµα ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΤΑΙΡΙΑΣ 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 Προµηθευτές 109.806 481.142 109.806 423.617 Λοιπές υποχρεώσεις Υποχρεώσεις από µισθώσεις 310.917 95.526 240.126 - 155.583 - 67.233 - 576.306 576.668 417.165 423.617 Παθητικό Βραχυπρόθεσµες υποχρεώσεις 74 ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Έσοδα Έσοδα από παροχή υπηρεσιών Έσοδα από εκµίσθωση ακινήτων Χρηµατοοικονοµικά έσοδα ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΤΑΙΡΙΑΣ 31.12.2019 31.12.2018 13.086.035 11.330.874 10.513.665 9.035.138 2.499.921 2.477.021 2.499.921 2.477.021 377.326 431.633 368.068 424.258 15.963.282 14.239.528 13.381.654 11.936.417 ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΤΑΙΡΙΑΣ 31.12.2019 31.12.2018 621.551 1.025.771 446.408 897.917 έξοδα Αποσβέσεις δικαιωµάτων χρήσης 160.631 284.675 133.585 130.630 41.177 - 13.925 - Χρηµατοοικονοµικά έξοδα 7.080 - 2.094 - 830.439 1.310.446 596.012 1.028.547 375.997 367.000 375.997 367.000 Έξοδα Αµοιβές και έξοδα προσωπικού 31.12.2019 31.12.2018 Λοιπά γενικά και διοικητικά Αµοιβές µελών ∆.Σ. 31. Ενδεχόµενες υποχρεώσεις και δεσµεύσεις α) Νοµικά θέµατα Σύµφωνα µε την από 13.12.2017 απόφαση Εφετείου Σόφιας επιβλήθηκε στην «Chardash Trading» η καταβολή δικαστικών εξόδων ύψους BGN 1.5 εκατ. (Ευρώ 0,8 εκατ.). Η Εταιρία άσκησε τα προβλεπόµενα ένδικα βοηθήµατα ενώπιον των αρµόδιων δικαστηρίων τα οποία όµως απορρίφθηκαν. Κατά της παραπάνω αποφάσεως του Εφετείου Σόφιας η Βουλγαρική Ακαδηµία Επιστηµών «BAS» άσκησε αίτηση αναιρέσεως ενώπιον του Βουλγαρικού Ακυρωτικού η οποία απορρίφθηκε από το Βουλγαρικό Ακυρωτικό και επικυρώθηκε η απόφαση του Εφετείου Σόφιας για την καταβολή δαπανών ύψους BGN 38,3 εκατ. (Ευρώ 19,5 εκ.). Στις 09.10.2019 η Chardash πέτυχε επί τη βάσει της παραπάνω υπ’ αριθµ. 2611/2017 αµετάκλητης αποφάσεως του Εφετείου Σόφιας την έκδοση από το Πρωτοδικείο Σόφιας διαταγής εκτελέσεως κατά της BAS για την είσπραξη του προαναφερθέντος ποσού των δαπανών ύψους BNG 38.330.490 ή Ευρώ 19.598.369. Ήδη η «Chardash Trading», βρίσκεται στο στάδιο εκτελέσεως της ως άνω Εφετειακής αποφάσεως για την είσπραξη του ως άνω ποσού των δαπανών, ενώ διεξάγονται µεταξύ των µερών και συζητήσεις για τη διευθέτηση των οικονοµικών εκκρεµοτήτων. β) Φορολογικά Η Εταιρία έχει ελεγχθεί φορολογικά µέχρι και τη χρήση 2009.Οι χρήσεις έως και το 2013 θεωρούνται παραγεγραµµένες σύµφωνα µε τα προβλεπόµενα στην εγκύκλιο ΠΟΛ 1208/20.12.2017 της Ανεξάρτητης Αρχής ∆ηµοσίων Εσόδων. Με βάση τις διατάξεις του άρθρου 65Α του Ν.4174/2013 η Εταιρία για τις χρήσεις 2011 έως και 2018 έχει λάβει φορολογικό πιστοποιητικό χωρίς επιφύλαξη από τους νόµιµους ελεγκτές. 75 Με το άρθρο 65Α του Ν.4174/2013 οι Ορκωτοί Ελεγκτές Λογιστές και οι ελεγκτικές εταιρίες που διενεργούν υποχρεωτικούς ελέγχους σε ανώνυµες εταιρίες υποχρεούνται στην έκδοση Ετήσιου Φορολογικού Πιστοποιητικού ως προς την εφαρµογή των φορολογικών διατάξεων σε φορολογικά αντικείµενα. Το εν λόγω πιστοποιητικό υποβάλλεται αφενός στην ελεγχόµενη εταιρία µέχρι τη δέκατη (10η) ηµέρα του δέκατου (10ου) µήνα από τη λήξη της ελεγχόµενης διαχειριστικής περιόδου. Επίσης, το Ετήσιο Φορολογικό Πιστοποιητικό υποβάλλεται ηλεκτρονικά στη σχετική βάση δεδοµένων που τηρεί η Ανεξάρτητη Αρχή ∆ηµοσίων Εσόδων έως το τέλος του δέκατου (10ου) µήνα. Με το άρθρο 56 του Νο.4410/3.8.2016 για τις χρήσεις από 1.1.2016 και µετά ή έκδοση Φορολογικού Πιστοποιητικού καθίσταται προαιρετική. Για τη χρήση 2019 ο έλεγχος βρίσκεται σε εξέλιξη και το σχετικό φορολογικό πιστοποιητικό προβλέπεται να χορηγηθεί µετά τη δηµοσίευση των οικονοµικών καταστάσεων χρήσεως 2019. Αν µέχρι την ολοκλήρωση του φορολογικού ελέγχου προκύψουν πρόσθετες φορολογικές υποχρεώσεις εκτιµούµε ότι αυτές δεν θα έχουν ουσιώδη επίδραση στις οικονοµικές καταστάσεις της Εταιρίας και του Οµίλου. Σύµφωνα µε την ΠΟΛ.1006/5.1.2016 δεν εξαιρούνται από τη διενέργεια τακτικού φορολογικού ελέγχου από τις αρµόδιες φορολογικές αρχές οι επιχειρήσεις για τις οποίες εκδίδεται φορολογικό πιστοποιητικό χωρίς επιφυλάξεις για παραβάσεις της φορολογικής νοµοθεσίας. Συνεπώς οι φορολογικές αρχές είναι δυνατόν να επανέλθουν και να διενεργήσουν τον δικό τους φορολογικό έλεγχο. Ως αποτέλεσµα του φορολογικού ελέγχου από τις φορολογικές αρχές ενδέχεται, να επιβληθούν πρόστιµα και φόροι για τις χρήσεις που δεν έχουν ελεγχθεί από τις φορολογικές αρχές τα ποσά των οποίων δεν είναι δυνατό να προσδιοριστούν µε ακρίβεια. γ) Μισθώσεις Όλα τα ακίνητα της Εταιρίας που εκµισθώνονται είναι εντός της Ελληνικής επικράτειας. Η Εταιρία και ο Όµιλος εκµισθώνουν ακίνητα µε µακροχρόνιες λειτουργικές µισθώσεις. Το σύνολο των ελαχίστων µελλοντικών µισθωµάτων που αναµένεται να εισπραχθούν αναλύεται ως εξής: Για το επόµενο έτος ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ _______________________________________________ 1.1.20-31.12.20 1.1.20-31.12.20___ 2.698.780 2.698.780 ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ _______________________________________________ 1.1.21-31.12.24 1.1.21-31.12.24_ Για το διάστηµα µεταξύ ενός και πέντε ετών 5.968.214 5.968.214 Πέρα των πέντε ετών και µέχρι την λήξη των µισθωτικών συµβάσεων ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ 497.990 497.990 Στα ανωτέρω µελλοντικά εισπραττόµενα µισθώµατα δεν έχει υπολογισθεί χαρτόσηµο και δεν έχουν υπολογισθεί αναπροσαρµογές. Τα έσοδα από µισθώµατα που εισπράχθηκαν εντός του έτους 2019 παρουσιάζονται στην σηµείωση 3 . Ως αποτέλεσµα της εφαρµογής του ∆.Π.Χ.Π. 16, η Εταιρία και ο Όµιλος αναγνώρισαν την 1.1.2019 στοιχεία ενεργητικού µε δικαίωµα χρήσης και υποχρεώσεις από µισθώσεις ποσού Ευρώ 780.327 και Ευρώ 895.915 αντίστοιχα ενώ δεν υπήρξε επίπτωση στα Ίδια Κεφάλαια του Οµίλου και της Εταιρίας. Ειδικότερα αναγνωρίσθηκαν τα στοιχεία ενεργητικού µε δικαίωµα χρήσης που αφορούν µισθώσεις ακινήτων όπου στεγάζεται η εταιρία καθώς και µισθώσεις αυτοκινήτων. Κατά την 1 Ιανουαρίου 2019 αναγνωρίστηκαν : 76 Συµφωνία Ελάχιστες µελλοντικές καταβολές µισθωµάτων 31.12.2018 Χρήση εξαίρεσης για βραχυπρόθεσµες µισθώσεις Χρήση εξαίρεσης για µισθώσεις περιουσιακών στοιχείων χαµηλής αξίας ∆ικαιώµατα Παράτασης µίσθωσης που είναι µάλλον βέβαιο ότι θα ασκηθούν Λοιπά Μη προεξοφληµένες υποχρεώσεις από µισθώσεις 31.12.2018 Επίπτωση προεξόφλησης χρησιµοποιώντας το οριακό επιτόκιο δανεισµού 1.1.2019 Σύνολο υποχρεώσεων από µισθώσεις που αναγνωρίστηκαν 1.1.2019 ΕΤΑΙΡΙΑ 1.1.2019 ΟΜΙΛΟΣ 1.1.2019 551.289 612.823 0 0 0 0 344.965 407.034 0 0 896.254 1.019.857 (115.927) (123.942) 780.327 895.915 Οι υποχρεώσεις από µισθώσεις προεξοφλήθηκαν µε το οριακό επιτόκιο δανεισµού της 1.1.2019. Για τον Όµιλο το σταθµικό προεξοφλητικό επιτόκιο για τα δικαιώµατα χρήσης ακινήτων ήταν 2,57% και για τα δικαιώµατα χρήσης αυτοκινήτων 1,15%. Αντίστοιχα στην Εταιρία το σταθµικό προεξοφλητικό επιτόκιο για τα δικαιώµατα χρήσης ακινήτων ήταν 2,79% και για τα δικαιώµατα χρήσης αυτοκινήτων 1,15%. Oι ελάχιστες καταβολές µισθωµάτων καθώς και η επίπτωση από την προεξόφληση για τις θυγατρικές εταιρίες του Οµίλου δεν είναι σηµαντική. 32. Πληροφόρηση κατά λειτουργικούς τοµείς Στις εταιρικές οικονοµικές καταστάσεις δεν απαιτείται πληροφόρηση κατά γεωγραφικό τοµέα καθόσον η Εταιρία δραστηριοποιείται προς το παρόν κυρίως στην Ελλάδα. Η θυγατρική εταιρία Alpha Real Estate Services L.L.C. δραστηριοποιείται στη Λευκωσία, οι θυγατρικές εταιρίες Alpha Real Estate Bulgaria E.O.O.D. και Chardash Trading E.O.O.D. δραστηριοποιούνται στη Βουλγαρία και η θυγατρική Alpha Real Estate Services S.R.L. δραστηριοποιείται στην Ρουµανία. Η συµµετοχή των θυγατρικών εταιριών στον ενοποιηµένο κύκλο εργασιών ανήλθε το 2019 στο 17,32% . Η πληροφόρηση κατά τοµέα δραστηριότητας για τον Όµιλο και την Εταιρία αναλύεται ως ακολούθως: ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 Έσοδα Αποτελέσµατα τοµέα Παροχή Εκµετάλλευση υπηρεσιών ακινήτων Μη Κατανεµηµένα Σύνολο 13.710.517 2.691.296 - 16.401.813 3.156.740 1.609.569 - 4.766.309 Χρηµατοοικονοµικά έσοδα 377.401 377.401 Χρηµατοοικονοµικά έξοδα Ζηµιές αποµείωσης και προβλέψεις για τη κάλυψη πιστωτικού κινδύνου Προβλέψεις πιστωτικού κινδύνου (27.150) (27.150) (7.649) (145.426) (763.734) (763.734) (137.777) Λοιπές προβλέψεις (1.226.507) Φόρος εισοδήµατος Καθαρά κέρδη / (ζηµίες) 2.980.893 77 Ενεργητικό (31.12.19) 9.418.297 36.283.556 97.875.089 143.576.942 Παθητικό (31.12.19) 2.753.125 213.861 6.729.114 9.246.100 Κεφαλαιακές δαπάνες (1.1.-31.12.19) 45.523 45.523 31.12.2018 Παροχή Εκµετάλλευση Μη υπηρεσιών ακινήτων Κατανεµηµένα Σύνολο 11.793.164 2.729.548 49.965 14.572.677 2.886.992 1.673.562 (737.779) 3.822.775 Χρηµατοοικονοµικά έσοδα 432.119 432.119 Χρηµατοοικονοµικά έξοδα (1.376) (1.376) (136.132) (136.132) Έσοδα Αποτελέσµατα τοµέα Προβλέψεις πιστωτικού κινδύνου (1.030.492) Φόρος εισοδήµατος Καθαρά κέρδη / (ζηµίες) Ενεργητικό (31.12.18) Παθητικό (31.12.18) Κεφαλαιακές δαπάνες (1.1.-31.12.18) 3.086.894 536.030 37.709.085 100.272.227 138.517.342 1.949.856 781.226 4.370.835 7.101.917 81.426 1.365.271 1.446.697 ΕΤΑΙΡΙΑ 31.12.2019 Έσοδα Αποτελέσµατα τοµέα Παροχή Εκµετάλλευση υπηρεσιών ακινήτων Μη Κατανεµηµένα 10.870.759 2.690.377 3.076.930 1.723.865 Σύνολο 13.561.136 - 4.800.795 Χρηµατοοικονοµικά έσοδα 368.068 368.068 Χρηµατοοικονοµικά έξοδα Ζηµιές αποµείωσης και προβλέψεις για τη κάλυψη πιστωτικού κινδύνου Πρόβλεψη αποµείωσης συµµετοχής σε θυγατρική Εταιρία (19.724) (19.724) (7.649) (145.426) (1.413.251) (1.413.251) (137.777) - (1.197.097) Φόρος εισοδήµατος Καθαρά κέρδη / (ζηµίες) 2.393.365 Ενεργητικό (31.12.19) 8.513.284 38.830.300 92.981.013 136.324.597 Παθητικό (31.12.19) Κεφαλαιακές δαπάνες (1.1.31.12.19) 2.169.465 147.725 1.902.308 4.219.498 21.024 78 21.024 31.12.2018 Παροχή Εκµετάλλευση υπηρεσιών ακινήτων Μη Κατανεµηµένα Σύνολο Έσοδα 9.475.840 2.728.628 1.284 12.205.752 Αποτελέσµατα τοµέα 2.547.827 1.725.371 (717.881) 3.555.317 Χρηµατοοικονοµικά έσοδα 424.258 424.258 Προβλέψεις πιστωτικού κινδύνου Αποµείωση συµµετοχής σε θυγατρική εταιρία (66.153) (66.153) (367.518) (367.518) (1.010.262) Φόρος εισοδήµατος Καθαρά κέρδη / (ζηµίες) Ενεργητικό (31.12.18) Παθητικό (31.12.18) Κεφαλαιακές δαπάνες (1.1.31.12.18) 2.535.642 358.619 37.575.706 95.114.203 133.048.528 1.656.169 65.291 1.579.106 3.300.566 66.553 1.365.271 1.431.824 (1) Στα µη κατανεµηµένα στοιχεία του ενεργητικού του Οµίλου περιλαµβάνονται προθεσµιακές καταθέσεις και επιπλέον στα αντίστοιχα στοιχεία της Εταιρίας οι συµµετοχές σε θυγατρικές εταιρίες. (2) Η αποµείωση την συµµετοχή της Εταιρίας στη θυγατρική Chardash Trading E.O.O.D. η οποία δραστηριοποιείτο στον τοµέα των της εκµετάλλευσης ακινήτων Ο τοµέας Παροχής Υπηρεσιών αφορά κυρίως έσοδα από εκτιµήσεις και διαχείριση ακινήτων ενώ ο τοµέας Εκµετάλλευση ακινήτων αφορά έσοδα από ενοίκια ιδιόκτητων κτηρίων. 33.∆ιαχείριση χρηµατοοικονοµικού κινδύνου Γενικά Η Εταιρία και ο Όµιλος εκτίθενται στους παρακάτω κινδύνους από τη χρήση των χρηµατοοικονοµικών τους µέσων: α) Πιστωτικό κίνδυνο β) Κίνδυνο ρευστότητας γ) Κίνδυνο συνθηκών αγοράς Η σηµείωση αυτή παρουσιάζει πληροφορίες για την έκθεση της Εταιρίας και του Οµίλου σε κάθε έναν από τους ανωτέρω κινδύνους, για τους στόχους τους, τις πολιτικές και τις διαδικασίες που εφαρµόζουν για την επιµέτρηση και τη διαχείριση του κινδύνου, καθώς και τη διαχείριση των κεφαλαίων τους. Το ∆ιοικητικό Συµβούλιο φέρει τη συνολική ευθύνη για τη δηµιουργία και την εποπτεία του πλαισίου διαχείρισης κινδύνου της Εταιρίας και του Οµίλου. α) Πιστωτικός κίνδυνος και κίνδυνος συγκεντρώσεως σε πελάτες Ο πιστωτικός κίνδυνος αφορά περιπτώσεις αθέτησης υποχρέωσης αντισυµβαλλοµένων να εκπληρώσουν τις συναλλακτικές τους υποχρεώσεις και κατά κύριο λόγο σχετίζεται µε τις απαιτήσεις από πελάτες, από ενοίκια που προέρχονται από συµβόλαια λειτουργικής µίσθωσης ακίνητης περιουσίας και τα αξιόγραφα αποτιµώµενα στην εύλογη αξία µέσω των λοιπών αποτελεσµάτων που καταχωρούνται απευθείας στην καθαρή θέση. Ο κίνδυνος συγκέντρωσης που προέρχεται από την συγκέντρωση σε ένα κλάδο οικονοµικής δραστηριότητας συνδέεται µε την εµφάνιση αυξηµένης πιθανότητας αθέτησης 79 αντισυµβαλλοµένων εφόσον πραγµατοποιηθεί κρίση στον κλάδο αυτό. Για την Εταιρία ο κίνδυνος συγκέντρωσης είναι περιορισµένος διότι ο βασικός αντισυµβαλλόµενος είναι η µητρική εταιρία Alpha Bank A.E και κατά συνέπεια περιορίζεται στο ελάχιστο λόγω της υψηλής πιστοληπτικής ικανότητας της. Πελάτες και λοιπές απαιτήσεις Οι συναλλαγές της Εταιρίας και των εταιριών του Οµίλου µε πελάτες από παροχή υπηρεσιών καθώς και από µισθώσεις αναπτύσσονται κατόπιν αξιολόγησης της φερεγγυότητας και της αξιοπιστίας τους, προκειµένου να µην παρατηρούνται προβλήµατα καθυστερήσεων πληρωµών και επισφαλειών. Οι απαιτήσεις από πελάτες αφορούν κυρίως την Alpha Bank A.E και εταιρίες του Οµίλου της Alpha Bank A.E και ενώ υφίσταται κίνδυνος συγκεντρώσεως περιορίζεται στο ελάχιστο ο πιστωτικός κίνδυνος λόγω φερεγγυότητας. Επενδύσεις Ο Όµιλος περιορίζει την έκθεση του σε πιστωτικούς κινδύνους επενδύοντας σε προθεσµιακές καταθέσεις σταθερού επιτοκίου. β) Κίνδυνος ρευστότητας Ο κίνδυνος ρευστότητας σχετίζεται µε τη δυνατότητα της Εταιρίας και του Οµίλου να εκπληρώσουν τις χρηµατοοικονοµικές τους υποχρεώσεις όταν αυτές γίνουν απαιτητές. Η παρακολούθηση του κινδύνου ρευστότητας επικεντρώνεται στη διαχείριση του χρονικού συσχετισµού των ταµειακών ροών και στην εξασφάλιση επαρκών ταµειακών διαθεσίµων για την κάλυψη των τρεχουσών συναλλαγών. Κατά την 31 ∆εκεµβρίου 2019 και 2018 ο Όµιλος εµφάνιζε επαρκή ταµειακά διαθέσιµα συνολικού ποσού Ευρώ 78.332.603 και Ευρώ 74.605.460 αντίστοιχα, ενώ τα ποσά για την Εταιρία ήταν Ευρώ 75.543.398 και Ευρώ 72.259.850 αντίστοιχα. Οι χρηµατοροές των χρηµατοοικονοµικών υποχρεώσεων κατανέµονται σύµφωνα µε τις εναποµένουσες ηµεροµηνίες λήξης ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ Υποχρεώσεις από µισθώσεις Εώς 1 µήνα 10.134 Προµηθευτές 367.493 ΕΤΑΙΡΙΑ Εώς 1 µήνα ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ Υποχρεώσεις από µισθώσεις Προµηθευτές 7.140 2-3 µήνες 3-6 µήνες 20.421 30.700 6-12 µήνες 59.650 Πάνω από 12 µήνες Σύνολα 650.382 771.287 367.493 2-3 µήνες 3-6 µήνες 14.417 21.672 227.882 6-12 µήνες 41.517 Πάνω από 12 µήνες 598.192 Σύνολα 682.938 227.882 γ) Κίνδυνος συνθηκών αγοράς Ο κίνδυνος συνθηκών αγοράς συνίσταται στον κίνδυνο οι µεταβολές των τιµών, όπως οι συναλλαγµατικές ισοτιµίες, τα επιτόκια και οι τιµές των µετοχών, να επηρεάζουν τα αποτελέσµατα της Εταιρίας και του Οµίλου ή την αξία των χρηµατοοικονοµικών τους µέσων. Ο σκοπός της διαχείρισης του κινδύνου από τις συνθήκες της αγοράς είναι ο έλεγχος της έκθεσης του Οµίλου και της Εταιρίας στους κινδύνους αυτούς στο πλαίσιο αποδεκτών παραµέτρων, µε παράλληλη βελτιστοποίηση των αποδόσεων. 80 Συναλλαγµατικός κίνδυνος Ο συναλλαγµατικός κίνδυνος προκύπτει από συναλλαγές σε ξένο νόµισµα. Ο Όµιλος έχει δραστηριότητα σε χώρες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης αλλά δεν είναι σηµαντικά εκτεθειµένος σε κινδύνους από ξένο νόµισµα. Η έκθεση της Εταιρίας και του Οµίλου σε συναλλαγµατικό κίνδυνο κατά την 31 ∆εκεµβρίου 2019 και 2018 δεν είναι σηµαντική. Κίνδυνος επιτοκίων Η Εταιρία και ο Όµιλος έχουν στο ενεργητικό έντοκα στοιχεία που περιλαµβάνουν καταθέσεις όψεως και προθεσµίας. Η Εταιρία και ο Όµιλος δεν εκτίθενται σηµαντικά σε κίνδυνο από διακυµάνσεις στα επιτόκια καθώς οι καταθέσεις των ταµειακών διαθεσίµων είναι βραχυπρόθεσµης διάρκειας µε εγγυηµένη απόδοση. Τα εισοδήµατα από τόκους µεταβάλλονται ανάλογα µε την πορεία των επιτοκίων. Η Εταιρία και ο Όµιλος έχουν µηδενικό δανεισµό. Κίνδυνος Τιµών Μετοχών Η Εταιρία και ο Όµιλος δεν εκτίθενται σε σηµαντικούς κινδύνους τιµών µετοχών. ∆ιαχείριση κεφαλαίου Η πολιτική του ∆ιοικητικού Συµβουλίου συνίσταται στη διατήρηση µιας ισχυρής βάσης κεφαλαίου, ώστε να διατηρεί την εµπιστοσύνη των επενδυτών, πιστωτών και της αγοράς στον Όµιλο και να επιτρέπει την µελλοντική ανάπτυξη των δραστηριοτήτων του Οµίλου. Το ∆ιοικητικό Συµβούλιο παρακολουθεί την απόδοση του κεφαλαίου, η οποία ορίζεται ως τα καθαρά αποτελέσµατα διαιρεµένα µε το σύνολο της καθαρής θέσης. Το ∆ιοικητικό Συµβούλιο επίσης παρακολουθεί το επίπεδο των µερισµάτων στους µετόχους κοινών µετοχών. ∆ε συντρέχει κίνδυνος κεφαλαίου για την Εταιρία, λόγω του µεγάλου ύψους των κεφαλαίων και των ελάχιστων υποχρεώσεών της. Η υποχρέωση του µερίσµατος καλύπτεται πάντα από τα διαθέσιµα της Εταιρίας. ∆εν υπήρξαν αλλαγές στην προσέγγιση που υιοθετεί ο Όµιλος και η Εταιρία σχετικά µε τη διαχείριση κεφαλαίου κατά τη διάρκεια της χρήσης. Ούτε η Εταιρία, ούτε καµία από τις θυγατρικές της υπόκεινται σε εξωτερικά επιβεβληµένες απαιτήσεις σε σχέση µε το κεφάλαιο τους. 34. Γνωστοποιήσεις σχετικές µε την εύλογη αξία χρηµατοοικονοµικών µέσων ∆ιαβάθµιση των µη αποτιµώµενων στην εύλογη αξία χρηµατοοικονοµικών στοιχείων Η εύλογη αξία των χρηµατοοικονοµικών απαιτήσεων και υποχρεώσεων οι οποίες αποτιµώνται στο αναπόσβεστο κόστος («Απαιτήσεις από πελάτες», «Ταµείο και διαθέσιµα», «Προµηθευτές» και κάποια στοιχεία των κονδυλίων «Λοιπές Απαιτήσεις» και «Λοιπές Υποχρεώσεις» που συνιστούν χρηµατοοικονοµικά µέσα) δεν διαφέρει ουσιωδώς από την λογιστική τους αξία καθώς είναι βραχυπρόθεσµου χαρακτήρα. Το επίπεδο ιεράρχησης της εύλογης αξίας των εν λόγω κονδυλίων είναι το επίπεδο 3 ∆ιαβάθµιση των χρηµατοοικονοµικών στοιχείων που αποτιµώνται στην εύλογη αξία Οι µετοχές της εταιρίας Propindex δεν διαπραγµατεύονται σε ενεργό αγορά και ο Όµιλος και η Εταιρία τις αποτιµούν στην εσωτερική λογιστική τους αξίας µε τη χρήση µη παρατηρήσιµων δεδοµένων καθώς : Ο εκδότης αποτελεί εταιρία που δραστηριοποιείται σε συγκεκριµένη αγορά και χαρακτηρίζεται από περιορισµένη εµπορευσιµότητα. Η αξία της µετοχής θεωρείται αµελητέα σε σύγκριση µε το σύνολο του ενεργητικού της Εταιρίας και του Οµίλου. 81 Κατά συνέπεια,οι µετοχές της εταιρίας κατατάσσονται στο επίπεδο 3 της ιεραρχείας της εύλογης αξίας. Κατωτέρω παρατίθεται η συµφωνία των µεταβολών των εν λόγω µετοχών που έχουν κατηγοριοποιηθεί στο Επίπεδο 3. Υπόλοιπο έναρξης χρήσεως Συνολικό κέρδος ή ζηµιά που καταχωρήθηκε απευθείας στην καθαρή θέση Υπόλοιπο τέλους χρήσεως 2019 47.050 2018 47.050 47.050 47.050 35. Αµοιβές ορκωτών ελεγκτών λογιστών Για την τρέχουσα και την προηγούµενη χρήση οι αµοιβές της ελεγκτικής εταιρίας Deloitte Ορκωτοί Ελεγκτές Α.Ε. είναι οι εξής : Υποχρεωτικός έλεγχος οικονοµικών καταστάσεων Αµοιβή σχετικά µε το φορολογικό πιστοποιητικό Σύνολο ΕΤΑΙΡΙΑ 31.12.2019 40.445 13.195 53.640 31.12.2018 30.000 13.000 43.000 Υποχρεωτικός έλεγχος οικονοµικών καταστάσεων Αµοιβή σχετικά µε το φορολογικό πιστοποιητικό Σύνολο ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 55.445 13.195 68.640 31.12.2018 40.650 13.000 53.650 36. Γεγονότα µεταγενέστερα των οικονοµικών καταστάσεων Ο Όµιλος και η Εταιρία παρακολουθούνε τις πρόσφατες εξελίξεις σχετικά µε τη ραγδαία µετάδοση της ασθένειας του Κορωνοϊού (COVID-19) και µελετά τυχόν επιπτώσεις που θα έχει στην ποιότητα του ενεργητικού, στην ευαισθησία των υποδειγµάτων κινδύνου σε µακροπαραµέτρους, καθώς επίσης στην δραστηριότητα της. ∆εδοµένων των αβεβαιοτήτων και των πρόσφατων εξελίξεων, η Εταιρία δεν µπορεί να εκτιµήσει µε ακρίβεια και αξιοπιστία τις ποιοτικές και ποσοτικές επιπτώσεις στις επιχειρησιακές δραστηριότητες, στη χρηµατοοικονοµική κατάσταση και στα οικονοµικά αποτελέσµατα. Εκτός των παραπάνω δεν υπάρχουν λοιπά µεταγενέστερα των οικονοµικών καταστάσεων της 31ης ∆εκεµβρίου 2019 γεγονότα, που να αφορούν τον Όµιλο και την Εταιρία για τα οποία επιβάλλεται αναφορά από τα ∆ιεθνή Πρότυπα Χρηµατοοικονοµικής Πληροφόρησης (∆.Π.Χ.Π.). Αθήναι, 31 Μαρτίου 2020 Ο ΠΡΟΕ∆ΡΟΣ ΤΟΥ ∆ΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕ∆ΡΟΣ KAI ∆ΙΕΥΘΥΝΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΤΟΥ ∆ΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ O ∆ΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ∆ΙΟΙΚΗΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Κ. ΣΠΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ε. ΠΟΙΜΕΝΙ∆ΗΣ ΠΑΡΙΣ Γ. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙ∆ΗΣ 82 ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΒΑΣΕΙ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 10 Ν.340/2005 ΠΟΥ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΑΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΤΑΙΡΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΧΡΗΣΗ 2019 ___________________________________________________________________ ΘΕΜΑ Ανακοίνωση Οικονοµικών Ηµερολογίου χρήσεως 2019 ∆ελτίο Τύπου αποτελεσµάτων έτους 2018 Ετήσια Οικονοµική Έκθεση χρήσης 2018 Στοιχεία Οικονοµικών Καταστάσεων χρήσης 2018 Πρόσκληση σε Τακτική Γενική Συνέλευση Αποφάσεις ετήσιας Γενικής Συνέλευσης Εξαµηνιαία Οικονοµική Έκθεση Εξαµηνιαία Στοιχεία Οικονοµικών Καταστάσεων χρήσης 2019 ∆ελτίο Τύπου αποτελεσµάτων εξαµήνου έτους 2019 Ανακοίνωση Νέου ∆ιοικητικού Συµβουλίου Ανακοίνωση για προαναγγελία Έκτακτης Γενικής Συνέλευσης Αποφάσεις Έκτακτης Γενικής Συνέλευσης ΤΟΠΟΣ ΚΑΤΑΧΩΡΙΣΗΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ www.hermes.ase.gr 29.3.2019 www.hermes.ase.gr 2.4.2019 www.hermes.ase.gr 2.4.2019 www.hermes.ase.gr 8.4.2019 www.hermes.ase.gr 4.6.2016 www.hermes.ase.gr www.hermes.ase.gr 27.6.2019 30.8.2019 www.hermes.ase.gr 30.8.2019 www.hermes.ase.gr 30.8.2019 www.hermes.ase.gr 8.10.2019 www.hermes.ase.gr www.hermes.ase.gr 12.11.2019 5.12.2019 ∆ιαδικτυακός τόπος ανάρτησης των Ετήσιων Οικονοµικών Καταστάσεων της Εταιρίας και του Οµίλου. Οι Ετήσιες Οικονοµικές Καταστάσεις της Εταιρίας και του Οµίλου, η Έκθεση Ελέγχου του Ορκωτού Ελεγκτή, η Ετήσια Έκθεση του ∆ιοικητικού Συµβουλίου και η ∆ήλωση Εταιρικής ∆ιακυβέρνησης είναι καταχωρηµένες στο διαδίκτυο στη διεύθυνση www.astikaakinita.gr . 83

Περίληψη: ∆ηλώνουµε µε την παρούσα ότι εξ όσων γνωρίζουµε οι ετήσιες οικονοµικές καταστάσεις της Εταιρίας ALPHA ΑΣΤΙΚΑ ΑΚΙΝΗΤΑ Α.Ε. για την περίοδο από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 ∆εκεµβρίου 2019 καταρτίσθηκαν σύµφωνα µε τα ισχύοντα λογιστικά πρότυπα, απεικονίζουν κατά τρόπο αληθή τα στοιχεία του ενεργητικού και των υποχρεώσεων, την καθαρή θέση και τα αποτελέσµατα χρήσεως της Εταιρίας καθώς και των εταιριών που περιλαµβάνονται στην ενοποίηση εκλαµβανοµένων ως σύνολο σύµφωνα µε τα οριζόµενα στο άρθρο 4 του Ν.3556/2007. ∆ηλώνουµε επίσης ότι η ετήσια έκθεση του ∆ιοικητικού Συµβουλίου απεικονίζει κατά τρόπο αληθή την εξέλιξη, τις επιδόσεις και τη θέση της Εταιρίας καθώς και των επιχειρήσεων που περιλαµβάνονται στην ενοποίηση εκλαµβανοµένων ως σύνολο συµπεριλαµβανοµένης της περιγραφής των κυριότερων κινδύνων και αβεβαιοτήτων που αντιµετωπίζουν. Αθήναι, 31 Μαρτίου 2020 Ο ΠΡΟΕ∆ΡΟΣ ΤΟΥ ∆ΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕ∆ΡΟΣ KAI ∆ΙΕΥΘΥΝΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΤΟΥ ∆ΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Κ. ΣΠΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ε. ΠΟΙΜΕΝΙ∆ΗΣ