ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ "ΤΕΧΝΙΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ" ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ για την περίοδο που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2020 Σύμφωνα με το άρθρο 4 του ν. 3556/2007 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α. ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΕΚΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ....................................................................................3 Β. ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ..............................................................................4 Γ. Έκθεση Ανεξάρτητου Ορκωτού Ελεγκτή Λογιστή .................................................................................................. 49 1. ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΚΑΙ ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΣΗΣ ................................................... 55 2. ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΚΑΙ ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΥΝΟΛΙΚΟΥ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ........................................................... 56 3. ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ ........................................................................ 58 4. ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ................................................................................. 59 5. ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΚΑΙ ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΑΜΕΙΑΚΩΝ ΡΟΩΝ ....................................................................... 60 ΠΡΟΣΘΕΤΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΕΠΕΞΗΓΗΣΕΙΣ....................................................................................................... 61 5.1. 5.2. 5.2.1. 5.2.2. 5.2.3. 5.2.4. 5.3. Γενικές πληροφορίες για την Εταιρεία ................................................................................ 61 Πλαίσιο κατάρτισης οικονομικών καταστάσεων και λογιστικές αρχές ............................. 63 Βάση Παρουσίασης .............................................................................................................. 63 Βάση επιμέτρησης ................................................................................................................ 63 Νόμισμα παρουσίασης ......................................................................................................... 64 Χρήση εκτιμήσεων ............................................................................................................... 64 Νέα πρότυπα, διερμηνείες, αναθεωρήσεις και τροποποιήσεις υφιστάμενων προτύπων τα οποία έχουν τεθεί σε ισχύ και έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση ........... 64 5.4. Νέα πρότυπα, διερμηνείες, αναθεωρήσεις και τροποποιήσεις υφιστάμενων προτύπων τα οποία έχουν δεν έχουν τεθεί σε ισχύ ή δεν έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση ................................................................................................................................... 66 5.5. Σημαντικές λογιστικές κρίσεις, εκτιμήσεις και υποθέσεις.................................................. 70 5.5.1. Κρίσεις ................................................................................................................................... 70 5.5.2. Αβεβαιότητα εκτιμήσεων και παραδοχές ........................................................................... 71 6. Βασικές Λογιστικές Πολιτικές ....................................................................................................................... 74 6.1. Πληροφόρηση κατά τομέα .......................................................................................................................... 74 6.2. Ενοποίηση - επενδύσεις σε συγγενείς επιχειρήσεις και κοινοπραξίες ................................................................... 74 6.3. Δομή ομίλου ............................................................................................................................................. 77 6.4. Μετατροπή ξένου νομίσματος...................................................................................................................... 79 6.5. Ενσώματες ακινητοποιήσεις......................................................................................................................... 80 6.6. Επενδύσεις σε ακίνητα ............................................................................................................................... 81 6.7. Δικαιώματα χρήσης – Μισθώσεις .................................................................................................................. 83 6.7.1. Αναγνώριση και αρχική επιμέτρηση δικαιώματος χρήσης στοιχείου του ενεργητικού ............................................ 83 6.7.2. Αρχική επιμέτρηση της υποχρέωσης μίσθωσης ............................................................................................... 83 6.7.3. Μεταγενέστερη επιμέτρηση δικαιώματος χρήσης στοιχείου του ενεργητικού ....................................................... 84 6.7.4. Μεταγενέστερη επιμέτρηση της υποχρέωσης μίσθωσης ................................................................................... 84 6.8. Άυλα στοιχεία ενεργητικού .......................................................................................................................... 85 6.10. Χρηματοοικονομικά μέσα ............................................................................................................................ 87 6.10.1. Αναγνώριση και παύση αναγνώρισης ............................................................................................................ 87 6.10.2. Ταξινόμηση και αρχική αναγνώριση χρηματοοικονομικών στοιχείων του ενεργητικού ........................................... 87 6.10.3. Μεταγενέστερη επιμέτρηση χρηματοοικονομικών στοιχείων του ενεργητικού...................................................... 88 6.10.4. Απομείωση χρηματοοικονομικών στοιχείων του ενεργητικού ............................................................................ 89 6.10.5. Ταξινόμηση και επιμέτρηση χρηματοοικονομικών υποχρεώσεων ....................................................................... 90 6.10.6. Συμψηφισμός χρηματοοικονομικών στοιχείων του ενεργητικού και χρηματοοικονομικών υποχρεώσεων .................. 91 6.11. Αποθέματα ............................................................................................................................................... 91 6.12. Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα ταμειακών διαθεσίμων ............................................................................... 92 6.13. Μετοχικό κεφάλαιο αποθεματικά και διανομή μερισμάτων ................................................................................ 92 6.14. Φορολογία εισοδήματος & αναβαλλόμενος φόρος........................................................................................... 94 6.15. Προβλέψεις για αποζημίωση προσωπικού λόγω συνταξιοδότησης...................................................................... 95 6.16. Κρατικές Επιχορηγήσεις .............................................................................................................................. 97 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Σελίδα 1 6.17. 6.18. 6.19. 7. 7.1. 7.1.1. Προβλέψεις, Ενδεχόμενες υποχρεώσεις και Ενδεχόμενες απαιτήσεις .................................................................. 97 Αναγνώριση εσόδων .................................................................................................................................. 97 Μη κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία που κατέχονται προς πώληση και διακοπείσες δραστηριότητες.............. 101 Τομείς πληροφόρησης –Μισθώσεις ............................................................................................................. 102 Τομείς Πληροφόρησης ............................................................................................................................. 102 Πρωτεύων τομέας πληροφόρησης – Επιχειρηματικοί τομείς........................................................................... 102 7.1.2. Δευτερεύων τομέας πληροφόρησης – Γεωγραφικοί Τομείς ............................................................................. 106 8. Επεξηγήσεις Οικονομικών Καταστάσεων...................................................................................................... 106 8.1. Ιδιοχρησιμοποιούμενα ενσώματα πάγια περιουσιακά στοιχεία ......................................................................... 106 8.2. Δικαιώματα χρήσης .................................................................................................................................. 110 8.3. Επενδύσεις σε ακίνητα ............................................................................................................................. 110 8.4. Άυλα περιουσιακά στοιχεία........................................................................................................................ 111 8.5. Επενδύσεις σε θυγατρικές ......................................................................................................................... 112 8.6. Συμμετοχικοί τίτλοι .................................................................................................................................. 113 8.7. Λοιπές μακροπρόθεσμες απαιτήσεις ............................................................................................................ 114 8.8. Αποθέματα ............................................................................................................................................. 114 8.9. Απαιτήσεις από πελάτες και λοιπές εμπορικές απαιτήσεις................................................................................ 114 8.10. Λοιπές απαιτήσεις .................................................................................................................................... 115 8.11. Χρηματοοικονομικά στοιχεία σε εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων ................................................................. 115 8.12. Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα ............................................................................................................. 115 8.13. Ίδια κεφάλαια ......................................................................................................................................... 116 8.14. Αναβαλλόμενη φορολογική υποχρέωση...................................................................................................... 118 8.15. Υποχρεώσεις προσωπικού λόγω εξόδου από την υπηρεσία ............................................................................. 120 8.16. Δανειακές υποχρεώσεις ............................................................................................................................ 120 8.17. Επιχορηγήσεις ......................................................................................................................................... 121 8.18. Λοιπές μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις ......................................................................................................... 121 8.19. Προμηθευτές & λοιπές εμπορικές υποχρεώσεις ............................................................................................ 122 8.20. Λοιπές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις – Υποχρεώσεις από συμβάσεις με πελάτες............................................... 122 8.21. Μη κυκλοφορούνται περιουσιακά στοιχεία προοριζόμενα - Διακοπείσες δραστηριότητες ..................................... 122 Απομείωση αξίας διαθεσίμων προς πώληση χρηματοοικονομικών στοιχείων ενεργητικού .............................................. 123 8.22. 8.23. 8.24. 8.25. 8.26. 8.27. 8.28. 8.29. 8.30. 8.31. 8.32. 8.33. 8.34. 8.35. 8.36. Λειτουργικά έξοδα ................................................................................................................................... 126 Λοιπά έσοδα – έξοδα................................................................................................................................ 127 Χρηματοοικονομικά έσοδα – έξοδα – αποτελέσματα...................................................................................... 127 Ζημιές ανά μετοχή ................................................................................................................................... 128 Αριθμός & αμοιβές απασχολούμενου προσωπικού ......................................................................................... 128 Προσαρμογές ταμειακών ροών .................................................................................................................. 128 Φόρος εισοδήματος ................................................................................................................................. 129 Εμπράγματα βάρη ................................................................................................................................... 129 Συναλλαγές & υπόλοιπα με συνδεδεμένα μέρη ............................................................................................. 129 Ενδεχόμενες απαιτήσεις – υποχρεώσεις....................................................................................................... 131 Ανέλεγκτες φορολογικά χρήσεις................................................................................................................. 133 Σκοποί & πολιτική διαχείρισης κινδύνου ...................................................................................................... 134 Επιμέτρηση στην εύλογη αξία.................................................................................................................... 138 Διαθεσιμότητα οικονομικών καταστάσεων ................................................................................................... 139 Γεγονότα μετά την ημερομηνία της Κατάστασης Χρηματοοικονομικής Θέσης .................................................... 140 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Σελίδα 2 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Σελίδα 3 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Σελίδα 48 Γ. Έκθεση Ανεξάρτητου Ορκωτού Ελεγκτή Λογιστή Προς τους Μετόχους της εταιρείας «ΤΕΧΝΙΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ» Έκθεση ελέγχου επί των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Γνώμη Έχουμε ελέγξει τις συνημμένες εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις της εταιρείας «ΤΕΧΝΙΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ» (η Εταιρεία), οι οποίες αποτελούνται από την εταιρική και ενοποιημένη ης κατάσταση οικονομικής θέσης της 31 Δεκεμβρίου 2020, τις εταιρικές και ενοποιημένες καταστάσεις συνολικού εισοδήματος, μεταβολών ιδίων κεφαλαίων και ταμειακών ροών της χρήσεως που έληξε την ημερομηνία αυτή, καθώς και περίληψη σημαντικών λογιστικών αρχών και μεθόδων και λοιπές επεξηγηματικές πληροφορίες. Κατά τη γνώμη μας, οι συνημμένες εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις παρουσιάζουν εύλογα, από κάθε ουσιώδη άποψη, την οικονομική θέση της εταιρείας «ΤΕΧΝΙΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ» και των θυγατρικών αυτής (ο Όμιλος) κατά την 31η Δεκεμβρίου 2020, τη χρηματοοικονομική τους επίδοση και τις ταμειακές τους ροές για τη χρήση που έληξε την ημερομηνία αυτή σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς, όπως αυτά έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Βάση γνώμης Διενεργήσαμε τον έλεγχό μας σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Ελέγχου (ΔΠΕ) όπως αυτά έχουν ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία. Οι ευθύνες μας, σύμφωνα με τα πρότυπα αυτά περιγράφονται περαιτέρω στην ενότητα της έκθεσής μας «Ευθύνες ελεγκτή για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων». Είμαστε ανεξάρτητοι από την Εταιρεία και τις ενοποιούμενες θυγατρικές της, καθ’ όλη τη διάρκεια του διορισμού μας, σύμφωνα με τον Κώδικα Δεοντολογίας για Επαγγελματίες Ελεγκτές του Συμβουλίου Διεθνών Προτύπων Δεοντολογίας Ελεγκτών, όπως αυτός έχει ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία και τις απαιτήσεις δεοντολογίας που σχετίζονται με τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων στην Ελλάδα και έχουμε εκπληρώσει τις δεοντολογικές μας υποχρεώσεις σύμφωνα με τις απαιτήσεις της ισχύουσας νομοθεσίας και του προαναφερόμενου Κώδικα Δεοντολογίας. Πιστεύουμε ότι τα ελεγκτικά τεκμήρια που έχουμε αποκτήσει είναι επαρκή και κατάλληλα να παρέχουν βάση για τη γνώμη μας. Έμφαση Θέματος Εφιστούμε την προσοχή σας στη Σημείωση 8.21 επί των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων, όπου περιγράφεται το θέμα της πώλησης του συγκροτήματος "ΠΟΡΤΟ ΚΑΡΡΑΣ" και πιο συγκεκριμένα το γεγονός ότι το τελικό τίμημα της πώλησης αναμένεται να οριστικοποιηθεί μετά την ημερομηνία δημοσίευσης των συνημμένων εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων, κατόπιν συμφωνίας για τροποποίησης της συμφωνίας Πώλησης (SPA) από τα εμπλεκόμενα μέρη. Ως εκ τούτου, το αποτέλεσμα από την πώληση ενδέχεται να διαφοροποιηθεί με την οριστικοποίηση του τιμήματος. Στη γνώμη μας δε διατυπώνεται επιφύλαξη σε σχέση με το θέμα αυτό. Σημαντικότερα θέματα ελέγχου Τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου είναι εκείνα τα θέματα που, κατά την επαγγελματική μας κρίση, ήταν εξέχουσας σημασίας στον έλεγχό μας επί των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων της ελεγχόμενης χρήσεως. Τα θέματα αυτά και οι σχετιζόμενοι κίνδυνοι ουσιώδους ανακρίβειας αντιμετωπίστηκαν στο πλαίσιο του ελέγχου των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων ως σύνολο, για τη διαμόρφωση της γνώμης μας επί αυτών και δεν εκφέρουμε ξεχωριστή γνώμη για τα θέματα αυτά. © 2021 Grant Thornton Ορκωτοί Ελεγκτές Σύμβουλοι Επιχειρήσεων | Ζεφύρου 56, 175 64 Π. Φάληρο | Τ: +30 210 7280000 Φ: +30 210 7212222 | www.grant-thornton.gr 49 Σημαντικότερα θέματα ελέγχου Πώς αντιμετωπίστηκε το σημαντικότερο θέμα ελέγχου στον έλεγχό μας Αποτίμηση μη κυκλοφορούντων περιουσιακών στοιχείων σε εύλογες αξίες (Σημειώσεις : 8.1, 8.3, 8.5, 8.6) Την 31 Δεκεμβρίου 2020 στις ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις απεικονίζονται σε εύλογες αξίες: • Ιδιοχρησιμοποιούμενα Οικόπεδα & Kτίρια ποσού €12.137χιλ, • Μηχανήματα του κατασκευαστικού κλάδου ποσού €4.471 χιλ, • Επενδύσεις σε ακίνητα ποσού € 13.036 χιλ και • Επενδύσεις σε συμμετοχικούς τίτλους ποσού € 8.805 χιλ., τα οποία προσδιορίστηκαν από τη διοίκηση βάσει των εκτιμήσεων ανεξάρτητων επαγγελματιών εκτιμητών, ενώ στις εταιρικές χρηματοοικονομικές καταστάσεις περιλαμβάνονται συμμετοχές σε θυγατρικές ποσού €105.082 χιλ., οι οποίες απεικονίζονται σε εύλογες αξίες. Η σημαντική αξία που αντιπροσωπεύουν, για τον Όμιλο και την Εταιρεία, τα Iδιοχρησιμοποιούμενα Οικόπεδα & Κτίρια, τα Μηχανήματα, οι Επενδύσεις σε Ακίνητα και οι Επενδύσεις σε Συμμετοχικούς τίτλους, καθώς και η υποκειμενικότητα και οι σημαντικές κρίσεις που ασκεί η Διοίκηση και εμπεριέχεται στη διαδικασία εκτίμησης της εύλογης αξίας τους καθιστούν την αποτίμηση αυτών ένα από τα σημαντικότερα θέματα του ελέγχου. Η εύλογη αξία των ενσώματων ακινητοποιήσεων προσδιορίζεται με τη μέθοδο της προεξόφλησης μελλοντικών ταμειακών ροών, όταν αυτά παράγουν ροές, που πηγάζουν από την χρήση των στοιχείων του ενεργητικού, Ο προσδιορισμός της εύλογης αξίας των επενδυτικών ακινήτων, ο οποίος έχει ανατεθεί από τη διοίκηση του Ομίλου σε ανεξάρτητο οίκο εκτιμητών ακινήτων, βασίζεται σε σημαντικές εκτιμήσεις που σχετίζονται μεταξύ άλλων με το εύρος των μισθωμάτων αγοράς, τον παράγοντα αναπροσαρμογής ενοικίων και το προεξοφλητικό επιτόκιο. Επιπλέον, η εύλογη αξία των επενδύσεων σε ακίνητα προσδιορίζεται συνδυαστικά και με τη χρήση της Συγκριτικής Μεθόδου, λαμβάνοντας υπόψη τους παράγοντες που καθορίζουν την αξία των ανωτέρω ακινήτων, συμπεριλαμβανομένων των συγκριτικών τιμών πωλήσεων καθώς και τις τάσεις της οικονομίας και της αγοράς ακινήτων και των προεξοφλημένων ταμειακών ροών. Η εύλογη αξία των συμμετοχών σε θυγατρικές και των επενδύσεων σε συμμετοχικούς τίτλους προσδιορίστηκε βάσει της αξία των καθαρών περιουσιακών στοιχείων (Net Asset Value) δεδομένου ότι εξαρτάται άμεσα από την εύλογη αξία των μη κυκλοφορούντων περιουσιακών τους Οι βασικές ελεγκτικές διαδικασίες που πραγματοποιήθηκαν, περιλάμβαναν μεταξύ άλλων: ─ Ζητήσαμε και λάβαμε από τη Διοίκηση, για αξιολόγηση, την εκτίμηση της εύλογης αξίας των ακινήτων, των μηχανημάτων και των πλοίων, που διενεργήθηκε με τη συμβολή ανεξάρτητων επαγγελματιών εκτιμητών, και συζητήσαμε με τη διοίκηση τη διαδικασία και τις μεθόδους εκτίμησης. ─ Συμπεριλάβαμε στην ομάδα ελέγχου στελέχη μας ειδικευμένα σε θέματα αποτιμήσεων, για την εκτίμηση των παραδοχών και των μεθοδολογιών οι οποίες χρησιμοποιήθηκαν από την Εταιρεία.. ─ Αξιολόγηση της ανεξαρτησίας, της αντικειμενικότητας, της καταλληλότητας, της επάρκειας των προσόντων και της ικανότητας των ανεξάρτητων επαγγελματιών εκτιμητών που χρησιμοποιήθηκαν από τη διοίκηση για την εκτίμηση της εύλογης αξίας των μη κυκλοφορούντων στοιχείων κατά την 31.12.2020. ─ Αξιολόγηση της καταλληλόλητας της μεθόδου εκτίμησης της εύλογης αξίας κάθε περιουσιακού στοιχείου σε σχέση με τις αποδεκτές μεθόδους εκτίμησης της εύλογης αξίας, λαμβάνοντας υπόψη τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και συνθήκες του κάθε στοιχείου . ─ Έλεγχος πληρότητας και ακρίβειας της εισαγωγής των δεδομένων στις μελέτες εκτιμήσεων των ανεξάρτητων επαγγελματιών εκτιμητών. ─ Έλεγχος της ορθής χρήσης και εφαρμογής των μεθόδων που χρησιμοποιήθηκαν ─ Έλεγχος των λογιστικών εγγραφών για την εξακρίβωση της ορθής καταχώρησης της εύλογης αξίας κάθε περιουσιακού στοιχείου. ─ Έλεγχος της μαθηματικής ακρίβειας των μοντέλων/ υπολογισμών. ─ Επιβεβαίωση των ποσών που απεικονίζονται στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις με τις εύλογες αξίες που απεικονίζονται στις μελέτες εκτιμήσεων των ανεξάρτητων επαγγελματιών εκτιμητών και της διοίκησης. ─ Αξιολόγηση της επάρκειας και της καταλληλότητας των γνωστοποιήσεων στις σημειώσεις 8.1, 8.3, 8.5 και 8.6 των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. © 2021 Grant Thornton Ορκωτοί Ελεγκτές Σύμβουλοι Επιχειρήσεων | Ζεφύρου 56, 175 64 Π. Φάληρο | Τ: +30 210 7280000 Φ: +30 210 7212222 | www.grant-thornton.gr 50 στοιχείων, που αποτελούν το σημαντικότερο μέρος του Ενεργητικού τους. Οι γνωστοποιήσεις του Ομίλου σχετικά με τη λογιστική του πολιτική, καθώς και τις κρίσεις και εκτιμήσεις που χρησιμοποιήθηκαν κατά την επιμέτρηση της εύλογης αξίας των επενδύσεων σε ακίνητα περιλαμβάνονται στις σημειώσεις 8.1, 8.3 8.5 και 8.6 των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων. Σημαντική Πώληση Θυγατρικών (8.21. - Διακοπείσες δραστηριότητες) Μη κυκλοφορούνται περιουσιακά στοιχεία προοριζόμενα Κατά το 2020, η Εταιρεία μεταβίβασε το σύνολο των μετοχών των εταιρειών ΚΤΗΜΑ ΠΟΡΤΟ ΚΑΡΡΑΣ Α.Ε., ΠΟΡΤΟ ΚΑΡΡΑΣ ΜΑΡΙΝΑ Α.Ε. και ΠΟΡΤΟ ΚΑΡΡΑΣ ΓΚΟΛΦ Α.Ε.(η «Μεταβίβαση»), στην εταιρεία BELTERRA INVESTMENTS Ltd (ο «Αγοραστής»), σύμφωνα με τους όρους των σχετικών σχεδίων Συμβάσεων Αγοράς και Πώλησης Μετοχών – Share & Purchase Agreement (SPA). Κατά την υπογραφή της παρούσης, δεν έχει οριστικοποιηθεί το τίμημα της Μεταβίβασης (Τελικό Τιμήμα Συναλλαγής Final Purchase Price). Πιο συγκεκριμένα, κατά την 05/04/2021 παραδόθηκε από τον Ανεξάρτητο Σύμβουλο το πόρισμα “Final Completion Statements” για το συνολικό τίμημα, Με βάση τα SPA’s (Συμφωνία αγοράς πώλησης των εταιρειών) εντός 10 εργάσιμων ημερών ο Αγοραστής και οι πωλήτριες εταιρείες όφειλαν να ενημερώσουν για την συμφωνία τους ή μη με το πόρισμα του Ανεξάρτητου Συμβούλου, ωστόσο κατόπιν συμφωνίας με τον Αγοραστή υπογράφηκε τροποποίηση του SPA για παράταση του χρόνου υποβολής αντιρρήσεων επί του ως άνω πορίσματος του Ανεξάρτητου Συμβούλου έως και την 31/05/2021. Η Διοίκηση παραμένει σε διαδικασία αξιολόγησης της έκθεσης του Ανεξάρτητου Συμβούλου. Ως εκ τούτου, απουσία του Τελικού Τιμήματος Συναλλαγής, για τον υπολογισμό του αποτελέσματος από την Μεταβίβαση έχει ληφθεί υπόψη το αρχικό προσαρμοσμένο τίμημα της συναλλαγής αφαιρώντας το ποσό που καταβλήθηκε για την αποπληρωμή δανειακών υποχρεώσεων και αφαιρώντας τις υποχρεώσεις των θυγατρικών που έχουν πληρωθεί μέσω του escrow account μέχρι την ημερομηνία έγκρισης των οικονομικών καταστάσεων καθώς επίσης και το ποσό που υπολείπεται να καταβληθεί για την υπόθεση των χρονομισθωτών (περισσότερα για την εν λόγω υπόθεση στην Σημείωση 8.21) Οι βασικές ελεγκτικές διαδικασίες που πραγματοποιήθηκαν, περιλάμβαναν μεταξύ άλλων: ─ Συμμετείχαμε σε συζητήσεις με τη Διοίκηση, προκειμένου να κατανοήσουμε τις πραγματοποιηθείσες συναλλαγές της Μεταβίβασης. ─ Λάβαμε και επισκοπήσαμε τα σχετικά συμφωνητικά της Μεταβίβασης, προκειμένου να αξιολογήσουμε την λογιστική απεικόνιση των συναλλαγών αυτών στα οικονομικά μεγέθη του Ομίλου. ─ Επιβεβαιώσαμε το ταμειακά εισπραχθέν τίμημα από την Μεταβίβαση, με τις σχετικές κινήσεις των λογαριασμών τραπεζικών κινήσεων (extraits). ─ Αξιολογήσαμε την καταλληλότητα του λογιστικού χειρισμού που εφαρμόστηκε για την απεικόνιση της Μεταβίβασης, σύμφωνα με τις απαιτήσεις των ΔΠΧΑ. ─ Συμπεριλάβαμε στην ομάδα ελέγχου στελέχη μας ειδικευμένα σε θέματα αποτιμήσεων, για την εκτίμηση των παραδοχών και των μεθοδολογιών οι οποίες χρησιμοποιήθηκαν από την Εταιρεία.. ─ Εξετάσαμε τον τρόπο προσδιορισμού της ζημιάς από την συναλλαγή της Μεταβίβασης. ─ Αξιολογήσαμε την καταλληλότητα και επάρκεια των γνωστοποιήσεων στις συνημμένες οικονομικές καταστάσεις με βάση τις απαιτήσεις των ΔΠΧΑ, σε σχέση με τα ως άνω. Η λογιστική αντιμετώπιση της Μεταβίβασης, συμπεριλαμβανομένης της εκτίμησης της εύλογης αξίας των περιουσιακών στοιχείων και των υποχρεώσεων που μεταβιβάστηκαν βασίζεται σε μεθοδολογίες οι οποίες εμπεριέχουν εκτιμήσεις της Διοίκησης και κρίσιμες παραδοχές, για τις οποίες ενυπάρχει ο κίνδυνος αβεβαιότητας. Λόγω των ανωτέρω αβεβαιοτήτων, και της κρισιμότητας των παραδοχών που εμπεριέχονται στη © 2021 Grant Thornton Ορκωτοί Ελεγκτές Σύμβουλοι Επιχειρήσεων | Ζεφύρου 56, 175 64 Π. Φάληρο | Τ: +30 210 7280000 Φ: +30 210 7212222 | www.grant-thornton.gr 51 λογιστική αντιμετώπιση της εν Μεταβίβασης, θεωρούμε το θέμα αυτό ένα από τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου. Άλλες πληροφορίες Η διοίκηση είναι υπεύθυνη για τις άλλες πληροφορίες. Οι άλλες πληροφορίες περιλαμβάνονται στην Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου, για την οποία γίνεται σχετική αναφορά στην «Έκθεση επί Άλλων Νομικών και Κανονιστικών Απαιτήσεων», στις Δηλώσεις των Μελών του Διοικητικού Συμβουλίου, αλλά δεν περιλαμβάνουν τις οικονομικές καταστάσεις και την έκθεση ελέγχου επί αυτών. Η γνώμη μας επί των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων δεν καλύπτει τις άλλες πληροφορίες και δεν εκφράζουμε με τη γνώμη αυτή οποιασδήποτε μορφής συμπέρασμα διασφάλισης επί αυτών. Σε σχέση με τον έλεγχό μας επί των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων, η ευθύνη μας είναι να αναγνώσουμε τις άλλες πληροφορίες και με τον τρόπο αυτό, να εξετάσουμε εάν οι άλλες πληροφορίες είναι ουσιωδώς ασυνεπείς με τις εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις ή τις γνώσεις που αποκτήσαμε κατά τον έλεγχο ή αλλιώς φαίνεται να είναι ουσιωδώς εσφαλμένες. Εάν, με βάση τις εργασίες που έχουμε εκτελέσει, καταλήξουμε στο συμπέρασμα ότι υπάρχει ουσιώδες σφάλμα σε αυτές τις άλλες πληροφορίες, είμαστε υποχρεωμένοι να αναφέρουμε το γεγονός αυτό. Δεν έχουμε τίποτα να αναφέρουμε σχετικά με το θέμα αυτό. Ευθύνες της διοίκησης και των υπευθύνων για τη διακυβέρνηση επί των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Η διοίκηση έχει την ευθύνη για την κατάρτιση και εύλογη παρουσίαση των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ όπως αυτά έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως και για εκείνες τις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου που η διοίκηση καθορίζει ως απαραίτητες, ώστε να καθίσταται δυνατή η κατάρτιση των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων απαλλαγμένων από ουσιώδες σφάλμα, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος. Κατά την κατάρτιση των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων, η διοίκηση είναι υπεύθυνη για την αξιολόγηση της ικανότητας της Εταιρείας και του Ομίλου να συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους, γνωστοποιώντας όπου συντρέχει τέτοια περίπτωση, τα θέματα που σχετίζονται με τη συνεχιζόμενη δραστηριότητα και τη χρήση της λογιστικής αρχής της συνεχιζόμενης δραστηριότητας, εκτός και εάν η διοίκηση είτε προτίθεται να ρευστοποιήσει την Εταιρεία και τον Όμιλο ή να διακόψει τη δραστηριότητά τους ή δεν έχει άλλη ρεαλιστική εναλλακτική επιλογή από το να προβεί σε αυτές τις ενέργειες. Η Επιτροπή Ελέγχου (άρθ. 44 Ν.4449/2017) της Εταιρείας έχει την ευθύνη εποπτείας της διαδικασίας χρηματοοικονομικής αναφοράς της Εταιρείας και του Ομίλου. Ευθύνες ελεγκτή για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Οι στόχοι μας είναι να αποκτήσουμε εύλογη διασφάλιση για το κατά πόσο οι εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις, στο σύνολο τους, είναι απαλλαγμένες από ουσιώδες σφάλμα, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος και να εκδώσουμε έκθεση ελεγκτή, η οποία περιλαμβάνει τη γνώμη μας. Η εύλογη διασφάλιση συνιστά διασφάλιση υψηλού επιπέδου, αλλά δεν είναι εγγύηση ότι ο έλεγχος που διενεργείται σύμφωνα με τα ΔΠΕ, όπως αυτά έχουν ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία, θα εντοπίζει πάντα ένα ουσιώδες σφάλμα, όταν αυτό υπάρχει. Σφάλματα δύναται να προκύψουν από απάτη ή από λάθος και θεωρούνται ουσιώδη όταν, μεμονωμένα ή αθροιστικά, θα μπορούσε εύλογα να αναμένεται ότι θα επηρέαζαν τις οικονομικές αποφάσεις των χρηστών, που λαμβάνονται με βάση αυτές τις εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις. Ως καθήκον του ελέγχου, σύμφωνα με τα ΔΠΕ όπως αυτά έχουν ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία, ασκούμε επαγγελματική κρίση και διατηρούμε επαγγελματικό σκεπτικισμό καθ’ όλη τη διάρκεια του ελέγχου. Επίσης: © 2021 Grant Thornton Ορκωτοί Ελεγκτές Σύμβουλοι Επιχειρήσεων | Ζεφύρου 56, 175 64 Π. Φάληρο | Τ: +30 210 7280000 Φ: +30 210 7212222 | www.grant-thornton.gr 52 • Εντοπίζουμε και αξιολογούμε τους κινδύνους ουσιώδους σφάλματος στις εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος, σχεδιάζοντας και διενεργώντας ελεγκτικές διαδικασίες που ανταποκρίνονται στους κινδύνους αυτούς και αποκτούμε ελεγκτικά τεκμήρια που είναι επαρκή και κατάλληλα για να παρέχουν βάση για τη γνώμη μας. Ο κίνδυνος μη εντοπισμού ουσιώδους σφάλματος που οφείλεται σε απάτη είναι υψηλότερος από αυτόν που οφείλεται σε λάθος, καθώς η απάτη μπορεί να εμπεριέχει συμπαιγνία, πλαστογραφία, εσκεμμένες παραλείψεις, ψευδείς διαβεβαιώσεις ή παράκαμψη των δικλίδων εσωτερικού ελέγχου. • Κατανοούμε τις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου που σχετίζονται με τον έλεγχο, με σκοπό το σχεδιασμό ελεγκτικών διαδικασιών κατάλληλων για τις περιστάσεις, αλλά όχι με σκοπό τη διατύπωση γνώμης επί της αποτελεσματικότητας των δικλίδων εσωτερικού ελέγχου της Εταιρείας και του Ομίλου. • Αξιολογούμε την καταλληλότητα των λογιστικών αρχών και μεθόδων που χρησιμοποιήθηκαν και το εύλογο των λογιστικών εκτιμήσεων και των σχετικών γνωστοποιήσεων που έγιναν από τη διοίκηση. • Αποφαινόμαστε για την καταλληλότητα της χρήσης από τη διοίκηση της λογιστικής αρχής της συνεχιζόμενης δραστηριότητας και με βάση τα ελεγκτικά τεκμήρια που αποκτήθηκαν για το εάν υπάρχει ουσιώδης αβεβαιότητα σχετικά με γεγονότα ή συνθήκες που μπορεί να υποδηλώνουν ουσιώδη αβεβαιότητα ως προς την ικανότητα της Εταιρείας και του Ομίλου να συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους. Εάν συμπεράνουμε ότι υφίσταται ουσιώδης αβεβαιότητα, είμαστε υποχρεωμένοι στην έκθεση ελεγκτή να επιστήσουμε την προσοχή στις σχετικές γνωστοποιήσεις των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων ή εάν αυτές οι γνωστοποιήσεις είναι ανεπαρκείς να διαφοροποιήσουμε τη γνώμη μας. Τα συμπεράσματά μας βασίζονται σε ελεγκτικά τεκμήρια που αποκτώνται μέχρι την ημερομηνία της έκθεσης ελεγκτή. Ωστόσο, μελλοντικά γεγονότα ή συνθήκες ενδέχεται να έχουν ως αποτέλεσμα η Εταιρεία και ο Όμιλος να παύσουν να λειτουργούν ως συνεχιζόμενη δραστηριότητα. • Αξιολογούμε τη συνολική παρουσίαση, τη δομή και το περιεχόμενο των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων, συμπεριλαμβανομένων των γνωστοποιήσεων, καθώς και το κατά πόσο οι εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις απεικονίζουν τις υποκείμενες συναλλαγές και τα γεγονότα με τρόπο που επιτυγχάνεται η εύλογη παρουσίαση. • Αποκτούμε επαρκή και κατάλληλα ελεγκτικά τεκμήρια αναφορικά με την χρηματοοικονομική πληροφόρηση των οντοτήτων ή των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων εντός του Ομίλου για την έκφραση γνώμης επί των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων. Είμαστε υπεύθυνοι για την καθοδήγηση, την επίβλεψη και την εκτέλεση του ελέγχου της Εταιρείας και των θυγατρικών της. Παραμένουμε αποκλειστικά υπεύθυνοι για την ελεγκτική μας γνώμη. Μεταξύ άλλων θεμάτων, κοινοποιούμε στους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση, το σχεδιαζόμενο εύρος και το χρονοδιάγραμμα του ελέγχου, καθώς και σημαντικά ευρήματα του ελέγχου, συμπεριλαμβανομένων όποιων σημαντικών ελλείψεων στις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου εντοπίζουμε κατά τη διάρκεια του ελέγχου μας. Επιπλέον, δηλώνουμε προς τους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση ότι έχουμε συμμορφωθεί με τις σχετικές απαιτήσεις δεοντολογίας περί ανεξαρτησίας και γνωστοποιούμε προς αυτούς όλες τις σχέσεις και άλλα θέματα που μπορεί εύλογα να θεωρηθεί ότι επηρεάζουν την ανεξαρτησία μας και τα σχετικά μέτρα προστασίας, όπου συντρέχει περίπτωση. Από τα θέματα που γνωστοποιήθηκαν στους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση, καθορίζουμε τα θέματα εκείνα που ήταν εξέχουσας σημασίας για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων της ελεγχόμενης χρήσεως και ως εκ τούτου αποτελούν τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου. Έκθεση επί Άλλων Νομικών και Κανονιστικών Απαιτήσεων 1. Έκθεση Διαχείρισης Διοικητικού Συμβουλίου Λαμβάνοντας υπόψη ότι η διοίκηση έχει την ευθύνη για την κατάρτιση της Έκθεσης Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου και της Δήλωσης Εταιρικής Διακυβέρνησης που περιλαμβάνεται στην έκθεση αυτή, κατ’ εφαρμογή των διατάξεων της παραγράφου 5 του άρθρου 2 του Ν.4336/2015 (μέρος Β), σημειώνουμε ότι: © 2021 Grant Thornton Ορκωτοί Ελεγκτές Σύμβουλοι Επιχειρήσεων | Ζεφύρου 56, 175 64 Π. Φάληρο | Τ: +30 210 7280000 Φ: +30 210 7212222 | www.grant-thornton.gr 53 1. Στην Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου περιλαμβάνεται δήλωση εταιρικής διακυβέρνησης, η οποία παρέχει τα πληροφοριακά στοιχεία που ορίζονται στο άρθρο 152 του Ν. 4548/2018. 2. Κατά τη γνώμη μας η Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου έχει καταρτιστεί σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές απαιτήσεις των άρθρων 150-151 και 153-154 και της παραγράφου 1 (περιπτώσεις γ’ και δ’) του άρθρου 152 του Ν. 4548/2018 και το περιεχόμενο αυτής αντιστοιχεί με τις συνημμένες οικονομικές καταστάσεις της χρήσης που έληξε την 31/12/2020. 3. Με βάση τη γνώση που αποκτήσαμε κατά τον έλεγχό μας, για την εταιρεία «ΤΕΧΝΙΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ» και το περιβάλλον της, δεν έχουμε εντοπίσει ουσιώδεις ανακρίβειες στην Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού της Συμβουλίου. 2. Συμπληρωματική Έκθεση προς την Επιτροπή Ελέγχου Η γνώμη μας επί των συνημμένων εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων είναι συνεπής με τη Συμπληρωματική Έκθεσή μας προς την Επιτροπή Ελέγχου της Εταιρείας, που προβλέπεται από το άρθρο 11 του κανονισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) αριθ. 537/2014. 3. Παροχή Μη Ελεγκτικών Υπηρεσιών Δεν παρείχαμε στην Εταιρεία και τις θυγατρικές της μη ελεγκτικές υπηρεσίες που απαγορεύονται σύμφωνα με το άρθρο 5 του κανονισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) αριθ. 537/2014. Οι επιτρεπόμενες μη ελεγκτικές υπηρεσίες που έχουμε παράσχει στην Εταιρεία και στις θυγατρικές της, κατά τη η διάρκεια της χρήσεως που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2020 γνωστοποιούνται στη Σημείωση 8.22 των συνημμένων εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων. 4. Διορισμός Ελεγκτή Διοριστήκαμε για πρώτη φορά ως Ορκωτοί Ελεγκτές Λογιστές της Εταιρείας με την από 29/06/2006 απόφαση της ετήσιας τακτικής γενικής συνέλευσης των μετόχων. Έκτοτε ο διορισμός μας έχει αδιαλείπτως ανανεωθεί για μια συνολική περίοδο 15 ετών με βάση τις κατ’ έτος λαμβανόμενες αποφάσεις της τακτικής γενικής συνέλευσης των μετόχων. Αθήνα, 28 Απριλίου 2021 Ο Ορκωτός Ελεγκτής Λογιστής Παναγιώτης Νούλας Α.Μ. Σ.Ο.Ε.Λ. 40711 © 2021 Grant Thornton Ορκωτοί Ελεγκτές Σύμβουλοι Επιχειρήσεων | Ζεφύρου 56, 175 64 Π. Φάληρο | Τ: +30 210 7280000 Φ: +30 210 7212222 | www.grant-thornton.gr 54 1. ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΚΑΙ ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΣΗΣ Ποσά σε € ' ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ Μη κυκλοφορούντα στοιχεία ενεργητικού Ιδιοχρησιμοποιούμενα ενσώματα πάγια στοιχεία Δικαίωμα χρήσης περιουσιακού στοιχείου Άυλα περιουσιακά στοιχεία Επενδύσεις σε θυγατρικές επιχειρήσεις Επενδύσεις σε συγγενείς επιχειρήσεις Συμμετοχικοί Τίτλοι Επενδύσεις σε ακίνητα Λοιπές μακροπρόθεσμες απαιτήσεις Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις Σύνολο Κυκλοφορούντα στοιχεία ενεργητικού Αποθέματα Απαιτήσεις από πελάτες και λοιπές εμπορικές απαιτήσεις Λοιπές απαιτήσεις Χρηματοοικονομικά στοιχεία σε εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα Σύνολο Μη κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία προοριζόμενα για πώληση Σύνολο ενεργητικού ΙΔΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΚΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ Ίδια κεφάλαια Μετοχικό κεφάλαιο Διαφορά υπέρ το άρτιο Αποθεματικά από αποτίμηση ακινήτων και μηχανημάτων σε εύλογη αξία Αποθεματικά από αποτίμηση χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων σε εύλογη αξία μέσω λοιπών συνολικών εσόδων Λοιπά αποθεματικά Αποτελέσματα εις νέο Συναλλαγματικές διαφορές Ίδια κεφάλαια αποδιδόμενα στους ιδιοκτήτες της μητρικής Μη ελέγχουσες συμμετοχές Σύνολο ιδίων κεφαλαίων Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις Αναβαλλόμενες φορολογικές υποχρεώσεις Υποχρεώσεις παροχών προσωπικού λόγω εξόδου από την υπηρεσία Κρατικές επιχορηγήσεις παγίων Μακροπρόθεσμες χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις Λοιπές προβλέψεις Λοιπές μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις Σύνολο Βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις Προμηθευτές και συναφείς υποχρεώσεις Τρέχουσες φορολογικές υποχρεώσεις Βραχυπρόθεσμες χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις Υποχρεώσεις από συμβάσεις με πελάτες Λοιπές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις Σύνολο Σύνολο υποχρεώσεων Υποχρεώσεις που σχετίζονται με μη κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία προοριζόμενα για πώληση Σύνολο ιδίων κεφαλαίων και υποχρεώσεων σημ. 8.1 8.2 8.4 8.5 8.6 8.3 8.7 8.8 8.9 8.10 8.11 8.12 8.21 Ο ΟΜΙΛΟΣ 31/12/2020 31/12/2019 Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2020 31/12/2019 20.559.594 2.530.451 123 2.400 8.805.320 13.036.378 9.887.700 54.821.966 17.544.877 2.619.268 126 2.400 5.750 13.087.347 12.883.374 46.143.141 9.212.377 105.082.080 2.400 12.296.378 3.584.897 130.178.132 9.092.339 176.421.659 2.400 12.347.347 6.821.743 204.685.489 1.628 1.619.555 32.944.518 4.970.169 52.878.355 92.414.224 147.236.190 13.253 2.330.567 1.665.723 1.029.660 5.039.203 307.138.180 358.320.524 647.813 7.532.762 13.493.395 21.673.969 151.852.102 584.884 83.535 25.375 693.794 205.379.283 203.466.750 261.240.454 14.337.375 203.466.750 261.240.454 168.635.839 203.466.750 261.240.454 4.605.746 203.466.750 261.240.454 4.376.502 2.214.687 12.534.453 (381.223.035) 67.301 112.637.984 3.529.215 116.167.199 27.045.036 (486.271.961) (333.503) 173.782.615 19.257.333 193.039.948 (166.921.355) 11.382.814 (181.143.110) 132.631.299 132.631.299 (109.081.867) 11.382.814 (188.311.929) 183.072.723 183.072.723 3.560.636 130.238 917.120 6.584.108 2.771.691 13.963.792 3.467.063 110.725 948.739 8.860.686 0,00 2.890.957 16.278.170 2.129.293 111.923 3.987.324 419.839 6.648.379 1.925.719 96.056 6.257.870 1.405.405 9.685.050 4.668.453 622.374 580.908 258.596 10.974.870 17.105.200 31.068.992 5.663.999 520 1.389.564 547.402 13.422.699 21.024.184 37.302.354 1.899.586 3.795 505.405 10.163.638 12.572.424 19.220.803 566.056 1.305.486 10.749.968 12.621.510 22.306.560 147.236.190 127.978.222 358.320.525 151.852.102 205.379.282 8.13 8.14 8.15 8.17 8.16 8.18 8.19 8.16 8.10 8.20 Οι συνοδευτικές σημειώσεις αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των Ετήσιων Εταιρικών και Ενοποιημένων Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων. Σημειώνεται ότι τυχόν αποκλίσεις οφείλονται σε στρογγυλοποιήσεις. ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Σελίδα 55 2. ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΚΑΙ ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΥΝΟΛΙΚΟΥ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ Ποσά σε € ' Πωλήσεις από κατασκευαστικά συμβόλαια Πωλήσεις αγαθών Παροχή υπηρεσιών Σύνολο Πωλήσεων Κόστος πωλήσεων Μικτό κέρδος/(ζημιά) Έξοδα διοίκησης Έξοδα διάθεσης Λοιπά έξοδα Λοιπά έσοδα Αποτελέσματα εκμετάλλευσης προ φόρων, χρηματοδοτικών και επενδυτικών αποτελεσμάτων Χρηματοοικονομικά έξοδα Χρηματοοικονομικά έσοδα Λοιπά χρηματοοικονομικά αποτελέσματα Κέρδη / (ζημιές) από επενδύσεις Κέρδη / (ζημίες) από αποτίμηση ιδιοχρησημοποιούμενων και επενδυτικών ακινήτων Κέρδη / (ζημίες) προ φόρων Φορολογία εισοδήματος Κέρδη / (ζημίες) περιόδου μετά από φόρους από συνεχιζόμενες δραστηριότητες Αποτέλεσμα από διακοπείσες δραστηριότητες Κέρδη / (ζημίες) περιόδου μετά φόρων σημ. Ποσά σε € ' Λοιπά συνολικά εισοδήματα / (ζημιές) περιόδου Στοιχεία που δεν θα ταξινομηθούν στην κατάσταση αποτελεσμάτων μεταγενέστερα: Επανεκτίμηση υποχρέωσης παροχών προσωπικού Αναβαλλόμενος φόρος επί της επανεκτίμησης της υποχρέωσης παροχών προσωπικού Επανεκτίμηση Συμμετοχικών Τίτλων Αναβαλλόμενη φορολογία από επανεκτίμηση Συμμετοχικών Τίτλων Σύνολο: Στοιχεία που ενδέχεται να ταξινομηθούν στην κατάσταση αποτελεσμάτων μεταγενέστερα: Συναλλαγματικές διαφορές από τη μετατροπή των οικονομικών καταστάσεων επιχειρηματικών δραστηριοτήτων του εξωτερικού Επανεκτίμηση ιδιοχρησιμοποιούμενων παγίων σε εύλογη αξία Αναβαλλόμενη φορολογία από Επανεκτίμηση ιδιοχρησιμοποιούμεων παγίων σε εύλογες αξίες Αναβαλλόμενη φορολογία από απόσβεση αποθεματικών από αποτίμηση ακινήτων σε εύλογη αξία Ίδρυση θυγατρικών Σύνολο: Λοιπά συνολικά εισοδήματα περιόδου μετά φόρων Συγκεντρωτικά συνολικά εισοδήματα περιόδου: σημ. 8.22 8.22 8.22 8.23 8.23 8.24 8.24 8.24 Ο ΟΜΙΛΟΣ 01/01 - 31/12/2020 01/01 - 31/12/2019 2.000 25.506 537.860 516.857 539.860 542.363 (4.699.312) (4.312.830) (4.159.451) (3.770.468) (2.870.208) (2.263.889) (1.149) (4.507.436) (14.221.450) 3.112.402 3.551.537 (8.424.693) (862.922) 420.338 4.319 (229.365) (9.092.323) (391.128) (9.483.451) (60.402.496) (69.885.947) (16.705.418) (1.126.921) 492.172 19.782 22.375 (17.298.009) 1.050.888 (16.247.121) (35.885.194) (52.132.315) Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 01/01 - 31/12/2020 645.000 645.000 (295.575) 349.425 (1.195.990) (1.810.922) 863.177 (4.564.585) (353.670) 420.237 (20) 1.790.627 (48.450) (2.755.861) (131.181) (2.887.042) (2.887.042) (1.794.310) (352.702) 2 17 22.375 (2.124.618) (37.814) (2.162.432) (2.162.432) Ο ΟΜΙΛΟΣ 01/01 - 31/12/2020 01/01 - 31/12/2019 (11.896) 0 2.214.687 23.080 2.902 2.202.792 25.982 - 454.711 2.516.146 (435.809) 120.082 405.267 3.060.397 5.263.189 (64.622.758) 157.925 (71.413.634) 18.476.986 1.207.900 (51.570.824) (51.544.842) (103.677.157) 01/01 - 31/12/2019 782.875 782.875 (1.017.782) (234.907) (1.758.104) (4.426.962) 1.855.388 01/01 - 31/12/2020 Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 01/01 - 31/12/2019 (9.901) (47.773.724) (47.783.625) (12.091) 2.902 (100.264.364) 25.895.437 (74.378.116) 301.637 (72.393) 229.244 (47.554.381) (50.441.423) 339.935 153.908 493.843 (73.884.273) (76.046.705) Οι συνοδευτικές σημειώσεις αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των Ετήσιων Εταιρικών και Ενοποιημένων Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων. Τα αποτελέσματα των διακοπεισών δραστηριοτήτων παρουσιάζονται διακριτά και αναλύονται στη Σημείωση 8.21 σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ΔΠΧΑ 5 «Μη κυκλοφορούντα στοιχεία του ενεργητικού κατεχόμενα προς πώληση και διακοπείσες δραστηριότητες». ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Σελίδα 56 Ο ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε € ' Αποτελέσματα περιόδου αποδιδόμενα σε: Ιδιοκτήτες της μητρικής Μη ελέγχουσες συμμετοχές Από συνεχιζόμενες δραστηριότητες: Ιδιοκτήτες της μητρικής Μη ελέγχουσες συμμετοχές Από διακοπτόμενες δραστηριότητες: Σύνολο: Συγκεντρωτικά συνολικά εισοδήματα αποδιδόμενα σε: Ιδιοκτήτες της μητρικής Μη ελέγχουσες συμμετοχές Σύνολο από συνεχιζόμενες και διακοπτόμενες δραστηριότητες Ποσά σε € ' Βασικά κέρδη/(ζημιές) ανά μετοχή (€/μετοχή) από συνεχιζόμενες δραστηριότητες Βασικά κέρδη/(ζημιές) ανά μετοχή (€/μετοχή) από διακοπτόμενες δραστηριότητες σημ. 8.25 01/01 - 31/12/2020 Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 01/01 - 31/12/2019 01/01 - 31/12/2020 (14.709.571) (1.537.551) (16.247.121) (31.864.246) (4.020.948) (35.885.194) (52.132.315) (2.887.044) (2.887.044) (2.162.432) (2.162.432) (61.144.630) (3.478.129) (64.622.759) (92.074.102) (11.603.056) (103.677.157) (50.441.426) (50.441.426) (76.046.705) (76.046.705) Ο ΟΜΙΛΟΣ 01/01 - 31/12/2020 01/01 - 31/12/2019 (0,2166) (0,3615) (1,4051) (0,7830) Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 01/01 - 31/12/2020 01/01 - 31/12/2019 (0,0709) (0,0531) - Ο ΟΜΙΛΟΣ 01/01 - 31/12/2020 Κέρδη / (ζημίες) προ φόρων χρηματοδοτικών, επενδυτικών αποτελεσμάτων και συνολικών αποσβέσεων από συνεχιζόμενες δραστηριότητες Κέρδη / (ζημίες) προ φόρων χρηματοδοτικών, επενδυτικών αποτελεσμάτων και συνολικών αποσβέσεων από διακοπτόμενες δραστηριότητες 01/01 - 31/12/2019 (8.813.046) (670.405) (9.483.451) (57.177.685) (3.224.812) (60.402.496) (69.885.947) Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 01/01 - 31/12/2019 -6.143.840 (14.203.205) -4.096.379 (4.480.460) 01/01 - 31/12/2020 (4.329.701) 01/01 - 31/12/2019 (1.569.250) Οι συνοδευτικές σημειώσεις αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των Ετήσιων Εταιρικών και Ενοποιημένων Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων. Τα αποτελέσματα των διακοπεισών δραστηριοτήτων παρουσιάζονται διακριτά και αναλύονται στη Σημείωση 8.21 σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ΔΠΧΑ 5 «Μη κυκλοφορούντα στοιχεία του ενεργητικού κατεχόμενα προς πώληση και διακοπείσες δραστηριότητες». ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Σελίδα 57 3. ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ Ποσά σε € ' Υπόλοιπο την 1/1/2020 Μεταβολή ιδίων κεφαλαίων για την χρήση 2020 Επιδράσεις από πώληση θυγατρικών Συναλλαγές με ιδιοκτήτες μητρικής Κέρδη / (ζημιές) περιόδου Λοιπά συνολικά εισοδήματα Συγκεντρωτικά συνολικά Εισοδήματα Περιόδου Υπόλοιπο την 31/12/2020 Μετοχικό κεφάλαιο 203.466.750 Διαφορά υπέρ το άρτιο 261.240.454 Αποθεματικά από αποτίμηση ακινήτων και μηχανημάτων σε εύλογη αξία 168.635.839 203.466.750 261.240.454 (156.040.629) (156.040.629) 1.742.165 1.742.165 14.337.375 Ποσά σε € ' Υπόλοιπο την 31/12/2018 Μετοχικό κεφάλαιο 203.466.750 Διαφορά υπέρ το άρτιο 261.240.454 Αποθεματικά από αποτίμηση ακινήτων και μηχανημάτων σε εύλογη αξία 219.629.653 Κέρδη / (ζημιές) περιόδου Μεταφορές Λοιπά συνολικά εισοδήματα Συγκεντρωτικά συνολικά Εισοδήματα Περιόδου Υπόλοιπο την 31/12/2019 203.466.750 261.240.454 (50.993.814) (50.993.814) 168.635.839 Λοιπά αποθεματικά 27.045.036 (14.510.583) (14.510.583) 12.534.453 Λοιπά αποθεματικά 27.045.036 27.045.036 Αποθεματικά από αποτίμηση χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων σε εύλογη αξία μέσω λοιπών συνολικών εσόδων - Αποτελέσματα εις νέο (486.271.964) 2.214.687 2.214.687 2.214.687 170.551.212 170.551.212 (65.990.731) 488.445 (65.502.285) (381.223.037) Αποθεματικά από αποτίμηση χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων σε εύλογη αξία μέσω λοιπών συνολικών εσόδων - Αποτελέσματα εις νέο (445.054.571) - (46.573.816) 5.356.423 (41.217.393) (486.271.964) Συναλλαγματικές διαφορές (333.503) Ίδια κεφάλαια αποδιδόμενα στους ιδιοκτήτες της μητρικής 173.782.611 Μη ελέγχουσες συμμετοχές 19.257.333 Σύνολο ιδίων κεφαλαίων 193.039.944 400.804 400.804 67.301 (65.990.731) 4.846.101 (61.144.630) 112.637.981 (12.249.986) (12.249.986) (3.895.216) 417.087 (3.478.130) 3.529.218 (12.249.986) (12.249.986) (69.885.947) 5.263.188 (64.622.759) 116.167.199 Συναλλαγματικές διαφορές (470.609) Ίδια κεφάλαια αποδιδόμενα στους ιδιοκτήτες της μητρικής 265.856.713 Μη ελέγχουσες συμμετοχές 30.860.387 Σύνολο ιδίων κεφαλαίων 296.717.100 137.106 137.106 (333.503) (46.573.816) (45.500.285) (92.074.102) 173.782.611 (5.558.499) (6.044.557) (11.603.057) 19.257.330 (52.132.315) (51.544.842) (103.677.157) 193.039.942 Οι συνοδευτικές σημειώσεις αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των Ετήσιων Εταιρικών και Ενοποιημένων Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων. ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Σελίδα 58 4. ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ Ποσά σε € ' Υπόλοιπο την 31/12/2019 Κέρδη / (ζημιές) περιόδου Συνολικό αναγνωρισμένο κέρδος / (ζημιά) χρήσης Συγκεντρωτικά συνολικά Εισοδήματα Περιόδου Υπόλοιπο την 31/12/2020 Ποσά σε € ' Υπόλοιπο την 31/12/2018 Κέρδη / (ζημιές) περιόδου Μεταφορές αποθεματικού αποθεματικού από αποτίμηση χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων Συνολικό αναγνωρισμένο κέρδος / (ζημιά) χρήσης Συγκεντρωτικά συνολικά Εισοδήματα Περιόδου Υπόλοιπο την 31/12/2019 Διαφορά υπέρ το άρτιο 261.240.454 261.240.454 Αποθεματικά από αποτίμηση ακινήτων και μηχανημάτων σε εύλογη αξία 4.376.502 229.244 229.244 4.605.746 Αποθεματικά από αποτίμηση χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων σε εύλογη αξία μέσω λοιπών συνολικών εσόδων (109.081.867) (57.839.488) (57.839.487) (166.921.354) Λοιπά αποθεματικά 11.382.814 11.382.814 Ίδιες μετοχές - Αποτελέσματα εις νέο (188.311.929) (2.887.044) 10.055.862 7.168.819 (181.143.110) Σύνολο ιδίων κεφαλαίων 183.072.723 (2.887.045) (47.554.381) (50.441.425) 132.631.298 Μετοχικό κεφάλαιο 203.466.750 - Διαφορά υπέρ το άρτιο 261.240.454 - Αποθεματικά από αποτίμηση ακινήτων και μηχανημάτων σε εύλογη αξία 3.978.035 - Αποθεματικά από αποτίμηση χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων σε εύλογη αξία μέσω λοιπών συνολικών εσόδων 65.295.483 - Λοιπά αποθεματικά 11.382.814 - Ίδιες μετοχές - Αποτελέσματα εις νέο -286.244.108 (2.162.432) Σύνολο ιδίων κεφαλαίων 259.119.427 (2.162.432) 203.466.750 261.240.454 398.467,00 398.467 4.376.502 (100.008.421) (74.368.927) (174.377.348) (109.081.865) 11.382.814 - 100.008.422 86.187 97.932.177 (188.311.930) 0 (73.884.273) (76.046.704) 183.072.723 Μετοχικό κεφάλαιο 203.466.750 203.466.750 Οι συνοδευτικές σημειώσεις αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των Ετήσιων Εταιρικών και Ενοποιημένων Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων. ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Σελίδα 59 5. ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΚΑΙ ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΑΜΕΙΑΚΩΝ ΡΟΩΝ Ποσά σε € ' Ταμειακές ροές από λειτουργικές δραστηριότητες Κέρδη / (ζημιές) περιόδου (προ φόρου) Κέρδη / (ζημιές) περιόδου (προ φόρου) από διακοπείσες δραστηριότητες Προσαρμογές στα κέρδη Σημείωση 8.27 Σύνολο Μεταβολές Κεφαλαίου κίνησης (Αύξηση) / μείωση αποθεμάτων (Αύξηση) / μείωση εμπορικών απαιτήσεων (Αύξηση) / μείωση λοιπών απαιτήσεων Αύξηση / (μείωση) υποχρεώσεων Εκροή υποχρέωσης παροχών στο προσωπικό λόγω συνταξιοδότησης Σύνολο Ταμειακές ροές από λειτουργικές δραστηριότητες μείον: Καταβολές φόρου εισοδήματος μείον: Καταβληθέντες τόκοι Λειτουργικές Ροές από διακοπείσες δραστηριότητες Καθαρές ταμειακές ροές από λειτουργικές δραστηριότητες Ταμειακές ροές από επενδυτικές δραστηριότητες Αγορές ενσώματων παγίων Αγορές άυλων περιουσιακών στοιχείων Πωλήσεις ενσώματων παγίων Αύξηση μετοχικού κεφαλαίου θυγατρικών Αγορές χρηματοοικονομικών στοιχείων σε εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων Πληρωμές για αποκτήσεις συμετοχικών τίτλων Πωλήσεις χρηματοοικονομικών στοιχείων διαθεσίμων προς πώληση Δάνεια χορηγηθέντα Επενδυτικές ροές από διακοπείσες δραστηριότητες Καθαρές ταμειακές ροές από επενδυτικές δραστηριότητες από συνεχιζόμενες δραστηριότητες Ο ΟΜΙΛΟΣ 01/01 01/01 31/12/2020 31/12/2019 Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 01/01 01/01 31/12/2020 31/12/2019 (9.092.323) (72.381.537) 75.573.785 (5.900.074) (17.298.009) (50.330.130) 65.718.712 (1.909.427) (2.755.861) 1.206.441 (1.549.420) (2.124.618) 561.364 (1.563.254) 28.393 (12.322.236) 16.930.799 (11.042) 4.625.913 (1.274.161) (1.202) (1.275.363) 573.401 537.760 10.792.537 (21.141.567) (16.443) (9.254.312) (11.163.739) (11.163.741) (3.146.867) 702.611 128.501 (11.042) (3.029.408) (4.578.828) (4.578.828) 2.601.208 (1.062) 3.302.757 1.739.503 1.739.503 (2.970.156) (748) 60.867 (4.966.669) (6.179.615) 68.043.480 - (2.670.540) (2.201) 22.000 (2.499.729) (53.285) 19.916.927 (1.500.000) - (125.193) - 53.987.159 (2.650.741) 18.363.642 (125.193) Ταμειακές ροές από χρηματοδοτικές δραστηριότητες Δάνεια αναληφθέντα Αποπληρωμή δανεισμού Τόκοι που εισπράχθηκαν Τόκοι πληρωθέντες Πληρωμές κεφαλαίου χρηματοδοτικών μισθώσεων Χρηματοδοτικές ροές από διακοπείσες δραστηριότητες Καθαρές Ταμειακές ροές από χρηματοδοτικές δραστηριότητες από συνεχιζόμενες δραστηριότητες 4.802.711 (404.791) 163.295 (7.652.342) (135.414) - 44.999.873 (27.266.921) 608.265 (2.023.645) (294.832) - (404.791) 163.283 (65.418) (9.867) - (1.033.294) 2 (306.151) (254.561) - (3.226.540) 16.022.740 (316.793) (1.594.004) Καθαρή αύξηση / (μείωση) στα ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα στην αρχή της χρήσης Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα στο τέλος της χρήσης 49.485.256 3.393.099 52.878.355 2.208.258 1.184.839 3.393.097 13.468.021 25.375 13.493.396 20.306 5.067 25.373 Τα ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα του Ομίλου στο τέλος της χρήσης ανέρχονται σε € 52.878.353 για τις συνεχιζόμενες δραστηριότητες και σε € 0 για τις διακοπτόμενες δραστηριότητες, ενώ το 2019 τα αντίστοιχα ποσά ήταν € 1.029.660 και € 2.363.438. Οι καθαρές ταμειακές ροές από λειτουργικές, επενδυτικές και χρηματοδοτικές δραστηριότητες των διακοπεισών δραστηριοτήτων παρουσιάζονται διακριτά σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ΔΠΧΑ 5 «Μη κυκλοφορούντα στοιχεία του ενεργητικού κατεχόμενα προς πώληση και διακοπείσες δραστηριότητες». Οι συνοδευτικές σημειώσεις αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των Ετήσιων Εταιρικών και Ενοποιημένων Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων. Στα παρουσιαζόμενα στοιχεία της συγκριτικής περιόδου έγιναν περιορισμένου μεγέθους αναταξινομήσεις για λόγους συγκρισιμότητας, χωρίς σημαντική επίδραση στα ίδια κεφάλαια, στον κύκλο εργασιών και στα αποτελέσματα μετά από φόρους της προηγούμενης χρήσης του Ομίλου. ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Σελίδα 60 ΠΡΟΣΘΕΤΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΕΠΕΞΗΓΗΣΕΙΣ 5.1. Γενικές πληροφορίες για την Εταιρεία Η Εταιρεία ΤΕΧΝΙΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ συστήθηκε το 1965 ως Εταιρεία Περιορισμένης Ευθύνης με την επωνυμία "Τεχνική Εταιρεία Μελετών και Κατασκευών ΠΕΛΟΨ Ε.Π.Ε. - Κ. Γαλανόπουλος και Κ. Στέγγος" και έδρα της την Πάτρα. Το 1967 μετατράπηκε σε ανώνυμη Εταιρεία με την επωνυμία "Ανώνυμη Τεχνική Εταιρεία ΠΕΛΟΨ". Το 1980 μετονομάστηκε σε "ΤΕΧΝΙΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ". Η έδρα της Εταιρείας βρίσκεται στο Δήμο Αλίμου Αττικής (Σολωμού 20, Άνω Καλαμάκι) και είναι εγγεγραμμένη στο Μητρώο Ανωνύμων Εταιριών (Μ.Α.Ε.) με αριθμό 6801/02/Β/86/8. Η διάρκεια της Εταιρείας έχει οριστεί σε 57 έτη, δηλαδή μέχρι την 22/12/2037. Οι αρχικές δραστηριότητες της Εταιρείας τα έτη 1965 - 1970 ήταν η μελέτη και κατασκευή εθνικών και επαρχιακών οδών στους Νομούς Ηλείας και Αχαΐας καθώς και η κατασκευή διαφόρων ιδιωτικών οικοδομικών έργων στην περιοχή των Πατρών. Από το έτος 1971 η Εταιρεία εισήλθε δυναμικά και σε άλλες κατηγορίες κατασκευαστικών έργων, προέβη σε μεγάλες επενδύσεις σε μηχανολογικό εξοπλισμό και στην κατασκευή κάθε είδους έργων (αρδευτικά, υδραυλικά, αποχετευτικά, λιμενικά, οδοποιίας, κτιριακά, ηλεκτρομηχανολογικά κ.λ.π.). Τα επόμενα έτη η Εταιρεία συνέχισε την αναπτυξιακή της πολιτική κάνοντας σημαντικές επενδύσεις σε πάγιο εξοπλισμό καθώς και σε εξαγορές μετοχών και ίδρυση εταιρειών ιδίου και παρεμφερούς αντικειμένου στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ Α.Ε. συμμετέχει σε μια σειρά εταιρειών οι οποίες δραστηριοποιούνται στις κατασκευές δημόσιων και ιδιωτικών έργων, την κατασκευή κατοικιών, την εκμετάλλευση και διαχείριση της Μαρίνας Σάμου, και μέχρι τις 15/4/2020 τον τουρισμό και τον τομέα της φιλοξενίας γενικότερα (εκμετάλλευση και διαχείριση τριών ξενοδοχείων, εγκαταστάσεων γκολφ, εκμετάλλευση και διαχείριση μαρίνας ελλιμενισμού σκαφών αναψυχής, κ.λ.π.), την αξιοποίηση και ανάπτυξη γης (REAL ESTATE) στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Συνοπτικά οι βασικές πληροφορίες για την Εταιρεία έχουν ως εξής: Σύνθεση Διοικητικού Συμβουλίου Κωνσταντίνος Στέγγος (Πρόεδρος Δ.Σ.) Γεώργιος Στέγγος ( Αντιπρόεδρος και Δ/νων Σύμβουλος ) Ανδρέας Ρόκκος (Εκτελεστικό μέλος) Μαρίνα Γιωτάκη (Μη εκτελεστικό μέλος) Χαράλαμπρος Γαρμπής (Μη εκτελεστικό μέλος) Σπυρίδων Μαγκλιβέρας (Ανεξάρτητο μη εκτελεστικό μέλος) Δημήτριος Βασιλόπουλος (Ανεξάρτητο μη εκτελεστικό μέλος) Αριθμός φορολογικού μητρώου 094105288 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Σελίδα 61 Αριθμός Γ.Ε.Μ.Η. 124004701000 ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ έχει δημιουργήσει έναν ισχυρό άξονα διαχείρισης συμμετοχών που δραστηριοποιείται πλέον στα εξής: • Στη διαχείριση, εκμετάλλευση και έμμεσα στην κατασκευή μαρίνων μέσω των εταιρειών ΣΑΜΟΣ ΜΑΡΙΝΕΣ ΑΕ και ΠΟΡΤΟ ΚΑΡΡΑΣ ΜΑΡΙΝΑ ΑΕ. • Στον κλάδο των κατασκευών REAL ESTATE του τομέα των επενδύσεων ακινήτων, μέσω της συμμετοχής της στις εταιρείες ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΕΙΣ ΑΕ ΠΟΡΤΟ ΚΑΡΡΑΣ ΑΕ στην Ελλάδα, EUROROM CONSTRUCTII SRL στη Ρουμανία. • Στον κλάδο των κατασκευών, μέσω της θυγατρικής της ΤΟ CONSTRUCTION ΑΕ. Η εν λόγω εταιρεία διαθέτει το ανώτερο εργοληπτικό πτυχίο δημοσίων έργων, το οποίο κατείχε η ΠΟΡΤΟ ΚΑΡΡΑΣ και εισφέρθηκε σε αυτή μαζί με τον κατασκευαστικό κλάδο κατά τη διάσπαση της. • Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ αποτελεί τον νευραλγικό κόμβο του Ομίλου καθώς παρακολουθεί και συντονίζει όλες τις εταιρείες, καθορίζει και επιβλέπει τους στόχους και τα έργα που έχουν αναλάβει να υλοποιήσουν, εξασφαλίζει την οργανική και λειτουργική συνέργεια των διαφόρων κλάδων. Μετά την πώληση των μετοχών των εταιρειών που αναπτύσσονται στο συγκρότημα ΠΟΡΤΟ ΚΑΡΡΑΣ της ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ η στρατηγική του ομίλου για το επόμενο διάστημα έχει πρωτίστως τους παρακάτω στόχους: • Την επέκταση των δραστηριοτήτων του Ομίλου και εντός και εκτός Ελλάδος στον τουρισμό, στην «πράσινη» ενέργεια και στο Real Estate – Investment and / or Development. Ο Όμιλος στοχεύει στην αξιοποίηση της τεχνογνωσίας που διαθέτει σε συνδυασμό με τη τρέχουσα σημαντική ρευστότητα του, επιδιώκοντας την εξεύρεση και εκμετάλλευση επενδυτικών και αναπτυξιακών ευκαιριών στους προαναφερθέντες τομείς. • Την αξιολόγηση και συμμετοχή κατά περίπτωση σε επενδυτικά σχέδια στον ευρύτερο τομέα της ναυτιλίας • Την συνέχιση και ολοκλήρωση του δημοσίου έργου στην Ρουμανία που έχει αναλάβει και εκτελεί. Επιπρόσθετα την αξιολόγηση και συμμετοχή κατά περίπτωση σε συγχρηματοδοτούμενα κατασκευαστικά έργα (concession projects or PPP projects). ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Σελίδα 62 5.2. Πλαίσιο κατάρτισης οικονομικών καταστάσεων και λογιστικές αρχές 5.2.1. Βάση Παρουσίασης Οι ετήσιες εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις της Εταιρείας της 31 Δεκεμβρίου 2019 (εφεξής οι Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις) που καλύπτουν την ετήσια περίοδο από την 1η Ιανουαρίου έως και την 31η Δεκεμβρίου 2020 έχουν συνταχθεί σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (Δ.Π.Χ.Α.), που έχουν εκδοθεί από την Επιτροπή Διεθνών Λογιστικών Προτύπων (IASB), καθώς και των Διερμηνειών τους που έχουν εκδοθεί από την Επιτροπή Ερμηνείας Προτύπων (IFRIC) και έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 2020. Όλα τα αναθεωρημένα ή νεοεκδοθέντα Πρότυπα και Διερμηνείες που έχουν εφαρμογή στον Όμιλο και είναι σε ισχύ την 31η Δεκεμβρίου 2020 ελήφθησαν υπόψη για τη σύνταξη των χρηματοοικονομικών καταστάσεων της τρέχουσας χρήσης στην έκταση που αυτά ήταν εφαρμόσιμα. Δεν υπάρχουν Πρότυπα που να έχουν εφαρμοστεί πριν την ημερομηνία εφαρμογής τους. Οι σχετικές λογιστικές πολιτικές, περίληψη των οποίων παρουσιάζεται στη Σημείωση 6, έχουν εφαρμοστεί με συνέπεια σε όλες τις παρουσιαζόμενες περιόδους. Οι λογιστικές αρχές που εφαρμόστηκαν για την προετοιμασία των οικονομικών καταστάσεων είναι οι ίδιες με αυτές που ακολουθήθηκαν στην σύνταξη των οικονομικών καταστάσεων του Ομίλου και της Εταιρείας για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019, εκτός από την υιοθέτηση των τροποποιήσεων ορισμένων προτύπων, η εφαρμογή των οποίων έγινε υποχρεωτική στην Ευρωπαϊκή Ένωση για τις χρήσεις που ξεκινούν την 1η Ιανουαρίου 2020 (βλ. Σημείωση 5.3). Οι συνημμένες Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις έχουν συνταχθεί με δεδομένη την αρχή της Συνέχισης της Δραστηριότητας, καθώς η Διοίκηση εκτιμά ότι η Εταιρεία και οι θυγατρικές της διαθέτουν επαρκείς πόρους για τη διασφάλιση της ομαλής συνέχισης της λειτουργίας τους στο προβλέψιμο μέλλον. Η πανδημία του κορωνοϊού (COVID-19) έχει οδηγήσει την παγκόσμια οικονομία σε μια περίοδο αβεβαιότητας και αστάθειας, οι συνέπειες της οποίας είναι δύσκολο να εκτιμηθούν με βάση τα μέχρι τώρα δεδομένα, καθώς η κατάσταση είναι εξελισσόμενη. Οι οικονομικές επιπτώσεις θα εξαρτηθούν από τη διάρκεια και την ένταση της ύφεσης καθώς και τις προοπτικές ανάκαμψης. Η επίδραση από την πανδημία δεν αναμένουμε να είναι σημαντική για τον Όμιλο και την Εταιρεία. (βλ. αναλυτικά Σημείωση 8.33) 5.2.2. Βάση επιμέτρησης Οι συνημμένες εταιρικές και ενοποιημένες Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις έχουν συνταχθεί βάσει της αρχής του ιστορικού κόστους, εκτός από τις ενσώματες ακινητοποιήσεις, τα επενδυτικά ακίνητα, τις επενδύσεις σε θυγατρικές επιχειρήσεις (εταιρικές καταστάσεις), σε συγγενείς επιχειρήσεις και συμμετοχικούς τίτλους, τα οποία επιμετρώνται στην εύλογη αξία. ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Σελίδα 63 5.2.3. Νόμισμα παρουσίασης Το νόμισμα παρουσίασης είναι το Ευρώ (νόμισμα της χώρας έδρας της Μητρικής του Ομίλου) και όλα τα ποσά εμφανίζονται σε Ευρώ εκτός αν ορίζεται διαφορετικά. Σημειώνεται ότι τυχόν αποκλίσεις οφείλονται σε στρογγυλοποιήσεις. 5.2.4. Χρήση εκτιμήσεων Η σύνταξη Οικονομικών Καταστάσεων σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ απαιτεί τη χρήση εκτιμήσεων και την άσκηση κρίσης κατά την εφαρμογή των λογιστικών αρχών της Εταιρείας. Κρίσεις, παραδοχές και εκτιμήσεις της Διοίκησης επηρεάζουν το ποσό στο οποίο αποτιμώνται ορισμένα στοιχεία του ενεργητικού και υποχρεώσεις, το ποσό που αναγνωρίζεται κατά τη διάρκεια της χρήσης για ορισμένα έσοδα και έξοδα, καθώς και τις παρουσιαζόμενες εκτιμήσεις για τις ενδεχόμενες υποχρεώσεις. Οι παραδοχές και οι εκτιμήσεις αξιολογούνται σε συνεχή βάση και σύμφωνα με την ιστορική εμπειρία και άλλους παράγοντες, συμπεριλαμβανομένων προσδοκιών για την έκβαση μελλοντικών γεγονότων που θεωρούνται λογικά κάτω από τις υφιστάμενες συνθήκες. Οι εκτιμήσεις και οι παραδοχές αυτές αφορούν στο μέλλον και ως συνέπεια, τα πραγματικά αποτελέσματα είναι πιθανό να διαφοροποιούνται από τους λογιστικούς υπολογισμούς. Οι τομείς που απαιτούν τον μεγαλύτερο βαθμό κρίσης καθώς και οι τομείς στους οποίους οι εκτιμήσεις και οι παραδοχές έχουν σημαντική επίδραση στις ενοποιημένες Οικονομικές Καταστάσεις παρουσιάζονται στη Σημείωση 5.5 των Οικονομικών Καταστάσεων. 5.3. Νέα πρότυπα, διερμηνείες, αναθεωρήσεις και τροποποιήσεις υφιστάμενων προτύπων τα οποία έχουν τεθεί σε ισχύ και έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση Τα ακόλουθα νέα Πρότυπα, Διερμηνείες και τροποποιήσεις Προτύπων έχουν εκδοθεί από το Συμβούλιο Διεθνών Λογιστικών Προτύπων (IASB), έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση και η εφαρμογή τους είναι υποχρεωτική από την 01/01/2020 ή μεταγενέστερα. • Αναθεώρηση του Εννοιολογικού Πλαισίου της Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01/01/2020) Τον Μάρτιο του 2018, το IASB προέβη στην αναθεώρηση του Εννοιολογικού Πλαισίου της Χρηματοοικονομικής Αναφοράς, σκοπός της οποίας ήταν η ενσωμάτωση σημαντικών θεμάτων τα οποία δεν καλύπτονταν, καθώς επίσης και η επικαιροποίηση και παροχή διευκρινίσεων σε σχέση με συγκεκριμένες καθοδηγήσεις. Το αναθεωρημένο Εννοιολογικό Πλαίσιο της Χρηματοοικονομικής Αναφοράς περιλαμβάνει ένα νέο κεφάλαιο σχετικά με την επιμέτρηση, στο οποίο αναλύεται η έννοια της επιμέτρησης, συμπεριλαμβανομένων παραγόντων που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά την επιλογή μίας βάσης επιμέτρησης, θέματα σχετικά με την παρουσίαση και γνωστοποίηση στις Οικονομικές Καταστάσεις και καθοδήγηση αναφορικά με την αποαναγνώριση στοιχείων ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Σελίδα 64 του ενεργητικού και υποχρεώσεων από τις Οικονομικές Καταστάσεις. Περαιτέρω, το αναθεωρημένο Εννοιολογικό Πλαίσιο της Χρηματοοικονομικής Αναφοράς περιλαμβάνει βελτιωμένους ορισμούς των στοιχείων του ενεργητικού και των υποχρεώσεων, καθοδήγηση που υποβοηθά την εφαρμογή των εν λόγω ορισμών, επικαιροποίηση των κριτηρίων για την αναγνώριση των στοιχείων του ενεργητικού και των υποχρεώσεων, καθώς επίσης και διευκρινίσεις σε σημαντικούς τομείς, όπως οι ρόλοι της διαχείρισης, της συντηρητικότητας και της αβεβαιότητας κατά την επιμέτρηση στην χρηματοοικονομική πληροφόρηση. Οι τροποποιήσεις δεν έχουν επίδραση στις ενοποιημένες Οικονομικές Καταστάσεις. • Τροποποιήσεις στις Αναφορές του Εννοιολογικού Πλαισίου της Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01/01/2020) Τον Μάρτιο του 2018, το IASB προέβη στην έκδοση Τροποποιήσεων στις Αναφορές του Εννοιολογικού Πλαισίου της Χρηματοοικονομικής Αναφοράς, σε συνέχεια της αναθεώρησής του. Ορισμένα Πρότυπα περιλαμβάνουν ρητές αναφορές σε προγενέστερες εκδόσεις του Εννοιολογικού Πλαισίου της Χρηματοοικονομικής Αναφοράς. Σκοπός των εν λόγω τροποποιήσεων είναι η επικαιροποίηση των ως άνω αναφορών και η υποστήριξη για τη μετάβαση στο αναθεωρημένο Εννοιολογικό Πλαίσιο της Χρηματοοικονομικής Αναφοράς. Οι τροποποιήσεις δεν έχουν επίδραση στις ενοποιημένες Οικονομικές Καταστάσεις. • Τροποποιήσεις στο ΔΛΠ 1 και στο ΔΛΠ 8: «Ορισμός του Ουσιώδους» (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01/01/2020) Τον Οκτώβριο του 2018, το IASB προέβη στην έκδοση τροποποιήσεων στον ορισμό του ουσιώδους, προκειμένου να καταστεί ευκολότερο για τις εταιρείες να προβούν σε άσκηση κρίσης σχετικά με το ουσιώδες μέγεθος. Ο ορισμός του ουσιώδους βοηθά τις εταιρείες να αποφασίσουν ποιες πληροφορίες θα πρέπει να περιληφθούν στις Οικονομικές τους Καταστάσεις. Ο νέος ορισμός τροποποιεί το ΔΛΠ 1 και το ΔΛΠ 8. Οι τροποποιήσεις αποσαφηνίζουν τον ορισμό του ουσιώδους και πώς αυτός θα πρέπει να εφαρμοστεί, συμπεριλαμβάνοντας στον ορισμό καθοδήγηση η οποία μέχρι τώρα περιλαμβανόταν σε άλλα Πρότυπα. Οι τροποποιήσεις δεν έχουν επίδραση στις ενοποιημένες Οικονομικές Καταστάσεις. • Τροποποιήσεις στα ΔΠΧΑ 9, ΔΛΠ 39 και ΔΠΧΑ 7: “Αναμόρφωση Σημείου Αναφοράς Επιτοκίου” (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01/01/2020) Τον Σεπτέμβριο του 2019, το IASB προέβη στην έκδοση τροποποιήσεων σε ορισμένες απαιτήσεις συγκεκριμένων λογιστικών χειρισμών αντιστάθμισης, προκειμένου να εξομαλύνει ενδεχόμενες επιπτώσεις που προκύπτουν από την αβεβαιότητα η οποία προέρχεται από την αναμόρφωση του Σημείου Αναφοράς Επιτοκίου. Οι τροποποιήσεις σχεδιάστηκαν για να υποστηρίξουν την παροχή χρήσιμων χρηματοοικονομικών πληροφοριών από τις εταιρείες κατά τη διάρκεια της περιόδου αβεβαιότητας, η οποία προκύπτει από τη σταδιακή κατάργηση των σημείων αναφοράς επιτοκίου, όπως τα διατραπεζικά επιτόκια. Επιπλέον, οι εταιρείες απαιτείται να παράσχουν πρόσθετες πληροφορίες στους επενδυτές αναφορικά με τις σχέσεις αντιστάθμισης που επηρεάζονται ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Σελίδα 65 άμεσα από τις εν λόγω συνθήκες αβεβαιότητας. Οι τροποποιήσεις δεν έχουν επίδραση στις ενοποιημένες Οικονομικές Καταστάσεις. • Τροποποιήσεις στο ΔΠΧΑ 3: «Ορισμός μίας Επιχείρησης» (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01/01/2020) Τον Οκτώβριο του 2018, το IASB προέβη στην έκδοση τροποποιήσεων περιορισμένου σκοπού στο ΔΠΧΑ 3 προκειμένου να βελτιώσει τον ορισμό μίας επιχείρησης. Οι τροποποιήσεις θα βοηθήσουν τις εταιρείες να προσδιορίσουν αν μία απόκτηση αποτελεί συνένωση επιχειρήσεων ή απόκτηση στοιχείων του ενεργητικού. Ο τροποποιημένος ορισμός επισημαίνει ότι η εκροή μίας επιχείρησης είναι να παρέχει αγαθά και υπηρεσίες στους πελάτες, ενώ ο προγενέστερος ορισμός εστίαζε στις αποδόσεις υπό τη μορφή μερισμάτων, χαμηλότερου κόστους ή άλλων οικονομικών οφελών στους επενδυτές και σε τρίτους. Επιπλέον της τροποποίησης του ορισμού της επιχείρησης, το IASB μέσω της εν λόγω έκδοσης παρέχει συμπληρωματική καθοδήγηση. Οι τροποποιήσεις δεν έχουν επίδραση στις ενοποιημένες Οικονομικές Καταστάσεις. • Τροποποιήσεις στο ΔΠΧΑ 16 «Μισθώσεις»: Σχετιζόμενες με τον Covid-19 Παραχωρήσεις Μισθώματος (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01/06/2020) Τον Μάιο του 2020, το IASB προέβη στην έκδοση τροποποιήσεων στο ΔΠΧΑ 16 οι οποίες παρέχουν στους μισθωτές τη δυνατότητα να μην προβούν σε αξιολόγηση για το εάν μία σχετιζόμενη με τον Covid -19 παραχώρηση μισθώματος χαρακτηρίζεται ως τροποποίηση μίσθωσης. Πιο συγκεκριμένα, οι τροποποιήσεις διευκρινίζουν ότι στην περίπτωση που πληρούνται συγκεκριμένες προϋποθέσεις, δεν απαιτείται από τους μισθωτές να αξιολογήσουν εάν συγκεκριμένες παραχωρήσεις μισθώματος που σχετίζονται με τον Covid-19 αποτελούν τροποποιήσεις μίσθωσης. Αντιθέτως, οι μισθωτές που εφαρμόζουν αυτή την πρακτική εφαρμογή, θα υιοθετήσουν για τις εν λόγω παραχωρήσεις μισθώματος έναν λογιστικό χειρισμό ως να μην αποτελούν τροποποιήσεις μίσθωσης. Τα παραπάνω εφαρμόζονται για παραχωρήσεις μισθώματος που σχετίζονται με τον Covid-19, οι οποίες μειώνουν τις πληρωμές μισθωμάτων που καθίστανται πληρωτέες την ή πριν από την 30η Ιουνίου 2021. Οι τροποποιήσεις δεν έχουν επίδραση στις ενοποιημένες Οικονομικές Καταστάσεις. 5.4. Νέα πρότυπα, διερμηνείες, αναθεωρήσεις και τροποποιήσεις υφιστάμενων προτύπων τα οποία έχουν δεν έχουν τεθεί σε ισχύ ή δεν έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση Τα ακόλουθα νέα Πρότυπα, Διερμηνείες και τροποποιήσεις Προτύπων έχουν εκδοθεί από το Συμβούλιο Διεθνών Λογιστικών Προτύπων (IASB), αλλά είτε δεν έχουν ακόμη τεθεί σε ισχύ είτε δεν έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Συγκεκριμένα: • Τροποποιήσεις στο ΔΠΧΑ 4 «Ασφαλιστικές Συμβάσεις» - αναβολή εφαρμογής ΔΠΧΑ 9 (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01/01/2021) Τον Ιούνιο του 2020, το IASB προέβη στην έκδοση τροποποιήσεων βάσει των οποίων αναβάλλεται η ημερομηνία αρχικής εφαρμογής του ΔΠΧΑ 17 για δύο έτη, δηλαδή θα εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Σελίδα 66 ξεκινούν την ή μετά την 1η Ιανουαρίου 2023. Συνεπεία αυτού, το IASB προέβη επίσης σε παράταση της καθορισμένης καταληκτικής ημερομηνίας για την προσωρινή εξαίρεση από την εφαρμογή του ΔΠΧΑ 9 «Χρηματοοικονομικά Μέσα» που περιλαμβάνεται στο ΔΠΧΑ 4 «Ασφαλιστικές Συμβάσεις», έχοντας ως αποτέλεσμα οι οικονομικές οντότητες να απαιτείται να εφαρμόσουν το ΔΠΧΑ 9 για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1η Ιανουαρίου 2023. Ο Όμιλος θα εξετάσει την επίπτωση όλων των παραπάνω στις Οικονομικές του Καταστάσεις, αν και δεν αναμένεται να έχουν καμία. Τα ανωτέρω έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση με ημερομηνία έναρξης ισχύος την 01/01/2021. • Τροποποιήσεις στα ΔΠΧΑ 9, ΔΛΠ 39, ΔΠΧΑ 7, ΔΠΧΑ 4 και ΔΠΧΑ 16: «Αναμόρφωση Σημείου Αναφοράς Επιτοκίου – Φάση 2» (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01/01/2021) Τον Αύγουστο του 2020, το IASB ολοκλήρωσε τη διαδικασία αξιολόγησης και ανταπόκρισης στην αναμόρφωση των διατραπεζικών επιτοκίων και άλλων σημείων αναφοράς επιτοκίου, προβαίνοντας στην έκδοση μίας σειράς τροποποιήσεων σε πέντε Πρότυπα. Οι τροποποιήσεις συμπληρώνουν αυτές που εκδόθηκαν το 2019 και επικεντρώνονται στις επιπτώσεις στις Οικονομικές Καταστάσεις όταν μια εταιρεία αντικαθιστά το παλιό επιτόκιο αναφοράς με ένα εναλλακτικό επιτόκιο αναφοράς ως αποτέλεσμα της αναμόρφωσης. Πιο συγκεκριμένα, οι τροποποιήσεις σχετίζονται με το πώς μια εταιρεία θα λογιστικοποιήσει τις αλλαγές στις συμβατικές ταμειακές ροές χρηματοοικονομικών μέσων, πώς θα λογιστικοποιήσει μία αλλαγή στις σχέσεις αντιστάθμισης ως αποτέλεσμα της αναμόρφωσης, καθώς και σχετικές πληροφορίες που θα πρέπει να γνωστοποιήσει. Ο Όμιλος θα εξετάσει την επίπτωση όλων των παραπάνω στις Οικονομικές του Καταστάσεις, αν και δεν αναμένεται να έχουν καμία. Τα ανωτέρω έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση με ημερομηνία έναρξης ισχύος την 01/01/2021. • Τροποποιήσεις στο ΔΠΧΑ 16 «Μισθώσεις»: Σχετιζόμενες με τον Covid-19 Παραχωρήσεις Μισθώματος μεταγενέστερα της 30ης Ιουνίου 2021 (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01/04/2021) Τον Μάρτιο του 2021, το IASB προέβη στην έκδοση τροποποιήσεων αναφορικά με την πρακτική εφαρμογή του ΔΠΧΑ 16, βάσει των οποίων επεκτείνεται η περίοδος εφαρμογής κατά ένα έτος προκειμένου να συμπεριλάβει τις παραχωρήσεις μισθώματος που σχετίζονται με τον Covid-19 οι οποίες μειώνουν τις πληρωμές μισθωμάτων που καθίστανται πληρωτέες την ή πριν από την 30η Ιουνίου 2022. Ο Όμιλος θα εξετάσει την επίπτωση όλων των παραπάνω στις Οικονομικές του Καταστάσεις, αν και δεν αναμένεται να έχουν καμία. Τα ανωτέρω δεν έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. • Τροποποιήσεις στο ΔΠΧΑ 3 «Συνενώσεις Επιχειρήσεων», στο ΔΛΠ 16 «Ενσώματα Πάγια», στο ΔΛΠ 37 «Προβλέψεις, Ενδεχόμενες Υποχρεώσεις και Ενδεχόμενα Στοιχεία του Ενεργητικού» και στις «Ετήσιες Βελτιώσεις 2018 - 2020» (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01/01/2022) ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Σελίδα 67 Τον Μάιο του 2020, το IASB προέβη στην έκδοση μίας σειράς τροποποιήσεων, που περιλαμβάνουν περιορισμένου σκοπού τροποποιήσεις σε τρία Πρότυπα, καθώς και τις Ετήσιες Βελτιώσεις του Συμβουλίου. Οι εν λόγω τροποποιήσεις παρέχουν διευκρινίσεις αναφορικά με τη διατύπωση των Προτύπων ή διορθώνουν ήσσονος σημασίας συνέπειες, παραβλέψεις ή αντικρούσεις μεταξύ των απαιτήσεων των Προτύπων. Πιο συγκεκριμένα: - Οι τροποποιήσεις στο ΔΠΧΑ 3 «Συνενώσεις Επιχειρήσεων» επικαιροποιούν μία παραπομπή του ΔΠΧΑ 3 στο Εννοιολογικό Πλαίσιο της Χρηματοοικονομικής Αναφοράς χωρίς να τροποποιούν τις λογιστικές απαιτήσεις που αφορούν στις συνενώσεις επιχειρήσεων. - Οι τροποποιήσεις στο ΔΛΠ 16 «Ενσώματα Πάγια» απαγορεύουν σε μία εταιρεία να αφαιρέσει από το κόστος των παγίων ποσά που έλαβε από την πώληση στοιχείων που παράγονται κατά τη διάρκεια προετοιμασίας των εν λόγω παγίων για να καταστούν έτοιμα προς χρήση. Αντιθέτως, η εταιρεία αναγνωρίζει τα εν λόγω έσοδα από πωλήσεις και τα σχετικά κόστη στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων. - Οι τροποποιήσεις στο ΔΛΠ 37 «Προβλέψεις, Ενδεχόμενες Υποχρεώσεις και Ενδεχόμενα Στοιχεία του Ενεργητικού» προσδιορίζουν τα κόστη που μία εταιρεία θα πρέπει να συμπεριλάβει κατά την αξιολόγηση για το εάν ένα συμβόλαιο είναι ζημιογόνο. - Οι Ετήσιες Βελτιώσεις των ΔΠΧΑ – Κύκλος 2018-2020 προβαίνουν σε ήσσονος σημασίας τροποποιήσεις στο ΔΠΧΑ 1 «Πρώτη Εφαρμογή των Διεθνών Προτύπων Χρηματοοικονομικής Αναφοράς», στο ΔΠΧΑ 9 «Χρηματοοικονομικά Μέσα», στο ΔΛΠ 41 «Γεωργία» και στα Επεξηγηματικά Παραδείγματα που συνοδεύουν το ΔΠΧΑ 16 «Μισθώσεις». Ο Όμιλος θα εξετάσει την επίπτωση όλων των παραπάνω στις Οικονομικές του Καταστάσεις, αν και δεν αναμένεται να έχουν καμία. Τα ανωτέρω δεν έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. • ΔΠΧΑ 17 «Ασφαλιστικές Συμβάσεις» (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01/01/2023) Τον Μάιο του 2017, το IASB προέβη στην έκδοση ενός νέου Προτύπου, του ΔΠΧΑ 17, το οποίο αντικαθιστά ένα ενδιάμεσο Πρότυπο, το ΔΠΧΑ 4. Σκοπός του έργου του IASB ήταν η ανάπτυξη ενός ενιαίου Προτύπου βασισμένου στις αρχές (principle-based standard) για τον λογιστικό χειρισμό όλων των τύπων ασφαλιστικών συμβάσεων, συμπεριλαμβανομένων και των συμβάσεων αντασφάλισης που κατέχει ένας ασφαλιστικός φορέας. Ένα ενιαίο Πρότυπο βασισμένο στις αρχές θα ενισχύσει τη συγκρισιμότητα της χρηματοοικονομικής αναφοράς μεταξύ οικονομικών οντοτήτων, δικαιοδοσιών και κεφαλαιαγορών. Το ΔΠΧΑ 17 καθορίζει τις απαιτήσεις που θα πρέπει να εφαρμόζει μία οικονομική οντότητα στη χρηματοοικονομική πληροφόρηση που σχετίζεται με ασφαλιστικές συμβάσεις που εκδίδει και συμβάσεις αντασφάλισης που κατέχει. Επιπλέον, τον Ιούνιο του 2020, το IASB προέβη στην έκδοση τροποποιήσεων, οι οποίες όμως δεν επηρεάζουν τις θεμελιώδεις αρχές που εισήχθησαν όταν αρχικά εκδόθηκε το ΔΠΧΑ 17. Οι τροποποιήσεις έχουν σχεδιαστεί με σκοπό να μειώσουν τα κόστη μέσω απλούστευσης ορισμένων απαιτήσεων του Προτύπου, να οδηγήσουν σε πιο εύκολα επεξηγήσιμη χρηματοοικονομική απόδοση, καθώς και να διευκολύνουν τη μετάβαση αναβάλλοντας την ημερομηνία εφαρμογής του Προτύπου για το 2023, παρέχοντας παράλληλα πρόσθετη βοήθεια για τη μείωση της ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Σελίδα 68 προσπάθειας που απαιτείται κατά την πρώτη εφαρμογή του Προτύπου. Ο Όμιλος θα εξετάσει την επίπτωση όλων των παραπάνω στις Οικονομικές του Καταστάσεις, αν και δεν αναμένεται να έχουν καμία. • Τροποποιήσεις στο ΔΛΠ 1 «Ταξινόμηση Υποχρεώσεων ως Βραχυπρόθεσμες ή Μακροπρόθεσμες» (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01/01/2023) Τον Ιανουάριο του 2020, το IASB προέβη στην έκδοση τροποποιήσεων στο ΔΛΠ 1 που επηρεάζουν τις απαιτήσεις για την παρουσίαση των υποχρεώσεων. Συγκεκριμένα, οι τροποποιήσεις αποσαφηνίζουν ένα από τα κριτήρια ταξινόμησης μιας υποχρέωσης ως μακροπρόθεσμη, την απαίτηση για μία οντότητα να έχει το δικαίωμα να αναβάλει τον διακανονισμό της υποχρέωσης για τουλάχιστον 12 μήνες μετά την περίοδο αναφοράς. Οι τροποποιήσεις περιλαμβάνουν: α) αποσαφήνιση ότι το δικαίωμα μίας οντότητας για αναβολή του διακανονισμού θα πρέπει να υφίσταται κατά την ημερομηνία αναφοράς, β) αποσαφήνιση ότι η ταξινόμηση της υποχρέωσης δεν επηρεάζεται από τις προθέσεις ή προσδοκίες της διοίκησης σχετικά με την εξάσκηση του δικαιώματος αναβολής του διακανονισμού, γ) επεξηγούν πώς οι συνθήκες δανεισμού επηρεάζουν την ταξινόμηση, και δ) αποσαφήνιση των απαιτήσεων σχετικά με την ταξινόμηση υποχρεώσεων μίας οντότητας που πρόκειται να ή ενδεχομένως να διακανονίσει μέσω έκδοσης ιδίων συμμετοχικών τίτλων. Επιπλέον, τον Ιούλιο του 2020, το IASB προέβη στην έκδοση μίας τροποποίησης για την αναβολή κατά ένα έτος της ημερομηνίας έναρξης ισχύος της αρχικώς εκδοθείσας τροποποίησης στο ΔΛΠ 1, ως αποτέλεσμα της εξάπλωσης της πανδημίας του Covid-19. • Τροποποιήσεις στο ΔΛΠ 1 «Παρουσίαση των Οικονομικών Καταστάσεων» (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01/01/2023) Τον Φεβρουάριο του 2021, το IASB προέβη στην έκδοση τροποποιήσεων περιορισμένου σκοπού που αφορούν στις γνωστοποιήσεις των λογιστικών πολιτικών. Σκοπός των τροποποιήσεων είναι να βελτιώσουν τις γνωστοποιήσεις των λογιστικών πολιτικών ώστε να παρέχουν πιο χρήσιμη πληροφόρηση στους επενδυτές και σε λοιπούς χρήστες των Οικονομικών Καταστάσεων. Πιο συγκεκριμένα, με βάση τις τροποποιήσεις απαιτείται η γνωστοποίηση σημαντικών πληροφοριών σχετικών με τις λογιστικές πολιτικές, αντί της γνωστοποίησης των σημαντικών λογιστικών πολιτικών. Ο Όμιλος θα εξετάσει την επίπτωση όλων των παραπάνω στις Οικονομικές του Καταστάσεις, αν και δεν αναμένεται να έχουν καμία. • Τροποποιήσεις στο ΔΛΠ 8 «Λογιστικές Πολιτικές, Αλλαγές στις Λογιστικές Εκτιμήσεις και Λάθη: Ορισμός των Λογιστικών Εκτιμήσεων» (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01/01/2023) Τον Φεβρουάριο του 2021, το IASB προέβη στην έκδοση τροποποιήσεων περιορισμένου σκοπού οι οποίες αποσαφηνίζουν τη διαφορά μεταξύ αλλαγής λογιστικής εκτίμησης και αλλαγής λογιστικής πολιτικής. Η διάκριση αυτή είναι σημαντική, καθώς η αλλαγή λογιστικής εκτίμησης εφαρμόζεται χωρίς αναδρομική ισχύ και μόνο για ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Σελίδα 69 μελλοντικές συναλλαγές και άλλα μελλοντικά γεγονότα, εν αντιθέσει με την αλλαγή λογιστικής πολιτικής που έχει αναδρομική ισχύ και εφαρμόζεται σε συναλλαγές και άλλα γεγονότα του παρελθόντος. Ο Όμιλος θα εξετάσει την επίπτωση όλων των παραπάνω στις Οικονομικές του Καταστάσεις, αν και δεν αναμένεται να έχουν καμία. 5.5. Σημαντικές λογιστικές κρίσεις, εκτιμήσεις και υποθέσεις Η προετοιμασία των οικονομικών καταστάσεων σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (Δ.Π.Χ.Α) απαιτεί από τη Διοίκηση το σχηματισμό κρίσεων, εκτιμήσεων και υποθέσεων οι οποίες επηρεάζουν τα στοιχεία του ενεργητικού και τις υποχρεώσεις, τις γνωστοποιήσεις των ενδεχόμενων απαιτήσεων και υποχρεώσεων καθώς και τα έσοδα και έξοδα κατά τις παρουσιαζόμενες περιόδους. Οι εκτιμήσεις και οι κρίσεις βασίζονται στην εμπειρία του παρελθόντος και σε άλλους παράγοντες, συμπεριλαμβανομένων και των προσδοκιών για μελλοντικά γεγονότα τα οποία θεωρούνται λογικά στις συγκεκριμένες συνθήκες, ενώ επαναξιολογούνται συνεχώς με την χρησιμοποίηση όλων των διαθέσιμων πληροφοριών. 5.5.1. Κρίσεις Κατά τη διαδικασία εφαρμογής των λογιστικών πολιτικών η διοίκηση της Εταιρείας χρησιμοποιώντας ως βάση την πληρέστερη πληροφόρηση που έχει στη διάθεσή της εφαρμόζει την κρίση της με γνώμονα τη γνώση της για την εταιρεία αλλά και της αγοράς στην οποία δραστηριοποιείται. Μεταγενέστερες πιθανές αλλαγές στις υπάρχουσες συνθήκες λαμβάνονται υπόψη προκειμένου να εφαρμοστεί η κατάλληλη λογιστική πολιτική. Οι κρίσεις της διοίκησης αναφορικά με τη διενέργεια εκτιμήσεων σε ότι αφορά τις λογιστικές πολιτικές συνοψίζονται στις ακόλουθες κατηγορίες στοιχείων: § Αναγνώριση αναβαλλόμενων φορολογικών απαιτήσεων Η έκταση κατά την οποία αναγνωρίζονται αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις για τις αχρησιμοποίητες φορολογικές ζημίες βασίζεται στην κρίση αναφορικά με τον βαθμό που είναι πιθανό ότι θα υπάρξουν επαρκή φορολογητέα κέρδη που θα συμψηφιστούν με αυτές τις φορολογικές ζημίες. Για τον καθορισμό του ύψους της αναβαλλόμενης φορολογικής απαίτησης που μπορεί να αναγνωριστεί απαιτούνται σημαντικές κρίσεις της Διοίκησης του Ομίλου, οι οποίες βασίζονται στα μελλοντικά φορολογητέα κέρδη σε συνδυασμό με τις μελλοντικές φορολογικές στρατηγικές που θα ακολουθηθούν, αλλά και τις αβεβαιότητες που διέπουν τα διαφορετικά φορολογικά πλαίσια που δραστηριοποιείται ο Όμιλος. § Απομείωση μη χρηματοοικονομικών στοιχείων του ενεργητικού Τα μη χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού ελέγχονται για απομείωση οποτεδήποτε γεγονότα ή αλλαγές σε καταστάσεις δείχνουν ότι η λογιστική αξίας τους μπορεί να μην είναι ανακτήσιμη. ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Σελίδα 70 5.5.2. Αβεβαιότητα εκτιμήσεων και παραδοχές Συγκεκριμένα, ποσά που περιλαμβάνονται ή επηρεάζουν τις χρηματοοικονομικές καταστάσεις, καθώς και τις σχετικές γνωστοποιήσεις εκτιμώνται, απαιτώντας τον σχηματισμό υποθέσεων σχετικά με αξίες ή συνθήκες, οι οποίες δεν είναι δυνατόν να είναι γνωστές με βεβαιότητα κατά την περίοδο σύνταξης των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων και ως εκ τούτου τα πραγματικά αποτελέσματα μπορεί να διαφέρουν από αυτά τα οποία έχουν εκτιμηθεί. Μία λογιστική εκτίμηση θεωρείται σημαντική όταν είναι σημαντική για την χρηματοοικονομική κατάσταση και τα αποτελέσματα του Ομίλου και απαιτεί τις πιο δύσκολες, υποκειμενικές ή περίπλοκες κρίσεις της Διοίκησης. Οι εκτιμήσεις και οι κρίσεις βασίζονται στην εμπειρία του παρελθόντος και σε άλλους παράγοντες, συμπεριλαμβανομένων και των προσδοκιών για μελλοντικά γεγονότα τα οποία θεωρούνται λογικά στις συγκεκριμένες συνθήκες, ενώ επαναξιολογούνται συνεχώς με την χρησιμοποίηση όλων των διαθέσιμων πληροφοριών. § Επιμέτρηση εύλογης αξίας Η Διοίκηση χρησιμοποιεί τεχνικές αποτίμησης προκειμένου να προσδιορίσει την εύλογη αξία των χρηματοοικονομικών μέσων (όταν δεν υπάρχουν τιμές ενεργού αγοράς) και των μη χρηματοοικονομικών στοιχείων του ενεργητικού. Η διαδικασία αυτή περιλαμβάνει τη διενέργεια εκτιμήσεων και παραδοχών αναφορικά με το τίμημα που θα κατέβαλλαν οι συμμετέχοντες στην αγορά για την απόκτηση των εν λόγω χρηματοοικονομικών μέσων. Η Διοίκηση βασίζει τις παραδοχές της σε παρατηρήσιμα δεδομένα, ωστόσο αυτό δεν είναι πάντοτε εφικτό. Στις περιπτώσεις αυτές, η Διοίκηση χρησιμοποιεί την καλύτερη διαθέσιμη πληροφόρηση για τις εκτιμήσεις της, βασιζόμενη στην προγενέστερη εμπειρία της συνεκτιμώντας τις διαθέσιμες πληροφορίες. Οι εκτιμώμενες εύλογες αξίες μπορεί να διαφέρουν από τις πραγματικές αξίες που θα πραγματοποιούνταν στα πλαίσια μία συνήθους συναλλαγής κατά την ημερομηνία αναφοράς των οικονομικών καταστάσεων. § Αποτίμηση ιδιοχρησιμοποιούμενων και επενδυτικών ενσώματων περιουσιακών στοιχείων σε εύλογες αξίες Ο Όμιλος αποτιμάει σε εύλογες αξίες τα Ιδιοχρησιμοποιούμενα Οικόπεδα, κτίρια και μηχανήματα του κατασκευαστικού κλάδου και Επενδύσεις σε ακίνητα. Η εύλογη αξία των ενσώματων ακινητοποιήσεων προσδιορίζεται συνδυαστικά από τη μέθοδο της προεξόφλησης μελλοντικών ταμειακών ροών που πηγάζουν από τη χρήση των στοιχείων του Ενεργητικού και την μέθοδο Αποσβεσμένου Κόστους Αντικατάστασης, των επενδύσεων σε ακίνητα προσδιορίζεται συνδυαστικά από τη Συγκριτική Μέθοδο, λαμβάνοντας υπόψη τους παράγοντες που καθορίζουν την αξία των ανωτέρω ακινήτων, συμπεριλαμβανομένων των συγκριτικών τιμών πωλήσεων καθώς και τις τάσεις της οικονομίας και της αγοράς ακινήτων και των προεξοφλημένων ταμειακών ροών. Προκειμένου να γίνει ο προσδιορισμός της αξίας χρήσης (value in use) των μονάδων παραγωγής ταμειακών ροών (τις οποίες αποτελούν η κάθε θυγατρική ή συγγενής). Ο εν λόγω προσδιορισμός της αξίας χρήσης απαιτεί να γίνει μία εκτίμηση των μελλοντικών ταμειακών ροών της κάθε μονάδας παραγωγής ταμειακών ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Σελίδα 71 ροών και να επιλεγεί το κατάλληλο επιτόκιο προεξόφλησης, με βάση το οποίο θα καθοριστεί η παρούσα αξία των ανωτέρω μελλοντικών ταμειακών ροών. § Αποτίμηση συμμετοχών σε θυγατρικές, συγγενείς και επενδύσεις σε συμμετοχικούς τίτλούς σε εύλογες αξίες Η Εταιρεία κατέχει συμμετοχές σε θυγατρικές εταιρείες και επενδύσεις σε συμμετοχικούς τίτλους, που δεν διαπραγματεύονται σε ενεργό αγορά με αποτέλεσμα η εύλογη αξία τους να προσδιορίζεται μέσω προεξόφλησης μελλοντικών ταμειακών ροών λόγω χρήσης, εκτός από αυτές που ο προσδιορισμός της αξίας τους εξαρτάται άμεσα από την εύλογη αξία των μη κυκλοφορούντων περιουσιακών τους στοιχείων, καθώς αποτελούν το σημαντικότερο μέρος του Ενεργητικού τους. Ο εν λόγω προσδιορισμός της αξίας χρήσης απαιτεί να γίνει μία εκτίμηση των μελλοντικών ταμειακών ροών της κάθε μονάδας παραγωγής ταμειακών ροών και να επιλεγεί το κατάλληλο επιτόκιο προεξόφλησης, με βάση το οποίο θα καθοριστεί η παρούσα αξία των ανωτέρω μελλοντικών ταμειακών ροών. § Φόροι εισοδήματος Ο Όμιλος υπόκειται σε φόρο εισοδήματος από διάφορες φορολογικές αρχές. Για τον καθορισμό των προβλέψεων για φόρους εισοδήματος απαιτούνται σημαντικές εκτιμήσεις. Υπάρχουν πολλές συναλλαγές και υπολογισμοί για τους οποίους ο ακριβής καθορισμός του φόρου είναι αβέβαιος κατά τη συνήθη πορεία των εργασιών της επιχείρησης. Η διοίκηση του Ομίλου αναγνωρίζει υποχρεώσεις για αναμενόμενα θέματα φορολογικού ελέγχου βασιζόμενη σε εκτιμήσεις για το ποσό των επιπλέον φόρων που ενδεχομένως θα οφείλονται. Όταν το τελικό αποτέλεσμα από τους φόρους των υποθέσεων αυτών, διαφέρει από το ποσό το οποίο είχε αρχικά αναγνωρισθεί στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις, οι διαφορές επιδρούν στο φόρο εισοδήματος και στις προβλέψεις για αναβαλλόμενη φορολογία της περιόδου κατά την οποία τα ποσά αυτά οριστικοποιούνται. § Προβλέψεις για αναμενόμενες πιστωτικές ζημίες από απαιτήσεις από πελάτες Ο Όμιλος εφαρμόζει την απλοποιημένη προσέγγιση του ΔΠΧΑ 9 για τον υπολογισμό των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών, με την οποία, η πρόβλεψη ζημίας επιμετράται σε ποσό ίσο με τις αναμενόμενες πιστωτικές ζημίες καθ’ όλη τη διάρκεια ζωής για τις απαιτήσεις από πελάτες και τα συμβατικά περιουσιακά στοιχεία. Ο Όμιλος έχει σχηματίσει προβλέψεις για επισφαλείς απαιτήσεις προκειμένου να καλύψουν επαρκώς τη ζημία που μπορεί να εκτιμηθεί αξιόπιστα και προέρχεται από αυτές τις απαιτήσεις. Η σχηματισθείσα πρόβλεψη αναπροσαρμόζεται σε κάθε περίοδο αναφοράς, με μεταβολές επί αυτής να αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα της χρήσης. § Ενδεχόμενες απαιτήσεις και υποχρεώσεις Ο Όμιλος εμπλέκεται σε δικαστικές διεκδικήσεις και αποζημιώσεις κατά τη συνήθη πορεία των εργασιών του. Η ύπαρξη ενδεχόμενων υποχρεώσεων και απαιτήσεων, απαιτεί από τη διοίκηση τη συνεχή διενέργεια παραδοχών και αξιολογικών κρίσεων αναφορικά με την πιθανότητα μελλοντικά γεγονότα να συμβούν ή να μην συμβούν ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Σελίδα 72 καθώς και των πιθανών συνεπειών που τα γεγονότα αυτά μπορεί να έχουν στην δραστηριότητα της Εταιρείας και του Ομίλου. Ο καθορισμός των ενδεχόμενων υποχρεώσεων και απαιτήσεων είναι μια πολύπλοκη διαδικασία που περιλαμβάνει κρίσεις σχετικά με μελλοντικά γεγονότα, νόμους, κανονισμούς κτλ. Μεταβολές στις κρίσεις ή στις διερμηνείες είναι πιθανό να οδηγήσουν σε μια αύξηση ή μια μείωση των ενδεχόμενων υποχρεώσεων της Εταιρείας στο μέλλον. Όταν πρόσθετες πληροφορίες καθίστανται διαθέσιμες, η Διοίκηση του Ομίλου επανεξετάζει τα γεγονότα βάσει των οποίων μπορεί να οδηγηθεί και σε αναθεώρηση των εκτιμήσεών της. § Αναγνώριση εσόδων από κατασκευαστικές συμβάσεις Τα έσοδα από συμβάσεις με πελάτες και οι σχετικές απαιτήσεις από κατασκευαστικές συμβάσεις αντικατοπτρίζουν σημαντικές εκτιμήσεις της διοίκησης, καθώς προσδιορίζονται με βάση τη μέθοδο της τμηματικής περαίωσης, όπως αυτή προκύπτει από τη σχέση του πραγματοποιηθέντος κόστους ως προς το συνολικό εκτιμώμενο κόστος μέχρι την ολοκλήρωση του έργου. Με βάση τη μέθοδο των εισροών του ΔΠΧΑ 15, το κόστος κατασκευής κατά την εκάστοτε ημερομηνία αναφοράς, συγκρίνεται με το συνολικό προϋπολογιζόμενο κόστος των έργων προκειμένου να προσδιοριστεί το ποσοστό ολοκλήρωσής τους. Το συνολικό προϋπολογισμένο κόστος προκύπτει κατόπιν εκτιμητικών διαδικασιών και επανεκτιμάται και αναθεωρείται σε κάθε ημερομηνία αναφοράς. Ο Όμιλος προβαίνει σε εκτιμήσεις όσον αφορά στην έκβαση συμβάσεων έργου και του συνολικού προϋπολογισθέντος συμβατικού κόστους με βάση το οποίο προκύπτει το ποσοστό ολοκλήρωσης. Στις περιπτώσεις που το αποτέλεσμα μίας σύμβασης έργου δεν είναι εφικτό να προσδιοριστεί με αξιοπιστία (π.χ. οι συμβάσεις έργων βρίσκονται σε αρχικό στάδιο), τότε ο Όμιλος προβαίνει σε εκτίμηση του αποτελέσματος στην έκταση που το αναληφθέν κόστος πιθανολογείται ότι θα ανακτηθεί, ενώ το κόστος αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα της περιόδου στην οποία πραγματοποιείται. § Ωφέλιμη ζωή αποσβέσιμων στοιχείων Ο Όμιλος, για τον υπολογισμό των αποσβέσεων, εξετάζει σε κάθε περίοδο αναφοράς την ωφέλιμη ζωή και την υπολειμματική αξία των ενσώματων και άυλων στοιχείων του ενεργητικού με γνώμονα τις τεχνολογικές, θεσμικές και οικονομικές εξελίξεις, καθώς και την εμπειρία από την εκμετάλλευσή τους. Την 31/12/2020 η Διοίκηση εκτιμά ότι οι ωφέλιμες ζωές αντιπροσωπεύουν την αναμενόμενη χρησιμότητα των στοιχείων του ενεργητικού. Τα πραγματοποιηθέντα αποτελέσματα, ωστόσο, είναι πιθανό να διαφέρουν λόγω τεχνικής βαθμιαίας απαξίωσης, κυρίως όσον αφορά το λογισμικό και το μηχανογραφικό εξοπλισμό. § Πρόβλεψη για αποζημίωση προσωπικού Ο Όμιλος, με βάση το ΔΛΠ 19, προβαίνει σε εκτιμήσεις των παραδοχών βάσει των οποίων υπολογίζεται αναλογιστικά η πρόβλεψη αποζημίωσης προσωπικού. Το ύψος της πρόβλεψης για αποζημίωση προσωπικού βασίζεται σε αναλογιστική μελέτη. Η αναλογιστική μελέτη περιλαμβάνει την στοιχειοθέτηση παραδοχών σχετικών με το προεξοφλητικό επιτόκιο, το ποσοστό αύξησης των αμοιβών των εργαζομένων, την αύξηση του δείκτη τιμών καταναλωτή και την αναμενόμενη εναπομένουσα εργασιακή ζωή. Οι παραδοχές που ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Σελίδα 73 χρησιμοποιούνται εμπεριέχουν σημαντική αβεβαιότητα και η Διοίκηση του Ομίλου προβαίνει σε συνεχή επανεκτίμησή τους . 6. Βασικές Λογιστικές Πολιτικές Οι λογιστικές πολιτικές οι οποίες έχουν χρησιμοποιηθεί στην σύνταξη των οικονομικών καταστάσεων της χρήσης 2020, έχουν εφαρμοσθεί με συνέπεια για όλες τις χρήσεις που παρουσιάζονται και συνοψίζονται κατωτέρω. Οι χρηματοοικονομικές καταστάσεις παρουσιάζονται σε ευρώ. Σημειώνεται ότι τυχόν μικρές αποκλίσεις σε δεκαδικά οφείλονται σε στρογγυλοποιήσεις. 6.1. Πληροφόρηση κατά τομέα Το Διοικητικό Συμβούλιο της Εταιρείας συνιστά τον κύριο λήπτη επιχειρηματικών αποφάσεων και ελέγχει τις εσωτερικές αναφορές χρηματοοικονομικής πληροφόρησης προκειμένου να αξιολογήσει την επίδοση της Εταιρείας και του Ομίλου και να λάβει αποφάσεις σχετικά με την κατανομή πόρων. Η Διοίκηση έχει καθορίσει τους τομείς δραστηριότητας βασισμένη σε αυτές τις εσωτερικές αναφορές. Το Διοικητικό Συμβούλιο χρησιμοποιεί διαφορετικά κριτήρια προκειμένου να αξιολογήσει τις δραστηριότητες του Ομίλου, τα οποία και ποικίλουν ανάλογα με τη φύση κάθε τομέα, λαμβάνοντας υπόψη τους εκάστοτε κινδύνους και τις υπάρχουσες ταμειακές ανάγκες. Ως επιχειρηματικός τομέας ορίζεται μία ομάδα στοιχείων ενεργητικού και δραστηριοτήτων που παρέχουν προϊόντα και υπηρεσίες, τα οποία υπόκεινται σε διαφορετικούς κινδύνους και αποδόσεις από εκείνα άλλων επιχειρηματικών τομέων. Ως γεωγραφικός τομέας, ορίζεται μία γεωγραφική περιοχή, στην οποία παρέχονται προϊόντα και υπηρεσίες και η οποία υπόκειται σε διαφορετικούς κινδύνους και αποδόσεις από άλλες περιοχές. Ως πρωτεύων τύπο για την κατά τομέα πληροφόρηση, ο Όμιλος έχει επιλέξει την πληροφόρηση κατά επιχειρηματικό τομέα. Ο Όμιλος, παρουσιάζει ως βασικούς επιχειρηματικούς τομείς τον κλάδο των κατασκευών, τον ξενοδοχειακό κλάδο, την λειτουργία Καζίνο μέχρι 15/4/2020 και τη διαχείριση της Μαρίνας Σάμου. Γεωγραφικά ο Όμιλος παρουσιάζει τους τομείς Ελλάδα, Ρουμανία και Κύπρο. 6.2. Ενοποίηση - επενδύσεις σε συγγενείς επιχειρήσεις και κοινοπραξίες Οι ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις περιλαμβάνουν τις χρηματοοικονομικές καταστάσεις της μητρικής Εταιρείας (ΤΕΧΝΙΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ Α.Ε.) καθώς και όλων των θυγατρικών εταιρειών κατά την 31/12/2020. Η ημερομηνία κατάρτισης των οικονομικών καταστάσεων των θυγατρικών εταιρειών συμπίπτει με αυτή της μητρικής εταιρείας. Οι ενδοομιλικές συναλλαγές και υπόλοιπα έχουν απαλειφθεί στις συνημμένες ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις. Όπου απαιτήθηκε, οι λογιστικές πολιτικές των θυγατρικών έχουν τροποποιηθεί έτσι ώστε να ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Σελίδα 74 διασφαλιστεί η συνέπεια με τις λογιστικές πολιτικές που υιοθετήθηκαν από τον Όμιλο. Στη Σημείωση 6.3 παρατίθεται πλήρης λίστα των ενοποιούμενων θυγατρικών μαζί με τα σχετικά ποσοστά του Ομίλου. Θυγατρικές: Είναι όλες οι εταιρείες που διοικούνται και ελέγχονται, άμεσα ή έμμεσα, από την Εταιρεία, είτε µέσω της κατοχής της πλειοψηφίας των μετοχών της Εταιρείας στην οποία έγινε η επένδυση, είτε µέσω της εξάρτησή της από την τεχνογνωσία που της παρέχει ο Όμιλος. Δηλαδή, θυγατρικές είναι οι επιχειρήσεις πάνω στις οποίες ασκείται έλεγχος από την μητρική. Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ αποκτά και ασκεί έλεγχο μέσω των δικαιωμάτων ψήφου. Η ύπαρξη τυχόν δυνητικών δικαιωμάτων ψήφου τα οποία είναι δυνατό να ασκηθούν κατά τον χρόνο σύνταξης των οικονομικών καταστάσεων, λαμβάνεται υπόψη προκειμένου να στοιχειοθετηθεί αν η μητρική ασκεί τον έλεγχο επί των θυγατρικών. Οι θυγατρικές ενοποιούνται πλήρως (ολική ενοποίηση) με την μέθοδο της εξαγοράς από την ημερομηνία που αποκτάται ο έλεγχος επ' αυτών και παύουν να ενοποιούνται από την ημερομηνία που τέτοιος έλεγχος δεν υφίσταται. Προκειμένου να στοιχειοθετηθεί ο έλεγχος εξετάζονται οι κάτωθι συνθήκες, όπως αυτές ορίζονται στο ΔΠΧΑ 10: 1. Η μητρική Εταιρεία έχει εξουσία επί του επενδυόμενου, αφού έχει τη δυνατότητα να κατευθύνει τις συναφείς δραστηριότητες (λειτουργικές και χρηματοδοτικές). Αυτό επιτυγχάνεται μέσω του διορισμού της πλειοψηφίας των μελών του Διοικητικού της Συμβουλίου και των διοικητικών στελεχών της θυγατρικής από τη Διοίκηση της μητρικής. 2. Η μητρική Εταιρεία κατέχει δικαιώματα με μεταβλητές αποδόσεις από την συμμετοχή στην θυγατρική. Οι λοιπές μη ελεγχόμενες συμμετοχές παρουσιάζουν πολύ μεγάλη διασπορά και ως εκ τούτου δεν μπορούν να επηρεάσουν ουσιωδώς την λήψη αποφάσεων. 3. Η μητρική Εταιρεία έχει τη δυνατότητα να χρησιμοποιεί την εξουσία επί της θυγατρικής προκείμενου να επηρεάσει το ύψος των αποδόσεών της. Αυτό είναι απόρροια της δυνατότητας που έχει στην λήψη αποφάσεων επί θεμάτων της θυγατρικής μέσω ελέγχου των οργάνων λήψης των αποφάσεων (Διοικητικού Συμβουλίου και διευθυντικών στελεχών). Η εξαγορά θυγατρικής από τον Όμιλο λογιστικοποιείται βάσει της μεθόδου της αγοράς. Το κόστος κτήσης μιας θυγατρικής είναι η εύλογη αξία των περιουσιακών στοιχείων που δόθηκαν, των μετοχών που εκδόθηκαν και των υποχρεώσεων που αναλήφθηκαν κατά την ημερομηνία της ανταλλαγής, πλέον τυχόν κόστους άμεσα συνδεδεμένου με την συναλλαγή. Τα εξατομικευμένα περιουσιακά στοιχεία, υποχρεώσεις και ενδεχόμενες υποχρεώσεις που αποκτώνται σε μία επιχειρηματική συνένωση επιμετρούνται κατά την εξαγορά στις εύλογες αξίες τους ανεξαρτήτως του ποσοστού συμμετοχής. Το κόστος αγοράς πέραν της εύλογης αξίας των επί μέρους στοιχείων που αποκτήθηκαν, καταχωρείται ως υπεραξία. Αν το συνολικό κόστος της αγοράς είναι μικρότερο από την εύλογη αξία των επί μέρους στοιχείων που αποκτήθηκαν, η διαφορά καταχωρείται άμεσα στα αποτελέσματα. Μεταβολές Ιδιοκτησιακών Δικαιωμάτων σε Θυγατρικές ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Σελίδα 75 Όταν πραγματοποιούνται μεταβολές στα ιδιοκτησιακά δικαιώματα σε μία θυγατρική, τότε εξετάζεται εάν οι μεταβολές αυτές έχουν ως αποτέλεσμα την απώλεια του ελέγχου στη θυγατρική ή όχι. § Όταν οι μεταβολές στα ιδιοκτησιακά δικαιώματα δεν έχουν ως αποτέλεσμα την απώλεια ελέγχου, τότε λογίζονται ως συναλλαγές ιδίων κεφαλαίων (δηλαδή ως συναλλαγές με ιδιοκτήτες υπό την ιδιότητά τους ως ιδιοκτήτες). Σε αυτές τις περιπτώσεις, οι λογιστικές αξίες των ελεγχουσών και μη ελεγχουσών συμμετοχών προσαρμόζονται, έτσι ώστε να αντικατοπτρίζουν τις μεταβολές στις σχετικές συμμετοχές τους στη θυγατρική. Οποιαδήποτε διαφορά μεταξύ του ποσού με το οποίο οι μη ελέγχουσες συμμετοχές προσαρμόζονται και της εύλογης αξίας του ανταλλάγματος που καταβλήθηκε ή ελήφθη, αναγνωρίζεται απευθείας στα ίδια κεφάλαια. § Σε διαφορετική περίπτωση, δηλαδή όταν οι μεταβολές ιδιοκτησιακών δικαιωμάτων οδηγούν σε απώλεια ελέγχου, τότε η μητρική λογιστικοποιεί τις απαραίτητες εγγραφές πώλησης και αναγνωρίζει το αποτέλεσμα από την πώληση (αποαναγνώριση των στοιχείων του ενεργητικού, της υπεραξίας και των υποχρεώσεων της θυγατρικής κατά την ημερομηνία απώλειας του ελέγχου, αποαναγνώριση της λογιστικής αξίας των μη ελεγχουσών συμμετοχών, προσδιορισμός του αποτελέσματος από την πώληση). Κατά τον προσδιορισμό του αποτελέσματος από την πώληση, κάθε ποσό που αναγνωρίστηκε προηγουμένως στα λοιπά συνολικά εισοδήματα αναφορικά με την εταιρία αυτή, λογιστικοποιείται με την ίδια μέθοδο που θα εφάρμοζε ο Όμιλος στη περίπτωση που θα εκποιούσε απευθείας τα στοιχεία του ενεργητικού της ή τις υποχρεώσεις της. Το γεγονός αυτό σημαίνει ότι τα ποσά που προηγουμένως αναγνωρίστηκαν στα λοιπά συνολικά εισοδήματα αναταξινομούνται στα αποτελέσματα της χρήσης. Με την απώλεια ελέγχου μίας θυγατρικής, τυχόν επένδυση που διακρατείται στην πρώην θυγατρική, αναγνωρίζεται σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ΔΠΧΑ 9. Στις εταιρικές χρηματοοικονομικές καταστάσεις οι επενδύσεις σε θυγατρικές αποτιμήθηκαν ως Επενδύσεις σε Συμμετοχικούς Τίτλους με βάση τις διατάξεις του ΔΠΧΑ 9 (σε εύλογες αξίες). Συγγενείς: Είναι οι επιχειρήσεις αυτές πάνω στις οποίες ο Όμιλος μπορεί να ασκήσει σημαντική επιρροή αλλά δεν πληρούν τις προϋποθέσεις για να χαρακτηριστούν είτε θυγατρικές είτε συμμετοχή σε κοινοπραξία. Οι παραδοχές που χρησιμοποιήθηκαν από τον όμιλο συνιστούν ότι το κατεχόμενο ποσοστό μεταξύ 20% και 50% δικαιωμάτων ψήφου μίας Εταιρείας υποδηλώνει σημαντική επιρροή πάνω στην Εταιρεία αυτή. Επενδύσεις σε συγγενείς επιχειρήσεις αρχικά αναγνωρίζονται στο κόστος και κατόπιν ενοποιούνται στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις με τη μέθοδο της καθαρής θέσης. Σε κάθε ημερομηνία ισολογισμού, το κόστος συμμετοχής αυξάνεται με την αναλογία του ομίλου στις μεταβολές της καθαρής θέσης της επενδυόμενης επιχείρησης και μειώνεται με τα λαμβανόμενα από τη συγγενή μερίσματα. Το μερίδιο του Ομίλου στα κέρδη ή τις ζημιές των συνδεδεμένων επιχειρήσεων μετά την εξαγορά αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα, ενώ το μερίδιο των μεταβολών των αποθεματικών μετά την εξαγορά, αναγνωρίζεται στα αποθεματικά. Οι συσσωρευμένες μεταβολές επηρεάζουν την λογιστική αξία των επενδύσεων σε συνδεδεμένες επιχειρήσεις. Όταν η συμμετοχή του Ομίλου στις ζημίες σε μία συγγενή επιχείρηση ισούται ή υπερβαίνει τη ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Σελίδα 76 συμμετοχή της στη συγγενή επιχείρηση, συμπεριλαμβανομένων οποιονδήποτε άλλων επισφαλών απαιτήσεων, ο Όμιλος δεν αναγνωρίζει περαιτέρω ζημίες, εκτός και αν έχει καλύψει υποχρεώσεις ή έχει ενεργήσει πληρωμές εκ μέρους της συγγενούς επιχείρησης και εν γένη εκείνων που προκύπτουν από τη μετοχική ιδιότητα. Μη πραγματοποιημένα κέρδη από συναλλαγές μεταξύ του Ομίλου και των συνδεδεμένων επιχειρήσεων απαλείφονται κατά το ποσοστό συμμετοχής του Ομίλου στις συνδεδεμένες επιχειρήσεις. Μη πραγματοποιημένες ζημιές απαλείφονται, εκτός εάν η συναλλαγή παρέχει ενδείξεις απομείωσης του μεταβιβασθέντος περιουσιακού στοιχείου. Οι λογιστικές αρχές των συνδεδεμένων επιχειρήσεων έχουν τροποποιηθεί ώστε να είναι ομοιόμορφες με αυτές που έχουν υιοθετηθεί από τον Όμιλο. Στις εταιρικές χρηματοοικονομικές καταστάσεις οι επενδύσεις σε συγγενείς εταιρείες έχουν αποτιμηθεί ως Επενδύσεις σε Συμμετοχικούς Τίτλους με βάση τις διατάξεις του ΔΠΧΑ 9 (σε εύλογες αξίες). Το αποτελέσματα της αποτίμησης τους καταχωρούνται σε λογαριασμό Ιδίων Κεφαλαίων μέσω των Λοιπών Συνολικών Εσόδων. Κοινοπραξίες και Από κοινού ελεγχόμενες επιχειρήσεις: Σύμφωνα με το ΔΠΧΑ 11 οι τύποι των συμφωνιών περιορίζονται σε δύο: κοινές επιχειρήσεις (joint operations) και κοινοπραξίες (joint ventures). Η ταξινόμηση εξαρτάται από τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των μερών στη συμφωνία, λαμβάνοντας υπόψη τη δομή και τη νομική μορφή της συμφωνίας, τους συμφωνηθέντες όρους από τα μέρη και, όπου είναι σχετικά, άλλα γεγονότα και συνθήκες. Κοινές επιχειρήσεις θεωρούνται οι από κοινού συμφωνίες όπου τα μέρη (συμμετέχοντες) που έχουν κοινό έλεγχο διαθέτουν δικαιώματα επί των περιουσιακών στοιχείων και ευθύνες επί των υποχρεώσεων του σχήματος. Οι συμμετέχοντες θα πρέπει να λογιστικοποιούν τα περιουσιακά στοιχεία και τις υποχρεώσεις (καθώς και τα έσοδα και έξοδα) που σχετίζονται με το μερίδιο τους στο σχήμα. Κοινοπραξίες θεωρούνται οι από κοινού συμφωνίες όπου τα μέρη (κοινοπρακτούντες) που έχουν κοινό έλεγχο στις συμφωνίες διαθέτουν δικαιώματα επί των καθαρών περιουσιακών στοιχείων του σχήματος. Οι επιχειρήσεις αυτές λογιστικοποιούνται με τη μέθοδο της καθαρής θέσης (η αναλογική ενοποίηση δεν είναι πλέον επιτρεπτή). Οι κύριες από κοινού συμφωνίες όπου ο Όμιλος συμμετέχει αφορούν στην εκτέλεση κατασκευαστικών συμβολαίων μέσω κοινοπρακτικών σχημάτων. Τα κοινοπρακτικά αυτά σχήματα κατατάσσονται ως κοινές επιχειρήσεις λόγω του ότι η νομική τους μορφή παρέχει στα μέρη άμεσα δικαιώματα επί των περιουσιακών στοιχείων και ευθύνες επί των υποχρεώσεων. Με βάση το ΔΠΧΑ 11, ο Όμιλος λογιστικοποιεί τα περιουσιακά στοιχεία, τις υποχρεώσεις, τα έσοδα και τα έξοδα με βάση το μερίδιό του στα σχήματα. 6.3. Δομή ομίλου Η δομή του Ομίλου βάσει της μεθόδου ενσωμάτωσης την 31η Δεκεμβρίου 2020 έχει ως εξής: ΜΕΘΟΔΟΣ ΠΛΗΡΟΥΣ ΕΝΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ Α.Ε. Xώρα Εγκατάστασης Ισοδύναμο % Συμμετοχής % ΑΜΕΣΗΣ ΣΥΜ/ΧΗΣ % ΕΜΜΕΣΗΣ ΣΥΜ/ΧΗΣ ΕΛΛΑΔΑ ΜΗΤΡΙΚΗ - - ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 ΘΥΓΑΤΡΙΚΗ ΕΜΜΕΣΗΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ Σελίδα 77 EUROROM CONSTRUCTII '97 SRL ΡΟΥΜΑΝΙΑ 100,00% 100,00% - Τ.Ο. HOLDING INTERNATIONAL LTD ΚΥΠΡΟΣ 100,00% 100,00% - Τ.Ο. SHIPPING LTD ΚΥΠΡΟΣ 100,00% 100,00% - ΠΟΡΤΟ ΚΑΡΡΑΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΕΙΣ Α.Ε. ΕΛΛΑΔΑ 30,60% 30,60% - Τ.Ο. CONSTRUCTIONS Α.Ε. ΕΛΛΑΔΑ 88,42% - 88,42% ΤΕΧΝΙΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ ΑΕΡΟΜΕΤΑΦΟΡΕΣ Α.Ε. ΕΛΛΑΔΑ 41,54% 41,54% - ΣΑΜΟΣ ΜΑΡΙΝΕΣ Α.Ε. ΕΛΛΑΔΑ 99,96% 99,96% - ΤΟΞΟΤΗΣ Α.Τ.Ε. ΕΛΛΑΔΑ 83,45% 83,45% - ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΑ ΤΟΞΟΤΗΣ Α.Ε. ΓΟΥΣΓΟΥΝΗΣ ΑΕ - ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΚΟΜΒΟΥ ΛΕΩΦΟΡΟΥ ΚΗΦΙΣΟΥ & ΛΕΩΦΟΡΟΥ ΠΟΣΕΙΔΩΝΟΣ >> ΕΛΛΑΔΑ 99,00% - 99,00% ΤΟΞΟΤΗΣ Α.Τ.Ε. MARSHALL 85,00% - 85,00% Τ.Ο. SHIPPING LTD ROMA HOLDING LLC Τ.Ο. HOLDING INTERNATIONAL LTD Μεταβολές στη δομή του Ομίλου εντός του 2020 - Την 15/4/2020, ο Όμιλος, μέσω της Εταιρείας και της θυγατρικής της εταιρεία T.O INTERNATIONAL HOLDING LTD, προχώρησε στην πώληση του συνόλου των μετοχών που κατείχε στις εταιρείες ΠΟΡΤΟ ΚΑΡΡΑΣ Α.Ε., ΚΤΗΜΑ ΠΟΡΤΟ ΚΑΡΡΑΣ Α.Ε., ΠΟΡΤΟ ΚΑΡΡΑΣ ΜΑΡΙΝΑ Α.Ε. και ΠΟΡΤΟ ΚΑΡΡΑΣ ΓΚΟΛΦ Α.Ε., οι οποίες δραστηριοποιούνται στο συγκρότημα Πόρτο Καρράς (βλ. Σημείωση 8.20) - Στις 8/5/2020 υπογράφηκε η υπ.αρ.44980 συμβολαιογραφική πράξη του Συμβολαιογράφου Αθηνών Γεωργίου Στεφανάκου της μερικής διάσπασης της θυγατρικής εταιρείας ΠΟΡΤΟ ΚΑΡΡΑΣ ΑΕ και καταχωρήθηκε στο ΓΕΜΗ στις 11/5/2020. Επίσης στις 11/5/2020 καταχωρήθηκε στο ΓΕΜΗ η σύστασης της νέας εταιρείας T.O.CONSTRUCTIONS Α.Ε. στην οποία περιήλθε ο διασπασθείς κατασκευαστικός κλάδος από την θυγατρική εταιρεία ΠΟΡΤΟ ΚΑΡΡΑΣ ΑΕ. (βλ. Σημείωση 8.20) - Την 11/8/2020 ο Όμιλος μέσω της θυγατρικής του εταιρείας HOLDING INTERNATIONAL LTD προέβη στην ίδρυση της εταιρείας T.O.SHIPPING LTD, η οποία συστάθηκε με σκοπό την επένδυση στον κλάδο της ναυτιλίας - Την 2/12/2020, ο Όμιλος μέσω της θυγατρικής του εταιρείας T.O.SHIPPING LTD προέβη, μαζί με τρίτο ανεξάρτητο μέρος, στην ίδρυση της εταιρείας ROMA HOLDINGS LLC, η οποία συστάθηκε με σκοπό την απόκτηση και εκμετάλλευση πλοίου (τύπου Container). Στο κεφάλαιο της εταιρείας ο Όμιλος διαθέτει πλειοψηφική συμμετοχή που ανέρχεται σε ποσοστό 85%. Μέθοδος Αναλογικής ενοποίησης ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Xώρα Εγκατάστασης Ισοδύναμο % Συμμετοχής Σελίδα 78 ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΑ ΤΕΡΝΑ Α.Ε. - ΜΟΧΛΟΣ Α.Ε. - ΑΚΤΩΡ Α.Τ.Ε. - ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΑ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗΣ ΣΗΡΑΓΓΑΣ ΑΙΓΙΟΥ ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΑ ΑΚΤΩΡ ΑΤΕ-ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΑΕ-ΜΟΧΛΟΣ ΑΕ - ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΑ ΑΣΦΑΛΤΙΚΩΝ ΠΑΘΕ ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΑ ΜΟΧΛΟΣ Α.Ε - ΑΘΗΝΑΙΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ Α.Ε - ΑΝΑΔΟΧΟΣ ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΑ ΠΑΝΘΕΣΣΑΛΙΚΟΥ ΣΤΑΔΙΟΥ ΝΕΑΣ ΙΩΝΙΑΣ ΒΟΛΟΥ ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΗ Α.Ε. - J&P - ΑΒΑΞ ΑΕ - ΑΘΗΝΑ ΑΕΤΒ & ΤΕ - ΜΟΧΛΟΣ Α.Ε. ΕΓΝΑΤΙΑ ΟΔΟΣ.ΑΝΘΟΧΩΡΙ ΑΝΙΣΟΠΕΔΟΣ ΚΟΜΒΟΣ ΜΕΤΣΟΒΟΥ ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΑ ΜΟΧΛΟΣ Α.Ε /ΑΘΗΝΑΙΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ Α.Ε - ΑΘΗΝΑΙΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ Α.Ε ΙΝΤΡΑΚΟΜ Α.Ε. - KATΑΣΚΕΥΑΣΤΡΙΑ Κ/ΞΙΑ ΠΑΝΘΕΣΣΑΛΙΚΟΥ ΣΤΑΔΙΟΥ ΝΕΑΣ ΙΩΝΙΑΣ ΒΟΛΟΥ ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΑ ΜΟΧΛΟΣ Α.Ε. - ΑΤΤΙΚΑΤ ΑΤΕ - ΒΙΟΤΕΡ Α.Ε. - ΕΓΝΑΤΙΑ ΟΔΟΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΑΠΌ ΚΟΜΒΟ ΗΓΟΥΜΕΝΙΤΣΑΣ ΕΩΣ ΚΟΜΒΟ ΣΕΛΛΩΝ ΕΛΛΑΔΑ 30,00% ΕΛΛΑΔΑ 28,00% ΕΛΛΑΔΑ 50,00% ΕΛΛΑΔΑ 34,46% ΕΛΛΑΔΑ 33,00% ΕΛΛΑΔΑ 40,00% ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΑ ΜΟΧΛΟΣ Α.Ε. - ΑΘΗΝΑ Α.Τ.Ε. – ΔΩΔΩΝΗ ΕΛΛΑΔΑ 50,00% ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΑ ΜΟΧΛΟΣ Α.Ε. - ΑΘΗΝΑ Α.Τ.Ε. – ΣΗΡΑΓΓΑ Σ2 ΕΛΛΑΔΑ 50,00% ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΑ ΜΟΧΛΟΣ Α.Ε. - TEO Α.Ε. - ΔΙΟΔΙΑ ΑΚΤΙΟΥ ΕΛΛΑΔΑ 49,00% ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΑ ΜΟΧΛΟΣ Α.Ε. - TEO Α.Ε. - ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟΔΡΟΜΟΥ ΕΥΡΕΙΑ ΠΑΡΑΚΑΜΨΗ ΠΑΤΡΩΝ ΕΛΛΑΔΑ 49,00% 6.4. Μετατροπή ξένου νομίσματος Οι ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις παρουσιάζονται σε Ευρώ, που είναι το λειτουργικό νόμισμα και το νόμισμα παρουσίασης της μητρικής Εταιρείας. Τα στοιχεία των οικονομικών καταστάσεων των εταιρειών του Ομίλου επιμετρούνται βάσει του νομίσματος του οικονομικού περιβάλλοντος, της εκάστοτε χώρας όπου κάθε Εταιρεία του Ομίλου λειτουργεί (λειτουργικό νόμισμα). Οι συναλλαγές σε ξένα νομίσματα μετατρέπονται στο λειτουργικό νόμισμα με την χρήση των ισοτιμιών που ισχύουν κατά την ημερομηνία των συναλλαγών. Κέρδη και ζημιές από συναλλαγματικές διαφορές οι οποίες προκύπτουν από την εκκαθάριση τέτοιων συναλλαγών κατά την διάρκεια της περιόδου και από την μετατροπή των νομισματικών στοιχείων που εκφράζονται σε ξένο νόμισμα με τις ισχύουσες ισοτιμίες κατά την ημερομηνία αναφοράς της Κατάστασης Χρηματοοικονομικής Θέσης, καταχωρούνται στα αποτελέσματα. Οι συναλλαγματικές διαφορές από μη νομισματικά στοιχεία που αποτιμώνται στην εύλογη αξία τους, θεωρούνται ως τμήμα της εύλογης αξίας και συνεπώς καταχωρούνται όπου και οι διαφορές της εύλογης αξίας. Δραστηριότητες εξωτερικού Το νόμισμα λειτουργίας των αλλοδαπών θυγατρικών του Ομίλου είναι το επίσημο νόμισμα της εκάστοτε χώρας στην οποία λειτουργεί η κάθε θυγατρική. Για την κατάρτιση των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων, τα στοιχεία του ενεργητικού και των υποχρεώσεων, συμπεριλαμβανομένων και των προσαρμογών εύλογης αξίας λόγω επιχειρηματικών συνενώσεων, των θυγατρικών εταιρειών του εξωτερικού, μετατρέπονται σε Ευρώ µε βάση τις συναλλαγματικές ισοτιμίες που ισχύουν κατά την ημερομηνία αναφοράς της Κατάστασης Χρηματοοικονομικής Θέσης. Τα έσοδα και τα έξοδα μετατρέπονται στο νόμισμα παρουσίασης του Ομίλου με βάση τις μέσες ισοτιμίες κατά την αναφερόμενη χρήση. Όποιες διαφορές προκύπτουν από αυτή τη διαδικασία, χρεώνονται /(πιστώνονται) στο αποθεματικό συναλλαγματικών διαφορών μετατροπής από ενσωμάτωση ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Σελίδα 79 εκμεταλλεύσεων εξωτερικού, των ιδίων κεφαλαίων, ενώ αναγνωρίζονται στα λοιπά συνολικά εισοδήματα της Κατάστασης Συνολικού Εισοδήματος. Κατά την πώληση, διαγραφή ή αποαναγνώριση κάποιας θυγατρικής εξωτερικού το παραπάνω αποθεματικό μεταφέρεται στα κέρδη ή στις ζημίες της περιόδου. 6.5. Ενσώματες ακινητοποιήσεις Τα οικόπεδα και κτίρια απεικονίζονται στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις σε αναπροσαρμοσμένες αξίες όπως αυτές προσδιορίστηκαν με σχετική εκτίμηση από ανεξάρτητο εκτιμητή σε εύλογες αξίες κατά την ημερομηνία μετάβασης, μείον τις συσσωρευμένες αποσβέσεις και τυχόν ζημιές απομείωσης. Επίσης τα μηχανήματα του κατασκευαστικού κλάδου απεικονίζονται στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις σε αναπροσαρμοσμένες αξίες όπως προσδιορίστηκαν από τη διοίκησης της εταιρείας και από ανεξάρτητο εκτιμητή μείον σωρευμένες αποσβέσεις και τυχόν ζημιές απομείωσης. Οι αναπροσαρμογές γίνονται με επαρκή συχνότητα, προκειμένου να βεβαιώνεται ότι η λογιστική αξία του παγίου δεν διαφέρει ουσιαστικά από αυτή που θα προσδιοριζόταν με τη χρησιμοποίηση της εύλογης αξίας κατά την ημερομηνία αναφοράς της Κατάστασης Χρηματοοικονομικής Θέσης. Ο Λοιπός μηχανολογικός εξοπλισμός και τα λοιπά ενσώματα πάγια απεικονίζονται στο κόστος κτήσεως μείον τις σωρευμένες αποσβέσεις και τυχόν ζημιές απομείωσης. Το κόστος κτήσεως περιλαμβάνει όλες τις άμεσα επιρριπτέες δαπάνες για την απόκτηση των στοιχείων. Μεταγενέστερες δαπάνες καταχωρούνται σε επαύξηση της λογιστικής αξίας των ενσωμάτων παγίων ή ως ξεχωριστό πάγιο μόνον κατά την έκταση που οι δαπάνες αυτές αυξάνουν τα μελλοντικά οικονομικά οφέλη που αναμένεται να εισρεύσουν από την χρήση του παγίου στοιχείου και το κόστος τους μπορεί να επιμετρηθεί αξιόπιστα. Το κόστος επισκευών και συντηρήσεων καταχωρείται στα αποτελέσματα των χρήσεων που πραγματοποιούνται. Τα στοιχεία των ενσώματων παγίων διαγράφονται κατά την πώληση ή την απόσυρσή τους ή όταν δεν αναμένονται περαιτέρω οικονομικά οφέλη από τη συνεχιζόμενη χρήση τους. Τα κέρδη ή οι ζημίες που προκύπτουν από τη διαγραφή ενός ενσώματου παγίου περιλαμβάνονται στα αποτελέσματα της χρήσης κατά την οποία διαγράφεται το εν λόγω πάγιο. Οι ακινητοποιήσεις υπό εκτέλεση περιλαμβάνουν πάγια υπό εκτέλεση και απεικονίζονται στο κόστος τους. Οι ακινητοποιήσεις υπό εκτέλεση δεν αποσβένονται μέχρι να ολοκληρωθεί το πάγιο και να τεθεί σε θέση και κατάσταση λειτουργίας. Οι αποσβέσεις των ενσωμάτων παγίων (πλην οικοπέδων τα οποία δεν αποσβένονται) υπολογίζονται με την σταθερή μέθοδο απόσβεσης μέσα στην ωφέλιμη ζωή τους που έχει ως εξής: Ενσώματα Πάγια Ωφέλιμη ζωή (σε έτη) ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Σελίδα 80 Κτίρια Μηχανολογικός εξοπλισμός Εναέρια μέσα Οχήματα Λοιπός εξοπλισμός από 12 έως 50 έτη από 5 έως 15 έτη από 18 έως 20 έτη από 7 έως 9 έτη από 4 έως 7 έτη Η λογιστική αξία των ακινήτων, εγκαταστάσεων και εξοπλισμού ελέγχεται για απομείωση όταν υπάρχουν ενδείξεις, δηλαδή γεγονότα ή αλλαγές στις περιστάσεις δείχνουν ότι η λογιστική αξία πιθανόν να µην είναι ανακτήσιμη. Αν υπάρχει τέτοια ένδειξη και η λογιστική αξία ξεπερνά το προβλεπόμενο ανακτήσιμο ποσό, τα περιουσιακά στοιχεία ή μονάδες δημιουργίας ταμειακών ροών απομειώνονται στο ανακτήσιμο ποσό. Το ανακτήσιμο ποσό των ακινήτων, εγκαταστάσεων και εξοπλισμού είναι το μεγαλύτερο μεταξύ της καθαρής τιμής πωλήσεως τους και της αξίας χρήσης τους. Για τον υπολογισμό της αξίας χρήσεως, οι αναμενόμενες μελλοντικές ταμειακές ροές προεξοφλούνται στην παρούσα αξία τους χρησιμοποιώντας ένα προ-φόρου προεξοφλητικό επιτόκιο που αντανακλά τις τρέχουσες εκτιμήσεις της αγοράς για τη διαχρονική αξία του χρήματος και των συναφών κινδύνων προς το περιουσιακό στοιχείο. Για περιουσιακά στοιχεία που δεν δημιουργούν ταμειακές εισροές από τη συνεχή χρήση που είναι κυρίως ανεξάρτητες από εκείνες των άλλων περιουσιακών στοιχείων, το ανακτήσιμο ποσό προσδιορίζεται για τη μονάδα που δημιουργεί ταμειακές ροές στην οποία ανήκει το περιουσιακό στοιχείο. Οι υπολειμματικές αξίες και οι ωφέλιμες ζωές των ενσωμάτων παγίων υπόκεινται σε επανεξέταση σε κάθε ημερομηνία αναφοράς της Κατάστασης Χρηματοοικονομικής Θέσης. Όταν οι λογιστικές αξίες των ενσωμάτων ακινητοποιήσεων υπερβαίνουν την ανακτήσιμη αξία τους, η διαφορά (απομείωση) καταχωρείται αρχικά σε μείωση του σχηματισθέντος αποθεματικού εύλογης αξίας (εάν υπάρχει για το αντίστοιχο πάγιο) το οποίο απεικονίζεται σε λογαριασμούς των ιδίων κεφαλαίων. Κάθε προκύπτουσα απομείωση πέρα από το σχηματισθέν αποθεματικό για το συγκεκριμένο πάγιο, αναγνωρίζεται άμεσα ως έξοδο στην κατάσταση αποτελεσμάτων χρήσης. Κατά την πώληση ενσωμάτων παγίων, οι διαφορές μεταξύ του τιμήματος που λαμβάνεται και της λογιστικής τους αξίας καταχωρούνται ως κέρδη ή ζημίες στα αποτελέσματα. Οι ιδιοπαραγόμενες ενσώματες ακινητοποιήσεις στοιχειοθετούν προσθήκη στο κόστος κτήσεως των ενσώματων ακινητοποιήσεων σε αξίες που περιλαμβάνουν το άμεσο κόστος μισθοδοσίας του προσωπικού, που συμμετέχει στην κατασκευή (αντίστοιχες εργοδοτικές εισφορές), κόστος αναλωθέντων υλικών και άλλα γενικά σχετιζόμενα με το πάγιο κόστη. 6.6. Επενδύσεις σε ακίνητα Επενδύσεις σε ακίνητα είναι οι επενδύσεις που αφορούν όλα εκείνα τα ακίνητα (στα οποία περιλαμβάνονται η γη, τα κτίρια ή τα μέρη κτιρίων ή και τα δύο) τα οποία κατέχονται από τον Όμιλο, είτε για να αποκομίζει μισθώματα από την εκμίσθωσή τους είτε για την αύξηση της αξίας τους (ενίσχυση κεφαλαίου) ή και για τα δύο ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Σελίδα 81 και δεν κατέχονται για να χρησιμοποιηθούν στην παραγωγή ή στην προμήθεια υλικών / υπηρεσιών ή για διοικητικούς σκοπούς, ούτε για πώληση κατά την συνήθη πορεία των εργασιών της επιχείρησης. Ο Όμιλος εκτιμά σύμφωνα με τα κριτήρια αναγνώρισης όλα τα έξοδα που πραγματοποιεί για μια επένδυση σε ακίνητα κατά τη χρονική στιγμή που πραγματοποιούνται. Αυτά τα έξοδα περιλαμβάνουν έξοδα που αρχικά πραγματοποιήθηκαν για την απόκτηση του ακινήτου και έξοδα που πραγματοποιήθηκαν μεταγενέστερα για την προσθήκη ή την αντικατάσταση μέρους του ακινήτου. Οι σημαντικές μεταγενέστερες δαπάνες κεφαλαιοποιούνται μόνο όταν προσαυξάνουν την ωφέλιμη ζωή των ακινήτων και την παραγωγική τους δυναμικότητα ή μειώνουν το κόστος λειτουργίας τους. Σύμφωνα με τα κριτήρια αναγνώρισης, ο Όμιλος δεν περιλαμβάνει τα έξοδα επισκευής στη λογιστική αξία μιας επένδυσης σε ακίνητα, τα οποία είναι έξοδα που αναγνωρίζονται απευθείας στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων Χρήσης. Οι επενδύσεις σε ακίνητα αναγνωρίζονται αρχικά στο κόστος κτήσης τους, το οποίο είναι προσαυξημένο με όλα εκείνα τα έξοδα που σχετίζονται με τη συναλλαγή για την απόκτησή τους (π.χ. συμβολαιογραφικά, μεσιτικά, φόροι μεταβίβασης). Το κόστος ενός ακινήτου για επένδυση είναι η ισοδύναμη, τοις μετρητοίς, τιμή. Στην περίπτωση που η πληρωμή για την απόκτηση ενός ακινήτου για επένδυση αναβάλλεται πέρα από τα συνήθη πιστωτικά όρια, τότε η διαφορά μεταξύ του συνόλου των πληρωμών και του ισοδύναμου, τοις μετρητοίς, ποσού θα αναγνωρίζεται και θα απεικονίζεται στα αποτελέσματα της χρήσης, ως τόκοι (έξοδα) καθ' όλη τη διάρκεια της πίστωσης. Ο Όμιλος επέλεξε να αποτιμά τις επενδύσεις σε ακίνητα με βάση την εύλογη αξία. Σύμφωνα με την πολιτική αυτή η εύλογη αξία μιας επένδυσης σε ακίνητα είναι η τιμή στην οποία το ακίνητο μπορεί να ανταλλαχθεί μεταξύ ενήμερων και πρόθυμων μερών σε μια συνήθη εμπορική συναλλαγή. Η εύλογη αξία εξαιρεί μια εκτιμημένη τιμή προσαυξημένη ή μειωμένη εξαιτίας ειδικών όρων ή περιστάσεων, όπως ασυνήθιστη χρηματοδότηση, πώληση με συμφωνία επαναμίσθωσης, ειδικές αντιπαροχές ή παραχωρήσεις που γίνονται από οποιονδήποτε σχετίζεται με την πώληση. Κάθε κέρδος (ή ζημιά) που προκύπτει από μεταβολή στην εύλογη αξία της επένδυσης, συνιστά αποτέλεσμα και αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα της χρήσης κατά την οποία προκύπτει. Προσδιοριστικός παράγοντας της εύλογης αξίας είναι η τρέχουσα τιμή σε μια ενεργό αγορά για όμοια ακίνητα, στην ίδια τοποθεσία και στην ίδια κατάσταση. Μεταφορές ακινήτων από την κατηγορία των επενδύσεων σε ακίνητα γίνονται μόνο όταν υπάρχει μεταβολή χρήσης αυτών, που αποδεικνύεται από την έναρξη της ιδιοχρησιμοποίησης από τον Όμιλου ή την έναρξη της αξιοποίησης με σκοπό την πώληση. Μία επένδυση σε ακίνητα αποαναγνωρίζεται (απαλείφεται από την Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης) κατά τη διάθεση ή όταν η επένδυση αποσύρεται μονίμως από τη χρήση και δεν αναμένονται μελλοντικά οικονομικά οφέλη από τη διάθεσή της. Τα κέρδη ή οι ζημίες που προκύπτουν από την απόσυρση ή τη διάθεση μίας επένδυσης σε ακίνητα, αφορούν στη διαφορά μεταξύ του καθαρού προϊόντος της διάθεσης και της λογιστικής ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Σελίδα 82 αξίας του στοιχείου του ενεργητικού και αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα κατά την περίοδο της απόσυρσης ή της διάθεσης. 6.7. Δικαιώματα χρήσης – Μισθώσεις 6.7.1. Αναγνώριση και αρχική επιμέτρηση δικαιώματος χρήσης στοιχείου του ενεργητικού Κατά την ημερομηνία έναρξης μίας μισθωτικής περιόδου ο Όμιλος αναγνωρίζει ένα δικαίωμα χρήσης στοιχείου του ενεργητικού και μία υποχρέωση μίσθωσης προβαίνοντας σε επιμέτρηση του δικαιώματος χρήσης του στοιχείου του ενεργητικού στο κόστος. Το κόστος του δικαιώματος χρήσης στοιχείου του ενεργητικού περιλαμβάνει: • το ποσό της αρχικής επιμέτρησης της υποχρέωσης μίσθωσης (βλ. κατωτέρω), • τις τυχόν καταβολές μισθωμάτων που πραγματοποιήθηκαν πριν ή κατά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου, μειωμένες με τα κίνητρα μίσθωσης που εισπράχθηκαν, • τα αρχικά άμεσα κόστη που βαρύνουν τον μισθωτή, και • μία εκτίμηση των δαπανών που θα βαρύνουν τον Όμιλο κατά την αποσυναρμολόγηση και την απομάκρυνση του μισθωμένου στοιχείου του ενεργητικού, την αποκατάσταση του χώρου στον οποίον βρίσκεται το μισθωμένο στοιχείο του ενεργητικού ή την αποκατάσταση του στοιχείου του ενεργητικού όπως απαιτείται από τους όρους και τις προϋποθέσεις της μίσθωσης. Ο Όμιλος αναλαμβάνει την υποχρέωση για τις εν λόγω δαπάνες είτε κατά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου είτε ως συνέπεια της χρήσης του μισθωμένου στοιχείου του ενεργητικού κατά τη διάρκεια μίας συγκεκριμένης περιόδου. 6.7.2. Αρχική επιμέτρηση της υποχρέωσης μίσθωσης Κατά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου, ο Όμιλος επιμετρά την υποχρέωση μίσθωσης στην παρούσα αξία των ανεξόφλητων καταβολών μισθωμάτων κατά την ημερομηνία αυτήν. Όταν το τεκμαρτό επιτόκιο της μίσθωσης είναι εφικτό να προσδιοριστεί κατάλληλα, τότε οι καταβολές μισθωμάτων θα προεξοφλούνται χρησιμοποιώντας το επιτόκιο αυτό. Σε διαφορετική περίπτωση χρησιμοποιείται το οριακό επιτόκιο δανεισμού του Ομίλου. Κατά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου, οι καταβολές μισθωμάτων που περιλαμβάνονται στην επιμέτρηση της υποχρέωσης μίσθωσης συμπεριλαμβάνουν τις παρακάτω πληρωμές για το δικαίωμα χρήσης στοιχείου του ενεργητικού κατά τη διάρκεια της περιόδου μίσθωσης, εφόσον δεν έχουν καταβληθεί κατά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου: ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Σελίδα 83 i) τις σταθερές καταβολές μείον τυχόν εισπρακτέα κίνητρα μίσθωσης, ii) τις τυχόν μεταβλητές καταβολές μισθωμάτων που εξαρτώνται από τη μελλοντική μεταβολή δεικτών ή επιτοκίων, οι οποίες επιμετρώνται αρχικά χρησιμοποιώντας την τιμή του δείκτη ή του επιτοκίου κατά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου, iii) τα ποσά που αναμένεται να καταβάλλει ο Όμιλος ως εγγυήσεις υπολειμματικής αξίας, iv) την τιμή εξάσκησης του δικαιώματος αγοράς εφόσον είναι ουσιαστικά βέβαιο ότι ο Όμιλος θα εξασκήσει το δικαίωμα, και v) τις καταβολές ποινών για τον τερματισμό της μίσθωσης, εάν η μισθωτική περίοδος αντανακλά την εξάσκηση του δικαιώματος του Ομίλου για τον τερματισμό της μίσθωσης. 6.7.3. Μεταγενέστερη επιμέτρηση δικαιώματος χρήσης στοιχείου του ενεργητικού Μετά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου, ο Όμιλος επιμετρά το δικαίωμα χρήσης στοιχείου του ενεργητικού με το μοντέλο του κόστους. Ο Όμιλος επιμετρά το δικαίωμα χρήσης στοιχείου του ενεργητικού στο κόστος: i) μείον τυχόν σωρευμένες αποσβέσεις και σωρευμένες ζημιές απομείωσης, και ii) προσαρμοσμένο για τυχόν μεταγενέστερη επιμέτρηση της υποχρέωσης μίσθωσης, Ο Όμιλος εφαρμόζει τις απαιτήσεις του ΔΛΠ 16 αναφορικά με την απόσβεση του δικαιώματος χρήσης στοιχείου του ενεργητικού, το οποίο και εξετάζει για τυχόν απομείωση. 6.7.4. Μεταγενέστερη επιμέτρηση της υποχρέωσης μίσθωσης Μετά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου, ο Όμιλος επιμετρά την υποχρέωση μίσθωσης, ως ακολούθως: i) αυξάνοντας την λογιστική αξία, προκειμένου να αντανακλά το χρηματοοικονομικό κόστος επί της υποχρέωσης μίσθωσης, ii) μειώνοντας την λογιστική αξία, προκειμένου να αντανακλά τα μισθώματα που έχουν καταβληθεί, και iii) επιμετρώντας εκ νέου την λογιστική αξία, προκειμένου να αντανακλά τυχόν επανεκτίμηση ή τροποποίηση της μίσθωσης. ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Σελίδα 84 Το χρηματοοικονομικό κόστος μίας υποχρέωσης μίσθωσης κατανέμεται κατά τη διάρκεια της μισθωτικής περιόδου με τέτοιον τρόπο, ούτως ώστε να προκύπτει ένα σταθερό περιοδικό επιτόκιο επί του ανεξόφλητου υπολοίπου της υποχρέωσης. Μετά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου, ο Όμιλος αναγνωρίζει στα κέρδη ή στις ζημιές (με εξαίρεση την περίπτωση που οι δαπάνες περιλαμβάνονται στην λογιστική αξία ενός άλλου στοιχείου του ενεργητικού για το οποίο εφαρμόζονται άλλα σχετικά Πρότυπα) και τα δύο παρακάτω στοιχεία: i) το χρηματοοικονομικό κόστος επί της υποχρέωσης μίσθωσης, και ii) τις μεταβλητές καταβολές μισθωμάτων που δεν περιλαμβάνονται στην επιμέτρηση της υποχρέωσης μίσθωσης κατά την περίοδο που λαμβάνει χώρα το γεγονός που ενεργοποιεί τις εν λόγω καταβολές 6.8. Άυλα στοιχεία ενεργητικού Άυλα περιουσιακά στοιχεία που αποκτούνται από μια επιχείρηση καταχωρούνται στο κόστος κτήσης τους. Άυλα περιουσιακά στοιχεία, εκτός από έξοδα ανάπτυξης, που δημιουργούνται εσωτερικά δεν κεφαλαιοποιούνται και οι σχετικές δαπάνες περιλαμβάνονται στα αποτελέσματα στη χρήση που προκύπτουν. Στα άυλα στοιχεία του ενεργητικού περιλαμβάνονται άδειες λογισμικού. Λογισμικό: Οι άδειες λογισμικού καταχωρούνται στα άυλα περιουσιακά στοιχεία και αποτιμώνται στο κόστος κτήσεως μείον τις συσσωρευμένες αποσβέσεις. Οι αποσβέσεις διενεργούνται με την μέθοδο της σταθερής απόσβεσης κατά την διάρκεια της ωφέλιμης ζωής των στοιχείων αυτών η οποία κυμαίνεται από 3 έως 5 χρόνια. Οι αποσβέσεις των άυλων στοιχείων περιλαμβάνονται στο "Κόστος πωλήσεων" και στα "Έξοδα διοίκησης" της κατάστασης αποτελεσμάτων χρήσης. Η περίοδος και η μέθοδος απόσβεσης επανεξετάζονται τουλάχιστον στη λήξη κάθε ετήσιας περιόδου αναφοράς. Αλλαγές στην αναμενόμενη ωφέλιμη ζωή από κάθε άυλο στοιχείο του ενεργητικού αντιμετωπίζονται ως μία αλλαγή σε λογιστικές εκτιμήσεις. Τα κέρδη ή οι ζημίες που προέρχονται από τη διαγραφή λόγω εκποίησης ενός άυλου στοιχείου του ενεργητικού υπολογίζονται ως η διαφορά μεταξύ των καθαρών εσόδων από την εκποίηση και της τρέχουσας αξίας του παγίου, και αναγνωρίζονται σε κέρδη ή στις ζημίες της περιόδου. Αναφορικά με τους ελέγχους απομείωσης, βλ. αναλυτικά Σημείωση 6.9. ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Σελίδα 85 6.9. Απομείωση αξίας μη κυκλοφορούντων στοιχείων του ενεργητικού (άυλα στοιχεία του ενεργητικού και ενσώματα πάγια) Τα στοιχεία του ενεργητικού που έχουν απροσδιόριστη ωφέλιμη ζωή δεν αποσβένονται και υπόκεινται σε έλεγχο απομείωσης τουλάχιστον ετησίως και όταν κάποια γεγονότα καταδεικνύουν ότι η λογιστική αξία μπορεί να μην είναι ανακτήσιμη. Τα στοιχεία του ενεργητικού που αποσβένονται υπόκεινται σε έλεγχο απομείωσης της αξίας τους όταν γεγονότα ή αλλαγές στις συνθήκες υποδηλώνουν ότι οι λογιστική αξία τους δεν θα ανακτηθεί. Σε κάθε ημερομηνία αναφοράς της Κατάστασης Χρηματοοικονομικής Θέσης εξετάζεται εάν υπάρχουν τέτοιες ενδείξεις. Η ανακτήσιμη αξία είναι το μεγαλύτερο ποσό μεταξύ της καθαρής τιμής πώλησης και της αξίας λόγω χρήσης. Καθαρή αξία πώλησης θεωρείται το ποσό από την πώληση ενός στοιχείου του ενεργητικού στα πλαίσια μιας αμφοτεροβαρούς συναλλαγής στην οποία τα μέρη έχουν πλήρη γνώση και προσχωρούν οικειοθελώς, μετά από την αφαίρεση κάθε πρόσθετου άμεσου κόστους διάθεσης του στοιχείου ενεργητικού, ενώ, αξία χρήσης είναι η παρούσα αξία των εκτιμώμενων μελλοντικών ταμειακών ροών που αναμένεται να εισρεύσουν στην επιχείρηση από τη χρήση ενός στοιχείου ενεργητικού και από την διάθεση του στο τέλος της εκτιμώμενης ωφέλιμης ζωής του. Όταν η λογιστική αξία κάποιου περιουσιακού στοιχείου υπερβαίνει την ανακτήσιμη αξία του, η αντίστοιχη ζημιά απομείωσης καταχωρείται στην κατάσταση αποτελεσμάτων. Για τους σκοπούς του ελέγχου απομείωσης, τα περιουσιακά στοιχεία ομαδοποιούνται στο χαμηλότερο επίπεδο για το οποίο οι ταμειακές ροές δύναται να προσδιοριστούν ξεχωριστά. Η ανακτήσιμη αξία ενός περιουσιακού στοιχείου είναι η μεγαλύτερη αξία μεταξύ της εύλογης αξίας του περιουσιακού στοιχείου μείον των εξόδων πώλησης και της αξίας χρήσης. Για τον υπολογισμό της αξίας λόγω χρήσης η Διοίκηση εκτιμά τις μελλοντικές ταμειακές ροές από το περιουσιακό στοιχείο ή τη μονάδα δημιουργίας ταμειακών ροών και επιλέγει τον κατάλληλο συντελεστή προεξόφλησης για να υπολογίσει την παρούσα αξία των μελλοντικών ταμειακών ροών. Προεξοφλητικοί παράγοντες προσδιορίζονται μεμονωμένα για κάθε Μονάδα Δημιουργίας Ταμειακών Ροών και αντικατοπτρίζουν τα αντίστοιχα στοιχεία κινδύνων που έχουν προσδιοριστεί από τη Διοίκηση για κάθε ένα από αυτά. Περαιτέρω χρησιμοποιούνται παραδοχές οι οποίες επικρατούν στην αγορά. Η περίοδος που εξετάζεται από τη διοίκηση, δεν υπερβαίνει τα πέντε έτη, διάστημα το οποίο ενθαρρύνεται από το ΔΛΠ 36. Οι ζημίες απομείωσης των Μονάδων Δημιουργίας Ταμειακών Ροών μειώνουν πρώτα τη λογιστική αξία της υπεραξίας που έχει κατανεμηθεί σε αυτές. Οι εναπομένουσες ζημίες απομείωσης χρεώνονται pro rata στα λοιπά στοιχεία του ενεργητικού της συγκεκριμένης Μονάδας Δημιουργίας Ταμειακών Ροών. Με εξαίρεση την υπεραξία, όλα τα στοιχεία του ενεργητικού μεταγενέστερα επανεξετάζονται για ενδείξεις που υποδηλώνουν ότι η προηγούμενα αναγνωρισθείσα ζημία απομείωσής τους δεν υφίσταται πλέον. Ο Όμιλος δεν έχει αναγνωρισμένη υπεραξία ή άυλο στοιχείο ενεργητικού με απροσδιόριστη ωφέλιμη ζωή κατά την 31/12/2020. ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Σελίδα 86 Μία ζημία απομείωσης αναστρέφεται εάν η ανακτήσιμη αξία μίας Μονάδας Δημιουργίας Ταμειακών Ροών υπερβαίνει την λογιστική της αξία. Σε μία τέτοια περίπτωση, η αυξημένη λογιστική αξία του περιουσιακού στοιχείου, δεν θα υπερβαίνει τη λογιστική αξία, που θα είχε προσδιοριστεί (καθαρής απόσβεσης), αν δεν είχε αναγνωριστεί καμία ζημία απομείωσης, στο περιουσιακό στοιχείο, σε προηγούμενα έτη. 6.10. Χρηματοοικονομικά μέσα 6.10.1. Αναγνώριση και παύση αναγνώρισης Τα χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού και οι χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις αναγνωρίζονται στην Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης όταν, και μόνον όταν, ο Όμιλος καθίσταται συμβαλλόμενος του χρηματοοικονομικού μέσου. Ο Όμιλος παύει να αναγνωρίζει ένα χρηματοοικονομικό στοιχείο του ενεργητικού όταν και μόνο όταν εκπνεύσουν τα συμβατικά δικαιώματα επί των ταμειακών ροών του χρηματοοικονομικού στοιχείου του ενεργητικού ή όταν μεταβιβάσει το χρηματοοικονομικό στοιχείο του ενεργητικού και επί της ουσίας μεταβιβάζονται ουσιωδώς όλοι οι κίνδυνοι και τα οφέλη που σχετίζονται με τo συγκεκριμένο χρηματοοικονομικό στοιχείο του ενεργητικού. Μία χρηματοοικονομική υποχρέωση αποαναγνωρίζεται από την Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης όταν, και μόνο όταν, εξοφλείται – δηλαδή όταν η δέσμευση που καθορίζεται στη σύμβαση εκπληρώνεται, ακυρώνεται ή εκπνέει. 6.10.2. Ταξινόμηση και αρχική αναγνώριση χρηματοοικονομικών στοιχείων του ενεργητικού Με εξαίρεση τις εμπορικές απαιτήσεις που δεν περιλαμβάνουν ένα σημαντικό στοιχείο χρηματοδότησης και επιμετρώνται στην τιμή της συναλλαγής σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ΔΠΧΑ 15, τα λοιπά χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού επιμετρώνται αρχικά στην εύλογη αξία προσθέτοντας το σχετικό κόστος της συναλλαγής εκτός από την περίπτωση των χρηματοοικονομικών στοιχείων του ενεργητικού που επιμετρώνται στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων. Τα χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού, εκτός από εκείνα που αποτελούν καθορισμένα και αποτελεσματικά μέσα αντιστάθμισης κινδύνων, ταξινομούνται στις ακόλουθες κατηγορίες: • χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού στο αποσβεσμένο κόστος, • χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων, και • χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών εισοδημάτων χωρίς ανακύκλωση σωρευτικών κερδών και ζημιών κατά την αποαναγνώριση (συμμετοχικοί τίτλοι) Η ταξινόμηση κάθε χρηματοοικονομικού στοιχείου του ενεργητικού, προσδιορίζεται βάσει: • του επιχειρηματικού μοντέλου του Ομίλου σχετικά με τη διαχείριση των χρηματοοικονομικών στοιχείων του ενεργητικού, και ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Σελίδα 87 • των χαρακτηριστικών των συμβατικών ταμειακών ροών τους. Όλα τα έσοδα και τα έξοδα που σχετίζονται με τα χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού και τα οποία αναγνωρίζονται στην Κατάσταση Συνολικού Εισοδήματος περιλαμβάνονται στα κονδύλια «Λοιπά χρηματοοικονομικά αποτελέσματα», «Χρηματοοικονομικά έξοδα» και «Χρηματοοικονομικά έσοδα», εκτός από την απομείωση των εμπορικών απαιτήσεων που περιλαμβάνεται εντός των λειτουργικών αποτελεσμάτων. 6.10.3. Μεταγενέστερη επιμέτρηση χρηματοοικονομικών στοιχείων του ενεργητικού Χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού στο αποσβεσμένο κόστος Ένα χρηματοοικονομικό στοιχείο του ενεργητικού επιμετράτε στο αποσβεσμένο κόστος όταν πληρούνται οι κατωτέρω συνθήκες: I. το επιχειρηματικό μοντέλο διαχείρισης του χρηματοοικονομικού στοιχείου του ενεργητικού είναι η διακράτηση με σκοπό την είσπραξη συμβατικών ταμειακών ροών, II. οι συμβατικές ταμειακές ροές του χρηματοοικονομικού στοιχείου του ενεργητικού συνίστανται αποκλειστικά σε αποπληρωμή κεφαλαίου και τόκων επί του ανεξόφλητου υπολοίπου (“SPPI” κριτήριο). Μετά την αρχική αναγνώριση, τα εν λόγω χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού επιμετρώνται στο αποσβεσμένο κόστος βάσει της μεθόδου του πραγματικού επιτοκίου. Στις περιπτώσεις κατά τις οποίες η επίδραση από την προεξόφληση δεν είναι σημαντική, η προεξόφληση παραλείπεται. Η κατηγορία επιμέτρησης στο αποσβεσμένο κόστος περιλαμβάνει μη παράγωγα χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού όπως δάνεια και απαιτήσεις με σταθερές ή προκαθορισμένες πληρωμές που δεν διαπραγματεύονται σε κάποια ενεργό αγορά, καθώς επίσης τα ταμειακά διαθέσιμα και ταμειακά ισοδύναμα, καθώς επίσης και τις εμπορικές και λοιπές απαιτήσεις. Χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού επιμετρώμενα στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων Τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία που αποτιμώνται στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων περιλαμβάνουν τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία που κατέχονται προς εμπορία, τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία που προσδιορίζονται κατά την αρχική αναγνώριση στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων ή τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία που υποχρεωτικά θα πρέπει να επιμετρηθούν στην εύλογη αξία. Χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού ταξινομούνται ως διακρατούμενα προς εμπορία εάν αποκτώνται με σκοπό την πώληση ή την επαναγορά τους στο εγγύς μέλλον. Παράγωγα περιλαμβανομένων των ενσωματωμένων παραγώγων επίσης ταξινομούνται ως κατεχόμενα προς εμπορία, εκτός εάν ορίζονται ως αποτελεσματικά μέσα αντιστάθμισης. ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Σελίδα 88 Ο Όμιλος δεν κάνει χρήση παραγώγων χρηματοοικονομικών προϊόντων ούτε για αντιστάθμιση κινδύνου ούτε για κερδοσκοπικούς σκοπούς. Τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία με ταμιακές ροές που δεν είναι μόνο πληρωμές κεφαλαίου και τόκων ταξινομούνται και αποτιμώνται στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων, ανεξάρτητα από το επιχειρηματικό μοντέλο. Ο Όμιλος και η Εταιρεία δεν έχουν αναγνωρισμένα στοιχεία της εν λόγω κατηγορίας κατά την 31/12/2020. Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία που ταξινομούνται στην εύλογη αξία μέσω των συνολικών εισοδημάτων (συμμετοχικοί τίτλοι) Σύμφωνα με τις σχετικές απαιτήσεις του ΔΠΧΑ 9, κατά την αρχική αναγνώριση, ο Όμιλος δύναται αμετακλήτως να επιλέξει να παρουσιάζει στα λοιπά αποτελέσματα απευθείας στην καθαρή θέση τις μεταγενέστερες μεταβολές στην εύλογη αξία μιας επένδυσης σε συμμετοχικό τίτλο, ο οποίος δεν προορίζεται για εμπορική εκμετάλλευση. Τα κέρδη και οι ζημίες από αυτά τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία δεν ανακυκλώνονται ποτέ στα αποτελέσματα της χρήσης. Τα μερίσματα αναγνωρίζονται ως άλλα έσοδα στην κατάσταση αποτελεσμάτων όταν έχει αποδειχθεί το δικαίωμα πληρωμής, εκτός εάν ο Όμιλος επωφελείται από τα έσοδα αυτά ως ανάκτηση μέρους του κόστους του χρηματοοικονομικού περιουσιακού στοιχείου, οπότε τα κέρδη αυτά αναγνωρίζονται στην κατάσταση συνολικών εισοδημάτων. Οι συμμετοχικοί τίτλοι που προσδιορίζονται στην εύλογη αξία μέσω των συνολικών εισοδημάτων δεν υπόκεινται σε εξέταση απομείωσης Η εν λόγω επιλογή πραγματοποιείται για κάθε συμμετοχικό τίτλο ξεχωριστά. Ο Όμιλος έχει επιλέξει να ταξινομήσει επενδύσεις στη συγκεκριμένη κατηγορία (βλ. Σημείωση 8.6). 6.10.4. Απομείωση χρηματοοικονομικών στοιχείων του ενεργητικού Η απομείωση ορίζεται στο ΔΠΧΑ 9 ως αναμενόμενη πιστωτική ζημία (ECL), η οποία είναι η διαφορά μεταξύ των συμβατικών ταμιακών ροών που οφείλονται στον κάτοχο συγκεκριμένου χρηματοοικονομικού περιουσιακού στοιχείου και των ταμειακών ροών που αναμένεται να εισπραχθούν, δηλαδή τα ελλείμματα μετρητών που προκύπτουν από γεγονότα αθέτησης, προεξοφλημένο κατά προσέγγιση στο αρχικό πραγματικό επιτόκιο του περιουσιακού στοιχείου. Ο Όμιλος αναγνωρίζει προβλέψεις απομείωσης για αναμενόμενες πιστωτικές ζημίες για όλα τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία, εκτός εκείνων που επιμετρώνται στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων. Ο στόχος των απαιτήσεων απομείωσης του ΔΠΧΑ 9 είναι να αναγνωρίσει τις αναμενόμενες πιστωτικές ζημίες για το σύνολο της διάρκειας ζωής ενός χρηματοοικονομικού μέσου, του οποίου ο πιστωτικός κίνδυνος έχει αυξηθεί μετά την αρχική αναγνώριση, ανεξαρτήτως από το εάν η αξιολόγηση γίνεται σε συλλογικό ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Σελίδα 89 ή εξατομικευμένο επίπεδο, χρησιμοποιώντας όλες τις πληροφορίες που μπορούν να συλλεχθούν, βάσει τόσο ιστορικών όσο και παρόντων στοιχείων, αλλά και στοιχείων που αφορούν σε λογικές μελλοντικές εκτιμήσεις της οικονομικής κατάστασης των πελατών και του οικονομικού περιβάλλοντος. Για την εφαρμογή της ανωτέρω προσέγγισης πραγματοποιείται διάκριση μεταξύ: • των χρηματοοικονομικών στοιχείων των οποίων ο πιστωτικός κίνδυνος δεν έχει επιδεινωθεί σημαντικά μετά την αρχική αναγνώριση ή τα οποία έχουν χαμηλό πιστωτικό κίνδυνο κατά την ημερομηνία αναφοράς (Στάδιο 1) και για τα οποία αναγνωρίζεται η αναμενόμενη πιστωτική ζημιά για τους επόμενους 12 μήνες, • των χρηματοοικονομικών στοιχείων των οποίων ο πιστωτικός κίνδυνος έχει επιδεινωθεί σημαντικά μετά την αρχική αναγνώριση και τα οποία δεν έχουν χαμηλό πιστωτικό κίνδυνο (Στάδιο 2). Για αυτά τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία αναγνωρίζεται η αναμενόμενη πιστωτική ζημιά έως τη λήξη τους. • των χρηματοοικονομικών στοιχείων για τα οποία υπάρχουν αντικειμενικές αποδείξεις απομείωσης κατά την ημερομηνία αναφοράς (Στάδιο 3) και για τα οποία αναγνωρίζεται η αναμενόμενη πιστωτική ζημιά έως τη λήξη τους. Ο Όμιλος εφαρμόζει την απλοποιημένη προσέγγιση του ΔΠΧΑ 9 για τις εμπορικές και λοιπές απαιτήσεις, καθώς και για τις απαιτήσεις από κατασκευαστικές συμβάσεις και τις απαιτήσεις από μισθώσεις, υπολογίζοντας τις αναμενόμενες πιστωτικές ζημίες για όλη τη διάρκεια ζωής των ως άνω στοιχείων. Στην περίπτωση αυτή, οι αναμενόμενες πιστωτικές ζημίες συνιστούν τις αναμενόμενες ελλείψεις στις συμβατικές ταμειακές ροές, λαμβάνοντας υπόψη το ενδεχόμενο αθέτησης σε οποιοδήποτε σημείο κατά τη διάρκεια ζωής του χρηματοοικονομικού μέσου. Κατά τον υπολογισμό των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών, ο Όμιλος χρησιμοποιεί έναν πίνακα προβλέψεων έχοντας ομαδοποιήσει τα ανωτέρω χρηματοοικονομικά μέσα με βάση τη φύση και ενηλικίωση των υπολοίπων και λαμβάνοντας υπόψη διαθέσιμα ιστορικά στοιχεία σε σχέση με τους οφειλέτες, προσαρμοσμένα για μελλοντικούς παράγοντες σε σχέση με τους οφειλέτες και το οικονομικό περιβάλλον. 6.10.5. Ταξινόμηση και επιμέτρηση χρηματοοικονομικών υποχρεώσεων Οι χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις του Ομίλου περιλαμβάνουν κυρίως δανειακές υποχρεώσεις, προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις. Οι χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις αρχικά αναγνωρίζονται στο κόστος, που είναι η εύλογη αξία του ανταλλάγματος που λαμβάνεται εκτός του κόστους έκδοσης σχετικά με τον δανεισμό. Μετά την αρχική αναγνώριση, οι χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις επιμετρώνται στο αποσβεσμένο κόστος με βάση τη μέθοδο του πραγματικού επιτοκίου. Οι χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις ταξινομούνται στις βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις, εκτός εάν ο Όμιλος διατηρεί ανεπιφύλακτα το δικαίωμα να μεταφέρει την τακτοποίηση της χρηματοοικονομικής υποχρέωσης τουλάχιστον 12 μήνες μετά την ημερομηνία αναφοράς των Οικονομικών Καταστάσεων. ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Σελίδα 90 Πιο συγκεκριμένα: Δανειακές υποχρεώσεις Οι δανειακές υποχρεώσεις του Ομίλου αναγνωρίζονται αρχικά στο κόστος, το οποίο αντανακλά την εύλογη αξία των εισπρακτέων ποσών μειωμένη με τα σχετικά άμεσα έξοδα σύναψης, όπου αυτά είναι σημαντικά. Μετά την αρχική αναγνώριση, τα έντοκα δάνεια επιμετρώνται στο αποσβεσμένο κόστος χρησιμοποιώντας τη μέθοδο του πραγματικού επιτοκίου. Το αποσβεσμένο κόστος υπολογίζεται αφού ληφθούν υπόψη δαπάνες έκδοσης και η διαφορά μεταξύ του αρχικού ποσού και του ποσού λήξεως. Κέρδη και ζημίες αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα όταν οι υποχρεώσεις αποαναγνωρίζονται ή απομειώνονται και μέσω της διαδικασίας απόσβεσης. Ο Όμιλος κεφαλαιοποιεί όλα τα κόστη δανεισμού που μπορεί να κατανεμηθούν άμεσα στην απόκτηση, κατασκευή ή παραγωγή ενός περιουσιακού στοιχείου που πληροί τις προϋποθέσεις. Εμπορικές και λοιπές υποχρεώσεις Τα υπόλοιπα προμηθευτών και λοιπών υποχρεώσεων αναγνωρίζονται αρχικά στην εύλογη αξία τους και επιμετρώνται μεταγενέστερα στο αποσβεσμένο κόστος χρησιμοποιώντας τη μέθοδο του πραγματικού επιτοκίου. Οι εμπορικές και λοιπές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις δεν είναι τοκοφόροι λογαριασμοί και συνήθως διακανονίζονται με βάση τις συμφωνηθείσες πιστώσεις. 6.10.6. Συμψηφισμός χρηματοοικονομικών στοιχείων του ενεργητικού και χρηματοοικονομικών υποχρεώσεων Τα χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού και οι χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις συμψηφίζονται και το καθαρό ποσό απεικονίζεται στην Κατάσταση Οικονομικής Θέσης μόνο εάν υπάρχει το παρόν νομικό δικαίωμα να συμψηφίσει τα αναγνωρισμένα ποσά και προτίθεται να τα εκκαθαρίσει σε καθαρή βάση ή να απαιτήσει το περιουσιακό στοιχείο και να διακανονίσει την υποχρέωση ταυτόχρονα. 6.11. Αποθέματα Στα αποθέματα περιλαμβάνονται αγαθά, τα οποία αποκτήθηκαν με σκοπό την μελλοντική πώλησή τους. Την ημερομηνία αναφοράς της Κατάστασης Χρηματοοικονομικής Θέσης, τα αποθέματα αποτιμώνται στη χαμηλότερη αξία μεταξύ του κόστους και της καθαρής ρευστοποιήσιμης αξίας. Το κόστος κτήσης προσδιορίζεται με την μέθοδο του μέσου σταθμικού. Η καθαρή ρευστοποιήσιμη αξία είναι η εκτιμημένη τιμή πώλησης στην συνηθισμένη πορεία των εργασιών της επιχείρησης μείον οποιαδήποτε σχετικά έξοδα πώλησης. Στο κόστος των αποθεμάτων περιλαμβάνονται όλα τα κόστη που γίνονται για την αγορά των αποθεμάτων. Εάν τα αποθέματα διατίθενται από τον Όμιλο σε διαφορετική μορφή ή χρησιμοποιούνται για την παραγωγή άλλων προϊόντων, τότε προστίθεται στο κόστος αγοράς και το κόστος μετατροπής, καθώς και τα λοιπά έξοδα που πραγματοποιούνται προκειμένου τα αποθέματα να πάρουν την τελική τους μορφή και να καταστούν έτοιμα προς ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Σελίδα 91 πώληση. Το κόστος των αποθεμάτων προσδιορίζεται με την μέθοδο μέσου σταθμικού και δεν περιλαμβάνει χρηματοοικονομικά έξοδα. Κατάλληλες προβλέψεις σχηματίζονται για απαξιωμένα αποθέματα, εφόσον κρίνεται απαραίτητο. Οι μειώσεις της αξίας των αποθεμάτων στην καθαρή ρευστοποιήσιμη αξία και οι λοιπές ζημίες από αποθέματα αναγνωρίζονται στα κέρδη ή στις ζημίες της περιόδου στην οποία πραγματοποιούνται. 6.12. Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα ταμειακών διαθεσίμων Τα ταμειακά διαθέσιμα και ταμειακά ισοδύναμα περιλαμβάνουν μετρητά στο ταμείο, καταθέσεις όψεως, προθεσμιακές καταθέσεις, τραπεζικούς λογαριασμούς υπερανάληψης, καθώς και άλλες υψηλής ρευστότητας επενδύσεις οι οποίες είναι άμεσα μετατρέψιμες σε συγκεκριμένα ποσά ταμειακών διαθεσίμων που υπόκεινται σε μη σημαντικό κίνδυνο μεταβολής της αξίας τους. Ο Όμιλος θεωρεί τις προθεσμιακές καταθέσεις και άλλες υψηλής ρευστότητας επενδύσεις με λήξη μικρότερη των τριών μηνών ως χρηματικά διαθέσιμα, καθώς και προθεσμιακές καταθέσεις με λήξη πέραν των τριών μηνών για τις οποίες έχει το δικαίωμα πρόωρης ρευστοποίησης χωρίς απώλεια κεφαλαίου. Για τη σύνταξη των καταστάσεων ταμειακών ροών, τα χρηματικά διαθέσιμα αποτελούνται από μετρητά και καταθέσεις σε τράπεζες καθώς και χρηματικά διαθέσιμα όπως προσδιορίζονται ανωτέρω. Οι δεσμευμένες καταθέσεις του Ομίλου ανεξάρτητα από τη φύση της δέσμευσής τους δεν περιλαμβάνονται εντός του κονδυλίου των ταμειακών διαθεσίμων και ταμειακών ισοδύναμων, αλλά ταξινομούνται στο κονδύλι «Λοιπές απαιτήσεις» . 6.13. Μετοχικό κεφάλαιο αποθεματικά και διανομή μερισμάτων Οι κοινές ονομαστικές μετοχές καταχωρούνται ως στοιχεία της καθαρής θέσης. Κόστος που σχετίζεται άμεσα με στοιχείο της καθαρής θέσης καθαρό από την επίδραση φόρου, παρακολουθείται αφαιρετικά του Υπολοίπου Κερδών εις Νέο της καθαρής θέσης. Στις περιπτώσεις που η Εταιρεία ή οι θυγατρικές της αγοράσουν μέρος του μετοχικού κεφαλαίου της Εταιρεία (ίδιες μετοχές), το ποσό που καταβλήθηκε συμπεριλαμβανομένης οποιασδήποτε δαπάνης, καθαρό από φόρους, εμφανίζεται αφαιρετικά στα ίδια κεφάλαια, μέχρι ακύρωσης ή πώλησης των μετοχών. Ο αριθμός των ιδίων μετοχών που κατέχονται από την Εταιρεία δεν μειώνει τον αριθμό των μετοχών που βρίσκονται σε κυκλοφορία, ωστόσο επηρεάζει τον αριθμό των μετοχών που περιλαμβάνονται στον υπολογισμό των κερδών ανά μετοχή. Οι ίδιες μετοχές που κατέχονται από την Εταιρεία δεν ενσωματώνουν δικαίωμα είσπραξης μερίσματος. Κατά την 31η Δεκεμβρίου 2020 η Εταιρεία και οι Θυγατρικές δεν κατέχουν Ίδιες Μετοχές της Εταιρείας. Ειδικότερα τα αποθεματικά διακρίνονται σε: ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Σελίδα 92 Αποθεματικό αποτίμησης ακινήτων σε εύλογη αξία Παρακολουθούνται οι μεταβολές που προκύπτουν από την αποτίμηση στην εύλογη αξία των ενσώματων παγίων του Ομίλου τις οποίες έχει επιλέξει να αναγνωρίζει σε αναπροσαρμοσμένες αξίες, όπως αναφέρεται και στη Σημείωση 6.5. Ο λογαριασμός αυξάνεται με την θετική αναπροσαρμογή της αξίας των ακινήτων και μειώνεται με μετέπειτα αρνητική αναπροσαρμογή της αξίας μέχρι να μηδενίσει. Σε περίπτωση που προκύψει αρχικά ζημία από την αποτίμηση ακινήτου αυτή αναγνωρίζεται στο αποτέλεσμα της περιόδου. Το Αποθεματικό αυτό αποσβένεται σε κάθε περίοδο αναφοράς με βάση το ρυθμό απόσβεσης των παγίων που αφορά. Το σωρευτικό ποσό που υφίσταται ως Αποθεματικό, μεταφέρεται απευθείας στα Αποτελέσματα εις Νέο, όταν οι ακινητοποιήσεις αυτές εκποιηθούν. Αποθεματικά από αποτίμηση συμμετοχών σε εύλογη αξία Παρακολουθούνται οι μεταβολές στην εύλογη αξία των επενδύσεων που έχουν κατηγοριοποιηθεί ως επενδύσεις σε συμμετοχικούς τίτλους. Αποθεματικό συναλλαγματικών διαφορών από ενσωμάτωση επιχειρηματικών δραστηριοτήτων εξωτερικού Συναλλαγματικές διαφορές που προκύπτουν από τη μετατροπή νομίσματος κατά την ενοποίηση των εταιρειών εξωτερικού, αναγνωρίζονται στα λοιπά συνολικά έσοδα και συσσωρεύονται στα άλλα αποθεματικά. Το σωρευτικό ποσό μεταφέρεται στην κατάσταση αποτελεσμάτων του έτους όταν οι συμμετοχές μεταβιβαστούν. Αποθεματικά για ίδιες μετοχές Η Εταιρεία δύναται να προβεί σε διαδοχικές αγορές ιδίων μετοχών υλοποιώντας το εγκεκριμένο πρόγραμμα αγοράς ιδίων μετοχών σύμφωνα με το άρθρο 49 του Ν 4548/2018. Η συνολική αξία των αγορών αυτών εμφανίζεται στα αποθεματικά ως αφαιρετικό στοιχείο Ιδίων Κεφαλαίων. Λοιπά αποθεματικά Η κατηγορία λοιπά αποθεματικά περιλαμβάνει: Τακτικό αποθεματικό Σύμφωνα με τον Ελληνικό εμπορικό νόμο, οι εταιρίες πρέπει να μεταφέρουν κατ’ ελάχιστο 5% των ετήσιων καθαρών κερδών τους σε τακτικό αποθεματικό, μέχρις ότου αυτό το αποθεματικό να γίνει ίσο με το 1/3 του καταβλημένου μετοχικού κεφαλαίου. Αυτό το αποθεματικό δεν μπορεί να διανεμηθεί κατά τη διάρκεια της δραστηριότητας της Εταιρείας. Έκτακτα και Λοιπά αφορολόγητα αποθεματικά Αυτά τα αποθεματικά αφορούν κέρδη που δεν έχουν φορολογηθεί με βάση τον ισχύοντα φορολογικό συντελεστή σύμφωνα με το εκάστοτε ισχύον φορολογικό πλαίσιο στην Ελλάδα και περιλαμβάνουν αποθεματικά τα οποία προέρχονται από φορολογημένα κέρδη και αφορούν ίδια συμμετοχή σε αναπτυξιακούς νόμους. Τα ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Σελίδα 93 αποθεματικά αυτά θα είναι φορολογητέα με βάση το φορολογικό συντελεστή που θα ισχύει κατά το χρόνο της διανομής τους στους μετόχους ή μετατροπής τους σε μετοχικό κεφάλαιο, κάτω από συγκεκριμένες συνθήκες Τα μερίσματα που διανέμονται προς τους μετόχους της Εταιρείας, αναγνωρίζονται στις οικονομικές καταστάσεις ως υποχρέωση κατά την περίοδο εκείνη στην οποία η πρόταση διανομής της Διοίκησης εγκρίνεται από την ετήσια Γενική Συνέλευση των Μετόχων. επίσης, κατά την ίδια χρονική στιγμή απεικονίζεται στις Οικονομικές Καταστάσεις η επίδραση της εγκριθείσας από τη Γενική Συνέλευση των μετόχων διάθεσης των αποτελεσμάτων και ο τυχόν σχηματισμός αποθεματικών. 6.14. Φορολογία εισοδήματος & αναβαλλόμενος φόρος Η επιβάρυνση της χρήσης με φόρους εισοδήματος αποτελείται από τους τρέχοντες φόρους και τους αναβαλλόμενους φόρους, δηλαδή τους φόρους ή τις φορολογικές ελαφρύνσεις που σχετίζονται με τα οικονομικά οφέλη που προκύπτουν στην περίοδο αλλά έχουν ήδη καταλογιστεί ή θα καταλογιστούν από τις φορολογικές αρχές σε διαφορετικές περιόδους. Ο φόρος εισοδήματος αναγνωρίζεται στον λογαριασμό των αποτελεσμάτων της χρήσης, εκτός του φόρου εκείνου που αφορά συναλλαγές που καταχωρήθηκαν απευθείας στα ίδια κεφάλαια, στην οποία περίπτωση καταχωρείται απευθείας, κατά ανάλογο τρόπο, στα ίδια κεφάλαια. Οι τρέχοντες φόροι εισοδήματος περιλαμβάνουν τις βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις ή και απαιτήσεις προς τις δημοσιονομικές αρχές που σχετίζονται με τους πληρωτέους φόρους επί του φορολογητέου εισοδήματος της χρήσης και οι τυχόν πρόσθετοι φόροι εισοδήματος που αφορούν προηγούμενες χρήσεις. Οι τρέχοντες φόροι επιμετρώνται σύμφωνα με τους φορολογικούς συντελεστές και τους φορολογικούς νόμους που εφαρμόζονται στις διαχειριστικές περιόδους με τις οποίες σχετίζονται, βασιζόμενα στο φορολογητέο κέρδος για το έτος. Όλες οι αλλαγές στα βραχυπρόθεσμα φορολογικά στοιχεία του ενεργητικού ή τις υποχρεώσεις αναγνωρίζονται σαν μέρος των φορολογικών εξόδων στην κατάσταση αποτελεσμάτων χρήσης. Ο αναβαλλόμενος φόρος εισοδήματος προσδιορίζεται με την μέθοδο της υποχρέωσης σε όλες τις προσωρινές διαφορές κατά την ημερομηνία του Ισολογισμού, μεταξύ της φορολογικής βάσης και της λογιστικής αξίας των περιουσιακών στοιχείων και των υποχρεώσεων. Αναβαλλόμενος φόρος εισοδήματος δεν λογίζεται εάν προκύπτει από την αρχική αναγνώριση στοιχείου ενεργητικού ή παθητικού σε συναλλαγή, εκτός επιχειρηματικής συνένωσης, η οποία όταν έγινε η συναλλαγή δεν επηρέασε ούτε το λογιστικό ούτε το φορολογικό κέρδος ή ζημία. Οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις αποτιμώνται με βάση τους φορολογικούς συντελεστές που αναμένεται να εφαρμοστούν στην περίοδο κατά την οποία θα διακανονιστεί η απαίτηση ή η υποχρέωση, λαμβάνοντας υπόψη τους φορολογικούς συντελεστές (και φορολογικούς νόμους) που έχουν τεθεί σε ισχύ ή ουσιαστικά ισχύουν μέχρι την ημερομηνία αναφοράς της Κατάστασης Χρηματοοικονομικής Θέσης. Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις αναγνωρίζονται κατά την έκταση στην οποία θα υπάρξει μελλοντικό φορολογητέο κέρδος για την χρησιμοποίηση της προσωρινής διαφοράς που δημιουργεί την αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση. ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Σελίδα 94 Αναβαλλόμενος φόρος εισοδήματος αναγνωρίζεται για τις προσωρινές διαφορές που προκύπτουν από επενδύσεις σε θυγατρικές και συνδεδεμένες επιχειρήσεις, με εξαίρεση την περίπτωση που η αναστροφή των προσωρινών διαφορών ελέγχεται από τον Όμιλο και είναι πιθανό ότι οι προσωρινές διαφορές δεν θα αναστραφούν στο προβλεπτό μέλλον. Η μητρική εταιρεία κατά την 31η Δεκεμβρίου δεν αναγνώρισε αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση επί των προσωρινών διαφορών των συμμετοχών και επί των φορολογικών ζημιών. Οι αλλαγές στις αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις ή υποχρεώσεις αναγνωρίζονται σαν στοιχείο του φόρου εισοδήματος στην κατάσταση αποτελεσμάτων χρήσης, εκτός από αυτές που προκύπτουν από συγκεκριμένες μεταβολές στα στοιχεία του ενεργητικού ή τις υποχρεώσεις, οι οποίες αναγνωρίζονται κατευθείαν στα ίδια κεφάλαια του Ομίλου, όπως η επανεκτίμηση της αξίας της ακίνητης περιουσίας και έχουν ως αποτέλεσμα την σχετική αλλαγή στις αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις ή υποχρεώσεις να χρεώνεται/ πιστώνεται έναντι του σχετικού λογαριασμού της καθαρής θέσης. 6.15. Προβλέψεις για αποζημίωση προσωπικού λόγω συνταξιοδότησης Βραχυπρόθεσμες παροχές Οι βραχυπρόθεσμες παροχές προς τους εργαζομένους (εκτός από παροχές λήξης της εργασιακής σχέσης) σε χρήμα και σε είδος αναγνωρίζονται ως έξοδο όταν καθίστανται δεδουλευμένες. Τυχόν ανεξόφλητο ποσό καταχωρείται ως υποχρέωση, ενώ σε περίπτωση που το ποσό που ήδη καταβλήθηκε υπερβαίνει το ποσό των παροχών, η επιχείρηση αναγνωρίζει το υπερβάλλον ποσό ως στοιχείο του ενεργητικού της (προπληρωθέν έξοδο) μόνο κατά την έκταση που η προπληρωμή θα οδηγήσει σε μείωση μελλοντικών πληρωμών ή σε επιστροφή. Παροχές μετά την έξοδο από την υπηρεσία Οι παροχές μετά την λήξη της απασχόλησης περιλαμβάνουν συντάξεις και άλλες εισφορές (εφ΄ άπαξ αποζημίωση) που παρέχει η επιχείρηση μετά την λήξη της απασχόλησης, ως αντάλλαγμα της υπηρεσίας των εργαζομένων. Συνεπώς περιλαμβάνουν μόνο προγράμματα καθορισμένων εισφορών. Το δεδουλευμένο κόστος των προγραμμάτων καθορισμένων εισφορών καταχωρείται ως έξοδο στην περίοδο που αφορά. Προγράμματα καθορισμένων εισφορών Το προσωπικό της Εταιρείας καλύπτεται κυρίως από τον κύριο Κρατικό Ασφαλιστικό Φορέα που αφορά στον ιδιωτικό τομέα που χορηγεί συνταξιοδοτικές και ιατροφαρμακευτικές παροχές. Κάθε εργαζόμενος είναι υποχρεωμένος να συνεισφέρει μέρος του μηνιαίου μισθού του στο ταμείο, ενώ τμήμα της συνολικής εισφοράς καλύπτεται από την Εταιρεία. Κατά την συνταξιοδότηση το συνταξιοδοτικό ταμείο είναι υπεύθυνο για την καταβολή των συνταξιοδοτικών παροχών στους εργαζομένους. Κατά συνέπεια η Εταιρεία δεν έχει καμία νομική ή τεκμαρτή υποχρέωση για την πληρωμή μελλοντικών παροχών με βάση αυτό το πρόγραμμα. Με βάση το πρόγραμμα καθορισμένων εισφορών, η υποχρέωση της επιχείρησης (νομική ή τεκμαρτή) περιορίζεται στο ποσό που έχει συμφωνηθεί να συνεισφέρει στον φορέα (π.χ. ταμείο) που διαχειρίζεται τις εισφορές και χορηγεί τις παροχές. Συνεπώς το ποσό των παροχών που θα λάβει ο εργαζόμενος προσδιορίζεται ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Σελίδα 95 από το ποσό που καταβάλλει η επιχείρηση (ή και ο εργαζόμενος) και από τις καταβληθείσες επενδύσεις των εισφορών αυτών. Η πληρωτέα εισφορά από την επιχείρηση σε ένα πρόγραμμα καθορισμένων εισφορών, αναγνωρίζεται ως μία υποχρέωση μετά την αφαίρεση της εισφοράς που καταβλήθηκε και ως αντίστοιχο έξοδο. Προγράμματα καθορισμένων παροχών Σύμφωνα με τον Ν.2112/20 και 4093/2012 η Εταιρεία καταβάλλει στους εργαζόμενους αποζημιώσεις επί απόλυσης ή αποχώρησης λόγω συνταξιοδότησης. Το ύψος των καταβαλλόμενων ποσών αποζημίωσης εξαρτάται από τα έτη προϋπηρεσίας, το ύψος των αποδοχών και τον τρόπο απομάκρυνσης από την υπηρεσία (απόλυση ή συνταξιοδότηση). Η θεμελίωση δικαιώματος συμμετοχής σε αυτά τα προγράμματα, βασίζεται συνήθως στα χρόνια προϋπηρεσίας του υπαλλήλου μέχρι την συνταξιοδότηση του. Η υποχρέωση που αναγνωρίζεται στην Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης για τα προγράμματα καθορισμένων παροχών αποτελεί την παρούσα αξία της υποχρέωσης για την καθορισμένη παροχή μείον την εύλογη αξία των στοιχείων του ενεργητικού του προγράμματος (αποθεματικό από τις καταβολές στην ασφαλιστική εταιρία) και τις μεταβολές που προκύπτουν από οποιοδήποτε αναλογιστικό κέρδος ή ζημία και το κόστος της προϋπηρεσίας. Η δέσμευση της καθορισμένης παροχής υπολογίζεται ετησίως από ανεξάρτητο αναλογιστή με τη χρήση της μεθόδου της προβεβλημένης πιστωτικής μονάδος (projected unit credit method). Για την προεξόφληση της χρήσης 2020 το επιλεγμένο επιτόκιο ακολουθεί την τάση του δείκτη των ευρωπαϊκών ομολόγων iBoxx AA Corporate Overall 10+ EUR indices της 31ης Δεκεμβρίου 2020, το οποίο και θεωρείται συνεπές προς τις αρχές του ΔΛΠ 19, δηλαδή είναι βασισμένο σε ομόλογα αντίστοιχα ως προς το νόμισμα και την εκτιμώμενη διάρκεια σε σχέση με τις παροχές προς τους εργαζόμενους, όπως και ενδεδειγμένο για μακροχρόνιες προβλέψεις. Ένα πρόγραμμα συγκεκριμένων παροχών καθορίζει με βάση διάφορες παραμέτρους, όπως η ηλικία, τα έτη προϋπηρεσίας και ο μισθός, συγκεκριμένες υποχρεώσεις για καταβλητέες παροχές. Οι προβλέψεις που αφορούν την περίοδο περιλαμβάνονται στο σχετικό κόστος προσωπικού στις συνημμένες εταιρικές και ενοποιημένες Καταστάσεις Αποτελεσμάτων και συνίστανται από το τρέχον και παρελθόν κόστος υπηρεσίας, το σχετικό χρηματοοικονομικό κόστος, τα αναλογιστικά κέρδη ή ζημίες και τις όποιες πιθανές πρόσθετες επιβαρύνσεις. Αναφορικά με τα μη αναγνωρισμένα αναλογιστικά κέρδη ή ζημίες, ακολουθείται το αναθεωρημένο ΔΛΠ 19, το οποίο περιλαμβάνει μια σειρά από τροποποιήσεις στην λογιστική των προγραμμάτων καθορισμένων παροχών, μεταξύ άλλων: i) την αναγνώριση των αναλογιστικών κερδών /ζημιών στα λοιπά συνολικά εισοδήματα και την οριστική εξαίρεση τους από τα αποτελέσματα της χρήσης, ii) τη μη αναγνώριση πλέον των αναμενόμενων αποδόσεων των επενδύσεων του προγράμματος στα αποτελέσματα της χρήσης αλλά την αναγνώριση του σχετικού τόκου επί της καθαρής υποχρέωσης /(απαίτησης) της παροχής υπολογιζόμενου βάσει του προεξοφλητικού επιτοκίου που χρησιμοποιείται για την επιμέτρηση της υποχρέωσης καθορισμένων παροχών, ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Σελίδα 96 iii) την αναγνώριση του κόστους προϋπηρεσίας στα αποτελέσματα της χρήσης την νωρίτερα εκ των ημερομηνιών τροποποίησης του προγράμματος ή όταν αναγνωρίζεται η σχετική αναδιάρθρωση ή η τερματική παροχή, iv) λοιπές αλλαγές περιλαμβάνουν νέες γνωστοποιήσεις, όπως ποσοτική ανάλυση ευαισθησίας. 6.16. Κρατικές Επιχορηγήσεις Ο Όμιλος αναγνωρίζει τις κρατικές επιχορηγήσεις οι οποίες ικανοποιούν αθροιστικά τα εξής κριτήρια: § Υπάρχει τεκμαιρόμενη βεβαιότητα ότι η επιχείρηση έχει συμμορφωθεί ή πρόκειται να συμμορφωθεί με τους όρους της επιχορήγησης και § Πιθανολογείται ότι το ποσό της επιχορήγησης θα εισπραχθεί. Οι επιχορηγήσεις καταχωρούνται στην εύλογη αξία και αναγνωρίζονται με τρόπο συστηματικό στα έσοδα, με βάση την αρχή του συσχετισμού των επιχορηγήσεων με τα αντίστοιχα κόστη τα οποία και επιχορηγούν. Οι επιχορηγήσεις που αφορούν στοιχεία του ενεργητικού περιλαμβάνονται στις μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις ως έσοδο επόμενων χρήσεων. 6.17. Προβλέψεις, Ενδεχόμενες υποχρεώσεις και Ενδεχόμενες απαιτήσεις Προβλέψεις αναγνωρίζονται όταν ο Όμιλος έχει παρούσες νομικές η τεκμαιρόμενες υποχρεώσεις ως αποτέλεσμα παρελθόντων γεγονότων, είναι πιθανή η εκκαθάρισή τους μέσω εκροών πόρων και η εκτίμηση του ακριβούς ποσού της υποχρέωσης μπορεί να πραγματοποιηθεί με αξιοπιστία. Οι προβλέψεις επανεξετάζονται σε κάθε ημερομηνία αναφοράς των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων και προσαρμόζονται προκειμένου να αντανακλούν την παρούσα αξία της δαπάνης που αναμένεται να απαιτηθεί για διευθέτηση της υποχρέωσης. Όταν η επίδραση της χρονικής αξίας του χρήματος είναι σημαντική, το ποσό της πρόβλεψης αποτελεί η παρούσα αξία των εξόδων που αναμένονται να απαιτηθούν προκειμένου να τακτοποιηθεί η υποχρέωση. Αν δεν είναι πλέον πιθανό ότι θα απαιτηθεί μία εκροή πόρων προκειμένου να διακανονιστεί μια υποχρέωση για την οποία έχει ήδη σχηματισθεί πρόβλεψη, τότε αυτή αναστρέφεται. Σε περιπτώσεις όπου η εκροή οικονομικών πόρων ως αποτέλεσμα παρουσών δεσμεύσεων θεωρείται μη πιθανή, ή το ποσό της πρόβλεψης δεν μπορεί να εκτιμηθεί αξιόπιστα, δεν αναγνωρίζεται καμία υποχρέωση στις οικονομικές καταστάσεις. Οι ενδεχόμενες υποχρεώσεις δεν αναγνωρίζονται στις οικονομικές καταστάσεις αλλά γνωστοποιούνται, εκτός αν η πιθανότητα εκροών πόρων οι οποίοι ενσωματώνουν οικονομικά οφέλη είναι ελάχιστη. Πιθανές εισροές από οικονομικά οφέλη για τον Όμιλο που δεν πληρούν ακόμη τα κριτήρια ενός περιουσιακού στοιχείου θεωρούνται ενδεχόμενες απαιτήσεις και γνωστοποιούνται εφόσον η εισροή οικονομικών οφελών είναι πιθανή. 6.18. Αναγνώριση εσόδων Σύμφωνα με το ΔΧΠΑ 15, καθιερώνεται ένα μοντέλο πέντε βημάτων για τον προσδιορισμό των εσόδων από συμβόλαια με πελάτες: 1. Προσδιορισμός της (των) σύμβασης (συμβάσεων) με τον πελάτη. 2. Προσδιορισμός των υποχρεώσεων εκτέλεσης. ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Σελίδα 97 3. Προσδιορισμός της τιμής συναλλαγής 4. Επιμερισμός της τιμής συναλλαγής στις υποχρεώσεις εκτέλεσης της σύμβασης. 5. Αναγνώριση εσόδου όταν (ή καθώς) ο Όμιλος ικανοποιεί τις υποχρεώσεις εκτέλεσης. Η αναγνώριση των εσόδων γίνεται στο ποσό κατά το οποίο μία οντότητα προσδοκά να έχει ως αντάλλαγμα για τη μεταβίβαση των αγαθών ή των υπηρεσιών σε έναν αντισυμβαλλόμενο. Κατά την ανάθεση μιας σύμβασης καθορίζεται και η λογιστική παρακολούθηση των επιπρόσθετων εξόδων καθώς και των άμεσων εξόδων που απαιτούνται για την ολοκλήρωση της σύμβασης αυτής. Ως έσοδο ορίζεται το ποσό το οποίο μία οικονομική οντότητα αναμένει να δικαιούται ως αντάλλαγμα για τα αγαθά ή τις υπηρεσίες που μεταβίβασε σε έναν πελάτη. Εάν το υποσχόμενο αντάλλαγμα σε μια σύμβαση περιλαμβάνει μεταβλητό ποσό, η οικονομική οντότητα εκτιμά το ποσό του ανταλλάγματος που θα δικαιούται έναντι της μεταβίβασης των υποσχόμενων αγαθών ή υπηρεσιών στον πελάτη. Το ποσό ανταλλάγματος μπορεί να μεταβάλλεται λόγω εκπτώσεων, επιδοτήσεων τιμής, επιστροφών χρημάτων, πιστώσεων, μειώσεων τιμής, κινήτρων, πρόσθετων παροχών απόδοσης, κυρώσεων ή άλλων παρόμοιων στοιχείων. Το υποσχόμενο αντάλλαγμα μπορεί επίσης να μεταβάλλεται, εάν το δικαίωμα μιας οικονομικής οντότητας επί του ανταλλάγματος εξαρτάται από την επέλευση ή μη επέλευση μελλοντικού γεγονότος. Για παράδειγμα, ένα ποσό ανταλλάγματος θα είναι μεταβλητό, εάν το προϊόν έχει πωληθεί με δικαίωμα επιστροφής ή εάν έχει δοθεί υπόσχεση σταθερού ποσού ως πρόσθετη παροχή απόδοσης για την επίτευξη συγκεκριμένου ορόσημου. Η μεταβλητότητα που σχετίζεται με το αντάλλαγμα που υπόσχεται ένας πελάτης δύναται να αναφέρεται ρητά στη σύμβαση. Η οικονομική οντότητα εκτιμά το ποσό του μεταβλητού ανταλλάγματος χρησιμοποιώντας μία από τις ακόλουθες μεθόδους, αναλόγως ποια μέθοδος θεωρεί ότι προβλέπει καλύτερα το ποσό του ανταλλάγματος που θα δικαιούται: i. Εκτιμώμενη αξία —η εκτιμώμενη αξία ισούται με το άθροισμα των σταθμισμένων βάσει πιθανοτήτων ποσών σε ένα εύρος πιθανών ποσών ανταλλάγματος. Η εκτιμώμενη αξία αποτελεί κατάλληλη εκτίμηση του ποσού μεταβλητού ανταλλάγματος, εάν η οικονομική οντότητα έχει μεγάλο αριθμό συμβάσεων με παρεμφερή χαρακτηριστικά. ii. Το πιθανότερο ποσό —το πιθανότερο ποσό είναι το μοναδικό πιθανότερο ποσό σε ένα εύρος πιθανών ποσών ανταλλάγματος (ήτοι, η μοναδική πιθανότερη έκβαση της σύμβασης). Το πιθανότερο ποσό αποτελεί κατάλληλη εκτίμηση του ποσού μεταβλητού ανταλλάγματος, εάν η σύμβαση έχει μόνο δύο πιθανές εκβάσεις (για παράδειγμα, η οικονομική οντότητα εξασφαλίζει πρόσθετη παροχή απόδοσης ή όχι). Ο Όμιλος και η Εταιρεία αναγνωρίζουν έσοδα όταν ικανοποιούν την εκτέλεση της συμβατικής υποχρέωσης, μεταβιβάζοντας τα αγαθά ή τις υπηρεσίες βάσει της υποχρέωσης αυτής. Η απόκτηση του ελέγχου από τον πελάτης γίνεται όταν έχει τη δυνατότητα να κατευθύνει τη χρήση και να αντλεί ουσιαστικά όλα τα οικονομικά οφέλη από αυτό το αγαθό ή την υπηρεσία. Ο έλεγχος μεταβιβάζεται κατά τη διάρκεια μιας περιόδου ή σε μια συγκεκριμένη χρονική στιγμή. Τα έσοδα από την πώληση αγαθών αναγνωρίζονται όταν ο έλεγχος του αγαθού ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Σελίδα 98 μεταφέρεται στον πελάτη, συνήθως κατά την παράδοσή σε αυτόν, και δεν υπάρχει καμία υποχρέωση που θα μπορούσε να επηρεάσει την αποδοχή του αγαθού από τον πελάτη. Δεσμεύσεις εκτέλεσης που εκπληρώνονται με την πάροδο του χρόνου Ο Όμιλος αναγνωρίζει έσοδο για μία δέσμευση εκτέλεσης που εκπληρώνεται με την πάροδο του χρόνου, μόνο εάν μπορεί εύλογα να επιμετρήσει την πρόοδό της ως προς την πλήρη εκπλήρωση της εν λόγω δέσμευσης. Ο Όμιλος δεν είναι σε θέση να επιμετρήσει εύλογα την πρόοδο ως προς την πλήρη εκπλήρωση μίας δέσμευσης εκτέλεσης, όταν δεν διαθέτει τις αξιόπιστες πληροφορίες που απαιτούνται προκειμένου να εφαρμόσει την κατάλληλη μέθοδο επιμέτρησης της προόδου. Σε ορισμένες περιπτώσεις (π.χ. κατά τη διάρκεια των αρχικών σταδίων μίας σύμβασης), η οικονομική οντότητα μπορεί να μην είναι σε θέση να επιμετρήσει εύλογα το αποτέλεσμα μίας δέσμευσης εκτέλεσης, ωστόσο αναμένει τουλάχιστον να ανακτήσει τα κόστη που επωμίστηκε για την εκπλήρωσή της. Στις περιπτώσεις αυτές, η οικονομική οντότητα θα πρέπει να αναγνωρίσει έσοδα μόνο στην έκταση του κόστους που πραγματοποιήθηκε, μέχρι να είναι σε θέση να επιμετρήσει εύλογα το αποτέλεσμα της δέσμευσης εκτέλεσης. Τα έσοδα από την παροχή υπηρεσιών αναγνωρίζονται την λογιστική περίοδο την όποια οι υπηρεσίες παρέχονται και επιμετρώνται σύμφωνα με τη φύση των υπηρεσιών που θα παρασχεθούν. Η απαίτηση από τον πελάτη αναγνωρίζεται όταν υπάρχει ένα άνευ προϋποθέσεων δικαίωμα να λάβει η οικονομική οντότητα το τίμημα για τις εκτελεσμένες υποχρεώσεις της σύμβασης προς τον πελάτη. Το συμβατικό περιουσιακό στοιχείο αναγνωρίζεται όταν ο Όμιλος ή η Εταιρία έχει ικανοποιήσει τις υποχρεώσεις του προς τον αντισυμβαλλόμενο, πριν αυτός πληρώσει ή πριν καταστεί απαιτητή η πληρωμή, για παράδειγμα όταν τα αγαθά ή οι υπηρεσίες μεταβιβάζονται στον πελάτη πριν από το δικαίωμα του Ομίλου ή της Εταιρίας για την έκδοση τιμολογίου. Η συμβατική υποχρέωση αναγνωρίζεται όταν ο Όμιλος ή η Εταιρία λαμβάνει τίμημα από τον αντισυμβαλλόμενο ως προκαταβολή ή όταν διατηρεί δικαίωμα επί ενός τιμήματος το οποίο αναβάλλεται πριν την εκτέλεση των υποχρεώσεων της σύμβασης και τη μεταφορά των αγαθών ή των υπηρεσιών. Η συμβατική υποχρέωση απόαναγνωρίζεται όταν εκτελεστούν οι υποχρεώσεις της σύμβασης και το έσοδο καταγραφεί στην κατάσταση αποτελεσμάτων. Δεσμεύσεις εκτέλεσης που εκπληρώνονται σε μία συγκεκριμένη χρονική στιγμή Όταν μία δέσμευση εκτέλεσης δεν εκπληρώνεται με την πάροδο του χρόνου (σύμφωνα με τα όσα αναφέρθηκαν ανωτέρω), τότε η οικονομική οντότητα εκπληρώνει τη δέσμευση εκτέλεσης σε μία συγκεκριμένη χρονική στιγμή. Για τον προσδιορισμό της χρονικής στιγμής κατά την οποία ο πελάτης αποκτά τον έλεγχο ενός υποσχόμενου στοιχείου του ενεργητικού και η οικονομική οντότητα εκπληρώνει μία δέσμευση εκτέλεσης, η οικονομική οντότητα εξετάζει τις απαιτήσεις για την απόκτηση ελέγχου, σύμφωνα με τα όσα αναλυτικά αναφέρονται στις διατάξεις του ΔΠΧΑ 15. Οι βασικές κατηγορίες εσόδων που αναγνωρίζονται από δεσμεύσεις εκτέλεσης που εκπληρώνονται με την πάροδο του χρόνου, για τον Όμιλο είναι οι εξής: ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Σελίδα 99 i) Έσοδα από συμβάσεις με πελάτες που αφορούν σε κατασκευαστικές δραστηριότητες Αφορά σε έσοδα από συμβάσεις με πελάτες και προκύπτουν από δεσμεύσεις εκτέλεσης που εκπληρώνονται με την πάροδο του χρόνου. Οι θυγατρικές και κοινοπραξίες που αναλαμβάνουν την εκτέλεση κατασκευών, αναγνωρίζουν τα έσοδα από τις κατασκευαστικές συμβάσεις στα φορολογικά τους βιβλία με βάση τις τιμολογήσεις που γίνονται στους πελάτες, οι οποίες προκύπτουν από σχετικές τμηματικές πιστοποιήσεις εκτέλεσης έργων που εκδίδονται από τους υπόλογους μηχανικούς και ανταποκρίνονται στις εκτελεσθείσες εργασίες έως την εκάστοτε ημερομηνία κλεισίματος. Για λόγους συμμόρφωσης με τα ΔΠΧΑ, τα έσοδα από την κατασκευαστική δραστηριότητα λογιστικοποιούνται στις συνημμένες οικονομικές καταστάσεις σταδιακά κατά τη διάρκεια εκτέλεσης της κατασκευής, με βάση τη μέθοδο επιμέτρησης προόδου βάσει των εισροών (imput method) σύμφωνα με τις διατάξεις του ΔΠΧΑ 15 «Έσοδα από Συμβάσεις με Πελάτες». Οι μέθοδος επιμέτρησης της προόδου βάσει των εισροών (imput method) αναγνωρίζει έσοδα, με βάση τις προσπάθειες της οικονομικής οντότητας ή τις εισροές ως προς την εκπλήρωση μίας δέσμευσης εκτέλεσης (για παράδειγμα, οι πόροι που καταναλώθηκαν, οι ώρες εργασίας που δαπανήθηκαν, τα κόστη που πραγματοποιήθηκαν, ο χρόνος που δαπανήθηκε ή οι ώρες λειτουργίας των μηχανημάτων που αναλώθηκαν), σε σχέση με το σύνολο των αναμενόμενων εισροών για την εκπλήρωση της εν λόγω δέσμευσης εκτέλεσης. ii) Πωλήσεις ακινήτων και κατασκευές κατοικιών Το έσοδο αναγνωρίζεται όταν μεταβιβάζεται ο νομικός τίτλος στον αγοραστή και ισχύουν οι παρακάτω προϋποθέσεις: § η πώληση έχει ολοκληρωθεί, § ένα σημαντικό μέρος της απαίτησης από τον πελάτη έχει εισπραχθεί, § το έσοδο έχει καταστεί δουλευμένο και § η είσπραξη της υπολειπόμενης απαίτησης από τον πελάτη θεωρείται βέβαιη. iii) Ελλιμενισμός σκαφών Τα έσοδα παροχής υπηρεσιών από τις μαρίνες αναγνωρίζονται κατά την διάρκεια του ελλιμενισμού των σκαφών µε βάση την πραγματική παραμονή τους. Καταγράφεται η είσοδος και η έξοδος των σκαφών και τιμολογείται το χρονικό διάστημα παραμονής σύμφωνα µε προκαθορισμένες τιμές που προκύπτουν από υπογεγραμμένες συμβάσεις καθώς επίσης και από τιμοκατάλογο υπηρεσιών. iv) Παροχή υπηρεσιών Τα έσοδα από παροχή υπηρεσιών λογίζονται την περίοδο που παρέχονται οι υπηρεσίες, σταδιακά κατά τη διάρκεια παροχής της υπηρεσίας, με βάση τη μέθοδο επιμέτρησης προόδου. v) Μερίσματα Τα μερίσματα, λογίζονται ως έσοδα, όταν θεμελιώνεται το δικαίωμα είσπραξής από τους μετόχους με απόφαση της Γενικής Συνέλευσης των Μετόχων. vi) Έσοδα από τόκους ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Σελίδα 100 Τα έσοδα από τόκους αναγνωρίζονται βάσει της χρονικής αναλογίας και με την χρήση του πραγματικού επιτοκίου, σύμφωνα με τη λογιστική αρχή του δουλευμένου. 6.19. Μη κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία που κατέχονται προς πώληση και διακοπείσες δραστηριότητες Ο Όμιλος ταξινομεί ένα μακροπρόθεσμο περιουσιακό στοιχείο ή μία ομάδα περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων ως διακρατούμενα προς πώληση, αν η αξία τους αναμένεται να ανακτηθεί κατά κύριο λόγο μέσω διάθεσης των στοιχείων και όχι μέσω της χρήσης τους. Οι βασικές προϋποθέσεις για να ταξινομηθεί ένα μακροπρόθεσμο περιουσιακό στοιχείο ή μία ομάδα στοιχείων (περιουσιακών και υποχρεώσεων) ως διακρατούμενα προς πώληση είναι το περιουσιακό στοιχείο ή η ομάδα να είναι διαθέσιμα προς άμεση πώληση στην παρούσα τους κατάσταση, η δε ολοκλήρωση της πώλησης να εξαρτάται μόνο από συνθήκες που είναι συνήθεις και τυπικές για πωλήσεις τέτοιων στοιχείων και η πώληση θα πρέπει να είναι εξαιρετικά πιθανή. Για να θεωρείται η πώληση εξαιρετικά πιθανή θα πρέπει να συντρέχουν σωρευτικά οι παρακάτω προϋποθέσεις: • να υπάρχει δέσμευση της Διοίκησης αναφορικά με το σχέδιο πώλησης των περιουσιακών στοιχείων ή της ομάδας, • να έχει ενεργοποιηθεί πρόγραμμα εξεύρεσης αγοραστή ή/και ολοκλήρωσης της συναλλαγής, • η προσφερόμενη τιμή πώλησης θα πρέπει να είναι σε λογική συσχέτιση με την τρέχουσα αγοραία αξία των προς πώληση περιουσιακών στοιχείων ή της ομάδας περιουσιακών στοιχείων, • η πώληση αναμένεται να έχει ολοκληρωθεί εντός ενός έτους από την ημέρα που το περιουσιακό στοιχείο ή ομάδα στοιχείων ταξινομήθηκαν ως διακρατούμενα προς πώληση • οι ενέργειες που απαιτείται να γίνουν προκειμένου να ολοκληρωθεί το σχέδιο πώλησης θα πρέπει να καταδεικνύουν ότι δεν είναι πιθανόν να απαιτηθούν σημαντικές τροποποιήσεις στο σχέδιο ούτε ότι το σχέδιο θα ακυρωθεί. Αμέσως πριν από την αρχική ταξινόμηση του περιουσιακού στοιχείου ή της ομάδας στοιχείων και υποχρεώσεων ως διακρατούμενα προς πώληση, το περιουσιακό στοιχείο (ή όλα τα περιουσιακά στοιχεία και οι υποχρεώσεις που περιλαμβάνονται στην ομάδα) αποτιμάται με βάση τα ισχύοντα σε κάθε περίπτωση Δ.Π.Χ.Α.. Τα μακροπρόθεσμα περιουσιακά στοιχεία (ή οι ομάδες περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων) που ταξινομούνται ως διακρατούμενα προς πώληση αποτιμούνται (μετά την αρχική ταξινόμηση ως ανωτέρω) στη χαμηλότερη αξία μεταξύ της λογιστικής τους αξίας και της εύλογης αξίας τους μειωμένης κατά τα άμεσα έξοδα διάθεσης και οι προκύπτουσες ζημίες απομείωσης καταχωρούνται στην Κατάσταση Συνολικού Εισοδήματος. Κάποια πιθανή αύξηση της εύλογης αξίας ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Σελίδα 101 σε μεταγενέστερη αποτίμηση θα καταχωρείται στην Κατάσταση Συνολικού Εισοδήματος, αλλά όχι για ποσό μεγαλύτερο της αρχικά καταχωρηθείσας ζημίας απομείωσης. Τα κέρδη ή οι ζημιές από διακοπείσες δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένων των κερδών ή ζημιών της συγκριτικής περιόδου, παρουσιάζονται ως ξεχωριστό κονδύλι της Κατάστασης Αποτελεσμάτων. Το ποσό αυτό αποτελεί τα μετά φόρων αποτελέσματα των διακοπεισών δραστηριοτήτων και το μετά φόρων κέρδος ή ζημιά που προέκυψε από την αποτίμηση και διάθεση των στοιχείων του ενεργητικού που έχουν ταξινομηθεί ως κατεχόμενα προς πώληση (βλέπε Σημείωση 8.21). Οι γνωστοποιήσεις διακοπεισών δραστηριοτήτων της συγκριτικής περιόδου περιλαμβάνουν γνωστοποιήσεις για προγενέστερες περιόδους που παρουσιάζονται στις Οικονομικές Καταστάσεις ώστε οι γνωστοποιήσεις να σχετίζονται με όλες τις εκμεταλλεύσεις που έχουν διακοπεί μέχρι την ημερομηνία λήξης της τελευταίας περιόδου που παρουσιάζεται. Στην περίπτωση κατά την οποία δραστηριότητες προηγούμενα ταξινομημένες ως διακοπείσες θεωρούνται πλέον συνεχιζόμενες, οι γνωστοποιήσεις προηγούμενων περιόδων προσαρμόζονται ανάλογα. 7. Τομείς πληροφόρησης –Μισθώσεις 7.1. Τομείς Πληροφόρησης 7.1.1. Πρωτεύων τομέας πληροφόρησης – Επιχειρηματικοί τομείς Ο Όμιλος έχει ως πρωτεύοντα τομέα πληροφόρησης τον επιχειρηματικό και ως δευτερεύοντα τον γεωγραφικό. Σύμφωνα με τις διατάξεις του Δ.Π.Χ.Α. 8, ο καθορισμός των λειτουργικών τομέων βασίζεται στη «διοικητική προσέγγιση». Σύμφωνα με την προσέγγιση αυτή, η πληροφόρηση που θα γνωστοποιείται για τους λειτουργικούς τομείς πρέπει να είναι αυτή που βασίζεται στις εσωτερικές οργανωτικές και διοικητικές δομές του Ομίλου και στα κυριότερα κονδύλια των εσωτερικών οικονομικών αναφορών που δίνονται στους επικεφαλής λήψης επιχειρηματικών αποφάσεων. Η Διοίκηση παρακολουθεί τα λειτουργικά αποτελέσματα των λειτουργικών τομέων ξεχωριστά με σκοπό τη λήψη αποφάσεων σχετικά με τη διάθεση πόρων και την αξιολόγηση της απόδοσης αυτών. Η Διοίκηση αναγνωρίζει δύο επιχειρηματικούς τομείς (κατασκευαστικός και διαχείριση μαρίνων) ως τους λειτουργικούς τομείς του Ομίλου, δεδομένου ότι την 31/12/2019 οι υπόλοιποι τομείς που διέθετε, ήτοι ξενοδοχειακός, λειτουργία καζίνο και εμπορία οινοπνευματωδών αγαθών απεικονίζονται πλέον ως διακοπτόμενες δραστηριότητες. Οι ανωτέρω δύο λειτουργικοί τομείς είναι αυτοί που χρησιμοποιούνται από τη Διοίκηση της επιχείρησης για εσωτερικούς σκοπούς και οι στρατηγικές αποφάσεις της διοίκησης λαμβάνονται με βάση τα αναπροσαρμοσμένα λειτουργικά αποτελέσματα του κάθε παρουσιαζόμενου τομέα, τα οποία χρησιμοποιούνται για την μέτρηση της ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Σελίδα 102 αποδοτικότητας τους. Οι μικρότερης σημασίας τομείς, για τους οποίους τα απαιτούμενα ποσοτικά όρια για γνωστοποίηση δεν καλύπτονται, συμπεριλαμβάνονται στον πίνακα που ακολουθεί στην κατηγορία λοιπά. Εντός του τελευταίου τριμήνου του 2020, ο Όμιλος σε συνέχεια της εφαρμογής των επενδυτικών του σχεδίων, συμμετείχε σε επενδυτικά σχήματα στον ευρύτερο τομέα της ναυτιλίας. Σημειώνεται ότι ο Όμιλος εφαρμόζει τις ίδιες λογιστικές αρχές για την επιμέτρηση των λειτουργικών αποτελεσμάτων των τομέων με αυτές των Οικονομικών Καταστάσεων. Οι συναλλαγές μεταξύ των λειτουργικών τομέων πραγματοποιούνται μέσα στα φυσιολογικά πλαίσια λειτουργίας του Ομίλου. Οι διατομεακές πωλήσεις απαλείφονται σε επίπεδο ενοποίησης. Τα αποτελέσματα κάθε τομέα για την περίοδο 01/01-31/12/2020 και 01/01-31/12/2019, αναλύονται ως εξής: ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Σελίδα 103 Ο ΟΜΙΛΟΣ Αποτελέσματα τομέα την 31/12/2020 Πωλήσεις Σύνολο Πωλήσεων Πωλήσεις σε ενδοεταιρικούς πελάτες Πωλήσεις σε εξωτερικούς πελάτες ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Κέρδη εκμετάλλευσης Παροχές στο προσωπικό Αμοιβές και έξοδα τρίτων Αποσβέσεις Λοιπά λειτουργικά έσοδα / (έξοδα) Λειτουργικό αποτέλεσμα τομέα Χρηματοοικονομικά έξοδα Χρηματοοικονομικά Έσοδα Κέρδη/(ζημίες)από αποτίμηση επενδυτικών και ιδιοχρησιμοποιούμενων ακινήτων Άλλα χρηματοοικονομικά αποτελέσματα Κέρδη / (ζημίες) προ φόρων Φορολογία εισοδήματος (αναβαλλόμενη φορολογία) Κέρδη / (ζημίες) περιόδου μετά φόρων EBITDA ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΜΑΡΙΝΩΝ ΛΟΙΠΑ ΣΥΝΟΛΟ ΑΠΌ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ 2.000 0 2.000 365.026 0 365.026 927.584 -754.750 172.834 1.294.610 -754.750 539.860 0 -1.281.547 -1.853.776 -1.940.499 -5.073.822 -175.372 100 -180.915 -10.787 -5.440.796 -261.624 -5.702.420 -3.220.046 -117.389 -75.171 -214.583 -180.963 -223.079 -188.801 1 0 0 -411.879 2.279 -409.600 -40.115 -648.001 -1.695.889 -244.113 -712.624 -3.127.791 -498.749 420.237 -48.450 15.107 -3.239.647 -131.784 -3.371.431 -2.883.679 -765.389 -3.052.607 -2.312.472 -2.834.086 -8.424.693 -862.922 420.338 -229.365 4.319 -9.092.323 -391.128 -9.483.451 -6.143.840 Σελίδα 104 Ποσά σε € Αποτελέσματα τομέα την 31/12/2019 Πωλήσεις Σύνολο Πωλήσεων Πωλήσεις σε ενδοεταιρικούς πελάτες Πωλήσεις σε εξωτερικούς πελάτες Ο ΟΜΙΛΟΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Παροχές στο προσωπικό Αμοιβές και έξοδα τρίτων Αποσβέσεις Λοιπά λειτουργικά έσοδα / (έξοδα) Λειτουργικό αποτέλεσμα τομέα Χρηματοοικονομικά έξοδα Χρηματοοικονομικά Έσοδα Κέρδη/(ζημίες)από αποτίμηση επενδυτικών και ιδιοχρησιμοποιούμενων ακινήτων Κέρδη/(ζημίες) από αποτίμηση άυλων περιουσιακών στοιχείων σε εύλογη αξία Λοιπά χρηματοοικονομικά αποτελέσματα Κέρδη / (ζημίες) προ φόρων Φορολογία εισοδήματος Κέρδη / (ζημίες) περιόδου μετά φόρων EBITDA ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΜΑΡΙΝΩΝ ΛΟΙΠΑ 25.506 25.506 514.857 514.857 645.000 (643.000) 2.000 (1.739.152) (2.016.891) (10.418.768) (14.149.305) (583.416) 492.169 (14.240.552) (14.240.552) (12.132.414) (135.299) (31.315) (324.480) (93.343) (69.580) (190.623) (260.203) (260.203) 190.681 (431.033) (408.624) (225.059) (1.423.815) (2.486.531) (352.882) 2 22.375 19.782 (2.797.254) (2.797.254) (2.261.472) Σελίδα 105 ΣΥΝΟΛΟ ΑΠΌ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ 1.185.363 (643.000) 542.363 (566.332) (2.179.091) (2.566.430) (11.935.926) (16.705.416) (1.126.921) 492.171 22.375 19.782 (17.298.009) 1.050.888 (16.247.121) (14.203.204) 7.1.2. Δευτερεύων τομέας πληροφόρησης – Γεωγραφικοί Τομείς Η δραστηριότητα στη Ρουμανία που αποτελούσε τον δεύτερο γεωγραφικό τομέας του Ομίλου έχει σχεδόν ολοκληρωθεί και ως εκ τούτου ο συγκεκριμένος γεωγραφικός τομέας δεν εισφέρει κύκλο εργασιών στον Όμιλο και επίσης δεν έχει σημαντικά μη κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία κατά την 31/12/2020. Κατά την 31/12/2020 και σε συνέχεια της αξιοποίησης της ρευστότητας του Ομίλου που προήλθε από την πώληση των εταιρειών του συγκροτήματος Πόρτο Καρράς, σημαντικό μέρος των μη κυκλοφορούντων στοιχείων του Ομίλου κατέχεται μέσω της επενδυτικής δραστηριότητάς του στην Κύπρο. Γεωγραφικοί Τομείς Ρουμανία Ελλάδα Κύπρος Σύνολο: 8. Μη κυκλοφορούντα στοιχεία ενεργητικού 31/12/2020 65.577 43.234.979 11.521.410 54.821.966 Μη κυκλοφορούντα στοιχεία ενεργητικού 31/12/2019 69.096 46.074.045 0 46.143.141 Επεξηγήσεις Οικονομικών Καταστάσεων 8.1. Ιδιοχρησιμοποιούμενα ενσώματα πάγια περιουσιακά στοιχεία Τα οικόπεδα και κτίρια του Ομίλου καθώς επίσης και τα μηχανήματα του κατασκευαστικού τομέα αποτιμούνται σε εύλογη αξία. Τα ιδιοχρησιμοποιούμενα ακίνητα της μητρικής εταιρείας και τα μηχανήματα του κατασκευαστικού κλάδου για τον Όμιλο παρουσιάζονται την 31/12/2020 σε εύλογες αξίες, οι οποίες έχουν προκύψει μετά από εκτίμηση ανεξάρτητων επαγγελματιών εκτιμητών. Από την αποτίμηση της τρέχουσας χρήσης προέκυψε για τα ιδιοχρησιμοποιούμενα ακίνητα της μητρικής εταιρείας κέρδος ποσού € 302 χιλ. (2019: κέρδος €349 χιλ.) και κέρδος € 2.215 χιλ. (2019: κέρδος € 972 χιλ.) για τα μηχανήματα του ομίλου, που περιλαμβάνεται στα «Αποθεματικά από αποτίμηση ακινήτων και μηχανημάτων του Ομίλου» (και της Εταιρείας για τα ιδιοχρ/μενα πάγια). Αποτιμήσεις Εύλογης Αξίας: Για την εκτίμηση της αξίας των ακινήτων (οικοπέδων & κτιρίων) χρησιμοποιήθηκαν οι παρακάτω μέθοδοι: - των συγκριτικών στοιχείων από στοιχεία της κτηματαγοράς - των προεξοφλημένων ταμιακών ροών (DCF – μέθοδος εισοδήματος) ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Σελίδα 106 Η τελική, σταθμισμένη, αξία των ακινήτων προσδιορίζεται λαμβάνοντας υπόψη τις δύο άνω μεθόδους με βαρύτητες που κρίνονται εύλογες ανά περίπτωση. Οι βασικότερες παραδοχές που εφαρμόζονται από τη Διοίκηση σχετίζονται με τον προσδιορισμό της παρούσας αξίας των εκτιμώμενων μελλοντικών ταμειακών ροών, είναι οι εξής: - Προβλεπόμενες εισροές: Περιλαμβάνουν παραδοχές και εκτιμήσεις της Διοίκησης που έχει λάβει υπόψη ιστορικές ροές ή τρέχουσες τιμές αγοράς. - Επιτόκιο Προεξόφλησης από 7,50 % έως 8,25% ανά περίπτωση Για την εκτίμηση της αξίας του μηχανολογικού εξοπλισμού του Ομίλου χρησιμοποιούνται οι ακόλουθες τρείς μέθοδοι και τα αποτελέσματα σταθμίζονται ανά πάγιο (ο συντελεστής βαρύτητας εκάστης μεθόδου εκτίμησης ποικίλει ανά περίπτωση): - Μέθοδος κόστους με βάση τις ιστορικές αξίες αγοράς (κτήσης) Σύμφωνα με τη μέθοδο αυτή λαμβάνονται υπόψη οι τιμές αγοράς (κτήσης) στον αντίστοιχο χρόνο σε συνδυασμό με την παλαιότητα του εξοπλισμού και με τη βοήθεια κατάλληλων δεικτών (ΕΣΥΕ) γίνεται αναγωγή τους στο ζητούμενο κρίσιμο χρόνο. - Μέθοδος κόστους με βάση την αξία αντικατάστασης καινούριους Σύμφωνα με τη μέθοδο αυτή η απαξίωση εκάστου παγίου θεωρείται ότι δεν είναι γραμμική, οπότε η εκτίμηση της αξίας γίνεται με τη χρήση κατάλληλων εκθετικών καμπυλών - Συγκριτική μέθοδος όπου λαμβάνονται υπόψη στοιχεία συστηματικής έρευνας της αγοράς μεταχειρισμένων παγίων Έλεγχος απομείωσης: Στο λογαριασμό του Ομίλου «Κτίρια» περιλαμβάνεται η συνολική αναπόσβεστη αξία της υποδομής της μαρίνας (εφεξής «Μαρίνα») που διατηρεί ο Όμιλος στη Σάμο, ποσού € 3.082 χιλ., η λογιστική αξία της οποίας παρακολουθείται στο κόστος κτήσης μείον της σωρευμένες αποσβέσεις. Σύμφωνα με τις ακολουθούμενες λογιστικές πολιτικές και τις απαιτήσεις του ΔΛΠ 36, ο Όμιλος διενεργεί σχετικό έλεγχο απομείωσης επί των στοιχείων του ενεργητικού στη λήξη κάθε ετήσιας περιόδου αναφοράς εφόσον υφίστανται σχετικές ενδείξεις απομείωσης. Την 31/12/2020, λόγω και των αρνητικών επιπτώσεων της Πανδημίας, ο Όμιλος πραγματοποίησε έλεγχο απομείωσης επί της αξίας της Μαρίνας. Για τον πραγματοποιηθέντα έλεγχο απομείωσης η Μαρίνα αποτελεί μία Μονάδα Δημιουργίας Ταμειακών Ροών (ΜΔΤΡ). Το ανακτήσιμο ποσό της ανωτέρω ΜΔΤΡ προσδιορίστηκε με βάση τη μέθοδο της αξίας λόγω χρήσης (value in use). Η αξία λόγω χρήσης υπολογίστηκε χρησιμοποιώντας τη μέθοδο των προεξοφλημένων ταμειακών ροών, ήτοι προβλέψεις ταμειακών ροών, που βασίστηκαν σε προϋπολογισμούς της Διοίκησης και τις προβλέψεις έως το πέρας της διάρκειας εκμετάλλευσης του εν λόγω στοιχείου. ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Σελίδα 107 Οι βασικότερες παραδοχές που εφαρμόζονται από τη Διοίκηση είναι οι εξής: • Προβλεπόμενες πωλήσεις: Περιλαμβάνουν παραδοχές και εκτιμήσεις της Διοίκησης που έχει λάβει υπόψη ιστορικές μετρήσεις και διαθέσιμα δεδομένα από συγκρίσιμες ανταγωνιστικές εκμεταλλεύσεις. Οι βασικές πηγές εισροών οφείλονται σε έσοδα ελλιμενισμού και σε μικρότερο βαθμό σε έσοδα από μισθώσεις καταστημάτων και λοιπά έσοδα. • Προϋπολογιστικά EBITDA: Τα προϋπολογιστικά περιθώρια λειτουργικού κέρδους και EBITDA υπολογίζονται με βάση και τα απολογιστικά στοιχεία και δεδομένα από την αγορά. Για την προβλεπόμενη περίοδο, το περιθώριο EBITDA εκτιμάται ότι θα κυμανθεί μεταξύ 24% ως 40% • Επιτόκιο Προεξόφλησης 10% Με βάση τα αποτελέσματα του ελέγχου απομείωσης κατά την 31η Δεκεμβρίου 2020, από τη σύγκριση του ανακτήσιμου ποσού από τα κόστη επένδυσης, δεν προέκυψε ανάγκη αναγνώρισης ζημίας απομείωσης. Αξιολογώντας την ευαισθησία της εκτίμησης, ως προς το προεξοφλητικό επιτόκιο που χρησιμοποιήθηκε, παρατηρείται ότι μια μεταβολή - αύξηση ή μείωση - του προεξοφλητικού επιτοκίου κατά 0,5% (+/- 0,5%) θα οδηγούσε σε μια μείωση της εκτιμώμενης αξίας κατά € 118 χιλ. και αύξηση κατά € 114 χιλ. αντίστοιχα, χωρίς ωστόσο, να προκύπτει και στην περίπτωση αυτή κάποια ζημία απομείωσης. Προσθήκες περιόδου: Κατά τη διάρκεια της περιόδου για την Εταιρεία και τον Όμιλο οι καθαρές επενδύσεις σε ενσώματα ανήλθαν στο ποσό των € 2.811. Στις ακινητοποιήσεις υπό εκτέλεση της χρήσης 2020 περιλαμβάνεται ποσό € 2.297 χιλ. που αφορά προκαταβολή σε προμηθευτή για την απόκτηση πλοίου, μέσω της θυγατρικής εταιρείας ROMA HOLDINGS LLC. Υπάρχουν εμπράγματα βάρη επί ακινήτων της Εταιρείας συνολικής αξίας €5.500 χιλ που αφορούν σε εγγυητικές επιστολές. Κατά την 31η Δεκεμβρίου 2020 και την 31η Δεκεμβρίου 2019 ο Όμιλος και η Εταιρία δεν είχαν δεσμεύσεις για κεφαλαιουχικές δαπάνες, εκτός από την ως άνω αναφερόμενη προκαταβολή. ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Σελίδα 108 Ο πίνακας μεταβολών των ιδιοχρησιμοποιούμενων παγίων του Ομίλου και της Εταιρείας έχει ως ακολούθως: Ο ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε € ' Κόστος κτήσης την 01/01/2019 Μείον: Σωρευμένες αποσβέσεις Καθαρή λογιστική αξία την 01/01/2019 Προσθήκες Πωλήσεις / διαγραφές Λοιπές κινήσεις Αξία κτήσης διακοπείσας δραστηριότητεας Μεταφορές Συναλλαγματικές διαφορές κόστους Αναπροσαρμογή εύλογης αξίας Αποσβέσεις περιόδου Προσθήκες λόγω απορρόφησης κλάδου Αποσβέσεις πωληθέντων / διαγραφέντων Διαγραφή αποσβέσεων λόγω πώλησης θυγατρικής Αναπροσαρμοσμένες αποσβέσεις Κόστος κτήσης την 31/12/2019 Μείον: Σωρευμένες αποσβέσεις Καθαρή λογιστική αξία την 31/12/2019 Προσθήκες Πωλήσεις / διαγραφές Αναπροσαρμογή εύλογης αξίας Αποσβέσεις περιόδου Αναπροσαρμοσμένες αποσβέσεις Κόστος κτήσης την 31/12/2020 Μείον: Σωρευμένες αποσβέσεις Καθαρή λογιστική αξία την 31/12/2020 Ποσά σε € ' Κόστος κτήσης την 01/01/2019 Μείον: Σωρευμένες αποσβέσεις Καθαρή λογιστική αξία την 01/01/2019 Προσθήκες Αναπροσαρμογή εύλογης αξίας Αποσβέσεις περιόδου Κόστος κτήσης την 31/12/2019 Μείον: Σωρευμένες αποσβέσεις Καθαρή λογιστική αξία την 31/12/2019 Προσθήκες Αναπροσαρμογή εύλογης αξίας Αποσβέσεις περιόδου Κόστος κτήσης την 31/12/2020 Μείον: Σωρευμένες αποσβέσεις Καθαρή λογιστική αξία την 31/12/2020 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Έπιπλα και λοιπός εξοπλισμός 31.026.510 (30.217.342) 809.168 408.969 149 (30.559.207) 2.413.846 (2.474) (99.303.370) - Κτίρια 262.473.798 (27.281.360) 235.192.438 2.020.769 (14.307) 48.421 (203.617.413) 10.113.572 Μηχανήματα 57.349.527 (50.881.951) 6.467.576 1.980 (698.887) (6.333) (16.222.641) 54.287 Μεταφορικά μέσα 9.653.765 (8.644.887) 1.008.878 125.476 (2.970.106) (356.633) 2.097 (55.647.906) - (52.216.294) (8.409.237) (260.536) (1.993.871) (11.489) (251.730) (2.001.537) 23.719 3.237.105 (235.548) 3.001.557 12.663 21.236.118 4.941.277 18.808.547 (9.500.538) 9.308.008 9.000 (8.643) (16.000) (111.432) 634.172 15.409.047 1.232.967 40.217.396 (35.599.637) 4.617.759 64.900 (142.685) 2.624.238 353.947 71.524 6.443.111 (5.846.908) 596.203 634 28.943.971 3.290.267 (3.274.274) 15.994 35.059 5.354 5.354 2.701.783 (1.617.840) 1.549.070 40.139.611 (35.668.407) 4.471.204 (245.707) 682.859 6.443.111 (5.409.755) 1.033.356 (18.997) 350 3.325.326 (3.292.920) 32.406 (2.000) 2.707.137 (2.000) 2.705.137 Οικόπεδα 158.190.855 (259.267) 157.931.588 - 135.000 3.372.105 (235.548) 3.136.557 18.792.903 (9.611.971) 9.180.933 Οικόπεδα 2.960.000 2.960.000 2.960.000 2.960.000 135.000 3.095.000 3.095.000 Κτίρια 6.375.419 (505.113) 5.870.306 348.710 (210.014) 6.724.129 (715.127) 6.009.002 18.226 166.637 (201.106) 6.908.993 (916.233) 5.992.760 Σελίδα 109 Μεταφορικά μέσα 995 (995) 118.429 (3.006) 119.424 (4.001) 115.422 35.059 (18.948) 154.482 (22.950) 131.533 Έπιπλα και λοιπός εξοπλισμός 2.960.349 (2.951.413) 8.936 6.764 Ακινητοποιήσεις υπό εκτέλεση 13.204.298 13.204.298 83.968 (601.117) (12.583.802) (97.994) Ακινητοποιήσεις υπό εκτέλεση 3.353 3.353 (11.139) 2.967.113 (2.962.552) 4.561 3.353 3.353 (14.831) 2.967.113 (2.977.382) (10.270) 3.353 3.353 Σύνολο 531.898.753 (117.284.807) 414.613.946 2.641.162 (3.683.300) 39.763 (350.660.380) 0 (108.234.219) (12.656.375) 3.271.707 65.966.803 6.245.768 72.001.779 (54.456.905) 17.544.876 2.810.742 (151.328) 119.000 (1.993.975) 2.230.279 74.780.193 (54.220.601) 20.559.595 Σύνολο 12.300.116 (3.457.521) 8.842.595 125.192 348.710 (224.159) 12.774.018 (3.681.680) 9.092.339 53.285 301.637 (234.885) 13.128.940 (3.916.565) 9.212.376 8.2. Δικαιώματα χρήσης Ο ΟΜΙΛΟΣ ΜΗΧΑΝΗΜΑΤΑ 38.674 38.674 ΣΥΝΟΛΟ 2.765.216 2.765.216 0 2.726.542 344.756 -383.429 0 0 344.756 -383.429 0 2.726.542 0 0 0 0 0 0 -107.274 -107.274 -40.169 40.169 0 -147.443 40.169 -107.274 Αναπόσβεστη Αξία Κατά την 31 Δεκεμβρίου 2018 Κατά την 31 Δεκεμβρίου 2019 2.726.542 2.619.268 38.674 0 2.765.216 2.619.268 Προσθήκες Κατά την 31 Δεκεμβρίου 2019 0 0 27.685 27.685 27.685 27.685 -107.274 -107.274 -9.228 -9.228 -116.502 -116.502 2.511.994 18.457 2.530.451 Αξία κτήσεως ή αποτιμήσεως Κατά την 31 Δεκεμβρίου 2018 Προσθήκες Μειώσεις λόγω πώλησης θυγατρικής Μειώσεις Κατά την 31 Δεκεμβρίου 2019 Συσσωρευμένες Αποσβέσεις Κατά την 31 Δεκεμβρίου 2018 Αποσβέσεις χρήσεως Μείωση αποσβέσεων χρήσης λόγω πώλησης θυγατρικής Κατά την 31 Δεκεμβρίου 2019 Αποσβέσεις χρήσεως Κατά την 31 Δεκεμβρίου 2020 Αναπόσβεστη Αξία Κατά την 31 Δεκεμβρίου 2020 Ποσά σε € ' Αξία υποχρέωσης Κατά την 31 Δεκεμβρίου 2018 ΜΑΡΙΝΑ ΣΑΜΟΥ 2.726.542 2.726.542 0 ΜΑΡΙΝΑ ΣΑΜΟΥ 2.726.542 2.726.542 ΜΗΧΑΝΗΜΑΤΑ 38.674 38.674 ΣΥΝΟΛΟ 2.765.215 2.765.215 Προσθήκες Μειώσεις λόγω πώλησης θυγατρικής Κατά την 31 Δεκεμβρίου 2019 0 0 2.726.542 348.669 -387.343 0 348.669 0 3.113.884 Χρηματοοικονομικό έξοδο Εξοφλήσεις μισθωμάτων Μειώσεις λόγω πώλησης θυγατρικής Κατά την 31 Δεκεμβρίου 2019 188.249 -228.520 -40.271 4.066 -42.740 38.674 0 192.315 -271.260 38.674 -40.271 Καθαρή αξία υποχρέωσης Κατά την 31 Δεκεμβρίου 2018 Κατά την 31 Δεκεμβρίου 2019 2.726.542 2.686.271 38.674 0 2.765.215 2.686.271 Αναγνώριση μίσθωσης Χρηματοοικονομικό έξοδο Εξοφλήσεις μισθωμάτων Κατά την 31 Δεκεμβρίου 2020 187.166 -230.348 -43.182 27.685 800 -9.847 18.638 187.966 -240.195 -52.229 Καθαρή αξία υποχρέωσης Κατά την 31 Δεκεμβρίου 2019 Κατά την 31 Δεκεμβρίου 2020 2.686.271 2.643.088 0 18.638 2.686.271 2.634.041 Μακροπρόθεσμες χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις Βραχυπρόθεσμες χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις 2.596.784 46.304 0 18.638 2.596.784 64.942 Η Μητρική Εταιρεία δεν έχει δικαιώματα χρήσης. Ο Όμιλος, για την περίοδο 01/01/2020 - 31/12/2020, αναγνώρισε έξοδα ενοικίου από βραχυπρόθεσμες μισθώσεις ποσού € 2 χιλ. (2019: € 3 χιλ.) ενώ δεν υφίστανται μισθώματα παγίων χαμηλής αξίας. 8.3. Επενδύσεις σε ακίνητα Τα επενδυτικά ακίνητα του Ομίλου και της Εταιρείας ανέρχονται σε € 13.036 χιλ. (2019 :€ 13.087 χιλ) και € 12.296 χιλ. (2019 : € 12.347 χιλ) αντίστοιχα και αποτιμούνται ετησίως στην εύλογη αξία, η οποία προσδιορίζεται από εκτίμηση ανεξάρτητων επαγγελματιών εκτιμητών. Από την επανεκτίμηση της αξίας των επενδυτικών ακινήτων κατά ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Σελίδα 110 την 31/12/2020 προέκυψαν για τον Όμιλο και την Εταιρεία ζημιά ποσού € 48,4 (2019: κέρδος €13,6 χιλ.) τα οποία καταχωρήθηκαν στην κατάσταση αποτελεσμάτων της τρέχουσας χρήσης. Για τις αποτιμήσεις των επενδυτικών ακινήτων ακολουθήθηκαν οι ίδιες μέθοδοι και εκτιμήσεις που εφαρμόστηκαν κατά την αποτίμηση της αξίας των ιδιοχρησιμοποιούμενων ακινήτων (οικοπέδων & κτιρίων). Αναλυτική πληροφόρηση παρέχεται στη Σημείωση 8.1 ανωτέρω. Η μεταβολή που σημειώθηκε κατά τη διάρκεια της τρέχουσας και της προηγούμενης χρήσης παρατίθεται κατωτέρω: ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΑ ΟΙΚΟΠΕΔΑ 6.487.900 0 -400 6.487.500 ΟΜΙΛΟΣ Υπόλοιπο Έναρξης την 31/12/2018 Μεταβολές περιόδου Ζημίες απομείωσης αναγνωρισμένες στην κατάσταση αποτελεσμάτων Υπόλοιπο Έναρξης την 31/12/2019 Ζημίες απομείωσης αναγνωρισμένες στην κατάσταση αποτελεσμάτων Υπόλοιπο Έναρξης την 31/12/2020 ΕΤΑΙΡΙΑ Υπόλοιπο Έναρξης την 31/12/2018 Ζημίες απομείωσης αναγνωρισμένες στην κατάσταση αποτελεσμάτων Υπόλοιπο Έναρξης την 31/12/2019 Ζημίες απομείωσης αναγνωρισμένες στην κατάσταση αποτελεσμάτων Υπόλοιπο Έναρξης την 31/12/2020 6.487.500 ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΑ ΚΤΙΡΙΑ 6.585.847 0 14.000 6.599.847 -50.969 6.548.878 ΣΥΝΟΛΟ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΩΝ 13.073.747 0 13.600 13.087.347 -50.969 13.036.378 ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΑ ΟΙΚΟΠΕΔΑ 5.747.900 -400 5.747.500 0 5.747.500 ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΑ ΚΤΙΡΙΑ 6.585.847 14.000 6.599.847 -50.969 6.548.878 ΣΥΝΟΛΟ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΩΝ 12.333.747 13.600 12.347.347 -50.969 12.296.378 Τα ποσά που έχουν αναγνωριστεί στα αποτελέσματα της χρήσης 2020 και αφορούν έσοδα από μισθώσεις των επενδυτικών ακινήτων ανέρχονται για τον Όμιλο και την Εταιρεία σε ποσό € 423 χιλ. (2019 : € 439 χιλ.) και € 434 χιλ. (2019 : € 454 χιλ.) αντίστοιχα. Δεν υπάρχουν περιορισμοί στη ρευστοποίηση των επενδύσεων, πέραν των πιο κάτω ακινήτων, τα οποία πωλήθηκαν και επαναμισθώθηκαν με σύμβαση lease-back: - Ακινήτου στην Πυλαία Θεσσαλονίκης - Του 1ου και του 4ου ορόφου ακινήτου στη Γλυφάδα Αττικής Η αξία των ακινήτων για τα οποία υπάρχει χρηματοδοτική μίσθωση και τα οποία αποτιμούνται στην εύλογη αξία κατά την ημερομηνία 31/12/2020 ανερχόταν σε € 8.810 χιλ. (2019: € 8.810 χιλ). Δεν υπάρχουν συμβατικές υποχρεώσεις για την αγορά, κατασκευή ή την αξιοποίηση των επενδύσεων σε ακίνητα ή για πιθανές επισκευές και συντηρήσεις που γίνονται σε αυτά. 8.4. Άυλα περιουσιακά στοιχεία Τα άυλα στοιχεία του ενεργητικού του Ομίλου αφορούν σε λογισμικά προγράμματα. Η ανάλυση των άυλων στοιχείων του ενεργητικού του Ομίλου και της Εταιρείας έχουν ως εξής: Ο ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε € ' Κόστος κτήσης την 01/01/2019 Μείον: Σωρευμένες αποσβέσεις/Απομειώσεις Καθαρή λογιστική αξία την 01/01/2019 Προσθήκες Πωλήσεις / διαγραφές Άδεια λειτουργίας καζίνο 6.018.281 -1.318.281 4.700.000 Computer Software 1.730.726 -1.710.049 20.677 2.201 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ Σύνολο 7.749.007 -3.028.330 4.720.677 2.201 0 Computer Software 230.348 -229.448 900 Σύνολο 230.348 -229.448 900 0 0 Σελίδα 111 Απομείωση άυλων περιουσιακών στοιχείων Συναλλαγματικές διαφορές κόστους Μειώσεις κόστους κτήσης λόγω πώλησης θυγατρικής Αποσβέσεις περιόδου Αποσβέσεις πωληθέντων / διαγραφέντων Συναλλαγματικές διαφορές αποσβέσεων Μειώσεις αποσβέσεων λόγω πώλησης θυγατρικής Μεταφορές αποσβέσεων Κόστος κτήσης την 31/12/2019 Μείον: Σωρευμένες αποσβέσεις/Απομειώσεις Καθαρή λογιστική αξία την 31/12/2019 Προσθήκες Πωλήσεις / διαγραφές Απομείωση άυλων περιουσιακών στοιχείων Συναλλαγματικές διαφορές κόστους Μειώσεις κόστους κτήσης λόγω πώλησης θυγατρικής Αποσβέσεις περιόδου Αποσβέσεις πωληθέντων / διαγραφέντων Συναλλαγματικές διαφορές αποσβέσεων Μειώσεις αποσβέσεων λόγω πώλησης θυγατρικής Μεταφορές αποσβέσεων Κόστος κτήσης την 31/12/2020 Μείον: Σωρευμένες αποσβέσεις/Απομειώσεις Καθαρή λογιστική αξία την 31/12/2020 -593.000 -5.148.667 -919.271 -15.253 1.041.667 911.771 276.614 -276.614 0 813.656 -813.531 125 276.614 -276.614 0 813.656 -813.531 125 -593.000 0 -6.067.938 -15.253 0 0 1.953.438 0 1.090.270 -1.090.145 125 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1.090.270 -1.090.145 125 -900 230.348 -230.348 0 230.348 -230.348 0 0 0 0 -900 0 0 0 0 230.348 -230.348 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 230.348 -230.348 0 Δεν υπάρχουν υποθήκες και προσημειώσεις, ή οποιαδήποτε άλλα βάρη, επί των άυλων παγίων στοιχείων. Δεν υπάρχουν συμβατικές δεσμεύσεις για την απόκτηση άυλων παγίων. 8.5. Επενδύσεις σε θυγατρικές Οι επενδύσεις της Εταιρείας σε θυγατρικές αναλύονται ως εξής: Ποσά σε € ' ΕΠΩΝΥΜΙΑ ΘΥΓΑΤΡΙΚΗΣ Τ.Ο. HOLDINGS INTERNATIONAL L.T.D. EUROROM CONSTRUCTII '97 SRL ΤΟΞΟΤΗΣ Α.Τ.Ε. ΠΟΡΤΟ ΚΑΡΡΑΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΕΙΣ Α.Ε. ΤΕΧΝΙΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ ΑΕΡΟΜΕΤΑΦΟΡΕΣ Α.Ε. ΚΤΗΜΑ ΠΟΡΤΟ ΚΑΡΡΑΣ Α.Ε. ΠΟΡΤΟ ΚΑΡΡΑΣ ΜΑΡΙΝΑ Α.Ε. ΣΑΜΟΣ ΜΑΡΙΝΕΣ Α.Ε. ΠΟΡΤΟ ΚΑΡΡΑΣ ΓΚΟΛΦ Α.Ε. Σύνολο κόστους επένδυσης Αποτιμήσεις Σύνολο τρέχουσας αξίας επένδυσης ΧΩΡΑ ΕΛΛΑΔΑ ΡΟΥΜΑΝΙΑ ΕΛΛΑΔΑ ΕΛΛΑΔΑ ΕΛΛΑΔΑ ΕΛΛΑΔΑ ΕΛΛΑΔΑ ΕΛΛΑΔΑ ΕΛΛΑΔΑ Τύπος μετοχικής σχέσης Άμεση Άμεση Άμεση Άμεση Άμεση Άμεση Άμεση Άμεση Άμεση 100,00% 100,00% 83,44% 30,60% 41,54% 96,06% 91,23% 99,96% 92,24% 31-Δεκ-20 266.892.695 1.819.496 10.601.722 153.000 223.292 0 0 8.729.518 0 288.419.722 (183.337.642) 105.082.080 31-Δεκ-19 266.892.695 1.819.496 10.601.722 153.000 223.292 16.830.000 7.390.000 8.729.518 10.700.000 323.339.722 (146.918.063) 176.421.659 Κατά την 31/12/2020 οι επενδύσεις σε θυγατρικές εταιρείες αποτιμήθηκαν σε εύλογες αξίες, από την αποτίμηση αυτή προέκυψε μεταβολή, στην εύλογη αξία των θυγατρικών ποσού € 47,8 εκ, η οποία επηρέασε το αποθεματικό αποτίμησης συμμετοχών ( § Σημείωση 8.12 Γ ). Ο προσδιορισμός της εύλογης αξίας των ανωτέρω επενδύσεων σε θυγατρικές εξαρτάται άμεσα από την εύλογη αξία των μη κυκλοφορούντων περιουσιακών τους στοιχείων, καθώς αποτελούν το σημαντικότερο μέρος του Ενεργητικού τους και συνεπώς η Διοίκηση θεωρεί ότι η λογιστική αξία των λοιπών στοιχείων ενεργητικού και υποχρεώσεων απεικονίζει την εύλογη αξία αυτών. Ως εκ τούτου η εταιρεία εκτιμά ότι η αξία των καθαρών περιουσιακών στοιχείων (Net Asset Value) της κάθε θυγατρικής απεικονίζει την εύλογη αξία της. Αναφορικά με τις αποτιμήσεις των ιδιοχρησιμοποιούμενων και επενδυτικών ακινήτων και συμμετοχικών τίτλων βλ. σημειώσεις 8.1, 8.3 και 8.6. ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Σελίδα 112 8.6. Συμμετοχικοί τίτλοι Οι επενδύσεις σε συμμετοχικούς τίτλους την 31/12/2020 αναλύονται ως εξής: Ποσά σε € Υπόλοιπο έναρξης χρήσης Προσθήκες Συμμετοχικοί τίτλοι διαθέσιμοι προς πώληση Αναπροσαρμογή αξίας Υπόλοιπο λήξης χρήσης Ο ΟΜΙΛΟΣ 31/12/2020 31/12/2019 5.750 50.100 6.584.883 0 0 -44.350 2.214.687 0 8.805.320 5.750 Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2020 31/12/2019 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Οι επενδύσεις σε συμμετοχικούς τίτλους του Ομίλου κατά την 31/12/2020 αφορούσαν τη συμμετοχή στην εταιρεία ΔΙΚΤΥΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ. Εντός του τέταρτου τριμήνου του 2020, ο Όμιλος μέσω της θυγατρικής του εταιρείας T.O.SHIPPING LTD προέβη στην διαδοχική αγορά εταιρικών μεριδίων μη εισηγμένων εταιρειών στον κλάδο της ναυτιλίας, όπου κάθε συμμετοχή αφορά σε εταιρεία που διαθέτει και εκμεταλλεύεται ένα πλοίο (τύπου Container). Ο Όμιλος διατηρεί μειοψηφική συμμετοχή 15% στις εν λόγω εταιρείες και έχει αμετάκλητα επιλέξει να τις διατηρεί στην εύλογη αξία μέσω των Λοιπών Συνολικών Εσόδων, καθώς ο Όμιλος θεωρεί ότι αποτελούν στρατηγικής σημασίας επενδύσεις. Η λογιστική πολιτική που εφαρμόζεται αναφορικά με τις εν λόγω επενδύσεις παρουσιάζεται αναλυτικά στη Σημείωση 6.10 (και ειδικότερα 6.10.2 & 6.10.3) των ετήσιων εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων της χρήσης που έληξε την 31/12/2020. Εντός της χρήσης 2020, ο Όμιλος δεν έχει λάβει μέρισμα από τις εν λόγω επενδύσεις. Κατά την 31/12/2020 οι επενδύσεις σε συμμετοχικούς τίτλους αποτιμήθηκαν σε εύλογες αξίες, από την αποτίμηση αυτή προέκυψε μεταβολή στην αξία των συμμετοχικών τίτλων ποσού € 2.215 χιλ, η οποία επηρέασε το αποθεματικό αποτίμησης συμμετοχών ( Σημείωση 8.12 Γ ). Αποτίμηση Εύλογης Αξίας Για την εκτίμηση της αξίας της κάθε επένδυσης (κατοχής και εκμετάλλευσης ενός πλοίου) χρησιμοποιήθηκαν οι παρακάτω μέθοδοι: § των συγκριτικών στοιχείων από δεδομένα του κλάδου, βάσει εκτίμησης ανεξάρτητου εκτιμητή για τον συγκεκριμένο τύπο πλοίου και λαμβάνοντας υπόψη την παλαιότητα § των προεξοφλημένων ταμιακών ροών (DCF – μέθοδος εισοδήματος) Η τελική, σταθμισμένη, αξία των επενδύσεων προσδιορίζεται λαμβάνοντας υπόψη τις δύο άνω μεθόδους με βαρύτητες που κρίνονται εύλογες ανά περίπτωση. Κατάρτιση επιχειρηματικών σχεδίων: - Τα επιχειρηματικά σχέδια καταρτίζονται βάσει μίας μέγιστης περιόδου 5ετίας. Οι ταμειακές ροές πέραν της 5ετίας και έως το πέρας της ωφέλιμης ζωής του εκάστοτε πλοίου (30 έτη από την αρχική παραλαβή του από το ναυπηγείο), εξάγονται συμπερασματικά χρησιμοποιώντας εκτιμήσεις των ποσοστών ανάπτυξης. - Στη λήξη της ωφέλιμης ζωής του πλοίου θα ληφθεί η αξία του scrap (προσδιορίζεται βάσει της βάρους του πλοίου και της εκτιμώμενης τιμής του σιδήρου) - Τα επιχειρηματικά σχέδια βασίζονται σε πρόσφατα καταρτισμένους προϋπολογισμούς και εκτιμήσεις. - Επί των επιχειρηματικών σχεδίων χρησιμοποιούνται προϋπολογιστικά περιθώρια λειτουργικού κέρδους και EBITDA, καθώς και μελλοντικές εκτιμήσεις με τη χρήση εύλογων παραδοχών. ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Σελίδα 113 Οι βασικότερες παραδοχές που εφαρμόζονται από τη Διοίκηση σχετίζονται με τον προσδιορισμό της παρούσας αξίας των εκτιμώμενων μελλοντικών ταμειακών ροών, είναι οι εξής: - Ελεύθερες ροές προς διανομή: Περιλαμβάνουν παραδοχές και εκτιμήσεις της Διοίκησης που έχει λάβει υπόψη συμφωνημένους ναύλους, ιστορικά στοιχεία και στοιχεία της αγοράς. - Επιτόκιο Προεξόφλησης από 11,2% 8.7. Λοιπές μακροπρόθεσμες απαιτήσεις Οι Μακροπρόθεσμες Δικαστικές Απαιτήσεις του Ομίλου ποσού € 9.704χιλ (2019: € 12.700 χιλ.) αφορούν κυρίως απαιτήσεις από κατασκευαστικά συμβόλαια, με αντισυμβαλλόμενο κατά κύριο λόγο το Ελληνικό Δημόσιο, για τις οποίες υπάρχουν είτε διαφωνίες με το Ελληνικό Δημόσιο, είτε καθυστερήσεις στις πληρωμές, με αποτέλεσμα η Διοίκηση του Ομίλου να έχει κινηθεί δικαστικά, προς προάσπιση των δικαιωμάτων της, παράλληλα με τις συνεχιζόμενες προσπάθειες για επίλυση των διαφόρων θεμάτων σε Διοικητικό επίπεδο. Να σημειωθεί ότι οι δικαστικές διεκδικήσεις κατά του Ελληνικού Δημοσίου είναι πάντοτε έντοκες, όμως τα εμφανιζόμενα ποσά στις Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις του Ομίλου αφορούν τα διεκδικούμενα ποσά κεφαλαίου. Η παρουσίαση ως μακροπρόθεσμες απαιτήσεις οφείλεται στη μεγάλη καθυστέρηση στην διευθέτηση των υποθέσεων. Οι μακροπρόθεσμες απαιτήσεις της Μητρικής αφορούν απαιτήσεις από θυγατρική εταιρεία του Ομίλου. Ποσά σε € ' Μακροπρόθεσμες απαιτήσεις από κατασκευαστιά συμβόλαια Μακροπρόθεσμες απαιτήσεις από θυγατρικές εταιρείες Μακροπρόθεσμες απαιτήσεις από τελεσίδικες δικαστικές αποφάσεις Δάνεια σε εταιρείες ομίλου Αποτίμηση δανείων σε εταιρείες του ομίλου Μακροπρόθεσμες απαιτήσεις κατά συνδεδεμένων επιχειρήσεων Δοσμένες εγγυήσεις Λοιπές μακροπρόθεσμες απαιτήσεις Προβλέψεις για μακροπρόθεσμες δικαστικές απαιτήσεις Σύνολο Ο ΟΜΙΛΟΣ 31/12/2020 31/12/2019 28.746.346 28.746.346 183.143 182.885 (19.041.789) (16.045.857) 9.887.700 12.883.374 Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2020 31/12/2019 3.576.417 6.813.263 8.480 8.480 3.584.897 6.821.743 Κατά τη διάρκεια της τρέχουσας χρήσης αναγνωρίστηκε πρόβλεψη απομείωσης μακροπρόθεσμων δικαστικών απαιτήσεων ύψους € 3,0 εκ. 8.8. Αποθέματα Ποσά σε € ' Προϊόντα έτοιμα και ημιτελή, υποπροϊόντα και υπολείμματα Συνολική ρευστοποιήσιμη αξία Μείον: Πρόβλεψη υποτίμησης Σύνολο Ο ΟΜΙΛΟΣ 31/12/2020 31/12/2019 1.628 13.253 1.628 13.253 1.628 13.253 Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2020 31/12/2019 - - Ο Όμιλος δεν έχει ενεχυριασμένα αποθέματα. 8.9. Απαιτήσεις από πελάτες και λοιπές εμπορικές απαιτήσεις Η ανάλυση των απαιτήσεων από πελάτες και λοιπών εμπορικών απαιτήσεων για τον Όμιλο και την Εταιρεία παρατίθεται ως ακολούθως: Ο ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ Σελίδα 114 Ποσά σε € ' Απαιτήσεις από πελάτες Επιταγές εισπρακτέες (μεταχρονολογημένες) Απαιτήσεις κατασκευαστικού κλάδου από το Ελληνικό Δημόσιο Απαιτήσεις από πελάτες Ρουμανίας Απαιτήσεις από θυγατρικές εταιρείες Παρακρατημένες εγγυήσεις Σύνολο απαιτήσεων Μείον: Πρόβλεψη υποτίμησης για Απαιτήσεις από πελάτες Σύνολο 31/12/2020 11.470.244 73.990 1.649 61.893 11.607.777 (9.988.222) 1.619.555 31/12/2019 1.517.888 73.129 1.934.219 994.064 0 4.519.300 (2.188.733) 2.330.567 31/12/2020 8.978.287 71.622 229.505 9.279.414 (8.631.600) 647.813 31/12/2019 445.423 58.616 351.292 855.331 (270.448) 584.884 Η Διοίκηση του Ομίλου προβαίνει σε περιοδική επανεκτίμηση της επάρκειας της πρόβλεψης σχετικά με τις επισφαλείς απαιτήσεις σε συνάρτηση με την πιστωτική της πολιτική και λαμβάνοντας υπόψη στοιχεία των νομικών συμβούλων του Ομίλου, τα οποία προκύπτουν βάσει επεξεργασίας ιστορικών δεδομένων και πρόσφατων εξελίξεων των υποθέσεων που διαχειρίζεται. Στα ανωτέρω υπόλοιπά από εμπορικές απαιτήσεις υπάρχουν καθυστερημένες και μη απομειωμένες απαιτήσεις μεγαλύτερες των έξι μηνών ποσού € 602 χιλ. για τον Όμιλο. 8.10. Λοιπές απαιτήσεις Οι λοιπές απαιτήσεις του Ομίλου και της Εταιρείας αναλύονται ως εξής: Ο ΟΜΙΛΟΣ 31/12/2020 31/12/2019 2.982 684.337 1.175.737 756.672 87.509 117.269 2.286.807 1.815.816 30.230.709 27.348 48.027 63.115 63.115 1.899.324 1.663.863 657.950 448.256 36.696.753 5.332.083 (5.230) (3.747.005) (3.666.361) 32.944.518 1.665.722 Ποσά σε € ' Έσοδα χρήσεως εισπρακτέα Λοιπές προκαταβολές Δεσμευμένες τραπεζικές καταθέσεις Προπληρωθέντα έξοδα Χρεώστες διάφοροι Απαιτησεις από την πώληση θυγατρικών εταιρειών Προκαταβολές σε προσωπικό Παρακρατημένες εγγυήσεις πελατών Απαιτήσεις από Ελληνικό Δημόσιο Απαιτήσεις από Φ.Π.Α. Απαιτήσεις κατά συνδεδεμένων επιχειρήσεων Σύνολο λοιπών απαιτήσεων Μείον: Πρόβλεψη υποτίμησης για Λοιπές προκαταβολές Μείον: Πρόβλεψη υποτίμησης για Χρεώστες διάφοροι Σύνολο καθαρών λοιπών απαιτήσεων Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2020 31/12/2019 2.480 13.170 186.461 176.000 49.906 28.909 1.388.028 654.290 5.439.555 27.218 47.447 337.300 10.398 51.740 95.018 1.500.000 8.985.396 1.022.523 (5.230) (1.447.404) (938.988) 7.532.762 83.535 Στα ανωτέρω υπόλοιπά από λοιπές απαιτήσεις υπάρχουν καθυστερημένες και μη απομειωμένες απαιτήσεις μεγαλύτερες των έξι μηνών € 801 χιλ. για τον Όμιλο και € 771 χιλ για την Εταιρεία. 8.11. Χρηματοοικονομικά στοιχεία σε εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων Εντός του 2020, ο Όμιλος, μέσω της θυγατρικής του Τ.Ο. HOLDING INTERNATIONAL LTD, προέβη στην αγορά μη διαπραγματεύσιμων ομολογιών και λοιπών χρηματοπιστωτικών προϊόντων. Από την αποτίμηση των χρηματοοικονομικών στοιχείων του Ομίλου προέκυψε κέρδος ποσού € 55 χιλ. το οποίο έχει περιλαμβάνεται στο κονδύλι «Κέρδη / (ζημιές) από επενδύσεις» της Κατάστασης Συνολικού Εισοδήματος του Ομίλου. Ο ΟΜΙΛΟΣ 31/12/2020 31/12/2019 4.915.225 0 54.945 0 4.970.169 0 Ποσά σε € ' Αγορές Αναπροσαρμογές εύλογης αξίας Υπόλοιπο λήξης χρήσης 8.12. Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2020 31/12/2019 0 0 0 0 0 0 Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα Τα διαθέσιμα αντιπροσωπεύουν μετρητά στα ταμεία της Εταιρείας και τραπεζικές καταθέσεις διαθέσιμες σε πρώτη ζήτηση. Τα ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα ταμειακών διαθεσίμων του Ομίλου και της Εταιρείας έχουν ως ακολούθως: Ο ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε € ' 31/12/2020 Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2019 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 31/12/2020 31/12/2019 Σελίδα 115 Διαθέσιμα στο ταμείο Διαθέσιμα στις τράπεζες Ισοδύναμα διαθεσίμων - Προθεσμιακες Σύνολο 8.13. 3.634 49.874.720 3.000.000 52.878.355 235.137 794.523 1.029.660 743 10.492.652 3.000.000 13.493.395 1.319 24.057 25.376 Ίδια κεφάλαια Α) Μετοχικό Κεφάλαιο – Υπέρ το άρτιο Το μετοχικό κεφάλαιο της Εταιρείας ανέρχεται σε € 203.466.750 και διαιρείται σε 40.693.350 κοινές ονομαστικές μετοχές, ονομαστικής αξίας € 5,00 η κάθε μία. Σχετικά με το μετοχικό κεφάλαιο της Εταιρείας δεν υπάρχουν ειδικοί περιορισμοί, πέραν των όσων υπαγορεύει η ισχύουσα νομοθεσία. Οι μετοχές της Εταιρίας είναι εισηγμένες στο Χρηματιστήριο Αξιών Αθηνών, είναι διαπραγματεύσιμες στην «Κύρια αγορά» και ανήκουν στον κλάδο/ υποκλάδο Προσωπικά & Οικιακά Αγαθά / Κατασκευή Κατοικιών, ενώ συμμετέχει στους δείκτες ΓΔ , FTSEM, ΣΑΓΔ, FTSEA, ΔΠΟ. Δεν υπάρχουν στο τέλος της χρήσης, μετοχές της μητρικής εταιρίας που κατέχονται από την ίδια ή από θυγατρικές της ή από κοινού ελεγχόμενες επιχειρήσεις. Το υπέρ το άρτιο μετοχικό κεφάλαιο σε επίπεδο ομίλου ανέρχεται την 31/12/2020 στο ποσό των € 261.240.454 (2019: € 261.240.454) και έχει προκύψει από την έκδοση μετοχών έναντι μετρητών σε αξία μεγαλύτερη της ονομαστικής τους αξίας. Την 31/12/2020, ο Δείκτης «Σύνολο αποτελεσμάτων χρήσης /Ίδια Κεφάλαια αποδιδόμενα στους μετόχους» (όπως ορίζεται στην 7η τροποποίηση του κανονισμού του ΧΑ 26/02/2021) ανέρχεται σε ΧΧ62%. Σημειώνεται ωστόσο, ότι στα αποτελέσματα της χρήσης 2020, περιλαμβάνονται ο μη επαναλαμβανόμενες ζημίες € 60,4 εκ. από την εκποίηση πώληση του συγκροτήματος Πόρτο Καρράς και ως εκ τούτου αναμένεται η μη πλήρωση του εν λόγω κριτηρίου. Β) Αποθεματικά Αποτίμησης ακινήτων & μηχανημάτων σε εύλογη αξία Τα αποθεματικά αποτίμησης ακινήτων σε εύλογη αξία του Ομίλου μετά αναβαλλόμενης φορολογίας ανέρχονται κατά την 31/12/2020 και 31/12/2019 σε € 14.337.375 εκ. & € 168.635.839 εκ. και της Εταιρείας € 4.605.746 και € 4.376.502 αντίστοιχα. Η μεταβολή του αποθεματικού, προ αναβαλλόμενης, για την τρέχουσα χρήση αναλύεται στον ενοποιημένο και ατομικό πίνακα μεταβολής παγίων (Σημείωση 8.1). Γ) Αποθεματικό χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων σε εύλογη αξία μέσω λοιπών συνολικών εσόδων Η αξία των Αποθεματικών από αποτίμηση Συμμετοχικών Τίτλων της Εταιρείας την 31/12/2020 ανέρχεται σε € 166.921.354 η οποία είναι μειωμένη σε σχέση με τη συγκριτική περίοδο κατά € 57.839.487 χιλ. Κατά τη διάρκεια της συγκριτικής περιόδου και λόγω της εισφοράς της θυγατρικής ΠΟΡΤΟ ΚΑΡΡΑΣ Α.Ε. στην Κυπριακή εταιρεία Τ.Ο. ΙΝΤΕRNATIONAL μεταφέρθηκε από το «Αποθεματικό από αποτίμηση χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων σε εύλογη αξία μέσω λοιπών συνολικών εσόδων» στα «Αποτελέσματα εις νέον» ποσό € 100 εκ που αφορά το σχηματισμένο της εν λόγω θυγατρικής. Αναλυτικότερα οι κινήσεις της χρήσης αναφέρονται στην παράγραφο 8.5. Δ) Λοιπά Αποθεματικά ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Σελίδα 116 Τα λοιπά αποθεματικά του Ομίλου και της Εταιρείας την 31/12/2020 και την συγκριτική περίοδο αναφοράς αναλύονται ως εξής: Ο ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε € ' Υπόλοιπο την 31/12/2018 Υπόλοιπο την 31/12/2019 Διαγραφή αποθεματικών από πώληση θυγατρικών Υπόλοιπο την 31/12/2020 Τακτικό Αποθεματικό 23.445.292 23.445.292 -273.466,24 23.171.826 Έκτακτα αποθεματικά 1.205.446 1.205.446 -7.526,09 1.197.920 Ειδικά & αφορολόγητα αποθεματικά 2.394.297 2.394.297 -14.229.590,97 -11.835.294 Αποθεματικό χορηγηθέντων δικαιωμάτων συμμετοχικών τίτλων 0,00 0,00 0,00 0,00 Επιδράσεις από συγχώνευση θυγατρικών και εκτός ομίλου εταιρειών 0,00 0,00 0,00 0,00 Σύνολο 27.045.035 27.045.035 -14.510.583,30 12.534.452 Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ Ποσά σε € ' Υπόλοιπο την 31/12/2018 Υπόλοιπο την 31/12/2019 Επιδράσεις από την απορρόφηση θυγατρικής εταιρείας Υπόλοιπο την 31/12/2020 Τακτικό Αποθεματικό 7.834.025 7.834.025 0,00 7.834.025 Έκτακτα αποθεματικά 1.177.186 1.177.186 0,00 1.177.186 Ειδικά & αφορολόγητα αποθεματικά 2.371.603 2.371.603 0,00 2.371.603 Αποθεματικό χορηγηθέντων δικαιωμάτων συμμετοχικών τίτλων 0,00 0,00 0,00 0,00 Επιδράσεις από συγχώνευση θυγατρικών και εκτός ομίλου εταιρειών 0,00 0,00 0,00 0,00 Σύνολο 11.382.814 11.382.814 0,00 11.382.814 Ε) Μερίσματα Η Τακτική Γενική Συνέλευση της 21/08/2020 λόγω της ύπαρξης σωρευμένων ζημιών αποφάσισε τη μη διανομή μερίσματος. Για τον ίδιο λόγο το Διοικητικό Συμβούλιο θα προτείνει στη Γενική Συνέλευση τη μη διανομή μερίσματος για την χρήση 2020. ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Σελίδα 117 8.14. Αναβαλλόμενη φορολογική υποχρέωση Ποσά σε € Ενσώματα Πάγια Άυλα Πάγια Επενδύσεις Περιουσίας Αποθέματα Απαιτήσεις Υποχρεώσεις παροχών στο προσωπικό Υποχρεώσεις Εκμίσθωση Επιχορηγήσεις Φορολογική ζημιά Κατασκευαστικά Συμμετοχες Αναβαλλόμενη Φορολογική Απαίτηση / (Υποχρέωση) Ενσώματα Πάγια) Άυλα Πάγια) Επενδύσεις Περιουσίας) Αποθέματα) Απαιτήσεις) Υποχρεώσεις παροχών στο προσωπικό) Υποχρεώσεις) Εκμίσθωση) Επιχορηγήσεις Φορολογική ζημιά) Κατασκευαστικά) Συμμετοχες Αναβαλλόμενη Φορολογική Απαίτηση / (Υποχρέωση) Αναβαλλόμενη Φορολογική Απαίτηση / (Υποχρέωση)) 1/1/2019 308.324 18.600 0 0 2.080 112.451 0 1.734 9.656 0 0 0 452.844 -79.392.692 -1.713.998 0 0 0 0 0 0 -2.749.818 0 -1.046.711 0 -84.903.220 -84.450.376 Αποτελέσματα Χρήσης -641.446 -2.324 0 0 0 41.166 644.705 0 0 0 0 0 42.101 14.107.191 744.921 0 0 0 0 0 0 88.807 0 512.803 0 15.453.723 15.495.824 Μεταφορές 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 -533.908 0 0 0 0 0 533.908 0 0 0 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Λοιπά Συνολικά Έσοδα 0 0 0 0 0 999 0 0 0 0 0 0 999 19.686.788 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 19.686.789 19.687.788 Διακοπτώμενες -169.635 -5.220 0 0 -2.080 -109.972 0 -1.734 -9.656 0 0 0 -298.296 42.632.778 982.343 0 0 0 0 0 0 2.482.876 0 0 0 46.097.997 45.799.701 31/12/2019 -502.757 11.056 0 0 0 44.644 644.705 0 0 0 0 0 197.648 -2.965.935 13.266 0 0 -533.908 0 0 0 -178.135 0 0 1 -3.664.711 -3.467.063 1/1/2020 -502.757 11.056 0 0 0 44.644 644.705 0 0 0 0 0 197.648 -2.965.935 13.266 0 0 -533.908 0 0 0 -178.135 0 0 1 -3.664.711 -3.467.063 Σελίδα 118 Αποτελέσματα Χρήσης 376.104 -5.210 0 0 0 -281 -10.364 0 0 0 0 0 360.249 -130.504 0 0 0 0 0 0 0 -7.589 0 0 0 -138.092 222.157 Λοιπά Συνολικά Έσοδα -243.335 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 -243.335 -72.393 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 -72.393 -315.728 31/12/2020 -369.988 5.846 0 0 0 44.363 634.341 0 0 0 0 0 314.563 -3.168.832 13.266 0 0 -533.908 0 0 0 -185.723 0 0 1 -3.875.196 -3.560.633 Ποσά σε € Υποχρεώσεις παροχών στο προσωπικό Αναβαλλόμενη Φορολογική Απαίτηση / (Υποχρέωση) Ενσώματα Πάγια) Συμμετοχες Αναβαλλόμενη Φορολογική Απαίτηση / (Υποχρέωση) Αναβαλλόμενη Φορολογική Απαίτηση / (Υποχρέωση)) 1/1/2019 25.849 25.849 -2.070.563 -25.895.438 -27.966.001 -27.940.152 Αποτελέσματα Χρήσης -686 -686 -34.226 0 -34.226 -34.912 Μεταφορές 0 0 0 0 0 0 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Λοιπά Συνολικά Έσοδα 0 0 153.908 25.895.438 26.049.346 26.049.346 31/12/2019 25.163 25.163 -1.950.881 0 -1.950.881 -1.925.718 1/1/2020 25.162 25.162 -1.950.881 0 -1.950.881 -1.925.719 Αποτελέσματα Χρήσης -678 -678 -130.504 0 -130.504 -131.181 Σελίδα 119 Μεταφορές 0 0 0 0 0 0 Λοιπά Συνολικά Έσοδα 0 0 -72.393 0 -72.393 -72.393 31/12/2020 24.484 24.484 -2.153.777 0 -2.153.777 -2.129.293 8.15. Υποχρεώσεις προσωπικού λόγω εξόδου από την υπηρεσία Ποσά σε € ' Υποχρεώσεις Ισολογισμού αρχής Συνταξιοδοτικές παροχές Ποσό που καταχωρείται απευθείας στα Ίδια Κεφάλαια Υποχρέωσεις παροχών προσωπικού για διακοπτώμενες δραστηριότητες Σύνολο Χρεώσεις στα αποτελέσματα Συνταξιοδοτικές παροχές (προβλέψεις και καταβολές) Σύνολο Ο ΟΜΙΛΟΣ 31/12/2020 31/12/2019 110.724 327.375 7.616 227.600 11.896 -23.089 0 -421.162 130.236 110.724 7.616 7.616 227.600 227.600 Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2020 31/12/2019 96.056 79.030 5.965 4.935 9.901 12.091 111.922 96.056 5.965 5.965 4.935 4.935 Ο ΟΜΙΛΟΣ 31/12/2020 31/12/2019 110.724 327.375 11.896 -23.089 227.600 18.658 0 0 -421.162 -11.042 0 130.236 110.724 Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2020 31/12/2019 96.056 79.030 9.901 12.091 0 0 17.007 5.997 0 0 -11.042 -1.062 111.922 96.056 Ποσά σε € ' Κόστος τρέχουσας απασχόλησης Χρηματοοικονομικό κόστος Παροχές που πληρώθηκαν από τον εργοδότη Κόστος περικοπών / διακανονισμών / τερματισμού Κόστος αναδιοργάνωσης Κόστος μεταφοράς προσωπικού Άλλα έσοδα/έξοδα Αναγνώριση αναλογιστικού κέρδους/ζημιάς Αναγνώριση κόστους προϋπηρεσίας Σύνολο από διακοπτώμενη δραστηριότητα Χρηματοοικονομικό κόστος Σύνολο Ο ΟΜΙΛΟΣ 31/12/2020 31/12/2019 6.845 21.996 1.273 1.468 -11.042 -25.759 10.540 22.134 0 0 0 0 0 0 0 0 0 203.994 7.616 223.833 1.273 3.770 8.889 227.603 Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2020 31/12/2019 5.363 3.671 1.105 1.264 -11.042 -1.062 10.540 1.062 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 5.966 4.935 Προεξοφλητικό επιτόκιο Αυξήσεις μισθών Πληθωρισμός 31/12/2020 0,60% 2,00% 1,50% Ποσά σε € ' Παρούσα αξία μη χρηματοδοτούμενων υποχρεώσεων Μη καταχωρηθέντα λογιστικά κέρδη / (ζημίες) Μη καταχωρηθέν κόστος προϋπηρεσίας Δαπάνη προς καταχώρηση στην κατάσταση αποτελεσμάτων Υποχρέωσεις παροχών προσωπικού για διακοπτώμενες δραστηριότητες Κόστος Μεταφοράς Προσωπικού Σύνολο Ο ΟΜΙΛΟΣ 8.16. 31/12/2019 1,15% 2,00% 1,50% 5.966 4.935 Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2020 31/12/2019 0,60% 1,15% 2,00% 2,00% 1,50% 1,50% Δανειακές υποχρεώσεις Οι δανειακές υποχρεώσεις του Ομίλου και της Εταιρείας (μακροπρόθεσμες και βραχυπρόθεσμες) αναλύονται ως εξής: Μακροπρόθεσμες δανειακές υποχρεώσεις Ποσά σε € ' Τραπεζικός δανεισμός Υποχρεώσεις χρηματοδοτικής μίσθωσης (συμπεριλαμβανομένου του ΔΠΧΑ 16) Σύνολο Ο ΟΜΙΛΟΣ 31/12/2020 31/12/2019 0 2.188.783 Βραχυπρόθεσμες δανειακές υποχρεώσεις Ποσά σε € ' Τραπεζικός δανεισμός Υποχρεώσεις χρηματοδοτικής μίσθωσης (συμπεριλαμβανομένου του ΔΠΧΑ 16) Σύνολο Ο ΟΜΙΛΟΣ 31/12/2020 31/12/2019 33.958 712.826 6.584.108 6.584.108 546.950 580.908 6.671.903 8.860.686 676.738 1.389.564 Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2020 31/12/2019 0 2.188.783 3.987.324 3.987.324 4.069.086 6.257.870 Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2020 31/12/2019 23.397 712.202 482.008 505.405 593.284 1.305.486 Στις 05/06/2020 η Μητρική εταιρεία εξόφλησε το σύνολο των δανειακών της υποχρεώσεων καταβάλλοντας ποσό €2.572 χιλ . Οι δανειακές υποχρεώσεις του Ομίλου και της Εταιρείας αναμένεται να πληρωθούν ως ακολούθως : ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Σελίδα 120 Ποσά σε € ' Δανεισμός την 31/12/2020 Σύνολο μακροπρόθεσμων δανείων Σύνολο βραχυπρόθεσμων δανείων Υποχρεώσεις χρηματοδοτικής μίσθωσης Σύνολο Έως 1 έτος 0 33.958 546.950 580.908 Ποσά σε € ' Δανεισμός την 31/12/2019 Σύνολο μακροπρόθεσμων δανείων Σύνολο βραχυπρόθεσμων δανείων Υποχρεώσεις χρηματοδοτικής μίσθωσης Σύνολο Έως 1 έτος 0 712.826 676.738 1.389.564 Ποσά σε € ' Δανεισμός την 31/12/2020 Σύνολο μακροπρόθεσμων δανείων Σύνολο βραχυπρόθεσμων δανείων Υποχρεώσεις χρηματοδοτικής μίσθωσης Σύνολο Σύνολο μακροπρόθεσμων δανείων Σύνολο βραχυπρόθεσμων δανείων Υποχρεώσεις χρηματοδοτικής μίσθωσης Σύνολο 8.17. O ΟΜΙΛΟΣ Μεταξύ 1 Άνω των και 5 ετών 5 ετών 2.188.783 0 0 0 2.402.591 4.269.312 4.591.374 4.269.312 Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ Μεταξύ 1 και 5 Άνω των 5 ετών ετών 1 έτος και λιγότερο 23.397 482.008 505.405 Ποσά σε € ' Δανεισμός την 31/12/2019 O ΟΜΙΛΟΣ Μεταξύ 1 Άνω των και 5 ετών 5 ετών 0 0 0 0 2.406.728 4.177.379 2.406.728 4.177.379 1 έτος και λιγότερο 0 712.202 593.284 1.305.486 3.987.324 3.987.324 0 Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ Μεταξύ 1 και 5 Άνω των 5 ετών ετών 2.188.783 0 0 0 2.135.089 1.933.997 4.323.872 1.933.997 Σύνολο 0 33.958 7.131.058 7.165.016 Σύνολο 2.188.783 712.826 7.348.641 10.250.250 Σύνολο 0 23.397 4.469.332 4.492.729 Σύνολο 2.188.783 712.202 4.662.370 7.563.355 Επιχορηγήσεις Ο ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε € ' Λογιστική αξία την 31/12/2018 Αναγνώριση επιχορηγήσεων Μεταφορά εσόδου στα αποτελέσματα χρήσης Διαγραφή επιχορηγήσεων Μείωση επιχορηγήσεων λόγω πώλησης θυγατρικής Λογιστική αξία την 31/12/2019 Αναγνώριση επιχορηγήσεων Μεταφορά εσόδου στα αποτελέσματα χρήσης Διαγραφή επιχορηγήσεων Διακοπτόμενες δραστηριότητες Λογιστική αξία την 31/12/2020 8.18. Επιχορήγηση Κατασκευής Μαρινών 4.123.880 Λοιπές επιχορηγήσεις 4.399.968 Ανακαίνιση Ξενοδοχείων 10.324.897 Κατασκευή SPA 2.065.927 -95.738 -107.512 -288.412 -94.589 -3.079.402 948.739 -4.292.456 0 -10.036.484 0 -1.971.339 0 0,00 0 0 -31.619 917.120 Σύνολο 20.914.672 0 -586.251 0 -19.379.681 948.739 0 -31.619 0 0 917.120 Λοιπές μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις Οι λοιπές μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις της 31/12/2020 στον όμιλο ποσού € 2.771 χιλ (2019 : 2.891 χιλ ) αφορούν κατά κύριο λόγο μακροπρόθεσμο μέρος ρυθμίσεων ποσού € 752 χιλ. (2019: € 869 χιλ) και υποχρεώσεις προς τρίτα ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Σελίδα 121 μέρη ποσού € 2.011 χιλ (2019: € 2.011 χιλ). Στην Εταιρεία το αντίστοιχο κονδύλι ανέρχεται σε € 420 χιλ (2019 : 1.405 χιλ) και αφορά κυρίως και μακροπρόθεσμο μέρος ρυθμίσεων ποσού € 412 χιλ.(2019) 8.19. Προμηθευτές & λοιπές εμπορικές υποχρεώσεις Ποσά σε € ' Προμηθευτές Προμηθευτές Ρουμανίας Επιταγές πληρωτέες (μεταχρονολογημένες) Ενδοεταιρικοί λογαριασμοί πληρωτέοι Σύνολο 8.20. Ο ΟΜΙΛΟΣ 31/12/2020 31/12/2019 2.607.696 2.684.416 2.060.757 1.968.232 0 1.011.351 4.668.453 5.663.999 Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2020 31/12/2019 399.586 393.231 61.475 1.500.000 111.350 1.899.586 566.056 Λοιπές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις – Υποχρεώσεις από συμβάσεις με πελάτες Οι λοιπές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις του Ομίλου και της Εταιρείας αναλύονται ως εξής : Ο ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε € ' Προκαταβολές πελατών Μισθοί και ημερομίσθια πληρωτέα Ασφαλιστικοί οργανισμοί Μερίσματα πληρωτέα Προβλέψεις για κατασκευαστικά συμβόλαια Λοιποί φόροι (πλην φόρου εισοδήματος) Δεδουλευμένα έξοδα Υποχρεώσεις προς συνδεδεμένες εταιρείες Αμοιβές/λοιπές υποχρεώσεις μελών Διοικητικού Συμβουλίου πληρωτέες Έσοδα επομένων χρήσεων Προβλέψεις για ανέλεγκτες χρήσεις και έκτακτους κινδύνους Λοιπές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις Προϋπολογισμένες αμοιβές μελών Διοικητικού Συμβουλίου Σύνολο υποχρεώσεων 8.21. 31/12/2020 Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2019 4.686 76.057 (0) (0) 576.481 12.463 172.490 10.135 7.675.838 2.446.719 10.974.870 6.490 567.726 3.237.923 69.747 238.315 8.359 5.966.200 3.327.940 13.422.700 31/12/2020 247 54.104 0 423.006 6.000 8.579.302 180.502 676.799 243.678 10.163.638 31/12/2019 247 51.093 310.590 64.443 8.645.120 123.523 676.799 878.152 10.749.967 Μη κυκλοφορούνται περιουσιακά στοιχεία προοριζόμενα - Διακοπείσες δραστηριότητες Η Διοίκηση της Κυπριακής εταιρίας T.O INTERNATIONAL HOLDING LTD, θυγατρική της ΤΕΧΝΙΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ Α.Ε στα πλαίσια των διερευνήσεων και ενεργειών για την αξιοποίηση της περιουσίας της θυγατρικής της εταιρείας ΠΟΡΤΟ ΚΑΡΡΑΣ Α.Ε. και ειδικότερα της αναζήτησης επενδυτών για την απόκτηση του ακινήτου Πόρτο Καρράς Grand Resort ή οποιουδήποτε μέρους του ή των μετοχών, αποφάσισε στις 3/12/2019, να έρθει σε συμφωνία με την εταιρεία BELTERRA INVESTMENTS Ltd για την μεταβίβαση των μετοχών της ΠΟΡΤΟ ΚΑΡΡΑΣ Α.Ε. Στα πλαίσια της πώλησης της θυγατρικής εταιρείας Πόρτο Καρράς και επειδή οι ενδιαφερόμενοι επενδυτές εξέφρασαν την θέση τους ότι δεν επιθυμούν την απόκτηση του κατασκευαστικού κλάδου της εταιρείας ΠΟΡΤΟ ΚΑΡΡΑΣ Α.Ε., το Δ.Σ. της θυγατρικής εταιρείας ΠΟΡΤΟ ΚΑΡΡΑΣ ΑΕ, με τα από 27/09/2019 & 13/11/2019 πρακτικά του, αποφάσισε την έναρξη των διαδικασιών μερικής διάσπασης της εταιρείας με μεταβίβαση του κατασκευαστικού κλάδου αυτής σε νέα (συνιστώμενη ταυτόχρονα) εταιρεία με διατήρηση του ξενοδοχειακού κλάδου (ήτοι των κλάδων και δραστηριοτήτων παροχής ξενοδοχειακών υπηρεσιών, διαχείρισης ακίνητης περιουσίας, ελλιμενισμού, καζίνο κ.λπ.), σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 56 επ. του κ.ν 4601/2019. Βάσει των ανωτέρω ο Κατασκευαστικός Κλάδος της Πόρτο Καρράς αποτελεί συνεχιζόμενη δραστηριότητα για τον Όμιλο. Δυνάμει της από 04.12.2019 απόφασης του ΔΣ της μητρικής εταιρείας και σε συνέχεια των διερευνήσεων και ενεργειών για την αξιοποίηση της περιουσίας του Ομίλου και ειδικότερα της αναζήτησης επενδυτών για την απόκτηση του ακινήτου Πόρτο Καρράς Grand Resort ή οποιουδήποτε μέρους του ή των μετοχών της θυγατρικής της εταιρείας ΠΟΡΤΟ ΚΑΡΡΑΣ Α.Ε., ως και των συναφών διαπραγματεύσεων για την επίτευξη συμφωνίας της θυγατρικής του Ομίλου εταιρείας T.O. INTERNATIONAL HOLDING Ltd με την εταιρεία BELTERRA INVESTMENTS Ltd για την μεταβίβαση των μετοχών της ΠΟΡΤΟ ΚΑΡΡΑΣ Α.Ε., που η εν λόγω θυγατρική μας κατείχε και λαμβανομένου αφενός ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Σελίδα 122 υπόψη ότι, στα πλαίσια της παραπάνω συμφωνίας είχε τεθεί από την ενδιαφερόμενη ως άνω εταιρεία όρος μεταβίβασης σε αυτήν και του συνόλου των μετοχών των θυγατρικών της εταιρείας μας εταιρειών ΚΤΗΜΑ ΠΟΡΤΟ ΚΑΡΡΑΣ Α.Ε., ΠΟΡΤΟ ΚΑΡΡΑΣ ΜΑΡΙΝΑ Α.Ε. και ΠΟΡΤΟ ΚΑΡΡΑΣ ΓΚΟΛΦ Α.Ε., οι οποίες δραστηριοποιούνται στο συγκρότημα Πόρτο Καρράς και αφετέρου ότι ο Πρόεδρος της εταιρείας είχε δηλώσει στα λοιπά μέλη του Δ.Σ. πως αποδεχόταν να μεταβιβάσει στην ίδια ως άνω εταιρεία τις υπόλοιπες μετοχές των προαναφερόμενων εταιρειών που ο ίδιος κατείχε, το Δ.Σ. της εταιρείας αποφάσισε / ενέκρινε ομόφωνα την πώληση από την ΤΕΧΝΙΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ Α.Ε. στην εταιρεία BELTERRA INVESTMENTS Ltd του συνόλου των μετοχών των εν λόγω θυγατρικών της που αυτή κατείχε και ειδικότερα: i) Των 4.533.340 μετοχών της εταιρείας ΚΤΗΜΑ ΠΟΡΤΟ ΚΑΡΡΑΣ Α.Ε. που κατείχε, ήτοι ποσοστό 96,06% του συνόλου των μετοχών της εν λόγω εταιρείας, ενώ ο Πρόεδρος κ. Κωνσταντίνος Στέγγος θα πουλούσε στην ίδια αγοράστρια τις υπόλοιπες 186.660 μετοχές της ίδιας εταιρείας, ήτοι ποσοστό 3,94%, που κατείχε. ii) Των 488.105 μετοχών της εταιρείας ΠΟΡΤΟ ΚΑΡΡΑΣ ΜΑΡΙΝΑ Α.Ε. που κατείχε, ήτοι ποσοστό 91,23% του συνόλου των μετοχών της εν λόγω εταιρείας, ενώ ο Πρόεδρος κ. Κωνσταντίνος Στέγγος θα πουλούσε στην ίδια αγοράστρια τις υπόλοιπες 46.895 μετοχές της ίδιας εταιρείας, ήτοι ποσοστό 8,77%, που κατείχε. iii) Των 701.034 μετοχών της εταιρείας ΠΟΡΤΟ ΚΑΡΡΑΣ ΓΚΟΛΦ Α.Ε. που κατείχε , ήτοι ποσοστό 92,24% του συνόλου των μετοχών της εν λόγω εταιρείας, ενώ ο Πρόεδρος κ. Κωνσταντίνος Στέγγος θα πουλούσε στην ίδια αγοράστρια τις υπόλοιπες 58.966 μετοχές της ίδιας εταιρείας, ήτοι ποσοστό 7,76%, που κατείχε. Απόρροια των παραπάνω αποφάσεων είναι ο ξενοδοχειακός τομέας της ΠΟΡΤΟ ΚΑΡΡΑΣ Α.Ε. και οι θυγατρικές εταιρείες του Ομίλου ΚΤΗΜΑ ΠΟΡΤΟ ΚΑΡΡΑΣ Α.Ε., ΠΟΡΤΟ ΚΑΡΡΑΣ ΜΑΡΙΝΑ Α.Ε. και ΠΟΡΤΟ ΚΑΡΡΑΣ ΓΚΟΛΦ Α.Ε. απεικονίστηκαν στις Ενοποιημένες Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις της 31/12/2019 ως Μη κυκλοφοριακά στοιχεία προοριζόμενα προς πώληση και Διακοπείσες δραστηριότητες με αξία επιμέτρησης των στοιχείων αυτών την χαμηλότερη τιμή μεταξύ της λογιστικής και εύλογης αξίας μείον το σχετιζόμενο με την πώληση κόστος. Ο Όμιλος στις ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης 2020 ενοποίησε τις ανωτέρω δραστηριότητες έως την 15/4/2020, ημερομηνία μεταβίβασης του ελέγχου των ανωτέρω επενδύσεων. Παρακάτω παρουσιάζονται τα αποτελέσματα των διακοπεισών δραστηριοτήτων του Ομίλου στην ΠΟΡΤΟ ΚΑΡΡΑΣ Α.Ε και στις ως άνω σχετιζόμενες με αυτήν θυγατρικές για την περίοδο 1/1-15/4/2020 (το 2020 ενοποιήθηκε με την μέθοδο πλήρους ενοποίησης μέχρι την 15/4/2020), καθώς και την περίοδο 1/1-31/12/2019: Ποσά σε € Διακοπείσες Δραστηριότητες Ομίλου Σύνολο Πωλήσεων Κόστος πωλήσεων Μικτό κέρδος Έξοδα διοίκησης Έξοδα διάθεσης Λοιπά έξοδα Λοιπά έσοδα Αποτελέσματα εκμετάλλευσης προ φόρων, χρηματοδοτικών και επενδυτικών αποτελεσμάτων Χρηματοοικονομικά έξοδα Χρηματοοικονομικά έσοδα Λοιπά χρηματοοικονομικά αποτελέσματα Απομείωση αξίας διαθεσίμων προς πώληση χρηματοοικονομικών στοιχείων ενεργητικού Κέρδη (ζημιές) απομείωσης ΔπΠΧ στοιχείων ενεργητικού Κέρδη / (ζημιές) από επενδύσεις Κέρδη / (ζημίες) από αποτίμηση ιδιοχρησημοποιούμενων και επενδυτικών ακινήτων Κέρδη/(ζημίες)από αποτίμηση επενδυτικών ακινήτων Έσοδα από μερίσματα ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Ο ΟΜΙΛΟΣ 01/01 01/01 31/12/2020 31/12/2019 218.202 17.870.880 (2.949.611) (23.169.657) (2.731.409) (5.298.777) (1.175.514) (3.432.543) (161.342) (962.642) (2.344.822) (7.130.226) 507.231 2.646.466 (5.905.856) (14.177.722) (7.395.146) (5.076.184) 4 117.031 (865) (3.062) 0 0 0 (593.000) (32.399.226) 0 (26.680.447) (30.597.192) 0 0 0 0 Σελίδα 123 Κέρδη / (ζημίες) από κοινοπραξίες Αποτέλεσμα προ φόρων Φορολογία εισοδήματος Αποτέλεσμα χρήσης μετά από φόρους Κέρδος από την μη ενοποίηση θυγατρικής (Tousa) Ζημία από την εκποίηση της Διακοπείσας Δραστηριότητας Αποτέλεσμα Χρήσης από Διακοπείσες Δραστηριότητες 0 (72.381.537) 11.979.040 (60.402.496) 0 0 (60.402.496) 0 (50.330.129) 14.444.936 (35.885.193) 0 0 (35.885.193) Στο παρόν στάδιο και με την επιφύλαξη της ολοκλήρωσής της, τα κύρια σημεία της συναλλαγής έχουν ως ακολούθως: - Το κατ’ αρχήν συνολικό τίμημα που θα καταβάλει η εταιρεία με την επωνυμία «BELTERRA INVESTMENTS Ltd» για την απόκτηση όλων των ως άνω περιουσιακών στοιχείων ανέρχεται στο ποσό των 205.000.000 Ευρώ, ενώ το τίμημα που αντιστοιχεί εν τέλει στην Εταιρεία και τη θυγατρική αυτής «T.O. International Holding Ltd» για τα περιουσιακά στοιχεία που τους αντιστοιχούν ανέρχεται συνολικά στο ποσό των 168.884.530 Ευρώ (εάν ελεύθερα υποχρεώσεων / debt free basis). - Το τίμημα, για την αγορά του συνόλου των μετοχών της «ΠΟΡΤΟ ΚΑΡΡΑΣ μειώνεται κατά ποσό ανερχόμενο σε 53.994.360 Ευρώ που καταβλήθηκε για ΑΕ», την αποπληρωμή δανειακών υποχρεώσεων της εταιρείας «ΠΟΡΤΟ ΚΑΡΡΑΣ Α.Ε.» για τις οποίες είχε εγγυηθεί η Εταιρεία. - Παράλληλα, στους όρους της συναλλαγής περιλαμβάνονται η διενέργεια εκτεταμένων ελέγχων (full due diligence) από την Αγοράστρια και η παροχή συνήθων εγγυοδοτικών δηλώσεων των Πωλητών, τα οποία εκτιμάται πως θα έχουν επίπτωση στο τ ε λι κ ό τίμημα. - Στις 05/04/2021 παραδόθηκε από τον Ανεξάρτητο Σύμβουλο (Deloitte) το πόρισμα “Final Completion Statements” για το συνολικό τίμημα της πώλησης των θυγατρικών εταιρειών «Πόρτο Καρράς Α.Ε.», «ΚΤΗΜΑ ΠΟΡΤΟ ΚΑΡΡΑΣ Α.Ε.», «ΜΑΡΙΝΑ ΠΟΡΤΟ ΚΑΡΡΑΣ Α.Ε.» και «ΓΚΟΛΦ ΠΟΡΤΟ ΚΑΡΡΑΣ Α.Ε.» η οποία πραγματοποιήθηκε την 15/4/2020. Με βάση τα SPA’s (Συμφωνία αγοράς πώλησης των εταιρειών) εντός 10 εργάσιμων ημερών η αγοράστρια και οι πωλήτριες εταιρείες όφειλαν να ενημερώσουν για την συμφωνία τους ή μη με το πόρισμα του Ανεξάρτητου Συμβούλου. - Στις 19/4/2021 το ΔΣ της Εταιρείας, λόγω του μεγάλου όγκου του πορίσματος, και με την σύμφωνη γνώμη της αγοράστριας, αποφάσισε την παράταση του χρόνου υποβολής αντιρρήσεων επί του ως άνω πορίσματος του Ανεξάρτητου Συμβούλου έως και την 31/05/2021. Την ίδια ημέρα υπογράφτηκαν και οι σχετικές τροποποιήσεις των συμφωνιών αγοραπωλησίας των μετοχών (SPAs). - Σε περίπτωση διαφωνίας των μερών με το πόρισμα του πρώτου Ανεξάρτητου Συμβούλου, η οποία δεν δύναται να διευθετηθεί μεταξύ των εμπλεκομένων μερών, προβλέπεται ο ορισμός Δεύτερου Ανεξάρτητου Συμβούλου, ο οποίος θα αξιολογήσει το πόρισμα του Πρώτου και από κοινού θα πρέπει να εκδώσουν εντός διαστήματος ενός μήνα, το τελικό τους πόρισμα. ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Σελίδα 124 - Μέχρι και την ημερομηνία έγκριση των συνημμένων Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων, η Διοίκηση του Ομίλου παραμένει σε διαδικασία αξιολόγησης της έκθεσης του Ανεξάρτητου Συμβούλου. Δεδομένης της μη ολοκλήρωσης της διαδικασίας προσδιορισμού των οριστικών προσαρμογών επί του αρχικά συμφωνηθέντος τιμήματος, αναφορά του τελικού τιμήματος, δεν ήταν και εξακολουθεί να μην είναι κατά το παρόν στάδιο, δυνατή. Στο πλαίσιο της σύμβασης πώλησης του συγκροτήματος "ΠΟΡΤΟ ΚΑΡΡΑΣ" και σύμφωνα με τα ειδικότερα οριζόμενα σε αυτή, οι πωλητές ευθύνονται για χρονικό διάστημα 5 ετών από την κατάρτιση της σύμβασης για απαιτήσεις σχετικά με (i) φορολογικά ζητήματα, (ii) την κυριότητα των μετοχών που αποτέλεσαν αντικείμενο της συναλλαγής, (iii) την κυριότητα των ακινήτων που αποτέλεσαν αντικείμενο της συναλλαγής και (iv) τον κατασκευαστικό κλάδο. Ως προς τις λοιπές απαιτήσεις, οι πωλητές ευθύνονται για χρονικό διάστημα 2 ετών και έξι μηνών από την κατάρτιση της σύμβασης, ενώ σχετικά με απαιτήσεις χρονομισθωτών δεν υπάρχει χρονικός περιορισμός της ευθύνης. Η Εταιρεία έχει παράσχει εγγύηση υπέρ της κατά 100% θυγατρικής αυτής "TO International Holding Limited" για την εξασφάλιση τυχόν απαιτήσεων της αγοράστριας από τη σύμβαση πώλησης των μετοχών της "ΠΟΡΤΟ ΚΑΡΡΑΣ Α.Ε." Το τελικό τίμημα θα προσαρμόσει το Αρχικό Προσαρμοσμένο Τίμημα Συναλλαγής με τα προσδιορισμένα από τον ανεξάρτητο σύμβουλο αποθέματα, ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα (+) και υποχρεώσεις (-) της κάθε μεταβιβασθείσας θυγατρικής εταιρείας κατά την 15/04/2020 και θα προσδιορίσει το τελικό αποτέλεσμα της Μητρικής Εταιρείας και του Ομίλου από την πώληση των θυγατρικών εταιρειών. Για τον υπολογισμό του προσωρινού αποτελέσματος από την πώληση των εν λόγω θυγατρικών εταιρειών στις Οικονομικές Καταστάσεις του Ομίλου έχει ληφθεί υπόψη το αρχικό προσαρμοσμένο τίμημα της συναλλαγής €168.884.530, αφαιρώντας το ποσό που καταβλήθηκε για την αποπληρωμή δανειακών υποχρεώσεων και αφαιρώντας τις υποχρεώσεις των θυγατρικών που έχουν πληρωθεί μέσω του escrow account μέχρι την ημερομηνία έγκρισης των συνημμένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων, καθώς επίσης και το ποσό που υπολείπεται να καταβληθεί για την υπόθεση των χρονομισθωτών (περισσότερα για την εν λόγω υπόθεση στην §8.31). Τα καθαρά περιουσιακά στοιχεία κατεχόμενα προς πώληση (συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων μη ελεγχουσών συμμετοχών) των πωληθέντων θυγατρικών εταιρειών ανήλθαν την 15/4/2020 σε € 146,56 εκ διαμορφώνοντας τα προσωρινά αποτελέσματα από την πώληση των διακοπεισών δραστηριοτήτων σε € 32,4 εκ, τα οποία περιλαμβάνονται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων του Ομίλου και ειδικότερα στα «Κέρδη / (ζημιές) μετά από φόρους από διακοπείσες δραστηριότητες». Η καθαρή ταμειακή εισροή του Ομίλου στη χρήση 2020 από την πώληση των διακοπεισών δραστηριοτήτων, ανήλθε σε €68,04 εκ, αποτελούμενη από το τίμημα της πώλησης και την αποαναγνώριση των ταμειακών διαθεσίμων της Πωλήσεις χρηματοοικονομικών στοιχείων διαθεσίμων προς πώληση (Ποσό που λήφθηκε) Ποσό το οποίο εισπράχθηκε από την πώληση χρηματοοικονομικών στοιχείων διαθέσιμων προς πώληση Ποσά τα οποία αποδεσμεύτηκαν για εξυπηρέτηση υποχρεώσεων από τον Escrow (δεσμευμένος λογαριασμός) Ποσό χρηματικών διαθεσίμων τα οποία κατείχαν κατά την ημερομηνία πώλησης οι θυγατρικές οι οποίες πωλήθηκαν: Σύνολο: 01/01 31/12/2020 56.970.992 16.216.406 (5.144.280) 68.043.118 Οι καθαρές ταμειακές ροές που πραγματοποιήθηκαν έχουν ως ακολούθως: ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Σελίδα 125 01/01 15/04/2020 7.870.530,17 51.265.449,73 -2.542.287,70 56.593.692,20 Λειτουργικές ροές από διακοπείσες δραστηριότητες Επενδυτικές ροές από διακοπείσες δραστηριότητες Χρηματοδοτικές ροές από διακοπείσες δραστηριότητες Καθαρή αύξηση / (μείωση) στα ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα της περιόδου: 8.22. 01/01 30/06/2019 (9.367.246) (2.499.729) 20.844.031 8.977.056 Λειτουργικά έξοδα Η ανάλυση του κόστους πωληθέντων και των εξόδων διοίκησης και διάθεσης του ομίλου και της εταιρείας για τις χρήσεις 2020 και 2019 αναλύονται στους κατωτέρω πίνακες: Ποσά σε € ' Αμοιβές και έξοδα προσωπικού Αμοιβές και έξοδα τρίτων Παροχές τρίτων Ενοίκια λειτουργικών μισθώσεων Έξοδα για ασφάλιστρα Έξοδα επισκευών και συντηρήσεων Φόροι και τέλη Διάφορα έξοδα Έξοδα προβολής Αποσβέσεις Σύνολο λειτουργικών εξόδων από συνεχιζόμενες δραστηριότητες Σύνολο λειτουργικών εξόδων από διακοπτώμενες δραστηριότητες Σύνολο λειτουργικών εξόδων χρήσης Ο ΟΜΙΛΟΣ-01/01 - 31/12/2020 Κόστος πωλήσεων Έξοδα διοίκησης 312.245 453.144 1.445.776 1.606.830 131.156 54.041 254 1.890 53.853 25.144 64.825 65.047 211.805 123.327 450.555 216.469 4.260 36.426 2.024.582 287.890 4.699.312 2.870.208 2.959.280 1.165.845 7.658.591 4.036.053 Ο ΟΜΙΛΟΣ-01/01 - 31/12/2019 Κόστος πωλήσεων Αμοιβές και έξοδα προσωπικού 146.335 Αμοιβές και έξοδα τρίτων 1.451.456 Παροχές τρίτων 56.988 Ενοίκια λειτουργικών μισθώσεων Έξοδα για ασφάλιστρα 23.572 Έξοδα επισκευών και συντηρήσεων 8.829 Φόροι και τέλη 30.429 Διάφορα έξοδα 146.069 Έξοδα προβολής 445 Αποσβέσεις 2.448.707 Σύνολο λειτουργικών εξόδων από συνεχιζόμενες δραστηριότητες 4.312.830 Σύνολο λειτουργικών εξόδων από διακοπτόμενες δραστηριότητες 23.169.658 Σύνολο λειτουργικών εξόδων χρήσης 27.482.488 Ποσά σε € ' Ποσά σε € ' Αμοιβές και έξοδα προσωπικού Αμοιβές και έξοδα τρίτων Παροχές τρίτων Ενοίκια λειτουργικών μισθώσεων Έξοδα για ασφάλιστρα Έξοδα επισκευών και συντηρήσεων Φόροι και τέλη Διάφορα έξοδα Έξοδα προβολής Αποσβέσεις Σύνολο Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ-01/01 - 31/12/2020 Κόστος πωλήσεων 196.339 292.048 78.766 162 40.167 59.000 133.921 107.917 1.701 107.762 1.017.782 Ποσά σε € ' Αμοιβές και έξοδα προσωπικού Αμοιβές και έξοδα τρίτων Παροχές τρίτων Ενοίκια λειτουργικών μισθώσεων Έξοδα για ασφάλιστρα Έξοδα επισκευών και συντηρήσεων Φόροι και τέλη Διάφορα έξοδα Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ-01/01 - 31/12/2020 Κόστος πωλήσεων 196.339 292.048 78.766 162 40.167 59.000 133.921 107.917 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Έξοδα διάθεσης Έξοδα διοίκησης 419.996 727.626 144.130 3.679 59.210 128.555 283.438 367.186 12.345 117.723 2.263.889 3.432.543 5.696.432 Σύνολο 765.389 3.052.607 185.197 2.144 78.996 129.872 335.133 667.025 40.685 2.312.472 7.569.520 4.286.467 11.855.987 161.342 161.342 Έξοδα διάθεσης Σύνολο 10 1.139 1.149 962.642 963.790 Έξοδα διοίκησης 451.662 883.166 52.642 108 24.191 44.243 93.468 80.251 1.248 127.123 1.758.104 Έξοδα διάθεσης Έξοδα διοίκησης 451.662 883.166 52.642 108 24.191 44.243 93.468 80.251 Έξοδα διάθεσης 566.332 2.179.092 201.118 3.679 82.782 137.384 313.867 514.393 12.790 2.566.431 6.577.868 27.564.842 34.142.710 - Σύνολο 648.001 1.175.214 131.409 270 64.358 103.244 227.388 188.168 2.950 234.885 2.775.886 - Σύνολο 648.001 1.175.214 131.409 270 64.358 103.244 227.388 188.168 Σελίδα 126 Έξοδα προβολής Αποσβέσεις Σύνολο 1.701 107.762 1.017.782 Ποσά σε € ' Μισθοί, ημερομίσθια και επιδόματα Έξοδα κοινωνικής ασφάλισης Συνταξιοδοτικές παροχές (προβλέψεις) Λοιπές παροχές σε εργαζομένους Παροχές σε μετοχές Σύνολο από συνεχιζόμενες δραστηριότητες Σύνολο από διακοπτόμενες δραστηριότητες Σύνολο 1.248 127.123 1.758.104 Ο ΟΜΙΛΟΣ 01/01 01/01 31/12/2020 31/12/2019 592.194 431.765 155.120 112.231 17.385 7.901 690 14.435 765.389 566.332 504.955 7.198.527 1.270.344 7.764.859 - 2.950 234.885 2.775.886 Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 01/01 01/01 31/12/2020 31/12/2019 499.819 326.514 131.589 85.351 15.902 4.733 690 14.435 648.001 431.033 648.001 431.033 Για το έτος που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2020, στα Έξοδα Διοίκησης της χρήσης που αναλύονται στο κονδύλι «Αμοιβές και έξοδα τρίτων» δεν περιλαμβάνονται αμοιβές του νόμιμου ελεγκτή και του ελεγκτικού γραφείου ποσού (2019: € 7.800). 8.23. Λοιπά έσοδα – έξοδα Ποσά σε € ' Λοιποί φόροι τέλη, πρόστιμα και προσαυξήσεις Λοιπά έξοδα εκμετάλλευσης Προβλέψεις - διαγραφές και λοιπά έξοδα Ζημιά από πώληση, διαγραφή και επανεκτίμηση ενσώματων παγίων Λοιπές έκτακτες ζημιές Προβλέψεις για επισφαλείς πελάτες Προβλέψεις για ενδεχόμενες υποχρεώσεις Δικαστικές αποζημιώσεις Διαγραφή μέρους απαίτησης από κατασκευαστικά συμβόλαια Σύνολο από συνεχιζόμενες δραστηριότητες Σύνολο από διακοπτόμενες δραστηριότητες Σύνολο άλλων εξόδων Ο ΟΜΙΛΟΣ 01/01 01/01 31/12/2020 31/12/2019 330.919 898.004 3.491.155 (0) 257.388 11.612.999 28.099 373.443 25.103 374.772 1.337.003 4.507.436 14.221.450 2.344.822 7.130.226 6.852.258 21.351.676 Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 01/01 01/01 31/12/2020 31/12/2019 286.598 171.574 142.524 123.068 1.639.347 3.874.772 4.426.962 1.810.922 Ποσά σε € ' Έσοδα από επιχορηγήσεις / επιδοτήσεις Κέρδη από πώληση / επανεκτίμηση ενσώματων παγίων Ενοίκια λειτουργικών μισθώσεων Έσοδα από παροχή υπηρεσιών σε τρίτους Λοιπά έσοδα Ρουμανίας Λοιπά έσοδα Λοιπά έσοδα εκμετάλλευσης Έσοδα δικαστικών διεκδικήσεων Ενοίκια από μισθώσεις μηχανημάτων Έσοδα από χρησιμοποιημένες προβλέψεις Σύνολο από συνεχιζόμενες δραστηριότητες Σύνολο από διακοπτόμενες δραστηριότητες Σύνολο άλλων εσόδων Ο ΟΜΙΛΟΣ 01/01 01/01 31/12/2020 31/12/2019 32.219 64.218 11.589 25.940 462.973 479.440 109.599 1.850.837 1.370.158 31.139 1.493.775 708.881 14.764 8.406 3.112.402 3.551.537 507.231 2.646.466 3.619.633 6.198.004 Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 01/01 01/01 31/12/2020 31/12/2019 434.729 453.603 715.212 409.574 705.447 1.855.388 863.177 1.855.388 863.177 8.24. 4.426.962 1.810.922 Χρηματοοικονομικά έσοδα – έξοδα – αποτελέσματα Ποσά σε € ' Τόκοι χρηματοδοτικών μισθώσεων Τόκοι δανείων Χρηματοοικονομικό κόστος παροχών προσωπικού Διάφορα έξοδα τραπεζών Προμήθειες εγγυητικών επιστολών Σύνολο από συνεχιζόμενες δραστηριότητες Σύνολο από διακοπτόμενες δραστηριότητες Σύνολο χρηματοοικονομικών εξόδων Ο ΟΜΙΛΟΣ 01/01 01/01 31/12/2020 31/12/2019 343.184 56.896 1.273 271.728 189.842 862.922 7.395.146 8.258.069 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 353.365 132.345 1.468 265.126 374.617 1.126.921 Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 01/01 01/01 31/12/2020 31/12/2019 153.927 56.895 1.105 113.074 28.670 353.670 352.702 353.670 352.702 165.116 132.345 1.264 17.440 36.537 5.076.184 6.203.105 Σελίδα 127 Ποσά σε € ' Προεξόφληση δανείων χορηγηθέντων σε συνδεδεμένα μέρη Τόκοι δανείων χορηγηθέντων σε συνδεδεμένα μέρη Έσοδα τόκων τραπεζών Τόκοι έντοκων γραμμάτιων Ελληνικού Δημόσιου Χρηματοοικονομικό έσοδο προεξόφλησης μακροπρόθεσμων απαιτήσεων Σύνολο από συνεχιζόμενες δραστηριότητες Σύνολο από διακοπτόμενες δραστηριότητες Σύνολο χρηματοοικονομικών εσόδων Ο ΟΜΙΛΟΣ 01/01 01/01 31/12/2020 31/12/2019 420.338 492.172 420.338 492.172 4 117.031 420.342 609.203 Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 01/01 01/01 31/12/2020 31/12/2019 420.237 420.237 Ποσά σε € ' Χρεωστικές συναλλαγματικές διαφορές Πιστωτικές συναλλαγματικές διαφορές Σύνολο από συνεχιζόμενες δραστηριότητες Σύνολο από διακοπτόμενες δραστηριότητες Σύνολο χρηματοοικονομικών αποτελεσμάτων Ο ΟΜΙΛΟΣ 01/01 01/01 31/12/2020 31/12/2019 68.651 63.385 (72.971) (83.166) (4.319) (19.782) 865 3.062 (3.455) (16.720) Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 01/01 01/01 31/12/2020 31/12/2019 20 (8) 20 (8) 8.25. 2 2 Ζημιές ανά μετοχή Οι ζημιές ανά μετοχή υπολογίστηκαν με βάση το μέσο σταθμισμένο αριθμό των μετοχών σε κυκλοφορία επί του συνόλου των μετοχών της Εταιρείας και έχουν ως εξής: Ποσά σε € ' Αποτελέσματα περιόδου μετά από φόρους από συνεχιζόμενες δραστηριότητες Αποτελέσματα περιόδου μετά από φόρους από διακοπτόμενες δραστηριότητες Σταθμισμένος αριθμός μετοχών Βασικά κέρδη/(ζημιές) ανά μετοχή (€/μετοχή) από συνεχιζόμενες δραστηριότητες Βασικά κέρδη/(ζημιές) ανά μετοχή (€/μετοχή) από διακοπτόμενες δραστηριότητες 8.26. Ο 01/01 31/12/2020 (8.813.046) (57.177.685) 40.693.350 (0,2166) (1,4051) 01/01 31/12/2019 (14.709.571) (31.864.246) 40.693.350 (0,3615) (0,7830) 01/01 31/12/2020 01/01 31/12/2019 40.693.350 (0,0709) - 40.693.350 (0,0531) - Αριθμός & αμοιβές απασχολούμενου προσωπικού αριθμός απασχολούμενου προσωπικού κατά την 31/12/2020 και 31/12/2019, του Ομίλου και της Εταιρείας αναλύεται παρακάτω: Ποσά σε € Αριθμός προσωπικού Αρ. Προσωπικού που απασχολείται σε συνεχιζόμενες δραστηριότητες: Αρ. Προσωπικού που απασχολείται σε διακοπτόμενες δραστηριότητες: Ο ΟΜΙΛΟΣ 31/12/2020 31/12/2019 53 121 53 39 0 82 Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2020 31/12/2019 30 16 30 16 Ο σταθμισμένος μέσος όρος του προσωπικού του Ομίλου για τις χρήσεις 2020 και 2019 ανήλθε σε 53 άτομα και 433 άτομα αντίστοιχα. Ποσά σε € ' Μισθοί, ημερομίσθια και επιδόματα Έξοδα κοινωνικής ασφάλισης Αποζημιώσεις απόλυσης Συνταξιοδοτικές παροχές (προβλέψεις) Λοιπές παροχές σε εργαζομένους Παροχές σε μετοχές Σύνολο από συνεχιζόμενες δραστηριότητες Σύνολο από διακοτπτώμενες δραστηριότητες Σύνολο 8.27. Ο ΟΜΙΛΟΣ 01/01 01/01 31/12/2020 31/12/2019 592.194 431.765 155.120 112.231 (0) 17.385 7.901 690 14.435 765.389 566.332 504.955 7.198.527 1.270.344 7.764.859 Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 01/01 - 31/12/2020 499.819 131.589 15.902 690 648.001 01/01 - 31/12/2019 326.514 85.351 4.733 14.435 431.033 648.001 431.033 Προσαρμογές ταμειακών ροών Ποσά σε € ' Προσαρμογές στα Κέρδη για: Ο ΟΜΙΛΟΣ 01/01 01/01 31/12/2020 31/12/2019 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 01/01 01/01 31/12/2020 31/12/2019 Σελίδα 128 Αποσβέσεις ενσώματων παγίων στοιχείων Αποσβέσεις περιουσιακών στοιχείων δικαιωμάτων χρήσης Αποσβέσεις άυλων περιουσιακών στοιχείων Έσοδα από αναστροφή προβλέψεων Προβλέψεις-Απομειώσεις (Κέρδη) / ζημιές από συναλλαγματικές διαφορές (Κέρδη) / ζημιές από πώληση ενσώματων παγίων στοιχείων (Κέρδη) / ζημιές από αποτίμηση ιδιοχρησιμοποιούμενων ακινήτων (Κέρδη) / ζημιές πώλησης χρηματοοικονομικών στοιχείων διαθεσίμων προς πώληση (Κέρδη) / ζημιές από καταστροφή ενσώματων παγίων στοιχείων Μεταβολή υποχρέωσης παροχών στο προσωπικό Αποσβέσεις επιχορηγήσεων πάγιου ενεργητικού (Κέρδη) / ζημιές από αποτίμηση επενδυτικών ακινήτων (Κέρδη) / ζημιές από αποτίμηση ιδιοχρησημοποιούμενων ακίνητων (Κέρδη) / ζημίες από αποτίμηση άυλων περιουσιακών στοιχείων Έσοδα τόκων Έξοδα τόκων Σύνολο 8.28. 4.183.219 123.327 3.250 (6.456) 4.510.232 (55.910) 26.762.812 12.656.375 114.099 15.253 (8.406) 12.494.093 (59.443) (8.000) 30.574.818 234.885 2.760.753 20 - 224.159 900 (17) - 32.399.226 42.186 (164.740) 50.969 (420.250) 8.145.920 75.573.785 317.503 240.825 (586.251) (22.375) 593.000 (608.681) 6.205.903 61.918.713 (1.790.627) 17.007 50.969 (420.237) 353.670 1.206.441 5.997 (22.375) (2) 352.702 561.364 Φόρος εισοδήματος Ο συμψηφισμός των αναβαλλόμενων φορολογικών απαιτήσεων και υποχρεώσεων λαμβάνει χώρα όταν υπάρχει, από πλευράς εταιρίας, εφαρμόσιμο νομικό δικαίωμα για κάτι τέτοιο και όταν οι αναβαλλόμενοι φόροι εισοδήματος αφορούν στην ίδια φορολογική αρχή. Ο αναβαλλόμενος φόρος εισοδήματος υπολογίζεται επί των προσωρινών διαφορών, με τη χρησιμοποίηση των φορολογικών συντελεστών που αναμένεται να ισχύουν στις χώρες όπου δραστηριοποιούνται οι εταιρίες του Ομίλου. Τα ποσά που εμφανίζονται στην Κατάσταση Οικονομικής Θέσης εκτιμάται ότι θα ανακτηθούν ή θα διακανονιστούν μετά την τρέχουσα περίοδο. Οι φορολογικές ζημιές αναγνωρίζονται ως αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις στο βαθμό που η ανάκτηση του σχετικού φορολογικού οφέλους μέσω των μελλοντικών φορολογικών κερδών είναι πιθανή. Σύμφωνα με το άρθρο 22 του Ν. 4646/2019, ο φορολογικός συντελεστής που εφαρμόζεται στις ελληνικές επιχειρήσεις για τη χρήση 2019 και εφεξής διαμορφώθηκε στο 24%. Από τη μείωση του συντελεστή φορολογίας εισοδήματος, λόγω της επαναμέτρησης των αναβαλλόμενων φορολογικών απαιτήσεων και υποχρεώσεων, προέκυψε στη συγκριτική περίοδο για τον Όμιλο (συνεχιζόμενες και διακοπτόμενες εκμεταλλεύσεις) και την Εταιρεία αναβαλλόμενος φόρος εισοδήματος (έσοδο) ποσού € 3.915 χιλ. και € (302) χιλ αντίστοιχα που καταχωρήθηκε στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων. Ο πραγματικός τελικός φορολογικός συντελεστής διαφέρει από τον ονομαστικό. Στην διαμόρφωση του πραγματικού φορολογικού συντελεστή επιδρούν διάφοροι παράγοντες, σημαντικότεροι των οποίων είναι η μη φορολογική έκπτωση ορισμένων δαπανών, οι διαφορές συντελεστών απόσβεσης που προκύπτουν μεταξύ της ωφέλιμης ζωής του παγίου και των συντελεστών που ορίζονται από τον Κ.Ν.4172/2013 και η δυνατότητα των εταιρειών να σχηματίζουν αφορολόγητες εκπτώσεις και αφορολόγητα αποθεματικά. Το κονδύλι του φόρου στις ενοποιημένες και ατομικές οικονομικές καταστάσεις αφορά αναβαλλόμενο φόρο. 8.29. Εμπράγματα βάρη Υπάρχουν εμπράγματα βάρη επί ακινήτων της Εταιρείας συνολικής αξίας €5.500 χιλ που αφορούν σε εγγυητικές επιστολές. 8.30. Συναλλαγές & υπόλοιπα με συνδεδεμένα μέρη Οι διεταιρικές πωλήσεις και αγορές για την περίοδο 01/01/2020-31/12/2020 και την αντίστοιχη συγκριτική 01/01/2019-31/12/2019 αναλύονται ως εξής: ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Σελίδα 129 Ποσά σε € ' Έσοδα από πώληση εμπορευμάτων & παροχή υπηρεσιών Θυγατρικές Λοιπά συνδεδεμένα μέρη Σύνολο Ποσά σε € ' Αγορές και αμοιβές για λήψη υπηρεσιών Λοιπά συνδεδεμένα μέρη Μέλη Δ.Σ. Διευθυντικά στελέχη Λοιπές παροχές Μελών Δ.Σ. & Διευθυντικών στελεχών Σύνολο Ποσά σε € ' Αγορές παγίων Θυγατρικές Σύνολο Ο ΟΜΙΛΟΣ 01/01 01/01 31/12/2020 31/12/2019 13.620 27.419 13.620 27.419 Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 01/01 01/01 31/12/2020 31/12/2019 764.404 656.771 15.734 16.976 780.138 673.748 Ο ΟΜΙΛΟΣ 01/01 01/01 31/12/2020 31/12/2019 Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 01/01 01/01 31/12/2020 31/12/2019 111.962 390.314 10.644 512.921 332.851 457.507 12.970 803.328 Ο ΟΜΙΛΟΣ 01/01 01/01 31/12/2020 31/12/2019 0 0 36.339 103.750 140.089 111.962 103.750 215.712 Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 01/01 01/01 31/12/2020 31/12/2019 71.900 0 71.900 Από τις ανωτέρω συναλλαγές, οι συναλλαγές με τις θυγατρικές εταιρίες έχουν απαλειφθεί από τα ενοποιημένα οικονομικά στοιχεία του Ομίλου. Μεταξύ θυγατρικών εταιριών του ομίλου υπάρχουν έσοδα / έξοδα ύψους € 866 χιλ. που απαλείφονται κατά την ενοποίηση. Όλες οι συναλλαγές πραγματοποιούνται υπό τους συνήθεις όρους της αγοράς και του είδους των συναλλαγών και τεκμηριώνονται σε ετήσια βάση από την κατάρτιση φακέλου «τεκμηρίωσης τιμών ενδοομιλικών συναλλαγών». Η ανάλυση των διεταιρικών απαιτήσεων / υποχρεώσεων κατά την 31/12/2020 καθώς και για την 31/12/2019 έχει ως εξής: Ποσά σε € ' Εισπρακτέα Θυγατρικές Λοιπά συνδεδεμένα μέρη Διευθυντικά στελέχη Σύνολο Ο ΟΜΙΛΟΣ 31/12/2020 31/12/2019 2.750.001 49.346 2.799.346 Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2020 31/12/2019 5.956.413 7.043.825 230.922 261.700 796 172 6.188.131 7.305.697 Ποσά σε € ' Πληρωτέα Θυγατρικές Λοιπά συνδεδεμένα μέρη Μέλη Δ.Σ. Διευθυντικά στελέχη Σύνολο Ο ΟΜΙΛΟΣ 31/12/2020 31/12/2019 15.771 7.168 149.955 182.252 165.726 189.421 Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2020 31/12/2019 10.079.302 9.456.461 145.955 96.566 24.466 41.625 10.249.723 9.594.653 241.422 48.991 290.413 Από τα ανωτέρω υπόλοιπα, τα υπόλοιπα με τις θυγατρικές εταιρίες έχουν απαλειφθεί από τα ενοποιημένα οικονομικά στοιχεία του Ομίλου. Μεταξύ θυγατρικών εταιριών του ομίλου υπάρχουν απαιτήσεις / υποχρεώσεις αξίας € 22.691 χιλ, που απαλείφονται κατά την ενοποίηση. Δεν έχουν χορηγηθεί δάνεια σε μέλη του Δ.Σ ή σε διευθυντικά στελέχη του Ομίλου και τις οικογένειές τους. ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Σελίδα 130 8.31. Ενδεχόμενες απαιτήσεις – υποχρεώσεις Α) Πληροφορίες σχετικά με επίδικες υποθέσεις του Ομίλου • Κατά της μητρικής εταιρείας ΤΕΧΝΙΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ Α.Ε. Κατά της εταιρείας ΤΕΧΝΙΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ Α.Ε εκκρεμούν επίδικες δικαστικές υποθέσεις συνολικού ποσού 745 χιλ. ευρώ. • Απαιτήσεις της εταιρείας “ΤΕΧΝΙΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ Α.Ε.” Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ Α.Ε. απαιτεί μέσω δικαστικών αποφάσεων από τρίτους ποσό 2.26 εκατ. ευρώ. • Απαιτήσεις της εταιρείας "ΤΟΞΟΤΗΣ Α.Τ.Ε." Η ΤΟΞΟΤΗΣ ΑΤΕ απαιτεί από αστικές υποθέσεις ποσό 2 χιλ. ευρώ. • Απαιτήσεις της εταιρείας “ΣΑΜΟΣ ΜΑΡΙΝΕΣ ΑΕ” Η Σάμος Μαρίνες απαιτεί από αστικές υποθέσεις 102 χιλ. ευρώ. Δικαστική υπόθεση της μέχρι 15/4/2020 θυγατρικής εταιρείας “ΠΟΡΤΟ ΚΑΡΡΑΣ ΑΕ” σχετικά με χρονομισθώσεις: Η μέχρι 15/04/2020 θυγατρική εταιρεία Πόρτο Καρράς ΑΕ εμπλέκεται σε δικαστικές διαμάχες με χρονομιθωτές (time – sharing), οι οποίες αφορούν συμβάσεις χρονομισθώσεων (προ εξαγοράς της Εταιρείας από την Τεχνική Ολυμπιακή Α.Ε.), οι οποίοι την δεκαετία του 1990 είχαν αγοράσει χρονομερίδια που τους επέτρεπαν για 50 χρόνια να διαμείνουν σε δωμάτια του ξενοδοχείου VILLAGE INN για μία εβδομάδα τον χρόνο, τις οποίες, όταν ο Όμιλος της Τεχνικής Ολυμπιακής Α.Ε. αγόρασε από τον όμιλο της ΕΘΝΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΕΛΛΑΔΟΣ τις μετοχές της εταιρείας ΠΟΤΙΔΑΙΑ Α.Ε. (μετέπειτα ΠΟΡΤΟ ΚΑΡΡΑΣ Α.Ε) δεν αποδέχτηκε, καθόσον οι εν λόγω υποχρεώσεις ανήκαν στο παθητικό και όχι στο μεταβιβαζόμενο ενεργητικό της τεθείσας σε ειδική εκκαθάριση εταιρείας Τ.Γ.Ε.Α.Ε. το οποίο ενεργητικό είχε μεταβιβαστεί στην εταιρεία ΠΟΤΙΔΑΙΑ στα πλαίσια των διατάξεων περί ειδικής εκκαθάρισης. Συνεπώς τυχόν απαιτήσεις των χρονομισθωτών θα έπρεπε να αποπληρωθούν από το προϊόν της ειδικής εκκαθάρισης. Οι συνολικές αξιώσεις από τις εκκρεμούσες δικαστικές υποθέσεις ανέρχονται , με τους αιτούμενους τόκους, σε περίπου €21 εκ. Με προγενέστερες αποφάσεις του Αρείου Πάγου έχει κριθεί, ότι επειδή η επιχείρηση που είχε θέσει το ξενοδοχείο σε καθεστώς χρονομισθώσεων (time sharing) τέθηκε υπό ειδική εκκαθάριση και επακολούθησε πλειστηριασμός, οι συμβάσεις χρονομισθώσεων δεν δεσμεύουν τη νέα επιχείρηση που αποκτά το ξενοδοχείο διότι οι χρονομισθώσεις ανήκουν στο παθητικό της ειδικώς εκκαθαρισθείσας εταιρείας. Οι χρονομισθωτές μπορούσαν σε αυτή την περίπτωση να αποζημιωθούν από το τίμημα που κατέβαλε ο νέος ιδιοκτήτης στην εκκαθαρίστρια. Μετέπειτα οι ομάδες χρονομισθωτών κατέθεσαν νέες αγωγές κατά της Εταιρείας με τον ισχυρισμό ότι δεν έπρεπε να αποβληθούν από τα χρονομισθωμένα διαμερίσματα, αν και το επέτρεπε ο νόμος, γιατί κάτι τέτοιο είναι "κατάχρηση δικαιώματος" καθώς και με τον ισχυρισμό για αδικαιολόγητο πλουτισμό της Εταιρείας, από την εκμετάλλευση των διαμερισμάτων κατά την εβδομάδα της χρονομίσθωσης. ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Σελίδα 131 Αναφορικά με τις παραπάνω αγωγές χρονομισθωτών κατά της θυγατρικής ΠΟΡΤΟ ΚΑΡΡΑΣ, το έτος 2019 κοινοποιήθηκαν στην εταιρεία έξι (6) αποφάσεις του Εφετείου Αθηνών. Με τις τέσσερεις από αυτές που εκδόθηκαν στα τέλη του 2018 και στις αρχές του 2019, απορρίφθηκαν εφέσεις ισάριθμων ομάδων χρονομισθωτών, ενώ με τις δύο, που εκδόθηκαν το Φθινόπωρο του 2019, έγιναν δεκτές οι εφέσεις δύο άλλων ομάδων. Κατά των παραπάνω τεσσάρων αποφάσεων έχουν ασκήσει αίτηση αναίρεσης οι χρονομισθωτές ενώ κατά των δύο αποφάσεων έχουν ασκηθεί εκατέρωθεν αιτήσεις αναίρεσης. Επίσης συζητήθηκε στο Εφετείο Αθηνών, τον Νοέμβριο του 2019, μία έφεση μίας ακόμα ομάδας χρονομισθωτών (τμήμα μιας από τις έξη παραπάνω ομάδες) και με την εκδοθείσα απόφαση έγινε μερικά δεκτή και αυτή η αγωγή. Ειδικότερα ως προς τις δύο αποφάσεις του 2019 που έκαναν δεκτές τις εφέσεις των χρονομισθωτών, με την 5468/2019 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών επιδικάσθηκε το συνολικό ποσό των 2.894.975,17 Ευρώ, ενώ με την 6325/2019 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών επιδικάσθηκε το συνολικό ποσό των 1.583.161,31 ευρώ, και για τις δύο νομιμότοκα από την επίδοση της αγωγής. Για την δεύτερη απόφαση εκδόθηκε η 35/2020 Α.Π. που αναστέλλει την εφαρμογή της για το ήμισυ του επιδικασθέντος ποσού, μέχρι συζήτησης της αίτησης αναίρεσης της εταιρείας στον Α.Π. (16/5/2022). Λόγω του αναγνωριστικού χαρακτήρα των αποφάσεων η εταιρεία δεν κατέβαλε εντός του 2019 κανένα ποσό. Περαιτέρω με την 5194/2020 απόφαση του Εφετείου Αθηνών έγινε εν μέρει δεκτή έφεση χρονομισθωτών και επιδικάσθηκε το συνολικό ποσό των 416.846,91€ ευρώ νομιμότοκα από την επίδοση της αγωγής.. Όπως προκύπτει από το παραπάνω ιστορικό, για τις υποθέσεις των χρονομισθωτών έχουν εκδοθεί αντιφατικές αποφάσεις από όλους τους βαθμούς της δικαιοσύνης (Πρωτοδικεία. Εφετεία, Α.Π.) Το γεγονός αυτό καθιστούσε ιδιαίτερα δύσκολη την εκτίμηση του Δ.Σ για το τελικό αποτέλεσμα. Λαμβάνοντας υπόψη τις σχετικές αποφάσεις της Ολομέλειας του Α.Π. και τις βάσει αυτών εισηγήσεις των νομικών συμβούλων (εσωτερικών και εξωτερικών) της εταιρείας το Δ.Σ. αποφάσισε να προσπαθήσει να επέλθει συμβιβαστική επίλυση της διαφωνίας με όλους τους χρονομισθωτές, τόσο αυτούς που τελεσίδικα είχαν κερδίσει τις αγωγές τους όσο και αυτούς που τις είχαν χάσει αλλά είχαν ασκήσει αιτήσεις αναίρεσης στον Α.Π. με σημαντικές πιθανότητες επιτυχίας λόγω της ήδη διαμορφωθείσας σε βάρος της εταιρείας AD HOC νομολογίας. Μέχρι την 31/12/2020 επήλθε συμβιβασμός σχεδόν στο σύνολο των χρονομισθωτών, Συγκεκριμένα έχουν συμβιβαστεί 747 χρονομισθωτές. Το συνολικό ποσό που έχει καταβληθεί εντός του 2020 από την εταιρία, ανέρχεται στο ποσό των ευρώ 6.931.618,48 ευρώ. Εντός του τρέχοντος έτους 2021, έχουν συμβιβαστεί άλλοι 2 χρονομισθωτές Το ποσό που προβλέπεται να καταβληθεί εντός του έτους 2021, είτε συμβιβαστικά είτε μετά από δικαστικές αποφάσεις εκτιμάται σε περίπου 150.000 ευρώ. Διευκρινίζεται ότι με βάση την από 15/4/2020 Σύμβαση Αγοράς και Πώλησης Μετοχών – Share & Purchase Agreement (SPA) της ΠΟΡΤΟ ΚΑΡΡΑΣ, η υποχρέωση καταβολής των οφειλόμενων στις υποθέσεις χρονομισθωτών ανήκει στις πωλήτριες εταιρείες. Β) Δεσμεύσεις από κατασκευαστικά συμβόλαια και λοιπές δεσμεύσεις ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Σελίδα 132 Οι δεσμεύσεις του Ομίλου και της εταιρείας από κατασκευαστικές συμβάσεις και εγγυήσεις την 31/12/2020 και την 31/12/2019 έχουν ως εξής: Ο ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε € ' Ανεκτέλεστο έργων Εγγυήσεις καλής επίδοσης 31/12/2020 Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2019 8.437.489 31/12/2020 15.046.629 31/12/2019 3.416.575 4.163.971 Γ) ΔΕΣΜΕΥΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑ ΠΟΡΤΟ ΚΑΡΡΑΣ - Σύμφωνα με την από 15.4.2020 σύμβασης αγοράς και πώλησης μετόχων της εταιρίας Πόρτο Καρράς από την T.O. International Holding Ltd θυγατρική της Τεχνικής Ολυμπιακής στην εταιρία BELTERRA INVESTMENTS Ltd σε συνδυασμό με την από 15.4.2020 σύμβασης εγγύησης, η Τεχνική Ολυμπιακή εγγυήθηκε υπέρ της αγοράστριας για λογαριασμό της θυγατρικής της για την ικανοποίηση οποιασδήποτε αξίωσης με γενεσιουργό λόγο που ανάγεται πριν την 15.4.2020 προκύψει σχετικά με τα κατωτέρω θέματα: α) εκκρεμείς δικαστικές υποθέσεις και επαπειλούμενα διοικητικά πρόστιμα β) φορολογικές υποχρεώσεις γ) υποχρεώσεις από επιδοτήσεις δ) υποχρεώσεις που σχετίζονται με εργατικά θέματα ε) εταιρικές υποχρεώσεις. Η ανωτέρω εγγύηση της Τεχνικής Ολυμπιακής περιορίζεται τόσο ποσοτικά όσο και χρονικά ανάλογα με τη φύση της εκάστοτε προαναφερόμενης απαίτησης σύμφωνα με τους ειδικότερους όρους και συμφωνίες που αναφέρονται στις προαναφερθείσες συμβάσεις. - Σύμφωνα με τις από 15.4.2020 συμβάσεις αγοράς και πώλησης μετόχων των θυγατρικών εταιρειών του Ομίλου «ΚΤΗΜΑ ΠΟΡΤΟ ΚΑΡΡΑΣ Α.Ε.», «ΜΑΡΙΝΑ ΠΟΡΤΟ ΚΑΡΡΑΣ Α.Ε.», «ΓΚΟΛΦ ΠΟΡΤΟ ΚΑΡΡΑΣ Α.Ε.», η Τεχνική Ολυμπιακή πώλησε στην εταιρία BELTERRA INVESTMENTS Ltd τη συμμετοχή της στις ως άνω εταιρίες και ανέλαβε την ευθύνη ως πωλήτρια απέναντι στην αγοράστρια να ικανοποιήσει κατά το ποσοστό της οποιασδήποτε αξίωση με γενεσιουργό λόγο που ανάγεται πριν την 15.4.2020, ανακύψει όπως ειδικότερα αναφέρεται στις προαναφερθείσες συμβάσεις. Η ευθύνη της Τεχνικής Ολυμπιακής περιορίζεται τόσο ποσοτικά όσο και χρονικά ανάλογα με τη φύση της απαίτησης σύμφωνα με τους ειδικότερους όρους και συμφωνίες που αναφέρονται στις προαναφερθείσες συμβάσεις. 8.32. Ανέλεγκτες φορολογικά χρήσεις Η Εταιρεία έχει ελεγχθεί φορολογικά μέχρι και τη χρήση 2009. Οι συνολικές σχηματιζόμενες προβλέψεις για ανέλεγκτες φορολογικές χρήσεις των εταιρειών του Ομίλου ανέρχεται € 1.571 χιλ. Για τις χρήσεις 2011 έως και 2013 η Μητρική Εταιρία και όλες οι θυγατρικές εταιρίες που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα και που ελέγχονται υποχρεωτικά από Νόμιμους Ελεγκτές είχαν υπαχθεί στον φορολογικό έλεγχο των Ορκωτών Ελεγκτών Λογιστών που προβλέπεται από τις διατάξεις του άρθρου 82 παρ. 5 Ν. 2238/1994 και για τη χρήση 2014 έως και τη χρήση 2019 στο φορολογικό έλεγχο που προβλέπεται από τις διατάξεις του άρθρου 65Α του Ν.4174/2013 και την ΠΟΛ. 1124/2015 και έλαβαν Πιστοποιητικά Φορολογικής Συμμόρφωσης με Συμπέρασμα χωρίς επιφύλαξη. Αναφορικά με τη χρήση 2020, οι εταιρείες του ομίλου με έδρα την Ελλάδα οι οποίες ελέγχονται υποχρεωτικά από Ορκωτούς Ελεγκτές Λογιστές, έχουν υπαχθεί στον προαιρετικό φορολογικό έλεγχο, ο οποίος βρίσκεται σε εξέλιξη και το σχετικό φορολογικό πιστοποιητικό προβλέπεται να χορηγηθεί μετά τη δημοσίευση των ετήσιων Οικονομικών Καταστάσεων της 31ης Δεκεμβρίου 2020. Αν μέχρι την ολοκλήρωση του φορολογικού ελέγχου προκύψουν πρόσθετες φορολογικές υποχρεώσεις εκτιμάται ότι αυτές δεν θα έχουν ουσιώδη επίδραση στις Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις του Ομίλου και της Εταιρίας. ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Σελίδα 133 Την 29/3/2019 ολοκληρώθηκε ο φορολογικός έλεγχος της χρήσης 2013 από τις φορολογικές αρχές, που αφορούσε τον φόρο εισοδήματος και τον φόρο Ακίνητης περιουσίας της θυγατρικής Εταιρείας ΠΟΡΤΟ ΚΑΡΡΑΣ Α.Ε.. Το μοναδικό εύρημα που προέκυψε προς καταλογισμό, αφορούσε λογιστική διαφορά ποσού € 4 χιλ. περίπου και τακτοποιήθηκε εντός της συγκριτικής περιόδου με υποβολή τροποποιητικής δήλωσης εισοδήματος. Την 31/12/2020 παραγράφηκαν οι χρήσεις έως την 31/12/2014 σύμφωνα με τις διατάξεις της παρ. 1 του άρθρ. 36 του Ν. 4174/2013, με τις εξαιρέσεις που προβλέπονται από την κείμενη νομοθεσία για παράταση του δικαιώματος της Φορολογικής Διοίκησης για έκδοση πράξης διοικητικού, εκτιμώμενου ή διορθωτικού προσδιορισμού φόρου σε συγκεκριμένες περιπτώσεις. Συνοπτικά οι ανέλεγκτες χρήσεις των εταιρειών του Ομίλου παρατίθενται στον ακόλουθο πίνακα: ΕΠΩΝΥΜΙΑ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΑΝΕΛΕΓΚΤΕΣ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ Α.Ε. 2014 έως σήμερα ΠΟΡΤΟ ΚΑΡΡΑΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΕΙΣ Α.Ε. 2014 έως σήμερα ΤΕΧΝΙΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ ΑΕΡΟΜΕΤΑΦΟΡΕΣ Α.Ε. 2014 έως σήμερα ΣΑΜΟΣ ΜΑΡΙΝΕΣ Α.Ε. ΤΟΞΟΤΗΣ Α.Τ.Ε. 2014 έως 2017 2007 έως 2010, 2014 έως 2016 EUROROM CONSTRUCTII '97 SRL Από την ίδρυση της Τ.Ο. HOLDING INTERNATIONAL LTD Από την ίδρυση της Τ.Ο. SHIPPING LTD Ίδρυση εντός του 2020 Τ.Ο. CONSTRUCTIONS Α.Ε. Ίδρυση εντός του 2020 8.33. Σκοποί & πολιτική διαχείρισης κινδύνου ΚΥΡΙΟΤΕΡΟΙ ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΚΑΙ ΑΒΕΒΑΙΟΤΗΤΕΣ Ο Όμιλος δραστηριοποιείται σε ένα έντονα ανταγωνιστικό περιβάλλον. Η εξειδικευμένη τεχνογνωσία του και οι αυξημένες επενδύσεις του σε ανθρώπινο δυναμικό και δημιουργία υποδομών, βοηθούν τον Όμιλο να γίνεται έτι περισσότερο ανταγωνιστικός με σκοπό να αντεπεξέρχεται στις διαμορφούμενες συνθήκες. Σημαντικό μοχλό ανάπτυξης για τον Όμιλο θα αποτελέσει η ανεύρεση νέων δραστηριοτήτων στην Ελλάδα αλλά και στο εξωτερικό. ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Ο Όμιλος εκτίθεται σε χρηματοοικονομικούς κινδύνους όπως μεταβολές στις συναλλαγματικές ισοτιμίες, επιτόκια, πιστωτικό κίνδυνο, κίνδυνο ρευστότητας και κίνδυνο εύλογης αξίας από μεταβολές επιτοκίων. Το γενικό πρόγραμμα διαχείρισης κινδύνων του Ομίλου εστιάζει στηv κατά το δυνατόν έγκαιρη πρόβλεψη των τάσεων στις χρηματοπιστωτικές αγορές και επιδιώκει να ελαχιστοποιήσει την ενδεχόμενη αρνητική τους επίδραση στη χρηματοοικονομική απόδοση του Ομίλου. Η διαχείριση κινδύνων διεκπεραιώνεται από την κεντρική υπηρεσία διαχείρισης διαθεσίμων, η οποία προσδιορίζει και εκτιμά τους χρηματοοικονομικούς κινδύνους σε συνεργασία με τις υπηρεσίες που αντιμετωπίζουν αυτούς τους ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Σελίδα 134 κινδύνους. Προ της διενέργειας σχετικών συναλλαγών λαμβάνεται έγκριση από τα στελέχη που έχουν το δικαίωμα δέσμευσης του Ομίλου προς τους αντισυμβαλλόμενους του. ΣΥΝΑΛΛΑΓΜΑΤΙΚΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΣ Ο συναλλαγματικός κίνδυνος είναι ο κίνδυνος διακύμανσης της αξίας των χρηματοοικονομικών μέσων, των περιουσιακών στοιχείων αλλά και των απαιτήσεων και υποχρεώσεων, εξαιτίας των αλλαγών στις συναλλαγματικές ισοτιμίες. Ο Όμιλος δραστηριοποιείται σε διεθνές επίπεδο και συνεπώς εκτίθεται σε συναλλαγματικό κίνδυνο προερχόμενο κυρίως από την μεταβολή της ισοτιμίας μεταξύ RΟΝ και Ευρώ, λόγω της δραστηριοποίησης του ομίλου στην αγορά της Ρουμανίας. Αυτός ο κίνδυνος προκύπτει κυρίως από μελλοντικές εμπορικές συναλλαγές και από υποχρεώσεις σε νόμισμα Ρουμανίας που όμως κρίνεται περιορισμένος καθώς λόγω του ότι το συγκεκριμένο έργο έχει σχεδόν ολοκληρωθεί και οι συναλλαγές μέχρι την ολοκλήρωσή του δεν αναμένεται να επηρεάσουν τα μεγέθη του Ομίλου λόγω διακυμάνσεων στην συναλλαγματική ισοτιμίας μεταξύ RΟΝ και Ευρώ. ΠΙΣΤΩΤΙΚΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΚΑΙ ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΡΕΥΣΤΟΤΗΤΑΣ Ο Όμιλος δεν είναι εκτεθειμένος σε συγκεντρώσεις πιστωτικού κινδύνου, με εξαίρεση το τομέα των κατασκευών όπου τα τελευταία χρόνια, λόγω των δυσμενών οικονομικών συνθηκών στην Ελλάδα, οι καθυστερήσεις είσπραξης από τα Δημόσια Έργα είναι μεγαλύτερης διάρκειας και δεν είναι δυνατόν να προσδιοριστεί αξιόπιστα ο χρόνος είσπραξής τους. Για την κάλυψη των καθυστερήσεων αυτών και την εξασφάλιση της αναγκαίας ρευστότητας σε περίπτωση επιμήκυνσης της παραπάνω καθυστέρησης είσπραξης των εσόδων ενδεχομένως να επηρεαστούν τα αποτελέσματα του Ομίλου. Εξ αιτίας των προαναφερόμενων, η Διοίκηση του ομίλου παρά το γεγονός ότι αξιολογεί την έκθεση στον πιστωτικό κίνδυνο περιορισμένη, βρίσκεται σε διαρκή επαφή με τους χρηματοοικονομικούς του συμβούλους, προκειμένου να προσδιορίζεται συνεχώς η ορθότερη πολιτική μείωσης ή εξάλειψης του πιστωτικού κινδύνου σε ένα περιβάλλον το οποίο διαρκώς μεταβάλλεται. Ποσά σε € ' Χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού Ταμειακά διαθέσιμα και ταμειακά ισοδύναμα Εμπορικές και λοιπές απαιτήσεις Συμμετοχικοί τίτλοι Λοιπές μακροπρόθεσμες απαιτήσεις Σύνολο O ΟΜΙΛΟΣ 31/12/2020 Η ΕΤΑΙΡΙΑ 31/12/2019 31/12/2020 31/12/2019 52.878.355 1.029.660 13.493.395 25.375 34.564.072 6.590.633 9.887.700 103.920.759 3.996.290 0 12.883.374 17.909.324 8.180.575 0 3.584.897 25.258.867 668.419 0 6.821.743 7.515.537 Ο Όμιλος διαχειρίζεται τις ανάγκες ρευστότητάς του με προσεκτική παρακολούθηση των χρεών, των μακροπρόθεσμων χρηματοοικονομικών υποχρεώσεων, καθώς επίσης και των πληρωμών που πραγματοποιούνται καθημερινά. Οι ανάγκες ρευστότητας παρακολουθούνται σε καθημερινή και εβδομαδιαία βάση. Οι μεσοπρόθεσμες ανάγκες ρευστότητας για τους επόμενους 6 μήνες και το επόμενο έτος προσδιορίζονται τριμηνιαία. Την 31/12/2020 ο Όμιλος και η Εταιρεία έχουν θετικό κεφάλαιο κίνησης κατά € 75,3 εκ και € 9,1 εκ αντίστοιχα, ως αποτέλεσμα της αξιοποίησης την περιουσίας και την εξόφληση των δανειακών υποχρεώσεων. Ο Όμιλος, σύμφωνα με την τρέχουσα κατάσταση, δεν έχει δανειακές υποχρεώσεις και διαθέτει πλεόνασμα ταμειακών διαθεσίμων, γεγονός που του επιτρέπει τη σχεδίαση των επενδύσεων του. ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Σελίδα 135 Ποσά σε € ' Δανεισμός την 31/12/2020 Σύνολο μακροπρόθεσμων δανείων Σύνολο βραχυπρόθεσμων δανείων Υποχρεώσεις χρηματοδοτικής μίσθωσης Σύνολο O ΟΜΙΛΟΣ Μεταξύ 1 και 5 ετών Έως 1 έτος 0 33.958 546.950 580.908 0 0 2.406.728 2.406.728 Ποσά σε € ' Δανεισμός την 31/12/2020 Σύνολο μακροπρόθεσμων δανείων Σύνολο βραχυπρόθεσμων δανείων Υποχρεώσεις χρηματοδοτικής μίσθωσης Σύνολο Άνω των 5 ετών Σύνολο 0 0 4.177.379 4.177.379 0 33.958 7.131.058 7.165.016 Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 1 έτος και λιγότερο Μεταξύ 1 και 5 ετών 0 23.397 482.008 505.405 Άνω των 5 ετών Σύνολο 0 0 3.987.324 3.987.324 0 0 23.397 4.469.332 4.492.729 Στις 05/06/2020 η Μητρική εταιρεία εξόφλησε το σύνολο των δανειακών της υποχρεώσεων καταβάλλοντας ποσό €2.572 χιλ . ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΛΟΓΩ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΤΩΝ ΕΠΙΤΟΚΙΩΝ Τα λειτουργικά έσοδα και ταμειακές ροές του Ομίλου επηρεάζονται από μεταβολές στις τιμές των επιτοκίων. Ο κίνδυνος μεταβολής των επιτοκίων προέρχεται κυρίως από υποχρεώσεις χρηματοδοτικής μίσθωσης. Ο Όμιλος δεν έχει στο ενεργητικό του σημαντικά έντοκα στοιχεία, Πολιτική του Ομίλου είναι η διασφάλιση γραμμών χρηματοδότησης από τις συνεργαζόμενες τράπεζες που να ικανοποιούν απρόσκοπτα τη σχεδιαζόμενη ανάπτυξη και επέκταση του Ομίλου. Σε κάθε περίπτωση και λόγω της περιορισμένης επίπτωσης στα λειτουργικά έσοδα και ταμειακές ροές του Ομίλου από μεταβολές στις τιμές των επιτοκίων, η Διοίκηση του Ομίλου αξιολογεί την έκθεση στον κίνδυνο αυτό ως χαμηλή. O ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε € ' Αποτέλεσμα χρήσης μετά από φόρους από αλλαγή επιτοκίου Καθαρή Θέση 31/12/2020 1,00% (1,00%) -55.210 55.210 -55.210 55.210 31/12/2019 1,00% - 230.538 - 230.538 (1,00%) 230.538 230.538 Κίνδυνοι από μεταβολές στις συνθήκες που επικρατούν στους κλάδους των κατασκευών. Οι κατασκευαστικές δραστηριότητες εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την πορεία του προγράμματος επενδύσεων σε έργα υποδομής που εφαρμόζει το ελληνικό και ρουμανικό κράτος, την πορεία των χρηματοδοτούμενων από κοινοτικά προγράμματα έργων και την πορεία εξέλιξης των μεγάλων οδικών έργων. Επομένως, η εξέλιξη των οικονομικών αποτελεσμάτων της θυγατρικής εταιρείας «ΤΟ CONCTRUCIONS ΑΕ» και συνεπακόλουθα του Ομίλου επηρεάζεται στο άμεσο μέλλον από το βαθμό και το ρυθμό υλοποίησης των έργων που χρηματοδοτούνται από την Ευρωπαϊκή Ένωση αλλά και τα Π.Δ.Ε. των χωρών αυτών. Δεν αποκλείεται μελλοντικές αλλαγές στη διαδικασία κατανομής των δημοσίων ή κοινοτικών πόρων για έργα υποδομής να επηρεάσουν σημαντικά τις δραστηριότητες και τα οικονομικά αποτελέσματα του Ομίλου Κίνδυνοι που συνδέονται με την καλή εκτέλεση κατασκευαστικών έργων. ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Σελίδα 136 Τα κατασκευαστικά έργα που αναλαμβάνουν οι εταιρείες του Ομίλου, περιλαμβάνουν σαφείς ρήτρες σχετικά με την ορθή και έγκαιρη εκτέλεσή τους. Η εταιρεία και ο όμιλος μέσω πλέον της θυγατρικής εταιρείας «ΤΟ CONCTRUCIONS ΑΕ» διαθέτει πολύ μεγάλη εμπειρία και τεχνογνωσία στην εκτέλεση σύνθετων και μεγάλων κατασκευαστικών έργων και μέχρι σήμερα δεν έχουν σημειωθεί γεγονότα ή απρόβλεπτα έξοδα που να σχετίζονται με την εκτέλεση των έργων. Όμως δεν μπορεί να αποκλεισθεί το ενδεχόμενο πιθανής εμφάνισης στο μέλλον έκτακτων εξόδων από απρόβλεπτα γεγονότα με αποτέλεσμα πιθανώς να επηρεαστούν δυσμενώς οι δραστηριότητες και τα οικονομικά αποτελέσματα του Ομίλου. Κίνδυνοι που συνδέονται με την εκτέλεση έργων από υπεργολάβους. Σε πολλά έργα οι εταιρείες του Ομίλου αναθέτουν μέρος των εργασιών σε τρίτες εταιρείες με το καθεστώς της υπεργολαβίας. Στις περιπτώσεις αυτές ο Όμιλος φροντίζει να συνάπτει συμφωνίες με τους υπεργολάβους οι οποίες να καλύπτουν την υποχρέωση των τελευταίων για αποκατάσταση τυχόν σφαλμάτων με δική τους ευθύνη, δεν μπορεί όμως να αποκλεισθεί, αν και θεωρείται ελάχιστα πιθανόν, το ενδεχόμενο σε ορισμένες περιπτώσεις οι υπεργολάβοι να αδυνατούν να εκπληρώσουν τις εν λόγω υποχρεώσεις τους, με συνέπεια αυτές να βαρύνουν τελικά τον Όμιλο. Κίνδυνοι που συνδέονται με το νομικό καθεστώς που διέπει την προκήρυξη, ανάθεση, εκτέλεση και επίβλεψη των δημοσίων και ιδιωτικών έργων. Οι δραστηριότητες των εταιρειών του Ομίλου στον κατασκευαστικό κλάδο εξαρτώνται από τη νομοθεσία που ρυθμίζει τόσο τα δημόσια έργα (προκήρυξη, ανάθεση, εκτέλεση, επίβλεψη), όσο και θέματα που αναφέρονται στο περιβάλλον, στην ασφάλεια, στη δημόσια υγεία, στο εργασιακό και στη φορολόγηση. Είναι γεγονός ότι ο Όμιλος έχει το μέγεθος και τις υποδομές να ανταποκριθεί αποτελεσματικά σε μεταβολές της σχετικής νομοθεσίας, αλλά δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο μελλοντικές νομοθετικές μεταρρυθμίσεις να προκαλέσουν, έστω και πρόσκαιρα, αρνητικές επιπτώσεις στα οικονομικά αποτελέσματα του Ομίλου. Κίνδυνοι που προκύπτουν από ζημιές / βλάβες σε πρόσωπα, εξοπλισμό και περιβάλλον (ασφαλιστική κάλυψη). Οι δραστηριότητες του Ομίλου αντιμετωπίζουν κινδύνους που μπορεί να προκύψουν από αρνητικά γεγονότα όπως, μεταξύ άλλων, ατυχήματα, τραυματισμούς και βλάβες σε πρόσωπα (εργαζόμενους ή/και τρίτους), βλάβες στο περιβάλλον, ζημιές σε εξοπλισμό και περιουσίες τρίτων. Όλα τα παραπάνω πιθανόν να προκαλέσουν καθυστερήσεις ή στην δυσμενέστερη περίπτωση διακοπή εκτέλεσης εργασιών στα εμπλεκόμενα έργα. Λαμβάνονται βέβαια όλα τα απαραίτητα προληπτικά μέτρα ώστε να αποφεύγονται τέτοιου είδους αρνητικά γεγονότα και παράλληλα συνάπτονται τα ενδεδειγμένα ασφαλιστήρια συμβόλαια. Δεν μπορεί όμως να αποκλειστεί το ενδεχόμενο το ύψος των υποχρεώσεων των εταιρειών του Ομίλου από τέτοιου είδους αρνητικά γεγονότα να υπερβαίνει τις ασφαλιστικές αποζημιώσεις που θα λάβει, με συνέπεια μέρος των εν λόγω προκυπτουσών υποχρεώσεων να απαιτηθεί να καλυφθεί από τις εταιρείες του Ομίλου. Συνήθως η ασφαλιστική κάλυψη που παρέχουν, καλύπτει κόστος επιδιόρθωσης σχεδιαστικών ή κατασκευαστικών ελαττωμάτων. Όμως, πιθανώς σε κάποιες περιπτώσεις η κάλυψη αυτή να μην είναι αρκετή προκειμένου να καλύψει όλες τις απαιτήσεις από εγγυήσεις για τις οποίες είναι υπεύθυνοι οι κατασκευαστές και είναι συνήθως δαπανηρή. Αν και συνήθως ο Όμιλος απαιτεί από τους υπεργολάβους να τον αποζημιώσουν για ελαττώματα που μπορεί να προκύψουν, δεν μπορεί πάντα να επιβάλλει στις συμβάσεις που υπογράφει τέτοιες αποζημιώσεις. Γι’ αυτό το λόγο το ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Σελίδα 137 κόστος της ασφαλιστικής κάλυψης και η μη ικανοποίηση των ασφαλιστικών απαιτήσεων μπορεί να επιδράσει αρνητικά στα λειτουργικά του αποτελέσματα. Κίνδυνος από επιπτώσεις της εξάπλωσης του COVlD-19 Τα πρωτοφανή μέτρα περιορισμού που εφαρμόσθηκαν για τον περιορισμό της εξάπλωσης της επιδημίας του COVID19 στις αρχές του 2020, είχαν ως αποτέλεσμα τη δημιουργία αρνητικού οικονομικού και κοινωνικού κλίματος, σε παγκόσμιο αλλά και τοπικό επίπεδο. Ο Όμιλος έλαβε όλα τα απαραίτητα μέτρα με γνώμονα την προστασία της υγείας όλων των εργαζομένων του, για τον περιορισμό της εξάπλωσης του ιού σε όλους τους εργασιακούς χώρους. Συγκεκριμένα: Ορίσθηκαν νέες διαδικασίες και κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με το προσωπικό, ιδίως με στόχο την ελαχιστοποίηση της άμεσης επαφής, ενώ εκτελείται καθημερινά θερμομέτρηση και έλεγχος χρήσης μασκών σε όλο προσωπικό.-Στα πλαίσια της τηλεργασίας και όπου είναι δυνατόν, οι εργαζόμενοι έχουν την δυνατότητα και προτρέπονται να εργαστούν εξ αποστάσεως με τη υποστήριξη των ανάλογων πληροφοριακών συστημάτων και εξοπλισμών και τη χρήση των απαραίτητων εργαλείων και λογισμικού. Εφαρμόστηκε διαδικασία της συμμετοχής σε επαγγελματικές συναντήσεις και προωθήθηκε η χρήση μέσων όπως επικοινωνία με τηλέφωνα, τηλεδιασκέψεις και ηλεκτρονική αλληλογραφία και oi εργαζόμενοι εξοπλίζονται υποχρεωτικά καθημερινά με μέσα προστασίας (προστατευτικές μάσκες) καθώς και απολυμαντικά. Γενικά ο κίνδυνος αξιολογείται ως σημαντικός και υπαρκτός, λόγω της γενικότερης αβεβαιότητας που έχει δημιουργηθεί στο υπάρχον οικονομικό περιβάλλον. Όσον αφορά την επίδραση στον Όμιλο, σημειώνεται πως οι διαπραγματεύσεις πώλησης των εταιρειών του συγκροτήματος ΠΟΡΤΟ ΚΑΡΡΑΣ κατέληξαν σε τελική συμφωνία υπό την σκιά της πρωτοφανούς πανδημίας του Covid 19, η οποία έπληξε ιδιαίτερα τον ξενοδοχειακό κλάδο, με απροσδιόριστες έως σήμερα και δυσμενείς επιπτώσεις και είχε ως αποτέλεσμα η Διοίκηση, λαμβάνοντας υπόψη όλες τις συνιστώσες με γνώμονα το συμφέρον των μετόχων, να οδηγηθεί στην αποδοχή μειωμένου τιμήματος σε σχέση με την αρχική προσφορά, η οποία είχε οδηγήσει στην κατάρτιση μνημονίου συναντίληψης (MOU) με την εταιρεία BELTERRA INVESTMENTS Ltd. Μετά την πώληση του ΠΟΡΤΟ ΚΑΡΡΑΣ ο Όμιλος έχει πλέον απεμπλακεί από την ξενοδοχειακή και καζινική δραστηριότητα και επομένως η επίδραση της πανδημίας έχει ελαχιστοποιηθεί ωστόσο, όπως αναφέρθηκε παραπάνω, επηρέασε σημαντικά το τελικό τίμημα της εν λόγω συναλλαγής. Η Διοίκηση της Εταιρείας παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς και σε καθημερινή βάση τις εξελίξεις, αξιολογεί και λαμβάνει όποια μέτρα κρίνονται αναγκαία για τον περιορισμό των επιπτώσεων, την προστασία των εργαζομένων και τη διατήρηση των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων της εταιρείας και του Ομίλου σε ικανοποιητικά επίπεδα προκειμένου να επηρεαστεί όσο το δυνατόν λιγότερο η χρηματοοικονομική θέση, οι οικονομικές επιδόσεις και τα αποτελέσματα της εταιρείας και του Ομίλου. 8.34. Επιμέτρηση στην εύλογη αξία Τα χρηματοοικονομικά και μη χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού και οι χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις που επιμετρώνται σε εύλογες αξίες στην Κατάσταση Οικονομικής Θέσης του Ομίλου και της Εταιρείας ταξινομούνται βάσει της παρακάτω ιεραρχίας σε 3 Επίπεδα για τον καθορισμό και την γνωστοποίηση της εύλογης αξίας των χρηματοοικονομικών μέσων ανά τεχνική αποτίμησης: ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Σελίδα 138 • Επίπεδο 1: Επενδύσεις που αποτιμώνται στην εύλογη αξία με βάση διαπραγματεύσιμες (μη προσαρμοσμένες) τιμές σε ενεργές αγορές για όμοια περιουσιακά στοιχεία ή υποχρεώσεις. • Επίπεδο 2: Επενδύσεις που αποτιμώνται στην εύλογη αξία με βάση μοντέλα αποτίμησης στα οποία όλα τα στοιχεία που επηρεάζουν σημαντικά την εύλογη αξία είναι βασισμένα (είτε άμεσα είτε έμμεσα) σε παρατηρήσιμα δεδομένα της αγοράς. • Επίπεδο 3: Επενδύσεις που αποτιμώνται στην εύλογη αξία με βάση μοντέλα αποτίμησης στα οποία τα στοιχεία που επηρεάζουν σημαντικά την εύλογη αξία είναι βασισμένα σε μη παρατηρήσιμα δεδομένα της αγοράς. Στο εν λόγω επίπεδο περιλαμβάνονται επενδύσεις των οποίων ο υπολογισμός της εύλογης αξίας βασίζεται σε μη παρατηρήσιμα δεδομένα της αγοράς (όπως επιχειρησιακό πλάνο πενταετίας), χρησιμοποιώντας ωστόσο και παρατηρήσιμα δεδομένα της αγοράς (Beta, NetDebt/Enterprise Value πανομοιότυπων εταιρειών του εκάστοτε κλάδου όπως αυτά συμπεριλαμβάνονται στον υπολογισμό του WACC). Αναλυτική αναφορά στον προσδιορισμό της εύλογης αξίας των ενσώματων παγίων και των συμμετοχών γίνεται στις §8.1 και §8.5. Η κατάταξη και η κίνηση των μη χρηματοοικονομικών στοιχείων του ενεργητικού έχει ως εξής: Ποσά σε € Χρηματοοικονομικά στοιχεία Ενεργητικού Επενδύσεις σε θυγατρικές επιχειρήσεις Επενδύσεις σε συγγενείς επιχειρήσεις Συμμετοχικοί Τίτλοι Χρηματοοικονομικά στοιχεία σε Εύλογη Αξία μέσω Αποτελεσμάτων Καθαρή Εύλογη Αξία Ποσά σε € Χρηματοοικονομικά στοιχεία Ενεργητικού Επενδύσεις σε θυγατρικές επιχειρήσεις Επενδύσεις σε συγγενείς επιχειρήσεις Συμμετοχικοί Τίτλοι Χρηματοοικονομικά στοιχεία σε Εύλογη Αξία μέσω Αποτελεσμάτων Καθαρή Εύλογη Αξία Ποσά σε € Μη χρηματοοικονομικά στοιχεία Ιδιοχρησιμοποιούμενα Πάγια σε εύλογες αξίες Αδεια Καζίνο Επενδύσεις σε ακίνητα Χρηματοοικονομικά στοιχεία σε Εύλογη Αξία μέσω Αποτελεσμάτων Καθαρή Εύλογη Αξία Ποσά σε € Μη χρηματοοικονομικά στοιχεία Ιδιοχρησιμοποιούμενα Πάγια σε εύλογες αξίες Αδεια Καζίνο Επενδύσεις σε ακίνητα Χρηματοοικονομικά στοιχεία σε Εύλογη Αξία μέσω Αποτελεσμάτων Καθαρή Εύλογη Αξία 8.35. Ο ΟΜΙΛΟΣ 31/12/2020 ΕΠΙΠΕΔΟ 2 ΕΠΙΠΕΔΟ 1 ΕΠΙΠΕΔΟ 1 0 0 Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2020 ΕΠΙΠΕΔΟ 2 ΕΠΙΠΕΔΟ 1 0 0 Ο ΟΜΙΛΟΣ 31/12/2020 ΕΠΙΠΕΔΟ 2 ΕΠΙΠΕΔΟ 3 2.400 8.805.320 4.970.169 13.777.889 ΕΠΙΠΕΔΟ 3 105.082.080 2.400 105.084.480 ΕΠΙΠΕΔΟ 3 20.559.594 13.036.378 ΕΠΙΠΕΔΟ 1 0 0 Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2020 ΕΠΙΠΕΔΟ 2 33.595.972 ΕΠΙΠΕΔΟ 3 9.006.905 12.296.378 0 0 21.303.283 ΣΥΝΟΛΟ 0 2.400 8.805.320 4.970.169 13.777.889 ΣΥΝΟΛΟ 105.082.080 2.400 0 0 105.084.480 ΣΥΝΟΛΟ 20.559.594 0 13.036.378 0 33.595.972 ΣΥΝΟΛΟ 9.006.905 0 12.296.378 0 21.303.283 Διαθεσιμότητα οικονομικών καταστάσεων Οι Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις του Ομίλου και της Εταιρίας, η Έκθεση Ελέγχου του Ορκωτού Ελεγκτή Λογιστή και η Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου προς την Ετήσια Τακτική Γενική Συνέλευση για τη χρήση 2020 έχουν αναρτηθεί στην ιστοσελίδα της Εταιρίας (www.techol.gr). Οι Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις, οι Εκθέσεις Ελέγχου των Ορκωτών Ελεγκτών Λογιστών και οι Εκθέσεις του Διοικητικού Συμβουλίου των εταιριών που ενσωματώνονται στις Ενοποιημένες Οικονομικές Καταστάσεις της Εταιρίας, αναρτώνται στην ιστοσελίδα της Εταιρίας (www.techol.gr). ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Σελίδα 139 8.36. - Γεγονότα μετά την ημερομηνία της Κατάστασης Χρηματοοικονομικής Θέσης Υπόθεση χρονομισθωτών της μέχρι 15/4/2020 θυγατρικής εταιρείας Πόρτο Καρράς Α.Ε. : Εντός του τρέχοντος έτους 2021, έχουν συμβιβαστεί άλλοι 2 χρονομισθωτές Το ποσό που προβλέπεται να καταβληθεί εντός του έτους 2021, είτε συμβιβαστικά είτε μετά από δικαστικές αποφάσεις εκτιμάται σε περίπου 150.000 ευρώ. Διευκρινίζεται ότι με βάση την από 15/4/2020 Σύμβαση Αγοράς και Πώλησης Μετοχών – Share & Purchase Agreement (SPA) της ΠΟΡΤΟ ΚΑΡΡΑΣ, η υποχρέωση καταβολής των οφειλόμενων στις υποθέσεις χρονομισθωτών ανήκει στις πωλήτριες εταιρείες. - Επιστροφή κεφαλαίου T.O. SHIPPING LTD Σε συνέχεια των από (α) 2/12/2020 απόφασης του ΔΣ της εταιρείας για την κάλυψη αύξησης μετοχικού κεφαλαίου της εγγονής της T.O. SHIPPING LTD από την T.O INTERNATIONAL HOLDING LTD προκειμένου αυτή, μέσω συγγενών εταιρειών (T. SHIPPING ΙNC και INITIATION HOLDING LLC) να προβεί σε έμμεση συμμετοχή της σε ποσοστό 15% στην αγορά του πλοίου STAMATIS B και (β) 15/10/2020 απόφασης του ΔΣ της εταιρείας για την κάλυψη αύξησης μετοχικού κεφαλαίου της εγγονής της T.O. SHIPPING LTD από την T.O INTERNATIONAL HOLDING LTD προκειμένου αυτή, μέσω συγγενών εταιρειών (T. SHIPPING ΙNC και INITIATION HOLDING LLC) να προβεί σε έμμεση συμμετοχή της σε ποσοστό 15% στην αγορά του πλοίου TORRANCE, στις 5/3/2021 λήφθηκε δάνειο από την Hellenic Bank ποσού USD 11.830.000 και επεστράφη μέρος της επένδυσης στην T.O. SHIPPING LTD στις 26/3/2021 ποσού USD 1.774.500 ήτοι USD 887.250 ανά πλοίο. - Έκδοση Πληροφοριακού Σημειώματος Την 10/2/2021 η εταιρεία εξέδωσε, μέσω της ιστοσελίδας του ΧΑ, Πληροφοριακό Σημείωμα σύμφωνα με τις διατάξεις της παραγράφου 4.1.3.12 του Κανονισμού του Χρηματιστηρίου Αθηνών, ως ίσχυε κατά το χρόνο σύνταξής του, καθώς και τις σχετικές διατάξεις της Απόφασης υπ΄ αριθ. 25/17.7.2008 του Δ.Σ. του Χρηματιστηρίου Αθηνών, στο οποίο παρουσιάζει αναλυτικές πληροφορίες για την προτεινόμενη από τη Διοίκηση του Ομίλου επέκταση των δραστηριοτήτων του σε νέους επιχειρηματικούς τομείς από θυγατρικές και εγγονές εταιρείες της μητρικής εταιρείας. - Αύξηση του Μετοχικού Κεφαλαίου της εταιρείας «T.O.CONSTRUCTIONS Α.Ε.» Την 15/2/2021 στην Έκτακτη Γενική Συνέλευση των μετόχων της εγγονής εταιρείας «T.O.CONSTRUCTIONS Α.Ε.» αποφασίσθηκε η αύξηση του Μετοχικού Κεφαλαίου της εταιρείας «T.O.CONSTRUCTIONS Α.Ε.» κατά τρία εκατομμύρια πεντακόσιες χιλιάδες ευρώ (€ 3.500.000), με δικαίωμα προτίμησης υπέρ των υφισταμένων μετόχων, με καταβολή μετρητών και έκδοση νέων κοινών μετά ψήφου ονομαστικών μετοχών ονομαστικής αξίας δέκα ευρώ (€10) ανά μετοχή και αντίστοιχη τροποποίηση του άρθρου 5 του καταστατικού. Η πιστοποίηση της καταβολής της εν λόγω αύξησης έγινε στις 17/3/2021. Η αύξηση αυτή καλύφθηκε εξ ολοκλήρου από την μητρική της εταιρεία T.O INTERNATIONAL HOLDING LTD. - Σημαντικές αποφάσεις της από 26/2/2021 Έκτακτης Γενικής Συνέλευσης των μετόχων της Εταιρείας Επέκταση των δραστηριοτήτων του Ομίλου σε νέους επιχειρηματικούς τομείς ήτοι. στον τουρισμό, στην «πράσινη» ενέργεια, στο Real Estate (Investment and / or Development) και στη ναυτιλία. ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Σελίδα 140 Η μητρική εταιρεία ΤΕΧΝΙΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ, ως εταιρεία συμμετοχών, θα εξακολουθήσει να παρακολουθεί και να συντονίζει όλες τις εταιρείες του Ομίλου, υφιστάμενες και προς σύσταση, να παρέχει σε αυτές διοικητική, συμβουλευτική και λειτουργική υποστήριξη, να καθορίζει και να επιβλέπει τους στόχους και τα έργα που έχουν αναλάβει να υλοποιήσουν καθώς και να εξασφαλίζει την οργανική και λειτουργική συνέργεια των διαφόρων κλάδων. Η επέκταση δραστηριοποίησης του Ομίλου σε νέους επιχειρηματικούς τομείς αλλά και η περαιτέρω ενίσχυση της παρουσίας του Ομίλου σε τομείς που ήδη δραστηριοποιείται, θα πραγματοποιείται μέσω θυγατρικών και εγγονών της εταιρειών. Στα πλαίσια της απόκτησης υφιστάμενων ξενοδοχειακών συγκροτημάτων, ο Όμιλος προχώρησε στις 28/1/2021 στην ίδρυση της εταιρείας PFC PREMIER FINANCE CORPORATION LTD, με έδρα στην Κύπρο, η οποία θα δραστηριοποιείται μέσω συμμετοχής που θα επιδιώξει σε ήδη αδειοδοτημένη εταιρεία στην Ελλάδα στην αγορά των μη εξυπηρετούμενων δανείων. Έγκριση προγράμματος απόκτησης ιδίων μετοχών κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 49 Ν. 4548/2018 σε ποσοστό έως 10% του μετοχικού κεφαλαίου της εταιρείας εντός διαστήματος 24 μηνών από την ημερομηνία έγκρισης και με εύρος τιμών από πενήντα λεπτά του ευρώ (€0,50) έως τρία ευρώ (€3,00) ανά μετοχή. Η απόκτηση των μετοχών γίνεται για κάθε νόμιμο σκοπό και δη την ακύρωση των μετοχών που θα αποκτηθούν.Σε υλοποίηση της παραπάνω απόφασης από 3/3-24/3/2021 η εταιρεία αγόρασε 26.915 ιδιες μετοχές που αντιστοιχούν στο 0,06614% του μετοχικού της κεφαλαίου καταβάλλοντας συνολικό τίμημα € 37.697,73 ήτοι μέση τιμή ανά μετοχή € 1,40. - Εξέλιξη αναφορικά με την οριστικοποίηση του τιμήματος Στις 05/04/2021 παραδόθηκε από τον Ανεξάρτητο Σύμβουλο (Deloittee) το πόρισμα “Final Completion Statements” για το συνολικό τίμημα της πώλησης των θυγατρικών εταιρειών «Πόρτο Καρράς Α.Ε.», «ΚΤΗΜΑ ΠΟΡΤΟ ΚΑΡΡΑΣ Α.Ε.», «ΜΑΡΙΝΑ ΠΟΡΤΟ ΚΑΡΡΑΣ Α.Ε.» και «ΓΚΟΛΦ ΠΟΡΤΟ ΚΑΡΡΑΣ Α.Ε.» η οποία πραγματοποιήθηκε την 15/4/2020. Με βάση τα SPA’s (Συμφωνία αγοράς πώλησης των εταιρειών) εντός 10 εργάσιμων ημερών η αγοράστρια και οι πωλήτριες εταιρείες όφειλαν να ενημερώσουν για την συμφωνία τους ή μη με το πόρισμα του Ανεξάρτητου Συμβούλου. Στις 19/4/2021 το ΔΣ της Εταιρείας, λόγω του μεγάλου όγκου του πορίσματος, και με την σύμφωνη γνώμη της αγοράστριας, αποφάσισε την παράταση του χρόνου υποβολής αντιρρήσεων επί του ως άνω πορίσματος του Ανεξάρτητου Συμβούλου έως και την 31/05/2021. Την ίδια ημέρα υπογράφτηκαν και οι σχετικές τροποποιήσεις των συμφωνιών αγοραπωλησίας των μετοχών (SPAs). Η Διοίκηση παραμένει σε διαδικασία αξιολόγησης της έκθεσης του Ανεξάρτητου Συμβούλου. ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Σελίδα 141 Πέρα των αναφερθέντων, δεν υπήρξαν γεγονότα μεταγενέστερα των Οικονομικών Καταστάσεων που να αφορούν είτε τον Όμιλο είτε την Εταιρία, για τα οποία να επιβάλλεται από τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς είτε αναφορά είτε διαφοροποίηση στα κονδύλια των δημοσιευμένων Οικονομικών Καταστάσεων. Άλιμος, 28 Απριλίου 2021 Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΟΥ Δ.Σ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Α. ΣΤΕΓΓΟΣ Α.Δ.Τ. ΑΒ 342754 Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ Π. ΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΥ Α.Δ.Τ. ΑΒ 342434 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ & ΔΙΕΥΘΥΝΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Κ. ΣΤΕΓΓΟΣ Α.Δ.Τ. ΑΖ 592390 ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝH ΛΟΓΙΣΤΗΡΙΟΥ ΕΛΕΝΗ Ι. ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΥ Α.Δ.Τ. ΑΖ 832994 ΑΡ.ΑΔΕΙΑΣ Α' ΤΑΞΕΩΣ 97835 Σελίδα 142

Περίληψη: Στις κατωτέρω δηλώσεις, οι οποίες λαμβάνουν χώρα σύμφωνα με το άρθρο 4 παρ. 2 του Ν.3556/2007, όπως ισχύει σήμερα, προβαίνουν οι ακόλουθοι Εκπρόσωποι του Διοικητικού Συμβουλίου της Εταιρείας: 1. Κωνσταντίνος Στέγγος του Ανδρέα, κάτοικος Αλίμου Αττικής, Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου, 2. Γεώργιος Στέγγος του Κωνσταντίνου, κάτοικος Άλιμου Αττικής, Αντιπρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος, 3. Ανδρέας Ρόκκος του Γουΐδου, Εκτελεστικό μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου Οι κάτωθι υπογράφοντες, υπό την ως άνω ιδιότητά μας, ειδικώς προς τούτο ορισθέντες από το Διοικητικό Συμβούλιο της Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία "ΤΕΧΝΙΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ", (εφεξής καλουμένης για λόγους συντομίας ως "Εταιρεία") δηλώνουμε και βεβαιώνουμε με την παρούσα ότι εξ όσων γνωρίζουμε: (α) οι ετήσιες χρηματοοικονομικές καταστάσεις της Εταιρείας και του Ομίλου για τη χρήση από 01/01/202031/12/2020 οι οποίες καταρτίσθηκαν σύμφωνα με τα ισχύοντα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς, απεικονίζουν κατά τρόπο αληθή τα στοιχεία του ενεργητικού και των υποχρεώσεων, τα ίδια κεφάλαια και τα συνολικά αποτελέσματα χρήσεως του εκδότη καθώς και των επιχειρήσεων που περιλαμβάνονται στην ενοποίηση εκλαμβανόμενων ως σύνολο, και (β) η συνημμένη Ετήσια Έκθεση του Διοικητικού Συμβουλίου απεικονίζει κατά τρόπο αληθή την εξέλιξη, τις επιδόσεις και τη θέση της Εταιρείας, καθώς και των επιχειρήσεων που περιλαμβάνονται στην ενοποίηση εκλαμβανομένων ως σύνολο, συμπεριλαμβανομένης της περιγραφής των κυριότερων κινδύνων και αβεβαιοτήτων που αντιμετωπίζουν. . Άλιμος, 28 Απριλίου 2021 Οι δηλούντες Ο Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου Ο Αντιπρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος Το Μέλος ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Α. ΣΤΕΓΓΟΣ ΑΔΤ. ΑΒ 342754 ΓΕΩΡΓΙΟΣ Κ. ΣΤΕΓΓΟΣ ΑΔΤ. ΑΖ 592390 ΑΝΔΡΕΑΣ Γ. ΡΟΚΚΟΣ ΑΔΤ. ΑΗ 622763