IΑΤΡΙΚΟ ΑΘΗΝΩΝ Ε.Α.Ε. ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ (1 Ιανουαρίου - 31 Δεκεμβρίου 2019) Σύμφωνα με το άρθρο 4 του Ν. 3556/2007 ΙΑΤΡΙΚΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Αρ. ΓΕΜΗ: 356301000 Αρ. Μητρώου Α.Ε.13782/06/Β/86/06 Διστόμου 5-7 Μαρούσι 1 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΤΗΣΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ (Σύμφωνα με το άρθρο 4, Ν.3556/2007 και τις επ’ αυτού εκτελεστικές αποφάσεις του Διοικητικού Συμβουλίου της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς) Σελίδα Δηλώσεις Μελών του Διοικητικού Συμβουλίου 3 4 - 42 Έκθεση του Διοικητικού Συμβουλίου 43-46 Συμπληρωματική και επεξηγηματική έκθεση του Διοικητικού Συμβουλίου 47 -53 Έκθεση Ελέγχου Ανεξάρτητου Ορκωτού Ελεγκτή Λογιστή 54 - 149 Ετήσιες Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις 2 3 46 Έκθεση Ανεξάρτητου Ορκωτού Ελεγκτή Λογιστή Προς τους Μετόχους της Εταιρείας «ΙΑΤΡΙΚΟ ΑΘΗΝΩΝ Ε.Α.Ε.» Έκθεση Ελέγχου επί των Εταιρικών και Ενοποιημένων Οικονομικών Καταστάσεων Γνώμη Έχουμε ελέγξει τις συνημμένες εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις της εταιρείας «ΙΑΤΡΙΚΟ ΑΘΗΝΩΝ Ε.Α.Ε.» (η Εταιρεία), οι οποίες αποτελούνται από την εταιρική και ενοποιημένη κατάσταση οικονομικής θέσης της 31ης Δεκεμβρίου 2019, τις εταιρικές και ενοποιημένες καταστάσεις αποτελεσμάτων και λοιπών συνολικών εισοδημάτων, μεταβολών ιδίων κεφαλαίων και ταμειακών ροών της χρήσεως που έληξε την ημερομηνία αυτή, καθώς και περίληψη σημαντικών λογιστικών αρχών και μεθόδων και λοιπές επεξηγηματικές πληροφορίες. Κατά τη γνώμη μας, οι συνημμένες εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις παρουσιάζουν εύλογα, από κάθε ουσιώδη άποψη, την οικονομική θέση της εταιρείας «ΙΑΤΡΙΚΟ ΑΘΗΝΩΝ Ε.Α.Ε.» και των θυγατρικών αυτής (ο Όμιλος) κατά την 31η Δεκεμβρίου 2019, τη χρηματοοικονομική τους επίδοση και τις ταμειακές τους ροές για τη χρήση που έληξε την ημερομηνία αυτή, σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς, όπως αυτά έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Βάση γνώμης Διενεργήσαμε τον έλεγχό μας σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Ελέγχου (ΔΠΕ) όπως αυτά έχουν ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία. Οι ευθύνες μας, σύμφωνα με τα πρότυπα αυτά περιγράφονται περαιτέρω στην ενότητα της έκθεσής μας «Ευθύνες ελεγκτή για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων». Είμαστε ανεξάρτητοι από την Εταιρεία και τις ενοποιούμενες θυγατρικές της, καθ’ όλη τη διάρκεια του διορισμού μας σύμφωνα με τον Κώδικα Δεοντολογίας για Επαγγελματίες Ελεγκτές του Συμβουλίου Διεθνών Προτύπων Δεοντολογίας Ελεγκτών, όπως αυτός έχει ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία και τις απαιτήσεις δεοντολογίας που σχετίζονται με τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων στην Ελλάδα και έχουμε εκπληρώσει τις δεοντολογικές μας υποχρεώσεις σύμφωνα με τις απαιτήσεις της ισχύουσας νομοθεσίας και του προαναφερόμενου Κώδικα Δεοντολογίας. Πιστεύουμε ότι τα ελεγκτικά τεκμήρια που έχουμε αποκτήσει είναι επαρκή και κατάλληλα να παρέχουν βάση για τη γνώμη μας. Σημαντικότερα θέματα ελέγχου Τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου είναι εκείνα τα θέματα που, κατά την επαγγελματική μας κρίση, ήταν εξέχουσας σημασίας στον έλεγχό μας επί των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων της ελεγχόμενης χρήσεως. Τα θέματα αυτά και οι σχετιζόμενοι κίνδυνοι ουσιώδους ανακρίβειας αντιμετωπίστηκαν στο πλαίσιο του ελέγχου των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων ως σύνολο, για τη διαμόρφωση της γνώμης μας επί αυτών και δεν εκφέρουμε ξεχωριστή γνώμη για τα θέματα αυτά. 47 © 2020 Grant Thornton Ορκωτοί Ελεγκτές Σύμβουλοι Επιχειρήσεων | Ζεφύρου 56, 175 64 Π. Φάληρο | Τ: +30 210 7280000 Φ: +30 210 7212222 | www.grant-thornton. Σημαντικότερα θέματα ελέγχου Πώς αντιμετωπίστηκε το σημαντικότερο θέμα ελέγχου στον έλεγχό μας Δανειακές υποχρεώσεις και ρευστότητα Ο Όμιλος και η Εταιρεία κατά την 31/12/2019 παρουσιάζουν αρνητικό κεφάλαιο κίνησης, καθώς οι βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις τους υπερβαίνουν τα κυκλοφορούντα στοιχεία του ενεργητικού κατά € 125,1 εκ. και € 137,9 εκ. αντίστοιχα. Στις βραχυπρόθεσμες δανειακές υποχρεώσεις του Ομίλου και της Εταιρείας, περιλαμβάνεται ποσό € 110,8 εκ. που σχετίζεται με ομολογιακό δάνειο το οποίο κατά την 31/12/2019 ήταν πληρωτέο εντός του Ιουλίου 2020. Όπως αναφέρεται στη σημείωση 29, η Διοίκηση έλαβε εντός του Ιουνίου 2020 τη συναίνεση των πιστώτριων τραπεζών για τη χρονική μετάθεση της αποπληρωμής ποσού € 98,8 εκ. του ομολογιακού δανείου τον Ιούλιο 2021. Η ελεγκτική μας προσέγγιση περιέλαβε, μεταξύ άλλων, τις ακόλουθες διαδικασίες: • • • Παράλληλα, όπως αναφέρεται στη σημείωση 40 των οικονομικών καταστάσεων, η εμφάνιση της πανδημίας COVID-19, έχει επιδράσει αρνητικά στην οικονομική δραστηριότητα τόσο σε παγκόσμιο επίπεδο όσο και στην Ελλάδα ενώ ενδέχεται να επηρεάσει περαιτέρω τις μελλοντικές ταμειακές ροές του Ομίλου. • Κατά τη σύνταξη των οικονομικών καταστάσεων, η Διοίκηση έχει αξιολογήσει τις εκτιμώμενες μελλοντικές ταμειακές ροές λαμβάνοντας υπόψη την ενδεχόμενη επίδραση από την πανδημία του Covid-19 καθώς και εκροές που σχετίζονται με την αποπληρωμή δανειακών υποχρεώσεων. • • Επικεντρωθήκαμε στην περιοχή αυτή εξαιτίας του ύψους του κονδυλίου των δανειακών υποχρεώσεων και των σημαντικών κρίσεων και εκτιμήσεων της Διοίκησης αναφορικά με τις μελλοντικές ταμειακές ροές. Επισκοπήσαμε και αξιολογήσαμε την επιστολή από τις πιστώτριες τράπεζες σχετικά με τη χρονική μετάθεση και τους λοιπούς όρους αποπληρωμής του ομολογιακού δανείου. Αξιολογήσαμε την επίδραση της πανδημίας στις μελλοντικές ταμειακές ροές, συμπεριλαμβανομένης της ανάλυσής τους για τυχόν μελλοντικές απαιτήσεις ρευστότητας, καθώς και στην λειτουργία του Ομίλου και της Εταιρείας. Κατανοήσαμε και αξιολογήσαμε τις βασικές παραδοχές που χρησιμοποιήθηκαν για την εκτίμηση των μελλοντικών ταμειακών ροών, βάσει ιστορικών δεδομένων, της τάσης της αγοράς και της επικείμενης νομοθεσίας που έχει θεσμοθετηθεί λόγω της πανδημίας, όπως έχουν διαμορφωθεί έως σήμερα. Επιβεβαιώσαμε τη μαθηματική ακρίβεια των μοντέλων της διοίκησης για τις μελλοντικές ταμειακές ροές. Εξετάσαμε τα σενάρια ευαισθησίας της Διοίκησης για να αξιολογήσουμε τον αντίκτυπο τυχόν αλλαγών σε βασικές παραδοχές των ταμειακών ροών. Αξιολογήσαμε την επάρκεια των σχετικών γνωστοποιήσεων στις εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις. Οι γνωστοποιήσεις του Ομίλου και της Εταιρείας σχετικά με τις δανειακές υποχρεώσεις και τη ρευστότητα περιλαμβάνονται στις σημειώσεις 5, 29 και 40 των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. 48 © 2020 Grant Thornton Ορκωτοί Ελεγκτές Σύμβουλοι Επιχειρήσεων | Ζεφύρου 56, 175 64 Π. Φάληρο | Τ: +30 210 7280000 Φ: +30 210 7212222 | www.grant-thornton. Ανακτησιμότητα εμπορικών απαιτήσεων Κατά την 31/12/2019, ο Όμιλος και η Εταιρεία έχουν αναγνωρίσει εμπορικές απαιτήσεις ποσού €115,1 εκ. και € 114,3 εκ. έναντι των οποίων έχει σχηματισθεί σωρευμένη πρόβλεψη απομείωσης ύψους € 35,3 εκ. και € 35,1 εκ. αντίστοιχα. Επιπρόσθετα, συνεπεία της εφαρμογής του αρ. 100 παρ.5 του Ν. 4172/2013 και των μεταγενέστερων σχετικών υπουργικών αποφάσεων (Clawback και Rebate), οι εμπορικές απαιτήσεις του Ομίλου και της Εταιρείας από τον Εθνικό Οργανισμό Παροχής Υπηρεσιών Υγείας (ΕΟΠΥΥ) της περιόδου 2013-2019 έχουν απομειωθεί μέσω πιστωτικών τιμολογίων και προβλέψεων. Κατά την 31/12/2019, ο Όμιλος και η Εταιρεία έχουν σχηματίσει πρόβλεψη Clawback ύψους € 12,2 εκ. η οποία έχει συμπεριληφθεί στις ανωτέρω εμπορικές απαιτήσεις. Η ελεγκτική μας προσέγγιση περιέλαβε, μεταξύ άλλων, τις ακόλουθες βασικές διαδικασίες: Η διοίκηση αξιολογεί την ανακτησιμότητα των εμπορικών απαιτήσεων του Ομίλου σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ΔΠΧΑ 9 και προβαίνει σε εκτιμήσεις της απαιτούμενης πρόβλεψης απομείωσης, για τις αναμενόμενες πιστωτικές ζημιές. Η αξιολόγηση της απομείωσης των εμπορικών απαιτήσεων απαιτεί σημαντικό βαθμό κρίσης και σε συνδυασμό με τη σημαντικότητα του κονδυλίου στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις, αξιολογήσαμε την ανακτησιμότητα των εμπορικών απαιτήσεων ως ένα εκ των σημαντικότερων θεμάτων ελέγχου. Οι γνωστοποιήσεις του Ομίλου και της Εταιρείας σχετικά με τη λογιστική πολιτική, καθώς και τις κρίσεις και εκτιμήσεις που χρησιμοποιήθηκαν κατά την αξιολόγηση της ανακτησιμότητας των εμπορικών απαιτήσεων περιλαμβάνονται στις σημειώσεις 4δ, 6.14, 25 και 36 των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. • Αξιολογήσαμε τη διαδικασία της διοίκησης αναφορικά με την παρακολούθηση των εμπορικών απαιτήσεων και την αξιολόγηση της ανακτησιμότητάς τους. • Εξετάσαμε τις εκτιμήσεις της διοίκησης, σχετικά με την ανακτησιμότητα των εμπορικών απαιτήσεων, σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ΔΠΧΑ 9. Ειδικότερα σε ότι αφορά τις προβλέψεις για Clawback επί των απαιτήσεων από τον ΕΟΠΥΥ, συνεκτιμήθηκαν ιστορικά στοιχεία εισπράξεων, καθώς και τα σχετικά ενημερωτικά σημειώματα για Clawback και Rebate που έχουν κοινοποιηθεί στον Όμιλο από τον ΕΟΠΥΥ. • Αξιολογήσαμε την ορθή εφαρμογή των απαιτήσεων του ΔΠΧΑ 9 κατά τον υπολογισμό των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών για όλη τη διάρκεια ζωής των μέσων. • Αξιολογήσαμε τα συμπεράσματα της διοίκησης αναφορικά με την αναγνώριση προβλέψεων απομείωσης επί των εμπορικών απαιτήσεων του Ομίλου. • Αξιολογήσαμε την επάρκεια των γνωστοποιήσεων στις συνημμένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις, σε σχέση με το θέμα αυτό. Αναγνώριση εσόδων Επικεντρωθήκαμε σε αυτή την περιοχή λόγω του όγκου των συναλλαγών, της πολυπλοκότητας του συστήματος τιμολόγησης, αλλά και του πλήθους των εγκεκριμένων τιμοκαταλόγων ανά αντισυμβαλλόμενο (ΕΟΠΥΥ, ιδιώτες και ασφαλιστικές εταιρείες). Η ελεγκτική μας προσέγγιση περιέλαβε, μεταξύ άλλων, τις ακόλουθες βασικές διαδικασίες: Για τους παραπάνω λόγους, η αναγνώριση των εσόδων προσδιορίστηκε ως ένα από τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου. • Κατανοήσαμε τις δικλείδες εσωτερικού ελέγχου που έχουν σχεδιαστεί από τη διοίκηση και σχετίζονται με τις διαδικασίες αναγνώρισης εσόδων από την παροχή υπηρεσιών υγείας. • Αξιολογήσαμε την καταλληλότητα και συνέπεια της πολιτικής και μεθοδολογίας που εφάρμοσε η Διοίκηση με το ΔΠΧΑ 15. 49 © 2020 Grant Thornton Ορκωτοί Ελεγκτές Σύμβουλοι Επιχειρήσεων | Ζεφύρου 56, 175 64 Π. Φάληρο | Τ: +30 210 7280000 Φ: +30 210 7212222 | www.grant-thornton. Οι γνωστοποιήσεις του Ομίλου και της Εταιρείας σχετικά με την αναγνώριση των εσόδων περιλαμβάνονται στη σημείωση 6.7 και 8 των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. • Εξετάσαμε ως προς τον σχεδιασμό και την αποτελεσματικότητα, των βασικών δικλίδων εσωτερικού ελέγχου που σχετίζονται με τις διαδικασίες τιμολόγησης του εσόδου επί των παρεχόμενων υπηρεσιών υγείας. • Διενεργήσαμε μεταξύ άλλων, και των ακόλουθων ουσιαστικών διαδικασιών: (i) εξετάσαμε σε δειγματοληπτική βάση, της ακρίβειας της τιμολόγησης με βάση τους εγκεκριμένους τιμοκαταλόγους, (ii) διενεργήσαμε αναλυτικές διαδικασίες επί των εσόδων για τον εντοπισμό τυχόν ασυνήθιστων μεταβολών, και (iii) εξετάσαμε τον επιμερισμό του εσόδου στην ορθή περίοδο σύμφωνα με την παροχή υπηρεσίας. • Αξιολογήσαμε την επάρκεια των γνωστοποιήσεων στις συνημμένες οικονομικές καταστάσεις, σε σχέση με το θέμα αυτό. Άλλο θέμα Οι οικονομικές καταστάσεις του Ομίλου και της Εταιρείας για την προηγούμενη χρήση που έληξε την 31η Δεκεμβρίου 2018 ελέγχθηκαν από άλλη ελεγκτική εταιρεία. Για την εν λόγω χρήση ο Ορκωτός Ελεγκτής Λογιστής εξέδωσε την 25 η Απριλίου 2019 έκθεση ελέγχου με σύμφωνη γνώμη. Άλλες πληροφορίες Η διοίκηση είναι υπεύθυνη για τις άλλες πληροφορίες. Οι άλλες πληροφορίες περιλαμβάνονται στην Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου, για την οποία γίνεται σχετική αναφορά στην “Έκθεση επί άλλων Νομικών και Κανονιστικών Απαιτήσεων” και στις Δηλώσεις των Μελών του Διοικητικού Συμβουλίου, αλλά δεν περιλαμβάνουν τις οικονομικές καταστάσεις και την έκθεση ελέγχου επί αυτών. Η γνώμη μας επί των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων δεν καλύπτει τις άλλες πληροφορίες και δεν εκφράζουμε με τη γνώμη αυτή οποιασδήποτε μορφής συμπέρασμα διασφάλισης επί αυτών. Σε σχέση με τον έλεγχό μας επί των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων, η ευθύνη μας είναι να αναγνώσουμε τις άλλες πληροφορίες και με τον τρόπο αυτό, να εξετάσουμε εάν οι άλλες πληροφορίες είναι ουσιωδώς ασυνεπείς με τις εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις ή τις γνώσεις που αποκτήσαμε κατά τον έλεγχο ή αλλιώς φαίνεται να είναι ουσιωδώς εσφαλμένες. Εάν, με βάση τις εργασίες που έχουμε εκτελέσει, καταλήξουμε στο συμπέρασμα ότι υπάρχει ουσιώδες σφάλμα σε αυτές τις άλλες πληροφορίες, είμαστε υποχρεωμένοι να αναφέρουμε το γεγονός αυτό. Δεν έχουμε τίποτα να αναφέρουμε σχετικά με το θέμα αυτό. Ευθύνες της διοίκησης και των υπευθύνων για τη διακυβέρνηση επί των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Η διοίκηση έχει την ευθύνη για την κατάρτιση και εύλογη παρουσίαση των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ, όπως αυτά έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως και για εκείνες τις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου, που η διοίκηση καθορίζει ως απαραίτητες, ώστε να καθίσταται δυνατή η κατάρτιση των 50 © 2020 Grant Thornton Ορκωτοί Ελεγκτές Σύμβουλοι Επιχειρήσεων | Ζεφύρου 56, 175 64 Π. Φάληρο | Τ: +30 210 7280000 Φ: +30 210 7212222 | www.grant-thornton. εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων απαλλαγμένων από ουσιώδες σφάλμα, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος. Κατά την κατάρτιση των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων, η διοίκηση είναι υπεύθυνη για την αξιολόγηση της ικανότητας της Εταιρείας και του Ομίλου να συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους, γνωστοποιώντας όπου συντρέχει τέτοια περίπτωση, τα θέματα που σχετίζονται με τη συνεχιζόμενη δραστηριότητα και τη χρήση της λογιστικής αρχής της συνεχιζόμενης δραστηριότητας, εκτός και εάν η διοίκηση είτε προτίθεται να ρευστοποιήσει την Εταιρεία και τον Όμιλο ή να διακόψει τη δραστηριότητά τους, ή δεν έχει άλλη ρεαλιστική εναλλακτική επιλογή από το να προβεί σε αυτές τις ενέργειες. Η Επιτροπή Ελέγχου (άρθ. 44 Ν.4449/2017) της Εταιρείας έχει την ευθύνη εποπτείας της διαδικασίας χρηματοοικονομικής αναφοράς της Εταιρείας και του Ομίλου. Ευθύνες ελεγκτή για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Οι στόχοι μας είναι να αποκτήσουμε εύλογη διασφάλιση για το κατά πόσο οι εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις, στο σύνολό τους, είναι απαλλαγμένες από ουσιώδες σφάλμα, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος και να εκδώσουμε έκθεση ελεγκτή, η οποία περιλαμβάνει τη γνώμη μας. Η εύλογη διασφάλιση συνιστά διασφάλιση υψηλού επιπέδου, αλλά δεν είναι εγγύηση ότι ο έλεγχος που διενεργείται σύμφωνα με τα ΔΠΕ, όπως αυτά έχουν ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία, θα εντοπίζει πάντα ένα ουσιώδες σφάλμα, όταν αυτό υπάρχει. Σφάλματα δύναται να προκύψουν από απάτη ή από λάθος και θεωρούνται ουσιώδη όταν μεμονωμένα ή αθροιστικά, θα μπορούσε εύλογα να αναμένεται ότι θα επηρέαζαν τις οικονομικές αποφάσεις των χρηστών, που λαμβάνονται με βάση αυτές τις εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις. Ως καθήκον του ελέγχου, σύμφωνα με τα ΔΠΕ όπως αυτά έχουν ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία, ασκούμε επαγγελματική κρίση και διατηρούμε επαγγελματικό σκεπτικισμό καθ’ όλη τη διάρκεια του ελέγχου. Επίσης: • • • • • Εντοπίζουμε και αξιολογούμε τους κινδύνους ουσιώδους σφάλματος στις εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος, σχεδιάζοντας και διενεργώντας ελεγκτικές διαδικασίες που ανταποκρίνονται στους κινδύνους αυτούς και αποκτούμε ελεγκτικά τεκμήρια που είναι επαρκή και κατάλληλα για να παρέχουν βάση για τη γνώμη μας. Ο κίνδυνος μη εντοπισμού ουσιώδους σφάλματος που οφείλεται σε απάτη είναι υψηλότερος από αυτόν που οφείλεται σε λάθος, καθώς η απάτη μπορεί να εμπεριέχει συμπαιγνία, πλαστογραφία, εσκεμμένες παραλείψεις, ψευδείς διαβεβαιώσεις ή παράκαμψη των δικλίδων εσωτερικού ελέγχου. Κατανοούμε τις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου που σχετίζονται με τον έλεγχο, με σκοπό το σχεδιασμό ελεγκτικών διαδικασιών κατάλληλων για τις περιστάσεις, αλλά όχι με σκοπό τη διατύπωση γνώμης επί της αποτελεσματικότητας των δικλίδων εσωτερικού ελέγχου της Εταιρείας και του Ομίλου. Αξιολογούμε την καταλληλότητα των λογιστικών αρχών και μεθόδων που χρησιμοποιήθηκαν και το εύλογο των λογιστικών εκτιμήσεων και των σχετικών γνωστοποιήσεων που έγιναν από τη διοίκηση. Αποφαινόμαστε για την καταλληλότητα της χρήσης από τη διοίκηση της λογιστικής αρχής της συνεχιζόμενης δραστηριότητας και με βάση τα ελεγκτικά τεκμήρια που αποκτήθηκαν για το εάν υπάρχει ουσιώδης αβεβαιότητα σχετικά με γεγονότα ή συνθήκες που μπορεί να υποδηλώνουν ουσιώδη αβεβαιότητα ως προς την ικανότητα της Εταιρείας και του Ομίλου να συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους. Εάν συμπεράνουμε ότι υφίσταται ουσιώδης αβεβαιότητα, είμαστε υποχρεωμένοι στην έκθεση ελεγκτή να επιστήσουμε την προσοχή στις σχετικές γνωστοποιήσεις των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων ή εάν αυτές οι γνωστοποιήσεις είναι ανεπαρκείς να διαφοροποιήσουμε τη γνώμη μας. Τα συμπεράσματά μας βασίζονται σε ελεγκτικά τεκμήρια που αποκτώνται μέχρι την ημερομηνία της έκθεσης ελεγκτή. Ωστόσο, μελλοντικά γεγονότα ή συνθήκες ενδέχεται να έχουν ως αποτέλεσμα η Εταιρεία και ο Όμιλος να παύσουν να λειτουργούν ως συνεχιζόμενη δραστηριότητα. Αξιολογούμε τη συνολική παρουσίαση, τη δομή και το περιεχόμενο των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων, συμπεριλαμβανομένων των γνωστοποιήσεων, καθώς και το κατά πόσο οι εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις απεικονίζουν τις υποκείμενες συναλλαγές και τα γεγονότα με τρόπο που επιτυγχάνεται η εύλογη παρουσίαση. 51 © 2020 Grant Thornton Ορκωτοί Ελεγκτές Σύμβουλοι Επιχειρήσεων | Ζεφύρου 56, 175 64 Π. Φάληρο | Τ: +30 210 7280000 Φ: +30 210 7212222 | www.grant-thornton. • Αποκτούμε επαρκή και κατάλληλα ελεγκτικά τεκμήρια αναφορικά με την χρηματοοικονομική πληροφόρηση των οντοτήτων ή των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων εντός του Ομίλου για την έκφραση γνώμης επί των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων. Είμαστε υπεύθυνοι για την καθοδήγηση, την επίβλεψη και την εκτέλεση του ελέγχου της Εταιρείας και των θυγατρικών της. Παραμένουμε αποκλειστικά υπεύθυνοι για την ελεγκτική μας γνώμη. Μεταξύ άλλων θεμάτων, κοινοποιούμε στους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση, το σχεδιαζόμενο εύρος και το χρονοδιάγραμμα του ελέγχου, καθώς και σημαντικά ευρήματα του ελέγχου, συμπεριλαμβανομένων όποιων σημαντικών ελλείψεων στις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου εντοπίζουμε κατά τη διάρκεια του ελέγχου μας. Επιπλέον, δηλώνουμε προς τους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση ότι έχουμε συμμορφωθεί με τις σχετικές απαιτήσεις δεοντολογίας περί ανεξαρτησίας και γνωστοποιούμε προς αυτούς όλες τις σχέσεις και άλλα θέματα που μπορεί εύλογα να θεωρηθεί ότι επηρεάζουν την ανεξαρτησία μας και τα σχετικά μέτρα προστασίας, όπου συντρέχει περίπτωση. Από τα θέματα που γνωστοποιήθηκαν στους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση, καθορίζουμε τα θέματα εκείνα που ήταν εξέχουσας σημασίας για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων της ελεγχόμενης χρήσεως και ως εκ τούτου αποτελούν τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου. Έκθεση επί άλλων Νομικών και Κανονιστικών Απαιτήσεων Έκθεση Διαχείρισης Διοικητικού Συμβουλίου Λαμβάνοντας υπόψη ότι η διοίκηση έχει την ευθύνη για την κατάρτιση της Έκθεσης Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου και της Δήλωσης Εταιρικής Διακυβέρνησης που περιλαμβάνεται στην έκθεση αυτή, κατ’ εφαρμογή των διατάξεων της παραγράφου 5 του άρθρου 2 του Ν.4336/2015 (μέρος Β), σημειώνουμε ότι: 1. α. Στην Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου περιλαμβάνεται δήλωση εταιρικής διακυβέρνησης, η οποία παρέχει τα πληροφοριακά στοιχεία που ορίζονται στο άρθρο 152 του Ν. 4548/2018. β. Κατά τη γνώμη μας η Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου έχει καταρτιστεί σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές απαιτήσεις των άρθρων 150-151 και 153-154 και της παραγράφου 1 (περιπτώσεις γ’ και δ’) του άρθρου 152 του Ν. 4548/2018 και το περιεχόμενο αυτής αντιστοιχεί με τις συνημμένες οικονομικές καταστάσεις της χρήσης που έληξε την 31/12/2019. γ. Με βάση τη γνώση που αποκτήσαμε κατά τον έλεγχό μας, για την εταιρεία «ΙΑΤΡΙΚΟ ΑΘΗΝΩΝ Ε.Α.Ε.» και το περιβάλλον της, δεν έχουμε εντοπίσει ουσιώδεις ανακρίβειες στην Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού της Συμβουλίου. 2. Συμπληρωματική Έκθεση προς την Επιτροπή Ελέγχου Η γνώμη μας επί των συνημμένων εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων είναι συνεπής με τη Συμπληρωματική Έκθεσή μας προς την Επιτροπή Ελέγχου της Εταιρείας, που προβλέπεται από το άρθρο 11 του κανονισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) αριθ. 537/2014. 3. Παροχή Μη Ελεγκτικών Υπηρεσιών Δεν παρείχαμε στην Εταιρεία και τις θυγατρικές της μη ελεγκτικές υπηρεσίες που απαγορεύονται σύμφωνα με το άρθρο 5 του κανονισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) αριθ. 537/2014. Οι επιτρεπόμενες μη ελεγκτικές υπηρεσίες που έχουμε παράσχει στην Εταιρεία και στις θυγατρικές της κατά τη διάρκεια της χρήσεως που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 γνωστοποιούνται στη Σημείωση 11 των συνημμένων εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων. 52 © 2020 Grant Thornton Ορκωτοί Ελεγκτές Σύμβουλοι Επιχειρήσεων | Ζεφύρου 56, 175 64 Π. Φάληρο | Τ: +30 210 7280000 Φ: +30 210 7212222 | www.grant-thornton. 4. Διορισμός Ελεγκτή Διοριστήκαμε για πρώτη φορά ως Ορκωτοί Ελεγκτές Λογιστές της Εταιρείας με την από 10/07/2019 απόφαση της ετήσιας τακτικής γενικής συνέλευσης των μετόχων. Αθήνα, 29 Ιουνίου 2020 Η Ορκωτός Ελεγκτής Λογιστής Πελαγία Καζά Α.Μ. Σ.Ο.Ε.Λ. 62591 53 © 2020 Grant Thornton Ορκωτοί Ελεγκτές Σύμβουλοι Επιχειρήσεων | Ζεφύρου 56, 175 64 Π. Φάληρο | Τ: +30 210 7280000 Φ: +30 210 7212222 | www.grant-thornton. ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΙΑΤΡΙΚΟ ΑΘΗΝΩΝ Ε.Α.Ε. ΕΤΗΣΙΕΣ ΑΤΟΜΙΚΕΣ ΚΑΙ ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΔΙΕΘΝΗ ΠΡΟΤΥΠΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΟΠΩΣ ΑΥΤΑ ΕΧΟΥΝ ΥΙΟΘΕΤΗΘΕΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ 54 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Έκθεση Ανεξάρτητου Ορκωτού Ελεγκτή Λογιστή ......................................................................................... 47 Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης ...................................................................................................... 57 Κατάσταση Αποτελεσμάτων ......................................................................................................................... 59 Κατάσταση Συνολικών Εσόδων ..................................................................................................................... 60 Κατάσταση μεταβολών Ιδίων Κεφαλαίων της 31 Δεκεμβρίου 2019 ............................................................ 61 Κατάσταση Ταμειακών Ροών ........................................................................................................................ 63 Σημειώσεις επί των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων ............................................................................ 65 1. Γενικές Πληροφορίες για την Εταιρεία και τον Όμιλο .................................................................. 65 2. Βάση σύνταξης των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων και επιμέτρησης ................................ 66 3. Λειτουργικό νόμισμα και νόμισμα παρουσίασης ......................................................................... 67 4. Λογιστικές εκτιμήσεις και παραδοχές .......................................................................................... 67 5. Δυνατότητα ομαλής συνέχισης της λειτουργικής δραστηριότητας της Εταιρείας ...................... 70 6. Νέα Πρότυπα, Διερμηνείες, Αναθεωρήσεις και Τροποποιήσεις υφιστάμενων Προτύπων τα οποία έχουν τεθεί σε ισχύ και έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση ............................................... 71 6α. Νέα Πρότυπα, Διερμηνείες, αναθεωρήσεις και τροποποιήσεις υφιστάμενων Προτύπων τα οποία έχουν τεθεί σε ισχύ και έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση ............................................... 71 6β. Νέα Πρότυπα, Διερμηνείες και Τροποποιήσεις υφιστάμενων Προτύπων τα οποία δεν έχουν ακόμα τεθεί σε ισχύ ή δεν έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση ...................................................... 72 6.γ. Μεταβολές σε Λογιστικές Πολιτικές .............................................................................................. 74 6δ. Σημαντικές λογιστικές μέθοδοι και αρχές ...................................................................................... 77 7. Λειτουργικοί τομείς ....................................................................................................................... 88 8. Κύκλος εργασιών ........................................................................................................................... 90 9. Λοιπά Έσοδα.................................................................................................................................. 91 10. Κόστος πωλήσεων ..................................................................................................................... 91 11. Έξοδα διοίκησης ........................................................................................................................ 92 12. Έξοδα διάθεσης ......................................................................................................................... 93 13. Κόστος Μισθοδοσίας ................................................................................................................ 93 14. Αποσβέσεις ενσώματων και άυλων περιουσιακών στοιχείων ................................................. 94 15. Λοιπά Έξοδα .............................................................................................................................. 94 16. Καθαρό χρηματοοικονομικό αποτέλεσμα ................................................................................ 95 55 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 17. Φόρος Εισοδήματος .................................................................................................................. 96 18. Κέρδη ανά μετοχή ................................................................................................................... 102 19. Ενσώματα περιουσιακά στοιχεία............................................................................................ 103 20. Επενδυτικά Ακίνητα ................................................................................................................ 110 21. Άυλα περιουσιακά στοιχεία .................................................................................................... 111 22. Επενδύσεις σε θυγατρικές εταιρείες ...................................................................................... 114 23. Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις- υποχρεώσεις ....................................................... 115 24. Αποθέματα .............................................................................................................................. 118 25. Εμπορικές Απαιτήσεις ............................................................................................................. 118 26. Λοιπές απαιτήσεις ................................................................................................................... 122 27. Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα ...................................................................................... 122 28. Μετοχικό κεφάλαιο και αποθεματικά .................................................................................... 123 29. Δανειακές υποχρεώσεις .......................................................................................................... 125 30. Υποχρεώσεις καθορισμένων παροχών στους εργαζομένους ................................................. 130 31. Μακροπρόθεσμες εμπορικές & λοιπές υποχρεώσεις ............................................................. 134 32. Εμπορικές υποχρεώσεις .......................................................................................................... 134 33. Λοιπές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις .................................................................................. 135 34. Πολιτικές και διαδικασίες διαχείρισης κεφαλαίου ................................................................ 135 35. Εύλογες αξίες χρηματοοικονομικών μέσων ........................................................................... 136 36. Διαχείριση χρηματοπιστωτικών κινδύνων.............................................................................. 137 37. Δεσμεύσεις .............................................................................................................................. 141 38. Ενδεχόμενες απαιτήσεις και υποχρεώσεις ............................................................................. 141 39. Συνδεδεμένα μέρη .................................................................................................................. 142 40. Μεταγενέστερα γεγονότα ....................................................................................................... 146 41. Πληροφορίες του άρθρου 10 Ν. 3401/2005 ........................................................................... 148 42. Διεύθυνση διαδικτύου ............................................................................................................ 149 56 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΣΗΣ Σε χιλιάδες Ευρώ Όμιλος Σημ. 31/12/2019 Εταιρεία 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 Ενεργητικό Ενσώματα περιουσιακά στοιχεία 19 248.002 227.318 234.298 215.319 Επενδυτικά ακίνητα 20 1.640 1.656 1.640 1.656 Άυλα περιουσιακά στοιχεία 21 1.188 697 1.183 689 399 323 398 323 Λοιπά μη κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία Επενδύσεις σε θυγατρικές εταιρείες 22 - - 19.992 19.992 Αναβαλλόμενενες απαιτήσεις 23 5.915 7.707 5.828 7.681 257.144 237.701 263.340 245.660 φορολογικές Μη κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία Αποθέματα 24 5.865 4.933 5.432 4.732 Εμπορικές απαιτήσεις 25 79.804 89.449 79.215 89.289 Λοιπές απαιτήσεις 26 17.801 22.795 19.429 24.080 Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα 27 7.500 4.587 6.009 3.519 110.969 121.764 110.085 121.620 368.114 359.465 373.425 367.280 Κυκλοφορούντα στοιχεία περιουσιακά Σύνολο ενεργητικού Ίδια κεφάλαια Μετοχικό κεφάλαιο 28 26.888 26.888 26.888 26.888 Διαφορά από έκδοση μετοχών υπέρ το άρτιο 28 19.777 19.777 19.777 19.777 Αποθεματικά 28 18.208 18.231 17.860 17.860 Αποτελέσματα εις νέο 14.211 6.726 10.761 6.134 Ίδια κεφάλαια αποδιδόμενα στους ιδιοκτήτες της μητρικής εταιρείας 79.085 71.622 75.286 70.659 240 158 - - 79.325 71.780 75.286 70.659 Μη ελέγχουσες συμμετοχές Σύνολο ιδίων κεφαλαίων 57 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 Υποχρεώσεις Μακροπρόθεσμες δανειακές υποχρεώσεις 29 11.243 110.999 9.352 110.811 Υποχρεώσεις καθορισμένων παροχών στους εργαζομένους 30 10.969 10.446 10.865 10.347 Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις 31 6.417 6.630 5.956 4.901 23 24.043 24.895 23.978 24.888 52.673 152.970 50.150 150.947 8.934 9.011 7.905 8.160 εμπορικές Αναβαλλόμενενες υποχρεώσεις & λοιπές φορολογικές Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις Φόροι πληρωτέοι Βραχυπρόθεσμες δανειακές υποχρεώσεις 29 125.446 21.678 123.095 19.354 Εμπορικές υποχρεώσεις 32 63.682 69.496 81.355 86.188 Λοιπές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις 33 38.054 34.530 35.633 31.972 Βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις 236.116 134.715 247.988 145.674 Σύνολο υποχρεώσεων 288.789 287.685 298.139 296.621 368.114 359.465 373.425 367.280 Σύνολο ιδίων υποχρεώσεων κεφαλαίων και Οι συνοδευτικές σημειώσεις και τα παραρτήματα αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων 58 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ Όμιλος Εταιρεία Σε χιλιάδες Ευρώ Σημ. 1/1-31/12/2019 1/1-31/12/2018 1/1-31/12/2019 1/1-31/12/2018 Κύκλος εργασιών 8 197.273 182.749 190.671 176.623 Κόστος πωλήσεων 10 -149.523 -136.942 -148.257 -135.108 47.750 45.807 42.413 41.515 Μικτά κέρδη Λοιπά έσοδα 9 3.213 3.347 2.660 2.983 Έξοδα διοίκησης 11 -28.275 -27.042 -26.419 -24.971 Έξοδα διάθεσης 12 -5.940 -5.948 -5.812 -5.938 Λοιπά έξοδα 15 -39 - -39 - 16.709 16.164 12.804 13.589 Χρηματοοικονομικά έσοδα 761 23 635 48 Χρηματοοικονομικά έξοδα -6.699 -6.778 -6.512 -7.912 -5.938 -6.755 -5.877 -7.864 10.771 9.409 6.927 5.725 -3.101 1.413 -2.199 2.089 7.671 10.822 4.728 7.814 7.589 10.763 - - 82 59 - - 0,0875 0,1241 0,0545 0,0901 Λειτουργικά κέρδη Καθαρό χρηματοοικονομικό αποτέλεσμα 16 Κέρδη προ φόρων Φόρος εισοδήματος 17 Κέρδη μετά φόρων Αποδίδονται σε: Ιδιοκτήτες της μητρικής Μη ελέγχουσες συμμετοχές Κέρδη ανά μετοχή 18 Οι συνοδευτικές σημειώσεις και τα παραρτήματα αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων 59 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΥΝΟΛΙΚΩΝ ΕΣΟΔΩΝ Όμιλος Εταιρεία Σε χιλιάδες Ευρώ Σημ. Κέρδη μετά φόρων 1/1-31/12/2019 1/1-31/12/2018 1/1-31/12/2019 1/1-31/12/2018 7.671 10.822 4.728 7.814 -23 -1 - - -23 -1 - - Λοιπά συνολικά έσοδα Ποσά που αναταξινομούνται στην κατάσταση αποτελεσμάτων Συναλλαγματικές μετατροπής καταστάσεων εξωτερικού διαφορές οικονομικών θυγατρικών Ποσά που δεν αναταξινομούνται στην κατάσταση αποτελεσμάτων Επανεκτίμηση υποχρεώσεων παροχών προσωπικού 29 -132 179 -130 176 Φόρος εισοδήματος 17 28 -68 28 -65 -104 110 -102 111 -127 110 -102 111 7.543 10.932 4.626 7.925 7.461 10.873 - - 82 59 - - Λοιπά συνολικά έσοδα , μετά από φόρους Συνολικά έσοδα Αποδίδονται σε: Ιδιοκτήτες της μητρικής Μη ελέγχουσες συμμετοχές Οι συνοδευτικές σημειώσεις και τα παραρτήματα αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων 60 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 Όμιλος Σε χιλιάδες Ευρώ Υπόλοιπο την Ιανουαρίου 2019 Κέρδη φόρους μετά Μετοχικό κεφάλαιο Υπέρ το άρτιο Αποθεματικά Αποτελέσματα εις νέο Σύνολο Δικαιώματα μειοψηφίας Σύνολο Ιδίων κεφαλαίων 26.888 19.777 18.231 6.726 71.622 158 71.780 7.589 7.589 82 7.671 01 από Λοιπά συνολικά έσοδα μετά από φόρους - - -23 -104 -127 - -127 Συνολικά έσοδα - - -23 7.484 7.461 82 7.543 Μερίσματα - - - - - - - 26.888 19.777 18.208 14.210 79.083 240 79.325 Υπόλοιπο την Δεκεμβρίου 2019 31 Εταιρεία Μετοχικό κεφάλαιο Σε χιλιάδες Ευρώ Υπόλοιπο την 01 Ιανουαρίου 2019 Υπέρ το άρτιο Αποτελέσματα εις νέο Αποθεματικά Σύνολο Ιδίων κεφαλαίων 26.888 19.777 17.860 6.134 70.659 Κέρδη μετά από φόρους - - - 4.728 4.728 Λοιπά συνολικά έσοδα μετά από φόρους - - - -102 -102 Συνολικά έσοδα - - - 4.626 4.626 26.888 19.777 17.860 10.760 75.286 Υπόλοιπο την Δεκεμβρίου 2019 31 Οι συνοδευτικές σημειώσεις και τα παραρτήματα αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων 61 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 Κατάσταση μεταβολών Ιδίων Κεφαλαίων της 31 Δεκεμβρίου 2018 Όμιλος Σε χιλιάδες Ευρώ Υπόλοιπο την Ιανουαρίου 2018 01 Επίδραση από υιοθέτηση ΔΠΧΑ 9 Προσαρμοσμένο υπόλοιπο την Ιανουαρίου 2018 1 Μη ελέγχουσες συμμετοχές Σύνολο Ιδίων κεφαλαίων 161 63.341 Μετοχικό κεφάλαιο Υπέρ το άρτιο Αποθεματικά Αποτελέσματα εις νέο 26.888 19.777 18.232 (1.717) 63.180 - - - (2.431) (2.431) 26.888 19.777 18.232 (4.148) 60.749 161 60.910 10.763 10.763 59 10.822 Κέρδη μετά από φόρους Σύνολο (2.431) Λοιπά συνολικά έσοδα μετά από φόρους - - -1 111 110 - 110 Συνολικά έσοδα - - -1 10.874 10.873 59 10.932 Εσωτερικές μεταφορές - - - - - - - Διανομή μερισμάτων - - - - - -62 -62 26.888 19.777 18.231 6.726 71.622 158 71.780 Μετοχικό κεφάλαιο Υπέρ το άρτιο Αποθεματικά Αποτελέσματα εις νέο Σύνολο Ιδίων κεφαλαίων 26.888 19.777 17.860 640 65.165 - - - (2.431) (2.431) 1 26.888 19.777 17.860 (1.791) 62.734 Κέρδη μετά από φόρους - - - 7.814 7.814 Λοιπά συνολικά έσοδα μετά από φόρους - - - 111 111 Συνολικά έσοδα - - - 7.925 7.925 26.888 19.777 17.860 6.134 70.659 Υπόλοιπο την Δεκεμβρίου 2018 31 Εταιρεία Σε χιλιάδες Ευρώ Υπόλοιπο την Ιανουαρίου 2018 01 Επίδραση από υιοθέτηση ΔΠΧΑ 9 Προσαρμοσμένο υπόλοιπο την Ιανουαρίου 2018 Υπόλοιπο την Δεκεμβρίου 2018 31 Οι συνοδευτικές σημειώσεις και τα παραρτήματα αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων 62 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΑΜΕΙΑΚΩΝ ΡΟΩΝ Όμιλος Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ 1/1-31/12/2019 Εταιρεία 1/1-31/12/2018 1/1-31/12/2019 1/1-31/12/2018 Λειτουργικές δραστηριότητες : Κέρδη προ φόρων 10.771 9.409 6.927 5.725 11.125 7.955 10.859 7.729 - - - 1.325 3.831 2.499 3.825 2.616 -5 - - - -144 -98 -135 -121 Χρεωστικοί τόκοι και συναφή έξοδα 6.531 6.631 6.347 6.441 Πιστωτικοί τόκοι και συναφή έξοδα -762 - -635 - - -1.673 - -1.673 Μείωση / (αύξηση) αποθεμάτων -932 -398 -701 -361 Μείωση / (αύξηση) απαιτήσεων 11.633 5.430 11.710 6.428 (Μείωση) / αύξηση υποχρεώσεων (πλην δανειακών) -3.691 -2.015 -1.433 -1.467 -6.130 -6.632 -5.975 -6.441 -732 -1.086 - - 31.495 20.022 30.788 20.201 Αγορές ενσώματων και άϋλων παγίων στοιχείων -16.268 -7.960 -16.132 -7.782 Εισπράξεις από πώληση ενσώματων και άϋλων παγίων στοιχείων 844 76 825 73 Αύξηση συμμετοχής σε θυγατρική - - - -1.245 Τόκοι εισπραχθέντες 6 22 4 17 Πλέον/μείον προσαρμογές για : Αποσβέσεις Απομειώσεις συμμετοχών Προβλέψεις Συναλλαγματικές διαφορές Αποτελέσματα δραστηριότητας επενδυτικής Επιδραση αναγνώρισης συμβατικών περιουσιακών στοιχείων στο τέλος της χρήσης Πλέον/ μείον προσαρμογές για μεταβολές λογαριασμών κεφαλαίου κίνησης: Μείον : Χρεωστικοί τόκοι και συναφή έξοδα καταβλημένα Καταβλημένοι φόροι εισοδηματος Καθαρές ταμειακές ροές λειτουργικές δραστηριότητες (α) από Επενδυτικές δραστηριότητες : 63 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 Μερίσματα εισπραχθέντα - - - 31 -15.417 -7.862 -15.303 -8.906 -10.360 -10.643 -10.360 -10.643 -2.766 -78 -2.636 -5 -39 -81 - - Καθαρές ταμειακές ροές από χρηματοδοτικές δραστηριότητες (γ) (Σημ.29) -13.165 -10.802 -12.995 -10.648 Καθαρή αύξηση/(μείωση) στα ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα χρήσης (α)+(β)+(γ) 2.914 1.359 2.490 647 Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα έναρξης χρήσης 4.587 3.228 3.519 2.872 Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα λήξης χρήσης 7.500 4.587 6.009 3.519 Καθαρές ταμειακές ροές επενδυτικές δραστηριότητες (β) από Χρηματοδοτικές δραστηριότητες: Εξοφλήσεις δανείων Εξοφλήσεις υποχρεώσεων από χρηματοδοτικές μισθώσεις (χρεολύσια) Μερίσματα πληρωθέντα Οι συνοδευτικές σημειώσεις και τα παραρτήματα αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων 64 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ 1. Γενικές Πληροφορίες για την Εταιρεία και τον Όμιλο Η Εταιρεία «ΙΑΤΡΙΚΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ» με τον διακριτικό τίτλο ‘ΙΑΤΡΙΚΟ ΑΘΗΝΩΝ Ε.Α.Ε. (εφεξής η ‘‘Εταιρεία’’ ή η ‘‘Μητρική’’) και οι θυγατρικές της (εφεξής ο ‘‘Όμιλος’’) δραστηριοποιούνται στο χώρο της παροχής υπηρεσιών υγείας με την οργάνωση και εκμετάλλευση νοσηλευτικών μονάδων. Ο Όμιλος και η Εταιρεία έχουν την έδρα τους στο Δήμο Αμαρουσίου Αττικής, στην οδό Διστόμου 5-7 και κατά την 31/12/2019 απασχολούν 3.105 και 3.003 υπαλλήλους αντίστοιχα. Κατά την 31η Δεκεμβρίου 2018 ο αριθμός εργαζομένων του Ομίλου και της Εταιρείας ήταν 3.021 και 2.875 αντίστοιχα. Η Εταιρεία λειτουργεί σύμφωνα με την ελληνική νομοθεσία και ειδικότερα τις διατάξεις του Ν. 4548/2018 περί ανωνύμων εταιρειών, ως αυτός ισχύει. Οι Οικονομικές Καταστάσεις αναρτώνται στην ιστοσελίδα https://www.iatriko.gr. Οι μετοχές της Εταιρείας είναι εισηγμένες στο Χρηματιστήριο Αθηνών. Οι ετήσιες οικονομικές καταστάσεις των ενοποιούμενων θυγατρικών εταιρειών, που προβλέπονται από την απόφαση 8/754/14.4.2016 του Διοικητικού Συμβουλίου της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, αναρτώνται στο διαδίκτυο, στη διεύθυνση www.iatriko.gr. Στοιχεία Επιχείρησης: Διοικητικό Συμβούλιο: Δρ. Γεώργιος Β. Αποστολόπουλος – Πρόεδρος Δ.Σ. Δρ. Βασίλειος Γ. Αποστολόπουλος – Διευθύνων Σύμβουλος Χρήστος Γ. Αποστολόπουλος – Αντιπρόεδρος Δ.Σ. Νικόλαος Κορίτσας - Μέλος Δ.Σ. (Μη εκτελεστικό) Αλεξάνδρα Μικρουλέα- Μέλος Δ.Σ. (Μη εκτελεστικό) Βασιλική Μέγγου- Μέλος Δ.Σ. (Μη εκτελεστικό) Γεώργιος Ζέρδιλας– Μέλος Δ.Σ. (Μη εκτελεστικό) Έδρα Εταιρείας: Διστόμου 5-7 , Τ.Κ. 15125 Μαρούσι ΑΡ.ΜΑΕ: 13782/06/Β/86/06 ΑΡ. Γ.Ε.ΜΗ: 356301000 Ελεγκτική Εταιρεία: GRANT THORNTON A.E. ΟΡΚΩΤΩΝ ΕΛΕΓΚΤΩΝ ΚΑΙ ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Ζεφύρου 56 175 64 Π. Φάληρο 65 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 Οι εταιρείες, οι οποίες περιελήφθησαν στις Ετήσιες Ενοποιημένες Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις του Ομίλου για την χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 μαζί με τα σχετικά ποσοστά παρατίθενται κατωτέρω. Δεν υπάρχει διαφοροποίηση στις εταιρείες και την μέθοδο ενσωμάτωσης σε σχέση με τις Ετήσιες Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις του Ομίλου της χρήσης που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2018. % συμμετοχής 2018 Μέθοδος Ενσωμάτωσης Χώρα έδρας ΙΑΤΡΙΚΟ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Παροχή υπηρεσιών υγείας ΙΑΤΡΙΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΑΕΒΕ ΕΛΛΑΔΑ Εμπορία Ιατρικού Εξοπλισμού & Υγειονομικού Υλικού 100,00% 100.00% Ολική ΕΡΕΥΝΑ ΕΑΕ ΕΛΛΑΔΑ Διαγνωστικό Κέντρο 51,00% 51.00% Ολική ΑΞΟΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΕΑΕ ΕΛΛΑΔΑ Διαγνωστικό Κέντρο 50,50% 50.50% Ολική ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ & ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΑΘΛΗΤΙΚΩΝ ΚΑΚΩΣΕΩΝ Α.Ε.* ΕΛΛΑΔΑ Παροχή Φυσιοθεραπείας Αποκατάστασης Κακώσεων 33,00% 33.00% Ολική HOSPITAL AFFILIATES INTERNATIONAL ΕΛΛΑΔΑ Οργάνωση & Διοίκηση Νοσηλευτικών Μονάδων 68,89% 68.89% Ολική MEDSANA BMC ΡΟΥΜΑΝΙΑ Διαγνωστικό Κέντρο 100,00% 100.00% Ολική ΡΟΥΜΑΝΙΑ Διαγνωστικό Κέντρο 78,90% 78.90% Ολική ΕΛΛΑΔΑ Ίδρυση & Νοσηλευτικών εκμετάλλευση πάρκινγκ 100,00% 100.00% Ολική ΕΛΛΑΔΑ Μαιευτική κλινική 100.00% 100.00% Ολική ΑΘΗΝΩΝ ΑΝΩΝΥΜΟΣ BIOAXIS SRL MEDSANA SRL) EUROSITE ΥΓΕΙΑΣ Α.Ε. (πρώην ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΓΑΙΑ ΜΑΙΕΥΤΙΚΟ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΑΘΗΝΩΝ Α.Ε. Δραστηριότητα % συμμετοχής 2019 Ονομασία εταιρείας & και Θεραπευτικό Υπηρεσιών & Αθλητικών Λειτουργία Μονάδων, υπαίθριου γυναικολογική Μητρική Εταιρεία * Η εταιρεία ενοποιείται στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις του Ομίλου καθώς πληρούνται τα κριτήρια ΔΠΧΑ 10. Όπως αναφέρεται στη σημείωση 40, εντός του 2020, η Εταιρεία απέκτησε συνολικό ποσοστό συμμετοχής 51% στην εν λόγω θυγατρική. 2. Βάση σύνταξης των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων και επιμέτρησης Οι εταιρικές και ενοποιημένες Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις για την χρήση που έληξε στις 31/12/2019 (εφεξής οι «Χρηματοοικονομικές καταστάσεις») έχουν συνταχθεί σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (εφεξής «Δ.Π.Χ.Α.») που έχουν εκδοθεί από την Επιτροπή Διεθνών Λογιστικών Προτύπων (IASB), καθώς και των διερμηνειών τους όπως έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 2019. Ο Όμιλος εφαρμόζει όλα τα Διεθνή Λογιστικά Πρότυπα (ΔΛΠ), τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (ΔΠΧΑ) και τις Διερμηνείες τους που έχουν εφαρμογή στις εργασίες του. Δεν έχει γίνει προαιρετική εφαρμογή κάποιου Προτύπου πριν την ημερομηνία έναρξης εφαρμογής του. Οι Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις του Ομίλου έχουν καταρτιστεί βάσει της αρχής της συνέχισης της δραστηριότητας (going concern), η οποία προϋποθέτει ότι η Εταιρεία και οι θυγατρικές της θα έχουν τη δυνατότητα να συνεχίσουν τις λειτουργίες τους ως δρώσες οικονομικές οντότητες στο προβλεπόμενο μέλλον. Η χρήση αυτής της λογιστικής βάσης 66 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 λαμβάνει υπόψη την τρέχουσα και την προβλεπόμενη χρηματοοικονομική θέση του Ομίλου, αφού ληφθούν υπόψη και οι τρέχουσες συνθήκες και δράσεις που έχει σχεδιάσει και υλοποιεί η Διοίκηση όπως αναφέρεται στη σημείωση 5 των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. Οι Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις του Ομίλου, έχουν συνταχθεί με βάση την αρχή του ιστορικού κόστους. Οι Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά. Σημειώνεται ότι τυχόν αποκλίσεις οφείλονται σε στρογγυλοποιήσεις. Το Διοικητικό Συμβούλιο της Ιατρικό Αθηνών Ε.Α.Ε ενέκρινε τις ετήσιες Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις για την χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019, στις 29 Ιουνίου 2020. Επισημαίνεται ότι οι Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις τελούν υπό την έγκριση της Τακτικής Γενικής Συνέλευσης των μετόχων της Εταιρείας. 3. Λειτουργικό νόμισμα και νόμισμα παρουσίασης Οι Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις παρουσιάζονται σε ευρώ, το οποίο είναι το λειτουργικό νόμισμα της Εταιρείας. Όλα τα ποσά έχουν στρογγυλοποιηθεί στην πλησιέστερη χιλιάδα, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά. 4. Λογιστικές εκτιμήσεις και παραδοχές Η σύνταξη των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ απαιτεί όπως η Διοίκηση προβαίνει στην διενέργεια εκτιμήσεων και παραδοχών που επηρεάζουν τα ποσά των στοιχείων του ενεργητικού και παθητικού, την γνωστοποίηση ενδεχόμενων απαιτήσεων και υποχρεώσεων κατά την ημερομηνία των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων καθώς και τα ποσά των εσόδων και εξόδων κατά την διάρκεια της χρήσεως. Τα πραγματικά αποτελέσματα ενδέχεται να διαφέρουν από αυτές τις εκτιμήσεις. Οι εν λόγω εκτιμήσεις, παραδοχές και κρίσεις επανεξετάζονται περιοδικά προκειμένου να ανταποκρίνονται στα τρέχοντα δεδομένα και να αντανακλούν τους εκάστοτε τρέχοντες κινδύνους και βασίζονται στην προγενέστερη εμπειρία της Διοίκησης του Ομίλου σε σχέση με το επίπεδο/όγκο των συναφών συναλλαγών ή γεγονότων. Οι αναθεωρήσεις στις λογιστικές εκτιμήσεις αναγνωρίζονται στην περίοδο που πραγματοποιήθηκαν και στις μελλοντικές λογιστικές περιόδους που επηρεάζουν. Οι σημαντικότερες εκτιμήσεις και παραδοχές, οι οποίες αναφέρονται σε δεδομένα, η εξέλιξη των οποίων θα μπορούσε να έχει σημαντική επίδραση στα κονδύλια των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων περιγράφονται παρακάτω: (α) Πρόβλεψη ποσού της αυτόματης επιστροφής (Clawback): Στο πλαίσιο συμμόρφωσης με το νόμο 4172/2013 (ΦΕΚ 167Α/23-07-2013) και τις μεταγενέστερες υπουργικές αποφάσεις, οι οποίες ρυθμίζουν το ποσό της αυτόματης επιστροφής (Clawback) με αναδρομική ισχύ από 01/01/2013 και διάρκεια έως 31/12/2019, η Διοίκηση προβαίνει σε εκτιμήσεις για την επίδραση των διατάξεων αυτών στις Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις. Με δεδομένο ότι οι βασικές παράμετροι υπολογισμού του Clawback δεν έχουν γνωστοποιηθεί και είναι μη οριστικοποιημένες, δύναται να παρουσιαστούν αποκλίσεις σε σχέση με τον οριστικό προσδιορισμό του Clawback του 2019 στο μέλλον, εφόσον παραμείνουν σε ισχύ οι υφιστάμενες αποφάσεις. Περισσότερες πληροφορίες δίνονται στην σημείωση 25. (β) Πρόβλεψη για φόρο εισοδήματος: Η πρόβλεψη για φόρο εισοδήματος με βάση το ΔΛΠ 12, υπολογίζεται με εκτίμηση των φόρων που θα καταβληθούν στις φορολογικές αρχές και περιλαμβάνει τον τρέχοντα φόρο εισοδήματος για κάθε χρήση καθώς και πρόβλεψη για τους πρόσθετους φόρους που πιθανόν να προκύψουν σε φορολογικούς ελέγχους. Η τελική εκκαθάριση των φόρων εισοδήματος πιθανόν να αποκλίνει από τα σχετικά ποσά τα οποία έχουν καταχωρηθεί στις Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις. Περισσότερες πληροφορίες δίνονται στην σημείωση 17. 67 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (γ) Υποχρεώσεις για καθορισμένες παροχές προσωπικού: Οι υποχρεώσεις για καθορισμένες παροχές προσωπικού υπολογίζονται βάσει αναλογιστικών μεθόδων η διενέργεια των οποίων απαιτεί από τη Διοίκηση να εκτιμήσει συγκεκριμένες παραμέτρους όπως η μελλοντική αύξηση των αμοιβών των εργαζομένων και το επιτόκιο προεξόφλησης των εν λόγω υποχρεώσεων. Η Διοίκηση προσπαθεί, σε κάθε ημερομηνία αναφοράς, να εκτιμά με όσο το δυνατό καλύτερο τρόπο τις παραμέτρους αυτές. Λόγω της μακροπρόθεσμης φύσης αυτών των προγραμμάτων, τέτοιες εκτιμήσεις υπόκεινται σε σημαντική αβεβαιότητα. Περισσότερες πληροφορίες δίνονται στην σημείωση 30. (δ) Απομείωση απαιτήσεων: Εφαρμόζοντας από 1 Ιανουαρίου 2018, το νέο λογιστικό πρότυπο ΔΠΧΑ 9, η Διοίκηση αξιολογεί την ανακτησιμότητα των εμπορικών απαιτήσεων της Εταιρείας και του Ομίλου και προβαίνει σε εκτίμηση της απαιτούμενης πρόβλεψης απομείωσης για τις αναμενόμενες πιστωτικές ζημιές χρησιμοποιώντας όλες τις πληροφορίες που μπορούν να συλλεχθούν, βάσει τόσο ιστορικών όσο και παρόντων στοιχείων, αλλά και στοιχείων που αφορούν σε μελλοντικές εκτιμήσεις. Η Διοίκηση του Ομίλου προβαίνει σε περιοδική επανεκτίμηση της επάρκειας της σχηματισμένης προβλέψεως προς κάλυψη επισφαλών απαιτήσεων λαμβάνοντας υπόψη μεταξύ άλλων στοιχεία και εκτιμήσεις της Νομικής Υπηρεσίας του Ομίλου, στην βάση και των πρόσφατων εξελίξεων των υποθέσεων που διαχειρίζεται. Επιπλέον ο Όμιλος, προβαίνει σε απομείωση των εμπορικών απαιτήσεων, βάσει εκτιμήσεων που αφορούν το χρονισμό και το ύψος αποπληρωμής των απαιτήσεων, χρησιμοποιώντας ιστορικά δεδομένα. Περισσότερες πληροφορίες δίνονται στην σημείωση 25. (ε) Αβέβαιη έκβαση εκκρεμών επίδικων υποθέσεων: Οι εταιρείες του Ομίλου εμπλέκονται (υπό την ιδιότητα του εναγόμενου και του ενάγοντος) σε διάφορες δικαστικές υποθέσεις και διαδικασίες επιδιαιτησίας στο πλαίσιο της κανονικής λειτουργίας του. Ο καθορισμός των ενδεχόμενων υποχρεώσεων που σχετίζονται με τις δικαστικές διεκδικήσεις και τις απαιτήσεις είναι μία πολύπλοκη διαδικασία που περιλαμβάνει κρίσεις σχετικά με τις πιθανές συνέπειες και τις διερμηνείες σχετικά με τους νόμους και τους κανονισμούς. Εάν η Διοίκηση πιθανολογεί ότι θα απαιτηθεί εκροή πόρων για τον διακανονισμό της υποχρέωσης και το ποσό αυτό μπορεί να εκτιμηθεί αξιόπιστα τότε σχηματίζεται η αντίστοιχη πρόβλεψη. Όταν πρόσθετες πληροφορίες καθίστανται διαθέσιμες, η Διοίκηση του Ομίλου επανεξετάζει τα γεγονότα βάσει των οποίων μπορεί να οδηγηθεί και σε αναθεώρηση των εκτιμήσεών της Περισσότερες πληροφορίες δίνονται στην σημείωση 38. (στ) Ωφέλιμη ζωή αποσβέσιμων στοιχείων: Η Διοίκηση του Ομίλου εξετάζει τις ωφέλιμες ζωές των αποσβέσιμων στοιχείων σε κάθε χρήση. Κατά την 31/12/2019, η Διοίκηση εκτιμά ότι οι ωφέλιμες ζωές αντιπροσωπεύουν την αναμενόμενη χρήση των στοιχείων του ενεργητικού. (ζ) Απομείωση μη κυκλοφορούντων στοιχείων του ενεργητικού Τα ενσώματα περιουσιακά στοιχεία συμπεριλαμβανομένων των επενδυτικών ακινήτων ελέγχονται για σκοπούς απομείωσης όταν γεγονότα ή αλλαγές στις συνθήκες υποδηλώνουν ότι η λογιστική τους αξία μπορεί να μην είναι ανακτήσιμη. Η ανακτήσιμη αξία προδιορίζεται ως η μεγαλύτερη αξία μεταξύ της εύλογης αξίας μείον τυχόν έξοδα διάθεσης και της αξίας λόγω χρήσης. Για τον υπολογισμό της αξίας λόγω χρήσης η Διοίκηση εκτιμά τις μελλοντικές ταμειακές ροές από το περιουσιακό στοιχείο ή την μονάδα δημιουργίας ταμειακών ροών και επιλέγει τον κατάλληλο συντελεστή προεξόφλησης για να υπολογίσει την παρούσα αξία των μελλοντικών ταμειακών ροών. Ο συντελεστής προεξόφλησης ο οποίος αντικατοπτρίζει τις τρέχουσες εκτιμήσεις της αγοράς για τη διαχρονική αξία του χρήματος, καθώς και τους κινδύνους που συνδέονται με τη συγκεκριμένη μονάδα δημιουργία ταμειακών ροών. Στον υπολογισμό χρησιμοποιούνται ταμειακές προβλέψεις βασισμένες σε εγκεκριμένα από τη Διοίκηση επιχειρηματικά σχέδια τα οποία συνήθως καλύπτουν περίοδο πέντε ετών. Ταμειακές ροές πέραν της περιόδου κατά την οποία οι προβλέψεις είναι διαθέσιμες, προεκτείνονται βάσει των εκτιμώμενων ρυθμών ανάπτυξης. Περισσότερες πληροφορίες για την αξιολόγηση ύπαρξης ενδείξεων απομείωσης επί των ενσώματων περιουσιακών στοιχείων του Ομίλου κατά την 31/12/2019 δίνονται στη σημείωση 19. 68 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (θ) Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις H αναγνώριση αναβαλλόμενων φόρων ενεργητικού εμπεριέχει εκτιμήσεις αναφορικά με την ανακτησιμότητά τους και ειδικότερα, η αναγνώριση αναβαλλόμενων φορολογικών απαιτήσεων επί μεταφερόμενων φορολογικών ζημιών απαιτεί από τη Διοίκηση τη διενέργεια εκτιμήσεων αναφορικά με την μελλοντική πραγματοποίηση επαρκών φορολογικών κερδών, τα οποία θα επιτρέψουν την ανάκτησή τους και ανά φορολογικό καθεστώς στο οποίο δραστηριοποιείται η Εταιρεία και οι θυγατρικές του Ομίλου. Η Εταιρεία και οι θυγατρικές του Ομίλου δεν έχουν αναγνωρίσει μελλοντικές φορολογικές ωφέλειες επί των φορολογικών τους ζημιών. Περισσότερες πληροφορίες δίνονται στη σημείωση 23. 69 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 5. Δυνατότητα ομαλής συνέχισης της λειτουργικής δραστηριότητας της Εταιρείας Οι ενοποιημένες και ατομικές χρηματοοικονομικές οικονομικές καταστάσεις έχουν καταρτιστεί βάσει της αρχής της συνέχισης της δραστηριότητας (going concern), η οποία προϋποθέτει ότι η Εταιρεία και οι θυγατρικές της θα έχουν τη δυνατότητα να συνεχίσουν τις λειτουργίες τους ως δρώσες οικονομικές οντότητες στο προβλεπόμενο μέλλον. Η χρήση αυτής της λογιστικής βάσης λαμβάνει υπόψη την τρέχουσα και την προβλεπόμενη χρηματοοικονομική θέση του Ομίλου και της Εταιρείας, αφού ληφθούν υπόψη και οι κάτωθι συνθήκες και δράσεις που έχει σχεδιάσει και υλοποιεί η Διοίκηση. Ο Όμιλος και η Εταιρεία κατά την 31/12/2019 παρουσιάζουν αρνητικό κεφάλαιο κίνησης, καθώς οι βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις τους υπερβαίνουν τα κυκλοφορούντα στοιχεία του ενεργητικού κατά € 125.147 χιλ. και € 137.904 χιλ. αντίστοιχα. Το σημαντικότερο μέρος των βραχυπρόθεσμων υποχρεώσεων του Ομίλου και της Εταιρείας, ήτοι ποσό € 125.446 χιλ. και € 123.095 χιλ. αφορά σε δανειακές υποχρεώσεις καταβλητέες εντός των επόμενων 12 μηνών κατά την ημερομηνία αναφοράς των οικονομικών καταστάσεων. Ειδικότερα, στις βραχυπρόθεσμες δανειακές υποχρεώσεις του Ομίλου και της Εταιρείας περιλαμβάνεται ποσό € 110.825 χιλ. που σχετίζεται με ομολογιακό δάνειο της Εταιρείας, το οποίο ήταν πληρωτέο εντός του Ιουλίου 2020. Κατά την ημερομηνία αναφοράς των συνημμένων οικονομικών καταστάσεων, η Εταιρεία είχε ήδη ξεκινήσει τις διαδικασίες και διαπραγματεύσεις για την αναδιάρθρωση του ομολογιακού δάνειου, οι οποίες όμως καθυστέρησαν λόγω της πανδημίας και του lockdown που ακολουθήσε. Για τον λόγο αυτό, η Διοίκηση της Εταιρείας αιτήθηκε και έλαβε την 10/06/2020 την έγγραφη συγκατάθεση των πιστωτριών τραπεζών για την τροποποίηση ορισμένων όρων της δανειακής σύμβασης, συμπεριλαμβανομένης της μείωσης του επιτοκίου καθώς και της χρονικής μετάθεσης της αποπληρωμής συνολικού ποσού € 98.825 χιλ. τον Ιούλιο 2021. Ήδη, η Διοίκηση του Ομίλου αμέσως μετά την άρση των περιοριστικών μέτρων λόγω πανδημίας έχει επανεκκινήσει τις διαπραγματεύσεις με τις πιστώτριες τράπεζες για την ολοκλήρωση της αναδιάρθρωσης του ομολογιακού δανείου της Εταιρείας και εκτιμά ότι θα ολοκληρωθούν επιτυχώς εντός των επόμενων μηνών. Παράλληλα, όπως αναφέρεται στη σημείωση 40 των οικονομικών καταστάσεων, η εμφάνιση της πανδημίας COVID19, σε συνδυασμό με τα μέτρα που ελήφθησαν για την αντιμετώπισή της, επίδρασαν αρνητικά στην οικονομική δραστηριότητα τόσο σε παγκόσμιο επίπεδο όσο και στην Ελλάδα. Οι επιπτώσεις στον Όμιλο και την Εταιρεία ήταν όμως μικρότερες σε σχέση με τις συνολικές επιπτώσεις στην οικονομία. Ως εκ τούτου, συνολικά για το χρονικό διάστημα Ιανουαρίου – Μαΐου 2020, οι εισαγωγές και τα Εξωτερικά περιστατικά παρουσίασαν μικρή μείωση σε σχέση με τη συγκριτική περίοδο για το 2019 με συνέπεια την αντίστοιχη μείωση των εσόδων. Για την αντιμετώπιση ζητημάτων ρευστότητας που ενδεχομένως να ανακύψουν στο προβλεπόμενο μέλλον λόγω της πανδημίας, η Διοίκηση του Ομίλου έχει σχεδιάσει μία σειρά δράσεων που συνίσταται στη χρήση των μέτρων ανακούφισης που έχει θεσπίσει η Πολιτεία αλλά και τη χρήση επιπρόσθετων σημαντικών δανειακών γραμμών, για τις οποίες έχει ήδη εξασφαλιστεί προέγκριση μέσω του μηχανισμού εγγυοδοσίας. Παράλληλα, η Διοίκηση παρακολουθεί στενά την εξέλιξη των πωλήσεων και της λειτουργικής κερδοφορίας και είναι σε ετοιμότητα να αντιμετωπίσει τυχόν ταμειακές ανάγκες εφόσον προκύψουν λαμβάνοντας μέτρα περιορισμού δαπανών, αύξηση της εισπραξιμότητας και επανασχεδιασμό των επενδυτικών πλάνων (βλέπε σημείωση 40). Συνολικά για το 2020 οι συνέπειες της πανδημίας στη χρηματοοικονομική θέση, απόδοση και ρευστότητα του Ομίλου και της Εταιρείας δεν μπορούν να προβλεφθούν με ακρίβεια, καθώς το φαινόμενο βρίσκεται σε εξέλιξη. Ωστόσο, υπό το πρίσμα των ανωτέρω δράσεων και της επιστροφής στην κανονικότητα σύμφωνα με το βασικό σενάριο, η Διοίκηση εκτιμά ότι δεν θα ανακύψουν για το προβλεπόμενο μέλλον ουσιώδη θέματα ρευστότητας. . 70 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 6. Νέα Πρότυπα, Διερμηνείες, Αναθεωρήσεις και Τροποποιήσεις υφιστάμενων Προτύπων τα οποία έχουν τεθεί σε ισχύ και έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση Οι κυριότερες λογιστικές αρχές και μέθοδοι που χρησημοποιήθηκαν για την προετοιμασία και παρουσίαση αυτών των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων επεξηγούνται παρακάτω και είναι συνεπείς με αυτές που χρησιμοποιήθηκαν για τη σύνταξη των Ετήσιων Χρηματοικονομικών Καταστάσεων της Εταιρείας και του Ομίλου για την χρήση που έληξε στις 31 Δεκεμβρίου του 2018, εκτός από τις αλλαγές σε Πρότυπα και Διερμηνείες που ισχύουν από την 1 Ιανουαρίου 2019 όπως παρουσιάζονται κατωτέρω. 6α. Νέα Πρότυπα, Διερμηνείες, αναθεωρήσεις και τροποποιήσεις υφιστάμενων Προτύπων τα οποία έχουν τεθεί σε ισχύ και έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση Τα ακόλουθα νέα Πρότυπα, Διερμηνείες και τροποποιήσεις Προτύπων έχουν εκδοθεί από το Συμβούλιο Διεθνών Λογιστικών Προτύπων (IASB), έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση και η εφαρμογή τους είναι υποχρεωτική από την 01/01/2019 ή μεταγενέστερα. • ΔΠΧΑ 16 «Μισθώσεις» (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01/01/2019) Τον Ιανουάριο του 2016, το IASB προέβη στην έκδοση ενός νέου Προτύπου, του ΔΠΧΑ 16. Σκοπός του έργου του IASB ήταν η ανάπτυξη ενός νέου Προτύπου για μισθώσεις που καθορίζει τις αρχές τις οποίες εφαρμόζουν και τα δύο μέρη σε μία σύμβαση - δηλαδή και ο πελάτης («ο μισθωτής») και ο προμηθευτής («ο εκμισθωτής») - για την παροχή σχετικών πληροφοριών για τις μισθώσεις κατά τρόπο που απεικονίζει πιστά αυτές τις συναλλαγές. Για την επίτευξη αυτού του σκοπού, ο μισθωτής θα πρέπει να αναγνωρίσει τα περιουσιακά στοιχεία και τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τη μίσθωση. Η επίδραση από την εφαρμογή στον Όμιλο και την Εταιρεία περιγράφεται στη σημείωση 6.γ. • ΕΔΔΠΧΑ 23 «Αβεβαιότητα σχετικά με Χειρισμούς Φόρου Εισοδήματος» (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01/01/2019) Τον Ιούνιο του 2017, το IASB προέβη στην έκδοση μίας νέας Διερμηνείας, της ΕΔΔΠΧΑ 23. Το ΔΛΠ 12 «Φόροι Εισοδήματος» προσδιορίζει τον λογιστικό χειρισμό του τρέχοντος και αναβαλλόμενου φόρου, αλλά δεν προσδιορίζει τον τρόπο με τον οποίο θα πρέπει να αντικατοπτρίζονται οι επιπτώσεις της αβεβαιότητας. Η ΕΔΔΠΧΑ 23 περιλαμβάνει τις επιπρόσθετες του ΔΛΠ 12 απαιτήσεις, προσδιορίζοντας τον τρόπο με τον οποίο θα πρέπει να αντικατοπτρίζονται οι επιπτώσεις της αβεβαιότητας στον λογιστικό χειρισμό των φόρων εισοδήματος. Η νέα Διερμηνεία δεν έχει επίδραση στις ενοποιημένες Οικονομικές Καταστάσεις. • Τροποποιήσεις στο ΔΠΧΑ 9: «Προπληρωθέντα Στοιχεία με Αρνητική Απόδοση» (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01/01/2019) Τον Οκτώβριο του 2017, το IASB προέβη στην έκδοση τροποποιήσεων περιορισμένου σκοπού στο ΔΠΧΑ 9. Βάσει των υφιστάμενων απαιτήσεων του ΔΠΧΑ 9, μία οικονομική οντότητα θα επιμετρούσε ένα χρηματοοικονομικό στοιχείο του ενεργητικού με αρνητική απόδοση στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων, καθώς το χαρακτηριστικό της «αρνητικής απόδοσης» θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι δημιουργεί ενδεχόμενες ταμειακές ροές οι οποίες δεν αποτελούνται μόνο από πληρωμές κεφαλαίου και τόκου. Βάσει των τροποποιήσεων, οι οικονομικές οντότητες επιτρέπεται να επιμετρούν συγκεκριμένα προπληρωτέα χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού με αρνητική απόδοση στο αποσβεσμένο κόστος ή στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών εσόδων, εφόσον πληρείται μία συγκεκριμένη προϋπόθεση. Οι τροποποιήσεις δεν έχουν επίδραση στις ενοποιημένες Οικονομικές Καταστάσεις. • Τροποποιήσεις στο ΔΛΠ 28: «Μακροπρόθεσμες Συμμετοχές σε Συγγενείς και Κοινοπραξίες» (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01/01/2019) Τον Οκτώβριο του 2017, το IASB προέβη στην έκδοση τροποποιήσεων περιορισμένου σκοπού στο ΔΛΠ 28. Σκοπός των εν λόγω τροποποιήσεων είναι η παροχή διευκρινίσεων σχετικά με τον λογιστικό χειρισμό των μακροπρόθεσμων 71 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 συμμετοχών σε μία συγγενή ή κοινοπραξία – στις οποίες δεν εφαρμόζεται η μέθοδος της καθαρής θέσης – βάσει του ΔΠΧΑ 9. Οι τροποποιήσεις δεν έχουν επίδραση στις ενοποιημένες Οικονομικές Καταστάσεις. • Ετήσιες Βελτιώσεις των ΔΠΧΑ – Κύκλος 2015-2017 (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01/01/2019) Τον Δεκέμβριο του 2017, το IASB προέβη στην έκδοση «Ετήσιες Βελτιώσεις των ΔΠΧΑ – Κύκλος 2015-2017», η οποία αποτελείται από μία σειρά τροποποιήσεων σε ορισμένα Πρότυπα και αποτελεί μέρος του προγράμματος για τις ετήσιες βελτιώσεις στα ΔΠΧΑ. Οι τροποποιήσεις που περιλαμβάνονται στον κύκλο αυτόν είναι οι εξής: ΔΠΧΑ 3 - ΔΠΧΑ 11: Συμμετοχικά δικαιώματα που κατείχε προηγουμένως ο αποκτών σε μία από κοινού λειτουργία, ΔΛΠ 12: Επιπτώσεις στον φόρο εισοδήματος από πληρωμές για χρηματοοικονομικά μέσα ταξινομημένα ως στοιχεία των ιδίων κεφαλαίων, ΔΛΠ 23: Κόστη δανεισμού επιλέξιμα για κεφαλαιοποίηση. Οι τροποποιήσεις εφαρμόζονται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1η Ιανουαρίου 2019. Οι τροποποιήσεις δεν έχουν επίδραση στις ενοποιημένες Οικονομικές Καταστάσεις. • Τροποποιήσεις στο ΔΛΠ 19: «Τροποποίηση, Περικοπή ή Διακανονισμός Προγράμματος Καθορισμένων Παροχών» (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01/01/2019) Τον Φεβρουάριο του 2018, το IASB προέβη στην έκδοση τροποποιήσεων περιορισμένου σκοπού στο ΔΛΠ 19, βάσει των οποίων μία οικονομική οντότητα απαιτείται να χρησιμοποιεί επικαιροποιημένες αναλογιστικές παραδοχές κατά τον προσδιορισμό του κόστους τρέχουσας υπηρεσίας και του καθαρού τόκου για την εναπομένουσα περίοδο μετά την τροποποίηση, την περικοπή ή τον διακανονισμό ενός προγράμματος καθορισμένων παροχών. Σκοπός των εν λόγω τροποποιήσεων είναι η ενίσχυση της κατανόησης των οικονομικών καταστάσεων και η παροχή περισσότερο χρήσιμων πληροφοριών στους χρήστες αυτών. Οι τροποποιήσεις δεν έχουν επίδραση στις ενοποιημένες Οικονομικές Καταστάσεις. 6β. Νέα Πρότυπα, Διερμηνείες και Τροποποιήσεις υφιστάμενων Προτύπων τα οποία δεν έχουν ακόμα τεθεί σε ισχύ ή δεν έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση Τα ακόλουθα νέα Πρότυπα, Διερμηνείες και τροποποιήσεις Προτύπων έχουν εκδοθεί από το Συμβούλιο Διεθνών Λογιστικών Προτύπων (IASB), αλλά είτε δεν έχουν ακόμη τεθεί σε ισχύ είτε δεν έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. • Αναθεώρηση του Εννοιολογικού Πλαισίου της Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01/01/2020) Τον Μάρτιο του 2018, το IASB προέβη στην αναθεώρηση του Εννοιολογικού Πλαισίου της Χρηματοοικονομικής Αναφοράς, σκοπός της οποίας ήταν η ενσωμάτωση σημαντικών θεμάτων τα οποία δεν καλύπτονταν, καθώς επίσης και η επικαιροποίηση και παροχή διευκρινίσεων σε σχέση με συγκεκριμένες καθοδηγήσεις. Το αναθεωρημένο Εννοιολογικό Πλαίσιο της Χρηματοοικονομικής Αναφοράς περιλαμβάνει ένα νέο κεφάλαιο σχετικά με την επιμέτρηση, στο οποίο αναλύεται η έννοια της επιμέτρησης, συμπεριλαμβανομένων παραγόντων που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά την επιλογή μίας βάσης επιμέτρησης, θέματα σχετικά με την παρουσίαση και γνωστοποίηση στις Οικονομικές Καταστάσεις και καθοδήγηση αναφορικά με την αποαναγνώριση στοιχείων του ενεργητικού και υποχρεώσεων από τις Οικονομικές Καταστάσεις. Περαιτέρω, το αναθεωρημένο Εννοιολογικό Πλαίσιο της Χρηματοοικονομικής Αναφοράς περιλαμβάνει βελτιωμένους ορισμούς των στοιχείων του ενεργητικού και των υποχρεώσεων, καθοδήγηση που υποβοηθά την εφαρμογή των εν λόγω ορισμών, επικαιροποίηση των κριτηρίων για την αναγνώριση των στοιχείων του ενεργητικού και των υποχρεώσεων, καθώς επίσης και διευκρινίσεις σε σημαντικούς τομείς, όπως οι ρόλοι της διαχείρισης, της συντηρητικότητας και της αβεβαιότητας κατά την επιμέτρηση στην χρηματοοικονομική πληροφόρηση. Ο Όμιλος θα εξετάσει την επίπτωση όλων των παραπάνω στις Οικονομικές του Καταστάσεις, αν και δεν αναμένεται να έχουν καμία. Τα ανωτέρω δεν έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. • Τροποποιήσεις στις Αναφορές του Εννοιολογικού Πλαισίου της Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01/01/2020) 72 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 Τον Μάρτιο του 2018, το IASB προέβη στην έκδοση Τροποποιήσεων στις Αναφορές του Εννοιολογικού Πλαισίου της Χρηματοοικονομικής Αναφοράς, σε συνέχεια της αναθεώρησής του. Ορισμένα Πρότυπα περιλαμβάνουν ρητές αναφορές σε προγενέστερες εκδόσεις του Εννοιολογικού Πλαισίου της Χρηματοοικονομικής Αναφοράς. Σκοπός των εν λόγω τροποποιήσεων είναι η επικαιροποίηση των ως άνω αναφορών και η υποστήριξη για τη μετάβαση στο αναθεωρημένο Εννοιολογικό Πλαίσιο της Χρηματοοικονομικής Αναφοράς. Ο Όμιλος θα εξετάσει την επίπτωση όλων των παραπάνω στις Οικονομικές του Καταστάσεις, αν και δεν αναμένεται να έχουν καμία. Τα ανωτέρω έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση με ημερομηνία έναρξης ισχύος την 01/01/2020. • Τροποποιήσεις στο ΔΛΠ 1 και στο ΔΛΠ 8: «Ορισμός του Ουσιώδους» (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01/01/2020) Τον Οκτώβριο του 2018, το IASB προέβη στην έκδοση τροποποιήσεων στον ορισμό του ουσιώδους, προκειμένου να καταστεί ευκολότερο για τις εταιρείες να προβούν σε άσκηση κρίσης σχετικά με το ουσιώδες μέγεθος. Ο ορισμός του ουσιώδους βοηθά τις εταιρείες να αποφασίσουν ποιες πληροφορίες θα πρέπει να περιληφθούν στις Οικονομικές τους Καταστάσεις. Ο νέος ορισμός τροποποιεί το ΔΛΠ 1 και το ΔΛΠ 8. Οι τροποποιήσεις αποσαφηνίζουν τον ορισμό του ουσιώδους και πώς αυτός θα πρέπει να εφαρμοστεί, συμπεριλαμβάνοντας στον ορισμό καθοδήγηση η οποία μέχρι τώρα περιλαμβανόταν σε άλλα Πρότυπα. Ο Όμιλος θα εξετάσει την επίπτωση όλων των παραπάνω στις Οικονομικές του Καταστάσεις, αν και δεν αναμένεται να έχουν καμία. Τα ανωτέρω έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση με ημερομηνία έναρξης ισχύος την 01/01/2020. • Τροποποιήσεις στα ΔΠΧΑ 9, ΔΛΠ 39 και ΔΠΧΑ 7: “Αναμόρφωση Σημείου Αναφοράς Επιτοκίου” (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01/01/2020) Τον Σεπτέμβριο του 2019, το IASB προέβη στην έκδοση τροποποιήσεων σε ορισμένες απαιτήσεις συγκεκριμένων λογιστικών χειρισμών αντιστάθμισης, προκειμένου να εξομαλύνει ενδεχόμενες επιπτώσεις που προκύπτουν από την αβεβαιότητα η οποία προέρχεται από την αναμόρφωση του Σημείου Αναφοράς Επιτοκίου. Οι τροποποιήσεις σχεδιάστηκαν για να υποστηρίξουν την παροχή χρήσιμων χρηματοοικονομικών πληροφοριών από τις εταιρείες κατά τη διάρκεια της περιόδου αβεβαιότητας, η οποία προκύπτει από τη σταδιακή κατάργηση των σημείων αναφοράς επιτοκίου, όπως τα διατραπεζικά επιτόκια. Επιπλέον, οι εταιρείες απαιτείται να παράσχουν πρόσθετες πληροφορίες στους επενδυτές αναφορικά με τις σχέσεις αντιστάθμισης που επηρεάζονται άμεσα από τις εν λόγω συνθήκες αβεβαιότητας. Ο Όμιλος θα εξετάσει την επίπτωση όλων των παραπάνω στις Οικονομικές του Καταστάσεις, αν και δεν αναμένεται να έχουν καμία. Τα ανωτέρω έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση με ημερομηνία έναρξης ισχύος την 01/01/2020. • Τροποποιήσεις στο ΔΠΧΑ 3: «Ορισμός μίας Επιχείρησης» (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01/01/2020) Τον Οκτώβριο του 2018, το IASB προέβη στην έκδοση τροποποιήσεων περιορισμένου σκοπού στο ΔΠΧΑ 3 προκειμένου να βελτιώσει τον ορισμό μίας επιχείρησης. Οι τροποποιήσεις θα βοηθήσουν τις εταιρείες να προσδιορίσουν αν μία απόκτηση αποτελεί συνένωση επιχειρήσεων ή απόκτηση στοιχείων του ενεργητικού. Ο τροποποιημένος ορισμός επισημαίνει ότι η εκροή μίας επιχείρησης είναι να παρέχει αγαθά και υπηρεσίες στους πελάτες, ενώ ο προγενέστερος ορισμός εστίαζε στις αποδόσεις υπό τη μορφή μερισμάτων, χαμηλότερου κόστους ή άλλων οικονομικών οφελών στους επενδυτές και σε τρίτους. Επιπλέον της τροποποίησης του ορισμού της επιχείρησης, το IASB μέσω της εν λόγω έκδοσης παρέχει συμπληρωματική καθοδήγηση. Ο Όμιλος θα εξετάσει την επίπτωση όλων των παραπάνω στις Οικονομικές του Καταστάσεις, αν και δεν αναμένεται να έχουν καμία. Τα ανωτέρω δεν έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. • ΔΠΧΑ 17 «Ασφαλιστικές Συμβάσεις» (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01/01/2021) Τον Μάιο του 2017, το IASB προέβη στην έκδοση ενός νέου Προτύπου, του ΔΠΧΑ 17, το οποίο αντικαθιστά ένα ενδιάμεσο Πρότυπο, το ΔΠΧΑ 4. Σκοπός του έργου του IASB ήταν η ανάπτυξη ενός ενιαίου Προτύπου βασισμένου στις αρχές (principle-based standard) για τον λογιστικό χειρισμό όλων των τύπων ασφαλιστικών συμβάσεων, 73 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 συμπεριλαμβανομένων και των συμβάσεων αντασφάλισης που κατέχει ένας ασφαλιστικός φορέας. Ένα ενιαίο Πρότυπο βασισμένο στις αρχές θα ενισχύσει τη συγκρισιμότητα της χρηματοοικονομικής αναφοράς μεταξύ οικονομικών οντοτήτων, δικαιοδοσιών και κεφαλαιαγορών. Το ΔΠΧΑ 17 καθορίζει τις απαιτήσεις που θα πρέπει να εφαρμόζει μία οικονομική οντότητα στη χρηματοοικονομική πληροφόρηση που σχετίζεται με ασφαλιστικές συμβάσεις που εκδίδει και συμβάσεις αντασφάλισης που κατέχει. Ο Όμιλος θα εξετάσει την επίπτωση όλων των παραπάνω στις Οικονομικές του Καταστάσεις, αν και δεν αναμένεται να έχουν καμία. Τα ανωτέρω δεν έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. • Τροποποιήσεις στο ΔΛΠ 1 «Ταξινόμηση Υποχρεώσεων ως Βραχυπρόθεσμες ή Μακροπρόθεσμες» (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01/01/2022) Τον Ιανουάριο του 2020, το IASB προέβη στην έκδοση τροποποιήσεων του ΔΛΠ 1 που επηρεάζουν τις απαιτήσεις για την παρουσίαση των υποχρεώσεων. Συγκεκριμένα, οι τροποποιήσεις αποσαφηνίζουν ένα από τα κριτήρια ταξινόμησης μιας υποχρέωσης ως μακροπρόθεσμη, την απαίτηση για μία οντότητα να έχει το δικαίωμα να αναβάλει τον διακανονισμό της υποχρέωσης για τουλάχιστον 12 μήνες μετά την περίοδο αναφοράς. Οι τροποποιήσεις περιλαμβάνουν: α) αποσαφήνιση ότι το δικαίωμα μίας οντότητας για αναβολή του διακανονισμού θα πρέπει να υφίσταται κατά την ημερομηνία αναφοράς, β) αποσαφήνιση ότι η ταξινόμηση της υποχρέωσης δεν επηρεάζεται από τις προθέσεις ή προσδοκίες της διοίκησης σχετικά με την εξάσκηση του δικαιώματος αναβολής του διακανονισμού, γ) επεξηγούν πώς οι συνθήκες δανεισμού επηρεάζουν την ταξινόμηση, και δ) αποσαφήνιση των απαιτήσεων σχετικά με την ταξινόμηση υποχρεώσεων μίας οντότητας που πρόκειται να ή ενδεχομένως να διακανονίσει μέσω έκδοσης ιδίων συμμετοχικών τίτλων. Ο Όμιλος θα εξετάσει την επίπτωση όλων των παραπάνω στις Οικονομικές του Καταστάσεις, αν και δεν αναμένεται να έχουν καμία. Τα ανωτέρω δεν έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. 6.γ. Μεταβολές σε Λογιστικές Πολιτικές • ΔΠΧΑ 16 «Μισθώσεις» Το ΔΠΧΑ 16 «Μισθώσεις» αντικαθιστά τον υφιστάμενο λογιστικό χειρισμό βάσει των ΔΛΠ 17 «Μισθώσεις», ΕΔΔΠΧΑ 4 «Προσδιορισμός των συμφωνιών που περιέχουν μίσθωση», SIC 15 «Λειτουργικές Μισθώσεις – Κίνητρα» και SIC 27 «Αξιολόγηση συναλλαγών που έχουν τη νομική μορφή μίσθωσης». Σύμφωνα με το νέο Πρότυπο, ο λογιστικός χειρισμός των μισθώσεων για τους εκμισθωτές παραμένει αντίστοιχος με αυτόν του ΔΛΠ 17, δηλαδή οι εκμισθωτές ταξινομούν τις μισθώσεις τους σε χρηματοοικονομικές και λειτουργικές. Αναφορικά με το λογιστικό χειρισμό των μισθώσεων για τους μισθωτές, το ΔΠΧΑ 16 εισάγει ένα ενιαίο μοντέλο αναγνώρισης των μισθώσεων στις οικονομικές καταστάσεις, σύμφωνα με το οποίο ο μισθωτής αναγνωρίζει στην Κατάσταση Οικονομικής Θέσης δικαιώματα χρήσης στοιχείων του ενεργητικού και υποχρεώσεις μίσθωσης κατά την ημερομηνία που τα πάγια καθίστανται διαθέσιμα για χρήση ενώ παρέχει και συγκεκριμένες πρακτικές διευκόλυνσης όπως αναλύονται κατωτέρω. Ο Όμιλος και η Εταιρεία εφάρμοσαν το νέο Πρότυπο από την 1η Ιανουαρίου 2019 χρησιμοποιώντας την τροποποιημένη αναδρομική προσέγγιση. Ως εκ τούτου, τα συγκριτικά στοιχεία στην χρηματοοικονομική θέση της 31ης Δεκεμβρίου 2018 δεν έχουν επαναδιατυπωθεί και παρουσιάζονται σύμφωνα με όσα προβλέπονταν από το ΔΛΠ 17. Ο Όμιλος και η Εταιρεία έκαναν χρήση των κατωτέρω πρακτικών διευκόλυνσης όπως προβλέπεται από το ΔΠΧΑ 16: • Ο Όμιλος εφάρμοσε τις απαιτήσεις του ΔΠΧΑ 16 μόνο σε όσες συμβάσεις ήταν σε ισχύ κατά την 1η Ιανουαρίου 2019 και είχαν αναγνωριστεί ως μισθώσεις με βάση το ΔΛΠ 17. • Οι μισθώσεις με χρονική διάρκεια μικρότερη των 12 μηνών καθώς και οι μισθώσεις χαμηλής αξίας εξαιρέθηκαν από την εφαρμογή του νέου Προτύπου. • Χρησιμοποιήθηκε ένα ενιαίο προεξοφλητικό επιτόκιο σε κάθε κατηγορία μισθώσεων με παρόμοια χαρακτηριστικά (όπως η διάρκεια μίσθωσης, η φύση του παγίου κλ.π.) 74 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 • • Εξαιρέθηκαν οι αρχικές άμεσες δαπάνες από την επιμέτρηση των δικαιωμάτων χρήσης παγίων περιουσιακών στοιχείων κατά την ημερομηνία αρχικής εφαρμογής. Συμβάσεις οι οποίες εμπεριέχουν όρους επέκτασης ή λύσης αξιολογήθηκαν με βάση την προγενέστερη εμπειρία. Οι μισθώσεις αναγνωρίζονται στην Κατάσταση Χρηματοοικονομικής θέσης ως ένα δικαίωμα χρήσης στοιχείου του ενεργητικού και μία υποχρέωση μίσθωσης, την ημερομηνία που το μισθωμένο πάγιο καθίσταται διαθέσιμο για χρήση. Τα δικαιώματα χρήσης των περιουσιακών στοιχείων κατά την 1η Ιανουαρίου 2019, αναγνωρίζονται σε ποσό που ισούται με την υποχρέωση από μισθώσεις. Τα δικαιώματα χρήσης στοιχείων του ενεργητικού επιμετρώνται αρχικά στο κόστος το οποίο περιλαμβάνει το ποσό της αρχικής επιμέτρησής της υποχρέωσης μίσθωσης, αρχικές δαπάνες που είναι άμεσα συνδεδεμένες με το μίσθιο, τα κόστη αποκατάστασης και τις πληρωμές μισθώσεων που έγιναν την ημερομηνία έναρξης ή πριν αυτή, μειωμένες κατά ποσό εκπτώσεων ή άλλων κινήτρων. Μετά την αρχική αναγνώριση, τα δικαιώματα χρήσης στοιχείων του ενεργητικού αποσβένονται με τη σταθερή μέθοδο στη μικρότερη περίοδο μεταξύ της ωφέλιμης ζωής του στοιχείου και της διάρκειας μίσθωσής του και υπόκεινται σε έλεγχο απομείωσης της αξίας τους. Οι υποχρεώσεις μίσθωσης αναγνωρίζονται αρχικά σε ποσό ίσο με την παρούσα αξία των μισθωμάτων κατά τη συνολική διάρκεια της μίσθωσης και περιλαμβάνουν τα συμβατικά σταθερά μισθώματα, μεταβλητά μισθώματα που εξαρτώνται από κάποιον δείκτη και ποσά που σχετίζονται με πληρωμές υπολειμματικής αξίας και αναμένονται να πληρωθούν. Επίσης, περιλαμβάνουν την τιμή εξάσκησης δικαιώματος αγοράς, καθώς και ποσά κυρώσεων λήξης μιας σύμβασης στην περίπτωση που είναι σχεδόν βέβαιο ότι ο εκμισθωτής θα ασκήσει το δικαίωμα αυτό. Για τον υπολογισμό της παρούσας αξίας των μισθωμάτων χρησιμοποιείται το τεκμαρτό επιτόκιο της μίσθωσης ή σε περίπτωση που αυτό δεν προσδιορίζεται από τη σύμβαση, το επιτόκιο επιπρόσθετου δανεισμού (incremental borrowing rate). Το επιτόκιο αυτό αντιπροσωπεύει το κόστος που θα όφειλε να καταβάλει ο μισθωτής για να δανειστεί το απαραίτητο κεφάλαιο ώστε να αποκτήσει ένα στοιχείο ενεργητικού με παρόμοια χαρακτηριστικά, και συνθήκες με το μισθωμένο στοιχείο σε ένα παρόμοιο οικονομικό περιβάλλον. Κατά την 1η Ιανουαρίου 2019, το μέσο σταθμικό προεξοφλητικό επιτόκιο που εφαρμόστηκε για τον Όμιλο και την Εταιρεία ήταν 4,53%. Μετά την αρχική αναγνώριση, το ποσό των υποχρεώσεων μίσθωσης προσαυξάνεται με το χρηματοοικονομικό τους κόστος και μειώνεται με την πληρωμή των μισθωμάτων. Στην περίπτωση που υπάρξει μεταβολή στο ποσό των μισθωμάτων λόγω μεταβολής κάποιου δείκτη, στην εκτίμηση της υπολειμματικής αξίας ή στην αξιολόγηση ενός δικαιώματος αγοράς, επέκτασης ή λήξης της σύμβασης, τότε γίνεται επανεκτίμηση του ποσού της υποχρέωσης. Τα περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης περιλαμβάνονται στο κονδύλι «Ενσώματα Περιουσιακά Στοιχεία» και οι υποχρεώσεις από μισθώσεις περιλαμβάνονται στο κονδύλι «Δανειακές Υποχρεώσεις» στην Κατάσταση Χρηματοοικονομικής θέσης. Ως εκμισθωτής Αναφορικά με τον εκμισθωτή, το ΔΠΧΑ 16 ουσιαστικά διατηρεί τους λογιστικούς χειρισμούς που προβλέπονταν στο ΔΛΠ 17. Επομένως, ο εκμισθωτής συνεχίζει να ταξινομεί τις μισθώσεις του ως λειτουργικές ή χρηματοδοτικές και να λογιστικοποιεί αυτούς τους δύο τύπους μισθώσεων διαφορετικά. Επίδραση από την υιοθέτηση του ΔΠΧΑ 16 Η επίδραση των προσαρμογών στα οικονομικά μεγέθη του Ομίλου και της Εταιρείας από την εφαρμογή του νέου Προτύπου ΔΠΧΑ 16 «Μισθώσεις» αναλύεται στον κατωτέρω πίνακα. Τυχόν γραμμές οι οποίες δεν επηρεάστηκαν από τις αλλαγές που επέφερε το νέο Πρότυπο δεν περιλαμβάνονται στον πίνακα. 75 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ Όμιλος Δεσμεύσεις από λειτουργικές μισθώσεις κατά την 31/12/2018 Εταιρεία 12.336 11.751 (29) (29) 12.307 11.722 Μέσο σταθμικό προεξοφλητικό επιτόκιο κατά την 1η Ιανουαρίου 2019 4,53% 4,53% Υποχρεώσεις μισθώσεων κατά την 1η Ιανουαρίου 2019 9.722 9.195 Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις μισθώσεων 7.740 7.241 Βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις μισθώσεων 1.982 1.954 Υποχρεώσεις μισθώσεων κατά την 1η Ιανουαρίου 2019 9.722 9.195 Δικαίωμα Χρήσης κατά την 1η Ιανουαρίου 2019 9.722 9.195 Βραχυπρόθεσμες μισθώσεις Μισθώσεις χαμηλής αξίας Υποχρεώσεις κατά την 1η Ιανουαρίου 2019 προ προεξόφλησης Εκ των οποίων: Τα αναγνωρισμένα δικαιώματα χρήσης των περιουσιακών στοιχείων του ενεργητικού σχετίζονται με τις παρακάτω κατηγορίες παγίων και περιλαμβάνονται στο κονδύλι «Ενσώματα Πάγια» και αναλύονται ως εξής: Όμιλος Γήπεδα Οικόπεδα Κτίρια Μεταφορικά Μέσα Μηχανήματα Σύνολο Κόστος κτήσης την 01/01/2019 - - - - - Επίδραση ΔΠΧΑ 16 01/01/2019 60 9.446 70 146 9.722 60 9.446 70 146 9.722 Προσθήκες 1.968 2.102 2.750 185 7.004 Κόστος κτήσης την 31/12/2019 2.028 11.548 2.820 331 16.726 - - - - - Προσθήκες -277 -2.040 -135 -111 -2.562 Κόστος κτήσης την 31/12/2019 -277 -2.040 -135 -111 -2.562 Αναπόσβεστη αξία 31/12/2019 1.751 9.508 2.685 221 14.164 Αναθεωρημένο 01/01/2019 Κόστος Κτήσης Αποσβέσεις την 01/01/2019 την 76 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 Εταιρεία Γήπεδα Οικόπεδα Κτίρια Μεταφορικά Μέσα Μηχανήματα Σύνολο Κόστος κτήσης την 01/01/2019 - - - - - Επίδραση ΔΠΧΑ 16 01/01/2019 60 8.733 257 146 9.195 60 8.733 257 146 9.195 Προσθήκες 1.967 242 3.270 198 5.677 Κόστος κτήσης την 31/12/2019 2.027 8.975 3.527 344 14.873 - - - - - Προσθήκες -277 -1.807 -257 -111 -2.451 Κόστος κτήσης την 31/12/2019 -277 -1.807 -257 -111 -2.451 Αναπόσβεστη αξία 31/12/2019 1.751 7.168 3.270 233 12.422 Αναθεωρημένο 01/01/2019 Κόστος Κτήσης την Αποσβέσεις την 01/01/2019 Επιπλέον, σε σχέση με τις παραπάνω μισθώσεις ο Όμιλος και η Εταιρεία αναγνώρισαν αποσβέσεις και χρηματοοικονομικά έξοδα αντί για έξοδα από μισθώσεις. Για την ετήσια περίοδο που έληξε την 31η Δεκεμβρίου 2019 ο Όμιλος αναγνώρισε ευρώ 2.562 χιλ. αποσβέσεις και ευρώ 453 χιλ. για χρηματοοικονομικά έξοδα ενώ η Εταιρεία ευρώ 2.451 χιλ. και ευρώ 409 χιλ. αντίστοιχα. Τα Κέρδη προ τόκων, φόρων χρηματοδοτικών, επενδυτικών αποτελεσμάτων και αποσβέσεων (EBITDA) για την ετήσια περίοδο που έληξε την 31η Δεκεμβρίου 2019 έχουν επηρεαστεί θετικά κατά ευρώ 2.766 χιλ. στον Όμιλο και κατά ευρώ 2.636 χιλ. στην Eταιρεία λόγω της υιοθέτησης του ΔΠΧΑ 16. 6δ. Σημαντικές λογιστικές μέθοδοι και αρχές 6.1 Ενοποίηση: Οι ενοποιημένες Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις της Εταιρείας περιλαμβάνουν τις Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις της μητρικής Εταιρείας καθώς και όλων των θυγατρικών εταιρειών στις οποίες ασκεί έλεγχο. Θυγατρικές εταιρείες είναι οι εταιρείες στις οποίες η Εταιρεία ασκεί έλεγχο άμεσα, ή έμμεσα μέσω άλλων θυγατρικών εταιρειών. Έλεγχος υπάρχει όταν μια εταιρεία έχει την εξουσία, άμεσα ή έμμεσα, να κατευθύνει τις χρηματοοικονομικές και λειτουργικές αρχές μιας οντότητας, με σκοπό την αποκόμιση οφέλους από τις δραστηριότητες της. Για την εκτίμηση της ύπαρξης ελέγχου, λαμβάνονται υπόψη τυχόν δικαιώματα ψήφου τα οποία προς το παρόν μπορούν να ασκούνται ή δύναται να τροποποιηθούν. Οι θυγατρικές ενοποιούνται από την ημερομηνία που ο ουσιαστικός έλεγχος μεταφέρεται στον Όμιλο και παύουν να ενοποιούνται από την ημέρα κατά την οποία ο έλεγχος παύει να υφίσταται. Οι ενοποιημένες Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις περιλαμβάνουν τις Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις της θυγατρικής Κέντρο Φυσιοθεραπείας & Αποκατάστασης Αθλητικών Κακώσεων Α.Ε., στην οποία αν και η μητρική κατέχει λιγότερο από το 50% των δικαιωμάτων ψήφου, ασκεί έλεγχο μέσω της δυνατότητας διορισμού της πλειοψηφίας των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου. Όπως αναφέρεται στη σημείωση 40, εντός του 2020, η Εταιρεία απέκτησε συνολικό ποσοστό συμμετοχής 51% στην εν λόγω θυγατρική. 77 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 Οι θυγατρικές εταιρείες του Ομίλου «Έρευνα Ε.Α.Ε.», «Αξονική Έρευνα Ε.Α.Ε.» και «Hospital Αffiliates Α.Ε.» σύμφωνα με αποφάσεις των Γενικών Συνελεύσεων τους έχουν τεθεί σε εκκαθάριση. Προγενέστερα και καθόλη την διάρκεια της χρήσης 2006, οι εταιρείες «Έρευνα Ε.Α.Ε.» και «Αξονική Έρευνα Ε.Α.Ε.» μεταβίβασαν μαζί με τα παραγωγικά τους πάγια – μηχανολογικό εξοπλισμό, τις λειτουργίες τους στην Μητρική εταιρεία με συνέπεια, οι Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις τους να μην περιλαμβάνουν μη κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία. Επομένως, η εκκαθάριση όλων των ανωτέρω εταιρειών δεν έχει θεωρηθεί ως διακοπείσα δραστηριότητα, ώστε να συντρέχουν οι προϋποθέσεις του Δ.Π.Χ.Α. 5 «Μη κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία που κατέχονται για πώληση και διακοπείσες δραστηριότητες» προκειμένου να παρουσιαστούν διακεκριμένα τα λειτουργικά τους αποτελέσματα και τα περιουσιακά τους στοιχεία. Όλες οι ενδοεταιρικές συναλλαγές, υπόλοιπα και μη πραγματοποιημένα κέρδη από συναλλαγές μεταξύ των εταιρειών του Ομίλου έχουν απαλειφθεί στις ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις. Τα μη πραγματοποιηθέντα κέρδη για συναλλαγές μεταξύ των συγγενών εταιρειών απαλείφονται έναντι του ποσοστού συμμετοχής του Ομίλου στη συγγενή εταιρεία. Οι μη πραγματοποιημένες ζημιές, επίσης απαλείφονται, εκτός εάν η συναλλαγή παρέχει ενδείξεις απομείωσης, του μεταβιβασθέντος στοιχείου Ενεργητικού. Όπου απαιτήθηκε, οι λογιστικές αρχές των θυγατρικών και των συγγενών, έχουν τροποποιηθεί έτσι ώστε να διασφαλιστεί η συνέπεια με τις λογιστικές αρχές που υιοθετήθηκαν από τον Όμιλο. Όλες οι θυγατρικές που ενοποιούνται συντάσσουν τις χρηματοοικονομικές τους καταστάσεις για την ίδια περίοδο και την ίδια ημερομηνία (31 Δεκεμβρίου) με αυτήν της μητρικής με εξαίρεση τις θυγατρικές «Έρευνα Ε.Α.Ε.» και «Αξονική Έρευνα Ε.Α.Ε.», που συντάσσουν χρηματοοικονομικές καταστάσεις για περιόδους 1/7-30/6. Όμως για σκοπούς ενοποίησης συντάχθησαν χρηματοοικονομικές καταστάσεις των εν λόγω εταιρειών που αφορούσαν την ίδια περίοδο με αυτήν της Μητρικής (1/1/2019-31/12/2019), οι οποίες και περιλήφθησαν στην ενοποίηση. Οι ζημιές των θυγατρικών αποδίδονται στα δικαιώματα που δεν συνιστούν έλεγχο, ακόμα και αν αυτό έχει ως αποτέλεσμα να παρουσιάζουν χρεωστικό λογιστικό υπόλοιπο. 6.2 Συμμετοχές σε Θυγατρικές Εταιρείες (Εταιρικές Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις): Οι συμμετοχές της μητρικής Εταιρείας στις ενοποιούμενες θυγατρικές της επιμετρώνται μετά την αρχική αναγνώριση στο κόστος κτήσεως μείον τυχόν σωρευμένες ζημίες απομείωσης. 6.3 Συμμετοχές σε Συγγενείς: (i) Ενοποιημένες Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις: Οι συμμετοχές του Ομίλου στις εταιρείες στις οποίες ασκεί ουσιώδη επιρροή και δεν είναι θυγατρικές ή κοινοπραξίες, λογιστικοποιούνται με τη μέθοδο της καθαρής θέσεως. Ουσιώδης επιρροή, κατά κύριο λόγο, τεκμαίρεται ότι υφίσταται όταν μια εταιρεία κατέχει, άμεσα ή έμμεσα μέσω θυγατρικών, ποσοστό 20% έως 50% των μετοχών της εταιρείας. Με βάση αυτή τη μέθοδο, η συμμετοχή στην συνδεδεμένη καταχωρείται στο κόστος κτήσεως πλέον των μεταβολών στο ποσοστό του Ομίλου στην καθαρή τους θέση, μετά την αρχική ημερομηνία κτήσεως, μείον τυχόν προβλέψεις για απομείωση αξίας. Η ενοποιημένη κατάσταση αποτελεσμάτων απεικονίζει την αναλογία του Ομίλου στα αποτελέσματα της συνδεδεμένης. Όλες οι εταιρείες που περιλήφθησαν στην ενοποίηση συντάσσουν τις χρηματοοικονομικές τους καταστάσεις για την ίδια περίοδο και την ίδια ημερομηνία (31 Δεκεμβρίου) με αυτήν της μητρικής. Στην περίπτωση που το μερίδιο του Ομίλου επί των ζημιών μιας συγγενούς υπερβεί την αξία της επένδυσης στη συγγενή, δεν αναγνωρίζονται επιπλέον ζημιές, εκτός εάν έχουν γίνει πληρωμές ή έχουν αναληφθεί περαιτέρω δεσμεύσεις για λογαριασμό της συνδεδεμένης. (ii) Εταιρικές Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις: Οι συμμετοχές σε συγγενείς επιχειρήσεις στις Εταιρικές Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις επιμετρώνται μετά την αρχική αναγνώριση στο κόστος κτήσης, μείον τυχόν σωρευμένες ζημιές απομείωσης. 6.4 Συμμετοχές σε Κοινοπραξίες (από κοινού ελεγχόμενες οντότητες) : Ο Όμιλος δεν συμμετέχει σε κοινοπραξίες, οι οποίες αποτελούν από κοινού ελεγχόμενες οντότητες με άλλες επιχειρήσεις. 78 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 6.5 Μετατροπή ξένων νομισμάτων: Το νόμισμα λειτουργίας και παρουσίασης της Εταιρείας και των Ελληνικών θυγατρικών της είναι το Ευρώ. Οι συναλλαγές σε άλλα νομίσματα μετατρέπονται σε Ευρώ χρησιμοποιώντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες που ήταν σε ισχύ κατά την ημερομηνία των συναλλαγών. Κατά την ημερομηνία σύνταξης των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων τα νομισματικά στοιχεία του ενεργητικού και παθητικού που είναι εκφρασμένα σε άλλα νομίσματα προσαρμόζονται ώστε να αντανακλούν τις τρέχουσες συναλλαγματικές ισοτιμίες. Οι συναλλαγματικές διαφορές που προκύπτουν σε αυτή την περίπτωση αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα. Το νόμισμα λειτουργίας των ξένων θυγατρικών του Ομίλου είναι το επίσημο νόμισμα της εκάστοτε χώρας όπου κάθε θυγατρική λειτουργεί. Επομένως, σε κάθε ημερομηνία αναφοράς των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων όλα τα κονδύλια της Χρηματοοικονομικής Θέσης των θυγατρικών μετατρέπονται σε Ευρώ με βάση την συναλλαγματική ισοτιμία που είναι σε ισχύ την ημερομηνία αναφοράς των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων. Τα έσοδα και τα έξοδα μετατρέπονται με βάση την μέση ισοτιμία που επικρατούσε κατά την διάρκεια του έτους. Η σωρευμένη διαφορά που προκύπτει από την ανωτέρω μετατροπή καταχωρείται απ’ ευθείας στα ενοποιημένα ίδια κεφάλαια έως την πώληση, διαγραφή ή από-αναγνώριση κάποιας θυγατρικής, οπότε και μεταφέρεται στα αποτελέσματα χρήσης. 6.6 Άυλα περιουσιακά στοιχεία: Τα άυλα περιουσιακά στοιχεία αποτελούνται κυρίως από λογισμικά προγράμματα. Αυτά αποσβένονται βάσει της εκτιμώμενης ωφέλιμης ζωής τους, η οποία έχει οριστεί στα τέσσερα έτη. Η αξία των λογισμικών προγραμμάτων περιλαμβάνει το κόστος αγοράς λογισμικών προγραμμάτων καθώς και κάθε δαπάνη που έχει πραγματοποιηθεί προκειμένου αυτά να τεθούν σε καθεστώς λειτουργίας, μειωμένη κατά το ποσό των σωρευμένων αποσβέσεων και τυχόν απομειώσεων της αξίας τους. Οι δαπάνες που απαιτούνται για τη συντήρηση του λογισμικού αναγνωρίζονται ως έξοδα όταν πραγματοποιούνται. 6.7 Αναγνώριση Εσόδων: Τα έσοδα περιλαμβάνουν την εύλογη αξία των πωλήσεων αγαθών και της παροχής υπηρεσιών, καθαρά από τους ανακτώμενους φόρους, εκπτώσεις και επιστροφές και αποτιμώνται στην ευλογη αξία του ανταλλάγματος το οποίο έχει εισπραχθεί ή αναμένεται να εισπραχθεί. Τα διεταιρικά έσοδα μέσα στον Όμιλο απαλείφονται πλήρως. Η αναγνώριση των εσόδων γίνεται ως εξής: Παροχή υπηρεσιών Για την αναγνώριση και την επιμέτρηση των εσόδων που προκύπτουν από συμβάσεις με πελάτες ακολουθείται ένα μοντέλο αποτελούμενο από τα εξής πέντε στάδια: 1. 2. 3. 4. 5. Προσδιορισμός της σύμβασης με τον πελάτη. Προσδιορισμός των δεσμεύσεων εκτέλεσης. Προσδιορισμός της τιμής συναλλαγής. Κατανομή της τιμής συναλλαγής στις δεσμεύσεις εκτέλεσης της σύμβασης. Αναγνώριση εσόδων όταν (ή καθώς) οι δεσμεύσεις εκτέλεσης της σύμβασης εκπληρώνονται. Η τιμή συναλλαγής είναι το ποσό του ανταλλάγματος σε μία σύμβαση για το οποίο ο Όμιλος αναμένει να έχει δικαίωμα, ως αντάλλαγμα για τη μεταβίβαση υποσχόμενων αγαθών ή υπηρεσιών σε έναν πελάτη, εξαιρουμένων ποσών που εισπράττονται για λογαριασμό τρίτων (φόρος προστιθέμενης αξίας, λοιποί φόροι επί των πωλήσεων). Εάν το αντάλλαγμα είναι μεταβλητό, τότε ο Όμιλος εκτιμά το ποσό του ανταλλάγματος που θα δικαιούται για τη μεταβίβαση των υποσχόμενων αγαθών ή υπηρεσιών με τη μέθοδο της αναμενόμενης αξίας ή με τη μέθοδο του πιο πιθανού ποσού. Η τιμή της συναλλαγής, συνήθως, κατανέμεται στις επιμέρους δεσμεύσεις εκτέλεσης με βάση τις σχετικές αυτοτελείς τιμές πώλησης κάθε υποσχόμενου στη σύμβαση, διακριτού αγαθού ή υπηρεσίας. 79 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 Τα έσοδα αναγνωρίζονται όταν εκπληρώνονται οι σχετικές δεσμεύσεις εκτέλεσης, είτε σε μία συγκεκριμένη χρονική στιγμή (συνήθως για υποσχέσεις που αφορούν στη μεταβίβαση αγαθών σε έναν πελάτη) είτε με την πάροδο του χρόνου (συνήθως για υποσχέσεις που αφορούν στη μεταβίβαση υπηρεσιών σε έναν πελάτη). Ο Όμιλος αναγνωρίζει μία υποχρέωση για ποσά που λαμβάνει από τους πελάτες (προπληρωμές) τα οποία αφορούν σε δεσμεύσεις εκτέλεσης που δεν έχουν εκπληρωθεί, καθώς επίσης και όταν διατηρεί δικαίωμα επί ενός τιμήματος το οποίο είναι ανεπιφύλακτο (αναβαλλόμενο έσοδο) πριν την εκτέλεση των δεσμεύσεων εκτέλεσης της σύμβασης και τη μεταφορά των αγαθών ή των υπηρεσιών. Η υποχρέωση αποαναγνωρίζεται όταν εκτελεστούν οι δεσμεύσεις εκτέλεσης και το έσοδο αναγνωρισθεί στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων. Ο Όμιλος αναγνωρίζει μία απαίτηση από πελάτη όταν υπάρχει ένα άνευ προϋποθέσεων δικαίωμα να λάβει το τίμημα για τις εκτελεσμένες δεσμεύσεις εκτέλεσης της σύμβασης προς τον πελάτη. Αντίστοιχα, ο Όμιλος αναγνωρίζει ένα στοιχείο του ενεργητικού από συμβάσεις όταν έχει ικανοποιήσει τις δεσμεύσεις εκτέλεσης, πριν ο πελάτης πληρώσει ή πριν καταστεί απαιτητή η πληρωμή, για παράδειγμα όταν τα αγαθά ή οι υπηρεσίες μεταβιβάζονται στον πελάτη πριν από το δικαίωμα του Ομίλου για την έκδοση τιμολογίου. Η Εταιρεία παρέχει τις υπηρεσίες της τόσο σε ιδιώτες ασθενείς-πελάτες όσο και σε ασθενείς-πελάτες που καλύπτονται μέσω των συνεργαζόμενων ασφαλιστικών ταμείων και ασφαλιστικών οργανισμών. Πιο συγκεκριμένα, ο βασικός ασφαλιστικός φορέας με τον οποίο συνεργάζεται ο Όμιλος και η Εταιρεία είναι ο ΕΟΠΥΥ. Οι Ασφαλιστικοί Οργανισμοί με τους οποίους συνεργάζεται η Εταιρεία, αφορούν ασφαλιστικές εταιρίες του εσωτερικού αλλά και του εξωτερικού. Τα έσοδα λογίζονται με βάση το στάδιο ολοκλήρωσης της υπηρεσίας στο καθαρό ποσό που αναμένεται να εισπραχθεί ανά κατηγορία. Πώληση αγαθών Το έσοδο από την πώληση αγαθών αναγνωρίζεται κατά την χρονική στιγμή που o αγοραστής αποκτά τον έλεγχο των αγαθών, συνήθως με την παράδοση των αγαθών. Τόκοι Τα έσοδα από τόκους αναγνωρίζονται χρησιμοποιώντας τη μέθοδο του πραγματικού επιτοκίου το οποίο είναι το επιτόκιο το οποίο προεξοφλεί με ακρίβεια μελλοντικές καταβολές τοις μετρητοίς ή εισπράξεις για τη διάρκεια της αναμενόμενης ζωής του χρηματοοικονομικού μέσου ή, όταν απαιτείται, για συντομότερο διάστημα, στην καθαρή λογιστική αξία του χρηματοοικονομικού περιουσιακού στοιχείου ή της υποχρέωσης. Μερίσματα Τα έσοδα από τα μερίσματα αναγνωρίζονται όταν οριστικοποιείται το δικαίωμα είσπραξής τους από τους μετόχους. 6.8 Ενσώματα περιουσιακά στοιχεία: Τα ενσώματα περιουσιακά στοιχεία επιμετρώνται μετά την αρχική αναγνώριση στο κόστος κτήσης, μείον τις σωρευμένες αποσβέσεις και τις τυχόν προβλέψεις απομείωσής τους. Τα μηχανήματα, μεταφορικά μέσα καθώς και τα έπιπλα και ο λοιπός εξοπλισμός αποτιμώνται στο κόστος κτήσεως μείον τις σωρευμένες αποσβέσεις και τις τυχόν προβλέψεις απομείωσης της αξίας τους. Το κόστος κτήσεως περιλαμβάνει όλες τις άμεσα επιρριπτέες δαπάνες για την απόκτηση των στοιχείων. Οι επισκευές και συντηρήσεις καταχωρούνται στα έξοδα της χρήσης κατά την οποία πραγματοποιούνται. Σημαντικές βελτιώσεις κεφαλαιοποιούνται στο κόστος των αντίστοιχων παγίων εφόσον αυτές προσαυξάνουν την ωφέλιμη ζωή, αυξάνουν την ικανότητα παραγωγής ή βελτιώνουν την αποδοτικότητα των αντίστοιχων παγίων. Τα στοιχεία των ενσώματων ακινητοποιήσεων διαγράφονται κατά την πώλησή ή την απόσυρσή τους ή όταν δεν αναμένονται περαιτέρω οικονομικά οφέλη από τη συνεχιζόμενη χρήση τους. Τα κέρδη ή οι ζημιές που προκύπτουν από την διαγραφή του παγίου περιλαμβάνονται στα ενοποιημένα αποτελέσματα της χρήσης κατά την οποία διαγράφεται το εν λόγω πάγιο. 80 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 6.9 Αποσβέσεις: Τα γήπεδα δεν υπόκεινται σε αποσβέσεις. Οι αποσβέσεις των λοιπών ενσώματων περιουσιακών στοιχείων και επενδυτικών ακινήτων υπολογίζονται βάσει της σταθερής μεθόδου με συντελεστές, οι οποίοι προσεγγίζουν την σχετική ωφέλιμη διάρκεια ζωής των σχετικών παγίων. Τα ποσοστά των συντελεστών απόσβεσης που χρησιμοποιήθηκαν είναι τα ακόλουθα: Κατηγορία Ετήσιο Ποσοστό Κτίρια 2% Βελτιώσεις εγκαταστάσεων σε ακίνητα τρίτων Βάση της διάρκειας μίσθωσης Μηχανήματα και Εξοπλισμός 6,67%- 10% Μεταφορικά Μέσα 6%-10% Έπιπλα και λοιπός εξοπλισμός 10%- 25% Τα δικαιώματα χρήσης στοιχείων ενεργητικού, για τα οποία δεν αναμένεται η μεταφορά της ιδιοκτησίας τους μετά τη λήξη της μισθωτικής περιόδου, αποσβένονται στη μικρότερη περίοδο μεταξύ (α) της ωφέλιμης ζωής της κατηγορίας ενσώματου παγίου που εντάσσεται το υποκείμενο στοιχείο της μίσθωσης και (β) της μισθωτικής περιόδου. Οι υπολειμματικές αξίες και η ωφέλιμη ζωή των ενσώματων παγίων υπόκεινται σε επανεξέταση σε κάθε ημερομηνία αναφοράς. 6.10 Επενδύσεις σε ακίνητα: Οι επενδύσεις σε ακίνητα περιλαμβάνουν οικόπεδα και κτίρια που κατέχουν ο Όμιλος και η Εταιρεία τα οποία εκμισθώνουν σε τρίτους. Οι επενδύσεις αυτές αρχικά καταχωρούνται στην αξία κτήσεως τους, η οποία περιλαμβάνει και τα έξοδα αποκτήσεως τους. Μετά την αρχική αναγνώριση επιμετρώνται στην αξία κτήσης μείον τις συσσωρευμένες αποσβέσεις και τις συσσωρευμένες απομειώσεις. Έξοδα συντηρήσεως και επισκευών των επενδύσεων σε ακίνητα αναγνωρίζονται στην κατάσταση αποτελεσμάτων. 6.11 Υπεραξία και συνενώσεις εκμεταλλεύσεων: Οι συνενώσεις επιχειρήσεων λογίζονται με βάση τη μέθοδο της εξαγοράς (acquisition accounting method). Με βάση αυτή τη μέθοδο αναγνωρίζονται σε εύλογες αξίες τα περιουσιακά στοιχεία (περιλαμβανομένων των προγενέστερα μη αναγνωρισμένων άϋλων περιουσιακών στοιχείων) και οι υποχρεώσεις (περιλαμβανομένων των ενδεχόμενων υποχρεώσεων) του αποκτώμενου κατά την ημερομηνία απόκτησης. H υπεραξία από συνενώσεις επιχειρήσεων προκύπτει ως η διαφορά μεταξύ του τιμήματος και της εύλογης αξίας κατά την ημερομηνία της συναλλαγής, των επιμέρους περιουσιακών στοιχείων που αποκτήθηκαν και των υποχρεώσεων που αναλήφθηκαν. Στη συνέχεια η υπεραξία αποτιμάται στο ιστορικό κόστος μείον τις σωρευμένες ζημιές απομείωσης. Η υπεραξία δεν αποσβένεται αλλά υπόκειται σε έλεγχο απομείωσης σε ετήσια βάση ή συχνότερα αν γεγονότα ή αλλαγές συνθηκών υποδηλώνουν ότι η αξία της μπορεί να έχει απομειωθεί. Κατά την ημερομηνία εξαγοράς (ή κατά την ημερομηνία ολοκλήρωσης του σχετικού επιμερισμού του τιμήματος εξαγοράς), η υπεραξία που αποκτάται, κατανέμεται στις μονάδες δημιουργίας ταμειακών ροών, ή σε ομάδες μονάδων δημιουργίας ταμειακών ροών που αναμένεται να ωφεληθούν από την συνένωση αυτή. Η απομείωση προσδιορίζεται με εκτίμηση του ανακτήσιμου ποσού των μονάδων δημιουργίας ταμειακών ροών, οι οποίες σχετίζονται με την υπεραξία. Αν η λογιστική αξία μιας μονάδας δημιουργίας ταμειακών ροών, συμπεριλαμβανομένης και της αναλογούσας υπεραξίας, υπερβαίνει το ανακτήσιμο ποσό της, τότε αναγνωρίζεται ζημία απομείωσης. Αν τμήμα μιας μονάδας δημιουργίας ταμειακών ροών στην οποία έχει κατανεμηθεί υπεραξία, πωληθεί, τότε η υπεραξία που αναλογεί στο πωληθέν τμήμα πρέπει να συμπεριληφθεί στην λογιστική αξία του τμήματος αυτού προκειμένου να 81 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 προσδιορισθεί το κέρδος ή η ζημία. Η αξία της υπεραξίας που αναλογεί στο πωληθέν τμήμα προσδιορίζεται βάσει των σχετικών αξιών του τμήματος που πωλήθηκε και του τμήματος της μονάδας δημιουργίας ταμειακών ροών που παραμένει Η υπεραξία που τυχόν προκύψει από εξαγορές ή συνενώσεις εταιρειών επιμερίζεται και παρακολουθείται σε επίπεδο Ομίλου στις βασικές μονάδες δημιουργίας ταμειακών ροών (cash generating units), οι οποίες έχουν προσδιορισθεί με βάση τις απαιτήσεις του ΔΛΠ 36 «Απομείωση Αξίας Περιουσιακών Στοιχείων». Ο Όμιλος, προκειμένου να προσδιορίσει αν συντρέχει περίπτωση απομείωσης της υπεραξίας, διενεργεί τους σχετικούς ελέγχους απομείωσης επί των μονάδων παραγωγής ταμειακών ροών, στις οποίες έχει επιμερισθεί η υπεραξία, σε επίπεδο Ομίλου. Όταν ο Όμιλος αυξάνει το ποσοστό συμμετοχής του σε υφιστάμενες θυγατρικές εταιρείες (εξαγορά ποσοστών μειοψηφίας), η συνολική διαφορά μεταξύ του τιμήματος εξαγοράς και της αναλογίας των ποσοστών μειοψηφίας που αποκτώνται (υπεραξία ή αρνητική υπεραξία) αναγνωρίζεται απ’ ευθείας στα ίδια κεφάλαια επειδή θεωρείται ως συναλλαγή μεταξύ μετόχων (entity concept method). Κατ’ αντιστοιχία, όταν πωλούνται ποσοστά μειοψηφίας (χωρίς η τελική συμμετοχή να οδηγεί σε απώλεια του ελέγχου της θυγατρικής), τότε τα σχετικά κέρδη ή ζημίες αναγνωρίζονται απ’ ευθείας στα ίδια κεφάλαια. 6.12 Απομείωση Αξίας Περιουσιακών Στοιχείων: Η λογιστική αξία των μη κυκλοφορούντων στοιχείων του ενεργητικού ελέγχεται για σκοπούς απομείωσης, όταν γεγονότα ή αλλαγές στις συνθήκες υποδηλώνουν ότι η εν λόγω λογιστική αξία μπορεί να μην είναι ανακτήσιμη. Όταν η λογιστική αξία κάποιου περιουσιακού στοιχείου υπερβαίνει το ανακτήσιμο ποσό του, η αντίστοιχη ζημία απομείωσής του καταχωρείται στην κατάσταση αποτελεσμάτων. Η ανακτήσιμη αξία προσδιορίζεται ως η μεγαλύτερη αξία μεταξύ της καθαρής τιμής πώλησης και της αξίας λόγω χρήσης. Καθαρή τιμή πώλησης είναι το ποσό που μπορεί να ληφθεί από τη πώληση ενός περιουσιακού στοιχείου στα πλαίσια μιας αμφοτεροβαρούς συναλλαγής, στην οποία τα μέρη έχουν πλήρη γνώση και προσχωρούν οικειοθελώς, μετά την αφαίρεση κάθε πρόσθετου άμεσου κόστους διάθεσης του περιουσιακού στοιχείου, ενώ, αξία λόγω χρήσης είναι η καθαρή παρούσα αξία των εκτιμώμενων μελλοντικών ταμειακών ροών που αναμένεται να πραγματοποιηθούν από τη συνεχή χρήση ενός περιουσιακού στοιχείου και από την πρόσοδο που αναμένεται να προκύψει από την διάθεσή του στο τέλος της εκτιμώμενης ωφέλιμης ζωής του. Για τους σκοπούς προσδιορισμού της απομείωσης, τα στοιχεία του ενεργητικού ομαδοποιούνται στο χαμηλότερο επίπεδο για το οποίο οι ταμειακές ροές δύναται να αναγνωριστούν ξεχωριστά. 6.13 Αποθέματα: Τα αποθέματα επιμετρώνται μετά την αρχική αναγνώριση στη χαμηλότερη τιμή μεταξύ κόστους και καθαρής ρευστοποιήσιμης αξίας. Το κόστος των αποθεμάτων περιλαμβάνει όλα τα έξοδα που πραγματοποιήθηκαν ώστε να βρεθούν στο τρέχον σημείο εναπόθεσης. Το κόστος των αποθεμάτων καθορίζεται με βάση το μέσο σταθμικό κόστος. Η καθαρή ρευστοποιήσιμη αξία των αποθεμάτων είναι η εκτιμώμενη τιμή πώλησης στην κανονική λειτουργία της Εταιρείας μείον τα εκτιμώμενα κόστη για την ολοκλήρωσή τους και τα εκτιμώμενα αναγκαία κόστη για την πώλησή τους. Ειδικά τα αποθέματα των φαρμάκων αποτιμώνται στην τελευταία τιμή κτήσεως, λόγω του υφισταμένου καθεστώτος διατιμήσεως. 6.14 Χρηματοοικονομικά μέσα: Χρηματοοικονομικό μέσο είναι κάθε σύμβαση που δημιουργεί ταυτόχρονα ένα χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο για μια οικονομική οντότητα και μια χρηματοοικονομική υποχρέωση ή ένα συμμετοχικό τίτλο για μια άλλη οικονομική οντότητα. Αρχική αναγνώριση και μεταγενέστερη επιμέτρηση των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων Τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία ταξινομούνται, κατά την αρχική αναγνώριση, και μεταγενέστερα αποτιμώνται στο αποσβεσμένο κόστος, στην εύλογη αξία μέσω άλλων συνολικών εισοδημάτων και στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων. Η κατάταξη των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων κατά την αρχική αναγνώριση βασίζεται στις συμβατικές ταμειακές ροές των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων και στο επιχειρηματικό μοντέλο εντός του οποίου διακατέχεται το χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο. 82 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 Ο Όμιλος αρχικά επιμετρά τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία στην εύλογη αξία τους. Οι εμπορικές απαιτήσεις (που δεν περιέχουν σημαντικό χρηματοοικονομικό στοιχείο) αποτιμώνται στην τιμή συναλλαγής. Προκειμένου ένα χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο να ταξινομηθεί και να αποτιμηθεί στο αποσβεσμένο κόστος ή στην εύλογη αξία μέσω των συνολικών εισοδημάτων, πρέπει από αυτά να προκύπτουν ταμειακές ροές οι οποίες να είναι αποκλειστικά πληρωμές κεφαλαίου και τόκων επί του αρχικού κεφαλαίου. Ταξινόμηση και μεταγενέστερη επιμέτρηση Μετά την αρχική αναγνώριση, τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία κατατάσονται σε τρεις κατηγορίες: • • • στο αποσβεσμένο κόστος στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών εισοδημάτων στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων Η ταξινόμηση προσδιορίζεται βάσει του επιχειρηματικού μοντέλου του Ομίλου σχετικά με τη διαχείριση των χρηματοοικονομικών στοιχείων του ενεργητικού, και τα χαρακτηριστικά των συμβατικών ταμειακών ροών τους. Ένα χρηματοοικονομικό στοιχείο του ενεργητικού επιμετράται μεταγενέστερα στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων, στο αποσβεσμένο κόστος ή στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών εσόδων. Η ταξινόμηση βασίζεται σε δύο κριτήρια: i. το επιχειρηματικό μοντέλο διαχείρισης ενός χρηματοοικονομικού στοιχείου του ενεργητικού, δηλαδή εάν στόχος είναι η διακράτηση με σκοπό την είσπραξη συμβατικών ταμειακών ροών ή η είσπραξη συμβατικών ταμειακών ροών, καθώς και η πώληση χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων, και ii. εάν οι συμβατικές ταμειακές ροές του χρηματοοικονομικού στοιχείου του ενεργητικού συνίστανται αποκλειστικά σε αποπληρωμή κεφαλαίου και τόκων επί του ανεξόφλητου υπολοίπου (“SPPI” κριτήριο). Η κατηγορία επιμέτρησης στο αποσβεσμένο κόστος περιλαμβάνει μη παράγωγα χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού όπως δάνεια και απαιτήσεις με σταθερές ή προκαθορισμένες πληρωμές που δεν διαπραγματεύονται σε κάποια ενεργό αγορά. Μετά την αρχική αναγνώριση, επιμετρώνται στο αποσβεσμένο κόστος βάσει της μεθόδου του πραγματικού επιτοκίου. Στις περιπτώσεις κατά τις οποίες ο αντίκτυπος από την προεξόφληση είναι ασήμαντος, η προεξόφληση παραλείπεται. Τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία τα οποία ταξινομούνται ως αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων αναγνωρίζονται αρχικά στην εύλογη αξία με τα κέρδη ή ζημιές από την αποτίμηση αυτών να αναγνωρίζονται στην κατάσταση αποτελεσμάτων. Τα κέρδη και οι ζημιές αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα όταν το περιουσιακό στοιχείο παύει να αναγνωρίζεται, τροποποιείται ή απομειώνεται. Οι χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις του Ομίλου περιλαμβάνουν κυρίως Ομολογιακά Δάνεια και δάνεια τραπεζών. Οι δανειακές υποχρεώσεις αρχικά αναγνωρίζονται στο κόστος, που είναι η εύλογη αξία του ανταλλάγματος που λαμβάνεται εκτός του κόστους έκδοσης σχετικά με τον δανεισμό. Μετά την αρχική αναγνώριση, τα δάνεια αποτιμώνται στο αποσβεσμένο κόστος με βάση τη μέθοδο του πραγματικού επιτοκίου. Τα δάνεια ταξινομούνται στις βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις, εκτός εάν ο Όμιλος διατηρεί ανεπιφύλακτα το δικαίωμα να μεταφέρει την τακτοποίηση της υποχρέωσης τουλάχιστον 12 μήνες μετά την ημερομηνία αναφοράς των Οικονομικών Καταστάσεων. Αποαναγνώριση Ένα χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο αποαναγνωρίζεται κυρίως όταν τα δικαιώματα λήψης ταμειακών ροών από το περιουσιακό στοιχείο έχουν λήξει, ή ο Όμιλος και η Εταιρεία έχει μεταβιβάσει τα δικαιώματά του να λαμβάνει ταμειακές ροές από το περιουσιακό στοιχείο ή έχει αναλάβει την υποχρέωση να πληρώσει εξ ολοκλήρου τις λαμβανόμενες ταμειακές ροές χωρίς σημαντική καθυστέρηση σε τρίτο μέρος βάσει συμφωνίας και είτε (α) έχει μεταβιβάσει ουσιαστικά όλους τους κινδύνους και τα οφέλη του περιουσιακού στοιχείου είτε (β) δεν έχει μεταβιβάσει ούτε κρατήσει ουσιαστικά όλους τους κινδύνους και τα οφέλη του περιουσιακού στοιχείου, αλλά έχει μεταβιβάσει τον έλεγχο του περιουσιακού στοιχείου. 83 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 Οι χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις από-αναγνωρίζονται όταν η υποχρέωση ακυρώνεται, εκπνέει ή δεν υφίσταται πλέον. Στην περίπτωση όπου μία υφιστάμενη υποχρέωση αντικαθίσταται από μία άλλη από τον ίδιο δανειστή αλλά με ουσιαστικά διαφορετικούς όρους, ή στην περίπτωση όπου υπάρχουν ουσιαστικές αλλαγές στους όρους μίας υφιστάμενης υποχρέωσης, τότε από-αναγνωρίζεται η αρχική υποχρέωση και αναγνωρίζεται μία νέα υποχρέωση και η διαφορά που προκύπτει στα υπόλοιπα αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα χρήσης. Απομείωση Εφαρμόζοντας από 1 Ιανουαρίου 2018, το νέο λογιστικό πρότυπο ΔΠΧΑ 9, η Διοίκηση αξιολογεί την ανακτησιμότητα των εμπορικών απαιτήσεων της Εταιρείας και του Ομίλου και προβαίνει σε εκτίμηση της απαιτούμενης πρόβλεψης απομείωσης για τις αναμενόμενες πιστωτικές ζημιές χρησιμοποιώντας όλες τις πληροφορίες που μπορούν να συλλεχθούν, βάσει τόσο ιστορικών όσο και παρόντων στοιχείων, αλλά και στοιχείων που αφορούν σε μελλοντικές εκτιμήσεις. Οι αναμενόμενες πιστωτικές ζημιές βασίζονται στη διαφορά ανάμεσα σε όλες τις συμβατικές ταμειακές ροές που είναι απαιτητές σύμφωνα με τη σύμβαση και όλες τις ταμειακές ροές που η εταιρεία προσδοκά να εισπράξει. Για τις εμπορικές απαιτήσεις (απαιτήσεις από δημόσιους και ιδιωτικούς ασφαλιστικούς φορείς, ιδιώτες ασθενείς) και τα συμβατικά περιουσιακά στοιχεία χρησιμοποιείται η απλοποιημένη προσέγγιση του ΔΠΧΑ 9, υπολογίζοντας τις αναμενόμενες πιστωτικές ζημιές για όλη τη διάρκεια ζωής των ως άνω στοιχείων με τη χρήση ενός πίνακα προβλέψεων. Ο εν λόγω πίνακας βασίζεται σε ιστορικά στοιχεία αλλά προσαρμόζεται με τέτοιον τρόπο ώστε να αντανακλούνται μεταξύ άλλων προβλέψεις για μελλοντικούς παράγοντες σε σχέση με τους οφειλέτες και το οικονομικό περιβάλλον, λαμβάνοντας υπόψη μεταξύ άλλων στοιχεία και εκτιμήσεις της νομικής υπηρεσίας για τις υποθέσεις που αυτή χειρίζεται. Η συσχέτιση μεταξύ των ιστορικών στοιχείων, της μελλοντικής οικονομικής καταστάσης και των αναμενόμενων πιστωτικών απαιτεί σημαντικές εκτιμήσεις. 6.15 Χρηματικά Διαθέσιμα: Η Εταιρεία θεωρεί τις προθεσμιακές καταθέσεις και άλλες υψηλής ρευστότητας επενδύσεις με αρχική λήξη μικρότερη των τριών μηνών ως χρηματικά διαθέσιμα. Οι υπεραναλήψεις απεικονίζονται στις βραχυπρόθεσμες δανειακές υποχρεώσεις. Για τη σύνταξη της κατάστασης ταμειακών ροών, τα χρηματικά διαθέσιμα αποτελούνται από μετρητά και καταθέσεις σε τράπεζες καθώς και χρηματικά διαθέσιμα όπως προσδιορίζονται ανωτέρω. 6.16 Μετοχικό κεφάλαιο: Το μετοχικό κεφάλαιο απεικονίζει την αξία των μετοχών της Μητρικής Εταιρείας που έχουν εκδοθεί και είναι σε κυκλοφορία. Το τίμημα που καταβλήθηκε πλέον της ονομαστικής αξίας ανά μετοχή καταχωρείται στον λογαριασμό «Διαφορά υπέρ το άρτιο» στα Ίδια Κεφάλαια. Άμεσες δαπάνες που διενεργούνται σε σχέση με την έκδοση νέων μετοχών ή δικαιωμάτων καταχωρούνται απευθείας στα Ίδια Κεφάλαια. 6.17 Μακροπρόθεσμες Υποχρεώσεις: Όλες οι μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις καταχωρούνται αρχικά στο κόστος. Μετά την αρχική καταχώρηση, τα δάνεια που είναι εκφρασμένα σε ξένο νόμισμα αποτιμώνται βάσει της συναλλαγματικής ισοτιμίας της εκάστοτε ημερομηνίας αναφοράς. Τα έξοδα τόκων αναγνωρίζονται με βάση τη μέθοδο του πραγματικού επιτοκίου. 6.18 Παροχές προσωπικού (α) Βραχυπρόθεσμες παροχές Οι βραχυπρόθεσμες παροχές προς το προσωπικό σε χρήμα και σε είδος καταχωρούνται ως έξοδο όταν καθίστανται δουλευμένες. (β) Παροχές μετά την έξοδο από την υπηρεσία Οι παροχές μετά την έξοδο από την υπηρεσία περιλαμβάνουν προγράμματα καθορισμένων παροχών. 84 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 Η υποχρέωση που καταχωρείται στην Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης για τα προγράμματα καθορισμένων παροχών είναι η παρούσα αξία της δέσμευσης για την καθορισμένη παροχή. Η δέσμευση της καθορισμένης παροχής υπολογίζεται ετησίως από ανεξάρτητο αναλογιστή με τη χρήση της μεθόδου της προβεβλημένης πιστωτικής μονάδος (projected unit credit method). Οι μεταβολές στις υποχρεώσεις του προγράμματος καθορισμένων παροχών που σχετίζονται με το κόστος τρέχουσας απασχόλησης και το χρηματοοικονομικό κόστος από τόκους αναγνωρίζονται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων, ενώ τα αναλογιστικά κέρδη ή ζημιές που προκύπτουν από επανεκτιμήσεις λόγω μεταβολών των παραδοχών, καταχωρούνται στην Κατάσταση Λοιπών Συνολικών Εσόδων. Το επιτόκιο προεξόφλησης των καθορισμένων υποχρεώσεων μετά την έξοδο από την υπηρεσία προσδιορίζεται με αναφορά σε αποδόσεις της αγοράς, υψηλής ποιότητας εταιρικών ομολόγων κατά τη λήξη της περιόδου αναφοράς. (γ) Παροχές τερματισμού της απασχόλησης Οι παροχές τερματισμού της απασχόλησης πληρώνονται όταν οι εργαζόμενοι αποχωρούν πριν την ημερομηνία συνταξιοδοτήσεως. Ο Όμιλος καταχωρεί αυτές τις παροχές όταν δεσμεύεται, είτε όταν τερματίζει την απασχόληση υπαρχόντων εργαζομένων σύμφωνα με ένα λεπτομερές πρόγραμμα για το οποίο δεν υπάρχει πιθανότητα απόσυρσης, είτε όταν προσφέρει αυτές τις παροχές ως κίνητρο για εθελουσία αποχώρηση. Παροχές τερματισμού της απασχόλησης που οφείλονται 12 μήνες μετά την ημερομηνία της Κατάστασης Χρηματοοικονομικής Θέσης προεξοφλούνται στην παρούσα αξία τους. Στην περίπτωση τερματισμού απασχόλησης που υπάρχει αδυναμία προσδιορισμού των εργαζομένων που θα κάνουν χρήση αυτών των παροχών, δεν γίνεται λογιστικοποίηση αλλά γνωστοποίηση ως ενδεχόμενη υποχρέωση. 6.19 Κρατικά Ασφαλιστικά Προγράμματα: Το προσωπικό της Εταιρείας καλύπτεται από τον Ενιαίο Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης (Ε.Φ.Κ.Α.) ο οποίος χορηγεί συνταξιοδοτικές και ιατροφαρμακευτικές παροχές. Κάθε εργαζόμενος είναι υποχρεωμένος να συνεισφέρει μέρος του μηνιαίου μισθού του στο ταμείο, ενώ τμήμα της συνολικής εισφοράς καλύπτεται από την Εταιρεία. Κατά την συνταξιοδότηση το συνταξιοδοτικό ταμείο είναι υπεύθυνο για την καταβολή των συνταξιοδοτικών παροχών στους εργαζομένους. Κατά συνέπεια η Εταιρεία δεν έχει καμία νομική ή τεκμαρτή υποχρέωση για την πληρωμή μελλοντικών παροχών με βάση αυτό το πρόγραμμα. 6.20 Τραπεζικός δανεισμός: Όλες οι δανειακές υποχρεώσεις καταχωρούνται αρχικά στο κόστος το οποίο αντανακλά την εύλογη αξία των εισπρακτέων ποσών μειωμένη με τα σχετικά άμεσα έξοδα σύναψης. Μετά την αρχική αναγνώριση, τα δάνεια αποτιμώνται στο αποσβεσμένο κόστος με βάση τη μέθοδο του πραγματικού επιτοκίου. Τα δάνεια ταξινομούνται στις βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις, εκτός εάν ο Όμιλος διατηρεί ανεπιφύλακτα το δικαίωμα να μεταφέρει την τακτοποίηση της υποχρέωσης τουλάχιστον 12 μήνες μετά την ημερομηνία αναφοράς των Οικονομικών Καταστάσεων. 6.21 Φόρος Εισοδήματος (Τρέχων και Αναβαλλόμενος): Ο τρέχων και αναβαλλόμενος φόρος υπολογίζονται βάσει των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων κάθε μιας εκ των εταιρειών που περιλαμβάνονται στις ενοποιημένες Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις, σύμφωνα με τους φορολογικούς νόμους που ισχύουν στην Ελλάδα ή άλλα φορολογικά πλαίσια εντός των οποίων λειτουργούν οι θυγατρικές εξωτερικού. Ο φόρος εισοδήματος υπολογίζεται βάσει των κερδών της κάθε εταιρείας όπως αναμορφώνονται στις φορολογικές τους δηλώσεις, πρόσθετους φόρους εισοδήματος που προκύπτουν από τους φορολογικούς ελέγχους των φορολογικών αρχών και από αναβαλλόμενους φόρους εισοδήματος βάσει των θεσμοθετημένων φορολογικών συντελεστών. Ο αναβαλλόμενος φόρος εισοδήματος προσδιορίζεται με τη μέθοδο της υποχρέωσης που προκύπτει από τις προσωρινές διαφορές μεταξύ της λογιστικής αξίας και της φορολογικής βάσης των στοιχείων του ενεργητικού και των υποχρεώσεων. Αναβαλλόμενος φόρος εισοδήματος δεν λογίζεται εάν προκύπτει από την αρχική αναγνώριση στοιχείου 85 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ενεργητικού ή υποχρέωσης σε συναλλαγή, εκτός επιχειρηματικής συνένωσης, η οποία όταν έγινε η συναλλαγή δεν επηρέασε ούτε το λογιστικό ούτε το φορολογικό κέρδος ή ζημιά. Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις αναγνωρίζονται για τις εκπιπτόμενες προσωρινές διαφορές και μεταφερόμενες φορολογικές απαιτήσεις και φορολογικές ζημίες, στο βαθμό που είναι πιθανό ότι θα υπάρχει διαθέσιμο φορολογητέο κέρδος το οποίο θα χρησιμοποιηθεί έναντι των εκπιπτόμενων προσωρινών διαφορών και των μεταφερόμενων αχρησιμοποίητων φορολογικών απαιτήσεων και των αχρησιμοποίητων φορολογικών ζημιών. Αναφορικά με τις εκπιπτόμενες προσωρινές διαφορές που σχετίζονται με επενδύσεις σε θυγατρικές, συγγενείς και συμμετοχές σε κοινοπραξίες, αναγνωρίζεται απαίτηση από αναβαλλόμενο φόρο εισοδήματος στο βαθμό που είναι πιθανό ότι οι προσωρινές διαφορές αντιστραφούν στο προβλεπόμενο μέλλον και θα υπάρχει διαθέσιμο φορολογητέο κέρδος το οποίο θα χρησιμοποιηθεί έναντι των προσωρινών διαφορών. Οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις εκτιμώνται σε κάθε ημερομηνία αναφοράς και μειώνονται στο βαθμό που δεν θεωρείται πιθανό ότι θα υπάρξουν επαρκή φορολογητέα κέρδη έναντι των οποίων μέρος ή το σύνολο των απαιτήσεων από αναβαλλόμενους φόρους εισοδήματος μπορεί να χρησιμοποιηθεί. Οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις υπολογίζονται με βάση τους φορολογικούς συντελεστές που αναμένεται να είναι σε ισχύ την χρήση που η απαίτηση θα ανακτηθεί, ή, η υποχρέωση θα διακανονιστεί, και βασίζονται στους φορολογικούς συντελεστές (και φορολογικούς νόμους) που είναι σε ισχύ ή έχουν ουσιαστικά τεθεί σε ισχύ κατά την ημερομηνία αναφοράς. Ο φόρος εισοδήματος που σχετίζεται με στοιχεία τα οποία έχουν αναγνωρισθεί απ’ευθείας στα ίδια κεφάλαια καταχωρείται απ’ευθείας σ’ αυτά και όχι στην κατάσταση αποτελεσμάτων. 6.22 Προβλέψεις και Ενδεχόμενες Υποχρεώσεις: Οι προβλέψεις αναγνωρίζονται όταν η Εταιρεία έχει παρούσα νομική ή τεκμαρτή υποχρέωση ως αποτέλεσμα γεγονότων του παρελθόντος, είναι πιθανή η εκκαθάρισή της μέσω εκροής πόρων και μία αξιόπιστη εκτίμηση της υποχρέωσης μπορεί να πραγματοποιηθεί. Οι προβλέψεις επανεξετάζονται σε κάθε ημερομηνία αναφοράς και προσαρμόζονται έτσι ώστε να απεικονίζουν τη παρούσα αξία της εκροής που αναμένεται να χρειαστεί για την τακτοποίηση της υποχρέωσης. Αν η επίδραση της χρονικής αξίας του χρήματος είναι σημαντική, οι προβλέψεις υπολογίζονται προεξοφλώντας τις αναμενόμενες μελλοντικές ταμειακές ροές με έναν συντελεστή προ φόρων, ο οποίος αντικατοπτρίζει τις τρέχουσες εκτιμήσεις της αγοράς για την χρονική αξία του χρήματος, και όπου κρίνεται απαραίτητο, τους κινδύνους που σχετίζονται συγκεκριμένα με την υποχρέωση. Οι ενδεχόμενες υποχρεώσεις δεν αναγνωρίζονται στις ενοποιημένες Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις αλλά γνωστοποιούνται, εκτός εάν η πιθανότητα μιας εκροής πόρων που περιλαμβάνουν οικονομικά οφέλη είναι ελάχιστη. Ενδεχόμενες απαιτήσεις δεν αναγνωρίζονται στις Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις αλλά γνωστοποιούνται όταν μια εισροή οικονομικών ωφελειών είναι πιθανή. 6.23 Κέρδη Ανά Μετοχή: Τα βασικά κέρδη ανά μετοχή υπολογίζονται διαιρώντας τα καθαρά κέρδη που αποδίδονται στους μετόχους της Μητρικής Εταιρείας με το μέσο σταθμικό αριθμό μετοχών που είναι σε κυκλοφορία κατά τη διάρκεια κάθε έτους, εξαιρώντας τον μέσο όρο των κοινών μετοχών που αποκτήθηκαν από τον Όμιλο ως ίδιες μετοχές. Τα απομειωμένα κέρδη ανά μετοχή υπολογίζονται διαιρώντας το καθαρό κέρδος που αποδίδεται στους μετόχους του Ομίλου (προσαρμοσμένο με την επίδραση της μετατροπής δυνητικών τίτλων μετατρέψιμων σε μετοχές) με το μέσο σταθμικό αριθμό μετοχών που είναι σε κυκλοφορία κατά τη διάρκεια του έτους (προσαρμοσμένο με την επίδραση των δυνητικών τίτλων μετατρέψιμων σε μετοχές). 6.24 Πληροφορίες Κατά Λειτουργικό Τομέα Δραστηριότητας: Ο Όμιλος παρέχει χρηματοοικονομικές και άλλες πληροφορίες αναφορικά με τους λειτουργικούς του τομείς ή συναθροίσεις λειτουργικών τομέων που πληρούν συγκεκριμένα κριτήρια. Λειτουργικοί τομείς είναι τμήματα μιας οντότητας για τα οποία υπάρχουν διαθέσιμες, ιδιαίτερες χρηματοοικονομικές πληροφορίες και οι οποίες αξιολογούνται σε τακτά χρονικά διαστήματα από την Διοίκηση, με σκοπό την κατανομή πόρων και την αξιολόγηση αποδόσεων. 86 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 Η αξιολόγηση της απόδοσης του τομέα βασίζεται στις πωλήσεις, στα λειτουργικά αποτελέσματα και στα κέρδη προ φόρων, χρηματοδοτικών, επενδυτικών αποτελεσμάτων και αποσβέσεων. Ο Όμιλος εφαρμόζει τις ίδιες λογιστικές αρχές για την επιμέτρηση των λειτουργικών αποτελεσμάτων των τομέων με αυτές των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων. Οι συναλλαγές μεταξύ των λειτουργικών τομέων πραγματοποιούνται μέσα στα φυσιολογικά πλαίσια λειτουργίας του Ομίλου κατά τρόπο παρόμοιο με αυτές μεταξύ των συνδεδεμένων εταιρειών. Οι διατομεακές πωλήσεις απαλείφονται σε επίπεδο ενοποίησης. 6.25 Κρατικές επιχορηγήσεις: Οι επιχορηγήσεις αναγνωρίζονται στην Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης όταν υπάρχει εύλογη βεβαιότητα ότι η επιχορήγηση θα εισπραχθεί και όλοι οι σχετικοί όροι λήψης της θα τηρηθούν. Οι επιχορηγήσεις αναγνωρίζονται ως έσοδα επομένων χρήσεων και μεταφέρονται στην κατάσταση αποτελεσμάτων βάσει της αναμενόμενης ωφέλιμης ζωής των επιχορηγούμενων παγίων. Οι επιχορηγήσεις που αφορούν έξοδα καταχωρούνται κατά τη διάρκεια της χρήσης πραγματοποίησης τους για τη συσχέτισή τους με τα επιχορηγούμενα έξοδα. 6.26 Διανομή μερισμάτων: Η υποχρεωτική βάσει νόμου διανομή μερισμάτων στους μετόχους του Ομίλου αναγνωρίζεται ως υποχρέωση στις Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις της χρήσης στην οποία η διανομή εγκρίνεται από την Γενική Συνέλευση των Μετόχων. 6.27 Συμψηφισμοί: Χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού και του παθητικού συμψηφίζονται και το καθαρό ποσό δημοσιεύεται στην Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης, όταν υπάρχει το έννομο δικαίωμα να συμψηφιστούν τα αναγνωρισμένα ποσά και να διακανονιστούν σε καθαρή βάση ή να αναγνωριστεί η απαίτηση και να πραγματοποιηθεί ταυτόχρονα διακανονισμός ως προς την υποχρέωση. 6.28 Συγκριτικά ποσά: Όπου ήταν αναγκαίο τα συγκριτικά στοιχεία έχουν ανακατανεμηθεί για να συμφωνούν με αλλαγές στην παρουσίαση των στοιχείων της παρούσης χρήσης χωρίς καμία επίδραση στα ίδια κεφάλαια, στον κύκλο εργασιών και στα αποτελέσματα μετά από φόρους και μη ελέγχουσες συμμετοχές, της προηγούμενης χρήσης για τον Όμιλο και την Εταιρεία. 87 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 7. Λειτουργικοί τομείς Η αξιολόγηση της απόδοσης του τομέα βασίζεται στις πωλήσεις, στα λειτουργικά αποτελέσματα και στα κέρδη προ φόρων, χρηματοδοτικών, επενδυτικών αποτελεσμάτων και αποσβέσεων, ενώ οι διατομεακές πωλήσεις απαλείφονται σε επίπεδο ενοποίησης. Ο Όμιλος εφαρμόζει τις ίδιες λογιστικές αρχές για την επιμέτρηση των λειτουργικών αποτελεσμάτων των τομέων, με αυτές των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων. Ως εκ τούτου οι λειτουργικοί τομείς του Ομίλου είναι οι ακόλουθοι: α) Παροχή υπηρεσιών υγείας εσωτερικού, β) Παροχή υπηρεσιών υγείας εξωτερικού (Ρουμανία) και γ) Εμπορία ιατρικού εξοπλισμού και υγειονομικού υλικού. 2019 Παροχή υπηρεσιών υγείας στο εξωτερικό Εμπορία ιατρικού εξοπλισμού και υγειονομικού υλικού 190.822 5.233 1.153 65 - 197.273 549 - 17.552 - -18.101 - 191.371 5.233 18.705 65 -18.101 197.273 Κέρδη προ φόρων χρηματοδοτικών, επενδυτικών αποτελεσμάτων και αποσβέσεων 23.497 391 3.815 -12 - 27.691 Χρηματοοικονομικά έσοδα 635 2 124 - - 761 Χρηματοοικονομικά έξοδα -6.514 -43 -148 -7 12 -6.699 7.104 -9 3.695 -23 6 10.771 -2.242 - -862 3 - -3.101 4.861 -9 2.833 -20 6 7.671 Αποσβέσεις -10.884 -359 -101 -20 238 -11.125 Περιουσιακά στοιχεία 375.424 3.462 45.567 10.451 -66.791 368.114 Υποχρεώσεις 301.195 2.798 28.550 3.601 -47.355 288.789 Σε χιλιάδες Ευρώ Παροχή υπηρεσιών υγείας στο εσωτερικό Λοιπά Απαλοιφές Σύνολο Πωλήσεις Σε τρίτους Διατομεακές Σύνολο Αποτελέσματα Κέρδη προ φόρων Φορολογία Κέρδη μετά φόρων 88 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 2018 Σε χιλιάδες Ευρώ Παροχή υπηρεσιών υγείας στο εσωτερικό Εμπορία ιατρικού εξοπλισμού και υγειονομικού υλικού Παροχή υπηρεσιών υγείας στο εξωτερικό Λοιπά Απαλοιφές Σύνολο Πωλήσεις Σε τρίτους 176.574 5.454 660 61 - 182.749 652 - 13.493 - -14.145 - 177.226 5.454 14.153 61 -14.145 182.749 Κέρδη προ φόρων χρηματοδοτικών, επενδυτικών αποτελεσμάτων και αποσβέσεων 21.483 178 2.395 -13 - 24.043 Χρηματοοικονομικά έσοδα 48 5 - - -30 23 Χρηματοοικονομικά έξοδα -7.913 -10 -180 - -1.325 -6.778 Κέρδη προ φόρων 5.826 15 2.165 -13 1.416 9.409 Φορολογία 2.048 - -646 11 - -1.413 Κέρδη μετά φόρων 7.876 15 1.519 -3 1.416 10.823 -7.746 -158 -51 - Περιουσιακά στοιχεία 369.397 1.404 42.010 10.354 -63.700 359.465 Υποχρεώσεις 299.732 708 27.825 1.956 -42.536 287.685 Διατομεακές Σύνολο Αποτελέσματα Αποσβέσεις 89 -7.955 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 i.Έσοδα Σε χιλιάδες Ευρώ 2019 2018 Ρουμανία 5.233 5.454 192.040 177.295 Ελλάδα Τα διατομεακά έσοδα απαλείφονται σε επίπεδο ενοποίησης. ii. Σημαντικός πελάτης Σημειώνεται ότι στον τομέα παροχής υπηρεσιών υγείας εσωτερικού, το σημαντικότερο μέρος των εσόδων από πωλήσεις (περίπου 23% ), αφορούν κυρίως δημόσιους ασφαλιστικούς οργανισμούς που εντάσσονται στον ευρύτερο δημόσιο τομέα. 8. Κύκλος εργασιών Όμιλος Σε χιλιάδες Ευρώ 1/1 31/12/2019 Εταιρεία 1/1 31/12/2018 1/1 31/12/2019 1/1 31/12/2018 Κύκλος Εργασιών (πριν από Rebate και Clawback) 213.935 199.224 207.333 193.098 Επίδραση Rebate και Clawback χρήσης (Ν.4172/2013 άρθρο 100) -16.663 -16.475 -16.663 -16.475 Κύκλος Εργασιών (μετά από Rebate και Clawback) 197.273 182.749 190.671 176.623 Σύμφωνα με τον νόμο 4172/2013 (ΦΕΚ 167Α/23-07-2013) άρθρο 100 προβλέπονται: α) επιστροφή στον ΕΟΠΥΥ από τους συμβεβλημένους παρόχους, με την μορφή «αυτόματων επιστροφών-clawback», του υπερβάλλοντος ποσού, σε περίπτωση υπέρβασης των εγκεκριμένων πιστώσεων του προυπολογισμού του ΕΟΠΥΥ και β) καθιέρωση κλιμακούμενου ποσοστού επί των οφειλών του ΕΟΠΥΥ προς τους ιδιώτες παρόχους, ως επιστροφή (rebate). Η Διοίκηση, με βάση την διαθέσιμη πληροφόρηση που είχε κατά την ημερομηνία σύνταξης των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων και λαμβάνοντας υπόψη τις «Βεβαιώσεις ποσού αυτόματης επιστροφής» του 2018, προέβη σε εκτίμηση του ποσού επιστροφών για το 2019, μειώνοντας τον κύκλο εργασιών της Εταιρείας και του Ομίλου. Επιπρόσθετα, κατά την τρέχουσα χρήση η Εταιρεία προέβη στην έκδοση πιστωτικών τιμολογίων, λόγω υπολογισμού από τον ΕΟΠΥΥ του clawback του έτους 2018 και την αποστολή ατομικών διοικητικών πράξεων για δαπάνες νοσηλείας της χρήσης 2018, και δεν προέκυψε ουσιώδης απόκλιση από την πρόβλεψη που είχε σχηματισθεί την προηγούμενη χρήση για το σκοπό αυτό. 90 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 9. Λοιπά Έσοδα Τα λοιπά έσοδα που εμφανίζονται στις Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις αναλύονται ως εξής: Όμιλος Σε χιλιάδες Ευρώ 1/1 31/12/2019 Εταιρεία 1/1 31/12/2018 1/1 31/12/2019 1/1 31/12/2018 Έσοδα από υπηρεσίες 822 798 833 826 Επιδοτήσεις και επιχορηγήσεις 152 503 152 502 Έσοδα από ενοίκια 992 921 1.168 1.110 Εκπτώσεις προμηθευτών 720 531 - - 86 7 86 - Κέρδη από πώληση παγίων 182 76 174 73 Λοιπά έσοδα 259 511 247 472 3.213 3.347 2.660 2.983 Έσοδα από αναστροφή απομείωσης απαιτήσεων Σύνολο 10. Κόστος πωλήσεων Το κόστος πωλήσεων που εμφανίζεται στις Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις αναλύεται ως εξής: Όμιλος Σε χιλιάδες Ευρώ 1/1 31/12/2019 Εταιρεία 1/1 31/12/2018 1/1 31/12/2019 1/1 31/12/2018 Μισθοδοσία (σημείωση 13) 58.075 55.209 57.400 54.518 Αμοιβές τρίτων 16.554 14.922 15.753 14.394 8.007 6.940 7.699 6.800 13.535 13.258 11.671 11.201 204 17 200 7 6.201 4.556 6.099 4.462 46.948 42.040 49.435 43.726 149.523 136.942 148.257 135.108 Αποσβέσεις (σημείωση 14) Λοιπές παροχές τρίτων Φόροι τέλη Λοιπά λειτουργικά έξοδα Υγειονομικό υλικό, φάρμακα, λοιπά αναλώσιμα, και ειδικά υλικά Σύνολο 91 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 11. Έξοδα διοίκησης Τα έξοδα διοίκησης που εμφανίζονται στις Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις αναλύονται ως εξής: Όμιλος Σε χιλιάδες Ευρώ Μισθοδοσία (σημείωση 13) 1/1 31/12/2019 Εταιρεία 1/1 31/12/2018 1/1 31/12/2019 1/1 31/12/2018 15.862 15.928 14.398 14.485 Αμοιβές τρίτων 1.691 1.792 1.596 1.687 Αποσβέσεις (σημείωση 14) 3.090 1.012 3.160 929 Λοιπές παροχές τρίτων 1.192 2.376 1.003 2.157 800 1.190 767 1.156 5.283 4.321 5.191 4.188 357 423 304 369 28.275 27.042 26.419 24.971 Φόροι τέλη Λοιπά λειτουργικά έξοδα Υγειονομικό υλικό, φάρμακα, λοιπά αναλώσιμα, και ειδικά υλικά Σύνολο Για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019, στα έξοδα διοίκησης του Ομίλου και της Εταιρείας περιλαμβάνονται αμοιβές των τακτικών ελεγκτών ύψους € 2,5 χιλ. που αφορούν σε επιτρεπόμενες υπηρεσίες πέραν του ελέγχου των οικονομικών καταστάσεων. 92 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 12. Έξοδα διάθεσης Τα έξοδα διάθεσης που εμφανίζονται στις Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις αναλύονται ως εξής: Όμιλος Σε χιλιάδες Ευρώ Μισθοδοσία (σημείωση 13) Αμοιβές τρίτων Αποσβέσεις (σημείωση 14) 1/1 31/12/2019 Λοιπά λειτουργικά έξοδα Προβλέψεις επισφαλειών απομειώσεις εμπορικών και λοιπών απαιτήσεων (σημείωση 25 & σημείωση 26) Διαγραφή απαιτήσεων Σύνολο 1/1 31/12/2018 1/1 31/12/2019 1/1 31/12/2018 72 73 - - 860 604 850 598 28 3 - - 2 29 - - 1.107 1.415 1.105 1.414 440 318 425 300 2.986 2.444 2.986 2.564 446 1.062 446 1.062 5.940 5.948 5.812 5.938 Λοιπές παροχές τρίτων Φόροι τέλη Εταιρεία 13. Κόστος Μισθοδοσίας Το κόστος μισθοδοσίας που συμπεριλαμβάνεται στις επιμέρους κατηγορίες κόστους ανωτέρω αναλύεται ως εξής: Όμιλος Σε χιλιάδες Ευρώ 1/1 31/12/2019 Εταιρεία 1/1 31/12/2018 1/1 31/12/2019 1/1 31/12/2018 Μισθοί, ημερομίσθια 58.596 56.814 56.600 54.809 Εργοδοτικές εισφορές 13.717 13.411 13.536 13.235 Αποζημίωση προσωπικού (σημείωση 30) 891 642 885 638 Λοιπές αμοιβές 805 343 777 321 74.009 71.210 71.798 69.003 Σύνολο 93 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 14. Αποσβέσεις ενσώματων και άυλων περιουσιακών στοιχείων Οι αποσβέσεις των ενσώματων και άυλων περιουσιακών στοιχείων που περιλαμβάνονται στις επιμέρους κατηγορίες κόστους ανωτέρω αναλύονται ως εξής: Όμιλος 1/1 31/12/2019 Σε χιλιάδες Ευρώ Εταιρεία 1/1 31/12/2018 1/1 31/12/2019 1/1 31/12/2018 Αποσβέσεις ενσώματων περιουσιακών στοιχείων (σημείωση 19 και σημείωση 20) 8.267 7.750 8.117 7.531 Αποσβέσεις δικαιωμάτων (σημείωση 19) 2.562 - 2.451 - 296 205 291 198 11.125 7.955 10.859 7.729 χρήσης Απόσβεση άυλων περιουσιακών στοιχείων (σημείωση 21) Σύνολο 15. Λοιπά Έξοδα Τα λοιπά έξοδα αναλύονται ως εξής: Όμιλος Σε χιλιάδες Ευρώ 1/1 31/12/2019 Εταιρεία 1/1 31/12/2018 1/1 31/12/2019 1/1 31/12/2018 Ζημίες από διαγραφές παγίων 39 - 39 - Σύνολο 39 - 39 - 94 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 16. Καθαρό χρηματοοικονομικό αποτέλεσμα Τα καθαρό χρηματοοικονομικό αποτέλεσμα που εμφανίζεται στις Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις αναλύεται ως εξής: Όμιλος Σε χιλιάδες Ευρώ 1/1 - 31/12/2019 1/1 - 31/12/2018 -167 -146 -5.829 -6.363 Τόκοι χρηματοδοτικών μισθώσεων -453 -3 Προμήθειες Factoring -251 -266 -6.699 -6.778 6 23 Τόκοι προεξόφλησης εμπορικών υποχρεώσεων 755 - Σύνολο χρηματοοικονομικών εσόδων 761 23 -5.938 -6.755 1/1 - 31/12/2019 1/1 - 31/12/2018 -166 -145 -5.687 -6.176 -409 - - -1.325 -251 -266 -6.512 -7.912 Τόκοι καταθέσεων όψεως και συναφή έσοδα 4 17 Μερίσματα από συμμετοχές σε εταιρείες - 31 Τόκοι προεξόφλησης εμπορικών υποχρεώσεων 631 - Σύνολο χρηματοοικονομικών εσόδων 635 48 -5.877 -7.864 Χρηματοοικονομικό κόστος αποζημίωσης προσωπικού (σημείωση 30) Τόκοι βραχυπρόθεσμων δανείων & συναφή έξοδα Σύνολο χρηματοοικονομικών εξόδων Τόκοι καταθέσεων όψεως και συναφή έσοδα Καθαρά χρηματοοικονομικά έσοδα/(έξοδα) Εταιρεία Σε χιλιάδες Ευρώ Χρηματοοικονομικό κόστος αποζημίωσης προσωπικού (σημείωση 30) Τόκοι βραχυπρόθεσμων δανείων & συναφή έξοδα Τόκοι χρηματοδοτικών μισθώσεων Απομείωση συμμετοχών Προμήθειες Factoring Σύνολο χρηματοοικονομικών εξόδων Καθαρά χρηματοοικονομικά έσοδα/(έξοδα) 95 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 17. Φόρος Εισοδήματος Ο συντελεστής φορολογίας των κερδών από επιχειρηματική δραστηριότητα των νομικών προσώπων ανέρχεται σε %. Σύμφωνα με το άρθρο 22 του Ν. 4646/2019, ο φορολογικός συντελεστής που εφαρμόζεται στις ελληνικές επιχειρήσεις για τη χρήση 2019 μειώθηκε στο 24%. Ο ισχύων νόμος για τη χρήση 2018 (άρθρο 23 του Ν. 4579/2018), προέβλεπε τη σταδιακή μείωση του συντελεστή φορολογίας εισοδήματος των κερδών από επιχειρηματική δραστηριότητα των νομικών προσώπων στην Ελλάδα, εξαιρουμένων των πιστωτικών ιδρυμάτων κατά 1% ετησίως, καταλήγοντας από 28% για το φορολογικό έτος 2019 σε 25% για το φορολογικό έτος 2022 και εφεξής. Η πρόβλεψη για τους φόρους εισοδήματος που απεικονίζεται στις Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις αναλύεται ως εξής: Ποσά που αναγνωρίζονται στην κατάσταση αποτελεσμάτων Όμιλος Σε χιλιάδες Ευρώ Εταιρεία 1/1 31/12/2019 1/1 31/12/2018 1/1 31/12/2019 1/1 31/12/2018 -2.135 -2.050 -1.230 -1.374 - -1 - - -2.135 -2.051 -1.230 -1.374 - 2.892 - 2.896 -966 572 -969 567 -966 3.464 -969 3.463 -3.101 1.413 -2.199 2.089 Τρέχων φόρος εισοδήματος (έξοδο)/όφελος Τρέχουσα χρήση Προσαρμογές για προηγούμενες χρήσεις Αναβαλλόμενος φόρος εισοδήματος (έξοδο)/όφελος Μεταβολή φορολογικού συντελεστή Αλλαγή σε αναγνωρισμένες εκπεστέες προσωρινές διαφορές Φόρος εισοδήματος (έξοδο)/ όφελος 96 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 Η Ελληνική φορολογική νομοθεσία και οι σχετικές διατάξεις υπόκεινται σε ερμηνείες από τις φορολογικές αρχές. Οι δηλώσεις φόρου εισοδήματος κατατίθενται σε ετήσια βάση, αλλά τα κέρδη ή οι ζημιές που δηλώνονται για φορολογικούς σκοπούς παραμένουν προσωρινά έως ότου οι φορολογικές αρχές εξετάσουν τις φορολογικές δηλώσεις και τα βιβλία του φορολογούμενου, στιγμή κατά την οποία θα εκκαθαριστούν και οι σχετικές φορολογικές υποχρεώσεις. Οι φορολογικές ζημιές, στο βαθμό που αναγνωρίζονται από τις φορολογικές αρχές, μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τον συμψηφισμό κερδών των πέντε επόμενων χρήσεων που ακολουθούν τη χρήση που αφορούν. Σε έναν μελλοντικό φορολογικό έλεγχο των σχετικών ανέλεγκτων χρήσεων είναι πιθανόν να επιβληθούν πρόσθετοι φόροι και πρόστιμα στην Εταιρεία και τις θυγατρικές της. Ο Όμιλος θεωρεί ότι η έκβαση των φορολογικών ελέγχων και το ύψος των πιθανολογούμενων πρόσθετων φόρων και προστίμων, είναι δυνατόν να προβλεφθεί ικανοποιητικά και, ως εκ τούτου, δεν έχει γίνει σχετική πρόβλεψη στις Ενοποιημένες Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις σε σχέση με το θέμα αυτό. Η Εταιρεία και οι θυγατρικές της με έδρα στην Ελλάδα, «ΙΑΤΡΙΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΑΕΒΕ» και «ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ & ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΑΘΛΗΤΙΚΩΝ ΚΑΚΩΣΕΩΝ Α.Ε.», έχουν λάβει πιστοποιητικά φορολογικής συμμόρφωσης χωρίς επιφύλαξη από τον ορκωτό ελεγκτή τους για τις χρήσεις 2011 έως και 2018, σύμφωνα με την εκάστοτε Ελληνική φορολογική νομοθεσία. Για τη θυγατρική εταιρεία «ΓΑΙΑ ΜΑΙΕΥΤΙΚΟ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΑΘΗΝΩΝ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ», ο σχετικός έλεγχος διεξήχθη μόνο για τις χρήσεις 2011 έως 2014, και λήφθηκαν πιστοποιητικά φορολογικής συμμόρφωσης χωρίς επιφύλαξη. Σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 26 του Ν. 4174/2013, οι φορολογικές αρχές δύνανται να διενεργήσουν φορολογικό έλεγχο των χρήσεων για τις οποίες δεν έχει παρέλθει το δικαίωμα του Δημοσίου να επιβάλλει φόρους. Η Εταιρεία και οι θυγατρικές της δεν έχουν λάβει κάποια εντολή ελέγχου από τις φορολογικές αρχές για τις προαναφερόμενες χρήσεις. Η Διοίκηση του Ομίλου εκτιμά ότι τυχόν πρόσθετοι φόροι και προσαυξήσεις που πιθανόν να προκύψουν από μελλοντικούς ελέγχους από τις φορολογικές αρχές δε θα έχουν σημαντική επίδραση στην χρηματοοικονομική θέση και τα αποτελέσματα της Εταιρείας και του Ομίλου. Σημειώνεται ότι την 31 Δεκεμβρίου 2019 παραγράφηκαν οι χρήσεις έως την 31 Δεκεμβρίου 2013 σύμφωνα με τις διατάξεις της παρ.1 άρθρου 36 Ν.4174/2013 με τις εξαιρέσεις που προβλέπονται από την κείμενη νομοθεσία για παράταση του δικαιώματος της Φορολογικής Διοίκησης για έκδοση πράξης διοικητικού, εκτιμώμενου ή διορθωτικού προσδιορισμού φόρου σε συγκεκριμένες περιπτώσεις. Για την χρήση 2019 βρίσκεται σε εξέλιξη ο εν λόγω έλεγχος τόσο για την Μητρική Εταιρεία, όσο και για τις θυγατρικές «ΙΑΤΡΙΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΑΕΒΕ» και «ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ & ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΑΘΛΗΤΙΚΩΝ ΚΑΚΩΣΕΩΝ Α.Ε.». Τα οριστικά αποτελέσματα δεν αναμένεται να έχουν σημαντική απόκλιση από τα ποσά των εκτιμηθέντων φόρων που απεικονίζονται στις Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις. 97 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 Αναφορικά με την Εταιρεία και τις θυγατρικές της, τα βιβλία και στοιχεία τους δεν έχουν ελεγχθεί από τις φορολογικές αρχές για τις χρήσεις που αναφέρονται στον παρακάτω πίνακα : Ονομασία εταιρείας Χώρα έδρας Δραστηριότητα % συμ/χής ομίλου Ανέλεγκτες Χρήσεις Μητρική 2014-2019 ΙΑΤΡΙΚΟ ΑΘΗΝΩΝ Ε.Α.Ε ΕΛΛΑΔΑ Παροχή υγείας ΙΑΤΡΙΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΑΕΒΕ ΕΛΛΑΔΑ Εμπορία Ιατρικού Εξοπλισμού & Υγειονομικού Υλικού 100,00% 2014-2019 ΕΡΕΥΝΑ ΕΑΕ (σε εκκαθάριση) ΕΛΛΑΔΑ Διαγνωστικό Θεραπευτικό Κέντρο 51,00% 2014-2019 ΑΞΟΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ εκκαθάριση) ΕΛΛΑΔΑ Διαγνωστικό Κέντρο 50,50% 2014-2019 ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ & ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΑΘΛΗΤΙΚΩΝ ΚΑΚΩΣΕΩΝ Α.Ε. ΕΛΛΑΔΑ Παροχή Υπηρεσιών Φυσιοθεραπείας & Αποκατάστασης Αθλητικών Κακώσεων 33,00% 2014-2019 HOSPITAL INTERNATIONAL εκκαθάριση) ΕΛΛΑΔΑ Οργάνωση και Διοίκηση Νοσηλευτικών μονάδων 68,89% 2014- 2019 ΕΑΕ (σε AFFILIATES (σε υπηρεσιών & MEDSANA BMC ΡΟΥΜΑΝΙΑ Διαγνωστικό Κέντρο 100,00% - BIOAXIS SRL (πρώην MEDSANA SRL) ΡΟΥΜΑΝΙΑ Διαγνωστικό Κέντρο 78,90% - EUROSITE ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΕΛΛΑΔΑ Ίδρυση & Λειτουργία Νοσηλευτικών Μονάδων 100,00% 2014-2019 ΓΑΙΑ ΜΑΙΕΥΤΙΚΟ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΑΘΗΝΩΝ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Μαιευτική και γυναικολογική κλινική 100,00% 2014-2019 98 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 Ποσά που αναγνωρίζονται στα λοιπά συνολικά έσοδα Τα ποσά του φόρου εισοδήματος που αναγνωρίσθηκαν απευθείας στα λοιπά συνολικά έσοδα αναλύονται ως κάτωθι: 1/1 - 31/12/2019 Σε χιλιάδες Ευρώ Όμιλος Εταιρεία Αναλογιστικά κέρδη / (ζημιές) -132 -130 Τρέχων φορολογικός συντελεστής 24% 24% Φόρος που αναγνωρίζεται στα Λοιπά Συνολικά Έσοδα έσοδο/ (έξοδο) τρέχουσας χρήσης 31 31 Φόρος που αναγνωρίζεται στα Λοιπά Συνολικά Έσοδα έσοδο/ (έξοδο) από την αλλαγή του φορολογικού συντελεστή -3 -3 Φόρος που αναγνωρίζεται στα Λοιπά Συνολικά Έσοδα έσοδο/ (έξοδο) 28 28 1/1 - 31/12/2018 Σε χιλιάδες Ευρώ Όμιλος Εταιρεία Αναλογιστικά κέρδη / (ζημιές) 179 176 Τρέχον φορολογικός συντελεστής 25% 25% Φόρος που αναγνωρίζεται στα Λοιπά Συνολικά Έσοδα όφελος / (έξοδο) -45 -44 Φόρος που αναγνωρίζεται στα Λοιπά Συνολικά Έσοδα έσοδο/ (έξοδο) από την αλλαγή του φορολογικού συντελεστή -23 -21 Φόρος που αναγνωρίζεται στα Λοιπά Συνολικά Έσοδα έσοδο/ (έξοδο) -68 -65 99 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 Συμφωνία φόρου εισοδήματος στα αποτελέσματα της χρήσης Η συμφωνία του φόρου που αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα της χρήσης, για τον Όμιλο και την Εταιρεία έχει ως εξής: Όμιλος 1/1 31/12/2019 Σε χιλιάδες Ευρώ Κέρδη / (ζημιές) εισοδήματος προ 1/1 31/12/2018 φόρων 10.771 9.409 2.584 2.729 - - 2.731 2.933 Χρησιμοποίηση φορολογικών ζημιών για τις οποίες δεν είχε αναγνωριστεί αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση - -1.625 Ζημίες τρέχουσας χρήσης για τις οποίες δεν αναγνωρίστηκε φορολογική απαίτηση - 4 Φορολογικό όφελος από έξοδα που δεν αναγνωρίστηκαν φορολογικά σε προηγούμενη χρήση -1.574 -2.562 Επίδραση από μεταβολή φορολογικού συντελεστή -280 -2.892 3.101 -1.413 Φόροι εισοδήματος βάσει του εγχώριου φορολογικού συντελεστή Μη φορολογηθέντων εσόδων Μη εκπιπτόμενες δαπάνες Φόροι εισοδήματος που αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα 100 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 Εταιρεία 1/1 31/12/2019 Σε χιλιάδες Ευρώ Κέρδη / (ζημιές) εισοδήματος προ 1/1 31/12/2018 φόρων 6.927 5.725 1.662 1.660 - - 2.368 3.334 Χρησιμοποίηση φορολογικών ζημιών για τις οποίες δεν είχε αναγνωριστεί αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση - -1.625 Ζημίες τρέχουσας χρήσης για τις οποίες δεν αναγνωρίστηκε φορολογική απαίτηση - - Φορολογικό όφελος από έξοδα που δεν αναγνωρίστηκαν φορολογικά σε προηγούμενη χρήση -1.574 -2.562 Επίδραση από μεταβολή φορολογικού συντελεστή -257 -2.896 2.199 -2.089 Φόροι εισοδήματος βάσει του εγχώριου φορολογικού συντελεστή Μη φορολογηθέντων εσόδων Μη εκπιπτόμενες δαπάνες Φόροι εισοδήματος που αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα 101 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 18. Κέρδη ανά μετοχή Ο υπολογισμός των βασικών κερδών ανά μετοχή την 31η Δεκεμβρίου 2019 και 2018 έχει ως εξής: Όμιλος Σε χιλιάδες Ευρώ 1/1 31/12/2019 Εταιρεία 1/1 31/12/2018 1/1 31/12/2019 1/1 31/12/2018 Κέρδη μετά φόρων αποδιδόμενες στους ιδιοκτήτες της Μητρικής 7.589 10.763 4.728 7.814 Μέσος σταθμικός αριθμός μετοχών σε κυκλοφορία 86.735.980 86.735.980 86.735.980 86.735.980 0,0875 0,1241 0,0545 0,0901 Κέρδη ανά μετοχή i. Κέρδη αποδιδόμενα στους ιδιοκτήτες της Μητρικής : Όμιλος 1/1 31/12/2019 Κέρδη μετά φόρων αποδιδόμενα στους ιδιοκτήτες της Μητρικής 1/1 31/12/2018 7.589 10.763 ii. Μέσος σταθμικός αριθμός κοινών μετοχών σε κυκλοφορία : Όμιλος 1/1 31/12/2019 Μέσος σταθμικός αριθμός μετοχών σε κυκλοφορία 86.735.980 Εταιρεία 1/1 31/12/2018 86.735.980 1/1 31/12/2019 86.735.980 1/1 31/12/2018 86.735.980 Με δεδομένο ότι δεν υφίστανται χρηματοοικονομικά μέσα που να μειώνουν περαιτέρω τα βασικά κέρδη ανά μετοχή, παρέλκει η απεικόνιση των απομειωμένων κερδών ανά μετοχή (diluted earnings per share). 102 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 19. Ενσώματα περιουσιακά στοιχεία Όμιλος 2019 Μηχανήματα Μεταφορικά Μέσα Λοιπός Εξοπλισμός Ακιν/σεις υπό εκτέλεση 200.251 87.491 2.236 37.530 8.044 392.407 60 9.446 70 146 - - 9.722 56.912 209.697 87.561 2.382 37.350 8.044 402.128 Προσθήκες 1.967 2.483 9.968 224 2.064 5.780 22.486 ΠωλήσειςΜειώσεις - -32 -2.316 -57 -639 - -3.043 ΜεταφορέςΑνακατατάξεις - 4.314 21 - - -4.335 - Λοιπά - - - - 2 - 2 Συναλλαγματικές Διαφορές - -21 -43 -4 -4 - -72 Κόστος κτήσης την 31/12/2019 56.879 216.441 95.191 2.546 38.953 9.489 421.504 Αποσβέσεις την 01/01/2019 - -57.601 -72.441 -2.012 -33.034 - -165.088 Προσθήκες -277 -6.371 -2.984 -151 -1.030 - -10.813 ΠωλήσειςΜειώσεις - 6 1.671 54 624 - 2.354 Συναλλαγματικές Διαφορές - 8 32 3 3 - 45 Αποσβέσεις την 31/12/2019 -277 -63.959 -73.721 -2.106 -33.437 - -173.502 Αναπόσβεστη Αξία 31/12/2019 58.603 152.483 21.470 440 5.516 9.489 248.001 Σε χιλιάδες Ευρώ Γήπεδα Οικόπεδα Κόστος κτήσης την 01/01/2019 56.852 Επίδραση ΔΠΧΑ 16 01/01/2019 Αναθεωρημένο κόστος κτήσης 01/01/2019 Κτίρια 103 Σύνολο ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 Στον παρακάτω πίνακα απεικονίζονται τα δικαιώματα χρήσης που αναγνωρίστηκαν από τον ‘Ομιλο με την εφαρμογή του ΔΠΧΑ 16 στις 1/1/2019 και περιλαμβάνονται στα ενσώματα περιουσιακά στοιχεία. Όμιλος 2019 Γήπεδα Οικόπεδα Σε χιλιάδες Ευρώ Κτίρια Μεταφορικά Μέσα Μηχανήματα Σύνολο Κόστος κτήσης την 01/01/2019 - - - - - Επίδραση ΔΠΧΑ 16 01/01/2019 60 9.446 70 146 9.722 Αναθεωρημένο κόστος κτήσης 01/01/2019 60 9.446 70 146 9.722 Προσθήκες 1.967 2.102 2.750 185 7.004 Κόστος κτήσης την 31/12/2019 2.027 11.548 2.820 331 16.726 - - - - - -277 -2.040 -135 -111 -2.562 -277 -2.040 -135 -111 -2.562 1.751 9.508 2.685 221 14.164 Αποσβέσεις 01/01/2019 την Προσθήκες Αποσβέσεις 31/12/2019 Αναπόσβεστη 31/12/2019 την Αξία 104 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 Όμιλος 2018 Σε χιλιάδες Ευρώ Αξία κτήσης την 01/01/2018 Γήπεδα Οικόπεδα Κτίρια Μηχανήματα Μεταφορικά Μέσα Λοιπός Εξοπλισμός Ακιν/σεις υπό εκτέλεση Σύνολο 57.838 199.136 82.563 2.184 36.352 5.290 383.363 Προσθήκες - 259 5.973 76 1.466 4.578 12.352 ΠωλήσειςΜειώσεις - - -1.047 -27 -312 - -1.386 Απομειώσεις - - - - - - - ΜεταφορέςΑνακατατάξεις - 1.681 4 3 25 -1.728 -15 -986 -824 - - - -96 -1.906 Λοιπά - - - - 2 - 2 Συναλλαγματικές Διαφορές - -1 -2 - - - -3 56.852 200.251 87.491 2.236 37.533 8.044 392.407 - -53.518 -71.060 -2.003 -32.393 - -158.974 Προσθήκες - -4.334 -2.429 -37 -950 - -7.750 ΠωλήσειςΜειώσεις - - 1.047 27 311 - 1.385 ΜεταφορέςΑνακατατάξεις σε Επενδυτικά ακίνητα - 250 - - - - 250 Λοιπά - - - - -2 - -2 Συναλλαγματικές Διαφορές - - 2 - - - 2 Αποσβέσεις 31/12/2018 - -57.602 -72.440 -2.013 -33.034 - -165.089 56.852 142.649 15.051 223 4.499 8.044 227.318 ΜεταφορέςΑνακατατάξεις σε Επενδυτικά ακίνητα Αξία κτήσης την 31/12/2018 Αποσβέσεις 01/01/2018 την την Αναπόσβεστη Αξία 31/12/2018 105 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 Εταιρεία 2019 Σε Ευρώ χιλιάδες Γήπεδα Οικόπεδα Κτίρια Μηχανήματα Μεταφορικά Μέσα Λοιπός Εξοπλισμός Ακιν/σεις υπό εκτέλεση Σύνολο Κόστος κτήσης την 01/01/2019 50.074 198.447 82.372 1.821 36.613 4.374 373.701 Επίδραση ΔΠΧΑ 16 01/01/2019 60 8.733 257 146 - - 9.195 Αναθεωρημένο Κόστος Κτήσης 1/1/2019 50.134 207.180 82.629 1.967 36.613 4.374 382.897 Προσθήκες 1.967 619 10.388 221 2.049 5.778 21.024 ΠωλήσειςΜειώσεις - -32 -2.252 -44 -638 - -2.966 ΜεταφορέςΑνακατάξεις - 4.314 - - - -4.314 - Λοιπά - - - - - - - Κόστος κτήσης την 31/12/2019 52.101 212.082 90.765 2.144 38.024 5.838 400.955 Αποσβέσεις την 01/01/2019 - -56.722 -67.854 -1.627 -32.179 - -158.382 Προσθήκες -277 -6.111 -3.010 -141 -1.014 - -10.552 ΠωλήσειςΜειώσεις - 6 1.607 41 623 - 2.278 ΜεταφορέςΑνακατατάξεις σε Επενδυτικά ακίνητα - - - - - - - Λοιπά - - - - - - - -277 -62.826 -69.257 -1.727 -32.570 - -166.657 51.825 149.255 21.508 417 5.455 5.838 234.298 Αποσβέσεις την 31/12/2019 Αναπόσβεστη Αξία 31/12/2019 106 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 Στον παρακάτω πίνακα απεικονίζονται τα δικαιώματα χρήσης που αναγνωρίστηκαν από την Εταιρεία με την εφαρμογή του ΔΠΧΑ 16 στις 1/1/2019 και περιλαμβάνονται στα ενσώματα περιουσιακά στοιχεία. Εταιρεία 2019 Σε χιλιάδες Ευρώ Γήπεδα Οικόπεδα Κτίρια Μηχανήματα Μεταφορικά Μέσα Σύνολο Κόστος κτήσης την 01/01/2019 - - - - - Επίδραση ΔΠΧΑ 16 01/01/2019 60 8.733 257 146 9.196 Αναθεωρημένο κόστος κτήσης 01/01/2019 60 8.733 257 146 9.196 Προσθήκες 1.967 242 3.270 198 5.677 Κόστος κτήσης την 31/12/2019 2.027 8.975 3.527 344 14.873 Αποσβέσεις την 01/01/2019 - - - - - Προσθήκες -277 -1.807 -257 -111 -2.451 Αποσβέσεις την 31/12/2019 -277 -1.807 -257 -111 -2.451 Αναπόσβεστη Αξία 31/12/2019 1.751 7.168 3.270 233 12.422 107 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 Εταιρεία 2018 Γήπεδα Οικόπεδα Σε χιλιάδες Ευρώ Κόστος κτήσης την 01/01/2018 Κτίρια Μηχανήματα Μεταφορικά Μέσα Λοιπός Εξοπλισμός Ακιν/σεις υπό εκτέλεση Σύνολο 51.060 197.331 77.413 1.786 35.409 1.639 364.637 Προσθήκες - 259 5.878 47 1.441 4.552 12.177 Πωλήσεις- Μειώσεις - - -919 -11 -264 - -1.194 ΜεταφορέςΑνακατάξεις - 1.681 - - 25 -1.721 -15 -986 -824 - - - -96 -1.906 - - - - 2 - 2 50.074 198.447 82.372 1.821 36.613 4.374 373.702 - -52.706 -66.472 -1.608 -31.506 - -152.293 Προσθήκες - -4.266 -2.301 -30 -934 - -7.531 Πωλήσεις- Μειώσεις - - 919 11 263 - 1.193 ΜεταφορέςΑνακατατάξεις σε Επενδυτικά ακίνητα - 250 - - - - 250 Λοιπά - - - - -2 - -2 - -56.722 -67.854 -1.627 -32.179 - -158.382 50.074 141.725 14.518 194 4.434 4.374 215.320 ΜεταφορέςΑνακατατάξεις σε Επενδυτικά ακίνητα Λοιπά Κόστος κτήσης την 31/12/2018 Αποσβέσεις 01/01/2018 Αποσβέσεις 31/12/2018 την την Αναπόσβεστη Αξία 31/12/2018 Κατά την 31/12/2019, η Διοίκηση αξιολόγησε την ύπαρξη ενδείξεων απομείωσης επί των ενσώματων παγίων του Ομίλου και της Εταιρείας συνεξετάζοντας τόσο εξωτερικούς παράγοντες (π.χ. μακροοικονομικό περιβάλλον) όσο και εσωτερικές ενδείξεις (π.χ. χρήση ενσωμάτων παγίων, λειτουργική απόδοση Ομίλου κλ.π.) που να υποδεικνύουν ότι η αναπόσβεστη αξία των εν λόγω στοιχείων του ενεργητικού ενδέχεται να μην είναι πλέον ανακτήσιμη. Με βάση την αξιολόγηση της Διοίκησης, δεν προέκυψαν ενδείξεις απομείωσης επί των ενσώματων παγίων κατά την 31/12/2019. Υφίστανται εμπράγματες εξασφαλίσεις έναντι ομολογιακού δανείου που αφορούν έγγραφες προσημειώσεις υποθήκης συνολικού ύψους Ευρώ 354 εκ. επί των ακινήτων του Ομίλου. Επιπρόσθετα, και στα πλαίσια της Πρόσθετης Πράξης τροποποίησης του Ομολογιακού Δανείου, συστάθηκε πλασματικό ενεχύρο ποσού Ευρώ 3,9 εκ. περίπου επί ιατρικού εξοπλισμού της εταιρείας. 108 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 • • • • • • • • • • • • Εντός της χρήσης 2019 διενεργήθηκαν επενδύσεις σε ενσώματα περιουσιακά στοιχεία συνολικού ποσού Ευρώ 15,5 εκ. για τον Όμιλο και Ευρώ 15,3 εκ. για την Εταιρεία. Οι σημαντικότερες εξ’ αυτών αφορούν την αγορά υπερσύγχρονου ιατρικού, μηχανολογικού και λοιπού εξοπλισμού,με κυριότερες τις κάτωθι Στο ακτινοδιαγνωστικό της Κλινικής Αμαρουσίου ολοκληρώθηκε η αναδιάρθρωση των χώρων και ολοκληρώθηκε η δημιουργία ειδικού αναγνωστηρίου εικόνων σύμφωνα με τις τελευταίες προδιαγραφές εργονομίας,ειδικού φωτισμού και αποθήκευσης. Ολοκληρώθηκε ο ανασχεδιασμός των χώρων νοσηλείας στο κτήριο Α της κλινικής Αμαρουσίου, οι οποίοι, πλέον, βρίσκονται στον 5ο, 6ο, 7ο, 8ο και 9ο όροφο, πλήρως ανεξάρτητοι και λειτουργούν μόνο για τον σκοπό αυτό. Ολοκληρώθηκαν στον 5ο, 6ο, 7ο, 8ο και 9ο όροφο, τα γραφεία «τεκμηρίωσης» και εκεί έχουν τοποθετηθεί τα απαραίτητα, για τον απεικονιστικό και βιοπαθολογικό τομέα (αποτελέσματα RIS, LIS), και ταυτόχρονα, για την ενημέρωση ιατρική και νοσηλευτική μεταξύ των βαρδιών. Νέος «ασθενοφόρος» ανελκυστήρας στο κτήριο Α΄ της Κλινικής Αμαρουσίου. Νέοι ανελκυστήρες στο κεντρικό κτίριο της κλινικής Φαλήρου. Ολοκληρώθηκε η αναδιάρθρωση του Γαστρεντερολογικού και των Καρδιολογικών ΕΙ της κλινικής Ψυχικού. Ολοκληρώθηκε η αντικατάσταση του γραμμικού επιταχυντή στην Κλινική Αμαρουσίου και αναδιαμόρφωση του χώρου. Ολοκληρώθηκαν οι αντικαταστάσεις βιομηχανικών δαπέδων και λινοταπήτων στην Κλινική Αμαρουσίου και Ψυχικού. Ολοκληρώθηκαν οι ανακατασκευές των κεντρικών χειρουργείων της κλινικής Αμαρουσίου. Ολοκληρώθηκε η αναβάθμιση του 9ου ορόφου της Κλινικής Αμαρουσίου. Όλες οι κλινικές του Ομίλου έχουν εγκεκριμένες Πρότυπες Περιβαλλοντικές Δεσμεύσεις (Π.Π.Δ.) και το Ιατρικό Διαβαλκανικό Θεσσαλονίκης, Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων (Α.Ε.Π.Ο.). Στο πλαίσιο του εκσυγχρονισμού των υποδομών και με στόχο τη βελτίωση παροχής υπηρεσιών, τη διαφάνεια, αλλά και την εναρμόνιση με τη διαρκώς εξελισσόμενη νομοθεσία για την τήρηση του ιατρικού φακέλου, ο Όμιλος Ιατρικού Αθηνών επενδύει σταθερά σε καινοτόμα συστήματα μηχανογράφησης και reporting. Επιπρόσθετα, ο Όμιλος προχώρησε στην Ανάπτυξη Συστήματος διαχείρισης κλινικών μελετών (CTMS), ενός συστήματος που επιτρέπει την συνεχή παρακολούθηση κάθε φάσης μιας κλινικής μελέτης, τροποποήσεων, πορείας, εμπλεκομένων, ερευνητών σε κάθε κλινική του Ομίλου. 109 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 20. Επενδυτικά Ακίνητα Οι επενδύσεις σε ακίνητα τόσο στον Όμιλο όσο και στην Εταιρεία κατά την 31/12/2019 αφορούν ακίνητο ιδιοκτησίας της στον Πειραιά από τα ενσώματα περιουσιακά στοιχεία στα επενδυτικά ακίνητα λόγω μίσθωσης του σε τρίτο μέρος (διάρκεια μίσθωσης 12 έτη). Τα ακίνητα αποσβένονται με βάση την σταθερή μέθοδο και η ωφέλιμη ζωή τους είναι 50 έτη. στα. Όμιλος 2019 Σε χιλιάδες Ευρώ Κόστος κτήσης την 01/01/2019 Προσθήκες Κόστος κτήσης την 31/12/2019 Αποσβέσεις την 01/01/2019 Προσθήκες Αποσβέσεις την 31/12/2019 Αναπόσβεστη Αξία 31/12/2019 Όμιλος 2018 Σε χιλιάδες Ευρώ Κόστος κτήσης την 01/01/2018 Προσθήκες Μεταφορές Ανακατατάξεις στα Επενδυτικά ακίνητα Κόστος κτήσης την 31/12/2018 Αποσβέσεις την 01/01/2018 Προσθήκες Μεταφορές Ανακατατάξεις στα Επενδυτικά ακίνητα Αποσβέσεις την 31/12/2018 Αναπόσβεστη Αξία 31/12/2018 Επενδυτικά ακίνητα Εταιρεία 2019 Επενδυτικά ακίνητα Σύνολο Σύνολο 1906 1906 1906 1906 - - - - 1.906 1.906 1.906 1.906 -250 -250 -250 -250 -16 -16 -16 -16 -266 -266 -266 -266 1.640 1.640 1.640 1.640 Επενδυτικά ακίνητα Εταιρεία 2018 Επενδυτικά ακίνητα Σύνολο Σύνολο - - - - - - - - 1.906 1.906 1.906 1.906 1.906 1.906 1.906 1.906 - - - - - - -250 -250 -250 -250 -250 -250 -250 -250 1.656 1.656 1.656 1.656 110 - ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 21. Άυλα περιουσιακά στοιχεία Τα άϋλα περιουσιακά στοιχεία αναλύονται ως εξής: Όμιλος 2019 Σε χιλιάδες Ευρώ Δικαιώματα Άδειες Αξία κτήσης την 01/01/2019 Λογισμικά Σύνολο 66 2.685 2.751 Προσθήκες - 786 786 Μεταφορές- Ανακατάξεις - - - Αξία κτήσης την 31/12/2019 66 3.471 3.537 Αποσβέσεις την 01/01/2019 - -2.054 -2.054 Προσθήκες - -294 -294 Αποσβέσεις την 31/12/2019 - -2.348 -2.348 66 1.123 1.189 Αναπόσβεστη αξία 31/12/2019 111 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 Όμιλος 2018 Σε χιλιάδες Ευρώ Δικαιώματα Άδειες Αξία κτήσης την 01/01/2018 Λογισμικά Σύνολο 66 2.251 2.317 Προσθήκες - 449 449 Πωλήσεις- Μειώσεις - -11 -11 Μεταφορές - Ανακατατάξεις - 15 15 Αξία κτήσης την 31/12/2018 66 2.704 2.770 Αποσβέσεις την 01/01/2018 - -1.879 -1.879 Προσθήκες - -205 -205 Πωλήσεις- Μειώσεις - 11 11 Αποσβέσεις την 31/12/2018 - -2.073 -2.073 66 631 697 Αναπόσβεστη αξία 31/12/2018 Εταιρεία 2019 Σε χιλιάδες Ευρώ Δικαιώματα Άδειες Αξία κτήσης την 01/01/2019 Λογισμικά Σύνολο 66 2.411 2.477 Προσθήκες - 786 786 Μεταφορές- Ανακατάξεις - - - Αξία κτήσης την 31/12/2019 66 3.197 3.263 Αποσβέσεις την 01/01/2019 - -1.788 -1.788 Προσθήκες - -291 -291 Αποσβέσεις την 31/12/2019 - -2.079 -2.079 66 1.118 1.184 Αναπόσβεστη αξία 31/12/2019 112 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 Εταιρεία 2018 Σε χιλιάδες Ευρώ Δικαιώματα Άδειες Λογισμικά Σύνολο Αξία κτήσης την 01/01/2018 Προσθήκες 66 1.950 2.015 Πωλήσεις-Μειώσεις - 446 446 Μεταφορές - Ανακατατάξεις - 15 15 Αξία κτήσης την 31/12/2018 66 2.411 2.477 Προσθήκες - -1.590 -1.590 Πωλήσεις-Μειώσεις - -198 -198 Αποσβέσεις την 31/12/2018 - -1.788 -1.788 66 623 689 Αποσβέσεις την 01/01/2018 Αναπόσβεστη αξία 31/12/2018 113 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 22. Επενδύσεις σε θυγατρικές εταιρείες Οι επενδύσεις της Ιατρικό Αθηνών ΕΑΕ (Μητρική) σε θυγατρικές εταιρείες αναλύονται ως εξής: Εταιρεία Σε χιλιάδες Ευρώ % συμμετοχής 31/12/2019 31/12/2018 Κόστος κτήσης Ιατρική Τεχνική ΑΕΒΕ 100,00% 25.421 25.421 Κέντρο Φυσιοθεραπείας 33,00% 19 19 Αξονική Έρευνα 50,50% 545 545 Έρευνα 51,00% 503 503 Hospital Affiliates International 68,89% 91 91 Eurosite 100,00% 8.335 8.335 Medsana Buch 100,00% 33 33 Bioaxis Srl (πρώην Medsana Srl) 78,90% 517 517 Παιδιατρικό Κέντρο Αθηνών 58,30% 169 169 Γαία Α.Ε. 100,00% 27.256 27.256 62.890 62.890 -42.898 -42.898 19.992 19.992 Σύνολο Απομείωσεις Λογιστική Αξία Οι παραπάνω θυγατρικές ενοποιούνται πλήρως, εκτός από το Παιδιατρικό Κέντρο Αθηνών, το οποίο έχει τεθεί σε εκκαθάριση και το κόστος κτήσεως του έχει διαγραφεί πλήρως στα κέρδη εις νέον της Εταιρείας. Η δραστηριότητα αυτού έχει διακοπεί στην προ μετάβαση εποχή, τα στοιχεία του Ισολογισμού του είναι επουσιώδη και η διαδικασία της ρευστοποίησής του δεν συνεπάγεται σημαντικά κόστη για την Εταιρεία. Μέχρι την ημερομηνία σύνταξης των συνημμένων Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων δεν είχε εκδοθεί τελεσίδικη δικαστική απόφαση για την διάλυσή του και την οριστική διαγραφή του από τα Μητρώα των Ανωνύμων Εταιρειών. Επιπρόσθετα, η συμμετοχή της Εταιρείας στην Bioaxis Srl (πρώην Medsana Srl) έχει ομοίως απομειωθεί στις Εταιρικές Χρηματοοικονομικές καταστάσεις. Η εν λόγω θυγατρική εταιρεία, δεν παρουσιάζει δραστηριότητα και η λογιστική της αξία υπερέβαινε το ανακτήσιμο ποσό της. Εντός του 2012, η θυγατρική εταιρεία Hospital Affiliates International με έδρα στην Ελλάδα τέθηκε σε διαδικασία εκκαθάρισης. Έκτοτε η εν λόγω θυγατρική εταιρεία δεν παρουσίαζει έσοδα, ενώ τα περιουσιακά της στοιχεία είναι ήσσονος σημασίας σε σχέση με τα μεγέθη του Ομίλου. Ομοίως, η συγκεκριμένη συμμετοχή έχει απομειωθεί πλήρως από τα βιβλία της Εταιρείας. 114 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 Η θυγατρική εταιρεία Αξονική Έρευνα διεγράφει από το Γ.Ε.ΜΗ την 29/05/2020 ενώ η θυγατρική εταιρεία Έρευνα τελεί υπό εκκαθάριση έως σήμερα. Οι συγκεκριμένες συμμετοχές έχουν απομειωθεί μέχρι του ποσού που η λογιστική τους αξία αντιστοιχεί στο εκτιμώμενο προιόν εκκαθάρισης, το οποίο αναλογεί στην μητρική Εταιρεία. Κατά την 31/12/2019 δεν εντοπίστηκαν ενδείξεις απομείωσης αναφορικά με τις επενδύσεις της μητρικής Εταιρείας στις θυγατρικές της και ως εκ τούτου δεν διενεργήθηκε έλεγχος απομείωσης. Οι απομειώσεις ανά συμμετοχή παρατίθενται κατωτέρω: Εταιρεία Σε χιλιάδες Ευρώ Ποσοστό συμμετοχής Ποσό Απομείωσης Ποσό Απομείωσης % 31/12/2019 31/12/2018 Ιατρική Τεχνική ΑΕΒΕ 100,00% 13.140 13.140 Αξονική Έρευνα 50,50% 545 545 Έρευνα 51,00% 459 459 Hospital Affiliates International 68,89% 91 91 Bioaxis Srl (πρώην Medsana Srl) 78,90% 517 517 Παιδιατρικό Κέντρο Αθηνών 58,30% 169 169 Γαία Α.Ε. 100,00% 27.255 27.255 Eurosite 100,00% 722 722 42.898 42.898 Σύνολο Η κίνηση των απομειώσεων αναλύεται ως εξής: Σε χιλιάδες Ευρώ 31/12/2019 Απομείωση κατά την έναρξη της χρήσης 31/12/2018 -42.898 -41.572 Απομείωση συμμετοχής σε ΓΑΙΑ ΑΕ - 1.245 Απομείωση συμμετοχής σε Αξονική Έρευνα Ε.Α.Ε. - 11 Απομείωση συμμετοχής σε Έρευνα Ε.Α.Ε. - 70 -42.898 -42.898 Απομείωση κατά την λήξη της χρήσης 23. Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις- υποχρεώσεις Οι αναβαλλόμενοι φόροι εισοδήματος προκύπτουν από τις προσωρινές διαφορές μεταξύ της λογιστικής αξίας και της φορολογικής βάσης των στοιχείων ενεργητικού και παθητικού και υπολογίζονται βάσει του ισχύοντος συντελεστή φορολογίας εισοδήματος. 115 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 Η κίνηση των αναβαλλόμενων φορολογικών απαιτήσεων και υποχρεώσεων έχει ως εξής: Όμιλος Αναγνώριση στην κατάσταση αποτελεσμάτ ων Καθαρό υπόλοιπο έναρξης 2019 Αναγνώριση στην κατάσταση συνολικών εσόδων Καθαρό υπόλοιπο λήξης Αναβαλλόμεν η φορολογική απαίτηση Αναβαλλόμεν η φορολογική υποχρέωση Σε χιλιάδες Ευρώ - Ενσώματα στοιχεία περιουσιακά -23.902 475 - -23.427 61 -23.489 - Μισθώσεις -524 178 - -346 - -346 - Απαιτήσεις 4.599 -1.640 - 2.959 2.959 - 497 -235 - 262 262 - 2.612 -7 28 2.633 2.633 - - Λοιπά -470 262 - -208 - -208 Σύνολο -17.188 -966 28 -18.126 5.915 -24.043 - Έξοδα επόμενων χρήσεων - Παροχές στο προσωπικό Όμιλος 2018 Καθαρό υπόλοιπο έναρξης Αναγνώριση στην κατάσταση αποτελεσμάτ ων Αναγνώριση στην κατάσταση συνολικών εσόδων Καθαρό υπόλοιπο λήξης Αναβαλλόμεν η φορολογική απαίτηση Αναβαλλόμεν η φορολογική υποχρέωση Σε χιλιάδες Ευρώ - Ενσώματα περιουσιακά στοιχεία -27.208 3.309 - -23.899 - -23.899 - Μισθώσεις -776 248 - -527 - -527 - Απαιτήσεις 4.315 285 - 4.600 4.600 - 329 167 - 496 496 - 3.024 -345 -67 2.612 2.612 - - Λοιπά -269 -199 - -468 - -468 Σύνολο -20.584 3.465 -67 -17.186 7.707 -24.895 - Έξοδα επόμενων χρήσεων - Παροχές στο προσωπικό 116 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 Εταιρεία Καθαρό υπόλοιπο έναρξης 2019 Αναγνώριση στην κατάσταση αποτελεσμάτ ων Αναγνώριση στην κατάσταση συνολικών εσόδων Καθαρό υπόλοιπο λήξης Αναβαλλόμεν η φορολογική απαίτηση Αναβαλλόμεν η φορολογική υποχρέωση Σε χιλιάδες ευρώ - Ενσώματα περιουσιακά στοιχεία -23.896 472 - -23.424 - -23.424 - Μισθώσεις -524 178 - -346 - -346 - Απαιτήσεις 4.598 -1.640 - 2.958 2.958 - 497 -235 - 262 262 - 2.587 -7 28 2.608 2.608 - - Λοιπά -470 262 - -208 - -208 Σύνολο -17.208 -969 28 -18.150 5.828 -23.978 - Έξοδα επόμενων χρήσεων - Παροχές στο προσωπικό Εταιρεία Καθαρό υπόλοιπο έναρξης 2018 Αναγνώριση στην κατάσταση αποτελεσμάτων Αναγνώριση στην κατάσταση συνολικών εσόδων Καθαρό υπόλοιπο λήξης Αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση Αναβαλλόμ ενη φορολογικ ή υποχρέωση Σε χιλιάδες ευρώ - Ενσώματα περιουσιακά στοιχεία -27.205 3.309 - -23.896 - -23.896 - Μισθώσεις -770 246 - -524 - -524 - Απαιτήσεις 4.313 285 - 4.598 4.598 - 330 167 - 497 497 - 2.994 -343 -64 2.587 2.587 - - Λοιπά -269 -201 - -468 - -468 Σύνολο -20.605 3.463 -64 -17.206 7.681 -24.888 - Έξοδα επόμενων χρήσεων - Παροχές στο προσωπικό Οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις συμψηφίζονται όταν υπάρχει εφαρμόσιμο νομικό δικαίωμα να συμψηφισθούν οι τρέχουσες φορολογικές απαιτήσεις έναντι των τρεχουσών φορολογικών υποχρεώσεων και όταν οι αναβαλλόμενοι φόροι εισοδήματος αφορούν στην ίδια φορολογική αρχή. Ο Όμιλος και η Εταιρεία δεν αναγνωρίζουν αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση επί των φορολογικών ζημιών. 117 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 24. Αποθέματα Τα αποθέματα αναλύονται ως εξής: Όμιλος Σε χιλιάδες ευρώ 31/12/2019 Εμπορεύματα Εταιρεία 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 432 44 - - Πρώτες ύλες και αναλώσιμα 5.432 4.889 5.432 4.732 Σύνολο 5.865 4.933 5.432 4.732 Επί των αποθεμάτων του Ομίλου και της Εταιρείας δεν υφίστανται βάρη. Βάσει του νόμου 3204/2003 παρέχεται η δυνατότητα στην Εταιρεία να επιστρέφει στους προμηθευτές της φαρμακευτικά προϊόντα (εμπορεύματα) που έχουν λήξει ή πρόκειται να λήξουν σε σύντομο χρονικό διάστημα. Οι πρώτες ύλες και τα αναλώσιμα έχουν μακρά διάρκεια ζωής και εως εκ τούτου δεν συντρέχουν λόγοι απομείωσης της αξίας τους. 25. Εμπορικές Απαιτήσεις Οι εμπορικές απαιτήσεις αναλύονται ως εξής: Όμιλος Σε χιλιάδες Ευρώ 31/12/2019 Εταιρεία 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 Πελάτες (πριν από Clawback) 105.870 114.716 105.271 114.546 Πρόβλεψη για Clawback (Ν.4172/2013 άρθρο 100) -12.181 -13.246 -12.181 -13.246 93.689 101.470 93.090 101.300 19.693 18.841 19.693 18.841 1.747 1.764 1.499 1.516 115.130 122.075 114.283 121.657 -33.578 -30.862 -33.569 -30.852 Μείον: προβλέψεις απομείωσης λοιπών εμπορικών απαιτήσεων -1.747 -1.764 -1.499 -1.516 Σύνολο 79.804 89.449 79.215 89.289 Πελάτες (μετά από Clawback) Μεταχρονολογημένες γραμμάτια εισπρακτέα επιταγές & Επισφαλείς απαιτήσεις Σύνολο προ προβλέψεων Μείον: πελατών προβλέψεις απομείωσης 118 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 Η κίνηση της πρόβλεψης του Clawback για τον Όμιλο και την Εταιρεία, έχει ως κάτωθι: Σε χιλιάδες Ευρώ 31/12/2019 Υπόλοιπο έναρξης χρήσης Ποσό εκτίμησης χρήσης επιβάρυνε τα αποτελέσματα που Χρησιμοποίηση πρόβλεψης έκδοσης πιστωτικών λόγω Υπόλοιπο λήξης χρήσης 31/12/2018 -13.246 -9.635 -12.676 -13.246 13.741 9.635 -12.181 -13.246 Από τον Ιούλιο 2013 τέθηκαν σε εφαρμογή (με αναδρομική ισχύ), σύμφωνα με το άρθρο 100 του ν.4172/2013, τα εξής: Η καθιέρωση ποσοστού επί των οφειλών του ΕΟΠΥΥ για νοσηλεία, διαγνωστικές εξετάσεις και φυσικοθεραπείες των ασφαλισμένων του προς τους συμβεβλημένους με τον ΕΟΠΥΥ ιδιώτες παρόχους των ως άνω υπηρεσιών υγείας, υπέρ του Οργανισμού ως έκπτωση (Rebate) για κάθε μήνα. Το ποσό έκπτωσης (Rebate) υπολογίζεται σε μηνιαία βάση και ενσωματώνεται από 1/1/2016 στα εκδοθέντα τιμολόγια παροχής υπηρεσιών προς τον ΕΟΠΥΥ και δεν απαιτείται πλέον ο σχηματισμός σχετικής πρόβλεψης. Ο μηχανισμός αυτόματης επιστροφής (Claw-back) δαπανών νοσηλείας, διαγνωστικών εξετάσεων και φυσικοθεραπείας. Βάσει του συγκεκριμένου μηχανισμού, η μηνιαία δαπάνη του ΕΟΠΥΥ για διαγνωστικές εξετάσεις, νοσηλεία και φυσικοθεραπείες που παρέχονται από συμβεβλημένους ιδιώτες παρόχους υπηρεσιών υγείας, δεν μπορεί να υπερβαίνει το 1/12 των εγκεκριμένων πιστώσεων του προϋπολογισμού του ΕΟΠΥΥ. Το υπερβάλον ποσό, το οποίο αναζητείται εκ μέρους του ΕΟΠΥΥ από τους συμβεβλημένους ιδιώτες παρόχους των ανωτέρω υπηρεσιών υγείας, υπολογίζεται πλέον σε μηνιαία βάση και καταβάλλεται μετά από την έγγραφη ατομική ειδοποίηση που θα αποστείλει ο ΕΟΠΥΥ κάθε έξι μήνες.Ειδικότερα το ποσό της επιστροφής (Claw-back) υπολογίζεται ως η διαφορά ανάμεσα στην προϋπολογισμένη και την πραγματική δαπάνη, που προκύπτει από την αιτούμενη από τους παρόχους δαπάνη, αφού αφαιρεθούν τυχόν επιστροφές rebate και λοιπές μη αποδεκτές δαπάνες κατά το χρόνο υπολογισμού. Με βάση το άρθρο 25 του ν. 4549/2018, o μηχανισμός αυτόματης επιστροφής (Clawback) του άρθρου 11 του ν. 4052/2012 (Α΄ 41), της κατ’ εξουσιοδότηση εκδοθείσας, υπ’ αριθμ. Γ5/63587/2015 (Β΄ 1803), υπουργικής απόφασης και του άρθρου 100 του ν. 4172/2013 (Α΄ 167), όπως τροποποιήθηκαν και ισχύουν, επεκτείνεται και στα έτη 2019-2022, με αρχικό έτος βάσης υπολογισμού για την πρώτη εφαρμογή του παρόντος το 2019, και για καθένα από τα επόμενα έτη το εκάστοτε προηγούμενο έτος. Τα επιτρεπόμενα όρια δαπανών αναπροσαρμόζονται για τα έτη 2019-2022, αποκλειστικά βάσει της προβλεπόμενης κατ’ έτος μεταβολής του πραγματικού ΑΕΠ σε σταθερές τιμές, όπως αυτή απεικονίζεται στον προϋπολογισμό κάθε έτους. Σύμφωνα με το άρθρο 90 του υπ’ αρ. 4368/2016 Νόμου, οι δαπάνες των παρόχων υγείας, που πραγματοποιήθηκαν από την 01/01/2016 και υποβάλλονται στις αρμόδιες υπηρεσίες του ΕΟΠΥΥ καθορίζονται με δειγματοληψία, η οποία σε κάθε περίπτωση δεν μπορεί να αφορά ποσοστό μικρότερο του πέντε τοις εκατό (5%) των υποβαλλομένων δικαιολογητικών δαπανών ασφαλισμένων εκάστου παρόχου και κατ’ ελάχιστο αριθμό 10 δικαιολογητικών δαπάνης. Ο ΕΟΠΥΥ δύναται να ελέγξει οριστικά και να εκκαθαρίσει τις μη εκκαθαρισθείσες οφειλές του ΕΟΠΥΥ προς τους παρόχους του, πλην φαρμακοποιών και νοσοκομείων Ε.Σ.Υ, που αφορούν τα έτη 2012-2015, σύμφωνα με τα ανωτέρω. Από την εφαρμογή του παρόντος εξαιρούνται οι συμβεβλημένοι πάροχοι που έχουν υπαχθεί στη διαδικασία του άρθρου 100, παρ.6 του ν. 4172/2013 (Α΄167). Κατά συνέπεια οι υποβληθείσες δαπάνες των κλινικών της Εταιρείας για τη χρήση 2016, 2017, 2018 έχουν ελεγχθεί από τους αρμόδιους φορείς του ΕΟΠΥΥ. Έως σήμερα, ο ΕΟΠΥΥ έχει κοινοποιήσει στις κλινικές του Ομίλου τα ποσά του Rebate και Clawback που αντιστοιχούν στις χρήσεις 2013 έως και 2018, ενώ εκκρεμεί η κοινοποίηση των ποσών του 2019. Να σημειώσουμε ότι στις 5/6/2020 ο ΕΟΠΥΥ 119 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 απέστειλε νέα εκκαθάριση για το έτος 2018, το αποτέλεσμα της οποίας εμπεριέχεται στα οικονομικά αποτελέσματα της χρήσης 2019. Με εξαίρεση τις χρήσεις 2016 έως 2018, είναι αδύνατη η ακριβής ποσοτικοποίηση του προϋπολογισμού και του claw-back που αντιστοιχεί σε κάθε κλινική λόγω μη γνωστοποίησης, από πλευράς ΕΟΠΥΥ, όλων των παραμέτρων (κλάδου και κλινικών ξεχωριστά), οι οποίες μπορούν αξιόπιστα να οδηγήσουν σε ακριβή προσδιορισμό των αντίστοιχων ποσών. Τα τελικά ποσά του claw-back για τις χρήσεις 2014 και 2015 θα προκύψουν εφόσον ελεγχθούν και οι υποβολές του συνόλου των αναφερόμενων ετών και τελικώς επικυρωθούν από τον ΕΟΠΥΥ. Σε κάθε περίπτωση η Διοίκηση εκτιμά ότι με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία, τα αποτελέσματα της Εταιρείας έχουν ήδη επιβαρυνθεί με επαρκή ποσά για τις χρήσεις αυτές και δεν αναμένεται περαιτέρω αρνητική μεταβολή τους. Για την τρέχουσα χρήση η εκτίμηση του ποσού της επιστροφής, έγινε λαμβάνοντας υπόψη τον τρόπο υπολογισμού που έχει αποτυπωθεί στις βεβαιώσεις του ποσού αυτόματης επιστροφής (claw-back) της χρήσης 2018. Σημειώνεται επίσης ότι στα πλαίσια των μέτρων που έχουν ληφθεί από την Ελληνική Κυβέρνηση για τη στήριξη των Επιχειρήσεων που έχουν πληγεί λόγω της διάδοσης του Covid-19, προβλέπεται ανάμεσα στα άλλα για τις εταιρείες με νοσοκομειακές δραστηριότητες που εμφανίζουν μειωμένο κύκλο εργασιών τους μήνες Μάρτιο, Απρίλιο και Μάϊο του 2020 από τους αντίστοιχους του 2019, ποσοστό 20% της διαφοράς αυτής αντισταθμίζεται από τον ΕΟΠΥΥ μέσω μείωσης του ποσού των καταβλητέων δόσεων που έχουν προκύψει ή πρόκειται να προκύψουν μέσω της εφαρμογής μηχανισμού αυτόματης επιστροφής Clawback. Επισημαίνεται πως σταθερή παραμένει εκ μέρους της Διοίκησης της Εταιρείας, η διεκδίκηση των ποσών που αναλογούν στις περικοπές που οφείλονται στο μηχανισμό Rebate και Clawback. Η Εταιρεία αμφισβητώντας τις εν λόγω περικοπές έχει ήδη ασκήσει νομίμως και εμπροθέσμως αιτήσεις ακυρώσεως των υπουργικών αποφάσεων καθώς και των ατομικών διοικητικών πράξεων του ΕΟΠΥΥ που αφορούν το Claw back και το Rebate, νομικές ενέργειες οι οποίες θα συνεχιστούν και για το τρέχον έτος όταν κοινοποιηθούν οι ανάλογες πράξεις. H κίνηση του λογαριασμού απομείωσης των πελατών και λοιπών εμπορικών απαιτήσεων έχει ως κάτωθι: Όμιλος Σε χιλιάδες Ευρώ 31/12/2019 Υπόλοιπο έναρξης Ποσό απομείωσης που επιβάρυνε απευθείας την καθαρή θέση λόγω υιοθέτησης ΔΠΧΑ 9 Ποσό απομείωσης χρήσης επιβάρυνε τα αποτελέσματα που Αναστροφή απομείωσης είσπραξης απαιτήσεων λόγω Αναστροφή απομείωσης διαγραφής απαιτήσεων λόγω Υπόλοιπο τέλους Εταιρεία 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 32.626 27.751 32.368 27.493 - 2.431 - 2.431 2.786 2.723 2.786 2.723 -87 -279 -86 -279 - - - - 35.325 32.626 35.068 32.369 Τον Δεκέμβριο του 2019 σύμφωνα με το αρ. 12 του Ν. 4578/2019, προσδιορίστηκαν οι όροι για την εξόφληση των ληξιπρόθεσμων οφειλών του ΕΟΠΥΥ, οι οποίες δημιουργήθηκαν πριν και μετά τη λειτουργία του, προς τους συμβεβλημένους παρόχους υγείας. Ειδικότερα, με βάση τις διατάξεις του συγκεκριμένου άρθρου, προσδιορίστηκαν περαιτέρω εκπτώσεις προκειμένου ο Οργανισμός να προβεί, μέχρι το τέλος του 2019, στην ολοσχερή εξόφληση των οφειλών του. Επισημαίνεται ότι η Εταιρεία έχει ήδη διενεργήσει επαρκείς προβλέψεις έναντι των διατάξεων του 120 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 συγκεκριμένου άρθρου και, ως εκ τούτου, δεν προβλέπεται περαιτέρω επιβάρυνση των αποτελεσμάτων της. H εξόφληση των εν λόγω οφειλών θα ενισχύσει την ρευστότητα του Ομίλου και της Εταιρείας. Εφαρμόζοντας από 1 Ιανουαρίου 2018, το νέο λογιστικό πρότυπο ΔΠΧΑ 9, η Διοίκηση αξιολογεί την ανακτησιμότητα των εμπορικών απαιτήσεων της Εταιρείας και του Ομίλου και προβαίνει σε εκτίμηση της απαιτούμενης πρόβλεψης απομείωσης για τις αναμενόμενες πιστωτικές ζημιές χρησιμοποιώντας όλες τις πληροφορίες που μπορούν να συλλεχθούν, βάσει τόσο ιστορικών όσο και παρόντων στοιχείων, αλλά και στοιχείων που αφορούν σε μελλοντικές εκτιμήσεις. Η αξία των εμπορικών απαιτήσεων του Ομίλου και της Εταιρείας απομειώνεται βάσει των σχετικών προβλέψεων του ΔΠΧΑ 9 σύμφωνα με το μοντέλο των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών και αφορά κυρίως σε ιδιώτες πελάτες. Η Διοίκηση του Ομίλου προβαίνει σε περιοδική επανεκτίμηση της επάρκειας της σχηματισμένης προβλέψεως προς κάλυψη επισφαλών απαιτήσεων σε συνάρτηση με την πιστωτική της πολιτική και λαμβάνοντας υπόψη, μεταξύ άλλων, στοιχεία και εκτιμήσεις της Νομικής Υπηρεσίας του Ομίλου, τα οποία προκύπτουν στην βάση των πρόσφατων εξελίξεων των υποθέσεων που διαχειρίζεται. Βάσει των ανωτέρω, παρατίθεται στη συνέχεια πίνακας για την έκθεση της Εταιρείας και του Ομίλου σε πιστωτικό κίνδυνο, την ληκτότητα των απαιτήσεων και τα σχετικά ποσά των αναμενόμενων απωλειών : Για τον Όμιλο 31/12/2019 31/12/2018 1.714 1.656 38.123 40.394 3.265 6.720 (>365 ημέρες) 36.702 40.679 Σύνολο 79.804 89.449 31/12/2019 31/12/2018 1.714 1.656 37.428 40.237 3.264 6.717 (>365 ημέρες) 36.809 40.680 Σύνολο 79.215 89.289 Δεν είναι ληξιπρόθεσμα Είναι ληξιπρόθεσμα (<180 ημέρες) (181-365 ημέρες) Για την Εταιρεία Δεν είναι ληξιπρόθεσμα Είναι ληξιπρόθεσμα (<180 ημέρες) (181-365 ημέρες) 121 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 26. Λοιπές απαιτήσεις Οι λοιπές απαιτήσεις αναλύονται ως εξής: Όμιλος Σε χιλιάδες ευρώ 31/12/2019 Εταιρεία 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 Απαιτήσεις από Ελληνικό Δημόσιο 6.027 14.663 5.298 13.964 Απαιτήσεις από πιστωτικές κάρτες 701 679 701 679 - - 4.384 4.213 9.144 5.907 7.702 4.292 989 1.429 942 1.392 1.140 117 1.112 50 -200 - -710 -510 17.801 22.795 19.429 24.080 Βραχυπρόθεσμες απαιτήσεις κατά θυγατρικών επιχειρήσεων Λοιπές απαιτήσεις από τρίτους Προπληρωθέντα δουλευμένα έσοδα έξοδα και Προκαταβολές σε τρίτους Απομείωση λοιπών απαιτήσεων Σύνολο Η Διοίκηση σε κάθε ημερομηνία αναφοράς προβαίνει σε έλεγχο απομείωσης των παραπάνω απαιτήσεων. Επιπρόσθετα, περιλαμβάνεται και ποσό Ευρώ 1,5 εκ. που αφορά παρακατάθεση στο Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων έναντι αποπληρωμής υποχρέωσης προμηθευτή. 27. Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα Τα χρηματικά διαθέσιμα αναλύονται ως κάτωθι: Όμιλος Σε χιλιάδες Ευρώ Ταμείο 31/12/2019 Εταιρεία 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 304 267 273 234 Καταθέσεις όψεως 7.196 4.320 5.736 3.285 Σύνολο 7.500 4.587 6.009 3.519 Στις καταθέσεις όψεως περιλαμβάνονται και καταθέσεις σε ξένο νόμισμα, οι οποίες αποτιμώνται με βάση την επίσημη ισοτιμία συναλλάγματος που ισχύει σε κάθε ημερομηνία αναφοράς. Το υπόλοιπο του Ομίλου σε ξένο νόμισμα κατά την 31η Δεκεμβρίου 2019 ανέρχονταν στο ποσό των Ευρώ 175 χιλ. (31 Δεκεμβρίου 2018: Ευρώ 154 χιλ.). 122 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 28. Μετοχικό κεφάλαιο και αποθεματικά Μετοχικό κεφάλαιο και υπέρ το άρτιο Το μετοχικό κεφάλαιο της Εταιρείας την 31 Δεκεμβρίου 2019 αποτελείται από 86.735.980 κοινές ονομαστικές μετοχές, ονομαστικής αξίας € 0,31 εκάστη. Αριθμός μετοχών % συμμετοχής Γ.ΑΠΟΣΤΟΛΟΠΟΥΛΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ Α.Ε. 35.055.344 40,42% COMMERZBANK AG FRANKFURT CLIENTS ACCOUNT 31.639.810 36,48% Dr ΑΠΟΣΤΟΛΟΠΟΥΛΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ 3.514.333 4,05 EFG BANK MONACO 2.776.383 3,20% UME CONSOLIDATED LTD 2.387.770 2.75% DROMEUS GLOBAL OPPORTUNITIES FUND 2.300.000 2,65% Λοιποί μέτοχοι με ποσοστό συμμετοχής < 2% 9.062.340 10,45% 86.735.980 100,000% H εμφάνιση στο μετοχολόγιο της Εταιρείας, του νομικού προσώπου με την επωνυμία «COMMERZBANK AG FRANKFURT CLIENTS ACCOUNT», συνίσταται στην αλλαγή θεματοφύλακα, χωρίς μεταβίβαση δικαιωμάτων ψήφου, τα οποία και παραμένουν στο νομικό πρόσωπο με την επωνυμία «ASKLEPIOS INTERNATIONAL GMBH» όπως το τελευταίο ενημέρωσε με επιστολή του, τον εκδότη ΙΑΤΡΙΚΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΑΕ. Το υπέρ το άρτιο μετοχικό κεφάλαιο της Εταιρείας προέκυψε από τη χρήση 1991 μέχρι και τη χρήση 2007, συνολικού ποσού Ευρώ 19.777 χιλ., με την έκδοση μετοχών έναντι μετρητών σε αξία μεγαλύτερη της ονομαστικής τους αξίας. Οι μετοχές της Εταιρείας είναι εισηγμένες στην Κύρια Αγορά του Χρηματιστηρίου Αθηνών. 123 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 Αποθεματικά Το τακτικό, αφορολόγητα και ειδικά αποθεματικά αναλύονται όπως παρακάτω: Όμιλος Σε χιλιάδες Ευρώ 31/12/2019 31/12/2018 Τακτικό αποθεματικό 8.576 8.576 Αφορολόγητα και ειδικώς φορολογηθέντα αποθεματικά 9.708 9.707 -75 -52 18.208 18.231 Λοιπά Σύνολο Εταιρεία Σε χιλιάδες Ευρώ 31/12/2019 31/12/2018 Τακτικό αποθεματικό 8.064 8.064 Αφορολόγητα και ειδικώς φορολογηθέντα αποθεματικά 9.356 9.356 440 440 17.860 17.860 Λοιπά Σύνολο Τακτικό αποθεματικό Βάσει του Ελληνικού εμπορικού νόμου, οι εταιρείες απαιτείται να σχηματίσουν το 5% τουλάχιστον των ετησίων καθαρών τους κερδών, όπως αυτά απεικονίζονται στα λογιστικά βιβλία, σε τακτικό αποθεματικό, μέχρις ότου το συσσωρευμένο ποσό του τακτικού αποθεματικού γίνει τουλάχιστον ίσο με το 1/3 του μετοχικού κεφαλαίου. Το ανωτέρω αποθεματικό δεν δύναται να διανεμηθεί κατά τη διάρκεια λειτουργίας της Εταιρείας. Αφορολόγητα και Ειδικώς Φορολογηθέντα Αποθεματικά Τα αφορολόγητα και ειδικώς φορολογηθέντα αποθεματικά περιλαμβάνουν έσοδα τόκων, τα οποία είτε είναι αφορολόγητα ή έχουν φορολογηθεί με 10% στην πηγή τους. Το συγκεκριμένο έσοδο δεν είναι φορολογητέο υπό την προϋπόθεση ότι υπάρχουν επαρκή κέρδη από τα οποία μπορούν να σχηματιστούν αντίστοιχα αφορολόγητα αποθεματικά. Με βάση την Ελληνική φορολογική νομοθεσία, αυτό το αποθεματικό εξαιρείται του φόρου εισοδήματος, υπό την προϋπόθεση ότι δεν θα διανεμηθεί προς μετόχους. Η Εταιρεία δεν προτίθεται να διανείμει το συγκεκριμένο αποθεματικό και επομένως δεν έχει προβεί στον υπολογισμό αναβαλλόμενου φόρου εισοδήματος που θα ήταν αναγκαίος κατά την περίπτωση διανομής του αποθεματικού. Επιπρόσθετα στα εν λόγω αποθεματικά περιλαμβάνεται και ειδικό αποθεματικό ύψους Ευρώ 4.343, σε επίπεδο Εταιρείας και ύψους Ευρώ 4.437 σε επίπεδο Ομίλου, το οποίο σχηματίστηκε σύμφωνα με τις διατάξεις του Ν.3697/2008. Η φορολογική υποχρέωση που θα αναγνωριστεί όταν και εφόσον συντελεστεί η διανομή του εν λόγω αποθεματικού, σύμφωνα με τις διατάξεις του ν.4172/2013 άρθρο 47, ανέρχεται κατά την 31 Δεκεμβρίου 2019 σε Ευρώ 1.042 για την Εταιρεία και Ευρώ 1.065 για τον Όμιλο. Ειδικά Αποθεματικά Τα ειδικά αποθεματικά έχουν σχηματιστεί με βάση τις αποφάσεις Γενικών Συνελεύσεων των μετόχων. Η Εταιρεία δεν προτίθεται να διανείμει τα συγκεκριμένα αποθεματικά. 124 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 29. Δανειακές υποχρεώσεις Οι δανειακές υποχρεώσεις του Όμίλου και της Εταιρείας αναλύονται ως εξής: Όμιλος Σε χιλιάδες ευρώ Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις 31/12/2019 Εταιρεία 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 δανειακές Ομολογιακά δάνεια - 110.811 - 110.811 Χρηματοδοτικές μισθώσεις 11.243 188 9.352 - Σύνολο 11.243 110.999 9.352 110.811 Ομολογιακά δάνεια 110.825 10.000 110.825 10.000 Κεφάλαιο Κίνησης 11.231 11.604 8.980 9.354 3.390 74 3.289 - Σύνολο 125.446 21.678 123.095 19.354 Σύνολο δανεισμού 136.689 132.677 132.447 130.165 Βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις δανειακές Χρηματοδοτικές μισθώσεις Το συνολικό χρηματοοικονομικό κόστος των μακροπρόθεσμων και βραχυπρόθεσμων δανειακών υποχρεώσεων καθώς και των χρηματοδοτικών μισθώσεων για την ετήσια περίοδο 01/01-31/12/2019 (και την αντίστοιχη συγκριτική ετήσια περίοδο) περιλαμβάνεται στο κονδύλι «Χρηματοοικονομικά έξοδα» της ενοποιημένης και εταιρικής Κατάστασης Αποτελεσμάτων. Ομολογιακό δάνειο Στις βραχυπρόθεσμες δανειακές υποχρεώσεις του Ομίλου και της Εταιρείας περιλαμβάνεται ποσό ύψους € 110.825 χιλ. το οποίο αφορά το ομολογιακό δάνειο το οποίο κατά την 31/12/2019 ήταν πληρωτέο εντός του Ιουλίου 2020 και ως εκ τούτου έχει ταξινομηθεί στις βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ΔΛΠ 1. Τον Οκτώβριο του 2017 ολοκληρώθηκε η τροποποίηση του από 12/7/2012 Προγράμματος Εκδόσεως Κοινού Ομολογιακού Δανείου, βάσει των διατάξεων του κ.ν. 2190/1920 και του Ν. 3156/2003, μέσω ιδιωτικής τοποθέτησης στις τράπεζες ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε., EFG EUROBANK ERGASIAS A.E. και ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ Α.Ε., με Διαχειρίστρια την τελευταία, ονομαστικής αξίας € 164 εκ. εμπραγμάτως εξασφαλισμένου. Οι βασικοί όροι της πρόσθετης πράξης τροποποίησης του προγράμματος προβλέπουν μεταξύ άλλων: • • • την εξάμηνη ή τρίμηνη, κατ’ επιλογή του εκδότη, περίοδο εκτοκισμού με επιτόκιο Euribor τριμήνου και μείωση του περιθωρίου επιτοκίου σε 4% ετησίως, την τροποποίηση του προγράμματος αποπληρωμής του υφιστάμενου ανεξόφλητου κεφαλαίου σε εξαμηνιαίες δόσεις, την τήρηση χρηματοοικονομικών δεικτών σε ενοποιημένη βάση σε κάθε ημερομηνία αναφοράς των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων (Εξαμηνιαίων και Ετήσιων), και 125 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 • την τήρηση περιοριστικών δανειακών όρων ανάμεσα στους οποίους περιλαμβάνονται όροι που σχετίζονται με περιορισμούς κεφαλαιουχικών και μη δαπανών, την τήρηση ελαχίστου ποσού εκχώρησης εμπορικών απαιτήσεων για την εξασφάλιση του εν λόγω δανείου καθώς και την απρόσκοπτη καταβολή των οφειλών του Ομίλου στους προμηθευτές του και το Ελληνικό Δημόσιο. Ορισμένοι από τους περιοριστικούς δανειακούς όρους τροποποιήθηκαν εκ νέου εντός του α’ εξαμήνου 2019 και παραμένουν σε ισχύ κατά την ημερομηνία αναφοράς των οικονομικών καταστάσεων. Οι χρηματοοικονομικοί δείκτες του δανείου περιλαμβάνουν προϋποθέσεις ελάχιστου καθαρού τραπεζικού δανεισμού, ελάχιστης αναλογίας καθαρού τραπεζικού δανεισμού προς κέρδη προ φόρων, τόκων και αποσβέσεων (EBITDA), κερδών προ φόρων, τόκων και αποσβέσεων (EBITDA) προς το σύνολο των χρεωστικών τόκων μείον τους πιστωτικούς τόκους, σύνολο τραπεζικού δανεισμού προς το σύνολο τραπεζικού δανεισμού πλέον των ιδίων κεφαλαίων. Η Διοίκηση της Εταιρείας αιτήθηκε και έλαβε την 10/06/2020 την έγγραφη συγκατάθεση των πιστωτριών τραπεζών για την τροποποίηση ορισμένων όρων της δανειακής σύμβασης, συμπεριλαμβανομένης της χρονικής μετάθεσης της αποπληρωμής συνολικού ποσού € 98. 825 χιλ. τον Ιούλιο 2021 όπως φαίνεται στον ακόλουθο πίνακα: Ημερομηνία αποπληρωμής Ποσά σε € 20/06/2020 6.000.000 20/12/2020 6.000.000 05/07/2021 98.825.000 Σύνολο 110.825.000 Παράλληλα, η επιστολή προβλέπει την τροποποίηση του περιθωρίου σε 3,25% με ισχύ από την 05/07/2020 με περιθώριο περαιτέρω μείωσης υπό προϋποθέσεις που σχετίζονται με την τήρηση δεικτών και διατήρηση του ορίου κεφαλαιουχικών δαπανών για το έτος της παράτασης. Σημειώνεται ότι η προβλεπόμενη δόση ποσού € 6.000 χιλ. αποπληρώθηκε την 20/06/2020 σύμφωνα με το συμφωνηθέν χρονοδιάγραμμα. Για το ως άνω πρόγραμμα έχουν παρασχεθεί εξασφαλίσεις από την Εταιρεία οι οποίες περιλαμβάνουν προσημειώσεις επί ενσώματων παγίων και σύσταση πλασματικού ενεχύρου επί εξοπλισμού συνολικού ύψους € 357,9 εκ., καθώς και ενέχυρα επί απαιτήσεων, μετοχών θυγατρικής εταιρείας και σημάτων του Ομίλου. Η Διοίκηση του Ομίλου βρίσκεται σε συζητήσεις με τις πιστώτριες τράπεζες για την αναδιάρθρωση του ομολογιακού δανείου, διαδικασία η οποία εκτιμάται ότι θα ολοκληρωθεί επιτυχώς εντός των επόμενων μηνών. Τα λοιπά βραχυπρόθεσμα τραπεζικά δάνεια που περιλαμβάνονται στις Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις, με εξαίρεση το κοινό ομολογιακό, έχουν ληφθεί από την Εταιρεία και τις θυγατρικές της για την εξυπηρέτηση των αναγκών τους σε κεφάλαιο κίνησης. 126 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ➢ Σταθμισμένα μέσα επιτόκια Τα σχετικά σταθμισμένα μέσα επιτόκια κατά την ημερομηνία αναφοράς των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων είναι τα παρακάτω: Όμιλος Εταιρεία Κεφάλαιο Κίνησης 5,98% 5,95% Ομολογιακό δάνειο 4,00% 4,00% 2018 Όμιλος Εταιρεία Κεφάλαιο Κίνησης 6,25% 6,29% Ομολογιακό δάνειο 4,00% 4,00% 2019 ➢ Ανάλυση κατά νόμισμα Η ανάλυση κατά νόμισμα των δανείων της Εταιρείας και του Ομίλου κατά την 31/12/2019 έχει ως κάτωθι: Σε χιλιάδες Ευρώ Ευρώ RΟΝ Σύνολο Όμιλος Εταιρεία 134.262 132.447 2.427 - 136.689 132.447 Η ανάλυση ανά νόμισμα των δανείων της Εταιρείας και του Ομίλου κατά την 31/12/2018 έχει ως κάτωθι: Σε χιλιάδες Ευρώ Ευρώ RΟΝ Σύνολο 127 Όμιλος Εταιρεία 132.415 130.165 262 - 132.677 130.165 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ➢ Μισθωτικές υποχρεώσεις Οι υποχρεώσεις από μισθωτικές υποχρεώσεις αφορούν στη μίσθωση οικοπέδων, κτιρίων, μηχανολογικού – νοσοκομειακού εξοπλισμού. Οι υποχρεώσεις στους εκμισθωτές, αναλύονται ως εξής: Υποχρεώσεις χρηματοδοτικής μίσθωσης - Ελάχιστες πληρωμές μισθωμάτων: Όμιλος Σε χιλιάδες Ευρώ 31/12/2019 Εταιρεία 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 Μέχρι ένα έτος 3.932 76 3.763 - Από 1 έως 5 έτη 9.631 190 8.516 - Πάνω από 5 έτη 3.026 - 1.856 - Σύνολο 16.589 266 14.135 - Μελλοντικές χρεώσεις χρηματοοικονομικού κόστους στις χρηματοδοτικές μισθώσεις -1.956 -4 -1.494 - Παρούσα Αξία Υποχρεώσεων σε Χρηματοδοτικά Μισθώματα 14.633 262 12.641 - Παρούσα αξία των μισθωτικών υποχρεώσεων: Όμιλος Σε χιλιάδες Ευρώ 31/12/2019 Εταιρεία 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 Μέχρι ένα έτος 3.396 74 3.295 - Από 1 έως 5 έτη 8.264 188 7.606 - Πάνω από 5 έτη 2.973 - 1.741 - 14.633 262 12.641 - Σύνολο Επί των μισθωμένων παγίων υπάρχει παρακράτηση κυριότητας, η οποία θα παραμένει σε ισχύ μέχρι τη λήξη της μισθωτικής περιόδου και την πλήρη αποπληρωμή των μισθωμάτων. Δεν υπάρχουν άλλες εγγυήσεις και δεσμεύσεις κυριότητας ή χρήσεως επί των παγίων και των άλλων περιουσιακών στοιχείων του Ομίλου, εκτός εκείνης που αναφέρεται στη σημείωση 19. Το συνολικό χρηματοοικονομικό κόστος των μακροπρόθεσμων και βραχυπρόθεσμων δανειακών υποχρεώσεων καθώς και των μισθωτικών υποχρεώσεων για τη χρήση που έληξε την 31/12/2019 περιλαμβάνεται στο κονδύλι «Χρηματοοικονομικά έξοδα» της ενοποιημένης και εταιρικής Κατάστασης Αποτελεσμάτων (βλ. σημείωση 29). 128 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 Ο Όμιλος έχει επιλέξει να μην αναγνωρίσει μισθωτικές υποχρεώσεις για βραχυχρόνιες μισθώσεις (μισθώσεις με χρονική διάρκεια μικρότερη των 12 μηνών). Οι πληρωμές μισθωμάτων για τις μισθώσεις αυτές αναγνωρίζονται ως έξοδο στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων με τη σταθερή μέθοδο. Επιπρόσθετα, συγκεκριμένα μεταβλητά μισθώματα δεν περιλαμβάνονται στην αρχική αναγνώριση των μισθωτικών υποχρεώσεων και αναγνωρίζονται ως έξοδο στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων, καθώς πραγματοποιούνται. Οι συνολικές ταμειακές εκροές για μισθώσεις για τη χρήση 2019 ανήλθαν σε € 86,8 χιλ. και € 75,2 χιλ. για τον Όμιλο και την Εταιρεία, αντίστοιχα. Συμφωνία μεταβολής υποχρεώσεων από χρηματοδοτικές δραστηριότητες Όμιλος Μακροπρόθεσμε ς Δανειακές Υποχρεώσεις Βραχυπρόθεσμ ες Δανειακές Υποχρεώσεις Χρηματοδοτικέ ς Μισθώσεις 110.811 21.604 262 132.677 - - 9.723 9.723 110.811 21.604 9.985 142.400 - Εισπράξεις από εκδοθέντα /αναληφθέντα δάνεια - - - - - Εξοφλήσεις δανείων (Ομολογιακό Δάνειο) - -9.985 - -9.985 - Εξοφλήσεις δανείων - -374 - -374 - Εξοφλήσεις υποχρεώσεων από χρηματοδοτικές μισθώσεις (χρεολύσια) - - -2.814 -2.814 - Μερίσματα πληρωθέντα - - - - Σύνολo από μεταβολές στις χρηματοδοτικές ταμειακές ροές - -10.359 -2.814 -13.173 Σύναψη χρηματοδοτικών μισθώσεων - - 6.997 6.997 Χρεωστικοί τόκοι - - - Χρεωστικοί τόκοι καταβλημένοι - - - Λοιπά - - 465 465 Σύνολo από λοιπές μεταβολές - - 7.462 7.462 -110.811 110.811 - - - 122.056 14.633 136.689 Υπόλοιπο την 1 Ιανουαρίου 2019 Επίδραση ΔΠΧΑ 16 01/01/2019 Αναπροσαρμοσένο Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου 2019 ΣΥΝΟΛΟ Μεταβολές στις χρηματοδοτικές ταμειακές ροές Λοιπές μεταβολές - Ανακατάταξη Υπόλοιπο την 31 Δεκεμβρίου 2019 129 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 Εταιρεία Μακροπρόθεσμες Δανειακές Υποχρεώσεις Βραχυπρόθε σμες Δανειακές Υποχρεώσεις 110.811 19.354 - 130.165 - - 9.196 9.196 110.811 19.354 9.196 139.361 - Εξοφλήσεις δανείων (Ομολογιακό Δάνειο) - -9.985 -9.985 - Εξοφλήσεις δανείων - -374 -374 - Εξοφλήσεις υποχρεώσεων από χρηματοδοτικές μισθώσεις (χρεολύσια) - - -2.636 -2.636 Σύνολo από μεταβολές ταμειακές ροές - -10.359 -2.636 -12.995 - 5.672 - Υπόλοιπο την 1 Ιανουαρίου 2019 Επίδραση ΔΠΧΑ 16 01/01/2019 Αναπροσαρμοσένο Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου 2019 Χρηματοδοτικ ές Μισθώσεις ΣΥΝΟΛΟ Μεταβολές στις χρηματοδοτικές ταμειακές ροές στις χρηματοδοτικές Λοιπές μεταβολές Σύναψη χρηματοδοτικών μισθώσεων Λοιπά - - 409 409 Σύνολo από λοιπές μεταβολές - - 6.081 -6.081 -110.811 110.811 - 119.806 - Ανακατάταξη Υπόλοιπο την 31 Δεκεμβρίου 2019 12.641 132.447 30. Υποχρεώσεις καθορισμένων παροχών στους εργαζομένους Σύμφωνα με την Ελληνική εργατική νομοθεσία οι εργαζόμενοι δικαιούνται αποζημίωση στην περίπτωση απόλυσης ή συνταξιοδότησής τους, το ύψος της οποίας ποικίλει ανάλογα με τον μισθό, τα έτη υπηρεσίας και τον τρόπο της αποχώρησης (απόλυση ή συνταξιοδότηση) του εργαζομένου. Υπάλληλοι που παραιτούνται ή απολύονται αιτιολογημένα δεν δικαιούνται αποζημίωση. Η πληρωτέα αποζημίωση σε περίπτωση συνταξιοδότησης ισούται με το 40% της αποζημίωσης που θα ήταν πληρωτέα σε περίπτωση αναίτιας απόλυσης. Στην Ελλάδα, σύμφωνα με την τοπική πρακτική, αυτά τα προγράμματα δεν χρηματοδοτούνται. Η Εταιρεία χρεώνει στα αποτελέσματα, τις δεδουλευμένες παροχές σε κάθε περίοδο, με αντίστοιχη αύξηση της συνταξιοδοτικής υποχρέωσης. Οι πληρωμές παροχών που διενεργούνται στους συνταξιοδοτούμενους κάθε περίοδο χρεώνονται έναντι αυτής της υποχρέωσης. Αναγνωρισμένη εταιρεία ανεξάρτητων αναλογιστών πραγματοποίησε εκτίμηση για τις υποχρεώσεις της Εταιρείας και του Ομίλου κατά την 31 Δεκεμβρίου 2019, που απορρέουν από την υποχρέωση της να καταβάλει αποζημιώσεις λόγω συνταξιοδότησης. 130 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 Τα ποσά που αναγνωρίστηκαν στην Κατάσταση Οικονομικής Θέσης : Όμιλος Σε χιλιάδες Ευρώ Καθαρή υποχρέωση ισολογισμό 31/12/2019 Εταιρεία 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 στον 10.969 10.446 10.865 10.347 Τα ποσά που αναγνωρίστηκαν στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων: Όμιλος Σε χιλιάδες Ευρώ 31/12/2019 Εταιρεία 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 Κόστος υπηρεσίας 731 563 725 558 Χρηματοοικονομικό κόστος 167 146 166 145 5 - - - 160 73 160 79 1.063 782 1.051 782 Καταβληθείσες αποζημιώσεις Πρόσθετο κόστος επιπλέον παροχών Συνολική επιβάρυνση Αποτελέσμάτα στα Τα ποσά που αναγνωρίστηκαν στα Λοιπά Συνολικά Έσοδα: Όμιλος Σε χιλιάδες ευρώ Αναλογιστικές (κέρδη)/ ζημίες 31/12/2019 Εταιρεία 31/12/2018 132 131 -179 31/12/2019 130 31/12/2018 -176 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 Η κίνηση της καθαρής υποχρέωσης της Εταιρείας και του Ομίλου έχει ως ακολούθως: Όμιλος Σε χιλιάδες Ευρώ Καθαρή χρήσης υποχρέωση 31/12/2019 έναρξης Εταιρεία 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 10.446 10.428 10.347 10.326 Κόστος τρέχουσας απασχόλησης 731 563 725 558 Χρηματοοικονομμικό κόστος 167 146 166 145 Καταβληθείσες αποζημιώσεις -667 -585 -662 -585 73 160 79 132 -179 130 -176 10.969 10.446 10.865 10.347 Κόστος επιπλέον παροχών τερματισμού εργασίας και Αναλογιστικά (κέρδη)/ ζημίες Καθαρή υποχρέωση τέλους χρήσης 160 Το επιπρόσθετο κόστος των συμπληρωματικών παροχών σχετίζεται με παροχές που πληρώθηκαν σε υπαλλήλους, οι οποίοι απολύθηκαν. Τα περισσότερα από τα επιδόματα αυτά δεν ήταν αναμενόμενα στα πλαίσια αυτού του προγράμματος και συνεπώς οι επιπρόσθετες πληρωμές παροχών πλέον των υπαρχόντων αποθεματικών αντιμετωπίστηκαν ως πρόσθετη συνταξιοδοτική χρέωση. Παραδοχές αναλογιστικής μελέτης Οι λεπτομέρειες και οι βασικές υποθέσεις της αναλογιστικής μελέτης την 31/12/2019 και την 31/12/2018 έχουν ως εξής: Όμιλος Βασικές υποθέσεις : 2019 2018 Προεξοφλητικό επιτόκιο 0,80% 1,60% Ποσοστό αύξησης αμοιβών 2,70% 2,75% Αύξηση δείκτη τιμών καταναλωτή 1,70% 1,75% Βασικές υποθέσεις : 2019 2018 Προεξοφλητικό επιτόκιο 0,80% 1,60% Ποσοστό αύξησης αμοιβών 2,70% 2,75% Αύξηση δείκτη τιμών καταναλωτή 1,70% 1,75% Εταιρεία 132 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 Αναλογιστικά κέρδη/(ζημίες) Σύμφωνα με το αναθεωρημένο ΔΛΠ 19 τα σωρευμένα αναλογιστικά κέρδη ή ζημιές που αναγνωρίζονται απευθείας στα Λοιπά Συνολικά Έσοδα έχουν ως κάτωθι: Όμιλος Σε χιλιάδες Ευρώ 31/12/2019 31/12/2018 Υπόλοιπο έναρξης χρήσης -292 -581 Αναλογιστικά κέρδη /(ζημιές) -133 179 Υπόλοιπο τέλους χρήσης -425 -402 31/12/2019 31/12/2018 Υπόλοιπο έναρξης χρήσης -349 -525 Αναλογιστικά κέρδη /(ζημιές) -131 176 Υπόλοιπο τέλους χρήσης -480 -349 Εταιρεία Σε χιλιάδες Ευρώ Ανάλυση ευαισθησίας Η ποσοστιαία επίδραση στην παρούσα αξία της υποχρέωσης των καθορισμένων παροχών στους εργαζομένους από μία μεταβολή του προεξοφλητικού επιτοκίου +/- 0,5% είναι για την 31/12/2019 και 31/12/2018 αντίστοιχα ως κάτωθι: Όμιλος Ποσοστιαία επίδραση στην υποχρέωση καθορισμένων παροχών στους εργαζομένους Εταιρεία 31/12/2019 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 -/+ 6% -/+ 6% -/+ 6% -/+ 6% 133 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 31. Μακροπρόθεσμες εμπορικές & λοιπές υποχρεώσεις Όμιλος Σε χιλιάδες Ευρώ 31/12/2019 Ασφαλιστικές εισφορές πληρωτέες Εμπορικές υποχρεώσεις 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 591 1.153 591 1.153 5.825 5.477 5.364 3.748 - - - - 6.417 6.630 5.956 4.901 Λοιπά Σύνολο Εταιρεία Ο Όμιλος και η Εταιρεία κατά την 31 Δεκεμβρίου 2019 είχαν υπογράψει ιδιωτικά συμφωνητικά ρυθμίζοντας τις οφειλές με τους προμηθευτές. Στις μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις απεικονίζονται οι οφειλές με ημερομηνία αποπληρωμής μετά την 31 Δεκεμβρίου 2020. Επιπλέον στις μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις της Εταιρείας και κατ’ επέκταση του Ομίλου εμφανίζεται και το μακροπρόθεσμο μέρος των ρυθμισμένων υποχρεώσεων προς ασφαλιστικό φορεά (ΙΚΑ). Πιο συγκεκριμένα, η Εταιρεία προέβη σε ρύθμιση των οφειλών της προς το ΙΚΑ για το έτος 2014 και τον μήνα Ιανουάριο του 2015. Η περίοδος αποπληρωμής της ρύθμισης εκτείνεται μέχρι την 30η Iουνίου 2022. 32. Εμπορικές υποχρεώσεις Οι εμπορικές υποχρεώσεις αναλύονται ως κάτωθι: Όμιλος Σε χιλιάδες ευρώ Εμπορικές τρίτους υποχρεώσεις Εμπορικές θυγατρικές υποχρεώσεις 31/12/2019 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 προς 57.118 59.894 34.040 37.973 - - 42.353 40.040 6.564 9.602 4.962 8.175 63.682 69.496 81.355 86.188 προς Επιταγές και γραμμάτια πληρωτέα Σύνολο Εταιρεία 134 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 33. Λοιπές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις Οι λοιπές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις αναλύονται ως κάτωθι: Όμιλος Σε χιλιάδες ευρώ Εταιρεία 31/12/2019 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 3.138 3.008 3.138 2.951 12.255 13.791 10.433 12.004 7.421 7.607 7.356 7.216 956 791 662 759 - 39 - - 13.189 8.346 13.189 8.346 Λοιπά 1.094 948 855 695 Σύνολο 38.054 34.530 35.633 31.971 Αποδοχές προσωπικού πληρωτέες Πιστωτές διάφοροι Ασφαλιστικές εισφορές πληρωτέες Δεδουλευμένα έξοδα Μερίσματα πληρωτέα Ασφαλιστικές εταιρείες 34. Πολιτικές και διαδικασίες διαχείρισης κεφαλαίου Ο σκοπός της Εταιρείας και του Ομίλου είναι να εξασφαλίσουν την ικανότητα συνεχούς δραστηριότητας, για να παρέχουν κέρδη στους μετόχους και οφέλη στους άλλους ενδιαφερόμενους καθώς και να διατηρήσουν μια κεφαλαιουχική δομή, η οποία θα μειώνει το κόστος κεφαλαίου. Το κεφάλαιο επισκοπείται με βάση ένα συντελεστή μόχλευσης. Ο συντελεστής υπολογίζεται ως το καθαρό χρέος διαιρούμενο με το συνολικό κεφάλαιο. Το καθαρό χρέος υπολογίζεται ως ο συνολικός δανεισμός (συμπεριλαμβάνονται βραχυπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα δάνεια όπως εμφανίζονται στην Ατομική και Ενοποιημένη Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης) μείον τα χρηματικά διαθέσιμα. Το συνολικό κεφάλαιο υπολογίζεται ως τα ίδια κεφάλαια που εμφανίζονται στην Ατομική και Ενοποιημένη Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης συν το καθαρό χρέος. Όμιλος Σε χιλιάδες Ευρώ 2019 Συνολικός Δανεισμός Μείον: Χρηματικά διαθέσιμα Καθαρό χρέος Σύνολο ιδίων κεφαλαίων Σύνολο κεφαλαίου απασχολούμενου Συντελεστής μόχλευσης Εταιρεία 2018 2019 2018 136.689 132.677 132.447 130.165 7.500 4.587 6.009 3.519 129.189 128.090 126.438 126.646 79.325 71.780 75.286 70.659 208.514 199.870 201.724 197.305 61.96% 64.09% 62.68% 64.19% 135 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 Ο συντελεστής μόχλευσης, την χρήση 2019, παρουσιάζει βελτίωση, σε σχέση με την προηγούμενη χρήση 2018 τόσο σε επίπεδο Ομίλου όσο και σε επίπεδο Εταιρείας. 35. Εύλογες αξίες χρηματοοικονομικών μέσων α) Προσδιορισμός των εύλογων αξιών Ο Όμιλος προσδιορίζει την εύλογη αξία των στοιχείων του ενεργητικού και των υποχρεώσεων, που διαπραγματεύονται σε ενεργό αγορά, βάσει των διαθέσιμων τιμών της αγοράς. Ως ενεργός ορίζεται η αγορά όταν τιμές οργανωμένης αγοράς είναι διαθέσιμες άμεσα και σε τακτική βάση από χρηματιστήρια, εξωτερικούς διαπραγματευτές (dealers – brokers), υπηρεσίες αποτιμήσεων ή εποπτικές αρχές, και οι τιμές αυτές αφορούν σε συνήθεις συναλλαγές μεταξύ συμμετεχόντων στην αγορά που πραγματοποιούνται σε τακτική βάση. Σε όλες τις άλλες περιπτώσεις, ο Όμιλος προσδιορίζει την εύλογη αξία χρησιμοποιώντας τεχνικές αποτίμησης οι οποίες είναι κατάλληλες για τις συγκεκριμένες συνθήκες, για τις οποίες υπάρχουν διαθέσιμα και επαρκή δεδομένα για την αποτίμηση και οι οποίες αφενός μεν μεγιστοποιούν τη χρήση των σχετικών παρατηρήσιμων τιμών αφετέρου ελαχιστοποιούν τη χρήση μη παρατηρήσιμων τιμών. Σε περιπτώσεις που δεν υπάρχουν παρατηρήσιμα στην αγορά δεδομένα, χρησιμοποιούνται στοιχεία που βασίζονται σε εσωτερικές εκτιμήσεις και παραδοχές π.χ. προσδιορισμός αναμενόμενων ταμειακών ροών, επιτοκίων προεξόφλησης, κλπ. Σε κάθε περίπτωση, κατά την αποτίμηση στην εύλογη αξία, ο Όμιλος χρησιμοποιεί υποθέσεις που θα χρησιμοποιούνταν από τους συμμετέχοντες της αγοράς, θεωρώντας ότι ενεργούν με βάση το μέγιστο οικονομικό τους συμφέρον. Όλα τα στοιχεία του ενεργητικού και των υποχρεώσεων τα οποία είτε αποτιμώνται στην εύλογη αξία είτε για τα οποία γνωστοποιείται η εύλογη αξία τους κατηγοριοποιούνται, ανάλογα με την ποιότητα των δεδομένων που χρησιμοποιήθηκαν για την εκτίμηση της εύλογης αξίας τους, ως εξής: • Επίπεδο 1: Τιμές αγοράς (χωρίς προσαρμογές) για χρηματοοικονομικά μέσα που διαπραγματεύονται σε ενεργές αγορές, • Επίπεδο 2: Τεχνικές αποτίμησης βασιζόμενες σε άμεσα ή έμμεσα παρατηρήσιμα δεδομένα, και • Επίπεδο 3: Δεδομένα που βασίζονται σε διαθέσιμες πληροφορίες ή εκτιμήσεις του Ομίλου καθώς δεν υπάρχουν παρατηρήσιμα δεδομένα στην αγορά. Από την 1 Ιανουαρίου 2009 ο Όμιλος εφαρμόζει την τροποποίηση του ΔΠΧΑ 7 που απαιτεί τη γνωστοποίηση των χρηματοοικονομικών μέσων που επιμετρούνται στην εύλογη αξία μέσω της ιεράρχησης των ανωτέρω επιπέδων. Κατά την 31/12/2019 δεν υφίστανται περιουσιακά στοιχεία και υποχρεώσεις που να αποτιμούνται στη εύλογη αξία. Η εύλογη αξία των κατωτέρω χρηματοοικονομικών στοιχείων του ενεργητικού και των υποχρεώσεων του Ομίλου και της Εταιρείας προσεγγίζει την λογιστική αξία τους: - Εμπορικές απαιτήσεις - Λοιπά κυκλοφορούντα στοιχεία - Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα - Λοιπά μη κυκλοφορούντα στοιχεία - Εμπορικές υποχρεώσεις - Λοιπές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις - Τραπεζικός δανεισμός - Λοιπές μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις 136 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 β) Μεταφορές μεταξύ των επιπέδων 1,2 και 3. Κατά τη διάρκεια της χρήσης δεν υπήρξαν μεταφορές μεταξύ των επιπέδων 1,2,3 για τη μέτρηση της εύλογης αξίας. 36. Διαχείριση χρηματοπιστωτικών κινδύνων Ο Όμιλος και η Εταιρεία είναι εκτεθειμένοι στους ακόλουθους κινδύνους από τη χρήση χρηματοοικονομικών μέσων: - Πιστωτικός κίνδυνος - Κίνδυνος ρευστότητας - Κίνδυνος της αγοράς α) Πλαίσιο διαχείρισης κινδύνων Η Διοίκηση έχει τη γενική ευθύνη για την καθιέρωση και την εποπτεία του πλαισίου για τη διαχείριση του κινδύνου της Εταιρείας και του Ομίλου. Η διαχείριση του χρηματοοικονομικού κινδύνου έχει ως στόχο τον περιορισμό των προαναφερθεισών κινδύνων από τη συνεχή λειτουργία και τη χρηματοδότηση των δραστηριοτήτων. Οι πολιτικές διαχείρισης κινδύνου του Ομίλου και της Εταιρείας έχουν συσταθεί για τον εντοπισμό και την ανάλυση των κινδύνων που αντιμετωπίζουν ο Όμιλος και η Εταιρεία ώστε να καθορισθούν τα κατάλληλα όρια κινδύνων και οι διαδικασίες ελέγχου επί αυτών, καθώς και για την παρακολούθηση των κινδύνων και την τήρηση των ορίων που έχουν θέσει ο Όμιλος και η Εταιρεία. Οι πολιτικές διαχείρισης κινδύνου και τα συστήματα εξετάζονται τακτικά για να αντικατοπτρίζουν τις μεταβολές στις συνθήκες της αγοράς και στις δραστηριότητες της Εταιρείας και του Ομίλου. Ο Όμιλος και η Εταιρεία, μέσω της εκπαίδευσης του προσωπικού τους και των προτύπων διοίκησης, στοχεύουν στο να αναπτύξουν ένα πειθαρχημένο και εποικοδομητικό περιβάλλον ελέγχου, στο οποίο όλοι οι εργαζόμενοι να καταλαβαίνουν τους ρόλους και τις υποχρεώσεις τους και στο οποίο η ανάληψη των κινδύνων και των σχετικών αντίμετρων που μειώνουν τους κινδύνους να ορίζεται σαφώς. Η Επιτροπή Ελέγχου του Ομίλου του ΙΑΤΡΙΚΟΥ ΑΘΗΝΩΝ επιθεωρεί τον τρόπο με τον οποίο η Διοίκηση παρακολουθεί τη συμμόρφωση με τις πολιτικές και τις διαδικασίες διαχείρισης κινδύνων της Εταιρείας και του Ομίλου και εξετάζει την επάρκεια του πλαισίου διαχείρισης κινδύνων σε σχέση με τους κινδύνους που αντιμετωπίζουν τόσο η Εταιρεία όσο και ο Όμιλος. Η Επιτροπή Ελέγχου επιβοηθείται στο έργο της από την υπηρεσία Εσωτερικού Ελέγχου. Ο Εσωτερικός Έλεγχος αναλαμβάνει τη διεκπεραίωση τακτικών και ειδικού σκοπού επισκοπήσεων των δικλείδων ασφαλείας και διαδικασιών που σχετίζονται με τη διαχείριση των κινδύνων, τα αποτελέσματα των οποίων γνωστοποιούνται στην Επιτροπή Ελέγχου. 137 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 β) Πιστωτικός κίνδυνος Ο πιστωτικός κίνδυνος προκύπτει από πιστωτικές εκθέσεις στους πελάτες συμπεριλαμβανομένων των σημαντικών απαιτήσεων και διενεργημένων συναλλαγών. Η μέγιστη έκθεση στον πιστωτικό κίνδυνο κατά την ημερομηνία σύνταξης των Χρηματοοικονομικών καταστάσεων ήταν η ακόλουθη: Όμιλος Σε χιλιάδες Ευρώ Χρηματικά ισοδύναμα διαθέσιμα 2019 Εταιρεία 2018 2019 2018 και 7.500 4.587 6.009 3.519 Εμπορικές απαιτήσεις 79.804 89.449 79.215 89.289 Λοιπές απαιτήσεις 17.801 22.795 19.429 24.080 399 323 398 323 105.504 117.154 105.051 117.211 Λοιπά μη κυκλοφορούντα στοιχεία ΣΥΝΟΛΟ Το μεγαλύτερο μέρος των εμπορικών απαιτήσεων προέρχεται από δημόσιους ασφαλιστικούς οργανισμούς, φορείς και ιδιωτικές ασφαλιστικές εταιρείες, ο πιστωτικός κίνδυνος των οποίων δεν θεωρείται σημαντικός ως προς τα μεγέθη της Εταιρείας με εξαίρεση έκτακτα γεγονότα. Όσον αφορά το υπόλοιπο μέρος των απαιτήσεων, το οποίο αντιπροσωπεύεται από πωλήσεις κυρίως σε ιδιώτες ασθενείς, ο κίνδυνος διασπείρεται λόγω του μεγάλου αριθμού των πελατών (βλέπε σημείωση 25). Το τμήμα διαχείρισης πιστωτικού κινδύνου, αξιολογεί την πιστοληπτική ικανότητα του πελάτη λαμβάνοντας υπόψιν την χρηματοοικονομική του κατάσταση, προηγούμενες συναλλαγές και άλλες παραμέτρους. Τα πιστωτικά όρια πελατών καθορίζονται βάσει εσωτερικών αξιολογήσεων σύμφωνα πάντα με όρια που έχει καθορίσει η Διοίκηση. Εφαρμόζοντας από 1 Ιανουαρίου 2018, το νέο λογιστικό πρότυπο ΔΠΧΑ 9, η Διοίκηση αξιολογεί την ανακτησιμότητα των εμπορικών απαιτήσεων της Εταιρείας και του Ομίλου και προβαίνει σε εκτίμηση της απαιτούμενης πρόβλεψης απομείωσης για τις αναμενόμενες πιστωτικές ζημιές χρησιμοποιώντας όλες τις πληροφορίες που μπορούν να συλλεχθούν, βάσει τόσο ιστορικών όσο και παρόντων στοιχείων, αλλά και στοιχείων που αφορούν σε λογικές μελλοντικές εκτιμήσεις. Η Διοίκηση του Ομίλου προβαίνει σε περιοδική επανεκτίμηση της επάρκειας της σχηματισμένης προβλέψεως προς κάλυψη επισφαλών απαιτήσεων λαμβάνοντας υπόψη μεταξύ άλλων στοιχεία και εκτιμήσεις της Νομικής Υπηρεσίας του Ομίλου, στην βάση των πρόσφατων εξελίξεων των υποθέσεων που διαχειρίζεται. Για τις λοιπές απαιτήσεις ο πιστωτικός κίνδυνος δεν θεωρείται σημαντικός. Επίσης, όσον αφορά τα ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα, ο Όμιλος και η Εταιρεία συναλλάσσονται μόνο με αναγνωρισμένα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, υψηλής πιστωτικής διαβάθμισης. γ) Κίνδυνος ρευστότητας Ο κίνδυνος ρευστότητας είναι ο κίνδυνος αντιμετώπισης δυσκολιών στην εκπλήρωση των υποχρεώσεων που συνδέονται με τις χρηματοοικονομικές τους υποχρεώσεις, οι οποίες διακανονίζονται με την παράδοση μετρητών ή άλλου χρηματοοικονομικού περιουσιακού στοιχείου. 138 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 Συνετή διαχείριση του κινδύνου ρευστότητας προϋποθέτει επαρκείς εξασφαλίσεις χρηματικών διαθεσίμων και την διαθεσιμότητα χρηματοδότησης μέσω επαρκών πιστωτικών λειτουργιών. Επίσης, ο Όμιλος και η Εταιρεία προϋπολογίζουν και παρακολουθούν τις χρηματοροές τους σε τακτή χρονική βάση. Ο παρακάτω πίνακας αναλύει τις οικονομικές υποχρεώσεις του Ομίλου και της Εταιρείας ταξινομημένες σε σχετικές ομαδοποιημένες ημερομηνίες λήξης, οι οποίες υπολογίζονται σύμφωνα με το χρονικό υπόλοιπο από την ημερομηνία αναφοράς μέχρι τη συμβατική ημερομηνία λήξης. Όμιλος 31/12/2019 Έως 1 έτος Από 1 έως 5 έτη Πάνω από 5 έτη Σε χιλιάδες Ευρώ Δανεισμός 122.056 - - 3.395 8.265 2.973 Εμπορικές και λοιπές υποχρεώσεις 101.736 6.417 - Σύνολο 227.187 14.682 2.973 Χρηματοδοτικές Μισθώσεις Όμιλος 31/12/2018 Έως 1 έτος Από 1 έως 5 έτη Πάνω από 5 έτη Σε χιλιάδες Ευρώ Δανεισμός 21.604 110.811 74 188 Εμπορικές και λοιπές υποχρεώσεις 104.026 6.630 - Σύνολο 125.704 117.629 - Χρηματοδοτικές Μισθώσεις Εταιρεία 31/12/2019 Έως 1 έτος Από 1 έως 5 έτη - Πάνω από 5 έτη Σε χιλιάδες ευρώ Δανεισμός 119.806 - - 3.285 7.615 1.741 Εμπορικές και λοιπές υποχρεώσεις 116.988 5.956 - Σύνολο 240.079 13.571 1.741 Χρηματοδοτικές Μισθώσεις Εταιρεία 31/12/2018 Έως 1 έτος Από 1 έως 5 έτη Πάνω από 5 έτη Σε χιλιάδες ευρώ Δανεισμός 19.354 110.811 - Εμπορικές και λοιπές υποχρεώσεις 118.160 4.901 - Σύνολο 137.514 115.712 - 139 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 δ) Κίνδυνος της αγοράς Κίνδυνος αγοράς είναι ο κίνδυνος οι μεταβολές στις τιμές αγοράς, όπως οι τιμές συναλλάγματος, τα επιτόκια και οι τιμές των μετοχών να έχουν επιπτώσεις στο εισόδημα της Εταιρείας και του Ομίλου ή την αξία των χρηματοοικονομικών τους μέσων. Ο στόχος της διαχείρισης του κινδύνου αγοράς είναι να ρυθμίσει και να ελέγξει την έκθεση στον κίνδυνο αγοράς στα πλαίσια αποδεκτών παραμέτρων, βελτιστοποιώντας την απόδοση με την οποία ο Όμιλος και η Εταιρεία διενεργούν αυτές τις συναλλαγές εντός των τιθέμενων κατευθυντηρίων από το πλαίσιο διαχείρισης κινδύνου. ε) Συναλλαγματικός κίνδυνος Ο Όμιλος έχει επενδύσεις σε επιχειρήσεις στην Ρουμανία, τα καθαρά περιουσιακά στοιχεία των οποίων εκτίθενται σε συναλλαγματικό κίνδυνο. Ο συναλλαγματικός κίνδυνος αυτού του είδους προκύπτει από την ισοτιμία RON/€ και δεν αντισταθμίζεται καθώς δεν υπάρχει ουσιώδης έκθεση. Η Διοίκηση του Ομίλου παρακολουθεί διαρκώς τους συναλλαγματικούς κινδύνους που ενδέχεται να προκύψουν και αξιολογεί την ανάγκη λήψης σχετικών μέτρων. Σε μια υποτιθέμενη μεταβολή (υποτίμηση/ανατίμηση) την 31η Δεκεμβρίου 2019 στην συναλλαγματική ισοτιμία του RON/€ της τάξεως του 0,1% (αντίστοιχα της τάξεως του 0,1% για την περσινή χρήση), δεν υφίσταται σημαντική η επίδραση στα αποτελέσματα της χρήσης για τον Όμιλο καθώς και στα Ίδια Κεφάλαια του Ομίλου ως αποτέλεσμα της μετατροπής της κατάστασης αποτελεσμάτων χρήσεως της θυγατρικής εταιρείας MEDSANA BMC από το λειτουργικό της νόμισμα στο Ευρώ. Ισοτιμία ξένου νομίσματος Ισοτιμία χρήσης 2019 1€=RΟΝ Ισοτιμία χρήσης 2018 Αποτελέσματα 4,7830 4,7453 Ισολογισμός 1€=RΟΝ • Ισολογισμός 4,6630 Αποτελέσματα 4,6577 Κίνδυνος τιμής Ο Όμιλος και η Εταιρεία δεν εκτίθενται σε κίνδυνο τιμών χρεογράφων λόγω των μη επενδύσεων τους σε οντότητες που κατατάσσονται στην ενοποιημένη κατάσταση χρηματοοικονομικής θέσης ως χρηματοοικονομικά στοιχεία σε εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων. • Ταμειακές ροές και δίκαιη αξία επιτοκιακού κινδύνου Ο κίνδυνος επιτοκίου του Ομίλου και της Εταιρείας αυξάνεται κυρίως από τις μακροπρόθεσμες και βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις. Οι υποχρεώσεις δύναται να υπόκεινται σε ευμετάβλητα επιτόκια και εκθέτουν τον Όμιλο και την Εταιρεία σε κίνδυνο ταμειακών ροών επιτοκίου. Ανάλογα με τα εκάστοτε επίπεδα καθαρού δανεισμού, η μεταβολή των επιτοκίων βάσης δανεισμού (EURIBOR), έχει αναλογική επίπτωση στα αποτελέσματα του Ομίλου και της Εταιρείας. Πολιτική του Ομίλου και της Εταιρείας είναι η ελαχιστοποίηση του κινδύνου διακύμανσης των ταμειακών εκροών αναφορικά με τον δανεισμό, ο οποίος υπόκειται σε μεταβλητό ποσοστό επιτοκίου, η διατήρηση των δανειακών τους υπολοίπων σε χαμηλά επίπεδα με ταυτόχρονη όμως διασφάλιση γραμμών χρηματοδότησης από τις συνεργαζόμενες τράπεζες που να ικανοποιούν απρόσκοπτα τη σχεδιαζόμενη ανάπτυξη του Ομίλου και της Εταιρείας. Λεπτομερής αναφορά για τις δανειακές υποχρεώσεις της Εταιρείας και του Ομίλου γίνεται στην Σημείωση 29. 140 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 Παρακάτω παρουσιάζεται η επίδραση στα αποτελέσματα του Ομίλου και της Εταιρείας για τις χρήσεις 2019 και 2018 αντίστοιχα καθώς και στα Ίδια κεφάλαια, Ενοποιημένα και Ατομικά, κατά την 31 Δεκεμβρίου 2019 και 31 Δεκεμβρίου 2018 (sensitivity analysis) σε μια υποτιθέμενη μεταβολή (αύξηση / μείωση) του επιτοκίου (EURIBOR) κατά 0,5%: Όμιλος Σε χιλιάδες ευρώ Εταιρεία 2019 2018 2019 2018 0,50% -0,50% 0,50% -0,50% 0,50% -0,50% 0,50% -0,50% -673 673 -758 758 -654 654 -741 741 -673 673 -758 758 -654 654 -741 741 Αποτέλεσμα χρήσεως κέρδος /(ζημιά) Ίδια κεφάλαια κέρδος /(ζημιά) Ο ανωτέρω πίνακας δεν περιλαμβάνει την θετική επίπτωση των εισπραχθέντων τόκων από καταθέσεις. 37. Δεσμεύσεις i. Δεσμεύσεις λόγω εγγυήσεων Ο Όμιλος την 31η Δεκεμβρίου 2019 είχε εκδώσει εγγυητικές επιστολές καλής εκτέλεσης συνολικού ύψους Ευρώ 106 χιλ. (Ευρώ 132 χιλ. την 31η Δεκεμβρίου 2018). 38. Ενδεχόμενες απαιτήσεις και υποχρεώσεις Ο Όμιλος και ηΕταιρεία και εμπλέκονται (υπό την ιδιότητα του εναγόμενου και του ενάγοντος) σε διάφορες δικαστικές υποθέσεις και διαδικασίες επιδιαιτησίας στα πλαίσια της κανονικής λειτουργίας τους. Η Διοίκηση καθώς και οι νομικοί σύμβουλοι της Εταιρείας εκτιμούν ότι όλες οι εκκρεμείς υποθέσεις αναμένεται να διευθετηθούν χωρίς σημαντικές αρνητικές επιδράσεις στην χρηματοοικονομική θέση της Εταιρείας και του Ομίλου ή στα αποτελέσματα της λειτουργίας τους. Η Εταιρεία έχει ασκήσει αιτήσεις ακυρώσεως στο Συμβούλιο της Επικρατείας κατά των σχετικών Υπουργικών Αποφάσεων, ενώ έχει επίσης ασκήσει προσφυγές και αιτήσεις αναστολής κατά των ατομικών πράξεων του ΕΟΠΥΥ στο Διοικητικό Εφετείο Αθηνών. Σημειώνεται ότι η Εταιρεία έχει ήδη σε πρώτο στάδιο δικαιωθεί με αποφάσεις του Διοικητικού Εφετείου Αθηνών σύμφωνα με τις οποίες αναστέλεται η ισχύς των ως άνω διοικητικών πράξεων του ΕΟΠΥΥ. Εντούτοις οι αποφάσεις θεωρούνται εκκρεμείς και έχουν παραπεμφθεί στο ΣτΕ. Η Διοίκηση της Εταιρείας με την σύμφωνη γνώμη των νομικών συμβούλων της, θεωρεί ότι τελικώς θα δικαιωθεί, παρόλα αυτά με σκοπό την πλήρη απεικόνιση της εκτιμώμενης επίδρασης τους στα οικονομικά αποτελέσματα της Εταιρείας και του Ομίλου, περιέλαβε τα ανωτέρω ποσά στις Χρηματοοικονομικές καταστάσεις. Παράλληλα, και για σκοπούς φορολογικής συμμόρφωσης προχώρησε στην έκδοση των αντίστοιχων πιστωτικών τιμολογίων με βάση της έως τώρα εκδοθείσες από τον ΕΟΠΥΥ βεβαιώσεις ποσών αυτόματης επιστροφής (Clawback) και ποσών επιστροφής (Rebate). 141 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 39. Συνδεδεμένα μέρη Η Εταιρεία και οι θυγατρικές της σχετίζονται με τα παρακάτω νομικά και φυσικά πρόσωπα: • εξ’ αιτίας της πλειοψηφικής συμμετοχής στο κεφάλαιο της, με τον κ. Γεώργιο Αποστολόπουλο και τα νομικά πρόσωπα ή τις επιχειρηματικές δραστηριότητες με τις οποίες σχετίζεται • με τις θυγατρικές της συμπεριλαμβάνοντας τους κύριους μετόχους αυτών και τα μέλη των Διοικητικών τους Συμβουλίων • με τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου της Εταιρείας Εταιρείας και του στενού οικογενειακού περιβάλλοντος αυτών • με τα κύρια διοικητικά στελέχη Οι συναλλαγές με τις θυγατρικές της αφορούν κυρίως την παροχή εμπορικών υπηρεσιών καθώς και την αγορά και πώληση εμπορευμάτων. Οι συναλλαγές πραγματοποιούνται μέσα στα φυσιολογικά πλαίσια λειτουργίας της Εταιρείας. Τα σχετικά υπόλοιπα εισπρακτέα από συνδεμένες εταιρείες δεν καλύπτονται από εμπράγματες εξασφαλίσεις και η εξόφλησή τους πραγματοποιείται με καταβολή μετρητών εντός των χρονικών ορίων που έχει συμφωνηθεί μεταξύ των εν λόγω εταιρειών. Η Διοίκηση της Εταιρείας δεν θεωρεί ότι απαιτείται πρόβλεψη για πιθανή μη είσπραξη των απαιτήσεών της από τις θυγατρικές της και για τον λόγο αυτό δεν έχει σχηματίσει πρόβλεψη για επισφαλείς απαιτήσεις, εκτός από την περίπτωση των θυγατρικών εταιρειών Hospital Affiliates International και ΓΑΙΑ και της συνδεδεμένης εταιρείας LAVIE ASSURANCE (βλέπε κατωτέρω). Οι συναλλαγές και τα υπόλοιπα εισπρακτέα/(πληρωτέα) των λογαριασμών με τα συνδεδεμένα μέρη του Ομίλου έχουν ως εξής: A. Συναλλαγές με τα κύρια διοικητικά στελέχη Κύρια διοικητικά στελέχη είναι εκείνα τα άτομα που έχουν την εξουσία και την ευθύνη για τον σχεδιασμό, τη διοίκηση και τον έλεγχο των δραστηριοτήτων της οικονομικής οντότητας, άμεσα ή έμμεσα. Οι συναλλαγές και τα υπόλοιπα με τα κύρια διευθυντικά στελέχη, κατά την τρέχουσα και προηγούμενη χρήση αντίστοιχα, έχουν ως ακολούθως: 2019 Σε χιλιάδες Ευρώ Όμιλος Αμοιβές κύριων διευθυντικών στελεχών και μελών της διοίκησης Υποχρεώσεις προς κύρια διευθυντικά στελέχη και μέλη της διοίκησης Εταιρεία 4.349 3.856 154 154 Όμιλος Εταιρεία 3.470 2.997 140 83 2018 Σε χιλιάδες Ευρώ Αμοιβές κύριων διευθυντικών στελεχών και μελών της διοίκησης Υποχρεώσεις προς κύρια διευθυντικά στελέχη και μέλη της διοίκησης 142 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 B. Συναλλαγές με θυγατρικές και λοιπά συνδεδεμένα μέρη i. Θυγατρικές 2019 Εταιρεία Σε χιλιάδες Ευρώ Απαιτήσεις Υποχρεώσεις Έσοδα Αγορές IΑΤΡΙΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ - 42.629 2 17.793 ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ - 238 150 549 3.389 - 55 26 546 - 1 - 440 - - - ΕΡΕΥΝΑ Α.Ε. 7 - - - ΑΞΟΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ Α.Ε. 2 - - - 4.385 42.866 207 18.369 EUROSITE ΓΑΙΑ HOSPITAL INTERNATIONAL AFFILLIATES ΣΥΝΟΛΟ 2018 Εταιρεία Σε χιλιάδες Ευρώ Απαιτήσεις Υποχρεώσεις Έσοδα Αγορές IΑΤΡΙΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ - 39.844 34 13.715 ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ - 196 130 447 3.387 - 54 - 386 - 1 - 440 - - - 4.213 40.040 219 14.162 EUROSITE ΓΑΙΑ HOSPITAL INTERNATIONAL AFFILLIATES ΣΥΝΟΛΟ 2019 Σε χιλιάδες Ευρώ Εταιρεία Απαιτήσεις από μερίσματα Έσοδα από μερίσματα ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ - 31 ΣΥΝΟΛΟ - 31 Μέρος των απαιτήσεων της Εταιρείας από τις θυγατρικές Eurosite A.E. και ΓΑΙΑ Α.Ε. και συγκεκριμένα απαιτήσεις ύψους Ευρώ 1.548 χιλ. και Ευρώ 534 χιλ αντίστοιχα, αφορούν καταβολές της μητρικής εταιρείας έναντι μελλοντικής αυξήσεως του μετοχικού κεφαλαίου των εν λόγω θυγατρικών εταιρειών. Τα υπόλοιπα ποσά των απαιτήσεων από τις εν λόγω εταιρείες αφορούν χρηματοοικονομικές διευκολύνσεις. 143 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 Την χρήση 2012, η Εταιρεία σχετικά με την απαίτηση Ευρώ 318 χιλ. από την LAVIE ASSURANCE, διατηρεί ισόποση πρόβλεψη επισφάλειας. Τέλος, σχετικά με την απαίτηση Ευρώ 440 χιλ. από την Hospital Affiliates International S.A., η Εταιρεία έχει σχηματίσει ισόποση πρόβλεψη επισφάλειας σε βάρος των αποτελεσμάτων της (βλέπε σημείωση 26). Οι αγορές της Εταιρείας αφορούν κυρίως αγορές υγειονομικού υλικού από την ΙΑΤΡΙΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ Α.Ε.Β.Ε., οι οποίες πραγματοποιούνται μέσα στα φυσιολογικά πλαίσια λειτουργίας της, οι δε υποχρεώσεις υφίστανται λόγω της ανωτέρω εμπορικής σχέσης. Οι αγορές από το Κέντρο Φυσιοθεραπείας, αφορούν σε υπηρεσίες υγείας που παρείχε η θυγατρική του Ομίλου σε ασθενείς που νοσηλεύτηκαν σε κλινικές του. ii. Λοιπά συνδεδεμένα μέρη Όμιλος Εταιρεία 2019 Απαιτήσε ις Υποχρεώσ εις Έσοδα Αγορές Απαιτήσε ς Υποχρεώσ ες Έσοδα Αγορές Σε χιλιάδες Ευρώ 31/12/20 19 31/12/201 9 1/131/12/2019 1/131/12/2019 31/12/20 19 31/12/201 9 1/131/12/2019 1/131/12/2019 ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙ ΚΗ Ε.Α.Ε. 3 - - - 3 - - - 318 - - - 318 - - - ΚΟΡΙΝΘΙΑΚΟΣ ΡΥΘΜΟΣ 3 695 - 587 3 613 - 515 QUS - - - - - - - - DOMINION ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ 2 8 - - 2 3 - - ΑΛΑΙΝΤ ΧΟΛΝΤΙΝΓΚΣ Α.Ε - 677 - 128 - 677 - 128 ΛΟΙΠΑ ΣΥΝΔΕΔΕΜΕΝΑ ΜΕΡΗ 2 31 - 743 2 31 - 743 328 1.411 - 1.458 328 1.323 - 1.386 LAVIE ASSURANCE ΣΥΝΟΛΟ 144 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 Όμιλος Εταιρεία 2018 Απαιτήσε ις Υποχρεώσ εις Έσοδα Αγορές Απαιτήσε ς Υποχρεώσ ες Έσοδα Αγορές Σε χιλιάδες Ευρώ 31/12/20 18 31/12/201 8 1/131/12/2018 1/131/12/2018 31/12/20 18 31/12/201 8 1/131/12/2018 1/131/12/2018 ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙ ΚΗ Ε.Α.Ε. 3 - - - 3 - - - 318 - - - 318 - - - ΚΟΡΙΝΘΙΑΚΟΣ ΡΥΘΜΟΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗ Α.Ε.Ε. 3 16 - 486 3 13 - 410 QUS - 149 - 120 - - - - DOMINION ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΟΡΕΥΣΕΙ Σ Α.Ε. - - - - - - - - ΑΛΑΙΝΤ ΧΟΛΝΤΙΝΓΚΣ A.E. - - - - - - - - ΛΟΙΠΑ ΣΥΝΔΕΔΕΜΕΝΑ ΜΕΡΗ - 7 - 1.372 - 7 - 1.372 324 172 - 1.978 324 20 - 1.782 LAVIE ASSURANCE ΣΥΝΟΛΟ 145 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 40. Μεταγενέστερα γεγονότα 1. Επίδραση Πανδημίας COVID-19 Τον Ιανουάριο 2020, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) χαρακτήρισε την εξάπλωση του ιού COVID-19 ως «έκτακτη ανάγκη διεθνούς ενδιαφέροντος για τη δημόσια υγεία» και τον Μάρτιο 2020 κήρυξε τον COVID-19 πανδημία. Σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ΔΛΠ 10, ο αντίκτυπος της πανδημίας COVID-19 αποτελεί μη διορθωτικό γεγονός για τις οικονομικές καταστάσεις της χρήσης που έληξε την 31η Δεκεμβρίου 2019. Ο Όμιλος Ιατρικού Αθηνών, με αίσθημα ευθύνης απέναντι στην κρισιμότητα των περιστάσεων, ανακοίνωσε την 30η Μαρτίου 2020 και για διάστημα έως την 01 Ιουνίου 2020 τη δωρεά παραχώρηση στο Υπουργείο Υγείας μια από τις πέντε νοσηλευτικές μονάδες του στην Αθήνα, και συγκεκριμένα το Ιατρικό Περιστερίου, προκειμένου να τεθεί στην υπηρεσία του Εθνικού Συστήματος Υγείας για την νοσηλεία περιστατικών μη σχετιζόμενα με κορωναιο. Στόχος της προσφοράς αυτής, ήταν να συμβάλλει στην αποδέσμευση κλινών από περιστατικά μη σχετιζόμενα με το COVID-19 από τα νοσοκομεία αναφοράς του ΕΣΥ. Σημειώνεται ότι η κλινική προσφέρθηκε σε πλήρη λειτουργία, στελέχωση και ετοιμότητα. Ταυτόχρονα, ο Όμιλος παραχώρησε παραχώρησε σε όλα τα νοσοκομεία του αριθμό κλινών Μονάδας Εντατικής Θεραπείας (ΜΕΘ) στο πλαίσιο συνεργασίας με το Υπουργείο Υγείας. Η Διοίκηση, με πρωταρχικό γνώμονα την προστασία των εργαζομένων, των ασθενών, ιατρών καθώς και λοιπών συνεργατών του Ομίλου και των οικογενειών τους και την απρόσκοπτη λειτουργία των κλινικών πραγματοποίησε, μεταξύ άλλων, τις ακόλουθες ενέργειες, σύμφωνα με τις οδηγίες του ΕΟΔΥ και του Υπουργείου Υγείας: • • Λήψη μέτρων για την ασφαλή πρόσβαση και παραμονή των ασθενών στους χώρους των Κλινικών του Ομίλου Διαχείριση όλων των «ύποπτων» περιστατικών σε ειδικά διαμορφωμένους χώρους εκτός κλινικών. • Έκδοση πολλών οδηγιών από την Επιτροπή Νοσοκομειακών Λοιμώξεων και λήψη μέτρων για ασφαλή εργασία του ιατρικού, νοσηλευτικού και διοικητικού προσωπικού των Κλινικών του Ομίλου. • Εφαρμογή όλων των διοικητικών μέτρων για την απρόσκοπτη συνέχιση εργασίας (άδειες ειδικού σκοπού, τηλεργασία κ.λπ). • Προσωρινή αναστολή της λειτουργίας των τακτικών χειρουργείων των Κλινικών για το διάστημα έως 5/5/2020 στο πλαίσιο της υπ. αριθμ. Απόφασης 237/20.3.2020 και σταδιακή επαναλειτουργία αυτών, μετα τις 5/5/2020, σύμφωνα πάντα με τις οδηγίες του ΕΟΔΥ. Η εμφάνιση της πανδημίας COVID-19, σε συνδυασμό με τα μέτρα που ελήφθησαν για την αντιμετώπισή της, επίδρασαν αρνητικά στην οικονομική δραστηριότητα τόσο σε παγκόσμιο επίπεδο όσο και στην Ελλάδα. Οι επιπτώσεις στον Όμιλο και την Εταιρεία ήταν όμως μικρότερες σε σχέση με τις συνολικές επιπτώσεις στην οικονομία. Ειδικότερα, για το χρονικό διάστημα Ιανουαρίου – Μαρτίου, τα συνολικά έσοδα και η κερδοφορία του Ομίλου και της Εταιρείας δεν επηρεάστηκαν σημαντικά από την επίπτωση της πανδημίας. Ωστόσο, τον Απρίλιο 2020, παρατηρήθηκε μείωση κατά 35% στις εισαγωγές με συνέπεια την αντίστοιχη μείωση των εσόδων σε σχέση με την αντίστοιχη συγκριτική περίοδο (Απρίλιος 2019), ενώ αντίθετα η επίδραση στη λειτουργική κερδοφορία ήταν μετριασμένη. Σημειώνεται ότι τον Μάιο 2020 καθώς και τον Ιούνιο 2020 οι εισαγωγές των ασθενών και κατά αντιστοιχία τα έσοδα επανέρχονται σταδιακά σε προ του Covid - 19 επίπεδα. Ως εκ τούτου, συνολικά για το χρονικό διάστημα Ιανουαρίου – Μαΐου 2020, οι εισαγωγές και τα Εξωτερικά περιστατικά παρουσίασαν μικρή μείωση σε σχέση με τη συγκριτική περίοδο για το 2019 με συνέπεια την αντίστοιχη μείωση των εσόδων. Η μείωση αυτή οφείλεται αποκλειστικά στα περιοριστικά μέτρα που έλαβε η κυβέρνηση για τον περιορισμό της εξάπλωσης της πανδημίας τους μήνες Μάρτιο, Απρίλιο και Μάϊο. 146 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 Για τους επόμενους μήνες λαμβάνοντας υπόψιν την ολοκλήρωση της άρσης των μέτρων αναμένεται περαιτέρω βελτίωση των πωλήσεων και της λειτουργικής κερδοφορίας. Σε κάθε περίπτωση, η Διοίκηση παρακολουθεί στενά και αξιολογεί τους κινδύνους που ενδεχομένως να προκύψουν στο άμεσο μέλλον και σχετίζονται με την γενικότερη επίδραση της πανδημίας στην ελληνική οικονομία, όπως η μείωση της ταχύτητας είσπραξης απαιτήσεων και η αναβολή περιστατικών λόγω νομοθετικών ρυθμίσεων. Πρέπει να σημειωθεί ακόμα ότι στα πλαίσια των μέτρων που έχουν ληφθεί από την Ελληνική Κυβέρνηση για τη στήριξη των Επιχειρήσεων που έχουν πληγεί λόγω της διάδοσης του Covid- 19 για τις εταιρείες με Νοσοκομειακές δραστηριότητες προβλέπονται τα παρακάτω: 1. Η προθεσμία καταβολής των φορολογικών υποχρεώσεων των μηνών Μαρτίου και Απριλίου του 2020 παρατείνεται έως 31/8/2020. 2. Οι ασφαλιστικές εισφορές περιόδου απασχόλησης Μαρτίου και Απριλίου 2020 δύναται να καταβληθούν έως 30/10/2020 και 31/11/2020 αντίστοιχα χωρίς προσαυξήσεις. 3. Σε επιχειρήσεις που εμφανίζουν μειωμένο κύκλο εργασιών τους μήνες Μάρτιο, Απρίλιο, Μάϊο του 2020 από τους αντίστοιχους του 2019, ποσοστό 20% της διαφοράς αυτής αντισταθμίζεται από τον ΕΟΠΥΥ μέσω μείωσης του ποσού των καταβλητέων δόσεων που έχουν προκύψει ή πρόκειται να προκύψουν μέσω της εφαρμογής μηχανισμού αυτόματης επιστροφής Clawback. 4. Πρόγραμμα εγγυοδοσίας με την δανειοδότηση των εταιρειών με χαμηλότοκα δάνεια και εγγύηση του ελληνικού δημοσίου για την ενίσχυση των ταμειακών ροών. Τα παραπάνω τέσσερα μέτρα θα συμβάλουν στην τρέχουσα ρευστότητα και στη μείωση των συνεπειών στη λειτουργική κερδοφορία του Ομίλου. Ταυτόχρονα, η Διοίκηση του Ομίλου και της Εταιρείας έχει ήδη εξασφαλίσει προεγκρίσεις για σημαντικές δανειακές γραμμές μέσω του μηχανισμού εγγυοδοσίας γεγονός που θα ενισχύσει περαιτέρω τη ρευστότητα του Ομίλου και της Εταιρείας. Η Διοίκηση είναι σε ετοιμότητα να αντιμετωπίσει τυχόν ταμειακές ανάγκες εφόσον προκύψουν λαμβάνοντας μέτρα περιορισμού δαπανών, αύξηση της εισπραξιμότητας και επανασχεδιασμό των επενδυτικών πλάνων. Σημειώνεται επίσης, ότι εντός του Ιουνίου 2020, η Διοίκηση του Ομίλου έλαβε τη συναίνεση των πιστωτριών τραπεζών αναφορικά με τη μετάθεση πληρωμής του ομολογιακού δανείου ποσού € 98.825 χιλ. τον Ιούλιο 2021 και έχει ήδη επανεκκινήσει τις διαπραγματεύσεις με τις πιστώτριες τράπεζες για την ολοκλήρωση της αναδιάρθρωσης του ομολογιακού δανείου της Εταιρείας οι οποίες εκτιμά ότι θα ολοκληρωθούν επιτυχώς εντός των επόμενων μηνών. Συνολικά για το 2020 δεν είναι δυνατόν να προβλεφθούν από τώρα με ακρίβεια οι εξελίξεις στην ελληνική οικονομία και να προσδιοριστούν ακριβώς οι επιπτώσεις στη λειτουργία, τις χρηματοοικονομικές επιδόσεις και την οικονομική θέση του Ομίλου και της Εταιρείας καθώς η πιθανότητα νέας έξαρσης της πανδημίας από το φθινόπωρο δεν μπορεί να αποκλειστεί. Ως εκ τούτου, καθόσον η πανδημία βρίσκεται σε εξέλιξη οι ανωτέρω εκτιμήσεις και παραδοχές της Διοίκησης ενέχουν βαθμό αβεβαιότητας. 2. Με Ιδιωτικό Συμφωνητικό στις 5/6/2020 το ΙΑΤΡΙΚΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΑΕ απέκτησε το 18% των μετοχών της Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ & ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΑΘΛΗΤΙΚΩΝ ΚΑΚΩΣΕΩΝ ΕΑΕ με αποτέλεσμα σήμερα να κατέχει ποσοστό 51% του μετοχικού κεφαλαίου της συγκεκριμένης εταιρείας. 3. Την 29/05/2020 καταχωρήθηκε στο Γ.Ε.Μ.Η η διαγραφή της θυγατρικής εταιρείας ΑΞΟΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ λόγω έγκρισης ισολογισμού πέρατος εκκαθάρισης. 147 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 41. Πληροφορίες του άρθρου 10 Ν. 3401/2005 Η Εταιρεία κατά την διάρκεια της χρήσης 1/1/2019-31/12/2019 έθεσε στην διάθεση του επενδυτικού κοινού τις ακόλουθες πληροφορίες, οι οποίες βρίσκονται στην ιστοσελίδα της στον διαδικτυακό τόπο www.iatriko.gr HM/NIA ΘΕΜΑ Δ/ΝΣΗ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ 03/01/2019 ΓΝΩΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΣΥΝΑΛΛΑΓΩΝ ΥΠΟΧΡΕΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ www.iatriko.gr 01/02/2019 ΓΝΩΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΣΥΝΑΛΛΑΓΩΝ ΥΠΟΧΡΕΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ www.iatriko.gr 04/02/2019 ΓΝΩΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΣΥΝΑΛΛΑΓΩΝ ΥΠΟΧΡΕΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ www.iatriko.gr 08/04/2019 Ενημέρωση Υλοποίησης των διατάξεων του άρθρου 29 του Ν. 4569/2018 www.iatriko.gr 09/04/2019 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟΥ www.iatriko.gr 23/04/2019 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟΥ τροποποίηση www.iatriko.gr 25/04/2019 Στοιχεία Οικονομικών Καταστάσεων Βάσει ΔΛΠ www.iatriko.gr 25/04/2019 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΣΕ ΜΟΡΦΗ PDF www.iatriko.gr 30/04/2019 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΣΕ ΜΟΡΦΗ PDF www.iatriko.gr 30/04/2019 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΣΕ ΜΟΡΦΗ PDF www.iatriko.gr 08/05/2019 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΣΕ ΜΟΡΦΗ PDF www.iatriko.gr 18/06/2019 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟΥ www.iatriko.gr 18/06/2019 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΑΝΑΓΓΕΛΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗΣ www.iatriko.gr 21/06/2019 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΑΛΛΩΝ ΣΗΜΑΝΤΙΚΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ (ΔΕΝ ΠΡΟΒΛΕΠΟΝΤΑΙ ΣΕ ΑΛΛΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ) www.iatriko.gr 08/07/2019 ΓΝΩΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΣΥΝΑΛΛΑΓΩΝ ΥΠΟΧΡΕΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ www.iatriko.gr 08/07/2019 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΡΥΘΜΙΖΟΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΤΟΥ Ν. 3556/2007: Γνωστοποίηση συναλλαγών www.iatriko.gr 10/07/2019 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗΣ www.iatriko.gr 19/07/2019 ΓΝΩΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΣΥΝΑΛΛΑΓΩΝ ΥΠΟΧΡΕΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ www.iatriko.gr 19/07/2019 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΡΥΘΜΙΖΟΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΤΟΥ Ν. 3556/2007: Γνωστοποίηση συναλλαγών www.iatriko.gr www.iatriko.gr 19/07/2019 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΡΥΘΜΙΖΟΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΤΟΥ Ν. 3556/2007: Γνωστοποίηση για μεταβολή ποσοστού μετόχων σε επίπεδο δικαιωμάτων ψήφου 31/07/2019 ΓΝΩΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΑΛΛΑΓΗΣ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ www.iatriko.gr 148 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 30/09/2019 Στοιχεία Οικονομικών Καταστάσεων Βάσει ΔΛΠ www.iatriko.gr 30/09/2019 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΣΕ ΜΟΡΦΗ PDF www.iatriko.gr 04/11/2019 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΓΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ www.iatriko.gr 28/11/2019 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΑΝΑΓΓΕΛΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗΣ www.iatriko.gr 17/12/2019 ΓΝΩΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΑΛΛΑΓΗΣ ΑΝΩΤΑΤΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΙΚΩΝ ΣΤΕΛΕΧΩΝ www.iatriko.gr 20/12/2019 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗΣ www.iatriko.gr 42. Διεύθυνση διαδικτύου Οι ετήσιες Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις της Εταιρείας, ενοποιημένες και μη, η έκθεση διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου καθώς και η έκθεση ελέγχου του Νόμιμου Ελεγκτή έχουν αναρτηθεί στο διαδίκτυο στην διεύθυνση www.iatriko.gr. Στην διεύθυνση διαδικτύου της Εταιρείας www.iatriko.gr μπορούν να αναζητηθούν και οι ετήσιες Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις των εταιρειών που περιλαμβάνονται στην ενοποίηση. Μαρούσι, 29 Ιουνίου 2020 Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΟΥ Δ.Σ. Ο ΔΙΕΥΘΥΝΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Ο ΓΕΝΙΚΟΣ ΟΙΚ/ΚΟΣ Δ/ΝΤΗΣ ΚΑΙ ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ Δ.Σ. ΟΜΙΛΟΥ Ο ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΣ ΛΟΓΙΣΤΗΡΙΟΥ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ Γ. Β. ΑΠΟΣΤΟΛΟΠΟΥΛΟΣ Β. Γ. ΑΠΟΣΤΟΛΟΠΟΥΛΟΣ Ε. Π. ΜΑΡΚΟΠΟΥΛΟΣ Γ. Γ. ΛΑΜΠΟΥ Α.Δ.Τ AK 038305 Α.Δ.Τ. Ξ 350622 Α.Δ.Τ. ΑΜ 063557 Α.Δ.Τ. ΑΚ 074860 Α.Μ.Αδ.Ο.Ε.Ε. 69690 Κατηγ.Αδείας Α’ 149

Περίληψη: Τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου της «ΙΑΤΡΙΚΟ ΑΘΗΝΩΝ Ε.Α.Ε.» α) Γεώργιος Αποστολόπουλος, Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου, β) Βασίλειος Αποστολόπουλος, Διευθύνων Σύμβουλος και γ) Χρήστος Αποστολόπουλος, Aντιπρόεδρος, δηλώνουμε ότι εξ όσων γνωρίζουμε: α. οι Ετήσιες Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις για την ετήσια περίοδο 01/01-31/12/2019 της Εταιρείας και του Ομίλου, που καταρτίσθηκαν σύμφωνα με τα ισχύοντα λογιστικά πρότυπα, απεικονίζουν κατά τρόπο αληθή τα στοιχεία του ενεργητικού και παθητικού, τα ίδια κεφάλαια και τα αποτελέσματα χρήσεως της «ΙΑΤΡΙΚΟ ΑΘΗΝΩΝ Ε.Α.Ε.» και των επιχειρήσεων που περιλαμβάνονται στην ενοποίηση εκλαμβανομένων ως σύνολο, και β. η Ετήσια Έκθεση του Διοικητικού Συμβουλίου, απεικονίζει κατά τρόπο αληθή την εξέλιξη, τις επιδόσεις και τη θέση της «ΙΑΤΡΙΚΟ ΑΘΗΝΩΝ Ε.Α.Ε.», καθώς και των επιχειρήσεων που περιλαμβάνονται στην ενοποίηση εκλαμβανομένων ως σύνολο, συμπεριλαμβανομένης της περιγραφής των κυριοτέρων κινδύνων και αβεβαιοτήτων που αντιμετωπίζουν. Μαρούσι, 29 Ιουνίου 2020 Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΟΥ Δ.Σ. Ο ΔΙΕΥΘΥΝΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Γ.Β. ΑΠΟΣΤΟΛΟΠΟΥΛΟΣ Β.Γ. ΑΠΟΣΤΟΛΟΠΟΥΛΟΣ Χ. Γ. ΑΠΟΣΤΟΛΟΠΟΥΛΟΣ Α.Δ.Τ AK 038305 Α.Δ.Τ Ξ 350622 Α.Δ.Τ. Ρ 519481