SPACE HELLAS A.E Ετήσια Οικονομική Έκθεση 2019 Follow us on Social Media: ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ EΚΘΕΣΗ χρήσης από 1ης Ιανουαρίου 2019 έως 31ης Δεκεμβρίου 2019 «SPACE HELLAS ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ, ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ, ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ - ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ» ΑΡ.Γ.Ε.Μ.Η:375501000 Λ. Μεσογείων 312 Αγ. Παρασκευή Η ετή σια Οικονομική Έ κθεση χρή σης από 1ης Ιανουαρίου έως 31ης Δεκεμβρίου 2019 καταρτίστηκε σύ μφωνα με το ά ρθρο 4 του ν.3556/2007, εγκρίθηκε από το Διοικητικό Συμβού λιο της SPACE HELLAS την 31η Μαρτίου 2020 και έχει αναρτηθεί στο διαδίκτυο στην ηλεκτρονική διεύ θυνση www.space.gr 1 SPACE HELLAS A.E Ετήσια Οικονομική Έκθεση 2019 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΤΗΣΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΈΚΘΕΣΗΣ 2019 1 ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΕΛΩΝ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟYΛΙΟΥ (Σύμφωνα με το άρθρο 4 § 2 του Ν.3556/2007) __________________________________________________________________ 4 2 ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΑΠΟ 1ΗΣ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31ΗΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ______________________________________________________________ 5 2.1 2.1.1 2.1.2 2.1.3 2.2 2.3 2.4 2.4.1 2.4.2 2.4.3 2.4.4 2.4.5 2.4.6 2.5 2.6 2.7 2.8 2.9 2.10 2.11 2.12 2.13 2.14 2.15 ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΣΗ – ΕΠΙΔΟΣΕΙΣ – ΛΟΙΠΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ __________________ 6 Περιγραφή Επιχειρηματικού Μοντέλου __________________________________________________________ 6 Οικονομικά στοιχεία __________________________________________________________________________ 8 Λοιπές Πληροφορίες _________________________________________________________________________ 15 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ ΜΕΤΡΗΣΗΣ ΑΠΟΔΟΣΗΣ (APMS) _________________________________________ 16 ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΠΟΥ ΕΛΑΒΑΝ ΧΩΡΑ ΚΑΤΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ 1Ης ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31Ης ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥΣ ΣΤΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ __________________________________ 17 ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΟΜΙΛΟΥ _________________________ 18 Εισαγωγή __________________________________________________________________________________ 18 Ιδιωτικός τομέας ____________________________________________________________________________ 19 Δημόσιος Τομέας ___________________________________________________________________________ 19 Έρευνα και Ανάπτυξη ________________________________________________________________________ 21 Διεθνής Παρουσία ___________________________________________________________________________ 22 Προοπτικές ________________________________________________________________________________ 23 ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΙΝΔΥΝΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΑΝΤΙΣΤΑΘΜΙΣΗΣ ________________________________________ 24 ΒΙΩΣΙΜΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ (GOING CONCERN) ____________________________________________ 28 ΔΗΛΩΣΗ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ___________________________________________________________ 28 ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΕΙΣ – ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ _______________________________________________________ 48 ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ _________________________________________________________________ 52 ΤΙΜΗΤΙΚΕΣ ΥΠΟΤΡΟΦΙΕΣ _______________________________________________________________________ 53 ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ___________________________________________________________________ 53 ΕΡΕΥΝΑ & ΑΝΑΠΤΥΞΗ ___________________________________________________________________________ 54 ΣΗΜΑΝΤΙΚΕΣ ΣΥΝΑΛΛΑΓΕΣ ΜΕ ΤΑ ΣΥΝΔΕΔΕΜΕΝΑ ΜΕΡΗ__________________________________________ 55 ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΗ ΧΡΗΣΗ 1Ης ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31ΗΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ____________________________________________________________________________________________ 57 ΕΠΕΞΗΓΗΜΑΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΤΑΚΤΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ ΤΩΝ ΜΕΤΟΧΩΝ ΤΗΣ «SPACE HELLAS AΝΩΝΥΜΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ, ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ, ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ - ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ» βάσει § 7 & 8 άρθο 4 Ν.3556/2007 ______________________________________________________________________ 58 3 ΕΚΘΕΣΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΥ ΟΡΚΩΤΟΥ ΕΛΕΓΚΤΗ ΛΟΓΙΣΤΗ___________________________________ 61 4 ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΧΡΗΣΗΣ ΑΠΟ 1ΗΣ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2019 ΕΩΣ 31ΗΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 66 4.1 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΛΟΙΠΩΝ ΣΥΝΟΛΙΚΩΝ ΕΣΟΔΩΝ ________________________________ 66 Κατάσταση Αποτελεσμάτων Χρήσης ___________________________________________________________ 66 Κατάσταση Λοιπών Συνολικών Εσόδων Χρήσης __________________________________________________ 67 4.2 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΣΗΣ ______________________________________________________________ 68 4.3 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ ___________________________________________ 69 4.3.1 Κατάστασης μεταβολών Ιδίων Κεφαλαίων Εταιρίας ______________________________________________ 69 4.3.2 Κατάσταση μεταβολών Ιδίων Κεφαλαίων Ομίλου: _______________________________________________ 70 4.4 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΑΜΕΙΑΚΩΝ ΡΟΩΝ __________________________________________________________________ 71 4.5 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΣΗΜΑΝΤΙΚΩΝ ΛΟΓΙΣΤΙΚΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ ΕΠΕΞΗΓΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ 72 4.5.1 Πληροφορίες για την SPACE HELLAS ___________________________________________________________ 72 4.5.2 Βασικές Λογιστικές Αρχές και Πληροφορίες ______________________________________________________ 73 4.5.3 Νέα πρότυπα, αναθεωρήσεις προτύπων και ερμηνείες ____________________________________________ 74 4.6 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΧΡΗΣΗΣ 2018 _____________________________ 90 4.6.1 Οικονομικές Πληροφορίες κατά Τομέα__________________________________________________________ 90 4.6.2 Άλλα Έσοδα Εκμετάλλευσης __________________________________________________________________ 91 4.6.3 Λειτουργικά Έξοδα __________________________________________________________________________ 91 4.6.4 Άλλα Έξοδα Εκμετάλλευσης __________________________________________________________________ 92 4.6.5 Επενδυτικά Αποτελέσματα____________________________________________________________________ 92 4.6.6 Φόρος Εισοδήματος _________________________________________________________________________ 93 4.6.7 Ιδιοχρησιμοποιούμενα Ενσώματα Πάγια Στοιχεία_________________________________________________ 93 4.6.8 Αυλα Πάγια Στοιχεία _________________________________________________________________________ 95 4.6.9 Δικαιώματα Χρήσης _________________________________________________________________________ 96 4.6.10 Επενδύσεις Σε Ακίνητα _______________________________________________________________________ 96 4.6.11 Υπεραξία Επιχείρησης ________________________________________________________________________ 96 4.6.12 Υφιστάμενα Εμπράγματα Βάρη ________________________________________________________________ 97 4.6.13 Συμμετοχές ________________________________________________________________________________ 97 4.6.14 Λοιπές Μακροπρόθεσμες Απαιτήσεις ___________________________________________________________ 98 4.1.1 4.1.2 2 SPACE HELLAS A.E Ετήσια Οικονομική Έκθεση 2019 4.6.15 Αποθέματα _________________________________________________________________________________ 99 4.6.16 Απαιτήσεις από Πελάτες ______________________________________________________________________ 99 4.6.17 Λοιπές Εμπορικές Απαιτήσεις _________________________________________________________________ 101 4.6.18 Προκαταβολές _____________________________________________________________________________ 101 4.6.19 Ταμειακά Διαθέσιμα & Ισοδύναμα Ταμειακών Διαθεσίμων ________________________________________ 101 4.6.20 Μετοχικό Κεφάλαιο _________________________________________________________________________ 102 4.6.21 Αποθεματικά ______________________________________________________________________________ 102 4.6.22 Μακροπρόθεσμες Δανειακές Υποχρεώσεις ______________________________________________________ 103 4.6.23 Λοιπές Μακροπρόθεσμες Υποχρεώσεις ________________________________________________________ 104 4.6.24 Επιμέτρηση Εύλογης Αξίας __________________________________________________________________ 104 4.6.25 Απασχολούμενο Προσωπικό – Παροχές προσωπικού – Πρόβλεψη Αποζημίωσης _____________________ 104 4.6.26 Αναβαλλόμενη Φορολογία ___________________________________________________________________ 106 4.6.27 Προμηθευτές και λοιπές Βραχυπρόθεσμες Υποχρεώσεις __________________________________________ 106 4.6.28 Προβλέψεις _______________________________________________________________________________ 107 4.6.29 Επίδικες ή υπο Διατησία Διαφορές ____________________________________________________________ 107 4.6.30 Ανέλεγκτες Φορολογικά Χρήσεις ______________________________________________________________ 108 4.6.31 Ενδεχόμενες Υποχρεώσεις - Απαιτήσεις ________________________________________________________ 108 4.6.32 Στοιχεία Κατάστασης Ταμειακών Ροών ________________________________________________________ 109 4.6.33 Ενδεχόμενες Υποχρεώσεις – Απαιτήσεις Συναλλαγές εταιρίας με τα προς αυτήν συνδεδεμένα μέρη (ΔΛΠ 24) από 01-01-2019 έως 31-12-2019 _______________________________________________________________________ 110 4.7 4.8 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ ΜΕΤΡΗΣΗΣ ΑΠΟΔΟΣΗΣ (APMS) ________________________________________ 112 ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΗ ΧΡΗΣΗ 1Ης ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31ΗΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ___________________________________________________________________________________________ 115 5 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ 1ΗΣ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31ΗΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 _________ 116 6 ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟΣ ΤΟΠΟΣ ΑΝΑΡΤΗΣΗΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΕΝΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΤΟΥ ΟΜΙΛΟΥ _________________________________________________________________ 117 3 SPACE HELLAS A.E Ετήσια Οικονομική Έκθεση 2019 4 Οικονομικός Δ/ντης & εκτελεστικό μέλος Δ.Σ. Ι. Δουλαβέρης Α.Δ.Τ. ΑΗ 073261 SPACE HELLAS A.E Ετήσια Οικονομική Έκθεση 2019 2 ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΑΠΟ 1 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΗΣ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31ΗΣ 60 SPACE HELLAS A.E Ετήσια Οικονομική Έκθεση 2019 3 ΕΚΘΕΣΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΥ ΟΡΚΩΤΟΥ ΕΛΕΓΚΤΗ ΛΟΓΙΣΤΗ Προς τους Μετόχους της εταιρίας SPACE HELLAS AE Έκθεση Ελέγχου επί των Εταιρικών και Ενοποιημένων Οικονομικών Καταστάσεων Γνώμη Έχουμε ελέγξει τις συνημμένες εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις της εταιρίας SPACE HELLAS AE (η Εταιρία), οι οποίες αποτελούνται από την εταιρική και ενοποιημένη κατάσταση χρηματοοικονομικής θέσης της 31ης Δεκεμβρίου 2019, τις εταιρικές και ενοποιημένες καταστάσεις συνολικού εισοδήματος, μεταβολών ιδίων κεφαλαίων και ταμειακών ροών της χρήσεως που έληξε την ημερομηνία αυτή, καθώς και περίληψη σημαντικών λογιστικών αρχών και μεθόδων και λοιπές επεξηγηματικές πληροφορίες. Κατά τη γνώμη μας, οι συνημμένες εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις παρουσιάζουν εύλογα, από κάθε ουσιώδη άποψη, την οικονομική θέση της εταιρίας SPACE HELLAS AE και των θυγατρικών αυτής (ο Όμιλος) κατά την 31η Δεκεμβρίου 2019, τη χρηματοοικονομική τους επίδοση και τις ενοποιημένες ταμειακές τους ροές για τη χρήση που έληξε την ημερομηνία αυτή σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς, όπως αυτά έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Βάση γνώμης Διενεργήσαμε τον έλεγχό μας σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Ελέγχου (ΔΠΕ) όπως αυτά έχουν ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία. Οι ευθύνες μας, σύμφωνα με τα πρότυπα αυτά περιγράφονται περαιτέρω στην παράγραφο της έκθεσής μας “Ευθύνες ελεγκτή για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων”. Είμαστε ανεξάρτητοι από την Εταιρία και τις ενοποιούμενες θυγατρικές της καθ’ όλη τη διάρκεια του διορισμού μας σύμφωνα με τον Κώδικα Δεοντολογίας για Επαγγελματίες Ελεγκτές του Συμβουλίου Διεθνών Προτύπων Δεοντολογίας Ελεγκτών, όπως αυτός έχει ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία και τις απαιτήσεις δεοντολογίας που σχετίζονται με τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων στην Ελλάδα και έχουμε εκπληρώσει τις δεοντολογικές μας υποχρεώσεις σύμφωνα με τις απαιτήσεις της ισχύουσας νομοθεσίας και του προαναφερόμενου Κώδικα Δεοντολογίας. Πιστεύουμε ότι τα ελεγκτικά τεκμήρια που έχουμε αποκτήσει είναι επαρκή και κατάλληλα να παρέχουν βάση για τη γνώμη μας. Σημαντικότερα θέματα ελέγχου Τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου είναι εκείνα τα θέματα που, κατά την επαγγελματική μας κρίση, ήταν εξέχουσας σημασίας στον έλεγχό μας επί των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων της τρέχουσας χρήσεως. Τα θέματα αυτά και οι σχετιζόμενοι κίνδυνοι ουσιώδους ανακρίβειας αντιμετωπίστηκαν στο πλαίσιο του ελέγχου των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων ως σύνολο, για τη διαμόρφωση της γνώμης μας επί αυτών και δεν εκφέρουμε ξεχωριστή γνώμη για τα θέματα αυτά. 1. Αναγνώριση εσόδων Σύμφωνα με τη λογιστική πολιτική που περιγράφεται στη σημείωση 4.5.3.12 «Αναγνώριση εσόδων και εξόδων» της ετήσιας οικονομικής έκθεσης τα έσοδα αναγνωρίζονται όταν οι σχετικοί κίνδυνοι και τα οφέλη που σχετίζονται με τα πωλούμενα αγαθά μεταβιβάζονται στον αγοραστή. Τα έσοδα του ομίλου προέρχονται από πωλήσεις τεχνολογικού εξοπλισμού και παροχή υπηρεσιών. Η αναγνώριση των εσόδων εμπεριέχει τον κίνδυνο μη ορθής καταχώρισης εσόδων στην χρήση που αφορούν. Ο όμιλος έχει ενεργές συμβάσεις εγκατάστασης και συντήρησης για μεγάλο αριθμό πελατών. Εξετάσαμε τις ευρείες δικλείδες ελέγχου του περιβάλλοντος της εταιρίας και τις ειδικότερες δικλείδες που αφορούν στην παρακολούθηση της δημιουργίας εσόδου, από την παραγγελιοληψία, την εκτέλεση των συμβάσεων, έως την τιμολόγηση και την μεταγενέστερη είσπραξη. 61 SPACE HELLAS A.E Ετήσια Οικονομική Έκθεση 2019 Εκτελέσαμε αναλυτικές διαδικασίες εξέτασης των εσόδων και ουσιαστικές ελεγκτικές διαδικασίες επί δείγματος συναλλαγών προκειμένου να αποκτηθεί λελογισμένη βάση για την αναγνώριση και την λογιστική απεικόνιση των εσόδων. 2.Ανακτησιμότητα αναβαλλόμενων φορολογικών απαιτήσεων Στη σημείωση 4.6.26 των συνημμένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων γίνεται αναφορά στην αναβαλλόμενη φορολογική υποχρέωση. Το κονδύλι αυτό περιλαμβάνει λοιπές αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις ύψους 669 χιλ. € για τις οποίες η Εταιρία εκτιμά ότι θα προκύψει φορολογική ωφέλεια στο μέλλον. Για τις κονδύλια αυτά επαληθεύσαμε και εξετάσαμε την ικανότητα των προβλέψεων επισφαλών απαιτήσεων να αποδώσουν φορολογικές ωφέλειες στο μέλλον. 3.Απομείωση μη κυκλοφορούντων περιουσιακών στοιχείων Μεταξύ των μη κυκλοφορούντων περιουσιακών στοιχείων του Ομίλου περιλαμβάνεται αναγνωρισμένη υπεραξία ύψους 597 χιλ. € και αξία επενδύσεων στο μετοχικό κεφάλαιο συγγενών και λοιπών εταιρειών ύψους 2.127 χιλ. €. Σύμφωνα με το εφαρμοστέο λογιστικό πλαίσιο, απαιτείται να αξιολογείται σε κάθε ημερομηνία κατάρτισης οικονομικών καταστάσεων κατά πόσον υφίστανται ενδείξεις απομείωσης των στοιχείων αυτών και εφόσον συντρέχει περίπτωση απαιτείται να διενεργείται σχετική απομείωση. Για τα κονδύλια αυτά αξιολογήσαμε τις εκτιμήσεις της διοίκησης για το κατά πόσον υπάρχουν ενδείξεις απομείωσης των εν λόγω περιουσιακών στοιχείων, εξετάσαμε το εύλογο των παραδοχών που χρησιμοποιήθηκαν και των μεθοδολογιών που εφαρμόστηκαν για τον υπολογισμό των ταμειακών ροών, των προεξοφλητικών επιτοκίων και της υπολειμματικής αξίας. Άλλες πληροφορίες Η διοίκηση είναι υπεύθυνη για τις άλλες πληροφορίες. Οι άλλες πληροφορίες περιλαμβάνονται στην Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου, για την οποία γίνεται σχετική αναφορά στην “Έκθεση επί άλλων Νομικών και Κανονιστικών Απαιτήσεων”, στις Δηλώσεις των Μελών του Διοικητικού Συμβουλίου και σε οποιεσδήποτε άλλες πληροφορίες οι οποίες είτε απαιτούνται από ειδικές διατάξεις του νόμου είτε η Εταιρεία ενσωμάτωσε προαιρετικά στην προβλεπόμενη από το Ν. 3556/2007 Ετήσια Οικονομική Έκθεση, αλλά δεν περιλαμβάνουν τις οικονομικές καταστάσεις και την έκθεση ελέγχου επί αυτών. Η γνώμη μας επί των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων δεν καλύπτει τις άλλες πληροφορίες και δεν εκφράζουμε με τη γνώμη αυτή οποιασδήποτε μορφής συμπέρασμα διασφάλισης επί αυτών. Σε σχέση με τον έλεγχό μας επί των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων, η ευθύνη μας είναι να αναγνώσουμε τις άλλες πληροφορίες και με τον τρόπο αυτό, να εξετάσουμε εάν οι άλλες πληροφορίες είναι ουσιωδώς ασυνεπείς με τις εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις ή τις γνώσεις που αποκτήσαμε κατά τον έλεγχο ή αλλιώς φαίνεται να είναι ουσιωδώς εσφαλμένες. Εάν, με βάση τις εργασίες που έχουμε εκτελέσει, καταλήξουμε στο συμπέρασμα ότι υπάρχει ουσιώδες σφάλμα σε αυτές τις άλλες πληροφορίες, είμαστε υποχρεωμένοι να αναφέρουμε το γεγονός αυτό. Δεν έχουμε τίποτα να αναφέρουμε σχετικά με το θέμα αυτό. Ευθύνες της διοίκησης και των υπευθύνων για τη διακυβέρνηση επί των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Η διοίκηση έχει την ευθύνη για την κατάρτιση και εύλογη παρουσίαση των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ όπως αυτά έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως και για εκείνες τις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου που η διοίκηση καθορίζει ως απαραίτητες, ώστε να καθίσταται δυνατή η κατάρτιση των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων απαλλαγμένων από ουσιώδες σφάλμα, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος. 62 SPACE HELLAS A.E Ετήσια Οικονομική Έκθεση 2019 Κατά την κατάρτιση των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων, η διοίκηση είναι υπεύθυνη για την αξιολόγηση της ικανότητας της Εταιρίας και του Ομίλου να συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους, γνωστοποιώντας όπου συντρέχει τέτοια περίπτωση, τα θέματα που σχετίζονται με τη συνεχιζόμενη δραστηριότητα και τη χρήση της λογιστικής βάσης της συνεχιζόμενης δραστηριότητας, εκτός και εάν η διοίκηση είτε προτίθεται να ρευστοποιήσει την Εταιρία και τον Όμιλο ή να διακόψει τη δραστηριότητά τους ή δεν έχει άλλη ρεαλιστική εναλλακτική επιλογή από το να προχωρήσει σ ’αυτές τις ενέργειες. Η Επιτροπή Ελέγχου (άρθ. 44 ν.4449/2017) της Εταιρίας έχει την ευθύνη εποπτείας της διαδικασίας χρηματοοικονομικής αναφοράς της Εταιρίας και του Ομίλου. Ευθύνες ελεγκτή για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Οι στόχοι μας είναι να αποκτήσουμε εύλογη διασφάλιση για το κατά πόσο οι εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις, στο σύνολο τους, είναι απαλλαγμένες από ουσιώδες σφάλμα, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος και να εκδώσουμε έκθεση ελεγκτή, η οποία περιλαμβάνει τη γνώμη μας. Η εύλογη διασφάλιση συνιστά διασφάλιση υψηλού επιπέδου, αλλά δεν είναι εγγύηση ότι ο έλεγχος που διενεργείται σύμφωνα με τα ΔΠΕ, όπως αυτά έχουν ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία, θα εντοπίζει πάντα ένα ουσιώδες σφάλμα, όταν αυτό υπάρχει. Σφάλματα δύναται να προκύψουν από απάτη ή από λάθος και θεωρούνται ουσιώδη όταν, μεμονωμένα ή αθροιστικά, θα μπορούσε εύλογα να αναμένεται ότι θα επηρέαζαν τις οικονομικές αποφάσεις των χρηστών, που λαμβάνονται με βάση αυτές τις εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις. Ως καθήκον του ελέγχου, σύμφωνα με τα ΔΠΕ όπως αυτά έχουν ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία, ασκούμε επαγγελματική κρίση και διατηρούμε επαγγελματικό σκεπτικισμό καθ’ όλη τη διάρκεια του ελέγχου. Επίσης: Εντοπίζουμε και αξιολογούμε τους κινδύνους ουσιώδους σφάλματος στις εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος, σχεδιάζοντας και διενεργώντας ελεγκτικές διαδικασίες που ανταποκρίνονται στους κινδύνους αυτούς και αποκτούμε ελεγκτικά τεκμήρια που είναι επαρκή και κατάλληλα για να παρέχουν βάση για την γνώμη μας. Ο κίνδυνος μη εντοπισμού ουσιώδους σφάλματος που οφείλεται σε απάτη είναι υψηλότερος από αυτόν που οφείλεται σε λάθος, καθώς η απάτη μπορεί να εμπεριέχει συμπαιγνία, πλαστογραφία, εσκεμμένες παραλείψεις, ψευδείς διαβεβαιώσεις ή παράκαμψη των δικλίδων εσωτερικού ελέγχου. Κατανοούμε τις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου που σχετίζονται με τον έλεγχο, με σκοπό το σχεδιασμό ελεγκτικών διαδικασιών κατάλληλων για τις περιστάσεις, αλλά όχι με σκοπό την διατύπωση γνώμης επί της αποτελεσματικότητας των δικλίδων εσωτερικού ελέγχου της Εταιρίας και του Ομίλου. Αξιολογούμε την καταλληλότητα των λογιστικών αρχών και μεθόδων που χρησιμοποιήθηκαν και το εύλογο των λογιστικών εκτιμήσεων και των σχετικών γνωστοποιήσεων που έγιναν από τη Διοίκηση. Αποφαινόμαστε για την καταλληλότητα της χρήσης από τη διοίκηση της λογιστικής βάσης της συνεχιζόμενης δραστηριότητας και με βάση τα ελεγκτικά τεκμήρια που αποκτήθηκαν για το εάν υπάρχει ουσιώδης αβεβαιότητα σχετικά με γεγονότα ή συνθήκες που μπορεί να υποδηλώνουν ουσιώδη αβεβαιότητα ως προς την ικανότητα της Εταιρίας και του Ομίλου να συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους. Εάν συμπεράνουμε ότι υφίσταται ουσιώδης αβεβαιότητα, είμαστε υποχρεωμένοι στην έκθεση ελεγκτή να επιστήσουμε την προσοχή στις σχετικές γνωστοποιήσεις των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων ή εάν αυτές οι γνωστοποιήσεις είναι ανεπαρκείς να διαφοροποιήσουμε τη γνώμη μας. Τα συμπεράσματά μας βασίζονται σε ελεγκτικά τεκμήρια που αποκτώνται μέχρι την ημερομηνία της έκθεσης ελεγκτή. Ωστόσο, μελλοντικά γεγονότα ή συνθήκες ενδέχεται να έχουν ως αποτέλεσμα η Εταιρία και ο Όμιλος να παύσουν να λειτουργούν ως συνεχιζόμενη δραστηριότητα. Αξιολογούμε τη συνολική παρουσίαση, τη δομή και το περιεχόμενο των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων, συμπεριλαμβανομένων των γνωστοποιήσεων, καθώς και το κατά πόσο οι εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις απεικονίζουν τις υποκείμενες συναλλαγές και τα γεγονότα με τρόπο που επιτυγχάνεται η εύλογη παρουσίαση. 63 SPACE HELLAS A.E Ετήσια Οικονομική Έκθεση 2019 Αποκτούμε επαρκή και κατάλληλα ελεγκτικά τεκμήρια αναφορικά με την χρηματοοικονομική πληροφόρηση των οντοτήτων ή των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων εντός του Ομίλου για την έκφραση γνώμης επί των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων. Είμαστε υπεύθυνοι για την καθοδήγηση, την επίβλεψη και την εκτέλεση του ελέγχου της Εταιρίας και των θυγατρικών της. Παραμένουμε αποκλειστικά υπεύθυνοι για την ελεγκτική μας γνώμη. Μεταξύ άλλων θεμάτων, κοινοποιούμε στους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση, το σχεδιαζόμενο εύρος και το χρονοδιάγραμμα του ελέγχου, καθώς και σημαντικά ευρήματα του ελέγχου, συμπεριλαμβανομένων όποιων σημαντικών ελλείψεων στις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου εντοπίζουμε κατά τη διάρκεια του ελέγχου μας. Επιπλέον, δηλώνουμε προς τους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση ότι έχουμε συμμορφωθεί με τις σχετικές απαιτήσεις δεοντολογίας περί ανεξαρτησίας και γνωστοποιούμε προς αυτούς όλες τις σχέσεις και άλλα θέματα που μπορεί εύλογα να θεωρηθεί ότι επηρεάζουν την ανεξαρτησία μας και τα σχετικά μέτρα προστασίας, όπου συντρέχει περίπτωση. Από τα θέματα που γνωστοποιήθηκαν στους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση, καθορίζουμε τα θέματα εκείνα που ήταν εξέχουσας σημασίας για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων της τρέχουσας περιόδου και ως εκ τούτου αποτελούν τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου. Έκθεση επί Άλλων Νομικών και Κανονιστικών Απαιτήσεων 1. Έκθεση Διαχείρισης Διοικητικού Συμβουλίου Λαμβάνοντας υπόψη ότι η διοίκηση έχει την ευθύνη για την κατάρτιση της Έκθεσης Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου και της Δήλωσης Εταιρικής Διακυβέρνησης που περιλαμβάνεται στην έκθεση αυτή, κατ’ εφαρμογή των διατάξεων της παραγράφου 5 του άρθρου 2 του Ν. 4336/2015 (μέρος Β), σημειώνουμε ότι: α) Στην Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου περιλαμβάνεται δήλωση εταιρικής διακυβέρνησης, η οποία παρέχει τα πληροφοριακά στοιχεία που ορίζονται στο άρθρο 152 του ν. 4548/2018. β) Κατά τη γνώμη μας η Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου έχει καταρτισθεί σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές απαιτήσεις των άρθρων 150 και 153 και της παραγράφου 1 (περιπτώσεις γ’ και δ’) του άρθρου 152 του ν. 4548/2018 και το περιεχόμενο αυτής αντιστοιχεί με τις συνημμένες οικονομικές καταστάσεις της χρήσης που έληξε την 31/12/2019. γ) Με βάση τη γνώση που αποκτήσαμε κατά το έλεγχό μας, για την εταιρία και το περιβάλλον της, δεν έχουμε εντοπίσει ουσιώδεις ανακρίβειες στην Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού της Συμβουλίου. 2. Συμπληρωματική Έκθεση προς την Επιτροπή Ελέγχου Η γνώμη μας επί των συνημμένων εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων είναι συνεπής με τη Συμπληρωματική Έκθεσή μας προς την Επιτροπή Ελέγχου της Εταιρίας, που προβλέπεται από το άρθρο 11 του κανονισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) αριθ. 537/2014. 3. Παροχή Μη Ελεγκτικών Υπηρεσιών Δεν παρείχαμε στην Εταιρία και τις θυγατρικές της μη ελεγκτικές υπηρεσίες που απαγορεύονται σύμφωνα με το άρθρο 5 του κανονισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) αριθ. 537/2014 Οι επιτρεπόμενες μη ελεγκτικές υπηρεσίες που έχουμε παράσχει στην Εταιρία και στις θυγατρικές της, κατά τη διάρκεια της χρήσεως που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 γνωστοποιούνται στη σημείωση 4.6.3 των συνημμένων εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων. 64 SPACE HELLAS A.E Ετήσια Οικονομική Έκθεση 2019 4. Διορισμός Ελεγκτή Διοριστήκαμε για πρώτη φορά ως Ορκωτοί Ελεγκτές Λογιστές της Εταιρίας με την από 28/06/2005 απόφαση της ετήσιας τακτικής γενικής συνέλευσης των μετόχων. Έκτοτε ο διορισμός μας έχει αδιαλείπτως ανανεωθεί για μια συνολική περίοδο 14 ετών με βάση τις κατ’ έτος λαμβανόμενες αποφάσεις της τακτικής γενικής συνέλευσης των. Αθήνα, 01 Απριλίου 2020 Ορκωτός Ελεγκτής Λογιστής PKF ΕΥΡΩΕΛΕΓΚΤΙΚΗ Α.Ε. Ορκωτοί Ελεγκτές Λογιστές Λ. Κηφισίας 124, 115 26 Αθήνα Α.Μ. Σ.Ο.Ε.Λ. 132 ΑΝΔΡΕΑΣ Γ. ΠΟΥΡΝΟΣ Α.Μ. Σ.Ο.Ε.Λ. 35081 65 SPACE HELLAS A.E Ετήσια Οικονομική Έκθεση 2019 4 ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 4.1 ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΧΡΗΣΗΣ ΑΠΟ 1ΗΣ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2019 ΕΩΣ 31ΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΛΟΙΠΩΝ ΣΥΝΟΛΙΚΩΝ ΕΣΟΔΩΝ 4.1.1 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΧΡΗΣΗΣ ΣΗΜΕΙΏΣΕΙΣ 'Ομιλος ποσά εκφρασμένα σε χιλ. € Κύκλος εργασιών 01.0131.12.2019 Εταιρία 01.0131.12.2018 01.0131.12.2019 01.0131.12.2018 72.250 66.112 69.602 62.819 Κόστος Πωληθέντων -56.366 -50.225 -54.670 -48.521 Μικτά κέρδη / (ζημιές) 15.884 15.887 14.932 14.298 4.6.1 Άλλα έσοδα εκμετάλλευσης 4.6.2 1.642 1.656 1.478 1.506 Έξοδα Διοικητικής Λειτουργίας 4.6.3 -5.678 -5.609 -5.544 -5.443 Έξοδα λειτουργίας ερευνών & ανάπτυξης 4.6.3 -1.181 -744 -1.181 -744 Έξοδα λειτουργίας Διαθέσεως 4.6.3 -5.719 -5.489 -5.711 -5.479 Άλλα έξοδα εκμετάλλευσης 4.6.4 -477 -981 -476 -900 4.471 4.720 3.498 3.238 3 104 3 104 -2.346 -2.385 -2.341 -2.378 23 -358 449 568 2.151 2.081 1.609 1.532 -635 -863 -376 -548 1.516 1.218 1.233 984 1.516 1.218 1.233 984 Αποτελέσματα Προ φόρων Χρηματοδοτικών & επενδυτικών αποτελεσμάτων Χρηματοοικονομικά Έσοδα Χρηματοοικονομικά Έξοδα Κέρδη / ζημιές από συγγενείς Επιχειρήσεις 4.6.5 Αποτελέσματα Προ φόρων Μείον/ Φόροι 4.6.6 Κέρδη μετά από φόρους (Α) - Ιδιοκτήτες μητρικής - Δικαιώματα Μειοψηφίας Κέρδη μετά από φόρους ανά μετοχή – βασικά (σε €) 0 0 - - 0,2348 0,1886 0,1910 0,1524 ΣΥΝΟΨΗ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ Αποτελέσματα Προ φόρων Χρηματοδοτικών & επενδυτικών αποτελεσμάτων & αποσβέσεων (EBITDA) 6.283 5.942 5.289 4.454 1.812 1.222 1.791 1.216 Αποτελέσματα Προ φόρων Χρηματοδοτικών & επενδυτικών αποτελεσμάτων (EBIT) 4.471 4.720 3.498 3.238 Κέρδη προ φόρων 2.151 2.081 1.609 1.532 Κέρδη μετά από φόρους 1.516 1.218 1.233 984 Μείον Αποσβέσεις 66 SPACE HELLAS A.E Ετήσια Οικονομική Έκθεση 2019 ΣΗΜΕΙΏΣΕΙΣ 4.1.2 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΛΟΙΠΩΝ ΣΥΝΟΛΙΚΩΝ ΕΣΟΔΩΝ ΧΡΗΣΗΣ ποσά εκφρασμένα σε χιλ. € 'Ομιλος Εταιρία 01.0131.12.2019 01.0131.12.2018 01.0131.12.2019 01.0131.12.2018 1.516 1.218 1.233 984 1.516 1.218 1.233 984 0 0 - - Συναλλαγματικές διαφορές μετατροπής αξιών σε € -6 9 0 0 Σύνολο Στοιχείων που ενδέχεται να ταξινομηθούν μεταγενέστερα στην κατάσταση Συνολικών Εσόδων -6 9 0 0 0 -345 0 -345 Κέρδη μετά από φόρους (Α) - Ιδιοκτήτες μητρικής - Δικαιώματα Μειοψηφίας Λοιπά συνολικά έσοδα μετά από φόρους Στοιχεία που ενδέχεται να ταξινομηθούν μεταγενέστερα στην κατάσταση Συνολικών Εσόδων Στοιχεία που δεν ενδέχεται να ταξινομηθούν μεταγενέστερα στην κατάσταση Συνολικών Εσόδων Αναπροσαρμογή αξίας ακινήτων αναγνωρισμένη στα Λοιπά Συνολικά Έσοδα Φόρος αναπροσαρμογής αξίας ακινήτων αναγνωρισμένος στα Λοιπά Συνολικά Έσοδα Επίδραση μεταβολής ποσοστού Φόρου Αναπροσαρμογής ακινήτων Αναλογιστική ζημιά αναγνωρισμένη στα Λοιπά Συνολικά Έσοδα (ΔΠΛ 19) Φόρος Αναλογιστικής ζημιάς αναγνωρισμένης στα Λοιπά Συνολικά Έσοδα (ΔΠΛ 19) 0 100 0 100 153 0 153 0 -31 -42 -31 -42 7 12 7 12 Σύνολο Στοιχείων που δεν ενδέχεται να ταξινομηθούν μεταγενέστερα στην κατάσταση Συνολικών Εσόδων 129 -275 129 -275 Λοιπά συνολικά έσοδα μετά από φόρους (Β) 123 -266 129 -275 1.639 952 1.362 709 1.639 952 1.362 709 0 0 - - 1.516 1.218 1.233 984 123 -266 129 -275 1.639 952 1.362 709 Συγκεντρωτικά συνολικά έσοδα μετά από φόρους (Α) + (Β) - Ιδιοκτήτες μητρικής - Δικαιώματα Μειοψηφίας ΣΥΝΟΨΗ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΛΟΙΠΩΝ ΣΥΝΟΛΙΚΩΝ ΕΣΟΔΩΝ Κέρδη κατάστασης αποτελεσμάτων χρήσης μετά από φόρους Λοιπά συνολικά έσοδα μετά από φόρους Συγκεντρωτικά συνολικά έσοδα μετά από φόρους Σημείωση: Τρέχουσας περιόδου Το ποσό 153 χιλ. € το οποίο καταχωρήθηκε απευθείας στην καθαρή θέση αφορά στην επίδραση μεταβολής του συντελεστή φορολογίας στο φόρο αναπροσαρμογής αξίας ακινήτων. Το ποσό μετά φόρων -24 χιλ. € το οποίο καταχωρήθηκε απευθείας στην καθαρή θέση αφορά αναλογιστική ζημιά αναγνωρισμένη στα Λοιπά Συνολικά Έσοδα (ΔΠΛ 19) . και το ποσό των -6 χιλ. € από συναλλαγματικές διαφορές μετατροπής αξιών σε €. Ο Όμιλος έχει εφαρμόσει το ΔΠΧΑ 16 χρησιμοποιώντας τη μέθοδο σωρευτικής επίδρασης. Σύμφωνα με τη μέθοδο αυτή, η συγκριτική πληροφορία δεν επαναδιατυπώνεται (σημ. 4.5.3.1). Προηγουμένης χρήσης Το κονδύλι ποσού -266 χιλ. € μετά φόρων το οποίο καταχωρήθηκε απ’ ευθείας στην καθαρή θέση περιλαμβάνει το καθαρό ποσό μετά φόρων ύψους -245 χιλ. € αναπροσαρμογής αξίας ακινήτων, το καθαρό ποσό μετά φόρων ύψους -30 χιλ. € αναλογιστικών αποτελεσμάτων (ΔΛΠ 19) , και το ποσό των 9 χιλ. € από συναλλαγματικές διαφορές μετατροπής αξιών σε €. 67 SPACE HELLAS A.E Ετήσια Οικονομική Έκθεση 2019 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΣΗΣ ποσά εκφρασμένα σε χιλ € ΣΗΜΕΙΏΣΕΙΣ 4.2 'Ομιλος 31.12.2019 Εταιρία 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Μη κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία Ιδιοχρησιμοποιούμενα Ενσώματα πάγια Δικαιώματα Χρήσης Παγίων Επενδύσεις σε Ακίνητα Υπεραξία επιχείρησης Άυλα περιουσιακά στοιχεία Επενδύσεις σε θυγατρικές επιχειρήσεις Επενδύσεις σε συνδεδεμένες & λοιπές επιχειρήσεις Λοιπές Μακροπρόθεσμες Απαιτήσεις 4.6.7 4.6.9 4.6.10 4.6.11 4.6.8 4.6.13 4.6.13 4.6.14 Σύνολο μη κυκλοφορούντων περιουσιακών στοιχείων 15.749 1.353 0 597 2.852 0 2.127 31 15.913 0 0 597 2.099 0 1.004 331 15.706 1.341 0 597 2.815 34 2.104 31 15.864 0 0 597 2.099 34 1.004 331 22.709 19.944 22.628 19.929 Κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία Αποθέματα 4.6.15 6.625 4.416 6.625 4.416 Απαιτήσεις από πελάτες Λοιπές Απαιτήσεις Χρηματοοικονομικά στοιχεία Προκαταβολές Ταμιακά διαθέσιμα και ισοδύναμα 4.6.16 14.722 4.546 13 3.443 17.082 16.163 4.179 13 395 13.158 14.639 4.297 13 3.423 16.281 15.933 4.157 13 382 12.394 Σύνολο κυκλοφορούντων περιουσιακών στοιχείων 46.431 38.324 45.278 37.295 ΣΥΝΟΛΟ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟΥ 69.140 58.268 67.906 57.224 4.6.21 6.973 53 6.973 53 6.973 53 6.973 53 4.6.21 2.329 2.176 2.329 2.176 4.6.21 980 6.054 924 5.011 1.040 4.996 978 4.236 16.389 15.137 15.391 14.416 1 2 - - 16.390 15.139 15.391 14.416 6 15.307 1.183 61 885 640 6 12.674 0 61 804 425 6 15.307 1.181 61 885 640 6 12.674 0 61 804 425 18.082 13.970 18.080 13.970 21.986 2.808 18.009 2.544 21.763 2.808 17.698 2.534 9.682 8.606 9.682 8.606 192 0 182 0 Σύνολο Βραχυπρόθεσμων υποχρεώσεων 34.668 29.159 34.435 28.838 Σύνολο Ιδίων κεφαλαίων και Υποχρεώσεων 69.140 58.268 67.906 57.224 4.6.17 4.6.18 4.6.19 ΙΔΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΚΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ Κεφάλαιο και Αποθεματικά Εκδοθέν κεφάλαιο Υπέρ το άρτιο έκδοση Διαφορές από αναπροσαρμογή αξίας κτιρίων & οικοπέδων βάσει Δ.Λ.Π. Λοιπά αποθεματικά Σωρευμένα κέρδη / ζημιές 4.6.20 Ίδια κεφάλαια αποδιδόμενα στους μετόχους της Μητρικής Δικαιώματα Μειοψηφίας Σύνολο Ιδίων Κεφαλαίων Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις Λοιπές Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις Μακροπρόθεσμες Δανειακές υποχρεώσεις Μακροπρόθεσμες Υποχρεώσεις Μισθώσεων Προβλέψεις Υποχρεώσεις παροχών αποχωρήσεως Αναβαλλόμενοι Φόροι 4.6.23 4.6.22 4.6.28 4.6.25 4.6.26 Σύνολο Μακροπροθέσμων υποχρεώσεων Βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις Προμηθευτές & λοιπές υποχρεώσεις Υποχρεώσεις από φόρους τέλη 4.6.27 Βραχυπρόθεσμα Δάνεια(τράπεζες) Βραχυπρόθεσμες Υποχρεώσεις Μισθώσεων Ο Όμιλος έχει εφαρμόσει το ΔΠΧΑ 16 χρησιμοποιώντας τη μέθοδο σωρευτικής επίδρασης. Σύμφωνα με τη μέθοδο αυτή, η συγκριτική πληροφορία δεν επαναδιατυπώνεται (σημ. 4.5.3.1). 68 SPACE HELLAS A.E Ετήσια Οικονομική Έκθεση 2019 4.3 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ 4.3.1 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ ΕΤΑΙΡΙΑΣ Μετοχικό Κεφάλαιο ποσά εκφρασμένα σε χιλ. € Υπόλοιπα κατά την 31η Δεκεμβρίου 2017 σύμφωνα με τα ΔΠΧΠ Αλλαγή Λογιστικής πολιτικής Διαφορές από αν/γή αξίας ακινήτων βάσει Δ.Λ.Π. Υπέρ το άρτιο Ίδιες Μετοχές Σωρευμένα κέρδη (ζημιές) Λοιπά αποθεματικά Σύνολο 6.973 53 2.421 0 978 3.764 14.189 0 0 0 0 0 -30 -30 Υπόλοιπα κατά την 1 Ιανουαρίου 2018 σύμφωνα με τα ΔΠΧΠ 6.973 53 2.421 0 978 3.734 14.159 Καθαρά Αποτελέσματα περιόδου από συνεχιζόμενες & διακοπείσες δραστηριότητες 0 0 0 0 0 984 984 Αύξηση / (μείωση) μετοχικού κεφαλαίου 0 0 0 0 0 0 0 Διανεμηθέντα μερίσματα 0 0 0 0 0 -452 -452 Λοιπά Αποθεματικά 0 0 0 0 0 0 0 Καθαρό εισόδημα καταχωρημένο απ’ ευθείας στην καθαρή θέση 0 0 0 0 0 0 0 Αναπροσαρμογή αξίας ακινήτων 0 0 -345 0 0 0 -345 Φόρος Αναπροσαρμογής αξίας ακινήτων 0 0 100 0 0 0 100 Αγορές (πωλήσεις) ιδίων μετοχών 0 0 0 0 0 0 0 Αναλογιστική ζημιά αναγνωρισμένη στα Λοιπά Συνολικά Έσοδα (ΔΠΛ 19) 0 0 0 0 0 -42 -42 Φόρος Αναλογιστικής ζημιάς αναγνωρισμένης στα Λοιπά Συνολικά Έσοδα (ΔΠΛ 19) 0 0 0 0 0 12 12 Υπόλοιπα κατά την 31η Δεκεμβρίου 2018 σύμφωνα με τα ΔΠΧΠ 6.973 53 2.176 0 978 4.236 14.416 Υπόλοιπα κατά την 1η Ιανουαρίου 2019 σύμφωνα με τα ΔΠΧΠ 6.973 53 2.176 0 978 4.236 14.416 Καθαρά Αποτελέσματα περιόδου από συνεχιζόμενες & διακοπείσες δραστηριότητες 0 0 0 0 0 1.233 1.233 Αύξηση / (μείωση) μετοχικού κεφαλαίου 0 0 0 0 0 0 0 Διανεμηθέντα μερίσματα 0 0 0 0 0 -387 -387 Λοιπά Αποθεματικά 0 0 0 0 62 -62 0 Καθαρό εισόδημα καταχωρημένο απ’ ευθείας στην καθαρή θέση 0 0 0 0 0 0 0 Αναπροσαρμογή αξίας ακινήτων 0 0 0 0 0 0 0 Φόρος Αναπροσαρμογής αξίας ακινήτων 0 0 0 0 0 0 0 Επίδραση μεταβολής ποσοστού Φόρου Αναπροσαρμογής ακινήτων βάσει του Ν.4646/2019 0 0 153 0 0 0 153 Αγορές (πωλήσεις) ιδίων μετοχών 0 0 0 0 0 0 0 Αναλογιστική ζημιά αναγνωρισμένη στα Λοιπά Συνολικά Έσοδα (ΔΠΛ 19) 0 0 0 0 0 -31 -31 Φόρος Αναλογιστικής ζημιάς αναγνωρισμένης στα Λοιπά Συνολικά Έσοδα (ΔΠΛ 19) 0 0 0 0 0 7 7 6.973 53 2.329 0 1.040 4.996 15.391 η Υπόλοιπα κατά την 31η Δεκεμβρίου 2019 σύμφωνα με τα ΔΠΧΠ Σημείωση: Τρέχουσας περιόδου Το ποσό 153 χιλ. € το οποίο καταχωρήθηκε απευθείας στην καθαρή θέση αφορά στην επίδραση μεταβολής του συντελεστή φορολογίας στο φόρο αναπροσαρμογής αξίας ακινήτων. Το ποσό μετά φόρων -24 χιλ. € το οποίο καταχωρήθηκε απευθείας στην καθαρή θέση αφορά αναλογιστική ζημιά αναγνωρισμένη στα Λοιπά Συνολικά Έσοδα (ΔΠΛ 19). Το ποσό 62 χιλ. € αφορά στο σχηματισμό τακτικού αποθεματικού από τα καθαρά κέρδη της χρήσης σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσίας. Προηγουμένης περιόδου Το ποσό – 30 χιλ. € αφορά στην Εφαρμογή των ΔΧΠΑ 9 και ΔΧΠΑ 15 από 1ης Ιανουαρίου 2018 αναγνωρίζοντας τη συνολική επίδρασή τους στον λογαριασμό «Υπόλοιπο κερδών εις νέο», (σημ.4.5.3.1). Το ποσό -345 χιλ. € το οποίο καταχωρήθηκε απευθείας στην καθαρή θέση αφορά αναπροσαρμογή αξίας κτιρίων και οικοπέδων βάσει μελέτης ανεξάρτητου οίκου εκτιμητών με τον φόρο επ΄ αυτού ποσό 100 χιλ. €.. Το ποσό -30 χιλ. € το οποίο καταχωρήθηκε απευθείας στην καθαρή θέση αφορά αναλογιστική ζημιά αναγνωρισμένη στα Λοιπά Συνολικά Έσοδα (ΔΠΛ 19). 69 SPACE HELLAS A.E Ετήσια Οικονομική Έκθεση 2019 4.3.2 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ ΟΜΙΛΟΥ: ποσά εκφρασμένα σε χιλ. € Υπόλοιπα κατά την 31η Δεκεμβρίου 2017 σύμφωνα με τα ΔΠΧΠ Μετοχικό Κεφάλαιο 6.973 Αλλαγή Λογιστικής πολιτικής Διαφορές από αν/γή αξίας ακινήτ ων βάσει Δ.Λ.Π Υπέρ το άρτιο 53 Ίδιες Μετοχές 2.421 0 Λοιπά αποθεματικά Σω ρευμένα Σύνολο κέρδη Ιδιοκτητώ ν (ζημιές) Μητρικής 915 4306 Δικ/τα Μ/φίας 14.668 2 Σύνολο 14.670 0 0 0 0 0 -31 -31 0 -31 6.973 53 2.421 0 915 4.275 14.637 2 14.639 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1.218 1.218 0 1.218 0 0 0 -452 0 -452 0 0 0 -452 -345 0 0 0 0 0 0 Καθαρό εισόδημα καταχωρημένο απ’ ευθείας στην καθαρή θέση Αναπροσαρμογή αξίας ακινήτων 0 0 0 0 0 9 0 0 0 9 -345 0 0 9 -345 Φόρος από την αναπροσαρμογή αξίας ακινήτων 0 0 100 0 0 0 100 0 100 Υπόλοιπα κατά την 31η Δεκεμβρίου 2018 σύμφωνα με τα ΔΠΧΠ 0 0 0 0 6.973 0 0 0 0 53 0 0 0 0 2.176 0 0 0 0 0 0 0 0 0 924 0 0 -42 12 5.011 0 0 -42 12 15.137 0 0 0 0 2 0 0 -42 12 15.139 Υπόλοιπα κατά την 1η Ιανουαρίου 2019 σύμφωνα με τα ΔΠΧΠ Υπόλοιπα κατά την 1η Ιανουαρίου 2018 σύμφωνα με τα ΔΠΧΠ Καθαρά Αποτελέσματα περιόδου από συνεχιζόμενες & διακοπείσες δραστηριότητες Αύξηση / (μείωση) μετοχικού κεφαλαίου Διανεμηθέντα μερίσματα Αγορές (πωλήσεις) ιδίων μετοχών Δικαιώματα μειοψηφίας Αναλογιστική ζημιά αναγνωρισμένη στα Λοιπά Συνολικά Έσοδα (ΔΠΛ 19) Φόρος Αναλογιστικής ζημιάς αναγνωρισμένης στα Λοιπά Συνολικά Έσοδα (ΔΠΛ 19) 6.973 53 2.176 0 924 5.011 15.137 2 15.139 Καθαρά Αποτελέσματα περιόδου από συνεχιζόμενες & διακοπείσες δραστηριότητες 0 0 0 0 0 1.516 1.516 0 1.516 Αύξηση / (μείωση) μετοχικού κεφαλαίου Διανεμηθέντα μερίσματα Λοιπά Αποθεματικά Καθαρό εισόδημα καταχωρημένο απ’ ευθείας στην καθαρή θέση 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 62 -6 0 -387 -62 0 0 -387 0 -6 0 0 0 -1 0 -387 0 -7 Επίδραση μεταβολής ποσοστού Φόρου Αναπροσαρμογής ακινήτων βάσει του Ν.4646/2019 0 0 153 0 0 0 153 0 153 Αγορές (πωλήσεις) ιδίων μετοχών 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Δικαιώματα μειοψηφίας Αναλογιστική ζημιά αναγνωρισμένη στα Λοιπά Συνολικά Έσοδα (ΔΠΛ 19) Φόρος Αναλογιστικής ζημιάς αναγνωρισμένης στα Λοιπά Συνολικά Έσοδα (ΔΠΛ 19) 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 -31 7 0 -31 7 0 0 0 0 -31 7 6.973 53 2.329 0 980 6.054 16.389 1 16.390 Υπόλοιπα κατά την 31η Δεκεμβρίου 2019 σύμφωνα με τα ΔΠΧΠ Σημείωση: Τρέχουσας περιόδου Το κονδύλι ποσού -6 χιλ. € το οποίο καταχωρήθηκε απ’ ευθείας στην καθαρή θέση αφορά, συναλλαγματική διαφορά μετατροπής αξιών σε € . Το ποσό -24 χιλ. € το οποίο καταχωρήθηκε απ’ ευθείας στην καθαρή θέση αφορά αναλογιστική ζημιά αναγνωρισμένη στα Λοιπά Συνολικά Έσοδα (ΔΠΛ 19). Το ποσό 153 χιλ. € το οποίο καταχωρήθηκε απευθείας στην καθαρή θέση αφορά στην επίδραση μεταβολής του συντελεστή φορολογίας στο φόρο αναπροσαρμογής αξίας ακινήτων. Το ποσό 62 χιλ. € αφορά στο σχηματισμό τακτικού αποθεματικού από τα καθαρά κέρδη της χρήσης σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσίας. Προηγουμένης περιόδου Το κονδύλι ποσού 9 χιλ. € το οποίο καταχωρήθηκε απ’ ευθείας στην καθαρή θέση αφορά, συναλλαγματική διαφορά μετατροπής αξιών σε € . Το ποσό – 31χιλ. € αφορά στην Εφαρμογή των ΔΧΠΑ 9 και ΔΧΠΑ 15 από 1ης Ιανουαρίου 2018 αναγνωρίζοντας τη συνολική επίδρασή τους στον λογαριασμό «Υπόλοιπο κερδών εις νέο», (σημ.4.5.3.1). Το ποσό -345 χιλ. € το οποίο καταχωρήθηκε απευθείας στην καθαρή θέση αφορά αναπροσαρμογή αξίας κτιρίων και οικοπέδων βάσει μελέτης ανεξάρτητου οίκου εκτιμητών με τον φόρο επ΄ αυτού ποσό 100 χιλ. €.. Το ποσό μετά φόρων -30 χιλ. € το οποίο καταχωρήθηκε απευθείας στην καθαρή θέση αφορά αναλογιστική ζημιά αναγνωρισμένη στα Λοιπά Συνολικά Έσοδα (ΔΠΛ 19). 70 SPACE HELLAS A.E Ετήσια Οικονομική Έκθεση 2019 4.4 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΑΜΕΙΑΚΩΝ ΡΟΩΝ ΄Ομιλος ποσά εκφρασμένα σε χιλ. € 01.0131.12.2019 Εταιρία 01.0131.12.2018 01.0131.12.2019 01.0131.12.2018 Λειτουργικές δραστηριότητες Κέρδη προ φόρων 2.151 2.081 1.609 1.532 1.812 1.222 1.791 1.216 0 595 0 595 311 387 310 387 -199 296 -193 292 -32 14 -457 -918 2.346 2.385 2.341 2.378 Πλέον / μείον προσαρμογές για: Αποσβέσεις Απομειώσεις ενσώματων και άυλων παγίων περιουσιακών στοιχείων Προβλέψεις Συναλλαγματικές διαφορές Αποτελέσματα (έσοδα, έξοδα, κέρδη και ζημιές) επενδυτικής δραστηριότητας Χρεωστικοί τόκοι και συναφή έξοδα Πλέον/ μείον προσαρμογές για μεταβολές λογαριασμών κεφαλαίου κίνησης ή που σχετίζονται με τις λειτουργικές δραστηριότητες: Μείωση / (αύξηση) αποθεμάτων -2.209 -838 -2.209 -838 Μείωση / (αύξηση) απαιτήσεων -1.878 -2.084 -1.956 -2.361 4.689 1.998 4.793 2.065 -1.816 -1.983 -1.810 -1.976 -320 -262 0 0 4.855 3.811 4.219 2.372 Απόκτηση θυγατρικών, συγγενών, κοινοπραξιών και λοιπών επενδύσεων -1.100 0 -1.100 0 Αγορά ενσώματων και άυλων παγίων περιουσιακών στοιχείων -2.726 -1.528 -2.686 -1.501 42 15 42 15 Τόκοι εισπραχθέντες 0 104 0 104 Μερίσματα εισπραχθέντα 0 0 547 1.300 -3.784 -1.409 -3.197 -82 5.818 6.101 5.818 6.101 (Μείωση) / αύξηση υποχρεώσεων (πλην τραπεζών) (Μείον): Χρεωστικοί τόκοι και συναφή έξοδα καταβεβλημένα Καταβεβλημένοι φόροι Σύνολο εισροών / (εκροών) από λειτουργικές δραστηριότητες (α) Επενδυτικές δραστηριότητες Εισπράξεις από πωλήσεις ενσώματων και άυλων παγίων Σύνολο εισροών / (εκροών) από επενδυτικές δραστηριότητες (β) Χρηματοδοτικές δραστηριότητες Εισπράξεις από εκδοθέντα / αναληφθέντα δάνεια Εξοφλήσεις Δανείων -2.109 -2.587 -2.109 -2.587 Εξοφλήσεις υποχρεώσεων από χρηματοδοτικές μισθώσεις -469 0 -457 0 Μερίσματα πληρωθέντα -387 -452 -387 -452 Σύνολο εισροών / (εκροών) από χρηματοδοτικές δραστηριότητες (γ) 2.853 3.062 2.865 3.062 Καθαρή αύξηση / (μείωση) στα ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα περιόδου (α) + (β) + (γ) 3.924 5.464 3.887 5.352 Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα έναρξης περιόδου 13.158 7.694 12.394 7.042 Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα λήξης περιόδου 17.082 13.158 16.281 12.394 Ο Όμιλος έχει εφαρμόσει το ΔΠΧΑ 16 χρησιμοποιώντας τη μέθοδο σωρευτικής επίδρασης. Σύμφωνα με τη μέθοδο αυτή, η συγκριτική πληροφορία δεν επαναδιατυπώνεται (σημ. 4.5.3.1). 71 SPACE HELLAS A.E Ετήσια Οικονομική Έκθεση 2019 4.5 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΣΗΜΑΝΤΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΛΟΓΙΣΤΙΚΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ ΕΠΕΞΗΓΗΜΑΤΙΚΩΝ 4.5.1 ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ SPACE HELLAS Γενικές Πληροφορίες Η «SPACE HELLAS Ανώνυμη Εταιρία Συστήματα και Υπηρεσίες Τηλεπικοινωνιών, Πληροφορικής, Ασφάλειας – Ιδιωτική Επιχείρηση Παροχής Υπηρεσιών Ασφάλειας» με διακριτικό τίτλο «SPACE HELLAS», συνεστήθη με το υπ’αρ. 86369/15.7.85 συμβόλαιο του συμβολαιογράφου Κων/νου Χριστοδούλου, το οποίο εγκρίθηκε με την Απόφαση υπ’ αρ. ΕΜ 4728/1.8.85 του Νομάρχη Αττικής, που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ 2929/8.8.85 ΤΑΕ & ΕΠΕ όπως αυτή τροποποιήθηκε με την από 8-7-2007 Απόφαση με αρ.πρωτ. Κ2-10518 του Υπουργείου Ανάπτυξης. Η διάρκεια της Εταιρίας ορίσθηκε αρχικά 100 ετής και έδρα της ο Δήμος Αγίας Παρασκευής, Νομού Αττικής. Με απόφαση της Γενικής Συνέλευσης των μετόχων της Εταιρίας της 30-6-2008 που εγκρίθηκε με την υπ’ αρ. Κ2 9624/1-9-2008 Απόφαση του Υπουργείου Ανάπτυξης, που καταχωρήθηκε στο ΜΑΕ στις 1.9.2008 και δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ 10148/3.9.2008 ΤΑΕ & ΕΠΕ, η διάρκεια της Εταιρίας ορίσθηκε έως τις 23.7.2049. Η Εταιρία έχει αριθμό Γ.Ε.Μ.Η 375501000 και Αριθμό Φορολογικού Μητρώου 094149709. Οι μετοχές της εταιρίας είναι κοινές ονομαστικές και έχουν εισαχθεί στην παράλληλη αγορά του Χρηματιστηρίου Αξιών Αθηνών την 29-9-2000. Έχει την έδρα της στον Δήμο Αγίας Παρασκευής, Ν. Αττικής, Λεωφ. Μεσογείων 312. Η ηλεκτρονική διεύθυνση της εταιρίας είναι http://www.space.gr. 4.5.1.1 4.5.1.2 Περιγραφή Αντικειμένου Για περισσότερα από 30 χρόνια, η Space Hellas επιβεβαιώνει συνεχώς τον κορυφαίο ρόλο της στην αγορά ICT (Τεχνολογίες Πληροφορικής και Επικοινωνιών), είτε πρόκειται για το σχεδιασμό, την εγκατάσταση και την παραμετροποίηση σύνθετων υποδομών Πληροφορικής και Ασφάλειας είτε για την υλοποίηση και ολοκλήρωση απαιτητικών έργων System Integration. Η Space Hellas είναι ένας κορυφαίος System Integrator και Value Added Solutions Provider στο χώρο των Τηλεπικοινωνιών, της Πληροφορικής και της Ασφάλειας. Προσφέρει ολοκληρωμένες τεχνολογικές λύσεις, πιστοποιημένες σύμφωνα με το πρότυπο διασφάλισης ποιότητας ISO 9001:2015 και ασφάλειας πληροφοριών ISO/IEC 27001:2013 με το οποίο εξασφαλίζει ότι στις διαδικασίες της εμπεριέχονται όλοι οι απαραίτητοι έλεγχοι σε θέματα εμπιστευτικότητας, ακεραιότητας και διαθεσιμότητας της πληροφορίας έτσι ώστε να προστατεύονται δεδομένα και εμπλεκόμενοι πόροι σε κάθε εμπορική δραστηριότητα. Ως καινοτόμος εταιρία, πρωτοπορεί στις νέες τεχνολογικές τάσεις όπως, Cloud Βased Services, Internet Οf Things, Smart Cities, Big Data, Blockchain, AI, κ.α. Η μεγάλη γκάμα λύσεων και υπηρεσιών που διαθέτει καλύπτει κάθε είδους ανάγκη σε τεχνολογίες ICT (Τεχνολογίες Πληροφορικής και Επικοινωνιών) και ασφάλειας όπως data communications, πληροφορική και υποδομές ΙΤ, τηλεπικοινωνίες, unified communications, ασφάλεια πληροφοριών και φυσική ασφάλεια, οπτικοακουστικά συστήματα κ.ά.. Επίσης, παρέχονται υπηρεσίες απομακρυσμένης πρόσβασης (managed services), συμβουλευτικής, εκπαίδευσης και μεταφοράς τεχνογνωσίας, project management, όπως και υπηρεσίες ανάπτυξης συστήματος διαχείρισης ασφάλειας πληροφοριών, υπηρεσίες ανάπτυξης προγράμματος προστασίας προσωπικών δεδομένων με σκοπό την προσαρμογή στις απαιτήσεις του GDPR και Υπηρεσίες DPO. Η Space Hellas, προσφέρει ασύγκριτη ποιότητα υπηρεσιών τεχνικής υποστήριξης στους πελάτες της σύμφωνα με το πρότυπο διαχείρισης υπηρεσιών ΙΤ ISO 20000:2018 και μέσω του βραβευμένου state-of-the-art Κέντρου Επιχειρήσεών Υποστήριξης Δικτύων και Ασφάλειας, το οποίο λειτουργεί σύμφωνα με το πρότυπο ITILv3 εξυπηρετεί τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις, χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και δημόσιους οργανισμούς σε 24ωρη βάση, προσφέροντας τη δυνατότητα αποκατάστασης βλάβης εντός 2 ωρών για τους πελάτες που διαθέτουν αυστηρά SLAs. Μέσω αυτού συντονίζονται όλες οι υπηρεσίες τεχνικής υποστήριξης σε εθνικό επίπεδο αλλά και εκτός Ελλάδος. Στο πελατολόγιο της συγκαταλέγονται οι μεγαλύτερες τράπεζες και ιδιωτικές εταιρίες, βιομηχανίες, αλυσίδες καταστημάτων, παροχείς τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών, υπουργεία και οργανισμοί του Δημοσίου, καθώς και οι Ένοπλες Δυνάμεις. Η υπεροχή της Space Hellas είναι αναγνωρισμένη από τους πελάτες της που την εμπιστεύονται στην πορεία της πολυετούς παρουσίας της, η εταιρία έχει συνάψει στρατηγικές συνεργασίες με τους σημαντικότερους διεθνείς παρόχους υψηλής τεχνολογίας, γεγονός που της επιτρέπει να φέρνει εις πέρας με επιτυχία μεγάλα και σύνθετα έργα για επιχειρήσεις υψηλού κύρους και οργανισμούς στην Ελλάδα, αλλά και στο εξωτερικό. Η δέσμευση της Space Hellas στην Έρευνα και στην Ανάπτυξη της προσφέρει σημαντικό προβάδισμα στις αγορές ICT (Τεχνολογίες Πληροφορικής και Επικοινωνιών), και ασφάλειας που κινούνται γύρω από δραστηριότητες καινοτομίας και γνώσης. Οι συνεχείς επενδύσεις της εταιρίας, καθώς και η συμμετοχή της σε Εθνικά και Διεθνή ερευνητικά και καινοτόμα προγράμματα σε στενή συνεργασία με διεθνώς αναγνωρισμένους οργανισμούς, της δίνουν 72 SPACE HELLAS A.E Ετήσια Οικονομική Έκθεση 2019 τη δυνατότητα να εντοπίζει εξαιρετικές ευκαιρίες για καινοτομία, να εξερευνεί και να αναπτύσσει νέες τεχνολογίες και να εφαρμόζει την αποκτηθείσα γνώση προς την κατεύθυνση της ικανοποίησης των μελλοντικών και διαρκώς μεταβαλλόμενων απαιτήσεων των πελατών της. Σύνθεση Διοικητικού Συμβουλίου Την 6-9-2017 καταχωρίσθηκε στο Γενικό Εμπορικό Μητρώο (Γ.Ε.ΜΗ.) με Κωδικό αριθμό Καταχώρισης 1156249 το από 30-8-2017 Πρακτικό του Διοικητικού Συμβουλίου της Εταιρίας σύμφωνα με το οποίο, κατόπιν της από 29-82017 εκλογής νέου εκτελεστικού μέλους, το Διοικητικό Συμβούλιο της εταιρίας ανασυγκροτήθηκε σε σώμα ως ακολούθως: 4.5.1.3 Μανωλόπουλος Σπυρίδων του Δημητρίου, Πρόεδρος Διοικητικού Συμβουλίου και εκτελεστικό μέλος. Μερτζάνης Ιωάννης του Αναστασίου, Δ/νων Σύμβουλος και εκτελεστικό μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου. Μπέλλος Χρήστος του Παναγιώτη, Αντιπρόεδρος, και μη εκτελεστικό μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου. Δουλαβέρης Ιωάννης του Αλεξάνδρου, εκτελεστικό μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου Μπέλλος Παναγιώτης του Χρήστου, εκτελεστικό μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου. Παπαρίζου Αναστασία του Κωνσταντίνου, εκτελεστικό μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου. Λαγογιάννης Γεώργιος του Παναγιώτη, μη εκτελεστικό μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου. Πατσούρας Αθανάσιος του Νικολάου, ανεξάρτητο μη εκτελεστικό μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου. Χατζησταματίου Θεόδωρος του Νικολάου, ανεξάρτητο μη εκτελεστικό μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου. Η θητεία των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου είναι πενταετής και λήγει με την εκλογή νέου Διοικητικού Συμβουλίου από την Γενική Συνέλευση των μετόχων της εταιρίας που θα συνέλθει μέσα στο πρώτο εξάμηνο του 2020. Δομή του Ομίλου Η «SPACE HELLAS» αποτελεί την μητρική εταιρία του Ομίλου. Οι ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις (Όμιλος) περιλαμβάνουν τις οικονομικές καταστάσεις της μητρικής Εταιρίας, των θυγατρικών της, των συγγενών εταιριών καθώς και των κοινοπραξιών. Παρατίθεται πίνακας με τις συμμετοχές του Ομίλου και την μέθοδο ενοποίησης τους στις 31.12.2019: 4.5.1.4 Επωνυμία θυγατρικών, συγγενών και κοινοπραξιών Έδρα Αντικείμενο εργασιών Σχέση Συμμετοχής Άμεση Μέθοδος ενοποίησης Έμμεση Θυγατρικές Εταιρίες SPACE HELLAS (CYPRUS) LTD SPACE HELLAS S.R.L. SYSTEM INTEGRATOR Κύπρος Ρουμανία SPACE HELLAS Doo Beograd-Stari Grad Σερβία SPACE HELLAS (MALTA) LTD Μάλτα SPACE ARAB COMPANY LEVANT TECHOLOGIES Ιορδανία Τηλεπικοινωνιακές Υπηρεσίες Τηλεπικοινωνιακές Υπηρεσίες- Επενδύσεις Ακινήτων Τηλεπικοινωνιακές Υπηρεσίες Τηλεπικοινωνιακές Υπηρεσίες Τηλεπικοινωνιακές Υπηρεσίες 100% - Ολική - 99,45% Ολική - 100% Ολική - 99,98% Ολική - 100% Ολική Εξειδικευμένες εφαρμογές 32,28% - Καθαρή θέση Σχεδιασμός Ανάπτυξη στα υπολογιστικά περιβάλλοντα 18,10% - - Συγγενείς εταιρίες Web-IQ B.V. Ολλανδία Λοιπές Εταιρίες MOBICS Τηλεπικοινωνίες & Συμβουλευτικές Υπηρεσίες Α.Ε Ελλάδα 4.5.2 ΒΑΣΙΚΕΣ ΛΟΓΙΣΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ Βάση παρουσίασης των ετήσιων Οικονομικών Καταστάσεων Οι συνημμένες ετήσιες οικονομικές καταστάσεις έχουν καταρτισθεί σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (ΔΠΧΑ) όπως αυτά έχουν εκδοθεί από το Συμβούλιο Διεθνών Λογιστικών Προτύπων (ΣΔΛΠ), καθώς και τις σχετικές Διερμηνείες τους, όπως αυτές έχουν εκδοθεί από την Επιτροπή Διερμηνειών Προτύπων του ΣΔΛΠ, έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση και εφαρμόζονται υποχρεωτικά για τις χρήσεις που λήγουν την 31 Δεκεμβρίου 2018, εκτός από τα νέα πρότυπα και διερμηνείες που υιοθετήθηκαν, η εφαρμογή των οποίων έγινε υποχρεωτική για τις περιόδους μετά την 1η Ιανουαρίου 2019. 4.5.2.1 73 SPACE HELLAS A.E Ετήσια Οικονομική Έκθεση 2019 Δεν υπάρχουν πρότυπα και διερμηνείες προτύπων που να έχουν εφαρμοστεί πριν την έναρξη της εφαρμογής τους. Οι συνημμένες ετήσιες οικονομικές καταστάσεις έχουν συνταχθεί σύμφωνα με την αρχή του ιστορικού κόστους (historical cost convention), όπως αυτή τροποποιείται με την αναπροσαρμογή συγκεκριμένων στοιχείων Ενεργητικού και Υποχρεώσεων σε εύλογες αξίες και την αρχή της συνέχισης της δραστηριότητας «going concern». Το συγκριτικό πλεονέκτημα του Ομίλου οι ικανοποιημένοι πελάτες του, η εξειδικευμένη τεχνογνωσία του, η άρτια οργάνωση του, οι συνεχείς επενδύσεις σε σύγχρονο εξοπλισμό, η στελέχωση του με άρτια εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό, η ανάπτυξη νέων προϊόντων, η αναγνώριση της αξιοπιστίας του η οποία αποδεικνύεται από τις άριστες σχέσεις του Ομίλου με τους προμηθευτές του και τα μεγαλύτερα πιστωτικά ιδρύματα της χώρας και του εξωτερικού, αποτελούν τα εχέγγυα για τη μακροχρόνια επιβίωση με σημαντικά οφέλη για τους μετόχους. Η σύνταξη των Οικονομικών καταστάσεων, η οποία έγινε σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς, απαιτεί η Διοίκηση του Ομίλου να προβαίνει σε σημαντικές παραδοχές και λογιστικές εκτιμήσεις που επηρεάζουν τα υπόλοιπα των λογαριασμών Ενεργητικού και Παθητικού, τη γνωστοποίηση ενδεχόμενων απαιτήσεων και υποχρεώσεων κατά την ημερομηνία σύνταξης των Οικονομικών Καταστάσεων, καθώς και τα παρουσιαζόμενα έσοδα και έξοδα κατά την υπό εξέταση περιόδου. Παρά το γεγονός ότι αυτοί οι υπολογισμοί βασίζονται στην καλύτερη δυνατή γνώση της Διοίκησης σε σχέση με τις περιστάσεις και τις τρέχουσες συνθήκες τα πραγματικά αποτελέσματα μπορεί τελικά να διαφέρουν από τις εκτιμήσεις αυτές. Οι εκτιμήσεις και οι κρίσεις αξιολογούνται συνεχώς και βασίζονται σε εμπειρικά δεδομένα και άλλους παράγοντες, συμπεριλαμβανομένων των προσδοκιών για μελλοντικά γεγονότα που θεωρούνται αναμενόμενα υπό εύλογες συνθήκες. Η Διοίκησης του Ομίλου εκτιμά ότι δεν υπάρχουν παραδοχές ή εκτιμήσεις που ενέχουν σημαντικό κίνδυνο να προκαλέσουν ουσιώδεις προσαρμογές στις λογιστικές αξίες των περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων. Οι σημαντικές παραδοχές που έγιναν αναφέρονται στις σημειώσεις των Οικονομικών Καταστάσεων, όπου εκρίθη σκόπιμο. Τα ποσά της παρούσας έκθεσης απεικονίζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός, αν ρητά αναφέρεται διαφορετικά. Διαφορές που τυχόν παρουσιάζονται μεταξύ των κονδυλίων στις οικονομικές καταστάσεις και των αντίστοιχων κονδυλίων στις σημειώσεις οφείλονται σε στρογγυλοποιήσεις. Όπου ήταν αναγκαίο, τα συγκριτικά στοιχεία έχουν ταξινομηθεί για να συμφωνούν με τυχόν αλλαγές στην παρουσίαση των στοιχείων της παρούσας περιόδου. 4.5.3 ΝΕΑ ΠΡΟΤΥΠΑ, ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΕΙΣ ΠΡΟΤΥΠΩΝ ΚΑΙ ΕΡΜΗΝΕΙΕΣ Πρότυπα και διερμηνείες υποχρεωτικά για την τρέχουσα χρήση: ΔΠΧΑ 16 «Μισθώσεις» (εφαρμόζεται στις ετήσιες λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1η Ιανουαρίου 2019. Το ΔΠΧΑ 16 εκδόθηκε τον Ιανουάριο του 2016 και αντικαθιστά το ΔΛΠ 17. Σκοπός του προτύπου είναι να εξασφαλίσει ότι οι μισθωτές και οι εκμισθωτές παρέχουν χρήσιμη πληροφόρηση που παρουσιάζει εύλογα την ουσία των συναλλαγών που αφορούν μισθώσεις. Το ΔΠΧΑ 16 εισάγει ένα ενιαίο μοντέλο για το λογιστικό χειρισμό από την πλευρά του μισθωτή, το οποίο απαιτεί ο μισθωτής να αναγνωρίζει περιουσιακά στοιχεία και υποχρεώσεις για όλες τις συμβάσεις μισθώσεων με διάρκεια άνω των 12 μηνών, εκτός εάν το υποκείμενο περιουσιακό στοιχείο είναι μη σημαντικής αξίας. Σχετικά με το λογιστικό χειρισμό από την πλευρά του εκμισθωτή, το ΔΠΧΑ 16 ενσωματώνει ουσιαστικά τις απαιτήσεις του ΔΛΠ 17. Επομένως, ο εκμισθωτής συνεχίζει να κατηγοριοποιεί τις συμβάσεις μισθώσεων σε λειτουργικές και χρηματοδοτικές μισθώσεις, και να ακολουθεί διαφορετικό λογιστικό χειρισμό για κάθε τύπο σύμβασης. Η επίδραση από την εφαρμογή του Προτύπου στον Όμιλο και την Εταιρία περιγράφεται στη Σημείωση 4.5.3.1. ΔΠΧΑ 9 (Τροποποιήσεις) «Δικαιώματα πρόωρης αποπληρωμής με καταβολή αρνητικής ποινής εξόφλησης» (εφαρμόζεται στις ετήσιες λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1η Ιανουαρίου 2019). Οι τροποποιήσεις παρέχουν στις εταιρίες την δυνατότητα, εφόσον πληρούν μία συγκεκριμένη συνθήκη, να επιμετρούν χρηματοοικονομικά στοιχεία με δικαίωμα πρόωρης αποπληρωμής και καταβολή αρνητικής ποινής εξόφλησης (negative compensation) στο αναπόσβεστο κόστος η στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών εισοδημάτων αντί στην εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων. Οι τροποποιήσεις δεν έχουν επίδραση στις Οικονομικές Καταστάσεις του Ομίλου και της Εταιρίας. ΔΛΠ 28 (Τροποποιήσεις) «Μακροπρόθεσμες συμμετοχές σε συγγενείς και κοινοπραξίες» (εφαρμόζεται στις ετήσιες λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1η Ιανουαρίου 2019). Οι τροποποιήσεις διευκρινίζουν ότι οι οντότητες πρέπει να λογιστικοποιούν τις μακροπρόθεσμες συμμετοχές τους σε μία συγγενή εταιρία ή κοινοπραξία στις οποίες δεν εφαρμόζεται η μέθοδος της καθαρής θέσης - με βάση το ΔΠΧΑ 9. Οι τροποποιήσεις δεν έχουν επίδραση στις Οικονομικές Καταστάσεις του Ομίλου και της Εταιρίας. Ε.Δ.Δ.Π.Χ.Π 23 «Αβεβαιότητα σχετικά με τον χειρισμό θεμάτων φορολογίας εισοδήματος» (εφαρμόζεται στις ετήσιες λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1η Ιανουαρίου 2019). Η Διερμηνεία παρέχει επεξηγήσεις ως προς την αναγνώριση και επιμέτρηση του τρέχοντος και αναβαλλόμενου φόρου εισοδήματος όταν υπάρχει αβεβαιότητα σχετικά με την φορολογική αντιμετώπιση κάποιων στοιχείων. Το Ε.Δ.Δ.Π.Χ.Π 23 έχει εφαρμογή σε όλες τις πτυχές 74 SPACE HELLAS A.E Ετήσια Οικονομική Έκθεση 2019 της λογιστικοποίησης του φόρου εισοδήματος όταν υπάρχει τέτοια αβεβαιότητα, συμπεριλαμβανομένου του φορολογητέου κέρδους/ζημιάς, της φορολογικής βάσης των περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων, τα φορολογικά κέρδη και φορολογικές ζημιές και τους φορολογικούς συντελεστές. ΔΛΠ 19 (Τροποποιήσεις) «Τροποποίηση προγράμματος, περικοπή ή διακανονισμός» (εφαρμόζεται στις ετήσιες λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1η Ιανουαρίου 2019.Οι τροποποιήσεις καθορίζουν τον τρόπο με τον οποίο οι οντότητες πρέπει να προσδιορίζουν τα συνταξιοδοτικά έξοδα όταν λαμβάνουν χώρα αλλαγές σε συνταξιοδοτικά προγράμματα καθορισμένων παροχών. Οι τροποποιήσεις δεν έχουν ουσιώδη επίδραση στις Οικονομικές Καταστάσεις του Ομίλου και της Εταιρίας. Ετήσιες βελτιώσεις σε ΔΠΧΑ (Κύκλος 2015 – 2017) (εφαρμόζεται στις ετήσιες λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1η Ιανουαρίου 2019). Οι τροποποιήσεις που παρατίθενται παρακάτω περιλαμβάνουν αλλαγές σε τέσσερα ΔΠΧΑ. ΔΠΧΑ 3 «Συνενώσεις επιχειρήσεων». Οι τροποποιήσεις διευκρινίζουν πως μία οντότητα επαναμετρά το ποσοστό που κατείχε προηγουμένως σε μία από κοινού ελεγχόμενη δραστηριότητα όταν αποκτά τον έλεγχο της επιχείρησης αυτής. ΔΠΧΑ 11 «Από κοινού συμφωνίες». Οι τροποποιήσεις διευκρινίζουν πως μία οντότητα δεν επαναμετρά το ποσοστό που κατείχε προηγουμένως σε μία από κοινού ελεγχόμενη δραστηριότητα όταν αποκτά από κοινού έλεγχο στην επιχείρηση αυτή. ΔΛΠ 12 «Φόροι εισοδήματος». Οι τροποποιήσεις διευκρινίζουν πως μία οντότητα λογιστικοποιεί όλες τις επιπτώσεις στο φόρο εισοδήματος από πληρωμές μερισμάτων με τον ίδιο τρόπο. ΔΛΠ 23 «Κόστος δανεισμού». Οι τροποποιήσεις διευκρινίζουν πως μία οντότητα χειρίζεται ως μέρος του γενικού δανεισμού οποιοδήποτε δάνειο αναλήφθηκε ειδικά για την ανάπτυξη ενός περιουσιακού στοιχείου όταν το στοιχείο αυτό είναι έτοιμο για τη χρήση την οποία προορίζεται ή την πώλησή του. Οι ανωτέρω τροποποιήσεις δεν είχαν επίπτωση στις Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις του Ομίλου και της Εταιρίας. Πρότυπα και διερμηνείες υποχρεωτικά για μεταγενέστερες περιόδους: Συγκεκριμένα νέα λογιστικά πρότυπα, τροποποιήσεις και διερμηνείες έχουν τεθεί σε ισχύ για μεταγενέστερες περιόδους και δεν έχουν εφαρμοστεί κατά την κατάρτιση αυτών των ενοποιημένων και εταιρικών χρηματοοικονομικών καταστάσεων. Ο Όμιλος ερευνά την επίδραση των νέων προτύπων και τροποποιήσεων στις χρηματοοικονομικές του καταστάσεις. Τροποποιήσεις στο ΔΠΧΑ 3: «Ορισμός συνένωσης Επιχειρήσεων» (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01/01/2020). Ο νέος ορισμός εστιάζει στην έννοια της απόδοσης μιας επιχείρησης με τη μορφή παροχής αγαθών και υπηρεσιών στους πελάτες σε αντίθεση με τον προηγούμενο ορισμό ο οποίος εστίαζε στις αποδόσεις με τη μορφή μερισμάτων, χαμηλότερου κόστους ή άλλου οικονομικού οφέλους σε επενδυτές και λοιπά μέρη. Οι τροποποιήσεις δεν έχουν υιοθετηθεί ακόμη από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Τροποποιήσεις στο ΔΛΠ 1 και στο ΔΛΠ 8: «Ορισμός του Ουσιώδους» (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01/01/2020). Οι τροποποιήσεις αποσαφηνίζουν τον ορισμό του ουσιώδους και πώς πρέπει να χρησιμοποιείται, συμπληρώνοντας τον ορισμό με οδηγίες οι οποίες παρέχονταν έως τώρα σε άλλα σημεία των ΔΠΧΑ. Επιπλέον, έχουν βελτιωθεί οι διευκρινίσεις που συνοδεύουν τον ορισμό. Τέλος, οι τροποποιήσεις διασφαλίζουν ότι ο ορισμός του ουσιώδους εφαρμόζεται με συνέπεια σε όλα τα ΔΠΧΑ. Οι τροποποιήσεις δεν έχουν υιοθετηθεί ακόμη από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Τροποποιήσεις ΔΛΠ 1 «Ταξινόμηση υποχρεώσεων ως βραχυπρόθεσμες ή μακροπρόθεσμες» (εφαρμόζονται στις ετήσιες λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1 Ιανουαρίου 2022): Η τροποποίηση διευκρινίζει ότι οι υποχρεώσεις ταξινομούνται ως βραχυπρόθεσμες ή μακροπρόθεσμες βάσει των δικαιωμάτων που είναι σε ισχύ στη λήξη της περιόδου αναφοράς. Η ταξινόμηση δεν επηρεάζεται από τις προσδοκίες της οντότητας ή από γεγονότα μετά την ημερομηνία αναφοράς. Επιπλέον, η τροποποίηση αποσαφηνίζει τη σημασία του όρου «διακανονισμός» μιας υποχρέωσης του ΔΛΠ 1. Η τροποποίηση δεν έχει υιοθετηθεί ακόμη από την Ε.Ε.. ΔΠΧΑ 17 «Ασφαλιστήρια συμβόλαια»(εφαρμόζεται στις ετήσιες λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1η Ιανουαρίου 2021). Το ΔΠΧΑ 17 εκδόθηκε τον Μάιο του 2017 και αντικαθιστά το ΔΠΧΑ 4. Το ΔΠΧΑ 17 καθιερώνει τις αρχές για την αναγνώριση, επιμέτρηση και παρουσίαση των ασφαλιστήριων συμβολαίων που βρίσκονται στο πεδίο εφαρμογής του προτύπου καθώς και τις σχετικές γνωστοποιήσεις. Σκοπός του προτύπου είναι να διασφαλίσει ότι μία οντότητα παρέχει σχετικές πληροφορίες οι οποίες να παρουσιάζουν την εύλογη εικόνα σχετικά με αυτά τα συμβόλαια. Το νέο πρότυπο επιλύει τα προβλήματα συγκρισιμότητας που είχε δημιουργήσει το ΔΠΧΑ 4 καθώς απαιτεί όλα τα ασφαλιστήρια συμβόλαια να λογιστικοποιούνται με τρόπο συνεπή. Οι ασφαλιστικές υποχρεώσεις θα επιμετρώνται σε τρέχουσες αξίες και όχι σε ιστορικό κόστος. Το πρότυπο δεν έχει υιοθετηθεί ακόμη από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Δεν υπάρχουν άλλα πρότυπα ή διερμηνείες τα οποία είναι υποχρεωτικά για μεταγενέστερες περιόδους και τα οποία αναμένεται να έχουν σημαντική στις οικονομικές καταστάσεις του Ομίλου. 75 SPACE HELLAS A.E Ετήσια Οικονομική Έκθεση 2019 Λογιστικές Μέθοδοι και Αλλαγές αυτών Δεν υπάρχουν αλλαγές στις λογιστικές αρχές που τηρήθηκαν σε σχέση με αυτές που χρησιμοποιήθηκαν για την προετοιμασία των οικονομικών καταστάσεων της 31ης Δεκεμβρίου 2018, εκτός από το νέα πρότυπα και διερμηνείες που υιοθετήθηκαν, η εφαρμογή των οποίων έγινε υποχρεωτική για τις περιόδους μετά την 1η Ιανουαρίου 2019: 4.5.3.1 ΔΠΧΑ 16 «Μισθώσεις» (εφαρμόζεται στις ετήσιες λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1η Ιανουαρίου 2019. Το ΔΠΧΑ 16 εκδόθηκε τον Ιανουάριο του 2016 και αντικαθιστά το ΔΛΠ 17. Σκοπός του προτύπου είναι να εξασφαλίσει ότι οι μισθωτές και οι εκμισθωτές παρέχουν χρήσιμη πληροφόρηση που παρουσιάζει εύλογα την ουσία των συναλλαγών που αφορούν μισθώσεις. Το ΔΠΧΑ 16 εισάγει ένα ενιαίο μοντέλο για το λογιστικό χειρισμό από την πλευρά του μισθωτή, το οποίο απαιτεί ο μισθωτής να αναγνωρίζει περιουσιακά στοιχεία και υποχρεώσεις για όλες τις συμβάσεις μισθώσεων με διάρκεια άνω των 12 μηνών, εκτός εάν το υποκείμενο περιουσιακό στοιχείο είναι μη σημαντικής αξίας. Σχετικά με το λογιστικό χειρισμό από την πλευρά του εκμισθωτή, το ΔΠΧΑ 16 ενσωματώνει ουσιαστικά τις απαιτήσεις του ΔΛΠ 17. Επομένως, ο εκμισθωτής συνεχίζει να κατηγοριοποιεί τις συμβάσεις μισθώσεων σε λειτουργικές και χρηματοδοτικές μισθώσεις, και να ακολουθεί διαφορετικό λογιστικό χειρισμό για κάθε τύπο σύμβασης. Ο όμιλος και η εταιρία δεν επηρεάστηκαν από την υιοθέτηση του ΔΠΧΑ 16, στις περιπτώσεις που είναι εκμισθωτές. Ο Όμιλος SPACE έχει αποφασίσει ως καταλληλότερη μέθοδο για την αρχική εφαρμογή του IFRS 16, την αναδρομική εφαρμογή με προσαρμογή του υπολοίπου έναρξης των κερδών εις νέο, κατά την ημερομηνία μετάβασης. Σύμφωνα με την μέθοδο αυτή αναγνώρισε Χρηματοοικονομική Υποχρέωση στην Παρούσα Αξία των υπολειπόμενων μισθωμάτων, προεξοφλημένη με το Επαυξητικό Επιτόκιο (Incremental borrowing rate) κατά την ημερομηνία της πρώτης εφαρμογής, ήτοι την 1-1-2019 και Δικαίωμα Χρήσης ισόποσο της Χρηματοοικονομικής Υποχρέωσης ανά εξεταζόμενη σύμβαση. Βασική συνιστώσα στον υπολογισμό της Παρούσας Αξίας των υπολειπόμενων μισθωμάτων των μισθώσεων ήταν η χρήση του Επαυξητικού Επιτοκίου. Στα πλαίσια της εκτίμησης του επαυξητικού επιτοκίου (Incremental Borrowing Rate – I.B.R.) υπολογίστηκε το επιτόκιο εκείνο το οποίο θα μπορούσε να λάβει η εταιρία προκειμένου να αποκτήσει περιουσιακά στοιχεία αντίστοιχα εκείνων στα οποία αφορούν οι εξεταζόμενες λειτουργικές μισθώσεις. Σχηματικά η μεθοδολογική προσέγγιση για την πρώτη εφαρμογή του προτύπου κατά την 1-1-2019 έχει ως εξής: Current interest rate •Προσδιορισμός Υφιστάμενου Επιτοκίου Δανεισμού •Προσδιορισμός Επαυξητικού Επιτοκίου IBR κατά την 01.01.2019 IBR Lease Liability Right of use •i. Πιστοληπτική Βαθμονόμηση (Moody's rating model) SPACE HELLAS με υφιστάμενο δανεισμό •ii.Πιστοληπτική Βαθμονόμηση (Moody's rating model) SPACE HELLAS με πρόσθετο δανεισμό •iii. Προσδιορισμός επαύξησης (Delta Επιτοκίου) λόγω πρόσθετου δανεισμού •Αναγνώριση Χρηματοοικονομικής Υποχρέωσης ίσης με την παρούσα αξία των μισθωμάτων εκάστης σύμβασης κατά την 01.01.2019 •Αναγνώριση Διακιωμάτων Χρήσης ισόποσο της αξίας της Χρηματοοικονομικής Υποχρέωσης κατά την 01.01.2019 𝐼𝐵𝑅=𝛶𝜑𝜄𝜎𝜏ά𝜇𝜀𝜈𝜊 𝛦𝜋𝜄𝜏ό𝜅𝜄𝜊 𝛥𝛼𝜈𝜀𝜄𝜎𝜇𝜊ύ+ 𝛱𝜀𝜌𝜄𝜃ώ𝜌𝜄𝜊 𝛦𝜋𝛼ύ𝜉𝜂𝜎𝜂𝜍 =4.67% + 0.13% =4.80% Ο Όμιλος αναγνωρίζει δικαιώματα χρήσης και υποχρεώσεις μίσθωσης για τις περισσότερες μισθώσεις εκτός από τις βραχυπρόθεσμες (μίσθωση κάτω του ενός έτους) και τις μισθώσεις για τις οποίες το υποκείμενο περιουσιακό στοιχείο είναι χαμηλής αξίας (κάτω από € 4.500 περίπου). Το δικαίωμα χρήσης και υποχρέωση από μίσθωση αναγνωρίζεται κατά την ημερομηνία έναρξης της μίσθωσης. Το δικαίωμα χρήσης αρχικά αποτιμάται στο κόστος και στη συνέχεια στο κόστος μείον τυχόν σωρευμένες αποσβέσεις, ζημίες απομείωσης και προσαρμογές για ορισμένες επαναμετρήσεις της υποχρέωσης από μίσθωση. Τα δικαιώματα χρήσης που έχουν αναγνωριστεί σχετίζονται με τις παρακάτω κατηγορίες παγίων: 76 SPACE HELLAS A.E Ετήσια Οικονομική Έκθεση 2019 Δικαιώματ α Χρήσης Π οσά εκφ ρασμένα σε χ ιλ. € Όμιλος Μισθώσεις Μεταφορικών μέσων Ετ αιρία 717 Μισθώσεις ακινήτων Σύνολο κατ ά τ ην 01.01.2019 346 322 1.063 1.039 Οι κύριες επιπτώσεις από την υιοθέτηση του παραπάνω προτύπου είναι οι ακόλουθες: 77 717 SPACE HELLAS A.E Ετήσια Οικονομική Έκθεση 2019 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΣΗΣ 'Ομιλος ποσά εκφρασμένα σε χιλ € Εταιρία Δ.Π.Χ.Α. 16 προσαρμογές μετάβασης 31.12.2018 01.01.2019 Δ.Π.Χ.Α. 16 προσαρμογές μετάβασης 31.12.2018 01.01.2019 ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Μη κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία Ιδιοχρησιμοποιούμενα Ενσώματα πάγια Δικαιώματα χρήσης Παγίων Επενδύσεις σε Ακίνητα Υπεραξία επιχείρησης Άυλα περιουσιακά στοιχεία Επενδύσεις σε θυγατρικές επιχειρήσεις Επενδύσεις σε συνδεδεμένες & λοιπές επιχειρήσεις Λοιπές Μακροπρόθεσμες Απαιτήσεις Αναβαλλόμενοι φόροι εισοδήματος Σύνολο μη κυκλοφορούντων περιουσιακών στοιχείων 15.913 0 0 597 2.099 0 15.913 1.063 0 597 2.099 0 15.864 0 0 597 2.099 34 1.004 1.004 1.004 1.004 331 0 331 0 331 0 331 0 21.007 19.929 4.416 16.163 4.179 13 395 13.158 4.416 15.933 4.157 13 382 12.394 19.944 1.063 1.063 1.039 1.039 15.864 1.039 0 597 2.099 34 20.968 Κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία Αποθέματα Απαιτήσεις από πελάτες Λοιπές Απαιτήσεις Χρηματοοικονομικά στοιχεία Προκαταβολές Ταμιακά διαθέσιμα και ισοδύναμα Σύνολο κυκλοφορούντων περιουσιακών στοιχείων ΣΥΝΟΛΟ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟΥ 4.416 16.163 4.179 13 395 13.158 4.416 15.933 4.157 13 382 12.394 38.324 0 38.324 37.295 0 37.295 58.268 1.063 59.331 57.224 1.039 58.263 6.973 53 6.973 53 6.973 53 6.973 53 2.176 2.176 2.176 2.176 924 5.011 924 5.011 978 4.236 978 4.236 0 15.137 14.416 0 14.416 0 2 15.139 14.416 0 14.416 ΙΔΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΚΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ Κεφάλαιο και Αποθεματικά Εκδοθέν κεφάλαιο Υπέρ το άρτιο έκδοση Διαφορές από αναπροσαρμογή αξίας κτιρίων & οικοπέδων βάσει Δ.Λ.Π. Λοιπά αποθεματικά Σωρευμένα κέρδη / ζημιές Ίδια κεφάλαια αποδιδόμενα στους μετόχους της Μητρικής Δικαιώματα Μειοψηφίας Σύνολο Ιδίων Κεφαλαίων Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις 15.137 2 15.139 6 6 6 6 Μακροπρόθεσμες Δανειακές υποχρεώσεις Μακροπρόθεσμες Υποχρεώσεις Μισθώσεων Προβλέψεις Υποχρεώσεις παροχών αποχωρήσεως Αναβαλλόμενοι Φόροι Σύνολο Μακροπροθέσμων υποχρεώσεων Βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις Προμηθευτές & λοιπές υποχρεώσεις Υποχρεώσεις από φόρους τέλη Βραχυπρόθεσμα Δάνεια(τράπεζες) Βράχυπρόθεσμες Υποχρεώσεις Μισθώσεων Σύνολο Βραχυπρόθεσμων υποχρεώσεων 12.674 0 61 804 425 13.970 643 12.674 643 61 804 425 14.613 12.674 0 61 804 425 13.970 631 12.674 631 61 804 425 14.601 18.009 2.544 8.606 0 29.159 420 420 18.009 2.544 8.606 420 29.579 17.698 2.534 8.606 0 28.838 408 408 17.698 2.534 8.606 408 29.246 Σύνολο Ιδίων κεφαλαίων και Υποχρεώσεων 58.268 1.063 59.331 57.224 1.039 58.263 Λοιπές Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις 643 631 Όπως ήδη αναφέρθηκε η υποχρέωση από μίσθωση αρχικά αποτιμάται στην παρούσα αξία των πληρωμών των εν λόγω μισθωμάτων που δεν έχουν εξοφληθεί κατά την ημερομηνία έναρξης, προεξοφλημένη, χρησιμοποιώντας Επαυξητικό Επιτόκιο IBR. Στη συνέχεια η υποχρέωση από μίσθωση αυξάνεται με το έξοδο τόκου υπολογιζόμενο επί της υποχρέωσης από μίσθωση και μειώνεται με την πληρωμή μισθωμάτων. Κατά το έτος 2019 ο Όμιλος και η Εταιρία έχουν αναγνωρίσει στα αποτελέσματα περιόδου, έξοδα αποσβέσεων και τόκων αντί για έξοδα από λειτουργικές μισθώσεις. Σε επίπεδο Ομίλου τα έξοδα απόσβεσης που αναγνωρίστηκαν ανέρχονται στο ποσό των 492 χιλ. € και τα έξοδα τόκων στο ποσό των 61 χιλ. €. 78 SPACE HELLAS A.E Ετήσια Οικονομική Έκθεση 2019 Σε επίπεδο Εταιρίας τα έξοδα απόσβεσης που αναγνωρίστηκαν ανέρχονται στο ποσό των 480 χιλ. € και τα έξοδα τόκων στο ποσό των 60 χιλ. €. Η επίδραση στα Κέρδη προ Φόρων, Τόκων και Αποσβέσεων (EBITDA) από την εφαρμογή του ΔΠΧΑ 16 ήταν θετική κατά 553 χιλ. € για τον Όμιλο και κατά 540 χιλ. € για την Εταιρία λόγω της αναγνώρισης των εξόδων απόσβεσης και των τόκων αντί των εξόδων από μισθώματα. Ενσώματα Πάγια και Άυλα Περιουσιακά Στοιχεία Τα πάγια περιουσιακά στοιχεία απεικονίζονται στις οικονομικές καταστάσεις στις αξίες κτήσεώς τους ή στην εύλογη αξία (fair value). Εύλογη αξία είναι το ποσό για το οποίο ένα πάγιο μπορεί να ανταλλαγεί μεταξύ μερών που έχουν γνώση του αντικειμένου και ενεργούν οικειοθελώς σε μια καθαρά εμπορική πράξη. Η αρχική καταχώριση / αναγνώριση ενός παγίου γίνεται πάντοτε στο κόστος. Το κόστος κτήσης των πάγιων στοιχείων περιλαμβάνει τα άμεσα κατανεμηθέντα κόστη (τιμή αγοράς, μεταφορικά, ασφάλιστρα, μη επιστρεπτέοι φόροι αγοράς, κλπ.) για να φθάσουν τα στοιχεία σε κατάσταση λειτουργίας μέχρι την ημερομηνία κατάρτισης των οικονομικών καταστάσεων. 4.5.3.2 Τα οικόπεδα και τα κτίρια της Εταιρίας και του Ομίλου έχουν αποτιμηθεί στην εύλογη αξία τους την 30.06.2018, η οποία προσδιορίστηκε μετά από μελέτη ανεξάρτητου οίκου εκτιμητών. Τα υπόλοιπα ενσώματα πάγια περιουσιακά στοιχεία που αποκτήθηκαν από την εταιρία και τον Όμιλο εμφανίζονται στην τιμή κτήσεώς τους, μειωμένα κατά τις συσσωρευμένες αποσβέσεις. Οι αποσβέσεις επιβαρύνουν την Κατάσταση Λογαριασμού Αποτελεσμάτων, με βάση τη σταθερή μέθοδο απόσβεσης καθ’ όλη τη διάρκεια της εκτιμώμενης ωφέλιμης ζωής των παγίων περιουσιακών στοιχείων. Οι εδαφικές εκτάσεις δεν αποσβένονται. Στα άυλα περιουσιακά στοιχεία περιλαμβάνονται το κόστος αγοράς ή ιδιοπαραγωγής, λογισμικών προγραμμάτων, όπως δαπάνες μισθοδοσίας, κόστος υλικών και υπηρεσιών καθώς και κάθε δαπάνη προκειμένου αυτό να τεθεί σε καθεστώς λειτουργίας καθώς και η άδεια εκμετάλλευσης εμπορικού σήματος. Οι προϋποθέσεις για την κατάταξη των δαπανών που πραγματοποιούνται για την ιδιοπαραγωγή λογισμικών ως άυλα περιουσιακά στοιχεία του Ομίλου είναι οι εξής: Πρόθεση του Ομίλου ολοκλήρωσης της ιδιοπαραγωγής του περιουσιακού στοιχείου. Τεχνική δυνατότητα ολοκλήρωσης της ιδιοπαραγωγής του περιουσιακού στοιχείου ώστε να καταστεί έτοιμο για χρήση ή πώληση. Επάρκεια τεχνικών, οικονομικών και άλλων πόρων για την ολοκλήρωσης της ιδιοπαραγωγής του περιουσιακού στοιχείου. Ικανότητα του Ομίλου χρήσης ή πώλησης του ιδιοπαραγόμενου περιουσιακού στοιχείου. Δημιουργία μελλοντικών οικονομικών ωφελειών για τον Όμιλο από το ιδιοπαραγόμενο περιουσιακό στοιχείο. Αξιόπιστη αποτίμηση της δαπάνης που επιρρίπτεται στο ιδιοπαραγόμενο περιουσιακό στοιχείο κατά την περίοδο ανάπτυξής του. Το κόστος αγοράς και ανάπτυξης λογισμικού που αναγνωρίζεται ως ασώματη ακινητοποίηση αποσβένεται χρησιμοποιώντας τη σταθερή μέθοδο κατά τη διάρκεια της ωφέλιμης ζωής του. Οι λοιπές ασώματες ακινητοποιήσεις (αξία κτήσης εκμετάλλευσης εμπορικού σήματος) δεν αποσβένονται λόγω της αδυναμίας να επιμετρηθεί με αξιοπιστία η εμπορική τους βιωσιμότητα και η εισροή τους στο άμεσο μέλλον. Η εκτιμώμενη διάρκεια της ωφέλιμης ζωής, κατά κατηγορία παγίων, έχει ως εξής: Περιγραφή Έτη Ωφέλιμης Ζωής Κτίρια & Εγκαταστάσεις κτιρίων 50 Κτίρια & Εγκαταστάσεις κτιρίων σε ακίνητα τρίτων 12 Μηχανήματα Τεχν. Εγκατ.-Λοιπός Μηχ. Εξοπλ. Ιδιόκτητα 16 Μηχανήματα Τεχν. Εγκατ.-Λοιπός Μηχ. Εξοπλ. Μισθωμένα 10 Έπιπλα 16 Σκεύη 10 Μηχανές Γραφείων 10 Εξοπλισμός Τηλεπικοινωνιών 10 Λοιπός Εξοπλισμός 10 Ηλεκτρονικός Εξοπλισμός 5 Λοιπά Επιβατικά Αυτοκίνητα 5 Η ωφέλιμη ζωή των παγίων περιουσιακών στοιχείων μπορεί να αναθεωρηθεί και να προσαρμοστεί εάν αυτό κριθεί αναγκαίο κατά την σύνταξη των οικονομικών καταστάσεων. 79 SPACE HELLAS A.E Ετήσια Οικονομική Έκθεση 2019 Επενδυτικά Ακίνητα Τα επενδυτικά ακίνητα προορίζονται για τη δημιουργία εσόδων από ενοίκια ή κέρδους από τη μεταπώλησή τους. Τα ακίνητα που αξιοποιούνται για τις λειτουργικές δραστηριότητες του Ομίλου, δεν θεωρούνται επενδυτικά αλλά λειτουργικά. Αυτό αποτελεί και το κριτήριο διαχωρισμού μεταξύ των επενδυτικών και των λειτουργικών ακινήτων. Τα επενδυτικά ακίνητα ως μακροπρόθεσμα στοιχεία ενεργητικού εμφανίζονται στην εύλογη αξία η οποία θα επανεκτιμάται κάθε τέλος της χρήσης. Οι τυχόν μεταβολές της εύλογης αξίας, που αντιπροσωπεύει την τιμή ελεύθερης αγοράς, καταχωρούνται στα λοιπά έσοδα / έξοδα της κατάστασης αποτελεσμάτων. 4.5.3.3 Απομείωση Αξίας Περιουσιακών Στοιχείων Τα στοιχεία του Ενεργητικού που έχουν απροσδιόριστη ωφέλιμη ζωή δεν αποσβένονται και υπόκεινται σε έλεγχο απομείωσης ετησίως, όταν κάποια γεγονότα καταδεικνύουν ότι η λογιστική τους αξία μπορεί να μην είναι ανακτήσιμη. Η διαφορά μεταξύ της λογιστικής αξίας και του καθαρού αναπόσβεστου ποσού καταχωρείται στα αποτελέσματα. Τα στοιχεία του Ενεργητικού που αποσβένονται υπόκεινται σε έλεγχο απομείωσης της αξίας τους όταν υπάρχουν ενδείξεις ότι η λογιστική τους αξία δεν θα ανακτηθεί. Η ανακτήσιμη αξία είναι το μεγαλύτερο ποσό μεταξύ της καθαρής πώλησης και της αξίας λόγω χρήσης. Η ζημιά λόγω μείωσης της αξίας των στοιχείων του Ενεργητικού αναγνωρίζεται από την εταιρία, όταν η λογιστική αξία των στοιχείων αυτών (ή της Μονάδας Δημιουργίας Ταμειακών Ροών) είναι μεγαλύτερη από το ανακτήσιμο ποσό τους. Καθαρή αξία πώλησης θεωρείται το ποσό από την πώληση ενός στοιχείου του Ενεργητικού στα πλαίσια μιας αμφοτεροβαρούς συναλλαγής στην οποία τα μέρη έχουν πλήρη γνώση και προσχωρούν οικειοθελώς, μετά από την αφαίρεση κάθε πρόσθετου άμεσου κόστους διάθεσης του στοιχείου Ενεργητικού, ενώ αξία χρήσης είναι η παρούσα αξία των εκτιμώμενων μελλοντικών ταμειακών ροών που αναμένεται να εισρεύσουν στην επιχείρηση από τη χρήση ενός στοιχείου Ενεργητικού και από την διάθεση του στο τέλος της εκτιμώμενης ωφέλιμης ζωής του. 4.5.3.4 4.5.3.5 Υπεραξία Επιχείρησης Υπεραξία είναι η διαφορά μεταξύ του κόστους αγοράς και εύλογης αξίας του Ενεργητικού και του Παθητικού θυγατρικής / συγγενούς επιχείρησης κατά την ημερομηνία της εξαγοράς. Η εταιρία κατά την ημερομηνία της αγοράς αναγνωρίζει την υπεραξία που προέκυψε από την απόκτηση, ως ένα στοιχείο του Ενεργητικού, και την εμφανίζει στο κόστος. Το κόστος αυτό είναι ίσο με το ποσό του κόστους ενοποίησης το οποίο υπερβαίνει το μερίδιο της επιχείρησης, στα στοιχεία του Ενεργητικού, στις υποχρεώσεις και στις ενδεχόμενες υποχρεώσεις της αποκτηθείσας εταιρίας. Η υπεραξία υπόκειται σε έλεγχο απομείωσης σε ετήσια βάση και αποτιμάται στο κόστος μείον τις τυχόν σωρευμένες ζημιές απομείωσης. Κατά την εκάστοτε ημερομηνία ισολογισμού ο Όμιλος εκτιμά κατά πόσο υφίστανται ενδείξεις απομείωσης. Εάν υπάρχουν τέτοιες ενδείξεις, πραγματοποιείται ανάλυση με στόχο να αξιολογηθεί κατά πόσον η λογιστική αξία είναι πλήρως ανακτήσιμη. Για την ευχερέστερη διεκπεραίωση των ελέγχων απομείωσης (impairment test), το ποσό της υπεραξίας κατανέμεται σε μονάδες δημιουργίας ταμιακών ροών. 4.5.3.6 Εταιρίες που ενοποιούνται και μέθοδος ενοποίησης τους Θυγατρικές Εταιρίες Θυγατρικές είναι οι εταιρίες στις οποίες ο Όμιλος άμεσα ή έμμεσα, ελέγχει την οικονομική και λειτουργική τους πολιτική. Οι θυγατρικές εταιρίες ενοποιούνται πλήρως (ολική ενοποίηση ) από την ημερομηνία κατά την οποία αποκτάται ο έλεγχος επ΄ αυτών και παύουν να ενοποιούνται από την ημερομηνία που ο έλεγχος δεν υφίσταται. Η λογιστική μέθοδος της εξαγοράς χρησιμοποιείται για τον λογισμό εξαγοράς θυγατρικών. Το κόστος εξαγοράς μιας θυγατρικής υπολογίζεται ως το άθροισμα των εύλογων αξιών, κατά την ημερομηνία ανταλλαγής, των περιουσιακών στοιχείων, υποχρεώσεων που υφίστανται ή τεκμαίρονται και των μετοχών που εκδόθηκαν από τον Όμιλο, με αντάλλαγμα τον έλεγχο του εξαγοραζόμενου, πλέον οποιοδήποτε κόστος σχετίζεται άμεσα με την εξαγορά. Τα αποκτώμενα περιουσιακά στοιχεία, υποχρεώσεις και ενδεχόμενες υποχρεώσεις που αποκτώνται σε μια επιχειρηματική συνένωση, επιμετρώνται αρχικά στην εύλογη τους αξία κατά την ημερομηνία εξαγοράς, ανεξάρτητα από το ποσοστό συμμετοχής της μειοψηφίας (δικαιώματα μειοψηφίας). Το ποσό κατά το οποίο το κόστος εξαγοράς υπερβαίνει την εύλογη αξία της καθαρής θέσης της θυγατρικής που εξαγοράστηκε, καταχωρείται ως υπεραξία. Στις περιπτώσεις στις οποίες το συνολικό κόστος εξαγοράς είναι μικρότερο από την εύλογη αξία της καθαρής θέσης της θυγατρικής που αποκτήθηκε, η διαφορά αναγνωρίζεται στην κατάσταση αποτελεσμάτων χρήσης. Συναλλαγές, υπόλοιπα και μη πραγματοποιημένα κέρδη που προκύπτουν μεταξύ των εταιριών του Ομίλου απαλείφονται κατά την ενοποίηση. Οι μη πραγματοποιημένες ζημιές, απαλείφονται εκτός από τις περιπτώσεις κατά τις οποίες το κόστος τους είναι μη ανακτήσιμο. Οι λογιστικές αρχές των θυγατρικών έχουν αναπροσαρμοστεί, όπου κρίθηκε απαραίτητο, ώστε να είναι ομοιόμορφες με αυτές που έχουν υιοθετηθεί από τον Όμιλο. Συνδεδεμένες εταιρίες Συνδεδεμένες είναι οι εταιρίες στις οποίες ο Όμιλος έχει ουσιώδη επιρροή, αλλά όχι έλεγχο, το οποίο γενικά ισχύει όταν τα ποσοστά συμμετοχής κυμαίνονται μεταξύ του 20% και 50% των δικαιωμάτων ψήφου. Οι επενδύσεις σε συνδεδεμένες εταιρίες λογιστικοποιούνται με την μέθοδο της καθαρής θέσης και αρχικά αναγνωρίζονται στο κόστος κτήσεως. Ο λογαριασμός των επενδύσεων σε συνδεδεμένες εταιρίες περιλαμβάνει την υπεραξία που προέκυψε κατά την εξαγορά (μειωμένη με τυχόν ζημιές απομείωσης). Στο τέλος κάθε χρήσης, το κόστος αυξάνεται με την αναλογία της επενδύτριας εταιρίας στις μεταβολές της καθαρής θέσης της επενδυόμενης επιχείρησης και μειώνεται με τα λαμβανόμενα από τη συγγενή μερίσματα. Η Εταιρία καταχωρεί, τις επενδύσεις της σε συνδεδεμένες εταιρίες, στις ιδιαίτερες οικονομικές της καταστάσεις, στο κόστος μείον τυχόν ζημιές απομείωσης. 80 SPACE HELLAS A.E Ετήσια Οικονομική Έκθεση 2019 Κοινοπραξίες Οι επενδύσεις της εταιρίας σε κοινοπραξίες λογιστικοποιούνται με την μέθοδο καθαρής θέσης. Η μέθοδος καθαρής θέσης είναι μία λογιστική αντιμετώπιση σύμφωνα με την οποία η συμμετοχή σε μια από κοινού ελεγχόμενη οικονομική οντότητα, καταχωρείται αρχικά στο κόστος και προσαρμόζεται μετέπειτα για τη μετά την απόκτηση μεταβολή του μεριδίου του μέλους της κοινοπραξίας στα καθαρά περιουσιακά στοιχεία της από κοινού ελεγχόμενης οικονομικής οντότητας. Τα αποτελέσματα του μέλους της κοινοπραξίας περιλαμβάνουν το μερίδιο του στα κέρδη και τις ζημίες της από κοινού ελεγχόμενης οικονομικής οντότητας. Λοιπές εταιρίες Στις λοιπές εταιρίες περιλαμβάνεται η αξία μετοχών που δεν διαπραγματεύονται σε χρηματιστηριακές αγορές με ποσοστό μικρότερο του 20%. Στις εταιρίες αυτές δεν ασκείται οποιοδήποτε έλεγχος από τον Όμιλο. Σύμφωνα με τις αρχές των Δ.Λ.Π. 32 και 39, οι εν λόγω επενδύσεις εμφανίζονται στις οικονομικές καταστάσεις στο κόστος κτήσης τους μειωμένες με τυχόν προβλέψεις απομείωσης της αξίας τους. 4.5.3.7 Αποθέματα Τα αποθέματα απεικονίζονται στη χαμηλότερη αξία μεταξύ του κόστους κτήσεώς τους και της καθαρής ρευστοποιήσιμης αξίας. Η καθαρή ρευστοποιήσιμη αξία είναι η υπολογιζόμενη τιμή πώλησης, μέσα στα πλαίσια της συνήθους εμπορικής δραστηριότητας της επιχείρησης, μείον το υπολογιζόμενο κόστος, που είναι αναγκαίο για να πραγματοποιηθεί η πώληση. Το κόστος των αποθεμάτων προσδιορίζεται με τη μέθοδο του σταθμικού μέσου όρου και περιλαμβάνει τις δαπάνες απόκτησης των αποθεμάτων και τα ειδικά έξοδα αγοράς τους (μεταφορικά, ασφάλιστρα κλπ.). Κατάλληλες προβλέψεις σχηματίζονται για απαξιωμένα, άχρηστα και αποθέματα με πολύ χαμηλή κυκλοφοριακή ταχύτητα. Οι μειώσεις της αξίας των αποθεμάτων στην καθαρή ρευστοποιήσιμη αξία και οι λοιπές ζημιές από αποθέματα καταχωρούνται στην κατάσταση αποτελεσμάτων κατά την περίοδο που εμφανίζονται. Εμπορικές και λοιπές Απαιτήσεις- Προβλέψεις Οι απαιτήσεις αναγνωρίζονται αρχικά στην εύλογη αξία τους η οποία είναι ταυτόχρονα και η αξία συναλλαγής. Μεταγενέστερα αποτιμώνται στο αναπόσβεστο κόστος τους, μειωμένο κατά την πρόβλεψη επισφάλειας (bad debt provision), η οποία σχηματίζεται όταν υπάρχει κίνδυνος για την μη είσπραξη ολόκληρου ή μέρους του οφειλόμενου ποσού. Η Διοίκηση του Ομίλου προβαίνει σε περιοδική επανεκτίμηση της επάρκειας της πρόβλεψης σχετικά με τις επισφαλείς απαιτήσεις σε συνάρτηση με την πιστωτική της πολιτική και λαμβάνοντας υπόψη στοιχεία της Νομικής Υπηρεσίας του Ομίλου, τα οποία προκύπτουν βάσει επεξεργασίας ιστορικών δεδομένων και πρόσφατων εξελίξεων των υποθέσεων που διαχειρίζεται. Το ποσό της πρόβλεψης απομείωσης είναι η διαφορά μεταξύ της λογιστικής αξίας των απαιτήσεων και της παρούσας αξίας των εκτιμώμενων μελλοντικών ταμειακών ροών και συμπεριλαμβάνεται στα αποτελέσματα περιόδου. Εάν σε μεταγενέστερη περίοδο, η ζημία απομείωσης μειωθεί και η μείωση αυτή μπορεί να συνδεθεί αντικειμενικά με γεγονότα που έλαβαν χώρα μετά την αναγνώριση της ζημίας απομείωσης (για παράδειγμα βελτίωση της πιστοληπτικής ικανότητας του οφειλέτη), η αντιστροφή της ζημίας αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα περιόδου. Η εύλογη αξία των εμπορικών και λοιπών απαιτήσεων προσεγγίζει την λογιστική αξία. Οι εμπορικές και λοιπές απαιτήσεις τόσο της εταιρίας όσο και του Ομίλου, εκτός αυτών για τις οποίες έχει σχηματιστεί πρόβλεψη, θεωρούνται όλες εισπράξιμες. 4.5.3.9 Ταμειακά Διαθέσιμα και Ισοδύναμα Ταμειακών Διαθεσίμων Τα ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα ταμειακών διαθεσίμων αποτελούνται από μετρητά και βραχυπρόθεσμες καταθέσεις με αρχική διάρκεια μικρότερη των τριών (3) μηνών. 4.5.3.8 4.5.3.10 Αποθεματικά Εταιρίας Τακτικό αποθεματικό: Σύμφωνα με την Ελληνική Νομοθεσία, οι εταιρίες υποχρεούνται να μεταφέρουν κατά ελάχιστο το 5% των ετήσιων καθαρών κερδών της σε Τακτικό Αποθεματικό μέχρις ότου τα συσσωρευμένα αποθεματικά να ισούνται με το 1/3 του καταβλημένου (κοινού) μετοχικού κεφαλαίου. Αυτό το αποθεματικό δεν μπορεί να διανεμηθεί στους μετόχους των εταιριών αλλά μπορεί να χρησιμοποιηθεί για κάλυψη ζημιών μετά από απόφαση της Τακτικής Γενικής Συνέλευσης των μετόχων των εταιριών. Αφορολόγητα αποθεματικά: Τα αφορολόγητα αποθεματικά αφορούν σε: Κέρδη που δεν έχουν φορολογηθεί, σύμφωνα με το εκάστοτε ισχύον φορολογικό πλαίσιο στην Ελλάδα. Σε περίπτωση διανομής τους, τα κέρδη αυτά θα είναι φορολογητέα με βάση το φορολογικό συντελεστή που θα ισχύει κατά το χρόνο διανομής τους στους μετόχους ή μετατροπής τους σε μετοχικό κεφάλαιο μετά από απόφαση της Τακτικής Γενικής Συνέλευσης των μετόχων αφού ληφθούν υπόψη οι περιορισμοί που μπορεί να ισχύουν κάθε φορά. Μερικώς φορολογηθέντα κέρδη τα οποία έχουν φορολογηθεί με φορολογικό συντελεστή ο οποίος είναι χαμηλότερος από τον εκάστοτε ισχύοντα συντελεστή στην Ελλάδα. Σε περίπτωση διανομής τους, τα κέρδη αυτά θα είναι φορολογητέα με βάση το φορολογικό συντελεστή που θα ισχύει κατά το χρόνο της διανομής τους στους μετόχους ή μετατροπής τους σε μετοχικό κεφάλαιο μετά από απόφαση της Τακτικής Γενικής Συνέλευσης των μετόχων αφού ληφθούν υπόψη οι περιορισμοί που μπορεί να ισχύουν κάθε φορά. 4.5.3.11 Μετοχές Οι μετοχές της εταιρίας έχουν εισαχθεί στην παράλληλη αγορά του Χρηματιστηρίου Αξιών Αθηνών την 29-9-2000 και είναι κοινές ονομαστικές. Το μετοχικό κεφάλαιο της εταιρίας μετά την μείωση του, με την από 13-6-2017 απόφαση της Τακτικής Γενικής Συνέλευσης των μετόχων, ανέρχεται σε έξι εκατομμύρια εννιακόσιες εβδομήντα τρεις 81 SPACE HELLAS A.E Ετήσια Οικονομική Έκθεση 2019 χιλιάδες πενήντα δύο Ευρώ και σαράντα λεπτά (6.973.052,40€) και διαιρείται έξι εκατομμύρια τετρακόσιες πενήντα έξι χιλιάδες πεντακόσιες τριάντα (6.456.530) κοινές ονομαστικές μετά ψήφου μετοχές ονομαστικής αξίας 1,08 Ευρώ η κάθε μία, ολοσχερώς καταβεβλημένο. 4.5.3.12 Αναγνώριση Εσόδων και Εξόδων Έσοδα: Ο Όμιλος και η Εταιρία αναγνωρίζουν έσοδα, εξαιρουμένων των εσόδων από τόκους, μερίσματα καθώς και από οποιαδήποτε άλλη πηγή που προέρχεται από χρηματοοικονομικά μέσα (τα οποία αναγνωρίζονται με βάση το ΔΠΧΑ 9), στο βαθμό που αντικατοπτρίζουν το τίμημα το οποίο η Εταιρία δικαιούται από τη μεταβίβαση των αγαθών και των υπηρεσιών με βάση μια προσέγγιση πέντε βημάτων: Αναγνώριση των συμβάσεων με τους πελάτες Αναγνώριση των όρων εκτέλεσης των συμβάσεων Προσδιορισμός του τιμήματος της συναλλαγής Επιμερισμός του τιμήματος της συναλλαγής ανάλογα με τους όρους εκτέλεσης των συμβάσεων Αναγνώριση του εσόδου όταν η Εταιρία εκπληρώνει τους όρους εκτέλεσης των συμβάσεων Τα έσοδα περιλαμβάνουν τις πωλήσεις αγαθών και παροχής υπηρεσιών, καθαρά από Φόρο Προστιθέμενης Αξίας, εκπτώσεις και επιστροφές. Τα έσοδα αναγνωρίζονται όταν υπάρχει η πιθανότητα τα οικονομικά οφέλη να εισρεύσουν στον Όμιλο και μπορούν να αποτιμηθούν αξιόπιστα. Τα έσοδα από τεχνικά έργα αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα της περιόδου, ανάλογα με το στάδιο ολοκλήρωσης της συμβατικής δραστηριότητας κατά την ημερομηνία κατάρτισης των οικονομικών καταστάσεων. Επομένως το κόστος των έργων που έχει μεν εκτελεστεί, αλλά δεν έχει τιμολογηθεί αντίστοιχα στον πελάτη, καταχωρείται στην κατάσταση αποτελεσμάτων περιόδου μαζί με το αναλογούν συμβατικό έσοδο. Τα διεταιρικά έσοδα μέσα στον Όμιλο απαλείφονται πλήρως. Έσοδα από τόκους: Τα έσοδα από τόκους αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα αναλογικά, με βάση τo χρόνο και με την χρήση του πραγματικού επιτοκίου. Έσοδα από μερίσματα: Τα έσοδα από μερίσματα αναγνωρίζονται όταν θεμελιώνεται το δικαίωμα είσπραξής τους. Έξοδα: Τα έξοδα αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα σε δεδουλευμένη βάση. Οι πληρωμές που πραγματοποιούνται για λειτουργικές μισθώσεις μεταφέρονται στην Κατάσταση Λογαριασμού Αποτελεσμάτων ως έξοδα, κατά το χρόνο χρήσεως του μισθίου. 4.5.3.13 Έξοδα Ερευνών & Ανάπτυξης Η συνεχής πρόοδος είναι αναπόσπαστο κομμάτι του ρόλου του Ομίλου καθώς η αγορά χαρακτηρίζεται από την ταχέως μεταβαλλόμενη εξέλιξη στον τομέα των τεχνολογιών. Πολλά προϊόντα λογισμικού βασίζονται σε ιδιόκτητες τεχνολογίες. Ο Όμιλος επενδύει σημαντικούς πόρους στον τομέα R&D για την ανάπτυξη καινοτόμων προϊόντων ώστε να μπορεί να ικανοποιεί τις απαιτήσεις των πελατών του, αλλά και να είναι σε θέση να ανταγωνιστεί αποτελεσματικά στις αγορές. 4.5.3.14 Επιχορηγήσεις Οι κρατικές επιχορηγήσεις αναγνωρίζονται στην εύλογη αξία τους όταν αναμένεται με βεβαιότητα ότι η επιχορήγηση θα εισπραχθεί και ο Όμιλος θα συμμορφωθεί με όλους τους προβλεπόμενους όρους. Κρατικές επιχορηγήσεις που αφορούν έξοδα, αναβάλλονται και αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα έτσι ώστε να αντιστοιχίζονται με τα έξοδα που προορίζονται να αποζημιώσουν. 4.5.3.15 Χρηματοοικονομικά προϊόντα – Εύλογη αξία Ο Όμιλος και η Εταιρία χρησιμοποιούν την παρακάτω ιεραρχία για τον καθορισμό και την γνωστοποίηση της εύλογης αξίας των χρηματοοικονομικών μέσων ανά τεχνική αποτίμησης: Επίπεδο 1: Διαπραγματεύσιμες (μη προσαρμοσμένες) τιμές σε ενεργές αγορές για όμοια περιουσιακά στοιχεία ή υποχρεώσεις. Η εύλογη αξία των χρηματοοικονομικών στοιχείων που διαπραγματεύονται σε ενεργές χρηματαγορές, προσδιορίζεται με βάση τις δημοσιευόμενες τιμές που ισχύουν κατά την ημερομηνία του ισολογισμού. «Ενεργή» χρηματαγορά υπάρχει όταν υπάρχουν άμεσα διαθέσιμες και αναθεωρούμενες σε τακτά διαστήματα τιμές, που δημοσιεύονται από χρηματιστήριο, χρηματιστή, κλάδο, οργανισμό αξιολόγησης ή οργανισμό εποπτείας, οι οποίες αντιπροσωπεύουν πραγματικές και συχνά επαναλαμβανόμενες συναλλαγές και γίνονται με τους συνήθεις εμπορικούς όρους. Επίπεδο 2: Λοιπές τεχνικές για τις οποίες όλες οι εισροές που έχουν σημαντική επίδραση στην καταγεγραμμένη εύλογη αξία είναι παρατηρήσιμες, είτε άμεσα είτε έμμεσα. Η εύλογη αξία των χρηματοοικονομικών στοιχείων που δεν διαπραγματεύονται σε ενεργές χρηματαγορές (π.χ. συμβόλαια παραγώγων εκτός της αγοράς παραγώγων) προσδιορίζεται με την χρήση τεχνικών αποτίμησης, οι οποίες βασίζονται ως επί το πλείστον σε διαθέσιμες πληροφορίες για συναλλαγές που διενεργούνται σε ενεργές αγορές ενώ χρησιμοποιούν κατά το δυνατό λιγότερες εκτιμήσεις της οικονομικής οντότητας. Επίπεδο 3: Τεχνικές που χρησιμοποιούν εισροές που έχουν σημαντική επίδραση στην καταγεγραμμένη εύλογη αξία και δεν βασίζονται σε παρατηρήσιμα δεδομένα της αγοράς. Τεχνικές που χρησιμοποιούνται για να επιμετρηθούν τα χρηματοοικονομικά στοιχεία περιλαμβάνουν: Τιμές αγοράς ή τιμές διαπραγματευτών για παρόμοια στοιχεία. Την εύλογη αξία των πράξεων αντιστάθμισης κινδύνου εμπορευμάτων, η οποία προσδιορίζεται ως η παρούσα αξία των μελλοντικών χρηματοροών (βασισμένη σε διαθέσιμες καμπύλες απόδοσης). 82 SPACE HELLAS A.E Ετήσια Οικονομική Έκθεση 2019 Kατά τη διάρκεια της περιόδου δεν υπήρξαν μεταφορές μεταξύ των επιπέδων 1 και 2 ούτε μεταφορές εντός και εκτός του επιπέδου 3 για τη μέτρηση της εύλογης αξίας. Τα ποσά που εμφανίζονται στις Οικονομικές Καταστάσεις για τα ταμειακά διαθέσιμα, τις εμπορικές και λοιπές απαιτήσεις, τις εμπορικές και λοιπές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις καθώς και τις Τραπεζικές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις, προσεγγίζουν τις αντίστοιχες εύλογες αξίες τους λόγω της βραχυπρόθεσμης λήξης τους. Η μέθοδος αποτίμησης προσδιορίστηκε λαμβάνοντας υπόψη όλους τους παράγοντες προκειμένου να προσδιοριστεί με ακρίβεια η εύλογη αξία και επιμετρούνται στο Επίπεδο 3 της ιεραρχίας για τον προσδιορισμό της εύλογης αξίας. Δεν υπήρξαν αλλαγές στις τεχνικές αποτίμησης που χρησιμοποιεί ο Όμιλος κατά την περίοδο. 4.5.3.16 Προβλέψεις Η αναγνώριση των προβλέψεων γίνεται, σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ΔΛΠ 37, όταν ο Όμιλος μπορεί να διαμορφώσει μια αξιόπιστη εκτίμηση για μια εύλογη νομική ή συμβατική υποχρέωση, που εμφανίζεται ως αποτέλεσμα προηγούμενων γεγονότων και υπάρχει πιθανότητα να απαιτηθεί μια εκροή πόρων προκειμένου τακτοποιηθεί η υποχρέωση αυτή. Ο Όμιλος δημιουργεί πρόβλεψη για επαχθείς συμβάσεις όταν η αναμενόμενη ωφέλεια που θα προκύψει από τις συμβάσεις αυτές, είναι μικρότερη από τα αναπόφευκτα έξοδα συμμόρφωσης προς τις συμβατικές υποχρεώσεις. Οι προβλέψεις αναδιάρθρωσης περιλαμβάνουν ποινές από πρόωρη λήξη μισθώσεων και πληρωμές αποζημιώσεων εργαζομένων λόγω εξόδου από την υπηρεσία και καταχωρούνται στην περίοδο εκείνη που δημιουργείται για τον Όμιλο νομική ή συμβατική δέσμευση της τακτοποίησης της πληρωμής. Δαπάνες συνδεόμενες με τις συνήθεις δραστηριότητες του Ομίλου δε εγγράφονται ως προβλέψεις. Οι μακροπρόθεσμες προβλέψεις μιας συγκεκριμένης υποχρέωσης προσδιορίζονται με την προεξόφληση των αναμενόμενων μελλοντικών ταμιακών ροών που αφορούν την υποχρέωση, έχοντας λάβει υπόψη τους σχετικούς κινδύνους. 4.5.3.17 Δάνεια Το κόστος δανεισμού αναγνωρίζεται ως έξοδο την περίοδο που πραγματοποιείται σύμφωνα με το ΔΛΠ 23 «Κόστος Δανεισμού». Τα δάνεια αρχικά αναγνωρίζονται στο κόστος που είναι η εύλογη αξία του δανείου που λαμβάνεται, μειωμένο με τα έξοδα έκδοσης που σχετίζονται με το δανεισμό. Μετά την αρχική αναγνώριση, αποτιμώνται στο αναπόσβεστο κόστος με τη μέθοδο του πραγματικού επιτοκίου. 4.5.3.18 Παροχές στο προσωπικό Τρέχουσες παροχές : Οι τρέχουσες παροχές προς τους εργαζομένους (εκτός από παροχές λήξης της εργασιακής σχέσης) σε χρήμα και σε είδος αναγνωρίζονται ως έξοδο στην χρήση που καταβάλλονται. Σε περίπτωση ανεξόφλητου ποσού, κατά την ημερομηνία σύνταξης των οικονομικών καταστάσεων, το ποσό αυτό καταχωρείται ως υποχρέωση, ενώ στην περίπτωση που το ποσό το οποίο καταβλήθηκε υπερβαίνει το ποσό των παροχών, ο Όμιλος αναγνωρίζει το υπερβάλλον ποσό ως στοιχείο του ενεργητικού (προπληρωθέν έξοδο) μόνο κατά έκταση που η προπληρωμή θα οδηγήσει σε μείωση μελλοντικών πληρωμών ή σε επιστροφή. Παροχές μετά την έξοδο από την υπηρεσία : Οι παροχές μετά την έξοδο από την υπηρεσία περιλαμβάνουν, τόσο προγράμματα καθορισμένων εισφορών όσο και προγράμματα καθορισμένων παροχών (defined benefit plan). Πρόγραμμα καθορισμένων εισφορών : Με βάση το πρόγραμμα καθορισμένων εισφορών η υποχρέωση Ομίλου (νομική) περιορίζεται στο ποσό που έχει καθοριστεί να εισφέρει στον φορέα (ασφαλιστικό ταμείο) διαχειρίζεται τις εισφορές και χορηγεί τις παροχές (συντάξεις, ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, κτλ). δεδουλευμένο κόστος των προγραμμάτων καθορισμένων εισφορών καταχωρείται ως έξοδο στην περίοδο αφορά. του που Το που Πρόγραμμα καθορισμένων παροχών (defined benefit plan) : Το πρόγραμμα καθορισμένων παροχών του Ομίλου αφορά στη νομική του υποχρέωση για καταβολή στο προσωπικό εφάπαξ αποζημίωσης κατά την ημερομηνία εξόδου κάθε εργαζομένου από την υπηρεσία. Η υποχρέωση που καταχωρείται στον ισολογισμό υπολογίζεται με βάση το αναμενόμενο προς καταβολή δεδουλευμένο δικαίωμα του κάθε εργαζόμενου, προεξοφλημένο στην παρούσα αξία του, σε σχέση με τη χρονική στιγμή που αναμένεται να καταβληθεί η παροχή αυτή. Η δέσμευση της καθορισμένης παροχής υπολογίζεται ετησίως από ανεξάρτητο αναλογιστή με την χρήση της μεθόδου της προβεβλημένης πιστωτικής μονάδας (projected unit credit method). Για την προεξόφληση της χρησιμοποιείται το επιτόκιο των μακροπρόθεσμων ομολόγων του Ελληνικού Δημοσίου. 4.5.3.19 Μισθώσεις Μισθώσεις στις οποίες, ουσιαστικά όλοι οι κίνδυνοι και οι ωφέλειες της ιδιοκτησίας διατηρούνται από τους εκμισθωτές ταξινομούνται ως λειτουργικές μισθώσεις. Οι λοιπές μισθώσεις κατατάσσονται ως χρηματοδοτικές μισθώσεις. Πληρωμές μισθωμάτων βάσει λειτουργικών μισθώσεων καταχωρούνται στα έξοδα με βάση την σταθερή μέθοδο κατά την διάρκεια της μίσθωσης. Περιουσιακά στοιχεία που κατέχονται βάσει χρηματοδοτικών μισθώσεων καταχωρούνται ως περιουσιακά στοιχεία της εταιρίας αποτιμώμενα, κατά την σύναψη της μίσθωσης, στην εύλογη αξία τους ή εφόσον είναι μικρότερη στην παρούσα αξία των ελάχιστων πληρωτέων μισθωμάτων. Η σχετική υποχρέωση στον εκμισθωτή καταχωρείται στον ισολογισμό ως υποχρέωση από χρηματοδοτική μίσθωση. Οι μισθωτές πληρωμές μερίζονται σε χρηματοοικονομικό έξοδο και σε καταβολή υποχρέωσης με τρόπο που να δίνει σταθερό επιτόκιο στο εκάστοτε υπόλοιπο της υποχρέωσης. Το χρηματοοικονομικό έξοδο καταχωρείται στα έξοδα εάν σχετίζεται άμεσα με περιουσιακό στοιχείο. Εισπράξεις που προκύπτουν από λειτουργικές μισθώσεις 83 SPACE HELLAS A.E Ετήσια Οικονομική Έκθεση 2019 καταχωρούνται ως έσοδα με βάση την σταθερή μέθοδο κατά την διάρκεια της μίσθωσης. Τα ποσά που οφείλονται από μισθωτές βάσει χρηματοδοτικών μισθώσεων καταχωρούνται ως απαιτήσεις με ποσό ίσο με την καθαρή επένδυση στην μίσθωση. Τα σχετικά έσοδα καταχωρούνται στα αποτελέσματα με τρόπο που να δίνει μια σταθερή, διαχρονικά, απόδοση επί της εκάστοτε ανεξόφλητης καθαρής επένδυσης της εταιρίας. 4.5.3.20 Φόρος Εισοδήματος & Αναβαλλόμενη φορολογία Ο φόρος εισοδήματος αποτελείται από τους τρέχοντες φόρους, τους αναβαλλόμενους φόρους, δηλαδή τις φορολογικές επιβαρύνσεις ή ελαφρύνσεις που σχετίζονται με τα οικονομικά οφέλη που προκύπτουν στην περίοδο αλλά έχουν ήδη καταλογιστεί ή θα καταλογιστούν από τις φορολογικές αρχές σε διαφορετικές περιόδους, και τις προβλέψεις για πρόσθετους φόρους που ενδέχεται να προκύψουν σε έλεγχο από τις φορολογικές αρχές. Ο φόρος εισοδήματος αναγνωρίζεται στην κατάσταση συνολικών εσόδων της περιόδου, τόσο εκείνος που αφορά συναλλαγές που καταχωρήθηκαν απευθείας στα ίδια κεφάλαια όσο και εκείνος που αφορά στα αποτελέσματα της περιόδου. Ο τρέχων φόρος εισοδήματος αφορά τον φόρο επί των φορολογητέων κερδών των εταιριών που περιλαμβάνονται στην ενοποίηση, όπως αναμορφώθηκαν σύμφωνα με τις απαιτήσεις των φορολογικών νόμων, και υπολογίστηκε με βάση τους ισχύοντες φορολογικούς συντελεστές των χωρών που δραστηριοποιούνται οι εταιρίες του ομίλου. Ο αναβαλλόμενος φόρος εισοδήματος υπολογίζεται χρησιμοποιώντας την μέθοδο της υποχρέωσης, σε όλες τις προσωρινές διαφορές, κατά την ημερομηνία του ισολογισμού, μεταξύ της φορολογικής βάσης και της λογιστικής αξίας των περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων. Οι αναμενόμενες φορολογικές επιπτώσεις από τις προσωρινές φορολογικές διαφορές προσδιορίζονται και εμφανίζονται είτε ως αναβαλλόμενες φορολογικές υποχρεώσεις, είτε ως αναβαλλόμενες απαιτήσεις. Ο αναβαλλόμενος φόρος προσδιορίζεται με βάση τους φορολογικούς συντελεστές που ισχύουν κατά την ημερομηνία του ισολογισμού. Οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις καταχωρούνται για όλες τις φορολογικά εκπεστέες προσωρινές διαφορές και τις μεταφερόμενες φορολογικές ζημιές κατά την έκταση που πιθανολογείται ότι θα υπάρχουν μελλοντικά φορολογητέα κέρδη έναντι των οποίων η εκπεστέα προσωρινή διαφορά ενδέχεται να αξιοποιηθεί. Η λογιστική αξία των αναβαλλόμενων φορολογικών απαιτήσεων αναθεωρείται σε κάθε ημερομηνία ισολογισμού και μειώνεται στο βαθμό που δεν πιθανολογείται ότι θα υπάρξουν φορολογητέα κέρδη έναντι των οποίων να χρησιμοποιηθεί μέρος ή το σύνολο των αναβαλλόμενων φορολογικών απαιτήσεων. 4.5.3.21 Συναλλαγές σε Ξένα Νομίσματα Τα στοιχεία των οικονομικών καταστάσεων των εταιριών του Ομίλου επιμετρώνται βάσει του νομίσματος του πρωτεύοντος οικονομικού περιβάλλοντος, στο οποίο λειτουργεί ο Όμιλος (λειτουργικό νόμισμα). Οι ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις παρουσιάζονται σε Ευρώ, που είναι το λειτουργικό νόμισμα και το νόμισμα παρουσίασης της μητρικής Εταιρίας και όλων των θυγατρικών της. Κέρδη και συναλλαγματικές διαφορές οι οποίες προκύπτουν από την εκκαθάριση τέτοιων συναλλαγών κατά την διάρκεια της περιόδου και από την μετατροπή των νομισματικών στοιχείων που εκφράζονται σε ξένο νόμισμα με τις ισχύουσες ισοτιμίες κατά την ημερομηνία των οικονομικών καταστάσεων, καταχωρούνται στην Κατάσταση Λογαριασμού Αποτελεσμάτων. Οι συναλλαγματικές διαφορές οι οποίες προκύπτουν από μετατροπή οικονομικών καταστάσεων εκμεταλλεύσεων εξωτερικού αναγνωρίζονται σε αποθεματικό της καθαρής θέσης μέσω της κατάστασης των λοιπών Συνολικών Εσόδων. 4.5.3.22 Χρηματοοικονομικά Μέσα Χρηματοοικονομικά μέσα αποτιμώμενα στην εύλογη αξία Οι χρηματοοικονομικές απαιτήσεις και οι χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις στον ισολογισμό περιλαμβάνουν τα διαθέσιμα, τα χρεόγραφα, τις λοιπές απαιτήσεις, τις συμμετοχές, τις βραχυπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις. Τα χρηματοοικονομικά μέσα παρουσιάζονται ως απαιτήσεις, υποχρεώσεις ή στοιχεία της καθαρής θέσεως, βάσει της ουσίας και του περιεχομένου των σχετικών συμβάσεων από τις οποίες απορρέουν. Τόκοι, μερίσματα, κέρδη ή ζημίες που προκύπτουν από τα χρηματοοικονομικά προϊόντα που χαρακτηρίζονται ως απαιτήσεις ή υποχρεώσεις, λογιστικοποιούνται ως έσοδα ή έξοδα αντίστοιχα. Ο Όμιλος θεωρεί ότι οι αξίες στις οποίες τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία και χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις έχουν αναγνωριστεί στις οικονομικές καταστάσεις δεν διαφέρουν ουσιωδώς των εύλογων αξιών. 4.5.3.23 Διαχείριση Χρηματοοικονομικών Κυνδύνων Παράγοντες χρηματοοικονομικού κινδύνου Ο Όμιλος εκτίθεται σε διάφορους χρηματοοικονομικούς κινδύνους συμπεριλαμβανομένων των απρόβλεπτων διακυμάνσεων συναλλαγματικών ισοτιμιών και επιτοκίων, κινδύνων αγοράς, πιστωτικών κινδύνων και κινδύνων ρευστότητας. Το συνολικό πρόγραμμα διαχείρισης κινδύνου του Ομίλου έχει στόχο να ελαχιστοποιήσει τις πιθανές δυσμενείς επιπτώσεις αυτών των διακυμάνσεων στη χρηματοοικονομική απόδοση του Ομίλου. Η πολιτική της διαχείρισης του κινδύνου εφαρμόζεται από την διοίκηση του Ομίλου η οποία αξιολογεί τους κινδύνους που σχετίζονται με τις δραστηριότητες και τις λειτουργίες του και προβαίνει σε σχεδιασμό της μεθοδολογίας με επιλογή των κατάλληλων χρηματοοικονομικών προϊόντων για την μείωση του κινδύνου. Τα χρηματοοικονομικά προϊόντα που χρησιμοποιεί ο Όμιλος αποτελούνται κυρίως από καταθέσεις σε τράπεζες, συναλλαγές σε ξένο νόμισμα σε τρέχουσες τιμές ή προθεσμιακά συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης, ενέγγυες πιστώσεις, τραπεζικούς λογαριασμούς υπερανάληψης, λογαριασμούς εισπρακτέους και πληρωτέους. 84 SPACE HELLAS A.E Ετήσια Οικονομική Έκθεση 2019 Παράγοντες χρηματοοικονομικού κινδύνου Ο Όμιλος εκτίθεται σε διάφορους χρηματοοικονομικούς κινδύνους συμπεριλαμβανομένων των απρόβλεπτων διακυμάνσεων συναλλαγματικών ισοτιμιών και επιτοκίων, κινδύνων αγοράς, πιστωτικών κινδύνων και κινδύνων ρευστότητας. Το συνολικό πρόγραμμα διαχείρισης κινδύνου του Ομίλου έχει στόχο να ελαχιστοποιήσει τις πιθανές δυσμενείς επιπτώσεις αυτών των διακυμάνσεων στη χρηματοοικονομική απόδοση του Ομίλου. Η πολιτική της διαχείρισης του κινδύνου εφαρμόζεται από την διοίκηση του Ομίλου η οποία αξιολογεί τους κινδύνους που σχετίζονται με τις δραστηριότητες και τις λειτουργίες του και προβαίνει σε σχεδιασμό της μεθοδολογίας με επιλογή των κατάλληλων χρηματοοικονομικών προϊόντων για την μείωση του κινδύνου. Τα χρηματοοικονομικά προϊόντα που χρησιμοποιεί ο Όμιλος αποτελούνται κυρίως από καταθέσεις σε τράπεζες, συναλλαγές σε ξένο νόμισμα σε τρέχουσες τιμές ή προθεσμιακά συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης, ενέγγυες πιστώσεις, τραπεζικούς λογαριασμούς υπερανάληψης, λογαριασμούς εισπρακτέους και πληρωτέους. Συναλλαγματικός κίνδυνος Η έκθεση του Ομίλου σε συναλλαγματικούς κινδύνους προέρχεται κυρίως από υπάρχουσες ή προσδοκώμενες ταμιακές ροές σε ξένο νόμισμα (εισαγωγές – εξαγωγές). Η διοίκηση του Ομίλου παρακολουθεί διαρκώς τις διακυμάνσεις και την τάση των ξένων νομισμάτων και αξιολογεί την κάθε περίπτωση χωριστά λαμβάνοντας τα απαραίτητα μέτρα όπου απαιτείται, μέσω συμφωνιών κάλυψης συναλλαγματικών κινδύνων. Σήμερα η κατάσταση που βιώνουμε λόγω κορωνοϊού έχει αυξήσει σημαντικά την διακύμανση ισοτιμίας δολαρίου - ευρώ. Ο Όμιλος για να καλύψει τον συναλλαγματικό κίνδυνο που απορρέει από μελλοντικές εμπορικές συναλλαγές και αναγνωρισμένα στοιχεία ενεργητικού και παθητικού, θα χρησιμοποιήσει συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης εφόσον απαιτηθεί. Τα κυριότερα νομίσματα συναλλαγών στον Όμιλο είναι το Ευρώ και το δολάριο Η.Π.Α.. Παρακάτω ακολουθεί πίνακας ανάλυσης ευαισθησίας στα κέρδη προ φόρων σε μεταβολές συναλλάγματος: 31.12.2019 Νόμισμα USD Μεταβλητότητα Συναλλαγματικών ισοτιμιών 10% -10% 31.12.2018 Επίδραση στα κέρδη προ φόρων -510 510 Μεταβλητότητα Συναλλαγματικών ισοτιμιών 6% -6% Επίδραση στα κέρδη προ φόρων -340 340 Κίνδυνος τιμών Ο Όμιλος δεν έχει στην κατοχή του διαπραγματεύσιμα χρεόγραφα και συνεπώς δεν εκτίθεται σε κίνδυνο μεταβολής των χρηματιστηριακών τιμών χρεογράφων. Ο Όμιλος εκτίθεται κυρίως σε μεταβολές της αξίας των εμπορευμάτων που προμηθεύεται και ως εκ τούτου προσαρμόζεται ανάλογα η πολιτική αποθεμάτων και η εμπορική της πολιτική. Για την αντιμετώπιση του κινδύνου της απαξίωσης των αποθεμάτων του ο Όμιλος εφαρμόζει μια ορθολογική διαχείριση και διοίκηση αυτών, που προσβλέπει στην αποφυγή διακράτησης αποθεμάτων μεγάλου ύψους. Στόχος μας είναι η ελαχιστοποίηση του χρόνου παραμονής στην αποθήκη των αποθεμάτων μας ώστε να απομακρύνεται ο κίνδυνος της απαξίωσης τους. Κίνδυνος επιτοκίου Τα λειτουργικά κέρδη και ταμειακές ροές του Ομίλου επηρεάζονται μερικώς από μεταβολές στις τιμές των επιτοκίων. Πολιτική του Ομίλου είναι να παρακολουθεί διαρκώς τις τάσεις των επιτοκίων καθώς και τη διάρκεια των χρηματοδοτικών αναγκών. Επομένως, οι αποφάσεις για τη διάρκεια καθώς και τη σχέση μεταξύ σταθερού και κυμαινόμενου κόστους ενός νέου δανείου, λαμβάνονται ξεχωριστά για κάθε περίπτωση και σε κάθε χρονική στιγμή. Ως εκ τούτου, η πλειονότητα των δανείων έχουν συναφθεί με κυμαινόμενα επιτόκια. Συνεπώς ανάλογα με τα εκάστοτε επίπεδα καθαρού δανεισμού, η μεταβολή των επιτοκίων βάσης δανεισμού (EURIBOR) έχει αναλογική επίπτωση στα αποτελέσματα του Ομίλου. Η περίοδος που διανύουμε χαρακτηρίζεται ως περίοδος μηδενικών και αρνητικών επιτοκίων. Πρόσφατα οι Η.Π.Α. συντάχθηκαν σε αυτή την πολιτική με συνεχείς μειώσεις επιτοκίων. Παρόλα αυτά η προσεκτική παρακολούθηση και διαχείριση του κινδύνου επιτοκίου, μειώνει τον κίνδυνο σημαντικού επηρεασμού των κερδών στις βραχυπρόθεσμες πιθανές διακυμάνσεις των επιτοκίων. 85 SPACE HELLAS A.E Ετήσια Οικονομική Έκθεση 2019 Ανάλυση Ευαισθησίας των Δανείων του Ομίλου σε Μεταβολές Επιτοκίου : 31.12.2019 Νόμισμα euro Μεταβλητότητα Επιτοκίων 31.12.2018 Επίδραση στα κέρδη προ φόρων Μεταβλητότητα Επιτοκίων Επίδραση στα κέρδη προ φόρων 1% -230 1% -190 -1% 230 -1% 190 Πιστωτικός κίνδυνος Ο πιστωτικός κίνδυνος πηγάζει από τα ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα, τις καταθέσεις στις τράπεζες ,τα παράγωγα χρηματοοικονομικά εργαλεία, καθώς και από εκθέσεις σε πιστωτικό κίνδυνο από πελάτες. Οι απαιτήσεις από πελάτες προέρχονται κυρίως από μεγάλους οργανισμούς του ιδιωτικού και δημόσιου τομέα. Η χρηματοοικονομική κατάσταση των πελατών παρακολουθείται επισταμένα και επαναπροσδιορίζεται ανάλογα με τις νέες συνθήκες. Ο Όμιλος, αξιολογεί την πιστοληπτική ικανότητα του κάθε πελάτη, είτε μέσα από ανεξάρτητο φορέα αξιολόγησης είτε εσωτερικά λαμβάνοντας υπ’ όψη την οικονομική του κατάσταση, προηγούμενες συναλλαγές και άλλες παραμέτρους ελέγχοντας το ύψος της παροχής πιστώσεων. Τα πιστωτικά όρια των πελατών καθορίζονται βάσει εσωτερικών ή εξωτερικών αξιολογήσεων σύμφωνα πάντα με τα όρια που έχει καθορίσει η Διοίκηση. Δεδομένου ότι η δυσμενής οικονομική κατάσταση της εγχώριας αγοράς μετά την επέλευση της οικονομικής κρίσης εγκυμονεί κινδύνους για τυχόν επισφάλειες, η διοίκηση εκτιμά ότι έχει θέσει ικανούς μηχανισμούς αντιμετώπισης αυτών, λαμβάνοντας υπ’ όψη τη διάρθρωση του πελατολογίου του Ομίλου. Αναφορικά με την έκθεση της εταιρίας στον κίνδυνο μη είσπραξης απαιτήσεων από το δημόσιο ο κίνδυνος αυτός μειώθηκε σημαντικά, καθώς τα υπόλοιπα προς είσπραξη έχουν μειωθεί. Επιπρόσθετα, με την εφαρμογή της νομοθεσίας, όπου οι επιχειρήσεις συμψηφίζουν τις υποχρεώσεις τους προς το Ελληνικό Δημόσιο με ληξιπρόθεσμες απαιτήσεις τους από αυτό βοηθά προς την ίδια κατεύθυνση. Για ειδικούς πιστωτικούς κινδύνους γίνονται προβλέψεις για ζημιές από απαξίωση. Η μεταχρονολόγηση των εισπράξεων αποτελεί ένα θέμα προς διαχείριση το οποίο όμως δεν συνδέεται με την πιστοληπτική ικανότητα των οφειλετών μας. Για την ελαχιστοποίηση του πιστωτικού κινδύνου στα Διαθέσιμα και Ταμειακά ισοδύναμα ο Όμιλος στο πλαίσιο εγκεκριμένων πολιτικών από το Διοικητικό Συμβούλιο, θέτει όρια στο ποσό που θα εκτίθεται. Επίσης όσον αφορά τα προϊόντα καταθέσεων, ο Όμιλος, συναλλάσσεται μόνο με αναγνωρισμένα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα πιστοληπτικής διαβάθμισης. Σχετικά με την επίδραση του κορωνοϊού γίνεται αναφορά τις εκτιμήσεις του Ομίλου παρακάτω σε ειδική παράγραφο του ιδίου κεφαλαίου 2.5. Κίνδυνος ρευστότητας Ο κίνδυνος ρευστότητας αντιμετωπίζεται τόσο από την σταθερή ροή των εισπράξεων όσο και με την εξασφάλιση ικανών ταμειακών πόρων από την τραπεζική χρηματοδότηση (με έμφαση στην χρηματοδότηση οn a project basis), η οποία στηρίζεται στη άριστη σχέση που διατηρούμε με τα μεγαλύτερα πιστωτικά ιδρύματα της χώρας και του εξωτερικού, και εξασφαλίζει ικανές πιστωτικές γραμμές για την χρηματοδότηση των επιχειρηματικών μας πλάνων. Επιπρόσθετα οι άριστες σχέσεις με τους προμηθευτές μας οι οποίες στηρίζονται στην μακροχρόνια αξιόπιστη και σταθερή σχέση, μας προσφέρουν σημαντική βοήθεια στην προσπάθεια εξομάλυνσης των ταμειακών ροών Οι χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις την 31η Δεκεμβρίου 2019 και 31η Δεκεμβρίου 2018 αντίστοιχα αναλύονται ως εξής: Ομιλος Σύνολα Έως 1 έτος Από 1 έως 5 έτη Πάνω από 5 έτη ποσά εκφρασμένα σε χιλ. € 2019 Συνολικός Δανεισμός (βραχυπρόθεσμα & μακροπρόθεσμα Τραπεζικά Δάνεια) Συνολικές Υποχρεώσεις Μισθώσεων (βραχυπρόθεσμες & μακροπρόθεσμες) Εμπορικές και Λοιπές υποχρεώσεις 2018 2019 2018 2019 2018 2019 2018 24.989 21.280 9.682 8.606 12.277 9.169 3.030 3.505 1.375 0 192 0 1.183 0 0 0 24.800 20.559 24.794 20.553 - - 6 6 86 SPACE HELLAS A.E Ετήσια Οικονομική Έκθεση 2019 Εταιρία ποσά εκφρασμένα σε χιλ. € Σύνολα 2019 Συνολικός Δανεισμός (βραχυπρόθεσμα & μακροπρόθεσμα Τραπεζικά Δάνεια) Συνολικές Υποχρεώσεις Μισθώσεων (βραχυπρόθεσμες & μακροπρόθεσμες) Εμπορικές και Λοιπές υποχρεώσεις Έως 1 έτος 2018 2019 Από 1 έως 5 έτη 2018 2019 Πάνω από 5 έτη 2018 2019 2018 24.989 21.280 9.682 8.606 12.277 9.169 3.030 3.505 1.363 0 182 0 1.181 0 0 0 24.577 20.238 24.571 20.232 0 0 6 6 Το ΔΧΠΑ 16 εφαρμόστηκε αναγνωρίζοντας τη συνολική επίδρασή του στον λογαριασμό «Υπόλοιπο κερδών εις νέο», χωρίς την αναπροσαρμογή των συγκριτικών ποσών του 2018 (σημ. 4.5.3.1). Διαχείριση κεφαλαίου Ο πρωταρχικός στόχος της διαχείρισης κεφαλαίου του Ομίλου είναι να εξασφαλιστεί η διατήρηση της υψηλής πιστοληπτικής του διαβάθμισης και των υγιών δεικτών κεφαλαίου, ώστε να μπορούν να υποστηρίζονται και να επεκτείνονται οι δραστηριότητες του Ομίλου. Η πολιτική του Ομίλου είναι να διατηρήσει τους στόχους μόχλευσης σύμφωνα με ένα προφίλ υψηλού επιπέδου φερεγγυότητας. Ο συντελεστής μόχλευσης υπολογίζεται διαιρώντας τον καθαρό δανεισμό με τα συνολικά απασχολούμενα κεφάλαια. 'Ομιλος Εταιρία ποσά εκφρασμένα σε χιλ. € 2019 2018 2019 2018 Συνολικός Δανεισμός (βραχυπρόθεσμα Τραπεζικά Δάνεια) 9.682 8.606 9.682 8.606 Συνολικός Δανεισμός (μακροπρόθεσμα Τραπεζικά Δάνεια) 15.307 12.674 15.307 12.674 -17.082 -13.158 -16.281 -12.394 Μείον: Ταμιακά διαθέσιμα & ισοδύναμα Καθαρό χρέος 7.907 8.122 8.708 8.886 Σύνολο Ιδίων Κεφαλαίων 16.387 15.139 15.388 14.416 24.294 23.261 24.096 23.302 32,55% 34,92% 36,14% 38,13% Σύνολο Κεφαλαίου Συντελεστής μόχλευσης Ο συντελεστής μόχλευσης παρουσιάζει περαιτέρω μείωση συνεπεία της μείωσης του καθαρού χρέους το οποίο μειώνεται με μεγαλύτερη ταχύτητα από την αύξηση του συνολικού κεφαλαίου. Η συνεχής δημιουργία ελευθέρων ταμειακών ροών, σε συνδυασμό με την αύξηση του EBITDA, συντείνει στην μείωση αυτή. Κίνδυνος αναφορικά με την εξάπλωσης του COVID-19 Δεδομένης της μεγάλης αβεβαιότητας που υπάρχει σχετικά με την εξέλιξη του κορωνοϊού οι οίκοι πιστοληπτικής αξιολόγησης προχωρούν σε πτωτική αναθεώρηση των προβλέψεων τους για την ανάπτυξη της παγκόσμιας οικονομίας, καθώς ο κορωνοϊός θα πλήξει την οικονομική ανάπτυξη σε πολλές χώρες στο πρώτο εξάμηνο του 2020. Η πλήρης έκταση του οικονομικού κόστους θα είναι αβέβαιη για κάποιο χρονικό διάστημα. Ο φόβος της μετάδοσης θα μειώσει την καταναλωτική και επιχειρηματική δραστηριότητα. Όσο περισσότερο χρόνο χρειασθούν τα νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις για να επανέλθουν στην κανονική τους δραστηριότητά, τόσο μεγαλύτερος θα είναι ο οικονομικός αντίκτυπος. Παρόλα αυτά εκτιμάται ότι οι παγκόσμιες προσπάθειες ανάσχεσης της εξάπλωσης του ιού και, ίσως, ο πιο ζεστός καιρός στο Βόρειο Ημισφαίριο την άνοιξη και το καλοκαίρι θα επιτρέψουν στην οικονομική δραστηριότητα να ανακάμψει στο δεύτερο εξάμηνο του έτους. Στον αντίποδα τα μέτρα δημοσιονομικής και νομισματικής πολιτικής θα βοηθήσουν να περιορισθεί η ζημιά στις επιμέρους οικονομίες. Οι ανακοινώσεις από τις δημοσιονομικές Αρχές, τις κεντρικές τράπεζες και τους διεθνείς οργανισμούς έως τώρα υποδηλώνουν ότι η αντίδραση της θα είναι ισχυρή στις επηρεαζόμενες χώρες πράγμα όμως που δεν προδικάζει την επίτευξη του επιθυμητού αποτελέσματος καθώς ακόμα βρισκόμαστε στο επίκεντρο του προβλήματος. 87 SPACE HELLAS A.E Ετήσια Οικονομική Έκθεση 2019 Ο όμιλος Space Hellas στο πλαίσιο της υποχρέωσης του για δημοσιοποίηση πληροφοριών (market disclosure) εκτιμά ότι στην παρούσα φάση δεν υπάρχει σημαντική επίπτωση στα θεμελιώδη μεγέθη της καθώς και στην χρηματοοικονομική της κατάσταση. Η αβεβαιότητα όμως εξακολουθεί και υπάρχει και συνεπώς θα εξετάζουμε πάντα τα στοιχεία που προκύπτουν και θα ενημερώνουμε περαιτέρω στις οικονομικές καταστάσεις εξαμήνου ή νωρίτερα εάν αυτό κριθεί απαραίτητο. Ειδικότερα το μεγαλύτερο μέρος της δραστηριότητας του ομίλου διενεργείται με μεγάλου και μεσαίου μεγέθους πελάτες που δραστηριοποιούνται σε κλάδους με διαφορετική, ως προς τη ζήτηση προϊόντων πληροφορικής και εξοπλισμού δικτύων, πιθανή επίπτωση από τον Covid-19, λαμβάνοντας υπόψη ότι λόγω της διαμορφούμενης κατάστασης οι τεχνολογικές ανάγκες για επικοινωνία και διαλειτουργικότητα έχουν αντιθέτως αυξηθεί. Ο όμιλος και η εταιρεία αξιολογούν εξίσου την ικανότητα να ανταποκριθούν τόσο σε πιθανή αυξημένη ζήτηση όσο και σε μείωση του lead time για την κάλυψη αυξημένων αναγκών διατήρησης ή/και βελτίωσης υποδομών ανταποκρινόμενοι στη συλλογική προσπάθεια αντιμετώπισης της πανδημίας, λαμβάνοντας υπόψη ότι σε πολλές περιπτώσεις οι τηλεπικοινωνίες είναι το μοναδικό μέσο λειτουργίας και επικοινωνίας και ως τέτοιο τυγχάνουν προτεραιότητας. Σε συνέχεια των ανωτέρω, ο Όμιλος παρακολουθεί προσεχτικά τις εξελίξεις σχετικά με την εξάπλωση του κορωνοϊού COVID-19, η θέση του ως κορυφαίος System Integrator και Value Added Solutions Provider στο χώρο των τηλεπικοινωνιών, της πληροφορικής και της ασφάλειας, του δίνει την δυνατότητα να ανταποκριθεί άμεσα στις δύσκολες αυτές συγκυρίες και να υλοποιήσει, στο μέτρο του δυνατού, το πλάνο που διαθέτει για την απρόσκοπτη λειτουργία των δραστηριοτήτων του, σε συμμόρφωση πάντα με την ισχύουσα νομοθεσία και τις υποχρεώσεις όπως επιβάλλονται από τις επίσημες οδηγίες των αρμόδιων αρχών σε εθνικό επίπεδο. Στο πλαίσιο αυτό λαμβάνει προληπτικά μέτρα για την ασφάλεια των εργαζομένων, που στην παρούσα φάση αποτελεί απόλυτη προτεραιότητα, έχει θεσπίσει και διατηρεί σαφή εσωτερικά και εξωτερικά πρωτόκολλα για την τακτική αλλά και επείγουσα επικοινωνία με τους εργαζόμενους και άλλους βασικούς ενδιαφερόμενους φορείς. Τα επαγγελματικά ταξίδια, εκτός Ελλάδος έχουν σταματήσει από τις αρχές Μαρτίου και έχουν περιορισθεί στο ελάχιστο εντός Ελλάδος και εφαρμόζονται συστήματα υψηλής τεχνολογίας για απομακρυσμένη εργασία (τηλεργασία). Έχει τεθεί επίσης σε εφαρμογή πρόσθετος σχεδιασμός ανθρώπινου δυναμικού σχετικά με το προσωπικό που εκτελεί λειτουργίες κρίσιμες για την επιχειρησιακή συνέχεια προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί ο κίνδυνος διακοπής λειτουργίας και να διασφαλιστεί η επιχειρησιακή συνέχεια. Ο Όμιλος κρατά επιφυλακτική στάση σχετικά με τον χρονισμό της εκτέλεσης των έργων που έχει ήδη αναλάβει ή θα αναλάβει μέσα στο έτος, καθώς πέραν των όποιων άλλων απρόβλεπτων παραγόντων, η επέκταση του κορωνοϊού στην Ελλάδα ενδέχεται να επηρεάσει αρνητικά την εγχώρια αγορά πληροφορικής τόσο λόγω ενδεχόμενων καθυστερήσεων στην παραλαβή εξοπλισμού από το εξωτερικό, όσο και επειδή ορισμένοι επιχειρηματικοί όμιλοι ίσως αναβάλουν για κάποιο χρονικό διάστημα την εκκίνηση επενδυτικών τους σχεδίων στο μέτωπο της τεχνολογίας. Επίσης η όλη δυσλειτουργία που θα προκύψει, ενδέχεται να επηρεάσει την ταχύτητα των κρατικών μηχανισμών στην προώθηση των δημόσιων έργων. Παρά τα όποια προβλήματα μπορεί να επιφέρει στην αγορά πληροφορικής ο κορωνοϊός, υπάρχουν και επιμέρους δραστηριότητες του κλάδου που ενδεχομένως θα επηρεαστούν θετικά καθώς οι παρούσες συνθήκες θα αλλάξουν τον τρόπο λειτουργίας επιχειρήσεων, οργανισμών και ομάδων εργασίας και θα δημιουργήσουν μια ευρύτερη κουλτούρα λιγότερων προσωπικών επαφών και περισσότερων συνεννοήσεων εξ αποστάσεως. Κάτι τέτοιο πολύ πιθανόν να δημιουργήσει μια νοοτροπία για μονιμότερες λύσεις τεχνολογίας, ιδιαίτερα για τις υπηρεσίες που παρέχονται μέσω του cloud, τις οποίες η Sρace Ηellas είναι ήδη έτοιμη να τις προσφέρει. Οι ειδικές συνθήκες που βιώνουμε σαφέστατα επηρεάζουν, τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα, το Οικονομικό περιβάλλον και μας οδηγούν να αξιολογήσουμε αν έχουμε σημαντική αύξηση του πιστωτικού κινδύνου (SICR). Η φύση των επιπτώσεων του οικονομικού σοκ κρίνεται προσωρινή και σε συνδυασμό με τον αντίκτυπο των μέτρων στήριξης και ανακούφισης που λαμβάνονται από τις κυβερνήσεις, μας οδηγούν στο συμπέρασμα ότι οι αντίρροπες αυτές δυνάμεις αντισταθμίζονται. Χρησιμοποιώντας παρελθούσες πληροφορίες και πιο συγκεκριμένα την κρίση του 2015 στην χώρα μας μπορούμε να πούμε ότι η αύξηση του πιστωτικού κινδύνου δεν επηρέασε την εταιρία μας σημαντικά καθώς οι πολιτικές διαχείρισης πιστωτικού κίνδυνου λειτούργησαν ικανοποιητικά. Η διοίκηση εκτιμά ότι στη παρούσα χρονική στιγμή δεν υπάρχει ανάγκη αλλαγής των δεδομένων που επηρεάζουν το ΔΠΧΠ 9 και κατά συνέπεια της αύξησης του πιστωτικού κινδύνου. Δεδομένου όμως ότι το φαινόμενο είναι σε πλήρη εξέλιξη, και παρότι δεν βλέπουμε σήμερα μια σημαντική επίπτωση στα θεμελιώδη μεγέθη του ομίλου, οι ποσοτικές και ποιοτικές του επιπτώσεις στη λειτουργία του Ομίλου και της Εταιρίας δεν μπορούν να εκτιμηθούν επί του παρόντος. Περισσότερο αξιόπιστες εκτιμήσεις θα παρουσιαστούν στις Ενδιάμεσες Οικονομικές Καταστάσεις. 88 SPACE HELLAS A.E Ετήσια Οικονομική Έκθεση 2019 Λοιποί Λειτουργικοί Κίνδυνοι Η Διοίκηση της εταιρίας έχει εγκαταστήσει αξιόπιστο σύστημα εσωτερικού ελέγχου για τον εντοπισμό δυσλειτουργιών και εξαιρέσεων στα πλαίσια των εμπορικών της εργασιών. Οι ασφαλιστικές καλύψεις περιουσίας και λοιπών κινδύνων κρίνονται επαρκείς. Ο Όμιλος και η Εταιρία δεν θα αντιμετωπίσουν σημαντικούς κινδύνους στο βραχυπρόθεσμο γενικότερα χρονικό ορίζοντα. Η εξειδικευμένη τεχνογνωσία της εταιρίας και του ομίλου, η συνεχής επένδυση σε άρτια εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό και οι ισχυρές υποδομές σε συνδυασμό με την ανάπτυξη νέων προϊόντων βοηθούν και υποστηρίζουν τον Όμιλο έτσι ώστε να είναι διαρκώς ανταγωνιστικός και να διεισδύει σε νέες αγορές, περιορίζοντας τους κινδύνους του ανταγωνιστικού ορίζοντα. 89 SPACE HELLAS A.E Ετήσια Οικονομική Έκθεση 2019 4.6 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΧΡΗΣΗΣ 2018 4.6.1 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΚΑΤΑ ΤΟΜΕΑ Ως επιχειρηματικός τομέας ορίζεται κάθε διακεκριμένο τμήμα του Ομίλου και της Εταιρίας το οποίο διαθέτει αγαθά και υπηρεσίες, τα οποία υπόκεινται σε διαφορετικούς κινδύνους και αποδόσεις από εκείνα άλλων τομέων. Γεωγραφικός τομέας είναι ένα διακεκριμένο τμήμα του Ομίλου και της Εταιρίας το οποίο διαθέτει αγαθά και υπηρεσίες μέσα σε ένα συγκεκριμένο οικονομικό περιβάλλον το οποίο υπόκεινται σε διαφορετικούς κινδύνους και αποδόσεις από εκείνα τομέων που λειτουργούν σε άλλα οικονομικά περιβάλλοντα. Ο Όμιλος και η Εταιρία παρακολουθούν και παρουσιάζουν τους τομείς με βάση τα πωλούμενα προϊόντα και τις παρεχόμενες υπηρεσίες. Πρωτεύων τύπος πληροφόρησης – Επιχειρηματικοί Τομείς Ο Όμιλος δραστηριοποιείται κυρίως στους κάτωθι τομείς: o Τεχνολογικές λύσεις & υπηρεσίες (Value Added Solutions) o Σύνθετα Έργα (Integration), o Δίκτυο μεταπώλησης κινητής τηλεφωνίας. Η κατανομή των ενοποιημένων αποτελεσμάτων χρήσης ανά τομέα επιχειρηματικής δραστηριότητας αναλύεται ως εξής: Όμιλος Τεχνολογικές λύσεις & υπηρεσίες 2019 ποσά εκφρασμένα σε χιλ. € 2018 Δίκτυο μεταπώλησης κινητής τηλεφωνίας Σύνθετα έργα +/-% 2019 2018 +/-% 2019 2018 Σύνολα +/-% 2018 +/-% Πωλήσεις 57.240 60.295 -5,07% 13.600 4.507 201,75% 1.410 7,63% 72.250 66.112 9,28% Μικτά αποτελέσματα 12.432 13.592 -8,53% 2.980 1704 74,88% 472 591 -20,14% 15.884 15.887 -0,02% 4.553 4.992 -8,79% 1482 686 116,03% 248 264 -6,06% 6.283 5.942 5,74% Αποτελέσματα Προ φόρων - - - - - - - - - 2.151 2.081 3,36% Κέρδη μετά από φόρους - - - - - - - - - 1.516 1.218 24,47% Αποτελέσματα Προ φόρων Χρηματοδοτικών & επενδυτικών αποτελεσμάτων & αποσβέσεων 1.310 2019 Δευτερεύων τύπος πληροφόρησης – Γεωγραφικοί Τομείς Ο Όμιλος δραστηριοποιείται στο μεγαλύτερο ποσοστό του στην Ελλάδα, χώρα έδρας της μητρικής εταιρίας. Η θυγατρική εταιρία «SPACE HELLAS CYPRUS LTD», έχει έδρα στην Κύπρο και είναι μητρική των θυγατρικών: «SPACE HELLAS SYSTEM INTEGRATOR S.R.L.» με έδρα στην Ρουμανία, «SPACE HELLAS HELLAS Doo Beograd-Stari Grad με έδρα στη Σερβία, SPACE HELLAS (MALTA) LTD με έδρα στην Μάλτα και της SPACE ARAB LEVANT TECHOLOGIES COMPANY με έδρα στην Ιορδανία, με αναπτυσσόμενες δραστηριότητες αλλά όχι σημαντικές σε σχέση με την ολότητα του Ομίλου. 90 SPACE HELLAS A.E Ετήσια Οικονομική Έκθεση 2019 4.6.2 ΆΛΛΑ ΈΣΟΔΑ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗΣ Πίνακας Άλλων Εσόδων Εκμετάλλευσης: 'Ομιλος 01.0131.12.2019 ποσά εκφρασμένα σε χιλ. € Έσοδα από Παροχή Υπηρεσιών σε τρίτους Έσοδα από Ενοίκια ακινήτων Επιχορηγήσεις Λοιπά Έκτακτα & ανόργανα έσοδα Έκτακτα κέρδη Συναλλαγματικές διαφορές Έσοδα προηγουμένων χρήσεων Σύνολο Άλλων Εσόδων Εκμετάλλευσης Εταιρία 01.0131.12.2018 01.0131.12.2019 01.0131.12.2018 14 52 1.073 162 8 311 22 2 56 1.111 151 9 169 158 14 52 1.073 5 8 304 22 2 56 1.111 2 9 168 158 1.642 1.656 1.478 1.506 4.6.3 ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΑ ΈΞΟΔΑ Τα Λειτουργικά έξοδα του Ομίλου και της Εταιρίας παρατίθενται με πίνακες αναλυτικά. Πίνακας Εξόδων Διοικητικής Λειτουργίας: 'Ομιλος 01.0131.12.2019 ποσά εκφρασμένα σε χιλ. € Αμοιβές και έξοδα προσωπικού Αμοιβές και έξοδα τρίτων Παροχές τρίτων Φόροι - τέλη Διάφορα έξοδα Αποσβέσεις Προβλέψεις Σύνολο Εξόδων Διοικητικής Λειτουργίας Εταιρία 01.0131.12.2018 +/-% 01.0131.12.2019 01.0131.12.2018 +/-% 2.855 775 757 195 624 398 74 2.725 854 862 183 616 299 70 4,77% -9,25% -12,18% 6,56% 1,30% 33,11% 5,71% 2.855 707 744 188 581 395 74 2.725 741 841 165 606 295 70 4,77% -4,59% -11,53% 13,94% -4,13% 33,90% 5,71% 5.678 5.609 1,23% 5.544 5.443 1,86% Πίνακας Εξόδων Λειτουργίας Ερευνών & Ανάπτυξης: 'Ομιλος ποσά εκφ ρασμένα σε χ ιλ. € 0 1 .0 1 3 1 .1 2 .2 0 1 9 Αμοιβές και έξοδα προσωπικού Αμοιβές και έξοδα τρίτων Παροχές τρίτων Φόροι - τέλη Διάφορα έξοδα Αποσβέσεις Σύνολο Εξόδων Λειτ ουργίας Ερευνών & Ανάπτ υξης Εταιρία 0 1 .0 1 3 1 .1 2 .2 0 1 8 +/-% 0 1 .0 1 3 1 .1 2 .2 0 1 9 0 1 .0 1 3 1 .1 2 .2 0 1 8 +/-% 694 57 13 3 42 372 436 21 14 3 34 236 59,17% 171,43% -7,14% 0,00% 23,53% 57,63% 694 57 13 3 42 372 436 59,17% 21 171,43% 14 -7,14% 3 0,00% 34 23,53% 236 57,63% 1.181 744 58,74% 1.181 744 58,74% Πίνακας Εξόδων Λειτουργίας Διάθεσης: 'Ομιλος ποσά εκφ ρασμένα σε χ ιλ. € Αμοιβές και έξοδα προσωπικού Αμοιβές και έξοδα τρίτων Παροχές τρίτων Φόροι - τέλη Διάφορα έξοδα Αποσβέσεις Σύνολο Εξόδων Λειτ ουργίας Διάθεσης 0 1 .0 1 3 1 .1 2 .2 0 1 9 0 1 .0 1 3 1 .1 2 .2 0 1 8 3.625 453 374 68 636 563 Εταιρία +/-% 3.528 2,75% 594 -23,74% 430 -13,02% 58 17,24% 575 10,61% 304 85,20% 5.719 5.489 91 4,19% 0 1 .0 1 0 1 .0 1 3 1 .1 2 .2 0 1 9 3 1 .1 2 .2 0 1 8 3.625 453 374 68 628 563 5.711 +/-% 3.528 2,75% 594 -23,74% 430 -13,02% 58 17,24% 565 11,15% 304 85,20% 5.479 4,23% SPACE HELLAS A.E Ετήσια Οικονομική Έκθεση 2019 Για τη χρήση που έληξε την 31η Δεκεμβρίου 2019 στα έξοδα διοικητικής λειτουργίας του ομίλου περιλαμβάνονται αμοιβές για υπηρεσίες σχετικά με τον τακτικό έλεγχο των οικονομικών καταστάσεων 31 χιλ. €, για την έκθεση φορολογικής συμμόρφωσης 10 χιλ. € και αμοιβές για άλλες υπηρεσίες διασφάλισης 4 χιλ. €, ενώ για την εταιρία οι αμοιβές σχετικά με τον τακτικό έλεγχο ανέρχονται σε 19 χιλ. €, για την έκθεση φορολογικής συμμόρφωσης 10. Χιλ. € και αμοιβές για άλλες υπηρεσίες διασφάλισης 4 χιλ. €. 4.6.4 ΆΛΛΑ ΈΞΟΔΑ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗΣ Πίνακας Άλλων Εξόδων Εκμετάλλευσης: 'Ομιλος ποσά εκφρασμένα σε χιλ. € 01.0131.12.2019 Εταιρία 01.0131.12.2018 01.0131.12.2019 01.0131.12.2018 Έκτακτα & ανόργανα έξοδα 67 102 67 102 Συναλλαγματικές διαφορές 111 465 110 461 Πρόβλεψη επισφαλών απαιτήσεων 236 333 236 256 0 61 0 61 63 11 63 11 0 9 0 9 477 981 476 900 Λοιπές προβλέψεις Έκτακτες ζημιές Έξοδα προηγουμένων χρήσεων Σύνολο Άλλων Εξόδων Εκμετάλλευσης 4.6.5 ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Πίνακας Επενδυτικών αποτελεσμάτων : 'Ομιλος ποσά εκφρασμένα σε χιλ. € 01.0131.12.2019 Κέρδη /ζημιές από συγγενείς επιχειρήσεις / κοινοπραξίες Εταιρία 01.0131.12.2018 01.0131.12.2019 01.0131.12.2018 23 -33 0 -33 Απομειώσεις Συμμετοχών / Υπεραξίας 0 -325 0 -325 Μερίσματα 0 0 449 926 23 -358 449 568 Σύνολο Επενδυτικών αποτελεσμάτων Κατά την τρέχουσα χρήση στα επενδυτικά αποτελέσματα του ομίλου εμφανίζεται ποσό 23 χιλ.€ το οποίο αφορά στα έσοδο από την ενοποίηση της συγγενούς μας WEB IQ με την μέθοδο της καθαρής θέσης. Κατά την προηγούμενη χρήση έγινε απομείωση υπεραξίας που προέρχεται από την εξαγορά του 100% της από 15/10/2012 θυγατρικής μας «SPACE ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗ Α.Ε.». κατά ποσό 250 χιλ. € και απομείωση της συμμετοχής της συγγενούς εταιρίας Mobics ΑΕ ποσού 75 χιλ. €. Επίσης από την λύση των κοινοπραξιών «ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΑ Unisystems Συστήματα Πληροφορικής Α.E.E (πρώην INFO QUEST) – SPACE HELLAS» και «ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΑ SPACE HELLAS ΑΕ - KB IMPULS HELLAS AE» προέκυψαν ζημιές ύψους 33 χιλ. € οι οποίες βάρυναν τα αποτελέσματα της προηγούμενης χρήσης. Τόσο κατά την τρέχουσα όσο και κατά την προηγούμενη χρήση, στην εταιρία διανεμήθηκαν κέρδη προηγουμένων χρήσεων, ως μέρισμα από την θυγατρική της SPACE HELLAS CYPRUS LTD. 92 SPACE HELLAS A.E Ετήσια Οικονομική Έκθεση 2019 4.6.6 ΦΟΡΟΣ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ Ο φόρος ο οποίος επιβάρυνε την κατάσταση συνολικών εσόδων αναλύεται ως εξής: Εταιρία 'Ομιλος ποσά εκφρασμένα σε χιλ. € σημειώσεις Τρέχων φόρος εισοδήματος Αναβαλλόμενοι φόροι εισοδήματος αναγνωρισμένοι στο αποτέλεσμα 4.6.26 Σύνολο φόρων αναγνωρισμένων στο αποτέλεσμα (α) εισοδήματος φόροι Αναβαλλόμενοι απευθείας στα Ίδια Κεφάλαια (β) αναγνωρισμένοι 01.0131.12.2018 01.0131.12.2019 -259 -315 0 0 -376 -548 -376 -548 -635 -863 -376 -548 160 112 160 112 -475 -751 -216 -436 4.6.26 Σύνολο (α+β) 01.0131.12.2018 01.0131.12.2019 Από τη χρήση 2011 έως και την χρήση 2015, οι Ελληνικές Ανώνυμες Εταιρίες και οι Εταιρίες Περιορισμένης Ευθύνης των οποίων οι ετήσιες οικονομικές τους καταστάσεις ελέγχονται υποχρεωτικά, είχαν υποχρέωση να λαμβάνουν «Ετήσιο Πιστοποιητικό» το οποίο προβλεπόταν στην § 5 του άρθρου 82 του Ν.2238/1994 καθώς και το άρθρο 65Α του Ν4174/2014, το οποίο εκδίδεται μετά από φορολογικό έλεγχο που διενεργείται από τον Νόμιμο Ελεγκτή ή ελεγκτικό γραφείο που ελέγχει τις ετήσιες οικονομικές καταστάσεις. Από την χρήση 2016 και εντεύθεν, το φορολογικό πιστοποιητικό είναι προαιρετικό. Κατόπιν ολοκλήρωσης του φορολογικού ελέγχου, ο Νόμιμος Ελεγκτής ή ελεγκτικό γραφείο εκδίδει προς την εταιρία «Έκθεση Φορολογικής Συμμόρφωσης» και στη συνέχεια ο Νόμιμος Ελεγκτής ή ελεγκτικό γραφείο την υποβάλει ηλεκτρονικά στο Υπουργείο Οικονομικών, με βάση την ΠΟΛ 1124/2015, όπως τροποποιήθηκε από την ΠΟΛ 1108/2017 το αργότερο μέχρι τη δέκατη ημέρα του δέκατου μήνα από την ημερομηνία της λήξης της διαχειριστικής χρήσης. Για την Εταιρία και για τις χρήσεις 2011 έως και 2018 ο έλεγχος αυτός έχει ολοκληρωθεί με τη χορήγηση των σχετικών Εκθέσεων Φορολογικής Συμμόρφωσης χωρίς επιφύλαξη. Είναι σε εξέλιξη φορολογικός έλεγχος της εταιρίας για τη χρήση 2019 από τους νόμιμους ελεγκτές, από τον οποίο δεν αναμένεται να προκύψουν σημαντικές περαιτέρω επιβαρύνσεις. Ο βασικός φορολογικός συντελεστής για τις Ανώνυμες εταιρίες στην Ελλάδα για τη διαχειριστική χρήση που έληξε στις 31 Δεκεμβρίου 2019 σύμφωνα με τον Ν.4646/2019 ανέρχεται σε ποσοστό 24% έναντι 29% της προηγούμενης χρήσης. Σκοπός της διάταξης είναι η μείωση της φορολογικής επιβάρυνσης των νομικών προσώπων και οντοτήτων και εξ αυτού η ενίσχυση των επενδύσεων και της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων. Πίνακας συμφωνίας Φόρου Εισοδήματος: 'Ομιλος 01.0131.12.2019 ποσά εκφρασμένα σε χιλ. € Κέρδη χρήσης προ φόρων Εταιρία 01.0131.12.2018 01.0131.12.2019 01.0131.12.2018 2.151 2.081 1.609 1.532 -516 -603 -386 -444 -55 -372 -55 -372 0 0 108 268 Επίδραση από το διαφορετικό φορολογικό συντελεστή θυγατρικής εξωτερικού -21 112 0 0 Επανεκτίμηση αναβαλλόμενου φόρου - Αλλαγή φορολογικού συντελεστή -43 0 -43 0 -635 -863 -376 -548 Φόρος βάσει θεσπισμένου φορολογικού συντελεστή Φόρος αποτελεσμάτων μη αναγνωριζόμενων φορολογικά Φόρος από Εισόδημα μη υποκείμενο σε φορολογία Σύνολο 4.6.7 ΙΔΙΟΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΜΕΝΑ ΕΝΣΩΜΑΤΑ ΠΑΓΙΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Τα οικόπεδα και τα κτίρια της Εταιρίας και του Ομίλου έχουν αποτιμηθεί στην εύλογη αξία τους την 30.06.2018, η οποία προσδιορίστηκε μετά από μελέτη ανεξάρτητου οίκου εκτιμητών. 93 SPACE HELLAS A.E Ετήσια Οικονομική Έκθεση 2019 Σας παραθέτουμε πίνακες των ιδιοχρησιμοποιούμενων ενσώματων παγίων στοιχείων του Ομίλου και της εταιρίας: 'Ομιλος ποσά εκφρασμένα σε χιλ. € Αξία κτήσης 01.01.2018 Προσθήκες χρήσης / τακτοποιήσεις Επανεκτίμηση Γήπεδαοικόπεδα Κτίρια-τεχν. Έργα Μηχ/τα-τεχν. εγκ/σεις & λοιπός μηχ/κός εξοπλισμός Σύνολο Ενσώματων παγίων στοιχείων Έπιπλα & λοιπός εξοπλισμός Μεταφορικά μέσα 7.086 4.526 10.104 65 2.759 24.540 0 -151 34 -1.289 463 0 14 0 154 0 665 -1.440 Μειώσεις χρήσης 0 0 22 11 4 37 Αξία κτήσης 31.12.2018 6.935 3.271 10.545 68 2.909 23.728 Αποσβέσεις 01.01.2018 0 1.317 4.418 40 2.446 8.221 Αποσβέσεις χρήσης Επανεκτίμηση 0 0 142 -1.094 477 0 5 0 84 0 708 -1.094 Μειώσεις Αποσβέσεων χρήσης 0 0 14 2 4 20 Σύνολο Αποσβέσεων 31.12.2018 0 365 4.881 43 2.526 7.815 Αναπόσβεστη Αξία 31.12.2018 6.935 2.906 5.664 25 383 15.913 Αξία κτήσης 01.01.2019 6.935 3.271 10.545 68 2.909 23.728 0 0 52 0 336 28 27 24 213 4 628 56 Αξία κτήσης 31.12.2019 6.935 3.323 10.853 71 3.118 24.300 Προσθήκες χρήσης / τακτοποιήσεις Μειώσεις χρήσης Αποσβέσεις 01.01.2019 0 365 4.881 43 2.526 7.815 Αποσβέσεις χρήσης 0 140 510 5 104 759 Μειώσεις Αποσβέσεων χρήσης 0 0 10 9 4 23 Σύνολο Αποσβέσεων 31.12.2019 0 505 5.381 39 2.626 8.551 6.935 2.818 5.472 32 492 15.749 Αναπόσβεστη Αξία 31.12.2019 Εταιρία ποσά εκφρασμένα σε χιλ. € Αξία κτήσης 01.01.2018 Γήπεδαοικόπεδα Κτίρια-τεχν. Έργα Μηχ/τα-τεχν. εγκ/σεις & λοιπός μηχ/κός εξοπλισμός Έπιπλα & λοιπός εξοπλισμός Μεταφορικά μέσα Σύνολο Ενσώματων παγίων στοιχείων 7.086 4.526 10.065 65 2.759 24.501 0 -151 0 34 -1.289 0 437 0 22 14 0 11 154 0 4 639 -1.440 37 Αξία κτήσης 31.12.2018 6.935 3.271 10.480 68 2.909 23.663 Αποσβέσεις 01.01.2018 0 1.317 4.406 40 2.446 8.209 Αποσβέσεις χρήσης Επανεκτίμηση Μειώσεις Αποσβέσεων χρήσης 0 0 0 142 -1.094 0 473 0 14 5 0 2 84 0 4 704 -1.094 20 Προσθήκες χρήσης / τακτοποιήσεις Επανεκτίμηση Μειώσεις χρήσης Σύνολο Αποσβέσεων 31.12.2018 0 365 4.865 43 2.526 7.799 Αναπόσβεστη Αξία 31.12.2018 6.935 2.906 5.615 25 383 15.864 Αξία κτήσης 01.01.2019 6.935 3.271 10.480 68 2.909 23.663 0 0 52 0 336 28 27 24 213 4 628 56 Αξία κτήσης 31.12.2019 6.935 3.323 10.788 71 3.118 24.235 Αποσβέσεις 01.01.2019 0 365 4.865 43 2.526 7.799 Αποσβέσεις χρήσης Μειώσεις Αποσβέσεων χρήσης 0 0 140 0 504 10 5 9 104 4 753 23 Σύνολο Αποσβέσεων 31.12.2019 0 505 5.359 39 2.626 8.529 6.935 2.818 5.429 32 492 15.706 Προσθήκες χρήσης / τακτοποιήσεις Μειώσεις χρήσης Αναπόσβεστη Αξία 31.12.2019 94 SPACE HELLAS A.E Ετήσια Οικονομική Έκθεση 2019 4.6.8 ΑΥΛΑ ΠΑΓΙΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Τα άυλα στοιχεία Ομίλου και εταιρίας περιλαμβάνουν Λογισμικά Προγράμματα Εξωτερικώς αγοραζόμενα, Λοιπές ασώματες ακινητοποιήσεις και Ιδιοπαραγόμενα Λογισμικά. Οι επενδύσεις σε άυλα περιουσιακά ιδιοπαραγόμενα στοιχεία αποτελούν κόστος ανάπτυξης προϊόντων σε μορφή ολοκληρωμένου λογισμικού προς διάθεση στα πλαίσια του λειτουργικού μας τομέα Τεχνολογικών λύσεων και υπηρεσιών. Το κονδύλι στις λοιπές ασώματες ακινητοποιήσεις αφορά αξία κτήσης εκμετάλλευσης εμπορικού σήματος αλλά λόγω της αδυναμίας να επιμετρηθεί με αξιοπιστία η εμπορική τους βιωσιμότητα και η εισροή τους στο άμεσο μέλλον δεν διενεργούνται αποσβέσεις. Σας παραθέτουμε πίνακες των άυλων παγίων στοιχείων του Ομίλου και της εταιρίας : 'Ομιλος ποσά εκφρασμένα σε χιλ. € Λογισμικά Προγράμματα Αξία κτήσης 01.01.2018 Λοιπές ασώματες ακινητοποιήσεις Σύνολο Άυλων περιουσιακών στοιχείων βάσει ΔΛΠ 4.266 714 4.980 862 0 862 0 0 0 Αξία κτήσης 31.12.2018 5.128 714 5.842 Αποσβέσεις 01.01.2018 2.928 301 3.229 512 2 514 0 0 0 Σύνολο Αποσβέσεων 31.12.2018 3.440 303 3.743 Αναπόσβεστη Αξία 31.12.2018 1.688 411 2.099 Αξία κτήσης 01.01.2019 5.128 714 5.842 1.274 49 1.323 0 0 0 Αξία κτήσης 31.12.2019 6.402 763 7.165 Αποσβέσεις 01.01.2019 3.440 303 3.743 556 14 570 0 0 0 Σύνολο Αποσβέσεων 31.12.2019 3.996 317 4.313 Αναπόσβεστη Αξία 31.12.2019 2.406 446 2.852 Προσθήκες χρήσης / τακτοποιήσεις Μειώσεις χρήσης Αποσβέσεις χρήσης Μειώσεις Αποσβέσεων χρήσης Προσθήκες χρήσης / τακτοποιήσεις Μειώσεις χρήσης Αποσβέσεις χρήσης Μειώσεις Αποσβέσεων χρήσης Εταιρία ποσά εκφρασμένα σε χιλ. € Λογισμικά Προγράμματα Αξία κτήσης 01.01.2018 Λοιπές ασώματες ακινητοποιήσεις Σύνολο Άυλων περιουσιακών στοιχείων βάσει ΔΛΠ 4.256 714 4.970 862 0 862 0 0 0 Αξία κτήσης 31.12.2018 5.118 714 5.832 Αποσβέσεις 01.01.2018 2.920 301 3.221 510 2 512 0 0 0 Σύνολο Αποσβέσεων 31.12.2018 3.430 303 3.733 Αναπόσβεστη Αξία 31.12.2018 1.688 411 2.099 Αξία κτήσης 01.01.2019 5.118 714 5.832 1.274 0 1.274 0 0 0 Αξία κτήσης 31.12.2019 6.392 714 7.106 Αποσβέσεις 01.01.2019 3.430 303 3.733 556 2 558 0 0 0 Σύνολο Αποσβέσεων 31.12.2019 3.986 305 4.291 Αναπόσβεστη Αξία 31.12.2019 2.406 409 2.815 Προσθήκες χρήσης / τακτοποιήσεις Μειώσεις χρήσης Αποσβέσεις χρήσης Μειώσεις Αποσβέσεων χρήσης Προσθήκες χρήσης / τακτοποιήσεις Μειώσεις χρήσης Αποσβέσεις χρήσης Μειώσεις Αποσβέσεων χρήσης 95 SPACE HELLAS A.E Ετήσια Οικονομική Έκθεση 2019 4.6.9 ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΧΡΗΣΗΣ 'Ομιλος Δικαίω ματα χρήσης Α κιν ήτω ν Δικαιώ ματα χρήσης Μ εταφ ορικώ ν Μ έσω ν 346 717 1 .0 6 3 Π ροσθήκες χρήσης / τακτοποιήσεις 6 776 782 Μ ειώ σεις χρήσης 0 0 0 Α ξία κτήσης 3 1 .1 2 .2 0 1 9 352 1 .4 9 3 1 .8 4 5 Α ποσβέσεις 0 1 .0 1 .2 0 1 9 0 0 0 80 412 492 0 0 0 80 412 492 272 1 .0 8 1 1 .3 5 3 ποσά εκφ ρασμέν α σε χιλ. € Α ξία κτήσης 0 1 .0 1 .2 0 1 9 Α ποσβέσεις χρήσης Μ ειώ σεις Α ποσβέσεω ν χρήσης Σύνολο Α ποσβέσεω ν 3 1 .1 2 .2 0 1 9 Α ναπόσβεστη Α ξία 3 1 .1 2 .2 0 1 9 Σύνολο Δ ικαιω μάτω ν χ ρήσης Εταιρία Δικαίω ματα χρήσης Α κιν ήτω ν Δικαιώ ματα χρήσης Μ εταφ ορικώ ν Μ έσω ν 322 717 1 .0 3 9 Π ροσθήκες χρήσης / τακτοποιήσεις 6 776 782 Μ ειώ σεις χρήσης 0 0 0 328 1 .4 9 3 1 .8 2 1 ποσά εκφ ρασμέν α σε χιλ. € Α ξία κτήσης 0 1 .0 1 .2 0 1 9 Α ξία κτήσης 3 1 .1 2 .2 0 1 9 Α ποσβέσεις 0 1 .0 1 .2 0 1 9 Α ποσβέσεις χρήσης Μ ειώ σεις Α ποσβέσεω ν χρήσης Σύνολο Α ποσβέσεω ν 3 1 .1 2 .2 0 1 9 Α ναπόσβεστη Α ξία 3 1 .1 2 .2 0 1 9 Σύνολο Δ ικαιω μάτω ν χ ρήσης 0 0 0 80 400 480 0 0 0 80 400 480 248 1 .0 9 3 1 .3 4 1 Ο Όμιλος έχει εφαρμόσει το ΔΠΧΑ 16 χρησιμοποιώντας τη μέθοδο σωρευτικής επίδρασης. Σύμφωνα με τη μέθοδο αυτή, η συγκριτική πληροφορία δεν επαναδιατυπώνεται (σημ. 4.5.3.1). 4.6.10 ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΣΕ ΑΚΙΝΗΤΑ Κατά την εξεταζόμενη περίοδο δεν υπάρχουν στην κατοχή του Ομίλου ακίνητα προς επένδυση. 4.6.11 ΥΠΕΡΑΞΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ Η υπεραξία ύψους 597 χιλ. €, που περιλαμβάνεται στα μη κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία του Ομίλου εμφανίζεται στον παρακάτω πίνακα: Όμιλος - Εταιρία ποσά εκφρασμένα σε χιλ. € «SPACEPHONE A.E.Ε.» «SPACE ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗ Α.Ε.» Σύνολο Υπόλοιπα κατά την 1η Ιανουαρίου 2018 Προσθήκες Απομειώσεις Υπόλοιπο χρήσης 31η Δεκεμβρίου 2018 428 0 0 428 419 0 -250 169 847 0 -250 597 Υπόλοιπα κατά την 1η Ιανουαρίου 2019 428 169 597 Προσθήκες Απομειώσεις 0 0 428 0 0 169 0 0 597 Υπόλοιπο χρήσης 31η Δεκεμβρίου 2019 Η υπεραξία υπόκειται σε έλεγχο απομείωσης όταν υπάρχουν ενδείξεις απομείωσης και αποτιμάται στο κόστος μείον τις τυχόν σωρευμένες ζημίες απομείωσης. Κατά την εκάστοτε ημερομηνία ισολογισμού ο Όμιλος πραγματοποιεί ανάλυση με στόχο να αξιολογηθεί κατά πόσο η λογιστική αξία της υπεραξίας είναι ανακτήσιμη. 96 SPACE HELLAS A.E Ετήσια Οικονομική Έκθεση 2019 το ποσό 428 χιλ. € προέρχεται από την εξαγορά του υπολοίπου 50% της από 29/6/2007 απορροφηθείσας θυγατρικής μας «SPACEPHONE A.E.Ε.» το ποσό 169 χιλ. € προέρχεται από την εξαγορά του 100% της από 15/10/2012 θυγατρικής μας «SPACE ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗ Α.Ε.». Η υπεραξία κατανέμεται σε μονάδες δημιουργίας ταμειακών ροών για λόγους ελέγχου απομείωσης. Η κατανομή γίνεται στις μονάδες δημιουργίας ταμειακών ροών που αναμένεται να ωφεληθούν από την εξαγορά από την οποία προήλθε η υπεραξία. Η ανακτήσιμη αξία μιας μονάδας δημιουργίας ταμειακών ροών καθορίζεται σύμφωνα με υπολογισμό της αξίας χρήσεως της («value in use»). Ο υπολογισμός αυτός χρησιμοποιεί προβλέψεις ταμειακών ροών που προκύπτουν από οικονομικούς προϋπολογισμούς οι οποίοι έχουν εγκριθεί από την διοίκηση. Παρακάτω αναφέρονται οι κύριες παραδοχές που υιοθετήθηκαν από τη Διοίκηση στις περιπτώσεις που προέκυψε ανάγκη απομείωσης αφού ελήφθησαν υπ’ όψιν τα κατά περίπτωση ιδιαίτερα χαρακτηριστικά: Προεξοφλητικό Επιτόκιο αναγωγής σε παρούσα αξία: 3,9%, Ρυθμός ανάπτυξης στο διηνεκές: 2% Η απόφαση για τη διενέργεια απομείωσης λαμβάνεται μετά από εξέταση της μεταβολής των βασικών παραδοχών και εφόσον αυτή κρίνεται ουσιωδώς σημαντική και μεγαλύτερη του 10% της λογιστικής αξίας. Οι προαναφερόμενες αξίες υποβλήθηκαν σε έλεγχο απομείωσης το αποτέλεσμα της οποίας βάρυνε τα αποτελέσματα της προηγούμενης χρήσης κατά 250 χιλ. € και παρέμειναν ως περιουσιακό στοιχείο της εταιρίας και του Ομίλου. 4.6.12 ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΑ ΕΜΠΡΑΓΜΑΤΑ ΒΑΡΗ Στα περιουσιακά στοιχεία τόσο σε επίπεδο Ομίλου όσο και σε Εταιρίας δεν υπάρχουν άλλα ενέχυρα ή εμπράγματα βάρη, πέραν των προσημειώσεων υποθήκης ύψους ποσού, 1.200 χιλ. € επί του ακινήτου στην οδό Λοχαγού Δεδούση 6 στο Χολαργό, 4.000 χιλ. € επί του ακινήτου στην οδό Λ. Μεσογείων 302 στο Χολαργό, 7.540 χιλ. € επί του ακινήτου στην οδό Λ. Μεσογείων 312 στην Αγία Παρασκευή, 1.200 χιλ. € επί του ακινήτου στην οδό Γιαννιτσών – Ι. Καρυοφύλλη & Πατριάρχου Κυρίλλου στην Θεσσαλονίκη. 4.6.13 ΣΥΜΜΕΤΟΧΕΣ Οι συμμετοχές της εταιρίας μας στις 31.12.2019 σε θυγατρικές, συγγενείς, και λοιπές επιχειρήσεις εμφανίζονται στην αξία κτήσεως μείον τις προβλέψεις απομείωσης. Παρατίθεται πίνακας συμμετοχών του Ομίλου : Σχέση Συμμετοχής Σχέση Συμμετοχής Μέθοδος ενοποίησης Επωνυμία θυγατρικών, συγγενών και κοινοπραξιών Άμεση Θυγατρικές Εταιρίες Έμμεση Άμεση 31.12.2019 SPACE HELLAS (CYPRUS) LTD Έμμεση 31.12.2018 100% - 100% - Ολική SPACE HELLAS SYSTEM INTEGRATOR S.R.L. - 99,45% - 99,45% Ολική SPACE HELLAS Doo Beograd-Stari Grad - 100% - 100% Ολική SPACE HELLAS (MALTA) LTD - 99,98% - 99,98% Ολική SPACE ARAB LEVANT TECHOLOGIES COMPANY - 100% - 100% Ολική 32,28% - 17,21% - Καθαρή θέση 18,10% - 18,10% - - Συγγενείς εταιρίες Web-IQ B.V. Λοιπές Εταιρίες MOBICS Τηλεπικοινωνίες & Συμβουλευτικές Υπηρεσίες Α.Ε Περιγραφή - Αντικείμενο Συμμετοχών Η Εταιρία Space Hellas (Cyprus) Limited συστάθηκε στην Κύπρο στις 8 Σεπτεμβρίου 2005 ως ιδιωτική εταιρία περιορισμένης ευθύνης σύμφωνα με τις πρόνοιες του περί Εταιρειών Νόμου της Κύπρου, Κεφ. 113. Οι κύριες δραστηριότητες της εταιρίας είναι η παροχή τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών καθώς και οι επενδύσεις σε ακίνητα. 97 SPACE HELLAS A.E Ετήσια Οικονομική Έκθεση 2019 Η εταιρία SPACE HELLAS SYSTEM INTEGRATOR S.R.L. ιδρύθηκε το 2010 και ανήκει στην θυγατρική εταιρία SPACE HELLAS CYPRUS Ltd. Η εταιρία ιδρύθηκε με σκοπό να εξυπηρετήσει την στρατηγική του ομίλου για διείσδυση σε νέες αγορές. Οι κύριες δραστηριότητες της εταιρίας είναι η παροχή τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών, συστημάτων ασφάλειας, πληροφορικής, εμπόριο, καθώς και οι επενδύσεις σε ακίνητα. Η εταιρία SPACE HELLAS (MALTA) LTD ιδρύθηκε στο τέλος του 2012 και ανήκει στην θυγατρική εταιρία SPACE HELLAS CYPRUS Ltd. Η εταιρία ιδρύθηκε με σκοπό να εξυπηρετήσει την στρατηγική του ομίλου για διείσδυση σε νέες αγορές. Λόγω των συνθηκών και των εμπορικών πρακτικών που επικρατούν στην τομέα των τηλεπικοινωνιών στην Μάλτα, αποφασίσθηκε η δραστηριοποίηση του ομίλου μέσω θυγατρικής εταιρίας. Η νέα αυτή εταιρία έχει εγκαταστήσει τηλεπικοινωνιακό κόμβο και προσφέρει υπηρεσίες κόμβου στην τοπική αγορά. Η εταιρία SPACE HELLAS Doo Beograd-Stari Grad ιδρύθηκε στο τέλος του 2012 και ανήκει στην θυγατρική εταιρία SPACE HELLAS CYPRUS Ltd. Η εταιρία ιδρύθηκε με σκοπό να εξυπηρετήσει την στρατηγική του ομίλου για διείσδυση σε νέες αγορές. Λόγω των συνθηκών και των εμπορικών πρακτικών που επικρατούν στην τομέα των τηλεπικοινωνιών στην Σερβία, αποφασίσθηκε η δραστηριοποίηση του ομίλου μέσω θυγατρικής εταιρίας. Η νέα αυτή εταιρία έχει εγκαταστήσει τηλεπικοινωνιακό κόμβο και προσφέρει υπηρεσίες κόμβου στην τοπική αγορά. Η εταιρία SPACE ARAB LEVANT TECHOLOGIES COMPANY ιδρύθηκε αρχές του 2017 και ανήκει στην θυγατρική εταιρία SPACE HELLAS CYPRUS Ltd. Το συνολικό μετοχικό της κεφάλαιο αποτελείται από 50 χιλ. μετοχές αξίας 1JD (Ιορδανικά Δηνάρια) η κάθε μία. Η εταιρία ιδρύθηκε με σκοπό να εξυπηρετήσει την στρατηγική του ομίλου για διείσδυση σε νέες αγορές. Λόγω των συνθηκών και των εμπορικών πρακτικών που επικρατούν στην τομέα των τηλεπικοινωνιών στην Ιορδανία, αποφασίσθηκε η δραστηριοποίηση του ομίλου μέσω θυγατρικής εταιρίας. Η νέα αυτή εταιρία έχει εγκαταστήσει τηλεπικοινωνιακό κόμβο και προσφέρει υπηρεσίες κόμβου στην τοπική αγορά. Η εταιρία Web-IQ B.V., είναι Ολλανδική εταιρία τεχνολογίας η οποία δραστηριοποιείται στη διεθνή αγορά εξειδικευμένων εφαρμογών Web-Intelligence και Βig Data analytics για επιχειρήσεις και οργανισμούς. Η WebIQ, συνεργάζεται ενεργά με πολλές αρχές ασφαλείας σε παγκόσμιο επίπεδο για την καταπολέμηση της online παιδικής κακοποίησης. Το συνολικό μετοχικό της κεφάλαιο της εταιρίας Web-IQ B.V μετά την αύξηση του στις 13-6-2019 αποτελείται από 284.137 μετοχές. Ολοκληρώθηκε η δεύτερη φάση της επένδυσης της Space Hellas στην εταιρία Web-IQ B.V. με έδρα στην Ολλανδία, με διαμόρφωση του ποσοστού συμμετοχής της από 17,21% σε 32,28% έναντι 1,1 εκ. €, μέσω ισόποσης αύξησης του μετοχικού κεφαλαίου της Web-IQ B.V., και υλοποιήθηκε η σύμβαση που είχε υπογραφεί και προέβλεπε την δυνατότητα απόκτησης του εν λόγω επιπλέον ποσοστού. Η Mobics Τηλεπικοινωνιακές και Συμβουλευτικές Υπηρεσίες AΕ ιδρύθηκε το 2006 σαν τεχνοβλαστός του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (Τμήμα Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών) με έδρα στην Αθήνα. Η Mobics ειδικεύεται στο σχεδιασμό, την ανάπτυξη και την παροχή υπηρεσιών προστιθέμενης αξίας για κινητά και διάχυτα υπολογιστικά περιβάλλοντα και το Διαδίκτυο, εστιάζοντας σε γεωγραφική και πληροφορία και γενικότερα την επίγνωση πλαισίου (context-aware services). 4.6.14 ΛΟΙΠΕΣ ΜΑΚΡΟΠΡΟΘΕΣΜΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ Πίνακας Λοιπών Μακροπρόθεσμων Απαιτήσεων εταιρίας και Ομίλου: 'Ομιλος ποσά εκφρασμένα σε χιλ. € Δοσμένες εγγυήσεις Μακροπρόθεσμες Απαιτήσεις κατά συνδεδεμένων εταιριών Σύνολο Λοιπών Μακροπρόθεσμων Απαιτήσεων 31.12.2019 Εταιρία 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 31 31 31 31 0 300 0 300 31 331 31 331 Οι μακροπρόθεσμες απαιτήσεις κατά συνδεδεμένων εταιριών ( Web-IQ B.V) μειώθηκαν κατά 300 χιλ. € στα πλαίσια της υλοποίησης της συμφωνίας αύξησης του ποσοστού συμμετοχής της SPACE HELLAS από 17,21% σε 32,28% στην εν λόγω εταιρία. 98 SPACE HELLAS A.E Ετήσια Οικονομική Έκθεση 2019 4.6.15 ΑΠΟΘΕΜΑΤΑ Ο Όμιλος λαμβάνει όλα τα απαραίτητα μέτρα (ασφάλιση, φύλαξη) για να ελαχιστοποιήσει τον κίνδυνο και τις ενδεχόμενες ζημιές λόγω απώλειας αποθεμάτων από φυσικές καταστροφές κλοπές κλπ. Επίσης η Διοίκηση επανεξετάζει συνεχώς την καθαρή ρευστοποιήσιμη αξία των αποθεμάτων και σχηματίζει τις κατάλληλες προβλέψεις για απαξίωση αποθεμάτων βραδέως κινούμενων και τεχνολογικώς απαξιωμένων. Για την εξεταζόμενη χρήση, η αξία των τεχνολογικώς απαξιωμένων - κατεστραμμένων αποθεμάτων, ανέρχεται στο ποσό των 43 χιλ. €, ποσό με το οποίο έχουν επιβαρυνθεί τα αποτελέσματα της τρέχουσας περιόδου του Ομίλου και της εταιρίας. Το ύψος των αποθεμάτων αντανακλά τη στρατηγική της εταιρίας για την επίτευξη του στόχου της σωστής διαχείρισης της αποθήκης χωρίς να υποβαθμίζεται η αξιόπιστη εξυπηρέτηση του πελάτη. Πίνακας Αποθεμάτων εταιρίας και Ομίλου: 'Ομιλος ποσά εκφρασμένα σε χιλ. € 31.12.2019 Εταιρία 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 Εμπορεύματα 4.700 3.106 4.700 3.106 Α΄& βοηθητικές ύλες 1.062 736 1.062 736 863 574 863 574 6.625 4.416 6.625 4.416 Αναλώσιμα Σύνολο Αποθεμάτων 4.6.16 ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΑΠΟ ΠΕΛΑΤΕΣ Οι λογαριασμοί πελατών αναγνωρίζονται αρχικά στην εύλογη αξία τους η οποία είναι ταυτόχρονα και η αξία συναλλαγής. Πρόβλεψη για επισφαλείς πελάτες σχηματίζεται όταν υπάρχει κίνδυνος για την μη είσπραξη ολόκληρου ή μέρους του οφειλόμενου ποσού. Οι επισφαλείς απαιτήσεις διαγράφονται όταν κρίνεται σκόπιμο, έναντι της σχηματισθείσας πρόβλεψης. 'Ομιλος ποσά εκφρασμένα σε χιλ. € 31.12.2019 Πελάτες 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 20.199 21.407 20.116 21.175 5.408 5.172 5.408 5.172 69 72 69 70 14.722 16.163 14.639 15.933 Μείον: Προβλέψεις Επισφαλών Πελατών Μείον: Σωρευτική επίδραση ΔΠΧΑ 9 Σύνολο Πελατών Εταιρία Η πρόβλεψη επισφάλειας έγινε με κριτήριο το ληξιπρόθεσμο των οφειλών σύμφωνα με την υιοθετημένη πιστοδοτική πολιτική σε συνδυασμό με την ιστορική συνέπεια και φερεγγυότητα τους συνεκτιμώντας και τις τρέχουσες οικονομικές συγκυρίες. Ανάλυση Προβλέψεων Επισφάλειας για πελάτες: 'Ομιλος ποσά εκφρασμένα σε χιλ. € 2019 Προβλέψεις επισφαλών Πελατών κατά την έναρξη της χρήσης Προσθήκες κατά την διάρκεια της χρήσης Αντιλογισμοί προβλέψεων Σύνολο χρεώσεων στα αποτελέσματα χρήσης Σύνολο προβλέψεων κατά την λήξη της χρήσης 99 Εταιρία 2018 2019 2018 5.172 4.945 5.172 4.945 236 227 236 227 0 0 0 0 236 227 236 227 5.408 5.172 5.408 5.172 SPACE HELLAS A.E Ετήσια Οικονομική Έκθεση 2019 Ανάλυση Σωρευτικής επίδρασης ΔΠΧΑ 9: 'Ομιλος ποσά εκφρασμένα σε χιλ. € 2019 Εταιρία 2018 2019 2018 Σωρευτική επίδραση ΔΠΧΑ 9 κατά την έναρξη της χρήση χρήσης 72 43 70 42 Προσθήκες κατά την διάρκεια της χρήσης -3 29 -1 28 0 0 0 0 -3 29 -1 28 69 72 69 70 Αντιλογισμοί προβλέψεων Σύνολο χρεώσεων στα αποτελέσματα χρήσης Σύνολο προβλέψεων κατά την λήξη της χρήσης Η εύλογη αξία των απαιτήσεων από πελάτες προσεγγίζει την λογιστική αξία. Οι απαιτήσεις από πελάτες τόσο της εταιρίας όσο και του Ομίλου, εκτός αυτών για τις οποίες έχει σχηματιστεί πρόβλεψη, θεωρούνται όλες εισπράξιμες. Στα πλαίσια διαχείρισης του κεφαλαίου κίνησης ο Όμιλος χρησιμοποιεί υπηρεσίες πρακτόρευσης απαιτήσεων (factoring) για την πιο έγκαιρη είσπραξη απαιτήσεων από τους πελάτες του στην Ελλάδα. Ο λογαριασμός απαιτήσεις από πελάτες δεν είναι τοκοφόρος και συνήθως διακανονίζεται σε : Όμιλος 1 - 180 ημέρες, Εταιρία 1 - 180 ημέρες. Ο χρόνος είσπραξης των απαιτήσεων από εκτελούμενα έργα εξαρτάται από την εξέλιξη των εργασιών. Πίνακας ανάλυσης παλαιότητας υπολοίπων απαιτήσεων από πελάτες: 'Ομιλος 31.12.2019 ποσά εκφρασμένα σε χιλ. € 1 - 90 ημέρες 91 - 180 ημέρες 181 - 360 ημέρες > 360 ημέρες Σύνολο Απαιτήσεων Πελατών Εταιρία 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 11.785 11.814 11.728 11.717 1.335 1.610 1.309 1.490 637 757 637 744 965 1.982 965 1.982 14.722 16.163 14.639 15.933 Πίνακας ανάλυσης παλαιότητας υπολοίπων απαιτήσεων από πελάτες - συνδεδεμένα μέρη: 'Ομιλος 31.12.2019 ποσά εκφρασμένα σε χιλ. € 1 - 90 ημέρες Εταιρία 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 21 6 174 6 91 - 180 ημέρες 0 8 0 8 181 - 360 ημέρες 0 0 0 0 > 360 ημέρες Σύνολο Απαιτήσεων Πελατών 0 0 0 0 21 14 174 14 Οι ειδικές συνθήκες που βιώνουμε σαφέστατα επηρεάζουν, τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα, το Οικονομικό περιβάλλον και μας οδηγούν να αξιολογήσουμε αν έχουμε σημαντική αύξηση του πιστωτικού κινδύνου (SICR). Η φύση των επιπτώσεων του οικονομικού σοκ κρίνεται προσωρινή και σε συνδυασμό με τον αντίκτυπο των μέτρων στήριξης και ανακούφισης που λαμβάνονται από τις κυβερνήσεις, μας οδηγούν στο συμπέρασμα ότι οι αντίρροπες αυτές δυνάμεις αντισταθμίζονται. 100 SPACE HELLAS A.E Ετήσια Οικονομική Έκθεση 2019 Χρησιμοποιώντας παρελθούσες πληροφορίες και πιο συγκεκριμένα την κρίση του 2015 στην χώρα μας μπορούμε να πούμε ότι η αύξηση του πιστωτικού κινδύνου δεν επηρέασε την εταιρία μας σημαντικά καθώς οι πολιτικές διαχείρισης πιστωτικού κίνδυνου λειτούργησαν ικανοποιητικά. Η διοίκηση εκτιμά ότι στη παρούσα χρονική στιγμή, δεν υπάρχει ανάγκη αλλαγής των δεδομένων που επηρεάζουν το ΔΠΧΠ 9 και κατά συνέπεια της αύξησης του πιστωτικού κινδύνου. 4.6.17 ΛΟΙΠΕΣ ΕΜΠΟΡΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ Οι λοιπές απαιτήσεις του Ομίλου και της εταιρίας μας αναλύονται ως κάτωθι: 'Ομιλος ποσά εκφρασμένα σε χιλ € 31.12.2019 Επιταγές Εισπρακτέες Επιταγές σε καθυστέρηση* Παρακρατούμενοι φόροι & λοιπές απαιτήσεις Προκαταβολές Προσωπικού Λογαριασμοί Διαχ. Προκ/λών & πιστώσεων Βραχυπρόθεσμες Απαιτήσεις κατά συνδεδεμένων επιχειρήσεων Έξοδα επομένων χρήσεων Έσοδα χρήσεως δεδουλευμένα Λοιποί Χρεώστες** Λοιπών Απαιτήσεων Μείον: Πρόβλεψη Επισφαλών Λοιπών απαιτήσεων Σύνολο Λοιπών Απαιτήσεων Εταιρία 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 46 1.709 972 7 10 567 1.709 358 6 6 46 1.709 805 7 10 567 1.709 298 6 6 0 18 0 117 2.341 1.069 130 6.284 1.869 869 515 5.917 2.326 1.069 63 6.035 1.869 869 454 5.895 1.738 1.738 1.738 1.738 4.546 4.179 4.297 4.157 *Για το κονδύλι στο λογ/σμό «Επιταγές σε καθυστέρηση» έχει γίνει ισόποση πρόβλεψη επισφάλειας. **Για το ποσό που εμφανίζεται στις Λοιπές Απαιτήσεις του Ομίλου, «Λοιποί Χρεώστες» ύψους 130 χιλ. € και αφορά κατά κύριο λόγο Λοιπές απαιτήσεις, έχει γίνει πρόβλεψη Επισφαλειών ύψους 29 χιλ. €. Τα «Έξοδα επομένων χρήσεων» της τρέχουσας περιόδου κατανέμονται κυρίως σε: περίπου το 98% αφορά αγορά υπηρεσιών από οίκους του εξωτερικού αλλά και του εσωτερικού με σκοπό την εξυπηρέτηση συμβολαίων συντήρησης πελατών μας, όπου οι υποχρεώσεις με τις απαιτήσεις από τους πελάτες έχουν διαφορετική χρονική ωρίμανση μεταξύ τους, περίπου το 2% σε λειτουργικές δαπάνες (ενοίκια, ασφάλιστρα ΔΕΚΟ κ.λ.π). Τα έξοδα αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα σε δεδουλευμένη βάση. Η εύλογη αξία των εμπορικών και λοιπών απαιτήσεων προσεγγίζει την λογιστική αξία. Οι εμπορικές και λοιπές απαιτήσεις τόσο της εταιρίας όσο και του Ομίλου, εκτός αυτών για τις οποίες έχει σχηματιστεί πρόβλεψη, θεωρούνται όλες εισπράξιμες. 4.6.18 ΠΡΟΚΑΤΑΒΟΛΕΣ Παρατίθεται πίνακας Προκαταβολών Κυκλοφορούντος Ενεργητικού: 'Ομιλος ποσά εκφρασμένα σε χιλ € Παραγγελίες εξωτερικού υπό διακανονισμό Προκαταβολές σε λοιπούς προμηθευτές Σύνολο Προκαταβολών 31.12.2019 Εταιρία 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 883 208 883 208 2.560 187 2.540 174 3.443 395 3.423 382 4.6.19 ΤΑΜΕΙΑΚΑ ΔΙΑΘΕΣΙΜΑ & ΙΣΟΔΥΝΑΜΑ ΤΑΜΕΙΑΚΩΝ ΔΙΑΘΕΣΙΜΩΝ Τα ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα ταμειακών διαθεσίμων αποτελούνται από μετρητά και βραχυπρόθεσμες καταθέσεις με αρχική διάρκεια μικρότερη των τριών (3) μηνών. 101 SPACE HELLAS A.E Ετήσια Οικονομική Έκθεση 2019 Παρατίθεται πίνακας Ταμειακών Διαθεσίμων και ισοδυνάμων : 'Ομιλος ποσά εκφρασμένα σε χιλ € 31.12.2019 Ταμείο 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 35 28 35 28 17.047 13.130 16.246 12.366 17.082 13.158 16.281 12.394 Καταθέσεις όψεως και προθεσμίας Σύνολο Ταμειακών Διαθεσίμων & ισοδύναμων Εταιρία Η αύξηση των ταμειακών διαθεσίμων & ισοδυνάμων προκύπτει βασικά από την βελτίωση των λειτουργικών ταμειακών ροών. 4.6.20 ΜΕΤΟΧΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Οι μετοχές της εταιρίας έχουν εισαχθεί στην παράλληλη αγορά του Χρηματιστηρίου Αξιών Αθηνών την 29-9-2000 και είναι κοινές ονομαστικές. Κατά την τρέχουσα περίοδο δεν σημειώθηκαν μεταβολές. Το μετοχικό κεφάλαιο της εταιρίας διαμορφώνεται ως ακολούθως: Αριθμός μετοχών και ονομαστική αξία 31.12.2019 Καταβλημένο Μετοχικό Κεφάλαιο 31.12.2018 6.973.052,40 6.973.052,40 Αριθμός μετοχών 6.456.530 6.456.530 Ονομαστική Αξία 1,08 € 1,08 € Τα κέρδη ανά μετοχή υπολογίσθηκαν με βάση το σταθμισμένο αριθμό μετοχών, ήτοι 6.456.530. 4.6.21 ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΑ Παρατίθεται πίνακας Αποθεματικών Ομίλου: ΄Ομιλος Αποθεματικό από την Διαφορές από Τακτικό έκδοση αναπροσαρμογή αξίας Αποθεματικό μετοχών Υπέρ ακινήτων βάσει Δ.Λ.Π. το άρτιο ποσά εκφρασμένα σε χιλ. € Υπόλοιπα κατά την 1η Ιανουαρίου 2018 Ειδικά Αποθεματικά Αποθεματικά από συν/κές διαφορές μετατροπών Σύνολο 53 2.421 489 492 -66 3.389 Αναπροσαρμογή αξίας ακινήτων 0 -345 0 0 0 -345 Φόρος Αναπροσαρμογής αξίας ακινήτων 0 100 0 0 0 100 Συναλλαγματικές διαφορές μετατροπής αξιών σε € 0 0 0 0 9 9 Υπόλοιπα κατά την 31 Δεκεμβρίου 2018 53 2.176 489 492 -57 3.153 Υπόλοιπα κατά την 1η Ιανουαρίου 2019 σύμφωνα με τα ΔΠΧΠ 53 2.176 489 492 -57 3.153 Σχηματισμός τακτικού αποθεματικού από τα κέρδη χρήσης 0 0 62 0 0 62 Επίδραση μεταβολής ποσοστού Φόρου Αναπροσαρμογής ακινήτων βάσει του Ν.4646/2019 0 153 0 0 0 153 Συναλλαγματικές διαφορές μετατροπής αξιών σε € 0 0 0 0 -6 -6 53 2.329 551 492 -63 3.362 η Υπόλοιπα κατά την 31η Δεκεμβρίου 2019 102 SPACE HELLAS A.E Ετήσια Οικονομική Έκθεση 2019 Παρατίθεται πίνακας Αποθεματικών Εταιρίας: Εταιρία Αποθεματικό από Διαφορές από την έκδοση αναπροσαρμογή αξίας μετοχών Υπέρ το ακινήτων βάσει Δ.Λ.Π. άρτιο ποσά εκφρασμένα σε χιλ. € Υπόλοιπα κατά την 1η Ιανουαρίου 2018 Τακτικό Αποθεματικό Ειδικά Αποθεματικά Σύνολο 53 2.421 486 492 3.452 Αναπροσαρμογή αξίας ακινήτων 0 -345 0 0 -345 Φόρος Αναπροσαρμογής αξίας ακινήτων 0 100 0 0 100 53 2.176 486 492 3.207 53 2.176 486 492 3.207 Σχηματισμός τακτικού αποθεματικού από τα κέρδη χρήσης 0 0 62 0 62 Επίδραση μεταβολής ποσοστού Φόρου Αναπροσαρμογής ακινήτων βάσει του Ν.4646/2019 0 153 0 0 153 53 2.329 548 492 3.422 η Υπόλοιπα κατά την 31 Δεκεμβρίου 2018 η Υπόλοιπα κατά την 1 Ιανουαρίου 2019 σύμφωνα με τα ΔΠΧΠ Υπόλοιπα κατά την 31η Δεκεμβρίου 2019 4.6.22 ΜΑΚΡΟΠΡΟΘΕΣΜΕΣ ΔΑΝΕΙΑΚΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ Τα μακροπρόθεσμα δάνεια της εταιρίας και του Ομίλου αναλύονται ως κάτωθι: Οι Μακροπρόθεσμες Δανειακές Υποχρεώσεις του Ομίλου ανήλθαν στο ποσό των 15.307 χιλ. € και αναλύονται ως κάτωθι: Δάνειο λήξης 2021 και ποσού 1.500 χιλ. που χρησιμοποιήθηκε για την εξυπηρέτηση των επιχειρηματικών αναγκών της εταιρίας. Το ύψος του οποίου κατά την εξεταζόμενη περίοδο ανέρχεται στο ποσό των 250 χιλ. € μετά τους τόκους και την τοκοχρεολυτική απόσβεση του. Δάνειο λήξης 2021 και ποσού 1.000 χιλ. που χρησιμοποιήθηκε για την εξυπηρέτηση των επιχειρηματικών αναγκών της εταιρίας. Το ύψος του οποίου κατά την εξεταζόμενη περίοδο ανέρχεται στο ποσό των 125 χιλ. € μετά τους τόκους και την τοκοχρεολυτική απόσβεση του. Δάνειο λήξης 2021 και ποσού 500 χιλ. που χρησιμοποιήθηκε για την εξυπηρέτηση των επιχειρηματικών αναγκών της εταιρίας. Το ύψος του οποίου κατά την εξεταζόμενη περίοδο ανέρχεται στο ποσό των 125 χιλ. € μετά τους τόκους και την τοκοχρεολυτική απόσβεση του Δάνειο λήξης 2024 και ποσού 2.700 χιλ. που χρησιμοποιήθηκε για την εξυπηρέτηση των επιχειρηματικών αναγκών της εταιρίας. Το ύψος του οποίου κατά την εξεταζόμενη περίοδο ανέρχεται στο ποσό των 1.543 χιλ. € μετά τους τόκους και την τοκοχρεολυτική απόσβεση του. Δάνειο λήξης 2026 και ποσού 5.976 χιλ. € που χρησιμοποιήθηκε για την εξυπηρέτηση των επιχειρηματικών αναγκών της εταιρίας. Το ύψος του οποίου κατά την εξεταζόμενη περίοδο ανέρχεται στο ποσό των 3.010 χιλ. € μετά τους τόκους και την τοκοχρεολυτική απόσβεση του. Δάνειο λήξης 2022 και ποσού € 1.500 χιλ. € που χρησιμοποιήθηκε για την εξυπηρέτηση των επιχειρηματικών αναγκών της εταιρίας. Το ύψος του οποίου κατά την εξεταζόμενη περίοδο ανέρχεται στο ποσό 562 χιλ. € μετά τους τόκους και την τοκοχρεωλυτική απόσβεση του. Δάνειο λήξης 2022 και ποσού € 2.000 χιλ. € που χρησιμοποιήθηκε για την εξυπηρέτηση των επιχειρηματικών αναγκών της εταιρίας. Το ύψος του δανείου, κατά την εξεταζόμενη χρήση ανέρχεται στο ποσό 875 χιλ. € μετά τους τόκους και την τοκοχρεωλυτική απόσβεση του. Δάνειο λήξης 2022 και ποσού € 1.000 χιλ. € που χρησιμοποιήθηκε για την εξυπηρέτηση των επιχειρηματικών αναγκών της εταιρίας. Το ύψος του δανείου, κατά την εξεταζόμενη χρήση ανέρχεται στο ποσό 357 χιλ. € μετά τους τόκους και την τοκοχρεωλυτική απόσβεση του. Δάνειο λήξης 2022 και ποσού € 1.000 χιλ. € που χρησιμοποιήθηκε για την εξυπηρέτηση των επιχειρηματικών αναγκών της εταιρίας. Το ύψος του δανείου, κατά την εξεταζόμενη χρήση ανέρχεται στο ποσό 500 χιλ. € μετά τους τόκους και την τοκοχρεωλυτική απόσβεση του. Δάνειο λήξης 2022 και ποσού € 2.000 χιλ. € που χρησιμοποιήθηκε για την εξυπηρέτηση των επιχειρηματικών αναγκών της εταιρίας. Το ύψος του δανείου, κατά την εξεταζόμενη χρήση ανέρχεται στο ποσό 2.000 χιλ. € μετά τους τόκους και την τοκοχρεωλυτική απόσβεση του. Δάνειο λήξης 2023 και ποσού € 2.000 χιλ. € που χρησιμοποιήθηκε για την εξυπηρέτηση των επιχειρηματικών αναγκών της εταιρίας. Το ύψος του δανείου, κατά την εξεταζόμενη χρήση ανέρχεται στο ποσό 1.830 χιλ. € μετά τους τόκους και την τοκοχρεωλυτική απόσβεση του. 103 SPACE HELLAS A.E Ετήσια Οικονομική Έκθεση 2019 Δάνειο λήξης 2023 και ποσού € 2.500 χιλ. € που χρησιμοποιήθηκε για την εξυπηρέτηση των επιχειρηματικών αναγκών της εταιρίας. Το ύψος του δανείου, κατά την εξεταζόμενη χρήση ανέρχεται στο ποσό 1.786 χιλ. € μετά τους τόκους και την τοκοχρεωλυτική απόσβεση του. Δάνειο λήξης 2023 και ποσού € 500 χιλ. € που χρησιμοποιήθηκε για την εξυπηρέτηση των επιχειρηματικών αναγκών της εταιρίας. Το ύψος του δανείου, κατά την εξεταζόμενη χρήση ανέρχεται στο ποσό 344 χιλ. € μετά τους τόκους και την τοκοχρεωλυτική απόσβεση του. Δάνειο λήξης 2024 και ποσού € 2.000 χιλ. € που χρησιμοποιήθηκε για την εξυπηρέτηση των επιχειρηματικών αναγκών της εταιρίας. Το ύψος του δανείου, κατά την εξεταζόμενη χρήση ανέρχεται στο ποσό 2.000 χιλ. € μετά τους τόκους και την τοκοχρεωλυτική απόσβεση του. Οι εύλογες αξίες των βραχυπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων δανείων είναι περίπου ίσες με τις λογιστικές τους αξίες. Η Εταιρία και ο Όμιλος δανείζεται με μεταβλητά επιτόκια, τα οποία αναπροσαρμόζονται σε διάστημα που δεν υπερβαίνει τους 6μήνες, με μέσο επιτόκιο δανεισμού 4,40%. 4.6.23 ΛΟΙΠΕΣ ΜΑΚΡΟΠΡΟΘΕΣΜΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ Οι υποχρεώσεις ταξινομούνται ως μακροπρόθεσμες όταν η εταιρία ή ο Όμιλος έχει την υποχρέωση να τις εξοφλήσει μετά δώδεκα (12) μηνών από την ημερομηνία του ισολογισμού. Στην αντίθετη περίπτωση οι υποχρεώσεις αυτές ταξινομούνται ως βραχυπρόθεσμες. Παρατίθεται πίνακας Λοιπών Μακροπροθέσμων υποχρεώσεων της εταιρίας και του Ομίλου : Ομιλος ποσά εκφρασμένα σε χιλ € 31.12.2019 Εταιρία 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 Ληφθείσες εγγυήσεις 6 6 6 6 Σύνολο Λοιπών Μακροπροθέσμων υποχρεώσεων 6 6 6 6 4.6.24 ΕΠΙΜΕΤΡΗΣΗ ΕΥΛΟΓΗΣ ΑΞΙΑΣ Ο Όμιλος και η Εταιρία χρησιμοποιούν την παρακάτω διαδικασία για τον καθορισμό και τη γνωστοποίηση της εύλογης αξίας των απαιτήσεων και των υποχρεώσεων ανά μέθοδο αποτίμησης: Επίπεδο 1: Δημοσιευόμενες τιμές αγοράς (χωρίς τροποποίηση ή αναπροσαρμογή) για χρηματοοικονομικά στοιχεία που διαπραγματεύονται σε ενεργές χρηματαγορές, Επίπεδο 2: Τεχνικές αποτίμησης βασιζόμενες απευθείας σε δημοσιευόμενες τιμές αγοράς ή υπολογιζόμενες εμμέσως από δημοσιευόμενες τιμές αγοράς για παρόμοια εργαλεία, Επίπεδο 3: Τεχνικές αποτίμησης που δεν βασίζονται σε διαθέσιμες πληροφορίες από τρέχουσες συναλλαγές σε ενεργούς χρηματαγορές. Κατά τη διάρκεια της περιόδου δεν υπήρξαν μεταφορές μεταξύ των επιπέδων 1 και 2 ούτε μεταφορές εντός και εκτός του επιπέδου 3 για τη μέτρηση της εύλογης αξίας. Τα ποσά που εμφανίζονται στις Οικονομικές Καταστάσεις και αφορούν ταμειακά διαθέσιμα, εμπορικές και λοιπές απαιτήσεις, εμπορικές και λοιπές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις καθώς και τις Τραπεζικές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις, προσεγγίζουν τις αντίστοιχες εύλογες αξίες τους λόγω της βραχυπρόθεσμης λήξης τους. Η μέθοδος αποτίμησης προσδιορίστηκε λαμβάνοντας υπόψη όλους τους παράγοντες προκειμένου να προσδιοριστεί με ακρίβεια η εύλογη αξία και επιμετρούνται στο Επίπεδο 3 της ως άνω διαδικασίας για τον προσδιορισμό της εύλογης αξίας εκτός των Τραπεζικών υποχρεώσεων οι οποίες επιμετρούνται στο Επίπεδο 2 της ιεραρχίας. 4.6.25 ΑΠΑΣΧΟΛΟΥΜΕΝΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ – ΠΑΡΟΧΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ – ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΗΣ Το απασχολούμενο την 31η Δεκεμβρίου 2019 προσωπικό του ομίλου ανέρχεται σε 372 άτομα και της εταιρίας σε 370 άτομα και την 31η Δεκεμβρίου 2018 το απασχολούμενο προσωπικό του ομίλου ανέρχονταν σε 345 άτομα και της εταιρίας σε 344. 4.6.25.1 Πρόβλεψη για Αποζημίωση Προσωπικού Η διοίκηση του Ομίλου ανέθεσε σε ανεξάρτητο αναλογιστή την εκπόνηση μελέτης προκειμένου να διερευνηθούν και υπολογιστούν τα αναλογιστικά μεγέθη, βάσει των προδιαγραφών που θέτουν τα Διεθνή Λογιστικά Πρότυπα (ΔΛΠ 104 SPACE HELLAS A.E Ετήσια Οικονομική Έκθεση 2019 19), που προβλέπουν την υποχρεωτική καταχώρησή τους στον ισολογισμό και την κατάσταση συνολικών εσόδων χρήσης. Κατά την αναλογιστική αποτίμηση (actuarial valuation) ελήφθησαν υπόψη όλες οι οικονομικές και δημογραφικές παράμετροι που σχετίζονται με τους εργαζόμενους του Ομίλου. Η Λογιστική απεικόνιση της πρόβλεψης για την Αποζημίωση Προσωπικού εμφανίζεται αναλυτικά στον ακόλουθο πίνακα: 'Ομιλος 31.12.2019 ποσά εκφρασμένα σε χιλ € Παρούσα Αξία Δέσμευσης Καθορισμένων Παροχών μετά την εφαρμογή του τροποποιημένου ΔΛΠ 19 Εταιρία 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 855 804 855 804 0 0 0 0 855 804 855 804 Κόστος τρέχουσας Απασχόλησης 56 56 56 56 Τόκος στην υποχρέωση 11 9 11 9 Αναλογιστική Ζημιά /(κέρδος) 0 0 0 0 Κόστος περικοπών/διακανονισμών/τερματισμού υπηρεσίας 7 5 7 5 74 70 74 70 Καθαρή υποχρέωση κατά την έναρξη του έτους 804 739 804 739 Παροχές που πληρώθηκαν από τον εργοδότη -24 -47 -24 -47 74 70 74 70 Μη καταχωρημένα Αναλογιστικά (κέρδη) / ζημιές Καθαρή Υποχρέωση Καταχωρημένη στον Ισολογισμό Ποσά αναγνωρισμένα στο λογαριασμό συνολικών εσόδων Δαπάνη που αναγνωρίστηκε στα αποτελέσματα Μεταβολές στην καθαρή υποχρέωση αναγνωρισμένη στον Ισολογισμό Δαπάνη που αναγνωρίστηκε στα αποτελέσματα χρήσης Αποτέλεσμα που αναγνωρίστηκε στην Καθαρή θέση Καθαρή υποχρέωση στο τέλος χρήσης 31 42 31 42 885 804 885 804 Μεταβολή στην παρούσα αξία της υποχρέωσης Παρούσα Αξία υποχρέωσης στην αρχή της περιόδου 804 739 804 739 Κόστος τρέχουσας Απασχόλησης 56 56 56 56 Κόστος Τόκων 11 9 11 9 Κόστος περικοπών/διακανονισμών/τερματισμού υπηρεσίας Παροχές που πληρώθηκαν από τον εργοδότη Αναλογιστική Ζημιά /(κέρδος) Αποτέλεσμα που αναγνωρίστηκε στην Καθαρή θέση Παρούσα αξία υποχρέωσης στο τέλος της περιόδου 7 5 7 5 -24 -47 -24 -47 0 0 0 0 31 42 31 42 885 804 885 804 Οι αναλογιστικές παραδοχές που χρησιμοποιήθηκαν κατά την αναλογιστική αποτίμηση είναι οι ακόλουθες: Αναλογιστικές Παραδοχές 1. Προεξοφλητικό Επιτόκιο: 1,3% κατά την 31.12.2019 2. Μέσος ετήσιος ρυθμός μακροχρόνιας αύξησης πληθωρισμού: 2% (σύμφωνα µε το πρόγραμμα σύγκλισης της Ευρωπαϊκής ένωσης – Στρατηγική της Λισσαβόνας). 3. Μέση ετήσια μακροχρόνια αύξηση μισθολογίου: 2,00% 4. Ημερομηνίες Αποτίμησης : 31.12.2019 5. Ηλικία κανονικής συνταξιοδότησης : Σύμφωνα µε τις καταστατικές διατάξεις του Ταμείου Κύριας Ασφάλισης κάθε εργαζομένου. 6. Γενική αρχή υπολογισμού των αναλογιστικών μεγεθών: Ως γενική αρχή χρησιμοποιήθηκε η αρχή της συνεχιζόμενης επιχειρηματικής δραστηριότητας σύμφωνα µε το πλαίσιο των ∆ΛΠ (βλ. ∆ΛΠ 1. § 23) 7. Αναλογιστική μέθοδος αποτίμησης : Χρησιμοποιήθηκε η μέθοδος της Προβεβλημένης Πιστούμενης Μονάδος (Projected Unit Credit Method) (βλ. ∆ΛΠ 19) 105 SPACE HELLAS A.E Ετήσια Οικονομική Έκθεση 2019 4.6.26 ΑΝΑΒΑΛΛΟΜΕΝΗ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ Οι φόροι υπολογίζονται επί των προσωρινών διαφορών, σύμφωνα με την μέθοδο της υποχρέωσης, με τη χρησιμοποίηση των φορολογικών συντελεστών που ισχύουν στις χώρες που δραστηριοποιούνται οι εταιρίες του Ομίλου. Ο υπολογισμός των αναβαλλόμενων φόρων του Ομίλου και της Εταιρίας επανεξετάζεται σε κάθε χρήση, προκειμένου το υπόλοιπο που εμφανίζεται στις οικονομικές καταστάσεις να είναι σύμφωνο με τους ισχύοντες φορολογικούς συντελεστές. Η κίνηση των αναβαλλόμενων φόρων μετά από συμψηφισμούς έχει ως εξής: ΄Ομιλος - Εταιρία ποσά εκφρασμένα σε χιλ € Στοιχεία κατά την 31.12.2018 Ποσά Καταχωρημένα στα Αποτελέσματα Ποσά Καταχωρημένα στην καθαρή Θέση Στοιχεία κατά την 31.12.2019 Αναβαλλόμενοι φόροι εισοδήματος (υποχρεώσεις) Διαφορές λογιστικών και φορολογικών αποσβέσεων -597 24 0 -573 -889 0 153 -736 -1.486 24 153 -1.309 Προβλέψεις επισφαλειών 456 -41 0 415 Προβλέψεις Αποζημίωσης προσωπικού 234 -28 7 213 43 -7 0 36 Δικαιώματα χρήσης παγίων 0 5 0 5 Προβλέψεις απομείωσης αξίας Αποθεμάτων 6 -6 0 0 323 -323 0 0 1.061 -400 7 669 -425 -376 160 -640 Διαφορά Αναπροσαρμογής της Εύλογης Αξίας Οικοπέδων & κτιρίων καταχωρημένη στην καθαρή θέση Σύνολο Αναβαλλόμενων φόρων εισοδήματος (υποχρεώσεις) Αναβαλλόμενοι φόροι εισοδήματος (απαιτήσεις) Απομείωση Μακροπρόθεσμων Απαιτήσεων Εκτιμώμενες Απαιτήσεις από αναγνωρισμένες φορολογικές ζημιές προηγούμενων χρήσεων Σύνολο Αναβαλλόμενων φόρων εισοδήματος (απαιτήσεις) Σύνολο Αναβαλλόμενης φορολογίας Ο Όμιλος έχει εφαρμόσει το ΔΠΧΑ 16 χρησιμοποιώντας τη μέθοδο σωρευτικής επίδρασης. Σύμφωνα με τη μέθοδο αυτή, η συγκριτική πληροφορία δεν επαναδιατυπώνεται (σημ. 4.5.3.1). Οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις συμψηφίζονται με τις αναβαλλόμενες φορολογικές υποχρεώσεις όταν υπάρχει ένα νόμιμο δικαίωμα για συμψηφισμό και υπόκεινται και τα δύο στην ίδια φορολογική αρχή. Ο βασικός φορολογικός συντελεστής για τις Ανώνυμες εταιρίες στην Ελλάδα για τη διαχειριστική χρήση που έληξε στις 31 Δεκεμβρίου 2019 σύμφωνα με τον Ν.4646/2019 ανέρχεται σε ποσοστό 24% έναντι 29% της προηγούμενης χρήσης. 4.6.27 ΠΡΟΜΗΘΕΥΤΕΣ ΚΑΙ ΛΟΙΠΕΣ ΒΡΑΧΥΠΡΟΘΕΣΜΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ Οι υποχρεώσεις ταξινομούνται ως βραχυπρόθεσμες όταν η εταιρία ή Όμιλος έχει την υποχρέωση να τις εξοφλήσει μέσα σε δώδεκα (12) μήνες από την ημερομηνία του ισολογισμού. Στην αντίθετη περίπτωση οι υποχρεώσεις αυτές ταξινομούνται ως μακροπρόθεσμες. 106 SPACE HELLAS A.E Ετήσια Οικονομική Έκθεση 2019 Παρατίθεται πίνακας προμηθευτών και λοιπών βραχυπροθέσμων υποχρεώσεων της εταιρίας και του Ομίλου: 'Ομιλος 31.12.2019 ποσά εκφρασμένα σε χιλ € Προμηθευτές Εταιρία 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 19.244 14.542 19.068 14.253 Επιταγές πληρωτέες 971 824 971 824 Προκαταβολές πελατών 322 909 322 909 Ασφαλιστικοί Οργανισμοί 591 548 591 548 Αποδοχές προσωπικού πληρωτέες 0 66 0 66 Bραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις εκχώρησης τιμολογίων σε εταιρίες Factoring 270 533 270 533 Λοιποί Πιστωτές διάφοροι 144 41 142 40 Βραχυπρόθεσμες Υποχρεώσεις κατά συνδεδεμένων επιχειρήσεων 0 0 0 0 Έσοδα Επομένων Χρήσεων 6 7 6 7 Έξοδα χρήσεως δεδουλευμένα 214 139 169 118 Αγορές υπό τακτοποίηση 224 400 224 400 21.986 18.009 21.763 17.698 Σύνολο Προμηθευτών & Λ οιπών Βραχυπροθέσμων υποχρεώσεων 4.6.28 ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ Σημειώνεται ότι ο Όμιλος έχει σχηματίσει προβλέψεις για επισφαλείς πελάτες ποσού σε 5.477 χιλ. € και Επισφαλείς Χρεώστες ποσού σε 1.738 χιλ. €, οι οποίες περιλαμβάνονται συμψηφιστικά στις εμπορικές, στις λοιπές απαιτήσεις και τα αποθέματα αντίστοιχα. ' Ομίλος - Εταιρία ποσά εκφρασμένα σε χιλ € Υπόλοιπο την 31.12.2018 Προβλέψεις για Ανέλεγκτες Φορολογικές χρήσεις Αποζημίωση προσωπικού λόγω εξόδου από την υπηρεσία Λοιπές Προβλέψεις Σύνολο Προβλέψεων Προσθήκες Χρησιμοποιηθείσες προβλέψεις Υπόλοιπο την 31.12.2019 Μειώσεις 61 0 0 0 61 804 105 24 0 885 0 0 0 0 0 865 105 24 0 946 Η εταιρία χρησιμοποιώντας στατιστικά στοιχεία από φορολογικούς ελέγχους παρελθόντων ελεγμένων φορολογικά χρήσεων, σχηματίζει πρόβλεψη ποσό σε χιλ. € 61 με σκοπό να καλυφθεί το ενδεχόμενο επιβολής πρόσθετων φόρων σε περίπτωση ελέγχου από τις φορολογικές αρχές. 4.6.29 ΕΠΙΔΙΚΕΣ Η ΥΠΟ ΔΙΑΤΗΣΙΑ ΔΙΑΦΟΡΕΣ Δεν υπάρχουν επίδικες διαφορές της εταιρίας και του Ομίλου ή δικαστικές αποφάσεις που ενδέχεται να έχουν σημαντική επίπτωση στην οικονομική κατάσταση της εταιρίας και του Ομίλου. 107 SPACE HELLAS A.E Ετήσια Οικονομική Έκθεση 2019 4.6.30 ΑΝΕΛΕΓΚΤΕΣ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΧΡΗΣΕΙΣ Οι ανέλεγκτες φορολογικές χρήσεις των εταιριών του Ομίλου έχουν ως εξής: Ανέλεγκτες φορολογικά χρήσεις 2011 – 2019 2012 - 2019 2012 - 2019 2010 - 2019 Εταιρία SPACE SPACE SPACE SPACE HELLAS (CYPRUS) LTD HELLAS Doo Beograd-Stari Grad HELLAS (MALTA) LTD HELLAS INTEGRATOR SRL Για τις ανέλεγκτες φορολογικά χρήσεις των εταιριών του Ομίλου, υπάρχει το ενδεχόμενο επιβολής πρόσθετων φόρων και προσαυξήσεων κατά τον χρόνο εξέτασης και οριστικοποίησης τους από τις αρμόδιες φορολογικές αρχές. Η εταιρία έχει σχηματίσει σωρευτική πρόβλεψη ποσό σε χιλ. € 61 με σκοπό να καλυφθεί το ενδεχόμενο επιβολής πρόσθετων φόρων σε περίπτωση ελέγχου από τις φορολογικές αρχές. Για τις υπόλοιπες εταιρίες του Ομίλου δεν έχει σχηματιστεί πρόβλεψη για ανέλεγκτες φορολογικά χρήσεις καθώς εκτιμάται ότι η επιβάρυνση από την επιβολή πρόσθετων φόρων θα είναι επουσιώδη. Σημειώνεται ότι, για τις εταιρίες που υπάγονται στην Ελληνική φορολογική δικαιοδοσία, οι φορολογικές χρήσεις 2013 και προηγούμενες, έχουν οριστικά παραγραφεί. Για τις θυγατρικές εταιρίες οι οποίες εδρεύουν στο εξωτερικό δεν υπάρχει καθεστώς υποχρεωτικού φορολογικού ελέγχου. Οι έλεγχοι διενεργούνται κατ’ εξαίρεση, εφόσον κρίνεται σκόπιμο από τις φορολογικές αρχές της κάθε χώρας βάσει συγκεκριμένων κριτηρίων. Οι φορολογικές υποχρεώσεις που απορρέουν μετά από την υποβολή της ετήσιας φορολογικής δήλωσης παραμένουν υπό έλεγχο των φορολογικών αρχών για ορισμένη χρονική περίοδο, σύμφωνα με τη φορολογική νομοθεσία της κάθε χώρας. Από τη χρήση 2011 έως και την χρήση 2015, οι Ελληνικές Ανώνυμες Εταιρίες και οι Εταιρίες Περιορισμένης Ευθύνης των οποίων οι ετήσιες οικονομικές τους καταστάσεις ελέγχονται υποχρεωτικά, είχαν υποχρέωση να λαμβάνουν «Ετήσιο Πιστοποιητικό» το οποίο προβλεπόταν στην § 5 του άρθρου 82 του Ν.2238/1994 καθώς και το άρθρο 65 Α του Ν4174/2014, το οποίο εκδίδεται μετά από φορολογικό έλεγχο που διενεργείται από τον Νόμιμο Ελεγκτή ή ελεγκτικό γραφείο που ελέγχει τις ετήσιες οικονομικές καταστάσεις. Από την χρήση 2016 και εντεύθεν, το φορολογικό πιστοποιητικό είναι προαιρετικό. Κατόπιν ολοκλήρωσης του φορολογικού ελέγχου, ο Νόμιμος Ελεγκτής ή ελεγκτικό γραφείο εκδίδει προς την εταιρία «Έκθεση Φορολογικής Συμμόρφωσης» και στη συνέχεια ο Νόμιμος Ελεγκτής ή ελεγκτικό γραφείο την υποβάλει ηλεκτρονικά στο Υπουργείο Οικονομικών, με βάση την ΠΟΛ 1124/2015, όπως τροποποιήθηκε από την ΠΟΛ 1108/2017 το αργότερο μέχρι τη δέκατη ημέρα του δέκατου μήνα από την ημερομηνία της λήξης της διαχειριστικής χρήσης. Για τις χρήσεις 2011 έως και 2018 για την Εταιρία ο έλεγχος αυτός έχει ολοκληρωθεί με τη χορήγηση των σχετικών Ετήσιων Πιστοποιητικών και Εκθέσεων Φορολογικής Συμμόρφωσης χωρίς επιφύλαξη. Είναι σε εξέλιξη φορολογικός έλεγχος της εταιρίας για τη χρήση 2019 από τους νόμιμους ελεγκτές, από τον οποίο δεν αναμένεται να προκύψουν σημαντικές περαιτέρω επιβαρύνσεις. Ο Όμιλος σχηματίζει πρόβλεψη όταν κρίνεται απαραίτητο, κατά περίπτωση και κατά εταιρία, έναντι πιθανών πρόσθετων φόρων που μπορεί να επιβληθούν από τις φορολογικές αρχές. Η διοίκηση εκτιμά ότι δεν θα προκύψουν σημαντικές φορολογικές υποχρεώσεις πέραν από αυτές που απεικονίζονται στις οικονομικές καταστάσεις. 4.6.31 ΕΝΔΕΧΟΜΕΝΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ - ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ 4.6.31.1 Δεσμεύσεις - Εγγυήσεις Ο Όμιλος έχει ενδεχόμενες υποχρεώσεις σε σχέση με τράπεζες, λοιπές εγγυήσεις και άλλα θέματα που προκύπτουν στα πλαίσια της συνήθους δραστηριότητας. Δεν αναμένεται να προκύψουν ουσιώδεις επιβαρύνσεις από τις ενδεχόμενες υποχρεώσεις. Δεν αναμένονται πρόσθετες πληρωμές μετά την ημερομηνία σύνταξης αυτών των οικονομικών καταστάσεων. 108 SPACE HELLAS A.E Ετήσια Οικονομική Έκθεση 2019 Οι ενδεχόμενες υποχρεώσεις, για εγγυητικές επιστολές εξασφάλισης καλής εκτέλεσης και λειτουργίας, της εταιρίας και του Ομίλου στα πλαίσια των συνήθων δραστηριοτήτων τους είναι: Όμιλος 31.12.2019 ποσά εκφρασμένα σε χιλ. € Εγγυητικές επιστολές Τραπεζών για εξασφάλιση καλής εκτέλεσης και λειτουργίας συμβάσεων με πελάτες Σύνολο Ενδεχομένων Υποχρεώσεων Εταιρία 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 5.886 3.424 5.886 3.424 5.886 3.424 5.886 3.424 Τόσο κατά την 31.12.2019 όσο και κατά την 31.12.2018 δεν υπάρχουν εγγυητικές επιστολές καλής εκτέλεσης συγγενών εταιριών ή κοινοπραξιών. 4.6.31.2 Ποινικές ρήτρες και δικαστικές υποθέσεις Δεν υπάρχουν άλλες επίδικες ή υπό διαιτησία διαφορές δικαστικών ή διοικητικών οργάνων (σημείωση 4.6.29), που ενδέχεται να έχουν σημαντική επίπτωση στην οικονομική κατάσταση της Εταιρίας και του Ομίλου. 4.6.31.3 Λοιπές ενδεχόμενες υποχρεώσεις Το φορολογικό πλαίσιο και οι φορολογικές πρακτικές στην Ελλάδα, οι οποίες καθορίζουν τη φορολογική βάση για τις συναλλαγές των εταιριών του Ομίλου, ενδέχεται να οδηγήσουν σε Τόσο κατά την τρέχουσα χρήση όσο και στην προηγούμενη, ο προσαρμοσμένος Καθαρός Δανεισμός παρουσιάζει απειροελάχιστη διαφορά σε σχέση με τον Καθαρό Δανεισμό. εγγενείς αβεβαιότητες, λόγω της πολυπλοκότητάς τους, καθώς και του γεγονότος ότι υπόκεινται σε μεταβολές και εναλλακτικές ερμηνείες από τις αρμόδιες Αρχές σε διαφορετικές χρονικές στιγμές. Ως εκ τούτου, ενδέχεται να υπάρξουν κατηγορίες δαπανών ή χειρισμών διαφόρων ζητημάτων, για τις οποίες μία εταιρία μπορεί να αξιολογηθεί σε διαφορετική βάση από εκείνη που εφαρμόστηκε κατά τη διάρκεια προετοιμασίας των φορολογικών δηλώσεων ή της σύνταξης των οικονομικών καταστάσεων. Είναι σύνηθες, οι φορολογικοί έλεγχοι να διενεργούνται από τις Φορολογικές Αρχές, κατά μέσο όρο 5- 7 χρόνια μετά την υποβολή της φορολογικής δήλωσης. Όλα τα ανωτέρω οδηγούν σε εγγενείς δυσκολίες αναφορικά με τον προσδιορισμό και τη λογιστική αντιμετώπιση των φορολογικών υποχρεώσεων. Ως αποτέλεσμα, η διοίκηση στοχεύει στον καθορισμό της πολιτικής της βάσει ειδικής νομοθεσίας διαθέσιμης κατά τη στιγμή της λογιστικής αντιμετώπισης μιας συναλλαγής, μέσω λήψης εξειδικευμένων νομικών και φορολογικών συμβουλών. Για τις ανέλεγκτες φορολογικά χρήσεις των εταιριών του Ομίλου, όπως αναφέρονται στην σημείωση 4.6.30, υπάρχει το ενδεχόμενο επιβολής πρόσθετων φόρων και προσαυξήσεων κατά τον χρόνο εξέτασης και οριστικοποίησης τους από τις αρμόδιες φορολογικές αρχές. Η εταιρία έχει σχηματίσει σωρευτική πρόβλεψη ποσό σε χιλ. € 61 με σκοπό να καλυφθεί το ενδεχόμενου επιβολής πρόσθετων φόρων σε περίπτωση ελέγχου από τις φορολογικές αρχές. Για τις υπόλοιπες εταιρίες του Ομίλου δεν έχει σχηματιστεί πρόβλεψη για ανέλεγκτες φορολογικά χρήσεις καθώς εκτιμάται ότι η επιβάρυνση από την επιβολή πρόσθετων φόρων θα είναι επουσιώδη. 4.6.31.4 Κεφαλαιουχικές δεσμεύσεις Την 31η Δεκεμβρίου 2019, ο Όμιλος και η Εταιρία δεν είχε δεσμεύσεις για κεφαλαιουχικές δαπάνες. 4.6.32 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΑΜΕΙΑΚΩΝ ΡΟΩΝ Όμιλος 01.0131.12.2019 ποσά εκφρασμένα σε χιλ. € Σύνολο εισροών / (εκροών) από λειτουργικές δραστηριότητες Σύνολο εισροών / (εκροών) από επενδυτικές δραστηριότητες Σύνολο εισροών / (εκροών) από χρηματοδοτικές δραστηριότητες Εταιρία 01.0131.12.2018 01.0131.12.2019 01.0131.12.2018 4.855 3.811 4.219 2.372 -3.784 -1.409 -3.197 -82 2.853 3.062 2.865 3.062 Οι ταμειακές ροές από λειτουργικές δραστηριότητες, παρουσιάζονται θετικές κατά 4.855 χιλ. € αποτυπώνοντας την δυνατότητα του Ομίλου να μετατρέπει την λειτουργική του κερδοφορία σε ρευστότητα. 109 SPACE HELLAS A.E Ετήσια Οικονομική Έκθεση 2019 Οι ταμειακές ροές από επενδυτικές δραστηριότητες, παρουσιάζονται αρνητικές κατά 3.784 χιλ. €, συνεπεία της συνέχισης της επενδυτικής πολιτικής του Ομίλου. Οι ταμειακές ροές από χρηματοδοτικές δραστηριότητες, παρουσιάζονται θετικές κατά 2.853 χιλ. € επιβεβαιώνοντας την προσβασιμότητα του Ομίλου στα απαραίτητα για την χρηματοδότηση της συνεχούς ανάπτυξης κεφάλαια και την εμπιστοσύνη στις στρατηγικές του επιλογές. 4.6.33 ΕΝΔΕΧΟΜΕΝΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ – ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΣΥΝΑΛΛΑΓΕΣ ΕΤΑΙΡΙΑΣ ΜΕ ΤΑ ΠΡΟΣ ΑΥΤΗΝ ΣΥΝΔΕΔΕΜΕΝΑ ΜΕΡΗ (ΔΛΠ 24) ΑΠΟ 01-01-2019 ΕΩΣ 31-12-2019 Κάθε συνδεδεμένη εταιρία ακολουθεί τους κανόνες που αφορούν τη διαφάνεια, την ανεξάρτητη οικονομική διαχείριση, την ακρίβεια και την ορθότητα των συναλλαγών της, όπως ορίζει ο νόμος. Οι συναλλαγές μεταξύ της Εταιρίας και των συνδεδεμένων με αυτήν εταιριών, γίνονται με τίμημα ή αντάλλαγμα, το οποίο είναι ανάλογο με εκείνο που θα πραγματοποιείτο εάν η συναλλαγή γινόταν με άλλο οποιοδήποτε τρίτο, φυσικό ή νομικό πρόσωπο, με τις συνθήκες που επικρατούν στην αγορά κατά το χρόνο πραγματοποίησης της συναλλαγής. Οι κατωτέρω συναλλαγές, αφορούν συναλλαγές με συνδεδεμένα μέρη, όπως αυτά ορίζονται από το ΔΛΠ 24, σωρευτικά από την έναρξη της οικονομικής χρήσης μέχρι τη λήξη της, καθώς και τα υπόλοιπα των απαιτήσεων και υποχρεώσεων της εταιρίας και του ομίλου στη λήξη της τρέχουσας χρήσης, που έχουν προκύψει από τις συγκεκριμένες συναλλαγές των συνδεδεμένων μερών. Οι εμπορικές συναλλαγές του Ομίλου και της Εταιρίας με τα συνδεδεμένα με αυτή πρόσωπα στην διάρκεια της χρήσης έχουν πραγματοποιηθεί με τους συνήθεις όρους της αγοράς. Ο Όμιλος και η Εταιρία δεν συμμετέχουν σε καμία συναλλαγή ασυνήθους φύσης ή περιεχομένου η οποία να είναι ουσιώδης για τον Όμιλο, ή τις Εταιρίες και τα άτομα που συνδέονται στενά με αυτόν και δεν αποσκοπεί να συμμετάσχει σε τέτοιου είδους συναλλαγές στο μέλλον. Καμία από τις συναλλαγές δεν εμπεριέχει ειδικούς όρους και συνθήκες. Στους κατωτέρω πίνακες παρουσιάζονται οι κυριότερες διεταιρικές συναλλαγές μεταξύ της Εταιρίας των θυγατρικών της και των μελών της Διοίκησης τόσο κατά την εξεταζόμενη χρήση όσο και κατά την προηγούμενη. Ποσά εκφρασμένα σε χιλ € SPACE HELLAS (CYPRUS) LTD SPACE HELLAS (MALTA) LTD SPACE HELLAS D.o.o. BEORGRAD Σύνολο Θυγατρικών Web-IQ B.V. Σύνολο Συγγενών MOBICS Τηλεπικοινωνίες & Συμβουλευτικές Υπηρεσίες Α.Ε. SPACE CONSULTING A.E. Σύνολο Λοιπών συνδεόμενων μερών Έσοδα από πώληση παροχής υπηρεσιών & αγαθών Έσοδα από μερίσματα Έσοδα ενοικίων Σύνολο εσόδων Εταιρίας Σύνολο Εσόδων Ομίλου 2019 2018 2019 2018 2019 2018 2019 2018 2019 2018 449 - 926 - 146 2 1 2 - - 595 2 927 2 - - - - 3 3 - - 3 3 - - 449 926 151 6 0 0 600 932 0 0 - - 131 46 - - 131 46 131 46 0 0 131 46 0 0 131 46 131 46 - - 0 0 - - 0 0 0 0 - - - - 1 1 1 1 1 1 0 0 0 0 1 1 1 1 1 1 449 926 282 52 1 1 732 979 132 47 110 SPACE HELLAS A.E Ετήσια Οικονομική Έκθεση 2019 Σύνολο Εξόδων Ομίλου & Ετ αιρίας 2019 2018 Π οσά εκφ ρασμέν α σε χιλ € S P A C E H E LLA S (C Y P RU S ) LTD - - S P A C E H E LLA S (M A LTA ) LTD - - S P A C E H E LLA S D .o.o. BE O RG RA D - - 0 0 Σύνολο Θυγατ ρικών Web-IQ B.V . Σύνολο Συγγενών M O BIC S Τηλεπικοιν ω ν ίες & Συμβουλευτ ικές Υ πηρεσίες Α .Ε . 54 40 54 40 11 - S P A C E C O N S U LTIN G A .E . Σύνολο Λοιπών συνδεόμενων μερών Σύνολο Απαιτ ήσεων Ετ αιρίας Ποσά εκφρασμένα σε χιλ € 2019 S P A C E H E LLA S (C Y P RU S ) LTD S P A C E H E LLA S (M A LTA ) LTD S P A C E H E LLA S D .o.o. BE O RG RA D Σύν ολ ο θυγ ατρικώ ν 2018 151 104 0 22 309 22 22 309 22 Συμβουλευτ ικές - 11 0 65 40 Σύνολο Υποχρεώσεων Ομίλου & Ετ αιρίας 2018 99 2 3 Σύν ολ ο Συγ γ εν ώ ν & 2018 146 2 3 Web-IQ B.V . M O BIC S Τηλεπικοιν ω ν ίες Υ πηρεσίες Α .Ε . S P A C E C O N S U LTIN G A .E . Σύνολο Απαιτ ήσεων Ομίλου - - 2019 - 2018 - - 0 0 0 309 40 0 309 40 0 3 - - - - - 0 10 0 10 - 2 0 10 0 10 0 5 173 423 22 319 40 5 Σύν ολ ο Λ οιπώ ν συν δεόμεν ω ν μερώ ν Οι υπηρεσίες από και προς συνδεδεμένα μέρη, όπως και οι πωλήσεις και οι αγορές αγαθών, γίνονται σύμφωνα με τους τιμοκαταλόγους που ισχύουν και για μη συνδεδεμένα μέρη. Οι συναλλαγές της Εταιρίας και τα ανεξόφλητα υπόλοιπα με τις θυγατρικές της έχουν απαλειφθεί από τα ενοποιημένα οικονομικά στοιχεία του Ομίλου. Πίνακας Συναλλαγών Διευθυντικών στελεχών και μελών της Διοίκησης: Όμιλος Ποσά εκφρασμένα σε χιλ € 2019 Συναλλαγές και αμοιβές διευθυντικών στελεχών και μελών της διοίκησης Απαιτήσεις από διευθυντικά στελέχη και μέλη της διοίκησης (Λογαριασμοί επί αποδόσει) Υποχρεώσεις προς διευθυντικά στελέχη και μέλη της διοίκησης Εταιρία 2018 2019 2018 1.242 1.264 1.242 1.264 2 2 2 2 33 5 33 5 Δεν έχουν χορηγηθεί δάνεια σε μέλη του Δ.Σ. ή σε λοιπά διευθυντικά στελέχη του Ομίλου (και τις οικογένειές τους). 111 SPACE HELLAS A.E Ετήσια Οικονομική Έκθεση 2019 Πίνακας Εγγυήσεων για όρια Χρηματοδότησης : Όμιλος Ποσά εκφ ρασμέν α σε χ ιλ € 2019 Εταιρία 2018 2019 2018 Εγγυημένα όρια χρηματοδότησης έναντι Τραπεζών για τις θυγατρικές και συγγενείς εταιρίες & κοινοπραξίες 33 41 33 41 Χρησιμοποιημένα εκ των εγκριθέντων εγγυημένων ορίων χρηματοδότησης έναντι Τραπεζών για τις θυγατρικές και συγγενείς εταιρίες & κοινοπραξίες 0 0 0 0 33 41 33 41 Εγγυητικές επιστολές προκαταβολών, και αντεγγύησης 4.7 καλής εκτέλεσης Η εταιρία έχει εγγυηθεί έναντι τραπεζών, για την θυγατρική της SPACE HELLAS (CYPRUS) LTD ποσό συνολικού ύψους 33 χιλ. €, για την έκδοση εγγυητικών επιστολών. ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ ΜΕΤΡΗΣΗΣ ΑΠΟΔΟΣΗΣ (APMS) Η Ευρωπαϊκή Αρχή Κινητών Αξιών και Αγορών (ESMA / 2015/1415el) δημοσίευσε τις τελικές κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τους «Εναλλακτικούς Δείκτες Μέτρησης Απόδοσης» (ΕΔΜΑ) ή Alternative Performance Measures (APMs) που εφαρμόζονται από την 3η Ιουλίου 2016 στις εταιρίες με κινητές αξίες που διαπραγματεύονται σε οργανωμένα χρηματιστήρια. Οι ΕΔΜΑ γνωστοποιούνται από τους εκδότες κατά τη δημοσίευση ρυθμιζόμενων πληροφοριών και έχουν ως στόχο να ενισχύσουν τη διαφάνεια και να προάγουν τη χρησιμότητα καθώς και την ορθή και πλήρη πληροφόρηση του επενδυτικού κοινού. Ο Εναλλακτικός Δείκτης Μέτρησης Απόδοσης «ΕΔΜΑ» είναι μια προσαρμοσμένη οικονομική μέτρηση της ιστορικής ή μελλοντικής οικονομικής απόδοσης, της οικονομικής κατάστασης ή των ταμειακών ροών, διαφορετικής από την οικονομική μέτρηση που ορίζεται στο εφαρμοστέο πλαίσιο των χρηματοοικονομικών αναφορών. Δηλαδή ο ΕΔΜΑ αφενός δεν βασίζεται αποκλειστικά στα πρότυπα των οικονομικών καταστάσεων, αφετέρου παρέχει ουσιαστική συμπληρωματική πληροφορία, εξαιρώντας στοιχεία που ενδεχομένως να διαφοροποιούνται από το λειτουργικό αποτέλεσμα ή τις ταμιακές ροές. Συναλλαγές με μη λειτουργική ή μη ταμειακή αποτίμηση με σημαντική επίδραση στην Κατάσταση Συνολικού Εισοδήματος θεωρούνται ως στοιχεία που επηρεάζουν την προσαρμογή των δεικτών σε ΕΔΜΑ. Αυτά τα μη επαναλαμβανόμενα, στις περισσότερες περιπτώσεις, κονδύλια θα μπορούσαν να προκύψουν μεταξύ άλλων από: απομειώσεις στοιχείων ενεργητικού μέτρα αναδιάρθρωσης μέτρα εξυγίανσης πωλήσεις περιουσιακών στοιχείων ή εκχωρήσεις αλλαγές στη νομοθεσία, αποζημιώσεις για ζημίες ή νομικές διεκδικήσεις. Οι ΕΔΜΑ πρέπει να λαμβάνονται υπόψη πάντα σε συνδυασμό με τα οικονομικά αποτελέσματα που έχουν συνταχθεί με βάση τα ΔΠΧΑ και σε καμιά περίπτωση δεν πρέπει να θεωρηθούν ότι αντικαθιστούν αυτά. Ο Όμιλος χρησιμοποιεί τους προσαρμοσμένους δείκτες (ΕΔΜΑ), προκειμένου να αποτυπωθούν καλύτερα οι χρηματοοικονομικές και λειτουργικές επιδόσεις που σχετίζονται με την καθαυτή δραστηριότητα του Ομίλου στη χρήση αναφοράς καθώς και την αντίστοιχη περσινή συγκρίσιμη περίοδο. Ο ορισμός, η ανάλυση και η βάση υπολογισμού των ΕΔΜΑ που χρησιμοποιούνται από τον Όμιλο παρατίθεται παρακάτω. Στοιχεία που Επηρεάζουν την προσαρμογή Στοιχεία που επηρεάζουν την προσαρμογή των δεικτών που χρησιμοποιεί ο Όμιλος προκειμένου να εξαχθούν οι ΕΔΜΑ σύμφωνα με τις οικονομικές καταστάσεις της χρήσης 2019 και τις αντίστοιχες οικονομικές καταστάσεις της προηγούμενης χρήσης, είναι οι προβλέψεις επισφάλειας . Τα στοιχεία που επηρεάζουν την προσαρμογή των δεικτών (ΕΔΜΑ) στις 31.12.2019 και στις 31.12.2018 εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα: Όμιλος 31.12.2019 ποσά εκφρασμένα σε χιλ. € Κατάσταση Συνολικού Εισοδήματος Προβλέψεις επισφάλειας Σύνολο 233 233 112 31.12.2018 256 256 SPACE HELLAS A.E Ετήσια Οικονομική Έκθεση 2019 Προσαρμοσμένο EBITDA Προσαρμοσμένο EBITDA ορίζετε ως το άθροισμα των Κερδών προ φόρων, χρηματοδοτικών, επενδυτικών αποτελεσμάτων και αποσβέσεων αφαιρουμένων των στοιχείων που επηρεάζουν την προσαρμογή (των καταβολών προγραμμάτων εθελούσιας αποχώρησης, των προβλέψεων επισφαλειών, των καταβολών εξόδων αναδιοργάνωσης και μη επαναλαμβανόμενων νομικών υποθέσεων). Ο ορισμός, η ανάλυση και η βάση υπολογισμού των ΕΔΜΑ που χρησιμοποιούνται από τον Όμιλο παρατίθεται παρακάτω: EBITDA προσαρμοσμένο = Κέρδη προ φόρων, χρηματοδοτικών, επενδυτικών αποτελεσμάτων και αποσβέσεων στοιχεία που επηρεάζουν την προσαρμογή - Όμιλος 31.12.2019 EBITDA 31.12.2018 6.283 Προβλέψεις επισφάλειας EBITDA προσαρμοσμένο Απόκλιση % 5.942 233 256 6.516 6.198 4% 4% Απόκλιση % 5,74% 5,13% Το προσαρμοσμένο EBITDA της τρέχουσας χρήσης εμφανίζεται αυξημένο κατά 4% σε σχέση με το EBITDA, ενώ σε σύγκριση με την προηγούμενη χρήση το προσαρμοσμένο EBITDA είναι αυξημένο κατά 5,13%. Προσαρμοσμένο EBIT Προσαρμοσμένο EBIT ορίζετε ως το άθροισμα των Κερδών προ φόρων, χρηματοδοτικών, επενδυτικών αποτελεσμάτων, αφαιρουμένων των στοιχείων που επηρεάζουν την προσαρμογή (των καταβολών προγραμμάτων εθελούσιας αποχώρησης, των προβλέψεων επισφαλειών, των καταβολών εξόδων αναδιοργάνωσης και μη επαναλαμβανόμενων νομικών υποθέσεων). EBIT = προσαρμοσμένο Κέρδη προ φόρων, χρηματοδοτικών, και επενδυτικών αποτελεσμάτων στοιχεία που επηρεάζουν την προσαρμογή - Όμιλος Ποσά εκφρασμένα σε χιλ € 31.12.2019 EBIT Προβλέψεις επισφάλειας EBIT προσαρμοσμένο Απόκλιση % 31.12.2018 4.471 Απόκλιση % 4.720 233 256 4.704 4.976 5% 5% -5,28% -5,47% Το προσαρμοσμένο EBIT της τρέχουσας χρήσης εμφανίζεται αυξημένο κατά 5% σε σχέση με το EBIT, ενώ σε σύγκριση με την προηγούμενη χρήση το προσαρμοσμένο EBIT είναι μειωμένο κατά 5,47%. 113 SPACE HELLAS A.E Ετήσια Οικονομική Έκθεση 2019 Προσαρμοσμένες Ταμειακές Ροές Μετά από Επενδύσεις Οι προσαρμοσμένες ταμειακές ροές μετά από Επενδύσεις ορίζονται ως το άθροισμα των καθαρών ταμειακών εισροών από λειτουργικές δραστηριότητες αφαιρουμένων των στοιχείων που επηρεάζουν την προσαρμογή (των καταβολών προγραμμάτων εθελούσιας αποχώρησης, των προβλέψεων επισφαλειών, των καταβολών εξόδων αναδιοργάνωσης και μη επαναλαμβανόμενων νομικών υποθέσεων) και προσθέτοντας τις καθαρές ταμειακές ροές από επενδυτικές δραστηριότητες, όπως φαίνεται στον παρακάτω πίνακα. Ταμειακές ροές μετά από επενδύσεις προσαρμοσμένες = Καθαρές ταμειακές ροές από λειτουργικές δραστηριότητες στοιχεία που επηρεάζουν την προσαρμογή - Καθαρές ταμειακές ροές από επενδυτικές Δραστηριότητες - Όμιλος Ποσά εκφρασμένα σε χιλ € 31.12.2019 31.12.2018 Απόκλιση % Καθαρές Ταμειακές ροές από Λειτουργικές Δραστηριότητες 4.855 3.811 27,39% Καθαρές ταμειακές ροές από επενδυτικές Δραστηριότητες -3.784 -1.409 168,56% Ταμειακές ροές μετά από επενδύσεις 1.071 2.402 -55,41% 233 256 -8,98% 1.304 2.658 -50,94% 22% 11% Στοιχεία που επηρεάζουν την προσαρμογή (Προβλέψεις επισφάλειας) Ταμειακές ροές μετά από Επενδύσεις προσαρμοσμένες Απόκλιση % Οι προσαρμοσμένες Ταμειακές ροές μετά από επενδύσεις κατά την τρέχουσα χρήση παρουσιάζονται αυξημένες κατά 22% σε σχέση με τις Ταμειακές ροές μετά από επενδύσεις, ενώ σε σύγκριση με την προηγούμενη χρήση οι προσαρμοσμένες Ταμειακές ροές μετά από επενδύσεις είναι μειωμένες κατά 50,94% λόγω αύξησης των επενδυτικών δραστηριοτήτων του Ομίλου. Προσαρμοσμένος Καθαρός Δανεισμός Ο προσαρμοσμένος καθαρός δανεισμός ορίζεται ως ο Καθαρός Δανεισμός που συμπεριλαμβάνει και τα λοιπά χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία διότι αποτελούν σχετικά άμεσα ρευστοποιήσιμα στοιχεία. Οι υπολογισμοί παρουσιάζονται στον παρακάτω πίνακα: Προσαρμοσμένος Καθαρός Δανεισμός = Καθαρός Δανεισμός Λοιπά Χρηματοοικονομικά στοιχεία - Όμιλος Ποσά εκφρασμένα σε χιλ € 31.12.2019 31.12.2018 Απόκλιση % Μακροπρόθεσμα Δάνεια 15.307 12.674 20,77% Βραχυπρόθεσμα Δάνεια 9.682 8.606 12,50% -17.082 -13.158 29,82% 7.907 8.122 -2,65% -13 -13 0,00% 7.894 8.109 -2,65% -0,16% -0,16% Ταμειακά Διαθέσιμα και ταμειακά ισοδύναμα Καθαρός Δανεισμός Λοιπά Χρηματοοικονομικά στοιχεία Καθαρός Δανεισμός Προσαρμοσμένος Απόκλιση % Τόσο κατά την τρέχουσα χρήση όσο και στην προηγούμενη, ο προσαρμοσμένος Καθαρός Δανεισμός παρουσιάζει απειροελάχιστη διαφορά σε σχέση με τον Καθαρό Δανεισμό. 114 SPACE HELLAS A.E Ετήσια Οικονομική Έκθεση 2019 4.8 ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΗ ΧΡΗΣΗ 1ΗΣ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31ΗΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 Εντός του Φεβρουαρίου 2020, η SPACE HELLAS ολοκλήρωσε την αναβάθμιση του Συστήματος Διαχείρισης Υπηρεσιών Τεχνολογίας Πληροφορικής, ώστε να καλύπτει τις απαιτήσεις της νέας έκδοσης 2018 του Προτύπου ISO 20000-1. Το αναθεωρημένο Σύστημα επιθεωρήθηκε επιτυχώς –παρουσία και επιθεωρητών του ΕΣΥΔ- στις 6-3-2020 και η έκδοση του πιστοποιητικού ISO 20000-1:2018 αναμένεται εντός του Απριλίου 2020. Ταυτόχρονα, στις 6-3-2020, επιθεωρήθηκε επιτυχώς –παρουσία των επιθεωρητών του ΕΣΥΔ- το Σύστημα Διαχείρισης Επιχειρησιακής Συνέχειας, το οποίο ανέπτυξε σύμφωνα με τις απαιτήσεις του διεθνούς Προτύπου ISO 22301:2019. Το πιστοποιητικό θα αποσταλεί στη SPACE HELLAS εντός του Απριλίου 2020. Η εταιρία μας με ιδιαίτερη χαρά ανακοίνωσε τους υποτρόφους, βάσει της προκηρυχθείσας τιμητικής υποτροφίας «Δημήτρης Μανωλόπουλος» για το ακαδημαϊκό έτος 2019- 2020. Η απονομή των υποτροφιών πραγματοποιήθηκε στα κεντρικά γραφεία της εταιρίας στην αίθουσα «Δημήτρης Μανωλόπουλος», την Παρασκευή 14 Φεβρουαρίου 2020, παρουσία του Διοικητικού Συμβουλίου της εταιρίας. Στις αρχές του Μαρτίου, άρχισαν να επιβάλλονται στην επικράτεια της χώρας τα μέτρα περιορισμού εξάπλωσης COVID-19 και προστασίας από την πανδημία. Μέσα σε αυτό το κλίμα και ενόψει της δημοσίευσης των οικονομικών καταστάσεων, η ΕΑΚΑΑ/ESMA, στις 12 Μαρτίου, εξέδωσε Σύσταση με την οποία κάλεσε όλους τους συμμετέχοντες στις χρηματοπιστωτικές αγορές, να έχουν σε ετοιμότητα σχέδια έκτακτης ανάγκης για τη διασφάλιση της λειτουργικής συνέχειας, να δημοσιοποιήσουν κάθε δυνατή πληροφορία σχετικά με την επίπτωση του COVID-19 στα θεμελιώδη μεγέθη και στις προοπτικές τους, και να περιλάβουν σχετικές γνωστοποιήσεις στις οικονομικές καταστάσεις. Δεδομένης της εξάπλωσης του κορονοϊού, είναι δύσκολο να προβλεφθεί το εύρος των πιθανών αποτελεσμάτων για την παγκόσμια οικονομία σε αυτό το σημείο. Τα αποτελέσματα μπορεί να κυμαίνονται από τον επιτυχή περιορισμό του ιού και τις μικρές βραχυπρόθεσμες επιπτώσεις, σε μια παρατεταμένη επίπτωση που μπορεί να οδηγήσει σε πιθανή ύφεση. Επιπλέον, οι κυβερνήσεις εφαρμόζουν πολιτικές και δημοσιονομικές δράσεις που αποσκοπούν στην άμβλυνση των πιθανών αρνητικών οικονομικών επιπτώσεων. Ωστόσο, ο μελλοντικός αντίκτυπος πρέπει να εκτιμηθεί υπό το πρίσμα της βάσης της λογιστικής συνέχειας που χρησιμοποιήθηκε για την προετοιμασία αυτών των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων. Όσον αφορά τις δραστηριότητες του Ομίλου, η Διοίκηση παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις από το ξέσπασμα του κορωνοϊού, ακολουθεί την καθοδήγηση των τοπικών υγειονομικών αρχών και τηρεί τις απαιτήσεις και τις δράσεις που εφαρμόζονταιαπό τις αρχές. Ο Όμιλος έχει εφαρμόσει σχέδια έκτακτης ανάγκης για τον περιορισμό των πιθανών δυσμενών επιπτώσεων στους υπαλλήλους και τις επιχειρήσεις του Ομίλου. Μετά τις διευκρινήσεις που έχουν παρατεθεί και στις ανωτέρω σχετικές παραγράφους για την εξάπλωση του κορωνοϊού, που αποτελεί µη διορθωτικό γεγονός (non – adjusting event), δεν υπάρχουν άλλα μεταγενέστερα των οικονομικών καταστάσεων γεγονότα τα οποία να αφορούν είτε τον Όμιλο είτε την εταιρία και στα οποία επιβάλλεται αναφορά από τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς. 115 SPACE HELLAS A.E Ετήσια Οικονομική Έκθεση 2019 5 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ 1 ΗΣ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31ΗΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 116 SPACE HELLAS A.E Ετήσια Οικονομική Έκθεση 2019 6 ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟΣ ΤΟΠΟΣ ΑΝΑΡΤΗΣΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΤΟΥ ΟΜΙΛΟΥ ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΕΝΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ Οι συνημμένες Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις της 31.12.2019 του Ομίλου και της Εταιρείας εγκρίθηκαν από το Διοικητικό Συμβούλιο της SPACE HELLAS στις 31.03.2020 και έχουν δημοσιοποιηθεί με την ανάρτησή τους στη διεύθυνση διαδικτύου της Εταιρίας www.space.gr καθώς και στο διαδικτυακό τόπο του Χ.Α. όπου και θα παραμείνουν στη διάθεση του επενδυτικού κοινού για χρονικό διάστημα τουλάχιστον πέντε ετών από την ημερομηνία της συντάξης και δημοσιοποίησής τους. Τα δημοσιευθέντα οικονομικά στοιχεία και πληροφορίες που προκύπτουν από τις Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις απεικονίζουν με τρόπο αληθή και ευσύνοπτο πλην όμως ουσιαστικό, όλες τις σχετικές και αναγκαίες κατά το νόμο πληροφορίες, προκειμένου να εξαχθεί μια ουσιαστική και εμπεριστατωμένη ενημέρωση για τη δραστηριότητα της Εταιρίας και του Ομίλου κατά την εν λόγω χρονική περίοδο από το επενδυτικό κοινό. Ο αναγνώστης μπορεί να ανατρέξει στην ιστοσελίδα της εταιρίας www.space.gr όπου αναρτώνται οι οικονομικές καταστάσεις και των θυγατρικών της εταιρίας. Οι ελεγκτές των ενοποιημένων και εταιρικών Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων της SPACE HELLAS τόσο για τη χρήση που έληξε την 31.12.2019 όσο και για την προηγούμενη χρήση είναι η ελεγκτική εταιρία PKF ΕΥΡΩΕΛΕΓΚΤΙΚΗ Α.Ε.. 117 SPACE HELLAS A.E Ετήσια Οικονομική Έκθεση 2019 Βεβαιώνεται ότι οι Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1ης Ιανουαρίου 2019 έως 31ης Δεκεμβρίου 2019 που παρατίθενται στις σελίδες 1 – 118 και εγκρίθηκαν από το Διοικητικό Συμβούλιο της «SPACE HELLAS» την 31η Μαρτίου 2020, έχουν δημοσιοποιηθεί με την ανάρτησή τους στο διαδίκτυο, στη διεύθυνση http://www.space.gr, και υπογράφονται από τους κατωτέρω: Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ Ο ΔΙΕΥΘΥΝΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ Δ/ΝΤΗΣ & ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΟ ΜΕΛΟΣ Δ.Σ Η ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΛΟΓΙΣΤΗΡΙΟΥ & ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΟ ΜΕΛΟΣ Δ.Σ ΣΠΥΡΙΔΩΝ ΜΑΝΩΛΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΜΕΡΤΖΑΝΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΔΟΥΛΑΒΕΡΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΠΑΠΑΡΙΖΟΥ 118

Περίληψη: Τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου της SPACE HELLAS : Μανωλόπουλος Σπυρίδων του Δημητρίου, Πρόεδρος Διοικητικού Συμβουλίου και εκτελεστικό μέλος, Μερτζάνης Ιωάννης του Αναστασίου, Δ/νων Σύμβουλος και εκτελεστικό μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου, Δουλαβέρης Ιωάννης του Αλεξάνδρου, Διευθυντής Οικονομικών Υπηρεσιών και εκτελεστικό μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου, υπό την ως άνω ιδιότητά μας, ειδικώς προς τούτο ορισθέντες από το Διοικητικό Συμβούλιο της εταιρίας SPACE HELLAS, δηλώνουμε και βεβαιώνουμε με την παρούσα ότι εξ’ όσων γνωρίζουμε: 1. Οι ετήσιες οικονομικές καταστάσεις της SPACE HELLAS, Ομίλου και Εταιρίας, για τη χρήση 1ης Ιανουαρίου έως 31ηςΔεκεμβρίου 2019, οι οποίες καταρτίστηκαν σύμφωνα με τα ισχύοντα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Πληροφόρησης, απεικονίζουν κατά τρόπο αληθή τα στοιχεία του Ενεργητικού και του Παθητικού, την Καθαρή Θέση και τα Αποτελέσματα της χρήσης 2019 της Εταιρίας καθώς και των επιχειρήσεων που περιλαμβάνονται στην ενοποίηση εκλαμβανομένων ως σύνολο, σύμφωνα με τα οριζόμενα στις παραγράφους 3 έως 5 του άρθρου 4 του Ν.3556/2007. 2. Η ετήσια Έκθεση του Διοικητικού Συμβουλίου απεικονίζει κατά τρόπο αληθή την εξέλιξη, τις επιδόσεις, τη θέση της Εταιρίας, καθώς και των επιχειρήσεων που περιλαμβάνονται στις ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις ως σύνολο, μαζί με τη περιγραφή των κυριοτέρων κινδύνων και αβεβαιοτήτων που αντιμετωπίζουν. Αγ. Παρασκευή, 31 Μαρτίου 2020 Οι δηλούντες Το ορισθέν από το Δ.Σ. Ο Πρόεδρος του Δ.Σ. Σ. Μανωλόπουλος Α.Δ.Τ. ΑΗ 641298 Ο Δ/νων Σύμβουλος Ι. Μερτζάνης Α.Δ.Τ. ΑΒ 049781