ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2020 (Σύμφωνα με τις διατάξεις του Ν. 3556/2007) ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΕΤΗΣΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ I. Δήλωση των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου II. Ετήσια έκθεση του Διοικητικού Συμβουλίου σύμφωνα με τον συμπεριλαμβανομένης της Δήλωσης Εταιρικής Διακυβέρνησης (Ν.3873/2010) III. Ετήσια Ατομική και Ενοποιημένη Χρηματοοικονομική Πληροφόρηση της 31 Δεκεμβρίου 2020 (περιλαμβάνεται και η Έκθεση Ελέγχου Ανεξάρτητων Ορκωτών Ελεγκτών) IV. Γνωστοποιήσεις Ν.4374/2016 V. ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Σελίδα 37 από 72 Δήλωση Εταιρικής Διακυβέρνησης επί της Διαχειριστικής Χρήσεως 2020 ATTICA BANK ΔΗΛΩΣΗ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΔΗΛΩΣΗ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΜΕ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ 31.12.2020 Εισαγωγή Η Τράπεζα σύμφωνα με την ελληνική νομοθεσία και τις βέλτιστες πρακτικές εταιρικής διακυβέρνησης, έχει υιοθετήσει και εφαρμόζει Κώδικα Εταιρικής Διακυβέρνησης, ο οποίος βρίσκεται αναρτημένος στην ιστοσελίδα της Τράπεζας. Γενική Συνέλευση Η Γενική Συνέλευση είναι το ανώτατο όργανο της τράπεζας, εκπροσωπεί τους μετόχους και δικαιούται να αποφασίζει για κάθε εταιρική υπόθεση. Οι αποφάσεις της για όλα τα θέματα είναι υποχρεωτικές για όλους τους μετόχους, ακόμα και για εκείνους που απουσίασαν από τη συνεδρίαση ή διαφωνούν με τις αποφάσεις που ελήφθησαν. Οι διαδικασίες και οι κανόνες σύγκλισης, συμμετοχής και λήψης αποφάσεων από τη Γενική Συνέλευση, καθώς και οι αρμοδιότητες αυτής ρυθμίζονται αναλυτικά από τις διατάξεις του Καταστατικού της Τράπεζας όπως τροποποιημένο ισχύει και του νόμου 4548/2018. Η Γενική Συνέλευση είναι η μόνη αρμόδια να αποφασίζει για : - Τις τροποποιήσεις του καταστατικού, ως τοιούτων θεωρουμένων πάντως και των αυξήσεων τακτικών ή έκτακτων και μειώσεων του εταιρικού κεφαλαίου. - Την εκλογή ή αντικατάσταση μελών του Δ.Σ. και των ελεγκτών, πλην της περιπτώσεως του άρθρου 18 παρ. 1 του Καταστατικού της Τράπεζας περί εκλογής συμβούλων σε αντικατάσταση παραιτηθέντων, αποθανόντων ή απωλεσάντων την ιδιότητά τους με οποιοδήποτε άλλο τρόπο. - Την έγκριση των ετήσιων οικονομικών καταστάσεων της Εταιρείας και των ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων της Εταιρείας . - Τη διάθεση των ετησίων κερδών. - Την συγχώνευση, διάσπαση, μετατροπή, αναβίωση, παράταση της διάρκειας ή λύση της Τράπεζας. - Το διορισμό εκκαθαριστών. - Την έγκριση παροχής αμοιβών ή προκαταβολής αμοιβών. - Την έγκριση της πολιτικής αποδοχών και της έκθεσης αποδοχών. - Την έγκριση της συνολικής διαχείρισης και την απαλλαγή των ελεγκτών και - Κάθε άλλο θέμα που προβλέπεται στο Καταστατικό της Τράπεζας. Αναφορικά με τα δικαιώματα των μετόχων στις Γενικές Συνελεύσεις της Τράπεζας, ισχύουν και εφαρμόζονται τα αναφερόμενα στα άρθρα 124,127 και 128 του ν.4548/2018, σε συνδυασμό και με τα οριζόμενα στο Καταστατικό της Τράπεζας. 1. Διοικητικό Συμβούλιο (Δ.Σ.) Το Δ.Σ. είναι συλλογικά υπεύθυνο για την χάραξη των στρατηγικών στόχων του Ομίλου, την εποπτεία των Ανώτατων και Ανώτερων Διοικητικών Στελεχών, καθώς επίσης και για τον επαρκή και αποτελεσματικό έλεγχο της Τράπεζας με γνώμονα την προάσπιση του γενικότερου εταιρικού συμφέροντος και την επίτευξη της μέγιστης μακροπρόθεσμης αξίας στα πλαίσια του νόμου. Στη Γενική Συνέλευση που πραγματοποιήθηκε στις 22 Ιουλίου 2019 εξελέγη νέο Διοικητικό Συμβούλιο με την ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Σελίδα 39 από 72 ATTICA BANK ΔΗΛΩΣΗ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ εξής σύνθεση: 1. Κωνσταντίνος Μητρόπουλος, Πρόεδρος, Μη Εκτελεστικό Μέλος 2. Κωνσταντίνος Μακέδος, Αντιπρόεδρος, Μη Εκτελεστικό Μέλος 3. Θεόδωρος Πανταλάκης, Διευθύνων Σύμβουλος, Εκτελεστικό Μέλος 4. Αντώνης Βαρθολομαίος, Αναπληρωτής Διευθύνων Σύμβουλος, Εκτελεστικό Μέλος. 5. Ιωάννης Τσακιράκης, Αναπληρωτής Διευθύνων Σύμβουλος, Εκτελεστικό Μέλος 6. Δημήτρης Τζαννίνης, Ανεξάρτητο Μη Εκτελεστικό Μέλος 7. Σταύρος Παπαγιαννόπουλος, Ανεξάρτητο Μη Εκτελεστικό Μέλος 8. Ελένη Κολιοπούλου, Ανεξάρτητο Μη Εκτελεστικό Μέλος 9. Γεώργιος Δουκίδης, Ανεξάρτητο Μη Εκτελεστικό Μέλος 10. Ανδρέας Ταπραντζής, Ανεξάρτητο Μη Εκτελεστικό Μέλος 11. Χαρίτων Κυριαζής, Ανεξάρτητο Μη Εκτελεστικό Μέλος 12. Ζαχαρούλα Παπαθεοδώρου, Πρόσθετο, Μη Εκτελεστικό Μέλος και εκπρόσωπος του Ελληνικού Δημοσίου δυνάμει των διατάξεων του ν. 3723/2008. Στη συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου της 27ης Νοεμβρίου 2019 ορίστηκε δυνάμει των διατάξεων του ν. 3723/2008 (ΦΕΚ Α΄ 250) εκπρόσωπος του Ελληνικού Δημοσίου και πρόσθετο, Μη εκτελεστικό Μέλος η κα Αικατερίνη Ονουφριάδου του Οδυσσέα, στο Διοικητικό Συμβούλιο της Τράπεζας σε αντικατάσταση της παραιτηθείσας κας Ζαχαρούλας Παπαθεοδώρου. Στις 02.09.2020 πραγματοποιήθηκε Έκτακτη Γενική Συνέλευση η οποία εξέλεξε 11μελές νέο Διοικητικό Συμβούλιο στο οποίο ενσωματώθηκε ως πρόσθετο μη εκτελεστικό μέλος η εκπρόσωπος του Δημοσίου Ν3723/2008, με την εξής σύνθεση: 1. Κωνσταντίνος Μητρόπουλος, Πρόεδρος, Μη Εκτελεστικό Μέλος 2. Κωνσταντίνος Μακέδος, Αντιπρόεδρος, Μη Εκτελεστικό Μέλος 3. Θεόδωρος Πανταλάκης, Διευθύνων Σύμβουλος, Εκτελεστικό Μέλος 4. Αντώνης Βαρθολομαίος, Αναπληρωτής Διευθύνων Σύμβουλος, Εκτελεστικό Μέλος. 5. Ιωάννης Τσακιράκης, Αναπληρωτής Διευθύνων Σύμβουλος, Εκτελεστικό Μέλος 6. Αλέξιος Πελέκης, Μη Εκτελεστικό Μέλος 7. Κωνσταντίνος Τσαγκαρόπουλος, Μη Εκτελεστικό Μέλος 8. Ελένη Κολιοπούλου, Ανεξάρτητο Μη Εκτελεστικό Μέλος 9. Γεώργιος Δουκίδης, Ανεξάρτητο Μη Εκτελεστικό Μέλος 10. Ανδρέας Ταπραντζής, Ανεξάρτητο Μη Εκτελεστικό Μέλος 11. Χαρίτων Κυριαζής, Ανεξάρτητο Μη Εκτελεστικό Μέλος 12. Αικατερίνη Ονουφριάδου Πρόσθετο, Μη Εκτελεστικό Μέλος και εκπρόσωπος του Ελληνικού Δημοσίου δυνάμει των διατάξεων του ν. 3723/2008. Κατόπιν παραιτήσεως του Προέδρου Δ.Σ. κ. Κωνσταντίνου Μητρόπουλου, το Διοικητικό Συμβούλιο σε συνεδρίαση του στις 10.11.2020 ανασυγκροτήθηκε σε σώμα ως ακολούθως: 1. Κωνσταντίνος Μακέδος, Πρόεδρος, Μη Εκτελεστικό Μέλος 2. Κωνσταντίνος Τσαγκαρόπουλος, Αντιπρόεδρος, Μη Εκτελεστικό Μέλος ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Σελίδα 40 από 72 ATTICA BANK ΔΗΛΩΣΗ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ 3. Θεόδωρος Πανταλάκης, Διευθύνων Σύμβουλος, Εκτελεστικό Μέλος 4. Αντώνης Βαρθολομαίος, Αναπληρωτής Διευθύνων Σύμβουλος, Εκτελεστικό Μέλος. 5. Ιωάννης Τσακιράκης, Αναπληρωτής Διευθύνων Σύμβουλος, Εκτελεστικό Μέλος 6. Αλέξιος Πελέκης, Μη Εκτελεστικό Μέλος 7. Ελένη Κολιοπούλου, Ανεξάρτητο Μη Εκτελεστικό Μέλος 8. Γεώργιος Δουκίδης, Ανεξάρτητο Μη Εκτελεστικό Μέλος 9. Ανδρέας Ταπραντζής, Ανεξάρτητο Μη Εκτελεστικό Μέλος Χαρίτων Κυριαζής, Ανεξάρτητο Μη Εκτελεστικό Μέλος 10. 11. Αικατερίνη Ονουφριάδου Πρόσθετο, Μη Εκτελεστικό Μέλος και εκπρόσωπος του Ελληνικού Δημοσίου δυνάμει των διατάξεων του ν. 3723/2008. Τέλος, στις 30.11.2020 και κατόπιν των παραιτήσεων των Μελών του Δ.Σ. κ.κ Γεωργίου Δουκίδη, Ελένης Κολιοπούλου, Χαρίτωνα Κυριαζή και Ανδρέα Ταπραντζή, το Διοικητικό Συμβούλιο ανασυγκροτήθηκε ως εξής: 1. Κωνσταντίνος Μακέδος, Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου (Μη Εκτελεστικό Μέλος) 2. Κωνσταντίνος Τσαγκαρόπουλος, Αντιπρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου (Μη Εκτελεστικό Μέλος) 3. Θεόδωρος Πανταλάκης, Διευθύνων Σύμβουλος (Εκτελεστικό Μέλος) 4. Ιωάννης Τσακιράκης, Αναπληρωτής Διευθύνων Σύμβουλος (Εκτελεστικό Μέλος) 5. Αντώνιος Βαρθολομαίος, Αναπληρωτής Διευθύνων Σύμβουλος (Εκτελεστικό Μέλος) 6. Αλέξιος Πελέκης, (Μη Εκτελεστικό Μέλος) 7. Ηλίας Μπέτσης, (Μη Εκτελεστικό Μέλος 8. Σωτήριος Καρκαλάκος, (Ανεξάρτητο Μη Εκτελεστικό Μέλος) 9. Χρήστος - Στέργιος Γκλαβάνης, (Ανεξάρτητο Μη Εκτελεστικό Μέλος) 10.Αικατερίνη Ονουφριάδου, (Μη εκτελεστικό, πρόσθετο μέλος και εκπρόσωπος του Ελληνικού Δημοσίου, δυνάμει των διατάξεων του Ν.3723/2008). Την 17/12/2020 το Διοικητικό Συμβούλιο έκανε αποδεκτή την παραίτηση του εκτελεστικού μέλους και Αναπληρωτή Διευθύνοντα Σύμβουλο κ. Αντωνίου Βαρθολομαίου. Την 31.12.2020 το Δ.Σ. μετά τις άνω παραιτήσεις απαρτίζεται από οκτώ (8) μέλη εκ των οποίων (2) είναι εκτελεστικά, τέσσερα (4) μη εκτελεστικά, δύο (2) ανεξάρτητα μη εκτελεστικά, ενώ συμμετέχει ως πρόσθετο μέλος ένας (1) εκπρόσωπος του ελληνικού δημοσίου που έχει οριστεί σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις του ν.3723/2008. Ο ορισμός των ανεξάρτητων μελών του Δ.Σ. σύμφωνα με το ισχύον νομικό πλαίσιο, για την εταιρική διακυβέρνηση, γίνεται από την Γενική Συνέλευση των μετόχων. Το Δ.Σ. είναι αρμόδιο να αποφασίζει για κάθε πράξη που αφορά τη Διοίκηση της εταιρείας, τη διαχείριση της περιουσίας της και γενικά την επιδίωξη των εταιρικών σκοπών, με εξαίρεση τα θέματα τα οποία κατά ρητή διάταξη του Νόμου ή του Καταστατικού υπάγονται στην αρμοδιότητα της Γενικής Συνέλευσης. Επιπλέον, σύμφωνα με τον ν.4261/2014 και τον Κανονισμό του Διοικητικού Συμβουλίου της Τράπεζας, το Δ.Σ.: ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Σελίδα 41 από 72 ATTICA BANK ΔΗΛΩΣΗ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ - Φέρει την γενική ευθύνη διοίκησης και λειτουργίας του πιστωτικού ιδρύματος, και εγκρίνει και επιβλέπει την υλοποίηση των στρατηγικών στόχων, της στρατηγικής αντιμετώπισης κινδύνου και της εσωτερικής διακυβέρνησης του πιστωτικού ιδρύματος. - Διασφαλίζει την αρτιότητα των συστημάτων λογιστικής και χρηματοοικονομικών εκθέσεων, περιλαμβανομένων των χρηματοοικονομικών και λειτουργικών ελέγχων και της συμμόρφωσης με το νόμο και τα συναφή πρότυπα. - Επιβλέπει τη διαδικασία των κατά τον νόμο δημοσιοποιήσεων και ανακοινώσεων. - Είναι υπεύθυνο για την αποτελεσματική επίβλεψη των ανώτερων διοικητικών στελεχών κατά την έννοια της περίπτωσης 9, της παραγράφου 1 του άρθρου 3 του ν.4261/2014. - Επιβλέπει και λογοδοτεί για την υλοποίηση των ρυθμίσεων διακυβέρνησης που διασφαλίζουν την αποτελεσματική και συνετή διοίκηση της Τράπεζας, περιλαμβανομένου του διαχωρισμού αρμοδιοτήτων στην Τράπεζα και την πρόληψη αντικρουόμενων συμφερόντων. - Αναλυτικότερα οι αρμοδιότητες του Δ.Σ. της Τράπεζας ορίζονται στο Καταστατικό και τον Κανονισμό Λειτουργίας του. Η σύνθεση του Δ.Σ. της Τράπεζας συμβαδίζει με τις απαιτήσεις του ισχύοντος ρυθμιστικού πλαισίου ως προς την εμπειρία και τις ικανότητες των μελών του. Διαθέτει μέλη με διεθνώς αναγνωρισμένη εμπειρία και τεχνογνωσία σε στρατηγικής σημασίας τομείς, όπως η τραπεζική, η ελεγκτική, η διαχείριση κινδύνων, η διαχείριση και αναδιάρθρωση προβληματικών δανείων, η χρηματοοικονομική διοίκηση κ.λ.π. Επίσης, η Τράπεζα αναγνωρίζει την ανάγκη ενίσχυσης του ποσοστού συμμετοχής του μη επαρκώς εκπροσωπούμενου φύλου στο Δ.Σ. και θα εργαστεί προς αυτή την κατεύθυνση. Η επιτευχθείσα πολυμορφία των μελών του Δ.Σ. συμβάλλει αποτελεσματικά στην έκφραση διαφορετικών απόψεων, στην αποφυγή «συναινετικής ομαδικής σκέψης» και στον εποικοδομητικό διάλογο μεταξύ των μελών ώστε οι τελικές αποφάσεις να λαμβάνονται με την άσκηση κριτικού ελέγχου από τα μη εκτελεστικά μέλη του Δ.Σ. προς τη Διοίκηση. Το Δ.Σ. στο πλαίσιο της αναβάθμισης της δομής και των διαδικασιών Εταιρικής Διακυβέρνησης υιοθέτησε τις κάτωθι πολιτικές: - Πολιτική Ανάδειξης Υποψηφίων Μελών Δ.Σ. - Πολιτική Αποδοχών Μελών Δ.Σ. - Πολιτική Φύλαξης Περιουσιακών Στοιχείων Πελατών - Κανονισμοί Λειτουργίας Επιτροπών Δ.Σ. Κώδικας Εταιρικής Διακυβέρνησης (https://www.atticabank.gr/el/dieythynsi-kanonistikis-symmorfosiskai-etairikis-diakyvernisis#etairiki-diakyvernisi) 1.1. Λειτουργία του Δ.Σ. Ο Κανονισμός λειτουργίας του Δ.Σ., εγκρίθηκε στις 07.07.2020 και αντικατέστησε τον από 29.01.2020 εγκεκριμένο κανονισμό. Ο κανονισμός εξασφαλίζει την πλήρη εναρμόνιση με το δίκαιο που διέπει τις ανώνυμες εταιρείες (ν.4548/2018), την ειδικότερη νομοθεσία που εφαρμόζεται στα πιστωτικά ιδρύματα (ν.4261/2014, όπως τροποποιημένος ισχύει, ν.3723/2008) και τις εισηγμένες ανώνυμες εταιρείες (ν.3016/2002), τις κατευθυντήριες γραμμές της Ευρωπαϊκής Αρχής Τραπεζών για τα θέματα εταιρικής διακυβέρνησης, τις αρχές εταιρικής διακυβέρνησης της Επιτροπής της Βασιλείας για την Τραπεζική Εποπτεία και εν γένει, τις βέλτιστες πρακτικές εταιρικής διακυβέρνησης σε διεθνές, ευρωπαϊκό και Ελληνικό επίπεδο. ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Σελίδα 42 από 72 ATTICA BANK ΔΗΛΩΣΗ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ Σύμφωνα με τον Κανονισμό Λειτουργίας Δ.Σ., το σώμα συνεδριάζει στην έδρα της Τράπεζας τακτικά τουλάχιστον μία φορά κάθε ημερολογιακό μήνα, σε ημέρα, ώρα και με θέματα ημερήσιας διάταξης οριζόμενα και γνωστοποιούμενα, με έγγραφη πρόσκληση, στα λοιπά μέλη από τον Πρόεδρο ή τον Αναπληρωτή του δύο (2) τουλάχιστον εργάσιμες ημέρες πριν από τη συνεδρίαση. Το Δ.Σ. συνεδριάζει έκτακτα όταν ο Πρόεδρος ή ο Αναπληρωτής του κρίνει σκόπιμη ή αναγκαία τη σύγκλησή του ή εφόσον το ζητήσουν εγγράφως (συμπεριλαμβανομένων και των ηλεκτρονικών μέσων) τουλάχιστον δύο από τα μέλη του με αίτησή τους προς τον Πρόεδρο ή τον Αναπληρωτή του, οπότε αυτός, μέσα σε προθεσμία επτά (7) ημερών από την υποβολή της αίτησης υποχρεούται να συγκαλέσει το Δ.Σ.. Στην αίτηση πρέπει, με ποινή απαραδέκτου, να αναφέρονται με σαφήνεια και τα θέματα τα οποία θα απασχολήσουν το Δ.Σ.. Οι συνεδριάσεις του Δ.Σ. συγκαλούνται από την Γραμματεία του Δ.Σ., σύμφωνα με το ως άνω πρόγραμμα και μετά από εντολή του Προέδρου του Δ.Σ.. Στην πρόσκληση αναγράφονται, απαραίτητα, με σαφήνεια, τα θέματα της ημερήσιας διάταξης. Η ημερήσια διάταξη κάθε συνεδρίασης του Δ.Σ. καθορίζεται από τον Πρόεδρο και διαβιβάζεται στα μέλη από την Γραμματεία του Δ.Σ.. Η ημερήσια διάταξη, καθώς και τα σχετικά έγγραφα διανέμονται σε εύλογο χρονικό διάστημα και τουλάχιστον τρεις εργάσιμες ημέρες πριν από τη συνεδρίαση. Η διανομή τους μέσω ηλεκτρονικών μέσων θεωρείται έγκυρη. Οι εισηγήσεις πρέπει να είναι σαφείς και να εμπεριέχουν, όπου απαιτείται, συνοπτική περιγραφή του θέματος. Το Δ.Σ. βρίσκεται σε απαρτία και συνεδριάζει έγκυρα, όταν παρίστανται ή αντιπροσωπεύονται σε αυτό το ήμισυ πλέον ενός των συμβούλων. Οι αποφάσεις του Δ.Σ. λαμβάνονται έγκυρα με απόλυτη πλειοψηφία των παρόντων και αντιπροσωπευόμενων Μελών. Κάθε Σύμβουλος έχει μία ψήφο. Κάθε σύμβουλος μπορεί να αντιπροσωπεύει έγκυρα μόνο έναν Σύμβουλο, με ειδική έγγραφη εξουσιοδότηση απευθυνόμενη στο Δ.Σ. ή με δήλωση, η οποία καταχωρείται στα πρακτικά. Απαγορεύεται η αντιπροσώπευση Μέλους στο Δ.Σ. από πρόσωπο που δεν είναι Μέλος του. Τα Πρακτικά του Δ.Σ. υπογράφονται από τα παραστάντα μέλη. Σε περίπτωση άρνησης υπογραφής από κάποιο μέλος γίνεται σχετική μνεία στα πρακτικά. Αντίγραφα και αποσπάσματα των πρακτικών του Δ.Σ. επικυρώνονται από τον Πρόεδρο ή τον Αναπληρωτή του. Η κατάρτιση και υπογραφή πρακτικού από όλα τα μέλη του Δ.Σ. ή τους αντιπροσώπους τους ισοδυναμεί με απόφαση του Δ.Σ., ακόμη κι αν δεν έχει προηγηθεί συνεδρίαση. Κατά τη διάρκεια του 2020, το Δ.Σ. πραγματοποίησε 25 συνεδριάσεις και η συμμετοχή των μελών του ανήλθε σε ποσοστό 94,1 %. Τα κύρια θέματα που απασχόλησαν το Δ.Σ. κατά τη διάρκεια του 2020 σχετίζονται , μεταξύ άλλων, με: α) Εταιρική Διακυβέρνηση: Προετοιμασία και σύγκληση της Τακτικής Γενικής Συνέλευσης των Μετόχων της Τράπεζας. Προγραμματισμός και πορεία υλοποίησης του έργου των Επιτροπών του Δ.Σ. Έγκριση επικαιροποιημένου Κανονισμού Δ.Σ. Θέματα αποδοχών ανώτερων στελεχών και μελών του Δ.Σ. Ανασύσταση και αλλαγές στη σύνθεση των Επιτροπών του Δ.Σ. Επικαιροποίηση κώδικα εταιρικής διακυβέρνησης. ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Σελίδα 43 από 72 ATTICA BANK ΔΗΛΩΣΗ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ Επικαιροποίηση Κώδικα Ηθικής Συμπεριφοράς και Δεοντολογίας. Επικαιροποίηση Πολιτικής για «Πρόσωπα με ειδική σχέση με την Τράπεζα (Συνδεδεμένα Μέρη)». Ενημέρωση για την Πολιτική για την Πρόληψη της Κατάχρησης της Αγοράς. Ενημέρωση αναφορικά με στατιστικά στοιχεία για τα υποβαλλόμενα παράπονα. Το Δ.Σ. στο πλαίσιο της αναβάθμισης της δομής και των διαδικασιών Εταιρικής Διακυβέρνησης υιοθέτησε τις κάτωθι πολιτικές: - Πολιτική Ανάδειξης Υποψηφίων Μελών Δ.Σ. - Πολιτική Αποδοχών Μελών Δ.Σ. - Πολιτική Φύλαξης Περιουσιακών Στοιχείων Πελατών. - Κανονισμοί Λειτουργίας Επιτροπών Δ.Σ. - Κώδικας Εταιρικής Διακυβέρνησης. β) Παρακολούθηση Επιχειρηματικών Δραστηριοτήτων: Έγκριση του προϋπολογισμού 2021. Έγκριση των οικονομικών καταστάσεων. Έγκριση κατευθυντήριων γραμμών της Στρατηγικής του Ομίλου της Τράπεζας. Παρακολούθηση της εξέλιξης των βασικών δεικτών και μεγεθών της Τράπεζας. Έγκριση του Επιχειρηματικού Σχεδίου της Τράπεζας 2021-2023. Παρουσίαση Στρατηγικής Εταιρικής Επικοινωνίας. Αξιοποίηση ακίνητης περιουσίας. Παρακολούθηση προγράμματος Μετασχηματισμού. γ) Διαχείριση Κινδύνων : Μη εξυπηρετούμενα ανοίγματα της Τράπεζας. Τακτική παρακολούθηση της κατάστασης ρευστότητας της Τράπεζας. Έγκριση Διαδικασίας Αξιολόγησης Επάρκειας Εσωτερικού Κεφαλαίου (ΔΑΕΕΚ) και της Διαδικασίας Αξιολόγησης της Εσωτερικής Επάρκειας ρευστότητας (ΔΑΕΕΡ). Έγκριση Οριστικοποιημένου Πλαισίου Ανάληψης Κινδύνων για το έτος 2020. Έγκριση Πολιτικής Διαχείρισης Πιστωτικού Κινδύνου. Έγκριση Στρατηγικής, Πλαισίων και Πολιτικών Διαχείρισης Κινδύνων. Επικαιροποίηση Πολιτικής Έγκαιρης Προειδοποίησης (Early Warning System). Έγκριση Κανονισμών Πιστοδοτήσεων Λιανικής και Επιχειρηματικής Τραπεζικής. 1.2. Αμοιβές και Αποζημιώσεις Μελών του Δ.Σ. Οι κάθε είδους αμοιβές που καταβάλλει η Τράπεζα στα Μέλη του Δ.Σ., καθώς και η γενικότερη πολιτική των αμοιβών της Τράπεζας καθορίζονται με σχετική απόφαση του Δ.Σ., και εγκρίνονται με ειδική απόφαση της Γενικής Συνέλευσης, όπου αυτό απαιτείται εκ του νόμου, σε συνδυασμό με την Πολιτική Αποδοχών που ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Σελίδα 44 από 72 ATTICA BANK ΔΗΛΩΣΗ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ εγκρίθηκε από την Τακτική Γενική Συνέλευση της 22.07.2019και την Έκθεση Αποδοχών για την εταιρική χρήση 2019 η οποία εγκρίθηκε από την εξ αναβολής Τακτική Γενική Συνέλευση της 24-06-2020. Το σύνολο των αμοιβών και των τυχόν αποζημιώσεων των μελών του Δ.Σ. αναφέρονται στις οικονομικές καταστάσεις της Τράπεζας σε ξεχωριστή ενότητα. Οι αρμοδιότητες, οι ευθύνες και οι υποχρεώσεις των μελών του Δ.Σ. περιλαμβάνονται αναλυτικότερα στον Κανονισμό Λειτουργίας του Διοικητικού Συμβουλίου, όπως έχει εγκριθεί από το Δ.Σ. της Τράπεζας. 2. Επιτροπές Δ.Σ. Το Δ.Σ. υποβοηθείται στο έργο του από τις ακόλουθες Επιτροπές1 στις οποίες μπορεί να αναθέτει αρμοδιότητες σχετικά με το Σύστημα Εσωτερικού Ελέγχου, προσδιορίζοντας σαφώς τα καθήκοντα, τη σύνθεση και τις διαδικασίες λειτουργίας τους, διασφαλίζοντας σε κάθε περίπτωση την εσωτερική του συνοχή, τη συμπληρωματικότητα και τον απαιτούμενο συντονισμό. α. Επιτροπή Ανάδειξης Υποψηφίων Μελών Δ.Σ. και Αποδοχών β. Επιτροπή Διαχείρισης Κινδύνων Επιπρόσθετα το Δ.Σ. υποστηρίζεται στο έργο του και από την Επιτροπή Ελέγχου (Audit Committee), τα μέλη της οποίας εκλέγονται από τη Γενική Συνέλευση των Μετόχων. Όλες οι παραπάνω επιτροπές ενημερώνουν το Δ.Σ. για τις δραστηριότητές τους υποβάλλοντας προς αυτό εκθέσεις πεπραγμένων. 2.1. Επιτροπή Ελέγχου Με βάση τα αναφερόμενα στον ισχύοντα Κανονισμό Λειτουργίας της Επιτροπής Ελέγχου εφαρμόζονται τα κάτωθι: Σκοπός της Επιτροπής Ελέγχου (ΕΕ) της Attica Bank Ανώνυμη Τραπεζική Εταιρεία είναι η υποβοήθηση του Διοικητικού Συμβουλίου (Δ.Σ) στην άσκηση των καθηκόντων του στον τομέα της ανάπτυξης και της διασφάλισης της λειτουργίας ενός επαρκούς και αποτελεσματικού Συστήματος Εσωτερικού Ελέγχου σε επίπεδο Τράπεζας και Ομίλου και, ειδικότερα, στη διασφάλιση: της ακεραιότητας των χρηματοοικονομικών καταστάσεων της Τράπεζας και του Ομίλου, της ανεξαρτησίας του εσωτερικού και του εξωτερικού ελέγχου της Τράπεζας και του Ομίλου και της συμμόρφωσης με το νομοθετικό και κανονιστικό πλαίσιο, τους εσωτερικούς κανονισμούς και τις βέλτιστες πρακτικές στις οποίες υπόκεινται η Τράπεζα και ο Όμιλος. Με βάση τον ίδιο ως άνω Κανονισμό, η ΕΕ απαρτίζεται κατ’ ελάχιστον από τρία (3) μη εκτελεστικά μέλη του Δ.Σ της Τράπεζας, τουλάχιστον δύο (2) εκ των οποίων είναι ανεξάρτητα μη εκτελεστικά μέλη. Τα Μέλη της ΕΕ εκλέγονται από τη Γενική Συνέλευση των μετόχων. H θητεία των μελών της ΕΕ είναι τριετής. Η ανανέωση της θητείας ή η τροποποίηση της σύνθεσης της ΕΕ γίνεται πάντοτε με απόφαση της Γενικής Συνέλευσης της Τράπεζας. Σε περίπτωση παραίτησης κάποιου μέλους της ΕΕ, η συμπλήρωση της κενής θέσης γίνεται με απόφαση του Δ.Σ της Τράπεζας, η οποία υποβάλλεται στην 1 Τα καθήκοντα, αρμοδιότητες και ο τρόπος λειτουργίας των Επιτροπών του Δ.Σ. περιλαμβάνονται στον Κανονισμό Λειτουργίας της εκάστοτε Επιτροπής, όπως έχει εγκριθεί από το Δ.Σ. της Τράπεζας. ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Σελίδα 45 από 72 ATTICA BANK ΔΗΛΩΣΗ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ επόμενη Γενική Συνέλευση των μετόχων προς έγκριση. Η Γενική Συνέλευση ορίζει επίσης τον Πρόεδρο της ΕΕ, ο οποίος δεν επιτρέπεται να ασκεί καθήκοντα Πρόεδρου του Δ.Σ ή Προέδρου της Επιτροπής Διαχείρισης Κινδύνων. Η ΕΕ μπορεί να προσκαλεί στις συνεδριάσεις της οποιοδήποτε μέλος του Δ.Σ, στέλεχος της Τράπεζας ή των θυγατρικών του Ομίλου της, ή άλλο πρόσωπο (υπάλληλο ή συνεργάτη) το οποίο θεωρεί ότι μπορεί να τη συνδράμει στην εκτέλεση του έργου της. Η ΕΕ υποστηρίζεται γραμματειακά από στέλεχος της Τράπεζας, το οποίο προέρχεται από υπηρεσία της Τράπεζας που δεν ελέγχεται από τη Διεύθυνση Εσωτερικού Ελέγχου (εφεξής «ΔΕΕ»). Ο γραμματέας ορίζεται με απόφαση της ΕΕ. Σε συνέχεια της τροποποίησης του άρθρου 44 του ν. 4449/2017 για την Επιτροπή Ελέγχου από τον ν. 4706/2020 (με έναρξη ισχύος την 17.07.2020), η Attica Bank Ανώνυμη Τραπεζική Εταιρεία εφαρμόζοντας τις άνω νέες διατάξεις έλαβε τις ακόλουθες αποφάσεις για τη σύνθεση και τη διάρκεια θητείας των μελών της Επιτροπής Ελέγχου: Με απόφαση της Έκτακτης Γενικής Συνέλευσης των Μετόχων της 02/09/2020 η σύνθεση της Επιτροπής ορίσθηκε ως εξής: Πρόεδρος: Δημήτριος Τζαννίνης, Ανεξάρτητο Πρόσωπο Μη Μέλος Δ.Σ. Μέλος: Σταύρος Παπαγιαννόπουλος, Ανεξάρτητο Πρόσωπο Μη Μέλος Δ.Σ. Μέλος: Ελένη Κολιοπούλου, Ανεξάρτητο Μη Εκτελεστικό Μέλος Δ.Σ. Μέλος: Αλέξιος Πελέκης, Μη Εκτελεστικό Μέλος Δ.Σ. Σε συνέχεια της παραίτησης των κ.κ. Δημητρίου Τζαννίνη και Ελένης Κολιοπούλου από την Επιτροπή, το Διοικητικό Συμβούλιο, κατά την συνεδρίασή του στις 30.11.2020 αποφάσισε σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 44 παρ. 1(στ) του ν. 4449/2017 την αντικατάσταση του παραιτηθέντος μέλους της Επιτροπής Ελέγχου κ. Δημητρίου Τζαννίνη, ανεξάρτητου μη μέλους του Διοικητικού Συμβουλίου με το επίσης ανεξάρτητο πρόσωπο μη μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου, κ. Μιχαήλ Ανδρεάδη, ενώ αντικατέστησε το παραιτηθέν μέλος της Επιτροπής και ανεξάρτητο μέλος του Δ.Σ., κ. Ελένη Κολιοπούλου με το επίσης ανεξάρτητο μέλος του Δ.Σ. κ. Χρήστο –Στέργιο Γκλαβάνη για χρονικό διάστημα μέχρι τη λήξη της θητείας της Επιτροπή Ελέγχου. Η νέα σύνθεση της Επιτροπής ορίσθηκε για χρονικό διάστημα μέχρι τη λήξη της θητείας της Επιτροπής Ελέγχου (η οποία συμπίπτει με τη θητεία του Διοικητικού Συμβουλίου) ως εξής: Πρόεδρος: Μιχαήλ Ανδρεάδης, Ανεξάρτητο Πρόσωπο Μη Μέλος του Δ.Σ, του οποίου ο ορισμός θα τεθεί υπ' όψη της επόμενης Γενικής Συνέλευσης, Μέλος: Σταύρος Παπαγιαννόπουλος, Ανεξάρτητο Μη Εκτελεστικό Μέλος Δ.Σ. Μέλος: Αλέξιος Πελέκης, Μη Εκτελεστικό Μέλος Δ.Σ. Μέλος:Χρήστος-Στέργιος Γκλαβάνης, Ανεξάρτητο Μη Εκτελεστικό Μέλος Δ.Σ. Η ΕΕ έχει μεταξύ άλλων τις ακόλουθες αρμοδιότητες, όπως περιγράφονται στον Κανονισμό Λειτουργίας της: Εξωτερικός έλεγχος και διαδικασία χρηματοοικονομικής πληροφόρησης - Παρακολουθεί τη διαδικασία και τη διενέργεια του υποχρεωτικού ελέγχου των ατομικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων της Τράπεζας και του Ομίλου, σύμφωνα με την παρ. 6 του άρθρου 26 του Κανονισμού (Ευρωπαϊκή Ένωση) αριθ. 537/2014 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, ενημερώνει το Δ.Σ. της Τράπεζας για το αποτέλεσμα του υποχρεωτικού ελέγχου και επεξηγεί με ποιον τρόπο συνέβαλε ο υποχρεωτικός έλεγχος στην ποιότητα και την ακεραιότητα της χρηματοοικονομικής πληροφόρησης. ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Σελίδα 46 από 72 ATTICA BANK - ΔΗΛΩΣΗ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ Παρακολουθεί, εξετάζει και αξιολογεί τη διαδικασία χρηματοοικονομικής πληροφόρησης, δηλαδή τους μηχανισμούς και τα συστήματα παραγωγής, τη ροή και τη διάχυση των χρηματοοικονομικών πληροφοριών που παράγουν οι εμπλεκόμενες οργανωτικές μονάδες της Τράπεζας και υποβάλλει συστάσεις ή προτάσεις για την εξασφάλιση της ακεραιότητάς της, εφόσον κριθεί σκόπιμο. - Επισκοπεί τις ετήσιες οικονομικές καταστάσεις της Τράπεζας και του Ομίλου, την ετήσια έκθεση του Δ.Σ. καθώς και τις ενοποιημένες τριμηνιαίες και εξαμηνιαίες καταστάσεις της Τράπεζας και του Ομίλου πριν από την υποβολή τους για έγκριση στο Δ.Σ.. Σύστημα Εσωτερικού Ελέγχου - Παρακολουθεί, εξετάζει και αξιολογεί την επάρκεια και αποτελεσματικότητα του συνόλου των πολιτικών, διαδικασιών και δικλείδων ασφαλείας της Τράπεζας αναφορικά με το Σύστημα Εσωτερικού Ελέγχου, τη διασφάλιση της ποιότητας και τη διαχείριση κινδύνων της Τράπεζας σε σχέση με τη χρηματοοικονομική πληροφόρηση. - Αξιολογεί ετησίως την επάρκεια και την αποτελεσματικότητα της Πολιτικής για την αντιμετώπιση της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας και την έκθεση του Αρμοδίου Διευθυντικού Στελέχους, υποβάλλει σχετική έκθεση στο Δ.Σ και επιβλέπει γενικότερα την ορθή εφαρμογή της πολιτικής αυτής. - Μελετά και αξιολογεί τις Εκθέσεις της ΔΕΕ και ενημερώνει το Δ.Σ για: την επάρκεια και αποτελεσματικότητα του Συστήματος Εσωτερικού Ελέγχου σε επίπεδο Τράπεζας και Ομίλου, την αποτελεσματικότητα και την τήρηση των διαδικασιών διαχείρισης κινδύνων και των συναφών πιστοδοτικών διαδικασιών, συμπεριλαμβανομένης της πολιτικής προβλέψεων, την επάρκεια των διαδικασιών σε σχέση με την εσωτερική αξιολόγηση της κεφαλαιακής επάρκειας της Τράπεζας, την πληρότητα της διαδικασίας ή μεθοδολογίας υπολογισμού της απομείωσης της αξίας των δανείων και άλλων περιουσιακών στοιχείων και των τυχόν μεταβολών κατά τη διάρκεια της χρήσης, τα πληροφοριακά συστήματα, την αποτελεσματικότητα των διαδικασιών για την πρόληψη και καταστολή της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας, τα θέματα αρμοδιότητας της Διεύθυνσης Κανονιστικής Συμμόρφωσης & Εταιρικής Διακυβέρνησης (ΔΚΣΕΔ). Εξωτερικοί ελεγκτές - Επισκοπεί και παρακολουθεί την ανεξαρτησία των ορκωτών ελεγκτών λογιστών ή των ελεγκτικών εταιρειών σύμφωνα με τα άρθρα 6, 21-23 και 26-27 του Κανονισμού (Ευρωπαϊκή Ένωση) αριθ. 537/2014 και ιδίως την καταλληλόλητα της παροχής μη ελεγκτικών υπηρεσιών στην Τράπεζα (σύμφωνα με το άρθρο 5 του εν λόγω Κανονισμού). - Είναι υπεύθυνη για τη διαδικασία επιλογής ορκωτών ελεγκτών λογιστών ή ελεγκτικών εταιρειών και προτείνει τους ορκωτούς ελεγκτές λογιστές ή τις ελεγκτικές εταιρείες που θα διοριστούν, σύμφωνα με το άρθρο 16 του Κανονισμού (Ευρωπαϊκή Ένωση) αριθ. 537/2014. Λοιπές αρμοδιότητες και καθήκοντα ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Σελίδα 47 από 72 ATTICA BANK - ΔΗΛΩΣΗ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ Η ΕΕ δέχεται εμπιστευτικές ή ακόμα και ανώνυμες γραπτές ή προφορικές αναφορές και παρατηρήσεις για αντικανονικές ενέργειες ή παραλείψεις των Στελεχών και Λειτουργών ή για παραβάσεις σε θέματα λογιστικών και ελεγκτικών πρακτικών. - Ενημερώνεται από τον Επικεφαλής του Εσωτερικού Ελέγχου της Τράπεζας, από τους ορκωτούς ελεγκτές λογιστές και τις ελεγκτικές εταιρείες περί των θεσπισμένων ελέγχων σε κάθε φάση διεξαγωγής των εργασιών, περί των μηχανογραφικών διαδικασιών και των πληροφοριακών και λογιστικών συστημάτων, περί των ασφαλιστικών δικλείδων που έχουν καθοριστεί ώστε να αποτρέπονται λάθη, κακή χρήση των συστημάτων και δόλιες ενέργειες. - Επιπλέον λαμβάνει γνώση, μέσω των αρμόδιων Υπηρεσιακών Μονάδων των Εκθέσεων της Διεύθυνσης Εποπτείας του Πιστωτικού Συστήματος της Τράπεζας της Ελλάδος και των Πορισμάτων Ελέγχων από άλλες Αρχές (π.χ. φορολογικοί έλεγχοι). Κατά τη διάρκεια του 2020, η ΕΕ πραγματοποίησε 16 συνεδριάσεις και 1 κοινή συνεδρίαση με την Επιτροπή Διαχείρισης Κινδύνων. Η συμμετοχή των μελών της ανήλθε σε ποσοστό 100 %. Κατά την άσκηση των καθηκόντων της για το 2020, η ΕΕ μεταξύ άλλων: Παρακολούθησε τη λειτουργία του Συστήματος Εσωτερικού Ελέγχου της Τράπεζας μέσα από τις εκθέσεις των τακτικών, έκτακτων και ειδικών ελέγχων της ΔΕΕ, του ετήσιου ελέγχου των Ορκωτών Ελεγκτών και των ελέγχων των εξωτερικών συνεργατών. Αξιολόγησε το Σύστημα Εσωτερικού Ελέγχου για το 2020, βασιζόμενη στην αντίστοιχη ετήσια έκθεση της ΔΕΕ. Εξέτασε και συζήτησε τους τριμηνιαίους απολογισμούς της ΔΕΕ. Εισηγήθηκε προς το Δ.Σ., μέσω των περιοδικών εκθέσεων της, την υλοποίηση των διορθωτικών μέτρων που συμφωνήθηκαν ύστερα από συστάσεις των Εσωτερικών και Εξωτερικών Ελεγκτών καθώς και των Εποπτικών Αρχών. Συζήτησε και ενέκρινε τον επαναπροσδιορισμό του ετήσιου πλάνου ελέγχων της ΔΕΕ για το 2020, παρακολουθώντας την υλοποίηση του. Μελέτησε την αξιολόγηση των περιοχών κινδύνου της Τράπεζας με σκοπό τη σύνταξη του προγράμματος ελέγχων για το 2021 και συνέβαλε στη διαμόρφωσή του. Εξέτασε την Ετήσια Έκθεση του Αρμόδιου Διευθυντικού Στελέχους της Τράπεζας για την πρόληψη και αποτροπή ξεπλύματος χρήματος και χρηματοδότησης της τρομοκρατίας καθώς και την Ετήσια Έκθεση της ΔΚΣΕΔ για το 2019 Εξέτασε και συζήτησε τις τριμηνιαίες αναφορές της ΔΚΣΕΔ και ενημερώθηκε για τα προβλήματα δυσλειτουργίας των υποστηρικτικών συστημάτων αυτής. Συζήτησε με τον CRO, τους Επικεφαλής των διευθύνσεων Οικονομικών Υπηρεσιών και Εσωτερικού Ελέγχου, καθώς και με τους Ορκωτούς Ελεγκτές θέματα που αφορούν τις ενδιάμεσες και ετήσιες οικονομικές καταστάσεις της Τράπεζας και του Ομίλου. Παρακολούθησε τη διαδικασία και τη διενέργεια του υποχρεωτικού ελέγχου των ατομικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων της Τράπεζας και του Ομίλου. Εξέτασε και αξιολόγησε τη διαδικασία σύνταξης των ενδιάμεσων (2020) και ετήσιων οικονομικών καταστάσεων (2019) και το έργο των Ορκωτών Ελεγκτών. Ενημερώθηκε από τον Ορκωτό Ελεγκτή επί του ετήσιου προγράμματος υποχρεωτικού ελέγχου 2020 πριν από την εφαρμογή. ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Σελίδα 48 από 72 ATTICA BANK ΔΗΛΩΣΗ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ Προέβη σε επισημάνσεις και εισηγήσεις οι οποίες καταγράφονται στις τριμηνιαίες αναφορές της προς το Δ.Σ., στις υποβληθείσες στο Δ.Σ. αξιολογήσεις της επί των ενδιάμεσων και ετήσιων οικονομικών καταστάσεων. 2.2.Επιτροπή Ανάδειξης Υποψηφίων Μελών Δ.Σ. και Αποδοχών Η Επιτροπή Ανάδειξης Υποψηφίων Μελών Δ.Σ. και Αποδοχών έχει την ευθύνη υλοποίησης της πολιτικής και των διαδικασιών που πρέπει να ακολουθούνται για τον διορισμό των μελών του Δ.Σ. και των επιτροπών που συγκροτούνται σε επίπεδο Δ.Σ. της Τράπεζας. Ειδικότερα, έχει την ευθύνη εντοπισμού και υποβολής προτάσεων στο Δ.Σ. των κατάλληλων προσώπων για την πλήρωση των κενών θέσεων του Δ.Σ. και των επιτροπών του. Επιλαμβάνεται επίσης των θεμάτων που σχετίζονται με την επάρκεια, την αποδοτικότητα και την αποτελεσματικότητα του Δ.Σ. τόσο ως συνόλου όσο και σε σχέση με τα επιμέρους μέλη του, καθώς και σε ό,τι αφορά τον διορισμό των ανώτερων διοικητικών στελεχών σε θέσεις επιπέδου Chief και άνω. Η Επιτροπή επικουρεί το Δ.Σ. στα θέματα αποδοχών, εκφέρει εξειδικευμένη και ανεξάρτητη γνώμη για τις πολιτικές αποδοχών και την εφαρμογή τους, καθώς και για την ορθή χρήση κινήτρων που συνδέονται με τη διαχείριση των κινδύνων, των κεφαλαίων και της ρευστότητας και διασφαλίζει την αποτελεσματική ευθυγράμμιση των αποδοχών του προσωπικού με τους κινδύνους που αναλαμβάνει και διαχειρίζεται η Τράπεζα καθώς και τον απαιτούμενο συντονισμό μεταξύ Τράπεζας και του Ομίλου. Η Επιτροπή διασφαλίζει ότι η συνολική πολιτική αποδοχών είναι σύμφωνη με την επιχειρηματική στρατηγική, τους στόχους, την εταιρική κουλτούρα, τις εταιρικές αξίες και τα μακροπρόθεσμα συμφέροντα της Τράπεζας και του Ομίλου. Η Επιτροπή απαρτίζεται , κατ’ ελάχιστον, από τρία (3) μη εκτελεστικά μέλη του Δ.Σ. τα οποία τουλάχιστον στην πλειοψηφία τους , περιλαμβανομένου του Προέδρου της, είναι ανεξάρτητα μη εκτελεστικά μέλη. Η θητεία των μελών της επιτροπής συμπίπτει με τη θητεία τους ως μελών του Δ.Σ. Ο Πρόεδρος και τα μέλη της Επιτροπής ορίζονται με απόφαση του Δ.Σ. της Τράπεζας, όπως επίσης και ο ακριβής αριθμός των μελών της. Αρμοδιότητες της Επιτροπής: Στις αρμοδιότητες της Επιτροπής, μεταξύ άλλων, συγκαταλέγονται: - Ο σχεδιασμός και ο συντονισμός της εφαρμογής της διαδικασίας προσδιορισμού και επιλογής υποψηφίων μελών του Δ.Σ. και των επιτροπών του. - Η περιγραφή των επιμέρους δεξιοτήτων και προσόντων που απαιτούνται για την πλήρωση των θέσεων των μελών του Δ.Σ. και η εκτίμηση του χρόνου που πρέπει να αφιερώνεται στην αντίστοιχη θέση. - Η περιοδική και τουλάχιστον σε ετήσια βάση, αξιολόγηση: της δομής, του μεγέθους, της σύνθεσης και της απόδοσης του Δ.Σ. και η υποβολή συστάσεων προς αυτό σχετικά με τυχόν αλλαγές που κρίνει σκόπιμες. του συνδυασμού της ευρύτητας, των γνώσεων, των δεξιοτήτων και της εμπειρίας ανά αντικείμενο των μελών του Δ.Σ. σε ατομικό και συλλογικό επίπεδο και η υποβολή σχετικής έκθεσης στο Δ.Σ. ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Σελίδα 49 από 72 ATTICA BANK - ΔΗΛΩΣΗ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ Η περιοδική και τουλάχιστον σε ετήσια βάση επανεξέταση : Της Πολιτικής Ανάδειξης Υποψηφίων μελών Δ.Σ. της Τράπεζας. Της Πολιτικής Επιλογής και Διορισμού των ανώτερων διοικητικών στελεχών της Τράπεζας. - Η επικύρωση του διορισμού των ανώτερων διοικητικών στελεχών. - Η υποβολή προτάσεων στο Δ.Σ. για την πολιτική πολυμορφίας σε αυτό. - Η εξαμηνιαία επανεξέταση της ανεξαρτησίας των ανεξάρτητων μη εκτελεστικών μελών του Δ.Σ.. - Η παρακολούθηση, σε τριμηνιαία βάση, της συμμετοχής των μελών στο Δ.Σ. και στις επιτροπές του. - H ετήσια επανεξέταση τυχόν άλλων σημαντικών δεσμεύσεων των μελών του Δ.Σ. εκτός της Τράπεζας. - Η αξιολόγηση υφιστάμενων ή ενδεχόμενων συγκρούσεων συμφερόντων μελών του Δ.Σ. με αυτά της Τράπεζας, συμπεριλαμβανομένων και συναλλαγών μελών του Δ.Σ. με τον Όμιλο, και η υποβολή σχετικών προτάσεων προς το Δ.Σ.. - Η κατάρτιση και υλοποίηση προγράμματος εισαγωγικής ενημέρωσης των νέων μελών του Δ.Σ. και περιοδικής επιμόρφωσης των υφιστάμενων μελών του Δ.Σ. - Η περιοδική επανεξέταση του σχεδιασμού διαδοχής για τα ανώτερα διοικητικά στελέχη και υποβολή σχετικής ενημέρωσης στο Δ.Σ. - Η υποβολή προτάσεων σχετικά με τις αποδοχές του προσωπικού της Τράπεζας και του Ομίλου, περιλαμβανομένων όσων έχουν επιπτώσεις στους αναλαμβανόμενους κινδύνους, και τη διαχείρισή τους και εισηγείται στο Δ.Σ. για τη λήψη αποφάσεων. Εισηγείται επίσης στο Δ.Σ. σχετικά με τις αποδοχές της Διοίκησης, ιδίως των εκτελεστικών μελών του Δ.Σ., καθώς και των υψηλότερα αμειβόμενων υπαλλήλων της Τράπεζας και του Ομίλου, σύμφωνα με την εκάστοτε ισχύουσα Πολιτική της. - Η άμεση επίβλεψη των αποδοχών των ανώτερων στελεχών της Μονάδας Διαχείρισης Κινδύνων, της Διεύθυνσης Κανονιστικής Συμμόρφωσης και της Διεύθυνσης Εσωτερικού Ελέγχου. - Η αξιολόγηση της επίτευξης των στόχων επιδόσεων και την ανάγκη εκ των υστέρων προσαρμογής με βάση τον κίνδυνο. - Η διασφάλιση της επάρκειας των πληροφοριών που παρέχονται στους μετόχους σχετικά με τις πολιτικές και τις πρακτικές αποδοχών, ιδίως σε σχέση με την αναλογία μεταξύ σταθερών και τυχόν μεταβλητών αποδοχών. H Επιτροπή Ανάδειξης Υποψηφίων Μελών Δ.Σ. και Αποδοχών (Απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου της 227-2019, Πρακτικό Δ.Σ. 1303/22.07.2019) πραγματοποίησε δύο (2) συνεδριάσεις για το χρονικό διάστημα Ιανουαρίου-Ιουλίου 2020 με την κάτωθι σύνθεση: Πρόεδρος : Κυριαζής Χαρίτων, Ανεξάρτητο Μη Εκτελεστικό Μέλος Δ.Σ. Μέλος : Δουκίδης Γεώργιος, Ανεξάρτητο Μη Εκτελεστικό Μέλος Δ.Σ. Μέλος : Κολιοπούλου Ελένη, Ανεξάρτητο Μη Εκτελεστικό Μέλος Δ.Σ. με παρουσία όλων των μελών της στις συνεδριάσεις της. ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Σελίδα 50 από 72 ATTICA BANK ΔΗΛΩΣΗ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ Με την προσθήκη νέου μέλους, κατόπιν της απόφασης του Διοικητικού Συμβουλίου της 02.09.2020 (Πρακτικό Δ.Σ. 1330/02.09.2020), η Επιτροπή Ανάδειξης Υποψηφίων Μελών Δ.Σ. και Αποδοχών συνέχισε τις εργασίες της με την εξής σύνθεση : Πρόεδρος : Κυριαζής Χαρίτων, Ανεξάρτητο Μη Εκτελεστικό Μέλος Δ.Σ. Μέλος : Δουκίδης Γεώργιος, Ανεξάρτητο Μη Εκτελεστικό Μέλος Δ.Σ. Μέλος : Κολιοπούλου Ελένη, Ανεξάρτητο Μη Εκτελεστικό Μέλος Δ.Σ. Μέλος : κα Αικατερίνη Ονουφριάδου, μη εκτελεστικό, πρόσθετο μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου, εκπρόσωπος του Ελληνικού Δημοσίου στο Δ.Σ. της Τράπεζας δυνάμει των διατάξεων του Ν. 3723/2008. H Επιτροπή Ανάδειξης Υποψηφίων Μελών Δ.Σ. και Αποδοχών πραγματοποίησε τρεις (3) συνεδριάσεις για το χρονικό διάστημα Αυγούστου - Νοεμβρίου 2020 με την ως άνω σύνθεση και με παρουσία όλων των μελών της στις συνεδριάσεις της. Με απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου της 30.11.2020 ( Πρακτικό Δ.Σ. 1335/30.11.2020) η Επιτροπή Ανάδειξης Υποψηφίων Μελών Δ.Σ. και Αποδοχών ανασυγκροτήθηκε και συστάθηκε εκ νέου ως κάτωθι: Πρόεδρος : Καρκαλάκος Σωτήριος, Ανεξάρτητο Μη Εκτελεστικό Μέλος Δ.Σ. Μέλος : Μπέτσης Ηλίας, Μη Εκτελεστικό Μέλος Δ.Σ. Μέλος : Γκλαβάνης Χρήστος-Στέργιος, Ανεξάρτητο Μη Εκτελεστικό Μέλος Δ.Σ. Μέλος : κα Αικατερίνη Ονουφριάδου, μη εκτελεστικό, πρόσθετο μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου, εκπρόσωπος του Ελληνικού Δημοσίου στο Δ.Σ. της Τράπεζας δυνάμει των διατάξεων του Ν. 3723/2008. Η Επιτροπή Ανάδειξης Υποψηφίων Μελών Δ.Σ. και Αποδοχών με τη νέα σύνθεσή της για το μήνα Δεκέμβριο έτους 2020 πραγματοποίησε δύο (2) συνεδριάσεις με παρουσία όλων των μελών της στις συνεδριάσεις της. 2.3. Επιτροπή Διαχείρισης Κινδύνων Σκοπός της Επιτροπής Διαχείρισης Κινδύνων (εφεξής «Ε.Δ.Κ.») είναι να ενημερώνει επαρκώς το Δ.Σ. για όλα τα θέματα που αφορούν τη στρατηγική ανάληψης κινδύνων και το επίπεδο ανοχής στον κίνδυνο κατά την εκτέλεση των καθηκόντων του. Η Επιτροπή Διαχείρισης Κινδύνων επικουρεί το Δ.Σ. σε ό,τι αφορά την επίτευξη των ακόλουθων στόχων: συμμόρφωση του Ομίλου με το νομοθετικό και κανονιστικό πλαίσιο που διέπει τη διαχείριση κινδύνων, διαμόρφωση της στρατηγικής ανάληψης πάσης μορφής κινδύνων και διαχείρισης κεφαλαίων που ανταποκρίνεται στους επιχειρηματικούς στόχους του Ομίλου και στην επάρκεια των διαθέσιμων πόρων σε τεχνικά μέσα και προσωπικό, έλεγχος της επάρκειας, ανεξαρτησίας και αποτελεσματικότητας της Μονάδας Διαχείρισης Κινδύνων Ομίλου, και διασφάλιση ότι η διάθεση ανάληψης κινδύνων έχει γνωστοποιηθεί σε όλο το εύρος των επιχειρησιακών μονάδων του Ομίλου και αποτελεί την βάση καθορισμού ορίων ελέγχου κινδύνου. ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Σελίδα 51 από 72 ATTICA BANK ΔΗΛΩΣΗ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ Η Επιτροπή Διαχείρισης Κινδύνων απαρτίζεται, κατ’ ελάχιστο, από 3 (τρία) μη εκτελεστικά μέλη του Δ.Σ., εκ των οποίων τουλάχιστον ένα (1) είναι ανεξάρτητο μη εκτελεστικό μέλος του Δ.Σ.. Ένα μέλος (1), το οποίο δεν δύναται να είναι ο Πρόεδρος του Δ.Σ., ορίζεται ως Πρόεδρος της Επιτροπής. Ο Πρόεδρος και η σύνθεση της Επιτροπής ορίζονται από το Διοικητικό Συμβούλιο της Τράπεζας. Πρόεδρος της Επιτροπής δεν δύναται να είναι ο Πρόεδρος της Επιτροπής Ελέγχου. Ο Πρόεδρος και τα μέλη της Επιτροπής ορίζονται από το Δ.Σ. της Τράπεζας. Τα μέλη της Επιτροπής δεν επιτρέπεται να κατέχουν παράλληλες θέσεις ή ιδιότητες ή να διενεργούν συναλλαγές που θα μπορούσαν να θεωρηθούν ασυμβίβαστες με την αποστολή της Επιτροπής. Υπό την προϋπόθεση αυτή, η συμμετοχή τους στην Επιτροπή δεν αποκλείει τη δυνατότητα συμμετοχής και σε άλλες επιτροπές του Δ.Σ.. Μέλος της Επιτροπής που απουσιάζει επί τρεις (3) συνεχόμενες συνεδριάσεις αδικαιολόγητα δύναται να αντικαθίσταται με απόφαση του Δ.Σ.. Η θητεία των μελών της Επιτροπής είναι τριετής και μεταβάλλεται με απόφαση του Δ.Σ.. Στις συνεδριάσεις της Επιτροπής δύνανται να καλούνται για ενημέρωση και διευκόλυνση του έργου της, μετά από πρόσκληση του Προέδρου της, οποιοδήποτε μέλος της Διοίκησης θεωρηθεί αναγκαίο ή Διευθυντικά Στελέχη της Τράπεζας ανάλογα με το θέμα συζήτησης που συνιστά αρμοδιότητά τους. Καθήκοντα Γραμματέα της Επιτροπής εκτελεί Στέλεχος Μονάδας Διαχείρισης Κινδύνων Ομίλου που ορίζεται από τον Πρόεδρο της Επιτροπής. Στις αρμοδιότητες της Ε.Δ.Κ., όπως περιγράφονται στον κανονισμό λειτουργίας της ο οποίος αναθεωρήθηκε από το Δ.Σ. κατά την συνεδρίασή του στις 22-11-2018, περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων οι ακόλουθες: 1. Στρατηγική κινδύνων 1.1 Συμβουλεύει και στηρίζει το Δ.Σ. σχετικά με την παρακολούθηση της συνολικής παρούσας και μελλοντικής διάθεσης ανάληψης κινδύνου και στρατηγικής κινδύνου της Τράπεζας, λαμβάνοντας υπόψη όλα τα είδη κινδύνων, ώστε να διασφαλίζεται ότι συνάδουν με την επιχειρηματική στρατηγική, τους στόχους, την εταιρική κουλτούρα και τις εταιρικές αξίες της Τράπεζας. 1.2 Διαμορφώνει, βάσει εισήγησης του επικεφαλής της Μονάδας Διαχείρισης Κινδύνων Ομίλου (εφεξής «CRO»), τη στρατηγική ανάληψης πάσης μορφής κινδύνων και διαχείρισης κεφαλαίων που ανταποκρίνεται στους επιχειρηματικούς στόχους της Τράπεζας, σε ατομικό επίπεδο και σε επίπεδο Ομίλου, και στην επάρκεια των διαθέσιμων πόρων σε τεχνικά μέσα και προσωπικό. 2. Πλαίσιο ανάληψης κινδύνων 2.1 Επιβλέπει την ανάπτυξη και εφαρμογή ενός κατάλληλου πλαισίου ανάληψης κινδύνων, το οποίο να καθορίζει συγκεκριμένα όρια ανοχής ανάληψης κινδύνων. Εισηγείται σε ετήσια βάση στο Δ.Σ. το πλαίσιο ανάληψης κινδύνων προς συζήτηση και έγκριση, καθώς και την αξιολόγηση της καταλληλότητας του επιχειρηματικού σχεδίου. Εισηγείται τροποποιήσεις των παραπάνω, όποτε το κρίνει απαραίτητο. Σε περίπτωση που διαπιστωθεί ασυμφωνία μεταξύ του επιχειρηματικού σχεδίου και του πλαισίου ανάληψης κινδύνων, υποβάλλει διορθωτικό σχέδιο στο Δ.Σ. 2.2 Αξιολογεί σε ετήσια βάση την επάρκεια και την αποτελεσματικότητα της πολιτικής διαχείρισης κινδύνων της Τράπεζας και του Ομίλου με βάση την ετήσια έκθεση του CRO. 3. Ανοίγματα σε καθυστέρηση και μη εξυπηρετούμενα ανοίγματα ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Σελίδα 52 από 72 ATTICA BANK ΔΗΛΩΣΗ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ 3.1 Διασφαλίζει κατάλληλους μηχανισμούς εποπτείας και ελέγχου για την παρακολούθηση και την αποτελεσματική διαχείριση των ανοιγμάτων σε καθυστέρηση και των μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων. 4. Σχέση με τη Μονάδα Διαχείρισης Κινδύνων 4.1 Προωθεί στο Δ.Σ., μετά από αξιολόγηση, την ετήσια έκθεση του CRO. Η έκθεση αυτή, μαζί με την αξιολόγησή της, υποβάλλεται μέχρι τη λήξη του πρώτου ημερολογιακού τετραμήνου κάθε έτους στην Τράπεζα της Ελλάδος, σύμφωνα με το εκάστοτε ισχύον κανονιστικό πλαίσιο. 4.2 Διασφαλίζει την ανάπτυξη εσωτερικού συστήματος διαχείρισης κινδύνων το οποίο και ενσωματώνει στη διαδικασία λήψης επιχειρηματικών αποφάσεων σε όλο το εύρος των δραστηριοτήτων του Ομίλου. 4.3 Καθορίζει τις αρχές οι οποίες πρέπει να διέπουν τη διαχείριση των κινδύνων ως προς την αναγνώριση, την πρόβλεψη, τη μέτρηση, την παρακολούθηση, τον έλεγχο και την αντιμετώπισή τους, σε συνέπεια με το εκάστοτε ισχύον επιχειρηματικό σχέδιο και την επάρκεια των διαθέσιμων πόρων. Σε περίπτωση ελλείψεων στην υλικοτεχνική υποδομή και στελέχωση της Μονάδας Διαχείρισης Κινδύνων, εισηγείται στο Δ.Σ. την ενίσχυση της Μονάδας Διαχείρισης Κινδύνων ώστε να ανταποκρίνεται στο έργο της. 4.4 Συζητά εκτενώς και αξιολογεί την Τριμηνιαία Αναφορά Κινδύνων της Μονάδας Διαχείρισης Κινδύνων και παρουσιάζει στο Δ.Σ. τα σχετικά συμπεράσματα και προτεινόμενες ενέργειες. 4.5 Εισηγείται στο Δ.Σ. για τον CRO. 5. Λοιπές αρμοδιότητες και καθήκοντα 5.1 Ενημερώνει το Δ.Σ. τουλάχιστον ανά τρίμηνο σχετικά με τα πεπραγμένα της Επιτροπής και τους σημαντικότερους κινδύνους που έχουν αναληφθεί σε επίπεδο Ομίλου, διαβεβαιώνει το Δ.Σ. για την αποτελεσματική αντιμετώπιση τους και προτείνει τις τυχόν αναγκαίες κατά την κρίση της ενέργειες. Διασφαλίζει την ανάπτυξη κατάλληλων συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης και μηχανισμών εποπτείας και ελέγχου για την παρακολούθηση και αποτελεσματική διαχείριση των πιστοδοτήσεων υψηλού κινδύνου. 5.2 Εξετάζει με την επιφύλαξη των καθηκόντων της Επιτροπής Αποδοχών κατά πόσο τα κίνητρα που προβλέπουν οι πολιτικές και οι πρακτικές αποδοχών της Τράπεζας και του Ομίλου λαμβάνουν υπόψη τον κίνδυνο, το κεφάλαιο, τη ρευστότητα, καθώς και την πιθανότητα και το χρονοδιάγραμμα κερδοφορίας. 5.3 Αξιολογεί τις συστάσεις των εσωτερικών ή εξωτερικών ελεγκτών και παρακολουθεί την προσήκουσα εφαρμογή των μέτρων που έχουν ληφθεί. 5.4 Επιλαμβάνεται των θεμάτων τα οποία αφορούν στην σχέση του Ομίλου με Συνδεδεμένα Πρόσωπα. H Επιτροπή, με την απόφαση του Δ.Σ. της 31ης Ιουλίου 2019, έχει την εξής σύνθεση: Πρόεδρος : Ταπραντζής Ανδρέας, Ανεξάρτητο Μη Εκτελεστικό Μέλος Δ.Σ. Μέλος : Κυριαζής Χαρίτων, Ανεξάρτητο Μη Εκτελεστικό Μέλος Δ.Σ. Μέλος : Δουκίδης Γεώργιος, Μη Εκτελεστικό Μέλος Δ.Σ. H Επιτροπή , με την απόφαση του Δ.Σ. της 30ης Νοεμβρίου 2020, έχειτην εξής σύνθεση: Πρόεδρος : Αλέξιος Πελέκης, Μη Εκτελεστικό μέλος Δ.Σ. Μέλος : Σωτήριος Καρκαλάκος, Ανεξάρτητο Μη Εκτελεστικό μέλος Δ.Σ. Μέλος : Ηλίας Μπέτσης, Μη Εκτελεστικό μέλος Δ.Σ. ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Σελίδα 53 από 72 ATTICA BANK ΔΗΛΩΣΗ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ Κατά τη διάρκεια του 2020, η Επιτροπή Διαχείρισης Κινδύνων πραγματοποίησε 10 συνεδριάσεις και η συμμετοχή των μελών της ανήλθε σε ποσοστό 93,4%. Κατά την άσκηση των καθηκόντων της η Επιτροπή, εντός του 2020, μεταξύ άλλων : 1. Επικύρωσε το Σχέδιο Αντιμετώπισης Καταστάσεων Κρίσης Ρευστότητας (Contingency Funding Plan) και εισηγήθηκε την έγκρισή του από το Δ.Σ. 2. Ενημερώθηκε για τα αποτελέσματα της Εποπτικής Άσκησης Stress Test 2019 και εξέφρασε στο Δ.Σ. τις απόψεις της. 3. Ενημερώθηκε για την πορεία του δείκτη κάλυψης ρευστότητας (LCR) και εξέφρασε στο Δ.Σ. τις απόψεις της. 4. Αξιολόγησε το Σύστημα Έγκαιρης Προειδοποίησης της Τράπεζας και εξέφρασε στο Δ.Σ. τις απόψεις της. 5. Επικύρωσε Διαδικασίες, Πολιτικές και Μεθοδολογίες. 6. Παρακολούθησε και ενημέρωσε το Δ.Σ. για τα επίπεδα και την εξέλιξη των κυριότερων κινδύνων που αντιμετώπισε η Τράπεζα και ο Όμιλος με βάση τις υποβληθείσες εκθέσεις του Credit Risk Officer. 7. Ενέκρινε τις Εκθέσεις για την Διαδικασία Αξιολόγησης Επάρκειας Εσωτερικού Κεφαλαίου (ΔΑΕΕΚ) 2019 και τη Διαδικασία Αξιολόγησης Επάρκειας Εσωτερικής Ρευστότητας (ΔΑΕΕΡ) 2019. 8. Αξιολόγησε τις υποβληθείσες προτάσεις τροποποίησης του Κανονισμού Πιστοδοτήσεων και υπέβαλε τις σχετικές προτάσεις της στο Δ.Σ. 9. Ενέκρινε και παρακολούθησε την εφαρμογή του Πλαισίου ανάληψης Κινδύνων για το 2020. 10. Ενημερώθηκε για τα αποτελέσματα των επισκοπήσεων της λειτουργίας του συστήματος αξιολόγησης πιστοδοτήσεων Ιδιωτών και Επιχειρήσεων στο πλαίσιο της παρακολούθησης της ορθής εφαρμογής του Κανονισμού Πιστοδοτήσεων και των Πολιτικών που σχετίζονται με τον Πιστωτικό Κίνδυνο, και εν συνεχεία ενημέρωσε το Δ.Σ.. 11. Ενέκρινε την εφαρμογή της εγκριτικής διαδικασίας για την διάθεση προϊόντων πιστωτικών καρτών και ενημέρωσε σχετικά το Δ.Σ.. 12. Παρακολουθούσε την πορεία της σχέσης της Τράπεζας με μεγάλους πελάτες. 13. Ενημερώθηκε για τα μορατόρια που εφάρμοσε η Τράπεζας ένεκα της πανδημίας covid-19. 14. Αποφάσισε ότι μέχρι την υποβολή εισήγησης για την αναθεώρηση του Κανονισμού Πιστοδοτήσεων, θα υπάρχει η δυνατότητα οι εγκριτικές αποφάσεις αυξήσεων των πιστωτικών ορίων σε εταιρείες κλάδου Τεχνικών-Οικοδομικών, Ενέργειας –Νερού, οι οποίες θα είναι εντός του εγκεκριμένου ετήσιου προϋπολογισμού της Τράπεζας να μην θεωρούνται παρεκκλίσεις στο ύψος συγκέντρωσης και ως εκ τούτου να μην απαιτείται η έγκρισή τους από το Ανώτατο Εγκριτικό Κλιμάκιο (Επίπεδο 5). 15. Αποφάσισε ότι μέχρι την υποβολή εισήγησης για την αναθεώρηση του Κανονισμού Πιστοδοτήσεων, θα υπάρχει η δυνατότητα να μην θεωρούνται νεοσύστατες οι επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται σε έργα Φωτοβολταικών Σταθμών έως 500 KW, εφ'οσον χρηματοδοτούνται με το εγκεκριμένο από την Τράπεζα προϊόν. 16. Αποφάσισε ότι οι εγκρίσεις του προεγκεκριμένου από την ALCO προϊόντος Χρηματοδότησης Φωτοβολταικών Σταθμών έως 500 KW να μην χαρακτηρίζονται ως υπέρβαση του δείκτη συγκέντρωσης κλάδου Ενέργεια – Νερό και ως εκ τούτου να εγκρίνονται από τα αρμόδια εγκριτικά κλιμάκια βάσει συνολικής χρηματοδότησης. ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Σελίδα 54 από 72 ATTICA BANK ΔΗΛΩΣΗ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ 3. Επιτροπές Διοίκησης2 3.1. Εκτελεστική Επιτροπή Η Εκτελεστική Επιτροπή παρακολουθεί και διασφαλίζει την εύρυθμη και αποτελεσματική λειτουργία της Τράπεζας για την υλοποίηση της στρατηγικής, του επιχειρηματικού πλάνου και του προϋπολογισμού, όπως έχουν εγκριθεί από το Δ.Σ.. Αποτελείται από 8 (οκτώ) τουλάχιστον μέλη, εκ των οποίων ένα είναι ο εκάστοτε Διευθύνων Σύμβουλος και ο οποίος ορίζεται ως Πρόεδρός της. Η Επιτροπή μεταξύ άλλων έχει τα εξής καθήκοντα: - Επεξεργάζεται τη στρατηγική και διαμορφώνει την πρόταση του Επιχειρησιακού Σχεδίου και του ετήσιου προϋπολογισμού πριν τη συζήτησή τους στο Διοικητικό Συμβούλιο και τυχόν αρμόδιες Επιτροπές του. - Εξειδικεύει την υλοποίηση της στρατηγικής, με το συντονισμό των δράσεων των Μονάδων της Τράπεζας. - Παρακολουθεί την επίτευξη των στόχων στο επίπεδο της Τράπεζας και των Μονάδων, εξετάζει τις αποκλίσεις, αποφασίζει διορθωτικές κινήσεις και παρέχει οδηγίες στις καθ’ ύλην αρμόδιες οργανογραμματικές δομές. - Αποφασίζει την πολιτική ανάπτυξης των δικτύων και του Ομίλου. - Διασφαλίζει ότι οι κατευθυντήριες γραμμές της διαχείρισης κινδύνων ενσωματώνονται στη λειτουργία της Τράπεζας και στον προϋπολογισμό. - Αποφασίζει τα εγκριτικά όρια επενδύσεων και δαπανών των αρμόδιων οργάνων. Συνεδριάζει τακτικά τουλάχιστον δύο φορές το μήνα ή έκτακτα, όταν κατά την κρίση του Προέδρου της το επιβάλουν οι εκάστοτε συνθήκες ή απαιτείται άμεση λήψη συγκεκριμένων αποφάσεων. Η Επιτροπή βρίσκεται σε απαρτία όταν ο αριθμός των παρισταμένων στη συνεδρίαση μελών υπερβαίνει το ήμισυ των ορισθέντων μελών της, και εφόσον σε κάθε περίπτωση ο αριθμός των παρισταμένων μελών δεν υπολείπεται των 5 (πέντε), μεταξύ των οποίων υποχρεωτικά και ο Πρόεδρος αυτής ή ο αντικαταστάτης αυτού, όπως προβλέπεται στις περιπτώσεις αναπλήρωσής του. Οι αποφάσεις της Επιτροπής λαμβάνονται κατά πλειοψηφία από τα παρόντα μέλη της, εφόσον συμφωνεί με αυτές ο Πρόεδρός της. Σε περίπτωση ισοψηφίας, υπερισχύει η ψήφος του Προέδρου. Κατά τη διάρκεια του 2020, η Εκτελεστική Επιτροπή πραγματοποίησε 60 συνεδριάσεις, στις οποίες συζητήθηκαν 370 εισηγήσεις. Τα κύρια θέματα που απασχόλησαν την Επιτροπή κατά τη διάρκεια του έτους 2020 αφορούν: Στην επεξεργασία προτάσεων-καθορισμού των επί μέρους στόχων υλοποίησης της στρατηγικής της Τράπεζας. Στην κατάρτιση, εισαγωγή προς έγκριση από το Δ.Σ. της Τράπεζας και μηνιαίας παρακολούθηση της πορείας υλοποίησης του Προϋπολογισμού και του Προγράμματος Μετασχηματισμού (σε τριμηνιαία βάση). 2 Πληροφορίες αναφορικά με τα καθήκοντα, αρμοδιότητες και τον τρόπο λειτουργίας των Διαχειριστικών Επιτροπών και των Συμβουλίων περιλαμβάνονται στους Κανονισμούς Λειτουργίας τους, όπως έχουν εγκριθεί από το Δ.Σ. της Τράπεζας. ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Σελίδα 55 από 72 ATTICA BANK Στην ΔΗΛΩΣΗ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ενημέρωση-παρακολούθηση των εργασιών και των νέων εκταμιεύσεων Λιανικής- Επιχειρηματικής, καθώς και στην εξέλιξη των υπολοίπων καταθέσεων-ρευστότητας και εργασιών Treasury. Στην αναδιοργάνωση της συναλλαγής Artemis, την πώληση της ενδιάμεσης θέσης της συναλλαγής Metexelixis και την προετοιμασία-ολοκλήρωση της τρίτης τιτλοποίησης. Στην παρακολούθηση της πορείας των μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων Στην ενημέρωση από CRO και Μονάδες Risk των Εκθέσεων Διαχείρισης Κινδύνων, καθώς και Εποπτικών – Κανονιστικών Θεμάτων. Η Επιτροπή επιπλέον ασχολήθηκε με : Τα έργα Digital Transformation – Rebranding. Το Σύστημα Αξιολόγησης και Διοίκησης της Απόδοσης του Ανθρώπινου Δυναμικού της Τράπεζας. Την αξιοποίηση ακίνητης περιουσίας της Τράπεζας και το έργο Μετεγκατάστασης Μονάδων της Διοίκησης. Πάσης φύσης εγκρίσεις σκοπιμότητας για τη διενέργεια έργων και τη σύναψη συνεργασιών, καθώς και την ανάθεση εργασιών outsourcing. Eγκρίσεις Πολιτικών και Κανονισμών (Kανονισμοί Πιστοδοτήσεων Λιανικής – Επιχειρηματικής) που στη συνέχεια εισάγονται προς έγκριση-επικύρωση από το Δ.Σ. Κάλυψη αναγκών στελέχωσης υπηρεσιακών μονάδων. Τη διαχείριση της κρίσης Covid-19. 3.2. Διοικητικό Όργανο Καθυστερήσεων (Δ.Ο.Κ.) Το Δ.Ο.Κ. είχε συσταθεί βάσει της Πράξης Εκτελεστικής Επιτροπής της Τράπεζας της Ελλάδος (ΠΕΕ) Νο. 42/30.05.2014, της Πράξης Εκτελεστικής Επιτροπής της Τράπεζας της Ελλάδος (ΠΕΕ) Νο. 47/09.02.2015 και της Πράξης Εκτελεστικής Επιτροπής της Τράπεζας της Ελλάδος (ΠΕΕ) Νο. 102/30.08.2016 και έχει μεταξύ άλλων τις αρμοδιότητες που περιγράφονται στις εν λόγω Πράξεις. Το Δ.Ο.Κ. συνεργάζεται με τη Μονάδα Διαχείρισης Κινδύνων για την αμοιβαία κατανόηση και ανάπτυξη των κατάλληλων μεθοδολογιών αναφορικά με την αξιολόγηση των κινδύνων που απορρέουν από κάθε τύπο ρύθμισης και κατηγορία καθυστέρησης, ανά χαρτοφυλάκιο. Στον κανονισμό λειτουργίας του Οργάνου ορίζονται τα καθήκοντα, οι αρμοδιότητες, η λειτουργία, η σύνθεση και η θητεία των μελών αυτού. Το Δ.Ο.Κ. καταργήθηκε με την Πράξη Εκτελεστικής Επιτροπής της Τράπεζας της Ελλάδος (ΠΕΕ) Νο.175/2/29.07.2020, η οποία καταργεί την Πράξη Εκτελεστικής Επιτροπής της Τράπεζας της Ελλάδος (ΠΕΕ) Νο. 42/30.05.2014. ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Σελίδα 56 από 72 ATTICA BANK ΔΗΛΩΣΗ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ 3.3. Επιτροπή Διαχείρισης Ενεργητικού – Παθητικού (ALCO) Η Επιτροπή Διαχείρισης Ενεργητικού – Παθητικού (ALCO) αποτελείται από τουλάχιστον 3 (τρία) μέλη, εκ των οποίων ένα είναι ο εκάστοτε Διευθύνων Σύμβουλος της Τράπεζας και ο οποίος ορίζεται ως Πρόεδρός της καθώς και από συμβουλευτικά μέλη χωρίς δικαίωμα ψήφου. Τα κύρια μέλη δύναται να είναι είτε εκτελεστικά μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου είτε στελέχη της Τράπεζας. Διαμορφώνει την πολιτική της Τράπεζας και των εταιρειών του Ομίλου σε θέματα διάρθρωσης, τιμολόγησης και διαχείρισης των στοιχείων Ενεργητικού και Παθητικού και καθορισμού ορίων κινδύνων, λαμβάνοντας υπόψη τη στρατηγική της Τράπεζας που προκύπτει από αποφάσεις των αρμόδιων ανώτατων οργάνων της (Δ.Σ., Εκτελεστική Επιτροπή), το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο, τους κανόνες εταιρικής διακυβέρνησης, τις τρέχουσες συνθήκες στις αγορές χρήματος και κεφαλαίου, καθώς και τα όρια κινδύνου που η Τράπεζα έχει ορίσει. Παρακολουθεί την πορεία εφαρμογής αυτών και λαμβάνει αποφάσεις για τα αναγκαία μέτρα διόρθωσης και βελτίωσής τους. Κατά τη διάρκεια του 2020 η Επιτροπή πραγματοποίησε 23 συνεδριάσεις όπου συζητήθηκαν 30 εισηγήσεις. Η Επιτροπή συνεδριάζει τακτικά μία φορά το μήνα (την τελευταία Τρίτη κάθε μήνα), ενώ πραγματοποιεί και έκτακτες συνεδριάσεις. Η Επιτροπή συνεδριάζει με φυσική παρουσία ή μέσω τηλεδιάσκεψης. Σε κάθε μηνιαία συνεδρίαση της επιτροπής συζητείται το ALCO REPORT, το οποίο περιλαμβάνει πλήρη αποτύπωση των βασικών μεγεθών της Τράπεζας, συμπεριλαμβανομένων στοιχείων ρευστότητας, κόστους χρήματος, καταθέσεων και σχετικούς δείκτες. Το 2020 συζητήθηκαν θέματα που αφορούν τιμολόγηση καταθετικών και λοιπών προϊόντων και υπηρεσιών, η στρατηγική Καταθέσεων Λιανικής, το Σχέδιο Αποκατάστασης Δείκτη Κάλυψης Ρευστότητας, η Νέα Τιμολογιακή Πολιτική της Επιχειρηματικής Τραπεζικής, τα εγκριτικά Όρια της Διεύθυνσης Χρηματαγορών και Κεφαλαιαγορών, η Διαχείριση Περιουσιακών Στοιχείων και λοιπά θέματα Treasury. 3.4. Eπιτροπή Πιστοδοτήσεων Στην Επιτροπή Πιστοδοτήσεων περιλαμβάνονται: I. ΕΓΚΡΙΤΙΚΑ ΚΛΙΜΑΚΙΑ ΠΙΣΤΟΔΟΤΗΣΕΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 1. Εγκριτικό Κλιμάκιο Πιστοδοτήσεων Επιχειρήσεων-Επίπεδο 1 2. Εγκριτικό Κλιμάκιο Πιστοδοτήσεων Επιχειρήσεων-Επίπεδο 2 3. Εγκριτικό Κλιμάκιο Πιστοδοτήσεων Επιχειρήσεων-Επίπεδο 3 4. Εγκριτικό Κλιμάκιο Πιστοδοτήσεων Επιχειρήσεων-Επίπεδο 4 5. Εγκριτικό Κλιμάκιο Πιστοδοτήσεων Επιχειρήσεων-Επίπεδο 5 II. ΕΚΡΙΤΙΚΑ ΚΛΙΜΑΚΙΑ ΠΙΣΤΟΔΟΤΗΣΕΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ-ΑΙΤΗΜΑΤΑ ΕΙΔΙΚΩΝ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΩΝ • Εγκριτικό Κλιμάκιο Πιστοδοτήσεων Επιχειρήσεων-Επίπεδο 4 III. ΕΓΚΡΙΤΙΚΟ ΚΛΙΜΑΚΙΟ ΥΠΟΔΙΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΙΣΤΗΣ ΙΔΙΩΤΩΝ & ΑΤΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ-SBL • Εγκριτικό Κλιμάκιο Πιστοδοτήσεων Επιχειρήσεων-Επίπεδο 1 IV. ΕΓΚΡΙΤΙΚΟ ΚΛΙΜΑΚΙΟ ΥΠΟΔΙΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΙΣΤΗΣ ΙΔΙΩΤΩΝ & ΑΤΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ- ΠΡΟΙΟΝΤΑ ΙΔΙΩΤΩΝ ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Σελίδα 57 από 72 ATTICA BANK ΔΗΛΩΣΗ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ • Υποδιεύθυνση Πίστης Ιδιωτών & Ατομικών Επιχειρήσεων - Ανώτερο Εγκριτικό Κλιμάκιο/Επίπεδο ΙΙ - Ανώτατο Εγκριτικό Κλιμάκιο/Επίπεδο Ι τα οποία στελεχώνονται από αρμόδια στελέχη της Τράπεζας. Κατά τη διάρκεια του 2020 διενεργήθηκαν συνολικά 302 συνεδριάσεις εγκριτικών κλιμακίων πιστοδοτήσεων, στις οποίες εγκρίθηκαν τα κάτωθι: Υποδιεύθυνση Πίστης Ιδιωτών και Ατομικών Επιχειρήσεων: - Καταναλωτικά Δάνεια 285 - Στεγαστικά Δάνεια 122 - VISA 280 - SBL (Ανανεώσεις και Kαθορισμοί Πιστωτικών Ορίων) 263 Υποδιεύθυνση Μεγάλων και Μικρομεσαίων Επιχειρήσεων: - Καθορισμοί πιστωτικών ορίων 151 - Ανανεώσεις πιστωτικών ορίων 275 - Λοιπά (εκδόσεις εταιρικών πιστωτικών καρτών, λίστες μαζικών θεωρήσεων, παροχή waiver επί ομολογιακών δανείων, ρυθμίσεις, αποδέσμευση εξασφαλίσεων κ.λπ.) 277 - ΤΕΠΙΧ 72 - Εγγυοδοτικά 134 Θέματα Ειδικών Λογαριασμών: - Ανανεώσεις/Τροποποιήσεις Πιστωτικού Ορίου - Έκδοση Εγγυητικών Επιστολών / Παρατάσεις Εγγυητικών Επιστολών - Waiver - Παροχή Περιόδου Χάριτος σε Μακροπρόθεσμους Δανεισμούς - Αναδιαρθρώσεις Δανεισμών - Άρσεις Εξασφαλίσεων μετά την αποπληρωμή Δανεισμού - Μεταφορές Φακέλων (είτε στο ενήμερο χαρτοφυλάκιο, είτε στο καθυστερημένο χαρτοφυλάκιο) - Εγκριτικές Ευχέρειες Κλιμακίων Ειδικών Λογαριασμών. Αρμόδια για την έγκριση ρυθμίσεων του ενήμερου χαρτοφυλακίου της Τράπεζας είναι τα εγκριτικά κλιμάκια Ειδικών Λογαριασμών. Ενδεικτικά μέτρα ρύθμισης περιγράφονται στον ισχύοντα Κανονισμό Πιστοδοτήσεων της Τράπεζας. 3.5. Εγκριτικά κλιμάκια καθυστερήσεων Επιχειρήσεων και Ιδιωτών Ι και ΙΙ Τα εγκριτικά κλιμάκια καθυστερήσεων αποτελούνται από: Εγκριτικό Κλιμάκιο Καθυστερήσεων Επιχειρήσεων Ι, Εγκριτικό Κλιμάκιο Καθυστερήσεων Επιχειρήσεων ΙΙ : Εγκριτικό Κλιμάκιο Καθυστερήσεων Ιδιωτών Ι, και Εγκριτικό Κλιμάκιο Καθυστερήσεων Ιδιωτών ΙΙ, τα οποία στελεχώνονται από αρμόδια στελέχη της Τράπεζας. ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Σελίδα 58 από 72 ATTICA BANK ΔΗΛΩΣΗ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ Κατά τη διάρκεια του 2020 διενεργήθηκαν 105 συνεδριάσεις στις οποίες εξετάστηκαν τα κάτωθι: - Ρυθμίσεις οφειλών – προτάσεις & αντιπροτάσεις - Καταγγελίες λογαριασμών - Οδηγίες μετά την καταγγελία - Προτάσεις εξόφλησης - Άρσεις βαρών - Πλειστηριασμοί - Αιτήματα που αφορούν διαδικαστικά θέματα διαχείρισης Πιστούχων μέσω του OCW - Υποθέσεις πελατών που υπάγονται στις διατάξεις των Ν. 3869 και Ν.4605 - E/E (έκδοση – παράταση- πληρωμή λόγω αιτήματος κατάπτωσης) - Τροποποιήσεις εγκρίσεων - Παρατάσεις ρυθμίσεων - Χρηματοδοτήσεις (πχ για κάλυψη ανελαστικών δαπανών) - Διαγραφές οφειλών - Παράταση Ε/Ε - Επιλογή συμβούλων και εξωτερικών συνεργατών σε υποθέσεις Πιστούχων - Έγκριση θεμάτων ημερήσιας διάταξης Γ.Σ Πιστούχων, επιλογή μελών σε Δ.Σ, συμμετοχή σε Γ.Σ Πιστούχων Διάφορες νομικές ενέργειες ή τροποποίηση εγκρίσεων που δεν συνιστούν ρύθμιση/αναδιάρθρωση - οφειλής. 3.6 Επιτροπή Πληροφορικής Η Επιτροπή Πληροφορικής αποτελεί το υπηρεσιακό όργανο της Τράπεζας που έχει ως σκοπό τον καθορισμό, την ιεράρχηση, την αξιολόγηση, την έγκριση υλοποίησης έργων Πληροφορικής, την εποπτεία αυτών βάσει της στρατηγικής και των στόχων της Τράπεζας, τον κεντρικό συντονισμό της εκτέλεσης των έργων Πληροφορικής, καθώς και την εποπτεία της εύρυθμης και αποτελεσματικής λειτουργίας των υποδομών και συστημάτων της Τράπεζας και της διαχείρισης του λειτουργικού κινδύνου που απορρέει από τα πληροφοριακά συστήματα. Επιπρόσθετα, στο πλαίσιο των εγκριτικών της αρμοδιοτήτων, είναι αρμόδια για την έγκριση του σχετικού κόστους που αφορά στην υλοποίηση έργων Πληροφορικής ή και την προώθησή τους σε ανώτερο εγκριτικό κλιμάκιο. Κατά τη διάρκεια του 2020 διενεργήθηκαν 4 συνεδριάσεις στις οποίες εξετάστηκαν μεταξύ άλλων τα κάτωθι θέματα: - Παρουσίαση του Budget Πληροφορικής και Ψηφιακής Τεχνολογίας για το έτος 2021. - Πλάνο Επιχειρησιακής Συνέχειας (Business Continuity Plan - BCP), του Πλάνου επαύξησης της Κυβερνοασφάλειας (Cybersecurity) της Τράπεζας. - IT Architecture. - Ενημέρωση Περιστατικών Ασφαλείας. - Εφαρμογή Ε-Κατασχετήρια. 3.7 Επιτροπή Δαπανών Σκοπός της Επιτροπής είναι η εξέταση και έγκριση της σκοπιμότητας και της εκτέλεσης δαπανών που είναι στο εγκριτικό της όριο. Η επιτροπή λειτουργεί στα πλαίσια της Πολιτικής Προμηθειών και Εγκρίσεων και παρεμβάλλεται σαν εγκριτικό κλιμάκιο πριν από το τελικό κλιμάκιο της Εκτελεστικής Επιτροπής. Η έγκρισή της απαιτείται σε όλες τις περιπτώσεις, όπου η δαπάνη υπερβαίνει το μέγιστο ποσό ανά δαπάνη προηγούμενων εγκριτικών κλιμακίων ή εάν έχει εξαντληθεί το ετήσιο εγκριτικό τους όριο. ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Σελίδα 59 από 72 ATTICA BANK ΔΗΛΩΣΗ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ Κατά τη διάρκεια του 2020 διενεργήθηκαν 5 συνεδριάσεις στις οποίες εξετάστηκαν μεταξύ άλλων τα κάτωθι θέματα: -Ετήσιες συνδρομές. -Συμμετοχή της Τράπεζας ως χορηγός σε fora. -Εισηγήσεις για δωρεές. -Πληρωμές τιμολογίων. -Εισηγήσεις για έγκριση παράτασης συμβάσεων συνεργασίας με προμηθευτές. -Εισήγηση για έγκριση δαπανών προμήθειας ΑΤΜ και καταμετρητικών μηχανών. -Προμήθεια νέων PADS/TABLETS. -Εισήγηση για έγκριση δαπάνης ετήσιας συντήρησης και υποστήριξης υποδομών computer rooms και ups. -Ανάπτυξη νέου συστήματος AML. -Κόστη δημιουργικών, παραγωγών και προβολής διαφημιστικής προβολής και παραγωγής καμπάνιας για τη στήριξη επιχειρήσεων. 4. Σύστημα Εσωτερικού Ελέγχου (Σ.Ε.Ε.) Σημαντικό μέλημα της Τράπεζας αποτελεί η ανάπτυξη και η συνεχής αναβάθμιση, του Συστήματος Εσωτερικού Ελέγχου της, το οποίο αποτελεί σύνολο επαρκώς τεκμηριωμένων και λεπτομερώς καταγεγραμμένων ελεγκτικών μηχανισμών και διαδικασιών, ενσωματώνει τις βέλτιστες αρχές της εταιρικής διακυβέρνησης και καλύπτει σε συνεχή βάση κάθε δραστηριότητα και συναλλαγή της Τράπεζας, συντελώντας στην αποτελεσματική και ασφαλή λειτουργία της. Η θέσπιση του Συστήματος Εσωτερικού Ελέγχου αποσκοπεί, ιδίως: - στη συνεπή υλοποίηση της επιχειρησιακής στρατηγικής της Τράπεζας και του Ομίλου με αποτελεσματική χρήση των εκάστοτε διαθέσιμων πόρων. - στην αναγνώριση και διαχείριση των αναλαμβανόμενων ή δυνητικών κινδύνων. - στη διασφάλιση της πληρότητας και της αξιοπιστίας των στοιχείων, τα οποία είναι απαραίτητα για τη σύνταξη αξιόπιστων οικονομικών καταστάσεων σύμφωνα με τα Διεθνή Λογιστικά Πρότυπα, και εν γένει για τον ακριβή και έγκαιρο προσδιορισμό της χρηματοοικονομικής κατάστασης της Τράπεζας. - στη συμμόρφωση της λειτουργίας της Τράπεζας με τις εκάστοτε ισχύουσες νομοθετικές και κανονιστικές διατάξεις, καθώς και με τις διατάξεις των εκάστοτε θεσπιζόμενων πολιτικών και διαδικασιών της. - στην αναγνώριση, αντιμετώπιση και συστηματική παρακολούθηση των πάσης φύσεως κινδύνων που αναλαμβάνονται, περιλαμβανομένου και του λειτουργικού κινδύνου. - στη διαφύλαξη των περιουσιακών στοιχείων της Τράπεζας, στην ξεχωριστή και αναλυτική τήρηση και φύλαξη των περιουσιακών στοιχείων των πελατών της και στη διασφάλιση των συμφερόντων της Τράπεζας, των μετόχων της και των συναλλασσόμενων με αυτή. - στο διαρκή έλεγχο των εργασιών και δραστηριοτήτων, των οποίων η διεκπεραίωση ανατίθεται σε τρίτους, σύμφωνα με τα ειδικότερα προβλεπόμενα στις διατάξεις της Πολιτικής Εξωτερικής Ανάθεσης Εργασιών (Outsourcing). - στη διεξαγωγή περιοδικών, ή και έκτακτων, ελέγχων από τις αρμόδιες μονάδες της Διεύθυνσης Εσωτερικού Ελέγχου για τη διαπίστωση της συνεπούς εφαρμογής των προβλεπόμενων κανόνων και διαδικασιών από όλες τις υπηρεσιακές μονάδες της Τράπεζας, παρέχοντας παράλληλα τη δυνατότητα ανάπτυξης μεθόδων αυτο-αξιολόγησης από τις υπηρεσιακές μονάδες. ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Σελίδα 60 από 72 ATTICA BANK ΔΗΛΩΣΗ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ Το Σύστημα Εσωτερικού Ελέγχου υλοποιείται σε πολλαπλά επίπεδα: - Το πρώτο επίπεδο περιλαμβάνει όλους τους ελεγκτικούς μηχανισμούς / δικλείδες ασφαλείας που έχουν τοποθετηθεί στη ροή των εργασιών της Τράπεζας, καθώς και τους μηχανισμούς παρακολούθησης της τήρησής τους. Οι ελεγκτικοί μηχανισμοί αυτοί έχουν ενσωματωθεί στις διαδικασίες της Τράπεζας προκειμένου να διασφαλίσουν ότι οι εργασίες διεκπεραιώνονται ομαλά, οι αναλαμβανόμενοι κίνδυνοι αντιμετωπίζονται αποτελεσματικά και το τελικό αποτέλεσμα των εργασιών συμβαδίζει με τους στόχους της Τράπεζας. Η ευθύνη για την τήρηση των υφιστάμενων διαδικασιών και την ορθή λειτουργία τους σε πρώτο επίπεδο ανήκει στους εκτελεστικούς λειτουργούς της Τράπεζας. - Στο δεύτερο επίπεδο περιλαμβάνονται οι ενέργειες που αποσκοπούν στην αντικειμενική διαπίστωση της επαρκούς και αποτελεσματικής λειτουργίας των ελεγκτικών μηχανισμών, από προσωπικό ανεξάρτητο από αυτό που έχει την ευθύνη διεκπεραίωσης των εργασιών, όπως το προσωπικό που έχει την ευθύνη θεμάτων compliance, risk και back office support. - Το τρίτο επίπεδο υλοποιείται από το Διοικητικό Συμβούλιο της Τράπεζας, το οποίο έχει την τελική ευθύνη για την εφαρμογή, συντήρηση και εποπτεία του Συστήματος Εσωτερικού Ελέγχου. Η Διοίκηση και το Διοικητικό Συμβούλιο της Τράπεζας έχουν την ευθύνη για το σχεδιασμό, υλοποίηση και λειτουργία ενός Σ.Ε.Ε. που θα στηρίζει τους στρατηγικούς στόχους της Τράπεζας. Το Σύστημα Εσωτερικού Ελέγχου της Τράπεζας υποστηρίζεται, σύμφωνα με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο, από ολοκληρωμένο Σύστημα Διοικητικής Πληροφόρησης (MIS – Management Information System) και επικοινωνίας, η λειτουργία του οποίου διασφαλίζει την ομοιόμορφη και βάσει καταγεγραμμένων διαδικασιών συλλογή και επεξεργασία στοιχείων, καθώς και την έγκαιρη διάθεση, ακρίβεια, αξιοπιστία και πληρότητα των πληροφοριών, και ως εκ τούτου την αποτελεσματική, έγκαιρη και έγκυρη πληροφόρηση κάθε διοικητικού οργάνου της Τράπεζας. Η Τράπεζα δίδει ιδιαίτερη έμφαση στο σχεδιασμό και τη διαρκή ανάπτυξη του Συστήματος Διοικητικής Πληροφόρησης, η αποτελεσματικότητα του οποίου κρίνεται απαραίτητη για τη λήψη αποφάσεων ως προς τη διαχείριση των αναλαμβανόμενων κινδύνων. 5.Ελεγκτικές Μονάδες Η Τράπεζα διαθέτει εξειδικευμένες ελεγκτικές μονάδες που δρουν ανεξάρτητα στα πλαίσια του νόμου, βασιζόμενες παράλληλα στις βέλτιστες διεθνείς πρακτικές, με στόχο τη μέγιστη διαφάνεια στην λειτουργία του Οργανισμού. 5.1. Διεύθυνση Εσωτερικού Ελέγχου Η ΔΕΕ αναφέρεται στην Επιτροπή Ελέγχου (ΕΕ) για θέματα λειτουργίας της, ενώ διοικητικά, αναφέρεται στον Διευθύνοντα Σύμβουλο. Λειτουργεί ανεξάρτητα χωρίς καμία ανάμειξη / παρεμβολή κατά την επιλογή, διεκπεραίωση και επικοινωνία των ελεγκτικών εργασιών της. Η ΕΕ και το Διοικητικό Συμβούλιο μεταξύ άλλων εγκρίνουν όλες τις αποφάσεις σχετικά με την πρόσληψη ή αντικατάσταση του Διευθυντή Εσωτερικού Ελέγχου, αξιολογούν (από πλευράς αποτελεσματικότητας και ποιότητας) την ποιότητα και αποτελεσματικότητα του έργου της ΔΕΕ και ενημερώνονται από τον Διευθυντή Εσωτερικού Ελέγχου Ομίλου σχετικά με την πορεία και τα αποτελέσματα του ελεγκτικού έργου. Η Διεύθυνση Εσωτερικού Ελέγχου (ΔΕΕ) Ομίλου, έχει απεριόριστη και άνευ προειδοποίησης πρόσβαση σε χειρόγραφα και μηχανογραφικά στοιχεία και πληροφορίες, λειτουργίες, πληροφοριακά συστήματα, περιουσία ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Σελίδα 61 από 72 ATTICA BANK ΔΗΛΩΣΗ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ και προσωπικό όλων των βαθμίδων της Τράπεζας, συμπεριλαμβανομένων και αυτών που αφορούν θυγατρικές εταιρείες. Η ΔΕΕ έχει υιοθετήσει και τηρεί συγκεκριμένο Κώδικα Δεοντολογίας, ο οποίος περιλαμβάνει τις Αρχές που σχετίζονται με το επάγγελμα και την πρακτική του Εσωτερικού Ελέγχου και τους Κανόνες Συμπεριφοράς που αναμένεται να ακολουθούν οι εσωτερικοί ελεγκτές. Η ΔΕΕ απέχει από τη διενέργεια έγκριση οποιουδήποτε είδους συναλλαγής, πλην αυτών που προβλέπονται για τη λειτουργία της ίδιας της Διεύθυνσης. Η ΔΕΕ διαθέτει λεπτομερώς καταγεγραμμένους ελεγκτικούς στόχους, προγράμματα και διαδικασίες ελέγχου και κατάλληλη μεθοδολογία για τη διενέργειά τους, προκειμένου να διαμορφώσει ανεξάρτητη και τεκμηριωμένη άποψη για την επάρκεια και την αποτελεσματικότητα του Σ.Ε.Ε., σε επίπεδο Τράπεζας και σε επίπεδο Ομίλου. Καταρτίζει ετήσιο πρόγραμμα ελέγχων, βάσει εκτίμησης κινδύνων (risk assessment) και διαθέτει μηχανισμούς παρακολούθησης του βαθμού συμμόρφωσης (follow up) προς τις υποδείξεις των πάσης φύσεως ελέγχων (εσωτερικών ελεγκτών, εξωτερικών ελεγκτών, εποπτικών αρχών, φορολογικών αρχών κ.α.) και ενημέρωσης της Διοίκησης της Τράπεζας για την πορεία των διορθωτικών ενεργειών. Η υλοποίησή των διορθωτικών ενεργειών είναι ευθύνη της Εκτελεστικής Διεύθυνσης και των αρμοδίων στελεχών και λειτουργών. Παράλληλα συμμετέχει συμβουλευτικά στο σχεδιασμό νέων προϊόντων, συστημάτων και διαδικασιών, προκειμένου να ενσωματωθούν οι κατάλληλοι ελεγκτικοί μηχανισμοί. Τέλος η ΔΕΕ παρακολουθεί, διερευνά και επεξεργάζεται με ιδιαίτερη εμπιστευτικότητα τυχόν ανώνυμες αναφορές που καταγράφονται μέσω του δίαυλου εμπιστευτικής επικοινωνίας (whistle-blowing), για την λειτουργία του οποίου έχει ενημερώσει όλο το προσωπικό της. Η ΔΕΕ μπορεί να προβαίνει σε συνεργασία με τρίτους (εντός ή εκτός της Τράπεζας), όταν το κρίνει απαραίτητο για τη διεκπεραίωση του έργου της (λόγω πχ αριθμητικής έλλειψης επαγγελματικού προσωπικού, τεχνικής εξειδίκευσης κλπ). Κάθε συνεργασία με τρίτους εγκρίνεται με βάση τους κανονισμούς της Τράπεζας, ενώ λαμβάνονται υπ’όψιν τα επαγγελματικά προσόντα και η αξιοπιστία του τρίτου. Σε κάθε περίπτωση, την τελική ευθύνη των εκθέσεων ελέγχου την έχει ο Επικεφαλής της ΔΕΕ. Στο πλαίσιο της εκπλήρωσης των υποχρεώσεών της, η ΔΕΕ ενημερώνει εγγράφως το Δ.Σ. μέσω της Επιτροπής Ελέγχου και τη Διοίκηση τουλάχιστον ανά τρίμηνο, για τις κυριότερες διαπιστώσεις των διενεργούμενων ελέγχων και τις σχετικές συστάσεις της. Επίσης υποβάλλει ετήσια έκθεση αξιολόγησης για την επάρκεια και αποτελεσματικότητα του Σ.Ε.Ε. στην Τράπεζα και στις θυγατρικές της, την αποτελεσματικότητα και την τήρηση των διαδικασιών διαχείρισης κινδύνων και των συναφών πιστοδοτικών διαδικασιών, συμπεριλαμβανομένης της πολιτικής προβλέψεων. Με την ολοκλήρωση των ως άνω, η ετήσια έκθεση υποβάλλεται στην Τράπεζα της Ελλάδος. Επίσης η ΔΕΕ υποβάλλει στη Διοίκηση και μέσω της Επιτροπής Ελέγχου στο Δ.Σ., ετήσια αναφορά για τη λειτουργία των Συστημάτων Πληροφορικής στα πλαίσια της ΠΔΤΕ 2651/20.01.2012, η οποία επίσης υποβάλλεται στην Τράπεζα της Ελλάδος. 5.2. Διεύθυνση Κανονιστικής Συμμόρφωσης και Εταιρικής Διακυβέρνησης Η Διεύθυνση Κανονιστικής Συμμόρφωσης και Εταιρικής Διακυβέρνησης προλαμβάνει και διαχειρίζεται τους κινδύνους από τη μη συμμόρφωση της Τράπεζας και των εταιρειών του Ομίλου της προς το εκάστοτε νομικό και κανονιστικό πλαίσιο που διέπει τη λειτουργία τους. Για το λόγο αυτό έχει τη δυνατότητα απρόσκοπτης πρόσβασης σε όλα τα στοιχεία, λογαριασμούς και πληροφορίες της Τράπεζας και του Ομίλου της που κρίνονται απαραίτητα για την εκπλήρωση της αποστολής της. ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Σελίδα 62 από 72 ATTICA BANK ΔΗΛΩΣΗ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ Η Διεύθυνση είναι διοικητικά ανεξάρτητη από όλα τα άλλα υπηρεσιακά Όργανα της Τράπεζας και αναφέρεται στον Διευθύνοντα Σύμβουλο ενώ η σύσταση και η δομή της καθώς επίσης και η τοποθέτηση του Επικεφαλής της μονάδας ορίζονται από το Δ.Σ.. Η Διεύθυνση για θέματα που χρήζουν νομικής συμβουλής (όπως ερμηνεία νόμων, εφαρμογή κανονιστικής διάταξης, παροχής ή μη στοιχείων, επιβολή κυρώσεων στην τράπεζα κ.α.), υποστηρίζεται από τη Διεύθυνση Νομικών Υπηρεσιών της Τράπεζας. Μεταξύ άλλων συνεργάζεται με τις Διευθύνσεις Ανθρώπινου Δυναμικού και Οργάνωσης σε θέματα εκπαίδευσης του προσωπικού και θέσπισης Πολιτικών, Κανονισμών, Διαδικασιών, Εγκυκλίων και λοιπών Οδηγιών. Ο Διευθυντής/Επικεφαλής της (Compliance Officer) καθώς και το προσωπικό της δεν μπορούν να κατέχουν άλλη θέση ή/και να ασκούν οποιαδήποτε δραστηριότητα τόσο εντός όσο και εκτός τράπεζας που να έρχεται σε σύγκρουση με τις υποχρεώσεις, το ρόλο και τα καθήκοντα τους. Οι βασικές λειτουργίες - εργασίες της Διεύθυνσης είναι οι εξής: - Εισηγείται τη χάραξη και υλοποίηση της πολιτικής της Τράπεζας και του Ομίλου στο πεδίο της κανονιστικής συμμόρφωσης & Εταιρικής Διακυβέρνησης, λαμβάνοντας υπόψη το εκάστοτε ισχύον θεσμικό πλαίσιο. - Εκδίδει σχετικές οδηγίες για την προσαρμογή των διαδικασιών και του Εσωτερικού Κανονισμού Λειτουργίας του Ομίλου στο νομικό και κανονιστικό πλαίσιο. - Παρακολουθεί και ελέγχει τη κανονιστική συμμόρφωση των επιμέρους Μονάδων και ενημερώνει τη Διοίκηση και το Δ.Σ. της Τράπεζας για κάθε σημαντική παράβαση ή έλλειψη που προκύπτει. - Φροντίζει για την έγκαιρη και διαρκή ενημέρωση των εργαζόμενων για τις εξελίξεις στο σχετικό με τις αρμοδιότητές τους ρυθμιστικό πλαίσιο, με τη θέσπιση κατάλληλων διαδικασιών και εκπαιδευτικών προγραμμάτων. - Θεσπίζει και εφαρμόζει κατάλληλες διαδικασίες και εκπονεί ετήσιο πρόγραμμα με στόχο την πλήρη συμμόρφωση της Τράπεζας και των εταιρειών του Ομίλου προς το εκάστοτε ισχύον ρυθμιστικό πλαίσιο, το Καταστατικό και τον Εσωτερικό Κανονισμό Λειτουργίας και συντάσσει Έκθεση Δραστηριότητας. - Φροντίζει, με κατάλληλες διαδικασίες, να τηρούνται οι προθεσμίες για την εκπλήρωση των υποχρεώσεων που προβλέπονται από το ισχύον ρυθμιστικό πλαίσιο και παρέχει σχετική διαβεβαίωση προς το Δ.Σ.. - Συντονίζει το έργο των υπευθύνων κανονιστικής συμμόρφωσης των εσωτερικών Υπηρεσιών και Μονάδων καθώς και των Εταιρειών του Ομίλου, ώστε να συμμορφώνονται πλήρως με τις ισχύουσες διατάξεις. - Φροντίζει ώστε η Τράπεζα να διαμορφώνει τις κατάλληλες Πολιτικές και να συμμορφώνεται με το νομοκανονιστικό πλαίσιο που αφορά στην πρόληψη και καταστολή της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας. - Φροντίζει ώστε η Τράπεζα να συμμορφώνεται με κανόνες προστασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα. - Επιμελείται την παροχή στοιχείων και διασφάλιση των συμφερόντων του Δημοσίου σε περιπτώσεις φοροδιαφυγής σύμφωνα με το εκάστοτε ισχύον πλαίσιο. - Εισηγείται τη θέσπιση εσωτερικών Κωδίκων Δεοντολογίας και φροντίζει για την πιστή εφαρμογή τους από όλους. - Συμμετέχει, στα Όργανα έγκρισης νέων συστημάτων, προϊόντων, συμβάσεων, κανονισμών, εγκυκλίων και διαδικασιών προκειμένου να διασφαλιστεί η συμβατότητά τους με τους ισχύοντες κανόνες και τους Κώδικες ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Σελίδα 63 από 72 ATTICA BANK ΔΗΛΩΣΗ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ Δεοντολογίες. Αντλεί και παρέχει πληροφορίες και στοιχεία στις Εποπτικές, Ρυθμιστικές, Δικαστικές, Φορολογικές ή άλλες Αρχές. Εντός του 2020 η Διεύθυνση μεταξύ άλλων ασχολήθηκε με τα ακόλουθα: - Eπικαιροποιήση της Πολιτικής Outsourcing. - Επικαιροποίηση Έκθεσης Μη Χρηματοοικονομικής Πληροφόρησης. - Επικαιροποίηση Δήλωσης Εταιρικής Διακυβέρνησης. - Επικαιροποίηση Κώδικα Εταιρικής Διακυβέρνησης. - Επικαιροποίηση και έκδοση Πολιτικής για Πιστούχους με Ειδική Σχέση με την Τράπεζα – Συνδεδεμένα Μέρη. - Έκδοση Πολιτικής για την Πρόληψη της Κατάχρησης Αγοράς. - Ολοκλήρωση της εφαρμογής του Compliance Monitoring Program για το έτος 2019. 5.3. Διαχείριση Κινδύνων Ομίλου Η Μονάδα Διαχείριση Κινδύνων Ομίλου (Μ.Δ.Κ.Ο.), λειτουργεί σύμφωνα με τις διεθνείς πρακτικές, τις διατάξεις της ΠΔ/ΤΕ 2577/06 και τις εκάστοτε τροποποιήσεις της, στα πλαίσια της παρακολούθησης και εκτίμησης του συνόλου των κινδύνων του Ενεργητικού - Παθητικού και των εκτός Ισολογισμού στοιχείων της Τράπεζας. Αντικείμενο της Μ.Δ.Κ.Ο. είναι η αναγνώριση, η ανάλυση και η ανάπτυξη αποτελεσματικών συστημάτων μέτρησης, διαχείρισης και ελέγχου των κάθε μορφής κινδύνων που ενυπάρχουν σε κάθε εργασία που αναλαμβάνει η Τράπεζα και, σε ενοποιημένη βάση, ο Όμιλος. Επικεφαλής της Μ.Δ.Κ.Ο. είναι ο Chief Risk Officer (CRO), ο οποίος αναφέρεται στην Επιτροπή Διαχείρισης Κινδύνων και στον Διευθύνοντα Σύμβουλο. Η συμμετοχή του CRO σε ανώτατες επιτροπές και Συμβούλια είναι θεσμοθετημένη. Ο CRO, ορίζεται από το Δ.Σ., κατόπιν εισήγησης της Επιτροπής Διαχείρισης Κινδύνων και η τοποθέτησή του, καθώς και η τυχόν αντικατάστασή του, γνωστοποιούνται στην Τράπεζα της Ελλάδος. Βασικές αρμοδιότητες του CRO είναι οι κάτωθι: Καθορίζει τις αρχές οι οποίες πρέπει να διέπουν τη διαχείριση των κινδύνων του Ομίλου ως προς την αναγνώριση, αξιολόγηση, ποσοτικοποίηση/μέτρηση, παρακολούθηση, έλεγχο και διαχείρισή τους, σε συνέπεια με το εκάστοτε ισχύον επιχειρηματικό σχέδιο και την επάρκεια των διαθέσιμων πόρων. Διασφαλίζει την ανάπτυξη εσωτερικού συστήματος διαχείρισης κινδύνων το οποίο και ενσωματώνει στη διαδικασία λήψης επιχειρηματικών αποφάσεων (π.χ. αποφάσεων που αφορούν στην εισαγωγή νέων προϊόντων και υπηρεσιών, στην προσαρμοσμένη ανάλογα με τον κίνδυνο τιμολόγηση προϊόντων και υπηρεσιών, καθώς και στον υπολογισμό της αποδοτικότητας και την κατανομή κεφαλαίων σε συνάρτηση με τον κίνδυνο), σε όλο το εύρος των δραστηριοτήτων του Ομίλου. Διατυπώνει προτάσεις και εισηγείται διορθωτικές ενέργειες στην ΕΔΚ και στο Δ.Σ. σε περίπτωση που διαπιστώνει αδυναμία υλοποίησης της στρατηγικής που έχει διαμορφωθεί για τη διαχείριση κινδύνων του πιστωτικού ιδρύματος ή αποκλίσεις ως προς την εφαρμογή της. ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Σελίδα 64 από 72 ATTICA BANK ΔΗΛΩΣΗ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ Διασφαλίζει κατάλληλους μηχανισμούς εποπτείας και ελέγχου για τον εντοπισμό, την παρακολούθηση και την αποτελεσματική διαχείριση των ανοιγμάτων σε καθυστέρηση καθώς και των μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων. Διασφαλίζει την ανάπτυξη κατάλληλων συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης και μηχανισμών εποπτείας και ελέγχου, για την παρακολούθηση και αποτελεσματική διαχείριση των πιστοδοτήσεων υψηλού κινδύνου. Τα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης καλύπτουν όλους τους κινδύνους στους οποίους είναι εκτεθειμένος ο Όμιλος και περιλαμβάνουν συγκεκριμένους ποσοτικούς και ποιοτικούς δείκτες κινδύνου, η παραβίαση των οποίων συνεπάγεται την ανάληψη συγκεκριμένων ενεργειών προς επαναφορά αυτών στο αποδεκτό επίπεδο που προσδιορίζεται από το ΠΑΚ. Λαμβάνει γνωστοποιήσεις του Διευθυντή Διεύθυνσης Διαχείρισης Πιστωτικού Κινδύνου (Δ.Δ.Π.Κ) και του Διευθυντή Διαχείρισης Επιχειρησιακού, Λειτουργικού Κινδύνου και Κινδύνου Αγοράς Ομίλου (Δ.Ε.Λ.Κ.&Κ.Α.Ο.) αναφορικά με οποιαδήποτε απόκλιση από την τήρηση των εγκεκριμένων ορίων ανάληψης κινδύνων, θέματα μη συμμόρφωσης με τα κατώτατα επίπεδα κεφαλαιακής επάρκειας καθώς και αρνητικές εξελίξεις αναφορικά με το εγκεκριμένο Επιχειρηματικό Σχέδιο του Ομίλου. Προωθεί στην ΕΔΚ, αφού πρώτα προβεί σε αξιολόγηση, την ετήσια αναφορά/έκθεση των Διευθύνσεων αναφοράς του, μαζί με την δική του έκθεση καταλληλόλητας. Συμμετέχει ο ίδιος ή εξουσιοδοτεί εκπροσώπους των Διευθύνσεων της ΔΚΟ να συμμετάσχουν σε διάφορες ανώτατες επιτροπές όπως : Εκτελεστική Επιτροπή, ALCO, Εγκριτικές Επιτροπές Πιστοδοτήσεων, Επιτροπή Προβλέψεων & Διαγραφών, Επιτροπή Πληροφορικής κλπ. Οι Οργανογραμματικές Δομές που υπάγονται στον CRO είναι, η Διεύθυνση Αξιολόγησης Πιστωτικού Κινδύνου (Δ.Α.Π.Κ), , η Διεύθυνση Επιχειρησιακού, Λειτουργικού Κινδύνου και Κινδύνων Αγοράς Ομίλου (Δ.Ε.Λ.Κ.&Κ.Α.Ο.), η Διεύθυνση Πιστωτικής Πολιτικής και Ελέγχου Πιστωτικού Κινδύνου Ομίλου (ΔΠΠ&ΕΠΚΟ) και το Τμήμα Πιστοποίησης και Επικύρωσης Υποδειγμάτων (Validation & Back Testing), που αποτελούν την Ομιλική Διαχείριση Κινδύνων. H Διεύθυνση Αξιολόγησης Πιστωτικού Κινδύνου (Δ.Α.Π.Κ) έχει αντικείμενο την αξιολόγηση των αιτημάτων ενήμερων πιστοδοτήσεων και ρύθμισης οφειλών, φυσικών και νομικών προσώπων, καθώς και η κατάρτιση γνωμοδότησης ως προς τον προτεινόμενο προς ανάληψη πιστωτικό κίνδυνο, προτείνοντας την αποδοχή αυτών με ή χωρίς πρόσθετους όρους, ή τη μη αποδοχή αυτών. Αρμοδιότητα της Διεύθυνσης Αξιολόγησης Πιστωτικού Κινδύνου είναι η παρακολούθηση κατά την διαδικασία αξιολόγησης των αιτημάτων, της ορθής εφαρμογής της πιστωτικής πολιτικής, του κανονισμού πιστοδοτήσεων και της πολιτικής ρυθμίσεων και αναδιαρθρώσεων, στο πλαίσιο της εκάστοτε στρατηγικής της Τράπεζας και σε εναρμόνιση με τις αρχές της εταιρικής διακυβέρνησης. Η Διεύθυνση συμμετέχει, εντός των ορίων ευθύνης της, στα οριζόμενα εγκριτικά κλιμάκια για τη λήψη αποφάσεων επί αιτημάτων πιστοδοτήσεων, σύμφωνα με τις εκάστοτε ισχύουσες διαδικασίες. Η Διεύθυνση παρακολουθεί και αξιολογεί την εξέλιξη των χαρτοφυλακίων αρμοδιότητάς της, καταρτίζει σχετικές αναφορές και υποβάλλει προτάσεις διορθωτικών μέτρων. H Διεύθυνση Επιχειρησιακού, Λειτουργικού Κινδύνου και Κινδύνων Αγοράς Ομίλου (Δ.Ε.Λ.Κ.&Κ.Α.Ο.) έχει αντικείμενο την κατάρτιση των Πολιτικών, των Κανονισμών, των Μεθοδολογιών και των Διαδικασιών του Επιχειρησιακού, Λειτουργικού Κινδύνου και των Κινδύνων Αγοράς Ομίλου. Η Διεύθυνση έχει την ευθύνη της ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Σελίδα 65 από 72 ATTICA BANK ΔΗΛΩΣΗ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ κατάρτισης του Πλαισίου και των μεθοδολογιών των προσομοιώσεων ακραίων καταστάσεων των διαφόρων κινδύνων που παρακολουθεί και της αντίστοιχης διενέργειάς τους. Αρμοδιότητα της Διεύθυνσης είναι η κεντρική παρακολούθηση και η ανάλυση δεικτών για την διαχείριση του κινδύνου κεφαλαίων, ρευστότητας, κερδοφορίας, συγκέντρωσης και λοιπών κινδύνων, η συμμόρφωση με το κανονιστικό πλαίσιο, ο συντονισμός υποβολής εποπτικών εκθέσεων, εποπτικών αναφορών και των αναφορών προς την Επιτροπή Διαχείρισης Κινδύνων. Η Διεύθυνση εισηγείται τα αποτελέσματα της διαδικασίας διενέργειας των Προβλέψεων Απομείωσης. H Διεύθυνση Πιστωτικής Πολιτικής και Ελέγχου Πιστωτικού Κινδύνου Ομίλου (Δ.Π.Π.&Ε.Π.Κ.Ο) έχει αντικείμενο την κατάρτιση της πολιτικής του Ομίλου επί θεμάτων πιστωτικού κινδύνου, πιστωτικής πολιτικής και του πλαισίου ελέγχου της. Η Διεύθυνση συμμετέχει στην κατάρτιση της πολιτικής διαχείρισης οφειλών σε καθυστέρηση και διαμορφώνει το πλαίσιο ελέγχου της. Έχει την ευθύνη της εισήγησης για την κατάρτιση και επικαιροποίηση του Κανονισμού Πιστοδοτήσεων καθώς και των οδηγιών που αφορούν την πιστωτική πολιτική. Αρμοδιότητα της Διεύθυνσης είναι η επικύρωση των υπολογισμών των εξατομικευμένων απομειώσεων και η παρακολούθηση της λειτουργίας των μεθόδων και των υποδειγμάτων αξιολόγησης του πιστωτικού κινδύνου. Επιπροσθέτως, η Διεύθυνση παρακολουθεί τον κίνδυνο του Non-Banking Book της Τράπεζας. Το Τμήμα Πιστοποίησης και Επικύρωσης Υποδειγμάτων (Validation & Back Testing) έχει αντικείμενο τον συντονισμό και την παρακολούθηση των εργασιών των εξωτερικών συνεργατών αναφορικά με την πιστοποίηση υφιστάμενων μοντέλων, τη ροή διαδικασιών και την ορθή εκτέλεση, σήμερα της ECL μεθοδολογίας, καθώς και των λοιπών συστημάτων που θα υλοποιηθούν μελλοντικά στην περιοχή της Διαχείρισης Κινδύνων. Επίσης, προβαίνει σε διαρκή παρακολούθηση, στατιστικό έλεγχο και επικύρωση των υποδειγμάτων μέτρησης του πιστωτικού κινδύνου, σύμφωνα με το εκάστοτε εποπτικό πλαίσιο και τις βέλτιστες τραπεζικές πρακτικές. 6. Διαχείριση κινδύνων σε σχέση με τη διαδικασία σύνταξης των χρηματοοικονομικών καταστάσεων Η Τράπεζα διαθέτει επαρκώς τεκμηριωμένη Πολιτική και Διαδικασίες για τη λογιστική απεικόνιση των οικονομικών γεγονότων και την προετοιμασία των οικονομικών καταστάσεων. Οι συναλλαγές διενεργούνται μέσω εξειδικευμένων μηχανογραφικών εφαρμογών, ανά επιχειρησιακή δραστηριότητα της Τράπεζας και του Ομίλου, οι οποίες υποστηρίζουν τα όρια ευθύνης των λειτουργών, τις διαδικασίες του διπλού ελέγχου των συναλλαγών και παράγουν αυτόματα τις απαιτούμενες λογιστικές εγγραφές. Το λογιστικό σύστημα της Τράπεζας και του Ομίλου υποστηρίζεται από εξειδικευμένα πληροφοριακά συστήματα, τα οποία έχουν προσαρμοστεί στις επιχειρησιακές απαιτήσεις της Τράπεζας. Έχουν εκδοθεί και εφαρμόζονται αναλυτικά εγχειρίδια οδηγιών για τα συστήματα Τ24 της εταιρείας ΤΕΜΕΝΟS και EBS της εταιρείας Oracle που υποστηρίζουν τις εργασίες της Τράπεζας. ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Σελίδα 66 από 72 ATTICA BANK ΔΗΛΩΣΗ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ Έχουν καθοριστεί διαδικασίες ελέγχου και λογιστικών συμφωνιών προκειμένου να διασφαλίζεται η ορθότητα και η νομιμότητα των καταχωρίσεων στα λογιστικά βιβλία καθώς και η πληρότητα και εγκυρότητα των οικονομικών καταστάσεων. 7. Συνοπτικά βιογραφικά σημειώματα μελών Διοικητικού Συμβουλίου της 30.11.2020 1.Κωνσταντίνος Μακέδος, Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου (Μη Εκτελεστικό Μέλος) Ο πρόεδρος της Attica Bank, Κωνσταντίνος Μακέδος είναι πολιτικός μηχανικός του Α.Π.Θ. και Πρόεδρος του Ταμείου Μηχανικών και Εργοληπτών Δημοσίων Έργων (ΤΜΕΔΕ) από την ίδρυσή του, την 1/1/2017. Κατά τη διάρκεια της θητείας του, το ΤΜΕΔΕ κατέστη πλήρες μέλος του Ευρωπαϊκού Φορέα Εγγυοδοσίας, European Association of Guarantee Institutions, ενώ ύστερα από θετική εισήγηση της ΤτΕ, το Ταμείο αξιολογήθηκε και εγκρίθηκε από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ECB), ως κατάλληλος μέτοχος ειδικής συμμετοχής, σε χρηματοπιστωτικά ιδρύματα στην Ελλάδα και την Ευρώπη. Αξίζει να σημειωθεί ότι το ΤΜΕΔΕ εξασφαλίζει όρους μέγιστης διαφάνειας, εφαρμόζονται τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς στην οικονομική λειτουργία του. Επιπλέον, ο Φορέας πρωτοπορεί σε Ευρωπαϊκό επίπεδο όσον αφορά τον ψηφιακό του μετασχηματισμό του, ενώ παρουσιάζει μια εξαιρετικά ικανοποιητική εικόνα με σημαντικά πλεονάσματα κατ΄ έτος. Ο κ. Μακέδος είναι εκλεγμένο μέλος της Πανελλήνιας Αντιπροσωπείας του ΤΕΕ, ενώ έως το 2016 διετέλεσε Αντιπρόεδρος του ΕΤΑΑ. Επί σειρά ετών, ήταν μέλος της Διοικούσας Επιτροπής του ΤΕΕ και υπεύθυνος των Οικονομικών και Ασφαλιστικών-Αναλογιστικών θεμάτων του Επιμελητηρίου. Ο κ. Κωνσταντίνος Μακέδος είναι ελεύθερος επαγγελματίας, μελετητής δημοσίων έργων, μέτοχος και Διευθύνων Σύμβουλος της τεχνικής εταιρίας CONCEPT ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ ΜΗΧΑΝΙΚΟΙ A.E.» 2.Κωνσταντίνος Τσαγκαρόπουλος, Αντιπρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου (Μη Εκτελεστικό Μέλος) Ο Κωνσταντίνος Τσαγκαρόπουλος είναι δικηγόρος, πτυχιούχος της Νομικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Εξαιρετικά έμπειρος νομικός σύμβουλος, με εκτεταμένη εμπειρία σε θέσεις ευθύνης και προϋπηρεσία σε θέσεις με αντικείμενο - μεταξύ άλλων - την άσκηση εποπτείας και ελέγχου σε Τραπεζικά Ιδρύματα και ΔΕΚΟ, Συμπράξεις Δημοσίου και Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ), Δημόσιες Συμβάσεις, Δίκαιο κρατικών ενισχύσεων, Φορολογικό Δίκαιο, Τραπεζικό Δίκαιο, Κρατικές Εγγυήσεις, Αναπτυξιακό Νόμο, Δίκαιο Κοινωνικής Ασφάλισης, Εργατικό Δίκαιο, Δίκαιο Ε.Ε., Διοικητικό Δίκαιο, Αστικό Δίκαιο, Ποινικό Δίκαιο, Εμπορικό Δίκαιο και Γ.Κ.Π.Δ. Από τον Αύγουστο του 2019 είναι Υποδιοικητής Α' του e-ΕΦΚΑ, ενώ στο παρελθόν ήταν Δικαστικός Πληρεξούσιος στο Υπουργείο Εθνικής Άμυνας, στο Υπουργείο Ανάπτυξης και Ανταγωνιστικότητας, στο Γ.Λ.Κ., στο Υπουργείο Απασχόλησης και Κοινωνικής Προστασίας και στο Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων. Από το Δεκέμβριο 2019 είναι Βοηθός Λέκτορας στην Νομική Σχολή του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου Κύπρου στο δίκαιο της Κοινωνικής Ασφάλισης. Τέλος, είναι εκλεγμένο Μέλος του Δημοτικού Συμβουλίου του Δήμου Αμαρουσίου (σύμβουλος του Δημάρχου σε θέματα Εργατικού Δικαίου και Δίκαιου Κοινωνικής Ασφάλισης) καθώς και εκλεγμένος Σύμβουλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Δικηγορικού Συλλόγου Πειραιά κατά την περίοδο 1/1/2018-30/8/2019 3.Θεόδωρος Πανταλάκης, Διευθύνων Σύμβουλος (Εκτελεστικό Μέλος) ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Σελίδα 67 από 72 ATTICA BANK ΔΗΛΩΣΗ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ Πτυχιούχος του τμήματος Διοίκησης Επιχειρήσεων της Α.Β.Σ.Π. Από το 1980-1991 εργάστηκε στην ΕΤΕΒΑ και παράλληλα από 1983-1985 υπήρξε συνεργάτης του Αν.Υπ. Εθνικής Οικονομίας Κ. Βαΐτσου και από 19851988 Διευθυντής του γραφείου του Υφ. Εθνικής Οικονομίας Θ. Καρατζά. Από το 1991-1996 βοηθός Γεν. Διευθυντής στον Όμιλο Interamerican. Από το 1996-2004 Υποδιοικητής της ΕΤΕ, Αντιπρόεδρος του ΧΑΑ, Πρόεδρος του Κεντρικού Αποθετηρίου, Πρόεδρος της Ε.Ε της ΕΕΤ. Από το 2004 Αντιπρόεδρος Δ.Σ της Τράπεζας Πειραιώς, και το 2009 Αντιπρόεδρος και Αν. Διευθύνων Σύμβουλος του Ομίλου. Από το 2009-2012 Πρόεδρος του Δ.Σ – Διοικητής της ΑΤΕ, μέλος του Δ.Σ της ΕΕΤ. Πρόεδρος και Δ.Σ. της Απολλώνιος Κύκλος ΑΕ, Αντιπρόεδρος της Ένωσης ΑΕ και ΕΠΕ, στέλεχος της ΔΕΜΚΟ ΑΕ, και μέλος Δ.Σ. των εταιρειών του Ομίλου ΕΛΛΑΚΤΩΡ, των ΕΛΠΕ, της Retail World και MAD DOG AE. (2012-2016). Από το Σεπτέμβριο του 2016 μέχρι σήμερα Διευθύνων Σύμβουλος της ATTCA BANK, σύμβουλος στο Δ.Σ. των Α.Ε. ΕΛΠΕ και R.E.D.S και Αντιπρόεδρος του Δ.Σ. του Συνδέσμου Α.Ε. και Ε.Π.Ε. 4.Ιωάννης Τσακιράκης, Αναπληρωτής Διευθύνων Σύμβουλος (Εκτελεστικό Μέλος) Σπούδασε Οικονομικές Επιστήμες στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών ενώ κατέχει και τίτλο μεταπτυχιακού διπλώματος στην Οικονομική Στατιστική & Οικονομετρία από το Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Διαθέτει πάνω από 30 χρόνια εργασιακής εμπειρίας στον τραπεζικό τομέα, έχοντας εργασθεί σε διάφορες Τράπεζες καθώς και σε εταιρείες διαχείρισης χαρτοφυλακίου. Τον Μάϊο του 2015 ανέλαβε καθήκοντα Αναπληρωτή Γενικού Διευθυντή και Επικεφαλής στο τμήμα της Γενικής Διεύθυνσης Αναδιάρθρωσης Πιστώσεων στην Attica Bank και τον Σεπτέμβριο του 2016 εξελέγη εκτελεστικό μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Τράπεζας και ανέλαβε καθήκοντα Αναπληρωτή Διευθύνοντα Συμβούλου. Εργάστηκε στην Εθνική Τράπεζα (8.2013 12.2013), στην Probank (1.2002 – 7.2013), στην EUROBANK FINANCE A.E. (8.2000 – 12.2002) και στην Τράπεζα Εργασίας (9.1990 – 7.2000) 5.Αλέξιος Πελέκης, (Μη Εκτελεστικό Μέλος) Ο Αλέξης Πελέκης είναι δικηγόρος, μέλος του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών και εταίρος της «ΠΕΛΕΚΗΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ». Σπούδασε στη Νομική Σχολή του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, από την οποία αποφοίτησε με Άριστα, ενώ συνέχισε τις σπουδές του στο Πανεπιστήμιο Paris II, από το οποίο έλαβε μεταπτυχιακούς τίτλους σπουδών στους τομείς του Δημοσίου Δικαίου (1988) και του Δημοσιονομικού και Φορολογικού Δικαίου (1989). Ασκεί μάχιμη δικηγορία από το έτος 1989 και εξειδικεύεται σε ζητήματα Διοικητικού Δικαίου και κανονιστικών θεμάτων εποπτευομένων εταιρειών, Φορολογικού Δικαίου, εξυγίανσης επιχειρήσεων και ρύθμισης σχέσεων με πιστωτές τους, ιδίως τραπεζικά ιδρύματα, και εξεύρεσης βιώσιμων λύσεων σε επιχειρηματικά δάνεια, Δικαίου Εταιρειών (εξαγορές και συγχωνεύσεις), επενδύσεων στην αγορά ακινήτων και ενέργειας (ιδίως ΑΠΕ). Υπήρξε μέλος του Νομικού Συμβουλίου της Attica Bank για το διάστημα από τον Νοέμβριο του 2018 έως τον Ιούνιο του 2019, ενώ από τις 10/6/2020 είναι ανεξάρτητο μη εκτελεστικό μέλος του διοικητικού συμβουλίου της κυπριακής εταιρείας "GMM Global Money Managers AIFM Ltd", κατόπιν θετικής αξιολόγησης από την εποπτεύουσα την εταιρεία Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς Κύπρου. Στα πλαίσια της ενασχόλησής του με την τραπεζική πρακτική και προς ενίσχυση των γνώσεων του συμμετείχε τους μήνες Μάιο 2019 και Μάιο 2020 σε εκπαιδευτικά σεμινάρια του Ελληνικού Τραπεζικού Ινστιτούτου, διαρκείας 16 και 12 ωρών αντιστοίχως, τα οποία αφορούσαν θέματα λειτουργίας τραπεζών. Ομιλεί και εργάζεται απταίστως στα Αγγλικά και τα Γαλλικά. ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Σελίδα 68 από 72 ATTICA BANK ΔΗΛΩΣΗ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ 6.Ηλίας Μπέτσης, (Μη Εκτελεστικό Μέλος) Ο Ηλίας Μπέτσης είναι δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω, μέλος του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών. Είναι πτυχιούχος της Νομικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και της Σχολής Πολιτικών και Οικονομικών Επιστημών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Υπήρξε Διευθυντής της Νομικής Υπηρεσίας της Attica Bank από 1/1/2017 έως το έτος 2019, ενώ προηγουμένως υπήρξε Διευθυντής της Νομικής Υπηρεσίας της Αγροτικής Τράπεζας της Ελλάδος (από το 1998 έως τις αρχές του 2012), καθώς και Νομικός Σύμβουλος της υπό ειδική εκκαθάριση Αγροτικής Τράπεζας της Ελλάδος (από 10/2012 έως 12/2016). Επί σειρά ετών υπήρξε μη εκτελεστικός Πρόεδρος Διοικητικού Συμβουλίου των εταιρειών ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΖΑΧΑΡΗΣ Α.Ε., ΑΤΕ Leasing και Γαλακτοβιομηχανία ΔΩΔΩΝΗ Α.Ε. και μη εκτελεστικό μέλος Διοικητικού Συμβουλίου των τραπεζών ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ (από 5/2010 έως 7/2012) και της FBB ΠΡΩΤΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ (2002 – 2004), καθώς και των εισηγμένων ή μη εταιρειών ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε., ΚΑΤΑΣΤΗΜΑΤΑ ΑΦΟΡΟΛΟΓΗΤΩΝ ΕΙΔΩΝ (ΚΑΕ), ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ Α.Ε., ΑΤΕ ΚΑΡΤΑ και ΑΤΕ LEASING. Επίσης υπήρξε εντολοδόχος εκκαθαριστής της υπό ειδική εκκαθάριση Κεντρικής Υπηρεσίας Διαχείρισης Εγχώριας Παραγωγής (ΚΥΔΕΠ). Στις εν γένει νομικές του δραστηριότητες περιλαμβάνονται και οι εισηγήσεις σε εκπαιδευτικά – επιμορφωτικά σεμινάρια στελεχών και δικηγόρων της πρώην ΑΤΕbank, η συμμετοχή ως μέλος στο Νομικό Συμβούλιο της ΑΤΕbank και η εισήγηση επί ερωτημάτων ή γνωμοδοτήσεων επί νομικών και τραπεζικών θεμάτων που έθετε η Διοίκηση της Τράπεζας, ενώ τέλος, συμμετείχε ως μέλος σε εξεταστική επιτροπή υποψηφίων δικηγόρων του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών. Σήμερα διατηρεί δικηγορικό γραφείο στην Αθήνα. 7.Σωτήρης Καρκαλάκος, (Ανεξάρτητο Μη Εκτελεστικό Μέλος) Ο Σωτήρης Καρκαλάκος είναι Καθηγητής στο Τμήμα Οικονομικής Επιστήμης του Πανεπιστημίου Πειραιώς. Έλαβε Πτυχίο BSc στα Οικονομικά από το Πανεπιστήμιο Πειραιώς, Μεταπτυχιακό Δίπλωμα MSc στα Χρηματοοικονομικά από το Florida Atlantic University (ΗΠΑ) και Διδακτορικό Δίπλωμα (PhD) στα Εφαρμοσμένα Οικονομικά από το University of Illinois at Urbana-Champaign (ΗΠΑ). Έχει εργαστεί στο University of Exeter (ΗΒ), στο Keele University (ΗΒ), στο DePaul University (ΗΠΑ), καθώς και στο University of Illinois at Urbana-Champaign (ΗΠΑ). Παρέχει συμβουλευτικές υπηρεσίες, τόσο στον Ιδιωτικό όσο και στο Δημόσιο Τομέα, σε θέματα Επενδύσεων, Χρηματοδότησης και Περιφερειακής Ανάπτυξης. Τα διδακτικά του ενδιαφέροντα περιλαμβάνουν τη διδασκαλία μαθημάτων στατιστικής για οικονομολόγους, οικονομετρίας, χρηματοοικονομικών, περιφερειακής ανάπτυξης καθώς και ανάλυσης χωρικών σειρών σε εφαρμογές κεφαλαιακού ανταγωνισμού. Έχει δημοσιεύσεις σε διεθνή επιστημονικά περιοδικά, ενώ παράλληλα, συμμετέχει σε συνέδρια και ημερίδες τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό. 8.Χρήστος - Στέργιος Γκλαβάνης, (Ανεξάρτητο Μη Εκτελεστικό Μέλος) Ο Χρήστος Γκλαβάνης είναι έμπειρο στέλεχος με πάνω από 35 χρόνια στον τομέα των συμβούλων, ο οποίος ηγείτο της EY ως Managing Partner στην Κεντρική και Νοτιοανατολική Ευρώπη με έδρα την Ελλάδα και στη συνέχεια στον ιδιωτικό τομέα. Ο κ. Γκλαβάνης συμμετέχει ως Μη Εκτελεστικό Μέλος σε Διοικητικά Συμβούλια εταιριών κύρους. Ο κ. Γλαβάνης, κατά τη θητεία του στην EY ήταν υπεύθυνος για αρκετά χρόνια για την προσφορά υπηρεσιών Corporate Finance της εταιρείας που καλύπτει τη Δυτική και Νοτιοανατολική Ευρώπη. Ως μέρος της EY και στη συνέχεια επικεφαλής Family Office, είχε εκτεταμένη συμμετοχή σε πολλές συναλλαγές M&A σε διάφορους τομείς. Η εμπειρία του έχει επίσης καλυφθεί ως αναφέρων λογιστής σε IPO ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Σελίδα 69 από 72 ATTICA BANK ΔΗΛΩΣΗ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ στην Ελλάδα και εταιρείες που είναι εισηγμένες στο NASDAQ και Ορκωτός Ελεγκτής σε κορυφαίες ελληνικές εταιρείες. Έχει σπουδάσει Οικονομικά στο University of Hull και είναι μέλος του Σώματος Ορκωτών Ελεγκτών. 9.Αικατερίνη Ονουφριάδου, (Μη εκτελεστικό, πρόσθετο μέλος και εκπρόσωπος του Ελληνικού Δημοσίου, δυνάμει των διατάξεων του Ν.3723/2008) Είναι κάτοχος πτυχίου Οικονομικού Τμήματος της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Κατέχει τίτλο μετεκπαίδευσης στο Factoring, μετά από σεμινάριο 6μηνης διάρκειας, καθώς και πιστοποιητικό Επιθεωρητών από την TUV. Ομιλεί την Αγγλική και Γαλλική γλώσσα. Έχει διατελέσει υπάλληλος στην Αγροτική Τράπεζα της Ελλάδος (1980-2010) , Προϊσταμένη σε Κατ/τα, Διευθύνσεις, στο Εκπαιδευτικό Κέντρο της ΑΤΕbank στην εκπαίδευση των υπαλλήλων της, μέχρι το βαθμό της Υποδιευθύντριας. Από το 2014 είναι υπεύθυνη του Πολιτικού Γραφείου του Πρωθυπουργού. Είναι μέλος του Δ.Σ του ΔΕΔΔΗΕ και της Επιτροπής Εταιρικής Διακυβέρνησής του ΔΕΔΔΗΕ. Είναι τέλος Υπεύθυνη της Επιτροπής Mentoring Alive της Ευρωπαικής Ένωσης Γυναικών στην Ελλάδα 9. Πληροφορίες σύμφωνα με το άρθρο 10, παρ. 1 της Οδηγίας 2004/25/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Σύμφωνα με το άρθρο 10, παρ. 1 της Οδηγίας 2004/25/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου παρατίθενται οι παρακάτω πληροφορίες με ημερομηνία αναφοράς την 31.12.2020: - O πίνακας με τις σημαντικότερες άμεσες συμμετοχές στο μετοχικό κεφάλαιο της Τράπεζας κατά την έννοια των διατάξεων των άρθρων του ν.3556/07 κατά την 31.12.2020 διαμορφώνεται ως εξής: Μετοχές Ποσοστό Συμμετοχής 213.666.094 46,323% ΕΝΙΑΙΟΣ ΦΟΡΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ 149.159.487 32,338% ΤΑΠΙΛΤΑΤ 13.046.573 2,829% ΤΑΜΕΙΟ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΓΟΛΗΠΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΕΡΓΩΝ Το Ελληνικό Δημόσιο, δυνάμει της υπ’αριθμ αριθμ. ΜΑΔΚΑΕΣ 0003791 ΕΞ 2018/10-02-2018 απόφασης του Υπουργού Οικονομικών (ΦΕΚ 5589/12-12-2018) ενέκρινε την εξαγορά με ανταλλαγή και ανάληψη από αυτό κεφαλαιακών μέσων κατηγορίας 2, σύμφωνα με τον κανονισμό 575/2013, εκδόσεως της Attica Bank. ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Σελίδα 70 από 72 ATTICA BANK ΔΗΛΩΣΗ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ Πληροφόρηση επί των Αποδοχών των Μελών του Διοικητικού Συμβουλίου για το έτος 2020 (1.1-31.12.2020), σε εφαρμογή του Κανονισμού 575/2013, άρθρο 450 Μέλη Διοικητικού Συμβουλίου Μη Εκτελεστικά Εκτελεστικά Αριθμός δικαιούχων 13 4 Σύνολο σταθερών αποδοχών 650.664 637.502 Σύνολο μεταβλητών αποδοχών με διάκριση σε: Μετρητά Μετοχές Χρηματοπιστωτικά μέσα συνδεδεμένα με μετοχές Άλλες κατηγορίες Ποσά αναβαλλόμενων αποδοχών με διάκριση σε: Κατοχυρωμένες Μη κατοχυρωμένες Ποσά αναβαλλόμενων αποδοχών που έχουν αποφασισθεί να καταβληθούν και μειώθηκαν μέσω αναπροσαρμογών με βάση την επίδοση Αριθμός δικαιούχων που έλαβε πληρωμή λόγω προσλήψεως Συνολικό ποσό πληρωμής λόγω προσλήψεως Αριθμός δικαιούχων που έλαβε αποζημίωση λόγω αποχωρήσεως Συνολικό ποσό αποζημιώσεως λόγω αποχωρήσεως Υψηλότερο ποσό που καταβλήθηκε ως αποζημίωση σε μεμονωμένο άτομο - ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Σελίδα 71 από 72 ATTICA BANK ΔΗΛΩΣΗ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΑΚΕΔΟΣ Α.Δ.Τ ΑΖ 148332 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Σελίδα 72 από 72 ΕΤΗΣΙΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 Βάσει των Διεθνών Προτύπων Χρηματοοικονομικής Αναφοράς όπως αυτά έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση ΙΙΙ. ΕΤΗΣΙΑ ΑΤΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020 (ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΕΤΑΙ ΚΑΙ Η ΈΚΘΕΣΗ ΕΛΕΓΧΟΥ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΩΝ ΟΡΚΩΤΩΝ ΕΛΕΓΚΤΩΝ) Η Ετήσια Ατομική και Ενοποιημένη Χρηματοοικονομική Πληροφόρηση της 31ης Δεκεμβρίου 2020, καθώς και οι σημειώσεις που τις συνοδεύουν, εγκρίθηκαν από το Διοικητικό Συμβούλιο κατά τη συνεδρίαση της 10ης Μαΐου 2021 και αναρτήθηκαν στην ιστοσελίδα της Τράπεζας, καθώς και στον διαδικτυακό χώρο του Χ.Α., όπου και θα παραμείνουν στην διάθεση του επενδυτικού κοινού για χρονικό διάστημα τουλάχιστον δέκα (10) ετών από την ημερομηνία της συντάξεως και δημοσιοποιήσεώς τους. Αθήνα, 10 Μαΐου 2021 Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΟΥ Δ.Σ O ΔΙΕΥΘΥΝΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Ο ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Γ. ΜΑΚΕΔΟΣ Α.Δ.Τ. ΑΖ 148332 ΘΕΟΔΩΡΟΣ Ν. ΠΑΝΤΑΛΑΚΗΣ Α.Δ.Τ. ΑΕ 119288 ΙΩΑΝΝΗΣ ΕΜ. ΤΣΑΚΙΡΑΚΗΣ Α.Δ.Τ. Λ 024276 Ο C.F.O. ΝΙΚΟΛΑΟΣ Λ. ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΗΣ Α.Δ.Τ. ΑΕ 241810 Ο ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ Γ. ΡΙΖΟΣ Α.Δ.Τ. Ξ 989060 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 Πίνακας Περιεχομένων Ετήσιας Χρηματοοικονομικής Πληροφόρησης Σημείωση Σελίδα Έκθεση Ανεξάρτητου Ορκωτού Ελεγκτή................................................................................................ 6 Κατάσταση Λογαριασμού Αποτελεσμάτων Χρήσης ...................................................................... 18 Κατάσταση Συνολικού Εισοδήματος ............................................................................................. 19 Κατάσταση Οικονομικής Θέσης .................................................................................................... 20 Ενοποιημένη Κατάσταση Μεταβολών Καθαρής Θέσης ................................................................. 21 Ατομική Κατάσταση Μεταβολών Καθαρής Θέσης ......................................................................... 23 Κατάσταση Ταμειακών Ροών ........................................................................................................ 25 1. Γενικές πληροφορίες ................................................................................................................. 26 2. Σημαντικές λογιστικές αρχές ..................................................................................................... 27 (2.1) Αρχές παρουσίασης των Οικονομικών Καταστάσεων ....................................................... 27 (2.2) Συνέχιση Δραστηριότητας ................................................................................................. 27 (2.3) Ενοποιημένοι Λογαριασμοί - Θυγατρικές .......................................................................... 32 (2.4) Συγγενείς εταιρείες και κοινοπραξίες ................................................................................. 32 (2.5) Συναλλαγές σε ξένο νόμισμα ............................................................................................. 32 (2.6) Επενδύσεις σε χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία.................................................. 33 (2.7) Συμβάσεις πώλησης και επαναγοράς χρεογράφων (Repos) ............................................. 35 (2.8) Ενσώματα περιουσιακά στοιχεία ....................................................................................... 35 (2.9) Επενδύσεις σε ακίνητα ...................................................................................................... 36 (2.10) Άυλα περιουσιακά στοιχεία ............................................................................................. 36 (2.11) Ταμείο και ταμειακά ισοδύναμα ....................................................................................... 36 (2.12) Δάνεια και Απαιτήσεις ..................................................................................................... 36 (2.13) Απομείωση για πιστωτικούς κινδύνους ........................................................................... 37 (2.14) Μισθώσεις ....................................................................................................................... 37 (2.15) Παράγωγα χρηματοοικονομικά μέσα και μέσα αντιστάθμισης κινδύνου .......................... 38 (2.16) Συμψηφισμός Απαιτήσεων – Υποχρεώσεων ................................................................... 39 (2.17) Έσοδα και Έξοδα από Τόκους ........................................................................................ 39 (2.18) Προμήθειες και Συναφή Έσοδα ....................................................................................... 39 (2.19) Προβλέψεις ..................................................................................................................... 39 (2.20) Φόρος Εισοδήματος ........................................................................................................ 39 (2.21) Παροχές προς το Προσωπικό ......................................................................................... 40 (2.22) Αναγνώριση του χρηματοοικονομικού μέσου στις οικονομικές καταστάσεις .................... 40 (2.23) Παύση απεικόνισης του χρηματοοικονομικού μέσου στις οικονομικές καταστάσεις ......... 40 (2.24) Λειτουργικοί Τομείς ......................................................................................................... 41 (2.25) Συναλλαγές με συνδεδεμένα μέρη ................................................................................... 41 (2.26) Κέρδη ανά μετοχή ........................................................................................................... 41 (2.27) Δραστηριότητες θεματοφυλακής ..................................................................................... 41 (2.28) Μερίσματα....................................................................................................................... 42 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 (2.29) Τιτλοποιήσεις / Αποαναγνώριση χρηματοοικονομικών στοιχείων ενεργητικού ................ 42 (2.30) Χρηματοοικονομικές εγγυήσεις........................................................................................ 42 (2.31) Μετοχικό Κεφάλαιο.......................................................................................................... 42 (2.32) Χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις και συμμετοχικοί τίτλοι .............................................. 42 (2.33) Νέα Πρότυπα και διερμηνείες .......................................................................................... 44 (2.34) Σημαντικές λογιστικές κρίσεις και εκτιμήσεις .................................................................... 49 3. Ανάλυση κατά Λειτουργικό Τομέα ............................................................................................. 55 4. Καθαρά έσοδα από τόκους ....................................................................................................... 57 5. Έσοδα από αμοιβές και προμήθειες ......................................................................................... 58 6. Έξοδα από αμοιβές και προμήθειες .......................................................................................... 58 7. Κέρδη / (ζημίες) από χρηματοοικονομικές πράξεις .................................................................... 59 8. Κέρδη / (ζημίες) από πράξεις επενδυτικού χαρτοφυλακίου ....................................................... 59 9. Λοιπά έσοδα/(έξοδα) ................................................................................................................. 60 10. Λειτουργικά έξοδα ................................................................................................................... 61 11. Φόροι ...................................................................................................................................... 63 12. Κέρδη / (ζημίες) ανά μετοχή - βασικά και μειωμένα ................................................................. 65 13. Ταμείο και διαθέσιμα στην Κεντρική Τράπεζα ......................................................................... 65 14. Απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυμάτων ................................................................................. 65 15. Παράγωγα χρηματοπιστωτικά μέσα ........................................................................................ 66 16. Δάνεια και απαιτήσεις από πελάτες αποτιμώμενα στο αποσβέσιμο κόστος ............................ 67 16.1 Δάνεια και προκαταβολές σε πελάτες ................................................................................ 67 16.2 Απαιτήσεις από χρηματοδοτικές μισθώσεις (εκμισθωτής).................................................. 67 16.3 Εξέλιξη προβλέψεων για απομείωση αξίας δανείων κατά πελατών ................................... 68 17. Προβλέψεις για πιστωτικούς κινδύνους και λοιπές απομειώσεις ............................................. 70 18. Επενδυτικοί τίτλοι .................................................................................................................... 71 19. Συμμετοχές σε θυγατρικές εταιρείες ........................................................................................ 73 20. Συμμετοχές σε συγγενείς επιχειρήσεις και κοινοπραξίες ......................................................... 74 21. Άυλα περιουσιακά στοιχεία ..................................................................................................... 76 22. Ιδιοχρησιμοποιούμενα ενσώματα πάγια .................................................................................. 77 23. Επενδύσεις σε ακίνητα ............................................................................................................ 79 24. Λοιπά στοιχεία ενεργητικού ..................................................................................................... 80 25. Στοιχεία ενεργητικού διακρατούμενα προς πώληση ................................................................ 81 26. Υποχρεώσεις προς πιστωτικά ιδρύματα.................................................................................. 81 27. Υποχρεώσεις προς πελάτες .................................................................................................... 82 28. Εκδοθείσες ομολογίες ............................................................................................................. 83 29. Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις- υποχρεώσεις .......................................................... 84 30. Υποχρεώσεις παροχών προσωπικού ..................................................................................... 86 30.1 Πρόγραμμα συνταξιοδοτικών παροχών ............................................................................. 87 30.2 Πρόγραμμα καθορισμένων εισφορών................................................................................ 88 30.3 Αποζημίωση από την υπηρεσία σύμφωνα με τον κανονισμό εργασίας προσωπικού ........ 89 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 31. Λοιπές προβλέψεις ................................................................................................................. 91 32. Λοιπές υποχρεώσεις ............................................................................................................... 91 33. Ίδια Κεφάλαια ......................................................................................................................... 92 34. Αποθεματικά ........................................................................................................................... 93 35. Ταμείο και ταμειακά ισοδύναμα ............................................................................................... 94 36. Mισθώσεις............................................................................................................................... 94 37. Συναλλαγές με συνδεδεμένα μέρη .......................................................................................... 95 38. Εταιρείες του Ομίλου ............................................................................................................... 96 39. Ενδεχόμενες υποχρεώσεις και δεσμεύσεις.............................................................................. 96 39.1 Υποχρεώσεις και δεσμεύσεις ενεργητικού εκτός κατάστασης οικονομικής θέσης............... 96 39.2 Φορολογικές υποχρεώσεις ................................................................................................ 97 39.3 Νομικά θέματα ................................................................................................................... 97 40. Διαχείριση κινδύνων ................................................................................................................ 98 40.1 Κίνδυνος ρευστότητας ..................................................................................................... 103 40.2 Κίνδυνος αγοράς ............................................................................................................. 109 40.3 Πιστωτικός κίνδυνος ........................................................................................................ 119 40.4 Διαχείριση Πιστωτικού Κινδύνου ...................................................................................... 132 40.5 Πρόβλεψη απομείωσης δανείων και απαιτήσεων κατά πελατών ..................................... 143 40.6 Ρυθμίσεις δανείων ........................................................................................................... 147 40.7 Εύλογες αξίες χρηματοοικονομικών στοιχείων ενεργητικού και υποχρεώσεων ............... 150 41. Κεφαλαιακή επάρκεια ............................................................................................................ 154 42. Γεγονότα μεταγενέστερα της 31ης Δεκεμβρίου 2020 .............................................................. 157 KPMG Ορκωτοί Ελεγκτές Α.Ε. Στρατηγού Τόμπρα 3 153 42 Αγία Παρασκευή Ελλάδα Τηλέφωνο: +30 210 60 62 100 Φαξ: +30 210 60 62 111 Έκθεση Ανεξάρτητου Ορκωτού Ελεγκτή Προς τους Μετόχους της ATTICA BANK ΑΝΩΝΥΜΗ ΤΡΑΠΕΖΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Έκθεση Ελέγχου επί των Εταιρικών και Ενοποιημένων Οικονομικών Καταστάσεων Γνώμη Έχουμε ελέγξει τις συνημμένες Εταιρικές και Ενοποιημένες Οικονομικές καταστάσεις της ΑΤΤΙCA BANK ΑΝΩΝΥΜΗ ΤΡΑΠΕΖΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ (η «Τράπεζα»), οι οποίες αποτελούνται από την Εταιρική και Ενοποιημένη Κατάσταση Οικονομικής Θέσης της 31 Δεκεμβρίου 2020, τις Εταιρικές και Ενοποιημένες Καταστάσεις Αποτελεσμάτων Χρήσης και Συνολικού Εισοδήματος, Μεταβολών Ιδίων Κεφαλαίων και Ταμειακών Ροών της χρήσης που έληξε την ημερομηνία αυτή, καθώς και τις Σημειώσεις που περιλαμβάνουν περίληψη σημαντικών λογιστικών αρχών και μεθόδων και λοιπές επεξηγηματικές πληροφορίες. Κατά τη γνώμη μας, οι συνημμένες Εταιρικές και Ενοποιημένες Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις παρουσιάζουν εύλογα, από κάθε ουσιώδη άποψη, τη χρηματοοικονομική θέση της ΑΤΤΙCA BANK ΑΝΩΝΥΜΗ ΤΡΑΠΕΖΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ (η «Τράπεζα») και των θυγατρικών αυτής (ο «Όμιλος») κατά την 31 Δεκεμβρίου 2020, τη χρηματοοικονομική τους επίδοση και τις ταμειακές τους ροές για τη χρήση που έληξε την ημερομηνία αυτή σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς, όπως αυτά έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Βάση Γνώμης Διενεργήσαμε τον έλεγχό μας σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Ελέγχου (ΔΠΕ), όπως αυτά έχουν ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία. Οι ευθύνες μας, σύμφωνα με τα πρότυπα αυτά, περιγράφονται περαιτέρω στην ενότητα της έκθεσής μας «Ευθύνες ελεγκτή για τον έλεγχο των Εταιρικών και Ενοποιημένων Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων». Είμαστε ανεξάρτητοι από την Τράπεζα και τις ενοποιούμενες θυγατρικές της σύμφωνα με τον Κώδικα Δεοντολογίας για Επαγγελματίες Λογιστές του Συμβουλίου Διεθνών Προτύπων Δεοντολογίας Λογιστών, όπως αυτός έχει ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία, και τις KPMG Ορκωτοί Ελεγκτές, Ελληνική Ανώνυμη Εταιρεία και μέλος του διεθνούς οργανισμού ανεξάρτητων εταιρειών-μελών της KPMG συνδεδεμένων με την KPMG International Limited, ιδιωτική Αγγλική εταιρεία περιορισμένης ευθύνης με εγγυητικές εισφορές. Με την επιφύλαξη κάθε δικαιώματος. Document classification: KPMG Confidential Ορκωτοί Ελεγκτές ΓΕΜΗ 001352601000 https://home.kpmg/gr απαιτήσεις δεοντολογίας που σχετίζονται με τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων στην Ελλάδα και έχουμε εκπληρώσει τις δεοντολογικές μας υποχρεώσεις σύμφωνα με τις απαιτήσεις της ισχύουσας νομοθεσίας και του προαναφερόμενου Κώδικα Δεοντολογίας. Πιστεύουμε ότι τα ελεγκτικά τεκμήρια που έχουμε αποκτήσει είναι επαρκή και κατάλληλα να παρέχουν βάση για τη γνώμη μας. Σημαντικότερα Θέματα Ελέγχου Τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου είναι εκείνα τα θέματα που, κατά την επαγγελματική μας κρίση, ήταν εξέχουσας σημασίας στον έλεγχό μας επί των Εταιρικών και Ενοποιημένων Οικονομικών Καταστάσεων της ελεγχόμενης χρήσης. Τα θέματα αυτά και οι σχετιζόμενοι κίνδυνοι ουσιώδους ανακρίβειας αντιμετωπίστηκαν στο πλαίσιο του ελέγχου των Εταιρικών και Ενοποιημένων Οικονομικών Καταστάσεων ως σύνολο, για τη διαμόρφωση της γνώμης μας επί αυτών και δεν εκφέρουμε ξεχωριστή γνώμη για τα θέματα αυτά. Ζημία απομείωσης από δάνεια και απαιτήσεις πελατών στο αποσβεσμένο κόστος Αναφορά στη Σημείωση 16 των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σημαντικό Θέμα ελέγχου Πώς αντιμετωπίστηκε το σημαντικό θέμα ελέγχου στον έλεγχό μας Η επιμέτρηση της ζημίας απομείωσης σύμφωνα με το πρότυπο ΔΠΧΑ 9 απαιτεί την άσκηση σημαντικών κρίσεων και εκτιμήσεων από την πλευρά της Διοίκησης που εμπεριέχουν σημαντικό βαθμό πολυπλοκότητας. Με βάση τη μεθοδολογία ελέγχου και τις διαδικασίες αξιολόγησης κινδύνου, οι ελεγκτικές μας διαδικασίες περιλάμβαναν, μεταξύ άλλων τα εξής: H Τράπεζα και ο Όμιλος αναγνωρίζουν ζημία απομείωσης από δάνεια και απαιτήσεις κατά πελατών στο αποσβεσμένο κόστος τόσο σε ατομική όσο και σε συλλογική βάση. Η Τράπεζα και ο Όμιλος στις εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις την 31 Δεκεμβρίου 2020 εμφανίζουν ποσό ΕΥΡΩ 1 987 εκατ. (2019: ΕΥΡΩ 1 828 εκατ.) ως απαιτήσεις από πελάτες στο αποσβεσμένο κόστος καθώς και ΕΥΡΩ 386 εκατ. (2019: ΕΥΡΩ 281 εκατ.) ως απομείωση επί των απαιτήσεων αυτών. Εξετάσαμε το αν οι παραδοχές και τα συμπεράσματα της Διοίκησης για την ταξινόμηση και επιμέτρηση χρηματοοικονομικών μέσων είναι κατάλληλες. Αξιολογήσαμε τις διαδικασίες και εφαρμογές καθώς και τα συστήματα με τις αντίστοιχες δικλίδες ασφαλείας ως προς την ταξινόμηση και επιμέτρηση. Αξιολογήσαμε τον σχεδιασμό, την εφαρμογή και την αποτελεσματικότητα των σημαντικότερων δικλίδων ασφαλείας που σχετίζονται με την εκτίμηση και τον υπολογισμό των σημαντικών παραμέτρων και κριτηρίων που αφορούν την Σημαντική Αύξηση Πιστωτικού Κινδύνου (SICR). 2 H εκτίμηση της ζημιάς απομείωσης των δανείων και απαιτήσεων πελατών στο αποσβεσμένο κόστος αποτελεί σημαντικό θέμα ελέγχου επειδή: — Κατά τη διάρκεια της χρήσης η Εκτιμήσαμε την ακρίβεια και σχετικότητα των δεδομένων που χρησιμοποιούνται για την επιμέτρηση. Επικεντρωθήκαμε στη διαδικασία ελέγχου για την πληρότητα και ακρίβεια των δεδομένων που περιλαμβάνονται στα μοντέλα υπολογισμού απομείωσης καθώς και στην αξιολόγηση στην οποία προβαίνει η Διοίκηση για την επικύρωση των αποτελεσμάτων. — Εμπεριέχεται άσκηση κρίσης για την — Για συγκεκριμένο δείγμα δανείων — Στηρίζεται στην εφαρμογή λογιστικής αρχής που απαιτεί εκτιμήσεις και κρίσεις που εμπεριέχουν σημαντικό βαθμό πολυπλοκότητας. Διοίκηση προχώρησε σε αλλαγή λογιστικής εκτίμησης σχετικά με τις απομειώσεις των δανείων και αυτό επέφερε ζημιές σημαντικού ύψους. ορθή κατάταξη των δανείων και του τρόπου με τον οποίο γίνεται η επιμέτρηση τους. — Ο υπολογισμός της ζημίας απομείωσης απαιτεί σημαντικές εκτιμήσεις από τη Διοίκηση για τα μακροοικονομικά κριτήρια που πρέπει να χρησιμοποιηθούν στον υπολογισμό της. — Απαιτεί κρίση από την πλευρά της Διοίκησης για να διαπιστώσει αν υπάρχει αύξηση πιστωτικού κινδύνου λαμβάνοντας επίσης υπόψη την τρέχουσα οικονομική αβεβαιότητα ως αποτέλεσμα της επίπτωσης του COVID-19 και των προγραμμάτων αναστολών πληρωμών (moratoria). — Απαιτεί αξιολόγηση από την πλευρά της Διοίκησης των αποτελεσμάτων μοντέλων επιμέτρησης αναμενόμενου πιστωτικού κινδύνου που εμπεριέχουν σημαντικό βαθμό πολυπλοκότητας. Οι γνωστοποιήσεις που απαιτεί το ΔΠΧΑ 9 είναι εξίσου σημαντικές για την κατανόηση των εκτιμήσεων που απαιτούνται για τον υπολογισμό της ζημίας απομείωσης . Οι διαδικασίες επαλήθευσης που επιλέξαμε να εφαρμόσουμε για τον υπολογισμό της αναμενόμενης ζημίας συμπεριλάμβαναν τα ακόλουθα: επαληθεύσαμε τις διαδικασίες που χρησιμοποιεί η Τράπεζα και ο Όμιλος για την εκτίμηση της σημαντικής αύξησης του πιστωτικού κινδύνου συμπεριλαμβανομένης της επίδρασης της πανδημίας COVID19. — Πραγματοποιήσαμε ουσιαστικές διαδικασίες για να εκτιμήσουμε το εύλογο των σημαντικών παραδοχών που χρησιμοποιήθηκαν για την επιμέτρηση της απομείωσης των απομειωμένων δανείων που αξιολογούνται σε εξατομικευμένη βάση, συμπεριλαμβανομένης της αποτίμησης των εξασφαλίσεων. — Ως προς την απομείωση σε επίπεδο χαρτοφυλακίου αξιολογήσαμε τη μεθοδολογία της Τράπεζας και του Ομίλου, εκτιμώντας την ορθότητα των στοιχείων που απαιτούνται για τον υπολογισμό της απομείωσης από τα συστήματα της Τράπεζας και του Ομίλου. Αξιοποιήσαμε τις γνώσεις εξειδικευμένων στελεχών για την αξιολόγηση της μεθοδολογίας της Τράπεζας, καθώς επίσης πραγματοποιήσαμε δειγματοληπτικό επανυπολογισμό παραμέτρων που χρησιμοποιήθηκαν. 3 Πραγματοποιήσαμε διαδικασίες προκειμένου να εκτιμήσουμε την λογικότητα και καταλληλότητα των σεναρίων των μακροοικονομικών παραδοχών που εφαρμόστηκαν, λαμβάνοντας υπόψιν την επίδραση της πανδημίας COVID-19. Για συγκεκριμένα χαρτοφυλάκια αξιολογήσαμε την ύπαρξη και την αποτίμηση των εξασφαλίσεων που λαμβάνονται υπόψη για τον υπολογισμό της απομείωσης. Τέλος, αξιολογήσαμε την καταλληλόλητα και την επάρκεια των γνωστοποιήσεων αναφορικά με την αβεβαιότητα που συνδέεται με τον καθορισμό των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών και εάν αυτές είναι ευθυγραμμισμένες με τις κανονιστικές προσδοκίες για τις γνωστοποιήσεις που σχετίζονται με την πανδημία COVID-19. Ανακτησιμότητα αναβαλλόμενων φορολογικών απαιτήσεων Αναφορά στη Σημείωση 29 των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σημαντικό Θέμα ελέγχου Πώς αντιμετωπίστηκε το σημαντικό θέμα ελέγχου στον έλεγχό μας Η Τράπεζα και ο Όμιλος αναγνώρισαν αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση ποσού ΕΥΡΩ 421 εκατ. (2019: ΕΥΡΩ 450 εκατ.) για προσωρινές διαφορές και φορολογικές ζημιές στο βαθμό που θεωρείται ότι είναι ανακτήσιμες και μπορούν να χρησιμοποιηθούν. Αξιολογήσαμε το εύλογο των κύριων παραδοχών της Διοίκησης συμπεριλαμβανομένων αυτών που σχετίζονται με την κατάρτιση του επιχειρηματικού πλάνου που χρησιμοποιήθηκαν από την Διοίκηση για την εκτίμηση της ανακτησιμότητας των αναβαλλόμενων φορολογικών απαιτήσεων που έχουν αναγνωριστεί στην κατάσταση οικονομικής θέσης της 31 Δεκεμβρίου 2020. Στην σημείωση 29 των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων γίνεται ανάλυση των προσωρινών διαφορών και φορολογικών ζημιών. Η επιμέτρηση ανακτησιμότητας των αναβαλλόμενων φορολογικών απαιτήσεων θεωρείται σημαντικό θέμα ελέγχου καθώς η εκτίμηση της ανακτησιμότητάς τους από τη Διοίκηση Για τους σκοπούς της αξιολόγησής μας επί της ανακτησιμότητας, ελέγξαμε τις προσαρμογές που εφαρμόστηκαν στα λογιστικά κέρδη από τη Διοίκηση για τον υπολογισμό των φορολογητέων κερδών, με την υποστήριξη εξειδικευμένων στελεχών μας σε 4 είναι σύνθετη και χαρακτηρίζεται από μεγάλο βαθμό υποκειμενικότητας. Η ανακτησιμότητα των αναγνωρισμένων αναβαλλόμενων φορολογικών απαιτήσεων εξαρτάται από τη δυνατότητα της Τράπεζας να παράγει μελλοντικά επαρκή φορολογητέα κέρδη που δύνανται να χρησιμοποιηθούν έναντι εκπιπτόμενων προσωρινών διαφορών και φορολογικών ζημιών (πριν αυτές λήξουν). Η αξιολόγηση από μέρους της Διοίκησης του κατά πόσο θα υπάρξουν μελλοντικά φορολογητέα κέρδη απαιτεί τις ακόλουθες σημαντικές κρίσεις και εκτιμήσεις: — Παραδοχές στις οποίες στηρίζεται το επιχειρηματικό πλάνο της Τράπεζας, σε σχέση με εκτιμήσεις για τις μελλοντικές επιδόσεις που σχετίζονται με τον προσδιορισμό των αναμενόμενων φορολογητέων κερδών στο μέλλον. φορολογικά θέματα, ενώ εξετάσαμε και τη συνέπεια με τις προηγούμενες χρήσεις συμπεριλαμβανομένης της εξέτασης της ακρίβειας ιστορικά των προϋπολογιστικών στοιχείων της Τράπεζας. Οι διαδικασίες μας περιλάμβαναν, με την υποστήριξη εξειδικευμένων στελεχών μας σε φορολογικά θέματα, την αξιολόγηση της ερμηνείας της ισχύουσας φορολογικής νομοθεσίας που είχε διενεργηθεί από τη Διοίκηση. Αξιολογήσαμε την επάρκεια και την καταλληλότητα των γνωστοποιήσεων των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων, συμπεριλαμβανομένων των κύριων παραδοχών και κρίσεων. — Εκτιμήσεις που πρέπει να καλύπτουν τον χρονικό ορίζοντα έως τη νομική εκπνοή της περιόδου εντός της οποίας μπορεί να ανακτηθεί η αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση. — Προσαρμογές που απαιτούνται για την εκτίμηση των φορολογητέων κερδών από τα λογιστικά κέρδη (όπως εκτιμώνται στο επιχειρηματικό πλάνο) για να συνάγεται το ποσό της αναβαλλόμενης φορολογικής απαίτησης που θα μπορεί να ανακτηθεί σε μελλοντικές χρήσεις. Αποτίμηση Ομολόγου Επιπέδου 3 Αναφορά στη Σημείωση 18 των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σημαντικό Θέμα ελέγχου Πώς αντιμετωπίστηκε το σημαντικό θέμα ελέγχου στον έλεγχό μας 5 Στην κατηγορία χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών εσόδων (Σημείωση 18) περιλαμβάνεται το ομόλογο που είχε προκύψει από τιτλοποίηση δανείων σε προηγούμενη χρήση. Ο προσδιορισμός της εύλογης αξίας του ομολόγου (επίπεδο 3) (Σημείωση 40.7) που προέκυψε από την τιτλοποίηση αυτή περιλαμβάνει σημαντικές εκτιμήσεις από τη Διοίκηση και απαιτεί εξειδικευμένες γνώσεις καθώς και την συνδρομή εξειδικευμένων στελεχών για τον υπολογισμό της. Λόγω των ανωτέρω, θεωρούμε το θέμα αυτό ως ένα σημαντικό θέμα ελέγχου. Οι ελεγκτικές μας διαδικασίες σχετικά με την αποτίμηση σε εύλογη αξία του ομολόγου που προέκυψε από την εν λόγω συναλλαγή περιλάμβαναν την αρωγή των εσωτερικών εμπειρογνωμόνων μας σε θέματα αποτίμησης. Επίσης έγινε αξιολόγηση των παραδοχών της Διοίκησης που χρησιμοποιήθηκαν στην μέθοδο αποτίμησης του ομολόγου επιπέδου 3 καθώς και των παραδοχών που αφορούν την εισπραξιμότητα των ροών από το ομόλογο αυτό. Αξιολογήσαμε την επάρκεια των γνωστοποιήσεων των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων, συμπεριλαμβανομένων των κύριων παραδοχών και κρίσεων. Αρχή της συνεχιζόμενης δραστηριότητας Αναφορά στη Σημείωση 2.2 των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων Σημαντικό Θέμα ελέγχου Πώς αντιμετωπίστηκε το σημαντικό θέμα ελέγχου στον έλεγχό μας Στα πλαίσια της κατάρτισης των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων, η Διοίκηση είναι υπεύθυνη να αξιολογήσει την ικανότητα του Ομίλου και της Τράπεζας τους να συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους, καθώς και να γνωστοποιήσει τα αποτελέσματα της αξιολόγησης αυτής στις Εταιρικές και Ενοποιημένες Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις. Οι ελεγκτικές διαδικασίες μας σχετικά με το θέμα αυτό περιλάμβαναν, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα: Η Διοίκηση εξέτασε την επίπτωση από τις ζημίες που αναγνωρίστηκαν κατά την 31 Δεκεμβρίου 2020 κυρίως από την απομείωση δανείων και επενδυτικών τίτλων, στην μείωση του δείκτη κεφαλαιακής επάρκειας κάτω από το όριο που έχουν θέσει οι εποπτικές αρχές. Η Διοίκηση εξέτασε την επάρκεια ρευστότητας της Τράπεζας στα πλαίσια Συζητήσαμε με τις εποπτικές αρχές σχετικά με το γεγονός ότι ο δείκτης κεφαλαιακής επάρκειας της Τράπεζας μειώθηκε κάτω του ορίου που έχουν θέσει και λάβαμε επιβεβαίωση για την περίοδο μέχρι το 2022-2023 που δόθηκε στην Τράπεζα προκειμένου να αποκαταστήσει τους δείκτες απαιτούμενης κεφαλαιακής επάρκειας στη βάση ότι η Τράπεζα θα προχωρήσει σε μέτρα κεφαλαιακής ενίσχυσης τα οποία θα περιλαμβάνονται στο πλάνο κεφαλαιακής ενίσχυσής της. Εξετάσαμε την ανάλυση της Διοίκησης σχετικά με τα μέτρα που περιλαμβάνονται στο πλάνο 6 της αξιολόγησης της συνέχισης δραστηριότητας. Επιπρόσθετα, η Διοίκηση κατήρτισε ένα πλάνο ενίσχυσης κεφαλαιακής επάρκειας που έκρινε ως επαρκές για να ενισχύσει τον δείκτη κεφαλαιακής επάρκειας πάνω από το ελάχιστο όριο όπως ορίζεται από τις εποπτικές αρχές ώστε να διασφαλίσει τη συνέχιση της επιχειρηματικής δραστηριότητας της Τράπεζας και του Ομίλου. Η Διοίκηση της Τράπεζας και του Ομίλου ενέκρινε το σχέδιο αυτό και στην συνέχεια το υπέβαλε στις εποπτικές αρχές. Θεωρήσαμε την αξιολόγηση της ικανότητας της Τράπεζας και του Ομίλου να συνεχίσουν τη δραστηριότητα τους ως κύριο θέμα ελέγχου λόγω της σημαντικότητας του θέματος και την κρίση που ασκήθηκε από την Διοίκηση της Τράπεζας. κεφαλαιακής ενίσχυσης 2021-2023 της Τράπεζας προκειμένου να ενισχυθεί ο δείκτης κεφαλαιακής επάρκειας κατόπιν των επιπτώσεων της λογιστικής ζημίας μετά φόρων που καταχωρήθηκε την 31 Δεκεμβρίου 2020.Συζητήσαμε με τη Διοίκηση τους λόγους για τους οποίους θεωρούν ότι τα μέτρα του πλάνου κεφαλαιακής ενίσχυσης είναι εφικτό να πραγματοποιηθούν στο διάστημα 20212023. Αξιολογήσαμε τη λογικότητα των παραδοχών που χρησιμοποιηθήκαν από τη Διοίκηση στο πλάνο κεφαλαιακής ενίσχυσης για την περίοδο 2021-2023. Οι ελεγκτικές μας διαδικασίες συμπεριέλαβαν την εξέταση των υποστηρικτικών τεκμηρίων σχετικά με το στάδιο ολοκλήρωσης των μέτρων κεφαλαιακής ενίσχυσης και ειδικά για την τιτλοποίηση Ωμέγα και Αστήρ 1 και 2. Επιπροσθέτως, αξιολογήσαμε τη ρευστότητα της Τράπεζας εξετάζοντας τους δείκτες ρευστότητας της Τράπεζας βάσει κανονιστικών απαιτήσεων των εποπτικών αρχών, καθώς επίσης πραγματοποιήσαμε ποιοτική ανάλυση της ρευστότητας της Τράπεζας. Τέλος, αξιολογήσαμε την καταλληλόλητα και την επάρκεια των γνωστοποιήσεων που περιέχονται στις εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις για το θέμα αυτό. Άλλες Πληροφορίες Η Διοίκηση είναι υπεύθυνη για τις άλλες πληροφορίες. Οι άλλες πληροφορίες περιλαμβάνονται στην Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου, για την οποία γίνεται σχετική αναφορά στην «Έκθεση επί Άλλων Νομικών και Κανονιστικών Απαιτήσεων» και στις Δηλώσεις των Μελών του Διοικητικού Συμβουλίου αλλά δεν περιλαμβάνουν τις Εταιρικές και Ενοποιημένες Οικονομικές Καταστάσεις και την Έκθεση Ελέγχου επί αυτών. Η γνώμη μας επί των Εταιρικών και Ενοποιημένων Οικονομικών Καταστάσεων δεν καλύπτει τις άλλες πληροφορίες και δεν εκφράζουμε με τη γνώμη αυτή οποιασδήποτε μορφής συμπέρασμα διασφάλισης επί αυτών. 7 Σε σχέση με τον έλεγχό μας επί των Εταιρικών και Ενοποιημένων Οικονομικών Καταστάσεων, η ευθύνη μας είναι να αναγνώσουμε τις άλλες πληροφορίες και, με τον τρόπο αυτό, να εξετάσουμε εάν οι άλλες πληροφορίες είναι ουσιωδώς ασυνεπείς με τις Εταιρικές και Ενοποιημένες Οικονομικές Καταστάσεις ή τις γνώσεις που αποκτήσαμε κατά τον έλεγχό μας, ή αλλιώς φαίνεται να είναι ουσιωδώς εσφαλμένες. Εάν, με βάση τις εργασίες που έχουμε εκτελέσει, καταλήξουμε στο συμπέρασμα ότι υπάρχει ουσιώδες σφάλμα σε αυτές τις άλλες πληροφορίες, είμαστε υποχρεωμένοι να αναφέρουμε το γεγονός αυτό. Δεν έχουμε τίποτα να αναφέρουμε σχετικά με το θέμα αυτό. Ευθύνες της Διοίκησης και των Υπευθύνων για τη Διακυβέρνηση επί των Εταιρικών και Ενοποιημένων Οικονομικών Καταστάσεων Η Διοίκηση έχει την ευθύνη για την κατάρτιση και εύλογη παρουσίαση των Εταιρικών και Ενοποιημένων Οικονομικών Καταστάσεων σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς, όπως αυτά έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως και για εκείνες τις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου, που η Διοίκηση καθορίζει ως απαραίτητες ώστε να καθίσταται δυνατή η κατάρτιση εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων, απαλλαγμένων από ουσιώδες σφάλμα, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος. Κατά την κατάρτιση των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων, η Διοίκηση είναι υπεύθυνη για την αξιολόγηση της ικανότητας της Τράπεζας και του Ομίλου να συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους, γνωστοποιώντας όπου συντρέχει τέτοια περίπτωση, τα θέματα που σχετίζονται με τη συνεχιζόμενη δραστηριότητα και τη χρήση της λογιστικής αρχής της συνεχιζόμενης δραστηριότητας, εκτός και εάν η Διοίκηση είτε προτίθεται να ρευστοποιήσει την Τράπεζα και τον Όμιλο ή να διακόψει τη δραστηριότητά τους ή δεν έχει άλλη ρεαλιστική εναλλακτική επιλογή από το να προχωρήσει σε αυτές τις ενέργειες. Η Επιτροπή Ελέγχου (άρθ. 44 του Ν. 4449/2017) της Τράπεζας έχει την ευθύνη εποπτείας της διαδικασίας χρηματοοικονομικής αναφοράς της Τράπεζας και του Ομίλου. Ευθύνες Ελεγκτή για τον Έλεγχο των Εταιρικών και Ενοποιημένων Οικονομικών Καταστάσεων Οι στόχοι μας είναι να αποκτήσουμε εύλογη διασφάλιση για το κατά πόσο οι Εταιρικές και Ενοποιημένες Οικονομικές Καταστάσεις στο σύνολό τους είναι απαλλαγμένες από ουσιώδες σφάλμα, που οφείλεται είτε σε απάτη, είτε σε λάθος, και να εκδώσουμε έκθεση ελεγκτή, η οποία περιλαμβάνει τη γνώμη μας. Η εύλογη διασφάλιση συνιστά διασφάλιση υψηλού επιπέδου, αλλά δεν είναι εγγύηση ότι ο έλεγχος που διενεργείται σύμφωνα με τα ΔΠΕ, όπως αυτά έχουν ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία, θα εντοπίζει πάντα ένα ουσιώδες σφάλμα, όταν αυτό υπάρχει. Σφάλματα δύναται να προκύψουν από απάτη ή από λάθος και θεωρούνται ουσιώδη όταν, μεμονωμένα ή αθροιστικά, θα μπορούσε εύλογα να αναμένεται ότι θα επηρέαζαν τις οικονομικές αποφάσεις των χρηστών που λαμβάνονται με βάση αυτές τις Εταιρικές και Ενοποιημένες Οικονομικές Καταστάσεις. 8 Στα πλαίσια του ελέγχου, σύμφωνα με τα ΔΠΕ, όπως αυτά έχουν ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία, ασκούμε επαγγελματική κρίση και διατηρούμε επαγγελματικό σκεπτικισμό καθ’ όλη τη διάρκεια του ελέγχου. Επίσης: — Εντοπίζουμε και αξιολογούμε τους κινδύνους ουσιώδους σφάλματος στις εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος, σχεδιάζοντας και διενεργώντας ελεγκτικές διαδικασίες που ανταποκρίνονται στους κινδύνους αυτούς και αποκτούμε ελεγκτικά τεκμήρια που είναι επαρκή και κατάλληλα για να παρέχουν βάση για τη γνώμη μας. Ο κίνδυνος μη εντοπισμού ουσιώδους σφάλματος που οφείλεται σε απάτη είναι υψηλότερος από αυτόν που οφείλεται σε λάθος, καθώς η απάτη μπορεί να εμπεριέχει συμπαιγνία, πλαστογραφία, εσκεμμένες παραλείψεις, ψευδείς διαβεβαιώσεις ή παράκαμψη των δικλίδων εσωτερικού ελέγχου. — Κατανοούμε τις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου που σχετίζονται με τον έλεγχο, με σκοπό το σχεδιασμό ελεγκτικών διαδικασιών κατάλληλων για τις περιστάσεις, αλλά όχι με σκοπό τη διατύπωση γνώμης επί της αποτελεσματικότητας των δικλίδων εσωτερικού ελέγχου της Τράπεζας και του Ομίλου. — Αξιολογούμε την καταλληλότητα των λογιστικών αρχών και μεθόδων που χρησιμοποιήθηκαν και το εύλογο των λογιστικών εκτιμήσεων και των σχετικών γνωστοποιήσεων που έγιναν από τη Διοίκηση.Αποφαινόμαστε για την καταλληλότητα της χρήσης από τη Διοίκηση της λογιστικής αρχής της συνεχιζόμενης δραστηριότητας και με βάση τα ελεγκτικά τεκμήρια που αποκτήθηκαν για το αν υπάρχει ουσιώδης αβεβαιότητα σχετικά με γεγονότα ή συνθήκες που μπορεί να υποδηλώνουν ουσιώδη αβεβαιότητα ως προς την ικανότητα της Τράπεζας και του Ομίλου να συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους. Αν συμπεράνουμε ότι υφίσταται ουσιώδης αβεβαιότητα, είμαστε υποχρεωμένοι στην έκθεση ελεγκτή να επιστήσουμε την προσοχή στις σχετικές γνωστοποιήσεις επί των Εταιρικών και Ενοποιημένων Οικονομικών Καταστάσεων ή, αν αυτές οι γνωστοποιήσεις είναι ανεπαρκείς, να διαφοροποιήσουμε τη γνώμη μας. Τα συμπεράσματά μας βασίζονται σε ελεγκτικά τεκμήρια που αποκτώνται μέχρι την ημερομηνία της έκθεσης ελεγκτή. Ωστόσο, μελλοντικά γεγονότα ή συνθήκες ενδέχεται να έχουν ως αποτέλεσμα η Τράπεζα και ο Όμιλος να παύσουν να λειτουργούν ως συνεχιζόμενη δραστηριότητα. — Αξιολογούμε τη συνολική παρουσίαση, τη δομή και το περιεχόμενο των Εταιρικών και Ενοποιημένων Οικονομικών Καταστάσεων, συμπεριλαμβανομένων των γνωστοποιήσεων, καθώς και το κατά πόσο οι εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις απεικονίζουν τις υποκείμενες συναλλαγές και τα γεγονότα με τρόπο που επιτυγχάνεται η εύλογη παρουσίαση. — Αποκτούμε επαρκή και κατάλληλα ελεγκτικά τεκμήρια αναφορικά με τη χρηματοοικονομική πληροφόρηση των οντοτήτων ή των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων εντός του Ομίλου για την έκφραση γνώμης επί των Ενοποιημένων Οικονομικών Καταστάσεων. Είμαστε υπεύθυνοι για την καθοδήγηση, την επίβλεψη και την εκτέλεση του ελέγχου της Τράπεζας και των θυγατρικών της. Παραμένουμε αποκλειστικά υπεύθυνοι για την ελεγκτική μας γνώμη. Μεταξύ άλλων θεμάτων, κοινοποιούμε στους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση, το σχεδιαζόμενο εύρος και το χρονοδιάγραμμα του ελέγχου, καθώς και σημαντικά ευρήματα του ελέγχου, συμπεριλαμβανομένων όποιων σημαντικών ελλείψεων στις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου εντοπίζουμε κατά τη διάρκεια του ελέγχου μας. 9 Επιπλέον, δηλώνουμε προς τους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση ότι έχουμε συμμορφωθεί με τις σχετικές απαιτήσεις δεοντολογίας περί ανεξαρτησίας και γνωστοποιούμε σε αυτούς όλες τις σχέσεις και άλλα θέματα που μπορεί εύλογα να θεωρηθεί ότι επηρεάζουν την ανεξαρτησία μας, και τα σχετικά μέτρα προστασίας, όπου συντρέχει περίπτωση. Από τα θέματα που γνωστοποιήθηκαν στους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση, καθορίζουμε τα θέματα εκείνα που ήταν εξέχουσας σημασίας για τον έλεγχο των Εταιρικών και Ενοποιημένων Οικονομικών Καταστάσεων της ελεγχόμενης χρήσης και ως εκ τούτου αποτελούν τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου. Περιγράφουμε τα θέματα αυτά στην έκθεση ελεγκτή, εκτός εάν νόμος ή κανονισμός αποκλείει τη δημοσιοποίηση ενός θέματος ή όταν, σε εξαιρετικά σπάνιες περιπτώσεις, διαπιστώσουμε ότι ένα θέμα δε θα έπρεπε να γνωστοποιηθεί με την έκθεσή μας, διότι ενεργώντας κατ’ αυτό τον τρόπο θα αναμενόταν εύλογα ότι οι αρνητικές επιπτώσεις θα υπερτερούσαν από τα οφέλη δημοσίου συμφέροντος μιας τέτοιας δημοσιοποίησης. Έκθεση επί άλλων Νομικών και Κανονιστικών Απαιτήσεων 1. Έκθεση Διαχείρισης Διοικητικού Συμβουλίου Λαμβάνοντας υπόψη ότι η Διοίκηση έχει την ευθύνη για την κατάρτιση της Έκθεσης Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου και της Δήλωσης Εταιρικής Διακυβέρνησης που περιλαμβάνεται στην έκθεση αυτή, κατ’ εφαρμογή των διατάξεων της παραγράφου 5 του Άρθρου 2 του Ν. 4336/2015 (μέρος Β), σημειώνουμε ότι: (α) Στην Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου περιλαμβάνεται Δήλωση Εταιρικής Διακυβέρνησης, η οποία παρέχει τα πληροφοριακά στοιχεία που ορίζονται στο άρθρο 152 του Ν. 4548/2018. (β) Κατά τη γνώμη μας η Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου έχει καταρτισθεί σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές απαιτήσεις των Άρθρων 150 και 151 και 153 και 154 και της παραγράφου 1 (περιπτώσεις γ’ και δ’) του άρθρου 152 του Ν. 4548/2018 και το περιεχόμενο αυτής αντιστοιχεί με τις συνημμένες Εταιρικές και Ενοποιημένες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2020. (γ) Με βάση τη γνώση που αποκτήσαμε κατά τον έλεγχό μας, για την ATTICA BANK ΑΝΩΝΥΜΗ ΤΡΑΠΕΖΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ και το περιβάλλον της, δεν έχουμε εντοπίσει ουσιώδεις ανακρίβειες στην Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου. 2. Συμπληρωματική Έκθεση προς την Επιτροπή Ελέγχου Η γνώμη μας επί των Εταιρικών και Ενοποιημένων Οικονομικών Καταστάσεων είναι συνεπής με τη Συμπληρωματική Έκθεσή μας προς την Επιτροπή Ελέγχου της Τράπεζας με ημερομηνία 28 Απριλίου 2021, που προβλέπεται από το άρθρο 11 του Κανονισμού αριθ. 537/2014 της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ). 3. Παροχή μη Ελεγκτικών Υπηρεσιών 10 Δεν παρείχαμε στην Τράπεζα και τις θυγατρικές της μη ελεγκτικές υπηρεσίες οι οποίες απαγορεύονται σύμφωνα με το άρθρο 5 του Κανονισμού αριθ. 537/2014 της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ). Οι επιτρεπόμενες μη ελεγκτικές υπηρεσίες που έχουμε παράσχει στην Τράπεζα και στις θυγατρικές της, κατά τη διάρκεια της χρήσης που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2020 γνωστοποιούνται στη Σημείωση 10 των συνημμένων Εταιρικών και Ενοποιημένων Οικονομικών Καταστάσεων. 4. Διορισμός Ελεγκτή Διοριστήκαμε για πρώτη φορά ως Ορκωτοί Ελεγκτές της Τράπεζας με την από 28 Απριλίου 2009 απόφαση της Ετήσιας Τακτικής Γενικής Συνέλευσης των Μετόχων. Έκτοτε ο διορισμός μας έχει αδιαλείπτως ανανεωθεί για μια συνολική περίοδο 12 ετών με βάση τις κατ’ έτος λαμβανόμενες αποφάσεις της Τακτικής Γενικής Συνέλευσης των Μετόχων. Αθήνα, 10 Μαΐου 2021 KPMG Ορκωτοί Ελεγκτές Α.Ε. ΑΜ ΣΟΕΛ 114 Χαράλαμπος Συρούνης, Ορκωτός Ελεγκτής Λογιστής, Εταίρος Ανάθεσης ΑΜ ΣΟΕΛ 19071 Αναστάσιος Κυριακούλης, Ορκωτός Ελεγκτής Λογιστής ΑΜ ΣΟΕΛ 39291 11 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 Κατάσταση Λογαριασμού Αποτελεσμάτων Χρήσης (Ποσά σε χιλ. €) Σημ. Έσοδα από αμοιβές και προμήθειες Μείον: Έξοδα από αμοιβές και προμήθειες Τράπεζα Από 1η Ιανουαρίου έως Από 1η Ιανουαρίου έως 31/12/2020 31/12/2019 31/12/2020 31/12/2019 90.765 (40.011) 93.615 (49.764) 90.765 (40.023) 93.615 (49.776) 4 5 50.754 43.852 50.742 43.840 12.640 17.155 12.203 15.967 6 (11.064) (10.615) (11.064) (10.615) 1.577 6.540 1.139 5.353 Τόκοι και συναφή έσοδα Μείον: Τόκοι και συναφή έξοδα Καθαρά έσοδα από τόκους Όμιλος Καθαρά έσοδα από αμοιβές και προμήθειες Κέρδη / (ζημίες) από χρηματοοικονομικές πράξεις 7 1.837 6.163 3.247 6.163 Κέρδη / (ζημίες) από πράξεις του επενδυτικού χαρτοφυλακίου 8 13.461 7.416 14.370 7.416 Λοιπά έσοδα / (έξοδα) 9 1.564 7.635 1.566 7.637 69.194 71.606 71.065 70.408 Έσοδα από λειτουργικές δραστηριότητες Αμοιβές και έξοδα προσωπικού 10 (34.094) (33.568) (33.996) (33.107) Γενικά λειτουργικά έξοδα Αποσβέσεις 10 10 (21.606) (13.422) (23.095) (13.380) (21.437) (13.422) (22.947) (13.301) (69.122) (70.043) (68.855) (69.355) 72 1.563 2.210 1.053 17 (264.502) (24.202) (264.502) (24.202) 10 10 (21.530) (1.172) (2.050) 0 (21.530) (1.172) (1.700) 0 20 1.286 1.042 0 (3.359) (285.846) (23.648) (284.993) (28.208) (20.564) 28.645 (20.521) 28.560 (306.410) 4.998 (305.514) 351 (306.410) 4.998 (305.514) 351 (0,6643) 0,0108 (0,6624) 0,0008 Σύνολο λειτουργικών εξόδων Κέρδη / (Ζημίες) προ φόρων και προβλέψεων Προβλέψεις για πιστωτικούς κινδύνους και λοιπές απομειώσεις Προβλέψεις απομείωσης λοιπών στοιχείων ενεργητικού και ενδεχόμενων υποχρεώσεων Κόστος αποχώρησης προσωπικού Αποτελέσματα συμμετοχών σε συγγενείς εταιρείες Κέρδη / (ζημίες) περιόδου προ φόρου εισοδήματος Μείον: φόρος εισοδήματος 11 Κέρδη / (ζημίες) περιόδου μετά φόρων Κατανέμονται σε: Ιδιοκτήτες μητρικής Κέρδη/ (ζημίες) της περιόδου ανά μετοχή - βασικά και μειωμένα (σε €) 12 Οι επισυναπτόμενες σημειώσεις (σελ. 26 έως 157) αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των Οικονομικών Καταστάσεων της 31ης Δεκεμβρίου 2020 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 18 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 Κατάσταση Συνολικού Εισοδήματος (Ποσά σε χιλ. €) Κέρδη / (ζημίες) περιόδου μετά φόρου εισοδήματος που αναγνωρίστηκαν στην κατάσταση αποτελεσμάτων Όμιλος Τράπεζα Από 1η Ιανουαρίου έως Από 1η Ιανουαρίου έως 31/12/2020 31/12/2019 31/12/2020 31/12/2019 (306.410) 4.998 (305.514) 351 Ποσά που αναταξινομούνται στην κατάσταση αποτελεσμάτων Χρηματοοικονομικά στοιχεία στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών εσόδων (FVOCI) Μεταβολή στην εύλογη αξία (προ φόρων) 31.971 2.776 31.971 2.776 Μεταφορά στο λογαριασμό αποτελεσμάτων (προ φόρων) (4.229) (5.627) (4.229) (5.627) Φόρος εισοδήματος (8.045) 827 (8.045) 827 (956) 325 (956) 329 277 (95) 277 (95) 19.018 (1.794) 19.018 (1.791) (287.392) 3.203 (286.496) (1.440) Ποσά που δεν αναταξινομούνται στην κατάσταση αποτελεσμάτων Αναλογιστικά κέρδη / (ζημίες) καθορισμένων προγραμμάτων παροχών Φόρος εισοδήματος Σύνολο αποτελεσμάτων μετά το φόρο εισοδήματος που καταχωρήθηκαν απευθείας στην καθαρή θέση Συγκεντρωτικά συνολικά έσοδα / (έξοδα) μετά από φόρους Οι επισυναπτόμενες σημειώσεις (σελ. 26 έως 157) αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των Οικονομικών Καταστάσεων της 31ης Δεκεμβρίου 2020 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 19 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 Κατάσταση Οικονομικής Θέσης Όμιλος 31/12/2020 31/12/2019 Τράπεζα 31/12/2020 31/12/2019 173.778 52.359 185 138.097 67.437 114 173.777 52.359 185 138.096 67.429 114 16 18 19 20 22 23 21 29 25 24 1.600.946 981.061 0 4.323 47.831 56.704 57.673 421.357 30 183.302 3.579.549 1.547.494 955.200 0 4.469 48.468 58.340 52.893 449.734 0 205.490 3.527.734 1.600.946 981.061 100 4.323 47.831 56.704 57.673 421.357 28 180.428 3.576.772 1.547.494 955.200 600 4.343 48.297 58.340 52.877 449.646 502 204.898 3.527.836 26 27 15 401.177 2.801.439 0 99.781 9.727 23.917 36.818 3.372.859 262.456 2.608.157 2 99.729 11.667 15.048 36.594 3.033.653 401.177 2.804.753 0 99.781 9.727 23.917 35.077 3.374.431 262.456 2.614.165 2 99.729 11.614 15.048 35.985 3.038.999 138.376 472.502 (404.189) 138.376 448.750 (93.045) 138.376 472.461 (408.496) 138.376 448.548 (98.087) Σύνολο Ιδίων Κεφαλαίων ιδιοκτητών μητρικής 206.689 494.081 202.341 488.837 Σύνολο Ιδίων Κεφαλαίων Σύνολο Υποχρεώσεων και Ιδίων Κεφαλαίων 206.689 494.081 202.341 488.837 3.579.549 3.527.734 3.576.772 3.527.836 (Ποσά σε χιλ. €) Ενεργητικό Ταμείο και διαθέσιμα στην Κεντρική Τράπεζα Απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυμάτων Παράγωγα χρηματοπιστωτικά μέσα - απαιτήσεις Δάνεια και απαιτήσεις από πελάτες (μετά από προβλέψεις) Επενδυτικοί τίτλοι Συμμετοχές σε θυγατρικες επιχειρήσεις Συμμετοχές σε συγγενείς επιχειρήσεις Ιδιοχρησιμοποιούμενα ενσώματα πάγια στοιχεία Επενδύσεις σε ακίνητα Άυλα περιουσιακά στοιχεία Αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση Στοιχεία ενεργητικού διακρατούμενα προς πώληση Λοιπά στοιχεία ενεργητικού Σημ. 13 14 15 Σύνολο ενεργητικού Υποχρεώσεις Υποχρεώσεις προς πιστωτικά ιδρύματα Υποχρεώσεις προς πελάτες Παράγωγα χρηματοπιστωτικά μέσα - υποχρεώσεις Εκδοθείσες ομολογίες Υποχρεώσεις παροχών προσωπικού Λοιπές προβλέψεις Λοιπές υποχρεώσεις Σύνολο υποχρεώσεων Ίδια Κεφάλαια Μετοχικό κεφάλαιο (κοινές μετοχές) Αποθεματικά Σωρευμένες ζημίες 28 30 31 32 33 34 33 Οι επισυναπτόμενες σημειώσεις (σελ. 26 έως 157) αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των Οικονομικών Καταστάσεων της 31ης Δεκεμβρίου 2020 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 20 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 Ενοποιημένη Κατάσταση Μεταβολών Καθαρής Θέσης Όμιλος (Ποσά σε χιλ. €) Υπόλοιπα 1/1/2019 Μετοχικό κεφάλαιο (κοινές μετοχές) Λοιπά αποθεματικά 138.376 (33.968) Αποθεματικά Σωρευμένα κέρδη/ζημίες Σύνολα 484.513 (98.043) 490.878 4.998 4.998 Αποτελέσματα της περιόδου Στοιχεία συνολικών εσόδων Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών εσόδων (FVOCI): αποτίμηση 2.776 2.776 Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών εσόδων (FVOCI): μεταφορά στο αποτέλεσμα (5.627) (5.627) Αναλογιστικά κέρδη / (ζημίες) καθορισμένων προγραμμάτων παροχών 325 325 Φόρος εισοδήματος 732 732 Συγκεντρωτικά συνολικά έσοδα / (έξοδα) μετά από φόρους Υπόλοιπα 31/12/2019 0 (1.794) 0 4.998 3.203 138.376 (35.762) 484.513 (93.045) 494.081 Οι επισυναπτόμενες σημειώσεις (σελ. 26 έως 157) αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των Οικονομικών Καταστάσεων της 31ης Δεκεμβρίου 2020 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 21 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 Όμιλος (Ποσά σε χιλ. €) Υπόλοιπα 1/1/2020 Μετοχικό κεφάλαιο (κοινές μετοχές) Λοιπά αποθεματικά Αποθεματικά Σωρευμένα κέρδη/ζημίες Σύνολο 138.376 (35.762) 484.513 (93.045) 494.081 Αποτελέσματα της περιόδου 0 0 0 (306.410) (306.410) Στοιχεία συνολικών εσόδων Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών εσόδων (FVOCI): αποτίμηση Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών εσόδων (FVOCI): μεταφορά στο αποτέλεσμα 0 31.971 0 0 31.971 0 (4.229) 0 0 (4.229) Αναλογιστικά κέρδη / (ζημίες) καθορισμένων προγραμμάτων παροχών 0 (956) 0 0 (956) Αναστροφή αποθεματικού λόγω μεταβολής αναλογιστικού προγράμματος 0 6.894 0 (6.894) 0 Φόρος εισοδήματος 0 (9.767) 0 1.999 (7.768) Αποεπένδυση σε θυγατρική 0 0 (162) 162 0 Συγκεντρωτικά συνολικά έσοδα / (έξοδα) μετά από φόρους 0 23.913 (162) (311.144) (287.392) 138.376 (11.849) 484.351 (404.189) 206.689 Υπόλοιπα 31/12/2020 Οι επισυναπτόμενες σημειώσεις (σελ. 26 έως 157) αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των Οικονομικών Καταστάσεων της 31ης Δεκεμβρίου 2020 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 22 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 Ατομική Κατάσταση Μεταβολών Καθαρής Θέσης Τράπεζα (Ποσά σε χιλ. €) Υπόλοιπα 1/1/2019 Μετοχικό κεφάλαιο (κοινές μετοχές) Λοιπά αποθεματικά 138.376 (35.066) Αποθεματικά Σωρευμένα κέρδη/ζημίες Σύνολο 485.405 (98.439) 490.276 351 351 Αποτελέσματα της περιόδου Στοιχεία συνολικών εσόδων Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών εσόδων (FVOCI): αποτίμηση Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών εσόδων (FVOCI): μεταφορά στο αποτέλεσμα 2.776 2.776 (5.627) (5.627) Αναλογιστικά κέρδη / (ζημίες) καθορισμένων προγραμμάτων παροχών 329 329 Φόρος εισοδήματος 732 732 Συγκεντρωτικά συνολικά έσοδα / (έξοδα) μετά από φόρους Υπόλοιπα 31/12/2019 0 (1.791) 0 351 (1.440) 138.376 (36.857) 485.405 (98.087) 488.837 Οι επισυναπτόμενες σημειώσεις (σελ. 26 έως 157) αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των Οικονομικών Καταστάσεων της 31ης Δεκεμβρίου 2020 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 23 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 Τράπεζα (Ποσά σε χιλ. €) Υπόλοιπα 1/1/2020 Μετοχικό κεφάλαιο (κοινές μετοχές) Λοιπά αποθεματικά 138.376 (36.857) Αποθεματικά Σωρευμένα κέρδη/ζημίες Σύνολο 485.405 (98.087) 488.837 (305.514) (305.514) Αποτελέσματα της περιόδου Στοιχεία συνολικών εσόδων Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών εσόδων (FVOCI): αποτίμηση 31.971 31.971 Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών εσόδων (FVOCI): μεταφορά στο αποτέλεσμα (4.229) (4.229) Αναλογιστικά κέρδη / (ζημίες) καθορισμένων προγραμμάτων παροχών (956) 0 (956) Αναστροφή αποθεματικού λόγω μεταβολής αναλογιστικού προγράμματος 6.894 (6.894) 0 (9.767) 1.999 (7.768) Φόρος εισοδήματος Συγκεντρωτικά συνολικά έσοδα / (έξοδα) μετά από φόρους Υπόλοιπα 31/12/2020 0 23.913 0 (310.409) (286.496) 138.376 (12.944) 485.405 (408.496) 202.341 Οι επισυναπτόμενες σημειώσεις (σελ. 26 έως 157) αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των Οικονομικών Καταστάσεων της 31ης Δεκεμβρίου 2020 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 24 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 Κατάσταση Ταμειακών Ροών Όμιλος Από 1η Ιανουαρίου έως Τράπεζα Από 1η Ιανουαρίου έως (Ποσά σε χιλ. €) Σημ. 31/12/2020 31/12/2019 31/12/2020 31/12/2019 Ταμειακές ροές από λειτουργικές δραστηριότητες Τόκοι και συναφή έσοδα 68.863 80.929 68.863 80.929 Τόκοι έξοδα (37.187) (46.561) (37.199) (46.582) Έσοδα μερισμάτων 200 40 200 40 Έσοδα προμηθειών 12.527 17.360 12.090 16.186 Έξοδα προμηθειών (11.064) (11.211) (11.064) (11.211) Κέρδη από χρηματοοικονομικές πράξεις 465 (2.488) 465 (2.488) Λοιπά έσοδα 1.585 7.428 1.586 7.429 Πληρωμές σε υπαλλήλους και προμηθευτές (59.464) (56.700) (59.197) (55.722) Ταμειακές ροές από λειτουργικές δραστηριότητες πριν τις μεταβολές των λογαριασμών που σχετίζονται με λειτουργικές δραστηριότητες (24.076) (11.204) (24.256) (11.420) Μεταβολές σε λειτουργικά στοιχεία κατάστασης οικονομικής θέσης Καθαρή (αύξηση) / μείωση εμπορικών αξιογράφων Καθαρή (αύξηση) / μείωση χορηγήσεων Καθαρή (αύξηση) / μείωση σε λοιπά περιουσιακά στοιχεία Καθαρή αύξηση / (μείωση) σε τοποθετήσεις άλλων πιστωτικών ιδρυμάτων Καθαρή αύξηση / (μείωση) καταθέσεων πελατών και συναφών υποχρεώσεων Καθαρή αύξηση / (μείωση) άλλων υποχρεώσεων Σύνολο μεταβολών σε λειτουργικά στοιχεία κατάστασης οικονομικής θέσης (10.782) (159.007) 37.371 (4.718) 13.584 4.446 (10.782) (159.509) 40.747 (4.718) 13.584 4.773 138.722 (162.193) 138.722 (162.193) 193.282 (5.707) 326.283 (7.117) 190.588 (7.179) 325.815 (7.272) 193.878 170.284 192.586 169.989 Καθαρή ταμειακή ροή από λειτουργικές δραστηριότητες 169.803 159.080 168.330 158.569 Ταμειακές ροές από επενδυτικές δραστηριότητες Αγορές άυλων περιουσιακών στοιχείων Αγορές ιδιοχρησιμοποιούμενων ενσώματων παγίων στοιχείων (11.723) (8.358) (11.723) (8.357) (1.733) (1.221) (1.733) (1.218) Αγορά χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων αποτιμώμενων στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών εσόδων (FVOCI) (910.820) (227.042) (910.820) (227.035) Πωλήσεις/ Λήξεις χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων αποτιμώμενων στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών εσόδων (FVOCI) Αγορά επενδυτικών τίτλων στο αποσβέσιμο κόστος Λήξεις επενδυτικών τίτλων στο αποσβέσιμο κόστος Επενδύσεις σε θυγατρικές εταιρείες Επενδύσεις σε συγγενείς εταιρείες Αποτέλεσμα από πώληση θυγατρικών εταιρειών Καθαρή ταμειακή ροή από επενδυτικές δραστηριότητες 814.584 (59.927) 20.000 1.401 500 (1.481) (149.200) 209.426 0 0 3.359 0 0 (23.835) 814.584 (59.927) 20.000 1.401 500 0 (147.719) 209.426 0 0 502 3.359 0 (23.323) 0 0 0 0 20.603 205.534 226.137 135.245 70.289 205.534 20.611 205.525 226.137 135.246 70.280 205.525 Ταμειακές ροές από χρηματοδοτικές δραστηριότητες Καθαρή ταμειακή ροή από χρηματοδοτικές δραστηριότητες Καθαρή αύξηση / (μείωση) ταμείου και ταμειακών ισοδυνάμων Ταμείο και ταμειακά ισοδύναμα στην αρχή της χρήσης Ταμείο και ταμειακά ισοδύναμα τέλους χρήσης 35 Οι επισυναπτόμενες σημειώσεις (σελ. 26 έως 157) αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των Οικονομικών Καταστάσεων της 31ης Δεκεμβρίου 2020 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 25 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 1. Γενικές πληροφορίες Ο Όμιλος εταιρειών της «Attica Bank Ανώνυμη Τραπεζική Εταιρεία» («ο Όμιλος») δραστηριοποιείται κυρίως στο χρηματοοικονομικό τομέα παρέχοντας ένα ευρύ φάσμα χρηματοοικονομικών υπηρεσιών σε ιδιώτες και επιχειρήσεις. Ο Όμιλος της Attica Bank, εκτός από την μητρική εταιρεία, περιλαμβάνει μία (1) θυγατρική και δύο (2) συγγενείς εταιρείες, οι οποίες δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα και απασχολεί 785 άτομα κατά την 31/12/2020. Κατά την ίδια ημερομηνία τα καταστήματα της Τράπεζας ανέρχονται σε 54. Η μητρική εταιρεία του Ομίλου είναι η Attica Bank Ανώνυμη Τραπεζική Εταιρεία, «η Τράπεζα», η οποία είναι Ανώνυμη Εταιρεία και είναι καταχωρημένη στο Γενικό Εμπορικό Μητρώο με αριθμό 255501000 (πρώην Αριθμός Μητρώου Ανωνύμων Εταιρειών (ΑΡΜΑΕ) 6067/06/Β/86/06), είναι εισηγμένη στο Χρηματιστήριο Αθηνών και η διεύθυνση της έδρας της είναι Ομήρου 23 Τ.Κ. 106 72 Αθήνα. Οι ατομικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις (οι «οικονομικές καταστάσεις») έχουν εγκριθεί για δημοσίευση από το Διοικητικό Συμβούλιο της 10ης Μαΐου 2021, και υπόκεινται στην οριστική έγκριση της ετήσιας τακτικής Γενικής Συνέλευσης των μετόχων, η οποία θα διεξαχθεί τις πρώτες μέρες του Σεπτεμβρίου 2021. Η σύνθεση του Διοικητικού Συμβουλίου της Τράπεζας κατά την ημερομηνία έγκρισης των οικονομικών καταστάσεων της 31/12/2020 έχει ως εξής: Κωνσταντίνος Γ. Μακέδος Κωνσταντίνος Αν. Τσαγκαρόπουλος Θεόδωρος Ν. Πανταλάκης Ιωάννης Εμ. Τσακιράκης Αλέξιος Δ. Πελέκης */*** Ηλίας Ι. Μπέτσης **/***/**** Σωτήριος Γ. Καρκαλάκος **/***/**** Χρήστος - Στέργιος Μ. Γκλαβάνης Πρόεδρος Δ.Σ., μη εκτελεστικό μέλος Αντιπρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου, μη εκτελεστικό μέλος Διευθύνων Σύμβουλος, εκτελεστικό μέλος Αναπληρωτής Διευθύνων Σύμβουλος, εκτελεστικό μέλος Μη εκτελεστικό μέλος Μη εκτελεστικό μέλος Ανεξάρτητο μη εκτελεστικό μέλος Ανεξάρτητο μη εκτελεστικό μέλος Το Διοικητικό Συμβούλιο της Τράπεζας κατά τη συνεδρίασή του στις 10/11/2020 εξέλεξε ως Πρόεδρο του Διοικητικού Συμβουλίου τον κ. Κωνσταντίνο Μακέδο σε αντικατάσταση του παραιτηθέντος Προέδρου κ. Κώστα Μητρόπουλου, ενώ κατά τη συνεδρίαση της 30/11/2020 το Διοικητικό Συμβούλιο εξέλεξε τους κυρίους Ηλία Μπέτση, Σωτήριο Καρκαλάκο και Χρήστο – Στέργιο Γκλαβάνη ως μέλη, σε αντικατάσταση των παραιτηθέντων μελών κ.κ. Γεώργιο Δουκίδη, Ελένη Κολιοπούλου, Χαρίτωνα Κυριαζή και Ανδρέα Ταπραντζή. Την 17/12/2020 το Διοικητικό Συμβούλιο ενέκρινε την παραίτηση του εκτελεστικού μέλους του Διοικητικού Συμβουλίου, κ. Αντώνιου Βαρθολομαίου Τέλος, σύμφωνα και με την ανακοίνωση της 27ης Απριλίου, το Διοικητικό Συμβούλιο, σε συνέχεια της ανακοίνωσης της στις 31-03-2021 περί παύσεως υπαγωγής της Τράπεζας στις διατάξεις του Ν.3723/2008 περί «Ενίσχυσης της Ρευστότητας της Οικονομίας για την Αντιμετώπιση των Επιπτώσεων της Διεθνούς Χρηματοπιστωτικής Κρίσης» και ταυτόχρονα στις εγγυήσεις του Πυλώνα ΙΙ, κατά τη συνεδρίασή του την 27η Απριλίου 2021, διαπίστωσε, σύμφωνα με το άρθρο 2 του ν.3723/2008 και το ΦΕΚ Υ.Ο.Δ.Δ. 965/18.11.2019, τη λήξη της θητείας του εκπροσώπου του Ελληνικού Δημοσίου στο Διοικητικό Συμβούλιο της Τράπεζας, ως πρόσθετου μέλος αυτού. Η θητεία του Διοικητικού Συμβουλίου παραμένει τριετής ως έχει οριστεί με την από 02/09/2020 απόφαση της Γενικής Συνέλευσης των μετόχων. Η μετοχή της Attica Bank, επιπλέον του Γενικού Δείκτη Τιμών Χ.Α. (ΓΔ) συμμετέχει στους ακόλουθους δείκτες του Χρηματιστηρίου Αθηνών: Δείκτης όλων των μετοχών (ΔΟΜ), FTSE/Χ.Α.-Χ.Α.Κ. Τραπεζικός Δείκτης, FTSE/Χ.Α. Τράπεζες, FTSE/Χ.Α. Mid Cap, FTSE/Χ.Α. Δείκτης Αγοράς και Δείκτης Συνολικής Απόδοσης Γενικού (ΣΑΓΔ). * Μέλος της Επιτροπής Ελέγχου ** Μέλος της Επιτροπής Αποδοχών *** Μέλος της Επιτροπής Διαχείρισης Κινδύνων **** Μέλος της Επιτροπής Εταιρικής Διακυβέρνησης και Ανάδειξης Υποψηφίων Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 26 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 2. Σημαντικές λογιστικές αρχές (2.1) Αρχές παρουσίασης των Οικονομικών Καταστάσεων Οι Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις του Ομίλου, έχουν συνταχθεί με βάση τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (Δ.Π.Χ.Α) όπως αυτά έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι Οικονομικές Καταστάσεις έχουν συνταχθεί σύμφωνα με την αρχή του ιστορικού κόστους, με εξαίρεση το χαρτοφυλάκιο των Περιουσιακών στοιχείων επιμετρήσιμων σε Εύλογη Αξία μέσω της Κατάστασης Συνολικών Εσόδων (FVOCI), τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία και υποχρεώσεις που κατέχονται στην εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων, όλα τα συμβόλαια παραγώγων, καθώς και οι επενδύσεις σε ακίνητα, που αποτιμώνται στην εύλογη αξία τους. Τα ποσά που περιλαμβάνονται στις παρούσες ετήσιες οικονομικές καταστάσεις παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, το οποίο είναι το νόμισμα βάσης του Ομίλου, εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά στις επιμέρους σημειώσεις. Η σύνταξη των Οικονομικών Καταστάσεων σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (Δ.Π.Χ.Α), όπως αυτά έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση, απαιτεί τη διενέργεια εκτιμήσεων και υιοθέτηση παραδοχών, οι οποίες είναι δυνατό να επηρεάσουν τα λογιστικά υπόλοιπα των περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων, τις απαιτούμενες γνωστοποιήσεις για ενδεχόμενες απαιτήσεις και υποχρεώσεις κατά την ημερομηνία σύνταξης των Οικονομικών Καταστάσεων, καθώς επίσης και τα ποσά των εσόδων και εξόδων που αναγνωρίσθηκαν κατά τη διάρκεια της λογιστικής περιόδου. Για περαιτέρω ανάλυση παραπέμπουμε στην Σημείωση (2.34). (2.2) Συνέχιση Δραστηριότητας Ο Όμιλος, για τη σύνταξη των ετήσιων οικονομικών καταστάσεων της 31ης Δεκεμβρίου 2020, βασίστηκε στην αρχή της συνέχισης της επιχειρηματικής δραστηριότητας (‘going concern’). Για την εφαρμογή της εν λόγω αρχής, η Διοίκηση έλαβε υπόψη της τα νέα δεδομένα που έχουν δημιουργηθεί στο οικονομικό περιβάλλον λόγω της πανδημίας, έχει αξιολογήσει τους κινδύνους που απορρέουν στην ποιότητα των στοιχείων του ενεργητικού και προβαίνει σε εκτιμήσεις για τη διαμόρφωση, στο προσεχές μέλλον (τουλάχιστον 12 μήνες από την ημερομηνία έγκρισης των οικονομικών καταστάσεων), των τάσεων και του οικονομικού κλίματος μέσα στο οποίο δραστηριοποιείται ο Όμιλος. Στο πλαίσιο αυτό η Διοίκηση εξέτασε τις παρακάτω περιοχές οι οποίες κρίνονται σημαντικές κατά την αξιολόγησή της αρχής της συνέχισης της δραστηριότητας: Μακροοικονομικό Περιβάλλον Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, ο ρυθμός ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας για το έτος 2020 επιβραδύνθηκε κατά 8,2% χαμηλότερα κατά 2,3 ποσοστιαίες μονάδες από τον στόχο για ύφεση 10,5% που είχε θέσει ο προϋπολογισμός του 2021.H Διοίκηση της Τράπεζας παρακολουθεί τις τρέχουσες εξελίξεις και τις πιο πρόσφατες ανακοινώσεις σε σχέση με τις εκτιμήσεις για την εκτιμώμενη επίδραση του φαινομένου COVID19 στην μεταβολή του ΑΕΠ για το έτος 2021. Πανδημία COVID – 19 Στα τέλη του Φεβρουαρίου του 2020, η επιδημία του ιού SARS – CoV – 2 κάνει την εμφάνιση της στην Ελλάδα. Εντός του πρώτου δεκαπενθημέρου του Μαρτίου 2020, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας ανακηρύσσει την ασθένεια COVID – 19 ως πανδημία, με την Ελληνική Κυβέρνηση να θέτει σταδιακά μέχρι και τα τέλη Απριλίου τη χώρα σε μερικό περιορισμό, αναφορικά με τις μετακινήσεις και τη λειτουργία επιχειρήσεων. Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 27 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 Οι σημαντικές επιπτώσεις της πανδημίας COVID – 19 έχουν μετριαστεί από τα μέτρα υποστήριξης του τραπεζικού κλάδου για την αναβολή των αποπληρωμών χρεολυσίων και από τα κίνητρα της Ελληνικής κυβέρνησης. Επιπρόσθετα η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (“ΕΚΤ”), με τη σειρά της αποφάσισε τα παρακάτω μέτρα στήριξης για τις Τράπεζες στην Ευρώπη: - Στις 12 Μαρτίου 2020, ανακοίνωσε τη χαλάρωση των όρων για Στοχευμένες Πράξεις Μακροπρόθεσμης Αναχρηματοδότησης (TLTRO III) και πιο συγκεκριμένα: α) τη μείωση του επιτοκίου TLTRO κατά 25 μονάδες βάσης, το οποίο μπορεί να διαμορφωθεί έως και 25 μονάδες βάσης χαμηλότερο από το μέσο επιτόκιο διευκόλυνσης αποδοχής καταθέσεων για την περίοδο από τον Ιούνιο 2020 έως Ιούνιο 2021, β) αύξηση σε 50% του υπολοίπου των αποδεκτών δανείων για το μέγιστο ποσό δανεισμού, γ) το όριο δανειακής απόδοσης μειώνεται στο 0%. - Στις 12 Μαρτίου 2020, ανακοίνωσε μέτρα για την υποστήριξη των συνθηκών ρευστότητας στις Τράπεζες και για τη διασφάλιση της ομαλούς δραστηριότητας των χρηματαγορών - Στις 18 Μαρτίου 2020, ανακοίνωσε την ενεργοποίηση ενός νέου προσωρινού προγράμματος αγοράς δημοσίου και ιδιωτικού χρέους, για την αντιμετώπιση των σοβαρών κινδύνων προς τους μηχανισμούς μετάδοσης της νομισματικής πολιτικής και τις προοπτικές της Ευρωζώνης, που ανακύπτουν από το ξέσπασμα και την κλιμάκωση της εξάπλωσης της νόσου του κορωνοϊού. Το νέο αυτό έκτακτο πρόγραμμα (Pandemic Emergency Purchase Program – PEPP) έχει ύψος 750 δισεκατομμύρια ευρώ και θα διεξαχθεί μέχρι και το τέλος του 2020, ενώ θα συμπεριλαμβάνει όλες τις κατηγορίες περιουσιακών στοιχείων υπό το πρίσμα του υφιστάμενου προγράμματος αγοράς περιουσιακών στοιχείων. Επιπρόσθετα και αναφορικά με τους τίτλους εκείνους που εκδίδονται από το Ελληνικό Δημόσιο, ρητά αναφέρεται ότι θα χορηγηθεί απαλλαγή των απαιτήσεων επιλεξιμότητας στο πλαίσιο του προγράμματος αυτού. Η ΕΚΤ με αποφάσεις της θα διευρύνει το φάσμα των επιλέξιμων στοιχείων ενεργητικού στο πλαίσιο του προγράμματος αγοράς τίτλων για τον επιχειρηματικό τομέα και θα διευκολύνει τα πρότυπα εξασφαλίσεων μέσω της προσαρμογής των παραμέτρων κινδύνου του πλαισίου εξασφαλίσεων. Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα ανακοίνωσε μια σειρά μέτρων στο πλαίσιο της αντιμετώπισης των οικονομικών επιπτώσεων της εξάπλωσης του κορονοϊού, ούτως ώστε οι Τράπεζες να συνεχίσουν να εκπληρώνουν το ρόλο τους για τη χρηματοδότηση της πραγματικής οικονομίας. Πιο συγκεκριμένα, η ΕΚΤ θα επιτρέψει στις Τράπεζες να λειτουργούν προσωρινά και κάτω από το επίπεδο κεφαλαίων που ορίζεται από τις απαιτήσεις του Πυλώνα 2 (Pillar II Guidance – P2G), του κεφαλαιακού αποθέματος ασφαλείας (Capital Conservation Buffer) και του δείκτη κάλυψης ρευστότητας. Παράλληλα, οι Τράπεζες δύναται να χρησιμοποιήσουν μερικώς, κεφαλαιακά μέσα που δεν πληρούν τις προϋποθέσεις να χαρακτηρίζονται ως κεφάλαιο κοινών μετοχών κατηγορίας 1 για να ικανοποιήσουν τους στόχους του Πυλώνα 2. Την 4η Μαΐου 2020, ξεκίνησε στην Ελλάδα η σταδιακή άρση των περιορισμών της οικονομικής δραστηριότητας που είχαν ληφθεί λόγω της πανδημίας, γεγονός που συνέβαλε στον περιορισμό των οικονομικών επιπτώσεων σε συνάρτηση με τις υγειονομικές εξελίξεις σε ότι αφορά την εξάπλωση του υγειονομικού φαινομένου COVID19. Στη συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΚΤ της 4ης Ιουνίου 2020, αποφασίστηκε η περαιτέρω αύξηση του προϋπολογισμού του προγράμματος αγοράς δημοσίου και ιδιωτικού χρέους (PEPP) από τα 750 δις. ευρώ στα 1,35 τρις. Ευρώ. Η επέκταση αυτή του προγράμματος PEPP θα οδηγήσει σε περαιτέρω χαλάρωση της γενικής κατεύθυνσης της νομισματικής πολιτικής, στηρίζοντας τις συνθήκες χρηματοδότησης στην πραγματική οικονομία, ιδίως για τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά, ως απάντηση στην προς τα κάτω αναθεώρηση του πληθωρισμού στη διάρκεια του χρονικού ορίζοντα προβολής λόγω της πανδημίας. Παράλληλα, ο χρονικός ορίζοντας για τις καθαρές αγορές στο πλαίσιο του προγράμματος PEPP θα παραταθεί μέχρι τουλάχιστον το τέλος Ιουνίου 2021, ενώ σε κάθε περίπτωση, το Διοικητικό Συμβούλιο θα διενεργεί καθαρές αγορές στοιχείων ενεργητικού στο πλαίσιο του προγράμματος PEPP μέχρις ότου κρίνει ότι η κρίση του κορωνοϊού έχει λήξει. Τέλος, στην έκτακτη σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου (17-21 Ιουλίου 2020) και για την αντιμετώπιση αυτής της πρωτοφανούς κρίσης, αποφασίστηκε όπως η ευρωπαϊκή Επιτροπή θα εξουσιοδοτηθεί να δανείζεται εξ ονόματος της Ένωσης κεφάλαια από τις κεφαλαιαγορές μέχρι του ποσού των €750δισ.και με αποπληρωμή έως το 2058 για την αντιμετώπιση των προκλήσεων του COVID-19. Το ποσό που αντιστοιχεί στην Ελληνική Δημοκρατία ανέρχεται σε περίπου 70 δισ. Σημειώνεται πως η πανδημία COVID – 19 εξακολουθεί να δημιουργεί αβεβαιότητα, ενώ κατά την προσεχή περίοδο οι οικονομικές επιπτώσεις της αναμένεται να επηρεάσουν αρνητικά την ικανότητα των δανειοληπτών Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 28 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 στην αποπληρωμή των υποχρεώσεών τους. Η σημαντική δημοσιονομική στήριξη της Ελληνικής κυβέρνησης εκτιμάται ότι θα αντισταθμίσει μερικώς τις αρνητικές συνέπειες της ύφεσης. Αναλυτικότερα σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του κρατικού προϋπολογισμού του 2021, η ύφεση το 2020 θα μπορούσε να φτάσει στο 17,5% (μέτρα στήριξης για το 7% του ΑΕΠ) χωρίς τις δημοσιονομικές παρεμβάσεις. Επιπρόσθετα από το ρυθμό μεγέθυνσης που προβλέπεται για το 2021, το 2,5% αποδίδεται στην παράταση των δημοσιονομικών μέτρων στήριξης και το υπόλοιπο 2,1% αποδίδεται στο Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (RRF). Τέλος η πρόοδος που σημειώνεται στην ανάπτυξη και τη διανομή αποτελεσματικών εμβολίων θα βελτιώσει τις προοπτικές και θα ενισχύσει το κλίμα εμπιστοσύνης. Ρευστότητα Αναφορικά με τα επίπεδα ρευστότητας του Ομίλου σημειώνεται ότι κατά την 31/12/2020 δεν παρατηρήθηκε ουδεμία δυσμενής μεταβολή εξαιτίας των επιπτώσεων της πανδημίας του COVID-19, με τις συνολικές καταθέσεις τόσο από τη διατραπεζική αγορά όσο και των πελατών να σημειώνουν αύξηση κατά 11,5% συγκριτικά με την 31/12/2019. Επιπρόσθετα, κατά την 31/12/2020 ο δείκτης κάλυψης ρευστότητας (Liquidity Coverage Ratio – LCR) και ο δείκτης σταθερής χρηματοδότησης (Net Stable Funding Ratio – NSFR) ανέρχονταν σε 106,9% και 100,9% αντίστοιχα. Τέλος, σημειώνεται ότι ο Όμιλος από την 31/3/2021 έπαψε να κάνει χρήση των διατάξεων του Ν.3723/2008 περί «Ενίσχυσης της Ρευστότητας της Οικονομίας για την Αντιμετώπιση των Επιπτώσεων της Διεθνούς Χρηματοπιστωτικής Κρίσης» και ταυτόχρονα των εγγυήσεων του Πυλώνα ΙΙ, συνεπακόλουθο της συνεχώς αυξανόμενης ρευστότητας των διαθεσίμων του Ομίλου, ως αποτέλεσμα της διεύρυνσης της καταθετικής του βάσης, αλλά και της επέκτασης της παρουσίας του στη διατραπεζική αγορά. Επιπρόσθετα η ενεργοποίηση των διατάξεων του άρθρου 27Α του Ν.4172/2013 εκτιμάται ότι θα βελτιώσει περαιτέρω τους δείκτες ρευστότητας κατά το ποσό το οποίο θα καταβληθεί στην Τράπεζα στο πλαίσιο ενεργοποίησης του νόμου αυτού. Κεφαλαιακή Επάρκεια Στο πλαίσιο αντιμετώπισης των επιπτώσεων από την πανδημία και με βάση την έγκριση από την αρμόδια εποπτική αρχή, το ελάχιστο όριο του συνολικού δείκτη κεφαλαιακής επάρκειας διαμορφώνεται σε 10,71%. Σημειώνεται ότι πριν την υιοθέτηση μέτρων για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της πανδημίας, ο ελάχιστος συνολικός δείκτης κεφαλαιακής επάρκειας διαμορφωνόταν σε 14,21%. Κατά την τρέχουσα χρήση και λόγω του σημαντικού ύψους προβλέψεων απομείωσης για πιστωτικούς κινδύνους, προκειμένου να ληφθούν οι προσήκουσες προβλέψεις για τις τιτλοποιήσεις Astir 1 και 2 οι οποίες έλαβαν χώρα στα τέλη Δεκεμβρίου 2020, καθώς και την νέα τιτλοποίηση Omega και με στόχο την σταδιακή ένταξη τους στο πρόγραμμα «ΗΡΑΚΛΗΣ 2», τα εποπτικά κεφάλαια της Τράπεζας και του Ομίλου έχουν μειωθεί σημαντικά, με αποτέλεσμα ο συνολικός δείκτης κεφαλαιακής επάρκειας κατά την 31η Δεκεμβρίου 2020, να ανέρχεται σε 8,2%. Η εξέλιξη αυτή εντάσσεται στο Επιχειρηματικό Σχέδιο 2021 – 2023 στο οποίο περιλαμβάνονται συγκεκριμένα μέτρα ενίσχυσης κεφαλαίων. Ειδικότερα, το Επιχειρηματικό Σχέδιο 2021-2023 προβλέπει σειρά ενεργειών ενίσχυσης των εποπτικών κεφαλαίων της Τράπεζας, για την επίτευξη του στρατηγικού στόχου που είναι ο διπλασιασμός του δανειακού χαρτοφυλακίου μέχρι το τέλος του 2023, στις οποίες περιλαμβάνονται εκδόσεις χρηματοοικονομικών μέσων που ταξινομούνται ως εποπτικά κεφάλαια κατηγορίας 1 και 2, αλλά και η σταδιακή ένταξη των ομολόγων υψηλής εξοφλητικής σειράς σε σχήμα παροχής κρατικής εγγύησης. Με βάση τις ανωτέρω αναφερόμενες ενέργειες, ο Συνολικός Δείκτης Κεφαλαιακής Επάρκειας της Τράπεζας, σε pro-forma επίπεδο, αναμένεται να ξεπεράσει κατά περίπου 2,8 ποσοστιαίες μονάδες, το ελάχιστο εποπτικό όριο, που ίσχυε προ των ελαφρύνσεων που εφαρμόστηκαν, λόγω της πανδημίας του COVID-19. Οι ενέργειες που σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Διοίκησης, θα οδηγήσουν σε άμεση αποκατάσταση του συνολικού δείκτη κεφαλαιακής επάρκειας στα εν ισχύ ελάχιστα επίπεδα, είναι: 1. Η ολοκλήρωση της συναλλαγής ‘Omega’, ήτοι η πώληση άνω του 50% της ονομαστικής αξίας των ομολόγων της μεσαίας και χαμηλής εξοφλητικής σειράς, και 2. Η ένταξη του ομολόγου υψηλής εξοφλητικής σειράς που θα διακρατήσει η Τράπεζα, στο σχήμα παροχής κρατικής εγγύησης σε ομολογίες υψηλής εξοφλητικής προτεραιότητας (senior notes) τιτλοποιημένων δανείων, «ΗΡΑΚΛΗΣ 2», η οποία θα ενισχύσει τους δείκτες κεφαλαιακής επάρκειας, Συνολικό και CET1, κατά άνω των δύο ποσοστιαίων μονάδων. Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 29 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 Σημειώνεται, ότι με την ολοκλήρωση της συναλλαγής Omega, θα πρέπει να ακολουθηθεί η διαδικασία που ορίζεται στις σχετικές νομοθετικές πράξεις όπως είναι η λήψη πιστοληπτικής διαβάθμισης (‘rating’) και έγκρισης από τις αρμόδιες υπηρεσίες του Ελληνικού Δημοσίου, πέραν των δομικών χαρακτηριστικών που θα πρέπει να διαθέτει η συναλλαγή. Στόχος της Τράπεζας είναι η ένταξη του senior note ‘Omega” στο σχήμα αυτό μέχρι το τέλος του 2021. Το Επιχειρηματικό Σχέδιο 2021-2023 εγκρίθηκε από το Διοικητικό Συμβούλιο της Τράπεζας την 28η Απριλίου 2021, ενώ σχετική ενημέρωση για το σχέδιο αυτό και τις ενέργειες ενίσχυσης των εποπτικών κεφαλαίων της Τράπεζας, έχει λάβει και η αρμόδια εποπτική αρχή. Συμπέρασμα Με βάση τα ανωτέρω και λαμβάνοντας υπόψη ότι ο Όμιλος θα συνεχίσει να παρακολουθεί επισταμένως τις εξελίξεις αναφορικά με τις επιπτώσεις της πανδημίας στην οικονομία, προβαίνοντας σε όλες εκείνες τις απαραίτητες ενέργειες για την ομαλή και εύρυθμη υλοποίηση του επιχειρηματικού του πλάνου καθώς και: Την διαμόρφωση των Μη Εξυπηρετούμενων Ανοιγμάτων (‘ΜΕΑ’) σε σχεδόν μηδενικά επίπεδα, έπειτα από διαδοχικές τιτλοποιήσεις (αρχής γενομένης τον Αύγουστο του 2017) συνολικού ύψους €3δις περίπου, σε pro forma επίπεδο κατά την 31/12/2020, λαμβάνοντας υπόψη την επανατιτλοποίηση ΜΕΑ (‘Project Omega’) και τις συναλλαγές Astir 1 και Astir 2. Να σημειωθεί ότι η συναλλαγή ‘Omega’ συνολικής περιμέτρου ΜΕΑ περίπου €1,3 δισ. εγκρίθηκε από το ΔΣ της Τράπεζας την 27/04/2021 και οι συναλλαγές Astir 1 και 2, βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο. Για τις συναλλαγές Astir 1 και 2, η Τράπεζα έχει προσλάβει τους χρηματοοικονομικούς συμβούλους UBS και Euroxx, ενώ με τις αυξημένες προβλέψεις απομείωσης που λήφθηκαν κατά την χρήση που έληξε την 31/12/2020, περιορίζεται το ενδεχόμενο καταγραφής κεφαλαιακών ζημιών σύμφωνα με τις τωρινές εκτιμήσεις της Διοίκησης από την πώληση των τίτλων μεσαίας και χαμηλής εξοφλητικής σειράς, ενώ διευκολύνεται και η ένταξη των ομολόγων υψηλής εξοφλητικής σειράς στο σχήμα παροχής κρατικής εγγύησης, την χαμηλή συνεισφορά (μόλις 7,4%) των περιπτώσεων που εντάχθηκαν στις ρυθμίσεις COVID-19 (‘moratoria’) στο σύνολο του ενήμερου χαρτοφυλακίου της Τράπεζας, που είναι ‘πρόδρομος’ δείκτης για τυχόν νέα μη εξυπηρετούμενα δάνεια στην ελληνική αγορά, τη ρευστότητα που διαθέτει ο Όμιλος και την περαιτέρω διεύρυνση των πηγών άντλησης ρευστότητας, καθώς και την ακύρωση του ομολόγου του ΟΕΔ (Πυλώνας 2) την 31η Μαρτίου 2021, το οποίο ο Όμιλος χρησιμοποιούσε για την άντληση ρευστότητας, την ύπαρξη εξασφαλίσεων που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την άντληση ρευστότητας από το Ευρωσύστημα η από άλλους μηχανισμούς (σημείωση 39), την σημαντική αύξηση των υπολοίπων των καταθέσεων για 4ο συνεχόμενο έτος (2020:+7,4% έναντι 2019) και την περαιτέρω αύξησή τους εντός του α’ τριμήνου 2021 (+50 εκατ. από την αρχή του 2021). Σημειώνεται ότι τα υπόλοιπα καταθέσεων της Τράπεζας κατά την τελευταία τετραετία σημείωσαν αύξηση άνω του ενός δισ, την συνεχόμενη βελτίωση του καθαρού επιτοκιακού αποτελέσματος για 3 συνεχόμενα τρίμηνα. Τα καθαρά έσοδα από τόκους εμφανίζουν αύξηση κατά 15,7% σε σχέση με την 31/12/2019, ενώ η αύξηση αυτή συνοδεύεται και από καθαρή πιστωτική επέκταση, την περαιτέρω μείωση του λειτουργικού κόστους του Ομίλου. Σημειώνεται, ότι κατά την τελευταία τετραετία, το άθροισμα των εξόδων μισθοδοσίας και γενικών λειτουργικών, εμφανίζει μείωση κατά 45,1%, το χαμηλό επίπεδο του λόγου Δάνεια προς Καταθέσεις, ο οποίος ανέρχεται σε 70,9% και τη δυναμική που αυτό δίνει ως προς την πιστωτική επέκταση της Τράπεζας, την ομαλή υλοποίηση του πλάνου για τον ψηφιακό μετασχηματισμό της κατά τα επόμενα 3 έτη, την πρόσφατη έγκριση από το Διοικητικό Συμβούλιο του Τράπεζας του νέου Επιχειρηματικού Σχεδίου 2021-2023, βάσει του οποίου προβλέπεται σημαντική αύξηση του όγκου εργασιών της Τράπεζας μέσω ενός νέου επιχειρηματικού μοντέλου με στόχο τον διπλασιασμό του δανειακού χαρτοφυλακίου της Τράπεζας μέχρι το τέλος του 2023. Σημειώνεται, ότι για τη χρηματοδότηση αυτής της αύξησης των εργασιών του Ομίλου, το Επιχειρηματικό Σχέδιο 2021 – 2023, περιλαμβάνει σειρά ενεργειών αύξησης των εποπτικών κεφαλαίων, συμπεριλαμβανομένης και της Αύξησης Μετοχικού Κεφαλαίου με σκοπό την είσοδο νέων μετόχων, τις ανακοινώσεις σε σχέση με τις ελαφρύνσεις για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων από την πανδημία που παρέχονται στις ευρωπαϊκές και τις ελληνικές τράπεζες σε σχέση με τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια και τις απαιτήσεις για τα εποπτικά τους κεφάλαια (Σημείωση 41), Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 30 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 την αναμενόμενη ενεργοποίηση των διατάξεων του άρθρου 27Α του νόμου 4172/2013, που αφορά την μετατροπή της αναβαλλόμενης φορολογικής απαίτησης σε αναβαλλόμενη φορολογική πίστωση, που εκτιμάται σύμφωνα με τα σήμερα ισχύοντα δεδομένα, θα οδηγήσει στην βελτίωση της ποιότητας των εποπτικών κεφαλαίων και στην περαιτέρω βελτίωση της ρευστότητας της Τράπεζας και του Ομίλου. Τα ειδικότερα ζητήματα που αφορούν στην διαδικασία εφαρμογής του νόμου αυτού, όπως ορίζεται και στο υφιστάμενο νομικό πλαίσιο, θα καθοριστούν με βάση σχετική Πράξη Υπουργικού Συμβουλίου (Σημείωση 41), την ταχεία αποκατάσταση του Δείκτη Κεφαλαιακής Επάρκειας μέσω ένταξης του ομολόγου υψηλής εξοφλητικής σειράς που θα διακρατήσει η Τράπεζα, στο σχήμα παροχής κρατικής εγγύησης σε ομολογίες υψηλής εξοφλητικής προτεραιότητας (senior notes) τιτλοποιημένων δανείων, «ΗΡΑΚΛΗΣ 2» (Σημείωση 41), η οποία θα ενισχύσει τους δείκτες κεφαλαιακής επάρκειας, Συνολικό και CET1, κατά άνω των δύο ποσοστιαίων μονάδων σύμφωνα με τις τωρινές εκτιμήσεις της Διοίκησης. Με βάση όλα τα ανωτέρω, ο Όμιλος εκτιμά ότι πληρείται η αρχή της συνέχισης της επιχειρηματικής δραστηριότητας για τη σύνταξη των οικονομικών καταστάσεων. Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 31 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 (2.3) Ενοποιημένοι Λογαριασμοί - Θυγατρικές Οι Ενοποιημένες Οικονομικές Καταστάσεις συμπεριλαμβάνουν τις οικονομικές καταστάσεις της Τράπεζας, των θυγατρικών εταιριών, των συγγενών εταιρειών καθώς και κοινοπραξιών, που αναφέρονται μαζί ως ο «Όμιλος». Όλες οι θυγατρικές εταιρίες προετοιμάζουν τις οικονομικές καταστάσεις τους για σκοπούς ενοποίησης σύμφωνα με την ημερομηνία κλεισίματος των Οικονομικών Καταστάσεων της μητρικής εταιρείας. Θυγατρικές είναι εκείνες οι εταιρίες στις οποίες η Τράπεζα είτε συμμετέχει άμεσα ή έμμεσα σε ποσοστό μεγαλύτερο από το μισό των δικαιωμάτων ψήφου ή ασκεί δεσπόζουσα επιρροή στη λήψη επιχειρηματικών αποφάσεων. Θυγατρικές είναι οι εταιρείες εκείνες που ελέγχονται από τον Όμιλο. Έλεγχος υπάρχει, όταν η Τράπεζα είναι εκτεθειμένη και έχει δικαιώματα πάνω στις μεταβαλλόμενες αποδόσεις από την επένδυσή της στη θυγατρική. Ο Όμιλος επανεκτιμά το βαθμό ελέγχου κάθε φορά που υπάρχει κάποια αλλαγή στους όρους που επηρεάζουν τον έλεγχο. Ο Όμιλος συμμετέχει σε εταιρείες ειδικού σκοπού κυρίως για θέματα τιτλοποίησης, όπου οι εταιρείες αυτές έχουν καθορισμένο τρόπο λειτουργίας. Ο Όμιλος εξετάζει τους όρους αυτούς για να αποφασίσει αν είναι εκτεθειμένος σε τυχόν μεταβαλλόμενες αποδόσεις ή παρέχει κάποια εγγύηση σε αυτά. Οι βασικές αποφάσεις κρίνονται, όταν τίθεται θέμα αντικατάστασης απαίτησης. Κατά συνέπεια η απόφαση για ποια από τα οχήματα αυτά θα περιληφθούν ή όχι στον Όμιλο εξαρτάται από το ποιος καθορίζει τις διοικητικές αποφάσεις που θα επηρεάσουν την απόδοση των εταιρειών αυτών. Όλες οι θυγατρικές εταιρίες έχουν ενοποιηθεί με τη μέθοδο της ολικής ενοποίησης. Η Τράπεζα ενοποιεί όλες τις θυγατρικές εταιρίες από την ημερομηνία απόκτησης ελέγχου, μέχρι την ημερομηνία απώλειας του ελέγχου. Από τις Ενοποιημένες Οικονομικές Καταστάσεις έχουν απαλειφθεί οι επιδράσεις των συναλλαγών μεταξύ των εταιριών του Ομίλου. Επίσης, για τις εταιρίες ειδικής δομής, ο Όμιλος αξιολογεί εάν λειτουργεί ως εκπρόσωπος ή εντολέας βάσει του εύρους της εξουσίας λήψης αποφάσεων που διαθέτει επί των δραστηριοτήτων της εταιρείας, των δικαιωμάτων τρίτων καθώς και του βαθμού έκθεσής του σε μεταβλητότητα αποδόσεων από την ανάμειξη του με την εταιρεία. (2.4) Συγγενείς εταιρείες και κοινοπραξίες Συγγενείς είναι οι εταιρίες στις οποίες το ποσοστό συμμετοχής του Ομίλου κυμαίνεται μεταξύ 20% και 50% των δικαιωμάτων ψήφου, και επί των οποίων ο Όμιλος ασκεί ουσιώδη επιρροή αλλά δεν τις ελέγχει. Οι επενδύσεις σε συγγενείς εταιρίες ενσωματώνονται στις Οικονομικές Καταστάσεις με τη μέθοδο της καθαρής θέσης. Σύμφωνα με αυτή τη μέθοδο, μία επένδυση σε συγγενή εταιρεία καταχωρείται αρχικά στην αξία κτήσης της. Η αναλογία του Ομίλου στα μεταγενέστερα της επένδυσης κέρδη ή ζημίες των συγγενών εταιριών λογίζεται στην κατάσταση αποτελεσμάτων χρήσεων. Το σωρευτικό ποσό των κινήσεων προσαρμόζει την μεταφερόμενη αξία της επένδυσης μείον τυχόν απομείωση. Όταν όμως η αναλογία στις ζημίες μιας συγγενούς εταιρείας ισούται ή υπερβαίνει την αξία συμμετοχής της στην συγγενή εταιρεία, ο Όμιλος σταματά να αναγνωρίζει περαιτέρω ζημίες εκτός αν έχει αναλάβει σχετική υποχρέωση ή διενεργεί πληρωμές για λογαριασμό της συγγενούς εταιρείας. Ο Όμιλος εφαρμόζει το πρότυπο Δ.Π.Χ.Α. 11, αντικείμενο του οποίου είναι η λογιστική απεικόνιση συμμετοχών σε επιχειρηματικά σχήματα που τελούν υπό κοινό έλεγχο (joint arrangements). Όλα τα σχήματα υπό κοινό έλεγχο στα οποία ο Όμιλος συμμετέχει και έχει από κοινού έλεγχο είναι κοινοπραξίες (joint ventures), τις οποίες αποτιμά με τη μέθοδο της καθαρής θέσης. (2.5) Συναλλαγές σε ξένο νόμισμα Το συναλλακτικό νόμισμα του Ομίλου είναι το Ευρώ (€). Οι συναλλαγές σε ξένα νομίσματα μετατρέπονται στο συναλλακτικό νόμισμα με βάση τις συναλλαγματικές ισοτιμίες που ίσχυαν τις ημερομηνίες διενέργειας των εκάστοτε συναλλαγών. Τα εκφρασμένα σε ξένο νόμισμα νομισματικά περιουσιακά στοιχεία και υποχρεώσεις μετατρέπονται στο συναλλακτικό νόμισμα με βάση τις συναλλαγματικές ισοτιμίες που ίσχυαν την ημερομηνία κλεισίματος της οικονομικής θέσης. Οι προκύπτουσες συναλλαγματικές διαφορές καταχωρούνται στην ενοποιημένη κατάσταση αποτελεσμάτων χρήσεως. Οι συναλλαγματικές διαφορές που προκύπτουν από τη μετατροπή των μη νομισματικών χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων αποτελούν ένα συστατικό στοιχείο της μεταβολής της εύλογης αξίας τους. Για ένα μη νομισματικό χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο, όπως ένα στοιχείο που έχει ταξινομηθεί στο χαρτοφυλάκιο «εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων», οι προκύπτουσες συναλλαγματικές διαφορές αναγνωρίζονται στην ενοποιημένη κατάσταση αποτελεσμάτων. Ενώ αντίθετα για ένα μη νομισματικό χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο, όπως μία μετοχή, το οποίο έχει ταξινομηθεί ως διαθέσιμο για πώληση οι προκύπτουσες συναλλαγματικές διαφορές καταχωρούνται κατευθείαν στα ίδια κεφάλαια μέχρι την πώληση του μη νομισματικού χρηματοοικονομικού περιουσιακού στοιχείου. Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 32 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 (2.6) Επενδύσεις σε χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία Ο Όμιλος αναγνωρίζει ένα χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο ή υποχρέωση στις Οικονομικές Καταστάσεις της, κατά τη στιγμή της δημιουργίας της συμβατικής απαίτησης ή υποχρέωσης που απορρέει από το στοιχείο (δηλαδή την ημέρα που η συναλλαγή έλαβε χώρα). Κατά την αναγνώριση του, ο Όμιλος προσδιορίζει το επιχειρηματικό μοντέλο στο οποίο υπάγεται. Τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία επιμετρούνται σε τρεις κατηγορίες: Περιουσιακά στοιχεία επιμετρήσιμα σε αποσβεσμένο κόστος (AC): Τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία επιμετρούνται σε αποσβεσμένο κόστος εφόσον πληρούν τις δύο ακόλουθες συνθήκες: Το στοιχείο διατηρείται εντός ενός επιχειρησιακού μοντέλου του οποίο ο στόχος είναι η διακράτηση περιουσιακών στοιχείων με σκοπό την είσπραξη των συμβατικών τους ταμιακών ροών (HTC). Οι όροι του συμβολαίου του στοιχείου παράγουν ταμιακές ροές σε προκαθορισμένες ημερομηνίες οι οποίες αποτελούν αποκλειστικά πληρωμές κεφαλαίου και τόκων επί του υπολειπόμενου κεφαλαίου. Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία που δεν πληρούν το δεύτερο κριτήριο επιμετρούνται σε Εύλογη Αξία μέσω Αποτελεσμάτων Χρήσης (FVTPL). Όπως προαναφέρθηκε, η αποτίμηση σε αποσβεσμένο κόστος γίνεται κατά την ημερομηνία αναγνώρισης και αποτελείται από την αξία της συναλλαγής πλέον τυχόν διαχειριστικά έξοδα. Εξαιρέσεις σε αυτόν το υπολογισμό περιλαμβάνουν: Περιουσιακά στοιχεία που είναι ήδη απομειωμένα κατά την αποκτήση ή τη έκδοση τους (POCI), στα οποία το πραγματικό επιτόκιο υπολογίζεται πάνω στο αποσβεσμένο κόστος του στοιχείου από την ημερομηνία αναγνώρισης. Περιουσιακά στοιχεία που δεν ήταν απομειωμένα κατά την απόκτηση τους, αλλά έχουν απομειωθεί κατά τη διάρκεια της ζωής τους. Σε αυτήν την περίπτωση, η Τράπεζα εκτιμά το πραγματικό επιτόκιο πάνω στο αποσβεσμένο κόστος του, από την στιγμή της απομείωσης του και ύστερα. Σε περίπτωση τροποποίησης πάνω στις συμβατικές ταμιακές ροές, η Τράπεζα υπολογίζει εκ νέου το μικτό υπόλοιπο του στοιχείου και αναγνωρίζει κέρδος ή ζημία προσαρμογής αναλόγως. Αυτό δεν ισχύει σε περίπτωση που η τροποποίηση έχει ως αποτέλεσμα την απόσυρση του στοιχείου. Περιουσιακά στοιχεία επιμετρήσιμα σε Εύλογη Αξία μέσω της Κατάστασης Συνολικών Εσόδων (FVOCI), που ανακατατάσσονται σε Εύλογη Αξία μέσω των Αποτελεσμάτων Χρήσης κατά τον αποχαρακτηρισμό τους: Τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία επιμετρούνται σε Εύλογη Αξία μέσω των Λοιπών Συνολικών Εσόδων , όταν πληρούνται οι ακόλουθες συνθήκες, και δεν έχει επιλεγεί η Εύλογη Αξία μέσω Αποτελεσμάτων Χρήσης κατά την αναγνώριση: Το στοιχείο υπάγεται στο επιχειρηματικό μοντέλο, του οποίου ο στόχος είναι είτε η είσπραξη των ταμιακών ροών είτε η πώληση του. Οι όροι του συμβολαίου του περιουσιακού στοιχείου παράγουν ταμιακές ροές σε προκαθορισμένες ημερομηνίες οι οποίες αποτελούν αποκλειστικά αποπληρωμές του αρχικού κεφαλαίου και των τόκων επί του υπολειπόμενου κεφαλαίου. Σε περίπτωση απομείωσης, καταχωρείται ζημία στα αποτελέσματα ίση με τη διαφορά μεταξύ της λογιστικής αξίας και της παρούσας αξίας των εκτιμώμενων μελλοντικών ταμειακών ροών, λαμβάνοντας υπόψη τυχόν εγγυήσεις, προεξοφλημένες στο αρχικό πραγματικό επιτόκιο των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων. Περιουσιακά στοιχεία επιμετρήσιμα σε Εύλογη Αξία μέσω των Αποτελεσμάτων Χρήσης (FVTPL): Τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία τα οποία δεν επιμετρώνται σε αποσβεσμένο κόστος και σε Εύλογη Αξία μέσω των Λοιπών Συνολικών Εσόδων (FVTOCI) δύναται να επιμετρηθούν σε Εύλογη Αξία μέσω Αποτελεσμάτων Χρήσης (FVTPL). Τέτοια περιουσιακά στοιχεία επιμετρούνται σε εύλογη αξία χωρίς μείωση της αξίας τους λόγω γεγονότος πώλησης ή διάθεσης. Περιουσιακά στοιχεία τα οποία κατατάσσονται σε Εύλογη Αξία μέσω Αποτελεσμάτων Χρήσης περιλαμβάνουν χρηματοοικονομικά παράγωγα, μετοχικούς τίτλους (εκτός αυτών κάτω από μοντέλο «Διακρατούμενα προς Είσπραξη»), αμοιβαία κεφάλαια και λοιπά περιουσιακά στοιχεία κάτω από επιχειρησιακά μοντέλα «Διακρατούμενα για διαπραγμάτευση». Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 33 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 Όλα τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία που δεν εγκρίνονται από την αξιολόγηση SPPI, αναγνωρίζονται σε Εύλογη Αξία μέσω των Αποτελεσμάτων Χρήσης (FVTPL). Παρόλα αυτά, η Τράπεζα έχει την δυνατότητα, κατά την αρχική αναγνώριση, να κατατάξει αμετάκλητα οποιοδήποτε χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο σε Εύλογη Αξία μέσω των Αποτελεσμάτων Χρήσης. Η λογική της εν λόγω δυνατότητας ανταποκρίνεται στην ανάγκη περιορισμού ή εξάλειψης λογιστικής απόκλισης η οποία δύναται να προκύψει μέσω επιμετρήσεων στοιχείων ή υποχρεώσεων σε διαφορετικές βάσεις είτε λόγω αναγνωρίσης κέρδους ή ζημίας σε διαφορετικές βάσεις.Σε περίπτωση απομείωσης, το ποσό των σωρευτικών ζημιών που μεταφέρεται από την καθαρή θέση και αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα συνίσταται στην διαφορά μεταξύ της αξίας κτήσης (μετά την αφαίρεση των αποπληρωμών κεφαλαίων και των αποσβέσεων) και της εύλογης αξίας μείον κάθε ζημιά απομείωσης που έχει προηγουμένως αναγνωριστεί. Οι ζημίες απομείωσης που είχαν αναγνωριστεί στα αποτελέσματα για επένδυση σε συμμετοχικό τίτλο κατατασσόμενο ως διαθέσιμο προς πώληση δεν αναστρέφονται μέσω των αποτελεσμάτων. Οι ζημίες που είχαν αναγνωριστεί στις ενοποιημένες Οικονομικές Καταστάσεις προηγούμενων περιόδων και οι οποίες προέρχονταν από απομείωση χρεωστικών τίτλων αναστρέφονται μέσω των αποτελεσμάτων, εάν η αύξηση (αναστροφή απομείωσης) σχετίζεται με γεγονότα που συνέβησαν μετά την αναγνώριση της απομείωσης στην κατάσταση των αποτελεσμάτων. Αξιολόγηση επιχειρηματικού μοντέλου Ο παράγοντας του επιχειρησιακού μοντέλου αναφέρεται στο τρόπο με τον οποίο η Τράπεζα διαχειρίζεται τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά της στοιχεία κατατάσσοντας τα σε χαρτοφυλάκια τα οποία υπάγονται στα ανάλογα επιχειρησιακά της μοντέλα . Στο πλαίσιο αυτό η Τράπεζα διατηρεί τα εξής επιχειρησιακά μοντέλα: • “Διακρατούμενα προς Είσπραξη” (HTC) • “Διακρατούμενα προς Είσπραξη & Πώληση” (HTCS) • “Μη διακρατούμενα περιουσιακά στοιχεία» (Non-Holding) ή Διακρατούμενα προς πώληση Διακρατούμενα Προς Είσπραξη. Το χαρτοφυλάκιο των περιουσιακών στοιχείων «Διακρατούμενα ως τη λήξη», αποδίδεται σε προϊόντα δανείων για τα οποία η Τράπεζα εισπράττει τις συμβατικές ταμειακές ροές τους. Στο πλαίσιο αυτού του επιχειρηματικού μοντέλου, στόχος είναι η διατήρηση του δανείου μέχρι την λήξη του, χωρίς να αναζητείται ενεργά η ευκαιρία πώλησης. Διακρατούμενα προς Είσπραξη και Πώληση. Το εν λόγω επιχειρηματικό μοντέλο εφαρμόζεται από την Τράπεζα σε δανειακά χαρτοφυλάκια όπου λαμβάνει έσοδα τόσο από ταμειακές ροές όσο και από πωλήσεις. Αυτά τα δάνεια αποτιμώνται στην Εύλογη Αξία μέσω της Κατάστασης Συνολικών Εσόδων (FVOCI), εφόσον πληρείται το κριτήριο SPPI. Διαφορετικά, το περιουσιακό στοιχείο αποτιμάται στην Εύλογη Αξία μέσω των Αποτελεσμάτων Χρήσης. Μη διακρατούμενα περιουσιακά στοιχεία (Non-Holding) ή Διακρατούμενα προς Πώληση. Το εν λόγω επιχειρησιακό μοντέλο εφαρμόζεται από την Τράπεζα σε δανειακά χαρτοφυλάκια όπου λαμβάνει έσοδα τόσο από ταμειακές ροές όσο και από βραχυπρόθεσμης συναλλαγές δανείων. Τα δάνεια που αξιολογούνται μέσω του Non-Holding επιχειρησιακού μοντέλου επιμετρώνται στην Εύλογη Αξία μέσω των Αποτελεσμάτων Χρήσης (FVTPL). Τα υιοθετούμενα επιχειρηματικά μοντέλα καθορίζουν την πηγή των εσόδων όπως προκύπτουν από τα επιμέρους χαρτοφυλάκια, είτε μέσω της είσπραξης των συμβατικών ταμειακών ροών, είτε από την πώληση των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων ή το συνδυασμό των ανωτέρω. Η αξιολόγηση του επιχειρηματικού μοντέλου εκφράζει την στρατηγική της Τράπεζας σε επίπεδο κανονικών συνθηκών. Η αξιολόγηση δεν επηρεάζεται από απαιτούμενες ενέργειες που προκύπτουν σε περιπτώσεις «έκτακτης ανάγκης» (π.χ. εξυπηρέτηση αναγκών ρευστότητας, μη-εγγενείς κεφαλαιακές απαιτήσεις για το πιστωτικό κίνδυνο κ.λπ.). Επίσης, δεν περιλαμβάνονται στην αξιολόγηση οι αποφάσεις διαχείρισης που λαμβάνονται στα πλαίσια συμμόρφωσης σε νέες ρυθμιστικές κατευθυντήριες γραμμές. Γενικά, η Τράπεζα έχει συμπεριλάβει την πλειοψηφία των δανειακών της χαρτοφυλακίων στο επιχειρηματικό μοντέλο «Διακρατούμενα προς Είσπραξη» ( Hold-to-Collect) με τις εξής εξαιρέσεις: • Δάνεια των οποίων οι ταμειακές ροές αναμένεται να μεγιστοποιηθούν μέσω της πώλησης τους. • Δάνεια στα οποία η Τράπεζα επιλέγει να αποτιμήσει στην εύλογη αξία (Fair value option). Η αξιολόγηση ενός επιχειρηματικού μοντέλου γίνεται στα πλαίσια του ορισμού επιχειρησιακών στόχων, όπως καθορίζονται από την Διοίκηση της Τράπεζας, καθώς και στα πλαίσια της λειτουργικής διαχείρισης των Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 34 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 περιουσιακών στοιχείων της. Η αξιολόγηση γίνεται σε επίπεδο χαρτοφυλακίου και όχι μεμονωμένων περιουσιακών στοιχείων. Αξιολόγηση SPPI (αξιολόγηση συμβατικών ταμειακών ροών αποκλειστικά σε πληρωμές κεφαλαίου και τόκων) Η αξιολόγηση του εάν οι συμβατικές ταμειακές ροές αποτελούν αποκλειστικά ταμειακές ροές κεφαλαίου και τόκου επί του ανεξόφλητου κεφαλαίου, λαμβάνει υπόψη την ύπαρξη χαρακτηριστικών, όπως συμβατικών όρων, δικαιωμάτων επέκτασης, προπληρωμών, μετατροπής σε μετοχικό κεφάλαιο, όρων μόχλευσης και λοιπών όρων, τα οποία μπορεί να περιορίζουν τις απαιτήσεις της Τράπεζας σε ταμειακές ροές από συγκεκριμένα στοιχεία του ενεργητικού ή τροποποιούν τη διαχρονική αξία του χρήματος. (2.7) Συμβάσεις πώλησης και επαναγοράς χρεογράφων (Repos) Χρεόγραφα τα οποία πωλούνται στα πλαίσια μιας σύμβασης «Πώλησης και επαναγοράς χρεογράφων» (Repos) εξακολουθούν να εμφανίζονται στις Οικονομικές Καταστάσεις ως επενδύσεις διαθέσιμες για πώληση, ενώ η αντίστοιχη υποχρέωση απεικονίζεται ανάλογα με τον αντισυμβαλλόμενο ως υποχρέωση προς πιστωτικά ιδρύματα, υποχρέωση προς πελάτες ή λοιπές καταθέσεις. Χρεόγραφα τα οποία αποκτώνται στα πλαίσια σύμβασης «αγοράς και επαναπώλησης χρεογράφων» (Reverse Repos) καταχωρούνται στις οικονομικές καταστάσεις ως απαιτήσεις από πιστωτικά ιδρύματα. Η διαφορά μεταξύ τιμής πώλησης και τιμής επαναγοράς καταχωρείται σε λογαριασμό αποτελεσμάτων και αναγνωρίζεται σταδιακά κατά τη διάρκεια της σύμβασης, με τη μέθοδο του πραγματικού επιτοκίου. (2.8) Ενσώματα περιουσιακά στοιχεία Τα ενσώματα περιουσιακά στοιχεία είναι ιδιοχρησιμοποιούμενα είτε για τις λειτουργικές εργασίες του Ομίλου είτε για διοικητικούς σκοπούς. Τα ενσώματα περιουσιακά στοιχεία περιλαμβάνουν οικόπεδα, κτίρια, βελτιώσεις μισθωμένων ακινήτων, έπιπλα και λοιπό εξοπλισμό καθώς και μεταφορικά μέσα. Στην αξία κτήσης συμπεριλαμβάνονται δαπάνες που συνδέονται άμεσα με την αγορά των ενσώματων παγίων. Όσον αφορά τα γήπεδα – οικόπεδα και κτίρια, αυτά αναπροσαρμόζονται στην εύλογη αξία τους. Η εκτίμηση της εύλογης αξίας καθώς και της υπολειμματικής αξίας γίνεται από ανεξάρτητους εκτιμητές σε τακτά χρονικά διαστήματα και σε κάθε περίπτωση στο τέλος εκάστου έτους. Οι βελτιώσεις μισθωμένων ακινήτων, τα έπιπλα, ο λοιπός εξοπλισμός καθώς και τα μεταφορικά μέσα αποτιμώνται στην αξία κτήσης μείον τις σωρευμένες αποσβέσεις και σωρευμένες απομειώσεις. Οι μεταγενέστερες δαπάνες συμπεριλαμβάνονται στην αξία του παγίου, ή κατά περίπτωση αναγνωρίζονται ως ξεχωριστό πάγιο μόνο όταν πιθανολογείται ότι μελλοντικά οικονομικά οφέλη θα εισρεύσουν στον Όμιλο και οι δαπάνες αυτές μπορούν να αποτιμηθούν αξιόπιστα. Οι λοιπές δαπάνες επισκευών και συντηρήσεων καταχωρούνται στα αποτελέσματα χρήσης κατά το έτος το οποίο πραγματοποιούνται. Αποσβέσεις: Τα οικόπεδα δεν αποσβένονται. Τα υπόλοιπα ενσώματα περιουσιακά στοιχεία αποσβένονται με βάση την μέθοδο της σταθερής απόσβεσης κατά την διάρκεια της αναμενόμενης ωφέλιμης ζωής τους, η οποία επανεξετάζεται σε ετήσια βάση. Η ωφέλιμη ζωή των ενσώματων περιουσιακών στοιχείων ανά κατηγορία, έχει ως εξής : Κτίρια 30-50 έτη Ηλεκτρονικός εξοπλισμός 10 έτη Έπιπλα και λοιπός εξοπλισμός 12 έτη Μεταφορικά μέσα 6-9 έτη Οι «Βελτιώσεις σε ακίνητα τρίτων» αποσβένονται στο μικρότερο χρονικό διάστημα μεταξύ της ωφέλιμης ζωής της βελτίωσης και της διάρκειας μίσθωσης του μισθωμένου ακινήτου. Απομείωση: Ο Όμιλος εξετάζει τα ενσώματα περιουσιακά στοιχεία για τυχόν ενδείξεις απομείωσης. Αν υπάρχει ένδειξη απομείωσης η λογιστική αξία του ενσώματου στοιχείου μειώνεται στο ανακτήσιμο ποσό με ισόποση επιβάρυνση των αποτελεσμάτων, εκτός εάν το πάγιο το οποίο υφίσταται την απομείωση είχε στο παρελθόν μεταβληθεί η λογιστική του αξία από αναπροσαρμογή αυτού στην εύλογη αξία. Στην περίπτωση αυτή θα επιβαρυνθούν τα αποτελέσματα χρήσης κατά το μέρος του ποσού που υπερβαίνει το ποσό των προηγούμενων αναπροσαρμογών. Κέρδη ή ζημίες από εκποίηση παγίων καταχωρούνται στα αποτελέσματα χρήσης και προσδιορίζονται από τη διαφορά μεταξύ της τιμής πώλησης και της αναπόσβεστης αξίας του παγίου. Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 35 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 (2.9) Επενδύσεις σε ακίνητα Περιουσιακά στοιχεία που αποκτώνται κατά κύριο λόγο από τη διαδικασία του πλειστηριασμού για το διακανονισμό μη εισπρακτέων απαιτήσεων από χορηγήσεις, αρχικά καταχωρούνται στην αξία κτήσης τους, στην οποία περιλαμβάνονται και οι δαπάνες απόκτησής τους. Μεταγενέστερα της αρχικής καταχώρησης, αποτιμώνται στην εύλογη αξία. Η δε διαφορά μεταξύ εύλογης αξίας και αξίας κτήσης καταχωρείται στην κατάσταση αποτελεσμάτων. Η εκτίμηση της εύλογης αξίας γίνεται από ανεξάρτητους εκτιμητές σε ετήσια βάση. (2.10) Άυλα περιουσιακά στοιχεία Τα «άυλα περιουσιακά στοιχεία» περιλαμβάνουν κυρίως λογισμικά προγράμματα. Τα λογισμικά προγράμματα που αποκτώνται μεμονωμένα, απεικονίζονται στην αξία κτήσης. Τα έξοδα που βελτιώνουν ή επιμηκύνουν την απόδοση των προγραμμάτων λογισμικού πέραν των αρχικών τεχνικών προδιαγραφών ενσωματώνονται στο κόστος κτήσης του άυλου παγίου. Στην αξία κτήσης του άυλου περιουσιακού στοιχείου προστίθεται και κάθε άμεσο κόστος που απαιτείται για τη δημιουργία, την ανάπτυξη και τη σωστή λειτουργία του. Τέτοια στοιχεία άμεσου κόστους είναι: (i) οι αμοιβές προσωπικού, όταν συνδέονται άμεσα με συγκεκριμένο άυλο περιουσιακό στοιχείο και μπορούν να υπολογισθούν αξιόπιστα (ii) τα έξοδα Διοίκησης τα οποία σχετίζονται άμεσα και μπορούν να επιμετρηθούν με αξιόπιστο τρόπο κατά τη φάση της δημιουργίας και ανάπτυξης του άυλου περιουσιακού στοιχείου και (iii) οι αμοιβές εξωτερικών συνεργατών που αφορούν στην δημιουργία και ανάπτυξη του άυλου περιουσιακού στοιχείου Μεταγενέστερα, τα άυλα περιουσιακά στοιχεία αποτιμώνται στο κόστος κτήσης μείον σωρευμένες αποσβέσεις και σωρευμένες απομειώσεις. Τα λογισμικά προγράμματα αποσβένονται σύμφωνα με την εκτίμηση της ωφέλιμης ζωής τους η οποία δεν μπορεί να υπερβεί τα 20 χρόνια. Η διοίκηση του Ομίλου, σε ετήσια βάση, εξετάζει την αξία των άυλων περιουσιακών στοιχείων προκειμένου να διαπιστώσει εάν υφίσταται απομείωση της αξίας τους ή αν έχει μεταβληθεί η αναμενόμενη ωφέλιμη ζωή τους. Όταν η λογιστική αξία ενός άυλου περιουσιακού στοιχείου υπερβαίνει την ανακτήσιμη αξία του, τότε διενεργείται ανάλογη πρόβλεψη για απομείωση με ισόποση επιβάρυνση των αποτελεσμάτων. Κατά την 31/12/2020 και 31/12/2019, δεν έχουν κεφαλαιοποιηθεί δαπάνες που εμπίπτουν στις κατηγορίες (i) και (iii). (2.11) Ταμείο και ταμειακά ισοδύναμα Το ταμείο και τα ταμειακά ισοδύναμα περιλαμβάνουν χρηματικά περιουσιακά στοιχεία του Ομίλου με ημερομηνία λήξης μικρότερη των τριών μηνών από την ημερομηνία απόκτησης. (2.12) Δάνεια και Απαιτήσεις Τα δάνεια και απαιτήσεις είναι μη παράγωγα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία με πάγιες ή προσδιορισμένες πληρωμές τα οποία δεν διαπραγματεύονται σε οργανωμένες χρηματιστηριακές αγορές και ο Όμιλος δεν έχει σκοπό να τα πουλήσει άμεσα ή στο εγγύς μέλλον. Όταν ο Όμιλος είναι εκμισθωτής σε σύμβαση χρηματοδοτικής μίσθωσης και έχει μεταφέρει τους κινδύνους και τα οφέλη από την κατοχή ενός περιουσιακού στοιχείου τότε η συναλλαγή αυτή απεικονίζεται στα δάνεια. Επενδύσεις αγορασμένες με την υποχρέωση να πουληθούν σε μελλοντική ημερομηνία δεν εμφανίζονται στις οικονομικές καταστάσεις της Τράπεζας. Τα ποσά που πληρώνονται αναγνωρίζονται στις απαιτήσεις από πιστωτικά ιδρύματα ή από πελάτες. Τα δάνεια και οι απαιτήσεις απεικονίζονται αρχικά στην εύλογη αξία τους συν τα έξοδα συναλλαγής και στη συνέχεια η Τράπεζα τα επιμετρά στο αναπόσβεστο κόστος. Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 36 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 (2.13) Απομείωση για πιστωτικούς κινδύνους Τα δάνεια και οι λοιπές χορηγήσεις σε πελάτες παρουσιάζονται στην κατάσταση οικονομικής θέσης αφού αφαιρεθούν οι απομειώσεις απαιτήσεων. Η εισπραξιμότητα των δανείων και λοιπών χορηγήσεων αξιολογείται κατά πελάτη για όλα τα σημαντικά ποσά με βάση την οικονομική κατάσταση του πελάτη, τα ποιοτικά του στοιχεία, το ιστορικό αποπληρωμής και την συναλλακτική συμπεριφορά του, την πιθανή ύπαρξη αξιόπιστων και φερέγγυων εγγυητών και την ρευστοποιήσιμη αξία των εξασφαλίσεων. Οι χορηγήσεις που δεν θεωρούνται σημαντικές καθώς και αυτές που είναι μεν σημαντικές αλλά δεν υπάρχουν ενδείξεις απομείωσης κατηγοριοποιούνται σε ομάδες με όμοια χαρακτηριστικά πιστωτικού κινδύνου, όπως καταναλωτικά δάνεια, στεγαστικά δάνεια, πιστωτικές κάρτες κλπ. Ο Όμιλος εξετάζει σε συλλογική βάση την πιθανή απομείωση κάθε κατηγορίας. Κατά την αξιολόγηση του κάθε χαρτοφυλακίου λαμβάνονται υπόψη το ύψος των πιθανών προβληματικών δανείων, η χρονική διάρκεια των καθυστερημένων δόσεων, η εισπραξιμότητά τους από την στιγμή που θα χαρακτηριστούν ως επισφαλή, το οικονομικό κλίμα που επικρατεί, η κατάσταση του κλάδου και η εμπειρία του παρελθόντος σχετικά με το ύψος των αναμενόμενων ζημιών. Όταν μία χορήγηση χαρακτηριστεί ως επισφαλής, η λογιστική της αξία μειώνεται στην εκτιμώμενη ανακτήσιμη αξία, η οποία προσδιορίζεται ως η παρούσα αξία των αναμενόμενων μελλοντικών ταμειακών ροών, συμπεριλαμβανομένων των εκτιμώμενων ανακτήσιμων ποσών από εγγυήσεις και εμπράγματες εξασφαλίσεις, προεξοφλούμενων με το πραγματικό επιτόκιο της χορήγησης. Μεταγενέστερες αλλαγές στα ανακτήσιμα ποσά και το χρόνο κατά τον οποίο αναμένεται να εισπραχθούν, συγκρίνονται με προηγούμενους υπολογισμούς και εκεί όπου προκύπτει διαφορά στην πρόβλεψη γίνεται αντίστοιχη χρέωση/πίστωση στην κατάσταση αποτελεσμάτων χρήσεως. Γίνεται επαναφορά προβλέψεων για επισφαλείς απαιτήσεις μόνο όταν η φερεγγυότητα του πελάτη έχει βελτιωθεί σε τέτοιο βαθμό που να θεωρείται εφικτή η έγκαιρη είσπραξη του κεφαλαίου και των τόκων με βάση τους συμβατικούς όρους του δανείου. Δάνεια και λοιπές χορηγήσεις όταν δεν είναι πλέον εφικτή η είσπραξή τους διαγράφονται έναντι των σχηματισμένων προβλέψεων για επισφαλείς απαιτήσεις. (2.14) Μισθώσεις Ο Όμιλος ως μισθωτής Λειτουργικές Μισθώσεις Μετά την εφαρμογή του ΔΠΧΑ 16 Ο Όμιλος κατά την ημερομηνία έναρξης μιας μίσθωσης αναγνωρίζει ένα δικαίωμα χρήσης παγίου στοιχείου και μια μισθωτική υποχρέωση. Δικαίωμα χρήσης παγίου Το δικαίωμα χρήσης αναγνωρίζεται στο κόστος, ήτοι αποτελεί το άθροισμα των προεξοφλημένων μελλοντικών καταβολών, πλέον μισθωμάτων που καταβλήθηκαν πριν την έναρξη της μίσθωσης, τυχόν άμεσων εξόδων που καταβλήθηκαν από τον Όμιλο και εκτιμήσεις για τυχόν έξοδα αποκατάστασης ή απόσυρσης του παγίου, μείον τυχόν μισθωτικά κίνητρα που δόθηκαν. Μετά την αρχική αναγνώριση, το δικαίωμα χρήσης εξακολουθεί να αποτιμάται στο κόστος μειωμένο κατά τις σωρευμένες αποσβέσεις, οι οποίες υπολογίζονται με τη σταθερή μέθοδο στη διάρκεια της ζωής της μίσθωσης, και των ζημίων απομείωσης, ενώ η αξία του προσαρμόζεται αναλόγως κατά το ποσό της επανεκτίμησης της μισθωτικής υποχρέωσης, αν αυτή υπάρχει. Το δικαίωμα χρήσης παρακολουθείται στα Ιδιοχρησιμοποιούμενα Πάγια. Μισθωτική Υποχρέωση Η μισθωτική υποχρέωση αναγνωρίζεται ως το άθροισμα των προεξοφλημένων μελλοντικών μισθωτικών καταβολών μειωμένο κατά τα τυχόν κίνητρα μίσθωσης που έχουν δοθεί και τα οποία περιλαμβάνουν τα σταθερά και τα κυμαινόμενα μισθώματα (μισθώματα που βασίζονται σε δείκτη, π.χ. Δείκτη τιμών καταναλωτή), την τιμή άσκησης του δικαιώματος αγοράς του παγίου αν αυτό είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα ασκηθεί, καθώς και τυχόν καταβολές που είναι βέβαιο ότι θα πληρωθούν σε περίπτωση λήξης της μίσθωσης. Μετά την αρχική αναγνώριση, η μισθωτική υποχρέωση επανεπιμετράται μόνο σε περίπτωση αλλαγής του επιτοκίου προεξόφλησης, της μισθωτικής διάρκειας ή του μισθώματος της σύμβασης, με τις προκύπτουσες διαφορές να προσαρμόζουν ισόποσα τη μισθωτική υποχρέωση και το δικαίωμα χρήσης. Επιπρόσθετα, η μισθωτική υποχρέωση αυξάνεται κατά το ποσό του χρηματοοικονομικού εξόδου που Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 37 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 λογίζεται, ενώ μειώνεται από τις συμβατικές καταβολές στα ορισμένα χρονικά διαστήματα. Η μισθωτική υποχρέωση παρακολουθείται στις Λοιπές Υποχρεώσεις. Χρηματοδοτικές μισθώσεις Ο Όμιλος μπορεί να συμμετέχει σε χρηματοδοτικές μισθώσεις, σύμφωνα με τις οποίες μεταβιβάζονται στον Όμιλο ουσιαστικά όλοι οι κίνδυνοι και τα οφέλη που απορρέουν από τα εκμισθωμένα περιουσιακά στοιχεία. Οι χρηματοδοτικές μισθώσεις αναγνωρίζονται στην αρχική καταχώρηση στην χαμηλότερη αξία μεταξύ της εύλογης αξίας των μισθωμένων περιουσιακών στοιχείων και της παρούσας αξίας των ελάχιστων καταβαλλομένων μισθωμάτων. Μεταγενέστερα, μισθωμένα οικόπεδα και ακίνητα αποτιμώνται στην εύλογη αξία. Τα μισθωμένα περιουσιακά στοιχεία αποσβένονται στο μικρότερο διάστημα μεταξύ της διάρκειας της μίσθωσης και της ωφέλιμης ζωής εκτός και αν είναι σχεδόν σίγουρο ότι ο Όμιλος θα αποκτήσει την ιδιοκτησία του παγίου στη λήξη της μίσθωσης. Αν η μίσθωση μεταφέρει την ιδιοκτησία του παγίου στη λήξη της μίσθωσης ή αν περιέχει δικαίωμα αγοράς σε μειωμένη τιμή, η περίοδος απόσβεσης είναι στην ωφέλιμη ζωή του παγίου. Τα μισθώματα διαχωρίζονται στο ποσό που αφορά την αποπληρωμή εξόδων χρηματοδότησης, και την αποπληρωμή του κεφαλαίου. Ο διαχωρισμός γίνεται ώστε να επιτυγχάνεται ένας σταθερός συντελεστής αποπληρωμής. Η αποπληρωμή εξόδων χρηματοδότησης μεταφέρεται στην κατάσταση αποτελεσμάτων. Ο Όμιλος ως εκμισθωτής Ο Όμιλος λειτουργεί ως εκμισθωτής και η κατάταξη των μισθώσεων βασίζεται στην έκταση κατά την οποία οι κίνδυνοι και ωφέλειες που συνεπάγεται η κυριότητα ενός μισθωμένου περιουσιακού στοιχείου ανήκουν στον εκμισθωτή ή στο μισθωτή. Μία μίσθωση κατατάσσεται ως χρηματοδοτική μίσθωση αν μεταβιβάζει ουσιαστικά όλους τους κινδύνους και ωφέλειες που συνοδεύουν την κυριότητα. Μία μίσθωση κατατάσσεται ως λειτουργική αν δεν μεταβιβάζει ουσιαστικά όλους τους κινδύνους και ωφέλειες που συνοδεύουν την κυριότητα. Χρηματοδοτικές μισθώσεις: Ο Όμιλος στην κατάσταση οικονομικής θέσης, καταχωρεί τα κατεχόμενα περιουσιακά στοιχεία που τελούν υπό χρηματοδοτική μίσθωση ως απαίτηση, με αξία ίση με την καθαρή επένδυση στη μίσθωση. Τα μισθώματα αντιμετωπίζονται ως εξόφληση (αποπληρωμή) κεφαλαίου και ως χρηματοοικονομικό έσοδο. Η καταχώρηση και κατανομή του χρηματοοικονομικού εσόδου βασίζεται σε ένα μοντέλο που αντανακλά μία σταθερή περιοδική απόδοση της καθαρής επένδυσης επί του ανεξόφλητου μέρους της χρηματοδοτικής μίσθωσης. Λειτουργικές μισθώσεις: Οι μισθώσεις της κατηγορίας αυτής στις οποίες συμμετέχει ο Όμιλος ως εκμισθωτής αφορούν στα επενδυτικά ακίνητα του Ομίλου. Τα έσοδα μισθωμάτων, εξαιρώντας το κόστος υπηρεσιών, καταχωρούνται στα έσοδα με τη σταθερή μέθοδο σε ολόκληρη τη διάρκεια της μίσθωσης. Κόστη που αναλαμβάνονται για την απόκτηση των εσόδων μισθωμάτων, καταχωρούνται στα έξοδα. (2.15) Παράγωγα χρηματοοικονομικά μέσα και μέσα αντιστάθμισης κινδύνου Τα παράγωγα χρηματοοικονομικά μέσα περιλαμβάνουν συμβόλαια προθεσμιακών πράξεων συναλλάγματος, ανταλλαγής επιτοκίων και νομισμάτων, και άλλα παράγωγα. Παράγωγα για εμπορικούς σκοπούς: Όλα τα παράγωγα που δεν καταχωρούνται ως αντισταθμιζόμενα μέσα θεωρούνται ότι αποκτήθηκαν για εμπορικούς σκοπούς. Αρχικά τα παράγωγα καταχωρούνται στην κατάσταση οικονομικής θέσης στην εύλογη αξία τους (η οποία συμπίπτει με το κόστος της συναλλαγής), την ημέρα σύναψης του συμβολαίου των παραγώγων. Μεταγενέστερα αποτιμώνται στην εύλογη αξία τους, η οποία λαμβάνεται από τιμές χρηματιστηριακών αγορών ή υπολογίζεται βάσει τεχνικών αποτίμησης, όπως αναλύσεις προεξοφλημένων ταμειακών ροών και μοντέλα αποτίμησης δικαιωμάτων προαιρέσεως. Τα παράγωγα απεικονίζονται ως στοιχεία ενεργητικού όταν η εκτιμημένη εύλογη αξία τους είναι θετική και ως υποχρεώσεις όταν η εκτιμημένη εύλογη αξία τους είναι αρνητική. Ένα παράγωγο είναι δυνατό να ενσωματωθεί σε άλλα χρηματοοικονομικά μέσα. Το σύνθετο χρηματοοικονομικό μέσο που δημιουργείται, αποτελείται από ένα παράγωγο και ένα κύριο συμβόλαιο και είναι γνωστό ως ενσωματωμένο παράγωγο. Ένα ενσωματωμένο παράγωγο χρηματοοικονομικό μέσο διαχωρίζεται από το κύριο συμβόλαιο και καταχωρείται ως ένα μεμονωμένο παράγωγο, υπό την προϋπόθεση ότι α) τα οικονομικά χαρακτηριστικά και οι κίνδυνοί του δεν είναι άρρηκτα συνδεδεμένοι με εκείνους του κύριου συμβολαίου, β) το ενσωματωμένο παράγωγο πληροί τον ορισμό ενός παραγώγου και γ) το κύριο συμβόλαιο δεν αποτιμάται στην εύλογη αξία του, με τα κέρδη και ζημίες που προκύπτουν κατά την αποτίμησή του να καταχωρούνται στα αποτελέσματα. Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 38 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 Οι μεταβολές στην εύλογη αξία παραγώγων καταχωρούνται στην κατάσταση αποτελεσμάτων χρήσης. (2.16) Συμψηφισμός Απαιτήσεων – Υποχρεώσεων Ο συμψηφισμός χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων με υποχρεώσεις και η απεικόνιση του καθαρού ποσού στις Οικονομικές Καταστάσεις, επιτρέπεται μόνο εφόσον υπάρχει νόμιμο δικαίωμα για συμψηφισμό των καταχωρημένων ποσών και υπάρχει πρόθεση είτε για διακανονισμό του καθαρού ποσού που προκύπτει από τον συμψηφισμό ή για ταυτόχρονο διακανονισμό του συνολικού ποσού τόσο του χρηματοοικονομικού περιουσιακού στοιχείου όσο και της υποχρέωσης. (2.17) Έσοδα και Έξοδα από Τόκους Για όλα τα χρηματοοικονομικά μέσα, τα έσοδα και τα έξοδα από τόκους καταχωρούνται στην κατάσταση αποτελεσμάτων χρήσης χρησιμοποιώντας την μέθοδο του πραγματικού επιτοκίου. Η μέθοδος του πραγματικού επιτοκίου είναι μία μέθοδος σύμφωνα με την οποία υπολογίζεται το αναπόσβεστο κόστος του χρηματοοικονομικού στοιχείου ή της υποχρέωσης και κατανέμονται τα έσοδα ή τα έξοδα από τόκους καθ’ όλη την περίοδο αναφοράς. Πραγματικό επιτόκιο είναι εκείνο το οποίο προεξοφλεί ακριβώς τις εκτιμώμενες μελλοντικές πληρωμές ή εισπράξεις καθ’ όλη την προσδοκώμενη διάρκεια του χρηματοοικονομικού μέσου. Μόλις ένα χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο ή ομάδα από ομοειδή χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία εκτός χορηγήσεων υποτιμηθούν ως αποτέλεσμα απομείωσης της αξίας τους, τα έσοδα από τόκους αναγνωρίζονται εφαρμόζοντας το επιτόκιο που χρησιμοποιήθηκε για την προεξόφληση των μελλοντικών ταμειακών ροών για το σκοπό της μέτρησης της ζημιάς απομείωσης. (2.18) Προμήθειες και Συναφή Έσοδα Οι προμήθειες και τα συναφή έσοδα καταχωρούνται στην κατάσταση αποτελεσμάτων χρήσης, κατά τη διάρκεια της περιόδου στην οποία παρασχέθηκαν οι σχετικές με αυτά υπηρεσίες. Προμήθειες και συναφή έσοδα που προέρχονται από συναλλαγές για λογαριασμό τρίτων, αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα κατά το χρόνο περαίωσης της συναλλαγής. Αμοιβές για υπηρεσίες διαχείρισης χαρτοφυλακίου και συμβουλευτικές υπηρεσίες καταχωρούνται στα αποτελέσματα σύμφωνα με το συμβόλαιο παροχής υπηρεσιών, συνήθως σε αναλογική βάση. (2.19) Προβλέψεις Ο Όμιλος διενεργεί πρόβλεψη για ενδεχόμενες υποχρεώσεις και κινδύνους όταν: υπάρχει τεκμαιρόμενη ή νόμιμη παρούσα υποχρέωση ως αποτέλεσμα γεγονότων παρελθουσών χρήσεων, το ποσό της υποχρέωσης είναι δυνατό να προσδιοριστεί αντικειμενικά και είναι πιθανή η εκροή πόρων που ενσωματώνουν οικονομικά οφέλη προκειμένου να διακανονιστεί η υποχρέωση. (2.20) Φόρος Εισοδήματος Ο αναβαλλόμενος φόρος εισοδήματος υπολογίζεται βάσει των προσωρινών διαφορών που προκύπτουν μεταξύ της λογιστικής αξίας των περιουσιακών στοιχείων και των υποχρεώσεων που περιλαμβάνονται στις Οικονομικές Καταστάσεις και της φορολογικής αξίας που αποδίδεται σε αυτά σύμφωνα με τη φορολογική νομοθεσία. Για τον προσδιορισμό της αναβαλλόμενης φορολογίας εισοδήματος χρησιμοποιούνται οι θεσπισμένοι φορολογικοί συντελεστές οι οποίοι ισχύουν κατά την επισκοπούμενη χρήση ή οι φορολογικοί συντελεστές που θα ισχύσουν σε ημερομηνία μεταγενέστερη της ημερομηνίας κλεισίματος της οικονομικής θέσης, υπό την προϋπόθεση ότι αυτοί ορίζονται ρητά από νόμο που ήδη έχει ψηφιστεί και ισχύει. Ο Όμιλος αναγνωρίζει αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις όταν είναι πιθανόν τα μελλοντικά φορολογητέα κέρδη να είναι επαρκή για τον συμψηφισμό των προσωρινών διαφορών. Αναβαλλόμενος φόρος εισοδήματος υπολογίζεται και στην περίπτωση όπου οι προσωρινές διαφορές προκύπτουν από επενδύσεις σε θυγατρικές και συγγενείς εταιρίες, εκτός αν ο Όμιλος μπορεί να ελέγξει την χρονική στιγμή αντιλογισμού της προσωρινής διαφοράς και είναι πιθανό η προσωρινή διαφορά να μην αντιλογιστεί στο εγγύς μέλλον. Ο πληρωτέος φόρος εισοδήματος, ο οποίος υπολογίζεται επί των κερδών της χρήσης, βάσει της κείμενης φορολογικής νομοθεσίας, αναγνωρίζεται ως έξοδο στα αποτελέσματα της παρούσας χρήσεως. Φορολογικές ζημίες που μεταφέρονται σε επόμενες χρήσεις για συμψηφισμό, αναγνωρίζονται ως περιουσιακά στοιχεία όταν θεωρείται πιθανή η πραγματοποίηση μελλοντικών φορολογητέων κερδών, τα οποία θα είναι επαρκή για τον συμψηφισμό των σωρευμένων φορολογικών ζημιών. Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 39 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 Αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση ή υποχρέωση που σχετίζεται με τον επανυπολογισμό της εύλογης αξίας των περιουσιακών στοιχείων επιμετρήσιμων σε Εύλογη Αξία μέσω της Κατάστασης Συνολικών Εσόδων (FVOCI), των αντισταθμίσεων ταμειακών ροών, των αναλογιστικών κερδών και ζημιών καθώς και τις μεταβολές της εύλογης αξίας των ιδιοχρησιμοποιούμενων ακινήτων, οι οποίες χρεώνονται ή πιστώνονται κατευθείαν στην καθαρή θέση, καταχωρείται επίσης σε χρέωση ή πίστωση της καθαρής θέσης. (2.21) Παροχές προς το Προσωπικό Οι εταιρίες του Ομίλου συμμετέχουν σε διάφορα προγράμματα παροχών προς το προσωπικό τους μετά την έξοδό του από την υπηρεσία. Ο Όμιλος συμμετέχει τόσο σε προγράμματα παροχών όσο και σε προγράμματα καθορισμένων εισφορών. Σε ένα πρόγραμμα καθορισμένων εισφορών ο Όμιλος δεν έχει νομική ή τεκμαιρόμενη υποχρέωση να καταβάλει πρόσθετη εισφορά, στην περίπτωση που το Ταμείο δεν διαθέτει τα επαρκή περιουσιακά στοιχεία για να καταβάλει τα επιδόματα των εργαζομένων που είναι άμεσα συνδεδεμένα με τις υπηρεσίες που προσέφεραν στην τρέχουσα και σε προηγούμενες περιόδους. Ένα πρόγραμμα καθορισμένων παροχών είναι στην ουσία ένα συνταξιοδοτικό πρόγραμμα στο οποίο η υποχρέωση του Ομίλου καθορίζεται από το ύψος της αποζημίωσης που θα λάβει ο υπάλληλος κατά το χρόνο συνταξιοδότησής του, βάσει της ηλικίας του, της προϋπηρεσίας του στην εταιρεία και της αμοιβής του. Η υποχρέωση που καταχωρείται στην Κατάσταση Οικονομικής Θέσης αναφορικά με τα προγράμματα καθορισμένων παροχών συνίσταται από την παρούσα αξία των παροχών κατά την ημερομηνία σύνταξης των Οικονομικών Καταστάσεων μειωμένη με την εύλογη αξία των περιουσιακών στοιχείων του προγράμματος, με τις αναπροσαρμογές που απαιτούνται για κέρδη ή ζημίες που προέρχονται από αναλογιστική μελέτη καθώς και με το κόστος προϋπηρεσίας. Η υποχρέωση των προγραμμάτων καθορισμένων παροχών προσδιορίζεται σε ετήσια βάση από ανεξάρτητο αναλογιστή χρησιμοποιώντας τη μέθοδο της προβεβλημένης πιστωτικής μονάδας (projected unit credit method). Η παρούσα αξία της υποχρέωσης που προκύπτει από το πρόγραμμα καθορισμένων παροχών υπολογίζεται, προεξοφλώντας τις μελλοντικές ταμειακές εκροές με επιτόκιο που βασίσθηκε στη μέση απόδοση του δείκτη «iBoxx AA Corporate Overall 10+ EUR indices» για το έτος 2020. Ο Όμιλος αναγνωρίζει τα αναλογιστικά κέρδη ή ζημίες που μπορεί να προέλθουν από αναπροσαρμογές, βάσει της εμπειρίας, καθώς και από αλλαγή των αναλογιστικών υποθέσεων στην κατάσταση συνολικών εσόδων με απ’ ευθείας καταχώρηση στους λογαριασμούς ιδίων κεφαλαίων. Τα δε λοιπά κόστη βαρύνουν το λογαριασμό αποτελέσματα χρήσης. Σε περίπτωση καταβολής αποζημίωσης λόγω πρόωρης αποχώρησης προσωπικού από την ενεργό υπηρεσία, η σχηματισθείσα υποχρέωση μειώνεται με το συνολικό ποσό της αποζημίωσης. Στην αμέσως επόμενη περίοδο αναφοράς στην οποία εκπονείται αναλογιστική μελέτη για τον προσδιορισμό της υποχρέωσης του υπηρετούντος προσωπικού, η όποια διαφορά έχει προκύψει εξομαλύνεται και τακτοποιείται. Το πρόγραμμα συμπληρωματικών παροχών εφάπαξ που λειτουργούσε ως πρόγραμμα καθορισμένων εγγυημένων παροχών, κατά την 8/12/2020 και με την υπογραφή Ειδικής Επιχειρησιακής Συλλογικής Σύμβασης Εργασίας μεταξύ της Τράπεζας και του Συλλόγου Υπαλλήλων, μετετράπη σε πρόγραμμα καθορισμένων εισφορών. (2.22) Αναγνώριση του χρηματοοικονομικού μέσου στις οικονομικές καταστάσεις Η Τράπεζα αναγνωρίζει τα δάνεια και λοιπές απαιτήσεις, τις καταθέσεις, τους πιστωτικούς τίτλους και τα δάνεια μειωμένης εξασφάλισης την ημερομηνία που αρχικά δημιουργούνται. Τα υπόλοιπα χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού και παθητικού αναγνωρίζονται κατά την ημερομηνία συναλλαγής όπου αναγνωρίζει και τους συμβατικούς όρους των μέσων αυτών. Αρχικά, όλα τα χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού και παθητικού απεικονίζονται στην εύλογη αξία τους συν τα έξοδα συναλλαγής που σχετίζονται με την απόκτηση ή έκδοση του, εκτός αν ανήκουν στα στοιχεία του εμπορικού χαρτοφυλακίου. (2.23) Παύση απεικόνισης του χρηματοοικονομικού μέσου στις οικονομικές καταστάσεις Η Τράπεζα παύει να αναγνωρίζει ένα χρηματοοικονομικό στοιχείο ενεργητικού όταν τα συμβατικά δικαιώματα επί των ταμειακών ροών που απορρέουν από το εν λόγω χρηματοοικονομικό στοιχείο ενεργητικού έχουν λήξει ή όταν μεταβιβάσει το χρηματοοικονομικό στοιχείο ενεργητικού και ουσιαστικά όλους τους κινδύνους και τα οφέλη που σχετίζονται με την κατοχή του εν λόγω στοιχείου σε άλλο συμβαλλόμενο μέρος. Αν η τράπεζα δεν έχει μεταβιβάσει ούτε διατηρήσει ουσιαστικά όλους τους κινδύνους και τα οφέλη της κυριότητας και συνεχίζει να ελέγχει το μεταβιβασθέν χρηματοοικονομικό στοιχείο ενεργητικού, η Τράπεζα αναγνωρίζει το διατηρηθέν δικαίωμα επί του στοιχείου ενεργητικού και τη σχετική υποχρέωση για τυχόν ποσά που ενδεχομένως υποχρεούται να καταβάλει. Αν η Τράπεζα διατηρεί ουσιαστικά όλους τους κινδύνους και τα οφέλη που απορρέουν από την κατοχή του μεταβιβασθέντος χρηματοοικονομικού στοιχείου ενεργητικού, συνεχίζει να αναγνωρίζει το χρηματοοικονομικό στοιχείο ενεργητικού. Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 40 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 Κατά την παύση αναγνώρισης ενός χρηματοοικονομικού στοιχείου ενεργητικού στο σύνολό του, η διαφορά μεταξύ της λογιστικής αξίας του στοιχείου ενεργητικού και του αθροίσματος του εισπραχθέντος ή εισπρακτέου τιμήματος και του σωρευτικού κέρδους ή ζημίας που είχε αναγνωριστεί στα λοιπά συνολικά έσοδα και σωρευτεί στα ίδια κεφάλαια αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα. (2.24) Λειτουργικοί Τομείς Οι πληροφορίες που γνωστοποιούνται είναι οι πληροφορίες που χρησιμοποιεί η Διοίκηση για την αξιολόγηση της αποδοτικότητας κάθε τμήματος καθώς και του τρόπου κατανομής των οικονομικών πόρων στα επιμέρους τμήματα. Πιθανότατα, η πληροφόρηση να διαφοροποιείται από τα στοιχεία που χρησιμοποιούνται για την κατάρτιση της Κατάστασης Οικονομικής Θέσης και Κατάστασης Αποτελεσμάτων, καθώς περιλαμβάνει και παραδοχές για την κοστολόγηση των εργασιών κάθε επιμέρους τομέα. Επίσης πρέπει να παρέχονται επεξηγήσεις για την βάση προετοιμασίας της πληροφόρησης των τομέων καθώς και συμφωνίες με τα κονδύλια των χρηματοοικονομικών αναφορών. Οι λειτουργικοί τομείς που εξυπηρετούν την εσωτερική πληροφόρηση της διοίκησης του Ομίλου είναι οι ακόλουθοι: Λιανική Τραπεζική Στον τομέα αυτό περιλαμβάνονται το σύνολο ιδιωτών καταναλωτών όπως επίσης και οι ελεύθεροι επαγγελματίες. Ό Όμιλος μέσω του δικτύου των καταστημάτων της Τράπεζας καθώς και των αρμοδίων κεντρικών υπηρεσιών προσφέρει στους πελάτες της κατηγορίας αυτής όλο το εύρος των παραδοσιακών προϊόντων, καθώς και εξειδικευμένα προϊόντα επενδυτικής και καταθετικής φύσης. Επιχειρηματική Τραπεζική Στον τομέα αυτό περιλαμβάνονται όλες οι πιστοδοτήσεις των επιχειρήσεων όπως επίσης και των επιτηδευματιών. Ο Όμιλος προσφέρει στους πελάτες που ανήκουν στην κατηγορία αυτή εκτός από τη χορήγηση δανείων και ένα ευρύ φάσμα προϊόντων και υπηρεσιών που σχετίζονται με συμβουλευτικές, χρηματοοικονομικές και επενδυτικής φύσεως εργασίες, όπως επίσης και εργασίες συναλλάγματος. Διαχείριση Διαθεσίμων / Treasury Ο τομέας αυτός περιλαμβάνει τη διαχείριση των διαθεσίμων του Ομίλου, τις διαμεσολαβητικές εργασίες στην πώληση αμοιβαίων κεφαλαίων, τη διαχείριση χρεογράφων του Ομίλου, όπως επίσης και υπηρεσίες θεματοφυλακής καθώς και τη διαχείριση χαρτοφυλακίου ιδιωτών. Τα λοιπά έσοδα στα οποία περιλαμβάνονται διαχείριση ακίνητης περιουσίας όπως επίσης και δάνεια προς το προσωπικό, τόκοι δανείων μειωμένης εξασφάλισης κλπ., έχουν κατανεμηθεί αναλογικά στους παραπάνω τρεις τομείς. (2.25) Συναλλαγές με συνδεδεμένα μέρη Ως συνδεδεμένα μέρη νοούνται οι επιχειρήσεις στις οποίες η Τράπεζα διατηρεί τον έλεγχο κατέχοντας άμεσα ή έμμεσα πάνω από το 50% του μετοχικού του κεφαλαίου ή ασκεί ουσιώδη επιρροή στη διαχείριση και οικονομική πολιτική τους. Επίσης ως συνδεδεμένα μέρη θεωρούνται τα μέλη των Διοικήσεων των εταιριών του Ομίλου, συγγενικά με αυτά πρόσωπα πρώτου βαθμού, καθώς και εταιρίες που κατέχονται από αυτά ή εταιρίες στις οποίες ασκούν ουσιώδη επιρροή στη λήψη επιχειρηματικών αποφάσεων. Όλες οι συναλλαγές μεταξύ της Τράπεζας και των συνδεδεμένων με αυτή μερών διενεργούνται με τους ίδιους οικονομικούς όρους, που διενεργούνται παρόμοιες συναλλαγές με μη συνδεδεμένα μέρη, κατά την ίδια χρονική στιγμή. (2.26) Κέρδη ανά μετοχή Ο δείκτης των βασικών κερδών ανά μετοχή (EPS) υπολογίζεται διαιρώντας τα καθαρά κέρδη ή ζημίες της χρήσης που είναι αποδοτέα στους κατόχους κοινών μετοχών με το μέσο σταθμισμένο αριθμό των κοινών μετοχών σε κυκλοφορία κατά τη διάρκεια της χρήσης. Ο δείκτης των μειωμένων κερδών ανά μετοχή υπολογίζεται χρησιμοποιώντας την ίδια ακριβώς μεθοδολογία υπολογισμού του βασικού δείκτη κερδών ανά μετοχή, αλλά οι προσδιοριστικοί όροι του δείκτη, καθαρά κέρδη ή ζημίες και αριθμός κοινών μετοχών, προσαρμόζονται ανάλογα ώστε να αντανακλούν την ενδεχόμενη μείωση των κερδών ανά μετοχή, η οποία θα μπορούσε να προέλθει είτε από τη μετατροπή μετατρέψιμων ομολογιών ή από άσκηση δικαιωμάτων προαίρεσης αγοράς μετοχών έναντι των κοινών μετοχών. (2.27) Δραστηριότητες θεματοφυλακής Ο Όμιλος παρέχει υπηρεσίες θεματοφυλακής περιουσιακών στοιχείων σε φυσικά ή νομικά πρόσωπα. Τα ανωτέρω περιουσιακά στοιχεία δεν αποτελούν ιδιοκτησία του Ομίλου και συνεπώς τόσο αυτά όσο και τα Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 41 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 αποτελέσματα που προκύπτουν από την επένδυση αυτών, δεν απεικονίζονται στις οικονομικές καταστάσεις του Ομίλου. Οι προμήθειες που εισπράττει ο Όμιλος από την παροχή της ανωτέρω υπηρεσίας καταχωρούνται στα αποτελέσματα της χρήσης. (2.28) Μερίσματα Τα έσοδα από μερίσματα αναγνωρίζονται όταν ο Όμιλος έχει δικαίωμα να τα εισπράξει. (2.29) Τιτλοποιήσεις / Αποαναγνώριση χρηματοοικονομικών στοιχείων ενεργητικού Η Τράπεζα προβαίνει σε τιτλοποίηση χρηματοοικονομικών στοιχείων ενεργητικού, μεταβιβάζοντας τα εν λόγω στοιχεία σε οχήματα ειδικού σκοπού, τα οποία με τη σειρά τους προβαίνουν στην έκδοση ομολογιών. Σε κάθε συναλλαγή τιτλοποιήσεως χρηµατοοικονοµικών στοιχείων ενεργητικού, εξετάζεται η ύπαρξη ελέγχου στο όχημα ειδικού σκοπού, , προκειµένου να καθοριστεί η ανάγκη ενοποίησης των οικονοµικών του καταστάσεων. Επιπρόσθετα και µε βάση τους συµβατικούς όρους και την οικονοµική ουσία των συναλλαγών, εξετάζεται το αν η Τράπεζα θα προβεί σε διακοπή αναγνώρισης των στοιχείων που τιτλοποιούνται. Η Τράπεζα προβαίνει στη διακοπή αναγνώρισης χρηµατοοικονοµικών στοιχείων του ενεργητικού όταν: 1) τα συµβατικά δικαιώµατα επί των ταµειακών ροών των χρηµατοοικονοµικών στοιχείων έχουν λήξει, 2) µεταβιβάζει το συµβατικό δικαίωµα είσπραξης των ταµειακών ροών από τα χρηµατοοικονοµικά στοιχεία και ταυτόχρονα µεταβιβάζει, ουσιωδώς, όλους τους κινδύνους και τα οφέλη που απορρέουν από αυτά, 3) δάνεια ή επενδύσεις σε αξιόγραφα καθίστανται ανεπίδεκτα είσπραξης, οπότε και τα διαγράφει, 4) οι συµβατικοί όροι των χρηµατοοικονοµικών στοιχείων µεταβάλλονται ουσιωδώς. Στην περίπτωση συναλλαγών που, παρά τη µεταβίβαση του συµβατικού δικαιώµατος για την είσπραξη των ταµειακών ροών από χρηµατοοικονοµικά στοιχεία του ενεργητικού, οι κίνδυνοι και τα οφέλη που απορρέουν από αυτά παραµένουν στην Τράπεζα, δεν διακόπτεται η αναγνώριση των στοιχείων αυτών. Στην περίπτωση συναλλαγών µε τις οποίες η Τράπεζα ούτε διατηρεί αλλά ούτε και µεταβιβάζει τους κινδύνους και τα οφέλη που απορρέουν από τα χρηµατοοικονοµικά στοιχεία, αλλά διατηρεί έλεγχο επ’ αυτών, τότε αυτά εξακολουθούν να αναγνωρίζονται στο βαθµό της συνεχιζόµενης ανάµειξης της Τράπεζας. Αν η Τράπεζα δεν διατηρεί τον έλεγχο των στοιχείων τότε διακόπτεται η αναγνώρισή τους και στη θέση τους αναγνωρίζονται διακριτά τα στοιχεία ενεργητικού και υποχρεώσεων που δηµιουργούνται ή διατηρούνται κατά τη µεταβίβαση (2.30) Χρηματοοικονομικές εγγυήσεις Οι χρηματοοικονομικές εγγυήσεις είναι συμβάσεις που επιβάλουν στον Όμιλο να κάνει καθορισμένες πληρωμές για την αποζημίωση του κατόχου της εγγύησης από ζημία που υφίσταται όταν ο χρεώστης αδυνατεί να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις του. Αναγνωρίζονται σε εύλογες αξίες όπου η αρχική εύλογη αξία αποσβένεται στη διάρκεια της εγγύησης. Στη συνέχεια αναγνωρίζονται στην υψηλότερη τιμή μεταξύ της παρούσας αξίας τυχόν πληρωμών και του αναπόσβεστου υπολοίπου. (2.31) Μετοχικό Κεφάλαιο (α) Έξοδα αύξησης κεφαλαίου Τα άμεσα έξοδα σχετικά με την έκδοση νέων μετοχών ή δικαιωμάτων μετοχών ή στην εξαγορά άλλης επιχείρησης εμφανίζονται καθαρά από φόρους και εισπράξεις αφαιρετικά των Ιδίων Κεφαλαίων και πιο συγκεκριμένα στη διαφορά από έκδοση μετοχών υπέρ το άρτιο ή ελλείψει αυτού στα Κέρδη εις Νέον. (β) Μερίσματα κοινών και προνομιούχων μετοχών Τα μερίσματα κοινών και προνομιούχων μετοχών αναγνωρίζονται ως υποχρέωση στην χρήση που εγκρίνονται από την Γενική Συνέλευση των Μετόχων και εμφανίζονται αφαιρετικά των ιδίων κεφαλαίων. Αντίστοιχα τα προμερίσματα εμφανίζονται κατά τον ίδιο τρόπο αφαιρετικά των ιδίων κεφαλαίων μετά την έγκρισή τους από το διοικητικό συμβούλιο. (γ) Ίδιες μετοχές Μετοχές της Τράπεζας που κατέχονται από την ίδια την Τράπεζα ή από άλλη εταιρεία του Ομίλου, καταχωρούνται στην αξία κτήσης τους μαζί με τα έξοδα συναλλαγής και απεικονίζονται αφαιρετικά της καθαρής θέσης του Ομίλου, έως ότου ακυρωθούν. Στην περίπτωση που οι ίδιες μετοχές πωληθούν ή επανεκδοθούν, το τίμημα που θα εισπραχθεί δεν θα περιληφθεί στα αποτελέσματα της χρήσης αλλά θα καταχωρηθεί κατευθείαν στην καθαρή θέση. (2.32) Χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις και συμμετοχικοί τίτλοι Ταξινόμηση ως Υποχρεώσεις ή ίδια κεφάλαια Οι χρεωστικοί και συμμετοχικοί τίτλοι που εκδίδει η Τράπεζα ταξινομούνται είτε ως χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις είτε ως ίδια κεφάλαια σύμφωνα με την ουσία των συμβατικών όρων και τους ορισμούς της χρηματοοικονομικής υποχρέωσης και του συμμετοχικού τίτλου. Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 42 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 Συμμετοχικοί τίτλοι Συμμετοχικός τίτλος είναι κάθε σύμβαση που αποδεικνύει ένα δικαίωμα επί του υπολοίπου των στοιχείων ενεργητικού μιας οντότητας μετά την αφαίρεση του συνόλου του παθητικού του. Οι συμμετοχικοί τίτλοι που εκδίδει η Τράπεζα αναγνωρίζονται στο τίμημα που εισπράττεται, μετά την αφαίρεση των άμεσων εξόδων έκδοσης τους. Η επαναγορά ίδιων συμμετοχικών τίτλων της Τράπεζας, αναγνωρίζεται και αφαιρείται απευθείας από τα ίδια κεφάλαια. Κανένα κέρδος ή ζημία δεν αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα για την αγορά, πώληση, έκδοση ή ακύρωση ιδίων συμμετοχικών τίτλων της Τράπεζας. Σύνθετα χρηματοοικονομικά μέσα Τα συστατικά μέρη σύνθετων μέσων (μετατρέψιμοι τίτλοι) που εκδίδει η Τράπεζα ταξινομούνται ξεχωριστά ως χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις και ίδια κεφάλαια σύμφωνα με την ουσία των συμβατικών όρων και τους ορισμούς της χρηματοοικονομικής υποχρέωσης και του συμμετοχικού τίτλου. Κάθε άσκηση δικαιώματος μετατροπής που διακανονίζεται με την ανταλλαγή καθορισμένου ποσού μετρητών ή άλλου χρηματοοικονομικού στοιχείου ενεργητικού με καθορισμένο αριθμό ιδίων συμμετοχικών τίτλων της Τράπεζα είναι ένας συμμετοχικός τίτλος. Χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις Τα χρηματοοικονομικά στοιχεία παθητικού ταξινομούνται είτε ως χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις «στην εύλογη αξία μέσω λογαριασμού αποτελεσμάτων» (FVTPL) είτε ως ‘’λοιπές χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις’’. Χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις που αποτιμώνται στην εύλογη αξία μέσω λογαριασμού αποτελεσμάτων (FVTPL) Τα χρηματοοικονομικά στοιχεία παθητικού αποτιμώνται στην εύλογη αξία μέσω λογαριασμού αποτελεσμάτων (FVTPL), όταν το χρηματοοικονομικό στοιχείο παθητικού είναι (i) ενδεχόμενη υποχρέωση που μπορεί να καταβληθεί από τον αγοραστή ως μέρος μιας συνένωσης επιχειρήσεων στις οποίες εφαρμόζεται το ΔΠΧΑ 3, (ii) κατατάσσεται ως κατεχόμενο για εμπορική εκμετάλλευση ή (iii) έχει οριστεί κατά την αρχική αναγνώριση στην εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων (FVTPL). Ένα χρηματοοικονομικό στοιχείο παθητικού κατατάσσεται ως κατεχόμενο για εμπορική εκμετάλλευση αν: αποκτήθηκε κατά κύριο λόγο με σκοπό την επαναγορά του στο εγγύς μέλλον ή κατά την αρχική αναγνώριση αποτελεί μέρος χαρτοφυλακίου εξατομικευμένων χρηματοοικονομικών μέσων που η Τράπεζα διαχειρίζεται από κοινού και για τα οποία υπάρχουν τεκμηριωμένες ενδείξεις πρόσφατου σχεδίου βραχυπρόθεσμης αποκόμισης κερδών ή είναι παράγωγο το οποίο δεν έχει οριστεί και δεν θεωρείται αποτελεσματικό ως μέσο αντιστάθμισης. Τα χρηματοοικονομικά στοιχεία παθητικού που αποτιμώνται στην εύλογη αξία μέσω λογαριασμού αποτελεσμάτων FVTPL εμφανίζονται στην εύλογη αξία, και κάθε κέρδος ή ζημία που απορρέει από την αποτίμηση αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα. Το καθαρό κέρδος ή ζημία που αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα περιλαμβάνει τυχόν μερίσματα ή τόκους που καταβάλλονται και σχετίζονται με το χρηματοοικονομικό μέσο παθητικού και συμπεριλαμβάνονται στο κονδύλι «Λοιπά κέρδη και ζημίες». Λοιπές χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις Οι λοιπές χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις (συμπεριλαμβανομένων δανείων και εμπορικών και λοιπών υποχρεώσεων) μετά την αρχική αναγνώριση, επιμετρώνται στο αποσβέσιμο κόστος εφαρμόζοντας τη μέθοδο του πραγματικού επιτοκίου. Παύση αναγνώρισης χρηματοοικονομικών υποχρεώσεων Η Τράπεζα παύει να αναγνωρίζει χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις, όταν, και μόνο όταν, οι υποχρεώσεις της Τράπεζας έχουν εκπληρωθεί, ακυρωθεί ή εκπνεύσει. Η διαφορά μεταξύ της λογιστικής αξίας της χρηματοοικονομικής υποχρέωσης και του καταβληθέντος ή καταβλητέου τιμήματος αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα. Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 43 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 (2.33) Νέα Πρότυπα και διερμηνείες Τα ακόλουθα νέα πρότυπα, οι τροποποιήσεις σε πρότυπα και οι νέες ερμηνείες, όπως εκδόθηκαν από το Συμβούλιο Διεθνών Λογιστικών Προτύπων (ΣΔΛΠ) και την Επιτροπή Διερμηνειών των ΔΠΧΑ (ΕΔΔΠΧΑ) και υιοθετήθηκαν από την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ), είναι σε ισχύ από την 1 Ιανουαρίου 2020: Τροποποιήσεις του Εννοιολογικού Πλαισίου για τη Χρηματοοικονομική Αναφορά, συμπεριλαμβανομένων των τροποποιήσεων των Διεθνών Προτύπων Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (ΔΠΧΑ) σχετικά με παραπομπές στο Εννοιολογικό Πλαίσιο Τον Μάρτιο του 2018, το ΣΔΛΠ εξέδωσε το αναθεωρημένο «Εννοιολογικό Πλαίσιο για τη Χρηματοοικονομική Αναφορά» (Εννοιολογικό Πλαίσιο). Το αναθεωρημένο Εννοιολογικό Πλαίσιο δεν είναι πρότυπο, υπερισχύει έναντι των απαιτήσεων του κάθε προτύπου. Το αναθεωρημένο αυτό πλαίσιο αντικαθιστά την προηγουμένη έκδοση του πλαισίου η οποία εξεδόθη το 2010. Οι αναθεωρήσεις που πραγματοποίησε το Συμβούλιο αφορούν σε οδηγίες σχετικά με τις έννοιες της επιμέτρησης, της παρουσίασης και γνωστοποίησης καθώς και της αποαναγνώρισης. Επιπλέον, η αναθεώρηση περιλαμβάνει νέους ορισμούς σχετικά με τα στοιχεία του ενεργητικού/τις υποχρεώσεις και τα κριτήρια αναγνώρισης αυτών, καθώς και διασαφηνίσεις για αλλά σημαντικά πεδία. Παράλληλα με το αναθεωρημένο Εννοιολογικό Πλαίσιο, το ΣΔΛΠ δημοσίευσε ένα συνοδευτικό έγγραφο με τίτλο «Τροποποιήσεις των Παραπομπών στο Εννοιολογικό Πλαίσιο εντός των ΔΠΧΑ», το οποίο περιλαμβάνει επακόλουθες αλλαγές στα πρότυπα ούτως ώστε αυτές να αναφέρονται στο αναθεωρημένο Πλαίσιο. Η υιοθέτηση του αναθεωρημένου Πλαισίου δεν είχε επίπτωση στις οικονομικές καταστάσεις της Τράπεζας. Μεταρρύθμιση Επιτοκίων Αναφοράς-Φάση 1: Τροποποιήσεις των ΔΠΧΑ 9, ΔΛΠ 39 και ΔΠΧΑ 7 Τον Σεπτέμβριο 2019, το ΣΔΛΠ εξέδωσε τροποποιήσεις των προτύπων ΔΠΧΑ 9 «Χρηματοοικονομικά μέσα», ΔΛΠ 39 «Χρηματοοικονομικά Μέσα: Αναγνώριση και Επιμέτρηση» και ΔΠΧΑ 7 «Χρηματοοικονομικά μέσα: Γνωστοποιήσεις», ώστε να αντιμετωπίσει τις επιπτώσεις σε συγκεκριμένες απαιτήσεις που σχετίζονται με την λογιστική αντιστάθμισης, που προκύπτουν από την αβεβαιότητα που δημιουργείται από την μεταρρύθμιση επιτοκίων αναφοράς σε όλο το φάσμα της αγοράς (αναφέρεται ως «μεταρρύθμιση IBOR»). Ως αποτέλεσμα της μεταρρύθμισης IBOR, μπορεί να υπάρξουν αβεβαιότητες σχετικά με: α) το επιτόκιο αναφοράς που καθορίζεται ως αντισταθμισμένος κίνδυνος και/ή β) τον χρόνο ή το ποσό των ταμειακών ροών, βάσει επιτοκίων αναφοράς, των στοιχείων που αντισταθμίζονται ή του μέσου αντιστάθμισης, κατά την περίοδο μέχρι την αντικατάσταση ενός τύπου επιτοκίου αναφοράς με εναλλακτικό επιτόκιο αναφοράς μηδενικού κινδύνου (“Risk Free Rate – RFR”). Σύμφωνα με τις εν λόγω τροποποιήσεις, συγκεκριμένα κριτήρια της λογιστικής αντιστάθμισης κατά το ΔΛΠ 39 ή το ΔΠΧΑ 9 τροποποιούνται, προκειμένου να παράσχουν προσωρινές απαλλαγές από τις πιθανές επιπτώσεις της αβεβαιότητας κατά την περίοδο μετάβασης, οι οποίες έχουν εφαρμογή σε όλες τις σχέσεις αντιστάθμισης που επηρεάζονται άμεσα από την «μεταρρύθμιση IBOR». Αυτές οι προσωρινές απαλλαγές σχετίζονται κυρίως με την απαίτηση σύμφωνα με την οποία πρέπει να υφίσταται μεγάλη πιθανότητα εκπλήρωσης όσον αφορά τις ταμειακές ροές που αντισταθμίζονται, την συμμόρφωση με το κριτήριο της διακριτής φύσης του συστατικού στοιχείου που έχει προσδιοριστεί για αντιστάθμιση κινδύνου και με την εφαρμογή της μελλοντικής και της αναδρομικής αξιολόγησης της αποτελεσματικότητας μιας σχέσης λογιστικής αντιστάθμισης. Οι τροποποιήσεις του ΔΠΧΑ 7 απαιτούν επιπλέον γνωστοποιήσεις σχετικά με τις σχέσεις αντιστάθμισης στις οποίες έχουν εφαρμογή οι ανωτέρω απαλλαγές. Το ΣΔΛΠ αντιμετωπίζει την μεταρρύθμιση IBOR και τις πιθανές επιπτώσεις στην χρηματοοικονομική πληροφόρηση σε δύο φάσεις. Η πρώτη φάση, όπως αναφέρεται και παραπάνω, επικεντρώνεται σε θέματα λογιστικής αντιστάθμισης που επηρεάζουν την χρηματοοικονομική πληροφόρηση στην περίοδο πριν την μεταρρύθμιση επιτοκίων αναφοράς. Η δεύτερη φάση, που έχει εφαρμογή από την 1 Ιανουαρίου 2021,επικεντρώνεται στα θέματα που ενδέχεται να επηρεάσουν την χρηματοοικονομική πληροφόρηση, όταν τα υπάρχοντα επιτόκια αντικατασταθούν από εναλλακτικά αναφοράς μηδενικού κινδύνου (RFR) (βλ. παρακάτω στην παράγραφο «Νέα πρότυπα, τροποποιήσεις σε πρότυπα και διερμηνείες που δεν έχουν υιοθετηθεί ακόμα από την Τράπεζα.) Η Τράπεζα βρίσκεται σε διαδικασία αξιολόγησης της μετάβασης στα εναλλακτικά επιτόκια αναφοράς. Τροποποιήσεις του ΔΠΧΑ 3 «Συνενώσεις Επιχειρήσεων» Το ΣΔΛΠ εξέδωσε τροποποιήσεις σχετικά με τον ορισμό της επιχείρησης στο ΔΠΧΑ 3 «Συνενώσεις Επιχειρήσεων» με σκοπό να βοηθήσει τις οικονομικές οντότητες να καθορίσουν αν ένα σύνολο αποκτώμενων δραστηριοτήτων και στοιχείων του ενεργητικού συνιστούν επιχείρηση ή όχι. Οι τροποποιήσεις αποσαφηνίζουν τις ελάχιστες απαιτήσεις για τον ορισμό της επιχείρησης, καταργούν την αξιολόγηση για το εάν οι συμμετέχοντες στην αγορά δύνανται να αντικαταστήσουν τις εισροές ή τις διαδικασίες που λείπουν και προσθέτουν οδηγίες για να βοηθήσουν τις οικονομικές οντότητες να αξιολογήσουν αν οι αποκτώμενες διαδικασίες θεωρούνται σημαντικές. Επιπροσθέτως, συγκεκριμενοποιούν τους ορισμούς της επιχείρησης και Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 44 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 των εκροών της και εισάγουν έναν προαιρετικό έλεγχο σχετικά με τη συγκέντρωση της εύλογης αξίας (fair value concentration test). Η υιοθέτηση των τροποποιήσεων δεν είχε επίπτωση στις οικονομικές καταστάσεις. Τροποποιήσεις του ΔΛΠ 1 και ΔΛΠ 8: Ορισμός της έννοιας του Ουσιώδους Μεγέθους (Material) Οι τροποποιήσεις του ΔΛΠ 1 «Παρουσίαση των Οικονομικών Καταστάσεων» και του ΔΛΠ 8 «Λογιστικές Πολιτικές, Μεταβολές Λογιστικών Εκτιμήσεων και Λάθη» αποσκοπούν στο να ευθυγραμμιστούν όλα τα πρότυπα με τον ορισμό του «Ουσιώδους Μεγέθους» και να αποσαφηνίσουν συγκεκριμένες πτυχές αυτού. Ο νέος ορισμός αναφέρει ότι μια πληροφορία θεωρείται ουσιώδης αν η παράλειψή της, η ανακριβής παρουσίαση της ή συγκάλυψή της αναμένεται ευλόγως να επηρεάσει τις αποφάσεις που λαμβάνουν οι κύριοι χρήστες των οικονομικών καταστάσεων γενικής χρήσης, βάσει αυτών των οικονομικών καταστάσεων. Οι τροποποιήσεις διευκρινίζουν ότι το ουσιώδες μέγεθος (materiality) εξαρτάται από τη φύση, το μέγεθος της πληροφορίας ή και τα δύο, ενώ παράλληλα μία οικονομική οντότητα θα πρέπει να αξιολογήσει εάν η πληροφορία είναι ουσιώδης από μόνη της ή σε συνδυασμό με άλλες πληροφορίες. Επιπροσθέτως, τροποποιήθηκε ο ορισμός της έννοιας του Ουσιώδους Μεγέθους στο Εννοιολογικό Πλαίσιο ώστε να ευθυγραμμιστεί με τον αναθεωρημένο ορισμό στο ΔΛΠ 1 και ΔΛΠ 8. Η υιοθέτηση των τροποποιήσεων δεν είχε επίπτωση στις οικονομικές καταστάσεις της Τράπεζας. Τροποποίηση του ΔΠΧΑ 16 στα πλαίσια του Covid-19 Τον Μάιο 2020, το ΣΔΛΠ δημοσίευσε τις «Παραχωρήσεις μισθωμάτων λόγω Covid-19 (τροποποίηση του ΔΠΧΑ 16 Μισθώσεις)», εισάγοντας στο ΔΠΧΑ 16 μια πρακτική αντιμετώπιση για τις παραχωρήσεις μισθωμάτων, προκειμένου οι μισθωτές να έχουν τη δυνατότητα να εφαρμόσουν έναν πρακτικό λογιστικό χειρισμό για εκείνες τις παραχωρήσεις που πραγματοποιούνται ως άμεση συνέπεια της πανδημίας Covid-19. Συγκεκριμένα, με την τροποποίηση του ΔΠΧΑ 16, επιτρέπεται στους μισθωτές να μην αξιολογούν εάν μία παραχώρηση μισθώματος λόγω Covid-19 αποτελεί τροποποίηση της μίσθωσης και απαιτεί από τους μισθωτές που εφαρμόζουν την παραπάνω εξαίρεση να λογιστικοποιούν τέτοιες παραχωρήσεις μισθωμάτων λόγω Covid-19 μη αντιμετωπίζοντάς αυτές ως τροποποιήσεις μίσθωσης. Η ανωτέρω δυνατότητα εφαρμόζεται μόνο στις παραχωρήσεις μισθωμάτων που προέκυψαν ως άμεση συνέπεια της πανδημίας Covid-19 και μόνο εφόσον πληρούνται όλες οι ακόλουθες προϋποθέσεις: α) η μεταβολή των μισθωμάτων συνεπάγεται αναθεωρημένο μίσθωμα που είναι ουσιαστικά το ίδιο με, ή μικρότερο από το μίσθωμα αμέσως πριν από την αλλαγή, β) οποιαδήποτε μείωση σε μισθώματα επηρεάζει μόνο τις πληρωμές που αρχικά οφείλονταν την 30 Ιουνίου 2021 ή πριν από την ημερομηνία αυτή, και γ) δεν υπάρχει ουσιαστική αλλαγή σε άλλους όρους και προϋποθέσεις της μίσθωσης. Η τροποποίηση του ΔΠΧΑ 16, όπως υιοθετήθηκε από την ΕΕ τον Οκτώβριο 2020, ισχύει για τις ετήσιες περιόδους αναφοράς που αρχίζουν την 1 Ιουνίου 2020 ή μεταγενέστερα, ενώ επιτρέπεται η πρόωρη εφαρμογή της. Τον Μάρτιο 2021, το ΣΔΛΠ αποφάσισε να δοθεί παράταση κατά έναν χρόνο στην περίοδο εφαρμογής της προαναφερόμενης πρακτικής αντιμετώπισης του ΔΠΧΑ 16. Ειδικότερα, με βάση την τροποποίηση, ο μισθωτής μπορεί να εφαρμόσει την πρακτική αντιμετώπιση σε εκείνες τις παραχωρήσεις μισθωμάτων που σχετίζονται με την πανδημία Covid-19, για τις οποίες οποιαδήποτε μείωση στις πληρωμές μισθωμάτων επηρεάζει μόνο εκείνες τις πληρωμές που αρχικά οφείλονταν την 30 Ιουνίου 2022 ή πριν από την ημερομηνία αυτή. Η τροποποίηση ισχύει για τις ετήσιες περιόδους αναφοράς που αρχίζουν την 1 Απριλίου 2021 ή μεταγενέστερα και αναμένεται να υιοθετηθεί από την ΕΕ κατά την διάρκεια του πρώτου εξαμήνου του 2021. Η υιοθέτηση των τροποποιήσεων δεν είχε επίπτωση στις οικονομικές καταστάσεις της Τράπεζας. Νέα πρότυπα, τροποποιήσεις προτύπων και διερμηνείες που δεν έχουν υιοθετηθεί ακόμη από την Τράπεζα Ένα πλήθος νέων προτύπων και τροποποιήσεων σε υπάρχοντα πρότυπα θα τεθούν σε ισχύ μετά το 2020, δεδομένου ότι δεν έχουν ακόμη υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ), ή η Τράπεζα δεν τα έχει υιοθετήσει νωρίτερα από την ημερομηνία υποχρεωτικής εφαρμογής τους. Αυτά που ενδέχεται να είναι σχετικά με την Τράπεζα έχουν ως ακολούθως: Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 45 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 ΔΛΠ 1, Τροποποιήσεις, Ταξινόμηση Υποχρεώσεων σε Βραχυπρόθεσμες ή Μακροπρόθεσμες (σε ισχύ από την 1 Ιανουαρίου 2023, δεν έχουν υιοθετηθεί από την ΕΕ) Οι τροποποιήσεις επηρεάζουν μόνο την παρουσίαση των υποχρεώσεων στον ισολογισμό και παρέχουν διευκρινίσεις ως προς τον ορισμό του δικαιώματος αναβολής διακανονισμού μίας υποχρέωσης, ενώ ταυτόχρονα αποσαφηνίζουν ότι η ταξινόμηση των υποχρεώσεων σε βραχυπρόθεσμες ή μακροπρόθεσμες, θα πρέπει να βασίζεται σε δικαιώματα που υπάρχουν στο τέλος της περιόδου αναφοράς. Επιπλέον, διευκρινίζεται ότι η αξιολόγηση που διενεργείται στη λήξη της περιόδου αναφοράς σχετικά με την ταξινόμηση των υποχρεώσεων, δεν επηρεάζεται από τις προσδοκίες που δημιουργούνται ως προς το εάν η οικονομική οντότητα θα εξασκήσει το δικαίωμα της να αναβάλλει τον διακανονισμό μίας υποχρέωσης. Διευκρινίστηκε επίσης από το ΣΔΛΠ ότι η ταξινόμηση των υποχρεώσεων σε βραχυπρόθεσμες ή μακροπρόθεσμες, από μία οικονομική οντότητα, δεν θα πρέπει να λαμβάνει υπόψιν εκείνα τα δικαιώματα μετατροπής που αναγνωρίζονται στα ίδια κεφάλαια. Η υιοθέτηση των τροποποιήσεων δεν αναμένεται να έχει επίπτωση στις οικονομικές καταστάσεις της Τράπεζας. ΔΠΧΑ 17, Ασφαλιστήρια Συμβόλαια (σε ισχύ από την 1 Ιανουαρίου 2023, δεν έχει υιοθετηθεί από την ΕΕ) Το ΔΠΧΑ 17, το οποίο αντικαθιστά το ΔΠΧΑ 4 «Ασφαλιστήρια Συμβόλαια», παρέχει ένα συνολικό και συνεκτικό λογιστικό μοντέλο για τα ασφαλιστήρια συμβόλαια. Έχει εφαρμογή σε ασφαλιστήρια συμβόλαια που έχουν εκδοθεί, σε όλα τα συμβόλαια αντασφάλισης και σε επενδυτικά συμβόλαια με χαρακτηριστικά προαιρετικής συμμετοχής που μια οικονομική οντότητα εκδίδει, εφόσον αυτή εκδίδει και ασφαλιστήρια συμβόλαια. Τα συμβόλαια χρηματοοικονομικών εγγυήσεων επιτρέπεται να ενταχθούν στο πεδίο εφαρμογής του ΔΠΧΑ 17, εφόσον η οικονομική οντότητα έχει προηγουμένως διαβεβαιώσει ότι τα θεωρεί ως ασφαλιστήρια συμβόλαια. Σύμφωνα με το γενικό μοντέλο του ΔΠΧΑ 17, ομάδες από ασφαλιστήρια συμβόλαια που τελούν υπό κοινή διαχείριση και υπόκεινται σε παρόμοιους κινδύνους, επιμετρώνται με βάση προεξοφλημένες, σταθμισμένες βάσει πιθανοτήτων μελλοντικές ταμειακές ροές, μιας αναπροσαρμογής λόγω κινδύνου και ενός περιθωρίου συμβατικών υπηρεσιών (contractual service margin-CSM) το οποίο αντιπροσωπεύει το μη δεδουλευμένο κέρδος των συμβολαίων. Σύμφωνα με το μοντέλο, οι εκτιμήσεις επαναμετρώνται σε κάθε περίοδο αναφοράς. Μια απλοποιημένη μέθοδος επιμέτρησης μπορεί να χρησιμοποιηθεί αν αναμένεται ότι από αυτή θα παραχθεί μια λογική προσέγγιση του γενικού μοντέλου ή αν τα συμβόλαια είναι μικρής διάρκειας. Το έσοδο κατανέμεται στις περιόδους αναλογικά με την αξία της αναμενόμενης κάλυψης και των λοιπών υπηρεσιών που ένας ασφαλιστής παρέχει κατά τη διάρκεια της περιόδου, οι διεκδικήσεις για αποζημίωση παρουσιάζονται όταν αναγγελθούν και οποιαδήποτε επενδυτικά στοιχεία, όπως τα ποσά που καταβάλλονται σε ασφαλισμένους ακόμα και αν το ασφαλιστικό γεγονός δεν έχει συντελεστεί, δεν περιλαμβάνονται στα έσοδα και στις διεκδικήσεις για αποζημίωση. Τα αποτελέσματα από ασφαλιστικές υπηρεσίες παρουσιάζονται ξεχωριστά από το χρηματοοικονομικό έσοδο ή έξοδο των ασφαλίσεων. Τον Ιούνιο 2020, το ΣΔΛΠ εξέδωσε το σχέδιο προτύπου «Τροποποιήσεις του ΔΠΧΑ 17», ώστε να βοηθήσει τις επιχειρήσεις στην εφαρμογή του προτύπου. Οι τροποποιήσεις περιλαμβάνουν αναβολή της ημερομηνίας έναρξης ισχύος του προτύπου, ώστε να είναι υποχρεωτική η εφαρμογή του για τις ετήσιες περιόδους που ξεκινούν από την 1 Ιανουαρίου 2023. Το ΔΠΧΑ 17 δεν είναι σχετικό με τις δραστηριότητες της Τράπεζας. Τροποποιήσεις των ΔΠΧΑ 9,ΔΛΠ 39,ΔΠΧΑ 7,ΔΠΧΑ 4 και ΔΠΧΑ 16 Μεταρρύθμιση Επιτοκίων Αναφοράς-Φάση 2 (έναρξη ισχύος 1 Ιανουαρίου 2021) Τον Αύγουστο 2020, το ΣΔΛΠ εξέδωσε το σχέδιο προτύπου «Μεταρρύθμιση Επιτοκίων Αναφοράς-Φάση 2, Τροποποιήσεις των ΔΠΧΑ 9,ΔΛΠ 39,ΔΠΧΑ 7,ΔΠΧΑ 4 και ΔΠΧΑ 16»,για την αντιμετώπιση των θεμάτων που επηρεάζουν τις χρηματοοικονομικές καταστάσεις όταν το ισχύον επιτόκιο αναφοράς αντικαθίσταται με ένα εναλλακτικό επιτόκιο αναφοράς μηδενικού κινδύνου (“Risk Free Rate – RFR”) και προβλέπει συγκεκριμένες απαιτήσεις γνωστοποιήσεων στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις. Οι τροποποιήσεις της Φάσης 2 παρέχουν σημαντικές απαλλαγές που σχετίζονται με συμβατικές τροποποιήσεις λόγω της μεταρρύθμισης των επιτοκίων και με τις σχέσεις αντιστάθμισης που επηρεάζονται από τη μεταρρύθμιση αυτή. Πιο συγκεκριμένα, οι τροποποιήσεις εισάγουν μια πρακτική αντιμετώπιση (practical expedient) εφόσον μια συμβατική αλλαγή, ή αλλαγές στις ταμειακές ροές, προέρχονται «άμεσα» από τη μεταρρύθμιση των επιτοκίων αναφοράς (μεταρρύθμιση IBOR) και σε μία «οικονομικά ισοδύναμη» βάση. Σε αυτές τις περιπτώσεις, οι αλλαγές θα λογιστικοποιούνται ενημερώνοντας το πραγματικό επιτόκιο, όπως συμβαίνει με τις διακυμάνσεις ενός κυμαινόμενου επιτοκίου. Μια παρόμοια πρακτική αντιμετώπιση θα εφαρμοστεί και στο ΔΠΧΑ 16 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 46 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 «Μισθώσεις» για μισθωτές όταν λογιστικοποιούν τις τροποποιήσεις μισθώσεων που απαιτούνται από τη μεταρρύθμιση IBOR. Επιπροσθέτως, οι τροποποιήσεις της δεύτερης Φάσης επιτρέπουν αλλαγές που απαιτούνται από τη μεταρρύθμιση IBOR να γίνουν στους προσδιορισμούς και τις τεκμηριώσεις αντιστάθμισης χωρίς να διακόπτεται η σχέση αντιστάθμισης. Οι επιτρεπόμενες αλλαγές περιλαμβάνουν τον επαναπροσδιορισμό του αντισταθμισμένου κινδύνου με αναφορά σε ένα επιτόκιο μηδενικού κινδύνου RFR, όπως επίσης και τον επαναπροσδιορισμό του μέσου αντιστάθμισης ή/και των στοιχείων που αντισταθμίζουν, ώστε να αντικατοπτρίζουν το επιτόκιο μηδενικού κινδύνου. Με βάση τις τροποποιήσεις της δεύτερης Φάσης, κατά τη διενέργεια αναδρομικής αξιολόγησης της αποτελεσματικότητας αντιστάθμισης σύμφωνα με το ΔΛΠ 39, μια εταιρεία μπορεί να επιλέξει να μηδενίσει τις συσσωρευμένες μεταβολές της εύλογης αξίας του στοιχείου που αντισταθμίζεται και του μέσου αντιστάθμισης αμέσως μετά τον τερματισμό της εφαρμογής της απαλλαγής της πρώτης Φάσης, για κάθε σχέση αντιστάθμισης ξεχωριστά. Ωστόσο, η πραγματική αναποτελεσματικότητα αντιστάθμισης θα συνεχίσει να επιμετράται και να αναγνωρίζεται εξ ολοκλήρου στα αποτελέσματα χρήσης. Οι τροποποιήσεις της δεύτερης Φάσης διευκρινίζουν επίσης ότι οι αλλαγές στη μέθοδο αξιολόγησης της αναποτελεσματικότητας αντιστάθμισης λόγω των τροποποιήσεων που απαιτούνται από τη μεταρρύθμιση IBOR, δεν θα οδηγήσουν στη διακοπή της λογιστικής αντιστάθμισης. Οι τροποποιήσεις του ΔΠΧΑ 4 αποσκοπούν στο να επιτρέψουν στις ασφαλιστικές εταιρείες που εξακολουθούν να εφαρμόζουν το ΔΛΠ 39 να αποκτήσουν ίδιες απαλλαγές όπως αυτές προβλέπονται από τις τροποποιήσεις που έγιναν στο ΔΠΧΑ 9. Οι επακόλουθες τροποποιήσεις του ΔΠΧΑ 7 της δεύτερης Φάσης πραγματοποιήθηκαν ώστε να βοηθήσουν τους χρήστες των χρηματοοικονομικών καταστάσεων να καταλάβουν το αποτέλεσμα της μεταρρύθμισης των επιτοκίων στα χρηματοοικονομικά μέσα και τη στρατηγική διαχείρισης κινδύνου μια εταιρείας. Ετήσιες βελτιώσεις των ΔΠΧΑ 2018-2020:ΔΠΧΑ 1,ΔΠΧΑ 9 και ΔΠΧΑ 16 (έναρξη ισχύος από 1 Ιανουαρίου 2022, δεν έχουν υιοθετηθεί από την ΕΕ) Οι βελτιώσεις εισάγουν σημαντικές αλλαγές σε αρκετά πρότυπα. Οι τροποποιήσεις που είναι σχετικές με τις δραστηριότητες της Τράπεζας παρουσιάζονται παρακάτω: Οι τροποποιήσεις του ΔΠΧΑ 1 «Πρώτη υιοθέτηση των Διεθνών Προτύπων Χρηματοοικονομικής Αναφοράς» παρέχουν επιπλέον απαλλαγή σε μία θυγατρική εταιρεία που υιοθέτησε τα πρότυπα μετά την μητρική σε σχέση με το σωρευτικό υπόλοιπο των συναλλαγματικών διαφορών. Ως αποτέλεσμα, οι τροποποιήσεις επιτρέπουν στις οντότητες που έχουν επιμετρήσει τα στοιχεία ενεργητικού και παθητικού στη λογιστική αξία σύμφωνα με τα βιβλία της μητρικής να επιμετρήσουν και οποιεσδήποτε συναλλαγματικές διαφορές που προέκυψαν χρησιμοποιώντας τα ποσά που έχουν δημοσιευθεί από τη μητρική. Αυτή η τροποποίηση εφαρμόζεται επίσης στις συγγενείς εταιρίες και τις κοινοπραξίες που έχουν λάβει την ίδια εξαίρεση του ΔΠΧΑ 1. Η τροποποίηση του ΔΠΧΑ 9 «Χρηματοοικονομικά Μέσα» διευκρινίζει τις αμοιβές που θα πρέπει να συμπεριληφθούν στο τεστ του 10% σχετικά με την αξιολόγησης αποαναγνώρισης των χρηματοοικονομικών υποχρεώσεων. Οι αμοιβές που περιλαμβάνονται στην αξιολόγηση είναι μόνο αυτές που πληρώθηκαν ή εισπράχθηκαν μεταξύ του δανειολήπτη (οικονομική οντότητα) και του δανειστή, συμπεριλαμβανομένων αμοιβών που πληρώθηκαν ή εισπράχθηκαν είτε από τον δανειολήπτη είτε από τον δανειστή για λογαριασμό του άλλου. Η τροποποίηση έχει μελλοντική εφαρμογή σε ρυθμίσεις και ανταλλαγές που λαμβάνουν χώρα κατά την ημερομηνία ή μεταγενέστερα αυτής που η εταιρεία εφαρμόζει για πρώτη φορά την τροποποίηση. Η τροποποίηση του ΔΠΧΑ 16 «Μισθώσεις» αφαιρεί από πρότυπο την επεξήγηση σχετικά με την αποζημίωση για τις βελτιώσεις μισθίου, για να αποτρέψει πιθανή σύγχυση σχετικά με το χειρισμό των κινήτρων για μισθώσεις. Η υιοθέτηση των τροποποιήσεων δεν αναμένεται να επηρεάσει τις οικονομικές καταστάσεις. ΔΠΧΑ 4,Τροποποίηση,Αναβολή του ΔΠΧΑ 9 (έναρξη ισχύος 1 Ιανουαρίου 2021) Τον Ιούνιο 2020, το ΣΔΛΠ εξέδωσε σχέδιο Παράταση της Προσωρινής Εξαίρεσης από την εφαρμογή του ΔΠΧΑ 9 (Τροποποιήσεις του ΔΠΧΑ 4) και επέκτεινε την σταθερή ημερομηνία λήξης της προσωρινής εξαίρεσης από την εφαρμογή του ΔΠΧΑ 9 στο ΔΠΧΑ 4 για ετήσιες περιόδους αναφοράς που ξεκινούν από 1 Ιανουαρίου 2023 ή μεταγενέστερα, ώστε να εναρμονιστούν με τις ημερομηνίες έναρξης ισχύος του ΔΠΧΑ 9 «Χρηματοοικονομικά Μέσα» και του ΔΠΧΑ 17 «Ασφαλιστικά Συμβόλαια». Η τροποποίηση δεν σχετίζεται με τις δραστηριότητες της Τράπεζας. Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 47 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 ΔΠΛ 37,Τροποποίηση, Επαχθείς Συμβάσεις -Κόστη Εκπλήρωσης Σύμβασης (έναρξη ισχύος 1 Ιανουαρίου 2022, δεν έχει υιοθετηθεί ακόμη από την ΕΕ) Η τροποποίηση του ΔΛΠ 37 «Προβλέψεις, Ενδεχόμενες Υποχρεώσεις και Ενδεχόμενα Περιουσιακά Στοιχεία» διευκρινίζει ότι τα άμεσα κόστη που σχετίζονται με την εκπλήρωση μίας σύμβασης περιλαμβάνουν τα πρόσθετα κόστη καθώς και μια κατανομή από τα υπόλοιπα κόστη που σχετίζονται άμεσα με την εκπλήρωση της σύμβασης. Τα γενικά και διοικητικά κόστη δεν σχετίζονται άμεσα με τις συμβάσεις και εξαιρούνται εκτός εάν χρεώνονται ρητά στον αντισυμβαλλόμενο βάσει της σύμβασης. Η υιοθέτηση της τροποποίησης δεν αναμένεται να επηρεάσει τις οικονομικές καταστάσεις. ΔΠΧΑ 3,Τροποποιήσεις, Παραπομπή στο Εννοιολογικό Πλαίσιο (έναρξη ισχύος 1 Ιανουαρίου 2022, δεν έχει υιοθετηθεί ακόμη από την ΕΕ) Οι τροποποιήσεις του ΔΠΧΑ 3 «Συνενώσεις Επιχειρήσεων» επικαιροποίησαν την παραπομπή στην έκδοση του Εννοιολογικού Πλαισίου που είναι σε ισχύ, ενώ προστέθηκε μία απαίτηση σχετικά με τις υποχρεώσεις που υπάγονται στο πεδίο εφαρμογής του ΔΛΠ 37 «Προβλέψεις, Ενδεχόμενες Υποχρεώσεις και Ενδεχόμενα Περιουσιακά Στοιχεία» όπου ο αποκτών εφαρμόζει το ΔΛΠ 37 για να καθορίσει εάν κατά την ημερομηνία κτήσης υφίσταται παρούσα υποχρέωση ως αποτέλεσμα παρελθοντικών γεγονότων. Εάν μία εισφορά εμπίπτει στην Διερμηνεία ΕΔΔΠΧΑ 21 'Εισφορές', ο αποκτών εφαρμόζει την ΕΔΔΠΧΑ 21 ώστε να καθορίσει εάν το γεγονός που δημιουργεί την υποχρέωση να πληρωθεί η εισφορά υφίσταται και κατά την ημερομηνία της απόκτησης. Επιπρόσθετα, οι εκδοθείσες τροποποιήσεις προσέθεσαν μία νέα παράγραφο στο ΔΠΧΑ 3 ώστε να διευκρινιστεί ότι τα ενδεχόμενα περιουσιακά στοιχεία δεν πληρούν τις προϋποθέσεις για αναγνώριση στην περίπτωση συνένωσης επιχειρήσεων, κατά την ημερομηνία απόκτησης. Η υιοθέτηση των τροποποιήσεων δεν αναμένεται να επηρεάσει τις οικονομικές καταστάσεις. ΔΛΠ 8,Τροποποιήσεις,Ορισμός των Λογιστικών Εκτιμήσεων (έναρξη ισχύος 1 Ιανουαρίου 2023, δεν έχει υιοθετηθεί ακόμη από την ΕΕ) Οι τροποποιήσεις του ΔΛΠ 8 «Λογιστικές πολιτικές, Μεταβολές των Λογιστικών Εκτιμήσεων και Λάθη» εισήγαγαν τον ορισμό των λογιστικών εκτιμήσεων ενώ περιλαμβάνουν και άλλες τροποποιήσεις στο ΔΛΠ 8 οι οποίες πρόκειται να βοηθήσουν τις επιχειρήσεις να διαχωρίσουν τις αλλαγές στις λογιστικές εκτιμήσεις από τις αλλαγές στις λογιστικές πολιτικές. Οι τροποποιήσεις διευκρινίζουν (α) πώς οι λογιστικές πολιτικές σχετίζονται με τις λογιστικές εκτιμήσεις: i) εξηγώντας ότι οι λογιστικές εκτιμήσεις χρησιμοποιούνται για την εφαρμογή των λογιστικών πολιτικών και ii) καθιστώντας τον ορισμό των λογιστικών πολιτικών πιο σαφή και περιεκτικό, (β) ότι η επιλογή μίας τεχνικής εκτίμησης ή τεχνικής αποτίμησης για ένα στοιχείο των οικονομικών καταστάσεων που δεν μπορεί να επιμετρηθεί με ακρίβεια, αποτελεί λογιστική εκτίμηση και (γ) ότι, για την εφαρμογή του ΔΛΠ 2 «Αποθέματα» η επιλογή της μεθόδου αποτίμησης του κόστους των αποθεμάτων βάσει της μεθόδου «πρώτης εισαγωγήςπρώτης εξαγωγής» (first-in, first-out - FIFO) ή της μεθόδου του Μέσου Σταθμισμένου Κόστους για αποθέματα ειδών που είναι εναλλάξιμα, αποτελεί επιλογή λογιστικής πολιτικής. Η υιοθέτηση των τροποποιήσεων δεν αναμένεται να επηρεάσει τις οικονομικές καταστάσεις. Τροποποιήσεις του ΔΛΠ 1 «Παρουσίαση των οικονομικών καταστάσεων» και ΔΠΧΑ Δήλωση Πρακτικής Νο.2:Γνωστοποιήσεις Λογιστικών Πολιτικών (έναρξη ισχύος 1 Ιανουαρίου 2023,δεν έχει υιοθετηθεί ακόμη από την ΕΕ) Το ΣΔΛΠ εξέδωσε τροποποιήσεις στο ΔΛΠ 1 «Παρουσίαση των οικονομικών καταστάσεων» ώστε να απαιτήσει από τις οικονομικές οντότητες να γνωστοποιούν τις ουσιώδεις λογιστικές πολιτικές τους αντί για τις σημαντικές λογιστικές πολιτικές τους. Σύμφωνα με το ΣΔΛΠ, η πληροφόρηση για τις λογιστικές πολιτικές κρίνεται ουσιώδης εάν όταν ληφθεί υπόψη σε συνδυασμό με τις λοιπές πληροφορίες που περιλαμβάνονται στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις μια οικονομικής οντότητας, μπορεί εύλογα να επηρεάσει τις αποφάσεις των βασικών χρηστών των οικονομικών καταστάσεων γενικής χρήσης, λόγω της βάσης στην οποία συντάχθηκαν. Επιπρόσθετα, οι τροποποιήσεις διευκρινίζουν, πώς μια οικονομική οντότητα μπορεί να εντοπίσει ουσιώδης πληροφόρηση στις λογιστικές πολιτικές, ενώ παρατίθενται παραδείγματα πιθανών περιπτώσεων ουσιώδους πληροφόρησης για τις λογιστικές πολιτικές. Επίσης, η τροποποίηση στο ΔΛΠ 1, διευκρινίζει ότι η μη ουσιώδης πληροφόρηση σχετικά με την λογιστική πολιτική μπορεί να μην γνωστοποιηθεί. Ωστόσο, εάν γνωστοποιηθεί, δεν θα πρέπει να επισκιάζει την ουσιώδη πληροφόρηση για την λογιστική πολιτική. Προκειμένου να υποστηρίξει αυτή την τροποποίηση το Συμβούλιο, ανέπτυξε σχέδιο καθοδήγησης και παραδείγματα ώστε να εξηγήσει και να υποδείξει την εφαρμογή της «διαδικασία αξιολόγησης των τεσσάρων βημάτων της ουσιώδους Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 48 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 πληροφόρησης» όπως περιγράφεται στην Δήλωση Πρακτικής Νο.2 των ΔΠΧΑ «Κρίσεις Ουσιώδους Πληροφόρησης» στις γνωστοποιήσεις των λογιστικών πολιτικών, για την υποστήριξη των τροποποιήσεων του ΔΛΠ 1. Η υιοθέτηση των τροποποιήσεων δεν αναμένεται να επηρεάσει τις οικονομικές καταστάσεις. (2.34) Σημαντικές λογιστικές κρίσεις και εκτιμήσεις Η χρήση της διαθέσιμης πληροφόρησης και η εφαρμογή υποκειμενικής κρίσης, αποτελούν αναπόσπαστα στοιχεία για τη διενέργεια εκτιμήσεων. Τα πραγματικά μελλοντικά αποτελέσματα ενδέχεται να διαφέρουν από τις ανωτέρω εκτιμήσεις, ενώ οι αποκλίσεις δύνανται να έχουν σημαντική επίπτωση επί των Οικονομικών Καταστάσεων. Οι βασικές κρίσεις που πραγματοποιεί η διοίκηση του Ομίλου και που έχουν την σημαντικότερη επίδραση στα ποσά που αναγνωρίζονται στις οικονομικές καταστάσεις κυρίως σχετίζονται με: Κατηγοριοποίηση των επενδύσεων H ταξινόμηση των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων στις διάφορες κατηγορίες του ΔΠΧΑ 9, εξαρτάται από δυο σημαντικούς παράγοντες: α) το επιχειρηματικό μοντέλο του Ομίλου για τα εν λόγω περιουσιακά στοιχεία και β) τα χαρακτηριστικά των συμβατικών ταμειακών ροών των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων (‘SPPI test’). Τα υιοθετούμενα επιχειρηματικά μοντέλα καθορίζουν την πηγή των εσόδων όπως προκύπτουν από τα επιμέρους χαρτοφυλάκια, είτε μέσω της είσπραξης των συμβατικών ταμειακών ροών, είτε από την πώληση των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων ή το συνδυασμό των ανωτέρω. Η αξιολόγηση του επιχειρηματικού μοντέλου εκφράζει την στρατηγική της Τράπεζας σε επίπεδο κανονικών συνθηκών και ως εκ τούτου, απαιτείται κρίση για το κατά πόσο η ταξινόμηση των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων ανταποκρίνεται στο επιχειρηματικό μοντέλο του Ομίλου. Σε σχέση με το SPPI, ο Όμιλος χρησιμοποιεί την αξιολόγηση ‘Αποκλειστικά αποπληρωμές κεφαλαίου και τόκων’ ως κριτήριο για να καθορίσει αν τα περιουσιακά στοιχεία θα επιμετρώνται στο αποσβεσμένο κόστος ή στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών εσόδων ή στην εύλογη αξία μέσω των Αποτελεσμάτων Χρήσης. Το κριτήριο επικεντρώνεται στο κατά πόσο πραγματοποιούνται αποκλειστικά αποπληρωμές κεφαλαίου και τόκων από κάθε κατηγορία χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων εξετάζοντας τα χαρακτηριστικά και τους όρους της εκάστοτε κατηγορίας ούτως ώστε να προσδιοριστεί κατά πόσο το εν λόγω περιουσιακό στοιχείο παράγει χρηματικές ροές παρόμοιες με τις ροές μιας «τυπικής δανειακής σύμβασης», όταν διακρατάται μέχρι τη λήξη της. Μία "τυπική δανειακή σύμβαση" προκύπτει είτε από τη δημιουργία είτε από την ανάληψη χρέους, με όρους και χαρακτηριστικά που να αποζημιώνουν για την παροχή του χρήματος. Μια "τυπική δανειακή σύμβαση" παράγει χρηματικές ροές που αποτελούν μόνο αποπληρωμές κεφαλαίου και τόκων (SPPI). Περαιτέρω ανάλυση παρατίθεται στην Σημείωση 2.6. Ζημίες απομείωσης χρηματοοικονομικών μέσων Ο Όμιλος, κατά τον έλεγχο απομείωσης των δανείων και απαιτήσεων κατά πελατών, πραγματοποιεί εκτιμήσεις σχετικά με το ποσό και το χρόνο είσπραξης των μελλοντικών ταμειακών ροών. Λαμβάνοντας υπόψη ότι αυτές οι εκτιμήσεις επηρεάζονται από ένα πλήθος παραγόντων όπως η οικονομική κατάσταση του πιστούχου, η καθαρή ρευστοποιήσιμη αξία τυχόν καλυμμάτων, οι ιστορικοί δείκτες ζημιών ανά χαρτοφυλάκιο, ενδέχεται τα πραγματικά αποτελέσματα να διαφέρουν από τα εκτιμώμενα. Αντίστοιχες εκτιμήσεις υπεισέρχονται και στην αξιολόγηση της ύπαρξης ζημιών απομείωσης αξιογράφων που κατατάσσονται ως χρηματοοικονομικά στοιχεία στην εύλογη αξία μέσω λοιπών συνολικών εσόδων ή χρηματοοικονομικά στοιχεία στο αποσβεσμένο κόστος (περαιτέρω ανάλυση Σημείωση 2.13). Η Τράπεζα για την εκτίμηση των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών χρησιμοποιεί τρία (3) μακροοικονομικά σενάρια, το βασικό, το ευνοϊκό και το δυσμενές, τα οποία σταθμίζονται με συντελεστές 40%, 30% και 30%, αντίστοιχα. Οι κύριες μακροοικονομικές μεταβλητές που ενσωματώνονται στα μοντέλα είναι ο ρυθμός μεταβολής του ΑΕΠ, η εξέλιξη του δείκτη κύριας αγοράς του ΧΑΑ (ASE), ο δείκτης ανεργίας και ο ρυθμός μεταβολής του δείκτη PPI (Producer Price Index). Τα σενάρια αντλούνται από την Τράπεζα σε συνεργασία με εξωτερικούς αναλυτές. Κατά τη διάρκεια του προηγούμενου έτους, εξαιτίας της σημαντικής αβεβαιότητας οι χρονοσειρές επισκοπούνταν τακτικά και μέσω τηλε-διασκέψεων με Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 49 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 συνεργαζόμενους εξωτερικούς αναλυτές, η Τράπεζα συνεχίζει και παρακολουθεί τις εξελίξεις και τις σχετικές ασκήσεις επί των μοντέλων. Ο παρακάτω Πίνακας παρουσιάζει τις εκτιμήσεις των της Διοίκησης για τις μεταβολές των μεταβλητών για τα επόμενα τρία (3) χρόνια, από το 2021 έως το 2023. 2021 2022 2023 Βασικό Αισιόδοξο Δυσμενές Weighted Average Βασικό Αισιόδοξο Δυσμενές Weighted AverageΒασικό Αισιόδοξο Δυσμενές Weighted Average Μεταβολή ΑΕΠ 4,20% 12,43% 2,47% 6,15% 3,82% 4,80% -0,36% 2,86% 3,46% 3,70% 2,09% 3,12% ASE 793,45 924,24 517,20 749,81 850,94 959,54 664,48 827,58 882,22 958,57 768,34 870,96 Δείκτης Ανεργίας 17,33 15,60 21,84 18,17 16,30 14,64 20,05 16,93 14,85 13,68 17,45 15,28 PPI 99,45 101,52 92,58 98,01 100,68 103,43 92,02 98,91 101,91 105,08 94,72 100,70 Παρατηρείται πως o αναμενόμενος ρυθμός μεταβολής του ΑΕΠ από το 2021 αρχίζει να ανακάμπτει και να έχει θετική πορεία. Ο δείκτης τιμών του ΧΑΑ έχει και αυτός αυξητική πορεία εμφανίζοντας συνολική αύξηση 16% από το 2021 έως το 2023. O δείκτης ανεργίας βαίνει μειούμενος και έως το 2023 προβλέπεται να έχει ελαττωθεί κατά 3 περίπου μονάδες. Τέλος, ο δείκτης PPI παρουσιάζει βελτίωση και επανέρχεται σταδιακά έως το 2023 στη βάση του δείκτη (100), σε τιμές δηλαδή 2015 όπου και την ξεπερνά κατά 0,70 μονάδες. Λόγω της αλλαγής των μακροοικονομικών συνθήκων, που επιβαρυνθήκαν το τέταρτο τρίμηνο λόγω της παράτασης του lockdown, σε σχέση με τα προηγούμενα τρίμηνα είχε ως αποτέλεσμα η αύξηση της απομείωσης κατά 1,7 εκατ ευρώ. Ως αποτέλεσμα λόγω COVID 19 και λόγω της αναθεώρησης των μακροοικονομικών παραγόντων οι ζημιές πιστωτικού κινδύνου αυξήθηκαν κατά 12,8 εκατ. ευρώ. Η Τράπεζα έκανε αυξημένες εκτιμήσεις ζημίων στους κλάδους που επλήγησαν από την πανδημία ειδικά το δεύτερο εξάμηνο, και κυρίως στο χώρο του τουρισμού κλπ με συνέπια να αυξηθεί η απομειωση κατά 8,4εκ σε σχέση με την 31/12/2019. Τέλος, λόγω των συναλλαγών τιτλοποίησης Astir 1 και 2, οι οποίες ολοκληρώθηκαν τον Δεκέμβριο του 2020 και με στόχο την προετοιμασία εισόδου των senior notes στο σχήμα παροχής κρατικής εγγύησης, υπολογίστηκαν προβλέψεις απομείωσης για τα δάνεια που περιλαμβάνονται στις τιτλοποιήσεις αυτές, με βάση τα κριτήρια που έχει θεσπίσει η Τράπεζα για το Στάδιο 3. Από την αλλαγή αυτή, προέκυψαν αυξημένες προβλέψεις απομείωσης έναντι πιστωτικών κινδύνων ποσού 49,8 εκατ. ευρώ. Απομείωση μη χρηματοοικονομικών στοιχείων ενεργητικού Ο Όμιλος, σε κάθε ημερομηνία σύνταξης οικονομικών καταστάσεων, εξετάζει για σκοπούς απομείωσης τα ιδιοχρησιμοποιούμενα πάγια στοιχεία, τις επενδύσεις σε ακίνητα και τα λοιπά άυλα πάγια στοιχεία καθώς και τη συμμετοχή του σε συγγενείς εταιρίες και κοινοπραξίες. Η εν λόγω άσκηση εμπεριέχει σε μεγάλο βαθμό τη χρήση εσωτερικών εκτιμήσεων για τον προσδιορισμό της ανακτήσιμης αξίας των στοιχείων, ήτοι της υψηλότερης ανάμεσα στην εύλογη αξία μείον τα έξοδα πώλησης και στην αξία λόγω χρήσης. Με βάση την εργασία ανεξάρτητων εκτιμητών, κατά την τρέχουσα χρήση καταγράφηκε ζημιά εξ’ αποτιμήσεως ύψους 1.426 χιλ. ευρώ. Ανακτησιμότητα αναβαλλόμενων φορολογικών απαιτήσεων Ο Όμιλος αναγνωρίζει αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις, στο μέτρο που θα δημιουργήσει μελλοντικά φορολογητέα κέρδη σε τέτοιο ύψος, ικανό να συμψηφίσει τις προσωρινές διαφορές και τις μεταφερόμενες φορολογικές ζημίες. Οι κατηγορίες τις οποίες αναγνωρίζει ο Όμιλος ως αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις είναι οι κάτωθι: 1. Προσωρινές διαφορές που προκύπτουν από την απομείωση δανείων καθώς και από την οριστική διαγραφή / μεταβίβαση δανείων. 2. Ζημίες που προέκυψαν από την ανταλλαγή ομολόγων του Ελληνικού Δημοσίου στα πλαίσια του προγράμματος PSI. 3. Από μεταβολή του αποθεματικού για τα περιουσιακά στοιχεία επιμετρήσιμα σε Εύλογη Αξία μέσω της Κατάστασης Συνολικών Εσόδων (FVOCI). 4. Μεταφερόμενες φορολογικές ζημίες και λοιπές προσωρινές διαφορές. Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 50 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 Ο Όμιλος αξιολόγησε την ανακτησιμότητα των εν λόγω φορολογικών απαιτήσεων με βάση τις προβλέψεις για την πορεία των μελλοντικών φορολογητέων κερδών, όπως αυτά εκτιμάται ότι θα διαμορφωθούν με βάση τα μεγέθη του επιχειρηματικού σχεδίου (business plan) και την εξέλιξη των μακροοικονομικών μεγεθών της ελληνικής οικονομίας, καθώς και των σχετικών διατάξεων του νόμου 4465/ 04.04.2017. Σημειώνεται, ότι λόγω της διάρκειας της πανδημίας COVID-19, ο Όμιλος έχει προβεί σε αναθεώρηση των εκτιμήσεων σχετικά με κρίσιμα μακροοικονομικά μεγέθη, τα οποία επηρεάζουν τον βαθμό και τον χρόνο ανάκτησης των αναβαλλόμενων φορολογικών απαιτήσεων και ειδικότερα, του αναβαλλόμενου φόρου επί των μεταφερόμενων φορολογικών ζημιών. Για τις προσωρινές διαφορές που προκύπτουν από την απομείωση των δανείων δεν τίθενται χρονικοί περιορισμοί ως προς την ανάκτησή τους, κάτι που ισχύει και για τις λοιπές κατηγορίες αναβαλλόμενων φορολογικών απαιτήσεων, οι οποίες έχουν δημιουργηθεί από προσωρινές διαφορές. Για τις αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις που σχετίζονται με τις φορολογικές ζημίες που προέκυψαν από το Πρόγραμμα Ανταλλαγής Ομολόγων του Ελληνικού Δημοσίου (PSI) και αναγνωρίστηκαν ως χρεωστική διαφορά, έχουν εφαρμογή οι Ν.4046/14.2.2012 και Ν.4110/23.1.2013. Σύμφωνα με το Ν.4110/23.1.2013, η εν λόγω χρεωστική διαφορά εκπίπτει ως φορολογική δαπάνη, σταδιακά και ισόποσα, σε 30 έτη, γεγονός που σύμφωνα με την εκτίμηση του Ομίλου παρέχει επαρκή ικανό χρονικό ορίζοντα για το συμψηφισμό της με μελλοντικά φορολογητέα κέρδη. Σημειώνεται ότι λόγω της λογιστικής ζημιάς μετά φόρων κατά την τρέχουσα χρήση ύψους 305 εκατ. ευρώ, θα ενεργοποιηθούν οι διατάξεις του άρθρου 27Α του Ν.4172/2013 και ως εκ τούτου η χρεωστική διαφορά από το 2021 θα είναι σημαντικά μειωμένη. Για τις αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις αναφορικά με τις μεταφερόμενες φορολογικές ζημίες, αφορούν στο σύνολό τους στην Τράπεζα και αναφέρονται στις χρήσεις 2018 - 2019. Η Τράπεζα κατά την 31/12/2020 έχει διαγράψει αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση επί φορολογικών ζημιών περίπου 57 εκατ. ευρώ. Οι φορολογικές ζημίες που προκύπτουν κάθε έτος από το λειτουργικό αποτέλεσμα του Ομίλου, μπορούν να συμψηφισθούν, εντός των επόμενων πέντε ετών από το έτος από το οποίο δημιουργήθηκαν. Ο Όμιλος, για την αναγνώριση της αναβαλλόμενης φορολογικής απαίτησης από μεταφερόμενες φορολογικές ζημίες, έχει εκπονήσει το 2020 μέσω ανεξάρτητου συμβούλου, φορολογικό πλάνο (tax planning), ως συνέχεια του επιχειρηματικού σχεδίου της Τράπεζας, με βάση τα αποτελέσματα και συμπεράσματα του οποίου αναγνώρισε την αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση επί των μεταφερόμενων φορολογικών ζημιών. Το ύψος της εναπομένουσας μεταφερόμενης ζημίας αυτής, ποσού 33 εκατ. ευρώ περίπου, με βάση το φορολογικό πλάνο, είναι ανακτήσιμο στα επόμενα πέντε έτη ακόμα και στην περίπτωση που δημιουργηθούν νέες προσωρινές διαφορές ή και για τα πρώτα έτη του δικαιώματος συμψηφισμού προκύψουν νέες φορολογικές ζημίες. Η αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση επί μεταφερόμενων φορολογικών ζημιών που αποαναγνωρίστηκε κατά την τρέχουσα χρήση, προέκυψε λόγω της αναθεώρησης των βραχυπρόθεσμων μακροοικονομικών παραγόντων λόγω της διάρκειας του φαινομένου της πανδημίας COVID-19 και των επιπτώσεων που αυτή εκτιμάται ότι θα έχει κατά την διάρκεια των ετών που καλύπτει το επιχειρηματικό σχέδιο της Τράπεζας / Ομίλου. Φόρος εισοδήματος Ο Όμιλος αναγνωρίζει απαιτήσεις και υποχρεώσεις τρέχοντος και αναβαλλόμενου φόρου εισοδήματος βάσει εκτιμήσεων για τα ποσά που πρόκειται να εισπραχθούν από ή να καταβληθούν στις φορολογικές αρχές στην τρέχουσα και στις επόμενες χρήσεις. Οι εκτιμήσεις βασίζονται σε παράγοντες όπως η εφαρμογή σχετικών νομοθετικών διατάξεων, οι προσδοκίες σχετικά με την επίτευξη μελλοντικών φορολογητέων κερδών και τέλος η επίλυση τυχόν διαφορών με τις φορολογικές αρχές. Όταν το τελικό αποτέλεσμα από τους φόρους, διαφέρει από το ποσό το οποίο είχε αρχικά αναγνωρισθεί στις οικονομικές καταστάσεις, οι διαφορές επιδρούν στο φόρο εισοδήματος και στις προβλέψεις για αναβαλλόμενη φορολογία της περιόδου κατά την οποία τα ποσά αυτά οριστικοποιούνται. Προβλέψεις και ενδεχόμενες υποχρεώσεις Ο Όμιλος αναγνωρίζει προβλέψεις όταν εκτιμά ότι υφίσταται παρούσα νομική ή τεκμαιρόμενη υποχρέωση, που έχει προκληθεί από γεγονότα που έχουν ήδη συμβεί και είναι σχεδόν βέβαιο ότι η τακτοποίησή της θα δημιουργήσει μία εκροή, το ύψος της οποίας εκτιμάται αξιόπιστα. Αντιθέτως, στις περιπτώσεις που είτε η εκροή είναι πιθανή είτε αυτή δεν μπορεί να εκτιμηθεί με αξιοπιστία, ο Όμιλος δεν προβαίνει στην αναγνώριση πρόβλεψης αλλά στη γνωστοποίηση της ενδεχόμενης υποχρέωσης, λαμβάνοντας υπόψη τη σημαντικότητά της. Η εκτίμηση για την πιθανότητα ή μη της εκροής καθώς και για το ύψος της επηρεάζονται από παράγοντες εκτός ελέγχου του Ομίλου, όπως ενδεικτικά είναι οι δικαστικές αποφάσεις, η πρακτική εφαρμογή νομοθετικών διατάξεων και η πιθανότητα αθέτησης των υποχρεώσεων Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 51 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 των αντισυμβαλλομένων όταν πρόκειται για έκθεση σε εκτός ισολογισμού στοιχεία. Οι εκτιμήσεις, οι παραδοχές και τα κριτήρια που εφαρμόζονται από τον Όμιλο για τη λήψη αποφάσεων και τα οποία επηρεάζουν τη σύνταξη των οικονομικών καταστάσεων στηρίζονται σε ιστορικά δεδομένα και σε υποθέσεις που, υπό τις παρούσες συνθήκες, κρίνονται λογικές. Οι εκτιμήσεις και τα κριτήρια λήψεως αποφάσεων επανεκτιμώνται για να λάβουν υπόψη τις τρέχουσες εξελίξεις και οι επιπτώσεις από τυχόν αλλαγές τους αναγνωρίζονται στις οικονομικές καταστάσεις κατά το χρόνο που πραγματοποιούνται. Αρχή της συνέχισης δραστηριότητας Ο Όμιλος κατά τη σύνταξη των Οικονομικών Καταστάσεων αξιολογεί αν πρέπει να εφαρμοσθεί η αρχή της συνέχισης δραστηριότητας. Αναφορά στην εκτίμηση και τις παραδοχές της Διοίκησης σχετικά με την αρχή που εφαρμόσθηκε κατά τη σύνταξη των Οικονομικών καταστάσεων γίνεται στη Σημείωση 2.2. Εύλογη αξία περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων Η εύλογη αξία περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων, που διαπραγματεύονται σε ενεργό αγορά, βασίζεται στις διαθέσιμες τιμές της αγοράς. Σε όλες τις άλλες περιπτώσεις η εύλογη αξία προσδιορίζεται βάσει μεθόδων αποτίμησης που χρησιμοποιούν στο μέγιστο δυνατό βαθμό παρατηρήσιμα στην αγορά δεδομένα. Σε περιπτώσεις όπου δεν υπάρχουν παρατηρήσιμα στην αγορά δεδομένα, χρησιμοποιούνται στοιχεία που βασίζονται σε εσωτερικές εκτιμήσεις και παραδοχές π.χ. προσδιορισμός αναμενόμενων ταμειακών ροών, επιτοκίων προεξόφλησης, πιθανότητας προπληρωμών ή αθέτησης αντισυμβαλλομένου. Αναφορά στις εκτιμήσεις και παραδοχές της Διοίκησης σχετικά με τις εύλογες αξίες των χρηματοοικονομικών μέσων γίνεται στη Σημείωση 40.7. Απομείωση των χρηματοοικονομικών στοιχείων ενεργητικού Η Τράπεζα, κατά την εφαρμογή των ΔΠΧΑ 9 και για τις ανάγκες υπολογισμού των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών (Expected Credit Loss – ECL) των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων της, κατατάσσει τα δάνεια και τα χρεόγραφά της σε τρία (3) στάδια πιστωτικού κινδύνου. Η κατάταξη λαμβάνει υπόψη τα επίπεδα πιστωτικού κινδύνου τόσο κατά την ημερομηνία αρχικής αναγνώρισης του εκάστοτε ανοίγματος όσο και την περίοδο αναφοράς θέτοντας ως βασικό κριτήριο τη σημαντικότητα της αύξησης του πιστωτικού κινδύνου (Significant increase in credit risk – SICR) κατά την εξεταζόμενη περίοδο. Στόχος της διαδικασίας κατάταξης σε στάδια είναι να διαχωρίσει τα ανοίγματα της Τράπεζας ως προς τον πιστωτικό κίνδυνο που φέρουν και να προσδιορίσει το χρονικό ορίζοντα στον οποίο υπολογίζονται οι αναμενόμενες πιστωτικές ζημίες. Τα στάδια στα οποία γίνεται η κατάταξη των δανείων είναι τα εξής: Στάδιο 1 (Stage 1): Η Τράπεζα κατατάσσει στο Στάδιο 1 κάθε δάνειο στο οποίο δεν παρατηρείται σημαντική αύξηση στον πιστωτικό του κίνδυνο την ημερομηνία αναφοράς σε σχέση με την ημερομηνία αναγνώρισης του. Συγκεκριμένα, στο Στάδιο 1 κατατάσσονται δάνεια τα οποία: 1. είναι ενήμερα και εξυπηρετούνται ομαλά (Performing Exposures – PE), 2. βρίσκονται σε καθυστέρηση έως 30 ημερών (<= 30, PE – Performing Exposures) και δεν είναι Forborne, 3. Είναι ανοίγματα που έχουν ολοκληρώσει επιτυχώς το δεύτερο probation period (probation period 24 μήνες). Στάδιο 2 (Stage 2): Η Τράπεζα κατατάσσει στο Στάδιο 2 κάθε δάνειο στο οποίο παρατηρείται σημαντική αύξηση στον πιστωτικό του κίνδυνο (SICR - Significant Increase in Credit Risk) την ημερομηνία αναφοράς σε σχέση με την ημερομηνία αναγνώρισης του. Συγκεκριμένα, στο Στάδιο 2 κατατάσσονται δάνεια τα οποία: 1. βρίσκονται σε καθυστέρηση 31 – 90 ημερών και ικανοποιούν τα κριτήρια σημαντικότητας, ή 2. έχουν υποστεί σημαντική αύξηση στον πιστωτικό κίνδυνο (SICR – Significant Increase in Credit Risk) από την ημερομηνία δημιουργίας τους, ή 3. είναι FP (Forborne Performing) ανοίγματα, τα οποία έχουν υποστεί τροποποίηση (Forbearance measures) και FNP (Forborne Non Performing) ανοίγματα που χαρακτηρίζονται ως curing, συγκεκριμένα, έχουν τηρήσει τους όρους της πρώτης περιόδου (probation period - 12 μήνες) και διανύουν τη δεύτερη περίοδο παρακολούθησης (probation period - 24 μήνες). Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 52 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 Στάδιο 3 (Stage 3): Η Τράπεζα κατατάσσει στο Στάδιο 3 κάθε δάνειο που: 1. βρίσκεται σε καθυστέρηση άνω των 90 ημερών (> 90, NPL - Non Performing Loans) και ικανοποιεί τα κριτήρια σημαντικότητας, ή 2. είναι NPF – Non Performing Forborne, ή 3. είναι χαρακτηρισμένο ως UTP (Unlikely to Pay) ή 4. βρίσκεται σε δικαστική διεκδίκηση των απαιτήσεων της (denounced loans). Τα ανωτέρω αναφερόμενα κριτήρια δεν είναι περιοριστικά και υπόκεινται σε αναθεώρηση σύμφωνα με τις εκάστοτε οδηγίες από τις Κανονιστικές Αρχές. Σημαντική αύξηση στον πιστωτικό κίνδυνο (Significant Increase in Credit Risk - SICR) Η Τράπεζα προκειμένου να κατατάξει τα δάνεια στα διαφορετικά στάδια, εφαρμόζει ως κριτήριο την αύξηση του πιστωτικού κινδύνου όπως ορίζεται από την πιθανότητα αθέτησης. Για το σκοπό αυτό, παρακολουθεί τη μεταβολή της πιθανότητας αθέτησης του δανείου, όπως προκύπτει από την μεταβολή της πιστοληπτικής ικανότητας του πιστούχου, την ημερομηνίας αναφοράς με την ημερομηνία αρχικής αναγνώρισης. Στην περίπτωση που δεν υπάρχει επικαιροποιημένη βαθμίδα κινδύνου (σύμφωνα με το τρέχον σύστημα πιστοληπτικής αξιολόγησης που χρησιμοποιεί η Τράπεζα - ICAP) για το εν λόγω δάνειο τότε η Τράπεζα ελέγχει εξατομικευμένα τη συναλλακτική συμπεριφορά του δανειολήπτη και τα τελευταία διαθέσιμα οικονομικά στοιχεία του. Αν διαπιστωθεί ότι τα οικονομικά του στοιχεία έχουν βελτιωθεί σημαντικά και ο πελάτης είναι ενήμερος, τότε η τράπεζα αξιολογεί την ύπαρξη ή όχι SICR χωρίς να λαμβάνει υπόψιν την βαθμίδα κινδύνου του δανείου. Αθέτηση (default) Ένα χρηματοδοτικό άνοιγμα θεωρείται ότι είναι σε αθέτηση όταν ικανοποιεί τα κάτωθι κριτήρια: βρίσκεται σε καθυστέρηση άνω των ενενήντα (90) ημερών (days past due) και ικανοποιεί τα κριτήρια σημαντικότητας (materiality criteria), ή/και ικανοποιεί τα κριτήρια αβέβαιης είσπραξης (UTP - unlikely to pay), χωρίς δικαίωμα αναγωγής. Απομείωση Βασικές παράμετροι προσδιορισμού των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών Οι μεταβλητές που χρησιμοποιεί η Τράπεζα για τον υπολογισμό των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών είναι: Η πιθανότητα αθέτησης (Probability of Default, “PD”). Το άνοιγμα κατά την αθέτηση (Exposure At Default, “EAD”). Η ζημία λόγω αθέτησης (Loss Given Default, “LGD”). Το προεξοφλητικό επιτόκιο (Discount Rate, “r”). Οι μεταβλητές του μοντέλου υπολογισμού αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών περιγράφονται αναλυτικά παρακάτω. Πιθανότητα Αθέτησης (Probability of Default-PD): Η πιθανότητα αθέτησης αντιπροσωπεύει την πιθανότητα ένας οφειλέτης να αθετήσει τις υποχρεώσεις του, είτε σε διάστημα δώδεκα μηνών, είτε κατά την εναπομένουσα διάρκεια της οφειλής του, αναλόγως του Σταδίου στο οποίο κατατάσσεται. Η πιθανότητα αθέτησης αξιολογείται βάσει των οικονομικών συνθηκών που επικρατούν την περίοδο αναφοράς και αναπροσαρμόζεται αφού ληφθούν υπόψη οι εκτιμήσεις για τα εκάστοτε μακροοικονομικά σενάρια. Όπως προαναφέρθηκε, τα δάνεια που κατατάσσονται στο Στάδιο 1, εφαρμόζεται PD δώδεκα μηνών, ενώ τα δάνεια που κατατάσσονται στο Στάδιο 2 και 3, εφαρμόζεται διά βίου PD. Η διαφορά έγκειται στο ότι στο δωδεκάμηνο PD, λαμβάνονται υπόψη μακροοικονομικά σενάρια σε ορίζοντα δωδεκαμήνου, ενώ στη διά βίου PD λαμβάνονται υπόψη μακροοικονομικά σενάρια για την εναπομένουσα διάρκεια του δανείου. Ανοίγματα σε αθέτηση (Defaulted Exposures): Ορίζεται ως το χρηματοοικονομικό άνοιγμα το οποίο περιλαμβάνει την αναπόσβεστη αξία, τους δεδουλευμένους τόκους, και όλα τα λοιπά στοιχεία που συνιστούν το χρηματοοικονομικό άνοιγμα ως έννοια. Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 53 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 Ο συντελεστής μετατροπής CCF (Credit Conversion Factor) είναι το ποσοστό κατά το οποίο ένα όριο πιστοδότησης μετατρέπεται σε χρηματοοικονομικό άνοιγμα. Ανοίγματα εκτός ισολογισμού (Off balance sheet items) Στα ανοίγματα εκτός ισολογισμού ο υπολογισμός της απομείωσης γίνεται σε ατομικό/συλλογικό επίπεδο και το άνοιγμα κατά την αθέτηση (EAD) των συγκεκριμένων ανοιγμάτων υπολογίζεται βάσει του συντελεστή μετατροπής CCF. Όσο αφορά τις Ε/Ε η Τράπεζα χρησιμοποιεί τους κάτωθι συντελεστές μετατροπής - βάσει του βαθμού κινδύνου που φέρουν - οι οποίοι προσδιορίζονται ως εξής: Ε/Ε συμμετοχής (low risk): 20% Ε/Ε καλής εκτέλεσης (low risk): 20% Ε/Ε δασμών & φόρων (medium risk): 50% Ε/Ε καλής πληρωμής (high risk): 100% Ε/Ε αντικατάστασης δεκάτων (high risk): 100% Ε/Ε λήψης προκαταβολής (high risk): 100% Ανοιχτά Δάνεια, Ανοιχτοί Τρεχούμενοι λογαριασμοί & Πιστωτικές Κάρτες (Revolving facilities, Overdrafts & Credit cards) Στα ανοιχτά δάνεια ή τρεχούμενους λογαριασμούς ή πιστωτικές κάρτες, ο υπολογισμός της απομείωσης του εκτός ισολογισμού τμήματος γίνεται σε ατομικό/συλλογικό επίπεδο με χρήση κατάλληλου συντελεστή CCF. Ζημιά κατά την αθέτηση υποχρέωσης (Loss Given Default-LGD): Η ζημιά λόγω αθέτησης αφορά τη ζημία που η Τράπεζα αναμένει για ανοίγματα τα οποία είναι σε κατάσταση αθέτησης και ορίζεται ως η διαφορά μεταξύ των συμβατικών ταμειακών ροών και των αναμενόμενων ταμειακών ροών και εκφράζεται ως ποσοστό του EAD. Η Τράπεζα χρησιμοποιεί ποσοστά ανάκτησης βάσει ιστορικών δεδομένων, τα οποία αναπροσαρμόζονται ανά μακροοικονομικό σενάριο. Προεξοφλητικό Επιτόκιο Ορίζεται το επιτόκιο που χρησιμοποιείται για τον υπολογισμό της παρούσας αξίας της αναμενόμενης ζημίας στην ημερομηνία αναφοράς. Ως προεξοφλητικό επιτόκιο ορίζεται από την Τράπεζα το συμβατικό επιτόκιο του χρηματοοικονομικού ανοίγματος. Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 54 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 3. Ανάλυση κατά Λειτουργικό Τομέα Όμιλος (Ποσά σε χιλ. €) Από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2020 Καθαρά Έσοδα - από τόκους - από προμήθειες - από χρημ/κές πράξεις και λοιπά έσοδα - μεταφορά αποτελέσματος μεταξύ τομέων Σύνολο Καθαρών Εσόδων Αποτελέσματα συμμετοχών σε συγγενείς εταιρείες Κέρδη / (ζημίες) προ φόρου εισοδήματος Φόρος εισοδήματος Κέρδη / (ζημίες) χρήσης Λοιπά στοιχεία τομέα Προβλέψεις πιστωτικού κινδύνου Αποσβέσεις Σύνολο Ενεργητικού κατά την 31.12.2020 Σύνολο Υποχρεώσεων κατά την 31.12.2020 (Ποσά σε χιλ. €) Από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 Καθαρά Έσοδα - από τόκους - από προμήθειες - από χρημ/κές πράξεις και λοιπά έσοδα - μεταφορά αποτελέσματος μεταξύ τομέων Σύνολο Καθαρών Εσόδων Αποτελέσματα συμμετοχών σε συγγενείς εταιρείες Κέρδη / (ζημίες) προ φόρου εισοδήματος Φόρος εισοδήματος Κέρδη / (ζημίες) χρήσης Λοιπά στοιχεία τομέα Προβλέψεις πιστωτικού κινδύνου Αποσβέσεις Σύνολο Ενεργητικού κατά την 31.12.2019 Σύνολο Υποχρεώσεων κατά την 31.12.2019 Λιανική Επιχειρηματική Τραπεζική Τραπεζική Διαχείριση Διαθεσίμων / Treasury Σύνολο (4.435) 3.052 38 8.460 7.115 225 (77.266) 42.691 2.011 (495) 1.548 45.755 652 (133.993) 12.499 (3.487) 17.320 (10.007) 16.325 409 (74.587) 50.754 1.577 16.863 0 69.194 1.286 (285.846) (20.564) (306.410) (69.621) (2.139) (138.192) (6.206) (56.689) (5.077) (264.502) (13.422) 413.376 (2.220.236) 1.203.735 (1.052.843) 1.962.437 (99.781) 3.579.549 (3.372.859) Λιανική Επιχειρηματική Τραπεζική Τραπεζική Διαχείριση Διαθεσίμων / Treasury Σύνολο (11.290) 5.330 419 13.332 7.792 162 24.266 53.429 5.101 10.761 (6.026) 63.265 404 (21.936) 1.713 (3.891) 10.034 (7.306) 549 475 (25.977) 43.852 6.540 21.214 0 71.606 1.042 (23.648) 28.645 4.998 29.555 (2.363) (53.665) (5.979) (92) (5.037) (24.202) (13.380) 456.246 (1.976.660) 1.143.650 (957.262) 1.927.838 (99.731) 3.527.734 (3.033.653) Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 55 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 Τράπεζα (Ποσά σε χιλ. €) Από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2020 Καθαρά Έσοδα - από τόκους Λιανική Επιχειρηματική Τραπεζική Τραπεζική Διαχείριση Διαθεσίμων / Treasury Σύνολο (4.447) 42.690 12.499 50.742 - από προμήθειες - από χρημ/κές πράξεις και λοιπά έσοδα 2.490 38 2.137 1.825 (3.487) 17.320 1.139 19.183 - μεταφορά αποτελέσματος μεταξύ τομέων 8.460 1.548 (10.007) 0 Σύνολο Καθαρών Εσόδων 6.541 48.199 16.325 71.065 (77.671) (132.326) (74.996) (284.993) Κέρδη / (ζημίες) προ φόρου εισοδήματος Φόρος εισοδήματος (20.521) Κέρδη / (ζημίες) χρήσης Λοιπά στοιχεία τομέα Προβλέψεις πιστωτικού κινδύνου Αποσβέσεις Σύνολο Ενεργητικού κατά την 31.12.2020 Σύνολο Υποχρεώσεων κατά την 31.12.2020 (Ποσά σε χιλ. €) Από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 Καθαρά Έσοδα - από τόκους - από προμήθειες - από χρημ/κές πράξεις και λοιπά έσοδα - μεταφορά αποτελέσματος μεταξύ τομέων Σύνολο Καθαρών Εσόδων Κέρδη / (ζημίες) προ φόρου εισοδήματος Φόρος εισοδήματος Κέρδη / (ζημίες) χρήσης Λοιπά στοιχεία τομέα Προβλέψεις πιστωτικού κινδύνου Αποσβέσεις Σύνολο Ενεργητικού κατά την 31.12.2019 Σύνολο Υποχρεώσεων κατά την 31.12.2019 (305.514) (69.621) (138.192) (56.689) (264.502) (2.139) (6.206) (5.077) (13.422) 412.918 (2.221.302) 1.202.504 (1.053.348) 1.961.350 (99.781) 3.576.772 (3.374.431) Λιανική Επιχειρηματική Τραπεζική Τραπεζική Διαχείριση Διαθεσίμων / Treasury Σύνολο (11.300) 4.765 419 13.332 7.217 53.427 4.479 7.403 (6.026) 59.283 1.713 (3.891) 13.393 (7.306) 3.909 43.840 5.353 21.216 0 70.408 24.147 (25.903) (26.452) (28.208) 28.560 351 29.555 (53.665) (2.363) (5.901) (92) (5.037) (24.202) (13.301) 456.180 (1.980.262) 1.143.959 (959.006) 1.927.697 (99.731) 3.527.836 (3.038.999) Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 56 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 4. Καθαρά έσοδα από τόκους (Ποσά σε χιλ. €) Περιγραφή Τόκοι και Συναφή Έσοδα Όμιλος 31/12/2020 31/12/2019 Τράπεζα 31/12/2020 31/12/2019 Δάνεια και απαιτήσεις έναντι πελατών (εκτός Χρηματοδοτικής Μίσθωσης) στο αναπόσβεστο κόστος Πιστωτικά Ιδρύματα Αξιόγραφα στην εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων 46.915 625 227 45.548 545 143 46.915 625 227 45.548 545 143 Αξιόγραφα χαρτοφυλακίου που αποτιμώνται στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών εσόδων (FVOCI) 25.520 27.105 25.520 27.105 Αξιόγραφα χαρτοφυλακίου που αποτιμώνται στο αναπόσβεστο κόστος Τόκοι ομολογιακών δανείων επιχειρήσεων Τόκοι χρηματοδοτικής μίσθωσης (Εκμισθωτής) Τόκοι λογαριασμών καταθέσεων 736 14.668 1.966 28 458 17.220 2.303 47 736 14.668 1.966 28 458 17.220 2.303 47 79 90.765 246 93.615 79 90.765 246 93.615 (29.346) (957) (8.510) (1.198) (40.011) 50.754 (36.708) (3.982) (7.880) (1.193) (49.764) 43.852 (29.358) (957) (8.510) (1.198) (40.023) 50.742 (36.730) (3.982) (7.880) (1.183) (49.776) 43.840 Τόκοι από πρακτορεία επιχειρηματικών απαιτήσεων (factoring) Σύνολο Τόκοι και Συναφή Έξοδα Καταθέσεων Πελατών Προς Πιστωτικά Ιδρύματα Oμολογιακών Δανείων Τόκοι λειτουργικών μισθώσεων Σύνολο Καθαρά έσοδα από τόκους Στην κλειόμενη χρήση 2020 το καθαρό έσοδο από τόκους είναι αυξημένο κατά 15,7% σε σχέση με τη συγκριτική χρήση 2019, γεγονός που οφείλεται κυρίως στο χαμηλότερο κόστος χρηματοδότησης των εργασιών της Τράπεζας, συνεπεία ανατιμολόγησης των προϊόντων καταθέσεων καθώς και της αποκλιμάκωσης του κόστους χρηματοδότησης από τους μηχανισμούς άντλησης ρευστότητας. Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 57 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 5. Έσοδα από αμοιβές και προμήθειες (Ποσά σε χιλ. €) Περιγραφή Χορηγήσεις Πιστωτικές Κάρτες Θεματοφυλακή Εισαγωγές-Εξαγωγές Εγγυητικές Επιστολές Κίνηση Κεφαλαίων Πράξεις Συναλλάγματος Αμοιβαία Κεφάλαια Χρεόγραφα Προμήθειες κίνησης λογαριασμών καταθέσεων Λοιπές Προμήθειες Έσοδα Προμηθειών Όμιλος 31/12/2020 31/12/2019 1.038 1.437 923 1.178 82 89 157 203 3.045 3.238 544 663 18 26 0 709 388 416 41 41 6.404 9.155 12.640 17.155 Τράπεζα 31/12/2020 31/12/2019 1.038 1.437 923 1.178 82 91 157 203 3.045 3.238 544 663 18 26 0 0 388 416 41 41 5.966 8.674 12.203 15.967 Τα έσοδα από αμοιβές και προμήθειες παρουσιάζουν στη χρήση 2020 μείωση, η οποία ανέρχεται σε 12% έναντι της συγκριτικής χρήσης 2019, εφόσον εξαιρεθούν στη γραμμή «Λοιπές προμήθειες» της συγκριτικής χρήσης προμήθειες ποσού 1,4 εκατ. ευρώ στο πλαίσιο της συνεργασίας που ανέπτυξε η Τράπεζα με εγχώρια πιστωτικά ιδρύματα, καθώς και ποσό ύψους 1,4 εκατ. ευρώ που αφορoύσε προμήθειες της Τράπεζας στο πλαίσιο της συνεργασίας της στον τομέα του Bancassurance με ασφαλιστική εταιρεία. 6. Έξοδα από αμοιβές και προμήθειες (Ποσά σε χιλ. €) Περιγραφή Δάνεια Καταβαλλόμενες προμήθειες Visa & Mastercard Προμήθειες διαχείρισης χαρτοφυλακίου Προμήθειες ειδικού ομολόγου Ελληνικού Δημοσίου Λοιπά Έξοδα Προμηθειών Όμιλος 31/12/2020 31/12/2019 (6) (14) (7.301) (6.437) 0 (18) (3.503) (3.825) (253) (321) (11.064) (10.615) Τράπεζα 31/12/2020 (6) (7.301) 0 (3.503) (253) (11.064) 31/12/2019 (14) (6.437) (18) (3.825) (321) (10.615) Τα έξοδα από αμοιβές και προμήθειες παρουσιάζουν αύξηση 4,2% στη χρήση 2020 έναντι της συγκριτικής χρήσης 2019, η οποία προέρχεται κυρίως από τις καταβαλλόμενες προμήθειες στους οργανισμούς εκκαθάρισης συναλλαγών Visa και Mastercard. Σημειώνεται ότι λόγω της διακοπής χρήσης του Ομολόγου Ελληνικού Δημοσίου του Πυλώνα ΙΙ, ο Όμιλος και η Τράπεζα δεν θα καταβάλλουν το ποσό των 3,5 εκατ. ευρώ για το έτος 2021. Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 58 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 7. Κέρδη / (ζημίες) από χρηματοοικονομικές πράξεις (Ποσά σε χιλ. €) Περιγραφή Χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού που αποτιμώνται στην εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων Κέρδη μείον ζημίες · Παράγωγα χρηματοπιστωτικά μέσα Συναλλαγματικές Διαφορές ·Από πράξεις σε συνάλλαγμα Από πώληση ·Χρεογράφων ·Λοιπών Από Αποτίμηση ·Μετοχών ·Χρεογράφων ·Λοιπών Σύνολο Κερδών / (ζημιών) από χρηματοοικονομικές πράξεις Όμιλος 31/12/2020 31/12/2019 Τράπεζα 31/12/2020 31/12/2019 (4) (8) (4) (8) (91) 825 (91) 825 42 231 113 0 42 231 113 0 502 1.157 0 4.043 1.189 0 502 1.157 1.409 4.043 1.189 0 1.837 6.163 3.247 6.163 8. Κέρδη / (ζημίες) από πράξεις επενδυτικού χαρτοφυλακίου (Ποσά σε χιλ. €) Περιγραφή Αξιόγραφα χαρτοφυλακίου στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών εσόδων (FVOCI) -Μετοχών -Ομολόγων -Λοιπά Κέρδη / (ζημίες) από πράξεις αξιογράφων επενδυτικού χαρτοφυλακίου Κέρδη / (ζημίες) από πράξεις επενδυτικού χαρτοφυλακίου Τράπεζα Όμιλος 31/12/2020 31/12/2019 31/12/2020 31/12/2019 1.421 12.041 0 107 7.835 (526) 2.330 12.041 0 107 7.835 (526) 13.461 7.416 14.370 7.416 13.461 7.416 14.370 7.416 Τα αποτελέσματα από πράξεις του επενδυτικού χαρτοφυλακίου παρουσιάζονται αυξημένα κατά 82% σε σχέση με τα αντίστοιχα της συγκριτικής χρήσης και ανήλθαν σε 13.461 χιλ. ευρώ περίπου, κυρίως λόγω των κερδών που προέκυψαν από την πώληση ομολόγων Ελληνικού Δημοσίου. Παράλληλα, εντός της τρέχουσας χρήσης στα κέρδη / (ζημίες) από πράξεις του επενδυτικού χαρτοφυλακίου συμπεριλαμβάνεται και το αποτέλεσμα από την πώληση της θυγατρικής εταιρείας Attica Wealth Management ΑΕΔΑΚ ύψους 1.848 χιλ. ευρώ, καθώς και το αποτέλεσμα από την πώληση της θυγατρικής εταιρείας Attica Bank Properties Ανώνυμη Εταιρεία Διαχείρισης Ακινήτων ύψους 680 χιλ. ευρώ, ενώ στη συγκριτική χρήση συμπεριλαμβάνεται το αποτέλεσμα που προέκυψε από την πώληση των Ομολόγων του Ελληνικού Δημοσίου, τα οποία είχαν αποκτηθεί στο πλαίσιο του προγράμματος ανταλλαγής τους την 05/12/2017, ύψους 3.180 χιλ.ευρώ εντός του 2019. Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 59 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 9. Λοιπά έσοδα/(έξοδα) (Ποσά σε χιλ. €) Περιγραφή Όμιλος Τράπεζα 31/12/2020 31/12/2019 31/12/2020 31/12/2019 Επιδοτήσεις εκπαιδευτικών προγραμμάτων 26 31 26 31 Είσπραξη αποσβεσμένων απαιτήσεων 11 10 11 10 147 164 148 165 28 39 28 39 (1.426) (594) (1.426) (594) Ενοίκια περιουσιακών στοιχείων (και από πλειστηριασμό) Είσπραξη τελών επικοινωνίας Εύλογη αξία επενδυτικών και ιδιοχρησιμοποιούμενων ακινήτων Έσοδα από μερίσματα 200 40 200 40 Αναλογιστικά κέρδη από προγράμματα καθορισμένων περοχών (220) 759 (220) 762 Λοιπά 2.800 7.188 2.800 7.184 Λοιπά έσοδα 1.564 7.635 1.566 7.637 Η μείωση που εμφανίζεται στα λοιπά έσοδα / (έξοδα) στη χρήση 2020 οφείλεται κατά κύριο λόγο στη ζημιά που καταγράφηκε από την επανεκτίμηση της εύλογης αξίας των επενδυτικών ακινήτων καθώς και από την επίδραση στα έσοδα της συγκριτικής χρήσης που προήλθε από την αναστροφή προβλέψεων που είχαν σχηματιστεί για φορολογικούς σκοπούς. Η εύλογη αξία επενδυτικών ακινήτων έχει προσδιοριστεί από ανεξάρτητους πιστοποιημένους εκτιμητές (Σημείωση 23). Έσοδα από Μερίσματα (Ποσά σε χιλ. €) Περιγραφή Όμιλος 31/12/2020 Αξιόγραφα στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων Τράπεζα 31/12/2019 31/12/2020 31/12/2019 31 0 31 0 Λοιπά 169 40 169 40 Έσοδα από Μερίσματα 200 40 200 40 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 60 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 10. Λειτουργικά έξοδα (Ποσά σε χιλ. €) Περιγραφή Μισθοδοσία και Ημερομίσθια Όμιλος Τράπεζα 31/12/2020 31/12/2019 31/12/2020 31/12/2019 (24.852) (24.307) (24.770) (23.953) Υποχρεωτικές εισφορές κοινωνικής ασφάλισης (προγράμματα καθορισμένων εισφορών) Λοιπές Επιβαρύνσεις Λοιπές παροχές μετά την έξοδο από την υπηρεσία Αμοιβές και έξοδα προσωπικού Check Έξοδα φύλαξης και καθαρισμού χώρων Έξοδα τηλεπικοινωνιών και υπηρεσιών κοινής ωφέλειας Έξοδα αναλωσίμων (6.280) (2.300) (663) (34.094) 0 (2.538) (2.450) (214) (6.425) (2.162) (674) (33.568) 0 (1.507) (2.426) (298) (6.263) (2.300) (663) (33.996) 0 (2.538) (2.450) (214) (6.327) (2.153) (674) (33.107) 0 (1.507) (2.409) (296) Έξοδα προβολής, διαφήμισης, δωρεών, συνδρομών και επιχορηγήσεων Φόροι, τέλη και ασφάλιστρα Αμοιβές και έξοδα τρίτων Έξοδα συστημάτων Τειρεσίας (1.136) (2.104) (7.506) (603) (957) (1.905) (9.351) (709) (1.136) (2.077) (7.438) (603) (861) (1.809) (9.468) (709) Προμήθεια για το ποσό της εγγυημένης από το Ελληνικό Δημόσιο αναβαλλόμενης φορολογικής απαίτησης Έξοδα επισκευών και συντηρήσεων Έξοδα ταξιδίων και μεταφορικά έξοδα Λοιπά έξοδα Γενικά λειτουργικά έξοδα προ προβλέψεων (437) (2.876) (415) (1.326) (21.606) (464) (3.599) (632) (1.247) (23.095) (437) (2.876) (415) (1.251) (21.437) (464) (3.598) (632) (1.193) (22.947) Προβλέψεις απομείωσης λοιπών στοιχείων ενεργητικού και ενδεχόμενων υποχρεώσεων Κόστος αποχώρησης προσωπικού Συνολικά γενικά λειτουργικά έξοδα Check Απόσβεση (Ενσώματα Πάγια) Απόσβεση (Άυλα Πάγια) (21.530) (1.172) (44.308) (2.050) 0 (25.145) (21.530) (1.172) (44.138) (1.700) 0 (24.647) (2.240) (6.910) (2.516) (5.878) (2.240) (6.910) (2.463) (5.870) Απόσβεση Δικαιώματος Χρήσης Μισθωμένων Παγίων Αποσβέσεις (4.272) (13.422) (4.986) (13.380) (4.272) (13.422) (4.968) (13.301) Σύνολο λειτουργικών εξόδων (91.824) (72.093) (91.556) (71.055) Αριθμός υπαλλήλων Ο μέσος αριθμός των υπαλλήλων είναι: Ο αριθμός των υπαλλήλων είναι: Όμιλος 31/12/2020 31/12/2019 768 730 785 741 Τράπεζα 31/12/2020 31/12/2019 766 720 783 731 Κατά τη διάρκεια της χρήσης 2020 και 2019 οι αμοιβές των νόμιμων ελεγκτών (μη συμπεριλαμβανομένου Φ.Π.Α.) είχαν ως εξής : (Ποσά σε χιλ. €) Περιγραφή 31/12/2020 31/12/2019 255 200 Για άλλες υπηρεσίες ελεγκτικής φύσεως 35 35 Για επιτρεπόμενες υπηρεσίες μη ελεγκτικής φύσεως 59 8 Για τον έλεγχο των οικονομικών καταστάσεων και την έκδοση έκθεσης φορολογικής συμμόρφωσης Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 61 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 Ο μέσος όρος του αριθμού των εργαζομένων του Ομίλου ανήλθε κατά την τρέχουσα χρήση σε 768 εργαζόμενους, έναντι 730 εργαζομένων κατά τη συγκριτική χρήση. Κατά τη διάρκεια της χρήσης 2020 η Τράπεζα, στο πλαίσιο της υλοποίησης του επιχειρηματικού της σχεδίου, προχώρησε στη στελέχωση καίριων θέσεων, ενισχύοντας καθ’ αυτόν τον τρόπο τη διοικητική και λειτουργική δομή της. Δεδομένων των ανωτέρω, οι αμοιβές και τα έξοδα προσωπικού εμφανίζουν οριακή αύξηση κατά 1,6% κατά την κλειόμενη χρήση έναντι της συγκριτικής χρήσης για τον Όμιλο. Σε ότι αφορά τα γενικά λειτουργικά έξοδα παρουσιάζουν μείωση η οποία ανέρχεται σε 6,4% έναντι της συγκριτικής χρήσης. Στο κονδύλι «Έξοδα φύλαξης και καθαρισμού χώρων», περιλαμβάνονται έκτακτα έξοδα λόγω COVID-19 ποσού 925 χιλιάδες ευρώ περίπου, ενώ στο πλαίσιο αντιμετώπισης της πανδημίας του COVID-19 κατά το 2020, τα αποτελέσματα του Ομίλου επιβαρύνθηκαν με το ποσό των 1,3 εκατ. ευρώ περίπου. Στο πλαίσιο της υλοποίησης του επιχειρηματικού σχεδίου με σκοπό την καλύτερη διαχείριση και εν τέλει τον μηδενισμό των μη εξυπηρετούμενων δανείων η Τράπεζα τον Μάρτιο του 2020 προχώρησε σε συμφωνία με εταιρεία διαχείρισης απαιτήσεων από δάνεια και πιστώσεις για την ανάθεση της διαχείρισης χαρτοφυλακίου συνολικού ποσού 435 εκατ. ευρώ. Στο πλαίσιο της ανάθεσης της διαχείρισης του χαρτοφυλακίου μέρος του προσωπικού του Ομίλου συμφωνήθηκε να ενταχθεί στην εταιρεία διαχείρισης απαιτήσεων. Από την αποχώρηση αυτή των εργαζομένων τα αποτελέσματα του Ομίλου επιβαρύνθηκαν με ποσό 1,2 εκατ. ευρώ, το οποίο εμφανίζεται στη γραμμή «Κόστος Αποχώρησης Προσωπικού». Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 62 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 11. Φόροι (Ποσά σε χιλ. €) Περιγραφή Φόρος εισοδήματος (τρέχουσας χρήσης) Αναβαλλόμενος Φόρος Σύνολο Όμιλος Τράπεζα 31/12/2020 31/12/2019 31/12/2020 31/12/2019 (43) 0 0 0 (20.521) 28.645 (20.521) 28.560 (20.564) 28.645 (20.521) 28.560 Η συμφωνία μεταξύ του φόρου που προκύπτει βάσει του φορολογικού συντελεστή που ισχύει και του εξόδου φόρου που αναγνωρίστηκε στην κατάσταση αποτελεσμάτων της χρήσης συνοψίζεται ως εξής: Όμιλος Κέρδη (ζημίες) προ φόρων Φορολογικός συντελεστής Φόρος Πρόβλεψη διαφορών φορολογικού ελέγχου Τράπεζα 31/12/2020 31/12/2019 31/12/2020 31/12/2019 (285.846) (23.648) (284.993) (28.208) 29% 29% 29% 29% 82.895 0 6.858 (725) 82.648 0 8.180 (725) Λοιπές προσαρμογές (46.187) 34.345 (45.897) 32.937 Αντιλογισμός λόγω μη χρήσης αναβαλλόμενης φορολογικής απαίτησης (57.272) (11.833) (57.272) (11.833) Σύνολο (20.564) 28.645 (20.521) 28.560 Ο αναβαλλόμενος φόρος έχει ως ακολούθως: Αναβαλλόμενος Φόρος Διαφορά αποσβέσεων παγίων στοιχείων Προβλέψεις για ενδεχόμενες υποχρεώσεις Απόσβεση προβλέψεων πιστωτικού κινδύνου Ν. 4465/2017 Προβλέψεις απομείωσης αξίας χορηγήσεων Προβλέψεις απομείωσης αξίας εκτός ισολογισμού στοιχείων Προβλέψεις απομείωσης αξίας χρηματοοικονομικών στοιχείων Προσαρμογή χρεωστικής διαφοράς Ν. 4046/2012 Όμιλος Τράπεζα 31/12/2020 31/12/2019 31/12/2020 31/12/2019 (702) (1.515) (702) (1.515) 1.170 (270) 1.170 0 (13.793) (13.793) (13.793) (13.793) 30.757 7.019 30.757 7.019 2.488 0 2.488 0 19.067 0 19.067 0 (1.410) (1.410) (1.410) (1.410) Μεταφερόμενες φορολογικές ζημίες, λοιπές προσωρινές διαφορές και διαγραφές Αντιλογισμός λόγω μη χρήσης αναβαλλόμενης φορολογικής απαίτησης (57.272) Συνταξιοδοτικές και λοιπές παροχές μετά την έξοδο από την υπηρεσία Αποτέλεσμα από Αναβαλλόμενους φόρους (825) (20.521) 0 38.885 0 (270) 28.645 0 (57.272) (825) (20.521) 38.529 0 (270) 28.560 Το ποσό των 13,8 εκατ. ευρώ που αφορά στην απόσβεση προβλέψεων πιστωτικού κινδύνου του Ν. 4465/2017 προέκυψε από τη μεταβίβαση των μη εξυπηρετούμενων δανείων. Σύμφωνα με το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο, αναγνωρίζεται προς έκπτωση από τα ακαθάριστα έσοδα και θα αποσβεσθεί σε διάστημα είκοσι (20) ετών. Σύμφωνα με το άρθρο 22 του Ν.4646/12.12.2019 «Φορολογική μεταρρύθμιση με αναπτυξιακή διάσταση για την Ελλάδα του αύριο», μειώθηκε ο φορολογικός συντελεστής των κερδών από επιχειρηματική δραστηριότητα που αποκτούν τα νομικά πρόσωπα και οι νομικές οντότητες στην Ελλάδα, σε 24% για τα εισοδήματα του φορολογικού έτους 2019 και εφεξής. Συνεπώς, τα κέρδη των εταιρειών του Ομίλου φορολογούνται με συντελεστή 24%. Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 63 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 Όμιλος (Ποσά σε χιλ. €) Περιγραφή 31/12/2020 Πριν το φόρο εισοδήματος Φόρος εισοδήματος 31/12/2019 Μετά το φόρο εισοδήματος Πριν το φόρο εισοδήματος Φόρος εισοδήματος Μετά το φόρο εισοδήματος Ποσά που αναταξινομούνται στην κατάσταση αποτελεσμάτων Χρηματοοικονομικά στοιχεία στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών εσόδων (FVOCI) Ποσά που δεν αναταξινομούνται στην κατάσταση αποτελεσμάτων Μεταβολή των αναλογιστικών κερδών/ (ζημιών) καθορισμένων προγραμμάτων παροχών 27.742 (8.045) 19.697 (2.851) 827 (2.024) (956) 277 (679) 325 (95) 230 Σύνολο 26.786 (7.768) 19.018 (2.526) 732 (1.794) Τράπεζα (Ποσά σε χιλ. €) Περιγραφή Ποσά που αναταξινομούνται στην κατάσταση αποτελεσμάτων Χρηματοοικονομικά στοιχεία στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών εσόδων (FVOCI) Ποσά που δεν αναταξινομούνται στην κατάσταση αποτελεσμάτων Μεταβολή των αναλογιστικών κερδών/ (ζημιών) καθορισμένων προγραμμάτων παροχών Σύνολο Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά Πριν το φόρο εισοδήματος Φόρος εισοδήματος Μετά το φόρο εισοδήματος Πριν το φόρο εισοδήματος Φόρος εισοδήματος Μετά το φόρο εισοδήματος 27.742 (8.045) 19.697 (2.851) 827 (2.024) (956) 277 (679) 329 (95) 233 26.786 (7.768) 19.018 (2.523) 732 (1.791) 64 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 12. Κέρδη / (ζημίες) ανά μετοχή - βασικά και μειωμένα Όμιλος (Ποσά σε χιλ. €) Περιγραφή Τράπεζα 1/1- 1/1- 1/1- 1/1- 31/12/2020 31/12/2019 31/12/2020 31/12/2019 Κέρδη / (ζημίες) περιόδου ιδιοκτητών μητρικής (306.410) 4.998 (305.514) 351 Κέρδη / (ζημίες) αναλογούντα στους κοινούς μετόχους μητρικής (306.410) 4.998 (305.514) 351 Μεσοσταθμικός αριθμός κοινών μετοχών κατά την περίοδο 461.253.987 461.253.987 461.253.987 461.253.987 Προσαρμοσμένος μεσοσταθμικός αριθμός μετοχών κατά την περίοδο 461.253.987 461.253.987 461.253.987 461.253.987 (0,6643) 0,0108 (0,6624) 0,0008 Κέρδη / (ζημίες) ανά μετοχή - βασικά (σε €) Τα βασικά κέρδη ανά μετοχή έχουν υπολογιστεί με βάση τον μέσο σταθμισμένο αριθμό επί του συνόλου των μετοχών, ο οποίος προκύπτει από τον αριθμό των κοινών μετοχών που βρίσκονται σε κυκλοφορία κατά την έναρξη της περιόδου λαμβανομένου υπόψη της συνένωσης και μείωσης του συνολικού αριθμού των υφιστάμενων κοινών ονομαστικών μετοχών. Σημειώνεται ότι κατά την 31/12/2020, καθώς και στη συγκριτική χρήση δεν υπάρχουν δυνητικοί τίτλοι μετοχών για την προσαρμογή του μέσου σταθμικού αριθμού των κοινών μετοχών της περιόδου και συνεπώς δεν υφίσταται διαφοροποίηση ως προς τα μειωμένα κέρδη. 13. Ταμείο και διαθέσιμα στην Κεντρική Τράπεζα (Ποσά σε χιλ. €) Περιγραφή Όμιλος Τράπεζα 31/12/2020 31/12/2019 31/12/2020 31/12/2019 Ταμείο 18.627 21.552 18.627 21.551 Επιταγές εισπρακτέες 34.336 22.185 34.336 22.185 Διαθέσιμα στην Κεντρική Τράπεζα 120.814 94.360 120.814 94.360 Ταμείο και διαθέσιμα στην Κεντρική Τράπεζα 173.778 138.097 173.777 138.096 14. Απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυμάτων (Ποσά σε χιλ. €) Περιγραφή Πιστωτικά ιδρύματα Εσωτερικού Πιστωτικά ιδρύματα Εξωτερικού Καταθέσεις όψεως σε πιστωτικά ιδρύματα Όμιλος 31/12/2020 31/12/2019 288 184 3.333 7.946 3.621 8.129 Τράπεζα 31/12/2020 31/12/2019 288 176 3.333 7.946 3.621 8.122 Πιστωτικά ιδρύματα Εσωτερικού Καταθέσεις προθεσμίας διατραπεζικής Συμφωνίες αγοράς και επαναπώλησης χρεογράφων Λοιπές απαιτήσεις από πιστωτικά ιδρύματα Λοιπές απαιτήσεις 47.225 47.225 1.506 8 1.514 50.230 50.230 9.069 8 9.077 47.225 47.225 1.506 8 1.514 50.230 50.230 9.069 8 9.077 Απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυμάτων 52.359 67.437 52.359 67.429 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 65 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 15. Παράγωγα χρηματοπιστωτικά μέσα (Ποσά σε χιλ. €) 31/12/2020 Ταξινόμηση ανάλογα με το είδος Swaps Τίτλος συνδεδεμένος με την πορεία του Ελληνικού ΑΕΠ Παράγωγα Χρηματοπιστωτικά Μέσα για εμπορικούς σκοπούς 31/12/2019 Ταξινόμηση ανάλογα με το είδος Swaps Τίτλος συνδεδεμένος με την πορεία του Ελληνικού ΑΕΠ Παράγωγα Χρηματοπιστωτικά Μέσα για εμπορικούς σκοπούς Όμιλος και Τράπεζα Απαιτήσεις Υποχρεώσεις Ονομαστική Εύλογη Αξία / Εύλογη Αξία / Αξία Κέρδη Ζημία 250 40 0 38.042 145 0 38.293 185 0 Απαιτήσεις Υποχρεώσεις Ονομαστική Εύλογη Αξία Εύλογη Αξία Αξία Κέρδη Ζημία 4.647 0 (2) 38.042 114 0 42.689 114 (2) Ο «Τίτλος συνδεδεμένος με την πορεία του Ελληνικού ΑΕΠ» αναφέρεται σε αποσπώμενους τίτλους συνδεδεμένους με το ΑΕΠ οι οποίοι έχουν δοθεί στην Τράπεζα στο πλαίσιο του προγράμματος ανταλλαγής ομολόγων ελληνικού δημοσίου PSI. Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 66 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 16. Δάνεια και απαιτήσεις από πελάτες αποτιμώμενα στο αποσβέσιμο κόστος 16.1 Δάνεια και προκαταβολές σε πελάτες Όμιλος 31/12/2020 31/12/2019 22.096 23.075 95.798 95.303 386.384 398.170 5.009 6.315 509.286 522.863 (Ποσά σε χιλ. €) Περιγραφή Πιστωτικές Κάρτες Καταναλωτικά Στεγαστικά Λοιπά Σε ιδιώτες Γεωργία Εμπόριο Βιομηχανία Βιοτεχνία Τουρισμός Ναυτιλία Κατασκευαστικές Λοιπά Σε νομικά πρόσωπα Δάνεια και απαιτήσεις από πελάτες (προ προβλέψεων) Προβλέψεις για πιστωτικούς κινδύνους Δάνεια και απαιτήσεις από πελάτες (μετά από προβλέψεις) 509.286 522.863 1.140 135.058 119.890 5.588 85.280 24.759 436.989 395.963 3.477 149.162 86.782 10.598 86.790 21.215 452.194 536.176 1.346.394 1.140 135.058 119.890 5.588 85.280 24.759 436.989 395.963 1.204.668 3.477 149.162 86.782 10.598 86.790 21.215 452.194 536.176 1.346.394 1.204.668 26.305 28.036 26.305 28.036 104.957 72.812 104.957 72.812 1.986.943 (385.997) 1.828.379 (280.885) 1.986.943 (385.997) 1.828.379 (280.885) 1.600.946 1.547.494 1.600.946 1.547.494 Στο Δημόσιο Καθαρή Επένδυση σε χρηματοδοτική μίσθωση Τράπεζα 31/12/2020 31/12/2019 23.075 22.096 95.303 95.798 398.170 386.384 6.315 5.009 16.2 Απαιτήσεις από χρηματοδοτικές μισθώσεις (εκμισθωτής) (Ποσά σε χιλ. €) Ύψος Συμβάσεων Οικόπεδα Κτίρια Μηχανήματα Μεταφορικά Μέσα Τεχνολογικός Εξοπλισμός Σύνολο Ομιλος και Τράπεζα 31/12/2020 31/12/2019 30.472 23.312 65.480 37.856 8.286 9.873 397 1.111 321 659 104.957 72.812 Καθαρή επένδυση σε χρηματοδοτική μίσθωση Όμιλος και Τράπεζα 31/12/2020 (Ποσά σε χιλ. €) Διάρκεια Έως 1 έτος Από 1 έως 5 έτη Πλέον των 5 ετών Σύνολο 31/12/2019 Ακαθάριστη Μη Καθαρή επένδυση δεδουλ/μένο επένδυση σε (Μελλοντικά χρηματ/κό χρηματ/κή μισθώματα) έσοδο μίσθωση 20.682 (1.789) 18.893 51.426 (6.825) 44.600 Ακαθάριστη Μη Καθαρή επένδυση δεδουλ/μένο επένδυση σε (Μελλοντικά χρηματ/κό χρηματ/κή μισθώματα) έσοδο μίσθωση 18.292 (1.119) 17.173 24.714 (4.065) 20.649 55.700 (14.236) 41.464 42.809 (7.820) 34.990 127.807 (22.850) 104.957 85.815 (13.004) 72.812 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 67 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 16.3 Εξέλιξη προβλέψεων για απομείωση αξίας δανείων κατά πελατών Η κίνηση των προβλέψεων πιστωτικού κινδύνου για το 2020 έχει ως κάτωθι: Κίνηση προβλέψεων πιστωτικού κινδύνου Όμιλος και Τράπεζα (Ποσά σε χιλιάδες ευρώ) Υπόλοιπο έναρξης 1/1/2020 Προβλέψεις και αναστροφές προβλέψεων εντός του 2020 Διαγραφές προβλέψεων εντός του 2020 Μεταφορές μεταξύ σταδίων Προβλέψεις πιστωτικού κινδύνου 31/12/2020 Στάδιο 1 (Stage 1) (3.553) (6.643) 1 (234) (10.431) Η κίνηση των προβλέψεων πιστωτικού κινδύνου για το 2019 έχει ως κάτωθι: Κίνηση προβλέψεων πιστωτικού κινδύνου (Ποσά σε χιλιάδες ευρώ) Υπόλοιπο έναρξης 1/1/2019 Προβλέψεις και αναστροφές προβλέψεων εντός του 2019 Διαγραφές προβλέψεων εντός του 2019 Μεταφορές μεταξύ σταδίων Προβλέψεις πιστωτικού κινδύνου 31/12/2019 Στάδιο 1 (Stage 1) (3.445) 6.868 0 (6.977) (3.553) Στάδιο 2 (Stage 2) (5.003) (10.137) 0 382 (14.759) Στάδιο 3 (Stage 3) (272.329) (89.276) 944 (147) (360.808) Σύνολο (280.885) (106.057) 944 0 (385.997) Όμιλος και Τράπεζα Στάδιο 2 (Stage 2) (12.596) 3.114 0 4.479 (5.003) Στάδιο 3 (Stage 3) (236.953) (41.048) 3.175 2.497 (272.329) Σύνολο (252.994) (31.066) 3.175 0 (280.885) Δάνεια και απαιτήσεις κατά πελατών αποτιμώμενα στο αποσβέσιμο κόστος Όμιλος (Ποσά σε χιλ. €) Πίστη Ιδιωτών Αξία προ απομείωσης Πρόβλεψη απομείωσης Καθαρή αξία μετά την απομείωση Επιχειρηματική Πίστη Αξία προ απομείωσης Πρόβλεψη απομείωσης Καθαρή αξία μετά την απομείωση Δημόσιος Τομέας Αξία προ απομείωσης Πρόβλεψη απομείωσης Καθαρή αξία μετά την απομείωση Σύνολο δανείων και απαιτήσεων κατά πελατών Συνολική αξία προ απομείωσης Συνολική πρόβλεψη απομείωσης Συνολική καθαρή αξία μετά την απομείωση 31/12/2020 Αναμενόμενες Αναμενόμενες πιστωτικές πιστωτικές ζημίες καθ' όλη ζημίες καθ' όλη Αναμενόμενες τη διάρκεια τη διάρκεια πιστωτικές των μη των ζημίες απομειωμένων απομειωμένων 12μήνου στοιχείων στοιχείων Λογιστική (Stage 1) (Stage 2) (Stage 3) αξία 117.414 (4.537) 112.877 10.363 (806) 9.557 381.510 (110.325) 271.184 509.286 (115.669) 393.617 642.843 (5.699) 637.144 304.616 (13.911) 290.705 503.893 (250.483) 253.409 1.451.351 (270.094) 1.181.258 15.820 (194) 15.626 10.485 (41) 10.444 0 0 0 26.305 (235) 26.071 776.077 (10.431) 765.646 325.464 (14.759) 310.706 885.402 (360.808) 524.594 1.986.943 (385.997) 1.600.946 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 68 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 (Ποσά σε χιλ. €) Πίστη Ιδιωτών Αξία προ απομείωσης Πρόβλεψη απομείωσης Καθαρή αξία μετά την απομείωση Επιχειρηματική Πίστη Αξία προ απομείωσης Πρόβλεψη απομείωσης Καθαρή αξία μετά την απομείωση Δημόσιος Τομέας Αξία προ απομείωσης Πρόβλεψη απομείωσης Καθαρή αξία μετά την απομείωση Σύνολο δανείων και απαιτήσεων κατά πελατών Συνολική αξία προ απομείωσης Συνολική πρόβλεψη απομείωσης Συνολική καθαρή αξία μετά την απομείωση 31/12/2019 Αναμενόμενες Αναμενόμενες πιστωτικές πιστωτικές ζημίες καθ' όλη ζημίες καθ' όλη Αναμενόμενες τη διάρκεια τη διάρκεια πιστωτικές των μη των ζημίες απομειωμένων απομειωμένων 12μήνου στοιχείων στοιχείων Λογιστική (Stage 1) (Stage 2) (Stage 3) αξία 150.138 (1.166) 148.973 21.524 (1.190) 20.334 351.201 (66.621) 284.580 522.863 (68.977) 453.886 571.600 (2.328) 569.272 206.383 (3.741) 202.641 499.498 (205.708) 293.790 1.277.480 (211.777) 1.065.703 17.026 (60) 16.966 11.010 (71) 10.939 0 0 0 28.036 (131) 27.905 738.764 (3.553) 735.210 238.917 (5.003) 233.914 850.698 (272.329) 578.370 1.828.379 (280.885) 1.547.494 Στο πλαίσιο υλοποίησης του επιχειρηματικού σχεδίου και του προγράμματος μετασχηματισμού της Τράπεζας, την 16η Δεκεμβρίου 2020 η Τράπεζα προχώρησε σε νέα τιτλοποίηση μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων (‘ΜΕΑ’) ύψους περίπου 712 εκατ. ευρώ εκ των οποίων ποσό περίπου € 371 εκατ. αφορά σε ΜΕΑ λιανικής τραπεζικής και € 341 εκατ. περίπου σε ΜΕΑ επιχειρηματικής τραπεζικής. Κατά την 17/12/2020, το σύνολο των ΜΕΑ αυτών έχουν μεταφερθεί σε δύο οχήματα ειδικού σκοπού (ένα για την λιανική τραπεζική και ένα για την επιχειρηματική) με την έκδοση τριών ομολόγων φθίνουσας εξοφλητικής σειράς ανά όχημα, ήτοι συνολικά έξι τίτλων τα οποία διακρατεί η Τράπεζα. Τα δάνεια αυτά παραμένουν στην κατάσταση χρηματοοικονομικής θέσης της Τράπεζας και δεν έχουν κατά την 31/12/2020 αποαναγνωριστεί συνέπεια της προαναφερόμενης τιτλοποίησης. Η δράση αυτή εντάσσεται στον στρατηγικό στόχο της ελαχιστοποίησης των ΜΕΑ του παρελθόντος. H επίδραση της ενέργειας αυτής στο ποσό των προβλέψεων απομείωσης έναντι πιστωτικού κινδύνου αναλύεται στις σημαντικές λογιστικές εκτιμήσεις, όπου επίσης παρατίθεται και η αύξηση των προβλέψεων απομείωσης λόγω της αλλαγής των μακροοικονομικών εκτιμήσεων. Κατά την 31/12/2020, το υπόλοιπο προ προβλέψεων των ενήμερων δανείων σε κλάδους που έχουν χαρακτηριστεί ως πληττόμενοι από την πανδημία του COVID-19 ανέρχεται σε περίπου 478 εκατ. ευρώ, ενώ οι προβλέψεις απομείωσης ανέρχονται σε περίπου 5 εκατ. ευρώ. Από τα ενήμερα δάνεια σε κλάδους που έχουν χαρακτηριστεί ως πληττόμενοι από την πανδημία, ποσό περίπου 428 εκατ. ευρώ αφορά επιχειρηματικά δάνεια και ποσό περίπου 50 εκατ. ευρώ σε δάνεια ιδιωτών. Τέλος, ποσό περίπου 81 εκατ. ευρώ αφορά σε ρυθμίσεις που έλαβαν χώρα εντός του δωδεκαμήνου στο πλαίσιο υποστήριξης των πελατών της Τράπεζας λόγω των επιπτώσεων της πανδημίας του COVID-19, ενώ περίπου 71 εκατ. ευρώ αφορούν δάνεια του Ταμείου Εγγυοδοσίας Επιχειρήσεων COVID – 19 της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας. Οι ρυθμίσεις αυτές, δεν έχουν σημαντική επίπτωση στην κατάσταση αποτελεσμάτων και επειδή έγιναν στο πλαίσιο των μέτρων για την πανδημία δεν άλλαξαν την κατάταξη στα παραπάνω στάδια. Σημειώνεται ότι οι εν λόγω ρυθμίσεις, λόγω των επιπτώσεων της πανδημίας, ανέρχονται κατά την 31/12/2020 σε περίπου 7,4% του ενήμερου χαρτοφυλακίου της Τράπεζας. Η Διοίκηση της Τράπεζας έχει θέσει σε εφαρμογή διαδικασίες και πολιτικές για την υποστήριξη των πιστούχων της και την παρακολούθηση της πιστωτικής τους ποιότητας. Επιπρόσθετα, την 27η Απριλίου 2021, το Διοικητικό Συμβούλιο της Attica Bank αποφάσισε την τιτλοποίηση «Ωμέγα», η οποία περιλαμβάνει τις απαιτήσεις της υφιστάμενης τιτλοποίησης με την αρχική ονομασία ‘Artemis’ καθώς και σχεδόν το σύνολο των υφιστάμενων ΜΕΔ της Τράπεζας κατά την 31/12/2020 (Σημείωση 42). Με Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 69 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 τη συναλλαγή «Ωμέγα» ολοκληρώνεται ο κύκλος διαδοχικών τιτλοποιήσεων της Attica Bank που ξεκίνησε τον Δεκέμβριο του 2016 συνολικού ύψους περί τα €3δισ. 17. Προβλέψεις για πιστωτικούς κινδύνους και λοιπές απομειώσεις (Ποσά σε χιλ. €) Περιγραφή Όμιλος 31/12/2020 31/12/2019 Τράπεζα 31/12/2020 31/12/2019 Αναστροφή πρόβλεψης απομείωσης / (Απομείωση) δανείων και απαιτήσεων κατά πελατών (106.057) (31.066) (106.057) (31.066) Αναστροφή πρόβλεψης απομείωσης / (Απομείωση) στοιχείων εκτός ισολογισμού (8.578) 6.957 (8.578) 6.957 Αποτέλεσμα από αποτίμηση επενδυτικών τίτλων στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών εσόδων (FVOCI) (108.449) (88) (108.449) (88) Αναστροφή πρόβλεψης απομείωσης / (Απομείωση) επενδυτικών τίτλων στο αποσβέσιμο κόστος Σύνολο (41.418) (264.502) (4) (24.202) (41.418) (264.502) (4) (24.202) Σημειώνεται ότι στο ποσό των 108,4 εκατ. ευρώ περιλαμβάνονται 34,6 εκατ. ευρώ που αφορούν σε ανακύκλωση στην κατάσταση αποτελεσμάτων χρήσης χρεωστικού αποθεματικού που είχε αναγνωριστεί κατά την 31/12/2018, που αφορά στο ομόλογο υψηλής εξοφλητικής σειράς της τιτλοποίησης Artemis, ως αποτέλεσμα της άσκησης αποτίμησης της τρέχουσας χρήσης που διενεργήθηκε από ανεξάρτητο από την Τράπεζα, εξειδικευμένο σε παρόμοιες εργασίες σύμβουλο. Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 70 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 18. Επενδυτικοί τίτλοι Επενδυτικοί τίτλοι αποτιμώμενοι στο αποσβέσιμο κόστος (Ποσά σε χιλ. €) Ομόλογα Ελληνικού Δημοσίου Εντοκα Γραμμάτια Ελληνικού Δημοσίου Εταιρικά-Μη Εισηγμένα-Εξωτερικού Εταιρικά-Εισηγμένα-Εσωτερικού Αναμενόμενες ζημιές πιστωτικού κινδύνου Επενδυτικοί τίτλοι αποτιμώμενοι στο αποσβέσιμο κόστος Όμιλος Τράπεζα 31/12/2020 31/12/2019 31/12/2020 31/12/2019 9.963 9.941 9.963 9.941 39.988 0 39.988 0 364.132 343.250 364.132 343.250 4.158 0 4.158 0 (31.213) 387.029 (45) 353.146 (31.213) 387.029 (45) 353.146 Από την αξιολόγηση της συνολικής πορείας διαχείρισης της τιτλοποίησης Metexelixis μέχρι σήμερα προκύπτει ότι τα λογιστικά υπόλοιπα έχουν μειωθεί κατά 30 εκατ. ευρώ περίπου ενώ η αξία των εξασφαλίσεων δεν έχει διαφοροποιηθεί σημαντικά. Επιπλέον, σημειώνεται ότι τα κουπόνια από τα ομόλογα που διακρατά η Τράπεζα εισπράττονται και με βάση αυτό κρίνεται ότι δεν υφίσταται ένδειξη σημαντικής αλλαγής του πιστωτικού κινδύνου. Η εκτίμηση αυτή επαληθεύεται και από την μεθοδολογία που χρησιμοποιεί η Τράπεζα για την επιμέτρηση του πιστωτικού κινδύνου (‘ECL’) από την οποία άσκηση, δεν προέκυψαν περαιτέρω ανάγκες απομείωσης του εν λόγω χρηματοοικονομικού μέσου. Σημειώνεται ότι στο ποσό των 31,21 εκατ. ευρώ περιλαμβάνεται πρόβλεψη απομείωσης του mezzanine note της τιτλοποίησης Metexelixis, η λογιστική αξία του οποίου πλέον ανέρχεται σε 1,77 εκατ. ευρώ, βάσει δεσμευτικών προσφορών από ανεξάρτητους από την Τράπεζα επενδυτές. Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων (Ποσά σε χιλ. €) Όμιλος Τράπεζα 31/12/2020 31/12/2019 31/12/2020 31/12/2019 Ομόλογα Ελληνικού Δημοσίου 3.054 7.965 3.054 7.965 Μετοχές εισηγμένες – Εξωτερικού 4.187 4.043 4.187 4.043 Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων 7.241 12.008 7.241 12.008 Εντός της χρήσης του 2020 ο Όμιλος προέβη σε αγορές Ομολόγων και Εντόκων Γραμματίων του Ελληνικού Δημοσίου ύψους 50,5 εκατ. ευρώ, ενώ οι αντίστοιχες πωλήσεις ανήλθαν σε 39,8 εκατ. ευρώ. Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 71 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 (Ποσά σε χιλ. €) Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών εσόδων (FVOCI) Ομόλογα Ελληνικού Δημοσίου Όμιλος Τράπεζα 31/12/2020 31/12/2019 31/12/2020 31/12/2019 140.527 48.517 140.527 48.517 Έντοκα Γραμμάτια Ελληνικού Δημοσίου 25.773 0 25.773 0 Κρατικά Ομόλογα εξωτερικού 14.501 0 14.501 0 Κρατικά Ομόλογα 180.800 48.517 180.800 48.517 Εκδοτών εσωτερικού 0 131 0 131 Εκδοτών εξωτερικού 2.782 18.899 2.782 18.899 Εταιρικά εισηγμένα ομόλογα 2.782 19.031 2.782 19.031 Εκδοτών εξωτερικού 526.914 547.253 526.914 547.253 Εταιρικά μη εισηγμένα ομόλογα 526.914 547.253 526.914 547.253 (125.607) (26.522) (125.607) (26.522) 584.889 588.278 584.889 588.278 Εισηγμένες (Εσωτερικού) 493 355 493 355 Εισηγμένες (Εξωτερικού) 5 7 5 7 Μη Εισηγμένες (Εσωτερικού) 1.406 1.406 1.406 1.406 Μετοχές 1.903 1.768 1.903 1.768 586.792 590.046 586.792 590.046 Αναμενόμενες Ζημιές Πιστωτικού Κινδύνου Ομόλογα Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών εσόδων (FVOCI) Η Τράπεζα την 16η Σεπτεμβρίου 2020 ολοκλήρωσε την αναδιοργάνωση των Ομολόγων του Artemis Project με γνώμονα κατ’ αρχήν τη συμμόρφωση με το νέο εποπτικό πλαίσιο και περαιτέρω, την αύξηση των χρηματοροών που εισπράττει η Τράπεζα, την βελτίωση της αποτιμησιακής αξίας των ομολόγων και τη βελτιστοποίηση της αποδοτικότητας της διαχείρισης. Ειδικότερα, με τη νέα αυτή δομή το Senior Note ανέρχεται σε ονομαστική αξία 487 εκατ. ευρώ, δημιουργείται Mezzanine θέση ονομαστικής αξίας 38 εκατ. ευρώ, νέα θέση A2 ονομαστικής αξίας 61 εκατ. ευρώ, η οποία ενσωματώνει το σύνολο των απαιτήσεων του Master Servicer, ενώ η ονομαστική αξία του Junior Note παραμένει στα 806 εκατ. ευρώ. Τα κουπόνια των ομολόγων ανέρχονται σε 3% για τις senior, mezzanine θέσεις, καθώς και τη θέση Α2 και η διάρκεια της τιτλοποίησης ανέρχεται σε δέκα έτη από την ημερομηνία της αναδιοργάνωσης των ομολόγων. Η Τράπεζα, κατά την 31/12/2020, βάσει αποτίμησης που διενήργησε ανεξάρτητος, εξειδικευμένος σε παρόμοιες εργασίες διεθνής οίκος προέβη στην απομείωση του ομολόγου υψηλής προεξοφλητικής προτεραιότητας (Senior Note) της τιτλοποίησης Artemis κατά ποσό 63,6 εκατ. ευρώ. Η αξία του εν λόγω μέσου ανέρχεται σε 400,5 εκατ. ευρώ και η αξία του mezzanine note ανέρχεται σε μηδέν. Με βάση την αποτίμηση αυτή και την αξιολόγηση της Διοίκηση, οι επιπλέον προβλέψεις απομείωσης που λήφθηκαν κατά την τρέχουσα χρήση, οφείλονται τόσο στην αποκρυστάλλωση των επιπτώσεων λόγω COVID-19 οι οποίες επηρεάζουν τον χρόνο και το ποσό των εκτιμώμενων εισροών της Τράπεζας, χρησιμοποιώντας πλέον και διαθέσιμα στοιχεία περίπου τριών ετών αναφορικά με την διαχείριση, αλλά και την προετοιμασία για την νέα τιτλοποίηση εντός του 2021 με την ονομασία «Ωμέγα», η οποία περιλαμβάνει τις απαιτήσεις της τιτλοποίησης με την αρχική ονομασία ‘Artemis’. Σημειώνεται, ότι στρατηγικός στόχος του Ομίλου είναι η ένταξη του senior note που θα προκύψει από την νέα αυτή τιτλοποίηση, στο σχήμα παροχής κρατικής εγγύησης «ΗΡΑΚΛΗΣ 2». Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 72 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 19. Συμμετοχές σε θυγατρικές εταιρείες (Ποσά σε χιλ. €) Επωνυμία Εταιρείας Ανώνυμη Εταιρεία Ασφαλιστικών 1. Πρακτορεύσεων Ομίλου Attica Bank 31/12/2020 Χώρα έδρας Αριθμός μετοχών Ελλάδα 10.000 Ίδια % Συμμετοχής Κεφάλαια 100,00% 4.446 Συμμετοχές σε θυγατρικές επιχειρήσεις (Ποσά σε χιλ. €) Επωνυμία Εταιρείας Αξία κτήσης Λογιστική αξία 100 100 100 100 31/12/2019 Χώρα έδρας Αριθμός μετοχών Ίδια % Συμμετοχής Κεφάλαια Αξία κτήσης Λογιστική αξία 1. Attica Wealth Management ΑΕΔΑΚ Ελλάδα 198.300 100,00% 1.247 0 0 Ανώνυμη Εταιρεία Ασφαλιστικών 2. Πρακτορεύσεων Ομίλου Attica Bank Ελλάδα 10.000 100,00% 4.309 100 100 AtticaBank Properties Ανώνυμη Εταιρεία 3. Διαχείρισης Ακινήτων Ελλάδα 5.000 100,00% 664 500 500 600 600 Συμμετοχές σε θυγατρικές επιχειρήσεις Κατά τη διάρκεια της χρήσης 2020 η Τράπεζα προέβη στην πώληση της θυγατρικής εταιρείας Attica Wealth Management ΑΕΔΑΚ αναγνωρίζοντας κέρδος ύψους 1.848 χιλ. ευρώ, καθώς και στην πώληση της θυγατρικής εταιρείας Attica Bank Properties Ανώνυμη Εταιρεία Διαχείρισης Ακινήτων αναγνωρίζοντας κέρδος ύψους 680 χιλ. ευρώ. Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 73 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 20. Συμμετοχές σε συγγενείς επιχειρήσεις και κοινοπραξίες Οι εταιρείες του Ομίλου οι οποίες ενοποιήθηκαν με τη μέθοδο της Καθαρής Θέσης είναι οι εξής: - Το Αμοιβαίο Κεφάλαιο Επιχειρηματικών Συμμετοχών Zaitech Fund I Θεά Άρτεμις Ανώνυμη Εταιρεία διαχείρισης απαιτήσεων από δάνεια και πιστώσεις Στo Αμοιβαίo Κεφάλαιo Επιχειρηματικών Συμμετοχών Zaitech Fund I μεριδιούχοι είναι η Τράπεζα και το Ταμείο Νέας Οικονομίας (Τα.Νε.Ο.). Όπως είναι προφανές λαμβανομένου υπόψη και της φύσης της επένδυσης, ο έλεγχος στα αμοιβαία κεφάλαια ασκείται από κοινού από τους μεριδιούχους. Συνεπεία αυτού είναι η αποτίμηση της συμμετοχής του Ομίλου να λαμβάνει χώρα με τη μέθοδο της καθαρής θέσης (ΔΛΠ 28). To Αμοιβαίο Κεφάλαιο Επιχειρηματικών Συμμετοχών Zaitech Fund I έχει σκοπό την επένδυση σε καινοτόμες κεφαλαιουχικές εταιρείες που έχουν καταστατική και πραγματική έδρα στην Ελλάδα, κατά προτίμηση σε εταιρείες που δραστηριοποιούνται στους τομείς τροφίμων και ποτών, retail, βιολογικών προϊόντων, βιομηχανίας, ενέργειας, τηλεπικοινωνιών και πληροφορικής. Ο χώρος δραστηριοποίησης της εταιρείας δεν διαφέρει από την έδρα της. Διαχειριστής των αμοιβαίων κεφαλαίων Zaitech Fund I είναι η εταιρεία «Άττικα Βέντσουρς Ανώνυμη Εταιρεία Διαχείρισης Αμοιβαίου Κεφαλαίου Επιχειρηματικών Συμμετοχών», στην οποία η Τράπεζα είναι μέτοχος με ποσοστό 10%. Το κόστος κτήσης της Τράπεζας κατά την 31/12/2020 σε ότι αφορά στο Αμοιβαίο Κεφάλαιο Επιχειρηματικών Συμμετοχών Zaitech Fund Ι ανήλθε στο ποσό των 4.323 χιλ. ευρώ. Σε ότι αφορά την αποτίμηση των συμμετοχών του ΑΚΕΣ σημειώνεται ότι γίνεται στη βάση των κατευθυντήριων γραμμών της Ευρωπαϊκής Ένωσης Εταιρειών Επιχειρηματικού Κεφαλαίου (European Venture Capital Association - EVCA Guidelines) αλλά και των σχετικών προβλέψεων του Ν.4141/2013. Από τις ως άνω συμμετοχές στην ενοποιημένη κατάσταση αποτελεσμάτων της χρήσης 2020 έχει καταγραφεί κέρδος από την αποτίμηση των εταιρειών ύψους 1.409 χιλ. ευρώ περίπου. Στον ακόλουθο πίνακα παρατίθενται τα ποσοστά συμμετοχής της Attica Bank σε συγγενείς επιχειρήσεις, τόσο για την κλειόμενη όσο και για τη συγκριτική περίοδο: 31/12/2020 Ειδική συμμετοχή (Ποσά σε χιλ. €) Αμοιβαίο Κεφάλαιο Επιχειρηματικών Συμμετοχών Zaitech Fund Ι Χώρα Έδρας % Συμμετοχής Ελλάδα 50% Κόστος κτήσης 4.323 31/12/2019 Ειδική συμμετοχή (Ποσά σε χιλ. €) Αμοιβαίο Κεφάλαιο Επιχειρηματικών Συμμετοχών Zaitech Fund Ι Χώρα Έδρας % Συμμετοχής Ελλάδα 50,00% Κόστος κτήσης 4.323 Θεά Άρτεμις Ανώνυμη Εταιρεία διαχείρισης απαιτήσεων από δάνεια και πιστώσεις Ελλάδα 20,00% 20 Ο Όμιλος, κατά την 31/12/2020 έχει κατατάξει ως στοιχεία ενεργητικού προς πώληση τη συμμετοχή του στη συνδεδεμένη εταιρεία «Θεά Άρτεμις Ανώνυμη Εταιρεία διαχείρισης απαιτήσεων από δάνεια και πιστώσεις», σύμφωνα με το πρότυπο Δ.Π.Χ.Α. 5. Παρακάτω παρουσιάζονται συνοπτικές χρηματοοικονομικές πληροφορίες για το Αμοιβαίο Κεφάλαιο Επιχειρηματικών Συμμετοχών Zaitech Fund I. Όλες οι κατωτέρω πληροφορίες αφορούν ποσά που παρουσιάζονται στις οικονομικές της καταστάσεις που προετοιμάζονται στα πλαίσια σύνταξης της ετήσιας έκθεσης του ΑΚΕΣ (Zaitech Fund I) η οποία ελέγχεται από ανεξάρτητους ορκωτούς ελεγκτές: Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 74 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 Χρηματοοικονομικά στοιχεία Αμοιβαίου Κεφαλαίου Επιχειρηματικών Συμμετοχών Zaitech Fund I 31/12/2020 (ποσά σε χιλ. ευρώ) Σύνολο εσόδων / (ζημιών) 3.932 Σύνολο εξόδων (320) Κέρδη / (ζημίες) Χρήσης 3.612 Καθαρή αξία Ενεργητικού 12.258 31/12/2019 1.772 (52) 1.720 8.645 Τα συνοπτικά στοιχεία για την εταιρεία Θεά Άρτεμις Ανώνυμη Εταιρεία διαχείρισης απαιτήσεων από δάνεια και πιστώσεις έχουν ως ακολούθως: Χρηματοοικονομικά στοιχεία Θεάς Άρτεμις Ανώνυμης Εταιρείας διαχείρισης απαιτήσεων από δάνεια και πιστώσεις 31/12/2020 31/12/2019 (ποσά σε χιλ. ευρώ) Σύνολο εσόδων / (ζημιών) 6.640 6.286 Σύνολο εξόδων (6.637) (5.584) Κέρδη / (ζημίες) Χρήσης 3 701 Καθαρή θέση Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 152 732 75 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 21. Άυλα περιουσιακά στοιχεία (Ποσά σε χιλ. €) Λογισμικό και λοιπά άυλα στοιχεία Αξία κτήσης Συσσωρευμένες αποσβέσεις και απομείωση Αναπόσβεστη αξία κτήσης 01/01/2019 Πλέον: Αγορές Μείον: Απόσβεση χρήσης Αναπόσβεστη αξία κτήσης 31/12/2019 Αξία κτήσης Συσσωρευμένες αποσβέσεις και απομείωση Αναπόσβεστη αξία κτήσης 01/01/2020 Πλέον: Αγορές Εκποιήσεις - διαγραφές Πώληση θυγατρικής Μείον: Απόσβεση χρήσης Αποσβέσεις εκποιήσεων - διαγραφών Αποσβέσεις πώλησης θυγατρικής Αναπόσβεστη αξία κτήσης 31/12/2020 Αξία κτήσης Συσσωρευμένες αποσβέσεις και απομείωση Αναπόσβεστη αξία κτήσης 31/12/2020 Όμιλος Τράπεζα 94.593 (44.180) 50.413 93.729 (43.339) 50.390 8.358 8.357 (5.878) 52.893 (5.870) 52.877 102.951 (50.058) 52.893 102.086 (49.209) 52.877 11.723 (378) (297) 11.723 (378) 0 (6.910) 360 282 57.673 (6.910) 360 0 57.673 113.999 (56.326) 57.673 113.431 (55.758) 57.673 Τα άυλα περιουσιακά στοιχεία του Ομίλου περιλαμβάνουν κυρίως λογισμικά προγράμματα τα οποία κατά την 31/12/2020 ανέρχονταν σε ποσό 57.673 χιλ. ευρώ έναντι ποσού 52.893 χιλ. ευρώ για την συγκριτική χρήση που έληξε την 31/12/2019, ενώ αντίστοιχα για την Τράπεζα ανέρχονται κατά την 31/12/2020 σε ποσό 57.673 χιλ. ευρώ έναντι ποσού 52.877 χιλ. ευρώ για την συγκριτική χρήση που έληξε την 31/12/2019. Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 76 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 22. Ιδιοχρησιμοποιούμενα ενσώματα πάγια Όμιλος (Ποσά σε χιλ. €) Περιγραφή Αξία κτήσης Συσσωρευμένες Αποσβέσεις και Απομείωση Αναπόσβεστη αξία κτήσης 01/01/2019 Αναγνώριση δικαιώματος χρήσης λόγω IFRS 16 Προσαρμοσμένη αναπόσβεστη αξία κτήσης 01/01/2019 Πλέον: Αγορές Μεταφορές Πωλήσεις-εκποίηση Μεταφορά σε μισθώσεις ακινήτων (IFRS 16) Μείον: Απόσβεση χρήσης Αποσβεσμένα Δικαιώματα Χρήσης Κτιρίου Αποσβέσεις μεταφορών Αποσβέσεις εκποιήσεων - διαγραφών Αποσβέσεις μεταφορών σε μισθωμένα ακίνητα (IFRS16) Αναπόσβεστη αξία κτήσης 31/12/2019 Αξία κτήσης Συσσωρευμένες Αποσβέσεις και Απομείωση Αναπόσβεστη αξία κτήσης 01/01/2020 Πλέον: Αγορές Αναγνώριση δικαιώματος χρήσης λόγω IFRS 16 Πωλήσεις-εκποίησεις Πώληση θυγατρικής Μεταφορές από επενδυτικά ακίνητα Μείον: Απόσβεση χρήσης Αποσβέσεις εκποιήσεων - διαγραφών Αποσβέσεις πώλησης θυγατρικής Λοιπά Αναπόσβεστη αξία κτήσης 31/12/2020 Κτίρια 10.795 (2.581) 8.213 0 8.213 Μεταφορικά Μέσα 119 (47) 72 0 72 Έπιπλα και λοιπός εξοπλισμός 37.979 (31.232) 6.747 0 6.747 Βελτιώσεις σε μισθωμένα ακίνητα τρίτων 25.970 (21.241) 4.729 0 4.729 Δικαίωμα χρήσης 0 0 0 29.297 29.297 Σύνολο 86.748 (55.102) 31.646 29.297 60.942 0 0 0 0 39 257 0 0 0 0 0 0 1.182 0 (50) 0 0 (257) (19) (9.878) 0 0 0 0 1.221 0 (69) (9.878) 0 0 0 0 0 11.885 11.885 0 11.885 (234) 0 (94) 0 0 8.181 11.091 (2.909) 8.181 (13) 0 0 0 0 58 119 (61) 58 (1.659) 0 0 13 0 6.233 39.111 (32.878) 6.233 (575) 0 94 107 5.831 31 15.816 (15.785) 31 (4.986) (2.232) 0 0 0 22.079 29.297 (7.218) 22.079 (7.468) (2.232) 0 120 5.831 48.468 107.318 (58.850) 48.468 0 0 0 0 36 90 0 (4) 0 175 7 0 0 0 0 1.637 0 (2.258) (191) 0 0 0 (110) (190) 0 0 3.934 0 (174) 0 1.733 3.934 (2.372) (555) 210 0 1 0 0 11.921 (244) 0 0 0 8.199 (14) 0 0 0 51 (1.983) 2.244 174 0 5.855 0 110 158 0 0 (4.272) 0 52 186 21.805 (6.512) 2.354 384 186 47.831 11.921 1 11.921 11.352 (3.153) 8.199 125 (74) 51 38.299 (32.443) 5.855 15.517 (15.517) 0 33.057 (11.252) 21.805 110.269 (62.438) 47.831 Γήπεδα και Οικόπεδα 11.885 0 11.885 0 11.885 Αξία κτήσης Συσσωρευμένες Αποσβέσεις και Απομείωση Αναπόσβεστη αξία κτήσης 31/12/2020 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 77 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 Τράπεζα (Ποσά σε χιλ. €) Περιγραφή Αξία κτήσης Συσσωρευμένες Αποσβέσεις και Απομείωση Αναπόσβεστη αξία κτήσης 01/01/2019 Αναγνώριση δικαιώματος χρήσης λόγω IFRS 16 Προσαρμοσμένη αναπόσβεστη αξία κτήσης 01/01/2019 Πλέον: Αγορές Μεταφορές Εκποιήσεις - διαγραφές Μεταφορά σε μισθώσεις ακινήτων (IFRS 16) Μείον: Απόσβεση χρήσης Αποσβεσμένα Δικαιώματα Χρήσης Κτιρίου Αποσβέσεις μεταφορών Αποσβέσεις εκποιήσεων - διαγραφών Αποσβέσεις μεταφορών σε μισθωμένα ακίνητα (IFRS16) Αναπόσβεστη αξία κτήσης 31/12/2019 Κτίρια 10.795 (2.581) 8.213 0 8.213 Μεταφορικά Μέσα 119 (47) 72 0 72 Έπιπλα και λοιπός εξοπλισμός 37.779 (31.051) 6.728 0 6.728 Βελτιώσεις σε μισθωμένα ακίνητα τρίτων 25.781 (21.097) 4.684 0 4.684 Δικαίωμα χρήσης 0 0 0 29.123 29.123 Σύνολο 86.358 (54.776) 31.581 29.123 60.704 0 0 0 0 39 257 0 0 0 0 0 0 1.179 0 (50) 0 0 (257) 0 (9.897) 0 0 0 0 1.218 0 (50) (9.897) 0 0 0 0 0 11.885 (234) 0 (94) 0 0 8.181 (13) 0 0 0 0 58 (1.655) 0 0 13 0 6.215 (561) 0 94 107 5.831 0 (4.968) (2.198) 0 0 0 21.957 (7.431) (2.198) 0 120 5.831 48.297 11.885 0 11.885 11.091 (2.909) 8.181 119 (61) 58 38.908 (32.692) 6.215 15.627 (15.627) 0 29.123 (7.166) 21.957 106.752 (58.455) 48.297 0 0 0 36 90 (0) (4) 175 7 0 0 0 1.637 0 (2.258) 0 0 0 (110) 0 0 3.934 0 0 1.733 3.934 (2.372) 210 0 0 0 11.921 11.921 0 11.921 (244) 0 1 8.199 11.352 (3.152) 8.199 (14) 0 0 51 125 (74) 51 (1.983) 0 2.244 5.855 38.287 (32.431) 5.855 0 0 110 0 15.517 (15.517) 0 (4.272) 186 0 21.805 33.057 (11.252) 21.805 (6.512) 186 2.354 47.831 110.258 (62.426) 47.831 Γήπεδα και Οικόπεδα 11.885 0 11.885 0 11.885 Αξία κτήσης Συσσωρευμένες Αποσβέσεις και Απομείωση Αναπόσβεστη αξία κτήσης 01/01/2020 Πλέον: Αγορές Αναγνώριση δικαιώματος χρήσης λόγω IFRS 16 Εκποιήσεις - διαγραφές Μεταφορές από επενδυτικά ακίνητα Μείον: Απόσβεση χρήσης Αποσβεσμένα δικαιώματα χρήσης κτιρίου Αποσβέσεις εκποιήσεων - διαγραφών Αναπόσβεστη αξία κτήσης 31/12/2020 Αξία κτήσης Συσσωρευμένες Αποσβέσεις και Απομείωση Αναπόσβεστη αξία κτήσης 31/12/2020 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 78 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 23. Επενδύσεις σε ακίνητα (Ποσά σε χιλ. €) Περιγραφή Όμιλος Τράπεζα 31/12/2020 31/12/2019 31/12/2020 31/12/2019 58.340 57.862 58.340 57.862 Προσθήκες 0 1.072 0 1.072 Μεταφορές (210) 0 (210) 0 Αναπροσαρμογή στην εύλογη αξία (1.426) (594) (1.426) (594) Υπόλοιπο λήξης χρήσης 56.704 58.340 56.704 58.340 Υπόλοιπο έναρξης χρήσης Οι αξίες των επενδυτικών ακινήτων αναπροσαρμόζονται βάσει εκτιμήσεων από ανεξάρτητους εκτιμητές οι οποίοι έχουν κατάλληλα αναγνωρισμένα επαγγελματικά προσόντα και πρόσφατη εμπειρία στις τοποθεσίες και κατηγορίες των ακινήτων που εκτιμώνται. Οι επενδύσεις σε ακίνητα αφορούν ακίνητα που αποκτήθηκαν από πλειστηριασμούς με σκοπό την εκποίηση ή την εκμίσθωσή τους στο εγγύς μέλλον. Οι εύλογες αξίες των επενδυτικών ακινήτων υπολογίζονται σύμφωνα με τις τρεις μεθόδους που ακολουθούνται από τους ανεξάρτητους εκτιμητές, οι οποίοι έχουν κατάλληλα αναγνωρισμένα επαγγελματικά προσόντα και πρόσφατη εμπειρία στις τοποθεσίες και κατηγορίες των ακινήτων που εκτιμώνται, και οι οποίες είναι η μέθοδος της αγοράς, η μέθοδος του εισοδήματος και η μέθοδος του κόστους αντικατάστασης. Κατά την διαδικασία αυτή χρησιμοποιούνται παραδοχές οι οποίες αφορούν μεταβλητές όπως είναι ενδεικτικά, το επιτόκιο προεξόφλησης, οι εκτιμήσεις για τον μελλοντικό ρυθμό αύξησης των ενοικίων και οι αντιπροσωπευτικές συγκριτικές τιμές. Αναφορικά με την ιεράρχηση της εύλογης αξίας, αυτή υπολογίζεται συνδυαστικά και με τις τρεις μεθόδους και καταχωρείται στο Επίπεδο 3, αφού γίνεται χρήση στοιχείων έρευνας, υποθέσεων και δεδομένων που αναφέρονται σε ακίνητα ανάλογων χαρακτηριστικών και συνεπώς περιλαμβάνουν ένα ευρύ πεδίο δεδομένων μη παρατηρήσιμων στην αγορά (βλέπε σχετικά και Σημείωση 40.7). Η εκτίμηση της εύλογης αξίας καθώς και της υπολειμματικής αξίας γίνεται από ανεξάρτητους εκτιμητές σε τακτά χρονικά διαστήματα και σε κάθε περίπτωση στο τέλος εκάστου έτους. Η ημερομηνία έναρξης της αναπροσαρμογής είναι η ημερομηνία καταχώρησης στα λογιστικά βιβλία της Τράπεζας, η οποία δεν μπορεί να διαφέρει από την ημερομηνία της διενέργειας της εκτίμησης της αξίας των ακινήτων. Η αναπροσαρμογή στην εύλογη αξία των επενδυτικών ακινήτων, τόσο για την κλειόμενη χρήση 2020, όσο και για την συγκριτική χρήση του 2019 απεικονίζεται στα «Λοιπά έσοδα / (έξοδα)» της κατάστασης του λογαριασμού αποτελεσμάτων χρήσης (Σημείωση 9). Ο Όμιλος εντός του 2020 μετέφερε από τις Επενδύσεις σε ακίνητα στα Ιδιοχρησιμοποιούμενα πάγια, ακίνητο εύλογης αξίας 210 χιλ. ευρώ για την κάλυψη αναγκών του. Το έσοδο από μισθώματα επενδύσεων σε ακίνητα για την χρήση 2020 ανέρχεται σε 147 χιλ. ευρώ και σε 164 χιλ. ευρώ για την χρήση 2019 αντίστοιχα και απεικονίζονται στα «Λοιπά έσοδα / (έξοδα)» (Σημείωση 9). Τα άμεσα λειτουργικά έξοδα των επενδυτικών ακινήτων για το 2020 ανήλθαν σε 557,8 χιλ. ευρώ περίπου, ενώ κατά τη διάρκεια της χρήσης του 2020 το έσοδο από μισθώματα επενδύσεων σε ακίνητα μειώθηκε κατά 13,5 χιλ. ευρώ στο πλαίσιο λήψης έκτακτων μέτρων αντιμετώπισης των αρνητικών συνεπειών της εμφάνισης του COVID -19 . Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 79 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 24. Λοιπά στοιχεία ενεργητικού (Ποσά σε χιλ. €) Περιγραφή Προπληρωθέντα έξοδα Προκαταβολές φόρων και λοιπές απαιτήσεις από φόρους Δεδουλευμένοι τόκοι και προμήθειες Λοιπές απαιτήσεις έναντι του Δημοσίου Εντολές Πληρωτέες Εγγυήσεις Προσωρινές διευκολύνσεις στο προσωπικό Προκαταβολές επενδυτικών αγαθών χρηματοδοτικής μίσθωσης Επισφαλείς απαιτήσεις εκτός χορηγήσεων Απαιτήσεις από τιτλοποίηση Εγγυήσεις καταθέσεων υπέρ Τ.Ε.Κ.Ε. Προπληρωμένοι τόκοι προθεσμιακών καταθέσεων Απαιτήσεις έναντι πελατών Στοιχεία ενεργητικού προς πώληση Λοιπά Λοιπά στοιχεία ενεργητικού Όμιλος Τράπεζα 31/12/2020 3.243 31/12/2019 2.335 31/12/2020 3.243 31/12/2019 2.334 9.276 55.124 115 563 3.885 3 10.315 69.893 170 1.627 4.127 175 9.203 55.124 115 563 3.885 3 10.163 70.220 170 1.627 4.127 175 19 1.797 24.215 71.899 0 16 30 13.147 183.332 143 2.879 30.569 71.880 86 9 0 11.282 205.490 19 1.797 24.215 71.899 0 16 28 10.346 180.456 143 2.879 30.569 71.880 86 9 502 10.516 205.400 Στο κονδύλι «Επισφαλείς απαιτήσεις εκτός χορηγήσεων» περιλαμβάνεται ποσό 1,8 εκατ. ευρώ το οποίο αφορά κυρίως σε υποθέσεις υπεξαίρεσης από καταστήματα δικτύου της Τράπεζας που έχουν λάβει χώρα σε προηγούμενα έτη και οι οποίες βρίσκονται στο στάδιο της δικαστικής διεκδίκησης. Η μέχρι τώρα δικαστική έκβαση των υποθέσεων αυτών είναι υπέρ της Τράπεζας, χωρίς όμως ακόμα οι δικαστικές αποφάσεις να έχουν καταστεί οριστικές. Για το ποσό που η Τράπεζα θεωρεί ότι δεν θα εισπράξει έχει σχηματίσει ειδική πρόβλεψη σύμφωνα με σχετική νομική γνωμάτευση. Κατά τη χρήση 2020 η Τράπεζα δεν κατέβαλε εισφορά υπέρ του Τ.Ε.Κ.Ε. για το σκέλος καταθέσεων λαμβανομένου υπ’ όψη ότι επετεύχθη ο στόχος που ορίζει η παρ.25 του άρθρου 27 του ν.4370/2016. Στον ακόλουθο πίνακα αναλύονται οι προβλέψεις απομείωσης λοιπών στοιχείων του ενεργητικού: (Ποσά σε χιλ. €) Περιγραφή Προβλέψεις για παρακρατούμενους φόρους και λοιπά στοιχεία Προβλέψεις για κάλυψη εκτάκτων ζημιών Λοιπές προβλέψεις Σύνολο πρόβλεψης απομείωσης λοιπών στοιχείων ενεργητικού Όμιλος 31/12/2020 Τράπεζα 31/12/2019 31/12/2020 31/12/2019 (1.336) (508) (1.329) (485) (1.406) (1.754) (1.406) (1.754) (18.911) (15.660) (17.961) (14.710) (21.652) (17.923) (20.695) (16.949) Το κονδύλι «Προβλέψεις για παρακρατούμενους φόρους και λοιπά στοιχεία», αφορά σε πρόβλεψη που σχετίζεται με τη γραμμή «Προκαταβολές φόρων και λοιπές απαιτήσεις από φόρους» των Λοιπών στοιχείων ενεργητικού. Περαιτέρω ανάλυση δίνεται στην σημείωση 39.2 Το κονδύλι «Προβλέψεις για κάλυψη έκτακτων ζημιών» αφορούν σε υπεξαιρέσεις καταστημάτων του δικτύου της Τράπεζας συνολικού ύψους 1.406 χιλ. ευρώ, το οποίο συμπεριλαμβάνεται στην γραμμή «Επισφαλείς απαιτήσεις εκτός χορηγήσεων» των Λοιπών στοιχείων ενεργητικού. Το κονδύλι «Λοιπές προβλέψεις» κατά κύριο λόγο περιλαμβάνει προβλέψεις που αφορούν στη γραμμή «Λοιπά» των Λοιπών στοιχείων ενεργητικού και αναλύεται ως ακολούθως: Πρόβλεψη 6.836 χιλ. ευρώ για απομείωση της απαίτησης που έχει η Τράπεζα από την περιουσία του πρώην ασφαλιστικού προγράμματος των υπαλλήλων και των συνταξιούχων υπαλλήλων της Τράπεζας (ΛΑΚ Ι), το οποίο σύμφωνα με το νομοθετικό πλαίσιο και τελεσίδικες δικαστικές αποφάσεις έχει ενταχθεί στο σύστημα κοινωνικής ασφάλισης της χώρας. Η απαίτηση έχει προκύψει από την εξόφληση του συνόλου της υποχρέωσης της Τράπεζας προς τον ασφαλιστικό φορέα (ΕΤΑΤ), όπως είχε προσδιορισθεί από ειδική οικονομική μελέτη του Υπουργείου Οικονομικών. Η εξόφληση του συνόλου της υποχρέωσης προς τον ασφαλιστικό φορέα επέφερε την απαίτηση από την ήδη Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 80 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 σχηματισθείσα περιουσία του προγράμματος (ΛΑΚ Ι) η οποία ήταν κατατεθειμένη στην Εθνική ΑΕΕΓΑ. Η σχετική πρόβλεψη έχει προκύψει από τη μείωση της εύλογης αξίας του μέρους της περιουσίας που αφορά σε κινητές αξίες – μετοχικούς τίτλους το οποίο βάρυνε την κατάσταση αποτελεσμάτων προηγούμενης χρήσης. Πρόβλεψη 625 χιλ. ευρώ που αφορά ενδεχόμενες μη εισπράξιμες απαιτήσεις κατά πελατών. Πρόβλεψη 10.500 χιλ. ευρώ που αφορά προβλέψεις για ενδεχόμενες υποχρεώσεις όπως έχουν αναλυθεί στο Επιχειρηματικό Σχέδιο 2021 – 2023 της Τράπεζας. 25. Στοιχεία ενεργητικού διακρατούμενα προς πώληση H Τράπεζα και ο Όμιλος, κατά την 31/12/2020 έχουν κατατάξει ως στοιχεία ενεργητικού προς πώληση τη συμμετοχή της στη συνδεδεμένη εταιρεία Θεά Άρτεμις Ανώνυμη Εταιρεία διαχείρισης απαιτήσεων από δάνεια και πιστώσεις, σύμφωνα με το πρότυπο Δ.Π.Χ.Α. 5 (Σημείωση 24). Ειδικότερα, με βάση διαγωνιστική διαδικασία που έχει ξεκινήσει κατά το τρίτο τρίμηνο του 2020 και εκτιμάται ότι θα ολοκληρωθεί εντός του δευτέρου τριμήνου του 2021, η Τράπεζα διαθέτει προς πώληση τις μετοχές που κατέχει στην εταιρεία Θεά Άρτεμις Ανώνυμη Εταιρεία διαχείρισης απαιτήσεων από δάνεια και πιστώσεις σε ανεξάρτητο επενδυτή. Η διαδικασία εξελίσσεται ομαλά και σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα. 26. Υποχρεώσεις προς πιστωτικά ιδρύματα (Ποσά σε χιλ. €) Όμιλος Περιγραφή Καταθέσεις όψεως 31/12/2020 31/12/2019 Καταθέσεις προθεσμίας διατραπεζικής Καταθέσεις προθεσμίας εκτός διατραπεζικής Τράπεζα 31/12/2020 31/12/2019 39.866 28.414 39.866 28.414 155.000 51.000 155.000 51.000 6.304 0 6.304 0 Πράξεις προσωρινής εκχωρήσεως (Repos) 200.007 183.042 200.007 183.042 Υποχρεώσεις προς πιστωτικά ιδρύματα 401.177 262.456 401.177 262.456 Στις «Καταθέσεις προθεσμίας διατραπεζικής» για τη χρήση που έληξε την 31/12/2020 περιλαμβάνεται χρηματοδότηση 155 εκατ. ευρώ από το Ευρωσύστημα (EKT), έναντι χρηματοδότησης 51 εκατ. ευρώ κατά την 31/12/2019. Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 81 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 27. Υποχρεώσεις προς πελάτες (Ποσά σε χιλ. €) Περιγραφή Τρεχούμενοι Ταμιευτηρίου Προθεσμίας Δεσμευμένες Καταθέσεις Ιδιωτών Όψεως Προθεσμίας Δεσμευμένες Καταθέσεις επιχειρήσεων Όψεως Προθεσμίας Δεσμευμένες Καταθέσεις Δημοσίων Επιχειρήσεων Όψεως Ταμιευτηρίου Λοιπές Καταθέσεις Λοιπές υποχρεώσεις προς πελάτες Υποχρεώσεις προς πελάτες Όμιλος 31/12/2020 31/12/2019 Τράπεζα 31/12/2020 31/12/2019 30.699 477.663 1.389.270 1 1.897.633 214.074 147.811 1.267 363.152 314.767 98.303 0 413.070 121.342 1.320 122.662 22.338 427.987 1.291.843 2 1.742.170 180.516 143.101 1.859 325.476 320.811 148.518 0 469.330 50.550 1.570 52.120 30.699 477.663 1.389.270 1 1.897.633 214.387 150.811 1.267 366.465 314.767 98.303 0 413.070 121.342 1.320 122.662 22.338 427.987 1.291.843 2 1.742.170 186.524 143.101 1.859 331.484 320.811 148.518 0 469.330 50.550 1.570 52.120 4.922 19.061 4.922 19.061 2.801.439 2.608.157 2.804.753 2.614.165 Σύμφωνα με το άρθρο 6 του N.4151/2013 ορίζεται η χρήση των κεφαλαίων από αδρανείς καταθετικούς λογαριασμούς για την κάλυψη αναγκών του Δημοσίου, μετά την παραγραφή των δικαιωμάτων του καταθέτη ή των νόμιμων κληρονόμων του. Ως αδρανής καταθετικός λογαριασμός σε πιστωτικό ίδρυμα, κατά την έννοια του N.4261/2014, χαρακτηρίζεται εκείνος στον οποίο δεν έχει πραγματοποιηθεί αποδεδειγμένα καμία πραγματική συναλλαγή από τους δικαιούχους καταθέτες για χρονικό διάστημα είκοσι (20) ετών. Η επομένη της τελευταίας συναλλαγής αποτελεί την έναρξη ισχύος της εικοσαετίας. Η πίστωση των καταθέσεων με τόκους, καθώς και η κεφαλαιοποίησή τους, δεν συνιστούν συναλλαγή και δεν διακόπτουν την παραγραφή. Κάθε πιστωτικό ίδρυμα, που δραστηριοποιείται στην Ελλάδα, οφείλει αμέσως μετά την παρέλευση του χρονικού ορίου της εικοσαετίας: α) να αποδίδει στο Δημόσιο συγκεντρωτικά μέχρι το τέλος Απριλίου κάθε έτους τα υπόλοιπα των αδρανών καταθέσεων, πλέον αναλογούντων τόκων, καταθέτοντας στον ειδικό λογαριασμό της Τράπεζας της Ελλάδος τα σχετικά ποσά, β) να ενημερώνει ταυτόχρονα τις αρμόδιες Διευθύνσεις του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους και της Γενικής Διεύθυνσης Δημόσιας Περιουσίας για την εκπλήρωση των υποχρεώσεων που απορρέουν από τον παρόντα νόμο, και γ) να ενημερώνει τους δικαιούχους/κληρονόμους για το πού έχουν μεταφερθεί τα σχετικά ποσά, μετά την παρέλευση της εικοσαετίας, εφόσον ερωτηθεί. Στις σημειώσεις των ετήσιων δημοσιευμένων οικονομικών καταστάσεων των πιστωτικών ιδρυμάτων οι ορκωτοί ελεγκτές βεβαιώνουν, εάν τηρήθηκαν ή όχι οι διατάξεις του ως άνω νόμου για τους αδρανείς καταθετικούς λογαριασμούς, αναφέροντας και το ποσό που αποδόθηκε στο Ελληνικό Δημόσιο. Η Τράπεζα, δεδομένης της αναστολής της προθεσμίας των άρθρων 7 και 8 Ν. 4151/2013 περί αδρανών λογαριασμών, από την έναρξη ισχύος, κυρωθείσας με το Ν. 4350/2015, από 18.7.2015 ΠΝΠ (ΦΕΚ Β’ 84/18.7.2015 και ΦΕΚ Α' 90/31.7.2015), στις 20.7.2015, έως και τις 13.11.2017, δυνάμει της υπ’ αριθ. ΓΔΟΠ 0001695 ΕΞ 2017/ΧΠ1917/13.11.2017 ΥΑ (ΦΕΚ Β' 3976/14.11.2017), καθώς και της εφαρμογής του άρθρου 257 του Αστικού Κώδικα, για τον υπολογισμό του χρόνου παραγραφής κατόπιν αναστολής, προέβη σε απόδοση υπολοίπων αδρανών λογαριασμών στο Δημόσιο για το οικονομικό έτος 2019 ύψους 47 χιλιάδες ευρώ. Για το οικονομικό έτος 2020 η Τράπεζα στα τέλη Απριλίου του 2021 προέβη σε απόδοση υπολοίπων αδρανών λογαριασμών στο Δημόσιο συνολικού ύψους 85 χιλ. ευρώ περίπου. Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 82 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 28. Εκδοθείσες ομολογίες Εκδόσεις με εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου (Ν.3723/2008) Στα πλαίσια του άρθρου 2 του Ν.3723/2008 και αναφορικά με το 2ο πυλώνα των μέτρων στήριξης για την ενίσχυση ρευστότητας της οικονομίας και για τη διατήρηση της σταθερότητας της ρευστότητας της Τράπεζας, η Τράπεζα εξέδωσε με την εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου την 24/10/2019 ομολογιακό δάνειο συνολικής ονομαστικής αξίας 320 εκατ. Ευρώ με διάρκεια 2 ετών σε συνέχεια των σχετικών αποφάσεων του Διοικητικού Συμβουλίου της Τράπεζας κατά την 27η Ιουνίου 2019, με την ταυτόχρονη πρόωρη εξόφληση κατά την ίδια ημερομηνία του ομολόγου των 350 εκατ. ευρώ που είχε επανεκδώσει με την εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου την 25/05/2018 με διάρκεια 2 ετών σε συνέχεια των σχετικών αποφάσεων του Διοικητικού Συμβουλίου της Τράπεζας. Αρχής γενομένης την 31η Μαρτίου 2021 η Attica Bank έπαψε να κάνει χρήση των διατάξεων του Ν.3723/2008 περί «Ενίσχυσης της Ρευστότητας της Οικονομίας για την Αντιμετώπιση των Επιπτώσεων της Διεθνούς Χρηματοπιστωτικής Κρίσης» και ταυτόχρονα των εγγυήσεων του Πυλώνα ΙΙ (Σημείωση 42). Το συνολικό κόστος, το οποίο επιβάρυνε τις οικονομικές καταστάσεις του Ομίλου για τη χρήση 2020 για το ομόλογο των 320 εκατ. ευρώ, ανέρχεται στο ύψος των 3,503 εκατ. ευρώ. Η Τράπεζα κατ’ εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου 80 του Ν. 4484/2017 εξέδωσε την 21 Δεκεμβρίου 2018 ομόλογο μειωμένης εξασφάλισης (TIER II) για την αποπληρωμή των προνομιούχων μετοχών του Ελληνικού Δημοσίου ύψους 100.199.999,90 ευρώ. Σύμφωνα με τους όρους της «Σύμβασης Εξαγοράς και Κάλυψης» μεταξύ της Τράπεζας και του Ελληνικού Δημοσίου, τα κεφαλαιακά μέσα κατηγορίας 2 έχουν διάρκεια δέκα ετών (έως την 20 Δεκεμβρίου 2028) και πληρώνουν σταθερό ονομαστικό επιτόκιο 6,41%. Την 21η Δεκεμβρίου 2018 το μετοχικό κεφάλαιο της Τράπεζας μειώθηκε κατά 100.199.999,90, με την ακύρωση των 286.285.714 προνομιούχων μετοχών, οι οποίες είχαν εκδοθεί βάσει του Ν.3723/2008 και από την ημερομηνία αυτή το Ελληνικό Δημόσιο δεν είναι κάτοχος προνομιούχων μετοχών της Τράπεζας. Την 31η Δεκεμβρίου 2020, τα προαναφερθέντα κεφαλαιακά μέσα ανέρχονταν σε 99,8 εκατ. ευρώ, έπειτα από την αφαίρεση 0,5 εκατ. ευρώ εξόδων έκδοσης. (Ποσά σε χιλ. €) Όμιλος και Τράπεζα 31/12/2020 Περιγραφή Ομολογιακό δάνειο μειωμένης εξασφάλισης (LOWER TIER II) Μέσο Επιτόκιο περιόδου 6,41% Εκδοθείσες ομολογίες Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 31/12/2019 Λογιστική Αξία 99.781 99.781 Μέσο Επιτόκιο περιόδου 6,41% Λογιστική Αξία 99.729 99.729 83 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 29. Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις- υποχρεώσεις (Ποσά σε χιλ. €) Περιγραφή Όμιλος Τράπεζα 31/12/2020 31/12/2019 31/12/2020 31/12/2019 Προβλέψεις πιστωτικού κινδύνου 109.600 78.844 109.600 78.844 Απόσβεση προβλέψεων πιστωτικού κινδύνου Ν. 4465/2017 222.815 236.608 222.815 236.608 Απομείωση ομολόγων Ελληνικού Δημοσίου 29.612 31.022 29.612 31.022 Απομείωση επενδυτικών τίτλων στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών εσόδων (FVOCI) 2.043 10.088 2.043 10.088 Εκτός ισολογισμού στοιχεία 2.488 0 2.488 0 Απομείωση λοιπών χρεωστικών τίτλων 26.685 7.618 26.685 7.618 Μεταφερόμενες φορολογικές ζημίες και λοιπές προσωρινές διαφορές 36.079 92.268 36.079 92.181 2.821 3.368 2.821 3.368 432.143 459.817 432.143 459.730 (9.050) (8.396) (9.050) (8.396) (988) (859) (988) (859) Συνταξιοδοτικές και άλλες παροχές μετά την έξοδο από την υπηρεσία Απαιτήσεις από αναβαλλόμενους φόρους Αναπροσαρμογή άυλων παγίων Αναπροσαρμογή ενσώματων παγίων IFRS16 (748) (829) (748) (829) Υποχρεώσεις από αναβαλλόμενους φόρους (10.786) (10.084) (10.786) (10.084) Αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση (καθαρό ποσό) 421.357 449.734 421.357 449.646 Ο φόρος εισοδήματος για τη χρήση που έληξε την 31/12/2020 υπολογίστηκε με βάση την εξέταση των στοιχείων και της φύσης των εσόδων και των δαπανών σύμφωνα με τις κείμενες φορολογικές διατάξεις. Σε ότι αφορά τις προσωρινές διαφορές μεταξύ λογιστικής και φορολογικής βάσης έχει υπολογισθεί αναβαλλόμενος φόρος σύμφωνα με το ΔΛΠ 12. Ο Όμιλος ακολουθεί τη μέθοδο της πλήρους υποχρέωσης, για τον υπολογισμό του ποσού της αναβαλλόμενης φορολογίας επί όλων των προσωρινών φορολογικών διαφορών. Ο φορολογικός συντελεστής τον οποίο λαμβάνει υπόψη του ο Όμιλος, για τον ακριβή προσδιορισμό του ποσού της αναβαλλόμενης φορολογίας, είναι αυτός που θα ισχύει, κατά το έτος τακτοποίησης των διαφορών αυτών. Στις περιπτώσεις όπου ο φορολογικός συντελεστής, με τον οποίο έχει προσδιοριστεί το ποσό της αναβαλλόμενης φορολογίας, είναι διαφορετικός από αυτόν που ισχύει κατά το έτος τακτοποίησης των φορολογικών διαφορών, το ποσό της διαφοράς καταχωρείται στα αποτελέσματα χρήσης πλην των προσωρινών φορολογικών διαφορών που έχουν καταχωρηθεί απευθείας στα Ίδια Κεφάλαια. Με το άρθρο 5 του Ν.4303/17.10.2014 «Κύρωση της Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου «Επείγουσα ρύθμιση για την αναπλήρωση του Γενικού Γραμματέα Δημοσίων Εσόδων λόγω πρόωρης λήξης της θητείας του» (Α΄ 136) και άλλες διατάξεις» όπως τροποποιήθηκε με το νόμο 4340/2015 και ισχύει με το νόμο 4465/2017, οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις των εποπτευόμενων από την Τράπεζα της Ελλάδος νομικών προσώπων των παραγράφων 5, 6 και 7 του άρθρου 26 του ν. 4172/2013, που έχουν ή θα αναγνωριστούν και οι οποίες προέρχονται από τη χρεωστική διαφορά του PSI+ και τις συσσωρευμένες προβλέψεις και λοιπές εν γένει ζημίες λόγω πιστωτικού κινδύνου, αναφορικά με απαιτήσεις υφιστάμενες μέχρι και την 30/06/2015, μετατρέπονται σε οριστικές και εκκαθαρισμένες απαιτήσεις έναντι του Δημοσίου, σε περίπτωση που το λογιστικό, μετά από φόρους, αποτέλεσμα χρήσεως είναι ζημία, σύμφωνα με τις ελεγμένες και εγκεκριμένες από την Τακτική Γενική Συνέλευση των μετόχων, οικονομικές καταστάσεις. Με το άρθρο 43 του Ν.4465/04.04.2017 «Ενσωμάτωση στην εθνική νομοθεσία της Οδηγίας 2014/92/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 23.7.2014 για τη συγκρισιμότητα των τελών που συνδέονται με λογαριασμούς πληρωμών, την αλλαγή λογαριασμού πληρωμών και την πρόσβαση σε λογαριασμούς πληρωμών με βασικά χαρακτηριστικά και άλλες διατάξεις» τροποποιήθηκαν τα άρθρα 27 και 27Α του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος (Ν.4172/2013). Σύμφωνα με τις νέες διατάξεις η χρεωστική διαφορά, που αφορά τη ζημία που θα προκύψει για τα εποπτευόμενα από την Τράπεζα της Ελλάδος νομικά πρόσωπα, από την οριστική διαγραφή χρεών οφειλετών τους καθώς και η ζημία από την πώληση των δανείων Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 84 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 αναγνωρίζονται προς έκπτωση από τα ακαθάριστα έσοδα και αποσβένονται ισόποσα σε διάστημα είκοσι (20) ετών. Η αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση που θα αναγνωριστεί από την ανωτέρω χρεωστική διαφορά καθώς και από τυχόν λογιστικές διαγραφές δανείων ή πιστώσεων οι οποίες δεν έχουν μετατραπεί σε χρεωστική διαφορά μέχρι το τέλος του εκάστου έτους της λογιστικής διαγραφής και οι οποίες αφορούν σε διαγραφές χρέους ή μεταβιβάσεις μετατρέπονται σε οριστική και εκκαθαρισμένη απαίτηση έναντι του Ελληνικού Δημοσίου με βάση τους ανωτέρω όρους και προϋποθέσεις. Η ρύθμιση αυτή διασφαλίζει ότι οι διαγραφές και οι μεταβιβάσεις δανείων με σκοπό τη μείωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων δεν θα οδηγήσουν σε απώλεια εποπτικών κεφαλαίων. Οι νέες διατάξεις εφαρμόζονται από την 1/1/2016. Με ημερομηνία 31/12/2020 το ποσό των αναβαλλόμενων φορολογικών απαιτήσεων το οποίο εντάσσεται στο πεδίο εφαρμογής του εν λόγω νόμου και περιλαμβάνει και το ποσό της χρεωστικής διαφοράς του PSI ανέρχεται σε 252 εκατ. ευρώ (268 εκατ. ευρώ. κατά την 31/12/2019). Με το άρθρο 82 του Ν.4472/19.05.2017 «Συνταξιοδοτικές διατάξεις Δηµοσίου και τροποποίηση διατάξεων του ν.4387/2016, µέτρα εφαρµογής των δηµοσιονοµικών στόχων και µεταρρυθµίσεων, µέτρα κοινωνικής στήριξης και εργασιακές ρυθµίσεις, Μεσοπρόθεσµο Πλαίσιο Δηµοσιονοµικής Στρατηγικής 2018-2021 και λοιπές διατάξεις» προστίθεται νέα παράγραφος στο άρθρο 27Α σύμφωνα με την οποία για το υπερβάλλον ποσό της εγγυημένης από το Ελληνικό Δημόσιο αναβαλλόμενης φορολογικής απαίτησης, όπως αυτό προκύπτει από τη θετική διαφορά μεταξύ του ισχύοντος φορολογικού συντελεστή (29%) και του φορολογικού συντελεστή που εφαρμόζονταν πριν την ισχύ του Ν.4334/2015 (26%) τα νομικά πρόσωπα όπως αναφέρονται παραπάνω καταβάλλουν στο Ελληνικό Δημόσιο ετήσια προμήθεια. Για τη χρήση που έληξε την 31/12/2020 το ποσό της προμήθειας ανέρχεται σε 437 χιλ. ευρώ περίπου και έχει καταχωρηθεί στην γραμμή «Γενικά λειτουργικά έξοδα» της κατάστασης αποτελεσμάτων χρήσης. Με το άρθρο 22 του Ν.4646/2019 «Φορολογική μεταρρύθμιση με αναπτυξιακή διάσταση για την Ελλάδα του αύριο» το οποίο τροποποιεί το άρθρο 58 του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος μειώνεται ο φορολογικός συντελεστής των κερδών από επιχειρηματική δραστηριότητα που αποκτούν τα νομικά πρόσωπα και οι νομικές οντότητες, από 29% που ίσχυε μέχρι την εφαρμογή των ανωτέρω διατάξεων, σε 24% για τα εισοδήματα που αποκτώνται το φορολογικό έτος 2019 και μετά. Με ρητή αναφορά του νόμου, η μείωση αυτή δεν αφορά τα πιστωτικά ιδρύματα για τα οποία ο φορολογικός συντελεστής εξακολουθεί να παραμένει στο 29%. Στο άρθρο 10 του ιδίου νόμου ορίζεται ότι, αποτελεί εισόδημα από επιχειρηματική δραστηριότητα, η ωφέλεια επιχείρησης που προκύπτει από την παραίτηση πιστώτριας επιχείρησης από την είσπραξη χρέους στο πλαίσιο αμοιβαίας συμφωνίας ή δικαστικού συμβιβασμού, η οποία λαμβάνει χώρα στο πλαίσιο της επαγγελματικής τους συνεργασίας. Η διάταξη έχει εφαρμογή από τη δημοσίευση του νόμου και δεν καταλαμβάνει τη διαγραφή μέρους ή του συνόλου του χρέους προς πιστωτικό ή χρηματοδοτικό ίδρυμα ή προς εταιρεία του Ν. 4354/2015 (Α’ 176) στο πλαίσιο εξωδικαστικού συμβιβασμού ή σε εκτέλεση δικαστικής απόφασης. Επίσης, για τα μερίσματα τα οποία καταβάλλονται από 1.1.2020 και εφεξής, ο συντελεστής παρακράτησης μειώνεται σε 5% από 10%. Σύμφωνα με το άρθρο 93 του νόμου 4605/1.4.2019 «Εναρμόνιση της ελληνικής νομοθεσίας με την οδηγία (ΕΕ) 2016/943 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 8ης Ιουνίου 2016 σχετικά με την προστασία της τεχνογνωσίας και των επιχειρηματικών πληροφοριών που δεν έχουν αποκαλυφθεί (εμπορικό απόρρητο) από την παράνομη απόκτηση, χρήση και αποκάλυψη (EEL 157 της 15.6.2016)-Μέτρα για την επιτάχυνση του έργου του Υπουργείου Οικονομίας και άλλες διατάξεις» προβλέπεται ότι: Τα πιστωτικά υπόλοιπα των χρήσεων 2008 και 2010 έως 2012 που προέκυψαν από παρακρατούμενους φόρους επί των κατ’ ειδικό τρόπο φορολογηθέντων εισοδημάτων, μεταφέρονται και θα συμψηφισθούν κατά το χρόνο που θα προκύψει φόρος εισοδήματος και κατά το μέρος που αναλογεί στο φόρο αυτό. Στην ίδια διαδικασία συμψηφισμού περιλαμβάνονται και τυχόν ποσά που έχουν επιστραφεί δυνάμει δικαστικών αποφάσεων για τα οποία γεννάται υποχρέωση επιστροφής τους στο Ελληνικό Δημόσιο κατά το μέρος και το χρόνο που θα προκύψει φόρος εισοδήματος. Τα πιστωτικά υπόλοιπα που προέκυψαν σε εφαρμογή του Ν. 4046/2012 και δεν έχουν συμψηφισθεί μετά το πέρας της πενταετίας από το χρόνο γέννησής τους, θα συμψηφισθούν αρχής γενομένης από 1.1.2020 σε δέκα ετήσιες ισόποσες δόσεις με οποιαδήποτε φορολογική υποχρέωση των τραπεζών. Λαμβάνοντας υπόψιν το λογιστικό αποτέλεσμα μετά από φόρους της χρήσης 2020, ενεργοποιούνται οι διατάξεις του άρθρου 27Α του νόμου 4172/2013 και το ποσό της οριστικής εκκαθαρισμένης απαίτησης έναντι του Ελληνικού Δημοσίου που θα προκύψει προσδιορίζεται ως εξής: Φορολογική Απαίτηση = Ποσό Αναβαλλόμενης Φορολογικής Απαίτησης Οικονομικών Καταστάσεων Χ λογιστική, μετά από φόρους, ζημία χρήσης / (Ίδια Κεφάλαια – λογιστική, μετά από φόρους, ζημία χρήσης) Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 85 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 Με την Πράξη του Υπουργικού Συμβουλίου ορίζονται κάθε σχετικό με την εφαρμογή του παρόντος άρθρου θέμα και ιδίως η διαδικασία του φορολογικού ελέγχου, τα απαιτούμενα στοιχεία τεκμηρίωσης για την επαλήθευση του ποσού της οριστικής και εκκαθαρισμένης απαίτησης κατά του Δημοσίου, η παρακολούθηση και πιστοποίηση του μη συμψηφισθέντος ετήσιου υπολοίπου της φορολογικής απαίτησης της παραγράφου 2, ο τρόπος αποπληρωμής της, ο οποίος είναι είτε μετρητοίς είτε με ταμειακά ισοδύναμα, όπως αυτά ορίζονται στο πρότυπο 7 των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων, η πιστοποίηση της εξόφλησης της απαίτησης αυτής, οι βασικοί όροι που διέπουν τους εκδιδόμενους παραστατικούς τίτλους δικαιωμάτων κτήσεων κοινών μετοχών ή συνεταιριστικών μερίδων (δικαιώματα μετατροπής), η μεταβίβασή τους, η αξία μεταβίβασης, ο χρόνος και η διαδικασία άσκησης του δικαιώματος εξαγοράς από τους μετόχους ή συνεταίρους του νομικού προσώπου, ο χρόνος κατά τον οποίο αυτοί καθίστανται διαπραγματεύσιμοι σε οργανωμένη αγορά και κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια αναφορικά με το χρόνο και τη διαδικασία μετατροπής των δικαιωμάτων και την έκδοση (δωρεάν) κοινών μετοχών ή συνεταιριστικών μερίδων των νομικών προσώπων προς το Ελληνικό Δημόσιο. Η ανωτέρω Πράξη αναμένεται να εκδοθεί. Συνεπεία των ανωτέρω και σύμφωνα με το επιχειρηματικό πλάνο 2021-2023 που εγκρίθηκε από το Διοικητικό Συμβούλιο του Ομίλου, το οποίο περιγράφει το νέο επιχειρηματικό μοντέλο της Τράπεζας, που βασίζεται σε στοχευμένες χρηματοδοτήσεις, σημαντικούς ρυθμούς πιστωτικής επέκτασης και αύξησης καταθέσεων, αλλά κυρίως εξορθολογισμό της κοστολογικής βάσης και σύναψης στρατηγικών συνεργασιών, η εναπομείνουσα αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση εκτιμάται ότι θα ανακτηθεί. Σημειώνεται τέλος, ότι οι μεταφερόμενες φορολογικές ζημιές επι των οποίων έχει αναγνωριστεί αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση ύψους 33 εκατ. ευρώ περίπου λήγουν το 2023 (13 εκατ. ευρώ περίπου) και το 2024 (20 εκατ. ευρώ περίπου). Σημειώνεται ότι, με 31/12/2020, η Τράπεζα δεν έχει αναγνωρίσει αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση σε αναγνωρισμένες φορολογικές ζημιές συνολικού ύψους περίπου 155 εκατ. ευρώ, η οποία μπορεί να συμφηφιστεί με φορολογικά κέρδη διαδοχικά στα επόμενα πέντε (5) φορολογικά έτη. 30. Υποχρεώσεις παροχών προσωπικού Το συνολικό ποσό των υποχρεώσεων που αναγνωρίστηκε στις Οικονομικές Καταστάσεις, παρατίθεται στον επόμενο πίνακα: Όμιλος Κατάσταση Οικονομικής Θέσης (Ποσά σε χιλ. €) Περιγραφή Σημ. Κατάσταση Συνολικού Εισοδήματος 31/12/2020 Κατάσταση Οικονομικής Θέσης Κατάσταση Συνολικού Εισοδήματος 1/1-31/12/2020 3 1 / 1 2 / 2 0 1 9 1/1-31/12/2019 Πρόγραμμα συνταξιοδοτικών παροχών 30.1 - - - - Πρόγραμμα καθορισμένων εισφορών 30.2 0 (35) 2.835 (722) Αποζημίωση εξόδου από την υπηρεσία σύμφωνα με τον κανονισμό εργασίας προσωπικού 30.3 9.727 1.212 8.831 (351) 9.727 1.176 11.667 (1.073) Σύνολο Τράπεζα Κατάσταση Οικονομικής Θέσης (Ποσά σε χιλ. €) Περιγραφή Σημ. Κατάσταση Συνολικού Εισοδήματος 31/12/2020 Κατάσταση Οικονομικής Θέσης Κατάσταση Συνολικού Εισοδήματος 1/1-31/12/2020 3 1 / 1 2 / 2 0 1 9 1/1-31/12/2019 Πρόγραμμα συνταξιοδοτικών παροχών 30.1 - - - - Πρόγραμμα καθορισμένων εισφορών 30.2 0 (35) 2.835 (722) Αποζημίωση εξόδου από την υπηρεσία σύμφωνα με τον κανονισμό εργασίας προσωπικού 30.3 9.727 1.212 8.779 (369) 9.727 1.176 11.614 (1.091) Σύνολο Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 86 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 30.1 Πρόγραμμα συνταξιοδοτικών παροχών Η Έκτακτη Γενική Συνέλευση των μετόχων της Τράπεζας, η οποία συνεκλήθη την 16η Σεπτεμβρίου 2005, όπως προκύπτει από το πρακτικό αυτής, αποφάσισε την καταγγελία της σύμβασης μεταξύ της Τράπεζας, του Συλλόγου των Εργαζομένων και της Εθνικής Ασφαλιστικής ΑΕΓΑ, κατά το μέρος που αφορά τον κλάδο σύνταξης του Λογαριασμού Ασφαλιστικών Καλύψεων (Λ.Α.Κ.), και την υπαγωγή αυτού στις ρυθμίσεις του Ν.3371/2005. Στο πλαίσιο της απόφασης αυτής η Τράπεζα αναγνώρισε στις Οικονομικές Καταστάσεις της 1ης Ιανουαρίου 2004 (κάνοντας χρήση της σχετικής ευχέρειας του Δ.Π.Χ.Α. 1), υποχρέωση ύψους ευρώ 26.958 χιλ., η οποία καταχωρήθηκε απευθείας στην Καθαρή Θέση. Κατά την περίοδο από 1/1 έως 31/12/2004 η επιπλέον επιβάρυνση της Τράπεζας μέσω του λογαριασμού Αποτελέσματα Χρήσης ανήλθε σε ευρώ 644 χιλ.. Για την περίοδο του α’ εξαμήνου 2005, όπου το πρόγραμμα υφίστατο στην Τράπεζα ως καθορισμένων παροχών η επιβάρυνση των αποτελεσμάτων ανήλθε σε ευρώ 220 χιλ.. Τα παραπάνω ποσά προέκυψαν από ειδική οικονομική μελέτη που εκπονήθηκε από ομάδα ανεξάρτητων αναλογιστών, ο δε λογιστικός χειρισμός που ακολουθήθηκε είναι σύμφωνος με τον Ν.3371/2005, ο οποίος επέτρεψε στα πιστωτικά ιδρύματα, να αποτυπώσουν στις οικονομικές καταστάσεις του 2005, το οικονομικό αποτέλεσμα της υπαγωγής των στις διατάξεις του νόμου. Κατ’ εφαρμογή της απόφασης της προαναφερόμενης Έκτακτης Γενικής Συνέλευσης, το Δ.Σ. της Τράπεζας κατά τη συνεδρίαση της 14/12/2005, προχώρησε στην καταγγελία της σχετικής σύμβασης. Στη συνέχεια με την από 28/04/2006 αίτησή της, η Τράπεζα, ζήτησε την υπαγωγή στο Ε.Τ.Α.Τ. και στο Ν.3371/2005, όπως ισχύει μετά την τροποποίησή του με το Ν.3455/2006 του κλάδου σύνταξης του Λογαριασμού Ασφαλιστικών Καλύψεων του προσωπικού της Τράπεζας στο νέο καθεστώς ασφάλισης. Στη συνέχεια ο Ν.3554/2007 με τα διαλαμβανόμενα στο άρθρο 9, ο οποίος δημοσιεύτηκε στις 16 Απριλίου 2007, ρύθμισε με συγκεκριμένο τρόπο το καθεστώς των ασφαλισμένων και συνταξιούχων υπαλλήλων της Τράπεζας Αττικής. Σύμφωνα με το παραπάνω άρθρο, οι μέχρι 31/12/1992 ασφαλισμένοι, καθώς και οι υπαγόμενοι στην κατηγορία αυτή συνταξιούχοι του Λογαριασμού Διαχείρισης Κεφαλαίων Πρόσθετης Ασφάλισης Συμπληρωματικών Συνταξιοδοτικών Παροχών του Λογαριασμού Ασφαλιστικών Καλύψεων Προσωπικού Τράπεζας Αττικής (Λ.Α.Κ.), εντάσσονται από 1.1.2007 στο Ενιαίο Ταμείο Ασφάλισης Τραπεζοϋπαλλήλων (Ε.Τ.Α.Τ.). Στη συνέχεια εκδόθηκε η απόφαση Ε.Τ.Α.Τ. με αριθμό 67 της 61ης συνεδρίασης 8/5/2007 με το ίδιο περιεχόμενο. Σε σχέση με την ένταξη στο Ε.Τ.Α.Τ. του Λογαριασμού Ασφαλιστικών Καλύψεων ασκήθηκε αίτηση ακυρώσεως με αριθμό κατάθεσης 4686/2006 από το Σύλλογο Υπαλλήλων της Τράπεζας Αττικής ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ) η οποία στρέφεται κατά της με αριθμό 22/23/17-5-2006 απόφασης του Ε.Τ.Α.Τ. Επίσης ασκήθηκαν: η με αριθμούς 4693/2007 αίτηση ακυρώσεως του Πανελληνίου Συλλόγου Συνταξιούχων Τράπεζας Αττικής κλπ κατά της απόφασης του ΕΤΑΤ 61/8-5-2007 και η με αριθμό 4635/2007 αίτηση ακυρώσεως του Λογαριασμού Ασφαλιστικών Καλύψεων Προσωπικού Τράπεζας Αττικής κλπ κατά της απόφασης του ΕΤΑΤ 61/8-5-2007. Άπασες οι ανωτέρω αιτήσεις συζητήθηκαν στην Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας την 26.9.2008. Επίσης, συζητήθηκαν στο Συμβούλιο της Επικρατείας αιτήσεις ακυρώσεως από συλλόγους υπαλλήλων τρίτων τραπεζών κατά του π.δ. 209/2006 που ρυθμίζει τα περί λειτουργίας του Ε.Τ.Α.Τ. Η Τράπεζα άσκησε παρεμβάσεις υπέρ του κύρους του προεδρικού διατάγματος περί Ε.Τ.Α.Τ. Και οι υποθέσεις αυτές συζητήθηκαν στην Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας την 26.9.2008. Επί των ως άνω υποθέσεων ενώπιον του Συμβουλίου Επικρατείας εκδόθηκαν οι αποφάσεις 2197-2202/2010 της Ολομέλειας του δικαστηρίου τούτου. Με τις αποφάσεις αυτές της Ολομέλειας Συμβουλίου Επικρατείας κρίθηκε συνταγματική και νόμιμη η ένταξη των επικουρικών ταμείων των τραπεζών (μεταξύ αυτών και του ΛΑΚ Ι) στο ΕΤΑΤ, αλλά μόνο ως προσωρινό μέτρο, για να εξασφαλιστεί προσωρινά η διαχείριση των υποθέσεων των ασφαλισμένων μέχρι να κριθεί οριστικά από τα αστικά δικαστήρια η νομιμότητα της διάλυσης των επικουρικών αυτών ταμείων και οι καταγγελίες από τις τράπεζες των σχετικών συμβατικών τους υποχρεώσεων. Το Συμβούλιο Επικρατείας δηλαδή δεν επέλυσε με τρόπο οριστικό το ζήτημα. Την οριστική επίλυση του ζητήματος το Συμβούλιο Επικρατείας παρέπεμψε στα αστικά δικαστήρια. Στα αστικά δικαστήρια στα οποία ουσιαστικά παρέπεμψε το ζήτημα το Συμβούλιο Επικρατείας με τις πιο πάνω αποφάσεις του είχαν ασκήσει σχετική Αγωγή κατά της Τράπεζας για την ένταξη του ΛΑΚ στο ΕΤΑΤ ο Σύλλογος Υπαλλήλων Τράπεζας Αττικής, ο Λογαριασμός Ασφαλιστικών Καλύψεων Προσωπικού Τράπεζας Αττικής, και άλλοι φορείς και φυσικά πρόσωπα. Η αγωγή αυτή απορρίφθηκε σε πρώτο βαθμό με την με αριθμό 2970/2008 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών. Μετά την έκδοση των πιο πάνω αποφάσεων του Συμβουλίου Επικρατείας ασκήθηκε Έφεση κατά της εν λόγω απόφασης 2970/2008 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών. Η Έφεση αυτή έχει αριθμό κατάθεσης 10508/2010 στο Πρωτοδικείο Αθηνών και αριθμό πράξης προσδιορισμού 2954/2010 στο Εφετείο Αθηνών. Η Έφεση αυτή συζητήθηκε στη δικάσιμο της 16/04/13 και επ’ αυτής δημοσιεύτηκε η απόφαση 6168/2013 Εφετείου Αθηνών που απέρριψε καθ’ ολοκληρίαν Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 87 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 την Έφεση. Η εν λόγω απόφαση είναι άμεσα εκτελεστή, υπόκειται όμως σε Αναίρεση ενώπιον του Αρείου Πάγου μέσα στις προβλεπόμενες προθεσμίες. Σύμφωνα με όλα τα παραπάνω, η Τράπεζα είχε καταβάλει μέχρι 31/12/2013 τις επτά πρώτες δόσεις, ήτοι ποσό 7.625.000 ευρώ για το κάθε έτος. Ακόμα είχε καταβληθεί από την Τράπεζα στο Ε.Τ.Α.Τ., εφάπαξ ποσό 770 χιλ ευρώ το οποίο αντιστοιχούσε στην επιστροφή των ασφαλιστικών εισφορών των από 1/1/1993 ασφαλισμένων του Λ.Α.Κ. Εντός του πρώτου τριμήνου του 2014, η Τράπεζα κατέβαλε στο Ε.Τ.Α.Τ. το ποσό της όγδοης δόσης. Τα σχετικά ποσά έχουν προκύψει από ειδική οικονομική μελέτη που εκπονήθηκε από το Υπουργείο Οικονομίας και Οικονομικών. Οι υπολειπόμενες δύο δόσεις ποσού ευρώ 7.625.000,00 εκάστη και συνολικού ποσού ευρώ 15.250.000,00, οι οποίες έπρεπε να καταβληθούν τα έτη 2015 και 2016 αντίστοιχα, κατά το μήνα Ιούνιο 2014 προεξοφλήθηκαν με συντελεστή προεξόφλησης 5,03% και η Τράπεζα κατέβαλε ποσό συνολικού ύψους ευρώ 14.524.032,00 σε πλήρη και ολοσχερή εξόφληση της υποχρέωσής της προς το Ε.Τ.Α.Τ. Μετά την παραπάνω καταβολή η Τράπεζα ουδεμία υποχρέωση υπέχει προς το Ε.Τ.Α.Τ. από την ένταξη των ασφαλισμένων και συνταξιούχων υπαλλήλων της σε αυτό. Μετά την πλήρη και ολοσχερή εξόφληση της υποχρέωσης της Τράπεζας προς το ΕΤΑΤ, η περιουσία του Λογαριασμού Ασφαλιστικών Καλύψεων (ΛΑΚ), υπολοίπου 35 εκατ. ευρώ περίπου και την οποία διαχειρίζεται η Εθνική Α.Ε.Ε.Γ.Α., ανήκει στην κυριότητα και αποτελεί περιουσιακό στοιχείο της Τράπεζας σύμφωνα με την οικονομική μελέτη του Υπουργείου Οικονομικών και τα διαλαμβανόμενα στο Ν. 3554/2007. Η περιουσία αυτή ήδη έχει μεταφερθεί στην Τράπεζα με βάση την υπ’ αριθμ 8044/15 απόφαση του μονομελούς πρωτοδικείου Αθηνών που εξεδόθη την 28/09/2015 και ορίζει την Τράπεζα ως μεσεγγυούχο μέχρι την εκδίκαση της κύριας διαγνωστικής δίκης. Με βάση όσα προεκτέθηκαν παραπάνω, εκφράζεται βεβαιότητα για την τελική έκβαση της δίκης. 30.2 Πρόγραμμα καθορισμένων εισφορών Το πρόγραμμα συμπληρωματικών παροχών εφάπαξ που λειτουργούσε ως πρόγραμμα καθορισμένων εγγυημένων παροχών, κατά την 8/12/2020 με την υπογραφή Ειδικής Επιχειρησιακής Συλλογικής Σύμβασης Εργασίας μεταξύ της Τράπεζας και του Συλλόγου Υπαλλήλων μετετράπη σε πρόγραμμα καθορισμένων εισφορών. Η Τράπεζα, μετά την εκπόνηση αναλογιστικής μελέτης για την αποτίμηση της βιωσιμότητας του ασφαλιστικού προγράμματος «Κεφαλαίου Εφάπαξ (ΛΑΚ ΙΙ)», προχώρησε στην καταβολή ύψους 2,8 εκατ. ευρώ για την κάλυψη του αναλογιστικού ελλείμματος. Το εν λόγω ποσό δεν επιβάρυνε την κατάσταση αποτελεσμάτων χρήσης αλλά εκταμιεύτηκε από τη σωρευμένη υποχρέωση του προγράμματος. Στη συνέχεια η Τράπεζα, ο Σύλλογος Υπαλλήλων και η Εθνική ΑΕΕΓΑ προχώρησαν στην υπογραφή του νέου ομαδικού ασφαλιστηρίου συμβολαίου που θα διέπει τη λειτουργία του νέου ασφαλιστικού προγράμματος. Η μετατροπή του προγράμματος «Κεφαλαίου Εφάπαξ (ΛΑΚ ΙΙ)» από πρόγραμμα καθορισμένων εγγυημένων παροχών από την Τράπεζα σε πρόγραμμα καθορισμένων εισφορών, εκτός του ότι είναι επωφελής για τους ασφαλισμένους, είναι επωφελής και για την Τράπεζα καθότι συμβάλλει σημαντικά στον περιορισμό του κόστους και της επιβάρυνσης των ιδίων κεφαλαίων της. Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 88 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 30.3 Αποζημίωση από την υπηρεσία σύμφωνα με τον κανονισμό εργασίας προσωπικού (Ποσά σε χιλ. €) Περιγραφή Κατάσταση Οικονομικής Θέσης Παρούσα αξία μη χρηματοδοτούμενων υποχρεώσεων Σύνολο Όμιλος 31/12/2020 31/12/2019 9.727 9.727 Τράπεζα 31/12/2020 31/12/2019 8.831 8.831 9.727 9.727 8.779 8.779 Η μεταβολή στην εύλογη αξία των περιουσιακών στοιχείων αναλύεται ως εξής: Όμιλος (Ποσά σε χιλ. €) Περιγραφή 31/12/2020 31/12/2019 Υπόλοιπο έναρξης 8.831 9.368 Κόστος υπηρεσίας 595 (850) Δαπάνη τόκου 101 131 Κόστος (αποτέλεσμα) Διακανονισμών 1 65 Αναλογιστικά (κέρδη) / ζημίες 514 303 Παροχές πληρωθείσες εντός του έτους (316) (185) Υπόλοιπο τέλους 9.727 8.831 Τράπεζα 31/12/2020 31/12/2019 8.779 9.317 595 (851) 101 127 1 55 514 300 (264) (170) 9.727 8.779 Τα ποσά που επιβάρυναν την κατάσταση συνολικού εισοδήματος έχουν ως εξής: Όμιλος (Ποσά σε χιλ. €) Περιγραφή 31/12/2020 31/12/2019 Κόστος υπηρεσίας 595 (850) Δαπάνη τόκου 101 131 Κόστος (αποτέλεσμα) Διακανονισμών 1 65 Τράπεζα 31/12/2020 31/12/2019 595 (851) 101 127 1 55 Επιβάρυνση στα αποτελέσματα 698 (654) 698 (669) Αναλογιστικά κέρδη/ ζημίες που επιβάρυναν την καθαρή θέση μέσω της κατάστασης συνολικού εισοδήματος 514 303 514 300 1.212 (351) 1.212 (369) Συνολική επιβάρυνση στην κατάσταση συνολικού εισοδήματος Τα ανωτέρω στοιχεία αφορούν την, με βάση τον Κανονισμό της Τράπεζας, προβλεπόμενη υποχρέωση αποζημίωσης του προσωπικού της κατά την έξοδό του από την ενεργό υπηρεσία καθώς και την υποχρέωση που προκύπτει από τις διατάξεις των Ν.2112/1920 και Ν.3198/1955, όπως αυτές τροποποιήθηκαν με τον Ν.4093/2012. Οι εντός του έτους πληρωθείσες παροχές αφορούν σε αποζημιώσεις που προβλέπονται από τον κανονισμό εργασίας προσωπικού και χορηγήθηκαν σε υπαλλήλους που αποχώρησαν από την ενεργό υπηρεσία. Το ύψος της υποχρέωσης των παραπάνω προγραμμάτων, προσδιορίσθηκε με βάση αναλογιστική μελέτη, η οποία έχει συνταχθεί από ανεξάρτητους αναλογιστές. Οι βασικές αναλογιστικές υποθέσεις που χρησιμοποιήθηκαν για τα προγράμματα καθορισμένων παροχών έχουν ως εξής: Περιγραφή 31/12/2020 31/12/2019 Επιτόκιο προεξόφλησης 0,6% 1,2% Αναμενόμενη απόδοση περιουσιακών στοιχείων προγράμματος 1,5% 1,5% Ποσοστό μελλοντικής αύξησης μισθών 0,0% 0,0% Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 89 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 Τράπεζα (Ποσά σε χιλ. €) Περιγραφή Αναλογιστικό (κέρδος)/ζημιά στην υποχρέωση λόγω χρηματοοικονομικών παραδοχών Αναλογιστικό (κέρδος)/ζημιά στην υποχρέωση λόγω δημογραφικών παραδοχών 31/12/2020 31/12/2019 Αποζημίωση Αποζημίωση εξόδου από εξόδου από την υπηρεσία την υπηρεσία σύμφωνα με σύμφωνα με τον τον Πρόγραμμα κανονισμό Πρόγραμμα κανονισμό καθορισμένω εργασίας καθορισμένω εργασίας ν εισφορών προσωπικού ν εισφορών προσωπικού 0 471 282 177 0 0 0 0 Αναλογιστικό (κέρδος)/ζημιά στην υποχρέωση λόγω εμπειρίας 0 43 (774) 123 Αναλογιστικό (κέρδος)/ζημιά στα περιουσιακά στοιχεία 0 0 (137) 0 Ποσό που καταχωρείται στα λοιπά συνολικά εισοδήματα 0 514 (629) 300 Όμιλος (Ποσά σε χιλ. €) Περιγραφή Αναλογιστικό (κέρδος)/ζημιά στην υποχρέωση λόγω χρηματοοικονομικών παραδοχών Αναλογιστικό (κέρδος)/ζημιά στην υποχρέωση λόγω δημογραφικών παραδοχών 31/12/2020 31/12/2019 Αποζημίωση Αποζημίωση εξόδου από εξόδου από την υπηρεσία την υπηρεσία σύμφωνα με σύμφωνα με τον τον Πρόγραμμα κανονισμό Πρόγραμμα κανονισμό καθορισμένω εργασίας καθορισμένω εργασίας ν εισφορών προσωπικού ν εισφορών προσωπικού 0 471 282 182 0 0 0 0 Αναλογιστικό (κέρδος)/ζημιά στην υποχρέωση λόγω εμπειρίας 0 43 (774) 121 Αναλογιστικό (κέρδος)/ζημιά στα περιουσιακά στοιχεία 0 0 (137) 0 Ποσό που καταχωρείται στα λοιπά συνολικά εισοδήματα 0 514 (629) 303 Ανάλυση ευαισθησίας προγράμματος αποζημίωσης από την υπηρεσία σύμφωνα με τον κανονισμό εργασίας προσωπικού Για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2020 η χρήση ενός επιτοκίου προεξόφλησης 0,5% μεγαλύτερου θα είχε ως αποτέλεσμα η αναλογιστική υποχρέωση να ήταν μικρότερη κατά 4% ενώ η ακριβώς αντίρροπη κίνηση, δηλαδή η χρήση ενός επιτοκίου προεξόφλησης 0,5% μικρότερου θα είχε ως αποτέλεσμα η αναλογιστική υποχρέωση να ήταν μεγαλύτερη κατά 5%. Όσον αφορά τη συγκριτική χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 η χρήση ενός επιτοκίου προεξόφλησης 0,5% μεγαλύτερου θα είχε ως αποτέλεσμα η αναλογιστική υποχρέωση να ήταν μικρότερη κατά 6% ενώ η ακριβώς αντίρροπη κίνηση, δηλαδή η χρήση ενός επιτοκίου προεξόφλησης 0,5% μικρότερου θα είχε ως αποτέλεσμα η αναλογιστική υποχρέωση να ήταν μεγαλύτερη κατά 4%. Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 90 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 31. Λοιπές προβλέψεις (Ποσά σε χιλ. €) Περιγραφή Όμιλος Τράπεζα 31/12/2020 31/12/2019 31/12/2020 31/12/2019 5.994 5.704 5.994 5.704 Προβλέψεις για κάλυψη του πιστωτικού κινδύνου από εκτός ισολογισμού στοιχεία 17.923 9.344 17.923 9.344 Σύνολο λοιπών προβλέψεων 23.917 15.048 23.917 15.048 Προβλέψεις για επίδικες απαιτήσεις Η κατηγορία «Προβλέψεις για επίδικες απαιτήσεις» περιγράφεται στη Σημείωση 39.3. Την 31/12/2020 το ποσό των αναμενόμενων ζημιών πιστωτικού κινδύνου από εκτός ισολογισμού στοιχεία ανέρχεται σε 17.923 χιλ. ευρώ. 32. Λοιπές υποχρεώσεις (Ποσά σε χιλ. €) Περιγραφή Υποχρεώσεις από φόρους και τέλη Πιστωτές και προμηθευτές Οφειλές προς τους Ασφαλιστικούς Οργανισμούς Έξοδα πληρωτέα Προμήθειες και τόκοι πληρωτέοι Υποχρεώσεις από εισπράξεις για λογαριασμό τρίτων Υποχρέωση μίσθωσης Λοιπές υποχρεώσεις Σύνολο λοιπών υποχρεώσεων Όμιλος 31/12/2020 31/12/2019 1.787 2.160 5.281 5.201 2.158 2.159 1.497 1.469 4.866 4.578 80 1.111 19.225 19.198 1.923 716 36.818 36.594 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά Τράπεζα 31/12/2020 31/12/2019 1.826 2.124 3.516 4.867 2.158 2.148 1.485 1.408 4.866 4.578 80 1.111 19.225 19.097 1.920 653 35.077 35.985 91 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 33. Ίδια Κεφάλαια (Ποσά σε χιλ. €) Περιγραφή Καταβλημένο (κοινές μετοχές) Μετοχικό κεφάλαιο Αποθεματικά Σωρευμένες ζημίες Σύνολο Ιδίων Κεφαλαίων Όμιλος 31/12/2020 31/12/2019 138.376 138.376 138.376 138.376 472.502 (404.189) 206.689 448.750 (93.045) 494.081 Τράπεζα 31/12/2020 31/12/2019 138.376 138.376 138.376 138.376 472.461 (408.496) 202.341 448.548 (98.087) 488.837 Μετοχικό κεφάλαιο Με απόφαση της Έκτακτης Γενικής Συνέλευσης των μετόχων της Τράπεζας της 22/12/2017 ορίσθηκε: 1. Αύξηση της ονομαστικής αξίας κάθε κοινής ονομαστικής μετά ψήφου μετοχής της Τράπεζας από € 0,30 σε € 4,2539999922534 ανά μετοχή με ταυτόχρονη συνένωση και μείωση του συνολικού αριθμού των κοινών μετοχών (reverse split) με αναλογία 14,1799999741806 παλαιές μετοχές για κάθε μία νέα μετοχή, δηλαδή από 2.339.353.394 σε 164.975.557 κοινές μετοχές συνολικά. Σε συνέχεια της ανωτέρω αυξήσεως της ονομαστικής αξίας κάθε κοινής μετοχής της Τράπεζας, το συνολικό μετοχικό κεφάλαιο θα παραμείνει αμετάβλητο, θα ανέρχεται δηλαδή σε € 802.006.018,10 διαιρούμενο σε 164.975.557 κοινές ονομαστικές μετοχές, ονομαστικής αξίας 4,2539999922534 ευρώ η κάθε μία, και 286.285.714 προνομιούχες μετοχές, ονομαστικής αξίας 0,35 ευρώ η κάθε μία. 2. Μείωση του μετοχικού κεφαλαίου μέσω μείωσης της ονομαστικής αξίας εκάστης κοινής μετά ψήφου μετοχής της Τράπεζας (όπως έχει διαμορφωθεί μετά το reverse split) από 4,2539999922534 ευρώ ανά μετοχή σε 0,30 ευρώ ανά μετοχή έως το συνολικό ποσό των € 652.313.351,10 με σκοπό τη διαγραφή σωρευμένων ζημιών ύψους έως 419.253.000 ευρώ όπως προκύπτουν από τις Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης 2016 που εγκρίθηκαν από την Τακτική Γενική Συνέλευση των Μετόχων της Τράπεζας που έλαβε χώρα την 8/07/2017 και τη δημιουργία ειδικού αποθεματικού ποσού ευρώ 233.060.351,10 σύμφωνα με το άρθρο 4 παρ. 4α του κ.ν. 2190/1920. Μετά την ανωτέρω μείωση του μετοχικού κεφαλαίου η ονομαστική τιμή της μετοχής διαμορφώνεται σε 0,30 ευρώ, ενώ ο συνολικός αριθμός των μετοχών παραμένει αμετάβλητος. 3. Αύξηση του κοινού μετοχικού κεφαλαίου της Τράπεζας με την έκδοση έως 659.902.228 νέων κοινών ονομαστικών μετοχών στο πλαίσιο του Ν.3604/2007 (ως ισχύει) μέχρι του ποσού των εκατόν ενενήντα επτά εκατομμυρίων εννιακοσίων εβδομήντα χιλιάδων εξακοσίων εξήντα οκτώ ευρώ και σαράντα λεπτών (€ 197.970.668,40) με μετρητά και με δικαίωμα προτίμησης υπέρ των παλαιών μετόχων. Μετά την ως άνω αύξηση, και σε περίπτωση που αυτή καλυφθεί πλήρως το συνολικό κοινό μετοχικό κεφάλαιο της Τράπεζας θα ανέρχεται σε 247.463.335,50 ευρώ διαιρούμενο σε 824.877.785 κοινές μετοχές ονομαστικής αξίας 0,30 ευρώ εκάστη. Σε ότι αφορά την αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου του θέματος 3 με καταβολή μετρητών το Διοικητικό Συμβούλιο της Τράπεζας στη συνεδρίασή του την 21η Μαΐου 2018 διαπίστωσε ότι η Αύξηση καλύφθηκε μερικώς κατά ποσό 88.883.536,80 ευρώ ήτοι ποσοστό 44,9%. Παράλληλα προχώρησε στην έκδοση 296.278.456 νέων, κοινών ονομαστικών μετοχών ονομαστικής αξίας 0,30 ευρώ εκάστη και ενέκρινε την κατανομή και διάθεση των νέων μετοχών. Περαιτέρω το Διοικητικό Συμβούλιο της Τράπεζας κατά την ίδια συνεδρίασή του στις 21 Μάϊου 2018, πιστοποίησε την καταβολή του ποσού της Αύξησης, κατόπιν της μερικής κάλυψης αυτής. Με βάση τα παραπάνω το συνολικό μετοχικό κεφάλαιο της Τράπεζας μετά την πιστοποίηση του Διοικητικού Συμβουλίου, ανέρχεται σε 238.576.203,80 ευρώ διαιρούμενο σε: α) 461.254.013 κοινές, ονομαστικές μετοχές με δικαίωμα ψήφου, ονομαστικής αξίας 0,30 ευρώ εκάστη και β) 286.285.714 προνομιούχες μετοχές, ονομαστικής αξίας ευρώ 0,35 εκάστη, οι οποίες είναι εξαγοράσιμες. Οι μετοχές της κατηγορίας αυτής έχουν εκδοθεί στα πλαίσια του νόμου 3723/2008 «Πρόγραμμα ενίσχυσης της ρευστότητας της ελληνικής οικονομίας». Οι μετοχές αυτές δεν έχουν ορισμένη διάρκεια και είναι δεκτικές εξαγοράς από την Τράπεζα κατόπιν βέβαια των σχετικών εγκρίσεων της Τραπέζης της Ελλάδος. Περαιτέρω οι προνομιούχες μετοχές της κατηγορίας αυτής έχουν σταθερή μη σωρευτική απόδοση 10% εφόσον βέβαια πληρούνται οι προϋποθέσεις του άρθρου 44 του κ.ν.2190/1920 και υπάρχουν κέρδη προς διανομή ή αποθεματικά που δύνανται να διανεμηθούν. Συνεπώς για την καταβολή της σταθερής μη σωρευτικής απόδοσης απαιτείται προηγούμενα έγκριση από την Τακτική Γενική Συνέλευση των κοινών μετόχων της Τραπέζης. Τα προαναφερθέντα εννοιολογικά χαρακτηριστικά των προνομιούχων μετοχών ως προς τη φύση, το είδος και τη διαδικασία λήψης αποφάσεων οδηγούν στην αναγνώριση των εν λόγω μετοχών ως στοιχείο των ιδίων κεφαλαίων και όχι υποχρέωσης. Η Τακτική Γενική Συνέλευση των μετόχων της 27ης Ιουνίου 2018, όπως ολοκληρώθηκε στις 25 Ιουλίου 2018, αποφάσισε την εξαγορά εξ ολοκλήρου από την Τράπεζα, σε συνέχεια της απόφασης της Έκτακτης Γενικής Συνέλευσης των μετόχων της 22/12/2017, των προνομιούχων μετοχών του Ελληνικού Δημοσίου συνολικής ονομαστικής αξίας 100.199.999,90 ευρώ, προκειμένου η εξαγορά να γίνει με αντάλλαγμα α) εν μέρει σε μετρητά και β) εν μέρει με την παράδοση στο Ελληνικό Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 92 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 Δημόσιο ομολογιών μειωμένης εξασφάλισης, σύμφωνα με την παράγραφο 1α του άρθρου 1 του ν.3723/2008, ως ισχύει. Επίσης αποφάσισε τη μείωση του μετοχικού κεφαλαίου της Τράπεζας δια της ακύρωσης των εξαγορασθησομένων προνομιούχων μετοχών και αντίστοιχη τροποποίηση του άρθρου 5 του Καταστατικού της Τράπεζας. Κατόπιν η Τράπεζα κατ’ εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου 80 του νόμου 4484/2017 εξέδωσε την 21 Δεκεμβρίου 2018 ομόλογο μειωμένης εξασφάλισης (TIER II) για την αποπληρωμή των προνομιούχων μετοχών του Ελληνικού Δημοσίου ύψους 100.199.999,90 εκατ. ευρώ. Σύμφωνα με τους όρους της «Σύμβασης Εξαγοράς και Κάλυψης» μεταξύ της Τράπεζας και του Ελληνικού Δημοσίου, τα κεφαλαιακά μέσα κατηγορίας 2 έχουν διάρκεια δέκα ετών (έως την 20 Δεκεμβρίου 2028) και πληρώνουν σταθερό ονομαστικό επιτόκιο 6,41%. Την 21η Δεκεμβρίου 2018 το μετοχικό κεφάλαιο της Τράπεζας μειώθηκε κατά 100.199.999,90, με την ακύρωση των 286.285.714 προνομιούχων μετοχών, οι οποίες είχαν εκδοθεί βάσει του Νόμου 3723/2008 και από την ημερομηνία αυτή το Ελληνικό Δημόσιο δεν είναι κάτοχος προνομιούχων μετοχών της Τράπεζας. Με την αποπληρωμή των προνομιούχων μετοχών του Ελληνικού Δημοσίου την 21/12/2018 το κοινό μετοχικό κεφάλαιο της Τράπεζας ανήλθε σε 138.376.203,90 ευρώ διαιρούμενο σε 461.254.013 κοινές μετοχές, ονομαστικής αξίας 0,30 ευρώ εκάστη. Με την ενεργοποίηση του αρ.27A του Ν. 4172/2013, εκτιμάται ότι δεν θα επέλθει μεταβολή στο υπόλοιπο της καθαρής θέσης της Τράπεζας, πλην όμως θα επέλθει μεταβολή στην σύνθεση της καθαρής θέσης και ειδικότερα, στο ποσοστό συμμετοχής των κοινών ονομαστικών μετοχών στην καθαρή θέση, έναντι των αποθεματικών ή των σωρευμένων ζημιών. Όπως περιγράφεται και στην σημείωση 29, εκκρεμεί η πράξη υπουργικού συμβουλίου η οποία θα καθορίσει τις λεπτομέρειες εφαρμογής του νόμου αυτού, βάσει των οποίων θα ακολουθήσουν τα γεγονότα τα οποία περιγράφονται ανωτέρω. Ίδιες Μετοχές Κατά την 31/12/2020, η Τράπεζα κατείχε ίδιες μετοχές της «Attica Bank Ανώνυμη Τραπεζική Εταιρεία» συνολικών τεμαχίων 26 και αξίας κτήσης ευρώ 97.332,30. Οι μετοχές αυτές προήλθαν μετά τη μείωση (reverse split) των 380 κοινών ονομαστικών μετοχών που κατείχε στις 30/04/2018 και η οποία πραγματοποιήθηκε στα πλαίσια της αύξησης μετοχικού κεφαλαίου. Οι μετοχές αυτές αντιπροσωπεύουν ποσοστό της τάξης του 0,0000056% του συνόλου των κοινών μετά δικαιώματος ψήφου μετοχών κατά την 31/12/2020 Οι λοιπές εταιρείες του Ομίλου οι οποίες περιλαμβάνονται στην ενοποίηση δεν κατείχαν μετοχές της Τράπεζας κατά την 31/12/2020. 34. Αποθεματικά (Ποσά σε χιλ. €) Περιγραφή Τακτικό αποθεματικό Φορολογηθέντα αποθεματικά Ειδικό αποθεματικό απαλλαγής φόρου ενδοομιλικών μερισμάτων Ειδικό αποθεματικό μείωσης μετοχικού κεφαλαίου έτους 2015 Ειδικό αποθεματικό μείωσης μετοχικού κεφαλαίου έτους 2018 Αποθεματικό αναπροσαρμογής περιουσιακών στοιχείων σε εύλογη αξία μέσω της κατάστασης συνολικού εισοδήματος. Αποθεματικό για ίδιες μετοχές Αποθεματικό αναλογιστικών κερδών / (ζημιών) από καθορισμένα προγράμματα παροχών Αποθεματικά Όμιλος 31/12/2020 31/12/2019 6.815 6.948 15.234 15.234 Τράπεζα 31/12/2020 31/12/2019 6.773 6.773 15.234 15.234 300 300 300 300 229.941 229.941 229.941 229.941 233.060 233.060 233.060 233.060 (5.002) 97 (24.699) 97 (5.002) 97 (24.699) 97 (7.943) 472.502 (12.130) 448.750 (7.943) 472.461 (12.159) 448.548 Σύμφωνα με το άρθρο 44 του Κ.Ν. 2190/1920 όπως τροποποιήθηκε και ισχύει με το άρθρο 158 του νόμου 4548/2018 (ανάλογη ρύθμιση αναφέρεται στο άρθρο 28 του καταστατικού της Τράπεζας όπως ισχύει) αφαιρείται ετησίως το 5% των καθαρών κερδών της Τράπεζας για το σχηματισμό Τακτικού Αποθεματικού. Η υποχρέωση για σχηματισμό Τακτικού Αποθεματικού παύει όταν αυτό φτάσει στο 1/3 του Μετοχικού Κεφαλαίου σύμφωνα με το καταστατικό της Τράπεζας. Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 93 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 Εξέλιξη αποθεματικού περιουσιακών στοιχείων σε εύλογη αξία μέσω της κατάστασης συνολικού εισοδήματος (Ποσά σε χιλ. €) Όμιλος Τράπεζα Περιγραφή 31/12/2020 (24.699) 31/12/2019 (22.675) 31/12/2020 (24.699) 31/12/2019 Καθαρά κέρδη/(ζημίες) από μεταβολές στην εύλογη αξία μετά από φόρους 22.699 1.971 22.699 1.971 Μεταφορά αποθεματικού στα αποτελέσματα μετά από φόρους (3.003) (3.995) (3.003) (3.995) Υπόλοιπο λήξης χρήσης (5.002) (24.699) (5.002) (24.699) Υπόλοιπο έναρξης χρήσης (22.675) 35. Ταμείο και ταμειακά ισοδύναμα (Ποσά σε χιλ. €) Περιγραφή Ταμείο και διαθέσιμα στην Κεντρική Τράπεζα Απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυμάτων Ταμείο και ταμειακά ισοδύναμα Τράπεζα Όμιλος 31/12/2020 31/12/2019 31/12/2020 31/12/2019 173.778 138.097 173.777 138.096 52.359 67.437 52.359 67.429 226.137 205.534 226.137 205.525 36. Mισθώσεις Οι υποχρεώσεις του Ομίλου από συμβάσεις μίσθωσης ακινήτων, αφορούν αφενός κτίρια που η Τράπεζα χρησιμοποιεί είτε ως υποκαταστήματα είτε ως γραφεία στα οποία στεγάζονται οι διοικητικές της υπηρεσίες, αφετέρου κτίρια στα οποία στεγάζονται οι διοικητικές υπηρεσίες των λοιπών εταιρειών του Ομίλου. (Ποσά σε χιλ. €) Περιγραφή Ελάχιστες μελλοντικές καταβολές του/της Ομίλου/ Τραπεζα ως μισθωτής: Έως 1 έτος Από 1 έως 5 έτη Πλέον των 5 ετών Σύνολο ελάχιστων μελλοντικών καταβολών Όμιλος Τράπεζα 31/12/2020 31/12/2019 31/12/2020 31/12/2019 3.817 15.850 8.892 28.560 3.556 13.248 7.778 24.581 3.817 15.850 8.892 28.560 3.556 13.248 7.778 24.581 Στις 31 Δεκεμβρίου 2020, η παρούσα αξία των υποχρεώσεων από μισθώσεις ανέρχεται σε 19,2 εκατ. ευρώ για τον Όμιλο και την Τράπεζα, ενώ το αντίστοιχο ποσό κατά την 31 Δεκεμβρίου 2019 για τον Όμιλο ήταν 19,2 εκατ. ευρώ και 19,1 εκατ. ευρώ για την Τράπεζα. (Ποσά σε χιλ. €) Περιγραφή Τόκοι μισθώσεων Απόσβεση Δικαιώματος Χρήσης Μισθωμένων Παγίων Όμιλος Τράπεζα 31/12/2020 31/12/2019 1.198 4.272 1.193 4.986 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 31/12/2020 1.198 31/12/2019 1.183 4.272 4.968 94 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 Περιγραφή 31/12/2020 31/12/2019 10 8 Μέση διάρκεια λήξη μισθώσεων ανά κατηγορία μισθωμένου παγίου (σε έτη) : Κτίρια Αυτοκίνητα 4 2 Μηχανογραφικός Εξοπλισμός 2 11 12 7 Αποθήκες 37. Συναλλαγές με συνδεδεμένα μέρη Απαιτήσεις Υποχρεώσεις Εκτός Ισολογισμού στοιχεία Όμιλος 31/12/2020 31/12/2019 6.006 5.196 263.096 226.219 0 0 Τράπεζα 31/12/2020 31/12/2019 10.457 10.976 266.410 232.389 0 58 Έσοδα Έξοδα 1/1 31/12/2020 69 3.106 1/1 31/12/2019 73 3.440 1/1 31/12/2020 196 3.118 1/1 31/12/2019 219 4.258 Συναλλαγές με Μέλη Διοίκησης Απαιτήσεις (δάνεια) Υποχρεώσεις (καταθέσεις) 31/12/2020 57 1.050 31/12/2019 342 1.583 31/12/2020 57 1.050 31/12/2019 342 1.582 Τόκοι έσοδα Τόκοι έξοδα 1/1 31/12/2020 0 9 1/1 31/12/2019 10 6 1/1 31/12/2020 0 9 1/1 31/12/2019 10 6 1.800 579 2.379 1.844 678 2.521 1.800 515 2.316 1.711 562 2.273 (ποσά σε χιλ. €) Συναλλαγές με συνδεδεμένες εταιρείες Μισθοί και ημερομίσθια Αμοιβές συνεδριάσεων μελών Δ.Σ. Σύνολο αμοιβών μελών Διοικήσεως Στις συναλλαγές με συνδεδεμένες εταιρείες περιλαμβάνονται οι συνδεδεμένες εταιρείες του Ομίλου όπως αυτές παρατίθενται στη σημείωση 19 και 20 καθώς και οι βασικοί μέτοχοι της Τράπεζας το Ταμείο Μηχανικών και Εργοληπτών Δημοσίων Έργων (Τ.Μ.Ε.Δ.Ε.) και ο Ηλεκτρονικός Εθνικός Φορέας Κοινωνικής Ασφάλισης (e-Ε.Φ.Κ.Α.). Οι συναλλαγές με μέλη Διοίκησης του Ομίλου αφορούν τα Μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου, τους Αναπληρωτές Διευθύνοντες Συμβούλους, τα μέλη της Εκτελεστικής Επιτροπής, τα μέλη της Επιτροπής Ελέγχου, καθώς και τα μέλη της Επιτροπής Διαχείρισης Ενεργητικού - Παθητικού. Όλα τα δάνεια προς τα μέλη Διοίκησης α) χορηγήθηκαν υπό το σύνηθες επιχειρηματικό πλαίσιο, β) περιλάμβαναν τους ίδιους όρους, συμπεριλαμβανομένων του επιτοκίου και των εξασφαλίσεων, με παρόμοια δάνεια που χορηγήθηκαν την ίδια περίοδο σε τρίτους και γ) δεν εμπεριέχουν μεγαλύτερο από το σύνηθες κίνδυνο αποπληρωμής ή δεν περιλαμβάνουν άλλα δυσμενή χαρακτηριστικά. Σημειώνεται ότι στις συναλλαγές με μέλη Διοίκησης συμπεριλαμβάνονται και τα υπόλοιπα συναλλαγών μελών Διοίκησης έως την περίοδο λήξης της θητείας τους. Από τα ανωτέρω ποσά με μέλη διοίκησης, που αφορούν μισθούς και ημερομίσθια καθώς και αμοιβές συνεδριάσεων μελών ΔΣ, ποσό ύψους 633 χιλ. ευρώ αφορά μέλη που έχουν αποχωρήσει από την Τράπεζα κατά τη διάρκεια του έτους 2020. Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 95 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 38. Εταιρείες του Ομίλου Στους παρακάτω πίνακες παρατίθενται οι εταιρείες που συμπεριλήφθηκαν στην ενοποίηση με την μέθοδο της πλήρους ενσωμάτωσης κατά την κλειόμενη χρήση, καθώς και κατά την συγκριτική χρήση που έληξε την 31/12/2019. 31/12/2020 Επωνυμία Εταιρείας 1. Ανώνυμη Εταιρεία Ασφαλιστικών Πρακτορεύσεων Ομίλου Attica Bank 31/12/2019 Επωνυμία Εταιρείας 1. Attica Wealth Management ΑΕΔΑΚ 2. Ανώνυμη Εταιρεία Ασφαλιστικών Πρακτορεύσεων Ομίλου Attica Bank 3. AtticaBank Properties Ανώνυμη Εταιρία Διαχείρισης Ακινήτων Χώρα Έδρας Ελλάδα % Συμμετοχής 100,00% Χώρα Έδρας % Συμμετοχής Ελλάδα Ελλάδα Ελλάδα 100,00% 100,00% 100,00% 39. Ενδεχόμενες υποχρεώσεις και δεσμεύσεις 39.1 Υποχρεώσεις και δεσμεύσεις ενεργητικού εκτός κατάστασης οικονομικής θέσης (Ποσά σε χιλ. €) Περιγραφή Ενδεχόμενες υποχρεώσεις Εγγυητικές Επιστολές Ενέγγυες Πιστώσεις Ενδεχόμενες υποχρεώσεις από προθεσμιακές συμβάσεις Σύνολο ενδεχόμενων υποχρεώσεων Αχρησιμοποίητα πιστωτικά όρια Με λήξη έως 1 έτος Με λήξη πλέον του 1 έτους Σύνολο αχρησιμοποιήτων πιστωτικών ορίων Όμιλος 31/12/2020 31/12/2019 Τράπεζα 31/12/2020 31/12/2019 261.346 1.063 269.137 674 261.346 1.063 269.137 674 3.873 266.282 4.647 274.457 3.873 266.282 4.647 274.457 129.562 32.555 162.117 137.732 28.043 165.775 129.562 32.555 162.117 137.732 28.043 165.775 Δεσμευμένα περιουσιακά στοιχεία Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (Ε.Κ.Τ.) Χρηματοοικονομικά στοιχεία αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών εσόδων (FVOCI) Επενδυτικοί τίτλοι στο αποσβέσιμο κόστος Χαρτοφυλάκιο δανείων και απαιτήσεων Σύνολο δεσμεύσεων στην Ε.Κ.Τ. 2.408 0 2.408 0 159.742 50.000 133.188 345.338 0 0 59.631 59.631 159.742 50.000 133.188 345.338 0 0 59.631 59.631 Σύνολο δεσμευμένων περιουσιακών στοιχείων 345.338 59.631 345.338 59.631 Υποχρεώσεις και δεσμεύσεις στοιχείων ενεργητικού εκτός κατάστασης οικονομικής θέσης 773.737 499.863 773.737 499.863 Στον ακόλουθο πίνακα αναλύεται η ονομαστική και η προσαρμοσμένη αξία των ενεχύρων, καθώς και άντληση ρευστότητας του Ομίλου κατά την 31/12/2020: Περιγραφή Ονομαστική αξία ενεχύρων Προσαρμοσμένη αξία ενεχύρων Άντληση ρευστόστητας Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά Ε.Κ.Τ. 345.338 311.519 155.000 Σύνολο 345.338 311.519 155.000 96 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 39.2 Φορολογικές υποχρεώσεις Κατ’ εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου 65 Α του Ν.4174/2013 από τη χρήση 2011 οι νόμιμοι ελεγκτές και τα ελεγκτικά γραφεία που διενεργούν υποχρεωτικούς ελέγχους σε ανώνυμες εταιρείες υποχρεούνται στην έκδοση ετήσιου φορολογικού πιστοποιητικού ως προς την εφαρμογή των φορολογικών διατάξεων σε φορολογικά αντικείμενα. Το εν λόγω πιστοποιητικό υποβάλλεται τόσο στην ελεγχόμενη εταιρεία μέχρι την υποβολή της δήλωσης φόρου εισοδήματος και το αργότερο εντός του πρώτου 10ημέρου του δέκατου μήνα από τη λήξη της ελεγχόμενης χρήσης, όσο και ηλεκτρονικά στο Υπουργείο Οικονομικών το αργότερο έως το τέλος του δέκατου μήνα από τη λήξη της ελεγχόμενης χρήσης. Με το άρθρο 56 του Ν. 4410/03.08.2016 για τις χρήσεις με έναρξη από 01/01/2016 και μετά, η έκδοση φορολογικού πιστοποιητικού καθίσταται προαιρετική. Ωστόσο πρόθεση του Ομίλου είναι η συνέχιση λήψης του φορολογικού πιστοποιητικού. Οι χρήσεις 2011, 2012 και 2013 θεωρούνται παραγεγραμμένες σύμφωνα με τα προβλεπόμενα της Φορολογικής Νομοθεσίας. Η Τράπεζα για τις χρήσεις 2014 έως και 2019 έχει λάβει φορολογικό πιστοποιητικό χωρίς τη διατύπωση επιφύλαξης ως προς τα φορολογικά αντικείμενα που ελέγχθηκαν. Για το φορολογικό έτος 2020, ο έλεγχος βρίσκεται σε εξέλιξη. Κατά την 31/12/2020 ο Όμιλος έχει σχηματίσει πρόβλεψη ύψους 1,34 εκατ. ευρώ περίπου η οποία αφορά κατά ποσό 0,90 εκατ. ευρώ τον παρακρατηθέντα φόρο των ομολόγων Ελληνικού Δημοσίου των φορολογηθέντων εισοδημάτων κατ’ειδικό τρόπο φορολογικών ετών 2013, 2014 και 2015, που δεν κατέστη δυνατό να συμψηφιστεί τα επόμενα πέντε διαδοχικά έτη με φορολογητέα κέρδη και ποσό 0,44 εκατ. ευρώ πρόβλεψη για την ετήσια προμήθεια προς το Ελληνικό Δημόσιο για την περίοδο το 2020. 39.3 Νομικά θέματα Ο Όμιλος καταγράφει όλες τις υποβληθείσες δικαστικές αγωγές από τρίτους σε βάρος του και εξετάζει την πιθανότητα ευδοκιμήσεως τους καθώς και του πιθανού αποτελέσματος σε συνεργασία με τη Νομική Υπηρεσία. Για τις περιπτώσεις όπου πιθανολογεί την αρνητική έκβαση των υποθέσεων και το αποτέλεσμά τους μπορεί να εκτιμηθεί με επαρκή αξιοπιστία, ο Όμιλος σχηματίζει πρόβλεψη που απεικονίζεται στο λογαριασμό του ισολογισμού «Προβλέψεις επίδικων υποθέσεων». Για την περίοδο που έληξε την 31/12/2020 για δικαστικές αγωγές που έχουν εγερθεί κατά του συνόλου των εταιρειών του Ομίλου, σύμφωνα με γνωμάτευση της Διεύθυνσης Νομικών Υπηρεσιών, και έπειτα από σχετική αξιολόγηση, το ποσό που εκτιμάται ότι θα προκύψει ως υποχρέωση μελλοντικής καταβολής ανέρχεται σε 5.994 χιλ. ευρώ (31/12/2019: 5.704 χιλ. ευρώ). Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 97 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 40. Διαχείριση κινδύνων Ο Όμιλος εκτίθεται σε διάφορους χρηματοοικονομικούς κινδύνους, οι σημαντικότεροι από τους οποίους είναι ο πιστωτικός κίνδυνος, ο κίνδυνος αγοράς, δηλαδή ο κίνδυνος από τις μεταβολές σε συναλλαγματικές ισοτιμίες, επιτόκια και τιμές αγοράς, ο λειτουργικός κίνδυνος, καθώς και οι κίνδυνοι ρευστότητας, και επάρκειας κεφαλαίων. Η διαχείριση κινδύνων είναι αναπόσπαστο τμήμα της διαδικασίας κατάρτισης της επιχειρησιακής στρατηγικής, συμπεριλαμβανομένης της διαδικασίας του επιχειρησιακού σχεδιασμού και της πολιτικής ανάληψης κινδύνων, καθώς καθορίζει τα εκάστοτε αποδεκτά ανώτατα όρια ανάληψης κινδύνων, για κάθε είδος κινδύνου. Η Μονάδα Διαχείρισης Κινδύνων Ομίλου (Group Risk Management), λειτουργεί σύμφωνα με τις διατάξεις της ΠΔ/ΤΕ 2577/06 και τις εκάστοτε τροποποιήσεις της, στα πλαίσια της παρακολούθησης και εκτίμησης του συνόλου των κινδύνων του Ενεργητικού - Παθητικού και των εκτός Ισολογισμού στοιχείων της Τράπεζας. Η Μονάδα οργανωτικά αναφέρεται στην Επιτροπή Διαχείρισης Κινδύνων και είναι θεσμοθετημένη η συμμετοχή του επικεφαλής της, Chief Risk Officer (CRO), σε ανώτατες επιτροπές και Συμβούλια. Ο CRO ορίζεται από το Δ.Σ., κατόπιν εισήγησης της Επιτροπής Διαχείρισης Κινδύνων, και η τοποθέτησή του, καθώς και η τυχόν αντικατάστασή του γνωστοποιούνται στην Τράπεζα της Ελλάδος. Oι Οργανογραμματικές δομές που υπάγονται στον Chief Risk Officer είναι οι παρακάτω: • Διεύθυνση Αξιολόγησης Πιστωτικού Κινδύνου • Διεύθυνση Πιστωτικής Πολιτικής και Ελέγχου Πιστωτικού Κινδύνου Ομίλου • Διεύθυνση Επιχειρησιακού, Λειτουργικού Κινδύνου & Κινδύνων Αγοράς Ομίλου • Τμήμα Πιστοποίησης και Επικύρωσης Υποδειγμάτων (Validation & Back Testing) Αντικείμενο της Μονάδας και κατ’ επέκταση των Διευθύνσεων Διαχείρισης Κινδύνων είναι η αναγνώριση, η ανάλυση και η ανάπτυξη αποτελεσματικών συστημάτων μέτρησης, διαχείρισης και ελέγχου των κάθε μορφής κινδύνων που ενυπάρχουν σε κάθε εργασία που αναλαμβάνει η Τράπεζα και, σε ενοποιημένη βάση, ο Όμιλος. Η στρατηγική ανάληψης και διαχείρισης των πάσης μορφής κινδύνων είναι ευθυγραμμισμένη με τις βέλτιστες διεθνείς πρακτικές, την ισχύουσα νομοθεσία και το εποπτικό πλαίσιο, ενώ διαρκώς εξελίσσεται μέσα από την ανάπτυξη μίας ενιαίας για τον Όμιλο, αντίληψης διαχείρισης κινδύνου. Η αναθεώρηση του Πλαισίου Ανάληψης Κινδύνων (ΠΑΚ) γίνεται σε ετήσια βάση και εκτάκτως όποτε ειδικές συνθήκες το απαιτούν σε σχέση με εσωτερικά γεγονότα, το ευρύτερο οικονομικό περιβάλλον ή το εποπτικό πλαίσιο σύμφωνα με τις βέλτιστες πρακτικές και σε κάθε περίπτωση εντός του ισχύοντος νομοκανονιστικού πλαισίου. Η εν λόγω αναθεώρηση γίνεται με την συνεργασία της Διεύθυνσης Διαχείρισης Κινδύνων Ομίλου και των Μονάδων που αναλαμβάνουν τους διάφορους κινδύνους, της Επιτροπής Διαχείρισης Κινδύνων, της Εκτελεστικής Επιτροπής, καθώς του Διοικητικού Συμβουλίου. Η Επιτροπή Διαχείρισης Κινδύνων (Ε.Δ.Κ.) και το Διοικητικό Συμβούλιο (Δ.Σ.) είναι υπεύθυνοι για την έγκριση και την περιοδική αναθεώρηση του προφίλ κινδύνου που αναλαμβάνει ο Όμιλος (ΠΑΚ). Η Μονάδα Διαχείρισης Κινδύνων Ομίλου (Group Risk Management) είναι αρμόδια για την παρακολούθηση των κινδύνων που αναλαμβάνει μέσω της δραστηριότητάς του ο Όμιλος και επικουρεί την Ε.Δ.Κ. και το Δ.Σ. σε ό,τι αφορά την επίτευξη των ακόλουθων στόχων: • συμμόρφωση του Ομίλου με το νομοθετικό και κανονιστικό πλαίσιο που διέπει τη διαχείριση κινδύνων, • διαμόρφωση της στρατηγικής ανάληψης πάσης μορφής κινδύνων και διαχείρισης κεφαλαίων που ανταποκρίνεται στους επιχειρηματικούς στόχους του Ομίλου και στην επάρκεια των διαθέσιμων πόρων σε τεχνικά μέσα και προσωπικό, • έλεγχος της επάρκειας, ανεξαρτησίας και αποτελεσματικότητας της Μονάδας Διαχείρισης Κινδύνων Ομίλου, και • διασφάλιση ότι η διάθεση ανάληψης κινδύνων έχει γνωστοποιηθεί σε όλο το εύρος των επιχειρησιακών μονάδων του Ομίλου και αποτελεί την βάση καθορισμού ορίων ελέγχου κινδύνου. Στα πλαίσια της προσπάθειας για αποτελεσματικότερη διαχείριση των κινδύνων στους οποίους είναι εκτεθειμένος ο Όμιλος, αλλά και την αποφυγή παρέκκλισης από τα όρια ανάληψης κινδύνων όπως αυτά ορίζονται από το Πλαίσιο Ανάληψης Κινδύνου (ΠΑΚ), ο Όμιλος σχεδίασε ένα Σύστημα Έγκαιρης Προειδοποίησης (Early Warning System) για την κάλυψη των αναγκών του. Το Σύστημα Έγκαιρης Προειδοποίησης, διακρίνεται σε τρία επιμέρους τμήματα: • Παρακολούθηση σε επίπεδο μεγεθών Ομίλου - Τράπεζας (Bank Level) Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 98 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 • • Παρακολούθηση σε επίπεδο πελάτη (Customer Level) Εφαρμογή διαδικασιών για τη λήψη κατάλληλων μέτρων περιορισμού και αποκατάστασης του ύψους των κινδύνων από τα αρμόδια όργανα. Πιστωτικός Κίνδυνος Ως Πιστωτικός Κίνδυνος ορίζεται ο κίνδυνος να υποστεί η Τράπεζα ζημίες εξαιτίας της αθέτησης των συμβατικών υποχρεώσεων των πελατών ή των αντισυμβαλλόμενων. Ο συγκεκριμένος κίνδυνος δημιουργείται κυρίως από δανειοδοτήσεις, εγγυήσεις και διαχείριση διαθεσίμων. Ο Πιστωτικός Κίνδυνος αποτελεί την πιο σημαντική πηγή κινδύνου για την Τράπεζα και η συστηματική παρακολούθηση καθώς και η αποτελεσματική διαχείριση του θεωρείται πρωταρχικός στόχος του Ομίλου. Η Τράπεζα, στο πλαίσιο της βελτίωσης της ποιότητας του χαρτοφυλακίου της, δεν επιδιώκει νέες χρηματοδοτήσεις σε πελάτες χαμηλής πιστοληπτικής διαβάθμισης (χαμηλότερη από E). Επίσης διενεργεί κλαδικές μελέτες αναφορικά με τον βαθμό πιστωτικής επικινδυνότητας, προκειμένου να εντοπιστούν κλάδοι υψηλού κινδύνου. Ο καθορισμός των πιστωτικών ορίων γίνεται με κριτήριο την ορθολογική διασπορά των κεφαλαίων της Τράπεζας και την αποφυγή των υψηλών συγκεντρώσεων ή ποσοστών σε διάφορους τομείς της οικονομίας, σε γεωγραφικές περιοχές ή σε συνδεδεμένα αντισυμβαλλόμενα μέρη. Η Τράπεζα αξιολογεί τον κίνδυνο συγκέντρωσης που μπορεί να προκύψει από ανοίγματα σε συγκεκριμένους πελάτες ή ομάδες συνδεδεμένων πελατών (Group) και/ή ανοίγματα σε ομάδες αντισυμβαλλόμενων των οποίων η πιθανότητα αθέτησης επηρεάζεται από κοινούς παράγοντες όπως το μακροοικονομικό περιβάλλον, η γεωγραφική θέση, ο κλάδος δραστηριότητας, νόμισμα, και οι εξασφαλίσεις. Η Τράπεζα προσδίδει σημαντική προτεραιότητα στην ανάπτυξη εργαλείων εσωτερικής αξιολόγησης των κινδύνων βάσει συγκεκριμένων χαρακτηριστικών ανά είδος χρηματοδοτικού ανοίγματος και διενεργεί αναλύσεις σεναρίων ακραίων καταστάσεων (Stress Tests) και τη χρήση των αποτελεσμάτων τους στη διαμόρφωση συστήματος ορίων. Μεγάλη έμφαση δίνεται στην αξιολόγηση της ποιότητας των χαρτοφυλακίων στον τομέα της Επιχειρηματικής πίστης και Πίστης Ιδιωτών. Με την χρήση συστημάτων για την μέτρηση του πιστωτικού κινδύνου και την αξιολόγηση των πιστούχων με βάση ποσοτικά και ποιοτικά κριτήρια οι πιστωτικοί κίνδυνοι διαπιστώνονται και αντιμετωπίζονται έγκαιρα και αποτελεσματικά. Κατά το έτος 2020 ο Όμιλος προέβη σε επικαιροποίηση του Κανονισμού Πιστοδοτήσεων Επιχειρήσεων και επανασχεδιασμό του Κανονισμού Πιστοδοτήσεων Ιδιωτών (ως Εγκύκλιοι 4421/09.01/2020, 4448/05.05.2020, 4468/08.07.2020), λαμβανομένου υπόψη των ευρημάτων των ελέγχων πιστωτικού κινδύνου και των προτάσεων των εμπλεκόμενων Μονάδων. Υλοποιήθηκε αναβάθμιση και επανασχεδιασμός συστημάτων και Υποδειγμάτων Πιστωτικής Αξιολόγησης (Score Cards) για Ιδιώτες (Πιστωτικών Καρτών – Στεγαστικών & Καταναλωτικών δανείων) με ενσωμάτωση εσωτερικών συμπεριφορικών στοιχείων των πελατών. Τα ως άνω υποδείγματα πιστωτικής αξιολόγησης (Score Cards) Ιδιωτών έχουν ήδη ενσωματωθεί στην παραγωγή ενώ αναμένεται να ενσωματωθεί άμεσα και η Επιχειρηματική πίστη σε παραγωγικό περιβάλλον. Για τις επιχειρήσεις που διαθέτουν Γ΄ κατηγορίας βιβλία, λαμβάνονται υπόψη οι εξωτερικές πιστοληπτικές αξιολογήσεις του Ε.Ο.Π.Α «ICAP ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ» ο οποίος έχει αναγνωριστεί από την ΤτΕ σύμφωνα με την απόφαση 262/8/26.6.2008. Το συγκεκριμένο υπόδειγμα αξιολόγησης είναι 11-βάθμιας κλίμακας (AA/A/BB/B/C/D/E/F/G/H/NR-NC-NT) και κατατάσσει τις εταιρείες σε βαθμίδες πιστοληπτικής ικανότητας (rating) αποδίδοντάς τους μια TTC (Through the Cycle) πιθανότητα αθέτησης (Probability of Default) και βοηθά στην ορθολογιστική τιμολόγηση σύμφωνα με τον αναλαμβανόμενο κίνδυνο. Επιπρόσθετα, η Τράπεζα προέβη στην ανάπτυξη αφενός αντίστοιχου Υποδείγματος Πιστωτικής Αξιολόγησης (Score Card) για Μικρές και πολύ Μικρές επιχειρήσεις (Βιβλία Β’ Κατηγορίας) και αφετέρου Internal Rating για επιχειρήσεις βιβλίων Β' & Γ' κατηγορίας, στο οποίο ενσωματώνεται συνδυαστικά η Εσωτερική Ποιοτική Αξιολόγηση (Behavioral Τράπεζας). Η εγκριτική αρμοδιότητα του πιστοδοτικού χαρτοφυλακίου της Τράπεζας εκτελείται από Εγκριτικά Κλιμάκια διαφόρων επιπέδων ανάλογα του ύψους της πιστοδότησης και λοιπών προϋποθέσεων που έχουν τεθεί στον Κανονισμό Πιστοδοτήσεων. Η Υποδιεύθυνση Πίστης Ιδιωτών & Ατομικών Επιχειρήσεων και η Υποδιεύθυνση Μεγάλων & Μικρομεσαίων Επιχειρήσεων υποβάλλουν σχετική γνωμοδότηση για κάθε πιστοδότηση στα εκάστοτε αρμόδια Εγκριτικά Κλιμάκια. Για πιστοδοτήσεις άνω των €15εκ. οι αποφάσεις λαμβάνονται από Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 99 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 5μέλη διευρυμένη επιτροπή στην οποία μετέχουν Ανώτατα Στελέχη. Για ειδικές περιπτώσεις – με περιοριστική αναφορά στο Κανονισμό Πιστοδοτήσεων – έχει δοθεί εγκριτική αρμοδιότητα στη Διεύθυνση Αξιολόγησης Πιστωτικού Κινδύνου Ομίλου. Η Τράπεζα χρησιμοποιεί διάφορες τεχνικές για τον περιορισμό της έκθεσης σε πιστωτικό κίνδυνο όπως, η λήψη εξασφαλίσεων και εγγυήσεων. Με την εμπράγματη εξασφάλιση παρέχεται στην Τράπεζα δικαίωμα επί αντικειμένου (περιουσιακού στοιχείου, κινητού ή ακινήτου), που ανήκει στην κυριότητα του πιστούχου, με σκοπό την προνομιακή ικανοποίησή της από το προϊόν εκποιήσεως του αντικειμένου. Οι εμπράγματες εξασφαλίσεις διακρίνονται σε υποθήκες και προσημειώσεις υποθηκών που εγγράφονται επί ακινήτων, καθώς και σε ενέχυρα που συστήνονται επί κινητών (π.χ. εμπορεύματα, επιταγές) ή επί απαιτήσεων. Αντίστοιχα οι εγγυήσεις αναφέρονται σε συμβατικές συμφωνίες με τις οποίες ένα πρόσωπο ή μια οικονομική οντότητα αναλαμβάνει την ευθύνη για την εξόφληση των οφειλών κάποιου άλλου. Τα κυριότερα είδη εξασφαλίσεων που ο Όμιλος αποδέχεται σύμφωνα με την πολιτική πιστοδοτήσεων αναλύονται στις κάτωθι κατηγορίες. • Υποθηκοπροσημειώσεις σε αστικά μη αστικά ακίνητα, εντός και εκτός σχεδίου ακίνητα σε ποσοστό ανάλογο με βάση το διασφαλιστικό περιθώριο που έχει ορίσει η Τράπεζα. • Ενεχυρίαση Μετρητών, Επιταγών, Φορτωτικά έγγραφα, απαιτήσεων, εμπορευμάτων με τίτλους, απαιτήσεων από δόσεις Πιστωτικών Καρτών • Εγγυήσεις του Ελληνικού Δημοσίου, Τραπεζών, ΕΤΕΑΝ και εταιρειών υψηλής πιστοληπτικής διαβάθμισης. Κίνδυνος απομείωσης αξίας Ο Όμιλος διενεργεί τακτικούς ελέγχους απομείωσης της αξίας των χαρτοφυλακίων του, δανειακών και μη, σε τριμηνιαία βάση για κάθε ημερομηνία συντάξεως οικονομικών καταστάσεων, αλλά και εκτάκτως για σκοπούς Stress Testing. Ο Όμιλος έχει προβεί στις απαιτούμενες ενέργειες για την πλήρη συμμόρφωσή του στις απαιτήσεις που θέτει το λογιστικό πρότυπο IFRS 9, όπου η Τράπεζα υποχρεούται να εκτιμήσει και να αναγνωρίσει αναμενόμενες πιστωτικές ζημίες (Expected Credit Loss –ECL), σε όλη τη διάρκεια της ζωής των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων, ανεξαρτήτως της ύπαρξης πιστωτικού γεγονότος. Ο υπολογισμός των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών εκτελείται σε κάθε περίοδο αναφοράς προκειμένου να αντικατοπτρίζει μεταβολές στον πιστωτικό κίνδυνο του χρηματοοικονομικού στοιχείου συγκριτικά με την ημερομηνία της αρχικής αναγνώρισης του. Για το λόγο αυτό, ο υπολογισμός της απομείωσης ενσωματώνει ιστορικά και τρέχοντα δεδομένα για το χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο καθώς και μελλοντικές προσδοκίες σε σχέση με αυτό. Κίνδυνος συγκέντρωσης Η Τράπεζα αξιολογεί τον κίνδυνο συγκέντρωσης που μπορεί να προκύψει από ανοίγματα σε συγκεκριμένους πελάτες ή ομάδες συνδεδεμένων πελατών (Group) και/ή ανοίγματα σε ομάδες αντισυμβαλλόμενων των οποίων η πιθανότητα αθέτησης επηρεάζεται από κοινούς παράγοντες όπως το μακροοικονομικό περιβάλλον, η γεωγραφική θέση, ο κλάδος δραστηριότητας, νόμισμα, και οι εξασφαλίσεις. Ο Όμιλος αναγνωρίζει τον Κίνδυνο Συγκέντρωσης που προέρχεται: • από τα Μεγάλα Χρηματοδοτικά Ανοίγματα (ΜΧΑ) προς έναν αντισυμβαλλόμενο ή όμιλο συνδεδεμένων πελατών. • από τη συγκέντρωση σε έναν Κλάδο Οικονομικής Δραστηριότητας που συνδέεται με την εμφάνιση αυξημένης πιθανότητας αθέτησης αντισυμβαλλομένων οι οποίοι δραστηριοποιούνται σε αυτόν τον κλάδο ή σε συμπληρωματικό/ούς με αυτόν κλάδο/ους εφόσον πραγματοποιηθεί κρίση στον κλάδο αυτό. Σύμφωνα με τη νέα οργανωτική δομή, η παρακολούθηση και η διαχείριση του Κίνδυνου Συγκέντρωσης πραγματοποιείται στα πλαίσια του Πιστωτικού Κινδύνου. Επιπρόσθετα, έχουν θεσπιστεί μέσω του Πλαισίου Ανάληψης Κινδύνων (ΠΑΚ) ποσοτικοί δείκτες παρακολούθησης για τον εν λόγω κίνδυνο, ο τρόπος υπολογισμού τους καθώς και τα εσωτερικά αποδεκτά όρια. Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 100 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 Κίνδυνος Αγοράς Ως Κίνδυνος Αγοράς, ορίζεται η πιθανότητα πραγματοποίησης ζημιάς από τη διαχείριση στοιχείων Ενεργητικού και Υποχρεώσεων, καθώς και από τη διαχείριση διαφόρων χαρτοφυλακίων συναλλαγών, λόγω αντίθετης κίνησης των τιμών των προϊόντων που συμπεριλαμβάνονται στα εν λόγω χαρτοφυλάκια. H Τράπεζα εκτίθεται σε κινδύνους αγοράς που προέρχονται από τη μεταβολή της εύλογης αξίας των χρηματοοικονομικών προϊόντων της εξαιτίας δυσμενών αλλαγών στην αγορά, όπως αλλαγές στα επιτόκια, στις χρηματιστηριακές αξίες και στις συναλλαγματικές ισοτιμίες. Επιδίωξη της Τράπεζας, είναι: • H χαμηλή έκθεση στον κίνδυνο αγοράς και ορισμός εσωτερικών διαδικασιών διαχείρισης και ελέγχου στα πλαίσια της πολιτικής και της διαχείρισης των ορίων που έχουν καθορισθεί από την Επιτροπή Διαχείρισης Ενεργητικού & Παθητικού (ALCO). • H Ανάπτυξη επενδυτικής στρατηγικής συμβατή με το προφίλ κινδύνου της Τράπεζας, η οποία θα κινείται εντός των εγκεκριμένων από το Πλαίσιο Ανάληψης Κινδύνων (ΠΑΚ) ορίων. • H Διασφάλιση των συμφερόντων της Τράπεζας μέσω της αποτελεσματικής διαχείρισης των επιτοκίου των ανοιγμάτων από το τραπεζικό της χαρτοφυλάκιο (IRRBB). Συγκεκριμένα, ο στόχος είναι να είναι σε θέση να διαχειριστεί το αντίκτυπο μίας ενδεχόμενης αύξησης των επιτοκίων σε προ κρίσης επίπεδα. Επιπρόσθετα, έχουν θεσπιστεί μέσω του Πλαισίου Ανάληψης Κινδύνων (ΠΑΚ) ποσοτικοί δείκτες παρακολούθησης για τον εν λόγω κίνδυνο, ο τρόπος υπολογισμού τους καθώς και τα εσωτερικά αποδεκτά όρια. Στο πλαίσιο αναβαθμίσεων των λειτουργιών και των συστημάτων της Μονάδας Διαχείρισης Κινδύνων, έχει αναπτύξει τις αντίστοιχες πολιτικές και διαδικασίες, έχει προγραμματίσει την υλοποίηση σύγχρονων μεθόδων μέτρησης κινδύνου αγοράς επενδυτικών χαρτοφυλακίων (μέθοδοι Δυνητικής Ζημιάς - Value At Risk Methods και Δυσμενών Σεναρίων - Scenario Analysis and Stress Testing) σε πλήρη συμμόρφωση με τις ευρωπαϊκές εποπτικές απαιτήσεις και τις καλύτερες πρακτικές της αγοράς. Τέλος έχει αναπτύξει διαδικασίες και εργαλεία παρακολούθησης των ορίων διαπραγμάτευσης της Διεύθυνσης Διαχείρισης Διαθεσίμων αναφορικά με τον έλεγχο του κινδύνου αγοράς, σε επίπεδο συνολικής θέσης και P&L στις διάφορες κατηγορίες προϊόντων (Money Market – FX – Bonds etc.), όπως αυτά έχουν καθορισθεί και εγκριθεί από το Συμβούλιο Διαχείρισης Ενεργητικού Παθητικού (ALCO) Κίνδυνος Ρευστότητας O Όμιλος, παρακολουθεί τον κίνδυνο ρευστότητας με την χρήση ποσοτικών δεικτών και θέτει συγκεκριμένα όρια ανάληψης κινδύνου σύμφωνα με το ισχύον Πλαίσιο Ανάληψης Κινδύνων (ΠΑΚ). Η παρακολούθηση του κινδύνου ρευστότητας του Ομίλου επικεντρώνεται στην διαχείριση ταμειακών ροών και εκροών. Ειδικότερα στα πλαίσια της εξέτασης ποσοτικών δεδομένων αξιολογούνται σε επίπεδο Τράπεζας και Ομίλου: Η παρακολούθηση της μεταβλητότητας των καταθέσεων με ιδιαίτερη έμφαση στους μεγάλους καταθέτες. Η σχέση των καταθέσεων προς το σύνολο του ενεργητικού-παθητικού και δανείων. Η μέτρηση και παρακολούθηση του κόστους κάλυψης ανοιχτών θέσεων. Η διασπορά των πηγών χρηματοδότησης. Η εξέλιξη των βασικών δεικτών μέτρησης του κινδύνου ρευστότητας. Το ποσοστό του διαθέσιμου χαρτοφυλακίου προς εκχώρηση στην ΕΚΤ. Το ποσοστό των τιτλοποιηθέντων δανείων ανά χαρτοφυλάκιο. Στα πλαίσια της Διαδικασίας Αξιολόγησης Εσωτερικής Επάρκειας Ρευστότητας (ΔΑΕΕΡ), ο Όμιλος αξιολογεί τη λειτουργία διαχείρισης του κινδύνου ρευστότητας της, συμπεριλαμβανομένων των μετρήσεων αριθμοδεικτών ρευστότητας, ασκήσεων προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων, την περιγραφή της σχετικής με τη διαχείριση ρευστότητας διακυβέρνησης, το σχέδιο έκτακτης χρηματοδότησης (Contingency Funding Plan) και τη γενικότερη στρατηγική χρηματοδότησής του Επιχειρηματικού Σχεδίου. Εντός του 2020 εγκρίθηκαν οι αναθεωρημένες και επικαιροποιημένες Πολιτικές α) Διαχείρισης Ρευστότητας, α) το Σχέδιο Αντιμετωπίσεως Κρίσεως Ρευστότητας (Contingency Funding Plan) και β) το Σχέδιο Ανακάμψεως (Recovery Plan). Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 101 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 Λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω και σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στο Πλαίσιο Ανάληψης Κινδύνων και τις αποφάσεις της Επιτροπής Διαχείρισης Ενεργητικού – Παθητικού (ALCO) και της Επιτροπής Διαχείρισης Κινδύνων, διαμορφώνεται το βέλτιστο επίπεδο ρευστότητας για τη λειτουργία του Ομίλου και η διατήρησή της σε ανεκτά επίπεδα κινδύνου. Κεφαλαιακή Επάρκεια Ως Δείκτης Κεφαλαιακής Επάρκειας, ορίζεται ο λόγος των εποπτικών Ιδίων Κεφαλαίων προς τα στοιχεία του Ενεργητικού καθώς και τα εκτός Κατάστασης Οικονομικής Θέσης στοιχεία, σταθμισμένα κατά τον κίνδυνο που αυτά περικλείουν. Ως Δείκτης Tier 1 ορίζεται αντίστοιχα ο λόγος των Κεφαλαίων της κατηγορίας 1 (Tier 1) προς τα σταθμισμένα στοιχεία Ενεργητικού (εντός και εκτός ισολογισμού) ενώ με αντίστοιχο τρόπο ορίζεται και ο δείκτης κεφαλαίου κοινών μετοχών της κατηγορίας 1 (CET 1). Ο βασικός στόχος του Ομίλου συνίσταται στην διατήρηση των κεφαλαιακών απαιτήσεων σύμφωνα με το εκάστοτε κανονιστικό πλαίσιο όπως αυτό ορίζεται από τις εποπτικές αρχές της χώρας, στην δυνατότητα του Ομίλου να συνεχίζει χωρίς προσκόμματα τις δραστηριότητες του και στη διατήρηση της κεφαλαιακής βάσης σε τέτοιο επίπεδο, το οποίο δεν θα συνιστά εμπόδιο στην επίτευξη του επιχειρηματικού σχεδίου του. Η Μονάδα Διαχείρισης Κινδύνων Ομίλου παρακολουθεί την κεφαλαιακή επάρκεια σε τακτά χρονικά διαστήματα και ελέγχει τα υποβαλλόμενα στοιχεία υπολογισμού αυτής ανά τρίμηνο στην Τράπεζα της Ελλάδος. Πέραν των ελάχιστων κεφαλαιακών απαιτήσεων ο Όμιλος κατ’ εφαρμογή του Νόμου Ν.4261/2014 διαθέτει αξιόπιστες, αποτελεσματικές και ολοκληρωμένες στρατηγικές και διαδικασίες για την αξιολόγηση και τη διατήρηση σε διαρκή βάση του ύψους, της σύνθεσης και της κατανομής των ιδίων κεφαλαίων που θεωρούνται επαρκή για την κάλυψη της φύσης και του επιπέδου των κινδύνων που αναλαμβάνει (εσωτερικό κεφάλαιο). Ειδικότερα αναφορικά με τον πιστωτικό κίνδυνο, στα πλαίσια της ΔΑΕΕΚ, ο Όμιλος εφαρμόζει τον εποπτικό τύπο της Προσέγγισης Εσωτερικών Διαβαθμίσεων προκειμένου να υπολογίσει την αναμενόμενη και μη αναμενόμενη ζημιά του χαρτοφυλακίου του και το απαραίτητο εποπτικό κεφάλαιο που θα απαιτούνταν για να καλυφθεί αυτή. Επιπλέον στα πλαίσια αυτής της Διαδικασίας Αξιολόγησης Επάρκειας Εσωτερικού Κεφαλαίου (ΔΑΕΕΚ) εξετάζονται από ποσοτικής και ποιοτικής πλευράς τα κάτωθι στοιχεία: • • • • • • • • • • • Επίπεδο, δομή και σταθερότητα εποπτικών κεφαλαίων. Κερδοφορία και διατηρησιμότητά της. Κίνδυνος συγκέντρωσης πιστωτικού κινδύνου. Κίνδυνος Αγοράς. Κίνδυνος επιτοκίου στο τραπεζικό χαρτοφυλάκιο. Κίνδυνος Ρευστότητας. Κίνδυνος Τιτλοποίησης Λειτουργικός Κίνδυνος. Κίνδυνος Μόχλευσης Κίνδυνος Συμμόρφωσης. Επίπεδο και κατανομή του εσωτερικού κεφαλαίου. Από την αξιολόγηση της διαχρονικής εξέλιξης των μεγεθών για τα ανωτέρω πεδία και λαμβάνοντας υπόψη τις ποιοτικές απόψεις στελεχών προσδιορίζονται επιπλέον κεφαλαιακές απαιτήσεις για την περαιτέρω κάλυψη των εξής: • • • • • Υποεκτίμηση Πιστωτικού Κινδύνου σύμφωνα με την Τυποποιημένη μέθοδο. Εκτίμηση επίπτωσης Κινδύνου Συγκέντρωσης. Εκτίμηση επίπτωσης Κινδύνου Επιτοκίου στο Τραπεζικό Χαρτοφυλάκιο. Εκτίμηση επιπτώσεων εφαρμογής μεταβατικών διατάξεων IFRS9 επί των εποπτικών ιδίων κεφαλαίων. Λοιποί Κίνδυνοι όπως ο κίνδυνος αγοράς, κίνδυνος ρευστότητας, μόχλευση, κίνδυνος κερδοφορίας, κίνδυνος κεφαλαίων και κίνδυνος φήμης. Το εσωτερικό κεφάλαιο υπολογίζεται ως το άθροισμα των επιμέρους αξιολογήσεων για την κάλυψη κάθε μορφής κινδύνου. Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 102 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 40.1 Κίνδυνος ρευστότητας Ως Κίνδυνος Ρευστότητας ορίζεται το ενδεχόμενο αδυναμίας του Ομίλου να αποπληρώσει πλήρως ή έγκαιρα τις τρέχουσες και μελλοντικές χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις, όταν αυτές γίνουν απαιτητές, λόγω έλλειψης της απαραίτητης ρευστότητας. Σκοπός της Τράπεζας κατά τη διαχείριση του κινδύνου ρευστότητας είναι η εξασφάλιση της απαραίτητης ρευστότητας με σκοπό την ικανοποίηση των υποχρεώσεων της, τόσο υπό φυσιολογικές όσο και υπό ακραίες καταστάσεις, χωρίς δυσανάλογο επιπρόσθετο κόστος. Επιδίωξη της Τράπεζας, είναι: • Η εντατικοποίηση προσπαθειών για τη διατήρηση της ρευστότητας της Τράπεζας και εκπλήρωση εποπτικών απαιτήσεων για τους δείκτες LCR (Liquidity Coverage Ratio) και NSFR (Net Stable Funding Ratio). • Η ανάπτυξη σχεδίου χρηματοδότησης που αποσκοπεί στην διατήρηση αποθεματικών ρευστότητας που περιορίζουν επαρκώς τον κίνδυνο ρευστότητας. • Η διαφοροποίηση των πηγών χρηματοδότησης και η ενεργός διαχείριση των ρευστών διαθεσίμων. • Η ενίσχυση και επέκταση των πηγών χρηματοδότησης μέσω συγκέντρωσης καταθέσεων πελατών, έκδοση χρεογράφων και πρόσβαση στις διατραπεζικές αγορές για εξασφαλισμένη χρηματοδότηση. Τέλος, για την αποτελεσματική διαχείριση της ρευστότητας, πραγματοποιούνται από την Τράπεζα σενάρια προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων, τουλάχιστον δύο φορές το χρόνο. O Όμιλος, παρακολουθεί τον κίνδυνο ρευστότητας με την χρήση ποσοτικών δεικτών και θέτει συγκεκριμένα όρια ανάληψης κινδύνου σύμφωνα με το ισχύον Πλαίσιο Ανάληψης Κινδύνων (ΠΑΚ). Η παρακολούθηση του κινδύνου ρευστότητας του Ομίλου επικεντρώνεται στην διαχείριση ταμειακών ροών και εκροών. Ειδικότερα στα πλαίσια της εξέτασης ποσοτικών δεδομένων αξιολογούνται σε επίπεδο Τράπεζας και Ομίλου: Η παρακολούθηση της μεταβλητότητας των καταθέσεων με ιδιαίτερη έμφαση στους μεγάλους καταθέτες. Η σχέση των καταθέσεων προς το σύνολο του ενεργητικού-παθητικού και δανείων. Η μέτρηση και παρακολούθηση του κόστους κάλυψης ανοιχτών θέσεων. Η διασπορά των πηγών χρηματοδότησης. Η εξέλιξη των βασικών δεικτών μέτρησης του κινδύνου ρευστότητας. Το ποσοστό του διαθέσιμου χαρτοφυλακίου προς εκχώρηση στην ΕΚΤ. Το ποσοστό των τιτλοποιηθέντων δανείων ανά χαρτοφυλάκιο. Για την καλύτερη παρακολούθηση της ρευστότητας, παράγεται αυτοματοποιημένα και σε ημερήσια βάση, αναφορά ρευστότητας προς τις αρμόδιες επιχειρησιακές Μονάδες για την παρακολούθηση των μεταβολών στις βασικές πηγές ρευστότητας και την δυνατότητα έγκαιρης λήψης κατάλληλων μέτρων. Οι εποπτικές αρχές έχουν καθορίσει δείκτες αξιολόγησης ρευστότητας (*), προκειμένου να ελέγχεται το καθαρό άνοιγμα ρευστότητας. Ειδικότερα σύμφωνα με τον Κανονισμό 575/2013, όπως ισχύει, η ανωτέρω υποχρέωση ποσοτικοποιείται μέσω του Δείκτη Κάλυψης Ρευστότητας (Liquidity Coverage Ratio) ο οποίος ορίζεται ως το πηλίκο των ρευστών διαθεσίμων ως προς τις καθαρές εκροές της Τράπεζας. Επιπλέον η Τράπεζα πρέπει να εξασφαλίσει ότι οι μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις καλύπτονται κατά ενδεδειγμένο τρόπο με ευρύ φάσμα μέσων σταθερής χρηματοδότησης, τόσο σε σταθερές όσο και σε ακραίες συνθήκες. Η ανωτέρω υποχρέωση ποσοτικοποιείται μέσω του Δείκτη Καθαρής Σταθερής Χρηματοδότησης (Net Stable Funding Ratio) ο οποίος ορίζεται ως το πηλίκο των στοιχείων που παρέχουν σταθερή χρηματοδότηση ως προς τα στοιχεία τα οποία απαιτούν σταθερή χρηματοδότηση και πλέον η τράπεζα υποχρεούται να παρακολουθεί τους δύο νέους δείκτες (LCR – NSFR) με ελάχιστα εποπτικά όρια το 100% και για τους δύο. Η Διεύθυνση Διαχείρισης Χρηματαγορών και Κεφαλαιαγορών, είναι υπεύθυνη για τον συντονισμό της πρόσβαση στις αγορές χρήματος προκειμένου ο Όμιλος να ανταποκρίνεται στις ανάγκες ρευστότητας που ανακύπτουν την εκάστοτε χρονική στιγμή. Όλη η πληροφόρηση αναφορικά με τις κεφαλαιακές εισροές και τις εκροές του Ομίλου κατευθύνεται στα αρμόδια τμήματα της Διεύθυνσης, με στόχο την αποτελεσματική διαχείριση της ρευστότητας που προκύπτει από τις μονάδες του και τις δραστηριότητες τους. Επιπλέον, καθορίζει συγκεκριμένο επίπεδο αποθέματος ρευστότητας υπό την μορφή μη-δεσμευμένων άμεσα ρευστοποιήσιμων στοιχείων (liquidity buffer) που μπορούν να πωληθούν, λαμβάνοντας υπόψη και την αξία ρευστοποίησης τους υπό συνθήκες κρίσης. Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 103 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 Σε εφαρμογή της ΠΔΤΕ 2614/07.04.2009 αναφορικά με τον κίνδυνο ρευστότητας, η Τράπεζα ανέπτυξε και υποβάλλει στην Τράπεζα της Ελλάδος Σχέδιο Αντιμετώπισης Καταστάσεων Κρίσης Ρευστότητας (Contingency Funding Plan), λαμβάνοντας υπόψη τις επιπτώσεις στο κόστος χρηματοδότησης μιας μείωσης ρευστότητας στο σύνολο της αγοράς ή μιας υποβάθμισης του Ομίλου. Στα πλαίσια της Διαδικασίας Αξιολόγησης Εσωτερικής Επάρκειας Ρευστότητας (ΔΑΕΕΡ), ο Όμιλος αξιολογεί τη λειτουργία διαχείρισης του κινδύνου ρευστότητας της, συμπεριλαμβανομένων των μετρήσεων αριθμοδεικτών ρευστότητας, ασκήσεων προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων, την περιγραφή της σχετικής με τη διαχείριση ρευστότητας διακυβέρνησης, το σχέδιο έκτακτης χρηματοδότησης (Contingency Funding Plan) και τη γενικότερη στρατηγική χρηματοδότησής του Επιχειρηματικού Σχεδίου. Εντός του 2020 εγκρίθηκαν οι αναθεωρημένες και επικαιροποιημένες Πολιτικές α) Διαχείρισης Ρευστότητας, β) το Σχέδιο Αντιμετωπίσεως Κρίσεως Ρευστότητας (Contingency Funding Plan) και γ) το Σχέδιο Ανακάμψεως (Recovery Plan), Παρατίθεται Ανάλυση Ανοίγματος Ρευστότητας (Liquidity Gap Analysis) προκειμένου να εξασφαλιστεί μια εικόνα των αναμενόμενων χρηματοροών που προκύπτουν από τα στοιχεία Ενεργητικού & Παθητικού, ανά χρονική περίοδο. Σε περιπτώσεις υποχρεώσεων ή απαιτήσεων χωρίς συμβατική ημερομηνία λήξης αυτές κατατάσσονται στην χρονική περίοδο έως ένα μήνα. Για την άντληση επιπλέον ρευστότητας η Τράπεζα δεσμεύει χρηματοοικονομικά στοιχεία ως εξασφάλιση στην Τράπεζα της (Σημείωση 39.1 των οικονομικών καταστάσεων). Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 104 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 Κίνδυνος Ρευστότητας (Ποσά σε χιλ. €) Περιγραφή Ταμείο και διαθέσιμα στην Κεντρική Τράπεζα Απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυμάτων Παράγωγα χρηματοπιστωτικά μέσα – απαιτήσεις Δάνεια και προκαταβολές σε πελάτες Επενδυτικοί τίτλοι Συμμετοχές σε συγγενείς επιχειρήσεις Ιδιοχρησιμοποιούμενα ενσώματα πάγια στοιχεία Επενδύσεις σε ακίνητα Άυλα περιουσιακά στοιχεία Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις Στοιχεία ενεργητικού διακρατούμενα προς πώληση Λοιπά στοιχεία ενεργητικού Σύνολο ενεργητικού Υποχρεώσεις προς πιστωτικά ιδρύματα Yποχρεώσεις προς πελάτες Εκδοθείσες ομολογίες Υποχρεώσεις παροχών προσωπικού Λοιπές προβλέψεις Λοιπές υποχρεώσεις Σύνολο υποχρεώσεων Άνοιγμα Ρευστότητας Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά Όμιλος 31/12/2020 Έως 1 μήνα Από 1 μήνα έως 3 μήνες Από 3 μήνες έως 1 έτος Από 1 έτος έως 5 έτη Πλέον των 5 ετών 173.778 52.359 0 96.430 6.090 0 0 0 0 0 30 23.715 352.403 0 0 40 100.054 5.742 0 0 0 0 0 0 4.323 110.160 0 0 0 152.179 20.006 0 0 0 0 0 0 22.450 194.634 0 0 0 250.387 441.789 0 0 56.704 0 32.646 0 20.565 802.091 0 0 145 1.001.896 507.435 4.323 47.831 0 57.673 388.711 0 112.249 2.120.262 Σύνολο 173.778 52.359 185 1.600.946 981.061 4.323 47.831 56.704 57.673 421.357 30 183.302 3.579.549 246.177 2.045.869 0 0 0 7.789 2.299.835 0 475.677 0 0 0 6.773 482.450 155.000 279.893 0 0 0 5.674 440.567 0 0 0 3.891 23.917 8.998 36.805 0 0 99.781 5.836 0 7.585 113.202 401.177 2.801.439 99.781 9.727 23.917 36.818 3.372.859 (1.947.433) (372.291) (245.933) 765.285 2.007.060 206.689 105 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 Κίνδυνος Ρευστότητας (Ποσά σε χιλ. €) Περιγραφή Ταμείο και διαθέσιμα στην Κεντρική Τράπεζα Απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυμάτων Παράγωγα χρηματοπιστωτικά μέσα – απαιτήσεις Δάνεια και προκαταβολές σε πελάτες Επενδυτικοί τίτλοι Συμμετοχές σε συγγενείς επιχειρήσεις Ιδιοχρησιμοποιούμενα ενσώματα πάγια στοιχεία Επενδύσεις σε ακίνητα Άυλα περιουσιακά στοιχεία Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις Λοιπά στοιχεία ενεργητικού Σύνολο ενεργητικού Υποχρεώσεις προς πιστωτικά ιδρύματα Yποχρεώσεις προς πελάτες Παράγωγα χρηματοπιστωτικά μέσα - υποχρεώσεις Εκδοθείσες ομολογίες Υποχρεώσεις παροχών προσωπικού Λοιπές προβλέψεις Λοιπές υποχρεώσεις Σύνολο υποχρεώσεων Άνοιγμα Ρευστότητας Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά Όμιλος 31/12/2019 Έως 1 μήνα Από 1 μήνα έως 3 μήνες Από 3 μήνες έως 1 έτος Από 1 έτος έως 5 έτη Πλέον των 5 ετών 138.097 67.437 0 165.409 6.494 0 0 0 0 0 37.492 414.929 0 0 0 59.205 0 0 0 0 0 0 5.900 65.106 0 0 0 52.353 10.384 0 0 0 0 (1.199) 20.156 81.694 0 0 0 251.941 370.725 0 0 58.340 0 184.539 35.537 901.082 0 0 114 1.018.585 567.596 4.469 48.468 0 52.893 266.394 106.405 2.064.925 Σύνολο 138.097 67.437 114 1.547.494 955.200 4.469 48.468 58.340 52.893 449.734 205.490 3.527.734 262.456 1.519.351 0 0 0 0 9.982 1.791.789 0 570.849 2 0 0 0 6.348 577.199 0 517.957 0 0 0 0 3.680 521.637 0 0 0 0 4.646 15.048 9.942 29.635 0 0 0 99.729 7.021 0 6.642 113.392 262.456 2.608.157 2 99.729 11.667 15.048 36.594 3.033.653 (1.376.861) (512.093) (439.943) 871.446 1.951.533 494.081 106 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 Κίνδυνος Ρευστότητας (Ποσά σε χιλ. €) Περιγραφή Ταμείο και διαθέσιμα στην Κεντρική Τράπεζα Απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυμάτων Παράγωγα χρηματοπιστωτικά μέσα – απαιτήσεις Δάνεια και προκαταβολές σε πελάτες Επενδυτικοί τίτλοι Συμμετοχές σε θυγατρικές επιχειρήσεις Συμμετοχές σε συγγενείς επιχειρήσεις Ιδιοχρησιμοποιούμενα ενσώματα πάγια στοιχεία Επενδύσεις σε ακίνητα Άυλα περιουσιακά στοιχεία Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις Στοιχεία ενεργητικού διακρατούμενα προς πώληση Λοιπά στοιχεία ενεργητικού Σύνολο ενεργητικού Υποχρεώσεις προς πιστωτικά ιδρύματα Yποχρεώσεις προς πελάτες Εκδοθείσες ομολογίες Υποχρεώσεις παροχών προσωπικού Λοιπές προβλέψεις Λοιπές υποχρεώσεις Σύνολο υποχρεώσεων Άνοιγμα Ρευστότητας Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά Τράπεζα 31/12/2020 Έως 1 μήνα 173.777 52.359 0 96.430 6.090 0 0 0 0 0 0 28 20.841 349.526 Από 1 μήνα έως 3 μήνες 0 0 40 100.054 5.742 0 0 0 0 0 0 0 4.323 110.160 Από 3 μήνες έως 1 έτος 0 0 0 152.179 20.006 0 0 0 0 0 0 0 22.450 194.634 Από 1 έτος έως 5 έτη 0 0 0 250.387 441.789 0 0 0 56.704 0 32.646 0 20.565 802.091 Πλέον των 5 ετών 0 0 145 1.001.896 507.435 100 4.323 47.831 0 57.673 388.711 0 112.249 2.120.362 Σύνολο 173.777 52.359 185 1.600.946 981.061 100 4.323 47.831 56.704 57.673 421.357 28 180.428 3.576.772 246.177 2.049.183 0 0 0 7.789 2.303.149 0 475.677 0 0 0 5.031 480.709 155.000 279.893 0 0 0 5.674 440.567 0 0 0 3.891 23.917 8.998 36.805 0 0 99.781 5.836 0 7.585 113.202 401.177 2.804.753 99.781 9.727 23.917 35.077 3.374.431 (1.953.623) (370.549) (245.933) 765.285 2.007.160 202.341 107 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 Κίνδυνος Ρευστότητας (Ποσά σε χιλ. €) Περιγραφή Ταμείο και διαθέσιμα στην Κεντρική Τράπεζα Απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυμάτων Παράγωγα χρηματοπιστωτικά μέσα – απαιτήσεις Δάνεια και προκαταβολές σε πελάτες Επενδυτικοί τίτλοι Συμμετοχές σε θυγατρικές επιχειρήσεις Συμμετοχές σε συγγενείς επιχειρήσεις Ιδιοχρησιμοποιούμενα ενσώματα πάγια στοιχεία Επενδύσεις σε ακίνητα Άυλα περιουσιακά στοιχεία Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις Στοιχεία ενεργητικού προς πώληση Λοιπά στοιχεία ενεργητικού Σύνολο ενεργητικού Υποχρεώσεις προς πιστωτικά ιδρύματα Yποχρεώσεις προς πελάτες Παράγωγα χρηματοπιστωτικά μέσα - υποχρεώσεις Εκδοθείσες ομολογίες Υποχρεώσεις παροχών προσωπικού Λοιπές προβλέψεις Λοιπές υποχρεώσεις Σύνολο υποχρεώσεων Άνοιγμα Ρευστότητας Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά Τράπεζα 31/12/2019 Έως 1 μήνα 138.096 67.429 0 165.409 6.494 0 0 0 0 0 0 502 37.066 414.997 Από 1 μήνα έως 3 μήνες 0 0 0 59.205 0 0 0 0 0 0 0 0 5.734 64.940 Από 3 μήνες έως 1 έτος 0 0 0 52.353 10.384 0 0 0 0 0 (1.199) 0 20.156 81.694 Από 1 έτος έως 5 έτη 0 0 0 251.941 370.725 0 0 0 58.340 0 184.451 0 35.537 900.994 Πλέον των 5 ετών 0 0 114 1.018.585 567.596 600 4.343 48.297 0 52.877 266.394 0 106.405 2.065.212 Σύνολο 138.096 67.429 114 1.547.494 955.200 600 4.343 48.297 58.340 52.877 449.646 502 204.898 3.527.836 262.456 1.525.359 0 0 0 0 9.954 1.797.769 0 570.849 2 0 0 0 5.803 576.654 0 517.957 0 0 0 0 3.680 521.637 0 0 0 0 4.646 15.048 9.907 29.600 0 0 0 99.729 6.968 0 6.642 113.339 262.456 2.614.165 2 99.729 11.614 15.048 35.985 3.038.999 (1.382.772) (511.714) (439.943) 871.394 1.951.873 488.837 108 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 40.2 Κίνδυνος αγοράς 40.2.1 Κίνδυνος μετοχών Ο κίνδυνος αναφορικά με τις μετοχικές και άλλες αξίες που κατέχει ο Όμιλος απορρέει από τυχόν αρνητικές μεταβολές στις τρέχουσες τιμές των μετοχών και άλλων αξιών. Κατά κανόνα ο Όμιλος επενδύει σε μετοχικούς τίτλους στο Χρηματιστήριο Αξιών (ΧΑ) και ανάλογα με το σκοπό της επένδυσης κατανέμονται και στο ανάλογο χαρτοφυλάκιο. Ο Όμιλος εκτιμά τον κίνδυνο τιμών, υπολογίζοντας την αρνητική επίπτωση που θα επιφέρει στο ετήσιο αποτέλεσμα μία μεταβολή των τιμών των μετοχών. Οι παραδοχές που λήφθηκαν υπόψη για την εφαρμογή των αναλύσεων ευαισθησίας είναι ανάλογες προς τις παραδοχές που χρησιμοποιούνται για την υποβολή των στοιχείων προς τις Εποπτικές Αρχές. Με βάση τις σχετικές μετρήσεις στις οποίες προέβη ο Όμιλος στα υπόλοιπα των λογαριασμών της 31/12/2020 κατεδείχθη ότι σε περίπτωση πτώσης των τιμών των μετοχών σε ποσοστό 30% θα προκαλέσει ζημίες τόσο στον Όμιλο όσο και στην Τράπεζα ζημίες ύψους 55 χιλ. ευρώ. Αντίστοιχα για τη συγκριτική χρήση 2019, σε περίπτωση πτώσης των τιμών των μετοχών κατά ποσοστό 30%, οι εκτιμώμενες ζημίες για τον Όμιλο και για την Τράπεζα θα ανέρχονταν 596,3 χιλ. ευρώ. Δεν υπάρχουν αλλαγές στη διαχείριση, την έκθεση και τη μεθοδολογία του κινδύνου για την τρέχουσα χρήση σε σχέση με τη συγκριτική χρήση του 2019. 40.2.2 Συναλλαγματικός κίνδυνος Ως «συναλλαγματικό κίνδυνο» ορίζουμε τον ανειλημμένο επενδυτικό κίνδυνο ο οποίος προκύπτει από τις δυσμενείς μεταβολές στις τιμές νομισμάτων, όταν υπάρχει ανοικτή συναλλαγματική θέση σε κάποιο νόμισμα. Ο Όμιλος/ Η Τράπεζα έχει θέσει όρια για την μέγιστη συναλλαγματική έκθεση της, ανά νόμισμα, τα οποία και παρακολουθούνται σε συνεχή βάση. Ο Όμιλος συχνά αντισταθμίζει το μεγαλύτερο μέρος του κινδύνου αυτού, τηρώντας αντίστοιχες υποχρεώσεις στο ίδιο νόμισμα. Στους κατωτέρω πίνακες εμφανίζεται, ανά νόμισμα, ο βαθμός έκθεσης του Ομίλου στον συναλλαγματικό κίνδυνο. Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 109 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 Συναλλαγματικός Κίνδυνος (Ποσά σε χιλ. €) Περιγραφή Ταμείο και διαθέσιμα στην Κεντρική Τράπεζα Απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυμάτων Παράγωγα χρηματοπιστωτικά μέσα – απαιτήσεις Δάνεια και προκαταβολές σε πελάτες Επενδυτικοί τίτλοι Συμμετοχές σε συγγενείς επιχειρήσεις Ιδιοχρησιμοποιούμενα ενσώματα πάγια στοιχεία Επενδύσεις σε ακίνητα Άυλα περιουσιακά στοιχεία Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις Στοιχεία ενεργητικού διακρατούμενα προς πώληση Λοιπά στοιχεία ενεργητικού Σύνολο ενεργητικού EUR 173.593 2.013 295 1.600.946 976.870 4.343 47.831 56.704 57.673 421.357 30 181.578 3.523.232 USD 104 44.237 0 0 4.187 0 0 0 0 0 0 1.400 49.929 Όμιλος 31/12/2020 GBP 31 2.647 0 0 5 (19) 0 0 0 0 0 3 2.666 Υποχρεώσεις προς πιστωτικά ιδρύματα Yποχρεώσεις προς πελάτες Εκδοθείσες ομολογίες Υποχρεώσεις παροχών προσωπικού Λοιπές προβλέψεις Λοιπές υποχρεώσεις Σύνολο υποχρεώσεων 401.177 2.746.793 99.781 9.727 23.917 36.649 3.318.044 0 45.339 0 0 0 147 45.486 205.188 4.443 Καθαρή Συναλλαγματική Θέση JPY 0 35 0 0 0 0 0 0 0 0 0 315 350 ΛΟΙΠΑ 49 3.427 (110) (0) 0 0 0 0 0 0 0 5 3.372 Σύνολο 173.778 52.359 185 1.600.946 981.061 4.323 47.831 56.704 57.673 421.357 30 183.302 3.579.549 0 2.677 0 0 0 7 2.684 0 3 0 0 0 0 4 0 6.628 0 0 0 14 6.642 401.177 2.801.439 99.781 9.727 23.917 36.818 3.372.859 (18) 346 (3.271) 206.689 Ο Όμιλος εκτιμά το μέγεθος του συναλλαγματικού κινδύνου, υπολογίζοντας την αρνητική επίπτωση που θα έχει στο ετήσιο αποτέλεσμα από μεταβολή των συναλλαγματικών ισοτιμιών. Με βάση τις σχετικές μετρήσεις στις οποίες προέβη ο Όμιλος στα υπόλοιπα των λογαριασμών όπως αυτά διαμορφώθηκαν την 31/12/2020 κατεδείχθη ότι σε περίπτωση μεταβολής κατά συν (+) / πλην (-) 6% για τα κύρια νομίσματα και κατά συν (+) / πλην (-) 20% για τα δευτερεύοντα, θα προκαλέσει ζημίες ύψους 280 χιλ. ευρώ. Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 110 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 Συναλλαγματικός Κίνδυνος (Ποσά σε χιλ. €) Περιγραφή Ταμείο και διαθέσιμα στην Κεντρική Τράπεζα Απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυμάτων Παράγωγα χρηματοπιστωτικά μέσα – απαιτήσεις Δάνεια και προκαταβολές σε πελάτες Επενδυτικοί τίτλοι Συμμετοχές σε συγγενείς επιχειρήσεις Ιδιοχρησιμοποιούμενα ενσώματα πάγια στοιχεία Επενδύσεις σε ακίνητα Άυλα περιουσιακά στοιχεία Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις Λοιπά στοιχεία ενεργητικού Σύνολο ενεργητικού EUR USD 137.768 14.116 114 1.546.962 955.193 4.488 48.468 58.340 52.893 449.734 204.006 3.472.081 220 43.249 0 401 0 0 0 0 0 0 1.477 45.347 Υποχρεώσεις προς πιστωτικά ιδρύματα Yποχρεώσεις προς πελάτες Παράγωγα χρηματοπιστωτικά μέσα - υποχρεώσεις Εκδοθείσες ομολογίες Υποχρεώσεις παροχών προσωπικού Λοιπές προβλέψεις Λοιπές υποχρεώσεις Σύνολο υποχρεώσεων 262.456 2.551.774 1.150 99.729 11.667 15.048 35.954 2.977.778 494.303 Καθαρή Συναλλαγματική Θέση Όμιλος 31/12/2019 GBP JPY ΛΟΙΠΑ Σύνολο 60 2.724 0 0 7 (19) 0 0 0 0 6 2.778 4 7 0 0 0 0 0 0 0 0 2 12 45 7.341 0 130 0 0 0 0 0 0 (0) 7.516 138.097 67.437 114 1.547.494 955.200 4.469 48.468 58.340 52.893 449.734 205.490 3.527.734 0 46.171 (1.248) 0 0 0 489 45.412 0 2.770 0 0 0 0 77 2.847 0 3 0 0 0 0 4 6 0 7.439 100 0 0 0 71 7.610 262.456 2.608.157 2 99.729 11.667 15.048 36.594 3.033.653 (65) (69) 6 (94) 494.081 Ο Όμιλος εκτιμά το μέγεθος του συναλλαγματικού κινδύνου, υπολογίζοντας την αρνητική επίπτωση που θα έχει στο ετήσιο αποτέλεσμα από μεταβολή των συναλλαγματικών ισοτιμιών. Με βάση τις σχετικές μετρήσεις στις οποίες προέβη ο Όμιλος στα υπόλοιπα των λογαριασμών όπως αυτά διαμορφώθηκαν την 31/12/2019 κατεδείχθη ότι σε περίπτωση μεταβολής κατά συν (+) / πλην (-) 6% για τα κύρια νομίσματα και κατά συν (+) / πλην (-) 20% για τα δευτερεύοντα, θα προκαλέσει ζημίες ύψους 182 χιλ. ευρώ. Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 111 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 Συναλλαγματικός Κίνδυνος (Ποσά σε χιλ. €) Περιγραφή Ταμείο και διαθέσιμα στην Κεντρική Τράπεζα Απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυμάτων Παράγωγα χρηματοπιστωτικά μέσα – απαιτήσεις Δάνεια και προκαταβολές σε πελάτες Επενδυτικοί τίτλοι Συμμετοχές σε θυγατρικές επιχειρήσεις Συμμετοχές σε συγγενείς επιχειρήσεις Ιδιοχρησιμοποιούμενα ενσώματα πάγια στοιχεία Επενδύσεις σε ακίνητα Άυλα περιουσιακά στοιχεία Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις Στοιχεία ενεργητικού διακρατούμενα προς πώληση Λοιπά στοιχεία ενεργητικού Σύνολο ενεργητικού EUR 173.593 2.013 295 1.600.946 976.870 100 4.323 47.831 56.704 57.673 421.357 28 178.704 3.520.436 USD 104 44.237 0 0 4.187 0 0 0 0 0 0 0 1.400 49.929 Τράπεζα 31/12/2020 GBP 31 2.647 0 0 5 0 0 0 0 0 0 0 3 2.685 Υποχρεώσεις προς πιστωτικά ιδρύματα Yποχρεώσεις προς πελάτες Εκδοθείσες ομολογίες Υποχρεώσεις παροχών προσωπικού Λοιπές προβλέψεις Λοιπές υποχρεώσεις Σύνολο υποχρεώσεων 401.177 2.750.106 99.781 9.727 23.917 34.908 3.319.616 0 45.339 0 0 0 147 45.486 200.821 4.443 Καθαρή Συναλλαγματική Θέση JPY 0 35 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 315 350 ΛΟΙΠΑ 49 3.427 (110) (0) 0 0 0 0 0 0 0 0 5 3.372 Σύνολο 173.777 52.359 185 1.600.946 981.061 100 4.323 47.831 56.704 57.673 421.357 28 180.428 3.576.772 0 2.677 0 0 0 7 2.684 0 3 0 0 0 0 4 0 6.628 0 0 0 14 6.642 401.177 2.804.753 99.781 9.727 23.917 35.077 3.374.431 2 346 (3.271) 202.341 Η Τράπεζα εκτιμά το μέγεθος του συναλλαγματικού κινδύνου, υπολογίζοντας την αρνητική επίπτωση που θα έχει στο ετήσιο αποτέλεσμα από μεταβολή των συναλλαγματικών ισοτιμιών. Με βάση τις σχετικές μετρήσεις στις οποίες προέβη η Τράπεζα στα υπόλοιπα των λογαριασμών όπως αυτά διαμορφώθηκαν την 31/12/2020 κατεδείχθη ότι σε περίπτωση μεταβολής κατά συν (+) / πλην (-) 6% για τα κύρια νομίσματα και κατά συν (+) / πλην (-) 20% για τα δευτερεύοντα, θα προκαλέσει ζημίες ύψους 280 χιλ. ευρώ. Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 112 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 Συναλλαγματικός Κίνδυνος (Ποσά σε χιλ. €) Περιγραφή Ταμείο και διαθέσιμα στην Κεντρική Τράπεζα Απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυμάτων Παράγωγα χρηματοπιστωτικά μέσα – απαιτήσεις Δάνεια και προκαταβολές σε πελάτες Επενδυτικοί τίτλοι Συμμετοχές σε θυγατρικές επιχειρήσεις Συμμετοχές σε συγγενείς επιχειρήσεις Ιδιοχρησιμοποιούμενα ενσώματα πάγια στοιχεία Επενδύσεις σε ακίνητα Άυλα περιουσιακά στοιχεία Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις Στοιχεία ενεργητικού διακρατούμενα προς πώληση Λοιπά στοιχεία ενεργητικού Σύνολο ενεργητικού Υποχρεώσεις προς πιστωτικά ιδρύματα Yποχρεώσεις προς πελάτες Παράγωγα χρηματοπιστωτικά μέσα - υποχρεώσεις Εκδοθείσες ομολογίες Υποχρεώσεις παροχών προσωπικού Λοιπές προβλέψεις Λοιπές υποχρεώσεις Σύνολο υποχρεώσεων Καθαρή Συναλλαγματική Θέση EUR 137.767 14.108 114 1.546.962 955.193 600 4.343 48.297 58.340 52.877 449.646 502 203.414 3.472.163 USD 220 43.249 0 401 0 0 0 0 0 0 0 0 1.477 45.347 Τράπεζα 31/12/2019 GBP 60 2.724 0 0 7 0 0 0 0 0 0 0 6 2.798 262.456 2.557.782 1.150 99.729 11.614 15.048 35.345 2.983.124 0 46.171 (1.248) 0 0 0 489 45.412 489.039 (65) JPY 4 7 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 2 12 ΛΟΙΠΑ 45 7.341 0 130 0 0 0 0 0 0 0 0 (0) 7.516 Σύνολο 138.096 67.429 114 1.547.494 955.200 600 4.343 48.297 58.340 52.877 449.646 502 204.898 3.527.836 0 2.770 0 0 0 0 77 2.847 0 3 0 0 0 0 4 6 0 7.439 100 0 0 0 71 7.610 262.456 2.614.165 2 99.729 11.614 15.048 35.985 3.038.999 (49) 6 (94) 488.837 Η Τράπεζα εκτιμά το μέγεθος του συναλλαγματικού κινδύνου, υπολογίζοντας την αρνητική επίπτωση που θα έχει στο ετήσιο αποτέλεσμα από μεταβολή των συναλλαγματικών ισοτιμιών. Με βάση τις σχετικές μετρήσεις στις οποίες προέβη η Τράπεζα στα υπόλοιπα των λογαριασμών όπως αυτά διαμορφώθηκαν την 31/12/2019 κατεδείχθη ότι σε περίπτωση μεταβολής κατά συν (+) / πλην (-) 6% για τα κύρια νομίσματα και κατά συν (+) / πλην (-) 20% για τα δευτερεύοντα, θα προκαλέσει ζημίες ύψους 182 χιλ. ευρώ. Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 113 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 40.2.3 Κίνδυνος επιτοκίου Ο Κίνδυνος Επιτοκίου αφορά στην ενδεχόμενη μείωση των κερδών ή της αξίας των στοιχείων του ενεργητικού που προκύπτει από μετατοπίσεις της καμπύλης των επιτοκίων και ο οποίος πηγάζει από τον ετεροχρονισμό στην αναπροσαρμογή των στοιχείων ενεργητικού και παθητικού της Τράπεζας. Ο κίνδυνος επιτοκίου αναφέρεται στις μεταβολές των μελλοντικών ταμειακών ροών των χρηματοοικονομικών στοιχείων εξαιτίας των διακυμάνσεων στα επιτόκια (είτε αυτά αφορούν καταθετικά προϊόντα, είτε χορηγητικά). Τέτοιες μεταβολές τιμών των επιτοκίων μπορούν να επηρεάσουν την οικονομική θέση του Ομίλου, αφού δύνανται να μεταβάλουν: • Το καθαρό επιτοκιακό αποτέλεσμα. • Την αξία εσόδων και εξόδων, ευαίσθητων σε μεταβολές επιτοκίων. • Την αξία στοιχείων Ενεργητικού & Παθητικού, αφού η παρούσα αξία μελλοντικών χρηματοροών (και συχνά των ιδίων χρηματοροών) μεταβάλλεται καθώς τα επιτόκια αλλάζουν. Βασική επιδίωξη της Τράπεζας είναι η εκτίμηση της επίδραση που θα έχουν πιθανές μεταβολές των επιτοκίων στο καθαρό εισόδημα από τόκους (NII). Στα πλαίσια της προσπάθειας της Τράπεζας για αποτελεσματικότερη διαχείριση του πιστωτικού κινδύνου, τα επιτόκια χορηγήσεων διαφοροποιούνται με βάση την πιστοληπτική αξιολόγηση των δανειοληπτών και τις ληφθείσες εξασφαλίσεις Για τον Επιτοκιακό Κίνδυνο χρησιμοποιούνται μέθοδοι μέτρησης του κινδύνου επιτοκίου που σχετίζονται με τον κίνδυνο επανατιμολόγησης (Repricing risk), τον κίνδυνο καμπυλών απόδοσης (yield curve risk), τον κίνδυνο βάσης (basis risk) και τον κίνδυνο προαίρεσης (optionality). Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 114 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 Κίνδυνος Επιτοκίου (Ποσά σε χιλ. €) Περιγραφή Ταμείο και διαθέσιμα στην Κεντρική Τράπεζα Απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυμάτων Παράγωγα χρηματοπιστωτικά μέσα – απαιτήσεις Δάνεια και προκαταβολές σε πελάτες Επενδυτικοί τίτλοι Συμμετοχές σε συγγενείς επιχειρήσεις Ιδιοχρησιμοποιούμενα ενσώματα πάγια στοιχεία Επενδύσεις σε ακίνητα Άυλα περιουσιακά στοιχεία Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις Στοιχεία ενεργητικού διακρατούμενα προς πώληση Λοιπά στοιχεία ενεργητικού Σύνολο ενεργητικού Υποχρεώσεις προς πιστωτικά ιδρύματα Yποχρεώσεις προς πελάτες Εκδοθείσες ομολογίες Υποχρεώσεις παροχών προσωπικού Λοιπές προβλέψεις Λοιπές υποχρεώσεις Σύνολο υποχρεώσεων Άνοιγμα Επιτοκιακού Κινδύνου Όμιλος 31/12/2020 0 0 0 15.861 387.029 0 0 0 0 0 0 0 402.890 0 0 0 189.707 0 0 0 0 0 0 0 0 189.707 155.000 279.893 0 0 0 2.685 437.578 0 0 0 0 0 8.982 8.982 0 0 99.781 0 0 7.557 107.338 0 4.552 0 9.727 23.917 15.635 53.830 401.177 2.801.439 99.781 9.727 23.917 36.818 3.372.859 714.449 393.908 82.368 257.288 206.689 0 0 40 241.612 22.129 0 0 0 0 0 0 97.566 361.346 Από 3 μήνες έως 1 έτος 0 0 0 626.035 524.100 0 0 0 0 0 0 1.892 1.152.027 246.177 2.041.317 0 0 0 1.606 2.289.100 0 475.677 0 0 0 352 476.030 (1.126.639) (114.684) Έως 1 μήνα 122.481 49.019 0 940.828 41.714 0 0 0 0 0 30 8.389 1.162.461 Από 1 μήνα έως 3 μήνες Στοιχεία μη υποκείμενα σε επιτοκιακό κίνδυνο 51.297 3.341 145 (413.097) 6.090 4.323 47.831 56.704 57.673 421.357 0 75.455 311.118 Από 1 έτος έως 5 έτη Πλέον των 5 ετών Σύνολο 173.778 52.359 185 1.600.946 981.061 4.323 47.831 56.704 57.673 421.357 30 183.302 3.579.549 Ο Όμιλος εκτιμά το μέγεθος του επιτοκιακού κινδύνου, υπολογίζοντας την αρνητική επίπτωση που θα έχει στο ετήσιο αποτέλεσμα από μεταβολή της καμπύλης των επιτοκίων σε όλα τα νομίσματα. Με βάση τις σχετικές μετρήσεις στις οποίες προέβη ο Όμιλος στα υπόλοιπα των λογαριασμών, όπως αυτά διαμορφώθηκαν την 31/12/2020, κατεδείχθη ότι η ζημιά στα αποτελέσματα από μία παράλληλη μετατόπιση της καμπύλης επιτοκίων κατά 100 μονάδες βάσης, ανέρχεται σε 1.846 χιλ. ευρώ. Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 115 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 Κίνδυνος Επιτοκίου (Ποσά σε χιλ. €) Περιγραφή Ταμείο και διαθέσιμα στην Κεντρική Τράπεζα Απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυμάτων Παράγωγα χρηματοπιστωτικά μέσα – απαιτήσεις Δάνεια και προκαταβολές σε πελάτες Επενδυτικοί τίτλοι Συμμετοχές σε συγγενείς επιχειρήσεις Ιδιοχρησιμοποιούμενα ενσώματα πάγια στοιχεία Επενδύσεις σε ακίνητα Άυλα περιουσιακά στοιχεία Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις Λοιπά στοιχεία ενεργητικού Σύνολο ενεργητικού Όμιλος 31/12/2019 Έως 1 μήνα 96.030 59.483 0 889.881 30.863 0 0 0 0 0 18.052 1.094.308 Από 1 μήνα έως 3 μήνες 0 0 0 170.598 41.723 0 0 0 0 0 103.499 315.820 Από 3 μήνες έως 1 έτος 0 0 0 699.682 523.657 0 0 0 0 0 516 1.223.855 0 0 0 16.370 353.146 0 0 0 0 0 795 370.310 0 0 0 51.848 0 0 0 0 0 0 1.129 52.977 Στοιχεία μη υποκείμενα σε επιτοκιακό κίνδυνο 42.068 7.954 114 (280.885) 5.811 4.469 48.468 58.340 52.893 449.734 81.500 470.464 Από 1 έτος έως 5 έτη Πλέον των 5 ετών Σύνολο 138.097 67.437 114 1.547.494 955.200 4.469 48.468 58.340 52.893 449.734 205.490 3.527.734 Υποχρεώσεις προς πιστωτικά ιδρύματα Yποχρεώσεις προς πελάτες Παράγωγα χρηματοπιστωτικά μέσα - υποχρεώσεις Εκδοθείσες ομολογίες Υποχρεώσεις παροχών προσωπικού Λοιπές προβλέψεις Λοιπές υποχρεώσεις Σύνολο υποχρεώσεων 258.132 1.500.290 0 0 0 0 2.979 1.761.401 0 570.849 0 0 0 0 717 571.566 0 517.957 0 0 0 0 2.603 520.560 0 0 0 0 0 0 9.926 9.926 0 0 0 99.729 0 0 6.603 106.332 4.324 19.061 2 0 11.667 15.048 13.765 63.868 262.456 2.608.157 2 99.729 11.667 15.048 36.594 3.033.653 Άνοιγμα Επιτοκιακού Κινδύνου (667.093) (255.746) 703.294 360.384 (53.354) 406.597 494.081 Ο Όμιλος εκτιμά το μέγεθος του επιτοκιακού κινδύνου, υπολογίζοντας την αρνητική επίπτωση που θα έχει στο ετήσιο αποτέλεσμα από μεταβολή της καμπύλης των επιτοκίων σε όλα τα νομίσματα. Με βάση τις σχετικές μετρήσεις στις οποίες προέβη ο Όμιλος στα υπόλοιπα των λογαριασμών, όπως αυτά διαμορφώθηκαν την 31/12/2019, κατεδείχθη ότι η ζημιά στα αποτελέσματα από μία παράλληλη μετατόπιση της καμπύλης επιτοκίων κατά 100 μονάδες βάσης, ανέρχεται σε 3.652 χιλ. ευρώ. Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 116 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 Κίνδυνος Επιτοκίου (Ποσά σε χιλ. €) Περιγραφή Ταμείο και διαθέσιμα στην Κεντρική Τράπεζα Απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυμάτων Παράγωγα χρηματοπιστωτικά μέσα – απαιτήσεις Δάνεια και προκαταβολές σε πελάτες Επενδυτικοί τίτλοι Συμμετοχές σε θυγατρικές επιχειρήσεις Συμμετοχές σε συγγενείς επιχειρήσεις Ιδιοχρησιμοποιούμενα ενσώματα πάγια στοιχεία Επενδύσεις σε ακίνητα Άυλα περιουσιακά στοιχεία Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις Στοιχεία ενεργητικού διακρατούμενα προς πώληση Λοιπά στοιχεία ενεργητικού Σύνολο ενεργητικού Υποχρεώσεις προς πιστωτικά ιδρύματα Yποχρεώσεις προς πελάτες Εκδοθείσες ομολογίες Υποχρεώσεις παροχών προσωπικού Λοιπές προβλέψεις Λοιπές υποχρεώσεις Σύνολο υποχρεώσεων Άνοιγμα Επιτοκιακού Κινδύνου Τράπεζα 31/12/2020 0 0 0 15.861 387.029 0 0 0 0 0 0 0 0 402.890 0 0 0 189.707 0 0 0 0 0 0 0 0 0 189.707 155.000 279.893 0 0 0 2.685 437.578 0 0 0 0 0 8.982 8.982 0 0 99.781 0 0 7.557 107.338 0 4.552 0 9.727 23.917 13.893 52.088 401.177 2.804.753 99.781 9.727 23.917 35.077 3.374.431 714.449 393.908 82.368 259.129 202.341 0 0 40 241.612 22.129 0 0 0 0 0 0 0 97.566 361.346 Από 3 μήνες έως 1 έτος 0 0 0 626.035 524.100 0 0 0 0 0 0 0 1.892 1.152.027 246.177 2.044.631 0 0 0 1.606 2.292.414 0 475.677 0 0 0 352 476.030 (1.132.829) (114.684) Έως 1 μήνα 122.481 49.019 0 940.828 41.714 0 0 0 0 0 0 28 5.515 1.159.584 Από 1 μήνα έως 3 μήνες Στοιχεία μη υποκείμενα σε επιτοκιακό κίνδυνο 51.297 3.341 145 (413.097) 6.090 100 4.323 47.831 56.704 57.673 421.357 0 75.455 311.218 Από 1 έτος έως 5 έτη Πλέον των 5 ετών Σύνολο 173.777 52.359 185 1.600.946 981.061 100 4.323 47.831 56.704 57.673 421.357 28 180.428 3.576.772 Η Τράπεζα εκτιμά το μέγεθος του επιτοκιακού κινδύνου, υπολογίζοντας την αρνητική επίπτωση που θα έχει στο ετήσιο αποτέλεσμα από μεταβολή της καμπύλης των επιτοκίων σε όλα τα νομίσματα. Με βάση τις σχετικές μετρήσεις στις οποίες προέβη η Τράπεζα στα υπόλοιπα των λογαριασμών, όπως αυτά διαμορφώθηκαν την 31/12/2020, κατεδείχθη ότι η ζημιά στα αποτελέσματα από μία παράλληλη μετατόπιση της καμπύλης επιτοκίων κατά 100 μονάδες βάσης, ανέρχεται σε 1.838 χιλ. ευρώ. Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 117 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 Κίνδυνος Επιτοκίου (Ποσά σε χιλ. €) Τράπεζα 31/12/2019 0 0 0 16.370 353.146 0 0 0 0 0 0 0 795 370.310 0 0 0 51.848 0 0 0 0 0 0 0 0 1.129 52.977 0 517.957 0 0 0 0 2.603 520.560 0 0 0 0 0 0 9.891 9.891 0 0 0 99.729 0 0 6.603 106.332 4.324 19.061 2 0 11.614 15.048 13.290 63.339 262.456 2.614.165 2 99.729 11.614 15.048 35.985 3.038.999 703.294 360.419 (53.354) 408.325 488.837 0 0 0 170.598 41.723 0 0 0 0 0 0 0 103.333 315.654 Από 3 μήνες έως 1 έτος 0 0 0 699.682 523.657 0 0 0 0 0 0 0 516 1.223.855 258.132 1.506.298 0 0 0 0 2.950 1.767.380 0 570.849 0 0 0 0 648 571.497 (674.004) (255.843) Περιγραφή Ταμείο και διαθέσιμα στην Κεντρική Τράπεζα Απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυμάτων Παράγωγα χρηματοπιστωτικά μέσα – απαιτήσεις Δάνεια και προκαταβολές σε πελάτες Επενδυτικοί τίτλοι Συμμετοχές σε θυγατρικές επιχειρήσεις Συμμετοχές σε συγγενείς επιχειρήσεις Ιδιοχρησιμοποιούμενα ενσώματα πάγια στοιχεία Επενδύσεις σε ακίνητα Άυλα περιουσιακά στοιχεία Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις Στοιχεία ενεργητικού διακρατούμενα προς πώληση Λοιπά στοιχεία ενεργητικού Σύνολο ενεργητικού Έως 1 μήνα 96.030 59.475 0 889.881 30.863 0 0 0 0 0 0 0 17.127 1.093.376 Υποχρεώσεις προς πιστωτικά ιδρύματα Yποχρεώσεις προς πελάτες Παράγωγα χρηματοπιστωτικά μέσα - υποχρεώσεις Εκδοθείσες ομολογίες Υποχρεώσεις παροχών προσωπικού Λοιπές προβλέψεις Λοιπές υποχρεώσεις Σύνολο υποχρεώσεων Άνοιγμα Επιτοκιακού Κινδύνου Από 1 μήνα έως 3 μήνες Στοιχεία μη υποκείμενα σε επιτοκιακό κίνδυνο 42.067 7.954 114 (280.885) 5.811 600 4.343 48.297 58.340 52.877 449.646 502 81.999 471.664 Από 1 έτος έως 5 έτη Πλέον των 5 ετών Σύνολο 138.096 67.429 114 1.547.494 955.200 600 4.343 48.297 58.340 52.877 449.646 502 204.898 3.527.836 Η Τράπεζα εκτιμά το μέγεθος του επιτοκιακού κινδύνου, υπολογίζοντας την αρνητική επίπτωση που θα έχει στο ετήσιο αποτέλεσμα από μεταβολή της καμπύλης των επιτοκίων σε όλα τα νομίσματα. Με βάση τις σχετικές μετρήσεις στις οποίες προέβη η Τράπεζα στα υπόλοιπα των λογαριασμών, όπως αυτά διαμορφώθηκαν την 31/12/2019, κατεδείχθη ότι η ζημιά στα κέρδη από μία παράλληλη μετατόπιση της καμπύλης επιτοκίων κατά 100 μονάδες βάσης, ανέρχεται σε 3.652 χιλ. ευρώ. Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 118 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 40.3 Πιστωτικός κίνδυνος Ο πιστωτικός κίνδυνος από τις χορηγήσεις απορρέει από την αθέτηση υποχρέωσης εκ μέρους των οφειλετών να αποπληρώσουν εντός των συμβατικών τους προθεσμιών μέρος ή το σύνολο των οφειλών τους. Οι πιστωτικοί κίνδυνοι ομοειδών λογαριασμών παρακολουθούνται σε ενοποιημένη βάση. Οι μέθοδοι αξιολόγησης της πιστοληπτικής ικανότητας των αντισυμβαλλομένων (Credit Rating) διαφοροποιούνται ανάλογα με τις κατηγορίες των δανειοδοτούμενων και βασίζονται, τόσο σε ποσοτικά, όσο και σε ποιοτικά στοιχεία. Το χαρτοφυλάκιο δανείων του Ομίλου αναλύεται με βάση εκτιμήσεις για την φερεγγυότητα του πιστοδοτούμενου, τον κλάδο της οικονομίας και τις εξασφαλίσεις του Ομίλου. Ο πιστωτικός κίνδυνος του Ομίλου είναι διασπαρμένος σε διάφορους κλάδους της οικονομίας. Η Τράπεζα χρησιμοποιεί διάφορες τεχνικές για τον περιορισμό της έκθεσης σε πιστωτικό κίνδυνο, όπως η λήψη εξασφαλίσεων και εγγυήσεων. Με την εμπράγματη εξασφάλιση παρέχεται στην Τράπεζα δικαίωμα επί αντικειμένου (περιουσιακού στοιχείου, κινητού ή ακινήτου), που ανήκει στην κυριότητα του πιστούχου, με σκοπό την προνομιακή ικανοποίησή της από το προϊόν εκποιήσεως του αντικειμένου. Οι εμπράγματες εξασφαλίσεις διακρίνονται σε υποθήκες και προσημειώσεις υποθηκών που εγγράφονται επί ακινήτων, καθώς και σε ενέχυρα που συστήνονται επί κινητών (π.χ. εμπορεύματα, επιταγές) ή επί απαιτήσεων. Αντίστοιχα οι εγγυήσεις αναφέρονται σε συμβατικές συμφωνίες με τις οποίες ένα πρόσωπο ή μια οικονομική οντότητα αναλαμβάνει την ευθύνη για την εξόφληση των οφειλών κάποιου άλλου. Τα κυριότερα είδη εξασφαλίσεων που ο Όμιλος αποδέχεται σύμφωνα με την πολιτική πιστοδοτήσεων αναλύονται στις κάτωθι κατηγορίες. Υποθηκοπροσημειώσεις σε αστικά και εντός σχεδίου ακίνητα που να καλύπτουν το ύψος των χρηματοδοτήσεων. Μετρητά ή Καταθέσεις. Εγγυήσεις του Ελληνικού Δημοσίου, Τραπεζών, ΕΤΕΑΝ και εταιρειών υψηλής πιστοληπτικής διαβάθμισης. Συναλλαγματικές και επιταγές πελατείας. Εκχωρημένα φορτωτικά έγγραφα εξαγωγών. Ενεχύραση εμπορευμάτων με τίτλους Γενικών Αποθηκών . Ενεχύραση γεγενημένων απαιτήσεων με βάση τιμολόγια-πιστοποιήσεις που προέρχονται από Συμβάσεις με Δημόσιο, Δημόσιους Οργανισμούς ή και Ν.Π.Δ.Δ . Ναυτικές προσημειώσεις. Ενεχύραση Χρεογράφων: Τραπεζικές μετοχές, Τραπεζικά Ομόλογα, Ομόλογα του Δημοσίου, Έντοκα Γραμμάτια του Δημοσίου, Εταιρικά Ομόλογα, Μετοχές εισηγμένες στο Χρηματιστήριο μεγάλων Ανωνύμων Εταιρειών, μερίδια αμοιβαίων κεφαλαίων. Οι εξασφαλίσεις παρακολουθούνται τακτικά ώστε να διασφαλίζεται ότι παραμένουν νομικά έγκυρες, εκτελεστέες και επαρκούς αξίας ενώ η διαχείριση και η αποτίμηση τους βασίζεται σε αξιόπιστες εκτιμήσεις. Η παρακολούθηση των εξασφαλίσεων καλύπτει τη νομική τους κατοχύρωση, την τρέχουσα κατάσταση και αξία και την ασφάλισή τους. Η συχνότητα της επανεκτίμησης εξαρτάται μεταξύ άλλων από τη μεταβλητότητα της αξίας των εξασφαλίσεων, τις σημαντικές μεταβολές της αγοράς ή τη σημαντική μείωση της πιστοληπτικής ικανότητας του αντισυμβαλλόμενου. Η συχνότητα των αποτιμήσεων είναι ένας βασικός παράγοντας για τον υπολογισμό της ζημιάς απομείωσης. Αν για τα δάνεια έχουν ληφθεί εξασφαλίσεις, κατά την εκτίμηση της ανάγκης για πρόβλεψη απομείωσης λαμβάνεται υπόψη η τρέχουσα καθαρή ρευστοποιήσιμη αξία των εξασφαλίσεων. Επιπλέον, στις προβλέψεις των ταμειακών ροών λαμβάνονται υπόψη όλες οι σχετικές δαπάνες που συνδέονται με την εκποίηση της εξασφάλισης καθώς και άλλες εισροές, όπως η προσφυγή σε άλλα περιουσιακά στοιχεία.. Το μέγεθος της οποιασδήποτε προκύπτουσας μείωσης της αξίας της εξασφάλισης σε σχέση με την αξία της αρχικής αποτίμησης επηρεάζεται από το είδος της εξασφάλισης π.χ. γη, αξιοποιημένη γη ή επενδυτικά ακίνητα καθώς και από την τοποθεσία. Στη διάρκεια της χρήσης 2020 δεν έχουν περιέλθει στην κυριότητα του Ομίλου νέα ακίνητα. Τα ακίνητα περιέρχονται στον Όμιλο μέσω πλειστηριασμού για το διακανονισμό μη εισπρακτέων απαιτήσεων από χορηγήσεις. Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 119 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 Ρόλος του ΔΣ και της Διοίκησης στην αντιμετώπιση της πανδημίας Η πρωτοφανής κρίση πανδημίας που αντιμετώπισε η χώρα δεν είχε προβλεφθεί ρητά σε κάποια Πολιτική, Πλάνο ή διαδικασία της τράπεζας. Παρόλα αυτά τα σχέδια αντιμετώπισης Κρίσεων και Συνέχισης Εργασιών παρείχαν τις απαραίτητες οδηγίες για την οργανωμένη αντιμετώπιση του προβλήματος. Η σφοδρότητα της πανδημίας απαίτησε τη λήψη έκτακτων μέτρων διαχείρισης δίχως να υφίσταται ο απαραίτητος χρόνος για την προετοιμασία νέων ή αναθεώρηση υφιστάμενων σχεδίων. Το ΔΣ είχε ενεργό ρόλο από την αρχή της διαφαινόμενης κρίσης. Έδωσε τις κατάλληλες εντολές για την προετοιμασία του εκτελεστικού μηχανισμού του Ομίλου. Επιπρόσθετα, ανταποκρινόμενο στην αλλαγή των συνθηκών ζήτησε από τις αρμόδιες υπηρεσίες της τράπεζας και προχώρησε τον Απρίλιο 2020 σε αναθεώρηση του προϋπολογισμού 2020, λαμβάνοντας υπόψη του διάφορα πιθανά σενάρια, καθώς και την επικαιροποίηση του Επιχειρηματικού της Σχεδίου έως το 2023. Γενικότερα για την αντιμετώπιση της κρίσης που προέκυψε από την πανδημία, η Τράπεζα είχε ως άμεση προτεραιότητα την προστασία του Ανθρώπινου Δυναμικού και ειδικότερα την περιφρούρηση της υγείας και της ασφάλειας όλων των εργαζομένων και πελατών καθώς και την λήψη κατάλληλων αποφάσεων στην αντιμετώπιση των κινδύνων και έκτακτων γεγονότων που σχετίζονται με τον Covid -19. Στο πλαίσιο αυτό η Τράπεζα όρισε Επιτροπή Διαχείρισης Κρίσεων με την συμμετοχή των μελών της Εκτελεστικής Επιτροπής και Διευθυντικών στελεχών της Τράπεζας. Η Διοίκηση της Τράπεζας, οι εμπλεκόμενες Επιτροπές, όπως η Εκτελεστική Επιτροπή, η Επιτροπή Προβλέψεων κ.α., συμμετέχουν ενεργά στις αποφάσεις και εγκρίσεις για την έκδοση σχετικών προγραμμάτων, εγκυκλίων, διαδικασιών αναφορικά με την εφαρμογή των προσφερόμενων προγραμμάτων διευκόλυνσης πληρωμών ενόψει COVID-19, καθώς και τους παρέχεται συνεχής ενημέρωση για τα αποτελέσματα της υλοποίησης αυτών. Διαχείριση Πιστωτικού Κινδύνου από τις επιπτώσεις της πανδημίας Από την έναρξη της κρίσης και της εφαρμογής των διατάξεων της ΠΝΠ ΦΕΚ Α75/30.3.2020 για πλητόμμενους δανειολήπτες φυσικά πρόσωπα και επιχειρήσεις, η Τράπεζα προέβη στον εντοπισμό του πελατολογίου της κυρίως Επιχειρήσεων που ανήκουν στις πληττόμενες κατηγορίες ήτοι επιχειρήσεις που ανήκουν σε πληττόμενα ΚΑΔ ή που τα ΑΦΜ τους έχουν χαρακτηρισθεί ως πληττόμενα. (εκάστοτε επικαιροποιημένα στοιχεία ΑΑΔΕ). Με την έναρξη των προγραμμάτων στήριξης των πληττόμενων πελατών η τράπεζά εφάρμοσε την μη «εξισωμένη» αντιμετώπισή των πελατών, θεσπίζοντας κριτήρια ενημερότητας και προϋποθέσεις για τους πελάτες που κάνουν αίτηση για χορήγηση των προβλεπόμενων μέτρων, εφαρμόζοντας τις διευκρινιστικές κατευθυντήριες γραμμές (EBA/GL/2020/02) αναφορικά με τα κριτήρια που πρέπει να πληρούνται για τις γενικευμένες διευκολύνσεις στην εξυπηρέτηση των δανείων ενόψει της πανδημίας Covid-19. Σε πελάτες που εντάχθηκαν στο πρόγραμμα, υπήρξε αναστολή της εφαρμογής των κριτηρίων αθέτησης (Default) και στους υπόλοιπους που εντάχθηκαν αλλά αξιολογήθηκε ότι δεν πληρούσαν τις προϋποθέσεις, κατατάχθηκαν ως ρυθμισμένοι κατά EBA σύμφωνα με τα ισχύοντα κριτήρια. Σημειώνεται ότι, ειδικά οι πληττόμενες από την πανδημία επιχειρήσεις αξιολογούνται σε πρώτο στάδιο ως προς την βιωσιμότητά τους, κριτήριο κρίσιμο για την ένταξή τους στα προγράμματα Covid-19. Επίσης να σημειωθεί ότι αιτήματα επιχειρηματικών πελατών οι οποίοι μετά την εξάντληση της μέγιστης διάρκειας αναστολής αιτούνται ρύθμισης αξιολογούνται εξατομικευμένα, σύμφωνα με την προβλεπόμενη από την Τράπεζα διαδικασία και το EBA status χαρακτηρίζεται Forborne. Με τη λήξη των μέτρων θα ακολουθήσει εξατομικευμένη αξιολόγηση ανά πελάτη, όπως προαναφέρθηκε, για να αξιολογηθούν πλήρως οι συνέπειες της πανδημίας, οι δυνατότητες και ο χρόνος επανάκαμψης αυτών, καθώς και οι δημιουργούμενες επιπρόσθετες ανάγκες. Ειδικότερα για τις οφειλές Ιδιωτών οι οποίοι επλήγησαν από την πανδημία η Τράπεζα, στα πλαίσια των προβλεπόμενων μέτρων της ΠΝΠ Α 75/30.3.2020, εφάρμοσε κατόπιν σχετικής ηλεκτρονικής αίτησης του ενδιαφερόμενου και εφόσον πληρούσε τις προϋποθέσεις 3μηνη καταρχάς αναστολή πληρωμής των τοκοχρεωλυτικών δόσεων, 3μηνη αναστολή τριών ελαχίστων καταβολών για ανοικτά προσωπικά δάνεια ή πιστωτικές κάρτες και επιμερισμό των ποσών αυτών καθώς και των αναλογούντων τόκων πλέον εισφ. Ν 128/75 στις υπολειπόμενες δόσεις. Στη συνέχεια δόθηκε παράταση των ανωτέρω μέχρι 31.3.2021 με μέγιστη περίοδο αναστολής πληρωμών το 9μηνο αθροιστικά. Παράλληλα η Τράπεζα συμμετέχει και στο πρόγραμμα Γέφυρα Ι. Στις πληττόμενες κατηγορίες συμπεριλήφθηκαν οι Ιδιώτες απασχολούμενοι σε πληγείσες εταιρίες και λαμβάνουν την κρατική οικονομική ενίσχυση των €800, ή Ελεύθεροι Επαγγελματίες που βάσει της Τροποποίησης Κ.Υ.Α. λαμβάνουν ενίσχυση Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 120 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 €600 και επιπλέον για τις κατηγορίες δανειοληπτών που εντάσσονται στο πλαίσιο ρυθμίσεων των Ν.4469/2017, 4605/2019 και 3869/2010, υπό την προϋπόθεση λήψης των ως άνω κρατικών οικονομικών ενισχύσεων και οι επιχειρήσεις που αποδεδειγμένα πλήττονται από τις συνέπειες του κινδύνου διασποράς του Κορωνιού COVID-19. Για τις οφειλές επιχειρηματικών δανείων η Τράπεζα συμμετέχει στα προγράμματα: - Αναστολής δόσεων «Moratoria» εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις με παρεχόμενη μέγιστη περίοδο αναστολής 9 μήνες αθροιστικά. - Προγράμματα μέσω ΕΑΤ: Επιδότησης τόκων υφιστάμενων δανείων μικρομεσαίων επιχειρήσεων πληττόμενων από τα μέτρα για την αντιμετώπιση της πανδημίας του ιού COVID-19 ( ΝΕΟ - Γέφυρα ΙΙ) Χρηματοδοτήσεις Κεφαλαίου Κίνησης μέσω του Ταμείου Εγγυοδοσίας COVID -19 της ΕΑΤ ( Κύκλος Α -2.6.2020 & Κύκλος Β- 5.11.2020.) ΤΕΠΙΧ BF 3 & BF 4 - Αναστολή πληρωμής επιταγών σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις ( ΠΝΠ Α 75 /30.3.2020 Αρθρο 2 & Ν 4753/18.11.20- ΦΕΚ Α 227 Άρθρο 35) Κατηγοριοποίηση πελατών Η Τράπεζα για την κατηγοριοποίηση των πελατών ακολουθεί τα EBA Guidelines και έχει εξισώσει όλα τα κατά EBA μη εξυπηρετούμενα ανοίγματα (MEA / NPE) να κατηγοριοποιούνται αυτόματα σε Stage 3. Εφαρμόζονται πλήρως οι κανόνες αξιολόγησης για το πιστωτικό κίνδυνο οι οποίοι προβλέπονται στις κατευθυντήριες γραμμές αναφορικά με την επιδείνωση της πιστωτικής ποιότητας στο σύνολο των πελατών εκτός από ειδικές περιπτώσεις πελατών που εξετάζονται σε ατομική βάση (project finance). Στα πλαίσια της ενδυνάμωσης των διαδικασιών ελέγχου της κατηγοριοποίησης των πελατών αναφορικά με τον πιστωτικό κίνδυνο λόγω των επιπτώσεων της πανδημίας η Τράπεζα εξέτασε τα χαρακτηριστικά των προαναφερόμενων χρηματοδοτικών εργαλείων που παρείχε στους πιστούχους και τον κλάδο δραστηριοποίησης του πιστούχου. Μακροοικονομικές Μεταβλητές και Προβλέψεις Η Τράπεζα για σκοπούς υπολογισμού των προβλέψεων ECL κατά IFRS9 ενσωματώνει τρία σενάρια διαφορετικής στάθμισης: το Βασικό (40%), το Αισιόδοξο (30%) και το Δυσμενές (30%) με μακροοικονομικές μεταβλητές οι οποίες διατίθενται στην πλατφόρμα του παρόχου και έχουν επιλεγεί βάσει της προβλεπτικής τους ικανότητας στη συμπεριφορά των Ελληνικών χαρτοφυλακίων. Τα σενάρια αυτά περιλαμβάνουν προβλέψεις για τις μελλοντικές τιμές των ακόλουθων μακροοικονομικών μεταβλητών: - ΑΕΠ (για το επιχειρηματικό χαρτοφυλάκιο και το χαρτοφυλάκιο των Ιδιωτών) - Αγορές Κεφαλαίων (για το επιχειρηματικό χαρτοφυλάκιο) - Ανεργία (για το χαρτοφυλάκιο ιδιωτών) - Producers Price Index (για το χαρτοφυλάκιο ιδιωτών) Οι μεταβλητές αυτές επηρεάζουν τις παραμέτρους κινδύνου PD, LGD κατά τον υπολογισμό του ECL στα τρία σενάρια. Ο υπολογισμός των αναπροσαρμοσμένων παραμέτρων κινδύνου, γίνεται στη πλατφόρμα για τον υπολογισμό του ECL. Τα σενάρια αυτά επικαιροποιούνται από τον πάροχο και αξιολογούνται από την Τράπεζα σε 3μηνιαία βάση ή νωρίτερα αν υπάρξουν ενδείξεις σημαντικής μεταβολής, όπως αυτό προκύπτει λόγω της πανδημίας (COVID19). Εκτός από τα τρία προαναφερθέντα σενάρια, εκτελούνται και διάφορα άλλα, ώστε να υπολογιστούν και να αξιολογηθούν για κάθε ένα οι αντίστοιχες επιπτώσεις. Κατά τη διάρκεια του προηγούμενου έτους, εξαιτίας της σημαντικής αβεβαιότητας οι χρονοσειρές επισκοπούνταν τακτικά και μέσω τηλε-διασκέψεων με τους αναλυτές του παρόχου, η τράπεζα συνεχίζει και παρακολουθεί τις εξελίξεις και τις σχετικές ασκήσεις επί των μοντέλων. Από το τέλος του 2020 ελέγχονται ως προς τη συνέπεια με εκείνες της ΕΚΤ. Οπότε προβήκαμε σε ιδία εκτίμηση μέσω εξατομικευμένων σεναρίων (custom scenarios) λαμβάνοντας υπόψη τις προβλέψεις του παρόχου, αλλά και της ΕΚΤ. Ο παρακάτω Πίνακας παρουσιάζει τις εκτιμήσεις των μεταβολών των μεταβλητών για τα επόμενα τρία (3) χρόνια, από το 2021 έως το 2023. Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 121 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 2021 2022 2023 Βασικό Αισιόδοξο Δυσμενές Weighted Average Βασικό Αισιόδοξο Δυσμενές Weighted AverageΒασικό Αισιόδοξο Δυσμενές Weighted Average Μεταβολή ΑΕΠ 4,20% 12,43% 2,47% 6,15% 3,82% 4,80% -0,36% 2,86% 3,46% 3,70% 2,09% 3,12% ASE 793,45 924,24 517,20 749,81 850,94 959,54 664,48 827,58 882,22 958,57 768,34 870,96 Δείκτης Ανεργίας 17,33 15,60 21,84 18,17 16,30 14,64 20,05 16,93 14,85 13,68 17,45 15,28 PPI 99,45 101,52 92,58 98,01 100,68 103,43 92,02 98,91 101,91 105,08 94,72 100,70 Στοιχεία Χαρτοφυλακίου Δανείων και Απαιτήσεων Πελατών που έχουν ενταχθεί σε μέτρα ανάσχεσης των επιπτώσεων της πανδημίας Παρατίθενται οι κάτωθι πίνακες με ποσοτικά στοιχεία σχετικά με τα ενεργά δάνεια σε moratoria και η κατηγοριοποίηση αυτών σε στάδια πιστωτικού κινδύνου μετά την αξιολόγηση αυτών από την Τράπεζα σύμφωνα με τα κριτήρια κατηγοριοποίησης που εφαρμόζει η Τράπεζα. Δάνεια σε επιχειρήσεις που τους έχουν εκχωρηθεί διευκολύνσεις μέσω "moratoria" Αριθμός Δανείων Υπόλοιπο Stage 1 43 8.920.974,51 Stage 2 26 64.948.629,38 Stage 3 2 Σύνολο 71 293.948,39 74.163.552,28 Η Τράπεζα κατά την 31/12/2020 είχε προχωρήσει σε δάνεια μέσω του προγράμματος της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας ποσού 71 εκατ. ευρώ περίπου, ενώ τα δάνεια σε ιδιώτες μέσω των προγραμμάτων «ΓΕΦΥΡΑ» ανέρχονταν σε περίπου 7 εκατ. ευρώ. Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 122 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 40.3.1 Μέγιστη έκθεση πιστωτικού κίνδυνου πριν τον υπολογισμό των εξασφαλίσεων και άλλων μέτρων πιστωτικής προστασίας Ο παρακάτω πίνακας εμφανίζει τη μέγιστη έκθεση του Ομίλου σε πιστωτικό κίνδυνο, τόσο για τη χρήση που έληξε την 31/12/2020 όσο και για τη συγκριτική χρήση 2019. Σημειώνεται ότι δεν έχουν ληφθεί υπόψη εξασφαλίσεις ή άλλα μέσα πιστωτικής προστασίας. Κατά την 31/12/2020, οι 10 μεγαλύτεροι επιχειρηματικοί όμιλοι αντιστοιχούν στο 39% του συνολικού υπολοίπου των δανείων και απαιτήσεων κατά πελατών της Τράπεζας προ προβλέψεων απομείωσης (2019: 34%). Η μεταβολή οφείλεται στη συνολική απομόχλευση του δανειακού χαρτοφυλακίου. Μέγιστη έκθεση σε πιστωτικό κίνδυνο (Ποσά σε χιλ. €) Όμιλος 31/12/2020 Αξία ανοιγμάτων προ προβλέψεων απομείωσης Έκθεση πιστωτικού κινδύνου στοιχείων Κατάστασης Οικονομικής Θέσης Διαθέσιμα σε Κεντρικές Τράπεζες Δάνεια & απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυμάτων Δάνεια & απαιτήσεις κατά πελατών στο αποσβέσιμο κόστος Δάνεια σε ιδιώτες: -Αλληλόχρεα ιδιωτών -Πιστωτικές κάρτες -Δάνεια τακτής λήξης -Στεγαστικά δάνεια Δάνεια σε επιχειρήσεις: - Μεγάλες επιχειρήσεις - Μικρομεσαίες επιχειρήσεις - Λοιπές επιχειρήσεις Παράγωγα χρηματοοικονομικά μέσα Επενδυτικοί τίτλοι Λοιπές απαιτήσεις Έκθεση πιστωτικού κίνδυνου σχετιζόμενου με κονδύλια εκτός Κατάστασης Οικονομικής Θέσης: Εγγυητικές επιστολές Ενέγγυες πιστώσεις Αχρησιμοποίητα πιστωτικά ορια Σύνολο κατά την 31η Δεκεμβρίου 2020 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά Σωρευμένες προβλέψεις απομείωσης Τράπεζα 31/12/2020 Καθαρή αξία ανοιγμάτων σε πιστωτικό κίνδυνο Αξία ανοιγμάτων προ προβλέψεων απομείωσης Σωρευμένες προβλέψεις απομείωσης Καθαρή αξία ανοιγμάτων σε πιστωτικό κίνδυνο 120.814 52.359 1.986.943 0 0 (385.997) 120.814 52.359 1.600.946 120.814 52.359 1.986.943 0 0 (385.997) 120.814 52.359 1.600.946 47.809 17.067 53.445 399.434 (20.227) (4.202) (14.679) (76.565) 27.582 12.865 38.766 322.869 47.809 17.067 53.445 399.434 (20.227) (4.202) (14.679) (76.565) 27.582 12.865 38.766 322.869 1.033.155 273.928 162.106 185 1.137.881 183.377 (165.168) (57.897) (47.260) 0 (156.820) (45) 867.987 216.032 114.845 185 981.061 183.332 1.033.155 273.928 162.106 185 1.137.881 180.456 (165.168) (57.897) (47.260) 0 (156.820) 0 867.987 216.032 114.845 185 981.061 180.456 261.346 1.063 162.117 3.906.085 (17.923) 0 0 (560.785) 243.424 1.063 162.117 3.345.300 261.346 1.063 162.117 3.903.164 (17.923) 0 0 (560.740) 243.424 1.063 162.117 3.342.423 123 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 Όμιλος 31/12/2019 (Ποσά σε χιλ. €) Αξία ανοιγμάτων προ προβλέψεων απομείωσης Έκθεση πιστωτικού κινδύνου στοιχείων Κατάστασης Οικονομικής Θέσης Διαθέσιμα σε Κεντρικές Τράπεζες Δάνεια & απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυμάτων Δάνεια & απαιτήσεις κατά πελατών στο αποσβέσιμο κόστος Δάνεια σε ιδιώτες: -Αλληλόχρεα ιδιωτών -Πιστωτικές κάρτες -Δάνεια τακτής λήξης -Στεγαστικά δάνεια Δάνεια σε επιχειρήσεις: - Μεγάλες επιχειρήσεις - Μικρομεσαίες επιχειρήσεις - Λοιπές επιχειρήσεις Παράγωγα χρηματοοικονομικά μέσα Επενδυτικοί τίτλοι Λοιπές απαιτήσεις Έκθεση πιστωτικού κίνδυνου σχετιζόμενου με κονδύλια εκτός Κατάστασης Οικονομικής Θέσης: Εγγυητικές επιστολές Ενέγγυες πιστώσεις Αχρησιμοποίητα πιστωτικά ορια Σύνολο κατά την 31η Δεκεμβρίου 2019 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά Σωρευμένες προβλέψεις απομείωσης Τράπεζα 31/12/2019 Καθαρή αξία ανοιγμάτων σε πιστωτικό κίνδυνο Αξία ανοιγμάτων προ προβλέψεων απομείωσης Σωρευμένες προβλέψεις απομείωσης Καθαρή αξία ανοιγμάτων σε πιστωτικό κίνδυνο 94.360 67.437 1.828.379 0 0 (280.885) 94.360 67.437 1.547.494 94.360 67.429 1.828.379 0 0 (280.885) 94.360 67.429 1.547.494 47.935 20.726 50.693 410.690 (9.979) (3.004) (8.244) (47.751) 37.956 17.722 42.449 362.939 47.935 20.726 50.693 410.690 (9.979) (3.004) (8.244) (47.751) 37.956 17.722 42.449 362.939 687.020 305.431 305.884 114 981.767 205.535 (110.224) (54.911) (46.772) 0 (26.567) (45) 576.796 250.520 259.113 114 1.008.334 205.490 687.020 305.431 305.884 114 981.767 204.898 (110.224) (54.911) (46.772) 0 (26.567) 0 576.796 250.520 259.113 114 1.008.334 204.898 269.137 674 165.775 3.613.176 (9.344) 0 0 (316.842) 259.792 674 165.775 3.349.469 269.137 674 165.775 3.612.532 (9.344) 0 0 (316.797) 259.792 674 165.775 3.348.870 124 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 Όμιλος (Ποσά σε χιλ. €) Τράπεζα Δάνεια με την εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου 31 Δεκεμβρίου 2020 27.832 27.832 31 Δεκεμβρίου 2019 33.357 33.357 31 Δεκεμβρίου 2020 26.305 26.305 31 Δεκεμβρίου 2019 28.036 28.036 Δάνεια προς το Ελληνικό Δημόσιο Στον παραπάνω πίνακα αναφέρονται τα δάνεια που έχουν χορηγηθεί από την Τράπεζα σε ιδιώτες και επιχειρήσεις, κατά το μέρος που αυτά έχουν την εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου καθώς και δάνεια προς τον ευρύτερο Δημόσιο Τομέα. 40.3.2 Απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυμάτων Απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυμάτων (Ποσά σε χιλ. €) Διαβαθμίσεις Εξαιρετική διαβάθμιση Υψηλή διαβάθμιση Ικανοποιητική διαβάθμιση Σύνολο 31/12/2020 Stage 1 0 52.359 0 52.359 Απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυμάτων (Ποσά σε χιλ. €) Διαβαθμίσεις Εξαιρετική διαβάθμιση Υψηλή διαβάθμιση Ικανοποιητική διαβάθμιση Σύνολο Stage 1 0 0 0 0 Stage 2 0 52.359 0 52.359 0 0 0 0 0 52.359 0 52.359 Τράπεζα Stage 3 0 0 0 0 0 0 0 0 0 52.359 0 52.359 31/12/2019 Stage 1 Stage 2 0 67.437 0 67.437 Απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυμάτων (Ποσά σε χιλ. €) Διαβαθμίσεις Εξαιρετική διαβάθμιση Υψηλή διαβάθμιση Ικανοποιητική διαβάθμιση Σύνολο Όμιλος Stage 3 31/12/2020 Απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυμάτων (Ποσά σε χιλ. €) Διαβαθμίσεις Εξαιρετική διαβάθμιση Υψηλή διαβάθμιση Ικανοποιητική διαβάθμιση Σύνολο Stage 2 Όμιλος Stage 3 0 0 0 0 0 0 0 0 0 67.437 0 67.437 31/12/2019 Stage 1 0 67.429 0 67.429 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά Stage 2 Τράπεζα Stage 3 0 0 0 0 0 0 0 0 0 67.429 0 67.429 125 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 40.3.3 Έκθεση σε πιστωτικό κίνδυνο στοιχείων ενεργητικού ανά κλάδο δραστηριότητας Στον παρακάτω πίνακα αναφέρονται οι κλάδοι στους οποίους η Τράπεζα εμφανίζει τις μεγαλύτερες συγκεντρώσεις κινδύνου. Κατά την 31/12/2020, οι 10 μεγαλύτεροι επιχειρηματικοί όμιλοι αντιστοιχούν στο 39% του συνολικού υπολοίπου των δανείων και απαιτήσεων κατά πελατών της Τράπεζας προ προβλέψεων απομείωσης (2019: 34%). Όμιλος (Ποσά σε χιλ. €) Διαθέσιμα σε Κεντρικές Τράπεζες Δάνεια & απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυμάτων Χρηματ/κά Δημόσιος ιδρύματα Βιομηχανία Ναυτιλία Τομέας 120.814 0 0 0 Εμπόριο Κατασκ/κές Eνέργεια 0 0 0 Λοιποί κλάδοι 0 Διαχειριστές ΜΕΔ 0 0 Ιδιώτες Σύνολο 120.814 52.359 0 0 0 0 0 0 0 0 0 52.359 0 0 0 0 0 0 0 0 0 188.866 0 0 0 0 13.573 0 0 0 0 26.305 0 0 0 0 136.117 0 0 0 0 164.888 0 0 0 0 303.547 0 0 0 0 365.567 27.582 12.865 38.766 322.869 0 0 0 0 0 0 27.582 12.865 38.766 322.869 1.198.864 185 0 0 0 0 0 0 0 0 0 185 5.680 0 1.242 0 0 0 232.677 81.290 0 0 0 0 0 0 6.074 102.012 0 0 735.387 0 981.061 183.302 Συνολική έκθεση την 31.12.2020 179.038 190.108 13.573 340.273 136.117 164.888 303.547 473.653 402.082 735.387 2.938.666 Συνολική έκθεση την 31.12.2019 686.363 85.718 19.679 176.563 108.518 256.949 304.905 427.082 461.066 343.250 2.870.094 Δάνεια & απαιτήσεις κατά πελατών στο αποσβέσιμο κόστος Δάνεια σε ιδιώτες: -Αλληλόχρεα ιδιωτών: -Πιστωτικές κάρτες -Δάνεια τακτής λήξης -Στεγαστικά δάνεια Δάνεια σε επιχειρήσεις: Παράγωγα χρηματοοικονομικά μέσα Επενδυτικοί τίτλοι Λοιπές απαιτήσεις Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 126 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 Τράπεζα (Ποσά σε χιλ. €) Διαθέσιμα σε Κεντρικές Τράπεζες Δάνεια & απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυμάτων Χρηματ/κά Δημόσιος ιδρύματα Βιομηχανία Ναυτιλία Τομέας 120.814 0 0 0 Εμπόριο Κατασκ/κές Eνέργεια 0 0 0 Λοιποί κλάδοι 0 Διαχειριστές ΜΕΔ 0 0 Ιδιώτες Σύνολο 120.814 52.359 0 0 0 0 0 0 0 0 0 52.359 -Αλληλόχρεα ιδιωτών: 0 0 0 0 0 0 0 0 27.582 0 27.582 -Πιστωτικές κάρτες 0 0 0 0 0 0 0 0 12.865 0 12.865 -Δάνεια τακτής λήξης 0 0 0 0 0 0 0 0 38.766 0 38.766 -Στεγαστικά δάνεια 0 0 0 0 0 0 0 0 322.869 0 322.869 0 188.866 13.573 26.305 136.117 164.888 303.547 365.567 0 0 1.198.864 185 0 0 0 0 0 0 0 0 0 185 Επενδυτικοί τίτλοι 5.680 1.242 0 232.677 0 0 0 6.074 0 735.387 981.061 Λοιπές απαιτήσεις 0 0 0 81.217 0 0 0 99.211 0 0 180.428 Συνολική έκθεση την 31.12.2020 179.038 190.108 13.573 340.200 136.117 164.888 303.547 470.853 402.082 735.387 2.935.792 Συνολική έκθεση την 31.12.2019 686.356 85.718 19.679 176.412 108.518 256.949 304.905 426.643 461.066 343.250 2.869.495 Δάνεια & απαιτήσεις κατά πελατών στο αποσβέσιμο κόστος Δάνεια σε ιδιώτες: Δάνεια σε επιχειρήσεις: Παράγωγα χρηματοοικονομικά μέσα Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 127 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 40.3.4 Ομόλογα και λοιπά αξιόγραφα Στον παρακάτω πίνακα παρατίθεται η ανάλυση της εύλογης αξίας των ομολόγων και των λοιπών αξιογράφων του επενδυτικού και του χαρτοφυλακίου χρηματοοικονομικών στοιχείων στην εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων. Σε ότι αφορά τα αξιόγραφα της κατηγορίας διακρατούμενων ως τη λήξη, απεικονίζονται στο αναπόσβεστο κόστος. Η αξία των διακρατούμενων ως τη λήξη επενδύσεων περιλαμβάνεται στο επενδυτικό χαρτοφυλάκιο. Οι κατηγορίες πιστωτικής διαβάθμισης ακολουθούν την κατάταξη των διαβαθμίσεων που έχουν υιοθετήσει διεθνείς αναγνωρισμένες εταιρείες (Moody´s, Fitch). Όμιλος (Ποσά σε χιλ. €) Ταμείο και διαθέσιμα στην Κεντρική Τράπεζα Stage 1 31/12/2020 Stage 2 Σύνολο Stage 3 Μη διαβαθμισμένα Αξία ανοιγμάτων προ προβλέψεων απομείωσης 173.778 0 0 173.778 173.778 0 0 173.778 Λογιστική Αξία 173.778 0 0 173.778 Τράπεζα (Ποσά σε χιλ. €) Ταμείο και διαθέσιμα στην Κεντρική Τράπεζα Stage 1 31/12/2020 Stage 2 Σύνολο Stage 3 Μη διαβαθμισμένα Αξία ανοιγμάτων προ προβλέψεων απομείωσης 173.777 0 0 173.777 173.777 0 0 173.777 Λογιστική Αξία 173.777 0 0 173.777 Όμιλος (Ποσά σε χιλ. €) Ταμείο και διαθέσιμα στην Κεντρική Τράπεζα Stage 1 31/12/2019 Stage 2 Σύνολο Stage 3 Μη διαβαθμισμένα Αξία ανοιγμάτων προ προβλέψεων απομείωσης 138.097 0 0 138.097 138.097 0 0 138.097 Λογιστική Αξία 138.097 0 0 138.097 Τράπεζα (Ποσά σε χιλ. €) Ταμείο και διαθέσιμα στην Κεντρική Τράπεζα Stage 1 31/12/2019 Stage 2 Σύνολο Stage 3 Μη διαβαθμισμένα Αξία ανοιγμάτων προ προβλέψεων απομείωσης 138.096 0 0 138.096 138.096 0 0 138.096 Λογιστική Αξία 138.096 0 0 138.096 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 128 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 Όμιλος Απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυμάτων 31/12/2020 Stage 1 Stage 2 Stage 3 Σύνολο 1.646 0 0 1.646 359 0 0 359 Λιγότερο από Α- 16.932 0 0 16.932 Μη διαβαθμισμένα 33.423 0 0 33.423 Αξία ανοιγμάτων προ προβλέψεων απομείωσης 52.359 0 0 52.359 0 0 0 0 52.359 0 0 52.359 AA- έως AA+ A- έως A+ Αναμενόμενες ζημίες πιστωτικού κινδύνου Λογιστική Αξία Τράπεζα (Ποσά σε χιλ. €) Απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυμάτων 31/12/2020 Stage 1 Stage 2 Stage 3 Σύνολο 1.646 0 0 1.646 359 0 0 359 Λιγότερο από Α- 16.932 0 0 16.932 Μη διαβαθμισμένα 33.423 0 0 33.423 Αξία ανοιγμάτων προ προβλέψεων απομείωσης 52.359 0 0 52.359 Λογιστική Αξία 52.359 0 0 52.359 Stage 1 Stage 2 Stage 3 Σύνολο AA- έως AA+ 1.205 0 0 1.205 A- έως A+ 1.052 0 0 1.052 65.172 0 0 65.172 AA- έως AA+ A- έως A+ Όμιλος (Ποσά σε χιλ. €) Απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυμάτων Λιγότερο από ΑΜη διαβαθμισμένα 31/12/2019 8 0 0 8 Αξία ανοιγμάτων προ προβλέψεων απομείωσης 67.437 0 0 67.437 Λογιστική Αξία 67.437 0 0 67.437 Τράπεζα (Ποσά σε χιλ. €) Απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυμάτων 31/12/2019 Stage 1 Stage 2 Stage 3 Σύνολο AA- έως AA+ 1.205 0 0 1.205 A- έως A+ 1.052 0 0 1.052 65.164 0 0 65.164 8 0 0 8 Αξία ανοιγμάτων προ προβλέψεων απομείωσης 67.429 0 0 67.429 Λογιστική Αξία 67.429 0 0 67.429 Λιγότερο από ΑΜη διαβαθμισμένα Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 129 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 Όμιλος και Τράπεζα (Ποσά σε χιλ. €) 31/12/2020 Επενδυτικοί τίτλοι στο αποσβέσιμο κόστος Stage 1 Λιγότερο από Α- 54.109 0 0 54.109 Μη διαβαθμισμένα 364.132 0 0 364.132 Αξία ανοιγμάτων προ προβλέψεων απομείωσης 418.241 0 0 418.241 Αναμενόμενες ζημίες πιστωτικού κινδύνου (31.213) 0 0 (31.213) Λογιστική Αξία 387.029 0 0 387.029 Λιγότερο από Α- Stage 3 Όμιλος και Τράπεζα (Ποσά σε χιλ. €) Επενδυτικοί τίτλοι στο αποσβέσιμο κόστος Stage 2 Stage 1 Stage 2 Σύνολο 31/12/2019 Stage 3 Σύνολο 9.941 0 0 9.941 Μη διαβαθμισμένα 343.250 0 0 343.250 Αξία ανοιγμάτων προ προβλέψεων απομείωσης 353.191 0 0 353.191 0 0 0 0 Αναμενόμενες ζημίες πιστωτικού κινδύνου Λογιστική Αξία (45) 353.146 Όμιλος και Τράπεζα (Ποσά σε χιλ. €) Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών εσόδων (FVOCI) Stage 1 Stage 2 (45) 353.146 31/12/2020 Stage 3 Σύνολο Λιγότερο από Α- 183.379 0 0 183.379 Μη διαβαθμισμένα 529.021 0 0 529.021 Αξία ανοιγμάτων προ προβλέψεων απομείωσης Αναμενόμενες ζημίες πιστωτικού κινδύνου Λογιστική Αξία 712.399 0 0 712.399 (125.607) 0 0 (125.607) 586.792 0 0 586.792 Όμιλος και Τράπεζα (Ποσά σε χιλ. €) 31/12/2019 Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών εσόδων (FVOCI) Stage 1 Λιγότερο από Α- 67.910 0 0 67.910 Μη διαβαθμισμένα 548.658 0 0 548.658 Αξία ανοιγμάτων προ προβλέψεων απομείωσης 616.568 0 0 616.568 Αναμενόμενες ζημίες πιστωτικού κινδύνου (26.522) 0 0 (26.522) Λογιστική Αξία 590.046 0 0 590.046 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά Stage 2 Stage 3 Σύνολο 130 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 Όμιλος και Τράπεζα (Ποσά σε χιλ. €) Χρηματοοικονομικά στοιχεία αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων 31/12/2020 Stage 1 Stage 2 Stage 3 Σύνολο AA- έως AA+ 4.187 0 0 4.187 Λιγότερο από Α- 3.054 0 0 3.054 Αξία ανοιγμάτων προ προβλέψεων απομείωσης 7.241 0 0 7.241 Λογιστική Αξία 7.241 0 0 7.241 Όμιλος και Τράπεζα (Ποσά σε χιλ. €) Χρηματοοικονομικά στοιχεία αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων 31/12/2019 Stage 1 Stage 2 Stage 3 Σύνολο AA- έως AA+ 4.043 0 0 4.043 Λιγότερο από Α- 7.965 0 0 7.965 Αξία ανοιγμάτων προ προβλέψεων απομείωσης 12.008 0 0 12.008 Λογιστική Αξία 12.008 0 0 12.008 31/12/2020 (Ποσά σε χιλ. €) Παράγωγα χρηματοπιστωτικά μέσα Όμιλος και Τράπεζα Aπαιτήσεις Υποχρεώσεις Μη διαβαθμισμένα 185 0 Αξία ανοιγμάτων προ προβλέψεων απομείωσης 185 0 0 0 185 0 Αναμενόμενες ζημίες πιστωτικού κινδύνου Λογιστική Αξία 31/12/2019 (Ποσά σε χιλ. €) Παράγωγα χρηματοπιστωτικά μέσα Όμιλος και Τράπεζα Aπαιτήσεις Υποχρεώσεις Μη διαβαθμισμένα 114 2 Αξία ανοιγμάτων προ προβλέψεων απομείωσης 114 2 0 0 114 2 Αναμενόμενες ζημίες πιστωτικού κινδύνου Λογιστική Αξία Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 131 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 40.4 Διαχείριση Πιστωτικού Κινδύνου 40.4.1 Ποιοτική διαβάθμιση δανείων και απαιτήσεων από πελάτες 31/12/2020 IFRS 9 Stage 1 Λογιστικό υπόλοιπο προ Όμιλος και Τράπεζα προβλέψεων (ποσά σε χιλ. €) απομείωσης Ιδιώτες 125.882 Στεγαστικά 97.440 Καταναλωτικά 13.437 Πιστωτικές κάρτες 11.355 Λοιπά 3.650 Επιχειρηματικά 634.477 Μεγάλες επιχειρήσεις 507.266 Μικρομεσαίες ΜΜΕ 127.210 Δημόσιος τομέας 15.718 Ελλάδα 15.718 Σύνολο 776.077 Αναμενόμενε Καθαρή ς ζημίες πιστωτικού αξία Stage 1 κινδύνου 4.541 121.341 2.577 94.864 666 12.772 726 10.629 573 3.077 5.696 628.781 2.415 504.851 3.280 123.930 194 15.524 194 15.524 10.431 765.646 IFRS 9 Stage 2 Λογιστικό υπόλοιπο προ προβλέψεων απομείωσης 10.363 7.150 2.339 402 472 304.616 240.709 63.907 10.485 10.485 325.464 Αναμενόμενε Καθαρή ς ζημίες πιστωτικού αξία Stage 2 κινδύνου 806 9.557 363 6.786 237 2.102 89 313 117 355 13.911 290.705 5.689 235.019 8.222 55.685 41 10.444 41 10.444 14.759 310.706 IFRS 9 Stage 3 Λογιστικό υπόλοιπο προ προβλέψεων απομείωσης 381.510 294.844 37.668 5.311 43.687 503.893 259.711 244.181 0 0 885.402 Αναμενόμενε Καθαρή ς ζημίες πιστωτικού αξία Stage 3 κινδύνου 110.325 271.184 73.624 221.219 13.776 23.892 3.387 1.923 19.537 24.150 250.483 253.409 156.828 102.883 93.655 150.527 0 0 0 0 360.808 524.594 Συνολική Καθαρή αξία μετά την Αξία απομείωση εξασφ/σεων 402.082 390.979 322.869 332.763 38.766 30.348 12.865 1.520 27.582 26.348 1.172.895 560.731 842.754 300.743 330.142 259.988 25.968 21.980 25.968 21.980 1.600.946 973.690 Οι εξασφαλίσεις αναφέρονται στην εύλογη αξία τους. Όταν η αξία της εξασφάλισης υπερβαίνει το υπόλοιπο του δανείου, το ποσό περιορίζεται στο ύψος του δανείου. Στην κατηγορία ΜΜΕ περιλαμβάνονται Μεσαίες και Μικρές Επιχειρήσεις. Σημειώνεται, ότι στα ποσά που αναφέρονται στο Στάδιο 2 και Στάδιο 3, περιλαμβάνονται υπόλοιπα ύψους 715 εκατ. ευρώ, που αφορούν στις τιτλοποιήσεις Astir 1 και Astir 2 (342 εκατ. και 373 εκατ. αντίστοιχα), καθώς και ποσό περίπου 212 εκατ. ευρώ το οποίο μαζί με την υφιστάμενη τιτλοποίηση με την αρχική ονομασία Artemis, εντάσσονται στην τιτλοποίηση Omega. Τέλος, το Στάδιο 3 της Πίστης Ιδιωτών περιλαμβάνει περίπου 8 εκατ. ευρώ που αφορούν σε χορηγήσεις προς εργαζομένους της Τράπεζας. Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 132 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 31/12/2019 IFRS 9 Stage 1 Λογιστικό υπόλοιπο προ Όμιλος και Τράπεζα προβλέψεων (ποσά σε χιλ. €) απομείωσης Ιδιώτες 157.318 Στεγαστικά 110.161 Καταναλωτικά 12.589 Πιστωτικές κάρτες 13.615 Λοιπά 20.954 Επιχειρηματικά 564.338 Μεγάλες επιχειρήσεις 323.340 Μικρομεσαίες ΜΜΕ 240.998 Δημόσιος τομέας 17.108 Ελλάδα 17.108 Σύνολο 738.764 Αναμενόμενε Καθαρή ς ζημίες πιστωτικού αξία Stage 1 κινδύνου 1.166 156.152 417 109.744 294 12.295 179 13.436 276 20.677 2.328 562.010 1.352 321.988 976 240.022 60 17.048 60 17.048 3.553 735.210 IFRS 9 Stage 2 Λογιστικό υπόλοιπο προ προβλέψεων απομείωσης 21.524 18.358 1.599 574 992 206.383 166.829 39.554 11.010 11.010 238.917 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά Αναμενόμενε Καθαρή ς ζημίες πιστωτικού αξία Stage 2 κινδύνου 1.190 20.334 1.048 17.310 122 1.477 8 567 13 979 3.741 202.641 2.600 164.228 1.141 38.413 71 10.939 71 10.939 5.003 233.914 IFRS 9 Stage 3 Λογιστικό υπόλοιπο προ προβλέψεων απομείωσης 351.201 282.170 36.506 6.536 25.989 499.498 169.781 329.716 0 0 850.698 Αναμενόμενε Καθαρή ς ζημίες πιστωτικού αξία Stage 3 κινδύνου 66.621 284.580 46.286 235.884 7.829 28.677 2.817 3.719 9.690 16.299 205.708 293.790 106.147 63.634 99.561 230.156 0 0 0 0 272.329 578.370 Συνολική Καθαρή αξία μετά την Αξία απομείωση εξασφ/σεων 461.066 406.527 362.939 348.007 42.449 29.244 17.722 1.708 37.956 27.569 1.058.441 576.752 549.851 234.330 508.590 342.423 27.987 7.309 27.987 7.309 1.547.494 990.589 133 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 40.4.2 Ποιοτική διαβάθμιση δανείων και απαιτήσεων από πελάτες 31/12/2020 Όμιλος και Τράπεζα (ποσά σε χιλ. €) Ιδιώτες Στεγαστικά Καταναλωτικά Πιστωτικές κάρτες Λοιπά Επιχειρηματικά Μεγάλες επιχειρήσεις ΜΜΕ Δημόσιος τομέας Ελλάδα Σύνολο 31/12/2019 Όμιλος και Τράπεζα (ποσά σε χιλ. €) Ιδιώτες Στεγαστικά Καταναλωτικά Πιστωτικές κάρτες Λοιπά Επιχειρηματικά Μεγάλες επιχειρήσεις ΜΜΕ Δημόσιος τομέας Ελλάδα Σύνολο Χαμηλού πιστωτικού κινδύνου Μέσου πιστωτικού κινδύνου Υψηλού πιστωτικού κινδύνου Σ ε κ α θ ε σ τ ώ ς α θ έ τ η σ η ς Stage 1 Stage 2 0 0 0 0 0 150.689 150.059 630 0 0 150.689 Stage 3 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Αξία Stage 1 Stage 2 Stage 3 Stage 1 Stage 2 Stage 3 Stage 1 Stage 2 Stage 3 εξασφ/σεων 125.882 0 0 0 10.363 0 0 0 381.510 390.979 97.440 0 0 0 7.150 0 0 0 294.844 332.763 13.437 0 0 0 2.339 0 0 0 37.668 30.348 11.355 0 0 0 402 0 0 0 5.311 1.520 3.650 0 0 0 472 0 0 0 43.687 26.348 483.788 0 0 0 304.616 0 0 0 503.893 560.731 357.207 0 0 0 240.709 0 0 0 259.711 300.743 126.581 0 0 0 63.907 0 0 0 244.181 259.988 15.718 0 0 0 10.485 0 0 0 0 21.980 15.718 0 0 0 10.485 0 0 0 0 21.980 625.388 0 0 0 325.464 0 0 0 885.402 973.690 Χαμηλού πιστωτικού κινδύνου Μέσου πιστωτικού κινδύνου Υψηλού πιστωτικού κινδύνου Σ ε κ α θ ε σ τ ώ ς α θ έ τ η σ η ς Stage 1 0 0 0 0 0 119.040 118.825 215 0 0 119.040 Stage 2 Stage 3 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Αξία Stage 1 Stage 2 Stage 3 Stage 1 Stage 2 Stage 3 Stage 1 Stage 2 Stage 3 εξασφ/σεων 157.318 0 0 0 21.524 0 0 0 351.201 406.527 110.161 0 0 0 18.358 0 0 0 282.170 348.007 12.589 0 0 0 1.599 0 0 0 36.506 29.244 13.615 0 0 0 574 0 0 0 6.536 1.708 20.954 0 0 0 992 0 0 0 25.989 27.569 445.298 0 0 0 206.383 0 0 0 499.498 576.752 204.515 0 0 0 166.829 0 0 0 169.781 234.330 240.783 0 0 0 39.554 0 0 0 329.716 342.423 17.108 0 0 0 11.010 0 0 0 0 7.309 17.108 0 0 0 11.010 0 0 0 0 7.309 619.724 0 0 0 238.917 0 0 0 850.698 990.589 Η Τράπεζα με τη χρήση εξωτερικών πιστοληπτικών αξιολογήσεων κατατάσσει τα επιχειρηματικά δάνεια σε χαμηλού, μέσου και υψηλού πιστωτικού κινδύνου. Για τα δάνεια προς ιδιώτες, τα δάνεια σε Stage 1 κατατάσσονται σε μέσου πιστωτικού κινδύνου και τα δάνεια σε Stage 2 σε υψηλού πιστωτικού κινδύνου. Τόσο τα επιχειρηματικά, όσο και τα δάνεια ιδιωτών σε Stage 3 κατατάσσονται σε καθεστώς αθέτησης Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 134 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 40.4.3 Ανάλυση ενηλικίωσης δανείων και απαιτήσεων από πελάτες μετά από προβλέψεις ανά κατηγορία δανείων Ιδιώτες 31/12/2020 Όμιλος και Τράπεζα Στεγαστικά (ποσά σε χιλ. €) Ενήμερο 1-29 ημέρες 30-59 ημέρες 60-89 ημέρες 90-179 ημέρες 180-360 ημέρες >360 ημέρες Σύνολο Stage 1 83.651 13.789 0 0 0 0 0 97.440 Συσσωρευμένη πρόβλεψη απομείωσης 2.577 Αξία εξασφαλίσεων 89.836 Stage Stage 2 3 2.321 672 460 59 545 302 3.824 97 0 1.105 0 1.186 0 291.421 7.150 294.844 Καταναλωτικά Πιστωτικές κάρτες Σύνολο 86.644 14.308 848 3.921 1.105 1.186 291.421 399.434 Stage 1 12.322 1.116 0 0 0 0 0 13.437 Stage 2 1.554 0 358 427 0 0 0 2.339 73.624 76.565 666 237 13.776 14.679 726 89 6.995 235.932 332.763 8.052 1.814 20.481 30.348 982 52 363 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά Stage Stage 3 Σύνολο 1 211 14.087 10.785 1.117 1 570 368 10 0 446 19 0 287 287 0 277 277 0 36.863 36.863 0 37.668 53.445 11.355 Stage 2 31 0 183 187 0 0 0 402 Λοιπά Stage 3 Σύνολο 23 10.839 570 0 183 0 187 0 139 139 246 246 4.903 4.903 5.311 17.067 Stage 1 3.398 252 0 0 0 0 0 3.650 Stage 2 1 120 335 17 0 0 0 472 Stage 3 Σύνολο Σύνολο 139 3.537 115.107 372 16.367 0 335 1.734 0 17 4.571 0 277 1.808 277 20 1.729 20 43.252 43.252 376.439 43.687 47.809 517.755 3.387 4.202 573 117 19.537 20.227 115.673 486 1.520 2.093 425 23.830 26.348 390.979 135 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 Επιχειρηματικά 31/12/2020 Όμιλος και Τράπεζα Μεγάλες επιχειρήσεις ΜΜΕ Stage Stage Stage Stage 1 2 3 Σύνολο 1 (ποσά σε χιλ. €) Ενήμερο 431.729 155.172 59.185 646.086 86.597 1-29 ημέρες 75.537 82.605 0 158.142 40.613 827 30-59 ημέρες 0 827 0 0 2.104 60-89 ημέρες 0 2.104 0 0 17.830 90-179 ημέρες 0 0 17.830 0 5.659 180-360 ημέρες 0 0 5.659 0 >360 ημέρες 0 0 177.038 177.038 0 Σύνολο 507.266 240.709 259.711 1.007.687 127.210 Συσσωρευμένη πρόβλεψη απομείωσης Αξία εξασφαλίσεων 5.689 156.828 164.933 3.280 61.237 113.181 126.326 300.743 70.414 2.415 Δημόσιος τομέας (Ελλάδα) Stage Stage Stage Stage 2 3 Σύνολο 1 2 45.863 11.795 144.255 15.718 0 16.772 11.759 69.144 0 10.485 142 142 0 0 0 1.130 1.130 0 0 0 792 0 792 0 0 393 0 393 0 0 0 219.443 219.443 0 0 63.907 244.181 435.299 15.718 10.485 8.222 93.655 105.157 194 41 54.814 134.759 259.988 15.718 6.262 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά Stage 3 0 0 0 0 0 0 0 0 Σύνολο Σύνολο 15.718 806.059 10.485 237.772 0 970 0 3.235 0 18.621 0 6.052 0 396.480 26.203 1.469.189 235 270.325 0 21.980 582.711 0 136 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 Ιδιώτες 31/12/2019 Όμιλος και Τράπεζα Στεγαστικά (ποσά σε χιλ. Stage €) 1 Ενήμερο 88.651 1-29 ημέρες 21.510 30-59 ημέρες 0 60-89 ημέρες 0 90-179 ημέρες 0 180-360 ημέρες 0 >360 ημέρες 0 Σύνολο 110.161 Συσσωρευμένη πρόβλεψη απομείωσης 417 Αξία εξασφαλίσεων 103.292 Stage Stage 2 3 4.924 1.696 991 2.067 5.399 1.594 7.044 1.761 0 7.003 0 14.183 0 253.865 18.358 282.170 Καταναλωτικά Πιστωτικές κάρτες Σύνολο 95.271 24.568 6.993 8.805 7.003 14.183 253.865 410.690 Stage 1 10.963 1.625 0 0 0 0 0 12.589 Stage 2 299 275 501 524 0 0 0 1.599 46.286 47.751 294 122 7.829 8.244 179 8 16.246 228.469 348.007 7.705 1.014 20.524 29.244 1.148 71 1.048 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά Stage Stage 3 Σύνολο 1 384 11.645 12.816 2.018 119 799 621 120 0 675 151 0 1.350 1.350 0 1.411 1.411 0 32.971 32.971 0 36.506 50.693 13.615 Stage 2 60 1 349 164 0 0 0 574 Λοιπά Stage 3 Σύνολο 45 12.921 801 0 369 20 165 1 312 312 4.289 4.289 1.869 1.869 6.536 20.726 Stage 1 20.038 915 0 0 0 0 0 20.954 Stage 2 355 0 96 541 0 0 0 992 Stage 3 2.639 7 0 306 188 4.800 18.048 25.989 Σύνολο 23.032 922 96 847 188 4.800 18.048 47.935 Σύνολο 142.870 28.310 8.080 10.492 8.853 24.684 306.753 530.043 2.817 3.004 276 13 9.690 9.979 68.977 488 1.708 15.070 785 11.714 27.569 406.527 137 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 Επιχειρηματικά 31/12/2019 Όμιλος και Τράπεζα Μεγάλες επιχειρήσεις ΜΜΕ (ποσά σε χιλ. Stage Stage Stage €) 1 2 3 Ενήμερο 278.421 60.548 6.989 1-29 ημέρες 44.919 103.269 2.989 30-59 ημέρες 0 2.695 0 60-89 ημέρες 0 316 3.574 90-179 ημέρες 0 0 22.784 180-360 ημέρες 0 0 25.112 >360 ημέρες 0 0 108.333 Σύνολο 323.340 166.829 169.781 Stage Σύνολο 1 345.959 210.956 151.176 30.041 2.695 0 3.890 0 22.784 0 25.112 0 108.333 0 659.950 240.998 Συσσωρευμένη πρόβλεψη απομείωσης 1.352 110.099 Αξία εξασφαλίσεων 63.582 2.600 106.147 94.471 76.277 Stage Stage Stage Stage 2 3 Σύνολο 1 2 22.841 106.938 340.735 17.108 11.010 9.862 9.549 49.452 0 0 2.793 2.727 66 0 0 4.269 4.124 145 0 0 0 42.193 42.193 0 0 0 12.167 12.167 0 0 0 158.659 158.659 0 0 39.554 329.716 610.268 17.108 11.010 Stage 3 Σύνολο Σύνολο 714.811 0 28.118 0 200.629 0 0 5.488 0 0 8.159 0 0 64.977 0 0 37.279 0 0 266.993 0 0 28.118 1.298.335 99.561 101.678 60 71 0 131 211.908 28.140 192.135 342.423 1.047 6.262 0 7.309 584.062 976 234.330 122.147 Δημόσιος τομέας (Ελλάδα) 1.141 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 138 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 40.4.4 Κίνηση δανείων και απαιτήσεων από πελάτες ανά κατηγορία δανείων Ιδιώτες 31/12/2020 Όμιλος και Τράπεζα (ποσά σε χιλ. €) Υπόλοιπο έναρξης 1/1/2020 Μεταφορά σε στάδιο 1 από στάδιο 2 ή 3 Μεταφορά σε στάδιο 2 από στάδιο 1 ή 3 Μεταφορά σε στάδιο 3 από στάδιο 1 ή 2 Νέα χρηματοοικονομικά στοιχεία που δημιουργήθηκαν ή αποκτήθηκαν Στεγαστικά Πιστωτικές κάρτες Λοιπά Stage 1 Stage 2 Stage 3 Stage 1 Stage 2 Stage 3 Stage 1 Stage 2 Stage 3 Stage 1 Stage 2 Stage 3 Σύνολο 110.161 18.358 282.170 12.589 1.599 36.506 13.615 574 6.536 20.954 992 25.989 530.043 (969) 8.218 (7.591) (1.299) 502 (460) (137) 207 (252) (25) 405 (538) 0 (368) (3.065) 3.733 (958) (1.785) 2.113 (383) (260) 287 (18) (486) 460 (6) 248 (7.378) (6.754) 13.662 (757) (865) 1.506 (113) (25) 182 (15.647) (436) 16.870 2.072 122 5.772 3.712 51 1.405 1.530 57 289 23 0 522 15.556 0 0 (231) 0 0 (80) 0 0 (4) (1) 0 (6) (320) (12.568) (719) (4.273) (823) (100) (1.149) (3.624) (241) (1.649) (1.599) (6) 317 (26.435) Διαγραφές χρηματοοικονομικών στοιχείων Λοιπές κινήσεις, αποπληρωμές και μεταφορές Καταναλωτικά Υπόλοιπο 31/12/2020 Συσσωρευμένη πρόβλεψη απομείωσης 97.440 2.577 7.150 294.844 363 73.624 13.437 666 2.339 237 37.668 13.776 11.355 726 402 89 5.311 3.387 3.650 573 472 117 43.687 517.755 19.537 115.673 Καθαρή Αξία δανείων της 31/12/2020 94.864 6.786 221.219 12.772 2.102 23.892 10.629 313 1.923 3.077 355 24.150 402.082 31/12/2020 Όμιλος και Τράπεζα Μεγάλες επιχειρήσεις Επιχειρηματικά ΜΜΕ (ποσά σε χιλ. €) Υπόλοιπο έναρξης 1/1/2020 Μεταφορά σε στάδιο 1 από στάδιο 2 ή 3 Μεταφορά σε στάδιο 2 από στάδιο 1 ή 3 Μεταφορά σε στάδιο 3 από στάδιο 1 ή 2 Stage 1 323.340 27.180 (49.285) (7.550) Stage 2 166.829 (28.518) 46.847 (3.409) Stage 3 169.781 0 (53) 10.304 Νέα χρηματοοικονομικά στοιχεία που δημιουργήθηκαν ή αποκτήθηκαν Διαγραφές χρηματοοικονομικών στοιχείων Λοιπές κινήσεις, αποπληρωμές και μεταφορές Υπόλοιπο 31/12/2020 Συσσωρευμένη πρόβλεψη απομείωσης Καθαρή Αξία δανείων της 31/12/2020 279.176 0 (65.595) 507.266 2.415 504.851 85.060 0 (26.100) 240.709 5.689 235.019 18.848 61.984 0 0 60.831 (128.289) 259.711 127.210 156.828 3.280 102.883 123.930 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά Stage 1 240.998 8.017 (47.469) (8.031) Δημόσιος τομέας (Ελλάδα) Stage 3 329.716 (17) (3.914) 18.435 Stage 1 17.108 0 0 0 Stage 2 11.010 0 0 0 Stage 3 Σύνολο 0 1.298.335 (1.821) 0 (3.209) 0 (2.421) 0 5.137 68.988 0 (624) (10.797) (168.403) 63.907 244.181 8.222 93.655 55.685 150.527 0 0 (1.390) 15.718 194 15.524 0 0 (525) 10.485 41 10.444 0 519.194 (624) 0 0 (340.266) 0 1.469.189 0 270.325 0 1.198.864 Stage 2 39.554 (8.483) 50.667 (12.170) 139 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 Ιδιώτες 31/12/2019 Όμιλος και Τράπεζα (ποσά σε χιλ. €) Υπόλοιπο έναρξης 1/1/2019 Μεταφορά σε στάδιο 1 από στάδιο 2 ή 3 Μεταφορά σε στάδιο 2 από στάδιο 1 ή 3 Μεταφορά σε στάδιο 3 από στάδιο 1 ή 2 Νέα χρηματοοικονομικά στοιχεία που δημιουργήθηκαν ή αποκτήθηκαν Στεγαστικά Καταναλωτικά Πιστωτικές κάρτες Λοιπά Stage 1 Stage 2 Stage 3 Stage 1 Stage 2 Stage 3 Stage 1 Stage 2 Stage 3 Stage 1 Stage 2 Stage 3 Σύνολο 121.436 27.509 274.202 13.451 3.363 34.511 15.063 637 6.078 20.402 1.816 24.595 543.064 9.681 (7.770) (2.820) 564 (598) (83) 218 (239) (82) 372 (266) (55) (1.078) (824) (7.003) 10.450 (4.136) (675) 698 (161) (388) 433 (26) (108) 262 (170) (253) (4.357) (10.500) 14.560 (565) (1.762) 2.259 (482) (251) 771 (398) (591) 1.064 1.818 Διαγραφές χρηματοοικονομικών στοιχείων 4 6 2.386 34 47 1.087 48 44 235 1 559 6.269 (5) (50) (0) (0) (39) 0 0 (0) 0 0 (5) 0 0 Λοιπές κινήσεις, αποπληρωμές και μεταφορές (11.414) (1.333) 397 (2.572) (137) (67) (1.883) (53) (244) 450 (229) 1 (17.085) Υπόλοιπο 31/12/2019 Συσσωρευμένη πρόβλεψη απομείωσης 110.161 417 18.358 282.170 1.048 46.286 12.589 294 1.599 122 36.506 7.829 13.615 179 574 8 6.536 2.817 20.954 276 992 13 25.989 530.043 9.690 68.977 Καθαρή Αξία δανείων της 31/12/2019 109.744 17.310 235.884 12.295 1.477 28.677 13.436 567 3.719 20.677 979 16.299 461.066 31/12/2019 Όμιλος και Τράπεζα (ποσά σε χιλ. €) Υπόλοιπο έναρξης 1/1/2019 Μεταφορά σε στάδιο 1 από στάδιο 2 ή 3 Μεταφορά σε στάδιο 2 από στάδιο 1 ή 3 Μεταφορά σε στάδιο 3 από στάδιο 1 ή 2 Νέα χρηματοοικονομικά στοιχεία που δημιουργήθηκαν ή αποκτήθηκαν Διαγραφές χρηματοοικονομικών στοιχείων Λοιπές κινήσεις, αποπληρωμές και μεταφορές Υπόλοιπο 31/12/2019 Συσσωρευμένη πρόβλεψη απομείωσης Καθαρή Αξία δανείων της 31/12/2019 Μεγάλες επιχειρήσεις Επιχειρηματικά ΜΜΕ Δημόσιος τομέας (Ελλάδα) Stage 1 426.269 74.500 (45.973) (1.446) Stage 2 252.696 (78.400) 45.827 (41.824) Stage 3 129.033 (2.217) (0) 44.137 Stage 1 94.919 58.063 (20.974) (50.510) Stage 2 81.364 (51.968) 21.581 (8.451) Stage 3 287.580 (9.704) (3.215) 62.582 Stage 1 18.586 0 0 0 Stage 2 11.626 0 0 0 Stage 3 Σύνολο 0 1.302.073 (9.726) 0 (2.755) 0 4.488 0 47.588 0 (177.598) 323.340 1.352 321.988 1.024 0 (12.495) 166.829 2.600 164.228 10.246 (3.126) (8.293) 169.781 106.147 63.634 42.733 0 116.768 240.998 976 240.022 2.323 0 (5.295) 39.554 1.141 38.413 25.908 0 (33.433) 329.716 99.561 230.156 0 0 (1.478) 17.108 60 17.048 0 0 (616) 11.010 71 10.939 0 129.821 (3.126) 0 0 (122.440) 0 1.298.335 0 211.908 0 1.086.428 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 140 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 40.4.5 Δείκτης δάνειου προς αξία εξασφάλισης Όμιλος και Τράπεζα Στεγαστικά Δάνεια 31/12/2020 31/12/2019 (ποσά σε χιλ. €) Μικρότερο από 50% 54.126 54.908 50%-70% 61.136 59.120 71%-80% 38.278 39.169 81%-90% 32.577 35.762 91%-100% 34.526 32.756 101%-120% 45.246 48.976 121%-150% 47.118 56.739 Μεγαλύτερο από 150% 86.426 83.261 399.434 410.690 82,1% 76,5% Συνολική αξία Δ&Α Μέσος Όρος του Δείκτη 40.4.6 Ανάκτηση εξασφαλίσεων Όμιλος και Τράπεζα (ποσά σε χιλ. €) 31/12/2020 31/12/2019 Αξία Εκ των Συσσωρευμέν Εκ της Καθαρή αξία ανακτηθέντων οποίων: εντός η πρόβλεψη οποίας: εντός ανακτηθέντων εξασφαλίσεων της χρήσης απομείωσης της χρήσης εξασφαλίσεων 75.182 0 18.478 1.426 56.704 75.392 1.072 17.052 594 58.340 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 141 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 40.4.7 Ανάλυση των ληφθεισών εξασφαλίσεων και εγγυήσεων Αξία εξασφαλίσεων 31/12/2020 Eξασφαλίσεις επί ακίνητης περιουσίας Χρηματ/κες εξασφαλίσεις Ιδιώτες Επιχειρηματικά Δημόσιος τομέας 384.868 311.541 6.262 3.603 60.927 0 2.393 157.440 747 390.864 529.908 7.009 115 30.823 14.971 Σύνολο 702.671 64.530 160.579 927.780 45.909 Λοιπές Σύνολο εξασφαλίσεις εξασφαλίσεων 405.979 260 484.162 100.983 6.262 0 Αξία εγγυήσεων 548 85.281 1.047 Όμιλος και Τράπεζα (ποσά σε χιλ. €) Σύνολο Αξία εγγυήσεων Αξία εξασφαλίσεων 31/12/2019 Όμιλος και Τράπεζα (ποσά σε χιλ. €) Ιδιώτες Επιχειρηματικά Δημόσιος τομέας Λοιπές Σύνολο εξασφαλίσεις εξασφαλίσεων Eξασφαλίσεις επί ακίνητης περιουσίας 398.930 325.237 6.262 Χρηματ/κες εξασφαλίσεις 6.789 57.942 0 730.430 64.731 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 101.243 896.403 86.877 142 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 40.5 Πρόβλεψη απομείωσης δανείων και απαιτήσεων κατά πελατών 40.5.1 Μεταβολή της συσσωρευμένης πρόβλεψης απομείωσης ανά κατηγορία δανείων 31/12/2020 Όμιλος και Τράπεζα (ποσά σε χιλ. €) Υπόλοιπο έναρξης 1/1/2020 Μεταφορά σε στάδιο 1 από στάδιο 2 ή 3 Μεταφορά σε στάδιο 2 από στάδιο 1 ή 3 Μεταφορά σε στάδιο 3 από στάδιο 1 ή 2 Επανεκτίμηση αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών Ζημίες Απομείωσης νέων δανείων Λοιπές κινήσεις και συναλλαγματικές διαφορές Υπόλοιπο 31/12/2020 Διαγραφές Υπόλοιπο λήξης 31/12/2020 Ιδιώτες Στεγαστικά Καταναλωτικά Πιστωτικές κάρτες Λοιπά Stage 1 Stage 2 Stage 3 Stage 1 Stage 2 Stage 3 Stage 1 Stage 2 Stage 3 Stage 1 Stage 2 Stage 3 Σύνολο 417 1.048 46.286 294 122 7.829 179 8 2.817 276 13 9.690 68.977 (83) 389 (412) (77) 26 (33) (15) 15 (3) (10) 46 (7) (2) 315 (14) 168 (45) (28) 202 (120) (3) 63 (11) (6) 113 (4) 6.905 (50) (367) 1.706 (21) (55) 317 (1) (0) 109 (206) (6) 5.480 1.817 (88) 22.488 154 (2) 4.779 445 12 768 466 3 3.915 34.757 5.929 35 18 3.665 207 5 1.142 126 12 203 3 0 513 (18) (3) (302) 34 (1) (152) (34) (3) (487) (5) (0) (51) (1.021) 2.577 363 73.722 666 237 13.780 726 89 3.389 573 117 19.541 115.780 (107) 0 0 (98) 0 0 (4) 0 0 (2) (0) 0 (4) 2.577 363 73.624 666 237 13.776 726 89 3.387 573 117 19.537 115.673 31/12/2020 Όμιλος και Τράπεζα (ποσά σε χιλ. €) Υπόλοιπο έναρξης 1/1/2020 Μεταφορά σε στάδιο 1 από στάδιο 2 ή 3 Μεταφορά σε στάδιο 2 από στάδιο 1 ή 3 Μεταφορά σε στάδιο 3 από στάδιο 1 ή 2 Επανεκτίμηση αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών Ζημίες Απομείωσης νέων δανείων Αλλαγή Πιστωτικών Παραμέτρων Λοιπές κινήσεις και συναλλαγματικές διαφορές Υπόλοιπο 31/12/2020 Διαγραφές Υπόλοιπο λήξης 31/12/2020 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά Μεγάλες επιχειρήσεις Stage 1 1.352 365 (205) (45) 859 594 0 (505) 2.415 0 2.415 Stage 2 2.600 (434) 2.226 (110) 1.126 369 0 (87) 5.689 0 5.689 Stage 3 106.147 0 (40) 2.867 11.124 8.159 0 28.571 156.828 0 156.828 Επιχειρηματικά ΜΜΕ Stage 1 976 68 (83) (98) 294 1.676 0 447 3.280 0 3.280 Stage 2 1.141 (89) 7.146 (430) 247 478 0 (271) 8.222 0 8.222 Stage 3 99.561 (13) (829) 5.134 8.073 15.142 280 (33.659) 93.688 (34) 93.655 Δημόσιος τομέας (Ελλάδα) Stage 1 60 0 0 0 134 0 0 (0) 194 0 194 Stage 2 71 0 0 0 (30) 0 0 0 41 0 41 Stage 3 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Σύνολο 211.908 (102) 8.213 7.318 21.827 26.418 280 (5.502) 270.358 (34) 270.325 143 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 31/12/2019 Όμιλος και Τράπεζα (ποσά σε χιλ. €) Υπόλοιπο έναρξης 1/1/2019 Μεταφορά σε στάδιο 1 από στάδιο 2 ή 3 Μεταφορά σε στάδιο 2 από στάδιο 1 ή 3 Μεταφορά σε στάδιο 3 από στάδιο 1 ή 2 Επανεκτίμηση αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών Ζημίες Απομείωσης νέων δανείων Αλλαγή Πιστωτικών Παραμέτρων Λοιπές κινήσεις και συναλλαγματικές διαφορές Υπόλοιπο 31/12/2019 Διαγραφές Υπόλοιπο λήξης 31/12/2019 Ιδιώτες Στεγαστικά Καταναλωτικά Πιστωτικές κάρτες Λοιπά Stage 1 Stage 2 Stage 3 Stage 1 Stage 2 Stage 3 Stage 1 Stage 2 Stage 3 Stage 1 Stage 2 Stage 3 Σύνολο 708 1.958 61.800 455 410 14.252 117 5 5.021 174 16 13.616 98.532 (863) 69 (348) (410) 19 (73) (33) 3 (2) (68) 5 (2) (22) 10 (95) 591 (428) (27) 45 (44) (3) 6 (17) (1) 3 (20) 1.465 (74) (757) 1.489 (72) (223) 429 (4) (2) 423 (3) (5) 265 (197) (314) (19.638) (112) (38) (6.965) 60 0 (2.479) 103 4 (4.249) (33.823) 232 12 0 3 55 1 22 14 1 22 3 0 99 3.780 0 0 3.499 0 0 194 0 0 8 0 0 79 (301) (4) (64) (29) (24) (1) (23) (7) (0) (84) (4) (2) (58) 419 1.065 46.286 294 122 7.833 179 8 2.826 276 13 9.711 69.031 (54) (2) (17) (0) 0 0 (4) 0 0 (9) 0 0 (21) 417 1.048 46.286 294 122 7.829 179 8 2.817 276 13 9.690 68.977 31/12/2019 Όμιλος και Τράπεζα (ποσά σε χιλ. €) Υπόλοιπο έναρξης 1/1/2019 Μεταφορά σε στάδιο 1 από στάδιο 2 ή 3 Μεταφορά σε στάδιο 2 από στάδιο 1 ή 3 Μεταφορά σε στάδιο 3 από στάδιο 1 ή 2 Επανεκτίμηση αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών Ζημίες Απομείωσης νέων δανείων Αλλαγή Πιστωτικών Παραμέτρων Λοιπές κινήσεις και συναλλαγματικές διαφορές Υπόλοιπο 31/12/2019 Διαγραφές Υπόλοιπο λήξης 31/12/2019 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά Μεγάλες επιχειρήσεις Stage 1 1.648 784 (149) (3) (139) 183 0 (973) 1.352 0 1.352 Stage 2 4.660 (295) 1.163 (448) (2.269) 30 (50) (191) 2.600 0 2.600 Stage 3 63.276 (964) 0 17.455 16.772 4.936 12.212 (4.637) 109.051 (2.904) 106.147 Επιχειρηματικά ΜΜΕ Stage 1 331 296 (103) (393) 350 111 (409) 793 976 0 976 Stage 2 5.332 (4.581) 424 (200) (41) 242 0 (36) 1.141 0 1.141 Stage 3 78.988 (1.108) (1.569) 12.273 (595) 16.970 1.314 (6.712) 99.561 0 99.561 Δημόσιος τομέας (Ελλάδα) Stage 1 11 0 0 0 49 0 0 0 60 0 60 Stage 2 215 0 0 0 (143) 0 0 (1) 71 0 71 Stage 3 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Σύνολο 154.462 (5.867) (234) 28.684 13.984 22.473 13.067 (11.756) 214.812 (2.904) 211.908 144 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 40.5.2 Δάνεια και απαιτήσεις κατά πελατών, απομειωμένα δάνεια και προβλέψεις απομείωσης ανά κατηγορία δανείων, τομέα δραστηριότητας και γεωγραφική περιοχή Ελλάδα 31/12/2020 Όμιλος και Τράπεζα (ποσά σε χιλ. €) Ιδιώτες Στάδιο (Stage) 1 Στάδιο (Stage) 2 Λογιστικό υπόλοιπο Αναμενόμενε προ ς ζημίες προβλέψεων πιστωτικού απομείωσης κινδύνου Καθαρή Αξία Στάδιο (Stage) 3 125.882 10.363 381.510 517.755 115.673 402.082 Στεγαστικά 97.440 7.150 294.844 399.434 76.565 322.869 Καταναλωτικά 13.437 2.339 37.668 53.445 14.679 38.766 Πιστωτικές κάρτες 11.355 402 5.311 17.067 4.202 12.865 Λοιπά 3.650 472 43.687 47.809 20.227 27.582 Επιχειρηματικά 634.477 304.616 503.893 1.442.985 270.090 1.172.895 Χονδρικό & Λιανικό Εμπόριο 104.257 13.335 33.167 150.759 14.642 136.117 Βιομηχανία & Βιοτεχνία 133.183 24.765 63.224 221.172 32.306 188.866 0 0 24.005 24.005 10.433 13.573 86.368 72.819 254.123 413.310 141.418 271.892 4.758 59.767 54.521 119.045 24.637 94.408 181.159 118.200 26.059 325.417 18.415 307.003 117 193 0 310 12 298 47 12.839 0 12.887 1.231 11.656 21.604 101 3.289 24.994 1.329 23.665 102.984 2.595 45.505 151.085 25.667 125.417 15.718 10.485 0 26.203 235 25.968 776.077 325.464 885.402 1.986.943 385.997 1.600.946 Ναυτιλία Κατασκευές & Διαχείριση ακίνητης περιουσίας Τουρισμός Ενέργεια Δραστηριότητες εξόρυξης Τέχνες & Ψυχαγωγία Μεταφορές & Αποθήκευση Λοιπές Δημόσιος Τομέας Σύνολο Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 145 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 31/12/2019 Όμιλος και Τράπεζα (ποσά σε χιλ. €) Στάδιο (Stage) 1 Στάδιο (Stage) 2 Λογιστικό υπόλοιπο Αναμενόμενε προ ς ζημίες προβλέψεων πιστωτικού απομείωσης κινδύνου Καθαρή Αξία Στάδιο (Stage) 3 Ιδιώτες 157.318 21.524 351.201 530.043 68.977 461.066 Στεγαστικά 110.161 18.358 282.170 410.690 47.751 362.939 Καταναλωτικά 12.589 1.599 36.506 50.693 8.244 42.449 Πιστωτικές κάρτες 13.615 574 6.536 20.726 3.004 17.722 Λοιπά 20.954 992 25.989 47.935 9.979 37.956 564.338 206.383 499.498 1.270.218 211.777 1.058.441 Χονδρικό & Λιανικό Εμπόριο 78.348 13.328 26.104 117.780 9.262 108.518 Βιομηχανία & Βιοτεχνία 38.565 29.133 36.341 104.039 18.321 85.718 504 0 24.798 25.303 5.623 19.679 130.012 51.316 227.517 408.845 127.624 281.221 Επιχειρηματικά Ναυτιλία Κατασκευές & Διαχείριση ακίνητης περιουσίας Τουρισμός 15.453 14.458 51.443 81.354 5.477 75.877 190.794 69.065 62.476 322.335 17.431 304.905 Δραστηριότητες εξόρυξης 33.778 32 23 33.833 28 33.805 Τέχνες & Ψυχαγωγία 14.280 0 86 14.365 72 14.293 4.262 15.258 1.474 20.994 332 20.663 58.342 13.792 69.235 141.370 27.609 113.761 Ενέργεια Μεταφορές & Αποθήκευση Λοιπές Δημόσιος Τομέας Σύνολο 17.108 11.010 0 28.118 131 27.987 738.764 238.917 850.698 1.828.379 280.885 1.547.494 Τόσο ο Όμιλος όσο και η Τράπεζα δεν έχουν δάνεια σε άλλες χώρες εκτός Ελλάδος. Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 146 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 40.5.3 Ανάλυση εσόδων από τόκους, με βάση την ποιότητα των δανείων και απαιτήσεων κατά πελατών ανά κατηγορία δανείων 31/12/2020 Όμιλος και Τράπεζα (ποσά σε χιλ. €) Ιδιώτες Επιχειρηματικά Δημόσιος τομέας Σύνολο εσόδων από τόκους Σύνολο Εσόδων από Stage 3 τόκους Stage 1 Stage 2 4.031 332 12.217 16.580 20.318 9.755 16.136 46.209 503 336 0 839 24.853 10.422 28.354 63.629 31/12/2019 Όμιλος και Τράπεζα (ποσά σε χιλ. €) Ιδιώτες Επιχειρηματικά Δημόσιος τομέας Σύνολο εσόδων από τόκους Σύνολο Εσόδων από Stage 3 τόκους Stage 1 Stage 2 5.620 769 12.546 18.935 20.160 7.373 17.844 45.377 611 393 0 1.004 26.392 8.535 30.390 65.317 40.6 Ρυθμίσεις δανείων 40.6.1 Ανάλυση ρυθμίσεων δανείων και απαιτήσεων κατά πελατών ανά είδος ρύθμισης Όμιλος και Τράπεζα (ποσά σε χιλ. €) Είδη Ρύθμισης Πληρωμή τόκων Ρυθμισμένα Δάνεια (Καθαρή Αξία) 31/12/2020 31/12/2019 1.325 47 Πρόγραμμα μειωμένων πληρωμών 21.039 3.120 Παροχή περιόδου χάριτος 82.932 88.408 Επέκταση διάρκειας δανείου 8.938 2.224 Κεφαλαιοποίηση καθυστερούμενων δόσεων 2.026 4.469 Διαγραφή μέρους του χρέους 48 283 Λοιπά 131.596 23.135 Συνολική καθαρή αξία 247.903 121.686 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 147 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 40.6.2 Ανάλυση ρυθμίσεων δανείων και απαιτήσεων κατά πελατών με βάση την πιστωτική τους ποιότητα 31/12/2020 Όμιλος και Τράπεζα (ποσά σε χιλ. €) Δάνεια αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος Συνολικό Ποσό Δ&Α Συνολικό Ποσό Ρυθμισμένων Δ&Α % Ρυθμισμένων Δ&Α Stage 1 776.077 0 0,00% Stage 2 325.464 221.683 68,11% Stage 3 885.402 49.358 5,57% 1.986.943 271.041 13,64% Συνολική Αξία (προ απομείωσης) Σωρευμένη πρόβλεψη απομείωσης Stage 1 10.431 0 0,00% Σωρευμένη πρόβλεψη απομείωσης Stage 2 14.759 10.860 73,58% Σωρευμένη πρόβλεψη απομείωσης Stage 3 360.808 12.278 3,40% 1.600.946 247.903 15,48% 973.690 167.942 17,25% Συνολική καθαρή αξία Ληφθείσες Εξασφαλίσεις 31/12/2019 Όμιλος και Τράπεζα (ποσά σε χιλ. €) Δάνεια αποτιμώμενα στο αναπόσβεστο κόστος Συνολικό Ποσό Δ&Α Συνολικό Ποσό Ρυθμισμένων Δ&Α % Ρυθμισμένων Δ&Α Stage 1 738.764 0 0,00% Stage 2 238.917 103.586 43,36% Stage 3 850.698 34.894 4,10% 1.828.379 138.480 7,57% Συνολική Αξία (προ απομείωσης) Σωρευμένη πρόβλεψη απομείωσης Stage 1 3.553 0 0,00% Σωρευμένη πρόβλεψη απομείωσης Stage 2 5.003 2.754 55,05% Σωρευμένη πρόβλεψη απομείωσης Stage 3 272.329 14.040 5,16% 1.547.494 121.686 7,86% 990.589 69.288 6,99% Συνολική καθαρή αξία Ληφθείσες Εξασφαλίσεις 40.6.3 Συμφωνία ρυθμισμένων δανείων και απαιτήσεων κατά πελατών Όμιλος και Τράπεζα (ποσά σε χιλ. €) 31/12/2020 31/12/2019 Υπόλοιπο έναρξης 121.686 160.114 Δ&Α που εντάχθηκαν σε καθεστώς ρύθμισης εντός της περιόδου 198.940 101.688 9.190 4.995 Αποπληρωμές Δ&Α (μερικώς ή ολικώς) (46.622) (3.296) Δ&Α που εξήλθαν από το καθεστώς της ρύθμισης εντός της περιόδου (17.442) (110.871) Ζημιά απομείωσης (23.138) (16.793) 5.288 (14.150) 247.903 121.686 Έσοδα από τόκους Λοιπά Υπόλοιπο τέλους Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 148 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 40.6.4 Ρυθμισμένα δάνεια και απαιτήσεις κατά πελατών ανά κατηγορία Όμιλος και Τράπεζα (ποσά σε χιλ. €) Ιδιώτες Στεγαστικά Καταναλωτικά Πιστωτικές κάρτες Λοιπές Eπιχειρηματικά Μεγάλες επιχειρήσεις ΜΜΕ Δημόσιος Τομέας Ελλάδα Συνολική καθαρή αξία 31/12/2020 9.779 7.974 1.535 34 236 238.124 179.763 58.361 0 0 247.903 31/12/2019 14.086 11.772 1.892 65 357 107.601 98.536 9.065 0 0 121.686 40.6.5 Ρυθμισμένα δάνεια και απαιτήσεις κατά πελατών ανά γεωγραφική περιοχή Όμιλος και Τράπεζα (ποσά σε χιλ. €) 31/12/2020 31/12/2019 Ελλάδα 247.903 121.686 Συνολική καθαρή αξία 247.903 121.686 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 149 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 40.7 Εύλογες αξίες χρηματοοικονομικών στοιχείων ενεργητικού και υποχρεώσεων Ο ακόλουθος πίνακας παρουσιάζει τις λογιστικές και εύλογες αξίες για τα χρηματοοικονομικά μέσα (στοιχεία ενεργητικού και υποχρεώσεις) που δεν τηρούνται σε εύλογες αξίες στην Κατάσταση Οικονομικής Θέσης . Εύλογη αξία στοιχείων Κατάστασης Οικονομικής Θέσης Χρηματοοικονομικά Στοιχεία Ενεργητικού Απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυμάτων Δάνεια και απαιτήσεις από πελάτες (μετά από προβλέψεις) Επενδυτικοί τίτλοι στο αποσβέσιμο κόστος Όμιλος Λογιστική Αξία Εύλογη Αξία 31/12/2020 31/12/2019 31/12/2020 31/12/2019 52.359 67.437 52.359 67.437 1.600.946 387.029 1.547.494 353.146 1.598.845 386.843 1.545.393 353.146 Χρηματοοικονομικές Υποχρεώσεις Υποχρεώσεις προς πιστωτικά ιδρύματα Υποχρεώσεις σε πελάτες Εκδοθείσες ομολογίες Υποχρέωση μίσθωσης Λογιστική Αξία 31/12/2020 31/12/2019 401.177 262.456 2.801.439 2.608.157 99.781 99.729 19.225 19.198 Εύλογη αξία στοιχείων Κατάστασης Οικονομικής Θέσης Χρηματοοικονομικά Στοιχεία Ενεργητικού Τράπεζα Λογιστική Αξία Εύλογη Αξία 31/12/2020 31/12/2019 31/12/2020 31/12/2019 Απαιτήσεις κατά πιστωτικών ιδρυμάτων Δάνεια και απαιτήσεις από πελάτες (μετά από προβλέψεις) Επενδυτικοί τίτλοι στο αποσβέσιμο κόστος Χρηματοοικονομικές Υποχρεώσεις Υποχρεώσεις προς πιστωτικά ιδρύματα Υποχρεώσεις σε πελάτες Εκδοθείσες ομολογίες Υποχρέωση μίσθωσης Εύλογη Αξία 31/12/2020 31/12/2019 401.177 262.456 2.796.083 2.602.801 99.781 99.729 19.225 19.198 52.359 67.429 52.359 67.429 1.600.946 387.029 1.547.494 353.146 1.598.845 386.843 1.545.393 353.146 Λογιστική Αξία 31/12/2020 31/12/2019 401.177 262.456 2.804.753 2.614.165 99.781 99.729 19.225 19.097 Εύλογη Αξία 31/12/2020 31/12/2019 401.177 262.456 2.799.369 2.608.782 99.781 99.729 19.225 19.097 Η εύλογη αξία των απαιτήσεων κατά πιστωτικών ιδρυμάτων και των υποχρεώσεων προς πιστωτικά ιδρύματα που αποτιμώνται στο αναπόσβεστο κόστος δεν διαφέρει ουσιωδώς από την αντίστοιχη λογιστική αξία καθώς η πλειοψηφία έχει λήξη κάτω του μηνός. Η εύλογη αξία των επενδύσεων στο αναπόσβεστο κόστος υπολογίζεται με βάση της τιμές ενεργού αγοράς. Η εύλογη αξία των δανείων και απαιτήσεων κατά πελατών καθώς και των υποχρεώσεων σε πελάτες, υπολογίζεται προεξοφλώντας τις αναμενόμενες μελλοντικές ταμειακές ροές (εισροές ή εκροές αντίστοιχα). Τα επιτόκια που χρησιμοποιήθηκαν για την προεξόφληση των ταμειακών ροών για τα δάνεια και τις υποχρεώσεις πελατών έγιναν με βάση την καμπύλη των επιτοκίων. Η εύλογη αξία αντιπροσωπεύει εκτιμήσεις κατά την ημερομηνία κατάρτισης της ετήσιας χρηματοοικονομικής πληροφόρησης. Οι εκτιμήσεις αυτές υπόκεινται μεταξύ άλλων και σε προσαρμογές ανάλογα με τις συνθήκες της αγοράς που επικρατούν τη δεδομένη χρονική στιγμή της αποτίμησης. Οι υπολογισμοί αυτοί αποτελούν την καλύτερη δυνατή εκτίμηση της Διοίκησης και βασίζονται σε συγκεκριμένες παραδοχές. Λαμβάνοντας υπόψη ότι οι υπολογισμοί αυτοί περιλαμβάνουν το στοιχείο της αβεβαιότητας, είναι πιθανόν οι εύλογες αξίες να μην αντιπροσωπεύουν την τιμή στην οποία μπορεί αυτά τα χρηματοοικονομικά μέσα να πωληθούν ή να εκκαθαριστούν στο μέλλον. Τα χρηματοοικονομικά μέσα τα οποία αποτιμώνται ή γνωστοποιείται η εύλογη αξία τους κατηγοριοποιούνται στα ακόλουθα τρία επίπεδα ανάλογα με τη χαμηλότερη πηγή πληροφόρησης που χρησιμοποιήθηκε για την εκτίμηση της εύλογης αξίας τους: • • Επίπεδο 1: τιμές (χωρίς προσαρμογές) ενεργού αγοράς για αντίστοιχα στοιχεία απαιτήσεων και υποχρεώσεων Επίπεδο 2: άμεσα ή έμμεσα παρατηρήσιμα δεδομένα Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 150 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 • Επίπεδο 3: προκύπτουν από μη παρατηρήσιμα δεδομένα που χρησιμοποιούνται σε τεχνικές αποτίμησης Στην περίπτωση που κατά την αρχική αναγνώριση των χρηματοοικονομικών μέσων η εύλογη αξία τους διαφέρει από το τίμημα της συναλλαγής, η διαφορά αναγνωρίζεται απευθείας στα αποτελέσματα μόνο στην περίπτωση που το μέσο αποτιμάται με βάση δεδομένα του επιπέδου 1 και 2. Στην περίπτωση που αποτιμάται με βάση δεδομένα του επιπέδου 3, η διαφορά κατά την αρχική αναγνώριση δεν καταχωρείται άμεσα στα αποτελέσματα, δύναται δε να αναγνωρισθεί μεταγενέστερα στο βαθμό που η αποτίμηση του μέσου βασιστεί σε παρατηρήσιμες τιμές και λαμβάνοντας υπόψη, τόσο τη φύση του όσο και τη διάσταση του χρόνου. Στην κατηγορία του επιπέδου 2 εντάσσονται τα δεδομένα τα οποία δεν ικανοποιούν τα κριτήρια κατηγοριοποίησης στο επίπεδο 1 αλλά τα οποία είναι παρατηρήσιμα, είτε άμεσα είτε έμμεσα. Τα δεδομένα αυτά είναι: • οι τιμές οργανωμένης αγοράς για παρόμοια στοιχεία του ενεργητικού ή των υποχρεώσεων. • λοιπά παρατηρήσιμα δεδομένα για το στοιχείο του ενεργητικού ή των υποχρεώσεων που αποτιμάται όπως για παράδειγμα: - επιτόκια και καμπύλες επιτοκίων - τεκμαιρόμενη μεταβλητότητα - πιστωτικά περιθώρια Οι κυριότερες μέθοδοι που χρησιμοποιούνται για τη μέτρηση της εύλογης αξίας στο επίπεδο 2 είναι η αναφορά στην τρέχουσα εύλογη αξία ενός ουσιωδώς συναφούς μέσου, η μέθοδος της προεξόφλησης και τα μοντέλα αποτίμησης δικαιωμάτων προαίρεσης. Στην κατηγορία του επιπέδου 3 εντάσσονται οι μη παρατηρήσιμες τιμές. Μη παρατηρήσιμες τιμές που χρησιμοποιούνται για τον προσδιορισμό της εύλογης αξίας περιλαμβάνουν συσχετίσεις, μακροπρόθεσμες μεταβλητότητες, αναμενόμενες ταμειακές ροές, επιτόκια προεξόφλησης, πιστωτικά περιθώρια και άλλες παραμέτρους που αφορούν σε συγκεκριμένες συναλλαγές και προσδιορίζονται από τον Όμιλο. Οι κυριότερες μέθοδοι που χρησιμοποιούνται για τη μέτρηση της εύλογης αξίας στο επίπεδο 3 είναι η μέθοδος της προεξόφλησης, οι πολλαπλασιαστές και τα μοντέλα αποτίμησης δικαιωμάτων προαίρεσης. Αναφορικά με τα διακρατούμενα ομόλογα υψηλής εξοφλητικής σειράς (senior notes) των τιτλοποιήσεων, η Διοίκηση της Τράπεζας παρακολουθεί την πορεία των εισπράξεων λαμβάνοντας υπόψη και τις επιπτώσεις της πανδημίας. Αναφορικά με το διακρατούμενο ομόλογο υψηλής εξοφλητικής προτεραιότητας (senior note) της τιτλοποίησης Artemis, ονομαστικής αξίας 487 εκατ. ευρώ, με βάση την έκθεση ανεξάρτητου εξειδικευμένου Συμβούλου η εύλογη του αξία κατά την 31/12/2020 προσδιορίζεται σε 400 εκατ. ευρώ. Έπειτα από περίπου τρία έτη διαχείρισης η εικόνα της συνολικής εισπραξιμότητας είναι πιο αποκρυσταλλωμένη λόγω της διαθεσιμότητας ιστορικότητας της αποδοτικότητας της διαχείρισης. Ως εκ τούτου, το σύνολο της απομείωσης καθώς και το χρεωστικό αποθεματικό που είχε δημιουργηθεί το 2018 καταχωρήθηκε στο αποτέλεσμα της χρήσης. Τέλος, στην άσκηση της απομείωσης έχει ληφθεί υπόψιν και η επίπτωση της πανδημίας. Αναφορικά με την τιτλοποίηση Metexelixis, η Τράπεζα διενήργησε εσωτερική άσκηση για την αποτίμηση του senior note της τιτλοποίησης αυτής, με βάση το μοντέλο Moody’s ECL, από την οποία προέκυψε μία μείωση στην εύλογη αξία του ομολόγου αυτού ποσού περίπου 330 χιλ. ευρώ, η οποία μείωση όμως δεν κρίνεται ούτε σημαντική ούτε μόνιμη. Η Διοίκηση της Τράπεζας θα συνεχίσει να παρακολουθεί την εξέλιξη της εισπραξιμότητας της τιτλοποίησης και την αποτελεσματικότητα της διαχείρισης. Επίσης επισημαίνονται τα ακόλουθα: - Η εύλογη αξία μη εισηγμένων μετοχών καθώς και μετοχών που δεν διαπραγματεύονται σε ενεργό αγορά προσδιορίζεται με βάση τις προβλέψεις του Ομίλου όσον αφορά στη μελλοντική κερδοφορία του εκδότη, αφού ληφθεί υπόψη και ο αναμενόμενος βαθμός ανάπτυξης των δραστηριοτήτων του (growth rate), καθώς και ο μεσοσταθμικός συντελεστής κεφαλαιακής απόδοσης ο οποίος χρησιμοποιείται ως επιτόκιο προεξόφλησης. Δεδομένου ότι όλες οι ανωτέρω παράμετροι είναι κατά κύριο λόγο μη παρατηρήσιμες, η αποτίμηση των εν λόγω μετοχών κατατάσσεται στο επίπεδο 3. - Στο επίπεδο 3 περιλαμβάνονται, επίσης, χρεωστικοί τίτλοι των οποίων η αγορά θεωρείται μη ενεργός λόγω έλλειψης ρευστότητας π.χ. σε περίπτωση που ο εκδότης έχει τεθεί σε καθεστώς εκκαθάρισης. Στις περιπτώσεις αυτές οι αναμενόμενες ροές από τους χρεωστικούς τίτλους προσδιορίζονται από τον Όμιλο με βάση την εκτιμώμενη εισπραξιμότητά τους. Ο Όμιλος σε κάθε ημερομηνία συντάξεως των οικονομικών καταστάσεων αξιολογεί τις πιθανές εναλλακτικές για τον προσδιορισμό των μη παρατηρήσιμων τιμών, προσδιορίζει την επίπτωσή τους στον υπολογισμό της Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 151 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 εύλογης αξίας και επιλέγει τελικά εκείνες τις μη παρατηρήσιμες τιμές που είναι συνεπείς αφενός με τις τρέχουσες συνθήκες της αγοράς, αφετέρου με τις μεθόδους που εφαρμόζει για τον προσδιορισμό της εύλογης αξίας. Παρατίθεται κατωτέρω πίνακας διαβαθμίσεως ορισμένων χρηματοοικονομικών μέσων που αποτιμώνται στην εύλογη αξία σε κάθε ημερομηνία σύνταξης οικονομικών καταστάσεων, ανάλογα με την ποιότητα των δεδομένων που χρησιμοποιήθηκαν για την εκτίμηση της εύλογης αξίας τους. Όμιλος 31/12/2020 Πρώτο Επίπεδο Δεύτερο Επίπεδο Τρίτο Επίπεδο Σύνολο Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία αποτιμόμενα στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών εσόδων (FVOCI) 183.026 0 403.766 586.792 Χρηματοοικονομικά στοιχεία αποτιμόμενα στην εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων Παράγωγα χρηματοπιστωτικά μέσα - απαιτήσεις Παράγωγα χρηματοπιστωτικά μέσα - υποχρεώσεις 7.241 145 0 0 40 0 0 0 0 7.241 185 0 31/12/2019 Πρώτο Επίπεδο Δεύτερο Επίπεδο Τρίτο Επίπεδο Σύνολο Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία αποτιμόμενα στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών εσόδων (FVOCI) 67.657 0 522.389 590.046 Χρηματοοικονομικά στοιχεία αποτιμόμενα στην εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων Παράγωγα χρηματοπιστωτικά μέσα - απαιτήσεις Παράγωγα χρηματοπιστωτικά μέσα - υποχρεώσεις 12.008 114 0 0 0 2 0 0 0 12.008 114 2 Τράπεζα 31/12/2020 Πρώτο Επίπεδο Δεύτερο Επίπεδο Τρίτο Επίπεδο Σύνολο Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία αποτιμόμενα στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών εσόδων (FVOCI) 183.026 0 403.766 586.792 Χρηματοοικονομικά στοιχεία αποτιμόμενα στην εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων Παράγωγα χρηματοπιστωτικά μέσα - απαιτήσεις Παράγωγα χρηματοπιστωτικά μέσα - υποχρεώσεις 7.241 145 0 0 40 0 0 0 0 7.241 185 0 0 Τρίτο Επίπεδο 522.389 Σύνολο 590.046 0 0 2 0 0 0 12.008 114 2 31/12/2019 Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία αποτιμόμενα στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών Χρηματοοικονομικά στοιχεία αποτιμόμενα στην εύλογη εσόδων (FVOCI) αξία μέσω αποτελεσμάτων Παράγωγα χρηματοπιστωτικά μέσα - απαιτήσεις Παράγωγα χρηματοπιστωτικά μέσα - υποχρεώσεις Πρώτο Επίπεδο 67.657 12.008 114 0 Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά Δεύτερο Επίπεδο 152 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 Πρέπει να σημειωθεί ότι κατά τη διάρκεια της τρέχουσας χρήσης δεν έλαβαν χώρα μεταφορές μεταξύ των επιπέδων εύλογης αξίας. Αναφορικά με την ευαισθησία της εύλογης αξίας του επιπέδου 3 του senior note ονομαστικής αξίας 487 εκατ. ευρώ, σημειώνεται ότι μια μεταβολή της εκτιμώμενης μελλοντικής αποδοτικότητας της διαχείρισης κατά +5%/5% επηρεάζει την εύλογη αξία του χρηματοοικονομικού μέσου κατά +44,27 και –44,32 εκατ. ευρώ αντίστοιχα, ενώ η επίδραση εξαιτίας μιας μεταβολής του προεξοφλητικού επιτοκίου κατά +25bps/-25bps, ανέρχεται σε 3,56 και +3,65 εκατ. ευρώ αντίστοιχα. Επιπλέον, η εύλογη αξία επηρεάζεται σημαντικά από το προεξοφλητικό επιτόκιο που χρησιμοποιείται κατά την διαδικασία αποτίμησης. Λόγω της απουσίας παρόμοιων συναλλαγών στην ελληνική αγορά, χρησιμοποιήθηκαν στοιχεία από άλλες χώρες της Ευρώπης όπου έχουν λάβει χώρα παρόμοιες συναλλαγές, τα οποία προσαρμόστηκαν με τις αποδόσεις των ομολόγων ελληνικού δημοσίου, παρόμοιας διάρκειας με την διάρκεια της εν λόγω συναλλαγής, ενώ τέλος λήφθηκε υπόψη και το επιτόκιο της πρόσφατης έκδοσης Tier II χρηματοοικονομικού μέσου για την αποπληρωμή των προνομιούχων μετοχών του Ν.2723/2008. Η παραπάνω ανάλυση ευαισθησίας, ενσωματώνει και εναλλακτικές τιμές του προεξοφλητικού επιτοκίου με ίση στάθμιση. Σε σχέση με το junior note που διακράτησε η Τράπεζα κατά την β’ συναλλαγή τιτλοποίησης, μεταβολή κατά +25bps/-25bps του χρησιμοποιούμενου επιτοκίου προεξόφλησης των μελλοντικών ταμειοροών, επηρεάζει την εύλογη αξία του εν λόγω χρηματοοικονομικού μέσου κατά -42,8 χιλ. ευρώ / + 43,6 χιλ. ευρώ, αντίστοιχα. Τέλος και σε σχέση με το χαρτοφυλάκιο επενδυτικών ακινήτων της Τράπεζας, η μεταβολή της κύριας εκτιμητικής παραδοχής κατά +5% / -5%, επηρεάζει την εύλογη αξία των ακινήτων κατά 2,8 εκατ. ευρώ και -2,8 εκατ. ευρώ περίπου, αντίστοιχα, κατά την 31/12/2020. Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 153 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 41. Κεφαλαιακή επάρκεια Η Διεύθυνση Κινδύνων Ομίλου παρακολουθεί την κεφαλαιακή επάρκεια σε τακτά χρονικά διαστήματα και υποβάλλει τα στοιχεία υπολογισμού αυτής ανά τρίμηνο στην Τράπεζα της Ελλάδος, η οποία αποτελεί και την εποπτεύουσα αρχή των Πιστωτικών Ιδρυμάτων. Ως Δείκτης Κεφαλαιακής Επάρκειας, ορίζεται ο λόγος των εποπτικών Ιδίων Κεφαλαίων προς τα στοιχεία του Ενεργητικού καθώς και τα εκτός Κατάστασης Οικονομικής Θέσης στοιχεία, σταθμισμένα κατά τον κίνδυνο που αυτά περικλείουν. Ως Δείκτης Tier 1 ορίζεται αντίστοιχα ο λόγος των Κεφαλαίων της κατηγορίας 1 (Tier 1) προς τα σταθμισμένα στοιχεία Ενεργητικού (εντός και εκτός ισολογισμού) ενώ με αντίστοιχο τρόπο ορίζεται και ο δείκτης κεφαλαίου κοινών μετοχών της κατηγορίας 1 (CET 1). Σύμφωνα με τον Κανονισμό 575/2013 και την ΕΠΑΘ 114/ 04.08.2014 οι τράπεζες πρέπει σε ατομική και σε ενοποιημένη βάση να πληρούν κατ’ ελάχιστον δείκτη κεφαλαίου κοινών μετοχών της κατηγορίας 1 (CET 1) 4,5%, δείκτη κεφαλαίου της κατηγορίας 1 (TIER 1) 6% και συνολικό δείκτη κεφαλαιακής επάρκειας (Total Capital Ratio) 8%. Σημειώνουμε ότι η εν λόγω ΕΠΑΘ κατήργησε την ΠΕΕ 13/ 28.3.2013, ενώ προβλέπει ακόμα μεταβατικές διατάξεις αναφορικά με την εφαρμογή εποπτικών αφαιρέσεων από τα κεφάλαια κοινών μετοχών της κατηγορίας 1 (Common Equity Tier 1 – CET 1). Πιο συγκεκριμένα προβλέπεται σταδιακή εφαρμογή έως το 2024 της αφαίρεσης των αναβαλλόμενων φορολογικών απαιτήσεων οι οποίες βασίζονται σε μελλοντική κερδοφορία. Επιπλέον, η ΕΠΑΘ 114/ 04.08.2014 προβλέπει σταδιακή εφαρμογή έως το 2018 της αφαίρεσης από τα κεφάλαια κοινών μετοχών της κατηγορίας 1 των άυλων στοιχείων του ενεργητικού, των περιουσιακών στοιχείων του συνταξιοδοτικού ταμείου προκαθορισμένων παροχών και συγκεκριμένων τοποθετήσεων της Τράπεζας σε οντότητες του χρηματοπιστωτικού τομέα. Επιπροσθέτως σύμφωνα με την Οδηγία 2013/36/ΕΕ οι Tράπεζες, επίσης, θα υποχρεούνται να δημιουργήσουν σταδιακά ένα αποθεματικό διατήρησης κεφαλαίων (capital conservation buffer) 2,5% μέχρι την 01-01-2019 (0,625% την 01-01-2016, 1,25% την 01-01-2017 και 1,875% την 01-01-2018) πέραν των υφιστάμενων κεφαλαίων κοινών μετοχών της κατηγορίας 1 (CET 1) και των ελάχιστων εποπτικών ιδίων κεφαλαίων. Συνολικά οι ελάχιστοι δείκτες που πρέπει να τηρούνται συμπεριλαμβανομένου του αποθεματικού διατηρήσεως κεφαλαίων (capital conservation buffer) και οι οποίοι ισχύουν από 01-01-2019 είναι: - Ελάχιστος δείκτης κοινών ιδίων κεφαλαίων 7%. - Συνολικός δείκτης Κεφαλαιακής Επάρκειας 10,5%. Τέλος η Οδηγία 2013/36/ΕΕ προβλέπει την διακριτική ευχέρεια επιβολής από τα Κράτη Μέλη των εξής αποθεμάτων ασφαλείας. - Αντικυκλικό Κεφαλαιακό Απόθεμα Ασφαλείας (0% για το τέταρτο τρίμηνο του 2017 βάσει της ΠΕΕ 122/12.9.2017). - Απόθεμα Ασφαλείας Συστημικού Κινδύνου. Στον παρακάτω πίνακα παρατίθενται τα βασικά καθώς και τα συμπληρωματικά Ίδια κεφάλαια, καθώς και οι εποπτικές αναπροσαρμογές στις οποίες αυτά υπόκεινται πριν το στάδιο του οριστικού υπολογισμού τους, τα οποία αφορούν σε μη ελεγμένα υπόλοιπα από τους Τακτικούς Ορκωτές Ελεγκτές της Τράπεζας. Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 154 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 (σε χιλ. ευρώ) Περιγραφή Όμιλος 31/12/2020 Τράπεζα 31/12/2019 31/12/2020 31/12/2019 Μετοχικό Κεφάλαιο (Κοινές μετοχές) 138.376 101.966 138.376 101.966 Αποθεματικά 472.502 448.750 472.461 448.548 (404.189) (93.045) (408.496) (98.087) Αναπόσβεστη αξία άϋλων παγίων στοιχείων (33.843) (44.497) (33.843) (44.482) Μεταβατικές ρυθμίσεις του IFRS 9 114.176 82.209 114.176 82.209 (3.012) 0 (3.012) 0 Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις που βασίζονται σε μελλοντική κερδοφορία και δεν προκύπτουν από προσωρινές διαφορές (32.646) (89.918) (32.646) (89.918) Μέσα Κεφαλαίου Κοινών Μετοχών για υπολογισμό ορίου 10% 251.364 405.465 247.016 400.235 Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις που βασίζονται σε μελλοντική κερδοφορία και προκύπτουν από προσωρινές διαφορές > 10% CET I (89.643) (38.864) (90.078) (39.299) CET1 - Σύνολο Μέσων Κεφαλαίου Κοινών Μετοχών (Common Equity Tier I Capital) 148.312 366.601 143.966 360.937 T1 - Σύνολο Βασικών Ιδίων Κεφαλαίων (Tier I Capital) 148.312 366.601 143.966 360.937 Υποχρεώσεις μειωμένης εξασφάλισης ορισμένης διάρκειας 99.781 99.729 99.781 99.729 T2 - Σύνολο Συμπληρωματικών Ιδίων Κεφαλαίων (Tier II Capital) 99.781 99.729 99.781 99.729 Σύνολο Εποπτικών Ιδίων Κεφαλαίων 248.093 466.330 243.747 460.665 Σταθμισμένα έναντι πιστωτικού κινδύνου 2.840.163 3.041.941 2.837.612 3.042.302 9.652 4.391 9.652 4.391 Αποτελέσματα εις νέον Αφαιρετικά στοιχεία Ιδίων Κεφαλαίων Λοιπά στοιχεία T2L - Πρόσθετα Συμπληρωματικά Ίδια Κεφάλαια (Lower Tier II Capital) Σταθμισμένα έναντι κινδύνου αγοράς Σταθμισμένα έναντι λειτουργικού κινδύνου 155.764 176.152 150.757 172.206 Δείκτης Κεφαλαίου κοινών μετοχών κατηγορίας 1 (CET 1) 4,93% 11,38% 4,80% 11,21% Δείκτης Κεφαλαίου κατηγορίας 1 (Tier 1) 4,93% 11,38% 4,80% 11,21% Συνολικός Δείκτης Κεφαλαίου (Total Capital Ratio) 8,25% 14,47% 8,13% 14,31% Δείκτες Κεφαλαιακής Επάρκειας (Πλήρη Εφαρμογή) Δείκτης Κεφαλαίου κοινών μετοχών κατηγορίας 1 (CET 1) -0,38% 8,88% -0,53% 8,72% Δείκτης Κεφαλαίου κατηγορίας 1 (Tier 1) -0,38% 8,88% -0,53% 8,72% 3,13% 11,98% 2,99% 11,82% Συνολικός Δείκτης Κεφαλαίου (Total Capital Ratio) Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 155 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 Σύμφωνα με την απόφαση 353/85/10.04.2020 της ΤτΕ, η Τράπεζα υποχρεούται να τηρεί Δείκτη Κεφαλαίων ύψους κατ’ ελάχιστον 10,71%, ο οποίος αναλύεται σε ποσοστό 8% σύμφωνα με τα προβλεπόμενα του άρθρου 92 της CRR, πλέον πρόσθετων κεφαλαιακών απαιτήσεων 2,71% κατόπιν των αποτελεσμάτων της Εποπτικής Διαδικασίας Εξέτασης και Αξιολόγησης (ΕΔΕΑ). Επιπλέον των ως ανωτέρω κεφαλαιακών απαιτήσεων και σύμφωνα με το άρθρο 122 του ν.4261/2014, η Τράπεζα υποχρεούται σε κεφαλαιακό απόθεμα ασφαλείας 2,5% η τήρηση του οποίου θα αξιολογείται λαμβάνοντας υπόψη τις εκάστοτε επικρατούσες συνθήκες. Συστήνεται επίσης και η διατήρηση επιπλέον 1% ως επιπρόσθετο περιθώριο Κεφαλαιακής Κατεύθυνσης (Pillar II Capital Guidance, P2G). Εξαιτίας ωστόσο των έκτακτων συνθηκών που διαμορφώθηκαν λόγω της πανδημίας COVID – 19, επιτρέπεται στην Τράπεζα να λειτουργεί κάτω από το επίπεδο του περιθωρίου κεφαλαίων P2G. Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 156 Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31ης Δεκεμβρίου 2020 42. Γεγονότα μεταγενέστερα της 31 η ς Δεκεμβρίου 2020 1. Αρχής γενομένης την 31η Μαρτίου 2021 η Attica Bank έπαψε να κάνει χρήση των διατάξεων του Ν.3723/2008 περί «Ενίσχυσης της Ρευστότητας της Οικονομίας για την Αντιμετώπιση των Επιπτώσεων της Διεθνούς Χρηματοπιστωτικής Κρίσης» και ταυτόχρονα των εγγυήσεων του Πυλώνα ΙΙ. Συνεπακόλουθα από την ως άνω ημερομηνία, η Attica Bank δεν υπόκειται πλέον στις δεσμεύσεις του συγκεκριμένου προγράμματος όπως, μεταξύ άλλων, η υποχρέωση διορισμού εκπροσώπου του Ελληνικού Δημοσίου στο Διοικητικό Συμβούλιο της Τράπεζας. Η ετήσια εξοικονόμηση για την Τράπεζα και τον Όμιλο ανέρχεται σε €3,5 εκατ. περίπου, που αναλογεί στην αποδιδόμενη προμήθεια προς το Ελληνικό Δημόσιο για την εγγύηση του. 2. Την 27η Απριλίου 2021, το Διοικητικό Συμβούλιο της Τράπεζας, κατά τη συνεδρίασή του, διαπίστωσε, σύμφωνα με το άρθρο 2 του ν.3723/2008 και το ΦΕΚ Υ.Ο.Δ.Δ. 965/18.11.2019, τη λήξη της θητείας του εκπροσώπου του Ελληνικού Δημοσίου στο Διοικητικό Συμβούλιο της Τράπεζας, ως πρόσθετου μέλος αυτού. Η εκπροσώπηση της Τράπεζας διατηρείται ως έχει, ήτοι κατά τα προβλεπόμενα στα υπ΄ αριθμ. 1334/10-11-2020 και 1335/30-11-2020 Πρακτικά του Διοικητικού Συμβουλίου. 3. Την 27η Απριλίου 2021, το Διοικητικό Συμβούλιο της Attica Bank αποφάσισε την τιτλοποίηση «Ωμέγα», η οποία περιλαμβάνει τις απαιτήσεις της υφιστάμενης τιτλοποίησης με την αρχική ονομασία ‘Artemis’ καθώς και σχεδόν το σύνολο των υφιστάμενων ΜΕΔ της Τράπεζας κατά την 31/12/2020. Με τη συναλλαγή «Ωμέγα» ολοκληρώνεται ο κύκλος διαδοχικών τιτλοποιήσεων της Attica Bank που ξεκίνησε τον Δεκέμβριο του 2016 συνολικού ύψους περί τα €3δισ. Τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά 157 Γνωστοποιήσεις Ν. 4374/2016 Γ ν ω σ τ ο π ο ι ή σ ε ι ς Ν . 4 37 4 / 2 0 1 6 2020 ΙV. Γνωστοποιήσεις Ν.4374/2016 Βάσει του άρ. 6 του Ν.4374/1.4.2016 «Διαφάνεια στις σχέσεις των πιστωτικών ιδρυμάτων με επιχειρήσεις μέσων ενημέρωσης και επιχορηγούμενα πρόσωπα», όλα τα πιστωτικά ιδρύματα που έχουν έδρα στην Ελλάδα υποχρεούνται να δημοσιεύουν ετησίως σε ενοποιημένη βάση πληροφορίες για: 1. Τις πληρωμές που διενεργούνται εντός της οικείας οικονομικής χρήσεως, με άμεσο ή έμμεσο αποδέκτη επιχείρηση μέσων ενημέρωσης και συνδεδεμένων κατά την έννοια του Διεθνούς Λογιστικού Προτύπου 24 μερών με αυτές, ή επιχείρηση διαφήμισης και επικοινωνίας, 2. Τις πληρωμές που διενεργούνται εντός της οικείας οικονομικής χρήσεως, λόγω δωρεάς, χορηγίας, επιχορήγησης ή από άλλη χαριστική αιτία, προς φυσικά ή/και νομικά πρόσωπα. Οι απαιτούμενοι πίνακες παρατίθενται ακολούθως: 159 Γ ν ω σ τ ο π ο ι ή σ ε ι ς Ν . 4 37 4 / 2 0 1 6 2020 ΠΛΗΡΩΜΕΣ ΣΕ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΜΕΣΩΝ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ, ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΜΕΣΩΝ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΗ ΟΝΤΟΤΗΤΑ ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΣΥΝΔΕΔΕΜΕΝΗ ΜΕ ΤΙΣ ΑΝΩΤΕΡΩ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΛΟΓΟΥΣ ΔΙΑΦΗΜΙΣΗΣ, ΠΡΟΒΟΛΗΣ Ή ΠΡΟΩΘΗΣΗΣ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 6 ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ 4374/2016 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 1984 PRODUCTIONS AE 24 MEDIA ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΑΕ CPAN CONNECT-ED PUBLIC AFFAIRS NETWORK LTD DIMERA ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ DPG DIGITAL MEDIA ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ Α.Ε. ETHOS MEDIA ΑE FREED AE HELLAS JOURNAL INC HT PRESS ONLINE ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΙΚΕ ICAP A.E. INFINITAS Ι.Κ.Ε. J.O INFOCENT ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ MON.ΕΠΕ LEFT MEDIA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΡΑΔΙΟΦΩΝΙΚΗ ΤΗΛΕΟΠΤΙΚΗ ΑΕ LIQUID MEDIA AE MEDIA2DAY ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΙΑ MONOCLE MEDIA LAB MONONEWS Ι.Κ.Ε. NEW MEDIA NETWORK SYNAPSIS ΑΕ NEWPOST PRIVATE COMPANY NEWPOST.GR NEWSIT ΕΠΕ OPINION POST ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΑΕ PREMIUM A.E. PRIME APPLICATIONS AE REAL MEDIA ΜΕΣΑ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ Α.Ε. SAMOS BUSINESS DEVELOPMENT ΙΚΕ SPORTNEWS ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΔΙΑΔΙΚΤΙΟΥ Α.Ε THE TOC DIGITAL MEDIA ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΜΟΝ.ΑΕ VITO PR & EVENTS ΥΠΟΚ.ΑΛΛΟΔΑΠΗΣ W.S.F. WALL STREET FINANCE Ι.Κ.Ε. ΑΒΡ ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥΧΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ ΜΕΣΩΝ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΑΕ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΑ ΜΕΣΑ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΑΕ ΒΟΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΗ ΑΕ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΠΑΠΑΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΥ & ΣΙΑ ΕΕ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΝΕΟ ΧΡΗΜΑ ΑΕ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΡΩΤΟ ΘΕΜΑ ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΑΕ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΑΔΙΟΦΩΝΙΑ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ ΑΕ ΖΟΥΓΚΛΑ ΤΖΙ ΑΡ Α.Ε. Η ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ - Π. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ & ΣΙΑ ΑΕ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ Α.Ε. ΚΑΠΙΤΑΛ GR/ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΑΕ ΝΟΗΣΙΣ ΙΚΕ ΟΚΤΑΣ MEDIA ΙΚΕ ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ ΕΚΔΟΣΕΙΣ Α.Ε. ΠΡΟΤΑΓΚΟΝ Α.Ε. ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΤΥΠΟΣ ΜΟΝ .Α.Ε. ΣΥΝΟΛΟ ΚΑΘΑΡΟ ΠΟΣΟ (σε ευρώ) 31/12/2020 675 2.000 500 800 2.000 500 400 480 400 800 500 500 500 1.125 1.650 600 1.200 1.050 2.000 1.200 400 1.925 6.500 600 500 1.000 500 500 700 2.000 600 500 500 1.000 2.000 47.802 2.100 1.800 1.925 2.000 500 500 600 600 1.600 97.532 Σημείωση: Επί των παραπάνω δαπανών πληρώθηκαν επιβαρύνσεις υπέρ Ελληνικού Δημοσίου και τρίτων (ΦΠΑ, ΑΓΓΕΛΙΟΣΗΜΟ και λοιπά) ύψους 29.433,07 ευρώ 160 Γ ν ω σ τ ο π ο ι ή σ ε ι ς Ν . 4 37 4 / 2 0 1 6 2020 ΧΟΡΗΓΙΕΣ 2020 ΣΕ ΝΟΜΙΚΑ ΠΡΟΣΩΠΑ ΕΤΑΙΡΕΙΑ DELPHI ECONOMIC FORUM ΑΣΤΙΚΗ ΜΗ ΚΕΡΔΟΣΚΟΠΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΒΟΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΗ Α.Ε. VORIA.GR ΔΙΑΖΩΜΑ ΕΤΑΙΡΙΑ ΑΡΧΙΠΕΛΑΓΟΣ ΙΑΤΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΦΘΙΩΤΙΔΑΣ ΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ Ε.Σ.Η.Ε.Α. ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛ.ΕΛ.ΠΕΡ.ΤΜ.ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΄Κ ΔΥΤ.ΘΕΣΣΑΛΙΑ ΦΟΡΟΥΜ ΤΗΣ ΟΛΥΜΠΙΑΣ ΑΜΚΕ ΣΥΝΟΛΟ ΚΑΘΑΡΟ ΠΟΣΟ (σε ευρώ) 3.226 4.032 4.032 3.000 403 1.613 500 2.500 19.306 Σημείωση: Επί των παραπάνω δαπανών πληρώθηκε ΦΠΑ ύψους 3.793,55 ευρώ ΧΟΡΗΓΙΕΣ 2020 ΣΕ ΦΥΣΙΚΑ ΠΡΟΣΩΠΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΒΑΣΕΙ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΥ 2 ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 6 ΤΟΥ Ν.4374/2016 ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΦΥΣΙΚΑ ΠΡΟΣΩΠΑ ΚΑΘΑΡΟ ΠΟΣΟ (σε ευρώ) 0 ΔΩΡΕΕΣ 2020 ΣΕ ΝΟΜΙΚΑ ΠΡΟΣΩΠΑ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΠΟΣΤΟΛΗ - ΑΣΤΙΚΗ ΜΗ ΚΕΡΔΟΣΚΟΠΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΆΜΕΣΗΣ ΒΟΗΘΕΙΑΣ (ΕKAB) ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΕ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΙΓΙΝΗΣ "Ο ΑΓΙΟΣ ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ" ΠΑΙΔΙΚΑ ΧΩΡΙΑ SOS ΕΛΛΑΔΟΣ ΤΟ ΧΑΜΟΓΕΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΣΥΝΟΛΟ ΚΑΘΑΡΟ ΠΟΣΟ (σε ευρώ) 30.000 15.810 3.000 300 200 300 49.610 Σημείωση: Επί των παραπάνω δαπανών πληρώθηκε ΦΠΑ ύψους 0,00 ευρώ 161 Διαθεσιμότητα Ετήσιας Οικονομικής Έκθεσης Δι α θ εσ ι μό τ η τα Ε τ ήσ ι α ς Οι κ ονομι κ ή ς Έ κ θεσ η ς 20 2 0 V. Διαθεσιμότητα Ετήσιας Οικονομικής Έκθεσης H Ετήσια Οικονομική Έκθεση, στην οποία περιλαμβάνονται: • • • • Η Δήλωση των Μελών του Διοικητικού Συμβουλίου Η Έκθεση του Διοικητικού Συμβουλίου, Η Επεξηγηματική Έκθεση του Διοικητικού Συμβουλίου, Οι Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις Ομίλου και Τραπέζας (περιλαμβάνουν Έκθεση Ελέγχου των Ανεξάρτητων Ορκωτών Ελεγκτών) είναι αναρτημένη στο διαδίκτυο στη διεύθυνση https://www.atticabank.gr/el/investors/investor-financialresults/periodical-financial-data?folder=2020 (Ενότητα: Αρχική /Επενδυτές/Οικονομικά Μεγέθη/Περιοδικές Οικονομικές Καταστάσεις/2020) 163

Περίληψη: Ι. ΔΗΛΩΣΗ ΤΩΝ ΜΕΛΩΝ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ Βεβαιώνεται και δηλώνεται ότι, εξ όσων γνωρίζουμε: - Οι ετήσιες οικονομικές καταστάσεις της ATTICA BANK ΑΝΩΝΥΜΗ ΤΡΑΠΕΖΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ και του Ομίλου της, για τη χρήση που έληξε την 31η Δεκεμβρίου 2020 καταρτίσθηκαν σύμφωνα με τα ισχύοντα λογιστικά πρότυπα, απεικονίζουν κατά τρόπο αληθή τα στοιχεία του ενεργητικού και των υποχρεώσεων, την καθαρή θέση και τα αποτελέσματα χρήσης της Τράπεζας και των επιχειρήσεων που περιλαμβάνονται στην ενοποίηση εκλαμβανομένων ως σύνολο. - Η ετήσια έκθεση του Διοικητικού Συμβουλίου απεικονίζει κατά τρόπο αληθή, την εξέλιξη, τις επιδόσεις και τη θέση της Τράπεζας, καθώς και των επιχειρήσεων που περιλαμβάνονται στην ενοποίηση εκλαμβανομένων ως σύνολο, συμπεριλαμβανομένης της περιγραφής των κυριότερων κινδύνων και αβεβαιοτήτων που αντιμετωπίζουν. Αθήνα, 10 Μαΐου 2021 Για το Διοικητικό Συμβούλιο Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΟΥ Δ.Σ. Ο ΔΙΕΥΘΥΝΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Ο ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Γ. ΜΑΚΕΔΟΣ Α.Δ.Τ. ΑΖ 148332 ΘΕΟΔΩΡΟΣ Ν. ΠΑΝΤΑΛΑΚΗΣ Α.Δ.Τ. ΑΕ 119288 ΙΩΑΝΝΗΣ ΕΜ. ΤΣΑΚΙΡΑΚΗΣ Α.Δ.Τ. Λ 024276