ΠΑΠΟΥΤΣΑΝΗΣ Α.Β.Ε.Ε. ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Χρήσης 2019 (1 Ιανουαρίου - 31 Δεκεμβρίου 2019) Σύμφωνα με το άρθρο 4 του Ν. 3556/2007 και τις κατ’ εξουσιοδότηση αυτού εκτελεστικές αποφάσεις του Δ.Σ. της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς Ανώνυμη Βιομηχανική και Εμπορική Εταιρία Καταναλωτικών Αγαθών Αρ Μητρώου. Γ.Ε.ΜΗ. 121914222000 71ο Χλμ. Ε.Ο. Αθηνών-Λαμίας, Βαθύ Αυλίδος, Χαλκίδα Ετήσια Οικονομική Έκθεση χρήσης 2019 Πίνακας περιεχομένων Α. ΔΗΛΩΣΗ ΜΕΛΩΝ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΤ’ ΑΡ.4 ΠΑΡ 2(Γ) ΤΟΥ Ν.3556/2007 .................................... 3 Β. EΚΘΕΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΚΑΤ’ ΑΡ. 150 ΚΑΙ 153 ΤΟΥ Ν 4548/2018 ΚΑΙ ΑΡ. 4 ΠΑΡ. 6 ΚΑΙ 7 ΤΟΥ Ν. 3556/2007 .............................................................................................................. 4 Γ. ΈΚΘΕΣΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΥ ΟΡΚΩΤΟΥ ΕΛΕΓΚΤΗ ΛΟΓΙΣΤΗ .................................................................................. 1 Δ. ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ...................................................................................................... 32 1. ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΣΗΣ .................................................................................................. 32 2. ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΥΝΟΛΙΚΟΥ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ (ΚΑΤΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ) ........................................................................... 33 3. ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ ................................................................................................. 34 4. ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΑΜΕΙΑΚΩΝ ΡΟΩΝ (ΈΜΜΕΣΗ ΜΕΘΟΔΟΣ) .................................................................................... 36 5. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ..................................................................... 37 5.1. ΓΕΝΙΚΈΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΊΕΣ ..................................................................................................................................... 37 5.2. ΣΎΝΟΨΗ ΣΗΜΑΝΤΙΚΏΝ ΛΟΓΙΣΤΙΚΏΝ ΑΡΧΏΝ ........................................................................................................... 37 5.2.1. Πλαίσιο κατάρτισης των χρηματοοικονομικών καταστάσεων ................................................................... 37 5.2.2. Κίνδυνος μη συνέχισης της δραστηριότητας .............................................................................................. 37 5.2.3. Νέα πρότυπα, τροποποιήσεις προτύπων και διερμηνείες ........................................................................ 38 5.2.4. Μεταβολές στις λογιστικές πολιτικές από την υιοθέτηση νέων Προτύπων .............................................. 43 5.2.5. Ενοποίηση................................................................................................................................................... 47 5.2.6. Πληροφόρηση κατά τομέα ......................................................................................................................... 48 5.2.7. Συναλλαγματικές μετατροπές .................................................................................................................... 48 5.2.8. Ενσώματες Ακινητοποιήσεις ...................................................................................................................... 49 5.2.9. Ασώματες ακινητοποιήσεις ........................................................................................................................ 50 5.2.10. Επενδύσεις σε ακίνητα ............................................................................................................................. 51 5.2.11. Απομείωση αξίας μη-χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων ..................................................... 51 5.2.12. Χρηματοοικονομικά μέσα......................................................................................................................... 52 5.2.13. Μισθώσεις ................................................................................................................................................ 58 5.2.14. Αποθέματα ............................................................................................................................................... 60 5.2.15. Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα στοιχεία ......................................................................................... 60 5.2.16. Μετοχικό κεφάλαιο .................................................................................................................................. 61 5.2.17. Δανεισμός ................................................................................................................................................. 61 5.2.18. Τρέχων και αναβαλλόμενος φόρος εισοδήματος .................................................................................... 61 5.2.19. Παροχές στο προσωπικό .......................................................................................................................... 62 5.2.20. Προβλέψεις .............................................................................................................................................. 63 5.2.21. Επιχορηγήσεις .......................................................................................................................................... 63 5.2.22. Αναγνώριση Εσόδων ................................................................................................................................ 64 5.2.23. Κόστος δανεισμού .................................................................................................................................... 64 5.2.24. Μερίσματα ............................................................................................................................................... 65 5.2.25. Διανομή Μερισμάτων............................................................................................................................... 65 5.2.26. Κέρδη ανά μετοχή..................................................................................................................................... 65 5.2.27. Συγκριτικά στοιχεία και στρογγυλοποιήσεις ............................................................................................ 65 5.3. ΔΙΑΧΕΊΡΙΣΗ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΎ ΚΙΝΔΎΝΟΥ ...................................................................................................... 66 1 Ετήσια Οικονομική Έκθεση χρήσης 2019 5.3.1. Παράγοντες χρηματοοικονομικού κινδύνου .............................................................................................. 66 5.3.2. Προσδιορισμός εύλογων αξιών .................................................................................................................. 69 5.4. ΣΗΜΑΝΤΙΚΈΣ ΛΟΓΙΣΤΙΚΈΣ ΕΚΤΙΜΉΣΕΙΣ ΚΑΙ ΚΡΊΣΕΙΣ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΉΣΕΩΣ ............................................................................... 70 5.4.1. Σημαντικές λογιστικές εκτιμήσεις και παραδοχές...................................................................................... 70 5.4.2. Καθοριστικές κρίσεις της διοίκησης για την εφαρμογή των λογιστικών αρχών, σε κάθε ημερομηνία ισολογισμού. ........................................................................................................................................................ 71 6. ΕΠΕΞΗΓΗΜΑΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΚΟΝΔΥΛΙΩΝ ΤΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ............ 75 6.1. ΕΝΣΏΜΑΤΑ ΠΆΓΙΑ............................................................................................................................................ 75 6.2. ΕΠΕΝΔΎΣΕΙΣ ΣΕ ΑΚΊΝΗΤΑ.................................................................................................................................... 77 6.3. ΆΥΛΑ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΆ ΣΤΟΙΧΕΊΑ ............................................................................................................................. 78 6.4. ΜΑΚΡΟΠΡΌΘΕΣΜΕΣ ΑΠΑΙΤΉΣΕΙΣ ......................................................................................................................... 78 6.5. ΑΠΟΘΈΜΑΤΑ .................................................................................................................................................. 79 6.6. ΕΜΠΟΡΙΚΈΣ ΚΑΙ ΛΟΙΠΈΣ ΑΠΑΙΤΉΣΕΙΣ ..................................................................................................................... 80 6.7. ΤΑΜΕΙΑΚΆ ΔΙΑΘΈΣΙΜΑ ΚΑΙ ΙΣΟΔΎΝΑΜΑ ................................................................................................................. 81 6.8. ΜΕΤΟΧΙΚΌ ΚΕΦΆΛΑΙΟ ΚΑΙ ΊΔΙΕΣ ΜΕΤΟΧΈΣ ............................................................................................................ 81 6.8.1. Ανάλυση μετοχικού κεφαλαίου και Υπέρ το άρτιο .................................................................................... 81 6.8.2. Ίδιες μετοχές ............................................................................................................................................... 83 6.9. ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΆ ΕΎΛΟΓΗΣ ΑΞΊΑΣ ........................................................................................................................... 83 6.10. ΛΟΙΠΆ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΆ .................................................................................................................................... 83 6.11. ΔΆΝΕΙΑ........................................................................................................................................................ 84 6.12. ΑΝΑΒΑΛΛΌΜΕΝΗ ΦΟΡΟΛΟΓΊΑ .......................................................................................................................... 85 6.13. ΠΡΟΒΛΈΨΕΙΣ ΓΙΑ ΠΑΡΟΧΈΣ ΣΤΟΥΣ ΕΡΓΑΖΟΜΈΝΟΥΣ ................................................................................................. 89 6.14. ΠΡΟΒΛΈΨΕΙΣ ................................................................................................................................................ 90 6.15. ΕΠΙΧΟΡΗΓΉΣΕΙΣ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΏΝ ΣΤΟΙΧΕΊΩΝ ........................................................................................................... 90 6.16. ΠΡΟΜΗΘΕΥΤΈΣ ΚΑΙ ΛΟΙΠΈΣ ΥΠΟΧΡΕΏΣΕΙΣ ............................................................................................................ 92 6.17. ΠΩΛΉΣΕΙΣ .................................................................................................................................................... 92 6.18. ΚΌΣΤΟΣ ΠΩΛΉΣΕΩΝ ....................................................................................................................................... 92 6.19. ΆΛΛΑ ΈΣΟΔΑ ΕΚΜΕΤΆΛΛΕΥΣΗΣ ......................................................................................................................... 93 6.20. ΈΞΟΔΑ ΚΑΤ’ ΕΊΔΟΣ .......................................................................................................................................... 93 6.21. ΆΛΛΑ ΈΞΟΔΑ ΕΚΜΕΤΆΛΛΕΥΣΗΣ ......................................................................................................................... 94 6.22. ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΌ ΚΌΣΤΟΣ – ΚΑΘΑΡΌ ......................................................................................................... 94 6.23. ΦΌΡΟΙ ΕΙΣΟΔΉΜΑΤΟΣ .................................................................................................................................... 95 6.24. ΚΈΡΔΟΣ ΑΝΆ ΜΕΤΟΧΉ ..................................................................................................................................... 95 6.25. ΑΜΟΙΒΈΣ ΚΑΙ ΈΞΟΔΑ ΣΕ ΕΡΓΑΖΌΜΕΝΟΥΣ ............................................................................................................. 96 6.26. ΑΠΟΣΒΈΣΕΙΣ .................................................................................................................................................. 96 6.27. ΕΝΔΕΧΌΜΕΝΕΣ ΥΠΟΧΡΕΏΣΕΙΣ............................................................................................................................ 96 6.28. ΣΥΝΑΛΛΑΓΈΣ ΜΕ ΣΥΝΔΕΔΕΜΈΝΑ ΜΈΡΗ................................................................................................................ 98 6.29. ΓΕΓΟΝΌΤΑ ΜΕΤΆ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΊΑ ΤΟΥ ΙΣΟΛΟΓΙΣΜΟΎ........................................................................................ 100 2 Ετήσια Οικονομική Έκθεση χρήσης 2019 3 31 Έκθεση Ανεξάρτητου Ορκωτού Ελεγκτή Λογιστή Προς τους Μετόχους της εταιρείας ΠΑΠΟΥΤΣΑΝΗΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ Έκθεση Ελέγχου επί των Εταιρικών και Ενοποιημένων Οικονομικών Καταστάσεων Γνώμη Έχουμε ελέγξει τις συνημμένες εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις της εταιρείας ΠΑΠΟΥΤΣΑΝΗΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ (η Εταιρεία), οι οποίες αποτελούνται από τον την εταιρική και ενοποιημένη κατάσταση χρηματοοικονομικής θέσης της 31ης Δεκεμβρίου 2019, τις εταιρικές και ενοποιημένες καταστάσεις συνολικού εισοδήματος, μεταβολών ιδίων κεφαλαίων και ταμειακών ροών της χρήσεως που έληξε την ημερομηνία αυτή, καθώς και περίληψη σημαντικών λογιστικών αρχών και μεθόδων και λοιπές επεξηγηματικές πληροφορίες. Κατά τη γνώμη μας, οι συνημμένες εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις παρουσιάζουν εύλογα, από κάθε ουσιώδη άποψη, την οικονομική θέση της εταιρείας ΠΑΠΟΥΤΣΑΝΗΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ και των θυγατρικών αυτής (ο Όμιλος) κατά την 31η Δεκεμβρίου 2019, τη χρηματοοικονομική τους επίδοση και τις ταμειακές τους ροές για τη χρήση που έληξε την ημερομηνία αυτή σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς, όπως αυτά έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Βάση γνώμης Διενεργήσαμε τον έλεγχό μας σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Ελέγχου (ΔΠΕ) όπως αυτά έχουν ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία. Οι ευθύνες μας, σύμφωνα με τα πρότυπα αυτά περιγράφονται περαιτέρω στην ενότητα της έκθεσής μας “Ευθύνες ελεγκτή για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων”. Είμαστε ανεξάρτητοι από την Εταιρεία και τις ενοποιούμενες θυγατρικές της, καθ’ όλη τη διάρκεια του διορισμού μας, σύμφωνα με τον Κώδικα Δεοντολογίας για Επαγγελματίες Ελεγκτές του Συμβουλίου Διεθνών Προτύπων Δεοντολογίας Ελεγκτών, όπως αυτός έχει ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία και τις απαιτήσεις δεοντολογίας που σχετίζονται με τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων στην Ελλάδα και έχουμε εκπληρώσει τις δεοντολογικές μας υποχρεώσεις σύμφωνα με τις απαιτήσεις της ισχύουσας νομοθεσίας και του προαναφερόμενου Κώδικα Δεοντολογίας. Πιστεύουμε ότι τα ελεγκτικά τεκμήρια που έχουμε αποκτήσει είναι επαρκή και κατάλληλα να παρέχουν βάση για τη γνώμη μας. Σημαντικότερα θέματα ελέγχου Τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου είναι εκείνα τα θέματα που, κατά την επαγγελματική μας κρίση, ήταν εξέχουσας σημασίας στον έλεγχό μας επί των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων της ελεγχόμενης χρήσεως. Τα θέματα αυτά και οι σχετιζόμενοι κίνδυνοι ουσιώδους ανακρίβειας αντιμετωπίστηκαν στο πλαίσιο του ελέγχου των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων ως σύνολο, για τη διαμόρφωση της γνώμης μας επί αυτών και δεν εκφέρουμε ξεχωριστή γνώμη για τα θέματα αυτά. 1 Πως αντιμετωπίστηκε το σημαντικότερο θέμα ελέγχου Σημαντικότερο θέμα ελέγχου Αναγνώριση εσόδων (Κύκλου εργασιών) O κύκλος εργασιών του Ομίλου και της Εταιρείας ανήλθε για την Η ελεγκτική μας προσέγγιση περιέλαβε τις ακόλουθες χρήση που έληξε την 31.12.2019 σε € 30.667.128 και 30.682.488 βασικές διαδικασίες: αντίστοιχα (€ 24.240.709 για την χρήση που έληξε την 31.12.2018 Εξετάσαμε το περιβάλλον των πληροφοριακών εταιρεία και Όμιλος). συστημάτων που υποστηρίζει τις διάφορες Η εταιρεία αναγνωρίζει έσοδο όταν εκπληρώνεται μια συμβατική κατηγορίες εσόδων, συμπεριλαμβανομένων των υποχρέωση προς τον εκάστοτε πελάτη με την παράδοση αγαθού ή εσωτερικών διαδικασιών και των δικλίδων ασφαλείας την παροχή υπηρεσίας (που ταυτίζεται με το χρόνο που ο έλεγχος που σχετίζονται με αυτά. επί του αγαθού ή της υπηρεσίας περνάει στον πελάτη). Εάν μία Έλεγχο του ορθού διαχωρισμού των χρήσεων, σύμβαση περιλαμβάνει περισσότερες από μια συμβατικές εξετάζοντας πωλήσεις που πραγματοποιήθηκαν υποχρεώσεις η συνολική αξία της σύμβασης επιμερίζεται στις κοντά στην ημερομηνία λήξης της περιόδου επιμέρους υποχρεώσεις με βάση τις επιμέρους αξίες πώλησης. αναφοράς και αμέσως μετά από αυτή, μέσω Επιπλέον η εταιρεία κατέληξε πως η μεταφορά του ελέγχου των προϊόντων στον πελάτη πραγματοποιείται σε συγκεκριμένη χρονική στιγμή, όταν ο πελάτης λάβει τα αγαθά, καθώς τότε είναι σε θέση να λάβει και τα οφέλη των συγκεκριμένων προϊόντων. Αναγνωρίσαμε την συγκεκριμένη περιοχή ως ένα από τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου λόγω της αυξητικής τάσης που παρουσιάζει σε ύψος και σε όγκο συναλλαγών και της σημαντικής της επίδρασης στην διαμόρφωση των αποτελεσμάτων χρήσης. Επιπλέον, το μέγεθος αυτό αντανακλά την ανάπτυξη της εταιρείας, στην οποία, κατά την κρίση μας, επικεντρώνονται κυρίως οι χρήστες των Οικονομικών της Καταστάσεων. Οι γνωστοποιήσεις του Ομίλου σχετικά με τις ακολουθούμενες λογιστικές πολιτικές αναγνώρισης των εσόδων περιλαμβάνονται στις σημειώσεις 5.2.22 (5.2.22. Αναγνώριση Εσόδων ) και στη Σημείωση 6.17 (Πωλήσεις) των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. συσχέτισης των τιμολογίων με τα αντίστοιχα δελτία αποστολής. Στοχευμένες αναλυτικές διαδικασίες για τον εντοπισμό τυχόν ασυνήθιστων μεταβολών και συναλλαγών που χρήζουν περαιτέρω διερεύνησης. Εξέταση δείγματος συμβάσεων πελατών για την αξιολόγηση των υφιστάμενων Λογιστικών αρχών και μεθόδων αναγνώρισης των εσόδων. Δειγματοληπτικός επαναϋπολογισμός των εκπτώσεων βάσει του επιβεβαιωμένου τζίρου ανά περίπτωση και των όρων των συμβάσεων και συμφωνία με τα αντίστοιχα εκδοθέντα τιμολόγια και λοιπά παραστατικά. Αξιολογήσαμε την επάρκεια των γνωστοποιήσεων στις συνημμένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις, σε σχέση με το θέμα αυτό. Αποτίμηση Αποθεμάτων Την 31.12.2019 ο Όμιλος και η Εταιρεία κατέχει αποθέματα ύψους €3.870.807 και 3.848.071 αντίστοιχα (€3.790.903 για την χρήση που έληξε την 31.12.2018 εταιρεία και Όμιλος). Στην ενοποιημένη και εταιρική Κατάσταση Χρηματοοικονομικής θέσης τόσο στην χρήση 2019 όσο και στην χρήση 2018 περιλαμβάνεται πρόβλεψη απομείωσης ύψους €70.000. Τα αποθέματα αποτιμώνται στην χαμηλότερη αξία μεταξύ 2 Η ελεγκτική μας προσέγγιση περιέλαβε τις ακόλουθες βασικές διαδικασίες: Εξέταση των εσωτερικών δικλείδων ασφαλείας σχετικά με το κύκλωμα παρακολούθησης της αποθήκης, της κοστολόγησης των προϊόντων, των απογραφών και της επιμέτρησης της αξίας των αποθεμάτων στο τέλος της χρήσης. κόστους κτήσης και καθαρής ρευστοποιήσιμης αξίας. Η καθαρή ρευστοποιήσιμη αξία είναι η εκτιμώμενη τιμή πώλησης κατά τη συνήθη πορεία των εργασιών, μειωμένη κατά το ποσό των εξόδων διάθεσης. Το κόστος των ετοίμων προϊόντων και της παραγωγής σε εξέλιξη προσδιορίζεται με τη μέθοδο του σταθμικού κόστους και αποτελείται από τις πρώτες ύλες, το άμεσο κόστος εργασίας και τα γενικά βιομηχανικά έξοδα τα οποία κατανέμονται με βάση την κανονική παραγωγική δυναμικότητα. Κατάλληλη μέριμνα λαμβάνεται για τα άχρηστα, απαξιωμένα και με πολύ χαμηλή κυκλοφοριακή ταχύτητα αποθέματα εφόσον αυτά υπερβαίνουν τα προβλεπόμενα. Η μείωση της αξίας από την λογιστική στην καθαρή ρευστοποιήσιμη και οι ζημίες στα αποθέματα, εξοδοποιούνται στην περίοδο στην οποία αντιστοιχεί η υποτίμηση ή ζημία. Αναγνωρίσαμε την περιοχή της αποτίμησης αποθεμάτων ως ένα από τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου κυρίως λόγω των εκτιμήσεων που απαιτούνται τόσο στην επιμέτρηση της αξίας των αποθεμάτων, όσο και στον υπολογισμό του κόστους παραγωγής, και της σημαντικής τους επίπτωσης στην διαμόρφωση των αποτελεσμάτων χρήσης. Η επιμέτρηση της αξίας των αποθεμάτων βασίζεται σε εκτιμήσεις της διοίκησης για τις οποίες λαμβάνονται υπόψη η κίνηση των αποθεμάτων στην διάρκεια της χρήσης, η διάρκεια ζωής τους, η δυνατότητα επαναχρησιμοποίησης ή ρευστοποίησης των βραδέως κινουμένων αποθεμάτων κ.ά. Παρακολούθηση της διενέργειας της φυσικής απογραφής και δειγματοληπτικές επανακαταμετρήσεις. Δειγματοληπτική επιβεβαίωση του ορθού υπολογισμού της μεθόδου αποτίμησης του μέσου σταθμικού κόστους. Αξιολογήσαμε τις εκτιμήσεις της Διοίκησης για τα ακίνητα και βραδέως κινούμενα αποθέματα με δειγματοληπτικές αναφορές σε ιστορικά στοιχεία πωλήσεων. Συγκρίναμε σε δειγματοληπτική βάση τιμές πώλησης με κόστος πωλούμενων αποθεμάτων για να εντοπίσουμε αποθέματα που πωλήθηκαν με αρνητικό περιθώριο κέρδους και αξιολογήσαμε κατά πόσο αυτό λήφθηκε υπόψη στην αποτίμησή τους στη χαμηλότερη τιμή μεταξύ της αξίας κτήσης και της καθαρής ρευστοποιήσιμης αξίας. Επιπλέον αξιολογήσαμε την επάρκεια των σχετικών γνωστοποιήσεων της Εταιρείας και του Ομίλου στις συνημμένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις, σε σχέση με το ανωτέρω θέμα. Οι γνωστοποιήσεις του Ομίλου σχετικά με τις ακολουθούμενες λογιστικές πολιτικές αποτίμησης των αποθεμάτων περιλαμβάνονται στις σημειώσεις 5.2.14 (5.2.14. Αποθέματα ) και στη Σημείωση 6.5 (Αποθέματα) των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. Άλλο Θέμα Οι οικονομικές καταστάσεις της Εταιρείας για την προηγούμενη χρήση που έληξε την 31.12.2018 ελέγχθηκαν από άλλη ελεγκτική εταιρεία. Για την εν λόγω χρήση ο Ορκωτός Ελεγκτής Λογιστής εξέδωσε την 13.03.2019 έκθεση ελέγχου με σύμφωνη γνώμη. Άλλες πληροφορίες Η διοίκηση είναι υπεύθυνη για τις άλλες πληροφορίες. Οι άλλες πληροφορίες περιλαμβάνονται στην Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου, για την οποία γίνεται σχετική αναφορά στην “Έκθεση επί άλλων 3 Νομικών και Κανονιστικών Απαιτήσεων”, στις Δηλώσεις των Μελών του Διοικητικού Συμβουλίου, αλλά δεν περιλαμβάνουν τις οικονομικές καταστάσεις και την έκθεση ελέγχου επί αυτών. Η γνώμη μας επί των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων δεν καλύπτει τις άλλες πληροφορίες και δεν εκφράζουμε με τη γνώμη αυτή οποιασδήποτε μορφής συμπέρασμα διασφάλισης επί αυτών. Σε σχέση με τον έλεγχό μας επί των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων, η ευθύνη μας είναι να αναγνώσουμε τις άλλες πληροφορίες και με τον τρόπο αυτό, να εξετάσουμε εάν οι άλλες πληροφορίες είναι ουσιωδώς ασυνεπείς με τις εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις ή τις γνώσεις που αποκτήσαμε κατά τον έλεγχο ή αλλιώς φαίνεται να είναι ουσιωδώς εσφαλμένες. Εάν, με βάση τις εργασίες που έχουμε εκτελέσει, καταλήξουμε στο συμπέρασμα ότι υπάρχει ουσιώδες σφάλμα σε αυτές τις άλλες πληροφορίες, είμαστε υποχρεωμένοι να αναφέρουμε το γεγονός αυτό. Δεν έχουμε τίποτα να αναφέρουμε σχετικά με το θέμα αυτό. Ευθύνες της διοίκησης και των υπευθύνων για τη διακυβέρνηση επί των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Η διοίκηση έχει την ευθύνη για την κατάρτιση και εύλογη παρουσίαση των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ όπως αυτά έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως και για εκείνες τις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου που η διοίκηση καθορίζει ως απαραίτητες, ώστε να καθίσταται δυνατή η κατάρτιση των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων απαλλαγμένων από ουσιώδες σφάλμα, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος. Κατά την κατάρτιση των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων, η διοίκηση είναι υπεύθυνη για την αξιολόγηση της ικανότητας της Εταιρείας και του Ομίλου να συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους, γνωστοποιώντας όπου συντρέχει τέτοια περίπτωση, τα θέματα που σχετίζονται με τη συνεχιζόμενη δραστηριότητα και τη χρήση της λογιστικής αρχής της συνεχιζόμενης δραστηριότητας, εκτός και εάν η διοίκηση είτε προτίθεται να ρευστοποιήσει την Εταιρεία και τον Όμιλο ή να διακόψει τη δραστηριότητά τους ή δεν έχει άλλη ρεαλιστική εναλλακτική επιλογή από το να προβεί σ ’αυτές τις ενέργειες. Η Επιτροπή Ελέγχου (άρθ. 44 Ν. 4449/2017) της Εταιρείας έχει την ευθύνη εποπτείας της διαδικασίας χρηματοοικονομικής αναφοράς της Εταιρείας και του Ομίλου. Ευθύνες ελεγκτή για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Οι στόχοι μας είναι να αποκτήσουμε εύλογη διασφάλιση για το κατά πόσο οι εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις, στο σύνολο τους, είναι απαλλαγμένες από ουσιώδες σφάλμα, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος και να εκδώσουμε έκθεση ελεγκτή, η οποία περιλαμβάνει τη γνώμη μας. Η εύλογη διασφάλιση συνιστά διασφάλιση υψηλού επιπέδου, αλλά δεν είναι εγγύηση ότι ο έλεγχος που διενεργείται σύμφωνα με τα ΔΠΕ, όπως αυτά έχουν ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία, θα εντοπίζει πάντα ένα ουσιώδες σφάλμα, όταν αυτό υπάρχει. Σφάλματα δύναται να προκύψουν από απάτη ή από λάθος και θεωρούνται ουσιώδη όταν, μεμονωμένα ή αθροιστικά, θα μπορούσε εύλογα να αναμένεται ότι θα επηρέαζαν τις οικονομικές αποφάσεις των χρηστών, που λαμβάνονται με βάση αυτές τις εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις. Ως καθήκον του ελέγχου, σύμφωνα με τα ΔΠΕ όπως αυτά έχουν ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία, ασκούμε επαγγελματική κρίση και διατηρούμε επαγγελματικό σκεπτικισμό καθ’ όλη τη διάρκεια του ελέγχου. Επίσης: 4 Εντοπίζουμε και αξιολογούμε τους κινδύνους ουσιώδους σφάλματος στις εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος, σχεδιάζοντας και διενεργώντας ελεγκτικές διαδικασίες που ανταποκρίνονται στους κινδύνους αυτούς και αποκτούμε ελεγκτικά τεκμήρια που είναι επαρκή και κατάλληλα για να παρέχουν βάση για τη γνώμη μας. Ο κίνδυνος μη εντοπισμού ουσιώδους σφάλματος που οφείλεται σε απάτη είναι υψηλότερος από αυτόν που οφείλεται σε λάθος, καθώς η απάτη μπορεί να εμπεριέχει συμπαιγνία, πλαστογραφία, εσκεμμένες παραλείψεις, ψευδείς διαβεβαιώσεις ή παράκαμψη των δικλίδων εσωτερικού ελέγχου. Κατανοούμε τις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου που σχετίζονται με τον έλεγχο, με σκοπό το σχεδιασμό ελεγκτικών διαδικασιών κατάλληλων για τις περιστάσεις, αλλά όχι με σκοπό τη διατύπωση γνώμης επί της αποτελεσματικότητας των δικλίδων εσωτερικού ελέγχου της Εταιρείας και του Ομίλου. Αξιολογούμε την καταλληλότητα των λογιστικών αρχών και μεθόδων που χρησιμοποιήθηκαν και το εύλογο των λογιστικών εκτιμήσεων και των σχετικών γνωστοποιήσεων που έγιναν από τη διοίκηση. Αποφαινόμαστε για την καταλληλότητα της χρήσης από τη διοίκηση της λογιστικής αρχής της συνεχιζόμενης δραστηριότητας και με βάση τα ελεγκτικά τεκμήρια που αποκτήθηκαν για το εάν υπάρχει ουσιώδης αβεβαιότητα σχετικά με γεγονότα ή συνθήκες που μπορεί να υποδηλώνουν ουσιώδη αβεβαιότητα ως προς την ικανότητα της Εταιρείας και του Ομίλου να συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους. Εάν συμπεράνουμε ότι υφίσταται ουσιώδης αβεβαιότητα, είμαστε υποχρεωμένοι στην έκθεση ελεγκτή να επιστήσουμε την προσοχή στις σχετικές γνωστοποιήσεις των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων ή εάν αυτές οι γνωστοποιήσεις είναι ανεπαρκείς να διαφοροποιήσουμε τη γνώμη μας. Τα συμπεράσματά μας βασίζονται σε ελεγκτικά τεκμήρια που αποκτώνται μέχρι την ημερομηνία της έκθεσης ελεγκτή. Ωστόσο, μελλοντικά γεγονότα ή συνθήκες ενδέχεται να έχουν ως αποτέλεσμα η Εταιρεία και ο Όμιλος να παύσουν να λειτουργούν ως συνεχιζόμενη δραστηριότητα. Αξιολογούμε τη συνολική παρουσίαση, τη δομή και το περιεχόμενο των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων, συμπεριλαμβανομένων των γνωστοποιήσεων, καθώς και το κατά πόσο οι εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις απεικονίζουν τις υποκείμενες συναλλαγές και τα γεγονότα με τρόπο που επιτυγχάνεται η εύλογη παρουσίαση. Αποκτούμε επαρκή και κατάλληλα ελεγκτικά τεκμήρια αναφορικά με την χρηματοοικονομική πληροφόρηση των οντοτήτων ή των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων εντός του Ομίλου για την έκφραση γνώμης επί των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων. Είμαστε υπεύθυνοι για την καθοδήγηση, την επίβλεψη και την εκτέλεση του ελέγχου της Εταιρείας και των θυγατρικών της. Παραμένουμε αποκλειστικά υπεύθυνοι για την ελεγκτική μας γνώμη. Μεταξύ άλλων θεμάτων, κοινοποιούμε στους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση, το σχεδιαζόμενο εύρος και το χρονοδιάγραμμα του ελέγχου, καθώς και σημαντικά ευρήματα του ελέγχου, συμπεριλαμβανομένων όποιων σημαντικών ελλείψεων στις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου εντοπίζουμε κατά τη διάρκεια του ελέγχου μας. Επιπλέον, δηλώνουμε προς τους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση ότι έχουμε συμμορφωθεί με τις σχετικές απαιτήσεις δεοντολογίας περί ανεξαρτησίας και γνωστοποιούμε προς αυτούς όλες τις σχέσεις και άλλα θέματα που μπορεί εύλογα να θεωρηθεί ότι επηρεάζουν την ανεξαρτησία μας και τα σχετικά μέτρα προστασίας, όπου συντρέχει περίπτωση. Από τα θέματα που γνωστοποιήθηκαν στους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση, καθορίζουμε τα θέματα εκείνα που ήταν εξέχουσας σημασίας για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων της ελεγχόμενης χρήσεως και ως εκ τούτου αποτελούν τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου. 5 Έκθεση επί άλλων Νομικών και Κανονιστικών Απαιτήσεων 1. Έκθεση Διαχείρισης Διοικητικού Συμβουλίου Λαμβάνοντας υπόψη ότι η διοίκηση έχει την ευθύνη για την κατάρτιση της Έκθεσης Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου και της Δήλωσης Εταιρικής Διακυβέρνησης που περιλαμβάνεται στην έκθεση αυτή, κατ’ εφαρμογή των διατάξεων της παραγράφου 5 του άρθρου 2 του Ν. 4336/2015 (μέρος Β), σημειώνουμε ότι: α) Στην Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου περιλαμβάνεται δήλωση εταιρικής διακυβέρνησης, η οποία παρέχει τα πληροφοριακά στοιχεία που ορίζονται στο άρθρο 152 του Ν. 4548/2018. β) Κατά τη γνώμη μας η Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου έχει καταρτισθεί σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές απαιτήσεις των άρθρων 150 - 151 και 153 - 154 και της παραγράφου 1 (περιπτώσεις γ’ και δ’) του άρθρου 152 του Ν. 4548/2018 και το περιεχόμενο αυτής αντιστοιχεί με τις συνημμένες οικονομικές καταστάσεις της χρήσης που έληξε την 31.12.2019. γ) Με βάση τη γνώση που αποκτήσαμε κατά το έλεγχό μας, για την εταιρεία ΠΑΠΟΥΤΣΑΝΗΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ και το περιβάλλον της, δεν έχουμε εντοπίσει ουσιώδεις ανακρίβειες στην Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού της Συμβουλίου. 2. Συμπληρωματική Έκθεση προς την Επιτροπή Ελέγχου Η γνώμη μας επί των συνημμένων εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων είναι συνεπής με τη Συμπληρωματική Έκθεσή μας προς την Επιτροπή Ελέγχου της Εταιρείας, που προβλέπεται από το άρθρο 11 του κανονισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) αριθ. 537/2014. 3. Παροχή μη ελεγκτικών υπηρεσιών Δεν παρείχαμε στην Εταιρεία και τις θυγατρικές της μη ελεγκτικές υπηρεσίες που απαγορεύονται σύμφωνα με το άρθρο 5 του κανονισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) αριθ. 537/2014 ή λοιπές επιτρεπόμενες μη ελεγκτικές υπηρεσίες. 4. Διορισμός Ελεγκτή Διοριστήκαμε για πρώτη φορά ως Ορκωτοί Ελεγκτές Λογιστές της Εταιρείας με την από 16/07/2019 απόφαση της ετήσιας τακτικής γενικής συνέλευσης των μετόχων. Αθήνα, 18 Μαρτίου 2020 Ο Ορκωτός Ελεγκτής Λογιστής Παναγιώτης Νούλας Α.Μ. Σ.Ο.Ε.Λ. 40711 6 Ετήσια Οικονομική Έκθεση χρήσης 2019 Δ. ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ 1. Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ Μη κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία Ενσώματα πάγια Επενδύσεις σε ακίνητα Άυλα περιουσιακά στοιχεία Επενδύσεις σε θυγατρικές επιχειρήσεις Μακροπρόθεσμες απαιτήσεις Κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία Αποθέματα Εμπορικές απαιτήσεις (ανοικτό υπόλοιπο) Εμπορικές απαιτήσεις (υπόλοιπο καλυμμένο με επιταγές) Λοιπές απαιτήσεις Ταμιακά διαθέσιμα και ισοδύναμα Σημ. 6.1 6.2 6.3 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 27.821.937 226.707 177.878 17.797 28.244.319 26.815.600 235.000 185.617 21.268 27.257.485 27.821.937 226.707 177.878 40.208 16.876 28.283.606 26.815.600 235.000 185.617 21.268 27.257.485 6.5 6.6 6.6 6.6 6.7 3.870.807 3.980.057 108.896 649.616 2.650.657 11.260.032 39.504.351 4.426.394 3.790.903 106.695 832.550 2.940.575 12.097.117 39.354.602 3.848.071 3.980.057 108.896 610.728 2.639.812 11.187.564 39.471.170 4.426.394 3.790.903 106.695 832.550 2.940.575 12.097.117 39.354.602 6.8 6.8 6.9 14.819.862 14.431.168 1.551.930 (275) 217.200 (11.783.630) 15.322.230 14.431.168 1.479.307 217.200 (13.084.449) 14.819.862 14.431.168 1.551.930 217.200 (11.749.464) 15.322.230 14.431.168 1.479.307 217.200 (13.084.449) 19.236.255 18.365.456 19.270.696 18.365.456 (8.600) 19.227.655 18.365.456 19.270.696 18.365.456 6.4 Σύνολο ενεργητικού ΙΔΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ Ίδια κεφάλαια αποδιδόμενα στους μετόχους της μητρικής Μετοχικό Κεφάλαιο Υπέρ το άρτιο Αποθεματικά εύλογης αξίας Συναλλαγματικές διαφορές Λοιπά αποθεματικά Αποτελέσματα εις νέον Σύνολο Ιδίων κεφαλαίων αποδιδόμενα στους Μετόχους της μητρικής ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 31.12.2018 6.10 Μη ελέγχουσες συμμετοχές Σύνολο Ιδίων κεφαλαίων ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις Μακροπρόθεσμα δάνεια Αναβαλλόμενος φόρος εισοδήματος Προβλέψεις για παροχές στους εργαζόμενους Λοιπές προβλέψεις Επιχορηγήσεις περιουσιακών στοιχείων 6.11 6.12 6.13 6.14 6.15 5.892.022 3.279.561 792.994 175.142 1.368.385 11.508.104 6.419.970 2.769.308 712.120 175.142 1.618.873 11.695.414 5.892.022 3.279.561 792.994 175.142 1.368.385 11.508.104 6.419.970 2.769.308 712.120 175.142 1.618.873 11.695.414 Βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις Προμηθευτές Λοιπές υποχρεώσεις Βραχυπρόθεσμα δάνεια 6.16 6.16 6.11 5.406.224 1.101.079 2.261.290 8.768.592 20.276.696 5.481.951 664.132 3.147.650 9.293.732 20.989.146 5.346.863 1.084.216 2.261.290 8.692.369 20.200.474 5.481.951 664.132 3.147.650 9.293.732 20.989.146 Σύνολο Ιδίων κεφαλαίων και Υποχρεώσεων 39.504.351 39.354.602 39.471.170 Οι σημειώσεις που παρατίθενται στις σελίδες 37 έως 100 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. 39.354.602 Σύνολο υποχρεώσεων 32 Ετήσια Οικονομική Έκθεση χρήσης 2019 2. xΚατάσταση Συνολικού εισοδήματος (κατά λειτουργία) Πωλήσεις 6.17 Κόστος πωλήσεων 6.18 Μικτό κέρδος Άλλα έσοδα 6.19 Έξοδα διαθέσεως Έξοδα διοικήσεως Έξοδα έρευνας & ανάπτυξης Άλλα έξοδα 6.21 Χρηματοοικονομικό κόστος (καθαρό) 6.22 κέρδη / (ζημιές) προ φόρων Αναβαλλόμενος Φόρος εισοδήματος 6.23 Καθαρά κέρδη/ (ζημιές) χρήσης (Α) - Ιδιοκτήτες μητρικής - Μη ελέγχουσες συμμετοχές Λοιπά Συνολικά Εισοδήματα Στοιχεία που δεν θα ανακατατάσσονται μεταγενέστερα στα αποτελέσματα Επαναεπιμετρήσεις προγραμμάτων καθορισμένων παροχών Αναβαλλόμενος Φόρος εισοδήματος Αναβαλλόμενος φόρος από αλλαγή φορολογικού συντελεστή Στοιχεία που ανακατατάσσονται μεταγενέστερα στα αποτελέσματα Συναλλαγματικές διαφορές ενοποίησης Ακύρωση Ιδίων μετοχών Λοιπά συνολικά εισοδήματα μετά από φόρους (Β) Συγκεντρωτικά συνολικά εισοδήματα μετά από φόρους (Α+Β) - Ιδιοκτήτες μητρικής - Μη ελέγχουσες συμμετοχές Κέρδη/(ζημίες) μετά από φόρους ανά μετοχή 6.24 ΟΜΙΛΟΣ 01.0101.0131.12.2019 31.12.2018 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 01.0101.0131.12.2019 31.12.2018 30.667.128 (21.857.094) 8.810.034 450.133 (3.260.896) (2.617.414) (517.261) (411.762) (597.671) 1.855.162 (507.992) 1.347.170 1.381.336 (34.166) 24.240.709 (17.532.131) 6.708.578 436.591 (2.858.535) (2.122.200) (139.810) (334.110) (628.232) 1.062.282 43.018 1.105.300 1.105.300 - 30.682.488 (21.879.833) 8.802.655 450.392 (3.260.896) (2.553.724) (517.261) (399.904) (597.766) 1.923.495 (507.992) 1.415.503 1.415.503 - 24.240.709 (17.532.131) 6.708.578 436.591 (2.858.535) (2.122.200) (139.810) (334.110) (628.232) 1.062.282 43.018 1.105.300 1.105.300 - (105.312) 25.275 (62.614) 15.654 (105.312) 25.275 (62.614) 15.654 (481) - (481) - (549) (81.067) 64.853 17.893 (80.518) 64.853 17.893 1.266.102 1.300.544 (34.441) 1.123.193 1.123.193 - 1.334.985 1.334.985 - 1.123.193 1.123.193 - 0,0550 0,0309 0,0564 0,0309 Οι σημειώσεις που παρατίθενται στις σελίδες 37 έως 100 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. 33 Ετήσια Οικονομική Έκθεση χρήσης 2019 3. Κατάσταση μεταβολών Ιδίων Κεφαλαίων ΟΜΙΛΟΣ Υπόλοιπα 1.1.2018 Μεταβολές λογιστικών πολιτικών (1η εφαρμογή Δ.Π.Χ.Π 9) Συγκεντρωτικά συνολικά εισοδήματα μετά από φόρους Αύξηση μετοχικού κεφαλαίου Έξοδα αύξησης Μετοχικού Κεφαλαίου Μείωση μετοχικού με συμψηφισμό ζημιών Επιστροφή Μετοχικού κεφαλαίου Ακύρωση Ιδίων Μετοχών Μεταβολές στοιχείων στην περίοδο Υπόλοιπα 31.12.2018 Μετοχικό κεφάλαιο 15.747.184 Ίδιες Μετοχές (108.917) Υπέρ το άρτιο 31.953.519 Αποθεματικά εύλογης αξίας 1.479.307 Λοιπά αποθεματικά 217.200 Αποτελέσμ ατα εις νέον (31.379.593) Συναλλαγμα τικές διαφορές ενοποίησης θυγατρικών - Δικαιώματα Μειοψηφίας - Σύνολο 17.908.701 (159.751) (159.751) 1.123.193 18.295.144 (13.084.449) - - 1.123.193 (190.649) (251.184) (64.853) 456.755 18.365.456 Υπόλοιπα 1.1.2019 15.322.230 14.431.168 1.479.307 217.200 (13.084.449) Συγκεντρωτικά συνολικά εισοδήματα μετά από φόρους 1.300.818 Μείωση αποθεματικών από αναπροσαρμογή αξίας ακινήτων, μετά από φόρους 72.624 Επιστροφή Μετοχικού κεφαλαίου (502.368) Αύξηση Μετοχικού Κεφαλαίου Συναλλαγματικές διαφορές μετατροπής επιχειρηματικών δραστηριοτήτων εξωτερικού Μεταβολές στοιχείων στην περίοδο (502.368) 72.624 1.300.818 Υπόλοιπα 31.12.2019 14.819.862 14.431.168 1.551.930 217.200 (11.783.630) Οι σημειώσεις που παρατίθενται στις σελίδες 37 έως 100 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. - - 18.365.456 (34.166) 1.266.652 25.841 72.624 (502.368) 25.841 (275) (8.600) (8.600) (549) 862.199 19.227.655 17.331.703 (17.331.703) (251.184) (173.770) (424.954) 15.322.230 (17.331.703) (190.649) 17.331.703 108.917 108.917 - (17.522.352) 14.431.168 1.479.307 217.200 (275) (275) (275) 34 Ετήσια Οικονομική Έκθεση χρήσης 2019 ΤΑΙΡΕΙΑ Υπόλοιπα 1.1.2018 Μεταβολές λογιστικών πολιτικών (1η εφαρμογή Δ.Π.Χ.Π 9) Συγκεντρωτικά συνολικά εισοδήματα μετά από φόρους Αύξηση μετοχικού κεφαλαίου Έξοδα αύξησης Μετοχικού Κεφαλαίου Μείωση μετοχικού με συμψηφισμό ζημιών Επιστροφή Μετοχικού κεφαλαίου Ακύρωση Ιδίων Μετοχών Μεταβολές στοιχείων στην περίοδο Υπόλοιπα 31.12.2018 Υπόλοιπα 1.1.2019 Συγκεντρωτικά συνολικά εισοδήματα μετά από φόρους Μείωση αποθεματικών από αναπροσαρμογή αξίας ακινήτων, μετά από φόρους Επιστροφή Μετοχικού κεφαλαίου Μεταβολές στοιχείων στην περίοδο Υπόλοιπα 31.12.2019 Μετοχικό κεφάλαιο 15.747.184 Ίδιες Μετοχές Υπέρ το άρτιο (108.917) Λοιπά αποθεματικά Αποτελέσματα εις νέον 1.479.307 217.200 (31.379.593) (159.751) 1.123.193 Σύνολο (17.331.703) (251.184) (173.770) (424.954) 15.322.230 108.917 108.917 - (17.522.352) 14.431.168 1.479.307 217.200 18.295.144 (13.084.449) 17.908.701 (159.751) 1.123.193 (190.649) (251.184) (64.853) 456.755 18.365.456 15.322.230 - 14.431.168 1.479.307 217.200 (13.084.449) 1.334.985 18.365.456 1.334.985 1.334.985 (11.749.464) 72.624 (502.368) 905.240 19.270.696 17.331.703 31.953.519 Αποθεματικά εύλογης αξίας (17.331.703) (190.649) 17.331.703 72.624 (502.368) (502.368) 14.819.862 - 14.431.168 72.624 1.551.930 217.200 Οι σημειώσεις που παρατίθενται στις σελίδες 37 έως 100 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. 35 Ετήσια Οικονομική Έκθεση χρήσης 2019 4. Κατάσταση Ταμειακών Ροών (Έμμεση Μέθοδος) ΟΜΙΛΟΣ 01.0101.01Λειτουργικές δραστηριότητες ΕΤΑΙΡΕΙΑ 01.0101.01- 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 1.855.162 1.062.282 1.923.495 1.062.282 Αποσβέσεις 1.392.616 1.176.658 1.392.616 1.176.658 Προβλέψεις 91.974 208.627 91.974 208.627 Κέρδη προ φόρων Πλέον / (μείον) προσαρμογές για: Συναλλαγματικές διαφορές (549) - - - Αποσβέσεις επιχορηγήσεων (125.339) (128.111) (125.339) (128.111) 8.293 - 8.293 - 597.766 628.232 597.766 628.232 3.819.922 2.947.689 3.888.804 2.947.689 Μείωση / (αύξηση) αποθεμάτων 555.587 (910.861) 578.323 (910.861) Μείωση / (αύξηση) απαιτήσεων (94.214) 8.057 (92.876) 8.057 (Μείωση) / αύξηση υποχρεώσεων (πλην τραπεζών) 209.947 2.246.846 159.565 2.246.846 Χρεωστικοί τόκοι και συναφή έξοδα καταβλημένα (660.610) (648.239) (660.610) (648.239) Σύνολο εισροών/(εκροών) από λειτουργικές δραστηριότητες (α) 3.830.632 3.643.492 3.873.207 3.643.492 (2.001.710) (2.767.779) (2.001.710) (2.767.779) Συμμετοχή σε θυγατρικές επιχειρήσεις - - (40.208) - Εισπράξεις από πωλήσεις ενσώματων και άυλων παγίων - 60.765 - 60.765 (2.001.710) (2.707.014) (2.041.918) (2.707.014) (502.086) (251.018) (502.086) (251.018) 13.212 - - - - (190.649) - (190.649) Έσοδα/Έξοδα επενδύσεων Χρηματοοικονομικό κόστος - (καθαρό) Πλέον/ μείον προσαρμογές για μεταβολές λογαριασμών κεφαλαίου κίνησης ή που σχετίζονται με τις λειτουργικές δραστηριότητες: Μείον: Επενδυτικές δραστηριότητες Αγορά ενσώματων και άϋλων παγίων στοιχείων Σύνολο εισροών / (εκροών) από επενδυτικές δραστηριότητες (β) Χρηματοδοτικές δραστηριότητες Επιστροφή Μετοχικού κεφαλαίου Εισπράξεις από αύξηση μετοχικού κεφαλαίου Έξοδα μεταβολών μετοχικού κεφαλαίου Εισπράξεις από εκδοθέντα / αναληφθέντα δάνεια 5.029.613 1.286.794 5.029.613 1.286.794 Εισπράξεις από εκδοθέντα / αναληφθέντα δάνεια (leasing) - 1.822.306 - 1.822.306 Εξοφλήσεις δανείων Εξοφλήσεις υποχρεώσεων από χρηματοδοτικές μισθώσεις (χρεολύσια) Σύνολο εισροών/(εκροών) από χρηματοδοτικές δραστηριότητες (γ) (6.142.842) (1.843.878) (6.142.842) (1.843.878) (516.737) (738.175) (516.737) (738.175) (2.118.839) 85.380 (2.132.051) 85.380 ισοδύναμα περιόδου (α) + (β) + (γ) (289.918) 1.021.858 (300.763) 1.021.858 Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα στην έναρξη της χρήσης Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα στη λήξη της χρήσης 2.940.575 2.650.657 1.918.717 2.940.575 2.940.575 2.639.812 1.918.717 2.940.575 Καθαρή αύξηση / (μείωση) στα ταμειακά διαθέσιμα και Οι σημειώσεις που παρατίθενται στις σελίδες 37 έως 100 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. 36 Ετήσια Οικονομική Έκθεση χρήσης 2019 5. Σημειώσεις επί των Χρηματοοικονομικών καταστάσεων 5.1. Γενικές πληροφορίες Η ΠΑΠΟΥΤΣΑΝΗΣ A.B.E.E. ιδρύθηκε το 1960 και δραστηριοποιείται στην παραγωγή, εισαγωγή, εξαγωγή, προώθηση (marketing) και εν γένει εμπορία καταναλωτικών αγαθών, όπως ειδών σαπωνοποιίας, προϊόντων καλλυντικών και άλλων ειδών προσωπικής περιποίησης, καθώς και των πρώτων υλών παρασκευής αυτών, και λοιπά. Η εταιρεία χαρακτηρίζεται ως πλήρως καθετοποιημένη βιομηχανία παραγωγής σαπουνιών και προϊόντων προσωπικής περιποίησης, για το καταναλωτικό κοινό, ξενοδοχεία, κλπ. Οι εγκαταστάσεις της εταιρείας ευρίσκονται στο 71ο χλμ της Εθνικής οδού ΑθηνώνΛαμίας στην περιοχή Ριτσώνα της Περιφερειακής Ενότητας Ευβοίας. Η εταιρεία ΠΑΠΟΥΤΣΑΝΗΣ A.B.E.E. έχει την μορφή της Ανώνυμης Εταιρείας και οι μετοχές της είναι εισηγμένες στο Χρηματιστήριο Αθηνών. Έδρα της Εταιρείας είναι ο Δήμος Χαλκιδέων της Περιφερειακής Ενότητας Ευβοίας της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας. Οι εν λόγω χρηματοοικονομικές καταστάσεις εγκρίθηκαν από το Διοικητικό Συμβούλιο την 18η Μαρτίου 2020 και είναι αναρτημένες, μαζί με την έκθεση ελέγχου του ορκωτού ελεγκτή και την ετήσια έκθεση του Δ.Σ. στο διαδίκτυο, στην ηλεκτρονική διεύθυνση www.papoutsanis.gr 5.2. Σύνοψη σημαντικών λογιστικών αρχών Οι βασικές λογιστικές αρχές που εφαρμόσθηκαν κατά τη σύνταξη των χρηματοοικονομικών καταστάσεων περιγράφονται παρακάτω. Αυτές οι αρχές έχουν εφαρμοσθεί με συνέπεια για όλες τις περιόδους που παρουσιάζονται, εκτός από την υιοθέτηση των παρακάτω νέων προτύπων και διερμηνειών που ισχύουν για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την 1η Ιανουαρίου 2019. Αναλυτικότερες πληροφορίες αναφέρονται στη συνέχεια (5.2.3). 5.2.1. Πλαίσιο κατάρτισης των χρηματοοικονομικών καταστάσεων Οι παρούσες χρηματοοικονομικές καταστάσεις έχουν συνταχθεί από τη διοίκηση σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (ΔΠΧΑ) που έχουν εκδοθεί από το Συμβούλιο Διεθνών Λογιστικών Προτύπων (ΣΔΛΠ) και τις Διερμηνείες της Επιτροπής Διερμηνειών των Διεθνών Προτύπων Χρηματοοικονομικής Πληροφόρησης, όπως έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση, και παρουσιάζουν την οικονομική θέση της εταιρείας ΠΑΠΟΥΤΣΑΝΗΣ Α.Β.Ε.Ε., τη χρηματοοικονομικής της επίδοση και τις ταμειακές ροές της με βάση την αρχή της συνέχισης της δραστηριότητας, λαμβάνοντας υπόψη τους μακροοικονομικούς και μικροοικονομικούς παράγοντες και την επίδρασή τους στις επιχειρησιακές δραστηριότητες. 5.2.2. Κίνδυνος μη συνέχισης της δραστηριότητας Αξιολογήθηκαν γεγονότα, συνθήκες και σχετικοί επιχειρηματικοί κίνδυνοι που θα μπορούσαν να δημιουργήσουν σοβαρή αμφιβολία για τη δυνατότητα συνέχισης της 37 Ετήσια Οικονομική Έκθεση χρήσης 2019 δραστηριότητας της εταιρείας κατά την επόμενη χρήση. Ο κίνδυνος μη συνέχισης δραστηριότητας δεν υφίσταται. 5.2.3. Νέα πρότυπα, τροποποιήσεις προτύπων και διερμηνείες Νέα Πρότυπα, Διερμηνείες, Αναθεωρήσεις και Τροποποιήσεις υφιστάμενων Προτύπων τα οποία έχουν τεθεί σε ισχύ και έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση Τα ακόλουθα νέα Πρότυπα, Διερμηνείες και τροποποιήσεις Προτύπων έχουν εκδοθεί από το Συμβούλιο Διεθνών Λογιστικών Προτύπων (IASB), έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση και η εφαρμογή τους είναι υποχρεωτική από την 01/01/2019 ή μεταγενέστερα. ΔΠΧΑ 16 «Μισθώσεις» (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01/01/2019) Τον Ιανουάριο του 2016, το IASB προέβη στην έκδοση ενός νέου Προτύπου, του ΔΠΧΑ 16. Σκοπός του έργου του IASB ήταν η ανάπτυξη ενός νέου Προτύπου για μισθώσεις που καθορίζει τις αρχές τις οποίες εφαρμόζουν και τα δύο μέρη σε μία σύμβαση - δηλαδή και ο πελάτης («ο μισθωτής») και ο προμηθευτής («ο εκμισθωτής») - για την παροχή σχετικών πληροφοριών για τις μισθώσεις κατά τρόπο που απεικονίζει πιστά αυτές τις συναλλαγές. Για την επίτευξη αυτού του σκοπού, ο μισθωτής θα πρέπει να αναγνωρίσει τα περιουσιακά στοιχεία και τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τη μίσθωση. Το νέο Πρότυπο έχει επίδραση στις ενοποιημένες και εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις. Η επίδραση από την εφαρμογή στον Όμιλο και στην Εταιρεία περιγράφεται στη σημείωση 5.2.4. ΕΔΔΠΧΑ 23 «Αβεβαιότητα σχετικά με Χειρισμούς Φόρου Εισοδήματος» (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01/01/2019) Τον Ιούνιο του 2017, το IASB προέβη στην έκδοση μίας νέας Διερμηνείας, της ΕΔΔΠΧΑ 23. Το ΔΛΠ 12 «Φόροι Εισοδήματος» προσδιορίζει τον λογιστικό χειρισμό του τρέχοντος και αναβαλλόμενου φόρου, αλλά δεν προσδιορίζει τον τρόπο με τον οποίο θα πρέπει να αντικατοπτρίζονται οι επιπτώσεις της αβεβαιότητας. Η ΕΔΔΠΧΑ 23 περιλαμβάνει τις επιπρόσθετες του ΔΛΠ 12 απαιτήσεις, προσδιορίζοντας τον τρόπο με τον οποίο θα πρέπει να αντικατοπτρίζονται οι επιπτώσεις της αβεβαιότητας στον λογιστικό χειρισμό των φόρων εισοδήματος. Η νέα Διερμηνεία δεν έχει επίδραση στις ενοποιημένες και εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις. Τροποποιήσεις στο ΔΠΧΑ 9: «Προπληρωθέντα Στοιχεία με Αρνητική Απόδοση» (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01/01/2019) 38 Ετήσια Οικονομική Έκθεση χρήσης 2019 Τον Οκτώβριο του 2017, το IASB προέβη στην έκδοση τροποποιήσεων περιορισμένου σκοπού στο ΔΠΧΑ 9. Βάσει των υφιστάμενων απαιτήσεων του ΔΠΧΑ 9, μία οικονομική οντότητα θα επιμετρούσε ένα χρηματοοικονομικό στοιχείο του ενεργητικού με αρνητική απόδοση στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων, καθώς το χαρακτηριστικό της «αρνητικής απόδοσης» θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι δημιουργεί ενδεχόμενες ταμειακές ροές οι οποίες δεν αποτελούνται μόνο από πληρωμές κεφαλαίου και τόκου. Βάσει των τροποποιήσεων, οι οικονομικές οντότητες επιτρέπεται να επιμετρούν συγκεκριμένα προπληρωτέα χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού με αρνητική απόδοση στο αποσβεσμένο κόστος ή στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών εσόδων, εφόσον πληρείται μία συγκεκριμένη προϋπόθεση. Οι τροποποιήσεις δεν έχουν επίδραση στις ενοποιημένες και εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις. Τροποποιήσεις στο ΔΛΠ 28: «Μακροπρόθεσμες Συμμετοχές σε Συγγενείς και Κοινοπραξίες» (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01/01/2019) Τον Οκτώβριο του 2017, το IASB προέβη στην έκδοση τροποποιήσεων περιορισμένου σκοπού στο ΔΛΠ 28. Σκοπός των εν λόγω τροποποιήσεων είναι η παροχή διευκρινίσεων σχετικά με τον λογιστικό χειρισμό των μακροπρόθεσμων συμμετοχών σε μία συγγενή ή κοινοπραξία – στις οποίες δεν εφαρμόζεται η μέθοδος της καθαρής θέσης – βάσει του ΔΠΧΑ 9. Οι τροποποιήσεις δεν έχουν επίδραση στις ενοποιημένες και εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις. Ετήσιες Βελτιώσεις των ΔΠΧΑ – Κύκλος 2015-2017 (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01/01/2019) Τον Δεκέμβριο του 2017, το IASB προέβη στην έκδοση «Ετήσιες Βελτιώσεις των ΔΠΧΑ – Κύκλος 2015-2017», η οποία αποτελείται από μία σειρά τροποποιήσεων σε ορισμένα Πρότυπα και αποτελεί μέρος του προγράμματος για τις ετήσιες βελτιώσεις στα ΔΠΧΑ. Οι τροποποιήσεις που περιλαμβάνονται στον κύκλο αυτόν είναι οι εξής: ΔΠΧΑ 3 - ΔΠΧΑ 11: Συμμετοχικά δικαιώματα που κατείχε προηγουμένως ο αποκτών σε μία από κοινού λειτουργία, ΔΛΠ 12: Επιπτώσεις στον φόρο εισοδήματος από πληρωμές για χρηματοοικονομικά μέσα ταξινομημένα ως στοιχεία των ιδίων κεφαλαίων, ΔΛΠ 23: Κόστη δανεισμού επιλέξιμα για κεφαλαιοποίηση. Οι τροποποιήσεις εφαρμόζονται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1η Ιανουαρίου 2019. Οι τροποποιήσεις δεν έχουν επίδραση στις ενοποιημένες και εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις. 39 Ετήσια Οικονομική Έκθεση χρήσης 2019 Τροποποιήσεις στο ΔΛΠ 19: «Τροποποίηση, Περικοπή ή Διακανονισμός Προγράμματος Καθορισμένων Παροχών» (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01/01/2019) Τον Φεβρουάριο του 2018, το IASB προέβη στην έκδοση τροποποιήσεων περιορισμένου σκοπού στο ΔΛΠ 19, βάσει των οποίων μία οικονομική οντότητα απαιτείται να χρησιμοποιεί επικαιροποιημένες αναλογιστικές παραδοχές κατά τον προσδιορισμό του κόστους τρέχουσας υπηρεσίας και του καθαρού τόκου για την εναπομένουσα περίοδο μετά την τροποποίηση, την περικοπή ή τον διακανονισμό ενός προγράμματος καθορισμένων παροχών. Σκοπός των εν λόγω τροποποιήσεων είναι η ενίσχυση της κατανόησης των οικονομικών καταστάσεων και η παροχή περισσότερο χρήσιμων πληροφοριών στους χρήστες αυτών. Οι τροποποιήσεις δεν έχουν επίδραση στις ενοποιημένες και εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις. Νέα Πρότυπα, Διερμηνείες, Αναθεωρήσεις και Τροποποιήσεις υφιστάμενων Προτύπων τα οποία δεν έχουν ακόμα τεθεί σε ισχύ ή δεν έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση Τα ακόλουθα νέα Πρότυπα, Διερμηνείες και τροποποιήσεις Προτύπων έχουν εκδοθεί από το Συμβούλιο Διεθνών Λογιστικών Προτύπων (IASB), αλλά είτε δεν έχουν ακόμη τεθεί σε ισχύ είτε δεν έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Αναθεώρηση του Εννοιολογικού Πλαισίου της Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01/01/2020) Τον Μάρτιο του 2018, το IASB προέβη στην αναθεώρηση του Εννοιολογικού Πλαισίου της Χρηματοοικονομικής Αναφοράς, σκοπός της οποίας ήταν η ενσωμάτωση σημαντικών θεμάτων τα οποία δεν καλύπτονταν, καθώς επίσης και η επικαιροποίηση και παροχή διευκρινίσεων σε σχέση με συγκεκριμένες καθοδηγήσεις. Το αναθεωρημένο Εννοιολογικό Πλαίσιο της Χρηματοοικονομικής Αναφοράς περιλαμβάνει ένα νέο κεφάλαιο σχετικά με την επιμέτρηση, στο οποίο αναλύεται η έννοια της επιμέτρησης, συμπεριλαμβανομένων παραγόντων που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά την επιλογή μίας βάσης επιμέτρησης, θέματα σχετικά με την παρουσίαση και γνωστοποίηση στις Οικονομικές Καταστάσεις και καθοδήγηση αναφορικά με την αποαναγνώριση στοιχείων του ενεργητικού και υποχρεώσεων από τις Οικονομικές Καταστάσεις. Περαιτέρω, το αναθεωρημένο Εννοιολογικό Πλαίσιο της Χρηματοοικονομικής Αναφοράς περιλαμβάνει βελτιωμένους ορισμούς των στοιχείων του ενεργητικού και των υποχρεώσεων, καθοδήγηση που υποβοηθά την εφαρμογή των εν λόγω ορισμών, επικαιροποίηση των κριτηρίων για την αναγνώριση των στοιχείων του ενεργητικού και των 40 Ετήσια Οικονομική Έκθεση χρήσης 2019 υποχρεώσεων, καθώς επίσης και διευκρινίσεις σε σημαντικούς τομείς, όπως οι ρόλοι της διαχείρισης, της συντηρητικότητας και της αβεβαιότητας κατά την επιμέτρηση στην χρηματοοικονομική πληροφόρηση. Ο Όμιλος θα εξετάσει την επίπτωση όλων των παραπάνω στις Οικονομικές του Καταστάσεις. Τα ανωτέρω έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση με ημερομηνία έναρξης ισχύος την 01/01/2020. Τροποποιήσεις στις Αναφορές του Εννοιολογικού Πλαισίου της Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01/01/2020) Τον Μάρτιο του 2018, το IASB προέβη στην έκδοση Τροποποιήσεων στις Αναφορές του Εννοιολογικού Πλαισίου της Χρηματοοικονομικής Αναφοράς, σε συνέχεια της αναθεώρησής του. Ορισμένα Πρότυπα περιλαμβάνουν ρητές αναφορές σε προγενέστερες εκδόσεις του Εννοιολογικού Πλαισίου της Χρηματοοικονομικής Αναφοράς. Σκοπός των εν λόγω τροποποιήσεων είναι η επικαιροποίηση των ως άνω αναφορών και η υποστήριξη για τη μετάβαση στο αναθεωρημένο Εννοιολογικό Πλαίσιο της Χρηματοοικονομικής Αναφοράς. Ο Όμιλος θα εξετάσει την επίπτωση όλων των παραπάνω στις Οικονομικές του Καταστάσεις. Τα ανωτέρω έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση με ημερομηνία έναρξης ισχύος την 01/01/2020. Τροποποιήσεις στο ΔΛΠ 1 και στο ΔΛΠ 8: «Ορισμός του Ουσιώδους» (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01/01/2020) Τον Οκτώβριο του 2018, το IASB προέβη στην έκδοση τροποποιήσεων στον ορισμό του ουσιώδους, προκειμένου να καταστεί ευκολότερο για τις εταιρείες να προβούν σε άσκηση κρίσης σχετικά με το ουσιώδες μέγεθος. Ο ορισμός του ουσιώδους βοηθά τις εταιρείες να αποφασίσουν ποιες πληροφορίες θα πρέπει να περιληφθούν στις Οικονομικές τους Καταστάσεις. Ο νέος ορισμός τροποποιεί το ΔΛΠ 1 και το ΔΛΠ 8. Οι τροποποιήσεις αποσαφηνίζουν τον ορισμό του ουσιώδους και πώς αυτός θα πρέπει να εφαρμοστεί, συμπεριλαμβάνοντας στον ορισμό καθοδήγηση η οποία μέχρι τώρα περιλαμβανόταν σε άλλα Πρότυπα. Ο Όμιλος θα εξετάσει την επίπτωση όλων των παραπάνω στις Οικονομικές του Καταστάσεις. Τα ανωτέρω έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση με ημερομηνία έναρξης ισχύος την 01/01/2020. Τροποποιήσεις στα ΔΠΧΑ 9, ΔΛΠ 39 και ΔΠΧΑ 7: “Αναμόρφωση Σημείου Αναφοράς Επιτοκίου” (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01/01/2020) 41 Ετήσια Οικονομική Έκθεση χρήσης 2019 Τον Σεπτέμβριο του 2019, το IASB προέβη στην έκδοση τροποποιήσεων σε ορισμένες απαιτήσεις συγκεκριμένων λογιστικών χειρισμών αντιστάθμισης, προκειμένου να εξομαλύνει ενδεχόμενες επιπτώσεις που προκύπτουν από την αβεβαιότητα η οποία προέρχεται από την αναμόρφωση του Σημείου Αναφοράς Επιτοκίου. Οι τροποποιήσεις σχεδιάστηκαν για να υποστηρίξουν την παροχή χρήσιμων χρηματοοικονομικών πληροφοριών από τις εταιρείες κατά τη διάρκεια της περιόδου αβεβαιότητας, η οποία προκύπτει από τη σταδιακή κατάργηση των σημείων αναφοράς επιτοκίου, όπως τα διατραπεζικά επιτόκια. Επιπλέον, οι εταιρείες απαιτείται να παράσχουν πρόσθετες πληροφορίες στους επενδυτές αναφορικά με τις σχέσεις αντιστάθμισης που επηρεάζονται άμεσα από τις εν λόγω συνθήκες αβεβαιότητας. Ο Όμιλος θα εξετάσει την επίπτωση όλων των παραπάνω στις Οικονομικές του Καταστάσεις. Τα ανωτέρω έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση με ημερομηνία έναρξης ισχύος την 01/01/2020. Τροποποιήσεις στο ΔΠΧΑ 3: «Ορισμός μίας Επιχείρησης» (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01/01/2020) Τον Οκτώβριο του 2018, το IASB προέβη στην έκδοση τροποποιήσεων περιορισμένου σκοπού στο ΔΠΧΑ 3 προκειμένου να βελτιώσει τον ορισμό μίας επιχείρησης. Οι τροποποιήσεις θα βοηθήσουν τις εταιρείες να προσδιορίσουν αν μία απόκτηση αποτελεί συνένωση επιχειρήσεων ή απόκτηση στοιχείων του ενεργητικού. Ο τροποποιημένος ορισμός επισημαίνει ότι η εκροή μίας επιχείρησης είναι να παρέχει αγαθά και υπηρεσίες στους πελάτες, ενώ ο προγενέστερος ορισμός εστίαζε στις αποδόσεις υπό τη μορφή μερισμάτων, χαμηλότερου κόστους ή άλλων οικονομικών οφελών στους επενδυτές και σε τρίτους. Επιπλέον της τροποποίησης του ορισμού της επιχείρησης, το IASB μέσω της εν λόγω έκδοσης παρέχει συμπληρωματική καθοδήγηση. Ο Όμιλος θα εξετάσει την επίπτωση όλων των παραπάνω στις Οικονομικές του Καταστάσεις. Τα ανωτέρω δεν έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. ΔΠΧΑ 17 «Ασφαλιστικές Συμβάσεις» (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01/01/2021) Τον Μάιο του 2017, το IASB προέβη στην έκδοση ενός νέου Προτύπου, του ΔΠΧΑ 17, το οποίο αντικαθιστά ένα ενδιάμεσο Πρότυπο, το ΔΠΧΑ 4. Σκοπός του έργου του IASB ήταν η ανάπτυξη ενός ενιαίου Προτύπου βασισμένου στις αρχές (principlebased standard) για τον λογιστικό χειρισμό όλων των τύπων ασφαλιστικών συμβάσεων, συμπεριλαμβανομένων και των συμβάσεων αντασφάλισης που κατέχει ένας ασφαλιστικός φορέας. Ένα ενιαίο Πρότυπο βασισμένο στις αρχές θα ενισχύσει τη συγκρισιμότητα της χρηματοοικονομικής αναφοράς μεταξύ 42 Ετήσια Οικονομική Έκθεση χρήσης 2019 οικονομικών οντοτήτων, δικαιοδοσιών και κεφαλαιαγορών. Το ΔΠΧΑ 17 καθορίζει τις απαιτήσεις που θα πρέπει να εφαρμόζει μία οικονομική οντότητα στη χρηματοοικονομική πληροφόρηση που σχετίζεται με ασφαλιστικές συμβάσεις που εκδίδει και συμβάσεις αντασφάλισης που κατέχει. Ο Όμιλος θα εξετάσει την επίπτωση όλων των παραπάνω στις Οικονομικές του Καταστάσεις, αν και δεν αναμένεται να έχουν καμία. Τα ανωτέρω δεν έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Τροποποιήσεις στο ΔΛΠ 1 «Ταξινόμηση Υποχρεώσεων ως Βραχυπρόθεσμες ή Μακροπρόθεσμες» (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01/01/2022) Τον Ιανουάριο του 2020, το IASB προέβη στην έκδοση τροποποιήσεων του ΔΛΠ 1 που επηρεάζουν τις απαιτήσεις για την παρουσίαση των υποχρεώσεων. Συγκεκριμένα, οι τροποποιήσεις αποσαφηνίζουν ένα από τα κριτήρια ταξινόμησης μιας υποχρέωσης ως μακροπρόθεσμη, την απαίτηση για μία οντότητα να έχει το δικαίωμα να αναβάλει τον διακανονισμό της υποχρέωσης για τουλάχιστον 12 μήνες μετά την περίοδο αναφοράς. Οι τροποποιήσεις περιλαμβάνουν: α) αποσαφήνιση ότι το δικαίωμα μίας οντότητας για αναβολή του διακανονισμού θα πρέπει να υφίσταται κατά την ημερομηνία αναφοράς, β) αποσαφήνιση ότι η ταξινόμηση της υποχρέωσης δεν επηρεάζεται από τις προθέσεις ή προσδοκίες της διοίκησης σχετικά με την εξάσκηση του δικαιώματος αναβολής του διακανονισμού, γ) επεξηγούν πώς οι συνθήκες δανεισμού επηρεάζουν την ταξινόμηση, και δ) αποσαφήνιση των απαιτήσεων σχετικά με την ταξινόμηση υποχρεώσεων μίας οντότητας που πρόκειται να ή ενδεχομένως να διακανονίσει μέσω έκδοσης ιδίων συμμετοχικών τίτλων. Ο Όμιλος θα εξετάσει την επίπτωση όλων των παραπάνω στις Οικονομικές του Καταστάσεις. Τα ανωτέρω δεν έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. 5.2.4. Μεταβολές στις λογιστικές πολιτικές από την υιοθέτηση νέων Προτύπων ΔΠΧΑ 16 «Μισθώσεις» (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01/01/2019) (ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 2017/1986 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 31ης Οκτωβρίου 2017, L 291/1 -9/11/2017) Εφαρμόζεται στις ετήσιες λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1η Ιανουαρίου 2019. Η εφαρμογή νωρίτερα επιτρέπεται εάν έχει εφαρμοστεί το ΔΠΧΑ 15 «Έσοδα από συμβάσεις με πελάτες». Τον Ιανουάριο του 2016 το ΣΔΛΠ εξέδωσε το νέο λογιστικό πρότυπο ΔΠΧΑ 16 «Μισθώσεις» το οποίο αντικαθιστά το ΔΛΠ 17 «Μισθώσεις» και τις σχετικές 43 Ετήσια Οικονομική Έκθεση χρήσης 2019 διερμηνείες. Το ΔΠΧΑ 16 εισάγει τις αρχές για την αναγνώριση, επιμέτρηση, παρουσίαση και γνωστοποίηση των μισθώσεων και για τα δύο μέρη σε ένα συμβόλαιο, δηλ. τον πελάτη («μισθωτής») και τον προμηθευτή («εκμισθωτής»). Αναφορικά με τον μισθωτή, το ΔΠΧΑ 16 καταργεί την κατάταξη των μισθώσεων ως λειτουργικές μισθώσεις ή χρηματοδοτικές μισθώσεις όπως απαιτούνταν από το ΔΛΠ 17 και αντ’ αυτού εισάγει ένα μοναδικό λογιστικό μοντέλο για τον μισθωτή. Εφαρμόζοντας αυτό το μοντέλο, ο μισθωτής απαιτείται να αναγνωρίσει: α) περιουσιακά στοιχεία και υποχρεώσεις για όλες τις μισθώσεις με διάρκεια μεγαλύτερη των δώδεκα μηνών, εκτός αν το υποκείμενο περιουσιακό στοιχείο είναι χαμηλής αξίας, και β) αποσβέσεις από μισθωμένα περιουσιακά στοιχεία ξεχωριστά στην κατάσταση αποτελεσμάτων από τους τόκους για υποχρεώσεις από μισθώσεις. Αναφορικά με τον εκμισθωτή, το ΔΠΧΑ 16 ουσιαστικά διατηρεί τους λογιστικούς χειρισμούς όπως προβλέπονταν στο ΔΛΠ 17. Επομένως, ο εκμισθωτής συνεχίζει να κατατάσσει τις μισθώσεις του ως λειτουργικές μισθώσεις ή χρηματοδοτικές μισθώσεις και να λογιστικοποιεί αυτούς τους δύο τύπους μισθώσεων διαφορετικά. Το νέο λογιστικό πρότυπο επηρέασε τον λογιστικό χειρισμό των λειτουργικών μισθώσεων του Ομίλου και της Εταιρείας ως μισθωτή. Ο Όμιλος και η Εταιρεία εφάρμοσαν το ΔΠΧΑ 16 από την 1/1/2019, εφαρμόζοντας την απλοποιημένη μέθοδο μετάβασης (“modified retrospective approach”), χωρίς επαναδιατύπωση των συγκριτικών ποσών για τα προηγούμενα έτη. Με βάση το προηγούμενο πρότυπο (ΔΛΠ 17) ο Όμιλος (ως μισθωτής), ταξινομούσε τις μισθώσεις είτε ως χρηματοδοτικές (όπου ο Όμιλος και η Εταιρεία διατηρούσε ουσιαστικά όλους τους κινδύνους και τα οφέλη της ιδιοκτησίας), είτε ως λειτουργικές. Οι χρηματοδοτικές μισθώσεις κεφαλαιοποιούνταν με την έναρξη της μίσθωσης στη χαμηλότερη μεταξύ της εύλογης αξίας του παγίου στοιχείου και της παρούσας αξίας των ελάχιστων μισθωμάτων. Κάθε μίσθωμα επιμεριζόταν μεταξύ της υποχρέωσης και των χρηματοοικονομικών εξόδων. Το μέρος του κόστους χρηματοδότησης της μίσθωσης που αντιστοιχούσε σε τόκους αναγνωριζόταν στα αποτελέσματα χρήσης κατά τη διάρκεια της μίσθωσης, ενώ οι αντίστοιχες υποχρεώσεις από μισθώματα, απεικονίζονταν στις «Μακροπρόθεσμες δανειακές υποχρεώσεις » και «Βραχυπρόθεσμες δανειακές υποχρεώσεις». Μισθώσεις όπου ένα σημαντικό μέρος των κινδύνων και των οφελών της ιδιοκτησίας διατηρούνταν από τον εκμισθωτή ταξινομούνταν ως λειτουργικές μισθώσεις και δεν κεφαλαιοποιούνταν, ενώ οι πληρωμές για λειτουργικές μισθώσεις αναγνωρίζονταν στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων αναλογικά κατά τη διάρκεια της μίσθωσης. Τυχόν προπληρωθέντα μισθώματα περιλαμβάνονταν στους λογαριασμούς «Λοιπές μακροπρόθεσμες απαιτήσεις» και «Εμπορικές και λοιπές βραχυπρόθεσμες 44 Ετήσια Οικονομική Έκθεση χρήσης 2019 απαιτήσεις», ενώ τα δεδουλευμένα μισθώματα περιλαμβάνονταν στις «Εμπορικές και λοιπές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις». Μετά την πρώτη εφαρμογή ΔΠΧΑ 16 την 1/1/2019, ο Όμιλος και η Εταιρεία εφάρμοσαν τα εξής: Α) Μισθώσεις που προηγουμένως ταξινομούνταν ως χρηματοδοτικές: Ο Όμιλος και η Εταιρεία δεν άλλαξαν τις προϋπάρχουσες λογιστικές αξίες των ενσώματων παγίων στοιχείων και των υποχρεώσεων από χρηματοδοτικές μισθώσεις κατά την ημερομηνία αρχικής εφαρμογής του ΔΠΧΑ 16 για μισθώσεις που ήταν ταξινομημένες ως χρηματοδοτικές (τα δικαιώματα χρήσης παγίων και οι υποχρεώσεις μισθώσεων ισούνται με τα μισθωμένα πάγια και υποχρεώσεις υπό το ΔΛΠ 17). Οι απαιτήσεις του ΔΠΧΑ 16 εφαρμόστηκαν στις μισθώσεις αυτές από την 1 Ιανουαρίου 2019. Β) Μισθώσεις που προηγουμένως ταξινομούνταν ως λειτουργικές: Ο Όμιλος και η Εταιρία αναγνώρισαν δικαιώματα χρήσης παγίων και υποχρεώσεις για τις μισθώσεις αυτές που προηγουμένως ταξινομούνταν ως λειτουργικές, εκτός των εξαιρέσεων του προτύπου για τα συμβόλαια μίσθωσης με εναπομένουσα διάρκεια μικρότερη των δώδεκα μηνών κατά την ημερομηνία αρχικής εφαρμογής του προτύπου, για τα συμβόλαια που το μισθωμένο περιουσιακό στοιχείο είναι χαμηλής αξίας, καθώς και για τα βραχυπρόθεσμα συμβόλαια. Ο Όμιλος και η Εταιρεία εφάρμοσαν την απλοποιημένη μέθοδο μετάβασης (“modified retrospective approach”), βάσει της οποίας αναγνώρισε: α) υποχρέωση για μισθώσεις, η οποία επιμετρήθηκε ως η παρούσα αξία μέσω της προεξόφλησης των μελλοντικών μισθωμάτων με το διαφορικό επιτόκιο δανεισμού (incremental borrowing rate) που ίσχυε κατά την ημερομηνία αρχικής εφαρμογής του προτύπου, και β) δικαίωμα χρήσης περιουσιακού στοιχείου (“right-of-use asset”), το οποίο αναγνωρίστηκε σε ένα ποσό που ισούται με την αντίστοιχη υποχρέωση για μισθώσεις, αναπροσαρμοσμένο για τις προπληρωμές και δεδουλευμένες πληρωμές μισθωμάτων που είχαν αναγνωριστεί στην Κατάσταση Οικονομικής Θέσης στις 31.12.2018. Για τις μισθώσεις στις οποίες προβλέπονται δικαιώματα του Ομίλου και της Εταιρείας για επέκταση της μίσθωσης ή λύσης της μίσθωσης, έγινε εκτίμηση της διοίκησης για το αν υπάρχει βεβαιότητα ότι τα δικαιώματα θα εξασκηθούν ή όχι με βάσει την προγενέστερη εμπειρία και το επιχειρηματικό πλάνο του Ομίλου και της Εταιρείας. 45 Ετήσια Οικονομική Έκθεση χρήσης 2019 Η επίδραση (αύξηση / (μείωση)) από την εφαρμογή του ΔΠΧΑ 16 την 1/1/2019 ήταν η εξής: Ενσώματα πάγια στοιχεία Δικαιώματα χρήσης Μεταφορικών Μέσων Δικαιώματα χρήσης Μηχανημάτων & (“right-of-use assets”) Εξοπλισμού Σύνολο μη κυκλοφορούντων περιουσιακών στοιχείων ΣΥΝΟΛΟ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟΥ Βραχυπρόθεσμα δάνεια και υποχρεώσεις μισθώσεων 1.1.2019 182.798 43.797 226.595 226.595 Βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις μισθώσεων από τρίτα μέρη 68.162 Σύνολο βραχυπροθέσμων υποχρεώσεων Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις μισθώσεων Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις μισθώσεων από τρίτα μέρη 68.162 158.433 Σύνολο μακροπροθέσμων υποχρεώσεων 158.433 ΣΥΝΟΛΟ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΩΝ 226.595 Ο Όμιλος και η Εταιρεία δεν είχε επίδραση στα ίδια κεφάλαια από την αρχική εφαρμογή του ΔΠΧΑ 16. Γ) Αναγνώριση μισθώσεων στις οικονομικές καταστάσεις της 31.12.2019: Μετά την αρχική αναγνώριση ο Όμιλος και η Εταιρεία επιμετρά τα δικαιώματα χρήσης περιουσιακών στοιχείων και τα αποσβένει με σταθερό ρυθμό καθ’ όλη τη διάρκεια της μίσθωσης. Αντίστοιχα, ο Όμιλος επιμετρά τις παραπάνω υποχρεώσεις από μισθώσεις και τις αυξομειώνει με βάση την αναγνώριση των σχετικών τόκων και των πληρωμών μισθωμάτων. Κατάσταση Οικονομικής Θέσης Στα ενσώματα πάγια στοιχεία συμπεριλαμβάνονται τα παρακάτω Δικαιώματα Χρήσης Περιουσιακών Στοιχείων (Right-of-Use Assets) μέσω μισθώσεων βάσει του ΔΠΧΑ 16: 46 Ετήσια Οικονομική Έκθεση χρήσης 2019 ΜΕΤΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΣΑ Υπόλοιπο έναρξης περιόδου πριν την εφαρμογή του ΔΠΧΑ 16 Επίδραση από την εφαρμογή του ΔΠΧΑ 16 Υπόλοιπο έναρξης περιόδου μετά την εφαρμογή του ΔΠΧΑ 16 Προσθήκες Διακοπή/λήξη συμβολαίων Αποσβέσεις Υπόλοιπο λήξης περιόδου ΜΗΧΑΝΗΜΑΤΑ & ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ ΛΟΙΠΟΣ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ ΣΥΝΟΛΟ - 2.639.763 20.787 2.660.550 182.798 43.797 - 226.595 182.798 2.683.560 20.787 2.887.145 25.447 (63.554) 144.691 37.783 (100.273) (113.054) 2.508.016 (6.236) 14.551 63.231 (100.273) (182.844) 2.667.258 Κατάσταση Αποτελεσμάτων Τα παρακάτω ποσά αναγνωρίστηκαν στην κατάσταση αποτελεσμάτων: 1.1-31.12.2019 Αποσβέσεις από δικαιώματα χρήσης περιουσιακών στοιχείων Τόκοι από υποχρεώσεις μισθώσεων Έξοδα ενοικίων από βραχυπρόθεσμα συμβόλαια και περιουσιακά στοιχεία χαμηλής αξίας Συνολικά ποσά που αναγνωριστήκαν στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων 182.844 77.961 56.306 317.111 Κατά το 2019 θετική επίδραση στο EBITDA του Ομίλου και της Εταιρείας ανήλθε σε περίπου €82 χιλ., καθώς με βάση το ΔΛΠ 17 οι πληρωμές από λειτουργικές μισθώσεις συμπεριλαμβάνονταν στο EBITDA, αλλά μετά την εφαρμογή του ΔΠΧΑ 16 οι αποσβέσεις των δικαιωμάτων χρήσης περιουσιακών στοιχείων και οι τόκοι των υποχρεώσεων από μισθώσεις δεν θα συμπεριλαμβάνονται στον υπολογισμό του EBITDA. Τέλος, οι ταμειακές ροές του Ομίλου και της Εταιρείας από λειτουργικές δραστηριότητες αυξήθηκαν το πρώτο εξάμηνο του 2019, και αντίστοιχα οι ταμειακές ροές από χρηματοδοτικές δραστηριότητες μειώθηκαν κατά ένα ποσό περίπου €82 χιλ., καθώς οι πληρωμές του κεφαλαίου και των τόκων των υποχρεώσεων από μισθώσεις θα ταξινομηθούν ως ταμειακές ροές από χρηματοδοτικές δραστηριότητες. 5.2.5. Ενοποίηση Αρχές Ενοποίησης: Οι οικονομικές καταστάσεις περιλαμβάνουν τις οικονομικές καταστάσεις της μητρικής εταιρίας ΠΑΠΟΥΤΣΑΝΗΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ και των θυγατρικών της. Όλες οι θυγατρικές (εταιρίες στις οποίες η ΠΑΠΟΥΤΣΑΝΗΣ Α.Β.Ε.Ε. έχει άμεση ή έμμεση 47 Ετήσια Οικονομική Έκθεση χρήσης 2019 κατοχή άνω του μισού των δικαιωμάτων ψήφου ή έχει το δικαίωμα άσκησης ελέγχου επί των εργασιών τους) έχουν ενοποιηθεί. Οι θυγατρικές ενοποιούνται από την ημερομηνία που η ΠΑΠΟΥΤΣΑΝΗΣ Α.Β.Ε.Ε. αποκτά δικαίωμα άσκησης ελέγχου σε αυτές και παύουν να ενοποιούνται από την ημέρα παύσης του ελέγχου αυτού. Τα διεταιρικά υπόλοιπα και συναλλαγές έχουν απαλειφθεί. Όπου κρίθηκε απαραίτητο, οι λογιστικές αρχές των θυγατρικών έχουν τροποποιηθεί ώστε να διασφαλιστεί η συνέπεια με τις λογιστικές αρχές που εφαρμόστηκαν από τον όμιλο. Ακολουθεί ανάλυση των θυγατρικών που ενοποιήθηκαν μαζί με τα σχετικά ποσοστά συμμετοχής της ΠΑΠΟΥΤΣΑΝΗΣ Α.Β.Ε.Ε. σε κάθε μία εξ’ αυτών. Σημειώνουμε ότι όλες οι θυγατρικές του Ομίλου έχουν την ίδια ημερομηνία κλεισίματος Οικονομικών Καταστάσεων. Η μεταβολή της συμμετοχής σε θυγατρική εταιρία, χωρίς την απώλεια του ελέγχου, θεωρείται ως μία συναλλαγή εντός της καθαρής θέσης. Συμμετοχές σε Θυγατρικές Επιχειρήσεις: Οι συμμετοχές σε θυγατρικές επιχειρήσεις στις εταιρικές οικονομικές καταστάσεις αποτιμούνται στην τιμή κτήσεως μειωμένη με τυχόν απομειώσεις της αξίας τους, όποτε αυτό κρίνεται απαραίτητο. Θυγατρική PAPOUTSANIS Sp. Z o.o. Έτος ίδρυσης % Χώρα 2019 50% Πολωνία Η εταιρεία ΠΑΠΟΥΤΣΑΝΗΣ προχώρησε κατά το α’ εξάμηνο του 2019 στην ίδρυση θυγατρικής εταιρίας στην Πολωνία, με την επωνυμία PAPOUTSANIS Sp. Z o.o.. Μέτοχοι της νέας εταιρίας, με έδρα τη Βαρσοβία, είναι η Παπουτσάνης ΑΒΕΕ και η πολωνική σαπωνοποιία Betasoap Sp. Z o.o., με ποσοστό 50% εκάστη. Η εταιρεία PAPOUTSANIS Sp. Z o.o. είναι συγγενής εταιρεία της ΠΑΠΟΥΤΣΑΝΗΣ ΑΒΕΕ. 5.2.6. Πληροφόρηση κατά τομέα Οι τομείς καθορίζονται με βάση την εσωτερική πληροφόρηση που λαμβάνει η Διοίκηση της Εταιρείας και παρουσιάζονται στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις με βάση αυτήν την εσωτερική κατηγοριοποίηση. Η εταιρεία έχει ένα και μόνο επιχειρηματικό τομέα δραστηριότητας, αυτόν της παραγωγής (στην Ελλάδα) και διάθεσης προϊόντων στις αγορές εσωτερικού και εξωτερικού. 5.2.7. Συναλλαγματικές μετατροπές Λειτουργικό νόμισμα και νόμισμα παρουσίασης Τα στοιχεία των χρηματοοικονομικών καταστάσεων της εταιρείας υπολογίζονται σε ευρώ, χρησιμοποιώντας το νόμισμα του πρωτεύοντος οικονομικού περιβάλλοντος, στο οποίο λειτουργεί η εταιρία (καλούμενο «λειτουργικό νόμισμα»). 48 Ετήσια Οικονομική Έκθεση χρήσης 2019 Συναλλαγές και υπόλοιπα Οι συναλλαγές σε ξένα νομίσματα μετατρέπονται στο λειτουργικό νόμισμα βάσει των ισοτιμιών που ισχύουν κατά την ημερομηνία της κάθε συναλλαγής. Στην κατάσταση αποτελεσμάτων αναγνωρίζονται κέρδη και ζημίες από συναλλαγματικές διαφορές, οι οποίες προκύπτουν από την εκκαθάριση αυτών των συναλλαγών και από τη μετατροπή των χρηματικών στοιχείων ενεργητικού και υποχρεώσεων σε ξένο νόμισμα με τις συναλλαγματικές ισοτιμίες που ισχύουν κατά την ημερομηνία ισολογισμού. 5.2.8. Ενσώματες Ακινητοποιήσεις Τα ιδιοχρησιμοποιούμενα ακίνητα πάγια στοιχεία (κτίρια, οικόπεδα) αποτιμώνται στην αναπροσαρμοσμένη αξία που αποτελείται από την εύλογη αξία κατά την ημέρα της αναπροσαρμογής μειωμένη με τις μεταγενέστερες συσσωρευμένες αποσβέσεις και τις μεταγενέστερες συσσωρευμένες ζημίες απομείωσης. Η εύλογη αξία προσδιορίζεται μετά από εκτίμηση επαγγελματιών εκτιμητών και η θετική διαφορά καταχωρείται σε λογαριασμό καθαρής θέσης «Αποθεματικά εύλογης αξίας». Ενώ η αρνητική, καταχωρείται στα αποτελέσματα χρήσεως στο βαθμό που δεν συμψηφίζει αντίστοιχο αποθεματικό εύλογης αξίας. Τέτοιες εκτιμήσεις διενεργώνται όταν υπάρχουν στοιχεία αγοράς για μεταβολή εύλογης αξίας και το αργότερο κάθε 5 χρόνια. Η τελευταία εκτίμηση έγινε με ημερομηνία 31.12.2019. Αποτέλεσμα της εκτίμησης αυτής ήταν η μείωση της εύλογης αξίας των Οικοπέδων κατά 27.682 € και η αύξηση της εύλογης αξίας των Κτιρίων κατά 127.360€. Τα λοιπά στοιχεία των ενσώματων ακινητοποιήσεων (μηχανήματα, εξοπλισμός κλπ) παρουσιάζονται στο κόστος κτήσης μείον συσσωρευμένες αποσβέσεις και τυχόν απομείωση. Το κόστος κτήσης περιλαμβάνει τις δαπάνες που σχετίζονται άμεσα με την απόκτηση των ενσώματων ακινητοποιήσεων. Μεταγενέστερες δαπάνες είτε περιλαμβάνονται στην λογιστική αξία των ενσώματων παγίων ή εφόσον κριθεί πιο κατάλληλο, αναγνωρίζονται ως ξεχωριστό πάγιο, μόνο όταν θεωρείται πιθανόν ότι θα προκύψουν μελλοντικά οικονομικά οφέλη για την εταιρεία και υπό την προϋπόθεση ότι το κόστος του παγίου μπορεί να επιμετρηθεί αξιόπιστα. Το κόστος επισκευών και συντηρήσεων καταχωρείται ως έξοδο στην κατάσταση αποτελεσμάτων κατά το χρόνο πραγματοποίησής του. Χρηματοοικονομικά έξοδα που προκύπτουν από τον δανεισμό των κεφαλαίων που χρησιμοποιούνται για χρηματοδότηση αγοράς ενσώματων ακινητοποιήσεων, κεφαλαιοποιούνται κατά την χρονική περίοδο που απαιτείται για την προετοιμασία και την ολοκλήρωση του παγίου για μελλοντική χρήση. Λοιπές κατηγορίες χρηματοοικονομικών εξόδων από δανεισμό αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα της χρήσης ως έξοδα. Τα οικόπεδα δεν αποσβένονται. Οι αποσβέσεις των άλλων στοιχείων των ενσώματων ακινητοποιήσεων υπολογίζονται με την σταθερή μέθοδο με ισόποσες ετήσιες επιβαρύνσεις κατά το χρονικό διάστημα της αναμενόμενης ωφέλιμης ζωής 49 Ετήσια Οικονομική Έκθεση χρήσης 2019 του στοιχείου, έτσι ώστε να διαγραφεί το κόστος στην στο τέλος της ωφέλιμης ζωής. Οι υπολειμματικές αξίες εκτιμήθηκαν μηδενικές. Η εκτιμώμενη διάρκεια ζωής των σημαντικότερων κατηγοριών παγίων είναι η εξής: Βιομηχανικά κτίρια Μηχανήματα και μηχανολογικός εξοπλισμός Λοιπές μηχανολογικές εγκαταστάσεις και λοιπός μηχανολογικός εξοπλισμός Εξοπλισμός Η/Υ και λογισμικό Μέσα μεταφοράς ατόμων / φορτίων Έπιπλα και λοιπός εξοπλισμός Έτη 50-60 10-30 2-7 5-10 10 / 8,3 10 Το κόστος μεταγενέστερων δαπανών αποσβένεται στο διάστημα της αναμενόμενης ωφέλιμης ζωής κάθε στοιχείου. Όταν ένα μηχάνημα απαρτίζεται από μεγάλα εξαρτήματα με διαφορετική ωφέλιμη ζωή, τότε τα εξαρτήματα λαμβάνονται ως ξεχωριστά στοιχεία. Οι υπολειμματικές αξίες και οι ωφέλιμες ζωές των ενσώματων παγίων μπορούν να αναθεωρηθούν και να προσαρμοστούν, εάν αυτό κριθεί αναγκαίο, σε κάθε ημερομηνία ισολογισμού. Όταν η αναπόσβεστη αξία του ενσώματου πάγιου στοιχείου υπερβαίνει την ανακτήσιμη αξία του, η διαφορά καταχωρείται άμεσα ως έξοδο στην κατάσταση αποτελεσμάτων και το πάγιο καταχωρείται στην ανακτήσιμη αξία του. Τα κέρδη και οι ζημίες από την πώληση ενσώματων παγίων προσδιορίζονται από την διαφορά του εσόδου και της αναπόσβεστης αξίας αυτών και συμπεριλαμβάνονται στην κατάσταση αποτελεσμάτων. Σε περίπτωση που τα ενσώματα πάγια που αποτιμώνται στην εύλογη αξία πωληθούν, τα σχηματισμένα αποθεματικά εύλογης αξίας μεταφέρονται στα αποτελέσματα εις νέον. 5.2.9. Ασώματες ακινητοποιήσεις Έξοδα Ερευνών Το κόστος έρευνας λογίζεται ως έξοδο κατά την πραγματοποίησή του. Έξοδα αναπτύξεως Το κόστος των έργων ανάπτυξης (που αφορούν κυρίως σχεδιασμό και δοκιμή νέων ή βελτιωμένων προϊόντων) αναγνωρίζεται ως κατηγορία των ασώματων παγίων στοιχείων μόνον όταν υπάρχει πιθανότητα επιτυχίας των έργων αυτών, λαμβάνοντας υπόψη το βαθμό εμπορικής και τεχνολογικής βιωσιμότητας τους και 50 Ετήσια Οικονομική Έκθεση χρήσης 2019 εφόσον το κόστος μπορεί να επιμετρηθεί με αξιοπιστία. Λοιπές δαπάνες ανάπτυξης καταχωρούνται ως δαπάνες κατά την πραγματοποίησή τους. Κόστη ανάπτυξης στοιχείων με πεπερασμένη ωφέλιμη ζωή, τα οποία έχουν κεφαλαιοποιηθεί, αποσβένονται από την έναρξη της εμπορικής παραγωγής των προϊόντων που αναφέρονται με την σταθερή μέθοδο απόσβεσης σε ισόποσες ετήσιες επιβαρύνσεις στο διάστημα της αναμενόμενης ωφέλιμης ζωής του στοιχείου, η οποία σε κάθε περίπτωση δεν μπορεί να υπερβαίνει τα 10 έτη. Λογισμικό ηλεκτρονικών υπολογιστών Οι κεφαλαιοποιημένες άδειες λογισμικού αποτιμώνται στο κόστος κτήσεως μείον συσσωρευμένες αποσβέσεις, μείον οποιαδήποτε συσσωρευμένη απομείωση. Οι αποσβέσεις διενεργούνται με βάση τη σταθερή μέθοδο στο διάστημα της ωφέλιμης ζωής τους, η οποία δεν μπορεί να υπερβαίνει τα 5 έτη. Οι δαπάνες που απαιτούνται για την ανάπτυξη ή συντήρηση λογισμικού αναγνωρίζονται ως έξοδα στην κατάσταση αποτελεσμάτων κατά την πραγματοποίησή τους. 5.2.10. Επενδύσεις σε ακίνητα Σκοπός των επενδύσεων σε ακίνητα είναι είτε η ενοικίαση είτε η κεφαλαιουχική ενίσχυση. Αποτιμώνται στην εύλογη αξία με τις διαφορές από την προηγούμενη αποτίμηση να καταχωρούνται στα αποτελέσματα της χρήσεως. Δεν διενεργούνται αποσβέσεις. Λόγω της μη σημαντικής αξίας του επενδυτικού ακινήτου της εταιρείας, δεν διενεργείται αποτίμηση σε εύλογη αξία, όταν εκτιμάται ότι αυτή δεν θα έχει επίδραση στην αξία του ακινήτου και στο αποτέλεσμα χρήσης, εφαρμόζοντας την αρχή συσχετίσεως Κόστους – Οφέλους. 5.2.11. Απομείωση αξίας μη-χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων Πάγια που έχουν αόριστη διάρκεια ωφέλιμης ζωής δεν υπόκεινται σε αποσβέσεις αλλά υπόκεινται σε έλεγχο απομείωσης ετησίως ή συχνότερα όταν γεγονότα ή μεταβολή συνθηκών υποδεικνύουν ότι η αναπόσβεστη αξία τους ενδέχεται να μην είναι ανακτήσιμη. Πάγια περιουσιακά στοιχεία που υπόκεινται σε αποσβέσεις, υπόκεινται σε έλεγχο απομείωσης της αξίας τους, όταν υπάρχουν ενδείξεις ότι η αναπόσβεστη λογιστική τους αξία δεν θα ανακτηθεί. Οι ζημίες απομείωσης αναγνωρίζονται αμέσως ως έξοδα και ισούνται με την διαφορά μεταξύ της αναπόσβεστης και της ανακτήσιμης αξίας του υποκειμένου παγίου. Η ανακτήσιμη αξία είναι το μεγαλύτερο ποσό που προκύπτει από την σύγκριση μεταξύ της εύλογης αξίας του στοιχείου ενεργητικού μείον το κόστος πώλησης και της αξίας χρήσεως του παγίου. Για σκοπούς υπολογισμού της απομείωσης, τα πάγια κατηγοριοποιούνται στο χαμηλότερο δυνατό επίπεδο ώστε να συνδεθούν με ξεχωριστές αναγνωρίσιμες ταμειακές ροές (μονάδες δημιουργίας ταμιακών ροών). 51 Ετήσια Οικονομική Έκθεση χρήσης 2019 5.2.12. Χρηματοοικονομικά μέσα Α. Χρηματοοικονομικά Περιουσιακά Στοιχεία Αρχική αναγνώριση Τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία ταξινομούνται, κατά την αρχική αναγνώριση, και μεταγενέστερα αποτιμώνται στο αποσβεσμένο κόστος, στην εύλογη αξία μέσω άλλων συνολικών εισοδημάτων (OCI) και στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων. Η ταξινόμηση των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων κατά την αρχική αναγνώριση εξαρτάται από τα συμβατικά χαρακτηριστικά των ταμειακών ροών του χρηματοοικονομικού περιουσιακού στοιχείου και το επιχειρηματικό μοντέλο της Εταιρείας για τη διαχείριση τους. Με εξαίρεση τις εμπορικές απαιτήσεις που δεν περιέχουν σημαντική χρηματοοικονομική συνιστώσα ή για τις οποίες έχει εφαρμόσει την πρακτική σκοπιμότητας, η Εταιρεία αρχικά αποτιμά τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία στην εύλογη αξία τους πλέον, στην περίπτωση ενός χρηματοοικονομικού περιουσιακού στοιχείου που δεν αποτιμάται μέσω αποτελεσμάτων, του κόστους συναλλαγής. Οι εμπορικές απαιτήσεις που δεν περιέχουν σημαντική χρηματοοικονομική συνιστώσα ή για τις οποίες η Εταιρεία έχει εφαρμόσει την πρακτική σκοπιμότητας, αποτιμώνται στην τιμή συναλλαγής που προσδιορίζεται σύμφωνα με το ΔΠΧΑ 15. Προκειμένου ένα χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο να ταξινομηθεί και να αποτιμηθεί στο αποσβεσμένο κόστος ή στην εύλογη αξία μέσω των συνολικών εισοδημάτων, πρέπει από αυτά να προκύπτουν ταμειακές ροές οι οποίες να είναι «αποκλειστικά πληρωμές κεφαλαίου και τόκων (SPPI)» επί του αρχικού κεφαλαίου. Η αξιολόγηση αυτή αναφέρεται ως SPPI test και εξετάζεται σε επίπεδο χρηματοοικονομικού στοιχείου. Το επιχειρηματικό μοντέλο της Εταιρείας για τη διαχείριση χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων αναφέρεται στον τρόπο με τον οποίο διαχειρίζεται τις οικονομικές της δυνατότητες προκειμένου να δημιουργήσει ταμειακές ροές. Το επιχειρηματικό μοντέλο καθορίζει εάν οι ταμιακές ροές θα προκύψουν από τη συλλογή συμβατικών ταμειακών ροών, πώληση των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων ή και από τα δύο. Η αγορά ή πώληση χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων που απαιτούν την παράδοση περιουσιακών στοιχείων εντός χρονικού πλαισίου που καθορίζεται με κανονισμό ή σύμβαση στην αγορά αναγνωρίζονται κατά την ημερομηνία συναλλαγής δηλαδή κατά την ημερομηνία κατά την οποία η Εταιρεία δεσμεύεται να αγοράσει ή να πωλήσει το περιουσιακό στοιχείο. Μεταγενέστερη επιμέτρηση Για σκοπούς μεταγενέστερης επιμέτρησης, τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία ταξινομούνται στις κάτωθι κατηγορίες: 52 Ετήσια Οικονομική Έκθεση χρήσης 2019 Χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού που αποτιμώνται στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων Χρηματοοικονομικά (χρεόγραφα) Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία που αποτιμώνται στην εύλογη αξία μέσω των συνολικών εισοδημάτων χωρίς ανακύκλωση σωρευτικών κερδών και ζημιών κατά την αποαναγνώριση (συμμετοχικά μέσα) περιουσιακά στοιχεία σε αποσβεσμένο κόστος (α) Χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού που αποτιμώνται στην σε εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων Τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία που αποτιμώνται στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων περιλαμβάνουν τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία που κατέχονται προς εμπορία, τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία που προσδιορίζονται κατά την αρχική αναγνώριση στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων ή τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία που υποχρεωτικά θα πρέπει να επιμετρηθούν στην εύλογη αξία. Χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού ταξινομούνται ως διακρατούμενα προς εμπορία εάν αποκτώνται με σκοπό την πώληση ή την επαναγορά τους στο εγγύς μέλλον. Παράγωγα περιλαμβανομένων των ενσωματωμένων παραγώγων επίσης ταξινομούνται ως κατεχόμενα προς εμπορία, εκτός εάν ορίζονται ως αποτελεσματικά μέσα αντιστάθμισης. Τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία με ταμιακές ροές που δεν είναι μόνο πληρωμές κεφαλαίου και τόκων ταξινομούνται και αποτιμώνται στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων, ανεξάρτητα από το επιχειρηματικό μοντέλο. (β) Χρηματοοικονομικά στοιχεία σε αποσβεσμένο κόστος Η Εταιρεία αποτιμά τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία σε αποσβεσμένο κόστος εάν πληρούνται και οι δύο ακόλουθοι όροι: α) Το χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο διατηρείται σε επιχειρηματικό μοντέλο με στόχο τη διακράτηση χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων για τη συλλογή συμβατικών ταμειακών ροών και β) οι συμβατικές ρήτρες του χρηματοοικονομικού περιουσιακού στοιχείου δημιουργούν σε συγκεκριμένες ημερομηνίες ταμειακές ροές που αποτελούν μόνο πληρωμές κεφαλαίου και τόκων επί του υπολοίπου του αρχικού κεφαλαίου. Τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία στο αποσβεσμένο κόστος επιμετρώνται στη συνέχεια χρησιμοποιώντας την μέθοδο (EIR) και υπόκεινται σε απομείωση. Τα κέρδη και οι ζημίες αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα όταν το περιουσιακό στοιχείο αποαναγνωρίζεται, τροποποιηθεί ή απομειωθεί. (γ) Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία που ταξινομούνται στην εύλογη αξία μέσω των συνολικών εισοδημάτων (συμμετοχικοί τίτλοι) 53 Ετήσια Οικονομική Έκθεση χρήσης 2019 Κατά την αρχική αναγνώριση, η Εταιρεία μπορεί να επιλέξει να ταξινομήσει αμετάκλητα τις συμμετοχικές επενδύσεις της ως συμμετοχικούς τίτλους που προσδιορίζονται στην εύλογη αξία μέσω συνολικών εισοδημάτων όταν πληρούν τον ορισμό της καθαρής θέσης σύμφωνα με το ΔΛΠ 32 Χρηματοοικονομικά μέσα: Παρουσίαση, και δεν κατέχονται προς εμπορία. Η ταξινόμηση καθορίζεται ανά χρηματοοικονομικό μέσο. Τα κέρδη και οι ζημίες από αυτά τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία δεν ανακυκλώνονται ποτέ στα κέρδη ή τις ζημίες. Τα μερίσματα αναγνωρίζονται ως άλλα έσοδα στην κατάσταση αποτελεσμάτων όταν έχει αποδειχθεί το δικαίωμα πληρωμής, εκτός εάν η Εταιρεία επωφελείται από τα έσοδα αυτά ως ανάκτηση μέρους του κόστους του χρηματοοικονομικού περιουσιακού στοιχείου, οπότε τα κέρδη αυτά αναγνωρίζονται στην κατάσταση συνολικών εισοδημάτων. Οι συμμετοχικοί τίτλοι που προσδιορίζονται στην εύλογη αξία μέσω των συνολικών εισοδημάτων δεν υπόκεινται σε εξέταση απομείωσης. Απομείωση χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων Ο Όμιλος επιμετρά την πρόβλεψη ζημίας των απαιτήσεων από πελάτες ως εκτίμηση της παρούσας αξίας των υστερήσεων ταμειακών ροών κατά την διάρκεια ζωής των απαιτήσεων από πελάτες. Ως υστέρηση ταμειακών ροών νοείται η διαφορά μεταξύ των ταμειακών ροών που οφείλονται στον Όμιλο όπως προβλέπεται συμβατικά σύμφωνα και των ταμειακών ροών που ο Όμιλος αναμένει να εισπράξει. Ο Όμιλος υιοθέτησε την απλοποιημένη προσέγγιση όσον αφορά την εκτίμηση των Αναμενόμενων Πιστωτικών Ζημιών («ΑΠΖ») για τις απαιτήσεις από πελάτες. Ο Όμιλος σε κάθε ημερομηνία αναφοράς, επιμετρά την πρόβλεψη ζημίας των απαιτήσεων από πελάτες σε ποσό που ισούται με τις πιστωτικές ζημίες καθ' όλη τη διάρκεια ζωής. Στάδιο 2: Επιμέτρηση των ΑΠΖ καθ' όλη τη διάρκεια ζωής - χωρίς πιστωτική απομείωση. Εάν το χρηματοοικονομικό στοιχείο ενεργητικού έχει σημαντική αύξηση πιστωτικού κινδύνου από την αρχική αναγνώριση, αλλά δεν έχει ακόμη απομειωθεί, κατατάσσεται στο Στάδιο 2 και επιμετράται στις ΑΠΖ της συνολικής ζωής, που ορίζεται ως αναμενόμενη πιστωτική ζημία που οφείλεται σε όλα τα πιθανά πιστωτικά γεγονότα κατά την διάρκεια της αναμενόμενης ζωής του. Στάδιο 3: Επιμέτρηση των ΑΠΖ για την συνολική ζωή των στοιχείων – με πιστωτική απομείωση. Εάν το χρηματοοικονομικό στοιχείο ενεργητικού ορίζεται ως πιστωτικά απομειωμένο, μεταφέρεται στο Στάδιο 3 και επιμετράται στις ΑΠΖ για την συνολική ζωή του. Το ΔΠΧΑ 9 τεκμαίρει πως ο πιστωτικός κίνδυνος ενός χρηματοοικονομικού περιουσιακού στοιχείου έχει αυξηθεί σημαντικά μετά την αρχική αναγνώριση όταν οι συμβατικές πληρωμές εμφανίζουν καθυστέρηση άνω των 30 ημερών. Ωστόσο, αυτό το τεκμήριο μπορεί να ανατραπεί εάν υπάρχουν λογικές και βάσιμες πληροφορίες οι οποίες είναι διαθέσιμες χωρίς αδικαιολόγητο κόστος ή 54 Ετήσια Οικονομική Έκθεση χρήσης 2019 προσπάθεια, οι οποίες καταδεικνύουν ότι ο πιστωτικός κίνδυνος δεν έχει αυξηθεί σημαντικά από την αρχική αναγνώριση παρά το γεγονός ότι οι συμβατικές πληρωμές εμφανίζουν καθυστέρηση άνω των 30 ημερών. Ο Όμιλος θεωρεί ότι ένα χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο είναι σε αδυναμία πληρωμής όταν ο δανειολήπτης / οφειλέτης είναι απίθανο να πληρώσει τις πιστωτικές του υποχρεώσεις προς τον Όμιλο εξ’ ολοκλήρου, χωρίς προσφυγή του Ομίλου σε πράξεις όπως η πραγματοποίηση εξασφαλίσεων και ενεχύρων, εγγραφή υποθηκών κλπ. Αντικειμενικό τεκμήριο για ένα πιστωτικά απομειωμένο χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο, αποτελεί η καθυστέρηση είσπραξης άνω των ημερών που έχουν τεθεί ως όριο για καθένα εξ’ αυτών. Το εύρος των ημερών που έχουν τεθεί ως όριο για τον Όμιλο κυμαίνεται μεταξύ 30 και 180 ημερών. Τα ακόλουθα είναι τα βασικά δεδομένα που εισάγονται για την εφαρμογή των λογιστικών πολιτικών του Ομίλου, όσον αφορά τις εκτιμήσεις των ΑΠΖ του Ομίλου: Άνοιγμα σε Αθέτηση (“EAD”): αντιπροσωπεύει το ποσό του ανοίγματος κατά την ημερομηνία αναφοράς. Πιθανότητα Αθέτησης (“PD”): Η πιθανότητα αθέτησης είναι μια εκτίμηση της πιθανότητας εντός του συγκεκριμένου χρονικού ορίζοντα. Ο Όμιλος υπολογίζει τις Πιθανότητες Αθέτησης, χρησιμοποιώντας ιστορικά στοιχεία, τις παραδοχές και τις μελλοντικές εκτιμήσεις. Ζημία σε Περίπτωση Αθέτησης (“LGD”): αντιπροσωπεύει την εκτίμηση της ζημίας που θα πραγματοποιηθεί κατά την ημερομηνία αθέτησης. Η Ζημία σε Περίπτωση Αθέτησης υπολογίζεται ως η διαφορά μεταξύ των συμβατικών ταμειακών ροών του μέσου που οφείλονται και των αναμενόμενων μελλοντικών ταμειακών ροών του μέσου που αναμένεται να εισπραχθούν. Ο προσδιορισμός της Ζημίας σε Περίπτωση Αθέτησης εξετάζει επίσης και την επίδραση της ανάκτησης των αναμενόμενων ταμειακών ροών που προκύπτουν από τις εξασφαλίσεις που διακρατά ο Όμιλος. Ο Όμιλος κατέχει εξασφαλίσεις ως μέσα μετρίασης του πιστωτικού κινδύνου που σχετίζονται με τις απαιτήσεις από πελάτες αναφορικά με πωλήσεις γόνου, για τις οποίες ο Όμιλος διατηρεί την κυριότητα επί των πωληθέντων βιολογικών περιουσιακών στοιχείων. Ο Όμιλος επιμετρά τα ΑΠΖ σε συλλογική βάση για χαρτοφυλάκια απαιτήσεων από πελάτες με παρόμοια πιστωτικά χαρακτηριστικά. Ειδικότερα, ο Όμιλος εκτιμά τις ΑΠΖ ομαδοποιώντας τις απαιτήσεις βάσει των κοινών χαρακτηριστικών κινδύνου και των ημερών καθυστέρησης. Επιπλέον, ο Όμιλος αξιολογεί τις αναμενόμενες πιστωτικές ζημίες που σχετίζονται με τα χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού του Ομίλου, λαμβάνοντας υπόψη πληροφορίες που αφορούν το μέλλον. Οι πληροφορίες που αφορούν το μέλλον ενσωματώνονται στο μοντέλο των ΑΠΖ μέσω της εξέτασης διάφορων εσωτερικών και εξωτερικών πηγών της πραγματικής οικονομικής πληροφορίας και των οικονομικών προβλέψεων. Ο ‘Όμιλος έχει 55 Ετήσια Οικονομική Έκθεση χρήσης 2019 καταρτίσει πίνακα προβλέψεων που βασίζεται στην ιστορική εμπειρία των πιστωτικών ζημιών, προσαρμοσμένη με μελλοντικούς παράγοντες κατάλληλους για τους οφειλέτες, την κάλυψη τους με ασφάλεια πιστώσεων και το οικονομικό περιβάλλον. Ο Όμιλος αναγνωρίζει την σχετιζόμενη πρόβλεψη ζημίας σε κάθε ημερομηνία αναφοράς. Β. Χρηματοοικονομικές Υποχρεώσεις Οι χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις συμπεριλαμβάνουν εμπορικές και λοιπές υποχρεώσεις, τραπεζικές υπεραναλήψεις, έντοκα δάνεια και πιστώσεις και συμβόλαια χρηματοοικονομικής εγγύησης. (α) Αναγνώριση και επιμέτρηση χρηματοοικονομικών υποχρεώσεων Ο Όμιλος αναγνωρίζει μια χρηματοοικονομική υποχρέωση στην κατάσταση οικονομικής θέσης του όταν, και μόνον όταν, καθίσταται συμβαλλόμενος του χρηματοοικονομικού μέσου. Κατά την αρχική αναγνώριση, οι χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις αναγνωρίζονται στην εύλογη τους αξία, και στην περίπτωση των εντόκων δανείων και πιστώσεων, αφαιρουμένων των άμεσα αποδιδόμενων εξόδων συναλλαγής. (β) Κατάταξη μη παράγωγων χρηματοοικονομικών υποχρεώσεων Μετά την αρχική αναγνώριση, οι χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις επιμετρώνται ως εξής: Χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις επιμετρούμενες στο αποσβεσμένο: Όλα τα έντοκα δάνεια και πιστώσεις επιμετρώνται αρχικά στην εύλογη αξία αφαιρουμένων των άμεσα αποδιδόμενων εξόδων συναλλαγής για την έκδοση της χρηματοοικονομικής υποχρέωσης. Μεταγενέστερα επιμετρώνται στο αποσβεσμένο κόστος με την χρήση της μεθόδου του πραγματικού επιτοκίου. Το αποσβεσμένο κόστος εκτιμάται λαμβάνοντας υπόψη κάθε κόστος έκδοσης, και όποια έκπτωση ή ποσό υπέρ το άρτιο κατά τον διακανονισμό. Τα κέρδη και οι ζημίες αναγνωρίζονται στην κατάσταση αποτελεσμάτων όταν οι υποχρεώσεις διαγράφονται ή απομειώνονται, καθώς επίσης και μέσω της διαδικασίας απόσβεσης. Χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις σε εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων: Συμπεριλαμβάνουν υποχρεώσεις κατεχόμενες για εμπορική εκμετάλλευση, που αποκτήθηκαν ή πραγματοποιήθηκαν κυρίως για σκοπούς πώλησης ή επαναγοράς στο εγγύς μέλλον, αποτελούν μέρος χαρτοφυλακίου εξατομικευμένων χρηματοοικονομικών μέσων που είχαν κοινή διαχείριση και για τα οποία υπάρχουν τεκμηριωμένες ενδείξεις πρόσφατου σχεδίου βραχυπρόθεσμης αποκόμισης. Τέτοιες υποχρεώσεις επιμετρώνται στην εύλογη αξία και τα κέρδη ή ζημιές από την μεταβολή της εύλογης αξίας αναγνωρίζονται στην κατάσταση αποτελεσμάτων. 56 Ετήσια Οικονομική Έκθεση χρήσης 2019 Συμβόλαια χρηματοοικονομικής εγγύησης: Συμπεριλαμβάνουν συμβόλαια που προβλέπουν συγκεκριμένες πληρωμές από πλευράς του εκδότη για την αποζημίωση του κατόχου λόγω ζημίας που υπέστη από την ανικανότητα συγκεκριμένου οφειλέτη να καταβάλλει πληρωμές σύμφωνα με τους αρχικούς ή τροποποιημένους όρους ενός χρεωστικού τίτλου. Αυτά τα συμβόλαια αναγνωρίζονται αρχικά ως υποχρέωση στην εύλογη αξία, προσαρμοσμένη για το κόστος των συναλλαγών που σχετίζεται άμεσα με την έκδοση της. Αποτιμώνται μεταγενέστερα στο υψηλότερο ποσό μεταξύ του ποσού που αναγνωρίσθηκε βάσει του ΔΛΠ 37 και του ποσού που αναγνωρίστηκε αρχικά, απομειωμένο κατά τη σωρευμένη απόσβεση που αναγνωρίστηκε σύμφωνα με το ΔΠΧΑ 15, όπου απαιτείται. Γ. Συμψηφισμός χρηματοοικονομικών μέσων Τα χρηματοοικονομικά πάγια και οι υποχρεώσεις συμψηφίζονται και παρουσιάζονται καθαρά στην κατάσταση οικονομικής θέσης εάν υπάρχει νόμιμο δικαίωμα να συμψηφιστούν τα ποσά που έχουν αναγνωριστεί και επιπλέον υπάρχει πρόθεση να γίνει εκκαθάριση του καθαρού ποσού, δηλαδή πάγια και υποχρεώσεις να τακτοποιηθούν παράλληλα. Δ. Παύση αναγνώρισης χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία: Τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία (ή κατά περίπτωση το μέρος ενός χρηματοοικονομικού περιουσιακού στοιχείου ή το μέρος μίας ομάδας χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων) διαγράφονται όταν: • Τα δικαιώματα για την εισροή ταμειακών ροών έχουν λήξει ή • Ο Όμιλος διατηρεί το δικαίωμα στην εισροή ταμειακών ροών από το συγκεκριμένο περιουσιακό στοιχείο αλλά έχει αναλάβει ταυτόχρονα μία υποχρέωση προς τρίτους να πληρώσει τις συγκεκριμένες ταμειακές ροές χωρίς σημαντική καθυστέρηση, υπό την μορφή μίας σύμβασης μεταβίβασης. • Ο Όμιλος έχει μεταβιβάσει το δικαίωμα εισροής ταμειακών ροών από το συγκεκριμένο περιουσιακό στοιχείο και παράλληλα είτε (α) έχει μεταβιβάσει ουσιαστικά όλους τους κινδύνους και τα οφέλη της ιδιοκτησίας ή (β) δεν έχει μεταβιβάσει ουσιαστικά όλους τους κινδύνους και τα οφέλη της ιδιοκτησίας, αλλά έχει μεταβιβάσει τον έλεγχο του συγκεκριμένου στοιχείου. Όπου ο Όμιλος έχει μεταβιβάσει τα δικαιώματα εισροής ταμειακών πόρων από το συγκεκριμένο περιουσιακό στοιχείο αλλά παράλληλα δεν έχει μεταβιβάσει ουσιαστικά όλους τους κινδύνους και τα οφέλη της ιδιοκτησίας ή τον έλεγχο του 57 Ετήσια Οικονομική Έκθεση χρήσης 2019 συγκεκριμένου περιουσιακού στοιχείου, τότε το στοιχείο του ενεργητικού αναγνωρίζεται στο βαθμό της συνεχιζόμενης συμμετοχής του Ομίλου στο περιουσιακό στοιχείο. Αναγνωρίζεται, επίσης, μια αντίστοιχη υποχρέωση. Η συνεχιζόμενη συμμετοχή η οποία έχει τη μορφή εγγύησης επί του μεταβιβαζόμενου στοιχείου αποτιμάται στην χαμηλότερη αξία μεταξύ του αρχικού υπολοίπου του περιουσιακού στοιχείου και του μέγιστου ποσού που μπορεί ο Όμιλος να κληθεί να καταβάλει. Χρηματοοικονομικά στοιχεία παθητικού: Ένα χρηματοοικονομικό στοιχείο παθητικού παύει να αναγνωρίζεται όταν η σχετική υποχρέωση απαλλάσσεται, ακυρώνεται ή έχει λήξει. Στην περίπτωση που ένα χρηματοοικονομικό στοιχείο παθητικού αντικαθίσταται από άλλο του ιδίου δανειστή με ουσιαστικά διαφορετικούς όρους, ή όπου οι όροι μιας υπάρχουσας υποχρέωσης έχουν ουσιαστικά τροποποιηθεί, η ανταλλαγή αυτή ή η τροποποίηση θεωρείται ως παύση αναγνώρισης της αρχικής υποχρέωσης και αναγνώρισης μιας νέας υποχρέωσης. Η διαφορά στις αντίστοιχες τρέχουσες αξίες αναγνωρίζεται στην κατάσταση αποτελεσμάτων. 5.2.13. Μισθώσεις Κατά την έναρξη ισχύος μίας σύμβασης, ο Όμιλος εκτιμά εάν η σύμβαση αποτελεί, ή εμπεριέχει, μίσθωση. Μια σύμβαση αποτελεί, ή εμπεριέχει, μίσθωση εάν η σύμβαση μεταβιβάζει το δικαίωμα ελέγχου της χρήσης ενός αναγνωριζόμενου περιουσιακού στοιχείου για συγκεκριμένη χρονική περίοδο έναντι ανταλλάγματος. Λογιστική μίσθωσης από το μισθωτή Ο Όμιλος εφαρμόζει μια ενιαία προσέγγιση αναγνώρισης και επιμέτρησης για όλες τις μισθώσεις (συμπεριλαμβανομένων των βραχυπρόθεσμων μισθώσεων και των μισθώσεων μικρής αξίας). Ο Όμιλος αναγνωρίζει υποχρεώσεις από μισθώσεις για τις πληρωμές μισθώσεων και περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης που αντιπροσωπεύουν το δικαίωμα χρήσης των υποκείμενων περιουσιακών στοιχείων. i. Περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης Ο Όμιλος και η Εταιρεία αναγνωρίζουν τα περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης κατά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου (δηλ. την ημερομηνία που το υποκείμενο περιουσιακό στοιχείο είναι διαθέσιμο προς χρήση). Τα περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης επιμετρώνται στο κόστος, μειωμένα κατά τις τυχόν σωρευμένες αποσβέσεις και ζημιές απομείωσης και προσαρμόζονται βάσει τυχόν επανεπιμέτρησης της υποχρέωσης από μισθώσεις. Το κόστος των περιουσιακών στοιχείων με δικαίωμα χρήσης αποτελείται από το ποσό της υποχρέωσης από μισθώσεις που αναγνωρίστηκε, τις αρχικές άμεσες δαπάνες και τυχόν μισθώματα τα οποία καταβλήθηκαν κατά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου ή προγενέστερα, μείον οποιαδήποτε κίνητρα μίσθωσης έχουν 58 Ετήσια Οικονομική Έκθεση χρήσης 2019 εισπραχθεί. Τα περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης αποσβένονται με βάση τη σταθερή μέθοδο στη μικρότερη χρονική περίοδο μεταξύ της διάρκειας της μίσθωσης και της ωφέλιμης ζωής τους. Εάν η κυριότητα του μισθωμένου περιουσιακού στοιχείου μεταβιβάζεται στον Όμιλο ή την Εταιρεία στο τέλος της μισθωτικής περιόδου ή εάν το κόστος του αντανακλά την άσκηση δικαιώματος αγοράς, οι αποσβέσεις υπολογίζονται σύμφωνα με την εκτιμώμενη ωφέλιμη ζωή του περιουσιακού στοιχείου. Ο Όμιλος και η Εταιρεία έχουν συμβάσεις μίσθωσης μηχανημάτων, μεταφορικών μέσων καθώς και λοιπού εξοπλισμού που χρησιμοποιούνται στις δραστηριότητές τους. Οι συμβάσεις μίσθωσης μπορεί να περιέχουν μισθωτικά και μη μισθωτικά στοιχεία. Ο Όμιλός έχει επιλέξει να μη διαχωρίσει τα μέρη της σύμβασης που δεν αποτελούν μίσθωση από τα στοιχεία της μίσθωσης και επομένως αντιμετωπίζει κάθε στοιχείο της μίσθωσης και οποιαδήποτε συναφή μέρη που δεν αποτελούν μίσθωση ως μία ενιαία μίσθωση. Τα περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης υπόκεινται σε έλεγχο απομείωσης της αξίας τους. ii. Υποχρεώσεις από μισθώσεις Κατά την ημερομηνία έναρξης της μίσθωσης, ο Όμιλος και η Εταιρεία επιμετρούν την υποχρέωση από μισθώσεις στην παρούσα αξία των μισθωμάτων τα οποία πρόκειται να καταβληθούν κατά τη διάρκεια μίσθωσης. Τα μισθώματα αποτελούνται από τα σταθερά μισθώματα (περιλαμβανομένων των ουσιαστικά σταθερών μισθωμάτων) μειωμένα κατά τυχόν εισπρακτέα κίνητρα μισθώσεων, τα κυμαινόμενα μισθώματα τα οποία εξαρτώνται από έναν δείκτη ή ένα επιτόκιο και τα ποσά τα οποία αναμένεται να καταβληθούν βάσει των εγγυήσεων υπολειμματικής αξίας. Για την προεξόφληση των μισθωμάτων, ο Όμιλος και η Εταιρεία χρησιμοποιούν το διαφορικό επιτόκιο δανεισμού του Ομίλου καθώς το τεκμαρτό επιτόκιο της μίσθωσης δεν μπορεί να προσδιοριστεί εύκολα. Μετά την ημερομηνία έναρξης της μίσθωσης, το ποσό της υποχρέωσης από μισθώσεις αυξάνεται βάσει των τόκων επί της υποχρέωσης και μειώνεται με την καταβολή των μισθωμάτων. Επιπλέον, η λογιστική αξία της υποχρέωσης από μισθώσεις επανεπιμετράται εάν υπάρχουν επανεκτιμήσεις ή τροποποιήσεις του συμβολαίου μίσθωσης. Λογιστική μίσθωσης από τον εκμισθωτή Μισθώσεις στις οποίες ο εκμισθωτής δεν μεταβιβάζει ουσιαστικά όλα τα οικονομικά οφέλη και κινδύνους που απορρέουν από την κυριότητα του μισθωμένου περιουσιακού στοιχείου κατατάσσονται ως λειτουργικές μισθώσεις. 59 Ετήσια Οικονομική Έκθεση χρήσης 2019 Όταν τα περιουσιακά στοιχεία μισθώνονται με λειτουργική μίσθωση, το περιουσιακό στοιχείο περιλαμβάνεται στην κατάσταση χρηματοοικονομικής θέσης βάσει της φύσης του περιουσιακού στοιχείου. Τα έσοδα από μισθώματα από λειτουργικές μισθώσεις αναγνωρίζονται κατά τους όρους της μίσθωσης με τη σταθερή μέθοδο. Μια μίσθωση που μεταβιβάζει ουσιαστικά όλα τα οικονομικά οφέλη και κινδύνους που απορρέουν από την κυριότητα του μισθωμένου περιουσιακού στοιχείου κατατάσσεται ως χρηματοδοτική μίσθωση. Τα περιουσιακά στοιχεία που τελούν υπό χρηματοδοτική μίσθωση αποαναγνωρίζονται και ο εκμισθωτής αναγνωρίζει μια απαίτηση ποσού ίσου με την καθαρή επένδυση στη μίσθωση. Η απαίτηση από μισθώσεις προεξοφλείται με τη μέθοδο πραγματικού επιτοκίου και η λογιστική αξία προσαρμόζεται αναλόγως. Τα εισπρακτέα μισθώματα αυξάνονται βάσει των τόκων επί της απαίτησης και μειώνονται με την είσπραξη των μισθωμάτων. 5.2.14. Αποθέματα Τα αποθέματα αποτιμώνται στην χαμηλότερη αξία μεταξύ κόστους κτήσης και καθαρής ρευστοποιήσιμης αξίας. Η καθαρή ρευστοποιήσιμη αξία είναι η εκτιμώμενη τιμή πώλησης κατά τη συνήθη πορεία των εργασιών, μειωμένη κατά το ποσό των εξόδων διάθεσης. Το κόστος των ετοίμων προϊόντων και της παραγωγής σε εξέλιξη προσδιορίζεται με τη μέθοδο του σταθμικού κόστους και αποτελείται από τις πρώτες ύλες, το άμεσο κόστος εργασίας και τα γενικά βιομηχανικά έξοδα τα οποία κατανέμονται με βάση την κανονική παραγωγική δυναμικότητα. Κατάλληλη μέριμνα λαμβάνεται για τα άχρηστα, απαξιωμένα και με πολύ χαμηλή κυκλοφοριακή ταχύτητα αποθέματα εφόσον αυτά υπερβαίνουν τα προβλεπόμενα. Η μείωση της αξίας από την λογιστική στην καθαρή ρευστοποιήσιμη και οι ζημίες στα αποθέματα, εξοδοποιούνται στην περίοδο στην οποία αντιστοιχεί η υποτίμηση ή ζημία. 5.2.15. Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα στοιχεία Τα ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα περιλαμβάνουν μετρητά, τις καταθέσεις όψεως, τις βραχυπρόθεσμες μέχρι τρεις μήνες επενδύσεις υψηλής ρευστοποίησης. Οι υπέρ-αναλήψεις εμπεριέχονται στον ισολογισμό στις βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις ως δανεισμός. 60 Ετήσια Οικονομική Έκθεση χρήσης 2019 5.2.16. Μετοχικό κεφάλαιο Οι κοινές μετοχές περιλαμβάνονται στα ίδια κεφάλαια. Τα άμεσα έξοδα για την έκδοση νέων μετοχών εμφανίζονται στη καθαρή θέση αφαιρετικά, καθαρά από φόρους. Όταν η Εταιρία αγοράζει ίδιες μετοχές, το ποσό που πληρώθηκε, περιλαμβανομένων οποιονδήποτε επιπλέον εξόδων και καθαρό από φορολογία εισοδήματος, εμφανίζεται αφαιρετικά από τα ίδια κεφάλαια τους υπό μορφή ιδίων μετοχών, έως ότου οι μετοχές αυτές ακυρωθούν ή επανεκδοθούν. Όταν οι εν λόγω μετοχές μετέπειτα πωληθούν ή επανεκδοθούν, η αξία οποιασδήποτε τέτοιας συναλλαγής θα περιληφθεί στα ίδια κεφάλαια. 5.2.17. Δανεισμός Τα δάνεια καταχωρούνται αρχικά στην εύλογη αξία τους ως εισπραχθέντα ποσά μείον τα τυχόν άμεσα έξοδα για την πραγματοποίηση της συναλλαγής. Μεταγενέστερα, αποτιμώνται στο αναπόσβεστο κόστος βάσει της μεθόδου του πραγματικού επιτοκίου. Τυχόν διαφορά μεταξύ του εισπραχθέντος ποσού (καθαρού από σχετικά έξοδα συναλλαγών) και της αξίας εξόφλησης αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα κατά την διάρκεια του δανεισμού με τη μέθοδο του πραγματικού επιτοκίου. Τα δάνεια ταξινομούνται ως βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις, εκτός εάν η εταιρεία έχει το δικαίωμα να αναβάλλει την εξόφληση της υποχρέωσης για τουλάχιστον 12 μήνες μετά από την ημερομηνία του ισολογισμού. 5.2.18. Τρέχων και αναβαλλόμενος φόρος εισοδήματος Ο τρέχων φόρος εισοδήματος υπολογίζεται πάνω στη βάση των φορολογικών νόμων που θεσπίζονται ή ουσιωδώς θεσπίζονται την ημέρα του ισολογισμού. Η διοίκηση περιοδικά αξιολογεί τα σημεία εκείνα στις φορολογικές δηλώσεις που σχετίζονται με καταστάσεις στις οποίες οι ισχύουσες φορολογικές διατάξεις υπόκεινται σε διαφορετική ερμηνεία και σχηματίζει προβλέψεις όπου απαιτείται πάνω στη βάση των ποσών που αναμένεται να πληρωθούν στις φορολογικές αρχές. Αναβαλλόμενος φόρος ορίζεται ο φόρος ο οποίος αναμένεται να είναι πληρωτέος ή ανακτήσιμος για προσωρινές διαφορές μεταξύ της λογιστικής αξίας των στοιχείων ενεργητικού και υποχρεώσεων σε επίπεδο χρηματοοικονομικών καταστάσεων και των αντίστοιχων φορολογικών βάσεων που έχουν χρησιμοποιηθεί στον υπολογισμό του φορολογητέου κέρδους, και λογίζεται χρησιμοποιώντας τη μέθοδο υπολογισμού με βάσει τον ισολογισμό. Αναβαλλόμενος φόρος εισοδήματος δεν λογίζεται εάν προκύπτει από την αρχική αναγνώριση στοιχείου ενεργητικού ή παθητικού σε συναλλαγή άλλη εκτός της επιχειρηματικής συνένωσης και τη στιγμή της συναλλαγής δεν επηρεάζει ούτε το λογιστικό, ούτε το φορολογικό κέρδος ή ζημία. 61 Ετήσια Οικονομική Έκθεση χρήσης 2019 Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις αναγνωρίζονται στο βαθμό που είναι πιθανόν να υπάρξουν μελλοντικά φορολογητέα κέρδη έναντι των οποίων θα χρησιμοποιηθούν οι προσωρινές διαφορές. Αναβαλλόμενες φορολογικές υποχρεώσεις αναγνωρίζονται πάντα. Ο αναβαλλόμενος φόρος εισοδήματος καθορίζεται χρησιμοποιώντας φορολογικούς συντελεστές που είχαν τεθεί σε ισχύ ή είχαν ουσιωδώς τεθεί σε ισχύ μέχρι την ημερομηνία του ισολογισμού και αναμένεται να είναι σε ισχύ την περίοδο που οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις θα καταστούν απαιτητές και οι υποχρεώσεις πληρωτέες. Η αναβαλλόμενη φορολογία χρεώνεται ή πιστώνεται στα αποτελέσματα εκτός εάν αφορά στοιχεία που χρεώνονται ή πιστώνονται απευθείας στα λοιπά συνολικά εισοδήματα οπότε και η αναβαλλόμενη φορολογία λογιστικοποιείται απευθείας στα λοιπά συνολικά εισοδήματα. 5.2.19. Παροχές στο προσωπικό (α) Βραχυπρόθεσμες παροχές Οι βραχυπρόθεσμες παροχές προς το προσωπικό σε χρήμα και σε είδος, καταχωρούνται ως έξοδο όταν καθίστανται δουλευμένες. (β) Παροχές μετά την έξοδο από την υπηρεσία Οι παροχές μετά την έξοδο από την υπηρεσία περιλαμβάνουν τόσο προγράμματα καθορισμένων εισφορών όσο και προγράμματα καθορισμένων παροχών. Το δεδουλευμένο κόστος των προγραμμάτων καταχωρείται ως έξοδο στην περίοδο που αφορά. καθορισμένων εισφορών Οι υποχρεώσεις που απορρέουν από προγράμματα καθορισμένων παροχών στο προσωπικό υπολογίζονται στην προεξοφλημένη αξία των μελλοντικών παροχών προς το προσωπικό που έχουν καταστεί δεδουλευμένες κατά την ημερομηνία ισολογισμού. Η δέσμευση της καθορισμένης παροχής υπολογίζεται ετησίως από ανεξάρτητο αναλογιστή με τη χρήση της μεθόδου της προβεβλημένης πιστωτικής μονάδας (projected unit credit method). Τα αναλογιστικά κέρδη και ζημίες που προκύπτουν από εμπειρικές προσαρμογές και από μεταβολές στις αναλογιστικές παραδοχές αναγνωρίζονται στα λοιπά συνολικά εισοδήματα στην περίοδο που προκύπτουν. Το κόστος προϋπηρεσίας αναγνωρίζεται άμεσα στα αποτελέσματα. (γ) Παροχές τερματισμού της απασχόλησης Οι παροχές τερματισμού απασχόλησης είναι πληρωτέες όταν η εταιρεία, είτε τερματίζει την απασχόληση εργαζομένων πριν την συνταξιοδότηση, είτε μετά από απόφαση εργαζομένων να δεχθούν προσφορά παροχών σε αντάλλαγμα του 62 Ετήσια Οικονομική Έκθεση χρήσης 2019 τερματισμού της απασχόλησης τους. Η εταιρεία αναγνωρίζει τις παροχές τερματισμού της απασχόλησης ως υποχρέωση και έξοδο κατά την προγενέστερη μεταξύ των ακόλουθων ημερομηνιών: α) όταν η οικονομική οντότητα δεν δύναται πλέον να αποσύρει την προσφορά των εν λόγω παροχών και β) όταν η οικονομική οντότητα αναγνωρίζει κόστος αναδιάρθρωσης που εμπίπτει στο πεδίο του ΔΛΠ 37 και συνεπάγεται την καταβολή παροχών τερματισμού της απασχόλησης. Παροχές τερματισμού της απασχόλησης που οφείλονται 12 μήνες μετά την ημερομηνία του ισολογισμού προεξοφλούνται. 5.2.20. Προβλέψεις Προβλέψεις αναγνωρίζονται όταν: α) υπάρχει μια τρέχουσα νομική ή τεκμαιρόμενη δέσμευση που απορρέει από παρελθόντα γεγονότα β) είναι πιθανόν ότι θα απαιτηθεί εκροή πόρων για την εξόφληση της υποχρέωσης και γ) το απαιτούμενο ποσό μπορεί να εκτιμηθεί αξιόπιστα. Μελλοντικές ζημίες που συνδέονται με τρέχουσες δραστηριότητες της εταιρείας δεν εγγράφονται ως προβλέψεις. Όπου υπάρχουν διάφορες παρόμοιες υποχρεώσεις, η πιθανότητα ότι θα απαιτηθεί εκροή κατά την εκκαθάριση προσδιορίζεται με την εξέταση της κατηγορίας υποχρεώσεων συνολικά. Πρόβλεψη αναγνωρίζεται ακόμα και εάν η πιθανότητα εκροής σχετικά με οποιοδήποτε στοιχείο που περιλαμβάνεται στην ίδια κατηγορία υποχρεώσεων μπορεί να είναι μικρή. Στις περιπτώσεις εκείνες που η επιχείρηση αναμένει μια πρόβλεψη να καλυφθεί από τρίτο, όπως για παράδειγμα συμβαίνει με τα ασφαλιστήρια συμβόλαια, η κάλυψη αναγνωρίζεται ως ξεχωριστή απαίτηση αλλά μόνο όταν η κάλυψη είναι ουσιαστικά εξασφαλισμένη. Οι προβλέψεις υπολογίζονται στη παρούσα αξία των εξόδων τα οποία, βάση της καλύτερης εκτίμηση της διοίκησης, απαιτούνται για να καλυφθεί η παρούσα υποχρέωση κατά την ημερομηνία ισολογισμού. Το προεξοφλητικό επιτόκιο που χρησιμοποιείται για τον προσδιορισμό της παρούσας αξίας αντικατοπτρίζει τις τρέχουσες εύλογες εκτιμήσεις για την χρονική αξία του χρήματος που αφορούν την συγκεκριμένη υποχρέωση. 5.2.21. Επιχορηγήσεις Οι κρατικές επιχορηγήσεις αναγνωρίζονται στην εύλογη αξία τους όταν αναμένεται με βεβαιότητα ότι η επιχορήγηση θα εισπραχθεί και η εταιρεία θα συμμορφωθεί με όλους τους προβλεπόμενους όρους. Κρατικές επιχορηγήσεις που αφορούν έξοδα, αναβάλλονται και αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα έτσι ώστε να αντιστοιχίζονται με τις δαπάνες που προορίζονται να αποζημιώσουν. Οι κρατικές επιχορηγήσεις που σχετίζονται με την αγορά ενσώματων παγίων περιλαμβάνονται στις μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις ως κρατικές επιχορηγήσεις επομένων χρήσεων και μεταφέρονται ως έσοδα (πιστώνονται) στην κατάσταση 63 Ετήσια Οικονομική Έκθεση χρήσης 2019 αποτελεσμάτων με την σταθερή μέθοδο, κατά την διάρκεια της αναμενόμενης ωφέλιμης ζωής των σχετικών παγίων στοιχείων. 5.2.22. Αναγνώριση Εσόδων Παρόλο που το ΔΠΧΑ 15 δεν εισάγει ουσιώδεις διαφορές από τις τρέχουσες λογιστικές πολιτικές της εταιρείας, η αντίστοιχη λογιστική πολιτική διαμορφώθηκε ως ακολούθως: Η εταιρεία αναγνωρίζει έσοδο όταν εκπληρώνεται μια συμβατική υποχρέωση προς τον εκάστοτε πελάτη με την παράδοση αγαθού ή την παροχή υπηρεσίας (που ταυτίζεται με το χρόνο που ο έλεγχος επί του αγαθού ή της υπηρεσίας περνάει στον πελάτη). Εάν μία σύμβαση περιλαμβάνει περισσότερες από μια συμβατικές υποχρεώσεις η συνολική αξία της σύμβασης επιμερίζεται στις επιμέρους υποχρεώσεις με βάση τις επιμέρους αξίες πώλησης. Το ποσό του εσόδου που αναγνωρίζεται είναι το ποσό που έχει επιμεριστεί στην αντίστοιχη συμβατική υποχρέωση που εκπληρώθηκε, με βάση το αντίτιμο που αναμένεται να λάβει η εταιρεία σύμφωνα με τους όρους της σύμβασης. Τυχόν μεταβλητό αντίτιμο περιλαμβάνεται στο ποσό του εσόδου που αναγνωρίζεται, στο βαθμό που δεν είναι σημαντικά πιθανό το ποσό αυτό να αντιλογιστεί στο μέλλον. Τα δικαιώματα για μελλοντικές εκπτώσεις με βάση τον όγκο των πωλήσεων, αξιολογούνται από την εταιρεία, προκειμένου να προσδιοριστεί εάν αποτελούν ουσιώδη δικαιώματα τα οποία ο πελάτης δεν θα αποκτούσε εάν δεν είχε συνάψει τη συγκεκριμένη σύμβαση. Για όλα αυτά τα δικαιώματα η εταιρεία αξιολογεί την πιθανότητα εξάσκησής τους και στη συνέχεια το μέρος του εσόδου το οποίο αναλογεί στο συγκεκριμένο δικαίωμα αναγνωρίζεται όταν το δικαίωμα είτε εξασκηθεί είτε λήξει. Σύμφωνα με τις απαιτήσεις του νέου προτύπου η εταιρεία κατέληξε ότι οι μελλοντικές εκπτώσεις επί του όγκου των πωλήσεων δημιουργούν δικαίωμα για το οποίο θα πρέπει να γίνεται πρόβλεψη και να αναγνωρίζεται κατά το χρόνο άσκησης ή λήξης του. Η εταιρεία παρέχει στους πελάτες εκπτώσεις επί του όγκου πωλήσεων με βάση τα όρια που καθορίζονται στις μεταξύ τους συμβάσεις. Όλες αυτές οι εκπτώσεις λογίζονται εντός του οικονομικού έτους και συνεπώς η εφαρμογή του νέου προτύπου έχει μηδενική επίδραση στις ετήσιες ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις. Επιπλέον η εταιρεία κατέληξε πως η μεταφορά του ελέγχου των προϊόντων στον πελάτη πραγματοποιείται σε συγκεκριμένη χρονική στιγμή, όταν ο πελάτης λάβει τα αγαθά, καθώς τότε είναι σε θέση να λάβει και τα οφέλη των συγκεκριμένων προϊόντων. 5.2.23. Κόστος δανεισμού Το καθαρό χρηματοδοτικό κόστος αποτελείται από τους δεδουλευμένους τόκους επί των συναφθέντων δανείων, που υπολογίζονται βάσει της μεθόδου του 64 Ετήσια Οικονομική Έκθεση χρήσης 2019 πραγματικού επιτοκίου. Χρηματοοικονομικά έξοδα που προκύπτουν από τον δανεισμό των κεφαλαίων που χρησιμοποιούνται για χρηματοδότηση αγοράς ενσώματων ακινητοποιήσεων, κεφαλαιοποιούνται κατά την χρονική περίοδο που απαιτείται για την προετοιμασία και την ολοκλήρωση του παγίου για μελλοντική χρήση. Λοιπές κατηγορίες χρηματοοικονομικών εξόδων από δανεισμό αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα της χρήσης ως έξοδα. 5.2.24. Μερίσματα Τα μερίσματα λογίζονται ως έσοδα όταν το δικαίωμα για την είσπραξη τους έχει θεμελιωθεί. 5.2.25. Διανομή Μερισμάτων Τα μερίσματα καταχωρούνται στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις την περίοδο που εγκρίνονται από την Γενική Συνέλευση των Μετόχων. 5.2.26. Κέρδη ανά μετοχή Τα βασικά κέρδη ανά μετοχή υπολογίζονται διαιρώντας τα καθαρά κέρδη που αναλογούν στους μετόχους της μητρικής Εταιρείας με το μέσο σταθμισμένο αριθμό κοινών μετοχών που είναι σε κυκλοφορία κατά τη διάρκεια κάθε έτους, εξαιρώντας τον μέσο όρο των κοινών μετοχών που αποκτήθηκαν ως ίδιες μετοχές. Τα απομειούμενα κέρδη ανά μετοχή υπολογίζονται διαιρώντας το καθαρό κέρδος που αποδίδεται στους μετόχους της μητρικής (αφού αφαιρεθεί ο τόκος επί των μετατρέψιμων μετοχών, μετά φόρων) με τον μέσο σταθμισμένο αριθμό των μετοχών σε κυκλοφορία κατά τη διάρκεια του έτους (προσαρμοσμένο για την επίδραση των απομειούμενων μετατρέψιμων μετοχών). Ο μέσος σταθμισμένος αριθμός των κοινών μετοχών σε κυκλοφορία κατά τη διάρκεια της λογιστικής περιόδου και για όλες τις παρουσιαζόμενες λογιστικές περιόδους προσαρμόζεται για γεγονότα που έχουν μεταβάλει τον αριθμό των κοινών μετοχών σε κυκλοφορία χωρίς αντίστοιχη μεταβολή στους πόρους. 5.2.27. Συγκριτικά στοιχεία και στρογγυλοποιήσεις Διαφορές που παρουσιάζονται μεταξύ των ποσών στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις και των αντίστοιχων ποσών στις σημειώσεις οφείλονται σε στρογγυλοποιήσεις δεκαδικών ποσών στην ακέραια μονάδα. Επιπλέον στις περιπτώσεις που κρίνεται απαραίτητο, τα συγκριτικά στοιχεία των προηγούμενων χρήσεων αναταξινομούνται για να καταστούν ομοειδή με τα στοιχεία της τρέχουσας χρήσης, με ανάλογη γνωστοποίηση. 65 Ετήσια Οικονομική Έκθεση χρήσης 2019 5.3. Διαχείριση χρηματοοικονομικού κινδύνου Η εταιρεία δεν κατέχει ουσιαστικά χρηματοοικονομικά στοιχεία που να διαπραγματεύονται σε ενεργές αγορές, εκτός από ενδεχόμενη προσωρινή κατοχή ιδίων μετοχών. 5.3.1. Παράγοντες χρηματοοικονομικού κινδύνου Η εταιρεία εκτίθεται σε χρηματοοικονομικούς κινδύνους όπως κινδύνους αγοράς (μεταβολές σε συναλλαγματικές ισοτιμίες, κίνδυνο ταμειακών ροών και κίνδυνο εύλογης αξίας από μεταβολές των επιτοκίων και κίνδυνο τιμών), πιστωτικό κίνδυνο και κίνδυνο ρευστότητας. (α) Κίνδυνος αγοράς Συναλλαγματικός κίνδυνος Η Εταιρεία έχει συναλλαγές σε ξένο νόμισμα σε περιορισμένη έκταση. Δεν υπάρχουν σημαντικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις σε άλλο νόμισμα πλην του ευρώ. Επομένως, δεν υπάρχουν συνθήκες που θα μπορούσαν να την εκθέσουν σε υψηλό συναλλαγματικό κίνδυνο. Κίνδυνος επιτοκίων Το χρηματοοικονομικό κόστος από το σύνολο του τραπεζικού δανεισμού της εταιρείας είναι κυμαινόμενο με βάσει το euribor. Ο τραπεζικός δανεισμός είναι αποκλειστικά σε ευρώ. Η διοίκηση πιστεύει ότι δεν υφίστανται σημαντικοί κίνδυνοι από πιθανή μεταβολή των επιτοκίων, ενώ η επίπτωση στην πιστοληπτική ικανότητα της εταιρείας από το κόστος δανεισμού είναι περιορισμένη. Τα έσοδα της Εταιρίας καθώς και οι λειτουργικές ταμειακές ροές είναι σε μεγάλο βαθμό ανεξάρτητες από τις διακυμάνσεις επιτοκίων στην αγορά διότι η εταιρεία δεν διαθέτει άλλα έντοκα περιουσιακά στοιχεία ενεργητικού. Η έκθεση σε κινδύνους οι οποίοι οφείλονται σε διακύμανση επιτοκίων επί των δανειακών υποχρεώσεων περιορίζεται ως κίνδυνος ταμιακών ροών από μεταβολές στα κυμαινόμενα επιτόκια. Η προσέγγιση της εταιρείας συνίσταται σε συνεχή επισκόπηση των τάσεων των επιτοκίων, και της διάρκειας των αναγκών χρηματοδότησης. Ο παρακάτω πίνακας παρουσιάζει την ευαισθησία του αποτελέσματος της χρήσης καθώς και των ιδίων κεφαλαίων σε μία λογική μεταβολή του επιτοκίου κατά 0,5%. Οι αλλαγές στα επιτόκια εκτιμάται ότι κινούνται σε μία λογική βάση σε σχέση με τις πρόσφατες συνθήκες της αγοράς. 66 Ετήσια Οικονομική Έκθεση χρήσης 2019 Ευαισθησία αποτελέσματος 2019 48.000 2018 45.256 Κίνδυνος μεταβολής τιμών Οι βασικές πρώτες ύλες που χρησιμοποιούνται στην παραγωγή είναι τα φυτικά έλαια, τα χημικά παράγωγα αυτών και το ζωικό λίπος. Στην παραγωγή ειδών συσκευασίας χρησιμοποιούνται διάφοροι τύποι πλαστικών. Η τιμή των παραπάνω κυμαίνεται ανάλογα με την προσφορά και τη ζήτηση στην παγκόσμια αγορά, δεδομένου ότι τα περισσότερα είναι χρηματιστηριακά προϊόντα. Λόγω του αυξημένου ανταγωνισμού του κλάδου, τυχόν αυξήσεις των διεθνών και εγχωρίων τιμών της πρώτης ύλης δεν μετακυλίονται εύκολα στην τελική τιμή των προϊόντων, γεγονός που ενέχει τον κίνδυνο αρνητικής επίδρασης στα αποτελέσματα της Εταιρείας. Για το σκοπό αυτό, η Εταιρεία, ετησίως, αναζητά και τελικά χρησιμοποιεί τον προμηθευτή εκείνο, ο οποίος της εξασφαλίζει την καλύτερη τιμή, μειώνοντας τον κίνδυνο εξάρτησης. Για την αντιστάθμιση του κινδύνου αυτού δεν χρησιμοποιούνται παράγωγα. (β) Πιστωτικός κίνδυνος Ο πιστωτικός κίνδυνος προέρχεται κυρίως από τις απαιτήσεις από πελάτες. Για την αντιμετώπιση του κινδύνου η Εταιρεία παρακολουθεί συνεχώς την οικονομική κατάσταση των οφειλετών της και κάνει τις απαιτούμενες ενέργειες, (ασφάλεια πιστώσεων, νομικές ενέργειες) με βάση την πιστωτική πολιτική της, για τη μείωση του κινδύνου αυτού. Το μεγαλύτερο μέρος των ενεργών πελατών είναι καλυμμένο με ασφάλεια πιστώσεων η οποία καλύπτει το 80% ή 90% της απαίτησης. Ο παρακάτω πίνακας παρουσιάζει την κατανομή των εμπορικών απαιτήσεων, μετά την εκτίμηση αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών: Όμιλος και Εταιρεία Υπόλοιπο εντός της πιστωτικής περιόδου Υπόλοιπο πέραν της πιστωτικής περιόδου Σύνολο Η κίνηση της πρόβλεψης παρουσιάζεται παρακάτω: των Υπόλοιπο 31.12.2018 Χρησιμοποίηση πρόβλεψης για διαγραφή Νέα πρόβλεψη στη χρήση Υπόλοιπο 31.12.2019 2019 3.860.722 228.231 4.088.953 απομειωμένων 2018 3.116.188 781.410 3.897.598 εμπορικών απαιτήσεων (1.305.311) (125.605) (1.430.916) 67 Ετήσια Οικονομική Έκθεση χρήσης 2019 (γ) Κίνδυνος ρευστότητας Κίνδυνος ρευστότητας – ταμειακών ροών Η διαχείριση του κινδύνου ρευστότητας περιλαμβάνει τη διασφάλιση ύπαρξης επαρκών διαθεσίμων και ισοδυνάμων καθώς και την εξασφάλιση της πιστοληπτικής ικανότητας, μέσω της ύπαρξης επαρκών πιστωτικών ορίων από τις συνεργαζόμενες τράπεζες. Η εταιρεία σύμφωνα με τις παρούσες Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις της 31.12.2019 εμφανίζει θετικό κεφάλαιο κίνησης, θετικές λειτουργικές ροές και σημαντικά ταμειακά διαθέσιμα. Συνεπώς δεν προβλέπεται σημαντικός κίνδυνος ρευστότητας. Οι ανάγκες ρευστότητας παρακολουθούνται από την Εταιρεία σε καθημερινή και εβδομαδιαία βάση, καθώς και σε μια κυλιόμενη περίοδο 6 μηνών. Η ληκτότητα των χρηματοοικονομικών υποχρεώσεων βάσει των εκτιμώμενων μη προεξοφλημένων συμβατικών εκροών την 31η Δεκεμβρίου 2019 και 2018 αντίστοιχα έχει ως εξής: 2019 ΟΜΙΛΟΣ Βραχυπρόθεσμες εντός 6 6 έως 12 μηνών μήνες Μακροπρόθεσμες 1 έως 5 πάνω από έτη 5 έτη Δανεισμός 887.056 887.056 5.008.378 - Υποχρεώσεις χρηματοδοτικών μισθώσεων 247.296 239.882 883.645 - 6.444.728 62.575 - - 7.579.080 1.189.513 5.892.022 - Εμπορικές και Λοιπές Υποχρεώσεις 2018 ΟΜΙΛΟΣ Δανεισμός Υποχρεώσεις χρηματοδοτικών μισθώσεων Εμπορικές και Λοιπές Υποχρεώσεις Βραχυπρόθεσμες εντός 6 6 έως 12 μηνών μήνες Μακροπρόθεσμες 1 έως 5 πάνω από έτη 5 έτη 1.352.804 1.352.804 5.264.276 - 229.463 212.578 1.155.694 - 6.146.083 - - - 7.728.351 1.565.382 6.419.970 - 68 Ετήσια Οικονομική Έκθεση χρήσης 2019 2019 ΕΤΑΙΡΕΙΑ Βραχυπρόθεσμες εντός 6 6 έως 12 μηνών μήνες Μακροπρόθεσμες 1 έως 5 πάνω από έτη 5 έτη Δανεισμός 887.056 887.056 5.008.378 - Υποχρεώσεις χρηματοδοτικών μισθώσεων 247.296 239.882 883.645 - 6.368.505 62.575 - - 7.502.857 1.189.513 5.892.022 - Εμπορικές και Λοιπές Υποχρεώσεις 2018 ΕΤΑΙΡΕΙΑ Δανεισμός Υποχρεώσεις χρηματοδοτικών μισθώσεων Εμπορικές και Λοιπές Υποχρεώσεις Βραχυπρόθεσμες εντός 6 6 έως 12 μηνών μήνες 1.352.804 1.352.804 Μακροπρόθεσμες 1 έως 5 πάνω από έτη 5 έτη 5.264.276 - 229.463 212.578 1.155.694 - 6.146.083 - - - 7.728.351 1.565.382 6.419.970 - Ο αναμενόμενος χρόνος είσπραξης των πελατών που δεν έχουν υποστεί απομείωση παρουσιάζονται στον ακόλουθο πίνακα (τα υπόλοιπα της προηγουμένης χρήσης παρουσιάζονται αναπροσαρμοσμένα μετά την αναδρομική εφαρμογή του ΔΠΧΑ 9): όμιλος 2019 Λιγότερο από 6 μήνες Μεταξύ 6 μηνών και 1 έτους εταιρεία 2018 2019 2018 3.860.721 3.768.150 3.860.721 3.768.150 228.231 129.448 228.231 129.448 4.088.953 3.897.598 4.088.953 3.897.598 5.3.2. Προσδιορισμός εύλογων αξιών Η εταιρεία χρησιμοποιεί την κατωτέρω ιεραρχία για τον προσδιορισμό και τις γνωστοποιήσεις των εύλογων αξιών χρηματοοικονομικών στοιχείων, με βάση τη μέθοδο αποτίμησης που ακολουθεί: Επίπεδο 1: οι εύλογες αξίες προσδιορίζονται με αναφορά σε δημοσιευμένες τιμές συναλλαγής ενεργού αγοράς. Επίπεδο 2: οι εύλογες αξίες προσδιορίζονται με τεχνικές επιμέτρησης για τις οποίες όλες οι παράμετροι οι οποίες έχουν σημαντική επίπτωση στην καταχωρηθείσα εύλογη αξία, υποστηρίζονται από τιμές παρατηρήσιμων συναλλαγών της αγοράς (άμεσα ή έμμεσα). Επίπεδο 3: οι εύλογες αξίες προσδιορίζονται με τεχνικές επιμέτρησης για τις οποίες οι παράμετροι οι οποίες έχουν σημαντική επίπτωση στην καταχωρηθείσα εύλογη αξία, δεν υποστηρίζονται από τιμές παρατηρήσιμων συναλλαγών της αγοράς. 69 Ετήσια Οικονομική Έκθεση χρήσης 2019 Δεν υπήρξαν χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού και παθητικού που επιμετρώνται στην εύλογη αξία κατά την 31.12.2019 και 31.12.2018. Οι λογιστικές αξίες των παρακάτω χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων προσεγγίζουν την εύλογή τους αξία, λόγω της βραχυπρόθεσμης διάρκειας τους: - Εμπορικές απαιτήσεις - Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα - Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις 5.4. Σημαντικές λογιστικές εκτιμήσεις και κρίσεις της διοικήσεως Οι εκτιμήσεις και οι κρίσεις της διοίκησης επανεξετάζονται διαρκώς και βασίζονται σε ιστορικά δεδομένα και προσδοκίες για μελλοντικά γεγονότα, που κρίνονται εύλογες σύμφωνα με τα ισχύοντα. 5.4.1. Σημαντικές λογιστικές εκτιμήσεις και παραδοχές Η εταιρεία προβαίνει σε εκτιμήσεις και παραδοχές, που αφορούν κυρίως τον προσδιορισμό της ωφέλιμης ζωής των παγίων στοιχείων, την ανάγκη επανεκτίμησης της εύλογης αξίας των ακινήτων, τον προσδιορισμό της εύλογης αξίας των επενδύσεων σε ακίνητα, τον προσδιορισμό της ανακτήσιμης αξίας των απαιτήσεων, την αναγνώριση των ενδεχόμενων υποχρεώσεων και τον έλεγχο απομείωσης των περιουσιακών στοιχείων. Οι εκτιμήσεις και παραδοχές που ενέχουν σημαντικό κίνδυνο να προκαλέσουν ουσιώδεις προσαρμογές στις λογιστικές αξίες των περιουσιακών στοιχείων και των υποχρεώσεων στους επόμενους 12 μήνες έχουν ως εξής: Φόρος εισοδήματος Οι φορολογικές δηλώσεις της εταιρείας είτε έχουν εξετασθεί από τις φορολογικές αρχές, είτε έχουν ελεγχθεί, σύμφωνα με το άρθρο 82 παρ. 5 Ν. 2238/1994 όπως τροποποιήθηκε και ισχύει με το άρθρο 65α του Ν. 4174/2013 και η εταιρεία έχει λάβει εκθέσεις Φορολογικής Συμμόρφωσης Ανεξάρτητου Ορκωτού Ελεγκτή Λογιστή με συμπέρασμα «χωρίς επιφύλαξη». Από τις πρώην θυγατρικές εταιρείες παραμένει ανέλεγκτο μόνο το χρονικό διάστημα από 01.01.2014 έως 30.06.2014 της εταιρείας PLIAS ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΑΕ η οποία συγχωνεύθηκε από την ΠΑΠΟΥΤΣΑΝΗΣ Α.Β.Ε.Ε. με τις διατάξεις του ν.2166/1993 με ισολογισμό μετασχηματισμού την 30 Ιουνίου 2014. Επίσης σημειώνεται ότι για τη χρήση 2019 βρίσκεται σε εξέλιξη ο φορολογικός έλεγχος της εταιρείας από ανεξάρτητους ορκωτούς ελεγκτές λογιστές. Η διοίκηση εκτιμά ότι δεν συντρέχει ανάγκη σχηματισμού πρόβλεψης, στις Χρηματοοικονομικές της καταστάσεις, για κάλυψη τυχόν διαφορών από φορολογικούς ελέγχους. Με βάση το επιχειρηματικό σχέδιο και τον προϋπολογισμό της επόμενης χρήσης εκτιμάται βάσιμα ότι το ύψος των συσσωρευμένων φορολογικών ζημιών της εταιρείας, που μπορούν να συμψηφιστούν με φορολογικά κέρδη της επόμενης 70 Ετήσια Οικονομική Έκθεση χρήσης 2019 χρήσης, ανέρχεται στο ποσό των 568 χιλιάδων ευρώ. Συνεπώς το ποσό φόρου που αναλογεί επί των ζημιών αυτών δεν θα καταβληθεί και έχει αναγνωρισθεί ως φορολογική απαίτηση, η οποία συμψήφισε αντίστοιχες φορολογικές υποχρεώσεις. Προβλέψεις για επίδικες ή υπό διαιτησία διαφορές Η Διοίκηση σχηματίζει αντίστοιχες προβλέψεις για εκκρεμείς δικαστικές υποθέσεις όταν εκτιμά πως η έκβαση της υπόθεσης θα είναι εις βάρος της εταιρείας. Λόγω της αβέβαιης φύσης των δικαστικών υποθέσεων, η τελική έκβαση ή το τελικό κόστος διακανονισμού των υποθέσεων μπορεί να διαφέρει σημαντικά από τις αρχικές εκτιμήσεις. 5.4.2. Καθοριστικές κρίσεις της διοίκησης για την εφαρμογή των λογιστικών αρχών, σε κάθε ημερομηνία ισολογισμού. Γίνεται για όλα τα στοιχεία του κυκλοφορούντος ενεργητικού και ιδιαίτερα: Εκτίμηση ανακτήσιμης αξίας απαιτήσεων, για απομείωση της αξίας τους στο ανακτήσιμο ύψος τους. Εκτίμηση ανακτήσιμης αξίας αποθεμάτων από τη χρήση ή την πώλησή τους, για απομείωση της αξίας τους στο ανακτήσιμο ύψος τους. Πρόβλεψη για αναμενόμενες πιστωτικές ζημιές Για τον προσδιορισμό των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών και τον σχηματισμό σχετικής πρόβλεψης επισφάλειας, ο Όμιλος ακολουθεί το γενικό μοντέλο όπως αυτό αναλυτικά περιγράφεται στην παράγραφο 5.2.12 των λογιστικών πολιτικών. Τα στοιχεία που απαιτούνται τόσο για τον προσδιορισμό αν υπάρχει σημαντική επιδείνωση του πιστωτικού κινδύνου μετά την αρχική αναγνώριση και τον προσδιορισμό του σταδίου στο οποίο εμπίπτει κάθε χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο, όσο και για τον υπολογισμό της πρόβλεψης απομείωσης βασίζονται σε ιστορικά και μελλοντικά δεδομένα και περιλαμβάνουν σημαντικές εκτιμήσεις. Η εμπειρία του παρελθόντος και οι εκτιμήσεις για το μέλλον ενδεχομένως να μην οδηγήσουν σε συμπεράσματα ενδεικτικά του πραγματικού ύψους αθέτησης υποχρεώσεων όταν θα επέλθει σχετικό γεγονός. Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις επί φορολογικών ανακτησιμότητα αναβαλλόμενης φορολογικής απαίτησης ζημιών και Αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση αναγνωρίζεται για όλες τις αχρησιμοποίητες φορολογικές ζημιές στον βαθμό που είναι πιθανό ότι θα υπάρξουν επαρκή φορολογητέα κέρδη που θα συμψηφιστούν με αυτές τις φορολογικές ζημίες. Για τον καθορισμό του ύψους της αναβαλλόμενης φορολογικής απαίτησης που μπορεί να αναγνωριστεί απαιτούνται σημαντικές κρίσεις και εκτιμήσεις της Διοίκησης του Ομίλου και της Εταιρείας , οι οποίες βασίζονται στα μελλοντικά φορολογητέα κέρδη σε συνδυασμό με τις μελλοντικές φορολογικές στρατηγικές που θα ακολουθηθούν. 71 Ετήσια Οικονομική Έκθεση χρήσης 2019 Επίσης, σε κάθε ημερομηνία αναφοράς των Οικονομικών Καταστάσεων, ο Όμιλος και η Εταιρεία αξιολογεί την αναγνώριση αναβαλλόμενης φορολογικής απαίτησης (αξιολόγηση ανακτησιμότητας). Η αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση επανεξετάζεται σε κάθε ημερομηνία αναφοράς και μειώνεται κατά την έκταση που δεν είναι πλέον πιθανό ότι επαρκές φορολογητέο κέρδος θα είναι διαθέσιμο για να επιτρέψει την αξιοποίηση της ωφέλειας μέρους ή του συνόλου αυτής της αναβαλλόμενης φορολογικής απαίτησης. Ενδεχόμενα γεγονότα/ Αβέβαιη έκβαση εκκρεμών επίδικων υποθέσεων Ο Όμιλος και η Εταιρεία εμπλέκονται σε δικαστικές διεκδικήσεις και αποζημιώσεις κατά τη συνήθη πορεία των εργασιών του. Ο Όμιλος και η Εταιρεία εξετάζουν τις εκκρεμείς δικαστικές υποθέσεις σε κάθε ημερομηνία της Κατάστασης Οικονομικής Θέσης και προχωρούν σε διενέργεια προβλέψεων για επίδικες υποθέσεις κατά του Ομίλου, βάσει στοιχείων από τα Δικηγορικά γραφεία με τα οποία συνεργάζονται, τα οποία προκύπτουν βάσει των πρόσφατων εξελίξεων των υποθέσεων που διαχειρίζονται. Η Διοίκηση κρίνει ότι οποιοιδήποτε διακανονισμοί δε θα επηρέαζαν περαιτέρω την οικονομική θέση της Εταιρείας και του Ομίλου στις 31.12.2019. Παρόλα αυτά, ο καθορισμός των ενδεχόμενων υποχρεώσεων που σχετίζονται με τις δικαστικές διεκδικήσεις και τις απαιτήσεις είναι μια πολύπλοκη διαδικασία που περιλαμβάνει κρίσεις σχετικά με τις πιθανές συνέπειες και τις διερμηνείες σχετικά με τους νόμους και τους κανονισμούς. Μεταβολές στις κρίσεις ή στις διερμηνείες είναι πιθανό να οδηγήσουν σε μια αύξηση ή μια μείωση των ενδεχόμενων υποχρεώσεων της Εταιρείας και του Ομίλου στο μέλλον. Ωφέλιμη ζωή αποσβέσιμων στοιχείων (συντελεστές απόσβεσης) Η Διοίκηση εξετάζει τις ωφέλιμες ζωές των αποσβέσιμων στοιχείων σε κάθε χρήση. Την 31.12.2019 η Διοίκηση της Εταιρείας εκτιμά ότι οι ωφέλιμες ζωές αντιπροσωπεύουν την αναμενόμενη χρησιμότητα των στοιχείων του Ενεργητικού. Τα αναπόσβεστα υπόλοιπα αναλύονται στις σημειώσεις των οικονομικών καταστάσεων. Τα πραγματοποιηθέντα αποτελέσματα, ωστόσο, είναι πιθανό να διαφέρουν λόγω τεχνικής βαθμιαίας απαξίωσης, κυρίως όσον αφορά το λογισμικό και το μηχανογραφικό εξοπλισμό. Απομείωση ενσώματων παγίων και συμμετοχών Τα ενσώματα πάγια στοιχεία ελέγχονται για σκοπούς απομείωσης όταν γεγονότα ή αλλαγές στις συνθήκες υποδηλώνουν ότι η λογιστική αξία μπορεί να μην είναι ανακτήσιμη. Για τον υπολογισμό της αξίας χρήσεως η Διοίκηση εκτιμά τις μελλοντικές ταμειακές ροές από το περιουσιακό στοιχείο ή την μονάδα ταμειακής ροής και επιλέγει τον κατάλληλο συντελεστή προεξόφλησης για να υπολογίσει την παρούσα αξία των μελλοντικών ταμειακών ροών. Εναλλακτικά επιλέγει άλλη εύλογη μέθοδο που κρίνει πως απεικονίζει με αξιόπιστο τρόπο την ανακτήσιμη αξία των ενσώματων παγίων κατά την λήξη της χρήσης. 72 Ετήσια Οικονομική Έκθεση χρήσης 2019 Οι λογιστικές αξίες των συμμετοχών επανεκτιμώνται για ενδεχόμενη ανάγκη απομείωσης, όταν γεγονότα ή συνθήκες δείχνουν ότι η αναφερόμενη αξία τους μπορεί να μην ανακτηθεί. Πρόβλεψη για αποζημίωση προσωπικού λόγω εξόδου από την υπηρεσία Οι υποχρεώσεις για αποζημίωση προσωπικού υπολογίζονται βάσει αναλογιστικών μεθόδων η διενέργεια των οποίων απαιτεί από τη Διοίκηση να εκτιμήσει συγκεκριμένους παραμέτρους όπως τα επιτόκια προεξόφλησης, τα ποσοστά μελλοντικής αύξησης των μισθών των εργαζομένων, το μελλοντικό ποσοστό αποχώρησης των εργαζομένων και λοιπούς παράγοντες όπως ο δείκτης πληθωρισμού. Η Διοίκηση του Ομίλου εκτιμά με τον καλύτερο δυνατό τρόπο τις παραπάνω παραμέτρους σε ετήσια βάση όποτε και διενεργείται η σχετική αναλογιστική μελέτη. Επιπλέον λεπτομέρειες περιλαμβάνονται στην σημείωση 5.2.19. Ενοποίηση θυγατρικής εταιρείας στην οποία ο όμιλος κατέχει μη πλειοψηφικό ποσοστό δικαιωμάτων ψήφου Ο Όμιλος εκτιμά ότι ελέγχει τη Θυγατρική PAPOUTSANIS Sp. Z o.o. , παρόλο που κατέχει ποσοστό ίσο με το 50% των δικαιωμάτων ψήφου, βασιζόμενος στις προϋποθέσεις που προδιαγράφονται στο ΔΠΧΑ 10. Συγκεκριμένα, ο Όμιλος, βασιζόμενος στα υφιστάμενα δικαιώματα του και στο γεγονός ότι έχει υπογεγραμμένες συμφωνίες με τον άλλο μέτοχο, εκτιμά πως έχει την δυνατότητα να κατευθύνει τις δραστηριότητες που επηρεάζουν σημαντικά την απόδοση της εταιρείας, δηλαδή τις συναφείς δραστηριότητες (“relevant activities”). Οι παραπάνω προϋποθέσεις του ΔΠΧΑ 10 οριοθετούν το πλαίσιο με βάση το οποίο ενοποιείται η εν λόγω Θυγατρική. 5.4.2. Καθοριστικές κρίσεις της διοίκησης για την εφαρμογή των λογιστικών αρχών, σε κάθε ημερομηνία ισολογισμού. Γίνεται για όλα τα στοιχεία του κυκλοφορούντος ενεργητικού και ιδιαίτερα: Εκτίμηση ανακτήσιμης αξίας απαιτήσεων, για απομείωση της αξίας τους στο ανακτήσιμο ύψος τους. Εκτίμηση ανακτήσιμης αξίας αποθεμάτων από τη χρήση ή την πώλησή τους, για απομείωση της αξίας τους στο ανακτήσιμο ύψος τους. 5.4.3. Πληροφόρηση κατά τομέα Η Εταιρεία έχει ένα και μόνο επιχειρηματικό τομέα δραστηριότητας, αυτόν της παραγωγής (στην Ελλάδα) και διάθεσης προϊόντων στις αγορές εσωτερικού και εξωτερικού. Όλα τα μη κυκλοφορούντα στοιχεία του ενεργητικού της Εταιρείας βρίσκονται στην Ελλάδα. 73 Ετήσια Οικονομική Έκθεση χρήσης 2019 Πληροφόρηση κατά τομέα Η Εταιρεία έχει ένα και μόνο επιχειρηματικό τομέα δραστηριότητας, αυτόν της παραγωγής (στην Ελλάδα) και διάθεσης προϊόντων στις αγορές εσωτερικού και εξωτερικού, η εταιρεία PAPOUTSANIS Sp. Z o.o. έχει και έναν επιχειρηματικό τομέα, αυτόν της εμπορίας (στην Πολωνία) και διάθεσης προϊόντων στις αγορές Πολωνίας και εξωτερικού. Οι πωλήσεις της εταιρείας και του ομίλου, για την κλεισμένη και την προηγούμενη χρήση, σε επίπεδο γεωγραφικής προέλευσης των πελατών παρουσιάζονται στον ακόλουθο πίνακα: ΟΜΙΛΟΣ Πωλήσεις Εσωτερικού Πωλήσεις Εξωτερικού Σύνολο πωλήσεων ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2019 2018 2019 2018 15.644.796 51,0% 14.203.046 58,6% 15.644.796 51,0% 14.203.046 58,6% 15.022.331 49,0% 10.037.663 41,4% 15.037.692 49,0% 10.037.663 41,4% 30.667.128 100% 24.240.709 100% 30.682.488 100% 24.240.709 Όλα τα μη κυκλοφορούντα στοιχεία του ενεργητικού της Εταιρείας βρίσκονται στην Ελλάδα. Ο Όμιλος, για τη χρήση που έληξε την 31.12.2019, είχε τρείς σημαντικούς πελάτες. Ο πρώτος αντιπροσώπευε πωλήσεις ύψους 3,4 εκατ. Ευρώ (11,1% των συνολικών πωλήσεων) ο δεύτερος αντιπροσώπευε πωλήσεις ύψους 3,3 εκατ. Ευρώ (10,8% των συνολικών πωλήσεων) και ο τρίτος αντιπροσώπευε πωλήσεις ύψους 3,05 εκατ. Ευρώ (9,9% των συνολικών πωλήσεων). Ο κάθε ένας από τους λοιπούς πελάτες αντιπροσωπεύει ποσοστό μικρότερο του 10% των πωλήσεων της Εταιρείας. 74 100% Ετήσια Οικονομική Έκθεση χρήσης 2019 6. Επεξηγηματικές σημειώσεις επί των κονδυλίων των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων 6.1. Ενσώματα Πάγια Κτίρια - Οικόπεδα Για τον προσδιορισμό της εύλογης αξίας (Fair Value) των προς εκτίμηση ακινήτων έχει χρησιμοποιηθεί η μέθοδος Υπολειμματικού Κόστους Αντικατάστασης σε συνδυασμό με τη μέθοδο Συγκριτικών στοιχείων ή Κτηματαγοράς. Με βάση αυτή τη μέθοδο υπολογίστηκε ξεχωριστά η εύλογη αξία της γης και το κόστος αντικατάστασης των κτισμάτων απομειωμένο κατά επιλεγμένο συντελεστή που αντιπροσωπεύει την λειτουργική και τεχνολογική απαξίωσή τους. Το άθροισμα των δύο επί μέρους αξιών (εύλογη αξία γης συν αποσβεσμένο κόστος αντικατάστασης των κτισμάτων) αποτελεί την εύλογη αξία του ακινήτου. Για τον προσδιορισμό της εύλογης αξίας του γηπέδου εφαρμόστηκε η μέθοδος των συγκριτικών στοιχείων ή κτηματαγοράς. Τα ενσώματα πάγια περιουσιακά στοιχεία του Ομίλου και της Εταιρείας αναλύονται ως εξής: 31.12.2019 Ενσώματα πάγια Μισθωμένα Πάγια 31.12.2018 25.154.677 24.155.050 2.667.260 2.660.549 27.821.937 26.815.600 Ανάλυση Ιδιόκτητων παγίων Κτίρια & Κτιριακές Εγκαταστάσεις Γήπεδα & Οικόπεδα Μηχανήματα και μηχανολογικές Εγκαταστάσεις Λοιπός Εξοπλισμός Πάγια υπό εκτέλεση ΣΥΝΟΛΑ Αξία κτήσεως ή αποτιμήσεως Κατά την 1 Ιανουαρίου 2018 1.500.028 5.255.532 30.192.099 1.826.956 771.118 39.545.730 Προσθήκες - 42.856 269.427 82.489 250.612 645.384 Μεταφορές από υπό εκτέλεση - - 803.417 - (803.417) - Κατά την 31 Δεκεμβρίου 2018 1.500.028 5.298.388 31.264.944 1.909.445 218.313 40.191.115 Κατά την 1 Ιανουαρίου 2019 1.500.028 5.298.388 31.264.944 1.909.445 218.313 40.191.115 - 148.482 1.239.480 272.795 312.011 1.972.767 (27.681,65) 127.360 - - - 99.678 Μεταφορές από υπό εκτέλεση - - 515.338 - (524.752) (9.414) Απόσυρση - - (1.950.480) (140.240) - (2.090.720) Μεταφορά από μισθωμένα - - 131.639 - - 131.639 1.472.346 5.574.230 31.200.921 2.042.000,21 5.572 40.295.066 Προσθήκες Αναπροσαρμογή Αξίας Κατά την 31 Δεκεμβρίου 2019 75 Ετήσια Οικονομική Έκθεση χρήσης 2019 Κτίρια & Κτιριακές Εγκαταστάσεις Γήπεδα & Οικόπεδα Μηχανήματα και μηχανολογικές Εγκαταστάσεις Λοιπός Εξοπλισμός Πάγια υπό εκτέλεση ΣΥΝΟΛΑ Συσσωρευμένες Αποσβέσεις Κατά την 1 Ιανουαρίου 2018 - 198.524 13.076.357 1.709.970 - 14.984.851 Αποσβέσεις χρήσεως - 100.521 917.596 33.099 - 1.051.216 Κατά την 31 Δεκεμβρίου 2018 - 299.045 13.993.953 1.743.070 - 16.036.067 Κατά την 1 Ιανουαρίου 2019 - 299.045 13.993.953 1.743.070 - 16.036.067 Αποσβέσεις χρήσεως - 102.724 956.803 102.155 Μεταφερόμενες αποσβέσεις από απόσυρση παγίων - - (1.950.029) (140.239) - -2.090.269 Μεταφερόμενες αποσβέσεις από μισθωμένα πάγια - - 32.909 - - 32.909 Κατά την 31 Δεκεμβρίου 2019 - 401.769 13.033.636 1.704.985 - 15.140.390 Κατά την 31 Δεκεμβρίου 2018 1.500.028 4.999.343 17.270.991 166.376 218.313 24.155.050 Κατά την 31 Δεκεμβρίου 2019 1.472.346 5.172.461 18.167.285 337.015 5.571 25.154.678 1.161.682 Αναπόσβεστη Αξία α) Κατά την 31.12.2019 οι εγγεγραμμένες υποθήκες επί ιδιοχρησιμοποιούμενων ακινήτων ανέρχονταν σε 9.200.000€, οι οποίες είχαν παρασχεθεί για την εξασφάλιση ομολογιακών δανείων, τα οποία την 31.12.2019 είχαν εξοφληθεί πλήρως. Την ημερομηνία έγκρισης των οικονομικών καταστάσεων είχε αρθεί το ποσό υποθήκης ύψους 7.200.000 ευρώ. Παραμένει Α΄ προσημείωση υποθήκης ποσού € 2.000.000 επί οικοπέδων για την εξασφάλιση κεφαλαίων κίνησης. β) Η διοίκηση προέβη σε επανεκτίμηση της εύλογης αξίας των ιδιοχρησιμοποιούμενων ακινήτων της, την 31 Δεκεμβρίου 2019. Η ανάλυση του ιστορικού κόστους κτήσεως των ιδιοχρησιμοποιούμενων οικοπέδων και κτιρίων καθώς και των μεταβολών της εύλογης αξίας τους, σύμφωνα με την εκτίμηση που πραγματοποιήθηκε, αναφέρεται στη σημείωση 6.9. 76 Ετήσια Οικονομική Έκθεση χρήσης 2019 Ανάλυση μισθωμένων παγίων (κατεχόμενων με χρηματοδοτική μίσθωση) Τα Μισθωμένα Πάγια αφορούν μηχανήματα και Η/Υ και αναλύονται ως εξής: ΜΕΤΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΣΑ ΜΗΧΑΝΗΜΑΤΑ ΛΟΙΠΟΣ & ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ ΣΥΝΟΛΟ Αξία κτήσεως ή αποτιμήσεως Κατά την 1 Ιανουαρίου 2018 Προσθήκες Κατά την 31 Δεκεμβρίου 2018 - 834.797 1.951.011 2.785.808 31.180 Κατά την 1 Ιανουαρίου 2019 Αλλαγή στη λογιστική πολιτική Προσθήκες Μεταφορά σε ιδιόκτητα Κατά την 31 Δεκεμβρίου 2019 182.798 25.447 208.245 2.785.808 43.797 37.783 (131.639) 2.735.749 31.180 2.816.988 226.595 63.230 - (131.639) 31.180 2.975.174 Συσσωρευμένες Αποσβέσεις Κατά την 1 Ιανουαρίου 2018 Αποσβέσεις χρήσεως Κατά την 31 Δεκεμβρίου 2018 - 66.729 79.316 146.045 4.157 6.236 10.393 70.886 85.552 156.439 Κατά την 1 Ιανουαρίου 2019 Αποσβέσεις χρήσεως Μεταφορά σε ιδιόκτητα Κατά την 31 Δεκεμβρίου 2019 63.554 63.554 146.045 113.054 (31.366) 227.733 10.393 6.236 16.629 156.438 182.844 (31.366) 307.916 Αναπόσβεστη Αξία Κατά την 31 Δεκεμβρίου 2018 Κατά την 31 Δεκεμβρίου 2019 144.692 2.639.763 2.508.016 865.977 1.951.011 31.180 2.816.988 20.787 2.660.550 14.551 2.667.259 6.2. Επενδύσεις σε Ακίνητα Οι επενδύσεις σε ακίνητα αφορούν αγροτεμάχια με ισόγεια οικία που κατέχει η Εταιρεία (στην Εύβοια), εύλογης αξίας 226.707,20 ευρώ. Στη χρήση 2019 σημειώθηκε μείωση της εύλογης αξίας κατά ποσό 8.293€ που αναγνωρίστηκε στα αποτελέσματα (άλλα έξοδα). Ανάλυση μεταβολής Επενδύσεις σε ακίνητα Αξία παγίων (Ιστορικό κόστος) 262.000 Αξία Εκτίμησης 31.12.2019 (226.707) Διαφορά εκτίμησης προηγ. Χρήσεων (27.000) Διαφορά εκτίμησης 31.12.2019 (8.293) 77 Ετήσια Οικονομική Έκθεση χρήσης 2019 6.3. Άυλα Περιουσιακά Στοιχεία Τα Άυλα Περιουσιακά Στοιχεία αφορούν αγοραζόμενο λογισμικό Η/Υ και κόστος ανάπτυξης νέων προϊόντων. Αναλύονται ως εξής: Λογισμικό Η/Υ Κόστος ανάπτυξης Αξία κτήσεως ή αποτιμήσεως Κατά την 1 Ιανουαρίου 2018 Προσθήκες Κατά την 31 Δεκεμβρίου 2018 1.876.600 139.243 2.015.843 231.797 10000 241.797 2.108.397 149.243 2.257.640 Κατά την 1 Ιανουαρίου 2019 Προσθήκες Κατά την 31 Δεκεμβρίου 2019 2.015.843 30.450 2.046.293 241.797 9.900 251.697 2.257.640 40.350 2.297.990 Συσσωρευμένες Αποσβέσεις Κατά την 1 Ιανουαρίου 2018 Αποσβέσεις χρήσεως Κατά την 31 Δεκεμβρίου 2018 1.807.217 38.285 1.845.502 224.914 1.605 226.519 2.032.132 39.890 2.072.022 Κατά την 1 Ιανουαρίου 2019 Αποσβέσεις χρήσεως Κατά την 31 Δεκεμβρίου 2019 1.845.502 45.724 1.891.227 226.519 2.365 228.884 2.072.022 48.089 2.120.111 Αναπόσβεστη Αξία Κατά την 31 Δεκεμβρίου 2018 Κατά την 31 Δεκεμβρίου 2019 170.341 155.066 15.278 22.813 185.617 177.878 Σύνολο 6.4. Μακροπρόθεσμες απαιτήσεις Αφορούν μακροπρόθεσμες εγγυήσεις και λοιπές απαιτήσεις και η κίνηση τους, εντός των χρήσεων 2019 και 2018 στην εταιρεία και στον όμιλο είχε ως ακολούθως: ΟΜΙΛΟΣ Υπόλοιπο 01.01.2018 Επιστροφές εγγυήσεων εντός της χρήσης Χορηγήσεις εγγυήσεων στη χρήση Απαιτήσεις από πελάτες (από πώληση παγίων) Υπόλοιπο 31.12.2018 Εγγυήσεις 23.327 (4.122) 2.063 21.268 Λοιπές Σύνολο απαιτήσεις 36.567 59.894 - (4.122) 2.063 (36.567) (36.567) 21.268 78 Ετήσια Οικονομική Έκθεση χρήσης 2019 Υπόλοιπο 01.01.2019 Επιστροφές εγγυήσεων εντός της χρήσης Χορηγήσεις εγγυήσεων στη χρήση Απαιτήσεις από πελάτες (από πώληση παγίων) Λοιπά Υπόλοιπο 31.12.2019 21.268 (6.155) 1.763 16.876 921 921 21.268 (6.155) 1.763 921 17.797 Υπόλοιπο 01.01.2018 Επιστροφές εγγυήσεων εντός της χρήσης Χορηγήσεις εγγυήσεων στη χρήση Απαιτήσεις από πελάτες (από πώληση παγίων) Υπόλοιπο 31.12.2018 23.327 (4.122) 2.063 21.268 Λοιπές Σύνολο απαιτήσεις 36.567 59.894 - (4.122) 2.063 (36.567) (36.567) 21.268 Υπόλοιπο 01.01.2019 Επιστροφές εγγυήσεων εντός της χρήσης Χορηγήσεις εγγυήσεων στη χρήση Απαιτήσεις από πελάτες (από πώληση παγίων) Υπόλοιπο 31.12.2019 21.268 (6.155) 1.763 16.876 - ΕΤΑΙΡΕΙΑ Εγγυήσεις 21.268 (6.155) 1.763 16.876 6.5. Αποθέματα Πρώτες και βοηθητικές ύλες Εμπορεύματα Έτοιμα προϊόντα Προβλέψεις απαξίωσης ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 31.12.2018 1.837.434 2.084.884 143.002 99.118 1.960.371 2.312.392 (70.000) (70.000) 3.870.807 4.426.394 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 1.837.434 2.084.884 120.266 99.118 1.960.371 2.312.392 (70.000) (70.000) 3.848.071 4.426.394 79 Ετήσια Οικονομική Έκθεση χρήσης 2019 6.6. Εμπορικές και λοιπές Απαιτήσεις Ανάλυση και επιμέτρηση των εμπορικών απαιτήσεων Υπόλοιπα απαιτήσεων - Χρόνος καθυστέρησης υπολοίπων Τρέχουσες απαιτήσεις Απαιτήσεις πέραν του έτους για τις οποίες έχει γίνει πρόβλεψη επισφάλειας Χωρίς καθυστέρηση 1-180 ημέρες άνω των 180 ημερών 3.139.181 637.370 186.977 1.239.381 0,7% 2,2% 15,5% 100,0% (22.994) (13.984) (28.952) (1.239.381) 3.116.188 623.386 158.025 - 3.897.598 Μεταβολή στις εκτιμώμενες πιστωτικές ζημιές που αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα προ φόρων 16.122 31.12.2018 Εμπορικές Απαιτήσεις Ποσοστό απωλειών Εκτιμώμενες πιστωτικές ζημίες Υπόλοιπο (καθαρό) απαιτήσεων από πελάτες 31.12.2018 31.12.2019 5.202.909 (1.305.311) Υπόλοιπα απαιτήσεων - Χρόνος καθυστέρησης υπολοίπων Τρέχουσες απαιτήσεις Επισφαλείς απαιτήσεις Χωρίς 1-180 άνω των 180 (υπόλοιπα προηγ. καθυστέρηση ημέρες ημερών Χρήσεων) 3.882.560 237.161 151.214 1.248.934 0,6% 3,8% 100,0% 100,0% (21.839) (8.930) (151.214) (1.248.934) Εμπορικές Απαιτήσεις Ποσοστό απωλειών Εκτιμώμενες πιστωτικές ζημίες Υπόλοιπο (καθαρό) απαιτήσεων από πελάτες 3.860.722 228.231 31.12.2019 Μεταβολή στις εκτιμώμενες πιστωτικές ζημιές που αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα προ φόρων Λοιπές κρατήσεις (ελληνικό Δημόσιο) Απαίτηση ΦΠΑ χρήσης Προκαταβολές Χρεώστες Λοιπές απαιτήσεις Μείον: Προβλέψεις για επισφαλείς λοιπές απαιτήσεις Συνολικές λοιπές απαιτήσεις ΟΜΙΛΟΣ 31-Δεκ-19 31.12.2018 Σύνολο 5.519.869 (1.430.916) 4.088.953 (125.605) Λοιπές απαιτήσεις (κυκλοφορούν στοιχείο) Ανάλυση: Σύνολο ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31-Δεκ-19 31.12.2018 17.183 13.936 470.008 37.793 115.374 17.174 714.718 29.404 36.616 39.318 17.183 13.936 470.008 37.793 76.487 17.174 714.718 29.404 36.616 39.318 (4.679) 649.616 (4.679) 832.550 (4.679) 610.728 (4.679) 832.550 80 Ετήσια Οικονομική Έκθεση χρήσης 2019 6.7. Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα Τα ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα αντιπροσωπεύουν μετρητά και τραπεζικές καταθέσεις. ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 31.12.2018 Ταμείο Καταθέσεις όψεως σε Ευρώ Καταθέσεις όψεως σε ξένο νόμισμα 1.471 2.545.042 104.144 2.650.657 70 2.807.315 133.190 2.940.575 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 1.471 70 2.545.042 2.807.315 93.299 133.190 2.639.812 2.940.575 6.8. Μετοχικό Κεφάλαιο και Ίδιες Μετοχές 6.8.1. Ανάλυση μετοχικού κεφαλαίου και Υπέρ το άρτιο Όμιλος και Εταιρεία: Υπόλοιπο 01.01.2018 Ακύρωση Ιδίων Μετοχών (1) Αύξηση μετοχικού κεφαλαίου (3) Έξοδα αύξησης Μετοχικού Κεφαλαίου (3) Μείωση μετοχικού με συμψηφισμό ζημιών (4) Επιστροφή Μετοχικού κεφαλαίου (5) Υπόλοιπο 31.12.2018 Υπόλοιπο 01.01.2019 Επιστροφή Μετοχικού κεφαλαίου Υπόλοιπο 31.12.2019 (6) Μετοχικό κεφάλαιο 15.747.184 (173.770) 17.331.703 (17.331.703) (251.184) Ίδιες Υπέρ το Μετοχές άρτιο (108.917) 31.953.519 108.917 - (17.331.703) (190.649) - 15.322.230 - 14.431.168 15.322.230 (502.368) - 14.431.168 - 14.819.862 - 14.431.168 Την 6.6.2018 καταχωρήθηκαν στο Γενικό Εμπορικό Μητρώο (Γ.Ε.ΜΗ) οι αποφάσεις της 6.6.2018 της Γενικής Γραμματείας Εμπορίου και Προστασίας Καταναλωτή (τμήμα εποπτείας εισηγμένων Α.Ε.) με αριθμούς 60320, 60374 και 60376 με τις οποίες εγκρίθηκε η τροποποίηση του άρθρου 3 (μετοχικό κεφάλαιο) του καταστατικού, σύμφωνα με την από 3.5.2018 απόφαση της Έκτακτης Γενικής Συνέλευσης των μετόχων της εταιρείας. Η τροποποίηση του άρθρου 3 αφορά τις ακόλουθες μεταβολές, οι οποίες έχουν απεικονιστεί στο σύνολό τους στις παρούσες οικονομικές καταστάσεις: 1. Μείωση μετοχικού κεφαλαίου κατά 173.770,19€ με την ακύρωση 560.549 ιδίων μετοχών. 81 Ετήσια Οικονομική Έκθεση χρήσης 2019 2. Αύξηση της ονομαστικής αξίας των μετοχών από 0,31€ σε 0,62€ με συνένωση των παλαιών μετοχών (reverse split 2:1) και μείωση του συνολικού αριθμού των υφιστάμενων μετοχών από 50.236.820 σε 25.118.410 3. Αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου κατά 17.331.702,90€ με κεφαλαιοποίηση μέρους του υπέρ το άρτιο με αύξηση της ονομαστικής αξίας των μετοχών από 0,62€ σε 1,31€. 4. Μείωση μετοχικού κεφαλαίου για συμψηφισμό ζημιών κατά 17.331.702,90€ με μείωση της ονομαστικής αξίας των μετοχών από 1,31€ σε 0,62€. 5. Μείωση μετοχικού κεφαλαίου κατά 251.184,10€ με μείωση της ονομαστικής αξίας των μετοχών από 0,62€ σε 0,61€ ανά μετοχή με σκοπό την επιστροφή κεφαλαίου με καταβολή μετρητών στους μετόχους. Την 22.05.2019 καταχωρήθηκε στο Γενικό Εμπορικό Μητρώο (Γ.Ε.ΜΗ) η απόφαση της 22.05.2019 της Γενικής Γραμματείας Εμπορίου και Προστασίας Καταναλωτή (τμήμα εποπτείας εισηγμένων Α.Ε.) με αριθμό 1544006 με την οποία εγκρίθηκε η τροποποίηση του άρθρου 3 (μετοχικό κεφάλαιο) του καταστατικού, σύμφωνα με την από 18.04.2019 απόφαση της Έκτακτης Γενικής Συνέλευσης των μετόχων της εταιρείας. Η τροποποίηση αυτή αφορά την ακόλουθη μεταβολή, η οποία έχει απεικονιστεί στις παρούσες οικονομικές καταστάσεις: 6. Μείωση μετοχικού κεφαλαίου κατά ποσό 502.368,20€ στο ποσό 14.819.861,90€, με μείωση της ονομαστικής αξίας του συνόλου 25.118.410 μετοχών της Εταιρείας από 0,61€ σε 0,59€, με σκοπό επιστροφή κεφαλαίου με καταβολή μετρητών στους μετόχους αντίστοιχη τροποποίηση του άρθρου 3 του Καταστατικού της Εταιρείας των των την και Οι μετοχές της Εταιρείας είναι εισηγμένες στην κύρια αγορά στο Χρηματιστήριο Αθηνών. Πολιτικές και διαδικασίες διαχείρισης κεφαλαίου Ως Κεφάλαιο η εταιρεία θεωρεί το σύνολο των Ιδίων Κεφαλαίων όπως εμφανίζεται στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις. Οι στόχοι της εταιρείας όσον αφορά τη διαχείριση του κεφαλαίου είναι να διατηρεί θετικά Ίδια Κεφάλαια και να εξασφαλίζει τις κεφαλαιακές απαιτήσεις που επιβάλλονται από τη νομοθεσία. 82 Ετήσια Οικονομική Έκθεση χρήσης 2019 6.8.2. Ίδιες μετοχές Η Εταιρεία δεν απέκτησε στην χρήση 2019 ίδιες μετοχές, ούτε κατέχει ίδιες μετοχές. Στην χρήση 2018 με την απόφαση της έκτακτης Γενικής Συνέλευσης της 3ης Μαΐου 2018 ακυρώθηκαν 560.549 ίδιες μετοχές με συνολική αξία κτήσης 108.916,83€. 6.9. Αποθεματικά εύλογης αξίας Τα αποθεματικά εύλογης αξίας προέρχονται από την αποτίμηση των ακινήτων από ανεξάρτητους επαγγελματίες εκτιμητές που διενεργήθηκε την 31.12.2019 και αναλύονται, ως ακολούθως: Ανάλυση μεταβολής εύλογης αξία στη Χρήση. Αποθεματικά εύλογης αξίας Υπόλοιπα στην αρχή της περιόδου Υπόλοιπα στο τέλος της χρήσης 31.12.2019 1.479.307 1.551.930 31.12.2018 1.479.307 1.479.307 Ανάλυση Αποθεματικών Εύλογης αξίας: ΑΝΑΠΟΣΒΕΣΤΗ ΑΞΙΑ ΠΑΓΙΩΝ ΠΡΙΝ THN ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΞΙΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚO ΕΥΛΟΓΗΣ ΑΞΙΑΣ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΗ ΕΥΛΟΓΗΣ ΑΞΙΑΣ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΕΥΛΟΓΗΣ ΑΞΙΑΣ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΝΑΒΑΛΛΟΜΕΝΟΣ ΦΟΡΟΣ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΕΥΛΟΓΗΣ ΚΤΙΡΙΑ 5.045.137 5.172.497 1.456.725 127.360 1.584.084 (411.521) 1.172.564 ΟΙΚΟΠΕΔΑ 1.500.028 1.472.346 626.806 -27.682 599.124 (219.758) 379.366 ΣΥΝΟΛΟ 6.545.165 6.644.843 2.083.531 99.678 2.183.208 (631.278) 1.551.930 6.10. Λοιπά αποθεματικά Τα λοιπά αποθεματικά αναλύονται ως εξής: Υπόλοιπο την 1 Ιανουαρίου 2018 Υπόλοιπο την 31 Δεκεμβρίου 2018 Υπόλοιπο την 1 Ιανουαρίου 2019 Υπόλοιπο την 31 Δεκεμβρίου 2019 Τακτικό Αφορολόγητα Λοιπά αποθεματικό αποθεματικά αποθεματικά 46.127 150.155 20.918 46.127 150.155 20.918 46.127 46.127 150.155 150.155 20.918 20.918 Σύνολο 217.200 217.200 217.200 217.200 (α) Τακτικό αποθεματικό Το τακτικό αποθεματικό σχηματίζεται υποχρεωτικά, σύμφωνα με τις διατάξεις του Ν. 4548/2018 (ομοίως και με τις προγενέστερες διατάξεις του κ.ν.2190/20) , για την 83 Ετήσια Οικονομική Έκθεση χρήσης 2019 κάλυψη τυχόν ζημιών της επιχείρησης. Το ποσό αποτελείται από το 5% των κερδών της χρήσης, μετά την αφαίρεση του φόρου εισοδήματος, μέχρι να φτάσει στο 1/3 του μετοχικού κεφαλαίου. (β) Αφορολόγητα αποθεματικά Τα αφορολόγητα αποθεματικά σχηματίζονται βάσει αναπτυξιακών νόμων, από τα καθαρά κέρδη. Τα ποσά αυτά είναι αφορολόγητα, δεν υπάγονται στη φορολογία εισοδήματος γιατί σχηματίστηκαν για την δημιουργία παγίων επενδύσεων. (γ) Λοιπά αποθεματικά Τα αποθεματικά αυτά σχηματίζονται από παρακράτηση κερδών που έχουν φορολογηθεί, μετά από απόφαση της Γενικής Συνέλευσης. Ο κύριος σκοπός της δημιουργίας τους είναι η ενίσχυση της ρευστότητας της επιχείρησης. 6.11. Δάνεια Η εύλογη αξία των δανείων δεν διαφέρει σημαντικά από τη λογιστική, αφού τα δάνεια είναι μεταβλητού επιτοκίου. Τα δάνεια του Ομίλου και της Εταιρείας αναλύονται ως ακολούθως: 31.12.2019 Μακροπρόθεσμα Τραπεζικά δάνεια Υποχρεώσεις από συμβάσεις χρηματοδοτικής μίσθωσης Μη τραπεζικά δάνεια Σύνολο 31.12.2018 5.008.378 5.001.460 883.645 5.892.022 1.155.694 262.816 6.419.970 1.301.295 1.593.214 Βραχυπρόθεσμα Τραπεζικά δάνεια Βραχυπρόθεσμο τμήμα Μακροπροθέσμων τραπεζικών δανείων Υποχρεώσεις από συμβάσεις χρηματοδοτικής μίσθωσης Μη τραπεζικά δάνεια Σύνολο 210.000 1.112.394 487.178 262.816 2.261.290 442.041 3.147.650 Σύνολο δανείων 8.153.312 9.567.619 Το μέσο κόστος του τραπεζικού δανεισμού (τόκοι και έξοδα τραπεζικών δανείων και χρηματοδοτικής μίσθωσης / μέσο μηνιαίο ύψος τραπεζικών δανείων) ήταν 4,1% στη χρήση 2019 και 4,8% στη χρήση 2018. Για εξασφάλιση των τραπεζικών δανείων έχουν δοθεί υποθήκες και προσημειώσεις όπως αναφέρονται στη σημείωση 6.1. 84 Ετήσια Οικονομική Έκθεση χρήσης 2019 6.12. Αναβαλλόμενη φορολογία Οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις συμψηφίζονται όταν υπάρχει νομικό δικαίωμα να συμψηφιστούν τρέχουσες φορολογικές απαιτήσεις έναντι των τρεχουσών φορολογικών υποχρεώσεων και όταν οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις προκύπτουν από την ίδια φορολογική αρχή. Από τον συμψηφισμό αναβαλλόμενων απαιτήσεων και υποχρεώσεων προκύπτουν αναβαλλόμενες φορολογικές υποχρεώσεις που είναι πληρωτέες μετά την κάλυψη των σωρευμένων φορολογικών ζημιών. Με βάση την κείμενη φορολογική νομοθεσία, οι φορολογικές ζημιές κάθε χρήσης συμψηφίζονται με φορολογητέα κέρδη των πέντε επομένων ετών, προκειμένου να υπολογιστεί στη διαφορά, μετά τον συμψηφισμό, το ποσό του οφειλόμενου φόρου εισοδήματος. Υπάρχουν αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις λόγω της ύπαρξης σωρευμένων φορολογικά αναγνωρίσιμων ζημιών, που προέκυψαν στην χρήση 2015 και μπορούν να συμψηφίσουν κέρδη της χρήσης 2020. Με τις διατάξεις του Ν.4646/2019 (ΦΕΚ A’ 201/12.12.2019) τροποποιήθηκε το άρθρο 58 του ΚΦΕ (ν.4172/2013). Με τις νέες διατάξεις ορίζεται σταθερός φορολογικός συντελεστής των κερδών από επιχειρηματική δραστηριότητα που αποκτούν τα νομικά πρόσωπα και οι νομικές οντότητες στο 24%, αρχής γενομένης της μείωσης για τα εισοδήματα του φορολογικού έτους 2019. Σχετικά με τους συντελεστές με βάση τους οποίους θα υπολογιστούν οι αναβαλλόμενοι φόροι σημειώνουμε ότι στην παράγραφο του ΔΛΠ 12 «Φόροι εισοδήματος» ορίζεται ότι: «Τα αναβαλλόμενα φορολογικά περιουσιακά στοιχεία και υποχρεώσεις θα επιμετρώνται με τους φορολογικούς συντελεστές που αναμένονται να εφαρμοστούν στην περίοδο κατά την οποία θα τακτοποιηθεί το περιουσιακό στοιχείο ή η υποχρέωση, λαμβάνοντας υπόψη τους φορολογικούς συντελεστές (και φορολογικούς νόμους) που έχουν θεσπιστεί ή ουσιωδώς θεσπιστεί, μέχρι την ημερομηνία του ισολογισμού». Συνεπώς, ο υπολογισμός των αναβαλλόμενων φόρων έγινε με τους νέους φορολογικούς συντελεστές, όπως αυτοί θα ισχύουν στο έτος που αναμένεται να διακανονισθεί το περιουσιακό στοιχείο ή η υποχρέωση. Από την αναπροσαρμογή αυτή του συνόλου των φορολογικών υποχρεώσεων με βάση τους νέους φορολογικούς συντελεστές προέκυψε αύξηση των υποχρεώσεων αυτών κατά ποσό € 510.252,47 εκ του οποίου ποσό €507.992 επιβάρυνε τον φόρο αποτελεσμάτων και ποσό €2.260 επιβάρυνε απ’ ευθείας την καθαρή θέση. 85 Ετήσια Οικονομική Έκθεση χρήσης 2019 Η συνολική μεταβολή στον αναβαλλόμενο φόρο εισοδήματος (υποχρεώσεις) έχει ως εξής: Υπόλοιπο έναρξης χρήσης Χρέωση/ (πίστωση) κατάστασης αποτελεσμάτων Χρέωση/ (πίστωση) απευθείας στα λοιπά συνολικά εισοδήματα Υπόλοιπο τέλους χρήσης 31.12.2019 (2.769.308) 31.12.2018 (2.881.230) (507.992) 43.018 2.260 68.904 (3.279.561) (2.769.308) Τα υπόλοιπα και οι μεταβολές στις αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις κατά τη διάρκεια της χρήσης, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη ο συμψηφισμός των υπολοίπων, είναι τα ακόλουθα: 86 Ετήσια Οικονομική Έκθεση χρήσης 2019 Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις: Αποτίμηση αποθεμάτων κρατικές επιχορηγήσεις Πρόβλεψη αποζημίωσης εργαζομένων 65.121 264.563 175.747 (23.901) (51.862) - Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 2018 Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου 2019 Χρέωση/ (πίστωση) στην κατάσταση αποτελεσμάτων Χρέωση/ (πίστωση) στα λοιπά συνολικά εισοδήματα Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου 2018 Χρέωση/ (πίστωση) στην κατάσταση αποτελεσμάτων Χρέωση/ (πίστωση) στα λοιπά συνολικά εισοδήματα Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 2019 Φορολογικές ζημιές Επενδύσεις σε ακίνητα Έξοδα πολυετούς απόσβεσης Επισφαλείς απαιτήσεις Δ.Π.Χ.Π. 9 Προβλέψεις Λειτουργικές μισθώσεις Μεταβατικοί Λογαριασμοί 924.451 7.830 2.978 - 6.864 - 6.626 1.454.178 (11.870) (321.451) (1.080) (1.887) (4.030) 38.673 - (1.658) (379.065) - 15.654 - - - 53.250 - - - 68.904 41.220 212.701 179.531 603.000 6.750 1.091 49.220 45.537 - 4.968 1.144.017 41.220 212.701 179.531 603.000 6.750 1.091 49.220 45.537 4.968 1.144.017 (13.046) (31.559) (16.135) (466.696) 1.990 (711) (1.121) (45.537) 958 (4.968) (576.825) - - 26.924 - (270) - (2.130) - - - 24.524 28.174 181.142 190.320 136.304 8.470 380 45.968 - 958 - 591.716 87 Σύνολο Ετήσια Οικονομική Έκθεση χρήσης 2019 Αναβαλλόμενες φορολογικές υποχρεώσεις: Ιδιοχρησιμοποιούμενα ακίνητα Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου 2018 Χρέωση/ (πίστωση) στην κατάσταση αποτελεσμάτων Ενσώματα πάγια (μισθωμένα) Ενσώματα πάγια Μεταβατικοί Λογαριασμοί Σύνολο 1.209.139 3.099.994 23.955 2.320 4.335.408 (285.845) (168.668) 34.750 (2.320) (422.083) Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 2018 923.294 2.931.326 58.705 - 3.913.325 Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου 2019 Χρέωση/ (πίστωση) στην κατάσταση αποτελεσμάτων Χρέωση/ (πίστωση) στα λοιπά συνολικά εισοδήματα 923.294 2.931.326 58.705 - 3.913.325 6.413 (89.761) 19.721 - (63.627) 21.578 - - - 21.578 Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 2019 951.285 2.841.565 78.426 - 3.871.276 Αναβαλλόμενος φόρος Υπόλοιπο φορολογικών απαιτήσεων 2019 2018 591.716 1.144.017 Υπόλοιπο φορολογικών υποχρεώσεων (3.871.276) (3.913.325) Καθαρό υπόλοιπο (3.279.561) (2.769.308) 88 Ετήσια Οικονομική Έκθεση χρήσης 2019 6.13. Προβλέψεις για παροχές στους εργαζομένους Το πρόγραμμα που ισχύει είναι η συμβατική υποχρέωση παροχών εφάπαξ ποσού, σε περίπτωση αποχωρήσεων λόγω συνταξιοδότησης, ανάλογα με τον χρόνο προϋπηρεσίας, με βάση την ισχύουσα νομοθεσία (ν.2112/20, όπως τροποποιήθηκε και ισχύει μέχρι και τον ν.4093/2012). H υποχρέωση της εταιρείας προς τα πρόσωπα που εργοδοτεί, για την μελλοντική καταβολή παροχών, προσμετράται και απεικονίζεται με βάση το αναμενόμενο να καταβληθεί δεδουλευμένο δικαίωμα του κάθε εργαζομένου, κατά την ημερομηνία του ισολογισμού, προεξοφλούμενο στην παρούσα του αξία, σε σχέση με τον προβλεπόμενο χρόνο καταβολής του. Η παραπάνω υποχρέωση έχει υπολογισθεί από πιστοποιημένους αναλογιστές στο τέλος της χρήσης, ως εξής: Ισολογισμός κατά την 31η Δεκεμβρίου Παρούσα αξία μη χρηματοδοτούμενων υποχρεώσεων Μη αναγνωρισμένα αναλογιστικά κέρδη / (ζημιές) Καθαρή υποχρέωση αναγνωρισμένη στον Ισολογισμό 2019 792.994 792.994 2018 712.120 712.120 Κατάσταση Αποτελεσμάτων Κόστος τρέχουσας απασχόλησης Τόκος στην υποχρέωση Αναγνώριση κόστους προϋπηρεσίας λόγω τροποποιήσεων Κανονικό έξοδο στο λογαριασμό αποτελεσμάτων Κόστος περικοπών / διακανονισμών / τερματισμού υπηρεσίας Συνολικό έξοδο στο λογαριασμό αποτελεσμάτων 2019 40.704 11.323 52.027 65.552 117.579 2018 34.905 9.090 43.995 24.542 68.537 2019 712.120 2018 606.021 117.579 105.312 (142.017) 792.994 68.537 62.614 (25.052) 712.120 Μεταβολές στην καθαρή υποχρέωση αναγνωρισμένη στον ισολογισμό Καθαρή υποχρέωση κατά την έναρξη του έτους Σύνολο δαπάνης που αναγνωρίστηκε στο λογαριασμό αποτελεσμάτων Αναλογιστικά (κέρδη)/ ζημιές Παροχές που πληρώθηκαν από τον εργοδότη Καθαρή υποχρέωση στο τέλος του έτους Ισολογισμός Παρούσα αξία υποχρέωσης στην αρχή της περιόδου Κόστος τρέχουσας απασχόλησης Κόστος τόκου Κόστος Επίδρασης Περικοπής / Διακανονισμού / Παροχής λήξης απασχόλησης Μείον Καταβληθείσες αποζημιώσεις Αναλογιστική ζημιά / (κέρδος) Παρούσα αξία υποχρέωσης στο τέλος της περιόδου 31-Δεκ-19 31-Δεκ-18 712.120 606.021 40.704 34.905 11.323 9.090 65.552 (142.017) 105.312 792.994 24.542 (25.052) 62.614 712.120 89 Ετήσια Οικονομική Έκθεση χρήσης 2019 Οι κύριες αναλογιστικές παραδοχές οι οποίες χρησιμοποιήθηκαν έχουν ως εξής: 31.12.2019 31.12.2018 1. Αύξηση ετήσιου μισθολογίου που λαμβάνεται υπόψη για την αποζημίωση του Ν. 2112/20 2,00% 2,00% 2. Προεξοφλητικό Επιτόκιο 0,95% 1,59% 3. Μέσος ετήσιος ρυθμός μακροχρόνιας αύξησης πληθωρισμού 1,50% 1,50% Εφαρμογή των νομοθετικών διατάξεων του ν.2112/20 ν.3198/55 και 4093/2012, για παροχή ενός εφάπαξ ποσού βάσει ποσοστού της ισχύουσας κλίμακας. 4. Ύψος αποζημίωσης Χρησιμοποιήθηκε η μέθοδος της Προβεβλημένης Πιστωτικής Μονάδος (Projected Unit Credit Method). 5. Αναλογιστική μέθοδος αποτίμησης 6.14. Προβλέψεις ΟΜΙΛΟΣ Μακροπρόθεσμες προβλέψεις Βραχυπρόθεσμες προβλέψεις 1.1 1.1 31.12.2019 31.12.2018 175.142 175.142 175.142 175.142 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 1.1 31.12.2019 175.142 175.142 1.1 31.12.2018 175.142 175.142 Αφορούν προβλέψεις για πιθανή ζημία από επίδικες, εργατικές και άλλες διαφορές που θα οριστικοποιηθούν σε επόμενες χρήσεις. 6.15. Επιχορηγήσεις περιουσιακών στοιχείων Οι επιχορηγήσεις αυτές αναγνωρίζονται ως έσοδα παράλληλα με την απόσβεση των περιουσιακών στοιχείων – κυρίως μηχανημάτων – που επιδοτήθηκαν. Οι κρατικές επιχορηγήσεις που αναγνωρίζονται στις υποχρεώσεις ως μελλοντικά έσοδα αφορούν: (α) Επενδύσεις που έγιναν κατά την περίοδο από 1999 έως 2006 και επιχορηγήθηκαν με βάση τον Ν.2601/1998. (β) Επιχορήγηση επενδυτικού προγράμματος του Ν.3299/2004, που αφορά επενδύσεις που έγιναν κατά την περίοδο από 2008 έως 2012. Με την υπ’ αριθμό πρωτ. 77887/24.12.2014 απόφαση του Υφυπουργού Ανάπτυξης 90 Ετήσια Οικονομική Έκθεση χρήσης 2019 & Ανταγωνιστικότητας, εγκρίθηκε η τελική εκταμίευση της επιχορήγησης ποσού επενδυτικού προγράμματος του Ν.3299/2004, που αφορά επενδύσεις που έγιναν κατά την περίοδο από 2008 έως 2012. Η τελική εκταμίευση πραγματοποιήθηκε την 3η Σεπτεμβρίου 2015. (γ) Με την απόφαση της Αναπτυξιακής Διαχειριστικής Στερεάς Ελλάδος και Θεσσαλίας με αριθμό πρωτοκόλλου 962/31.03.2016, εγκρίθηκε η τελική εκταμίευση της επιχορήγησης του επενδυτικού προγράμματος «ΕΞΩΣΤΡΕΦΕΙΑ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΙΙ» που αφορά επενδύσεις που πραγματοποιήθηκαν κατά την περίοδο από 2013 έως 2014. Η επιχορήγηση ανήλθε στο ποσό των 48.970 € και εισπράχθηκε στη χρήση 2016. (δ) Με την απόφαση της Αναπτυξιακής Διαχειριστικής Στερεάς Ελλάδος και Θεσσαλίας με αριθμό πρωτοκόλλου 3355/22.11.2016, εγκρίθηκε η τελική εκταμίευση της επιχορήγησης του επενδυτικού προγράμματος «ΕΝΙΣΧΥΣΗ Μ.Μ.Ε. ΠΟΥ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ ΣΤΟΥΣ ΤΟΜΕΙΣ ΜΕΤΑΠΟΙΗΣΗΣ-ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ-ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ» που αφορά επενδύσεις που πραγματοποιήθηκαν κατά την περίοδο από 2013 έως 2015. Η επιχορήγηση ανήλθε στο ποσό των 37.438,80 € και εισπράχθηκε στη χρήση 2017. Η κίνηση εντός των χρήσεων 2019 και 2018, του λογαριασμού των επιχορηγήσεων, που θα αναγνωρισθούν ως έσοδα σε μελλοντικές χρήσεις είχε ως εξής: Υπόλοιπο 1.1.2018 Λήψη επιχορήγησης Έσοδο αναγνωρισθέν στη χρήση Υπόλοιπο 31.12.2018 Υπόλοιπο 1.1.2019 Λήψη επιχορήγησης Έσοδο αναγνωρισθέν στη χρήση Υπόλοιπο 31.12.2019 Μακροπρόθεσμο υπόλοιπο επιχορηγήσεων Βραχυπρόθεσμο υπόλοιπο επιχορηγήσεων Υπόλοιπο Όμιλος και Εταιρεία 1.746.984 (128.111) 1.618.873 1.618.873 (125.339) 1.493.534 1.368.385 125.149 1.493.534 91 Ετήσια Οικονομική Έκθεση χρήσης 2019 6.16. Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις Οι προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις αναλύονται ως ακολούθως: ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 31.12.2018 Προμηθευτές (ανοιχτά υπόλοιπα) Προμηθευτές (Επιταγές πληρωτέες) Σύνολο Προμηθευτών Πιστωτές διάφοροι Υποχρεώσεις από φόρους-τέλη Ασφαλιστικά Ταμεία Πιστωτικά υπόλοιπα πελατών Μεταβατικοί λογαριασμοί παθητικού Σύνολο Λοιπών υποχρεώσεων Σύνολο Προμηθευτών και λοιπών υποχρεώσεων ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 5.342.069 5.300.899 5.282.709 5.300.899 64.155 181.052 64.155 181.052 5.406.224 321.221 267.782 200.563 71.140 5.481.951 160.228 130.290 173.211 117.417 5.346.863 304.358 267.782 200.563 71.140 5.481.951 160.228 130.290 173.211 117.417 240.373 82.986 240.373 82.986 1.101.079 664.132 1.084.216 664.132 6.507.303 6.146.083 6.431.080 6.146.083 6.17. Πωλήσεις O κύκλος εργασιών (πωλήσεις) αναλύεται ως ακολούθως: ΟΜΙΛΟΣ Πωλήσεις εμπορευμάτων Πωλήσεις προϊόντων Πωλήσεις λοιπών αποθεμάτων Παροχή υπηρεσιών Σύνολο ΕΤΑΙΡΕΙΑ 1.1 1.1 1.1 1.1 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 471.773 344.405 487.134 344.405 30.091.569 23.760.523 30.091.569 23.760.523 103.785 119.782 103.785 119.782 16.000 16.000 30.667.128 24.240.709 30.682.488 24.240.709 6.18. Κόστος Πωλήσεων Το κόστος πωλήσεων αναλύεται ως ακολούθως: ΟΜΙΛΟΣ Κόστος εμπορευμάτων Κόστος προϊόντων Σύνολο ΕΤΑΙΡΕΙΑ 1.1 1.1 1.1 1.1 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 230.781 197.852 253.521 197.852 21.626.313 17.334.279 21.626.313 17.334.279 21.857.094 17.532.131 21.879.833 17.532.131 92 Ετήσια Οικονομική Έκθεση χρήσης 2019 6.19. Άλλα Έσοδα Εκμετάλλευσης Τα άλλα έσοδα για τη χρήση 2019 και 2018, αναλύονται ως κατωτέρω: ΟΜΙΛΟΣ 2019 2018 Εισπραττόμενα έξοδα Συναλλαγματικές διαφορές-έσοδα Έσοδα Προηγούμενων Χρήσεων Κέρδη από πώληση παγίων Έσοδα από απόσβεση επιδοτήσεων Έσοδα από μείωση πρόβλεψης επισφαλών Πελατών ΔΠΧΠ 9 Λοιπά 299.334 225.902 - 45.726 2.009 - ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2019 2018 299.593 225.902 45.726 2.009 45 125.339 128.111 45 - 125.339 128.111 - 16.122 - 16.122 23.406 20.731 450.133 436.591 23.406 450.392 20.731 436.591 6.20. Έξοδα κατ’ είδος Τα έξοδα για τις χρήσεις 2019 και 2018, που κατανέμονται στην κατάσταση συνολικού εισοδήματος στα κονδύλια κόστος πωλήσεων, έξοδα διαθέσεως, έξοδα διοικήσεως και έξοδα έρευνας και ανάπτυξης, αναλύονται κατ’ είδος ως κατωτέρω: Αγορές και μεταβολές αποθεμάτων Αμοιβές & έξοδα προσωπικού Αμοιβές & έξοδα τρίτων Παροχές τρίτων Φόροι - τέλη Διάφορα έξοδα Αποσβέσεις Προβλέψεις εκμεταλλεύσεως ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2019 2018 2019 2018 16.396.360 12.795.275 16.419.100 12.795.275 5.042.850 4.255.989 5.008.282 4.255.989 1.503.028 1.232.259 1.480.181 1.232.259 1.592.394 1.297.762 1.588.243 1.297.762 194.243 171.254 192.106 171.254 2.024.911 1.654.942 2.024.924 1.654.942 1.392.624 1.176.658 1.392.624 1.176.658 106.256 68.537 106.256 68.537 28.252.665 22.652.676 28.211.715 22.652.676 93 Ετήσια Οικονομική Έκθεση χρήσης 2019 6.21. Άλλα Έξοδα Εκμετάλλευσης Τα άλλα έξοδα Εκμετάλλευσης για τις χρήσεις 2019 και 2018, αναλύονται ως κατωτέρω: Συναλλαγματικές διαφορές έξοδα Πρόστιμα - φόροι τέλη Τόκοι υπερημερίας Έξοδα προηγούμενων χρήσεων Ζημιές από πώληση παγίων Πρόβλεψη επισφαλών απαιτήσεων Πρόβλεψη για επίδικες διαφορές και μελλοντικές υποχρεώσεις Ζημιές από καταστροφή αποθεμάτων Απομείωση επενδύσεων σε ακίνητα Λοιπά έκτακτα έξοδα ΟΜΙΛΟΣ 2019 2018 3.715 4.886 5.867 1.227 500 28.130 18.655 287 125.605 - ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2019 2018 3.715 4.886 5.867 1.227 500 28.130 18.655 287 125.605 - - 150.000 - 150.000 222.810 8.293 16.809 158.300 788 222.810 8.293 4.951 158.300 788 411.762 334.110 399.904 334.110 6.22. Χρηματοοικονομικό κόστος – καθαρό Στο καθαρό χρηματοοικονομικό κόστος των χρήσεων 2019 και 2018 συμπεριλαμβάνονται: Τόκοι έσοδα Τόκοι - έξοδα τραπεζικών δανείων Τόκοι χρηματοδοτικής μίσθωσης Έξοδα εκχώρησης απαιτήσεων * Έξοδα τραπεζικών συναλλαγών & λοιπά έξοδα Καθαρά χρηματοοικονομικά έξοδα ΟΜΙΛΟΣ 1.1 1.1 31.12.2019 31.12.2018 (332) (176) 322.228 398.219 77.961 93.090 125.070 86.564 72.743 50.534 597.671 628.232 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 1.1 1.1 31.12.2019 31.12.2018 (236) (176) 322.228 398.219 77.961 93.090 125.070 86.564 72.743 50.534 597.766 628.232 (*) Αφορά έξοδα για εκχώρηση απαιτήσεων πελατών (χωρίς αναγωγή κινδύνου) σε εταιρείες πρακτορείας επιχειρηματικών απαιτήσεων. Το μέσο κόστος του τραπεζικού δανεισμού (τόκοι και έξοδα τραπεζικών δανείων και χρηματοδοτικής μίσθωσης / μέσο μηνιαίο ύψος τραπεζικών δανείων) ήταν 4,1% στη χρήση 2019 και 4,8% στη χρήση 2018. 94 Ετήσια Οικονομική Έκθεση χρήσης 2019 6.23. Φόροι Εισοδήματος Όμιλος Κέρδη προ φόρων Συντελεστής φόρου Φόρος εισοδήματος (βάσει του ισχύοντα φορολογικού συντελεστή) Πραγματικός Φόρος (Φορολογικής Βάσης) Μείωση πραγματικού φόρου λόγω συμψηφισμού φορολογικών ζημιών προηγούμενων χρήσεων Ζημιά θυγατρικής εταιρίας για την οποία δεν αναγνωρίσθηκε αναβαλλόμενος φόρος εισοδήματος. Αναπροσαρμογή εκτίμησης για ζημιές προηγ. Χρήσεων για τις οποίες αναγνωρίζεται φορολογική απαίτηση Αναπροσαρμογή (μείωση) αναβαλλόμενων φόρων, λόγω αλλαγής φορολογικών συντελεστών για τις επόμενες χρήσεις. Φόρος αποτελεσμάτων η φορολογία των οποίων αναβάλλεται Φόρος που αναφέρεται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων Εταιρεία 31-Δεκ-19 31-Δεκ-18 31-Δεκ-19 31-Δεκ-18 1.855.162 1.062.282 1.923.495 1.062.282 24,00% 29,00% 24,00% 29,00% 445.239 308.062 461.639 308.062 347.000 105.548 347.000 105.548 (347.000) (105.548) (347.000) (105.548) 16.400 - - - 391.696 286.451 391.696 286.451 (82.759) (481.998) (82.759) (481.998) (262.584) (155.532) (262.584) (155.532) 507.992 (43.018) 507.992 (43.018) 507.992 (43.018) 507.992 (43.018) 6.24. Κέρδος ανά μετοχή Οι βασικές ζημιές ανά μετοχή υπολογίζονται με διαίρεση της ζημιάς που αναλογεί στους μετόχους της μητρικής, με τον σταθμισμένο μέσο αριθμό των κοινών μετοχών στην διάρκεια της περιόδου. ΟΜΙΛΟΣ Κέρδη ιδιοκτητών μητρικής Σταθμισμένος μέσος αριθμός μετοχών Βασικά κέρδη ανά μετοχή ΕΤΑΙΡΕΙΑ 01.0131.12.2019 01.0131.12.2018 01.0131.12.2019 01.0131.12.2018 1.381.336 1.105.300 1.415.503 1.105.300 25.118.410 35.817.976 25.118.410 35.817.976 0,0550 0,0309 0,0564 0,0309 95 Ετήσια Οικονομική Έκθεση χρήσης 2019 6.25. Αμοιβές και έξοδα σε Εργαζόμενους Ο αριθμός των εργαζομένων και το κόστος τους που επιβάρυνε τα αποτελέσματα, κατά τις χρήσεις 2019 και 2018, ήταν: ΟΜΙΛΟΣ Μέσος αριθμός ατόμων Άτομα στην λήξη της περιόδου Τακτικές Αποδοχές Παρεπόμενες παροχές & έξοδα προσωπικού Συνολικό κόστος ΕΤΑΙΡΕΙΑ 01.01.31.12.2019 01.01.31.12.2018 01.01.31.12.2019 01.01.31.12.2018 138 142 4.890.130 120 129 4.136.895 137 141 4.855.562 120 129 4.136.895 152.720 119.094 152.720 119.094 5.042.850 4.255.989 5.008.282 4.255.989 6.26. Αποσβέσεις Οι αποσβέσεις ενσώματων παγίων και άυλων περιουσιακών στοιχείων κατά τις χρήσεις 2019 και 2018, που αναλύονται στις σημειώσεις 6.1 και 6.3 καθώς και οι αποσβέσεις των επιχορηγήσεων που αναλύονται στη σημείωση 6.16, έχουν συνοπτικά ως ακολούθως: Αποσβέσεις παγίων Αποσβέσεις επιχορηγήσεων ΟΜΙΛΟΣ 01.01.01.01.31.12.2019 31.12.2018 1.392.616 1.176.658 (125.339) (128.111) ΕΤΑΙΡΕΙΑ 01.01.01.01.31.12.2019 31.12.2018 1.392.616 1.176.658 (125.339) (128.111) 6.27. Ενδεχόμενες υποχρεώσεις Για τις ενδεχόμενες υποχρεώσεις από φορολογικούς ελέγχους ανέλεγκτων χρήσεων αναφερόμαστε στη σημείωση 5.4.1. Εκκρεμείς δικαστικές υποθέσεις: Η Εταιρεία έχει ασκήσει κατά της υπ’ αριθμ. 56960/2009 απόφασης του Προϊσταμένου του ΕΟΦ, με την οποία της επιβλήθηκαν ποσό 204.928,97 Ευρώ ως οφειλόμενες εισφορές και διαφορές εισφορών 1% (επι πωλήσεων καλλυντικών προϊόντων σύμφωνα με το άρθρο 11 παρ. 1 περίπτωση ζ του Ν 1316/1983), ποσό 408.833,99 Ευρώ ως τόκοι υπερημερίας (κατ εφαρμογή του άρθρου 11 παρ 5 του Ν 1316/1983) και ποσό Ευρώ 81.971,57 ως πρόστιμα (κατ’ εφαρμογή του άρθρου 11 παρ 3α του Ν 1316/1983) ήτοι συνολικά ποσό Ευρώ 695.734,53 την από 27.10.2009 και με γενικό αριθμό κατάθεσης 41240/2009 Προσφυγή ενώπιον του Διοικητικού Πρωτοδικείου Αθηνών. Η με αρ. κατ. 41240/2009 προσφυγή ενώπιον του Διοικητικού 96 Ετήσια Οικονομική Έκθεση χρήσης 2019 Πρωτοδικείου Αθηνών έλαβε δικάσιμο και συζητήθηκε στις 29.09.2016 (εξ αναβολής από 09.06.2016), και εκδόθηκε η υπ’ αρ. 5492/2017 απόφαση του 19ου τμήματος, με την οποία η υπόθεση παραπέμπεται για εκδίκαση στο Διοικητικό Εφετείο Αθηνών. Ως δικάσιμος της υπόθεσης ορίστηκε αρχικώς η 07.06.2018 ενώπιον του 6ου τμήματος, οπότε και η υπόθεση συζητήθηκε. Περαιτέρω, η συζήτηση της υπόθεσης επαναπροσδιορίστηκε για τις 19.09.2019, λόγω αλλαγής δικαστή-εισηγητή. Στη συνέχεια εκδόθηκε η Α439/31-1-2020 απόφαση η οποία ανέβαλε εκ νέου την εκδίκαση της υπόθεσης για τη δικάσιμο της 4ης Ιουνίου 2020. Κατά της ως άνω απόφασης του Προϊσταμένου του ΕΟΦ ασκήθηκε και η από 27.10.2009 Αίτηση Αναστολής για την αναστολή εκτέλεσης του επιβαλλόμενου φόρου και εκδόθηκε η με αριθμό 1145/2010 απόφαση του Διοικητικού Πρωτοδικείου Αθηνών με την οποία ανεστάλη η εκτέλεση – καταβολή κατά τα 2/3 του ως άνω επιβαλλόμενου ποσού δηλαδή κατά το ποσό των 463.823,02 ευρώ, έως την έκδοση απόφασης επί της Προσφυγής. Το αρχικό ποσό του φόρου βεβαιώθηκε ταμειακά με την υπ’ αριθμ. 9133/2009 ταμειακή βεβαίωση της ΔΟΥ Χαλκίδας. Κατά της ως άνω ταμειακής βεβαίωσης, η εταιρεία άσκησε την από 29.10.2009 και με γενικό αριθμό κατάθεσης 1477/2009 Ανακοπή ενώπιον του Διοικητικού Πρωτοδικείου Αθηνών, η οποία παραπέμφθηκε στο Διοικητικό Πρωτοδικείο Χαλκίδας. Κατά της ως άνω ταμειακής βεβαίωσης, η εταιρεία άσκησε και την από 27.10.2009 Αίτηση Αναστολής για την αναστολή εκτέλεσης της ταμειακής βεβαίωσης και εκδόθηκε η από 04.11.2009 προσωρινή διαταγή αναστολής εκτέλεσης για το 95% του βεβαιωθέντος προστίμου (ήτοι του ποσού 695.734,53€) έως την έκδοση απόφασης επί της Αναστολής. Στην συνέχεια, επί της ως άνω Αίτησης Αναστολής εκδόθηκε εν τέλει η με αριθμ. 44/2011 απόφαση του Διοικητικού Πρωτοδικείου Χαλκίδας, δυνάμει της οποίας ανεστάλη η εκτελεστότητα της ταμειακής βεβαίωσης της Δ.Ο.Υ. Χαλκίδας σε βάρος της Εταιρείας κατά ποσοστό 70% και έως τη συζήτηση της Ανακοπής. Η συζήτηση της Ανακοπής προσδιορίστηκε για τις 22.02.2012 και αναβλήθηκε (λόγω αποχής δικηγόρων στις 22.02.2012) για τις 21.03.2012 και στη συνέχεια για τις 20.06.2012, οπότε και συζητήθηκε και εξεδόθη η απόφαση 453/2012 του Διοικητικού Πρωτοδικείου Χαλκίδας, που δέχθηκε την ανακοπή και ακύρωσε την υπ’ αρ. 9133/2009 ταμειακή βεβαίωση. Κατά της υπ’ αρ. 453/2012 αποφάσεως του Μονομελούς Διοικητικού Πρωτοδικείου Χαλκίδας το Ελληνικό Δημόσιο (ΔΟΥ Χαλκίδας) άσκησε την με ΑΒΕΜ 32/14 έφεσή του ενώπιον του Διοικητικού Εφετείου Πειραιώς, η οποία συζητήθηκε στις 07.06.2017 (εξ αναβολής από 02.12.2015, 09.03.2016 και 01.03.2017) και εκδόθηκε η απόφαση 3379/2017, με την οποία απορρίπτεται η έφεση του Ελλ. Δημοσίου. Επί αυτής της απόφασης το Ελληνικό Δημόσιο δεν προχώρησε στην άσκηση αίτησης αναίρεσης. Η εκτίμηση της Διοίκησης της Εταιρείας, η οποία 97 Ετήσια Οικονομική Έκθεση χρήσης 2019 βασίζεται στην εκτίμηση των δικηγόρων που χειρίζονται την υπόθεση, είναι ότι δεν θα προκύψει πρόσθετη επιβάρυνση από την υπόθεση αυτή. Έχουν ασκηθεί αγωγές από πρώην υπαλλήλους της εταιρείας, οι οποίοι διεκδικούν την αναγνώριση της ακυρότητας της καταγγελίας της σύμβασης εργασίας τους και διεκδικούν μισθούς και ηθική βλάβη συνολικού ποσού 290 χιλ. ευρώ. Το δικαστήριο αναγνώρισε την ακυρότητα της καταγγελίας της συμβάσεως εργασίας τους κηρύσσοντας την απόφαση προσωρινά εκτελεστή υποχρεώνοντας την εταιρεία να καταβάλλει το ποσό 118 χιλ €. Η εταιρεία έχει ασκήσει έφεση κατά των προαναφερομένων αποφάσεων. Η εκτίμηση της Διοίκησης της Εταιρείας, η οποία βασίζεται στην εκτίμηση του δικηγόρου που χειρίζεται τις υποθέσεις αυτές, είναι ότι θα είναι θετική η έκβαση αυτών των υποθέσεων. Η εταιρεία έχει ήδη επιβαρύνει, για τις ανωτέρω υποθέσεις, την καθαρή της θέση με ποσό 129 χιλ. € από τις προηγούμενες χρήσεις και διενήργησε συμπληρωματική πρόβλεψη στην χρήση 2018 ποσού 150 χιλ €, που θεωρούμε ότι είναι επαρκής για να καλύψει την πιθανή οριστική επιβάρυνση των υποθέσεων αυτών. Υπάρχουν επίδικες διαφορές της Εταιρείας κατά τρίτων. Η όποια ωφέλεια προκύψει θα αναγνωριστεί στα αποτελέσματα της εταιρείας κατά την πραγματοποίηση της. Δεν υπάρχουν άλλες επίδικες ή υπό διαιτησία διαφορές. Εκτός των ανωτέρω δεν υπάρχουν άλλες ενδεχόμενες υποχρεώσεις. 6.28. Συναλλαγές με συνδεδεμένα μέρη α) Διεταιρικές συναλλαγές Πραγματοποιήθηκαν διεταιρικές εμπορικές συναλλαγές ως εξής: Διεταιρικές Συναλλαγές χρήσεως 2019 (ποσά σε €) ΠΩΛΟΥΣΑ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΠΟΥΤΣΑΝΗΣ ΑΒΕΕ PAPOUTSANIS S.P. Z o.o. ΑΓΟΡΑΖΟΥΣΑ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΠΟΥΤΣΑΝΗΣ PAPOUTSANIS ΑΒΕΕ Sp. Z o.o. 46.562,36 - Δεν πραγματοποιήθηκαν διεταιρικές εμπορικές συναλλαγές κατά την χρήση 2018. 98 Ετήσια Οικονομική Έκθεση χρήσης 2019 β) Διεταιρικά υπόλοιπα Στις 31.12.2019 η Θυγατρική Εταιρεία PAPOUTSANIS Sp. Z o.o. είχε υποχρέωση προς την μητρική Εταιρεία ποσού € 46.562,36. γ) Συναλλαγές με βασικά διευθυντικά στελέχη και μέλη της Διοίκησης ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 1.11.11.11.131.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 Αμοιβές εκτελεστικών μελών Δ.Σ και διευθυντικών στελεχών (βάσει ειδικής σχέσης μισθώσεως εργασίας) 922.226 696.588 922.226 696.588 Αμοιβές δικηγορικής εταιρείας ελεγχόμενης από συγγενικό πρόσωπο εκτελεστικού μέλους του Δ.Σ. 37.000 47.500 37.000 47.500 Αμοιβές μη εκτελεστικών μελών Δ.Σ 38.400 38.400 38.400 38.400 997.626 782.488 997.626 782.488 δ) Απαιτήσεις και υποχρεώσεις με διευθυντικά στελέχη και μέλη της Διοίκησης. ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 31.12.2018 Υποχρεώσεις προς τα διευθυντικά στελέχη και μέλη της διοίκησης από επί αποδώσει λογαριασμούς Υποχρεώσεις προς τα διευθυντικά στελέχη και μέλη της διοίκησης (από αμοιβές) ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 1.408 1.519 1.408 1.519 50.051 7.300 50.051 7.300 ε) Υπόλοιπο με μετόχους Ο μέτοχος Tanaca Holdings Ltd, χορήγησε κατά τη χρήση 2010 δάνειο προς την Εταιρεία ποσού €1.228.000 του οποίου το μεγαλύτερο μέρος αποπληρώθηκε εντός του 2010. Στη χρήση 2013 αποπληρώθηκε ποσό € 265.184. Το υπόλοιπο του δανείου ανέρχεται την 31.12.2019 σε €262.816. Οι συναλλαγές συνδεδεμένων μερών γίνονται υπό όρους που ισοδυναμούν με εκείνους που επικρατούν σε συναλλαγές σε καθαρά εμπορική βάση. 99 Ετήσια Οικονομική Έκθεση χρήσης 2019 6.29. Γεγονότα μετά την ημερομηνία του Ισολογισμού Εντός του μηνός Μαρτίου ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας κήρυξε τον ιό Covid-19 πανδημία. Με την από 27.02.2020 έκτακτη γενική συνέλευση των μετόχων της Εταιρείας Αποφασίστηκε η μείωση μετοχικού κεφαλαίου κατά ποσό 753.552,30€ στο ποσό των 14.066.309,60€, με μείωση της ονομαστικής αξίας του συνόλου των 25.118.410 μετοχών της Εταιρείας από 0,59€ σε 0,56€, με σκοπό την επιστροφή κεφαλαίου με καταβολή μετρητών στους μετόχους. Επίσης Αποφασίσθηκε η παροχή εξουσιοδότησης στο διοικητικό συμβούλιο να θεσπίσει εντός ενός (1) έτους πρόγραμμα διάθεσης μετοχών κατ’ άρθρο 113 παρ. 4 του ν. 4548/2018 υπό όποιους όρους εντός του πλαισίου του νόμου κρίνει σκόπιμο, με δικαιώματα που θα αντιστοιχούν κατά το μέγιστο σε 250.000 μετοχές που θα εκδίδονται με αύξηση κεφαλαίου. Βαθύ Αυλίδας, 18 Μαρτίου 2020 Ο Πρόεδρος του Δ.Σ. _______________________ Γεώργιος Γκάτζαρος Η Οικονομική Δ/ντρια & Μέλος Δ.Σ ___________________ Μαίρη Ισκαλατιάν Ο Διευθύνων Σύμβουλος _______________________ Μενέλαος Τασόπουλος Ο Προϊστάμενος Λογιστηρίου _______________________ Αλέξανδρος Γεωργιάδης 100

Περίληψη: Σύμφωνα με το Ν.3556/2007 αναφορικά με τις «Προϋποθέσεις διαφάνειας για την πληροφόρηση σχετικά με εκδότες των οποίων οι κινητές αξίες έχουν εισαχθεί προς διαπραγμάτευση σε οργανωμένη αγορά και άλλες διατάξεις», οι κάτωθι υπογράφοντες δηλώνουμε ότι εξ’ όσων γνωρίζουμε: 1. Οι Ετήσιες Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις της εταιρικής χρήσης 2019 (01.01.2019 31.12.2019), οι οποίες καταρτίστηκαν σύμφωνα με τα ισχύοντα λογιστικά πρότυπα, απεικονίζουν κατά τρόπο αληθή τα στοιχεία του ενεργητικού και του παθητικού, την καθαρή θέση και τα αποτελέσματα χρήσεως της ΠΑΠΟΥΤΣΑΝΗΣ Α.Β.Ε.Ε., σύμφωνα με τα οριζόμενα στο Ν. 3556/2007. 2. Η Ετήσια Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου της ΠΑΠΟΥΤΣΑΝΗΣ Α.Β.Ε.Ε. απεικονίζει κατά τρόπο αληθή τις πληροφορίες που απαιτούνται βάσει του Ν. 3556/2007. Βαθύ Αυλίδος, 18 Μαρτίου 2020 Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΟΥ ΔΣ Ο ΔΙΕΥΘΥΝΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΤΟ ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ ΔΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΓΚΑΤΖΑΡΟΣ ΜΕΝΕΛΑΟΣ ΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ ΜΑΙΡΗ ΙΣΚΑΛΑΤΙΑΝ