EPSILON NET ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΥΨΗΛΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΡ. Γ.Ε.ΜΗ.: 038383705000 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ (ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ Ν. 3556/2007) της Χρήσης από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΙΟΥΝΙΟΣ 2020 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΕΚΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ...................................................... 2 ΕΤΗΣΙΑ ΈΚΘΕΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ....................................................... 3 ΔΗΛΩΣΗ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ (Ν. 4548/2018) ....................................................................40 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ 31ΗΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ...........................................................54 ΈΚΘΕΣΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΥ ΟΡΚΩΤΟΥ ΕΛΕΓΚΤΗ ΛΟΓΙΣΤΗ ............................................................ 162 1 2 39 ΔΗΛΩΣΗ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ (Ν. 4548/2018) Η παρούσα δήλωση έχει συνταχθεί σύμφωνα με τα οριζόμενα στο Νόμο 4548/2018 (ΦΕΚ Α’ 104/13.06.2018) συμπεριλαμβάνεται στην ετήσια έκθεση διαχείρισης της ‘‘EPSILON NET ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΥΨΗΛΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ’’ για την εταιρική χρήση 2019, ως ειδικό τμήμα αυτής, και είναι διαθέσιμη μέσω της ιστοσελίδας της Εταιρείας http://www.epsilonnet.gr Μέρος της πληροφόρησης που παρέχεται στις παρακάτω θεματικές ενότητες περιλαμβάνεται στην έκθεση του Διοικητικού Συμβουλίου και τις Σημειώσεις επί των Οικονομικών Καταστάσεων της χρήσης 2019 της ‘‘EPSILON NET ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΥΨΗΛΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ’’. α) το θεσμικό πλαίσιο που διέπει τη λειτουργία και τις υποχρεώσεις της ‘‘EPSILON NET ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΥΨΗΛΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ’’, ως εδρεύουσας στην Ελλάδα εταιρείας, είναι ο Νόμος 4548/2018 περί ανωνύμων εταιρειών η ισχύς του οποίου άρχισε την 1η Ιανουαρίου 2019. Ο εν λόγω νόμος αντικατέστησε το νόμο 2190/1920. Πέραν του Νόμου 4548/2018 θέματα όπως το αντικείμενο εργασιών, ο σκοπός, η διάρκεια, οι αρμοδιότητες του Διοικητικού Συμβουλίου και των Γενικών Συνελεύσεων, η εκλογή Ορκωτών Ελεγκτών, η εκκαθάριση και λύση της Εταιρείας ορίζονται από το Καταστατικό της το οποίο είναι διαθέσιμο μέσω της εταιρικής ιστοσελίδας. Ως Εταιρεία οι μετοχές της οποίας διαπραγματεύονται στην Εναλλακτική αγορά του Χρηματιστηρίου Αθηνών , η ‘‘EPSILON NET ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΥΨΗΛΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ’’ έχει πρόσθετες υποχρεώσεις ως προς τους επιμέρους τομείς της διακυβέρνησης, της ενημέρωσης του επενδυτικού κοινού και των εποπτικών αρχών, της δημοσίευσης οικονομικών καταστάσεων κλπ. Ο βασικός νόμος που περιγράφει και επιβάλει τις πρόσθετες υποχρεώσεις είναι ο 3016/2002 (ΦΕΚ Α’ 110/17.05.2002) ο οποίος είναι διαθέσιμος στην εταιρική ιστοσελίδα http://www.epsilonnet.gr καθώς και ο Νόμος 4374/2016 (ΦΕΚ Α’ 50/01.04.2016) ο οποίος είναι διαθέσιμος στην ιστοσελίδα της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς http://www.hcmc.gr/el_GR/web/portal/elib/lawslaws?apg=1. Επιπρόσθετα, ο Κανονισμός του Χρηματιστηρίου Αθηνών, διαθέσιμος στην ιστοσελίδα του Ομίλου Ελληνικά Χρηματιστήρια http://www.helex.gr/el/web/guest/athex-regulations-home, ορίζει με σαφήνεια τις υποχρεώσεις των εισηγμένων εταιρειών σύμφωνα με τις αποφάσεις του Διοικητικού Συμβουλίου του 40 Χρηματιστηρίου Αθηνών. Τέλος, ο Νόμος 4449/2017 (ΦΕΚ Α’ 7/24.01.2017) επέφερε σημαντικές αλλαγές υπέρ της ενίσχυσης του ρόλου και της θέσης των Επιτροπών Ελέγχου τα καθήκοντα και οι ευθύνες των οποίων έχουν διευρυνθεί σε μεγάλο βαθμό. Το Διοικητικό Συμβούλιο της ‘‘EPSILON NET ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΥΨΗΛΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ’’ εκπόνησε, εξειδίκευσε και ενέκρινε τον Κώδικα Εταιρικής Διακυβέρνησης (ΚΕΔ) της Εταιρείας την 31η Μαρτίου 2011. Έκτοτε, λόγω τροποποίησης του Καταστατικού της Εταιρείας, μεταβολών στο οργανόγραμμα και τη σύνθεση του Διοικητικού Συμβουλίου της Εταιρείας, καθώς και στο θεσμικό πλαίσιο που διέπει τη συμπεριφορά των εισηγμένων εταιρειών, ο αρχικός ΚΕΔ αναθεωρήθηκε επτά φορές. Όλες οι εκδόσεις του Κώδικα Εταιρικής Διακυβέρνησης της Εταιρείας έχουν υποβληθεί στην Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς. Ο ισχύων Κώδικας Εταιρικής Διακυβέρνησης με την ένδειξη ‘‘Φεβρουάριος 2020’’ είναι διαθέσιμος μέσω της εταιρικής ιστοσελίδας στην ειδικότερη επιλογή “Η Εταιρεία / Εταιρική Διακυβέρνηση”. β) δεν εφαρμόζονται πρακτικές επιπλέον των προβλέψεων του νόμου δεδομένου ότι το Διοικητικό Συμβούλιο θεωρεί επαρκές το υφιστάμενο θεσμικό και κανονιστικό πλαίσιο που ισχύει στη χώρα μας. Κάθε ενότητα του εφαρμοζόμενου από τη ‘‘EPSILON NET ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΥΨΗΛΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ’’ Κώδικα Εταιρικής Διακυβέρνησης (επί παραδείγματι: Διοικητικό Συμβούλιο, Πολιτική Αμοιβών, Γενικές Συνελεύσεις κλπ.), πέραν της γενικότερης αναφοράς στο θεσμικό, κανονιστικό και νομικό πλαίσιο που διέπει τη λειτουργία της, περιλαμβάνει συνοπτική περιγραφή των “βέλτιστων πρακτικών εταιρικής διακυβέρνησης” που ακολουθεί και υιοθετεί διαχρονικά η Εταιρεία. γ) αναφορικά με τον τρόπο λειτουργίας των συστημάτων εσωτερικού ελέγχου και διαχείρισης κινδύνων (Internal Control and Risk Management – ICRM – Systems) της Εταιρείας και των Εταιριών που περιλαμβάνονται στις ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις, σε σχέση με τη διαδικασία σύνταξης των χρηματοοικονομικών καταστάσεων, σημειώνεται ότι για τις οικονομικές αναφορές αξιοποιείται ένα επαγγελματικό και εξελιγμένο λογισμικό πακέτο για αναφορά προς την διοίκηση και τους εξωτερικούς χρήστες. Οι οικονομικές καταστάσεις συνολικού εισοδήματος και οικονομικής θέσης καθώς και άλλες αναλύσεις αναφέρονται προς την διοίκηση σε μηνιαία βάση ενώ συντάσσονται σε απλή και ενοποιημένη βάση σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς για λόγους αναφοράς προς την διοίκηση αλλά και για λόγους δημοσίευσης, σύμφωνα με τους ισχύοντες κανονισμούς, σε τριμηνιαία βάση. Τόσο η διοικητική πληροφόρηση όσο και η προς δημοσίευση χρηματοοικονομική πληροφόρηση περιλαμβάνουν όλες τις αναγκαίες πληροφορίες σχετικά με ένα ενημερωμένο σύστημα εσωτερικού ελέγχου που περιλαμβάνει αναλύσεις πωλήσεων, κόστους/εξόδων, 41 λειτουργικών κερδών αλλά και άλλες λεπτομέρειες. Όλες οι αναφορές προς την διοίκηση περιλαμβάνουν τα στοιχεία της τρέχουσας περιόδου που συγκρίνονται με τα αντίστοιχα του προϋπολογισμού, όπως αυτός έχει εγκριθεί από το Διοικητικό Συμβούλιο αλλά και με τα στοιχεία της αντίστοιχης περυσινής περιόδου αναφοράς. Όλες οι δημοσιευόμενες ενδιάμεσες και ετήσιες οικονομικές καταστάσεις συντάσσονται σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς, περιλαμβάνουν όλες τις αναγκαίες πληροφορίες και γνωστοποιήσεις επί των οικονομικών καταστάσεων, σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς, επισκοπούνται από την Επιτροπή Ελέγχου και εγκρίνονται στο σύνολό τους αντίστοιχα από το Διοικητικό Συμβούλιο. δ) Ο συνολικός αριθμός των μετοχών εκδόσεως ‘‘EPSILON NET ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΥΨΗΛΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ’’ ανέρχεται σε 11.175.440 ονομαστικής αξίας € 0,30 η κάθε μία. Όλες οι μετοχές είναι κοινές ονομαστικές και πέραν αυτών δεν υφίστανται άλλοι τίτλοι από τους οποίους να απορρέει δικαίωμα ελέγχου της Εταιρείας. Κάθε μετοχή ενσωματώνει δικαίωμα μιας ψήφου στις Γενικές Συνελεύσεις. Κύριος μέτοχος της Εταιρείας είναι το φυσικό πρόσωπο Μίχος Ιωάννης που συνολικά ελέγχει (άμεσα και έμμεσα) το 84,79% των δικαιωμάτων ψήφου της ‘‘EPSILON NET ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΥΨΗΛΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ’’. Οι μετοχές της Εταιρείας είναι εισηγμένες στο Χρηματιστήριο Αθηνών και δεν υπάρχουν περιορισμοί στη μεταβίβασή τους, δεν υπάρχουν μέτοχοι με ειδικά δικαιώματα ελέγχου ούτε υπάρχουν περιορισμοί στο δικαίωμα ψήφου. Επίσης, δεν υπάρχουν συμφωνίες πού τίθενται σε ισχύ, τροποποιούνται ή λήγουν σε περίπτωση αλλαγής στον έλεγχο της Εταιρείας κατόπιν δημοσίας προτάσεως καθώς και συμφωνίες με μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου ή το προσωπικό της Εταιρείας που προβλέπουν αποζημίωση σε περίπτωση παραίτησης ή απόλυσης χωρίς βάσιμο λόγο ή τερματισμό της θητείας ή της απασχόλησής τους εξαιτίας δημοσίας πρότασης. Το Διοικητικό Συμβούλιο ή τα μέλη αυτού δεν έχουν αρμοδιότητα για αύξηση μετοχικού κεφαλαίου, έκδοση νέων μετοχών και αγορά ιδίων μετοχών. Αρμόδια για τα ανωτέρω θέματα είναι η Γενική Συνέλευση των Μετόχων της ‘‘EPSILON NET ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΥΨΗΛΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ’’ η οποία επιπλέον είναι η μόνη αρμόδια να αποφασίζει για θέματα όπως, ενδεικτικά και όχι περιοριστικά, η τροποποίηση του καταστατικού της Εταιρείας, η εκλογή μελών Δ.Σ., οποιαδήποτε αύξηση ή μείωση μετοχικού κεφαλαίου, ο διορισμός ελεγκτών της Εταιρείας, η έγκριση ετήσιων οικονομικών καταστάσεων και διανομή κερδών της Εταιρείας. Για την τροποποίηση του καταστατικού της ‘‘EPSILON NET ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΥΨΗΛΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ’’ 42 απαιτείται απαρτία (1/2) του καταβεβλημένου μετοχικού κεφαλαίου της Εταιρείας και λήψη απόφασης με πλειοψηφία 2/3 των παρόντων ή εκπροσωπούμενων μετόχων. Το Διοικητικό Συμβούλιο μπορεί να εκλέγει μέλη αυτού σε αντικατάσταση μελών του που παραιτήθηκαν, απέθαναν ή απώλεσαν την ιδιότητα τους με οποιονδήποτε άλλο τρόπο καθώς και στην περίπτωση σύγκρουσης συμφερόντων του μέλους του Δ.Σ. με εκείνα της Eταιρείας. Η εκλογή αυτή είναι δυνατή με την προϋπόθεση ότι η αναπλήρωση των παραπάνω μελών δεν είναι εφικτή από αναπληρωματικά μέλη που έχουν τυχόν εκλεγεί από τη Γενική Συνέλευση. ε) το Διοικητικό Συμβούλιο είναι το ανώτατο διοικητικό όργανο της Εταιρείας το οποίο, σύμφωνα με το καταστατικό της, δύνανται να αποτελείται από οκτώ (8) έως δώδεκα (12) μέλη που εκλέγονται από τη Γενική Συνέλευση των μετόχων για ετήσια θητεία, που αρχίζει από την επόμενη ημέρα μετά τη Γενική Συνέλευση από την οποία εκλέχθηκαν και παρατείνεται μέχρι τη λήξη της προθεσμίας, εντός της οποίας πρέπει να συνέλθει η αμέσως επόμενη τακτική Γενική Συνέλευση και μέχρι τη λήψη της σχετικής απόφασης. Μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου μπορούν να εκλεγούν μέτοχοι ή μη, καθώς και ανώτεροι υπάλληλοι της ‘‘EPSILON NET ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΥΨΗΛΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ’’. Τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου μπορούν να επανεκλεγούν απεριόριστα και είναι ελεύθερα ανακλητά. Το Διοικητικό Συμβούλιο αμέσως μετά την εκλογή του από τη Γενική Συνέλευση συνέρχεται και συγκροτείται σε σώμα και εκλέγει μεταξύ των μελών του τον Πρόεδρο, μέχρι δύο (2) Αντιπροέδρους καθώς και τον Διευθύνοντα Σύμβουλο. Ο Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου διευθύνει τις συνεδριάσεις και σε περίπτωση που απουσιάζει ή κωλύεται τον αναπληρώνει ένας Αντιπρόεδρος και όταν και οι δύο απουσιάζουν ή κωλύονται αναπληρώνονται από οιοδήποτε μέλος το οποίο ορίζεται από το Διοικητικό Συμβούλιο. Ο Πρόεδρος, οι Αντιπρόεδροι και ο Διευθύνων Σύμβουλος μπορούν πάντοτε να επανεκλεγούν. Το Διοικητικό Συμβούλιο συνεδριάζει όποτε ο νόμος, το καταστατικό και οι ανάγκες της Εταιρείας το απαιτούν και ευρίσκεται σε απαρτία και συνεδριάζει έγκυρα όταν παρίστανται ή αντιπροσωπεύονται σε αυτό το ήμισυ πλέον ενός των συμβούλων ουδέποτε όμως ο αριθμός των παρόντων συμβούλων δύναται να είναι μικρότερος των τριών. Οι αποφάσεις του Διοικητικού Συμβουλίου λαμβάνονται με απλή πλειοψηφία των παρόντων ή αντιπροσωπευομένων μελών του. Κάθε σύμβουλος έχει μία ψήφο και ο Πρόεδρος ή οποιοδήποτε πρόσωπο ενεργεί ως Πρόεδρος δεν έχει αποφασιστική ψήφο σε καμία συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου. Σύμφωνα με το καταστατικό της ‘‘EPSILON NET ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΥΨΗΛΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ’’ το Διοικητικό Συμβούλιο 43 είναι αρμόδιο να αποφασίζει για οποιαδήποτε υπόθεση, πράξη ή ενέργεια αφορώσα τη διοίκηση γενικά της Εταιρείας ή τη διαχείριση γενικά της εταιρικής περιουσίας, να αντιπροσωπεύει την Εταιρεία σε όλες τις σχέσεις και συναλλαγές της με τρίτους και να ενεργεί κάθε πράξη που ανάγεται στους σκοπούς αυτής, συμπεριλαμβανομένης της παροχής προς τρίτους εγγυήσεως από μέρους της Εταιρείας υπέρ θυγατρικών ή συνδεδεμένων επιχειρήσεων, εξαιρουμένων μόνον των θεμάτων εκείνων τα οποία σύμφωνα με τις διατάξεις του Νόμου ή του καταστατικού υπάγονται στην αρμοδιότητα της Γενικής Συνέλευσης. Με απόφαση της Γενικής Συνέλευσης, που λαμβάνεται με φανερή ψηφοφορία μετά την έγκριση των ετήσιων χρηματοοικονομικών καταστάσεων, μπορεί να εγκρίνεται η συνολική διαχείριση που έλαβε χώρα κατά την αντίστοιχη χρήση. Η ευθύνη των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου έναντι της Εταιρείας παραμένει ατομική σύμφωνα με τα οριζόμενα στο Νόμο 4548/2018 (ΦΕΚ Α’ 104/13.06.2018). Η υφιστάμενη σύνθεση του Δ.Σ. της ‘‘EPSILON NET ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΥΨΗΛΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ’’ είναι η ακόλουθη: Ονοματεπώνυμο Ιδιότητα Μέλους Μίχος Ιωάννης του Νικολάου Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος, Εκτελεστικό Μέλος Αναγνώστου Βασιλική του Δημητρίου Αναπληρώτρια Διευθύνουσα Σύμβουλος, Εκτελεστικό Μέλος Κουτκουδάκης Ιωάννης του Αντωνίου Εκτελεστικό Μέλος Πρασσάς Βασίλειος του Γαβριήλ Εκτελεστικό Μέλος Μιχαλόπουλος Πασχάλης του Γεωργίου Εκτελεστικό Μέλος Γρίμπελας Ανδρέας του Δημητρίου Εκτελεστικό Μέλος Αικατερίνη Δασκαλοπούλου του Γεωργίου Μη Εκτελεστικό Μέλος Κομνηνός Νικόλαος του Ζαχαρία Ανεξάρτητο Μη Εκτελεστικό Μέλος Αβδημιώτης Σπυρίδων του Κωνσταντίνου Ανεξάρτητο Μη Εκτελεστικό Μέλος Ενδεικτικά οι αρμοδιότητες του Δ.Σ. περιλαμβάνουν: • την έγκριση της μακροπρόθεσμης στρατηγικής και των λειτουργικών στόχων της Εταιρείας, • την έγκριση του ετήσιου προϋπολογισμού και του επιχειρησιακού σχεδίου, καθώς και τη λήψη αποφάσεων για τις μείζονες κεφαλαιουχικές δαπάνες, εξαγορές και εκποιήσεις, 44 • την επιλογή και, όποτε χρειάζεται, την αντικατάσταση της εκτελεστικής ηγεσίας της Εταιρείας, όπως και την εποπτεία του σχεδιασμού της διαδοχής, • τον έλεγχο απόδοσης της ανώτατης Διοίκησης και την εναρμόνιση των αμοιβών των ανώτατων στελεχών με τα μακροπρόθεσμα συμφέροντα της Εταιρείας και των μετόχων της, • τη διασφάλιση της αξιοπιστίας των οικονομικών καταστάσεων και στοιχείων της Εταιρείας, των συστημάτων χρηματοοικονομικής πληροφόρησης και των στοιχείων και πληροφοριών που λαμβάνουν δημοσιότητα, καθώς και τη διασφάλιση της αποτελεσματικότητας των συστημάτων εσωτερικού ελέγχου και διαχείρισης κινδύνων, • την επαγρύπνηση, όσον αφορά υπάρχουσες και πιθανές συγκρούσεις συμφερόντων μεταξύ αφενός της εταιρείας και αφετέρου της Διοίκησής της, των μελών του ΔΣ ή των κύριων μετόχων (συμπεριλαμβανομένων των μετόχων με άμεση ή έμμεση εξουσία να διαμορφώνουν ή να επηρεάζουν τη σύνθεση και τη συμπεριφορά του ΔΣ), καθώς και την κατάλληλη αντιμετώπιση τέτοιων συγκρούσεων· για το σκοπό αυτό, το ΔΣ θα πρέπει να υιοθετήσει διαδικασία εποπτείας των συναλλαγών με γνώμονα τη διαφάνεια και την προστασία των εταιρικών συμφερόντων • τη διασφάλιση ύπαρξης αποτελεσματικής διαδικασίας κανονιστικής συμμόρφωσης της Εταιρείας, • την ευθύνη λήψης σχετικών αποφάσεων και την παρακολούθηση της αποτελεσματικότητας του συστήματος διοίκησης της Εταιρείας, συμπεριλαμβανομένων των διαδικασιών λήψης αποφάσεων και ανάθεσης εξουσιών και καθηκόντων σε άλλα στελέχη, και • τη διατύπωση, διάδοση και εφαρμογή των βασικών αξιών και αρχών της Εταιρείας που διέπουν τις σχέσεις της με όλα τα μέρη, των οποίων τα συμφέροντα συνδέονται με αυτά της εταιρείας. Το σημερινό Διοικητικό Συμβούλιο της Εταιρείας έχει εκλεγεί από την Έκτακτη Γενική Συνέλευση των μετόχων της Εταιρείας την 15ης Νοεμβρίου 2019, συγκροτήθηκε σε σώμα με την από 15ης Νοεμβρίου 2019 συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου , σε συνδυασμό με την από 16.04.2020 απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου δυνάμει της οποίας σύμφωνα με το άρθρο 82 παρ. 1 του Ν. 4548/2018 εκλέχθηκε νέο μη Εκτελεστικό μέλος η κυρία Αικατερίνη Δασκαλοπούλου σε αντικατάσταση του παραιτηθέντος Μέλους ΔΣ Σπυρίδωνα Παμπουκίδη. 45 Στο πλαίσιο του Διοικητικού Συμβουλίου λειτουργούν τρεις (3) επιτροπές: ▪ Επιτροπή Ελέγχου (Audit Committee) ▪ Επιτροπή Καθορισμού Αμοιβών (Remuneration Committee) H Επιτροπή Ελέγχου της ‘‘EPSILON NET ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΥΨΗΛΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ’’ έχει την ακόλουθη σύνθεση: Ονοματεπώνυμο Καραμπίνας Ελευθέριος του Μιχαήλ Ιδιότητα Θέση Πρόεδρος της Επιτροπής Ελέγχου της Εταιρείας Πρόεδρος Κομνηνός Νικόλαος του Ζαχαρία Ανεξάρτητο Μη Εκτελεστικό Μέλος Δ.Σ. Μέλος Αβδημιώτης Σπυρίδων του Κωνσταντίνου Ανεξάρτητο Μη Εκτελεστικό Μέλος Δ.Σ. Μέλος Η Επιτροπή Ελέγχου συνεδριάζει τουλάχιστον τέσσερις (4) φορές το χρόνο, αλλά και εκτάκτως εφόσον τούτο απαιτηθεί. Οι συνεδριάσεις της ευρίσκονται σε απαρτία όταν παρίστανται τρία (3) μέλη της. Τα μέλη της Επιτροπής Ελέγχου ορίζονται από την Τακτική Γενική Συνέλευση των μετόχων, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 44 του Νόμου 4449/2017. Ο Πρόεδρος της Επιτροπής Ελέγχου ομοίως ορίζεται από τη Γενική Συνέλευση των μετόχων. Ο Πρόεδρος της Επιτροπής Ελέγχου της ‘‘EPSILON NET ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΥΨΗΛΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ’’ για τρία έτη υπήρξε Ορκωτός Λογιστής σε Ελεγκτική εταιρεία και έκτοτε μέχρι σήμερα για περίπου έξι έτη είναι στέλεχος οικονομικών διευθύνσεων σε εταιρείες. Οι υποχρεώσεις της Επιτροπής Ελέγχου, σύμφωνα με το Νόμο 4449/2017, ενδεικτικά και όχι περιοριστικά, περιλαμβάνουν: ▪ την ενημέρωση του Διοικητικού Συμβουλίου για το αποτέλεσμα του υποχρεωτικού ελέγχου επεξηγώντας πως αυτός συνέβαλε στην ακεραιότητα της χρηματοοικονομικής πληροφόρησης ▪ την παρακολούθηση της διαδικασίας χρηματοοικονομικής πληροφόρησης και την υποβολή συστάσεων ή προτάσεων για την εξασφάλιση της ακεραιότητάς της ▪ την παρακολούθηση της αποτελεσματικής λειτουργίας του συστήματος εσωτερικού ελέγχου και του συστήματος διαχείρισης κινδύνων (Internal Control and Risk Management systems) της 46 επιχείρησης και, κατά περίπτωση, του τμήματος εσωτερικού ελέγχου (Internal Audit) της, όσον αφορά τη χρηματοοικονομική πληροφόρηση της ελεγχόμενης οντότητας, χωρίς να παραβιάζει την ανεξαρτησία της οντότητας αυτής ▪ την παρακολούθηση του υποχρεωτικού ελέγχου των ετήσιων ατομικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων και ιδίως την απόδοσή του λαμβάνοντας υπόψη οποιαδήποτε πορίσματα και συμπεράσματα της αρμόδιας αρχής σύμφωνα με την παράγραφο 6 του άρθρου 26 του Κανονισμού (ΕΕ) 537/2014 ▪ την επισκόπηση και παρακολούθηση της ανεξαρτησίας των ορκωτών ελεγκτών λογιστών ή των ελεγκτικών γραφείων και ιδίως την καταλληλότητα παροχής μη ελεγκτικών υπηρεσιών στην ελεγχόμενη οντότητα σύμφωνα με το άρθρο 5 του Κανονισμού (ΕΕ) 537/2014 ▪ την ευθύνη για τη διαδικασία επιλογής ορκωτών ελεγκτών λογιστών ή ελεγκτικών εταιριών και την υποβολή σύστασης προς το Διοικητικό Συμβούλιο για τον διορισμό νόμιμων ελεγκτών ή ελεγκτικών γραφείων Η Επιτροπή Ελέγχου συνδράμει ουσιαστικά το Διοικητικό Συμβούλιο στην εκπλήρωση των καθηκόντων του καθόσον ενημερώνεται, σύμφωνα με τα οριζόμενα στα άρθρα 7 και 8 του Νόμου περί Εταιρικής Διακυβέρνησης 3016/2002 ή όποτε το επιθυμεί, για την πορεία και τα αποτελέσματα όλων των ελέγχων που πραγματοποιεί η Διεύθυνση Εσωτερικού Ελέγχου της Εταιρείας ενώ και ο νόμιμος ελεγκτής ή το ελεγκτικό γραφείο αναφέρει στην Επιτροπή κάθε θέμα που έχει σχέση με την πορεία και τα αποτελέσματα του υποχρεωτικού ελέγχου και επιδίδει ιδιαίτερη έκθεση με τυχόν αδυναμίες του συστήματος εσωτερικού ελέγχου, ιδίως, με τις αδυναμίες των διαδικασιών που αφορούν τη χρηματοοικονομική πληροφόρηση και τη σύνταξη των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. Επιπρόσθετα, ο νόμιμος ελεγκτής ταυτόχρονα με την έκθεση ελέγχου για τις ετήσιες οικονομικές καταστάσεις της Εταιρείας παραδίδει στην Επιτροπή Ελέγχου την προβλεπόμενη στο άρθρο 11 του Κανονισμού (ΕΕ) 537/2014 συμπληρωματική έκθεση. Η Επιτροπή Αποδοχών της ‘‘EPSILON NET ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΥΨΗΛΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ’’ έχει την ακόλουθη σύνθεση: Ονοματεπώνυμο Ιδιότητα Θέση Αβδημιώτης Σπυρίδων του Κωνσταντίνου Ανεξάρτητο Μη Εκτελεστικό Μέλος Πρόεδρος Δασκαλοπούλου Αικατερίνη του Γεωργίου Μη Εκτελεστικό Μέλος Δ.Σ. Μέλος Ανεξάρτητο Μη Εκτελεστικό Μέλος Δ.Σ. Μέλος Κομνηνό Νικόλαο του Ζαχαρία 47 Ο σχηματισμός απαρτίας για τις συνεδριάσεις της Επιτροπής προϋποθέτει την παρουσία της πλειοψηφίας των μελών της και για οποιαδήποτε ενέργεια εκ μέρους της απαιτείται η ψήφος της πλειοψηφίας των παρισταμένων μελών της. Η Επιτροπή Αποδοχών λειτουργεί συμβουλευτικά προς το Διοικητικό Συμβούλιο σύμφωνα με εξουσίες που της απονέμονται από το τελευταίο. Ασχολείται με θέματα στελέχωσης της Εταιρείας και προτείνει την πολιτική αμοιβών, παροχών και κινήτρων για τα στελέχη και το προσωπικό επιβλέποντας την τήρηση της εν λόγω πολιτικής. στ) η Εταιρεία επιλέγει να διατηρεί Διοικητικό Συμβούλιο με αριθμό μελών στο ανώτατο προβλεπόμενο στο Καταστατικό της όριο των 12 Συμβούλων προκειμένου να εκπροσωπούνται σε αυτό στελέχη με ευρύ πεδίο επιστημονικών γνώσεων, προσόντων και εμπειρίας που ανταποκρίνονται στους εταιρικούς στόχους και παράλληλα διασφαλίζεται, στο βαθμό που κάτι τέτοιο είναι εφικτό, σχετική ισορροπία μεταξύ εκτελεστικών και μη εκτελεστικών μελών. Δεν υφίσταται κάποιος ειδικότερος περιορισμός ως προς την ηλικία, το φύλο, το εκπαιδευτικό και επαγγελματικό ιστορικό των Συμβούλων. Στο πλαίσιο αυτό η αρχή του μη περιορισμού λόγω ειδικών χαρακτηριστικών τηρείται τόσο στην επιλογή των Μελών του ΔΣ, όσο και στην επιλογή των μελών της Ανώτατης Διευθυντικής Ομάδας της εταιρείας, επιτρέποντας την έκφραση διαφορετικών οπτικών, που να αντανακλούν το κοινωνικό και επιχειρηματικό περιβάλλον της εταιρείας, και με στόχο το πλαίσιο εμπιστοσύνης μεταξύ των ενδιαφερομένων μερών. Η ανώτατη διοικητική ομάδα που χειρίζεται τον κύριο όγκο των καθημερινών θεμάτων της ‘‘EPSILON NET ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΥΨΗΛΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ’’ αποτελείται από στελέχη που βρίσκονται στην εταιρεία από την ίδρυσή της ή την αρχική φάση επιχειρηματικής ανάπτυξης διαθέτουν εξαιρετική γνώση των ιδιαιτεροτήτων του τομέα της Πληροφορικής , καθώς και Διευθυντές οι οποίοι διαθέτουν πολυετή εργασιακή εμπειρία σε επιμέρους τομείς δραστηριοτήτων της Εταιρείας. Με τον τρόπο αυτό διασφαλίζεται ότι οι λαμβανόμενες αποφάσεις χαρακτηρίζονται από αντικειμενικότητα & ορθότητα και ταυτόχρονα διακρίνονται για τον μακροχρόνιο χαρακτήρα τους με γνώμονα τη σταθερή μεγιστοποίηση της μετοχικής αξίας. Γενική Συνέλευση των μετόχων Βασικές εξουσίες Η Γενική Συνέλευση είναι το ανώτατο όργανο της εταιρείας, συγκαλούμενο από το Διοικητικό Συμβούλιο και δικαιούμενο να αποφασίζει για κάθε υπόθεση που αφορά την εταιρεία και στο οποίο δικαιούνται να συμμετέχουν οι μέτοχοι, είτε αυτοπροσώπως είτε δια νομίμως εξουσιοδοτημένου 48 αντιπροσώπου, σύμφωνα με την εκάστοτε προβλεπόμενη νόμιμη διαδικασία. Ειδικότερα η Γενική Συνέλευση είναι µόνη αρµόδια ν' αποφασίζει για : α) Τροποποιήσεις του Καταστατικού στις οποίες λογίζεται ότι συµπεριλαµβάνονται και οι αυξήσεις ή µειώσεις του εταιρικού κεφαλαίου, β) Εκλογή Μελών του ∆ιοικητικού Συµβουλίου και εκλογή των ελεγκτών, γ) Έγκριση των Ετησίων Οικονοµικών Καταστάσεων της Εταιρείας, δ) ∆ιάθεση των ετησίων κερδών, ε) Συγχώνευση, παράταση της διάρκειας ή διάλυση της Εταιρείας, στ) ∆ιορισµό εκκαθαριστών, ζ) Αλλαγή των Μελών του πρώτου ∆ιοικητικού Συµβουλίου. Η Γενική Συνέλευση συνέρχεται υποχρεωτικά στην έδρα της Εταιρείας, ή στην περιφέρεια άλλου δήµου εντός του νοµού της έδρας ή άλλου δήµου όµορου της έδρας ή στην περιφέρεια του δήµου όπου βρίσκεται η έδρα του χρηµατιστηρίου, τουλάχιστον µία φορά σε κάθε εταιρική χρήση και µέσα σε έξι (6) το πολύ µήνες από τη λήξη αυτής της χρήσης (Τακτική Γενική Συνέλευση). Το ∆ιοικητικό Συµβούλιο µπορεί να συγκαλέσει οποτεδήποτε σε έκτακτη συνεδρίαση τη Γενική Συνέλευση όσες φορές το κρίνει αναγκαίο. Τρόπος λειτουργίας της Γενικής Συνέλευσης/Δικαιώματα Μετόχων και άσκησή τους. Η Εταιρεία διασφαλίζει ότι η προετοιμασία και η διεξαγωγή της Γενικής Συνέλευσης των μετόχων διευκολύνουν την αποτελεσματική άσκηση των δικαιωμάτων των μετόχων, οι οποίοι θα πρέπει να είναι πλήρως ενημερωμένοι για όλα τα θέματα που σχετίζονται με τη συμμετοχή τους στη Γενική Συνέλευση, συμπεριλαμβανομένων των θεμάτων ημερήσιας διάταξης, και των δικαιωμάτων τους κατά τη Γενική Συνέλευση. Σύμφωνα με τις διατάξεις του Ν. 4548/2018, ως έχει τροποποιηθεί και ισχύει, η Εταιρεία πρέπει να αναρτά στον ιστότοπο της είκοσι (20) τουλάχιστον ημέρες πριν από τη Γενική Συνέλευση, τόσο στην ελληνική όσο και στην αγγλική γλώσσα, πληροφορίες σχετικά με: - την ημερομηνία, την ώρα και τον τόπο σύγκλησης της Γενικής Συνέλευσης των μετόχων, - τους βασικούς κανόνες και τις πρακτικές συμμετοχής, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος - προσθήκης θεμάτων στην ημερήσια διάταξη και υποβολής ερωτήσεων, καθώς και τις προθεσμίες εντός των οποίων τα δικαιώματα αυτά μπορούν να ασκηθούν, - τις διαδικασίες ψηφοφορίας, τους όρους αντιπροσώπευσης μέσω πληρεξουσίου και τα χρησιμοποιούμενα έντυπα για ψηφοφορία μέσω πληρεξουσίου, - την προτεινόμενη ημερήσια διάταξη της συνέλευσης, συμπεριλαμβανομένων σχεδίων των αποφάσεων προς συζήτηση και ψήφιση, αλλά και τυχόν συνοδευτικών εγγράφων, - τον προτεινόμενο κατάλογο υποψήφιων μελών του Δ.Σ., και 49 - το συνολικό αριθμό των μετοχών και των δικαιωμάτων ψήφου κατά την ημερομηνία της σύγκλησης. H Εταιρεία δημοσιεύει στην ιστοσελίδα της, με ευθύνη του Διοικητικού της Συμβουλίου, τα αποτελέσματα της ψηφοφορίας, εντός πέντε (5) ημερών το αργότερο από την ημερομηνία της Γενικής Συνέλευσης, προσδιορίζοντας για κάθε απόφαση τουλάχιστον τον αριθμό των μετοχών για τις οποίες δόθηκαν έγκυρες ψήφοι, την αναλογία του μετοχικού κεφαλαίου που εκπροσωπούν αυτές οι ψήφοι, το συνολικό αριθμό έγκυρων ψήφων, καθώς και τον αριθμό ψήφων υπέρ και κατά κάθε απόφασης και τον αριθμό των αποχών. Δικαιώματα Μετόχων Οι μέτοχοι ασκούν τα σχετικά με τη Διοίκηση της εταιρείας δικαιώματά τους, μόνο με τη συμμετοχή τους στη Γενική Συνέλευση. Τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις εκάστης μετοχής παρακολουθούν τον κατά νόμο κύριό της, η κυριότητα δε αυτής συνεπάγεται αυτοδικαίως την αποδοχή του καταστατικού και των αποφάσεων της Γενικής Συνέλευσης των μετόχων και του Διοικητικού Συμβουλίου, οι οποίες λαμβάνονται μέσα στα πλαίσια της δικαιοδοσίας τους και του νόμου. Κάθε μετοχή παρέχει δικαίωμα μιας (1) ψήφου στη γενική συνέλευση, με την επιφύλαξη των οριζόμενων στο άρθρο 50 του ν. 4548/2018 για την κατοχή από την εταιρεία ιδίων μετοχών. Όλα τα δικαιώματα των μετόχων που απορρέουν από την μετοχή είναι υποχρεωτικά ανάλογα προς το ποσοστό του κεφαλαίου που αντιπροσωπεύει η μετοχή. Σε περίπτωση περισσότερων κατηγοριών μετοχών η αρχή της ισότητας αφορά όλες τις μετοχές της ίδιας κατηγορίας Η Εταιρεία διασφαλίζει την ίση μεταχείριση όλων των μετόχων που βρίσκονται στην ίδια θέση. 50 EPSILON NET ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΥΨΗΛΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΡ. Γ.Ε.ΜΗ.: 038383705000 Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της Χρήσης από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (Δ.Π.Χ.Α.) Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 51 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Α. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ 31ΗΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ................................................................................. 54 Κατάσταση Οικονομικής Θέσης .................................................................................................................................................. 54 Κατάσταση Συνολικού Εισοδήματος Χρήσεως ............................................................................................................................. 55 Κατάσταση Μεταβολών Ιδίων Κεφαλαίων .................................................................................................................................... 56 Κατάσταση Ταμειακών Ροών ...................................................................................................................................................... 57 Β. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΧΡΗΣΕΩΣ 2019 ........................................................ 58 1. Γενικές Πληροφορίες για την Εταιρεία .................................................................................................................................................................. 58 2. Ακολουθούμενες λογιστικές αρχές .......................................................................................................................................................................... 59 2.1. Πλαίσιο κατάρτισης των οικονομικών καταστάσεων .................................................................................................................................... 59 2.2. Αρχές Ενοποίησης............................................................................................................................................................................................ 68 2.3. Ενσώματα Πάγια Περιουσιακά Στοιχεία ...................................................................................................................................................... 71 2.4. Άυλα Πάγια Περιουσιακά Στοιχεία ............................................................................................................................................................... 72 2.5. Μισθώσεις .......................................................................................................................................................................................................... 76 2.6. Απομείωση Αξίας Στοιχείων Ενεργητικού .................................................................................................................................................... 78 2.7. Χρηματοοικονομικά στοιχεία Ενεργητικού και Υποχρεώσεων .................................................................................................................. 79 2.8. Καθορισμός της Εύλογης Αξίας ..................................................................................................................................................................... 81 2.9. Αποθέματα ......................................................................................................................................................................................................... 82 2.10. Απαιτήσεις από Εμπορική Δραστηριότητα .................................................................................................................................................. 83 2.11. Ταμειακά Διαθέσιμα και Ισοδύναμα .............................................................................................................................................................. 84 2.12. Μετοχικό Κεφάλαιο ......................................................................................................................................................................................... 84 2.13. Αποθεματικά...................................................................................................................................................................................................... 84 2.14. Επιχορηγήσεις................................................................................................................................................................................................... 85 2.15. Δάνεια - Τραπεζικός Δανεισμός ..................................................................................................................................................................... 86 2.16. Παροχές σε Εργαζομένους ............................................................................................................................................................................. 86 2.17. Προβλέψεις, Ενδεχόμενες Υποχρεώσεις και Ενδεχόμενες Απαιτήσεις ..................................................................................................... 87 2.18. Κόστος Δανεισμού ........................................................................................................................................................................................... 88 2.19. Φόρος Εισοδήματος (Τρέχων και Αναβαλλόμενος) ................................................................................................................................... 88 2.20. Έσοδα ................................................................................................................................................................................................................ 89 2.21. Καταχώρηση εξόδων ........................................................................................................................................................................................ 91 2.22. Διανομή μερισμάτων ........................................................................................................................................................................................ 91 2.23. Κέρδη ανά Μετοχή .......................................................................................................................................................................................... 91 2.24. Συναλλαγματικές Μετατροπές ........................................................................................................................................................................ 91 2.25. Οικονομικές Πληροφορίες κατά Τομέα ........................................................................................................................................................ 92 2.26. Ορισμός Συνδεδεμένων Μερών ...................................................................................................................................................................... 93 2.27. Συγκριτικά στοιχεία .......................................................................................................................................................................................... 93 3. Λογιστικές Εκτιμήσεις και Κρίσεις της Διοικήσεως ............................................................................................................................................. 93 4. Διαχείριση Χρηματοοικονομικών Κινδύνων ......................................................................................................................................................... 94 5. Δομή του Ομίλου και δραστηριότητες .................................................................................................................................................................. 98 6. Ενσώματα Πάγια Περιουσιακά Στοιχεία ............................................................................................................................................................ 102 7. Άυλα Περιουσιακά Στοιχεία .................................................................................................................................................................................. 105 8. Επενδύσεις σε Θυγατρικές Εταιρείες ................................................................................................................................................................... 107 9. Επενδύσεις σε Συγγενείς Εταιρείες ....................................................................................................................................................................... 107 10. Συμμετοχικοί Τίτλοι ............................................................................................................................................................................................... 108 11. Αναβαλλόμενη Φορολογία και Φόρος Εισοδήματος ....................................................................................................................................... 109 12. Απαιτήσεις από μισθώματα .................................................................................................................................................................................... 114 13. Λοιπές Μακροπρόθεσμες Απαιτήσεις .................................................................................................................................................................. 115 Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 52 14. Αποθέματα ............................................................................................................................................................................................................... 116 15. Πελάτες και Λοιπές Εμπορικές Απαιτήσεις ........................................................................................................................................................ 116 16. Αξιόγραφα εμπορικού χαρτοφυλακίου ................................................................................................................................................................. 117 17. Λοιπές Απαιτήσεις................................................................................................................................................................................................... 118 18. Ταμειακά Διαθέσιμα και Ισοδύναμα .................................................................................................................................................................... 119 19. Μετοχικό Κεφάλαιο................................................................................................................................................................................................ 120 20. Ίδιες Μετοχές .......................................................................................................................................................................................................... 120 21. Διαφορά από Έκδοση Μετοχών Υπέρ το Άρτιο ................................................................................................................................................ 121 22. Αποθεματικά ............................................................................................................................................................................................................ 121 23. Αποτελέσματα εις Νέον ......................................................................................................................................................................................... 124 24. Δικαιώματα Μειοψηφίας......................................................................................................................................................................................... 124 25. Δάνεια ....................................................................................................................................................................................................................... 124 26. Υποχρεώσεις Μίσθωσης ......................................................................................................................................................................................... 125 27. Υποχρεώσεις Παροχών Προσωπικού λόγω Εξόδου από την Υπηρεσία ......................................................................................................... 126 28. Λοιπές Μακροπρόθεσμες Υποχρεώσεις............................................................................................................................................................... 128 29. Προμηθευτές και Λοιπές Εμπορικές Υποχρεώσεις ............................................................................................................................................ 129 30. Τρέχουσες Φορολογικές Υποχρεώσεις ................................................................................................................................................................ 129 31. Λοιπές Βραχυπρόθεσμες Υποχρεώσεις ................................................................................................................................................................ 129 32. Έξοδα ανά Κατηγορία ........................................................................................................................................................................................... 130 33. Λοιπά Έσοδα / Έξοδα Εκμεταλλεύσεως ............................................................................................................................................................ 131 34. Χρηματοοικονομικά Έσοδα / Έξοδα ................................................................................................................................................................. 131 35. Κέρδη ανά Μετοχή................................................................................................................................................................................................. 132 36. Πληροφόρηση κατά Τομέα ................................................................................................................................................................................... 133 37. Κεφαλαιουχικές Δεσμεύσεις .................................................................................................................................................................................. 135 38. Ενδεχόμενες Απαιτήσεις - Υποχρεώσεις.............................................................................................................................................................. 135 39. Συναλλαγές με συνδεδεμένα μέρη ........................................................................................................................................................................ 135 40. Ανέλεγκτες φορολογικές χρήσεις .......................................................................................................................................................................... 136 41. Υφιστάμενα εμπράγματα βάρη .............................................................................................................................................................................. 136 42. Αναμόρφωση Οικονομικών Καταστάσεων .......................................................................................................................................................... 137 43. Γεγονότα μετά την ημερομηνία ισολογισμού...................................................................................................................................................... 158 ΈΚΘΕΣΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΥ ΟΡΚΩΤΟΥ ΕΛΕΓΚΤΗ ΛΟΓΙΣΤΗ ....................................................................................... 162 Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 53 Α. Οικονομικές Καταστάσεις της 31ης Δεκεμβρίου 2019 Κατάσταση Οικονομικής Θέσης ΟΜΙΛΟΣ Ποσά εκφρασμένα σε € ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ Σημείωση 31.12.2019 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 Μη Κυκλοφορούν Ενεργητικό Ενσώματα Πάγια Περιουσιακά Στοιχεία Άϋλα Περιουσιακά Στοιχεία Επενδύσεις σε Θυγατρικές Επιχειρήσεις Επενδύσεις σε Συγγενείς Επιχειρήσεις Λοιποί Συμμετοχικοί Τίτλοι Αναβαλλόμενες Φορολογικές Απαιτήσεις Απαιτήσεις από μισθώσεις Λοιπές Μακροπρόθεσμες Απαιτήσεις Σύνολο Μη Κυκλοφορούντων Στοιχείων του Ενεργητικού 6 7 8 9 10 11 12 13 2.881.597,51 4.837.219,50 1.145.889,61 3.521,30 79.211,70 73.173,31 9.020.612,93 1.095.070,72 5.542.692,66 179.965,96 3.521,30 68.611,48 6.889.862,12 1.822.436,29 4.727.434,76 3.042.591,02 1.145.889,61 3.521,30 604.475,71 61.933,59 11.408.282,28 966.559,60 5.370.478,40 2.940.241,02 179.965,96 3.521,30 58.485,08 9.519.251,36 Κυκλοφορούν Ενεργητικό Αποθέματα Πελάτες & Λοιπές Εμπορικές Απαιτήσεις Αξιόγραφα Eμπορικού Xαρτοφυλακίου Απαιτήσεις από μισθώσεις Λοιπές Απαιτήσεις Ταμειακά Διαθέσιμα & Ισοδύναμα Σύνολο Κυκλοφορούντων Στοιχείων του Ενεργητικού 14 15 16 12 17 18 20.138,50 8.668.132,74 268.922,00 535.027,76 8.593.947,46 18.086.168,46 33.961,37 7.567.250,36 265.507,00 336.904,35 7.708.634,68 15.912.257,76 16.801,34 7.186.035,50 88.656,47 453.765,89 5.320.158,43 13.065.417,63 29.382,69 6.414.758,59 337.257,40 4.827.596,80 11.608.995,48 27.106.781,39 22.802.119,88 24.473.699,91 21.128.246,84 3.352.632,00 (35.863,68) 8,61 1.415.485,10 8.204.742,08 12.937.004,11 569.547,95 13.506.552,06 3.352.632,00 8,61 1.327.910,96 7.168.145,89 11.848.697,46 225.998,13 12.074.695,59 3.352.632,00 (35.863,68) 8,61 1.336.448,88 7.897.086,83 12.550.312,64 12.550.312,64 3.352.632,00 8,61 1.284.014,33 6.953.094,67 11.589.749,61 11.589.749,61 Σύνολο Ενεργητικού ΙΔΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΚΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ Ίδια Κεφάλαια Μετοχικό Κεφάλαιο Ίδιες Μετοχές Διαφορά από Έκδοση Μετοχών υπέρ το Άρτιο Αποθεματικά Αποτελέσματα εις Νέον Σύνολο Ιδίων Κεφαλαίων Αποδιδόμενων σε Ιδιοκτήτες Μητρικής Δικαιώματα Μειοψηφίας Σύνολο Ιδίων Κεφαλαίων 19 20 21 22 23 24 Μακροπρόθεσμες Υποχρεώσεις Δάνεια Υποχρεώσεις Μίσθωσης Αναβαλλόμενες Φορολογικές Υποχρεώσεις Υποχρεώσεις Παροχών Προσωπικού λόγω Εξόδου από την Υπηρεσία Λοιπές Μακροπρόθεσμες Υποχρεώσεις Σύνολο Μακροπρόθεσμων Υποχρεώσεων 25 26 11 27 28 4.252.785,18 1.439.564,38 1.107.870,45 133.267,86 6.933.487,87 4.961.963,46 36.299,91 938.474,64 134.540,65 6.071.278,66 4.222.178,93 1.200.222,46 28.161,88 822.291,26 133.267,86 6.406.122,39 4.892.455,05 112.230,42 685.585,07 134.540,65 5.824.811,19 Βραχυπρόθεσμες Υποχρεώσεις Προμηθευτές & Λοιπές Εμπορικές Υποχρεώσεις Τράπεζες - Μακροπρόθεσμες Υποχρεώσεις Πληρωτέες στην Επόμενη Χρήση Μακροπρόθεσμες Υποχρεώσεις Μίσθωσης Πληρωτέες στην Επόμενη Χρήση Τρέχουσες Φορολογικές Υποχρεώσεις Λοιπές Βραχυπρόθεσμες Υποχρεώσεις Σύνολο Βραχυπρόθεσμων Υποχρεώσεων 29 25 26 30 31 1.439.563,12 2.552.049,43 348.424,65 1.415.195,87 911.508,39 6.666.741,46 1.236.264,55 900.838,86 1.176.908,98 1.342.133,24 4.656.145,63 950.299,44 2.513.119,63 297.122,50 1.065.652,69 691.070,62 5.517.264,88 767.850,92 863.887,52 943.096,50 1.138.851,10 3.713.686,04 Σύνολο Υποχρεώσεων 13.600.229,33 10.727.424,29 11.923.387,27 9.538.497,23 Σύνολο Ιδίων Κεφαλαίων & Υποχρεώσεων 27.106.781,39 22.802.119,88 24.473.699,91 21.128.246,84 Ορισμένα κονδύλια της συγκριτικής πληροφόρησης αναμορφώθηκαν προκειμένου να καταστούν συγκρίσιμα με τα αντίστοιχα της περιόδου (βλέπε σημείωση 42). Ο Όμιλος, από 1.1.2019, εφήρμοσε το ΔΠΧΑ 16 χωρίς να προβεί σε αναμόρφωση των κονδυλίων της συγκριτικής χρήσης, σύμφωνα με τις μεταβατικές διατάξεις του Προτύπου, και ως εκ τούτου τα κονδύλια της συγκριτικής πληροφόρησης δεν είναι συγκρίσιμα. Οι σημειώσεις στις σελίδες 58 έως 161 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των Οικονομικών Καταστάσεων. Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 54 Κατάσταση Συνολικού Εισοδήματος Χρήσεως ΟΜΙΛΟΣ Ποσά εκφρασμένα σε € Σημείωση 1.1-31.12.2019 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 1.1-31.12.2018 1.1-31.12.2019 1.1-31.12.2018 Κύκλος Εργασιών (Πωλήσεις) Κόστος Πωλήσεων 32 17.977.982,38 (7.773.931,39) 16.227.735,03 (7.676.286,65) 13.651.874,73 (6.440.840,64) 12.410.169,23 (6.397.501,55) Μικτά Αποτελέσματα (Κέρδη) Εκμεταλλεύσεως Λοιπά Έσοδα Εκμεταλλεύσεως Έξοδα Διοικητικής Λειτουργίας Έξοδα Λειτουργίας Ερευνών - Αναπτύξεως Έξοδα Λειτουργίας Διαθέσεως Λοιπά Έξοδα Εκμεταλλεύσεως 33 32 32 32 33 10.204.050,99 55.135,30 (301.680,19) (5.567.945,45) (2.343.648,85) (291.592,56) 8.551.448,38 143.368,33 (300.207,58) (3.894.865,91) (3.174.671,28) (56.827,91) 7.211.034,09 50.892,37 (216.163,88) (4.020.607,84) (1.433.462,45) (235.472,35) 6.012.667,68 122.058,84 (214.038,96) (2.707.204,98) (2.253.982,14) (23.570,46) Λειτουργικά Κέρδη Χρηματοοικονομικά Έσοδα Χρηματοοικονομικά Έξοδα Συμμετοχή σε Αποτελέσματα Συγγενών Εταιρειών 34 34 9 1.754.319,24 38.996,68 (391.176,93) (34.076,35) 1.268.244,03 19.552,63 (245.979,99) 6.768,96 1.356.219,94 48.560,77 (351.315,35) (34.076,35) 935.929,98 12.885,40 (246.319,59) 6.768,96 Καθαρά Κέρδη προ Φόρων Φόρος Εισοδήματος 11 1.368.062,64 40.220,38 1.048.585,63 (9.649,28) 1.019.389,01 29.301,99 709.264,75 (4.050,68) Καθαρά Κέρδη μετά Φόρων (Α) 1.408.283,02 1.038.936,35 1.048.691,00 705.214,07 Κατανέμονται σε: - Ιδιοκτήτες Μητρικής - Δικαιώματα Μειοψηφίας 1.161.889,62 246.393,40 824.716,12 214.220,23 1.048.691,00 - 705.214,07 - 1.408.283,02 1.038.936,35 1.048.691,00 705.214,07 (71.802,68) 17.232,64 - (68.768,80) 16.504,51 - (54.570,04) - (52.264,29) - 1.353.712,98 1.038.936,35 996.426,71 705.214,07 1.108.813,16 244.899,82 824.716,12 214.220,23 996.426,71 - 705.214,07 - 1.353.712,98 1.038.936,35 996.426,71 705.214,07 10.945.808 5.587.720 10.945.808 5.587.720 0,1287 0,1859 0,0958 0,1262 Λοιπά Συνολικά Έσοδα μετά από Φόρους Αναλογιστικά Κέρδη / (ζημιές) σε Προγράμματα Παροχών Προσωπικού Φόρος που αναλογεί 27 11 Λοιπά Συνολικά Έσοδα μετά από Φόρους (Β) Συγκεντρωτικά Συνολικά Έσοδα μετά από Φόρους (Α) + (Β) Κατανέμονται σε: - Ιδιοκτήτες Μητρικής - Δικαιώματα Μειοψηφίας Μέσος Σταθμικός Αριθμός Μετοχών Κοινές Ονομαστικές Μετοχές Βασικά Κέρδη ανά Μετοχή σε € 35 Ορισμένα κονδύλια της συγκριτικής πληροφόρησης αναμορφώθηκαν προκειμένου να καταστούν συγκρίσιμα με τα αντίστοιχα της περιόδου (βλέπε σημείωση 42). Ο Όμιλος, από 1.1.2019, εφήρμοσε το ΔΠΧΑ 16 χωρίς να προβεί σε αναμόρφωση των κονδυλίων της συγκριτικής χρήσης, σύμφωνα με τις μεταβατικές διατάξεις του Προτύπου, και ως εκ τούτου τα κονδύλια της συγκριτικής πληροφόρησης δεν είναι συγκρίσιμα. Οι σημειώσεις στις σελίδες 58 έως 161 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των Οικονομικών Καταστάσεων. Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 55 Κατάσταση Μεταβολών Ιδίων Κεφαλαίων Αποδιδόμενα σε Ιδιοκτήτες της Μητρικής ΟΜΙΛΟΣ Μετοχικό Κεφάλαιο Ίδιες Μετοχές Υπόλοιπο Κερδών εις Αποθεματικά Νέο Ποσά εκφρασμένα σε € Υπόλοιπο 01 Ιανουαρίου 2018 1.676.316,00 - 3.002.726,86 - - 1.676.316,00 - 3.002.726,86 Αναδρομική Εφαρμογή IFRS 9 Αναπροσαρμοσμένο Υπόλοιπο 01 Ιανουαρίου 2018 Καθαρά Αποτελέσματα Περιόδου 01.01 - 31.12.2018 Μετά Φόρων Διαφορά από Έκδοση Δικαιώματα Μετοχών Υπέρ το Μειοψηφίας Σύνολο Άρτιο 6.428.853,62 446.210,40 48.490,90 - - 6.308.129,21 446.210,40 48.490,90 11.481.873,37 1.038.936,35 (120.724,41) - 11.602.597,78 (120.724,41) - - - 1.038.936,35 - - 1.676.316,00 - (1.676.316,00) - - - - Αύξηση / Μείωση Μετοχικού Κεφαλαίου / Επιστροφή σε Μετόχους - - - - (446.201,79) - (446.201,79) Μεταφορά σε Τακτικό Αποθεματικό - - 35.662,78 (35.662,78) - - - Μεταφορά σε Λοιπά Αποθεματικά - - (34.162,68) 34.250,34 - - 87,66 Δικαιώματα Μειοψηφίας που αναλογούν στα Ίδια Κεφάλαια 31.12.2019 - - - 36.713,07 - (36.713,00) 0,07 Δικαιώματα Μειοψηφίας που αναλογούν στα Συνολικά Εισοδήματα Περιόδου 01.01 - 31.12.2018 - - - (214.220,30) - - 214.220,23 (0,07) 3.352.632,00 - 1.327.910,96 7.168.145,89 8,61 225.998,13 - - Αύξηση Μετοχικού Κεφαλαίου Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 2018 12.074.695,59 -- Υπόλοιπο 01 Ιανουαρίου 2019 3.352.632,00 - 1.327.910,96 7.168.145,89 8,61 Καθαρά Αποτελέσματα Περιόδου 01.01 - 31.12.2019 Μετά Φόρων - - - 1.408.283,02 Αύξηση Μετοχικού Κεφαλαίου που Αναλογεί σε Δικαιώματα Μειοψηφίας - - - - Μεταφορά σε Τακτικό Αποθεματικό - - 52.434,55 Αγορά Ίδιων Μετοχών - (35.863,68) Μεταφορά σε Λοιπά Αποθεματικά - Αναλογιστικά αποτελέσματα - Δικαιώματα Μειοψηφίας που αναλογούν στα Ίδια Κεφάλαια 31.12.2019 Δικαιώματα Μειοψηφίας που αναλογούν στα Συνολικά Εισοδήματα Περιόδου 01.01 - 31.12.2019 Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 2019 225.998,13 12.074.695,59 - - 1.408.283,02 - 98.650,00 98.650,00 (52.434,55) - - - - - - - (35.863,68) - 35.139,59 (19.782,42) - - 15.357,17 - - (54.570,04) - - (54.570,04) - - - 1.493,58 - (1.493,58) - - - - (246.393,40) - - 246.393,40 - 3.352.632,00 (35.863,68) 1.415.485,10 8,61 569.547,95 13.506.552,06 Μετοχικό Κεφάλαιο Ίδιες Μετοχές 8.204.742,08 Υπόλοιπο Κερδών εις Αποθεματικά Νέο Ποσά εκφρασμένα σε € Διαφορά από Έκδοση Σύνολο Μετοχών Υπέρ το Άρτιο ΕΤΑΙΡΕΙΑ Υπόλοιπο 01 Ιανουαρίου 2018 Αναδρομική Εφαρμογή IFRS 9 Αναπροσαρμοσμένο Υπόλοιπο 01 Ιανουαρίου 2018 Καθαρά Αποτελέσματα Περιόδου 01.01 - 31.12.2018 Μετά Φόρων Αύξηση Μετοχικού Κεφαλαίου Αύξηση / Μείωση Μετοχικού Κεφαλαίου / Επιστροφή σε Μετόχους Μεταφορά σε Τακτικό Αποθεματικό Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 2018 1.676.316,00 - 2.924.667,55 - - - 6.347.786,12 1.676.316,00 - 2.924.667,55 6.283.543,38 446.210,40 11.330.737,33 705.214,07 (64.242,74) 446.210,40 - 11.394.980,07 (64.242,74) - - - - 705.214,07 - 1.676.316,00 - (1.676.316,00) - - - - - - - (446.201,79) (446.201,79) - - 35.662,78 - 3.352.632,00 - 1.284.014,33 (35.662,78) 6.953.094,67 - - 8,61 11.589.749,61 -- - Υπόλοιπο 01 Ιανουαρίου 2019 3.352.632,00 - 1.284.014,33 6.953.094,67 8,61 11.589.749,61 Καθαρά Αποτελέσματα Περιόδου 01.01 - 31.12.2019 Μετά Φόρων - - - 1.048.691,00 - 1.048.691,00 Αγορά Ίδιων Μετοχών - (35.863,68) - - - (35.863,68) Αναλογιστικά αποτελέσματα - - - (52.264,29) - (52.264,29) Μεταφορά σε Τακτικό Αποθεματικό - - 52.434,55 - (52.434,55) - - 3.352.632,00 (35.863,68) 1.336.448,88 8,61 12.550.312,64 Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 2019 7.897.086,83 Ορισμένα κονδύλια της συγκριτικής πληροφόρησης αναμορφώθηκαν προκειμένου να καταστούν συγκρίσιμα με τα αντίστοιχα της περιόδου (βλέπε σημείωση 42). Οι σημειώσεις στις σελίδες 58 έως 161 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των Οικονομικών Καταστάσεων. Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 56 Κατάσταση Ταμειακών Ροών ΟΜΙΛΟΣ Έμμεση Μέθοδος Ποσά εκφρασμένα σε € Λειτουργικές Δραστηριότητες Κέρδη προ φόρων Πλέον / μείον προσαρμογές για: Αποσβέσεις Προβλέψεις Συναλλαγματικές διαφορές Αποτελέσματα (έσοδα, έξοδα, κέρδη και ζημιές) επενδυτικής δραστηριότητας Χρεωστικοί τόκοι και συναφή έξοδα Πλέον/ μείον προσαρμογές για μεταβολές λογαριασμών κεφαλαίου κίνησης ή που σχετίζονται με τις λειτουργικές δραστηριότητες: Μείωση / (αύξηση) αποθεμάτων Μείωση / (αύξηση) απαιτήσεων (Μείωση) / αύξηση υποχρεώσεων (πλην τραπεζών) (Μείον): Χρεωστικοί τόκοι και συναφή έξοδα καταβεβλημένα Καταβεβλημένοι φόροι 1.1-31.12.2019 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 1.1-31.12.2018 1.1-31.12.2019 1.1-31.12.2018 1.368.062,64 1.048.585,63 1.019.389,01 709.264,75 1.510.546,47 372.889,42 3.415,00 (28.492,62) 397.147,38 1.114.429,52 62.109,58 87,66 5.884,23 245.979,99 1.274.002,87 287.818,95 1.027.654,96 55.867,41 (20.739,87) 351.223,00 33.700,69 224.630,61 13.822,87 (993.996,50) (67.995,11) 7.167,09 34.258,63 (1.102.574,28) 12.581,35 (1.111.115,47) 302.153,23 4.834,38 (577.807,81) (62.238,17) (344.051,76) (58.058,59) (283.689,88) (52.635,06) (315.665,85) (38.262,04) (261.940,10) (54.362,76) 2.173.289,20 1.079.603,11 1.761.385,18 1.099.603,96 (1.000.000,00) (493.888,84) 8.000,00 54.618,65 (1.632,47) (6.768,96) (587.548,07) 18.258,07 19.012,88 60.647,00 (1.102.350,00) (466.097,26) 8.000,00 48.172,87 48.560,77 - (6.768,96) (584.143,84) 18.258,07 12.885,40 - (1.432.902,66) (496.399,08) (1.463.713,62) (559.769,33) 98.650,00 (446.201,79) (35.863,68) 2.195.515,00 (1.294.723,82) (372.449,47) 3.803.292,93 (802.410,04) - (446.201,79) (35.863,68) 2.195.515,00 (1.252.116,16) (266.443,30) 3.803.292,93 (767.697,65) 144.926,24 3.000.882,89 194.890,07 3.035.595,28 885.312,78 3.584.086,92 492.561,63 3.575.429,91 Ταμειακά Διαθέσιμα & Ισοδύναμα Έναρξης Περιόδου 7.708.634,68 4.124.547,76 4.827.596,80 1.252.166,89 Ταμειακά Διαθέσιμα & Ισοδύναμα Λήξης Περιόδου 8.593.947,46 7.708.634,68 5.320.158,43 4.827.596,80 Σύνολο εισροών / (εκροών) από λειτουργικές δραστηριότητες (α) Επενδυτικές Δραστηριότητες Απόκτηση θυγατρικών, συγγενών, κοινοπραξιών και λοιπών επενδύσεων Αγορά ενσώματων και άϋλων παγίων στοιχείων Εισπράξεις από πωλήσεις ενσώματων και άϋλων παγίων στοιχείων Μισθώματα εισπραχθέντα Τόκοι εισπραχθέντες Λοιπά στοιχεία επενδυτικών ροών Σύνολο εισροών / (εκροών) από επενδυτικές δραστηριότητες (β) Χρηματοδοτικές Δραστηριότητες Εισπράξεις από αύξηση μετοχικού κεφαλαίου Πληρωμές για Μείωση Μετοχικού Κεφαλαίου Ίδιες Μετοχές Εισπράξεις από εκδοθέντα / αναληφθέντα δάνεια Εξοφλήσεις δανείων Εξοφλήσεις υποχρεώσεων από χρηματοδοτικές μισθώσεις (χρεολύσια) Σύνολο εισροών / (εκροών) από χρηματοδοτικές δραστηριότητες (γ) Καθαρή Αύξηση / (Μείωση) στα Ταμειακά Διαθέσιμα & Ισοδύναμα (α)+(β)+(γ) Ορισμένα κονδύλια της συγκριτικής πληροφόρησης αναμορφώθηκαν προκειμένου να καταστούν συγκρίσιμα με τα αντίστοιχα της περιόδου (βλέπε σημείωση 42). Ο Όμιλος, από 1.1.2019, εφήρμοσε το ΔΠΧΑ 16 χωρίς να προβεί σε αναμόρφωση των κονδυλίων της συγκριτικής χρήσης, σύμφωνα με τις μεταβατικές διατάξεις του Προτύπου, και ως εκ τούτου τα κονδύλια της συγκριτικής πληροφόρησης δεν είναι συγκρίσιμα. Οι σημειώσεις στις σελίδες 58 έως 161 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των Οικονομικών Καταστάσεων. Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 57 Β. Σημειώσεις επί των Οικονομικών Καταστάσεων χρήσεως 2019 1. Γενικές Πληροφορίες για την Εταιρεία Η μητρική εταιρεία ‘‘EPSILON NET – Ανώνυμη Εταιρεία Πληροφορικής, Εκπαίδευσης και Προϊόντων Υψηλής Τεχνολογίας’’ με τον διακριτικό τίτλο ‘‘EPSILON NET Α.Ε.’’, ιδρύθηκε με τη σημερινή της μορφή το έτος 1999 (Φ.Ε.Κ. 6383 / 04.08.1999). Η αρχική επωνυμία είχε οριστεί ως: ‘‘ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ – Ανώνυμη Βιοτεχνική και Εμπορική Εταιρεία Εκδόσεων, Πληροφορικής και Προϊόντων Υψηλής Τεχνολογίας’’ με τον διακριτικό τίτλο ‘‘ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ Α.Ε.’’ και τροποποιήθηκε στην ως άνω ισχύουσα, κατόπιν της από 14.02.2004 απόφασης της 12ης Έκτακτης Γενικής Συνέλευσης των Μετόχων (Φ.Ε.Κ. 2497 / 24.03.2004), καθώς επίσης και της από 22.05.2008 απόφασης της 9ης Τακτικής Γενικής Συνέλευσης των Μετόχων (Φ.Ε.Κ. 6356 / 04.07.2008). Η έδρα της εταιρείας βρίσκεται στην Ελλάδα, στο Δήμο Πυλαίας του Ν. Θεσσαλονίκης – Πάροδος 17ης Νοέμβρη 87 – Ζώνη ΕΜΟ. Ως αρχική έδρα είχε οριστεί ο Δήμος Θεσσαλονίκης, ενώ με την από 20.09.2002 απόφαση της 9ης Έκτακτης Γενικής Συνέλευσης των Μετόχων (Φ.Ε.Κ. 02.10.2002) έγινε η μεταφορά αυτής στο Δήμο Πυλαίας. Η ηλεκτρονική διεύθυνση της εταιρείας είναι www.epsilonnet.gr. Η εταιρεία είναι εγγεγραμμένη στο Μητρώο Ανωνύμων Εταιρειών με Αριθμό Μητρώου 43452/62/Β/99/194 και η διάρκεια ζωής της ορίστηκε σε πενήντα (50) έτη, μέχρι την 22η Ιουλίου 2049. Η ‘‘EPSILON NET Α.Ε.’’ δραστηριοποιείται στον κλάδο πληροφορικής και συγκεκριμένα στην ανάπτυξη λογισμικών προγραμμάτων για οικονομολόγους, λογιστές – φοροτεχνικούς, λογιστικά γραφεία και τμήματα λογιστηρίων και οικονομικής διεύθυνσης εταιρειών. Επιπρόσθετα, διοργανώνει εκπαιδευτικά σεμινάρια οικονομικού, επιστημονικού περιεχομένου. Τέλος, εκδίδει και πωλεί το εβδομαδιαίο οικονομικό περιοδικό ‘‘EPSILON 7’’ και εμπορεύεται επιστημονικά – φορολογικά βιβλία. Οι συνημμένες ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις της “EPSILON NET Α.Ε.” (“ο Όμιλος”) περιλαμβάνουν τις οικονομικές καταστάσεις της μητρικής “EPSILON NET Α.Ε.” και των θυγατρικών της, “EPSILON PYLON Α.Ε.”, “EPSILON HR Α.Ε.”, “EPSILON EUROPE PLC” “ EVOLUTIONSNT PLC ” και “EVOLUTIONSNT (UK) LTD”. Η ανώνυμη εταιρεία “EPSILON NET Α.Ε.” συνέταξε για πρώτη φορά ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις στη χρήση 2009. Οι ετήσιες εταιρικές και ενοποιημένες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσεως 2019 εγκρίθηκαν από το Διοικητικό Συμβούλιο της εταιρείας ‘‘EPSILON NET ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΥΨΗΛΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ’’ την 22η Ιουνίου 2020, έχουν δημοσιοποιηθεί με την ανάρτησή τους στον διαδικτυακό χώρο του Χρηματιστηρίου Αθηνών (Χ.Α.) και της Εταιρείας, στη διεύθυνση www.epsilonnet.gr, όπου θα παραμείνουν στη διάθεση του επενδυτικού κοινού για χρονικό διάστημα δύο (2) ετών και τελούν υπό την έγκριση της Ετήσιας Τακτικής Γενικής Συνέλευσης των μετόχων. Συνοπτικά οι βασικές πληροφορίες για την Εταιρεία έχουν ως εξής: Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 58 Σύνθεση Διοικητικού Συμβουλίου Η σύνθεση του Διοικητικού Συμβουλίου της “EPSILON NET Α.Ε.”, όπως συγκροτήθηκε σε Σώμα την 15η Νοεμβρίου 2019, έχει σήμερα ως ακολούθως: - Μίχος Ιωάννης του Νικολάου : Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος, Εκτελεστικό Μέλος - Αναγνώστου Βασιλική του Δημητρίου : Αναπληρώτρια Διευθύνουσα Σύμβουλος, Εκτελεστικό Μέλος - Κουτκουδάκης Ιωάννης του Αντωνίου : Εκτελεστικό Μέλος - Πρασσάς Βασίλειος του Γαβριήλ : Εκτελεστικό Μέλος - Μιχαλόπουλος Πασχάλης του Γεωργίου : Εκτελεστικό Μέλος - Γρίμπελας Ανδρέας του Δημητρίου : Εκτελεστικό Μέλος - Αικατερίνη Δασκαλοπούλου του Γεωργίου : Μη Εκτελεστικό Μέλος - Κομνηνός Νικόλαος του Ζαχαρία : Ανεξάρτητο Μη Εκτελεστικό Μέλος - Αβδημιώτης Σπυρίδων του Κωνσταντίνου : Ανεξάρτητο Μη Εκτελεστικό Μέλος Το σημερινό Διοικητικό Συμβούλιο της Εταιρείας έχει εκλεγεί από την Έκτακτη Γενική Συνέλευση των μετόχων της Εταιρείας την 15.11.2019, συγκροτήθηκε σε σώμα με την από 15.11.2019 συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου , σε συνδυασμό με την από 16.04.2020 απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου δυνάμει της οποίας σύμφωνα με το άρθρο 82 παρ. 1 του Ν. 4548/2018 εκλέχθηκε νέο μη Εκτελεστικό μέλος η κυρία Αικατερίνη Δασκαλοπούλου σε αντικατάσταση του παραιτηθέντος Μέλους ΔΣ Σπυρίδωνα Παμπουκίδη. Εποπτεύουσα Αρχή : Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας Αριθμός Γενικού Εμπορικού Μητρώου : 038383705000 Αριθμός Φορολογικού Μητρώου : 099357493 Νομικοί Σύμβουλοι : Μιχαλόπουλος Πασχάλης Ελεγκτής : Ελένη Σκαλιώτου ΑΜ ΣΟΕΛ 23671 Συνεργαζόμενοι Ορκωτοί Λογιστές Α.Ε. Μέλος Δικτύου Crowe Global 2. Ακολουθούμενες λογιστικές αρχές 2.1. Πλαίσιο κατάρτισης των οικονομικών καταστάσεων Οι ενοποιημένες και εταιρικές οικονομικές καταστάσεις της “ EPSILON NET Α.Ε.” της 31ης Δεκεμβρίου 2019 που καλύπτουν την 20η εταιρική χρήση από την 1η Ιανουαρίου έως και την 31η Δεκεμβρίου 2019, έχουν συνταχθεί με βάση: Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 59 - την αρχή του ιστορικού κόστους, όπως αυτή τροποποιείται με την αναπροσαρμογή συγκεκριμένων στοιχείων ενεργητικού και παθητικού σε εύλογες αξίες, - την αρχή της συνέχισης της δραστηριότητας (going concern), - την αρχή της αυτοτέλειας των χρήσεων, και είναι σύμφωνες με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (ΔΠΧΑ), όπως αυτά υιοθετούνται από την Ευρωπαϊκή Ένωση, βάσει του Κανονισμού αριθ. 1606/2002 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης της 19ης Ιουλίου 2002. Η σύνταξη των ενοποιημένων και εταιρικών οικονομικών καταστάσεων σύμφωνα με τα ΔΠΧΠ απαιτεί όπως η Εταιρεία προβαίνει σε εκτιμήσεις και παραδοχές που επηρεάζουν τα υπόλοιπα των λογαριασμών ενεργητικού, παθητικού, εσόδων και εξόδων κατά τις υπό εξέταση χρήσεις. Οι εκτιμήσεις και τα κριτήρια που εφαρμόζονται από την Εταιρεία για τη λήψη αποφάσεων και τα οποία επηρεάζουν τη σύνταξη των ενοποιημένων και εταιρικών οικονομικών καταστάσεων στηρίζονται σε ιστορικά δεδομένα και σε υποθέσεις που, υπό τις παρούσες συνθήκες, κρίνονται λογικές. Οι εκτιμήσεις και τα κριτήρια λήψης αποφάσεων επανεκτιμώνται για να λάβουν υπόψη τις τρέχουσες εξελίξεις και οι επιπτώσεις από τυχόν αλλαγές τους αναγνωρίζονται στις ενοποιημένες και εταιρικές οικονομικές καταστάσεις κατά το χρόνο που πραγματοποιούνται. Τα ποσά που περιλαμβάνονται στις ενοποιημένες και εταιρικές οικονομικές καταστάσεις παρουσιάζονται σε ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά στις επιμέρους σημειώσεις. Οι λογιστικές αρχές που ακολούθησε η Εταιρεία για τη σύνταξη των ετήσιων οικονομικών καταστάσεων είναι συνεπείς με αυτές που περιγράφονται στις δημοσιευθείσες οικονομικές καταστάσεις της χρήσεως που έληξε την 31.12.2018. Σημειώνεται, ωστόσο, πως η υιοθέτηση του ΔΠΧΠ 16 επέφερε τροποποιήσεις στις ακολουθούμενες λογιστικές αρχές που αφορούν στις μισθώσεις. Οι λογιστικές αυτές αρχές, οι οποίες έχουν εφαρμογή από 1.1.2019, παρουσιάζονται στο κεφάλαιο λογιστικές αρχές, κατωτέρω. Η συγκριτική πληροφόρηση για το 2018 δεν αναμορφώθηκε, όπως σχετικά επιτρέπεται από το ΔΠΧΠ 16. Επιπρόσθετα, οι ακολουθούμενες λογιστικές αρχές της τρέχουσας περιόδου έλαβαν υπόψη τα ακόλουθα νέα πρότυπα και τροποποιήσεις προτύπων καθώς και τη Διερμηνεία 23, τα οποία εκδόθηκαν από το Συμβούλιο Διεθνών Λογιστικών Προτύπων (IASB), υιοθετήθηκαν από την Ευρωπαϊκή Ένωση και εφαρμόστηκαν από 1.1.2019: Νέα Πρότυπα και Διερμηνείες • Τροποποίηση του Διεθνούς Προτύπου Χρηματοοικονομικής Πληροφορήσεως 9 “Χρηματοοικονομικά Μέσα”: Χαρακτηριστικά προεξόφλησης με αρνητική αποζημίωση (Κανονισμός 2018/498/22.3.2018) Την 12.10.2017 το Συμβούλιο των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων εξέδωσε τροποποίηση στο ΔΠΧΠ 9 με την οποία επιτρέπεται σε κάποια προπληρωτέα χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού με χαρακτηριστικά αρνητικής Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 60 αποζημίωσης, που διαφορετικά θα αποτιμώνταν στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων, να αποτιμηθούν στο αναπόσβεστο κόστος ή στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών αποτελεσμάτων που καταχωρούνται απευθείας στην καθαρή θέση. Η τροποποίηση του ΔΠΧΠ 9 αποσαφηνίζει ότι οι συμβατικοί όροι που διέπουν ένα χρηματοοικονομικό στοιχείο ενεργητικού είναι αποκλειστικά ταμειακές ροές κεφαλαίου και τόκου επί του απλήρωτου κεφαλαίου (Solely Payments of Principal and Interest- SPPI) ανεξάρτητα από το γεγονός που προκαλεί την πρόωρη λήξη του συμβολαίου και ανεξάρτητα από το ποιο αντισυμβαλλόμενο μέρος καταβάλλει ή εισπράττει τη δίκαιη αποζημίωση για την πρόωρη λήξη του συμβολαίου. Η υιοθέτηση της ανωτέρω τροποποίησης δεν είχε επίπτωση στις οικονομικές καταστάσεις της Εταιρείας και του Ομίλου. • Διεθνές Πρότυπο Χρηματοοικονομικής Πληροφορήσεως 16: “Μισθώσεις” (Κανονισμός 2017/1986/31.10.2017). Την 13.1.2016 το Συμβούλιο των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων εξέδωσε το πρότυπο ΔΠΧΠ 16 “Μισθώσεις” το οποίο αντικαθιστά: • το ΔΛΠ 17 “Μισθώσεις”, • τη Διερμηνεία 4 “Προσδιορισμός του αν μία συμφωνία εμπεριέχει μίσθωση”, • τη Διερμηνεία 15 “Λειτουργικές μισθώσεις - Κίνητρα” και • τη Διερμηνεία 27 “Εκτίμηση της ουσίας των συναλλαγών που εμπεριέχουν το νομικό τύπο μίας μίσθωσης” Το νέο πρότυπο διαφοροποιεί σημαντικά τη λογιστική των μισθώσεων για τους μισθωτές ενώ στην ουσία διατηρεί τις υφιστάμενες απαιτήσεις του ΔΛΠ 17 για τους εκμισθωτές. Ειδικότερα, βάσει των νέων απαιτήσεων, καταργείται για τους μισθωτές η διάκριση των μισθώσεων σε λειτουργικές και χρηματοδοτικές. Οι μισθωτές θα πρέπει πλέον, για κάθε σύμβαση μισθώσεως που υπερβαίνει τους 12 μήνες, να αναγνωρίζουν στον ισολογισμό τους το δικαίωμα χρήσης του μισθωμένου στοιχείου καθώς και την αντίστοιχη υποχρέωση καταβολής των μισθωμάτων. Ο ανωτέρω χειρισμός δεν απαιτείται όταν η αξία του στοιχείου χαρακτηρίζεται ως πολύ χαμηλή. Το δικαίωμα χρήσης κατά την αρχική αναγνώριση αποτελείται από το ποσό της αρχικής αναγνώρισης της υποχρέωσης μίσθωσης, τις αρχικές άμεσες δαπάνες, τυχόν προκαταβολές μισθωμάτων και την εκτίμηση κόστους από την υποχρέωση αποκατάστασης του στοιχείου. Η υποχρέωση μίσθωσης κατά την αρχική αναγνώριση αποτελείται από την παρούσα αξία των μελλοντικών υπολειπόμενων πληρωμών μισθωμάτων. Επίπτωση από την εφαρμογή του ΔΠΧΠ 16 Ο Όμιλος και η Εταιρεία έχουν εφαρμόσει το ΔΠΧΠ 16 χρησιμοποιώντας την απλοποιημένη προσέγγιση καταχωρίζοντας, κατά την ημερομηνία αρχικής εφαρμογής, δικαίωμα χρήσης περιουσιακού στοιχείου με ποσό που ισούται με την υποχρέωση από τη μίσθωση, προσαρμοσμένο κατά το ποσό τυχόν προπληρωμένων ή δουλευμένων μισθωμάτων που αφορούν την εν λόγω μίσθωση και δεν αναμόρφωσε τα κονδύλια της συγκριτικής περιόδου σύμφωνα Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 61 με τις μεταβατικές διατάξεις του προτύπου. Κατά συνέπεια, τα κονδύλια της συγκριτικής περιόδου δεν είναι συγκρίσιμα. Κάνοντας χρήση της πρακτικής διευκόλυνσης (practical expedient) ο Όμιλος και η Εταιρεία, κατά την ημερομηνία πρώτης εφαρμογής, δεν επαναξιολόγησαν εάν μία σύμβαση αποτελεί ή εμπεριέχει μία μίσθωση και συνεπώς εφάρμοσε το πρότυπο στις συμβάσεις που είχαν προηγουμένως αναγνωρισθεί ως μισθώσεις σύμφωνα με το ΔΛΠ 17. Επίσης, ο Όμιλος και η Εταιρεία επέλεξαν τις ακόλουθες πρακτικές διευκολύνσεις κατά τη μετάβαση: - εφάρµοσαν ενιαίο προεξοφλητικό επιτόκιο για όλες τις κατηγορίες λειτουργικών µισθώσεων - εξαίρεσαν το αρχικό κόστος σύναψης σύμβασης από την αποτίμηση του δικαιώματος χρήσης - χρησιμοποίησαν την αποκτηθείσα γνώση για τον καθορισμό της διάρκειας μίσθωσης εάν η σύμβαση περιλαμβάνει δικαιώματα παράτασης ή καταγγελίας της μίσθωσης - για συμβάσεις που έχουν λήξει για τον καθορισμό της διάρκειας μίσθωσης εκτίμησαν το χρονικό διάστημα παραμονής στο μίσθιο και - για τον προσδιορισμό της αξίας κτήσεως των ενσώματων μισθωμένων παγίων πως αυτή είναι ίση με την υποχρέωση από τη μίσθωση, προσαρμοσμένη κατά το ποσό τυχόν προπληρωμένων ή δουλευμένων μισθωμάτων που αφορούν την εν λόγω μίσθωση και τα οποία είχαν αναγνωριστεί στον ισολογισμό αμέσως πριν από την ημερομηνία της αρχικής εφαρμογής. Επιπρόσθετα, ο Όμιλος και η Εταιρεία δεν εφάρμοσαν τις νέες διατάξεις στις μισθώσεις των οποίων η διάρκεια δεν υπερβαίνει τους 12 μήνες (short term) καθώς και στις μισθώσεις στις οποίες το στοιχείο που εκμισθώνεται είναι χαμηλής αξίας (μικρότερης των € 5.000 όταν είναι καινούργιο). Σημειώνεται ότι ο Όμιλος και η Εταιρεία για τις μισθώσεις που λήγουν εντός του 2019 και που, ωστόσο, αναμένεται να ανανεωθούν, προέβησαν σε εκτιμήσεις για την ανανέωσή τους. Ο Όμιλος για να προεξοφλήσει τα υπολειπόμενα μελλοντικά μισθώματα χρησιμοποίησε το οριακό επιτόκιο δανεισμού (IBR) το οποίο προσδιόρισε χρησιμοποιώντας ως επιτόκιο αναφοράς το επιτόκιο του εξασφαλισμένου δανεισμού. Ως αποτέλεσμα της εφαρμογής του ΔΠΧΠ 16, ο Όμιλος και η Εταιρεία αναγνώρισαν την 1.1.2019 δικαιώματα χρήσης στα ενσώματα πάγια, απαιτήσεις από μισθώσεις και υποχρεώσεις μισθώσεων χωρίς να υπάρχει επίπτωση στην Καθαρή Θέση. Κατά την 1η Ιανουαρίου 2019 αναγνωρίστηκαν: - Δικαίωμα χρήσης κτιρίων Δικαίωμα χρήσης αυτοκινήτων Απαιτήσεις από μισθώσεις Υποχρεώσεις από μισθώσεις ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 1.676.509,72 235.706,90 (1.912.216,62) 756.922,11 159.697,72 741.305,05 (1.657.924,88) • Τροποποίηση του Διεθνούς Λογιστικού Προτύπου 19 “Παροχές σε εργαζομένους” - Τροποποίηση, περικοπή ή διακανονισμός του Προγράμματος Παροχών (Κανονισμός 2019/402/13.3.2019) Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 62 Την 7.2.2018 το Συμβούλιο των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων εξέδωσε τροποποίηση στο Δ.Λ.Π. 19 μέσω της οποίας διευκρινίζει τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να προσδιορίζεται το κόστος υπηρεσίας όταν προκύπτουν αλλαγές στο πρόγραμμα καθορισμένων παροχών. Σύμφωνα με το Δ.Λ.Π. 19 σε περίπτωση τροποποίησης, περικοπής ή διακανονισμού, πρέπει να γίνει επανυπολογισμός της καθαρής υποχρέωσης ή απαίτησης. Η τροποποίηση του Δ.Λ.Π. 19 προβλέπει ότι το τρέχον κόστος υπηρεσίας και ο τόκος επί της καθαρής υποχρέωσης (απαίτησης) για το υπόλοιπο της περιόδου αναφοράς, μετά την αλλαγή στο πρόγραμμα, θα πρέπει να υπολογιστούν με βάση τις παραδοχές που χρησιμοποιήθηκαν κατά τον επανυπολογισμό της καθαρής υποχρέωσης ή απαίτησης. Επίσης, με την τροποποίηση του Δ.Λ.Π. 19 αποσαφηνίζεται η επίδραση μίας τροποποίησης, περικοπής ή διακανονισμού στις απαιτήσεις αναφορικά με τον περιορισμό στην αναγνώριση της καθαρής απαίτησης (asset ceiling). Η υιοθέτηση της ανωτέρω τροποποίησης δεν είχε επίπτωση στις οικονομικές καταστάσεις της Εταιρείας και του Ομίλου. • Τροποποίηση του Διεθνούς Λογιστικού Προτύπου 28 “Επενδύσεις σε συγγενείς και κοινοπραξίες”: Μακροπρόθεσμες επενδύσεις σε Συγγενείς και Κοινοπραξίες (Κανονισμός 2019/237/8.2.2019) Την 12.10.2017 το Συμβούλιο των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων εξέδωσε τροποποίηση στο Δ.Λ.Π. 28 για να αποσαφηνίσει ότι ο λογιστικός χειρισμός των μακροπρόθεσμων επενδύσεων σε μία συγγενή ή κοινοπραξία που περιλαμβάνονται στην καθαρή επένδυση στην εν λόγω συγγενή ή κοινοπραξία - για τις οποίες δεν εφαρμόζεται η μέθοδος της καθαρής θέσης -πρέπει να γίνεται σύμφωνα με το ΔΠΧΠ 9, συμπεριλαμβανομένου των απαιτήσεων απομείωσης. Κατά την εφαρμογή του ΔΠΧΠ 9, δεν θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη τυχόν προσαρμογές στη λογιστική αξία των μακροπρόθεσμων επενδύσεων που έχουν προκύψει από την εφαρμογή του Δ.Λ.Π. 28. Η ανωτέρω τροποποίηση δεν έχει εφαρμογή στις οικονομικές καταστάσεις της Εταιρείας και του Ομίλου. • Βελτιώσεις Διεθνών Λογιστικών Προτύπων - κύκλος 2015-2017 (Κανονισμός 2019/412/14.3.2019) Στο πλαίσιο του προγράμματος των ετήσιων βελτιώσεων των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων, το Συμβούλιο εξέδωσε, την 12.12.2017, μη επείγουσες αλλά απαραίτητες τροποποιήσεις σε επιμέρους πρότυπα. Η υιοθέτηση των ανωτέρω τροποποιήσεων δεν είχε επίπτωση στις οικονομικές καταστάσεις της Εταιρείας και του Ομίλου. • Διερμηνεία 23 “Αβεβαιότητα σχετικά με τους λογιστικούς χειρισμούς φόρου εισοδήματος” (Κανονισμός 2018/1595/23.10.2018) Την 7.6.2017 το Συμβούλιο των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων εξέδωσε τη Διερμηνεία 23. Η Διερμηνεία αποσαφηνίζει την εφαρμογή των απαιτήσεων αναγνώρισης και αποτίμησης του Δ.Λ.Π. 12 όταν υπάρχει αβεβαιότητα αναφορικά με το λογιστικό χειρισμό του φόρου εισοδήματος. Η Διερμηνεία ειδικότερα διευκρινίζει τα εξής: Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 63 • Μία οικονομική οντότητα θα καθορίσει αν θα εξετάσει τις αβεβαιότητες διακριτά ή σε συνδυασμό με άλλες αβεβαιότητες ανάλογα με το ποια προσέγγιση προβλέπει καλύτερα την επίλυση της αβεβαιότητας. • Οι εκτιμήσεις που γίνονται αναφορικά με τον έλεγχο των λογιστικών χειρισμών από τις φορολογικές αρχές θα πρέπει να βασίζονται στο ότι οι φορολογικές αρχές θα εξετάσουν μόνο τα ποσά που έχουν δικαίωμα να εξετάσουν και στο ότι θα έχουν πλήρη γνώση της σχετικής πληροφόρησης όταν διενεργούν τον έλεγχο. • Για τον προσδιορισμό του φορολογητέου κέρδους (φορολογικής ζημίας), των φορολογικών βάσεων, των μη χρησιμοποιηθέντων φορολογικών ζημιών, των μη χρησιμοποιηθέντων πιστωτικών φόρων και των φορολογικών συντελεστών η οικονομική οντότητα θα πρέπει να λάβει υπόψη της το πόσο πιθανό είναι οι φορολογικές αρχές να αποδεχθούν την αβεβαιότητα στο χειρισμό του φόρου. Οι εκτιμήσεις της οικονομικής οντότητας θα πρέπει να επαναξιολογούνται όταν λαμβάνουν χώρα αλλαγές στα γεγονότα και στις συνθήκες καθώς και όταν νέα πληροφόρηση καθίσταται διαθέσιμη. Η υιοθέτηση της ανωτέρω Διερμηνείας δεν είχε επίπτωση στις οικονομικές καταστάσεις της Εταιρείας και του Ομίλου. Εκτός των προτύπων που αναφέρθηκαν ανωτέρω, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει υιοθετήσει τις κατωτέρω τροποποιήσεις προτύπων των οποίων η εφαρμογή είναι υποχρεωτική για χρήσεις με έναρξη μετά την 1.1.2020 και δεν έχουν εφαρμοστεί πρόωρα από την Εταιρεία και τον Όμιλο. • Τροποποίηση του Διεθνούς Προτύπου Χρηματοοικονομικής Πληροφορήσεως 9 “Χρηματοοικονομικά μέσα”, του Διεθνούς Λογιστικού Προτύπου 39 “Χρηματοοικονομικά μέσα: Αναγνώριση και αποτίμηση” και του Διεθνούς Προτύπου Χρηματοοικονομικής Πληροφορήσεως 7 “Χρηματοοικονομικά μέσα: Γνωστοποιήσεις”: Μεταρρύθμιση των επιτοκίων αναφοράς. Ισχύει για χρήσεις με έναρξη από 1.1.2020 Την 26.9.2019 το Συμβούλιο των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων εξέδωσε τροποποίηση στα ΔΠΧΠ 9, ΔΛΠ 39 και ΔΠΧΠ 7 σύμφωνα με την οποία παρέχονται προσωρινές εξαιρέσεις από την εφαρμογή συγκεκριμένων διατάξεων της λογιστικής αντιστάθμισης στο πλαίσιο της εφαρμογής της μεταρρύθμισης του επιτοκίου αναφοράς (Interest rate benchmark reform). Σύμφωνα με τις εξαιρέσεις αυτές, οι εταιρείες που εφαρμόζουν τις σχετικές διατάξεις μπορούν να υποθέτουν ότι το επιτόκιο αναφοράς δεν θα αλλάξει ως αποτέλεσμα εφαρμογής της μεταρρύθμισης του επιτοκίου αναφοράς. Οι εξαιρέσεις αφορούν την εφαρμογή των ακόλουθων διατάξεων: - Την απαίτηση περί πολύ υψηλής πιθανότητας εκπλήρωσης όσον αφορά αντισταθμίσεις ταμειακών ροών, - Την αξιολόγηση της οικονομικής σχέσης ανάμεσα στο αντισταθμιζόμενο στοιχείο και το μέσο αντιστάθμισης, - Τον προσδιορισμό ενός συστατικού ενός στοιχείου ως αντισταθμισμένου στοιχείου. Η ανωτέρω τροποποίηση δεν έχει εφαρμογή στις οικονομικές καταστάσεις της Εταιρείας και του Ομίλου. Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 64 • Τροποποίηση του Διεθνούς Λογιστικού Προτύπου 1 “Παρουσίαση Οικονομικών Καταστάσεων” και του Διεθνούς Λογιστικού Προτύπου 8 “Λογιστικές πολιτικές, μεταβολές των λογιστικών εκτιμήσεων και λάθη”: Ορισμός σημαντικότητας (Κανονισμός 2019/2104/29.11.2019) Ισχύει για χρήσεις με έναρξη από 1.1.2020 Την 31.10.2018 το Συμβούλιο των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας γνωστοποιήσεων εξέδωσε τροποποιήσεις στο Δ.Λ.Π. 1 και Δ.Λ.Π. 8 ώστε να εναρμονίσει τον ορισμό της σημαντικότητας σε όλα τα πρότυπα και να αποσαφηνίσει ορισμένα σημεία του ορισμού. Ο νέος ορισμός προβλέπει ότι μία πληροφορία είναι σημαντική εάν το γεγονός της παράλειψης, υπόκρυψης ή ανακριβούς γνωστοποίησής της εύλογα θα αναμενόταν να επηρεάσει τις αποφάσεις που οι κύριοι χρήστες των οικονομικών καταστάσεων λαμβάνουν βάσει αυτών των καταστάσεων. Οι τροποποιήσεις περιλαμβάνουν παραδείγματα περιστάσεων που ενδέχεται να οδηγήσουν στην απόκρυψη σημαντικής πληροφορίας. Επίσης, το Συμβούλιο τροποποίησε τον ορισμό της σημαντικότητας στο Εννοιολογικό Πλαίσιο (Conceptual Framework) ώστε να τον εναρμονίσει με το νέο ορισμό σύμφωνα με τα Δ.Λ.Π. 1 και Δ.Λ.Π.8. Η Εταιρεία και ο Όμιλος εξετάζουν την επίπτωση που θα επιφέρει η υιοθέτηση της ανωτέρω τροποποίησης στις οικονομικές τους καταστάσεις. Επίσης, το Συμβούλιο των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων έχει εκδώσει τα κατωτέρω πρότυπα και τροποποιήσεις προτύπων τα οποία όμως δεν έχουν υιοθετηθεί ακόμη από την Ευρωπαϊκή Ένωση και δεν έχουν εφαρμοστεί πρόωρα από την Εταιρεία και τον Όμιλο. • Τροποποίηση του Διεθνούς Προτύπου Χρηματοοικονομικής Πληροφορήσεως 3 “Συνενώσεις Επιχειρήσεων”: Ορισμός επιχείρησης Ισχύει για χρήσεις με έναρξη από 1.1.2020 Την 22.10.2018 το Συμβούλιο των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων εξέδωσε τροποποίηση στο ΔΠΧΠ 3 με στόχο να αντιμετωπιστούν δυσκολίες που προκύπτουν όταν μία οντότητα προσδιορίζει εάν απέκτησε μία επιχείρηση ή μία ομάδα στοιχείων ενεργητικού. Με τις τροποποιήσεις αποσαφηνίζονται οι προϋποθέσεις που πρέπει κατ’ ελάχιστον να πληρούνται ώστε να έχει αποκτηθεί επιχείρηση, αφαιρείται η αξιολόγηση της ικανότητας του συμμετέχοντα στην αγορά να αντικαταστήσει ελλείποντα μέρη, οριοθετείται ο ορισμός της παραγωγής, προστίθενται οδηγίες για την αξιολόγηση του κατά πόσο μία αποκτώμενη διαδικασία είναι ουσιαστική και εισάγεται μία προαιρετική άσκηση συγκέντρωσης εύλογης αξίας με ενδεικτικά παραδείγματα. Η Εταιρεία και ο Όμιλος εξετάζουν τις επιπτώσεις που θα έχει η υιοθέτηση της ανωτέρω τροποποίησης στις οικονομικές τους καταστάσεις. Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 65 • Τροποποίηση του Διεθνούς Προτύπου Χρηματοοικονομικής Πληροφορήσεως 10 ”Ενοποιημένες Οικονομικές Καταστάσεις” και του Διεθνούς Λογιστικού Προτύπου 28 ”Επενδύσεις σε συγγενείς και κοινοπραξίες”: Συναλλαγή πώλησης ή εισφοράς μεταξύ του επενδυτή και της συγγενούς εταιρείας ή κοινοπραξίας Ημερομηνία υποχρεωτικής εφαρμογής: Δεν έχει ακόμα καθοριστεί Την 11.9.2014, το Συμβούλιο των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων εξέδωσε τροποποιήσεις στα ΔΠΧΠ 10 και Δ.Λ.Π. 28 με σκοπό να αποσαφηνίσει το λογιστικό χειρισμό μίας συναλλαγής πώλησης ή εισφοράς στοιχείων του ενεργητικού της μητρικής Εταιρείας σε συγγενή ή κοινοπραξία της και το αντίστροφο. Ειδικότερα, το ΔΠΧΠ 10 τροποποιήθηκε έτσι ώστε να καθίσταται σαφές ότι, σε περίπτωση που ως αποτέλεσμα μίας συναλλαγής με μία συγγενή ή κοινοπραξία, μία εταιρεία χάσει τον έλεγχο επί θυγατρικής της, η οποία δεν συνιστά “επιχείρηση” βάσει του ΔΠΧΠ 3, θα αναγνωρίσει στα αποτελέσματά της μόνο εκείνο το μέρος του κέρδους ή της ζημίας που σχετίζεται με το ποσοστό συμμετοχής των τρίτων στη συγγενή ή στην κοινοπραξία. Το υπόλοιπο μέρος του κέρδους της συναλλαγής θα απαλείφεται με το λογιστικό υπόλοιπο της συμμετοχής στη συγγενή ή στην κοινοπραξία. Επιπρόσθετα, εάν ο επενδυτής διατηρεί ποσοστό συμμετοχής στην πρώην θυγατρική, έτσι ώστε αυτή να θεωρείται πλέον συγγενής ή κοινοπραξία, το κέρδος ή η ζημία από την εκ νέου αποτίμηση της συμμετοχής αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα μόνο στο βαθμό που αφορά το ποσοστό συμμετοχής των άλλων επενδυτών. Το υπόλοιπο ποσό του κέρδους απαλείφεται με το λογιστικό υπόλοιπο της συμμετοχής στην πρώην θυγατρική. Αντίστοιχα, στο Δ.Λ.Π. 28 έγιναν προσθήκες για να αποσαφηνιστεί ότι η μερική αναγνώριση κέρδους ή ζημίας στα αποτελέσματα του επενδυτή θα λαμβάνει χώρα μόνο εάν τα πωληθέντα στοιχεία στη συγγενή ή στην κοινοπραξία δεν πληρούν τον ορισμό της “επιχείρησης”. Σε αντίθετη περίπτωση θα αναγνωρίζεται το συνολικό κέρδος ή ζημία στα αποτελέσματα του επενδυτή. Την 17.12.2015 το Συμβούλιο των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων κατήργησε την ημερομηνία υποχρεωτικής εφαρμογής της ανωτέρω τροποποίησης που είχε αρχικά προσδιορίσει. Η νέα ημερομηνία υποχρεωτικής εφαρμογής θα προσδιοριστεί σε μεταγενέστερη ημερομηνία από το Συμβούλιο των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων αφού λάβει υπόψη του τα αποτελέσματα του έργου που εκπονεί για τη λογιστική της μεθόδου της καθαρής θέσης. • Διεθνές Πρότυπο Χρηματοοικονομικής Πληροφορήσεως 14: ”Αναβαλλόμενοι λογαριασμοί υπό καθεστώς ρύθμισης” Ισχύει για χρήσεις με έναρξη από 1.1.2016. Την 30.1.2014, το Συμβούλιο των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων εξέδωσε το ΔΠΧΠ 14. Το νέο πρότυπο, που έχει προσωρινό χαρακτήρα, πραγματεύεται το λογιστικό χειρισμό και τις γνωστοποιήσεις που απαιτούνται για τους αναβαλλόμενους λογαριασμούς υπό καθεστώς ρύθμισης, η τήρηση και αναγνώριση των οποίων προβλέπεται από τις τοπικές νομοθεσίες όταν μία Εταιρεία παρέχει προϊόντα ή υπηρεσίες των οποίων η τιμή ρυθμίζεται από κάποιον κανονιστικό φορέα. Το πρότυπο έχει εφαρμογή κατά την πρώτη υιοθέτηση των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων και μόνο για τις οντότητες που διενεργούν δραστηριότητες που ρυθμίζονται από κάποιο φορέα και που σύμφωνα με τα Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 66 προηγούμενα λογιστικά πρότυπα αναγνώριζαν τους εν λόγω λογαριασμούς στις οικονομικές τους καταστάσεις. Το ΔΠΧΠ 14 παρέχει, κατ’ εξαίρεση, στις οντότητες αυτές τη δυνατότητα να κεφαλαιοποιούν αντί να εξοδοποιούν τα σχετικά κονδύλια. Σημειώνεται πως η Ευρωπαϊκή Ένωση αποφάσισε να μην προχωρήσει στην υιοθέτηση του εν λόγω προτύπου αναμένοντας την έκδοση του οριστικού προτύπου. Το ανωτέρω πρότυπο δεν έχει εφαρμογή στις οικονομικές καταστάσεις της Εταιρείας και του Ομίλου. • Διεθνές Πρότυπο Χρηματοοικονομικής Πληροφορήσεως 17 “Ασφαλιστήρια Συμβόλαια” Ισχύει για χρήσεις με έναρξη από 1.1.2021 Την 18.5.2017 το Συμβούλιο των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων εξέδωσε το ΔΠΧΠ 17 το οποίο αντικαθιστά το ΔΠΧΠ 4 “Ασφαλιστήρια Συμβόλαια”. Σε αντίθεση με το ΔΠΧΠ 4, το νέο πρότυπο εισάγει μία συνεπή μεθοδολογία αποτίμησης των ασφαλιστηρίων συμβολαίων. Οι κυριότερες αρχές του ΔΠΧΠ 7 είναι οι ακόλουθες: Μία εταιρεία: - προσδιορίζει ως ασφαλιστήρια συμβόλαια τις συμβάσεις εκείνες με τις οποίες η οικονομική οντότητα αποδέχεται σημαντικό ασφαλιστικό κίνδυνο από άλλο μέρος (τον αντισυμβαλλόμενο) συμφωνώντας να αποζημιώσει τον αντισυμβαλλόμενο εάν ένα συγκεκριμένο αβέβαιο μελλοντικό συμβάν επηρεάζει αρνητικά τον αντισυμβαλλόμενο, - διαχωρίζει συγκεκριμένα ενσωματωμένα παράγωγα, διακριτά επενδυτικά στοιχεία και διαφορετικές υποχρεώσεις απόδοσης από τα ασφαλιστήρια συμβόλαια, - διαχωρίζει τις συμβάσεις σε ομάδες που θα αναγνωρίσει και θα αποτιμήσει, - αναγνωρίζει και αποτιμά τις ομάδες των ασφαλιστηρίων συμβολαίων με βάση: i. μια αναπροσαρμοσμένη ως προς τον κίνδυνο παρούσα αξία των μελλοντικών ταμειακών ροών (ταμειακές ροές εκπλήρωσης) που ενσωματώνει όλες τις διαθέσιμες πληροφορίες σχετικά με τις ταμειακές ροές εκπλήρωσης με τρόπο που συνάδει με τις παρατηρήσιμες πληροφορίες της αγοράς, πλέον (εάν αυτή η αξία είναι μια υποχρέωση) ή μείον (αν η αξία αυτή είναι περιουσιακό στοιχείο) ii. ένα ποσό που αντιπροσωπεύει το μη δεδουλευμένο κέρδος στην ομάδα των συμβάσεων (το συμβατικό περιθώριο παροχής υπηρεσιών), - αναγνωρίζει το κέρδος από μια ομάδα ασφαλιστηρίων συμβολαίων κατά τη διάρκεια της περιόδου που η οικονομική οντότητα παρέχει ασφαλιστική κάλυψη και καθώς η οικονομική οντότητα αποδεσμεύεται από τον κίνδυνο. Εάν μια ομάδα συμβολαίων είναι ή καθίσταται ζημιογόνος, η οντότητα αναγνωρίζει αμέσως τη ζημία, - παρουσιάζει ξεχωριστά τα έσοδα από ασφαλιστικές εργασίες, τα έξοδα ασφαλιστικών υπηρεσιών και τα έσοδα ή έξοδα χρηματοδότησης της ασφάλισης και - γνωστοποιεί πληροφορίες που επιτρέπουν στους χρήστες των οικονομικών καταστάσεων να εκτιμήσουν την επίδραση που έχουν οι συμβάσεις που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του ΔΠΧΠ 17 στην οικονομική θέση, στη χρηματοοικονομική απόδοση και στις ταμειακές ροές της. Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 67 Σημειώνεται, επίσης, πως τον Νοέμβριο του 2018 το Συμβούλιο των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων πρότεινε τη μετάθεση της ημερομηνίας υποχρεωτικής εφαρμογής του νέου προτύπου την 1.1.2022. Το ανωτέρω πρότυπο δεν έχει εφαρμογή στις οικονομικές καταστάσεις της Εταιρείας και του Ομίλου. • Τροποποίηση του Διεθνούς Λογιστικού Προτύπου 1 “Παρουσίαση Οικονομικών Καταστάσεων”: Ταξινόμηση υποχρεώσεων σε βραχυπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες Ισχύει για χρήσεις με έναρξη από 1.1.2022 Την 23.1.2020 το Συμβούλιο των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων εξέδωσε τροποποίηση στο Δ.Λ.Π. 1 αναφορικά με την ταξινόμηση των υποχρεώσεων σε βραχυπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες. Ειδικότερα η τροποποίηση: - Αποσαφήνισε ότι για την ταξινόμηση μιας υποχρέωσης σε βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι συνθήκες που ισχύουν κατά την ημερομηνία του ισολογισμού. - Αποσαφήνισε ότι οι προσδοκίες της Διοίκησης για τα γεγονότα που αναμένεται να συμβούν μετά την ημερομηνία του ισολογισμού δεν θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη. - Διευκρίνισε τις περιπτώσεις που συνιστούν τακτοποίηση της υποχρέωσης. Η Εταιρεία και ο Όμιλος εξετάζουν τις επιπτώσεις που θα έχει η υιοθέτηση της ανωτέρω τροποποίησης στις οικονομικές τους καταστάσεις. Οι λογιστικές αυτές αρχές και μέθοδοι που εφαρμόστηκαν στη χρήση 2018 αναμένεται να εφαρμοσθούν και κατά την κατάρτιση των οικονομικών καταστάσεων της 31.12.2019, εκτός εάν επέλθουν μεταβολές εξαιτίας της εκδόσεως νέων ή της αναθεωρήσεως υφισταμένων προτύπων. 2.2. Αρχές Ενοποίησης Οι Ενοποιημένες Οικονομικές Καταστάσεις περιλαμβάνουν τις Οικονομικές Καταστάσεις της Εταιρείας και των θυγατρικών της εταιρειών. Θυγατρικές: Θυγατρικές είναι όλες οι εταιρείες (συμπεριλαμβανομένου και των εταιρειών ειδικού σκοπού) στις οποίες ο Όμιλος ασκεί έλεγχο επί της λειτουργίας τους. Ο Όμιλος ελέγχει μία εταιρεία όταν εκτίθεται σε, ή έχει δικαιώματα σε, μεταβλητές αποδόσεις της εταιρείας λόγω της συμμετοχής του στην εταιρεία αυτή και έχει την ικανότητα να επηρεάσει αυτές τις αποδόσεις μέσω της εξουσίας του στην εταιρεία αυτή. Οι θυγατρικές εταιρείες ενοποιούνται με την μέθοδο της ολικής ενοποίησης από την ημερομηνία κατά την οποία ο έλεγχος μεταφέρεται στον Όμιλο και παύουν να ενοποιούνται από την ημερομηνία κατά την οποία ο έλεγχος παύει να υφίσταται. Ο Όμιλος χρησιμοποιεί τη μέθοδο της εξαγοράς για τη λογιστικοποίηση της συνένωσης επιχειρήσεων. Το τίμημα της εξαγοράς για την απόκτηση μιας θυγατρικής εταιρείας υπολογίζεται ως το σύνολο των εύλογων αξιών των περιουσιακών Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 68 στοιχείων που μεταβιβάζονται, των υποχρεώσεων που αναλαμβάνονται προς τους πρώην μετόχους και των συμμετοχικών τίτλων που εκδόθηκαν από τον Όμιλο. Το τίμημα της εξαγοράς περιλαμβάνει επίσης την εύλογη αξία των περιουσιακών στοιχείων ή των υποχρεώσεων που προκύπτουν από μια συμφωνία ενδεχόμενου ανταλλάγματος. Σε μια συνένωση επιχειρήσεων οι συναφείς με την εξαγορά δαπάνες καταχωρούνται στην κατάσταση αποτελεσμάτων. Τα αναγνωρίσιμα περιουσιακά στοιχεία που αποκτούνται, οι υποχρεώσεις και οι ενδεχόμενες υποχρεώσεις που αναλαμβάνονται επιμετρούνται αρχικά στην εύλογη αξία τους κατά την ημερομηνία της εξαγοράς. Εάν υπάρχει, ο Όμιλος αναγνωρίζει μη ελέγχουσα συμμετοχή στην θυγατρική είτε στην εύλογη αξία, είτε στην αξία του μεριδίου της μη ελέγχουσας συμμετοχής στην καθαρή θέση της αποκτηθείσας εταιρείας. Στην περίπτωση που μία απόκτηση πραγματοποιείται σε επιμέρους στάδια, η τρέχουσα αξία της συμμετοχής που κατείχε ο Όμιλος στην αποκτηθείσα εταιρεία επαναποτιμάται στην εύλογη αξία της κατά την ημερομηνία της εξαγοράς. Το κέρδος ή η ζημία που προκύπτει από την επαναποτίμηση της εύλογης αξίας αναγνωρίζεται στην κατάσταση αποτελεσμάτων χρήσης. Κάθε ενδεχόμενο τίμημα, που δίνεται από τον Όμιλο, αναγνωρίζεται στην εύλογη αξία του την ημερομηνία της εξαγοράς. Μεταγενέστερες αλλαγές στην εύλογη αξία του ενδεχόμενου τιμήματος, που θεωρήθηκε στοιχείο του ενεργητικού ή υποχρέωση, αναγνωρίζονται σύμφωνα με το ΔΠΧΑ 9 είτε στην κατάσταση των αποτελεσμάτων, είτε ως μεταβολή στα λοιπά συνολικά εισοδήματα. Το ενδεχόμενο τίμημα που χαρακτηρίστηκε ως στοιχείο της καθαρής θέσης δεν επαναποτιμάται ως την τελική τακτοποίησή του μέσω της καθαρής θέσης. Η υπεραξία είναι το υπερβάλλον ποσό του συνόλου του τιμήματος που καταβλήθηκε, του ποσού που αναγνωρίστηκε ως μη ελέγχουσα συμμετοχή και της εύλογης αξίας οποιασδήποτε προηγούμενης συμμετοχής στην αποκτηθείσα εταιρεία, έναντι της εύλογης αξίας των αναγνωρίσιμων καθαρών περιουσιακών στοιχείων της θυγατρικής που αποκτήθηκε. Εφόσον η εύλογη αξία των καθαρών περιουσιακών στοιχείων της θυγατρικής που αποκτήθηκε είναι μεγαλύτερη του συνόλου του τιμήματος εξαγοράς, της μη ελέγχουσας συμμετοχής που αναγνωρίστηκε και της εύλογης αξίας της προηγούμενης συμμετοχής στην αποκτηθείσα εταιρεία το κέρδος (υποαξία) από τη συναλλαγή αναγνωρίζεται άμεσα στην κατάσταση των αποτελεσμάτων. Τυχόν κέρδος ή ζημία καθώς και κάθε στοιχείο της κατάστασης συνολικού εισοδήματος κατανέμεται στους μετόχους της μητρικής και στις μη ελέγχουσες συμμετοχές, ακόμα και αν αυτό έχει ως αποτέλεσμα το υπόλοιπο των μη ελεγχουσών συμμετοχών να καταστεί αρνητικό. Στον ισολογισμό της Εταιρείας, οι συμμετοχές σε θυγατρικές εμφανίζονται στην αξία κτήσης μείον τις ζημίες απομείωσης, εφόσον υπάρχουν. Η αξία κτήσης προσαρμόζεται έτσι ώστε να ενσωματώνει τις αλλαγές στο τίμημα από τροποποιήσεις του ενδεχόμενου τιμήματος. Οι οικονομικές καταστάσεις των θυγατρικών εταιρειών συντάσσονται την ίδια ημερομηνία και χρησιμοποιούν τις ίδιες λογιστικές αρχές με την Μητρική Εταιρεία. Οι ενδοεταιρικές συναλλαγές, τα υπόλοιπα και τα μη πραγματοποιηθέντα κέρδη/ζημίες στις συναλλαγές μεταξύ των εταιρειών του Ομίλου απαλείφονται. Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 69 Οι συναλλαγές με τις μη ελέγχουσες συμμετοχές που έχουν ως αποτέλεσμα την διατήρηση του ελέγχου μιας θυγατρικής από τον Όμιλο θεωρούνται συναλλαγές μεταξύ των ιδιοκτητών. Η διαφορά μεταξύ του καταβληθέντος τιμήματος και του μέρους της λογιστικής αξίας των καθαρών περιουσιακών στοιχείων της θυγατρικής εταιρείας που αποκτήθηκε αναγνωρίζεται επίσης, στα ιδία κεφάλαια. Κέρδη ή ζημίες που προκύπτουν από την πώληση σε κατόχους μη ελεγχουσών συμμετοχών καταχωρούνται επίσης στα ιδία κεφάλαια. Όταν ο Όμιλος παύει να έχει τον έλεγχο μιας θυγατρικής εταιρείας και εφόσον συνεχίζει να διατηρεί οποιαδήποτε συμμετοχή σε αυτήν, τότε η συμμετοχή επαναποτιμάται στην εύλογη αξία κατά την ημερομηνία που παύει ο έλεγχος και οποιαδήποτε διαφορά σε σχέση με την τρέχουσα αξία αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα. Κατόπιν, το περιουσιακό αυτό στοιχείο αναγνωρίζεται ως συγγενής επιχείρηση, κοινοπραξία ή χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο ενεργητικού στην εύλογη αυτή αξία. Επιπλέον, κάθε ποσό που αναγνωρίστηκε προηγουμένως στα λοιπά συνολικά εισοδήματα σχετικά με την εταιρεία αυτή, λογιστικοποιείται με την ίδια μέθοδο που θα εφάρμοζε ο Όμιλος στη περίπτωση που θα εκποιούσε απευθείας τα στοιχεία του ενεργητικού της ή τις υποχρεώσεις της. Το γεγονός αυτό μπορεί να σημαίνει ότι τα ποσά που προηγουμένως αναγνωρίστηκαν στα λοιπά συνολικά εισοδήματα αναταξινομούνται στα αποτελέσματα χρήσης. Συγγενείς: Συγγενείς επιχειρήσεις αποκαλούνται οι νομικές οντότητες στις οποίες ο Όμιλος ασκεί ουσιώδη επιρροή, αλλά δεν ασκεί έλεγχο επί της λειτουργίας τους (συμμετέχει άμεσα ή έμμεσα στα δικαιώματα ψήφου με ποσοστό 20% ή και περισσότερο). Οι επενδύσεις σε συγγενείς επιχειρήσεις λογιστικοποιούνται με τη μέθοδο της καθαρής θέσης και αρχικά καταχωρούνται στο κόστος κτήσης. Οι επενδύσεις του Ομίλου σε συγγενείς επιχειρήσεις εμπεριέχουν την υπεραξία (καθαρή από οποιεσδήποτε ζημίες από απαξίωση) που προέκυψε κατά την εξαγορά. Σύμφωνα με την μέθοδο της καθαρής θέσης, η συμμετοχή του Ομίλου στα κέρδη ή ζημιές που προκύπτουν μετά την εξαγορά των συγγενών εταιρειών αναγνωρίζεται στην κατάσταση αποτελεσμάτων και η συμμετοχή του Ομίλου επί των λοιπών συνολικών εισοδημάτων αναγνωρίζεται στα λοιπά συνολικά εισοδήματα του Ομίλου με την ταυτόχρονη μεταβολή της λογιστικής αξίας της επένδυσης. Όταν το μερίδιο του Ομίλου στις ζημιές μιας συγγενούς επιχείρησης ισούται ή υπερβαίνει την αξία της επένδυσής του, τότε ο Όμιλος δεν αναγνωρίζει περαιτέρω ζημιές, εκτός εάν έχει αναλάβει νομικές ή συμβατικές υποχρεώσεις ή πραγματοποίησε πληρωμές για λογαριασμό της εταιρείας αυτής. Εάν το ποσοστό συμμετοχής του Ομίλου σε μία συγγενή εταιρεία μειωθεί, αλλά συνεχίζει να διατηρεί σημαντική επιρροή, τότε από τα ποσά που είχαν προηγουμένως αναγνωριστεί στα λοιπά συνολικά εισοδήματα μόνο η αναλογία που αντιστοιχεί στο ποσοστό της μείωσης της συμμετοχής καταχωρείται στα αποτελέσματα χρήσης. Σε κάθε ημερομηνία κατάρτισης των οικονομικών καταστάσεων, ο Όμιλος εξετάζει εάν υπάρχουν αντικειμενικές ενδείξεις απομείωσης της συμμετοχής στη συγγενή εταιρεία. Σε αυτή τη περίπτωση, ο Όμιλος υπολογίζει το ποσό της απομείωσης της συμμετοχής του ως τη διαφορά μεταξύ του ανακτήσιμου ποσού της και της τρέχουσας αξίας της. Η αξία απομείωσης αναγνωρίζεται στην κατάσταση αποτελεσμάτων στον λογαριασμό “Κέρδη/(ζημίες) συγγενών εταιρειών και κοινοπραξιών”. Κέρδη και ζημίες που προκύπτουν από συναλλαγές μεταξύ του Ομίλου και των συγγενών εταιρειών, αναγνωρίζονται στις ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις μόνο κατά το ποσοστό που αναλογεί στο αντισυμβαλλόμενο μη συνδεδεμένο με Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 70 τον Όμιλο μέρος. Τα μη πραγματοποιηθέντα κέρδη από συναλλαγές μεταξύ του Ομίλου και των συγγενών επιχειρήσεων απαλείφονται κατά το ποσοστό συμμετοχής του Ομίλου στις εταιρείες αυτές. Οι μη πραγματοποιηθείσες ζημιές απαλείφονται επίσης, εκτός εάν η συναλλαγή παρέχει ένδειξη απομείωσης του στοιχείου ενεργητικού που μεταφέρθηκε. Οι λογιστικές αρχές των συγγενών επιχειρήσεων έχουν τροποποιηθεί, όποτε κρίθηκε απαραίτητο, για να είναι συνεπείς με αυτές που έχουν υιοθετηθεί από τον Όμιλο. Η ημερομηνία κατάρτισης των οικονομικών καταστάσεων των συγγενών συμπίπτει με αυτή της μητρικής Εταιρείας. Στις ατομικές οικονομικές καταστάσεις της Εταιρείας, οι συμμετοχές σε συγγενείς εταιρείες εμφανίζονται στην αξία κτήσης μείον τις ζημίες απομείωσης, εφόσον υπάρχουν. Κοινοπραξίες: Στις κοινοπραξίες ο Όμιλος, από κοινού με άλλους κοινοπρακτούντες, αναλαμβάνει δραστηριότητα η οποία υπόκειται βάσει σύμβασης σε από κοινού έλεγχο. Οι κοινοπραξίες λογιστικοποιούνται βάσει της μεθόδου της καθαρής θέσης. Σύμφωνα με τη μέθοδο της καθαρής θέσης, οι συμμετοχές σε κοινοπραξίες αναγνωρίζονται αρχικά στο κόστος κτήσης και μετά προσαρμόζονται με το ποσοστό του Ομίλου πάνω στα κέρδη (ή τις ζημίες) και στα λοιπά συνολικά εισοδήματα των κοινοπραξιών. Όταν το ποσοστό του Ομίλου στις ζημίες μιας κοινοπραξίας είναι ίσο ή υπερβαίνει τη συμμετοχή του σε αυτή την κοινοπραξία (η οποία περιλαμβάνει κάθε μακροπρόθεσμη συμμετοχή που, στην ουσία, αποτελεί μέρος της καθαρής επένδυσης του Ομίλου σε αυτή), ο Όμιλος δεν αναγνωρίζει περαιτέρω ζημιές, εκτός εάν έχει αναλάβει υποχρεώσεις ή έχει προχωρήσει σε πληρωμές για λογαριασμό της κοινοπραξίας. Μη πραγματοποιηθέντα κέρδη από συναλλαγές μεταξύ του Ομίλου και των κοινοπραξιών απαλείφονται κατά το ποσοστό συμμετοχής του Ομίλου στις κοινοπραξίες. Επίσης απαλείφονται και οι μη πραγματοποιηθείσες ζημιές, εκτός εάν υπάρχουν ενδείξεις από τη συναλλαγή για την απομείωση του περιουσιακού στοιχείου που μεταβιβάστηκε. Οι λογιστικές αρχές των κοινοπραξιών έχουν τροποποιηθεί, όποτε κρίθηκε απαραίτητο για να είναι συνεπείς με αυτές που έχουν υιοθετηθεί από τον Όμιλο. Η ημερομηνία κατάρτισης των οικονομικών καταστάσεων των κοινοπραξιών συμπίπτει με αυτή της Μητρικής Εταιρείας. Στις ατομικές οικονομικές καταστάσεις της Εταιρείας, οι συμμετοχές σε κοινοπραξίες εμφανίζονται στην αξία κτήσης μείον τις ζημίες απομείωσης, εφόσον υπάρχουν. Οι επενδύσεις σε από κοινού συμφωνίες ταξινομούνται ως από κοινού δραστηριότητες, είτε ως κοινοπραξίες και η ταξινόμηση εξαρτάται από τα συμβατικά δικαιώματα και τις υποχρεώσεις του κάθε επενδυτή. Ο Όμιλος αξιολόγησε τη φύση των επενδύσεών του σε από κοινού συμφωνίες και αποφάσισε ότι αποτελούν κοινοπραξίες. 2.3. Ενσώματα Πάγια Περιουσιακά Στοιχεία Βάση Αποτίμησης Ενσώματων Παγίων Περιουσιακών Στοιχείων Τα ενσώματα πάγια περιουσιακά στοιχεία απεικονίζονται στις Οικονομικές Καταστάσεις με βάση το ιστορικό κόστος, δηλαδή στο ποσό των ταμειακών διαθεσίμων ή των ταμειακών ισοδύναμων που καταβλήθηκαν ή στην εύλογη αξία του ανταλλάγματος που δόθηκε για να αποκτηθούν. Το ανωτέρω κόστος παρουσιάζεται μειωμένο κατά τις συσσωρευμένες αποσβέσεις και την τυχόν απομείωση της αξίας των ενσώματων παγίων περιουσιακών στοιχείων. Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 71 Οι δαπάνες επισκευών και συντηρήσεων αναγνωρίζονται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων της χρήσης κατά την οποία πραγματοποιούνται. Σημαντικές βελτιώσεις ενσωματώνονται στο κόστος των αντίστοιχων παγίων, εφόσον προσαυξάνουν την ωφέλιμη ζωή, αυξάνουν την ικανότητα παραγωγής ή βελτιώνουν την αποδοτικότητα των αντίστοιχων παγίων. Όταν οι λογιστικές αξίες των ενσώματων παγίων υπερβαίνουν την ανακτήσιμη αξία τους, η διαφορά (απομείωση) αναγνωρίζεται άμεσα ως έξοδο στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων της χρήσης κατά την οποία διαπιστώνεται η απομείωση. Τα στοιχεία των ενσώματων παγίων και οι συσσωρευμένες αποσβέσεις τους, διαγράφονται κατά την πώληση ή την απόσυρσή τους ή όταν δεν αναμένονται περαιτέρω οικονομικά οφέλη από τη συνεχιζόμενη χρήση τους. Τα κέρδη ή οι ζημίες, που προκύπτουν από τη διαγραφή ενός παγίου, περιλαμβάνονται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων της χρήσης κατά την οποία διαγράφεται το εν λόγω πάγιο. Αποσβέσεις Ενσώματων Παγίων Περιουσιακών Στοιχείων Η μέθοδος απόσβεσης των ενσώματων παγίων περιουσιακών στοιχείων που χρησιμοποιείται, είναι η σταθερή μέθοδος, κατά την οποία επιβαρύνονται τα αποτελέσματα με σταθερό ποσό καθ’ όλη τη διάρκεια της ωφέλιμης ζωής των παγίων, η οποία έχει ως εξής: • Εγκαταστάσεις κτιρίων σε ακίνητα τρίτων ανάλογα με τη διάρκεια μίσθωσης • Μεταφορικά μέσα 6 – 10 έτη • Έπιπλα και λοιπός εξοπλισμός 5 – 10 έτη Οι υπολειμματικές αξίες και οι ωφέλιμες ζωές των ενσώματων παγίων υπόκεινται σε επανεξέταση και αναπροσαρμόζονται, αν αυτό κριθεί αναγκαίο, σε ετήσια βάση κατά την ημερομηνία σύνταξης των Οικονομικών Καταστάσεων. Τα περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης αποσβένονται στην μικρότερη χρονική περίοδο μεταξύ της διάρκειας της μίσθωσης και της ωφέλιμης ζωής του εκάστοτε υποκείμενου περιουσιακού στοιχείου. 2.4. Άυλα Πάγια Περιουσιακά Στοιχεία Εσωτερικά Δημιουργούμενα Άυλα Στοιχεία του Ενεργητικού (Ιδιοπαραγωγή) Πρόκειται για εσωτερικά – εντός της εταιρείας – δημιουργούμενα λογισμικά προγράμματα, τα οποία είναι το αποτέλεσμα της εφαρμογής των ευρημάτων του τμήματος έρευνας του Ομίλου επί αυτών των προγραμμάτων, τα οποία δεν προορίζονται για πώληση, αλλά για την παραγωγή νέων ή ουσιωδώς βελτιωμένων προϊόντων, διαδικασιών, συστημάτων, μεθόδων ή υπηρεσιών. Οι εν λόγω δαπάνες αφορούν κόστος αγοράς ή ιδιοπαραγωγής λογισμικού, όπως πρώτες και βοηθητικές ύλες, αμοιβές και έξοδα προσωπικού, αμοιβές και έξοδα τρίτων, παροχές τρίτων και λοιπά διάφορα έξοδα – αναλώσιμα υλικά κλπ. Επιπρόσθετα, περιλαμβάνεται κάθε δαπάνη, που έχει πραγματοποιηθεί κατά την ανάπτυξη νέων λογισμικών, προκειμένου αυτά να τεθούν σε καθεστώς λειτουργίας. Κριτήρια Αναγνώρισης Τα άυλα πάγια περιουσιακά στοιχεία του ενεργητικού που προέρχονται από ιδιοπαραγωγή, αναγνωρίζονται στις Οικονομικές Καταστάσεις μόνο αν ενσωματώνουν τα ακόλουθα χαρακτηριστικά: Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 72 • Αναγνωρισιμότητα κάθε άυλου στοιχείου του ενεργητικού, με την έννοια ότι μπορεί να διαχωριστεί από την εταιρεία και να πωληθεί, μεταβιβαστεί μισθωθεί ή ανταλλαχθεί, είτε μόνο του ή σε συνδυασμό με άλλα στοιχεία του ενεργητικού. • Ο Όμιλος να έχει τον έλεγχο κάθε άυλου στοιχείου του ενεργητικού, δηλαδή να έχει τη δυνατότητα να λάβει τα μελλοντικά οικονομικά οφέλη που θα προκύψουν από αυτό και κατ’ επέκταση να μπορεί να αποτρέψει άλλους να επωφεληθούν από αυτά τα μελλοντικά οικονομικά οφέλη. • Να αναμένεται ότι θα προκύψουν μελλοντικά οικονομικά οφέλη από κάθε άυλο στοιχείο του ενεργητικού, τα οποία είναι πιθανό ότι θα εισρεύσουν στην εταιρεία. • Το κόστος κάθε εσωτερικά δημιουργούμενου άυλου στοιχείου ενεργητικού πρέπει να μπορεί να μετρηθεί αξιόπιστα. Περιλαμβάνονται έξοδα που μπορούν άμεσα να αποδοθούν ή να κατανεμηθούν πάνω σε μια λογική και συνεπή βάση, π.χ.: ➢ Τα κόστη των υλικών και υπηρεσιών που χρησιμοποιούνται ή αναλώνονται για την ανάπτυξη του άυλου παγίου. ➢ Οι μισθοί και άλλα σχετικά έξοδα του προσωπικού, που ασχολείται άμεσα στην παραγωγική διαδικασία του άυλου παγίου. ➢ Κάθε έξοδο, το οποίο είναι άμεσα αποδοτέο στη δημιουργία του άυλου παγίου (π.χ. αμοιβές για την κατοχύρωση ενός νομικού δικαιώματος). ➢ Τα γενικά έξοδα, που είναι αναγκαία για τη δημιουργία του άυλου παγίου και μπορούν να κατανεμηθούν σε αυτό, σε μια λογική και σταθερή βάση (π.χ. επιμερισμός απόσβεσης παγίων, ασφαλίστρων, ενοικίων, φωτισμού, λοιπών υλικών άμεσης ανάλωσης κλπ). ➢ Το κόστος δανεισμού των δανείων που χρησιμοποιήθηκαν για την ανάπτυξη των άυλων παγίων, βάσει των διατάξεων του ΔΛΠ 23 ‘‘Κόστος Δανεισμού’’, που περιλαμβάνει τόκους βραχυπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων τραπεζικών δανείων καθώς και τόκους υπεραναλήψεων, συμπληρωματικά έξοδα (π.χ. προμήθειες) που πραγματοποιήθηκαν για τη λήψη των δανείων, χρηματοοικονομικές επιβαρύνσεις από χρηματοοικονομικές μισθώσεις που παρακολουθούνται σύμφωνα με το ΔΠΧΑ 16 ‘‘Μισθώσεις’’ και συναλλαγματικές διαφορές δανείων σε ξένο νόμισμα. Στάδιο Έρευνας Όλες οι δαπάνες που διενεργούνται κατά το στάδιο της έρευνας, για την ανάπτυξη ενός εσωτερικά δημιουργούμενου άυλου παγίου στοιχείου, αναγνωρίζονται άμεσα στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων της χρήσης κατά την οποία προκύπτουν. Μόνο οι δαπάνες που αφορούν το στάδιο ανάπτυξης μπορούν να αναγνωριστούν ως στοιχεία του ενεργητικού. Στις περιπτώσεις που είναι αδύνατο να γίνει σαφής διαχωρισμός ανάμεσα στα δύο στάδια, τότε όλα τα έξοδα που μπορεί να προκύψουν κατά την ανάπτυξη του άυλου παγίου στοιχείου, θα αναγνωριστούν στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων. Δαπάνες που, πριν την αναγνώριση ενός συγκεκριμένου άυλου παγίου στοιχείου, είχαν μεταφερθεί ως έξοδα στα αποτελέσματα, δεν κεφαλαιοποιούνται μετά την αναγνώρισή του. Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 73 Στάδιο Ανάπτυξης Το στάδιο ανάπτυξης, ως μεταγενέστερο του σταδίου έρευνας, παρέχει τη δυνατότητα στην εταιρεία, να αποδείξει βάσιμα, ότι θα δημιουργηθεί ένα άυλο πάγιο στοιχείο του ενεργητικού. Προκειμένου να αναγνωριστεί το κόστος, που πραγματοποιείται κατά το στάδιο της ανάπτυξης, στα εσωτερικά δημιουργούμενα άυλα πάγια περιουσιακά στοιχεία του ενεργητικού, η διοίκηση του Ομίλου εκτιμά και αποδεικνύει σωρευτικά, σε ετήσια βάση, τα εξής: • Την τεχνική δυνατότητα να ολοκληρώσει το άυλο πάγιο, προκειμένου αυτό, στην τελική του μορφή, να είναι σε θέση να χρησιμοποιηθεί ή να πουληθεί. • Την πρόθεση να ολοκληρώσει το άυλο πάγιο, ώστε αυτό να διατεθεί για πώληση ή χρήση. • Τη δυνατότητα πώλησης ή χρήσης του άυλου παγίου. • Τον τρόπο με τον οποίο θα εισρεύσουν μελλοντικά οικονομικά οφέλη. Μεταξύ άλλων, η διοίκηση της εταιρείας αποδεικνύει α) την ύπαρξη ενεργού αγοράς για τα προϊόντα που παράγει το άυλο πάγιο και β) σε περίπτωση που κάποιο άυλο πάγιο πρόκειται να χρησιμοποιηθεί εντός της εταιρείας, τη χρησιμότητα του εν λόγω άυλου παγίου. • Τη διαθεσιμότητα επαρκών τεχνικών, οικονομικών ή άλλων πόρων, οι οποίοι θα βοηθήσουν να ολοκληρωθεί και να διατεθεί ή να χρησιμοποιηθεί εντός της εταιρείας, το άυλο πάγιο. • Τη δυνατότητα αξιόπιστης μέτρησης των εξόδων που θα αποδοθούν στο άυλο πάγιο, κατά τη διάρκεια του σταδίου ανάπτυξής του (σύστημα κοστολόγησης). Μέθοδος Αποτίμησης μετά την Αρχική Αναγνώριση Μετά την αρχική αναγνώριση, το ΔΛΠ 38 δίνει τη δυνατότητα επιλογής μίας εκ των παρακάτω δύο μεθόδων αποτίμησης των άυλων πάγιων στοιχείων του ενεργητικού: • Ένα άυλο στοιχείο του ενεργητικού εμφανίζεται στην αξία κτήσης μείον τις συσσωρευμένες αποσβέσεις και τις τυχόν συσσωρευμένες ζημίες, λόγω μείωσης της αξίας του. • Το εν λόγω άυλο στοιχείο εμφανίζεται στην αναπροσαρμοσμένη αξία του, που είναι η εύλογη αξία του, κατά την ημερομηνία της αναπροσαρμογής μείον τις μεταγενέστερες συσσωρευμένες αποσβέσεις και τις τυχόν συσσωρευμένες ζημίες, λόγω μείωσης της αξίας του. Η Εταιρεία, κατά την πρώτη εφαρμογή των ΔΠΧΑ, εφάρμοσε την πρώτη μέθοδο του ιστορικού κόστους, την οποία και συνεχίζει. Αποσβέσεις Η μέθοδος απόσβεσης των εσωτερικά (ιδιοπαραγωγή) δημιουργούμενων άυλων στοιχείων του ενεργητικού που χρησιμοποιείται, είναι η συστηματική κατανομή της αποσβέσιμης αξίας κάθε άυλου παγίου του Ομίλου στα έτη της εκτιμώμενης ωφέλιμης ζωής του, η οποία κυμαίνεται μεταξύ 2 και 10 ετών. Η κατανομή γίνεται κατά τέτοιο τρόπο, ώστε να αντικατοπτρίζει τον τρόπο με τον οποίο λαμβάνονται τα οικονομικά οφέλη από την εταιρεία. Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 74 Αποσβέσιμη αξία κατά την πρώτη εφαρμογή των ΔΠΧΠ είναι η αξία του ιστορικού κόστους μείον την υπολειμματική αξία. Η υπολειμματική αξία θεωρείται ότι είναι μηδενική για όλα τα άυλα στοιχεία του Ομίλου. Δεδομένου ότι για τον προσδιορισμό της αποσβέσιμης και της υπολειμματικής αξίας κάθε άυλου παγίου, είναι απαραίτητο να έχει εκτιμηθεί η ωφέλιμη ζωή του, η διοίκηση του Ομίλου έχει λάβει υπ’ όψη της όλους τους παρακάτω παράγοντες, προκειμένου να προσδιοριστεί η ωφέλιμη ζωή ξεχωριστά για κάθε άυλο πάγιο: • Η αναμενόμενη χρήση του άυλου παγίου. • Οι κύκλοι ζωής συναφών προϊόντων ή δημοσιευμένες πληροφορίες σχετικά με την ωφέλιμη ζωή παρόμοιων στοιχείων. • Οι τεχνικές, τεχνολογικές ή εμπορικές μορφές απαξίωσης. • Η σταθερότητα του κλάδου στον οποίο δραστηριοποιείται η εταιρεία και κατ’ επέκταση τα άυλα στοιχεία του ενεργητικού της, καθώς και η ζήτηση για τα προϊόντα ή τις υπηρεσίες που προκύπτουν από τα εν λόγω άυλα πάγια. • Οι αναμενόμενες ενέργειες των ανταγωνιστών. • Το επίπεδο συντήρησης που θα απαιτηθεί για κάθε άυλο πάγιο, κατά τη διάρκεια των επόμενων χρήσεων, όπως επίσης και το αν η εταιρεία είναι διατεθειμένη να προβεί στην πραγματοποίηση των δαπανών συντήρησης που θα απαιτηθούν. • Η έκταση κατά την οποία η ωφέλιμη ζωή του άυλου παγίου, είναι συνάρτηση της ωφέλιμης ζωής άλλων άυλων παγίων στοιχείων του ενεργητικού της εταιρείας. Άδειες Χρήσης Λογισμικού Τρίτων Πρόκειται για μεμονωμένη κτήση αδειών χρήσης λογισμικών, από τρίτους εκτός εταιρείας προμηθευτές. Τα εν λόγω λογισμικά αποτιμώνται στο κόστος κτήσεως μείον τις συσσωρευμένες αποσβέσεις και κάθε πιθανή απομείωση αξίας. Η μέθοδος απόσβεσης που χρησιμοποιείται, είναι η σταθερή μέθοδος, βάσει της οποίας γίνεται επιβάρυνση των αποτελεσμάτων με σταθερό ποσό καθ’ όλη τη διάρκεια της ωφέλιμης ζωής των στοιχείων αυτών, η οποία είναι 5 χρόνια. Εμπορικά Σήματα Τα εμπορικά σήματα αποτιμώνται στο κόστος κτήσεως μείον τις συσσωρευμένες αποσβέσεις. Οι Αποσβέσεις διενεργούνται βάσει της σταθερής μεθόδου απόσβεσης, κατά την οποία επιβαρύνονται τα αποτελέσματα με σταθερό ποσό κατά τη διάρκεια της ωφέλιμης ζωής των εμπορικών σημάτων, η οποία εκτιμάται σε δέκα (10) έτη. Υπεραξία (Goodwill) Η υπεραξία αντιπροσωπεύει την διαφορά μεταξύ αξίας κτήσεως και εύλογης αξίας των επί μέρους περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων κατά την απόκτηση θυγατρικών και συγγενών εταιρειών. Η υπεραξία κατά την απόκτηση των συγγενών εταιρειών περιλαμβάνεται στην αξία κτήσεως της επένδυσης. Η υπεραξία ελέγχεται ετησίως για τυχόν απομείωση. Τα κέρδη και οι ζημίες κατά την διάθεση των θυγατρικών ή συγγενών προσδιορίζονται λαμβανομένης υπόψη και της σχετικής υπεραξίας που αντιστοιχεί στην πωληθείσα οικονομική μονάδα. Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 75 Για σκοπούς ελέγχου της υπεραξίας και προκειμένου να διαπιστωθεί αν υπάρχει απομείωση, η υπεραξία κατανέμεται στις μονάδες δημιουργίας ταμειακών ροών. Κάθε θυγατρική θεωρείται ως ιδιαίτερη μονάδα δημιουργίας ταμειακών ροών. 2.5. Μισθώσεις Ο Όμιλος ως μισθωτής Ο Όμιλος εκτιμά εάν μια σύμβαση αποτελεί ή εμπεριέχει μίσθωση, κατά την έναρξη ισχύς αυτής και αναγνωρίζει κατά περίπτωση ένα περιουσιακό στοιχείο με δικαίωμα χρήσης και μια αντίστοιχη υποχρέωση από την μίσθωση για όλες τις συμβάσεις μίσθωσης στις οποίες είναι μισθωτής, εκτός από τις βραχυπρόθεσμες μισθώσεις (που ορίζονται ως μισθώσεις με διάρκεια μίσθωσης 12 μηνών ή λιγότερο) και μισθώσεις υποκείμενου περιουσιακού στοιχείου χαμηλής αξίας. Για τις μισθώσεις αυτές, ο Όμιλος αναγνωρίζει τα μισθώματα ως λειτουργικά έξοδα με την ευθεία μέθοδο, σε όλη τη διάρκεια της μίσθωσης. Η υποχρέωση από την μίσθωση αρχικά επιμετράται στην παρούσα αξία των μισθωμάτων τα οποία παραμένουν ανεξόφλητα κατά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου, τα οποία προεξοφλούνται με το τεκμαρτό επιτόκιο της μίσθωσης. Εάν το επιτόκιο αυτό δεν μπορεί να καθοριστεί εύκολα, ο Όμιλος χρησιμοποιεί το διαφορικό επιτόκιο δανεισμού του. Τα μισθώματα που περιλαμβάνονται στην επιμέτρηση της υποχρέωσης από τη μίσθωση αποτελούνται από: • σταθερά μισθώματα (περιλαμβανομένων των ουσιαστικά σταθερών μισθωμάτων), μειωμένα κατά τυχόν κίνητρα μίσθωσης, • κυμαινόμενα μισθώματα τα οποία εξαρτώνται από έναν δείκτη ή ένα επιτόκιο, τα οποία αρχικά επιμετρώνται με χρήση του δείκτη ή του επιτοκίου κατά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου, • ποσά τα οποία αναμένεται να καταβάλλει ο μισθωτής βάσει των εγγυήσεων υπολειμματικής αξίας, • την τιμή άσκησης του δικαιώματος αγοράς εάν είναι μάλλον βέβαιο ότι ο μισθωτής θα ασκήσει το εν λόγω δικαίωμα, και • την καταβολή ποινής για καταγγελία της μίσθωσης, εάν η διάρκεια μίσθωσης αποτυπώνει την άσκηση δικαιώματος του μισθωτή για καταγγελία της μίσθωσης. Η υποχρέωση από την μίσθωση επιμετράται μεταγενέστερα, αυξάνοντας την λογιστική αξία για να αποτυπωθούν οι τόκοι επί της υποχρέωσης από την μίσθωση (με χρήση της μεθόδου του πραγματικού επιτοκίου) και μειώνοντας την λογιστική αξία για να αποτυπωθούν οι καταβολές των μισθωμάτων. Ο Όμιλος επανεπιμετρά την υποχρέωση από την μίσθωση (και κάνει τις αντίστοιχες προσαρμογές στα σχετικά περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης) εάν: • επέλθει αλλαγή στην διάρκεια της μίσθωσης ή εάν επέλθει μεταβολή στην εκτίμηση του δικαιώματος αγοράς, στην περίπτωση αυτή η υποχρέωση από την μίσθωση επανεπιμετράται προεξοφλώντας τα αναθεωρημένα μισθώματα με βάση το αναθεωρημένο προεξοφλητικό επιτόκιο. Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 76 • επέλθει μεταβολή στα μισθώματα εξαιτίας της μεταβολής στον δείκτη ή στο επιτόκιο ή στα ποσά τα οποία αναμένεται να καταβληθούν λόγω της εγγύησης υπολειμματικής αξίας. Σε αυτές τις περιπτώσεις η υποχρέωση από την μίσθωση επιμετράται προεξοφλώντας τα αναθεωρημένα μισθώματα με βάση το αρχικό προεξοφλητικό επιτόκιο. • μια μίσθωση τροποποιείται και η τροποποίηση της μίσθωσης δεν αντιμετωπίζεται λογιστικά ως χωριστή μίσθωση, στην περίπτωση αυτή η υποχρέωση από την μίσθωση επανεπιμετράται προεξοφλώντας τα αναθεωρημένα μισθώματα κάνοντας χρήση του αναθεωρημένου προεξοφλητικού επιτοκίου. Η υποχρέωση από την μίσθωση παρουσιάζεται διακριτά στoν Ισολογισμό. Το περιουσιακό στοιχείο με δικαίωμα χρήσης εμπεριέχει το ποσό της αρχικής επιμέτρησης της αντίστοιχης υποχρέωσης από την μίσθωση, τα μισθώματα τα οποία καταβλήθηκαν κατά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου ή προγενέστερα αυτής, και τυχόν αρχικές άμεσες δαπάνες. Μεταγενέστερα επιμετρώνται στο κόστος μειωμένα κατά τις τυχόν σωρευμένες αποσβέσεις και τις ζημίες απομείωσης. Ο Όμιλος εφαρμόζει το Δ.Λ.Π. 36 προκειμένου να προσδιορίσει εάν το περιουσιακό στοιχείο με δικαίωμα χρήσης έχει απομειωθεί. Στις περιπτώσεις που ο Όμιλος αναλαμβάνει συμβατικά την υποχρέωση να αποσυναρμολογήσει και να απομακρύνει το υποκείμενο περιουσιακό στοιχείο, να αποκαταστήσει το χώρο που έχει τοποθετηθεί ή να αποκαταστήσει το υποκείμενο περιουσιακό στοιχείο στην κατάσταση στην οποία προβλέπεται από τους όρους και τις προϋποθέσεις της σύμβασης μίσθωσης, αναγνωρίζει μια πρόβλεψη η οποία επιμετράται σύμφωνα με το Δ.Λ.Π. 37. Τα κόστη αυτά προσαυξάνουν την λογιστική αξία του περιουσιακού στοιχείου με δικαίωμα χρήσης. Ο Όμιλος δεν επιβαρύνθηκε με κάποιο από αυτά τα κόστη κατά τις περιόδους που παρουσιάζονται στις εν λόγω οικονομικές καταστάσεις. Τα περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης αποσβένονται στην μικρότερη χρονική περίοδο μεταξύ της διάρκειας της μίσθωσης και της ωφέλιμης ζωής του εκάστοτε υποκείμενου περιουσιακού στοιχείου. Εάν ως αποτέλεσμα της σύμβασης μίσθωσης μεταβιβάζεται η κυριότητα του εκάστοτε υποκείμενου περιουσιακού στοιχείου ή στο κόστος του περιουσιακού στοιχείου με δικαίωμα χρήσης έχει ενσωματωθεί το τίμημα εξαγοράς του υποκείμενου περιουσιακού στοιχείου δεδομένου ότι ο Όμιλος αναμένει να εξασκήσει το δικαίωμα αγοράς αυτού, το εν λόγω περιουσιακό στοιχείο με δικαίωμα χρήσης αποσβένεται στην ωφέλιμη ζωή του εκάστοτε υποκείμενου περιουσιακού στοιχείου. Η απόσβεση ξεκινά από την έναρξη της μισθωτικής περιόδου. Τα περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης παρουσιάζεται διακριτά στον Ισολογισμό. Τα κυμαινόμενα μισθώματα τα οποία δεν εξαρτώνται από κάποιο δείκτη ή επιτόκιο δεν περιλαμβάνονται στην επιμέτρηση της υποχρέωσης από την μίσθωση και κατά συνέπεια δεν αποτελούν συστατικό στοιχείο της λογιστικής αξίας του περιουσιακού στοιχείου με δικαίωμα χρήσης. Οι σχετικές πληρωμές αναγνωρίζονται ως έξοδο την περίοδο κατά την οποία επήλθε το γεγονός ή ο όρος ενεργοποίησης αυτών των καταβολών και περιλαμβάνονται στα κονδύλια “Έξοδα διοίκησης” και “Έξοδα διάθεσης” στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων και Λοιπών Συνολικών Εισοδημάτων. Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 77 Σύμφωνα με όσα προβλέπει το Δ.Π.Χ.Α. 16, ο Όμιλος εφάρμοσε την πρακτική διευκόλυνση του Δ.Π.Χ.Α. 16 σύμφωνα με την οποία ο μισθωτής δεν υποχρεούται να διαχωρίσει τα μη μισθωτικά στοιχεία, και επομένως αντιμετωπίζει λογιστικά κάθε μισθωτικό και σχετικό μη μισθωτικό στοιχείο ως ενιαία σύμβαση. Μέχρι το οικονομικό έτος 2018, οι μισθώσεις ακινήτων, εγκαταστάσεων και εξοπλισμού ταξινομoύνταν είτε ως χρηματοδοτικές μισθώσεις είτε ως λειτουργικές μισθώσεις. Οι πληρωμές που πραγματοποιoύνταν στο πλαίσιο λειτουργικών μισθώσεων (καθαρές από τυχόν κίνητρα που έλαβε ο εκμισθωτής) χρεώνονταν στα αποτελέσματα με τη σταθερή μέθοδο κατά τη διάρκεια της μίσθωσης. Ο Όμιλος ως εκμισθωτής Οι μισθώσεις στις οποίες ο Όμιλος είναι εκμισθωτής κατατάσσονται είτε ως χρηματοδοτικές είτε ως λειτουργικές. Όταν σύμφωνα με τους όρους της μίσθωσης μεταβιβάζονται ουσιαστικά όλοι οι κίνδυνοι και οι ωφέλειες που συνοδεύουν την κυριότητα του στον μισθωτή, η μίσθωση κατατάσσεται ως χρηματοδοτική. Όλες οι άλλες μισθώσεις κατατάσσονται ως λειτουργικές μισθώσεις. Όταν ο Όμιλος είναι ενδιάμεσος μισθωτής, αντιμετωπίζει λογιστικά την κύρια μίσθωση και την υπεκμίσθωση ως δυο χωριστές συμβάσεις. Η υπεκμίσθωση κατατάσσεται ως χρηματοδοτική ή λειτουργική ανάλογα με το περιουσιακό στοιχείο με δικαίωμα χρήσης που προκύπτει από την κύρια μίσθωση. Τα έσοδα από τις λειτουργικές μισθώσεις αναγνωρίζονται με την ευθεία μέθοδο κατά την διάρκεια της εκάστοτε μίσθωσης. Τα αρχικά άμεσα κόστη διαπραγμάτευσης και διεκπεραίωσης της συμφωνίας μιας λειτουργικής μίσθωσης προστίθενται στην λογιστική αξία του υποκείμενου περιουσιακού στοιχείου και αναγνωρίζονται με την ευθεία μέθοδο κατά την διάρκεια της εκάστοτε μίσθωσης. Τα ποσά που οφείλουν οι μισθωτές από τις χρηματοδοτικές μισθώσεις αναγνωρίζονται ως απαιτήσεις στο ποσό της καθαρής επένδυσης του Ομίλου στην χρηματοδοτική μίσθωση. Το χρηματοοικονομικό έσοδο από την μίσθωση κατανέμεται στις περιόδους αναφοράς έτσι ώστε να αντανακλάται το σταθερό περιοδικό ποσοστό απόδοσης του Ομίλου στην υπολειπόμενη καθαρή επένδυση στις χρηματοδοτικές μισθώσεις. Όταν η μίσθωση περιλαμβάνει μισθωτικά και μη μισθωτικά στοιχεία, ο Όμιλος εφαρμόζει το Δ.Π.Χ.Α. 15 προκειμένου να επιμερίζει το τίμημα της σύμβασης σε κάθε στοιχείο χωριστά. 2.6. Απομείωση Αξίας Στοιχείων Ενεργητικού Τα περιουσιακά στοιχεία που έχουν απροσδιόριστη ωφέλιμη ζωή, δεν αποσβένονται, αλλά υπόκεινται σε έλεγχο απομείωσης σε ετήσια βάση, ο οποίος διενεργείται και σε περίπτωση γεγονότων που καταδεικνύουν, ότι η λογιστική αξία αυτών των περιουσιακών στοιχείων μπορεί να μην είναι ανακτήσιμη. Τα περιουσιακά στοιχεία που αποσβένονται, υπόκεινται σε έλεγχο απομείωσης της αξίας τους, όταν γεγονότα ή αλλαγές στις συνθήκες υποδηλώνουν, ότι η λογιστική τους αξία είναι πιθανό να μην ανακτηθεί. Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 78 Ανακτήσιμη αξία προσδιορίζεται η υψηλότερη μεταξύ της καθαρής αξίας πώλησης και της αξίας λόγω χρήσης ενός στοιχείου του ενεργητικού. Καθαρή αξία πώλησης είναι το ποσό με το οποίο ένα στοιχείο ενεργητικού μπορεί να ανταλλαχθεί ή μια υποχρέωση να διακανονιστεί, στα πλαίσια μιας αμφοτεροβαρούς συναλλαγής σε εμπορική βάση, μεταξύ δύο μερών που έχουν πλήρη γνώση του αντικειμένου και ενεργούν με την θέληση τους, μετά την αφαίρεση κάθε πρόσθετου άμεσου κόστους διάθεσης του περιουσιακού στοιχείου. Αξία χρήσης ενός στοιχείου του ενεργητικού είναι η παρούσα αξία των εκτιμώμενων μελλοντικών ταμειακών ροών, που αναμένεται να εισρεύσουν στην εταιρεία, λόγω της συνεχούς χρήσης του στοιχείου και από την εισροή που αναμένεται να προκύψει από τη διάθεσή του στο τέλος της εκτιμώμενης ωφέλιμης ζωής του. Για την εκτίμηση των ζημιών απομείωσης, τα περιουσιακά στοιχεία εντάσσονται στις μικρότερες δυνατές μονάδες δημιουργίας ταμειακών ροών. Οι ζημίες απομείωσης καταχωρούνται ως έξοδα στα αποτελέσματα, όταν προκύπτουν. 2.7. Χρηματοοικονομικά στοιχεία Ενεργητικού και Υποχρεώσεων Ο Όμιλος αναγνωρίζει τα χρηματοοικονομικά μέσα ως στοιχεία ενεργητικού ή υποχρεώσεων εφόσον καθίσταται αντισυμβαλλόμενο μέρος που αποκτά δικαιώματα ή αναλαμβάνει υποχρεώσεις βάσει των συμβατικών όρων του χρηματοοικονομικού μέσου. Κατά την αρχική αναγνώριση τα χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού και υποχρεώσεων αποτιμώνται στην εύλογη αξία τους. Στην περίπτωση των χρηματοοικονομικών μέσων που δεν αποτιμώνται στην εύλογη αξία μέσω της Κατάστασης Αποτελεσμάτων, η αξία κατά την αρχική αναγνώριση προσαυξάνεται με τα έξοδα συναλλαγών και μειώνεται με τα έσοδα και τις προμήθειες που σχετίζονται άμεσα με την απόκτηση ή τη δημιουργία τους. Τα χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού και υποχρεώσεων αφορούν τα αξιόγραφα εμπορικού χαρτοφυλακίου, τα ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα, τους συμμετοχικούς τίτλους, τις απαιτήσεις από πελάτες, τις υποχρεώσεις προς προμηθευτές και πελάτες και ορισμένα στοιχεία των λοιπών απαιτήσεων και λοιπών υποχρεώσεων. Τα αξιόγραφα εμπορικού χαρτοφυλακίου περιλαμβάνουν τις επενδύσεις του Ομίλου σε ομόλογα και αποτιμώνται στην εύλογη αξία με τις διαφορές αποτίμησης να καταχωρούνται στα αποτελέσματα χρήσης. Τα χρηματοοικονομικά μέσα αυτής της κατηγορίας εξετάζονται περιοδικά για την ύπαρξη αναμενόμενων ζημιών απομείωσης. Οι συμμετοχικοί τίτλοι είναι μη παράγωγα χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού, οι οποίοι είτε ταξινομούνται ως διαθέσιμοι προς πώληση είτε δεν μπορούν να ενταχθούν σε κάποια από τις ανωτέρω κατηγορίες. Περιλαμβάνονται στα μη κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία, εφόσον ο Όμιλος δεν έχει την πρόθεση να τα ρευστοποιήσει εντός δώδεκα (12) μηνών από την ημερομηνία κατάρτισης του Ισολογισμού. Οι εύλογες αξίες των επενδύσεων που είναι διαπραγματεύσιμες σε ενεργό αγορά, προσδιορίζονται από τις τρέχουσες τιμές ζήτησης. Για τα μη διαπραγματεύσιμα στοιχεία, οι εύλογες αξίες προσδιορίζονται με τη χρήση τεχνικών αποτίμησης, όπως ανάλυση πρόσφατων συναλλαγών, συγκρίσιμων στοιχείων που διαπραγματεύονται και προεξόφληση ταμειακών ροών. Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 79 Σε κάθε ημερομηνία σύνταξης Ισολογισμού, ο Όμιλος εκτιμά αν υπάρχουν αντικειμενικές ενδείξεις απομείωσης των επενδύσεων αυτής της κατηγορίας. Για μετοχές εταιρειών, που έχουν ταξινομηθεί ως συμμετοχικοί τίτλοι, τέτοια ένδειξη αποτελεί η σημαντική ή παρατεταμένη μείωση της εύλογης αξίας σε σχέση με το κόστος κτήσεως. Oι λοιπές οικονομικές απαιτήσεις της Εταιρείας και του Ομίλου που αφορούν τις τραπεζικές καταθέσεις, τις απαιτήσεις από πελάτες και τις λοιπές απαιτήσεις ταξινομούνται στο χαρτοφυλάκιο των χρηματοοικονομικών μέσων που αποτιμώνται στο αναπόσβεστο κόστος καθώς: - εντάσσονται σε επιχειρησιακό μοντέλο το οποίο έχει ως στόχο τη διακράτηση προκειμένου να εισπραχθούν οι συμβατικές ταμειακές τους ροές, και - οι συμβατικοί όροι που τα διέπουν προβλέπουν αποκλειστικά ταμειακές ροές κεφαλαίου και τόκου επί του ανεξόφλητου κεφαλαίου, οι οποίες θα πρέπει να καταβληθούν σε συγκεκριμένες ημερομηνίες (Solely Payments of Principal and Interest- SPPI). Οι απαιτήσεις από πωλήσεις σε πελάτες και λοιπές περιπτώσεις καταχωρούνται αρχικά στην εύλογη αξία τους (στην αξία της συναλλαγής), η οποία συμπίπτει με την ονομαστική αξία, αφαιρουμένων των ζημιών απομείωσης. Οι ζημιές απομείωσης (απώλειες από επισφαλείς απαιτήσεις) καταχωρούνται όταν υπάρχει αντικειμενική απόδειξη ότι ο Όμιλος δεν είναι σε θέση να εισπράξει όλα τα ποσά που οφείλονται με βάση τους συμβατικούς όρους. Το ποσό της ζημιάς απομείωσης είναι η διαφορά μεταξύ της λογιστικής αξίας των απαιτήσεων και των εκτιμώμενων μελλοντικών ταμιακών ροών. Το ποσό της ζημίας απομείωσης καταχωρείται στα αποτελέσματα. Οι απαιτήσεις από τους πελάτες και οι λοιπές οικονομικές απαιτήσεις του Ομίλου, είναι συνήθως άμεσα απαιτητές και ως εκ τούτου δεν ενσωματώνεται σε αυτές αμοιβή για το πέρασμα του χρόνου (time value). Ο Όμιλος εφαρμόζει την απλοποιημένη προσέγγιση του ΔΠΧΠ 9 για τον υπολογισμό των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών, σύμφωνα με την οποία, η πρόβλεψη ζημίας επιμετράται πάντοτε σε ποσό ίσο με τις αναμενόμενες πιστωτικές ζημίες καθ' όλη τη διάρκεια ζωής όπως προβλέπεται από το ΔΠΧΠ 9. Για τον προσδιορισμό των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών σε σχέση με τις απαιτήσεις από πελάτες, ο Όμιλος χρησιμοποιεί πίνακα προβλέψεων πιστωτικής ζημιάς με βάση την ενηλικίωση των υπολοίπων. Ο Όμιλος θεωρεί ότι το ρίσκο αθέτησης ”risk of default” για τις πωλήσεις επί πιστώσει αυξάνεται σημαντικά όταν για κάποιο λόγο δεν τηρείται από τους πελάτες το πιστωτικό όριο και η πληρωμή δεν έχει πραγματοποιηθεί μέχρι τις 90 ημέρες καθυστέρησης. Το ποσό των αναμενόμενων ζημιών πιστωτικού κινδύνου της χρήσεως αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα, στο λογαριασμό “Ζημίες απομειώσεως και προβλέψεις για την κάλυψη πιστωτικού κινδύνου”. Οι οικονομικές υποχρεώσεις του Ομίλου αποτιμώνται στο αναπόσβεστο κόστος και εκτοκίζονται με τη μέθοδο του πραγματικού επιτοκίου. Τα αποτελέσματα από την αποτίμηση ή διακοπή αναγνώρισης των υποχρεώσεων που αποτιμώνται στην εύλογη αξία αναγνωρίζονται στην γραμμή Χρηματοοικονομικά αποτελέσματα της κατάστασης αποτελεσμάτων. Ο Όμιλος προβαίνει στη διακοπή αναγνώρισης χρηματοοικονομικών στοιχείων του ενεργητικού όταν: • έχουν λήξει οι ταμειακές ροές των χρηματοοικονομικών στοιχείων, Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 80 • μεταβιβάζεται το συμβατικό δικαίωμα είσπραξης των ταμειακών ροών από τα χρηματοοικονομικά στοιχεία και ταυτόχρονα μεταβιβάζονται οι κίνδυνοι και τα οφέλη που απορρέουν από αυτά, • δάνεια ή επενδύσεις σε αξιόγραφα καθίστανται ανεπίδεκτα εισπράξεως, οπότε και τα διαγράφουν. • οι συμβατικοί όροι των χρηματοοικονομικών στοιχείων μεταβάλλονται ουσιωδώς. Ο Όμιλος διακόπτει την αναγνώριση μιας χρηματοοικονομικής υποχρέωσης (ή μέρους αυτής) όταν αυτή συμβατικά εκπληρώνεται, ακυρώνεται ή εκπνέει. 2.8. Καθορισμός της Εύλογης Αξίας Ως εύλογη αξία ορίζεται η τιμή που θα εισέπραττε η Εταιρεία και ο Όμιλος κατά την πώληση ενός στοιχείου του ενεργητικού ή η τιμή που θα κατέβαλε προκειμένου να μεταβιβάσει μία υποχρέωση, σε μία συνηθισμένη συναλλαγή ανάμεσα σε συμμετέχοντες της αγοράς, κατά την ημερομηνία της αποτίμησης, στην κύρια αγορά του στοιχείου του ενεργητικού ή των υποχρεώσεων ή στην πιο συμφέρουσα αγορά για το στοιχείο, στην περίπτωση που δεν υφίσταται κύρια αγορά. Η Εταιρεία και ο Όμιλος προσδιορίζει την εύλογη αξία των στοιχείων του ενεργητικού και των υποχρεώσεων, που διαπραγματεύονται σε ενεργό αγορά, βάσει των διαθέσιμων τιμών της αγοράς. Σε όλες τις άλλες περιπτώσεις, η Εταιρεία και ο Όμιλος προσδιορίζει την εύλογη αξία χρησιμοποιώντας τεχνικές αποτίμησης οι οποίες είναι κατάλληλες για τις συγκεκριμένες συνθήκες, για τις οποίες υπάρχουν διαθέσιμα και επαρκή δεδομένα για την αποτίμηση και οι οποίες αφενός μεν μεγιστοποιούν τη χρήση των σχετικών παρατηρήσιμων τιμών αφετέρου ελαχιστοποιούν τη χρήση μη παρατηρήσιμων τιμών. Σε περιπτώσεις που δεν υπάρχουν παρατηρήσιμα στην αγορά δεδομένα, χρησιμοποιούνται στοιχεία που βασίζονται σε εσωτερικές εκτιμήσεις και παραδοχές π.χ. προσδιορισμός αναμενόμενων ταμειακών ροών, επιτοκίων προεξόφλησης, πιθανότητας προπληρωμών ή αθέτησης αντισυμβαλλομένου. Σε κάθε περίπτωση, κατά την αποτίμηση στην εύλογη αξία, η Εταιρεία και ο Όμιλος χρησιμοποιεί υποθέσεις που θα χρησιμοποιούνταν από τους συμμετέχοντες της αγοράς, θεωρώντας ότι ενεργούν με βάση το μέγιστο οικονομικό τους συμφέρον. Όλα τα στοιχεία του ενεργητικού και των υποχρεώσεων τα οποία είτε αποτιμώνται στην εύλογη αξία είτε για τα οποία γνωστοποιείται η εύλογη αξία τους κατηγοριοποιούνται, ανάλογα με την ποιότητα των δεδομένων που χρησιμοποιήθηκαν για την εκτίμηση της εύλογης αξίας τους, ως εξής: - δεδομένα επιπέδου 1: τιμές (χωρίς προσαρμογές) ενεργού αγοράς, - δεδομένα επιπέδου 2: άμεσα ή έμμεσα παρατηρήσιμα (observable) δεδομένα, - δεδομένα επιπέδου 3: προκύπτουν από εκτιμήσεις της Εταιρείας και του Ομίλου καθώς δεν υπάρχουν παρατηρήσιμα δεδομένα στην αγορά. Μη χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού Η κυριότερη κατηγορία μη χρηματοοικονομικών στοιχείων ενεργητικού για την οποία προσδιορίζεται εύλογη αξία είναι τα ακίνητα. Η διαδικασία που, κατά κανόνα, ακολουθείται κατά την αποτίμηση στην εύλογη αξία ενός ακινήτου συνοψίζεται στα ακόλουθα στάδια: Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 81 • Ανάθεση της εντολής στον μηχανικό-εκτιμητή • Μελέτη υποθέσεως - Καθορισμός πρόσθετων στοιχείων • Αυτοψία - Επιθεώρηση • Επεξεργασία στοιχείων - Υπολογισμοί • Σύνταξη εκτιμήσεων Ο εκάστοτε εκτιμητής, για τον υπολογισμό της εύλογης αξίας του κάθε ακινήτου, επιλέγει εκ των ακόλουθων τριών βασικών μεθόδων: • Μέθοδος της αγοράς (ή συγκριτική μέθοδος), η οποία προσδιορίζει την εύλογη αξία του ακινήτου με σύγκρισή του με άλλα όμοια ακίνητα για τα οποία υπάρχουν στοιχεία συναλλαγών (αγοραπωλησιών). • Μέθοδος του εισοδήματος, η οποία κεφαλαιοποιεί μελλοντικές χρηματοροές που μπορεί να εξασφαλίσει το ακίνητο με κατάλληλο επιτόκιο κεφαλαιοποίησης. • Μέθοδος του κόστους η οποία αντικατοπτρίζει το ποσό το οποίο θα απαιτούνταν κατά την τρέχουσα περίοδο για την υποκατάσταση του ακινήτου με ένα άλλο, ανάλογων προδιαγραφών, αφού ληφθεί υπόψη η κατάλληλη προσαρμογή λόγω απαξιώσεως. Παραδείγματα δεδομένων που χρησιμοποιούνται για την αποτίμηση των ακινήτων και τα οποία αναφέρονται αναλυτικά στις επιμέρους εκτιμήσεις είναι τα ακόλουθα: ▪ Εμπορικά Ακίνητα: Τιμή ανά m2, προσαύξηση ενοικίου κατ’ έτος, ποσοστό μακροχρόνια μη μισθωμένων χώρων/μονάδων (προς μίσθωση), προεξοφλητικό επιτόκιο, συντελεστής απόδοσης εξόδου, διάρκεια μισθώσεων σε ισχύ (έτη), ποσοστό μη μισθωμένων χώρων/μονάδων (προς μίσθωση), κλπ. ▪ Οικιστικά Ακίνητα: Καθαρή (αρχική) απόδοση ακινήτου, αναμενόμενη απόδοση ακινήτου βάσει εκτιμώμενης μισθωτικής αξίας (reversionary yield), καθαρό ενοίκιο ανά m2 ανά έτος, ποσοστό μακροχρόνια μη μισθωμένων χώρων/μονάδων (προς μίσθωση), διάρκεια μισθώσεων σε ισχύ (έτη), ποσοστό μη μισθωμένων χώρων/μονάδων (προς μίσθωση), εκτιμώμενη αξία μισθωμάτων ανά m2, προσαύξηση ενοικίου κατ’ έτος, προεξοφλητικό επιτόκιο, συντελεστής απόδοσης εξόδου, διάρκεια μισθώσεων σε ισχύ (έτη), κλπ. ▪ Γενικές Παραδοχές όπως: ηλικία κτηρίου, υπολειπόμενη ωφέλιμη διάρκεια ζωής, m2 ανά κτήριο κ.α. αναφέρονται επίσης στις επιμέρους εκτιμήσεις για κάθε ακίνητο. Επισημαίνεται πως η αποτίμηση στην εύλογη αξία ενός ακινήτου βασίζεται στην ικανότητα των συμμετεχόντων της αγοράς να δημιουργήσουν οικονομικά οφέλη από τη μέγιστη και καλύτερη χρήση του ή από την πώλησή του σε άλλους συμμετέχοντες της αγοράς, οι οποίοι θα κάνουν χρήση του στοιχείου αυτού κατά το μέγιστο και καλύτερο τρόπο. 2.9. Αποθέματα Τα αποθέματα είναι τα στοιχεία του ενεργητικού, που είτε κατέχονται προς πώληση κατά τη συνήθη πορεία των δραστηριοτήτων των εταιρειών του Ομίλου, είτε βρίσκονται στη διαδικασία της παραγωγής, μέχρι να πάρουν την τελική Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 82 τους μορφή για πώληση ή είναι υλικά και πρώτες ύλες, τα οποία θα αναλωθούν στην παραγωγική διαδικασία ή στην παροχή υπηρεσιών. Τα αποθέματα αποτιμώνται στη χαμηλότερη τιμή μεταξύ κόστους κτήσεως και καθαρής ρευστοποιήσιμης αξίας. Η κύρια δραστηριότητα του Ομίλου (ανάπτυξη λογισμικού) χαρακτηρίζεται ως παροχή υπηρεσίας, οπότε τα αποθέματα που εμφανίζονται στον Ισολογισμό της αποτιμώνται στο κόστος παραγωγής τους, το οποίο απαρτίζεται κυρίως από την εργασία και τις λοιπές αμοιβές προσωπικού, που απασχολήθηκε άμεσα στην παροχή υπηρεσίας, συμπεριλαμβανομένων των αμοιβών του επιβλέποντος προσωπικού και των γενικών εξόδων τα οποία επιμερίζονται. Η τιμή κόστους κτήσεως για το σύνολο των αποθεμάτων (αγοραζόμενα – παραγόμενα) προσδιορίζεται με τη μέθοδο του μέσου σταθμικού κόστους των ομοίων ειδών. 2.10. Απαιτήσεις από Εμπορική Δραστηριότητα Οι απαιτήσεις από εμπορική δραστηριότητα του Ομίλου κατατάσσονται στα κυκλοφορούντα στοιχεία του ενεργητικού, δεδομένου ότι κατέχονται κυρίως για εμπορικούς σκοπούς ή για βραχύ χρονικό διάστημα και αναμένεται να ρευστοποιηθούν εντός δώδεκα (12) μηνών από την ημερομηνία σύνταξης του Ισολογισμού (π.χ. χρεόγραφα προς πώληση, αξιόγραφα εισπρακτέα, απαιτήσεις από πελάτες κλπ). Οι εν λόγω απαιτήσεις, οι οποίες πωλούνται, χρησιμοποιούνται ή εισπράττονται μέσα στο λειτουργικό κύκλο του Ομίλου, θεωρούνται ως στοιχεία του κυκλοφορούντος ενεργητικού, ακόμη και στην περίπτωση που δεν αναμένεται να εισπραχθούν μέσα στους επόμενους δώδεκα (12) μήνες από την ημερομηνία σύνταξης του Ισολογισμού. Ως λειτουργικός κύκλος του Ομίλου, νοείται ο χρόνος μεταξύ της κτήσης των στοιχείων που εισέρχονται σε μία διαδικασία εντός των εταιρειών του Ομίλου και της ρευστοποίησής τους σε ταμειακά διαθέσιμα ή σε ένα χρηματοοικονομικό μέσο το οποίο είναι άμεσα μετατρέψιμο σε ταμειακά διαθέσιμα. Τα στοιχεία των απαιτήσεων καταχωρούνται αρχικά στην εύλογη αξία τους και μεταγενέστερα αποτιμώνται στο αναπόσβεστο κόστος με τη χρήση του πραγματικού επιτοκίου, αφαιρουμένων και των ζημιών απομείωσης (απώλειες από επισφαλείς απαιτήσεις) σε συνδυασμό με τις νέες απαιτήσεις του ΔΠΧΑ 9. Ο Όμιλος έχει θεσπίσει κριτήρια για την παροχή πίστωσης στους πελάτες, τα οποία σε γενικές γραμμές βασίζονται στο μέγεθος των δραστηριοτήτων του πελάτη, με παράλληλη εκτίμηση σχετικών οικονομικών πληροφοριών. Οι συναλλαγές γενικά πραγματοποιούνται με κανονικούς όρους και με αναμενόμενη μέση διάρκεια είσπραξης εκατόν πενήντα (150) ημέρες από την αποστολή των πωλούμενων αγαθών και υπηρεσιών. Κατά την ημερομηνία σύνταξης των Οικονομικών Καταστάσεων, όλες οι καθυστερημένες ή επισφαλείς απαιτήσεις ελέγχονται, προκειμένου να προσδιοριστεί η αναγκαιότητα ή μη πρόβλεψης για επισφαλείς απαιτήσεις. Το υπόλοιπο της συγκεκριμένης πρόβλεψης προσαρμόζεται κατάλληλα σε κάθε ημερομηνία σύνταξης Ισολογισμού, ώστε να αντανακλά τον πιθανό κίνδυνο ζημίας απομείωσης. Οι ζημίες απομείωσης αναγνωρίζονται μόνο όταν υπάρχει αντικειμενική ένδειξη ότι οι εταιρείες του Ομίλου δεν είναι σε θέση να εισπράξουν τα οφειλόμενα προς αυτές ποσά με βάση τους συμβατικούς όρους. Το ποσό της ζημιάς απομείωσης Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 83 είναι η διαφορά μεταξύ της μελλοντικών ταμειακών ροών, λογιστικής αξίας των απαιτήσεων και της παρούσας αξίας των εκτιμώμενων προεξοφλούμενων με το πραγματικό επιτόκιο. Κάθε ποσό ζημίας απομείωσης καταχωρείται ως έξοδο στα αποτελέσματα. 2.11. Ταμειακά Διαθέσιμα και Ισοδύναμα Τα ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα περιλαμβάνουν τα μετρητά και τα ισοδύναμα των ταμειακών διαθεσίμων, όπως οι καταθέσεις όψεως και προθεσμίας βραχείας διάρκειας, αλληλόχρεους τραπεζικούς λογαριασμούς και επενδύσεις υψηλής ρευστοποίησης και χαμηλού ρίσκου (προθεσμιακές καταθέσεις), που δύνανται να μετατραπούν άμεσα σε διαθέσιμα. 2.12. Μετοχικό Κεφάλαιο Το μετοχικό κεφάλαιο του Ομίλου περιλαμβάνεται στα ίδια κεφάλαια του Ισολογισμού και αφορά τις κοινές ονομαστικές μετοχές της μητρικής εταιρείας. Άμεσα έξοδα για την έκδοση μετοχών εμφανίζονται σε μείωση του προϊόντος έκδοσης. Άμεσα έξοδα που σχετίζονται με την έκδοση μετοχών για την απόκτηση άλλων επιχειρήσεων, περιλαμβάνονται στο κόστος κτήσεως της επιχειρήσεως που αποκτάται. 2.13. Αποθεματικά Τα αποθεματικά είναι συσσωρευμένα καθαρά κέρδη, τα οποία δεν έχουν διανεμηθεί στους μετόχους, ούτε έχουν κεφαλαιοποιηθεί (δηλαδή δεν έχουν ενσωματωθεί στο μετοχικό κεφάλαιο του Ομίλου με αντίστοιχη αύξησή του), αλλά εμφανίζονται σε ιδιαίτερους λογαριασμούς της καθαρής θέσης της εταιρείας. i. Τακτικό Αποθεματικό Σύμφωνα με την ελληνική νομοθεσία (Νόμος 4548/2018), η εταιρεία υποχρεούται, κατά την ημερομηνία σύνταξης των Οικονομικών Καταστάσεων, να σχηματίζει τακτικό αποθεματικό, ίσο με το πέντε τοις εκατό (5%) τουλάχιστον, των πραγματικών (λογιστικών) καθαρών κερδών κάθε χρήσεως. ii. Έκτακτα Αποθεματικά Περιλαμβάνονται αποθεματικά που έχουν προκύψει από φορολογημένα κέρδη της μητρικής εταιρείας, ως προϋπόθεση για την κάλυψη της ίδιας συμμετοχής και την ένταξή της σε προγράμματα που επιχορηγούνται από διάφορους φορείς, όπως η Ευρωπαϊκή Ένωση. iii. Αφορολόγητα Αποθεματικά Ειδικών Διατάξεων Νόμων Ο Όμιλος έχει αποθεματικά, που σχημάτισε η μητρική εταιρεία από καθαρά κέρδη, τα οποία με βάση ειδικές διατάξεις νόμων που χαρακτηρίζονται ως αναπτυξιακοί, δε φορολογούνται, γιατί χρησιμοποιήθηκαν για την απόκτηση νέου πάγιου παραγωγικού εξοπλισμού. Δηλαδή σχηματίζονται από καθαρά κέρδη, για τα οποία δεν υπολογίζεται και δεν καταβάλλεται φόρος. Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 84 iv. Αποθεματικά από Απαλλασσόμενα της Φορολογίας και Ειδικώς Φορολογηθέντα Έσοδα Τα αποθεματικά από απαλλασσόμενα της φορολογίας έσοδα και τα αποθεματικά φορολογηθέντα κατ’ ειδικό τρόπο αφορούν έσοδα αμοιβαίων κεφαλαίων και repos, που κατείχε στο παρελθόν η μητρική εταιρεία του Ομίλου, τα οποία απαλλάσσονται της φορολογίας ή φορολογούνται με παρακράτηση φόρου στην πηγή, με εξάντληση της φορολογικής υποχρέωσης. Πέραν των εν λόγω καταβληθέντων φόρων, τα αποθεματικά αυτά υπόκεινται σε φορολόγηση σε περίπτωση διανομής τους. Με βάση το άρθρο 72 του νόμου 4172/2013 (ΦΕΚ Α167/23-7-2013) επιβάλλεται η αυτοτελής φορολόγηση των αφορολόγητων αποθεματικών που έχουν σχηματιστεί σύμφωνα με τις διατάξεις του ν. 2238/1994, στη χρήση 2015 με συντελεστή 19%. Σύμφωνα με τα προβλεπόμενα του Διεθνούς Λογιστικού Προτύπου (ΔΛΠ) 12 (παραγρ. 46) η εταιρεία στις οικονομικές καταστάσεις της χρήσης 2014 επιμέτρησε την αντίστοιχη φορολογική υποχρέωση. Εν συνεχεία εντός Φεβρουαρίου 2015 κατέβαλλε τον ως άνω αναλογούντα φόρο με παράλληλη επιστροφή του υπολοίπου ποσού στους μετόχους της. 2.14. Επιχορηγήσεις Κρατική επιχορήγηση είναι η ενίσχυση, που παρέχεται από το κράτος με τη μορφή μεταβίβασης πόρων σε μια επιχείρηση, ως ανταπόδοση της τήρησης ή της επικείμενης τήρησης από την τελευταία, όρων που σχετίζονται με τη λειτουργία της. Τα κριτήρια αναγνώρισης, που πρέπει να ικανοποιούνται αθροιστικά, είναι τα ακόλουθα: • Εύλογη βεβαιότητα ότι η εταιρεία έχει συμμορφωθεί ή πρόκειται να συμμορφωθεί με τους όρους της επιχορήγησης και • Εύλογη βεβαιότητα ότι το ποσό της επιχορήγησης θα εισπραχθεί. Η είσπραξη της επιχορήγησης δεν αρκεί από μόνη της για την αναγνώριση, διότι δεν αποδεικνύει την ικανότητα για εκπλήρωση των όρων. Οι κρατικές επιχορηγήσεις αναγνωρίζονται στην εύλογη αξία τους όταν αναμένεται με βεβαιότητα ότι η Εταιρεία και ο Όμιλος θα συμμορφωθούν με τους ανωτέρω όρους. Υπάρχουν δύο βασικές μορφές επιχορηγήσεων, οι οποίες αναγνωρίζονται στις Οικονομικές Καταστάσεις του Ομίλου και της Εταιρείας: α) Επιχορηγήσεις περιουσιακών στοιχείων Πρόκειται για χρηματικά ποσά, που δίδονται στην Εταιρεία και τον Όμιλο από κρατικούς φορείς, προκειμένου αυτές να προβούν είτε στην αγορά ή στην κατασκευή συγκεκριμένου παγίου στοιχείου ενεργητικού μακρόχρονης εκμετάλλευσης. Οι κρατικές επιχορηγήσεις που σχετίζονται με την αγορά περιουσιακών στοιχείων, περιλαμβάνονται στις μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις ως έσοδα επομένων χρήσεων από κρατικές επιχορηγήσεις και μεταφέρονται ως έσοδα στην κατάσταση λογαριασμού αποτελεσμάτων με την σταθερή μέθοδο στη διάρκεια της αναμενόμενης ωφέλιμης ζωής των αντίστοιχων επιχορηγηθέντων περιουσιακών στοιχείων. β) Επιχορηγήσεις δαπανών Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 85 Πρόκειται για χρηματικά ποσά, που δίδονται στην Εταιρεία και τον Όμιλο από κρατικούς φορείς, τα οποία σχετίζονται με στοιχεία άμεσα προσδιοριστικά των αποτελεσμάτων, ως κίνητρο για την πραγματοποίηση δαπανών. Τα έσοδα από κρατικές επιχορηγήσεις καταχωρούνται στα αποτελέσματα όταν η αναλογούσα στην επιχορήγηση δαπάνη έχει πραγματοποιηθεί. 2.15. Δάνεια - Τραπεζικός Δανεισμός Τα δάνεια από τράπεζες καταχωρούνται αρχικά στην εύλογη αξία τους, μειωμένα με τα τυχόν άμεσα κόστη για την πραγματοποίηση των συναλλαγών αναφορικά με δανειακές συμβάσεις. Μεταγενέστερα αποτιμώνται στο αναπόσβεστο κόστος, βάσει της μεθόδου του πραγματικού επιτοκίου. Δάνεια σε ξένο νόμισμα αποτιμώνται βάσει της ισοτιμίας που ισχύει κατά την ημερομηνία σύνταξης του Ισολογισμού. Οποιαδήποτε διαφορά, μεταξύ των ποσών που ενταμιεύονται στην εταιρεία από την τράπεζα (πλην των εξόδων για τη σύναψη των δανείων) και της αξίας εξόφλησης, αναγνωρίζεται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων, κατά τη διάρκεια της περιόδου δανεισμού. Η διοίκηση του Ομίλου θεωρεί, ότι τα επιτόκια που χρησιμοποιούνται σε σχέση με τα συναφθέντα δάνεια, ισοδυναμούν με τα τρέχοντα επιτόκια της αγοράς και συνεπώς δε συντρέχουν οι προϋποθέσεις οποιασδήποτε προσαρμογής της αξίας, στην οποία απεικονίζονται οι δανειακές υποχρεώσεις στις Οικονομικές Καταστάσεις. Τα δάνεια ταξινομούνται ως βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις, εκτός εάν ο Όμιλος έχει το δικαίωμα να αναβάλλει την εξόφληση της υποχρέωσης για τουλάχιστον δώδεκα (12) μήνες από την ημερομηνία κατάρτισης των Ετήσιων Οικονομικών Καταστάσεων. 2.16. Παροχές σε Εργαζομένους Βραχυπρόθεσμες παροχές: Οι βραχυπρόθεσμες παροχές προς το προσωπικό σε χρήμα και σε είδος, καταχωρούνται στα αποτελέσματα όταν καθίστανται δουλευμένες. Παροχές μετά την έξοδο από την υπηρεσία: Η υποχρέωση για τη συνταξιοδότηση του προσωπικού μετά την αποχώρησή του από την εργασία καλύπτεται από δημόσιο ασφαλιστικό φορέα (ΙΚΑ, κλπ). Η Εταιρεία και το προσωπικό συνεισφέρουν σε αυτό σε μηνιαία βάση. Η Εταιρεία δεν έχει περαιτέρω υποχρέωση να καταβάλει επιπλέον εισφορές σε περίπτωση που ο φορέας αυτός δεν έχει τα απαραίτητα περιουσιακά στοιχεία για την κάλυψη των παροχών που σχετίζονται με την υπηρεσία του προσωπικού στο τρέχον ή σε παρελθόντα έτη. Οι εισφορές που καταβάλει η Εταιρεία αναγνωρίζονται στις αμοιβές προσωπικού με βάση την αρχή των δεδουλευμένων. Επιπρόσθετα, σύμφωνα με το ελληνικό εργατικό δίκαιο, οι εργαζόμενοι δικαιούνται αποζημίωσης στην περίπτωση εξόδου από την υπηρεσία, το ύψος της οποίας εξαρτάται από το ύψος των αποδοχών τους, την προϋπηρεσία τους στην Εταιρεία και την αιτία εξόδου τους από την υπηρεσία (απόλυση ή συνταξιοδότηση). Στην περίπτωση παραίτησης ή δικαιολογημένης απολύσεως, το δικαίωμα αυτό δεν υφίσταται. Το πληρωτέο ποσό κατά τη συνταξιοδότηση ανέρχεται στο 40% του ποσού που καταβάλλεται σε περίπτωση αναιτιολόγητης απολύσεως. Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 86 Η υποχρέωση της Εταιρεία από το ανωτέρω πρόγραμμα καθορισμένων παροχών συνταξιοδότησης υπολογίζεται ως η παρούσα αξία των αναμενόμενων μελλοντικών πληρωμών που θα απαιτηθούν για το διακανονισμό της υποχρέωσης που απορρέει από τις υπηρεσίες της τρέχουσας και των προηγούμενων περιόδων. Για τον προσδιορισμό της υποχρέωσης χρησιμοποιείται η αναλογιστική μέθοδος της Προβλεπόμενης Πιστωτικής Μονάδας (projected unit credit method) ενώ ως επιτόκιο προεξόφλησης χρησιμοποιείται η απόδοση ομολόγων υψηλής πιστοληπτικής αξιολόγησης με ημερομηνίες λήξης που προσεγγίζουν περίπου τα χρονικά όρια της υποχρέωσης της Εταιρείας. Ο τόκος επί της υποχρέωσης καθορισμένων παροχών προσδιορίζεται από τον πολλαπλασιασμό της υποχρέωσης με το επιτόκιο που χρησιμοποιείται για τον υπολογισμό της παρούσας αξίας της υποχρέωσης, όπως το επιτόκιο αυτό προσδιορίζεται στην αρχή της περιόδου και αφού ληφθούν υπόψη οι όποιες μεταβολές στην υποχρέωση. Ο τόκος αυτός καθώς τα λοιπά έξοδα που σχετίζονται με το πρόγραμμα καθορισμένων παροχών, εκτός από τα αναλογιστικά κέρδη και ζημίες, καταχωρούνται στις αμοιβές προσωπικού. Τα αναλογιστικά κέρδη και ζημίες, τα οποία προέρχονται από αυξήσεις ή μειώσεις της παρούσας αξίας της υποχρέωσης καθορισμένων παροχών εξαιτίας μεταβολών στις αναλογιστικές υποθέσεις, αναγνωρίζονται απευθείας στην καθαρή θέση και δεν αναταξινομούνται ποτέ στα αποτελέσματα. 2.17. Προβλέψεις, Ενδεχόμενες Υποχρεώσεις και Ενδεχόμενες Απαιτήσεις Η πρόβλεψη ορίζεται ως μία υποχρέωση αορίστου χρόνου ή ποσού, η οποία αναγνωρίζεται στα στοιχεία του Ισολογισμού της εταιρείας, μόνο όταν ισχύουν ταυτόχρονα οι εξής προϋποθέσεις: • Η εταιρεία έχει μία παρούσα υποχρέωση, ως αποτέλεσμα παρελθουσών ενεργειών, νομική – συμβόλαιο με ρητούς όρους, ισχύουσα νομοθεσία ή τεκμαιρόμενη – μέσα από ένα καθιερωμένο τύπο πρακτικής του παρελθόντος ότι αποδέχεται ορισμένες ευθύνες και ως αποτέλεσμα έχει δημιουργήσει τη βάσιμη προσδοκία ότι θα ανταποκριθεί σε αυτές τις ευθύνες. • Είναι πιθανόν ότι μία εκροή πόρων, που ενσωματώνει οικονομικά οφέλη, θα απαιτηθεί για τον διακανονισμό της παραπάνω υποχρέωσης, δηλαδή η πρόβλεψη θα αναγνωρίζεται αν η πιθανότητα να συμβεί η εκροή πόρων είναι μεγαλύτερη από την πιθανότητα να μη συμβεί. • Μπορεί να γίνει μία αξιόπιστη εκτίμηση για το ποσό της υποχρέωσης αυτής. Η εκτίμηση του εξόδου γίνεται από τον Όμιλο, με βάση την προηγούμενη εμπειρία από παρόμοιες περιπτώσεις και συναλλαγές. Επιπρόσθετα, λαμβάνονται υπόψη πληροφορίες και οικονομικά γεγονότα, που συμβαίνουν μετά την ημερομηνία σύνταξης του Ισολογισμού. Όταν η επίδραση της διαχρονικής αξίας του χρήματος είναι σημαντική, τότε το ποσό της πρόβλεψης που θα αναγνωριστεί, προσδιορίζεται ως η προεξοφλημένη αξία των μελλοντικών εξόδων, που χρειάζεται να πραγματοποιηθούν για τη διευθέτηση της υποχρέωσης, με τη χρησιμοποίηση ενός προεξοφλητικού προ φόρων επιτοκίου, το οποίο αντανακλά τη διαχρονική αξία του χρήματος, τις τρέχουσες συνθήκες της αγοράς, καθώς και τους κινδύνους που είναι συναφείς με την υποχρέωση. Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 87 Ενδεχόμενες υποχρεώσεις προκύπτουν από γεγονότα του παρελθόντος και δεν αναγνωρίζονται στις Οικονομικές Καταστάσεις, διότι εξαρτώνται από αβέβαια μελλοντικά γεγονότα, από τα οποία δεν είναι πιθανό να προκύψει εκροή οικονομικών πόρων, για το διακανονισμό τους. Ωστόσο γνωστοποιούνται εκτός κι αν η ανωτέρω πιθανότητα είναι ελάχιστη. Ενδεχόμενες απαιτήσεις είναι πιθανές απαιτήσεις, που προκύπτουν από γεγονότα του παρελθόντος, αλλά η ύπαρξή τους θα επιβεβαιωθεί αν πραγματοποιηθούν ένα ή περισσότερα αβέβαια μελλοντικά γεγονότα. Γι΄ αυτό το λόγο δεν απεικονίζονται στις Οικονομικές Καταστάσεις, αλλά γνωστοποιούνται, όταν η εισροή οικονομικών οφελών είναι πιθανή. 2.18. Κόστος Δανεισμού Κόστος δανεισμού είναι οι τόκοι που απορρέουν από τον δανεισμό, καθώς και τα λοιπά έξοδα που πραγματοποιούνται για τη σύναψη δανειακών συμβάσεων των εταιρειών του Ομίλου, με χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς. Στην ανωτέρω έννοια περιλαμβάνονται: • τόκοι βραχυπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων τραπεζικών δανείων, καθώς και τόκοι υπεραναλήψεων, • συμπληρωματικά έξοδα (π.χ. προμήθειες) που πραγματοποιούνται για τη σύναψη δανειακών συμβάσεων και κατ’ επέκταση τη λήψη δανείων, • χρηματοοικονομικές επιβαρύνσεις από χρηματοοικονομικές μισθώσεις και • συναλλαγματικές διαφορές δανείων σε ξένο νόμισμα, κατά την έκταση που αυτές θεωρούνται χρηματοοικονομικά έξοδα. Σχετικά με την αναγνώριση του κόστους δανεισμού, η διοίκηση του Ομίλου έχει υιοθετήσει την εναλλακτική μέθοδο του ΔΛΠ 23 ‘‘Κόστος Δανεισμού’’, έτσι ώστε να εναρμονιστεί πλήρως με την τροποποίηση του εν λόγω προτύπου, η οποία εφαρμόζεται υποχρεωτικά από την 1η Ιανουαρίου 2009. Σύμφωνα με τη μέθοδο το εν λόγω κόστος πλέον κεφαλαιοποιείται, όταν τα δάνεια σχετίζονται με την αγορά, κατασκευή και δημιουργία επιλέξιμων παγίων στοιχείων του Ενεργητικού και μεταφέρεται σε αύξηση του κόστους των στοιχείων αυτών. Ο παραπάνω χειρισμός προϋποθέτει τα ακόλουθα: • Πιθανολογείται ότι η εταιρεία θα έχει μελλοντικά οικονομικά οφέλη από τα στοιχεία αυτά • Το κόστος δανεισμού που θα προσαυξήσει την αξία των επιλέξιμων στοιχείων, μπορεί να προσδιοριστεί αξιόπιστα Ο Όμιλος εφαρμόζει την εναλλακτική μέθοδο, σύμφωνα με το πρότυπο για όλα τα στοιχεία του ενεργητικού που εντάσσονται στην κατηγορία των επιλέξιμων παγίων στοιχείων. Επιπλέον, όλα τα κόστη δανεισμού που πληρούν τις προϋποθέσεις κεφαλαιοποίησης, κεφαλαιοποιούνται. Τέλος η μέθοδος εφαρμόζεται με συνέπεια από χρήση σε χρήση. 2.19. Φόρος Εισοδήματος (Τρέχων και Αναβαλλόμενος) Ο τρέχων και αναβαλλόμενος φόρος εισοδήματος υπολογίζονται βάσει των σχετικών κονδυλίων των οικονομικών καταστάσεων και σύμφωνα με τους φορολογικούς νόμους που ισχύουν στην Ελλάδα. Ο τρέχων φόρος εισοδήματος, Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 88 αφορά φόρο επί των φορολογητέων κερδών των εταιρειών του Ομίλου, όπως αναμορφώθηκαν σύμφωνα με τις απαιτήσεις του φορολογικού νόμου, και υπολογίστηκε με βάση τον ισχύοντα φορολογικό συντελεστή. Η αναβαλλόμενη φορολογία υπολογίζεται χρησιμοποιώντας τη μέθοδο υποχρεώσεως (liability method) σε όλες τις προσωρινές φορολογικές διαφορές κατά την ημερομηνία του ισολογισμού μεταξύ της φορολογικής βάσης και της λογιστικής αξίας των περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων. Οι αναμενόμενες φορολογικές επιπτώσεις από τις προσωρινές φορολογικές διαφορές προσδιορίζονται και εμφανίζονται είτε ως μελλοντικές (αναβαλλόμενες) φορολογικές υποχρεώσεις, είτε ως αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις Καταχωρούνται αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις για όλες τις εκπεστέες προσωρινές διαφορές και τις μεταφερόμενες φορολογικές ζημιές κατά την έκταση που πιθανολογείται ότι θα υπάρχει διαθέσιμο φορολογητέο κέρδος έναντι του οποίου η εκπεστέα προσωρινή διαφορά μπορεί να αξιοποιηθεί. Η λογιστική αξία των αναβαλλόμενων φορολογικών απαιτήσεων αναθεωρείται σε κάθε ημερομηνία ισολογισμού και μειώνεται στο βαθμό που δεν πιθανολογείται ότι θα υπάρξουν αρκετά φορολογητέα κέρδη έναντι των οποίων θα χρησιμοποιηθεί μέρος ή το σύνολο των αναβαλλόμενων φορολογικών απαιτήσεων. Οι τρέχουσες φορολογικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις για την τρέχουσα και τις προηγούμενες χρήσεις αποτιμώνται στο ποσό που αναμένεται να πληρωθεί στις φορολογικές αρχές (ή να ανακτηθεί από αυτές), με τη χρήση φορολογικών συντελεστών (και φορολογικών νόμων) που έχουν θεσπιστεί, ή ουσιαστικά θεσπιστεί, μέχρι την ημερομηνία του Ισολογισμού. Οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις συμψηφίζονται όταν η εταιρεία έχει το νομικό δικαίωμα να συμψηφίσει τα αντίστοιχα ποσά και όταν αφορούν φόρους εισοδήματος, που έχουν επιβληθεί από την ίδια φορολογική αρχή. 2.20. Έσοδα Τα έσοδα του Ομίλου αποτιμώνται στην εύλογη αξία του εισπραχθέντος ή του εισπρακτέου αντιτίμου, καθαρά από Φόρο Προστιθέμενης Αξίας, λαμβάνοντας υπ’ όψη κάθε είδους παρεχόμενη έκπτωση, καθώς και τυχόν επιστροφές. Στις πωλήσεις του Ομίλου, το αντίτιμο της συναλλαγής έχει τη μορφή μετρητών ή ταμειακών ισοδύναμων και το ποσό του εσόδου είναι αυτό των μετρητών ή των ταμειακών ισοδύναμων, που εισπράχθηκαν ή είναι εισπρακτέα. Δεδομένου ότι οι πιστώσεις που δίνονται από τον Όμιλο εκτείνονται εντός του λειτουργικού κύκλου αυτής, η ονομαστική (τιμολογούμενη) αξία είναι ίση με την εύλογη. Τα διεταιρικά έσοδα μέσα στον Όμιλο απαλείφονται πλήρως. Το νέο πρότυπο ΔΠΧΑ 15 καθιερώνει ένα μοντέλο πέντε σταδίων για να επιμετρήσει τα έσοδα που προκύπτουν από συμβάσεις με πελάτες, ως εξής: 1. Προσδιορισμός της (των) σύμβασης (συμβάσεων) με τον πελάτη. 2. Προσδιορισμός των υποχρεώσεων εκτέλεσης. Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 89 3. Προσδιορισμός της τιμής συναλλαγής. 4. Επιμερισμός της τιμής συναλλαγής στις υποχρεώσεις εκτέλεσης της σύμβασης. 5. Αναγνώριση εσόδων όταν η Εταιρεία εκπληρώνει μια υποχρέωση εκτέλεσης. Σύμφωνα με το ΔΠΧΑ 15, τα έσοδα αναγνωρίζονται όταν ο πελάτης απόκτα τον έλεγχο των αγαθών ή υπηρεσιών, προσδιορίζοντας τον χρόνο της μεταβίβασης του ελέγχου είτε σε δεδομένη χρονική στιγμή είτε σε βάθος χρόνου. Ο Όμιλος αναγνωρίζει έσοδα σε συνάρτηση με την κατηγορία, στην οποία αυτά εντάσσονται: • Έσοδα από πώληση αγαθών, τα οποία αναγνωρίζονται εφόσον ικανοποιούνται όλες οι ακόλουθες προϋποθέσεις: ➢ Ο Όμιλος έχει μεταβιβάσει στον αγοραστή τους ουσιαστικούς κινδύνους και τα οφέλη από την κυριότητα των αγαθών. ➢ Δεν υπάρχει καμία ανάμιξη από τον Όμιλο, στην διαχείριση των πωληθέντων αγαθών, ούτε διατηρεί τον πραγματικό έλεγχό τους. • ➢ Το ποσό του εσόδου μπορεί να αποτιμηθεί αξιόπιστα. ➢ Πιθανολογείται, ότι τα οικονομικά οφέλη από τη συναλλαγή θα εισρεύσουν στην εταιρεία. ➢ Τα έξοδα, που σχετίζονται με τη συναλλαγή, μπορούν να αποτιμηθούν αξιόπιστα. Έσοδα από παροχή υπηρεσιών, τα οποία αναγνωρίζονται με βάσει το στάδιο ολοκλήρωσης μίας συναλλαγής, που αφορά στην παροχή υπηρεσίας, κατά την ημερομηνία σύνταξης των Οικονομικών Καταστάσεων, όταν το αποτέλεσμα αυτής της συναλλαγής μπορεί να εκτιμηθεί αξιόπιστα κατά τη συγκεκριμένη ημερομηνία. Η αξιόπιστη εκτίμηση επιτυγχάνεται όταν πληρούνται οι παρακάτω προϋποθέσεις: ➢ Το ποσό του εσόδου μπορεί να αποτιμηθεί αξιόπιστα. ➢ Πιθανολογείται ότι τα οικονομικά οφέλη, που συνδέονται με τη συναλλαγή, θα εισρεύσουν στην εταιρεία. ➢ Ο βαθμός ολοκλήρωσης μπορεί να εκτιμηθεί αξιόπιστα κατά την ημερομηνία σύνταξης των Οικονομικών Καταστάσεων. ➢ Τα έξοδα που πραγματοποιήθηκαν, καθώς και αυτά που θα απαιτηθούν μέχρι την ολοκλήρωση παροχής της υπηρεσίας, μπορούν να αποτιμηθούν αξιόπιστα. Ο Όμιλος, προκειμένου να είναι σε θέση να διενεργεί αξιόπιστες εκτιμήσεις, συνάπτει συμφωνίες για κάθε συναλλαγή που αφορά παροχή υπηρεσιών, κατά τις οποίες ορίζονται μεταξύ άλλων το ακριβές αντίτιμο της παροχής υπηρεσιών, τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις που απορρέουν για κάθε συμβαλλόμενο, ο τρόπος και οι όροι εξόφλησης του αντιτίμου. Επιπλέον, ο βαθμός ολοκλήρωσης μίας συναλλαγής παροχής υπηρεσιών υπολογίζεται βάσει των υπηρεσιών που έχουν παρασχεθεί μέχρι την ημερομηνία κατάρτισης των Οικονομικών Καταστάσεων, σε σχέση με το σύνολο των υπηρεσιών που πρόκειται να παρασχεθούν ή την αναλογία των ήδη πραγματοποιημένων εξόδων σε σχέση με το εκτιμώμενο συνολικό κόστος της εν λόγω συναλλαγής. Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 90 • Έσοδα από τόκους, τα οποία προκύπτουν από την, εκ μέρους τρίτων, χρήση στοιχείων του ενεργητικού του Ομίλου και αναγνωρίζονται βάσει χρονικής αναλογίας και με τη χρήση του πραγματικού επιτοκίου. Το πραγματικό επιτόκιο ενός στοιχείου του ενεργητικού, είναι το απαιτούμενο επιτόκιο, με το οποίο προεξοφλούνται οι μελλοντικές ταμειακές ροές, που θα εισρεύσουν στην εταιρεία, από τη χρήση του στοιχείου αυτού, καθ’ όλη τη διάρκεια της ωφέλιμης ζωής του, έτσι ώστε να εξισώνονται με την αρχική λογιστική του αξία. Όταν υπάρχει απομείωση του ανωτέρω στοιχείου, η λογιστική αξία αυτού μειώνεται στο ανακτήσιμο ποσό του, το οποίο είναι η παρούσα αξία των αναμενόμενων μελλοντικών ταμειακών ροών, προεξοφλούμενων με το αρχικό πραγματικό επιτόκιο. Εν συνεχεία λογίζονται τόκοι με το ίδιο επιτόκιο επί της απομειωμένης νέας λογιστικής αξίας. • Έσοδα από μερίσματα. Τα μερίσματα, λογίζονται ως έσοδα, όταν οριστικοποιείται το δικαίωμα είσπραξής τους, δηλαδή όταν εγκρίνονται από την Γενική Συνέλευση που είναι το κατά νόμο αρμόδιο να τα χορηγεί. 2.21. Καταχώρηση εξόδων Τα έξοδα καταχωρούνται στα αποτελέσματα σε δεδουλευμένη βάση. Οι πληρωμές που πραγματοποιούνται για λειτουργικές μισθώσεις μεταφέρονται στα αποτελέσματα ως έξοδα, κατά το χρόνο χρήσεως του μισθίου. Τα έξοδα από τόκους αναγνωρίζονται σε δεδουλευμένη βάση. 2.22. Διανομή μερισμάτων Η διανομή των μερισμάτων στους μετόχους καταχωρείται ως υποχρέωση στις οικονομικές καταστάσεις όταν η διανομή εγκρίνεται από την Γενική Συνέλευση των μετόχων. 2.23. Κέρδη ανά Μετοχή Το ΔΛΠ 33 ‘‘Κέρδη ανά Μετοχή’’, προβλέπει δύο δείκτες υπολογισμού των κερδών ανά μετοχή: • Βασικά κέρδη ανά μετοχή, τα οποία υπολογίζονται διαιρώντας το κέρδος (ή τη ζημία) χρήσης, που αναλογεί στους κατόχους των κοινών μετοχών, με το σταθμισμένο μέσο όρο των σε κυκλοφορία κοινών μετοχών, κατά τη διάρκεια αυτής της χρήσης. • Πλήρως κατανεμημένα κέρδη ανά μετοχή, η φιλοσοφία των οποίων έγκειται στο γεγονός, ότι ορισμένες κατηγορίες τίτλων, που κατά το χρόνο προσδιορισμού των κερδών ανά μετοχή δεν έχουν δικαίωμα συμμετοχής στη διανομή των κερδών της εξεταζόμενης χρήσης, δικαιούνται να συμμετάσχουν στη διανομή των κερδών μελλοντικών χρήσεων. Κατά την 31η Δεκεμβρίου 2019, το μετοχικό κεφάλαιο της εταιρείας αποτελείται εξ ολοκλήρου από κοινές μετοχές. Επιπλέον η εταιρεία δεν κατέχει καμία από τις κατηγορίες τίτλων που ενδέχεται να επιδράσουν μειωτικά των κερδών ανά μετοχή. Ως εκ τούτου, υπολογίζει βασικά κέρδη ανά μετοχή σύμφωνα με την ως άνω μέθοδο υπολογισμού, βασικών κερδών ανά μετοχή. 2.24. Συναλλαγματικές Μετατροπές Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 91 Λειτουργικό Νόμισμα και Νόμισμα Παρουσίασης Τα στοιχεία των Οικονομικών Καταστάσεων των εταιρειών του Ομίλου επιμετρώνται βάσει του νομίσματος του πρωτεύοντος οικονομικού περιβάλλοντος, στο οποίο λειτουργεί. Δεδομένου, λοιπόν, ότι στην Ελλάδα, όπου δραστηριοποιείται ο Όμιλος, το λειτουργικό νόμισμα είναι το Ευρώ (€), αυτό ορίζεται ως το νόμισμα λειτουργίας και παρουσίασης των Οικονομικών Καταστάσεων αυτού. Συναλλαγές και Υπόλοιπα Οι συναλλαγές σε άλλα νομίσματα μετατρέπονται στο λειτουργικό νόμισμα, χρησιμοποιώντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες, που ισχύουν κατά την ημερομηνία της κάθε συναλλαγής. Κέρδη και ζημίες από συναλλαγματικές διαφορές, οι οποίες προκύπτουν από την εκκαθάριση τέτοιων συναλλαγών κατά τη διάρκεια της χρήσης, καθώς και από τη μετατροπή των νομισματικών στοιχείων, που εκφράζονται σε ξένο νόμισμα, με τις συναλλαγματικές ισοτιμίες, που ισχύουν κατά την ημερομηνία ισολογισμού, αναγνωρίζονται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων. Εξαιρούνται οι συναλλαγές που πληρούν τις προϋποθέσεις αντιστάθμισης ταμειακών ροών, οι οποίες απεικονίζονται στην καθαρή θέση, καθώς και οι συναλλαγματικές διαφορές που αναλογικά αφορούν την τροποποιημένη βασική μέθοδο του ΔΛΠ 23, που εφάρμοσε για τη χρήση 2012 ο Όμιλος και εμφανίζονται στο κόστος των επιλέξιμων στοιχείων του ενεργητικού. Οι συναλλαγματικές διαφορές από μη νομισματικά στοιχεία, που αποτιμώνται στην εύλογη αξία τους, θεωρούνται ως τμήμα της εύλογης αξίας και συνεπώς καταχωρούνται όπου και οι διαφορές της εύλογης αξίας. 2.25. Οικονομικές Πληροφορίες κατά Τομέα Ο Όμιλος είναι υποχρεωμένος να καθορίσει πρωτεύοντα και δευτερεύοντα τομέα για τις δραστηριότητες του, όπως επίσης και να παρουσιάσει διαφορετικές πληροφορίες για τον πρωτεύοντα, σε σχέση με τον δευτερεύοντα τομέα. Οι δύο τομείς, οικονομικά στοιχεία των οποίων πρέπει να παρουσιάζει ο Όμιλος, είναι: • Επιχειρηματικός τομέας, που αποτελεί κάθε διακριτό μέρος των εταιρειών του Ομίλου, που παρέχει ένα προϊόν ή υπηρεσία ή μία ομάδα σχετιζόμενων προϊόντων ή υπηρεσιών, τα οποία υπόκεινται σε κινδύνους και αποδόσεις που διαφέρουν από αυτούς των άλλων επιχειρηματικών τομέων. Οι παράγοντες που λαμβάνονται υπ’ όψη για την ταξινόμηση των προϊόντων και υπηρεσιών σε έναν επιχειρηματικό τομέα, είναι η φύση των προϊόντων ή των υπηρεσιών, η μορφή της παραγωγικής διαδικασίας, οι πελάτες στους οποίους απευθύνεται το προϊόν ή η υπηρεσία, ο τρόπος διάθεσης των προϊόντων ή των υπηρεσιών, το θεσμικό πλαίσιο του λειτουργικού περιβάλλοντος. • Γεωγραφικός τομέας, ο οποίος είναι κάθε διακριτό μέρος των εταιρειών του Ομίλου, που παρέχει προϊόντα ή υπηρεσίες μέσα σε ένα συγκεκριμένο οικονομικό περιβάλλον και το οποίο υπόκειται σε κινδύνους και αποδόσεις, που διαφέρουν από εκείνες άλλων τομέων που λειτουργούν σε άλλα οικονομικά περιβάλλοντα. Οι παράγοντες που λαμβάνονται υπ’ όψη για την οριοθέτηση των γεωγραφικών τομέων, περιλαμβάνουν την ομοιότητα στις πολιτικοοικονομικές συνθήκες, τις σχέσεις μεταξύ των λειτουργιών σε διαφορετικές γεωγραφικές περιοχές, την εγγύτητα των λειτουργιών και την ύπαρξη συγκεκριμένων κινδύνων που σχετίζονται με τις λειτουργίες σε συγκεκριμένη περιοχή. Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 92 Η διοίκηση, λαμβάνοντας υπ’ όψη το γεγονός, ότι η πηγή και η φύση των κινδύνων και των αποδόσεων των δραστηριοτήτων των εταιρειών του Ομίλου, εξαρτώνται κυρίως από τα προϊόντα που παράγει και τις υπηρεσίες που παρέχει, καθώς επίσης και την εσωτερική οργανωτική και διοικητική δομή και το υπάρχον σύστημα εσωτερικής πληροφόρησης, καθορίζει ως πρωτεύοντα, τον επιχειρηματικό τομέα και ως δευτερεύοντα, τον γεωγραφικό τομέα. Περαιτέρω ανάλυση παρατίθεται στην παράγραφο 34 του παρόντος. 2.26. Ορισμός Συνδεδεμένων Μερών Σύμφωνα με το ΔΛΠ 24, ως συνδεδεμένο ορίζεται το φυσικό ή νομικό πρόσωπο που είναι συνδεδεμένο με την οντότητα που συντάσσει οικονομικές καταστάσεις. Ειδικότερα για την Εταιρεία, συνδεδεμένα μέρη θεωρούνται: 1) Τα νομικά πρόσωπα τα οποία συνιστούν για την Εταιρεία: i. θυγατρικές εταιρείες, ii. κοινοπραξίες, iii. συγγενείς εταιρείες 2) Τα φυσικά πρόσωπα τα οποία ανήκουν στα βασικά διοικητικά στελέχη και στενά συγγενικά πρόσωπα αυτών. Τα βασικά διοικητικά στελέχη αποτελούνται από όλα τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου της Εταιρείας, ενώ ως στενά συγγενικά τους πρόσωπα θεωρούνται οι σύζυγοι καθώς και οι συγγενείς α’ βαθμού αυτών και τα εξαρτώμενα μέλη αυτών και των συζύγων τους Επιπλέον, η Εταιρεία γνωστοποιεί συναλλαγές και υφιστάμενα υπόλοιπα με εταιρείες, στις οποίες τα ανωτέρω πρόσωπα ασκούν έλεγχο ή από κοινού έλεγχο. Ειδικότερα η εν λόγω γνωστοποίηση αφορά συμμετοχές των ανωτέρω προσώπων σε εταιρείες με ποσοστό ανώτερο του 20%. 2.27. Συγκριτικά στοιχεία Όπου κρίνεται απαραίτητο, τα συγκριτικά στοιχεία της προηγουμένης χρήσεως αναπροσαρμόζονται για να καλύψουν αλλαγές στην παρουσίαση της κλειόμενης χρήσεως. Τα υπόλοιπα της συγκριτικής πληροφόρησης προέρχονται από τις δημοσιευμένες οικονομικές καταστάσεις της χρήσεως 2018. Λόγω της αλλαγής παρουσίασης στις ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις της εταιρείας “SUPERVISOR Α.Ε.” από θυγατρική σε συγγενή με τη μέθοδο της καθαρής θέσης τα υπόλοιπα των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων της 31.12.2018 και 2017 δεν είναι συγκρίσιμα. Στη Σημείωση 42 παρατίθενται όλες αι αναγκέες πληροφορίες για τη διόρθωση του ανωτέρω λάθους και αναμορφωμένα τα ποσά του Ισολογισμού, των αποτελεσμάτων, των ταμειακών ροών και των μεταβολών της καθαρής θέσης της Εταιρείας και του Ομίλου της “EPSILON NET Α.Ε.” για τις χρήσεις 2018 και 2017 βάσει των ανωτέρω προσαρμογών. 3. Λογιστικές Εκτιμήσεις και Κρίσεις της Διοικήσεως Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 93 Οι εκτιμήσεις και κρίσεις της διοίκησης επανεξετάζονται διαρκώς και βασίζονται σε ιστορικά δεδομένα και προσδοκίες για μελλοντικά γεγονότα, που κρίνονται εύλογες σύμφωνα με τα ισχύοντα. Η διοίκηση προβαίνει σε εκτιμήσεις και παραδοχές σχετικά με την εξέλιξη των υφιστάμενων μεγεθών. Οι εκτιμήσεις και παραδοχές που ενέχουν σημαντικό κίνδυνο να προκαλέσουν ουσιώδεις προσαρμογές στα ποσά που αναγνωρίζονται στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις, εταιρικές και ενοποιημένες, στους επόμενους 12 μήνες έχουν ως εξής: Α) Απαιτείται κρίση από τη διοίκηση για τον προσδιορισμό της πρόβλεψης για φόρο εισοδήματος. Εάν ο τελικός φόρος είναι διαφορετικός από τον αρχικώς αναγνωρισθέντα, η διαφορά θα επηρεάσει τον φόρο εισοδήματος και την πρόβλεψη για αναβαλλόμενη φορολογία της περιόδου. Β) Οι εταιρείες του Ομίλου αναγνωρίζουν πρόβλεψη για επίδικες υποθέσεις βάσει στοιχείων από τη Νομική Υπηρεσία του Ομίλου. Γ) Οι εταιρείες του Ομίλου αναγνωρίζουν προβλέψεις για συμβατικές υποχρεώσεις προς πελάτες τους, οι οποίες υπολογίζονται βάσει ιστορικών δεδομένων και στατιστικών από την επίλυση αντίστοιχων περιπτώσεων του παρελθόντος Δ) Οι εταιρείες του Ομίλου αναγνωρίζουν προβλέψεις για την απομείωση των συμμετοχών λαμβάνοντας υπόψη τα μελλοντικά οφέλη που θα εισρεύσουν από αυτές. Ε) Απαιτείται κρίση, σε ετήσια βάση, από τις εταιρείες του Ομίλου για τον προσδιορισμό της ωφέλιμης ζωής κυρίως των άυλων περιουσιακών στοιχείων που αναγνωρίζονται στις Οικονομικές Καταστάσεις. 4. Διαχείριση Χρηματοοικονομικών Κινδύνων Οι δραστηριότητες του Ομίλου και της Εταιρείας δημιουργούν διάφορους χρηματοοικονομικούς κινδύνους όπως οι πιστωτικοί κίνδυνοι, οι κίνδυνοι ρευστότητας και οι κίνδυνοι της αγοράς. Στρατηγική και πολιτική του Ομίλου και της Εταιρείας είναι η πρόληψη και ελαχιστοποίηση των δυσμενών επιπτώσεων που μπορούν να προέλθουν από τους ανωτέρω κινδύνους. Τα χρηματοοικονομικά προϊόντα που χρησιμοποιεί κυρίως ο Όμιλος και η Εταιρεία εμπεριέχουν λογαριασμούς εμπορικών απαιτήσεων, καταθέσεις σε τράπεζες, λογαριασμούς προεξόφλησης εμπορικών απαιτήσεων, επενδύσεις σε χρεόγραφα και πληρωτέους λογαριασμούς. Η οικονομική διεύθυνση σε συνεργασία με τα υπόλοιπα τμήματά της, που αντιμετωπίζουν τους κινδύνους αυτούς είναι υπεύθυνη να τους εντοπίσει, να τους εκτιμήσει και να τους αντισταθμίσει όπου απαιτείται. • Κίνδυνος αγοράς Κίνδυνος της αγοράς, που περιλαμβάνει τον συναλλαγματικό κίνδυνο, λόγω των μεταβολών στις συναλλαγματικές ισοτιμίες, τον κίνδυνο διακύμανσης της αξίας ενός χρηματοοικονομικού μέσου, λόγω των μεταβολών των επιτοκίων της αγοράς και τον κίνδυνο τιμών, δηλαδή τον κίνδυνο διακύμανσης της αξίας ενός χρηματοοικονομικού μέσου, ως αποτέλεσμα των μεταβολών στις τιμές της αγοράς, είτε αυτές προξενούνται από παράγοντες που αφορούν ειδικά το Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 94 συγκεκριμένο μέσο ή τον εκδότη του, είτε από παράγοντες που επηρεάζουν γενικά τα διαπραγματεύσιμα μέσα της αγοράς. Η ραγδαία εξάπλωση του κορονοϊού (COVID-19), βρήκε το παγκόσμιο οικονομικό σύστημα και τις επιχειρήσεις σε σημαντικό ποσοστό απροετοίμαστες. Η οικονομία εισέρχεται σε μια περίοδο αβεβαιότητας και αστάθειας, οι συνέπειες της οποίας είναι δύσκολο να εκτιμηθούν με βάση τα μέχρι τώρα δεδομένα. Οι οικονομικές επιπτώσεις θα εξαρτηθούν από τη διάρκεια, την ένταση και το βαθμό εξάπλωσης της νόσου στην Ελλάδα και παγκοσμίως. Ανάλογα την διάρκεια και την έκταση της οικονομικής αστάθειας θα είναι η έκθεση του Ομίλου σε αντίστοιχο κίνδυνο αγοράς. Παρά το γεγονός ότι υπάρχει κίνδυνος για την εταιρεία, ο οποίος προκύπτει κυρίως από εμπορικές συναλλαγές σε ξένα νομίσματα, η διοίκηση δε χρησιμοποιεί χρηματοπιστωτικά εργαλεία για τη μείωση του κινδύνου αυτού, επειδή δε θεωρεί ότι οι συναλλαγές είναι σημαντικές, λόγω της αξίας και της συχνότητάς τους. Ωστόσο, σε ετήσια βάση επανεκτιμάται η θέση της εταιρείας, ως προς τον ανωτέρω κίνδυνο και αξιολογείται η ανάγκη χρησιμοποίησης συγκεκριμένων χρηματοπιστωτικών εργαλείων για τον περιορισμό του. i. Συναλλαγματικός Κίνδυνος Το σύνολο σχεδόν των συναλλαγών του Ομίλου και της Εταιρείας πραγματοποιείται σε ευρώ όποτε δεν υπάρχει έκθεση σε συναλλαγματικό κίνδυνο. Ο συναλλαγματικός κίνδυνος προκύπτει από μελλοντικές εμπορικές συναλλαγές, αναγνωρισμένα περιουσιακά στοιχεία και υποχρεώσεις και την καθαρή θέση των επενδύσεων σε εκμεταλλεύσεις που δραστηριοποιούνται σε χώρες της αλλοδαπής. Ο Όμιλος κατά πάγια τακτική, δεν προαγοράζει συνάλλαγμα και δεν συνάπτει συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης συναλλάγματος με εξωτερικούς αντισυμβαλλόμενους και αντιστάθμισης συναλλαγματικού κινδύνου. Ο Όμιλος έχει συμμετοχές σε θυγατρικές που δραστηριοποιούνται σε χώρες της αλλοδαπής των οποίων η καθαρή θέση είναι εκτεθειμένη σε συναλλαγματικό κίνδυνο κατά την μετατροπή των χρηματοοικονομικών τους καταστάσεων για σκοπό ενοποίησης. Επίσης, οι δραστηριότητες του Ομίλου εκτός Ελλάδος δεν περιλαμβάνουν σημαντικές εμπορικές συναλλαγές και κατά συνέπεια δεν υφίσταται σημαντικό συναλλαγματικό ρίσκο. ii. Κίνδυνος Μεταβολών Επιτοκίων Αγοράς και Κίνδυνος Τιμών Ο Όμιλος και η Εταιρεία διαθέτουν στο ενεργητικό τους έντοκα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία όπως καταθέσεις όψεως και προθεσμίας και συμμετοχικούς τίτλους. Επιπρόσθετα, πολιτική της Διοίκησης αποτελεί τα προϊόντα δανεισμού της Εταιρείας και του Ομίλου να είναι κυμαινόμενου επιτοκίου. Παρά το γεγονός ότι υπάρχει κίνδυνος για τον όμιλο και την εταιρεία, η διοίκηση δε χρησιμοποιεί χρηματοπιστωτικά εργαλεία για τη μείωση του κινδύνου αυτού, επειδή δε θεωρεί ότι οι συναλλαγές είναι σημαντικές, λόγω της αξίας και της συχνότητάς τους. Ωστόσο, σε ετήσια βάση επανεκτιμάται η θέση της εταιρείας, ως προς τον ανωτέρω κίνδυνο και αξιολογείται η ανάγκη χρησιμοποίησης συγκεκριμένων χρηματοπιστωτικών εργαλείων για τον περιορισμό του. iii. Κίνδυνος επιτοκίου ταμειακής ροής Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 95 Ο κίνδυνος επιτοκίου ταμειακής ροής είναι ο κίνδυνος της διακύμανσης των μελλοντικών ταμειακών ροών ενός χρηματοοικονομικού μέσου, λόγω των μεταβολών των επιτοκίων της αγοράς. Για τον Όμιλο και την Εταιρεία, ο εν λόγω κίνδυνος προέρχεται κυρίως από τα μακροπρόθεσμα δάνεια, εκ των οποίων όσα έχουν συναφθεί με μεταβλητό επιτόκιο την εκθέτουν σε κίνδυνο ταμειακών ροών, ενώ όσα έχουν συναφθεί με σταθερό επιτόκιο την εκθέτουν σε κίνδυνο μεταβολής της εύλογης αξίας των δανείων αυτών. Πολιτική του Ομίλου και της Εταιρείας είναι να συνάπτει δάνεια σε μεταβλητό επιτόκιο, αντισταθμίζοντας τον μελλοντικό κίνδυνο ταμειακών ροών με μεταβολές στις τιμές των πωλούμενων αγαθών της, όταν αναμένονται σημαντικές μεταβολές στις καταβολές τόκων δανείων. • Πιστωτικός Κίνδυνος Πιστωτικός κίνδυνος, κατά τον οποίο υπάρχει πιθανότητα, ένα από τα συμβαλλόμενα μέρη σε ένα χρηματοοικονομικό μέσο, να αθετήσει την υποχρέωσή του, προξενώντας οικονομική ζημία στο άλλο μέρος. Ο Όμιλος και η Εταιρεία δεν εκτίθεται σημαντικά σε πιστωτικό κίνδυνο, διότι αφενός μεν οι χονδρικές πωλήσεις γίνονται σε πελάτες αξιόπιστους με θετικά αξιολογημένο ιστορικό πιστώσεων, αφετέρου δε ο τρόπος πληρωμής των λιανικών πωλήσεων είναι κυρίως τοις μετρητοίς. Οι συναλλαγές του Ομίλου και της Εταιρείας με πελάτες αναπτύσσονται κατόπιν αξιολόγησης της φερεγγυότητας και της αξιοπιστίας τους, προκειμένου να μην παρατηρούνται προβλήματα καθυστερήσεων πληρωμών και επισφαλειών .Τα πιστωτικά όρια των πελατών παρακολουθούνται ανά τακτά χρονικά διαστήματα και επανακαθορίζονται εφόσον χρειαστεί. Οι απαιτήσεις από πελάτες παρουσιάζουν μεγάλη διασπορά και συνεπώς περιορίζεται στο ελάχιστο ο πιστωτικός κίνδυνος. Η εύλογη αξία των χρηματοοικονομικών στοιχείων κατά το κλείσιμο του ισολογισμού της 31/12/2019 είναι όπως παρουσιάζεται παρακάτω: ΟΜΙΛΟΣ Πελάτες και λοιπές Εμπορικές απαιτήσεις Σχετικές Προβλέψεις ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 9.712.967,09 8.336.788,42 8.124.622,64 7.133.464,17 (1.044.834,35) (769.538,06) (938.587,14) (718.705,58) 8.668.132,74 7.567.250,36 7.186.035,50 6.414.758,59 Κατά το κλείσιμο του Ισολογισμού της 31/12/2019 η Διοίκηση κρίνει ότι δεν υπάρχει κανένας πιστωτικός κίνδυνος που να μην καλύπτεται από πρόβλεψη επισφαλών απαιτήσεων. Η ραγδαία εξάπλωση του κορονοϊού (COVID-19), βρήκε το παγκόσμιο οικονομικό σύστημα και τις επιχειρήσεις σε σημαντικό ποσοστό απροετοίμαστες. Η οικονομία εισέρχεται σε μια περίοδο αβεβαιότητας και αστάθειας, οι συνέπειες της οποίας είναι δύσκολο να εκτιμηθούν με βάση τα μέχρι τώρα δεδομένα. Οι οικονομικές επιπτώσεις θα εξαρτηθούν από τη διάρκεια, την ένταση και το βαθμό εξάπλωσης της νόσου στην Ελλάδα και παγκοσμίως. Ανάλογα την διάρκεια και την έκταση της οικονομικής αστάθειας θα είναι η έκθεση του Ομίλου σε αντίστοιχο κίνδυνο αγοράς. Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 96 • Κίνδυνος Ρευστότητας Ο κίνδυνος ρευστότητας οφείλεται στις πιθανές δυσκολίες εξεύρεσης κεφαλαίων για κάλυψη υποχρεώσεων, που σχετίζονται με χρηματοοικονομικά μέσα. Ο Όμιλος και η Εταιρεία διαθέτει χαμηλή έκθεση σε κίνδυνο ρευστότητας αφού διαθέτει επαρκή ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα για την κάλυψη των βραχυπροθέσμων υποχρεώσεων. Επιπρόσθετα διαθέτει υψηλά όρια αδιάθετων τραπεζικών χρηματοδοτήσεων. Ο δείκτης του κυκλοφορούντος ενεργητικού έναντι των βραχυπρόθεσμων υποχρεώσεων για τον Όμιλο την 31/12/2019 διαμορφώθηκε σε 446,0% έναντι 341,7% την 31/12/2018 και αντίστοιχα για την Εταιρεία την 31/12/2019 σε 448,1% έναντι 312,6% την 31/12/2018. Ο παρακάτω πίνακας παρουσιάζει την ανάλυση ωρίμανσης των χρηματοοικονομικών υποχρεώσεων του Ομίλου και της Εταιρείας: Έως 1 έτος 2.552.049,43 348.424,65 3.766.267,38 6.666.741,46 ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 Από 2 έως 5 έτη 4.252.785,18 1.025.904,68 133.267,86 5.411.957,72 Πάνω από 5 έτη 413.659,70 413.659,70 Σύνολο 6.804.834,61 1.787.989,03 3.899.535,24 12.492.358,88 Έως 1 έτος 900.838,86 3.755.306,77 4.656.145,63 31.12.2018 Από 2 έως 5 έτη 4.961.963,46 134.540,65 5.096.504,11 Πάνω από 5 έτη - Σύνολο 5.862.802,32 3.889.847,42 9.752.649,74 Έως 1 έτος 2.513.119,63 297.122,50 2.707.022,75 5.517.264,88 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2019 Από 2 έως Πάνω από 5 έτη 5 έτη 4.222.178,93 890.385,76 309.836,70 133.267,86 5.245.832,55 309.836,70 Σύνολο 6.735.298,56 1.497.344,96 2.840.290,61 11.072.934,13 Έως 1 έτος 863.887,52 2.849.798,52 3.713.686,04 31.12.2018 Από 2 έως Πάνω από 5 έτη 5 έτη 4.892.455,05 134.540,65 5.026.995,70 - Σύνολο 5.756.342,57 2.984.339,17 8.740.681,74 (ποσά σε 000 €) Μακροπρόθεσμος δανεισμός Υποχρεώσεις μισθώσεων Προμηθευτές και Λοιπές Εμπορικές Υποχρεώσεις Μακροπρόθεσμος δανεισμός Προμηθευτές και Λοιπές Εμπορικές Υποχρεώσεις (ποσά σε 000 €) Μακροπρόθεσμος δανεισμός Υποχρεώσεις μισθώσεων Προμηθευτές και Λοιπές Εμπορικές Υποχρεώσεις Μακροπρόθεσμος δανεισμός Προμηθευτές και Λοιπές Εμπορικές Υποχρεώσεις • Άλλοι Λειτουργικοί Κίνδυνοι Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 97 Οι ασφαλιστικές καλύψεις περιουσίας και λοιπών κινδύνων θεωρούνται επαρκείς με 31/12/2019 για τον Όμιλο και την Εταιρεία. Επιπλέον η Διοίκηση του Ομίλου και της Εταιρείας έχει εγκαταστήσει ένα επαρκές και αξιόπιστο σύστημα εσωτερικού ελέγχου για την πρόληψη των κίνδυνων στα πλαίσια των εμπορικών της εργασιών. • Διαχείριση Κεφαλαίου Οι στόχοι της Εταιρείας σε σχέση με τη διαχείριση κεφαλαίου είναι να διασφαλίσει τη δυνατότητα απρόσκοπτης λειτουργίας της Εταιρείας στο μέλλον με σκοπό να παρέχει ικανοποιητικές αποδόσεις στους μετόχους και λοιπούς συμμέτοχους και να διατηρήσει ιδανική κατανομή κεφαλαίου μειώνοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο το κόστος κεφαλαίου. Η Εταιρεία για να διατηρήσει ή να προσαρμόσει την κεφαλαιακή διάρθρωσή της μπορεί να μεταβάλει το μέρισμα προς τους μετόχους, να επιστρέψει κεφάλαιο στους μετόχους, να εκδώσει νέες μετοχές ή να εκποιήσει περιουσιακά στοιχεία για να μειώσει το χρέος της. Σύμφωνα με όμοιες πρακτικές του κλάδου η Εταιρεία παρακολουθεί τα κεφάλαια της με βάση το συντελεστή μόχλευσης. Ο εν λόγω συντελεστής υπολογίζεται διαιρώντας τον καθαρό δανεισμό με τα συνολικά απασχολούμενα κεφάλαια. Ο καθαρός δανεισμός υπολογίζεται ως το “Σύνολο δανεισμού” (συμπεριλαμβανομένου “βραχυπρόθεσμου και μακροπρόθεσμου δανεισμού” και το υπόλοιπο των υποχρεώσεων από μισθώσεις όπως εμφανίζεται στην κατάσταση χρηματοοικονομικής θέσης) μείον “Ταμειακά διαθέσιμα και ταμειακά ισοδύναμα”. Τα συνολικά απασχολούμενα κεφάλαια υπολογίζονται ως “Ίδια κεφάλαια” όπως εμφανίζονται στον ισολογισμό συν τον καθαρό δανεισμό. Ο συντελεστής μόχλευσης στις 31 Δεκεμβρίου 2019 και 2018 αντίστοιχα είχε ως εξής: (ποσά σε 000 €) ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 Σύνολο δανειακών υποχρεώσεων (Σημείωση 25) 6.804.834,61 5.862.802,32 6.735.298,56 5.756.342,57 Υποχρεώσεις από μισθώσεις (Σημείωση 26) 1.787.989,03 - 1.497.344,96 - 8.593.947,46 7.708.634,68 5.320.158,43 4.827.596,80 (1.123,82) (1.845.832,36) 2.912.485,09 928.745,77 Σύνολο ιδίων κεφαλαίων 13.506.552,06 12.074.695,59 12.550.312,64 11.589.749,61 Συνολικά απασχολούμενα κεφάλαια 13.505.428,24 10.228.863,23 15.462.797,73 12.518.495,38 (0,01%) (18,05%) 18,84% 7,42% Μείον : Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα (Σημείωση 18) Καθαρό ποσό δανεισμού Συντελεστής μόχλευσης 5. Δομή του Ομίλου και δραστηριότητες Α. Θυγατρικές Εταιρείες Ενοποιούμενες με τη Μέθοδο της Ολικής Ενοποίησης Ο Όμιλος έχει κατατάξει τις θυγατρικές εταιρείες και τις λοιπές συμμετοχές του ανάλογα με τον επιχειρηματικό τομέα που αυτές δραστηριοποιούνται. Η δομή του Ομίλου την 31η Δεκεμβρίου 2019 έχει ως εξής : Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 98 Επωνυμία EPSILON EUROPE PLC Διεύθυνση Έδρας Αγίας Φυλάξεως & Ζήνωνος Ρωσσίδη 2 - ΤΘ 596 55 - 4011 Λεμεσός - Κύπρος EPSILON PYLON ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ EVOLUTIONSNT PLC EVOLUTIONSNT (UK) LTD EPSILON SUPPORT CENTER AΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Μετοχικό / Εταιρικό Κεφάλαιο Ανάπτυξη Δραστηριοτήτων 300.000 μετοχές του 1,00 € η Ομίλου στην Ευρώπη κάθε μία Ημερομηνία Ίδρυσης / Ενοποίησης Ποσοστό Συμμετοχής (%) Μέθοδος Ενοποίησης 23.01.2009 (ίδρυση) 99,966% Ολική Ενοποίηση 05.01.2009 (ίδρυση) 99,983% Ολική Ενοποίηση Πάροδος 17ης Νοέμβρη 87 - Παροχή Εκπαιδευτικών 60.000 μετοχές του 1,00 € η 555 34 - Πυλαία - Θεσσαλονίκη Υπηρεσιών κάθε μία 80 Strafford Gate Potters Bar Herts - United Kingdom - EN6 1PG Ανάπτυξη Δραστηριοτήτων Ομίλου στην Ευρώπη 2.035.345 μετοχές της 1,00 £ η κάθε μία 26.09.2012 (ίδρυση) 99,956% (έμμεση συμμετοχή) Ολική Ενοποίηση Ανάπτυξη Δραστηριοτήτων Ομίλου στην Ευρώπη 1.000 μετοχές της 1,00 £ η κάθε μία 02.10.2014 (ίδρυση) 100,000% (έμμεση συμμετοχή) Ολική Ενοποίηση 22.02.2016 (ίδρυση) 35,000% Ολική Ενοποίηση 02.08.2019 ( ίδρυση ) 51,000% Ολική Ενοποίηση 80 Strafford Gate Potters Bar Hertfordshire - England - EN6 1PG - United Kingdom EPSILON HR ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Σκοπός Πάροδος 17ης Νοέμβρη 87 - Παραγωγή και Εμπορία 24.000 μετοχές του 1,00 € η 555 34 - Πυλαία - Θεσσαλονίκη Λογισμικού κάθε μία ΑΝΔΡΟΜΑΧΗΣ 5-7 - 56224 Εύοσμος - Θεσσαλονίκη Παροχή Υπηρεσιών Πληροφορικής 20.000 μετοχές των 10,00 € η κάθε μία Η θυγατρική εταιρεία με έδρα την Κύπρο “EPSILON EUROPE PLC” συμμετέχει αφενός στην εταιρεία “EVOLUTIONSNT PLC” με ποσοστό 99,99% και αφετέρου στην εταιρεία “EVOLUTIONSNT (UK) LTD” με ποσοστό 100,00% αμφότερες με έδρα την Αγγλία. Ως εκ τούτου, οι εν λόγω εταιρείες με έδρα την Αγγλία ενοποιούνται με τη μέθοδο της ολικής ενοποίησης, λόγω έμμεσης συμμετοχής της μητρικής EPSILON NET Α.Ε. Σημειώνεται ότι η EVOLUTIONSNT (UK) LTD ιδρύθηκε εντός του Β’ 6μήνου 2014 και ενοποιήθηκε για πρώτη φορά στις ετήσιες οικονομικές καταστάσεις της 31/12/2014. Επίσης, η μητρική εταιρεία συμμετείχε με ποσοστό 35% στην εταιρεία EPSILON HR Α.Ε., η οποία δραστηριοποιείται στην παραγωγή και εμπορία λογισμικού, αρχικά βάσει της από 21/01/2016 απόφασης Δ.Σ. της για συμμετοχή στην κάλυψη του αρχικού Μετοχικού της Κεφαλαίου με ποσοστό συμμετοχής 35% και εν συνεχεία με το από 18/06/2020 ιδιωτικό συμφωνητικό μεταβίβασης μετοχών, απέκτησε έναντι ποσού € 9.432,00 από την εταιρεία Varian Investments, μετοχές που αντιστοιχούν σε επιπλέον ποσοστό 30%. Ως εκ τούτου η μετοχική σύνθεση της EPSILON HR Α.Ε. διαμορφώνεται ως εξής: Επωνυμία % στο Μ.Κ EPSILON NET Α.Ε. 65% ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΣ ΜΙΧΑΗΛ 35% Η ενοποίηση έγινε για πρώτη φορά στις ενδιάμεσες οικονομικές καταστάσεις της 30/06/2016 με τη μέθοδο της ολικής ενοποίησης, δεδομένου ότι η EPSILON NET Α.Ε. καθορίζει τη χρηματοοικονομική και επιχειρηματική πολιτική της EPSILON HR Α.Ε., η οποία κατατάσσεται στις θυγατρικές επιχειρήσεις. Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 99 Η μητρική εταιρεία συμμετέχει με ποσοστό 99,983% στην εταιρεία EPSILON PYLON Α.Ε. (πρώην EPSILON ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ), η οποία δραστηριοποιείται αφενός στον τομέα παροχής εκπαιδευτικών υπηρεσιών και αφετέρου στον κλάδο πληροφορικής. Σημειώνεται πως τον Αύγουστο 2019 ιδρύθηκε ανώνυμη εταιρεία στην οποία συμμετέχει η EPSILON NET με ποσοστό 51%, με την επωνυμία “EPSILON SUPPORT CENTER ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΕΡΓΩΝ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ” και διακριτικό τίτλο "EPSILON SUPPORT CENTER Α.Ε.". Σκοπός της νέας θυγατρικής εταιρείας είναι η ανάπτυξη και υποστήριξη έργων λογισμικού που παράγει η EPSILON NET. Η EPSILON NET Α.Ε. εκτιμά ότι με την ίδρυση της νέας εταιρείας τίθενται οι βάσεις για την επίτευξη των στρατηγικών στόχων της για παροχή ολοκληρωμένων υπηρεσιών πληροφορικής. Η ενοποίηση για πρώτη φορά γίνεται με ημερομηνία 31/12/2019 με την μέθοδο της ολικής ενοποίησης. B. Λοιπές Ενοποιούμενες με τη Μέθοδο της Καθαρής Θέσης Εταιρείες Η μητρική εταιρεία συμμετέχει με ποσοστό 35,156% στην εταιρεία SUPERVISOR Α.Ε., η οποία δραστηριοποιείται στην εμπορία ηλεκτρονικών υπολογιστών και λογισμικού, βάσει της από 27/08/2014 απόφασης της Έκτακτης Γ.Σ. των Μετόχων της τελευταίας για αύξηση του Μετοχικού της Κεφαλαίου, την οποία κάλυψε ολοσχερώς η EPSILON NET Α.Ε. Η ενοποίηση έγινε για πρώτη φορά στις οικονομικές καταστάσεις της 31/12/2014 με τη μέθοδο της καθαρής θέσης, και ακολουθήθηκε έως και την χρήση 2016, κατατάσσοντάς τη στις συγγενείς επιχειρήσεις. Σημειώνεται ότι, από την 1η Ιανουαρίου 2017 η χρηματοοικονομική και επιχειρηματική πολιτική της SUPERVISOR Α.Ε. εκτιμήθηκε ότι ελέγχεται από την EPSILON NET Α.Ε. και για αυτό το λόγο κατά τις χρήσεις 2017 και 2018 η ενοποίηση πραγματοποιήθηκε με τη μέθοδο της ολικής ενοποίησης. Η Διοίκηση της Εταιρείας στη χρήση 2019, αναθεωρώντας τον στρατηγικό σχεδιασμό του Ομίλου, μετέβαλλε την ανωτέρω εκτίμηση θεωρώντας ότι δεν πληρούνται τα κριτήρια του ελέγχου και περιέλαβε την εταιρεία SUPERVISOR Α.Ε με την μέθοδο της καθαρής θέσης στις ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις 2019. Συνεπώς, στις οικονομικές καταστάσεις της χρήσης 2019 έγιναν όλες οι απαραίτητες προσαρμογές για την διόρθωση του ανωτέρω λάθους και την απεικόνιση των μεγεθών του Ομίλου ενσωματώνοντας την SUPERVISOR Α.Ε. με την μέθοδο της καθαρής θέσης και στην σημείωση 42 των οικονομικών καταστάσεων παρατίθενται όλες οι πληροφορίες, σύμφωνα με το ΔΛΠ 8 για την επαναδιατύπωση της συγκριτικής πληροφόρησης χρήσεως 2018 καθώς οι αντίστοιχες πληροφορίες για την χρήση 2017. Σύμφωνα με το από 20.12.2019 Ιδιωτικό Συμφωνητικό μεταβίβασης μετοχών ανάμεσα στον βασικό μέτοχο της «HIT HOSPITALITY INTEGRATED TECHNOLOGIES AE», «ΗΙΤ ΕΞΕΛΙΞΙΣ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΕΣ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΕΣ - ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΜΕΣΩ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ» και της «EPSILON NET – Ανώνυμη Εταιρεία Πληροφορικής, Εκπαίδευσης και Προϊόντων Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 100 Υψηλής Τεχνολογίας», πωλήθηκαν, παραχωρήθηκαν, μεταβιβάσθηκαν και παραδόθηκαν στην Εταιρεία ογδόντα έξι χιλιάδες είκοσι (86.020) ονομαστικές μετοχές, ονομαστικής αξίας δύο ευρώ και ενενήντα τριών λεπτών (€ 2,93) η καθεμία, κατά πλήρη κυριότητα, νομή και κατοχή και μαζί με όλα τα επ’ αυτών και εξ αυτών δικαιώματα και υποχρεώσεις που αντιπροσωπεύουν το τριάντα τέσσερα τοις εκατό (34%) του μετοχικού κεφαλαίου και των δικαιωμάτων ψήφου της «HIT HOSPITALITY INTEGRATED TECHNOLOGIES AE», τηρουμένων των διατυπώσεων του άρθρου 41 του Ν. 4548/2018, έναντι τιμήματος € 11,6252034 για κάθε μία πωλούμενη μετοχή ονομαστικής αξίας € 2,93 και συνολικά έναντι ποσού ενός εκατομμυρίου Ευρώ (€ 1.000.000,00). Η Διοίκηση της Εταιρείας δηλώνει ότι για το έτος 2019 δεν υπάρχουν συναλλαγές με την εταιρεία ΡΟΥΣΟΓΙΑΝΝΑΚΗΣ ΕΥΤΥΧΙΟΣ & ΣΙΑ Ε.Ε. Επιπλέον, σημειώνεται ότι η εταιρεία ΡΟΥΣΟΓΙΑΝΝΑΚΗΣ ΕΥΤΥΧΙΟΣ & ΣΙΑ Ε.Ε. έχει τεθεί σε εκκαθάριση με το από 11/10/2019 ιδιωτικό συμφωνητικό λύσης και εκκαθάρισης, το οποίο καταχωρήθηκε την 1/11/2019 με ΚΑΚ 1957414 στο Γενικό Εμπορικό Μητρώο (Γ.Ε.Μ.Η.) Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 101 6. Ενσώματα Πάγια Περιουσιακά Στοιχεία ΟΜΙΛΟΣ Κτίρια - Τεχνικά Έργα σε Ακίνητα Τρίτων Ποσά εκφρασμένα σε € Κόστος Κτήσης 1η Ιανουαρίου 2019 Εφαρμογή ΔΠΧΑ 16 Προσθήκες Περιόδου 01.01 - 31.12.2019 Μειώσεις Περιόδου 01.01 - 31.12.2019 Μεταφορικά Μέσα Έπιπλα & Λοιπός Εξοπλισμός Σύνολο 1.945.902,60 1.798.508,43 134.390,62 - 241.988,18 300.947,38 (12.170,00) 2.313.239,94 147.487,36 (6.277,75) 4.501.130,72 2.099.455,81 281.877,98 (18.447,75) 31η Δεκεμβρίου 2019 3.878.801,65 530.765,56 2.454.449,55 6.864.016,76 Συσσωρευμένες Αποσβέσεις 1η Ιανουαρίου 2019 Αποσβέσεις Περιόδου 01.01 - 31.12.2019 Μειώσεις Αποσβέσεων Περιόδου 01.01 - 31.12.2019 1.254.971,86 385.002,80 - 154.871,75 125.226,88 (10.425,64) 1.996.216,39 82.832,77 (6.277,56) 3.406.060,00 593.062,45 (16.703,20) 31η Δεκεμβρίου 2019 1.639.974,66 269.672,99 2.072.771,60 3.982.419,25 2.238.826,99 261.092,57 381.677,95 2.881.597,51 Κόστος Κτήσης 1η Ιανουαρίου 2018 Προσθήκες Περιόδου 01.01 - 31.12.2018 Μειώσεις Περιόδου 01.01 - 31.12.2018 1.945.902,60 - 343.540,28 (101.552,10) 2.273.764,96 42.154,58 (2.679,60) 4.563.207,84 42.154,58 (104.231,70) 31η Δεκεμβρίου 2018 1.945.902,60 241.988,18 2.313.239,94 4.501.130,72 Συσσωρευμένες Αποσβέσεις 1η Ιανουαρίου 2018 Αποσβέσεις Περιόδου 01.01 - 31.12.2018 Μειώσεις Αποσβέσεων Περιόδου 01.01 - 31.12.2018 1.137.157,63 117.814,23 - 176.234,08 37.034,76 (58.397,09) 1.919.982,83 78.912,99 (2.679,43) 3.233.374,54 233.761,98 (61.076,52) 31η Δεκεμβρίου 2018 1.254.971,86 154.871,75 1.996.216,39 3.406.060,00 690.930,74 87.116,43 317.023,55 1.095.070,72 ΛΟΓΙΣΤΙΚΟ ΥΠΟΛΟΙΠΟ κατά την 31η ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΛΟΓΙΣΤΙΚΟ ΥΠΟΛΟΙΠΟ κατά ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2018 την 31 η Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 102 ΕΤΑΙΡΕΙΑ Ποσά εκφρασμένα σε € Κόστος Κτήσης 1η Ιανουαρίου 2019 Εφαρμογή ΔΠΧΑ 16 Προσθήκες Περιόδου 01.01 - 31.12.2019 Μειώσεις Περιόδου 01.01 - 31.12.2019 Κτίρια - Τεχνικά Έργα σε Ακίνητα Τρίτων Μεταφορικά Μέσα Έπιπλα & Λοιπός Εξοπλισμός Σύνολο 1.862.645,34 814.266,39 125.340,86 187.328,18 208.216,82 (12.170,00) 2.273.231,29 129.535,54 (6.277,75) 4.323.204,81 1.022.483,21 254.876,40 (18.447,75) 31η Δεκεμβρίου 2019 2.802.252,59 383.375,00 2.396.489,08 5.582.116,67 Συσσωρευμένες Αποσβέσεις 1η Ιανουαρίου 2019 Αποσβέσεις Περιόδου 01.01 - 31.12.2019 Μειώσεις Αποσβέσεων Περιόδου 01.01 - 31.12.2019 1.245.017,37 255.677,83 - 137.334,33 87.639,18 (10.425,64) 1.974.293,51 76.421,36 (6.277,56) 3.356.645,21 419.738,37 (16.703,20) 31η Δεκεμβρίου 2019 1.500.695,20 214.547,87 2.044.437,31 3.759.680,38 1.301.557,39 168.827,13 352.051,77 1.822.436,29 Κόστος Κτήσης 1η Ιανουαρίου 2018 Προσθήκες Περιόδου 01.01 - 31.12.2018 Μειώσεις Περιόδου 01.01 - 31.12.2018 1.862.645,34 - 288.880,28 (101.552,10) 2.236.480,54 39.430,35 (2.679,60) 4.388.006,16 39.430,35 (104.231,70) 31η Δεκεμβρίου 2018 1.862.645,34 187.328,18 2.273.231,29 4.323.204,81 Συσσωρευμένες Αποσβέσεις 1η Ιανουαρίου 2018 Αποσβέσεις Περιόδου 01.01 - 31.12.2018 Μειώσεις Αποσβέσεων Περιόδου 01.01 - 31.12.2018 1.136.361,43 108.655,94 - 167.442,26 28.289,16 (58.397,09) 1.903.770,77 73.202,17 (2.679,43) 3.207.574,46 210.147,27 (61.076,52) 31η Δεκεμβρίου 2018 1.245.017,37 137.334,33 1.974.293,51 3.356.645,21 617.627,97 49.993,85 298.937,78 966.559,60 ΛΟΓΙΣΤΙΚΟ ΥΠΟΛΟΙΠΟ κατά την 31η ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΛΟΓΙΣΤΙΚΟ ΥΠΟΛΟΙΠΟ κατά την 31η ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2018 Ο Όμιλος υιοθέτησε το ΔΠΧΑ 16 καταχωρίζοντας τη σωρευτική επίπτωση της αρχικής εφαρμογής στην καθαρή θέση της 1.1.2019 και δεν αναμόρφωσε τη συγκριτική πληροφορία. Ο Όμιλος επέλεξε να εφαρμόσει το πρότυπο στις συμβάσεις που είχαν αναγνωριστεί πριν την ημερομηνία έναρξης ισχύος του ΔΠΧΑ 16 ως μισθώσεις εφαρμόζοντας το ΔΛΠ 17 και την Διερμηνεία ΕΔΔΠΧΑ 4. Συνεπώς, ο Όμιλος δεν θα εφαρμόσει το πρότυπο στις συμβάσεις που δεν είχαν προηγουμένως προσδιοριστεί ως συμβάσεις μίσθωσης σύμφωνα με το ΔΛΠ 17 και τη Διερμηνεία ΕΔΔΠΧΠ 4. Ο Όμιλος επέλεξε να χρησιμοποιήσει τις εξαιρέσεις που προβλέπονται από το πρότυπο για τις συμβάσεις μίσθωσης οι οποίες λήγουν εντός 12 μηνών από την ημερομηνία της αρχικής εφαρμογής και των συμβάσεων μίσθωσης για τις οποίες το υποκείμενο περιουσιακό στοιχείο είναι χαμηλής αξίας. Ο Όμιλος μισθώνει εξοπλισμό γραφείου (προσωπικούς υπολογιστές, εκτυπωτές και φωτοτυπικά) που θεωρούνται χαμηλής αξίας. Η κίνηση των μισθωμένων ενσώματων παγίων κατά τη διάρκεια της περιόδου αναλύονται ως εξής: Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 103 ΟΜΙΛΟΣ Ποσά εκφρασμένα σε € Κτίρια Τεχνικά Έργα Μεταφορικά Μέσα Σύνολο 1η Ιανουαρίου 2019 Εφαρμογή ΔΠΧΑ 16 Προσθήκες Περιόδου 01.01 - 31.12.2019 Μειώσεις Περιόδου 01.01 - 31.12.2019 1.676.509,72 121.998,71 - 235.706,90 65.240,48 - 1.912.216,62 187.239,19 - 31η Δεκεμβρίου 2019 1.798.508,43 300.947,38 2.099.455,81 1η Ιανουαρίου 2019 Αποσβέσεις Περιόδου 01.01 - 31.12.2019 Μειώσεις Αποσβέσεων Περιόδου 01.01 - 31.12.2019 265.301,00 - 88.383,29 - 353.684,29 - 31η Δεκεμβρίου 2019 265.301,00 88.383,29 353.684,29 1.533.207,43 212.564,09 1.745.771,52 Κτίρια Τεχνικά Έργα Μεταφορικά Μέσα Σύνολο 1η Ιανουαρίου 2019 Εφαρμογή ΔΠΧΑ 16 Προσθήκες Περιόδου 01.01 - 31.12.2019 Μειώσεις Περιόδου 01.01 - 31.12.2019 756.922,11 57.344,28 - 159.697,72 48.519,10 - 916.619,83 105.863,38 - 31η Δεκεμβρίου 2019 814.266,39 208.216,82 1.022.483,21 1η Ιανουαρίου 2019 Αποσβέσεις Περιόδου 01.01 - 31.12.2019 Μειώσεις Αποσβέσεων Περιόδου 01.01 - 31.12.2019 145.383,17 - 59.541,19 - 204.924,36 - 31η Δεκεμβρίου 2019 145.383,17 59.541,19 204.924,36 668.883,22 148.675,63 817.558,85 Κόστος Κτήσης Συσσωρευμένες Αποσβέσεις ΛΟΓΙΣΤΙΚΟ ΥΠΟΛΟΙΠΟ κατά την 31η ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΕΤΑΙΡΕΙΑ Ποσά εκφρασμένα σε € Κόστος Κτήσης Συσσωρευμένες Αποσβέσεις ΛΟΓΙΣΤΙΚΟ ΥΠΟΛΟΙΠΟ κατά την 31η ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 Δεν υφίστανται εμπράγματα βάρη επί των παγίων της Εταιρείας και του Ομίλου. Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 104 7. Άυλα Περιουσιακά Στοιχεία ΟΜΙΛΟΣ Ποσά εκφρασμένα σε € Κόστος Κτήσης 1η Ιανουαρίου 2019 Προσθήκες Περιόδου 01.01 - 31.12.2019 Μεταφορές Περιόδου 01.01 - 31.12.2019 Ανάπτυξη Λογισμικού Ολοκληρωμένο Εμπορικά Σήματα Λογισμικό - Αγορά από Τρίτους Ανάπτυξη Λογισμικού - Μη Ολοκληρωμένο Σύνολο 27.177.567,91 120.000,00 53.846,70 1.120,00 - 1.332.850,43 - 210.890,86 (120.000,00) 28.564.265,04 212.010,86 - 31η Δεκεμβρίου 2019 27.297.567,91 54.966,70 1.332.850,43 90.890,86 28.776.275,90 Συσσωρευμένες Αποσβέσεις 1η Ιανουαρίου 2019 Αποσβέσεις Περιόδου 01.01 - 31.12.2019 21.797.217,84 849.100,56 44.430,49 1.326,09 1.179.924,05 67.057,37 - 23.021.572,38 917.484,02 31η Δεκεμβρίου 2019 22.646.318,40 45.756,58 1.246.981,42 - 23.939.056,40 4.651.249,51 9.210,12 85.869,01 90.890,86 4.837.219,50 Κόστος Κτήσης 1η Ιανουαρίου 2018 Προσθήκες Περιόδου 01.01 - 31.12.2018 Μεταφορές 26.633.874,42 543.693,49 - 52.146,70 1.700,00 - 1.332.850,43 - 526.329,42 (526.329,42) 28.018.871,55 1.071.722,91 (526.329,42) 31η Δεκεμβρίου 2018 27.177.567,91 53.846,70 1.332.850,43 - 28.564.265,04 Συσσωρευμένες Αποσβέσεις 1η Ιανουαρίου 2018 Αποσβέσεις Περιόδου 01.01 - 31.12.2018 20.989.828,66 807.389,18 43.262,82 1.167,67 1.107.813,36 72.110,69 - 22.140.904,84 880.667,54 31η Δεκεμβρίου 2018 21.797.217,84 44.430,49 1.179.924,05 - 23.021.572,38 5.380.350,07 9.416,21 152.926,38 - 5.542.692,66 ΛΟΓΙΣΤΙΚΟ ΥΠΟΛΟΙΠΟ κατά την 31η ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΛΟΓΙΣΤΙΚΟ ΥΠΟΛΟΙΠΟ κατά την 31η ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2018 Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 105 ΕΤΑΙΡΕΙΑ Ποσά εκφρασμένα σε € Κόστος Κτήσης 1η Ιανουαρίου 2019 Προσθήκες Περιόδου 01.01 - 31.12.2019 Μεταφορές Περιόδου 01.01 - 31.12.2019 Ανάπτυξη Λογισμικού Ολοκληρωμένο Εμπορικά Σήματα Λογισμικό - Αγορά από Τρίτους Ανάπτυξη Λογισμικού - Μη Ολοκληρωμένο Σύνολο 27.148.532,37 120.000,00 53.166,70 330,00 - 1.031.724,77 - 210.890,86 (120.000,00) 28.233.423,84 211.220,86 - 31η Δεκεμβρίου 2019 27.268.532,37 53.496,70 1.031.724,77 90.890,86 28.444.644,70 Συσσωρευμένες Αποσβέσεις 1η Ιανουαρίου 2019 Αποσβέσεις Περιόδου 01.01 - 31.12.2019 21.794.055,33 846.197,01 44.416,32 1.235,25 1.024.473,79 6.832,24 - 22.862.945,44 854.264,50 31η Δεκεμβρίου 2019 22.640.252,34 45.651,57 1.031.306,03 - 23.717.209,94 4.628.280,03 7.845,13 418,74 90.890,86 4.727.434,76 Κόστος Κτήσης 1η Ιανουαρίου 2018 Προσθήκες Περιόδου 01.01 - 31.12.2018 Μεταφορές 26.604.838,88 543.693,49 - 52.146,70 1.020,00 - 1.031.724,77 - 526.329,42 (526.329,42) 27.688.710,35 1.071.042,91 (526.329,42) 31η Δεκεμβρίου 2018 27.148.532,37 53.166,70 1.031.724,77 - 28.233.423,84 Συσσωρευμένες Αποσβέσεις 1η Ιανουαρίου 2018 Αποσβέσεις Περιόδου 01.01 - 31.12.2018 20.989.586,70 804.468,63 43.262,82 1.153,50 1.012.588,23 11.885,56 - 22.045.437,75 817.507,69 31η Δεκεμβρίου 2018 21.794.055,33 44.416,32 1.024.473,79 - 22.862.945,44 5.354.477,04 8.750,38 7.250,98 - 5.370.478,40 ΛΟΓΙΣΤΙΚΟ ΥΠΟΛΟΙΠΟ κατά την 31η ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΛΟΓΙΣΤΙΚΟ ΥΠΟΛΟΙΠΟ κατά την 31η ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2018 Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 106 8. Επενδύσεις σε Θυγατρικές Εταιρείες Οι επενδύσεις της Εταιρείας στις θυγατρικές επιχειρήσεις του ομίλου απεικονίζονται στον παρακάτω πίνακα: EPSILON PYLON Α.Ε. Ποσά εκφρασμένα σε € 1η Ιανουαρίου 2018 Προσθήκες Περιόδου 01.01 - 31.12.2018 Μειώσεις Περιόδου 01.01 - 31.12.2018 ΛΟΓΙΣΤΙΚΟ ΥΠΟΛΟΙΠΟ κατά την 31η ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2018 1η Ιανουαρίου 2019 Προσθήκες Περιόδου 01.01 - 31.12.2019 Μειώσεις Περιόδου 01.01 - 31.12.2019 ΛΟΓΙΣΤΙΚΟ ΥΠΟΛΟΙΠΟ κατά την 31η ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 EPSILON SUPPORT CENTER Α.Ε. EPSILON HR Α.Ε. EPSILON EUROPE PLC ΣΥΝΟΛΟ 33.630,00 - 8.400,00 - - 2.919.900,00 (21.688,98) 2.961.930,00 (21.688,98) 33.630,00 8.400,00 - 2.898.211,02 2.940.241,02 33.630,00 - 8.400,00 350,00 - 102.000,00 - 2.898.211,02 - 2.940.241,02 102.350,00 - 33.630,00 8.750,00 102.000,00 2.898.211,02 3.042.591,02 Εντός της κλειόμενης χρήσης πραγματοποιήθηκε αύξηση μετοχικού κεφαλαίου της θυγατρικής EPSILON HR Α.Ε. ποσού € 1.000,00, στην οποία η Εταιρεία συμμετείχε με την αναλογία της. Σημειώνεται πως τον Αύγουστο 2019 ιδρύθηκε ανώνυμη εταιρεία στην οποία συμμετέχει η EPSILON NET με ποσοστό 51%, με την επωνυμία “EPSILON SUPPORT CENTER ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΕΡΓΩΝ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ” και διακριτικό τίτλο "EPSILON SUPPORT CENTER Α.Ε.". Σκοπός της νέας θυγατρικής εταιρείας είναι η ανάπτυξη και υποστήριξη έργων λογισμικού που παράγει η EPSILON NET. Η ενοποίηση για πρώτη φορά γίνεται με ημερομηνία 31/12/2019 με την μέθοδο της ολικής ενοποίησης. 9. Επενδύσεις σε Συγγενείς Εταιρείες Οι επενδύσεις της Εταιρείας και του Ομίλου σε Συγγενείς Εταιρείες απεικονίζονται στον παρακάτω πίνακα: HIT HOSPITALITY Α.Ε. SUPERVISOR Α.Ε. Ποσά εκφρασμένα σε € 1η Ιανουαρίου 2018 Συμμετοχή στα αποτελέσματα συγγενών εταιρειών Προσθήκες Περιόδου 01.01 - 31.12.2018 Μειώσεις Περιόδου 01.01 - 31.12.2018 ΛΟΓΙΣΤΙΚΟ ΥΠΟΛΟΙΠΟ κατά την 31η ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2018 1η Ιανουαρίου 2019 Συμμετοχή στα αποτελέσματα συγγενών εταιρειών Προσθήκες Περιόδου 01.01 - 31.12.2019 Μειώσεις Περιόδου 01.01 - 31.12.2019 ΛΟΓΙΣΤΙΚΟ ΥΠΟΛΟΙΠΟ κατά την 31η ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΣΥΝΟΛΟ 173.197,00 6.768,96 - - 173.197,00 6.768,96 - 179.965,96 - 179.965,96 179.965,96 (34.076,35) - 1.000.000,00 - 179.965,96 (34.076,35) 1.000.000,00 - 145.889,61 1.000.000,00 1.145.889,61 Η Εταιρεία συμμετέχει με ποσοστό 35,156% στην εταιρεία SUPERVISOR Α.Ε., η οποία δραστηριοποιείται στην εμπορία ηλεκτρονικών υπολογιστών και λογισμικού. Σύμφωνα με το από 20.12.2019 Ιδιωτικό Συμφωνητικό μεταβίβασης μετοχών ανάμεσα στον βασικό μέτοχο της «HIT HOSPITALITY INTEGRATED TECHNOLOGIES AE», «ΗΙΤ ΕΞΕΛΙΞΙΣ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΕΣ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΕΣ - ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΜΕΣΩ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ» και της «EPSILON NET – Ανώνυμη Εταιρεία Πληροφορικής, Εκπαίδευσης και Προϊόντων Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 107 Υψηλής Τεχνολογίας», πωλήθηκαν, παραχωρήθηκαν, μεταβιβάσθηκαν και παραδόθηκαν στην Εταιρεία ογδόντα έξι χιλιάδες είκοσι (86.020) ονομαστικές μετοχές, ονομαστικής αξίας δύο ευρώ και ενενήντα τριών λεπτών (€ 2,93) η καθεμία, κατά πλήρη κυριότητα, νομή και κατοχή και μαζί με όλα τα επ’ αυτών και εξ αυτών δικαιώματα και υποχρεώσεις που αντιπροσωπεύουν το τριάντα τέσσερα τοις εκατό (34%) του μετοχικού κεφαλαίου και των δικαιωμάτων ψήφου της «HIT HOSPITALITY INTEGRATED TECHNOLOGIES AE», τηρουμένων των διατυπώσεων του άρθρου 41 του Ν. 4548/2018, έναντι τιμήματος € 11,6252034 για κάθε μία πωλούμενη μετοχή ονομαστικής αξίας € 2,93 και συνολικά έναντι ποσού ενός εκατομμυρίου Ευρώ (€ 1.000.000,00). 10. Συμμετοχικοί Τίτλοι Λόγω μη σημαντικότητας του ποσού συμμετοχής της μητρικής ‘‘EPSILON NET Α.Ε.’’ στην εταιρεία ‘‘ΤΕΧΝΟΠΟΛΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Α.Ε.’’, η εν λόγω η αποτίμηση προσδιορίστηκε βάσει αρχικής αξίας κτήσης. ΟΜΙΛΟΣ Ποσά εκφρασμένα σε € ΤΕΧΝΟΠΟΛΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Α.Ε. 1η Ιανουαρίου 2019 Μεταβολή Περιόδου 01.01 - 31.12.2019 ΛΟΓΙΣΤΙΚΟ ΥΠΟΛΟΙΠΟ κατά την 31η ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 2019 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2018 2019 2018 3.521,30 - 3.521,30 - 3.521,30 - 3.521,30 - 3.521,30 3.521,30 3.521,30 3.521,30 Η EPSILON NET συμμετείχε στην ίδρυση της Τεχνόπολη Θεσσαλονίκης Α.Ε., η οποία είναι δημιουργός του πρώτου Πάρκου Επιχειρήσεων Υψηλής Τεχνολογίας στην Ελλάδα. Εκτιμάται ότι μέσω της συμμετοχής αυτής, στο μέλλον, να επιτευχθούν σημαντικές συνέργειες και επενδυτικές ευκαιρίες, λόγω της συγκέντρωσης αξιόλογων εταιρειών του κλάδου Πληροφορικής. Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 108 11. Αναβαλλόμενη Φορολογία και Φόρος Εισοδήματος Η φορολογική δαπάνη υπολογίζεται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ Ποσά εκφρασμένα σε € Καθαρά Κέρδη προ Φόρων Φόρος Εισοδήματος Υπολογισμένος με τον ισχύοντα Φορολογικό Συντελεστή Φορολογική Επίδραση μη Εκπιπτ. Φορολογικά Εξόδων Μεταβολή Αναβαλλόμενου Φόρου λόγω Αλλαγής Φορολογικού Συντελεστή Διαγραφή Πρόβλεψης Φόρου Ανέλεγκτης Χρήσης Λόγω Παραγραφής Δικαιώματος Δημοσίου Αυτοτελής Φόρος Κεφαλαιοποίησης Αποθεματικών Άρθρου 71Β, Ν.4172/2013 Τέλος επιτηδεύματος Σύνολο Φόρου Έξοδο / (Έσοδο) ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2019 2018 2019 1.368.062,64 331.927,96 (370.696,35) (1.451,99) - 1.048.585,63 304.089,83 (288.565,80) (57.837,51) (25.000,00) 72.162,76 4.800,00 1.019.389,01 244.653,36 (269.466,14) (4.489,21) - 2018 709.264,75 205.686,78 (197.522,33) (58.476,53) (20.000,00) 72.162,76 2.200,00 (40.220,38) 9.649,28 (29.301,99) 4.050,68 (96.826,98) (1.451,99) 58.058,59 15.524,03 (57.837,51) (25.000,00) 72.162,76 4.800,00 (63.074,82) (4.489,21) 38.262,04 8.164,45 (58.476,53) (20.000,00) 72.162,76 2.200,00 (40.220,38) 9.649,28 (29.301,99) 4.050,68 Τα ποσά του Φόρου Εισοδήματος που επιβαρύνουν / ωφελούν τη Χρήση έχουν ως εξής: Αναβαλλόμενος Φόρος Έξοδο / (Έσοδο) (βλ. ανάλυση επόμενης σελίδας) Μεταβολή Αναβαλλόμενου Φόρου λόγω Αλλαγής Φορολογικού Συντελεστή Διαγραφή Πρόβλεψης Φόρου Ανέλεγκτης Χρήσης Λόγω Παραγραφής Δικαιώματος Δημοσίου Αυτοτελής Φόρος Κεφαλαιοποίησης Αποθεματικών Άρθρου 71Β, Ν.4172/2013 Τρέχων Φόρος Σύνολο Φόρου Έξοδο / (Έσοδο) Με το άρθρο 22 του Ν. 4646/12.12.2019 «Φορολογική μεταρρύθμιση με αναπτυξιακή διάσταση για την Ελλάδα του αύριο», μειώνεται ο φορολογικός συντελεστής των κερδών από επιχειρηματική δραστηριότητα που αποκτούν τα νομικά πρόσωπα και οι νομικές οντότητες, σε 24% για τα εισοδήματα του φορολογικού έτους 2019 και εφεξής. Για την αντίστοιχη περίοδο στην Κύπρο ο συντελεστής φόρου εισοδήματος διαμορφώνεται σε 12,5%. Ο φόρος εισοδήματος προκύπτει μετά από φορολογική αναμόρφωση των μη εκπιπτόμενων δαπανών βάσει της ισχύουσας φορολογικής νομοθεσίας. Με το άρθρο 22 του ιδίου νόμου, απαλλάσσεται από το φόρο εισοδήματος, το εισόδημα που προκύπτει από την υπεραξία μεταβίβασης τίτλων συμμετοχής σε νομικό πρόσωπο φορολογικό κάτοικο κράτους-μέλους Ε.Ε. που εισπράττει ένα νομικό πρόσωπο που είναι φορολογικός κάτοικος Ελλάδας, εάν το νομικό πρόσωπο του οποίου οι τίτλοι μεταβιβάζονται πληροί τις οριζόμενες από τον νόμο προϋποθέσεις. Τα εισοδήματα αυτά δε φορολογούνται, κατά τη διανομή ή κεφαλαιοποίηση των κερδών αυτών. Τυχόν ζημιές αποτίμησης συμμετοχών που έχουν αναγνωρισθεί μέχρι 31.12.2019, εκπίπτουν από τα ακαθάριστα έσοδα κατά το χρόνο μεταβίβασής τους. Η διάταξη έχει εφαρμογή για τα εισοδήματα που αποκτώνται από 1.7.2020 και μετά. Επίσης, για τα μερίσματα τα οποία καταβάλλονται από 1.1.2020 και εφεξής, ο συντελεστής παρακράτησης μειώνεται σε 5% από 10%. Ο υπολογισμός των αναβαλλόμενων φόρων έγινε με τους νέους φορολογικούς συντελεστές, όπως αυτοί θα ισχύουν στο έτος που αναμένεται να διακανονισθεί το περιουσιακό στοιχείο ή η υποχρέωση. Αναλυτικά η κίνηση των αναβαλλόμενων φόρων εμφανίζεται στον επόμενο πίνακα: Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 109 ΟΜΙΛΟΣ Άϋλα Στοιχεία Ενεργητικού Ποσά εκφρασμένα σε € Αναβαλλόμενες Φορολογικές Απαιτήσεις 1η Ιανουαρίου 2019 Χρέωση / Πίστωση στην Καθαρή Θέση Χρέωση / Πίστωση στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων 31η Δεκεμβρίου 2019 Υποχρέωση Καθορισμένων Παροχών Προσωπικού Λοιπά Ενσώματα Πάγια Μισθώσεις Πρόβλεψη Επισφαλών Πελατών Λοιπά Σύνολο - - - 234.618,66 - 29.580,76 264.199,42 - - - - - 10.132,18 - 17.232,64 14.037,61 - 39.687,89 - 17.232,64 63.857,68 - - 10.132,18 - 265.888,91 - 69.268,65 345.289,74 - Αναβαλλόμενες Φορολογικές Υποχρεώσεις 1η Ιανουαρίου 2019 Χρέωση / Πίστωση στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων (299.445,26) 33.850,11 - (1.054,07) 571,18 - - - (300.499,33) 34.421,29 - 31η Δεκεμβρίου 2019 (265.595,15) - (482,89) - - - (266.078,04) (265.595,15) 10.132,18 (482,89) 265.888,91 - 69.268,65 79.211,70 Αναβαλλόμενες Φορολογικές Απαιτήσεις 1η Ιανουαρίου 2018 Μεταβολή λογιστικής πολιτικής ΔΠΧΑ 9 Χρέωση / Πίστωση στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων - - - 241.779,44 - - 40.913,76 241.779,44 40.913,76 - - - - (11.333,00) (18.493,78) - 31η Δεκεμβρίου 2018 - - - - 29.580,76 264.199,42 ΣΥΝΟΛΟ ΑΝΑΒΑΛΛΟΜΕΝΗΣ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑΣ - ΑΠΑΙΤΗΣΗ / (ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ) κατά την 31η ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (7.160,78) 234.618,66 Αναβαλλόμενες Φορολογικές Υποχρεώσεις 1η Ιανουαρίου 2018 Χρέωση / Πίστωση στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων (358.631,52) 59.186,26 - (1.861,95) 807,88 - 31η Δεκεμβρίου 2018 (299.445,26) - (1.054,07) - (299.445,26) - (1.054,07) 234.618,66 ΣΥΝΟΛΟ ΑΝΑΒΑΛΛΟΜΕΝΗΣ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑΣ - ΑΠΑΙΤΗΣΗ / (ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ) κατά την 31η ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2018 Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 - (813,12) 813,12 110 - (361.306,59) 60.807,26 - - - (300.499,33) - 29.580,76 (36.299,91) ΕΤΑΙΡΕΙΑ Άϋλα Στοιχεία Ενεργητικού Μισθώσεις Λοιπά Ενσώματα Πάγια Υποχρέωση Καθορισμένων Παροχών Προσωπικού Ποσά εκφρασμένα σε € Αναβαλλόμενες Φορολογικές Απαιτήσεις 1η Ιανουαρίου 2019 Χρέωση / Πίστωση στην Καθαρή θέση Χρέωση / Πίστωση στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων - - - 171.396,27 16.504,51 9.449,13 - 31η Δεκεμβρίου 2019 - - - 197.349,91 Πρόβλεψη Επισφαλών Πελατών Λοιπά Σύνολο 16.872,63 26.896,66 188.268,90 16.504,51 36.345,79 - - 43.769,29 241.119,20 Αναβαλλόμενες Φορολογικές Υποχρεώσεις 1η Ιανουαρίου 2019 Χρέωση / Πίστωση στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων (299.445,25) (3.203,05) (1.054,07) - - - (300.499,32) 33.850,11 571,18 - - - 31.218,24 - 31η Δεκεμβρίου 2019 (265.595,14) (3.203,05) (482,89) - - - (269.281,08) ΣΥΝΟΛΟ ΑΝΑΒΑΛΛΟΜΕΝΗΣ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑΣ - ΑΠΑΙΤΗΣΗ / (ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ) κατά την 31η ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (265.595,14) (3.203,05) (482,89) 197.349,91 - 43.769,29 (28.161,88) Αναβαλλόμενες Φορολογικές Απαιτήσεις 1η Ιανουαρίου 2018 Μεταβολή λογιστικής πολιτικής ΔΠΧΑ 9 Χρέωση / Πίστωση στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων - - - 177.349,84 (5.953,57) - 21.414,25 (4.541,62) 177.349,84 21.414,25 (10.495,19) 31η Δεκεμβρίου 2018 - - - 171.396,27 - 16.872,63 188.268,90 Αναβαλλόμενες Φορολογικές Υποχρεώσεις 1η Ιανουαρίου 2018 Χρέωση / Πίστωση στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων (358.631,52) - (1.861,95) - (813,12) - (361.306,59) 59.186,27 - 807,88 - 813,12 - 60.807,27 - 31η Δεκεμβρίου 2018 (299.445,25) - (1.054,07) - - - (300.499,32) ΣΥΝΟΛΟ ΑΝΑΒΑΛΛΟΜΕΝΗΣ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑΣ - ΑΠΑΙΤΗΣΗ / (ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ) κατά την 31η ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2018 (299.445,25) - (1.054,07) 171.396,27 - 16.872,63 (112.230,42) Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 111 Σύμφωνα με τον φορολογικό νόμο ορισμένα εισοδήματα δεν φορολογούνται κατά το χρόνο της απόκτησής τους, αλλά κατά το χρόνο διανομής τους στους μετόχους. Η λογιστική αρχή του Ομίλου και της Εταιρείας είναι να αναγνωρίζει αναβαλλόμενη φορολογική υποχρέωση για τα εισοδήματα αυτά κατά το χρόνο διανομής τους, ανεξάρτητα από το χρόνο πραγματοποίησής τους. Οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις συμψηφίζονται όταν υπάρχει εφαρμόσιμο νομικό δικαίωμα να συμψηφισθούν οι τρέχουσες φορολογικές απαιτήσεις έναντι των τρεχουσών φορολογικών υποχρεώσεων και όταν οι αναβαλλόμενοι φόροι εισοδήματος αφορούν στην ίδια φορολογική αρχή. Οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις παρουσιάζονται συμψηφισμένες στην Κατάσταση Οικονομικής Θέσης της 31ης Δεκεμβρίου 2019. Οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις για μεταφερόμενες φορολογικές ζημιές αναγνωρίζονται κατά την έκταση που η πραγματοποίηση φορολογικών μελλοντικών κερδών είναι πιθανή. Με το άρθρο 48 του Ν.4172/2013, τα ενδοομιλικά μερίσματα που καταβάλλονται τόσο από ημεδαπές όσο και από αλλοδαπές εταιρείες που είναι φορολογικοί κάτοικοι κράτους μέλους της ΕΕ και ανήκουν στον ίδιο Όμιλο απαλλάσσονται τόσο από τον φόρο εισοδήματος όσο και από την παρακράτηση, εφόσον ο λήπτης του μερίσματος κατέχει ποσοστό συμμετοχής τουλάχιστον 10% στο μετοχικό κεφάλαιο του νομικού προσώπου που διανέμει και το ελάχιστο ποσοστό συμμετοχής διακρατείται επί τουλάχιστον 2 έτη. Τα ανωτέρω ισχύουν από 1.1.2014. Πάντως πρέπει να διευκρινιστεί ότι για τον υπολογισμό του τρέχοντος φόρου εισοδήματος των χρήσεων 20162018 καθώς και της χρήσης 2019, η Εταιρεία σύμφωνα με το άρθρο 22α του Ν.4172/2013, προσαύξησε εξωλογιστικά κατά 30% τις “Δαπάνες Επιστημονικής και Τεχνολογικής Έρευνας”. Το κονδύλι αυτό αναμένεται να εγκριθεί από την αρμόδια επιτροπή του Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων. Αξίζει να σημειωθεί ότι αναφορικά με τις αντίστοιχες Δαπάνες Επιστημονικής και Τεχνολογικής Έρευνας της χρήσης 2016, η αρμόδια επιτροπή του Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων απέστειλε τον Μάρτιο 2019 σχετική βεβαίωση έγκρισης και πιστοποίησης των δαπανών επιστημονικής και τεχνολογικής έρευνας, όπως δηλώθηκαν για τον υπολογισμό του τρέχοντος φόρου εισοδήματος σύμφωνα με το άρθρο 22α του Ν.4172/2013. Η βεβαίωση εκδόθηκε σε χρόνο που υπερβαίνει τους έξι (6) μήνες από την υποβολή της φορολογικής δήλωσης και ως εκ τούτου βάσει νόμου θεωρείται ότι οι σχετικές δαπάνες έχουν εγκριθεί. Η δήλωση φορολογίας εισοδήματος υποβάλλεται σε ετήσια βάση αλλά τα κέρδη ή οι ζημίες που δηλώνονται παραμένουν προσωρινά έως ότου οι φορολογικές αρχές ελέγξουν τα βιβλία και στοιχεία του φορολογουμένου και εκδοθεί η τελική έκθεση ελέγχου. Σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 84 του Ν.2238/1994, του Π.Δ.196/1992, του άρθρου 57 του Ν.2859/2000, του άρθρου 9 του ν. 2523/1997 (για χρήσεις μέχρι 31/12/2013) και του άρθρου 36 του Ν.4174/2013 καθώς και της απόφασης του ΣτΕ 1738/2017 και πληθώρας εγκυκλίων διαταγών, μεταξύ αυτών η ΠΟΛ. 1154/2017 και των υπ’ αριθ. Πρωτοκόλλου 1752/2017 και ΔΙ.Π.Α.Ε.Ε. 1189961 ΕΞ2017 (για τις χρήσεις μετά την 1/1/2014), προκύπτει ότι το δικαίωμα του Δημοσίου για την επιβολή του φόρου για τις χρήσεις μέχρι και το 2013 για την Εταιρεία και τις ελληνικές θυγατρικές, έχει παραγραφεί μέχρι την 31.12.2019, με την Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 112 επιφύλαξη ειδικών ή εξαιρετικών διατάξεων που τυχόν προβλέπουν μεγαλύτερη προθεσμία παραγραφής και υπό τις προϋποθέσεις που αυτές ορίζουν. Βάσει των ανωτέρω οι φορολογικές υποχρεώσεις της Εταιρείας καθώς και των περιλαμβανόμενων στην ενοποίηση ελληνικών θυγατρικών της έχουν ελεγχθεί ή περαιωθεί ή παραγραφεί έως και τη χρήση 2013. Με το άρθρο 82 §5 του ν. 2238/94, αρχής γενομένης από τη χρήση 2011, και στη συνέχεια με το άρθρο 65 Α του Ν.4174/2013, οι Ορκωτοί Ελεγκτές Λογιστές και τα ελεγκτικά γραφεία που διενεργούν υποχρεωτικούς ελέγχους σε ανώνυμες εταιρείες υποχρεούνται στην έκδοση Έκθεσης Φορολογικής Συμμόρφωσης ως προς την εφαρμογή των φορολογικών διατάξεων σε φορολογικά αντικείμενα. Η εν λόγω Έκθεση υποβάλλεται αφενός μεν στην ελεγχόμενη εταιρεία, αφετέρου δε ηλεκτρονικά στο Υπουργείο Οικονομικών. Στη συνέχεια παρατίθεται πίνακας με τις ανέλεγκτες φορολογικά χρήσεις των περιλαμβανομένων στην ενοποίηση ελληνικών εταιρειών. Επωνυμία EPSILON NET - ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΥΨΗΛΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ EPSILON PYLON A.E. EPSILON HR Α.Ε EPSILON SUPPORT CENTER A.E. Έλεγχος ή περαίωση ή παραγραφή μέχρι και χρήση Ανέλεγκτες φορολογικά χρήσεις με λήψη φορολογικού πιστοποιητικού 2013 2013 - 2014–2019 2014–2019 2016–2019 2019 Για τις χρήσεις 2011-2018 η Εταιρεία και οι περιλαμβανόμενες στην ενοποίηση ελληνικές θυγατρικές της έχουν ελεγχθεί από το νόμιμο Ελεγκτή τους και έλαβαν τη σχετική Έκθεση Φορολογικής Συμμόρφωσης χωρίς διατύπωση επιφύλαξης. Για τη χρήση 2019 η Εταιρεία και οι περιλαμβανόμενες στην ενοποίηση ελληνικές θυγατρικές επέλεξαν τον ανωτέρω φορολογικό έλεγχο των Ορκωτών Ελεγκτών Λογιστών, ο οποίος είναι σε εξέλιξη και από τη σχετική Έκθεση Φορολογικής Συμμόρφωσης, που προβλέπεται να χορηγηθεί μετά τη δημοσίευση των οικονομικών καταστάσεων 2019, εκτιμάται πως δεν θα προκύψουν ουσιώδεις φορολογικές επιβαρύνσεις. Η θυγατρική εταιρεία EPSILON EUROPE PLC (έδρα Κύπρος) έχει υποβάλει φορολογικές δηλώσεις για τις χρήσεις 2009 – 2019 και για τις χρήσεις έως το 2011 έχει εξεταστεί από τις φορολογικές αρχές λαμβάνοντας σχετική βεβαίωση (tax assessment) ως οριστικά ελεγμένη. Επίσης έχει λάβει φορολογικό εκκαθαριστικό συμμόρφωσης (Tax clearance) για τις φορολογικές της υποχρεώσεις 2012-2019. Οι θυγατρικές εταιρείες EVOLUTIONSNT PLC και EVOLUTIONSNT (UK) LTD (έδρα Ηνωμένο Βασίλειο) έχουν υποβάλει φορολογικές δηλώσεις για τις χρήσεις 2012 – 2019 και 2014 – 2019 αντίστοιχα, και έχουν λάβει φορολογικό εκκαθαριστικό συμμόρφωσης (Tax clearance) για τις φορολογικές τους υποχρεώσεις έως την 31.12.2019. Τα αποτελέσματα του φορολογικού ελέγχου έχουν καταστεί οριστικά. Περαιτέρω και παρότι οι δημόσιες αρχές διατηρούν το δικαίωμα επανελέγχου για τις ανωτέρω μη παραγεγραμμένες χρήσεις, η Διοίκηση του Ομίλου εκτιμά ότι κατά τη διενέργεια ενδεχόμενου φορολογικού ελέγχου, από τις δημόσιες αρχές, δεν αναμένει να Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 113 προκύψουν ουσιώδεις φορολογικές υποχρεώσεις που να επηρεάσουν σημαντικά την χρηματοοικονομική κατάσταση, την περιουσιακή διάρθρωση, την κερδοφορία και τις ταμειακές ροές της Εταιρίας και του Ομίλου. 12. Απαιτήσεις από μισθώματα Οι απαιτήσεις από μισθώματα ακινήτων της Εταιρείας και του Ομίλου απεικονίζονται στον παρακάτω πίνακα και οφείλονται στην πρώτη εφαρμογή του προτύπου ΔΠΧΑ 16 που αφορά μισθώσεις ακινήτων της μητρικής στις θυγατρικές της εταιρείες: ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 31.12.2018 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2019 693.132,18 31.12.2018 Απαιτήσεις από μισθώσεις - - Μείον: Βραχυπρόθεσμο μέρος - - (88.656,47) - Μακροπρόθεσμο μέρος - - 604.475,71 - - Οι μελλοντικές ελάχιστες εισπράξεις μισθωμάτων και η παρούσα αξία των καθαρών ελάχιστων εισπράξεων για τον Όμιλο και την Εταιρεία κατά την 31η Δεκεμβρίου 2019 και 2018 αναλύονται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ Έως ένα έτος Από 2 έως 5 έτη Πέραν των 5 ετών Σύνολο ελάχιστων εισπράξεων μίσθωσης Μείον: ποσά που αποτελούν χρηματοοικονομικά έσοδα Παρούσα αξία ελάχιστων εισπράξεων μίσθωσης 31.12.2019 Ελάχιστες Παρούσα αξία καταβολές καταβολών - ΟΜΙΛΟΣ Έως ένα έτος Από 2 έως 5 έτη Πέραν των 5 ετών Σύνολο ελάχιστων εισπράξεων μίσθωσης Μείον: ποσά που αποτελούν χρηματοοικονομικά έσοδα Παρούσα αξία ελάχιστων εισπράξεων μίσθωσης 31.12.2018 Ελάχιστες Παρούσα αξία καταβολές καταβολών - ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2019 Ελάχιστες Παρούσα αξία καταβολές καταβολών 110.521,56 88.656,47 409.432,05 354.724,39 261.365,28 249.751,32 781.318,89 693.132,18 (88.186,71) 693.132,18 693.132,18 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2018 Ελάχιστες Παρούσα αξία καταβολές καταβολών - Τo χρηματοοικονομικό έσοδο των απαιτήσεων από μισθώσεις καταχωρήθηκε στην κατάσταση αποτελεσμάτων (Σημείωση 34). Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 114 13. Λοιπές Μακροπρόθεσμες Απαιτήσεις ΟΜΙΛΟΣ Εγγύηση Ενοικίων Εγγύηση για Χρησιδάνεια Εγγύηση Δ.Ε.Η. Ποσά εκφρασμένα σε € Εγγύηση Μετοφορικών Μέσων Εγγύηση σε Φυσικό Αέριο Εγγύηση σε Ελινόϊλ Εγγύηση για Μίσθωση Εξοπλισμού Σύνολο Κόστος Κτήσης 1η Ιανουαρίου 2019 Προσθήκες Περιόδου 01.01 - 31.12.2019 Μειώσεις / Διαγραφές Περιόδου 01.01 - 31.12.2019 47.477,14 2.791,20 223,00 305,00 (26,00) 68,00 ΛΟΓΙΣΤΙΚΟ ΥΠΟΛΟΙΠΟ κατά την 31η ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 50.268,34 502,00 1η Ιανουαρίου 2018 Προσθήκες Περιόδου 01.01 - 31.12.2018 Μειώσεις / Διαγραφές Περιόδου 01.01 - 31.12.2018 47.477,14 ΛΟΓΙΣΤΙΚΟ ΥΠΟΛΟΙΠΟ κατά την 31η ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2018 47.477,14 19.740,02 1.423,52 68,11 68,00 21.163,54 68,11 223,00 68,00 17.925,02 2.380,80 (565,80) 223,00 68,00 19.740,02 1.000,00 103,32 68.611,48 4.587,83 (26,00) 1.000,00 103,32 73.173,31 1.000,00 103,32 66.796,48 2.380,80 (565,80) 1.000,00 103,32 68.611,48 Κόστος Κτήσης - ΕΤΑΙΡΕΙΑ Εγγύηση Ενοικίων Εγγύηση Δ.Ε.Η. Εγγύηση για Χρησιδάνεια Εγγύηση Μετοφορικών Μέσων Εγγύηση για Μίσθωση Εξοπλισμού 14.117,62 657,20 103,32 Εγγύηση σε Φυσικό Αέριο Σύνολο Ποσά εκφρασμένα σε € Κόστος Κτήσης 1η Ιανουαρίου 2019 Προσθήκες Περιόδου 01.01 - 31.12.2019 Μειώσεις / Διαγραφές Περιόδου 01.01 - 31.12.2019 43.977,14 2.749,20 ΛΟΓΙΣΤΙΚΟ ΥΠΟΛΟΙΠΟ κατά την 31η ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 46.726,34 197,00 64,00 14.774,82 103,32 1η Ιανουαρίου 2018 Προσθήκες Περιόδου 01.01 - 31.12.2018 Μειώσεις / Διαγραφές Περιόδου 01.01 - 31.12.2018 43.977,14 (39,80) 262,80 64,00 13.493,02 1.190,40 (565,80) 103,32 ΛΟΓΙΣΤΙΚΟ ΥΠΟΛΟΙΠΟ κατά την 31η ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2018 43.977,14 223,00 64,00 14.117,62 103,32 223,00 64,00 68,11 58.485,08 3.474,51 (26,00) 68,11 61.933,59 (26,00) Κόστος Κτήσης Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 115 57.597,68 1.453,20 (565,80) - 58.485,08 14. Αποθέματα ΟΜΙΛΟΣ Ποσά εκφρασμένα σε € 31.12.2019 Εμπορεύματα ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2018 20.138,50 31.12.2019 33.961,37 31.12.2018 16.801,34 29.382,69 Τα εμπορεύματα της Εταιρείας και του Ομίλου αφορούν σε ηλεκτρονικό εξοπλισμό και συγγράμματα επιστημονικού – οικονομικού περιεχομένου. Δεν υφίστανται εμπράγματα βάρη επί των αποθεμάτων. 15. Πελάτες και Λοιπές Εμπορικές Απαιτήσεις ΟΜΙΛΟΣ Ποσά εκφρασμένα σε € 31.12.2019 Πελάτες Γραμμάτια Εισπρακτέα Επιταγές Εισπρακτέες Μείον: Προβλέψεις Απομείωσης Σύνολο ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 7.185.912,52 430.019,46 2.097.035,11 9.712.967,09 (1.044.834,35) 5.874.414,09 351.426,41 2.110.947,92 8.336.788,42 (769.538,06) 4.561.301,49 285.490,77 3.277.830,38 8.124.622,64 (938.587,14) 4.254.494,13 335.430,77 2.543.539,27 7.133.464,17 (718.705,58) 8.668.132,74 7.567.250,36 7.186.035,50 6.414.758,59 Η κίνηση των προβλέψεων απομείωσης για επισφαλείς απαιτήσεις του Ομίλου και της Εταιρείας για τις χρήσεις που έληξαν την 31η Δεκεμβρίου 2019 και την 31η Δεκεμβρίου 2018, αναλύονται ως ακολούθως: Υπόλοιπο στην έναρξη της χρήσεως ΄Πρώτη εφαρμογή ΔΠΧΑ 9 Σχηματισθείσες προβλέψεις χρήσεις Χρησιμοποίηση πρόβλεψης Υπόλοιπο στο τέλος της χρήσεως ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 31.12.2018 769.538,06 651.215,06 160.965,88 275.296,29 1.044.834,35 (42.642,88) 769.538,06 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 718.705,58 651.215,06 85.656,99 219.881,56 938.587,14 (18.166,47) 718.705,58 Η ενηλικίωση των από εμπορική δραστηριότητα προερχομένων απαιτήσεων παρατίθεται στη συνέχεια: ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 Απαιτήσεις από πελάτες Επιταγές εισπρακτέες Γραμμάτια εισπρακτέα Σύνολο Υπόλοιπο 31.12.2019 6.512.784,57 1.921.225,96 234.122,21 8.668.132,74 Ενήμερες μη απομειωθείσες απαιτήσεις 4.629.092,54 1.898.281,96 200.005,40 6.727.379,90 Ληξιπρόθεσμες από 1 έως 90 ημέρες 1.246.197,02 22.944,00 26.116,81 1.295.257,83 Ληξιπρόθεσμες από 91 έως 120 ημέρες 407.098,84 407.098,84 Ληξιπρόθεσμες από121 έως 360 ημέρες 230.396,17 8.000,00 238.396,17 Ληξιπρόθεσμες πάνω από 360 ημέρες - Υπόλοιπο 31.12.2018 5.478.082,43 1.933.638,77 155.529,16 7.567.250,36 Ενήμερες μη απομειωθείσες απαιτήσεις 3.322.913,41 1.930.533,77 114.689,16 5.368.136,34 Ληξιπρόθεσμες από 1 έως 90 ημέρες 1.713.878,43 16.840,00 1.730.718,43 Ληξιπρόθεσμες από 91 έως 120 ημέρες 148.281,27 148.281,27 Ληξιπρόθεσμες από121 έως 360 ημέρες 183.919,35 3.105,00 24.000,00 211.024,35 Ληξιπρόθεσμες πάνω από 360 ημέρες 109.089,97 109.089,97 31.12.2018 Απαιτήσεις από πελάτες Επιταγές εισπρακτέες Γραμμάτια εισπρακτέα Σύνολο Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 116 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2019 Απαιτήσεις από πελάτες Επιταγές εισπρακτέες Γραμμάτια εισπρακτέα Σύνολο Υπόλοιπο 31.12.2019 3.994.420,75 3.102.021,23 89.593,52 7.186.035,50 Ενήμερες μη απομειωθείσες απαιτήσεις 2.729.163,33 3.079.077,23 68.293,52 5.876.534,08 Ληξιπρόθεσμες από 1 έως 90 ημέρες 777.446,46 22.944,00 15.100,00 815.490,46 Ληξιπρόθεσμες από 91 έως 120 ημέρες 396.759,25 396.759,25 Ληξιπρόθεσμες από121 έως 360 ημέρες 91.051,71 6.200,00 97.251,71 Ληξιπρόθεσμες πάνω από 360 ημέρες - Υπόλοιπο 31.12.2018 3.908.994,95 2.366.230,12 139.533,52 6.414.758,59 Ενήμερες μη απομειωθείσες απαιτήσεις 2.233.795,67 2.363.125,12 102.493,52 4.699.414,31 Ληξιπρόθεσμες από 1 έως 90 ημέρες 1.346.315,05 16.840,00 1.363.155,05 Ληξιπρόθεσμες από 91 έως 120 ημέρες 93.172,83 93.172,83 Ληξιπρόθεσμες από121 έως 360 ημέρες 145.248,15 3.105,00 20.200,00 168.553,15 Ληξιπρόθεσμες πάνω από 360 ημέρες 90.463,25 90.463,25 31.12.2018 Απαιτήσεις από πελάτες Επιταγές εισπρακτέες Γραμμάτια εισπρακτέα Σύνολο Οι εύλογες αξίες των εμπορικών και λοιπών απαιτήσεων δεν παρουσιάζονται χωριστά καθώς, εξαιτίας της βραχυπρόθεσμης διάρκειας τους, η Διοίκηση θεωρεί ότι οι λογιστικές αξίες, που αναγνωρίζονται στον ισολογισμό, αποτελούν μια λογική προσέγγιση των εύλογων αξιών. Από την 1 Ιανουαρίου 2018, ο Όμιλος και η Εταιρεία εφαρμόζουν την απλοποιημένη προσέγγιση του ΔΠΧΑ 9 και υπολογίζουν τις αναμενόμενες πιστωτικές ζημίες καθ' όλη τη διάρκεια ζωής των απαιτήσεων τους. Σε κάθε ημερομηνία ισολογισμού, διενεργείται έλεγχος απομείωσης των απαιτήσεων χρησιμοποιώντας πίνακα με βάσει τον οποίο υπολογίζονται οι αναμενόμενες πιστωτικές ζημιές. Οι απαιτήσεις του Ομίλου και της Εταιρείας την 31.12.2019, που παραμένουν ανείσπρακτες πέραν του έτους, καλύπτονται σε ποσοστό 100% από σχετικές προβλέψεις απομείωσης. 16. Αξιόγραφα εμπορικού χαρτοφυλακίου ΟΜΙΛΟΣ Ποσά εκφρασμένα σε € 31.12.2019 Χρηματοοικονομικά στοιχεία σε εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2018 268.922,00 31.12.2019 ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2018 31.12.2019 265.507,00 31.12.2018 - - ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 Υπόλοιπο στην αρχή της χρήσης Συναλλαγματικές διαφορές Αγορές Πωλήσεις Αποτίμηση σε εύλογη αξία Απομειώσεις 265.507,00 3.415,00 - 326.154,00 183.694,00 (239.954,00) (4.387,00) - - - Υπόλοιπο στο τέλος της χρήσης 268.922,00 265.507,00 - - Τα Αξιόγραφα εμπορικού χαρτοφυλακίου αφορούν σε Χρηματοοικονομικά Στοιχεία σε Εύλογη Αξία μέσω Αποτελεσμάτων. Το χαρτοφυλάκιο του Ομίλου αποτελείται από διεθνή ομόλογα μεγάλων εταιρειών του Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 117 εξωτερικού οι οποίες είναι εισηγμένες σε διεθνή χρηματιστήρια , ETF’s που διαπραγματεύονται σε οργανωμένα χρηματιστήρια και αμοιβαία κεφάλαια που επίσης αποτελούν προϊόν διαπραγμάτευσης σε οργανωμένες χρηματιστηριακές αγορές. Κατά τη χρήση 2019 δεν προέκυψαν ενδείξεις σχηματισμού απομείωσης για τα αξιόγραφα εμπορικού χαρτοφυλακίου. Τα ανωτέρω αξιόγραφα κατηγοριοποιούνται στα ακόλουθα επίπεδα εύλογης αξίας: ΟΜΙΛΟΣ Αξιόγραφα εμπορικού χαρτοφυλακίου Επίπεδο 1 268.922,00 31η Δεκεμβρίου 2019 Επίπεδο 2 Επίπεδο 3 - Αξιόγραφα εμπορικού χαρτοφυλακίου Επίπεδο 1 265.507,00 31η Δεκεμβρίου 2018 Επίπεδο 2 Επίπεδο 3 - Σύνολο 268.922,00 Σύνολο 265.507,00 ΕΤΑΙΡΕΙΑ Αξιόγραφα εμπορικού χαρτοφυλακίου Επίπεδο 1 - 31η Δεκεμβρίου 2019 Επίπεδο 2 Επίπεδο 3 - Σύνολο Σύνολο - 31η Δεκεμβρίου 2018 Επίπεδο 2 Επίπεδο 3 - Επίπεδο 1 Αξιόγραφα εμπορικού χαρτοφυλακίου - - Την 31η Δεκεμβρίου 2019 το κέρδος αποτίμησης των αξιογράφων εμπορικού χαρτοφυλακίου, ποσού € 3.415,00 για τον Όμιλο (31η Δεκεμβρίου 2018 ζημία € 4.387,00 για τον Όμιλο), αναγνωρίσθηκαν στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων. 17. Λοιπές Απαιτήσεις ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 Ποσά εκφρασμένα σε € Χρεώστες Διάφοροι - Προακταβολές Προσωπικού - Προκαταβολή Φόρου Εισοδήματος - Παρακρατημένος Φόρος από Τόκους - Λοιποί Παρακρατημένοι Φόροι Εισοδήματος - Πιστωτικές Κάρτες Εισπρακτέες - Προκαταβολές σε Προμηθευτές - Προκαταβολές σε Λοιπούς Δικαιούχους Αμοιβών - Λοιπές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις - Φόρος Προστιθέμενης Αξίας - Λοιποί Χρεώστες Λογαριασμοί Διαχειρίσεως Προκαταβολών & Πιστώσεων - Λοιποί Συνεργάτες Τρίτοι - Courier - Λοιποί Λογαριασμοί Μεταβατικοί Λογαριασμοί Ενεργητικού - Έξοδα Επόμενων Χρήσεων - Έσοδα Χρήσεως Εισπρακτέα Σύνολο 31.12.2018 187.690,10 Μακροπρόθεσμες Απαιτήσεις Εισπρακτέες στην Επόμενη Χρήση Λοιπές Απαιτήσεις ΕΤΑΙΡΕΙΑ 47.329,22 3.411,76 779,17 26.840,85 152.618,20 22.038,97 223,90 7.349,06 5.603,77 79.588,76 1.554,00 31.12.2019 23.129,20 183,53 3.301,42 1.464,06 65.140,52 111.509,67 37.795,39 260.591,13 5.603,77 81.142,76 535.027,76 Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 219.394,59 4.248,42 690,32 87.887,82 1.554,00 4.938,74 89.441,82 336.904,35 31.12.2018 187.690,10 29.758,06 3.472,82 779,17 23.179,37 118.216,27 11.528,92 4.703,48 74.437,70 - 186.934,61 4.703,48 74.437,70 - 23.129,20 1.750,73 1.464,06 46.488,67 147.845,06 29.767,39 3.125,83 690,32 82.996,14 - 453.765,89 227.315,91 3.816,15 82.996,14 337.257,40 118 18. Ταμειακά Διαθέσιμα και Ισοδύναμα ΟΜΙΛΟΣ Ποσά εκφρασμένα σε € 31.12.2019 Ταμείο - Έδρα Ταμείο - Υποκ/μα Καταθέσεις σε Τραπεζικούς Λογ/σμούς Σύνολο ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 7.163,52 2.459,80 8.584.324,14 6.670,95 1.077,70 7.700.886,03 3.601,17 2.459,80 5.314.097,46 5.940,45 1.077,70 4.820.578,65 8.593.947,46 7.708.634,68 5.320.158,43 4.827.596,80 Οι βραχυπρόθεσμες τραπεζικές καταθέσεις αποτελούνται από καταθέσεις όψεως ή προθεσμίας στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Τα πραγματικά επιτόκια καθορίζονται σύμφωνα με τα κυμαινόμενα επιτόκια και διαπραγματεύονται ανά περίπτωση. Τα ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα της Εταιρείας και του Ομίλου αναλύονται στα εξής νομίσματα ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ Ποσά εκφρασμένα σε € 31.12.2019 31.12.2018 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 EURO USD GBP 8.593.957,37 -9,91 7.708.644,80 -10,12 5.320.158,43 - 4.827.596,80 - Σύνολο 8.593.947,46 7.708.634,68 5.320.158,43 4.827.596,80 Η ανάλυση των βραχυπρόθεσμων τραπεζικών καταθέσεων με βάση την πιστοληπτική ικανότητα των τραπεζικών ιδρυμάτων έχει ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Ποσά εκφρασμένα σε € 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 A BBB+ B+ B B- 156.303,52 3.208.857,34 156,53 4.594.011,87 634.618,20 68.917,65 3.554.425,03 -446,90 4.053.906,57 31.832,33 427.002,20 4.276.335,40 616.820,83 760.167,15 4.037.704,46 29.725,19 Σύνολο 8.593.947,46 7.708.634,68 5.320.158,43 4.827.596,80 Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 31.12.2018 119 19. Μετοχικό Κεφάλαιο ΟΜΙΛΟΣ Ποσά εκφρασμένα σε € 31.12.2019 Μετοχικό Κεφάλαιο αποτελούμενο από 11.175.440 Κοινές Ονομαστικές Μετοχές των τριάντα λεπτών (0,30 €) η κάθε μία ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2018 3.352.632,00 31.12.2019 3.352.632,00 31.12.2018 3.352.632,00 3.352.632,00 Το καταβλημένο μετοχικό κεφάλαιο της μητρικής εταιρείας, κατά την 31η Δεκεμβρίου 2019 ανέρχεται σε 3.352.632,00 € διαιρούμενο σε 11.175.440 κοινές ονομαστικές μετοχές, με ονομαστική αξία ανά μετοχή 0,30 €, κατόπιν της από 19 Δεκεμβρίου 2018 απόφασης της Έκτακτης Γενικής Συνέλευσης των Μετόχων της Εταιρείας, που ενέκρινε την αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου της Εταιρείας κατά το ποσό των € 1.676.316,00, με κεφαλαιοποίηση των εξής αποθεματικών: α) ποσό € 1.371.092,40 που αφορά Αφορολόγητο Αποθεματικό του Ν.2601/98, το οποίο θα φορολογηθεί σύμφωνα με την παρ. 2, Άρθρου 71Β του Ν. 4172/2013, β) ποσό € 54.438,74 που αφορά Ειδικό Αφορολόγητο Αποθεματικό Επενδύσεων του Άρθρου 22 του Ν.1828/89 και απαλλάσσεται του φόρου εισοδήματος και γ) ποσό € 250.784,86 που αφορά Ειδικό Αφορολόγητο Αποθεματικό Επενδύσεων του Άρθρου 2 του Ν.3220/04 και απαλλάσσεται του φόρου εισοδήματος. Η εν λόγω αύξηση πραγματοποιήθηκε με την έκδοση 5.587.720 νέων ονομαστικών μετοχών, ονομαστικής αξίας € 0,30 η καθεμία και την δωρεάν διανομή τους, στους μετόχους της εταιρείας, σε αναλογία 1 νέα ονομαστική μετοχή για κάθε 1 παλαιά ονομαστική μετοχή. Η ανωτέρω έκδοση των 5.587.720 νέων ονομαστικών μετοχών, πραγματοποιήθηκε εντός Ιανουαρίου 2019. 20. Ίδιες Μετοχές Κατά την τακτική Γενική Συνέλευση της 30/6/2018 των μετόχων της εταιρείας, αποφασίσθηκε ομόφωνα, η αγορά ιδίων μετοχών από την εταιρεία σύμφωνα με το άρθρο 16 του Κ.Ν 2190/1920. Το δε χρονικό διάστημα μέσα στο οποίο θα γίνει η ως άνω αγορά, αποφασίσθηκε, ότι δεν θα υπερβαίνει τους 24 μήνες από την ημέρα λήψης της απόφασης αυτής. Περαιτέρω, εξουσιοδότησε το Διοικητικό Συμβούλιο όπως κάνει χρήση της απόφασης αυτής κατά την κρίση του και αναλόγως προς τις συνθήκες της αγοράς. Κατόπιν αυτών και σε εφαρμογή της ως άνω από 30/06/2018 απόφασης της Τακτικής Γενικής Συνέλευσης των Μετόχων, το Διοικητικό Συμβούλιου της 23ης Απριλίου 2019 αποφάσισε, η Εταιρεία, όπως, σύμφωνα με το άρθρο 16 του Κ.Ν 2190/1920 και ήδη άρθρο 49 του Ν. 4548/2018 και για χρονικό διάστημα από την ημέρα λήψης αυτής της απόφασης έως και την 30/06/2020, να προβεί σε αγορά ιδίων μετοχών. Το εν λόγω κονδύλι διαμορφώθηκε κατά την 31η Δεκεμβρίου 2019 ως ακολούθως: ΟΜΙΛΟΣ Ποσά εκφρασμένα σε € 1η Ιανουαρίου 2019 Προσθήκες / (Μειώσεις) Περιόδου 01.01 - 31.12.2019 ΛΟΓΙΣΤΙΚΟ ΥΠΟΛΟΙΠΟ κατά την 31η ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 2019 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2018 2019 2018 35.863,68 - 35.863,68 - 35.863,68 - 35.863,68 - 120 21. Διαφορά από Έκδοση Μετοχών Υπέρ το Άρτιο Κατά τη χρήση 2007 και συγκεκριμένα στις 21 Δεκεμβρίου 2007 με την από 21.12.2007 Έκτακτη Γ.Σ. αποφασίστηκε η αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου κατά ποσό ευρώ εκατόν εξήντα οκτώ χιλιάδες (168.000,00 €), διαδικασία η οποία ολοκληρώθηκε μέσω της καταβολής μετρητών εντός του 2008. Από την ως άνω αύξηση προήλθε το κονδύλι της Διαφοράς από Έκδοση Μετοχών Υπέρ το Άρτιο ύψους ενός εκατομμυρίου πεντακοσίων δώδεκα χιλιάδων ευρώ (1.512.000,00 €), μειωμένο κατά εξήντα χιλιάδες ευρώ (60.000,00 €) ως έξοδα εισαγωγής στην Εναλλακτική Αγορά (ΕΝ.Α.) του Χρηματιστηρίου Αθηνών (Χ.Α.). Ωστόσο, οι Γενικές Συνελεύσεις των Μετόχων της Εταιρείας που πραγματοποιήθηκαν στις 30 Ιουνίου 2014, στις 30 Ιουνίου 2016 και στις 19 Δεκεμβρίου 2018 αντίστοιχα, στα γραφεία της εταιρείας στο Δήμο Πυλαίας του Ν. Θεσσαλονίκης, Πάροδος 17ης Νοέμβρη 87, αποφάσισαν μεταξύ άλλων: • Ισόποση αύξηση και μείωση Μετοχικού Κεφαλαίου, επιστροφή μετρητών στους μετόχους, ποσού 502.894,50€, ήτοι ποσού 0,09 € ανά μετοχή βάσει της σχετικής απόφασης ΓΣ της 30/6/2014 και • Ισόποση αύξηση και μείωση Μετοχικού Κεφαλαίου, επιστροφή μετρητών στους μετόχους, ποσού 502.894,50€, ήτοι ποσού 0,09 € ανά μετοχή βάσει της σχετικής απόφασης ΓΣ της 30/6/2016. • Ισόποση αύξηση και μείωση Μετοχικού Κεφαλαίου, επιστροφή μετρητών στους μετόχους, ποσού 446.201,79€, ήτοι ποσού 0,039927 € ανά μετοχή βάσει της σχετικής απόφασης ΓΣ της 19/12/2018. Τις ως άνω αποφάσεις, ομοίως, ενέκρινε με σχετικές αντίστοιχες αποφάσεις η αρμόδια αρχή του Γενικού Εμπορικού Μητρώου (Γ.Ε.ΜΗ.). Κατόπιν των ανωτέρω αποφάσεων η Διαφορά από Έκδοση Μετοχών Υπέρ το Άρτιο απεικονίζεται στον ακόλουθο πίνακα ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ Ποσά εκφρασμένα σε € 31.12.2019 Διαφορά από Έκδοση Μετοχών Υπέρ το Άρτιο ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2018 8,61 31.12.2019 8,61 31.12.2018 8,61 8,61 22. Αποθεματικά • Τακτικό Αποθεματικό Σύμφωνα με την ελληνική νομοθεσία (Ν.2190/1920) όπως έχει αντικατασταθεί με τον Νόμο 4548/2018 και ισχύει, οι εταιρείες του Ομίλου υποχρεούνται, κατά την ημερομηνία σύνταξης των Οικονομικών Καταστάσεων, να σχηματίζουν τακτικό αποθεματικό, ίσο με το πέντε τοις εκατό (5%), τουλάχιστον, των πραγματικών (λογιστικών) καθαρών κερδών κάθε χρήσεως. • Έκτακτα Αποθεματικά Η μητρική εταιρεία, κατά τη χρήση 2005, βάσει των διατάξεων της α.π. 9452/253/Α/3210/7-9-05 απόφασης του Ειδικού Γραμματέα Ανταγωνιστικότητας για την ένταξη της πράξης 1ος κύκλος – Ένταξη στη Δράση 2.5.3. ‘‘Επιχειρηματικά Σχέδια Υφιστάμενων Μεσαίων Επιχειρήσεων Μεταποίησης και Εργαστηρίων Παροχής Υπηρεσιών Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 121 Ποιότητας’’, στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Ανταγωνιστικότητα (Ε.Π.ΑΝ.) του Γ’ Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης, σχημάτισε έκτακτο αποθεματικό από φορολογηθέντα κέρδη, με τη δέσμευση να μη διανεμηθεί πριν την πάροδο πέντε (5) ετών από τη δημιουργία του, ως προϋπόθεση για την ένταξή της στη Δράση 2.5.3. Το επενδυτικό σχέδιο της μητρικής εταιρείας, σύμφωνα με την αρ. πρ. 10210 / ΔΒΕ 1074 απόφαση του Υπουργού Ανάπτυξης, εντάχθηκε στη Δράση 2.5.3. του Ε.Π.ΑΝ. Βάσει της από 9/4/2014 απόφασης της Έκτακτης Γ.Σ. των Μετόχων της Εταιρείας σχηματίστηκε Αποθεματικό από φορολογηθέντα κέρδη προηγούμενων χρήσεων κατ’ εφαρμογή σχετικού όρου του επιχορηγούμενου επενδυτικού προγράμματος ICT4GROWTH ύψους 251.927.89 €. • Αφορολόγητα Αποθεματικά Ειδικών Διατάξεων Νόμων Οι αναπτυξιακοί νόμοι, στους οποίους έχει ενταχθεί η μητρική εταιρεία του Ομίλου, είναι: ✓ Ο Ν.1828/1989 (άρθρο 22), ως εταιρεία παραγωγής προϊόντων εξαιρετικά προηγμένης τεχνολογίας, οι δραστηριότητες της οποίας συμπεριλαμβάνονται στο άρθρο 3 § 1 του Ν. 2601/1998. ✓ Ο Ν.2601/1998, ως εταιρεία ανάπτυξης λογισμικού, οι δραστηριότητες της οποίας συμπεριλαμβάνονται στο άρθρο 3 § 1 του παρόντος νόμου. ✓ Ο Ν.3220/2004, ως εταιρεία ανάπτυξης λογισμικού, οι δραστηριότητες της οποίας συμπεριλαμβάνονται στο άρθρο 3 § 1 του Ν. 2601/1998. Η μητρική εταιρεία του Ομίλου, κατά την ημερομηνία σύνταξης των Οικονομικών Καταστάσεων, πληρεί όλες τις απαιτούμενες κατά την ελληνική νομοθεσία, προϋποθέσεις σχηματισμού και κάλυψης των ανωτέρω αποθεματικών. Ωστόσο, κατόπιν της από 19 Δεκεμβρίου 2018 απόφασης της Έκτακτης Γενικής Συνέλευσης των Μετόχων της Εταιρείας, που ενέκρινε την αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου της Εταιρείας κατά το ποσό των € 1.676.316,00, με κεφαλαιοποίηση των εξής αποθεματικών: α) ποσό € 1.371.092,40 που αφορά Αφορολόγητο Αποθεματικό του Ν.2601/98, το οποίο θα φορολογηθεί σύμφωνα με την παρ. 2, Άρθρου 71Β του Ν. 4172/2013, β) ποσό € 54.438,74 που αφορά Ειδικό Αφορολόγητο Αποθεματικό Επενδύσεων του Άρθρου 22 του Ν.1828/89 και απαλλάσσεται του φόρου εισοδήματος και γ) ποσό € 250.784,86 που αφορά Ειδικό Αφορολόγητο Αποθεματικό Επενδύσεων του Άρθρου 2 του Ν.3220/04 και απαλλάσσεται του φόρου εισοδήματος. Η εν λόγω αύξηση πραγματοποιήθηκε με την έκδοση 5.587.720 νέων ονομαστικών μετοχών, ονομαστικής αξίας € 0,30 η καθεμία και την δωρεάν διανομή τους, στους μετόχους της εταιρείας, σε αναλογία 1 νέα ονομαστική μετοχή για κάθε 1 παλαιά ονομαστική μετοχή. Ανάλυση των αποθεματικών εμφανίζεται στον παρακάτω πίνακα: Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 122 Πίνακας Αποθεματικών ΟΜΙΛΟΣ Τακτικό Αποθεματικό Λοιπά Αποθεματικά Σύνολο Ποσά εκφρασμένα σε € Κόστος Κτήσης 1η Ιανουαρίου 2019 Προσθήκες Περιόδου 01.01 - 31.12.2019 Μειώσεις Περιόδου 01.01 - 31.12.2019 535.471,00 52.434,55 - 792.439,96 35.139,59 - 1.327.910,96 87.574,14 - ΛΟΓΙΣΤΙΚΟ ΥΠΟΛΟΙΠΟ κατά την 31η ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 587.905,55 827.579,55 1.415.485,10 Κόστος Κτήσης 1η Ιανουαρίου 2018 Προσθήκες Περιόδου 01.01 - 31.12.2018 Μειώσεις Περιόδου 01.01 - 31.12.2018 499.808,22 35.662,78 - ΛΟΓΙΣΤΙΚΟ ΥΠΟΛΟΙΠΟ κατά την 31η ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2018 535.471,00 2.502.918,64 (1.710.478,68) 792.439,96 3.002.726,86 35.662,78 (1.710.478,68) 1.327.910,96 ΕΤΑΙΡΕΙΑ Τακτικό Αποθεματικό Λοιπά Αποθεματικά Σύνολο Ποσά εκφρασμένα σε € Κόστος Κτήσης 1η Ιανουαρίου 2019 Προσθήκες Περιόδου 01.01 - 31.12.2019 Μειώσεις Περιόδου 01.01 - 31.12.2019 535.471,00 52.434,55 - 748.543,33 - 1.284.014,33 52.434,55 - ΛΟΓΙΣΤΙΚΟ ΥΠΟΛΟΙΠΟ κατά την 31η ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 587.905,55 748.543,33 1.336.448,88 Κόστος Κτήσης 1η Ιανουαρίου 2018 Προσθήκες Περιόδου 01.01 - 31.12.2018 Μειώσεις Περιόδου 01.01 - 31.12.2018 499.808,22 35.662,78 2.424.859,33 ΛΟΓΙΣΤΙΚΟ ΥΠΟΛΟΙΠΟ κατά την 31η ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2018 535.471,00 (1.676.316,00) 748.543,33 2.924.667,55 35.662,78 (1.676.316,00) 1.284.014,33 Ανάλυση Αφορολόγητων Αποθεματικών Ειδικών Διατάξεων ΟΜΙΛΟΣ ΔΡΑΣΗ 2.5.3 ICT4GROWTH Ν.3220/04 Λοιπά Σύνολο Ποσά εκφρασμένα σε € ΛΟΓΙΣΤΙΚΟ ΥΠΟΛΟΙΠΟ κατά την 31η ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 375.000,00 251.927,89 121.615,44 79.036,22 827.579,55 ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΔΡΑΣΗ 2.5.3 ICT4GROWTH Ν.3220/04 Σύνολο Ποσά εκφρασμένα σε € ΛΟΓΙΣΤΙΚΟ ΥΠΟΛΟΙΠΟ κατά την 31η ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 375.000,00 Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 251.927,89 121.615,44 748.543,33 123 Εντός Δεκεμβρίου 2015 και βάσει της με Αριθμό Πρωτοκόλλου 606/2015 Έκθεσης Ανάκτησης Κρατικών Ενισχύσεων που χορηγήθηκαν με τη σύσταση ειδικών αφορολόγητων αποθεματικών των άρθρων 2 & 3 Ν.3220/2004 (Άρθρο 169 Ν.4099/2012), εκδόθηκε το με α/α 78/24-12-2015 Φύλλο Ελέγχου από την αρμόδια εφορία της Εταιρείας, βάσει του οποίου υπολογίστηκε τελικό ποσό ανάκτησης κρατικών ενισχύσεων 12.981,77 € που οφείλεται στο σχηματισμό Αφορολόγητου Αποθεματικού Ν.3220/2004 ύψους 171.134,57 € από τα καθαρά κέρδη της διαχειριστικής χρήσης 2004. Το σύνολο του εν λόγω ποσού ανάκτησης καταβλήθηκε ολοσχερώς εντός Ιανουαρίου..2016. 23. Αποτελέσματα εις Νέον Τα Αποτελέσματα εις Νέο του Όμίλου και της Εταιρείας εμφανίζονται παρακάτω: ΟΜΙΛΟΣ Ποσά εκφρασμένα σε € ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 Υπόλοιπο κατά την Έναρξη της Περιόδου Μεταβολή Λογιστικής Πολιτικής IFRS 9 Καθαρά Κέρδη Περιόδου μετά από Φόρους Λοιπά Αποθεματικά Μεταφορά σε Τακτικό Αποθεματικό Αναλογιστικά αποτελέσματα Δικαιώματα Μειοψηφίας που αναλογούν σε Ίδια Κεφάλαια Περιόδου Δικαιώματα Μειοψηφίας που αναλογούν σε Συνολικά Εισοδήματα Περιόδου 7.168.145,89 1.408.283,02 (19.782,42) (52.434,55) (54.570,04) 1.493,58 (246.393,40) 6.428.853,62 (120.724,41) 1.038.936,35 34.250,34 (35.662,78) 36.713,07 (214.220,30) 6.953.094,67 1.048.691,00 (52.434,55) (52.264,29) - 6.347.786,12 (64.242,74) 705.214,07 (35.662,78) - Υπόλοιπο κατά τη Λήξη της Περιόδου 8.204.742,08 7.168.145,89 7.897.086,83 6.953.094,67 Λόγω της υποχρεωτικής εφαρμογής του αναθεωρημένου ΔΛΠ 19, ο Όμιλος προέβη σε αλλαγή της λογιστικής πολιτικής και αναγνωρίζει το σύνολο των αναλογιστικών κερδών και ζημιών κατά την περίοδο στην οποία προκύπτουν, στα λοιπά συνολικά έσοδα. Η επίπτωση της αλλαγής εμφανίζεται ως αποθεματικό με αναβαλλόμενο φόρο, στην υποχρέωση καθορισμένων παροχών λόγω αναγνώρισης των σωρευμένων αναλογιστικών κερδών/ζημιών που δεν είχανε αναγνωριστεί στις προηγούμενες περιόδους και αντίστοιχα στα λοιπά συνολικά έσοδα. 24. Δικαιώματα Μειοψηφίας Τα Δικαιώματα Μειοψηφίας των θυγατρικών επιχειρήσεων του ομίλου απεικονίζονται στον παρακάτω πίνακα: Ποσά εκφρασμένα σε € EPSILON PYLON Α.Ε. EPSILON HR Α.Ε. EPSILON SUPPORT CENTER Α.Ε. EPSILON EUROPE PLC 31.12.2019 31.12.2018 10,77 485.073,83 83.446,49 1.016,86 3,69 224.976,34 1.018,10 569.547,95 225.998,13 25. Δάνεια Στα πλαίσια υλοποίησης του επενδυτικού της σχεδίου, η Εταιρεία έχει λάβει μακροχρόνιο δανεισμό πενταετούς λήξης, προκειμένου να καλύψει τις επενδυτικές της ανάγκες. Η Eταιρεία δεν έχει βραχυπρόθεσμο δανεισμό κατά την 31/12/2019. Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 124 Το ανεξόφλητο υπόλοιπο των δανείων της εταιρείας κατά την χρήση που έληξε την 31η Δεκεμβρίου 2019 και κατά την προηγούμενη χρήση, εμφανίζεται ως ακολούθως: ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 Ποσά εκφρασμένα σε € Μακροπρόθεσμος Δανεισμός Τραπεζικός Δανεισμός Βραχυπρόθεσμος Δανεισμός Μακροπρόθεσμος Τραπεζικός Δανεισμός ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2018 4.252.785,18 31.12.2019 4.961.963,46 2.552.049,43 900.838,86 Πληρωτέος στους Επόμενους 12 Μήνες Σύνολο 31.12.2018 4.222.178,93 2.513.119,63 4.892.455,05 863.887,52 2.552.049,43 900.838,86 2.513.119,63 863.887,52 6.804.834,61 5.862.802,32 6.735.298,56 5.756.342,57 Τα μακροπρόθεσμα δάνεια του Ομίλου και της Εταιρείας κατά την 31η Δεκεμβρίου 2019 και 2018 αντίστοιχα αφορούν σε κοινό μακροπρόθεσμο τραπεζικό δανεισμό. Ο Όμιλος και η Εταιρεία δεν έχουν προβεί σε έκδοση ομολογιακών δανείων. Οι ετήσιες δόσεις κεφαλαίου που απαιτούνται για να αποπληρωθούν όλα τα μακροπρόθεσμα δάνεια του Ομίλου και της Εταιρείας κατά την 31η Δεκεμβρίου 2019 και 2018, έχουν ως εξής: Μέχρι ένα χρόνο Από 2 έως 5 χρόνια Πάνω από 5 χρόνια Σύνολο μακροπρόθεσμων δανείων ΌΜΙΛΟΣ 31.12.2019 31.12.2018 2.552.049,43 900.838,86 4.252.785,18 4.961.963,46 6.804.834,61 5.862.802,32 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 2.513.119,63 863.887,52 4.222.178,93 4.892.455,05 6.735.298,56 5.756.342,57 Τα χρηματοοικονομικά έξοδα των μακροπρόθεσμων δανείων καταχωρήθηκαν στην κατάσταση αποτελεσμάτων (Σημείωση 34). Κατά το έτος 2020, ο Όμιλος έκανε την χρήση των ευεργετικών διατάξεων που θεσπίστηκαν από το Ελληνικό Κράτος και των διευκολύνσεων που δόθηκαν από τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα για την αποπληρωμή των δανείων σε μεταγενέστερο χρόνο της πραγματικής τους συμβατικής υποχρέωσης. Ως αποτέλεσμα είναι πως το ποσό το οποίο είναι πληρωτέο και έχει πληρωθεί κατά την ημερομηνία κατάρτισης των Οικονομικών Καταστάσεων να ανέρχεται στο ποσό των € 213,65 χιλ. και λοιπό ποσό € 6.591,18 χιλ. θα καταβληθεί από το 2021 και στα επόμενα έτη. 26. Υποχρεώσεις Μίσθωσης Ο Όμιλος υιοθέτησε το ΔΠΧΑ 16 καταχωρίζοντας τη σωρευτική επίπτωση της αρχικής εφαρμογής στην καθαρή θέση της 1.1.2019 και δεν αναμόρφωσε τη συγκριτική πληροφορία. Η εν λόγω καταχώρηση της υποχρέωσης καθώς και της αξίας των περιουσιακών στοιχείων με δικαίωμα χρήσης, από τις μισθώσεις κατά την ημερομηνία πρώτης εφαρμογής, περιλαμβάνει τις μισθώσεις που προηγουμένως κατατάσσονταν ως λειτουργικές μισθώσεις σύμφωνα με το ΔΛΠ 17. Συνοπτικά, παρατίθενται τα κονδύλια που προκύπτουν από την υιοθέτηση του ΔΠΧΑ 16: ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 Υποχρεώσεις μισθώσεων Μείον: Βραχυπρόθεσμο μέρος 1.787.989,03 (348.424,65) - 1.497.344,96 (297.122,50) - Μακροπρόθεσμο μέρος 1.439.564,38 - 1.200.222,46 - Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 125 Κατά την υιοθέτηση του νέου προτύπου ΔΠΧΠ 16, ο Όμιλος και η Εταιρεία αναγνώρισαν στις οικονομικές καταστάσεις υποχρεώσεις σε σχέση με μισθώσεις που κατά το παρελθόν είχαν ταξινομηθεί ως λειτουργικές μισθώσεις σύμφωνα με το ΔΛΠ 17. Τα υπόλοιπα της συγκριτικής πληροφόρησης αφορούν μόνο σε υποχρεώσεις χρηματοδοτικών μισθώσεων όπως σχετικά προβλεπόταν από το ΔΛΠ 17. Το συνολικό υπόλοιπο υποχρεώσεων από συμβάσεις χρηματοδοτικών και λειτουργικών μισθώσεων αναλύεται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 31.12.2018 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 Υπόλοιπο υποχρέωσης κατά την έναρξη της χρήσης Εφαρμογή ΔΠΧΑ 16 Προσθήκες Τόκοι Εξοφλήσεις 1.912.216,62 187.239,18 69.512,96 (380.979,73) - 1.657.924,88 105.863,38 58.798,22 (325.241,52) - Υπόλοιπο υποχρέωσης κατά τη λήξη της χρήσης 1.787.989,03 - 1.497.344,96 - Οι μελλοντικές ελάχιστες καταβολές μισθωμάτων και η παρούσα αξία των καθαρών ελάχιστων καταβολών για τον Όμιλο και την Εταιρεία κατά την 31η Δεκεμβρίου 2019 και 2018 αναλύονται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ Έως ένα έτος Από 2 έως 5 έτη Πέραν των 5 ετών Σύνολο ελάχιστων καταβολών μίσθωσης Μείον: ποσά που αποτελούν χρηματοοικονομικά έξοδα Παρούσα αξία ελάχιστων καταβολών μίσθωσης ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2019 Ελάχιστες Παρούσα αξία καταβολές καταβολών 408.668,56 348.424,65 1.146.968,59 1.025.904,68 442.793,97 413.659,70 1.998.431,12 1.787.989,03 (210.442,09) 1.787.989,03 1.787.989,03 31.12.2019 Ελάχιστες Παρούσα αξία καταβολές καταβολών 347.171,16 297.122,50 987.467,41 890.385,76 332.170,67 309.836,70 1.666.809,24 1.497.344,96 (169.464,28) 1.497.344,96 1.497.344,96 ΟΜΙΛΟΣ Έως ένα έτος Από 2 έως 5 έτη Πέραν των 5 ετών Σύνολο ελάχιστων καταβολών μίσθωσης Μείον: ποσά που αποτελούν χρηματοοικονομικά έξοδα Παρούσα αξία ελάχιστων καταβολών μίσθωσης ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2018 Ελάχιστες Παρούσα αξία καταβολές καταβολών - Τo χρηματοοικονομικό κόστος των υποχρεώσεων μισθώσεων 31.12.2018 Ελάχιστες Παρούσα αξία καταβολές καταβολών - καταχωρήθηκε στην κατάσταση αποτελεσμάτων (Σημείωση 34). 27. Υποχρεώσεις Παροχών Προσωπικού λόγω Εξόδου από την Υπηρεσία (α) Σύνταξη: Οι υπάλληλοι της Εταιρείας καλύπτονται με ένα από τα διάφορα υποστηριγμένα από το Ελληνικό κράτος συνταξιοδοτικά ταμεία. Κάθε υπάλληλος απαιτείται να καταβάλει ένα ποσό του μηνιαίου μισθού του στο ταμείο, μαζί με την Εταιρεία που καταβάλει επίσης ένα ποσό. Κατά την αποχώρηση, το συνταξιοδοτικό ταμείο είναι αρμόδιο για την πληρωμή των συντάξεων των υπαλλήλων. Έτσι, η επιχείρηση δεν έχει καμία νομική ή εποικοδομητική υποχρέωση να πληρώσει μελλοντικές παροχές στο πλαίσιο αυτού του σχεδίου. Οι εισφορές προς τα ασφαλιστικά ταμεία για τις χρήσεις Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 126 που έληξαν την 31η Δεκεμβρίου 2019 και 2018 καταχωρήθηκαν στα αποτελέσματα χρήσης και ανήλθαν σε € 1.990.245,75 και € 1.941.102,74 για τον Όμιλο, αντίστοιχα και σε € 1.434.653,10 και € 1.412.220,17 για την Εταιρεία, αντίστοιχα (Σημείωση 32). (β) Αποζημιώσεις αποχώρησης προσωπικού: Σύμφωνα με το ελληνικό εργατικό δίκαιο κάθε εργαζόμενος δικαιούται εφάπαξ αποζημίωση σε περίπτωση απόλυσης ή συνταξιοδοτήσεως. Το ποσό της αποζημιώσεως εξαρτάται από το χρόνο προϋπηρεσίας και τις αποδοχές του εργαζόμενου την ημέρα της απόλυσης ή συνταξιοδοτήσεώς του. Αν ο εργαζόμενος παραμείνει στην Εταιρεία μέχρι να συνταξιοδοτηθεί κανονικά, δικαιούται ποσό εφάπαξ ίσο με το 40% της αποζημιώσεως που θα έπαιρνε αν απολυόταν την ίδια μέρα. Ο ελληνικός εμπορικός νόμος, προβλέπει ότι οι εταιρείες θα πρέπει να σχηματίζουν πρόβλεψη που αφορά το σύνολο του προσωπικού και τουλάχιστον για την υποχρέωση που δημιουργείται επί αποχωρήσεως λόγω συνταξιοδοτήσεως (40% της συνολικής υποχρέωσης). Για τις θυγατρικές του ομίλου στο εξωτερικό δεν προκύπτει υποχρέωση παροχών λόγω εξόδου από την υπηρεσία. Οι υποχρεώσεις για αποζημίωση προσωπικού προσδιορίσθηκαν μέσω αναλογιστικής μελέτης. Οι πίνακες που ακολουθούν εμφανίζουν την σύνθεση της καθαρής δαπάνης για τη σχετική υποχρέωση που καταχωρήθηκε στα αποτελέσματα των χρήσεων από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 και 2018 καθώς και την κίνηση των σχετικών λογαριασμών υποχρεώσεων για αποζημίωση προσωπικού που παρουσιάζονται στον συνημμένο Ισολογισμό της χρήσεως που έληξε την 31η Δεκεμβρίου 2019 και 2018. Δαπάνη για αποζημίωση προσωπικού που αναγνωρίστηκε στα αποτελέσματα χρήσεων: ΟΜΙΛΟΣ Ποσά εκφρασμένα σε € 31.12.2019 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 Κόστος Τρέχουσας Απασχόλησης Κόστος Τόκων Τερματικές Παροχές/ Επίδραση Περικοπής/ Διακανονισμού Απορρόφηση/ (Μετακίνηση) Προσωπικού 159.909,10 17.831,02 (4.225,33) (3.493,69) 186.395,60 - 117.900,16 13.026,12 (10.828,29) (4.174,30) 143.163,55 - Σύνολο 170.021,10 186.395,60 115.923,69 143.163,55 Η κίνηση της σχετικής πρόβλεψης στον Ισολογισμό έχει ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ Ποσά εκφρασμένα σε € Υπόλοιπο κατά την Έναρξη της Περιόδου Πρόβλεψη αναγνωρισμένη στα αποτελέσματα περιόδου Καταβολές αποζημιώσεων Πρόβλεψη αναγνωρισμένη στα Λοιπά Συνολικά Έσοδα Υπόλοιπο κατά τη Λήξη της Περιόδου 31.12.2019 938.474,64 170.021,10 (72.427,97) 71.802,68 1.107.870,45 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 833.722,18 186.395,60 (81.643,14) - 685.585,07 115.923,69 (47.986,30) 68.768,80 611.551,19 143.163,55 (69.129,67) - 938.474,64 822.291,26 685.585,07 Σύμφωνα με το νέο αναθεωρημένο ΔΛΠ 19, τα αναλογιστικά αποτελέσματα που προκύπτουν από τους επαναϋπολογισμούς της παρούσας αξίας δέσμευσης καθορισμένων παροχών και της εύλογης αξίας των περιουσιακών στοιχείων, αναγνωρίζονται πλέον στην καθαρή θέση. Η κίνηση του αποθεματικού αναλογιστικών κερδών/(ζημιών) έχει ως εξής: Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 127 Αναλογιστικά κέρδη/(ζημίες) στην έναρξη της χρήσεως Αναλογιστικά κέρδη/(ζημίες) χρήσεως Αναλογιστικά κέρδη/(ζημίες) στην λήξη της χρήσεως ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 31.12.2018 (480.333,34) (480.333,34) (71.802,68) (552.136,02) (480.333,34) ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 (414.757,90) (414.757,90) (68.768,80) (483.526,70) (414.757,90) Οι βασικές αναλογιστικές παραδοχές που χρησιμοποιήθηκαν για την χρήση 2019 έχουν ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ Στοιχεία εκφρασμένα σε % 31.12..2019 Προεξοφλητικό Επιτόκιο Πληθωρισμός Μελλοντικές αυξήσεις μισθών ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2018 1,00 1,70 4,20 31.12..2019 1,90 1,75 4,25 31.12.2018 1,00 1,70 4,20 1,90 1,75 4,25 28. Λοιπές Μακροπρόθεσμες Υποχρεώσεις Οι Λοιπές Μακροπρόθεσμες Υποχρεώσεις περιλαμβάνουν υποχρεώσεις σε προμηθευτές που πρόκειται να τακτοποιηθούν σε επόμενες χρήσεις. Επιπρόσθετα στις Λοιπές Μακροπρόθεσμες Υποχρεώσεις, περιλαμβάνονται επιχορηγήσεις. Πιο συγκεκριμένα, εντός της χρήσης 2011 η Εταιρεία έλαβε κρατική επιχορήγηση ύψους περίπου 54 χιλ. ευρώ για την ένταξή της στο πρόγραμμα “Εξωστρέφεια – Ανταγωνιστικότητα των Επιχειρήσεων”, βάσει της απόφασης με Αρ. Πρωτ. 14370/3404/13.10.2011 του Υπουργείου Ανάπτυξης, Ανταγωνιστικότητας και Ναυτιλίας, το οποίο ολοκληρώθηκε εντός της χρήσης 2014. Επιπλέον, εντός της χρήσης 2015 η Εταιρεία έλαβε κρατική επιχορήγηση ύψους περίπου 403 χιλ. ευρώ για την ένταξή της στο πρόγραμμα “ICT4GROWTH – Ενίσχυση επιχειρήσεων για την υλοποίηση επενδυτικών σχεδίων ανάπτυξης – παροχής καινοτόμων προϊόντων και υπηρεσιών προστιθέμενης αξίας”, με ηλεκτρονικό κωδικό πρότασης ICT-000066 / 05-04-2013, δυνάμει της απόφασης της 440/31-10-2013 συνεδρίασης του Διοικητικού Συμβουλίου της Κοινωνίας της Πληροφορίας Α.Ε. Το ανωτέρω επενδυτικό πρόγραμμα ολοκληρώθηκε εντός της χρήσης 2015. Παρακάτω ακολουθεί σχετικός πίνακας ανάλυσης των λοιπών μακροπρόθεσμων υποχρεώσεων: ΟΜΙΛΟΣ Ποσά εκφρασμένα σε € Λοιπές Μακροπρόθεσμες Υποχρεώσεις - Προμηθευτές Επιχορηγήσεις 31.12.2019 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 133.267,86 - 132.897,30 1.643,35 133.267,86 - 132.897,30 1.643,35 133.267,86 134.540,65 133.267,86 134.540,65 Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 128 29. Προμηθευτές και Λοιπές Εμπορικές Υποχρεώσεις ΟΜΙΛΟΣ Ποσά εκφρασμένα σε € 31.12.2019 Προμηθευτές Επιταγές Πληρωτέες (Μεταχρονολογημένες) Προκαταβολές Πελατών Μεταβατικοί Λογαριασμοί Παθητικού - Δεδουλευμένα Έξοδα Λοιπές Εμπορικές Υποχρεώσεις Σύνολο ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 1.026.794,96 184.320,19 205.081,85 23.366,12 723.313,18 291.803,74 191.978,20 29.169,43 623.365,67 145.745,00 164.993,99 16.194,78 419.750,15 169.778,43 162.121,17 16.201,17 1.439.563,12 1.236.264,55 950.299,44 767.850,92 30. Τρέχουσες Φορολογικές Υποχρεώσεις Οι τρέχουσες φορολογικές υποχρεώσεις κατά την τρέχουσα χρήση από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 και κατά την προηγούμενη χρήση, απεικονίζονται στον ακόλουθο πίνακα: ΟΜΙΛΟΣ Ποσά εκφρασμένα σε € 31.12.2019 Υποχρεώσεις από Φόρους-Τέλη - Φόρος Προστιθέμενης Αξίας - Φόροι-Τέλη Αμοιβών Προσωπικού - Φόροι-Τέλη Αμοιβών Τρίτων - Λογαριασμός Εκκαθάρισης Φόρων-Τελών Δήλωσης Φορολογίας Εισ/τος - Τέλος Χαρτοσήμου Από Ενοίκια Υπεκμίσθωσης - Αγγελιόσημο & Ειδικός Φόρος Διαφημίσεων Σύνολο Ε Τ ΑΙΡΕ ΙΑ 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 1.036.572,73 240.625,48 27.756,73 103.860,62 4.332,26 2.048,05 857.045,66 215.501,17 41.353,18 5.411,27 55.798,23 1.799,47 798.601,56 166.323,01 27.356,73 68.020,10 3.576,26 1.775,03 695.004,27 148.615,37 40.764,38 2.200,00 55.042,23 1.470,25 1.415.195,87 1.176.908,98 1.065.652,69 943.096,50 31. Λοιπές Βραχυπρόθεσμες Υποχρεώσεις ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 Ποσά εκφρασμένα σε € Ασφαλιστικοί Οργανισμοί - Ι.Κ.Α. - Ε.Δ.Ο.Ε.Α.Π. Πιστωτές Διάφοροι - Αποδοχές Προσωπικού Πληρωτέες - Ο.Τ.Ε. - Ύδρευση - Λοποί Δικαιούχοι Αμοιβών - Μέτοχοι - Αξία Μετοχών τους προς Απόδοση - Μέτοχοι - Αποθεματικό Ν.4172/13 προς απόδοση - Πιστωτικές Κάρτες Πληρωτέες - Λοποί Χρεώστες Διάφοροι - Λογαριασμοί Διαχειρίσεως Προκαταβολών & Πιστώσεων - Λοιποί Πιστωτές Λοιπές Βραχυπρόθεσμες Υποχρεώσεις - Έξοδα Χρήσεως Δουλευμένα Σύνολο 31.12.2018 454.303,31 (108,83) ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2019 444.703,38 454.194,48 796,82 31.12.2018 326.041,06 445.500,20 (108,83) 322.582,11 325.932,23 796,82 364.000,39 332.628,06 277.355,13 256.993,63 1.526,40 1.526,40 1.526,40 1.526,40 78,00 78,00 78,00 78,00 52.327,38 81.241,07 50.745,48 80.113,07 3.323,04 448.668,15 3.323,04 448.668,15 28,49 28,49 28,49 28,49 29.521,42 771,56 23.802,51 771,56 27.439,45 - 22.108,60 - 5.737,23 - 7.888,80 457.313,91 911.508,39 Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 - 4.642,40 896.633,04 1.342.133,24 - 323.378,93 5.955,83 365.138,39 - 691.070,62 815.472,17 1.138.851,10 129 32. Έξοδα ανά Κατηγορία ΟΜΙΛΟΣ Ποσά εκφρασμένα σε € 31.12.2019 Κατανομή Εξόδων Ανά Κατηγορία Κόστος Αποθεμάτων Αναγνωριζόμενο ως Έξοδο Αμοιβές & Έξοδα Προσωπικού Αποσβέσεις Παγίων Λοιπά Έξοδα Σύνολο 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 387.950,51 10.443.641,98 1.510.546,47 3.936.659,48 494.317,17 9.909.348,48 1.114.429,52 3.584.764,16 308.166,19 7.428.435,75 1.274.002,87 3.335.942,35 385.068,37 7.109.269,43 1.027.654,96 3.074.305,33 16.278.798,44 15.102.859,33 12.346.547,16 11.596.298,09 7.773.931,39 301.680,19 5.567.945,45 2.343.648,85 291.592,56 7.676.286,65 300.207,58 3.894.865,91 3.174.671,28 56.827,91 6.440.840,64 216.163,88 4.020.607,84 1.433.462,45 235.472,35 6.397.501,55 214.038,96 2.707.204,98 2.253.982,14 23.570,46 16.278.798,44 15.102.859,33 12.346.547,16 11.596.298,09 Κατανομή Εξόδων Ανά Λειτουργία Κόστος Πωλήσεων Έξοδα Διοικητικής Λειτουργίας Έξοδα Λειτουργίας Ερευνών - Αναπτύξεως Έξοδα Λειτουργίας Διαθέσεως Λοιπά Έξοδα Εκμεταλλεύσεως Σύνολο ΕΤΑΙΡΕΙΑ Αμοιβές και έξοδα προσωπικού Οι παροχές προς το προσωπικό του Ομίλου και της Εταιρείας αναλύονται ως ακολούθως: ΟΜΙΛΟΣ Ποσά εκφρασμένα σε € 31.12.2019 Κατανομή Παροχών Προσωπικού Μισθοί & Ημερομίσθια Εργοδοτικές Εισφορές Λοιπές Παροχές Προβλέψεις Παροχών Προσωπικού 31.12.2018 8.469.347,46 1.990.245,75 21.102,44 170.021,10 10.650.716,75 Προβλέψεις Παροχών Προσωπικού Παροχές Προσωπικού Κατανεμηθείσες σε Ιδιοπαραγωγή 31.12.2019 8.115.136,12 1.941.102,74 14.377,10 186.395,60 10.257.011,56 (207.074,77) Σύνολο ΕΤΑΙΡΕΙΑ 6.068.055,29 1.434.653,10 16.878,44 115.923,69 7.635.510,52 (347.663,08) 10.443.641,98 31.12.2018 5.887.171,69 1.412.220,17 14.377,10 143.163,55 7.456.932,51 (207.074,77) 9.909.348,48 (347.663,08) 7.428.435,75 7.109.269,43 Ο αριθμός απασχολούμενου προσωπικού (ΕΜΕ) του Ομίλου και της Εταιρείας στο τέλος της τρέχουσας και της προηγούμενης περιόδου ήταν: ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 Απασχολούμενο Προσωπικό ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2018 367 31.12.2019 375 31.12.2018 267 273 Αποσβέσεις περιουσιακών στοιχείων Οι αποσβέσεις των περιουσιακών στοιχείων, που επιβάρυναν τα αποτελέσματα χρήσεως του Ομίλου και της Εταιρείας, αναλύονται ως εξής: Αποσβέσεις ιδιόκτητων ενσώματων παγίων Αποσβέσεις μισθωμένων ενσώματων παγίων Αποσβέσεις άϋλων περιουσιακών στοιχείων ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 31.12.2018 239.378,16 233.761,98 353.684,29 917.484,02 880.667,54 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 214.814,01 210.147,27 204.924,36 854.264,50 817.507,69 Σύνολο αποσβέσεων 1.510.546,47 1.274.002,87 1.114.429,52 Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 1.027.654,96 130 33. Λοιπά Έσοδα / Έξοδα Εκμεταλλεύσεως ΟΜΙΛΟΣ Ποσά εκφρασμένα σε € Λοιπά Έσοδα Εκμεταλλεύσεως Έσοδα Επιδοτούμενων Προγραμμάτων Ενοίκια Κτιρίων Αναλογούσες στη Χρήση Επιχορηγήσεις Έκτακτα Έσοδα Έκτακτα Κέρδη από Εκποίηση Παγίων Συναλλαγματικές Διαφορές Έσοδα Προηγούμενων Χρήσεων Έσοδα από Προβλέψεις Προηγούμενων Χρήσεων Λοιπά Έσοδα Εκμεταλλεύσεως Λοιπά Έσοδα Παρεπόμενων Ασχολιών Σύνολο Λοιπά Έξοδα Εκμεταλλεύσεως Έκτακτα & Ανόργανα Έξοδα Έξοδα Προηγούμενων Χρήσεων Έκτακτες Ζημίες Προβλέψεις Απομείωσης Επισφαλών Απαιτήσεων (σημ. 15) Σύνολο 31.12.2019 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 13.931,13 1.272,79 501,15 6.255,64 20,76 7.038,00 26.115,82 0,01 17.583,19 1.272,79 40.198,44 316,96 840,96 42.642,88 40.513,11 - 10.309,40 1.272,79 0,39 6.255,64 0,33 7.038,00 26.015,82 - 17.583,19 25.560,00 1.272,79 38.192,40 840,96 18.166,47 20.443,03 - 55.135,30 143.368,33 50.892,37 122.058,84 11.281,79 5.014,48 275.296,29 35.228,43 21.599,48 - 11.083,44 4.507,35 219.881,56 1.970,98 21.599,48 - 291.592,56 56.827,91 235.472,35 23.570,46 34. Χρηματοοικονομικά Έσοδα / Έξοδα ΟΜΙΛΟΣ Ποσά εκφρασμένα σε € Χρηματοοικονομικά Έσοδα Τόκοι Καταθέσεων Όψεως & Προθεσμίας Τόκοι Μισθώσεων Λοιπά Χρηματοοικονομικά Έσοδα Σύνολο Χρηματοοικονομικά Έξοδα Τόκοι Μακροχρόνιων Δανείων Τραπεζών Τόκοι Μισθώσεων Κεφαλαιοποίηση Κόστους Δανεισμού Προβλέψεις Υποτίμησης Συμμετοχών & Χρεογράφων Προμήθειες Αγορών / Πωλήσεων Χρεογράφων Προμήθειες Εγγυητικών επιστολών Λοιπά Χρηματοοικονομικά Έξοδα Σύνολο 31.12.2019 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 30.120,08 8.876,60 19.012,88 539,75 28.333,64 20.227,13 - 12.885,40 - 38.996,68 19.552,63 48.560,77 12.885,40 246.849,59 69.512,95 (3.816,09) 92,35 542,40 77.995,73 188.711,54 (17.364,07) 595,81 74.036,71 242.160,90 58.798,22 (3.816,09) 92,35 542,40 53.537,57 182.179,41 (17.364,07) 21.688,98 595,81 59.219,46 391.176,93 245.979,99 351.315,35 246.319,59 Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 131 35. Κέρδη ανά Μετοχή ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2019 2018 2019 Καθαρά Κέρδη μετά Φόρων 1.408.283,02 1.038.936,35 1.048.691,00 705.214,07 Κατανέμονται σε: - Ιδιοκτήτες Μητρικής - Δικαιώματα Μειοψηφίας 1.161.889,62 246.393,40 824.716,12 214.220,23 1.048.691,00 - 705.214,07 - 1.408.283,02 1.038.936,35 1.048.691,00 705.214,07 2018 Λοιπά Συνολικά Έσοδα μετά από Φόρους Αναλογιστικά Κέρδη / (ζημιές) σε Προγράμματα Παροχών Προσωπικού Φόρος που αναλογεί (71.802,68) 17.232,64 - (68.768,80) 16.504,51 - Λοιπά Συνολικά Έσοδα μετά από Φόρους (54.570,04) - (52.264,29) - Συγκεντρωτικά Συνολικά Έσοδα μετά από Φόρους Κατανέμονται σε: - Ιδιοκτήτες Μητρικής - Δικαιώματα Μειοψηφίας Μέσος Σταθμικός Αριθμός Μετοχών Κοινές Ονομαστικές Μετοχές 1.353.712,98 1.038.936,35 996.426,71 705.214,07 1.108.813,16 244.899,82 824.716,12 214.220,23 996.426,71 - 705.214,07 - 1.353.712,98 1.038.936,35 996.426,71 705.214,07 10.945.808 5.587.720 10.945.808 5.587.720 0,1287 0,1859 0,0958 0,1262 Βασικά Κέρδη ανά Μετοχή σε € Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 132 36. Πληροφόρηση κατά Τομέα Πρωτεύων Τομέας Πληροφόρησης – Επιχειρηματικός ΟΜΙΛΟΣ Ποσά εκφρασμένα σε € 31.12.2019 Πληροφορική Εκπαίδευση Μη Κατανεμηθέν Σύνολο Επιχειρηματικός Τομέας Κύκλος Εργασιών 17.209.952,29 768.030,09 - 17.977.982,38 1.675.129,69 79.189,55 - 1.754.319,24 Χρηματοοικονομικά Έσοδα - - 38.996,68 38.996,68 Χρηματοοικονομικά Έξοδα - - (391.176,93) (391.176,93) Λειτουργικά Κέρδη / (Ζημίες) Συμμετοχή σε Αποτελέσματα Συγγενών Εταιρειών - - (34.076,35) 1.675.129,69 79.189,55 (386.256,60) 1.368.062,64 - - 40.220,38 40.220,38 1.675.129,69 79.189,55 (346.036,22) 1.408.283,02 Ενσώματα Πάγια Περιουσιακά Στοιχεία 2.881.597,51 - - 2.881.597,51 Άϋλα Περιουσιακά Στοιχεία 4.837.219,50 - - 4.837.219,50 Λοιπά Στοιχεία Μη Κυκλοφορούντος Ενεργητικού 1.228.622,61 - 73.173,31 1.301.795,92 8.947.439,62 - 73.173,31 9.020.612,93 Κυκλοφορούν Ενεργητικό 14.604.547,28 227.106,13 3.254.515,05 18.086.168,46 Σύνολο Ενεργητικού 23.551.986,90 227.106,13 3.327.688,36 27.106.781,39 Μακροπρόθεσμες Υποχρεώσεις 6.526.915,65 112.112,30 294.459,92 6.933.487,87 Βραχυπρόθεσμες Υποχρεώσεις 5.217.565,73 33.986,12 1.415.189,61 6.666.741,46 11.744.481,38 146.098,42 1.709.649,53 13.600.229,33 Καθαρά Αποτελέσματα Κέρδη / (Ζημίες) προ Φόρων Φόρος Εισοδήματος Καθαρά Αποτελέσματα Κέρδη / (Ζημίες) Μετά από Φόρους (34.076,35) ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ Μη Κυκλοφορούν Ενεργητικό ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ Σύνολο Υποχρεώσεων ΟΜΙΛΟΣ Ποσά εκφρασμένα σε € 31.12.2018 Πληροφορική Εκπαίδευση Μη Κατανεμηθέν Σύνολο Επιχειρηματικός Τομέας Κύκλος Εργασιών 15.408.367,78 819.367,25 - 16.227.735,03 1.186.919,66 81.324,37 - 1.268.244,03 Χρηματοοικονομικά Έσοδα - - 19.552,63 Χρηματοοικονομικά Έξοδα - - Λειτουργικά Κέρδη / (Ζημίες) Συμμετοχή σε Αποτελέσματα Συγγενών Εταιρειών 19.552,63 (245.979,99) (245.979,99) - - 1.186.919,66 81.324,37 (219.658,40) 1.186.919,66 81.324,37 (229.307,68) Ενσώματα Πάγια Περιουσιακά Στοιχεία 1.095.065,19 5,53 - 1.095.070,72 Άϋλα Περιουσιακά Στοιχεία 5.542.692,66 - - 5.542.692,66 183.487,26 - 68.611,48 252.098,74 6.821.245,11 5,53 68.611,48 6.889.862,12 Κυκλοφορούν Ενεργητικό 12.493.295,25 188.470,89 3.230.491,62 15.912.257,76 Σύνολο Ενεργητικού 19.314.540,36 188.476,42 3.299.103,10 22.802.119,88 Μακροπρόθεσμες Υποχρεώσεις 5.949.690,91 112.112,30 9.475,45 6.071.278,66 Βραχυπρόθεσμες Υποχρεώσεις 4.198.116,10 57.207,70 400.821,83 4.656.145,63 10.147.807,01 169.320,00 410.297,28 10.727.424,29 Καθαρά Αποτελέσματα Κέρδη / (Ζημίες) προ Φόρων Φόρος Εισοδήματος Καθαρά Αποτελέσματα Κέρδη / (Ζημίες) Μετά από Φόρους 6.768,96 6.768,96 1.048.585,63 (9.649,28) (9.649,28) 1.038.936,35 ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ Μη Κυκλοφορούν Ενεργητικό Λοιπά Στοιχεία Μη Κυκλοφορούντος Ενεργητικού ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ Σύνολο Υποχρεώσεων Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 133 ΕΤΑΙΡΕΙΑ Ποσά εκφρασμένα σε € 31.12.2019 Πληροφορική Εκπαίδευση Μη Κατανεμηθέν Σύνολο Επιχειρηματικός Τομέας Κύκλος Εργασιών 12.883.844,64 768.030,09 - 13.651.874,73 1.277.030,39 79.189,55 - 1.356.219,94 Χρηματοοικονομικά Έσοδα - - 48.560,77 48.560,77 Χρηματοοικονομικά Έξοδα - - (351.315,35) (351.315,35) Λειτουργικά Κέρδη / (Ζημίες) Συμμετοχή σε Αποτελέσματα Συγγενών Εταιρειών Καθαρά Αποτελέσματα Κέρδη / (Ζημίες) προ Φόρων - - (34.076,35) 1.277.030,39 79.189,55 (336.830,93) Φόρος Εισοδήματος (34.076,35) 1.019.389,01 - - 29.301,99 29.301,99 1.277.030,39 79.189,55 (307.528,94) 1.048.691,00 Ενσώματα Πάγια Περιουσιακά Στοιχεία 1.822.436,29 - - 1.822.436,29 Άϋλα Περιουσιακά Στοιχεία 4.727.434,76 - - 4.727.434,76 Λοιπά Στοιχεία Μη Κυκλοφορούντος Ενεργητικού 1.864.636,62 33.630,00 2.960.144,61 4.858.411,23 8.414.507,67 33.630,00 2.960.144,61 11.408.282,28 Κυκλοφορούν Ενεργητικό 12.838.311,50 227.106,13 Σύνολο Ενεργητικού 21.252.819,17 260.736,13 Μακροπρόθεσμες Υποχρεώσεις 6.253.470,03 Βραχυπρόθεσμες Υποχρεώσεις 4.417.632,33 10.671.102,36 Καθαρά Αποτελέσματα Κέρδη / (Ζημίες) Μετά από Φόρους ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ Μη Κυκλοφορούν Ενεργητικό 13.065.417,63 2.960.144,61 24.473.699,91 112.112,30 40.540,06 6.406.122,39 33.986,12 1.065.646,43 5.517.264,88 146.098,42 1.106.186,49 11.923.387,27 ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ Σύνολο Υποχρεώσεων ΕΤΑΙΡΕΙΑ Ποσά εκφρασμένα σε € 31.12.2018 Πληροφορική Εκπαίδευση Μη Κατανεμηθέν Σύνολο Επιχειρηματικός Τομέας Κύκλος Εργασιών 11.591.801,98 818.367,25 - 12.410.169,23 854.885,81 81.044,17 - 935.929,98 Χρηματοοικονομικά Έσοδα - - 12.885,40 12.885,40 Χρηματοοικονομικά Έξοδα - - (246.319,59) (246.319,59) Λειτουργικά Κέρδη / (Ζημίες) Συμμετοχή σε Αποτελέσματα Συγγενών Εταιρειών Καθαρά Αποτελέσματα Κέρδη / (Ζημίες) προ Φόρων - - 854.885,81 81.044,17 (226.635,23) - - (4.050,68) 854.885,81 81.044,17 (230.685,91) 966.559,60 - - 966.559,60 5.370.478,40 - - 5.370.478,40 Φόρος Εισοδήματος Καθαρά Αποτελέσματα Κέρδη / (Ζημίες) Μετά από Φόρους 6.798,96 6.798,96 709.294,75 (4.050,68) 705.244,07 ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ Μη Κυκλοφορούν Ενεργητικό Ενσώματα Πάγια Περιουσιακά Στοιχεία Άϋλα Περιουσιακά Στοιχεία Λοιπά Στοιχεία Μη Κυκλοφορούντος Ενεργητικού 188.365,96 33.630,00 2.960.217,40 3.182.213,36 6.525.403,96 33.630,00 2.960.217,40 9.519.251,36 Κυκλοφορούν Ενεργητικό 11.456.658,79 152.336,69 - 11.608.995,48 Σύνολο Ενεργητικού 17.982.062,75 185.966,69 2.960.217,40 21.128.246,84 Μακροπρόθεσμες Υποχρεώσεις 5.380.273,61 112.112,30 332.425,28 5.824.811,19 Βραχυπρόθεσμες Υποχρεώσεις 2.747.814,52 42.775,02 923.096,50 3.713.686,04 Σύνολο Υποχρεώσεων 8.128.088,13 154.887,32 1.255.521,78 9.538.497,23 ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 134 Δευτερεύων Τομέας Πληροφόρησης – Γεωγραφικός ΟΜΙΛΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ Ποσά εκφρασμένα σε € 2019 Βόρεια Ελλάδα Νότια Ελλάδα ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2018 2019 2018 7.105.158,81 10.872.823,57 5.719.076,90 10.508.658,13 6.072.310,80 7.579.563,93 5.404.073,40 7.006.095,83 17.977.982,38 16.227.735,03 13.651.874,73 12.410.169,23 37. Κεφαλαιουχικές Δεσμεύσεις Οι εταιρείες του Ομίλου δεν έχουν δεσμεύσεις για την απόκτηση περιουσιακών στοιχείων, εγκαταστάσεων και εξοπλισμού. 38. Ενδεχόμενες Απαιτήσεις - Υποχρεώσεις Δεν υπάρχουν επίδικες ή υπό διαιτησία διαφορές δικαστικών είτε διαιτητικών οργάνων που να έχουν σημαντική επίπτωση στην οικονομική κατάσταση ή τη λειτουργία των εταιρειών του Ομίλου. Η εταιρεία και ο Όμιλος έχουν ενδεχόμενες υποχρεώσεις σε σχέση με τράπεζες, λοιπές εγγυήσεις και άλλα θέματα, που προκύπτουν στα πλαίσια της συνήθους δραστηριότητάς τους, ως ακολούθως: ΟΜΙΛΟΣ Ποσά εκφρασμένα σε € 31.12.2019 Εγγυήσεις για Εξασφάλιση Απαιτήσεων Εγγυήσεις για Εξασφάλιση Καλής Εκτέλεσης Σύμβασης με Πελάτες Εγγυήσεις για Εξασφάλιση Καλής Πληρωμής σε Προμηθευτές Εγγυήσεις για Συμμετοχή σε Διαγωνισμό ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 82.662,00 1.363,50 16.800,00 - 12.662,00 201.363,50 16.800,00 3.000,00 82.662,00 1.363,50 16.800,00 - 12.662,00 201.363,50 16.800,00 3.000,00 100.825,50 233.825,50 100.825,50 233.825,50 39. Συναλλαγές με συνδεδεμένα μέρη Τα ποσά των κινήσεων της μητρικής εταιρείας που προέκυπταν από συναλλαγές με τα συνδεδεμένα με αυτή μέρη, σύμφωνα με το ΔΛΠ 24, κατά την περίοδο από 01.01 έως 31.12.2019 έχουν ως εξής: ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ ΟΛΙΚΑ ΕΝΟΠΟΙΟΥΜΕΝΕΣ Ποσά εκφρασμένα σε € HIT HOSPITALITY EPSILON PYLON EPSILON NET Α.Ε. ΑΝΩΝΥΜΗ EPSILON HR Α.Ε. ΕΤΑΙΡΕΙΑ Α Π Α Ι Τ Η Σ Η EPSILON NET Α.Ε. 898.403,65 EPSILON SUPPORT CENTER Α.Ε. SUPERVISOR Α.Ε. INTEGRATES ΡΟΥΣΟΓΙΑΝΝΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ INTEGRATED ΕΥΤΥΧΙΟΣ & ΣΙΑ Ε.Ε. ΕΚΔΟΣΕΙΣ Ε.Ε. TECHNOLOGIES AE 61.439,66 272,80 EPSILON PYLON Α.Ε. EPSILON HR Α.Ε. ΛΟΙΠΕΣ ΣΥΝΔΕΔΕΜΕΝΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΜΕΘΟΔΟΣ ΚΑΘΑΡΗΣ ΘΕΣΗΣ 9.936,27 298,38 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΟΓΡΑΦΙΚΕΣ TAX-RIGHT Ε.Π.Ε. SCAN A.B.E.E. ΣΥΝΟΛΟ ΛΥΣΕΙΣ Ε.Ε. 81.135,88 758,63 55.231,13 - 291,50 426,25 1.043.026,75 55.231,13 77.146,75 - 87.083,02 EPSILON SUPPORT CENTER Α.Ε. SUPERVISOR Α.Ε. HIT HOSPITALITY INTEGRATES INTEGRATED 9.920,00 9.920,00 TECHNOLOGIES AE - ΡΟΥΣΟΓΙΑΝΝΑΚΗΣ ΕΥΤΥΧΙΟΣ & ΣΙΑ Ε.Ε. - ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ Ε.Ε. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΛΥΣΕΙΣ Ε.Ε. 37.964,64 37.964,64 TAX-RIGHT Ε.Π.Ε. SCAN A.B.E.E. ΣΥΝΟΛΟ 311,94 750,82 2.541,63 48.196,58 909.090,74 63.981,29 272,80 213.513,76 758,63 Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 298,38 291,50 - 426,25 - 3.604,39 - 1.236.829,93 135 Οι εταιρείες “ΡΟΥΣΟΓΙΑΝΝΑΚΗΣ ΕΥΤΥΧΙΟΣ & ΣΙΑ Ε.Ε.” “ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ Ε.Ε.”, “ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΛΥΣΕΙΣ Ε.Ε.”, “SCAN Α.Β.Ε.Ε.” και “TAX-RIGHT Ε.Π.Ε.” δεν ενοποιούνται με τον Όμιλο της EPSILON NET. ΑΓΟΡΑΣΤΗΣ ΟΛΙΚΑ ΕΝΟΠΟΙΟΥΜΕΝΕΣ Ποσά εκφρασμένα σε € EPSILON PYLON EPSILON NET Α.Ε. ΑΝΩΝΥΜΗ EPSILON HR Α.Ε. ΕΤΑΙΡΕΙΑ EPSILON NET Α.Ε. - EPSILON PYLON Α.Ε. - 2.368.966,42 ΛΟΙΠΕΣ ΣΥΝΔΕΔΕΜΕΝΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΜΕΘΟΔΟΣ ΚΑΘΑΡΗΣ ΘΕΣΗΣ HIT HOSPITALITY EPSILON SUPPORT SUPERVISOR Α.Ε. CENTER Α.Ε. INTEGRATED TECHNOLOGIES AE ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΡΟΥΣΟΓΙΑΝΝΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΙ ΕΥΤΥΧΙΟΣ & ΣΙΑ ΕΚΔΟΣΕΙΣ Ε.Ε. ΜΗΧΑΝΟΓΡΑΦΙΚΕ Ε.Ε. TAX-RIGHT Ε.Π.Ε. SCAN A.B.E.E. ΣΥΝΟΛΟ Σ ΛΥΣΕΙΣ Ε.Ε. 1.275.662,51 220,00 106.534,78 - 288,00 - - 375,21 - - - 44.541,24 - - - - - - 44.541,24 - 37.880,54 - - - - - 16.410,90 277.112,95 - - - - - - - - - - - - - 9.984,62 - - - - - - - - 109.933,74 - - 70.000,00 - 56.113,56 3.752.046,92 Π Ω EPSILON HR Α.Ε. Λ EPSILON SUPPORT CENTER Α.Ε. 10.760,00 212.061,51 - - - 9.075,49 - 909,13 - - - - - - - 109.933,74 - - - - - - - ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΛΥΣΕΙΣ Ε.Ε. 70.000,00 - - - - - - - TAX-RIGHT Ε.Π.Ε. 56.113,56 - - - - - - - 864,40 6.030,90 41.523,74 - - - - - - - - 48.419,04 256.747,19 2.587.058,83 1.318.095,38 220,00 188.956,56 - 288,00 - - 375,21 16.410,90 4.368.152,07 Η Τ SUPERVISOR Α.Ε. Η Σ HIT HOSPITALITY INTEGRATED TECHNOLOGIES AE - ΡΟΥΣΟΓΙΑΝΝΑΚΗΣ ΕΥΤΥΧΙΟΣ & ΣΙΑ Ε.Ε. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ Ε.Ε. SCAN A.B.E.E. ΣΥΝΟΛΟ Τα ποσά των κινήσεων του Ομίλου και της εταιρείας, που προέκυπταν από συναλλαγές με διευθυντικά στελέχη & μέλη διοίκησης, σύμφωνα με το ΔΛΠ 24, κατά τη λήξη της τρέχουσας περιόδου έχουν ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ Ποσά εκφρασμένα σε € 2019 Συναλλαγές και αμοιβές Διευθυντικών Στελεχών και Μελών Διοίκησης Απαιτήσεις από Διευθυντικά Στελέχη και Μέλη Διοίκησης Υποχρεώσεις προς τα Διευθυντικά Στελέχη και Μέλη Διοίκησης 765.713,11 4.216,02 8.514,11 Ε Τ ΑΙΡΕ ΙΑ 2018 724.269,49 23.693,93 12.194,83 2019 471.520,32 1.519,64 7.612,74 2018 479.489,08 4.284,93 4.717,88 40. Ανέλεγκτες φορολογικές χρήσεις Στον παρακάτω πίνακα εμφανίζονται οι ανέλεγκτες χρήσεις της μητρικής και των θυγατρικών εταιρειών του ομίλου: EPSILON NET Α.Ε. EPSILON PYLON ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ EPSILON HR Α.Ε. EPSILON SUPPORT CENTER EPSILON EUROPE PLC EVOLUTIONSNT PLC EVOLUTIONSNT (UK) LTD 2019 2019 2019 2019 2013-2019 2013-2019 2014-2019 41. Υφιστάμενα εμπράγματα βάρη Επί της κινητής και ακίνητης περιουσίας των εταιρειών του Ομίλου δεν υπάρχουν υποθήκες ή προσημειώσεις. Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 136 42. Αναμόρφωση Οικονομικών Καταστάσεων Ορισμένα κονδύλια της συγκριτικής πληροφόρησης αναμορφώθηκαν (διορθώθηκαν), προκειμένου να καταστούν συγκρίσιμα με τα αντίστοιχα της περιόδου. Η μητρική εταιρεία συμμετέχει με ποσοστό 35,156% στην εταιρεία SUPERVISOR Α.Ε., η οποία δραστηριοποιείται στην εμπορία ηλεκτρονικών υπολογιστών και λογισμικού, βάσει της από 27/08/2014 απόφασης της Έκτακτης Γ.Σ. των Μετόχων της τελευταίας για αύξηση του Μετοχικού της Κεφαλαίου, την οποία κάλυψε ολοσχερώς η EPSILON NET Α.Ε. Η ενοποίηση έγινε για πρώτη φορά στις οικονομικές καταστάσεις της 31/12/2014 με τη μέθοδο της καθαρής θέσης, και ακολουθήθηκε έως και την χρήση 2016, κατατάσσοντάς τη στις συγγενείς επιχειρήσεις. Σημειώνεται ότι, από την 1η Ιανουαρίου 2017 η χρηματοοικονομική και επιχειρηματική πολιτική της SUPERVISOR Α.Ε. εκτιμήθηκε ότι ελέγχεται από την EPSILON NET Α.Ε. και για αυτό το λόγο κατά τις χρήσεις 2017 και 2018 η ενοποίηση πραγματοποιήθηκε με τη μέθοδο της ολικής ενοποίησης. Η Διοίκηση της Εταιρείας στη χρήση 2019, αναθεωρώντας τον στρατηγικό σχεδιασμό του Ομίλου, μετέβαλλε την ανωτέρω εκτίμηση θεωρώντας ότι δεν πληρούνται τα κριτήρια του ελέγχου και περιέλαβε την εταιρεία SUPERVISOR Α.Ε με την μέθοδο της καθαρής θέσης στις ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις 2019. Συνεπώς,, στις οικονομικές καταστάσεις της χρήσης 2019 έγιναν όλες οι απαραίτητες προσαρμογές για την διόρθωση του ανωτέρω λάθους και την απεικόνιση των μεγεθών του Ομίλου ενσωματώνοντας την SUPERVISOR Α.Ε. με την μέθοδο της καθαρής θέσης και κατωτέρω παρατίθενται όλες οι πληροφορίες, σύμφωνα με το ΔΛΠ 8 για την επαναδιατύπωση της συγκριτικής πληροφόρησης χρήσεως 2018 καθώς και οι αντίστοιχες πληροφορίες για την 1.1.2018. Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 137 ΟΜΙΛΟΣ – ΙΣΟΛΟΓΙΣΜΟΣ 2018 ΙΣΟΛΟΓΙΣΜΟΣ Αλλαγή Μεθόδου Ενοποίησης Δημοσιευθέντα 31.12.2018 Αναμορφώσεις Αναμορφωθέντα 31.12.2018 31.12.2018 31.12.2018 ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ Μη Κυκλοφορούν Ενεργητικό Ενσώματα Πάγια Περιουσιακά Στοιχεία 1.134.941,12 (39.870,40) - 1.095.070,72 Άυλα Πάγια Περιουσιακά Στοιχεία 5.997.401,36 (454.708,70) - 5.542.692,66 - 255.352,80 (75.386,84) 179.965,96 3.521,30 - - 3.521,30 73.020,22 (4.408,74) - 68.611,48 7.208.884,00 (243.635,04) (75.386,84) 6.889.862,12 78.056,51 (44.095,14) - 33.961,37 7.693.574,52 (126.324,16) - 7.567.250,36 265.507,00 Επενδύσεις σε Συγγενείς Επιχειρήσεις Διαθέσιμα προς Πώληση Χρηματοοικονομικά Στοιχεία Λοιπές Μακροπρόθεσμες Απαιτήσεις Σύνολο Μη Κυκλοφορούντων Στοιχείων του Ενεργητικού Κυκλοφορούν Ενεργητικό Αποθέματα Πελάτες & Λοιπές Εμπορικές Απαιτήσεις Χρηματοοικονομικά Στοιχεία σε Εύλογη Αξία μέσω Αποτελεσμάτων 265.507,00 - - Λοιπές Απαιτήσεις 551.586,64 (214.682,29) - 336.904,35 7.801.068,00 (92.433,32) - 7.708.634,68 Σύνολο Κυκλοφορούντων Στοιχείων του Ενεργητικού 16.389.792,67 (477.534,91) - 15.912.257,76 Σύνολο Ενεργητικού 23.598.676,67 (721.169,95) (75.386,84) 22.802.119,88 3.352.632,00 - - 3.352.632,00 8,61 - - 8,61 1.643,35 - (1.643,35) 1.327.910,96 - - 6.962.572,21 1.944,49 203.629,19 7.168.145,89 11.644.767,13 1.944,49 201.985,84 11.848.697,46 Ταμειακά Διαθέσιμα & Ισοδύναμα ΙΔΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΚΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ Ίδια Κεφάλαια Μετοχικό Κεφάλαιο Διαφορά από Έκδοση Μετοχών Υπέρ το Άρτιο Διαφορές Αναπροσαρμογής - Επιχορηγήσεις Επενδύσεων Αποθεματικά Αποτελέσματα εις Νέον Σύνολο Ιδίων Κεφαλαίων Αποδιδόμενων σε Ιδιοκτήτες της Μητρικής Δικαιώματα Μειοψηφίας Σύνολο Ιδίων Κεφαλαίων 1.327.910,96 595.535,11 (359.763,67) (9.773,31) 225.998,13 12.240.302,24 (357.819,18) 192.212,53 12.074.695,59 4.961.963,46 Μακροπρόθεσμες Υποχρεώσεις Δάνεια 4.961.963,46 - - Αναβαλλόμενες Φορολογικές Υποχρεώσεις 312.797,89 (7.255,26) (269.242,72) 36.299,91 Υποχρεώσεις Παροχών Προσωπικού λόγω Εξόδου από την Υπηρεσία 962.744,40 (24.269,76) - 938.474,64 Λοιπές Μακροπρόθεσμες Υποχρεώσεις Σύνολο Μακροπρόθεσμων Υποχρεώσεων 137.897,30 (5.000,00) 1.643,35 134.540,65 6.375.403,05 (36.525,02) (267.599,37) 6.071.278,66 1.453.115,62 (216.851,07) - 1.236.264,55 78.304,95 (78.304,95) - 900.838,86 - - 900.838,86 1.192.273,79 (15.364,81) - 1.176.908,98 Βραχυπρόθεσμες Υποχρεώσεις Προμηθευτές & Λοιπές Εμπορικές Υποχρεώσεις Τράπεζες - Βραχυπρόθεσμες Υποχρεώσεις Τράπεζες - Μακροπρόθεσμες Υποχρεώσεις Πληρωτέες στην Επόμενη Χρήση Τρέχουσες Φορολογικές Υποχρεώσεις Λοιπές Βραχυπρόθεσμες Υποχρεώσεις 1.358.438,16 (16.304,92) - 1.342.133,24 Σύνολο Βραχυπρόθεσμων Υποχρεώσεων 4.982.971,38 (326.825,75) - 4.656.145,63 Σύνολο Υποχρεώσεων 11.358.374,43 (363.350,77) (267.599,37) 10.727.424,29 Σύνολο Ιδίων Κεφαλαίων & Υποχρεώσεων 23.598.676,67 (721.169,95) (75.386,84) 22.802.119,88 Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 138 Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 139 ΟΜΙΛΟΣ – ΙΣΟΛΟΓΙΣΜΟΣ 1.1.2018 ΙΣΟΛΟΓΙΣΜΟΣ Αλλαγή Μεθόδου Ενοποίησης Δημοσιευθέντα 1.1.2018 Αναμορφώσεις Αναμορφωθέντα 1.1.2018 1.1.2018 1.1.2018 ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ Μη Κυκλοφορούν Ενεργητικό Ενσώματα Πάγια Περιουσιακά Στοιχεία 1.381.701,62 (51.868,32) - 1.329.833,30 Άυλα Πάγια Περιουσιακά Στοιχεία 6.152.845,04 (274.878,33) - 5.877.966,71 - 255.352,80 (82.155,80) 173.197,00 Επενδύσεις σε Συγγενείς Επιχειρήσεις Διαθέσιμα προς Πώληση Χρηματοοικονομικά Στοιχεία 3.521,30 - - 3.521,30 70.942,42 (4.408,74) - 66.533,68 7.609.010,38 (75.802,59) (82.155,80) 7.451.051,99 Λοιπές Μακροπρόθεσμες Απαιτήσεις Σύνολο Μη Κυκλοφορούντων Στοιχείων του Ενεργητικού Κυκλοφορούν Ενεργητικό Αποθέματα Πελάτες & Λοιπές Εμπορικές Απαιτήσεις Χρηματοοικονομικά Στοιχεία σε Εύλογη Αξία μέσω Αποτελεσμάτων Λοιπές Απαιτήσεις 112.336,06 (71.207,60) - 41.128,46 7.065.163,77 (489.660,47) - 6.575.503,30 335.422,87 (9.268,87) - 326.154,00 516.173,13 (155.689,70) - 360.483,43 4.259.282,78 (134.735,02) - 4.124.547,76 Σύνολο Κυκλοφορούντων Στοιχείων του Ενεργητικού 12.288.378,61 (860.561,66) - 11.427.816,95 Σύνολο Ενεργητικού 19.897.388,99 (936.364,25) (82.155,80) 18.878.868,94 1.676.316,00 - - 1.676.316,00 446.210,40 - - 446.210,40 2.916,14 - (2.916,14) Ταμειακά Διαθέσιμα & Ισοδύναμα ΙΔΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΚΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ Ίδια Κεφάλαια Μετοχικό Κεφάλαιο Διαφορά από Έκδοση Μετοχών Υπέρ το Άρτιο Διαφορές Αναπροσαρμογής - Επιχορηγήσεις Επενδύσεων Αποθεματικά 3.002.726,86 - - Αποτελέσματα εις Νέον 6.264.174,50 3.851,06 160.828,06 6.428.853,62 11.392.343,90 3.851,06 157.911,92 11.554.106,88 Σύνολο Ιδίων Κεφαλαίων Αποδιδόμενων σε Ιδιοκτήτες της Μητρικής Δικαιώματα Μειοψηφίας 3.002.726,86 371.655,48 (349.837,20) 26.672,62 48.490,90 11.763.999,38 (345.986,14) 184.584,54 11.602.597,78 2.451.517,65 - - 2.451.517,65 Αναβαλλόμενες Φορολογικές Υποχρεώσεις 407.416,34 (18.232,70) (269.656,48) 119.527,16 Υποχρεώσεις Παροχών Προσωπικού λόγω Εξόδου από την Υπηρεσία 881.161,23 (47.439,05) - 833.722,18 Λοιπές Μακροπρόθεσμες Υποχρεώσεις 162.897,30 (5.000,00) 2.916,14 160.813,44 3.902.992,52 (70.671,75) (266.740,34) 3.565.580,43 1.678.996,79 (307.351,50) - 1.371.645,29 155.693,88 (155.693,88) - Σύνολο Ιδίων Κεφαλαίων Μακροπρόθεσμες Υποχρεώσεις Δάνεια Σύνολο Μακροπρόθεσμων Υποχρεώσεων Βραχυπρόθεσμες Υποχρεώσεις Προμηθευτές & Λοιπές Εμπορικές Υποχρεώσεις Τράπεζες - Βραχυπρόθεσμες Υποχρεώσεις Τράπεζες - Μακροπρόθεσμες Υποχρεώσεις Πληρωτέες στην Επόμενη Χρήση 423.992,67 - - 423.992,67 Τρέχουσες Φορολογικές Υποχρεώσεις 1.032.468,93 (38.315,59) - 994.153,34 Λοιπές Βραχυπρόθεσμες Υποχρεώσεις 939.244,82 (18.345,39) - 920.899,43 Σύνολο Βραχυπρόθεσμων Υποχρεώσεων 4.230.397,09 (519.706,36) - 3.710.690,73 Σύνολο Υποχρεώσεων 8.133.389,61 (590.378,11) (266.740,34) 7.276.271,16 19.897.388,99 (936.364,25) (82.155,80) 18.878.868,94 Σύνολο Ιδίων Κεφαλαίων & Υποχρεώσεων Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 140 ΟΜΙΛΟΣ – ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ 2018 Δημοσιευθέντα Αλλαγή Μεθόδου Ενοποίησης Αναμορφώσεις Αναμορφωθέντα 31.12.2018 31.12.2018 31.12.2018 31.12.2018 Κύκλος Εργασιών (Πωλήσεις) 16.839.165,95 (611.430,92) - 16.227.735,03 Κόστος Πωλήσεων (7.930.466,41) 254.179,76 - (7.676.286,65) ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ 8.908.699,54 (357.251,16) - 8.551.448,38 Λοιπά Έσοδα Εκμεταλλεύσεως 154.131,38 (10.763,05) - Έξοδα Διοικητικής Λειτουργίας (353.627,32) 56.021,23 (2.601,49) 143.368,33 (300.207,58) Έξοδα Λειτουργίας Ερευνών - Αναπτύξεως (3.956.310,68) 116.876,69 (55.431,92) Έξοδα Λειτουργίας Διαθέσεως (3.276.738,93) 148.786,70 (46.719,05) Λοιπά Έξοδα Εκμεταλλεύσεως (191.917,26) 30.336,89 104.752,46 Λειτουργικά Κέρδη Μικτά Αποτελέσματα (Κέρδη) Εκμεταλλεύσεως (3.894.865,91) (3.174.671,28) (56.827,91) 1.284.236,73 (15.992,70) - Χρηματοοικονομικά Έσοδα 19.727,86 (175,23) - 19.552,63 Χρηματοοικονομικά Έξοδα (269.046,92) 23.066,93 - (245.979,99) - - 6.768,96 6.768,96 Συμμετοχή σε Αποτελέσματα Συγγενών Εταιρειών Καθαρά Αποτελέσματα (Κέρδη) Χρήσεως προ Φόρων Φόρος Εισοδήματος Καθαρά Αποτελέσματα (Κέρδη) Χρήσεως μετά Φόρων 1.268.244,03 1.034.917,67 6.899,00 6.768,96 1.048.585,63 6.507,04 (8.046,56) (8.109,76) (9.649,28) 1.041.424,71 (1.147,56) (1.340,80) 1.038.936,35 ΟΜΙΛΟΣ – ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ 1.1.2018 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ Αλλαγή Μεθόδου Ενοποίησης Δημοσιευθέντα Αναμορφώσεις Αναμορφωθέντα 1.1.2018 1.1.2018 1.1.2018 1.1.2018 Κύκλος Εργασιών (Πωλήσεις) 14.965.533,96 (875.442,24) - 14.090.091,72 Κόστος Πωλήσεων (7.083.274,76) 389.843,76 - (6.693.431,00) 7.396.660,72 7.882.259,20 (485.598,48) - Λοιπά Έσοδα Εκμεταλλεύσεως 140.634,88 (70.837,00) - 69.797,88 Έξοδα Διοικητικής Λειτουργίας (334.463,10) 69.352,02 - (265.111,08) Έξοδα Λειτουργίας Ερευνών - Αναπτύξεως (3.553.107,47) 222.890,75 - (3.330.216,72) Έξοδα Λειτουργίας Διαθέσεως (2.896.766,99) 170.112,83 - (2.726.654,16) Λοιπά Έξοδα Εκμεταλλεύσεως (348.168,78) 35.009,50 - (313.159,28) 831.317,36 Μικτά Αποτελέσματα (Κέρδη) Εκμεταλλεύσεως 890.387,74 (59.070,38) - Χρηματοοικονομικά Έσοδα 54.111,72 (4,79) - 54.106,93 Χρηματοοικονομικά Έξοδα (160.132,22) 16.971,02 - (143.161,20) Λειτουργικά Κέρδη Συμμετοχή σε Αποτελέσματα Συγγενών Εταιρειών - - (82.155,80) (82.155,80) Καθαρά Αποτελέσματα (Κέρδη) Χρήσεως προ Φόρων 784.367,24 (42.104,15) (82.155,80) 660.107,29 Φόρος Εισοδήματος (96.819,12) 39.223,97 187.841,42 130.246,27 Καθαρά Αποτελέσματα (Κέρδη) Χρήσεως μετά Φόρων 687.548,12 (2.880,18) 105.685,62 790.353,56 Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 141 ΟΜΙΛΟΣ – ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ 2018 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ Δημοσιευμένα Δικαιώματα Μειοψηφίας Αποδιδόμενα σε Ιδιοκτήτες της Μητρικής Επιχορηγήσεις Επενδύσεων Μετοχικό Κεφάλαιο Αποθεματικά Υπόλοιπο Κερδών εις Νέο Διαφορά από Έκδοση Μετοχών Υπέρ το Άρτιο 6.264.174,50 446.210,40 Ποσά εκφρασμένα σε € Υπόλοιπο 01 Ιανουαρίου 2018 1.676.316,00 2.916,14 - - 1.676.316,00 2.916,14 3.002.726,86 6.142.951,34 446.210,40 371.655,48 11.642.776,22 - - - 1.041.424,71 - - 1.041.424,71 1.676.316,00 - Αύξηση / Μείωση Μετοχικού Κεφαλαίου / Επιστροφή σε Μετόχους - - (1.676.316,00) - Επιχορηγήσεις Επενδύσεων - (1.272,79) Μεταφορά σε Τακτικό Αποθεματικό - Μεταφορά σε Λοιπά Αποθεματικά - Αναλογιστικά Αποτελέσματα - Τακτοποίηση Αποτελεσμάτων Λόγω Ενοποίησης Θυγατρικής - - Δικαιώματα Μειοψηφίας που αναλογούν σε Αποτελέσματα Περιόδου 01.01 - 31.12.2018 3.352.632,00 Μεταβολή Λογιστικής Πολιτικής IFRS 9 Αναπροσαρμοσμένο Υπόλοιπο 01 Ιανουαρίου 2018 Καθαρά Αποτελέσματα Περιόδου 01.01 - 31.12.2018 Μετά Φόρων Αύξηση Μετοχικού Κεφαλαίου Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 2018 3.002.726,86 Σύνολο 371.655,48 (121.223,16) 11.763.999,38 (121.223,16) - - - - (446.201,79) - (446.201,79) - - (1.272,79) 35.662,78 (35.662,78) - - - (34.162,68) 34.250,34 - - 87,66 - 7.131,95 - - 7.131,95 (3.643,72) - - (3.643,72) - - (223.879,63) - 223.879,63 - 1.643,35 1.327.910,96 6.962.572,21 8,61 595.535,11 12.240.302,24 - ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ Αναμορφώσεις Δικαιώματα Μειοψηφίας Αποδιδόμενα σε Ιδιοκτήτες της Μητρικής Επιχορηγήσεις Επενδύσεων Μετοχικό Κεφάλαιο Αποθεματικά Υπόλοιπο Κερδών εις Νέο Διαφορά από Έκδοση Μετοχών Υπέρ το Άρτιο Ποσά εκφρασμένα σε € Σύνολο Υπόλοιπο 01 Ιανουαρίου 2018 - (2.916,14) - 164.679,12 - (323.164,58) (161.401,60) Μεταβολή Λογιστικής Πολιτικής IFRS 9 - - - 498,75 - - 498,75 Αναπροσαρμοσμένο Υπόλοιπο 01 Ιανουαρίου 2018 - (2.916,14) - 165.177,87 - (323.164,58) (160.902,85) - - - Καθαρά Αποτελέσματα Περιόδου 01.01 - 31.12.2018 Μετά Φόρων (2.488,36) - - (2.488,36) Αύξηση Μετοχικού Κεφαλαίου - - - - - - Αύξηση / Μείωση Μετοχικού Κεφαλαίου / Επιστροφή σε Μετόχους - - - - - - - Επιχορηγήσεις Επενδύσεων - 1.272,79 - - - 1.272,79 Μεταφορά σε Τακτικό Αποθεματικό - - - - - - Μεταφορά σε Λοιπά Αποθεματικά - - - - - - Αναλογιστικά Αποτελέσματα - (7.131,95) - - (7.131,95) Τακτοποίηση Αποτελεσμάτων Λόγω Ενοποίησης Θυγατρικής - - - - Δικαιώματα Μειοψηφίας που αναλογούν στα Ίδια Κεφάλαια 31.12.2018 3.643,72 - - 3.643,72 36.713,07 - (36.713,07) - Δικαιώματα Μειοψηφίας που αναλογούν σε Αποτελέσματα Περιόδου 01.01 - 31.12.2018 - - - 9.659,33 - (9.659,33) - Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 2018 - (1.643,35) - 205.573,68 - (369.536,98) (165.606,65) Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 142 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ Αναμορφωμένα Δικαιώματα Μειοψηφίας Αποδιδόμενα σε Ιδιοκτήτες της Μητρικής Επιχορηγήσεις Επενδύσεων Μετοχικό Κεφάλαιο Αποθεματικά Υπόλοιπο Κερδών εις Νέο Διαφορά από Έκδοση Μετοχών Υπέρ το Άρτιο Ποσά εκφρασμένα σε € Υπόλοιπο 01 Ιανουαρίου 2018 Σύνολο 1.676.316,00 - 3.002.726,86 6.428.853,62 446.210,40 48.490,90 11.602.597,78 - - - (120.724,41) - - (120.724,41) - 1.676.316,00 - 3.002.726,86 6.308.129,21 446.210,40 48.490,90 11.481.873,37 - - - 1.038.936,35 - - 1.038.936,35 1.676.316,00 - Αύξηση / Μείωση Μετοχικού Κεφαλαίου / Επιστροφή σε Μετόχους - - Επιχορηγήσεις Επενδύσεων - - Μεταφορά σε Τακτικό Αποθεματικό - - Μεταφορά σε Αποθεματικά - Τακτοποίηση Αποτελεσμάτων Λόγω Ενοποίησης Θυγατρικής - Δικαιώματα Μειοψηφίας που αναλογούν σε Αποτελέσματα Περιόδου 01.01 - 31.12.2018 Μεταβολή Λογιστικής Πολιτικής IFRS 9 Αναπροσαρμοσμένο Υπόλοιπο 01 Ιανουαρίου 2018 Καθαρά Αποτελέσματα Περιόδου 01.01 - 31.12.2018 Μετά Φόρων Αύξηση Μετοχικού Κεφαλαίου Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 2018 - - - - (446.201,79) - (446.201,79) - - - 35.662,78 (35.662,78) - - - - (34.162,68) 34.250,34 - - 87,66 - - 36.713,07 - (36.713,07) - - - - (214.220,30) - 214.220,30 - 3.352.632,00 - 1.327.910,96 7.168.145,89 8,61 225.998,13 12.074.695,59 Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 (1.676.316,00) - 143 ΟΜΙΛΟΣ – ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ 1.1.2018 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ Δημοσιευμένα Δικαιώματα Μειοψηφίας Αποδιδόμενα σε Ιδιοκτήτες της Μητρικής Μετοχικό Κεφάλαιο Επιχορηγήσεις Επενδύσεων Διαφορά από Έκδοση Μετοχών Υπέρ το Άρτιο Υπόλοιπο Κερδών εις Νέο Αποθεματικά Ποσά εκφρασμένα σε € Υπόλοιπο 01 Ιανουαρίου 2017 Σύνολο 1.676.316,00 4.188,93 2.970.090,70 5.801.697,41 446.210,40 9.712,06 10.908.215,50 Καθαρά Αποτελέσματα Περιόδου 01.01 - 31.12.2017 Μετά Φόρων - - - 687.548,12 - - 687.548,12 Διαγραφή Αποτελεσμάτων Ενοποίησης - - - 3.145,04 - - 3.145,04 Τακτοποίηση Τέλους Επιτηδεύματος - - - 83,34 - - 83,34 Μεταβολή σε Δικαιώματα Μειοψηφίας κατά την Ενοποίηση Θυγατρικών - - - - - 376.878,77 376.878,77 Μεταβολή σε Υπόλοιπο Αποτελεσμάτων εις Νέο Λόγω Αλλαγής Μετοχικής Σύνθεσης Θυγατρικής - - - (20.400,00) - - (20.400,00) Επιχορηγήσεις Επενδύσεων - (1.272,79) - - - - (1.272,79) Μεταφορά σε Τακτικό Αποθεματικό - - 32.143,52 (32.143,52) - - - Μεταφορά σε Αποθεματικά - - 492,64 4.901,35 - - 5.393,99 Αναλογιστικά Αποτελέσματα - - - (195.592,59) - - (195.592,59) Μεταβολή σε Δικαιώματα Μειοψηφίας, Λόγω Αλλαγής Μετοχικής Σύνθεσης Θυγατρικής - - - 2.288,04 - (2.288,04) - Δικαιώματα Μειοψηφίας που αναλογούν σε Αποτελέσματα Περιόδου 01.01 - 31.12.2017 - - - 12.647,31 - (12.647,31) - 1.676.316,00 2.916,14 3.002.726,86 6.264.174,50 446.210,40 371.655,48 11.763.999,38 Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 2017 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ Αναμορφώσεις Δικαιώματα Μειοψηφίας Αποδιδόμενα σε Ιδιοκτήτες της Μητρικής Μετοχικό Κεφάλαιο Επιχορηγήσεις Επενδύσεων Διαφορά από Έκδοση Μετοχών Υπέρ το Άρτιο Υπόλοιπο Κερδών εις Νέο Αποθεματικά Σύνολο Ποσά εκφρασμένα σε € Υπόλοιπο 01 Ιανουαρίου 2017 - - - (1.055,80) - - (1.055,80) Καθαρά Αποτελέσματα Περιόδου 01.01 - 31.12.2017 Μετά Φόρων - - - 102.805,44 - - 102.805,44 Διαγραφή Αποτελεσμάτων Ενοποίησης - - - (3.145,04) - - (3.145,04) Τακτοποίηση Τέλους Επιτηδεύματος - - - (83,34) - - (83,34) Μεταβολή σε Δικαιώματα Μειοψηφίας κατά την Ενοποίηση Θυγατρικών - - - - - (376.878,77) (376.878,77) Επιχορηγήσεις Επενδύσεων - (2.916,14) - - - - (2.916,14) Αναλογιστικά Αποτελέσματα - - - 119.872,05 - - 119.872,05 Δικαιώματα Μειοψηφίας που αναλογούν στα Ίδια Κεφάλαια 31.12.2017 - - - 15.206,61 - (15.206,61) - Δικαιώματα Μειοψηφίας που αναλογούν σε Αποτελέσματα Περιόδου 01.01 - 31.12.2017 - - - (68.920,80) - 68.920,80 - Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 2017 - (2.916,14) - 164.679,12 - (323.164,58) (161.401,60) Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 144 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ Αναμορφωμένα Αποδιδόμενα σε Ιδιοκτήτες της Μητρικής Μετοχικό Κεφάλαιο Επιχορηγήσεις Επενδύσεων Αποθεματικά Δικαιώματα Μειοψηφίας Υπόλοιπο Κερδών εις Νέο Διαφορά από Έκδοση Μετοχών Υπέρ το Άρτιο Ποσά εκφρασμένα σε € Υπόλοιπο 01 Ιανουαρίου 2017 Σύνολο 1.676.316,00 4.188,93 2.970.090,70 5.800.641,61 446.210,40 9.712,06 Καθαρά Αποτελέσματα Περιόδου 01.01 - 31.12.2017 Μετά Φόρων - - - 790.353,56 - - 790.353,56 Μεταβολή σε Υπόλοιπο Αποτελεσμάτων εις Νέο Λόγω Αλλαγής Μετοχικής Σύνθεσης Θυγατρικής - - - (20.400,00) - - (20.400,00) Επιχορηγήσεις Επενδύσεων - (4.188,93) - - - - (4.188,93) Μεταφορά σε Τακτικό Αποθεματικό - - 32.143,52 (32.143,52) - - - Μεταφορά σε Αποθεματικά - - 492,64 4.901,35 - - 5.393,99 Αναλογιστικά Αποτελέσματα - - - (75.720,54) - - (75.720,54) Μεταβολή σε Δικαιώματα Μειοψηφίας, Λόγω Αλλαγής Μετοχικής Σύνθεσης Θυγατρικής - - - 2.288,04 - (2.288,04) - Δικαιώματα Μειοψηφίας που αναλογούν στα Ίδια Κεφάλαια 31.12.2017 - - - 15.206,61 - (15.206,61) - Δικαιώματα Μειοψηφίας που αναλογούν σε Αποτελέσματα Περιόδου 01.01 - 31.12.2017 - - - (56.273,49) - 56.273,49 - 1.676.316,00 - 3.002.726,86 6.428.853,62 446.210,40 48.490,90 11.602.597,78 Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 2017 Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 145 10.907.159,70 ΟΜΙΛΟΣ – ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΑΜΕΙΑΚΩΝ ΡΟΩΝ 2018 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΑΜΕΙΑΚΩΝ ΡΟΩΝ Δημοσιευθέντα Αλλαγή Μεθόδου Ενοποίησης Αναμορφώσεις Αναμορφωθέντα 31.12.2018 31.12.2018 31.12.2018 31.12.2018 Έμμεση Μέθοδος Λειτουργικές Δραστηριότητες 1.034.917,67 6.899,00 6.768,96 1.048.585,63 Αποσβέσεις 1.161.433,61 (47.004,09) - 1.114.429,52 Προβλέψεις 56.141,91 5.967,67 - 62.109,58 87,66 - - 87,66 18.788,05 (12.903,82) (6.768,96) (884,73) 253.821,09 (7.841,10) - 245.979,99 Κέρδη προ φόρων (Συνεχιζόμενες Δραστηριότητες) Πλέον / μείον προσαρμογές για: Συναλλαγματικές διαφορές Αποτελέσματα (έσοδα, έξοδα, κέρδη και ζημιές) επενδυτικής δραστηριότητας Χρεωστικοί τόκοι και συναφή έξοδα Πλέον/ μείον προσαρμογές για μεταβολές λογαριασμών κεφαλαίου κίνησης ή που σχετίζονται με τις λειτουργικές δραστηριότητες: Μείωση / (αύξηση) αποθεμάτων 34.279,55 (27.112,46) - 7.167,09 Μείωση / (αύξηση) απαιτήσεων 394.053,86 (359.795,23) - 34.258,63 (1.279.691,70) 178.390,21 - (1.101.301,49) - - (291.345,86) 7.655,98 - (283.689,88) (54.635,06) 2.000,00 - (52.635,06) - - 1.327.850,78 (253.743,84) - 1.074.106,94 (Μείωση) / αύξηση υποχρεώσεων (πλην τραπεζών) (Μείον): Χρεωστικοί τόκοι και συναφή έξοδα καταβεβλημένα Καταβεβλημένοι φόροι Λοιπά στοιχεία λειτουργικών ροών Σύνολο εισροών / (εκροών) από λειτουργικές δραστηριότητες (α) Επενδυτικές Δραστηριότητες Αγορά ενσώματων και άυλων παγίων στοιχείων (815.345,44) 227.797,37 - (587.548,07) Εισπράξεις από πωλήσεις ενσώματων και άυλων παγίων στοιχείων 18.139,85 118,22 - 18.258,07 Τόκοι εισπραχθέντες 19.188,11 (175,23) - 19.012,88 Λοιπά στοιχεία επενδυτικών ροών 68.643,08 (9.268,87) - 59.374,21 (709.374,40) 218.471,49 - (490.902,91) Εισπράξεις από εκδοθέντα / αναληφθέντα δάνεια 3.891.374,56 (88.081,63) - 3.803.292,93 Εξοφλήσεις δανείων (968.065,72) 165.655,68 - (802.410,04) - - 2.923.308,84 77.574,05 - 3.000.882,89 Καθαρή Αύξηση / (Μείωση) στα Ταμειακά Διαθέσιμα & Ισοδύναμα (α)+(β)+(γ) 3.541.785,22 42.301,70 0,00 3.584.086,92 Ταμειακά Διαθέσιμα & Ισοδύναμα Έναρξης Περιόδου: 01.01.2018 4.259.282,78 (134.735,02) - 4.124.547,76 Ταμειακά Διαθέσιμα & Ισοδύναμα Λήξης Περιόδου: 31.12.2018 7.801.068,00 (92.433,32) - 7.708.634,68 Σύνολο εισροών / (εκροών) από επενδυτικές δραστηριότητες (β) Χρηματοδοτικές Δραστηριότητες Λοιπά στοιχεία χρηματοδοτικών ροών Σύνολο εισροών / (εκροών) από χρηματοδοτικές δραστηριότητες (γ) Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 146 ΟΜΙΛΟΣ – ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΑΜΕΙΑΚΩΝ ΡΟΩΝ 1.1.2018 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΑΜΕΙΑΚΩΝ ΡΟΩΝ Δημοσιευθέντα Αλλαγή Μεθόδου Ενοποίησης Αναμορφώσεις Αναμορφωθέντα 1.1.2018 1.1.2018 1.1.2018 1.1.2018 Έμμεση Μέθοδος Λειτουργικές Δραστηριότητες 784.367,24 (42.104,15) (82.155,80) 660.107,29 Αποσβέσεις 1.167.656,04 (30.913,73) - 1.136.742,31 Προβλέψεις 233.228,39 (4.871,71) - 228.356,68 2.759,34 - - 2.759,34 (106.466,94) 64.568,26 82.155,80 40.257,12 141.912,83 (9.270,00) - 132.642,83 (14.733,77) Κέρδη προ φόρων (Συνεχιζόμενες Δραστηριότητες) Πλέον / μείον προσαρμογές για: Συναλλαγματικές διαφορές Αποτελέσματα (έσοδα, έξοδα, κέρδη και ζημιές) επενδυτικής δραστηριότητας Χρεωστικοί τόκοι και συναφή έξοδα Πλέον/ μείον προσαρμογές για μεταβολές λογαριασμών κεφαλαίου κίνησης ή που σχετίζονται με τις λειτουργικές δραστηριότητες: Μείωση / (αύξηση) αποθεμάτων (9.598,90) (5.134,87) - Μείωση / (αύξηση) απαιτήσεων 752.864,09 (187.687,36) - 565.176,73 (1.528.865,85) 215.649,23 - (1.313.216,62) - - (120.327,76) 4.530,97 - (115.796,79) (11.669,02) 7.196,74 - (4.472,28) - - 11.963,38 - (Μείωση) / αύξηση υποχρεώσεων (πλην τραπεζών) (Μείον): Χρεωστικοί τόκοι και συναφή έξοδα καταβεβλημένα Καταβεβλημένοι φόροι Λοιπά στοιχεία λειτουργικών ροών Σύνολο εισροών / (εκροών) από λειτουργικές δραστηριότητες (α) 1.305.859,46 1.317.822,84 Επενδυτικές Δραστηριότητες Απόκτηση θυγατρικών, συγγενών, κοινοπραξιών και λοιπών επενδύσεων (24.750,00) 24.750,00 - (2.123.036,13) 144.138,70 - 47.511,03 (4,28) - 47.506,75 253.537,46 (40.065,29) - 213.472,17 (1.846.737,64) 128.819,13 - (1.717.918,51) Εισπράξεις από εκδοθέντα / αναληφθέντα δάνεια 2.169.425,00 (107.625,00) - 2.061.800,00 Εξοφλήσεις δανείων (927.390,65) 20.000,00 - (907.390,65) - - 1.242.034,35 (87.625,00) - 1.154.409,35 701.156,17 53.157,51 0,00 754.313,68 Ταμειακά Διαθέσιμα & Ισοδύναμα Έναρξης Περιόδου: 01.01.2017 3.558.126,61 (187.892,53) - 3.370.234,08 Ταμειακά Διαθέσιμα & Ισοδύναμα Λήξης Περιόδου: 31.12.2017 4.259.282,78 (134.735,02) - 4.124.547,76 Αγορά ενσώματων και άυλων παγίων στοιχείων Τόκοι εισπραχθέντες Λοιπά στοιχεία επενδυτικών ροών Σύνολο εισροών / (εκροών) από επενδυτικές δραστηριότητες (β) (1.978.897,43) Χρηματοδοτικές Δραστηριότητες Λοιπά στοιχεία χρηματοδοτικών ροών Σύνολο εισροών / (εκροών) από χρηματοδοτικές δραστηριότητες (γ) Καθαρή Αύξηση / (Μείωση) στα Ταμειακά Διαθέσιμα & Ισοδύναμα (α)+(β)+(γ) Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 147 ΕΤΑΙΡΕΙΑ – ΙΣΟΛΟΓΙΣΜΟΣ 2018 ΙΣΟΛΟΓΙΣΜΟΣ Δημοσιευθέντα Αλλαγή Μεθόδου Ενοποίησης Αναμορφώσεις Αναμορφωθέντα ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ 31.12.2018 31.12.2018 31.12.2018 31.12.2018 Μη Κυκλοφορούν Ενεργητικό Ενσώματα Πάγια Περιουσιακά Στοιχεία 966.559,60 - - 966.559,60 Άϋλα Πάγια Περιουσιακά Στοιχεία 5.370.478,40 - - 5.370.478,40 Επενδύσεις σε Θυγατρικές Επιχειρήσεις 3.195.593,82 (255.352,80) - 2.940.241,02 - 255.352,80 (75.386,84) 179.965,96 3.521,30 - - 3.521,30 58.485,08 - - 58.485,08 9.594.638,20 0,00 (75.386,84) 9.519.251,36 Επενδύσεις σε Συγγενείς Επιχειρήσεις Διαθέσιμα προς Πώληση Χρηματοοικονομικά Στοιχεία Λοιπές Μακροπρόθεσμες Απαιτήσεις Σύνολο Μη Κυκλοφορούντων Στοιχείων του Ενεργητικού Κυκλοφορούν Ενεργητικό Αποθέματα Πελάτες & Λοιπές Εμπορικές Απαιτήσεις Λοιπές Απαιτήσεις 29.382,69 - - 29.382,69 6.414.758,59 - - 6.414.758,59 337.257,40 - - 337.257,40 4.827.596,80 - - 4.827.596,80 Σύνολο Κυκλοφορούντων Στοιχείων του Ενεργητικού 11.608.995,48 - - 11.608.995,48 Σύνολο Ενεργητικού 21.203.633,68 0,00 (75.386,84) 21.128.246,84 3.352.632,00 - - 3.352.632,00 8,61 - - 8,61 1.643,35 - (1.643,35) - 1.284.014,33 - - 1.284.014,33 Ταμειακά Διαθέσιμα & Ισοδύναμα ΙΔΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΚΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ Ίδια Κεφάλαια Μετοχικό Κεφάλαιο Διαφορά από Έκδοση Μετοχών Υπέρ το Άρτιο Διαφορές Αναπροσαρμογής - Επιχορηγήσεις Επενδύσεων Αποθεματικά Αποτελέσματα εις Νέον Σύνολο Ιδίων Κεφαλαίων 6.828.286,65 - 124.808,02 6.953.094,67 11.466.584,94 - 123.164,67 11.589.749,61 Μακροπρόθεσμες Υποχρεώσεις Δάνεια 4.892.455,05 - - 4.892.455,05 Αναβαλλόμενες Φορολογικές Υποχρεώσεις 312.425,28 - (200.194,86) 112.230,42 Υποχρεώσεις Παροχών Προσωπικού λόγω Εξόδου από την Υπηρεσία 685.585,07 - - 685.585,07 Λοιπές Μακροπρόθεσμες Υποχρεώσεις 132.897,30 - 1.643,35 134.540,65 6.023.362,70 - (198.551,51) 5.824.811,19 Προμηθευτές & Λοιπές Εμπορικές Υποχρεώσεις 767.850,92 - - 767.850,92 Τράπεζες - Μακροπρόθεσμες Υποχρεώσεις Πληρωτέες στην Επόμενη Χρήση 863.887,52 - - 863.887,52 Τρέχουσες Φορολογικές Υποχρεώσεις 943.096,50 - - 943.096,50 Λοιπές Βραχυπρόθεσμες Υποχρεώσεις 1.138.851,10 - - 1.138.851,10 Σύνολο Βραχυπρόθεσμων Υποχρεώσεων 3.713.686,04 - - 3.713.686,04 Σύνολο Υποχρεώσεων 9.737.048,74 - (198.551,51) 9.538.497,23 21.203.633,68 - (75.386,84) 21.128.246,84 Σύνολο Μακροπρόθεσμων Υποχρεώσεων Βραχυπρόθεσμες Υποχρεώσεις Σύνολο Ιδίων Κεφαλαίων & Υποχρεώσεων Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 148 ΕΤΑΙΡΕΙΑ – ΙΣΟΛΟΓΙΣΜΟΣ 1.1.2018 ΙΣΟΛΟΓΙΣΜΟΣ Δημοσιευθέντα Αλλαγή Μεθόδου Ενοποίησης Αναμορφώσεις Αναμορφωθέντα ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ 1.1.2018 1.1.2018 1.1.2018 1.1.2018 Μη Κυκλοφορούν Ενεργητικό Ενσώματα Πάγια Περιουσιακά Στοιχεία 1.180.431,70 - - 1.180.431,70 Άϋλα Πάγια Περιουσιακά Στοιχεία 5.643.272,60 - - 5.643.272,60 Επενδύσεις σε Θυγατρικές Επιχειρήσεις 3.217.282,80 (255.352,80) - 2.961.930,00 255.352,80 (82.155,80) 173.197,00 3.521,30 - - 3.521,30 57.597,68 - - 57.597,68 10.102.106,08 0,00 (82.155,80) 10.019.950,28 Επενδύσεις σε Συγγενείς Επιχειρήσεις Διαθέσιμα προς Πώληση Χρηματοοικονομικά Στοιχεία Λοιπές Μακροπρόθεσμες Απαιτήσεις Σύνολο Μη Κυκλοφορούντων Στοιχείων του Ενεργητικού Κυκλοφορούν Ενεργητικό Αποθέματα Πελάτες & Λοιπές Εμπορικές Απαιτήσεις Λοιπές Απαιτήσεις 34.217,07 - - 34.217,07 5.908.927,34 - - 5.908.927,34 333.658,76 - - 333.658,76 Ταμειακά Διαθέσιμα & Ισοδύναμα 1.252.166,89 - - 1.252.166,89 Σύνολο Κυκλοφορούντων Στοιχείων του Ενεργητικού 7.528.970,06 - - 7.528.970,06 Σύνολο Ενεργητικού 17.631.076,14 0,00 (82.155,80) 17.548.920,34 1.676.316,00 - - 1.676.316,00 446.210,40 - - 446.210,40 2.916,14 - (2.916,14) Αποθεματικά 2.924.667,55 - - Αποτελέσματα εις Νέον 6.224.250,70 - 123.535,42 6.347.786,12 11.274.360,79 - 120.619,28 11.394.980,07 ΙΔΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΚΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ Ίδια Κεφάλαια Μετοχικό Κεφάλαιο Διαφορά από Έκδοση Μετοχών Υπέρ το Άρτιο Διαφορές Αναπροσαρμογής - Επιχορηγήσεις Επενδύσεων Σύνολο Ιδίων Κεφαλαίων 2.924.667,55 Μακροπρόθεσμες Υποχρεώσεις Δάνεια 2.345.018,54 - - 2.345.018,54 Αναβαλλόμενες Φορολογικές Υποχρεώσεις 389.647,97 - (205.691,22) 183.956,75 Υποχρεώσεις Παροχών Προσωπικού λόγω Εξόδου από την Υπηρεσία 611.551,19 - - 611.551,19 Λοιπές Μακροπρόθεσμες Υποχρεώσεις 152.897,30 - 2.916,14 155.813,44 3.499.115,00 - (202.775,08) 3.296.339,92 Προμηθευτές & Λοιπές Εμπορικές Υποχρεώσεις 937.613,04 - - 937.613,04 Τράπεζες - Μακροπρόθεσμες Υποχρεώσεις Πληρωτέες στην Επόμενη Χρήση 388.919,24 - - 388.919,24 Τρέχουσες Φορολογικές Υποχρεώσεις 800.904,77 - - 800.904,77 Λοιπές Βραχυπρόθεσμες Υποχρεώσεις 730.163,30 - - 730.163,30 Σύνολο Βραχυπρόθεσμων Υποχρεώσεων 2.857.600,35 - - 2.857.600,35 Σύνολο Υποχρεώσεων 6.356.715,35 - (202.775,08) 6.153.940,27 17.631.076,14 - (82.155,80) 17.548.920,34 Σύνολο Μακροπρόθεσμων Υποχρεώσεων Βραχυπρόθεσμες Υποχρεώσεις Σύνολο Ιδίων Κεφαλαίων & Υποχρεώσεων Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 149 ΕΤΑΙΡΕΙΑ – ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ 2018 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ Δημοσιευθέντα Αλλαγή Μεθόδου Ενοποίησης Αναμορφώσεις Αναμορφωθέντα 31.12.2018 31.12.2018 31.12.2018 31.12.2018 Κύκλος Εργασιών (Πωλήσεις) 12.410.169,23 - - 12.410.169,23 Κόστος Πωλήσεων (6.397.501,55) - - (6.397.501,55) 6.012.667,68 - - 6.012.667,68 Λοιπά Έσοδα Εκμεταλλεύσεως 122.058,84 - - Έξοδα Διοικητικής Λειτουργίας (212.455,59) - (1.583,37) 122.058,84 (214.038,96) Έξοδα Λειτουργίας Ερευνών - Αναπτύξεως (2.668.477,22) - (38.727,76) Έξοδα Λειτουργίας Διαθέσεως (2.220.259,39) - (33.722,75) Λοιπά Έξοδα Εκμεταλλεύσεως (97.604,34) - 74.033,88 Λειτουργικά Κέρδη Μικτά Αποτελέσματα (Κέρδη) Εκμεταλλεύσεως (2.707.204,98) (2.253.982,14) (23.570,46) 935.929,98 - - Χρηματοοικονομικά Έσοδα 12.885,40 - - 12.885,40 Χρηματοοικονομικά Έξοδα (246.319,59) - - (246.319,59) - - 6.768,96 6.768,96 702.495,79 - 6.768,96 709.264,75 10.759,76 - (14.810,44) (4.050,68) 713.255,55 - (8.041,48) 705.214,07 Συμμετοχή σε Αποτελέσματα Συγγενών Εταιρειών Καθαρά Αποτελέσματα (Κέρδη) Χρήσεως προ Φόρων Φόρος Εισοδήματος Καθαρά Αποτελέσματα (Κέρδη) Χρήσεως μετά Φόρων 935.929,98 ΕΤΑΙΡΕΙΑ – ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ 1.1.2018 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ Δημοσιευθέντα Αλλαγή Μεθόδου Ενοποίησης Αναμορφώσεις Αναμορφωθέντα 1.1.2018 1.1.2018 1.1.2018 1.1.2018 Κύκλος Εργασιών (Πωλήσεις) 10.820.253,84 - - 10.820.253,84 Κόστος Πωλήσεων (5.665.649,89) - - (5.665.649,89) 5.154.603,95 5.154.603,95 - - Λοιπά Έσοδα Εκμεταλλεύσεως 69.537,19 - - 69.537,19 Έξοδα Διοικητικής Λειτουργίας (183.992,87) - - (183.992,87) Έξοδα Λειτουργίας Ερευνών - Αναπτύξεως (2.294.372,49) - - (2.294.372,49) Έξοδα Λειτουργίας Διαθέσεως (1.849.242,38) - - (1.849.242,38) Λοιπά Έξοδα Εκμεταλλεύσεως (89.040,14) - - (89.040,14) Λειτουργικά Κέρδη 807.493,26 Μικτά Αποτελέσματα (Κέρδη) Εκμεταλλεύσεως 807.493,26 - - Χρηματοοικονομικά Έσοδα 3.783,93 - - 3.783,93 Χρηματοοικονομικά Έξοδα (123.178,04) - - (123.178,04) - - (82.155,80) (82.155,80) Καθαρά Αποτελέσματα (Κέρδη) Χρήσεως προ Φόρων 688.099,15 - (82.155,80) 605.943,35 Φόρος Εισοδήματος (45.228,71) - 123.876,16 78.647,45 Καθαρά Αποτελέσματα (Κέρδη) Χρήσεως μετά Φόρων 642.870,44 - 41.720,36 684.590,80 Συμμετοχή σε Αποτελέσματα Συγγενών Εταιρειών Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 150 ΕΤΑΙΡΕΙΑ – ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ 2018 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ Δημοσιευμένα Αποδιδόμενα σε Ιδιοκτήτες της Μητρικής Επιχορηγήσεις Επενδύσεων Μετοχικό Κεφάλαιο Αποθεματικά Σύνολο Υπόλοιπο Κερδών εις Νέο Διαφορά από Έκδοση Μετοχών Υπέρ το Άρτιο Ποσά εκφρασμένα σε € Υπόλοιπο 01 Ιανουαρίου 2018 1.676.316,00 2.916,14 2.924.667,55 6.224.250,70 446.210,40 11.274.360,79 - - - (60.816,46) - (60.816,46) 1.676.316,00 2.916,14 2.924.667,55 6.163.434,24 446.210,40 11.213.544,33 - - - 713.255,55 - 713.255,55 1.676.316,00 - (1.676.316,00) - - - Αύξηση / Μείωση Μετοχικού Κεφαλαίου / Επιστροφή σε Μετόχους - - - - (446.201,79) (446.201,79) Επιχορηγήσεις Επενδύσεων - (1.272,79) - - - (1.272,79) Μεταφορά σε Τακτικό Αποθεματικό - - 35.662,78 (35.662,78) - - Μεταφορά σε Αποθεματικά - - - (12.740,36) - (12.740,36) 3.352.632,00 1.643,35 1.284.014,33 6.828.286,65 8,61 11.466.584,94 Μεταβολή Λογιστικής Πολιτικής IFRS 9 Αναπροσαρμοσμένο Υπόλοιπο 01 Ιανουαρίου 2018 Καθαρά Αποτελέσματα Περιόδου 01.01 - 31.12.2018 Μετά Φόρων Αύξηση Μετοχικού Κεφαλαίου Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 2018 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ Αναμορφώσεις Αποδιδόμενα σε Ιδιοκτήτες της Μητρικής Επιχορηγήσεις Επενδύσεων Μετοχικό Κεφάλαιο Αποθεματικά Σύνολο Υπόλοιπο Κερδών εις Νέο Διαφορά από Έκδοση Μετοχών Υπέρ το Άρτιο Ποσά εκφρασμένα σε € Υπόλοιπο 01 Ιανουαρίου 2018 - (2.916,14) - 123.535,42 - 120.619,28 Μεταβολή Λογιστικής Πολιτικής IFRS 9 - - - (3.426,28) - (3.426,28) Αναπροσαρμοσμένο Υπόλοιπο 01 Ιανουαρίου 2018 - (2.916,14) - 120.109,14 - 117.193,00 Καθαρά Αποτελέσματα Περιόδου 01.01 - 31.12.2018 Μετά Φόρων - - - (8.041,48) - (8.041,48) Επιχορηγήσεις Επενδύσεων - 1.272,79 - - - 1.272,79 Μεταφορά σε Αποθεματικά - - - 12.740,36 - 12.740,36 Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 2018 - (1.643,35) - 124.808,02 - 123.164,67 Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 151 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ Αναμορφωμένα Αποδιδόμενα σε Ιδιοκτήτες της Μητρικής Επιχορηγήσεις Επενδύσεων Μετοχικό Κεφάλαιο Αποθεματικά Σύνολο Υπόλοιπο Κερδών εις Νέο Διαφορά από Έκδοση Μετοχών Υπέρ το Άρτιο Ποσά εκφρασμένα σε € Υπόλοιπο 01 Ιανουαρίου 2018 1.676.316,00 - 2.924.667,55 6.347.786,12 446.210,40 11.394.980,07 - - - (64.242,74) - (64.242,74) 1.676.316,00 - 2.924.667,55 6.283.543,38 446.210,40 11.330.737,33 - - - 705.214,07 - 705.214,07 1.676.316,00 - (1.676.316,00) - - - Αύξηση / Μείωση Μετοχικού Κεφαλαίου / Επιστροφή σε Μετόχους - - - - (446.201,79) (446.201,79) Μεταφορά σε Τακτικό Αποθεματικό - - 35.662,78 (35.662,78) - - 3.352.632,00 - 1.284.014,33 6.953.094,67 8,61 11.589.749,61 Μεταβολή Λογιστικής Πολιτικής IFRS 9 Αναπροσαρμοσμένο Υπόλοιπο 01 Ιανουαρίου 2018 Καθαρά Αποτελέσματα Περιόδου 01.01 - 31.12.2018 Μετά Φόρων Αύξηση Μετοχικού Κεφαλαίου Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 2018 Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 152 ΕΤΑΙΡΕΙΑ – ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ 1.1.2018 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ Δημοσιευμένα Αποδιδόμενα σε Ιδιοκτήτες της Μητρικής Μετοχικό Κεφάλαιο Επιχορηγήσεις Επενδύσεων Αποθεματικά Σύνολο Υπόλοιπο Κερδών εις Νέο Διαφορά από Έκδοση Μετοχών Υπέρ το Άρτιο Ποσά εκφρασμένα σε € Υπόλοιπο 01 Ιανουαρίου 2017 1.676.316,00 4.188,93 2.892.524,03 5.750.595,19 446.210,40 10.769.834,55 Καθαρά Αποτελέσματα Περιόδου 01.01 - 31.12.2017 Μετά Φόρων - - - 642.870,44 - 642.870,44 Επιχορηγήσεις Επενδύσεων - (1.272,79) - - - (1.272,79) Μεταφορά σε Τακτικό Αποθεματικό - - 32.143,52 (32.143,52) - - ---Αναλογιστικά Αποτελέσματα - - - (137.071,41) - (137.071,41) Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 2017 1.676.316,00 2.916,14 2.924.667,55 6.224.250,70 446.210,40 11.274.360,79 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ Αναμορφώσεις Αποδιδόμενα σε Ιδιοκτήτες της Μητρικής Μετοχικό Κεφάλαιο Επιχορηγήσεις Επενδύσεων Αποθεματικά Σύνολο Υπόλοιπο Κερδών εις Νέο Διαφορά από Έκδοση Μετοχών Υπέρ το Άρτιο Ποσά εκφρασμένα σε € Αναπροσαρμοσμένο Υπόλοιπο 01 Ιανουαρίου 2017 - - - (4.284,18) - (4.284,18) Καθαρά Αποτελέσματα Περιόδου 01.01 - 31.12.2017 Μετά Φόρων - - - 41.720,36 - 41.720,36 Επιχορηγήσεις Επενδύσεων - (2.916,14) - - - (2.916,14) Αναλογιστικά Αποτελέσματα - - - 86.099,24 - 86.099,24 Δικαιώματα Μειοψηφίας που αναλογούν σε Αποτελέσματα Περιόδου 01.01 - 31.12.2017 - - - - - - Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 2017 - (2.916,14) - 123.535,42 - 120.619,28 Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 153 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ Αναμορφωμένα Αποδιδόμενα σε Ιδιοκτήτες της Μητρικής Μετοχικό Κεφάλαιο Επιχορηγήσεις Επενδύσεων Αποθεματικά Σύνολο Υπόλοιπο Κερδών εις Νέο Διαφορά από Έκδοση Μετοχών Υπέρ το Άρτιο Ποσά εκφρασμένα σε € Υπόλοιπο 01 Ιανουαρίου 2017 1.676.316,00 4.188,93 2.892.524,03 5.746.311,01 446.210,40 10.765.550,37 Καθαρά Αποτελέσματα Περιόδου 01.01 - 31.12.2017 Μετά Φόρων - - - 684.590,80 - 684.590,80 Επιχορηγήσεις Επενδύσεων - (4.188,93) - - - (4.188,93) Μεταφορά σε Τακτικό Αποθεματικό - - 32.143,52 (32.143,52) - - Αναλογιστικά Αποτελέσματα - - - (50.972,17) - (50.972,17) 1.676.316,00 - 2.924.667,55 6.347.786,12 446.210,40 11.394.980,07 Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 2017 Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 154 ΕΤΑΙΡΕΙΑ – ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΑΜΕΙΑΚΩΝ ΡΟΩΝ 2018 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΑΜΕΙΑΚΩΝ ΡΟΩΝ Δημοσιευθέντα Αλλαγή Μεθόδου Ενοποίησης Αναμορφώσεις Αναμορφωθέντα 31.12.2018 31.12.2018 31.12.2018 31.12.2018 Έμμεση Μέθοδος Λειτουργικές Δραστηριότητες 702.495,79 - 6.768,96 709.264,75 Αποσβέσεις 1.027.654,96 - - 1.027.654,96 Προβλέψεις 55.867,41 - - 55.867,41 Αποτελέσματα (έσοδα, έξοδα, κέρδη και ζημιές) επενδυτικής δραστηριότητας 33.700,69 - (6.768,96) 26.931,73 224.630,61 - - 224.630,61 Μείωση / (αύξηση) αποθεμάτων 4.834,38 - - 4.834,38 Μείωση / (αύξηση) απαιτήσεων (577.807,81) - - (577.807,81) (60.965,38) - - (60.965,38) (261.940,10) - - (261.940,10) (54.362,76) - - (54.362,76) - - 1.094.107,79 - - 1.094.107,79 Κέρδη προ φόρων (Συνεχιζόμενες Δραστηριότητες) Πλέον / μείον προσαρμογές για: Χρεωστικοί τόκοι και συναφή έξοδα Πλέον/ μείον προσαρμογές για μεταβολές λογαριασμών κεφαλαίου κίνησης ή που σχετίζονται με τις λειτουργικές δραστηριότητες: (Μείωση) / αύξηση υποχρεώσεων (πλην τραπεζών) (Μείον): Χρεωστικοί τόκοι και συναφή έξοδα καταβεβλημένα Καταβεβλημένοι φόροι Λοιπά στοιχεία λειτουργικών ροών Σύνολο εισροών / (εκροών) από λειτουργικές δραστηριότητες (α) Επενδυτικές Δραστηριότητες Αγορά ενσώματων και άϋλων παγίων στοιχείων (584.143,84) - - (584.143,84) Εισπράξεις από πωλήσεις ενσώματων και άϋλων παγίων στοιχείων 18.258,07 - - 18.258,07 Τόκοι εισπραχθέντες 12.885,40 - - 12.885,40 Λοιπά στοιχεία επενδυτικών ροών (1.272,79) - - (1.272,79) (554.273,16) - - (554.273,16) Εισπράξεις από εκδοθέντα / αναληφθέντα δάνεια 3.803.292,93 - - 3.803.292,93 Εξοφλήσεις δανείων (767.697,65) - - (767.697,65) - - 3.035.595,28 - - 3.035.595,28 Καθαρή Αύξηση / (Μείωση) στα Ταμειακά Διαθέσιμα & Ισοδύναμα (α)+(β)+(γ) 3.575.429,91 - (0,00) 3.575.429,91 Ταμειακά Διαθέσιμα & Ισοδύναμα Έναρξης Περιόδου: 01.01.2018 1.252.166,89 - - 1.252.166,89 Ταμειακά Διαθέσιμα & Ισοδύναμα Λήξης Περιόδου: 31.12.2018 4.827.596,80 - - 4.827.596,80 Σύνολο εισροών / (εκροών) από επενδυτικές δραστηριότητες (β) Χρηματοδοτικές Δραστηριότητες Λοιπά στοιχεία χρηματοδοτικών ροών Σύνολο εισροών / (εκροών) από χρηματοδοτικές δραστηριότητες (γ) Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 155 ΕΤΑΙΡΕΙΑ – ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΑΜΕΙΑΚΩΝ ΡΟΩΝ 1.1.2018 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΑΜΕΙΑΚΩΝ ΡΟΩΝ Δημοσιευθέντα Αλλαγή Μεθόδου Ενοποίησης Αναμορφώσεις Αναμορφωθέντα 1.1.2018 1.1.2018 1.1.2018 1.1.2018 Έμμεση Μέθοδος Λειτουργικές Δραστηριότητες Κέρδη προ φόρων (Συνεχιζόμενες Δραστηριότητες) 688.099,15 - (82.155,80) 605.943,35 1.062.085,06 - - 1.062.085,06 - - Πλέον / μείον προσαρμογές για: Αποσβέσεις Απομειώσεις Ενσώματων και Άϋλων Πάγιων Περιουσιακών Στοιχείων Προβλέψεις 41.042,55 - - Αποτελέσματα (έσοδα, έξοδα, κέρδη και ζημιές) επενδυτικής δραστηριότητας (3.569,68) - 82.155,80 78.586,12 115.080,84 - - 115.080,84 Μείωση / (αύξηση) αποθεμάτων (7.932,54) - - (7.932,54) Μείωση / (αύξηση) απαιτήσεων (346.023,67) - - (346.023,67) (Μείωση) / αύξηση υποχρεώσεων (πλην τραπεζών) (320.435,97) - - (320.435,97) (96.121,23) - - (96.121,23) (1.750,00) - - (1.750,00) - - 1.130.474,51 - - 1.130.474,51 (1.858.093,29) - - (1.858.093,29) 3.783,93 - - 3.783,93 488.727,21 - - 488.727,21 (1.365.582,15) - - (1.365.582,15) Εισπράξεις από εκδοθέντα / αναληφθέντα δάνεια 2.061.800,00 - - 2.061.800,00 Εξοφλήσεις δανείων (885.055,82) - - (885.055,82) - - 1.176.744,18 - - 1.176.744,18 Καθαρή Αύξηση / (Μείωση) στα Ταμειακά Διαθέσιμα & Ισοδύναμα (α)+(β)+(γ) 941.636,54 - - 941.636,54 Ταμειακά Διαθέσιμα & Ισοδύναμα Έναρξης Περιόδου: 01.01.2017 310.530,35 - - 310.530,35 Ταμειακά Διαθέσιμα & Ισοδύναμα Λήξης Περιόδου: 31.12.2017 1.252.166,89 - - 1.252.166,89 Χρεωστικοί τόκοι και συναφή έξοδα 41.042,55 Πλέον/ μείον προσαρμογές για μεταβολές λογαριασμών κεφαλαίου κίνησης ή που σχετίζονται με τις λειτουργικές δραστηριότητες: (Μείον): Χρεωστικοί τόκοι και συναφή έξοδα καταβεβλημένα Καταβεβλημένοι φόροι Λοιπά στοιχεία λειτουργικών ροών Σύνολο εισροών / (εκροών) από λειτουργικές δραστηριότητες (α) Επενδυτικές Δραστηριότητες Αγορά ενσώματων και άϋλων παγίων στοιχείων Τόκοι εισπραχθέντες Λοιπά στοιχεία επενδυτικών ροών Σύνολο εισροών / (εκροών) από επενδυτικές δραστηριότητες (β) Χρηματοδοτικές Δραστηριότητες Λοιπά στοιχεία χρηματοδοτικών ροών Σύνολο εισροών / (εκροών) από χρηματοδοτικές δραστηριότητες (γ) Αναμορφώσεις χρήσης 1.1.2018: 1. Αλλαγή μεθόδου ενοποίησης της εταιρείας SUPERVISOR AE, η οποία είχε ενοποιηθεί με τη μέθοδο ολικής ενοποίησης και πλέον ενοποιείται με τη μέθοδο της καθαρής θέσης. Η επίδραση στον Όμιλο παρουσιάζεται στη στήλη «Αλλαγή μεθόδου ενοποίησης». Η επίδραση ποσού € 82.155,80 για τον Όμιλο και την Εταιρεία προέρχεται από την αποτίμηση της συγγενούς με τη μέθοδο καθαρής θέσης με ισόποση επίδραση στο κονδύλι Αποτελέσματα Εις Νέον. Το ποσό αυτό επιβάρυνε την Κατάσταση Αποτελεσμάτων και συγκεκριμένα το κονδύλι Συμμετοχή σε Αποτελέσματα Συγγενών Εταιρειών. 2. Επιχορηγήσεις Επενδύσεων Ομίλου και Εταιρείας, ποσού € 2.916,14 μεταφέρθηκαν στις Λοιπές Μακροπρόθεσμες Υποχρεώσεις. Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 156 3. Διόρθωση Αναβαλλόμενων Φορολογικών Απαιτήσεων Ομίλου ποσού € 269.656,48 και Εταιρείας ποσού € 205.691,22, που προέρχονται κυρίως από Υποχρεώσεις καθορισμένων παροχών προσωπικού και απομείωση συμμετοχών, με ισόποση διόρθωση του κονδυλίου Αποτελέσματα Εις Νέον. Η επίδραση της διόρθωσης των Αναβαλλόμενων Φορολογικών Απαιτήσεων στα αποτελέσματα χρήσης και συγκεκριμένα στο κονδύλι Φόρος Εισοδήματος ποσού € 187.841,42 για τον Όμιλο και ποσού € 123.876,16 για την Εταιρεία αφορά τον αναβαλλόμενο φόρο που αναγνωρίστηκε και αφορά τη χρήση. 4. Διόρθωση Δικαιωμάτων Μειοψηφίας στον Όμιλο ποσού € 26.672,62 με ισόποση διόρθωση του κονδυλίου Αποτελέσματα Εις Νέον. Αναμορφώσεις χρήσης 2018: 1. Αλλαγή μεθόδου ενοποίησης της εταιρείας SUPERVISOR AE, η οποία είχε ενοποιηθεί με τη μέθοδο ολικής ενοποίησης και πλέον ενοποιείται με τη μέθοδο της καθαρής θέσης. Η επίδραση στον Όμιλο παρουσιάζεται στη στήλη «Αλλαγή μεθόδου ενοποίησης». Η επίδραση ποσού € 75.386,84 για τον Όμιλο και την Εταιρεία προέρχεται από την αποτίμηση της συγγενούς με τη μέθοδο καθαρής θέσης με ισόποση επίδραση στο κονδύλι Αποτελέσματα Εις Νέον. Η επίδραση στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων από την εφαρμογή της καθαρής θέσης ανήλθε σε ποσό € 6.768,96 και καταχωρήθηκε στο κονδύλι Συμμετοχή σε Αποτελέσματα Συγγενών Εταιρειών. 2. Επιχορηγήσεις Επενδύσεων Ομίλου και Εταιρείας, ποσού € 1.643,35 μεταφέρθηκαν στις Λοιπές Μακροπρόθεσμες Υποχρεώσεις. 3. Διόρθωση Αναβαλλόμενων Φορολογικών Απαιτήσεων Ομίλου ποσού € 269.242,72 και Εταιρείας ποσού € 200.194,86, που προέρχονται κυρίως από Υποχρεώσεις καθορισμένων παροχών προσωπικού και απομείωση συμμετοχών, με ισόποση διόρθωση του κονδυλίου Αποτελέσματα Εις Νέον. Η επίδραση της διόρθωσης των Αναβαλλόμενων Φορολογικών Απαιτήσεων στα αποτελέσματα χρήσης και συγκεκριμένα στο κονδύλι Φόρος Εισοδήματος ποσού € 8.109,76 για τον Όμιλο και ποσού € 14.810,44 για την Εταιρεία αφορά τον αναβαλλόμενο φόρο που αναγνωρίστηκε και αφορά τη χρήση. 4. Διόρθωση Δικαιωμάτων Μειοψηφίας στον Όμιλο ποσού € 9.773,31 με ισόποση διόρθωση του κονδυλίου Αποτελέσματα Εις Νέον. 5. Προβλέψεις παροχών προσωπικού ποσού € 104.752,46 για τον Όμιλο και ποσού € 74.033,88 για την Εταιρεία αναταξινομήθηκαν από τα Λοιπά Έξοδα Εκμεταλλεύσεως στα Έξοδα Λειτουργιών. Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 157 43. Γεγονότα μετά την ημερομηνία ισολογισμού Επίδραση Πανδημίας COVID-19 Στις 11 Μαρτίου 2020 ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας ανακήρυξε την λοίμωξη από κορωνοϊό SARS CoV 2 σε Πανδημία. Η Ελληνική Κυβέρνηση άμεσα έθεσε το σύνολο του υγειονομικού δυναμικού σε επιφυλακή και έλαβε μια σειρά από αποφάσεις με κύριο στόχο την επιβράδυνση της διασποράς του ιού ενώ παράλληλα ανακοίνωσε μια σειρά από στοχευμένα μέτρα για να περιορίσει τις επιπτώσεις στην κοινωνία και την οικονομία. Η εμφάνιση και η εξέλιξη της πανδημίας COVID-19, σε συνδυασμό με τα μέτρα περιορισμού των δραστηριοτήτων που ελήφθησαν για την αντιμετώπισή της, είχαν αρνητική επίδραση στην οικονομική δραστηριότητα τόσο σε διεθνές όσο σε εθνικό και τοπικό επίπεδο. Στο εν λόγω πλαίσιο, ο Όμιλος Epsilon Net, με υπευθυνότητα, αποφασιστικότητα και προσήλωση στις εταιρικές του αξίες σε αυτή την δύσκολη χρονική συγκυρία, συμμετείχε ενεργά στην προσπάθεια της ελληνικής πολιτείας για περιορισμό της εξάπλωσης του κορωνοϊού (COVID-19) στην προστασία της δημόσιας και της ιδιωτικής υγείας, εφαρμόζοντας με επιτυχία μια σειρά ειδικών μέτρων αντιμετώπισης της μετάδοσης του, σύμφωνα με τις αποφάσεις και τις υποδείξεις του Υπουργείου Υγείας, του ΕΟΔΥ, της επιτροπής των Λοιμοξιολόγων , οι οποίες σε πλήρη εναρμόνιση με τις αποφάσεις του ECDC και τις υποδείξεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, είχαν ως στόχο την υγεία και ασφάλεια των εργαζομένων, πελατών, και συνεργατών του Ομίλου και των οικογενειών τους. Η Διοίκηση του Ομίλου με υπευθυνότητα ενήργησε άμεσα λαμβάνοντας μέτρα ώστε να διασφαλιστεί: α) Η υγεία και η ασφάλεια των εργαζομένων, πελατών και συνεργατών. β) Η επιχειρησιακή συνέχεια των δραστηριοτήτων του Ομίλου με την αξιοποίηση των τεχνολογικών υποδομών του Ομίλου γ) Η ελαχιστοποίηση των επιχειρησιακών και χρηματοοικονομικών συνεπειών λόγω των μέτρων αντιμετώπισης της διασποράς του COVID-19. Συγκεκριμένα: - Η Εταιρεία προχώρησε σε ολική απολύμανση όλων των χώρων και γραφείων της σε Θεσσαλονίκη & Αθήνα ως γενικό προληπτικό μέτρο - Ο Ιατρός Εργασίας αρχικά ενημέρωσε αναλυτικά το προσωπικό της Εταιρείας για την πανδημία και τις συνέπειες της ενώ στην συνέχεια ήταν σε συνεχή επικοινωνία μαζί τους για να λύσει όλες τις απορίες δίδοντας διευκρινήσεις και ιατρικές οδηγίες όπου απαιτούνταν. Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 158 - Συστηματικά και σε τακτά χρονικά διαστήματα η Διεύθυνση Ανθρώπινου Δυναμικού ενημέρωνε και συνεχίζει να ενημερώνει για τους τρόπους πρόληψης και προστασίας των εργαζομένων και των οικογενειών τους (με έμφαση στις ευπαθείς ομάδες) σύμφωνα με τις οδηγίες του ΕΟΔΥ . - Δόθηκαν άμεσα οδηγίες για παραμονή στο σπίτι σε όσους εμφάνισαν ακόμα και ήπια συμπτώματα εποχικής γρίπης. - Σταμάτησαν άμεσα και πλήρως όλα τα επαγγελματικά ταξίδια. - Ενεργοποιήθηκαν όλες οι υποδομές τηλεργασίας στις οποίες ο Όμιλος είχε ήδη επενδύσει και από 23.03.2020 το 90% του προσωπικού της Εταιρείας και όλων των θυγατρικών της εφάρμοσε την τηλε-εργασία με απόλυτη επιτυχία και ασφάλεια - Ενημερώθηκε το προσωπικό για την δυνατότητα αξιοποίησης και παροχής των αδειών ειδικού σκοπού. - Σταμάτησαν οι επισκέψεις από και προς εξωτερικούς συνεργάτες και πελάτες Ο Όμιλος Epsilon Net, έχοντας επενδύσει σταθερά σε τεχνολογίες και εξοπλισμό που υποστηρίζουν την απομακρυσμένη εργασία και εγγυώνται την μέγιστη ασφάλεια στην διαχείριση των δεδομένων, με την κατάλληλη εκπαίδευση όλου του προσωπικού του, σχεδίασε και εφάρμοσε πολιτικές & διαδικασίες πλήρους απομακρυσμένης εργασίας, χωρίς να αλλάξει το υψηλό επίπεδο στον τρόπο επικοινωνίας/υποστήριξης με τους πελάτες και τους εξωτερικούς συνεργάτες του. Με απόλυτη αίσθηση της ευθύνη για την υγεία και ασφάλεια των εργαζομένων του Ομίλου και των οικογενειών τους, σχεδόν το σύνολο του προσωπικού εργάζεται με συνέπεια από το σπίτι και με απόλυτη επιτυχία η λειτουργία όλων των εταιρειών του Ομίλου συνεχίζεται απρόσκοπτα και αποδοτικά Περαιτέρω και έχοντας ξεκινήσει η σταδιακή επάνοδος των εργαζομένων στη φυσική τους θέση εργασίας, η Εταιρεία έχει φροντίσει να εξασφαλίσει όλα τα απαραίτητα μέτρα προφύλαξης διανέμοντας καθημερινά μάσκες και γάντια προφύλαξης, αντισηπτικό υγρό ενώ παράλληλα φροντίζει να τηρούνται και οι απαραίτητες αποστάσεις μεταξύ των θέσεων εργασίας σύμφωνα με τα επικαιροποιημένα πρωτόκολλα του Υπουργείου Υγείας Οι επιπτώσεις της πανδημία αναμένεται να έχουν αρνητικό αντίκτυπο στην παγκόσμια οικονομική δραστηριότητα, στους δημοσιονομικούς στόχους της ελληνικής κυβέρνησης αλλά και στην επέκταση των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων του Ομίλου. Η ταχεία εξάπλωση της πανδημίας COVID‐19 σε παγκόσμια κλίμακα έχει οδηγήσει στην μείωση του επιπέδου λειτουργίας ή και στην διακοπή λειτουργίας πολλών επιχειρήσεων. Ο Όμιλος είναι πιθανό να αντιμετωπίσει επιπτώσεις από τις συνέπειες της επιβολή των μέτρων περιορισμού κίνησης, τα φαινόμενα κάμψης των αγορών , τις αλλαγές στη συμπεριφορά των πελατών λόγω του φόβου των συνεπειών της πανδημίας, καθώς και τον αρνητικό αντίκτυπο στο εργατικό δυναμικό του Ομίλου, εφόσον ο ιός διαδοθεί ευρέως στις περιοχές δραστηριοποίησης του Ομίλου. Επί του παρόντος, η έκταση του πλήγματος στα αποτελέσματα του Ομίλου λόγω της πανδημίας COVID‐19 δεν είναι βέβαιη. Η επιδημία COVID‐19 ενδέχεται να επιφέρει περαιτέρω αρνητικές συνέπειες στην παγκόσμια οικονομία για το 2020, ενώ στο μέλλον είναι πιθανό να επηρεάσει αρνητικά τις δραστηριότητες του Ομίλου ή να μειώσει τη ζήτηση για τα Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 159 προϊόντα και τις υπηρεσίες του. Καθεμία από αυτές τις εξελίξεις μπορεί να έχει σημαντικές επιπτώσεις στα οικονομικά αποτελέσματα του Ομίλου το 2020, αλλά και αργότερα. Ωστόσο, δεδομένου του μεταβαλλόμενου χαρακτήρα της επιδημίας, ο βαθμός στον οποίο ο COVID‐19 θα επηρεάσει τα αποτελέσματα του Ομίλου θα εξαρτηθεί από τις γενικές μελλοντικές εξελίξεις, οι οποίες παραμένουν αβέβαιες και δεν μπορούν να προβλεφθούν με ασφάλεια τη δεδομένη στιγμή. Είναι πιθανό αν η περαιτέρω εξάπλωση του COVID‐19 (παρά τα υφιστάμενα εξαιρετικά αποτελέσματα περιορισμού και ελέγχου του στην Ελλάδα) να προκαλέσει οικονομική επιβράδυνση ή ύφεση, γεγονός που πιθανά να επηρεάσει δυσμενώς τη ζήτηση για τα προϊόντα του Ομίλου, ή να προκαλέσει άλλα απρόβλεπτα γεγονότα, καθένα από τα οποία θα μπορούσε να έχει αντίκτυπο στην επιχειρηματική δραστηριότητα, στα αποτελέσματα λειτουργίας ή στη χρηματοοικονομική κατάσταση του Ομίλου. Ο αντίκτυπος της εξαιρετικά δύσκολης συγκυρίας της εγχώριας αλλά και παγκόσμιας οικονομίας, θεωρείται πως δεν θα έχει ιδιαίτερα αρνητικές συνέπειες στην χρηματοοικονομική κατάσταση του Ομίλου για μια σειρά από λόγους εκ των οποίων οι κυριότεροι είναι: Α) Ο Όμιλος διαθέτει ένα πάρα πολύ ισχυρό πελατολόγιο, που αριθμεί άνω των 28.000 ενεργών πελατών με ένα ευρύ φάσμα λογισμικών προγραμμάτων, γεγονός που δεν δημιουργεί εξαρτήσεις από συγκεκριμένους πελάτες και επιμερίζει το ρίσκο Β) το πελατολόγιο του Ομίλου καλύπτει ένα ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων της εγχώριας οικονομίας και δεν αναμένεται να τον εκθέτει σε μεγάλες αρνητικές αλλαγές που ενδεχομένως να συμβούν λόγου COVID-19 σε συγκεκριμένους κλάδους της ελληνικής οικονομίας Γ) επιπροσθέτως η μη εξάρτηση από μεγάλης αξίας συμβόλαια (που πιθανά να υπάρχει σε άλλες εταιρείες πληροφορικής), δημιουργεί χρηματοοικονομική σταθερότητας καθώς ο μέσος όρος τιμολόγησης του Ομίλου ανά πελάτη είναι χαμηλός, οδηγεί σε υψηλούς δείκτες εισπραξιμότητας και μειώνει δραστικά την έκθεση και εξάρτηση από «μεγάλους» πελάτες Δ) τα λογισμικά και οι υπηρεσίες του Ομίλου είναι απαραίτητα για την καθημερινή λειτουργία των επιχειρήσεων, καθώς αποτελούν εμπορικολογιστικά προγράμματα αλλά και προγράμματα υπολογισμών μισθοδοσίας και διαχείρισης προσωπικού, τα οποία είναι τα απολύτως απαραίτητα εργαλεία για όλες τις επιχειρήσεις ώστε να συνεχίσουν απρόσκοπτα την λειτουργία τους και ανταλλαγή δεδομένων με τις κρατικές αρχές. Η ουσιαστική χρησιμότητα των εργαλείων του Ομίλου ενισχύθηκε και από την επίδραση των μέτρων αντιμετώπισης των οικονομικών συνέπειων του COVID-19, καθώς η αξιοποίηση τους από τις επιχειρήσεις και τα λογιστήρια απαιτούσε στιβαρά και ενημερωμένα πληροφοριακά συστήματα με άμεση προσαρμογή στις συνεχείς αλλαγές των ειδικών Εργατικών, Ασφαλιστικών και Φορολογικών διατάξεων. Ο υψηλός δείκτης εισπραξιμότητας δίνει την δυνατότητα στον Όμιλο (σε οποιαδήποτε πιθανή εξέλιξη των επιπτώσεων της πανδημίας) να μην απαιτηθούν σημαντικά πρόσθετα κεφάλαια ή σημαντικές επιπλέον πιστωτικές γραμμές σε σχέση με τις υφιστάμενες προκειμένου να ανταπεξέλθει στις χρηματοδοτικές ανάγκες του και να συνεχίσει απρόσκοπτα την λειτουργία του σε κάθε επίπεδο. Κατά την ημερομηνία σύνταξης των Οικονομικών Καταστάσεων, λόγω των επιδράσεων της πανδημίας COVID-19, δεν προέκυψε διακοπή συμβολαίων υφιστάμενων πελατών και συνεπώς το μέρος των πωλήσεων που προέρχεται από τους υπάρχοντες πελάτες δεν επηρεάστηκε ενώ η μείωση της αξίας των πωλήσεων του Ομίλου σε σύγκριση με την αντίστοιχη Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 160 περίοδο στην προηγούμενη χρήση ήταν μη σημαντική, ήτοι της τάξης του 1% και προήλθε από περιορισμό του αριθμού νέων πελατών. Σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ΔΛΠ 10, ο αντίκτυπος των οικονομικών επιπτώσεων της πανδημίας COVID-19 αποτελεί μη διορθωτικό γεγονός για τις οικονομικές καταστάσεις της χρήσης που έληξε την 31η Δεκεμβρίου 2019. Ανάλογα με την εξέλιξη των προαναφερόμενων παραμέτρων η Διοίκηση έχει καταρτίσει ολοκληρωμένα σενάρια λειτουργικής και χρηματοοικονομικής δράσης ώστε να συνεχίσει απρόσκοπτα την πλήρη και αποτελεσματική του λειτουργία. Κατά τις χρήσεις 2016-2019, η μητρική εταιρεία συμμετείχε με ποσοστό 35% στην εταιρεία EPSILON HR Α.Ε., η οποία δραστηριοποιείται στην παραγωγή και εμπορία λογισμικού, αρχικά βάσει της από 21/01/2016 απόφασης Δ.Σ. της για συμμετοχή στην κάλυψη του αρχικού Μετοχικού της Κεφαλαίου με ποσοστό συμμετοχής 35% και εν συνεχεία με το από 18/06/2020 ιδιωτικό συμφωνητικό μεταβίβασης μετοχών, απέκτησε έναντι ποσού € 9.432, από την εταιρεία Varian Investments, μετοχές που αντιστοιχούν σε επιπλέον ποσοστό 30%. Ως εκ τούτου η μετοχική σύνθεση της EPSILON HR Α.Ε. διαμορφώνεται ως εξής: Επωνυμία % στο Μ.Κ EPSILON NET Α.Ε. 65% ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΣ ΜΙΧΑΗΛ 35% Η ενοποίηση έγινε για πρώτη φορά στις ενδιάμεσες οικονομικές καταστάσεις της 30/06/2016 με τη μέθοδο της ολικής ενοποίησης, δεδομένου ότι η EPSILON NET Α.Ε. καθορίζει τη χρηματοοικονομική και επιχειρηματική πολιτική της EPSILON HR Α.Ε., η οποία κατατάσσεται στις θυγατρικές επιχειρήσεις. Πέραν των ήδη μνημονευθέντων γεγονότων, δεν υπάρχουν μεταγενέστερα των Οικονομικών Καταστάσεων της 31ης Δεκεμβρίου 2019 γεγονότα, που να αφορούν τον Όμιλο, στα οποία να επιβάλλεται αναφορά από τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (ΔΠΧΑ). ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 22 ΙΟΥΝΙΟΥ 2020 Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ Δ.Σ. ΤΟ ΜΕΛΟΣ Δ.Σ. & ΔΙΕΥΘΥΝΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Ο ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΣ ΛΟΓΙΣΤΗΡΙΟΥ ΙΩΑΝΝΗΣ Ν. ΜΙΧΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Α. ΚΟΥΤΚΟΥΔΑΚΗΣ ΘΩΜΑΣ Α. ΚΑΖΙΝΕΡΗΣ Α.Δ.Τ.: ΑΝ 002369 / 07.10.2016 Α.Δ.Τ.: ΑΕ 368674 / 15.03.2007 Α.Δ.Τ.: Π 782615 / 03.12.1990 ΑΡ. ΑΔΕΙΑΣ ΟΕΕ 50345 / Α’ ΤΑΞΗ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 161 Έκθεση Ανεξάρτητου Ορκωτού Ελεγκτή Λογιστή Προς τους Μετόχους της Εταιρείας «EPSILON NET - ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΥΨΗΛΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ» Έκθεση Ελέγχου επί των Εταιρικών και Ενοποιημένων Οικονομικών Καταστάσεων Γνώμη Έχουμε ελέγξει τις συνημμένες εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις της εταιρείας «EPSILON NET - ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΥΨΗΛΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ», οι οποίες αποτελούνται από την εταιρική και ενοποιημένη κατάσταση οικονομικής θέσης της 31ης Δεκεμβρίου 2019, τις εταιρικές και ενοποιημένες καταστάσεις συνολικού εισοδήματος, μεταβολών ιδίων κεφαλαίων και ταμειακών ροών της χρήσεως που έληξε την ημερομηνία αυτή, καθώς και περίληψη σημαντικών λογιστικών αρχών και μεθόδων και λοιπές επεξηγηματικές πληροφορίες. Κατά τη γνώμη μας, οι συνημμένες εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις παρουσιάζουν εύλογα, από κάθε ουσιώδη άποψη, την οικονομική θέση της εταιρείας «EPSILON NET - ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΥΨΗΛΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ» και των θυγατρικών αυτής κατά την 31η Δεκεμβρίου 2019, τη χρηματοοικονομική τους επίδοση και τις ταμειακές τους ροές για τη χρήση που έληξε την ημερομηνία αυτή σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς, όπως αυτά έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Βάση γνώμης Διενεργήσαμε τον έλεγχό μας σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Ελέγχου (ΔΠΕ) όπως αυτά έχουν ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία. Οι ευθύνες μας, σύμφωνα με τα πρότυπα αυτά περιγράφονται περαιτέρω στην ενότητα της έκθεσής μας “Ευθύνες ελεγκτή για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων”. Είμαστε ανεξάρτητοι από την Εταιρεία και τις ενοποιούμενες θυγατρικές της, καθ’ όλη τη διάρκεια του διορισμού μας, σύμφωνα με τον Κώδικα Δεοντολογίας για Επαγγελματίες Ελεγκτές του Συμβουλίου Διεθνών Προτύπων Δεοντολογίας Ελεγκτών, όπως αυτός έχει ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία και τις απαιτήσεις δεοντολογίας που σχετίζονται με τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων στην Ελλάδα και έχουμε εκπληρώσει τις δεοντολογικές μας υποχρεώσεις σύμφωνα με τις απαιτήσεις της ισχύουσας νομοθεσίας και του προαναφερόμενου Κώδικα Δεοντολογίας. Πιστεύουμε ότι τα ελεγκτικά τεκμήρια που έχουμε αποκτήσει είναι επαρκή και κατάλληλα να παρέχουν βάση για τη γνώμη μας. Άλλες πληροφορίες Η διοίκηση είναι υπεύθυνη για τις άλλες πληροφορίες. Οι άλλες πληροφορίες περιλαμβάνονται στην Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου, για την οποία γίνεται σχετική αναφορά στην “Έκθεση επί άλλων Νομικών και Κανονιστικών Απαιτήσεων, αλλά δεν περιλαμβάνουν τις οικονομικές καταστάσεις και την έκθεση ελέγχου επί αυτών. Η γνώμη μας επί των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων δεν καλύπτει τις άλλες πληροφορίες και δεν εκφράζουμε με τη γνώμη αυτή οποιασδήποτε μορφής συμπέρασμα διασφάλισης επί αυτών. Σε σχέση με τον έλεγχό μας επί των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων, η ευθύνη μας είναι να αναγνώσουμε τις άλλες πληροφορίες και με τον τρόπο αυτό, να εξετάσουμε εάν οι άλλες πληροφορίες είναι ουσιωδώς ασυνεπείς με τις εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις ή τις γνώσεις που αποκτήσαμε κατά τον έλεγχο ή αλλιώς φαίνεται να είναι ουσιωδώς εσφαλμένες. Εάν, με βάση τις εργασίες που έχουμε εκτελέσει, καταλήξουμε στο συμπέρασμα ότι υπάρχει ουσιώδες σφάλμα σε αυτές τις άλλες πληροφορίες, είμαστε υποχρεωμένοι να αναφέρουμε το γεγονός αυτό. Δεν έχουμε τίποτα να αναφέρουμε σχετικά με το θέμα αυτό. Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 162 Ευθύνες της διοίκησης επί των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Η διοίκηση έχει την ευθύνη για την κατάρτιση και εύλογη παρουσίαση των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ όπως αυτά έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως και για εκείνες τις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου που η διοίκηση καθορίζει ως απαραίτητες, ώστε να καθίσταται δυνατή η κατάρτιση των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων απαλλαγμένων από ουσιώδες σφάλμα, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος. Κατά την κατάρτιση των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων, η διοίκηση είναι υπεύθυνη για την αξιολόγηση της ικανότητας της Εταιρείας και του Ομίλου να συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους, γνωστοποιώντας όπου συντρέχει τέτοια περίπτωση, τα θέματα που σχετίζονται με τη συνεχιζόμενη δραστηριότητα και τη χρήση της λογιστικής αρχής της συνεχιζόμενης δραστηριότητας, εκτός και εάν η διοίκηση είτε προτίθεται να ρευστοποιήσει την Εταιρεία και τον Όμιλο ή να διακόψει τη δραστηριότητά τους ή δεν έχει άλλη ρεαλιστική εναλλακτική επιλογή από το να προβεί σ ’αυτές τις ενέργειες. Ευθύνες ελεγκτή για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Οι στόχοι μας είναι να αποκτήσουμε εύλογη διασφάλιση για το κατά πόσο οι εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις, στο σύνολο τους, είναι απαλλαγμένες από ουσιώδες σφάλμα, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος και να εκδώσουμε έκθεση ελεγκτή, η οποία περιλαμβάνει τη γνώμη μας. Η εύλογη διασφάλιση συνιστά διασφάλιση υψηλού επιπέδου, αλλά δεν είναι εγγύηση ότι ο έλεγχος που διενεργείται σύμφωνα με τα ΔΠΕ, όπως αυτά έχουν ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία, θα εντοπίζει πάντα ένα ουσιώδες σφάλμα, όταν αυτό υπάρχει. Σφάλματα δύναται να προκύψουν από απάτη ή από λάθος και θεωρούνται ουσιώδη όταν, μεμονωμένα ή αθροιστικά, θα μπορούσε εύλογα να αναμένεται ότι θα επηρέαζαν τις οικονομικές αποφάσεις των χρηστών, που λαμβάνονται με βάση αυτές τις εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις. Ως καθήκον του ελέγχου, σύμφωνα με τα ΔΠΕ όπως αυτά έχουν ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία, ασκούμε επαγγελματική κρίση και διατηρούμε επαγγελματικό σκεπτικισμό καθ’ όλη τη διάρκεια του ελέγχου. Επίσης: • Εντοπίζουμε και αξιολογούμε τους κινδύνους ουσιώδους σφάλματος στις εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος, σχεδιάζοντας και διενεργώντας ελεγκτικές διαδικασίες που ανταποκρίνονται στους κινδύνους αυτούς και αποκτούμε ελεγκτικά τεκμήρια που είναι επαρκή και κατάλληλα για να παρέχουν βάση για τη γνώμη μας. Ο κίνδυνος μη εντοπισμού ουσιώδους σφάλματος που οφείλεται σε απάτη είναι υψηλότερος από αυτόν που οφείλεται σε λάθος, καθώς η απάτη μπορεί να εμπεριέχει συμπαιγνία, πλαστογραφία, εσκεμμένες παραλείψεις, ψευδείς διαβεβαιώσεις ή παράκαμψη των δικλίδων εσωτερικού ελέγχου. • Κατανοούμε τις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου που σχετίζονται με τον έλεγχο, με σκοπό το σχεδιασμό ελεγκτικών διαδικασιών κατάλληλων για τις περιστάσεις, αλλά όχι με σκοπό τη διατύπωση γνώμης επί της αποτελεσματικότητας των δικλίδων εσωτερικού ελέγχου της Εταιρείας και του Ομίλου. • Αξιολογούμε την καταλληλότητα των λογιστικών αρχών και μεθόδων που χρησιμοποιήθηκαν και το εύλογο των λογιστικών εκτιμήσεων και των σχετικών γνωστοποιήσεων που έγιναν από τη Διοίκηση. • Αποφαινόμαστε για την καταλληλότητα της χρήσεως από τη διοίκηση της λογιστικής αρχής της συνεχιζόμενης δραστηριότητας και με βάση τα ελεγκτικά τεκμήρια που αποκτήθηκαν για το εάν υπάρχει ουσιώδης αβεβαιότητα σχετικά με γεγονότα ή συνθήκες που μπορεί να υποδηλώνουν ουσιώδη αβεβαιότητα ως προς την ικανότητα της Εταιρείας και του Ομίλου να συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους. Εάν συμπεράνουμε ότι υφίσταται ουσιώδης αβεβαιότητα, είμαστε υποχρεωμένοι στην έκθεση ελεγκτή να επιστήσουμε την προσοχή στις σχετικές γνωστοποιήσεις των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων ή εάν αυτές οι γνωστοποιήσεις είναι ανεπαρκείς να διαφοροποιήσουμε τη γνώμη μας. Τα συμπεράσματά μας βασίζονται σε ελεγκτικά τεκμήρια που αποκτώνται μέχρι την ημερομηνία της έκθεσης ελεγκτή. Ωστόσο, μελλοντικά γεγονότα ή συνθήκες ενδέχεται να έχουν ως αποτέλεσμα η Εταιρεία και ο Όμιλος να παύσουν να λειτουργούν ως συνεχιζόμενη δραστηριότητα. Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 163 • Αξιολογούμε τη συνολική παρουσίαση, τη δομή και το περιεχόμενο των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων, συμπεριλαμβανομένων των γνωστοποιήσεων, καθώς και το κατά πόσο οι εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις απεικονίζουν τις υποκείμενες συναλλαγές και τα γεγονότα με τρόπο που επιτυγχάνεται η εύλογη παρουσίαση. • Αποκτούμε επαρκή και κατάλληλα ελεγκτικά τεκμήρια αναφορικά με την χρηματοοικονομική πληροφόρηση των οντοτήτων ή των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων εντός του Ομίλου για την έκφραση γνώμης επί των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων. Είμαστε υπεύθυνοι για την καθοδήγηση, την επίβλεψη και την εκτέλεση του ελέγχου της Εταιρείας και των θυγατρικών της. Παραμένουμε αποκλειστικά υπεύθυνοι για την ελεγκτική μας γνώμη. Μεταξύ άλλων θεμάτων, κοινοποιούμε στη διοίκηση, το σχεδιαζόμενο εύρος και το χρονοδιάγραμμα του ελέγχου, καθώς και σημαντικά ευρήματα του ελέγχου, συμπεριλαμβανομένων όποιων σημαντικών ελλείψεων στις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου εντοπίζουμε κατά τη διάρκεια του ελέγχου μας. Έκθεση επί Άλλων Νομικών και Κανονιστικών Απαιτήσεων Λαμβάνοντας υπόψη ότι η διοίκηση έχει την ευθύνη για την κατάρτιση της Έκθεσης Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου, κατ’ εφαρμογή των διατάξεων της παραγράφου 5 του άρθρου 2 (μέρος Β) του Ν. 4336/2015, σημειώνουμε ότι: α) Κατά τη γνώμη μας η Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου έχει καταρτισθεί σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές απαιτήσεις των άρθρων 150 και 153 του Ν.4548/2018 και το περιεχόμενο αυτής αντιστοιχεί με τις συνημμένες εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις της χρήσεως που έληξε την 31/12/2019. β) Με βάση τη γνώση που αποκτήσαμε κατά τον έλεγχό μας, για την εταιρεία «EPSILON NET - ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΥΨΗΛΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ» και το περιβάλλον της, δεν έχουμε εντοπίσει ουσιώδεις ανακρίβειες στην Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού της Συμβουλίου. Αθήνα, 22 Ιουνίου 2020 ΕΛΕΝΗ ΣΚΑΛΙΩΤΟΥ Ορκωτός Ελεγκτής Λογιστής Α.Μ. ΣΟΕΛ 23671 ΣΟΛ Α.Ε. Μέλος Δικτύου Crowe Global Φωκ. Νέγρη 3, 112 57 Αθήνα Α.Μ. ΣΟΕΛ 125 Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις για την Περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 164

Περίληψη: Σύμφωνα με τα οριζόμενα στην παράγραφο 2 περίπτωση γ του άρθρου 4 του Νόμου 3556/2007 δηλώνουμε ότι εξ όσων γνωρίζουμε: A. Οι οικονομικές καταστάσεις της χρήσης 2019 της Εταιρείας σε ατομική και ενοποιημένη βάση, οι οποίες καταρτίστηκαν σύμφωνα με τα ισχύοντα λογιστικά πρότυπα, απεικονίζουν κατά τρόπο αληθή τα στοιχεία του ενεργητικού και του παθητικού, την καθαρή θέση και τα στοιχεία της κατάστασης συνολικού εισοδήματος της Εταιρείας, καθώς και των επιχειρήσεων που περιλαμβάνονται στην ενοποίηση εκλαμβανομένων ως σύνολο, και B. Η ετήσια έκθεση διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου της Εταιρείας επί των Ενοποιημένων και Εταιρικών Οικονομικών Καταστάσεων της χρήσεως 2019 απεικονίζει κατά τρόπο αληθή την εξέλιξη, τις επιδόσεις και τη θέση της Εταιρείας καθώς και των επιχειρήσεων που περιλαμβάνονται στην ενοποίηση εκλαμβανομένων ως σύνολο, συμπεριλαμβανομένης της περιγραφής των κυριότερων κινδύνων και αβεβαιοτήτων που αντιμετωπίζουν. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 22 ΙΟΥΝΙΟΥ 2020 Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ Δ.Σ. Η ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΡΙΑ ΤΟ ΜΕΛΟΣ Δ.Σ. & ΔΙΕΥΘΥΝΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΟΥΣΑ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Ν. ΜΙΧΟΣ ΒΑΣΙΛΙΚΗ Δ. ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΥ ΙΩΑΝΝΗΣ Α. ΚΟΥΤΚΟΥΔΑΚΗΣ Α.Δ.Τ.: ΑΝ 002369 / 07.10.2016 Α.Δ.Τ.: ΑΖ 194497 / 14.12.2007 Α.Δ.Τ.: ΑΕ 368674 / 15.03.2007