ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΑΠΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2019 ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΔΙΕΘΝΗ ΠΡΟΤΥΠΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΦΟΡΑΣ (Δ.Π.Χ.Α.) & ΤΟΝ Ν. 3556/2007 Εταιρεία Υδρεύσεως και Αποχετεύσεως Πρωτευούσης Α.Ε ΑΡ. Γ.Ε.Μ.Η. 121578960000 ΩΡΩΠΟΥ 156 ΓΑΛΑΤΣΙ Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσεως από 1η Ιανουαρίου 2019 – 31η Δεκεμβρίου 2019 Η παρούσα Ετήσια Οικονομική Έκθεση συντάχθηκε σύμφωνα με το Ν. 3556/2007, όπως αυτός έχει τροποποιηθεί και ισχύει σήμερα και τις επ’ αυτού αποφάσεις του Διοικητικού Συμβουλίου και της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς καθώς και τις διατάξεις του Νόμου 4548/2018 και περιλαμβάνει : α) τις δηλώσεις των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου (σύμφωνα με το άρθρο 4 παρ.2 του Ν.3556/2007) β) την Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου, συμπεριλαμβανομένης της δήλωσης εταιρικής διακυβέρνησης γ) την Μη-Χρηματοοικονομική Κατάσταση Βάσει του Νόμου 4403/07.07.2016 δ) τις Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσεως από 01.01.2019 έως 31.12.2019 ε) την Έκθεση Ανεξάρτητου Ορκωτού Ελεγκτή Λογιστή στ) τις Εταιρικές Ανακοινώσεις – Γνωστοποιήσεις 2019 ζ) τα Στοιχεία και τις Πληροφορίες της χρήσεως από 01.01.2019 έως 31.12.2019 Βεβαιώνεται ότι η παρούσα Ετήσια Οικονομική Έκθεση είναι αυτή η οποία εγκρίθηκε από το Διοικητικό Συμβούλιο της «Εταιρείας Υδρεύσεως και Αποχετεύσεως Πρωτευούσης Α.Ε.» στις 27.05.2020 και είναι αναρτημένη στο διαδίκτυο, στην ηλεκτρονική διεύθυνση http://www.eydap.gr. 1 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΜΕΛΩΝ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ........................................................................................................... 4 ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ........................................................................................... 5 1. ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ..................................................................................................................... 140 ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΤΑΙΡΕΙΑ.......................................................................................................................... 142 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΥ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ 31Η ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 & 2018.................. 143 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΥΝΟΛΙΚΟΥ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ 31Η ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 & 2018 ............................. 143 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΣΗΣ ΤΗΣ 31ΗΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 & 2018 ........................................................................... 144 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΚΑΘΑΡΗΣ ΘΕΣΗΣ 1ΗΣ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ – 31ΗΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 & 2018 ..................................... 145 ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΑΜΕΙΑΚΩΝ ΡΟΩΝ 1ΗΣ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ – 31ΗΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 & 2018 ...................................................... 147 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31ΗΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ............................................ 148 1. ΣΥΣΤΑΣΗ, ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ & ΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ................................................................................... 148 2. ΝΕΑ ΠΡΟΤΥΠΑ, ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΕΣ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΩΝ ΠΡΟΤΥΠΩΝ ................................................... 151 3. ΣΗΜΑΝΤΙΚΕΣ ΛΟΓΙΣΤΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ...................................................................................................................... 154 4. ΚΡΙΣΙΜΕΣ ΛΟΓΙΣΤΙΚΕΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΗΜΑΝΤΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΑΒΕΒΑΙΟΤΗΤΩΝ ........................... 167 5. ΕΣΟΔΑ ..................................................................................................................................................................... 168 6. ΜΕΡΙΣΜΟΣ στοιχειων της καταστασησ αποτελεσματων κατ΄ ειδοσ εξοδων ......................................................... 169 7. ΑΠΟΣΒΕΣΕΙΣ ............................................................................................................................................................ 171 8. ΑΜΟΙΒΕΣ & ΕΞΟΔΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ (ΟΜΙΛΟΣ & ΕΤΑΙΡΕΙΑ) ....................................................................................... 172 9. ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΕΣΟΔΑ (ΟΜΙΛΟΣ & ΕΤΑΙΡΕΙΑ) ......................................................................................... 173 10. ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΕΞΟΔΑ (ΟΜΙΛΟΣ & ΕΤΑΙΡΕΙΑ) ..................................................................................... 173 11. ΦΟΡΟΣ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ....................................................................................................................................... 173 12. ΚΕΡΔΗ ΑΝΑ ΜΕΤΟΧΗ .......................................................................................................................................... 175 13. ΥΠΕΡΑΞΙΑ ............................................................................................................................................................ 175 14. ΛΟΙΠΕΣ ΑΥΛΕΣ ΑΚΙΝΗΤΟΠΟΙΗΣΕΙΣ (ΟΜΙΛΟΣ & ΕΤΑΙΡΕΙΑ) .................................................................................. 176 15. ΕΝΣΩΜΑΤΕΣ ΑΚΙΝΗΤΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ......................................................................................................................... 176 16. ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΜΕ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΧΡΗΣΗΣ ΚΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΜΙΣΘΩΣΕΙΣ (ΟΜΙΛΟΣ & ΕΤΑΙΡΕΙΑ) .... 177 17. ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΣΕ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ................................................................................................................................ 178 18. Χρηματοοικονομικα περιουσιακα στοιχεια στην ευλογη αξια μεσω λοιπων συνολικων εσοδων ..................... 178 19. ΜΑΚΡΟΠΡΟΘΕΣΜΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ (ΟΜΙΛΟΣ & ΕΤΑΙΡΕΙΑ) ................................................................................... 179 20. ΑΝΑΒΑΛΛΟΜΕΝΗ ΦΟΡΟΛΟΓΙκη Απαιτηση (ΟΜΙΛΟΣ & ΕΤΑΙΡΕΙΑ) .................................................................... 180 21. ΥΛΙΚΑ, ΑΝΤΑΛΛΑΚΤΙΚΑ & ΑΝΑΛΩΣΙΜΑ (ΟΜΙΛΟΣ & ΕΤΑΙΡΕΙΑ) .......................................................................... 180 22. ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΑΠΟ ΠΕΛΑΤΕΣ, συμβατικα περουσιακα στοιχεια (ΟΜΙΛΟΣ & ΕΤΑΙΡΕΙΑ) ....................................... 181 23. ΛΟΙΠΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ (ΟΜΙΛΟΣ & ΕΤΑΙΡΕΙΑ) ........................................................................................................ 184 24. ΤΑΜΕΙΟ ΚΑΙ ΤΑΜΕΙΑΚΑ ΔΙΑΘΕΣΙΜΑ ................................................................................................................... 185 25. ΜΕΤΟΧΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ........................................................................................................................................ 185 26. ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΑ ................................................................................................................................................... 186 27. ΣΥΣΣΩΡΕΥΜΕΝΑ ΚΕΡΔΗ ΕΙΣ ΝΕΟΝ ...................................................................................................................... 187 28. ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΠΑΡΟΧΕΣ ΣΤΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ (ΟΜΙΛΟΣ & ΕΤΑΙΡΕΙΑ) ................................................................ 187 29. ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ ΓΙΑ ΕΚΚΡΕΜΟΔΙΚΙΕΣ (ΟΜΙΛΟΣ & ΕΤΑΙΡΕΙΑ) .................................................................................. 194 30. ΕΠΙΧΟΡΗΓΗΣΕΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ (ΟΜΙΛΟΣ & ΕΤΑΙΡΕΙΑ) ........................................................................................ 195 31. ΕΓΓΥΗΣΕΙΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΩΝ .................................................................................................................................. 196 32. ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ & ΛΟΙΠΕΣ ΒΡΑΧΥΠΡΟΘΕΣΜΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ .............................................................................. 196 33. ΜΕΤΑΓΕΝΕΣΤΕΡΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ .............................................................................................................................. 197 34. ΔΕΣΜΕΥΣΕΙΣ & ΕΝΔΕΧΟΜΕΝΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ-ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ............................................................................... 197 35. ΣΥΝΑΛΛΑΓΕΣ ΜΕ ΣΥΝΔΕΔΕΜΕΝΑ ΜΕΡΗ (ΟΜΙΛΟΣ & ΕΤΑΙΡΕΙΑ) ......................................................................... 199 36. ΑΜΟΙΒΕΣ ΕΛΕΓΚΤΩΝ ........................................................................................................................................... 199 37. «ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΓΙΩΝ Ε.ΥΔ.Α.Π.» Ν.Π.Δ.Δ. .............................................................................................................. 200 38. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ...................................................................................................................................... 200 2 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 39. 40. 41. 42. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΧΡΗΜΑΤΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ................................................................................................. 201 ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΕΥΛΟΓΩΝ ΑΞΙΩΝ ............................................................................................................. 206 ΔΠΧΑ 16 «Μισθωσεισ» επιδραση από την εφαρμογη ....................................................................................... 206 ΕΠΑΝΑΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΚΟΝΔΥΛΙΩΝ ..................................................................................................................... 208 2. ΕΚΘΕΣΗ ΕΛΕΓΧΟΥ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΥ ΟΡΚΩΤΟΥ ΕΛΕΓΚΤΗ ΛΟΓΙΣΤΗ .............................................................................. 213 3. ΕΤΑΙΡΙΚΕΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ – ΓΝΩΣΤΟΠΟΙΗΣΕΙΣ 2020 ............................................................................................... 221 4. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ .................................................................................................................................. 222 3 4 139 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 1. ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2019 ΜΕΧΡΙ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΔΙΕΘΝΗ ΠΡΟΤΥΠΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΦΟΡΑΣ (Δ.Π.Χ.Α.) ΤΟΥ ΟΜΙΛΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΥΔΑΠ Α.Ε. (Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ) ΕΔΡΑ: ΩΡΩΠΟΥ 156 ΓΑΛΑΤΣΙ ΑΡ.Μ.Α.Ε.44724/06/Β/99/52 ΑΡ. Γ.Ε.Μ.Η. 121578960000 140 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Γενικές Πληροφορίες για την Εταιρεία Κατάσταση Λογαριασμού Αποτελεσμάτων της χρήσης που έληξε την 31η Δεκεμβρίου 2019 & 2018 Κατάσταση Συνολικού Εισοδήματος της Χρήσης που έληξε την 31η Δεκεμβρίου 2019 & 2018 Κατάσταση Οικονομικής Θέσης της 31ης Δεκεμβρίου 2019 & 2018 Κατάσταση Μεταβολών Καθαρής θέσης 1η Ιανουαρίου-31η Δεκεμβρίου 2019 & 2018 Καταστάσεις Ταμειακών Ροών 1η Ιανουαρίου – 31 Δεκεμβρίου 2019 & 2018 Σημειώσεις επί των Ετήσιων Οικονομικών Καταστάσεων για την περίοδο που έληξε την 31 η Δεκεμβρίου 2019 Οι παρούσες Οικονομικές Καταστάσεις της Εταιρείας, σελ. 140 έως 212 εγκρίθηκαν κατά την συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου της Εταιρείας την 27 Μαίου 2020 και τελούν υπό την έγκριση της Τακτικής Γενικής Συνέλευσης των μετόχων. Υπογράφηκαν κατ’ εντολή του Διοικητικού Συμβουλίου από τους κάτωθι: Αθήνα, 27 Μαίου 2020 Η Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου O Διευθύνων Σύμβουλος Η Διευθύντρια των Οικονομικών Υπηρεσιών Η Προϊσταμένη Λογιστηρίου Θεοδώρα Ανδ. Βαρβαρίγου Α.Δ.Τ. ΑΜ 519989 Χαράλαμπος Γεωρ. Σαχίνης Α.Δ.Τ. Ι 164660 Λεμονιά Μαρκ. Σκυλάκη Α.Δ.Τ. ΑΟ 010837 Α.Μ. Αδείας Ο.Ε.Ε. Α/17806 Δήμητρα Βασ. Ζαρκαδούλα Α.Δ.Τ. ΑΒ 253061 Α.Μ. Αδείας Ο.Ε.Ε. Α/112285 141 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Επωνυμία Εταιρείας: Εταιρεία Υδρεύσεως και Αποχετεύσεως Πρωτευούσης Διακριτικός Τίτλος Ε.ΥΔ.ΑΠ. Α.Ε. Έδρα: Ωρωπού 156 – Γαλάτσι Ημερομηνία Σύστασης: 25.10.1999 Διάρκεια Εταιρείας: 100 έτη Κύρια Δραστηριότητα: Ύδρευση – Αποχέτευση Αριθμός Γ.Ε.Μ.Η: 121578960000 Αρμόδιο Υπουργείο: Υποδομών και Μεταφορών Αρ. Φορολογικού Μητρώου: 094079101 Σύνθεση Διοικητικού Συμβουλίου: Θ.Βαρβαρίγου, Χ.Σαχίνης, Αν.Τόσιος, Αικ.Μπερίτση, Αλ.Νασούφης, Μ.Σταυρουλάκης, Δ.Κωνσταντακόπουλος, Α.Αμδίτης, Χρ. Καραπλής, Χ.Μηστριώτης, Π.Σκουλαρίκης, Εμ.Αγγελάκης, Γ.Αλεξανδράκης Ημερομηνία Λήξης της Τρέχουσας Περιόδου: 31 Δεκεμβρίου 2019 Διάρκεια: 12 μήνες Τύπος των Οικονομικών Καταστάσεων (από τις οποίες αντλήθηκαν τα συνοπτικά στοιχεία): Ετήσιες Ημερομηνία Έγκρισης των Οικονομικών Καταστάσεων (από τις οποίες αντλήθηκαν τα συνοπτικά στοιχεία): 27 Μαίου 2020 Ορκωτοί Ελεγκτές Λογιστές: Παναγιώτης Χριστόπουλος ΑΜ ΣΟΕΛ 28481 Ελεγκτική Εταιρεία: Έκθεση Ελέγχου Ορκωτών Ελεγκτών Λογιστών επί των ετήσιων Οικονομικών Καταστάσεων: Διεύθυνση διαδικτύου όπου έχουν καταχωρηθεί οι Οικονομικές Καταστάσεις: «Grant Thornton» Α.Ε. ΑΜ ΣΟΕΛ 127 Με Σύμφωνη Γνώμη – Θέμα Έμφασης www.eydap.gr 142 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΥ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ 31Η ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 & 2018 ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2018 Ποσά σε χιλ. Ευρώ ΣΗΜ. Κύκλος εργασιών Κόστος πωληθέντων 31.12.2018 31.12.2019 Αναμορφωμένο σημ.42 31.12.2019 Αναμορφωμένο σημ.42 5 323.750 322.413 323.744 322.396 6 (160.460) (182.433) (160.460) (182.433) 163.290 139.980 163.284 139.963 Μικτό Κέρδος Άλλα έσοδα εκμεταλλεύσεως 5 3.331 5.318 3.331 5.317 Έξοδα διοικητικής λειτουργίας 6 (61.180) (61.098) (61.130) (61.030) Έξοδα λειτουργίας διάθεσης 6 (30.947) (29.413) (30.947) (29.413) Απομείωση χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων 22 (2.608) 9.877 (2.608) 9.877 71.886 64.664 71.930 64.714 Κέρδη Εκμεταλλεύσεως Λοιπά έξοδα (1.349) (1.539) (1.349) (1.539) Χρηματοοικονομικά έσοδα 9 18.912 21.877 18.908 21.869 Χρηματοοικονομικά έξοδα 10 (5.442) (4.730) (5.442) (4.730) 84.007 80.272 84.047 80.314 (25.939) (32.364) (25.939) (32.364) 58.068 47.908 58.108 47.950 0,55 0,45 0,38 0,27 Κέρδη προ Φόρων Φόρος εισοδήματος 11 Κέρδη μετά από Φόρους Κέρδη ανά μετοχή (σε Ευρώ) 12 Προτεινόμενο μέρισμα (σε Ευρώ) ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΥΝΟΛΙΚΟΥ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ 31Η ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 & 2018 ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε χιλ. Ευρώ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 58.068 47.908 58.108 47.950 909 (1.436) 909 (1.436) (28.309) 1.206 (28.309) 1.206 30.668 47.678 30.708 47.720 Καθαρά κέρδη χρήσης Αποτίμηση των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών εσόδων. Αναλογιστικά κέρδη - ζημίες προγραμμάτων καθορισμένων παροχών - Λοιπά εισοδήματα που δεν μεταφέρονται στα αποτελέσματα σε μεταγενέστερες περιόδους Συγκεντρωτικά συνολικά έσοδα μετά από φόρους Οι σημειώσεις στις σελ 148 - 212 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των Οικονομικών καταστάσεων 143 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΣΗΣ ΤΗΣ 31ΗΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 & 2018 ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε χιλ. Ευρώ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ ΜΗ ΚΥΚΛΟΦΟΡΟΥΝ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ Υπεραξία 13 3.357 3.357 3.357 3.357 Λοιπές άυλες ακινητοποιήσεις 14 619 950 619 950 Ενσώματες ακινητοποιήσεις 15 799.219 825.402 799.219 825.402 Περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης 16 3.607 - 3.607 - Επενδύσεις σε Θυγατρικές 17 - - 1.210 1.210 Χρηματοοικονομικά Περιουσιακά Στοιχεία στην εύλογη αξία μέσω λοιπών συνολικών εσόδων 18 3.126 1.703 3.126 1.703 Μακροπρόθεσμες Απαιτήσεις 19 7.186 9.380 7.186 9.380 Αναβαλλόμενη Φορολογική Απαίτηση 20 89.295 86.499 89.295 86.499 906.409 927.291 907.619 928.501 Σύνολο Μη Κυκλοφορούντος Ενεργητικού ΚΥΚΛΟΦΟΡΟΥΝ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ Υλικά ανταλλακτικά & αναλώσιμα 21 13.219 11.355 13.219 11.355 Απαιτήσεις από Πελάτες & Συμβατικά Περιουσιακά Στοιχεία 22 183.345 186.165 183.357 186.146 Λοιπές Απαιτήσεις 23 26.880 25.245 26.830 25.204 Τρέχουσες Φορολογικές Απαιτήσεις 11 4.372 - 4.372 - Ταμείο και Ταμειακά Ισοδύναμα 24 428.642 383.552 427.725 382.615 656.458 606.317 655.503 605.320 1.562.867 1.533.608 1.563.122 1.533.821 63.900 63.900 63.900 63.900 40.502 40.502 40.502 40.502 Σύνολο Κυκλοφορούντος Ενεργητικού Σύνολο Ενεργητικού ΠΑΘΗΤΙΚΟ ΙΔΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ Μετοχικό κεφάλαιο 25 Διαφορά από έκδοση μετοχών υπέρ το άρτιο Αποθεματικά Κεφάλαια 26 365.769 364.860 365.769 364.860 Συσσωρευμένα κέρδη (κέρδη εις νέον) 27 480.969 479.965 481.213 480.169 951.140 949.227 951.384 949.431 Σύνολο Ιδίων Κεφαλαίων ΜΑΚΡΟΠΡΟΘΕΣΜΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ Υποχρεώσεις για παροχές στο προσωπικό 28 339.184 300.115 339.184 300.115 Προβλέψεις 29 48.918 55.132 48.918 55.132 Επιχορηγήσεις επενδύσεων 30 143.000 147.272 143.000 147.272 Εγγυήσεις Καταναλωτών 31 18.612 18.488 18.612 18.488 Υποχρεώσεις από μισθώσεις 16 2.697 - 2.697 - 552.411 521.007 552.411 521.007 Σύνολο Μακροπρόθεσμων Υποχρεώσεων ΒΡΑΧΥΠΡΟΘΕΣΜΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ Λειτουργικές Βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις 32 40.500 43.603 40.500 43.603 Τρέχουσες φορολογικές υποχρεώσεις 11 - 4.582 - 4.582 Υποχρεώσεις από μισθώσεις 16 960 - 960 - Λοιπές Βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις 32 17.856 15.189 17.867 15.198 59.316 63.374 59.327 63.383 1.562.867 1.533.608 1.563.122 1.533.821 Σύνολο Βραχυπρόθεσμων Υποχρεώσεων Σύνολο Παθητικού Οι σημειώσεις στις σελ 148 - 212 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των Οικονομικών καταστάσεων 144 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΚΑΘΑΡΗΣ ΘΕΣΗΣ 1ΗΣ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ – 31ΗΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 & 2018 ΟΜΙΛΟΣ 2019 Ποσά σε χιλ. Ευρώ Υπόλοιπο την 31η Δεκεμβρίου 2018 Μετοχικό κεφάλαιο Διαφορά από έκδοση μετοχών υπέρ το άρτιο Τακτικό αποθεματικό Λοιπά Αποθεματικά Αποθεματικά Χρεογράφων 63.900 40.502 22.207 355.765 (13.112) Καθαρά Κέρδη χρήσεως - - - - - Αποτελ. Σύνολο ιδίων (κέρδη) εις νέον) κεφαλαίων 479.965 949.227 58.068 58.068 Καθαρό εισόδημα καταχωρημένο απ’ ευθείας στην Καθαρή Θέση - - - Μερίσματα - - - 63.900 40.502 22.207 355.765 (12.203) Μετοχικό κεφάλαιο Διαφορά από έκδοση μετοχών υπέρ το άρτιο Τακτικό αποθεματικό Λοιπά Αποθεματικά Αποθεματικά Χρεογράφων 63.900 40.502 22.207 355.765 1.151 458.503 942.028 Προσαρμογή λόγω εφαρμογής του ΔΠΧΑ 9 - - - - (12.827) (25.127) (37.954) Προσαρμογή λόγω εφαρμογής του ΔΠΧΑ 15 - - - - - 18.774 18.774 63.900 40.502 22.207 355.765 (11.676) 452.151 922.849 - - - - - 47.908 47.908 Υπόλοιπο την 31 Δεκεμβρίου 2019 2018 Ποσά σε χιλ. Ευρώ Υπόλοιπο την 31η Δεκεμβρίου 2017 Υπόλοιπο την 1η Ιανουαρίου 2018 Καθαρά Κέρδη χρήσεως - Καθαρό εισόδημα καταχωρημένο απ’ ευθείας στην Καθαρή Θέση - - - Μερίσματα - - - 63.900 40.502 22.207 Υπόλοιπο την 31 Δεκεμβρίου 2018 909 - - - (1.436) - 355.765 (13.112) (28.309) (28.755) 480.969 951.140 Αποτελ. Σύνολο ιδίων (κέρδη) εις νέον) κεφαλαίων 1.206 (230) (21.300) (21.300) 479.965 949.227 Οι σημειώσεις στις σελ 148 - 212 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των Οικονομικών καταστάσεων 145 (27.400) (28.755) Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2019 Μετοχικό κεφάλαιο Διαφορά από έκδοση μετοχών υπέρ το άρτιο Τακτικό αποθεματικό Λοιπά Αποθεματικά Αποθεματικά Χρεογράφων 63.900 40.502 22.207 355.765 (13.112) 480.169 949.431 Καθαρά Κέρδη χρήσεως - - - - - 58.108 58.108 Καθαρό εισόδημα καταχωρημένο απ’ ευθείας στην Καθαρή Θέση - - - - 909 (28.309) (27.400) Μερίσματα - - - - - (4028.755) (28.755) 63.900 40.502 22.207 355.765 (12.203) 481.213 951.384 Ποσά σε χιλ. Ευρώ Υπόλοιπο την 31η Δεκεμβρίου 2018 Υπόλοιπο την 31η Δεκεμβρίου 2019 2018 Ποσά σε χιλ. Ευρώ Υπόλοιπο την 31η Δεκεμβρίου 2017 Μετοχικό κεφάλαιο Διαφορά από έκδοση μετοχών υπέρ το άρτιο Τακτικό αποθεματικό Λοιπά Αποθεματικά Αποθεματικά Χρεογράφων Αποτελ. Σύνολο ιδίων (κέρδη) εις νέον) κεφαλαίων Αποτελ. (κέρδη εις νέον) Σύνολο ιδίων κεφαλαίων 63.900 40.502 22.207 355.765 1.151 458.666 942.191 Προσαρμογή λόγω εφαρμογής του ΔΠΧΑ 9 - - - - (12.827) (25.127) (37.954) Προσαρμογή λόγω εφαρμογής του ΔΠΧΑ 15 - - - - - 18.774 18.774 Υπόλοιπο την 1η Ιανουαρίου 2018 63.900 40.502 22.207 355.765 (11.676) 452.313 923.011 Καθαρά Κέρδη χρήσεως - - - - - 47.950 47.950 Καθαρό εισόδημα καταχωρημένο απ’ ευθείας στην Καθαρή Θέση - - - - 1.206 (230) Μερίσματα - - - - - (21.300) (21.300) 63.900 40.502 22.207 355.765 (13.112) 480.169 949.431 Υπόλοιπο την 31η Δεκεμβρίου 2018 (1.436) Οι σημειώσεις στις σελ 148 - 212 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των Οικονομικών καταστάσεων 146 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΑΜΕΙΑΚΩΝ ΡΟΩΝ 1ΗΣ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ – 31ΗΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 & 2018 ΟΜΙΛΟΣ 1.1-31.12.2018 1.1-31.12.2019 Αναμορφωμένο σημ.42 Ποσά σε χιλ. Ευρώ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 1.1-31.12.2018 1.1-31.12.2019 Αναμορφωμένο σημ.42 Λειτουργικές δραστηριότητες Κέρδη προ φόρων 84.007 80.272 84.047 80.314 Πλέον / μείον προσαρμογές για: Αποσβέσεις ενσώματων και ασώματων ακινητοποιήσεων 43.331 44.127 43.331 44.127 Αποσβέσεις επιχορηγήσεων και συμμετοχών καταναλωτών (7.046) (6.548) (7.046) (6.548) Μειώσεις /Μεταφορές ενσώματων και ασώματων ακινητοποιήσεων 794 - 794 - Μειώσεις /Μεταφορές ενσώματων και ασώματων ακινητοποιήσεων (57) (662) (57) (662) Έσοδα χρεογράφων (33) (59) (33) (59) Προβλέψεις για αποζημίωση προσωπικού (4.393) 1.628 (4.393) 1.628 Λοιπές Προβλέψεις (1.869) 10.368 (1.869) 10.368 Πιστωτικοί τόκοι και συναφή έσοδα (18.879) (21.818) (18.874) (21.810) Χρεωστικοί τόκοι και συναφή έξοδα 5.442 4.730 5.442 4.730 865 5.534 863 5.519 (1.866) (656) (1.866) (656) 1.671 1.125 1.653 1.162 124 101 124 101 Εισφορά εργαζομένων για αποζημίωση 2.007 1.959 2.007 1.959 Πλέον: Προσαυξήσεις Πελατών εισπραχθείσες 6.856 8.935 6.856 8.935 Μείον: Χρεωστικοί τόκοι και συναφή έξοδα καταβεβλημένα (346) (232) (346) (232) (32.260) (16.519) (32.260) (16.519) 78.348 112.285 78.373 112.357 Απομείωση χρεογράφων Πλέον/ μείον προσαρμογές για μεταβολές λογαριασμών κεφαλαίου κίνησης ή που σχετίζονται με τις λειτουργικές δραστηριότητες: (Αύξηση) Μείωση Απαιτήσεων και συμβατικών Περιουσιακών Στοιχείων Υλικά ανταλλακτικά & αναλώσιμα Αύξηση (Μείωση) Λειτουργικών Βραχυπρόθεσμων υποχρεώσεων Εγγυήσεις καταναλωτών Καταβεβλημένοι φόροι Σύνολο εισροών / (εκροών) από λειτουργικές δραστηριότητες (α) Επενδυτικές Δραστηριότητες Αγορά ενσώματων ακινητοποιήσεων (16.158) (15.413) (16.158) (15.413) Αγορά ασώματων ακινητοποιήσεων (603) (857) (603) (857) Είσπραξη επιχορηγήσεων 2.775 3.892 2.775 3.892 Τόκοι εισπραχθέντες 9.294 8.844 9.289 8.836 33 59 33 59 (4.659) (3.475) (4.664) (3.483) Μερίσματα εισπραχθέντα Σύνολο εισροών / (εκροών) από επενδυτικές δραστηριότητες (β) Χρηματοδοτικές δραστηριότητες Πληρωμές υποχρεώσεων από μισθώσεις (849) - (849) - -Μερίσματα πληρωθέντα (27.750) (20.179) (27.750) (20.179) Σύνολο εισροών / (εκροών) από χρηματοδοτικές δραστηριότητες (γ) (28.599) (20.179) (28.599) (20.179) Καθαρή αύξηση / (μείωση) στα ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα περιόδου (α)+(β)+(γ) 45.090 88.631 45.110 88.695 Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα έναρξης περιόδου 383.552 294.921 382.615 293.920 Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα λήξης περιόδου 428.642 383.552 427.725 382.615 Οι σημειώσεις στις σελ 148 - 212 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των Οικονομικών καταστάσεων 147 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31ΗΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 1. ΣΥΣΤΑΣΗ, ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ & ΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ Η «Εταιρεία Ύδρευσης και Αποχέτευσης Πρωτευούσης» με διακριτικό τίτλο Ε.ΥΔ.Α.Π. (η “ΕΥΔΑΠ”, ή η “Εταιρεία”) ιδρύθηκε το 1980 (Ν.1068/80) μετά από την συγχώνευση του «Οργανισμού Αποχετεύσεως Πρωτευούσης» (Ο.Α.Π.) και της «Ανωνύμου Ελληνικής Εταιρείας Υδάτων των πόλεων Αθηνών – Πειραιώς και Περιχώρων» (Ε.Ε.Υ.). Η έδρα της Εταιρείας βρίσκεται στην οδό Ωρωπού 156, στο Γαλάτσι Αττικής ΤΚ 111 46. Η Εταιρεία δραστηριοποιείται στον τομέα διύλισης και προμήθειας νερού και την παροχή υπηρεσιών αποχέτευσης και επεξεργασίας λυμάτων στην περιοχή της Αττικής. Σύμφωνα με το Καταστατικό της Εταιρείας, η ΕΥΔΑΠ είναι υπεύθυνη για την μελέτη, κατασκευή, εγκατάσταση, λειτουργία, εκμετάλλευση, συντήρηση, ανάπτυξη και εκσυγχρονισμό/ανακαίνιση των εγκαταστάσεων και δικτύων προμήθειας νερού και αποχέτευσης μέσα στα όρια της περιοχής ευθύνης της. Στις δραστηριότητες της ΕΥΔΑΠ έχουν προστεθεί η δυνατότητα να χρησιμοποιεί τα δίκτυα ύδρευσης και αποχέτευσης επιπλέον, για την ανάπτυξη τηλεπικοινωνιακών και ενεργειακών δραστηριοτήτων. Η δραστηριότητα της ΕΥΔΑΠ όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο 68 του Ν.4313/2014 εκτείνεται στους δήμους της Περιφέρειας Αττικής, όπως αυτοί ορίζονται στο εδάφιο θ’ της παρ. 3 του άρθρου 3 του Ν.3852/2010, πλην των Δήμων Αίγινας, Τροιζηνίας, Κυθήρων, Αγκιστρίου, Σπετσών, Ύδρας και Πόρου της Περιφερειακής Ενότητας Νήσων της Περιφέρειας Αττικής. Η ΕΥΔΑΠ παρέχει υπηρεσίες υδροδότησης μέσω του δικτύου ύδρευσης που αποτελείται από περίπου 14.000 χιλιόμετρα δικτύου αγωγών. Η Εταιρεία επίσης διαχειρίζεται τέσσερις Μονάδες Επεξεργασίας Νερού με συνολική δυναμικότητα 1,8 εκατομμύρια κυβικά μέτρα νερού ημερησίως. Το 2018 η Εταιρεία παρέλαβε νέα δίκτυα και συγκεκριμένα το υπόλοιπο δίκτυο ύδρευσης της Σαλαμίνας, το δημοτικό δίκτυο της Μαγούλας από το Δήμο Ελευσίνας και το Δημοτικό Δίκτυο του οικισμού Αγίου Δημητρίου του Δήμου Πεντέλης –Βριλησσίων. Το 2019 ΕΥΔΑΠ δρομολόγησε διαδικασίες και παρεμβάσεις για την ομαλή ενσωμάτωση στο δίκτυό της των εν λόγω δημοτικών δικτύων ύδρευσης. Το δίκτυο αποχέτευσης έχει συνολικό μήκος περί τα 9.500 χιλιόμετρα. Το σύστημα είναι χωριστικό (αγωγοί ακαθάρτων υδάτων – αγωγοί ομβρίων υδάτων), εκτός από την περιοχή του κέντρου της Αθήνας, όπου το σύστημα είναι παντορροϊκό (κοινοί αγωγοί ακαθάρτων και ομβρίων υδάτων). Ο εξυπηρετούμενος πληθυσμός ανέρχεται σε 3.500.000 κατοίκους. Η συλλογή των λυμάτων γίνεται με τους αγωγούς του δευτερεύοντος δικτύου αποχέτευσης ακαθάρτων των αποχετευόμενων περιοχών, μέσω των συνδέσεων σε αυτούς της κάθε παρόδιας ιδιοκτησίας. Για την επεξεργασία των λυμάτων η ΕΥΔΑΠ διαθέτει τρία κέντρα επεξεργασίας λυμάτων (Κ.Ε.Λ.), • το Κ.Ε.Λ. Ψυττάλειας με δυνατότητα επεξεργασίας (μέση παροχή σχεδιασμού) 1.000.000 μ3/ημέρα λυμάτων (σήμερα η μέση παροχή των εισερχόμενων λυμάτων είναι της τάξεως των 730.000 μ3/ημέρα), • το Κ.Ε.Λ. Μεταμόρφωσης έχει δυνατότητα επεξεργασίας (μέση παροχή σχεδιασμού) 44.000 μ3/ημέρα λυμάτων (20.000 μ3/ημέρα αστικών λυμάτων και 24.000 μ3/ημέρα αστικών βοθρολυμάτων),(σήμερα η μέση παροχή των εισερχόμενων λυμάτων είναι της τάξεως των 10.000 μ3/ημέρα και των βοθρολυμάτων της τάξεως των 10.000 μ3/ημέρα) και • το Κ.Ε.Λ. Θριασίου έχει δυνατότητα επεξεργασίας (μέση παροχή σχεδιασμού) 21.000 μ3/ημέρα (σήμερα, η μέση παροχή των εισερχόμενων λυμάτων είναι της τάξεως των 4.800 μ3/ημέρα). λυμάτων Το ΚΕΛ Ψυττάλειας περιλαμβάνει και τρεις μονάδες Συμπαραγωγής Ηλεκτρικής και Θερμικής Ενέργειας (ΣΗΘΕ), η μία μονάδα ΣΗΘΕ με καύση φυσικού αερίου ηλεκτρικής ισχύος 12,9 MWe και θερμικής ισχύος 17,3 MWth και οι δύο μονάδες ΣΗΘΕ με καύση Βιοαερίου, συνολικής ηλεκτρικής ισχύος 11,4 MWe (7,14 MWe & 4,25 ΜWe) και θερμικής ισχύος 17,2 MWth καθώς και ένα μικρό υδροηλεκτρικό σταθμό δυναμικότητας 489 KW προς ανάκτηση της περιεχόμενης ενέργειας στο ρεύμα των επεξεργασμένων εκροών πριν τη διάθεση τους στον Σαρωνικό κόλπο. Οι σημειώσεις στις σελ 148 - 212 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των Οικονομικών καταστάσεων 148 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 Η ΕΥΔΑΠ με το Κέντρο Επεξεργασίας Λυμάτων Ψυττάλειας έχει ενταχθεί στο Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου (Δεκέμβριος 2012). Επιπρόσθετα η ΕΥΔΑΠ διαχειρίζεται τα έργα αποχέτευσης Ανατολικής Αττικής για τη συλλογή και επεξεργασία αστικών λυμάτων και την επαναχρησιμοποίηση-διάθεση επεξεργασμένων εκροών. Επίσης η ΕΥΔΑΠ έχει εγκαταστήσει και λειτουργεί πέντε μικρούς υδροηλεκτρικούς σταθμούς στις θέσεις Κίρφη, Ελικώνας, Κιθαιρώνας, Μάνδρα του Υδραγωγείου Μόρνου και τον μικρό υδροηλεκτρικό σταθμό Ευήνου. Τα έσοδα της Εταιρείας παρουσιάζουν κυκλικότητα (αυξημένη κατανάλωση ύδατος κατά τους καλοκαιρινούς μήνες), με συνέπεια να υπάρχουν σημαντικές διακυμάνσεις από τρίμηνο σε τρίμηνο στον κύκλο εργασιών και στα αποτελέσματά της. Ως εκ τούτου τα αποτελέσματα των τριμήνων δεν μπορούν αυτά καθαυτά να είναι ενδεικτικά της τάσης των αποτελεσμάτων που θα προκύψουν στο τέλος της χρήσης αλλά είναι ενδεικτικά εφόσον συγκριθούν με τα αντίστοιχα αποτελέσματα των προηγούμενων χρήσεων. Η Εταιρεία υπάγεται στην εποπτεία του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, διέπεται από τις διατάξεις του Νόμου περί ανωνύμων εταιρειών 4548/2018 και τον ιδρυτικό Νόμο 1068/1980 όπως τροποποιήθηκε από τον Νόμο 2744/1999. Το 1999 το Ελληνικό Δημόσιο αποφάσισε να εισάγει τις μετοχές της Εταιρείας στο Χρηματιστήριο Αξιών Αθηνών. Οι κύριες ρυθμίσεις του Νόμου 2744/1999 είναι οι εξής: Η διάρκεια ζωής της ΕΥΔΑΠ ορίστηκε σε 100 χρόνια αρχίζοντας από τις 25 Οκτωβρίου 1999, ημερομηνία δημοσίευσης του Νόμου 2744/1999. Η περίοδος αυτή μπορεί να επεκταθεί με ειδική απόφαση της Γενικής Συνέλευσης. Η ΕΥΔΑΠ έχει το αποκλειστικό δικαίωμα να παρέχει υπηρεσίες προμήθειας και διανομής νερού και υπηρεσίες αποχέτευσης στην περιοχή της Αττικής για 20 χρόνια ξεκινώντας από την ημερομηνία δημοσίευσης του Νόμου 2744/1999. Το δικαίωμα αυτό δεν είναι μεταβιβάσιμο και μπορεί να ανανεωθεί μετά από γραπτή συμφωνία της Εταιρείας με το Ελληνικό Δημόσιο. Ήδη είναι σε εξέλιξη η διαδικασία υπογραφής νέας Σύμβασης, προκειμένου το ως άνω δικαίωμα να ανανεωθεί για μια ακόμη εικοσαετία. Σύμφωνα με το Άρθρο 4 του Νόμου 2744/1999 συστάθηκε Ν.Π.Δ.Δ. με την ονομασία «Εταιρεία Παγίων ΕΥΔΑΠ ΝΠΔΔ» με σκοπό κυρίως τη διαχείριση λειτουργίας και συντήρησης των φραγμάτων, των ταμιευτήρων και των κύριων αγωγών μεταφοράς νερού και στο οποίο μεταφέρθηκαν από την ΕΥΔΑΠ, τον Οκτώβριο του 1999, οι κυριότερες εγκαταστάσεις για την ύδρευση της περιοχής της Αττικής δηλαδή τα φράγματα, οι ταμιευτήρες Ευήνου, Μόρνου, Μαραθώνα, η λίμνη της Υλίκης και οι αγωγοί μεταφοράς ακατέργαστου νερού και τα εξωτερικά υδραγωγεία. Το Ελληνικό Δημόσιο μέσω της «Εταιρείας Παγίων ΕΥΔΑΠ ΝΠΔΔ» υποχρεούται να παρέχει ικανοποιητικές ποσότητες μη επεξεργασμένου νερού στην Εταιρεία ώστε να μπορεί να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις για ύδρευση. Η «Εταιρεία Παγίων ΕΥΔΑΠ ΝΠΔΔ» είναι υπεύθυνη για την ορθή λειτουργία και την συντήρηση των φραγμάτων και των αγωγών ύδρευσης που έχουν μεταφερθεί σε αυτήν. Η καθημερινή συντήρηση του Εξωτερικού Υδροδοτικού Συστήματος (ΕΥΣ) πραγματοποιείται από την ΕΥΔΑΠ. Οι σχέσεις μεταξύ Ελληνικού Δημοσίου, Εταιρείας Παγίων ΕΥΔΑΠ ΝΠΔΔ και Ε.ΥΔ.Α.Π. Α.Ε. ρυθμίζονται με την από τον 12ο του έτους 1999 μεταξύ τους Σύμβαση. Η σύμβαση αυτή προβλέπει ρυθμίσεις σχετικά με την τιμολόγηση των υπηρεσιών που προσφέρει η ΕΥΔΑΠ για την λειτουργία και καθημερινή συντήρηση του ΕΥΣ. Το ετήσιο κόστος της καθημερινής συντήρησης και λειτουργίας των εγκαταστάσεων αυτών συμψηφίζεται με το κόστος του ακατέργαστου νερού που παρέχει το ΝΠΔΔ «Εταιρεία Παγίων ΕΥΔΑΠ». Οι εκατέρωθεν απαιτήσεις της ΕΥΔΑΠ και του Ελληνικού Δημοσίου μέχρι 30/06/2013 έχουν αποσβεστεί με την υπ’ αριθμ. Δ6/2476/3/12/2013 Κοινή Υπουργική Απόφαση. Πέραν της τροποποίησης που επήλθε με το άρθρο 68 του Ν.4313/2014, στον Ν.2744/1999 έχουν γίνει και οι κάτωθι νομοθετικές αλλαγές: Με το άρθρο 35 παρ. 2 του Νόμου 4053/2012 η ΕΥΔΑΠ μπορεί μέσω θυγατρικών εταιρειών να αναλαμβάνει δραστηριότητες και εκτός πεδίου αρμοδιότητάς της (η οποία καθορίστηκε με το Νόμο 1068/80) όπως ισχύει μέσω προγραμματικών συμβάσεων του άρθρου 100 του Νόμου 3852/2010. Στην περίπτωση αυτή στις θυγατρικές εφαρμόζεται το σύνολο του νομοθετικού και ρυθμιστικού πλαισίου της ΕΥΔΑΠ με εξαίρεση την τιμολογιακή πολιτική η οποία θα καθορίζεται με τις προγραμματικές συμβάσεις. Η ΕΥΔΑΠ Α.Ε. ίδρυσε τον Ιούλιο του 2011, (ΦΕΚ Τεύχος Α.Ε. & ΕΠΕ 6773/19.07.2011, Aπόφ. Δ.Σ. 17241/13.05.2011), Εταιρεία με την επωνυμία «ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΥΔΡΕΥΣΗΣ ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗΣ ΝΗΣΩΝ» με το διακριτικό τίτλο «ΕΥΔΑΠ ΝΗΣΩΝ Α.Ε.», στης οποίας το μετοχικό κεφάλαιο συμμετέχει με 149 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 ποσοστό 100%. Συνεπώς συντάσσει από το 2011 Ενοποιημένες Οικονομικές Καταστάσεις. Με την από 21/09/2017 απόφαση της Έκτακτης Γενικής Συνέλευσης των μετόχων της ανώνυμης Εταιρείας, η επωνυμία άλλαξε σε «ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΥΔΡΕΥΣΗΣ ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗΣ ΝΗΣΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ» και με διακριτικό τίτλο «ΕΥΔΑΠ ΝΗΣΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ Α.Ε.» Με την παράγραφο 2, του άρθρου 1 της από 07.09.2012 ΠΝΠ, ΦΕΚ Α 175/07.09.2012, η οποία κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο Ν.4092/2012, ΦΕΚ Α 220/08.11.2012, ορίζεται ότι η παράγραφος 10, του άρθρου 1 του Ν.2744/1999 (Α 222) καταργείται. Μεταβιβάσεις μετοχών της ΕΥΔΑΠ Α.Ε. από το Ελληνικό Δημόσιο προς την «Ταμείο Αξιοποίησης Ιδιωτικής Περιουσίας του Δημοσίου Α.Ε.» είναι έγκυρες έστω και αν πραγματοποιήθηκαν πριν από την έναρξη ισχύος του παρόντος Νόμου. Σύμφωνα με την ανωτέρω νομοθετική ρύθμιση τροποποιήθηκε και το Καταστατικό της Εταιρείας. Με το άρθρο 64 του Ν.4150/2013 ΦΕΚ Α 102/29.04.2013 προστέθηκε στο άρθρο 1 του Ν.2744/1999 η παράγραφος 5Α με την οποία ορίζεται ότι «Με κοινή απόφαση των Υπουργών Ανάπτυξης, Ανταγωνιστικότητας, Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων, των Υπουργών Ναυτιλίας και Αιγαίου και των καθ’ ύλην αρμόδιων Υπουργών, μπορεί να ανατίθεται στην Εταιρεία ΕΥΔΑΠ Α.Ε. ή στις θυγατρικές της εταιρείες η εκπόνηση ή ανάθεση εκπόνησης μελέτης για την κατασκευή σε νησιωτικές περιοχές έργου συναφούς με τη δραστηριότητα τους, καθώς και η ανάθεση και διοίκηση εκτέλεσης του έργου αυτού. Με την απόφαση καθορίζονται ειδικότερα ζητήματα, όπως οι υποχρεώσεις της Εταιρείας ΕΥΔΑΠ Α.Ε. ή των θυγατρικών της εταιρειών, ο κύριος του έργου, ο τρόπος χρηματοδότησης των μελετών και των έργων, τα εκάστοτε αρμόδια αποφαινόμενα όργανα και κάθε σχετικό θέμα για την εφαρμογή της παραγράφου αυτής». Με το άρθρο 33 του Ν.4258/2014 αντικαταστάθηκαν οι παράγραφοι 1 και 2 του άρθρου 3 του Ν. 2744/1999. Από την 1η Ιουλίου 2015, τα τιμολόγια των υπηρεσιών ύδρευσης και αποχέτευσης εγκρίνονται με αποφάσεις του Ειδικού Γραμματέα Υδάτων μετά από διαβούλευση με τον Υπουργό Οικονομικών και άλλους εμπλεκόμενους φορείς. Επίσης οι αποφάσεις που αφορούν τα τιμολόγια των υπηρεσιών ύδρευσης και αποχέτευσης για τις διάφορες κατηγορίες καταναλωτών και χρηστών έχουν πενταετή διάρκεια και εκδίδονται στο τέλος κάθε περιόδου για κάθε επόμενη πενταετία, ενώ με απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΥΔΑΠ Α.Ε., η οποία εγκρίνεται από τον Υπουργό Οικονομικών μετά από πρόταση του Ειδικού Γραμματέα Υδάτων, δύναται να καθορίζεται ειδικό τιμολόγιο ύδρευσης ή αποχέτευσης για τους κατοίκους, τις επιχειρήσεις και τους εν γένει χρήστες, οι οποίοι εξυπηρετούνται εξ ιδίου δικτύου είτε ύδρευσης είτε αποχέτευσης, ανεξαρτήτως του ενιαίου δικτύου ύδρευσης και αποχέτευσης της Εταιρείας. Στις 22 Μαΐου 2017, δημοσιεύτηκε στο ΦΕΚ Β 1751, η Κοινή Υπουργική Απόφαση η οποία είχε ως θέμα: «Έγκριση γενικών κανόνων κοστολόγησης και τιμολόγησης υπηρεσιών ύδατος. Μέθοδος και διαδικασίες για την ανάκτηση κόστους των υπηρεσιών ύδατος στις διάφορες χρήσεις του». Σκοπός της προαναφερθείσας Κ.Υ.Α. είναι η έγκριση γενικών κανόνων κοστολόγησης και τιμολόγησης των υπηρεσιών ύδατος για διάφορες χρήσεις και κανόνων και μέτρων βελτίωσης των υπηρεσιών αυτών, καθώς και ο καθορισμός των διαδικασιών και της μεθόδου ανάκτησης του κόστους των υπηρεσιών αυτών, συμπεριλαμβανομένου του περιβαλλοντικού κόστους και του κόστους υδατικού πόρου, ώστε να επιτυγχάνεται η βιώσιμη χρήση και η βελτίωση της κατάστασης των υδάτων και να διασφαλίζεται ο συνταγματικά κατοχυρωμένος δημόσιος χαρακτήρας του νερού ως κοινωνικό αγαθό απολύτως απαραίτητο για τη διαβίωση του ανθρώπου. Η ΕΥΔΑΠ εξετάζει την εφαρμογή των γενικών κανόνων κοστολόγησης και τιμολόγησης υπηρεσιών ύδατος σύμφωνα με την ανωτέρω ΚΥΑ. Τέλος δυνάμει του Ν.4389/2016 άρθρο 184, συστήθηκε η ανώνυμη Εταιρεία με την επωνυμία «Ελληνική Εταιρεία Συμμετοχών και Περιουσίας Α.Ε.» (ΕΕΣΥΠ Α.Ε.), η οποία διέπεται από τις διατάξεις του παρόντος νόμου και συμπληρωματικά από τις διατάξεις του κ.ν. 2190/1920. Η ΕΕΣΥΠ Α.Ε. δεν ανήκει στο δημόσιο ή στον ευρύτερο δημόσιο τομέα, όπως αυτός εκάστοτε ορίζεται. Η ΕΕΣΥΠ Α.Ε. εξυπηρετεί ειδικό δημόσιο σκοπό (για «χάριν του δημοσίου συμφέροντος, σύμφωνα με τους κανόνες της ιδιωτικής οικονομίας»). Το πλαίσιο του σκοπού της είναι να κατέχει τις συμμετοχές του δημοσίου σε επιχειρήσεις του ν.3429/2005, τις οποίες διαχειρίζεται επαγγελματικά και να επαυξάνει την αξία τους και να τις αξιοποιεί σύμφωνα με βέλτιστες διεθνείς πρακτικές και τις κατευθυντήριες γραμμές Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (Ο.Ο.Σ.Α.) όσον αφορά την εταιρική διακυβέρνηση, την εταιρική συμμόρφωση, την εποπτεία και τη διαφάνεια των διαδικασιών, καθώς και σύμφωνα με τις βέλτιστες πρακτικές σε θέματα κοινωνικά και περιβαλλοντικά υπεύθυνης επιχειρηματικότητας και διαβούλευσης με τα ενδιαφερόμενα με τις δημόσιες επιχειρήσεις μέρη. Οι σημειώσεις στις σελ 148 - 212 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των Οικονομικών καταστάσεων 150 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 Σύμφωνα με το άρθρο 197 του Ν.4389/2016 και το παράρτημα Ε΄, το οποίο αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του νόμου, το σύνολο των μετοχών κυριότητας του Ελληνικού Δημοσίου στην ΕΥΔΑΠ ΑΕ, μεταβιβάζονται αυτοδικαίως και χωρίς αντάλλαγμα στην ΕΕΣΥΠ, στις οικονομικές καταστάσεις της οποίας ενοποιούνται και οι οικονομικές καταστάσεις της εταιρείας. Συγκεκριμένα την 21.03.2018 μεταβιβάστηκαν (50%+1 μετοχή) της ΕΥΔΑΠ Α.Ε., από το Ελληνικό Δημόσιο στην «Ελληνική Εταιρεία Συμμετοχών και Περιουσίας Α.Ε.» (ΕΕΣΥΠ Α.Ε.) σύμφωνα με την παρ.20 του άρθρου 380 του ν. 4512/2018, με την οποία αντικαταστάθηκε η παρ.1 του άρθρου 197 του ν. 4389/2016, με ισχύ από 01.01.2018. Το Ελληνικό Δημόσιο ελέγχει κατά 100% την ΕΕΣΥΠ Α.Ε. 2. ΝΕΑ ΠΡΟΤΥΠΑ, ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΕΣ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΩΝ ΠΡΟΤΥΠΩΝ Υιοθέτηση Νέων και Αναθεωρημένων Διεθνών Προτύπων Νέα πρότυπα, τροποποιήσεις προτύπων και διερμηνείες έχουν εκδοθεί και είναι υποχρεωτικής εφαρμογής για τις ετήσιες λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την 1η Ιανουαρίου 2019 ή μεταγενέστερα. Στην χρήση 2019 η εταιρεία και ο Όμιλος υιοθέτησε το πρότυπο ΔΠΧΑ 16. Όπου δεν αναφέρεται διαφορετικά οι άλλες τροποποιήσεις και ερμηνείες που ισχύουν για πρώτη φορά στη χρήση 2019, δεν έχουν επίδραση στις ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις. Η εταιρεία και ο Όμιλος δεν υιοθέτησε πρόωρα πρότυπα, ερμηνείες ή τροποποιήσεις που έχουν εκδοθεί από Σ.Δ.Λ.Π. και υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση αλλά δεν έχουν υποχρεωτική εφαρμογή στη χρήση 2019. Πρότυπα και Διερμηνείες υποχρεωτικά για την τρέχουσα οικονομική χρήση 2019 ΔΠΧΑ 16 «Μισθώσεις» "Το Δ.Π.Χ.Α. 16, η εφαρμογή του οποίου είναι υποχρεωτική σε ετήσιες λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1η Ιανουαρίου 2019, περιλαμβάνει ένα ολοκληρωμένο μοντέλο για την αναγνώριση των μισθώσεων και τον χειρισμό αυτών επί των χρηματοοικονομικών καταστάσεων τόσο για τους μισθωτές όσο και για τους εκμισθωτές. Το νέο Πρότυπο για τις μισθώσεις εισάγει ένα μοντέλο ελέγχου για τον προσδιορισμό των μισθώσεων, διακρίνοντας τις συμβάσεις μίσθωσης από τις συμβάσεις παροχής υπηρεσιών με κριτήριο του εάν το περιουσιακό στοιχείο το οποίο αποτελεί αντικείμενο της μίσθωσης ελέγχεται από τον μισθωτή. Το πρότυπο αυτό αντικαθιστά τα ακόλουθα Πρότυπα και Διερμηνείες: • Δ.Λ.Π. 17 “Μισθώσεις” • Ε.Δ.Δ.Π.Χ.Α. 4 “Ο προσδιορισμός του εάν μια συμφωνία εμπεριέχει μίσθωση” • ΜΕΔ 15 “Λειτουργικές μισθώσεις- Κίνητρα”, και • ΜΕΔ 27 “Εκτίμηση της ουσίας των συναλλαγών που συνεπάγονται τον νομικό τύπο της μίσθωσης” Το Δ.Π.Χ.Α. 16 εισάγει σημαντικές αλλαγές στην λογιστική αντιμετώπιση των μισθώσεων από την πλευρά του μισθωτή υπό την έννοια ότι καταργείται πλέον η διάκριση μεταξύ της λειτουργικής και χρηματοδοτικής μίσθωσης, όπως ίσχυε κατά το παρελθόν σύμφωνα με το Δ.Λ.Π. 17, και απαιτείται από τον μισθωτή κατά την έναρξη της μίσθωσης η αναγνώριση ενός περιουσιακού στοιχείου με δικαίωμα χρήσης και μιας υποχρέωσης από την μίσθωση για όλες τις μισθώσεις με εξαίρεση τις βραχυπρόθεσμες μισθώσεις και τις μισθώσεις υποκείμενου περιουσιακού στοιχείου χαμηλής αξίας. Αντιθέτως με τις αλλαγές που έχουν επέλθει στην λογιστική αντιμετώπιση των μισθώσεων για τους μισθωτές, οι απαιτήσεις του Δ.Π.Χ.Α. 16 για την λογιστική αντιμετώπιση των μισθώσεων από την πλευρά των εκμισθωτών παρέμειναν σε μεγάλο βαθμό άθικτες εν συγκρίσει με το Δ.Λ.Π. 17, και κατά συνέπεια, συνεχίζεται να απαιτείται από τους εκμισθωτές η ταξινόμηση των μισθώσεων ως χρηματοδοτικές ή λειτουργικές. Παρόλα αυτά, σύμφωνα με το Δ.Π.Χ.Α. 16, ο ενδιάμεσος εκμισθωτής (υπεκμισθωτής) πρέπει να ταξινομήσει την υπεκμίσθωση ως χρηματοδοτική ή λειτουργική έχοντας ως κριτήριο το περιουσιακό στοιχείο με δικαίωμα χρήσης της κύριας μίσθωσης και όχι το υποκείμενο περιουσιακό στοιχείο. Επιπλέον, το Δ.Π.Χ.Α. 16 παρέχει καθοδήγηση ως προς την λογιστική αντιμετώπιση των συναλλαγών πώλησης και επαναμίσθωσης ενός περιουσιακού στοιχείου και απαιτεί εν συνόλω την διενέργεια εκτεταμένων γνωστοποιήσεων σε σύγκριση με το Δ.Λ.Π. 17. Οι σημειώσεις στις σελ 148 - 212 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των Οικονομικών καταστάσεων 151 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 Ο Όμιλος εφάρμοσε για πρώτη φορά το Δ.Π.Χ.Α. 16 την 1η Ιανουαρίου 2019, χρησιμοποιώντας την τροποποιημένη αναδρομική προσέγγιση (modified retrospective approach). Όλες οι αλλαγές που επήλθαν κατά την μετάβαση στο Δ.Π.Χ.Α. 16 αναγνωρίστηκαν την 1η Ιανουαρίου 2019 ως προσαρμογές στο υπόλοιπο έναρξης των αντίστοιχων κονδυλίων της Κατάστασης Οικονομικής Θέσης του Ομίλου χωρίς να επαναδιατυπωθούν τα συγκριτικά στοιχεία. Η σωρευτική επίδραση των προαναφερθέντων προσαρμογών αναγνωρίστηκε στο υπόλοιπο έναρξης των κερδών εις νέον κατά την ημερομηνία της αρχικής εφαρμογής. Στην Σημείωση 41 περιγράφεται η επίδραση από την εφαρμογή του ΔΠΧΑ 16 στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις του Ομίλου και της Εταιρείας και στην Σημείωση 3 παρουσιάζονται οι νέες λογιστικές πολιτικές σχετικά με τις μισθώσεις, που εφαρμόζονται από την 1η Ιανουαρίου 2019. " ΕΔΔΠΧΑ 23 «Αβεβαιότητα σχετικά με Χειρισμούς Φόρου Εισοδήματος» Τον Ιούνιο του 2017, το IASB προέβη στην έκδοση μίας νέας Διερμηνείας, της ΕΔΔΠΧΑ 23. Το ΔΛΠ 12 «Φόροι Εισοδήματος» προσδιορίζει τον λογιστικό χειρισμό του τρέχοντος και αναβαλλόμενου φόρου, αλλά δεν προσδιορίζει τον τρόπο με τον οποίο θα πρέπει να αντικατοπτρίζονται οι επιπτώσεις της αβεβαιότητας. Η ΕΔΔΠΧΑ 23 περιλαμβάνει τις επιπρόσθετες του ΔΛΠ 12 απαιτήσεις, προσδιορίζοντας τον τρόπο με τον οποίο θα πρέπει να αντικατοπτρίζονται οι επιπτώσεις της αβεβαιότητας στον λογιστικό χειρισμό των φόρων εισοδήματος. Η νέα Διερμηνεία δεν έχει επίδραση στις ενοποιημένες και εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις. Τροποποιήσεις στο ΔΠΧΑ 9: «Προπληρωθέντα Στοιχεία με Αρνητική Απόδοση» Τον Οκτώβριο του 2017, το IASB προέβη στην έκδοση τροποποιήσεων περιορισμένου σκοπού στο ΔΠΧΑ 9. Βάσει των υφιστάμενων απαιτήσεων του ΔΠΧΑ 9, μία οικονομική οντότητα θα επιμετρούσε ένα χρηματοοικονομικό στοιχείο του ενεργητικού με αρνητική απόδοση στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων, καθώς το χαρακτηριστικό της «αρνητικής απόδοσης» θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι δημιουργεί ενδεχόμενες ταμειακές ροές οι οποίες δεν αποτελούνται μόνο από πληρωμές κεφαλαίου και τόκου. Βάσει των τροποποιήσεων, οι οικονομικές οντότητες επιτρέπεται να επιμετρούν συγκεκριμένα προπληρωτέα χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού με αρνητική απόδοση στο αποσβεσμένο κόστος ή στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών εσόδων, εφόσον πληρείται μία συγκεκριμένη προϋπόθεση. Οι τροποποιήσεις δεν έχουν επίδραση στις ενοποιημένες και εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις. Τροποποιήσεις στο ΔΛΠ 28: «Μακροπρόθεσμες Συμμετοχές σε Συγγενείς και Κοινοπραξίες» Τον Οκτώβριο του 2017, το IASB προέβη στην έκδοση τροποποιήσεων περιορισμένου σκοπού στο ΔΛΠ 28. Σκοπός των εν λόγω τροποποιήσεων είναι η παροχή διευκρινίσεων σχετικά με τον λογιστικό χειρισμό των μακροπρόθεσμων συμμετοχών σε μία συγγενή ή κοινοπραξία – στις οποίες δεν εφαρμόζεται η μέθοδος της καθαρής θέσης – βάσει του ΔΠΧΑ 9. Οι τροποποιήσεις δεν έχουν επίδραση στις ενοποιημένες και εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις. Ετήσιες Βελτιώσεις των ΔΠΧΑ – Κύκλος 2015-2017 Τον Δεκέμβριο του 2017, το IASB προέβη στην έκδοση «Ετήσιες Βελτιώσεις των ΔΠΧΑ – Κύκλος 2015-2017», η οποία αποτελείται από μία σειρά τροποποιήσεων σε ορισμένα Πρότυπα και αποτελεί μέρος του προγράμματος για τις ετήσιες βελτιώσεις στα ΔΠΧΑ. Οι τροποποιήσεις που περιλαμβάνονται στον κύκλο αυτόν είναι οι εξής: ΔΠΧΑ 3 - ΔΠΧΑ 11: Συμμετοχικά δικαιώματα που κατείχε προηγουμένως ο αποκτών σε μία από κοινού λειτουργία, ΔΛΠ 12: Επιπτώσεις στον φόρο εισοδήματος από πληρωμές για χρηματοοικονομικά μέσα ταξινομημένα ως στοιχεία των ιδίων κεφαλαίων, ΔΛΠ 23: Κόστη δανεισμού επιλέξιμα για κεφαλαιοποίηση. Οι τροποποιήσεις εφαρμόζονται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1η Ιανουαρίου 2019. Οι τροποποιήσεις δεν έχουν επίδραση στις ενοποιημένες και εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις. Τροποποιήσεις στο ΔΛΠ 19: «Τροποποίηση, Περικοπή ή Διακανονισμός Προγράμματος Καθορισμένων Παροχών» Τον Φεβρουάριο του 2018, το IASB προέβη στην έκδοση τροποποιήσεων περιορισμένου σκοπού στο ΔΛΠ 19, βάσει των οποίων μία οικονομική οντότητα απαιτείται να χρησιμοποιεί επικαιροποιημένες αναλογιστικές παραδοχές κατά τον προσδιορισμό του κόστους τρέχουσας υπηρεσίας και του καθαρού τόκου για την εναπομένουσα περίοδο μετά την τροποποίηση, την περικοπή ή τον διακανονισμό ενός προγράμματος καθορισμένων παροχών. Σκοπός των εν λόγω τροποποιήσεων είναι η ενίσχυση της κατανόησης των οικονομικών καταστάσεων και η παροχή περισσότερο χρήσιμων 152 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 πληροφοριών στους χρήστες αυτών. Οι τροποποιήσεις δεν έχουν επίδραση στις ενοποιημένες και εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις. Νέα Πρότυπα, Διερμηνείες, Αναθεωρήσεις και Τροποποιήσεις υφιστάμενων Προτύπων τα οποία δεν έχουν ακόμα τεθεί σε ισχύ ή δεν έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση Τα ακόλουθα νέα Πρότυπα, Διερμηνείες και τροποποιήσεις Προτύπων έχουν εκδοθεί από το Συμβούλιο Διεθνών Λογιστικών Προτύπων (IASB), αλλά είτε δεν έχουν ακόμη τεθεί σε ισχύ είτε δεν έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Αναθεώρηση του Εννοιολογικού Πλαισίου της Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01/01/2020) Τον Μάρτιο του 2018, το IASB προέβη στην αναθεώρηση του Εννοιολογικού Πλαισίου της Χρηματοοικονομικής Αναφοράς, σκοπός της οποίας ήταν η ενσωμάτωση σημαντικών θεμάτων τα οποία δεν καλύπτονταν, καθώς επίσης και η επικαιροποίηση και παροχή διευκρινίσεων σε σχέση με συγκεκριμένες καθοδηγήσεις. Το αναθεωρημένο Εννοιολογικό Πλαίσιο της Χρηματοοικονομικής Αναφοράς περιλαμβάνει ένα νέο κεφάλαιο σχετικά με την επιμέτρηση, στο οποίο αναλύεται η έννοια της επιμέτρησης, συμπεριλαμβανομένων παραγόντων που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά την επιλογή μίας βάσης επιμέτρησης, θέματα σχετικά με την παρουσίαση και γνωστοποίηση στις Οικονομικές Καταστάσεις και καθοδήγηση αναφορικά με την αποαναγνώριση στοιχείων του ενεργητικού και υποχρεώσεων από τις Οικονομικές Καταστάσεις. Περαιτέρω, το αναθεωρημένο Εννοιολογικό Πλαίσιο της Χρηματοοικονομικής Αναφοράς περιλαμβάνει βελτιωμένους ορισμούς των στοιχείων του ενεργητικού και των υποχρεώσεων, καθοδήγηση που υποβοηθά την εφαρμογή των εν λόγω ορισμών, επικαιροποίηση των κριτηρίων για την αναγνώριση των στοιχείων του ενεργητικού και των υποχρεώσεων, καθώς επίσης και διευκρινίσεις σε σημαντικούς τομείς, όπως οι ρόλοι της διαχείρισης, της συντηρητικότητας και της αβεβαιότητας κατά την επιμέτρηση στην χρηματοοικονομική πληροφόρηση. Ο Όμιλος θα εξετάσει την επίπτωση όλων των παραπάνω στις Οικονομικές του Καταστάσεις, αν και δεν αναμένεται να έχουν καμία. Τα ανωτέρω έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση με ημερομηνία έναρξης ισχύος την 01/01/2020. Τροποποιήσεις στις Αναφορές του Εννοιολογικού Πλαισίου της Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01/01/2020) Τον Μάρτιο του 2018, το IASB προέβη στην έκδοση Τροποποιήσεων στις Αναφορές του Εννοιολογικού Πλαισίου της Χρηματοοικονομικής Αναφοράς, σε συνέχεια της αναθεώρησής του. Ορισμένα Πρότυπα περιλαμβάνουν ρητές αναφορές σε προγενέστερες εκδόσεις του Εννοιολογικού Πλαισίου της Χρηματοοικονομικής Αναφοράς. Σκοπός των εν λόγω τροποποιήσεων είναι η επικαιροποίηση των ως άνω αναφορών και η υποστήριξη για τη μετάβαση στο αναθεωρημένο Εννοιολογικό Πλαίσιο της Χρηματοοικονομικής Αναφοράς. Ο Όμιλος θα εξετάσει την επίπτωση όλων των παραπάνω στις Οικονομικές του Καταστάσεις, αν και δεν αναμένεται να έχουν καμία. Τα ανωτέρω έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση με ημερομηνία έναρξης ισχύος την 01/01/2020. Τροποποιήσεις στο ΔΛΠ 1 και στο ΔΛΠ 8: «Ορισμός του Ουσιώδους» (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01/01/2020) Τον Οκτώβριο του 2018, το IASB προέβη στην έκδοση τροποποιήσεων στον ορισμό του ουσιώδους, προκειμένου να καταστεί ευκολότερο για τις εταιρείες να προβούν σε άσκηση κρίσης σχετικά με το ουσιώδες μέγεθος. Ο ορισμός του ουσιώδους βοηθά τις εταιρείες να αποφασίσουν ποιες πληροφορίες θα πρέπει να περιληφθούν στις Οικονομικές τους Καταστάσεις. Ο νέος ορισμός τροποποιεί το ΔΛΠ 1 και το ΔΛΠ 8. Οι τροποποιήσεις αποσαφηνίζουν τον ορισμό του ουσιώδους και πώς αυτός θα πρέπει να εφαρμοστεί, συμπεριλαμβάνοντας στον ορισμό καθοδήγηση η οποία μέχρι τώρα περιλαμβανόταν σε άλλα Πρότυπα. Ο Όμιλος θα εξετάσει την επίπτωση όλων των παραπάνω στις Οικονομικές του Καταστάσεις, αν και δεν αναμένεται να έχουν καμία. Τα ανωτέρω έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση με ημερομηνία έναρξης ισχύος την 01/01/2020. Τροποποιήσεις στα ΔΠΧΑ 9, ΔΛΠ 39 και ΔΠΧΑ 7: “Αναμόρφωση Σημείου Αναφοράς Επιτοκίου” (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01/01/2020) Τον Σεπτέμβριο του 2019, το IASB προέβη στην έκδοση τροποποιήσεων σε ορισμένες απαιτήσεις συγκεκριμένων λογιστικών χειρισμών αντιστάθμισης, προκειμένου να εξομαλύνει ενδεχόμενες επιπτώσεις που προκύπτουν από την αβεβαιότητα η οποία προέρχεται από την αναμόρφωση του Σημείου Αναφοράς Επιτοκίου. Οι τροποποιήσεις σχεδιάστηκαν για να υποστηρίξουν την παροχή χρήσιμων χρηματοοικονομικών πληροφοριών από τις εταιρείες κατά τη 153 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 διάρκεια της περιόδου αβεβαιότητας, η οποία προκύπτει από τη σταδιακή κατάργηση των σημείων αναφοράς επιτοκίου, όπως τα διατραπεζικά επιτόκια. Επιπλέον, οι εταιρείες απαιτείται να παράσχουν πρόσθετες πληροφορίες στους επενδυτές αναφορικά με τις σχέσεις αντιστάθμισης που επηρεάζονται άμεσα από τις εν λόγω συνθήκες αβεβαιότητας. Ο Όμιλος θα εξετάσει την επίπτωση όλων των παραπάνω στις Οικονομικές του Καταστάσεις, αν και δεν αναμένεται να έχουν καμία. Τα ανωτέρω έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση με ημερομηνία έναρξης ισχύος την 01/01/2020. Τροποποιήσεις στο ΔΠΧΑ 3: «Ορισμός μίας Επιχείρησης» (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01/01/2020) Τον Οκτώβριο του 2018, το IASB προέβη στην έκδοση τροποποιήσεων περιορισμένου σκοπού στο ΔΠΧΑ 3 προκειμένου να βελτιώσει τον ορισμό μίας επιχείρησης. Οι τροποποιήσεις θα βοηθήσουν τις εταιρείες να προσδιορίσουν αν μία απόκτηση αποτελεί συνένωση επιχειρήσεων ή απόκτηση στοιχείων του ενεργητικού. Ο τροποποιημένος ορισμός επισημαίνει ότι η εκροή μίας επιχείρησης είναι να παρέχει αγαθά και υπηρεσίες στους πελάτες, ενώ ο προγενέστερος ορισμός εστίαζε στις αποδόσεις υπό τη μορφή μερισμάτων, χαμηλότερου κόστους ή άλλων οικονομικών οφελών στους επενδυτές και σε τρίτους. Επιπλέον της τροποποίησης του ορισμού της επιχείρησης, το IASB μέσω της εν λόγω έκδοσης παρέχει συμπληρωματική καθοδήγηση. Ο Όμιλος θα εξετάσει την επίπτωση όλων των παραπάνω στις Οικονομικές του Καταστάσεις, αν και δεν αναμένεται να έχουν καμία. Τα ανωτέρω δεν έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. ΔΠΧΑ 17 «Ασφαλιστικές Συμβάσεις» (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01/01/2021) Τον Μάιο του 2017, το IASB προέβη στην έκδοση ενός νέου Προτύπου, του ΔΠΧΑ 17, το οποίο αντικαθιστά ένα ενδιάμεσο Πρότυπο, το ΔΠΧΑ 4. Σκοπός του έργου του IASB ήταν η ανάπτυξη ενός ενιαίου Προτύπου βασισμένου στις αρχές (principle-based standard) για τον λογιστικό χειρισμό όλων των τύπων ασφαλιστικών συμβάσεων, συμπεριλαμβανομένων και των συμβάσεων αντασφάλισης που κατέχει ένας ασφαλιστικός φορέας. Ένα ενιαίο Πρότυπο βασισμένο στις αρχές θα ενισχύσει τη συγκρισιμότητα της χρηματοοικονομικής αναφοράς μεταξύ οικονομικών οντοτήτων, δικαιοδοσιών και κεφαλαιαγορών. Το ΔΠΧΑ 17 καθορίζει τις απαιτήσεις που θα πρέπει να εφαρμόζει μία οικονομική οντότητα στη χρηματοοικονομική πληροφόρηση που σχετίζεται με ασφαλιστικές συμβάσεις που εκδίδει και συμβάσεις αντασφάλισης που κατέχει. Ο Όμιλος θα εξετάσει την επίπτωση όλων των παραπάνω στις Οικονομικές του Καταστάσεις, αν και δεν αναμένεται να έχουν καμία. Τα ανωτέρω δεν έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Τροποποιήσεις στο ΔΛΠ 1 «Ταξινόμηση Υποχρεώσεων ως Βραχυπρόθεσμες ή Μακροπρόθεσμες» (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01/01/2022) Τον Ιανουάριο του 2020, το IASB προέβη στην έκδοση τροποποιήσεων του ΔΛΠ 1 που επηρεάζουν τις απαιτήσεις για την παρουσίαση των υποχρεώσεων. Συγκεκριμένα, οι τροποποιήσεις αποσαφηνίζουν ένα από τα κριτήρια ταξινόμησης μιας υποχρέωσης ως μακροπρόθεσμη, την απαίτηση για μία οντότητα να έχει το δικαίωμα να αναβάλει τον διακανονισμό της υποχρέωσης για τουλάχιστον 12 μήνες μετά την περίοδο αναφοράς. Οι τροποποιήσεις περιλαμβάνουν: α) αποσαφήνιση ότι το δικαίωμα μίας οντότητας για αναβολή του διακανονισμού θα πρέπει να υφίσταται κατά την ημερομηνία αναφοράς, β) αποσαφήνιση ότι η ταξινόμηση της υποχρέωσης δεν επηρεάζεται από τις προθέσεις ή προσδοκίες της διοίκησης σχετικά με την εξάσκηση του δικαιώματος αναβολής του διακανονισμού, γ) επεξηγούν πώς οι συνθήκες δανεισμού επηρεάζουν την ταξινόμηση, και δ) αποσαφήνιση των απαιτήσεων σχετικά με την ταξινόμηση υποχρεώσεων μίας οντότητας που πρόκειται να ή ενδεχομένως να διακανονίσει μέσω έκδοσης ιδίων συμμετοχικών τίτλων. Ο Όμιλος θα εξετάσει την επίπτωση όλων των παραπάνω στις Οικονομικές του Καταστάσεις, αν και δεν αναμένεται να έχουν καμία. Τα ανωτέρω δεν έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. 3. ΣΗΜΑΝΤΙΚΕΣ ΛΟΓΙΣΤΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ Δήλωση Συμμόρφωσης Οι οικονομικές καταστάσεις έχουν καταρτιστεί σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς «Δ.Π.Χ.Α.» (International Financial Reporting Standards). Οι σημειώσεις στις σελ 148 - 212 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των Οικονομικών καταστάσεων 154 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 Βάση Ενοποίησης Οι ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις της τρέχουσας περιόδου όπως και της προηγούμενης περιλαμβάνουν την Εταιρεία και τη θυγατρική της «Ε.ΥΔ.Α.Π. ΝΗΣΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ Α.Ε.». Οι ετήσιες ελεγμένες από Ορκωτούς Ελεγκτές Λογιστές Οικονομικές Καταστάσεις της θυγατρικής «Ε.ΥΔ.Α.Π. ΝΗΣΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ Α.Ε.» είναι διαθέσιμες στο διαδίκτυο, στην διεύθυνση της εταιρείας www.eydapnison.gr. Θυγατρικές εταιρείες είναι όλες οι εταιρείες που διοικούνται και ελέγχονται, άμεσα ή έμμεσα, από την Εταιρεία, είτε με την κατοχή της πλειοψηφίας των μετοχών της Εταιρείας στην οποία έγινε η επένδυση, είτε με την εξάρτησή τους από την τεχνογνωσία που τους παρέχει ο Όμιλος. Οι οικονομικές καταστάσεις των θυγατρικών εταιρειών περιλαμβάνονται στις ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις από την ημερομηνία που αποκτάται ο έλεγχος μέχρι την ημερομηνία που παύει να υφίσταται ο έλεγχος. Κατά την εξαγορά της θυγατρικής, οι απαιτήσεις και οι υποχρεώσεις καθώς και οι ενδεχόμενες υποχρεώσεις της θυγατρικής, αποτιμώνται στην εύλογη αξία. Σε περίπτωση που η αξία κτήσης είναι μεγαλύτερη της εύλογης αξίας, η διαφορά αναγνωρίζεται ως υπεραξία. Στην αντίθετη περίπτωση που η αξία κτήσης είναι μικρότερη της εύλογης αξίας, η διαφορά πιστώνεται στα αποτελέσματα της χρήσης κατά την οποία αποκτήθηκε η θυγατρική. Τα δικαιώματα των μετόχων της μειοψηφίας εμφανίζονται στην αναλογία της μειοψηφίας στην εύλογη αξία των περιουσιακών στοιχείων και των υποχρεώσεων που αναγνωρίστηκαν. Οι αποκτήσεις θυγατρικών λογιστικοποιούνται με την μέθοδο της αγοράς. Τα αποτελέσματα χρήσης θυγατρικών, οι οποίες αποκτώνται ή πωλούνται κατά τη διάρκεια της χρήσης, συμπεριλαμβάνονται στην ενοποιημένη κατάσταση αποτελεσμάτων χρήσης, από την ημερομηνία απόκτησής τους ή μέχρι την ημερομηνία πώλησής τους, αντίστοιχα. Όπου κρίνεται απαραίτητο, γίνονται αναμορφώσεις στις οικονομικές καταστάσεις των θυγατρικών, προκειμένου τα κονδύλια να είναι ομοειδή και συγκρίσιμα με τα αντίστοιχα κονδύλια των υπόλοιπων εταιρειών του Ομίλου. Κατά την ενοποίηση, όλες οι διεταιρικές συναλλαγές και τα υπόλοιπα καθώς και τα κέρδη και οι ζημίες μεταξύ των εταιρειών του Ομίλου απαλείφονται. Στις Οικονομικές Καταστάσεις της Εταιρείας, οι συμμετοχές σε θυγατρικές και συνδεδεμένες εταιρίες φέρονται στο κόστος απόκτησής τους μειωμένο με μετέπειτα προβλέψεις απομείωσης της αξίας τους. Η Εταιρεία εξετάζει σε ετήσια βάση ή/και οποτεδήποτε υπάρχει ένδειξη απομείωσης τη λογιστική αξία των παραπάνω συμμετοχών σε σχέση με την ανακτήσιμη αξία τους, στη βάση της μεγαλύτερης αξίας μεταξύ της αγοραίας αξίας τους μείον τα έξοδα για να πραγματοποιηθεί η πώλησή τους (fair value less cost to sell) και της αξίας χρήσης τους (value in use). Συμμετοχές σε συγγενείς Εταιρείες Συγγενείς εταιρείες είναι εκείνες οι εταιρείες επί των οποίων ο Όμιλος ασκεί ουσιώδη επιρροή αλλά δεν πληρούν τις προϋποθέσεις για να χαρακτηρισθούν ως θυγατρικές. Οι ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις του Ομίλου περιλαμβάνουν την αναλογία του Ομίλου επί των κερδών και των ζημιών των συγγενών εταιρειών, με βάση τη μέθοδο της καθαρής θέσης, από την ημερομηνία που ο Όμιλος αποκτά την ουσιώδη επιρροή μέχρι την ημερομηνία που παύει να υφίσταται η επιρροή αυτή. Όταν η αναλογία του Ομίλου επί των ζημιών της συγγενούς Εταιρείας υπερβαίνει την απεικονιζόμενη λογιστική αξία της επένδυσης, η λογιστική αξία της επένδυσης μειώνεται στο μηδέν και παύει η αναγνώριση περαιτέρω ζημιών, εκτός αν ο Όμιλος έχει αναλάβει υποχρεώσεις ή ενδεχόμενες υποχρεώσεις της συγγενούς Εταιρείας, πέραν εκείνων που προκύπτουν από τη μετοχική ιδιότητα. Τα αποτελέσματα των συναλλαγών μεταξύ των εταιρειών του Ομίλου και των συγγενών, απαλείφονται κατά το ποσοστό συμμετοχής του Ομίλου στις συγγενείς επιχειρήσεις. Στις ιδιαίτερες Οικονομικές Καταστάσεις της Εταιρείας, οι συγγενείς αποτιμώνται στην αξία κτήσης και υπόκεινται σε έλεγχο απομείωσης της αξίας τους ετησίως ή σε ενδιάμεσες περιόδους όταν υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις απομείωσης. Οι σημειώσεις στις σελ 148 - 212 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των Οικονομικών καταστάσεων 155 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 Υπεραξία Η υπεραξία που προκύπτει κατά την απόκτηση μιας θυγατρικής ή μίας από κοινού ελεγχόμενης οντότητας ή άλλης επιχειρηματικής δραστηριότητας αντιπροσωπεύει τη διαφορά μεταξύ του κόστους της απόκτησης και της συμμετοχής της Εταιρείας στην καθαρή εύλογη αξία των αναγνωρίσιμων περιουσιακών στοιχείων των υποχρεώσεων και των ενδεχόμενων υποχρεώσεων της θυγατρικής ή της από κοινού ελεγχόμενης οικονομικής μονάδας ή της άλλης επιχειρηματικής δραστηριότητας των αναγνωρισμένων κατά την ημερομηνία της απόκτησης. Η υπεραξία αρχικά αναγνωρίζεται ως ένα περιουσιακό στοιχείο στο κόστος και μεταγενέστερα επιμετράται στο κόστος μειωμένο με οποιεσδήποτε συσσωρευμένες ζημίες απομείωσης. Για τον σκοπό της εξέτασης απομείωσης, η υπεραξία κατανέμεται σε κάθε μονάδα δημιουργίας ταμιακών ροών της Εταιρείας. Μονάδες δημιουργίας ταμειακών ροών στις οποίες έχει κατανεμηθεί υπεραξία εξετάζονται για απoμείωση ετησίως ή περισσότερο συχνά όταν υπάρχει μία ένδειξη ότι η μονάδα μπορεί να είναι απoμειωμένη. Εάν το ανακτήσιμο ποσό της μονάδας δημιουργίας ταμειακών ροών είναι μικρότερο από την λογιστική αξία της μονάδας, η ζημία απομείωσης κατανέμεται πρώτα για να μειώσει την λογιστική αξία κάθε υπεραξίας που έχει κατανεμηθεί στην μονάδα και κατόπιν στα άλλα περιουσιακά στοιχεία της μονάδας αναλογικά με βάση την λογιστική αξία των περιουσιακών στοιχείων της μονάδος. Μία αναγνωρισθείσα ζημία απομείωσης για υπεραξία δεν αναστρέφεται σε μία μεταγενέστερη περίοδο. Κατά την πώληση θυγατρικής ή από κοινού ελεγχόμενης οντότητας ή άλλης επιχειρηματικής δραστηριότητας το προσδιορισμένο ποσό της υπεραξίας περιλαμβάνεται στον καθαρισμό του κέρδους ή της ζημίας που προκύπτει από την πώληση. Η πολιτική της Εταιρείας για την υπεραξία που προκύπτει κατά την απόκτηση μιας συγγενούς περιγράφεται στις «Επενδύσεις σε συγγενείς» ανωτέρω. Αναγνώριση εσόδων Οι κυριότερες πηγές εσόδου του Ομίλου είναι οι ακόλουθες: - Έσοδα από παροχή νερού και σχετιζόμενες υπηρεσίες - Έσοδα από υπηρεσίες αποχέτευσης και σχετιζόμενες υπηρεσίες - Έσοδα από πώληση ηλεκτρικού ρεύματος - Έσοδα από πωλήσεις αποθεμάτων Επιπλέον, η Εταιρεία συνάπτει κατασκευαστικά συμβόλαια με πελάτες. Παρόλα αυτά, δεν υπάρχει κάποιο κατασκευαστικό συμβόλαιο κατά την τρέχουσα χρήση. Το έσοδο επιμετράται βάσει του ανταλλάγματος που καθορίζεται στην σύμβαση με τον πελάτη και δεν περιλαμβάνει ποσά που εισπράχθηκαν για λογαριασμό τρίτων. Ο Όμιλος αναγνωρίζει έσοδο όταν ο έλεγχος του αγαθού ή της υπηρεσίας μεταβιβάζεται στον πελάτη. Ο Όμιλος δεν συνάπτει συμβάσεις όπου η περίοδος ανάμεσα στην μεταβίβαση των αγαθών ή των υπηρεσιών που έχουν υποσχεθεί στον πελάτη και της πληρωμής από τον πελάτη να υπερβαίνει τον ένα χρόνο. Συνεπώς, ο Όμιλος δεν προσαρμόζει το τίμημα της συναλλαγής για την διαχρονική αξία του χρήματος. Έσοδο από παροχή νερού και υπηρεσίες αποχέτευσης και σχετιζόμενες υπηρεσίες Η παροχή νερού και υπηρεσίες αποχέτευσης είναι οι κυριότερες πηγές εσόδου της Εταιρείας και του Ομίλου και αποτελούν διακριτές υποχρεώσεις εκτέλεσης. Το έσοδο για κάθε μια από τις δυο προαναφερόμενες υποχρεώσεις εκτέλεσης αναγνωρίζεται σε βάθος χρόνου, καθώς ο πελάτης λαμβάνει και ταυτόχρονα αναλώνει τα οφέλη που απορρέουν από την κατανάλωση του νερού και την χρήση του δικτύου αποχέτευσης. Το έσοδο επιμετράται βάσει των καταναλισκόμενων ποσοτήτων νερού και των ισχύοντων τιμοκαταλόγων. Η Εταιρεία τιμολογεί τους πελάτες για την παροχή νερού και τις υπηρεσίες αποχέτευσης κυρίως σε τριμηνιαία βάση, σύμφωνα με τις σχετικές καταμετρήσεις. Στις περιπτώσεις που η Εταιρεία δεν έχει διενεργήσει σχετική καταμέτρηση των καταναλισκόμενων ποσοτήτων μέχρι την 156 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 ημερομηνία αναφοράς, η Εταιρεία προβαίνει σε σχετική εκτίμηση των καταναλισκόμενων ποσοτήτων με βάση ιστορικά στοιχεία και αναγνωρίζει το σχετικό έσοδο. Η Εταιρεία αναγνωρίζει ένα συμβατικό περιουσιακό στοιχείο για τα δεδουλευμένα έσοδα που δεν έχουν τιμολογηθεί ακόμα στους πελάτες. Όταν εκδίδεται το σχετικό τιμολόγιο στους πελάτες, η Εταιρεία αναγνωρίζει σχετική απαίτηση, καθώς η έκδοση του τιμολογίου αποτελεί την στιγμή κατά την οποία το δικαίωμα της Εταιρείας σε αντάλλαγμα γίνεται ανεπιφύλακτο (εφόσον απαιτείται μόνο η πάροδος του χρόνου προκειμένου να καταστεί απαιτητή η πληρωμή του εν λόγω ανταλλάγματος). Η συνήθης διάρκεια πίστωσης για την εξόφληση των λογαριασμών είναι περίπου 30 ημέρες από την ημερομηνία έκδοσης του σχετικού παραστατικού. Επίσης, η Εταιρεία προσαρμόζει τα έσοδα που αναγνωρίζονται σε κάθε περίοδο αναφοράς με βάση τις εκτιμήσεις της για εκπτώσεις που θα χορηγηθούν αναδρομικά σε πελάτες για διάφορους λόγους. Οι σχετικές εκτιμήσεις στηρίζονται σε ιστορικά δεδομένα και η Εταιρεία αναγνωρίζει μια αντίστοιχη υποχρέωση. Οι πελάτες της Εταιρείας είναι υποχρεωμένοι να συμμετέχουν στα κόστη σύνδεσης με το δίκτυο (υδρομετρητές, αγωγοί διανομής, συνδετικοί σωλήνες). Συγκεκριμένα, οι πελάτες στους οποίους παρέχονται υπηρεσίες ύδρευσης και αποχέτευσης χρεώνονται προκαταβολικά με εφάπαξ τέλη που σχετίζονται με την κατασκευή του δικτύου σύνδεσης/εξοπλισμό σύνδεσης (συμπεριλαμβανομένων τυχόν αναβαθμίσεων/επεκτάσεων). Βάσει της αξιολόγησης που έκανε η Εταιρεία, η σύνδεση κάθε σπιτιού με το δίκτυο ύδρευσης και αποχέτευσης αποτελεί διακριτή υποχρέωση εκτέλεσης, καθώς η σύνδεση έχει αυτοτελή αξία για τον πελάτη. Δηλαδή, ένα ακίνητο που είναι συνδεδεμένο με το δίκτυο ύδρευσης και αποχέτευσης έχει μεγαλύτερη εμπορική αξία από ένα ακίνητο που δεν είναι συνδεδεμένο. Τα έσοδα από αυτά τα εφάπαξ τέλη αναγνωρίζονται σε δεδομένη χρονική στιγμή, και συγκεκριμένα τη στιγμή που γίνεται η σύνδεση με το Δίκτυο. Η Εταιρεία αναγνωρίζει μια συμβατική υποχρέωση όταν λαμβάνει προκαταβολές από πελάτες σε αντάλλαγμα για αγαθά και υπηρεσίες που θα μεταβιβαστούν στους πελάτες. Έσοδα από πώληση ηλεκτρικού ρεύματος Η πώληση ηλεκτρικής ενέργειας αποτελεί μία ενιαία υποχρέωση εκτέλεσης και το έσοδο αναγνωρίζεται σε βάθος χρόνου επιμετρώντας την πρόοδο προς την πλήρη εκπλήρωση της υποχρέωσης εκτέλεσης βάσει των ποσοτήτων ηλεκτρικού ρεύματος που πουλήθηκαν και των ισχύοντων τιμοκαταλόγων. Η Εταιρεία τιμολογεί μηνιαία για την πώληση ηλεκτρικής ενέργειας και αναγνωρίζει μια σχετική απαίτηση κατά την τιμολόγηση. Έσοδα από πώληση αποθεμάτων Οι πωλήσεις αποθεμάτων σχετίζονται με πωλήσεις άχρηστου υλικού στους πελάτες. Το σχετικό έσοδο αναγνωρίζεται σε δεδομένη χρονική στιγμή, όταν ο έλεγχος των αγαθών μεταβιβάζεται στους πελάτες. Καθώς οι όροι κάθε σύμβασης μπορεί να διαφέρουν, η Εταιρεία αξιολογεί κάθε σύμβαση ξεχωριστά, προκειμένου να καταλήξει στο πότε μεταβιβάζεται ο έλεγχος των αγαθών στους πελάτες βάσει των κριτηρίων στην παράγραφο 38 του ΔΠΧΑ 15 (άμεσο δικαίωμα πληρωμής, νομικός τίτλος, φυσική κατοχή, σημαντικοί κίνδυνοι και σημαντικά οφέλη που σχετίζονται με την κυριότητα του περιουσιακού στοιχείου, αποδοχή των αγαθών από τον πελάτη). Μισθώσεις (α) Λογιστικές πολιτικές με βάση το ΔΠΧΑ 16 από 1 Ιανουαρίου 2019 Ο Όμιλος ως μισθωτής Ο Όμιλος εκτιμά εάν μια σύμβαση αποτελεί ή εμπεριέχει μίσθωση, κατά την έναρξη ισχύς αυτής και αναγνωρίζει κατά περίπτωση ένα περιουσιακό στοιχείο με δικαίωμα χρήσης και μια αντίστοιχη υποχρέωση από την μίσθωση για όλες τις συμβάσεις μίσθωσης στις οποίες είναι μισθωτής, εκτός από τις βραχυπρόθεσμες μισθώσεις (που ορίζονται ως μισθώσεις με διάρκεια μίσθωσης 12 μηνών ή λιγότερο) και μισθώσεις υποκείμενου περιουσιακού στοιχείου χαμηλής αξίας. Για τις μισθώσεις αυτές, ο Όμιλος αναγνωρίζει τα μισθώματα ως λειτουργικά έξοδα με την ευθεία μέθοδο, σε όλη τη διάρκεια της μίσθωσης. Συμβάσεις που έχουν λήξει και οι οποίες έχουν “σιωπηρά ανανεωθεί” με απεριόριστη διάρκεια μίσθωσης θεωρείται ότι δεν είναι εκτελεστές, δηλαδή δεν απορρέουν από αυτές εκτελεστά δικαιώματα και υποχρεώσεις. Ο Όμιλος αναγνωρίζει τα μισθώματα που αφορούν αυτές τις μισθώσεις ως λειτουργικά έξοδα στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων. Οι σημειώσεις στις σελ 148 - 212 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των Οικονομικών καταστάσεων 157 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 Η υποχρέωση από την μίσθωση αρχικά επιμετράται στην παρούσα αξία των μισθωμάτων τα οποία παραμένουν ανεξόφλητα κατά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου, τα οποία προεξοφλούνται με το τεκμαρτό επιτόκιο της μίσθωσης. Εάν το επιτόκιο αυτό δεν μπορεί να καθοριστεί εύκολα, ο Όμιλος χρησιμοποιεί το διαφορικό επιτόκιο δανεισμού του. Τα μισθώματα που περιλαμβάνονται στην επιμέτρηση της υποχρέωσης από τη μίσθωση αποτελούνται από: • σταθερά μισθώματα (περιλαμβανομένων των ουσιαστικά σταθερών μισθωμάτων), μειωμένα κατά τυχόν κίνητρα μίσθωσης, • κυμαινόμενα μισθώματα τα οποία εξαρτώνται από έναν δείκτη ή ένα επιτόκιο, τα οποία αρχικά επιμετρώνται με χρήση του δείκτη ή του επιτοκίου κατά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου, • ποσά τα οποία αναμένεται να καταβάλλει ο μισθωτής βάσει των εγγυήσεων υπολειμματικής αξίας, • την τιμή άσκησης του δικαιώματος αγοράς εάν είναι μάλλον βέβαιο ότι ο μισθωτής θα ασκήσει το εν λόγω δικαίωμα, και • την καταβολή ποινής για καταγγελία της μίσθωσης, εάν η διάρκεια μίσθωσης αποτυπώνει την άσκηση δικαιώματος του μισθωτή για καταγγελία της μίσθωσης. Η υποχρέωση από την μίσθωση επιμετράται μεταγενέστερα, αυξάνοντας την λογιστική αξία για να αποτυπωθούν οι τόκοι επί της υποχρέωσης από την μίσθωση (με χρήση της μεθόδου του πραγματικού επιτοκίου) και μειώνοντας την λογιστική αξία για να αποτυπωθούν οι καταβολές των μισθωμάτων. Ο Όμιλος επανεπιμετρά την υποχρέωση από την μίσθωση (και κάνει τις αντίστοιχες προσαρμογές στα σχετικά περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης) εάν: • επέλθει αλλαγή στην διάρκεια της μίσθωσης ή εάν επέλθει μεταβολή στην εκτίμηση του δικαιώματος αγοράς, στην περίπτωση αυτή η υποχρέωση από την μίσθωση επανεπιμετράται προεξοφλώντας τα αναθεωρημένα μισθώματα με βάση το αναθεωρημένο προεξοφλητικό επιτόκιο. • επέλθει μεταβολή στα μισθώματα εξαιτίας της μεταβολής στον δείκτη ή στο επιτόκιο ή στα ποσά τα οποία αναμένεται να καταβληθούν λόγω της εγγύησης υπολειμματικής αξίας. Σε αυτές τις περιπτώσεις η υποχρέωση από την μίσθωση επιμετράται προεξοφλώντας τα αναθεωρημένα μισθώματα με βάση το αρχικό προεξοφλητικό επιτόκιο. • μια μίσθωση τροποποιείται και η τροποποίηση της μίσθωσης δεν αντιμετωπίζεται λογιστικά ως χωριστή μίσθωση, στην περίπτωση αυτή η υποχρέωση από την μίσθωση επανεπιμετράται προεξοφλώντας τα αναθεωρημένα μισθώματα κάνοντας χρήση του αναθεωρημένου προεξοφλητικού επιτοκίου. Η υποχρέωση από την μίσθωση παρουσιάζεται διακριτά στην Ενοποιημένη Κατάσταση Οικονομικής Θέσης. Το περιουσιακό στοιχείο με δικαίωμα χρήσης εμπεριέχει το ποσό της αρχικής επιμέτρησης της αντίστοιχης υποχρέωσης από την μίσθωση, τα μισθώματα τα οποία καταβλήθηκαν κατά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου ή προγενέστερα αυτής, και τυχόν αρχικές άμεσες δαπάνες. Μεταγενέστερα επιμετράται στο κόστος μειωμένο κατά τις τυχόν σωρευμένες αποσβέσεις και τις ζημίες απομείωσης. Ο Όμιλος εφαρμόζει το Δ.Λ.Π. 36 προκειμένου να προσδιορίσει εάν το περιουσιακό στοιχείο με δικαίωμα χρήσης έχει απομειωθεί. Στις περιπτώσεις που ο Όμιλος αναλαμβάνει συμβατικά την υποχρέωση να αποσυναρμολογήσει και να απομακρύνει το υποκείμενο περιουσιακό στοιχείο, να αποκαταστήσει το χώρο που έχει τοποθετηθεί ή να αποκαταστήσει το υποκείμενο περιουσιακό στοιχείο στην κατάσταση στην οποία προβλέπεται από τους όρους και τις προϋποθέσεις της σύμβασης μίσθωσης, αναγνωρίζει μια πρόβλεψη η οποία επιμετράται σύμφωνα με το Δ.Λ.Π. 37. Τα κόστη αυτά προσαυξάνουν την λογιστική αξία του περιουσιακού στοιχείου με δικαίωμα χρήσης. Ο Όμιλος δεν επιβαρύνθηκε με κάποιο από αυτά τα κόστη κατά τις περιόδους που παρουσιάζονται στις εν λόγω ετήσιες οικονομικές καταστάσεις. Τα περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης αποσβένονται στην μικρότερη χρονική περίοδο μεταξύ της διάρκειας της μίσθωσης και της ωφέλιμης ζωής του εκάστοτε υποκείμενου περιουσιακού στοιχείου. Εάν ως αποτέλεσμα της σύμβασης μίσθωσης μεταβιβάζεται η κυριότητα του εκάστοτε υποκείμενου περιουσιακού στοιχείου ή στο κόστος του περιουσιακού στοιχείου με δικαίωμα χρήσης έχει ενσωματωθεί το τίμημα εξαγοράς του υποκείμενου περιουσιακού στοιχείου δεδομένου ότι ο Όμιλος αναμένει να εξασκήσει το δικαίωμα αγοράς αυτού, το εν λόγω περιουσιακό στοιχείο με δικαίωμα χρήσης αποσβένεται στην ωφέλιμη ζωή του εκάστοτε υποκείμενου περιουσιακού στοιχείου. Η απόσβεση ξεκινά από την έναρξη της μισθωτικής περιόδου. Τα περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης παρουσιάζονται διακριτά στην Ενοποιημένη Κατάσταση Οικονομικής Θέσης. Οι σημειώσεις στις σελ 148 - 212 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των Οικονομικών καταστάσεων 158 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 Τα κυμαινόμενα μισθώματα τα οποία δεν εξαρτώνται από κάποιο δείκτη ή επιτόκιο δεν περιλαμβάνονται στην επιμέτρηση της υποχρέωσης από την μίσθωση και κατά συνέπεια δεν αποτελούν συστατικό στοιχείο της λογιστικής αξίας του περιουσιακού στοιχείου με δικαίωμα χρήσης. Οι σχετικές πληρωμές αναγνωρίζονται ως έξοδο την περίοδο κατά την οποία επήλθε το γεγονός ή ο όρος ενεργοποίησης των καταβολών αυτών. Ο Όμιλος εφάρμοσε την πρακτική διευκόλυνση του Δ.Π.Χ.Α. 16 σύμφωνα με την οποία ο μισθωτής δεν υποχρεούται να διαχωρίσει τα μη μισθωτικά στοιχεία, και επομένως αντιμετωπίζει λογιστικά κάθε μισθωτικό και σχετικό μη μισθωτικό στοιχείο ως ενιαία σύμβαση. Ο Όμιλος ως εκμισθωτής Οι μισθώσεις στις οποίες ο Όμιλος είναι εκμισθωτής κατατάσσονται είτε ως χρηματοδοτικές είτε ως λειτουργικές. Όταν σύμφωνα με τους όρους της μίσθωσης μεταβιβάζονται ουσιαστικά όλοι οι κίνδυνοι και οι ωφέλειες που συνοδεύουν την κυριότητα του στον μισθωτή, η μίσθωση κατατάσσεται ως χρηματοδοτική. Όλες οι άλλες μισθώσεις κατατάσσονται ως λειτουργικές μισθώσεις. Όταν ο Όμιλος είναι ενδιάμεσος μισθωτής, αντιμετωπίζει λογιστικά την κύρια μίσθωση και την υπεκμίσθωση ως δυο χωριστές συμβάσεις. Η υπεκμίσθωση κατατάσσεται ως χρηματοδοτική ή λειτουργική ανάλογα με το περιουσιακό στοιχείο με δικαίωμα χρήσης που προκύπτει από την κύρια μίσθωση. Τα έσοδα από τις λειτουργικές μισθώσεις αναγνωρίζονται με την ευθεία μέθοδο κατά την διάρκεια της εκάστοτε μίσθωσης. Τα αρχικά άμεσα κόστη διαπραγμάτευσης και διεκπεραίωσης της συμφωνίας μιας λειτουργικής μίσθωσης προστίθενται στην λογιστική αξία του υποκείμενου περιουσιακού στοιχείου και αναγνωρίζονται με την ευθεία μέθοδο κατά την διάρκεια της εκάστοτε μίσθωσης. Τα ποσά που οφείλουν οι μισθωτές από τις χρηματοδοτικές μισθώσεις αναγνωρίζονται ως απαιτήσεις στο ποσό της καθαρής επένδυσης του Ομίλου στην χρηματοδοτική μίσθωση. Το χρηματοοικονομικό έσοδο από την μίσθωση κατανέμεται στις περιόδους αναφοράς έτσι ώστε να αντανακλάται το σταθερό περιοδικό ποσοστό απόδοσης του Ομίλου στην υπολειπόμενη καθαρή επένδυση στις χρηματοδοτικές μισθώσεις. Όταν η μίσθωση περιλαμβάνει μισθωτικά και μη μισθωτικά στοιχεία, ο Όμιλος εφαρμόζει το Δ.Π.Χ.Α. 15 προκειμένου να επιμερίζει το τίμημα της σύμβασης σε κάθε στοιχείο χωριστά (β) Λογιστικές πολιτικές με βάση το ΔΛΠ 17 μέχρι την 31 Δεκεμβρίου 2018 Οι μισθώσεις ταξινομούνται ως χρηματοδοτικές μισθώσεις όταν σύμφωνα με τους όρους μίσθωσης μεταφέρονται ουσιαστικά όλοι οι κίνδυνοι και τα οφέλη της ιδιοκτησίας του μισθίου στον μισθωτή. Όλες οι υπόλοιπες μισθώσεις ταξινομούνται ως λειτουργικές μισθώσεις Ο Όμιλος ως μισθωτής Τα περιουσιακά στοιχεία που κατέχονται στο πλαίσιο χρηματοδοτικής μίσθωσης αναγνωρίζονται ως περιουσιακά στοιχεία της Εταιρείας στην εύλογη αξία τους κατά την έναρξη της μίσθωσης ή αν είναι μικρότερη, στην παρούσα αξία των ελάχιστων καταβολών μισθωμάτων. Η αντίστοιχη υποχρέωση προς τον εκμισθωτή συμπεριλαμβάνεται στην Κατάσταση Οικονομικής θέσης ως υποχρέωση από χρηματοδοτική μίσθωση. Οι πληρωμές μισθωμάτων διαχωρίζονται σε κόστος χρηματοδότησης και στη μείωση της υποχρέωσης της μίσθωσης έτσι ώστε να επιτευχθεί μια σταθερή επιβάρυνση από τόκους στο εναπομένον υπόλοιπο της υποχρέωσης. Το κόστος χρηματοδότησης επιβαρύνει τα αποτελέσματα εκτός εάν αυτό το κόστος αποδίδεται άμεσα σε ένα ειδικό περιουσιακό στοιχείο, περίπτωση κατά την οποία αυτό κεφαλαιοποιείται σύμφωνα με γενικές πολιτικές της Eταιρείας που διέπουν το κόστος δανεισμού (βλέπε κατωτέρω). Ενδεχόμενα μισθώματα αναγνωρίζονται στα έξοδα στις περιόδους που προκύπτουν. Οι πληρωμές μισθωμάτων σε περίπτωση λειτουργικής μίσθωσης αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα με βάση τη σταθερή μέθοδο κατά τη διάρκεια της σχετικής μίσθωσης εκτός και αν μια άλλη συστηματική βάση είναι πιο αντιπροσωπευτική προκειμένου να εξαντικρυσθούν τα οικονομικά οφέλη του εκμισθούμενου περιουσιακού στοιχείου που αναμένεται να αναλωθούν. Ενδεχόμενα μίσθια που προκύπτουν στο πλαίσιο λειτουργικής μίσθωσης αναγνωρίζονται στα έξοδα στις περιόδους που προκύπτουν. Οι σημειώσεις στις σελ 148 - 212 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των Οικονομικών καταστάσεων 159 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 Σε περίπτωση που λαμβάνονται κίνητρα στο πλαίσιο λειτουργικής μίσθωσης, αυτά τα κίνητρα θα πρέπει να καταχωρούνται ως υποχρέωση. Τα σωρευτικά οφέλη των κινήτρων καταχωρούνται ως μείωση των εξόδων από μισθώματα σύμφωνα με τη σταθερή μέθοδο, εκτός εάν μια άλλη συστηματική βάση είναι πιο αντιπροσωπευτική προκειμένου να εξαντικρυσθούν τα οικονομικά οφέλη εκμισθούμενου περιουσιακού στοιχείου που αναμένεται να αναλωθούν. Ο Όμιλος ως εκμισθωτής Τα ποσά που οφείλονται από τους μισθωτές σε περίπτωση χρηματοδοτικής μίσθωσης καταχωρούνται στις απαιτήσεις στο ύψος της καθαρής επένδυσης της Εταιρείας στο μίσθιο. Το εισόδημα από αυτά τα μισθώματα κατανέμεται στις λογιστικές χρήσεις έτσι ώστε να αντανακλά ένα σταθερό περιοδικό ποσοστό απόδοσης πάνω στο εκάστοτε υπόλοιπο της καθαρής επένδυσης της Εταιρείας στο μίσθιο. Το εισόδημα από μισθώματα λειτουργικής μίσθωσης αναγνωρίζεται με βάση την σταθερή μέθοδο κατά τη διάρκεια της σχετικής μίσθωσης. Αρχικά άμεσα κόστη που πραγματοποιούνται κατά την διαπραγμάτευση και συμφωνία μιας λειτουργικής μίσθωσης προστίθενται στην λογιστική αξία του μισθωμένου περιουσιακού στοιχείου και αναγνωρίζονται με βάση την σταθερή μέθοδο κατά την διάρκεια της μίσθωσης Ξένα νομίσματα Οι οικονομικές καταστάσεις της Εταιρείας παρουσιάζονται στο νόμισμα του οικονομικού περιβάλλοντος στο οποίο λειτουργεί (το λειτουργικό της νόμισμα), το οποίο είναι το Ευρώ. Κατά την σύνταξη των οικονομικών καταστάσεων της Εταιρείας, συναλλαγές σε νομίσματα διαφορετικά από τα νομίσματα λειτουργίας της (ξένα νομίσματα) καταχωρούνται με τις ισοτιμίες που ισχύουν κατά τις ημερομηνίες των συναλλαγών. Σε κάθε ημερομηνία Αναφοράς των οικονομικών καταστάσεων τα εκφραζόμενα σε ξένο νόμισμα νομισματικά στοιχεία επαναμετατρέπονται με την ισοτιμία που ισχύει κατά την ημερομηνία αναφοράς των οικονομικών καταστάσεων. Τα μη-νομισματικά στοιχεία που επιμετρώνται στην εύλογη αξία τους και εκφράζονται σε ξένα νομίσματα επαναμετατρέπονται με την ισχύουσα ισοτιμία της ημερομηνίας που καθορίστηκε η εύλογη αξία τους. Τα μη νομισματικά στοιχεία τα οποία επιμετρώνται σε συνθήκες ιστορικού κόστους σε ξένο νόμισμα δεν επαναμετατρέπονται. Οι συναλλαγματικές διαφορές αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα της περιόδου με εξαίρεση: Συναλλαγματικές διαφορές που σχετίζονται με περιουσιακά στοιχεία υπό κατασκευή με σκοπό την μελλοντική χρήση τους στην παραγωγή, οι οποίες περιλαμβάνονται στο κόστος αυτών των περιουσιακών στοιχείων και θεωρούνται ως προσαρμογή στο επιτοκιακό κόστος δανεισμού σε συνάλλαγμα, Συναλλαγματικές διαφορές σε συναλλαγές αντιστάθμισης συγκεκριμένων κινδύνων συναλλάγματος και Συναλλαγματικές διαφορές σε νομισματικά στοιχεία εισπρακτέα από ή πληρωτέα σε δραστηριότητα στο εξωτερικό για την οποία δεν έχει προγραμματισθεί ούτε υπάρχει ενδεχόμενο να προκύψει διακανονισμός, και οι οποίες αποτελούν μέρος της καθαρής επένδυσης στο εξωτερικό και έχουν καταχωρηθεί στα αποθεματικά μετατροπής συναλλάγματος καθώς και στα αποτελέσματα κατά την διάθεση αυτής της καθαρής επένδυσης. H υπεραξία και οι προσαρμογές των εύλογων αξιών που προκύπτουν κατά την απόκτηση δραστηριότητας στο εξωτερικό, αντιμετωπίζονται ως περιουσιακά στοιχεία και υποχρεώσεις της δραστηριότητας στο εξωτερικό και μετατρέπονται με την ισοτιμία κλεισίματος. Κόστος Δανεισμού Το κόστος δανεισμού σε όλες τις πραγματοποιείται. περιπτώσεις επιβαρύνει τα αποτελέσματα της χρήσης μέσα στην οποία Επιχορηγήσεις Οι επιχορηγήσεις δεν αναγνωρίζονται μέχρις ότου υπάρχει εύλογη βεβαιότητα ότι η Εταιρεία θα συμμορφωθεί με τους όρους που τη διέπουν και η επιχορήγηση θα εισπραχθεί. Οι κρατικές επιχορηγήσεις των οποίων ο πρωταρχικός όρος είναι η αγορά, κατασκευή ή κατά άλλο τρόπο η απόκτηση μη κυκλοφορούντων περιουσιακών στοιχείων καταχωρούνται ως αναβαλλόμενο έσοδο στον Ισολογισμό και μεταφέρονται στα αποτελέσματα σε συστηματική και ορθολογική βάση κατά τη διάρκεια της ωφέλιμης ζωής του περιουσιακού στοιχείου. Οι σημειώσεις στις σελ 148 - 212 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των Οικονομικών καταστάσεων 160 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 Οι λοιπές κρατικές επιχορηγήσεις καταχωρούνται σε συστηματική βάση στα έσοδα των περιόδων μέσα στις οποίες πρέπει να γίνει ο συσχετισμός των επιχορηγήσεων αυτών με τα αντίστοιχα κόστη. Οι κρατικές επιχορηγήσεις που λαμβάνονται ως αποζημίωση για έξοδα ή ζημίες που έχουν ήδη αναληφθεί ή για σκοπούς άμεσης οικονομικής υποστήριξης στην Εταιρεία χωρίς μελλοντικά κόστη, αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα της περιόδου κατά την οποία καθίστανται εισπρακτέα. Η Εταιρεία εισπράττει επιχορηγήσεις από την Ευρωπαϊκή Ένωση, το Ελληνικό Δημόσιο και τους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης για τη χρηματοδότηση ειδικών έργων. Επιπλέον, οι πελάτες της ΕΥΔΑΠ απαιτείται να συμμετέχουν στα έξοδα του αρχικού δικτύου σύνδεσης (παροχές, δίκτυα διανομής, συνδετικούς σωλήνες κλπ) ή στην αναβάθμιση ή επέκταση των δικτύων της Εταιρείας. Οι επιχορηγήσεις και οι συνεισφορές των πελατών λογίζονται ως έσοδα επομένων χρήσεων και αναγνωρίζονται στα έσοδα με τον ίδιο συντελεστή απόσβεσης με τον οποίο αποσβένονται τα σχετικά πάγια που επιδοτήθηκαν. Τα έσοδα αυτά εμφανίζονται αφαιρετικά από τις αποσβέσεις στα αποτελέσματα χρήσης. Οι κρατικές επιχορηγήσεις για επανεκπαίδευση του προσωπικού αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα κατά την διάρκεια των περιόδων που απαιτούνται για να εξαντικρυσθούν με τα ανάλογα συσχετιζόμενα έξοδα και παρουσιάζονται αφαιρετικά από αυτά. Κόστος παροχών αποχώρησης προς το προσωπικό Οι εισφορές σε προγράμματα αποχώρησης καθορισμένων εισφορών, αναγνωρίζονται στα έξοδα όταν το προσωπικό έχει παράσχει τις υπηρεσίες που του δίνουν το δικαίωμα αυτών των εισφορών. Για τα προγράμματα αποχώρησης καθορισμένων παροχών, το κόστος των παροχών αυτών προσδιορίζεται με τη χρήση της μεθόδου της προβεβλημένης πιστωτικής μονάδας με βάση τις εκτιμήσεις αναλογιστικών μελετών, οι οποίες πραγματοποιούνται σε κάθε ημερομηνία κλεισίματος της Κατάστασης Οικονομικής θέσης. Τα αναλογιστικά κέρδη ή ζημίες αναγνωρίζονται απευθείας στα συνολικά εισοδήματα της περιόδου κατά την οποία πραγματοποιούνται και δεν μεταφέρονται στην κατάσταση αποτελεσμάτων σε μεταγενέστερη περίοδο. Το κόστος προϋπηρεσίας αναγνωρίζεται άμεσα στο βαθμό που οι παροχές είναι ήδη κατοχυρωμένες , διαφορετικά αποσβένονται σε μια σταθερή βάση, σε τόσα έτη όσα και η μέση περίοδος κατοχύρωσης των παροχών αυτών. Η υποχρέωση για καθορισμένες παροχές κατά την αποχώρηση που αναγνωρίζεται στην κατάσταση Οικονομικής Θέσης, αντιπροσωπεύει την παρούσα αξία της υποχρέωσης καθορισμένων παροχών αφού ληφθούν υπόψη οι προσαρμογές για τα μη αναγνωρισμένα αναλογιστικά κέρδη και ζημίες και το μη αναγνωρισμένο κόστος προϋπηρεσίας μειωμένο κατά την εύλογη αξία των περιουσιακών στοιχείων του προγράμματος. Οποιοδήποτε περιουσιακό στοιχείο, προκύπτει από τον υπολογισμό αυτό, περιορίζεται στις μη αναγνωρισμένες αναλογιστικές ζημιές και το κόστος προϋπηρεσίας, πλέον την παρούσα αξία των διαθέσιμων επιστροφών και των μειώσεων των μελλοντικών εισφορών στο πρόγραμμα. Φορολογία Το έξοδο του φόρου αντιπροσωπεύει το άθροισμα του τρέχοντος πληρωτέου φόρου και του αναβαλλόμενου φόρου. Τρέχων φόρος Ο πληρωτέος τρέχων φόρος βασίζεται στο φορολογητέο κέρδος της χρήσης. Το φορολογητέο κέρδος διαφέρει από το κέρδος που απεικονίζεται στα αποτελέσματα διότι το φορολογητέο κέρδος δεν συμπεριλαμβάνει έσοδα ή έξοδα που φορολογούνται ή εκπίπτονται, σε άλλες χρήσεις και επιπλέον δεν συμπεριλαμβάνει κονδύλια τα οποία ουδέποτε φορολογούνται ή εκπίπτονται. Η υποχρέωση της Εταιρείας για τον τρέχοντα φόρο υπολογίζεται σύμφωνα με τους ισχύοντες φορολογικούς συντελεστές ή αυτούς που ουσιαστικά έχουν θεσπιστεί κατά την ημερομηνία Αναφοράς των οικονομικών καταστάσεων. Αναβαλλόμενος φόρος Αναβαλλόμενη φορολογία αναγνωρίζεται σε διαφορές μεταξύ της λογιστικής αξίας των περιουσιακών στοιχείων και των υποχρεώσεων στις οικονομικές καταστάσεις και των αντίστοιχων φορολογικών βάσεων που χρησιμοποιούνται για τον υπολογισμό των φορολογητέων κερδών. Η αναβαλλόμενη φορολογία λογιστικοποιείται με την χρήση της μεθόδου της υποχρέωσης στον Ισολογισμό. Υποχρεώσεις από αναβαλλόμενη φορολογία γενικά αναγνωρίζονται για όλες τις 161 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 φορολογητέες προσωρινές διαφορές και απαιτήσεις από αναβαλλόμενη φορολογία γενικά αναγνωρίζονται για όλες τις εκπεστέες προσωρινές διαφορές στην έκταση που είναι πιθανό ότι φορολογητέα κέρδη θα είναι διαθέσιμα, έναντι των οποίων, αυτές οι εκπεστέες προσωρινές διαφορές, θα μπορούν να χρησιμοποιηθούν. Τέτοιες απαιτήσεις και υποχρεώσεις δεν αναγνωρίζονται αν οι προσωρινές διαφορές προκύπτουν από υπεραξία ή από την αρχική αναγνώριση (εκτός από μία συνένωση επιχειρήσεων) περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων σε συναλλαγές που δεν επηρεάζουν ούτε τα φορολογητέα ούτε τα λογιστικά κέρδη. Υποχρεώσεις από αναβαλλόμενη φορολογία αναγνωρίζονται για όλες τις φορολογητέες προσωρινές διαφορές που προκύπτουν από επενδύσεις σε θυγατρικές, συγγενείς, και συμμετοχές σε κοινοπραξίες με εξαίρεση τις περιπτώσεις όπου η Εταιρεία μπορεί να ελέγξει την αναστροφή των προσωρινών διαφορών και είναι πιθανό ότι οι διαφορές αυτές δεν θα αναστραφούν στο ορατό μέλλον. Απαιτήσεις από αναβαλλόμενη φορολογία, οι οποίες προκύπτουν από εκπεστέες προσωρινές διαφορές που συνδέονται με επενδύσεις και συμμετοχές, αναγνωρίζονται μόνο στο βαθμό που είναι πιθανό ότι θα υπάρξουν επαρκή φορολογητέα κέρδη έναντι των οποίων θα χρησιμοποιηθούν τα οφέλη των προσωρινών διαφορών και είναι πιθανό ότι θα αναστραφούν στο ορατό μέλλον. Η λογιστική αξία των απαιτήσεων από αναβαλλόμενη φορολογία επανεξετάζεται σε κάθε ημερομηνία Ισολογισμού και μειώνεται στην έκταση που δεν είναι πλέον πιθανό ότι θα υπάρξουν επαρκή φορολογητέα κέρδη τα οποία θα επιτρέψουν την ανάκτηση αυτού του περιουσιακού στοιχείου εξ’ ολοκλήρου ή εν μέρει. Οι απαιτήσεις και υποχρεώσεις από αναβαλλόμενη φορολογία υπολογίζονται σύμφωνα με τους φορολογικούς συντελεστές που αναμένεται να βρίσκονται σε ισχύ την περίοδο που θα ρευστοποιηθεί το περιουσιακό στοιχείο ή θα διακανονιστεί η υποχρέωση, σύμφωνα με τους φορολογικούς συντελεστές που έχουν θεσπιστεί ή που ουσιαστικά είναι θεσπισμένοι κατά την ημερομηνία Αναφοράς των Οικονομικών Καταστάσεων. Η επιμέτρηση των απαιτήσεων και υποχρεώσεων από αναβαλλόμενη φορολογία αντικατοπτρίζει τα φορολογικά αποτελέσματα που θα ακολουθήσουν, σύμφωνα με τον τρόπο που αναμένει η Εταιρεία, κατά την ημερομηνία Αναφοράς των οικονομικών καταστάσεων, να επανακτήσει ή να διακανονίσει τη λογιστική αξία των περιουσιακών της στοιχείων και των υποχρεώσεών της. Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις συμψηφίζονται όταν υπάρχει ένα νομικά εκτελεστό δικαίωμα να συμψηφισθούν τρέχουσες φορολογικές απαιτήσεις με τρέχουσες φορολογικές υποχρεώσεις και όταν αυτές σχετίζονται με φόρους εισοδήματος επιβαλλόμενους από την ίδια φορολογική αρχή και επιπλέον όταν η Εταιρεία προτίθεται να διακανονίσει τις τρέχουσες φορολογικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις της με συμψηφισμό. Τρέχων και αναβαλλόμενος φόρος περιόδου Ο τρέχων και ο αναβαλλόμενος φόρος καταχωρούνται ως έξοδο ή έσοδο στα αποτελέσματα, με εξαίρεση όταν σχετίζεται με κονδύλια που χρεώθηκαν ή πιστώθηκαν απευθείας στα ίδια κεφάλαια, περίπτωση κατά την οποία ο φόρος επίσης καταχωρείται απευθείας στα ίδια κεφάλαια, ή όταν προκύπτουν από αρχική αναγνώριση συνένωσης επιχειρήσεων. Σε περίπτωση συνένωσης επιχειρήσεων, η επίδραση του φόρου λαμβάνεται υπόψη για τον υπολογισμό της υπεραξίας ή τον προσδιορισμό του υπερβάλλοντος μεταξύ της συμμετοχής του αποκτώντα στην εύλογη αξία των αναγνωρισμένων περιουσιακών στοιχείων, υποχρεώσεων και ενδεχόμενων υποχρεώσεων και του κόστους της αποκτηθείσας επιχείρησης. Ενσώματες ακινητοποιήσεις Τα γήπεδα και τα κτίρια που κατέχονται με σκοπό τη χρήση τους στην παραγωγή ή την διάθεση αγαθών ή υπηρεσιών ή για διοικητικούς σκοπούς, εμφανίζονται στην κατάσταση Οικονομικής Θέσης στην αξία κτήσεώς τους μείον τις μεταγενέστερες συσσωρευμένες αποσβέσεις και τις μεταγενέστερες συσσωρευμένες ζημίες απομείωσης. Τα ακίνητα υπό κατασκευή που προορίζονται για την παραγωγή, την ενοικίαση ή για διοικητικούς σκοπούς ή για σκοπούς ακόμη μη καθορισμένους, παρουσιάζονται στο κόστος τους μειωμένα με κάθε αναγνωρισθείσα ζημία απομείωσης. Το κόστος περιλαμβάνει και τις αμοιβές επαγγελματιών. Η απόσβεση των στοιχείων αυτών στην ίδια βάση όπως και των άλλων ακινήτων, αρχίζει όταν τα περιουσιακά στοιχεία είναι έτοιμα για την προτιθέμενη χρήση τους. Η γη που ανήκει στην Εταιρεία δεν αποσβένεται. Οι σημειώσεις στις σελ 148 - 212 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των Οικονομικών καταστάσεων 162 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 Τα δίκτυα ύδρευσης, και αποχέτευσης καθώς και τα έργα αντιρρύπανσης και τα κέντρα επεξεργασίας λυμάτων, τα έπιπλα και ο λοιπός εξοπλισμός εμφανίζονται στο κόστος μειωμένα κατά το ποσό των συσσωρευμένων αποσβέσεων και τις οποιεσδήποτε συσσωρευμένες ζημίες απομείωσης. Η απόσβεση επιβαρύνει τα αποτελέσματα ώστε να μειώνει το κόστος ή την αξία των περιουσιακών στοιχείων, με εξαίρεση την αξία των γηπέδων και των ακινήτων υπό κατασκευή, κατά την διάρκεια της εκτιμώμενης ωφέλιμης ζωής τους, χρησιμοποιώντας την σταθερή μέθοδο. Οι εκτιμώμενες ωφέλιμες ζωές, οι υπολειπόμενες αξίες και η μέθοδος απόσβεσης επανεξετάζονται στο τέλος κάθε χρήσης, με τα αποτελέσματα που επιφέρει οποιαδήποτε αλλαγή στις εκτιμήσεις να υπολογίζεται σε μελλοντική βάση. Τα περιουσιακά στοιχεία που κατέχονται με χρηματοδοτικές μισθώσεις αποσβένονται με βάση την εκτιμώμενη ωφέλιμη ζωή τους στην ίδια βάση όπως και τα περιουσιακά στοιχεία της Εταιρείας ή με βάση τη διάρκεια της σχετικής μίσθωσης εάν είναι συντομότερη. Το κέρδος ή η ζημιά που προκύπτει από την πώληση ή την απόσυρση ενσώματων ακινητοποιήσεων καθορίζεται ως η διαφορά μεταξύ των εσόδων από την πώληση και της αναπόσβεστης αξίας του περιουσιακού στοιχείου και καταχωρείται στα αποτελέσματα. Άυλα Περιουσιακά Στοιχεία Άυλα περιουσιακά στοιχεία αποκτώμενα διακεκριμένα Τα άυλα περιουσιακά στοιχεία που αποκτώνται διακεκριμένα απεικονίζονται στο κόστος μειωμένο κατά τις συσσωρευμένες αποσβέσεις και τις συσσωρευμένες ζημίες απομείωσης. Η απόσβεση καταχωρείται στα αποτελέσματα σε σταθερή βάση κατά τη διάρκεια της εκτιμώμενης ωφέλιμης ζωής των άυλων περιουσιακών στοιχείων. Η εκτιμώμενη ωφέλιμη ζωή και η μέθοδος απόσβεσης επανεξετάζονται στο τέλος κάθε χρήσης και τα αποτελέσματα που επιφέρει οποιαδήποτε αλλαγή στις εκτιμήσεις υπολογίζονται σε μελλοντική βάση. Εσωτερικώς δημιουργούμενα άυλα περιουσιακά στοιχεία - έξοδα ερευνών και ανάπτυξης Οι δαπάνες σε ερευνητικές δραστηριότητες αναγνωρίζονται ως έξοδα στην περίοδο που πραγματοποιούνται. Ένα εσωτερικώς δημιουργούμενο άυλο περιουσιακό στοιχείο που προκύπτει από την ανάπτυξη (ή από φάση ανάπτυξης μιας εσωτερικής μελέτης) αναγνωρίζεται μόνο και μόνο όταν αποδεικνύονται όλα τα ακόλουθα: η τεχνική δυνατότητα ολοκλήρωσης του άυλου περιουσιακού στοιχείου, ούτως ώστε να είναι διαθέσιμο προς χρήση ή πώληση. η πρόθεση να ολοκληρωθεί το άυλο περιουσιακό στοιχείο και να χρησιμοποιηθεί ή να πωληθεί. η ικανότητα να χρησιμοποιηθεί ή να πωληθεί το άυλο περιουσιακό στοιχείο. το άυλο περιουσιακό στοιχείο να δημιουργήσει πιθανά μελλοντικά οικονομικά οφέλη. η διαθεσιμότητα κατάλληλων τεχνικών, οικονομικών και άλλων πόρων για την ολοκλήρωση της ανάπτυξης και της χρησιμοποίησης ή πώλησης του άυλου περιουσιακού στοιχείου και η ικανότητα να αποτιμώνται αξιόπιστα οι αποδοτέες δαπάνες στο άυλο περιουσιακό στοιχείο κατά τη διάρκεια της ανάπτυξής του. Το ποσό που αρχικά αναγνωρίζεται για το εσωτερικώς δημιουργούμενο άυλο περιουσιακό στοιχείο είναι το σύνολο των δαπανών που προκύπτουν από την ημερομηνία εκείνη που το άυλο περιουσιακό στοιχείο για πρώτη φορά πληροί τα ανωτέρω κριτήρια. Όπου δεν είναι δυνατό να αναγνωρισθούν εσωτερικώς δημιουργούμενα άυλα περιουσιακά στοιχεία, τα έξοδα ανάπτυξης καταχωρούνται στα αποτελέσματα της περιόδου που προκύπτουν. Μεταγενέστερα της αρχικής καταχώρησης τα εσωτερικώς δημιουργούμενα άυλα περιουσιακά στοιχεία απεικονίζονται στο κόστος μειωμένο κατά τις συσσωρευμένες αποσβέσεις και τις συσσωρευμένες ζημίες απομείωσης, στην ίδια βάση όπως και τα άυλα περιουσιακά στοιχεία που αποκτώνται διακεκριμένα. Οι σημειώσεις στις σελ 148 - 212 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των Οικονομικών καταστάσεων 163 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 Άυλα περιουσιακά στοιχεία αποκτώμενα σε συνένωση επιχειρήσεων Τα άυλα περιουσιακά στοιχεία που αποκτώνται σε συνένωση επιχειρήσεων προσδιορίζονται και γνωστοποιούνται ξεχωριστά από την υπεραξία όταν πληρούν τις προϋποθέσεις του ορισμού του άυλου περιουσιακού στοιχείου και η εύλογη αξία τους μπορεί να επιμετρηθεί αξιόπιστα. Το κόστος αυτών των άυλων περιουσιακών στοιχείων είναι η εύλογη αξία τους κατά την ημερομηνία της απόκτησης. Μεταγενέστερα της αρχικής επιμέτρησης, τα άυλα περιουσιακά στοιχεία αποκτώμενα σε συνένωση επιχειρήσεων απεικονίζονται στο κόστος, μειωμένο κατά τις συσσωρευμένες αποσβέσεις και τις συσσωρευμένες ζημίες απομείωσης, στην ίδια βάση όπως και τα άυλα περιουσιακά στοιχεία που αποκτώνται διακεκριμένα. Απομείωση αξίας ενσώματων και άυλων περιουσιακών στοιχείων εκτός από υπεραξία Σε κάθε ημερομηνία αναφοράς των Οικονομικών Καταστάσεων, η Εταιρεία εξετάζει τη λογιστική αξία των ενσώματων και άυλων περιουσιακών στοιχείων για να προσδιορίσει αν υπάρχει ένδειξη ότι αυτά τα περιουσιακά στοιχεία έχουν υποστεί ζημία απομείωσης. Αν οποιαδήποτε τέτοια ένδειξη υπάρχει, το ανακτήσιμο ποσό του περιουσιακού στοιχείου εκτιμάται για να καθορισθεί ο βαθμός της ζημίας απομείωσης (αν υπάρχει). Όταν δεν είναι δυνατό να εκτιμηθεί η ανακτήσιμη αξία ενός επί μέρους περιουσιακού στοιχείου, η Εταιρεία εκτιμά την ανακτήσιμη αξία της μονάδας δημιουργίας ταμειακών ροών στην οποία το περιουσιακό στοιχείο ανήκει. Όταν μια εύλογη και σταθερή βάση επιμερισμού μπορεί να αναγνωρισθεί, τα ενσωματωμένα περιουσιακά στοιχεία μπορούν επίσης να επιμερισθούν σε μεμονωμένες μονάδες δημιουργίας ταμειακών ροών ή, διαφορετικά, να επιμερισθούν σε μικρότερες ομάδες μονάδων δημιουργίας ταμειακών ροών για τις οποίες εύλογη και σταθερή βάση επιμερισμού μπορεί να αναγνωρισθεί. Τα άυλα περιουσιακά στοιχεία με αόριστη ωφέλιμη ζωή καθώς επίσης και τα άυλα περιουσιακά στοιχεία μη διαθέσιμα ακόμη για χρήση υπόκεινται σε έλεγχο απομείωσης ετησίως και όποτε υπάρξει ένδειξη ότι το περιουσιακό στοιχείο είναι απομειωμένο. Το ανακτήσιμο ποσό είναι το μεγαλύτερο μεταξύ της εύλογης αξίας μειωμένης κατά τα έξοδα πώλησης και της αξίας χρήσης του. Για τον υπολογισμό της αξίας χρήσης (του περιουσιακού στοιχείου), οι εκτιμώμενες μελλοντικές ταμειακές ροές προεξοφλούνται στη παρούσα αξία τους χρησιμοποιώντας ένα προ-φόρου προεξοφλητικό επιτόκιο που αντανακλά τις παρούσες εκτιμήσεις της αγοράς της διαχρονικής αξίας του χρήματος και τους κινδύνους που σχετίζονται με το περιουσιακό στοιχείο. Αν το ανακτήσιμο ποσό ενός περιουσιακού στοιχείου (ή μιας μονάδας δημιουργίας ταμειακών ροών) εκτιμάται ότι είναι μικρότερο από τη λογιστική αξία του, η λογιστική αξία του περιουσιακού στοιχείου (ή μιας μονάδας δημιουργίας ταμιακών ροών) μειώνεται μέχρι το ανακτήσιμο ποσό αυτού. Μια ζημιά απομείωσης αναγνωρίζεται αμέσως στα αποτελέσματα. Όταν, μεταγενέστερα, μία ζημιά απομείωσης αναστραφεί, η λογιστική αξία του περιουσιακού στοιχείου (ή μιας μονάδας δημιουργίας ταμιακών ροών) αυξάνεται μέχρι την αναθεωρημένη εκτιμώμενη ανακτήσιμη αξία του, έτσι ώστε η αυξημένη λογιστική αξία να μην υπερβαίνει τη λογιστική αξία που θα είχε προσδιορισθεί αν δεν είχε αναγνωρισθεί καμία ζημιά απομείωσης της αξίας του περιουσιακού στοιχείου (ή μιας μονάδας δημιουργίας ταμιακών ροών) στα προηγούμενα έτη. Μία αναστροφή της ζημιάς απομείωσης αναγνωρίζεται αμέσως στα αποτελέσματα. Αποθέματα Τα αποθέματα παρουσιάζονται στη χαμηλότερη τιμή μεταξύ του κόστους και της καθαρής ρευστοποιήσιμης αξίας. Το κόστος υπολογίζεται με τη μέθοδο του μέσου σταθμικού κόστους. Το κόστος περιλαμβάνει τα άμεσα υλικά και όπου συντρέχει περίπτωση τα άμεσα εργατικά κόστη και εκείνα τα γενικά βιομηχανικά έξοδα που πραγματοποιούνται προκειμένου να φέρουν τα αποθέματα στην παρούσα τους θέση ή και κατάσταση. Η καθαρή ρευστοποιήσιμη αξία αντιπροσωπεύει την εκτιμώμενη αξία πώλησης μειωμένης κατά τα εκτιμώμενα κόστη ολοκλήρωσης και τα αναγκαία κόστη για την πραγματοποίηση της πώλησης. Οι σημειώσεις στις σελ 148 - 212 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των Οικονομικών καταστάσεων 164 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 Προβλέψεις Οι προβλέψεις αναγνωρίζονται όταν η Εταιρεία έχει μία παρούσα υποχρέωση (νομική ή τεκμαιρόμενη) ως αποτέλεσμα ενός γεγονότος του παρελθόντος, είναι πιθανό ότι η Εταιρεία θα απαιτηθεί να διακανονίσει αυτή την υποχρέωση και μπορεί να γίνει μία αξιόπιστη εκτίμηση για το ποσό αυτής της υποχρέωσης. Το ποσό που αναγνωρίζεται ως πρόβλεψη αποτελεί την καλύτερη εκτίμηση των απαιτούμενων δαπανών να διακανονιστεί η παρούσα υποχρέωση κατά την ημερομηνία αναφοράς των Οικονομικών Καταστάσεων, λαμβάνοντας υπόψη τους κινδύνους και τις αβεβαιότητες που περιβάλλουν αυτήν την υποχρέωση. Σε περίπτωση που για την επιμέτρηση των προβλέψεων χρησιμοποιούνται εκτιμώμενες ταμειακές ροές που θα διακανονίσουν την τρέχουσα υποχρέωση, το λογιστικό υπόλοιπο της πρόβλεψης αυτής είναι η παρούσα αξία αυτών των ταμειακών ροών. Όταν μέρος ή το σύνολο της απαιτούμενης οικονομικής ωφέλειας για τον διακανονισμό μιας πρόβλεψης αναμένονται να αποζημιωθεί από άλλο μέρος, η απαίτηση καταχωρείται ως περιουσιακό στοιχείο όταν είναι πραγματικά βέβαιο ότι η αποζημίωση θα εισπραχθεί και το ποσό της είσπραξης μπορεί να αποτιμηθεί αξιόπιστα. Επαχθείς συμβάσεις Παρούσα υποχρέωση που προκύπτει από επαχθείς συμβάσεις καταχωρείται και επιμετράται σαν μια πρόβλεψη. Μία επαχθής σύμβαση θεωρείται ότι υπάρχει όταν η Εταιρεία έχει μία σύμβαση στο πλαίσιο της οποίας τα αναπόφευκτα κόστη εκπλήρωσης των δεσμεύσεων της σύμβασης υπερβαίνουν τα οικονομικά οφέλη που αναμένονται να ληφθούν από αυτήν. Αναδιάρθρωση Μία πρόβλεψη για κόστη αναδιάρθρωσης καταχωρείται όταν η Εταιρεία έχει αναπτύξει λεπτομερές τυπικό πλάνο για την αναδιάρθρωση και έχει βάσιμες προσδοκίες, ότι θα φέρει σε πέρας την αναδιάρθρωση, αρχίζοντας την εφαρμογή αυτού του πλάνου ή δηλώνοντας τα κύρια χαρακτηριστικά σε αυτούς που επηρεάζονται από αυτό. Η επιμέτρηση μιας πρόβλεψης αναδιάρθρωσης περιλαμβάνει μόνο της άμεσες δαπάνες που προκύπτουν από την αναδιάρθρωση, οι οποίες αναγκαστικά προέρχονται από την αναδιάρθρωση και ταυτόχρονα δε συνδέονται με τις συνεχιζόμενες δραστηριότητες της επιχείρησης. Εγγυήσεις Προβλέψεις για δαπάνες εγγυήσεων καταχωρούνται την ημερομηνία της πώλησης των σχετικών προϊόντων, σύμφωνα με τις καλύτερες δυνατές εκτιμήσεις της Διοίκησης για το ποσό της δαπάνης που θα απαιτηθεί προκειμένου η Εταιρεία να διακανονίσει τη δέσμευση. Χρηματοοικονομικά μέσα Ο Όμιλος και η Εταιρεία εφαρμόζει την πρακτική διευκόλυνση που παρέχει η παράγραφος 7.2.15 του ΔΠΧΑ 9 αναφορικά με τη μετάβαση για την ταξινόμηση, επιμέτρηση και απομείωση των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων, χωρίς να επαναταξινομήσει (επαναδιατυπώσει) τα κονδύλια των συγκριτικών περιόδων κατά την πρώτη εφαρμογή. Η συγκεκριμένη πολιτική είχε ως αποτέλεσμα κάθε προσαρμογή στη λογιστική αξία των κονδυλίων των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων και των προβλέψεων απομείωσης της οικονομικής θέσης να αναγνωρίζεται αναδρομικά με την σωρευτική επίδραση της αρχικής εφαρμογής ως προσαρμογή στο υπόλοιπο ανοίγματος των κερδών εις νέον την 1 Ιανουαρίου 2018, δηλαδή να μην επαναδιατυπωθούν τα κονδύλια αυτά της οικονομικής θέσης, την αντίστοιχη συγκριτική περίοδο. Οι επενδύσεις σε χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία καταχωρούνται είτε ως υποχρέωση ή είτε ως επένδυση στην καθαρή θέση με αναφορά στις απαιτήσεις του ΔΛΠ 32 «Χρηματοοικονομικά Μέσα» Οι σημειώσεις στις σελ 148 - 212 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των Οικονομικών καταστάσεων 165 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 (α) Απομείωση Χρηματοοικονομικών Περιουσιακών Στοιχείων Οι κατηγορίες των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων που υπόκεινται στο μοντέλο των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών του ΔΠΧΑ 9 είναι οι εξής: Απαιτήσεις από Πελάτες και Λοιπές Απαιτήσεις Ταμείο και Ταμειακά Ισοδύναμα. Ο Όμιλος και η Εταιρεία αναθεώρησε τη μεθοδολογία για την επιμέτρηση της απομείωσης, σύμφωνα με το ΔΠΧΑ 9, για κάθε μία από τις παραπάνω κατηγορίες. Απομείωση Ο Όμιλος και η Εταιρεία εφαρμόζει την απλοποιημένη προσέγγιση (simplified approach), για την εκτίμηση των αναμενόμενων μελλοντικών πιστωτικών ζημιών των «Απαιτήσεων από Πελάτες» σύμφωνα με το ΔΠΧΑ 9, παράγραφο 5.5.15. Ο Όμιλος αναγνωρίζει πρόβλεψη αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών κατά την αρχική αναγνώριση για το χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο «Απαιτήσεις από Πελάτες» που ταξινομείται και επιμετράται στο αποσβεσμένο κόστος. Στα πλαίσια των όσων ορίζει το ΔΠΧΑ 9 για το χρηματοοικονομικό στοιχείο ενεργητικού «Απαιτήσεις από Πελάτες», ο όμιλος έχει υιοθετήσει την απλοποιημένη προσέγγιση (simplified approach), με βάση την οποία αναγνωρίζει και ταξινομεί το χρηματοοικονομικό στοιχείο ενεργητικού “Απαιτήσεις από Πελάτες” είτε στο στάδιο 2 (stage 2) είτε στο στάδιο 3 (stage 3) σύμφωνα με τις ημέρες καθυστέρησης αποπληρωμής των λογαριασμών ως εξής: • Στάδιο 2: 0 – 89 ημέρες καθυστέρησης από την ημερομηνία εξόφλησης του τιμολογίου. Στο στάδιο 2 οι απαιτήσεις έναντι των πελατών δεν έχουν υποστεί απομείωση. • Στάδιο 3: 90 ή περισσότερες ημέρες καθυστέρησης. Στο στάδιο 3 ταξινομούνται απαιτήσεις έναντι των πελατών για τους οποίους έχει συμβεί το πιστωτικό γεγονός (έχουν υποστεί απομείωση). Για τα στάδια 2 και 3 η Εταιρεία σχηματίζει Αναμενόμενες Πιστωτικές Απώλειες στη βάση παραμέτρων κινδύνου οι οποίες υπολογίζονται με ιστορικά δεδομένα. Οι παράμετροι κινδύνου είναι η εκτιμώμενη πιθανότητα αθέτησης, το ποσοστό της ζημίας πάνω στο οφειλόμενο κεφάλαιο με δεδομένο ότι ο πελάτης έχει αθετήσει να αποπληρώσει το οφειλόμενο ποσό και το υπόλοιπο που είναι εκτεθειμένη η εταιρεία σε περίπτωση αθέτησης του πελάτη. Κατά γενικό κανόνα, η αξιολόγηση της ταξινόμησης σε στάδια διενεργείται σε εξαμηνιαία βάση και σε κάθε περίοδο αναφοράς. Ο Όμιλος αναγνωρίζει πρόβλεψη αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών κατά την αρχική αναγνώριση για το χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο «Απαιτήσεις από Πελάτες» που ταξινομείται και επιμετράται στο αποσβεσμένο κόστος. Επενδύσεις και Λοιπά Χρηματοοικονομικά Περιουσιακά Στοιχεία Ταξινόμηση Με ημερομηνία μετάβασης την 01 Ιανουαρίου 2018, ο Όμιλος και η Εταιρεία κατατάσσει τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία στις παρακάτω κατηγορίες: Επιμέτρηση στην εύλογη αξία (είτε μέσω λοιπών συνολικών εσόδων, είτε μέσω αποτελεσμάτων), Επιμέτρηση στο αποσβεσμένο κόστος Η κατάταξη εξαρτάται από τα αποτελέσματα αξιολόγησης του επιχειρηματικού μοντέλου διαχείρισης των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων και των χαρακτηριστικών των συμβατικών ταμειακών ροών των διακρατούμενων τίτλων. Για περιουσιακά στοιχεία που επιμετρώνται στην εύλογη αξία, κέρδη και ζημιές μπορούν να αναγνωριστούν είτε στα αποτελέσματα είτε στα λοιπά συνολικά έσοδα. Για επενδύσεις σε συμμετοχικούς τίτλους που δεν διακρατούνται για διαπραγμάτευση η εταιρεία έχει αμετάκλητα επιλέξει κατά την ημερομηνία μετάβασης (initial recognition) να αναγνωρίσει τους συμμετοχικούς τίτλους στην εύλογη αξία μέσω των Λοιπών Συνολικών Εσόδων. Επιμέτρηση Κατά την αρχική αναγνώριση ο Όμιλος και η Εταιρεία μπορεί να επιμετρήσει ένα χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο στην εύλογη αξία, προσθέτοντας κόστη που πραγματοποιήθηκαν κατά την απόκτηση του περιουσιακού 166 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 στοιχείου, εφόσον δεν το αναγνωρίσει στην κατάσταση λογαριασμού αποτελεσμάτων αλλά στα λοιπά συνολικά έσοδα. Σε περίπτωση καταχώρησης στα αποτελέσματα τυχόν κόστη θα εξοδοποιηθούν. Επενδύσεις σε συμμετοχικούς τίτλους Οι επενδύσεις διαθέσιμες προς πώληση αναγνωρίστηκαν στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών εσόδων και συγκεκριμένα: Συμμετοχικοί τίτλοι, εισηγμένοι στην χρηματιστηριακή αγορά, επαναταξινομήθηκαν, την ημερομηνία μετάβασης 01 Ιανουαρίου 2018, από το κονδύλι «Επενδύσεις Διαθέσιμες προς Πώληση» στο κονδύλι «Χρηματοοικονομικά Μέσα στην Εύλογη Αξία μέσω των Λοιπών Συνολικών Εσόδων». Η κατάταξη αυτή, θεωρείται αμετάκλητη, για τον Όμιλο και την Εταιρεία. Σε συμμόρφωση με το ΔΠΧΑ 9, ο Όμιλος και η Εταιρεία εκτιμά ότι η αξία αυτών των συμμετοχικών τίτλων αποτελεί μία αξιόπιστη αποτίμηση τους, στην εύλογη αξία τους. Οι συμμετοχικοί τίτλοι επιμετρώνται στην εύλογη αξία. Όταν ο Όμιλος και η Εταιρεία έχει επιλέξει να καταχωρεί τα κέρδη ή τις ζημίες, για τους συμμετοχικούς τίτλους στην εύλογη αξία, μέσω των Λοιπών Συνολικών Εσόδων δεν υφίσταται ανακατάταξη των κερδών/ζημιών στα αποτελέσματα, ως συνέπεια της αποαναγνώρισης της επένδυσης. Μερίσματα από τέτοιες επενδύσεις συνεχίζουν να αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα όπως και τα λοιπά έσοδα όταν η Εταιρεία έχει θεμελιώσει το δικαίωμα να λαμβάνει ταμειακές ροές. Αλλαγές στην εύλογη αξία των περιουσιακών στοιχείων μέσω των αποτελεσμάτων αναγνωρίζονται στο κονδύλι άλλα έσοδα, στην κατάσταση λογαριασμού αποτελεσμάτων. Ζημίες απομείωσης (και η αναστροφή τους), σε επενδύσεις σε συμμετοχικούς τίτλους που επιμετρώνται στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών εσόδων, δεν απεικονίζονται διακριτά από άλλες μεταβολές στην εύλογη αξία. Ταμείο και ταμιακά ισοδύναμα Το ταμείο και τα ταμιακά ισοδύναμα περιλαμβάνουν μετρητά και καταθέσεις όψεως και άλλες βραχυπρόθεσμες υψηλής ρευστότητας επενδύσεις, οι οποίες είναι εύκολα μετατρέψιμες σε ένα γνωστό ποσό μετρητών και υπόκεινται σε ένα ασήμαντο κίνδυνο μεταβολής στην αξία. Τομείς δραστηριότητας Οι βασικές επιχειρηματικές δραστηριότητες της Εταιρείας (παροχή υπηρεσιών ύδρευσης, αποχέτευσης και λοιπές), δεν υπόκεινται σε διαφορετικούς κινδύνους και αποδόσεις. Κατά συνέπεια, η Εταιρεία δεν προέβη στην παρουσίαση γνωστοποιήσεων όσον αφορά τους τομείς επιχειρηματικής δραστηριότητας. Διευκρινίζεται ότι η Εταιρεία δραστηριοποιείται σ’ έναν γεωγραφικό τομέα (λεκανοπέδιο Αττικής). Η πολιτική και η λήψη αποφάσεων είναι κοινή για όλους τους τομείς δραστηριότητας της Εταιρείας. 4. ΚΡΙΣΙΜΕΣ ΛΟΓΙΣΤΙΚΕΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΗΜΑΝΤΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΑΒΕΒΑΙΟΤΗΤΩΝ Κατά την σύνταξη των οικονομικών καταστάσεων σύμφωνα με τις λογιστικές πολιτικές του ομίλου, όπως περιγράφονται στην σημείωση 3, η Διοίκηση είναι απαραίτητο να προβεί σε κρίσεις, εκτιμήσεις και παραδοχές σχετικά με την λογιστική αξία των περιουσιακών στοιχείων και των υποχρεώσεων, οι οποίες δεν είναι προφανείς από άλλες πηγές πληροφόρησης. Οι εκτιμήσεις και οι σχετικές με αυτές παραδοχές, βασίζονται στην εμπειρία του παρελθόντος, εκτιμήσεις ειδικευμένων εξωτερικών συμβούλων καθώς και σε άλλους σχετικούς παράγοντες. Τα πραγματικά αποτελέσματα ενδέχεται να διαφέρουν από αυτές τις εκτιμήσεις. Οι εκτιμήσεις και οι υποκειμενικές παραδοχές επανεξετάζονται σε συνεχή βάση. Οι αναθεωρήσεις λογιστικών εκτιμήσεων, αναγνωρίζονται στην περίοδο κατά την οποία συμβαίνουν, αν αυτές επηρεάζουν μόνο την συγκεκριμένη περίοδο ή και σε μελλοντικές περιόδους. Οι λογιστικές κρίσεις στις οποίες έχει προβεί η διοίκηση κατά την εφαρμογή των λογιστικών πολιτικών του Ομίλου και οι οποίες έχουν σημαντική επίδραση στις οικονομικές καταστάσεις της Εταιρείας και του ομίλου είναι οι ακόλουθες: Οι σημειώσεις στις σελ 148 - 212 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των Οικονομικών καταστάσεων 167 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 1. Το ύψος της πρόβλεψης για τυχόν απομείωση απαιτήσεων από πελάτες (Ιδιώτες, Ελληνικό Δημόσιο, OTA). 2. Ενδεχόμενες υποχρεώσεις της Εταιρείας με το Ελληνικό Δημόσιο (κόστος συντήρησης παγίων «Εταιρεία Παγίων ΕΥΔΑΠ» ΝΠΔΔ, τίμημα ακατέργαστου νερού). 3. Το ύψος των προβλέψεων για παροχές στο προσωπικό από τέσσερα προγράμματα καθορισμένων παροχών. 4. Προβλέψεις για επίδικες εργατικές υποθέσεις. 5. Διάρκεια μίσθωσης Αποτελεί κοινή πρακτική στην Ελληνική αγορά μισθώσεων εμπορικών ακινήτων, ο μισθωτής να συνεχίζει να χρησιμοποιεί το ακίνητο και μετά το πέρας της ημερομηνίας λήξης της σύμβασης μίσθωσης. Οι ως άνω ονομαζόμενες “σιωπηρά ανανεωμένες” συμβάσεις μίσθωσης καθίστανται αορίστου χρόνου μετά την ημερομηνία λήξη τους και συνεχίζουν να δημιουργούν εκτελεστά δικαιώματα και υποχρεώσεις, εφόσον κανένας από τους αντισυμβαλλόμενους δεν προχωρήσει στην καταγγελία αυτών. Σύμφωνα με τον Ελληνικό Αστικό Κώδικα, κάθε ένας από τους αντισυμβαλλόμενους έχει το δικαίωμα να καταγγείλει την σύμβαση μίσθωσης χωρίς την επιβολή κάποιας ποινής αμέσως μετά το πέρας της σύντομης περιόδου προειδοποίησης όπως αυτή ορίζεται στον ως άνω κώδικα. Δεδομένου ότι τόσο ο μισθωτής όσο και ο εκμισθωτής έχουν το δικαίωμα να καταγγείλουν την μίσθωση χωρίς την λήψη σχετικής άδειας του αντισυμβαλλόμενου και χωρίς να απαιτείται η καταβολή κάποιου ποσού ως αποζημίωση, ο Όμιλος αξιολόγησε ότι οι “σιωπηρά ανανεωμένες” συμβάσεις μίσθωσης δεν δημιουργούν εκτελεστά δικαιώματα και υποχρεώσεις μετά το πέρας της συμβατικής ημερομηνίας ισχύς τους και συνεπώς δεν πληρούν τον ορισμό της σύμβασης του Δ.Π.Χ.Α. 16. Κατά συνέπεια, ο Όμιλος κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η διάρκεια της μίσθωσης των “σιωπηρά ανανεωμένων” συμβάσεων είναι η αρχική συμβατική διάρκεια αυτών. Συνεπώς ο Όμιλος αναγνωρίζει τα μισθώματα που σχετίζονται με αυτές τις μισθώσεις ως λειτουργικά έξοδα στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων. 6. Διαφορικό επιτόκιο δανεισμού Για τον προσδιορισμό του διαφορικού επιτοκίου δανεισμού ο Όμιλος χρησιμοποίησε σαν επιτόκιο αναφοράς την καμπύλη απόδοσης των ομολόγων του Ελληνικού Δημοσίου η οποία προσαρμόστηκε με το πιστωτικό περιθώριο του Ομίλου. Προκειμένου να ενσωματωθεί στο ως άνω προσδιορισθέν διαφορικό επιτόκιο το γεγονός ότι ο δανεισμός είναι εξασφαλισμένος, χρησιμοποιήθηκε η διαφορά περιθωρίου απόδοσης μεταξύ των καλυμμένων ομολογιών των Ελληνικών Συστημικών Τραπεζών και των ομολόγων του Ελληνικού Δημοσίου. Επιπλέον η διοίκηση εξετάζει σε κάθε χρήση, στη βάση υποθέσεων και εκτιμήσεων τα ακόλουθα: 1. Ωφέλιμες ζωές και ανακτήσιμες αξίες των αποσβεσίμων ενσώματων και άυλων παγίων. 2.Φόρο εισοδήματος που περιλαμβάνει την πρόβλεψη για τον τρέχοντα φόρο εισοδήματος και πρόβλεψη για πρόσθετους φόρους και προσαυξήσεις για ανέλεγκτες χρήσεις. 3. Ανακτησιμότητα αναβαλλόμενης φορολογικής απαίτησης. 5. ΕΣΟΔΑ Τα έσοδα της Εταιρείας αναλύονται ως ακολούθως: ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 Έσοδα από παροχή νερού και σχετιζόμενων υπηρεσιών 219.256 220.283 219.250 220.266 Έσοδα από υπηρεσίες αποχέτευσης 102.713 100.280 102.713 100.280 1.781 1.850 1.781 1.850 323.750 322.413 323.744 322.396 Λοιπά λειτουργικά έσοδα 3.331 5.318 3.331 5.317 Χρηματοοικονομικά έσοδα 18.912 21.877 18.908 21.869 345.993 349.608 345.983 349.582 ΕΣΟΔΑ Έσοδα από πώληση ηλεκτρικού ρεύματος Κύκλος εργασιών Συνολικά έσοδα Οι σημειώσεις στις σελ 148 - 212 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των Οικονομικών καταστάσεων 168 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 Η μεταβολή του κύκλου εργασιών οφείλεται κυρίως στην αύξηση της κατανάλωσης και των εσόδων από λοιπές εργασίες αποχέτευσης καθώς και στην μείωση των εσόδων από κατ΄ αποκοπή εργασίες. Τα χρηματοοικονομικά έσοδα μειώθηκαν κατά ποσό Ευρώ 3 εκατ. (σημείωση 9). Ο Όμιλος διαχωρίζει τα έσοδα από τις συμβάσεις με τους πελάτες στην βάση του χρόνου μεταβίβασης των υπηρεσιών , καθώς η διοίκηση πιστεύει ότι αυτό καταδεικνύει καλύτερα πως η φύση, η ποσότητα, ο χρόνος και η αβεβαιότητα των εσόδων και ταμειακών ροών του Ομίλου επηρεάζονται από οικονομικούς παράγοντες. ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Ποσά σε χιλ. Ευρώ 31.12.2019 Σε βάθος χρόνου Σε δεδομένη χρονική στιγμή Σε βάθος χρόνου Σε δεδομένη χρονική στιγμή Έσοδα από παροχή νερού και σχετιζόμενες υπηρεσίες 213.446 5.810 213.446 5.804 Έσοδα από υπηρεσίες αποχέτευσης και σχετιζόμενες υπηρεσίες 99.908 2.805 99.908 2.805 ΕΣΟΔΑ Έσοδα από πώληση ηλεκτρικού ρεύματος Σύνολο 1.781 - 1.781 - 315.135 8.615 315.135 8.609 ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Ποσά σε χιλ. Ευρώ 31.12.2018 Σε βάθος χρόνου Σε δεδομένη χρονική στιγμή Σε βάθος χρόνου Σε δεδομένη χρονική στιγμή Έσοδα από παροχή νερού και σχετιζόμενες υπηρεσίες 221.298 8.968 211.298 8.968 Έσοδα από υπηρεσίες αποχέτευσης και σχετιζόμενες υπηρεσίες 98.055 2.242 98.055 2.225 Έσοδα από πώληση ηλεκτρικού ρεύματος 1.850 - 1.850 - 311.203 11.210 311.203 11.193 ΕΣΟΔΑ Σύνολο 6. ΜΕΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΤΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΚΑΤ΄ ΕΙΔΟΣ ΕΞΟΔΩΝ Οι λογαριασμοί εξόδων (κατά φύση) έχουν μερισθεί στο κόστος πωλήσεων και στις λειτουργίες διοίκησης και διάθεσης ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ Κόστος Πωληθέντων Έξοδα Διάθεσης Έξοδα Διοίκησης Aμοιβές & έξοδα τρίτων 47.457 2.532 9.786 59.774 Κόστος ιδιοκατασκευών (9.862) - - (9.862) Σύνολο Α 37.595 2.532 9.786 49.912 Αμοιβές & έξοδα προσωπικού (σημ.8) 20.413 34.410 120.163 Παροχές τρίτων 65.340 20.832 5.519 10.263 36.614 Αποσβέσεις (σημ.7) 32.941 977 3.161 Διάφορες προβλέψεις (σημ. 21, 22, 29, 32) (4.477) - - Διάφορα έξοδα 6.656 1.296 2.767 Αναλώσεις υλικών 5.970 210 792 6.973 Κόστος ιδιοκατασκευών (4.397) - - (4.397) Σύνολο Β 122.865 28.415 51.395 2.608 205.283 Σύνολο (Α + Β) 160.460 30.947 61.180 2.608 255.195 Κόστος Πωληθέντων Έξοδα Διάθεσης Έξοδα Διοίκησης Απομείωση χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων Αμοιβές & έξοδα τρίτων 40.164 2.443 8.426 - 51.033 Κόστος ιδιοκατασκευών (3.873) - - - (3.873) Σύνολο Α 36.292 2.443 8.426 - 47.160 Αμοιβές & έξοδα προσωπικού 62.088 18.812 36.930 - 117.831 Παροχές τρίτων 20.103 5.160 9.290 - 34.553 Αποσβέσεις 33.911 1.052 2.617 - 37.580 Διάφορες προβλέψεις 20.245 - - (9.877) 10.368 Διάφορα έξοδα 14.294 1.689 3.040 - 19.023 Αναλώσεις υλικών 6.263 257 796 - 7.316 Κόστος ιδιοκατασκευών (10.763) - - - (10.763) Σύνολο Β 146.141 26.970 52.673 (9.877) 215.908 Σύνολο (Α + Β) 182.433 29.413 61.099 (9.877) 263.067 31.12.2018 Αναμορφωμένο σημ.42 Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ 169 Απομείωση χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων Σύνολο 37.079 2.608 (1.869) 10.720 Σύνολο Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2019 Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ Κόστος Πωληθέντων Έξοδα Διάθεσης Έξοδα Διοίκησης Απομείωση χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων Αμοιβές & έξοδα τρίτων 47.457 2.532 9.744 - 59.733 Κόστος ιδιοκατασκευών (9.862) - - - (9.862) Σύνολο Α 37.595 2.532 9.744 - Αμοιβές & έξοδα προσωπικού (σημ.8) 65.339 20.413 34.408 Παροχές τρίτων 20.832 5.519 10.263 - Αποσβέσεις (σημ.7) 32.941 977 3.161 - Διάφορες προβλέψεις (σημ. 21, 22, 29, 32) (4.477) - - 2.608 (1.869) Διάφορα έξοδα 6.657 1.296 2.761 - 10.715 Αναλώσεις υλικών 5.970 210 792 - 6.973 Κόστος ιδιοκατασκευών (4.397) - - - (4.397) Σύνολο Β 122.865 28.415 51.386 2.608 205.274 Σύνολο (Α + Β) 160.460 30.947 61.130 2.608 255.145 31.12.2018 Αναμορφωμένο σημ.42 Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ Σύνολο 49.871 - 120.160 36.613 37.079 Απομείωση χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων Κόστος Πωληθέντων Έξοδα Διάθεσης Έξοδα Διοίκησης Αμοιβές & έξοδα τρίτων 40.164 2.443 8.369 - 50.976 Κόστος ιδιοκατασκευών (3.873) - - - (3.873) Σύνολο Α 36.292 2.443 8.369 - Αμοιβές & έξοδα προσωπικού 62.089 18.813 36.927 - 117.828 Παροχές τρίτων 20.103 5.160 9.290 - 34.553 Αποσβέσεις 33.911 1.052 2.617 - 37.580 Διάφορες προβλέψεις 20.245 - - (9.877) 10.368 Διάφορα έξοδα 14.294 1.688 3.032 - 19.014 Αναλώσεις υλικών 6.263 257 796 - 7.316 Κόστος ιδιοκατασκευών (10.763) - - - (10.763) Σύνολο Β 146.142 26.970 52.662 (9.877) 215.896 Σύνολο (Α + Β) 182.434 29.413 61.031 (9.877) 262.999 Σύνολο 47.103 Η διακύμανση των εξόδων σε σχέση με την προηγούμενη χρήση, παρουσιάζεται στους παρακάτω πίνακες: α. ΠΑΡΟΧΕΣ ΤΡΙΤΩΝ (ΟΜΙΛΟΣ & ΕΤΑΙΡΕΙΑ) Ο λογαριασμός αναλύεται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε χιλ Ευρώ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 16.885 15.919 16.885 15.919 405 476 405 476 - 7.849 - 7.849 7.384 - 7.384 - Έξοδα που αφορούν καταβολές κυμαινόμενων μισθωμάτων τα οποία δεν περιλαμβάνονται στην επιμέτρηση των υποχρεώσεων από μισθώσεις 125 - 125 - Έξοδα από μισθώματα που αφορούν συμβάσεις που ανανεώθηκαν “σιωπηρά” 683 - 683 - Τηλεπικοινωνίες-Ταχυδρομικά 5.315 5.350 5.314 5.350 Επισκευές και Συντηρήσεις 3.415 3.215 3.415 3.215 Λοιπές Παροχές Τρίτων 2.402 1.744 2.402 1.744 36.614 34.553 36.613 34.553 Ηλεκτρικό Ρεύμα Παραγωγής Φυσικό Αέριο Παραγωγής Ενοίκια Εξοδα που αφορούν βραχυπρόθεσμες μισθώσεις Σύνολο (Σημείωση 6) Οι σημειώσεις στις σελ 148 - 212 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των Οικονομικών καταστάσεων 170 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 β. ΔΙΑΦΟΡΑ ΕΞΟΔΑ (ΟΜΙΛΟΣ & ΕΤΑΙΡΕΙΑ) Ο λογαριασμός αναλύεται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε χιλ Ευρώ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 Φόροι – Τέλη 4.060 4.524 4.060 4.524 Υλικά Άμεσης Ανάλωσης 1.864 1.514 1.864 1.514 Έξοδα Προβολής και Διαφήμισης 766 979 766 979 Έξοδα Μεταφορών 728 668 728 668 Δωρεές Επιχορηγήσεις 356 504 356 504 2.946 10.834 2.941 10.825 10.720 19.023 10.715 19.014 Λοιπά Έξοδα Σύνολο (Σημείωση 6) Η σημαντική αύξηση στα Λοιπά Έξοδα πέρυσι, οφείλονταν, κυρίως στην αυξημένη δραστηριότητα της εταιρείας για κατασκευή έργων που συμπεριλαμβάνεται στο κόστος ιδιοκατασκευών. γ. ΑΜΟΙΒΕΣ ΚΑΙ ΕΞΟΔΑ ΤΡΙΤΩΝ (ΟΜΙΛΟΣ & ΕΤΑΙΡΕΙΑ) Ο λογαριασμός μετά την αφαίρεση του κόστους ιδιοκατασκευών (Σύνολο Α) αναλύεται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε χιλ Ευρώ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 Αμοιβές Εργολάβων ΚΕΛΨ 27.612 28.261 27.612 28.261 Αμοιβές Εργολάβων ΚΕΛΜ 2.975 2.412 2.975 2.412 Αμοιβές Εργολάβων Δικτύου Ύδρευσης 2.553 2.845 2.553 2.845 Λοιπές Αμοιβές Τρίτων 16.772 13.642 16.731 13.585 Σύνολο (Σημείωση 6) 49.912 47.160 49.871 47.103 δ. ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ (ΟΜΙΛΟΣ & ΕΤΑΙΡΕΙΑ) Ο λογαριασμός αναλύεται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε χιλ Ευρώ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 Προβλέψεις Απομείωσης Απαιτήσεων 2.608 (9.877) 2.608 (9.877) Προβλέψεις Επίδικων Υποθέσεων (4.479) 20.005 (4.479) 20.005 2 240 2 240 (1.869) 10.368 Προβλέψεις για Απαξίωση Αποθεμάτων Σύνολο (Σημείωση 6) (1.869) 10.368 7. ΑΠΟΣΒΕΣΕΙΣ Οι αποσβέσεις των παγίων στοιχείων λογίζονται με βάση την ωφέλιμη ζωή τους με την μέθοδο της σταθερής απόσβεσης ως ακολούθως: Οι σημειώσεις στις σελ 148 - 212 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των Οικονομικών καταστάσεων 171 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 Ι. ΔΙΚΤΥΑ ΥΔΡΕΥΣΗΣ Κύριοι τροφοδοτικοί αγωγοί 33-35χρ. Δευτερεύοντες τροφοδοτικοί αγωγοί 25-50χρ. Δίκτυα διανομής, εξωτερικά και εσωτερικά αντλιοστάσια 10-50χρ. Δεξαμενές-Διυλιστήρια 17-50χρ. ΙΙ. ΔΙΚΤΥΑ ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗΣ Έργα βαριάς υποδομής και βασικοί συλλεκτήρες 25-50χρ. Δευτερεύοντες αγωγοί 25-50χρ. Εξωτερικές διακλαδώσεις 25-50χρ. Ηλεκτρομηχανολογικές εγκαταστάσεις 20-50χρ. IΙΙ. ΕΡΓΑ ΑΝΤΙΡΡΥΠΑΝΣΗΣ ΚΑΙ ΚΕΝΤΡΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΛΥΜΑΤΩΝ Ερευνητικά κέντρα λυμάτων 10-40χρ. Κέντρα λυμάτων 10-40χρ. IV. ΛΟΙΠΑ Έπιπλα και εξοπλισμός 5χρ. Ηλεκτρονικοί υπολογιστές 3-4χρ. Μεταφορικά μέσα 5-20χρ. Μηχανολογικός εξοπλισμός 7-10χρ. Κτίρια 20-50χρ. Τα ποσά που παρουσιάζονται στις οικονομικές καταστάσεις αναλύονται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 42.398 43.096 42.398 43.096 933 1.032 933 1.032 (7.046) (6.548) (7.046) (6.548) 794 - 794 - 37.079 37.580 37.079 37.580 Αποσβέσεις ενσώματων ακινητοποιήσεων Αποσβέσεις άυλων περιουσιακών στοιχείων Αποσβέσεις επιχορηγήσεων επενδύσεων Έξοδα απόσβεσης περιουσιακών στοιχείων με δικαίωμα χρήσης Σύνολο (Σημείωση 6) 8. ΑΜΟΙΒΕΣ & ΕΞΟΔΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ (ΟΜΙΛΟΣ & ΕΤΑΙΡΕΙΑ) 31.12.2018 Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ 31.12.2019 Αναμορφωμένο σημ.42 Μισθοί και Ημερομίσθια 88.704 86.299 Εργοδοτικές εισφορές σε ασφαλιστικά ταμεία 20.193 19.866 Πρόβλεψη για αποζημίωση προσωπικού Ν.2112 (σημ. 28.α) 1.264 1.349 Πρόβλεψη για Ειδική εφάπαξ αποζημίωση προσληφθέντων έως και 25/10/1999 (σημ. 28.δ) 1.183 1.794 263 310 Προβλέψεις Ιατροφαρμακευτικής Περίθαλψης για τους δικαιούχους (σημ. 28.β) 2.223 2.525 Λοιπές Παροχές 6.333 5.688 120.163 117.831 Πρόβλεψη για Ειδική εφάπαξ αποζημίωση προσληφθέντων μετά 25/10/1999 (σημ. 28.γ) Σύνολο (Σημείωση 6) 172 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 9. ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΕΣΟΔΑ (ΟΜΙΛΟΣ & ΕΤΑΙΡΕΙΑ) ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 9.590 11.200 9.590 11.200 33 59 33 59 9.113 8.644 9.109 8.635 176 1.974 176 1.975 18.912 21.877 18.908 21.869 Τόκοι Πελατών Μερίσματα Τόκοι προθεσμιακών καταθέσεων Λοιπά Έσοδα Σύνολο (Σημείωση 5) Το κονδύλι «Λοιπά Έσοδα» περιλαμβάνει έσοδο από διακανονισμούς οφειλών δήμων προς την Εταιρεία ποσού Ευρώ 0,4 εκατ. περίπου κατά την 31η Δεκεμβρίου 2019 και ποσού Ευρώ 1,6 εκατ. περίπου κατά την 31η Δεκεμβρίου 2018. 10. ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΕΞΟΔΑ (ΟΜΙΛΟΣ & ΕΤΑΙΡΕΙΑ) Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ 31.12.2019 Τόκοι μισθώσεων ΔΠΧΑ16 Τόκοι επί της αναλογιστικής υποχρέωσης Λοιπά Εξοδα Σύνολο ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2018 Αναμορφωμένο σημ.42 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 Αναμορφωμένο σημ.42 106 - 106 - 4.597 4.072 4.597 4.072 739 658 739 658 5.442 4.730 5.442 4.730 Η Εταιρεία στο πλαίσιο της παρουσίασης στα «χρηματοοικονομικά έξοδα» του κονδυλίου «κόστος τόκων επί της αναλογιστικής υποχρέωσης» (Σημ.28), που αποτελεί τμήμα των αναλογιστικών προβλέψεων για παροχές στο προσωπικό (Σημ.28), στην κατάσταση αποτελεσμάτων χρήσης, προέβει στην ανακατανομή του αντίστοιχου κόστους τόκων της χρήσεως 2018 από τα λειτουργικά έξοδα της χρήσης 2018, στο κονδύλι των χρηματοοικονομικών εξόδων για καλύτερη συγκριτική παρουσίαση. Στην σημείωση 42 των Οικονομικών Καταστάσεων παρουσιάζονται τα συγκριτικά στοιχεία της προηγούμενης χρήσης όπως ανακατανεμήθηκαν σε σχέση με τα αντίστοιχα που δημοσιεύτηκαν. 11. ΦΟΡΟΣ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ α. Φόρος Εισοδήματος στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων Χρήσεως Ο φόρος εισοδήματος της τρέχουσας χρήσης αντιπροσωπεύει το άθροισμα του τρέχοντος φόρου εισοδήματος, της αναβαλλόμενης φορολογίας και της πρόβλεψης του φόρου των ανέλεγκτων χρήσεων καθώς και των διαφορών φορολογικού ελέγχου και αναλύεται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε χιλ. Ευρώ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 20.592 26.194 20.592 26.194 Διαφορές εκκαθάρισης φόρου εισοδήματος (283) 40 (283) 40 Αναβαλλόμενη Φορολογία 5.630 6.130 5.630 6.130 25.939 32.364 25.939 32.364 Φόρος εισοδήματος Σύνολο Οι σημειώσεις στις σελ 148 - 212 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των Οικονομικών καταστάσεων 173 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 Ο φόρος εισοδήματος για την τρέχουσα περίοδο προέκυψε ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Ποσά σε χιλ. Ευρώ 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 Κέρδη προ φόρων 84.007 80.272 84.047 80.314 Φόρος εισοδήματος υπολογιζόμενος με τον ισχύοντα φορολογικό συντελεστή (24%) 20.162 23.278 20.172 23.291 Διαφορά φορολογικού συντελεστή σύμφωνα με το άρθρο 22 του Ν. 4646/2019 4.129 10.488 4.129 10.488 Διαφορές εκκαθάρισης φόρου εισοδήματος (283) 40 (283) 40 Φόρος επί μονίμων διαφορών και μη εκπιπτόμενων δαπανών 1.931 (1.442) 1.921 (1.455) 25.939 32.364 25.939 32.364 Σύνολο Η υποχρέωση για φόρο εισοδήματος έχει υπολογιστεί επί των κερδών της χρήσεως σύμφωνα με τη φορολογική νομοθεσία με τον ισχύοντα συντελεστή 24%. Με τις διατάξεις του άρθρου 22 του Ν. 4646/2019 αντικαταστάθηκε η παράγραφος 1 του άρθρου 58 του Ν.4172/2013 ως εξής: «1. α) Τα κέρδη από επιχειρηματική δραστηριότητα που αποκτούν τα νομικά πρόσωπα και οι νομικές οντότητες που τηρούν διπλογραφικά βιβλία, εξαιρουμένων των πιστωτικών ιδρυμάτων που εμπίπτουν στην περίπτωση β΄ της παρούσας παραγράφου, καθώς και οι υπόχρεοι των περιπτώσεων β΄, γ΄, δ΄, ε΄, στ΄ και ζ΄ του άρθρου 45 που τηρούν απλογραφικά βιβλία, φορολογούνται με συντελεστή είκοσι τέσσερα τοις εκατό (24%) για τα εισοδήματα του φορολογικού έτους 2019 και εφεξής». β. Φόρος Εισοδήματος στην Κατάσταση Οικονομικής Θέσης Τρέχουσα Φορολογική απαίτηση Στη χρήση του 2019 το ποσό της φορολογικής απαίτησης, όπως αναλύεται παρακάτω, ανέρχεται σε ποσό Ευρώ 4,4 εκατ. περίπου: Ποσά σε χιλ. Ευρώ Τρέχων Φόρος Εισοδήματος χρήσης 2019 20.592 Παρακρατούμενοι Φόροι – Προκαταβολή Φόρου Εισοδήματος (24.964) Σύνολο φορολογικής απαίτησης στις 31.12.2019 4.372 Οι φορολογικές υποχρεώσεις της εταιρείας για τις χρήσεις από 2011 μέχρι 2019 δεν έχουν εξεταστεί από τις φορολογικές αρχές. Ως εκ τούτου τα φορολογικά αποτελέσματα των χρήσεων αυτών δεν έχουν καταστεί οριστικά. Για τις χρήσεις 2011 έως και 2018 η Εταιρεία έχει υπαχθεί στο φορολογικό έλεγχο των Ορκωτών Ελεγκτών Λογιστών, σύμφωνα με το καθεστώς που προβλεπόταν από τις διατάξεις της παρ. 5 του άρθρου 82 του Ν 2238/1994 (χρήσεις 2011 έως και 2013) και από τις διατάξεις του άρθρου 65Α του Ν. 4174/2013 (χρήσεις 2014 έως 2018) όπως ισχύει και εκδόθηκαν Εκθέσεις Φορολογικής Συμμόρφωσης χωρίς επιφύλαξη. Στις εκθέσεις φορολογικής συμμόρφωσης των χρήσεων 2016, 2017 και 2018, περιλαμβάνεται θέμα έμφασης, που αναφέρεται σε ερώτημα προς την Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων ως προς την υποχρέωση καταχώρησης ιδιοκτησιακών δικαιωμάτων στην Δήλωση Περιουσιολογίου (Ε9) της Εταιρείας. Για τη χρήση 2019 η Εταιρεία έχει υπαχθεί στο φορολογικό έλεγχο των ΟΕΛ, όπως προβλέπεται από τις διατάξεις του άρθρου 65α Ν. 4174/2013. Ο έλεγχος αυτός βρίσκεται σε εξέλιξη και το σχετικό φορολογικό πιστοποιητικό προβλέπεται να χορηγηθεί μετά τη δημοσίευση των χρηματοοικονομικών/οικονομικών καταστάσεων χρήσης 2019. Αν μέχρι την ολοκλήρωση του φορολογικού ελέγχου προκύψουν πρόσθετες φορολογικές υποχρεώσεις εκτιμούμε ότι αυτές δεν θα ασκήσουν ουσιώδη επίδραση στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις. Οι οικονομικές καταστάσεις περιλαμβάνουν πρόβλεψη για πιθανές διαφορές, συνολικού ύψους Ευρώ 2,4 εκατ. Οι σημειώσεις στις σελ 148 - 212 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των Οικονομικών καταστάσεων 174 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 Η Ε.ΥΔ.Α.Π. ΝΗΣΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ Α.Ε. δεν έχει ελεγχθεί από τη σύστασή της από τις χρήσεις 2011 και εξής και δεν έχει σχηματίσει σχετική πρόβλεψη λόγω των περιορισμένων συναλλαγών της. 12. ΚΕΡΔΗ ΑΝΑ ΜΕΤΟΧΗ Τα βασικά κέρδη ανά μετοχή υπολογίζονται διαιρώντας το καθαρό κέρδος της χρήσεως με το μέσο σταθμισμένο αριθμό των κοινών μετοχών σε κυκλοφορία κατά την διάρκεια της χρήσης. Τα κέρδη ορίζονται ως τα κέρδη ή ζημίες από συνεχιζόμενες δραστηριότητες του Ομίλου. Διευκρινίζεται ότι στην τρέχουσα, όπως και στην προηγούμενη χρήση δεν υπάρχουν μη συνεχιζόμενες δραστηριότητες. Δεν υπήρξαν ομολογίες μετατρέψιμες σε μετοχές ή άλλοι δυνητικοί τίτλοι μετατρέψιμοι σε μετοχές που είναι μειωτικοί των κερδών κατά τις περιόδους στις οποίες αναφέρονται οι συνημμένες οικονομικές καταστάσεις και συνεπώς δεν έχουν υπολογιστεί απομειωμένα κέρδη ανά μετοχή. ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 Κέρδη που αναλογούν στους μετόχους (σε χιλ Ευρώ) Σταθμικός Μέσος Όρος των σε κυκλοφορία μετοχών Κέρδη ανά μετοχή – Βασικά σε Ευρώ 31.12.2018 58.068 47.908 106.500.000 106.500.000 0,55 0,45 Το Διοικητικό Συμβούλιο της Εταιρείας σε συνεδρίασή του στις 27.05.2020 ενέκρινε την υποβολή πρότασης προς την Τακτική Γενική Συνέλευση των Μετόχων, για τη διανομή μερίσματος, του άρθρου 160 του Ν. 4548/2018, ποσού εικοσιεπτά λεπτών (Ευρώ 0,38) ανά μετοχή, (συνολικό μικτό ποσό Ευρώ 40,47 εκατ.) για τη χρήση 2019. Το μέρισμα αποτελεί αντικείμενο έγκρισης από την Τακτική Γενική Συνέλευση των μετόχων και περιλαμβάνεται στο υπόλοιπο του λογαριασμού «Αποτελέσματα εις νέον». 13. ΥΠΕΡΑΞΙΑ Το ποσό της υπεραξίας Ευρώ 3.357 χιλ. κατά την 31η Δεκεμβρίου 2019 αφορά το υπερβάλλον τίμημα εξαγοράς των δικτύων Ελευσίνας, Ασπροπύργου και Λυκόβρυσης από το αναπόσβεστο κόστος αντικατάστασης, όπως αποτιμήθηκε κατά την εξαγορά. Οι μονάδες δημιουργίας ταμιακών ροών και κατά συνέπεια η υπεραξία των δικτύων, εξετάζονται για απομείωση των αξιών τους σε ετήσια βάση ή και πιο συχνά αν τα γεγονότα ή οι μεταβολές των συνθηκών υποδεικνύουν ότι θα μπορούσε να απομειωθεί η αξία. Από τον έλεγχο αποτίμησης της υπεραξίας από την εξαγορά των δικτύων δεν προέκυψε ζημία απομείωσης. Ο έλεγχος απομείωσης έγινε από την Δ/νση Οικονομικής Ανάλυσης της Εταιρείας το Δεκέμβριο του 2019. Ειδικότερα: Στο πλαίσιο της τακτοποίησης απαιτήσεών της από συγκεκριμένους ΟΤΑ, η Εταιρεία υπέγραψε συμβάσεις με τρεις δήμους (Ασπρόπυργου και Ελευσίνας κατά την διάρκεια του Β΄εξαμήνου 2003 και Λυκόβρυσης κατά την διάρκεια του Β΄εξαμήνου 2006) για την μεταβίβαση της κυριότητας των δικτύων ύδρευσης των εν λόγω δήμων. Στο πλαίσιο των ανωτέρων συμβάσεων περιήλθαν στην κυριότητα της Εταιρείας δίκτυα ύδρευσης συνολικού μήκους περίπου 327 χιλιομέτρων τα οποία εξυπηρετούν, μέσω 26.786 παροχών, περίπου 65.000 κατοίκους των εν λόγω δήμων, οι οποίοι εντάσσονται στην βάση καταναλωτών της Εταιρείας. Η απόκτηση του δικτύου του Δήμου Ασπροπύργου, κόστισε Ευρώ 2.749 χιλ. και διακανονίστηκε με συμψηφισμό αντίστοιχων οφειλών του προς την Εταιρεία. Η αποτίμηση του δικτύου σε τιμές αντικατάστασης, που έγινε από τις τεχνικές υπηρεσίες της Εταιρείας και συμφωνήθηκε με τις αντίστοιχες εκτιμήσεις των τεχνικών υπηρεσιών του Δήμου, ανέρχεται στο ποσό των Ευρώ 2.192 χιλ. Η απόκτηση του δικτύου του Δήμου Ελευσίνας, κόστισε Ευρώ 1.800 χιλ. και διακανονίστηκε με συμψηφισμό οφειλών του Ευρώ 1.500 χιλ. και καταβολή από την Εταιρεία ποσού Ευρώ 300 χιλ.. Η αποτίμηση του δικτύου σε τιμές αντικατάστασης, που έγινε από τις τεχνικές υπηρεσίες της Εταιρείας και συμφωνήθηκε με τις αντίστοιχες εκτιμήσεις των τεχνικών υπηρεσιών του Δήμου, ανέρχεται στο ποσό των Ευρώ 681 χιλ. Οι σημειώσεις στις σελ 148 - 212 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των Οικονομικών καταστάσεων 175 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 Η απόκτηση του δικτύου του Δήμου Λυκόβρυσης, κόστισε Ευρώ 2.271 χιλ. και διακανονίστηκε με συμψηφισμό ισόποσων οφειλών. Η αποτίμηση του δικτύου σε τιμές αντικατάστασης, που έγινε από τις τεχνικές υπηρεσίες της Εταιρείας και συμφωνήθηκε με τις αντίστοιχες εκτιμήσεις των τεχνικών υπηρεσιών του Δήμου, ανέρχεται στο ποσό των Ευρώ 590 χιλ. 14. ΛΟΙΠΕΣ ΑΥΛΕΣ ΑΚΙΝΗΤΟΠΟΙΗΣΕΙΣ (ΟΜΙΛΟΣ & ΕΤΑΙΡΕΙΑ) Κόστος κτήσης 31η Δεκεμβρίου 2018 32.116 Προσθήκες 603 Υπόλοιπο 31η Δεκεμβρίου 2019 32.719 ΑΠΟΣΒΕΣΕΙΣ 31η Δεκεμβρίου 2018 (31.166) Αποσβέσεις χρήσης (933) Μειώσεις /Μεταφορές - Σύνολο Αποσβέσεων 31η Δεκεμβρίου 2019 (32.099) Αναπόσβεστη αξία 31η Δεκεμβρίου 2018 950 31η Δεκεμβρίου 2019 619 Οι λοιπές άυλες ακινητοποιήσεις αφορούν δαπάνες για αγορά λογισμικού και λοιπών άυλων περιουσιακών στοιχείων, τα οποία εκτιμάται ότι θα επιφέρουν μελλοντικά οφέλη στην Εταιρεία και καταχωρούνται ως άυλα στοιχεία του Ενεργητικού. Τα λογισμικά αποσβένονται κυρίως σε τρία έτη. Για τα λοιπά άυλα περιουσιακά στοιχεία η Εταιρεία επανεξετάζει την ωφέλιμη ζωή τους σε τακτά χρονικά διαστήματα. 15. ΕΝΣΩΜΑΤΕΣ ΑΚΙΝΗΤΟΠΟΙΗΣΕΙΣ Η Εταιρεία κάνοντας χρήση των διατάξεων του Δ.Π.Χ.A. 1: «Πρώτη χρήση εφαρμογής των Δ.Π.Χ.Α.» χρησιμοποίησε την εξαίρεση σχετικά με την παρουσίαση και αποτίμηση των ακινήτων κατά την σύνταξη του Ισολογισμού Μετάβασης στα Δ.Π.Χ.Α. την 1 Ιανουαρίου 2004. Στο πλαίσιο αυτό θεώρησε την αναπροσαρμοσμένη αξία των ακινήτων στοιχείων σαν τεκμαιρόμενο κόστος (deemed cost) για τους σκοπούς σύνταξης του Ισολογισμού Μετάβασης της 1 ης Ιανουαρίου 2004. Ειδικότερα για σκοπούς μετάβασης στα Δ.Π.Χ.Α., η Εταιρεία αποτίμησε τα ιδιοχρησιμοποιούμενα ακίνητα σε εύλογες αξίες όπως αυτές καθορίστηκαν από μελέτες ανεξαρτήτων εκτιμητών. Οι εύλογες αυτές αξίες αποτέλεσαν το τεκμαιρόμενο κόστος για τη σύνταξη του Ισολογισμού. Κατωτέρω παρατίθεται ο πίνακας μεταβολών παγίων των χρήσεων 2019 και 2018 για τον Όμιλο και την Εταιρεία: 2019 Ποσά σε χιλ. Ευρώ ΚτίριαΓήπεδα Μηχανήματα & Μηχαν/κός εξοπλισμός Δίκτυο ύδρευσης & μετρητές κατανάλωσης Δίκτυο υπονόμωνΒιολογικοί καθαρισμοί Οχήματα Έπιπλα Προκαταβολές & έργα υπό κατασκευή Σύνολο Αναπόσβεστη αξία την 1 Ιανουαρίου 2019 263.435 3.068 220.217 322.481 4.944 11.257 825.402 62 808 14.360 1.719 636 (1.370) 16.215 Μειώσεις/ Μεταφορές - - - - (57) - (57) Αναστροφή αποσβέσεων - - - - 57 - 57 (3.459) (872) (17.517) (18.100) (2.450) - (42.398) 260.038 3.004 217.060 306.100 3.130 9.887 799.219 Προσθήκες Αποσβέσεις Χρήσης Αναπόσβεστη αξία την 31.12.2019 Οι σημειώσεις στις σελ 148 - 212 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των Οικονομικών καταστάσεων 176 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 01.01.2019: Κόστος 303.839 24.668 502.317 558.039 63.603 11.257 1.463.723 Συσσωρευμένες αποσβέσεις (40.404) (21.600) (282.100) (235.558) (58.659) - (638.321) Καθαρή αναπόσβεστη αξία 263.435 3.068 220.217 322.481 4.944 11.257 825.402 Κόστος 303.902 25.475 516.678 559.758 64.182 9.887 1.479.882 Συσσωρευμένες αποσβέσεις (43.864) (22.471) (299.618) (253.658) (61.052) - (680.663) Καθαρή αναπόσβεστη αξία 260.038 3.004 217.060 306.100 3.130 9.887 799.219 ΚτίριαΓήπεδα Μηχανήματα & Μηχαν/κός εξοπλισμός Δίκτυο ύδρευσης & μετρητές κατανάλωσης Δίκτυο υπονόμωνΒιολογικοί καθαρισμοί Οχήματα Έπιπλα Προκαταβολές & έργα υπό κατασκευή Σύνολο 266.831 3.827 226.368 340.222 6.916 8.356 852.520 31.12.2019 2018 Ποσά σε χιλ. Ευρώ Αναπόσβεστη αξία την 1 Ιανουαρίου 2018 117 171 11.161 177 1.142 2.901 15.668 Μειώσεις/ Μεταφορές - - - - (257) - (257) Αναστροφή αποσβέσεων - - - - 565 - 565 Αποσβέσεις Χρήσης (3.513) (930) (17.312) (17.918) (3.422) - (43.095) Αναπόσβεστη αξία την 31.12.2018 263.435 3.068 220.217 322.481 4.944 11.257 825.402 Κόστος 303.722 24.497 491.156 557.862 62.718 8.356 1.448.311 Συσσωρευμένες αποσβέσεις (36.891) (20.670) (264.788) (217.640) (55.802) 0 (595.791) Καθαρή αναπόσβεστη αξία 266.831 3.827 226.368 340.222 6.916 8.356 852.520 Κόστος 303.839 24.668 502.317 558.039 63.603 11.257 1.463.723 Συσσωρευμένες αποσβέσεις (40.404) (21.600) (282.100) (235.558) (58.659) 0 (638.321) Καθαρή αναπόσβεστη αξία 263.435 3.068 220.217 322.481 4.944 11.257 825.402 Προσθήκες 01.01.2018: 31.12.2018 16. ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΜΕ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΧΡΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΤΑΙΡΕΙΑ) ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΜΙΣΘΩΣΕΙΣ (ΟΜΙΛΟΣ & Η κατάσταση Οικονομικής Θέσης της Εταιρείας και του Ομίλου περιλαμβάνει τα παρακάτω ποσά σε σχέση με τις μισθώσεις: Περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ) ΚΤΙΡΙΑ Καθαρή λογιστική αξία 1η Ιανουαρίου 2019 3.464 Καθαρή λογιστική αξία 31η Δεκεμβρίου 2019 3.607 Αποσβέσεις για τη χρήση που έληξε 31η Δεκεμβρίου 2019 794 Στα περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης κατά την διάρκεια της χρήσης 2019 έγιναν προσθήκες ποσού Ευρώ 937 χιλ. για τον Όμιλο και την Εταιρεία. Οι σημειώσεις στις σελ 148 - 212 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των Οικονομικών καταστάσεων 177 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 Υποχρεώσεις από μισθώσεις (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ) 31.12.2019 01.01.2019 Μακροπρόθεσμες 2.697 2.794 Βραχυπρόθεσμες 960 670 3.657 3.464 Σύνολο υποχρεώσεων από μισθώσεις Ο Όμιλος μισθώνει κυρίως ακίνητα με σκοπό την εξυπηρέτηση των διοικητικών και επιχειρησιακών του αναγκών. Οι όροι των συμβάσεων μίσθωσης διαπραγματεύονται σε μεμονωμένη βάση και περιέχουν ένα ευρύ φάσμα διαφορετικών όρων και συνθηκών. Η πλειοψηφία των συμβάσεων αυτών εκτός από τα καθορισμένα σταθερά μισθώματα, εμπεριέχουν και επιπλέον πληρωμές οι οποίες κατά κύριο λόγο είναι συνάρτηση της μεταβολής του Δείκτη Τιμών Καταναλωτή (ΔΤΚ). Δεν υπάρχουν συμβάσεις μίσθωσης που να εμπεριέχουν κυμαινόμενο μίσθωμα πέραν αυτών τα οποία εξαρτώνται από έναν δείκτη ή ένα επιτόκιο όπως είναι ο ΔΤΚ. Η διάρκεια των συμβάσεων μίσθωσης ακινήτων είναι κατά κανόνα σταθερή και κυμαίνεται από 8 έως 12 έτη. Ο Όμιλος μισθώνει χωματουργικά και σκαπτικά μηχανήματα καθώς και μεταφορικά μέσα για την κάλυψη των επιχειρησιακών του αναγκών. Η μέση διάρκεια των συμβάσεων αυτών είναι περίπου 3 μήνες. Για τις μισθώσεις αυτές, ο Όμιλος αναγνωρίζει τα μισθώματα ως λειτουργικά έξοδα με την ευθεία μέθοδο, σε όλη τη διάρκεια της μίσθωσης. Δεν υπάρχουν σημαντικές δεσμεύσεις από συμβάσεις μίσθωσης οι οποίες δεν έχουν τεθεί σε ισχύ μέχρι και την λήξη της περιόδου αναφοράς. Η συνολική ταμειακή εκροή για μισθώσεις το έτος 2019 ανήλθε σε ποσό Ευρώ 8.218 χιλ. περίπου, για τον Όμιλο και την Εταιρεία. Στο ως άνω ποσό περιλαμβάνονται καταβολές ποσού Ευρώ 6.965 χιλ. περίπου που αφορούν συμβάσεις μισθώσεις μηχανημάτων βραχείας διάρκειας καθώς επίσης και καταβολές ποσού Ευρώ 683 χιλ. περίπου, που αφορούν μισθώματα επί συμβάσεων μίσθωσης ακίνητων οι οποίες έχουν σιωπηρώς ανανεωθεί. Για τα ποσά που αναγνωρίστηκαν στα αποτελέσματα βλ. σημειώσεις 6(α), 7 και 10. 17. ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΣΕ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ Την 18η Ιουλίου 2011 η Εταιρεία ΕΥΔΑΠ Α.Ε. ίδρυσε με την υπ’ αριθμ. 17241/13.05.2011 Απόφαση του Δ.Σ., Εταιρεία με την επωνυμία «ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΥΔΡΕΥΣΗΣ ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗΣ ΝΗΣΩΝ» με το διακριτικό τίτλο «Ε.ΥΔ.Α.Π. ΝΗΣΩΝ Α.Ε.», στο μετοχικό κεφάλαιο της οποίας συμμετέχει με ποσοστό 100% (Ευρώ 1.210 χιλ.). Mε την από 21/09/2017 απόφαση της Έκτακτης Γενικής Συνέλευσης των μετόχων της ανώνυμης Εταιρείας, η επωνυμία άλλαξε σε «ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΥΔΡΕΥΣΗΣ ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗΣ ΝΗΣΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ» και με διακριτικό τίτλο «ΕΥΔΑΠ ΝΗΣΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ Α.Ε.» Η «Ε.ΥΔ.Α.Π. ΝΗΣΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ Α.Ε.», έχει σκοπό την ανάπτυξη δραστηριοτήτων στους τομείς ύδρευσης, αποχέτευσης, άρδευσης και συλλογής όμβριων υδάτων της νησιωτικής Ελλάδας. Η θυγατρική μέχρι σήμερα έχει περιορισμένη δραστηριότητα. Οι Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της «Ε.ΥΔ.Α.Π. ΝΗΣΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ Α.Ε.» έχουν αναρτηθεί στο διαδίκτυο, στην ηλεκτρονική διεύθυνση www.eydapnison.gr. 18. ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΗΝ ΕΥΛΟΓΗ ΑΞΙΑ ΜΕΣΩ ΛΟΙΠΩΝ ΣΥΝΟΛΙΚΩΝ ΕΣΟΔΩΝ Στα Χρηματοοικονομικά Περιουσιακά Στοιχεία περιλαμβάνονται: Συμμετοχή στην Ε.Υ.Α.Θ. Α.Ε., εταιρεία εισηγμένη στο Χρηματιστήριο Αξιών Αθηνών, η οποία δίνει την δυνατότητα στην εταιρεία να αποκομίσει έσοδα από μερίσματα και ενδεχομένως κεφαλαιουχικά κέρδη. Αποτιμήθηκε στην εύλογη αξία σύμφωνα με την επίσημη τιμή του Χρηματιστηρίου Αξιών Αθηνών κατά την 31.12.2019 και η διαφορά που προέκυψε λόγω μεταβολής της εύλογης αξίας καταχωρήθηκε στην καθαρή θέση μέσω της Κατάστασης Συνολικού Εισοδήματος. Οι σημειώσεις στις σελ 148 - 212 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των Οικονομικών καταστάσεων 178 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 Συμμετοχή στην Attica Bank. Η Ε.ΥΔ.ΑΠ. Α.Ε., με την υπ’ αριθμ. 18770/18.12.2015 απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου ενέκρινε την συμμετοχή της στην αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου της Attica Bank, Ανώνυμη Τραπεζική Εταιρεία με το ποσό των Ευρώ 20 εκατ.. Η απόφαση επικυρώθηκε από την Έκτακτη Γενική Συνέλευση των μετόχων την 15.01.2016. Η επένδυση της εταιρείας σε μετοχές της Attica Bank θεωρείται στρατηγικού χαρακτήρα και ως εκ τούτου η εταιρεία επέλεξε την ένταξή της στην κατηγορία των συμμετοχικών τίτλων στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών εσόδων. Με το ενημερωτικό δελτίο στις 24.04.2018, η τράπεζα Αττικής ανακοίνωσε την αύξηση του μετοχικού της κεφαλαίου με την έκδοση και διάθεση νέων κοινών μετοχών με δικαίωμα προτίμησης υπέρ των υφιστάμενων κοινών μετόχων με αναλογία 4 νέες μετοχές προς 1 παλαιά μετοχή. Η Ε.ΥΔ.ΑΠ. Α.Ε. με την υπ΄ αριθμ. 19649/11.05.2018 απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου ενέκρινε τη μη άσκηση δικαιώματος προτίμησης στην αύξηση κεφαλαίου της τράπεζας Αττικής. Ως εκ τούτου η συμμετοχή της εταιρείας ανήλθε σε 4.701.457 μετοχές που αποτιμήθηκαν στην εύλογη αξία σύμφωνα με την επίσημη τιμή του Χρηματιστηρίου Αξιών Αθηνών κατά την 31.12.2019 και η διαφορά (κέρδος) που προέκυψε λόγω μεταβολής της εύλογης αξίας καταχωρήθηκε στα ίδια κεφάλαια μέσω της κατάστασης λοιπών συνολικών εσόδων. Κατόπιν των ανωτέρω το χαρτοφυλάκιο της εταιρείας διαμορφώθηκε ως εξής: Ποσά σε χιλ. Ευρώ Αριθμός Μετοχών Αξία Κτήσης Αποτίμηση 31.12.2019 Αποτίμηση 31.12.2018 Εταιρεία Ύδρευσης Αποχέτευσης Θεσσαλονίκης (Ε.Υ.Α.Θ.) 264.880 485 1.269 1.176 Attica Bank Ανώνυμη Τραπεζική Εταιρεία 4.701.457 20.000 1.857 527 Σύνολα 4.966.337 20.485 3.126 1.703 19. ΜΑΚΡΟΠΡΟΘΕΣΜΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ (ΟΜΙΛΟΣ & ΕΤΑΙΡΕΙΑ) Ο λογαριασμός στις οικονομικές καταστάσεις αναλύεται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε χιλ. Ευρώ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 5.767 5.990 5.767 5.990 Ρυθμίσεις οφειλών δήμων 841 2.851 841 2.851 Εγγυήσεις (ΔΕΗ, Ακινήτων) 578 539 578 539 7.186 9.380 7.186 9.380 Δάνεια Προσωπικού (Σημείωση 23) Σύνολα Ρυθμίσεις Οφειλών Δήμων: Η Εταιρεία στα πλαίσια της δραστηριότητάς της τροφοδοτεί με νερό (διυλισμένο ή αδιύλιστο) διάφορους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ΟΤΑ) οι οποίοι διαχειρίζονται τα δικά τους δίκτυα διανομής και τιμολογούν τους δημότες τους. Στο πλαίσιο τακτοποίησης των υποχρεώσεων του Ελληνικού Δημοσίου από ΟΤΑ, ΝΠΔΔ και φορέων Γενικής Κυβέρνησης προς την Εταιρεία εξοφλήθηκαν το έτος 2013 οι ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις τους. Η Εταιρεία από το έτος 2014, για την αντιμετώπιση καθυστερήσεων στην είσπραξη των σχετικών απαιτήσεων από τους ΟΤΑ προχώρησε στην κατάρτιση συμβάσεων με συγκεκριμένους ΟΤΑ, με βάση τις οποίες τα υπόλοιπά αυτών των ΟΤΑ διακανονίζονται σε άτοκες μηνιαίες δόσεις. Οι μακροπρόθεσμες αυτές απαιτήσεις εμφανίζονται στις οικονομικές καταστάσεις στο αναπόσβεστο κόστος. Το προεξοφλητικό επιτόκιο που εφαρμόζεται για ληξιπρόθεσμες απαιτήσεις από Δήμους, ανέρχεται σε 8,76% και το ποσό που καταχωρήθηκε στα χρηματοοικονομικά έσοδα για τις προαναφερόμενες απαιτήσεις ανέρχεται σε Ευρώ 0,4 εκατ. περίπου. Οι σημειώσεις στις σελ 148 - 212 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των Οικονομικών καταστάσεων 179 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 20. ΑΝΑΒΑΛΛΟΜΕΝΗ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΗ ΑΠΑΙΤΗΣΗ (ΟΜΙΛΟΣ & ΕΤΑΙΡΕΙΑ) Οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις συμψηφίζονται με τις αναβαλλόμενες φορολογικές υποχρεώσεις όταν υπάρχει ένα νόμιμο δικαίωμα για συμψηφισμό και υπόκεινται και τα δύο στην ίδια φορολογική αρχή. Οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις – (υποχρεώσεις), κατά την 31.12.2019 και 2018, αντίστοιχα, έχουν υπολογισθεί, με βάση την ισχύουσα φορολογία. Οι αναβαλλόμενες απαιτήσεις- (υποχρεώσεις) αναλύονται κατωτέρω: Ποσά σε χιλ. Ευρώ 2018 2019 (Επιβάρυνση)/ (Επιβάρυνση) Ωφέλεια από / Ωφέλεια αλλαγή στην Καθαρή φορολογικού Θέση συντελεστή Τακτοποιήσεις λογαριασμών (Επιβάρυνση)/ Υπόλοιπο Ωφέλεια στα Λήξης αποτελέσματα 31.12.2018 περιόδου (Επιβάρυνση)/ Ωφέλεια στα (Επιβάρυνση)/ Υπόλοιπο αποτελέσματα Ωφέλεια στην λήξης από αλλαγή Καθαρή Θέση 31.12.2019 φορολογικού συντελεστή Υπόλοιπο 01.01.2018 (Επιβάρυνση)/ Ωφέλεια στα αποτελέσματα περιόδου Εξοδοποίηση άυλων ακινητοποιήσεων 39 (25) (5) - 9 - - - - 9 Απομείωση αποθεμάτων 622 61 (85) - 598 - - (25) - 573 57.232 228 (5.549) (3.002) 48.910 75 (45) (2.409) 8.940 55.471 5.340 - (736) - 4.604 - - (184) - 4.419 7.878 5.053 (924) - 12.007 - (1.121) (804) - 10.082 6.725 71 (874) - 5.923 - (329) (257) - 5.336 (6.425) (750) 981 - (6.194) 410 (931) 231 - (6.484) 9.001 - (1.242) - 7.759 - - (310) - 7.449 Απομείωση χρεογράφων 5.085 - (736) 520 4.869 - - - (514) 4.355 Λοιπά αναβαλλόμενα φορολ. Στοιχεία 9.613 (281) (1.318) - 8.015 (485) 925 (370) - 8.085 95.110 4.358 (10.488) (2.482) 86.499 0 (1.501) (4.128) 8.426 89.295 Περιγραφή Υποχρέωση για παροχές στο προσωπικό Πρόβλεψη επισφαλών απαιτήσεων Λοιπές προβλέψεις για κινδύνους και έξοδα Συμμετοχές καταναλωτών & ΟΤΑΔήμων Διαφορά μεταξύ λογιστικής & φορολογικής βάσης αποσβέσεων Αναβ. Φορ. στο Φορ. Αποθεματικό από αναπροσαρμογή ακινήτων Η χρέωση στους λογαριασμούς αποτελεσμάτων χρήσεως για αναβαλλόμενους φόρους εισοδήματος (έξοδο χρήσηςαναβαλλόμενη φορολογική υποχρέωση), περιέχει την εκπλήρωση προσωρινών φορολογικών διαφορών που προέκυψαν από λογισθέντα έξοδα τα οποία λογίστηκαν σε προηγούμενες χρήσεις. Η πίστωση για αναβαλλόμενους φόρους (έσοδο χρήσης-αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση) περιέχει κυρίως προσωρινές φορολογικές διαφορές που προκύπτουν από συγκεκριμένες προβλέψεις, οι οποίες είναι φορολογικά εκπεστέες κατά την πραγματοποίηση της αντίστοιχης δαπάνης σε μεταγενέστερες χρονικές περιόδους. 21. ΥΛΙΚΑ, ΑΝΤΑΛΛΑΚΤΙΚΑ & ΑΝΑΛΩΣΙΜΑ (ΟΜΙΛΟΣ & ΕΤΑΙΡΕΙΑ) Ο λογαριασμός στις οικονομικές καταστάσεις αναλύεται ως εξής: Ποσά σε χιλ. Ευρώ 31.12.2019 31.12.2018 Αναλώσιμα υλικά και ανταλλακτικά 15.608 13.742 Πρόβλεψη Απομείωσης (2.389) (2.387) Σύνολο 13.219 11.355 Οι σημειώσεις στις σελ 148 - 212 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των Οικονομικών καταστάσεων 180 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 Τα αποθέματα προορίζονται για την εξυπηρέτηση των δικτύων (συντήρηση και επέκταση). Αποθέματα ποσού Ευρώ 8,4 εκατ. περίπου αναμένεται να ανακτηθούν μετά από 12 μήνες (την αντίστοιχη περσινή περίοδο ποσό Ευρώ 6,3 εκατ. περίπου). Η κίνηση της πρόβλεψης απομείωσης για αναλώσιμα υλικά και ανταλλακτικά που έχει σχηματισθεί για εκτιμώμενα μη ανακτήσιμα ποσά αναλύεται ως εξής: Ποσά σε χιλ. Ευρώ 31.12.2019 31.12.2018 Υπόλοιπο Έναρξης 2.387 2.147 Πρόβλεψη χρήσης 2 240 2.389 2.387 Υπόλοιπο Λήξης 22. ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΑΠΟ ΠΕΛΑΤΕΣ, ΣΥΜΒΑΤΙΚΑ ΠΕΡΟΥΣΙΑΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ (ΟΜΙΛΟΣ & ΕΤΑΙΡΕΙΑ) Το υπόλοιπο των Απαιτήσεων των Πελατών και των Συμβατικών Περιουσιακών Στοιχείων πριν την μείωση τους με τις προβλέψεις απομείωσης διαμορφώθηκε την τρέχουσα χρήση σε ποσό Ευρώ 271,5 εκατ. περίπου. Ο Όμιλος και η Εταιρεία εφάρμοσε την απλοποιημένη προσέγγιση (simplified approach), για την εκτίμηση των αναμενόμενων μελλοντικών πιστωτικών ζημιών των «Απαιτήσεων από Πελάτες» σύμφωνα με το ΔΠΧΑ 9, παράγραφο 5.5.15. Ο Όμιλος αναγνωρίζει πρόβλεψη αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών κατά την αρχική αναγνώριση για το κονδύλι «Απαιτήσεις από Πελάτες» που ταξινομείται και επιμετράται στο αποσβεσμένο κόστος. Στα πλαίσια των όσων ορίζει το ΔΠΧΑ 9 για το χρηματοοικονομικό στοιχείο ενεργητικού «Απαιτήσεις από Πελάτες», ο όμιλος έχει υιοθετήσει την απλοποιημένη προσέγγιση (simplified approach), με βάση την οποία αναγνωρίζει και ταξινομεί το χρηματοοικονομικό στοιχείο ενεργητικού “Απαιτήσεις από Πελάτες” είτε στο στάδιο 2 (stage 2) είτε στο στάδιο 3 (stage 3) σύμφωνα με τις ημέρες καθυστέρησης αποπληρωμής των λογαριασμών ως εξής: • Στάδιο 2: 0 – 89 ημέρες καθυστέρησης από την ημερομηνία εξόφλησης του τιμολογίου. Στο στάδιο 2 οι απαιτήσεις έναντι των πελατών δεν έχουν υποστεί απομείωση. • Στάδιο 3: 90 ή περισσότερες ημέρες καθυστέρησης. Στο στάδιο 3 ταξινομούνται απαιτήσεις έναντι των πελατών για τους οποίους έχει συμβεί το πιστωτικό γεγονός (έχουν υποστεί απομείωση). Για τα στάδια 2 και 3 η Εταιρεία σχηματίζει Αναμενόμενες Πιστωτικές Απώλειες στη βάση παραμέτρων κινδύνου οι οποίες υπολογίζονται με ιστορικά δεδομένα. Οι παράμετροι κινδύνου είναι η εκτιμώμενη πιθανότητα αθέτησης, το ποσοστό της ζημίας πάνω στο οφειλόμενο κεφάλαιο με δεδομένο ότι ο πελάτης έχει αθετήσει να αποπληρώσει το οφειλόμενο ποσό και το υπόλοιπο που είναι εκτεθειμένη η εταιρεία σε περίπτωση αθέτησης του πελάτη. Κατά γενικό κανόνα, η αξιολόγηση της ταξινόμησης σε στάδια διενεργείται σε κάθε περίοδο αναφοράς. Η πρόβλεψη απομείωσης των απαιτήσεων πελατών παρατίθεται κατωτέρω: Ποσά σε χιλ. Ευρώ Όμιλος & Εταιρεία Πρόβλεψη απομείωσης απαιτήσεων την 01.01.2019 85.598 Πρόβλεψη χρήσης απομείωσης απαιτήσεων την 31.12.2019 2.608 Πρόβλεψη απομείωσης απαιτήσεων την 31.12.2019 88.206 Συνεπώς το υπόλοιπο των απαιτήσεων των πελατών και των συμβατικών περιουσιακών στοιχείων απομειωμένο μετά την πρόβλεψη απομείωσης, διαμορφώθηκε στην τρέχουσα χρήση σε Ευρώ 183,3 εκατ. περίπου. Η Εταιρεία για την αντιμετώπιση του πιστωτικού κινδύνου που υφίσταται έχει σχηματίσει κατά την 31.12.2019 πρόβλεψη για απομείωση απαιτήσεων συνολικού ποσού Ευρώ 88,2 εκατ. περίπου. Το κονδύλι «Συμβατικά Περιουσιακά Στοιχεία» αφορά δεδουλευμένα, μη τιμολογημένα έσοδα στους πελάτες, από παροχή νερού και υπηρεσίες αποχέτευσης. Οι σημειώσεις στις σελ 148 - 212 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των Οικονομικών καταστάσεων 181 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 Παρατίθεται η σχετική ανάλυση: ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 Απαιτήσεις από Πελάτες Iδιώτες 158.216 163.326 Πρόβλεψη Επισφάλειας Απαιτήσεων Πελατών Ιδιωτών Τοπική Αυτοδιοίκηση, Ελληνικό Δημόσιο, ΔΕΚΟ (65.098) 57.873 (58.930) 57.071 Πρόβλεψη Επισφάλειας Απαιτήσεων Πελατών Τοπικής Αυτοδιοίκησης, Ελληνικό Δημόσιο, ΔΕΚΟ (19.275) (24.828) Υπόλοιπο Απαιτήσεων Πελατών μετά τη μείωση της πρόβλεψης επισφάλειας 131.716 136.639 - - Ποσά σε χιλ. Ευρώ Δεδουλευμένα, μη τιμολογημένα έσοδα Συμβατικά Περιουσιακά Στοιχεία 55.474 51.347 Πρόβλεψη Επισφάλειας Συμβατικών Περιουσιακών Στοιχείων Υπόλοιπο Συμβατικών Περιουσιακών Στοιχείων μετά τη μείωση της πρόβλεψης Επισφάλειας (3.833) (1.840) 51.641 49.507 Σύνολο Απαιτήσεων Πελατών και Συμβατικών Περιουσιακών Στοιχείων 183.357 186.146 Εξαιτίας του μεγάλου πλήθους των πελατών (2.044.836 περίπου την 31.12.2019), ο πιστωτικός κίνδυνος για την Εταιρεία είναι εν μέρει σχετικά περιορισμένος. Ταυτόχρονα οι όροι της σύμβασης παροχής ύδρευσης και αποχέτευσης είναι τέτοιοι ώστε να εξασφαλίζουν στο μέγιστο δυνατό βαθμό την είσπραξη των απαιτήσεων από τον κάτοχο της παροχής. Οι απαιτήσεις των πελατών της Εταιρείας εξετάζονται από τη Διεύθυνση Διαχείρισης Εσόδων & Απαιτήσεων, η οποία ελέγχει διαρκώς τα υπόλοιπα οφειλών τους, είτε χωριστά είτε κατά ομάδα (κωδικοί τιμολογίων, κατηγορίες πελατών) και παρέχει τις σχετικές πληροφορίες αυτές για το σχηματισμό της πρόβλεψης. Η Εταιρεία στο πλαίσιο των διαδικασιών που προβλέπει ο Κώδικας Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων (Ν.356/1974) όπως τροποποιήθηκε με τους νόμους 4174/2013, 4224/2013, 4337/2015 & 4517/2018, υπολογίζει τόκους επί των ληξιπρόθεσμων οφειλών με την καταβολή των οφειλών τους. Απαιτήσεις από Πελάτες και Λοιπές Απαιτήσεις Ο ‘Όμιλος και η Εταιρεία εφαρμόζουν την απλοποιημένη προσέγγιση (simplified approach) για την εκτίμηση των αναμενόμενων μελλοντικών πιστωτικών ζημιών των «Απαιτήσεων από Πελάτες» σύμφωνα με το ΔΠΧΑ 9. Προκειμένου να επιμετρηθούν οι αναμενόμενες πιστωτικές ζημιές οι “Απαιτήσεις από Πελάτες” έχουν ταξινομηθεί με βάση παραμέτρους πιστωτικού κινδύνου που έχουν υπολογιστεί με ιστορικά δεδομένα και τις ημέρες καθυστέρησης αποπληρωμής των λογαριασμών. Με βάση τα ανωτέρω, η πρόβλεψη απομείωσης την 1η Ιανουαρίου 2019 και την 31 Δεκεμβρίου 2019 προσδιορίστηκε ως εξής: 31.12.2019 Απαιτήσεις από Πελάτες Ιδιώτες μη διακανονισμένες Πιθανότητα Αθέτησης (%) Απαίτηση πριν την απομείωση Πρόβλεψη απομείωσης Μη Ληξιπρόθεσμο 7,7% 26.400 2.020 0-30 7,7% 8.646 662 30-60 7,7% 6.608 506 60-90 7,7% 5.535 424 90+ 58,8% 89.903 52.852 Σύνολο 41,2% 137.093 56.463 Απαιτήσεις από Πελάτες Iδιώτες διακανονισμένες Πιθανότητα Αθέτησης (%) Απαίτηση πριν την απομείωση Πρόβλεψη απομείωσης Μη Ληξιπρόθεσμο 0,6% 88 1 0-30 0,6% 748 5 30-60 0,6% 954 6 60-90 0,6% 920 6 90+ 14,1% 9.470 1.337 Σύνολο 11,1% 12.180 1.354 Οι σημειώσεις στις σελ 148 - 212 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των Οικονομικών καταστάσεων 182 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 Απαιτήσεις από Πελάτες Iδιώτες εκτός ύδρευσης/αποχέτευσης Πιθανότητα Αθέτησης (%) Μη Ληξιπρόθεσμο 0-30 10,8% 30-60 10,8% 60-90 10,8% 90+ 88,0% 309 199 259 8.177 8.944 33 22 28 7.198 7.281 Απαίτηση πριν την απομείωση Πρόβλεψη απομείωσης Τοπική Αυτοδιοίκηση, Ελληνικό Δημόσιο, ΔΕΚΟ Πιθανότητα Αθέτησης (%) Απαίτηση πριν την απομείωση Πρόβλεψη απομείωσης Μη Ληξιπρόθεσμο 3,7% 14.681 548 Συμβατικά Περιουσιακά Στοιχεία Πιθανότητα Αθέτησης (%) Απαίτηση πριν την απομείωση Πρόβλεψη απομείωσης Μη Ληξιπρόθεσμο 6,9% 55.474 3.833 Σύνολο Απαιτήσεων Από Πελάτες και Συμβατικά Περιουσιακά Στοιχεία Σύνολο 81,4% 0-30 3,7% 2.408 90 30-60 3,7% 33 1 60-90 3,7% 1.821 68 90+ 47,7% 38.929 18.568 Σύνολο 33,3% 57.873 19.275 0-30 30-60 60-90 90+ Σύνολο 6,9% 55.474 3.833 Μη Ληξιπρόθεσμο 0-30 30-60 60-90 90+ Σύνολο 96.643 6.401 12.111 790 7.794 535 8.535 525 146.480 79.955 271.563 88.206 183.357 Μη Ληξιπρόθεσμο 0-30 30-60 60-90 90+ Σύνολο 2,7% 30.356 833 2,7% 9.039 248 2,7% 7.242 199 2,7% 5.212 143 56,3% 88.184 49.689 36,5% 140.044 51.112 Απαιτήσεις από Πελάτες Iδιώτες διακανονισμένες Πιθανότητα Αθέτησης (%) Απαίτηση πριν την απομείωση Πρόβλεψη απομείωσης Μη Ληξιπρόθεσμο 0,3% 132 0 0-30 30-60 60-90 90+ Σύνολο 0,3% 745 2 0,3% 970 3 0,3% 1.090 3 14,0% 12.423 1.736 11,4% 15.361 1.745 Απαιτήσεις από Πελάτες Iδιώτες εκτός ύδρευσης/αποχέτευσης Πιθανότητα Αθέτησης (%) Απαίτηση πριν την απομείωση Πρόβλεψη απομείωσης Μη Ληξιπρόθεσμο 0-30 30-60 60-90 90+ Σύνολο 3,9% 403 16 3,9% 61 2 3,9% 52 2 81,7% 7.405 6.052 76,7% 7.921 6.072 Τοπική Αυτοδιοίκηση, Ελληνικό Δημόσιο, ΔΕΚΟ Πιθανότητα Αθέτησης (%) Απαίτηση πριν την απομείωση Πρόβλεψη απομείωσης Μη Ληξιπρόθεσμο 8,5% 8.197 697 0-30 30-60 60-90 90+ Σύνολο 8,5% 3.446 293 8,5% 102 9 8,5% 2.531 215 55,2% 42.795 23.614 43,5% 57.071 24.828 Συμβατικά Περιουσιακά Στοιχεία Μη Ληξιπρόθεσμο 3,6% 51.347 1.840 0-30 30-60 60-90 90+ Σύνολο Απαίτηση πριν την απομείωση Πρόβλεψη απομείωσης 31.12.2018 Απαιτήσεις από Πελάτες Ιδιώτες μη διακανονισμένες Πιθανότητα Αθέτησης (%) Απαίτηση πριν την απομείωση Πρόβλεψη απομείωσης Πιθανότητα Αθέτησης (%) Απαίτηση πριν την απομείωση Πρόβλεψη απομείωσης 3,6% 51.347 1.840 183 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 Σύνολο Απαιτήσεων Από Πελάτες και Συμβατικά Περιουσιακά Στοιχεία Μη Ληξιπρόθεσμο 0-30 30-60 60-90 90+ Σύνολο 90.032 3.370 13.634 559 8.375 213 8.884 364 150.807 81.092 271.744 85.598 Απαίτηση πριν την απομείωση Πρόβλεψη απομείωσης 186.146 23. ΛΟΙΠΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ (ΟΜΙΛΟΣ & ΕΤΑΙΡΕΙΑ) Ο λογαριασμός αναλύεται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε χιλ. Ευρώ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 5.032 4.841 5.032 4.841 258 258 258 258 Προκαταβολές διάφορες 6.509 6.736 6.509 6.736 Απαίτηση προσόδου από Τράπεζα της Ελλάδος 3.067 2.834 3.067 2.834 Απαίτηση από Εκπαιδευτικά Προγράμματα Προσωπικού 1.909 1.677 1.909 1.677 Απαίτηση από εργαζόμενους σύμφωνα με την απόφαση ΔΣ 19389/25.10.2017 3.682 3.682 3.682 3.682 Απαίτηση από το Ελληνικό Δημόσιο για τις εισφορές ασθένειας στους νεοεισερχόμενους (από 01.01.1993) στην ασφάλιση του ΙΚΑ 3.099 2.813 3.099 2.813 Λοιπές απαιτήσεις 3.271 1.973 3.221 1.932 Προκαταβολές και δάνεια Προσωπικού Απαίτηση για συμμετοχή του Ελληνικού Δημοσίου στην υποχρεωτική κάλυψη του ελλείμματος ειδικού λογαριασμού εφάπαξ Απαίτηση απόδοσης κρατήσεων εισφορών υγειονομικής περίθαλψης συνταξιούχων Σύνολο 52 431 52 431 26.880 25.245 26.830 25.204 Στα ανωτέρω υπόλοιπα των λοιπών απαιτήσεων περιλαμβάνεται απομείωση ποσού Ευρώ 5.170 χιλ. την 31.12.2019 και ποσού Ευρώ 5.269 χιλ. την 31.12.2018. Απαίτηση από εργαζόμενους σύμφωνα με την απόφαση ΔΣ 19389/25.10.2017: Μία μικρή ομάδα εργαζομένων διεκδίκησε, μέσω της διαδικασίας των ασφαλιστικών μέτρων, τις αποδοχές τους χωρίς την περικοπή του Ν.4024/2011. Σε εκτέλεση της απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, η ΕΥΔΑΠ ΑΕ με την υπ’ αριθμ. 19389/25.10.2017 απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου, κατέβαλε προσωρινά τα σχετικά ποσά, σχηματίζοντας απαίτηση ποσού Ευρώ 3,7 εκατ. Προκαταβολές και Δάνεια προσωπικού: Η Εταιρεία παρέχει στο προσωπικό άτοκα δάνεια, άτοκες βραχυπρόθεσμες προκαταβολές μισθοδοσίας, ταμειακές διευκολύνσεις και μακροπρόθεσμα έντοκα δάνεια. Το ποσό Ευρώ 5.032 χιλ. αφορά το βραχυπρόθεσμο μέρος των δανείων προς το προσωπικό, το μακροπρόθεσμο μέρος των δανείων, το οποίο κατά την 31.12.2019 ανέρχεται σε Ευρώ 5.767 χιλ. περιλαμβάνεται στο υπόλοιπο των μακροπρόθεσμων απαιτήσεων (σημείωση 19). Συμμετοχή του Ελληνικού Δημοσίου στην υποχρεωτική κάλυψη του ελλείμματος ειδικού λογαριασμού εφάπαξ: Το ποσό αφορά την υποχρέωση του Ελληνικού Δημοσίου βάσει του Ν.2939/6.8.2001 να καλύψει το έλλειμμα του λογαριασμού της ειδικής εφάπαξ αποζημίωσης για το προσωπικό που αποχωρεί και που εργαζόταν στην Εταιρεία μέχρι την 25η Οκτωβρίου 1999. Το Υπόλοιπο Ευρώ 258 χιλ. προέκυψε ως εξής: Συσσωρευμένο έλλειμμα αρχής 68.844 Εκκαθαρισμένες αποζημιώσεις 1.922 Κρατήσεις εργαζομένων (769) Είσπραξη από το Ελληνικό Δημόσιο (άρθρο 52 Ν. 4186/2013) (58.351) Συμψηφισμός μερίσματος Ελ. Δημοσίου με το Λογ/σμό (Έκδοση απόφασης απ το Ελ. Δημ.) (11.388) Συσσωρευμένο έλλειμμα απαιτητό από το Ελληνικό Δημόσιο τέλους χρήσης 258 Οι σημειώσεις στις σελ 148 - 212 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των Οικονομικών καταστάσεων 184 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 Μετά την ψήφιση του άρθρου 52 του Ν.4186/17.09.2013, η Εταιρεία εισέπραξε Ευρώ 58,4 εκατ. περίπου, την 25.09.2013, για την υποχρέωση κάλυψης του λογαριασμού από το Ελληνικό Δημόσιο, έως την 30.06.2013. Η απαίτηση που υφίσταται αφορά ληξιπρόθεσμη οφειλή του Ελληνικού Δημοσίου από 01.07.2013 - 08.08.2013 (ημερομηνία δημοσίευσης του Ν.4179/2013). 24. ΤΑΜΕΙΟ ΚΑΙ ΤΑΜΕΙΑΚΑ ΔΙΑΘΕΣΙΜΑ Ο λογαριασμός αναλύεται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε χιλ. Ευρώ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 180 443 180 418 Λογαριασμοί Καταθέσεως Όψεως και προθεσμίας 428.462 383.109 427.545 382.197 Σύνολο 428.642 383.552 427.725 382.615 Ταμείο Οι λογαριασμοί καταθέσεων όψεως και προθεσμίας έχουν κυμαινόμενα επιτόκια ανάλογα με το ύψος της κατάθεσης και την περίοδο του εκτοκισμού. Η τρέχουσα αξία των εν λόγω καταθέσεων όψεως και προθεσμίας προσεγγίζει τη λογιστική τους αξία λόγω των κυμαινόμενων επιτοκίων και των βραχυπρόθεσμων λήξεων τους. Στο υπόλοιπο των λογαριασμών όψεως δεν εμπεριέχονται τα ποσά Ευρώ 941 χιλ. και Ευρώ 513 χιλ. των ληξιπρόθεσμων επιταγών πληρωτέων κατά την 31.12.2019 και 2018 αντίστοιχα τα οποία απεικονίζονται στο λογαριασμό λοιπών βραχυπρόθεσμων υποχρεώσεων (Σημείωση 32). Τα έσοδα τόκων από τραπεζικές καταθέσεις, αναγνωρίζονται με βάση την αρχή του δεδουλευμένου εσόδου, και συμπεριλαμβάνονται στα χρηματοοικονομικά έσοδα. 25. ΜΕΤΟΧΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Η Εταιρεία ιδρύθηκε το 1980 σε εφαρμογή του Νόμου 1068/1980 ως αποτέλεσμα της συγχώνευσης των δύο εταιρειών ύδρευσης και αποχέτευσης Αθηνών της εποχής, που ονομάζονταν Ελληνική Εταιρεία Ύδρευσης και Οργανισμός Αποχέτευσης Πρωτευούσης. Το αρχικό μετοχικό κεφάλαιο της Εταιρείας καθορίστηκε αποτιμημένο σε Ευρώ στο ποσό των 130.502 χιλ. €. βάσει αποτίμησης του ενεργητικού και του παθητικού των εταιρειών που συγχωνεύθηκαν και σύμφωνα με τις διατάξεις του Νόμου 1068/1980. Το 1992 το μετοχικό κεφάλαιο διαμορφώθηκε σε Ευρώ 1.253.507 χιλ. αποτελούμενο από 213.566.282 κοινές μετοχές ονομαστικής αξίας Ευρώ 5,87 έκαστη. Η αύξηση προέκυψε σύμφωνα με τις διατάξεις του Νόμου 1914/1990, με βάση μια νέα αποτίμηση της καθαρής θέσης της Εταιρείας λόγω της συνεισφοράς από το Ελληνικό Δημόσιο στην ΕΥΔΑΠ ενός σημαντικού αριθμού εγκαταστάσεων και την κεφαλαιοποίηση οφειλών προς το Δημόσιο. Η Γενική Συνέλευση της 30ης Ιουνίου 1998 αποφάσισε την περαιτέρω αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου της Εταιρείας κατά ποσό Ευρώ 6.845 χιλ. μέσω της κεφαλαιοποίησης των επιχορηγήσεων που είχαν εισπραχθεί μέχρι την 31 Δεκεμβρίου 1997. Μετά την αύξηση το μετοχικό κεφάλαιο της Εταιρείας διαμορφώθηκε σε Ευρώ 1.260.352 χιλ. αποτελούμενο από 214.732.544 κοινές μετοχές ονομαστικής αξίας Ευρώ 5,87 (δύο χιλιάδες Δραχμές) έκαστη. Κατά τη χρήση 1999, λόγω της εισαγωγής της Εταιρείας στο Χρηματιστήριο Αθηνών και σύμφωνα με το Νόμο 2744/1999, το μετοχικό της κεφάλαιο ορίστηκε σε Ευρώ 58.694 χιλ. αποτελούμενο από 100.000.000 κοινές μετοχές ονομαστικής αξίας Ευρώ 0,59 (διακόσιες Δραχμές) έκαστη. Σύμφωνα με τον ίδιο Νόμο το υπολειπόμενο μέρος του μετοχικού κεφαλαίου ποσού Ευρώ 1.201.658 χιλ. μετατράπηκε σε «Ειδικό Αφορολόγητο Αποθεματικό», το οποίο μεταξύ άλλων μειώθηκε με την 185 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 αξία των παγίων τα οποία μεταβιβάσθηκαν στην «Εταιρεία Παγίων ΕΥΔΑΠ» ΝΠΔΔ άνευ ανταλλάγματος. Το Δεκέμβριο του 1999 εκδόθηκαν 6.500.000 νέες κοινές μετοχές ονομαστικής αξίας Ευρώ 0,59 (διακόσιες Δραχμές) έκαστη και καλύφθηκαν μέσω της αρχικής δημόσιας εγγραφής κατά την εισαγωγή της ΕΥΔΑΠ στο Χρηματιστήριο Αθηνών. Κατόπιν των ανωτέρω το μετοχικό κεφάλαιο της Εταιρείας κατά την 31 Δεκεμβρίου 2000 ανερχόταν σε Ευρώ 62.509 χιλ. αποτελούμενο από 106.500.000 κοινές μετοχές ονομαστικής αξίας Ευρώ 0,59 (διακόσιες Δραχμές) έκαστη. Τον Μάιο 2001 η Εταιρεία αποφάσισε να μετατρέψει το μετοχικό της κεφάλαιο σε Ευρώ μέσω αύξησης της ονομαστικής αξίας έκαστης μετοχής από Ευρώ 0,59 σε Ευρώ 0,60 με το συνολικό ποσό της προκύψασας αύξησης Ευρώ 1.391 χιλ. να μεταφέρεται από τη «Διαφορά Υπέρ το Άρτιο». Κατά συνέπεια το μετοχικό κεφάλαιο της Εταιρείας ανέρχεται σε Ευρώ 63.900 χιλ. διαιρούμενο σε 106.500.000 μετοχές ονομαστικής αξίας Ευρώ 0,60 έκαστη. Δεν υπήρξε καμία μεταβολή στο μετοχικό κεφάλαιο της Εταιρείας ούτε σ’ αυτήν ούτε στην προηγούμενη περίοδο. 26. ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΑ Ο λογαριασμός στις οικονομικές καταστάσεις αναλύεται ως εξής: Ποσά σε χιλ. Ευρώ 31.12.2019 31.12.2018 Τακτικό αποθεματικό 22.207 22.207 Ειδικό Αφορολόγητο Αποθεματικό Ν 2744/99 352.078 352.078 3.687 3.687 624 (285) Προσαρμογή λόγω εφαρμογής του ΔΠΧΑ9 (01.01.2018) (12.827) (12.827) Σύνολο 365.769 364. 860 Αποθεματικό από Έσοδα Φορολογηθέντα κατ’ ειδικό τρόπο Λοιπά Αποθεματικά Τακτικό αποθεματικό: Σύμφωνα με τον νόμο περί Ανωνύμων Εταιρειών Άρθρο 44 Ν.2190/1920, όπως τροποποιήθηκε με τον Ν.4548/2018, οι εταιρείες πρέπει να μεταφέρουν κατ’ ελάχιστο 5% των ετήσιων καθαρών κερδών τους σε τακτικό αποθεματικό, μέχρις ότου αυτό το αποθεματικό να ισούται τουλάχιστον με το 1/3 του καταβλημένου μετοχικού κεφαλαίου. Αυτό το αποθεματικό δεν μπορεί να διανεμηθεί και ο σκοπός της δημιουργίας του συνίσταται στην κάλυψη ζημιών. Κατά την 31.12.2011 η Εταιρεία κάλυψε το απαιτούμενο από το νόμο τακτικό αποθεματικό, επί του συνολικού καταβεβλημένου μετοχικού κεφαλαίου της. Κατά την χρήση 2015 η Εταιρεία τακτοποίησε αποθεματικό από αποτίμηση μετοχών ποσού Ευρώ 660 χιλ. περίπου σύμφωνα με το άρθρο 72 του Ν.4172/2013. Ειδικό Αφορολόγητο Αποθεματικό Ν. 2744/99: Το εν λόγω Ειδικό Αφορολόγητο Αποθεματικό προέκυψε κατά την εισαγωγή της Εταιρείας στο Χ.Α.Α. στη χρήση 1999, από τον προσδιορισμό του τότε μετοχικού κεφαλαίου στο ισόποσο των Ευρώ 58.694 το δε αρχικό του υπόλοιπο ήταν Ευρώ 1.201.658. Με βάση τις διατάξεις του Ν. 2744/99 το αρχικό υπόλοιπο του αποθεματικού: Μειώθηκε με την αναπόσβεστη αξία των εγκαταστάσεων που εκχωρήθηκαν στην «Εταιρεία Παγίων Ε.ΥΔ.Α.Π». ΝΠΔΔ άνευ ανταλλάγματος. Μειώθηκε με τη λογιστικοποίηση διαφόρων λογαριασμών προβλέψεων που καταχωρήθηκαν στα βιβλία κατά την εισαγωγή της Εταιρείας στο Χ.Α.Α. Αυξήθηκε με την υπεραξία που προέκυψε κατά την αποτίμηση σε τρέχουσες αξίες των εγκαταστάσεων και δικτύων που παρέμειναν στην κυριότητα της Εταιρείας. Και αυξήθηκε με τη μεταφορά του λογαριασμού «Υπόλοιπο κερδών εις Νέον» που εμφανιζόταν στο Ισολογισμό της 31ης Δεκεμβρίου 1998. Σύμφωνα με το Ν. 2744/99 το εν λόγω αποθεματικό ορίσθηκε σαν «Ειδικό Αφορολόγητο Αποθεματικό». Οι σημειώσεις στις σελ 148 - 212 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των Οικονομικών καταστάσεων 186 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 27. ΣΥΣΣΩΡΕΥΜΕΝΑ ΚΕΡΔΗ ΕΙΣ ΝΕΟΝ Ο λογαριασμός στις οικονομικές καταστάσεις αναλύεται ως εξής: Ποσά σε χιλ Ευρώ ΟΜΙΛΟΣ Υπόλοιπο 31.12.2017 Προσαρμογή λόγω εφαρμογής των ΔΠΧΑ 9 & 15 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 458.503 458.666 (6.352) (6.352) Υπόλοιπο κατά την 01.01.2018 452.151 452.313 Μερίσματα πληρωθέντα (21.300) (21.300) Καθαρό εισόδημα καταχωρημένο απευθείας στην Καθαρή θέση 1.206 1.206 Καθαρά κέρδη χρήσης 2018 47.908 47.950 Υπόλοιπο 31.12.2018 479.965 480.169 Υπόλοιπο κατά την 01.01.2019 479.965 480.169 Μερίσματα πληρωθέντα (28.755) (28.755) Καθαρά κέρδη χρήσης 2019 58.068 58.108 Καθαρό εισόδημα καταχωρημένο απευθείας στην Καθαρή θέση (28.309) (28.309) Υπόλοιπο 31.12.2019 480.969 481.213 28. ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΠΑΡΟΧΕΣ ΣΤΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ (ΟΜΙΛΟΣ & ΕΤΑΙΡΕΙΑ) Η Εταιρεία και ο Όμιλος εφαρμόζουν από 01.01.2013 το αναθεωρημένο πρότυπο ΔΛΠ 19 «Παροχές προς εργαζομένους» με αναδρομική εφαρμογή από 01.01.2012 σύμφωνα με το ΔΛΠ 8 «Λογιστικές Πολιτικές μεταβολές των λογιστικών εκτιμήσεων και σφαλμάτων». Θεμελιώδη αλλαγή του νέου προτύπου, είναι η άμεση αναγνώριση των αναλογιστικών κερδών και ζημιών και του κόστους προϋπηρεσίας που προκύπτουν από τα προγράμματα καθορισμένων παροχών και δεν μετακυλίονται με βάση την πολιτική του «περιθωρίου», με βάση το προηγούμενο ΔΛΠ 19. Ο λογαριασμός στις οικονομικές καταστάσεις αναλύεται ως εξής: Ποσά σε χιλ Ευρώ 31.12.2019 31.12.2018 Πρόβλεψη αποζημίωσης Προσωπικού λόγω εξόδου από την υπηρεσία 37.258 34.867 Ιατροφαρμακευτική κάλυψη προσωπικού 185.624 155.858 Ειδική εφάπαξ αποζημίωση προσωπικού (προσληφθέντες πριν και μετά την 25-10-1999) 116.302 109.390 Σύνολο 339.184 300.115 Η Εταιρεία έχει υποχρέωση να καλύπτει την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη για το σύνολο των εργαζομένων, των συνταξιούχων και των προστατευμένων μελών τους. Διατηρεί επίσης λογαριασμό αποζημίωσης προσωπικού λόγω εξόδου από την υπηρεσία και δυο προγράμματα ειδικών εφάπαξ αποζημιώσεων προσληφθέντων πριν και μετά την 25.10.1999. Η αναλογιστική αποτίμηση υποχρεώσεων καταρτίστηκε σύμφωνα με τις απαιτήσεις του αναθεωρημένου ΔΛΠ 19 από ανεξάρτητους εκτιμητές. α. Πρόβλεψη για αποζημίωση προσωπικού λόγω εξόδου από την υπηρεσία Η κίνηση της πρόβλεψης για αποζημίωση για την χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 και 2018 έχει ως ακολούθως: Οι σημειώσεις στις σελ 148 - 212 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των Οικονομικών καταστάσεων 187 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 ΠΕΡΙΟΔΟΣ 01.01 - 31.12.2019 01.01 - 31.12.2018 37.258 34.867 - - 37.258 34.867 1.265 1.349 479 427 - - 1.744 1.776 - - 1.744 1.776 Παρούσα αξία υποχρέωσης στην αρχή της περιόδου 34.867 34.135 Κόστος τρέχουσας απασχόλησης 1.265 1.349 479 427 Εισφορές εργαζομένων - - Παροχές που πληρώθηκαν από το σχέδιο - - (747) (710) Κόστος περικοπών/διακανονισμών/τερματισμού υπηρεσίας - - Κόστος προϋπηρεσίας κατά την περίοδο - - 829 (468) - - 565 135 37.258 34.867 Προσαρμογές στις υποχρεώσεις από αλλαγή των υποθέσεων (829) 469 Εμπειρικές προσαρμογές στις υποχρεώσεις (565) (135) - - (1.394) 334 34.867 34.135 - - Παροχές που πληρώθηκαν από τον εργοδότη (747) (710) Σύνολο δαπάνης που αναγνωρίστηκε στο λογαριασμό αποτελεσμάτων 1.744 1.776 Μεταβολή στην καθαρή θέση 1.394 (334) Καθαρή υποχρέωση στο τέλος του έτους 37.258 34.867 Ποσά αναγνωρισμένα στον ισολογισμό Παρούσα αξία υποχρεώσεων Εύλογη αξία περιουσιακών στοιχείων προγράμματος Καθαρή υποχρέωση αναγνωρισμένη στον ισολογισμό Ποσά αναγνωρισμένα στον λογαριασμό αποτελεσμάτων Κόστος τρέχουσας απασχόλησης Καθαρός τόκος επί της υποχρέωσης/(περιουσιακού στοιχείου) Συνολικό διαχειριστικό έξοδο που αναγνωρίζεται στο λογ. αποτελεσμάτων Κανονικό έξοδο στον λογαριασμό αποτελεσμάτων Αναγνώριση κόστους προϋπηρεσίας Κόστος περικοπών /διακανονισμών /τερματισμού υπηρεσίας Συνολικό έξοδο στο λογαριασμό αποτελεσμάτων Μεταβολή στην παρούσα αξία της υποχρέωσης Κόστος τόκου Παροχές που πληρώθηκαν από τον εργοδότη Αναλογιστική ζημιά /(κέρδος)-οικονομικές υποθέσεις Αναλογιστική ζημιά /(κέρδος)-δημογραφικές υποθέσεις Αναλογιστική ζημιά /(κέρδος)-εμπειρία περιόδου Παρούσα αξία υποχρέωσης στο τέλος της περιόδου Προσαρμογές Εμπειρικές προσαρμογές στα περιουσιακά στοιχεία Συνολικό αναλογιστικό κέρδος /(ζημιά) στην Καθαρή Θέση Μεταβολές στην καθαρή υποχρέωση αναγνωρισμένη στον ισολογισμό Καθαρή υποχρέωση κατά την έναρξη του έτους Εισφορές εργοδότη Οι αναμενόμενες παροχές (μη προεξοφλημένες) από το πλάνο κατά την επόμενη χρήση προσδιορίζονται σε Ευρώ 3.577 χιλ. Οι κύριες αναλογιστικές παραδοχές που χρησιμοποιήθηκαν για τον υπολογισμό των σχετικών προβλέψεων αποζημίωσης προσωπικού λόγω εξόδου από την υπηρεσία έχουν ως εξής: 188 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 Αναλογιστικές παραδοχές 2019 2018 Προεξοφλητικό επιτόκιο 0,63% 1,43% Πληθωρισμός 2020-21: ~0,89%, 2022+: 1,60% 2019-22: ~1,52%, 2023+: 1,80% Μελλοντικές αυξήσεις μισθών 2020-21: ~ 2,15%, 2022+: 1,60% 2019-22: ~ 1,40%, 2023+: 1,80% 8,18 8,73 Διάρκεια Υποχρεώσεων β. Ιατροφαρμακευτική περίθαλψη Η Εταιρεία καλύπτει έξοδα ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης για τους εργαζομένους, τους συνταξιούχους και τα προστατευόμενα μέλη τους με βάση τον ισχύοντα εσωτερικό κανονισμό. Το πρόγραμμα χρηματοδοτείται, μερικώς, από εισφορές των εργαζομένων και των συνταξιούχων. Οι σχετικές υποχρεώσεις της Εταιρείας που απορρέουν από το πρόγραμμα ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης προσδιορίσθηκαν με βάση αναλογιστικές μελέτες που διενεργήθηκαν για τις χρήσεις 2019 και 2018. Η κίνηση της πρόβλεψης για ιατροφαρμακευτική περίθαλψη κατά τη διάρκεια των χρήσεων 2019 και 2018 έχει ως ακολούθως: ΠΕΡΙΟΔΟΣ 01.01 - 31.12.2019 01.01 - 31.12.2018 185.624 155.858 - - 185.624 155.858 Κόστος τρέχουσας απασχόλησης 2.223 2.525 Καθαρός τόκος επί της υποχρέωσης/(περιουσιακού στοιχείου) 2.936 2.535 - - 5.159 5.060 Αναγνώριση κόστους προϋπηρεσίας - - Κόστος περικοπών/διακανονισμών/τερματισμού υπηρεσίας - - 5.159 5.060 155.858 155.325 Κόστος τρέχουσας απασχόλησης 2.223 2.525 Κόστος τόκου 2.936 2.535 Εισφορές εργαζομένων - - Παροχές που πληρώθηκαν από το σχέδιο - - (6.522) (5.814) Κόστος περικοπών/διακανονισμών/τερματισμού υπηρεσίας - - Κόστος προϋπηρεσίας κατά την περίοδο - - 13.757 (7.093) - - Αναλογιστική ζημιά /(κέρδος)-εμπειρία περιόδου 17.372 8.380 Παρούσα αξία της υποχρέωσης στο τέλος της περιόδου 185.624 155.858 Ποσά αναγνωρισμένα στον ισολογισμό Παρούσα αξία υποχρεώσεων Εύλογη αξία περιουσιακών στοιχείων προγράμματος Καθαρή υποχρέωση αναγνωρισμένη στον ισολογισμό Ποσά αναγνωρισμένα στο λογαριασμό αποτελεσμάτων Συνολικό διαχειριστικό έξοδο που αναγνωρίζεται στο λογ. αποτελεσμάτων Κανονικό έξοδο στον λογ/μό Αποτελεσμάτων Συνολικό έξοδο στον λογαριασμό αποτελεσμάτων Μεταβολές στην παρούσα αξία της υποχρέωσης Παρούσα αξία υποχρέωσης στην αρχή της περιόδου Παροχές που πληρώθηκαν από τον εργοδότη Αναλογιστική ζημιά /(κέρδος)-οικονομικές υποθέσεις Αναλογιστική ζημιά /(κέρδος)-δημογραφικές υποθέσεις 189 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 Προσαρμογές Προσαρμογές στις υποχρεώσεις από αλλαγή των υποθέσεων (13.757) 7.093 Εμπειρικές προσαρμογές στις υποχρεώσεις (17.372) (8.380) - - (31.129) (1.287) 155.858 155.325 - - Παροχές που πληρώθηκαν από τον εργοδότη (6.522) (5.814) Σύνολο δαπάνης που αναγνωρίστηκε στο λογαριασμό αποτελεσμάτων 5.159 5.060 Μεταβολή στην καθαρή θέση 31.128 1.287 Καθαρή υποχρέωση στο τέλος του έτους 185.624 155.858 Εμπειρικές προσαρμογές στα περιουσιακά στοιχεία Συνολικό αναλογιστικό κέρδος /(ζημιά) στην Καθαρή Θέση Μεταβολές στην καθαρή υποχρέωση αναγνωρισμένη στον ισολογισμό Καθαρή υποχρέωση κατά την έναρξη του έτους Εισφορές εργοδότη Οι αναμενόμενες παροχές (μη προεξοφλημένες) από το πλάνο κατά την επόμενη χρήση προσδιορίζονται σε Ευρώ 6.635 χιλ. Οι κύριες αναλογιστικές παραδοχές που χρησιμοποιήθηκαν για τον υπολογισμό των σχετικών προβλέψεων ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης έχουν ως εξής: Αναλογιστικές παραδοχές 2019 2018 Προεξοφλητικό επιτόκιο 1,11% 1,92% Ιατρικός Πληθωρισμός 2020-21: ~ 0,89%, 2022+: 1,60% 2019-22: ~ 1,52%, 2023+: 1,80% Μελλοντικές αυξήσεις μισθών 2020-21: ~ 2,15%, 2022+: 1,60% 2019-25: ~ 1,40%, 2026+: 1,80% 17,22 16,40 Διάρκεια Υποχρεώσεων γ. Ειδικός εφάπαξ λογαριασμός προσληφθέντων από 26.10.1999 Για τους προσληφθέντες μεταγενέστερα της 25ης Οκτωβρίου 1999, η Εταιρεία είναι υποχρεωμένη να καταβάλλει τις αποζημιώσεις στο σύνολό τους, σύμφωνα με το εργατικό δίκαιο και τη συλλογική σύμβαση εργασίας. ΠΕΡΙΟΔΟΣ 01.01 - 31.12.2019 01.01 - 31.12.2018 Παρούσα αξία υποχρεώσεων 12.550 10.676 Εύλογη αξία περιουσιακών στοιχείων προγράμματος (8.275) (7.640) Καθαρή υποχρέωση αναγνωρισμένη στον ισολογισμό 4.276 3.036 Κόστος τρέχουσας απασχόλησης 262 311 Καθαρός τόκος επί της υποχρέωσης/(περιουσιακού στοιχείου) 48 56 - - 310 367 Αναγνώριση κόστους προϋπηρεσίας - - Κόστος περικοπών / διακανονισμών /τερματισμού υπηρεσίας - - 310 367 Ποσά αναγνωρισμένα στον ισολογισμό Ποσά αναγνωρισμένα στο λογαριασμό αποτελεσμάτων Συνολικό διαχειριστικό έξοδο που αναγνωρίζεται στο λογ. Αποτελεσμάτων Κανονικό έξοδο στον λογαριασμό αποτελεσμάτων Συνολικό έξοδο στον λογαριασμό αποτελεσμάτων 190 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 Μεταβολή στη παρούσα αξία της υποχρέωσης Παρούσα αξία υποχρέωσης στην αρχή της περιόδου 10.676 10.920 Κόστος τρέχουσας απασχόλησης 262 311 Κόστος τόκου 177 166 Εισφορές εργαζομένων 461 376 Παροχές που πληρώθηκαν από το σχέδιο (26) (6) Παροχές που πληρώθηκαν από τον εργοδότη - - Κόστος περικοπών/διακανονισμών/τερματισμού υπηρεσίας - - Κόστος προϋπηρεσίας κατά την περίοδο - - 1.349 (433) - - (349) (658) 12.550 10.676 7.640 7.039 130 110 - 2 Εισφορές εργαζομένων 461 376 Παροχές που πληρώθηκαν από το σχέδιο (26) (6) Έξοδα - - Προσαρμογή περιουσιακών στοιχείων (μέσω Καθαρής Θέσης) - - 70 119 8.275 7.640 Αναλογιστική ζημιά /(κέρδος)-οικονομικές υποθέσεις Αναλογιστική ζημιά /(κέρδος)-δημογραφικές υποθέσεις Αναλογιστική ζημιά /(κέρδος)-εμπειρία περιόδου Παρούσα αξία υποχρέωσης στο τέλος της περιόδου Μεταβολή στην αξία των περιουσιακών στοιχείων Αξία περιουσιακών στοιχείων προγράμματος στην αρχή της περιόδου Αναμενόμενη απόδοση περιουσιακών στοιχείων Εισφορές εργοδότη Αναλογιστική (ζημιά ) / κέρδος Αξία περιουσιακών στοιχείων προγράμματος στο τέλος της περιόδου Σημειώνεται ότι η εύλογη αξία των περιουσιακών στοιχείων του προγράμματος όπως αναφέρεται ανωτέρω, ανέρχεται σε Ευρώ 8.275 χιλ. και Ευρώ 7.640 χιλ. κατά την 31.12.2019 και την 31.12.2018 αντίστοιχα. ΠΕΡΙΟΔΟΣ 01.01 - 31.12.2019 01.01 - 31.12.2018 (1.349) 433 Εμπειρικές προσαρμογές στις υποχρεώσεις 349 658 Εμπειρικές προσαρμογές στα περιουσιακά στοιχεία 70 119 (930) 1.210 3.036 3.881 Εισφορές εργοδότη - (2) Παροχές που πληρώθηκαν από τον εργοδότη - - Σύνολο δαπάνης που αναγνωρίστηκε στο λογαριασμό αποτελεσμάτων 310 367 Μεταβολή στην καθαρή θέση 930 (1.210) 4.276 3.036 Προσαρμογές Προσαρμογές στις υποχρεώσεις από αλλαγή των υποθέσεων Συνολικό αναλογιστικό κέρδος /(ζημιά) στην Καθαρή Θέση Μεταβολές στην καθαρή υποχρέωση αναγνωρισμένη στον ισολογισμό Καθαρή υποχρέωση κατά την έναρξη του έτους Καθαρή υποχρέωση στο τέλος του έτους 191 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 Οι αναμενόμενες εισφορές και παροχές (μη προεξοφλημένες) από το πλάνο κατά την επόμενη χρήση προσδιορίζονται σε Ευρώ 392 χιλ. και Ευρώ 303 χιλ. αντίστοιχα. Οι κύριες αναλογιστικές παραδοχές που χρησιμοποιήθηκαν για τον υπολογισμό των σχετικών προβλέψεων του ειδικού εφάπαξ λογαριασμού προσληφθέντων από 26/10/1999 έχουν ως εξής: Αναλογιστικές παραδοχές 2019 2018 Προεξοφλητικό επιτόκιο 0,84% 1,68% Πληθωρισμός 2020-21: ~ 0,89%, 2022+: 1,60% 2019-22: ~ 1,52%, 2023+: 1,80% Μελλοντικές αυξήσεις μισθών 2020-21: ~ 2,15%, 2022+: 1,60% 2019-25: ~ 1,40%, 2026+: 1,80% 12,72 13,25 Διάρκεια Υποχρεώσεων δ. Ειδικός εφάπαξ λογαριασμός προσληφθέντων μέχρι 25.10.1999 Με την ψήφιση του άρθρου 45 του Ν.4179/2013 με το οποίο καταργήθηκαν οι διατάξεις του άρθρου 26 του Ν.2939/2001 για την υποχρεωτική κάλυψη του ελλείμματος του λογαριασμού εφάπαξ για τους προσληφθέντες ως την 25.10.1999 από το Ελληνικό Δημόσιο, η Διοίκηση της Εταιρείας προβαίνει σε αναλογιστική μελέτη προκειμένου να σχηματίσει την ανάλογη πρόβλεψη για αποζημίωση προσωπικού. ΠΕΡΙΟΔΟΣ 01.01 - 31.12.2019 01.01 - 31.12.2018 Παρούσα αξία υποχρεώσεων 103.752 98.716 Εύλογη αξία περιουσιακών στοιχείων προγράμματος (8.433) (7.061) Καθαρή υποχρέωση αναγνωρισμένη στον ισολογισμό 95.319 91.655 Κόστος τρέχουσας απασχόλησης 1.183 1.476 Καθαρός τόκος επί της υποχρέωσης/(περιουσιακού στοιχείου) 1.134 1.053 Ποσά αναγνωρισμένα στον ισολογισμό Ποσά αναγνωρισμένα στο λογαριασμό αποτελεσμάτων Συνολικό διαχειριστικό έξοδο που αναγνωρίζεται στο λογ. Αποτελεσμάτων Κανονικό έξοδο στον λογ/μό Αποτελεσμάτων 2.317 2.529 Αναγνώριση κόστους προϋπηρεσίας - Κόστος περικοπών/διακανονισμών/τερματισμού υπηρεσίας 318 Συνολικό έξοδο στον λογαριασμό αποτελεσμάτων 2.317 2.847 Παρούσα αξία υποχρέωσης στην αρχή της περιόδου 98.716 100.627 Κόστος τρέχουσας απασχόλησης 1.183 1.476 Κόστος τόκου 1.2 1.232 1. 1.125 Εισφορές εργαζομένων 1.323 1.266 Παροχές που πληρώθηκαν από το σχέδιο (2.592) (2.273) Παροχές που πληρώθηκαν από τον εργοδότη - - Κόστος περικοπών/διακανονισμών/τερματισμού υπηρεσίας - 318 Κόστος προϋπηρεσίας κατά την περίοδο - - Μεταβολές στην παρούσα αξία της υποχρέωσης Αναλογιστική ζημιά /(κέρδος)- οικονομικές υποθέσεις 6.275 Αναλογιστική ζημιά /(κέρδος)- δημογραφικές υποθέσεις (2.34) (2.340) - - Αναλογιστική ζημιά /(κέρδος)- εμπειρία περιόδου (2.385) (1.483) Παρούσα αξία της υποχρέωσης στο τέλος της περιόδοu 103.752 98.716 192 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 Μεταβολή στην αξία των περιουσιακών στοιχείων 01.01 - 31.12.2019 01.01 - 31.12.2018 7.061 5.702 98 72 Παροχές εργοδότη 2.448 2.168 Εισφορές εργαζομένων 1.323 1.266 Παροχές που πληρώθηκαν από το σχέδιο (2.592) (2.273) Έξοδα - - Προσαρμογή περιουσιακών στοιχείων (μέσω Καθαρής Θέσης) - - 95 126 8.433 7.061 Αξία περιουσιακών στοιχείων προγράμματος στην αρχή της περιόδου Αναμενόμενη απόδοση των περιουσιακών στοιχείων Αναλογιστική (ζημιά ) / κέρδος Αξία περιουσιακών στοιχείων προγράμματος στο τέλος της περιόδου Σημειώνεται ότι η εύλογη αξία των περιουσιακών στοιχείων του προγράμματος όπως αναφέρεται ανωτέρω, ανέρχεται σε Ευρώ 8.433 χιλ. και Ευρώ 7.061 χιλ. κατά την 31.12.2019 και την 31.12.2018 αντίστοιχα. ΠΕΡΙΟΔΟΣ 01.01 - 31.12.2019 01.01 - 31.12.2018 Προσαρμογές στις υποχρεώσεις από αλλαγή των υποθέσεων (6.275) 2.340 Εμπειρικές προσαρμογές στις υποχρεώσεις 2.385 1.483 95 126 (3.795) 3.949 Καθαρή υποχρέωση κατά την έναρξη του έτους 91.655 94.925 Εισφορές εργοδότη (2.448) (2.168) - - Σύνολο δαπάνης που αναγνωρίστηκε στο λογαριασμό αποτελεσμάτων 2.317 2.847 Μεταβολή στην καθαρή θέση 3.795 (3.949) Καθαρή υποχρέωση στο τέλος του έτους 95.319 91.655 Προσαρμογές Εμπειρικές προσαρμογές στα περιουσιακά στοιχεία Συνολικό αναλογιστικό κέρδος /(ζημιά) στην Καθαρή Θέση Μεταβολές στην καθαρή υποχρέωση αναγνωρισμένη στον ισολογισμό Παροχές που πληρώθηκαν από τον εργοδότη Οι αναμενόμενες εισφορές και παροχές (μη προεξοφλημένες) από το πλάνο κατά την επόμενη χρήση προσδιορίζονται σε Ευρώ 12.629 χιλ. και Ευρώ 12.018 χιλ. αντίστοιχα. Οι κύριες αναλογιστικές παραδοχές που χρησιμοποιήθηκαν για τον υπολογισμό των σχετικών προβλέψεων του ειδικού εφάπαξ λογαριασμού προσληφθέντων έως και την 25.10.1999 έχουν ως εξής: Αναλογιστικές παραδοχές 2019 2018 Προεξοφλητικό επιτόκιο 0,54% 1,31% Πληθωρισμός 2020-21: ~ 0,89%, 2022+: 1,60% 2019-22: ~ 1,52%, 2023+: 1,80% Μελλοντικές αυξήσεις μισθών 2020-21: ~ 2,15%, 2022+: 1,60% 2019-25: ~ 1,40%, 2026+: 1,80% 6,89 7,36 Διάρκεια Υποχρεώσεων Οι σημειώσεις στις σελ 148 - 212 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των Οικονομικών καταστάσεων 193 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 Ανάλυση ευαισθησίας αποτελεσμάτων: Τα αποτελέσματα της αποτίμησης εξαρτώνται από τις υποθέσεις (οικονομικές και δημογραφικές) εκπόνησης της αναλογιστικής μελέτης. Υπολογίσαμε την αναλογιστική υποχρέωση (DBO) στην ημερομηνία αποτίμησης για κάθε πλάνο και για τα ακόλουθα σενάρια ευαισθησίας: Αναλογιστική υποχρέωση (σε Ευρώ) Σενάριο Ν.2112/20 Ειδικός Λογαριασμός Υγειονομική Περίθαλψη Παροχή Ειδικής Σ.Σ Επιτόκιο προεξόφλησης +0,5% 35.805.008 11.802.269 171.752.110 100.305.748 Επιτόκιο προεξόφλησης -0,5% 38.806.277 13.361.416 201.311.857 107.394.293 Πληθωρισμός +0,5% 38.776.379 13.131.725 200.914.046 105.884.580 Πληθωρισμός -0,5% 35.817.528 12.003.055 171.937.845 101.693.129 Αύξηση αποδοχών +0,5% 37.296.928 13.633.039 185.453.356 108.121.720 Αύξηση αποδοχών -0,5% 37.185.433 11.568.200 185.788.845 99.587.911 Προσδόκιμο επιβίωσης +1 έτος 37.318.038 12.566.700 192.533.758 103.939.854 Προσδόκιμο επιβίωσης -1 έτος 37.193.075 12.532.550 179.005.378 103.545.849 Νοσηρότητα +0,5% 37.258.304 12.550.341 200.808.817 103.751.614 Νοσηρότητα -0,5% 37.258.304 12.550.341 171.749.275 103.751.614 Αναλογιστική υποχρέωση (μεταβολή) Σενάριο Επιτόκιο προεξόφλησης +0,5% Ν.2112/20 Ειδικός Λογαριασμός Υγειονομική Περίθαλψη Παροχή Ειδικής Σ.Σ -3,9% -6,0% -7,5% -3,3% Επιτόκιο προεξόφλησης -0,5% 4,2% 6,5% 8,5% 3,5% Πληθωρισμός +0,5% 4,1% 4,6% 8,2% 2,1% Πληθωρισμός -0,5% -3,9% -4,4% -7,4% -2,0% Αύξηση αποδοχών +0,5% 0,1% 8,6% -0,1% 4,2% Αύξηση αποδοχών -0,5% -0,2% -7,8% 0,1% -4,0% Προσδόκιμο επιβίωσης +1 έτος 0,2% 0,1% 3,7% 0,2% Προσδόκιμο επιβίωσης -1 έτος -0,2% -0,1% -3,6% -0,2% Νοσηρότητα +0,5% 0,0% 0,0% 8,2% 0,0% Νοσηρότητα -0,5% 0,0% 0,0% -7,5% 0,0% 29. ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ ΓΙΑ ΕΚΚΡΕΜΟΔΙΚΙΕΣ (ΟΜΙΛΟΣ & ΕΤΑΙΡΕΙΑ) Ο λογαριασμός στις οικονομικές καταστάσεις αναλύεται ως εξής: Ποσά σε χιλ Ευρώ 31.12.2019 31.12.2018 Προβλέψεις για εκκρεμοδικίες με εργαζομένους - συνταξιούχους 22.838 25.085 Προβλέψεις για αστικές εκκρεμοδικίες 26.080 30.047 Σύνολο 48.918 55.132 Οι σημειώσεις στις σελ 148 - 212 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των Οικονομικών καταστάσεων 194 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 Έχουν ασκηθεί αγωγές για αστικές υποθέσεις κατά της Εταιρείας συνολικού ύψους περίπου Ευρώ 92,8 εκατ. κατά την 31.12.2019. Οι αγωγές αυτές αφορούν κυρίως αποζημιώσεις λόγω καταστροφών από πλημμύρες (λόγω θραύσης αγωγών ή βροχοπτώσεων), είτε αγωγές διάφορων αντισυμβαλλόμενων προμηθευτών και εργολάβων για παραβάσεις συμβατικών όρων. Επίσης υπάρχουν σε εκκρεμότητα δικαστικές υποθέσεις για εργατικές διαφορές ύψους Ευρώ 170,3 εκατ. περίπου. Το συνολικό ύψος των προβλέψεων που έχει σχηματίσει η Εταιρεία ανέρχεται σε Ευρώ 48,9 εκατ. περίπου κατά την 31.12.2019 (ποσό Ευρώ 55,1 εκατ. περίπου κατά την 31.12.2018). Επιπρόσθετα ποσό Ευρώ 2,9 εκατ. περίπου, που αφορά υπόλοιπο συμβιβαστικής επίλυσης εργατικών διαφορών των υπ’αριθμ. 19105/21.12.2016 και 19224/24.05.2017 αποφάσεων του Διοικητικού Συμβουλίου, παρουσιάζεται στις βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις, (το αντίστοιχο περσινό, ανερχόταν σε ποσό Ευρώ 1,4 εκατ. περίπου). Η πρόβλεψη επίδικων υποθέσεων βασίζεται σε εκτιμήσεις της Διοίκησης σε συνεργασία με τη Διεύθυνση Νομικών Υπηρεσιών για το ποσό που πιθανολογείται ότι θα εκταμιευτεί. 30. ΕΠΙΧΟΡΗΓΗΣΕΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ (ΟΜΙΛΟΣ & ΕΤΑΙΡΕΙΑ) Η κίνηση του λογαριασμού στις οικονομικές καταστάσεις αναλύεται ως εξής: Ποσά σε χιλ Ευρώ 31.12.2019 31.12.2018 Επιχορηγήσεις Επενδύσεων 237.775 234.987 Έσοδα από δικαιώματα αποχέτευσης 22% 36.391 36.403 274.166 271.390 Επιχορηγήσεις Επενδύσεων (116.691) (110.554) Έσοδα από δικαιώματα αποχέτευσης 22% (14.475) (13.564) 131.166 (124.118) Επιχορηγήσεις Επενδύσεων 121.084 124.433 Έσοδα από δικαιώματα αποχέτευσης 22% 21.916 22.839 143.000 147.272 Αρχική Αξία: Συσσωρευμένες Αποσβέσεις Αναπόσβεστη Αξία Η Εταιρεία επιχορηγείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση μέσω του Ελληνικού Δημοσίου για τη χρηματοδότηση συγκεκριμένων έργων. Επιπροσθέτως, οι πελάτες της Εταιρείας (συμπεριλαμβανομένων του Δημοσίου και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης) συμμετέχουν στη χρηματοδότηση του αρχικού κόστους ανάπτυξης του δικτύου (μετρητές, δικτυακές ενώσεις κλπ.) ή της αναβάθμισής του. Τα σχετικά εφάπαξ τέλη που είχαν χρεωθεί στους πελάτες πριν τις 30 Ιουνίου 2009 (δηλαδή νωρίτερα από την ημερομηνία έναρξης ισχύος της ΕΔΔΠΧΑ 18, η οποία δεν εφαρμόστηκε αναδρομικά), λογίζονταν από την Εταιρεία ως έσοδα επόμενων χρήσεων και αναγνωρίζονταν στα έσοδα κατά την διάρκεια της ωφέλιμης ζωής των σχετικών παγίων περιουσιακών στοιχείων. Με την υιοθέτηση του ΔΠΧΑ 15, το ποσό των Ευρώ 33.259 χιλ. που συμπεριλαμβάνονταν την 1η Ιανουαρίου 2018 ως έσοδο επομένων χρήσεων στην Κατάσταση Οικονομικής Θέσης στο κονδύλι "Επιχορηγήσεις Επενδύσεων και Συμμετοχές Καταναλωτών", αναγνωρίστηκε στα κέρδη εις νέον της Εταιρείας και του Ομίλου. Οι ως άνω επιχορηγήσεις και τα έσοδα από δικαιώματα 22% λογίζονται κατά την είσπραξη και εμφανίζονται στην Κατάσταση Οικονομικής Θέσης στις μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις. Τα ποσά αυτά αποτελούν έσοδα επομένων χρήσεων και αποσβένονται βάσει της ωφέλιμης ζωής των σχετικών παγίων, όταν αυτά τεθούν σε λειτουργία. Η απόσβεση των επιχορηγήσεων και των εσόδων από δικαιώματα 22% εμφανίζεται αφαιρετικά των αποσβέσεων παγίων στα αποτελέσματα χρήσεως. Οι σημειώσεις στις σελ 148 - 212 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των Οικονομικών καταστάσεων 195 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 Εκτός των ανωτέρω επιχορηγήσεων στην Εταιρεία έχουν παρασχεθεί και άλλης φύσεως κρατικές επιχορηγήσεις, όπως η παραχώρηση της νήσου Ψυτάλλειας που χρησιμοποιεί η ΕΥΔΑΠ Α.Ε. για τη λειτουργία του κέντρου επεξεργασίας λυμάτων. 31. ΕΓΓΥΗΣΕΙΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΩΝ Το ποσό Ευρώ 18.612 χιλ. την 31.12.2019 και Ευρώ 18.488 χιλ. την 31.12.2018 αφορά εγγυήσεις από πελάτες για την χρήση του μετρητή, εισπραχθείσες κατά την αρχική σύνδεση παροχής. Οι εν λόγω εγγυήσεις επιστρέφονται (χωρίς τόκο) με τον τερματισμό της σύνδεσης από μέρους του πελάτη. Οι ανωτέρω εγγυήσεις έχουν καταχωρηθεί στην ονομαστική τους αξία, και όχι στην εύλογη αξία τους κατά την αρχική καταχώρηση και μεταγενέστερα στο αναπόσβεστο κόστος τους, επειδή μπορούν να απαιτηθούν από τους καταναλωτές σε οποιοδήποτε χρόνο. 32. ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ & ΛΟΙΠΕΣ ΒΡΑΧΥΠΡΟΘΕΣΜΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ Ο λογαριασμός στις οικονομικές καταστάσεις αναλύεται ως εξής: α. Λειτουργικές Βραχυπρόθεσμες Υποχρεώσεις ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε χιλ Ευρώ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 Προμηθευτές 22.893 23.303 22.893 23.303 Παρακρατημένοι πληρωτέοι φόροι 7.260 8.772 7.260 8.772 Ασφαλιστικές και λοιπές εισφορές 3.227 4.588 3.227 4.588 Συμβατικές Υποχρεώσεις 6.598 6.435 6.598 6.435 522 505 522 505 40.500 43.603 40.500 43.603 Μερίσματα πληρωτέα Λειτουργικές Βραχυπρόθεσμες Υποχρεώσεις Οι λειτουργικές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις μειώθηκαν κατά Ευρώ 3,1 εκατ. περίπου κυρίως λόγω της μείωσης του υπολοίπου των προμηθευτών κατά Ευρώ 0,4 εκατ. περίπου, των παρακρατούμενων πληρωτέων φόρων κατά Ευρώ 1,5 εκατ. περίπου και των ασφαλιστικών εισφορών κατά Ευρώ 1,4 εκατ. περίπου. β. Λοιπές Βραχυπρόθεσμες Υποχρεώσεις ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε χιλ Ευρώ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 2.921 1.380 2.921 1.380 Επιταγές πληρωτέες 941 513 941 513 Εισπράξεις για λογαριασμό τρίτων 948 916 948 916 Αποζημιώσεις προσωπικού 113 63 113 63 Λοιπές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις 7.224 6.695 7.235 6.704 Βραχυπρόθεσμες Εγγυήσεις καταναλωτών 5.709 5.622 5.709 5.622 Λοιπές Βραχυπρόθεσμες Υποχρεώσεις 17.856 15.189 17.867 15.198 Εκκρεμοδικίες με εργαζόμενους – συνταξιούχους Στις λοιπές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις στο κονδύλι Εκκρεμοδικίες με εργαζόμενους – συνταξιούχους περιλαμβάνεται η υλοποίηση των υπ΄αριθμ.19105/21.12.2016 και 19224/24.5.2017 αποφάσεων του Διοικητικού Συμβουλίου. Οι σημειώσεις στις σελ 148 - 212 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των Οικονομικών καταστάσεων 196 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 33. ΜΕΤΑΓΕΝΕΣΤΕΡΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ Πανδημία COVID-19 Στις 11 Μαρτίου 2020, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας χαρακτήρισε επίσημα ως πανδημία την επιδημία του κορονοϊούCovid-19. Τα έκτακτα μέτρα που έχουν ληφθεί παγκοσμίως, για λόγους δημόσιας υγείας, αναμένεται να επηρεάσουν αρνητικά την πορεία της οικονομίας τόσο σε κρατικό όσο και σε επιχειρησιακό επίπεδο. Αναφορικά με την ΕΥΔΑΠ, έχουν καταγραφεί οι κίνδυνοι και οι εκτιμήσεις στη σημείωση 39. Στις 27 Μαρτίου 2020, το ΔΣ της ΕΥΔΑΠ ενέκρινε την δωρεά 2,5 εκατομμύριων ευρώ για την αντιμετώπιση της πανδημίας του κορωνοιού. Συγκεκριμένα, η ΕΥΔΑΠ θα καλύψει με ποσό 2 εκ. ευρώ, δαπάνες που σχετίζονται με την αγορά ιατρικού και νοσοκομειακού εξοπλισμού και αναλωσίμων, καθώς και την ενίσχυση μονάδων εντατικής θεραπείας, σε συνεργασία με τους αρμόδιους φορείς. Επίσης, η Εταιρεία θα παράσχει στα νοσοκομεία αναφοράς δωρεάν νερό, ύψους 500.000 ευρώ για όλη την περίοδο της κρίσης του κορωνοϊού Παράταση Υπογραφής Σύμβασης με το Ελληνικό Δημόσιο H Εταιρεία βρίσκεται σε διαπραγματεύσεις με το Ελληνικό Δημόσιο για την ανανέωση του αποκλειστικού δικαιώματος παροχής υπηρεσιών ύδρευσης και αποχέτευσης στη γεωγραφική περιοχή αρμοδιότητάς της. Σε συμφωνία με το Ελληνικό Δημόσιο η υφιστάμενη σύμβαση παρατάθηκε αρχικά μέχρι τις 25.04.2020 και κατόπιν με νεότερη συμφωνία των μερών έως την 31.12.2020, προκειμένου να ολοκληρωθούν οι σχετικές διαβουλεύσεις. Δεδομένου ότι η σχετική διαπραγμάτευση είναι σε εξέλιξη δεν είναι εφικτή, στο παρόν στάδιο, η εκτίμηση των επιπτώσεων της τελικής συμφωνίας στα μελλοντικά οικονομικά αποτελέσματα της Εταιρείας. Πρωτογενές αίτημα του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών για την Παροχή Υπηρεσιών Τεχνικού Συμβούλου προς υποβοήθηση της Δ18 Σύμφωνα με το άρθρο 38 του Π.Δ.123/2017 (ΦΕΚ 151 Α'/12-10-2017) η Διεύθυνση Έργων Ύδρευσης Αποχέτευσης & Επεξεργασίας Λυμάτων (Δ18) είναι αρμόδια για το σχεδιασμό, προγραμματισμό, ανάθεση και εκτέλεση δημοσίων συμβάσεων έργων, μελετών και παροχής υπηρεσιών των έργων ύδρευσης, αποχέτευσης και επεξεργασίας λυμάτων της Γενικής Γραμματείας Υποδομών. Στις 19.05.2020 δημοσιεύτηκε από το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών πρωτογενές αίτημα για την «Παροχή Υπηρεσιών Τεχνικού Συμβούλου προς υποβοήθηση της Δ18 για τις ενέργειες διεξαγωγής Διεθνούς Διαγωνισμού (ΣΔΙΤ) του έργου “Διαχείριση – Λειτουργία και Συντήρηση του Εξωτερικού Υδροδοτικού Συστήματος (Ε.Υ.Σ.) Αθήνας ”». Η Εταιρεία εξετάζει το σχετικό θέμα προκειμένου να εκτιμήσει ενδεχόμενες επιπτώσεις που θα έχει στην μελλοντική της δραστηριότητα. Με εξαίρεση τα ανωτέρω, δεν έχει συμβεί κάποιο γεγονός το οποίο να επηρεάζει σημαντικά την οικονομική διάρθρωση ή την επιχειρηματική πορεία της Εταιρείας και του Oμίλου από 31.12.2019 μέχρι την ημερομηνία έγκρισης των οικονομικών καταστάσεων από το Διοικητικό συμβούλιο της Εταιρείας. 34. ΔΕΣΜΕΥΣΕΙΣ & ΕΝΔΕΧΟΜΕΝΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ-ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ Οι ενδεχόμενες υποχρεώσεις δεν καταχωρούνται στις οικονομικές καταστάσεις αλλά γνωστοποιούνται, εφόσον πιθανότητα για εκροή πόρων που ενσωματώνουν οικονομικά οφέλη είναι ελάχιστη. η 1.Τίμημα αποληφθέντος μη επεξεργασμένου ύδατος για την περίοδο 1.7.2013 έως 31.12.2019 Με κοινή υπουργική απόφαση της 03.12.2013 που εκδόθηκε βάσει νομοθετικών ρυθμίσεων ορίστηκε ότι οι οφειλές του Ελληνικού Δημοσίου προς την Εταιρεία από επιχορηγούμενες δαπάνες επενδυτικού προγράμματος για τη δεκαετία 20002010 που απορρέουν από την 09.12.1999 σύμβαση του Ελληνικού Δημοσίου με την Εταιρεία ύψους Ευρώ 294 εκατ. περίπου αποσβένονται με συμψηφιζόμενες μη φορολογικές οφειλές ισόποσης αξίας της Εταιρείας προς το Ελληνικό Δημόσιο, μέχρι τις 30.6.2013 οι οποίες αφορούν το κόστος του διατεθέντος σε αυτήν αδιύλιστου νερού περιόδου 25.10.2004-30.06.2013. Με την ίδια κοινή υπουργική απόφαση αποσβέστηκαν και οι λοιπές αξιώσεις μέχρι την 30.06.2013 μεταξύ Ελληνικού Δημοσίου και ΕΥΔΑΠ Α.Ε. Με απόφαση της Έκτακτης Γενικής Συνέλευσης των Μετόχων την 27η Δεκεμβρίου 2013 έγινε αποδεκτή η ανωτέρω κοινή υπουργική απόφαση. 197 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 Ωστόσο, εκκρεμεί από τη χρήση 2004 η σύναψη έγγραφης συμφωνίας όπως ορίζεται στο άρθρο 15 της από 09.12.1999 σύμβασης μεταξύ του Ελληνικού Δημοσίου και της Εταιρείας η οποία θα καθορίζει το τίμημα του αποληφθέντος μη επεξεργασμένου ύδατος. Ελλείψει γραπτής συμφωνίας η Εταιρεία συνέχισε και μετά την 30.06.2013, να συμψηφίζει το τίμημα του αδιύλιστου ύδατος που αντλεί με τις υπηρεσίες συντήρησης και λειτουργίας που προσφέρει για τα πάγια περιουσιακά στοιχεία που ανήκουν στην Εταιρεία Παγίων «ΕΥΔΑΠ ΝΠΔΔ» (σημ.37) καλύπτοντας με τον τρόπο αυτό την σχετική της υποχρέωση και επιβαρύνοντας αντίστοιχα τα αποτελέσματά της. Η δημοσίευση της ΚΥΑ 135275 (αρ. 3, παρ.9) ΦΕΚ 1751/22.05.2017 «Έγκριση γενικών Κανόνων κοστολόγησης και Τιμολόγησης υπηρεσιών ύδατος. Μέθοδος και διαδικασίες για την ανάκτηση κόστους των υπηρεσιών ύδατος στις διάφορες χρήσεις του» επιφέρει αλλαγές στην τιμολόγηση των υπηρεσιών ύδρευσης και αποχέτευσης, συμπεριλαμβανομένης και της τιμολόγησης μη επεξεργασμένου ύδατος. Σε ερώτημα της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς σχετικά με επιστολή του Προέδρου του ΝΠΔΔ Εταιρεία Παγίων ΕΥΔΑΠ, προς την ΕΥΔΑΠ ΑΕ με την οποία ζητούσε επιπλέον ποσό που, με βάση τα στοιχεία της επιστολής, εκτιμήθηκε ότι ανέρχεται στο συνολικό ύψος των 266 εκ. Ευρώ για την περίοδο 1.7.2013 έως 31.12.2019, η ΕΥΔΑΠ ΑΕ (κατόπιν και της υπ΄αρ. 20339/19.6.2019 Αποφάσεως του Διοικητικού Συμβουλίου της) με εταιρική ανακοίνωση στις 22.06.2019 γνωστοποίησε ότι σύμφωνα με το νόμο 2744/1999 και την από 1999 Σύμβαση, το ύψος του τιμήματος του μη επεξεργασμένου ύδατος πρέπει να είναι αντικείμενο Σύμβασης μεταξύ της ΕΥΔΑΠ και του Ελληνικού Δημοσίου και εξέφρασε την αντίθεσή της στην παραπάνω απαίτηση. Στο πλαίσιο των συνεχιζόμενων διαπραγματεύσεων που διεξάγονται με το Ελληνικό Δημόσιο, οι οποίες εντατικοποιήθηκαν από το Β’ εξάμηνο του 2019, για την επέκταση του δικαιώματος αποκλειστικής διάθεσης ύδατος στην περιοχή της Αθήνας, τέθηκε από το Ελληνικό Δημόσιο το θέμα της οριστικής τακτοποίησης του τιμήματος του αποληφθέντος μη επεξεργασμένου ύδατος για την περίοδο 1.7.2013 έως 31.12.2019. Η εταιρεία σε μια προσπάθεια εξεύρεσης λύσης και οριστικής διευθέτησης της σχετικής εκκρεμότητας έχει αναθέσει σε εξωτερικούς οικονομικούς, τεχνικούς και νομικούς συμβούλους την εξέταση των οικονομικών, τεχνικών και νομικών παραμέτρων της απαίτησης του Ελληνικού Δημοσίου. Δεδομένων των εν εξελίξει διαπραγματεύσεων, των σχετικών συζητήσεων, και της ύπαρξης διαχρονικά σημαντικής απόκλισης μεταξύ των μερών, σχετικά με τα οικονομικά, τεχνικά και νομικά κριτήρια που θα πρέπει να ληφθούν υπόψη για την οριστική διευθέτηση της υπόθεσης αυτής, δεν είναι εφικτή, στο παρόν στάδιο, η αξιόπιστη εκτίμηση της έκβασης της. Η εταιρεία θα συνεχίσει τις προσπάθειές της για την διευθέτηση της, στο συντομότερο δυνατό χρονικό διάστημα, στο πλαίσιο των ευρύτερων συζητήσεων που διεξάγονται για την επέκταση του δικαιώματος αποκλειστικής διάθεσης ύδατος στην περιοχή της Αθήνας. 2. Δεσμεύσεις από Ανεκτέλεστες Συμβάσεις Οι δεσμεύσεις της Εταιρείας που αφορούν επεκτάσεις, βελτιώσεις και συντηρήσεις δικτύων και εγκαταστάσεων, τοποθετήσεις παροχών μονάδων συμπαραγωγής ηλεκτρικής και θερμικής ενέργειας κ.λ.π. ανέρχονται την 31.12.2019 σε Ευρώ 47 εκατ. περίπου και την 31.12.2018 σε Ευρώ 32 εκατ. περίπου. 3. Εγγυητικές επιστολές Η Εταιρεία έχει εκδώσει εγγυητικές επιστολές για εξασφάλιση υποχρεώσεων ποσού Ευρώ 1.388 χιλ. την 31.12.2019. 4. Εκκρεμείς Δικαστικές Υποθέσεις Οι εκκρεμείς δικαστικές υποθέσεις αναλύονται ως εξής: Αιτούμενο Ποσό Πρόβλεψη Ενδεχόμενη Υποχρέωση Εργατικά 170.260 25.759 144.501 Ενοχικά 92.797 26.080 66.717 Σύνολο 263.057 51.839 211.218 Ποσά σε χιλ. Ευρώ Στο ποσό της πρόβλεψης των Ευρώ 51,8 εκατ. περιλαμβάνεται υποχρέωση Ευρώ 2,9 εκατ. περίπου, που απεικονίζεται στο κονδύλι Εκκρεμοδίκιες με εργαζόμενους - συνταξιούχους στις λοιπές βραχυπροθεσμες υποχρεώσεις. Οι σημειώσεις στις σελ 148 - 212 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των Οικονομικών καταστάσεων 198 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 35. ΣΥΝΑΛΛΑΓΕΣ ΜΕ ΣΥΝΔΕΔΕΜΕΝΑ ΜΕΡΗ (ΟΜΙΛΟΣ & ΕΤΑΙΡΕΙΑ) Α) Συναλλαγές με Μέλη Διοικητικού Συμβουλίου Ποσά σε χιλ. Ευρώ 31.12.2019 31.12.2018 Βραχυπρόθεσμες παροχές: - Αμοιβές (Προέδρου & Δ/ντος Συμβούλου και Εκτελεστικών Συμβούλων) 143 114 - Αμοιβές & έξοδα παράστασης μελών Δ.Σ. 216 239 - Κόστος κοινωνικής ασφάλισης 80 71 Πρόσθετες Παροχές 16 13 Σύνολο 455 437 Β) Συναλλαγές και υπόλοιπα με Ελληνικό Δημόσιο και ΟΤΑ ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε χιλ. Ευρώ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 57.010 55.938 57.010 55.938 1) Συναλλαγές - Έσοδα 2) Υπόλοιπα - Μακροπρόθεσμες Απαιτήσεις από πελάτες (Διακανονισμοί Δήμων) 1.160 3.619 1.160 3.619 - Απαιτήσεις από Πελάτες (ΟΤΑ, Ελληνικό Δημόσιο) 54.377 50.433 54.377 50.433 - Απαίτηση από Ε.ΥΔ.Α.Π. ΝΗΣΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ Α.Ε. - - 19 - 258 258 258 258 - Λοιπές Απαιτήσεις (από το Ελληνικό Δημόσιο για κάλυψη ελλείμματος από αποζημίωση προσωπικού Οι συναλλαγές με Ελληνικό Δημόσιο και ΟΤΑ αφορούν έσοδα υδροληψίας τιμολογημένα και δεδουλευμένα. Γ) Συναλλαγές και υπόλοιπα με λοιπά Συνδεδεμένα μέρη που ενοποιούνται με την ΕΕΣΥΠ ΑΕ Ποσά σε χιλ. Ευρώ 31.12.2019 31.12.2018 Έσοδα 2.529 2.550 ΄Εξοδα 20.083 19.625 Πληρωμές Μερισμάτων 17.636 13.064 Απαιτήσεις από πελάτες 2.625 2.346 Υποχρεώσεις προς Προμηθευτές 3.535 1.442 1) Συναλλαγές 2) Υπόλοιπα 36. ΑΜΟΙΒΕΣ ΕΛΕΓΚΤΩΝ ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε χιλ. Ευρώ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 Αμοιβές Ελεγκτών για τον έλεγχο των ετήσιων λογαριασμών 56 63 53 60 Λοιπές αμοιβές 16 15 16 15 Σύνολο Αμοιβών 72 78 69 75 Οι σημειώσεις στις σελ 148 - 212 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των Οικονομικών καταστάσεων 199 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 37. «ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΓΙΩΝ Ε.ΥΔ.Α.Π.» Ν.Π.Δ.Δ. 1. Η «Εταιρεία Παγίων Ε.ΥΔ.Α.Π.» Ν.Π.Δ.Δ. ιδρύθηκε κατά την εισαγωγή της Εταιρείας στο Χρηματιστήριο Αξιών με σκοπό την μεταβίβαση των φραγμάτων και ταμιευτήρων του Μαραθώνα, του Μόρνου, του Ευήνου και της Υλίκης. Εκτός από τις κατασκευές και επεκτάσεις των εγκαταστάσεων που συνδέονται με τ’ ανωτέρω φράγματα και τους ταμιευτήρες, το Ελληνικό Δημόσιο μέσω της «Εταιρεία Παγίων Ε.ΥΔ.Α.Π.» Ν.Π.Δ.Δ. προμηθεύει την Εταιρεία με ακατέργαστο ύδωρ ώστε να είναι σε θέση να ανταποκρίνεται στις υποχρεώσεις της παροχής υπηρεσιών ύδρευσης. 2. Σημειώνεται ότι: το Υδραγωγείο της Υλίκης μέχρι την Βίλιζα Θηβών μεταγράφηκε στα αρμόδια Υποθηκοφυλακεία Θηβών και Ωρωπού. Το εργοτάξιο της Άμφισσας και του Χρισσού Δελφών έχουν ήδη ενταχθεί στο Κτηματολογικό γραφείο Αμφίσσης που τελεί χρέη Υποθηκοφυλακείου. 3. Με την απόφαση 18448/24.09.2014 του Διοικητικού Συμβουλίου της «ΕΥΔΑΠ Α.Ε.», εγκρίθηκε η υπογραφή σύμβασης μεταξύ της «Εταιρείας Παγίων Ε.ΥΔ.Α.Π.» ΝΠΔΔ και της «ΕΥΔΑΠ Α.Ε.» που αφορά την από 01.10.2014 υδροδότηση και τιμολόγηση από την «Εταιρεία Παγίων ΕΥΔΑΠ» ΝΠΔΔ, των ΟΤΑ και λοιπών Ν.Π.Δ.Δ., κατά μήκος του Εξωτερικού Υδροδοτικού Συστήματος (Ε.Υ.Σ.) εκτός γεωγραφικής περιοχής δραστηριότητας της ΕΥΔΑΠ Α.Ε.. Συγκεκριμένα η Απόφαση αφορά τους παρακάτω Δήμους: Δελφών Λεβαδέων (και της ΔΕΥΑΛ) Θηβαίων (και της ΔΕΥΑΘ) Τανάγρας Χαλκιδέων (και της ΔΕΥΑΧ) Διστόμου – Αράχωβας 38. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ Η Εταιρεία διαχειρίζεται το κεφάλαιό της με τρόπο τέτοιο ώστε να εκπληρώνει τους σκοπούς της, όπως αναφέρονται στην παράγραφο 4α του άρθρου 1 του Ν.2744/99. Επίσης σύμφωνα με την παράγραφο 8 του ιδίου άρθρου απαγορεύεται η σύσταση εμπράγματου δικαιώματος επί των ακινήτων παγίων στοιχείων της, που χρησιμοποιούνται για την άσκηση των σχετικών με την παροχή υπηρεσιών ύδρευσης και αποχέτευσης δραστηριοτήτων της. Σημειώνεται ότι σύμφωνα με το άρθρο 5 του ιδίου νόμου δεν χωρεί αναγκαστική εκτέλεση του ενεργητικού της ΕΥΔΑΠ που χρησιμοποιείται για την άσκηση των σχετικών με την παροχή υπηρεσιών ύδρευσης και αποχέτευσης δραστηριοτήτων της. Η Εταιρεία την τρέχουσα περίοδο δεν έχει δανειακές υποχρεώσεις είτε μακροπρόθεσμες είτε βραχυπρόθεσμες. Μετά την εισαγωγή της στο χρηματιστήριο το 2000 και μέχρι το 2013 η Εταιρεία είχε προβεί κυρίως σε βραχυπρόθεσμο δανεισμό, προκειμένου να ανταποκριθεί στις λειτουργικές της υποχρεώσεις λόγω της μη πληρωμής των λογαριασμών ύδρευσης από ορισμένους ΟΤΑ και άλλους δημόσιους φορείς. Η Εταιρεία φροντίζει να διατηρεί ικανοποιητικό ύψος κεφαλαίων προκειμένου να εξυπηρετεί τους σκοπούς της εφαρμόζοντας την κατάλληλη μερισματική πολιτική. Δείκτης δανειακής επιβάρυνσης ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε χιλ Ευρώ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 - - - - Ταμειακά Διαθέσιμα & Ισοδύναμα (428.642) (383.552) (427.725) (382.615) Σύνολο Ιδίων Κεφαλαίων 951.140 949.227 951.384 949.431 0 0 0 0 Δανειακές Υποχρεώσεις Δείκτης καθαρού χρέους προς ίδια κεφάλαια Οι σημειώσεις στις σελ 148 - 212 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των Οικονομικών καταστάσεων 200 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 39. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΧΡΗΜΑΤΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Η διαχείριση χρηματοοικονομικών κινδύνων διεκπεραιώνεται από τις αρμόδιες Διευθύνσεις της Εταιρείας, οι οποίες λειτουργούν με συγκεκριμένους κανόνες που έχουν εγκριθεί από το Διοικητικό Συμβούλιο. Το Διοικητικό Συμβούλιο θέτει τους στόχους, ορίζει την πολιτική, επιλέγει το πλαίσιο διαχείρισης κινδύνων, η υλοποίηση του οποίου ανατίθεται στα στελέχη της Εταιρείας. Η ύπαρξη πλαισίου διαχείρισης κινδύνων είναι κεντρικής σημασίας και η διαδικασία παρακολούθησης είναι δομημένη, συνεχής και διαρκής. (α) Πιστωτικός κίνδυνος Η έκθεση της Εταιρείας όσον αφορά τον πιστωτικό κίνδυνο περιορίζεται στα κάτωθι χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία τα οποία αναλύονται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ Κατηγορίες χρηματοοικονομικών στοιχείων ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 3.126 1.703 3.126 1.703 Ταμειακά διαθέσιμα και ταμειακά ισοδύναμα 428.642 383.552 427.725 382.615 Εμπορικές και λοιπές απαιτήσεις και Συμβατικά Περιουσιακά Στοιχεία 210.225 211.410 210.187 211.350 7.186 9.380 7.186 9.380 - 1.210 1.210 606.045 649.434 606.258 Χρηματοοικονομικά Περιουσιακά Στοιχεία στην εύλογη αξία μέσω λοιπών συνολικών εσόδων Μακροπρόθεσμες απαιτήσεις Επενδύσεις σε θυγατρικές εταιρείες Σύνολο 649.179 Στις εμπορικές και λοιπές απαιτήσεις περιλαμβάνονται απαιτήσεις από ιδιώτες πελάτες, για τις οποίες υφίσταται σχετικός κίνδυνος, ο οποίος περιορίζεται με την ανάληψη μέτρων και δράσεων από τις αρμόδιες διευθύνσεις. Οι δράσεις αφορούν τη λήψη μέτρων για την αντιμετώπιση των ληξιπρόθεσμων οφειλών και παροχής διευκολύνσεων για την αποπληρωμή αυτών. Για την κατηγορία των οφειλών της τοπικής αυτοδιοίκησης ΟΤΑ, η Εταιρεία εξετάζει την δυνατότητα είσπραξης των ληξιπρόθεσμων οφειλών μέσω κατάρτισης συμβάσεων (διαχείρισης δικτύων ή διακανονισμών) ή μέσω νομοθετικών ρυθμίσεων. Ο Όμιλος και η Εταιρεία αναθεώρησε τη μεθοδολογία για την επιμέτρηση της απομείωσης των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων, σύμφωνα με το ΔΠΧΑ 9. Παρακάτω παρατίθεται πίνακας χρονοανάλυσης για τις απαιτήσεις της Εταιρείας: Ποσά σε χιλ Ευρώ ΧΡΟΝΟΑΝΑΛΥΣΗ ΛΗΞΙΠΡΟΘΕΣΜΩΝ ΑΠΑΙΤΗΣΕΩΝ 2019 Μη Ληξιπρόθεσμες 0-1 μήνα 1-6 μήνες 6 μήνες-2 έτη 2 έτη-5 έτη > 5 έτη Σύνολο ΙΔΙΩΤΕΣ 26.487 9.639 27.483 38.023 30.440 40.764 172.836 ΔΗΜΟΣΙΟ 2.809 747 1.117 4.378 3.030 7.933 20.014 ΟΤΑ 11.872 1.724 4.580 7.408 5.373 978 31.935 Σύνολο 41.168 12.110 33.180 49.809 38.843 49.675 224.785 Μη Ληξιπρόθεσμες 0-1 μήνα 1-6 μήνες 6 μήνες-2 έτη 2 έτη-5 έτη > 5 έτη Σύνολο ΙΔΙΩΤΕΣ 30.489 10.030 27.375 38.812 33.844 37.719 178.268 ΔΗΜΟΣΙΟ 2.137 943 1.060 4.219 5.004 4.848 18.212 ΟΤΑ 6.059 2.659 9.681 8.656 7.143 663 34.862 38.685 13.632 38.116 51.688 45.992 43.230 231.343 2018 Σύνολο Οι σημειώσεις στις σελ 148 - 212 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των Οικονομικών καταστάσεων 201 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 Σημειώνεται ότι το εξοφλημένο ποσό των δόσεων, των διακανονισμών ιδιωτών την 31.12.2019 ανέρχεται σε ποσό Ευρώ 11.586 χιλ. έναντι ποσού Ευρώ 14.015 χιλ. της αντίστοιχης περσινής περιόδου και δεν συμπεριλαμβάνεται στο υπόλοιπο των ιδιωτών πελατών, στον πίνακα της χρονοανάλυσης. Η Διεύθυνση Διαχείρισης Εσόδων & Απαιτήσεων και η Διεύθυνση Διαχείρισης Ειδικών πελατών, ελέγχουν διαρκώς τις απαιτήσεις από πελάτες της Εταιρείας, είτε χωριστά είτε κατά ομάδα (κωδικοί τιμολογίων, κατηγορίες πελατών) και ενσωματώνουν τις πληροφορίες αυτές στις διαδικασίες του πιστωτικού ελέγχου. Για την αντιμετώπιση του πιστωτικού κινδύνου η Υπηρεσία Αναγκαστικών Εισπράξεων της Διεύθυνσης Νομικών Υπηρεσιών εξετάζει σε συνεχή βάση και διευθετεί μέσω της δικαστικής οδού (ΝΔ 356/1974 «Κώδικας Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων») ληξιπρόθεσμες οφειλές προς είσπραξη από υδροληψία, δικαιώματα χρήσης και δικαιώματα σύνδεσης ακινήτων από ιδιώτες και ΟΤΑ. Το ταμείο και τα ταμειακά ισοδύναμα υπόκεινται σε έλεγχο απομείωσης σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ΔΠΧΑ 9 και η εκτιμώμενη ζημία απομείωσης δεν κρίνεται σημαντική. Η διαχείριση του πιστωτικού κινδύνου γίνεται με συγκέντρωση του μεγαλύτερου τμήματος των διαθεσίμων της Εταιρείας στην Τράπεζα της Ελλάδος (περίπου 60%) και με περιορισμό της έκθεσης στα λοιπά ημεδαπά πιστωτικά ιδρύματα (κυρίως Συστημικές τράπεζες). Κανένα από τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία δεν έχει εξασφαλιστεί με υποθήκη ή άλλη μορφή πιστωτικής εξασφάλισης. Αντίστοιχα η Εταιρεία δεν έχει εκχωρήσει σε τρίτους ως μορφή εγγύησης χρηματοπιστωτικά μέσα του Ενεργητικού. (β) Κίνδυνος ρευστότητας Ο κίνδυνος ρευστότητας αντιμετωπίζεται με τη διατήρηση ικανών χρηματικών διαθεσίμων και την εξασφάλιση τραπεζικών πιστώσεων προς χρήση. Δεν υφίσταται κίνδυνος ρευστότητας λόγω της ύπαρξης σημαντικών ταμειακών διαθεσίμων ικανών να καλύψουν τις τρέχουσες λειτουργικές και επενδυτικές ανάγκες. Ο παρακάτω πίνακας αναλύει τις χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις της Εταιρείας, ταξινομημένες σε σχετικές ομαδοποιημένες ημερομηνίες λήξης, οι οποίες υπολογίζονται σύμφωνα με το χρονικό υπόλοιπο από την ημερομηνία ισολογισμού μέχρι τη συμβατική ημερομηνία λήξης, σε μη προεξοφλημένες τιμές. Ποσά σε χιλ Ευρώ ΧΡΟΝΟΑΝΑΛΥΣΗ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΩΝ 2019 0-1 Μήνα 2-3 Μήνες 3-6 Μήνες 6-12 Μήνες 1- 5 έτη > 5 έτη Σύνολο - - - - - - - 888 1.775 3.026 5.681 47.041 280.773 339.184 - - - - - 67.531 67.531 18.288 25.059 4.917 400 948 8.754 58.366 81 161 242 476 2.659 318 3.937 19.257 26.995 8.185 6.557 50.648 357.376 469.018 0-1 Μήνα 2-3 Μήνες 3-6 Μήνες 6-12 Μήνες 1- 5 έτη > 5 έτη Σύνολο - - - - - - - 770 1.539 3.683 4.973 41.379 247.823 300.167 - - - - - 73.620 73.620 Προμηθευτές & Λοιπές Υποχρεώσεις 16.479 28.949 9.499 400 916 7.089 63.332 Σύνολο 17.249 30.488 13.182 5.373 42.295 328.532 437.119 Δανειακές Υποχρεώσεις Υποχρεώσεις εργαζόμενους για παροχές στους Προβλέψεις / Λοιπές μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις Προμηθευτές & Λοιπές Υποχρεώσεις Υποχρεώσεις από μισθώσεις Σύνολο 2018 Δανειακές Υποχρεώσεις Υποχρεώσεις εργαζόμενους για παροχές στους Προβλέψεις / Λοιπές μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις Οι σημειώσεις στις σελ 148 - 212 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των Οικονομικών καταστάσεων 202 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 (γ) Κίνδυνος Αγοράς Ο κίνδυνος αγοράς σχετίζεται με το μετοχικό χαρτοφυλάκιο της Εταιρείας, το οποίο αποτελεί μακροπρόθεσμη, στρατηγική επένδυση κι ως εκ τούτου περιορίζεται σε προκαθορισμένα όρια θέσης (Position Limits). (δ) Τίμημα αποληφθέντος μη επεξεργασμένου ύδατος για την περίοδο 1.7.2013 έως 31.12.2019 Με κοινή υπουργική απόφαση της 03.12.2013 που εκδόθηκε βάσει νομοθετικών ρυθμίσεων ορίστηκε ότι οι οφειλές του Ελληνικού Δημοσίου προς την Εταιρεία από επιχορηγούμενες δαπάνες επενδυτικού προγράμματος για τη δεκαετία 20002010 που απορρέουν από την 09.12.1999 σύμβαση του Ελληνικού Δημοσίου με την Εταιρεία ύψους Ευρώ 294 εκατ. περίπου αποσβένονται με συμψηφιζόμενες μη φορολογικές οφειλές ισόποσης αξίας της Εταιρείας προς το Ελληνικό Δημόσιο, μέχρι τις 30.6.2013 οι οποίες αφορούν το κόστος του διατεθέντος σε αυτήν αδιύλιστου νερού περιόδου 25.10.2004-30.06.2013. Με την ίδια κοινή υπουργική απόφαση αποσβέστηκαν και οι λοιπές αξιώσεις μέχρι την 30.06.2013 μεταξύ Ελληνικού Δημοσίου και ΕΥΔΑΠ Α.Ε. Με απόφαση της Έκτακτης Γενικής Συνέλευσης των Μετόχων την 27η Δεκεμβρίου 2013 έγινε αποδεκτή η ανωτέρω κοινή υπουργική απόφαση. Ωστόσο, εκκρεμεί από τη χρήση 2004 η σύναψη έγγραφης συμφωνίας όπως ορίζεται στο άρθρο 15 της από 09.12.1999 σύμβασης μεταξύ του Ελληνικού Δημοσίου και της Εταιρείας η οποία θα καθορίζει το τίμημα του αποληφθέντος μη επεξεργασμένου ύδατος. Ελλείψει γραπτής συμφωνίας η Εταιρεία συνέχισε και μετά την 30.06.2013, να συμψηφίζει το τίμημα του αδιύλιστου ύδατος που αντλεί με τις υπηρεσίες συντήρησης και λειτουργίας που προσφέρει για τα πάγια περιουσιακά στοιχεία που ανήκουν στην Εταιρεία Παγίων «ΕΥΔΑΠ ΝΠΔΔ» (σημ.37) καλύπτοντας με τον τρόπο αυτό την σχετική της υποχρέωση και επιβαρύνοντας αντίστοιχα τα αποτελέσματά της. Η δημοσίευση της ΚΥΑ 135275 (αρ. 3, παρ.9) ΦΕΚ 1751/22.05.2017 «Έγκριση γενικών Κανόνων κοστολόγησης και Τιμολόγησης υπηρεσιών ύδατος. Μέθοδος και διαδικασίες για την ανάκτηση κόστους των υπηρεσιών ύδατος στις διάφορες χρήσεις του» επιφέρει αλλαγές στην τιμολόγηση των υπηρεσιών ύδρευσης και αποχέτευσης, συμπεριλαμβανομένης και της τιμολόγησης μη επεξεργασμένου ύδατος. Σε ερώτημα της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς σχετικά με επιστολή του Προέδρου του ΝΠΔΔ Εταιρεία Παγίων ΕΥΔΑΠ, προς την ΕΥΔΑΠ ΑΕ με την οποία ζητούσε επιπλέον ποσό που, με βάση τα στοιχεία της επιστολής, εκτιμήθηκε ότι ανέρχεται στο συνολικό ύψος των 266 εκ. Ευρώ για την περίοδο 1.7.2013 έως 31.12.2019, η ΕΥΔΑΠ ΑΕ (κατόπιν και της υπ΄αρ. 20339/19.6.2019 Αποφάσεως του Διοικητικού Συμβουλίου της) με εταιρική ανακοίνωση στις 22.06.2019 γνωστοποίησε ότι σύμφωνα με το νόμο 2744/1999 και την από 1999 Σύμβαση, το ύψος του τιμήματος του μη επεξεργασμένου ύδατος πρέπει να είναι αντικείμενο Σύμβασης μεταξύ της ΕΥΔΑΠ και του Ελληνικού Δημοσίου και εξέφρασε την αντίθεσή της στην παραπάνω απαίτηση. Στο πλαίσιο των συνεχιζόμενων διαπραγματεύσεων που διεξάγονται με το Ελληνικό Δημόσιο, οι οποίες εντατικοποιήθηκαν από το Β’ εξάμηνο του 2019, για την επέκταση του δικαιώματος αποκλειστικής διάθεσης ύδατος στην περιοχή της Αθήνας, τέθηκε από το Ελληνικό Δημόσιο το θέμα της οριστικής τακτοποίησης του τιμήματος του αποληφθέντος μη επεξεργασμένου ύδατος για την περίοδο 1.7.2013 έως 31.12.2019. Η εταιρεία σε μια προσπάθεια εξεύρεσης λύσης και οριστικής διευθέτησης της σχετικής εκκρεμότητας έχει αναθέσει σε εξωτερικούς οικονομικούς, τεχνικούς και νομικούς συμβούλους την εξέταση των οικονομικών, τεχνικών και νομικών παραμέτρων της απαίτησης του Ελληνικού Δημοσίου. Δεδομένων των εν εξελίξει διαπραγματεύσεων, των σχετικών συζητήσεων, και της ύπαρξης διαχρονικά σημαντικής απόκλισης μεταξύ των μερών, σχετικά με τα οικονομικά, τεχνικά και νομικά κριτήρια που θα πρέπει να ληφθούν υπόψη για την οριστική διευθέτηση της υπόθεσης αυτής, δεν είναι εφικτή, στο παρόν στάδιο, η αξιόπιστη εκτίμηση της έκβασης της. Η εταιρεία θα συνεχίσει τις προσπάθειές της για την διευθέτηση της, στο συντομότερο δυνατό χρονικό διάστημα, στο πλαίσιο των ευρύτερων συζητήσεων που διεξάγονται για την επέκταση του δικαιώματος αποκλειστικής διάθεσης ύδατος στην περιοχή της Αθήνας. (ε) Ρυθμιστικός κίνδυνος Στις 22 Μαΐου 2017, δημοσιεύτηκε στο ΦΕΚ Β 1751, η Κοινή Υπουργική Απόφαση η οποία είχε ως θέμα: «Έγκριση γενικών κανόνων κοστολόγησης και τιμολόγησης υπηρεσιών ύδατος. Μέθοδος και διαδικασίες για την ανάκτηση κόστους των υπηρεσιών ύδατος στις διάφορες χρήσεις του». Η ΕΥΔΑΠ ΑΕ εξετάζει την εφαρμογή των γενικών κανόνων κοστολόγησης και τιμολόγησης υπηρεσιών ύδατος σύμφωνα με την ανωτέρω Κοινή Υπουργική Απόφαση. Από την εξέταση της Κοινής Υπουργικής Απόφασης από την Εταιρεία, προέκυψαν θέματα προς διευκρίνιση, που αφορούν: Οι σημειώσεις στις σελ 148 - 212 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των Οικονομικών καταστάσεων 203 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 Την τιμή του ακατέργαστου ύδατος, ως βασικό στοιχείο κόστους, Το περιβαλλοντικό κόστος και το κόστος πόρου ανά κυβικό μέτρο νερού, καθώς αυτό δεν έχει γνωστοποιηθεί στην Εταιρεία, από τη Διεύθυνση Υδάτων της Αποκεντρωμένης Διοίκησης, Το κόστος ευκαιρίας του επενδεδυμένου κεφαλαίου και ειδικότερα την εύλογη ετήσια απόδοση των ιδιωτικών επιχειρηματικών κεφαλαίων που χρησιμοποιούνται, Μέχρι και σήμερα ισχύει το τιμολόγιο που εγκρίθηκε με το ΦΕΚ 3188Β/16.12.2013. (στ) Κίνδυνος από Πανδημία COVID-19 Στις 11 Μαρτίου 2020, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας χαρακτήρισε επίσημα ως πανδημία την επιδημία του κορονοϊούCovid-19. Τα έκτακτα μέτρα που έχουν ληφθεί παγκοσμίως, για λόγους δημόσιας υγείας, αναμένεται να επηρεάσουν αρνητικά την πορεία της οικονομίας τόσο σε κρατικό όσο και σε επιχειρησιακό επίπεδο. Η Διοίκηση της εταιρείας παρακολουθεί τις εξελίξεις αξιολογεί τους κινδύνους και προβαίνει στις απαραίτητες ενέργειες για να συνεχίσει την απρόσκοπτη λειτουργία της και την εξυπηρέτηση των πελατών της. Στο πλαίσιο της κοινωνικής ευθύνης και προστασίας τόσο των εργαζομένων όσο και των πολιτών, η Εταιρεία προχώρησε σε εφαρμογή επιχειρησιακών πλάνων σε όλες τις λειτουργίες της, καθώς και στην αναστολή λειτουργίας όλων των Κέντρων Εξυπηρέτησης Πελατών, μέχρι τις 4 Μαίου όταν και άρθηκαν τα πρώτα μέτρα της καραντίντας πανελλαδικά, και ενίσχυσε τα εναλλακτικά κανάλια εξυπηρέτησης (ψηφιακά και τηλεφωνικά). Λόγω της συνεχούς ψηφιοποίησης των υπηρεσιών της Εταιρείας τα τελευταία χρόνια, δεν δημιουργήθηκαν σημαντικά προβλήματα. Δημιουργήθηκαν βραχυπρόθεσμα προβλήματα στις εισπράξεις δεδομένου της γενικής αναστάτωσης και ανησυχίας στον γενικό πληθυσμό, λόγω οικονομικής αδυναμίας και μειωμένου τζίρου των επιχειρήσεων. Σημειώνουμε ότι η Πολιτική Ηγεσία του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών δήλωσε «ότι έχει δοθεί εντολή να μη διακόπτεται η υδροδότηση της ΕΥΔΑΠ, λόγω καθυστέρησης πληρωμών αυτές τις ημέρες στο πλαίσιο των μέτρων περιορισμού των μετακινήσεων με στόχο την αντιμετώπιση του κορονοϊού.» Ενδεικτικά παραθέτουμε συγκριτικό διάγραμμα των εισπράξεων για το διάστημα Μαρτίου-Απριλίου κατά το 2019 και το 2020, διάστημα στο οποίο εφαρμόστηκαν τα περιοριστικά μέτρα μετακίνησης για την προστασία από τον κορονοϊό: Η Εταιρεία παρακολουθεί σε συνεχή βάση την εξέλιξη των εισπράξεων και των ληξιπρόθεσμων απαιτήσεων, προκειμένου να λάβει τα κατάλληλα μέτρα όπου χρειάζεται. Τα προβλήματα αναφορικά με τις καθυστερήσεις στις εισπράξεις αναμένεται να μειωθούν με την βαθμιαία εξοικείωση των πολιτών στις καινούργιες συνθήκες και την εξοικείωσή τους με τα ψηφιακά κανάλια της Εταιρείας, ενώ και η βαθμίαία επαναλειτουργία της οικονομίας αναμένεται να διευκολύνει τις επιχειρήσεις στην εξυπηρέτηση των υποχρεώσεών τους. Οι σημειώσεις στις σελ 148 - 212 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των Οικονομικών καταστάσεων 204 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 Οι σημειώσεις στις σελ 148 - 212 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των Οικονομικών καταστάσεων Αναφορικά με την κατανάλωση, δεν είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε την επίδραση της πανδημίας καθώς υπάρχει άμεση συσχέτιση με την θερμοκρασία του περιβάλλοντος. Είναι όμως αποδεδειγμένο ότι με την άνοδο της θερμοκρασίας και ειδικά κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, η κατανάλωση αυξάνεται. Ενδεικτικά παραθέτουμε συγκριτικό διάγραμμα της κατανάλωσης για το διάστημα του Μαρτίου-Απριλίου το 2019 και το 2020. Επίσης λόγω των ειδικών συνθηκών, ενδέχεται να επηρεαστεί η πορεία των διαγωνισμών και η σύναψη νέων συμβάσεων. Εταιρική Πολιτική για τον COVID-19 Η Εταιρεία θέσπισε πολιτικές διαχείρισης για την αντιμετώπιση της πανδημίας κορωνοιού COVID-19 για όλες τις λειτουργίες της και κυρίως για την αδιάλλειπτη παροχή υπηρεσιών ύδρευσης και αποχέτευσης. Σε όλες τις υπηρεσίες και τις εγκαταστάσεις έχουν μοιραστεί ατομικά μέσα προστασίας (αντισηπτικά, μάσκες, γάντια), ενώ έχει δοθεί η δυνατότητα της εξ αποστάσεως και εκ περιτροπής εργασίας. Η Εταιρεία προχώρησε στο κλείσιμο των κέντρων εξυπηρέτησης πελατών και ενθάρρυνε τους καταναλωτές να πραγματοποιήσουν συναλλαγές ή αιτήματα μέσα από τα ψηφιακά κανάλια της Εταιρείας. Δώθηκαν φορητοί υπολογιστές σε όσους μπορούσαν να εκτελέσουν εργασία εξ αποστάσεως. Εκτός όμως από τα γενικά μετρά, λήφθηκαν και ειδικά μέτρα για τις βασικές λειτουργίες της Εταιρείας: Ύδρευση Κύριο μέλημα της Γενικής Διεύθυνσης Ύδρευσης είναι η μικρότερη όχληση των νοικοκυριών. Για τον λόγο αυτό, διακόπηκαν οι προγραμματισμένες εργασίες και όλο το δυναμικό επικεντρώθηκε στις επισκευές έκτακτων βλαβών. Δημιουργήθηκαν εναλλακτικοί χώροι όπου στεγάζονται Κέντρα Δράσεων τα οποία θα ενεργοποιούνται σε περιπτώσεις επιβεβαιωμένων κρουσμάτων κορωνοιού, με υποχρεωτική επιβολή απομάκρυνσης και εκκένωσης των αντίστοιχων χώρων εργασίας για απολύμανση. Τα Κέντρα Δράσεων έχουν εξοπλιστεί με όλα τα απαραίτητα μέσα ώστε να διατηρηθεί η πλήρης και απρόσκοπτη 24/7 λειτουργία των υπηρεσιών ύδρευσης. Όλο το προσωπικό της Γενικής Διεύθυνσης Ύδρευσης (Μονάδες Επεξεργασίας Νερού, Δίκτυο, Ποιότητα, Υδροληψία) είτε παρέχει υπηρεσίες εξ αποστάσεως είτε έχει χωριστεί σε βάρδιες και παραμένει σε πλήρη ετοιμότητα. Με αυτό τον τρόπο, αν παρουσιαστεί κρούσμα σε μία ομάδα βάρδιας, μπορεί να αναλάβει αυτομάτως η άλλη βάρδια. Αποχέτευση Όλο το προσωπικό χωρίστηκε σε 2 ομάδες που στελεχώνουν τις βάρδιες ανά δεκαπέντε (15) ημέρες. Η κάθε ομάδα χωρίζεται σε 3 υποομάδες που καλύπτουν τις 3 βάρδιες του 24ώρου. Η κάθε βάρδια χρησιμοποιεί συγκεκριμένο όχημα, το οποίο θα απολυμαίνεται μετά τη χρήση του. Σε περίπτωση κορύσματος, αναλαμβάνει αυτομάτως η άλλη ομάδα. Η συγκεκριμένη οργάνωση εξασφαλίζει την συνεχόμενη 24ώρη λειτουργία των υπηρεσιών αποχέτευσης. Οι σημειώσεις στις σελ 148 - 212 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των Οικονομικών καταστάσεων 205 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 Υγειονομική Κάλυψη Το προσωπικό της ΕΥΔΑΠ και τα προστατευόμενα μέλη, καλύπτεται υγειονομικά από το υγειονομικό ταμείο της Εταιρείας και με ομαδικό ασφαλιστήριο. Κατά της διάρκεια της κρίσης του κορωνοιού, έχουν δοθεί όλες οι σχετικές οδηγίες στο προσωπικό ενώ τέθηκε σε εφαρμογή και η αύλη συνταγογράφηση. Η αντίδραση της Εταιρείας ήταν άμεση και η προσαρμογή στα νέα δεδομένα έγινε με ταχύτατους ρυθμούς και κυρίως αποτελεσματικά, καθώς οι λειτουργίες της συνεχίστηκαν απρόσκοπτα. Επίσης λόγω των άμεσων μέτρων και την υπευθυνότητα του ανθρώπινου δυναμικού δεν παρατηρήθηκε κανένα επιβεβαιωμένο κρούσμα. Η ΕΥΔΑΠ συνεχίζει να προσαρμόζεται και να υιοθετεί κάθε νέα τεχνολογία που θα βοηθήσει στην βελτίωση των υπηρεσιών. Η επιστροφή σε μια ομαλότερη λειτουργία γίνεται σύμφωνα με τις οδηγίες του ΕΟΔΥ, των κρατικών οδηγιών και με γνώμονα πάντα την ευμέρεια των εργαζομένων. Σημειώνουμε επίσης ότι δεν έχει παρουσιαστεί σημαντικό θέμα σε προμήθεια πρώτων υλών που θα επηρέαζε την λειτουργία της Εταιρείας. 40. ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΕΥΛΟΓΩΝ ΑΞΙΩΝ Η εύλογη αξία των χρηματοοικονομικών στοιχείων που διαπραγματεύονται σε ενεργείς αγορές (χρηματιστήρια) (π.χ. παράγωγα, μετοχές, ομόλογα, αμοιβαία κεφάλαια), προσδιορίζεται από τις δημοσιευόμενες τιμές που ισχύουν κατά την ημερομηνία Αναφοράς των Οικονομικών Καταστάσεων. Τα διαθέσιμα προς πώληση χρηματοοικονομικά στοιχεία αποτιμώνται στην εύλογη αξία τους η οποία είναι η χρηματιστηριακή τους αξία και συνεπώς κατατάσσονται σε επίπεδο 1, σύμφωνα με τις διατάξεις του ΔΠΧΑ 7, παρ.27Β. Η εύλογη αξία των χρηματοοικονομικών στοιχείων που δεν διαπραγματεύονται σε ενεργείς αγορές προσδιορίζεται με τη χρήση τεχνικών αποτίμησης και παραδοχών που στηρίζονται σε δεδομένα της αγοράς κατά την ημερομηνία Αναφοράς των Οικονομικών Καταστάσεων. Η ονομαστική αξία μείον προβλέψεις για απομείωση των εμπορικών απαιτήσεων εκτιμάται ότι προσεγγίζει την πραγματική τους αξία. Οι πραγματικές αξίες των χρηματοοικονομικών υποχρεώσεων για σκοπούς εμφάνισής τους στις οικονομικές καταστάσεις υπολογίζονται με βάση την παρούσα αξία των μελλοντικών ταμιακών ροών που προκύπτουν από συγκεκριμένες συμβάσεις χρησιμοποιώντας το τρέχον επιτόκιο το οποίο είναι διαθέσιμο για την Εταιρεία για τη χρήση παρόμοιων χρηματοπιστωτικών μέσων. 41. ΔΠΧΑ 16 «ΜΙΣΘΩΣΕΙΣ» ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ Σύμφωνα με το Δ.Λ.Π. 17, ο Όμιλος ταξινομούσε κάθε μίσθωση (ως μισθωτής) κατά την ημερομηνία έναρξης της εκάστοτε μισθωτικής περιόδου είτε ως χρηματοδοτική είτε ως λειτουργική. Με την υιοθέτηση του Δ.Π.Χ.Α. 16, ο Όμιλος εφάρμοσε μια ενιαία προσέγγιση αναγνώρισης και επιμέτρησης για όλες τις μισθώσεις, εκτός από τις βραχυπρόθεσμες μισθώσεις και τις μισθώσεις υποκείμενου περιουσιακού στοιχείου χαμηλής αξίας. Ο Όμιλος επέλεξε να αναγνωρίζει ως έξοδα τα μισθώματα των βραχυπρόθεσμων μισθώσεων και των μισθώσεων υποκείμενου περιουσιακού στοιχείου χαμηλής αξίας με την ευθεία μέθοδο σε όλη την διάρκεια της μίσθωσης. Ο Όμιλος δεν χρησιμοποίησε την διαθέσιμη πρακτική διευκόλυνση κατά την μετάβαση στο Δ.Π.Χ.Α. 16, αναφορικά με την δυνατότητα της μη επαναξιολόγησης του εάν μια σύμβαση είναι ή περιέχει μίσθωση. Συνεπώς, ο ορισμός της μίσθωσης και η σχετική καθοδήγηση του Δ.Π.Χ.Α. 16 εφαρμόστηκε για την επαναξιολόγηση όλων των συμβάσεων μίσθωσης που ήταν σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2019. Η εν λόγω επαναξιολόγηση δεν επηρέασε σε σημαντικό βαθμό το εύρος των συμβάσεων που πληρούν τον ορισμό της μίσθωσης για τον Όμιλο. Κατά την εφαρμογή του Δ.Π.Χ.Α. 16, ο Όμιλος επέλεξε επίσης να χρησιμοποιήσει τις ακόλουθες πρακτικές διευκολύνσεις που παρέχονται από το Πρότυπο κατά την ημερομηνία της αρχικής εφαρμογής αυτού: (α) εξαίρεση των αρχικών άμεσων δαπανών κατά την επιμέτρηση του περιουσιακού στοιχείου με δικαίωμα χρήσης, (β) αντί της διενέργειας ελέγχου απομείωσης, ο Όμιλος βασίστηκε στην αξιολόγηση που είχε γίνει πριν την ημερομηνία αρχικής εφαρμογής του Προτύπου για το αν οι μισθώσεις είναι επαχθείς εφαρμόζοντας το Δ.Λ.Π. 37 και (γ) χρήση της αποκτηθείσας κατά το παρελθόν γνώσης για τον προσδιορισμό της διάρκειας της μίσθωσης, όταν η σύμβαση εμπεριέχει δικαίωμα παράτασης ή καταγγελίας της μίσθωσης. Οι σημειώσεις στις σελ 148 - 212 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των Οικονομικών καταστάσεων 206 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 Εξαιρουμένων των βραχυπρόθεσμων μισθώσεων και των μισθώσεων υποκείμενου περιουσιακού στοιχείου χαμηλής αξίας, ο Όμιλος αναγνώρισε περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης και τις αντίστοιχες υποχρεώσεις από μίσθωση για όλες τις μισθώσεις που είχαν προηγουμένως ταξινομηθεί ως λειτουργικές. Τα περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης αναγνωρίστηκαν σε ποσό ίσο με το ποσό των υποχρεώσεων από μισθώσεις, προσαρμοσμένο με τυχόν προπληρωμές που είχαν προηγουμένως αναγνωρισθεί. Δεν υπήρχαν επαχθείς συμβάσεις μίσθωσης για τις οποίες θα απαιτείτο προσαρμογή στο περιουσιακό στοιχείο με δικαίωμα χρήσης κατά την ημερομηνία αρχικής εφαρμογής. Οι υποχρεώσεις από μισθώσεις αναγνωρίστηκαν βάσει της τρέχουσας αξίας των υπολειπόμενων μισθωμάτων, προεξοφλημένων με το διαφορικό επιτόκιο δανεισμού κατά την ημερομηνία αρχικής εφαρμογής. Η επίδραση από την εφαρμογή του Δ.Π.Χ.Α. 16 την 1η Ιανουαρίου 2019 (αύξηση/(μείωση)) έχει ως εξής: (Ποσά σε χιλ. Ευρώ) ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ Μη Κυκλοφορούν Ενεργητικό Περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης Σύνολο Ενεργητικού ΠΑΘΗΤΙΚΟ Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις Υποχρεώσεις από μισθώσεις Βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις Υποχρεώσεις από μισθώσεις Σύνολο Παθητικού ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡEIΑ 3.464 3.464 3.464 3.464 2.794 2.794 670 3.464 670 3.464 Οι ως άνω προσαρμογές δεν επέφεραν ουδεμία σωρευτική επίδραση στο υπόλοιπο έναρξης των κερδών εις νέον κατά την ημερομηνία της αρχικής εφαρμογής. Επιπροσθέτως, δεν υπήρξε καμία επίδραση στις μισθώσεις στις οποίες ο Όμιλος είναι εκμισθωτής. Ο πίνακας συμφωνίας μεταξύ των δεσμεύσεων από λειτουργικές μισθώσεις που είχαν γνωστοποιηθεί στις ετήσιες χρηματοοικονομικές καταστάσεις της 31ης Δεκεμβρίου 2018 και των υποχρεώσεων από μισθώσεις που αναγνωρίστηκαν στην Κατάσταση Οικονομικής Θέσης κατά την 1η Ιανουαρίου 2019, παρουσιάζεται κατωτέρω: (Ποσά σε χιλ. Ευρώ) Δεσμεύσεις από λειτουργικές μισθώσεις κατά την 31η Δεκεμβρίου 2018 ΟΜΙΛΟΣ 4.991 ΕΤΑΙΡEΙΑ 4.991 (1.054) (1.054) (146) (146) - - 3.791 3.791 (327) 3.464 (327) 3.464 2.794 670 3.464 2.794 670 3.464 Μείον: Δεσμεύσεις που αφορούν βραχυπρόθεσμες μισθώσεις Προσαρμογές λόγω του διαφορετικού χειρισμού των δικαιωμάτων παράτασης και καταγγελίας συγκεκριμένων συμβάσεων Πλέον: Δεσμεύσεις που αφορούν μισθώσεις που προηγουμένως ταξινομούνταν ως χρηματοδοτικές μισθώσεις Προσαρμοσμένες δεσμεύσεις από λειτουργικές μισθώσεις κατά την Ιανουαρίου 2019 Επίδραση προεξόφλησης με την χρήση του διαφορικού επιτοκίου δανεισμού Υποχρεώσεις από μισθώσεις κατά την 1η Ιανουαρίου 2019 1η Εκ των οποίων: Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις από μισθώσεις Βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις από μισθώσεις Το σταθμισμένο μέσο διαφορικό επιτόκιο δανεισμού του μισθωτή που εφαρμόστηκε για τον προσδιορισμό των υποχρεώσεων από μισθώσεις κατά την 1η Ιανουαρίου 2019 ήταν 2,5% ενώ η μέση υπολειπόμενη διάρκεια των μισθώσεων ήταν περίπου 3,5 έτη. Οι σημειώσεις στις σελ 148 - 212 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των Οικονομικών καταστάσεων 207 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 42. ΕΠΑΝΑΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΚΟΝΔΥΛΙΩΝ Η Εταιρεία στο πλαίσιο της παρουσίασης στα «χρηματοοικονομικά έξοδα» του κονδυλίου «κόστος τόκων επί της αναλογιστικής υποχρέωσης» (Σημ.28), που αποτελεί τμήμα του αναλογιστικού εξόδου, στην κατάσταση αποτελεσμάτων χρήσης, προέβει στην ανακατανομή του. Για να καταστούν ομοειδή και συγκρίσιμα τα κονδύλια της χρήσης 2018 με εκείνα της χρήσης 2019, αναταξινομήθηκαν τα δημοσιευμένα κονδύλια της κατάστασης λογαριασμού αποτελεσμάτων της χρήσης που έληξε την 31.12.2018, της κατάστασης ταμειακών ροών 01.01.2018 έως 31.12.2018 καθώς και οι σημειώσεις (6) «Μερισμός στοιχείων της Κατάστασης Αποτελεσμάτων κατ΄ είδος εξόδων», (8) «Αμοιβές και έξοδα προσωπικού» και (10) «Χρηματοοικονομικά έξοδα». Η επίδραση που θα είχε η παρουσίαση στα «χρηματοοικονομικά έξοδα» του κονδυλίου «κόστος τόκων επί της αναλογιστικής υποχρέωσης», στα αποτελέσματα της περιόδου 1.1.2018 - 31.12.2018 σε ενοποιημένη και μη βάση σε βασικά οικονομικά μεγέθη της Εταιρείας διαμορφώνεται ως εξής: Tο μικτό κέρδος θα ήταν αυξημένο κατά 2.735χιλ. ευρώ ήτοι από 137.228 χιλ. ευρώ σε 139.963 χιλ. ευρώ. Τα έξοδα διοικητικής λειτουργίας θα ήταν μειωμένα κατά 891χιλ. ευρώ ήτοι από 61.921 χιλ. ευρώ σε 61.030 χιλ. ευρώ και τα έξοδα λειτουργίας διάθεσης θα ήταν μειωμένα κατά 446 χιλ. ευρώ ήτοι από 29.859 χιλ. ευρώ σε 29.413 χιλ. ευρώ Τα κέρδη εκμεταλλεύσεως θα ήταν αυξημένα κατά 4.072 χιλ. ευρώ ήτοι από 60.642 χιλ. ευρώ σε 64.714 χιλ. ευρώ, ενώ τα ίδια κεφάλαια, τα κέρδη προ φόρων και τα κέρδη μετά από φόρους θα παραμείνουν αμετάβλητα. ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΥ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2018 ΟΜΙΛΟΣ Σημειώσεις Ποσά σε χιλ. Ευρώ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2018 31.12.2018 31.12.2018 31.12.2018 Όπως δημοσιεύτηκαν Όπως επαναταξινομήθηκαν Όπως δημοσιεύτηκαν Όπως επαναταξινομήθηκαν Κύκλος εργασιών (5) 322.413 322.413 322.396 322.396 Κόστος πωληθέντων (i6) (185.168) (182.433) (185.168) (182.433) 137.245 139.980 137.228 139.963 Μικτό Κέρδος Άλλα έσοδα εκμεταλλεύσεως 5 5.318 5.318 5.317 5.317 Έξοδα διοικητικής λειτουργίας 6 (61.989) (61.098) (61.921) (61.030) Έξοδα λειτουργίας διάθεσης 6 (29.859) (29.413) (29.859) (29.413) Απομείωση χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων 22 9.877 9.877 9.877 9.877 60.592 64.664 60.642 64.714 Κέρδη Εκμεταλλεύσεως Λοιπά έξοδα (1.539) (1.539) (1.539) (1.539) Χρηματοοικονομικά έσοδα 9 21.877 21.877 21.869 21.869 Χρηματοοικονομικά έξοδα 10 (658) (4.730) (658) (4.730) 80.272 80.272 80.314 80.314 (32.364) (32.364) (32.364) (32.364) 47.908 47.908 47.950 47.950 0,45 0,45 0,27 0,27 Κέρδη προ Φόρων Φόρος εισοδήματος 11 Κέρδη μετά από Φόρους Κέρδη ανά μετοχή (σε Ευρώ) Προτεινόμενο Ευρώ) μέρισμα 12 (σε Οι σημειώσεις στις σελ 148 - 212 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των Οικονομικών καταστάσεων 208 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΑΜΕΙΑΚΩΝ ΡΟΩΝ 1ης ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ – 31ης ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2018 ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 1.1.-31.12.2018 Όπως δημοσιεύτηκαν 1.1.-31.12.2018 Όπως επαναταξινομήθηκαν 1.1.-31.12.2018 Όπως δημοσιεύτηκαν 1.1.-31.12.2018 Όπως επαναταξινομήθηκαν 80.272 80.272 80.314 80.314 Αποσβέσεις ενσώματων και ασώματων ακινητοποιήσεων 44.127 44.127 44.127 44.127 Αποσβέσεις επιχορηγήσεων και συμμετοχών καταναλωτών (6.548) (6.548) (6.548) (6.548) (662) (662) (662) (662) (59) (59) (59) (59) 1.628 1.628 1.628 1.628 10.368 10.368 10.368 10.368 Πιστωτικοί τόκοι και συναφή έσοδα (21.818) (21.818) (21.810) (21.810) Χρεωστικοί τόκοι και συναφή έξοδα 658 4.730 658 4.730 Ποσά σε χιλ. Ευρώ Λειτουργικές δραστηριότητες Κέρδη προ φόρων Πλέον / μείον προσαρμογές για: Μειώσεις /Μεταφορές ενσώματων και ασώματων ακινητοποιήσεων Έσοδα χρεογράφων Προβλέψεις για αποζημίωση προσωπικού Λοιπές Προβλέψεις Απομείωση χρεογράφων Πλέον/ μείον προσαρμογές για μεταβολές λογαριασμών κεφαλαίου κίνησης ή που σχετίζονται με τις λειτουργικές δραστηριότητες: - (Αύξηση) Μείωση Απαιτήσεων και συμβατικών Περιουσιακών Στοιχείων 5.534 5.534 5.519 5.519 Υλικά ανταλλακτικά & αναλώσιμα (656) (656) (656) (656) 5.197 1.125 5.234 1.162 101 101 101 101 1.959 1.959 1.959 1.959 8.935 8.935 8.935 8.935 (232) (232) (232) (232) Καταβεβλημένοι φόροι (16.519) (16.519) (16.519) (16.519) Σύνολο εισροών / (εκροών) από λειτουργικές δραστηριότητες (α) 112.285 112.285 112.357 112.357 (15.413) (15.413) (15.413) (15.413) Αγορά ασώματων ακινητοποιήσεων (857) (857) (857) (857) Είσπραξη επιχορηγήσεων 3.892 3.892 3.892 3.892 Τόκοι εισπραχθέντες 8.844 8.844 8.836 8.836 59 59 59 59 (3.475) (3.475) (3.483) (3.483) -Μερίσματα πληρωθέντα (20.179) (20.179) (20.179) (20.179) Σύνολο εισροών / (εκροών) από χρηματοδοτικές δραστηριότητες (γ) (20.179) (20.179) (20.179) (20.179) Καθαρή αύξηση / (μείωση) στα ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα περιόδου (α)+(β)+(γ) 88.631 88.631 88.695 88.695 Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα έναρξης περιόδου 294.921 294.921 293.920 293.920 Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα λήξης περιόδου 383.552 383.552 382.615 382.615 Αύξηση (Μείωση) Λειτουργικών Βραχυπρόθεσμων υποχρεώσεων Εγγυήσεις καταναλωτών Εισφορά εργαζομένων για αποζημίωση Πλέον: Προσαυξήσεις Πελατών εισπραχθείσες Μείον: Χρεωστικοί τόκοι και συναφή έξοδα καταβεβλημένα Επενδυτικές Δραστηριότητες Αγορά ενσώματων ακινητοποιήσεων Μερίσματα εισπραχθέντα Σύνολο εισροών / (εκροών) από επενδυτικές δραστηριότητες (β) Χρηματοδοτικές δραστηριότητες Οι σημειώσεις στις σελ 148 - 212 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των Οικονομικών καταστάσεων 209 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 ΜΕΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΤΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΚΑΤ΄ ΕΙΔΟΣ ΕΞΟΔΩΝ (Σημ. 6) ΟΜΙΛΟΣ Όπως δημοσιεύτηκαν 31.12.2018 Κόστος Πωληθέντων Έξοδα Διάθεσης Έξοδα Διοίκησης Απομείωση χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων Σύνολο Αμοιβές & έξοδα τρίτων 40.164 2.443 8.426 - 51.033 Κόστος ιδιοκατασκευών (3.873) - - - (3.873) Σύνολο Α 36.292 2.443 8.426 - 47.160 Αμοιβές & έξοδα προσωπικού 64.824 19.259 37.820 - 121.903 Παροχές τρίτων 20.103 5.160 9.290 - 34.553 Αποσβέσεις 33.911 1.052 2.617 - 37.580 Διάφορες προβλέψεις 20.245 - - (9.877) 10.368 Διάφορα έξοδα 14.294 1.689 3.040 - 19.023 Αναλώσεις υλικών 6.263 257 796 - 7.316 Κόστος ιδιοκατασκευών (10.763) - - - (10.763) Σύνολο Β 148.876 27.417 53.563 (9.877) 219.979 Σύνολο (Α + Β) 185.168 29.859 61.989 (9.877) 267.139 Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ ΟΜΙΛΟΣ Όπως επαναταξινομήθηκαν Κόστος Πωληθέντων Έξοδα Διάθεσης Έξοδα Διοίκησης Απομείωση χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων Σύνολο Αμοιβές & έξοδα τρίτων 40.164 2.443 8.426 - 51.033 Κόστος ιδιοκατασκευών (3.873) - - - (3.873) Σύνολο Α 36.292 2.443 8.426 - 47.160 Αμοιβές & έξοδα προσωπικού 62.088 18.812 36.930 - 117.831 Παροχές τρίτων 20.103 5.160 9.290 - 34.553 Αποσβέσεις 33.911 1.052 2.617 - 37.580 Διάφορες προβλέψεις 20.245 - - (9.877) 10.368 Διάφορα έξοδα 14.294 1.689 3.040 - 19.023 Αναλώσεις υλικών 6.263 257 796 - 7.316 Κόστος ιδιοκατασκευών (10.763) - - - (10.763) Σύνολο Β 146.141 26.970 52.673 (9.877) 215.908 Σύνολο (Α + Β) 182.433 29.413 61.099 (9.877) 263.067 31.12.2018 Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ Οι σημειώσεις στις σελ 148 - 212 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των Οικονομικών καταστάσεων 210 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 ΕΤΑΙΡΕΙΑ Όπως δημοσιεύτηκαν Κόστος Πωληθέντων Έξοδα Διάθεσης Έξοδα Διοίκησης Απομείωση χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων Σύνολο Αμοιβές & έξοδα τρίτων 40.164 2.443 8.369 - 50.976 Κόστος ιδιοκατασκευών (3.873) - - - (3.873) Σύνολο Α 36.292 2.443 8.369 - 47.103 Αμοιβές & έξοδα προσωπικού 64.824 19.259 37.817 - 121.900 Παροχές τρίτων 20.103 5.160 9.290 - 34.553 Αποσβέσεις 33.911 1.052 2.617 - 37.580 Διάφορες προβλέψεις 20.245 - - (9.877) 10.368 Διάφορα έξοδα 14.294 1.688 3.032 - 19.014 Αναλώσεις υλικών 6.263 257 796 - 7.316 Κόστος ιδιοκατασκευών (10.763) - - - (10.763) Σύνολο Β 148.876 27.416 53.552 (9.877) 219.968 Σύνολο (Α + Β) 185.168 29.859 61.921 (9.877) 267.071 31.12.2018 Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Όπως επαναταξινομήθηκαν 31.12.2018 Κόστος Πωληθέντων Έξοδα Διάθεσης Έξοδα Διοίκησης Απομείωση χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων Σύνολο Αμοιβές & έξοδα τρίτων 40.164 2.443 8.369 - 50.976 Κόστος ιδιοκατασκευών (3.873) - - - (3.873) Σύνολο Α 36.292 2.443 8.369 - 47.103 Αμοιβές & έξοδα προσωπικού 62.089 18.813 36.927 - 117.828 Παροχές τρίτων 20.103 5.160 9.290 - 34.553 Αποσβέσεις 33.911 1.052 2.617 - 37.580 Διάφορες προβλέψεις 20.245 - - (9.877) 10.368 Διάφορα έξοδα 14.294 1.688 3.032 - 19.014 Αναλώσεις υλικών 6.263 257 796 - 7.316 Κόστος ιδιοκατασκευών (10.763) - - - (10.763) Σύνολο Β 146.142 26.970 52.662 (9.877) 215.896 Σύνολο (Α + Β) 182.434 29.413 61.031 (9.877) 262.999 Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ Οι σημειώσεις στις σελ 148 - 212 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των Οικονομικών καταστάσεων 211 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 ΑΜΟΙΒΕΣ & ΕΞΟΔΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ (ΟΜΙΛΟΣ & ΕΤΑΙΡΕΙΑ) (Σημ. 8) Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ 31.12.2018 Όπως δημοσιεύτηκαν 31.12.2018 Όπως επαναταξινομήθηκαν Μισθοί και Ημερομίσθια 86.299 86.299 Εργοδοτικές εισφορές σε ασφαλιστικά ταμεία 19.866 19.866 Πρόβλεψη για αποζημίωση προσωπικού Ν.2112 (σημ. 28.α) 1.776 1.349 Πρόβλεψη για Ειδική εφάπαξ αποζημίωση προσληφθέντων έως και 25/10/1999 (σημ. 28.δ) 2.847 1.794 Πρόβλεψη για Ειδική εφάπαξ αποζημίωση προσληφθέντων μετά 25/10/1999 (σημ. 28.γ) 367 310 Προβλέψεις Ιατροφαρμακευτικής Περίθαλψης για τους δικαιούχους (σημ. 28.β) 5.060 2.525 Λοιπές Παροχές 5.688 5.688 121.903 117.831 Σύνολο (Σημείωση 6) ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΕΞΟΔΑ (ΟΜΙΛΟΣ & ΕΤΑΙΡΕΙΑ) (Σημ. 10) ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ Τόκοι επί της αναλογιστικής υποχρέωσης Λοιπά Εξοδα Σύνολο ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2018 Όπως δημοσιεύτηκαν 31.12.2018 Όπως επαναταξινομήθηκαν 658 658 4.072 658 4.730 31.12.2018 Όπως δημοσιεύτηκαν 31.12.2018 Όπως επαναταξινομήθηκαν 658 658 Οι σημειώσεις στις σελ 148 - 212 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των Οικονομικών καταστάσεων 212 4.072 658 4.730 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 2. ΕΚΘΕΣΗ ΕΛΕΓΧΟΥ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΥ ΟΡΚΩΤΟΥ ΕΛΕΓΚΤΗ ΛΟΓΙΣΤΗ ΕΚΘΕΣΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤOY ΟΡΚΩΤOY ΕΛΕΓΚΤH ΛΟΓΙΣΤH Προς τους Μετόχους της Εταιρείας «Εταιρεία Ύδρευσης και Αποχέτευσης Πρωτευούσης Ανώνυμη Εταιρεία (ΕΥΔΑΠ Α.Ε.)» Έκθεση ελέγχου επί των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων Γνώμη Έχουμε ελέγξει τις συνημμένες εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις της Εταιρείας ΕΥΔΑΠ Α.Ε. και της θυγατρικής αυτής (ο Όμιλος), οι οποίες αποτελούνται από την εταιρική και ενοποιημένη κατάσταση χρηματοοικονομικής θέσης της 31ης Δεκεμβρίου 2019, τις εταιρικές και ενοποιημένες καταστάσεις αποτελεσμάτων και λοιπών συνολικών εισοδημάτων, μεταβολών ιδίων κεφαλαίων και ταμειακών ροών της χρήσεως που έληξε την ημερομηνία αυτή, καθώς και περίληψη σημαντικών λογιστικών αρχών και μεθόδων και λοιπές επεξηγηματικές πληροφορίες. Κατά τη γνώμη μας, οι συνημμένες εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις παρουσιάζουν εύλογα, από κάθε ουσιώδη άποψη, την οικονομική θέση της Εταιρείας ΕΥΔΑΠ Α.Ε. και της θυγατρικής αυτής (ο Όμιλος) κατά την 31η Δεκεμβρίου 2019, τη χρηματοοικονομική τους επίδοση και τις ταμειακές τους ροές για τη χρήση που έληξε την ημερομηνία αυτή σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς, όπως αυτά έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Βάση γνώμης Διενεργήσαμε τον έλεγχό μας σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Ελέγχου (ΔΠΕ) όπως αυτά έχουν ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία. Οι ευθύνες μας, σύμφωνα με τα πρότυπα αυτά περιγράφονται περαιτέρω στην ενότητα της έκθεσής μας “Ευθύνες ελεγκτή για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων”. Είμαστε ανεξάρτητοι από την Εταιρεία και την ενοποιούμενη θυγατρική της, καθ’ όλη τη διάρκεια του διορισμού μας, σύμφωνα με τον Κώδικα Δεοντολογίας για Επαγγελματίες Ελεγκτές του Συμβουλίου Διεθνών Προτύπων Δεοντολογίας Ελεγκτών, όπως αυτός έχει ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία και τις απαιτήσεις δεοντολογίας που σχετίζονται με τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων στην Ελλάδα και έχουμε εκπληρώσει τις δεοντολογικές μας υποχρεώσεις σύμφωνα με τις απαιτήσεις της ισχύουσας νομοθεσίας και του προαναφερόμενου Κώδικα Δεοντολογίας. Πιστεύουμε ότι τα ελεγκτικά τεκμήρια που έχουμε αποκτήσει είναι επαρκή και κατάλληλα να παρέχουν βάση για τη γνώμη μας. Έμφαση Θέματος Εφιστούμε την προσοχή στη σημείωση 34.1 επί των οικονομικών καταστάσεων σχετικά με τον προσδιορισμό του τιμήματος του μη επεξεργασμένου ύδατος που προμηθεύεται η εταιρεία από το Ελληνικό Δημόσιο. Ελλείψει έγγραφης συμφωνίας καθορισμού του ανωτέρω τιμήματος, η Εταιρεία συνέχισε για την περίοδο 30.06.2013 έως 31.12.2019, τον προβλεπόμενο στο άρθρο 15 της από 09.12.1999 σύμβασης με το Ελληνικό Δημόσιο συμψηφισμό του τιμήματος του αδιύλιστου ύδατος με το κόστος των παρεχόμενων υπηρεσιών συντήρησης και λειτουργίας των παγίων περιουσιακών στοιχείων της «ΕΥΔΑΠ ΝΠΔΔ», καλύπτοντας με τον τρόπο αυτό, την σχετική της υποχρέωση. Με βάση στοιχεία επιστολής του Ελληνικού Δημοσίου, που κοινοποιήθηκε εντός της χρήσης 2019, εκτιμήθηκε ότι το τελευταίο απαιτούσε επιπλέον ποσό το οποίο 213 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 ανερχόταν σε € 266 εκ περίπου, για την παραπάνω περίοδο, απαίτηση στην οποία η ΕΥΔΑΠ ΑΕ εξέφρασε την αντίθεσή της. Η εταιρεία βρίσκεται σε διαπραγματεύσεις με το Ελληνικό Δημόσιο για τον οριστικό προσδιορισμό του κόστους του αδιύλιστου ύδατος, ενώ δεδομένης της σημαντικής απόκλισης μεταξύ των μερών αναφορικά με τα οικονομικά, τεχνικά και νομικά κριτήρια που θα πρέπει να ληφθούν υπόψη, δεν είναι εφικτή, στο παρόν στάδιο, η εκτίμηση της έκβασης της υπόθεσης αυτής. Στη γνώμη μας δεν διατυπώνεται επιφύλαξη σε σχέση με το θέμα αυτό. Σημαντικότερα θέματα ελέγχου Τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου είναι εκείνα τα θέματα που, κατά την επαγγελματική μας κρίση, ήταν εξέχουσας σημασίας στον έλεγχό μας επί των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων της ελεγχόμενης χρήσεως. Τα θέματα αυτά και οι σχετιζόμενοι κίνδυνοι ουσιώδους ανακρίβειας αντιμετωπίστηκαν στο πλαίσιο του ελέγχου των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων ως σύνολο, για τη διαμόρφωση της γνώμης μας επί αυτών και δεν εκφέρουμε ξεχωριστή γνώμη για τα θέματα αυτά. Σημαντικότερο θέμα ελέγχου Ελεγκτική Προσέγγιση Αναγνώριση εσόδων Για τη χρήση που έληξε την 31/12/2019, ο κύκλος εργασιών της Εταιρείας και του Ομίλου ανήλθε σε ποσό € 323,7 εκ., (€322,4 εκ. τη χρήση που έληξε την 31.12.2018). Η ελεγκτική μας προσέγγιση περιέλαβε, μεταξύ άλλων, τις ακόλουθες διαδικασίες: Εξέταση του περιβάλλοντος των πληροφοριακών συστημάτων, συμπεριλαμβανομένων των εσωτερικών διαδικασιών και των δικλίδων ασφαλείας που σχετίζονται με αυτά. Για την καταχώρηση των εσόδων της εταιρείας απαιτείται η περιοδική καταμέτρηση και τιμολόγηση, με βάση τα ισχύοντα τιμολόγια, των καταναλώσεων Εξέταση της ορθής μεταφοράς των δεδομένων από τα επιμέρους 2,1 εκατ παροχών περίπου. πληροφοριακά συστήματα στο ισοζύγιο H αναγνώριση του εσόδου καθώς και η γενικής λογιστικής. ενημέρωση των λογιστικών συστημάτων Συζήτηση με τη διοίκηση και αξιολόγηση πραγματοποιείται αυτόματα μέσω των του σχεδιασμού δικλείδων εσωτερικού υποσυστημάτων της εταιρείας. Η ελέγχου που αφορούν τη διαδικασία Εταιρεία χρησιμοποιεί πληροφοριακά εκτίμησης των εσόδων για καταναλωθήσα συστήματα και δικλίδες εσωτερικού και μη τιμολογηθήσα ποσότητα νερού και ελέγχου ώστε να διασφαλίζει ένα των αντίστοιχων εσόδων από υπηρεσίες ολοκληρωμένο πλαίσιο αναγνώρισης αποχέτευσης. Έλεγχος της μαθηματικής εσόδου. ακρίβειας των υπολογισμών και της ορθής Η αναγνώριση των εσόδων έχει λογιστικοποίησης των ποσών. προσδιοριστεί ως περιοχή ιδιαίτερου Στις ανωτέρω διαδικασίες, όπου αυτό ελεγκτικού ενδιαφέροντος καθώς κρίθηκε απαραίτητο, χρησιμοποιήθηκε εμπεριέχει πολυπλοκότητα που ειδικός εμπειρογνώμονας της εταιρείας σχετίζεται με τον μεγάλο όγκο των μας. συναλλαγών, τη χρήση πληροφοριακών συστημάτων για την ενημέρωση των Αξιολόγηση της επάρκειας και της τιμών και την αναγνώριση των εσόδων, καταλληλότητας των γνωστοποιήσεων στις καθώς και κρίσεις και εκτιμήσεις της εταιρικές και ενοποιημένες διοίκησης. χρηματοοικονομικές καταστάσεις. Οι γνωστοποιήσεις της Εταιρείας σχετικά 214 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 με τις ακολουθούμενες λογιστικές πολιτικές αναγνώρισης των εσόδων περιλαμβάνονται στις σημειώσεις 3 και 5 των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. Ανακτησιμότητα εμπορικών απαιτήσεων Την 31/12/2019 οι εμπορικές απαιτήσεις Η ελεγκτική μας προσέγγιση περιέλαβε, της Εταιρείας και του Ομίλου ανέρχονταν μεταξύ άλλων, τις ακόλουθες διαδικασίες: σε € 183,4 εκατ., συμπεριλαμβανομένης Εξέταση του σχεδιασμού των δικλείδων σωρευμένης πρόβλεψης απομείωσης εσωτερικού ελέγχου που αφορούν τη ύψους €88,2 εκ. (186,1 εκατ. και 85,6 εκατ. διαδικασία ελέγχου απομείωσης των την χρήση που έληξε την 31/12/2018). εμπορικών απαιτήσεων. Η Εταιρεία εφαρμόζει την απλοποιημένη προσέγγιση του ΔΠΧΑ 9 «Χρηματοοικονομικά Μέσα» και υπολογίζει τις αναμενόμενες πιστωτικές ζημιές καθ' όλη τη διάρκεια ζωής των εμπορικών απαιτήσεών τους. Για τον υπολογισμό των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών γίνεται χρήση ιστορικών δεδομένων που αντανακλούν τις αναμενόμενες επιπτώσεις των σημερινών δεδομένων στο μέλλον. Λήψη και έλεγχος του υπολογισμού της απομείωσης των εμπορικών απαιτήσεων που πραγματοποίησε η διοίκηση, αξιολογώντας μεταξύ άλλων την πληρότητα και ορθότητα των δεδομένων που χρησιμοποιήθηκαν για τον προσδιορισμό των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών και τις παραδοχές στις οποίες βασίστηκε η εκτίμηση της διοίκησης. Έλεγχος της μαθηματικής ακρίβειας των σχετικών υπολογισμών και η ορθή λογιστικοποίηση των ποσών. Έχουμε αναγνωρίσει τη διαδικασία ελέγχου απομείωσης των εμπορικών απαιτήσεων ως ένα από τα σημαντικότερα Αξιολόγηση της επάρκειας και της θέματα ελέγχου λόγω του ύψους των καταλληλότητας των γνωστοποιήσεων στις εταιρικές και ενοποιημένες λογαριασμών αυτών και της χρηματοοικονομικές καταστάσεις. σημαντικότητας των παραδοχών και υποθέσεων της διοίκησης κατά τη διαδικασία αυτή. Οι γνωστοποιήσεις της Εταιρείας και του Ομίλου σχετικά με τη λογιστική πολιτική, τις κρίσεις, εκτιμήσεις και τις παραδοχές που χρησιμοποιήθηκαν για τον έλεγχο απομείωσης των εμπορικών απαιτήσεων περιλαμβάνονται στις σημειώσεις 3 και 22 των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων. 215 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 Υποχρεώσεις για παροχές στο προσωπικό Η εταιρεία έχει υποχρέωση να καλύπτει την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη των εργαζομένων, των συνταξιούχων και των προστατευόμενων μελών τους. Έχει επίσης υποχρέωση παροχής εφάπαξ αποζημίωσης και ειδικής εφάπαξ αποζημίωσης στο προσωπικό της κατά την έξοδο του από την υπηρεσία σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία και την συλλογική σύμβαση εργασίας του προσωπικού. Η ελεγκτική μας προσέγγιση περιέλαβε, μεταξύ άλλων, τις ακόλουθες διαδικασίες: Έλεγχος της ακολουθούμενης πολιτικής αναγνώρισης της σχετικής υποχρέωσης σε σχέση με τις προβλέψεις του ΔΛΠ 19. Έλεγχος και συμφωνία των στοιχείων και των πληροφοριών που παρέχονται από την Διοίκηση της εταιρείας στους εξωτερικούς αναλογιστές, σχετικά με το προσωπικό της εταιρείας. Οι παροχές αυτές αντιμετωπίζονται από τη Αξιολόγηση, με τη συνδρομή εξειδικευμένου τεχνικού συμβούλου Διοίκηση ως προγράμματα καθορισμένων αναλογιστή, των αναλογιστικών παροχών και η εκτίμηση της υποχρέωσης παραδοχών και των υπολογισμών της γίνεται σύμφωνα με το ΔΛΠ19. Για τον αναλογιστικής μελέτης της 31.12.2019. προσδιορισμό των κατάλληλων Δειγματοληπτικός έλεγχος του παραδοχών αναφορικά με μεταβλητές υπολογισμού και της λογιστικής όπως το επίπεδο του πληθωρισμού, το καταχώρησης των παροχών που προεξοφλητικό επιτόκιο, οι μελλοντικές καταβλήθηκαν σε εργαζόμενους εντός της αυξήσεις μισθών, η θνησιμότητα και την ελεγχόμενης χρήσης. σύνταξη της σχετικής μελέτης, η Διοίκηση χρησιμοποίησε ανεξάρτητους Αξιολόγηση της επάρκειας των αναλογιστές. γνωστοποιήσεων που παρέχονται από τη Διοίκηση της εταιρείας σύμφωνα με το Δεδομένου του ύψους της σχετικής ΔΛΠ 19 στη σημείωση 28 των οικονομικών υποχρέωσης και της ευαισθησίας της σε καταστάσεων. σχέση με τις διάφορες παραμέτρους – αναλογιστικές παραδοχές που αναφέρθηκαν παραπάνω, θεωρούμε την εκτίμηση της υποχρέωσης για παροχές στο προσωπικό ως ένα από τα σημαντικότερα θέματα του ελέγχου. Οι γνωστοποιήσεις της Διοίκησης σχετικά με τις υποχρεώσεις για παροχές στο προσωπικό, σύμφωνα με το ΔΛΠ 19, περιλαμβάνονται στη σημείωση 28 των οικονομικών καταστάσεων Κόστος διατεθέντος αδιύλιστου ύδατος περιόδου 30/6/2013 - 31/12/2019 Η εταιρεία λόγω της μη σύναψης έγγραφης συμφωνίας, όπως προβλέπεται στο άρθρο 15 της από 09.12.1999 σύμβασης της με το Ελληνικό Δημόσιο, με την οποία να καθορίζεται το τίμημα του αποληφθέντος μη επεξεργασμένου ύδατος, συνέχισε για την περίοδο Οι ελεγκτικές μας διαδικασίες σχετικά με την αξιολόγηση του θέματος αυτού περιλάμβαναν, μεταξύ άλλων: Μελέτη της σχετικής νομοθεσίας που διέπει τις σχέσεις της ΕΥΔΑΠ Α.Ε. και του Ελληνικού Δημοσίου για θέμα του 216 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 30/6/2013-31/12/2019 να συμψηφίζει το κόστους του αδιύλιστου ύδατος. αντίστοιχο τίμημα με τις υπηρεσίες Εξέταση του κόστους των υπηρεσιών συντήρησης και λειτουργίας που συντήρησης που διενεργεί η ΕΥΔΑΠ ΑΕ προσέφερε για τα πάγια περιουσιακά της επί των παγίων της ΕΥΔΑΠ ΝΠΔΔ. «ΕΥΔΑΠ ΝΠΔΔ», καλύπτοντας με τον Εξέταση της σχετικής επικοινωνίας τρόπο αυτό, την σχετική της υποχρέωση. μεταξύ της ΕΥΔΑΠ Α.Ε. και του Ελληνικού Με βάση τα στοιχεία επιστολής η οποία Δημοσίου στο πλαίσιο της κοινοποιήθηκε στην εταιρεία εντός της διαπραγμάτευσης που βρίσκεται σε χρήσης 2019, εκτιμήθηκε ότι το Ελληνικό εξέλιξη. Δημόσιο απαιτούσε επιπλέον ποσό ύψους € 266 εκ περίπου για την παραπάνω Εξέταση των μελετών που διενεργήθηκαν περίοδο, απαίτηση στην οποία η ΕΥΔΑΠ ΑΕ από τους τεχνικούς συμβούλους της ΕΥΔΑΠ Α.Ε. και του Ελληνικού Δημοσίου εξέφρασε την αντίθεσή της. για τον προσδιορισμό του κόστους του Η Εταιρεία βρίσκεται σε διαπραγματεύσεις αδιύλιστου ύδατος για την περίοδο με το Ελληνικό Δημόσιο για την οριστική 30/6/2013 – 31/12/2019. διευθέτηση του θέματος. Μελέτη σχετικής νομικής γνωμάτευσης Λόγω του πιθανού ύψους της ενδεχόμενης εξωτερικών νομικών συμβούλων της σχετικής υποχρέωσης, της ΕΥΔΑΠ Α.Ε. πολυπλοκότητας των οικονομικών, νομικών και τεχνικών κριτηρίων που θα πρέπει να ληφθούν υπόψη και δεν έχουν ακόμα συμφωνηθεί και της σημαντικότητας των παραδοχών και υποθέσεων της διοίκησης, η διαδικασία ελέγχου της υπόθεσης αυτής αξιολογήθηκε ως ένα από τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου. Οι σχετικές γνωστοποιήσεις της Διοίκησης περιλαμβάνονται στην σημείωση 34.1 των οικονομικών καταστάσεων. Άλλο Θέμα Οι οικονομικές καταστάσεις της Εταιρείας και του Ομίλου για την προηγούμενη χρήση που έληξε την 31.12.2018 ελέγχθηκαν από άλλη ελεγκτική εταιρεία. Για την εν λόγω χρήση ο Ορκωτός Ελεγκτής Λογιστής εξέδωσε την 05.04.2019 έκθεση ελέγχου με σύμφωνη γνώμη και θέμα έμφασης. Άλλες πληροφορίες Η διοίκηση είναι υπεύθυνη για τις άλλες πληροφορίες. Οι άλλες πληροφορίες περιλαμβάνονται στην Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου, για την οποία γίνεται σχετική αναφορά στην “Έκθεση επί άλλων Νομικών και Κανονιστικών Απαιτήσεων”, στις Δηλώσεις των Μελών του Διοικητικού Συμβουλίου, αλλά δεν περιλαμβάνουν τις οικονομικές καταστάσεις και την έκθεση ελέγχου επί αυτών. Η γνώμη μας επί των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων δεν καλύπτει τις άλλες πληροφορίες και δεν εκφράζουμε με τη γνώμη αυτή οποιασδήποτε μορφής συμπέρασμα διασφάλισης επί αυτών. 217 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 Σε σχέση με τον έλεγχό μας επί των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων, η ευθύνη μας είναι να αναγνώσουμε τις άλλες πληροφορίες και με τον τρόπο αυτό, να εξετάσουμε εάν οι άλλες πληροφορίες είναι ουσιωδώς ασυνεπείς με τις εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις ή τις γνώσεις που αποκτήσαμε κατά τον έλεγχο ή αλλιώς φαίνεται να είναι ουσιωδώς εσφαλμένες. Εάν, με βάση τις εργασίες που έχουμε εκτελέσει, καταλήξουμε στο συμπέρασμα ότι υπάρχει ουσιώδες σφάλμα σε αυτές τις άλλες πληροφορίες, είμαστε υποχρεωμένοι να αναφέρουμε το γεγονός αυτό. Δεν έχουμε τίποτα να αναφέρουμε σχετικά με το θέμα αυτό. Ευθύνες της διοίκησης και των υπευθύνων για τη διακυβέρνηση επί των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Η διοίκηση έχει την ευθύνη για την κατάρτιση και εύλογη παρουσίαση των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ όπως αυτά έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως και για εκείνες τις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου που η διοίκηση καθορίζει ως απαραίτητες, ώστε να καθίσταται δυνατή η κατάρτιση των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων απαλλαγμένων από ουσιώδες σφάλμα, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος. Κατά την κατάρτιση των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων, η διοίκηση είναι υπεύθυνη για την αξιολόγηση της ικανότητας της Εταιρείας και του Ομίλου να συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους, γνωστοποιώντας όπου συντρέχει τέτοια περίπτωση, τα θέματα που σχετίζονται με τη συνεχιζόμενη δραστηριότητα και τη χρήση της λογιστικής αρχής της συνεχιζόμενης δραστηριότητας, εκτός και εάν η διοίκηση είτε προτίθεται να ρευστοποιήσει την Εταιρεία και τον Όμιλο ή να διακόψει τη δραστηριότητά τους ή δεν έχει άλλη ρεαλιστική εναλλακτική επιλογή από το να προβεί σ ’αυτές τις ενέργειες. Η Επιτροπή Ελέγχου (άρθ. 44 ν.4449/2017) της Εταιρείας έχει την ευθύνη εποπτείας της διαδικασίας χρηματοοικονομικής αναφοράς της Εταιρείας και του Ομίλου. Ευθύνες ελεγκτή για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Οι στόχοι μας είναι να αποκτήσουμε εύλογη διασφάλιση για το κατά πόσο οι εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις, στο σύνολο τους, είναι απαλλαγμένες από ουσιώδες σφάλμα, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος και να εκδώσουμε έκθεση ελεγκτή, η οποία περιλαμβάνει τη γνώμη μας. Η εύλογη διασφάλιση συνιστά διασφάλιση υψηλού επιπέδου, αλλά δεν είναι εγγύηση ότι ο έλεγχος που διενεργείται σύμφωνα με τα ΔΠΕ, όπως αυτά έχουν ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία, θα εντοπίζει πάντα ένα ουσιώδες σφάλμα, όταν αυτό υπάρχει. Σφάλματα δύναται να προκύψουν από απάτη ή από λάθος και θεωρούνται ουσιώδη όταν, μεμονωμένα ή αθροιστικά, θα μπορούσε εύλογα να αναμένεται ότι θα επηρέαζαν τις οικονομικές αποφάσεις των χρηστών, που λαμβάνονται με βάση αυτές τις εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις. Ως καθήκον του ελέγχου, σύμφωνα με τα ΔΠΕ όπως αυτά έχουν ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία, ασκούμε επαγγελματική κρίση και διατηρούμε επαγγελματικό σκεπτικισμό καθ’ όλη τη διάρκεια του ελέγχου. Επίσης: Εντοπίζουμε και αξιολογούμε τους κινδύνους ουσιώδους σφάλματος στις εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος, σχεδιάζοντας και διενεργώντας ελεγκτικές διαδικασίες που ανταποκρίνονται στους κινδύνους αυτούς και αποκτούμε ελεγκτικά τεκμήρια που είναι επαρκή και κατάλληλα για να παρέχουν βάση για τη γνώμη μας. Ο κίνδυνος μη εντοπισμού ουσιώδους σφάλματος που οφείλεται σε απάτη είναι υψηλότερος από αυτόν που οφείλεται σε λάθος, καθώς η απάτη μπορεί να εμπεριέχει συμπαιγνία, πλαστογραφία, εσκεμμένες παραλείψεις, ψευδείς διαβεβαιώσεις ή παράκαμψη των δικλίδων εσωτερικού ελέγχου. Κατανοούμε τις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου που σχετίζονται με τον έλεγχο, με σκοπό το σχεδιασμό ελεγκτικών διαδικασιών κατάλληλων για τις περιστάσεις, αλλά όχι με σκοπό τη διατύπωση γνώμης επί της αποτελεσματικότητας των δικλίδων εσωτερικού ελέγχου της Εταιρείας και του Ομίλου. 218 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 Αξιολογούμε την καταλληλότητα των λογιστικών αρχών και μεθόδων που χρησιμοποιήθηκαν και το εύλογο των λογιστικών εκτιμήσεων και των σχετικών γνωστοποιήσεων που έγιναν από τη Διοίκηση. Αποφαινόμαστε για την καταλληλότητα της χρήσης από τη διοίκηση της λογιστικής αρχής της συνεχιζόμενης δραστηριότητας και με βάση τα ελεγκτικά τεκμήρια που αποκτήθηκαν για το εάν υπάρχει ουσιώδης αβεβαιότητα σχετικά με γεγονότα ή συνθήκες που μπορεί να υποδηλώνουν ουσιώδη αβεβαιότητα ως προς την ικανότητα της Εταιρείας και του Ομίλου να συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους. Εάν συμπεράνουμε ότι υφίσταται ουσιώδης αβεβαιότητα, είμαστε υποχρεωμένοι στην έκθεση ελεγκτή να επιστήσουμε την προσοχή στις σχετικές γνωστοποιήσεις των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων ή εάν αυτές οι γνωστοποιήσεις είναι ανεπαρκείς να διαφοροποιήσουμε τη γνώμη μας. Τα συμπεράσματά μας βασίζονται σε ελεγκτικά τεκμήρια που αποκτώνται μέχρι την ημερομηνία της έκθεσης ελεγκτή. Ωστόσο, μελλοντικά γεγονότα ή συνθήκες ενδέχεται να έχουν ως αποτέλεσμα η Εταιρεία και ο Όμιλος να παύσουν να λειτουργούν ως συνεχιζόμενη δραστηριότητα. Αξιολογούμε τη συνολική παρουσίαση, τη δομή και το περιεχόμενο των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων, συμπεριλαμβανομένων των γνωστοποιήσεων, καθώς και το κατά πόσο οι εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις απεικονίζουν τις υποκείμενες συναλλαγές και τα γεγονότα με τρόπο που επιτυγχάνεται η εύλογη παρουσίαση. Αποκτούμε επαρκή και κατάλληλα ελεγκτικά τεκμήρια αναφορικά με την χρηματοοικονομική πληροφόρηση των οντοτήτων ή των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων εντός του Ομίλου για την έκφραση γνώμης επί των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων. Είμαστε υπεύθυνοι για την καθοδήγηση, την επίβλεψη και την εκτέλεση του ελέγχου της Εταιρείας και των θυγατρικών της. Παραμένουμε αποκλειστικά υπεύθυνοι για την ελεγκτική μας γνώμη. Μεταξύ άλλων θεμάτων, κοινοποιούμε στους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση, το σχεδιαζόμενο εύρος και το χρονοδιάγραμμα του ελέγχου, καθώς και σημαντικά ευρήματα του ελέγχου, συμπεριλαμβανομένων όποιων σημαντικών ελλείψεων στις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου εντοπίζουμε κατά τη διάρκεια του ελέγχου μας. Επιπλέον, δηλώνουμε προς τους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση ότι έχουμε συμμορφωθεί με τις σχετικές απαιτήσεις δεοντολογίας περί ανεξαρτησίας και γνωστοποιούμε προς αυτούς όλες τις σχέσεις και άλλα θέματα που μπορεί εύλογα να θεωρηθεί ότι επηρεάζουν την ανεξαρτησία μας και τα σχετικά μέτρα προστασίας, όπου συντρέχει περίπτωση. Από τα θέματα που γνωστοποιήθηκαν στους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση, καθορίζουμε τα θέματα εκείνα που ήταν εξέχουσας σημασίας για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων της ελεγχόμενης χρήσεως και ως εκ τούτου αποτελούν τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου. 219 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 Έκθεση επί άλλων Νομικών και Κανονιστικών Απαιτήσεων 1. Έκθεση Διαχείρισης Διοικητικού Συμβουλίου Λαμβάνοντας υπόψη ότι η διοίκηση έχει την ευθύνη για την κατάρτιση της Έκθεσης Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου και της Δήλωσης Εταιρικής Διακυβέρνησης που περιλαμβάνεται στην έκθεση αυτή, κατ’ εφαρμογή των διατάξεων της παραγράφου 5 του άρθρου 2 του Ν. 4336/2015 (μέρος Β), σημειώνουμε ότι: α) Στην Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου περιλαμβάνεται δήλωση εταιρικής διακυβέρνησης, η οποία παρέχει τα πληροφοριακά στοιχεία που ορίζονται στο άρθρο 152 του Ν. 4548/2018. β) Κατά τη γνώμη μας η Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου έχει καταρτισθεί σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές απαιτήσεις των άρθρων 150-151 και της παραγράφου 1 (περιπτώσεις γ’ και δ’) του άρθρου 152 του Ν. 4548/2018 και το περιεχόμενο αυτής αντιστοιχεί με τις συνημμένες οικονομικές καταστάσεις της χρήσης που έληξε την 31/12/2019. γ) Με βάση τη γνώση που αποκτήσαμε κατά το έλεγχό μας, για την Εταιρεία ΕΥΔΑΠ Α.Ε. και το περιβάλλον της, δεν έχουμε εντοπίσει ουσιώδεις ανακρίβειες στην Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού της Συμβουλίου. 2. Συμπληρωματική Έκθεση προς την Επιτροπή Ελέγχου Η γνώμη μας επί των συνημμένων εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων είναι συνεπής με τη Συμπληρωματική Έκθεσή μας προς την Επιτροπή Ελέγχου της Εταιρείας, που προβλέπεται από το άρθρο 11 του κανονισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) αριθ. 537/2014. 3. Παροχή μη ελεγκτικών υπηρεσιών Δεν παρείχαμε στην Εταιρεία και τη θυγατρική της μη ελεγκτικές υπηρεσίες που απαγορεύονται σύμφωνα με το άρθρο 5 του κανονισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) αριθ. 537/2014 ή λοιπές επιτρεπόμενες μη ελεγκτικές υπηρεσίες. 4. Διορισμός Ελεγκτή Διοριστήκαμε για πρώτη φορά ως Ορκωτοί Ελεγκτές Λογιστές της Εταιρείας με την από 26/6/2019 απόφαση της ετήσιας τακτικής γενικής συνέλευσης των μετόχων. Αθήνα, 27 Μαΐου 2020 Ο Ορκωτός Ελεγκτής Λογιστής Παναγιώτης Χριστόπουλος ΑΜ ΣΟΕΛ 28481 220 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 3. ΕΤΑΙΡΙΚΕΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ – ΓΝΩΣΤΟΠΟΙΗΣΕΙΣ 2020 Οι παρακάτω ανακοινώσεις/γνωστοποιήσεις έχουν σταλεί στο Ημερήσιο Δελτίο Τιμών και βρίσκονται αναρτημένες στην ιστοσελίδα του Χρηματιστηρίου Αθηνών και στην ιστοσελίδα της Εταιρίας www.eydap.gr. 30/01/2019 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 2019 07/03/2019 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΡΥΘΜΙΖΟΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΤΟΥ Ν. 3556/2007: Γνωστοποίηση συναλλαγών 04/04/2019 ΩΡΑ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗΣ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ – ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΑΝΑΛΥΤΩΝ 05/04/2019 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ 2018 ΣΤΟΥΣ ΕΚΠΡΟΣΩΠΟΥΣ ΤΗΣ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ 05/04/2019 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΧΡΗΣΗΣ 2018 18/04/2019 ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΕΙΣ ΣΤΕΛΕΧΩΝ 25/04/2019 ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΕΙΣ ΣΤΕΛΕΧΩΝ 31/05/2019 ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟΥ 2019 04/06/2019 ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΣΕ ΤΑΚΤΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ 2019 22/06/2019 ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΣΕ ΕΡΩΤΗΜΑ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΑΣ 26/06/2019 ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ ΤΑΚΤΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗΣ ΙΟΥΝΙΟΣ 2019 26/06/2019 ΜΕΡΙΣΜΑ ΧΡΗΣΗΣ 2018 27/06/2019 ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΣΕ ΣΩΜΑ 28/06/2019 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΨΗΦΟΦΟΡΙΑΣ ΤΑΚΤΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗΣ 2019 06/09/2019 ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΣΕ ΣΩΜΑ 27/09/2019 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Α' ΕΞΑΜΗΝΟΥ 2019 22/10/2019 ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΕΥΔΑΠ ΜΕ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΔΗΜΟΣΙΟ 24/10/2019 ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΓΙΑ ΤΟ ΕΤΟΣ 2018 ΚΑΙ ΕΚΔΟΣΗ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟΥ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ 04/12/2019 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΡΥΘΜΙΖΟΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ - Γνωστοποίηση Συναλλαγών 221 Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 01.01.2019 – 31.12.2019 4. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΥΔΡΕΥΣΕΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΕΩΣ ΠΡΩΤΕΥΟΥΣΗΣ Α.Ε. (Ε.ΥΔ.Α.Π) ΑΡ.ΓΕΜΗ.121578960000 Εδρα: Ωρωπού 156 ΤΚ11146 Γαλάτσι ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦ ΟΡΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 Τα παρακάτω στοιχεία και πληροφορίες, που προκύπτουν από τις οικονομικές καταστάσεις, στοχεύουν σε μία γενική ενημέρωση για την οικονομική κατάσταση και τα αποτελέσματα του Ομίλου και της ΕΥΔΑΠ Α.Ε. (η Eταιρεία). Συνιστούμε, επομένως στον αναγνώστη, πριν προβεί σε οποιαδήποτε είδους επενδυτική επιλογή ή άλλη συναλλαγή με την Εταιρεία, να ανατρέξει στην διεύθυνση διαδικτύου της, όπου αναρτώνται οι οικονομικές καταστάσεις καθώς και η έκθεση ελέγχου των νόμιμων ελεγκτών, όποτε αυτή απαιτείται. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ Αρμόδιο Υπουργείο : Yπουργείο Υποδομών & Μεταφορών Διεύθυνση Διαδικτύου Εταιρείας: www.eydap.gr Σύνθεση Διοικητικού Συμβουλίου Θ.Βαρβαρίγου, Χ. Σαχίνης, Αν. Τόσιος, Αικ. Μπερίτση, Αλ. Νασούφης, Μ. Σταυρουλάκης, Δ. Κωνσταντακόπουλος, Αγ. Αμδίτης, Χ.Καραπλής, Χ. Μηστριώτης, Π. Σκουλαρίκης, Ε.Αγγελάκης, Γ.Αλεξανδράκης Ημερομηνία έγκρισης από το Διοικητικό Συμβούλιο των οικονομικών καταστάσεων : 27 Μαΐου 2020 Ορκωτοί Ελεγκτές Λογιστές Παναγιώτης Χριστόπουλος (Α.Μ. ΣΟΕΛ 28481) Ελεγκτική Εταιρεία GRANT THORNTON A.E. (Α.Μ. ΣΟΕΛ 127) Τύπος Έκθεσης Ελέγχου Ορκωτών Ελεγκτών Λογιστών Με σύμφωνη Γνώμη-Θέμα 'Εμφασης ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΣΗΣ Ποσά εκφρασμένα σε χιλιάδες € ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦ ΑΛΑΙΩΝ ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Ποσά εκφρασμένα σε χιλιάδες € 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 799.219 825.402 799.219 825.402 ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 949.227 922.849 949.431 923.011 47.950 ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ Ιδιοχρησιμοποιούμενα ενσώματα πάγια στοιχεία Άυλα περιουσιακά στοιχεία 619 950 619 950 3.607 0 3.607 0 102.964 100.939 104.174 102.149 13.219 11.355 13.219 11.355 Περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης Λοιπά μη κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία Αποθέματα Απαιτήσεις από πελάτες & Συμβατικά Περιουσιακά Στοιχεία 183.345 Λοιπά κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία ΣΥΝΟΛΟ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟΥ 186.165 183.357 186.146 459.894 408.797 458.927 407.819 1.562.867 1.533.608 1.563.122 1.533.821 Σύνολο ιδίων κεφαλαίων έναρξης περιόδου (1.01.2019 και 1.01.2018 αντίστοιχα) Κέρδη μετά από φόρους 58.068 47.908 58.108 (27.400) (230) (27.400) 30.668 47.678 30.708 47.720 Διανεμηθέντα μερίσματα (28.755) (21.300) (28.755) (21.300) Σύνολο ιδίων κεφαλαίων λήξης περιόδου (31.12.2019 και 31.12.2018 αντίστοιχα) 951.140 949.227 951.384 949.431 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 Καθαρό εισόδημα καταχωρημένο απ’ ευθείας στην καθαρή θέση Συγκεντρωτικά συνολικά έσοδα μετά από φόρους (230) ΙΔΙΑ ΚΕΦ ΑΛΑΙΑ ΚΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ Μετοχικό κεφάλαιο 63.900 63.900 63.900 63.900 Λοιπά στοιχεία ιδίων κεφαλαίων 887.240 885.327 887.484 885.531 Σύνολο ιδίων κεφαλαίων 951.140 949.227 951.384 949.431 Υποχρεώσεις για παροχές στους εργαζόμενους 339.184 300.115 339.184 300.115 Επιχορηγήσεις επενδύσεων ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΑΜΕΙΑΚΩΝ ΡΟΩΝ Ποσά εκφρασμένα σε χιλιάδες € ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Λειτουργικές δραστηριότητες Κέρδη προ φόρων (συνεχιζόμενες δραστηριότητες) 143.000 147.272 143.000 147.272 84.007 80.272 84.047 80.314 Προβλέψεις /Λοιπές μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις 70.227 73.620 70.227 73.620 Πλέον / μείον προσαρμογές για: Λοιπές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις 59.316 63.374 59.327 63.383 Αποσβέσεις 43.331 44.127 43.331 44.127 Αποσβέσεις επιχορηγήσεων (6.548) Σύνολο υποχρεώσεων ΣΥΝΟΛΟ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦ ΑΛΑΙΩΝ ΚΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΩΝ 611.727 584.381 611.738 584.390 1.562.867 1.533.608 1.563.122 1.533.821 (7.046) (6.548) (7.046) Αποσβέσεις περιουσιακών στοιχείων με δικαίωμα χρήσης 794 0 794 0 Mειώσεις /Μεταφορές ενσώματων και ασώματων ακινητοποιήσεων (57) (662) (57) (662) Εσοδα χρεογράφων (33) (59) (33) (59) Προβλέψεις για παροχές προσωπικού ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΣΥΝΟΛΙΚΟΥ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ Ποσά εκφρασμένα σε χιλιάδες € (4.393) Λοιπές Προβλέψεις ΟΜΙΛΟΣ (4.393) 1.628 10.368 (1.869) 10.368 (18.879) (21.818) (18.874) (21.810) Χρεωστικοί τόκοι και συναφή έξοδα 5.442 4.730 5.442 4.730 5.519 1.01-31.12.2019 1.01-31.12.2018 Κύκλος εργασιών 323.750 322.413 Πλέον/ μείον προσαρμογές για μεταβολές λογαριασμών Μικτά κέρδη 163.290 139.980 κεφαλαίου κίνησης ή που σχετίζονται με τις λειτουργικές επενδυτικών αποτελεσμάτων 70.537 63.125 (Αύξηση) Μείωση: Κέρδη προ φόρων 84.007 80.272 Απαιτήσεων & Συμβατικών Περιουσιακών Στοιχείων Κέρδη μετά από φόρους (Α) 58.068 47.908 Υλικά ανταλλακτικά & αναλώσιμα (27.400) (230) 30.668 47.678 58.068 47.908 0,55 0,45 107.617 100.705 Κέρδη προ φόρων, χρηματοδοτικών και 1.628 (1.869) Πιστωτικοί τόκοι και συναφή έσοδα δραστηριότητες: Λοιπά συνολικά έσοδα μετά από φόρους (Β) Συγκεντρωτικά συνολικά έσοδα μετά από φόρους (Α)+(Β) Κατανέμονται σε: Υποχρεώσεων Εγγυήσεις καταναλωτών Μετόχους Εταιρείας Κέρδη μετά από φόρους ανά μετοχή – βασικά (σε €) Κέρδη προ φόρων, χρηματοδοτικών επενδυτικών αποτελεσμάτων και συνολικών αποσβέσεων Ποσά εκφρασμένα σε χιλιάδες € 5.534 863 (656) (1.866) (656) 1.671 1.125 1.653 1.162 124 101 124 101 Εισφορά εργαζομένων για αποζημίωση Πλέον: 2.007 1.959 2.007 1.959 Προσαυξήσεις πελατών εισπραχθείσες Μείον: 6.856 8.935 6.856 8.935 (346) (232) (346) (32.260) (16.519) (32.260) (16.519) 78.348 112.285 78.373 112.357 (16.158) (15.413) (16.158) (15.413) Χρεωστικοί τόκοι και συναφή έξοδα καταβεβλημένα Καταβεβλημένοι φόροι Σύνολο εισροών / (εκροών) από λειτουργικές δραστηριότητες (α) ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΣΥΝΟΛΙΚΟΥ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ 865 (1.866) Αύξηση (Μείωση): (232) ΕΤΑΙΡΕΙΑ 1.01-31.12.2019 1.01-31.12.2018 Κύκλος εργασιών 323.744 322.396 Επενδυτικές δραστηριότητες Μικτά κέρδη 163.284 139.963 Αγορά ενσώματων ακινητοποιήσεων (603) (857) (603) (857) επενδυτικών αποτελεσμάτων 70.581 63.175 Είσπραξη επιχορηγήσεων 2.775 3.892 2.775 3.892 Κέρδη προ φόρων 84.047 80.314 Τόκοι εισπραχθέντες 9.294 8.844 9.289 8.836 58.108 47.950 Μερίσματα εισπραχθέντα Κέρδη προ φόρων, χρηματοδοτικών και Κέρδη μετά από φόρους (Α) Λοιπά συνολικά έσοδα μετά από φόρους (Β) Συγκεντρωτικά συνολικά έσοδα μετά από φόρους (Α)+(Β) Αγορά ασώματων ακινητοποιήσεων (27.400) (230) 30.708 47.720 58.108 47.950 0,38 0,27 Σύνολο εισροών / (εκροών) από επενδυτικές δραστηριότητες (β) 33 59 33 59 (4.659) (3.475) (4.664) (3.483) Κατανέμονται σε: Μετόχους Εταιρείας Προτεινόμενο μέρισμα ανά μετοχή- (σε €) Πληρωμές υποχρεώσεων από μισθώσεις (849) 0 (849) 0 (27.750) (20.179) (27.750) (20.179) (28.599) (20.179) (28.599) (20.179) Μερίσματα πληρωθέντα Κέρδη προ φόρων, χρηματοδοτικών επενδυτικών αποτελεσμάτων και συνολικών αποσβέσεων Χρηματοδοτικές δραστηριότητες Σύνολο εισροών / (εκροών) από χρηματοδοτικές δραστηριότητες (γ) 107.661 100.755 Καθαρή (μείωση) / αύξηση στα ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα περιόδου (α) + (β) + (γ) Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα έναρξης περιόδου Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα λήξης περιόδου 45.090 88.631 45.110 88.695 383.552 294.921 382.615 293.920 428.642 383.552 427.725 382.615 ΠΡΟΣΘΕΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦ ΟΡΙΕΣ 1. Ο αριθμός του απασχολούμενου προσωπικού του Ομίλου και της Εταιρείας στις 31 Δεκεμβρίου 2019 ανερχόταν σε 2.217 άτομα και στις 31 Δεκεμβρίου 2018 σε 2.234 άτομα. 2. Οι προβλέψεις που έχει σχηματίσει η Εταιρεία μέχρι την 31 Δεκεμβρίου 2019 αφορούν : α) Αγωγές για αστικές υποθέσεις που έχουν ασκηθεί κατά της Εταιρείας συνολικού ύψους περίπου Ευρώ 92,8 εκατ. οι οποίες αφορούν κυρίως αποζημιώσεις λόγω καταστροφών από πλημμύρες (λόγω θραύσης αγωγών ή βροχοπτώσεων), καθώς και αγωγές διάφορων αντισυμβαλλόμενων προμηθευτών και εργολάβων για παραβάσεις συμβατικών όρων β) Δικαστικές υποθέσεις για εργατικές διαφορές ύψους Ευρώ 170,3 εκατ. περίπου. Έναντι των ζημιών που πιθανόν να προκύψουν αφού καταστούν οριστικές και αμετάκλητες οι προαναφερόμενες (α και β) εκκρεμείς δικαστικές υποθέσεις, η Ε.ΥΔ.Α.Π. έχει σχηματίσει προβλέψεις συνολικού ύψους Ευρώ 48,9 εκατ. στις 31 Δεκεμβρίου 2019 έναντι Ευρώ 55,1 εκατ. κατά την 31 Δεκεμβρίου 2018, οι οποίες εκτιμώνται επαρκείς. γ) Φόρους για τις ανέλεγκτες φορολογικά χρήσεις Ευρώ 2,4 εκατ. στις 31 Δεκεμβρίου 2019 όπως και την 31 Δεκεμβρίου 2018 (σημ.11) και δ) Λοιπές προβλέψεις για επισφαλείς απαιτήσεις (πελάτες, συμβατικά περιουσιακά στοιχεία και χρεώστες) και απαξιωμένα αποθέματα Ευρώ 95,8 εκατ. στις 31 Δεκεμβρίου 2019 έναντι Ευρώ 93,3 εκατ. στις 31 Δεκεμβρίου 2018. 3. Oπως περαιτέρω αναφέρεται στην σημείωση 34 των ετήσιων οικονομικών καταστάσεων, εκκρεμεί από τη χρήση 2004 η σύναψη έγγραφης συμφωνίας όπως ορίζεται στο άρθρο 15 της από 9.12.1999 σύμβασης μεταξύ του Ελληνικού Δημοσίου και της Εταιρείας η οποία θα καθορίζει το τίμημα του αποληφθέντος ακατέργαστου ύδατος. Ελλείψει γραπτής συμφωνίας, η Εταιρεία συνεχίζει να συμψηφίζει το τίμημα του αδιύλιστου ύδατος που αντλεί με τις υπηρεσίες συντήρησης και λειτουργίας που προσφέρει για τα πάγια περιουσιακά στοιχεία που ανήκουν στο ΝΠΔΔ «Εταιρεία Παγίων ΕΥΔΑΠ» επιβαρύνοντας τα αποτελέσματα της. 4. Τα ποσά πωλήσεων και αγορών σωρευτικά από την έναρξη της τρέχουσας χρήσης και τα υπόλοιπα των απαιτήσεων και υποχρεώσεων του Ομίλου και της Εταιρείας στη λήξη της τρέχουσας χρήσης, που έχουν προκύψει από συναλλαγές με τα συνδεδεμένα μέρη προς αυτήν κατά την έννοια του ΔΛΠ 24, έχουν ως εξής: (ποσά σε χιλιάδες ευρώ). i ) Eσοδα ii) Εξοδα iii) Πληρωμές Μερισμάτων ΟΜΙΛΟΣ 2019 59.539 20.083 17.636 2018 58.488 19.625 13.064 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2019 59.539 20.083 17.636 2018 58.488 19.625 13.064 iv) Απαιτήσεις v) Yποχρεώσεις vi) Αμοιβές και αποζημιώσεις Διευθυντικών στελεχών και μελών της Διοίκησης 58.420 3.535 455 56.656 1.442 437 58.439 3.535 455 56.656 1.442 437 5. Στην τρέχουσα χρήση καταχωρήθηκε: α) στα "Λοιπά συνολικά έσοδα μετά από φόρους" έσοδο Ευρώ 909 χιλ. που αφορά μεταβολή της εύλογης αξίας χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων (σημ.18), β) αναλογιστική ζημία Ευρώ 28.309 χιλ. μετά φόρων από προγράμματα καθορισμένων παροχών σύμφωνα με το αναθεωρημένο ΔΛΠ 19. 6.Με εξαίρεση τα γεγονότα που αναφέρονται στην υπ΄ αριθμό 33 σημείωση των οικονομικών καταστάσεων , δεν έχει συμβεί κάποιο γεγονός το οποίο επηρεάζει σημαντικά την οικονομική διάρθρωση ή την επιχειρηματική πορεία της Εταιρείας και του Ομίλου από την 31.12.2019 μέχρι την ημερομηνία έγκρισης των οικονομικών καταστάσεων από το Διοικητικό Συμβούλιο της Εταιρείας. 7. Στις ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις, εκτός της ΕΥΔΑΠ, περιλαμβάνεται η ΕΥΔΑΠ ΝΗΣΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ Α.Ε. με έδρα την Αθήνα με ποσοστό συμμετοχής 100% της ΕΥΔΑΠ στο κεφάλαιο της, η οποία ενοποιήθηκε με την μέθοδο της ολικής ενοποίησης. Ως εκ τούτου δεν υπολογίζονται δικαιώματα μειοψηφίας. Η διεύθυνση διαδικτύου της ΕΥΔΑΠ ΝΗΣΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ Α.Ε. είναι www.eydapnison.gr 8. Οι βασικές λογιστικές αρχές και οι σημαντικές λογιστικές κρίσεις από την πλευρά της Διοίκησης που ακολουθήθηκαν είναι οι ίδιες με εκείνες που εφαρμόστηκαν στις ετήσιες χρηματοοικονομικές καταστάσεις της Εταιρείας για την χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2018, εκτός από την υιοθέτηση του νέου διεθνούς προτύπου χρηματοοικονομικής αναφοράς όπως περιγράφεται στη σημείωση 41 των ετήσιων οικονομικών καταστάσεων. 9. Το θέμα έμφασης των ορκωτών ελεγκτών λογιστών είναι το ακόλουθο :" Εφιστούμε την προσοχή στη σημείωση 34.1 επί των οικονομικών καταστάσεων σχετικά με τον προσδιορισμό του τιμήματος του μη επεξεργασμένου ύδατος που προμηθεύεται η εταιρεία από το Ελληνικό Δημόσιο. Ελλείψει έγγραφης συμφωνίας καθορισμού του ανωτέρω τιμήματος, η Εταιρεία συνέχισε για την περίοδο 30.06.2013 έως 31.12.2019, τον προβλεπόμενο στο άρθρο 15 της από 09.12.1999 σύμβασης με το Ελληνικό Δημόσιο συμψηφισμό του τιμήματος του αδιύλιστου ύδατος με το κόστος των παρεχόμενων υπηρεσιών συντήρησης και λειτουργίας των παγίων περιουσιακών στοιχείων της «ΕΥΔΑΠ ΝΠΔΔ», καλύπτοντας με τον τρόπο αυτό, την σχετική της υποχρέωση. Με βάση στοιχεία επιστολής του Ελληνικού Δημοσίου, που κοινοποιήθηκε εντός της χρήσης 2019, εκτιμήθηκε ότι το τελευταίο απαιτούσε επιπλέον ποσό το οποίο ανερχόταν σε € 266 εκ περίπου, για την παραπάνω περίοδο, απαίτηση στην οποία η ΕΥΔΑΠ ΑΕ εξέφρασε την αντίθεσή της.Η εταιρεία βρίσκεται σε διαπραγματεύσεις με το Ελληνικό Δημόσιο για τον οριστικό προσδιορισμό του κόστους του αδιύλιστου ύδατος, ενώ δεδομένης της σημαντικής απόκλισης μεταξύ των μερών αναφορικά με τα οικονομικά, τεχνικά και νομικά κριτήρια που θα πρέπει να ληφθούν υπόψη, δεν είναι εφικτή, στο παρόν στάδιο, η εκτίμηση της έκβασης της υπόθεσης αυτής.Στη γνώμη μας δεν διατυπώνεται επιφύλαξη σε σχέση με το θέμα αυτό." Αθήνα, 27 Μαΐου 2020 Η ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ Ο ΔΙΕΥΘΥΝΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΘΕΟΔΩΡΑ ΑΝΔΡ. ΒΑΡΒΑΡΙΓΟΥ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΓΕΩΡΓ. ΣΑΧΙΝΗΣ Α.Δ.Τ. ΑΜ 519989 Α.Δ.Τ. Ι 164660 Η ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΔΗΜΗΤΡΑ ΒΑΣ.ΖΑΡΚΑΔΟΥΛΑ Α.Δ.Τ. ΑΟ 010837 Α.Δ.Τ. ΑΒ 253061 Α.Μ.Αδείας Ο.Ε.Ε. Α/112285 Α.Μ.Αδείας Ο.Ε.Ε. Α/17806 222 Η ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΗ ΤΟΥ ΛΟΓΙΣΤΗΡΙΟΥ ΛΕΜΟΝΙΑ ΜΑΡΚ. ΣΚΥΛΑΚΗ

Περίληψη: Οι 1. Θεοδώρα Βαρβαρίγου, Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου 2. Χαράλαμπος Σαχίνης, Διευθύνων Σύμβουλος 3. Αικατερίνη Μπερίτση, Ανεξάρτητο Μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου, ειδικά προς τούτο ορισθείς από το Διοικητικό Συμβούλιο Σύμφωνα με τα οριζόμενα στην παράγραφο 2 του άρθρου 4 του ν.3556/2007 δηλώνουμε εξ όσων γνωρίζουμε, ότι: α. Οι συνημμένες Οικονομικές Καταστάσεις για τη διαχειριστική χρήση από 01.01.2019 έως 31.12.2019 της ΕΥΔΑΠ Α.Ε, που καταρτίσθηκαν σύμφωνα με τα ισχύοντα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς, απεικονίζουν κατά τρόπο αληθή τα στοιχεία του ενεργητικού και του παθητικού, την καθαρή θέση και τα αποτελέσματα χρήσεως της ΕΥΔΑΠ Α.Ε και των επιχειρήσεων που περιλαμβάνονται στην ενοποίηση εκλαμβανομένων ως σύνολο. β. Η ετήσια Ενοποιημένη Έκθεση του Διοικητικού Συμβουλίου, απεικονίζει κατά τρόπο αληθή την εξέλιξη, τις επιδόσεις και τη θέση της ΕΥΔΑΠ Α.Ε. καθώς και των επιχειρήσεων που περιλαμβάνονται στην ενοποίηση εκλαμβανομένων ως σύνολο, συμπεριλαμβανομένης της περιγραφής των κυριότερων κινδύνων και αβεβαιοτήτων που αντιμετωπίζουν. Αθήνα, 27 Μαίου 2020 H Πρόεδρος του Δ.Σ. Ο Διευθύνων Σύμβουλος Το Ανεξάρτητο Μέλος του Δ.Σ Θεοδώρα Βαρβαρίγου Α.Δ.Τ. AM 519989 Χαράλαμπος Σαχίνης Α.Δ.Τ. I 164660 Αικατερίνη Μπερίτση Α.Δ.Τ. ΑN 659614