ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ (ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ Ν. 3556/2007) ΜΑΡΤΙΟΣ 2020 ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ – 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: ΔΗΛΩΣΗ ΕΚΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΚΘΕΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΔΗΛΩΣΗ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ (Ν.4548/2018) ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΕΚΘΕΣΗ ΕΛΕΓΧΟΥ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΥ ΟΡΚΩΤΟΥ ΕΛΕΓΚΤΗ ΛΟΓΙΣΤΗ ΜΟΤΟΡ ΟΪΛ (ΕΛΛΑΣ) ΔΙΥΛΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΡΙΝΘΟΥ Α.Ε. Γ.Ε.ΜΗ. 272801000 ΑΡ. ΜΗΤΡΩΟΥ Α.Ε. 1482/06/Β/86/26 Έδρα: Ηρώδου Αττικού 12Α, 151 24 Μαρούσι Αττικής ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΕΚΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ “ΜΟΤΟΡ ΟΪΛ (ΕΛΛΑΣ) ΔΙΥΛΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΡΙΝΘΟΥ Α.Ε.” 2019 39 ΔΗΛΩΣΗ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ (Ν. 4548/2018) Η παρούσα δήλωση έχει συνταχθεί σύμφωνα με τα οριζόμενα στο Νόμο 4548/2018 (ΦΕΚ Α’ 104/13.06.2018) συμπεριλαμβάνεται στην ετήσια έκθεση διαχείρισης της ΜΟΤΟΡ ΟΙΛ (ΕΛΛΑΣ) ΔΙΥΛΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΡΙΝΘΟΥ Α.Ε. (εφεξής ΜΟΤΟΡ ΟΙΛ (ΕΛΛΑΣ) Α.Ε.) για την εταιρική χρήση 2019, ως ειδικό τμήμα αυτής, και είναι διαθέσιμη μέσω της ιστοσελίδας της Εταιρείας http://www.moh.gr/Default.aspx?a_id=10420. Μέρος της πληροφόρησης που παρέχεται στις παρακάτω θεματικές ενότητες περιλαμβάνεται στην έκθεση του Διοικητικού Συμβουλίου και τις Σημειώσεις επί των Οικονομικών Καταστάσεων της χρήσης 2019 της ΜΟΤΟΡ ΟΙΛ (ΕΛΛΑΣ) Α.Ε. α) το θεσμικό πλαίσιο που διέπει τη λειτουργία και τις υποχρεώσεις της ΜΟΤΟΡ ΟΙΛ (ΕΛΛΑΣ) Α.Ε., ως εδρεύουσας στην Ελλάδα εταιρείας, είναι ο Νόμος 4548/2018 περί ανωνύμων εταιρειών η ισχύς του οποίου άρχισε την 1η Ιανουαρίου 2019. Ο εν λόγω νόμος αντικατέστησε το νόμο 2190/1920. Πέραν του Νόμου 4548/2018 θέματα όπως το αντικείμενο εργασιών, ο σκοπός, η διάρκεια, οι αρμοδιότητες του Διοικητικού Συμβουλίου και των Γενικών Συνελεύσεων, η εκλογή Ορκωτών Ελεγκτών, η εκκαθάριση και λύση της Εταιρείας ορίζονται από το Καταστατικό της το οποίο είναι διαθέσιμο μέσω της εταιρικής ιστοσελίδας. Ως Εταιρεία οι μετοχές της οποίας διαπραγματεύονται στο Χρηματιστήριο Αθηνών, η ΜΟΤΟΡ ΟΙΛ (ΕΛΛΑΣ) Α.Ε. έχει πρόσθετες υποχρεώσεις ως προς τους επιμέρους τομείς της διακυβέρνησης, της ενημέρωσης του επενδυτικού κοινού και των εποπτικών αρχών, της δημοσίευσης οικονομικών καταστάσεων κλπ. Ο βασικός νόμος που περιγράφει και επιβάλει τις πρόσθετες υποχρεώσεις είναι ο 3016/2002 (ΦΕΚ Α’ 110/17.05.2002) ο οποίος είναι διαθέσιμος στην εταιρική ιστοσελίδα http://www.moh.gr/Default.aspx?a_id=10409 καθώς και ο Νόμος 4374/2016 (ΦΕΚ Α’ 50/01.04.2016) ο οποίος είναι διαθέσιμος στην ιστοσελίδα της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς http://www.hcmc.gr/el_GR/web/portal/elib/lawslaws?apg=1. Επιπρόσθετα, ο Κανονισμός του Χρηματιστηρίου Αθηνών, διαθέσιμος στην ιστοσελίδα του Ομίλου Ελληνικά Χρηματιστήρια http://www.helex.gr/el/web/guest/athex-regulations-home, ορίζει με σαφήνεια τις υποχρεώσεις των εισηγμένων εταιρειών σύμφωνα με τις αποφάσεις του Διοικητικού Συμβουλίου του Χρηματιστηρίου Αθηνών. Τέλος, ο Νόμος 4449/2017 (ΦΕΚ Α’ 7/24.01.2017) επέφερε σημαντικές αλλαγές υπέρ της ενίσχυσης του ρόλου και της θέσης των Επιτροπών Ελέγχου τα καθήκοντα και οι ευθύνες των οποίων έχουν διευρυνθεί σε μεγάλο βαθμό. Το Διοικητικό Συμβούλιο της ΜΟΤΟΡ ΟΙΛ (ΕΛΛΑΣ) Α.Ε. εκπόνησε, εξειδίκευσε και ενέκρινε τον Κώδικα Εταιρικής Διακυβέρνησης (ΚΕΔ) της Εταιρείας την 31η Μαρτίου 2011. Έκτοτε, λόγω τροποποίησης του Καταστατικού της Εταιρείας, μεταβολών στο οργανόγραμμα και τη σύνθεση του Διοικητικού Συμβουλίου της Εταιρείας, καθώς και στο θεσμικό πλαίσιο που διέπει τη συμπεριφορά των εισηγμένων εταιρειών, ο αρχικός ΚΕΔ αναθεωρήθηκε επτά φορές. Όλες οι εκδόσεις του Κώδικα Εταιρικής Διακυβέρνησης της Εταιρείας έχουν υποβληθεί στην Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς. Ο ισχύων Κώδικας Εταιρικής Διακυβέρνησης με την ένδειξη ‘‘Φεβρουάριος 2020’’ είναι διαθέσιμος μέσω της εταιρικής ιστοσελίδας στην ειδικότερη επιλογή “Η Εταιρεία μας / Εταιρική Διακυβέρνηση”. β) δεν εφαρμόζονται πρακτικές επιπλέον των προβλέψεων του νόμου δεδομένου ότι το Διοικητικό Συμβούλιο θεωρεί επαρκές το υφιστάμενο θεσμικό και κανονιστικό πλαίσιο που Δήλωση Εταιρικής Διακυβέρνησης 2019 Σελίδα 1 ισχύει στη χώρα μας. Δέον να αναφερθεί ότι η Εταιρεία πληρούσε προϋποθέσεις που επέβαλε ο Νόμος 3016/2002 πριν την εισαγωγή της στο Χρηματιστήριο Αθηνών όπως, ενδεικτικά και όχι περιοριστικά, η Διεύθυνση Εσωτερικού Ελέγχου (λειτουργεί από το 1990), η Επιτροπή Ελέγχου1 και η Επιτροπή Αποδοχών (αμφότερες από το 1996). Επιπρόσθετα, η ισορροπία μεταξύ εκτελεστικών και μη εκτελεστικών μελών Διοικητικού Συμβουλίου στην περίπτωση της ΜΟΤΟΡ ΟΙΛ (ΕΛΛΑΣ) Α.Ε. προϋπήρχε του Νόμου 3016. Κάθε ενότητα του εφαρμοζόμενου από τη ΜΟΤΟΡ ΟΙΛ (ΕΛΛΑΣ) Α.Ε. Κώδικα Εταιρικής Διακυβέρνησης (επί παραδείγματι: Διοικητικό Συμβούλιο, Πολιτική Αμοιβών, Γενικές Συνελεύσεις κλπ.), πέραν της γενικότερης αναφοράς στο θεσμικό, κανονιστικό και νομικό πλαίσιο που διέπει τη λειτουργία της, περιλαμβάνει συνοπτική περιγραφή των “βέλτιστων πρακτικών εταιρικής διακυβέρνησης” που ακολουθεί και υιοθετεί διαχρονικά η Εταιρία. γ) αναφορικά με τον τρόπο λειτουργίας των συστημάτων εσωτερικού ελέγχου και διαχείρισης κινδύνων (Internal Control and Risk Management – ICRM – Systems) της Εταιρίας και των Εταιριών που περιλαμβάνονται στις ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις, σε σχέση με τη διαδικασία σύνταξης των χρηματοοικονομικών καταστάσεων, σημειώνεται ότι για τις οικονομικές αναφορές αξιοποιείται ένα επαγγελματικό και εξελιγμένο λογισμικό πακέτο για αναφορά προς την διοίκηση και τους εξωτερικούς χρήστες. Οι οικονομικές καταστάσεις συνολικού εισοδήματος και οικονομικής θέσης καθώς και άλλες αναλύσεις αναφέρονται προς την διοίκηση σε μηνιαία βάση ενώ συντάσσονται σε απλή και ενοποιημένη βάση σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς για λόγους αναφοράς προς την διοίκηση αλλά και για λόγους δημοσίευσης, σύμφωνα με τους ισχύοντες κανονισμούς, σε τριμηνιαία βάση. Τόσο η διοικητική πληροφόρηση όσο και η προς δημοσίευση χρηματοοικονομική πληροφόρηση περιλαμβάνουν όλες τις αναγκαίες πληροφορίες σχετικά με ένα ενημερωμένο σύστημα εσωτερικού ελέγχου που περιλαμβάνει αναλύσεις πωλήσεων, κόστους/εξόδων, λειτουργικών κερδών αλλά και άλλες λεπτομέρειες. Όλες οι αναφορές προς την διοίκηση περιλαμβάνουν τα στοιχεία της τρέχουσας περιόδου που συγκρίνονται με τα αντίστοιχα του προϋπολογισμού, όπως αυτός έχει εγκριθεί από το Διοικητικό Συμβούλιο αλλά και με τα στοιχεία της αντίστοιχης περυσινής περιόδου αναφοράς. Όλες οι δημοσιευόμενες ενδιάμεσες και ετήσιες οικονομικές καταστάσεις συντάσσονται σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς, περιλαμβάνουν όλες τις αναγκαίες πληροφορίες και γνωστοποιήσεις επί των οικονομικών καταστάσεων, σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς, επισκοπούνται από την Επιτροπή Ελέγχου και εγκρίνονται στο σύνολό τους αντίστοιχα από το Διοικητικό Συμβούλιο. δ) Ο συνολικός αριθμός των μετοχών εκδόσεως ΜΟΤΟΡ ΟΙΛ (ΕΛΛΑΣ) Α.Ε. ανέρχεται σε 110.782.980 ονομαστικής αξίας € 0,75 η κάθε μία. Όλες οι μετοχές είναι κοινές ονομαστικές και πέραν αυτών δεν υφίστανται άλλοι τίτλοι από τους οποίους να απορρέει δικαίωμα ελέγχου της Εταιρείας. Κάθε μετοχή ενσωματώνει δικαίωμα μιας ψήφου στις Γενικές Συνελεύσεις. Κύριος μέτοχος της Εταιρίας είναι το νομικό πρόσωπο με την επωνυμία Η σύσταση Επιτροπής Ελέγχου κατέστη υποχρεωτική για τις εισηγμένες εταιρείες με το άρθρο 37 του Νόμου 3693/2008 (ΦΕΚ Α’ 174/25.08.2008). 1 Δήλωση Εταιρικής Διακυβέρνησης 2019 Σελίδα 2 “Petroventure Holdings Limited” το οποίο κατέχει το 40,00% των δικαιωμάτων ψήφου της ΜΟΤΟΡ ΟΙΛ (ΕΛΛΑΣ) Α.Ε. Η εταιρεία συμμετοχών με την επωνυμία “Motor Oil Holdings Ltd.” είναι ελέγχων μέτοχος της “Petroventure Holdings Limited”. Η “Motor Oil Holdings Ltd.” κατέχει άμεσα το 0,09% των δικαιωμάτων ψήφου της ΜΟΤΟΡ ΟΙΛ (ΕΛΛΑΣ) Α.Ε. (στοιχεία μετοχολογίου της 31/12/2019). Επομένως, η “Motor Oil Holdings Ltd” συνολικά ελέγχει (άμεσα και έμμεσα) το 40,09% των δικαιωμάτων ψήφου της ΜΟΤΟΡ ΟΙΛ (ΕΛΛΑΣ) Α.Ε. Οι μετοχές της Εταιρείας είναι εισηγμένες στο Χρηματιστήριο Αθηνών και δεν υπάρχουν περιορισμοί στη μεταβίβασή τους, δεν υπάρχουν μέτοχοι με ειδικά δικαιώματα ελέγχου ούτε υπάρχουν περιορισμοί στο δικαίωμα ψήφου. Επίσης, δεν υπάρχουν συμφωνίες πού τίθενται σε ισχύ, τροποποιούνται ή λήγουν σε περίπτωση αλλαγής στον έλεγχο της Εταιρείας κατόπιν δημοσίας προτάσεως καθώς και συμφωνίες με μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου ή το προσωπικό της Εταιρείας που προβλέπουν αποζημίωση σε περίπτωση παραίτησης ή απόλυσης χωρίς βάσιμο λόγο ή τερματισμό της θητείας ή της απασχόλησής τους εξαιτίας δημοσίας πρότασης. Το Διοικητικό Συμβούλιο ή τα μέλη αυτού δεν έχουν αρμοδιότητα για αύξηση μετοχικού κεφαλαίου, έκδοση νέων μετοχών και αγορά ιδίων μετοχών. Αρμόδια για τα ανωτέρω θέματα είναι η Γενική Συνέλευση των Μετόχων της ΜΟΤΟΡ ΟΙΛ (ΕΛΛΑΣ) Α.Ε. η οποία επιπλέον είναι η μόνη αρμόδια να αποφασίζει για θέματα όπως, ενδεικτικά και όχι περιοριστικά, η τροποποίηση του καταστατικού της Εταιρείας, η εκλογή μελών Δ.Σ., οποιαδήποτε αύξηση ή μείωση μετοχικού κεφαλαίου, ο διορισμός ελεγκτών της Εταιρείας, η έγκριση ετήσιων οικονομικών καταστάσεων και διανομή κερδών της Εταιρείας. Για την τροποποίηση του καταστατικού της ΜΟΤΟΡ ΟΙΛ (ΕΛΛΑΣ) Α.Ε. απαιτείται απαρτία (1/2) του καταβεβλημένου μετοχικού κεφαλαίου της Εταιρείας και λήψη απόφασης με πλειοψηφία 2/3 των παρόντων ή εκπροσωπούμενων μετόχων. Το Διοικητικό Συμβούλιο μπορεί να εκλέγει μέλη αυτού σε αντικατάσταση μελών του που παραιτήθηκαν, απέθαναν ή απώλεσαν την ιδιότητα τους με οποιονδήποτε άλλο τρόπο καθώς και στην περίπτωση σύγκρουσης συμφερόντων του μέλους του Δ.Σ. με εκείνα της εταιρείας. Η εκλογή αυτή είναι δυνατή με την προϋπόθεση ότι η αναπλήρωση των παραπάνω μελών δεν είναι εφικτή από αναπληρωματικά μέλη που έχουν τυχόν εκλεγεί από τη Γενική Συνέλευση. ε) το Διοικητικό Συμβούλιο είναι το ανώτατο διοικητικό όργανο της Εταιρείας το οποίο, σύμφωνα με το άρθρο 14 του καταστατικού της, δύνανται να αποτελείται από οκτώ (8) έως δώδεκα (12) μέλη που εκλέγονται από τη Γενική Συνέλευση των μετόχων για ετήσια θητεία, που αρχίζει από την επόμενη ημέρα μετά τη Γενική Συνέλευση από την οποία εκλέχθηκαν και παρατείνεται μέχρι τη λήξη της προθεσμίας, εντός της οποίας πρέπει να συνέλθει η αμέσως επόμενη τακτική Γενική Συνέλευση και μέχρι τη λήψη της σχετικής απόφασης. Μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου μπορούν να εκλεγούν μέτοχοι ή μη, καθώς και ανώτεροι υπάλληλοι της ΜΟΤΟΡ ΟΙΛ (ΕΛΛΑΣ) Α.Ε. Τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου μπορούν να επανεκλεγούν απεριόριστα και είναι ελεύθερα ανακλητά. Το Διοικητικό Συμβούλιο αμέσως μετά την εκλογή του από τη Γενική Συνέλευση συνέρχεται και συγκροτείται σε σώμα και εκλέγει μεταξύ των μελών του τον Πρόεδρο, μέχρι δύο (2) Αντιπροέδρους καθώς και τον Διευθύνοντα Σύμβουλο. Ο Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου διευθύνει τις συνεδριάσεις Δήλωση Εταιρικής Διακυβέρνησης 2019 Σελίδα 3 και σε περίπτωση που απουσιάζει ή κωλύεται τον αναπληρώνει ένας Αντιπρόεδρος και όταν και οι δύο απουσιάζουν ή κωλύονται αναπληρώνονται από οιοδήποτε μέλος το οποίο ορίζεται από το Διοικητικό Συμβούλιο. Ο Πρόεδρος, οι Αντιπρόεδροι και ο Διευθύνων Σύμβουλος μπορούν πάντοτε να επανεκλεγούν. Το Διοικητικό Συμβούλιο συνεδριάζει όποτε ο νόμος, το καταστατικό και οι ανάγκες της Εταιρείας το απαιτούν και ευρίσκεται σε απαρτία και συνεδριάζει έγκυρα όταν παρίστανται ή αντιπροσωπεύονται σε αυτό το ήμισυ πλέον ενός των συμβούλων ουδέποτε όμως ο αριθμός των παρόντων συμβούλων δύναται να είναι μικρότερος των τριών. Οι αποφάσεις του Διοικητικού Συμβουλίου λαμβάνονται με απλή πλειοψηφία των παρόντων ή αντιπροσωπευομένων μελών του. Κάθε σύμβουλος έχει μία ψήφο και ο Πρόεδρος ή οποιοδήποτε πρόσωπο ενεργεί ως Πρόεδρος δεν έχει αποφασιστική ψήφο σε καμία συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου. Σύμφωνα με το άρθρο 20 του καταστατικού της ΜΟΤΟΡ ΟΙΛ (ΕΛΛΑΣ) Α.Ε. το Διοικητικό Συμβούλιο είναι αρμόδιο να αποφασίζει για οποιαδήποτε υπόθεση, πράξη ή ενέργεια αφορώσα τη διοίκηση γενικά της Εταιρείας ή τη διαχείριση γενικά της εταιρικής περιουσίας, να αντιπροσωπεύει την Εταιρεία σε όλες τις σχέσεις και συναλλαγές της με τρίτους και να ενεργεί κάθε πράξη που ανάγεται στους σκοπούς αυτής, συμπεριλαμβανομένης της παροχής προς τρίτους εγγυήσεως από μέρους της Εταιρείας υπέρ θυγατρικών ή συνδεδεμένων επιχειρήσεων, εξαιρουμένων μόνον των θεμάτων εκείνων τα οποία σύμφωνα με τις διατάξεις του Νόμου ή του καταστατικού υπάγονται στην αρμοδιότητα της Γενικής Συνέλευσης. Με απόφαση της Γενικής Συνέλευσης, που λαμβάνεται με φανερή ψηφοφορία μετά την έγκριση των ετήσιων χρηματοοικονομικών καταστάσεων, μπορεί να εγκρίνεται η συνολική διαχείριση που έλαβε χώρα κατά την αντίστοιχη χρήση. Η ευθύνη των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου έναντι της Εταιρείας παραμένει ατομική σύμφωνα με τα οριζόμενα στο Νόμο 4548/2018 (ΦΕΚ Α’ 104/13.06.2018). Η υφιστάμενη σύνθεση του Δ.Σ. της ΜΟΤΟΡ ΟΙΛ (ΕΛΛΑΣ) Α.Ε. είναι η ακόλουθη: Ονοματεπώνυμο Θέση στο Δ.Σ. Ιδιότητα Μέλους * Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος Εκτελεστικό Αντιπρόεδρος Εκτελεστικό Ιωάννης Ν. Κοσμαδάκης Αναπληρωτής Διευθύνων Σύμβουλος Εκτελεστικό Πέτρος Τζ. Τζαννετάκης Αναπληρωτής Διευθύνων Σύμβουλος Εκτελεστικό Δημοσθένης Ν. Βαρδινογιάννης Μέλος Μη Εκτελεστικό Γεώργιος Π. Αλεξανδρίδης Μέλος Μη Εκτελεστικό Μιχαήλ–Ματθαίος Ι. Στειακάκης Μέλος Εκτελεστικό Θεοφάνης Χρ. Βουτσαράς Μέλος Εκτελεστικό Νίκη Δ. Στουφή Μέλος Μη Εκτελεστικό Βαρδής Ι. Βαρδινογιάννης Ιωάννης Β. Βαρδινογιάννης Αναστάσιος-Ηλίας Χρ. Τριανταφυλλίδης Μέλος Μη Εκτελεστικό-Ανεξάρτητο Αντώνιος Θ. Θεοχάρης Μέλος Μη Εκτελεστικό-Ανεξάρτητο Παναγιώτης Ι. Κωνσταντάρας Μέλος Μη Εκτελεστικό-Ανεξάρτητο * Σύμφωνα με τον Νόμο Εταιρικής Διακυβέρνησης 3016/2002 Δήλωση Εταιρικής Διακυβέρνησης 2019 Σελίδα 4 Η Τακτική Γενική Συνέλευση των μετόχων της 5ης Ιουνίου 2019 εξέλεξε το Διοικητικό Συμβούλιο το οποίο συγκροτήθηκε σε Σώμα κατά τη συνεδρίασή του της 6ης Ιουνίου 2019. Τα ανεξάρτητα μέλη ορίστηκαν από τη Γενική Συνέλευση σύμφωνα με τα οριζόμενα στο νόμο 3016/2002. Στο πλαίσιο του Διοικητικού Συμβουλίου λειτουργούν τρεις (3) επιτροπές: ▪ Επιτροπή Ελέγχου (Audit Committee) ▪ Επιτροπή Αποδοχών (Remuneration Committee) ▪ Επιτροπή Οργάνωσης & Εταιρικής Διακυβέρνησης H Επιτροπή Ελέγχου της ΜΟΤΟΡ ΟΙΛ (ΕΛΛΑΣ) Α.Ε. έχει την ακόλουθη σύνθεση: Πρόεδρος : Π. Ι. Κωνσταντάρας (Ανεξάρτητος βάσει Ν. 3016/2002) Τακτικά Μέλη : Γ. Π. Αλεξανδρίδης - Κωνσταντίνος Ν. Θανόπουλος (Ανεξάρτητος βάσει Ν. 3016/2002) Αναπληρωματικό Μέλος : Ν. Δ. Στουφή Η Επιτροπή Ελέγχου συνεδριάζει τουλάχιστον τέσσερις (4) φορές το χρόνο, αλλά και εκτάκτως εφόσον τούτο απαιτηθεί. Οι συνεδριάσεις της ευρίσκονται σε απαρτία όταν παρίστανται τρία (3) μέλη της. Τα μέλη της Επιτροπής Ελέγχου ορίζονται από την Τακτική Γενική Συνέλευση των μετόχων, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 44 του Νόμου 4449/2017. Ο Πρόεδρος της Επιτροπής Ελέγχου ομοίως ορίζεται από τη Γενική Συνέλευση των μετόχων. Ο Πρόεδρος της Επιτροπής Ελέγχου της ΜΟΤΟΡ ΟΙΛ (ΕΛΛΑΣ) Α.Ε. διαθέτει τριακονταετή εργασιακή εμπειρία σε διεθνές πιστωτικό ίδρυμα και συμμετέχει σε Επιτροπές Ελέγχου άλλων επιχειρήσεων, ενώ το τακτικό Ανεξάρτητο μέλος της Επιτροπής διαθέτει τριακονταετή εργασιακή εμπειρία σε θέματα εσωτερικού ελέγχου. Επιπλέον, το έτερο τακτικό καθώς και το αναπληρωματικό μέλος της Επιτροπής (αμφότερα Μη Εκτελεστικά μέλη του Δ.Σ. της Εταιρείας) είναι γνώστες του κλάδου διύλισης και εμπορίας προϊόντων πετρελαίου. Οι υποχρεώσεις της Επιτροπής Ελέγχου, σύμφωνα με το Νόμο 4449/2017, ενδεικτικά και όχι περιοριστικά, περιλαμβάνουν: ▪ την ενημέρωση του Διοικητικού Συμβουλίου για το αποτέλεσμα του υποχρεωτικού ελέγχου επεξηγώντας πως αυτός συνέβαλε στην ακεραιότητα της χρηματοοικονομικής πληροφόρησης ▪ την παρακολούθηση της διαδικασίας χρηματοοικονομικής πληροφόρησης και την υποβολή συστάσεων ή προτάσεων για την εξασφάλιση της ακεραιότητάς της ▪ την παρακολούθηση της αποτελεσματικής λειτουργίας του συστήματος εσωτερικού ελέγχου και του συστήματος διαχείρισης κινδύνων (Internal Control and Risk Management systems) της επιχείρησης και, κατά περίπτωση, του τμήματος εσωτερικού Δήλωση Εταιρικής Διακυβέρνησης 2019 Σελίδα 5 ελέγχου (Internal Audit) της, όσον αφορά τη χρηματοοικονομική πληροφόρηση της ▪ ελεγχόμενης οντότητας, χωρίς να παραβιάζει την ανεξαρτησία της οντότητας αυτής την παρακολούθηση του υποχρεωτικού ελέγχου των ετήσιων ατομικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων και ιδίως την απόδοσή του λαμβάνοντας υπόψη οποιαδήποτε πορίσματα και συμπεράσματα της αρμόδιας αρχής σύμφωνα με την ▪ παράγραφο 6 του άρθρου 26 του Κανονισμού (ΕΕ) 537/2014 την επισκόπηση και παρακολούθηση της ανεξαρτησίας των ορκωτών ελεγκτών λογιστών ή των ελεγκτικών γραφείων και ιδίως την καταλληλότητα παροχής μη ελεγκτικών υπηρεσιών στην ελεγχόμενη οντότητα σύμφωνα με το άρθρο 5 του Κανονισμού (ΕΕ) 537/2014 ▪ την ευθύνη για τη διαδικασία επιλογής ορκωτών ελεγκτών λογιστών 2 ή ελεγκτικών εταιριών και την υποβολή σύστασης προς το Διοικητικό Συμβούλιο για τον διορισμό νόμιμων ελεγκτών ή ελεγκτικών γραφείων Η Επιτροπή Ελέγχου συνδράμει ουσιαστικά το Διοικητικό Συμβούλιο στην εκπλήρωση των καθηκόντων του καθόσον ενημερώνεται, σύμφωνα με τα οριζόμενα στα άρθρα 7 και 8 του Νόμου περί Εταιρικής Διακυβέρνησης 3016/2002 ή όποτε το επιθυμεί, για την πορεία και τα αποτελέσματα όλων των ελέγχων που πραγματοποιεί η Διεύθυνση Εσωτερικού Ελέγχου της Εταιρείας ενώ και ο νόμιμος ελεγκτής ή το ελεγκτικό γραφείο αναφέρει στην Επιτροπή κάθε θέμα που έχει σχέση με την πορεία και τα αποτελέσματα του υποχρεωτικού ελέγχου και επιδίδει ιδιαίτερη έκθεση με τυχόν αδυναμίες του συστήματος εσωτερικού ελέγχου, ιδίως, με τις αδυναμίες των διαδικασιών που αφορούν τη χρηματοοικονομική πληροφόρηση και τη σύνταξη των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. Επιπρόσθετα, ο νόμιμος ελεγκτής ταυτόχρονα με την έκθεση ελέγχου για τις ετήσιες οικονομικές καταστάσεις της Εταιρείας παραδίδει στην Επιτροπή Ελέγχου την προβλεπόμενη στο άρθρο 11 του Κανονισμού (ΕΕ) 537/2014 συμπληρωματική έκθεση. Η Επιτροπή Αποδοχών της ΜΟΤΟΡ ΟΙΛ (ΕΛΛΑΣ) Α.Ε. έχει την ακόλουθη σύνθεση: Πρόεδρος: Π. Τζ. Τζαννετάκης Μέλη : Ι. Ν. Κοσμαδάκης, Μ-Μ Ι. Στειακάκης, Θ. Χρ. Βουτσαράς, Ιωάννης Γ. Κιούφης3 Ο σχηματισμός απαρτίας για τις συνεδριάσεις της Επιτροπής προϋποθέτει την παρουσία της πλειοψηφίας των μελών της και για οποιαδήποτε ενέργεια εκ μέρους της απαιτείται η ψήφος της πλειοψηφίας των παρισταμένων μελών της. Η Επιτροπή Αποδοχών λειτουργεί συμβουλευτικά προς το Διοικητικό Συμβούλιο σύμφωνα με εξουσίες που της απονέμονται από το τελευταίο. Ασχολείται με θέματα στελέχωσης της Εταιρείας και προτείνει την πολιτική αμοιβών, παροχών και κινήτρων για τα στελέχη και το προσωπικό επιβλέποντας την τήρηση της εν λόγω πολιτικής. 2 Σύμφωνα με το άρθρο 34 του καταστατικού της Εταιρίας οι νόμιμοι ελεγκτές μπορούν να επαναδιορίζονται όχι όμως για περισσότερες από πέντε (5) συνεχόμενες χρήσεις. Μεταγενέστερος επαναδιορισμός δεν επιτρέπεται να λάβει χώρα αν δεν έχουν παρέλθει δύο (2) πλήρεις χρήσεις. 3 Ο κ. Ιωάννης Γεωργίου Κιούφης είναι Αναπληρωτής Γενικός Διευθυντής Διυλιστηρίου Δήλωση Εταιρικής Διακυβέρνησης 2019 Σελίδα 6 Η Επιτροπή Οργάνωσης & Εταιρικής Διακυβέρνησης της ΜΟΤΟΡ ΟΙΛ (ΕΛΛΑΣ) Α.Ε. έχει την ακόλουθη σύνθεση: Πρόεδρος : Ι. Ν. Κοσμαδάκης Μέλη : Π. Τζ. Τζαννετάκης, Θ. Χρ. Βουτσαράς, Ν. Δ. Στουφή Ο σχηματισμός απαρτίας για τις συνεδριάσεις της Επιτροπής προϋποθέτει την παρουσία της πλειοψηφίας των μελών της και για οποιαδήποτε ενέργεια εκ μέρους της απαιτείται η ψήφος της πλειοψηφίας των παρισταμένων μελών της. Η Επιτροπή Οργάνωσης & Εταιρικής Διακυβέρνησης λειτουργεί από τον Ιούνιο 2017, ήτοι, λίγους μήνες μετά την έναρξη ισχύος του Νόμου 4449/2017 (ΦΕΚ Α’ 7/24.01.2017). Η Επιτροπή Οργάνωσης & Εταιρικής Διακυβέρνησης παρέχει σημαντική βοήθεια προς το Διοικητικό Συμβούλιο επιτηρώντας συγκεκριμένους τομείς, σύμφωνα με τις αρμοδιότητες που της έχουν αποδοθεί, αναφορικά με θέματα οργάνωσης, που ειδικότερα άπτονται μεταβολών του οργανογράμματος, καθώς επίσης θέματα συμμόρφωσης της Εταιρίας που άπτονται του Κανονιστικού και Θεσμικού πλαισίου περί Εταιρικής Διακυβέρνησης. στ) η Εταιρεία επιλέγει να διατηρεί Διοικητικό Συμβούλιο με αριθμό μελών στο ανώτατο προβλεπόμενο στο Καταστατικό της όριο των 12 Συμβούλων προκειμένου να εκπροσωπούνται σε αυτό ποικιλομορφία γνώσεων, προσόντων και εμπειρίας που ανταποκρίνονται στους εταιρικούς στόχους και παράλληλα διασφαλίζεται, στο βαθμό που κάτι τέτοιο είναι εφικτό, σχετική ισορροπία μεταξύ εκτελεστικών και μη εκτελεστικών μελών. Δεν υφίσταται κάποιος ειδικότερος περιορισμός ως προς την ηλικία, το φύλο, το εκπαιδευτικό και επαγγελματικό ιστορικό των Συμβούλων. Η ανώτατη διοικητική ομάδα που χειρίζεται τον κύριο όγκο των καθημερινών θεμάτων της ΜΟΤΟΡ ΟΙΛ (ΕΛΛΑΣ) Α.Ε. αποτελείται από ιδρυτικά στελέχη που αναμφισβήτητα διαθέτουν εξαιρετική γνώση των ιδιαιτεροτήτων του κλάδου διύλισης, καθώς και τους Γενικούς Διευθυντές: Οικονομικών, Εμπορίας, Παραγωγής, Διοικητικού έκαστος των οποίων διαθέτει πολυετή εργασιακή εμπειρία σε επιμέρους τομείς δραστηριοτήτων της Εταιρείας. Με τον τρόπο αυτό διασφαλίζεται ότι οι λαμβανόμενες αποφάσεις χαρακτηρίζονται από αντικειμενικότητα και ορθότητα και ταυτόχρονα διακρίνονται για τον μακροχρόνιο χαρακτήρα τους με γνώμονα τη διαχρονική μεγιστοποίηση της μετοχικής αξίας. Δήλωση Εταιρικής Διακυβέρνησης 2019 Σελίδα 7 ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΔΙΕΘΝΗ ΠΡΟΤΥΠΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΟΠΩΣ ΑΥΤΑ ΕΧΟΥΝ ΥΙΟΘΕΤΗΘΕΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ – 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΤΟΥ ΟΜΙΛΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΙΑΣ «ΜΟΤΟΡ ΟΪΛ (ΕΛΛΑΣ) ΔΙΥΛΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΡΙΝΘΟΥ Α.Ε.» ΜΟΤΟΡ ΟΪΛ (ΕΛΛΑΣ) ΔΙΥΛΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΡΙΝΘΟΥ Α.Ε. Γ.Ε.ΜΗ. 272801000 (ΠΡΩΗΝ ΑΡ. Μ.Α.Ε. 1482/06/Β/86/26) Έδρα: Ηρώδου Αττικού 12Α, 151 24 Μαρούσι Αττικής ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ της χρήσης 1/1-31/12/2019 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Κατάσταση Αποτελεσμάτων και Λοιπών Συνολικών Εισοδημάτων για την χρήση που έληξε την 31η Δεκεμβρίου 2019.. 3 Κατάσταση Οικονομικής Θέσης της 31ης Δεκεμβρίου 2019 ................................................................................................... 4 Κατάσταση Μεταβολών Ιδίων Κεφαλαίων της χρήσης που έληξε την 31η Δεκεμβρίου 2019 .............................................. 5 Κατάσταση Ταμειακών Ροών της χρήσης που έληξε την 31η Δεκεμβρίου 2019..................................................................... 6 Σημειώσεις επί των Οικονομικών Καταστάσεων ...................................................................................................................... 7 1. Γενικές πληροφορίες ........................................................................................................................................................... 7 2. Υιοθέτηση Νέων και Αναθεωρημένων Διεθνών Προτύπων Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (ΔΠΧΑ) ..................... 7 3. Περίληψη Σημαντικότερων Λογιστικών Αρχών............................................................................................................... 14 4. Κύκλος Εργασιών .............................................................................................................................................................. 31 5. Λειτουργικοί Τομείς ............................................................................................................................................................ 32 6a. Λοιπά Έσοδα ...................................................................................................................................................................... 36 6β. Λοιπά Κέρδη / (Ζημιές) ...................................................................................................................................................... 36 7. Κέρδη Εκμεταλλεύσεως ..................................................................................................................................................... 36 8. Χρηματοοικονομικά Έσοδα .............................................................................................................................................. 37 9. Χρηματοοικονομικά Έξοδα ............................................................................................................................................... 37 10. Φόροι Εισοδήματος ........................................................................................................................................................... 37 11. Μερίσματα .......................................................................................................................................................................... 38 12. Κέρδη ανά Μετοχή ............................................................................................................................................................. 38 13. Υπεραξία Επιχείρησης ....................................................................................................................................................... 39 14. Λοιπές Ασώματες Ακινητοποιήσεις ................................................................................................................................. 39 15. Ενσώματες Ακινητοποιήσεις ............................................................................................................................................. 40 16. Συμμετοχές σε Θυγατρικές και Συνδεδεμένες Εταιρίες ................................................................................................... 41 17. Λοιπά Χρηματοοικονομικά Στοιχεία Ενεργητικού ........................................................................................................... 45 18. Συμμετοχές Κατεχόμενες προς Πώληση .......................................................................................................................... 45 19. Λοιπές Μακροπρόθεσμες Απαιτήσεις ............................................................................................................................. 46 20. Αποθέματα ......................................................................................................................................................................... 46 21. Πελάτες και λοιπές βραχυπρόθεσμες απαιτήσεις .......................................................................................................... 47 22. Ταμιακά Διαθέσιμα και Ισοδύναμα .................................................................................................................................. 50 23. Δάνεια ................................................................................................................................................................................. 50 24. Μισθώσεις .......................................................................................................................................................................... 53 25. Αναβαλλόμενοι Φόροι ...................................................................................................................................................... 55 26. Προμηθευτές και Λοιποί Πιστωτές.................................................................................................................................... 56 27. Μετοχικό Κεφάλαιο ............................................................................................................................................................ 57 28. Αποθεματικά....................................................................................................................................................................... 57 29. Συσσωρευμένα κέρδη / Αποτελέσματα εις Νέο .............................................................................................................. 58 30. Δικαιώματα Μειοψηφίας ................................................................................................................................................... 58 31. Ίδρυση/Εξαγορά Θυγατρικών/Συνδεδεμένων Εταιριών ................................................................................................ 59 32. Ενδεχόμενες Υποχρεώσεις και Δεσμεύσεις ..................................................................................................................... 60 33. Επιχορηγήσεις Παγίων ...................................................................................................................................................... 61 34. Συναλλαγές μεταξύ Συνδεδεμένων Μερών ...................................................................................................................... 61 35. Σημαντικές Συνδεδεμένες Εταιρίες .................................................................................................................................... 62 36. Προβλέψεις για Αποζημιώσεις Προσωπικού Λόγω Συνταξιοδότησης ......................................................................... 63 37. Κατηγορίες Χρηματοοικονομικών Μέσων ...................................................................................................................... 65 38. Διαχείριση Χρηματοοικονομικών Κινδύνων ................................................................................................................... 66 39. Γεγονότα μετά την Περίοδο Αναφοράς ........................................................................................................................... 69 Οι οικονομικές καταστάσεις του Ομίλου και της Εταιρίας, σελ. 1 έως και 70, εγκρίθηκαν κατά τη συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου της Εταιρίας την Τρίτη 17 Μαρτίου 2020 και τελούν υπό την έγκριση της Ετήσιας Τακτικής Γενικής Συνέλευσης των μετόχων. Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΔΙΕΥΘΥΝΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Ο ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ Ο ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΤΟΥ ΛΟΓΙΣΤΗΡΙΟΥ ΒΑΡΔΗΣ Ι. ΒΑΡΔΙΝΟΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΤΡΟΣ Τ. ΤΖΑΝΝΕΤΑΚΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ Ν. ΠΟΡΦΥΡΗΣ Σελίδα 2 από 70 ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ της χρήσης 1/1-31/12/2019 Κατάσταση Αποτελεσμάτων και Λοιπών Συνολικών Εισοδημάτων για την χρήση που έληξε την 31η Δεκεμβρίου 2019 ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε χιλ. Ευρώ (εκτός από “κέρδη ανά μετοχή”) Σημ. ΕΤΑΙΡΙΑ 1/131/12/2019 1/131/12/2018 1/131/12/2019 1/131/12/2018 9.372.543 (8.718.113) 654.430 9.519.561 (8.836.640) 682.921 6.936.469 (6.597.731) 338.738 7.237.589 (6.836.954) 400.635 (232.160) (85.534) 10.375 (7.867) 339.244 (204.474) (79.175) 8.028 (15.257) 392.043 (17.172) (44.347) 2.381 (164) 279.436 (18.073) (40.076) 1.466 (7.884) 336.068 8.751 (47.316) 2.752 7.508 (49.174) 5.018 11.877 (22.648) 0 9.022 (28.095) 0 303.431 355.395 268.665 316.995 (79.197) (100.682) (63.142) (88.896) 224.234 254.713 205.523 228.099 Συνεχιζόμενες Δραστηριότητες Αποτελέσματα εκμεταλλεύσεως Κύκλος εργασιών Κόστος πωληθέντων 4 Μικτά αποτελέσματα Έξοδα διάθεσης Έξοδα διοίκησης Λοιπά έσοδα Λοιπά κέρδη / (ζημιές) 6a 6β Κέρδη εκμεταλλεύσεως Χρηματοοικονομικά έσοδα Χρηματοοικονομικά έξοδα Κέρδη / (ζημιές) από συγγενείς εταιρίες 8 9 16 Κέρδη/(ζημιές) προ φόρων Φόροι εισοδήματος 10 Καθαρά κέρδη χρήσης μετά από φόρους από συνεχιζόμενες δραστηριότητες Mη συνεχιζόμενες δραστηριότητες Ζημιές χρήσης μετά από φόρους από μη συνεχιζόμενες δραστηριότητες Καθαρά κέρδη χρήσης μετά από φόρους Κατανέμονται στους Μετόχους της Εταιρίας Δικαιώματα Μειοψηφίας Κέρδη ανά μετοχή βασικά και απομειωμένα σε € 30 (2.946) 0 0 0 221.288 254.713 205.523 228.099 224.914 (3.626) 257.432 (2.719) 205.523 0 228.099 0 2,06 2,32 1,86 2,06 2,03 2,32 1,86 2,06 (8.649) (6) (2.097) (8) (7.440) 0 (2.142) 0 192 78 278 (79) 0 0 0 0 2.682 (5.702) 39 (1.867) 2.391 (5.049) (5) (2.148) 215.586 252.846 200.474 225.951 12 Από συνεχιζόμενες δραστηριότητες Από συνεχιζόμενες και μη συνεχιζόμενες δραστηριότητες Λοιπά Συνολικά Εισοδήματα Στοιχεία που δεν θα ανακαταταγούν στα αποτελέσματα: Αναλογιστικά κέρδη / (ζημιές) σε προγράμματα παροχών Έξοδα αύξησης Μετοχικού Κεφαλαίου Θυγατρικών Συναλλαγματικές διαφορές μετατροπών Λοιπά συνολικά εισοδήματα συγγενών εταιριών Φόρος επί των στοιχείων που δεν ανακατατάσσονται Συγκεντρωτικά Συνολικά Εισοδήματα 36 10 Κατανέμονται στους Μετόχους της Εταιρίας 219.153 255.480 200.474 225.951 Δικαιώματα Μειοψηφίας (3.567) (2.634) 0 0 Οι σημειώσεις από τη σελίδα 7 έως και τη σελίδα 70 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των οικονομικών καταστάσεων της Εταιρίας και του Ομίλου. Σελίδα 3 από 70 ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ της χρήσης 1/1-31/12/2019 Κατάσταση Οικονομικής Θέσης της 31ης Δεκεμβρίου 2019 ΟΜΙΛΟΣ (Ποσά σε χιλ. Ευρώ) Σημ. ΕΤΑΙΡΙΑ 31/12/2019 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 21.506 37.193 1.102.146 169.520 80.546 4.837 23.193 1.438.941 21.506 34.481 1.054.977 0 49.419 2.800 31.111 1.194.294 0 2.200 712.860 17.998 346.887 937 2.982 1.083.864 0 759 689.771 0 215.504 937 2.420 909.391 20.939 550.328 470.778 697.275 1.739.320 289.671 2.028.991 3.467.932 33.426 561.444 378.891 679.426 1.653.187 0 1.653.187 2.847.481 23.868 375.036 275.010 627.858 1.301.772 0 1.301.772 2.385.636 36.491 424.292 210.760 600.433 1.271.976 0 1.271.976 2.181.367 847.453 129.970 80.157 52.265 12.464 1.665 3.669 1.127.643 751.835 0 69.253 57.812 16.316 1.903 4.379 901.498 554.047 14.138 63.813 30.034 67 0 3.669 665.768 576.287 0 54.276 37.842 5.000 0 4.379 677.784 Πάγιο ενεργητικό Υπεραξία Λοιπές ασώματες ακινητοποιήσεις Ενσώματες ακινητοποιήσεις Δικαιώματα χρήσης παγίων Συμμετοχές σε θυγατρικές και συνδεδεμένες εταιρίες Λοιπά Χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού Λοιπές μακροπρόθεσμες απαιτήσεις 13 14 15 24 16 17 19 Σύνολο παγίου ενεργητικού Κυκλοφορούν ενεργητικό Φόροι Εισοδήματος Αποθέματα Πελάτες και λοιπές βραχυπρόθεσμες απαιτήσεις Ταμιακά διαθέσιμα και ισοδύναμα 20 21 22 Στοιχεία ενεργητικού κατεχόμενα προς πώληση 18 Σύνολο κυκλοφορούντος ενεργητικού Σύνολο Ενεργητικού 5 Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις Δάνεια Υποχρεώσεις μισθώσεων Προβλέψεις για αποζημιώσεις προσωπικού Αναβαλλόμενοι φόροι Λοιπές μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις Λοιπές μακροπρόθεσμες προβλέψεις Επιχορηγήσεις παγίων 23 24 36 25 33 Σύνολο μακροπρόθεσμων υποχρεώσεων Βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις Προμηθευτές και λοιποί πιστωτές Προβλέψεις για αποζημιώσεις προσωπικού Δάνεια Υποχρεώσεις μισθώσεων Επιχορηγήσεις παγίων 26 36 23 24 33 857.819 1.517 50.422 23.783 931 934.472 652.487 2.312 178.024 0 938 833.761 666.458 1.365 32.572 4.084 931 705.410 510.194 2.193 32.256 0 938 545.581 Στοιχεία παθητικού άμεσα σχετιζόμενα με τα στοιχεία ενεργητικού κατεχόμενα προς πώληση 18 0 833.761 1.735.259 0 705.410 1.371.178 0 545.581 1.223.365 Σύνολο βραχυπρόθεσμων υποχρεώσεων Σύνολο υποχρεώσεων Ίδια κεφάλαια 5 216.890 1.151.362 2.279.005 Μετοχικό κεφάλαιο Αποθεματικά Αποτελέσματα εις νέο 27 28 29 83.088 104.913 992.647 83.088 91.119 931.109 83.088 54.559 876.811 83.088 54.559 820.355 Ίδια Κεφάλαια αποδιδόμενα στους μετόχους της μητρικής Δικαιώματα Μειοψηφίας Σύνολο Ιδίων Κεφαλαίων Σύνολο Υποχρεώσεων και Ιδίων Κεφαλαίων 30 1.180.648 8.279 1.188.927 3.467.932 1.105.316 6.906 1.112.222 2.847.481 1.014.458 0 1.014.458 2.385.636 958.002 0 958.002 2.181.367 Οι σημειώσεις από τη σελίδα 7 έως και τη σελίδα 70 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των οικονομικών καταστάσεων της Εταιρίας και του Ομίλου. Σελίδα 4 από 70 ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ της χρήσης 1/1-31/12/2019 Κατάσταση Μεταβολών Ιδίων Κεφαλαίων της χρήσης που έληξε την 31η Δεκεμβρίου 2019 ΟΜΙΛΟΣ (Ποσά σε χιλ. Ευρώ) Μετοχικό Κεφάλαιο Έναρξη χρήσης 1/1/2018 Επίδραση αλλαγής λογιστικών πολιτικών (υιοθέτηση Δ.Π.Χ.Α. 9) Προσαρμοσμένη έναρξη χρήσης 1/1/2018 Κέρδη/(ζημιές) χρήσης Λοιπά Συνολικά Εισοδήματα χρήσης Συγκεντρωτικά Συνολικά Εισοδήματα χρήσης Προσθήκη από ίδρυση/εξαγορά θυγατρικής Αύξηση Μ.Κ. θυγατρικής Εξαγορά Μειοψηφίας θυγατρικής Μεταφορά σε αποθεματικά Μερίσματα Λήξη χρήσης 31/12/2018 Κέρδη/(ζημιές) χρήσης Λοιπά Συνολικά Εισοδήματα χρήσης Συγκεντρωτικά Συνολικά Εισοδήματα χρήσης Προσθήκη από ίδρυση/εξαγορά θυγατρικής Αύξηση Μ.Κ. θυγατρικής Εξαγορά Μειοψηφίας θυγατρικής Μεταφορά σε αποθεματικά Μερίσματα Λήξη χρήσης 31/12/2019 Αποθεματικά Αποτελέσματα εις νέο Σύνολο Δικαιώματα Μειοψηφίας Σύνολο 83.088 84.500 844.303 1.011.891 6.992 1.018.883 0 83.088 0 0 0 0 0 0 0 0 83.088 0 84.500 0 0 0 0 0 0 6.619 0 91.119 (12.536) 831.767 257.432 (1.952) 255.480 0 0 38 (6.619) (149.557) 931.109 (12.536) 999.355 257.432 (1.952) 255.480 0 0 38 0 (149.557) 1.105.316 0 6.992 (2.719) 85 (2.634) 1.657 1.226 (44) 0 (291) 6.906 (12.536) 1.006.347 254.713 (1.867) 252.846 1.657 1.226 (6) 0 (149.848) 1.112.222 0 0 0 0 224.914 (5.761) 224.914 (5.761) (3.626) 59 221.288 (5.702) 0 0 0 0 0 0 83.088 0 0 0 0 13.794 0 104.913 219.153 0 0 197 (13.794) (144.018) 992.647 219.153 0 0 197 0 (144.018) 1.180.648 (3.567) 2.967 2.519 (429) 0 (117) 8.279 215.586 2.967 2.519 (232) 0 (144.135) 1.188.927 ΕΤΑΙΡΙΑ (Ποσά σε χιλ. Ευρώ) Μετοχικό Κεφάλαιο Αποθεματικά Αποτελέσματα εις νέο Σύνολο Έναρξη χρήσης 1/1/2018 Επίδραση αλλαγής λογιστικών πολιτικών (υιοθέτηση Δ.Π.Χ.Α. 9) Προσαρμοσμένη έναρξη χρήσης 1/1/2018 Κέρδη/(ζημιές) χρήσης Λοιπά Συνολικά Εισοδήματα χρήσης Συγκεντρωτικά Συνολικά Εισοδήματα χρήσης Μεταφορά σε αποθεματικά Μερίσματα Λήξη χρήσης 31/12/2018 83.088 54.559 744.190 881.837 0 83.088 0 0 0 0 0 83.088 0 54.559 0 0 0 0 0 54.559 (229) 743.961 228.099 (2.148) 225.951 (0) (149.557) 820.355 (229) 881.608 228.099 (2.148) 225.951 0 (149.557) 958.002 Κέρδη/(ζημιές) χρήσης Λοιπά Συνολικά Εισοδήματα χρήσης Συγκεντρωτικά Συνολικά Εισοδήματα χρήσης Μερίσματα Λήξη χρήσης 31/12/2019 0 0 0 0 83.088 0 0 0 0 54.559 205.523 (5.049) 200.474 (144.018) 876.811 205.523 (5.049) 200.474 (144.018) 1.014.458 Οι σημειώσεις από τη σελίδα 7 έως και τη σελίδα 70 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των οικονομικών καταστάσεων της Εταιρίας και του Ομίλου. Σελίδα 5 από 70 ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ της χρήσης 1/1-31/12/2019 Κατάσταση Ταμειακών Ροών της χρήσης που έληξε την 31η Δεκεμβρίου 2019 ΟΜΙΛΟΣ (Ποσά σε χιλ. Ευρώ) Λειτουργικές δραστηριότητες Κέρδη προ φόρων Πλέον / (µείον) προσαρμογές για: Αποσβέσεις Αποσβέσεις δικαιωμάτων χρήσης παγίων Προβλέψεις Συναλλαγµατικές διαφορές Αποτελέσματα (έσοδα, έξοδα, κέρδη και ζηµιές) επενδυτικής δραστηριότητας Χρεωστικοί τόκοι και συναφή έξοδα Πλέον / (µείον) προσαρµογές για µεταβολές λογαριασµών κεφαλαίου κίνησης ή που σχετίζονται µε τις λειτουργικές δραστηριότητες: Μείωση / (αύξηση) αποθεµάτων Μείωση / (αύξηση) απαιτήσεων (Μείωση) / αύξηση υποχρεώσεων (πλην δανειακών) Μείον: Χρεωστικοί τόκοι και συναφή έξοδα καταβεβληµένα Καταβεβληµένοι φόροι Σύνολο εισροών / (εκροών) από λειτουργικές δραστηριότητες (α) Επενδυτικές δραστηριότητες Απόκτηση θυγατρικών, συγγενών, κοινοπραξιών και λοιπών επενδύσεων Πωλήσεις θυγατρικών, συγγενών, κοινοπραξιών και λοιπών επενδύσεων Αγορά ενσώµατων και άυλων παγίων στοιχείων Εισπράξεις από πωλήσεις ενσώµατων και άυλων παγίων στοιχείων Τόκοι εισπραχθέντες Μερίσματα εισπραχθέντα Σύνολο εισροών / (εκροών) από επενδυτικές δραστηριότητες (β) Χρηµατοδοτικές δραστηριότητες Αύξηση μετοχικού κεφαλαίου Εισπράξεις από εκδοθέντα / αναληφθέντα δάνεια Εξοφλήσεις δανείων Εξοφλήσεις υποχρεώσεων από μισθώσεις (χρεολύσια) Μερίσματα πληρωθέντα Σύνολο εισροών / (εκροών) από χρηματοδοτικές δραστηριότητες (γ) Καθαρή αύξηση / (µείωση) στα ταµιακά διαθέσιµα και ισοδύναµα χρήσης (α) + (β) + (γ) Ταµιακά διαθέσιµα & ισοδύναµα έναρξης χρήσης Ταµιακά διαθέσιµα & ισοδύναµα λήξης χρήσης Σημ. 14,15 24 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 1/131/12/2019 1/131/12/2018 1/131/12/2019 1/131/12/2018 300.485 355.395 268.665 316.995 106.680 28.028 5.974 103.069 0 (1.752) 75.015 0 1.180 (2.269) 6.016 75.871 4.300 1.157 (2.032) (7.307) 47.316 (10.526) 49.174 (12.219) 22.648 (9.712) 28.095 11.115 (105.342) 74.097 8.505 49.256 (67.030) 74.471 42.194 212.142 (45.272) 158.287 (74.848) (45.880) (70.967) (48.908) (163.404) (23.215) (55.890) (28.827) (154.450) 479.975 326.394 419.798 275.990 (110.315) (15.286) (132.382) (21.737) 1.320 (159.155) 0 (135.479) 1.320 (100.738) 0 (85.153) 148 7.143 5.184 260 6.541 4.099 0 6.599 6.294 90 6.415 768 (255.675) (139.865) (218.907) (99.617) 2.520 1.226 0 0 312.347 (354.146) 240.631 (313.313) 79.000 (104.371) 93.347 (158.545) (22.862) (144.310) (2) (149.671) (4.077) (144.018) 0 (149.557) (206.451) (221.129) (173.466) (214.755) 17.849 (34.600) 27.425 (38.382) 679.426 697.275 714.026 679.426 600.433 627.858 638.815 600.433 5.877 Οι σημειώσεις από τη σελίδα 7 έως και τη σελίδα 70 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των οικονομικών καταστάσεων της Εταιρίας και του Ομίλου. Σελίδα 6 από 70 ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ της χρήσης 1/1-31/12/2019 Σημειώσεις επί των Οικονομικών Καταστάσεων 1. Γενικές πληροφορίες Η Μητρική Εταιρία του Ομίλου ΜΟΤΟΡ ΟΪΛ (ο Όμιλος) είναι η Εταιρία με την επωνυμία «Μότορ Όϊλ (Ελλάς) Διυλιστήρια Κορίνθου Α.Ε.» (η Εταιρία) η οποία είναι ανώνυμη εταιρία και έχει συσταθεί στην Ελλάδα σύμφωνα με τις διατάξεις του Κ.Ν. 2190/1920, με έδρα το Μαρούσι, Ηρώδου Αττικού 12Α, Τ.Κ. 151 24. Ο Όμιλος δραστηριοποιείται στον κλάδο των πετρελαιοειδών και οι κύριες δραστηριότητες του αφορούν τη διύλιση και την εμπορία προϊόντων πετρελαίου. Κύριοι μέτοχοι της Εταιρίας είναι η “Petroventure Holdings Limited” με ποσοστό 40% και η “Doson Investments Company” με ποσοστό 5,6%. Οι οικονομικές καταστάσεις παρουσιάζονται σε Ευρώ που είναι το νόμισμα του πρωτεύοντος οικονομικού περιβάλλοντος στο οποίο δραστηριοποιείται ο Όμιλος. Τα ποσά στις Οικονομικές καταστάσεις είναι σε χιλιάδες ευρώ εκτός εάν αλλιώς υποδεικνύονται. Τυχόν διαφορές έως € 1.000 οφείλονται σε στρογγυλοποιήσεις. O αριθµός απασχολούμενου προσωπικού του Ομίλου και της Εταιρίας την 31η Δεκεμβρίου ανερχόταν σε 2.313 και 1.289 άτοµα αντίστοιχα (31/12/2018: Όμιλος : 2.251 άτομα, Εταιρία : 1.289 άτομα). 2. Υιοθέτηση Νέων και Αναθεωρημένων Διεθνών Προτύπων Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (ΔΠΧΑ) Νέα πρότυπα, τροποποιήσεις προτύπων και διερμηνείες Συγκεκριμένα νέα πρότυπα, τροποποιήσεις προτύπων και διερμηνείες έχουν εκδοθεί, τα οποία είναι υποχρεωτικά για λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την 1 Ιανουαρίου 2019 ή μεταγενέστερα. Όσα εξ αυτών αναμένεται να έχουν επίδραση στον Όμιλο, παρατίθενται παρακάτω. 2.1 Πρότυπα και Διερμηνείες υποχρεωτικά για την κλειόμενη οικονομική χρήση 2.1.1 Αλλαγές στις λογιστικές πολιτικές Το Δ.Π.Χ.Α. 16 περιλαμβάνει ένα ολοκληρωμένο μοντέλο για την αναγνώριση των μισθώσεων και τον χειρισμό αυτών επί των οικονομικών καταστάσεων τόσο για τους μισθωτές όσο και για τους εκμισθωτές. Το νέο Πρότυπο για τις μισθώσεις εισάγει ένα μοντέλο ελέγχου για τον προσδιορισμό των μισθώσεων, διακρίνοντας τις συμβάσεις μίσθωσης από τις συμβάσεις παροχής υπηρεσιών με κριτήριο του εάν το περιουσιακό στοιχείο το οποίο αποτελεί αντικείμενο της μίσθωσης ελέγχεται από τον μισθωτή. Το πρότυπο αυτό αντικαθιστά τα ακόλουθα Πρότυπα και Διερμηνείες: • • • • Δ.Λ.Π. 17 “Μισθώσεις” Ε.Δ.Δ.Π.Χ.Α. 4 “Ο προσδιορισμός του εάν μια συμφωνία εμπεριέχει μίσθωση” ΜΕΔ 15 “Λειτουργικές μισθώσεις- Κίνητρα”, και ΜΕΔ 27 “Εκτίμηση της ουσίας των συναλλαγών που συνεπάγονται τον νομικό τύπο της μίσθωσης” Το Δ.Π.Χ.Α. 16 εισάγει σημαντικές αλλαγές στην λογιστική αντιμετώπιση των μισθώσεων από την πλευρά του μισθωτή υπό την έννοια ότι καταργείται πλέον η διάκριση μεταξύ της λειτουργικής και χρηματοδοτικής μίσθωσης, όπως ίσχυε κατά το παρελθόν σύμφωνα με το Δ.Λ.Π. 17, και απαιτείται από τον μισθωτή κατά την έναρξη της μίσθωσης η αναγνώριση ενός περιουσιακού στοιχείου με δικαίωμα χρήσης και μιας υποχρέωσης από την μίσθωση για όλες τις μισθώσεις με εξαίρεση τις βραχυπρόθεσμες μισθώσεις και τις μισθώσεις υποκείμενου περιουσιακού στοιχείου χαμηλής αξίας. Αντιθέτως με τις αλλαγές που έχουν επέλθει στην λογιστική αντιμετώπιση των μισθώσεων για τους μισθωτές, οι απαιτήσεις του Δ.Π.Χ.Α. 16 για την λογιστική αντιμετώπιση των μισθώσεων από την πλευρά των εκμισθωτών παρέμειναν σε μεγάλο βαθμό Σελίδα 7 από 70 ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ της χρήσης 1/1-31/12/2019 άθικτες εν συγκρίσει με το Δ.Λ.Π. 17, και κατά συνέπεια, συνεχίζεται να απαιτείται από τους εκμισθωτές η ταξινόμηση των μισθώσεων ως χρηματοδοτικές ή λειτουργικές. Παρόλα αυτά, σύμφωνα με το Δ.Π.Χ.Α. 16, ο ενδιάμεσος εκμισθωτής (υπεκμισθωτής) πρέπει να ταξινομήσει την υπεκμίσθωση ως χρηματοδοτική ή λειτουργική έχοντας ως κριτήριο το περιουσιακό στοιχείο με δικαίωμα χρήσης της κύριας μίσθωσης και όχι το υποκείμενο περιουσιακό στοιχείο. Επιπλέον, το Δ.Π.Χ.Α. 16 παρέχει καθοδήγηση ως προς την λογιστική αντιμετώπιση των συναλλαγών πώλησης και επαναμίσθωσης ενός περιουσιακού στοιχείου και απαιτεί εν συνόλω την διενέργεια εκτεταμένων γνωστοποιήσεων σε σύγκριση με το Δ.Λ.Π. 17. Ο Όμιλος εφάρμοσε για πρώτη φορά το Δ.Π.Χ.Α. 16 την 1 η Ιανουαρίου 2019, χρησιμοποιώντας την τροποποιημένη αναδρομική προσέγγιση (modified retrospective approach). Όλες οι αλλαγές που επήλθαν κατά την μετάβαση στο Δ.Π.Χ.Α. 16 αναγνωρίστηκαν την 1 η Ιανουαρίου 2019 ως προσαρμογές στο υπόλοιπο έναρξης των αντίστοιχων κονδυλίων της Κατάστασης Οικονομικής Θέσης του Ομίλου (Σημείωση 2.1.2) χωρίς να επαναδιατυπωθούν τα συγκριτικά στοιχεία. 2.1.2 Επίδραση από την υιοθέτηση του Δ.Π.Χ.Α. 16 Σύμφωνα με το Δ.Λ.Π. 17, ο Όμιλος ταξινομούσε κάθε μίσθωση (ως μισθωτής) κατά την ημερομηνία έναρξης της εκάστοτε μισθωτικής περιόδου είτε ως χρηματοδοτική είτε ως λειτουργική. Με την υιοθέτηση του Δ.Π.Χ.Α. 16, ο Όμιλος εφάρμοσε μια ενιαία προσέγγιση αναγνώρισης και επιμέτρησης για όλες τις μισθώσεις, εκτός από τις βραχυπρόθεσμες μισθώσεις και τις μισθώσεις υποκείμενου περιουσιακού στοιχείου χαμηλής αξίας. Ο Όμιλος επέλεξε να αναγνωρίζει ως έξοδα τα μισθώματα των βραχυπρόθεσμων μισθώσεων και των μισθώσεων υποκείμενου περιουσιακού στοιχείου χαμηλής αξίας με την ευθεία μέθοδο σε όλη την διάρκεια της μίσθωσης. Ο Όμιλος δεν χρησιμοποίησε την διαθέσιμη πρακτική διευκόλυνση κατά την μετάβαση στο Δ.Π.Χ.Α. 16, αναφορικά με την δυνατότητα της μη επαναξιολόγησης του εάν μια σύμβαση είναι ή περιέχει μίσθωση. Συνεπώς, ο ορισμός της μίσθωσης και η σχετική καθοδήγηση του Δ.Π.Χ.Α. 16 εφαρμόστηκε για την επαναξιολόγηση όλων των συμβάσεων μίσθωσης που ήταν σε ισχύ την 1 η Ιανουαρίου 2019. Η εν λόγω επαναξιολόγηση δεν επηρέασε σε σημαντικό βαθμό το εύρος των συμβάσεων που πληρούν τον ορισμό της μίσθωσης για τον Όμιλο. Κατά την εφαρμογή του Δ.Π.Χ.Α. 16, ο Όμιλος επέλεξε επίσης να χρησιμοποιήσει τις ακόλουθες πρακτικές διευκολύνσεις που παρέχονται από το Πρότυπο κατά την ημερομηνία της αρχικής εφαρμογής αυτού: (α) εξαίρεση των αρχικών άμεσων δαπανών κατά την επιμέτρηση του περιουσιακού στοιχείου με δικαίωμα χρήσης, (β) αντί της διενέργειας ελέγχου απομείωσης, ο Όμιλος βασίστηκε στην αξιολόγηση που είχε γίνει πριν την ημερομηνία αρχικής εφαρμογής του Προτύπου για το αν οι μισθώσεις είναι επαχθείς εφαρμόζοντας το Δ.Λ.Π. 37 και (γ) χρήση της αποκτηθείσας κατά το παρελθόν γνώσης για τον προσδιορισμό της διάρκειας της μίσθωσης, όταν η σύμβαση εμπεριέχει δικαίωμα παράτασης ή καταγγελίας της μίσθωσης. Εξαιρουμένων των βραχυπρόθεσμων μισθώσεων και των μισθώσεων υποκείμενου περιουσιακού στοιχείου χαμηλής αξίας, ο Όμιλος αναγνώρισε περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης και τις αντίστοιχες υποχρεώσεις από μίσθωση για όλες τις μισθώσεις που είχαν προηγουμένως ταξινομηθεί ως λειτουργικές. Τα περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης αναγνωρίστηκαν σε ποσό ίσο με το ποσό των υποχρεώσεων από μισθώσεις, προσαρμοσμένο με τυχόν προπληρωμές που είχαν προηγουμένως αναγνωρισθεί. Δεν υπήρχαν επαχθείς συμβάσεις μίσθωσης για τις οποίες θα απαιτείτο προσαρμογή στο περιουσιακό στοιχείο με δικαίωμα χρήσης κατά την ημερομηνία αρχικής εφαρμογής. Οι υποχρεώσεις από μισθώσεις αναγνωρίστηκαν βάσει της τρέχουσας αξίας των υπολειπόμενων μισθωμάτων, προεξοφλημένων με το διαφορικό επιτόκιο δανεισμού κατά την ημερομηνία αρχικής εφαρμογής. Για μισθώσεις που προηγουμένως ταξινομούνταν ως χρηματοδοτικές, ο Όμιλος αναγνώρισε την λογιστική αξία του περιουσιακού στοιχείου της μίσθωσης και την υποχρέωση από την μίσθωση αμέσως πριν την μετάβαση, στην λογιστική αξία του περιουσιακού στοιχείου με δικαίωμα χρήσης και της υποχρέωσης από την μίσθωση κατά την ημερομηνία της αρχικής εφαρμογής. Η επίδραση από την εφαρμογή του Δ.Π.Χ.Α. 16 την 1η Ιανουαρίου 2019 (αύξηση/(μείωση)) έχει ως εξής: Σελίδα 8 από 70 ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ της χρήσης 1/1-31/12/2019 (Ποσά σε χιλ. Ευρώ) ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ Πάγιο Ενεργητικό Ενσώματες ακινητοποιήσεις Περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης Λοιπές μακροπρόθεσμες απαιτήσεις Κυκλοφορούν Ενεργητικό Πελάτες και λοιπές βραχυπρόθεσμες απαιτήσεις Αναφορά i. ii. iii. ΟΜΙΛΟΣ (i) (ii) (iii) 0 20.783 0 (13) 165.151 (14.904) (iii) 0 (3.480) 20.783 146.754 (i) (ii) 0 16.784 (7) 124.233 (i) (ii) 0 3.999 20.783 (3) 22.531 146.754 Σύνολο Ενεργητικού ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις Δάνεια Υποχρεώσεις από μισθώσεις Βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις Δάνεια Υποχρεώσεις από μισθώσεις Σύνολο υποχρεώσεων ΕΤΑΙΡΙΑ Η λογιστική αξία των περιουσιακών στοιχείων που είχαν προηγουμένως ταξινομηθεί ως χρηματοδοτικές μισθώσεις και οι αντίστοιχες υποχρεώσεις από χρηματοδοτικές μισθώσεις επαναταξινομήθηκαν από τις “Ενσώματες ακινητοποιήσεις” και τα “Δάνεια” αντιστοίχως στα “Περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης” και στις “ Υποχρεώσεις από μισθώσεις”. Η εφαρμογή του Δ.Π.Χ.Α. 16 σε μισθώσεις που είχαν προηγουμένως ταξινομηθεί ως λειτουργικές είχε ως αποτέλεσμα την αναγνώριση “Περιουσιακών στοιχείων με δικαίωμα χρήσης” και “Υποχρεώσεων από μισθώσεις”. Η λογιστική αξία των προπληρωμένων μισθωμάτων που είχαν προηγουμένως αναγνωριστεί στα κονδύλια “Λοιπές μακροπρόθεσμες απαιτήσεις” και “Πελάτες & λοιπές βραχυπρόθεσμες απαιτήσεις” μεταφέρθηκαν στο κονδύλι “Περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης”. Ο πίνακας συμφωνίας μεταξύ των δεσμεύσεων από λειτουργικές μισθώσεις που είχαν γνωστοποιηθεί στις ετήσιες οικονομικές καταστάσεις της 31ης Δεκεμβρίου 2018 και των υποχρεώσεων από μισθώσεις που αναγνωρίστηκαν στην Κατάσταση Οικονομικής Θέσης κατά την 1 η Ιανουαρίου 2019, παρουσιάζεται κατωτέρω: (Ποσά σε χιλ. Ευρώ) Δεσμεύσεις από λειτουργικές μισθώσεις κατά την 31η Δεκεμβρίου 2018 Δεσμεύσεις που αφορούν βραχυπρόθεσμες μισθώσεις Προσαρμογές λόγω του διαφορετικού χειρισμού των δικαιωμάτων παράτασης και καταγγελίας συγκεκριμένων συμβάσεων ΕΤΑΙΡΙΑ ΟΜΙΛΟΣ 21.287 178.520 0 (563) 950 (2.508) Προσαρμογές που αφορούν τις αλλαγές του δείκτη ή του επιτοκίου που επηρεάζει τα κυμαινόμενα μισθώματα Αναπροσαρμοσμένες δεσμεύσεις λειτουργικής μίσθωσης κατά τη 31η Δεκεμβρίου 2018 0 (2.153) 22.237 173.296 Επίδραση της εφαρμογής του προεξοφλητικού επιτοκίου κατά την 1η Ιανουαρίου 2019 (1.454) (26.542) Δεσμεύσεις που αφορούν μισθώσεις που προηγουμένως ταξινομούνταν ως χρηματοδοτικές μισθώσεις 0 10 20.783 146.764 Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις από μισθώσεις 16.784 124.233 Βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις από μισθώσεις 3.999 22.531 20.783 146.764 Υποχρεώσεις από μισθώσεις κατά την 1η Ιανουαρίου 2019 Εκ των οποίων: Σελίδα 9 από 70 ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ της χρήσης 1/1-31/12/2019 Το σταθμισμένο μέσο διαφορικό επιτόκιο δανεισμού του μισθωτή που εφαρμόστηκε για τον προσδιορισμό των υποχρεώσεων από μισθώσεις κατά την 1η Ιανουαρίου 2019 ήταν 3,25% για τον Όμιλο και 2,44% για την Εταιρία. 2.1.3 Αναθεωρημένες λογιστικές πολιτικές Ο Όμιλος ως μισθωτής Ο Όμιλος εκτιμά εάν μια σύμβαση αποτελεί ή εμπεριέχει μίσθωση, κατά την έναρξη ισχύς αυτής και αναγνωρίζει κατά περίπτωση ένα περιουσιακό στοιχείο με δικαίωμα χρήσης και μια αντίστοιχη υποχρέωση από την μίσθωση για όλες τις συμβάσεις μίσθωσης στις οποίες είναι μισθωτής, εκτός από τις βραχυπρόθεσμες μισθώσεις (που ορίζονται ως μισθώσεις με διάρκεια μίσθωσης 12 μηνών ή λιγότερο) και μισθώσεις υποκείμενου περιουσιακού στοιχείου χαμηλής αξίας. Για τις μισθώσεις αυτές, ο Όμιλος αναγνωρίζει τα μισθώματα ως λειτουργικά έξοδα με την ευθεία μέθοδο, σε όλη τη διάρκεια της μίσθωσης. Η υποχρέωση από την μίσθωση αρχικά επιμετράται στην παρούσα αξία των μισθωμάτων τα οποία παραμένουν ανεξόφλητα κατά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου, τα οποία προεξοφλούνται με το τεκμαρτό επιτόκιο της μίσθωσης. Εάν το επιτόκιο αυτό δεν μπορεί να καθοριστεί εύκολα, ο Όμιλος χρησιμοποιεί το διαφορικό επιτόκιο δανεισμού του. Τα μισθώματα που περιλαμβάνονται στην επιμέτρηση της υποχρέωσης από τη μίσθωση αποτελούνται από: • • • • • σταθερά μισθώματα (περιλαμβανομένων των ουσιαστικά σταθερών μισθωμάτων), μειωμένα κατά τυχόν κίνητρα μίσθωσης, κυμαινόμενα μισθώματα τα οποία εξαρτώνται από έναν δείκτη ή ένα επιτόκιο, τα οποία αρχικά επιμετρώνται με χρήση του δείκτη ή του επιτοκίου κατά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου, ποσά τα οποία αναμένεται να καταβάλλει ο μισθωτής βάσει των εγγυήσεων υπολειμματικής αξίας, την τιμή άσκησης του δικαιώματος αγοράς εάν είναι μάλλον βέβαιο ότι ο μισθωτής θα ασκήσει το εν λόγω δικαίωμα, και την καταβολή ποινής για καταγγελία της μίσθωσης, εάν η διάρκεια μίσθωσης αποτυπώνει την άσκηση δικαιώματος του μισθωτή για καταγγελία της μίσθωσης. Η υποχρέωση από την μίσθωση επιμετράται μεταγενέστερα, αυξάνοντας την λογιστική αξία για να αποτυπωθούν οι τόκοι επί της υποχρέωσης από την μίσθωση (με χρήση της μεθόδου του πραγματικού επιτοκίου) και μειώνοντας την λογιστική αξία για να αποτυπωθούν οι καταβολές των μισθωμάτων. Ο Όμιλος επανεπιμετρά την υποχρέωση από την μίσθωση (και κάνει τις αντίστοιχες προσαρμογές στα σχετικά περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης) εάν: • • • επέλθει αλλαγή στην διάρκεια της μίσθωσης ή εάν επέλθει μεταβολή στην εκτίμηση του δικαιώματος αγοράς, στην περίπτωση αυτή η υποχρέωση από την μίσθωση επανεπιμετράται προεξοφλώντας τα αναθεωρημένα μισθώματα με βάση το αναθεωρημένο προεξοφλητικό επιτόκιο. επέλθει μεταβολή στα μισθώματα εξαιτίας της μεταβολής στον δείκτη ή στο επιτόκιο ή στα ποσά τα οποία αναμένεται να καταβληθούν λόγω της εγγύησης υπολειμματικής αξίας. Σε αυτές τις περιπτώσεις η υποχρέωση από την μίσθωση επιμετράται προεξοφλώντας τα αναθεωρημένα μισθώματα με βάση το αρχικό προεξοφλητικό επιτόκιο. μια μίσθωση τροποποιείται και η τροποποίηση της μίσθωσης δεν αντιμετωπίζεται λογιστικά ως χωριστή μίσθωση, στην περίπτωση αυτή η υποχρέωση από την μίσθωση επανεπιμετράται προεξοφλώντας τα αναθεωρημένα μισθώματα κάνοντας χρήση του αναθεωρημένου προεξοφλητικού επιτοκίου. Η υποχρέωση από την μίσθωση παρουσιάζεται διακριτά στην Ενοποιημένη Κατάσταση Οικονομικής Θέσης. Το περιουσιακό στοιχείο με δικαίωμα χρήσης εμπεριέχει το ποσό της αρχικής επιμέτρησης της αντίστοιχης υποχρέωσης από την μίσθωση, τα μισθώματα τα οποία καταβλήθηκαν κατά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου ή προγενέστερα αυτής, και τυχόν αρχικές άμεσες δαπάνες. Μεταγενέστερα επιμετρώνται στο κόστος μειωμένα κατά τις τυχόν σωρευμένες αποσβέσεις και τις ζημίες απομείωσης. Ο Σελίδα 10 από 70 ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ της χρήσης 1/1-31/12/2019 Όμιλος εφαρμόζει το Δ.Λ.Π. 36 προκειμένου να προσδιορίσει εάν το περιουσιακό στοιχείο με δικαίωμα χρήσης έχει απομειωθεί. Στις περιπτώσεις που ο Όμιλος αναλαμβάνει συμβατικά την υποχρέωση να αποσυναρμολογήσει και να απομακρύνει το υποκείμενο περιουσιακό στοιχείο, να αποκαταστήσει το χώρο που έχει τοποθετηθεί ή να αποκαταστήσει το υποκείμενο περιουσιακό στοιχείο στην κατάσταση στην οποία προβλέπεται από τους όρους και τις προϋποθέσεις της σύμβασης μίσθωσης, αναγνωρίζει μια πρόβλεψη η οποία επιμετράται σύμφωνα με το Δ.Λ.Π. 37. Τα κόστη αυτά προσαυξάνουν την λογιστική αξία του περιουσιακού στοιχείου με δικαίωμα χρήσης. Ο Όμιλος δεν επιβαρύνθηκε με κάποιο από αυτά τα κόστη κατά τις περιόδους που παρουσιάζονται στις εν λόγω ενδιάμεσες συνοπτικές οικονομικές καταστάσεις. Τα περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης αποσβένονται στην μικρότερη χρονική περίοδο μεταξύ της διάρκειας της μίσθωσης και της ωφέλιμης ζωής του εκάστοτε υποκείμενου περιουσιακού στοιχείου. Εάν ως αποτέλεσμα της σύμβασης μίσθωσης μεταβιβάζεται η κυριότητα του εκάστοτε υποκείμενου περιουσιακού στοιχείου ή στο κόστος του περιουσιακού στοιχείου με δικαίωμα χρήσης έχει ενσωματωθεί το τίμημα εξαγοράς του υποκείμενου περιουσιακού στοιχείου δεδομένου ότι ο Όμιλος αναμένει να εξασκήσει το δικαίωμα αγοράς αυτού, το εν λόγω περιουσιακό στοιχείο με δικαίωμα χρήσης αποσβένεται στην ωφέλιμη ζωή του εκάστοτε υποκείμενου περιουσιακού στοιχείου. Η απόσβεση ξεκινά από την έναρξη της μισθωτικής περιόδου. Τα περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης παρουσιάζεται διακριτά στην Ενοποιημένη Κατάσταση Οικονομικής Θέσης. Τα κυμαινόμενα μισθώματα τα οποία δεν εξαρτώνται από κάποιο δείκτη ή επιτόκιο δεν περιλαμβάνονται στην επιμέτρηση της υποχρέωσης από την μίσθωση και κατά συνέπεια δεν αποτελούν συστατικό στοιχείο της λογιστικής αξίας του περιουσιακού στοιχείου με δικαίωμα χρήσης. Οι σχετικές πληρωμές αναγνωρίζονται ως έξοδο την περίοδο κατά την οποία επήλθε το γεγονός ή ο όρος ενεργοποίησης αυτών των καταβολών και περιλαμβάνονται στα κονδύλια “Έξοδα διοίκησης” και “Έξοδα διάθεσης” στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων και Λοιπών Συνολικών Εισοδημάτων. Σύμφωνα με όσα προβλέπει το Δ.Π.Χ.Α. 16, ο Όμιλος εφάρμοσε την πρακτική διευκόλυνση του Δ.Π.Χ.Α. 16 σύμφωνα με την οποία ο μισθωτής δεν υποχρεούται να διαχωρίσει τα μη μισθωτικά στοιχεία, και επομένως αντιμετωπίζει λογιστικά κάθε μισθωτικό και σχετικό μη μισθωτικό στοιχείο ως ενιαία σύμβαση. Ο Όμιλος ως εκμισθωτής Οι μισθώσεις στις οποίες ο Όμιλος είναι εκμισθωτής κατατάσσονται είτε ως χρηματοδοτικές είτε ως λειτουργικές. Όταν σύμφωνα με τους όρους της μίσθωσης μεταβιβάζονται ουσιαστικά όλοι οι κίνδυνοι και οι ωφέλειες που συνοδεύουν την κυριότητα του στον μισθωτή, η μίσθωση κατατάσσεται ως χρηματοδοτική. Όλες οι άλλες μισθώσεις κατατάσσονται ως λειτουργικές μισθώσεις. Όταν ο Όμιλος είναι ενδιάμεσος μισθωτής, αντιμετωπίζει λογιστικά την κύρια μίσθωση και την υπεκμίσθωση ως δυο χωριστές συμβάσεις. Η υπεκμίσθωση κατατάσσεται ως χρηματοδοτική ή λειτουργική ανάλογα με το περιουσιακό στοιχείο με δικαίωμα χρήσης που προκύπτει από την κύρια μίσθωση. Τα έσοδα από τις λειτουργικές μισθώσεις αναγνωρίζονται με την ευθεία μέθοδο κατά την διάρκεια της εκάστοτε μίσθωσης. Τα αρχικά άμεσα κόστη διαπραγμάτευσης και διεκπεραίωσης της συμφωνίας μιας λειτουργικής μίσθωσης προστίθενται στην λογιστική αξία του υποκείμενου περιουσιακού στοιχείου και αναγνωρίζονται με την ευθεία μέθοδο κατά την διάρκεια της εκάστοτε μίσθωσης. Τα ποσά που οφείλουν οι μισθωτές από τις χρηματοδοτικές μισθώσεις αναγνωρίζονται ως απαιτήσεις στο ποσό της καθαρής επένδυσης του Ομίλου στην χρηματοδοτική μίσθωση. Το χρηματοοικονομικό έσοδο από την μίσθωση κατανέμεται στις περιόδους αναφοράς έτσι ώστε να αντανακλάται το σταθερό περιοδικό ποσοστό απόδοσης του Ομίλου στην υπολειπόμενη καθαρή επένδυση στις χρηματοδοτικές μισθώσεις. Όταν η μίσθωση περιλαμβάνει μισθωτικά και μη μισθωτικά στοιχεία, ο Όμιλος εφαρμόζει το Δ.Π.Χ.Α. 15 προκειμένου να επιμερίζει το τίμημα της σύμβασης σε κάθε στοιχείο χωριστά. Σελίδα 11 από 70 ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ της χρήσης 1/1-31/12/2019 2.2 Νέα πρότυπα, διερμηνείες και τροποποιήσεις Συγκεκριμένα νέα πρότυπα, τροποποιήσεις προτύπων και διερμηνείες έχουν εκδοθεί, τα οποία είναι υποχρεωτικά για λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την 1 Ιανουαρίου 2019 ή μεταγενέστερα. Όσα εξ αυτών αναμένεται να έχουν επίδραση στον Όμιλο, παρατίθενται παρακάτω. ΕΔΔΠΧΠ 23 «Ασαφής μεταχείριση του Φόρου Εισοδήματος» Η διερμηνεία προσδιορίζει το φορολογητέο κέρδος (φορολογητέα ζημιά), τις φορολογικές βάσεις, τις αχρησιμοποίητες φορολογικές ζημιές, τους αχρησιμοποίητους πιστωτικούς φόρους και φορολογικούς συντελεστές, όταν υπάρχει αβεβαιότητα για την λογιστική μεταχείριση του φόρου εισοδήματος βάσει του ΔΛΠ 12 (Φόρος Εισοδήματος). Η διερμηνεία προβλέπει ότι μια οικονομική οντότητα οφείλει να αξιολογεί την πιθανότητα η αρμόδια φορολογική αρχή να αποδεχθεί τον υιοθετημένο ή προτεινόμενο από την οντότητα λογιστικό χειρισμό ενός φορολογικού θέματος (ή μιας ομάδας θεμάτων) στη δήλωση φόρου εισοδήματος. Εάν η οικονομική οντότητα εκτιμήσει ότι ένας συγκεκριμένος φορολογικός χειρισμός είναι το πιθανότερο να γίνει αποδεκτός από τις φορολογικές αρχές, τότε καθορίζει τη φορολογική επίδραση αυτού σύμφωνα με τον χειρισμό που έχει ήδη επιλεχθεί. Εάν η οικονομική οντότητα εκτιμήσει ότι η συγκεκριμένη φορολογική μεταχείριση, συνοδεύεται από υψηλή αβεβαιότητα σχετικά με την αποδοχή της από την αρμόδια φορολογική αρχή, τότε οφείλει να χρησιμοποιήσει το πιθανότερο ποσό ή την αναμενόμενη αξία για τον προσδιορισμό της φορολογικής επίδρασης. Η παραπάνω απόφαση θα πρέπει να βασίζεται στη μέθοδο που παρέχει καλύτερες προβλέψεις για την επίλυση της αβεβαιότητας. Η διερμηνεία δεν έχει σημαντική επίδραση στην χρηματοοικονομική θέση ή/και στην χρηματοοικονομική επίδοση του Ομίλου και της Εταιρίας. ΔΛΠ 19 (Τροποποίηση) «Μεταβολή, περικοπή ή διακανονισμός προγράμματος καθορισμένων παροχών» Οι αλλαγές του ΔΛΠ 19 αποσαφηνίζουν ότι σε περίπτωση μεταβολής, περικοπής ή διακανονισμού του προγράμματος καθορισμένων παροχών είναι πλέον υποχρεωτικό το κόστος τρέχουσας απασχόλησης και ο καθαρός τόκος για το υπόλοιπο της περιόδου αναφοράς να προσδιορίζονται βάσει επικαιροποιημένων αναλογιστικών παραδοχών. Επιπλέον έχουν συμπεριληφθεί προσαρμογές στο πρότυπο που αποσαφηνίζουν το αντίκτυπο τυχόν μεταβολής, περικοπής ή διακανονισμού του προγράμματος στα προαπαιτούμενα για το ανώτατο όριο του περιουσιακού στοιχείου. Η τροποποίηση δεν έχει σημαντική επίδραση στην χρηματοοικονομική θέση ή/και στην χρηματοοικονομική επίδοση του Ομίλου και της Εταιρίας. ΔΛΠ 28 (Τροποποίηση) «Μακροχρόνιες Επενδύσεις σε Συνδεδεμένες και Κοινοπραξίες» Η τροποποίηση διευκρινίζει ότι μια οικονομική οντότητα εφαρμόζει το ΔΠΧΑ 9 «Χρηματοοικονομικά μέσα» για μακροχρόνιες επενδύσεις σε συνδεδεμένες ή κοινοπραξίες, που αποτελούν μέρος της καθαρής επένδυσης στη συνδεδεμένη ή κοινοπραξία, αλλά στις οποίες δεν εφαρμόζεται η μέθοδος της καθαρής θέσης. Οι αλλαγές περιγράφονται λεπτομερώς στο κείμενο του Προτύπου. Η τροποποίηση δεν έχει επίδραση στην χρηματοοικονομική θέση ή/και στην χρηματοοικονομική επίδοση του Ομίλου και της Εταιρίας Τροποποιήσεις σε πρότυπα που αποτελούν τμήμα του προγράμματος ετήσιων βελτιώσεων για το 2017 του ΣΔΛΠ (Συμβούλιο Διεθνών Λογιστικών Προτύπων) κύκλος 2015-2017. Σελίδα 12 από 70 ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ της χρήσης 1/1-31/12/2019 Οι τροποποιήσεις που παρατίθενται παρακάτω, υιοθετήθηκαν από την Ευρωπαϊκή Ένωση με ισχύ από την 01.01.2019 και περιγράφουν αλλαγές σε τρία πρότυπα. ΔΠΧΑ 3 «Συνενώσεις επιχειρήσεων» & ΔΠΧΑ 11 «Σχήματα υπό κοινό έλεγχο» Οι τροποποιήσεις στο ΔΠΧΑ 3 αποσαφηνίζουν ότι όταν μια οικονομική οντότητα αποκτά τον έλεγχο επιχείρησης που αποτελεί κοινή επιχείρηση, οφείλει να προβεί σε επανεκτίμηση της προηγούμενης συμμετοχής της στην επιχείρηση αυτή. Οι τροποποιήσεις στο ΔΠΧΑ 11 αποσαφηνίζουν ότι όταν μια οικονομική οντότητα αποκτά τον από κοινού έλεγχο μιας επιχείρησης που αποτελεί κοινή επιχείρηση, δεν οφείλει να προβεί σε επανεκτίμηση της προηγούμενης συμμετοχής της στην επιχείρηση αυτή. ΔΛΠ 12 «Φόροι Εισοδήματος» Η τροποποίηση διευκρινίζει ότι μια οικονομική οντότητα οφείλει να αναγνωρίσει τις φορολογικές επιπτώσεις της διανομής μερίσματος στα αποτελέσματα, στα λοιπά συνολικά έσοδα ή στα ίδια κεφάλαια, ανάλογα με το πού έχει αρχικώς αναγνωριστεί η συναλλαγή ή το γεγονός το οποίο δημιούργησε τα διανεμητέα κέρδη που προκάλεσαν τη διανομή μερίσματος. ΔΛΠ 23 «Κόστος Δανεισμού» Οι τροποποιήσεις αποσαφηνίζουν ότι εάν μέρος δανείου παραμένει σε εκκρεμότητα αφού το συναρτώμενο με αυτό στοιχείο ενεργητικού είναι έτοιμο προς πώληση ή προς τη χρήση για την οποία προορίζεται, το σε εκκρεμότητα ποσό του δανείου συμπεριλαμβάνεται στο συνολικό δανεισμό της οντότητας. Τροποποιήσεις εφαρμοστέες για ετήσιες λογιστικές περιόδους που ξεκινούν μετά την 1η Ιανουαρίου 2020 Οι τροποποιήσεις που παρατίθενται παρακάτω, εκδόθηκαν από το Συμβούλιο Διεθνών Λογιστικών Προτύπων (IASB) με ισχύ από την 01.01.2020. ΔΛΠ 1 και ΔΛΠ 8: «Ορισμός της σημαντικότητας» Οι τροποποιήσεις στοχεύουν στην ευθυγράμμιση του ορισμού της «σημαντικότητας» σε όλο το εύρος των προτύπων ενώ παρέχουν διευκρινήσεις επί συγκεκριμένων πτυχών του ορισμού. Ο νέος ορισμός προσδιορίζει ότι: «μια πληροφορία είναι σημαντική από τη στιγμή που μπορεί εύλογα να θεωρηθεί πως η παράλειψη, η απόκρυψη ή η ανακρίβεια των δεδομένων της θα επηρεάσει την οικονομική πληροφόρηση που παρέχει η οντότητα και κατά συνέπεια τις αποφάσεις που λαμβάνουν οι χρήστες των οικονομικών καταστάσεων αυτής». Επιπροσθέτως, η οικονομική οντότητα οφείλει να εκτιμήσει κατά πόσον κάθε παρεχόμενη πληροφορία, είτε μεμονωμένα είτε σε συνδυασμό με άλλες πληροφορίες, είναι σημαντική εντός του συνολικού πλαισίου των οικονομικών καταστάσεων. Οι τροποποιήσεις δεν αναμένεται να έχουν σημαντική επίδραση στην χρηματοοικονομική θέση ή/και στην χρηματοοικονομική επίδοση του Ομίλου και της Εταιρίας ενώ τίθενται σε ισχύ για ετήσιες λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1 Ιανουαρίου 2020 με δικαίωμα πρόωρης εφαρμογής αυτών. ΔΠΧΑ 9, ΔΛΠ 39 και ΔΠΧΑ 7: «Μεταρρύθμιση επιτοκίων αναφοράς» Οι τροποποιήσεις παρέχουν ένα πρώτο πλαίσιο για την ομαλή μετάβαση από έναν υφιστάμενο δείκτη αναφοράς επιτοκίου (IBOR) σε ένα εναλλακτικό επιτόκιο για οντότητες που εφαρμόζουν τις απαιτήσεις λογιστικής αντιστάθμισης του ΔΠΧΑ 9 ή του ΔΛΠ 39, οι οποίες απαιτούν την ανάλυση των αναμενόμενων μελλοντικών γεγονότων με τη χρήση ενός επιτοκίου αναφοράς. Σελίδα 13 από 70 ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ της χρήσης 1/1-31/12/2019 Επιπλέον, οι τροποποιήσεις συμπεριλαμβάνουν προσαρμογές του ΔΠΧΑ 7 (Χρηματοοικονομικά Μέσα: Γνωστοποιήσεις) σχετικά με τις πρόσθετες γνωστοποιήσεις που απαιτούνται ως αποτέλεσμα της αβεβαιότητας που προκύπτει από τη μεταρρύθμιση των επιτοκίων αναφοράς. Οι τροποποιήσεις δεν αναμένεται να έχουν σημαντική επίδραση στην χρηματοοικονομική θέση ή/και στην χρηματοοικονομική επίδοση του Ομίλου και της Εταιρίας, ενώ τίθενται σε ισχύ για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1η Ιανουαρίου 2020, με δικαίωμα πρόωρης εφαρμογής αυτών. ΔΠΧΑ 3: «Συνενώσεις Επιχειρήσεων» - (εκδόθηκε στις 22 Οκτωβρίου 2018) Τον Οκτώβριο του 2018, το Συμβούλιο Διεθνών Λογιστικών Προτύπων (IASB) εξέδωσε τροποποιήσεις σχετικά τον ορισμό της «Επιχείρησης» (τροποποιήσεις στο ΔΠΧA 3). Οι τροποποιήσεις αποσκοπούν στην διευκόλυνση μιας οντότητας κατά τη διαδικασία προσδιορισμού της φύσης των δραστηριοτήτων και περιουσιακών στοιχείων που αποκτούν ώστε να διαχωριστεί η απόκτηση μια επιχείρησης από αυτήν μιας ομάδας περιουσιακών στοιχείων. Οι τροποποιήσεις του ΔΠΧA 3 τίθενται σε ισχύ από την 01.01.2020 και εφαρμόζονται σε συναλλαγές που αφορούν συνενώσεις επιχειρήσεων και αποκτήσεις περιουσιακών στοιχείων για τις οποίες η ημερομηνία απόκτησης είναι την ή μετά την 1η Ιανουαρίου 2020, κατά συνέπεια, οι οντότητες δεν χρειάζεται να επανεξετάσουν αντίστοιχες συναλλαγές που συνέβησαν σε προηγούμενες περιόδους. Η πρόωρη εφαρμογή της τροποποίησης επιτρέπεται και οφείλει να γνωστοποιείται. Η τροποποίηση δεν έχει ακόμη υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. 3. Περίληψη Σημαντικότερων Λογιστικών Αρχών Οι βασικές λογιστικές αρχές που ακολουθήθηκαν και που είναι ίδιες με αυτές που εφαρμόσθηκαν και στην προηγούμενη χρήση, είναι οι παρακάτω: 3.1. Βάση σύνταξης των οικονομικών καταστάσεων Οι οικονομικές καταστάσεις έχουν καταρτιστεί σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (ΔΠΧΑ) που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο Διεθνών Λογιστικών Προτύπων που ίσχυαν κατά την ημερομηνία προετοιμασίας των οικονομικών καταστάσεων όπως υιοθετήθηκαν από την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ). Οι οικονομικές καταστάσεις έχουν καταρτιστεί σύμφωνα με την αρχή του ιστορικού κόστους. 3.2. Βάση ενοποίησης Οι ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις συμπεριλαμβάνουν τις οικονομικές καταστάσεις της Εταιρίας και των επιχειρήσεων που ελέγχονται από αυτήν (θυγατρικές) κατά τη λήξη της αντίστοιχης περιόδου. Ο έλεγχος επιτυγχάνεται όπου η Εταιρία έχει τη δύναμη να ρυθμίζει την χρηματοοικονομική και λειτουργική πολιτική της επιχείρησης στην οποία συμμετέχει ώστε να επωφελείται από τις δραστηριότητές της. Κατά την εξαγορά, τα περιουσιακά στοιχεία και οι υποχρεώσεις και οι πιθανές υποχρεώσεις κάθε θυγατρικής αποτιμώνται σύμφωνα με την εύλογη αξία τους κατά την ημερομηνία της εξαγοράς. Το επιπλέον ποσό που καταβάλλεται για την εξαγορά, από την εύλογη αξία της καθαρής θέσης που αποκτήθηκε, αναγνωρίζεται ως υπεραξία. Εάν το κόστος εξαγοράς είναι μικρότερο της εύλογης αξίας της καθαρής θέσης που αποκτήθηκε, τότε η διαφορά πιστώνεται στα αποτελέσματα την χρονιά της κτήσης. Οι λογιστικές αρχές των θυγατρικών είναι οι ίδιες ή/και προσαρμόζονται με αυτές της Μητρικής. Σελίδα 14 από 70 ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ της χρήσης 1/1-31/12/2019 Κατά την ενοποίηση, όλες οι σημαντικές διεταιρικές συναλλαγές, τα υπόλοιπα, τα κέρδη και ζημίες μεταξύ των επιχειρήσεων του Ομίλου απαλείφονται. 3.3. Συμμετοχές σε συνδεδεμένες επιχειρήσεις Συνδεδεμένη είναι η επιχείρηση στην οποία η Εταιρία ασκεί σημαντική επιρροή, μέσω συμμετοχής στις διοικητικές και λειτουργικές αποφάσεις της επιχείρησης στην οποία συμμετέχει. Τα αποτελέσματα, τα περιουσιακά στοιχεία και οι υποχρεώσεις των συνδεδεμένων επιχειρήσεων ενσωματώνονται σε αυτές τις οικονομικές καταστάσεις με τη μέθοδο της Καθαρής Θέσης εκτός και αν οι επενδύσεις σε αυτές τις εταιρίες έχουν χαρακτηρισθεί ως διαθέσιμες προς πώληση. Οι επενδύσεις σε συνδεδεμένες εταιρίες παρουσιάζονται στην Κατάσταση Οικονομικής Θέσης στο κόστος τους όπως αναμορφώθηκε με τις μετά την κτήση μεταβολές στο μερίδιο του Ομίλου στην αντίστοιχη καθαρή θέση της συνδεδεμένης εταιρίας μείον την όποια απομείωση στην αξία των ατομικών επενδύσεων. Οι ζημιές των συνδεδεμένων επιχειρήσεων που υπερβαίνουν το ποσοστό συμμετοχής του Ομίλου σε αυτές, δεν αναγνωρίζονται. Τα κέρδη ή οι ζημιές που πραγματοποιούνται από συναλλαγές μεταξύ των συνδεδεμένων εταιριών και των ενοποιούμενων εταιριών του Ομίλου απαλείφονται κατά το ποσοστό συμμετοχής του Ομίλου στις συνδεδεμένες επιχειρήσεις. Οι ζημιές ενδεχομένως να αποτελούν ένδειξη απομείωσης της αξίας του στοιχείου που μεταφέρθηκε, οπότε σε αυτή την περίπτωση σχηματίζεται η πρόβλεψη που χρειάζεται για την απομείωση της αξίας του εν λόγω στοιχείου. Οι συμμετοχές σε θυγατρικές και συνδεδεμένες επιχειρήσεις αποτιμώνται στις ατομικές Καταστάσεις Οικονομικής Θέσης των εταιριών που ενοποιούνται στο ιστορικό κόστος κτήσης τους και υπόκεινται σε έλεγχο για πιθανή απομείωση. 3.4. Αναγνώριση εσόδων Ο Όμιλος αναγνωρίζει έσοδα από τις ακόλουθες βασικές πηγές: • • • • • πώληση πετρελαιοειδών προϊόντων και αερίου που προέρχονται από την διύλιση και εμπορία αυτών (downstream process), όπως βενζίνη, πετρέλαιο, πετρέλαιο εξωτερικής καύσης (μαζούτ), λιπαντικά κτλ. πώληση ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου. υπηρεσίες ανεφοδιασμού αεροπορικού καυσίμου στους πελάτες του Ομίλου μέσω τις εγκατάστασης που βρίσκεται στον Διεθνή Αερολιμένα Αθηνών (ΔΑΑ). υπηρεσίες αποθήκευσης & μεταφοράς καυσίμων. έσοδα από δικαιώματα για την χρήση εμπορικών σημάτων. Το έσοδο επιμετράται στο ποσό που αντανακλά το αντάλλαγμα το οποίο η Εταιρεία και ο Όμιλος εκτιμά ότι δικαιούνται από τους πελάτες, εξαιρουμένων των ποσών που εισπράττονται για λογαριασμό τρίτων. Η Εταιρεία και ο Όμιλος αναγνωρίζει έσοδο όταν μεταβιβάζεται ο έλεγχος του προϊόντος ή της υπηρεσίας στον πελάτη σε ποσό που αντανακλά το αντάλλαγμα το οποίο εκτιμά η Εταιρεία και ο Όμιλος ότι θα λάβουν ως αντάλλαγμα για αυτά τα αγαθά και τις υπηρεσίες. Ο Όμιλος ενεργεί ως εντολέας σε συναλλαγές εσόδων υπό την έννοια ότι αποκτά των έλεγχο των αγαθών ή υπηρεσιών πριν την μεταβίβασή τους στους πελάτες. Ο ίδιος κανόνας ισχύει επίσης και για την Εταιρεία. Η Εταιρεία και ο Όμιλος δεν επιβαρύνονται με κάποιο επαυξητικό κόστος εξασφάλισης των συμβάσεων με τους πελάτες. Πώληση πετρελαιοειδών προϊόντων και αερίου Ο Όμιλος δραστηριοποιείται στην πώληση πετρελαιοειδών προϊόντων και αερίου τόσο στην χονδρική αγορά όσο και άμεσα στους τελικούς καταναλωτές μέσω του δικτύου πρατηρίων λιανικής πώλησης υγρών καυσίμων που διαθέτει. Σελίδα 15 από 70 ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ της χρήσης 1/1-31/12/2019 Αναγνώριση Στις χονδρικές πωλήσεις πετρελαιοειδών προϊόντων και αερίου στην διεθνή και εγχώρια αγορά, το έσοδο αναγνωρίζεται σε μια δεδομένη χρονική στιγμή, κατά την οποία ο πελάτης αποκτά τον έλεγχο των μεταβιβαζόμενων προϊόντων, η οποία είναι όταν τα προϊόντα παραδίδονται στο τόπο που έχουν συμφωνηθεί συναρτήσει των διεθνών εμπορικών όρων αποστολής (shipping incoterm rules) που είναι εφαρμοστέοι κατά περίπτωση σύμφωνα με την σύμβαση που έχει συνταχθεί και υπογραφεί μεταξύ των αντισυμβαλλομένων. Μετά την παράδοση των προϊόντων, ο αγοραστής έχει την ικανότητα να ορίσει την χρήση και να αποκομίσει ουσιωδώς όλα τα υπολειπόμενα οφέλη που απορρέουν από τα προϊόντα αυτά, είτε μεταπωλώντας τα στους τελικούς καταναλωτές είτε μέσω της εσωτερικής ανάλωσης αυτών για την παραγωγή προϊόντων ή την παροχή υπηρεσιών. Η Εταιρεία και ο Όμιλος αναγνωρίζουν μια εμπορική απαίτηση όταν τα προϊόντα παραδίδονται στο πελάτη, δεδομένου ότι την χρονική αυτή στιγμή το δικαίωμα σε αντάλλαγμα γίνεται ανεπιφύλακτο, καθώς απαιτείται μόνο η πάροδος του χρόνου προκειμένου να καταστεί απαιτητή η πληρωμή του εν λόγω ανταλλάγματος. Η συνήθης διάρκεια πίστωσης μετά την παράδοση των προϊόντων τόσο για την διεθνή όσο και για εγχώρια αγορά είναι από 5 έως 30 ημέρες. Συνάρτηση των κατά περίπτωση εν ισχύ διεθνών εμπορικών όρων αποστολής (shipping incoterm rules), το κόστος μεταφοράς του φορτίου στον προορισμό που έχει συμφωνηθεί μπορεί να το επωμιστεί είτε ο Όμιλος είτε ο αγοραστής. Στην περίπτωση που ο Όμιλος παρέχει υπηρεσίες μεταφοράς μετά την μεταβίβαση του ελέγχου των προϊόντων στον πελάτη, αυτές οι υπηρεσίες μεταφοράς αντιμετωπίζονται λογιστικά σαν υποσχόμενη υπηρεσία (διακριτή υποχρέωση εκτέλεσης). Ως εκ τούτου, το μέρος της τιμής συναλλαγής κατανέμεται στις υπηρεσίες μεταφοράς βάσει των αυτοτελών τιμών πώλησης αυτών των υπηρεσιών. Ο Όμιλος μεταβιβάζει των έλεγχο των υπηρεσιών μεταφοράς σε βάθος χρόνου, επομένως, εκπληρώνει αυτή την υποχρέωση εκτέλεσης και αναγνωρίζει έσοδο σε βάθος χρόνου. Αντίθετα στις περιπτώσεις που ο Όμιλος παρέχει υπηρεσίες μεταφοράς πριν την μεταβίβαση του ελέγχου των προϊόντων στον πελάτη, αυτές οι υπηρεσίες μεταφοράς αντιμετωπίζονται λογιστικά ως δραστηριότητες εκπλήρωσης της υπόσχεσης του Ομίλου για μεταφορά των προϊόντων και όχι ως υποσχόμενη υπηρεσία στον πελάτη. Στις λιανικές πωλήσεις πετρελαιοειδών προϊόντων και αερίου, το έσοδο αναγνωρίζεται όταν ο πελάτης αποκτά τον έλεγχο των μεταβιβαζόμενων προϊόντων, δηλαδή εκείνη την χρονική στιγμή κατά την οποία ο πελάτης αγοράζει τα προϊόντα από το δίκτυο πρατηρίων λιανικής πώλησης υγρών καυσίμων. Στην πλειονότητα των λιανικών πωλήσεων, η πληρωμή της τιμής συναλλαγής εκτελείται άμεσα και καταβάλλεται με την αγορά των σχετικών προϊόντων στο εκάστοτε πρατήριο λιανικής πώλησης υγρών καυσίμων. Ο Όμιλος έχει δύο διαφορετικά προγράμματα πιστότητας πελατών τα οποία αναλύονται παρακάτω. Ο Όμιλος λειτουργεί δύο διαφορετικά προγράμματα πιστότητας πελατών με την ονομασία “Shell Smart Club” και ”AVIN Κερδίζω”. Μέσω των προαναφερθέντων προγραμμάτων πιστότητας, οι πελάτες λιανικής συγκεντρώνουν πόντους από τις αγορές πετρελαιοειδών προϊόντων και αερίου ή / και υπηρεσιών από το δίκτυο των πρατηρίων λιανικής πώλησης υγρών καυσίμων, οι οποίοι τους δίνουν τη δυνατότητα είτε να αποκτήσουν δωρεάν προϊόντα που περιλαμβάνονται σε συγκεκριμένους καταλόγους είτε να λάβουν έκπτωση στις μελλοντικές αγορές πετρελαιοειδών προϊόντων και αερίου. Οι ανωτέρω αναφερθέντες πόντοι παρέχουν στους πελάτες ένα ουσιώδες δικαίωμα υπό την έννοια ότι δεν θα μπορούσαν να αποκτήσουν δωρεάν προϊόντα ή να λάβουν έκπτωση επί μελλοντικών αγορών χωρίς να προβούν πρώτα στην αγορά πετρελαιοειδών προϊόντων και αερίου. Ως εκ τούτου, η υπόσχεση στους πελάτες να αποκτήσουν δωρεάν συγκεκριμένα προϊόντα ή να λάβουν έκπτωση επί μελλοντικών αγορών αποτελεί διακριτή υποχρέωση εκτέλεσης. Η τιμή συναλλαγής κατανέμεται μεταξύ των πετρελαιοειδών προϊόντων και αερίου, των υπηρεσιών και των πόντων βάσει των αυτοτελών τιμών πώλησης αυτών. Η αυτοτελής τιμή πώλησης για κάθε ένα πόντο προσδιορίζεται κατ’ εκτίμηση αφενός με βάση την τιμή των προϊόντων που θα δοθούν δωρεάν ή του ποσού της έκπτωσης που θα δοθεί σε μελλοντική αγορά προϊόντων κατά την εξαργύρωση των πόντων από τον πελάτη και αφετέρου με βάση την πιθανότητα εξαργύρωσης αυτών όπως προκύπτει από ιστορικά στοιχεία που διαθέτει ο Όμιλος επί ανάλογων συναλλαγών που έχουν διενεργηθεί κατά το παρελθόν. Μια συμβατική υποχρέωση αναγνωρίζεται για τα έσοδα που σχετίζονται με τους πόντους των προγραμμάτων πιστότητας του Ομίλου κατά την στιγμή της αρχικής πώλησης. Τα έσοδα από τους πόντους πιστότητας αναγνωρίζονται κατά την εξαργύρωση των πόντων από τους πελάτες ή όταν οι πόντοι πάψουν να είναι σε ισχύ. Σελίδα 16 από 70 ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ της χρήσης 1/1-31/12/2019 Επιμέτρηση Ορισμένες συμβάσεις με πελάτες στην χονδρική αγορά πώλησης πετρελαιοειδών προϊόντων και αερίου παρέχουν εκπτώσεις στην τιμή πώλησης η οποία είναι συνάρτηση της επίτευξης προκαθορισμένων ποσοτήτων αγορών (εκπτώσεις όγκου) καθώς επίσης και εκπτώσεις λόγω πρόωρης πληρωμής. Επιπροσθέτως, οι περισσότερες χονδρικές πωλήσεις πετρελαιοειδών προϊόντων και αερίου στην διεθνή αγορά διατιμώνται με βάση όλες τις διαθέσιμες και δημοσιευμένες τιμές Platt’s κατά τη διάρκεια της συμφωνηθείσας περιόδου τιμολόγησης που μπορεί να κυμαίνεται μεταξύ 30 και 90 ημερών από την προγραμματισμένη ημέρα παράδοσης των προϊόντων στους πελάτες. Στις περιπτώσεις εκείνες που οι τιμές Platt’s που αφορούν όλη τη διάρκεια της συμφωνηθείσας περιόδου τιμολόγησης δεν είναι διαθέσιμες κατά την ημερομηνία παράδοσης των προϊόντων, εκδίδεται προσωρινό τιμολόγιο με βάση τις δημοσιευμένες και διαθέσιμες τιμές Platt’s της δεδομένης χρονικής στιγμής. Οι τελικές τιμές πώλησης των προϊόντων είναι συνάρτηση των μεταβολών του αντίστοιχου κατά περίπτωση χρηματιστηριακού δείκτη τιμών πετρελαιοειδών προϊόντων. Όταν οι τιμές Platt’s που αναφέρονται σε όλη τη διάρκεια της συμφωνηθείσας περιόδου τιμολόγησης δημοσιευτούν και είναι πλέον διαθέσιμες, εκδίδεται συμπληρωματικό τελικό τιμολόγιο με σκοπό τον διακανονισμό τυχόν εκκρεμούς υπολοίπου. Οι εκπτώσεις (επίτευξης στόχου) όγκου, οι εκπτώσεις για πρόωρες πληρωμές και οι περιπτώσεις όπου οι τιμές πώλησης των προϊόντων είναι συνάρτηση των μεταβολών του αντίστοιχου κατά περίπτωση χρηματιστηριακού δείκτη τιμών πετρελαιοειδών προϊόντων, περιλαμβάνουν μεταβλητό αντάλλαγμα. Το μεταβλητό αντάλλαγμα εκτιμάται κατά τη σύναψη της σύμβασης και περιλαμβάνεται στην τιμή συναλλαγής μέρος ή το σύνολο αυτού στο βαθμό στον οποίο υπάρχει αυξημένη πιθανότητα να μην προκύψει σημαντική αναστροφή στο ποσό του σωρευμένου εσόδου που έχει αναγνωριστεί όταν εξαλειφθεί στην συνέχεια η αβεβαιότητα που σχετίζεται με το μεταβλητό αντάλλαγμα. Για την εκτίμηση του μεταβλητού ανταλλάγματος για τις αναμενόμενες μελλοντικές εκπτώσεις όγκου, η Εταιρεία και ο Όμιλος εφαρμόζει τη μέθοδο του «πιθανότερου ποσού» για συμβάσεις με ένα και μοναδικό όριο όγκου και τη μέθοδο της «εκτιμώμενης αξίας» για συμβάσεις με περισσότερα από ένα όριο όγκου. Κριτήριο για την επιλογή της πλέον ενδεδειγμένης κατά περίπτωση μεθόδου προσδιορισμού του μεταβλητού ανταλλάγματος αποτελεί ο αριθμός των διαφορετικών ορίων όγκου που εμπεριέχει κάθε σύμβαση. Η Εταιρεία και ο Όμιλος εφαρμόζουν στην συνέχεια τις διατάξεις περιορισμού των εκτιμήσεων του μεταβλητού ανταλλάγματος και αναγνωρίζει μια συμβατική υποχρέωση για τις αναμενόμενες μελλοντικές εκπτώσεις προσαρμόζοντας ανάλογα το ποσό των εσόδων. Κατά περίπτωση, ο Όμιλος προσφέρει εκπτώσεις για πρόωρες πληρωμές (δηλαδή, νωρίτερα από ότι απαιτείται βάσει των κανονικών όρων πίστωσης). Οι εν λόγω περιπτώσεις είναι παρόμοιες με τις εκπτώσεις όγκου που περιγράφονται ανωτέρω, με την έννοια ότι στο ποσό του ανταλλάγματος που δικαιούται ο Όμιλος εμπεριέχεται μεταβλητό αντάλλαγμα. Ο Όμιλος υπολογίζει το ποσό του μεταβλητού ανταλλάγματος που δικαιούται χρησιμοποιώντας τη μέθοδο του «πιθανότερου ποσού» και στην συνέχεια εφαρμόζει τις διατάξεις περιορισμού των εκτιμήσεων του μεταβλητού ανταλλάγματος. Ως εκ τούτου, ο Όμιλος αναγνωρίζει έσοδα, όταν ο πελάτης αποκτά τον έλεγχο των μεταβιβαζόμενων προϊόντων, στο καθαρό ποσό το οποίο είναι μειωμένο κατά το ποσό της έκπτωσης πρόωρης εξόφλησης που αναμένεται να χορηγηθεί στον πελάτη, το οποίο επιμετράτε με τον τρόπο που περιεγράφηκε ανωτέρω. Σε γενικές γραμμές, η χρονική περίοδος που μεσολαβεί μεταξύ της μεταβίβασης ενός προϊόντος ή μιας υπηρεσίας από την Εταιρεία και τον Όμιλο και την στιγμή κατά την οποία ο πελάτης καταβάλλει το τίμημα της συναλλαγής είναι μικρότερη του έτους. Στο πλαίσιο αυτό, η Εταιρεία και ο Όμιλος επέλεξαν να εφαρμόσουν την πρακτική διευκόλυνση του Δ.Π.Χ.Α. 15:63, σύμφωνα με την οποία δεν απαιτείται να προσαρμόζεται το υποσχόμενο ποσό του ανταλλάγματος με τις επιδράσεις ενός σημαντικού σκέλους χρηματοδότησης. Ωστόσο, ορισμένες συμβάσεις που έχει ο Όμιλος με κάποιους από τους αντιπροσώπους του περιλαμβάνουν ένα σημαντικό σκέλος χρηματοδότησης υπό την έννοια ότι ο όρος πίστωσης που τους παρέχεται είναι κατά μέσο όρο 4 έως 5 έτη, ενώ ο συνήθης όρος πίστωσης που παρέχει ο Όμιλος στους πελάτες της εγχώριας αγοράς κυμαίνεται από 5 έως 30 ημέρες. Στις περιπτώσεις αυτές, ο Όμιλος αναγνωρίζει έσοδα στο ποσό που αντανακλά την τιμή την οποία θα είχε καταβάλλει ένας πελάτης για τα υποσχόμενα προϊόντα, εάν ο πελάτης είχε πληρώσει τοις μετρητοίς τα εν λόγω προϊόντα όταν μεταβιβάζονται στον πελάτη (ήτοι η τιμή πώλησης μετρητοίς). Η τιμή συναλλαγής για τις συμβάσεις αυτές προεξοφλείτε χρησιμοποιώντας εκείνο το προεξοφλητικό επιτόκιο που θα χρησιμοποιούνταν σε μια χωριστή χρηματοδοτική συναλλαγή ανάμεσα στον Όμιλο και τους πελάτες του κατά την έναρξη ισχύος των σχετικών Σελίδα 17 από 70 ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ της χρήσης 1/1-31/12/2019 συμβάσεων. Το επιτόκιο αυτό αντανακλά τα πιστωτικά χαρακτηριστικά του μέρους που λαμβάνει την χρηματοδότηση βάσει της σύμβασης, καθώς και οποιαδήποτε άλλη εξασφάλιση ή εγγύηση που παρέχεται από τον πελάτη. Στις περιπτώσεις χονδρικών πωλήσεων πετρελαιοειδών προϊόντων όπου εκδίδεται προσωρινό τιμολόγιο πώλησης λόγω του γεγονότος ότι οι τιμές Platt’s που αφορούν όλη τη διάρκεια της συμφωνηθείσας περιόδου τιμολόγησης δεν είναι διαθέσιμες κατά την ημερομηνία παράδοσης των προϊόντων στον πελάτη, ο Όμιλος εκτιμά την τιμή συναλλαγής χρησιμοποιώντας την προθεσμιακή καμπύλη τιμών εμπορευμάτων (forward commodity pricing curve). Κατά συνέπεια, τα έσοδα προσαρμόζονται με την εκτιμώμενη τιμή συναλλαγής αναγνωρίζοντας κατά περίπτωση είτε ένα συμβατικό περιουσιακό στοιχείο είτε μια συμβατική υποχρέωση. Απεικόνιση Εμπορικές απαιτήσεις Εμπορική απαίτηση είναι το δικαίωμα του Ομίλου σε αντάλλαγμα το οποίο είναι ανεπιφύλακτο. Ένα δικαίωμα σε αντάλλαγμα θεωρείται ανεπιφύλακτο εάν απαιτείται μόνο η πάροδος του χρόνου προκειμένου να καταστεί απαιτητή η πληρωμή του εν λόγω ανταλλάγματος. Ο Όμιλος αντιμετωπίζει λογιστικά τις εμπορικές απαιτήσεις απαίτηση σύμφωνα με το ΔΠΧΑ 9 (βλέπε Σημείωση 3.19.5). Συμβατικό περιουσιακό στοιχείο Συμβατικό περιουσιακό στοιχείο είναι το δικαίωμα του Ομίλου σε αντάλλαγμα έναντι αγαθών ή υπηρεσιών τα οποία ο Όμιλος έχει μεταβιβάσει στους πελάτες του. Όταν ο Όμιλος εκτελεί τις συμβατικές του υποχρεώσεις μεταβιβάζοντας αγαθά ή υπηρεσίες σε πελάτη προτού ο πελάτης πληρώσει το αντάλλαγμα ή προτού καταστεί απαιτητή η πληρωμή, ο Όμιλος απεικονίζει τη σύμβαση ως συμβατικό περιουσιακό στοιχείο. Ο Όμιλος αξιολογεί ένα συμβατικό περιουσιακό στοιχείο για απομείωση σύμφωνα με το ΔΠΧΑ 9. Συμβατική υποχρέωση Συμβατική υποχρέωση είναι η υποχρέωση του Ομίλου να μεταβιβάσει στους πελάτες του αγαθά ή υπηρεσίες για τα οποία ο Όμιλος έχει λάβει αντάλλαγμα (ή είναι απαιτητό ένα ποσό του ανταλλάγματος) από τον πελάτη. Όταν ο πελάτης καταβάλει αντάλλαγμα ή ο Όμιλος διατηρεί δικαίωμα επί ενός ποσού ανταλλάγματος το οποίο είναι ανεπιφύλακτο (ήτοι εισπρακτέο), προτού ο Όμιλος μεταβιβάσει το αγαθό ή την υπηρεσία στον πελάτη, ο Όμιλος απεικονίζει τη σύμβαση ως συμβατική υποχρέωση όταν η πληρωμή πραγματοποιείται ή καθίσταται απαιτητή (όποιο από τα δύο ισχύει πρώτο). Πώληση ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου Ο Όμιλος μέσω της θυγατρικής του εταιρείας με την επωνυμία «NRG TRADING HOUSE ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Α.Ε.» παρέχει ηλεκτρική ενέργεια και φυσικό αέριο στους τελικούς πελάτες του. Επιπλέον, η NRG συμμετέχει σε δημοπρασίες για τον καταμερισμό και την εκχώρηση φυσικών δικαιωμάτων μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας σε όλες τις διασυνδέσεις της Ελλάδας και δραστηριοποιείται με τον τρόπο αυτό στις αγορές ηλεκτρισμού στο εξωτερικό. Ο Όμιλος αξιολόγησε ότι η προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου αποτελούν δύο διακριτές υποχρεώσεις εκτέλεσης. Δεδομένου ότι η διάθεση των εν λόγω προϊόντων γίνεται σε βάθος χρόνου, ο Όμιλος κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η πώληση ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου πρέπει να αντιμετωπίζονται ως δύο ξεχωριστές υποχρεώσεις εκτέλεσης οι οποίες εκπληρώνονται σε συνεχή βάση καθ' όλη τη διάρκεια της σύμβασης. Τα έσοδα για κάθε μία από τις προαναφερόμενες διακριτές υποχρεώσεις εκτέλεσης αναγνωρίζονται σε βάθος χρόνου, καθώς ο πελάτης λαμβάνει και ταυτόχρονα αναλώνει τα οφέλη που προκύπτουν από την παροχή ηλεκτρικής ενέργειας ή φυσικού αερίου ή από την παροχή ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου, ανάλογα με την περίπτωση. Σελίδα 18 από 70 ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ της χρήσης 1/1-31/12/2019 Η καταμέτρηση της καταναλωθείσας από τους πελάτες ποσότητας ηλεκτρικής ενέργειας/φυσικού αερίου πραγματοποιείται με μια δεδομένη συχνότητα, που σημαίνει ότι μπορεί να γίνεται είτε σε μηνιαία βάση είτε κυκλικά έως και κάθε τέσσερις μήνες ανάλογα με το προϊόν και τον τύπο του πελάτη. Ο Όμιλος εφαρμόζει την μέθοδο των εκροών για την επιμέτρηση της προόδου προς την πλήρη εκπλήρωση για κάθε μια διακριτή υποχρέωση εκτέλεσης και αναγνωρίζει έσοδα ανάλογα με την πρόοδο που έχει επιτευχθεί. Ο Όμιλος αξιολόγησε ότι η μέθοδος εκροών για την επιμέτρηση της προόδου εκπλήρωσης, η οποία βασίζεται στην επιμέτρηση της ποσότητας των προϊόντων που έχουν παραδοθεί στους πελάτες, παρέχει μια πιστή απεικόνιση της μεταβίβασης των υποχρεώσεων εκτέλεσης. Συγκεκριμένα, η εκτίμηση της ποσότητας των παραδοθέντων προϊόντων βασίζεται στη χρήση ενός συγκεκριμένου αλγορίθμου ο οποίος λαμβάνει υπόψη του ιστορικά δεδομένα κατανάλωσης, όπως η κατανάλωση της αντίστοιχης περιόδου του προηγούμενου έτους. Ο Όμιλος αναγνωρίζει ένα συμβατικό περιουσιακό στοιχείο για εκείνο το ποσό των δεδουλευμένων εσόδων που δεν έχει ακόμα τιμολογηθεί στους πελάτες, εφαρμόζοντας τη μέθοδο των εκροών που περιγράφεται ανωτέρω. Μια εμπορική απαίτηση αναγνωρίζεται από τον Όμιλο όταν εκδίδεται το σχετικό τιμολόγιο, δεδομένου ότι το δικαίωμα του Ομίλου στο αντάλλαγμα είναι ανεπιφύλακτο, υπό την έννοια ότι απαιτείται μόνο η πάροδος του χρόνου προκειμένου να καταστεί απαιτητή η πληρωμή του εν λόγω ανταλλάγματος. Η συνήθης πίστωση που παρέχεται από τον Όμιλο από την έκδοση του σχετικού τιμολογίου είναι περίπου 20 ημέρες. Ορισμένες συμβάσεις με πελάτες παρέχουν εκπτώσεις επί του τιμοκαταλόγου καθώς και εκπτώσεις για εμπρόθεσμες πληρωμές που αποτελούν μεταβλητό αντάλλαγμα. Το μεταβλητό αντάλλαγμα εκτιμάται κατά τη σύναψη της σύμβασης και περιλαμβάνεται στην τιμή συναλλαγής μέρος ή το σύνολο αυτού στο βαθμό στον οποίο υπάρχει αυξημένη πιθανότητα να μην προκύψει σημαντική αναστροφή στο ποσό του σωρευμένου εσόδου που έχει αναγνωριστεί όταν εξαλειφθεί στην συνέχεια η αβεβαιότητα που σχετίζεται με το μεταβλητό αντάλλαγμα. Υπηρεσίες ανεφοδιασμού αεροπορικού καυσίμου Ο Όμιλος παρέχει στους πελάτες του υπηρεσίες διαμετακόμισης αεροπορικού καυσίμου, που περιλαμβάνουν την παραλαβή καυσίμων και την προσωρινή αποθήκευση αυτών με μοναδικό σκοπό να διανεμηθούν στους Into-Plane Agents στον Διεθνή Αερολιμένα Αθηνών (ΔΑΑ) μέσω του συστήματος ανεφοδιασμού «Hydrant». Into-Plane Agents είναι εκείνες οι οντότητες που έχουν συνάψει συμφωνίες εφοδιασμού αεροπλάνων με τον ΔΑΑ. Για την παροχή των προαναφερθέντων υπηρεσιών, ο Όμιλος εισπράττει από τους πελάτες του το «Throughput Fee» και το «Airport Fee». Το «Throughput Fee» υπολογίζεται ως χρέωση ανά λίτρο αεροπορικού καυσίμου που παραδίδεται μέσω της εγκατάστασης, ενώ το «Airport Fee» αποτελείται από δύο συνιστώσες το «Rental Fee» και το «Variable Fee». Το ποσό του «Variable Fee» είναι άμεσα εξαρτώμενο από την ποσότητα των καυσίμων που παραδίδεται μέσω της εγκατάστασης. Οι μεμονωμένες υπηρεσίες που περιγράφονται παραπάνω (δηλ. παραλαβή, προσωρινή αποθήκευση και διανομή καυσίμων) δεν είναι διακριτές, δεδομένου ότι οι πελάτες του Ομίλου δεν μπορούν να επωφεληθούν από κάθε μεμονωμένη υπηρεσία ξεχωριστά και επιπλέον δεν υπάρχουν άλλοι σχετικοί πόροι διαθέσιμοι στους πελάτες τους οποίους θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν προκειμένου να μπορούν να διανείμουν τα αεροπορικά καύσιμα στους Into-Plane Agents στον Διεθνή Αερολιμένα Αθηνών (ΔΑΑ). Οι προαναφερόμενες υπηρεσίες που υποσχέθηκαν στους πελάτες του Ομίλου δεν είναι διακριτές, καθώς είναι αλληλένδετες και ιδιαίτερα αλληλεξαρτώμενες, υπό την έννοια ότι ο Όμιλος δεν μπορεί να εκπληρώσει την υπόσχεσή του εκπληρώνοντας καθεμιά από τις υπηρεσίες αυτές ανεξάρτητα. Κατά συνέπεια, όλες οι υπηρεσίες που υποσχέθηκαν στις συμβάσεις με τους πελάτες του Ομίλου λογίζονται ως μία και μοναδική υποχρέωση εκτέλεσης. Τα έσοδα από τις υπηρεσίες ανεφοδιασμού αεροπορικού καυσίμου αναγνωρίζονται σε βάθος χρόνου καθώς οι πελάτες του Ομίλου λαμβάνουν και ταυτόχρονα αναλώνουν τα οφέλη που απορρέουν από την εκπλήρωση της υποχρέωσης εκτέλεσης που έχει αναλάβει ο Όμιλος έναντι αυτών. Σελίδα 19 από 70 ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ της χρήσης 1/1-31/12/2019 Υπηρεσίες αποθήκευσης & μεταφοράς καυσίμων Ο Όμιλος μέσω των ιδιόκτητων εγκαταστάσεων αποθήκευσης καυσίμων παρέχει στους πελάτες του υπηρεσίες αποθήκευσης, οι οποίες περιλαμβάνουν την παραλαβή, αποθήκευση και διανομή των καυσίμων σύμφωνα με τις ανάγκες και τις κατευθύνσεις των πελατών. Για την παροχή των παραπάνω υπηρεσιών, ο Όμιλος εισπράττει αμοιβή από τους πελάτες του, η οποία υπολογίζεται ανά κυβικό μέτρο καυσίμου που παραλαμβάνεται και αποθηκεύεται στις εγκαταστάσεις του. Οι μεμονωμένες υπηρεσίες που περιγράφονται παραπάνω (δηλ.: παραλαβή, αποθήκευση και διανομή καυσίμων) δεν είναι διακριτές και ως εκ τούτου όλες οι υπηρεσίες που υποσχέθηκαν στους πελάτες του Ομίλου λογίζονται ως μία και μοναδική υποχρέωση εκτέλεσης. Τα έσοδα από τις υπηρεσίες αποθήκευσης καυσίμων αναγνωρίζονται σε βάθος χρόνου, καθώς οι πελάτες του Ομίλου λαμβάνουν και ταυτόχρονα αναλώνουν τα οφέλη που απορρέουν από την εκπλήρωση της υποχρέωσης εκτέλεσης που έχει αναλάβει ο Όμιλος έναντι αυτών. Έσοδα από δικαιώματα για την χρήση εμπορικών σημάτων Ο Όμιλος συνάπτει συμβάσεις με πελάτες και υπόσχεται να: • • • παραχωρήσει μια άδεια η οποία παρέχει στους πελάτες του το δικαίωμα χρήσης των εμπορικών σημάτων του Ομίλου, παράσχει το δικαίωμα στους πελάτες του να ελέγχουν τη χρήση ενός πρατηρίου πώλησης υγρών καυσίμων, και πωλούν τα προϊόντα του Ομίλου για μια προκαθορισμένη χρονική περίοδο. Ο Όμιλος αξιολόγησε ότι οι υποσχέσεις (α) να χορηγήσει άδεια για την χρήση των εμπορικών σημάτων, (β) να παράσχει το δικαίωμα χρήσης του πρατηρίου πώλησης υγρών καυσίμων και (γ) η πώληση προϊόντων είναι τρεις ξεχωριστές υποχρεώσεις εκτέλεσης. Τα κριτήρια αναγνώρισης και επιμέτρησης για την πώληση των προϊόντων του Ομίλου αναλύονται λεπτομερώς παραπάνω στην υπό ενότητα "Πώληση πετρελαιοειδών προϊόντων και αερίου". Το δικαίωμα ελέγχου της χρήσης του πρατηρίου πώλησης υγρών καυσίμων συνιστά μίσθωση και ως τέτοια λογιστικοποιείται σύμφωνα με τις διατάξεις του Δ.Λ.Π. 16 (βλέπε σημείωση 2.1.3 – Ο Όμιλος ως εκμισθωτής). Σε αντάλλαγμα για τη χορήγηση της ανωτέρω άδειας χρήσης των εμπορικών σημάτων του Ομίλου, ο Όμιλος εισπράττει ως αμοιβή ένα μηνιαίο πάγιο τέλος. Το τίμημα της συναλλαγής σχετικά με την άδεια χρήσης των σημάτων δεν έχει τη μορφή δικαιωμάτων βάσει πωλήσεων ή χρήσης έναντι της παραχώρησης χρήσης των εμπορικών σημάτων. Η τιμή της συναλλαγής κατανέμεται μεταξύ της άδειας εμπορικού σήματος, του δικαιώματος χρήσης του πρατηρίου πώλησης υγρών καυσίμων και των προϊόντων βάσει των αυτοτελών τιμών πώλησης αυτών. Ο Όμιλος κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η φύση της υπόσχεσης εκτέλεσης είναι να παρέχει δικαίωμα πρόσβασης στην πνευματική ιδιοκτησία του Ομίλου. Τα εμπορικά σήματα έχουν περιορισμένη αυτόνομη λειτουργικότητα. Ουσιαστικά το σύνολο της χρησιμότητας των εμπορικών σημάτων που παρέχεται βάσει της άδειας χρήσης αυτών προέρχεται από τις παλαιές και συνεχιζόμενες δραστηριότητες του Ομίλου αναφορικά με την δημιουργία, συνεχή αναβάθμιση και διατήρηση των εμπορικών σημάτων του. Κατά συνέπεια, η άδεια παρέχει στον πελάτη το δικαίωμα πρόσβασης στην πνευματική ιδιοκτησία του Ομίλου και η υποχρέωση εκτέλεσης του Ομίλου εκπληρώνεται σε βάθος χρόνου. Ο Όμιλος αναγνωρίζει τα έσοδα σε βάθος χρόνου χρησιμοποιώντας την σταθερή μέθοδο για την επιμέτρηση της προόδου προς την πλήρη εκπλήρωση της υποχρέωσης εκτέλεσης, διότι η μέθοδος αυτή παρέχει μια πιστή απεικόνιση της μεταβίβασης της υποχρέωσης εκτέλεσης του Ομίλου, δηλαδή της χρήσης των εμπορικών σημάτων του Ομίλου. 3.5. Ξένα νομίσματα Κατά την προετοιμασία των οικονομικών καταστάσεων των ατομικών οικονομικών μονάδων, συναλλαγές σε νομίσματα διαφορετικά από τα νομίσματα λειτουργίας των οικονομικών μονάδων (ξένα νομίσματα) Σελίδα 20 από 70 ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ της χρήσης 1/1-31/12/2019 καταχωρούνται με τις ισοτιμίες που ισχύουν κατά τις ημερομηνίες των συναλλαγών. Σε κάθε ημερομηνία της Κατάστασης Οικονομικής Θέσης τα εκφραζόμενα σε ξένο νόμισμα νομισματικά στοιχεία αποτιμώνται με την ισοτιμία που ισχύει κατά την ημερομηνία της Κατάστασης Οικονομικής Θέσης. Συναλλαγματικές διαφορές που προκύπτουν κατά τον διακανονισμό νομισματικών στοιχείων και κατά την επαναμετατροπή των νομισματικών στοιχείων, περιλαμβάνονται στα αποτελέσματα της χρήσης. 3.6. Κόστος δανεισμού Το κόστος δανεισμού το άμεσα αποδιδόμενο στην αγορά, κατασκευή ή παραγωγή ειδικών περιουσιακών στοιχείων για τα οποία απαιτείται σημαντική χρονική περίοδος μέχρι να είναι έτοιμα για την προτιθέμενη χρήση ή πώληση τους, προστίθεται στο κόστος κτήσης αυτών των περιουσιακών στοιχείων μέχρι την χρονική στιγμή που αυτά θα είναι ουσιαστικά έτοιμα για την προτιθέμενη χρήση ή πώλησή τους. Τα έσοδα από προσωρινές τοποθετήσεις αναληφθέντων ποσών για την χρηματοδότηση των παραπάνω περιουσιακών στοιχείων μειώνουν το κόστος δανεισμού που κεφαλαιοποιείται. Το κόστος δανεισμού στις υπόλοιπες περιπτώσεις επιβαρύνει τα αποτελέσματα της χρήσης μέσα στην οποία πραγματοποιείται. 3.7. Κρατικές επιχορηγήσεις Οι κρατικές επιχορηγήσεις για επανεκπαίδευση του προσωπικού αναγνωρίζονται ως έσοδο κατά την διάρκεια των περιόδων που απαιτούνται για να αντιστοιχιστούν με τα ανάλογα συσχετιζόμενα έξοδα και παρουσιάζονται αφαιρετικά από αυτά. Οι κρατικές επιχορηγήσεις που αφορούν γήπεδα, κτίρια, μηχανήματα και εξοπλισμό αντιμετωπίζονται σαν αναβαλλόμενο έσοδο και μεταφέρονται στα αποτελέσματα κατά τη διάρκεια της αναμενόμενης ωφέλιμης ζωής των παγίων αυτών. 3.8. Κόστος παροχών προς το προσωπικό λόγω συνταξιοδότησης Οι εισφορές σε προγράμματα καθορισμένων συνεισφορών για αποχώρηση του προσωπικού λόγω συνταξιοδότησης, εξοδοποιούνται όταν καθίστανται καταβλητέες. Οι εισφορές σε κρατικά προγράμματα ή οργανισμούς συνταξιοδότησης (Ασφαλιστικά Ταμεία) αντιμετωπίζονται όπως οι εισφορές σε προγράμματα καθορισμένων συνεισφορών, όπου οι υποχρεώσεις του Ομίλου προς τους οργανισμούς αυτούς είναι ισοδύναμες με αυτές που προκύπτουν από τα προγράμματα καθορισμένων συνεισφορών αποχώρησης κατά την συνταξιοδότηση. Για τα προγράμματα καθορισμένων παροχών εξόδου προσωπικού από την υπηρεσία, το κόστος των παροχών αυτών καθορίζεται με τη χρήση της μεθόδου της προεξοφλημένης πιστωτικής μονάδας (Projected Unit Credit Method) με βάση τις εκτιμήσεις ανεξάρτητων αναλογιστικών μελετών, οι οποίες πραγματοποιούνται στο τέλος κάθε χρήσης. Τα αναλογιστικά κέρδη ή ζημίες, καταχωρούνται στα Λοιπά Συνολικά Εισοδήματα της χρήσης που πραγματοποιήθηκαν. Το κόστος προϋπηρεσίας αναγνωρίζεται άμεσα και μεταφέρεται στα αποτελέσματα στην έκταση που οι παροχές είναι ήδη κατοχυρωμένες (δεν εξαρτώνται από μελλοντική απασχόληση), διαφορετικά αποσβένεται με βάση τη σταθερή μέθοδο σε τόσα έτη όσα και η μέση περίοδος κατοχύρωσης των παροχών αυτών. Το ποσό της υποχρέωσης καθορισμένων παροχών στο προσωπικό κατά την αποχώρησή του λόγω συνταξιοδότησης που εμφανίζεται στην Κατάσταση Οικονομικής Θέσης αντιπροσωπεύει την παρούσα αξία της υποχρέωσης μειωμένη κατά την εύλογη αξία των περιουσιακών στοιχείων του προγράμματος. 3.9. Φορολογία Το έξοδο του φόρου αντιπροσωπεύει το άθροισμα του τρέχοντος πληρωτέου φόρου και του αναβαλλόμενου φόρου, πλέον τυχόν πρόσθετου φόρου από φορολογικό έλεγχο προηγούμενων χρήσεων. Σελίδα 21 από 70 ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ της χρήσης 1/1-31/12/2019 Η επιβάρυνση του φόρου της τρέχουσας χρήσης βασίζεται στο φορολογητέο κέρδος της χρήσης. Το φορολογητέο κέρδος διαφέρει από το καθαρό λογιστικό κέρδος που εμφανίζεται στα αποτελέσματα διότι αποκλείει έσοδα ή έξοδα που φορολογούνται ή εξαιρούνται από τον φόρο σε άλλες χρήσεις και επιπλέον αποκλείει στοιχεία που ποτέ δεν φορολογούνται ή δεν εκπίπτουν φορολογικά. Ο φόρος υπολογίζεται σύμφωνα με τους ισχύοντες φορολογικούς συντελεστές ή αυτούς που ουσιαστικά έχουν θεσπιστεί κατά την ημερομηνία της Κατάστασης Οικονομικής Θέσης. Αναβαλλόμενη φορολογία αναγνωρίζεται σε διαφορές μεταξύ της λογιστικής αξίας των περιουσιακών στοιχείων και των υποχρεώσεων στις οικονομικές καταστάσεις και των αντίστοιχων φορολογικών βάσεων των χρησιμοποιούμενων για τον υπολογισμό των φορολογητέων κερδών και λογιστικοποιείται με την χρήση της μεθόδου της υποχρέωσης στην Κατάσταση Οικονομικής Θέσης. Οι υποχρεώσεις από αναβαλλόμενη φορολογία αναγνωρίζονται για όλες τις φορολογικές προσωρινές διαφορές, ενώ οι απαιτήσεις από αναβαλλόμενη φορολογία αναγνωρίζονται στην έκταση που είναι πιθανό ότι φορολογητέα κέρδη θα είναι διαθέσιμα έναντι των οποίων εκπεστέες προσωρινές διαφορές θα μπορούν να χρησιμοποιηθούν. Τέτοιες απαιτήσεις και υποχρεώσεις δεν αναγνωρίζονται αν οι προσωρινές διαφορές προκύπτουν από υπεραξία ή από την αρχική αναγνώριση (εκτός από μία συνένωση επιχειρήσεων) περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων, από συναλλαγές που δεν επηρεάζουν ούτε τα φορολογητέα ούτε τα λογιστικά κέρδη. Υποχρεώσεις από αναβαλλόμενη φορολογία αναγνωρίζονται για προσωρινές φορολογικές διαφορές που προκύπτουν από επενδύσεις σε θυγατρικές και συνδεμένες επιχειρήσεις, και συμφέροντα σε κοινοπραξίες με εξαίρεση τις περιπτώσεις όπου ο Όμιλος μπορεί να ελέγξει την αντιστροφή των προσωρινών διαφορών και είναι πιθανό ότι οι διαφορές αυτές δεν θα αντιστραφούν στο προβλεπόμενο μέλλον. Απαιτήσεις από αναβαλλόμενη φορολογία αναγνωρίζονται για προσωρινές φορολογικές διαφορές που προκύπτουν από επενδύσεις και συμφέροντα μόνο στην έκταση που είναι πιθανό να υπάρχουν επαρκή φορολογητέα κέρδη έναντι των οποίων θα χρησιμοποιηθούν τα οφέλη των προσωρινών φορολογικών διαφορών και αναμένεται ότι αυτές θα αντιστραφούν στο προβλεπόμενο μέλλον. Η λογιστική αξία της απαίτησης από αναβαλλόμενη φορολογία εξετάζεται κάθε ημερομηνία σύνταξης της Κατάστασης Οικονομικής Θέσης και μειώνεται στην έκταση που δεν είναι πλέον πιθανό ότι θα υπάρχουν επαρκή φορολογητέα κέρδη που θα επιτρέψουν την ανάκτηση αυτού του περιουσιακού στοιχείου εξ’ ολοκλήρου ή εν μέρει. Η αναβαλλόμενη φορολογία υπολογίζεται σύμφωνα με τους φορολογικούς συντελεστές που αναμένεται να βρίσκονται σε ισχύ την περίοδο που θα ρευστοποιηθεί η απαίτηση ή θα διακανονιστεί η υποχρέωση. Η αναβαλλόμενη φορολογία επιβαρύνει ή ωφελεί τα αποτελέσματα της χρήσης, με εξαίρεση τις περιπτώσεις εκείνες που αφορούν εγγραφές κατευθείαν στην καθαρή θέση οπότε και η αναβαλλόμενη φορολογία που τις αφορά λογιστικοποιείται στην καθαρή θέση. Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις συμψηφίζονται όταν υπάρχει ένα νομικά εκτελεστό δικαίωμα να συμψηφισθούν τρέχουσες φορολογικές απαιτήσεις με τρέχουσες φορολογικές υποχρεώσεις και όταν αυτές σχετίζονται με φόρους εισοδήματος επιβαλλόμενους από την ίδια φορολογική αρχή και επί πλέον ο Όμιλος προτίθεται να διακανονίσει τις τρέχουσες φορολογικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις του σε μία καθαρή βάση. 3.10. Υπεραξία Η υπεραξία που προκύπτει κατά την απόκτηση μιας θυγατρικής ή μιας από κοινού ελεγχόμενης οικονομικής μονάδος αντιπροσωπεύει την υπερβάλλουσα αξία του κόστους της απόκτησης πάνω από την συμμετοχή του Ομίλου στην καθαρή εύλογη αξία των αναγνωρίσιμων περιουσιακών στοιχείων, των υποχρεώσεων και των ενδεχόμενων υποχρεώσεων της θυγατρικής ή της από κοινού ελεγχόμενης οικονομικής μονάδος κατά την ημερομηνία της απόκτησης. Η υπεραξία αρχικά αναγνωρίζεται ως ένα περιουσιακό στοιχείο στο κόστος και μεταγενέστερα επιμετράται στο κόστος μειωμένο με οποιεσδήποτε συσσωρευμένες ζημίες απομείωσης. Για τον σκοπό της εξέτασης απομείωσης, η υπεραξία κατανέμεται σε κάθε μονάδα δημιουργίας ταμιακών ροών του Ομίλου, που προσδοκάται να επωφεληθεί από τις συνέργειες της συνένωσης. Μονάδες δημιουργίας ταμιακών ροών στις οποίες έχει κατανεμηθεί υπεραξία εξετάζονται για απομείωση ετησίως ή περισσότερο συχνά όταν υπάρχει μία ένδειξη ότι η μονάδα μπορεί να είναι απομειωμένη. Εάν το ανακτήσιμο Σελίδα 22 από 70 ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ της χρήσης 1/1-31/12/2019 ποσό της μονάδας δημιουργίας ταμιακών ροών είναι μικρότερο από την λογιστική αξία της μονάδας, η ζημία απομείωσης κατανέμεται πρώτα για να μειώσει την λογιστική αξία κάθε υπεραξίας που έχει κατανεμηθεί στην μονάδα και κατόπιν στα άλλα περιουσιακά στοιχεία της μονάδας αναλογικά με βάση την λογιστική αξία των περιουσιακών στοιχείων της μονάδος. Μία αναγνωρισθείσα ζημία απομείωσης για υπεραξία δεν αναστρέφεται σε μία μεταγενέστερη περίοδο. Κατά την πώληση θυγατρικής ή από κοινού ελεγχόμενης οικονομικής μονάδος το ποσό της υπεραξίας περιλαμβάνεται στον προσδιορισμό του κέρδους ή της ζημιάς που προκύπτει από την πώληση. 3.11. Εσωτερικώς δημιουργούμενα άυλα περιουσιακά στοιχεία - έξοδα ερευνών και ανάπτυξης Οι δαπάνες ερευνών και ανάπτυξης λογιστικοποιούνται ως έξοδα στην χρήση που πραγματοποιούνται. Ένα εσωτερικώς δημιουργούμενο άυλο περιουσιακό στοιχείο που θα προκύψει από την ανάπτυξη του Ομίλου, αναγνωρίζεται ως τέτοιο μόνο όταν συντρέχουν όλες οι παρακάτω προϋποθέσεις: ▪ ▪ ▪ Το στοιχείο που δημιουργείται μπορεί να ταυτοποιηθεί (όπως π.χ. το λογισμικό και μια νέα παραγωγική διαδικασία). Είναι πιθανό ότι το στοιχείο που δημιουργείται θα αποφέρει μελλοντικά οικονομικά οφέλη και Το κόστος ιδιοπαραγωγής του περιουσιακού στοιχείου μπορεί να αποτιμηθεί αξιόπιστα. Τα εσωτερικώς δημιουργούμενα άυλα πάγια στοιχεία αποσβένονται με τη σταθερή μέθοδο κατά τη διάρκεια της ωφέλιμης ζωής τους. Όπου δεν μπορούν να αναγνωρισθούν εσωτερικώς δημιουργούμενα άυλα περιουσιακά στοιχεία, οι δαπάνες ανάπτυξης αναγνωρίζονται ως έξοδα στη χρήση που πραγματοποιούνται. Μετά την αρχική επιμέτρηση τα εσωτερικώς δημιουργούμενα άυλα πάγια στοιχεία παρουσιάζονται στο κόστος μείον τις συσσωρευμένες αποσβέσεις και απομειώσεις όπως και στις ασώματες ακινητοποιήσεις που αποκτώνται ξεχωριστά. 3.12. Λοιπές ασώματες ακινητοποιήσεις Στις Λοιπές Ασώματες Ακινητοποιήσεις συμπεριλαμβάνεται το λογισμικό του Ομίλου και τα δικαιώματα εκμεταλλεύσεως, τα οποία αφορούν δικαιώματα μισθώσεων χώρων κατάλληλων για πρατήρια καυσίμων των θυγατρικών “Avin Oil Α.Β.Ε.Ν.Ε.Π.”, “CORAL A.E.” και “CORAL GAS A.E.B.E.Y.”, δικαιώματα εκπομπής αερίων θερμοκηπίου της Εταιρίας και τα δικαιώματα παραχώρησης της θυγατρικής “OFC ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΚΟΥ ΚΑΥΣΙΜΟΥ Α.Ε.”. Αυτά εμφανίζονται στο κόστος κτήσεώς τους και αποσβένονται με τον ρυθμό της εκτιμώμενης από τον Όμιλο ωφέλιμης ζωής τους, χρησιμοποιώντας τη σταθερή μέθοδο όσον αφορά το λογισμικό και με την περίοδο που η Εταιρία έχει το δικαίωμα εκμετάλλευσης των αντίστοιχων δικαιωμάτων. Η ωφέλιμη ζωή των λοιπών ασώματων ακινητοποιήσεων είναι η κάτωθι: ΑΣΩΜΑΤΕΣ ΑΚΙΝΗΤΟΠΟΙΗΣΕΙΣ Λογισμικά Δικαιώματα Εκμετάλλευσης (μέσος όρος) Δικαιώματα παραχώρησης ΩΦΕΛΙΜΗ ΖΩΗ (έτη) 3–8 10 21 Οι εκτιμώμενες ωφέλιμες ζωές των λοιπών ασώματων ακινητοποιήσεων, τυχόν υπολειμματικές τους αξίες και η μέθοδος απόσβεσης επαναξιολογούνται σε τακτά χρονικά διαστήματα, ώστε τυχόν αλλαγές στις εκτιμήσεις να εφαρμοσθούν σε επόμενες χρήσεις. 3.13. Ενσώματες ακινητοποιήσεις Τα γήπεδα και τα κτίρια που κατέχονται με σκοπό τη χρήση τους στην παραγωγή ή διάθεση αγαθών και υπηρεσιών ή για διοικητικούς σκοπούς εμφανίζονται στην Κατάσταση Οικονομικής Θέσης στο κόστος μείον τις αναλογούσες συσσωρευμένες αποσβέσεις. Σελίδα 23 από 70 ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ της χρήσης 1/1-31/12/2019 Τα ακίνητα υπό κατασκευή που προορίζονται για την παραγωγή, την ενοικίαση, για διοικητικούς ή άλλους σκοπούς ακόμη και μη προκαθορισμένους, παρουσιάζονται στο κόστος τους μειωμένα με τα ποσά που αναγνωρίζονται ως ζημία από απομείωση της αξίας τους. Το κόστος περιλαμβάνει αμοιβές επαγγελματιών και για τις ακινητοποιήσεις που ικανοποιούν τα απαραίτητα κριτήρια το κεφαλαιοποιημένο κόστος δανεισμού, σύμφωνα με τις λογιστικές αρχές που ακολουθεί ο Όμιλος. Η απόσβεση των στοιχείων αυτών, όπως και των άλλων ακινητοποιήσεων, αρχίζει όταν τα περιουσιακά αυτά στοιχεία είναι έτοιμα για την προτιθέμενη χρήση τους. Έπιπλα και εξοπλισμός εμφανίζονται στο κόστος τους μειωμένα κατά το ποσό των συσσωρευμένων αποσβέσεων και την αναγνωρισμένη ζημιά από απομείωση της αξίας τους. Οι ενσώματες ακινητοποιήσεις που κατέχονται με χρηματοδοτικές μισθώσεις αποσβένονται με βάση την εκτιμώμενη ωφέλιμη ζωή τους, δηλαδή στην ίδια βάση όπως και τα πάγια ιδιόκτητα περιουσιακά στοιχεία του Ομίλου και αν αυτή είναι μικρότερη στην περίοδο που ορίζει το μισθωτήριο συμβόλαιο. Οι αποσβέσεις λογίζονται στα αποτελέσματα έτσι ώστε να μειώνουν το κόστος ή την αξία αποτίμησης των παγίων περιουσιακών στοιχείων, εκτός από την γη και τις ακινητοποιήσεις υπό κατασκευή, κατά την διάρκεια της εκτιμώμενης ωφέλιμης ζωής των παγίων, χρησιμοποιώντας τη σταθερή μέθοδο: ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΠΑΓΙΩΝ Γήπεδα – Οικόπεδα Κτίρια & Τεχνικά Έργα Μηχανήματα και λοιπός εξοπλισμός Μεταφορικά μέσα Έπιπλα και λοιπός εξοπλισμός ΩΦΕΛΙΜΗ ΖΩΗ (έτη) Απεριόριστη 5-40 7-33 7-20 4-33 Πάγια αξίας κτήσης μικρότερης των € 1.500 αποσβένονται πλήρως στη χρήση απόκτησής τους. Οι εκτιμώμενες ωφέλιμες ζωές των παγίων, οι υπολειμματικές τους αξίες και η μέθοδος απόσβεσης επαναξιολογούνται σε τακτά χρονικά διαστήματα, ώστε τυχόν αλλαγές στις εκτιμήσεις να εφαρμοσθούν σε επόμενες χρήσεις. Το κέρδος ή η ζημιά που προκύπτει από την πώληση ή την απόσυρση ενός περιουσιακού στοιχείου καθορίζεται ως η διαφορά μεταξύ των εσόδων από την πώληση και της αντίστοιχης αναπόσβεστης αξίας του και μεταφέρεται στα αποτελέσματα της χρήσης. 3.14. Δικαιώματα εκπομπής αερίων θερμοκηπίου Τα Δικαιώματα Εκπομπής Αερίων Θερμοκηπίου (ΑΘ) λογίζονται με τη μέθοδο της καθαρής υποχρέωσης βάσει της οποίας ο Όμιλος αναγνωρίζει υποχρέωση για εκπομπές ΑΘ όταν αυτές που γίνονται υπερβαίνουν τα αντίστοιχα κατανεμηθέντα δικαιώματα. Τα Δικαιώματα που αποκτώνται και υπερβαίνουν τις απαιτήσεις για την κάλυψη των σχετικών ελλειμάτων αναγνωρίζονται ως έξοδα στη χρήση. Κέρδη ή/και ζημιές που προκύπτουν από την πώληση Δικαιωμάτων Εκπομπής ΑΘ αναγνωρίζονται στη Κατάσταση Συνολικού Εισοδήματος. 3.15. Δικαιώματα που πηγάζουν από συμμετοχές σε ταμεία θέσης εκτός λειτουργίας, αποκατάστασης και περιβαλλοντικής επανόρθωσης Η Εταιρία είναι μέλος του ΙOPC Fund (International Oil Pollution Compensation Fund) που είναι ένας διεθνής οργανισμός για την προστασία του περιβάλλοντος από μόλυνση πετρελαιοειδών. Η Εταιρία υποχρεούται σε εισφορές προς τον οργανισμό αυτό σε περίπτωση σχετικών ατυχημάτων. Οι υποχρεώσεις αυτές αναγνωρίζονται σύμφωνα με το ΔΛΠ 37 “Προβλέψεις, Ενδεχόμενες Υποχρεώσεις και Ενδεχόμενα Στοιχεία Ενεργητικού” ενώ τυχόν εισπράξεις από επιστροφές εισφορών, κατά την είσπραξή τους. Σελίδα 24 από 70 ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ της χρήσης 1/1-31/12/2019 3.16. Απομείωση αξίας ενσώματων και λοιπών άυλων ακινητοποιήσεων εκτός από υπεραξία Σε κάθε ημερομηνία της Κατάστασης Οικονομικής Θέσης, ο Όμιλος εξετάζει τη λογιστική αξία των ενσώματων και λοιπών άυλων ακινητοποιήσεων για να προσδιορίσει αν υπάρχει ένδειξη απομείωσης των εν λόγω περιουσιακών στοιχείων. Αν οποιαδήποτε τέτοια ένδειξη υπάρχει, το ανακτήσιμο ποσό του περιουσιακού στοιχείου εκτιμάται για να καθορισθεί ο βαθμός της ζημίας απομείωσης (αν υπάρχει). Όταν δεν είναι δυνατό να εκτιμηθεί η ανακτήσιμη αξία ενός επί μέρους περιουσιακού στοιχείου, ο Όμιλος εκτιμά την ανακτήσιμη αξία της μονάδας δημιουργίας ταμιακών ροών στην οποία το περιουσιακό στοιχείο ανήκει. Το ανακτήσιμο ποσό είναι το μεγαλύτερο μεταξύ της εύλογης αξίας μειωμένης κατά τα έξοδα πώλησης και της αξίας χρήσης του. Για τον υπολογισμό της αξίας χρήσης (του περιουσιακού στοιχείου), οι εκτιμώμενες μελλοντικές ταμιακές ροές προεξοφλούνται στη παρούσα αξία τους χρησιμοποιώντας ένα προ-φόρου προεξοφλητικό επιτόκιο που αντανακλά τις παρούσες εκτιμήσεις της αγοράς για τη διαχρονική αξία του χρήματος και τους κινδύνους που σχετίζονται με το περιουσιακό στοιχείο. Αν το ανακτήσιμο ποσό ενός περιουσιακού στοιχείου (ή μιας μονάδας δημιουργίας ταμιακών ροών) εκτιμάται ότι είναι μικρότερο από τη λογιστική αξία του, η λογιστική αξία του περιουσιακού στοιχείου (μονάδας δημιουργίας ταμιακών ροών) μειώνεται μέχρι το ανακτήσιμο ποσό αυτού. Μια ζημιά απομείωσης αναγνωρίζεται αμέσως στα αποτελέσματα, εκτός αν το σχετιζόμενο περιουσιακό στοιχείο μεταφέρεται σε ένα αναπροσαρμοσμένο ποσό, οπότε στην περίπτωση αυτή η ζημιά απομείωσης αντιμετωπίζεται ως μείωση στο ποσό της αναπροσαρμογής. Όταν, μεταγενέστερα, μία ζημιά απομείωσης αναστραφεί, η λογιστική αξία του περιουσιακού στοιχείου (της μονάδας δημιουργίας ταμιακών ροών) αυξάνεται μέχρι την αναθεωρημένη εκτιμώμενη ανακτήσιμη αξία του, έτσι ώστε η αυξημένη λογιστική αξία να μην υπερβαίνει τη λογιστική αξία που θα είχε προσδιορισθεί αν δεν είχε αναγνωρισθεί καμία ζημιά απομείωσης της αξίας του περιουσιακού στοιχείου (μονάδας δημιουργίας ταμιακών ροών) στα προηγούμενα έτη. Η αναστροφή της ζημιάς απομείωσης αναγνωρίζεται αμέσως στα αποτελέσματα, εκτός αν το σχετιζόμενο περιουσιακό στοιχείο μεταφέρεται σε αναπροσαρμοσμένη αξία, οπότε στην περίπτωση αυτή η αναστροφή της ζημιάς απομείωσης αντιμετωπίζεται ως αύξηση αναπροσαρμογής. 3.17. Αποθέματα Τα αποθέματα παρουσιάζονται στη χαμηλότερη μεταξύ της αξίας κτήσης τους και της καθαρής ρευστοποιήσιμης αξίας τους. Το κόστος συμπεριλαμβάνει τα άμεσα υλικά και, όπου συντρέχει περίπτωση, τα άμεσα εργατικά κόστη και τα αναλογούντα γενικά βιομηχανικά έξοδα που πραγματοποιούνται προκειμένου να φέρουν τα αποθέματα στην παρούσα τους θέση και κατάσταση. Το κόστος υπολογίζεται χρησιμοποιώντας τη μέθοδο του μηνιαίου σταθμισμένου μέσου όρου. 3.18. Ταμιακά διαθέσιμα και ισοδύναμα Τα ταμιακά διαθέσιμα και ισοδύναμα του Ομίλου περιλαμβάνουν κυρίως μετρητά και καταθέσεις όψεως λήξης έως 90 ημέρες. 3.19. Χρηματοοικονομικά μέσα 3.19.1 Αρχική Αναγνώριση Ένα χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο ενεργητικού ή μία χρηματοοικονομική υποχρέωση αναγνωρίζονται στην κατάσταση οικονομικής θέσης του Ομίλου, όταν ο Όμιλος καθίσταται μέρος των συμβατικών όρων του μέσου. 3.19.2 Αρχική Επιμέτρηση Ο Όμιλος επιμετρά τα χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού και τις υποχρεώσεις κατά την αρχική αναγνώριση στην εύλογη αξία πλέον/μείον τα κόστη συναλλαγής που συνδέονται με την απόκτηση των Σελίδα 25 από 70 ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ της χρήσης 1/1-31/12/2019 χρηματοοικονομικών στοιχείων ενεργητικού ή την έκδοση χρηματοοικονομικών υποχρεώσεων, αντίστοιχα (άλλα από τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία και τις υποχρεώσεις στην ΕΑΜΚΑ). Ο Όμιλος αναγνωρίζει αρχικά τις εμπορικές απαιτήσεις όπου δεν περιλαμβάνεται σημαντικό σκέλος χρηματοδότησης στη τιμή συναλλαγής τους. 3.19.3 Κατάταξη και Επιμέτρηση των χρηματοοικονομικών στοιχείων ενεργητικού 3.19.3.1 Εμπορικές Απαιτήσεις και Χρεωστικοί τίτλοι Όλα τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά ενεργητικού που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του ΔΠΧΑ 9, επιμετρούνται μετά την αρχική τους αναγνώριση στο αποσβεσμένο κόστος ή στην εύλογη αξία. Η βάση για την επιμέτρησή τους εξαρτάται τόσο από το επιχειρηματικό μοντέλο του Ομίλου για την διαχείριση των χρηματοοικονομικών του στοιχείων ενεργητικού, όσο από τα χαρακτηριστικά των συμβατικών ταμειακών ροών τους. Η αξιολόγηση του Ομίλου σχετικά με το επιχειρηματικό του μοντέλο καθορίζεται σε επίπεδο χαρτοφυλακίου, ο οποίος να αντανακλά πως ομάδες χρηματοοικονομικών στοιχείων ενεργητικού που διακρατούνται μέσα στο ίδιο χαρτοφυλάκιο διαχειρίζονται μαζί για να επιτευχθεί ο επιχειρηματικός στόχος του Ομίλου, αντί κάθε μέσο χωριστά. Τα χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού που δημιουργούν ταμειακές ροές, που αποτελούνται αποκλειστικά από πληρωμές κεφαλαίου και τόκων, ταξινομούνται λαμβάνοντας υπόψη το επιχειρηματικό μοντέλο διακράτησης αυτών των μέσων. Τα χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού τα οποία διακρατούνται υπό επιχειρηματικό μοντέλο με στόχο την κατοχή τους μέχρι την λήξη και την συλλογή των συμβατικών ταμειακών ροών, επιμετρούνται στο αποσβεσμένο κόστος. Εάν στο επιχειρηματικό μοντέλο υπάρχει πρόθεση κατοχής των χρηματοοικονομικών στοιχείων ενεργητικού ώστε να εισπράττονται οι συμβατικές ταμειακές ροές, αλλά αναμένεται η πώληση τους όταν είναι απαραίτητο (π.χ. ώστε να εκπληρωθεί μια ειδική ανάγκη ρευστότητας), τότε αυτά τα μέσα επιμετρούνται στην ΕΑΜΛΣΕ. Τα χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού που διακρατούνται εντός επιχειρηματικού μοντέλου διαφορετικού από τα ανωτέρω, επιμετρούνται στην ΕΑΜΚΑ. Ο Όμιλος έχει ένα επιχειρηματικό μοντέλο εντός του οποίου διαχειρίζεται τα χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού, το οποίο αντανακλά τον τρόπο που ο Όμιλος τα διαχειρίζεται προκειμένου να παράγει ταμειακές ροές. Συγκεκριμένα, τα χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού του Ομίλου διακρατούνται εντός ενός επιχειρηματικού μοντέλου στόχος του οποίου είναι η διακράτηση των χρηματοοικονομικών στοιχείων ενεργητικού για την είσπραξη των συμβατικών ταμειακών ροών. Σύμφωνα με αυτό τα χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού του Ομίλου διακρατούνται μέχρι τη λήξη τους και εισπράττονται οι συμβατικές ταμειακές ροές τους. Ο Όμιλος για την διενέργεια της αξιολόγησης του αν οι ταμειακές ροές θα πραγματοποιηθούν εισπράττοντας τις αντίστοιχες πληρωμές κατά την διάρκεια της ζωής του χρηματοοικονομικού στοιχείου ενεργητικού, εξετάζει την συχνότητα, την αξία και το χρόνο των πωλήσεων των προηγούμενων περιόδων, τον λόγο αυτών των πωλήσεων και τις προσδοκίες του Ομίλου αναφορικά με μελλοντικές πωλήσεις. Εκτός από τα ανωτέρω, ο Όμιλος εξετάζει όλες τις σχετικές πληροφορίες για να αξιολογήσει το επιχειρηματικό μοντέλο, εξαιρουμένων των σεναρίων που δεν αναμένει ο Όμιλος να συμβούν, όπως το “χειρότερο σενάριο” ή το “ακραίο σενάριο”. Κατά την εκτέλεση αυτής της άσκησης, ο Όμιλος εξετάζει όλες τις διαθέσιμες και σχετικές πληροφορίες, όπως μεταξύ άλλων πως επιμετράται η απόδοση των περιουσιακών στοιχείων και πως γίνεται η διαχείριση των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων. Κατά την αρχική αναγνώριση ενός χρηματοοικονομικού στοιχείου ενεργητικού, ο Όμιλος καθορίζει εάν αποτελεί μέρος του υπάρχοντος επιχειρηματικού μοντέλου ή εάν αντιπροσωπεύει ένα νέο επιχειρηματικό μοντέλο. Ο Όμιλος επαναξιολογεί το επιχειρηματικό μοντέλο σε κάθε περίοδο αναφοράς ώστε να προσδιορίσει εάν το επιχειρηματικό μοντέλο άλλαξε σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο αναφοράς. Για τις τρέχουσες περιόδους αναφοράς της τρέχουσας χρήσης, ο Όμιλος δεν εντόπισε κάποια αλλαγή στο επιχειρηματικό του μοντέλο. Σελίδα 26 από 70 ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ της χρήσης 1/1-31/12/2019 3.19.3.2 Μετοχές Τα χρηματοοικονομικά μέσα που ανταποκρίνονται στον ορισμό των μετοχών, όπως προβλέπεται από το ΔΛΠ 32, επιμετρούνται μεταγενέστερα της αρχικής αναγνώρισης στην ΕΑΜΚΑ. Ο Όμιλος μπορεί να επιλέξει αμετάκλητα να παρουσιάζει στα λοιπά συνολικά έσοδα τις μεταβολές της εύλογης αξίας των μετοχών, με την προϋπόθεση ότι οι μετοχές δεν διακρατούνται για διαπραγμάτευση και δεν αποτελούν ενδεχόμενο αντάλλαγμα αναγνωριζόμενο από τον Όμιλο σε συνένωση επιχειρήσεων στην οποία εφαρμόζεται το ΔΠΧΑ 3. Ο Όμιλος κάνει την ανωτέρω αμετάκλητη επιλογή μεμονωμένα για κάθε περιουσιακό στοιχείο που πληροί τον ορισμό της μετοχής κατά το ΔΛΠ 32. 3.19.3.3 Αναταξινομήσεις Εάν το επιχειρηματικό μοντέλο, υπό το οποίο ο Όμιλος διακρατά τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά του στοιχεία, αλλάξει εξαιτίας εξωτερικών ή εσωτερικών αλλαγών οι οποίες θεωρούνται σημαντικές για την δραστηριότητα του Ομίλου και είναι ευαπόδεικτες επέρχεται αναταξινόμηση όλων των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων που έχουν επηρεαστεί. Η αναταξινόμηση εφαρμόζεται μελλοντικά της ημερομηνίας αναταξινόμησης η οποία είναι η πρώτη μέρα της πρώτης τριμηνιαίας περιόδου αναφοράς μετά την αλλαγή του επιχειρηματικού μοντέλου. Οι αναταξινομήσεις αναμένονται να είναι πολύ σπάνιες. Οι επενδύσεις σε μετοχές για τις οποίες ο Όμιλος έχει επιλέξει αμετάκλητα τον προσδιορισμό σε ΕΑΜΛΣΕ και κάθε χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο το οποίο έχει προσδιοριστεί στην ΕΑΜΚΑ κατά την αρχική αναγνώριση, δεν μπορούν να αναταξινομηθούν, καθώς ο προσδιορισμός τους κατά την αρχική αναγνώριση είναι αμετάκλητος. Κατά την διάρκεια της τρέχουσας χρήσης, δεν έγιναν αναταξινομήσεις καθώς δεν υπήρχε αλλαγή του επιχειρηματικού μοντέλου υπό του οποίου ο Όμιλος διακρατά τα χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού. 3.19.4 Κατάταξη και Επιμέτρηση των Χρηματοοικονομικών Υποχρεώσεων Οι χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις κατατάσσονται είτε ως χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις στην ΕΑΜΚΑ είτε ως λοιπές χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις (ήτοι στο αποσβεσμένο κόστος). Ο Όμιλος δεν έχει κατατάξει καμία από τις χρηματοοικονομικές του υποχρεώσεις στην ΕΑΜΚΑ. Ο Όμιλος επιμετρά τις χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις, όπως τα ομολογιακά δάνεια, τα έντοκα τραπεζικά δάνεια και τις υπεραναλήψεις στο αποσβεσμένο κόστος (ήτοι Λοιπές χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις). Τα κόστη χρηματοδότησης, συμπεριλαμβανομένων επαυξήσεων καταβλητέων κατά τον διακανονισμό ή εξοφλήσεων και άμεσων κοστών έκδοσης, αντιμετωπίζονται λογιστικά σε δεδουλευμένη βάση στο λογαριασμό Αποτελεσμάτων χρησιμοποιώντας την μέθοδο του πραγματικού επιτοκίου, και προστίθενται στην λογιστική αξία του μέσου στον βαθμό που δεν διακανονίζονται στο έτος στο οποίο δημιουργούνται. 3.19.5 Επιμέτρηση της Απομείωσης των Χρηματοοικονομικών στοιχείων ενεργητικού Ο Όμιλος επιμετρά την πρόβλεψη ζημίας των απαιτήσεων από πελάτες ως εκτίμηση της παρούσας αξίας των υστερήσεων ταμειακών ροών κατά την διάρκεια ζωής των απαιτήσεων από πελάτες. Ως υστέρηση ταμειακών ροών νοείται η διαφορά μεταξύ των ταμειακών ροών που οφείλονται στον Όμιλο όπως προβλέπεται συμβατικά σύμφωνα και των ταμειακών ροών που ο Όμιλος αναμένει να εισπράξει. Ο Όμιλος υιοθέτησε την απλοποιημένη προσέγγιση όσον αφορά την εκτίμηση των ΑΠΖ για τις απαιτήσεις από πελάτες. Ο Όμιλος σε κάθε ημερομηνία αναφοράς, επιμετρά την πρόβλεψη ζημίας των απαιτήσεων από πελάτες σε ποσό που ισούται με τις πιστωτικές ζημίες καθ' όλη τη διάρκεια ζωής. Συνεπώς, όλες οι απαιτήσεις από πελάτες του Ομίλου κατατάσσονται στις δυο ακόλουθες κατηγορίες: Στάδιο 2: Επιμέτρηση των ΑΠΖ καθ' όλη τη διάρκεια ζωής - χωρίς πιστωτική απομείωση. Εάν το χρηματοοικονομικό στοιχείο ενεργητικού έχει σημαντική αύξηση πιστωτικού κινδύνου από την αρχική Σελίδα 27 από 70 ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ της χρήσης 1/1-31/12/2019 αναγνώριση, αλλά δεν έχει ακόμη απομειωθεί, κατατάσσεται στο Στάδιο 2 και επιμετράται στις ΑΠΖ της συνολικής ζωής, που ορίζεται ως αναμενόμενη πιστωτική ζημία που οφείλεται σε όλα τα πιθανά πιστωτικά γεγονότα κατά την διάρκεια της αναμενόμενης ζωής του. Στάδιο 3: Επιμέτρηση των ΑΠΖ για την συνολική ζωή των στοιχείων – με πιστωτική απομείωση. Εάν το χρηματοοικονομικό στοιχείο ενεργητικού ορίζεται ως πιστωτικά απομειωμένο, μεταφέρεται στο Στάδιο 3 και επιμετράται στις ΑΠΖ για την συνολική ζωή του. Αντικειμενικό τεκμήριο για ένα πιστωτικά απομειωμένο χρηματοοικονομικό στοιχείο ενεργητικού αποτελεί η καθυστέρηση άνω των 90 ημερών, καθώς και άλλες πληροφορίες σχετικά με σημαντικές οικονομικές δυσκολίες του χρεώστη. Τα ακόλουθα είναι τα βασικά δεδομένα που εισάγονται για την εφαρμογή των λογιστικών πολιτικών του Ομίλου, όσον αφορά τις εκτιμήσεις των ΑΠΖ του Ομίλου: • Άνοιγμα σε Αθέτηση (“EAD”): αντιπροσωπεύει το ποσό του ανοίγματος κατά την ημερομηνία αναφοράς. • Πιθανότητα Αθέτησης (“PD”): Η πιθανότητα αθέτησης είναι μια εκτίμηση της πιθανότητας εντός του συγκεκριμένου χρονικού ορίζοντα. Ο Όμιλος υπολογίζει τις Πιθανότητες Αθέτησης, χρησιμοποιώντας ιστορικά στοιχεία, τις παραδοχές και τις μελλοντικές εκτιμήσεις. • Ζημία σε Περίπτωση Αθέτησης (“LGD”): αντιπροσωπεύει την εκτίμηση της ζημίας που θα πραγματοποιηθεί κατά την ημερομηνία αθέτησης. Η Ζημία σε Περίπτωση Αθέτησης υπολογίζεται ως η διαφορά μεταξύ των συμβατικών ταμειακών ροών του μέσου που οφείλονται και των αναμενόμενων μελλοντικών ταμειακών ροών του μέσου που αναμένεται να εισπραχθούν. Ο προσδιορισμός της Ζημίας σε Περίπτωση Αθέτησης εξετάζει επίσης και την επίδραση της ανάκτησης των αναμενόμενων ταμειακών ροών που προκύπτουν από τις εξασφαλίσεις που διακρατά ο Όμιλος. Ο Όμιλος κατέχει εξασφαλίσεις ως μέσα μετρίασης του πιστωτικού κινδύνου που σχετίζονται με τις απαιτήσεις από πελάτες. Τα βασικά είδη των διακρατούμενών εξασφαλίσεων είναι: • Μετρητά • Εμπορικά και οικιστικά ακίνητα • Εγγυητικές επιστολές • Μετοχές • Ενέγγυες πιστώσεις • Επιταγές Την 31.12.2019 ο Όμιλος δεν κατείχε κάποια απαίτηση από πελάτες για την οποία να μην έχει αναγνωριστεί ΑΠΖ, λόγω της επίδρασης οποιασδήποτε αντίστοιχης εξασφάλισης. Στο επίκεντρο της επιμέτρησης της ΑΠΖ είναι ο ορισμός της αθέτησης. Ο Όμιλος θεωρεί γεγονός αθέτησης όταν ο οφειλέτης είναι σε καθυστέρηση για περισσότερες από 90 ημέρες ή δεν είναι πιθανό να αποπληρώσει τις υποχρεώσεις του στον Όμιλο λόγω οικονομικών δυσκολιών. Ο Όμιλος επιμετρά τα ΑΠΖ σε συλλογική βάση για χαρτοφυλάκια απαιτήσεων από πελάτες με παρόμοια πιστωτικά χαρακτηριστικά. Ειδικότερα, ο Όμιλος εκτιμά τις ΑΠΖ ομαδοποιώντας τις απαιτήσεις βάσει των κοινών χαρακτηριστικών κινδύνου και των ημερών καθυστέρησης. Επιπλέον, ο Όμιλος αξιολογεί τις αναμενόμενες πιστωτικές ζημίες που σχετίζονται με τα χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού του Ομίλου, λαμβάνοντας υπόψη πληροφορίες που αφορούν το μέλλον. Οι πληροφορίες που αφορούν το μέλλον ενσωματώνονται στο μοντέλο των ΑΠΖ μέσω της εξέτασης διάφορων εσωτερικών και εξωτερικών πηγών της πραγματικής οικονομικής πληροφορίας και των οικονομικών προβλέψεων. Ο Όμιλος αναγνωρίζει την σχετιζόμενη πρόβλεψη ζημίας σε κάθε ημερομηνία αναφοράς. Σελίδα 28 από 70 ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ της χρήσης 1/1-31/12/2019 3.19.6 Παράγωγα χρηματοοικονομικά μέσα Ο Όμιλος προβαίνει στη σύναψη περιορισμένου αριθμού συμβάσεων χρηματοοικονομικών μέσων στα πλαίσια της διαχείρισης των κινδύνων της αγοράς στην οποία δραστηριοποιείται. Τα παράγωγα χρηματοοικονομικά μέσα αναγνωρίζονται αρχικά στην εύλογη αξία τους την ημέρα που συνάπτεται η σύμβαση και στη συνέχεια επιμετρούνται στην εύλογη αξία τους σε κάθε ημερομηνία αναφοράς. Το κέρδος ή η ζημία που προκύπτει, αναγνωρίζεται άμεσα στα αποτελέσματα, εκτός αν το παράγωγο χρηματοοικονομικό μέσο είναι προσδιορισμένο και αποτελεσματικό μέσο αντιστάθμισης, στην οποία περίπτωση, ο χρόνος αναγνώρισης στα αποτελέσματα εξαρτάται από τη φύση της σχέσης αντιστάθμισης. Ένα παράγωγο με θετική εύλογη αξία, αναγνωρίζεται ως χρηματοοικονομικά περιουσιακό στοιχείο, ενώ ένα παράγωγο με αρνητική εύλογη αξία, αναγνωρίζεται ως χρηματοοικονομική υποχρέωση. Τα παράγωγα δεν συμψηφίζονται στις οικονομικές καταστάσεις, εκτός αν ο Όμιλος έχει τόσο το νομικά επιβαλλόμενο δικαίωμα όσο και την πρόθεση να τα συμψηφίσει. Ένα παράγωγο παρουσιάζεται ως μη κυκλοφορούν περιουσιακό στοιχείο ή μακροπρόθεσμη υποχρέωση, εφόσον η εναπομένουσα περίοδος ωρίμανσης του μέσου είναι μεγαλύτερη από 12 μήνες και δεν επιβάλλεται να πραγματοποιηθεί ή να διακανονιστεί εντός 12 μηνών. Τα υπόλοιπα παράγωγα παρουσιάζονται ως κυκλοφορούντα στοιχεία ενεργητικού ή βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις. 3.20. Λοιπά Χρηματοοικονομικά Στοιχεία Ενεργητικού Τα λοιπά χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία ενεργητικού αφορούν χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία που αποτιμούνται στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών εισοδημάτων (ΕΑΜΛΣΕ) και περιλαμβάνουν μη εισηγμένους μετοχικούς τίτλους οι οποίοι δεν κατέχονται προς διαπραγμάτευση και για τους οποίους έχει επιλεγεί αμετάκλητα από τον Όμιλο κατά την αρχική αναγνώριση (μετάβαση) να αναγνωρισθούν στην κατηγορία αυτή. 3.21. Μη κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία διακρατούμενα προς πώληση Τα μη κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία (και οι ομάδες διάθεσης) που ταξινομούνται ως κατεχόμενα προς πώληση αποτιμώνται στη χαμηλότερη αξία μεταξύ της λογιστικής αξίας και της εύλογης αξίας μείον τα κόστη πώλησης. Τα μη κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία και οι ομάδες απόρριψης (ή εκποίησης) ταξινομούνται ως κατεχόμενα προς πώληση, εάν η λογιστική τους αξία θα ανακτηθεί μέσω πώλησης τους και όχι μέσω συνεχιζόμενης χρήσης. Αυτός ο όρος θεωρείται ότι πληρούται μόνο όταν η πώληση είναι πολύ πιθανή και το περιουσιακό στοιχείο (ή ομάδα διάθεσης) είναι διαθέσιμο για άμεση πώληση στην παρούσα κατάσταση. Η διοίκηση πρέπει να δεσμεύεται για την πώληση, η οποία θα πρέπει να αναμένεται να αναγνωριστεί ως ολοκληρωμένη πώληση εντός ενός έτους από την ημερομηνία ταξινόμησης. Όταν ο Όμιλος δεσμεύεται σε σχέδιο πώλησης που συνεπάγεται απώλεια ελέγχου θυγατρικής, όλα τα περιουσιακά στοιχεία και οι υποχρεώσεις της θυγατρικής αυτής ταξινομούνται ως κατεχόμενα προς πώληση όταν πληρούνται τα κριτήρια που περιγράφονται παραπάνω ανεξάρτητα από το αν ο Όμιλος θα διατηρήσει κάποια μειοψηφία στην πρώην θυγατρικής του μετά την πώληση. 3.22. Δάνεια Τα έντοκα τραπεζικά δάνεια και οι υπεραναλήψεις καταχωρούνται με τα αντίστοιχα ποσά των σχετικών αναλήψεων μειωμένα κατά τα άμεσα έξοδα έκδοσης τους. Τα χρηματοοικονομικά έξοδα, συμπεριλαμβανομένων και των πληρωτέων επιβραβεύσεων (premium) κατά την εξόφληση ή επαναγορά και τα άμεσα έξοδα έκδοσης λογιστικοποιούνται σε δεδουλευμένη βάση στα αποτελέσματα χρησιμοποιώντας τη μέθοδο του πραγματικού επιτοκίου και προστίθενται στο αναπόσβεστο λογιστικό υπόλοιπο του σχετικού δανείου ή υπερανάληψης, στην έκταση που δεν διακανονίζονται στην χρήση που προκύπτουν. 3.23. Υποχρεώσεις Οι υποχρεώσεις από εμπορικές δραστηριότητες είναι άτοκες και εμφανίζονται στην ονομαστική τους αξία. Σελίδα 29 από 70 ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ της χρήσης 1/1-31/12/2019 3.24. Προβλέψεις Οι προβλέψεις σχηματίζονται όταν ο Όµιλος έχει παρούσα νοµική ή τεκµαιρόµενη υποχρέωση, ως αποτέλεσµα παρελθόντος γεγονότος, και πιθανολογείται ότι θα απαιτηθεί εκροή οικονοµικού οφέλους για την τακτοποίηση αυτής της υποχρέωσης. Οι προβλέψεις επιμετρώνται στην καλύτερη δυνατή εκτίμηση στην οποία καταλήγει η διοίκηση σε ότι αφορά στο κόστος που θα προκύψει για τον διακανονισμό της υποχρέωσης που οφείλεται στην ημερομηνία της Κατάστασης Οικονομικής Θέσης και προεξοφλούνται στην παρούσα αξία τους εφόσον η σχετική επίδραση της προεξόφλησης είναι σημαντική. Οι προβλέψεις για το κόστος ανασυγκρότησης, εφ’ όσον συντρέχει τέτοια περίπτωση, λογιστικοποιούνται όταν ο Όμιλος έχει εκπονήσει επίσημο λεπτομερές σχέδιο ανασυγκρότησης, το οποίο και έχει γνωστοποιήσει στα εμπλεκόμενα μέρη. Η επιμέτρηση του κόστους ανασυγκρότησης περιλαμβάνει μόνο τα άμεσα έξοδα της ανασυγκρότησης που είναι αναγκαία για την ανασυγκρότηση και όχι για τη συνεχιζόμενη λειτουργία της επιχείρησης. 3.25. Αναταξινομήσεις Κονδυλίων Έγιναν μερικές μη σημαντικές αναταξινομήσεις κονδυλίων σε κονδύλια της “Κατάσταση Αποτελεσμάτων και Λοιπών Συνολικών Εισοδημάτων” της προηγούμενης συγκριτικής χρήσης 2018, ώστε αυτά να καταστούν συγκρίσιμα με τα αντίστοιχα της τρέχουσας χρήσης. Οι αναταξινομήσεις αυτές αφορούν στις κατηγορίες “Κύκλος εργασιών” ( Όμιλος: €28 εκ, Εταιρία: €32 εκ), “Κόστος πωληθέντων” (Όμιλος: €12 εκ, Εταιρία: €8,8 εκ) και συνολικά στα “Λειτουργικά έσοδα/(έξοδα)” (Όμιλος: €16 εκ, Εταιρία: €23,2 εκ). Οι αναταξινομήσεις αυτές δεν είχαν καμία επίδραση στα Καθαρά Αποτελέσματα και στα Ίδια Κεφάλαια του Ομίλου ή της Εταιρίας. 3.26. Κύριες πηγές αβεβαιότητας λογιστικών εκτιμήσεων Η σύνταξη των Οικονομικών Καταστάσεων προϋποθέτει τη διενέργεια εκτιμήσεων και παραδοχών, που ενδέχεται να επηρεάσουν τα λογιστικά υπόλοιπα των ακινητοποιήσεων και υποχρεώσεων και τις απαιτούμενες γνωστοποιήσεις για ενδεχόμενες απαιτήσεις και υποχρεώσεις όπως επίσης και το ύψος των εσόδων και εξόδων που αναγνωρίστηκαν. Η χρήση επαρκούς πληροφόρησης και η εφαρμογή υποκειμενικής κρίσης αποτελούν αναπόσπαστα στοιχεία για τη διενέργεια εκτιμήσεων σε αποτιμήσεις περιουσιακών στοιχείων, υποχρεώσεις από παροχές στο προσωπικό, απομείωση αξίας απαιτήσεων, ανοιχτές φορολογικές υποχρεώσεις και εκκρεμείς δικαστικές υποθέσεις. Οι εκτιμήσεις κρίνονται σημαντικές αλλά μη δεσμευτικές. Τα πραγματικά μελλοντικά αποτελέσματα ενδέχεται να διαφέρουν από τις ανωτέρω εκτιμήσεις. Οι σημαντικότερες πηγές αβεβαιότητας στις λογιστικές εκτιμήσεις της Διοίκησης αφορούν κυρίως τις επίδικες υποθέσεις και τις ανέλεγκτες φορολογικά χρήσεις, όπως αναλυτικά αναφέρονται και στη σημείωση 32. Άλλες πηγές αβεβαιότητας είναι σχετικές με τις παραδοχές της Διοίκησης σχετικά με τα προγράμματα παροχών στο προσωπικό λόγω εξόδου από την υπηρεσία όπως αυξήσεις αποδοχών, υπολειπόμενα έτη αφυπηρέτησης, πληθωρισμός κλπ. Επίσης πηγή αβεβαιότητας αποτελεί η εκτίμηση σχετικά με την ωφέλιμη ζωή των ενσώματων ακινητοποιήσεων. Οι ανωτέρω εκτιμήσεις και παραδοχές βασίζονται στην ως τώρα εμπειρία της Διοίκησης και επαναξιολογούνται ώστε να επικαιροποιούνται στις εκάστοτε υφιστάμενες συνθήκες της αγοράς. Σελίδα 30 από 70 ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ της χρήσης 1/1-31/12/2019 4. Κύκλος Εργασιών Η ανάλυση του κύκλου εργασιών είναι ως κάτωθι: ΟΜΙΛΟΣ (Ποσά σε χιλ. Ευρώ) Πωλήσεις 1/1-31/12/19 9.372.543 ΕΤΑΙΡΙΑ 1/1-31/12/18 9.519.561 1/1-31/12/19 6.936.469 1/1-31/12/18 7.237.589 Ο πίνακας που ακολουθεί παρουσιάζει μία ανάλυση των πωλήσεων ανά γεωγραφική αγορά (εσωτερικό – εξωτερικό) και ανά κατηγορία πωληθέντων ειδών (προϊόντα - εμπορεύματα - υπηρεσίες). ΟΜΙΛΟΣ (Ποσά σε χιλ.Ευρώ) ΠΩΛΗΣΕΙΣ: ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ Προϊόντων 1.042.773 Εμπορευμάτων 2.552.757 Υπηρεσιών 161.620 Σύνολο 3.757.150 1/1 – 31/12/19 ΝΑΥΤΙΛΙΑ 494.267 371.522 651 866.440 1/1 – 31/12/18 ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΣΥΝΟΛΟ 4.365.818 5.902.858 353.219 3.277.498 192.187 29.916 4.748.953 9.372.543 ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ 1.188.120 2.375.516 60.316 3.623.952 ΝΑΥΤΙΛΙΑ 543.546 257.651 0 801.197 ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΣΥΝΟΛΟ 4.761.472 6.493.138 310.096 2.943.263 83.160 22.844 5.094.412 9.519.561 ΕΤΑΙΡΙΑ (Ποσά σε χιλ.Ευρώ) ΠΩΛΗΣΕΙΣ: ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ Προϊόντων 1.013.899 Εμπορευμάτων 500.290 Υπηρεσιών 21.281 Σύνολο 1.535.470 1/1 – 31/12/19 ΝΑΥΤΙΛΙΑ 483.550 314.536 0 798.086 1/1 – 31/12/18 ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΣΥΝΟΛΟ 4.309.124 5.806.573 274.811 1.089.637 40.259 18.978 4.602.913 6.936.469 ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ 1.158.730 373.228 19.085 1.551.043 ΝΑΥΤΙΛΙΑ 532.586 209.623 0 742.209 ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΣΥΝΟΛΟ 4.732.314 6.423.630 781.911 199.060 32.048 12.963 4.944.337 7.237.589 Βάσει ιστορικών στοιχείων της Εταιρίας και του Ομίλου το ποσοστό συμμετοχής των πωληθέντων όγκων των τριμήνων στο σύνολο του έτους κυμαίνεται από 26% έως 28% και ως εκ τούτου δεν παρατηρείται ιδιαίτερη εποχικότητα στον όγκο πωλήσεων ανά τρίμηνο Η ανάλυση των πωλήσεων της μητρικής εταιρείας ανά κατηγορία προιόντος είναι ως κάτωθι : (Ποσά σε χιλ.) Πωλήσεις/Προϊόν Άσφαλτος Μαζούτ Πετρέλαιο Κίνησης & Θέρμανσης Αεροπορικά Καύσιμα Βενζίνες Υγραέρια Λιπαντικά Λοιπά Σύνολο (Προϊόντα) Πωλήσεις Αργού/Λοιπές πωλήσεις Γενικό σύνολο Μετρικοί Τόνοι 2019 1.074 2.997 4.733 1.998 2.264 208 290 586 14.150 258 14.408 Ποσό € 2019 309.810 943.369 2.595.356 1.131.760 1.322.216 85.326 167.492 225.938 6.781.268 155.201 6.936.469 Μετρικοί Τόνοι 2018 724 3.559 4.794 1.945 2.347 217 273 495 14.354 87 14.441 Ποσό € 2018 240.207 1.180.316 2.722.070 1.114.713 1.410.142 104.520 188.275 198.983 7.159.226 46.315 7.205.541 Σελίδα 31 από 70 ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ της χρήσης 1/1-31/12/2019 5. Λειτουργικοί Τομείς Το σύνολο της δραστηριότητας του Ομίλου ανά γεωγραφικό τομέα βρίσκεται κυρίως στην Ελλάδα, καθώς οι περισσότερες εταιρίες του Ομίλου που περιλαμβάνονται στην ενοποίηση έχουν έδρα στην Ελλάδα, ενώ αυτές που δραστηριοποιούνται στο εξωτερικό είναι λίγες και έχουν προς το παρόν πολύ περιορισμένες δραστηριότητες . Οι επιχειρηματικοί τομείς διαχωρίζονται σε δραστηριότητα του διυλιστηρίου, δραστηριότητα πωλήσεων από/προς πρατήρια καυσίμων και παροχή υπηρεσιών. Στους πίνακες που ακολουθούν παρουσιάζουμε ανάλυση ανά τομέα επιχειρηματικής δραστηριότητας: Σελίδα 32 από 70 ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ της χρήσης 1/1-31/12/2019 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΥΝΟΛΙΚΟΥ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ (Ποσά σε χιλ.Ευρώ) Επιχειρηματικές Δραστηριότητες Πωλήσεις σε τρίτους Ενδοεταιρικές πωλήσεις Σύνολο πωλήσεων Κόστος πωληθέντων Μικτά αποτελέσματα Έξοδα διάθεσης Έξοδα διοίκησης Λοιπά έσοδα Λοιπά κέρδη / (ζημιές) Κέρδη εκμετάλλευσης Χρηματοοικονομικά έσοδα Χρηματοοικονομικά έξοδα Κέρδη/(ζημιές) από συγγενείς εταιρίες Κέρδη χρήσης προ φόρων Λοιπές Πληροφορίες Προσθήκες από εξαγορά θυγατρικής Προσθήκες παγίων Αποσβέσεις χρήσης ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΣΗ Ενεργητικό Στοιχεία ενεργητικού (πλην συμμετοχών) Συμμετοχές σε θυγατρικές και συνδεδεμένες εταιρίες Λοιπά Χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού Στοιχεία ενεργητικού κατεχόμενα προς πώληση Σύνολο ενεργητικού Παθητικό Σύνολο υποχρεώσεων Στοιχεία παθητικού άμεσα σχετιζόμενα με τα στοιχεία ενεργητικού κατεχόμενα προς πώληση Σύνολο υποχρεώσεων 1/1-31/12/2019 Δραστηριότητα Διυλιστηρίου 5.044.072 1.970.832 7.014.904 (6.655.187) 359.717 (27.986) (49.576) 2.900 (6.796) 278.259 12.075 (23.844) 0 266.490 Εμπορία/ Πωλήσεις σε πρατήρια 4.136.284 948.382 5.084.666 (4.784.113) 300.553 (224.391) (29.837) 13.834 (1.069) 59.090 7.776 (25.097) 0 41.769 Παροχή υπηρεσιών 192.187 43.737 235.924 (227.256) 8.668 (5.224) (4.649) 59 (1) (1.147) 15.068 (14.338) 0 (417) 0 107.242 82.008 0 85.630 53.565 2.114.484 346.888 1.065 0 2.462.437 Απαλείψεις/ Προσαρμογές 0 (2.962.951) (2.962.951) 2.948.443 (14.508) 25.441 (1.472) (6.418) (1) 3.042 (26.168) 15.963 2.752 (4.411) Σύνολο 9.372.543 0 9.372.543 (8.718.113) 654.430 (232.160) (85.534) 10.375 (7.867) 339.244 8.751 (47.316) 2.752 303.431 959 7.923 2.505 0 (9.243) (3.370) 959 191.552 134.708 1.018.982 9.563 501 0 1.029.046 477.983 126.253 3.271 289.671 897.178 (518.571) (402.158) 0 0 (920.729) 3.092.878 80.546 4.837 289.671 3.467.932 1.407.571 750.806 426.269 (522.531) 2.062.115 0 1.407.571 0 750.806 216.890 643.159 0 (522.531) 216.890 2.279.005 Σελίδα 33 από 70 ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ της χρήσης 1/1-31/12/2019 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΥΝΟΛΙΚΟΥ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ (Ποσά σε χιλ.Ευρώ) Επιχειρηματικές Δραστηριότητες Πωλήσεις σε τρίτους Ενδοεταιρικές πωλήσεις Σύνολο πωλήσεων Κόστος πωληθέντων Μικτά αποτελέσματα Έξοδα διάθεσης Έξοδα διοίκησης Λοιπά έσοδα Λοιπά κέρδη / (ζημιές) Κέρδη εκμετάλλευσης Χρηματοοικονομικά έσοδα Χρηματοοικονομικά έξοδα Κέρδη/(ζημιές) από συγγενείς εταιρίες Κέρδη χρήσης προ φόρων Λοιπές Πληροφορίες Προσθήκες από εξαγορά θυγατρικής Προσθήκες παγίων Αποσβέσεις χρήσης ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΣΗ Ενεργητικό Στοιχεία ενεργητικού (πλην συμμετοχών) Συμμετοχές σε θυγατρικές και συνδεδεμένες εταιρίες Λοιπά Χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού Σύνολο ενεργητικού Παθητικό Σύνολο υποχρεώσεων 1/1-31/12/2018 Δραστηριότητα Διυλιστηρίου 5.378.148 1.920.476 7.298.624 (6.887.016) 411.608 (18.529) (48.864) 1.823 (12.402) 333.636 9.042 (29.217) 0 313.461 Εμπορία/ Πωλήσεις σε πρατήρια 4.058.253 831.247 4.889.500 (4.624.315) 265.185 (187.865) (28.851) 12.562 (2.856) 58.176 6.016 (20.372) 0 43.820 Παροχή υπηρεσιών 83.160 26.931 110.091 (102.238) 7.853 (950) (2.610) 69 4 4.363 14.335 (13.781) 0 4.917 0 88.593 76.353 0 46.298 24.168 2.039.447 215.688 1.001 2.256.136 1.264.480 Απαλείψεις/ Προσαρμογές 0 (2.778.654) (2.778.654) 2.776.929 (1.725) 2.870 1.149 (6.424) (3) (4.130) (21.886) 14.196 5.018 (6.802) Σύνολο 9.519.561 0 9.519.561 (8.836.640) 682.921 (204.474) (79.175) 8.028 (15.257) 392.043 7.508 (49.174) 5.018 355.395 14.310 588 2.025 0 0 523 14.310 135.477 103.069 829.230 8.818 500 838.548 455.050 14.251 1.299 470.600 (528.465) (189.338) 0 (717.803) 2.795.262 49.419 2.800 2.847.481 583.377 418.069 (530.667) 1.735.259 Σελίδα 34 από 70 ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ της χρήσης 1/1-31/12/2019 Χρονική Αναγνώριση του Εσόδου (Ποσά σε χιλ.Ευρώ) Επιχειρηματικές Δραστηριότητες Δραστηριότητα Διυλιστηρίου Σε δεδομένη χρονική στιγμή Σε βάθος χρόνου Συνολικά Έσοδα 5.044.072 0 5.044.072 (Ποσά σε χιλ.Ευρώ) Επιχειρηματικές Δραστηριότητες Δραστηριότητα Διυλιστηρίου Σε δεδομένη χρονική στιγμή Σε βάθος χρόνου Συνολικά Έσοδα 1/1-31/12/2019 Εμπορία/ Πωλήσεις σε πρατήρια Παροχή υπηρεσιών 4.136.284 0 4.136.284 0 192.187 192.187 1/1-31/12/2018 Εμπορία/ Πωλήσεις σε πρατήρια Παροχή υπηρεσιών 5.378.148 0 5.378.148 4.058.253 0 4.058.253 Σύνολο 9.180.356 192.187 9.372.543 Σύνολο 0 83.160 83.160 9.436.401 83.160 9.519.561 Για το έτος 2019 οι πωλήσεις του Ομίλου προς τη Saudi Aramco αντιπροσωπεύουν ποσοστό 10,59% επί των συνολικών πωλήσεων, ενώ πωλήσεις σε άλλους 8 πελάτες αντιπροσωπεύουν ένα επιπλέον 23,53% επί των συνολικών πωλήσεων. Για το έτος 2018 οι πωλήσεις του Ομίλου προς τη Saudi Aramco αντιπροσωπεύουν ποσοστό 11,09% επί των συνολικών πωλήσεων, ενώ πωλήσεις σε άλλους 8 πελάτες αντιπροσωπεύουν ένα επιπλέον 26,84% επί των συνολικών πωλήσεων. Δεν υπάρχει περαιτέρω σημαντική συγκέντρωση του πελατολογίου για τον Όμιλο και/ή την Εταιρία. Οι Ομιλικές πωλήσεις ανά χώρα παρουσιάζονται στο παρακάτω πίνακα: ΟΜΙΛΟΣ 2019 Χώρα Ελλάδα ΟΜΙΛΟΣ 2018 Πωλήσεις % 49,33% Χώρα Ελλάδα Πωλήσεις % 46,62% Σαουδική Αραβία 10,60% Ηνωμένο Βασίλειο 13,52% Ηνωμένο Βασίλειο 10,38% Σαουδική Αραβία 11,09% Σιγκαπούρη 6,91% Ισπανία 5,51% Ιταλία 6,15% Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα 5,22% Λοιπές (30+ χώρες) 16,64% Λοιπές (30+ χώρες) 18,04% Σελίδα 35 από 70 ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ της χρήσης 1/1-31/12/2019 6a. Λοιπά Έσοδα (Ποσά σε χιλ. Ευρώ) Ενοίκια Προμήθειες Λοιπά Σύνολο ΟΜΙΛΟΣ 1/1-31/12/19 1/1-31/12/18 3.326 3.622 1.991 1.976 5.058 2.430 10.375 8.028 ΕΤΑΙΡΙΑ 1/1-31/12/19 1/1-31/12/18 824 705 0 0 1.557 761 2.381 1.466 ΟΜΙΛΟΣ 1/1-31/12/19 1/1-31/12/18 ΕΤΑΙΡΙΑ 1/1-31/12/19 1/1-31/12/18 6β. Λοιπά Κέρδη / (Ζημιές) (Ποσά σε χιλ. Ευρώ) (Χρεωστικές)/Πιστωτικές συναλλαγματικές διαφορές Πωλήσεις & διαγραφές παγίων Λοιπά Σύνολο (652) (7.419) 204 (7.867) (6.237) (2.085) (6.935) (15.257) (1.258) (247) 1.341 (164) (5.772) 0 (2.112) (7.884) 7. Κέρδη Εκμεταλλεύσεως Για τη διαμόρφωση των κερδών εκμεταλλεύσεως του Ομίλου και της Εταιρίας περιλαμβάνονται στους λογαριασμούς της Κατάστασης Συνολικού Εισοδήματος και οι κάτωθι χρεώσεις / (πιστώσεις): (Ποσά σε χιλ. Ευρώ) Αποσβέσεις λοιπών ασώματων ακινητοποιήσεων Αποσβέσεις ενσώματων ακινητοποιήσεων Αποσβέσεις διακαιωμάτων χρήσης Σύνολο Αποσβέσεων Επιχορηγούμενες αποσβέσεις Πρόβλεψη για επισφαλείς απαιτήσεις (σημείωση 21) Μισθοί και λοιπές παροχές προσωπικού Εργοδοτικές εισφορές Προβλέψεις για αποζημιώσεις προσωπικού (σημείωση 36) Συνολικό κόστος μισθοδοσίας ΟΜΙΛΟΣ 1/1-31/12/19 1/1-31/12/18 ΕΤΑΙΡΙΑ 1/1-31/12/19 1/1-31/12/18 7.550 5.908 636 319 99.130 28.028 134.708 931 97.161 74.696 103.069 938 75.235 4.301 80.172 931 75.015 938 3.439 (2.368) (113) 94 131.048 28.024 126.945 27.670 87.615 19.748 87.750 18.902 7.419 166.492 5.918 160.533 7.007 114.370 5.382 112.034 Οι συνολικές αμοιβές για τη χρήση 2019 ελεγκτικών και μη υπηρεσιών ανήλθαν σε € 1.771 χιλιάδες για τον Όμιλο και € 720 χιλιάδες για την Εταιρία. Σελίδα 36 από 70 ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ της χρήσης 1/1-31/12/2019 8. Χρηματοοικονομικά Έσοδα Τα χρηματοοικονομικά έσοδα αναλύονται ως εξής: (Ποσά σε χιλ. Ευρώ) Τόκοι πιστωτικοί Έσοδα από μερίσματα Σύνολο Χρηματοοικονομικών εσόδων ΟΜΙΛΟΣ 1/1-31/12/19 1/1-31/12/18 8.320 7.406 431 102 8.751 7.508 ΕΤΑΙΡΙΑ 1/1-31/12/19 1/1-31/12/18 6.853 6.768 5.024 2.254 11.877 9.022 9. Χρηματοοικονομικά Έξοδα (Ποσά σε χιλ. Ευρώ) Τόκοι μακροπρόθεσμων δανείων Τόκοι βραχυπρόθεσμων δανείων Τόκοι χρηματοδοτικής μίσθωσης Προμήθειες Τραπεζών Εξοδοποίηση δαπανών μακροπρόθεσμων δανείων Έξοδα αδράνειας (Κέρδη) / Ζημίες από παράγωγα επιμετρούμενα σε EAMKA Λοιπά Σύνολο χρηματοοικονομικών εξόδων ΟΜΙΛΟΣ 1/1-31/12/19 1/1-31/12/18 32.257 32.510 764 3.870 4.938 3 6.971 7.120 ΕΤΑΙΡΙΑ 1/1-31/12/19 1/1-31/12/18 22.711 23.304 0 67 498 0 221 291 2.854 2.023 2.376 1.487 729 1.883 1.096 1.487 (3.482) 991 47.316 0 1.808 49.174 (4.422) 1.028 22.648 0 1.850 28.095 10. Φόροι Εισοδήματος (Ποσά σε χιλ. Ευρώ) Φόρος εισοδήματος τρέχουσας χρήσης Φορολόγηση αποθεματικών Διαφορές φορολ. ελέγχου προηγ. χρήσεων Αναβαλλόμενη φορολογία που αναγνωρίστηκε στα αποτελέσματα Αναβαλλόμενη φορολογία που αναγνωρίστηκε στα λοιπά συνολικά εισοδήματα Αναβαλλόμενη φορολογία (σημείωση 25) Σύνολο ΟΜΙΛΟΣ 1/1-31/12/19 1/1-31/12/18 ΕΤΑΙΡΙΑ 1/1-31/12/19 1/1-31/12/18 82.144 0 113.240 0 68.557 0 100.862 0 111 82.255 877 114.117 0 68.557 490 101.352 (3.058) (13.435) (5.416) (12.456) (2.682) (39) (2.391) 5 (5.740) 76.515 (13.474) 100.643 (7.807) 60.750 (12.451) 88.901 Ο φόρος εισοδήματος υπολογίσθηκε με συντελεστή 24% για την χρήση 1/1–31/12/2019 και με 29% για την συγκριτική χρήση 1/1–31/12/2018. Ο φόρος εισοδήματος της χρήσης του Ομίλου και της Εταιρίας προκύπτει αφού υπολογιστούν πάνω στο λογιστικό κέρδος οι κατωτέρω φορολογικές επιδράσεις: Σελίδα 37 από 70 ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ της χρήσης 1/1-31/12/2019 (Ποσά σε χιλ. Ευρώ) Φορολογικός συντελεστής Επιδράσεις στο φόρο από : Διαφορές φορολογικού ελέγχου Έξοδα μη εκπεστέα φορολογικά Απαλλασσόμενα της φορολογίας έσοδα Λοιπές επιδράσεις (αναβαλλόμενη φορολογία, αλλαγή συντελεστή κλπ) Πραγματικός φορολογικός συντελεστής ΟΜΙΛΟΣ 1/1-31/12/19 1/1-31/12/18 24,0% 29,0% ΕΤΑΙΡΙΑ 1/1-31/12/19 1/1-31/12/18 24,0% 29,0% 0,0% 0,9% 0,2% 0,7% 0,0% 0,3% 0,2% 0,2% -0,6% -1,2% -0,4% -0,2% 1,7% -0,5% -0,4% -1,1% 26,1% 28,4% 23,5% 28,1% 11. Μερίσματα Τα μερίσματα των μετόχων προτείνονται από τη διοίκηση στο τέλος κάθε χρήσης και τελούν υπό την έγκριση της Ετήσιας Τακτικής Γενικής Συνέλευσης των μετόχων. Η Διοίκηση της Εταιρίας, προτείνει στην ερχόμενη Ετήσια Τακτική Γενική Συνέλευση του Ιουνίου 2020 την διανομή συνολικού μικτού μερίσματος για τη χρήση 2019 ποσού € 127.400.427 (ή ποσού € 1,15 ανά μετοχή). Σημειώνεται ότι έχει ήδη καταβληθεί και αναγνωρισθεί ως μικτό προμέρισμα χρήσης 2019 ποσό € 38.774.043 (ή ποσό € 0,35 ανά μετοχή) από τον Δεκέμβριο του 2019, ενώ το υπόλοιπο € 0,80 ανά μετοχή θα πληρωθεί και θα αναγνωρισθεί στη χρήση 2020. Σημειώνεται ότι βάσει του νόμου 4646/2019 τα κέρδη που διανέμουν τα νομικά πρόσωπα, από το έτος 2019 και μετά, υπόκεινται σε παρακράτηση με συντελεστή 5%. 12. Κέρδη ανά Μετοχή (Ποσά σε χιλ. Ευρώ) Κέρδη / (ζημιές) κατανεμόμενες στους μετόχους της Εταιρίας από συνεχ. δραστ. Κέρδη / (ζημιές) κατανεμόμενες στους μετόχους της Εταιρίας από συνεχ. δραστ. και μη συνεχ. δραστ. Μέσος Σταθμισμένος αριθμός των κοινών μετοχών για τους σκοπούς των βασικών κερδών ανά μετοχή Κέρδη / (ζημιές) κατανεμόμενες στους μετόχους της Εταιρίας από συνεχ. δραστ. Κέρδη / (ζημιές) κατανεμόμενες στους μετόχους της Εταιρίας από συνεχ. δραστ. και μη συνεχ. δραστ. ΟΜΙΛΟΣ 1/1-31/12/19 1/1-31/12/18 ΕΤΑΙΡΙΑ 1/1-31/12/19 1/1-31/12/18 227.764 257.432 205.523 228.099 224.914 257.432 205.523 228.099 110.782.980 110.782.980 110.782.980 110.782.980 2,06 2,32 1,86 2,06 2,03 2,32 1,86 2,06 Σελίδα 38 από 70 ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ της χρήσης 1/1-31/12/2019 13. Υπεραξία Επιχείρησης O λογαριασμός της υπεραξίας επιχείρησης του Ομίλου, στις 31 Δεκεμβρίου 2019 ανέρχεται σε € 21.506 χιλιάδες και αφορά την εξαγορά των θυγατρικών “ΑvinOil Α.Β.Ε.Ν.Ε.Π.” για ποσό € 16.200 χιλιάδες, “CORAL GAS A.E.B.E.Y.” για ποσό € 3.105 χιλιάδες και “NRG TRADING HOUSE ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Α.Ε.” για ποσό € 1.734 χιλιάδες. Ποσό € 467 χιλιάδες αφορά την υπεραξία που μεταφέρεται από τον όμιλο της “L.P.C. Α.Ε.’’ που προέκυψε από τον μετασχηματισμό (διάσπαση) της “CYCLON ΕΛΛΑΣ A.E.”. Διενεργείται από τον Όμιλο έλεγχος για τυχόν ενδείξεις απομείωσης ετησίως από τον οποίο δεν έχει προκύψει ανάγκη για απομείωση της υπεραξίας. (Ποσά σε χιλ. Ευρώ) Υπεραξία 31/12/2018 21.506 Προσθήκες 31/12/2019 21.506 0 14. Λοιπές Ασώματες Ακινητοποιήσεις Οι λοιπές ασώματες ακινητοποιήσεις του Ομίλου αποτελούνται από προγράμματα λογισμικού, δικαιώματα εκμετάλλευσης πρατηρίων καυσίμων και δικαιώματα παραχώρησης. Οι κινήσεις τους κατά την χρήση 1/1– 31/12/2018 και κατά την χρήση 1/1 – 31/12/2019 παρουσιάζονται στον κατωτέρω πίνακα: (Ποσά σε χιλ. Ευρώ) ΚΟΣΤΟΣ 1 Ιανουαρίου 2018 Προσθήκες από εξαγορά θυγατρικής Προσθήκες Μειώσεις/Διαγραφές Μεταφορές 31 Δεκεμβρίου 2018 Προσθήκες από εξαγορά θυγατρικής Προσθήκες Μειώσεις/Διαγραφές Μεταφορές 31 Δεκεμβρίου 2019 ΑΠΟΣΒΕΣΕΙΣ 1 Ιανουαρίου 2018 Προσθήκες από εξαγορά θυγατρικής Αποσβέσεις χρήσης Μειώσεις/Διαγραφές 31 Δεκεμβρίου 2018 Αποσβέσεις χρήσης Μειώσεις/Διαγραφές 31 Δεκεμβρίου 2019 ΑΝΑΠΟΣΒΕΣΤΗ ΑΞΙΑ 31 Δεκεμβρίου 2018 31 Δεκεμβρίου 2019 Λογισμικό Δικαιώματα ΟΜΙΛΟΣ Λοιπά Σύνολο ΕΤΑΙΡΙΑ Λογισμικό 34.980 52.481 0 87.461 11.915 197 2.327 (201) 466 37.769 0 744 (592) 580 53.213 14.147 0 0 0 14.147 14.344 3.071 (793) 1.046 105.129 0 360 0 0 12.275 0 4.628 (6.743) 2.263 37.917 921 2.450 0 0 56.584 0 0 0 0 14.147 921 7.078 (6.743) 2.263 108.648 0 244 0 1.833 14.352 28.603 36.843 0 65.446 11.197 70 2.068 (192) 30.549 2.657 (6.743) 26.463 0 3.368 (584) 39.627 3.478 0 43.105 0 472 0 472 1.415 0 1.887 70 5.908 (776) 70.648 7.550 (6.743) 71.455 0 319 0 11.516 636 0 12.152 7.220 11.454 13.586 13.479 13.675 12.260 34.481 37.193 759 2.200 Σελίδα 39 από 70 ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ της χρήσης 1/1-31/12/2019 15. Ενσώματες Ακινητοποιήσεις Οι κινήσεις των ενσώματων ακινητοποιήσεων του Ομίλου κατά την χρήση 1/1–31/12/2018 και κατά την χρήση 1/1–31/12/2019 παρουσιάζονται στον κατωτέρω πίνακα: ΟΜΙΛΟΣ (Ποσά σε χιλ. Ευρώ) ΚΟΣΤΟΣ 1 Ιανουαρίου 2018 Προσθήκες από εξαγορά θυγατρικής Προσθήκες Μειώσεις/Διαγραφές Μεταφορές 31 Δεκεμβρίου 2018 Προσθήκες από εξαγορά θυγατρικής Προσθήκες Μειώσεις/Διαγραφές Μεταφορές 31 Δεκεμβρίου 2019 ΑΠΟΣΒΕΣΕΙΣ 1 Ιανουαρίου 2018 Προσθήκες από εξαγορά θυγατρικής Προσθήκες Μειώσεις/Διαγραφές Μεταφορές 31 Δεκεμβρίου 2018 Προσθήκες Μειώσεις/Διαγραφές Μεταφορές 31 Δεκεμβρίου 2019 ΑΝΑΠΟΣΒΕΣΤΗ ΑΞΙΑ 31 Δεκεμβρίου 2018 31 Δεκεμβρίου 2019 Μηχανήματα & μεταφορικά μέσα Έπιπλα & λοιπός εξοπλισμός Ακινητοποιήσεις υπό εκτέλεση 530.023 1.544.299 86.999 78.603 1.170 2.241.094 0 19.911 (449) 8.390 557.875 8 21.261 (15.960) 49.563 1.599.171 98 7.274 (1.022) 1.448 94.797 0 83.962 (2) (60.447) 102.116 0 0 0 0 1.170 106 132.408 (17.433) (1.046) 2.355.129 0 7.759 (3.485) 8.344 570.493 0 30.065 (4.042) 64.205 1.689.399 0 6.625 (1.704) 2.514 102.232 38 107.628 (58) (77.326) 132.398 0 0 (1.153) (17) 0 38 152.077 (10.442) (2.280) 2.494.522 159.756 1.001.126 56.026 0 1.155 1.218.063 0 11.893 (273) 0 171.376 11.723 (966) 0 182.133 3 79.615 (13.989) 0 1.066.755 81.373 (3.230) 0 1.144.898 67 5.651 (880) 0 60.864 6.034 (1.553) 0 65.345 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 2 0 0 1.157 0 (1.153) (4) 0 70 97.161 (15.142) 0 1.300.152 99.130 (6.902) (4) 1.392.376 386.499 388.360 532.416 544.501 33.933 36.887 102.116 132.398 13 0 1.054.977 1.102.146 Γήπεδα & κτίρια Χρηματοδοτικές Μισθώσεις Σύνολο Σελίδα 40 από 70 ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ της χρήσης 1/1-31/12/2019 Οι κινήσεις των ενσώματων ακινητοποιήσεων της Εταιρίας κατά την χρήση 1/1–31/12/2018 και κατά την χρήση 1/1–31/12/2019 παρουσιάζονται στον κατωτέρω πίνακα: ΕΤΑΙΡΙΑ (Ποσά σε χιλ. Ευρώ) Γήπεδα & κτίρια Μηχανήματα & μεταφορικά μέσα 194.913 12.082 0 4.891 211.886 614 0 2.918 215.418 1.318.715 7.009 (91) 43.486 1.369.119 11.171 (1.385) 59.705 1.438.610 24.031 2.177 (4) 207 26.411 2.322 (80) 445 29.098 65.771 63.525 0 (48.584) 80.712 86.387 0 (64.900) 102.199 1.603.430 84.793 (95) 0 1.688.128 100.494 (1.465) (1.832) 1.785.325 46.078 4.571 0 50.649 4.180 0 54.829 857.190 68.592 0 925.782 69.402 (1.125) 994.059 20.397 1.533 (4) 21.926 1.653 (2) 23.577 0 0 0 0 0 0 0 923.665 74.696 (4) 998.357 75.235 (1.127) 1.072.465 161.237 160.589 443.337 444.551 4.485 5.521 80.712 102.199 689.771 712.860 ΚΟΣΤΟΣ 1 Ιανουαρίου 2018 Προσθήκες Μειώσεις/Διαγραφές Μεταφορές 31 Δεκεμβρίου 2018 Προσθήκες Μειώσεις/Διαγραφές Μεταφορές 31 Δεκεμβρίου 2019 ΑΠΟΣΒΕΣΕΙΣ 1 Ιανουαρίου 2018 Προσθήκες Μειώσεις/Διαγραφές 31 Δεκεμβρίου 2018 Προσθήκες Μειώσεις/Διαγραφές 31 Δεκεμβρίου 2019 ΑΝΑΠΟΣΒΕΣΤΗ ΑΞΙΑ 31 Δεκεμβρίου 2018 31 Δεκεμβρίου 2019 Έπιπλα & λοιπός εξοπλισμός Ακινητοποιήσεις υπό εκτέλεση Σύνολο Κανένα μέρος των παραπάνω ασωμάτων ακινητοποιήσεων δεν έχει δεσμευτεί ως εξασφάλιση για υποχρεώσεις του Ομίλου ή της Εταιρείας. 16. Συμμετοχές σε Θυγατρικές και Συνδεδεμένες Εταιρίες Οι συμμετοχές σε θυγατρικές και συνδεδεμένες εταιρίες του Ομίλου είναι οι ακόλουθες: Επωνυµία AVIN OIL ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ Α.Β.Ε.Ν.Ε.Π. ΜΑΚΡΑΙΩΝ Μ.Α.Ε. ΑΒΙΝ ΑΚΙΝΗΤΑ Μ.Α.Ε. CORAL ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΕΙΔΩΝ ΚΑΙ ΧΗΜΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΕΩΣ ΕΜΠΟΡΙΑΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΕΙΔΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ «Ο ΕΡΜΗΣ» ΜΥΡΤΕΑ ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΕΩΣ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΙΩΝ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΕΙΔΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ CORAL PRODUCTS AND TRADING Μ.A.E. CORAL INNOVATIONS Μ.Α.Ε. % συµµετοχής (άμεσο ή/και έμμεσο) Δραστηριότητα Μέθοδος ενοποίησης 100% Πετρελαιοειδή Ολική 100% Πετρελαιοειδή Ολική 100% Εκμετάλλευση και Αξιοποίηση Ακινήτων Ολική 100% Πετρελαιοειδή Ολική Ελλάδα, Μαρούσι Αττικής 100% Πετρελαιοειδή Ολική Ελλάδα, Μαρούσι Αττικής 100% Πετρελαιοειδή Ολική 100% Πετρελαιοειδή Ολική 100% Εμπόριο και Παροχή Υπηρεσιών Ολική Έδρα Ελλάδα, Μαρούσι Αττικής Ελλάδα, Μαρούσι Αττικής Ελλάδα, Μαρούσι Αττικής Ελλάδα, Μαρούσι Αττικής Ελλάδα, Μαρούσι Αττικής Ελλάδα, Περισσός Αττικής Σελίδα 41 από 70 ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ της χρήσης 1/1-31/12/2019 Επωνυµία MEDSYMPAN LTD Έδρα % συµµετοχής (άμεσο ή/και έμμεσο) Δραστηριότητα Μέθοδος ενοποίησης Κύπρος, Λευκωσία 100% Συμμετοχές Ολική CORAL SRB DOO BEOGRAD Σερβία, Βελιγράδι 100% Πετρελαιοειδή Ολική CORAL-FUELS DOEL SKOPJE Π.Γ.Δ.Μ., Σκόπια 100% Πετρελαιοειδή Ολική Μαυροβούνιο, Ποντγκόριτσα 100% Πετρελαιοειδή Ολική Αλβανία, Τίρανα 100% Πετρελαιοειδή Ολική Κύπρος, Λευκωσία 75% Συμμετοχές Ολική CORAL MONTENEGRO DOO PODGORICA CORAL ALBANIA SH.A MEDPROFILE LTD CORAL ENERGY PRODUCTS (CYPRUS) LTD CORAL GAS ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΥΓΡΑΕΡΙΟΥ CORAL GAS CYPRUS LTD Κύπρος, Λευκωσία 75% Πετρελαιοειδή Ολική Ελλάδα, Ασπρόπυργος Αττικής 100% Υγραέρια Ολική Κύπρος, Λευκωσία 100% Υγραέρια Ολική L.P.C. Μ.Α.Ε. Ελλάδα, Ασπρόπυργος Αττικής 100% ΕΝΔΙΑΛΕ Μ.Α.Ε. Ελλάδα, Ασπρόπυργος Αττικής 100% Κύπρος, Λευκωσία 100% Εταιρεία Συμμετοχών Ολική Ολική ARCELIA HOLDINGS LTD Επεξεργασία και Εμπορία Λιπαντικών και Πετρελαιοειδών Σύστημα Εναλλακτικής Διαχείρισης Αποβλήτων Λιπαντικών Ελαίων Ολική Ολική CYTOP Μ.A.E. Ελλάδα, Ασπρόπυργος Αττικής 100% Συλλογή και Εμπόριο Χρησιμοποιημένων Ορυκτελαίων ΕΛΤΕΠΕ ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΑ Ελλάδα, Ασπρόπυργος Αττικής 100% Συλλογή και εμπόριο χρησιμοποιημένων Ορυκτελαίων Ολική BULVARIA OOD CYROM CYCLON LUBRICANTS DOO BEOGRAD Βουλγαρία, Σόφια 100% Εμπορία Λιπαντικών Ολική Ρουμανία, Ιλβόφ-Γκλίνα 100% Εμπορία Λιπαντικών Ολική Σερβία, Βελιγράδι 100% Εμπορία Λιπαντικών Ολική Σύστημα Εναλλακτικής Διαχείρισης Συσκευασιών Λιπαντικών Συλλογή και Εμπόριο Χρησιμοποιημένων Ορυκτελαίων Ελλάδα, Ασπρόπυργος Αττικής 90% Λιβύη, Τρίπολη 60% IREON INVESTMENTS LIMITED Κύπρος, Λευκωσία 100% Συμμετοχές και Εμπόριο Ολική IREON VENTURES LTD Κύπρος, Λευκωσία 100% Συμμετοχές Ολική 100% Πετρελαιοειδή Ολική 100% Πετρελαιοειδή Ολική 100% Φυσικό Αέριο Ολική ΚΕΠΕΔ Α.Ε. AL DERAA AL AFRIQUE JV MOTOR OIL MIDDLE EAST DMCC MOTOR OIL TRADING Μ.Α.Ε. ΔΙΩΡΥΓΑ GAS Μ.A.E. BUILDING FACILITY SERVICES – ΠΑΡΟΧΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Ντουμπάι Ελλάδα, Μαρούσι Αττικής Ελλάδα, Μαρούσι Αττικής Ελλάδα, Μαρούσι Αττικής 100% MOTOR OIL FINANCE PLC Αγγλία, Λονδίνο 100% CORINTHIAN OIL LTD Αγγλία, Λονδίνο 100% Παροχή Υπηρεσιών Διαχείρισης Ακινήτων Παροχή χρηματοοικονομικών και χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών Πετρελαιοειδή Αναζήτηση, έρευνα και εκμετάλλευση νέων κοιτασμάτων πετρελαίου Αναζήτηση, έρευνα και εκμετάλλευση νέων κοιτασμάτων πετρελαίου Αναζήτηση, έρευνα και εκμετάλλευση νέων κοιτασμάτων πετρελαίου Αναζήτηση, έρευνα και εκμετάλλευση νέων κοιτασμάτων πετρελαίου Εμπορία Ηλεκτρισμού και Φυσικού Αερίου Ολική Ολική Ολική Ολική Ολική MOTOR OIL VEGAS UPSTREAM Ltd Κύπρος, Λευκωσία 65% MV UPSTREAM TANZANIA Ltd Κύπρος, Λευκωσία 65% ΗΠΑ, Delaware 65% Κύπρος, Λευκωσία 65% Ελλάδα, Μαρούσι Αττικής 90% Κύπρος, Λευκωσία 100% Εταιρεία Συμμετοχών Ολική 95% Συστήματα Ανεφοδιασμού Αεροπορικού Καυσίμου Ολική 100% Ενέργεια Ολική Ενέργεια Καθαρή θέση MVU BRAZOS CORP. VEGAS WEST OBAYED LTD NRG TRADING HOUSE ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Α.Ε MEDIAMAX HOLDINGS LIMITED” (πρώην SEILLA ENTERPRISES LIMITED) OFC ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΚΟΥ ΚΑΥΣΙΜΟΥ Α.Ε. ΗΛΕΚΤΡΟΠΑΡΑΓΩΓΗ ΣΟΥΣΑΚΙΟΥ Μ.Α.Ε. ΚΟΡΙΝΘΟΣ POWER A.Ε. Ελλάδα, Σπάτα Αττικής Ελλάδα, Μαρούσι Αττικής Ελλάδα, Μαρούσι Αττικής 35% Ολική Ολική Ολική Ολική Ολική Σελίδα 42 από 70 ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ της χρήσης 1/1-31/12/2019 Επωνυµία SHELL & MOH ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΕΡΟΠΟΡΙΚΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΕΙΔΩΝ ΡΟΔΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΕΩΣ Α.Ε. NEVINE HOLDINGS LIMITED ALPHA ΔΟΡΥΦΟΡΙΚΗ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ Α.Ε. TALLON COMMODITIES LTD TALLON PTE LTD % συµµετοχής (άμεσο ή/και έμμεσο) Έδρα Ελλάδα, Μαρούσι Αττικής Ελλάδα, Μαρούσι Αττικής 49% Αεροπορικά Καύσιμα 37,49% Αεροπορικά Καύσιμα Κύπρος, Λευκωσία 50% Εταιρεία Συμμετοχών Ελλάδα, Παλλήνη Αττικής 50% Αγγλία, Λονδίνο 38% Σιγκαπούρη 38% Μέθοδος ενοποίησης Δραστηριότητα Καθαρή θέση Καθαρή θέση Καθαρή θέση Καθαρή θέση Τηλεοπτικός Σταθμός Διαχείριση Κινδύνων και Συναλλαγές Χρηματοοικονομικών και χρηματιστηριακών προϊόντων. Διαχείριση Κινδύνων και Συναλλαγές Χρηματοοικονομικών και χρηματιστηριακών προϊόντων. Καθαρή θέση Καθαρή θέση Τα ποσά με τα οποία είναι εκφρασμένες οι αξίες των συμμετοχών σε θυγατρικές και συνδεδεμένες εταιρίες του Ομίλου είναι τα ακόλουθα: Επωνυµία (Ποσά σε χιλ.Ευρώ) ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ 31/12/2019 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 AVIN OIL ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ Α.Β.Ε.Ν.Ε.Π. 0 0 53.013 53.013 ΜΑΚΡΑΙΩΝ Μ.Α.Ε. 0 0 0 0 ΑΒΙΝ ΑΚΙΝΗΤΑ Μ.Α.Ε. CORAL ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΕΙΔΩΝ ΚΑΙ ΧΗΜΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΕΩΣ ΕΜΠΟΡΙΑΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΕΙΔΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ «Ο ΕΡΜΗΣ» ΜΥΡΤΕΑ ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΕΩΣ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΙΩΝ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΕΙΔΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ 0 0 0 0 0 0 63.141 63.141 0 0 0 0 0 0 0 0 CORAL PRODUCTS AND TRADING Μ.A.E. 0 0 0 0 CORAL INNOVATIONS Μ.Α.Ε. 0 0 0 0 MEDSYMPAN LTD 0 0 0 0 CORAL SRB DOO BEOGRAD 0 0 0 0 CORAL-FUELS DOEL SKOPJE 0 0 0 0 CORAL MONTENEGRO DOO PODGORICA 0 0 0 0 CORAL ALBANIA SH.A 0 0 0 0 MEDPROFILE LTD 0 0 0 0 CORAL ENERGY PRODUCTS (CYPRUS) LTD CORAL GAS ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΥΓΡΑΕΡΙΟΥ 0 0 0 0 0 0 26.585 26.585 CORAL GAS CYPRUS LTD 0 0 0 0 L.P.C. Μ.Α.Ε. 0 0 11.827 11.827 ΕΝΔΙΑΛΕ Μ.Α.Ε. 0 0 0 0 ARCELIA HOLDINGS LTD 0 0 0 0 CYTOP Μ.A.E. 0 0 0 0 ΕΛΤΕΠΕ ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΑ 0 0 0 0 BULVARIA OOD 0 0 0 0 CYROM 0 0 0 0 Σελίδα 43 από 70 ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ της χρήσης 1/1-31/12/2019 Επωνυµία (Ποσά σε χιλ.Ευρώ) ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ 31/12/2019 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 CYCLON LUBRICANTS DOO BEOGRAD 0 0 0 0 ΚΕΠΕΔ Μ.Α.Ε. 0 0 0 0 AL DERAA AL AFRIQUE JV 0 0 0 0 IREON INVESTMENTS LIMITED 0 0 81.200 3.000 IREON VENTURES LTD 0 0 0 0 MOTOR OIL MIDDLE EAST DMCC 0 0 0 0 MOTOR OIL TRADING Μ.A.E. 0 0 0 0 ΔΙΩΡΥΓΑ GAS Μ.Α.Ε. BUILDING FACILITY SERVICES – ΠΑΡΟΧΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 0 0 0 0 0 0 600 600 MOTOR OIL FINANCE PLC 0 0 61 61 CORINTHIAN OIL LTD 0 0 100 100 MOTOR OIL VEGAS UPSTREAM Ltd 0 0 17.358 12.677 MV UPSTREAM TANZANIA Ltd 0 0 0 0 MVU BRAZOS CORP. 0 0 0 0 VEGAS WEST OBAYED LTD 0 0 0 0 NRG TRADING HOUSE ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Α.Ε MEDIAMAX HOLDINGS LIMITED” (πρώην SEILLA ENTERPRISES LIMITED) 0 0 16.650 16.650 0 0 42.500 0 OFC ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΚΟΥ ΚΑΥΣΙΜΟΥ Α.Ε. 0 0 4.427 4.195 ΗΛΕΚΤΡΟΠΑΡΑΓΩΓΗ ΣΟΥΣΑΚΙΟΥ Μ.Α.Ε. 0 0 6.201 244 41.775 39.978 22.412 22.411 ΚΟΡΙΝΘΟΣ POWER A.Ε. Μ ΚΑΙ Μ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ SHELL & MOH ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΕΡΟΠΟΡΙΚΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΕΙΔΩΝ ΡΟΔΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΕΩΣ Α.Ε. 0 1.173 0 1.000 8.311 7.413 0 0 1.038 855 0 0 NEVINE HOLDINGS LIMITED 8.827 0 0 0 19.455 0 0 0 29 0 801 0 1.111 80.546 0 49.419 11 346.887 0 215.504 ALPHA ΔΟΡΥΦΟΡΙΚΗ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ Α.Ε. TALLON COMMODITIES LTD TALLON PTE LTD Σύνολο Η διαμόρφωση του ύψους των συμμετοχών σε συγγενείς εταιρίες έχει ως εξής: (Ποσά σε χιλ. Ευρώ) 31/12/2019 31/12/2018 Κόστος κτήσεως συμμετοχών Αύξηση (μείωση) καθαρής θέσης συμμετοχών Συμμετοχές σε θυγατρικές και συνδεδεμένες Συνδεδεμένες εταιρίες Σύνολο ενεργητικού Σύνολο υποχρεώσεων Καθαρή θέση Συμμετοχή του Ομίλου στην καθαρή θέση των εταιριών 66.072 14.474 80.546 31.680 17.739 49.419 527.770 (351.559) 176.211 80.546 331.194 (197.214) 133.980 49.419 Σελίδα 44 από 70 ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ της χρήσης 1/1-31/12/2019 Τα αποτελέσματα από συνδεδεμένες εταιρίες του Ομίλου διαμορφώνονται ως εξής: (Ποσά σε χιλ. Ευρώ) 31/12/2019 31/12/2018 559.821 2.583 133 2.717 528.091 10.832 (163) 10.669 2.752 5.018 0 2.752 0 5.018 Πωλήσεις Κέρδη μετά από φόρους Λοιπά συνολικά εισοδήματα Συγκεντρωτικά συνολικά εισοδήματα Μερίδιο του Ομίλου από τα συγκεντρωτικά συνολικά εισοδήματα Kέρδος από απόκτηση συμμετοχής σε συγγενή εταιρία (σημ. 31) Σύνολο Μεριδίου του Ομίλου 17. Λοιπά Χρηματοοικονομικά Στοιχεία Ενεργητικού Κατά το προηγούμενο οικονομικό έτος, ο όμιλος είχε χαρακτηρίσει αυτές τις μη εισηγμένες μετοχές ως διαθέσιμες προς πώληση, δεδομένου ότι η διοίκηση προτίθεται να τις κρατήσει μεσοπρόθεσμα έως μακροπρόθεσμα. Κατά τη διάθεση – πώληση αυτών των επενδύσεων, κάθε σχετικό υπόλοιπο περιεχόμενο εντός του αποθεματικού εύλογης αξίας μέσω λοιπών συνολικών εισοδημάτων (ΕΑΜΛΣΕ) θα αναταξινομηθεί στα κέρδη εις νέον. Επωνυµία (Ποσά σε χιλ. Ευρώ) ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΩΝ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΑΓΩΓΟΥ ΚΑΥΣΙΜΩΝ ΑΕΡΟΔΡΟΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ Α.Ε. ΒΙΠΑΝΟΤ HELLAS DIRECT LTD ENVIROMENTAL TECHNOLOGIES FUND ALPHAICS CORPORATION EMERALD INDUSTRIAL INNOVATION FUND R.K. DEEP SEA TECHNOLOGIES LTD. Έδρα Ποσοστό συμμετοχής Αξία συμμετοχής Αθήνα 16,67% 10 Αθήνα 16% 927 Ασπρόπυργος Κύπρος Λονδίνο Ντέλαγουερ 12,83% 1,16% 3,25% 0,01% 129 500 1.753 442 Γκουέρνσεϊ Κύπρος 8,33% 6,00% Σύνολο 779 298 4.838 Δραστηριότητα Προώθηση Θεμάτων Ηλεκτρικής Ενέργειας Συστήματα Ανεφοδιασμού Αεροπορικού Καυσίμου Ίδρυση Βιομηχανικού Πάρκου Ασφαλιστική Εταιρία Εταιρία Επενδύσεων Εταιρία Νέας Τεχνολογίας Σχεδιασμός Ημιαγωγών Συστήματα Πληροφορικής Ο “ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΩΝ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ” (αστική μη κερδοσκοπική εταιρία), η “ΕΤΑΙΡΙΑ ΑΓΩΓΟΥ ΚΑΥΣΙΜΩΝ ΑΕΡΟΔΡΟΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ Α.Ε.”, η “ΒΙΠΑΝΟΤ”, η “HELLAS DIRECT”, η “ENVIROMENTAL TECHNOLOGIES FUND”, η “ALPHAICS CORPORATION” η “EMERALD INDUSTRIAL INNOVATION FUND” και η “R.K. DEEP SEA TECHNOLOGIES LTD.” εμφανίζονται στις οικονομικές καταστάσεις στην αξία κτήσης τους, η οποία προσεγγίζει την εύλογη αξία. 18. Συμμετοχές Κατεχόμενες προς Πώληση Στις 31 Ιουλίου 2019 η ΜΟΤΟΡ ΟΙΛ (ΕΛΛΑΣ) ΔΙΥΛΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΡΙΝΘΟΥ Α.Ε. ολοκλήρωσε τη συναλλαγή μέσω της οποίας η εδρεύουσα στην Λευκωσία Κύπρου 100% θυγατρική της εταιρεία, IREON INVESTMENTS LTD, απέκτησε: 1. Ποσοστό 97,08% του μετοχικού κεφαλαίου της Επενδυτικής Τράπεζας της Ελλάδος Α.Ε. (μετονομάστηκε σε Optima Bank) 2. Ποσοστό 94,52% του μετοχικού κεφαλαίου της CPB Asset Management Ανώνυμη Εταιρεία Διαχείρισης Αμοιβαίων Κεφαλαίων (μετονομάστηκε σε Optima Asset Management Α.Ε.Δ.Α.Κ. ) και 3. Ποσοστό 100% του μετοχικού κεφαλαίου της Laiki Factors and Forfaiters Α.Ε. Πρακτορείας Επιχειρηματικών Απαιτήσεων (μετονομάστηκε σε Optima Factors) Σελίδα 45 από 70 ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ της χρήσης 1/1-31/12/2019 Το συνολικό τίμημα ανήλθε σε Ευρώ 73,5 εκατ. Οι παραπάνω θυγατρικές αποκτήθηκαν με προοπτική να επαναπωληθούν, ως εκ τούτου κατατάχθηκαν ως κατεχόμενες προς πώληση σύμφωνα με το ΔΠΧΑ 5. 19. Λοιπές Μακροπρόθεσμες Απαιτήσεις (Ποσά σε χιλ. Ευρώ) Επιταγές πελατών Προπληρωθέντα έξοδα* Συνδεόμενα μέρη Εμπορευματικές πιστώσεις Εγγυήσεις Λοιπές Σύνολο ΟΜΙΛΟΣ 31/12/19 31/12/18 3.589 4.099 1.514 16.927 75 45 5.107 4.848 7.361 4.949 5.547 243 23.193 31.111 ΕΤΑΙΡΙΑ 31/12/19 0 991 737 0 998 256 2.982 31/12/18 0 984 573 0 620 243 2.420 *Τα προπληρωθέντα έξοδα του Ομίλου της χρήσης 2018 αφορούν κυρίως προκαταβολές ενοικίων και άλλων εξόδων για εξασφάλιση πρατηρίων, οι οποίες για την τρέχουσα χρήση 2019 περιλαμβάνονται στα «Δικαιώματα Χρήσης Παγίων» σύμφωνα με το ΔΠΧΑ 16. 20. Αποθέματα (Ποσά σε χιλ. Ευρώ) Εμπορεύματα Πρώτες ύλες Πρώτες ύλες υπό παραλαβή Έτοιμα προϊόντα Σύνολο αποθεμάτων ΟΜΙΛΟΣ 31/12/19 31/12/18 248.231 130.130 181.014 133.215 2.954 90.968 118.129 207.131 550.328 561.444 ΕΤΑΙΡΙΑ 31/12/19 92.751 172.092 1.582 108.611 375.036 31/12/18 13.290 123.891 89.927 197.184 424.292 Σημειώνεται ότι τα αποθέματα κατά το κλείσιμο της χρήσης αποτιμώνται στην χαμηλότερη τιμή μεταξύ της αξίας κτήσης τους και της καθαρής ρευστοποιήσιμης αξίας τους. Κατά την τρέχουσα και προηγούμενη χρήση, μέρος των αποθεμάτων αποτιμήθηκε στην καθαρή ρευστοποιήσιμη αξία τους με αποτέλεσμα την επιβάρυνση της Κατάστασης Συνολικού Εισοδήματος (κόστος πωληθέντων) του Ομίλου Ευρώ 3.132 χιλ. για το 2019 και Ευρώ 51.284 χιλ. το 2018. Η επιβάρυνση ανά κατηγορία αποθέματος έχει ως ακολούθως: (Ποσά σε χιλ. Ευρώ) Προϊόντα Εμπορεύματα Πρώτες Ύλες Σύνολο 31/12/19 2.595 537 0 3.132 31/12/18 38.447 3.218 9.619 51.284 Το κόστος των αποθεμάτων (εκτός αποσβέσεων) που αναγνωρίστηκε σαν έξοδο στο “Κόστος πωληθέντων” κατά την τρέχουσα και προηγούμενη χρήση για τον Όμιλο ήταν για το 2019 Ευρώ 8.637.391 χιλ. και για το 2018 Ευρώ 8.709.064 χιλ. (Εταιρία: 2019: Ευρώ 6.520.178 χιλ. 2018: Ευρώ 6.714.010 χιλ.). Σελίδα 46 από 70 ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ της χρήσης 1/1-31/12/2019 21. Πελάτες και λοιπές βραχυπρόθεσμες απαιτήσεις Οι πελάτες και οι λοιπές βραχυπρόθεσμες απαιτήσεις του Ομίλου κατά την 31/12/2019, αποτελούνται κυρίως από απαιτήσεις από την πώληση αγαθών. Ο Όμιλος κατέχει τους πελάτες και τις λοιπές βραχυπρόθεσμες απαιτήσεις με στόχο την είσπραξη των συμβατικών ταμειακών ροών, ως εκ τούτου τις επιμετρά στο αποσβενόμενο κόστος εφαρμόζοντας τη μέθοδο του πραγματικού επιτοκίου. Οι πελάτες και οι λοιπές βραχυπρόθεσμες απαιτήσεις που είναι άτοκες, εμφανίζονται στην ονομαστική αξία τους, απομειωμένες κατά τα εκτιμώμενα μη ανακτήσιμα ποσά, ενώ εκείνα με σημαντική χρηματοοικονομική συνιστώσα αναγνωρίζονται αρχικά στην εύλογη αξία τους. Ακολουθεί ανάλυση πελατών και λοιπών βραχυπρόθεσμων απαιτήσεων: (Ποσά σε χιλ. Ευρώ) Πελάτες από εμπορικές δραστηριότητες Συμβατικό περιουσιακό στοιχείο Πρόβλεψη για επισφαλείς απαιτήσεις Συνδεόμενα μέρη Χρεώστες Πρόβλεψη για επισφαλείς απαιτήσεις Συνδεόμενα μέρη Προπληρωθέντα έξοδα Πρόβλεψη για επισφαλείς απαιτήσεις Συνδεόμενα μέρη Λοιπές Σύνολο ΟΜΙΛΟΣ 31/12/19 31/12/18 420.040 0 (77.323) 16.289 359.006 95.204 (5.146) 7.731 97.789 13.442 (518) 0 12.924 1.059 470.778 335.603 6.966 (75.627) 17.005 283.947 84.475 (5.410) 135 79.200 13.703 (514) 0 13.189 2.555 378.891 ΕΤΑΙΡΙΑ 31/12/19 165.367 0 (79) 78.980 244.268 18.328 (224) 8.247 26.351 4.293 0 0 4.293 98 275.010 31/12/18 107.956 0 (149) 81.560 189.367 16.711 (267) 641 17.085 2.625 0 1.590 4.215 93 210.760 Η μέση πιστωτική περίοδος που προκύπτει επί των πωλήσεων αγαθών για τη μητρική εταιρία είναι 13 ημέρες και για τον Όμιλο είναι 14 ημέρες ενώ για το 2018 ήταν 10 ημέρες και 11 ημέρες αντίστοιχα. Μετά την προκαθορισμένη πιστωτική περίοδο, χρεώνεται τόκος κατά περίπτωση, αναλόγως του νομίσματος πληρωμής, επί του οφειλόμενου υπολοίπου. ο Όμιλος και η Εταιρία εφαρμόζουν την απλοποιημένη προσέγγιση του ΔΠΧΑ 9, με βάση την οποία αναγνωρίζουν και ταξινομούν το χρηματοοικονομικό στοιχείο ενεργητικού “Πελάτες και λοιπές βραχυπρόθεσμες απαιτήσεις” είτε στο στάδιο 2 (stage 2) είτε στο στάδιο 3 (stage 3) σύμφωνα με τις ημέρες καθυστέρησης αποπληρωμής των απαιτήσεων και επιμετρούν τις αναμενόμενες πιστωτικές ζημιές για την υπολειπόμενη διάρκεια ζωής του χρηματοοικονομικού μέσου. Για την επιμέτρηση των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών, οι πελάτες και οι λοιπές βραχυπρόθεσμες απαιτήσεις έχουν ομαδοποιηθεί με βάση τα πιστωτικά χαρακτηριστικά και την ενηλικίωση τους (ημέρες καθυστέρησης) κατά την ημερομηνία αναφοράς. Η επιμέτρηση των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών βασίζεται σε συγκεκριμένους παραμέτρους πιστωτικού κινδύνου (δηλ. «πιθανότητα αθέτησης» -Probability of Default- και «ζημιά κατά το ενδεχόμενο αθέτησης» -Loss Given Default-) οι οποίοι υπολογίζονται κατόπιν ανάλυσης ιστορικών δεδομένων, των υφιστάμενων συνθηκών της αγοράς καθώς και μελλοντικών εκτιμήσεων που εκτελούνται στο τέλος της εκάστοτε περιόδου αναφοράς. Πριν γίνει αποδεκτός ένας νέος πελάτης, ο Όμιλος χρησιμοποιεί εξωτερικές πιστωτικές πληροφορίες για να εκτιμήσει την πιστοληπτική ικανότητα και φερεγγυότητα του νέου πελάτη και να ορίσει έτσι το πιστωτικό όριό του. Τα πιστωτικά όρια επανεξετάζονται και εάν κριθεί απαραίτητο, αναθεωρούνται, σε περιοδική βάση. Σελίδα 47 από 70 ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ της χρήσης 1/1-31/12/2019 Δεν υπήρξε καμία αλλαγή στις τεχνικές εκτίμησης ή στις σημαντικές παραδοχές που έγιναν για την εκτίμηση των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών κατά τη διάρκεια της τρέχουσας περιόδου αναφοράς. Οι ακόλουθοι πίνακες απεικονίζουν το προφίλ πιστωτικού κινδύνου των πελατών και λοιπών βραχυπρόθεσμων απαιτήσεων βάσει του σχετικού πίνακα προβλέψεων του Ομίλου και της Εταιρίας. ΕΤΑΙΡΙΑ (Ποσά σε χιλ. Ευρώ) 31 Δεκεμβρίου 2019 Αναμενόμενο ποσοστό πιστωτικής Ζημιάς Αναμενόμενο ποσό σε αθέτηση Αναμενόμενη πιστωτική ζημιά Μη Ληξιπρόθεσμο υπόλοιπο Ανάλυση ενηλικίωσης 0-30 30-60 60-90 ημέρες ημέρες ημέρες 90+ ημέρες Σύνολο 0,08% 0,22% 5,56% 9,01% 18,28% 0,11% 271.602 3.174 126 132 279 275.313 227 7 7 12 51 304 275.009 ΕΤΑΙΡΙΑ (Ποσά σε χιλ. Ευρώ) 31 Δεκεμβρίου 2018 Αναμενόμενο ποσοστό πιστωτικής Ζημιάς Αναμενόμενο ποσό σε αθέτηση Αναμενόμενη πιστωτική ζημιά Μη Ληξιπρόθεσμο υπόλοιπο Ανάλυση ενηλικίωσης 0-30 30-60 60-90 ημέρες ημέρες ημέρες 90+ ημέρες Σύνολο 0.15% 0.15% 3.77% 7.50% 27.96% 0.20% 186.699 24.012 53 40 372 211.176 272 35 2 3 104 416 210.760 ΟΜΙΛΟΣ (Ποσά σε χιλ. Ευρώ) 31 Δεκεμβρίου 2019 Αναμενόμενο ποσοστό πιστωτικής Ζημιάς Αναμενόμενο ποσό σε αθέτηση Αναμενόμενη πιστωτική ζημιά Μη Ληξιπρόθεσμο υπόλοιπο 0-30 ημέρες Ανάλυση ενηλικίωσης 30-60 60-90 ημέρες ημέρες 90+ ημέρες Σύνολο 0,40% 1,14% 3,36% 4,12% 71,37% 14,99% 415.116 16.728 3.835 4.897 113.189 553.765 1.681 191 129 202 80.782 82.985 470.780 Σελίδα 48 από 70 ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ της χρήσης 1/1-31/12/2019 ΟΜΙΛΟΣ (Ποσά σε χιλ. Ευρώ) 31 Δεκεμβρίου 2018 Μη Ληξιπρόθεσμο υπόλοιπο Αναμενόμενο ποσοστό πιστωτικής Ζημιάς Αναμενόμενο ποσό σε αθέτηση Αναμενόμενη πιστωτική ζημιά Ανάλυση ενηλικίωσης 0-30 30-60 60-90 ημέρες ημέρες ημέρες 90+ ημέρες Σύνολο 1,15% 1,77% 7,90% 11,39% 72,37% 17,71% 322.308 24.166 4.911 3.090 105.967 460.442 3.695 427 388 352 76.689 81.551 378.891 Καθώς η εμπειρία του Ομίλου σε πιστωτικές ζημιές καταδεικνύει πως η πιστοληπτική συμπεριφορά των πελατών του δεν διαφοροποιείται ανάλογα με τον τομέα δραστηριότητας αυτών, η πρόβλεψη των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών βασίζεται στην ενηλικίωση των απαιτήσεων και δεν διαχωρίζεται σε περαιτέρω επίπεδο. Κίνηση της πρόβλεψης για επισφαλείς απαιτήσεις (Ποσά σε χιλ. Ευρώ) Υπόλοιπο έναρξης Προσαρμογή IFRS 9 Προσαρμοσμένη έναρξη χρήσης Πρόβλεψη επισφαλών απαιτήσεων Ποσά που χρησιμοποιήθηκαν για διαγραφή απαιτήσεων στη χρήση Προσθήκη από εξαγορά θυγατρικής Αχρησιμοποίητες Προβλέψεις Υπόλοιπο λήξης ΟΜΙΛΟΣ 31/12/19 31/12/18 ΕΤΑΙΡΙΑ 31/12/19 31/12/18 81.551 0 81.551 3.577 65.377 17.612 82.989 733 416 0 416 (113) 0 322 322 94 (2.003) 0 (138) 82.987 (318) 929 (2.783) 81.550 0 0 0 303 0 0 0 416 Σε επίπεδο Ομίλου η συγκέντρωση του πιστωτικού κινδύνου είναι περιορισμένη λόγω της ευρείας βάσης και της φύσης του πελατολογίου. Κατά το έτος 2017, η απομείωση των πελατών και λοιπών βραχυπρόθεσμων απαιτήσεων εκτιμήθηκε με βάση το μοντέλο των πραγματοποιηθέντων ζημιών, σύμφωνα με το ΔΛΠ 39. Ο Όμιλος και η Εταιρία, από την 1/1/2018 εφαρμόζει την απλοποιημένη προσέγγιση του ΔΠΧΠ 9 για τον υπολογισμό των αναμενομένων πιστωτικών ζημιών των πελατών και λοιπών βραχυπροθέσμων απαιτήσεων, τους οποίους ταξινομεί είτε στο Στάδιο 2, είτε στο Στάδιο 3. (Ποσά σε χιλ. Ευρώ) ΟΜΙΛΟΣ 31/12/2019 Αναμενόμενο ποσοστό πιστωτικής Ζημιάς Αναμενόμενο ποσό σε αθέτηση Αναμενόμενη πιστωτική ζημιά 31/12/2018 Στάδιο 2 Στάδιο 3 Στάδιο 2 Στάδιο 3 0,50% 71,37% 1,23% 71,98% 440.576 113.189 354.475 105.967 2.203 80.782 4.862 76.689 Σελίδα 49 από 70 ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ της χρήσης 1/1-31/12/2019 (Ποσά σε χιλ. Ευρώ) ΕΤΑΙΡΙΑ 31/12/2019 Αναμενόμενο ποσοστό πιστωτικής Ζημιάς Αναμενόμενο ποσό σε αθέτηση Αναμενόμενη πιστωτική ζημιά 31/12/2018 Στάδιο 2 Στάδιο 3 Στάδιο 2 Στάδιο 3 0,09% 18,28% 0,15% 27,96% 275.034 279 210.804 372 253 51 312 104 22. Ταμιακά Διαθέσιμα και Ισοδύναμα Τα ταμιακά διαθέσιμα και ισοδύναμα αποτελούνται από μετρητά και βραχυπρόθεσμες καταθέσεις αρχικής διάρκειας 3 μηνών ή λιγότερο. Η λογιστική αξία των χρηματικών διαθεσίμων προσεγγίζει την εύλογη αξία τους. (Ποσά σε χιλ. Ευρώ) Καταθέσεις σε τράπεζες Ταμείο Υπόλοιπο λήξης ΟΜΙΛΟΣ 31/12/19 31/12/18 678.710 18.565 697.275 673.541 5.885 679.426 ΕΤΑΙΡΙΑ 31/12/19 31/12/18 627.024 834 627.858 599.668 765 600.433 23. Δάνεια (Ποσά σε χιλ. Ευρώ) Δάνεια Δάνεια από θυγατρικές Χρηματοδοτικές μισθώσεις Μείον: Έξοδα ομολογιακού δανείου * Σύνολο δανείων ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ 31/12/2019 903.331 0 0 31/12/2018 937.154 0 12 31/12/2019 215.243 372.261 0 31/12/2018 229.629 380.350 0 (5.456) 897.875 (7.307) 929.859 (885) 586.619 (1.436) 608.543 31/12/2019 50.422 162.021 590.888 100.000 31/12/2018 178.024 38.878 620.264 100.000 31/12/2019 32.572 33.292 421.640 100.000 31/12/2018 32.256 31.947 445.776 100.000 (5.456) 897.875 (7.307) 929.859 (885) 586.619 (1.436) 608.543 50.422 178.024 32.572 32.256 847.453 751.835 554.047 576.287 Ο δανεισμός είναι αποπληρωτέος ως ακολούθως: (Ποσά σε χιλ. Ευρώ) Άμεσα ή εντός ενός έτους Εντός του δεύτερου έτους Από 3 έως και 5 χρόνια Μετά από 5 χρόνια Μείον: Έξοδα ομολογιακού δανείου * Σύνολο δανείων Μείον: Ποσά πληρωτέα εντός 12 μηνών (περιλαμβάνονται στις βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις) Ποσά πληρωτέα μετά από 12 μήνες ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ * Τα έξοδα των ομολογιακών δανείων του Ομίλου αποσβένονται αναλογικά με τα υπολειπόμενα έτη αποπληρωμής των δανείων. Σελίδα 50 από 70 ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ της χρήσης 1/1-31/12/2019 Ανάλυση δανείων ανά νόμισμα στις 31/12/19 και 31/12/18: (Ποσά σε χιλ. Ευρώ) Νόμισμα δανείων ΕΥΡΩ ΔΟΛΑΡΙΑ Η.Π.Α. Σύνολο δανείων ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ 31/12/2019 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 769.713 128.168 897.875 784.775 145.084 929.859 458.451 128.168 586.619 463.459 145.084 608.543 Η Διοίκηση εκτιμά ότι η ανωτέρω αξία των δανείων δε διαφέρει ουσιωδώς από την εύλογη αξία τους. Ο Όμιλος έχει τα κατωτέρω τραπεζικά δάνεια: i) H “Motor Oil” έχει συνάψει δάνεια ως εξής: Στις 10 Απριλίου 2017 ο Όμιλος, μέσω της 100% θυγατρικής “Motor Oil Finance plc”, ολοκλήρωσε την έκδοση Ομολογιακού Δανείου € 350 εκατ. λήξης 2022 με επιτόκιο τοκομεριδίου 3,25% ετησίως και τιμή έκδοσης των Ομολογιών στο 99,433% της ονομαστικής τους αξίας. Τα καθαρά κεφάλαια που αντλήθηκαν μετά την αφαίρεση τραπεζικών προμηθειών ανέρχονται σε € 343.750 χιλιάδες και χρησιμοποιήθηκαν για την αποπληρωμή όλων των ομολογιών ύψους € 350 εκατ. σταθερού επιτοκίου 5,125% λήξης 2019 που επίσης είχε εκδόσει η “Motor Oil Finance plc”. Στις 23/1/2017 ελήφθη ομολογιακό δάνειο € 75.000 χιλιάδων που λήγει 31/1/2020 για την αναχρηματοδότηση/αποπληρωμή υφιστάμενου δανεισμού και τη χρηματοδότηση γενικών εταιρικών αναγκών. Το υπόλοιπο του δανείου αυτού στις 31/12/2019 είναι € 10.000 χιλιάδες. Στις 10/2/2017 ελήφθη ομολογιακό δάνειο € 75.000 χιλιάδων που στις 24/11/2017 αυξήθηκε σε € 100.000 χιλιάδες και λήγει στις 28/7/2026. Το δάνειο ελήφθη για την αναχρηματοδότηση/αποπληρωμή υφιστάμενου δανεισμού και τη χρηματοδότηση γενικών εταιρικών αναγκών. Το υπόλοιπο του δανείου αυτού στις 31/12/2019 είναι € 100.000 χιλιάδες. Στις 15/6/2017 ελήφθη ομολογιακό δάνειο $ 125.000 χιλιάδων. Σκοπός της σύναψης του δανείου αυτού είναι η αναχρηματοδότηση υφιστάμενου δανεισμού. Οι αποπληρωμές του θα είναι ετήσιες και θα ολοκληρωθούν στις 15/6/2022. Το υπόλοιπο του δανείου αυτού στις 31/12/2019 είναι $ 112.500 χιλιάδες. Στις 16/5/2018 η Εταιρία, μέσω της 100% θυγατρικής “Motor Oil Finance plc”, έλαβε ομολογιακό δάνειο συνολικού ύψους $ 41.906 χιλιάδων. Οι αποπληρωμές του είναι εξαμηνιαίες με έναρξη στις 28/3/2019 και θα ολοκληρωθούν έως τις 29/3/2021. Το υπόλοιπο του δανείου αυτού στις 31/12/2019 είναι $ 32.028 χιλιάδες με επιλογή παράτασης 1+1 ετών. Στις 19/3/2019 ελήφθη ομολογιακό δάνειο € 5.000 χιλιάδων. Σκοπός της σύναψης του δανείου είναι η αναχρηματοδότηση υφιστάμενου δανεισμού και λήγει στις 24/12/2020 με επιλογή παράτασης ενός έτους. Το υπόλοιπο του δανείου αυτού στις 31/12/2019 είναι € 5.000 χιλιάδες. Το σύνολο των βραχυπρόθεσμων δανείων (συμπεριλαμβανομένου του βραχυπροθέσμου μέρους των μακροπρόθεσμων δανείων) διάρκειας έως ενός έτους είναι € 32.571 χιλιάδες. ii) Η “Avin Oil Α.Β.Ε.Ν.Ε.Π.” στις 24/11/2019 έλαβε ομολογιακό δάνειο ύψους μέχρι € 80.000 χιλιάδων, από το οποίο εκταμίευσε ποσό € 77.000 χιλιάδων και το οποίο αποτελεί αναχρηματοδότηση υφιστάμενου δανεισμού. Η διάρκεια του δανείου αυτού είναι πέντε έτη και οι αποπληρωμές του είναι εξαμηνιαίες με έναρξη στις 25/5/2020 και θα ολοκληρωθούν έως τις 24/11/2024.Το σύνολο των βραχυπρόθεσμων δανείων (συμπεριλαμβανομένου του βραχυπροθέσμου μέρους των μακροπρόθεσμων δανείων) διάρκειας έως ενός έτους είναι € 11.200 χιλιάδες. iii) H “Coral A.E.” στις 9/5/2018 ολοκλήρωσε την έκδοση ομολογιακού δανείου ύψους € 90.000 χιλιάδων, επιτοκίου 3%, το οποίο εισήχθει και διαπραγματεύεται στο Χρημαστιστήριο Αθηνών. Σκοπός του δανείου είναι η αναχρηματοδότηση υφιστάμενου δανεισμού. Το δάνειο θα αποπληρωθεί στις 11/5/2022. Στις 5/12/2018 η Εταιρεία σύναψε ομολογιακό δάνειο συνολικού ποσού € 25.000 χιλιάδων, διάρκειας τριών ετών με ημερομηνία αποπληρωμής την 5/12/2021. Σκοπός της σύναψης του δανείου αυτού είναι η αναχρηματοδότηση υφιστάμενου δανεισμού. Το ποσό του δάνειου που εκταμιεύτηκε ανέρχεται σε € 25.000 χιλιάδες και αποτελεί και το υπόλοιπο του δάνειου την 31/12/2019. Στις 21/12/2018 η Εταιρεία σύναψε ομολογιακό δάνειο συνολικού ποσού € 20.000 χιλιάδων, διάρκειας τριών ετών με ημερομηνία αποπληρωμής την 21/12/2021. Σκοπός της σύναψης του δανείου αυτού είναι Σελίδα 51 από 70 ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ της χρήσης 1/1-31/12/2019 η αναχρηματοδότηση υφιστάμενου δανεισμού. Το υπόλοιπο του δάνειου την 31/12/2019 ανέρχεται σε € 10.000 χιλιάδες Στις 27/8/2019 η Εταιρεία σύναψε ομολογιακό δάνειο συνολικού ποσού € 44.000 χιλιάδων, διάρκειας δύο ετών με ημερομηνία αποπληρωμής την 27/08/2021. Σκοπός της σύναψης του δανείου αυτού είναι η αναχρηματοδότηση υφιστάμενου δανεισμού και χρηματοδότηση γενικών επιχειρηματικών σκοπών της Εταιρείας. Το ποσό του δάνειου που εκταμιεύτηκε ανέρχεται σε € 15.000 χιλιάδες και αποτελεί και το υπόλοιπο του δάνειου την 31/12/2019. Στις 26/06/2019 η Εταιρεία σύναψε ομολογιακό δάνειο συνολικού ποσού € 6.000 χιλιάδων, διάρκειας δύο ετών με ημερομηνία αποπληρωμής την 26/06/2021. Το ποσό του δάνειου που εκταμιεύτηκε ανέρχεται σε € 6.000 χιλιάδες και αποτελεί και το υπόλοιπο του δάνειου την 31/12/2019. Το σύνολο των βραχυπρόθεσμων δανείων (συμπεριλαμβανομένου του βραχυπροθέσμου μέρους των μακροπρόθεσμων δανείων) διάρκειας έως ενός έτους είναι € 4.613 χιλιάδες. iv) Η “L.P.C. Α.Ε.” έχει ομολογιακό δάνειο ύψους € 18.000 χιλιάδων, το οποίο ελήφθη στις 21/5/2019 έχει διάρκεια 3 έτη με επιλογή παράτασης 2 ετών και αφορά σε αναχρηματοδότηση αντίστοιχου υφιστάμενου δανεισμού. Το υπόλοιπο του δανείου αυτού στις 31/12/2019 € 8.250 χιλιάδες. Το υπόλοιπο ποσό θα αποπληρωθεί σε εξαμηνιαίες δόσεις με έναρξη την 21/11/2019. Το σύνολο των βραχυπρόθεσμων δανείων (συμπεριλαμβανομένου του βραχυπροθέσμου μέρους του μακροπρόθεσμου δανείου) διάρκειας έως ενός έτους είναι € 2.037 χιλιάδες. v) Η “CORAL GAS A.E.” στις 7/11/2018 σύναψε ομολογιακό δάνειο συνολικού ποσού έως € 8.000 χιλιάδων που λήγει 7/11/2021. Σκοπός του δανείου είναι η αναχρηματοδότηση/αποπληρωμή υφιστάμενου δανεισμού και η χρηματοδότηση γενικών εταιρικών αναγκών. Το υπόλοιπο του δανείου αυτού στις 31/12/2019 είναι € 6.474 χιλιάδες. Όλα τα ανωτέρω δάνεια φέρουν επιτόκιο LIBOR/EURIBOR+SPREAD. Κίνηση υποχρεώσεων από χρηματοδοτικές δραστηριότητες Υποχρεώσεις που προκύπτουν από χρηματοδοτικές δραστηριότητες είναι εκείνες των οποίων οι ταμειακές ροές ταξινομήθηκαν, ή θα ταξινομηθούν στο μέλλον, στην κατάσταση ταμειακών ροών ως ταμειακές ροές από χρηματοδοτικές δραστηριότητες. Ο παρακάτω πίνακας παρουσιάζει τη κίνηση των υποχρεώσεων από χρηματοδοτικές δραστηριότητες για την Εταιρία και τον Όμιλο: ΟΜΙΛΟΣ (Ποσά σε χιλ. Ευρώ) Δάνεια Τραπεζών Υποχρεώσεις μισθώσεων Σύνολο ΕΤΑΙΡΙΑ (Ποσά σε χιλ. Ευρώ) Δάνεια Τραπεζών Δάνειο από θυγατρικές Υποχρεώσεις μισθώσεων Σύνολο Μισθώσεις που αναγνωρίστηκαν κατα την εφαρμογή του ΔΠΧΑ 16 Χρηματοδοτικές Ταμειακές Ροές Συναλλαγματικές Διαφορές Νέες μισθώσεις Λοιπά 31 Δεκ 19 929.827 0 (41.799) 4.391 0 5.456 897.875 9 929.836 146.754 146.754 (22.862) (64.661) 175 4.566 29.677 29.677 0 5.456 153.753 1.051.628 Μισθώσεις που αναγνωρίστηκαν κατα την εφαρμογή του ΔΠΧΑ 16 Χρηματοδοτικές Ταμειακές Ροές Συναλλαγματικές Διαφορές Νέες Μισθώσεις Λοιπά 31 Δεκ 19 228.194 0 (16.989) 2.268 0 885 214.358 380.350 0 (8.382) 293 0 0 372.261 0 608.544 20.783 20.783 (4.077) (29.448) 0 2.561 1.516 1.516 0 885 18.222 604.841 31 Δεκ 18 31 Δεκ 18 Σελίδα 52 από 70 ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ της χρήσης 1/1-31/12/2019 Η στήλη «Λοιπά» συμπεριλαμβάνει την επίδραση των δεδουλευμένων αλλά μη καταβληθέντων τόκων των δανείων. Ο Όμιλος ταξινομεί τους καταβληθέντες τόκους ως ταμειακές ροές από λειτουργικές δραστηριότητες 24. Μισθώσεις Ο όμιλος ως μισθωτής Ο Όμιλος μισθώνει πληθώρα περιουσιακών στοιχείων συμπεριλαμβανομένων οικοπέδων & κτιρίων, μεταφορικών μέσων και μηχανημάτων. Συγκεκριμένα, ο Όμιλος μισθώνει οικόπεδα & κτίρια με σκοπό την κατασκευή και λειτουργία δικτύου πρατηρίων πώλησης υγρών καυσίμων, την λειτουργία εγκαταστάσεων αποθήκευσης καυσίμων, την χρήση αυτών ως αποθηκευτικών χώρων και καταστήματα λιανικής πώλησης καθώς επίσης και για την χρησιμοποίηση αυτών για την στέγαση των διοικητικών του μονάδων. Οι όροι των συμβάσεων μίσθωσης διαπραγματεύονται σε μεμονωμένη βάση και περιέχουν ένα ευρύ φάσμα διαφορετικών όρων και συνθηκών. Ο Όμιλος μισθώνει βυτιοφόρα φορτηγά και πλοία για την μεταφορά πετρελαιοειδών προϊόντων και αερίου καθώς επίσης και επιβατικά αυτοκίνητα για την εξυπηρέτηση του διοικητικού προσωπικού αλλά και για την κάλυψη λοιπών λειτουργικών αναγκών του. Ο Όμιλος υπεκμισθώνει μέρος των περιουσιακών στοιχείων με δικαίωμα χρήσης που αφορούν εγκαταστάσεις κατάλληλες για την λειτουργία πρατηρίων καυσίμων και άλλων σχετικών δραστηριοτήτων υπό καθεστώς λειτουργικών μισθώσεων. Επιπλέον, ο Όμιλος εκμισθώνει μέρος των ιδιόκτητων εγκαταστάσεων αποθήκευσης καυσίμων που κατέχει σε τρίτα μέρη μέσω λειτουργικών μισθώσεων. Οι κινήσεις των δικαιωμάτων χρήσης παγίων της Εταιρείας και του Ομίλου κατά την χρήση 1/1–31/12/2019 παρουσιάζονται στον κατωτέρω πίνακα: ΟΜΙΛΟΣ (Ποσά σε χιλ. Ευρώ) ΚΟΣΤΟΣ 1 Ιανουαρίου 2019 Προσθήκες 31Δεκεμβρίου2019 ΑΠΟΣΒΕΣΕΙΣ 1 Ιανουαρίου 2019 Προσθήκες 31Δεκεμβρίου2019 ΑΝΑΠΟΣΒΕΣΤΗ ΑΞΙΑ 1 Ιανουαρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2019 Γήπεδα & κτίρια ΕΤΑΙΡΙΑ Μηχανήματα & μεταφορικά μέσα Σύνολο Γήπεδα & κτίρια Μηχανήματα & μεταφορικά μέσα Σύνολο 153.863 11.288 165.151 19.456 1.327 20.783 20.353 174.216 12.045 23.333 32.398 197.549 1.274 20.730 241 1.568 1.515 22.298 20.966 20.966 7.062 7.062 28.028 28.028 3.796 3.796 504 504 4.300 4.300 153.863 153.250 11.288 16.271 165.151 169.521 19.456 16.934 1.327 1.064 20.783 17.998 Σελίδα 53 από 70 ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ της χρήσης 1/1-31/12/2019 Παρακάτω παρουσιάζονται οι υποχρεώσεις μισθώσεων και η κίνηση τους για την χρήση που έληξε την 31η Δεκεμβρίου 2019 , για τον Όμιλο και την Εταιρεία: (Ποσά σε χιλ. Ευρώ) Σύνολο την 1η Ιανουαρίου 2019 Προσθήκες μισθώσεων Τόκοι Πληρωμές Όμιλος 146.764 20.783 29.676 1.515 4.937 498 (27.799) (4.575) 175 0 Συναλλαγματικές Διαφορές Σύνολο την 31η Δεκεμβρίου 2019 Εταιρία 153.753 18.221 Βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις μισθώσεων 23.783 4.084 Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις μισθώσεων 129.970 14.137 Άμεσα ή εντός ενός έτους 23.783 4.084 Εντός του δεύτερου έτους 23.385 4.400 Από 3 έως και 5 χρόνια 45.820 8.189 Μετά από 5 χρόνια 70.104 2.538 (9.337) 153.753 (990) 18.221 Οι μισθώσεις είναι αποπληρωτέες ως ακολούθως: Μείον: Προεξόφληση Σύνολο υποχρεώσεων μισθώσεων Τα ποσά που αναγνωρίστηκαν στην κατάσταση συνολικών εισοδημάτων για την Εταιρία και τον Όμιλο παρουσιάζονται στους ακόλουθους πίνακες: (Ποσά σε χιλ. Ευρώ) Αποσβέσεις δικαιωμάτων χρήσης Όμιλος Εταιρία 31/12/2019 31/12/2019 28.028 4.300 Τόκοι μισθώσεων 4.937 498 Έξοδα βραχυχρόνιων μισθώσεων 2.905 1.721 Έξοδα μισθώσεων χαμηλής αξίας 346 226 4.771 40.987 604 7.349 Έξοδα ενοικίων με κυμαινόμενο μίσθωμα Σύνολο Ο Όμιλος παρουσίασε συνολικές ταμειακές εκροές για μισθώσεις ποσού € 38.500 κατά το 2019 (Εταιρία: € 7.126 χιλιάδες) Η Εταιρία και ο Όμιλος δεν αντιμετωπίζουν κάποιο σημαντικό κίνδυνο ρευστότητας αναφορικά με τις υποχρεώσεις από μισθώσεις. Οι υποχρεώσεις από τις μισθώσεις παρακολουθούνται από την υπηρεσία διαχείρισης κεφαλαίων του Ομίλου. Δεν υπάρχουν σημαντικές δεσμεύσεις από συμβάσεις μίσθωσης οι οποίες δεν έχουν τεθεί σε ισχύ μέχρι και την λήξη της περιόδου αναφοράς. Σελίδα 54 από 70 ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ της χρήσης 1/1-31/12/2019 Ο όμιλος ως εκμισθωτής Ελάχιστα μισθώματα από συμβάσεις λειτουργικών μισθώσεων που αναγνωρίζονται ως έσοδα της χρήσης: (Ποσά σε χιλ. Ευρώ) Όμιλος 31/12/2019 Μισθώματα από συμβάσεις λειτουργικών μισθώσεων που αναγνωρίζονται ως έσοδα της χρήσης 31/12/2018 3.460 Εταιρία 31/12/2019 3.144 31/12/2018 824 705 Κατά την ημερομηνία σύνταξης των οικονομικών καταστάσεων, οι εταιρίες του Ομίλου κατέχουν συμβόλαια με τους μισθωτές που θα τους αποφέρουν κατ’ ελάχιστο τα κάτωθι ποσά ως μισθώματα: (Ποσά σε χιλ. Ευρώ) Όμιλος 31/12/2019 31/12/2018 Εταιρία 31/12/2019 31/12/2018 Εντός έτους 1.421 2.064 719 703 Από 2 έως και 5 έτη Μετά από 5 έτη 2.869 5.422 4.397 7.080 2.996 10.171 2.998 11.034 Οι εκμισθώσεις του Ομίλου αφορούν κυρίως υπεκμισθώσεις από την “ AVIN OIL”, “CORAL A.E.” και “CORAL GAS A.E.B.E.Y.” χώρων κατάλληλων για πρατήρια καυσίμων με μέσο χρόνο εκμίσθωσης δέκα χρόνια. 25. Αναβαλλόμενοι Φόροι Οι παρακάτω είναι οι κυριότερες απαιτήσεις και υποχρεώσεις από αναβαλλόμενη φορολογία που λογιστικοποιήθηκαν και οι κινήσεις τους κατά την διάρκεια των χρήσεων 2018 και 2019: (Ποσά σε χιλ.Ευρώ) ΟΜΙΛΟΣ Κατάσταση Συνολικού Εισοδήματος έξοδο/(έσοδο) Λοιπές μεταβολές 31/12/2018 Κατάσταση Συνολικού Εισοδήματος έξοδο/(έσοδο) Λοιπές μεταβολές 31/12/2019 (7.475) 0 78.094 (11.226) 0 66.868 0 (2) 4.419 4.542 (4) 195 4.733 2.936 0 (2.769) 0 165 348 0 513 (16.494) 0 337 0 (16.157) (1.904) 0 (18.061) 268 0 82 0 350 (218) 0 132 (5.398) 0 0 0 (5.398) (246) 0 (5.644) 4.937 (5.076) (3.648) 0 (3.786) 7.510 0 3.724 71.944 (5.076) (13.475) 4.419 57.812 (5.740) 195 52.265 1/1/2018 Προσαρμογή ΔΠΧΑ 9 85.569 0 126 Αναβαλλόμενη φορολογία από: Διαφορά φορολογικής και λογιστικής βάσης ενσώματων ακινητοποιήσεων Ασώματες ακινητοποιήσεις Συναλλαγματικές διαφορές Αποζημιώσεις αποχώρησης και συνταξιοδοτικό πρόγραμμα προσωπικού Κεφαλαιοποιημένο κόστος δανεισμού Μεταφερόμενες φορολογικές ζημιές προς συμψηφισμό Λοιπές προσωρινές διαφορές μεταξύ φορολογικής και λογιστικής βάσης Σύνολο Σελίδα 55 από 70 ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ της χρήσης 1/1-31/12/2019 (Ποσά σε χιλ.Ευρώ) 1/1/2018 ΕΤΑΙΡΙΑ Κατάσταση Συνολικού Εισοδήματος έξοδο/(έσοδο) Προσαρμογή ΔΠΧΑ 9 31/12/2018 Κατάσταση Συνολικού Εισοδήματος έξοδο/(έσοδο) 31/12/2019 Αναβαλλόμενη φορολογία από: Διαφορά φορολογικής και λογιστικής βάσης ενσώματων ακινητοποιήσεων Συναλλαγματικές διαφορές Αποζημιώσεις αποχώρησης και συνταξιοδοτικό πρόγραμμα προσωπικού Κεφαλαιοποιημένο κόστος δανεισμού Μεταφερόμενες φορολογικές ζημιές προς συμψηφισμό Λοιπές προσωρινές διαφορές μεταξύ φορολογικής και λογιστικής βάσης Σύνολο 62.317 0 (5.655) 56.662 (11.135) 45.527 3.003 0 (2.815) 188 290 478 (13.868) 0 (43) (13.911) (1.625) (15.535) 290 0 (75) 215 (205) 10 0 0 0 0 0 0 (1.356) (93) (3.863) (5.312) 4.868 (446) 50.386 (93) (12.451) 37.842 (7.807) 30.034 Ορισμένες απαιτήσεις και υποχρεώσεις από αναβαλλόμενη φορολογία έχουν συμψηφιστεί. Παρακάτω είναι η ανάλυση του υπολοίπου της αναβαλλόμενης φορολογίας (μετά τον συμψηφισμό) για λόγους παρουσίασης: (Ποσά σε χιλ. Ευρώ) Υποχρεώσεις από αναβαλλόμενη φορολογία Απαιτήσεις από αναβαλλόμενη φορολογία Υπόλοιπο λήξης ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ 31/12/2019 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 75.969 79.365 46.013 65.644 (23.704) 52.265 (21.553) 57.812 (15.979) 30.034 (27.802) 37.842 26. Προμηθευτές και Λοιποί Πιστωτές Οι προμηθευτές και λοιποί πιστωτές αφορούν κυρίως αγορές και λειτουργικά κόστη. Η κύρια πρώτη ύλη για την παραγωγή των προϊόντων του Ομίλου είναι το αργό πετρέλαιο. Η μέση πιστωτική περίοδος για τις αγορές είναι περίπου 31 ημέρες ενώ για το 2018 ήταν 23 ημέρες. Η διοίκηση της Εταιρίας θεωρεί ότι το υπόλοιπο των υποχρεώσεων που απεικονίζεται στις οικονομικές καταστάσεις προσεγγίζει την εύλογη αξία τους. Ακολουθεί ανάλυση προμηθευτών και λοιπών πιστωτών (πλην τραπεζών): Σελίδα 56 από 70 ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ της χρήσης 1/1-31/12/2019 (Ποσά σε χιλ. Ευρώ) ΟΜΙΛΟΣ 31/12/19 731.077 1.244 45.889 14 3.020 76.575 857.819 Προμηθευτές -Συνδεόμενα μέρη Πιστωτές -Συνδεόμενα μέρη Συμβατική υποχρέωση Λοιπές Υπόλοιπο λήξης ΕΤΑΙΡΙΑ 31/12/19 592.296 14.912 12.555 3.223 0 43.472 666.458 31/12/18 569.977 165 37.086 22 2.694 42.543 652.487 31/12/18 408.937 52.123 18.833 3.273 0 27.029 510.194 Ο Όμιλος διαθέτει σχετικές πολιτικές διαχείρισης χρηματοοικονομικών κινδύνων για να εξασφαλίζει ότι όλες οι σχετικές υποχρεώσεις πληρώνονται στα προκαθορισμένα χρονικά όρια πίστωσης. 27. Μετοχικό Κεφάλαιο Το μετοχικό κεφάλαιο της Εταιρίας στις 31/12/2019 ήταν € 83.088 χιλιάδες (31/12/2018: € 83.088 χιλιάδες) αποτελείται από 110.782.980 ονομαστικές μετοχές, ονομαστικής αξίας € 0,75 εκάστη (31/12/2018: € 0,75 εκάστη) 28. Αποθεματικά Τα αποθεματικά του Ομίλου και της Εταιρίας στις 31/12/2019 ανέρχονται σε € 104.913 χιλιάδες και € 54.559 χιλιάδες αντίστοιχα (31/12/2018: € 91.119 και € 54.559 αντίστοιχα) και διαμορφώθηκαν ως ακολούθως: ΟΜΙΛΟΣ (Ποσά σε χιλ.Ευρώ) Έναρξη χρήσης 1/1/2019 Τακτικό Αποθεματικό Αποθεματικό από την έκδοση μετοχών υπέρ το άρτιο 35.424 29.464 17.931 8.666 (366) 91.119 Κινήσεις χρήσης Λήξη χρήσης 31/12/2019 1.569 11.599 0 494 132 13.794 36.993 41.063 17.931 9.160 (234) 104.913 Ειδικά Αποθεματικά Αφορολόγητα Αποθεματικά Αποθεματικ ά από συν/κές διαφορές μετατροπών Σύνολα Αποθεματικών ΕΤΑΙΡΙΑ (Ποσά σε χιλ.Ευρώ) Έναρξη χρήσης 1/1/2019 Τακτικό Αποθεματικό 30.942 Ειδικά Αποθεματικά 18.130 Αφορολόγητα Αποθεματικά 5.487 Σύνολα Αποθεματικών 54.559 Λήξη χρήσης 31/12/2019 30.942 18.130 5.487 54.559 Τακτικό Αποθεματικό Το τακτικό αποθεματικό είναι το 5% των μετά φόρων κερδών έως ότου αυτό να ισούται με το 1/3 του μετοχικού κεφαλαίου. Αυτό το αποθεματικό δεν μπορεί να διανεμηθεί, αλλά μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να απορροφήσει ζημιές. Ειδικά Αποθεματικά Αποθεματικά διαφόρων προελεύσεων και νόμων όπως φορολογηθείσες λογιστικές διαφορές, διαφορές αναπροσαρμογής κεφαλαίου σε Ευρώ και άλλα με διαφορετικούς χειρισμούς ανά περίπτωση. Σελίδα 57 από 70 ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ της χρήσης 1/1-31/12/2019 Έκτακτα Αποθεματικά Τα έκτακτα αποθεματικά αποτελούνται από κέρδη εις νέο προηγουμένων χρήσεων και μπορούν να διανεμηθούν στους μετόχους της Εταιρίας χωρίς πρόσθετη φορολόγηση μετά από απόφαση της Γενικής Συνέλευσης. Αφορολόγητα αποθεματικά Τα Αποθεματικά αυτά δημιουργήθηκαν από δαπάνες για παραγωγικές επενδύσεις. Όλα τα αφορολόγητα αποθεματικά των αναπτυξιακών νόμων με εξαίρεση αυτό του Ν.1828/82 μπορούν να κεφαλαιοποιηθούν με φορολογία 5% για την Μητρική Εταιρία και 10% για τις θυγατρικές εταιρίες του Ομίλου ή να διανεμηθούν με τον ισχύοντα φορολογικό συντελεστή. Δεν υπάρχει χρονικός περιορισμός για τη διάθεσή τους. Το αφορολόγητο αποθεματικό του Ν.1828/82 μεταφέρεται σε αύξηση του κεφαλαίου της Εταιρίας και απαλλάσσεται από τη φορολογία εισοδήματος στο διάστημα τριών ετών από το χρόνο σχηματισμού του. Σε περίπτωση πλήρους διανομής των αφορολόγητων αποθεματικών του Ομίλου εκτιμάται θα καταβληθεί φόρος έως Ευρώ 1 εκατ. περίπου. 29. Συσσωρευμένα κέρδη / Αποτελέσματα εις Νέο (Ποσά σε χιλ.Ευρώ) Υπόλοιπο την 31/12/2017 Προσαρμογή λόγω ΔΠΧΑ 9 Καθαρά κέρδη χρήσης Λοιπά συνολικά εισοδήματα χρήσης Μερίσματα πληρωτέα Κίνηση Μειοψηφίας Μεταφορά σε αποθεματικά ΟΜΙΛΟΣ 844.303 (12.536) 257.432 (1.952) (149.557) 38 (6.619) ΕΤΑΙΡΙΑ 744.190 (229) 228.099 (2.148) (149.557) 0 0 Υπόλοιπο την 31/12/2018 Καθαρά κέρδη χρήσης Λοιπά συνολικά εισοδήματα χρήσης Μερίσματα πληρωτέα Εξαγορά μειοψηφίας θυγατρικής Μεταφορά σε αποθεματικά Υπόλοιπο την 31/12/2019 931.109 224.914 (5.761) (144.018) 197 (13.794) 992.647 820.355 205.523 (5.049) (144.018) 0 0 876.811 30. Δικαιώματα Μειοψηφίας (Ποσά σε χιλ.Ευρώ) Υπόλοιπο έναρξης χρήσης Προσθήκη από εξαγορά θυγατρικής Αύξηση Μ.Κ θυγατρικής Εξαγορά Μειοψηφίας θυγατρικής Καθαρά κέρδη χρήσης μετά από φόρους Λοιπά συνολικά εισοδήματα Μερίσματα πληρωθέντα Υπόλοιπο λήξης χρήσης 2019 2018 6.906 2.967 2.519 (429) (3.626) 59 (117) 8.279 6.992 1.657 1.226 (44) (2.719) 85 (291) 6.906 Σελίδα 58 από 70 ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ της χρήσης 1/1-31/12/2019 31. Ίδρυση/Εξαγορά Θυγατρικών/Συνδεδεμένων Εταιριών 31.1 “ALPHA ΔΟΡΥΦΟΡΙΚΗ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ Α.Ε.”, “ALPHA ΡΑΔΙΟΦΩΝΙΚΗ Α.Ε.” και “ALPHA ΡΑΔΙΟΦΩΝΙΚΗ ΚΡΟΝΟΣ Α.Ε.” Τον Μάρτιο 2019 ολοκληρώθηκε μέσω των 100% θυγατρικών “MEDIAMAX HOLDINGS LIMITED” και “NEVINE HOLDING LIMITED” η συναλλαγή για την απόκτηση του 50% στις εταιρίες “ALPHA ΔΟΡΥΦΟΡΙΚΗ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ Α.Ε.” που έχει την εκμετάλλευση του τηλεοπτικού σταθμού ALPHA με έδρα την Παλλήνη Αττικής, “ALPHA ΡAΔΙΟΦΩΝΙΚΗ Α.Ε.” που έχει την εκμετάλλευση του ραδιοφωνικού σταθμού ALPHA 98,9 με έδρα την Παλλήνη Αττικής και “ALPHA ΡAΔΙΟΦΩΝΙΚΗ ΚΡΟΝΟΣ Α.Ε.” που έχει την εκμετάλλευση του ραδιοφωνικού σταθμού ALPHA 96,5 με έδρα την Θεσσαλονίκη. Το συνολικό κόστος συμμετοχής ανήλθε σε € 33 εκατ. εκ των οποίων €21,5 εκατ. αφορούσε αγορά υφιστάμενων μετοχών και € 11,5 εκατ. συμμετοχή σε αυξήσεις μετοχικού κεφαλαίου. Μετά την ολοκλήρωση της συναλλαγής αυτής το ποσοστό συμμετοχής του Ομίλου στην “ NEVINE HOLDING LIMITED” έγινε 50%. 31.2 “TALLON COMMODITIES LTD” και “TALLON PTE LTD” Τον Μάρτιο 2019 ολοκληρώθηκε η συναλλαγή για την απόκτηση του 38% στις εταιρίες “Tallon Commodities Limited” που εδρεύει στην Αγγλία με κόστος € 801.103 και “Tallon PTE LTD” που εδρεύει στη Σιγκαπούρη με κόστος €11.400. Οι εταιρίες αυτές δραστηριοποιούνται στους τομείς διαχείρισης κινδύνων (risk management) και συναλλαγών χρηματοοικονομικών και χρηματιστηριακών προϊόντων (commodities hedging). 31.3 “STEFANER A.E” Τα στοιχεία της εξαγοράς της ανωτέρω εταιρίας σύμφωνα με το “ΔΠΧΑ 3” αναλύονται παρακάτω: (Ποσά σε χιλ. Ευρώ) Ενεργητικό Σύνολο παγίου ενεργητικού Πελάτες και λοιπές βραχυπρόθεσμες απαιτήσεις Χρηματικά διαθέσιμα και ισοδύναμα Σύνολο Ενεργητικού Υποχρεώσεις Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις Βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις Σύνολο υποχρεώσεων Εύλογη Αξία ιδίων κεφαλαίων που αποκτήθηκαν Τίμημα που καταβλήθηκε σε μετρητά Δικαιώματα μειοψηφίας Κέρδος από απόκτηση συμμετοχής σε συγγενή εταιρία που αναγνωρίστηκε στα αποτελέσματα της χρήσης Ταμιακές ροές για την εξαγορά: Τίμημα που καταβλήθηκε σε μετρητά Χρηματικά διαθέσιμα και ισοδύναμα που αποκτήθηκαν κατά την εξαγορά Τελική ταμιακή εισροή για την εξαγορά Εύλογη αξία που αναγνωρίστηκε την ημερομηνία εξαγοράς Λογιστική αξία κατά την ημερομηνία εξαγοράς 985 82 4.201 5.268 39 82 1 122 221 106 327 0 106 106 4.941 16 (4.200) (741) 0 4.200 (4.201) (1) Σελίδα 59 από 70 ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ της χρήσης 1/1-31/12/2019 32. Ενδεχόμενες Υποχρεώσεις και Δεσμεύσεις Υφίστανται επίδικες απαιτήσεις τρίτων κατά του Ομίλου συνολικού ποσού € 17,3 εκατομμυρίων περίπου (εκ των οποίων € 14,8 εκατομμυρίων περίπου αφορούν την Εταιρία). Επίσης υπάρχουν επίδικες απαιτήσεις του Ομίλου κατά τρίτων συνολικού ποσού € 20,0 εκατομμυρίων περίπου (εκ των οποίων € 0,1 εκατομμύρια αφορούν την Εταιρία). Για όλες τις παραπάνω περιπτώσεις δεν έχει σχηματιστεί πρόβλεψη καθώς δεν θεωρείται πιθανό ότι η έκβαση των ως άνω υποθέσεων θα είναι εις βάρος του Ομίλου ή/και το ποσό της ενδεχόμενης υποχρέωσης δεν μπορεί να εκτιμηθεί αξιόπιστα. Η Εταιρία και κατά συνέπεια ο Όμιλος, προκειμένου να ολοκληρώσει τις επενδύσεις και τις δεσμεύσεις της για έργα, έχει συνάψει συμβάσεις με τεχνικές εταιρίες, το ανεκτέλεστο υπόλοιπο των οποίων ανέρχεται κατά την 31/12/2019 σε € 27,0 εκατομμύρια περίπου. Οι εταιρίες του Ομίλου έχουν συμβάσεις για συναλλαγές με τους προμηθευτές και τους πελάτες τους, στις οποίες ορίζεται ότι η τιμή αγοράς ή πώλησης αργού πετρελαίου και καυσίμων θα είναι σύμφωνη με τις αντίστοιχες τρέχουσες τιμές της διεθνούς αγοράς κατά την περίοδο της συναλλαγής. Το ποσό των εγγυητικών επιστολών που δόθηκαν ως εξασφάλιση για υποχρεώσεις εταιριών του Ομίλου ανέρχεται την 31/12/2019 σε € 367.103 χιλιάδες. Αντίστοιχα την 31/12/2018 το ποσό ανερχόταν σε € 358.033 χιλιάδες. Το ποσό των εγγυητικών επιστολών που δόθηκαν ως εξασφάλιση για υποχρεώσεις της Εταιρίας ανέρχεται την 31/12/2019 σε € 235.003 χιλιάδες. Αντίστοιχα την 31/12/2018 το ποσό ανερχόταν σε € 250.575 χιλιάδες. Ανέλεγκτες φορολογικά χρήσεις: Οι φορολογικές αρχές δεν έχουν ελέγξει τα βιβλία και στοιχεία των θυγατρικών CYTOP και ΚΕΠΕΔ για τις χρήσεις 2012 έως και 2014 και της θυγατρικής Coral Products & Trading για τις χρήσεις 2018 και 2019. Συνεπώς οι φορολογικές υποχρεώσεις για τις χρήσεις αυτές δεν έχουν καταστεί οριστικές. Σε μελλοντικό φορολογικό έλεγχο, είναι πιθανόν να επιβληθούν επιπλέον φόροι και προσαυξήσεις, τα ποσά των οποίων δεν μπορούν να προσδιοριστούν με ακρίβεια επί του παρόντος. Ωστόσο εκτιμάται από τη διοίκηση του Ομίλου ότι δεν θα έχουν σημαντική επίπτωση στην οικονομική θέση του Ομίλου. Ο φορολογικός έλεγχος χρήσεων 2009 και 2010 της CORAL GAS AEBEY έχει ολοκληρωθεί βάσει προσωρινού φύλλου ελέγχου και δεν αναμένεται να προκύψουν σημαντικές περαιτέρω επιβαρύνσεις για τις χρήσεις αυτές. Βρίσκεται σε εξέλιξη ο φορολογικός έλεγχος της εταιρίας NRG TRADING HOUSE ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Α.Ε. για την χρήση 2017 και της εταιρίας OFC ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΚΟΥ ΚΑΥΣΙΜΟΥ για τις χρήσεις 2014 εως 2016. Από τους ελέγχους αυτούς δεν αναμένεται να προκύψουν σημαντικές περαιτέρω επιβαρύνσεις. Για τις χρήσεις 2014, 2015, 2016, 2017 και 2018 οι εταιρείες του Ομίλου που υποχρεούνταν σε έλεγχο φορολογικής συμμόρφωσης από τακτικούς ελεγκτές, έχουν ελεγχθεί από τον εκλεγμένο κατά Κ.Ν. 2190/1920 τακτικό ελεγκτή, σύμφωνα με το άρθρο 82 του ν. 2238/1994 και άρθρο 65Α ν.4174/13 και έχουν εκδοθεί οι σχετικές Εκθέσεις Φορολογικής Συμμόρφωσης. Σε κάθε περίπτωση και σύμφωνα με την ΠΟΛ.1006/05.01.2016 δεν εξαιρούνται από τη διενέργεια τακτικού φορολογικού ελέγχου από τις αρμόδιες φορολογικές αρχές οι επιχειρήσεις για τις οποίες εκδίδεται Έκθεση Φορολογικής Συμμόρφωσης. Συνεπώς οι φορολογικές αρχές είναι δυνατόν να επανέλθουν και να διενεργήσουν τον δικό τους φορολογικό έλεγχο εντός των νομίμων προθεσμιών παραγραφής. Ωστόσο εκτιμάται από την διοίκηση του Ομίλου ότι τα αποτελέσματα από τέτοιους μελλοντικούς ελέγχους από τις φορολογικές αρχές, αν τελικά πραγματοποιηθούν, δεν θα έχουν σημαντική επίπτωση στην οικονομική θέση του Ομίλου ή της Εταιρίας. Μέχρι την ημερομηνία έγκρισης των οικονομικών καταστάσεων ο έλεγχος φορολογικής συμμόρφωσης των εταιρειών του Ομίλου από τον τακτικό ελεγκτή της χρήσης 2019 δεν έχει ολοκληρωθεί. Ωστόσο δεν αναμένεται να προκύψουν σημαντικές περαιτέρω επιβαρύνσεις. Σελίδα 60 από 70 ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ της χρήσης 1/1-31/12/2019 33. Επιχορηγήσεις Παγίων (Ποσά σε χιλ.Ευρώ) 2019 2018 2017 Επιχορηγήσεις παγίων 4.600 5.317 5.902 Μακροπρόθεσμες Βραχυπρόθεσμες Σύνολο 3.669 931 4.600 4.379 938 5.317 4.845 1.057 5.902 34. Συναλλαγές μεταξύ Συνδεδεμένων Μερών Οι συναλλαγές μεταξύ της Εταιρίας και των θυγατρικών της, έχουν απαλειφθεί κατά την ενοποίηση. Συναλλαγές μεταξύ της Εταιρίας, των θυγατρικών της και συνδεδεμένων μερών αναλύονται κατωτέρω: ΟΜΙΛΟΣ (Ποσά σε χιλ. Ευρώ) Συνδεδεμένες Έσοδα 353.634 Έξοδα 2.156 (Ποσά σε χιλ. Ευρώ) Θυγατρικές Συνδεδεμένες Σύνολο Έσοδα 1.984.200 348.554 2.332.754 Έξοδα 582.425 1.825 584.250 Απαιτήσεις 24.095 Υποχρεώσεις 1.258 ΕΤΑΙΡΙΑ Απαιτήσεις 64.118 23.845 87.963 Υποχρεώσεις 390.267 129 390.396 Οι πωλήσεις των αγαθών στα συνδεδεμένα μέρη έγιναν στις συνήθεις τιμές πωλήσεων του Ομίλου. Επίσης, δεν έχει πραγματοποιηθεί καμία πρόβλεψη για επισφαλείς απαιτήσεις από συνδεδεμένα μέρη. Αμοιβές Διευθυντικών Στελεχών Οι αμοιβές των διευθυντικών στελεχών, που αποτελούν και το ανώτατο κλιμάκιο της διοίκησης του Ομίλου, για τη χρήση 1/1–31/12/2019 και 1/1–31/12/2018 ανέρχονται σε € 14.677 χιλιάδες και € 11.747 χιλιάδες αντίστοιχα. (Εταιρία: 1/1–31/12/2019: € 8.702 χιλιάδες, 1/1–31/12/2018: € 6.497 χιλιάδες) Οι αμοιβές των μελών του διοικητικού συμβουλίου προτείνονται και εγκρίνονται στην Ετήσια Τακτική Γενική Συνέλευση των μετόχων. Άλλες δαπάνες που αφορούν διευθυντικά στελέχη του Ομίλου ανέρχονται σε € 374 χιλιάδες για τη χρήση 1/1–31/12/2019 και € 398 χιλιάδες για τη χρήση 1/1–31/12/2018. (Εταιρία: 1/1–31/12/2019: € 63 χιλιάδες, 1/1– 31/12/2018: € 64 χιλιάδες). Δεν έχουν καταβληθεί αποζημιώσεις προς διευθυντικά στελέχη του Ομίλου λόγω εξόδου από την υπηρεσία για τη χρήση 1/1–31/12/2019 και για την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους. Συναλλαγές Διευθυντικών Στελεχών Δεν υπάρχουν άλλες συναλλαγές, απαιτήσεις ή/και υποχρεώσεις μεταξύ των εταιριών του Ομίλου και των διευθυντικών στελεχών. Σελίδα 61 από 70 ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ της χρήσης 1/1-31/12/2019 35. Σημαντικές Συνδεδεμένες Εταιρίες Όνομα Εταιρίας Δραστηριότητες SHELL & MOH ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΕΡΟΠΟΡΙΚΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ Αεροπορικές Υπηρεσίες Καυσίμων 49% 49% ΚΟΡΙΝΘΟΣ POWER A.Ε. Ενέργεια 35% 35% ALPHA ΔΟΡΥΦΟΡΙΚΗ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ Α.Ε. Τηλεοπτικός Σταθμός 50% 0% Shell & MOH Aviation Ποσά σε χιλ. Ευρώ Πάγια Κυκλοφορούν Ενεργητικό Μακροπρόθεσμες Υποχρεώσεις Βραχυπρόθεσμες Υποχρεώσεις Ποσά σε χιλ. Ευρώ Κύκλος Εργασιών Κέρδη προ Φόρων Κέρδη μετά Φόρων Συνολικά Συγκεντρωτικά Έσοδα Ποσοστό συμμετοχής του Ομίλου 31/12/2019 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 4.129 34.598 3.398 923 20.844 29.692 422 17.539 31/12/2019 31/12/2018 327.416 14.477 11.145 11.305 351.990 12.840 9.197 9.034 31/12/2019 31/12/2018 240.244 53.198 251.462 ΚΟΡΙΝΘΟΣ POWER A.Ε. Ποσά σε χιλ. Ευρώ Πάγια Κυκλοφορούν Ενεργητικό Μακροπρόθεσμες Υποχρεώσεις Βραχυπρόθεσμες Υποχρεώσεις Ποσά σε χιλ. Ευρώ Κύκλος Εργασιών Κέρδη προ Φόρων Κέρδη μετά Φόρων Συνολικά Συγκεντρωτικά Έσοδα ALPHA ΔΟΡΥΦΟΡΙΚΗ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ Α.Ε. Ποσά σε χιλ. Ευρώ Πάγια Κυκλοφορούν Ενεργητικό Μακροπρόθεσμες Υποχρεώσεις Βραχυπρόθεσμες Υποχρεώσεις 127.353 46.733 38.315 130.960 44.594 31/12/2019 31/12/2018 164.688 9.823 5.157 5.157 146.236 2.074 1.263 1.263 31/12/2019 31/12/2018 69.579 83.101 53.591 87.320 0 0 0 0 Σελίδα 62 από 70 ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ της χρήσης 1/1-31/12/2019 Ποσά σε χιλ. Ευρώ 31/12/2019 31/12/2018 63.409 (16.603) (15.968) (15.994) 0 0 0 0 Κύκλος Εργασιών Ζημιές προ Φόρων Ζημιές μετά Φόρων Συνολικά Συγκεντρωτικά Έσοδα 36. Προβλέψεις για Αποζημιώσεις Προσωπικού Λόγω Συνταξιοδότησης Για τον υπολογισμό των υποχρεώσεων του Οµίλου προς τους εργαζομένους του, αναφορικά με τη μελλοντική καταβολή παροχών ανάλογα µε το χρόνο της προϋπηρεσίας τους, διενεργήθηκε αναλογιστική μελέτη. Η υποχρέωση προσµετράται και απεικονίζεται κατά την ημερομηνία των οικονομικών καταστάσεων µε βάση το αναµενόµενο να καταβληθεί δεδουλευµένο δικαίωµα του κάθε εργαζομένου. Το ποσό του δεδουλευμένου δικαιώματος παρουσιάζεται προεξοφλούµενο στην παρούσα αξία του σε σχέση µε τον προβλεπόµενο χρόνο καταβολής του. Ο Όμιλος διατηρεί σε ισχύ χρηματοδοτούμενα προγράμματα καθορισμένων παροχών για συμμετέχοντες εργαζομένους στη “ΜΟΤΟΡ ΟΙΛ” και στη θυγατρική της “ L.P.C. Α.Ε ”. Σύμφωνα με τους όρους των προγραμμάτων αυτών, οι εργαζόμενοι δικαιούνται εφάπαξ αποζημίωσης που είναι συνάρτηση του τελικού μισθού κατά την ηλικία συνταξιοδότησης τους και των ετών προϋπηρεσίας τους στον Όμιλο. Επίσης υπάρχουν χρηματοδοτούμενα προγράμματα προκαθορισμένων εισφορών στις θυγατρικές “CORAL Α.Ε.”, “CORAL GAS A.E.B.E.Y.” και “AVIN OIL”. Ο Όμιλος έχει επίσης την υποχρέωση, σύμφωνα με τον Ν. 2112/1920, για αποζημίωση προσωπικού λόγω συνταξιοδότησης, σύμφωνα με τα προαναφερόμενα δικαιώματα και όρια συνταξιοδότησης. Δεν παρέχονται άλλα επιδόματα ή παροχές μετά τη συνταξιοδότηση. Οι πιο πρόσφατες αναλογιστικές εκτιμήσεις του ενεργητικού του προγράμματος και της παρούσης αξίας της συνολικής υποχρέωσης καθορισμένων παροχών καθώς και της υποχρέωσης για την αποζημίωση του προσωπικού λόγω συνταξιοδότησης, έγιναν τη 31η Δεκεμβρίου 2019 από ανεξάρτητο εγκεκριμένο αναλογιστή. Η παρούσα αξία της υποχρέωσης καθορισμένων παροχών και τα συναφή κόστη τρεχουσών και παρεσχεθεισών υπηρεσιών υπολογίσθηκαν με τη μέθοδο «projected unit credit method». Εκτίμηση στις: 31/12/2019 31/12/2018 Κύριες παραδοχές που χρησιμοποιήθηκαν: Προεξοφλητικό επιτόκιο Επιτόκιο απόδοσης των περιουσιακών στοιχείων του προγράμματος Αύξηση αποδοχών προσωπικού 0,80% 1,60% 0,80% 0,00%-1,70% 1,60% 0,00%-1,75% Η πρόβλεψη για αποζημιώσεις προσωπικού του προγράμματος προκαθορισμένων παροχών καθώς και της υποχρέωσης για την αποζημίωση του προσωπικού λόγω συνταξιοδότησης αναλύεται ως εξής: (Ποσά σε χιλ. Ευρώ) Παρούσα αξία της μη χρηματοδοτούμενης υποχρέωσης για αποζημίωση λόγω συνταξιοδότησης Παρούσα αξία της χρηματοδοτούμενης υποχρέωσης του προγράμματος για αποχώρηση από την υπηρεσία Εύλογη αξία περιουσιακών στοιχείων του προγράμματος Έλλειμμα Καθαρή υποχρέωση αναγνωρισμένη στην Κατάσταση Οικονομικής Θέσης ΟΜΙΛΟΣ 1/1-31/12/19 1/1-31/12/18 ΕΤΑΙΡΙΑ 1/1-31/12/19 1/1-31/12/18 67.512 61.417 53.353 48.410 54.462 48.558 51.996 46.338 (40.302) 14.160 (38.410) 10.148 (40.171) 11.825 (38.279) 8.059 81.672 71.565 65.178 56.469 Σελίδα 63 από 70 ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ της χρήσης 1/1-31/12/2019 Βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις αποζημίωσης προσωπικού λόγω συνταξιοδότησης Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις αποζημίωσης προσωπικού λόγω συνταξιοδότησης Σύνολο 1.517 2.312 1.365 2.193 80.156 81.673 69.253 71.565 63.813 65.178 54.276 56.469 Ποσά που καταχωρήθηκαν στην κατάσταση συνολικού εισοδήματος αναφορικά με το πρόγραμμα προκαθορισμένων παροχών καθώς και της υποχρέωσης για την αποζημίωση του προσωπικού λόγω συνταξιοδότησης αναλύονται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ (Ποσά σε χιλ. Ευρώ) 1/1-31/12/19 1/1-31/12/18 1/1-31/12/19 1/1-31/12/18 Κόστος παροχών Τόκοι μείον αναμενόμενη απόδοση των περιουσιακών στοιχείων του προγράμματος Καθαρό έξοδο / (έσοδο) αναγνωρισμένο στην κατάσταση αποτελεσμάτων Αναλογιστικά (Κέρδη) / Ζημιές ΠΑΔΚΠ αναγνωρισμένο στα λοιπά συνολικά εισοδήματα Καθαρό έξοδο / (έσοδο) αναγνωρισμένο στα συγκεντρωτικά συνολικά εισοδήματα 6.203 5.034 6.103 4.637 1.216 884 904 745 7.419 5.918 7.007 5.382 8.649 2.097 7.440 2.142 16.068 8.015 14.447 7.524 Η απόδοση των περιουσιακών στοιχείων του προγράμματος κατά τη τρέχουσα χρήση για τον Όμιλο και την Εταιρία είναι Ευρώ 615 χιλιάδες και Ευρώ 613 χιλιάδες αντίστοιχα. Το παραπάνω αναγνωρισμένο έξοδο συμπεριλαμβάνεται στα λειτουργικά έξοδα του Ομίλου και τις Εταιρίας ως ακολούθως: (Ποσά σε χιλ. Ευρώ) Κόστος πωληθέντων Έξοδα διοίκησης Έξοδα διάθεσης Σύνολο ΟΜΙΛΟΣ 1/1-31/12/19 1/1-31/12/18 5.684 3.848 1.131 1.403 604 667 7.419 5.918 ΕΤΑΙΡΙΑ 1/1-31/12/19 1/1-31/12/18 5.591 3.777 1.015 1.261 401 344 7.007 5.382 Η κίνηση σε παρούσες αξίες της υποχρέωσης που προκύπτει από το πρόγραμμα προκαθορισμένων παροχών καθώς και της υποχρέωσης για την αποζημίωση του προσωπικού λόγω συνταξιοδότησης αναλύονται ως εξής: (Ποσά σε χιλ. Ευρώ) Έναρξη υποχρέωσης καθορισμένων παροχών Εξαγορά θυγατρικής Κόστος παροχών Τόκοι Αναλογιστικά (Κέρδη) / Ζημιές ΠΑΔΚΠ Καταβεβλημένες παροχές Λήξη υποχρέωσης καθορισμένων παροχών ΟΜΙΛΟΣ 1/1-31/12/19 1/1-31/12/18 ΕΤΑΙΡΙΑ 1/1-31/12/19 1/1-31/12/18 109.975 6.884 1.759 8.649 (5.291) 104.281 13 5.651 1.459 2.097 (3.526) 94.748 6.276 1.516 7.440 (4.631) 89.352 0 5.118 1.251 2.142 (3.115) 121.976 109.975 105.349 94.748 Σελίδα 64 από 70 ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ της χρήσης 1/1-31/12/2019 Η κίνηση στην παρούσα αξία των περιουσιακών στοιχείων του προγράμματος στην τρέχουσα χρήση αναλύεται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ 1/1-31/12/19 1/1-31/12/18 (Ποσά σε χιλ. Ευρώ) Έναρξη της εύλογης αξίας των περιουσιακών στοιχείων του προγράμματος Αναμενόμενη απόδοση των περιουσιακών στοιχείων του προγράμματος Εισφορές έτους Καταβολές σε ασφαλισμένους Λήξη εύλογης αξίας περιουσιακών στοιχείων ΕΤΑΙΡΙΑ 1/1-31/12/19 1/1-31/12/18 38.410 36.220 38.278 36.111 615 2.852 (1.575) 507 3.083 (1.400) 613 2.854 (1.574) 506 2.981 (1.320) 40.302 38.410 40.171 38.278 Η ανάλυση ευαισθησίας Παρούσας Αξίας Δέσμευσης Καθορισμένων Παροχών (ΠΑΔΚΠ) της αποζημίωσης λόγω συνταξιοδότησης και της υποχρέωσης του ιδιωτικού προγράμματος για αποχώρηση από την υπηρεσία, έχει ως εξής: (Ποσά σε χιλ. Ευρώ) ΟΜΙΛΟΣ 1/1-31/12/19 Παρούσα αξία της υποχρέωσης για Παρούσα αξία την αποζημίωση περιουσιακών προσωπικού λόγω στοιχείων του συνταξιοδότησης προγράμματος ΠΑΔΚΠ Υπολογισμός με προεξοφλητικό επιτόκιο + 0,5% Υπολογισμός με προεξοφλητικό επιτόκιο - 0,5% ΕΤΑΙΡΙΑ 1/1-31/12/19 Παρούσα αξία της υποχρέωσης για Παρούσα αξία την αποζημίωση περιουσιακών προσωπικού λόγω στοιχείων του συνταξιοδότησης προγράμματος 67.120 54.463 53.353 51.996 62.930 51.726 50.613 49.375 70.326 57.440 56.352 54.851 37. Κατηγορίες Χρηματοοικονομικών Μέσων Χρηματοοικονομικές απαιτήσεις (Ποσά σε χιλ. Ευρώ) Λοιπά χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού Πελάτες και λοιπές βραχυπρόθεσμες απαιτήσεις (συμπεριλαμβάνονται τα ταμιακά διαθέσιμα και ισοδύναμα) ΟΜΙΛΟΣ 1/1-31/12/19 1/1-31/12/18 ΕΤΑΙΡΙΑ 1/1-31/12/19 1/1-31/12/18 4.837 2.800 937 937 1.168.053 1.058.317 902.868 811.193 Χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις (Ποσά σε χιλ. Ευρώ) Δάνεια τραπεζών Προμηθευτές και λοιποί πιστωτές Επιχορηγήσεις παγίων ΟΜΙΛΟΣ 1/1-31/12/19 1/1-31/12/18 897.875 929.859 857.819 652.487 4.600 5.317 ΕΤΑΙΡΙΑ 1/1-31/12/19 1/1-31/12/18 586.619 608.543 666.458 510.194 4.600 5.317 Σελίδα 65 από 70 ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ της χρήσης 1/1-31/12/2019 38. Διαχείριση Χρηματοοικονομικών Κινδύνων Η διοίκηση του Ομίλου έχει αξιολογήσει τις επιπτώσεις στην διαχείριση οικονομικών κινδύνων που μπορεί να προκύψουν λόγω των προκλήσεων της γενικότερης οικονομικής κατάστασης και του επιχειρηματικού περιβάλλοντος στην Ελλάδα. Γενικότερα όπως αναφέρεται και παρακάτω στην διαχείριση των επιμέρους κινδύνων, δεν θεωρεί ότι τυχόν αρνητικές εξελίξεις στην Ελληνική οικονομία θα επηρεάσουν σημαντικά την ομαλή λειτουργία του Ομίλου και της Εταιρίας. α. Διαχείριση κινδύνων κεφαλαίου Ο Όμιλος διαχειρίζεται τα κεφάλαιά του έτσι ώστε να διασφαλίσει ότι οι εταιρίες του Ομίλου θα εξακολουθήσουν να είναι βιώσιμες μεγιστοποιώντας την απόδοση στους μετόχους μέσω της βελτιστοποίησης της σχέσης δανεισμού προς ίδια κεφάλαια. Η κεφαλαιακή διάρθρωση του Ομίλου αποτελείται από δανεισμό, χρηματικά διαθέσιμα και ισοδύναμα και ίδια κεφάλαια των μετόχων της μητρικής εταιρίας που περιλαμβάνουν το μετοχικό κεφάλαιο, τα αποθεματικά και τα κέρδη εις νέο. Η διοίκηση του Ομίλου παρακολουθεί την κεφαλαιακή διάρθρωση του Ομίλου σε συνεχή βάση. Μέρος αυτής της παρακολούθησης είναι η αναθεώρηση του κόστους κεφαλαίου και των συνδεδεμένων κινδύνων ανά κατηγορία κεφαλαίου. Πρόθεση του Ομίλου είναι η ισορροπία στην όλη κεφαλαιακή διάρθρωση μέσω πληρωμής μερισμάτων καθώς και έκδοσης νέων ή αποπληρωμής υφισταμένων δανείων. Ο Όμιλος, μέσω της 100% θυγατρικής “Motor Oil Finance plc”, που εδρεύει στο Λονδίνο, προέβει ήδη από το 2014 σε εκδόσεις ομολογιακών δανείων μέσω προσφοράς Ομολογιών σταθερού επιτοκίου και γενικά είναι σε θέση να έχει πρόσβαση σε χρηματαγορές του εξωτερικού διευρύνοντας έτσι σημαντικά τις επιλογές χρηματοδότησής του. Η έξοδος της Μεγάλης Βρετανίας από την ΕΕ (Brexit) δεν αναμένεται να έχει επίδραση στην δραστηριότητα της θυγατρικής αυτής εταιρίας αλλά και όλου του Ομίλου . Σχέση Καθαρού Χρέους προς Ίδια Κεφάλαια (Gearing Ratio) Η διοίκηση του Ομίλου επισκοπεί την κεφαλαιακή διάρθρωση ανά τακτά χρονικά διαστήματα. Στο πλαίσιο αυτής της επισκόπησης υπολογίζεται το κόστος κεφαλαίου και οι σχετικοί κίνδυνοι για κάθε κατηγορία κεφαλαίου. Η σχέση αυτή έχει ως ακολούθως: ΟΜΙΛΟΣ (Ποσά σε χιλ. Ευρώ) ΕΤΑΙΡΙΑ 31/12/2019 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 Δάνεια Υποχρεώσεις Μισθώσεων Ταμιακά διαθέσιμα και ισοδύναμα Καθαρό χρέος 897.875 153.753 (697.275) 929.859 0 (679.426) 586.619 18.222 (627.858) 608.543 0 (600.433) 354.353 250.433 (23.017) 8.110 Σύνολο Ιδίων Κεφαλαίων 1.188.927 1.112.222 1.014.458 958.002 0,30 0,23 (0,02) 0,01 Σχέση Καθαρού Χρέους προς Ίδια Κεφάλαια β. Διαχείριση οικονομικών κινδύνων Η διεύθυνση διαχείρισης διαθεσίμων του Ομίλου εξυπηρετεί τον Όμιλο εξασφαλίζοντας την πρόσβαση σε εγχώριες και διεθνείς κεφαλαιαγορές σταθμίζοντας τους οικονομικούς κινδύνους που σχετίζονται με τις δραστηριότητες του Ομίλου. Αυτοί οι κίνδυνοι περιλαμβάνουν κινδύνους αγοράς (συμπεριλαμβανομένων νομισματικών κινδύνων, κινδύνων εύλογης αξίας επιτοκίων και κινδύνων τιμών), πιστωτικού κινδύνου και κινδύνου ρευστότητας. Ο Όμιλος δεν πραγματοποιεί σημαντικές συναλλαγές σε χρηματοοικονομικά μέσα, συμπεριλαμβανομένων χρηματοοικονομικών παραγώγων για κερδοσκοπικούς σκοπούς. Σελίδα 66 από 70 ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ της χρήσης 1/1-31/12/2019 Η διεύθυνση διαχείρισης διαθεσίμων του Ομίλου κάνει αναφορές σε τακτά διαστήματα στη διοίκηση του Ομίλου που με τη σειρά της σταθμίζει τους κινδύνους και τις εφαρμοζόμενες πολιτικές για να αμβλύνει την πιθανή έκθεση σε κινδύνους. γ. Κίνδυνοι αγοράς Οι δραστηριότητες του Ομίλου τον εκθέτουν πρωτίστως σε οικονομικούς κινδύνους αλλαγής συναλλαγματικών ισοτιμιών (βλέπε (δ) παρακάτω), επιτοκίων (βλέπε (ε) παρακάτω) και στην διακύμανση των τιμών του πετρελαίου κυρίως λόγω της υποχρέωσης τήρησης αποθεμάτων. Η Εταιρία προς αποφυγή μεγάλων διακυμάνσεων στην αποτίμηση αποθεμάτων έχει ως πολιτική της την τήρησή τους στα κατώτερα δυνατά επίπεδα. Επίσης, οποιαδήποτε μεταβολή στα εκάστοτε περιθώρια διύλισης, εκφραζόμενα σε δολλάρια ΗΠΑ, επιδρά ανάλογα στα μικτά περιθώρια κέρδους της Εταιρίας. Δεν υπάρχουν διαφοροποιήσεις στους κινδύνους που πιθανόν εκτίθεται ο Όμιλος στην αγορά που δραστηριοποιείται καθώς και στον τρόπο που αντιμετωπίζει και μετρά αυτούς τους κινδύνους. Λαμβάνοντας υπόψη τις συνθήκες που διαμορφώθηκαν στον κλάδο διύλισης και εμπορίας προϊόντων πετρελαίου αλλά και στο οικονομικό περιβάλλον γενικότερα, η πορεία τόσο για τον Όμιλο όσο και για την Εταιρία κρίνεται ικανοποιητική. Επίσης ο Όμιλος μέσω θυγατρικών στη Μέση Ανατολή, την Μεγάλη Βρετανία, την Κύπρο και τα Βαλκάνια, σχεδιάζει την επέκταση των δραστηριοτήτων του στο εξωτερικό και την ενδυνάμωση του ήδη ισχυρού εξαγωγικού προσανατολισμού του. Επιπλέον η αστάθεια της εσωτερικής αγοράς, δεν αναμένεται να δημιουργήσει προβλήματα στην ομαλή λειτουργία της Εταιρίας η οποία λόγω του έντονα εξαγωγικού χαρακτήρα της δημιουργεί επαρκείς χρηματοροές για την κάλυψη των εισαγωγών αργού πετρελαίου που απαιτείται για την παραγωγική διαδικασία της Εταιρίας και του οποίου οι τιμές καθορίζονται στην διεθνή αγορά με συνέπεια να μην επηρεάζονται από τυχόν εγχώριες αναταράξεις. Αναφορικά με τον COVID-19 η Διοίκηση της Εταιρίας θεωρεί ότι ο κλάδος διύλισης, καθότι διεθνοποιημένος, ανήκει σε εκείνες τις επιχειρηματικές κατηγορίες που αναμένεται να επηρεαστούν σε περίπτωση επιβράδυνσης της παγκόσμιας οικονομίας εξαιτίας της εξάπλωσης της νόσου. Επισημαίνεται ότι η Εταιρία συστηματικά πραγματοποιεί πωλήσεις που ξεπερνούν σημαντικά την ετήσια παραγωγική δυναμικότητα του Διυλιστηρίου της και παράλληλα επιτυγχάνει περιθώρια διύλισης στο ανώτερο εύρος του κλάδου. Εν τούτοις, η μείωση του όγκου πωλήσεων σε συνδυασμό με τη συμπίεση των κλαδικών περιθωρίων θα επηρεάσει τα οικονομικά της μεγέθη. Στην παρούσα φάση δεν μπορεί να ποσοτικοποιηθεί η εν λόγω επίδραση η οποία αναμφίβολα συναρτάται με τη χρονική διάρκεια που ενδεχομένως απαιτηθεί για την αποκατάσταση των συνθηκών ομαλότητας σε παγκόσμιο επίπεδο. Η Εταιρία έχει λάβει όλα τα απαραίτητα μέτρα με γνώμονα την προστασία της υγείας των εργαζομένων της και παράλληλα, στο βαθμό που αυτό είναι εφικτό, τη διασφάλιση της απρόσκοπτης συνέχισης των παραγωγικών λειτουργιών της. δ. Κίνδυνοι συναλλάγματος Λόγω της χρήσης των διεθνών τιμών platts σε $ ΗΠΑ για αγορές/πωλήσεις πετρελαιοειδών υπάρχει κίνδυνος από τις διακυμάνσεις των συναλλαγματικών ισοτιμιών στα περιθώρια κέρδους της Εταιρίας. Η Εταιρία φροντίζει για την ελαχιστοποίηση των συναλλαγματικών κινδύνων μέσω φυσικών αντισταθμίσεων (physical hedging) κυρίως αντισταθμίζοντας τα στοιχεία ενεργητικού και παθητικού σε ξένο νόμισμα. Για τη Χρήση 2019, ο Όμιλος είχε στη κατοχή του στοιχεία ενεργητικού σε ξένο νόμισμα ύψους 604,7 εκατ. USD και υποχρεώσεις 777,8 εκατ. USD. Λαμβάνοντας μια μέση διακύμανση της ισοτιμίας Δολάριο/Ευρώ ίση με 5%, τα πιθανά κέρδη/ζημίες από την έκθεση του Ομίλου σε Ξένο νόμισμα, δεν υπερβαίνει το ποσό των 7,5 εκατομμυρίων ευρώ. ε. Κίνδυνοι επιτοκίων Ο Όμιλος έχει πρόσβαση σε σημαντικές εγχώριες και διεθνείς κεφαλαιαγορές και είναι σε θέση να επιτυγχάνει ανταγωνιστικά επιτόκια και όρους δανεισμού. Ως εκ τούτου τα λειτουργικά έσοδα και οι ταμειακές ροές από χρηματοδοτικές δραστηριότητες δεν επηρεάζονται σημαντικά από διακυμάνσεις επιτοκίων. Εάν τα υφιστάμενα επιτόκια ήταν 50 μονάδες βάσης υψηλότερα ή χαμηλότερα, κρατώντας σταθερές τις υπόλοιπες μεταβλητές, το κέρδος του Ομίλου για τη χρήση που έληξε 31.12.2019, θα μειωνόταν ή θα αυξανόταν αντίστοιχα κατά περίπου Ευρώ 4,7 εκατ. Σελίδα 67 από 70 ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ της χρήσης 1/1-31/12/2019 ζ. Πιστωτικός κίνδυνος Ο πιστωτικός κίνδυνος του Ομίλου αφορά κυρίως τις απαιτήσεις από πελάτες και λοιπές απαιτήσεις. Ο Όμιλος έχει σημαντική συγκέντρωση των απαιτήσεών του, κυρίως λόγω της Μητρικής Εταιρίας όπου μεγάλο ποσοστό αυτών αφορά περιορισμένο αριθμό πελατών, οι οποίοι όμως είναι κυρίως διεθνούς κύρους πετρελαϊκές εταιρίες. Συνεπώς έτσι περιορίζεται σημαντικά ο πιστωτικός κίνδυνος. Οι εταιρίες του Ομίλου έχουν συμβάσεις για συναλλαγές με τους πελάτες τους, βασισμένες στην εξέλιξη των διεθνών τιμών. Επίσης, ο Όμιλος κατά κανόνα λαμβάνει εγγυητικές επιστολές από τους πελάτες του ή εγγράφει υποθήκες, προς εξασφάλιση των απαιτήσεων, οι οποίες κατά την 31/12/2019 ήταν Ευρώ 23,2 εκατ. Όσον αφορά τις απαιτήσεις των θυγατρικών “Avin Oil Α.Β.Ε.Ν.Ε.Π.”, “CORAL A.E.”, “CORAL GAS Α.Ε.Β.Ε.Υ.”, “L.P.C. Α.Ε.” και “NRG TRADING HOUSE S.A.”, αυτές κατανέμονται σε έναν ευρύ αριθμό πελατών, συνεπώς δεν υφίσταται συγκέντρωσή τους και κατά συνέπεια περιορίζεται ο πιστωτικός κίνδυνος. Ο Όμιλος προσπαθεί να ρυθμίζει έτσι την πιστωτική πολιτική προς τους εγχώριους πελάτες και να περιορίζει ανάλογα τις ημέρες πίστωσης που παρέχει, ώστε να ελαχιστοποιεί τον οποιοδήποτε πιστωτικό κίνδυνο από αυτούς. η. Κίνδυνος ρευστότητας Η διαχείριση της ρευστότητας επιτυγχάνεται με τον κατάλληλο συνδυασμό χρηματικών διαθεσίμων και εγκεκριμένων γραμμών τραπεζικών πιστώσεων που χρησιμοποιούνται εφόσον συντρέχει λόγος. Η Διοίκηση του Ομίλου για την αντιμετώπιση κινδύνων ρευστότητας φροντίζει να εξασφαλίζει την ύπαρξη επαρκών διαθεσίμων πιστωτικών ορίων διατηρώντας ταυτόχρονα υψηλά ταμειακά διαθέσιμα. Επιπλέον ο κύριος όγκος του δανεισμού του Ομίλου αφορά μακροπρόθεσμο δανεισμό που διευκολύνει στην καλύτερη διαχείριση της ρευστότητας. Παρακάτω παρατίθεται πίνακας ενηλικίωσης υποχρεώσεων του Ομίλου: (Ποσά σε χιλ. Ευρώ) ΟΜΙΛΟΣ 2019 Συνολικό Μέσο Επιτόκιο Προμηθευτές & λοιποί πιστωτές Μισθώσεις Δάνεια τραπεζών Τόκοι Σύνολο 0,00% 3,49% 4,43% 0-6 μήνες 7-12 μήνες 2-5 χρόνια 5 + χρόνια Σύνολο 857.819 13.220 37.457 14.507 923.003 0 13.143 12.935 14.059 40.137 0 65.202 747.483 63.231 875.916 0 62.188 100.000 19.280 181.468 857.819 153.753 897.875 111.077 2.020.524 (Ποσά σε χιλ. Ευρώ) ΟΜΙΛΟΣ 2018 Συνολικό Μέσο Επιτόκιο Προμηθευτές & λοιποί πιστωτές Χρηματοδοτικές μισθώσεις Δάνεια τραπεζών Τόκοι Σύνολο 0,00% 6,50% 4,35% 0-6 μήνες 7-12 μήνες 2-5 χρόνια 5 + χρόνια Σύνολο 652.487 1 116.792 16.893 786.173 0 2 61.229 16.556 77.787 0 10 651.825 54.928 706.763 0 0 100.000 1.242 101.242 652.487 13 929.846 89.619 1.671.965 Σελίδα 68 από 70 ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ της χρήσης 1/1-31/12/2019 Παρακάτω παρατίθεται πίνακας ενηλικίωσης υποχρεώσεων της Εταιρίας: ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2019 (Ποσά σε χιλ. Ευρώ) Συνολικό Μέσο Επιτόκιο Προμηθευτές & λοιποί πιστωτές Μισθώσεις Δάνεια τραπεζών Τόκοι Σύνολο 0,00% 2,77% 4,19% 0-6 μήνες 7-12 μήνες 2-5 χρόνια 5 + χρόνια Σύνολο 666.458 2.008 24.374 10.499 703.339 0 2.077 8.197 10.293 20.567 0 11.800 454.046 33.186 499.032 0 2.337 100.000 1.443 103.780 666.458 18.222 586.619 55.421 1.326.720 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2018 (Ποσά σε χιλ. Ευρώ) Συνολικό Μέσο Επιτόκιο Προμηθευτές & λοιποί πιστωτές Χρηματοδοτικές μισθώσεις Δάνεια τραπεζών Τόκοι Σύνολο 0,00% 0,00% 4,28% 0-6 μήνες 7-12 μήνες 2-5 χρόνια 5 + χρόνια Σύνολο 510.194 0 21.741 11.396 543.331 0 0 10.515 11.283 21.798 0 0 476.287 32.397 508.684 0 0 100.000 1.242 101.242 510.194 0 608.543 56.318 1.175.055 Η Εταιρία διαθέτει σήμερα ένα σύνολο εγκεκριμένων πιστωτικών ορίων περίπου € 1,1 δις, εκ των οποίων έχουν αναληφθεί τα € 587 εκατ. και ένα σύνολο εγκεκριμένων τραπεζικών ορίων εγγυητικών επιστολών/ενέγγυων πιστώσεων περίπου $ 977 εκατ. Βιώσιμη Οικονομική Μονάδα (Going Concern) Η διοίκηση του Ομίλου εκτιμά ότι η Εταιρία και ο Όμιλος διαθέτουν επαρκείς πόρους που διασφαλίζουν την ομαλή συνέχιση της λειτουργίας τους ως “Βιώσιμη Οικονομική Μονάδα” (Going Concern) στο προβλέψιμο μέλλον. 39. Γεγονότα μετά την Περίοδο Αναφοράς Η Επιτροπή Ανταγωνισμού κατά τη συνεδρίαση της 10ης Φεβρουαρίου 2020 ενέκρινε την απόκτηση αποκλειστικού ελέγχου της “ΜΟΤΟΡ ΟΙΛ (ΕΛΛΑΣ) ΔΙΥΛΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΡΙΝΘΟΥ Α.Ε.” επί των εταιριών “ALPHA ΔΟΡΥΦΟΡΙΚΗ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ Α.Ε.”, “ALPHA ΡΑΔΙΟΦΩΝΙΚΗ Α.Ε.” και “ALPHA ΡΑΔΙΟΦΩΝΙΚΗ ΚΡΟΝΟΣ Α.Ε.” μέσω της απόκτησης και του υπολοίπου 50% του μετοχικού κεφαλαίου τους από την 100% θυγατρική μας “MEDIAMAX HOLDINGS LIMITED”. Εκκρεμεί η ολοκλήρωση περαιτέρω αιρέσεων σύμφωνα με την συμφωνία εξαγοράς της 29/11/2019 για την πλήρη και οριστική μεταβίβαση των μετοχών που αντιστοιχούν στο υπόλοιπο 50%. Τον Φεβρουάριο του 2020 ο Όμιλος ολοκλήρωσε τη συναλλαγή για την απόκτηση χαρτοφυλακίου εν λειτουργία Φωτοβολταϊκών Πάρκων συνολικής δυναμικότητας 47 MW ευρισκόμενων στη Βόρεια και Κεντρική ηπειρωτική Ελλάδα έναντι τιμήματος Ευρώ 45,8 εκατ. μέσω της 100% θυγατρικής “TEFORTO HOLDINGS LIMITED” η οποία απέκτησε το 100% των μετοχών των εταιριών “RADIANT SOLAR HOLDINGS LTD” και “GREENSOL HOLDINGS LTD” οι οποίες αποτελούσαν συμμετοχές της “METKA-EGN LTD” θυγατρικής της “ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ Α.Ε.”. Επίσης τον Φεβρουάριο του 2020 ο Όμιλος μέσω της 100% θυγατρικής “LPC A.E.” υπέγραψε μνημόνιο συνεργασίας με την εδρεύουσα στην Αλγερία εταιρία “NAFTAL SPA” για τη σύσταση κοινού επιχειρηματικού σχήματος (Joint Venture) που θα αναλάβει την κατασκευή μονάδας παρασκευής λιπαντικών Σελίδα 69 από 70 ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ της χρήσης 1/1-31/12/2019 προϋπολογισμού Ευρώ 30 εκατ. περίπου. Η συμμετοχή της LPC στην κοινή εταιρία θα ανέλθει σε 49% ενώ της “NAFTAL SPA” (θυγατρική της κρατικής ενεργειακής εταιρίας της Αλγερίας Sonatrach) σε 51%. Τέλος, η Εταιρία ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου 2020 αγορές ιδίων μετοχών σε εκτέλεση του εγκεκριμένου από την Ετήσια Τακτική Γενική Συνέλευση της 6ης Ιουνίου 2018 σχετικού προγράμματος αγοράς. Μέχρι την ημερομηνία σύνταξης του παρόντος συνολικά η Εταιρία είχε αγοράσει 79.232 μετοχές με μέση τιμή κτήσης Ευρώ 13,58 ανά μετοχή. Ο παραπάνω αριθμός μετοχών αντιστοιχεί σε 0,07% του μετοχικού κεφαλαίου της Εταιρίας. Εκτός των ανωτέρω, δεν έχει συμβεί κάποιο γεγονός το οποίο να επηρεάζει σημαντικά την οικονομική διάρθρωση ή την επιχειρηματική πορεία του Ομίλου από τις 1/01/2020 μέχρι την ημερομηνία σύνταξης του παρόντος. Σελίδα 70 από 70 Deloitte Ανώνυμη Εταιρία Ορκωτών Ελεγκτών Λογιστών Φραγκοκκλησιάς 3α & Γρανικού 151 25 Μαρούσι Αθήνα, Ελλάδα Τηλ.: +30 210 6781 100 Fax: +30 210 6776 221-2 www.deloitte.gr Έκθεση Ανεξάρτητου Ορκωτού Ελεγκτή Λογιστή Προς τους Μετόχους της εταιρείας ΜΟΤΟΡ ΟΪΛ (ΕΛΛΑΣ) ΔΙΥΛΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΡΙΝΘΟΥ Α.Ε. Έκθεση Ελέγχου επί των Εταιρικών και Ενοποιημένων Οικονομικών Καταστάσεων Γνώμη Έχουμε ελέγξει τις συνημμένες εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις της εταιρείας ΜΟΤΟΡ ΟΪΛ (ΕΛΛΑΣ) ΔΙΥΛΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΡΙΝΘΟΥ Α.Ε. (η Εταιρεία), οι οποίες αποτελούνται από την εταιρική και ενοποιημένη κατάσταση χρηματοοικονομικής θέσης της 31ης Δεκεμβρίου 2019, τις εταιρικές και ενοποιημένες καταστάσεις αποτελεσμάτων και λοιπών συνολικών εισοδημάτων, μεταβολών ιδίων κεφαλαίων και ταμειακών ροών της χρήσεως που έληξε την ημερομηνία αυτή, καθώς και περίληψη σημαντικών λογιστικών αρχών και μεθόδων και λοιπές επεξηγηματικές πληροφορίες. Κατά τη γνώμη μας, οι συνημμένες εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις παρουσιάζουν εύλογα, από κάθε ουσιώδη άποψη, την οικονομική θέση της εταιρείας ΜΟΤΟΡ ΟΪΛ (ΕΛΛΑΣ) ΔΙΥΛΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΡΙΝΘΟΥ Α.Ε. και των θυγατρικών αυτής (ο Όμιλος) κατά την 31η Δεκεμβρίου 2019, τη χρηματοοικονομική τους επίδοση και τις ταμειακές τους ροές για τη χρήση που έληξε την ημερομηνία αυτή σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς, όπως αυτά έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Βάση γνώμης Διενεργήσαμε τον έλεγχό μας σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Ελέγχου (ΔΠΕ) όπως αυτά έχουν ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία. Οι ευθύνες μας, σύμφωνα με τα πρότυπα αυτά περιγράφονται περαιτέρω στην ενότητα της έκθεσής μας “Ευθύνες ελεγκτή για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων”. Είμαστε ανεξάρτητοι από την Εταιρεία και τις ενοποιούμενες θυγατρικές της, καθ’ όλη τη διάρκεια του διορισμού μας, σύμφωνα με τον Κώδικα Δεοντολογίας για Επαγγελματίες Ελεγκτές του Συμβουλίου Διεθνών Προτύπων Δεοντολογίας Ελεγκτών, όπως αυτός έχει ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία και τις απαιτήσεις δεοντολογίας που σχετίζονται με τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων στην Ελλάδα και έχουμε εκπληρώσει τις δεοντολογικές μας υποχρεώσεις σύμφωνα με τις απαιτήσεις της ισχύουσας νομοθεσίας και του προαναφερόμενου Κώδικα Δεοντολογίας. Πιστεύουμε ότι τα ελεγκτικά τεκμήρια που έχουμε αποκτήσει είναι επαρκή και κατάλληλα να παρέχουν βάση για τη γνώμη μας. Σημαντικότερα θέματα ελέγχου Τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου είναι εκείνα τα θέματα που, κατά την επαγγελματική μας κρίση, ήταν εξέχουσας σημασίας στον έλεγχό μας επί των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων της ελεγχόμενης χρήσεως. Τα θέματα αυτά και οι σχετιζόμενοι κίνδυνοι ουσιώδους ανακρίβειας αντιμετωπίστηκαν στο πλαίσιο του ελέγχου των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων ως σύνολο, για τη διαμόρφωση της γνώμης μας επί αυτών και δεν εκφέρουμε ξεχωριστή γνώμη για τα θέματα αυτά. Σημαντικότερα θέματα ελέγχου της Εταιρείας και του Ομίλου Αναγνώριση εσόδου στη σωστή χρήση Οι πωλήσεις εμπορευμάτων και προϊόντων («αγαθών») του Ομίλου για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 ανήλθε σε € 9.372.543 χιλιάδες (Εταιρεία: € 6.936.469 χιλιάδες). Πως αντιμετωπίστηκαν τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου Ο Όμιλος αναγνωρίζει στα αποτελέσματα της χρήσης τις πωλήσεις των αγαθών τη χρονική στιγμή κατά την οποία ο έλεγχος αυτών των αγαθών μεταβιβάζεται στον πελάτη. Αξιολογήσαμε τον σχεδιασμό και την εφαρμογή των δικλίδων εσωτερικού ελέγχου που εφαρμόζει η Διοίκηση αναφορικά με την ορθή αναγνώριση του εσόδου στην χρήση που αφορά, και ελέγξαμε, όπου ήταν πρόσφορο, την αποτελεσματική λειτουργία των δικλίδων αυτών. Οι διεθνείς όροι συναλλαγών (Incoterms) όπως έχουν εκδοθεί από το Διεθνές Επιμελητήριο Εμπορίου (ΔΕΕ) αποτελούν βασικό στοιχείο των συμβολαίων αγοραπωλησίας αγαθών και καθορίζουν τη χρονική στιγμή μεταβίβασης του ελέγχου των αγαθών αυτών στον πελάτη. Οι όροι καθορίζονται μεταξύ των δύο μερών και διαφοροποιούνται κατά περίπτωση. Λόγω της σημαντικότητας της αξίας των επιμέρους συναλλαγών και της ιδιαιτερότητας των όρων των συμβολαίων, θεωρούμε την αναγνώριση του εσόδου στη σωστή χρήση ως ένα εκ των σημαντικότερων θεμάτων του ελέγχου μας. Οι γνωστοποιήσεις της Διοίκησης αναφορικά με τη λογιστική πολιτική και τις λοιπές πληροφορίες που σχετίζονται με την αναγνώριση του εσόδου περιλαμβάνονται στις Σημειώσεις 3.4, 4 & 5 των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων. Η προσέγγιση του ελέγχου μας έγινε με βάση τον ελεγκτικό κίνδυνο και περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τη διενέργεια των ακόλουθων διαδικασιών: Επιλέξαμε και ελέγξαμε δείγμα συναλλαγών πριν και μετά το τέλος χρήσης, και αξιολογήσαμε την ορθή αναγνώριση του εσόδου με βάση τους όρους των συμβολαίων, τα παραστατικά αποστολής και τα λοιπά υποστηρικτικά στοιχεία σχετικά με τις συναλλαγές αυτές. Σημαντικότερα θέματα ελέγχου της Εταιρείας και του Ομίλου Ορθή εφαρμογή του νέου λογιστικού προτύπου ΔΠΧΑ 16 Τα Δικαιώματα Χρήσης Παγίων του Ομίλου την 31 Δεκεμβρίου 2019, όπως αναλυτικά παρουσιάζονται στη Σημείωση 24 των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων, ανήλθαν σε € 169.520 χιλιάδες (Εταιρεία: € 17.998 χιλιάδες). Οι Υποχρεώσεις από Μισθώσεις του Ομίλου την 31 Δεκεμβρίου 2019, όπως αναλυτικά παρουσιάζονται στη Σημείωση 24 των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων, ανήλθαν σε € 153.753 χιλιάδες (Εταιρεία: € 18.222 χιλιάδες). Εφαρμόζοντας από 1 Ιανουαρίου 2019, το νέο λογιστικό πρότυπο ΔΠΧΑ 16, η Διοίκηση εξετάζει εάν μία σύμβαση αποτελεί ή εμπεριέχει μίσθωση και προβαίνει για όλες τις συμβάσεις μίσθωσης στις οποίες είναι μισθωτής στην αναγνώριση ενός Δικαιώματος Χρήσης Παγίου και της αντίστοιχης Υποχρέωσης από Μίσθωση. Στα πλαίσια αυτά, η Υποχρέωση από τη Μίσθωση επιμετράται στην παρούσα αξία των υπολειπόμενων μισθωμάτων κατά την ημερομηνία πρώτης εφαρμογής ή έναρξης της μισθωτικής περιόδου, τα οποία προεξοφλούνται με το τεκμαρτό επιτόκιο της μίσθωσης ή αν αυτό δεν μπορεί να καθοριστεί εύκολα, με το διαφορικό επιτόκιο δανεισμού. Λόγω της σημαντικότητας της αξίας των παραπάνω Δικαιωμάτων Χρήσης Παγίων και των αντίστοιχων Υποχρεώσεων από Μισθώσεις, των σημαντικών κρίσεων και εκτιμήσεων της Διοίκησης αναφορικά με την αναγνώρισή τους καθώς και για τον προσδιορισμό του προεξοφλητικού επιτοκίου, θεωρούμε την ορθή εφαρμογή του νέου λογιστικού προτύπου ΔΠΧΑ 16 ως ένα εκ των σημαντικότερων θεμάτων του ελέγχου μας. Πως αντιμετωπίστηκαν τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου Η προσέγγιση του ελέγχου μας έγινε με βάση τον ελεγκτικό κίνδυνο και περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τη διενέργεια των ακόλουθων διαδικασιών: Αξιολογήσαμε τον σχεδιασμό και την εφαρμογή των δικλίδων εσωτερικού ελέγχου που εφαρμόζει η Διοίκηση αναφορικά με την αναγνώριση των Δικαιωμάτων Χρήσης Παγίων, των Υποχρεώσεων από Μισθώσεις και του κατάλληλου προεξοφλητικού επιτοκίου. Αξιολογήσαμε αν η μεθοδολογία για την επιμέτρηση και αναγνώριση του Δικαιώματος Χρήσης Παγίου και της Υποχρέωσης από Μίσθωση, έχει εφαρμοστεί κατάλληλα και σύμφωνα με το ΔΠΧΑ 16. Με την υποστήριξη ειδικών εμπειρογνωμόνων της εταιρείας μας, αξιολογήσαμε την καταλληλότητα και το εύλογο των σημαντικών εκτιμήσεων και της μεθοδολογίας που χρησιμοποιήθηκαν για την εκτίμηση του προεξοφλητικού επιτοκίου. Σε δειγματοληπτική βάση, επιβεβαιώσαμε την ακρίβεια και πληρότητα των δεδομένων που χρησιμοποίησε η Διοίκηση στο μοντέλο υπολογισμού καθώς και την ορθότητα των υπολογισμών. Οι γνωστοποιήσεις της Διοίκησης αναφορικά με τη λογιστική πολιτική και τις λοιπές πληροφορίες σχετικά με τα Δικαιώματα Χρήσης Παγίων και τις Υποχρεώσεις από Μισθώσεις περιλαμβάνονται στις Σημειώσεις 2 και 24 των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων. Άλλες πληροφορίες Η διοίκηση είναι υπεύθυνη για τις άλλες πληροφορίες. Οι άλλες πληροφορίες περιλαμβάνονται στην Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου, για την οποία γίνεται σχετική αναφορά στην “Έκθεση επί άλλων Νομικών και Κανονιστικών Απαιτήσεων”, στις Δηλώσεις των Μελών του Διοικητικού Συμβουλίου και σε οποιεσδήποτε άλλες πληροφορίες οι οποίες είτε απαιτούνται από ειδικές διατάξεις του νόμου είτε η Εταιρεία ενσωμάτωσε προαιρετικά στην προβλεπόμενη από το Ν. 3556/2007 Ετήσια Οικονομική Έκθεση, αλλά δεν περιλαμβάνουν τις οικονομικές καταστάσεις και την έκθεση ελέγχου επί αυτών. Η γνώμη μας επί των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων δεν καλύπτει τις άλλες πληροφορίες και δεν εκφράζουμε με τη γνώμη αυτή οποιασδήποτε μορφής συμπέρασμα διασφάλισης επί αυτών. Σε σχέση με τον έλεγχό μας επί των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων, η ευθύνη μας είναι να αναγνώσουμε τις άλλες πληροφορίες και με τον τρόπο αυτό, να εξετάσουμε εάν οι άλλες πληροφορίες είναι ουσιωδώς ασυνεπείς με τις εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις ή τις γνώσεις που αποκτήσαμε κατά τον έλεγχο ή αλλιώς φαίνεται να είναι ουσιωδώς εσφαλμένες. Εάν, με βάση τις εργασίες που έχουμε εκτελέσει, καταλήξουμε στο συμπέρασμα ότι υπάρχει ουσιώδες σφάλμα σε αυτές τις άλλες πληροφορίες, είμαστε υποχρεωμένοι να αναφέρουμε το γεγονός αυτό. Δεν έχουμε τίποτα να αναφέρουμε σχετικά με το θέμα αυτό. Ευθύνες της διοίκησης και των υπευθύνων για τη διακυβέρνηση επί των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Η διοίκηση έχει την ευθύνη για την κατάρτιση και εύλογη παρουσίαση των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ όπως αυτά έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως και για εκείνες τις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου που η διοίκηση καθορίζει ως απαραίτητες, ώστε να καθίσταται δυνατή η κατάρτιση των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων απαλλαγμένων από ουσιώδες σφάλμα, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος. Κατά την κατάρτιση των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων, η διοίκηση είναι υπεύθυνη για την αξιολόγηση της ικανότητας της Εταιρείας και του Ομίλου να συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους, γνωστοποιώντας όπου συντρέχει τέτοια περίπτωση, τα θέματα που σχετίζονται με τη συνεχιζόμενη δραστηριότητα και τη χρήση της λογιστικής αρχής της συνεχιζόμενης δραστηριότητας, εκτός και εάν η διοίκηση είτε προτίθεται να ρευστοποιήσει την Εταιρεία και τον Όμιλο ή να διακόψει τη δραστηριότητά τους ή δεν έχει άλλη ρεαλιστική εναλλακτική επιλογή από το να προβεί σ’ αυτές τις ενέργειες. Η Επιτροπή Ελέγχου (άρθ. 44 Ν. 4449/2017) της Εταιρείας έχει την ευθύνη εποπτείας της διαδικασίας χρηματοοικονομικής αναφοράς της Εταιρείας και του Ομίλου. Ευθύνες ελεγκτή για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Οι στόχοι μας είναι να αποκτήσουμε εύλογη διασφάλιση για το κατά πόσο οι εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις, στο σύνολό τους, είναι απαλλαγμένες από ουσιώδες σφάλμα, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος και να εκδώσουμε έκθεση ελεγκτή, η οποία περιλαμβάνει τη γνώμη μας. Η εύλογη διασφάλιση συνιστά διασφάλιση υψηλού επιπέδου, αλλά δεν είναι εγγύηση ότι ο έλεγχος που διενεργείται σύμφωνα με τα ΔΠΕ, όπως αυτά έχουν ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία, θα εντοπίζει πάντα ένα ουσιώδες σφάλμα, όταν αυτό υπάρχει. Σφάλματα δύναται να προκύψουν από απάτη ή από λάθος και θεωρούνται ουσιώδη όταν, μεμονωμένα ή αθροιστικά, θα μπορούσε εύλογα να αναμένεται ότι θα επηρέαζαν τις οικονομικές αποφάσεις των χρηστών, που λαμβάνονται με βάση αυτές τις εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις. Ως καθήκον του ελέγχου, σύμφωνα με τα ΔΠΕ όπως αυτά έχουν ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία, ασκούμε επαγγελματική κρίση και διατηρούμε επαγγελματικό σκεπτικισμό καθ’ όλη τη διάρκεια του ελέγχου. Επίσης: Εντοπίζουμε και αξιολογούμε τους κινδύνους ουσιώδους σφάλματος στις εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος, σχεδιάζοντας και διενεργώντας ελεγκτικές διαδικασίες που ανταποκρίνονται στους κινδύνους αυτούς και αποκτούμε ελεγκτικά τεκμήρια που είναι επαρκή και κατάλληλα για να παρέχουν βάση για τη γνώμη μας. Ο κίνδυνος μη εντοπισμού ουσιώδους σφάλματος που οφείλεται σε απάτη είναι υψηλότερος από αυτόν που οφείλεται σε λάθος, καθώς η απάτη μπορεί να εμπεριέχει συμπαιγνία, πλαστογραφία, εσκεμμένες παραλείψεις, ψευδείς διαβεβαιώσεις ή παράκαμψη των δικλίδων εσωτερικού ελέγχου. Κατανοούμε τις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου που σχετίζονται με τον έλεγχο, με σκοπό το σχεδιασμό ελεγκτικών διαδικασιών κατάλληλων για τις περιστάσεις, αλλά όχι με σκοπό τη διατύπωση γνώμης επί της αποτελεσματικότητας των δικλίδων εσωτερικού ελέγχου της Εταιρείας και του Ομίλου. Αξιολογούμε την καταλληλότητα των λογιστικών αρχών και μεθόδων που χρησιμοποιήθηκαν και το εύλογο των λογιστικών εκτιμήσεων και των σχετικών γνωστοποιήσεων που έγιναν από τη διοίκηση. Αποφαινόμαστε για την καταλληλότητα της χρήσης από τη διοίκηση της λογιστικής αρχής της συνεχιζόμενης δραστηριότητας και με βάση τα ελεγκτικά τεκμήρια που αποκτήθηκαν για το εάν υπάρχει ουσιώδης αβεβαιότητα σχετικά με γεγονότα ή συνθήκες που μπορεί να υποδηλώνουν ουσιώδη αβεβαιότητα ως προς την ικανότητα της Εταιρείας και του Ομίλου να συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους. Εάν συμπεράνουμε ότι υφίσταται ουσιώδης αβεβαιότητα, είμαστε υποχρεωμένοι στην έκθεση ελεγκτή να επιστήσουμε την προσοχή στις σχετικές γνωστοποιήσεις των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων ή εάν αυτές οι γνωστοποιήσεις είναι ανεπαρκείς να διαφοροποιήσουμε τη γνώμη μας. Τα συμπεράσματά μας βασίζονται σε ελεγκτικά τεκμήρια που αποκτώνται μέχρι την ημερομηνία της έκθεσης ελεγκτή. Ωστόσο, μελλοντικά γεγονότα ή συνθήκες ενδέχεται να έχουν ως αποτέλεσμα η Εταιρεία και ο Όμιλος να παύσουν να λειτουργούν ως συνεχιζόμενη δραστηριότητα. Αξιολογούμε τη συνολική παρουσίαση, τη δομή και το περιεχόμενο των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων, συμπεριλαμβανομένων των γνωστοποιήσεων, καθώς και το κατά πόσο οι εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις απεικονίζουν τις υποκείμενες συναλλαγές και τα γεγονότα με τρόπο που επιτυγχάνεται η εύλογη παρουσίαση. Αποκτούμε επαρκή και κατάλληλα ελεγκτικά τεκμήρια αναφορικά με την χρηματοοικονομική πληροφόρηση των οντοτήτων ή των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων εντός του Ομίλου για την έκφραση γνώμης επί των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων. Είμαστε υπεύθυνοι για την καθοδήγηση, την επίβλεψη και την εκτέλεση του ελέγχου της Εταιρείας και των θυγατρικών της. Παραμένουμε αποκλειστικά υπεύθυνοι για την ελεγκτική μας γνώμη. Μεταξύ άλλων θεμάτων, κοινοποιούμε στους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση, το σχεδιαζόμενο εύρος και το χρονοδιάγραμμα του ελέγχου, καθώς και σημαντικά ευρήματα του ελέγχου, συμπεριλαμβανομένων όποιων σημαντικών ελλείψεων στις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου εντοπίζουμε κατά τη διάρκεια του ελέγχου μας. Επιπλέον, δηλώνουμε προς τους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση ότι έχουμε συμμορφωθεί με τις σχετικές απαιτήσεις δεοντολογίας περί ανεξαρτησίας και γνωστοποιούμε προς αυτούς όλες τις σχέσεις και άλλα θέματα που μπορεί εύλογα να θεωρηθεί ότι επηρεάζουν την ανεξαρτησία μας και τα σχετικά μέτρα προστασίας, όπου συντρέχει περίπτωση. Από τα θέματα που γνωστοποιήθηκαν στους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση, καθορίζουμε τα θέματα εκείνα που ήταν εξέχουσας σημασίας για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων της ελεγχόμενης χρήσεως και ως εκ τούτου αποτελούν τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου. Έκθεση επί άλλων Νομικών και Κανονιστικών Απαιτήσεων 1. Έκθεση Διαχείρισης Διοικητικού Συμβουλίου Λαμβάνοντας υπόψη ότι η διοίκηση έχει την ευθύνη για την κατάρτιση της Έκθεσης Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου και της Δήλωσης Εταιρικής Διακυβέρνησης που περιλαμβάνεται στην έκθεση αυτή, κατ’ εφαρμογή των διατάξεων της παραγράφου 5 του άρθρου 2 του Ν. 4336/2015 (μέρος Β), σημειώνουμε ότι: α) Στην Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου περιλαμβάνεται δήλωση εταιρικής διακυβέρνησης, η οποία παρέχει τα πληροφοριακά στοιχεία που ορίζονται στο άρθρο 152 του Ν. 4548/2018. β) Κατά τη γνώμη μας η Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου έχει καταρτισθεί σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές απαιτήσεις των άρθρων 150-151 και 153-154 και της παραγράφου 1 (περιπτώσεις γ’ και δ’) του άρθρου 152 του Ν. 4548/2018 και το περιεχόμενο αυτής αντιστοιχεί με τις συνημμένες οικονομικές καταστάσεις της χρήσης που έληξε την 31.12.2019. γ) Με βάση τη γνώση που αποκτήσαμε κατά τον έλεγχό μας, για την εταιρεία ΜΟΤΟΡ ΟΪΛ (ΕΛΛΑΣ) ΔΙΥΛΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΡΙΝΘΟΥ Α.Ε. και το περιβάλλον της, δεν έχουμε εντοπίσει ουσιώδεις ανακρίβειες στην Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού της Συμβουλίου. 2. Συμπληρωματική Έκθεση προς την Επιτροπή Ελέγχου Η γνώμη μας επί των συνημμένων εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων είναι συνεπής με τη Συμπληρωματική Έκθεσή μας προς την Επιτροπή Ελέγχου της Εταιρείας, που προβλέπεται από το άρθρο 11 του κανονισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) αριθ. 537/2014. 3. Παροχή μη ελεγκτικών υπηρεσιών Δεν παρείχαμε στην Εταιρεία και τις θυγατρικές της μη ελεγκτικές υπηρεσίες που απαγορεύονται σύμφωνα με το άρθρο 5 του κανονισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) αριθ. 537/2014. Οι επιτρεπόμενες μη ελεγκτικές υπηρεσίες που έχουμε παράσχει στην Εταιρεία και στις θυγατρικές της, κατά τη διάρκεια της χρήσεως που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 γνωστοποιούνται στη Σημείωση 7 των συνημμένων εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων. 4. Διορισμός Ελεγκτή Διοριστήκαμε για πρώτη φορά ως Ορκωτοί Ελεγκτές Λογιστές της Εταιρείας με την από 28/06/1996 απόφαση της ετήσιας τακτικής γενικής συνέλευσης των μετόχων. Έκτοτε ο διορισμός μας έχει αδιαλείπτως ανανεωθεί για μια συνολική περίοδο 24 ετών με βάση τις κατ’ έτος λαμβανόμενες αποφάσεις της τακτικής γενικής συνέλευσης των μετόχων. Αθήνα, 18 Μαρτίου 2020 Ο Ορκωτός Ελεγκτής Λογιστής Τηλέμαχος Χ. Γεωργόπουλος Α.Μ. ΣΟΕΛ 19271 Deloitte Ανώνυμη Εταιρία Ορκωτών Ελεγκτών Λογιστών Φραγκοκκλησιάς 3α & Γρανικού, 151 25 Μαρούσι Α.Μ. ΣΟΕΛ: Ε 120 Deloitte Certified Public Accountants Societe Anonyme, a Greek company, registered in Greece with registered number 001223601000 and its registered office at Athens, 3a Fragkokklisias & Granikou str., 151 25, is an affiliate of Deloitte Central Mediterranean S.r.l., a company limited by guarantee registered in Italy with registered number 09599600963 and its registered office at Via Tortona no. 25, 20144, Milan, Italy. Deloitte Central Mediterranean S.r.l. is the affiliate for the territories of Italy, Greece and Malta of Deloitte NSE LLP, a UK limited liability partnership and member firm of Deloitte Touche Tohmatsu Limited, a UK private company limited by guarantee (“DTTL”). DTTL and each of its member firms are legally separate and independent entities. DTTL, Deloitte NSE LLP and Deloitte Central Mediterranean S.r.l. do not provide services to clients. Please see www.deloitte.com/about to learn more about our global network of member firms. © 2020 Deloitte Central Mediterranean. All rights reserved.

Περίληψη: Σύμφωνα με τα οριζόμενα στην παράγραφο 2 περίπτωση γ του άρθρου 4 του Νόμου 3556/2007 δηλώνουμε ότι εξ όσων γνωρίζουμε: A. Οι οικονομικές καταστάσεις της χρήσης 2019 της Εταιρίας σε ατομική και ενοποιημένη βάση, οι οποίες καταρτίστηκαν σύμφωνα με τα ισχύοντα λογιστικά πρότυπα, απεικονίζουν κατά τρόπο αληθή τα στοιχεία του ενεργητικού και του παθητικού, την καθαρή θέση και τα στοιχεία της κατάστασης συνολικού εισοδήματος της Εταιρίας, καθώς και των επιχειρήσεων που περιλαμβάνονται στην ενοποίηση εκλαμβανομένων ως σύνολο, και B. Η ετήσια έκθεση του Διοικητικού Συμβουλίου απεικονίζει κατά τρόπο αληθή την εξέλιξη, τις επιδόσεις και τη θέση της Εταιρίας καθώς και των επιχειρήσεων που περιλαμβάνονται στην ενοποίηση εκλαμβανομένων ως σύνολο, συμπεριλαμβανομένης της περιγραφής των κυριότερων κινδύνων και αβεβαιοτήτων που αντιμετωπίζουν. Μαρούσι, 17 Μαρτίου 2020 Ο Πρόεδρος του Δ.Σ. & Δ/νων Σύμβουλος ΒΑΡΔΗΣ Ι. ΒΑΡΔΙΝΟΓΙΑΝΝΗΣ Α.Δ.Τ. Κ 011385/1982 Ο Αντιπρόεδρος του Δ.Σ. ΙΩΑΝΝΗΣ Β . ΒΑΡΔΙΝΟΓΙΑΝΝΗΣ Α.Δ.Τ. ΑΗ 567603/2009 Ο Αναπλ. Δ/νων Σύμβουλος & Γεν. Δ/ντής Οικονομικών ΠΕΤΡΟΣ Τ. ΤΖΑΝΝΕΤΑΚΗΣ Α.Δ.Τ. Ρ 591984/1994