Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 (όλα τα ποσά σε €) AUTOHELLAS Ανώνυμος Τουριστική και Εμπορική Εταιρεία ΒΙΛΤΑΝΙΩΤΗ 31, ΚΗΦΙΣΙΑ ΑΤΤΙΚΗΣ ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ για τη χρήση 1 Ιανουαρίου 2019 - 31 Δεκεμβρίου 2019 Σύμφωνα με το Άρθρο 4 του Κωδ. Ν. 3556/2007 και τις σχετικές αποφάσεις του Διοικητικού Συμβουλίου της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 (όλα τα ποσά σε €) Περιεχόμενα Α. ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΕΚΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ.......................................................... 3 Β. ΕΚΘΕΣΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΥ ΟΡΚΩΤΟΥ ΕΛΕΓΚΤΗ-ΛΟΓΙΣΤΗ .................................................................. 4 Γ. ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ .............................................. 11 Δ. ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ................................................................................................ 36 Ι. ΙΣΟΛΟΓΙΣΜΟΣ.................................................................................................................................................. 36 ΙΙ. ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ .............................................................................................................. 37 ΙΙΙ. ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΥΝΟΛΙΚΟΥ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ .......................................................................................... 38 IV. ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΚΑΘΑΡΗΣ ΘΕΣΗΣ .................................................................................... 39 V. ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΑΜΕΙΑΚΩΝ ΡΟΩΝ .............................................................................................................. 41 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ....................................................................... 42 1. Γενικές πληροφορίες ..................................................................................................................................... 42 2. Σύνοψη σημαντικών λογιστικών πολιτικών ................................................................................................. 42 3. Σημαντικές εκτιμήσεις, κρίσεις και σφάλματα ............................................................................................. 55 4. Διαχείριση χρηματοοικονομικού κινδύνου ................................................................................................... 57 5. Προσδιορισμός των εύλογων αξιών.............................................................................................................. 64 6. Ανάλυση κατά τομέα .................................................................................................................................... 66 7. Ενσώματα πάγια περιουσιακά στοιχεία ........................................................................................................ 67 8. Δικαίωμα χρήσης ενεργητικού ...................................................................................................................... 69 9. Επενδυτικά ακίνητα ...................................................................................................................................... 70 10. Άυλα περιουσιακά στοιχεία .......................................................................................................................... 71 11. Συμμετοχή σε θυγατρικές ............................................................................................................................. 73 12. Επενδύσεις σε συγγενείς και κοινοπραξίες ................................................................................................... 76 13. Αναβαλλόμενη φορολογία ............................................................................................................................ 77 14. Χρηματοοικονομικά στοιχεία σε εύλογη αξία μέσω λοιπών συνολικών εισοδημάτων ................................ 80 15. Χρηματοοικονομικά στοιχεία σε εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων .......................................................... 80 16. Εμπορικές και λοιπές απαιτήσεις .................................................................................................................. 81 17. Αποθέματα .................................................................................................................................................... 81 18. Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα.............................................................................................................. 82 19. Μετοχικό κεφάλαιο και διαφορά από έκδοση μετοχών υπέρ το άρτιο ......................................................... 82 20. Αποθεματικά εύλογης αξίας ......................................................................................................................... 83 21. Λοιπά αποθεματικά ....................................................................................................................................... 84 22. Δάνεια ........................................................................................................................................................... 85 23. Υποχρεώσεις μισθώσεων .............................................................................................................................. 87 24. Παροχές μετά την έξοδο από την υπηρεσία .................................................................................................. 89 25. Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις .......................................................................................................... 91 26. Έσοδα ........................................................................................................................................................... 91 27. Έξοδα ανά κατηγορία ................................................................................................................................... 92 28. Παροχές σε εργαζομένους ............................................................................................................................ 92 29. Ζημιές εύλογης αξίας χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων ......................................................... 93 30. Λοιπά έσοδα.................................................................................................................................................. 93 31. Λοιπά κέρδη/(ζημιές) - καθαρά .................................................................................................................... 93 32. Χρηματοοικονομικά έσοδα και έξοδα .......................................................................................................... 94 33. Φόρος εισοδήματος ....................................................................................................................................... 94 34. Τιτλοποίησης απαιτήσεων ............................................................................................................................ 95 35. Αλλαγές στις λογιστικές πολιτικές................................................................................................................ 95 36. Ενδεχόμενες απαιτήσεις και υποχρεώσεις .................................................................................................... 97 37. Δεσμεύσεις .................................................................................................................................................... 98 38. Συναλλαγές με συνδεδεμένα μέρη ................................................................................................................ 98 39. Κέρδη ανά μετοχή ....................................................................................................................................... 100 40. Γεγονότα μετά την ημερομηνία ισολογισμού ............................................................................................. 101 41. Αμοιβές ελεγκτών ....................................................................................................................................... 101 Οι συνημμένες ετήσιες οικονομικές καταστάσεις του Ομίλου και της Εταιρείας εγκρίθηκαν με την από 17 Μαρτίου 2020 απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου και έχουν δημοσιοποιηθεί με την ανάρτηση τους στην διαδικτυακή διεύθυνση www.autohellas.gr. 2 3 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 (όλα τα ποσά σε €) Β. ΕΚΘΕΣΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΥ ΟΡΚΩΤΟΥ ΕΛΕΓΚΤΗ-ΛΟΓΙΣΤΗ 4 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 (όλα τα ποσά σε €) ΕΚΘΕΣΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΥ ΟΡΚΩΤΟΥ ΕΛΕΓΚΤΗ ΛΟΓΙΣΤΗ Προς τους Μετόχους της Εταιρείας «AUTOHELLAS ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ» Έκθεση ελέγχου επί των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Γνώμη Έχουμε ελέγξει τις εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις της Εταιρείας «AUTOHELLAS ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ» (Εταιρεία ή/και Όμιλος), οι οποίες αποτελούνται από τον εταιρικό και ενοποιημένο ισολογισμό της 31ης Δεκεμβρίου 2019, τις εταιρικές και ενοποιημένες καταστάσεις αποτελεσμάτων, συνολικού εισοδήματος, μεταβολών καθαρής θέσης και ταμειακών ροών της χρήσεως που έληξε την ημερομηνία αυτή, καθώς και τις σημειώσεις επί των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων που περιλαμβάνουν και περίληψη των σημαντικών λογιστικών πολιτικών. Κατά τη γνώμη μας, οι συνημμένες εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις παρουσιάζουν εύλογα, από κάθε ουσιώδη άποψη, την εταιρική και ενοποιημένη χρηματοοικονομική θέση της Εταιρείας και του Ομίλου κατά την 31η Δεκεμβρίου 2019, την εταιρική και ενοποιημένη χρηματοοικονομική τους επίδοση και τις εταιρικές και ενοποιημένες ταμειακές τους ροές, για τη χρήση που έληξε την ημερομηνία αυτή, σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (ΔΠΧΑ), όπως αυτά έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση και συνάδουν με τις κανονιστικές απαιτήσεις του Ν. 4548/2018. Βάση γνώμης Διενεργήσαμε τον έλεγχό μας σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Ελέγχου (ΔΠΕ), που έχουν ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία. Οι ευθύνες μας, σύμφωνα με τα πρότυπα αυτά περιγράφονται περαιτέρω στο τμήμα της έκθεσής μας «Ευθύνες ελεγκτή για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων». Πιστεύουμε ότι τα ελεγκτικά τεκμήρια που έχουμε αποκτήσει είναι επαρκή και κατάλληλα να παρέχουν βάση για τη γνώμη μας. Ανεξαρτησία του Ελεγκτή Καθ’ όλη τη διάρκεια του διορισμού μας έχουμε παραμείνει ανεξάρτητοι από την Εταιρεία και τον Όμιλο, σύμφωνα με τον Κώδικα Δεοντολογίας για Επαγγελματίες Ελεγκτές του Συμβουλίου Διεθνών Προτύπων Δεοντολογίας Ελεγκτών (Κώδικας ΣΔΠΔΕ) που έχει ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία, καθώς και τις απαιτήσεις δεοντολογίας του Ν. 4449/2017 και του Κανονισμού ΕΕ 537/2014, που σχετίζονται με τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων στην Ελλάδα. Έχουμε εκπληρώσει τις δεοντολογικές μας υποχρεώσεις σύμφωνα με το Ν. 4449/2017, τον Κανονισμό ΕΕ 537/2014 και τις απαιτήσεις του Κώδικα ΣΔΠΔΕ. Δηλώνουμε ότι οι μη ελεγκτικές μας υπηρεσίες προς την Εταιρεία και τις θυγατρικές της παρασχέθηκαν σύμφωνα με τους προαναφερόμενους όρους της ισχύουσας νομοθεσίας και ότι δεν έχουμε παράσχει μη ελεγκτικές υπηρεσίες οι οποίες απαγορεύονται από το άρθρο 5 παρ.(1) του Κανονισμού ΕΕ 537/2014. Δηλώνουμε ότι κατά τη διάρκεια της χρήσεως που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 δεν έχουμε παράσχει μη ελεγκτικές υπηρεσίες προς τον Εταιρεία και τις θυγατρικές της. 5 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 (όλα τα ποσά σε €) Κύρια θέματα ελέγχου Τα κύρια θέματα ελέγχου είναι εκείνα τα θέματα που, κατά την επαγγελματική μας κρίση, ήταν εξέχουσας σημασίας στον έλεγχό μας επί των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων της τρέχουσας χρήσεως. Τα θέματα αυτά αντιμετωπίστηκαν στο πλαίσιο του ελέγχου των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων ως σύνολο, για τη διαμόρφωση της γνώμης μας επί αυτών και δεν εκφέρουμε ξεχωριστή γνώμη για τα θέματα αυτά. Κύρια Θέματα Ελέγχου Οι διαδικασίες που ακολουθήσαμε για την αντιμετώπιση των κύριων θεμάτων ελέγχου Εκτίμηση ωφέλιμης ζωής και υπολειμματικής αξίας οχημάτων Τα ενσώματα πάγια περιουσιακά στοιχεία περιλαμβάνουν οχήματα ποσού €332,1 εκ. για την Εταιρεία και €441,2 εκ. για τον Όμιλο κατά την 31 Δεκεμβρίου 2019, τα οποία αποτιμώνται στο κόστος κτήσης μείον σωρευμένες αποσβέσεις και προβλέψεις απομείωσης της αξίας τους. Τα οχήματα αυτά, που έχουν σημαντικά λογιστική αξία, αποτελούν τη βάση για την παροχή υπηρεσιών ενοικίασης και λειτουργικής μίσθωσης της Εταιρείας και του Ομίλου. Η εκτίμηση της ωφέλιμης ζωής των οχημάτων βασίζεται σε ιστορικά στοιχεία και σε εκτιμήσεις σχετικά με τη μελλοντική τους χρήση και συνεπώς απαιτείται ένας βαθμός υποκειμενικότητας από τη Διοίκηση. Οι υπολειμματικές αξίες καθορίζονται λαμβάνοντας υπόψη γενικά αποδεκτές εκτιμήσεις της αγοράς προσαρμοσμένες όταν είναι απαραίτητο ώστε να λαμβάνουν υπόψη ειδικούς παράγοντες των οχημάτων. Η Διοίκηση οφείλει να προβαίνει σε αξιολόγηση της ωφέλιμης ζωής και της υπολειμματικής αξίας των παγίων ανά τακτά χρονικά διαστήματα και οι μεταβολές να λογιστικοποιούνται είτε ως απομείωση είτε ως αλλαγή της λογιστικής εκτίμησης των μελλοντικών αποσβέσεων. Ο κίνδυνος για τις οικονομικές καταστάσεις είναι οι αποσβέσεις και οι απομειώσεις να μην αναγνωριστούν εγκαίρως ή τα ποσά που θα αναγνωριστούν να μην έχουν επιμετρηθεί ορθά. Η ελεγκτική μας προσέγγιση περιελάμβανε κατανόηση της διαδικασίας διαχείρισης των οχημάτων, όπως έχει σχεδιαστεί και υλοποείται από την Εταιρεία και τον Όμιλο. Αξιολογήσαμε και επισκοπήσαμε τις διαδικασίες που εφαρμόζει η Διοίκηση αναφορικά με την εκτίμηση της ωφέλιμης ζωής και της υπολειμματικής αξίας των οχημάτων και εξετάσαμε τα κριτήρια που αποτελούν ενδείξεις απομείωσης, στοχεύοντας στον έγκαιρο εντοπισμό τυχόν απομειώσεων. Αξιολογήσαμε την καταλληλότητα της προσέγγισης που χρησιμοποιήθηκε και τη λογικότητα των βασικών παραμέτρων που εφαρμόζει η Διοίκηση. Επιπλέον, επισκοπήσαμε το κέρδος ή τη ζημία που προέκυψε από εκποιήσεις οχημάτων για να εξετάσουμε αν εάν η προσέγγιση αντικατοπτρίζει προηγούμενες αποδόσεις. Διαπιστώσαμε ότι η προσέγγιση για τον προσδιορισμό της ωφέλιμης ζωής και της υπολειμματικής αξίας των οχημάτων αποτελεί μία αξιόπιστη βάση για την αξιολόγηση της Διοίκησης καθώς και ότι οι βασικές παραδοχές που χρησιμοποιήθηκαν υποστηρίζονται από διαθέσιμη πληροφόρηση. Οι γνωστοποιήσεις που συμπεριλαμβάνονται στις οικονομικές καταστάσεις είναι κατάλληλες. Λόγω του βαθμού υποκειμενικότητας της εκτίμησης που απαιτείται για τον προσδιορισμό της ωφέλιμης ζωής και τον υπολογισμό της υπολειμματικής αξίας των οχημάτων, το ζήτημα αυτό αποτελεί κύριο θέμα ελέγχου. Για περαιτέρω πληροφόρηση, παραπέμπουμε στις Σημειώσεις 2, 3 και 7 των οικονομικών καταστάσεων. Αναγνώριση εσόδου Οι κατηγορίες εσόδου της Εταιρείας και του Ομίλου περιλαμβάνουν έσοδα από λειτουργικές και χρηματοοικονομικές μισθώσεις οχημάτων, έσοδα από πωλήσεις αυτοκινήτων και παρεπόμενων υπηρεσιών, και αποτελούν σημαντικό παράγοντα για τον προσδιορισμό της κερδοφορίας της Εταιρείας και του Ομίλου. Οι ελεγκτικές διαδικασίες περιλαμβάναν κατανόηση των διαφόρων κατηγοριών εσόδου, λαμβάνοντας υπόψη την καταλληλότητα των λογιστικών πολιτικών αναγνώρισης εσόδου και αξιολογώντας τη συμμόρφωση αυτών των πολιτικών με τα σχετικά λογιστικά πρότυπα. 6 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 (όλα τα ποσά σε €) Κύρια Θέματα Ελέγχου Επιπλέον, το έσοδο θεωρείται βασικός δείκτης απόδοσης για τον Όμιλο γεγονός που δύναται να αποτελέσει κίνητρο για την πρώιμη αναγνώριση εσόδων, πριν τη μεταφορά των σχετικών κινδύνων και ανταμοιβών, επιφέροντας έναν σημαντικό ελεγκτικό κίνδυνο που συνδέεται με την αναγνώριση εσόδου. Επιπλέον, υπάρχει εγγενής κίνδυνος αναφορικά με την ακρίβεια του λογιστικοποιημένου εσόδου δεδομένης της επίδρασης των αλλαγών στο μοντέλο τιμολόγησης. Βάσει των παραγόντων αυτών, υπάρχει αυξημένος κίνδυνος λάθους ότι τα έσοδα δεν έχουν πλήρως αναγνωριστεί και ορθά καταχωρηθεί στην ενδεδειγμένη χρήση. Λόγω του σημαντικού ελεγκτικού κινδύνου που συνδέεται με την αναγνώριση του εσόδου και της αυξημένης ελεγκτικής εργασίας από την ομάδα ελέγχου , η αναγνώριση του εσόδου θεωρείται κύριο θέμα ελέγχου. Για περαιτέρω πληροφόρηση, παραπέμπουμε στις Σημειώσεις 2 και 26 των οικονομικών καταστάσεων. Οι διαδικασίες που ακολουθήσαμε για την αντιμετώπιση των κύριων θεμάτων ελέγχου Η ελεγκτική μας προσέγγιση περιελάμβανε την κατανόηση των συστημάτων και διαδικασιών που σχετίζονται με την αναγνώριση εσόδου, διεξάγωντας συζητήσεις με τους αρμόδιους υπαλλήλους της Εταιρείας και του Ομίλου, για την επικύρωση των διαδικασιών και πραγματοποιώντας επανεκτέλεση των βασικών διαδικασιών. Επιπλέον, διενεργήσαμε ελεγκτικές διαδικασίες ουσιαστικής επαλήθευσης για τις διάφορες κατηγορίες εσόδου, που επικεντρώθηκαν στην επάρκεια και συνέπεια της εφαρμογής των λογιστικών πολιτικών, διενεργώντας ελεγκτικές διαδικασίες αναφορικά με το χρονικό σημείο της μεταφοράς των κινδύνων και ανταμοιβών. Οι ελεγκτικές μας διαδικασίες περιελάμβαναν: Διαδικασίες αναλυτικής επισκόπησης για τις διάφορες κατηγορίες εσόδου. Δειγματοληπτική εξέταση επί συναλλαγών κατά τη διάρκεια της χρήσης για τις σημαντικές κατηγορίες εσόδου. Διαδικασίες διαχωρισμού των χρήσεων σχετικά με την αναγνώριση του εσόδου. Εξέταση των επιστροφών πωλήσεων και των πιστωτικών τιμολογίων που εκδόθηκαν μετά το τέλος της χρήσης. Εξέταση των εισπρακτέων λογαριασμών στο τέλος του έτους, συμφωνώντας σε δειγματοληπτική βάση ανείσπρακτα τιμολόγια κατά το τέλος της χρήσης με μεταγενέστερες εισπράξεις. Από τις ελεγκτικές διαδικασίες προκύπτει ότι η αναγνώριση των κατηγοριών εσόδου είναι συνεπείς με τις λογιστικές πολιτικές του Ομίλου και τα αντίστοιχα λογιστικά πρότυπα. Από τον έλεγχό μας, δεν εντοπίστηκαν σημαντικά θέματα αναφορικά με την ακρίβεια του εσόδου της χρήσεως. Αποτίμηση των επενδυτικών και ιδιοχρησιμοποιούμενων ακινήτων Τα επενδυτικά και ιδιοχρησιμοποιούμενα ακίνητα περιλαμβάνουν ιδιόκτητα γήπεδα και κτήρια που κατέχονται για σκοπούς μακροχρόνιας μίσθωσης, για κεφαλαιουχική απόδοση ή για λειτουργική χρήση από την Εταιρεία ή τις θυγατρικές της. Οι εταιρείες του Ομίλου αποτιμούν τα επενδυτικά και τα ιδιοχρησιμοποιούμενα ακίνητα στην εύλογη αξία. Κατά την 31η Δεκεμβρίου 2019, η λογιστική αξία των επενδυτικών ακίνητων της Εταιρείας είναι €70,8 εκ. και του Ομίλου €39,8 εκ. αντιστοίχως και η λογιστική αξία των ιδιοχρησιμοποιούμενων ακίνητων είναι €42,6 εκ. και €78,3 εκ. αντίστοιχα. Η εύλογη αξία προσδιορίζεται από εξωτερικούς εκτιμητές και βασίζεται σε διαθέσιμες πληροφορίες απο ενεργείς αγορές ακινήτων, προσαρμοσμένη όπου κρίνεται απαραίτητο, λόγω διαφορών στη φυσική κατάσταση, την τοποθεσία ή την κατάσταση του εκάστοτε ακινήτου. Στο βαθμό που πληροφορίες απο ενεργείς αγορές δεν είναι διαθέσιμες, χρησιμοποιούνται Λάβαμε τις αποτιμήσεις των ακινήτων που διενεργήθηκαν από πιστοποιημένους εξωτερικούς εκτιμητές της Διοίκησης για τη χρήση που έληξε τη 31 Δεκεμβρίου 2019. Επαληθεύσαμε την εύλογη αξία των ακινήτων με τα λογιστικά βιβλία της Εταιρείας και του Ομίλου. Αξιολογήσαμε και επιβεβαιώσαμε την ανεξαρτησία και την αντικειμενικότητα των πιστοποιημένων εξωτερικών εκτιμητών της Εταιρείας και του Ομίλου. Συγκρίναμε τις εύλογες αξίες κατά την 31 Δεκεμβρίου 2019 με τις αντίστοιχες κατά την 31 Δεκεμβρίου 2018 προκειμένου να εκτιμήσουμε αν η μεταβολή τους ήταν σύμφωνη με τις τάσεις της αγοράς. Για τα ακίνητα που είτε αποτελούν σημαντικό μέρος της λογιστικής αξίας των επενδυτικών και των ιδιοχρησιμοποιούμενων 7 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 (όλα τα ποσά σε €) Κύρια Θέματα Ελέγχου εναλλακτικές μέθοδοι συμπεριλαμβανομένης της χρησιμοποίησης τιμών απο λιγότερο ενεργείς αγορές και της προεξόφλησης μελλοντικών ταμειακών ροών. Επίσης για τον προσδιορισμό της εύλογης αξίας, λαμβάνονται υπόψη εξωτερικά στοιχεία, όπως τρέχουσες τιμές ενοικίασης παρεμφερών ακινήτων, προεξοφλητικά επιτόκια που σχετίζονται με τη δραστηριότητα του κάθε ενοικιαστή, καθώς και οι τρέχουσες συνθήκες της αγοράς. Η αποτίμηση των επενδυτικών και ιδιοχρησιμοποιούμενων ακινήτων θεωρείται ότι είναι κύριο θέμα ελέγχου λόγω: Του σημαντικού μεγέθους των εν λόγω ακινήτων στο σύνολο του ενεργητικού της Εταιρείας και του Ομίλου. Των παραδοχών και εκτιμήσεων της Διοίκησης και των εξωτερικών εκτιμητών στα πλαίσια προσδιορισμού της εύλογης αξίας. Της ευαισθησίας που παρουσιάζουν οι σχετικές εκτιμήσεις από τυχόν αλλαγές στις χρησιμοποιούμενες παραδοχές, ιδίως τα προεξοφλητικά επιτόκια και τα μελλοντικά μισθώματα. Για περαιτέρω πληροφόρηση, παραπέμπουμε στις Σημειώσεις 2, 3, 7 και 9 των οικονομικών καταστάσεων. Οι διαδικασίες που ακολουθήσαμε για την αντιμετώπιση των κύριων θεμάτων ελέγχου ακινήτων είτε έχουν σημαντικές μεταβολές στις εύλογες αξίες, λάβαμε και αξιολογήσαμε την τεκμηρίωση από τις αποτιμήσεις των ακινήτων όπως διεξήχθησαν από τους πιστοποιημένους εξωτερικούς εκτιμητές της Διοίκησης. Στις ελεγκτικές μας διαδικασίες αναφορικά με τις αποτιμήσεις των ακινήτων περιλαμβάνονται οι ακόλουθες: Αξιολόγηση της καταλληλότητας της μεθοδολογίας που χρησιμοποιήθηκε. Αξιολόγηση των βασικών παραδοχών που χρησιμοποιήθηκαν, βάσει των στοιχείων της αγοράς ακινήτων και των μελλοντικών προσδοκιών. Εξέταση σε δειγματοληπτική βάση, της ακρίβειας και συνάφειας των δεδομένων που χρησιμοποιήθηκαν από τους πιστοποιημένους εξωτερικούς εκτιμητές της Διοίκησης. Λαμβάνοντας υπόψη την υποκειμενικότητα που συνδέεται με τον προσδιορισμό της αξίας των ακινήτων και την ύπαρξη εναλλακτικών παραδοχών και μεθόδων αποτίμησης, από τις ελεγκτικές μας διαδικασίες προέκυψε ότι οι διενεργηθείσες αποτιμήσεις βασίστηκαν σε εύλογες παραδοχές και σε κατάλληλα δεδομένα, τα οποία συνάδουν με τις υπάρχουσες συνθήκες της αγοράς. Επίσης, οι γνωστοποιήσεις που περιλαμβάνονται στις οικονομικές καταστάσεις είναι επαρκείς και σύμφωνες με τις απαιτήσεις των σχετικών λογιστικών προτύπων. Άλλες Πληροφορίες Τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου είναι υπεύθυνα για τις Άλλες Πληροφορίες. Οι Άλλες Πληροφορίες, που περιέχονται στην προβλεπόμενη από το Ν. 3556/2007 Ετήσια Οικονομική Έκθεση, είναι οι Δηλώσεις των Μελών του Διοικητικού Συμβουλίου και η Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου (αλλά δεν περιλαμβάνουν τις οικονομικές καταστάσεις και την έκθεση ελέγχου επί αυτών), τις οποίες λάβαμε πριν από την ημερομηνία της παρούσας έκθεσης ελεγκτή. Η γνώμη μας επί των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων δεν καλύπτει τις Άλλες Πληροφορίες και, εκτός των όσων ρητά αναφέρουμε στο παρόν τμήμα της Έκθεσής μας δεν εκφράζουμε γνώμη ελέγχου ή άλλης διασφάλισης επί αυτών. Σε σχέση με τον έλεγχό μας επί των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων, η ευθύνη μας είναι να αναγνώσουμε τις Άλλες Πληροφορίες και με τον τρόπο αυτό να εξετάσουμε εάν οι Άλλες Πληροφορίες είναι ουσιωδώς ασυνεπείς με τις εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις ή τη γνώση που αποκτήσαμε κατά τον έλεγχο ή αλλιώς φαίνεται να είναι ουσιωδώς εσφαλμένες. Εξετάσαμε εάν η Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου περιλαμβάνει τις γνωστοποιήσεις οι οποίες απαιτούνται από το Ν. 4548/2018, και ότι έχει συνταχθεί η προβλεπόμενη από το άρθρο 152 του Ν. 4548/2018 Δήλωση Εταιρικής Διακυβέρνησης. Με βάση τις εργασίες που εκτελέσαμε κατά τον έλεγχο μας, κατά τη γνώμη μας: Τα πληροφοριακά στοιχεία που περιλαμβάνονται στην Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου της χρήσης που έληξε την 31/12/2019 αντιστοιχούν στις συνημμένες εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις, Η Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου έχει καταρτισθεί σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές απαιτήσεις των άρθρων 150,151,153 και 154 του Ν. 4548/2018, Η Δήλωση Εταιρικής Διακυβέρνησης παρέχει τα πληροφοριακά στοιχεία που αναφέρονται στις περιπτώσεις γ’ και δ’ της παραγράφου 1 του άρθρου 1 του άρθρου 152 του Ν. 4548/2018. 8 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 (όλα τα ποσά σε €) Επιπλέον με βάση τη γνώση και κατανόηση που αποκτήσαμε κατά το έλεγχό μας, για την Εταιρεία και τον Όμιλο “AUTOHELLAS ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ” και το περιβάλλον τους, είμαστε υποχρεωμένοι να αναφέρουμε εάν έχουμε εντοπίσει ουσιώδεις ανακρίβειες στην Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού της Συμβουλίου και στις Άλλες Πληροφορίες τις οποίες λάβαμε πριν από την ημερομηνία της παρούσας έκθεσης ελεγκτή. Δεν έχουμε να αναφέρουμε τίποτα σχετικά με το θέμα αυτό. Ευθύνες του Διοικητικού Συμβουλίου και των υπευθύνων για τη διακυβέρνηση επί των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Το Διοικητικό Συμβούλιο έχει την ευθύνη για την κατάρτιση και εύλογη παρουσίαση των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ, όπως αυτά έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση, τις απαιτήσεις του Ν. 4548/2018, όπως και για εκείνες τις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου που το Διοικητικό Συμβούλιο καθορίζει ως απαραίτητες, ώστε να καθίσταται δυνατή η κατάρτιση εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων απαλλαγμένων από ουσιώδες σφάλμα, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος. Κατά την κατάρτιση των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων, το Διοικητικό Συμβούλιο είναι υπεύθυνο για την αξιολόγηση της ικανότητας της Εταιρείας και του Ομίλου να συνεχίσουν τις δραστηριότητες τους, γνωστοποιώντας όπου συντρέχει τέτοια περίπτωση, τα θέματα που σχετίζονται με τη συνεχιζόμενη δραστηριότητα και τη χρήση της λογιστικής βάσης της συνεχιζόμενης δραστηριότητας, εκτός και εάν το Διοικητικό Συμβούλιο είτε προτίθεται να ρευστοποιήσει την Εταιρεία και τον Όμιλο ή να διακόψει τις δραστηριότητες τους ή δεν έχει άλλη ρεαλιστική εναλλακτική επιλογή από το να προχωρήσει σ ’αυτές τις ενέργειες. Οι υπεύθυνοι για τη διακυβέρνηση έχουν την ευθύνη εποπτείας της διαδικασίας χρηματοοικονομικής αναφοράς της Εταιρείας και του Ομίλου. Ευθύνες ελεγκτή για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Οι στόχοι μας είναι να αποκτήσουμε εύλογη διασφάλιση για το κατά πόσο οι εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις, στο σύνολο τους, είναι απαλλαγμένες από ουσιώδες σφάλμα, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος και να εκδώσουμε έκθεση ελεγκτή, η οποία περιλαμβάνει τη γνώμη μας. Η εύλογη διασφάλιση συνιστά διασφάλιση υψηλού επιπέδου, αλλά δεν είναι εγγύηση ότι ο έλεγχος που διενεργείται σύμφωνα με τα ΔΠΕ, που έχουν ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία, θα εντοπίζει πάντα ένα ουσιώδες σφάλμα, όταν αυτό υπάρχει. Σφάλματα δύναται να προκύψουν από απάτη ή από λάθος και θεωρούνται ουσιώδη όταν, μεμονωμένα ή αθροιστικά, θα μπορούσε εύλογα να αναμένεται ότι θα επηρέαζαν τις οικονομικές αποφάσεις των χρηστών, που λαμβάνονται με βάση αυτές τις εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις. Ως καθήκον του ελέγχου, σύμφωνα με τα ΔΠΕ που έχουν ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία, ασκούμε επαγγελματική κρίση και διατηρούμε επαγγελματικό σκεπτικισμό καθ’ όλη τη διάρκεια του ελέγχου. Επίσης: • Εντοπίζουμε και αξιολογούμε τους κινδύνους ουσιώδους σφάλματος στις εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος, σχεδιάζοντας και διενεργώντας ελεγκτικές διαδικασίες που ανταποκρίνονται στους κινδύνους αυτούς και αποκτούμε ελεγκτικά τεκμήρια που είναι επαρκή και κατάλληλα για να παρέχουν βάση για την γνώμη μας. Ο κίνδυνος μη εντοπισμού ουσιώδους σφάλματος που οφείλεται σε απάτη είναι υψηλότερος από αυτόν που οφείλεται σε λάθος, καθώς η απάτη μπορεί να εμπεριέχει συμπαιγνία, πλαστογραφία, εσκεμμένες παραλείψεις, ψευδείς διαβεβαιώσεις ή παράκαμψη των δικλίδων εσωτερικού ελέγχου. • Κατανοούμε τις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου που σχετίζονται με τον έλεγχο, με σκοπό το σχεδιασμό ελεγκτικών διαδικασιών κατάλληλων για τις περιστάσεις, αλλά όχι με σκοπό την διατύπωση γνώμης επί της αποτελεσματικότητας των δικλίδων εσωτερικού ελέγχου της Εταιρείας και του Ομίλου. • Αξιολογούμε την καταλληλότητα των λογιστικών πολιτικών και μεθόδων που χρησιμοποιήθηκαν και το εύλογο των λογιστικών εκτιμήσεων και των σχετικών γνωστοποιήσεων που έγιναν από το Διοικητικό Συμβούλιο. • Αποφαινόμαστε για την καταλληλότητα της χρήσης από το Διοικητικό Συμβούλιο της λογιστικής αρχής της συνεχιζόμενης δραστηριότητας και με βάση τα ελεγκτικά τεκμήρια που αποκτήθηκαν για το εάν υπάρχει ουσιώδης αβεβαιότητα σχετικά με γεγονότα ή συνθήκες που μπορεί να υποδηλώνουν ουσιώδη αβεβαιότητα ως προς την ικανότητα της Εταιρείας και του Ομίλου να συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους. Εάν συμπεράνουμε ότι υφίσταται ουσιώδης αβεβαιότητα, είμαστε υποχρεωμένοι στην έκθεση ελεγκτή να επιστήσουμε την προσοχή στις σχετικές γνωστοποιήσεις των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων ή εάν αυτές οι γνωστοποιήσεις είναι ανεπαρκείς να διαφοροποιήσουμε τη γνώμη μας. Τα συμπεράσματά μας βασίζονται σε ελεγκτικά τεκμήρια που αποκτώνται μέχρι την ημερομηνία της έκθεσης ελεγκτή. Ωστόσο, μελλοντικά γεγονότα ή συνθήκες ενδέχεται να έχουν ως αποτέλεσμα η Εταιρεία και ο Όμιλος να παύσουν να λειτουργούν ως συνεχιζόμενη δραστηριότητα. • Αξιολογούμε τη συνολική παρουσίαση, τη δομή και το περιεχόμενο των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων, συμπεριλαμβανομένων των γνωστοποιήσεων, καθώς και το κατά πόσο οι εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις απεικονίζουν τις υποκείμενες συναλλαγές και τα γεγονότα με τρόπο που επιτυγχάνεται η εύλογη παρουσίαση. • Συγκεντρώνουμε επαρκή και κατάλληλα ελεγκτικά τεκμήρια αναφορικά με την χρηματοοικονομική πληροφόρηση των οντοτήτων ή των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων εντός του Ομίλου για την έκφραση γνώμης επί των εταιρικών και των 9 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 (όλα τα ποσά σε €) ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων. Είμαστε υπεύθυνοι για την καθοδήγηση, την επίβλεψη και την εκτέλεση του ελέγχου της Εταιρείας και του Ομίλου. Παραμένουμε αποκλειστικά υπεύθυνοι για την ελεγκτική μας γνώμη. Μεταξύ άλλων θεμάτων, κοινοποιούμε στους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση, το σχεδιαζόμενο εύρος και το χρονοδιάγραμμα του ελέγχου, καθώς και σημαντικά ευρήματα του ελέγχου, συμπεριλαμβανομένων όποιων σημαντικών ελλείψεων στις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου εντοπίζουμε κατά τη διάρκεια του ελέγχου μας. Επιπλέον, δηλώνουμε προς τους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση ότι έχουμε συμμορφωθεί με τις σχετικές απαιτήσεις δεοντολογίας περί ανεξαρτησίας και γνωστοποιούμε προς αυτούς όλες τις σχέσεις και άλλα θέματα που μπορεί εύλογα να θεωρηθεί ότι επηρεάζουν την ανεξαρτησία μας και τα σχετικά μέτρα προστασίας, όπου συντρέχει περίπτωση. Από τα θέματα που γνωστοποιήθηκαν στους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση, καθορίζουμε τα θέματα εκείνα που ήταν εξέχουσας σημασίας για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων της τρέχουσας περιόδου και ως εκ τούτου αποτελούν τα κύρια θέματα ελέγχου. Περιγράφουμε τα θέματα αυτά στην έκθεση ελεγκτή. Έκθεση επί άλλων νομικών και κανονιστικών απαιτήσεων 1. Συμπληρωματική Έκθεση προς την Επιτροπή Ελέγχου Η γνώμη μας επί των συνημμένων εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων είναι συνεπής με την προβλεπόμενη από το άρθρο 11 του Κανονισμού ΕΕ 537/2014 Συμπληρωματική Έκθεσή μας προς την Επιτροπή Ελέγχου της Εταιρείας. 2. Διορισμός Ελεγκτή Διοριστήκαμε για πρώτη φορά ως Ορκωτοί Ελεγκτές Λογιστές της Εταιρείας με την από 25 Απριλίου 2018 απόφαση της ετήσιας τακτικής γενικής συνέλευσης των μετόχων. Ο διορισμός μας έχει αδιαλείπτως ανανεωθεί, καλύπτοντας μια συνολική περίοδο ελέγχου 2 ετών, με βάση τις κατ’ έτος λαμβανόμενες αποφάσεις της τακτικής γενικής συνέλευσης των μετόχων. ΠραϊσγουωτερχαουςΚούπερς Ανώνυμη Ελεγκτική Εταιρεία Λ. Κηφισίας 268, 15232, Χαλάνδρι ΑρΜ ΣΟΕΛ: 113 Αθήνα, 18 Μαρτίου 2020 Ο Ορκωτός Ελεγκτής Λογιστής Δημήτρης Σούρμπης AρΜ ΣΟΕΛ: 16891 10 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 (όλα τα ποσά σε €) Γ. ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ 35 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 (όλα τα ποσά σε €) Δ. ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ Ι. ΙΣΟΛΟΓΙΣΜΟΣ Όμιλος Εταιρεία Σημ. 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 Μη κυκλοφορούν ενεργητικό Ενσώματα πάγια περιουσιακά στοιχεία 7 528,136,493 497,560,389 378,550,068 355,771,358 Δικαίωμα χρήσης ενεργητικού 8 16,861,961 - 8,104,843 - Επενδύσεις σε ακίνητα 9 39,812,806 38,164,581 70,804,579 68,929,579 Άυλα περιουσιακά στοιχεία 10 27,929,330 27,846,152 453,037 398,431 Επενδύσεις σε θυγατρικές 11 - - 54,322,929 43,056,111 Επενδύσεις σε συγγενείς και κοινοπραξίες 12 12,232,734 11,436,267 15,912,281 14,181,069 Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις Χρηματοοικονομικά στοιχεία σε εύλογη αξία μέσω λοιπών συνολικών εισοδημάτων Χρηματοοικονομικά στοιχεία σε εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων 13 3,677,283 5,312,326 - - 14 69,959,468 61,464,389 69,959,467 61,464,389 15 1 1 - - Εμπορικές και λοιπές απαιτήσεις Σύνολο μη κυκλοφορούντος ενεργητικού 16 18,223,280 14,222,399 15,568,663 12,809,830 716,833,355 656,006,505 613,675,867 556,610,767 ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ Κυκλοφορούν ενεργητικό Αποθέματα 17 68,105,303 46,221,102 159,787 5,539,680 Εμπορικές και λοιπές απαιτήσεις 16 90,547,281 61,229,482 39,988,862 37,839,110 1,803,699 36,019 1,547,689 - 18 40,172,533 47,503,443 24,992,659 20,578,683 200,628,816 154,990,047 66,688,997 63,957,473 917,462,171 810,996,552 680,364,864 620,568,240 4,038,953 Τρέχουσες φορολογικές απαιτήσεις Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα Σύνολο κυκλοφορούντος ενεργητικού Σύνολο ενεργητικού ΚΑΘΑΡΗ ΘΕΣΗ Μετοχικό κεφάλαιο και διαφορά από έκδοση μετοχών υπέρ το άρτιο 19 4,038,953 4,038,953 4,038,953 Ίδιες μετοχές 19 (219,294) (219,294) (219,294) (219,294) Αποθεματικό εύλογης αξίας 20 62,285,916 41,411,717 60,216,863 40,340,171 Λοιπά αποθεματικά 21 Αποτελέσματα εις νέον Μη ελέγχουσες συμμετοχές Σύνολο καθαρής θέσης 40,308,169 35,484,008 43,287,179 36,930,224 187,702,933 167,683,757 118,713,402 111,430,450 294,116,678 248,399,141 226,037,102 192,520,504 381,036 (1,985,610) - - 294,497,713 246,413,531 226,037,102 192,520,504 ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις Δάνεια 22 277,241,786 143,385,110 239,066,896 104,234,886 Υποχρεώσεις μισθώσεων (μακροπρόθεσμων) 23 16,140,269 32,774,115 7,870,435 31,813,071 Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις τιτλοποίησης απαιτήσεων 34 31,689,628 72,151,772 31,689,628 72,151,772 Αναβαλλόμενες φορολογικές υποχρεώσεις 13 15,560,650 27,296,944 12,964,822 24,870,035 Παροχές μετά την έξοδο από την υπηρεσία 24 4,855,713 3,275,984 2,797,590 2,220,135 Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις 25 4,223,577 6,195,975 - - 2,690,507 2,878,208 - - 352,402,130 287,958,108 294,389,371 235,289,900 137,341,106 114,913,042 58,881,941 55,298,166 433,712 2,715,904 - 2,048,228 85,226,689 143,333,828 56,986,831 120,751,754 Προβλέψεις για λοιπές υποχρεώσεις Σύνολο μακροπρόθεσμων υποχρεώσεων Βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις 25 Τρέχουσες φορολογικές υποχρεώσεις Δάνεια 22 Υποχρεώσεις μισθώσεων (βραχυπρόθεσμων) 23 6,631,387 15,230,142 3,607,474 14,659,688 Βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις τιτλοποίησης απαιτήσεων 34 40,462,144 - 40,462,144 - 467,290 431,997 - - 270,562,328 276,624,913 159,938,390 192,757,835 622,964,457 564,583,021 454,327,761 428,047,735 917,462,171 810,996,552 680,364,864 620,568,240 Προβλέψεις για λοιπές υποχρεώσεις Σύνολο βραχυπρόθεσμων υποχρεώσεων Σύνολο υποχρεώσεων Σύνολο ιδίων κεφαλαίων και υποχρεώσεων Οι σημειώσεις στις σελίδες 40 έως 101 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των οικονομικών καταστάσεων. 36 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 (όλα τα ποσά σε €) ΙΙ. ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ Όμιλος Εταιρεία Κύκλος εργασιών 26 1.1.2019 έως 31.12.2019 555,412,888 Κόστος πωληθέντων 27 (445,367,732) (367,545,928) (173,078,084) (165,229,163) 55,892,923 Συνεχιζόμενες δραστηριότητες Σημ. Μικτό κέρδος 1.1.2018 έως 31.12.2018 470,379,583 1.1.2019 έως 31.12.2019 224,730,806 1.1.2018 έως 31.12.2018 221,122,086 110,045,156 102,833,654 51,652,723 Έξοδα διάθεσης 27 (27,275,497) (23,694,421) (3,544,186) (4,477,639) Έξοδα διοικητικής λειτουργίας Ζημιές εύλογης αξίας χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων 27 (33,753,866) (26,363,586) (12,965,831) (12,883,326) 29 - (799,999) - - Λοιπά έσοδα 30 21,226,111 17,196,822 14,877,180 13,073,829 Λοιπά κέρδη/(ζημιές) - καθαρά 31 5,725,528 5,809,109 192,064 2,125 Λειτουργικό κέρδος 75,967,432 74,981,579 50,211,948 51,607,913 Χρηματοοικονομικά έσοδα 32 1,616,567 1,251,487 1,301,128 1,069,729 Χρηματοοικονομικά έξοδα Χρηματοοικονομικά έξοδα - καθαρά Μερίδιο αποτελέσματος από συγγενείς επιχειρήσεις και κοινοπραξίες που λογιστικοποιούνται με τη μέθοδο της καθαρής θέσης 32 (19,633,288) (18,016,722) (20,168,351) (18,916,864) (15,100,887) (13,799,759) (16,761,683) (15,691,954) (605,303) (871,448) - - 57,345,407 55,193,267 36,412,189 35,915,959 (10,745,425) 46,599,982 (16,385,110) 38,808,157 (7,050,059) 29,362,130 (8,445,652) 27,470,307 44,233,336 2,366,646 46,599,982 38,248,131 560,026 38,808,157 29,362,130 29,362,130 27,470,307 27,470,307 Κέρδη προ φόρων Φόρος εισοδήματος Κέρδη/(ζημιές) χρήσης 33 Κέρδη αποδιδόμενα σε: Ιδιοκτήτες μητρικής Μη ελέγχουσες συμμετοχές Κέρδη ανά μετοχή που αναλογούν στους μετόχους της Εταιρείας για τη χρήση Βασικά και απομειωμένα EBIT - EBITDA Συμφωνία Κέρδη / (Ζημιές) χρήσης (+) Επενδυτικές δραστηριότητες (Μερίσματα και μεταβολές εύλογης αξίας από επενδυτικά ακίνητα και λοπές συμμετοχές) (+) Χρηματοοικονομικά έξοδα καθαρά (+) Φόρος εισοδήματος Kέρδη προ φόρων, χρηματοδοτικών και επενδυτικών αποτελεσμάτων (EBIT) (+) Αποσβέσεις Kέρδη προ φόρων, χρηματοδοτικών και επενδυτικών αποτελεσμάτων και αποσβέσεων (EBITDA) 39 0.91 0.79 0.60 0.56 Όμιλος 1.1.2019 έως 1.1.2018 έως 31.12.2019 31.12.2018 Εταιρεία 1.1.2019 έως 1.1.2018 έως 31.12.2019 31.12.2018 46,599,982 38,808,157 29,362,130 27,470,307 (9,336,454) (2,169,548) (6,802,917) (5,824,495) 18,016,722 10,745,425 18,916,864 16,385,110 13,799,759 7,050,059 15,691,954 8,445,652 66,025,675 71,940,583 43,409,032 45,783,417 91,289,396 76,972,041 65,340,485 56,193,445 157,315,071 148,912,624 108,749,517 101,976,862 Οι σημειώσεις στις σελίδες 40 έως 101 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των οικονομικών καταστάσεων. 37 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 (όλα τα ποσά σε €) ΙΙΙ. ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΥΝΟΛΙΚΟΥ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ Όμιλος Κέρδη/(ζημιές) χρήσης Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία σε εύλογη αξία μέσω λοιπών συνολικών εισοδημάτων - κέρδη/ζημιές εύλογης αξίας προ φόρων Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία σε εύλογη αξία μέσω λοιπών συνολικών εισοδημάτων - κέρδη/ζημιές εύλογης αξίας φόρος Κέρδη/(ζημιές) από αποτίμηση ενσώματων πάγιων περιουσιακών στοιχείων - προ φόρων Κέρδη/(ζημιές) από αποτίμηση ενσώματων πάγιων περιουσιακών στοιχείων - φόρος Επανεπιμέτρηση παροχών σε εργαζομένους μετά την έξοδο από την υπηρεσία - προ φόρων Επανεπιμέτρηση παροχών σε εργαζομένους μετά την έξοδο από την υπηρεσία - φόρος Λοιπά συνολικά εισοδήματα χρήσης, μετά από φόρους Συγκεντρωτικά συνολικά εισοδήματα χρήσης Συγκεντρωτικά συνολικά εισοδήματα χρήσης αποδιδόμενα σε: Ιδιοκτήτες μητρικής Μη ελέγχουσες συμμετοχές Εταιρεία 1.1.2019 έως 31.12.2019 1.1.2018 έως 31.12.2018 1.1.2019 έως 31.12.2019 1.1.2018 έως 31.12.2018 46,599,982 38,808,157 29,362,130 27,470,307 8,495,078 (7,245,802) 8,495,078 (7,245,802) 11,351,725 3,917,559 11,351,725 3,917,559 1,241,667 (617,172) (52,044) 1,572,389 (219,159) (173,578) 81,932 (178,225) (377,889) (590,693) (202,296) (345,280) 54,895 71,906 31,768 88,943 20,546,318 (4,637,780) 19,706,164 (2,190,416) 67,146,299 34,170,378 49,068,294 25,279,890 64,779,654 2,366,646 67,146,299 33,610,351 560,026 34,170,378 49,068,294 49,068,294 25,279,890 25,279,890 Οι σημειώσεις στις σελίδες 40 έως 101 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των οικονομικών καταστάσεων. 38 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 (όλα τα ποσά σε €) IV. ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΚΑΘΑΡΗΣ ΘΕΣΗΣ Καθαρή θέση ιδιοκτητών μητρικής Μετοχικό κεφάλαιο και διαφορά από έκδοση μετοχών υπέρ το άρτιο 4,038,953 - Ίδιες μετοχές (219,294) - Αποθεματικό εύλογης αξίας 45,530,710 (4,118,992) (4,118,992) - Λοιπά αποθεματικά 30,904,227 4,580,679 4,580,679 (898) Αποτελέσματα εις νέον 147,906,900 38,248,131 (5,099,464) 33,148,667 - - - - (898) (13,371,810) (13,371,810) - (13,371,810) (13,372,708) 31 Δεκεμβρίου 2018 4,038,953 (219,294) 41,411,718 35,484,008 167,683,757 (1,985,610) 246,413,530 1 Ιανουαρίου 2019 Κέρδη/(ζημιές) χρήσης Λοιπά συνολικά εισοδήματα Συγκεντρωτικά συνολικά εισοδήματα χρήσης Διόρθωση προηγούμενων ετών Μεταφορές 4,038,953 - (219,294) - 41,411,718 20,874,199 20,874,199 - 35,484,008 (21,667) 4,845,828 167,683,757 44,233,336 (327,882) 43,905,454 (64,246) (4,845,828) (1,985,610) 2,366,646 2,366,646 - 246,413,530 46,599,982 20,546,318 67,146,299 (85,913) - Μερίσματα πληρωθέντα Συνολικές συναλλαγές με τους μετόχους 31 Δεκεμβρίου 2019 4,038,953 (219,294) 62,285,916 4,824,161 40,308,169 (18,976,204) (23,886,277) 187,702,934 381,036 (18,976,204) (19,062,116) 294,497,713 Σημ. 1 Ιανουαρίου 2018 Κέρδη χρήσης Λοιπά συνολικά εισοδήματα Συγκεντρωτικά συνολικά εισοδήματα χρήσης Αύξηση μετοχικού κεφαλαίου Μερίσματα πληρωθέντα Συνολικές συναλλαγές με τους μετόχους Μη ελέγχουσες συμμετοχές (2,545,636) 560,026 560,026 - Σύνολο ιδίων κεφαλαίων 225,615,860 38,808,157 (4,637,777) 34,170,380 (898) Οι σημειώσεις στις σελίδες 40 έως 101 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των οικονομικών καταστάσεων. 39 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 (όλα τα ποσά σε €) Εταιρεία 1 Ιανουαρίου 2018 Κέρδη/(ζημιές) χρήσης Λοιπά συνολικά εισοδήματα Συγκεντρωτικά συνολικά εισοδήματα χρήσης Μερίσματα πληρωθέντα Συνολικές συναλλαγές με τους μετόχους 31 Δεκεμβρίου 2018 1 Ιανουαρίου 2019 Κέρδη/(ζημιές) χρήσης Λοιπά συνολικά εισοδήματα Συγκεντρωτικά συνολικά εισοδήματα χρήσης Μεταφορές Μερίσματα πληρωθέντα Συνολικές συναλλαγές με τους μετόχους 31 Δεκεμβρίου 2019 Μετοχικό κεφάλαιο και διαφορά από έκδοση μετοχών Σημ. υπέρ το άρτιο 4,038,953 4,038,953 4,038,953 4,038,953 Ίδιες μετοχές (219,294) (219,294) (219,294) (219,294) Αποθεματικό εύλογης αξίας 42,274,251 (1,934,078) (1,934,078) 40,340,172 1 40,340,172 19,876,692 19,876,692 60,216,863 Λοιπά Αποτελέσματα Μη ελέγχουσες Σύνολο καθαρής αποθεματικά εις νέον συμμετοχές θέσης 30,849,545 103,668,970 180,612,424 27,470,307 27,470,307 6,080,679 (6,337,017) (2,190,416) 6,080,679 21,133,290 25,279,891 (13,371,810) (13,371,810) (13,371,810) (13,371,810) 36,930,224 111,430,450 192,520,504 (0) (0) (0) 36,930,224 111,430,450 192,520,504 29,362,130 29,362,130 6,897,105 (7,067,632) 19,706,164 6,897,105 22,294,498 49,068,294 (540,150) 3,964,657 3,424,507 (18,976,204) (18,976,204) (540,150) (15,011,546) (15,551,696) 43,287,178 118,713,401 226,037,102 Οι σημειώσεις στις σελίδες 40 έως 101 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των οικονομικών καταστάσεων. 40 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 (όλα τα ποσά σε €) V. ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΑΜΕΙΑΚΩΝ ΡΟΩΝ Σημ. Κέρδη προ φόρων Πλέον/μείον προσαρμογές για: Αποσβέσεις ενσώματων πάγιων περιουσιακών στοιχείων και δικαιωμάτων χρήσης Αποσβέσεις άυλων περιουσιακών στοιχείων (Κέρδη)/ζημιές εύλογης αξίας επενδύσεων σε ακίνητα Απομείωση ενσώματων παγίων Προβλέψεις Έσοδα από μερίσματα (Κέρδη)/ζημιές από πώληση παγίων Μερίδιο αποτελέσματος σε συγγενείς Μερίδιο αποτελέσματος σε κοινοπραξίες Χρηματοοικονομικά έξοδα - καθαρά Συναλλαγματικά (κέρδη)/ζημιές Λοιπά/μη ταμειακές συναλλαγές 7&8 10 9 7 Όμιλος 1.1.2019 έως 1.1.2018 έως 31.12.2019 31.12.2018 57.345.407 55.193.267 Εταιρεία 1.1.2019 έως 1.1.2018 έως 31.12.2019 31.12.2018 36.412.189 35.915.959 91.079.040 210.356 1.254.326 655.392 (22.227) (4.997.161) (12.475.301) 480.428 124.875 18.016.722 91.042 (6.259.644) 145.503.254 76.781.761 190.280 471.663 382.759 927.574 (4.580.679) (15.573.386) 499.349 372.099 18.916.864 (8.628) 278.655 133.851.578 65.162.537 177.948 1.061.125 119.880 560.000 (6.897.105) (9.799.114) 13.799.759 (1.086.817) 99.510.403 56.035.644 157.801 (11.838) 268.022 884.244 (6.080.679) (8.649.922) 15.691.954 94.211.184 (21.884.201) (23.059.679) 23.558.775 (169.922.527) 12.288.127 52.812.872 (13.960.857) (8.308.586) 20.227.189 (165.448.490) 29.992.646 51.904.091 (3.877.693) (3.458.643) 8.002.834 (131.539.397) 11.335.433 47.293.412 (484.772) (5.236.520) 5.819.066 (127.805.137) 29.992.646 41.645.978 (152.407) (2.633.387) - - 885.904 (5.039) (125.478.176) 535.542 8.305 (87.683.547) 487.205 (71.756.847) 545.565 (55.523.175) 20.025.078 (12.846.971) (13.212.571) (6.034.464) 46.168.031 (15.004.126) (11.300.566) 19.863.339 27.753.556 (8.306.650) (11.085.764) 8.361.143 38.688.009 (11.597.457) (9.540.856) 17.549.696 (1) (1.666.212) (65.000) (10.308.085) (293.570) 296.843 14.935.718 1.527.068 4.997.105 9.423.865 (95.000) (8.791.298) (169.363) (2.849.742) 9.137.517 1.251.487 4.580.679 (300.000) 2.764.280 (4.636.797) (1.666.212) (65.000) (1.594.319) (232.554) (2.001.125) 2.754.442 1.301.128 6.897.105 (1.412.832) (656.164) (2.500.000) (95.000) (1.906.236) (131.204) (2.849.742) 1.852.584 1.069.729 6.080.679 1.520.811 Ταμειακές ροές από χρηματοδοτικές δραστηριότητες Αποπληρωμή δανείων Εισροές από δανεισμό Καινούργιες χρηματοδοτικές μισθώσεις Αποπληρωμές κεφαλαίου χρηματοδοτικών μισθώσεων Εισπράξεις από συμβάσεις χρηματοδοτικών μισθώσεων Τιτλοποίηση απαιτήσεων Αποθεματικό τιτλοποίησης απαιτήσεων Μερίσματα πληρωθέντα σε μετόχους της Εταιρείας Καθαρές ταμειακές ροές από χρηματοδοτικές δραστηριότητες (321.563.408) 343.765.734 (12.288.127) (4.476.441) 1.485.630 (18.976.204) (12.052.816) (219.361.098) 181.296.330 (29.992.646) 72.151.772 (4.848.100) (13.371.810) (14.125.552) (252.434.405) 282.137.739 (11.335.433) (2.682.699) (18.976.204) (3.291.002) (186.090.167) 210.494.026 (29.992.646) (13.371.810) (18.960.596) Καθαρή (μείωση)/αύξηση στα ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα έναρξης χρήσης 18 (8.663.414) 47.503.443 8.502.067 39.001.376 4.413.976 20.578.683 109.911 20.468.772 Ταμειακά διαθέσιμα μέσω εξαγοράς Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα στο τέλος της χρήσης 1.332.504 40.172.533 47.503.443 24.992.659 20.578.683 30 7 12 12 32 Μεταβολές κεφαλαίου κίνησης Μείωση/(αύξηση) αποθεμάτων Μείωση/(αύξηση) πελατών και λοιπών απαιτήσεων Αύξηση/(μείωση) προμηθευτών και λοιπών υποχρεώσεων Αγορές ενοικιαζομένων αυτοκινήτων Αγορές ενοικιαζομένων αυτοκινήτων με χρηματοδοτική μίσθωση Πωλήσεις ενοικιαζομένων αυτοκινήτων Αύξηση/(μείωση) προβλέψεων για λοιπές υποχρεώσεις και έξοδα Αύξηση/(μείωση) παροχών σε εργαζομένους μετά την έξοδο από την υπηρεσία Λοιπά/μη ταμειακές συναλλαγές Ταμειακές ροές από λειτουργικές δραστηριότητες Τόκοι πληρωθέντες Καταβληθείς φόρος εισοδήματος Καθαρές ταμειακές ροές από λειτουργικές δραστηριότητες Ταμειακές ροές από επενδυτικές δραστηριότητες Εξαγορές θυγατρικών Εξαγορές συγγενών Εξαγορές κοινοπραξιών Πληρωμές για ενσώματα πάγια περιουσιακά στοιχεία Πληρωμές για άυλα περιουσιακά στοιχεία Πληρωμές για επενδυτικά ακίνητα Εισπράξεις από πώληση πάγιων περιουσιακών στοιχείων Τόκοι εισπραχθέντες Μερίσματα εισπραχθέντα Λοιπές επενδύσεις Καθαρές ταμειακές ροές από επενδυτικές δραστηριότητες 11 12 12 7 10 9 7 30 Οι σημειώσεις στις σελίδες 40 έως 101 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των οικονομικών καταστάσεων. 41 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 (όλα τα ποσά σε €) ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ 1. Γενικές πληροφορίες Η AUTOHELLAS Ανώνυμος Τουριστική και Εμπορική Εταιρεία, ιδρύθηκε στην Ελλάδα το 1962 και οι μετοχές της είναι εισηγμένες στο Χρηματιστήριο Αξιών Αθηνών στον κλάδο «Ταξίδια & Τουρισμός». Ο Όμιλος, μέσω των θυγατρικών και των συγγενών του, δραστηριοποιείται στην Ελλάδα, τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, την Κροατία, τη Σερβία, το Μαυροβούνιο, την Ουκρανία και την Κύπρο. Κύριες δραστηριότητές της είναι η ενοικίαση και πώληση αυτοκινήτων. Η Εταιρεία εδρεύει στην Ελλάδα, στον Δήμο Κηφισιάς του Νομού Αττικής, στη διεύθυνση Βιλτανιώτη 31. Η ηλεκτρονική διεύθυνση της Εταιρείας είναι www.autohellas.gr . Οι παρούσες οικονομικές καταστάσεις εγκρίθηκαν από το Διοικητικό Συμβούλιο στις 18 Μαρτίου 2020 και τελούν υπό την έγκριση της Γενικής Συνέλευσης των μετόχων. Οι ετήσιες οικονομικές καταστάσεις, οι εκθέσεις ελέγχου των ορκωτών ελεγκτών-λογιστών και οι εκθέσεις του Διοικητικού Συμβουλίου των ανωνύμων εταιρειών που ενσωματώνονται στις ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις του Ομίλου, αναρτώνται στην ιστοσελίδα της Εταιρείας www.autohellas.gr. 2. Σύνοψη σημαντικών λογιστικών πολιτικών 2.1 Πλαίσιο κατάρτισης Οι οικονομικές αυτές καταστάσεις περιλαμβάνουν τις εταιρικές οικονομικές καταστάσεις της Autohellas («η Εταιρεία») και τις ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις της Εταιρείας και των θυγατρικών της (μαζί Autohellas ή «ο Όμιλος») για τη χρήση που έληξε στις 31 Δεκεμβρίου 2019, σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς («ΔΠΧΑ»), όπως έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ). Οι παρούσες οικονομικές καταστάσεις έχουν συνταχθεί με βάση την αρχή του ιστορικού κόστους, εκτός από ορισμένα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία και ορισμένες κατηγορίες πάγιων περιουσιακών στοιχείων και επενδυτικών ακινήτων που αποτιμώνται στην εύλογη αξία. Οι λογιστικές πολιτικές έχουν εφαρμοστεί με συνέπεια σε όλες τις χρήσεις που παρουσιάζονται, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά. Η κατάρτιση των οικονομικών καταστάσεων σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ απαιτεί τη χρήση ορισμένων σημαντικών λογιστικών εκτιμήσεων και την άσκηση κρίσης από τη Διοίκηση στη διαδικασία εφαρμογής των λογιστικών αρχών. Επίσης, απαιτείται η χρήση υπολογισμών και υποθέσεων που επηρεάζουν τα ποσά των περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων, τη γνωστοποίηση ενδεχόμενων απαιτήσεων και υποχρεώσεων κατά την ημερομηνία των οικονομικών καταστάσεων και τα ποσά εσόδων και εξόδων κατά τη διάρκεια της περιόδου αναφοράς. Παρά το γεγονός ότι αυτοί οι υπολογισμοί βασίζονται στην καλύτερη δυνατή γνώση της διοίκησης σε σχέση με τις τρέχουσες συνθήκες και δραστηριότητες, τα πραγματικά αποτελέσματα μπορεί τελικά να διαφέρουν από αυτούς τους υπολογισμούς. Οι περιοχές που αφορούν περίπλοκες συναλλαγές και εμπεριέχουν μεγάλο βαθμό υποκειμενικότητας ή οι παραδοχές και εκτιμήσεις που είναι σημαντικές για τις οικονομικές καταστάσεις αναφέρονται στη σημείωση 3. Νέα πρότυπα, τροποποιήσεις προτύπων και διερμηνείες: Συγκεκριμένα νέα πρότυπα, τροποποιήσεις προτύπων και διερμηνείες έχουν εκδοθεί, τα οποία είναι υποχρεωτικά για λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την 1 Ιανουαρίου 2019 ή μεταγενέστερα. Η εκτίμηση του Ομίλου σχετικά με την επίδραση από την εφαρμογή αυτών των νέων προτύπων, τροποποιήσεων και διερμηνειών παρατίθεται παρακάτω. Πρότυπα και Διερμηνείες υποχρεωτικά για την τρέχουσα οικονομική χρήση ΔΠΧΑ 16 «Μισθώσεις» Το ΔΠΧΑ 16 εκδόθηκε τον Ιανουάριο του 2016 και αντικαθιστά το ΔΛΠ 17. Σκοπός του προτύπου είναι να εξασφαλίσει ότι οι μισθωτές και οι εκμισθωτές παρέχουν χρήσιμη πληροφόρηση που παρουσιάζει εύλογα την ουσία των συναλλαγών που αφορούν μισθώσεις. Το ΔΠΧΑ 16 εισάγει ένα ενιαίο μοντέλο για το λογιστικό χειρισμό από την πλευρά του μισθωτή, το οποίο απαιτεί ο μισθωτής να αναγνωρίζει περιουσιακά στοιχεία και υποχρεώσεις για όλες τις συμβάσεις μισθώσεων με 42 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 (όλα τα ποσά σε €) διάρκεια άνω των 12 μηνών, εκτός εάν το υποκείμενο περιουσιακό στοιχείο είναι μη σημαντικής αξίας. Σχετικά με το λογιστικό χειρισμό από την πλευρά του εκμισθωτή, το ΔΠΧΑ 16 ενσωματώνει ουσιαστικά τις απαιτήσεις του ΔΛΠ 17. Επομένως, ο εκμισθωτής συνεχίζει να κατηγοριοποιεί τις συμβάσεις μισθώσεων σε λειτουργικές και χρηματοδοτικές μισθώσεις, και να ακολουθεί διαφορετικό λογιστικό χειρισμό για κάθε τύπο σύμβασης. Η επίδραση αυτού του προτύπου στον Όμιλο και την Εταιρεία παρουσιάζεται στη σημείωση 35. ΔΠΧΑ 9 (Τροποποιήσεις) «Δικαιώματα πρόωρης αποπληρωμής με καταβολή αρνητικής ποινής εξόφλησης» Οι τροποποιήσεις παρέχουν στις εταιρείες την δυνατότητα, εφόσον πληρούν μία συγκεκριμένη συνθήκη, να επιμετρούν χρηματοοικονομικά στοιχεία με δικαίωμα πρόωρης αποπληρωμής και καταβολή αρνητικής ποινής εξόφλησης (negative compensation) στο αναπόσβεστο κόστος η στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών εισοδημάτων αντί στην εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων. ΔΛΠ 28 (Τροποποιήσεις) «Μακροπρόθεσμες συμμετοχές σε συγγενείς και κοινοπραξίες» Οι τροποποιήσεις διευκρινίζουν ότι οι οντότητες πρέπει να λογιστικοποιούν τις μακροπρόθεσμες συμμετοχές τους σε μία συγγενή εταιρεία ή κοινοπραξία - στις οποίες δεν εφαρμόζεται η μέθοδος της καθαρής θέσης - με βάση το ΔΠΧΑ 9. Ε.Δ.Δ.Π.Χ.A 23 «Αβεβαιότητα σχετικά με τον χειρισμό θεμάτων φορολογίας εισοδήματος» Η Διερμηνεία παρέχει επεξηγήσεις ως προς την αναγνώριση και επιμέτρηση του τρέχοντος και αναβαλλόμενου φόρου εισοδήματος όταν υπάρχει αβεβαιότητα σχετικά με την φορολογική αντιμετώπιση κάποιων στοιχείων. Το Ε.Δ.Δ.Π.Χ.A 23 έχει εφαρμογή σε όλες τις πτυχές της λογιστικοποίησης του φόρου εισοδήματος όταν υπάρχει τέτοια αβεβαιότητα, συμπεριλαμβανομένου του φορολογητέου κέρδους/ζημιάς, της φορολογικής βάσης των περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων, τα φορολογικά κέρδη και φορολογικές ζημιές και τους φορολογικούς συντελεστές. ΔΛΠ 19 (Τροποποιήσεις) «Τροποποίηση προγράμματος, περικοπή ή διακανονισμός» Οι τροποποιήσεις καθορίζουν τον τρόπο με τον οποίο οι οντότητες πρέπει να προσδιορίζουν τα συνταξιοδοτικά έξοδα όταν λαμβάνουν χώρα αλλαγές σε συνταξιοδοτικά προγράμματα καθορισμένων παροχών. Ετήσιες βελτιώσεις σε ΔΠΧΑ (Κύκλος 2015 – 2017) Οι τροποποιήσεις που παρατίθενται παρακάτω περιλαμβάνουν αλλαγές σε τέσσερα ΔΠΧΑ. ΔΠΧΑ 3 «Συνενώσεις επιχειρήσεων» Οι τροποποιήσεις διευκρινίζουν πως μία οντότητα επαναμετρά το ποσοστό που κατείχε προηγουμένως σε μία από κοινού ελεγχόμενη δραστηριότητα όταν αποκτά τον έλεγχο της επιχείρησης αυτής. ΔΠΧΑ 11 «Από κοινού συμφωνίες» Οι τροποποιήσεις διευκρινίζουν πως μία οντότητα δεν επαναμετρά το ποσοστό που κατείχε προηγουμένως σε μία από κοινού ελεγχόμενη δραστηριότητα όταν αποκτά από κοινού έλεγχο στην επιχείρηση αυτή. ΔΛΠ 12 «Φόροι εισοδήματος» Οι τροποποιήσεις διευκρινίζουν πως μία οντότητα λογιστικοποιεί όλες τις επιπτώσεις στο φόρο εισοδήματος από πληρωμές μερισμάτων με τον ίδιο τρόπο. ΔΛΠ 23 «Κόστος δανεισμού» Οι τροποποιήσεις διευκρινίζουν πως μία οντότητα χειρίζεται ως μέρος του γενικού δανεισμού οποιοδήποτε δάνειο αναλήφθηκε ειδικά για την ανάπτυξη ενός περιουσιακού στοιχείου όταν το στοιχείο αυτό είναι έτοιμο για τη χρήση την οποία προορίζεται ή την πώλησή του. 43 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 (όλα τα ποσά σε €) Πρότυπα και Διερμηνείες υποχρεωτικά για μεταγενέστερες περιόδους ΔΠΧΑ 17 «Ασφαλιστήρια συμβόλαια» (εφαρμόζεται στις ετήσιες λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1 Ιανουαρίου 2021) Το ΔΠΧΑ 17 εκδόθηκε τον Μάιο του 2017 και αντικαθιστά το ΔΠΧΑ 4. Το ΔΠΧΑ 17 καθιερώνει τις αρχές για την αναγνώριση, επιμέτρηση και παρουσίαση των ασφαλιστήριων συμβολαίων που βρίσκονται στο πεδίο εφαρμογής του προτύπου καθώς και τις σχετικές γνωστοποιήσεις. Σκοπός του προτύπου είναι να διασφαλίσει ότι μία οντότητα παρέχει σχετικές πληροφορίες οι οποίες να παρουσιάζουν την εύλογη εικόνα σχετικά με αυτά τα συμβόλαια. Το νέο πρότυπο επιλύει τα προβλήματα συγκρισιμότητας που είχε δημιουργήσει το ΔΠΧΑ 4 καθώς απαιτεί όλα τα ασφαλιστήρια συμβόλαια να λογιστικοποιούνται με τρόπο συνεπή. Οι ασφαλιστικές υποχρεώσεις θα επιμετρώνται σε τρέχουσες αξίες και όχι σε ιστορικό κόστος. Το πρότυπο δεν έχει υιοθετηθεί ακόμη από την Ευρωπαϊκή Ένωση. ΔΠΧΑ 3 (Τροποποιήσεις) «Ορισμός συνένωσης επιχειρήσεων» (εφαρμόζεται στις ετήσιες λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1 Ιανουαρίου 2020) Ο νέος ορισμός εστιάζει στην έννοια της απόδοσης μιας επιχείρησης με τη μορφή παροχής αγαθών και υπηρεσιών στους πελάτες σε αντίθεση με τον προηγούμενο ορισμό ο οποίος εστίαζε στις αποδόσεις με τη μορφή μερισμάτων, χαμηλότερου κόστους ή άλλου οικονομικού οφέλους σε επενδυτές και λοιπά μέρη. Οι τροποποιήσεις δεν έχουν υιοθετηθεί ακόμη από την Ευρωπαϊκή Ένωση. ΔΛΠ 1 και ΔΛΠ 8 (Τροποποιήσεις) «Ορισμός του ουσιώδους» (εφαρμόζονται στις ετήσιες λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1 Ιανουαρίου 2020) Οι τροποποιήσεις αποσαφηνίζουν τον ορισμό του ουσιώδους και πώς πρέπει να χρησιμοποιείται, συμπληρώνοντας τον ορισμό με οδηγίες οι οποίες παρέχονταν έως τώρα σε άλλα σημεία των ΔΠΧΑ. Επιπλέον, έχουν βελτιωθεί οι διευκρινίσεις που συνοδεύουν τον ορισμό. Τέλος, οι τροποποιήσεις διασφαλίζουν ότι ο ορισμός του ουσιώδους εφαρμόζεται με συνέπεια σε όλα τα ΔΠΧΑ. ΔΠΧΑ 9, ΔΛΠ 39 και ΔΠΧΑ 7 (Τροποποιήσεις) «Αναμόρφωση επιτοκίων αναφοράς» (εφαρμόζονται στις ετήσιες λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1 Ιανουαρίου 2020) Οι τροποποιήσεις αλλάζουν ορισμένες απαιτήσεις σχετικά με τη λογιστική αντιστάθμισης κινδύνου ώστε να παρέχουν διευκόλυνση σχετικά με τις πιθανές επιπτώσεις της αβεβαιότητας που θα προκαλέσει η αλλαγή των επιτοκίων αναφοράς. Επιπλέον, οι τροποποιήσεις απαιτούν από τις εταιρείες να παρέχουν πρόσθετες πληροφορίες στους επενδυτές σχετικά με τις σχέσεις αντιστάθμισής τους, οι οποίες επηρεάζονται άμεσα από αυτές τις αβεβαιότητες. ΔΛΠ 1 (Τροποποίηση) «Ταξινόμηση υποχρεώσεων ως βραχυπρόθεσμες ή μακροπρόθεσμες» (εφαρμόζονται στις ετήσιες λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1 Ιανουαρίου 2022) Η τροποποίηση διευκρινίζει ότι οι υποχρεώσεις ταξινομούνται ως βραχυπρόθεσμες ή μακροπρόθεσμες βάσει των δικαιωμάτων που είναι σε ισχύ στη λήξη της περιόδου αναφοράς. Η ταξινόμηση δεν επηρεάζεται από τις προσδοκίες της οντότητας ή από γεγονότα μετά την ημερομηνία αναφοράς. Επιπλέον, η τροποποίηση αποσαφηνιζει τη σημασία του όρου «διακανονισμός» μιας υποχρέωσης του ΔΛΠ 1. Η τροποποίηση δεν έχει υιοθετηθεί ακόμη από την Ευρωπαϊκή Ένωση. 2.2 Αρχές ενοποίησης και μέθοδος καθαρής θέσης (i) Θυγατρικές Θυγατρικές είναι όλες οι οντότητες (συμπεριλαμβανομένων των μη ενοποιούμενων οικονομικών οντοτήτων - structured entities) οι οποίες ελέγχονται από τον Όμιλο. Ο Όμιλος ελέγχει μια οντότητα όταν ο Όμιλος εκτίθεται ή έχει δικαιώματα σε μεταβλητά έσοδα από τη συμμετοχή του στην οντότητα και έχει την ικανότητα να επηρεάζει τα έσοδα αυτά μέσω της δυνατότητάς του να επηρεάσει τις δραστηριότητες της οντότητας. Οι θυγατρικές ενοποιούνται πλήρως από την ημερομηνία κατά την οποία ο έλεγχος μεταφέρεται στον Όμιλο. Η ενοποίηση παύει από την ημερομηνία κατά την οποία παύει ο έλεγχος. 44 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 (όλα τα ποσά σε €) Ο Όμιλος χρησιμοποιεί τη μέθοδο απόκτησης για να λογιστικοποιήσει όλες τις επιχειρηματικές συνενώσεις, ανεξάρτητα από το αν οι συμμετοχικοί τίτλοι ή άλλα περιουσιακά στοιχεία αποκτώνται. Το τίμημα εξαγοράς μιας θυγατρικής αποτελείται από: την εύλογη αξία των στοιχείων ενεργητικού που μεταβιβάζονται τις υποχρεώσεις που αναλαμβάνονται από τον αποκτώντα προς τους προηγούμενους ιδιοκτήτες τα συμμετοχικά δικαιώματα που έχει εκδώσει ο Όμιλος. την εύλογη αξία των περιουσιακών στοιχείων ή υποχρεώσεων που προκύπτουν από συμφωνίες ενδεχόμενων ανταλλαγμάτων, και την εύλογη αξία τυχόν συμμετοχών στη θυγατρική που προϋπήρχαν της εξαγοράς. Τα αποκτηθέντα αναγνωρίσιμα περιουσιακά στοιχεία και οι υποχρεώσεις και ενδεχόμενες υποχρεώσεις που έχουν αναληφθεί σε μια συνένωση επιχειρήσεων αρχικά επιμετρώνται, με ελάχιστες εξαιρέσεις, στην εύλογη αξία τους κατά την ημερομηνία κτήσης. Ανά περίπτωση εξαγοράς, ο Όμιλος αναγνωρίζει τυχόν μη ελέγχουσα συμμετοχή στη θυγατρική είτε στην εύλογη αξία είτε στην αξία του μεριδίου της μη ελέγχουσας συμμετοχής στην καθαρή θέση της θυγατρικής που αποκτήθηκε. Τα έξοδα που σχετίζονται με την εξαγορά καταχωρούνται στα αποτελέσματα. Το υπερβάλλον ποσό μεταξύ του αθροίσματος του τιμήματος εξαγοράς του ποσού που αναγνωρίστηκε ως μη ελέγχουσες συμμετοχές και της εύλογης αξίας τυχόν μεριδίου του Ομίλου στη θυγατρική που προϋπήρχε της εξαγοράς, και της εύλογης αξίας της καθαρής θέσης της θυγατρικής που αποκτήθηκε αναγνωρίζεται ως υπεραξία. Αν τα ποσά αυτά είναι μικρότερα από την εύλογη αξία της καθαρής θέσης της θυγατρικής που αποκτήθηκε, η διαφορά αναγνωρίζεται απευθείας στα αποτελέσματα ως κέρδος από αγορά ευκαιρίας. Διεταιρικές συναλλαγές, υπόλοιπα και μη πραγματοποιηθέντα κέρδη από συναλλαγές μεταξύ των εταιρειών του Ομίλου απαλείφονται. Οι μη πραγματοποιηθείσες ζημιές επίσης απαλείφονται εκτός εάν η συναλλαγή περιέχει ενδείξεις απομείωσης του μεταβιβασθέντος περιουσιακού στοιχείου. Οι λογιστικές πολιτικές που διέπουν τις θυγατρικές έχουν τροποποιηθεί όπου κρίθηκε αναγκαίο ώστε να εναρμονιστούν με τις πολιτικές που εφαρμόζονται από τον Όμιλο. Οι μη ελέγχουσες συμμετοχές στα αποτελέσματα και την καθαρή θέση των θυγατρικών παρουσιάζονται ξεχωριστά στις ενοποιημένες καταστάσεις αποτελεσμάτων, συνολικού εισοδήματος, μεταβολών στην καθαρή θέση και στον Ισολογισμό, αντίστοιχα. (ii) Συγγενείς Συγγενείς είναι οι επιχειρήσεις στις οποίες ο Όμιλος ασκεί σημαντική επιρροή όχι όμως έλεγχο είτε σε μεμονωμένη βάση είτε από κοινού. Αυτό γενικά ισχύει όταν ο Όμιλος κατέχει μεταξύ 20% και 50% των δικαιωμάτων ψήφου. Οι επενδύσεις σε συγγενείς λογιστικοποιούνται με τη μέθοδο της καθαρής θέσης (βλέπε (iv) παρακάτω) και αρχικά αναγνωρίζονται στο κόστος κτήσεως. (iii) Από κοινού συμφωνίες Σύμφωνα με το ΔΠΧΑ 11 «Από κοινού συμφωνίες», οι επενδύσεις σε από κοινού συμφωνίες ταξινομούνται είτε ως κοινές επιχειρήσεις είτε ως κοινοπραξίες. Η ταξινόμηση εξαρτάται από τα συμβατικά δικαιώματα και τις υποχρεώσεις του κάθε επενδυτή και όχι από τη νομική δομή της από κοινού συμφωνίας. Ο Όμιλος αξιολόγησε τη φύση των επενδύσεων του σε από κοινού συμφωνίες και αποφάσισε ότι αποτελούν κοινοπραξίες. Οι επενδύσεις σε κοινοπραξίες λογιστικοποιούνται με τη μέθοδο της καθαρής θέσης (βλέπε (iv) παρακάτω) και αρχικά αναγνωρίζονται στο κόστος κτήσεως στον ενοποιημένη Ισολογισμό. (iv) Μέθοδος καθαρής θέσης Σύμφωνα με τη μέθοδο της καθαρής θέσης, οι συμμετοχές σε μια επιχείρηση αναγνωρίζονται αρχικά στο κόστος κτήσης και στη συνέχεια αυξάνονται ή μειώνονται για να αναγνωριστεί στα αποτελέσματα το μερίδιο του Ομίλου στα κέρδη ή τις ζημιές που πραγματοποιούνται μετά την εξαγορά καθώς και να αναγνωριστεί στα λοιπά συνολικά εισοδήματα το μερίδιο του Ομίλου στις μεταβολές του λοιπού συνολικού εισοδήματος της επιχείρησης. Τα εισπραχθέντα ή εισπρακτέα μερίσματα από συγγενείς και κοινοπραξίες αναγνωρίζονται σε μείωση της λογιστικής αξίας της επένδυσης. 45 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 (όλα τα ποσά σε €) Σε περίπτωση που το μερίδιο του Ομίλου επί των ζημιών μιας επένδυσης που λογιστικοποιείται με τη μέθοδο της καθαρής θέσης ισούται με ή υπερβαίνει την αξία της επένδυσης στην επιχείρηση, συμπεριλαμβανομένων τυχόν άλλων μη εξασφαλισμένων μακροπρόθεσμων απαιτήσεων, ο Όμιλος δεν αναγνωρίζει επιπλέον ζημιές, εκτός εάν έχουν γίνει πληρωμές ή έχουν αναληφθεί επιπρόσθετες υποχρεώσεις για λογαριασμό της επένδυσης. Μη πραγματοποιηθέντα κέρδη από συναλλαγές μεταξύ του Ομίλου και συγγενών επιχειρήσεων και κοινοπραξιών απαλείφονται κατά το ποσοστό συμμετοχής του Ομίλου σε αυτές τις επιχειρήσεις. Οι μη πραγματοποιηθείσες ζημιές επίσης απαλείφονται εκτός εάν η συναλλαγή παρέχει ενδείξεις απομείωσης του μεταβιβασθέντος περιουσιακού στοιχείου. Οι λογιστικές αρχές που διέπουν τις επενδύσεις που λογιστικοποιούνται με τη μέθοδο της καθαρής θέσης έχουν τροποποιηθεί όπου κρίθηκε αναγκαίο ώστε να εναρμονιστούν με εκείνες που έχουν υιοθετηθεί από τον Όμιλο. Η λογιστική αξία των επενδύσεων που λογιστικοποιούνται με τη μέθοδο της καθαρής θέσης εξετάζεται για απομείωση σύμφωνα με την πολιτική που περιγράφεται στην ενότητα 2.8 κατωτέρω. (v) Μεταβολές σε ποσοστά συμμετοχής O Όμιλος χειρίζεται τις συναλλαγές με τις μη ελέγχουσες συμμετοχές που δεν συνεπάγονται απώλεια ελέγχου με τον ίδιο τρόπο που χειρίζεται τις συναλλαγές με τους κύριους μετόχους του Ομίλου. Μια μεταβολή στα ποσοστά συμμετοχής συνεπάγεται προσαρμογή της λογιστικής αξίας των ελεγχουσών και μη ελεγχουσών συμμετοχών ώστε να αντανακλάται ο συσχετισμός των συμμετοχών στη θυγατρική. Τυχόν διαφορά μεταξύ του ποσού κατά το οποίο προσαρμόζονται οι μη ελέγχουσες συμμετοχές και τυχόν τιμήματος που καταβλήθηκε ή εισπράχθηκε αναγνωρίζεται σε ξεχωριστό λογαριασμό αποθεματικού εντός της καθαρής θέσης που αναλογεί στους ιδιοκτήτες του Ομίλου. Όταν ο Όμιλος παύει να ενοποιεί ή να ενσωματώνει με τη μέθοδο της καθαρής θέσης μια επένδυση λόγω απώλειας ελέγχου, είτε σε μεμονωμένη βάση είτε από κοινού, ή σημαντικής επιρροής, τυχόν εναπομένον ποσοστό συμμετοχής επιμετράται εκ νέου στην εύλογη αξία του, ενώ τυχόν διαφορές που προκύπτουν αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα. Το περιουσιακό στοιχείο αναγνωρίζεται ως συγγενής επιχείρηση, κοινοπραξία ή χρηματοοικονομικό στοιχείο ενεργητικού στην εύλογη αυτή αξία. Επιπροσθέτως, σχετικά ποσά που είχαν προηγουμένως καταχωρηθεί στα λοιπά συνολικά εισοδήματα λογιστικοποιούνται με τον ίδιο τρόπο που θα λογιστικοποιούνταν σε περίπτωση πώλησης των εν λόγω περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων. Αυτό σημαίνει ότι ποσά που είχαν προηγουμένως αναγνωριστεί στα λοιπά συνολικά εισοδήματα ενδέχεται να αναταξινομηθούν στα αποτελέσματα. Σε περίπτωση μείωσης του ποσοστού συμμετοχής σε κοινοπραξία ή συγγενή επιχείρηση όπου, όμως, ο Όμιλος συνεχίζει να ασκεί σημαντική επιρροή ή έλεγχο από κοινού, μόνο μια αναλογία των ποσών που είχαν προηγουμένως καταχωρηθεί στα λοιπά συνολικά εισοδήματα θα αναταξινομηθεί στα αποτελέσματα. Η Εταιρεία καταχωρεί τις επενδύσεις σε θυγατρικές, συγγενείς και κοινοπραξίες στις ατομικές οικονομικές καταστάσεις στο κόστος κτήσης μείον τυχόν απομείωση. 2.3 Πληροφόρηση κατά τομέα Οι τομείς καθορίζονται με βάση τις ανάγκες εσωτερικής πληροφόρησης του Διοικητικού Συμβουλίου του Ομίλου (ως κύριου υπεύθυνου για τη λήψη στρατηγικών αποφάσεων) που λαμβάνει στρατηγικές αποφάσεις βάσει των εκτιμήσεών του για την απόδοση και τη θέση του Ομίλου. Ως εκ τούτου, η πληροφόρηση κατά τομέα παρουσιάζεται στις ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις αναφορικά με τις δραστηριότητες μίσθωσης και πώλησης αυτοκινήτων και την παροχή σχετικών με αυτές τις δραστηριότητες υπηρεσιών του Ομίλου στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. 2.4 Συναλλαγματικές μετατροπές (i) Λειτουργικό νόμισμα και νόμισμα παρουσίασης Τα στοιχεία των οικονομικών καταστάσεων των εταιρειών του Ομίλου επιμετρώνται βάσει του νομίσματος του πρωτεύοντος οικονομικού περιβάλλοντος, στο οποίο κάθε εταιρεία λειτουργεί («λειτουργικό νόμισμα»). Οι ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις παρουσιάζονται σε Ευρώ (EUR), που είναι το λειτουργικό νόμισμα και το νόμισμα παρουσίασης της Autohellas. 46 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 (όλα τα ποσά σε €) (ii) Συναλλαγές και υπόλοιπα Οι συναλλαγές σε ξένα νομίσματα μετατρέπονται στο λειτουργικό νόμισμα με ισοτιμίες που ισχύουν κατά την ημερομηνία των συναλλαγών. Κέρδη και ζημιές από συναλλαγματικές διαφορές που προκύπτουν από την τακτοποίηση τέτοιων συναλλαγών κατά τη διάρκεια της περιόδου και από τη μετατροπή των νομισματικών στοιχείων που εκφράζονται σε ξένο νόμισμα με τις ισχύουσες ισοτιμίες κατά την ημερομηνία ισολογισμού καταχωρούνται στα αποτελέσματα. Τα κέρδη και οι ζημιές από συναλλαγματικές διαφορές αναγνωρίζονται σε καθαρή βάση στα αποτελέσματα στα λοιπά κέρδη/(ζημιές). Τα μη νομισματικά στοιχεία που αποτιμώνται στην εύλογη αξία τους σε ξένο νόμισμα μετατρέπονται χρησιμοποιώντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες κατά την ημερομηνία προσδιορισμού της εύλογης αξίας. Οι συναλλαγματικές διαφορές από στοιχεία ενεργητικού και παθητικού που αποτιμώνται στην εύλογη αξία καταχωρούνται ως μέρος του κέρδους ή της ζημιάς εύλογης αξίας. (iii) Εταιρείες του Ομίλου Η μετατροπή των οικονομικών καταστάσεων επιχειρήσεων στο εξωτερικό (καμία εκ των οποίων δεν έχει νόμισμα υπερπληθωριστικής οικονομίας), οι οποίες έχουν διαφορετικό λειτουργικό νόμισμα από το νόμισμα παρουσίασης του Ομίλου γίνεται ως εξής: τα περιουσιακά στοιχεία και οι υποχρεώσεις μετατρέπονται με τις ισοτιμίες που ισχύουν κατά την ημερομηνία του ισολογισμού τα έσοδα και τα έξοδα μετατρέπονται με τις μέσες ισοτιμίες της περιόδου (εκτός εάν η μέση ισοτιμία δεν είναι λογική προσέγγιση της συσσωρευμένης επίδρασης των ισοτιμιών που ίσχυαν κατά τις ημερομηνίες των συναλλαγών, στην οποία περίπτωση τα έσοδα και έξοδα μετατρέπονται με τις ισοτιμίες που ίσχυαν τις ημερομηνίες των συναλλαγών) και οι προκύπτουσες συναλλαγματικές διαφορές καταχωρούνται στα λοιπά συνολικά εισοδήματα. Κατά την πώληση επιχείρησης εξωτερικού ή την εξόφληση τυχόν δανείων που αποτελούν μέρος της καθαρής επένδυσης, οι προκύπτουσες συναλλαγματικέs διαφορέs αναταξινομούνται στα αποτελέσματα, ως μέρος του κέρδους ή της ζημιάς από την πώληση. 2.5 Αναγνώριση εσόδων Τα έσοδα αντιπροσωπεύουν την εύλογη αξία του εισπραχθέντος ή του εισπρακτέου ανταλλάγματος για την πώληση αγαθών και υπηρεσιών στα πλαίσια των συνήθων δραστηριοτήτων του Ομίλου. Ο Όμιλος έχει αρχικά εφαρμόσει το ΔΠΧΑ 15 από την 1η Ιανουαρίου 2018. Σύμφωνα με την επιλεγμένη μέθοδο μετάβασης, συγκριτικές πληροφορίες δεν έχουν επαναδιατυπωθεί. Έσοδα από λειτουργικές μισθώσεις Τα έσοδα από λειτουργικές μισθώσεις αναγνωρίζονται με την σταθερή/γραμμική μέθοδο κατά την διάρκεια της μίσθωσης, με βάση το σύνολο των συμβατικών πληρωμών διαιρούμενο με τον αριθμό των μηνών της περιόδου μίσθωσης. Χρεώσεις στην λήξη των συμβατικών μισθώσεων προς τους πελάτες ενδέχεται να προέρχονται από αποκλίσεις στους συμβατικούς όρους που σχετίζονται με την διάρκεια της σύμβασης, την υπέρβαση διανυθέντων χιλιόμετρων καθώς και από την εκτεταμένη φθορά των οχημάτων. Οι χρεώσεις αναγνωρίζονται στην λήξη της συμβατικής μίσθωσης. Έσοδα από μισθώσεις Ακινήτων Τα έσοδα από τις μισθώσεις αναγνωρίζονται με την σταθερή μέθοδο κατά την διάρκεια της μίσθωσης. Χρηματοδοτικές μισθώσεις και άλλα έσοδα από τόκους. Τα έσοδα τόκων από συμβάσεις χρηματοδοτικής μίσθωσης αναγνωρίζονται με την μέθοδο του πραγματικού επιτοκίου. Οι πληρωμές που εισπράττονται από τις μισθώσεις διανέμονται μεταξύ της μείωσης της καθαρής επένδυσης και αναγνώρισης εσόδων από τόκους. Τα λοιπά έσοδα από τόκους περιλαμβάνουν κυρίως έσοδα από στοιχεία ενεργητικού που τοκίζονται, τα οποία αναγνωρίζονται με την μέθοδο του πραγματικού επιτοκίου. 47 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 (όλα τα ποσά σε €) Πωλήσεις Αυτοκινήτων Οι πωλήσεις αυτοκινήτων περιλαμβάνουν τα έσοδα από πωλήσεις καινούριων και μεταχειρισμένων αυτοκινήτων του κλάδου εμπορίας και πωλήσεις μεταχειρισμένων αυτοκινήτων που πωλούνται μετά τη συμβατική λήξη της μίσθωσης τους. Τα έσοδα από πωλήσεις αναγνωρίζονται όταν μεταφέρεται η κυριότητα με την παράδοση του αυτοκινήτου. Λοιπά έσοδα υπηρεσιών Τα έσοδα από πρόσθετες υπηρεσίες περιλαμβάνουν χρεώσεις για υπηρεσίες διαχείρισης στόλου, υπηρεσίες επισκευής και συντήρησης καθώς και χρεώσεις για ζημιές αλλά και έσοδα από ασφαλιστικές αποζημιώσεις. Τα έσοδα από υπηρεσίες διαχείρισης στόλου αναγνωρίζονται με βάση την σταθερή/γραμμική μέθοδο κατά την διάρκεια της συμφωνίας για την διαχείριση στόλου. Μερίσματα Τα μερίσματα, λογίζονται ως έσοδα, όταν θεμελιώνεται το δικαίωμα είσπραξής τους, δηλαδή όταν εγκρίνονται από το όργανο που είναι κατά νόμο αρμόδιο να τα χορηγεί. Ο Όμιλος αναγνωρίζει τα έσοδα, εκτός από τα έσοδα από ενοικιάσεις αυτοκινήτων που αναγνωρίζονται σύμφωνα με το ΔΛΠ 17, κατά τη μεταβίβαση των υποσχόμενων αγαθών ή υπηρεσιών στους πελάτες σε ποσό που αντανακλά το αντάλλαγμα το οποίο ο Όμιλος εκτιμά ότι δικαιούται έναντι των εν λόγω αγαθών ή υπηρεσιών, με βάση τα ακόλουθα πέντε βήματα: Βήμα 1ο: Προσδιορισμός της σύμβασης με τον πελάτη Βήμα 2ο: Προσδιορισμός των υποχρεώσεων εκτέλεσης της σύμβασης Βήμα 3ο: Προσδιορισμός της τιμής συναλλαγής Βήμα 4ο: Επιμερισμός της τιμής συναλλαγής στις υποχρεώσεις εκτέλεσης της σύμβασης Βήμα 5ο: Αναγνώριση εσόδων όταν ή ενόσω μια οικονομική οντότητα εκπληρώνει την υποχρέωση εκτέλεσης 2.6 Φόρος εισοδήματος Φόρος εισοδήματος της περιόδου είναι ο φόρος που υπολογίζεται επί του φορολογητέου εισοδήματος της τρέχουσας περιόδου με βάση τον φορολογικό συντελεστή που ισχύει σε κάθε χώρα, προσαρμοσμένος με τυχόν αλλαγές στις αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις που οφείλονται σε προσωρινές διαφορές και αχρησιμοποίητες φορολογικές ζημιές. Η υποχρέωση που προκύπτει από την τρέχουσα φορολογία εισοδήματος υπολογίζεται βάσει της νομοθεσίας που ισχύει ή που ουσιαστικά ισχύει κατά τη λήξη της κλειόμενης χρήσης στις χώρες στις οποίες δραστηριοποιούνται και παράγουν φορολογητέο εισόδημα η Εταιρεία και οι θυγατρικές και συγγενείς του Ομίλου. Η Διοίκηση αξιολογεί περιοδικά τις θέσεις στις φορολογικές δηλώσεις σχετικά με καταστάσεις όπου η φορολογική νομοθεσία υπόκειται σε ερμηνεία. Επίσης, σχηματίζει προβλέψεις, όπου είναι απαραίτητο, σε σχέση με τα ποσά που αναμένονται να πληρωθούν στις φορολογικές αρχές. Ο αναβαλλόμενος φόρος εισοδήματος προσδιορίζεται με τη μέθοδο της υποχρέωσης που προκύπτει από τις προσωρινές διαφορές μεταξύ της φορολογικής βάσης και της λογιστικής αξίας των περιουσιακών στοιχείων και των υποχρεώσεων στις ενοποιημένες οικονομίες καταστάσεις. Ωστόσο, οι αναβαλλόμενες φορολογικές υποχρεώσεις δεν αναγνωρίζονται εάν προκύπτουν κατά την αρχική αναγνώριση υπεραξίας. Αναβαλλόμενος φόρος εισοδήματος επίσης δε λογίζεται εάν προκύπτει από την αρχική αναγνώριση στοιχείου ενεργητικού ή παθητικού σε συναλλαγή, εκτός επιχειρηματικής συνένωσης, η οποία όταν έγινε η συναλλαγή δεν επηρέασε ούτε το λογιστικό ούτε το φορολογικό κέρδος ή ζημιά. Ο αναβαλλόμενος φόρος προσδιορίζεται με βάση τους φορολογικούς συντελεστές που αναμένεται να ισχύουν στη χρήση κατά την οποία θα διακανονιστεί η απαίτηση ή η υποχρέωση, λαμβάνοντας υπόψη τους φορολογικούς συντελεστές (και φορολογικούς νόμους) που έχουν τεθεί σε ισχύ ή ουσιαστικά ισχύουν στη λήξη της κλειόμενης χρήσης. Η αναβαλλόμενη φορολογική υποχρέωση που αφορά επενδυτικά ακίνητα που επιμετρώνται στην εύλογη αξία προσδιορίζεται με βάση την υπόθεση ότι τα ακίνητα θα ανακτηθούν πλήρως από την πώληση. Οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις αναγνωρίζονται μόνο εάν είναι πιθανό να υπάρξουν μελλοντικά φορολογητέα ποσά για τη χρήση αυτών των προσωρινών διαφορών και ζημιών. Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις δεν αναγνωρίζονται για προσωρινές διαφορές μεταξύ της λογιστικής αξίας και της φορολογικής βάσης επενδύσεων σε επιχειρήσεις στο εξωτερικό όπου η εταιρεία ελέγχει την αναστροφή των προσωρινών διαφορών και είναι πιθανό ότι οι προσωρινές διαφορές δεν θα αναστραφούν στο προβλεπτό μέλλον. 48 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 (όλα τα ποσά σε €) Οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις συμψηφίζονται όταν υπάρχει νομικά εκτελεστό δικαίωμα να συμψηφιστούν οι τρέχουσες φορολογικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις και όταν οι αναβαλλόμενοι φόροι εισοδήματος αφορούν στην ίδια φορολογική αρχή. Οι τρέχουσες φορολογικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις συμψηφίζονται όταν υπάρχει νομικά εκτελεστό δικαίωμα συμψηφισμού και η πρόθεση να γίνει διακανονισμός σε καθαρή βάση ή να γίνει απόκτηση του περιουσιακού στοιχείου και διακανονισμός της υποχρέωσης ταυτόχρονα. Η τρέχουσα και αναβαλλόμενη φορολογία αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα εκτός εάν αφορά στοιχεία που αναγνωρίζονται στα λοιπά συνολικά εισοδήματα ή απευθείας στην καθαρή θέση. Σε αυτή την περίπτωση, ο φόρος επίσης αναγνωρίζεται στα λοιπά συνολικά εισοδήματα ή απευθείας στην καθαρή θέση, αντίστοιχα. 2.7 Μισθώσεις α) Ο Όμιλος ως μισθωτής Μέχρι το 2018, οι μισθώσεις ακινήτων, οχημάτων και εξοπλισμού ταξινομoύνταν ως χρηματοδοτικές μισθώσεις ή ως λειτουργικές μισθώσεις. Οι πληρωμές που πραγματοποιoύνταν στο πλαίσιο λειτουργικών μισθώσεων χρεώνονταν στα αποτελέσματα με τη σταθερή μέθοδο κατά τη διάρκεια της μίσθωσης. Από την 1η Ιανουαρίου 2019, ο Όμιλος αναγνωρίζει για όλες τις μισθώσεις ένα δικαίωμα χρήσης περιουσιακού στοιχείου καθώς και αντίστοιχη υποχρέωση κατά την ημερομηνία κατά την οποία το μισθωμένο περιουσιακό στοιχείο είναι διαθέσιμο για χρήση από τον Όμιλο. Κάθε καταβολή μισθώματος κατανέμεται μεταξύ της υποχρέωσης και του χρηματοοικονομικού κόστους. Τα δικαιώματα χρήσης περιουσιακών στοιχείων και οι υποχρεώσεις που απορρέουν από τη μίσθωση αρχικά αποτιμώνται βάσει της παρούσας αξίας. Οι υποχρεώσεις από μισθώματα περιλαμβάνουν την καθαρή παρούσα αξία των ακόλουθων μισθωμάτων: • τα σταθερά μισθώματα (συμπεριλαμβανομένων των ουσιαστικά σταθερών πληρωμών), μειωμένα κατά τυχόν εισπρακτέα κίνητρα μίσθωσης • τα κυμαινόμενα μισθώματα τα οποία εξαρτώνται από έναν δείκτη ή ένα επιτόκιο, τα οποία αρχικά επιμετρώνται με χρήση του δείκτη ή του επιτοκίου κατά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου • τα μισθώματα που αφορούν δικαιώματα επέκτασης που είναι μάλλον βέβαιο ότι θα εξασκηθούν. • τα ποσά που αναμένεται να καταβληθούν από τον όμιλο βάσει εγγυημένων υπολειμματικών αξιών • η τιμή άσκησης του δικαιώματος αγοράς, εάν είναι μάλλον βέβαιο ότι ο Όμιλος θα ασκήσει αυτό το δικαίωμα, και • την καταβολή ποινής για καταγγελία της μίσθωσης, εάν η διάρκεια της μίσθωσης αποτυπώνει την άσκηση δικαιώματος του Ομίλου για καταγγελία της μίσθωσης. Οι πληρωμές μισθωμάτων προεξοφλούνται χρησιμοποιώντας το επιτόκιο που εμπεριέχεται στη μίσθωση. Εάν το επιτόκιο αυτό δεν μπορεί να προσδιοριστεί άμεσα, χρησιμοποιείται το διαφορικό επιτόκιο δανεισμού του μισθωτή (incremental borrowing rate), δηλαδή το επιτόκιο με το οποίο θα επιβαρυνόταν ο μισθωτής εάν δανειζόταν τα απαραίτητα κεφάλαια για την αγορά ενός περιουσιακού στοιχείου παρόμοιας αξίας με το περιουσιακό στοιχείο με δικαίωμα χρήσης, για παρόμοια χρονική περίοδο, με παρόμοιες εξασφαλίσεις και σε παρόμοιο οικονομικό περιβάλλον. Μετά την αρχική τους αναγνώριση οι υποχρεώσεις μίσθωσεις προσαυξάνονται με το χρηματοοικονομικό κόστος και μειώνονται με τις πληρωμές μισθωμάτων. Το κόστος του δικαιώματος χρήσης περιουσιακού στοιχείου αποτελείται από: α. το ποσό της αρχικής επιμέτρησης της υποχρέωσης από τη μίσθωση β. τυχόν μισθώματα τα οποία καταβλήθηκαν κατά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου ή προγενέστερα, μείον οποιαδήποτε κίνητρα μίσθωσης έχουν εισπραχθεί γ. τυχόν αρχικές άμεσες δαπάνες με τις οποίες επιβαρύνθηκε ο μισθωτής και δ. εκτίμηση του κόστους με το οποίο θα επιβαρυνθεί ο μισθωτής προκειμένου να αποσυναρμολογήσει και να απομακρύνει το υποκείμενο περιουσιακό στοιχείο, να αποκαταστήσει το χώρο όπου έχει τοποθετηθεί ή να αποκαταστήσει το υποκείμενο περιουσιακό στοιχείο στην κατάσταση στην οποία προβλέπεται από τους όρους και τις προϋποθέσεις της μίσθωσης. Τα δικαιώματα χρήσης περιουσιακών στοιχείων αποσβένονται με τη σταθερή μέθοδο με διάρκεια το μικρότερο μεταξύ της ωφέλιμης ζωής του περιουσιακού στοιχείου και της διάρκειας μίσθωσης. Όταν στον υπολογισμό της παρούσας αξίας έχει 49 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 (όλα τα ποσά σε €) θεωρηθεί ότι θα εξασκηθεί τυχόν δικαίωμα εξαγοράς του υποκείμενου περιουσιακού στοιχείου, τότε το δικαίωμα χρήσης αποσβένεται στη διάρκεια της ωφέλιμης ζωής του στοιχείου αυτού. Οι πληρωμές που σχετίζονται με βραχυπρόθεσμες μισθώσεις για όλες τις κατηγορίες περιουσιακών στοιχείων πλην των εγκαταστάσεων στα αεροδρόμια και οι μισθώσεις περιουσιακών στοιχείων χαμηλής αξίας αναγνωρίζονται με τη σταθερή μέθοδο ως έξοδο στα αποτελέσματα. Οι βραχυπρόθεσμες μισθώσεις είναι μισθώσεις με μίσθωση δώδεκα μηνών ή λιγότερο. β) Ο Όμιλος ως εκμισθωτής Μισθώσεις στις οποίες οι κίνδυνοι και τα οφέλη της ιδιοκτησίας μεταβιβάζονται ουσιωδώς στον μισθωτή ταξινομούνται ως χρηματοδοτικές μισθώσεις. Ο Όμιλος ως εκμισθωτής καταχωρεί τις απαιτήσεις από χρηματοδοτικές μισθώσεις στο ποσό της καθαρής επένδυσης το οποίο ισούται με την παρούσα αξία των ελάχιστων μελλοντικών εισπρακτέων μισθωμάτων (συμπεριλαμβανομένης τυχόν εγγυημένης υπολειμματικής αξίας από τον μισθωτή) και τη μη εγγυημένη υπολειμματική αξία που θα παραμείνει στον Όμιλο, μετά από τυχόν συσσωρευμένες ζημιές απομείωσης. Οι απαιτήσεις από χρηματοδοτικές μισθώσεις περιλαμβάνονται στη γραμμή «Εμπορικές και λοιπές απαιτήσεις». Το μη δεδουλευμένο χρηματοοικονομικό έσοδο είναι η διαφορά μεταξύ της συνολικής επένδυσης στη μίσθωση και της καθαρής επένδυσης στη μίσθωση. Κατά τη διάρκεια της μίσθωσης, οι δόσεις που χρεώνονται στους πελάτες κατανέμονται μεταξύ της μείωσης της καθαρής επένδυσης στη μίσθωση και του εισοδήματος χρηματοδοτικής μίσθωσης. 2.8 Απομείωση περιουσιακών στοιχείων Η υπεραξία δεν υπόκειται σε απόσβεση και ελέγχεται για απομείωση σε ετήσια βάση ή και συχνότερα όταν γεγονότα ή αλλαγές στις συνθήκες υποδηλώνουν ότι η λογιστική αξία μπορεί να έχει υποστεί απομείωση. Τα υπόλοιπα περιουσιακά στοιχεία ελέγχονται για σκοπούς απομείωσης όταν γεγονότα ή αλλαγές στις συνθήκες υποδηλώνουν ότι η λογιστική τους αξία μπορεί να μην είναι ανακτήσιμη. Ζημιά απομείωσης αναγνωρίζεται κατά το ποσό που η λογιστική αξία υπερβαίνει το ανακτήσιμο ποσό. Η ανακτήσιμη αξία είναι η μεγαλύτερη αξία μεταξύ εύλογης αξίας μειωμένης με το απαιτούμενο για την πώληση κόστος και αξίας χρήσεως. Για την εκτίμηση των ζημιών απομείωσης τα περιουσιακά στοιχεία κατηγοριοποιούνται στο χαμηλότερο δυνατό επίπεδο στο οποίο μπορούν να συνδεθούν με ξεχωριστές αναγνωρίσιμες ταμειακές ροές που είναι σε μεγάλο βαθμό ανεξάρτητες από τις ταμειακές ροές από άλλα περιουσιακά στοιχεία ή ομάδες περιουσιακών στοιχείων (μονάδες δημιουργίας ταμειακών ροών). Τα μη χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία, εκτός της υπεραξίας, που έχουν υποστεί απομείωση ελέγχονται για πιθανή αναστροφή της απομείωσης στη λήξη κάθε περιόδου αναφοράς. 2.9 Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα Τα ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα περιλαμβάνουν τα μετρητά, τις καταθέσεις όψεως και άλλες βραχυπρόθεσμες επενδύσεις υψηλής ρευστότητας με λήξη μέχρι και τρεις μήνες, οι οποίες μπορούν να μετατραπούν άμεσα σε συγκεκριμένα ποσά ταμειακών διαθεσίμων και οι οποίες υπόκεινται σε ασήμαντο κίνδυνο μεταβολής της αξίας τους. 2.10 Εμπορικές απαιτήσεις Οι εμπορικές απαιτήσεις είναι τα ποσά που οφείλονται από τους πελάτες για αγαθά που πωλήθηκαν ή υπηρεσίες που παρασχέθηκαν σε αυτούς κατά τη συνήθη επιχειρηματική δραστηριότητα. Οι εμπορικές απαιτήσεις, σε γενικές γραμμές, διακανονίζονται εντός 30 ημερών, συνεπώς ταξινομούνται στο σύνολό τους ως βραχυπρόθεσμες. Οι εμπορικές απαιτήσεις αναγνωρίζονται αρχικά στο ποσό του τιμήματος που δεν υπόκειται σε όρους, εκτός εάν περιέχουν σημαντικό σκέλος χρηματοδότησης στην οποία περίπτωση αναγνωρίζονται στην εύλογη αξία. Ο Όμιλος διατηρεί τις εμπορικές απαιτήσεις με στόχο την είσπραξη των συμβατικών ταμειακών ροών, ως εκ τούτου τις αναγνωρίζει μεταγενέστερα στο αναπόσβεστο κόστος χρησιμοποιώντας τη μέθοδο του πραγματικού επιτοκίου. Οι εμπορικές απαιτήσεις καταχωρούνται αρχικά στην εύλογη αξία τους και μεταγενέστερα αποτιμώνται στο αναπόσβεστο κόστος με τη χρήση του πραγματικού επιτοκίου, αφαιρουμένων τυχόν ζημιών απομείωσης. Βλέπε σημείωση 4.1 για περιγραφή των πολιτικών απομείωσης που εφαρμόζει ο Όμιλος. 50 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 (όλα τα ποσά σε €) 2.11 Αποθέματα Τα αποθέματα αποτιμώνται στη χαμηλότερη αξία μεταξύ κόστους κτήσεως και καθαρής ρευστοποιήσιμης αξίας. Το κόστος κτήσης των καινούργιων και των μεταχειρισμένων αυτοκινήτων βασίζεται στο μεμονωμένο κόστος του καθενός, ενώ το κόστος κτήσης των ανταλλακτικών υπολογίζεται με βάση το μέσο σταθμικό κόστος. Η καθαρή ρευστοποιήσιμη αξία είναι η εκτιμώμενη τιμή πώλησης στα πλαίσια της συνήθους επιχειρηματικής δραστηριότητας, μειωμένη με τα εκτιμώμενα για την πραγματοποίηση της πώλησης κόστη. 2.12 Επενδύσεις και λοιπά χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία (i) Ταξινόμηση Από την 1η Ιανουαρίου 2018, ο Όμιλος ταξινομεί τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία στις ακόλουθες κατηγορίες για σκοπούς επιμέτρησης: • χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία που μεταγενέστερα αποτιμώνται σε εύλογη αξία (είτε μέσω λοιπών συνολικών εισοδημάτων είτε μέσω αποτελεσμάτων), και • χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία σε αναπόσβεστο κόστος. Η ταξινόμηση εξαρτάται από το επιχειρηματικό μοντέλο που εφαρμόζει η οντότητα για τη διαχείριση των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων της οντότητας και τα χαρακτηριστικά των συμβατικών ταμειακών ροών του χρηματοοικονομικού περιουσιακού στοιχείου. Τα κέρδη και οι ζημιές των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων που επιμετρώνται σε εύλογη αξία καταχωρούνται είτε στην κατάσταση αποτελεσμάτων είτε στα λοιπά συνολικά εισοδήματα. Οι επενδύσεις σε συμμετοχικούς τίτλους που δεν κατέχονται για εμπορία επιμετρώνται σε εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων εκτός από τις επενδύσεις για τις οποίες ο Όμιλος κατά την αρχική αναγνώριση επιλέγει αμετάκλητα να επιμετρώνται σε εύλογη αξία μέσω λοιπών συνολικών εισοδημάτων. Ο Όμιλος αναταξινομεί τις επενδύσεις σε χρεωστικούς τίτλους μόνο εφόσον αλλάξει το επιχειρηματικό μοντέλο διαχείρισης των συγκεκριμένων επενδύσεων. (ii) Αναγνώριση και παύση αναγνώρισης Συνήθεις αγορές και πωλήσεις επενδύσεων αναγνωρίζονται κατά την ημερομηνία που διεξάγεται η συναλλαγή που είναι η ημερομηνία κατά την οποία ο Όμιλος δεσμεύεται να αγοράσει ή να πωλήσει το περιουσιακό στοιχείο. Οι επενδύσεις παύουν να αναγνωρίζονται όταν τα δικαιώματα είσπραξης ταμειακών ροών από τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία λήγουν ή μεταβιβάζονται και ο Όμιλος έχει μεταβιβάσει ουσιωδώς όλους τους κινδύνους και τα οφέλη που συνεπάγεται η ιδιοκτησία. (iii) Επιμέτρηση Κατά την αρχική αναγνώριση, ο Όμιλος επιμετρά ένα χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο σε εύλογη αξία πλέον, στην περίπτωση χρηματοοικονομικού περιουσιακού στοιχείου που δεν επιμετράται στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων, το κόστος συναλλαγών που αποδίδεται άμεσα στην απόκτηση του χρηματοοικονομικού περιουσιακού στοιχείου. Τα κόστη συναλλαγών των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων που επιμετρώνται σε εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων καταχωρούνται απευθείας στα αποτελέσματα. Επενδύσεις σε χρεωστικούς τίτλους Η μεταγενέστερη επιμέτρηση των επενδύσεων σε χρεωστικούς τίτλους εξαρτάται από το επιχειρηματικό μοντέλο του Ομίλου για τη διαχείριση των στοιχείων αυτών και τα χαρακτηριστικά των συμβατικών ταμειακών τους ροών. Ο Όμιλος αποτιμά τους χρεωστικούς τίτλους στο αναπόσβεστο κόστος λόγω του ότι διακρατώνται για την είσπραξη συμβατικών ταμειακών ροών οι οποίες αφορούν αποκλειστικά αποπληρωμή κεφαλαίου και τόκων επί του ανεξόφλητου υπολοίπου κεφαλαίου. Τα έσοδα από τόκους υπολογίζονται με τη μέθοδο του πραγματικού επιτοκίου και αναγνωρίζονται στα χρηματοοικονομικά έσοδα. Τυχόν κέρδη ή ζημιές από παύση αναγνώρισης αναγνωρίζονται απευθείας στα αποτελέσματα και παρουσιάζονται σε ξεχωριστή γραμμή. Οι ζημιές απομείωσης επίσης αναγνωρίζονται σε ξεχωριστή γραμμή στην κατάσταση συνολικού εισοδήματος. 51 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 (όλα τα ποσά σε €) Επενδύσεις σε συμμετοχικούς τίτλους Ο Όμιλος επιμετρά όλους τους συμμετοχικούς τίτλους στην εύλογη αξία. Όταν ο Όμιλος επιλέγει να αναγνωρίζει τυχόν κέρδη/ζημιές από την επιμέτρηση σε εύλογη αξία των συμμετοχικών τίτλων στα λοιπά συνολικά εισοδήματα, τυχόν κέρδη ή ζημιές δεν αναταξινομούνται στην κατάσταση αποτελεσμάτων μετά την παύση αναγνώρισης της επένδυσης. Τα μερίσματα αναγνωρίζονται στην κατάσταση αποτελεσμάτων στα λοιπά έσοδα όταν ο Όμιλος εδραιώνει το δικαίωμα είσπραξης. Οι μεταβολές στην εύλογη αξία των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων που επιμετρώνται σε εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων αναγνωρίζονται στην κατάσταση αποτελεσμάτων στα λοιπά κέρδη/(ζημιές) όπως προκύπτουν. Οι ζημιές απομείωσης (και τυχόν αντιλογισμός ζημιών απομείωσης) από συμμετοχικούς τίτλους που αποτιμώνται σε εύλογη αξία μέσω λοιπών συνολικών εισοδημάτων δεν παρουσιάζονται ξεχωριστά από τις υπόλοιπες μεταβολές στην εύλογη αξία. Στη σημείωση 5 παρέχονται πληροφορίες για τον προσδιορισμό της εύλογης αξίας των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων. Απομείωση (iv) Για τις επενδύσεις σε χρεωστικούς τίτλους που επιμετρώνται στο αναπόσβεστο κόστος, από την 1 η Ιανουαρίου 2018 ο Όμιλος προσδιορίζει τη ζημιά απομείωσης έναντι των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών. Η σχετική μεθοδολογία εξαρτάται από το αν υπάρχει σημαντική αύξηση του πιστωτικού κινδύνου. Για τις εμπορικές απαιτήσεις ο Όμιλος εφαρμόζει την απλοποιημένη προσέγγιση (simplified approach) που προβλέπεται από το ΔΠΧΑ 9. Βάσει της προσέγγισης αυτής, ο Όμιλος αναγνωρίζει τις αναμενόμενες πιστωτικές ζημιές από την αρχική αναγνώριση και καθ' όλη τη διάρκεια ζωής των εμπορικών απαιτήσεων (expected lifetime losses). Για περισσότερες πληροφορίες βλέπε σημείωση 4.1 2.13 Ενσώματα πάγια περιουσιακά στοιχεία Η γη και τα κτίρια αναγνωρίζονται σε εύλογη αξία που βασίζεται σε περιοδικές αποτιμήσεις που πραγματοποιούνται από ανεξάρτητους εκτιμητές κάθε 1 με 2 έτη, μείον τις μεταγενέστερες αποσβέσεις για τα κτίρια. Τυχόν πλεόνασμα αποτίμησης πιστώνεται στα αποθεματικά εύλογης αξίας στα ίδια κεφάλαια. Όλα τα υπόλοιπα ενσώματα πάγια περιουσιακά στοιχεία αναγνωρίζονται στο κόστος κτήσης μείον τις συσσωρευμένες αποσβέσεις. Το κόστος κτήσης περιλαμβάνει όλες τις δαπάνες που συνδέονται άμεσα με την απόκτηση των στοιχείων. Μεταγενέστερες δαπάνες προστίθενται στη λογιστική αξία των ενσωμάτων παγίων ή καταχωρούνται ως ξεχωριστό πάγιο μόνον εάν αναμένεται να αποφέρουν μελλοντικά οικονομικά οφέλη στον Όμιλο και το κόστος τους μπορεί να επιμετρηθεί αξιόπιστα. Η λογιστική αξία οποιουδήποτε στοιχείου που λογιστικοποιείται ως ξεχωριστό περιουσιακό στοιχείο παύει να αναγνωρίζεται όταν αντικατασταθεί. Το κόστος επισκευών και συντηρήσεων καταχωρείται στα αποτελέσματα της περιόδου αναφοράς εντός της οποίας πραγματοποιούνται. Οι αυξήσεις των λογιστικών αξιών που προκύπτουν από την αποτίμηση της γης και των κτιρίων αναγνωρίζονται, μετά φόρων, στα λοιπά συνολικά εισοδήματα και συσσωρεύονται στα αποθεματικά στα ίδια κεφάλαια. Στον βαθμό που η αύξηση αναστρέφει μια μείωση που είχε αναγνωριστεί προηγουμένως στα αποτελέσματα, η αύξηση αναγνωρίζεται αρχικά στα αποτελέσματα. Μειώσεις που αναστρέφουν προηγούμενες αυξήσεις του ίδιου περιουσιακού στοιχείου αναγνωρίζονται αρχικά στα λοιπά συνολικά εισοδήματα κατά το εναπομένον πλεόνασμα που αντιστοιχεί στο περιουσιακό στοιχείο. Όλες οι άλλες μειώσεις αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα. Η γη δεν αποσβένεται. Οι αποσβέσεις των υπόλοιπων κατηγοριών ενσώματων πάγιων περιουσιακών στοιχείων υπολογίζονται με τη μέθοδο της σταθερής απόσβεσης για την κατανομή του κόστους τους ή των αναπροσαρμοσμένων τους αξιών, μείον τις υπολειμματικές τους αξίες, κατά την εκτιμώμενη ωφέλιμη ζωή τους, ως εξής: Κτίρια Μηχανολογικός εξοπλισμός Μεταφορικά μέσα Έπιπλα, σκεύη και λοιπός εξοπλισμός 20 έτη 6 έτη 7.5-8.5 έτη 10 έτη 52 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 (όλα τα ποσά σε €) Η υπολειμματική αξία και η ωφέλιμη ζωή των ενσώματων παγίων περιουσιακών στοιχείων επανεξετάζονται και αναπροσαρμόζονται, εφόσον κριθεί απαραίτητο, στο τέλος κάθε περιόδου αναφοράς. Η λογιστική αξία ενός περιουσιακού στοιχείου απομειώνεται στην ανακτήσιμη αξία του όταν η λογιστική του αξία υπερβαίνει την εκτιμώμενη ανακτήσιμη αξία του (σημείωση 2.8). Τα κέρδη και οι ζημιές από πωλήσεις προσδιορίζονται με σύγκριση του εσόδου με τη λογιστική αξία και περιλαμβάνονται στα αποτελέσματα. Όταν πωλούνται περιουσιακά στοιχεία των οποίων η αξία έχει αναπροσαρμοστεί, ο Όμιλος μεταβιβάζει τυχόν ποσά που περιλαμβάνονται στα λοιπά αποθεματικά για τα εν λόγω περιουσιακά στοιχεία στα κέρδη εις νέον. 2.14 Επενδύσεις σε ακίνητα Ακίνητα που διακρατούνται για μακροχρόνιες εκμισθώσεις ή για κεφαλαιουχικά κέρδη ή και για τα δύο και δεν χρησιμοποιούνται από τον Όμιλο, ταξινομούνται ως επενδυτικά ακίνητα. Στις ατομικές οικονομικές καταστάσεις της, η Εταιρεία ταξινομεί όλα τα γήπεδα και τα κτίρια που ενοικιάζονται σε θυγατρικές ως επενδυτικά ακίνητα. Οι επενδύσεις σε ακίνητα περιλαμβάνουν οικόπεδα και κτίρια που μισθώνονται είτε σε θυγατρικές εταιρείες, σε συνδεδεμένες εταιρείες του Ομίλου ή και σε τρίτους. Τα επενδυτικά ακίνητα αναγνωρίζονται αρχικά στο κόστος. Μετά την αρχική αναγνώριση, οι επενδύσεις σε ακίνητα αποτιμώνται στην εύλογη αξία. 2.15 Άυλα περιουσιακά στοιχεία (i) Υπεραξία Ο τρόπος με τον οποίο αναγνωρίζεται η υπεραξία περιγράφεται στη σημείωση 2.2. Η υπεραξία από εξαγορές θυγατρικών αναγνωρίζεται στα άυλα περιουσιακά στοιχεία. Η υπεραξία δεν αποσβένεται αλλά ελέγχεται για απομείωση σε ετήσια βάση ή πιο συχνά εάν γεγονότα ή μεταβολές των περιστάσεων υποδεικνύουν ότι ενδέχεται να έχει απομειωθεί, και παρουσιάζεται στο κόστος μείον τυχόν συσσωρευμένες ζημιές απομείωσης. Τα κέρδη και οι ζημίες από πώληση μιας οικονομικής οντότητας περιλαμβάνουν τη λογιστική αξία της υπεραξίας που αντιστοιχεί στην πωληθείσα οντότητα. Η υπεραξία κατανέμεται σε μονάδες δημιουργίας ταμειακών ροών με σκοπό τη διενέργεια ελέγχων απομείωσης. Η κατανομή γίνεται σε αυτές τις μονάδες δημιουργίας ταμειακών ροών ή σε ομάδες μονάδων δημιουργίας ταμιακών ροών που αναμένεται να επωφεληθούν από την επιχειρηματική συνένωση από την οποία προέκυψε η υπεραξία. Οι μονάδες ή ομάδες μονάδων προσδιορίζονται στο χαμηλότερο επίπεδο στο οποίο παρακολουθείται η υπεραξία για λόγους εσωτερικής διαχείρισης, που είναι οι λειτουργικοί τομείς (σημείωση 6). (ii) Αποκτηθέν λογισμικό Τα αποκτηθέντα λογισμικά προγράμματα αναγνωρίζονται στο κόστος κτήσης μείον τις αποσβέσεις και τυχόν απομειώσεις. Αποσβένονται με τη σταθερή μέθοδο κατά τη διάρκεια της ωφέλιμης ζωής τους που εκτιμάται ότι ανέρχεται σε 10 έτη. 2.16 Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις Τα ποσά αυτά αντιπροσωπεύουν υποχρεώσεις για αγαθά και υπηρεσίες που παρασχέθηκαν στον Όμιλο πριν από το τέλος της χρήσης και δεν έχουν διακανονιστεί. Τα ποσά καταβάλλονται συνήθως εντός 6 μηνών από την αναγνώριση. Οι εμπορικές και λοιπές υποχρεώσεις παρουσιάζονται ως βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις εκτός εάν το ποσό δεν είναι πληρωτέο εντός 12 μηνών από τη λήξη της περιόδου αναφοράς. Οι εμπορικές και λοιπές υποχρεώσεις αναγνωρίζονται αρχικά στην εύλογη αξία και αποτιμώνται μεταγενέστερα σύμφωνα με τη μέθοδο του αναπόσβεστου κόστους με τη χρήση του πραγματικού επιτοκίου. 2.17 Δανεισμός Τα δάνεια αναγνωρίζονται αρχικά στην εύλογη αξία τους, μειωμένα με τυχόν άμεσα έξοδα για την πραγματοποίηση της συναλλαγής, και στη συνέχεια αποτιμώνται στο αναπόσβεστο κόστος. Τυχόν διαφορά μεταξύ του εισπραχθέντος ποσού 53 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 (όλα τα ποσά σε €) (καθαρό από σχετικά έξοδα) και της αξίας εξόφλησης αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα κατά τη διάρκεια του δανεισμού βάσει της μεθόδου του πραγματικού επιτοκίου. Τα δάνεια αποαναγνωρίζονται από τον Ισολογισμό όταν η υποχρέωση που ορίζεται στη σύμβαση εκπληρώνεται, ακυρώνεται ή εκπνέει. Η διαφορά μεταξύ της λογιστικής αξίας μιας χρηματοοικονομικής υποχρέωσης που εξοφλείται ή μεταβιβάζεται σε τρίτο και του ανταλλάγματος που καταβάλλεται, συμπεριλαμβανομένων τυχόν μεταβιβασθέντων περιουσιακών στοιχείων εκτός μετρητών ή τυχόν αναληφθεισών υποχρεώσεων, αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα στα λοιπά έσοδα ή στα χρηματοοικονομικά έξοδα. Τα δάνεια ταξινομούνται ως βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις εκτός εάν ο Όμιλος έχει το δικαίωμα να αναβάλλει την εξόφληση της υποχρέωσης για τουλάχιστον 12 μήνες από τη λήξη της περιόδου αναφοράς. 2.18 Παροχές σε εργαζομένους (i) Βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις Οι υποχρεώσεις για μισθούς και ημερομίσθια που αναμένεται να διακανονιστούν πλήρως εντός 12 μηνών από τη λήξη της περιόδου κατά την οποία οι εργαζόμενοι παρέχουν την σχετική υπηρεσία αναγνωρίζονται για τις υπηρεσίες των εργαζομένων μέχρι το τέλος της περιόδου αναφοράς και επιμετρώνται στα ποσά που αναμένεται να πληρωθούν κατά τον διακανονισμό των υποχρεώσεων. Οι υποχρεώσεις παρουσιάζονται στον Ισολογισμό στις λοιπές υποχρεώσεις. (ii) Υποχρεώσεις μετά την έξοδο από την υπηρεσία Οι υποχρεώσεις μετά την έξοδο από την υπηρεσία αφορούν τόσο προγράμματα καθορισμένων εισφορών όσο και προγράμματα καθορισμένων παροχών. Η υποχρέωση ή το περιουσιακό στοιχείο που αναγνωρίζεται στον Ισολογισμό για τα προγράμματα καθορισμένων παροχών είναι η παρούσα αξία της υποχρέωσης για την καθορισμένη παροχή κατά την ημερομηνία ισολογισμού. Η υποχρέωση καθορισμένων παροχών υπολογίζεται ετησίως από ανεξάρτητο αναλογιστή με τη χρήση της μεθόδου της προβεβλημένης πιστωτικής μονάδος. Η παρούσα αξία της υποχρέωσης καθορισμένων παροχών υπολογίζεται με προεξόφληση των εκτιμώμενων μελλοντικών εκροών χρησιμοποιώντας ως συντελεστή προεξόφλησης επιτόκια εταιρικών ομολόγων υψηλής πιστοληπτικής διαβάθμισης στο νόμισμα στο οποίο θα εξοφληθούν οι υποχρεώσεις και με όρους όμοιους με τους όρους των σχετικών υποχρεώσεων. Το χρηματοοικονομικό κόστος υπολογίζεται εφαρμόζοντας το προεξοφλητικό επιτόκιο στο υπόλοιπο της υποχρέωσης καθορισμένων παροχών. Το κόστος αυτό συμπεριλαμβάνεται στην κατάσταση αποτελεσμάτων στις παροχές σε εργαζομένους. Τα κέρδη και οι ζημιές από εμπειρικές αναπροσαρμογές και μεταβολές των αναλογιστικών παραδοχών αναγνωρίζονται στην περίοδο στην οποία πραγματοποιούνται απευθείας στα λοιπά συνολικά εισοδήματα. Περιλαμβάνονται στα αποτελέσματα εις νέον στην κατάσταση μεταβολών καθαρής θέσης και στον Ισολογισμό. Οι μεταβολές στην παρούσα αξία της υποχρέωσης καθορισμένων παροχών που προκύπτουν από τροποποιήσεις ή περικοπές του προγράμματος αναγνωρίζονται αμέσως στα αποτελέσματα ως κόστος προϋπηρεσίας. Όσον αφορά τα προγράμματα καθορισμένων εισφορών, ο Όμιλος καταβάλλει εισφορές σε δημόσια ή ιδιωτικά συνταξιοδοτικά ασφαλιστικά προγράμματα σε υποχρεωτική, συμβατική ή προαιρετική βάση. Πέρα από την καταβολή των εισφορών ο Όμιλος δεν έχει περαιτέρω υποχρεώσεις. Οι εισφορές αναγνωρίζονται ως δαπάνες προσωπικού όποτε καθίστανται πληρωτέες. Εισφορές που προπληρώνονται αναγνωρίζονται σαν στοιχείο του ενεργητικού εφόσον υπάρχει δυνατότητα επιστροφής των χρημάτων ή συμψηφισμού με μελλοντικές πληρωμές. (iii) Παροχές τερματισμού της απασχόλησης Οι παροχές τερματισμού της απασχόλησης καθίστανται πληρωτέες όταν ο Όμιλος τερματίζει την απασχόληση πριν την κανονική ημερομηνία συνταξιοδότησης ή όταν ο εργαζόμενος δέχεται την εθελούσια αποχώρηση με αντάλλαγμα αυτές τις παροχές. Ο Όμιλος αναγνωρίζει αυτές τις παροχές τη νωρίτερη από τις ακόλουθες ημερομηνίες: (α) όταν ο Όμιλος δεν μπορεί πλέον να αποσύρει την προσφορά των παροχών αυτών και β) όταν η εταιρεία αναγνωρίζει κόστος αναδιάρθρωσης που 54 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 (όλα τα ποσά σε €) εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του ΔΛΠ 37 και συμπεριλαμβάνει καταβολή παροχών τερματισμού της απασχόλησης. Στην περίπτωση μίας προσφοράς που γίνεται για να ενθαρρύνει την εθελούσια αποχώρηση, οι παροχές τερματισμού υπολογίζονται με βάση τον αριθμό των εργαζομένων που αναμένεται να αποδεχτούν την προσφορά. Παροχές τερματισμού της απασχόλησης που θα καταστούν πληρωτέες μετά από 12 μήνες από τη λήξη της περιόδου αναφοράς προεξοφλούνται στην παρούσα αξία τους. 2.19 Μετοχικό κεφάλαιο Το μετοχικό κεφάλαιο περιλαμβάνει τις κοινές μετοχές της Εταιρείας. Οι κοινές μετοχές ταξινομούνται στα ίδια κεφάλαια. Επιπρόσθετα έξοδα που απαιτούνται για την έκδοση μετοχών εμφανίζονται μετά την αφαίρεση του σχετικού φόρου εισοδήματος, σε μείωση του προϊόντος της έκδοσης. Σε περίπτωση αγοράς από την Εταιρεία ιδίων συμμετοχικών τίτλων («ίδιες μετοχές»), το καταβληθέν τίμημα, συμπεριλαμβανομένων τυχόν άμεσα σχετιζόμενων με την αγορά επιπρόσθετων εξόδων (μετά φόρων), αφαιρείται από τα ίδια κεφάλαια που αναλογούν στους μετόχους της Εταιρείας ως ίδιες μετοχές μέχρις ότου ακυρωθούν ή επανεκδοθούν οι μετοχές. Όταν αυτές οι κοινές μετοχές επανεκδίδονται, τυχόν τίμημα που λαμβάνεται, καθαρό από τυχόν επιπρόσθετες δαπάνες συναλλαγής και από επίδραση του φόρου εισοδήματος, περιλαμβάνεται στα ίδια κεφάλαια που αναλογούν στους μετόχους της Εταιρείας. 2.20 Διανομή μερίσματος Η διανομή μερίσματος στους μετόχους της Εταιρείας αναγνωρίζεται ως υποχρέωση στις οικονομικές καταστάσεις του Ομίλου την περίοδο κατά την οποία η διανομή εγκρίνεται από την Γενική Συνέλευση των μετόχων. 2.21 Κέρδη ανά μετοχή (i) Βασικά κέρδη ανά μετοχή Τα βασικά κέρδη ανά μετοχή υπολογίζονται διαιρώντας τα καθαρά κέρδη που αναλογούν στους μετόχους της Εταιρείας με το μέσο σταθμισμένο αριθμό κοινών μετοχών που είναι σε κυκλοφορία κατά τη διάρκεια της χρήσης, εξαιρουμένων των ιδίων μετοχών. (ii) Απομειωμένα κέρδη ανά μετοχή Για τον υπολογισμό των απομειωμένων κερδών ανά μετοχή προσαρμόζονται τα στοιχεία που χρησιμοποιήθηκαν για τον προσδιορισμό των βασικών κερδών ανά μετοχή για να ληφθούν υπόψη: η μετά φόρων επίδραση τόκων και λοιπών χρηματοοικονομικών εξόδων που σχετίζονται με δυνητικές κοινές μετοχές οι οποίες θα είχαν μειωτική επίδραση στα βασικά κέρδη ανά μετοχή, και ο σταθμισμένος μέσος όρος των επιπρόσθετων κοινών μετοχών που θα ήταν σε κυκλοφορία υποθέτοντας τη μετατροπή σε κοινές μετοχές όλων των δυνητικών τίτλων με μειωτική επίδραση στα βασικά κέρδη ανά μετοχή. 2.22 Στρογγυλοποιήσεις Όλα τα ποσά που εμφανίζονται στις οικονομικές καταστάσεις και τις σημειώσεις έχουν στρογγυλοποιηθεί στην πλησιέστερη νομισματική μονάδα εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά. 3. Σημαντικές εκτιμήσεις, κρίσεις και σφάλματα Οι εκτιμήσεις και οι κρίσεις της διοίκησης επανεξετάζονται διαρκώς και βασίζονται σε ιστορικά δεδομένα και άλλους παράγοντες, μεταξύ αυτών και προσδοκίες για μελλοντικά γεγονότα που ενδέχεται να έχουν σημαντικό αντίκτυπο στην οντότητα και που κρίνονται εύλογες υπό τις συγκεκριμένες περιστάσεις. 55 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 (όλα τα ποσά σε €) Η παρούσα σημείωση παρέχει μια συνοπτική παρουσίαση των περιοχών που εμπεριέχουν μεγάλο βαθμό υποκειμενικότητας και είναι περίπλοκες, καθώς και στοιχεία που είναι πιθανότερο να υποστούν ουσιώδεις προσαρμογές λόγω εκτιμήσεων και παραδοχών που αποδείχθηκαν λανθασμένες. (i) Εκτίμηση του πληρωτέου τρέχοντος φόρου εισοδήματος Ο Όμιλος υπόκειται σε φορολογία εισοδήματος σε διάφορες χώρες. Υπάρχουν πολλές συναλλαγές και υπολογισμοί για τους οποίους ο τελικός προσδιορισμός του φόρου δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί με βεβαιότητα κατά τη συνήθη επιχειρηματική δραστηριότητα. Ο Όμιλος αναγνωρίζει μια πρόβλεψη για πιθανές περιπτώσεις που μπορεί να προκύψουν στο άμεσο μέλλον με βάση την εκτίμηση των πιθανοτήτων για το κατά πόσον θα προκύψουν επιπρόσθετοι φόροι. Εάν το τελικό αποτέλεσμα της φορολογικής εκκαθάρισης ή του φορολογικού ελέγχου είναι διαφορετικό από την πρόβλεψη που είχε αρχικά αναγνωρισθεί, η διαφορά θα επηρεάσει την πρόβλεψη φόρου εισοδήματος στην περίοδο κατά την οποία θα προκύψει αυτή η διαφορά. Η πρόβλεψη για φόρο εισοδήματος ανήλθε σε 118,8 χιλιάδες ευρώ στις 31 Δεκεμβρίου 2019 (2018: €118,8 χιλ.) για τον Όμιλο και την Εταιρεία. (ii) Εκτιμώμενη απομείωση υπεραξίας Ο Όμιλος ελέγχει σε ετήσια βάση την υπεραξία για τυχόν απομείωση. Για τις χρήσεις 2019 και 2018, το ανακτήσιμο ποσό των μονάδων δημιουργίας ταμειακών ροών (ΜΔΤΡ) προσδιορίστηκε με υπολογισμούς που βασίζονται στην αξία χρήσης οι οποίοι απαιτούν τη χρήση παραδοχών. Στους υπολογισμούς χρησιμοποιήθηκαν προβλέψεις ταμειακών ροών βάσει εγκεκριμένων από τη διοίκηση προϋπολογισμών που καλύπτουν μια περίοδο πέντε ετών. Οι ταμειακές ροές πέραν της πενταετούς περιόδου υπολογίζονται με βάση εκτιμώμενους ρυθμούς ανάπτυξης οι οποίοι συμβαδίζουν με τις προβλέψεις που αφορούν τον κλάδο στον οποίο δραστηριοποιείται κάθε ΜΔΤΡ. Η ευαισθησία στις εκτιμήσεις και τις παραδοχές που χρησιμοποιήθηκαν παρουσιάζεται στη σημείωση 10. (iii) Προσδιορισμός της υποχρέωσης καθορισμένων συνταξιοδοτικών παροχών Ο Όμιλος παρέχει προγράμματα καθορισμένων συνταξιοδοτικών παροχών ως παροχές σε εργαζόμενους σε ορισμένες χώρες. Ο καθορισμός της αξίας αυτών των προγραμμάτων απαιτεί μια σειρά από αναλογιστικές παραδοχές και εκτιμήσεις για τα προεξοφλητικά επιτόκια, τις μελλοντικές αυξήσεις μισθών και τις μελλοντικές αυξήσεις των συντάξεων. Λόγω του μακροπρόθεσμου χαρακτήρα των εν λόγω προγραμμάτων, αυτές οι υποθέσεις υπόκεινται σε σημαντικό βαθμό αβεβαιότητας. (iv) Ωφέλιμη ζωή και υπολειμματική αξία οχημάτων Τα οχήματα αποσβένονται κατά τη διάρκεια της εκτιμώμενης ωφέλιμης ζωής τους με βάση τις εκτιμώμενες υπολειμματικές τους αξίες. Οι εκτιμήσεις αυτές επανεξετάζονται λαμβάνοντας υπόψιν παράγοντες που σχετίζονται με την αγορά. Δεδομένης της μεταβλητότητας της αγοράς και του μεγάλου αριθμού διαφορετικών οχημάτων, η εκτίμηση των υπολειπόμενων αξιών απαιτεί υψηλό βαθμό κρίσης. Μια αλλαγή στις λογιστικές αυτές εκτιμήσεις οδηγεί σε μεταβολή των αποσβέσεων που θα έχει επίδραση στην τρέχουσα περίοδο ή/και αναμένεται να έχει επιπτώσεις σε επόμενες περιόδους. (v) Προσδιορισμός εύλογων αξιών γης και κτιρίων και επενδύσεων σε ακίνητα Ο Όμιλος αναθέτει τη διενέργεια ανεξάρτητων εκτιμήσεων για τα επενδυτικά ακίνητα και για τα γήπεδα και τα κτίρια που ταξινομούνται στα ενσώματα πάγια περιουσιακά στοιχεία με σκοπό να προσδιοριστεί η εύλογη αξία. Η εύλογη αξία βασίζεται σε τιμές ενεργών αγορών, προσαρμοσμένες, εφόσον κρίνεται απαραίτητο, για διαφορές στη φύση, τη γεωγραφική θέση ή την κατάσταση του συγκεκριμένου περιουσιακού στοιχείου. Εάν αυτές οι πληροφορίες δεν είναι διαθέσιμες, ο Όμιλος εφαρμόζει εναλλακτικές μεθόδους αποτίμησης, όπως πρόσφατες τιμές σε λιγότερο ενεργές αγορές ή προεξοφλημένες προβλέψεις ταμειακών ροών. Οι αποτιμήσεις εκτελούνται από επαγγελματίες εκτιμητές που κατέχουν αναγνωρισμένα και συναφή επαγγελματικά προσόντα και έχουν πρόσφατη εμπειρία στη γεωγραφική τοποθεσία και την κατηγορία των επενδυτικών ακινήτων που αποτιμώνται. Οι γνωστοποιήσεις σχετικά με τον προσδιορισμός εύλογων αξιών και οι τεχνικές αποτίμησης που χρησιμοποιήθηκαν παρουσιάζονται στη σημείωση 5. (vi) Απομείωση χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων Οι προβλέψεις ζημιών για χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία βασίζονται σε παραδοχές για τον κίνδυνο αθέτησης πληρωμών και τα ποσοστά αναμενόμενων ζημιών. Ο Όμιλος χρησιμοποιεί την κρίση του για τη διαμόρφωση αυτών των 56 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 (όλα τα ποσά σε €) παραδοχών και την επιλογή των στοιχείων που χρησιμοποιούνται στον υπολογισμό της απομείωσης, με βάση τα ιστορικά στοιχεία, τις παρούσες συνθήκες της αγοράς καθώς και εκτιμήσεις για το μέλλον στο τέλος κάθε περιόδου αναφοράς. Λεπτομέρειες σχετικά με τις κύριες παραδοχές και τα στοιχεία που χρησιμοποιούνται παρουσιάζονται στη σημείωση 4.1. (vii) Απομείωση επενδύσεων σε θυγατρικές Οι επενδύσεις σε θυγατρικές εταιρείες επανεξετάζονται για απομείωση όταν γεγονότα ή μεταβολές στις περιστάσεις υποδεικνύουν ότι η λογιστική τους αξία ενδέχεται να μην είναι ανακτήσιμη, σύμφωνα με τη λογιστική πολιτική που αναφέρεται στη σημείωση 2.8. Αλλαγές στις λογιστικές εκτιμήσεις Το 2018 έγινε αλλαγή συντελεστή απόσβεσης των κτιρίων και των κτιριακών εγκαταστάσεων της Εταιρείας από 3% σε 5%, με αποτέλεσμα να έχουμε αυξημένες αποσβέσεις κατά περίπου €378.000. Επίσης, από την 1/3/2018, ο συντελεστής απόσβεσης των μηχανημάτων προς ενοικίαση μεταβλήθηκε από 10% σε 17%, με αποτέλεσμα την αύξηση της απόσβεσης κατά περίπου €89.000, ενώ άλλαξε και ο συντελεστής απόσβεσης των ενοικιαζόμενων φορτηγών αυτοκινήτων της εταιρείας από 12% σε 16%, με αποτέλεσμα να έχουμε αύξηση απόσβεσης κατά περίπου €1.082.000. Από 1.1.2019 άλλαξε ο συντελεστής απόσβεσης των ενοικιαζόμενων επιβατηγών αυτοκινήτων. Πιο συγκεκριμένα το μέσο ποσοστό απόσβεσης ανέρχεται σε 13,3% χωρίς ουσιαστική επίδραση στις αποσβέσεις και στα κέρδη από την πώλησή τους. 4. Διαχείριση χρηματοοικονομικού κινδύνου 4.1 Παράγοντες χρηματοοικονομικού κινδύνου Οι δραστηριότητες του Ομίλου τον εκθέτουν σε μια πληθώρα χρηματοοικονομικών κινδύνων: σε κίνδυνο αγοράς (συμπεριλαμβανομένου του συναλλαγματικού κινδύνου, του κινδύνου μεταβολής των τιμών και του κινδύνου ταμειακών ροών και μεταβολών εύλογης αξίας λόγω μεταβολών των επιτοκίων), πιστωτικό κίνδυνο και κίνδυνο ρευστότητας. Το συνολικό πρόγραμμα διαχείρισης κινδύνων του Ομίλου επιδιώκει να ελαχιστοποιήσει την ενδεχόμενη αρνητική επίδραση της μεταβλητότητας των χρηματοπιστωτικών αγορών στις ταμειακές ροές του Ομίλου. Η διαχείριση κινδύνων του Ομίλου ελέγχεται κυρίως από την κεντρική οικονομική υπηρεσία βάσει οδηγιών του Διοικητικού Συμβουλίου. Η οικονομική υπηρεσία προσδιορίζει, αξιολογεί και αντισταθμίζει τους χρηματοοικονομικούς κινδύνους σε στενή συνεργασία με τις λειτουργικές μονάδες του Ομίλου. Οι οδηγίες του Διοικητικού Συμβουλίου καλύπτουν όλους τους ενδεχόμενους κινδύνους, όπως συναλλαγματικό κίνδυνο, κίνδυνο επιτοκίου, πιστωτικό κίνδυνο, χρήση παράγωγων χρηματοοικονομικών μέσων και μη παράγωγα χρηματοοικονομικά μέσα, και επένδυση πλεονάζουσας ρευστότητας. α) Κίνδυνος αγοράς i. Συναλλαγματικός κίνδυνος Έκθεση Ο Όμιλος εκτίθεται σε συναλλαγματικό κίνδυνο από μελλοντικές συναλλαγές, από αναγνωρισμένα νομισματικά στοιχεία του ενεργητικού και του παθητικού που εκφράζονται σε νομίσματα διαφορετικά από το λειτουργικό νόμισμα της εκάστοτε οικονομικής οντότητας, καθώς και από τις καθαρές επενδύσεις του σε επιχειρήσεις στο εξωτερικό. Ο Όμιλος, μέσω των θυγατρικών του, δραστηριοποιείται στη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, την Κύπρο, τη Σερβία, το Μαυροβούνιο, την Κροατία και την Ουκρανία. Οι υφιστάμενες δραστηριότητες του Ομίλου στο εξωτερικό αφορούν στις βραχυχρόνιες και μακροχρόνιες μισθώσεις αυτοκινήτων. Λόγω των δραστηριοτήτων αυτών ο Όμιλος πραγματοποιεί συναλλαγές με πελάτες και προμηθευτές εκτός Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου και συνεπώς αναγνωρίζει περιουσιακά στοιχεία και υποχρεώσεις που είναι εκφρασμένες σε διαφορετικά νομίσματα από το Ευρώ, που είναι το νόμισμα αναφοράς του Ομίλου. Συγκεκριμένα, οι θυγατρικές στη Ρουμανία, στη Σερβία, στην Κροατία και στην Ουκρανία έχουν υποχρεώσεις/καταθέσεις σε RON, RSD, HRK και UAH αντίστοιχα. Παρόλα αυτά οι θυγατρικές δεν εκθέτουν τον Όμιλο σε ουσιώδη συναλλαγματικό κίνδυνο, λόγω του μεγέθους τους και των λειτουργικών νομισμάτων που χρησιμοποιούν. ii. Κίνδυνος ταμειακών ροών και κίνδυνος μεταβολών εύλογης αξίας λόγω μεταβολών των επιτοκίων Έκθεση 57 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 (όλα τα ποσά σε €) Για την πλειονότητα των τραπεζικών του δανείων, το κόστος δανεισμού του Ομίλου βασίζεται σε κυμαινόμενα επιτόκια τα οποία εκθέτουν τον Όμιλο σε κίνδυνο ταμειακών ροών λόγω μεταβολής των επιτοκίων. Σημειώνεται ότι η Εταιρεία και οι θυγατρικές της για τα συναφθέντα δάνεια μεταβλητού επιτοκίου (Euribor) δεν έχουν συνάψει επιτοκιακά παράγωγα με σκοπό την αντιστάθμιση του κινδύνου επιτοκίου. Η έκθεση του δανεισμού του Ομίλου σε μεταβολές των επιτοκίων στο τέλος της περιόδου αναφοράς έχει ως εξής: Δανεισμός κυμαινόμενου επιτοκίου Λοιπός δανεισμός Σύνολο δανείων 2019 % επί των συνολικών δανείων 2018 % επί των συνολικών δανείων 360,060,516 25,179,614 93% 7% 294,035,530 40,687,666 88% 12% 385,240,130 100% 334,723,196 100% Το ποσοστό επί των συνολικών δανείων δείχνει το ποσοστό των δανείων τα οποία επί του παρόντος φέρουν μεταβλητό επιτόκιο σε σχέση με το συνολικό ποσό του δανεισμού. Τα αποτελέσματα επηρεάζονται από αυξομειώσεις στα έσοδα από τόκους από τα ταμειακά διαθέσιμα και τα ισοδύναμα και στα έξοδα τόκων από δάνεια οι οποίες οφείλονται σε μεταβολές των επιτοκίων. Επίδραση στο κέρδος μετά φόρων Επιτόκια - αύξηση κατά 0,5% Επιτόκια - μείωση κατά 0,5% iii. 2019 (140,963) 140,963 2018 (121,512) 121,512 Κίνδυνος μεταβολής των τιμών Έκθεση Ο κίνδυνος μεταβολής των τιμών συμμετοχικών τίτλων στον οποίο εκτίθεται ο Όμιλος προέρχεται από επενδύσεις που κατέχει ο Όμιλος και ταξινομούνται στον Ισολογισμό είτε στην εύλογη αξία μέσω λοιπών συνολικών εισοδημάτων (σημείωση14) είτε στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων (σημείωση15). Οι επενδύσεις σε μετοχές του Ομίλου που είναι εισηγμένες στο Χρηματιστήριο Αξιών Αθηνών ταξινομούνται στην εύλογη αξία μέσω λοιπών συνολικών εισοδημάτων. β) Πιστωτικός κίνδυνος i. Διαχείριση κινδύνου Ο πιστωτικός κίνδυνος προκύπτει από τα ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα, καθώς και από τα πιστωτικά ανοίγματα έναντι πελατών χονδρικής και λιανικής, συμπεριλαμβανομένων των εκκρεμών απαιτήσεων. Εάν για τους πελάτες χονδρικής υπάρχει διαθέσιμη ανεξάρτητη πιστοληπτική αξιολόγηση, η αξιολόγηση αυτή χρησιμοποιείται. Εάν, ωστόσο, δεν υπάρχει ανεξάρτητη αξιολόγηση, το τμήμα πιστοληπτικού ελέγχου αξιολογεί την πιστοληπτική ικανότητα του πελάτη, λαμβάνοντας υπόψη την οικονομική του κατάσταση, την προηγούμενη εμπειρία και άλλους παράγοντες. Τα εκάστοτε πιστωτικά όρια που ορίζονται βασίζονται σε εσωτερικές ή εξωτερικές αξιολογήσεις σύμφωνα με τα όρια που θέτει το διοικητικό συμβούλιο. Η συμμόρφωση με τα πιστωτικά όρια των πελατών χονδρικής παρακολουθείται σε τακτική βάση από την αρμόδια διεύθυνση. Η Εταιρεία δεν έχει σημαντικές συγκεντρώσεις πιστωτικού κινδύνου. Οι λιανικές πωλήσεις γίνονται κυρίως μέσω πιστωτικών καρτών, μέσω συναλλαγών ηλεκτρονικής τραπεζικής και σε πολύ μικρό βαθμό τοις μετρητοίς. Οι χονδρικές πωλήσεις γίνονται κατόπιν ελέγχου της φερεγγυότητας του πελάτη ενώ στις περισσότερες περιπτώσεις λαμβάνονται και εγγυήσεις ή προκαταβολές. Παράλληλα, η Εταιρεία και οι θυγατρικές της παρακολουθούν σε συνεχή βάση την παλαιότητα των 58 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 (όλα τα ποσά σε €) απαιτήσεών τους και προβαίνουν σε απαραίτητες ενέργειες, ανάλογα με την περίπτωση. Τα ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα της Εταιρείας και των ελληνικών θυγατρικών, που αντιπροσωπεύουν περίπου το 80% των συνολικών ταμιακών διαθεσίμων και ισοδύναμων, είναι κυρίως επενδυμένα σε ελληνικές συστημικές τράπεζες. Αναφορικά με τις θυγατρικές του εξωτερικού, τα ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα είναι κυρίως τοποθετημένα σε τοπικές θυγατρικές διεθνών τράπεζων με υψηλή πιστοληπτική αξιολόγηση. Τα ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα είναι επενδυμένα για μικρό χρονικό διάστημα. Δυνητικός πιστωτικός κίνδυνος υπάρχει και στα διαθέσιμα του Ομίλου. Επιπρόσθετα, στις περισσότερες περιπτώσεις στα ιδρύματα αυτά ο Όμιλος έχει δανειακές υποχρεώσεις μεγαλύτερου ύψους. ii. Εξασφάλιση απαιτήσεων Για το μεγαλύτερο μέρος των εμπορικών απαιτήσεων από πελάτες χονδρικής ο Όμιλος εξασφαλίζεται με εγγυήσεις που μπορούν να συμψηφιστούν με τα ποσά των απαιτήσεων σε περίπτωση που ο αντισυμβαλλόμενος αθετήσει τις υποχρεώσεις του σύμφωνα με τους όρους της συμφωνίας. iii. Απομείωση χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων Ο Όμιλος κατέχει τους ακόλουθους τύπους χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων για τα οποία εφαρμόζει το μοντέλο αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών: • Εμπορικές απαιτήσεις • Απαιτήσεις από χρηματοδοτικές μισθώσεις Τα κριτήρια απομείωσης του ΔΠΧΑ 9 ισχύουν και για τα ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα, όμως η προσδιορισθείσα ζημιά απομείωσης δεν ήταν σημαντική. Εμπορικές απαιτήσεις και απαιτήσεις από μισθώσεις Ο Όμιλος εφαρμόζει την απλοποιημένη προσέγγιση του ΔΠΧΑ 9 για τον υπολογισμό των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών, στην οποία χρησιμοποιείται μια πρόβλεψη αναμενόμενης ζημιάς για όλη τη διάρκεια ζωής των εμπορικών απαιτήσεων, των απαιτήσεων από χρηματοδοτικές μισθώσεις. Τα ποσοστά αναμενόμενων ζημιών βασίζονται στο προφίλ πληρωμών πωλήσεων για μια περίοδο 3 μηνών πριν από τις 31 Δεκεμβρίου 2019 ή την 1η Ιανουαρίου 2019 αντίστοιχα και στις αντίστοιχες ιστορικές πιστωτικές ζημιές που σημειώθηκαν κατά την περίοδο αυτή. Τα ιστορικά ποσοστά ζημιών προσαρμόζονται ώστε να αντανακλούν τις τρέχουσες και μελλοντικές πληροφορίες για τους μακροοικονομικούς παράγοντες που επηρεάζουν την ικανότητα των πελατών να εξοφλούν τις υποχρεώσεις τους. Με βάση τα παραπάνω, η πρόβλεψη ζημιάς στις 31 Δεκεμβρίου 2019 κατά την υιοθέτηση του ΔΠΧΑ 9 προσδιορίστηκε ως εξής τόσο για τις εμπορικές απαιτήσεις όσο και για τις απαιτήσεις από μισθώσεις: 59 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 (όλα τα ποσά σε €) 31 Δεκεμβρίου 2019 Αναμενόμενο ποσοστό ζημιάς Συνολική λογιστική αξία Εμπορικές απαιτήσεις Πρόβλεψη ζημιάς Ληξιπρόθ Ληξιπρόθ Ληξιπρόθεσ Ληξιπρόθεσμες Μη εσμες άνω εσμες άνω μες άνω άνω των 30 ληξιπρόθεσμες των 60 των 90 των 120 ημερών ημερών ημερών ημερών 2% 2% 4% 10% 62% Σύνολο 8% 58,408,190 5,991,825 2,297,067 1,919,379 7,329,852 75,946,313 885,020 101,571 81,056 182,953 4,529,501 5,780,101 Εταιρεία 31 Δεκεμβρίου 2019 Αναμενόμενο ποσοστό ζημιάς Συνολική λογιστική αξία Εμπορικές απαιτήσεις Πρόβλεψη ζημιάς Μη ληξιπρόθεσμες 1% Ληξιπρόθ Ληξιπρόθ Ληξιπρόθεσ Ληξιπρόθεσμες εσμες άνω εσμες άνω μες άνω άνω των 30 των 60 των 90 των 120 ημερών ημερών ημερών ημερών 2% 4% 5% 66% Σύνολο 5% 30,698,191 1,200,844 681,715 1,045,628 1,865,241 35,491,620 306,982 24,017 27,269 52,281 1,228,870 1,639,419 Η μεταβολή στις προβλέψεις ζημιών για τις εμπορικές απαιτήσεις και τις απαιτήσεις από μισθώσεις έχει ως εξής: Όμιλος Εταιρεία Εμπορικές απαιτήσεις 1 Ιανουαρίου 2018 – βάσει ΔΛΠ 39 Πρόβλεψη ζημιάς την 1 Ιανουαρίου - βάσει ΔΠΧΑ 9 Αύξηση στην πρόβλεψη ζημιάς που αναγνωρίστηκε στα αποτελέσματα εντός της χρήσης Διαγραφή εντός της χρήσης απαιτήσεων που κρίθηκαν μη ανακτήσιμες Αντιλογισμός προβλέψεων που δεν χρησιμοποιήθηκαν Μεταφορά από / προς θυγατρικές Συναλλαγματικές διαφορές Στις 31 Δεκεμβρίου 2019 2018 1,609,113 2019 2018 687,972 2,701,467 1,728,892 1,110,094 994,890 1,103,495 1,866,656 700,000 884,244 (104,554) (889,373) (74,995) (769,040) - (5,532) - - 2,079,693 5,780,101 825 2,701,468 (95,680) 1,639,419 1,110,094 Οι εμπορικές απαιτήσεις και οι απαιτήσεις από μισθώσεις διαγράφονται όταν δεν υπάρχει εύλογη προσδοκία ανάκτησης. Ενδείξεις ότι δεν υπάρχει εύλογη προσδοκία ανάκτησης είναι, μεταξύ άλλων, η αποτυχία ενός οφειλέτη να συμφωνήσει με τον Όμιλο σε ένα πρόγραμμα αποπληρωμής και η αποτυχία να καταβάλει συμβατικές πληρωμές για περίοδο μεγαλύτερη από 90 ημέρες καθυστέρησης. Οι ζημιές απομείωσης των εμπορικών απαιτήσεων και των απαιτήσεων από μισθώσεις παρουσιάζονται ως καθαρές ζημιές απομείωσης στο λειτουργικό κέρδος. Μεταγενέστερες εισπράξεις ποσών που είχαν προηγουμένως διαγραφεί πιστώνονται στο ίδιο κονδύλι. Προηγούμενη λογιστική πολιτική για την απομείωση των εμπορικών απαιτήσεων και των απαιτήσεων από μισθώσεις 60 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 (όλα τα ποσά σε €) Κατά το προηγούμενο έτος, η απομείωση των εμπορικών απαιτήσεων εκτιμήθηκε με βάση το μοντέλο πραγματοποιημένων πιστωτικών ζημιών. Ο Όμιλος παρακολουθούσε το υπόλοιπο των απαιτήσεων και αναγνώριζε προβλέψεις για επισφαλείς απαιτήσεις όταν η είσπραξη θεωρούνταν απίθανη. Ως ενδείξεις αδυναμίας είσπραξης ο Όμιλος χρησιμοποιούσε την παλαιότητα του υπολοίπου (πέραν του έτους), τυχόν αθέτηση του οφειλέτη και άλλες αντικειμενικές δυσκολίες που θα είχαν ως αποτέλεσμα την αδυναμία του οφειλέτη να πραγματοποιήσει πληρωμές. Επίσης ως επισφαλής απαίτηση χαρακτηριζόταν το σύνολο των ποσών που διεκδικούνταν δια της νομικής οδού, ανεξάρτητα της πιθανότητας είσπραξης μέρους του ποσού. Κατά κανόνα, η εταιρεία διεκδικεί δικαστικά ληξιπρόθεσμες απαιτήσεις παλαιότερες των 3 μηνών και εφόσον το ύψος της απαίτησης δικαιολογεί το κόστος της διεκδίκησης. Δεν υπάρχουν απαιτήσεις σε καθυστέρηση για τις οποίες δεν έχουν έχει αναγνωριστεί απομείωση. Οι απαιτήσεις για τις οποίες αναγνωρίστηκε πρόβλεψη απομείωσης διαγράφηκαν έναντι της πρόβλεψης όταν δεν υπήρχε προσδοκία ανάκτησης του υπολοίπου της απαίτησης. Λοιπά χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία στο αναπόσβεστο κόστος Δεν υπάρχουν λοιπά χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία σε αναπόσβεστο που να περιλαμβάνουν δάνεια σε συνδεδεμένα μέρη και διευθυντικά στελέχη και μέλη της διοίκησης και λοιπές απαιτήσεις. γ) Κίνδυνος ρευστότητας Η συνετή διαχείριση του κινδύνου ρευστότητας απαιτεί τη διατήρηση επαρκών μετρητών και εμπορεύσιμων χρεογράφων και τη διαθεσιμότητα χρηματοδότησης μέσω επαρκών τραπεζικών πιστώσεων για την εκπλήρωση των υποχρεώσεων όταν λήγουν και για το κλείσιμο θέσεων. Στο τέλος της περιόδου αναφοράς, ο Όμιλος κατείχε ταμειακά διαθέσιμα ύψους €40,172,533 (2018 - €47,503,443)) που αναμένεται να δημιουργήσουν άμεσα ταμειακές εισροές για τη διαχείριση του κινδύνου ρευστότητας. Λόγω της δυναμικής φύσης των δραστηριοτήτων του, ο Όμιλος έχει εξασφαλίσει ευελιξία μέσω της διατήρησης αχρησιμοποίητων πιστωτικών ορίων. (i) Μορφές χρηματοδότησης Κατά τη λήξη της περιόδου αναφοράς, ο Όμιλος και η Εταιρεία είχαν πρόσβαση στις ακόλουθες αχρησιμοποίητες τραπεζικές πιστώσεις: Όμιλος Λήγουν εντός ενός έτους (τραπεζικές υπεραναλήψεις) Εταιρεία 2019 2018 2019 2018 58,864,398 38,952,211 29,643,163 20,919,572 58,864,398 38,952,211 29,643,163 20,919,572 Οι τραπεζικές υπεραναλήψεις μπορούν να χρησιμοποιηθούν ανά πάσα στιγμή και μπορούν να τερματιστούν από την τράπεζα χωρίς προειδοποίηση, ενώ τα τραπεζικά δάνεια μπορούν να ληφθούν ανά πάσα στιγμή και έχουν μέση διάρκεια 3-4 έτη (2018 3-4 έτη). (ii) Ληκτότητα χρηματοοικονομικών υποχρεώσεων Στους παρακάτω πίνακες ομαδοποιούνται οι χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις του Ομίλου και της Εταιρείας με βάση την ημερομηνία λήξης τους. Τα ποσά που παρουσιάζονται στον πίνακα είναι οι μη προεξοφλημένες συμβατικές ταμειακές ροές. Τα υπόλοιπα που είναι πληρωτέα εντός δώδεκα μηνών ισούνται με τις λογιστικές τους αξίες, καθώς η επίδραση της προεξόφλησης δεν είναι σημαντική. Η ληκτότητα των δανειακών υποχρεώσεων στην ονομαστική τους αξία περιλαμβανομένων και των τόκων στις 31.12.2019 και 2018 για την εταιρεία και τον Όμιλο είναι ως εξής: 61 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 (όλα τα ποσά σε €) Όμιλος 31 Δεκεμβρίου 2019 Εμπορικές υποχρεώσεις Δανεισμός (εκτός χρηματοδοτικών μισθώσεων) Υποχρεώσεις χρηματοδοτικής μίσθωσης Υποχρεώσεις λειτουργικής μίσθωσης Σύνολο 31 Δεκεμβρίου 2018 Εμπορικές υποχρεώσεις Δανεισμός (εκτός χρηματοδοτικών μισθώσεων) Υποχρεώσεις χρηματοδοτικής μίσθωσης Σύνολο 1 έτος Από 1 έως 5 έτη Άνω των 5 ετών Σύνολο συμβατικών ταμειακών ροών Λογιστική αξία υποχρεώσεων 137,341,106 103,559,605 2,931,061 4,408,941 248,240,713 2,605,176 241,400,154 3,326,481 10,600,142 257,931,953 1,618,401 50,528,888 4,044,111 56,191,400 141,564,684 395,488,647 6,257,542 19,053,194 562,364,066 141,564,684 362,468,474 5,954,445 16,817,211 526,804,814 1 έτος Από 1 έως 5 έτη Άνω των 5 ετών Σύνολο συμβατικών ταμειακών ροών Λογιστική αξία υποχρεώσεων 114,913,042 144,396,334 16,784,755 276,094,131 3,754,831 109,678,479 34,235,175 147,668,485 2,441,144 64,688,888 67,130,032 121,109,013 318,763,701 51,019,930 490,892,643 121,109,017 286,718,939 48,004,257 455,832,212 1 έτος Από 1 έως 5 έτη Άνω των 5 ετών Σύνολο συμβατικών ταμειακών ροών Λογιστική αξία υποχρεώσεων 58,881,941 74,206,050 1,857,909 2,125,337 137,071,237 208,558,335 1,980,907 5,375,927 215,915,169 42,288,888 1,377,037 43,665,925 58,881,941 325,053,272 3,838,816 8,878,301 396,652,331 58,881,941 296,053,727 3,580,993 7,896,916 366,413,578 1 έτος Από 1 έως 5 έτη Άνω των 5 ετών Σύνολο συμβατικών ταμειακών ροών Λογιστική αξία υποχρεώσεων 55,298,166 120,765,006 16,195,193 192,258,365 86,984,330 33,239,689 120,224,019 42,288,888 42,288,888 55,298,166 250,038,223 49,434,882 354,771,272 55,298,166 224,986,640 46,472,759 326,757,565 Εταιρεία 31 Δεκεμβρίου 2019 Εμπορικές υποχρεώσεις Δανεισμός (εκτός χρηματοδοτικών μισθώσεων) Υποχρεώσεις χρηματοδοτικής μίσθωσης Υποχρεώσεις λειτουργικής μίσθωσης Σύνολο 31 Δεκεμβρίου 2018 Εμπορικές υποχρεώσεις Δανεισμός (εκτός χρηματοδοτικών μισθώσεων) Υποχρεώσεις χρηματοδοτικής μίσθωσης Σύνολο 4.2 Διαχείριση κεφαλαίου α) Διαχείριση κινδύνου Οι στόχοι του Ομίλου όσον αφορά τη διαχείριση του κεφαλαίου είναι η διασφάλιση της ικανότητας του να συνεχίσει τη δραστηριότητά του με σκοπό να παράγει ικανοποιητικές αποδόσεις για τους μετόχους και οφέλη για τα υπόλοιπα ενδιαφερόμενα μέρη, καθώς και να διατηρεί βέλτιστη κεφαλαιακή δομή ώστε να μειώσει το κόστος του κεφαλαίου. Η διατήρηση ή η προσαρμογή της κεφαλαιουχικής δομής, μπορεί να γίνει μέσω της προσαρμογής του ποσού των μερισμάτων που πληρώνονται στους μετόχους, της επιστροφής μετοχικού κεφαλαίου στους μετόχους, της έκδοσης νέων μετοχών ή της πώλησης περιουσιακών στοιχείων για να μειωθεί ο δανεισμός. 62 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 (όλα τα ποσά σε €) Ακολουθώντας την πρακτική που εφαρμόζεται στον κλάδο, ο Όμιλος παρακολουθεί το κεφάλαιο με βάση τον ακόλουθο δείκτη μόχλευσης: Καθαρό χρέος (ως η διαφορά μεταξύ ταμειακών διαθεσίμων και ισοδύναμων και δανεισμού, συμπεριλαμβανομένων των υποχρεώσεων χρηματοδοτικής μίσθωσης) προς Συνολικά «ίδια κεφάλαια» (όπως εμφανίζονται στον Ισολογισμό, συμπεριλαμβανομένων των μη ελεγχουσών συμμετοχών) Κατά τη διάρκεια του 2019, η στρατηγική του Ομίλου, η οποία παρέμεινε αμετάβλητη από το 2018, ήταν να διατηρηθεί ένας συντελεστής μόχλευσης μεταξύ 1 και 2 τόσο για τον Όμιλο όσο και για την Εταιρεία. Ο δείκτης μόχλευσης στις 31 Δεκεμβρίου 2019 και 31 Δεκεμβρίου 2018 διαμορφώθηκε ως εξής: Σημ. 22 Δάνεια Υποχρεώσεις Μισθώσεων Μείον: ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα Καθαρός δανεισμός Σύνολο καθαρής θέσης Συντελεστής μόχλευσης (i) Όμιλος 31.12.2019 31.12.2018 362.468.474 286.718.938 22.771.656 48.004.257 Εταιρεία 31.12.2019 31.12.2018 296.053.727 224.986.640 11.477.909 46.472.759 23 18 40.172.533 345.067.598 294.497.713 1,17 47.503.443 287.219.752 246.413.530 1,17 24.992.659 282.538.977 226.037.102 1,25 20.578.683 250.880.716 192.520.504 1,30 Ρήτρες δανείων Σύμφωνα με τους όρους των σημαντικότερων τραπεζικών πιστώσεών του, ο Όμιλος υποχρεούται να συμμορφώνεται με τις ακόλουθες χρηματοοικονομικές ρήτρες: Συνολικός Καθαρός Δανεισμός προς Ίδια Κεφάλαια Συνολικός Καθαρός Δανεισμός προς Κέρδη προ Φόρων, Χρηματοδοτικών, Επενδυτικών Αποτελεσμάτων και Συνολικών Αποσβέσεων Κέρδη προ Φόρων, Χρηματοδοτικών και Επενδυτικών Αποτελεσμάτων προς Καθαρά Χρηματοοικονομικά Έξοδα Σύνολο Υποχρεώσεων προς Ίδια Κεφάλαια Ο Όμιλος έχει συμμορφωθεί με τις εν λόγω ρήτρες καθ΄ όλη τη διάρκεια της περιόδου αναφοράς. (ii) Κεφαλαιακές απαιτήσεις βάσει νομοθεσίας Σύμφωνα με τον κ. Ν. 2190/1920 περί ανωνύμων εταιρειών, επιβάλλονται συγκεκριμένοι περιορισμοί σε σχέση με τα ίδια κεφάλαια που έχουν ως εξής: Η απόκτηση ιδίων μετοχών, με εξαίρεση την περίπτωση της απόκτησης με σκοπό τη διανομή τους στους εργαζομένους, δεν μπορεί να υπερβαίνει το 10% του καταβεβλημένου μετοχικού κεφαλαίου και δεν μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση των ιδίων κεφαλαίων σε ποσό κατώτερο από το ποσό του μετοχικού κεφαλαίου προσαυξημένου με τα αποθεματικά των οποίων η διανομή απαγορεύεται από τον Νόμο. Σε περίπτωση που το σύνολο των ιδίων κεφαλαίων της εταιρείας μειωθεί κάτω από το ½ του μετοχικού κεφαλαίου, το Διοικητικό Συμβούλιο υποχρεούται να συγκαλέσει Γενική Συνέλευση μέσα σε έξι μήνες από τη λήξη της χρήσης, η οποία θα αποφασίσει τη λύση της εταιρείας ή την υιοθέτηση άλλου μέτρου. Όταν το σύνολο των ιδίων κεφαλαίων της εταιρείας μειωθεί κάτω από το 1/10 του μετοχικού κεφαλαίου και η Γενική Συνέλευση δεν λάβει τα κατάλληλα μέτρα, η εταιρεία δύναται να λυθεί με δικαστική απόφαση μετά από αίτηση οποιουδήποτε έχει έννομο συμφέρον. Σε ετήσια βάση αφαιρείται τουλάχιστον το 1/20 των καθαρών κερδών της εταιρείας προς σχηματισμό του τακτικού αποθεματικού, το οποίο χρησιμοποιείται αποκλειστικά για συμψηφισμό, προ πάσης διανομής μερίσματος, τυχόν χρεωστικού υπολοίπου του λογαριασμού Αποτελέσματα εις Νέον. Ο σχηματισμός του αποθεματικού αυτού καθίσταται προαιρετικός όταν το ύψος του φθάσει το 1/3 του μετοχικού κεφαλαίου. 63 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 (όλα τα ποσά σε €) Η καταβολή ετησίου μερίσματος στους μετόχους σε μετρητά και σε ποσοστό 35% τουλάχιστον των καθαρών κερδών, μετά την αφαίρεση του τακτικού αποθεματικού και του καθαρού αποτελέσματος από την αποτίμηση περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων στην εύλογη αξία, είναι υποχρεωτική. Αυτό δεν εφαρμόζεται εάν η Γενική Συνέλευση των μετόχων λάβει σχετική απόφαση με πλειοψηφία τουλάχιστον 65% του καταβεβλημένου μετοχικού κεφαλαίου. Στην περίπτωση αυτή, το μη διανεμηθέν μέρισμα μέχρι ποσοστού τουλάχιστον 35% επί των κατά τα ανωτέρω καθαρών κερδών, εμφανίζεται στον ειδικό λογαριασμό «Αποθεματικό προς κεφαλαιοποίηση» εντός τετραετίας, με την έκδοση νέων μετοχών που διανέμονται δωρεάν στους μετόχους που πληρούν τα σχετικά κριτήρια. Τέλος, με πλειοψηφία τουλάχιστον 70% του καταβεβλημένου μετοχικού κεφαλαίου, η Γενική Συνέλευση των μετόχων μπορεί να αποφασίσει τη μη διανομή μερίσματος. H εταιρεία συμμορφώνεται πλήρως με τις σχετικές διατάξεις της νομοθεσίας σε σχέση με τα ίδια κεφάλαια. β) Μερίσματα Μερίσματα ύψους €1.5ανά μετοχή καταβλήθηκαν το 2019 για το έτος που έληξε στις 31 Δεκεμβρίου 2018 (€1.1 ανά κοινή μετοχή το 2018 για το έτος που έληξε στις 31 Δεκεμβρίου 2017). Για το 2019, η πρόταση του Διοικητικού Συμβουλίου περί διανομής μερίσματος στους μετόχους θα κατατεθεί το αργότερο μέχρι την ημερομηνία δημοσίευσης της πρόσκλησης της επόμενης Τακτικής Γενικής Συνέλευσης. 5. Προσδιορισμός των εύλογων αξιών Για να προσδιορίσει την αξιοπιστία των δεδομένων που χρησιμοποιήθηκαν για τον προσδιορισμό της εύλογης αξίας, ο Όμιλος έχει ταξινομήσει τα μη χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού και παθητικού και τα χρηματοοικονομικά μέσα στα τρία επίπεδα που προβλέπονται από τα λογιστικά πρότυπα. Παρακάτω παρέχεται περιγραφή του κάθε επιπέδου. Επίπεδο 1: Η εύλογη αξία των χρηματοοικονομικών εργαλείων που είναι διαπραγματεύσιμα σε ενεργές αγορές προσδιορίζεται με βάση τις δημοσιευόμενες τιμές που ισχύουν κατά τη λήξη της περιόδου αναφοράς. Οι δημοσιευμένες τιμές αγοράς που χρησιμοποιούνται για τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία του Ομίλου είναι οι τρέχουσες τιμές προσφοράς. Αυτά τα χρηματοοικονομικά μέσα περιλαμβάνονται στο επίπεδο 1. Επίπεδο 2: Η εύλογη αξία των χρηματοοικονομικών μέσων που δεν είναι διαπραγματεύσιμα σε ενεργή αγορά προσδιορίζεται με τη χρήση τεχνικών αποτίμησης οι οποίες μεγιστοποιούν τη χρήση παρατηρήσιμων δεδομένων της αγοράς και στηρίζονται όσον το δυνατόν λιγότερο σε εκτιμήσεις που αφορούν ειδικά την οντότητα. Εάν όλα τα σημαντικά στοιχεία που απαιτούνται για τον προσδιορισμό της εύλογης αξίας ενός μέσου είναι παρατηρήσιμα, το μέσο περιλαμβάνεται στο επίπεδο 2. Επίπεδο 3: Εάν ένα ή περισσότερα σημαντικά στοιχεία δεν βασίζονται σε παρατηρήσιμα δεδομένα της αγοράς, το μέσο περιλαμβάνεται στο επίπεδο 3. Στις 31 Δεκεμβρίου 2019, ο Όμιλος κατείχε: - γήπεδα και κτίρια και επενδυτικά ακίνητα που αποτιμώνται σε εύλογη αξία ύψους €78.313.407 και €39.812.806 αντίστοιχα, που ταξινομούνται στο επίπεδο 3, συμμετοχικούς τίτλους σε εύλογη αξία μέσω λοιπών συνολικών εισοδημάτων εισηγμένους στο χρηματιστήριο ύψους €69.959.468 που ταξινομούνται στο επίπεδο 1, συμμετοχικούς τίτλους σε εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων μη εισηγμένους στο χρηματιστήριο για τους οποίους έχει γίνει πλήρη απομείωση και που ταξινομούνται στο επίπεδο 3 Δεν πραγματοποιήθηκαν μεταφορές από και προς το επίπεδο 3 εντός της περιόδου. Προσδιορισμός εύλογων αξιών (i) Τεχνικές αποτίμησης που χρησιμοποιήθηκαν για τον προσδιορισμό των εύλογων αξιών του επιπέδου 3 Γήπεδα & κτίρια και επενδυτικά ακίνητα 64 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 (όλα τα ποσά σε €) Ο Όμιλος αναθέτει τη διενέργεια ανεξάρτητων εκτιμήσεων για τα επενδυτικά του ακίνητα τουλάχιστον σε ετήσια βάση και για τα γήπεδα και τα κτίρια που ταξινομούνται στα ενσώματα πάγια περιουσιακά στοιχεία του τουλάχιστον κάθε ένα - δύο έτη. Η τελευταία ανεξάρτητη εκτίμηση των γηπέδων και των κτιρίων διενεργήθηκε τον Ιανουάριο 2020. Στο τέλος κάθε περιόδου αναφοράς, τα μέλη του διοικητικού συμβουλίου επικαιροποιούν την εκτίμησή τους για την εύλογη αξία κάθε ακινήτου, λαμβάνοντας υπόψη τις πιο πρόσφατες ανεξάρτητες εκτιμήσεις. Τα μέλη του διοικητικού συμβουλίου καθορίζουν την αξία ενός ακινήτου εντός ενός εύρους εύλογων εκτιμήσεων της εύλογης αξίας. Η καταλληλότερη ένδειξη της εύλογης αξίας είναι οι τρέχουσες τιμές που ισχύουν σε ενεργή αγορά για συγκρίσιμα ακίνητα. Σε περίπτωση που αυτές οι πληροφορίες δεν είναι διαθέσιμες, τα μέλη του διοικητικού συμβουλίου λαμβάνουν υπόψη πληροφορίες από διάφορες πηγές, όπως είναι: οι τρέχουσες τιμές σε μια ενεργή αγορά για ακίνητα διαφορετικής φύσης ή οι πρόσφατες τιμές παρόμοιων ακινήτων σε λιγότερο ενεργές αγορές, προσαρμοσμένες ώστε να αντικατοπτρίζουν αυτές τις διαφορές οι προεξοφλημένες προβλέψεις ταμειακών ροών με βάση αξιόπιστες εκτιμήσεις μελλοντικών ταμειακών ροών οι κεφαλαιοποιημένες προβλέψεις εισοδήματος βάσει του εκτιμώμενου καθαρού εσόδου του ακινήτου σύμφωνα με δεδομένα της αγοράς και ενός συντελεστή κεφαλαιοποίησης που προκύπτει από την ανάλυση των δεδομένων της αγοράς. Η εύλογη αξία των ακινήτων εκτιμάται με τη μέθοδο της άμεσης κεφαλαιοποίησης (income approach), τη μέθοδο των συγκριτικών στοιχείων πωλήσεων (sales comparison approach), τη μέθοδο του κόστους αντικατάστασης (replacement cost method –όπου δεν υπάρχουν συγκριτικά στοιχεία μισθωμάτων ή πωλήσεων)– και τη μέθοδο της υπολειμματικής αξίας (residual value method) προκειμένου για κενά οικόπεδα ή υπολογισμό αξίας υπολοίπου δόμησης. Η αξία των ιδιοχρησιμοποιούμενων και επενδυτικών ακινήτων εκτιμάται επίσης με τις παραπάνω μεθόδους ανάλογα με τη χρήση του ακινήτου. Η αξία του οικοπεδικού σκέλους υπολογίζεται με τη μέθοδο των συγκριτικών στοιχείων πωλήσεων, όπου υπάρχουν, ή με την υπολειμματική μέθοδο ή με συνδυασμό τους. Μη εισηγμένοι συμμετοχικοί τίτλοι Η αξία προσδιορίζεται βασιζόμενη σε εκτιμήσεις της Διοίκησης αναφορικά με την αναμενόμενη μελλοντική κερδοφορία των μη εισηγμένων τίτλων, λαμβάνοντας υπόψη συγκρίσιμα στοιχεία παρόμοιων τίτλων. 65 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 (όλα τα ποσά σε €) 6. Ανάλυση κατά τομέα Ο Όμιλος έχει τρεις τομείς που αφορούν τις μισθώσεις αυτοκινήτων στην Ελλάδα, την εμπορία αυτοκινήτων, ανταλλακτικών και σχετικών υπηρεσιών στην Ελλάδα και τις μισθώσεις αυτοκινήτων στο εξωτερικό. 01/01/19-31/12/19 ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΜΕΑΣ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΕΛΛΑΔΑ Μισθώσεις και Εμπορία αυτ/των Πωλήσεις πρώην - αντ/κων και μισθωμένων υπηρεσιών αυτοκινήτων ΛΟΙΠΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟ ΤΗΤΕΣ ΑΠΑΛΟΙΦΕΣ ΣΥΝΟΛΟ Μισθώσεις και Πωλήσεις πρώην μισθωμένων αυτοκινήτων Έσοδα από εξωτερικούς πελάτες Διατομεακά έσοδα Κόστος πωλήσεων Μικτό αποτέλεσμα Άλλα έσοδα από εξωτερικούς πελάτες Άλλα έσοδα διατομεακά Έξοδα διοικητικής λειτουργίας Έξοδα λειτουργίας διάθεσης Λοιπά κέρδη ζημιές καθαρά Χρεωστικοί τόκοι Πιστωτικοί τόκοι Αποτέλεσμα από συγγενείς επιχειρήσεις Αποτέλεσμα προ φόρων Φόρος εισοδήματος Καθαρό αποτέλεσμα 199.426.537 5.109.898 -155.480.839 49.055.597 9.113.288 3.903.690 -11.134.952 -2.139.786 -1.138 -15.029.302 1.298.344 0 35.065.740 -7.695.614 27.370.126 290.460.277 98.503.193 -344.113.950 44.849.520 13.532.112 1.353.953 -18.725.192 -24.373.474 547.613 -3.450.587 170.027 0 13.903.972 -2.338.219 11.565.753 65.526.073 377.545 -52.815.262 13.088.356 480.711 Αποσβέσεις Μη κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία Σύνολο περιουσιακών στοιχείων Υποχρεώσεις 66.152.035 582.666.355 648.502.193 -445.408.122 2.909.720 22.731.062 139.284.277 -120.521.733 22.227.641 111.435.937 129.675.700 -57.034.602 -5.700.664 -942.023 6.225 -1.373.821 149.385 0 5.708.171 -711.593 4.996.578 6.259.644 -605.303 5.654.341 5.654.341 -103.990.635 107.042.317 3.051.682 -1.900.000 -5.257.643 1.806.942 179.786 -1.086.817 220.422 -1.189 0 -2.986.817 0 -2.986.817 555.412.888 0 -445.367.733 110.045.155 21.226.111 0 -33.753.866 -27.275.497 5.725.528 -19.633.288 1.616.567 -605.303 57.345.407 -10.745.425 46.599.982 91.289.396 716.833.354 917.462.170 -622.964.457 01/01/18-31/12/18 ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΜΕΑΣ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΕΛΛΑΔΑ Μισθώσεις και Εμπορία αυτ/των Πωλήσεις πρώην - αντ/κων και μισθωμένων υπηρεσιών αυτοκινήτων Έσοδα από εξωτερικούς πελάτες Διατομεακά έσοδα Κόστος πωλήσεων Μικτό αποτέλεσμα Άλλα έσοδα από εξωτερικούς πελάτες Άλλα έσοδα διατομεακά Έξοδα διοικητικής λειτουργίας Έξοδα λειτουργίας διάθεσης Λοιπά κέρδη ζημιές καθαρά Χρεωστικοί τόκοι Πιστωτικοί τόκοι Ζημιέs εύλογηs αξίαs χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων Αποτέλεσμα από συγγενείς επιχειρήσεις Αποτέλεσμα προ φόρων Φόρος εισοδήματος Καθαρό αποτέλεσμα 187.438.507 4.661.675 -140.289.350 51.810.832 8.051.620 3.431.945 -10.397.776 -2.094.878 -481.375 -16.628.206 1.058.950 Αποσβέσεις Μη κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία Σύνολο περιουσιακών στοιχείων Υποχρεώσεις ΛΟΙΠΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟ ΤΗΤΕΣ ΑΠΑΛΟΙΦΕΣ ΣΥΝΟΛΟ Μισθώσεις και Πωλήσεις πρώην μισθωμένων αυτοκινήτων 220.789.763 63.192.048 -250.779.072 33.202.739 10.251.369 297.789 -13.428.143 -20.663.423 3.110.595 -2.309.240 101.870 62.151.312 1.536.956 -47.928.988 15.759.280 393.833 0 -799.999 -69.390.679 71.451.483 2.060.804 -1.500.000 -3.729.735 1.566.571 102.360 -4.104.238 -1.038.480 3.179.889 -1.253.689 113.450 34.751.112 -8.107.847 26.643.265 0 10.563.558 -6.805.349 3.758.209 12.250.046 -1.724.634 10.525.411 56.193.445 537.708.346 594.602.721 -424.974.720 2.011.031 20.883.634 97.475.461 -90.429.597 18.767.566 97.414.524 118.918.368 -49.178.701 22.783 -22.783 470.379.583 0 -367.545.928 102.833.654 17.196.822 0 -26.363.586 -23.694.421 5.809.109 -20.168.351 1.251.487 -799.999 -871.448 -871.448 252.720 -618.728 -1.500.000 0 -1.500.000 -871.448 55.193.267 -16.385.110 38.808.157 76.972.042 656.006.505 810.996.550 -564.583.018 66 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 (όλα τα ποσά σε €) 7. Ενσώματα πάγια περιουσιακά στοιχεία Βελτιώσεις σε Μηχανολογικό ακίνητα ς εξοπλισμός τρίτων Μεταφορικά μέσα Έπιπλα, σκεύη και λοιπός εξοπλισμός Έργα υπό κατασκευή Γήπεδα Κτίρια Κόστος κτήσης ή Εύλογη αξία 01.01.2018 Συναλλαγματικές διαφορές Προσθήκες Πλεόνασμα αναπροσαρμογής Διαγραφές Απομειώσεις Πωλήσεις Μεταφορά στο απόθεμα Μεταφορά (σε)/από επενδυτικά ακίνητα Μεταφορές 31 Δεκεμβρίου 2018 48,698,414 602,520 (2,816,939) (110,707) (252,720) 2,021,991 48,142,558 53,058,975 731,551 2,199,767 492,062 (52,131) 2,268,848 (844,273) 57,854,798 225,814 225,814 5,451,652 398,401 (198,049) 5,652,003 498,379,122 26 166,673,284 (874,429) (2,229,811) (98,552,832) 19,276 563,414,635 27,020,934 555 1,938,121 (162,135) (432,313) 28,365,162 305,658 (130,832) (19,276) 155,551 632,914,755 581 170,438,858 (617,172) (1,036,564) 381,354 (3,165,025) (98,552,832) 4,290,839 (844,273) 703,810,521 01.01.2019 Συναλλαγματικές διαφορές Προσθήκες Πλεόνασμα αναπροσαρμογής Εξαγορά θυγατρικής Διαγραφές Απομειώσεις Πωλήσεις Μεταφορά στο απόθεμα Μεταφορά (σε)/από επενδυτικά ακίνητα Μεταφορές 31 Δεκεμβρίου 2019 48,142,558 51,694 (263,752) 727,564 (114,913) (1,178,607) (1,082,488) 46,282,056 57,854,798 490,039 1,770,912 5,569,987 (40,147) (5,417) (5,202,529) 108,282 (6,148,307) 54,397,619 225,814 268,151 493,965 5,652,003 1,091,381 1,898,841 (45,000) (200,294) 8,396,932 563,414,635 171,150,350 543,545 (1,211,229) (2,651,207) (108,145,502) 623,100,591 28,365,162 6,200 1,212,339 2,275,921 (297,690) 31,561,932 155,551 1,029,032 (7,223) (895,288) 282,071 703,810,521 6,200 175,292,987 1,507,160 11,015,858 (1,303,599) (120,330) (9,530,326) (109,040,791) (974,207) (6,148,307) 764,515,167 Συσσωρευμένες αποσβέσεις 01.01.2018 Αποσβέσεις χρήσης Πλεόνασμα αναπροσαρμογής Διαγραφές Απομείωση Πωλήσεις Μεταφορά στο απόθεμα Μεταφορά (σε)/από επενδυτικά ακίνητα Μεταφορές 31 Δεκεμβρίου 2018 - (20,079,370) (1,752,137) (654,941) 15,869 844,273 (21,626,306) (105,654) (105,654) (3,265,316) (413,810) (3,837) 164,745 (3,518,217) (140,194,643) (73,593,822) 325,706 552,771 49,798,359 5,968,407 (157,143,223) (23,294,870) (916,338) (10) 162,135 (57,713) 250,064 (23,856,731) - (186,834,199) (76,781,761) (10) 487,841 (716,491) 983,449 49,798,359 5,968,407 844,273 (206,250,131) 01.01.2019 Αποσβέσεις χρήσης Πλεόνασμα αναπροσαρμογής Εξαγορές θυγατρικής Απομείωση Απομειώσεις Πωλήσεις Μεταφορά στο απόθεμα Μεταφορά (σε)/από επενδυτικά ακίνητα Μεταφορές 31 Δεκεμβρίου 2019 - (21,626,306) (2,105,022) (258,486) (2,332,328) 29,911 450 2,393 72,781 3,850,339 (22,366,269) (105,654) (121,798) (227,452) (3,518,217) (634,902) (1,108,490) 20,749 126,498 (5,114,364) (157,143,223) (82,774,072) (382,215) 385,815 366,730 57,680,184 (181,866,782) (23,856,731) (1,017,791) (5,262) (2,009,367) 85,343 (26,803,808) - (206,250,131) (86,653,586) (263,748) (5,832,401) 436,475 450 580,964 57,680,184 72,781 3,850,339 (236,378,674) 48,698,414 48,142,558 46,282,056 32,979,605 36,228,493 32,031,351 120,160 266,513 2,186,335 2,133,786 3,282,568 358,184,479 406,271,412 441,233,809 3,726,064 4,508,430 4,758,124 305,658 155,551 282,071 446,080,556 497,560,389 528,136,493 Σύνολο Όμιλος Αναπόσβεστη αξία την 1 Ιανουαρίου 2018 Αναπόσβεστη αξία την 31 Δεκεμβρίου 2018 Αναπόσβεστη αξία την 31 Δεκεμβρίου 2019 67 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 (όλα τα ποσά σε €) Εταιρεία Βελτιώσεις σε Μηχανολογικό ακίνητα ς εξοπλισμός τρίτων Μεταφορικά μέσα Έπιπλα, σκεύη και λοιπός εξοπλισμός Έργα υπό κατασκευή Γήπεδα Κτίρια Κόστος κτήσης ή Εύλογη αξία 1 Ιανουαρίου 2018 Προσθήκες Πλεόνασμα αναπροσαρμογής Διαγραφές Απομειώσεις Πωλήσεις Μεταφορά στο απόθεμα Μεταφορά (σε)/από επενδυτικά ακίνητα 31 Δεκεμβρίου 2018 30,145,908 602,520 573,535 (110,707) 90,300 31,301,555 19,682,401 530,082 998,854 492,062 213,700 21,917,099 - 3,735,699 254,170 (185,929) 3,803,939 377,027,615 124,004,207 (804,468) (1,701,914) (71,233,452) 427,291,989 14,258,925 544,053 (162,135) 14,640,843 42,431 (24,588) 17,842 444,892,979 125,910,443 1,572,389 (966,603) 381,354 (1,887,843) (71,233,452) 304,000 498,973,267 1 Ιανουαρίου 2019 Προσθήκες Πλεόνασμα αναπροσαρμογής Διαγραφές Απομειώσεις Πωλήσεις Μεταφορά στο απόθεμα Μεταφορά (σε)/από επενδυτικά ακίνητα Μεταφορές στην ΤΕΧΝΟΚΑΡ 31 Δεκεμβρίου 2019 31,301,555 (363,556) (114,913) (346,905) 30,476,181 21,917,099 376,114 569,999 (40,147) (5,417) (660,876) (286,691) 21,870,081 - 3,803,939 724,050 (45,000) (195,192) (473,569) 3,814,229 427,291,989 125,847,778 (1,076,440) (2,041,380) (80,625,988) (355,037) 469,040,922 14,640,843 387,322 (489) (1,892,930) 13,134,746 17,842 106,833 (7,223) 117,452 498,973,267 127,442,097 206,443 (1,168,810) (120,330) (2,237,061) (80,625,988) (1,007,781) (3,008,227) 538,453,610 Συσσωρευμένες αποσβέσεις 1 Ιανουαρίου 2018 Αποσβέσεις χρήσης Διαγραφές Απομείωση Πωλήσεις Μεταφορά στο απόθεμα 31 Δεκεμβρίου 2018 - (6,937,455) (980,297) (649,376) (8,567,128) - (2,215,370) (293,213) 163,466 (2,345,117) (104,391,662) (54,267,217) 303,367 363,181 38,247,108 (119,745,223) (12,211,660) (494,916) 162,135 (12,544,442) - (125,756,147) (56,035,644) 465,502 (649,376) 526,648 38,247,108 (143,201,910) 1 Ιανουαρίου 2019 Αποσβέσεις χρήσης Πλεόνασμα αναπροσαρμογής Διαγραφές Απομειώσεις Πωλήσεις Μεταφορά (σε)/από επενδυτικά ακίνητα Μεταφορά στο απόθεμα Μεταφορές στην ΤΕΧΝΟΚΑΡ 31 Δεκεμβρίου 2019 - (8,567,128) (1,073,126) (258,486) 36,908 450 72,781 8,624 (9,779,977) - (2,345,117) (368,058) 20,749 123,912 468,175 (2,100,339) (119,745,223) (60,797,694) 329,383 306,265 42,965,317 29,293 (136,912,661) (12,544,442) (448,790) 489 1,882,177 (11,110,565) - (143,201,910) (62,687,668) (258,486) 387,039 450 430,666 42,965,317 72,781 2,388,270 (159,903,541) 30,145,908 12,744,946 - 1,520,329 272,635,953 2,047,265 42,431 319,136,832 31,301,555 13,349,971 - 1,458,823 307,546,765 2,096,401 17,842 355,771,358 30,476,181 12,090,104 - 1,713,890 332,128,261 2,024,181 117,452 378,550,068 Αναπόσβεστη αξία την 1 Ιανουαρίου 2018 Αναπόσβεστη αξία στις 31 Δεκεμβρίου 2018 Αναπόσβεστη αξία στις 31 Δεκεμβρίου 2019 Σύνολο Τα γήπεδα και κτίρια παρουσιάζονται σε αποσβεσμένη εύλογη αξία που προσδιορίζονται από ανεξάρτητους εκτιμητές. Περισσότερες πληροφορίες αναφορικά με τις μεθόδους αποτίμησης της γης και των κτιρίων παρουσιάζονται στις σημειώσεις 3(v) και 5. Ο Όμιλος το 2018 ολοκλήρωσε συναλλαγή τιτλοποίησης απαιτήσεων που σχετίζεται με την πώληση μελλοντικών απαιτήσεων και την σχετική υπολειμματική αξία των μισθωμένων αυτοκινήτων που συνδέονται με αυτές. Η εξασφάλιση της τιτλοποίησης αφορά σε αξία αυτοκινήτων ποσού €108.045.006. Ο Όμιλος για την εξασφάλιση δανείων ποσού €313.411.572 έχει εγγράψει προσημειώσεις υποθήκης α’ τάξης επί ακινήτων υπέρ των Εκπροσώπων και για λογαριασμό των Πιστωτών, συνολικού ποσού €105.913.932. Παράλληλα, έχουν συναφθεί συμβάσεις κυμαινόμενης ασφάλισης επί αυτοκινήτων του Ομίλου συνολικού ύψους €166.290.005 και για μέρος εξ αυτών έχουν εκχωρηθεί τα δικαιώματα που απορρέουν από τις μελλοντικές απαιτήσεις των συμβάσεων τους. Η Εταιρεία για την εξασφάλιση δανείων ποσού €261.188.661 έχει εγγράψει προσημειώσεις υποθήκης α’ τάξης επί ακινήτων υπέρ των Εκπροσώπων και για λογαριασμό των Πιστωτών, συνολικού ποσού €103.252.000. Παράλληλα, έχουν συναφθεί συμβάσεις κυμαινόμενης ασφάλισης επί αυτοκινήτων της Εταιρείας ύψους €125.603.633 και για μέρος εξ αυτών έχουν εκχωρηθεί τα δικαιώματα που απορρέουν από τις μελλοντικές απαιτήσεις των συμβάσεων τους. 68 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 (όλα τα ποσά σε €) Η ζημιά απομείωσης ύψους €120 χιλ. της τρέχουσας χρήσης (2018: €268 χιλ.) αναγνωρίστηκε στα Λοιπά Κέρδη/(ζημιές), καθώς το πλεόνασμα αναπροσαρμογής της αξίας περιουσιακών στοιχείων δεν περιέχει ποσά για τα σχετικά περιουσιακά στοιχεία. Ο Όμιλος μισθώνει ένα πλήθος 453 αυτοκινήτων με λογιστική αξία € 5.243.106 βάσει συμβάσεων χρηματοδοτικής μίσθωσης που λήγουν σε 3 με 4 έτη τα οποία συμπεριλαμβάνονται στον ανωτέρω πίνακα. 8. Δικαίωμα χρήσης ενεργητικού Όμιλος Κτίρια Μηχανολογικός Μεταφορικά εξοπλισμός μέσα Σύνολο Κόστος κτήσης ή εύλογη αξία 1 Ιανουαρίου 2019 Προσθήκες Διαγραφές Πωλήσεις Μεταφορές 31 Δεκεμβρίου 2019 9,209,662 10,694,307 (493,341) (197,784) 1,439,721 20,652,566 74,352 74,352 6,044 39,137 (6,044) 312,580 351,716 9,215,706 10,733,444 (499,385) (197,784) 1,826,653 21,078,634 Συσσωρευμένες αποσβέσεις 1 Ιανουαρίου 2019 Αποσβέσεις χρήσης Διαγραφές Πωλήσεις Μεταφορές 31 Δεκεμβρίου 2019 (4,339,458) 150,097 197,784 (91,570) (4,083,147) (7,229) (5,163) (12,392) (78,767) 6,044 (48,411) (121,135) (4,425,454) 156,141 197,784 (145,144) (4,216,674) Αναπόσβεστη αξία την 31 Δεκεμβρίου 2019 16,569,419 61,960 230,582 16,861,961 Εταιρεία Κτίρια Μηχανολογικός Μεταφορικά εξοπλισμός μέσα Σύνολο Κόστος κτήσης ή εύλογη αξία 1 Ιανουαρίου 2019 Προσθήκες Διαγραφές 31 Δεκεμβρίου 2019 2,865,802 - - 2,865,802 7,725,448 - - 7,725,448 (78,399) - - (78,399) 10,512,852 - - 10,512,852 (2,474,869) - - Συσσωρευμένες αποσβέσεις 1 Ιανουαρίου 2019 Αποσβέσεις χρήσης Διαγραφές 31 Δεκεμβρίου 2019 66,860 - - 66,860 (2,408,009) - - (2,408,009) Αναπόσβεστη αξία την 31 Δεκεμβρίου 2019 8,104,843 - - 8,104,843 (2,474,869) 69 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 (όλα τα ποσά σε €) Ο Όμιλος μισθώνει ένα πλήθος 453 αυτοκινήτων με λογιστική αξία € 5.243.106 βάσει συμβάσεων χρηματοδοτικής μίσθωσης που λήγουν σε 3 με 4 έτη. Τα αυτοκίνητα αυτά συμπεριλαμβάνονται στον πίνακα Ενσώματα πάγια περιουσιακά στοιχεία και δεν συμπεριλαμβάνονται στον ανωτέρω πίνακα. 9. Επενδυτικά ακίνητα Σημ. Υπόλοιπο στην αρχή της χρήσης Προσθήκες Καθαρά κέρδη/(ζημιές) από προσαρμογή εύλογης αξίας Μεταφορά (σε)/από ενσώματα πάγια Υπόλοιπο στη λήξη της χρήσης Όμιλος 31.12.2019 31.12.2018 38,164,581 40,077,341 2,001,125 2,849,742 (1,254,326) (471,663) 901,426 (4,290,839) 39,812,806 38,164,581 Εταιρεία 31.12.2019 31.12.2018 68,929,579 66,372,000 2,001,125 2,849,742 (1,061,125) 11,838 935,000 (304,000) 70,804,579 68,929,579 Τα επενδυτικά ακίνητα παρουσιάζονται σε εύλογη αξία που προσδιορίζεται σε κάθε ημερομηνία ισολογισμού από ανεξάρτητους εκτιμητές. Περισσότερες πληροφορίες αναφορικά με τις μεθόδους αποτίμησης των επενδυτικών ακινήτων παρουσιάζονται στις σημειώσεις 3(v) και 5. Τα ποσά που αναγνωρίστηκαν στα αποτελέσματα για τα επενδυτικά ακίνητα είναι τα ακόλουθα: Όμιλος Εταιρεία Τα ακόλουθα ποσά έχουν αναγνωριστεί στην κατάσταση αποτελεσμάτων χρήσης: 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 Έσοδα από ενοίκια Κέρδη εύλογης αξίας (που περιλαμβάνονται στα λοιπά κέρδη/(ζημιές) - καθαρά) 971,097 (1,254,326) 861,254 (471,663) 2,506,794 (1,061,125) 2,381,920 11,838 70 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 (όλα τα ποσά σε €) 10. Άυλα περιουσιακά στοιχεία Όμιλος Υπεραξία Λογισμικό Σύνολο Κόστος 1 Ιανουαρίου 2018 Συναλλαγματικές διαφορές Προσθήκες 31 Δεκεμβρίου 2018 27,297,830 27,297,830 1,671,073 43 169,363 1,840,478 28,968,902 43 169,363 29,138,308 1 Ιανουαρίου 2019 Συναλλαγματικές διαφορές Προσθήκες 31 Δεκεμβρίου 2019 27,297,830 27,297,830 1,840,478 279 293,570 2,134,327 29,138,308 279 293,570 29,432,156 - (1,101,875) (1) (190,280) (1,292,156) (1,101,875) (1) (190,280) (1,292,156) 27,297,830 27,297,830 (1,292,156) (314) (210,356) (1,502,826) 548,322 631,501 (1,292,156) (314) (210,356) (1,502,826) 27,846,152 27,929,330 Συσσωρευμένες αποσβέσεις 1 Ιανουαρίου 2018 Συναλλαγματικές διαφορές Απόσβεση χρήσης 31 Δεκεμβρίου 2018 1 Ιανουαρίου 2019 Συναλλαγματικές διαφορές Αποσβέσεις χρήσης 31 Δεκεμβρίου 2019 Αναπόσβεστη αξία στις 31 Δεκεμβρίου 2018 Αναπόσβεστη αξία στις 31 Δεκεμβρίου 2019 71 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 (όλα τα ποσά σε €) Εταιρεία Λογισμικό Goodwill Σύνολο Κόστος 1 Ιανουαρίου 2018 Προσθήκες 31 Δεκεμβρίου 2018 - 1,279,385 131,204 1,410,589 1,279,385 131,204 1,410,589 1 Ιανουαρίου 2019 Προσθήκες 31 Δεκεμβρίου 2019 - 1,410,589 232,554 1,643,143 1,410,589 232,554 1,643,143 Συσσωρευμένες αποσβέσεις 1 Ιανουαρίου 2018 Αποσβέσεις χρήσης 31 Δεκεμβρίου 2018 - (854,357) (157,801) (1,012,158) (854,357) (157,801) (1,012,158) 1 Ιανουαρίου 2019 Αποσβέσεις χρήσης 31 Δεκεμβρίου 2019 Αναπόσβεστη αξία στις 31 Δεκεμβρίου 2018 Αναπόσβεστη αξία στις 31 Δεκεμβρίου 2019 - (1,012,158) (177,948) (1,190,106) 398,431 453,037 (1,012,158) (177,948) (1,190,106) 398,431 453,037 (i) Έλεγχος απομείωσης υπεραξίας Η υπεραξία παρακολουθείται από τη διοίκηση στο επίπεδο των τριών λειτουργικών τομέων που αναφέρονται στη σημείωση 6. Παρακάτω παρουσιάζεται συνοπτικά η κατανομή της υπεραξίας ανά τομέα: 31.12.2019 Υπεραξία 31.12.2018 Υπεραξία Ελλάδα- Ελλάδα- Εξωτερικό Μισθώσεις Εμπορία αυτ/των & αυτοκινήτων αντ/κων & υπηρεσίες Μισθώσεις αυτοκινήτων Σύνολο - 25,939,818 1,358,012 27,297,830 Ελλάδα- Ελλάδα- Εξωτερικό Σύνολο Μισθώσεις Εμπορία αυτ/των & αυτοκινήτων αντ/κων & υπηρεσίες Μισθώσεις αυτοκινήτων - 25,939,818 1,358,012 27,297,830 Η υπεραξία προκύπτει από (α) την εξαγορά της ΧΙΟΥΝΤΑΙ ΕΛΛΑΣ Α.Β.Ε.Ε. και ΚΙΑ ΕΛΛΑΣ Α.Β.Ε.Ε. το 2017 ύψους €25.939.818 και (β) εξαγορά της θυγατρικής AUTOTECHNICA FLEET SERVICES d.o.o. στην Κροατία το 2016 ύψους €1.358.012. 72 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 (όλα τα ποσά σε €) (ii) Κύριες παραδοχές που χρησιμοποιήθηκαν για τον υπολογισμό της αξίας χρήσης Ο Όμιλος ελέγχει σε ετήσια βάση την υπεραξία, που έχει ταξινομηθεί σε μονάδες δημιουργίας ταμειακών ροών (ΜΔΤΡ) για τυχόν απομείωση. Το ανακτήσιμο ποσό των ΜΔΤΡ προσδιορίστηκε με υπολογισμούς που βασίζονται στην αξία χρήσης οι οποίοι απαιτούν τη χρήση παραδοχών. Στους υπολογισμούς χρησιμοποιήθηκαν προβλέψεις ταμειακών ροών βάσει εγκεκριμένων από τη διοίκηση προϋπολογισμών που καλύπτουν μια περίοδο πέντε ετών. Οι ταμειακές ροές πέραν της πενταετούς περιόδου υπολογίζονται με βάση παραδοχές που αναφέρονται παρακάτω, και που συμβαδίζουν με προβλέψεις που αφορούν τον κλάδο στον οποίο δραστηριοποιείται κάθε ΜΔΤΡ. Οι κύριες παραδοχές που υιοθετήθηκαν από τη διοίκηση κατά την 31 Δεκεμβρίου 2019, είναι: • Επιτόκιο (προ φόρων) αναγωγής σε παρούσα αξία: 7 - 10%, • Ρυθμός ανάπτυξης πωλήσεων: 8% - 14%, • Ρυθμός ανάπτυξης στο διηνεκές: 4% Ο έλεγχος απομείωσης κατά την 31 Δεκεμβρίου 2019 δεν κατέληξε σε απομείωση της υπεραξίας. Επίσης εάν οι παραδοχές που χρησιμοποιήθηκαν κατά την 31 Δεκεμβρίου 2019 μεταβάλλονταν κατά 10% αρνητικά, η λογιστική αξία της υπεραξίας θα συνέχιζε να μην κατέληγε σε απομείωση. 11. Συμμετοχή σε θυγατρικές Εταιρεία 31.12.2019 31.12.2018 Υπόλοιπο έναρξης χρήσης 43,056,111 40,556,111 Αγορές 11,266,818 2,500,000 Υπόλοιπο τέλους χρήσης 54,322,929 43,056,111 Τα ποσοστά συμμετοχής στις θυγατρικές εταιρείες και οι λογιστικές τους αξίες στις 31 Δεκεμβρίου αναλύονται ως ακολούθως: 31.12.2019 Επωνυμία Χώρα εγκατάστασης Autotechnica OOD Autotechnica (Cyprus) Ltd Autotechnica Fleet Services S.R.L. Autotechnica Hellas ATEE A.T.C.Autotechnica (Cyprus) Ltd Autotechnica Serbia Doo Autotechnica Montenegro Doo Autotehcnica Fleet Services L.L.C. Autotehcnica Fleet Services Doo Zagreb Derasco Trading Limited Bulgaria Cyprus Romania Greece Cyprus Serbia Montenegro Ukraine Croatia Cyprus Hyundai Hellas % Συμμετοχής 31.12.2018 Λογιστική % αξία Συμμετοχής Λογιστική αξία Κύριες δραστηριότητες Eμπορία αυτοκινήτων-ανταλλακτικών & Mισθώσεις αυτοκινήτων 99.99% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 3,011,842 3,078,811 6,500,000 300,000 1,709 4,000,000 1,000,000 700,000 4,462,750 20,131,000 99.99% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 3,011,842 3,078,811 6,500,000 300,000 1,709 4,000,000 1,000,000 700,000 422,750 20,001,000 Greece 70% - 70% - Eμπορία αυτοκινήτων-ανταλλακτικών Kia Hellas Greece 70% - 70% - Eμπορία αυτοκινήτων-ανταλλακτικών Eltrekka Greece 100% 1,086,818 50% - Εμπορία ανταλλακτικών αυτοκινήτων Technocar Greece 100% 10,050,000 0% - Eμπορία αυτοκινήτων-ανταλλακτικών Mισθώσεις αυτοκινήτων Mισθώσεις αυτοκινήτων Eμπορία αυτοκινήτων-ανταλλακτικών Mισθώσεις αυτοκινήτων Mισθώσεις αυτοκινήτων Mισθώσεις αυτοκινήτων Mισθώσεις αυτοκινήτων Mισθώσεις αυτοκινήτων Εταιρία συμμετοχών 73 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 (όλα τα ποσά σε €) Οι εταιρείες Hyundai Hellas και Kia Hellas αποτελούν έμμεση συμμετοχή μέσω της συμμετοχής μας στην DERASCO TRADING LIMITED και ενοποιήθηκαν για πρώτη φορά στις 31/12/2017, λόγω απόκτησής της 12/12/2017. Τον Μάιο του 2019, η εταιρεία απέκτησε το 100% των μετοχών της ΕΛΤΡΕΚΚΑ Α.Ε. από την ΕΛΤΡΑΚ Α.Ε. και τη θυγατρική της Autotechnica S.A. Η δραστηριότητα της ΕΛΤΡΕΚΚΑ Α.Ε. είναι η εισαγωγή, αποθήκευση, εμπορία και διανομή ανταλλακτικών αυτοκινήτων. Πρέπει να σημειωθεί ότι η ΕΛΤΡΕΚΚΑ Α.Ε. κατέχει το 100% των μετοχών της Fasttrak που διανέμει τα παραπάνω προϊόντα. Η ΕΛΤΡΕΚΚΑ Α.Ε., δραστηριοποιείται από το 1997 στην εισαγωγή και διανομή ανταλλακτικών αυτοκινήτου aftermarket στην Ελλάδα, εκπροσωπώντας τους μεγαλύτερους κατασκευαστές παγκοσμίως. Η γκάμα προϊόντων της ΕΛΤΡΕΚΚΑ καλύπτει όλο το φάσμα αναγκών για επισκευή και συντήρηση αυτοκινήτων, επαγγελματικών οχημάτων και μοτοσυκλετών. Η ΕΛΤΡΕΚΚΑ συνεχίζει στον ίδιο δρόμο και επενδύει στο χώρο των λιπαντικών, υλικών βαφής, αναλώσιμα βαφών, διαγνωστικών μηχανημάτων και εργαλείων. διαθέτει υπερσύγχρονες αποθηκευτικές εγκαταστάσεις που της επιτρέπουν να έχει υψηλή αποθεματική ικανότητα και να προσφέρει τον συντομότερο χρόνο παράδοσης στην αγορά. Η συναλλαγή για την απόκτηση της Eltrekka Α.Ε. πραγματοποιήθηκε σε δύο στάδια, συγκεκριμένα: 1) Την ολοκλήρωση της αύξησης του μετοχικού κεφαλαίου στην Eltrekka από τον άλλο μέτοχο, με αποτέλεσμα να μειωθεί το ποσοστό που κατέχει ο Όμιλος από 50% σε 14% και 2) Η μεταγενέστερη απόκτηση των μετοχών που κατέχει ο άλλος μέτοχος (86% του μετοχικού κεφαλαίου της αύξησης του μετοχικού κεφαλαίου) για € 1. Η ανωτέρω αλληλουχία συναλλαγών είχε ως αποτέλεσμα τη λογιστική αξία της Eltrekka AE ύψους € 1.086.818, η οποία περιλαμβάνει την ιστορική αξία των αρχικών μετοχών του Ομίλου (μετά την αφαίρεση των απομειώσεων) πλέον της εύλογης αξίας των μετοχών που αποκτήθηκαν από τον άλλο μέτοχο . Ως τελική ακολουθία της συναλλαγής, ο Όμιλος παρουσίασε εύλογη αξία για την εκτίμηση της τελικής κατανομής των καθαρών περιουσιακών στοιχείων της Eltrekka Α.Ε. σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ΔΠΧΠ 3 «Συγχωνεύσεις Επιχειρήσεων»: 74 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 (όλα τα ποσά σε €) Ημερομηνία απόκτησης 01.06.2019 Προσαρμογές Προσ/νες 01.06.2019 ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ Μη κυκλοφορούν ενεργητικό Ενσώματα πάγια περιουσιακά στοιχεία Δικαίωμα χρήσης ενεργητικού Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις Εμπορικές και λοιπές απαιτήσεις 6.172.359 2.465.640 148.950 290.163 (988.902) 423.396 - 5.183.457 2.465.640 572.346 290.163 Σύνολο μη κυκλοφορούντος ενεργητικού 9.077.112 (565.506) 8.511.606 Κυκλοφορούν ενεργητικό Αποθέματα Εμπορικές και λοιπές απαιτήσεις Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα Σύνολο κυκλοφορούντος ενεργητικού Σύνολο ενεργητικού 6.617.462 4.462.365 1.332.504 12.412.332 21.489.444 (775.248) (511.560) (1.286.808) (1.852.314) 5.842.214 3.950.805 1.332.504 11.125.524 19.637.130 ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις Παροχές μετά την έξοδο από την υπηρεσία Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις Υποχρεώσεις μισθώσεων 693.825 737.574 2.131.953 (737.574) - 693.825 2.131.953 Σύνολο μακροπρόθεσμων υποχρεώσεων 3.563.351 (737.574) 2.825.778 3.007.738 6.904.700 354.766 (44.938) - 2.962.800 6.904.700 354.766 Σύνολο βραχυπρόθεσμων υποχρεώσεων 10.267.204 (44.938) 10.222.266 Σύνολο υποχρεώσεων 13.830.556 (782.512) 13.048.043 Αρχική καθαρή αξία ενεργητικού 7.658.889 (1.069.802) 6.589.087 Βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις Δάνεια Υποχρεώσεις μισθώσεων Η τελική κατανομή της τιμής αγοράς οδήγησε σε αναγνώριση κερδών από εξαγορά ευκαιρίας ύψους € 5.502.269. Επίσης κατά τον προσδιορισμό της τιμής αγοράς της Eltrekka Α.Ε προέκυψε κέρδος ύψους €757.375 λόγω και του αντιλογισμού προηγούμενης απομείωσης στην συμμετοχή του Ομίλου . Ως εκ τούτου έχει αναγνωριστεί κέρδος από την εξαγορά της Eltrekka Α.Ε ποσό ύψους € 6.259.644 στα «Λοιπά κέρδη / ζημίες –καθαρά» (σημείωση 31). 75 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 (όλα τα ποσά σε €) 12. Επενδύσεις σε συγγενείς και κοινοπραξίες Όμιλος Επωνυμία ΕΛΤΡΕΚΚΑ ΑΕ (1) SPORTSLAND ΑΕ (2) ΚΡΗΤΙΚΑ ΓΚΟΛΦ Α.Ε. (3) Σύνολο επενδύσεων που λογιστικοποιούνται με τη μέθοδο της καθαρής θέσης Χώρα εγκατάστασης/ δραστηριότητας: Ελλάδα Ελλάδα Ελλάδα % Συμμετοχής 2019 % 100% 50% 45% 2018 % 50% 50% 45% Φύση σχέσης Κοινοπραξία Κοινοπραξία Συγγενής Μέθοδος επιμέτρησης Λογιστική αξία 2019 Ενοποίηση Μέθοδος καθαρής θέσης Μέθοδος καθαρής θέσης 2018 6,998,389 5,234,345 12,232,734 0 389,889 5,233,774 5,812,605 11,436,267 0 Εταιρεία Επωνυμία SPORTSLAND ΑΕ (2) ΚΡΗΤΙΚΑ ΓΚΟΛΦ Α.Ε. (3) Σύνολο επενδύσεων που λογιστικοποιούνται με τη μέθοδο της καθαρής θέσης Χώρα εγκατάστασης/ δραστηριότητας: Ελλάδα Ελλάδα % Συμμετοχής 2019 % 50% 45% 2018 % 50% 45% Φύση σχέσης Λογιστική Μέθοδος επιμέτρησης αξία 2019 Κοινοπραξία Συγγενής Μέθοδος καθαρής θέσης Μέθοδος καθαρής θέσης 2018 6,410,000 9,502,281 6,345,000 7,836,069 15,912,281 14,181,069 ΕΛΤΡΕΚΚΑ Α.Ε. Με την εξαγορά της ΕΛΤΡΕΚΚΑ Α.Ε. η συμμετοχή της AUTOHELLAS ATEE μεταφέρθηκε από τις κοινοπραξίες στις θυγατρικές (σημείωση 11). SPORTSLAND Α.Ε. Η SPORTSLAND Α.Ε. ιδρύθηκε το 2008. Η εταιρεία, κατέχει στην Ασωπία μεγάλη έκταση αγροτεμαχίων, όπου σχεδιάζει να αναπτύξει την εν λόγω τουριστική επένδυση προχωρώντας κάθε χρόνο στην εξαγορά και άλλων αγροτεμαχίων στην περιοχή. Πρόκειται για εταιρεία που έχει συγκεντρώσει μεγάλες εκτάσεις γης στην ευρύτερη περιοχή και στην οποία σχεδιάζονται να υλοποιηθούν σύνθετες επενδύσεις, που θα συνδυάζουν αθλητικές και δραστηριότητες αναψυχής, δημιουργώντας έναν ολοκληρωμένο πόλο αναψυχής για μικρούς και μεγάλους. ΚΡΗΤΙΚΑ ΓΚΟΛΦ Α.Ε. Η Κρητικά Γκολφ Α.Ε. αποτελεί συγγενή εταιρεία της Autohellas, της οποίας η κύρια δραστηριότητά αφορά την λειτουργία γηπέδου Γκόλφ σε ενιαία έκταση μεγαλύτερη των 700 στρεμμάτων στον Δήμο Χερσονήσου στο Ηράκλειο Κρήτης. Η εταιρεία ιδρύθηκε τον Αύγουστο του 1997. Το γήπεδο λειτουργεί όλο το χρόνο, είναι 18 οπών σχεδιασμένο σε διεθνή πρότυπα της PGA, ώστε να πληροί τις προδιαγραφές και απαιτήσεις των γκολφερς και να είναι κατάλληλο για τη διεξαγωγή διεθνών τουρνουά. Από τις αρχές του 2017 λειτουργεί στις εγκαταστάσεις της εταιρείας και μία νέα ξενοδοχειακή μονάδα πέντε αστέρων η οποία συμπληρώνει την λειτουργία του γηπέδου Γκολφ και συνδράμει στην περαιτέρω αύξηση του ποιοτικού τουρισμού στην Κρήτη. 76 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 (όλα τα ποσά σε €) Συνοπτικός ισολογισμός Κυκλοφορούν ενεργητικό Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα Λοιπά κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία Σύνολο κυκλοφορούντος ενεργητικού Μη κυκλοφορούν ενεργητικό Χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις (εκτός εμπορικών υποχρεώσεων) Λοιπές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις Σύνολο βραχυπρόθεσμων υποχρεώσεων ΕΛΤΡΕΚΚΑ Α.Ε. 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2018 ΚΡΗΤΙΚΑ ΓΚΟΛΦ Α.Ε. 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2018 692,855.29 12,020,000.00 12,712,855.29 6,626,000.00 37,562 89,420 126,982 10,710,635 65,359 105,167 170,526 10,685,139 650,122 237,525 887,647 14,941,472 330,313 387,437 717,750 15,337,416 - 9,748,000.00 7,387,000.00 17,135,000.00 27,925 27,925 29,693 29,693 252,126 252,126 324,358 303,550 627,909 - 1,425,000.00 1,425,000.00 778,855.29 341,001 341,001 10,468,690 358,423 358,423 10,467,548 36,414 36,414 15,540,578 2,473,694 46,130 2,519,823 12,907,435 10,467,548 130,000 10,361,940 190,000 (1,796) (82,596) 10,467,548 12,907,435 3,700,002 - 1,490,557.05 (662,171.27) (49,530.49) 778,855.29 13,230,316 1,000,200 (1,323,081) 12,907,435 50% 5,234,345 - 50% 389,888.54 389,888.54 - Χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις (εκτός εμπορικών υποχρεώσεων) Λοιπές μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις Σύνολο μακροπρόθεσμων υποχρεώσεων Καθαρή θέση SPORTSLAND Α.Ε. 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2018 Συμφωνία λογιστικών αξιών: Καθαρή θέση την 1 Ιανουαρίου Αύξηση μετοχικού κεφαλαίου Μεταβολή στα αποθεματικά Κέρδη χρήσης Λοιπά συνολικά εισοδήματα Καθαρή θέση στη λήξη της χρήσης Μερίδιο Ομίλου σε % Μερίδιο Ομίλου σε € Υπεραξία Λογιστική αξία Συνοπτική κατάσταση συνολικών εισοδημάτων Κύκλος εργασιών Έσοδα από τόκους Αποσβέσεις Έξοδα τόκων Φόρος εισοδήματος Κέρδη από συνεχιζόμενες δραστηριότητες ΕΛΤΡΕΚΚΑ Α.Ε. 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2018 30,164,489.55 2,000.00 (507,549.81) (775,000.00) 29,540.37 (662,171.27) (128,857) 10,468,690 5,234,345 15,540,578 45% 6,998,389 50% 5,233,774 5,233,774 SPORTSLAND Α.Ε. 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2018 5 6 (4,720) (5,091) (440) (820) 17,423 (11,110) (128,857) - Ζημιές χρήσης (662,171.27) (128,857) (82,596) Λοιπά συνολικά εισοδήματα Συγκεντρωτικά συνολικά εισοδήματα (49,530.49) (711,701.76) (128,857) (82,596) - (1,066,858) 6,998,389 45% 5,812,605 5,812,605 ΚΡΗΤΙΚΑ ΓΚΟΛΦ Α.Ε. 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2018 1,283,045 1,079,247 (716,297) (701,618) (67,967) (146,131) (1,066,858) (1,323,081) (1,066,858) (1,323,081) (1,066,858) (1,323,081) 13. Αναβαλλόμενη φορολογία Οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις συμψηφίζονται όταν υπάρχει νομικά εκτελεστό δικαίωμα να συμψηφιστούν οι τρέχουσες φορολογικές απαιτήσεις έναντι των τρεχουσών φορολογικών υποχρεώσεων και όταν οι αναβαλλόμενοι φόροι εισοδήματος αφορούν την ίδια φορολογική αρχή. Τα συμψηφισμένα ποσά είναι τα παρακάτω: Αναβαλλόμενες φορολογικές υποχρεώσεις Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις Καθαρός αναβαλλόμενος φόρος Όμιλος 31.12.2019 31.12.2018 17,091,474 29,465,867 (5,208,108) (7,481,249) 11,883,367 21,984,618 31.12.2019 15,835,623 (2,870,802) 12,964,822 Εταιρεία 31.12.2018 27,865,713 (2,995,678) 24,870,035 Τα μικτά ποσά αναβαλλόμενων φορολογικών απαιτήσεων και υποχρεώσεων αναλύονται ως ακολούθως: Αναβαλλόμενες φορολογικές υποχρεώσεις Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις Καθαρός αναβαλλόμενος φόρος Όμιλος 31.12.2019 31.12.2018 15,560,650 27,296,944 (3,677,283) (5,312,326) 11,883,367 21,984,618 Εταιρεία 31.12.2019 31.12.2018 12,964,822 24,870,035 12,964,822 24,870,035 Το μεγαλύτερο μέρος των αναβαλλόμενων φορολογικών απαιτήσεων και υποχρεώσεων είναι μακροπρόθεσμο. 77 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 (όλα τα ποσά σε €) Η συνολική μεταβολή στον αναβαλλόμενο φόρο εισοδήματος είναι η παρακάτω: Σημ. Υπόλοιπο στην αρχή της χρήσης Φόρος - χρέωση/πίστωση στην κατάσταση αποτελεσμάτων Φόρος - χρέωση/πίστωση απευθείας στην καθαρή θέση Φόρος - χρέωση/πίστωση απευθείας στα λοιπά συνολικά εισοδήματα Αγορές θυγατρικών Συναλλαγματικές διαφορές Υπόλοιπο στη λήξη της χρήσης 33 Όμιλος 31.12.2019 31.12.2018 21,984,619 21,900,367 31.12.2019 24,870,035 Εταιρεία 31.12.2018 30,420,834 1,240,047 3,890,025 (439,788) (1,722,522) (11,169,222) (3,828,276) (11,465,426) (3,828,276) (23,127) (148,950) 22,504 21,984,619 12,964,822 - 11,883,367 24,870,035 Οι μεταβολές στις αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις κατά τη διάρκεια της χρήσης, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη ο συμψηφισμός των υπολοίπων εντός της ίδιας φορολογικής αρχής είναι οι παρακάτω: Αναβαλλόμενες φορολογικές υποχρεώσεις: Όμιλος Ενσώματα πάγια περιουσιακά Έξοδα δανείων στοιχεία 1 Ιανουαρίου 2018 Συναλλαγματικές διαφορές Υπόλοιπο στη λήξη της χρήσης Χρέωση/(πίστωση) απευθείας στα λοιπά συνολικά εισοδήματα 31 Δεκεμβρίου 2018 1 Ιανουαρίου 2019 Συναλλαγματικές διαφορές Υπόλοιπο στη λήξη της χρήσης Χρέωση/(πίστωση) απευθείας στα λοιπά συνολικά εισοδήματα Αγορές θυγατρικών 31 Δεκεμβρίου 2019 Λοιπά Σύνολο 14,832,552 1,205,391 178,225 4,681,334 (1,399,038) - 14,221,447 (331,838) (3,917,559) 33,735,333 (525,486) (3,739,334) (4,647) 16,211,521 3,282,296 9,972,051 (4,647) 29,465,867 16,211,521 1,052,653 214,271 3,282,296 (3,028,466) - 9,972,051 298,775 (11,351,725) 29,465,867 (1,677,038) (11,137,454) (7,954) 189,733 17,660,224 258,319 512,149 (1,080,899) (7,954) 448,053 17,091,474 78 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 (όλα τα ποσά σε €) Εταιρεία Ενσώματα πάγια περιουσιακά Έξοδα δανείων στοιχεία 1 Ιανουαρίου 2018 Φόρος - χρέωση/πίστωση στην κατάσταση αποτελεσμάτων Φόρος - χρέωση/πίστωση απευθείας στην καθαρή θέση 31 Δεκεμβρίου 2018 1 Ιανουαρίου 2019 Φόρος - χρέωση/πίστωση στην κατάσταση αποτελεσμάτων Φόρος - χρέωση/πίστωση απευθείας στην καθαρή θέση 31 Δεκεμβρίου 2019 Λοιπά Σύνολο 12,362,844 4,681,334 14,912,835 31,957,014 1,036,536 (1,399,038) 10,535 (351,967) 178,225 13,577,606 3,282,296 (3,917,559) 11,005,812 (3,739,334) 27,865,713 13,577,606 3,282,296 11,005,812 27,865,713 1,822,784 (2,765,130) 345,913 (596,433) (81,932) 15,318,457 517,166 (11,351,725) (11,433,657) 15,835,623 Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις: Όμιλος 1 Ιανουαρίου 2018 Φόρος - χρέωση/πίστωση στην κατάσταση αποτελεσμάτων Φόρος - χρέωση/πίστωση απευθείας στην καθαρή θέση Φόρος - χρέωση/πίστωση απευθείας στα λοιπά συνολικά εισοδήματα 31 Δεκεμβρίου 2018 1 Ιανουαρίου 2019 Φόρος - χρέωση/πίστωση στην κατάσταση αποτελεσμάτων Φόρος - χρέωση/πίστωση απευθείας στην καθαρή θέση Φόρος - χρέωση/πίστωση απευθείας στα λοιπά συνολικά εισοδήματα Αγορές θυγατρικών 31 Δεκεμβρίου 2019 Προβλέψεις για παροχές σε εργαζομένους (990,250) (5,800,000) Προβλέψεις/Δεδουλ ευμένες υποχρεώσεις (4,154,037) Έσοδα επόμενων χρήσεων (890,679) (388,471) 2,256,204 3,576,827 (88,943) - 27,151 (1,440,514) Φορολογικές ζημιές Λοιπά Σύνολο - (11,834,967) (1,121,027) 91,977 4,415,510 - - - (88,943) (3,543,796) (577,211) (2,011,705) 91,977 27,151 (7,481,249) (1,440,514) (3,543,796) (577,211) (2,011,705) 91,977 (7,481,249) (51,595) 2,748,108 (69,184) 173,971 115,785 2,917,085 (31,768) - - - - (31,768) (15,173) (173,456) (1,712,506) (795,687) (84,516) (730,911) (1,837,735) (339,031) (131,269) (15,173) (597,003) (5,208,108) 79 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 (όλα τα ποσά σε €) Εταιρεία 1 Ιανουαρίου 2018 Φόρος - χρέωση/πίστωση στην κατάσταση αποτελεσμάτων Φόρος - χρέωση/πίστωση απευθείας στην καθαρή θέση 31 Δεκεμβρίου 2018 Προβλέψεις για παροχές σε εργαζομένους (307,823) Έσοδα επόμενων χρήσεων (1,228,357) (1,536,180) (249,529) (1,121,027) (1,370,556) (88,943) (646,295) (2,349,384) (88,943) (2,995,678) (646,295) (2,349,384) (2,995,678) (17,326) 173,971 156,645 (31,768) (695,389) (2,175,413) (31,768) (2,870,802) 1 Ιανουαρίου 2019 Φόρος - χρέωση/πίστωση στην κατάσταση αποτελεσμάτων Φόρος - χρέωση/πίστωση απευθείας στην καθαρή θέση 31 Δεκεμβρίου 2019 Σύνολο Οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις του Ομίλου περιλαμβάνουν ποσό €1.977.389 το οποίο αφορά μεταφερόμενες φορολογικές ζημιές της XΙΟΥΝΤΑΙ ΕΛΛΑΣ Α.Β.Ε.Ε. και ΚΙΑ ΕΛΛΑΣ Α.Β.Ε.Ε. Οι ζημιές των θυγατρικών προέρχονται από 2 χρήσεις, ήτοι 2015, 2016. Ο Όμιλος εκτιμά ότι οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις είναι ανακτήσιμες με βάση το εκτιμώμενο μελλοντικό φορολογητέο εισόδημα σύμφωνα με τα εγκεκριμένα επιχειρηματικά σχέδια και τους προϋπολογισμούς των θυγατρικών. Οι θυγατρικές ήδη παράγουν φορολογητέο εισόδημα. Οι ζημιές δύναται να μεταφερθούν έως το 2021. 14. Χρηματοοικονομικά στοιχεία σε εύλογη αξία μέσω λοιπών συνολικών εισοδημάτων Τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία σε εύλογη αξία μέσω λοιπών συνολικών εισοδημάτων περιλαμβάνουν μετοχές της Αεροπορία Αιγαίου Α.Ε. που δεν κατέχονται για εμπορία και τις οποίες ο Όμιλος έχει οριστικά επιλέξει να τις αναγνωρίσει στην κατηγορία αυτή κατά τη μετάβασή του στο ΔΠΧΑ 9. Πρόκειται για στρατηγικές επενδύσεις και ο Όμιλος θεωρεί ότι η ταξινόμηση αυτή είναι καταλληλότερη. Οι συμμετοχικοί τίτλοι σε εύλογη αξία μέσω λοιπών συνολικών εισοδημάτων περιλαμβάνουν τις ακόλουθες επενδύσεις: Όμιλος Εισηγμένοι τίτλοι - Συμμετοχικοί τίτλοι 31.12.2019 31.12.2018 Εταιρεία 31.12.2019 Εταιρεία 31.12.2018 69,959,468 61,464,389 69,959,468 61,464,389 69,959,468 61,464,389 69,959,468 61,464,389 Περαιτέρω πληροφορίες αναφορικά με την μεταβολή της αξίας των συμμετοχικών τίτλων κατά την ημερομηνία έγκρισης των Οικονομικών καταστάσεων συμπεριλαμβάνονται στη σημείωση 40 “Γεγονότα μετά την ημερομηνία ισολογισμού”. 15. Χρηματοοικονομικά στοιχεία σε εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων Τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία σε εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων περιλαμβάνουν συμμετοχή 16,32% και ποσού €1 στην Spotmechanic ltd 31 Δεκεμβρίου 2019 και €1 στις 31 Δεκεμβρίου 2018. 80 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 (όλα τα ποσά σε €) 16. Εμπορικές και λοιπές απαιτήσεις Προκαταβολές Λοιπές απαιτήσεις Μείον: πρόβλεψη για επισφαλείς λοιπές απαιτήσεις Απαιτήσεις από συνδεδεμένα μέρη Σύνολο Όμιλος 31.12.2019 31.12.2018 75,946,313 45,808,710 (5,780,101) (2,701,467) 70,166,212 43,107,242 20,964,129 16,094,693 18,031,544 15,995,539 Εταιρεία 31.12.2019 31.12.2018 35,491,620 28,520,810 (1,639,419) (1,110,094) 33,852,202 27,410,715 7,891,211 10,123,446 12,811,404 11,283,980 (540,873) 149,549 108,770,561 (644,755) 899,162 75,451,881 1,002,708 55,557,525 1,830,797 50,648,940 Μείον: μακροπρόθεσμο σκέλος Βραχυπρόθεσμο σκέλος 18,223,280 90,547,281 14,222,399 61,229,482 15,568,663 39,988,862 12,809,830 37,839,110 Σημ. Εμπορικές απαιτήσεις Μείον: προβλέψεις απομείωσης Εμπορικές απαιτήσεις - καθαρές Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τις πολιτικές απομείωσης που εφαρμόζει ο Όμιλος και τον υπολογισμό της πρόβλεψης ζημιάς παρέχονται στη σημείωση 4.1. Οι λοιπές απαιτήσεις αφορούν κυρίως το αποθεματικό τιτλοποίησης απαιτήσεων και συναφή με την τιτλοποίηση απαιτήσεων κονδύλια καθώς και τις τιμολογήσεις που αφορούν στα άλλα έσοδα των εταιρειών, π.χ. ενοίκια, συμβάσεις κ.λ.π. Οι μακροπρόθεσμες λοιπές απαιτήσεις καθίστανται εισπρακτέες εντός 2 έως 3 ετών από το τέλος της περιόδου αναφοράς. Περαιτέρω πληροφορίες σχετικά με τα υπόλοιπα με συνδεδεμένα μέρη και σε διευθυντικά στελέχη και μέλη της διοίκησης παρουσιάζονται στη σημείωση 38. 17. Αποθέματα Όμιλος Εταιρεία 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 Καινούργια αυτοκίνητα 42,476,998 33,818,921 - 4,671,554 Μεταχειρισμένα αυτοκίνητα 11,631,683 8,500,825 - 2,500 Ανταλλακτικά - Αξεσουάρ 13,909,258 3,670,796 85,951 749,291 87,365 230,560 73,836 116,334 68,105,303 46,221,102 159,787 5,539,680 Λοιπά αποθέματα Σύνολο Η απομείωση αποθεμάτων στην καθαρή ρευστοποιήσιμη αξία σε επίπεδο Ομίλου ανήλθε σε €187.274 (2018 - €206.718). Η απομείωση αυτή αναγνωρίστηκε ως έξοδο κατά τη διάρκεια της χρήσης που έληξε στις 31 Δεκεμβρίου 2018 και συμπεριλήφθηκε στα λοιπά έξοδα στα αποτελέσματα 81 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 (όλα τα ποσά σε €) 18. Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα Όμιλος 31.12.2019 31.12.2018 Μετρητά Εταιρεία 31.12.2019 31.12.2018 155,427 185,711 59,124 111,503 Καταθέσεις όψεως 15,365,525 29,303,443 4,933,534 10,467,180 Καταθέσεις προθεσμίας 24,651,580 18,014,289 20,000,000 10,000,000 40,172,533 47,503,443 24,992,659 20,578,683 Σύνολο Το πραγματικό επιτόκιο των καταθέσεων προθεσμίας ήταν 0,68% και 0,80% για την χρήση 2019 και 2018 αντίστοιχα. 19. Μετοχικό κεφάλαιο και διαφορά από έκδοση μετοχών υπέρ το άρτιο 1 Ιανουαρίου 2018 31 Δεκεμβρίου 2018 12,213,750 12,213,750 Κοινές ονομαστικές μετοχές 3,908,400 3,908,400 1 Ιανουαρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2019 12,213,750 48,855,000 3,908,400 3,908,400 Αριθμός μετοχών Υπέρ το άρτιο Ίδιες μετοχές Σύνολο 130,553 130,553 (219,294) (219,294) 3,819,659 3,819,659 130,553 130,553 (219,294) (219,294) 3,819,659 3,819,659 Η ονομαστική αξία των κοινών μετοχών ανέρχεται σε 0,08 ευρώ ανά μετοχή. Όλες οι μετοχές είναι κοινές, έχουν καταβληθεί πλήρως, συμμετέχουν στα κέρδη και έχουν δικαίωμα ψήφου. Οι ίδιες μετοχές είναι μετοχές που αποκτήθηκαν από την Εταιρεία το 2012. Η Ετήσια Γενική Συνέλευση των μετόχων της Εταιρείας, η οποία έλαβε χώρα στις 15.05.2019, αποφάσισε, μεταξύ άλλων, να μειώσει την ονομαστική αξία των μετοχών από € 0,32 σε € 0,08 και ταυτόχρονα να αυξήσει τον αριθμό των μετοχών από 12.213.750 έως 48.855.000 κοινές ονομαστικές με δικαίωμα ψήφου (διάσπαση μετοχών). 82 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 (όλα τα ποσά σε €) 20. Αποθεματικά εύλογης αξίας Όμιλος Χρηματοοικονομικά στοιχεία σε εύλογη Note αξία μέσω λοιπών συνολικών εισοδημάτων - Στοιχεία διαθέσιμα προς πώληση Αποθεματικό αποτίμησης Σύνολο 37,383,418 8,147,292 45,530,710 37,383,418 (37,383,418) - - (7,245,802) - (617,172) (7,862,974) 3,917,559 - (173,578) 3,743,981 34,055,175 - 7,356,542 41,411,717 1 Ιανουαρίου 2019 34,055,175 - 7,356,542 41,411,717 Αλλαγή λογιστικών πολιτικών λόγω υιοθέτησης ΔΧΠΑ 9 Αποτίμηση - προ φόρου Αποτίμηση - φόρος 8,495,078 11,351,725 - 1,241,667 (214,271) 9,736,746 11,137,454 53,901,978 - 8,383,939 62,285,916 Στοιχεία διαθέσιμα προς πώληση Αποθεματικό αποτίμησης Σύνολο 37,383,418 4,890,833 42,274,251 37,383,418 (37,383,418) - (7,245,802) - 1,394,164 (5,851,638) 3,917,559 34,055,175 - 6,284,997 3,917,559 40,340,171 34,055,175 - 6,284,997 40,340,171 8,495,078 11,351,725 53,901,978 - (52,044) 81,932 6,314,885 8,443,034 11,433,657 60,216,863 1 Ιανουαρίου 2018 Μεταφορές σε/(από) αποτελέσματα εις νέον Αποτίμηση διαθέσιμων προς πώληση χρηματοοικονομικών στοιχείων - προ φόρου Αποτίμηση διαθέσιμων προς πώληση χρηματοοικονομικών στοιχείων - φόρος 31 Δεκεμβρίου 2018 31 Δεκεμβρίου 2019 Εταιρεία 1 Ιανουαρίου 2018 Μεταφορές σε/(από) αποτελέσματα εις νέον Αποτίμηση διαθέσιμων προς πώληση χρηματοοικονομικών στοιχείων - προ φόρου Αποτίμηση διαθέσιμων προς πώληση χρηματοοικονομικών στοιχείων - φόρος 31 Δεκεμβρίου 2018 1 Ιανουαρίου 2019 Αλλαγή λογιστικών πολιτικών λόγω υιοθέτησης ΔΧΠΑ 9 Αποτίμηση - προ φόρου Αποτίμηση - φόρος 31 Δεκεμβρίου 2019 Χρηματοοικονομικά στοιχεία σε εύλογη Note αξία μέσω λοιπών συνολικών εισοδημάτων - 83 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 (όλα τα ποσά σε €) 21. Λοιπά αποθεματικά Όμιλος 923,125 Αποθεματικό συναλλαγματικών διαφορών (102,552) 30,904,226 45,827 (898) 922,227 (102,552) 4,580,679 (898) 35,484,008 29,538,819 45,827 922,227 (102,552) 35,484,008 - 4,997,105 - (172,944) 5,079,687 34,535,924 45,827 749,283 (102,552) 4,824,161 40,308,169 Τακτικό αποθεματικό Ειδικό αποθεματικό Αφορολόγητο αποθεματικό Λοιπά αποθεματικά 1 Ιανουρίου 2018 Μεταφορές σε/(από) αποτελέσματα εις νέον Λοιπά 31 Δεκεμβρίου 2018 5,079,687 24,958,139 45,827 5,079,687 4,580,679 29,538,819 1 Ιανουαρίου 2019 Μεταφορές σε/(από) αποτελέσματα εις νέον Λοιπά 31 Δεκεμβρίου 2019 5,079,687 Εταιρεία Σύνολο - 924,375 Αποθεματικό συναλλαγματικών διαφορών - 30,849,545 96,812 924,375 - 6,080,679 36,930,224 31,038,819 96,812 924,375 - 36,930,224 6,897,105 37,935,923 96,812 (540,150) 384,225 - 6,356,955 43,287,179 Τακτικό αποθεματικό Ειδικό αποθεματικό Αφορολόγητο αποθεματικό Λοιπά αποθεματικά 1 Ιανουρίου 2018 Μεταφορές σε/(από) αποτελέσματα εις νέον 31 Δεκεμβρίου 2018 4,870,218 24,958,139 96,812 4,870,218 6,080,679 31,038,819 1 Ιανουαρίου 2019 Μεταφορές σε/(από) αποτελέσματα εις νέον 31 Δεκεμβρίου 2019 4,870,218 4,870,218 Σύνολο Τακτικό αποθεματικό Το Τακτικό Αποθεματικό σχηματίζεται σύμφωνα με τις διατάξεις της Ελληνικής Νομοθεσίας κατά την οποία ποσό τουλάχιστον ίσο με το 5% των ετησίων καθαρών (μετά φόρων) κερδών, είναι υποχρεωτικό να μεταφερθεί στο Τακτικό Αποθεματικό μέχρι το ύψος του να φθάσει το ένα τρίτο του καταβεβλημένου μετοχικού κεφαλαίου. Το τακτικό αποθεματικό μπορεί να χρησιμοποιηθεί για κάλυψη ζημιών μετά από απόφαση της Τακτικής Γενικής Συνέλευσης των μετόχων, και ως εκ τούτου δε μπορεί να χρησιμοποιηθεί για οποιοδήποτε άλλο λόγο. Ειδικό αποθεματικό Το αποθεματικό αυτό αφορά έσοδα φορολογηθέντα κατ΄ ειδικό τρόπο, σχηματίζεται βάσει των διατάξεων της φορολογικής νομοθεσίας και αφορά α) κέρδη από πώληση εταιρείας μη εισηγμένης, με τα κέρδη αυτά να μην φορολογούνται εφόσον δεν διανέμονται ενώ σε αντίθετη περίπτωση φορολογούνται σύμφωνα με τις γενικές φορολογικές διατάξεις και β) εισπραχθέντα μερίσματα. Αφορολόγητο αποθεματικό Περιλαμβάνεται το μέρος των αδιανέμητων καθαρών κερδών κάθε χρήσης που προέρχεται από απαλλασσόμενα της φορολογίας έσοδα και από έσοδα φορολογηθέντα κατά ειδικό τρόπο με εξάντληση της φορολογικής υποχρέωσης. Τα ανωτέρω αποθεματικά μπορούν να κεφαλαιοποιηθούν και να διανεμηθούν (αφού ληφθούν υπόψη οι περιορισμοί που μπορεί να ισχύουν κάθε φορά) με απόφαση της Τακτικής Γενικής Συνέλευσης των μετόχων. Σε περίπτωση κεφαλαιοποίησης ή διανομής υπόκεινται σε φόρο εισοδήματος με τον τρέχοντα φορολογικό συντελεστή. Αποθεματικό συναλλαγματικών διαφορών 84 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 (όλα τα ποσά σε €) Οι συναλλαγματικές διαφορές που προκύπτουν από τη συναλλαγματική μετατροπή των ελεγχόμενων οντοτήτων σε ξένες χώρες αναγνωρίζονται στα λοιπά συνολικά εισοδήματα όπως περιγράφεται στη σημείωση 2.4 και συσσωρεύονται σε ξεχωριστό αποθεματικό εντός των ιδίων κεφαλαίων. Το σωρευτικό ποσό μεταφέρεται στα αποτελέσματα όταν η καθαρή επένδυση πωλείται. Λοιπά αποθεματικά Τα λοιπά αποθεματικά σχηματίστηκαν από την απορρόφηση διά συγχώνευσης των εταιρειών ΒΑΚΑΡ Α.Ε., ΒΕΛΜΑΡ Α.Ε. και ΤΕΧΝΟΚΑΡ Α.Ε. 22. Δάνεια Δάνεια Όμιλος 31.12.2019 31.12.2018 Εταιρεία 31.12.2019 31.12.2018 277,241,786 143,385,111 239,066,896 104,234,887 277,241,786 143,385,111 239,066,896 104,234,887 24,488,920 67,101,413 - 47,733,092 60,737,769 76,232,415 56,986,831 73,018,661 Σύνολο βραχυπρόθεσμων δανείων 85,226,689 143,333,828 56,986,831 120,751,754 Σύνολο δανείων 362,468,474 286,718,939 296,053,727 224,986,640 Μακροπρόθεσμα Τραπεζικά δάνεια Σύνολο μακροπρόθεσμων δανείων Βραχυπρόθεσμα Τραπεζικά δάνεια Βραχυπρόθεσμο μέρος μακροπροθέσμων τραπεζικών δανείων Μέρος του βραχυχρόνιου και μακροχρόνιου δανεισμού καλύπτεται από εξασφαλίσεις επί αυτοκινήτων και κτιρίων όπως αναφέρονται στη σημείωση 7 των Οικονομικών Καταστάσεων. Το μέσο σταθμικό επιτόκιο των βραχυπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων δανείων του Ομίλου το 2019 κυμάνθηκε από 2,60% - 3,20% αντίστοιχα (2018: Το μεσοσταθμικό επιτόκιο ήταν από 3,00% - 3,7%). Το μέσο σταθμικό επιτόκιο των βραχυπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων δανείων της Εταιρείας το 2019 ήταν κυμάνθηκε από 2,60% - 3,10% (2018: Το μεσοσταθμικό επιτόκιο ήταν από 3,00% - 3,70%). 85 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 (όλα τα ποσά σε €) Μεταβολές στα Δάνεια Όμιλος Ταμειακές συναλλαγές 01.01.2018 Μακροπρόθεσμα δάνεια Βραχυπρόθεσμα δάνεια Σύνολο 206,359,790 131,790,906 338,150,696 Εξόφληση (48,522,542) (149,359,730) (197,882,272) Καινούργια χρηματοδότηση 40,262,514 109,363,678 149,626,192 Μη ταμειακές συναλλαγές (58,422,739) 52,047,739 (6,375,000) Ταμειακές συναλλαγές 01.01.2019 Μακροπρόθεσμα δάνεια Βραχυπρόθεσμα δάνεια Σύνολο 143,385,111 143,333,828 286,718,939 Εξόφληση (58,404,344) (207,335,495) (265,739,840) Καινούργια χρηματοδότηση 205,785,510 125,692,097 331,477,607 Από απόκτηση Απόσβεση δανείων θυγατρικών Μεταφορές - 31.12.2018 3,708,087 143,385,111 (508,764) 143,333,828 3,199,322 286,718,939 Μη ταμειακές συναλλαγές Από απόκτηση Απόσβεση δανείων θυγατρικών Μεταφορές (14,030,473) 14,030,473 - 6,904,700 6,904,700 30.6.2019 505,982 277,241,786 2,601,087 85,226,689 3,107,068 362,468,475 Εταιρεία Ταμειακές συναλλαγές 01.01.2018 Μακροπρόθεσμα δάνεια Βραχυπρόθεσμα δάνεια Σύνολο 162,879,476 109,940,871 272,820,347 Εξόφληση (42,939,606) (121,817,729) (164,757,335) Καινούργια χρηματοδότηση 25,898,959 87,298,750 113,197,709 Μη ταμειακές συναλλαγές (45,315,339) 45,315,339 - Ταμειακές συναλλαγές 01.01.2019 Μακροπρόθεσμα δάνεια Βραχυπρόθεσμα δάνεια Σύνολο 104,234,887 120,751,754 224,986,640 Εξόφληση (41,731,649) (156,475,556) (198,207,205) Καινούργια χρηματοδότηση 183,076,000 87,726,305 270,802,305 Από απόκτηση Απόσβεση δανείων θυγατρικών Μεταφορές - 31.12.2018 3,711,396 104,234,887 14,523 120,751,754 3,725,919 224,986,640 Μη ταμειακές συναλλαγές Μεταφορές (7,018,323) 2,394,091 (4,624,232) Από απόκτηση Απόσβεση δανείων θυγατρικών - 30.6.2019 505,982 239,066,896 2,590,237 56,986,831 3,096,219 296,053,727 86 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 (όλα τα ποσά σε €) 23. Υποχρεώσεις μισθώσεων α) Υποχρεώσεις χρηματοδοτικής μίσθωσης Όμιλος 31.12.2019 31.12.2018 Εταιρεία 31.12.2019 31.12.2018 Υποχρεώσεις χρηματοδοτικής μίσθωσης- ελάχιστα μισθώματα Εντός 1 έτους 2.931.061 16.784.754 1.857.909 16.195.193 Μετά από 1 έτος, αλλά εντός 5 ετών Σύνολο 3.326.481 6.257.542 34.235.175 51.019.930 1.980.907 3.838.816 33.239.689 49.434.882 (303.097) (3.015.673) (257.824) (2.962.123) 5.954.445 48.004.257 3.580.993 46.472.759 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 2.775.286 3.179.160 5.954.445 15.230.142 32.774.115 48.004.257 1.725.812 1.855.181 3.580.993 14.659.688 31.813.071 46.472.759 Μείον: Μελλοντικές χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις χρηματοδοτικών μισθώσεων Τρέχουσα αξία υποχρεώσεων χρηματοδοτικής μίσθωσης Η τρέχουσα αξία των υποχρεώσεων χρηματοδοτικής μίσθωσης αναλύεται παρακάτω: Εντός 1 έτους Μετά από 1 έτος, αλλά εντός 5 ετών Σύνολο β) Υποχρεώσεις λειτουργικής μίσθωσης Ο Όμιλος υιοθέτησε το ΔΠΧΑ 16, από την 1η Ιανουαρίου 2019. Οι ανακατανομές και οι προσαρμογές που προκύπτουν από τους νέους κανόνες μίσθωσης αναγνωρίζονται στον ισολογισμό έναρξης την 1η Ιανουαρίου 2019 (σημείωση 35). 87 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 (όλα τα ποσά σε €) Όμιλος 31.12.2019 31.12.2018 Υποχρεώσεις λειτουργικής μίσθωσηςελάχιστα μισθώματα Εντός 1 έτους Μετά από 1 έτος, αλλά εντός 5 ετών Μετά από 5 έτη Σύνολο Μείον: Μελλοντικές χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις λειτουργικών μισθώσεων Τρέχουσα αξία υποχρεώσεων λειτουργικής μίσθωσης Εταιρεία 31.12.2019 31.12.2018 4.408.941 - 2.125.337 - 10.600.142 4.044.111 19.053.194 - 5.375.927 1.377.037 8.878.301 - (2.235.983) - (981.385) - 16.817.211 - 7.896.916 - Η τρέχουσα αξία των υποχρεώσεων λειτουργικής μίσθωσης αναλύεται παρακάτω: 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 3.856.102 1.881.662 9.392.133 4.900.304 3.568.976 1.114.949 16.817.211 7.896.916 - Εντός 1 έτους Μετά από 1 έτος, αλλά εντός 5 ετών Μετά από 5 έτη Σύνολο Μεταβολές στις υποχρεώσεις από μίσθωσης Όμιλος 01.01.2018 Υποχρεώσεις χρηματοδοτικής μίσθωσης Σύνολο υποχρεώσεων από χρηματοδοτικές δραστηριότητες Υποχρεώσεις λειτουργικής μίσθωσης Υποχρεώσεις χρηματοδοτικής μίσθωσης Σύνολο υποχρεώσεων από χρηματοδοτικές δραστηριότητες 37.812.945 Ταμειακές συναλλαγές Μη ταμειακές συναλλαγές Καινούργια Από απόκτηση Μεταφορές Απόσβεση δανείων 31.12.2018 χρηματοδότηση θυγατρικών -21.478.827 1.677.493 0 29.992.646 0 48.004.257 Εξόφληση 37.812.945 -21.478.827 01.01.2019 Εξόφληση 1.677.493 0 29.992.646 0 48.004.257 Ταμειακές συναλλαγές Μη ταμειακές συναλλαγές Καινούργια Από απόκτηση Μεταφορές Απόσβεση δανείων χρηματοδότηση θυγατρικών 9.215.707 48.004.257 -4.476.441 -55.823.568 57.219.964 -60.300.009 0 0 -350.428 13.773.756 10.731.625 0 0 13.423.328 10.731.625 1.696.748 0 31.12.2019 16.817.211 5.954.445 1.696.748 22.771.656 Η μεταβολή μεταξύ την 31/12/18 και την 01/01/19 ποσού ύψους € 9.215.707 αφορά την εφαρμογή του ΔΠΧΑ 16 (σημείωση 35). 88 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 (όλα τα ποσά σε €) Εταιρεία 01.01.2018 Υποχρεώσεις χρηματοδοτικής μίσθωσης Σύνολο υποχρεώσεων από χρηματοδοτικές δραστηριότητες 37.812.945 37.812.945 01.01.2019 Υποχρεώσεις λειτουργικής μίσθωσης Υποχρεώσεις χρηματοδοτικής μίσθωσης Σύνολο υποχρεώσεων από χρηματοδοτικές δραστηριότητες 2.865.802 46.472.759 49.338.561 (1.169.862) Ταμειακές συναλλαγές Μη ταμειακές συναλλαγές Καινούργια Από απόκτηση Εξόφληση Μεταφορές Απόσβεση δανείων 31.12.2018 χρηματοδότηση θυγατρικών -21.332.832 0 0 29.992.646 0 46.472.759 -21.332.832 0 0 29.992.646 0 46.472.759 Ταμειακές συναλλαγές Μη ταμειακές συναλλαγές Καινούργια Από απόκτηση Εξόφληση Μεταφορές Απόσβεση δανείων 31.12.2019 χρηματοδότηση θυγατρικών -2.682.699 0 -11.635 7.725.448 0 7.896.916 -54.227.200 0 0 11.335.433 0 3.580.993 -56.909.899 0 -11.635 19.060.882 0 11.477.909 Η μεταβολή μεταξύ την 31/12/18 και την 01/01/19 ποσού ύψους € 2.865.802 αφορά την εφαρμογή του ΔΠΧΑ 16 (σημείωση 35). 24. Παροχές μετά την έξοδο από την υπηρεσία Για την Εταιρεία και τις οντότητες του Ομίλου που εδρεύουν στην Ελλάδα, οι υποχρεώσεις μελλοντικής καταβολής παροχών απορρέουν από τις απαιτήσεις του νόμου 2112/1920 όπως τροποποιήθηκε από τον νόμο 4093/2012 ανάλογα με το χρόνο προϋπηρεσίας του κάθε εργαζομένου. Η υποχρέωση προσμετράται και απεικονίζεται με βάση το αναμενόμενο δικαίωμα κάθε εργαζόμενου κατά την ημερομηνία του ισολογισμού ή των ενδιάμεσων λογιστικών καταστάσεων, προεξοφλούμενο στην παρούσα αξία, σε σχέση με τον προβλεπόμενο χρόνο καταβολής του Τα ποσά που αναγνωρίστηκαν στον Ισολογισμό και οι μεταβολές στην καθαρή υποχρέωση καθορισμένων παροχών κατά τη διάρκεια του έτους έχουν ως εξής: Όμιλος Εταιρεία 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 3,275,984 599,663 47,741 2,184,630 637,875 34,080 2,220,135 529,399 23,078 1,329,290 609,517 20,737 305,536 204,616 134,255 127,033 952,939 876,571 686,731 757,287 Ζημιές από μεταβολή στις δημογραφικές παραδοχές 180,862 218,690 180,862 218,690 Ζημιές από μεταβολή στις χρηματοοικονομικές παραδοχές Ζημιές από εμπειρικές αναπροσαρμογές 168,175 28,852 267,128 69,994 21,434 126,590 377,889 (444,924) 693,825 555,812 (341,029) 202,296 (199,526) 345,280 (211,722) 4,855,712 3,275,984 (112,046) 2,797,590 2,220,135 Υπόλοιπο στην αρχή της χρήσης Κόστος τρέχουσας απασχόλησης Έξοδα τόκων Κόστος προϋπηρεσίας και κέρδη και ζημιές από διακανονισμούς/περικοπές Συνολική χρέωση στα αποτελέσματα Επανεπιμέτρηση Συνολική χρέωση στα λοιπά συνολικά εισοδήματα Πληρωθείσες παροχές Εξαγορές θυγατρικών Μεταφορά στην ΤΕΧΝΟΚΑΡ Υπόλοιπο στη λήξη της χρήσης Οι κύριες αναλογιστικές παραδοχές που χρησιμοποιήθηκαν είναι οι ακόλουθες: 89 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 (όλα τα ποσά σε €) Όμιλος Προεξοφλητικό επιτόκιο Πληθωρισμός Ρυθμός αύξησης μισθών Κινητικότητα του προσωπικού: Οικειοθελείς αποχωρήσεις Απολύσεις Εταιρεία 31.12.2019 1.15% 1.00% 1.00% 31.12.2018 1.50% 1.00% 1.00% 31.12.2019 1.50% 1.00% 1.00% 31.12.2018 1.50% 1.00% 1.00% 4.50% 1.00% 4.50% 1.00% 4.50% 1.00% 4.50% 1.00% Η σταθμισμένη μέση διάρκεια της υποχρέωσης παροχών είναι 15,13 έτη. Η ανωτέρω ανάλυση ευαισθησίας βασίζεται σε μία μεταβολή της παραδοχής διατηρώντας όλες τις υπόλοιπες παραδοχές σταθερές. Στην πράξη, αυτό είναι απίθανο να συμβεί και οι αλλαγές σε ορισμένες από τις παραδοχές ενδέχεται να συσχετίζονται. Κατά τον υπολογισμό της ευαισθησίας της υποχρέωσης καθορισμένων παροχών σε σημαντικές αναλογιστικές παραδοχές, εφαρμόστηκε η ίδια μέθοδος (παρούσα αξία της υποχρέωσης παροχών υπολογισμένη με τη μέθοδο της προβεβλημένης πιστωτικής μονάδας στο τέλος της περιόδου αναφοράς) με αυτή που χρησιμοποιήθηκε για τον υπολογισμό της υποχρέωσης παροχών που αναγνωρίστηκε στον Ισολογισμό. Οι μέθοδοι και οι τύποι παραδοχών που χρησιμοποιήθηκαν για τη διενέργεια της ανάλυσης ευαισθησίας δεν άλλαξαν σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο. Όμιλος Μεταβολή της παραδοχής Προεξοφλητικό επιτόκιο Ρυθμός αύξησης μισθών 0.50% 0.50% Εταιρεία Μεταβολή της παραδοχής Προεξοφλητικό επιτόκιο Ρυθμός αύξησης μισθών 0.50% 0.50% Επίδραση στην υποχρέωση καθορισμένων παροχών Αύξηση στην παραδοχή Μείωση στην παραδοχή (283,108) 282,577 313,350 (262,802) Επίδραση στην υποχρέωση καθορισμένων Αύξηση στην παραδοχή Μείωση στην παραδοχή (124,649) 119,083 137,619 (110,030) 90 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 (όλα τα ποσά σε €) 25. Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις Όμιλος Σημ. Εταιρεία 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 86,546,336 66,917,872 13,621,438 21,824,152 93,007 782,406 9,012,646 3,193,213 Εγγυήσεις 20,154,369 18,297,953 19,039,793 17,370,518 Δεδουλευμένα έξοδα 3,845,065 858,103 1,942,491 380,519 386,305 214,665 39,737 79,475 Ασφαλιστικοί οργανισμοί και λοιποί φόροι/τέλη 8,307,544 9,003,447 1,705,546 1,859,495 Προκαταβολές πελατών 8,991,944 8,318,482 2,873,397 2,548,241 84,858 63,966 84,858 63,966 Λοιπές υποχρεώσεις Σύνολο 13,155,254 141,564,684 16,652,123 121,109,017 10,562,035 58,881,941 7,978,588 55,298,166 Μακροπρόθεσμες Βραχυπρόθεσμες Σύνολο 31.12.2019 4,223,577 137,341,106 141,564,684 31.12.2018 6,195,975 114,913,042 121,109,017 31.12.2019 58,881,941 58,881,941 31.12.2018 55,298,166 55,298,166 Εμπορικές υποχρεώσεις Ποσά οφειλόμενα σε συνδεδεμένα μέρη 38 Έσοδα επόμενων χρήσεων Μερίσματα πληρωτέα Οι εμπορικές και λοιπές υποχρεώσεις καταβάλλονται συνήθως εντός 2-3 μηνών από την αναγνώριση. Οι μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις κυρίως αφορούν ρυθμισμένες υποχρεώσεις των HYUNDAI HELLAS και KIA HELLAS όπως καθορίστηκαν από τη διαδικασία εξυγίανσης. Οι λογιστικές αξίες των εμπορικών και λοιπών υποχρεώσεων θεωρούνται ότι είναι ίδιες με τις εύλογες αξίες τους λόγω του βραχυπρόθεσμου χαρακτήρα τους. Προβλέψεις για λοιπές υποχρεώσεις Οι προβλέψεις και λοιπές υποχρεώσεις αφορούν κυρίως δοσμένες εγγυήσεις επί των λιανικών πωλήσεων της δραστηριότητας Εμπορίας Αυτοκινήτων. 26. Έσοδα Όμιλος 1.1.2019 έως 1.1.2018 έως 31.12.2019 31.12.2018 Έσοδα από παροχή υπηρεσιών(συνεργείου,φανοποιείου) και έσοδα από εκμίσθωση αυτοκινήτων (έσοδα από λειτουργικές μισθώσεις) Πωλήσεις καινούργιων και μεταχειρισμένων αυτοκινήτων και ανταλλακτικών Πωλήσεις στόλου μεταχειρισμένων Σύνολο Εταιρεία 1.1.2019 έως 1.1.2018 έως 31.12.2019 31.12.2018 206.953.146 202.377.559 157.243.023 150.454.203 295.646.870 219.308.558 20.194.371 29.021.905 52.812.872 555.412.888 48.693.466 470.379.583 47.293.412 224.730.806 41.645.978 221.122.086 91 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 (όλα τα ποσά σε €) 27. Έξοδα ανά κατηγορία Όμιλος Σημ. Παροχές σε εργαζομένους 28 Μεταβολές στο απόθεμα που έχουν αναγνωριστεί στο κόστος πωληθέντων Αποσβέσεις ενσώματων πάγιων περιουσιακών στοιχείων και δικαιωμάτων χρήσης 7&8 Απομείωση ενσώματων παγίων (συμπεριλαμβανομένων διαγραφών) 7 Έξοδα συντήρησης και επισκευής Αποσβέσεις άυλων περιουσιακών στοιχείων 10 Πρόβλεψη για επισφαλείς απαιτήσεις Μισθώματα βάσει λειτουργικών μισθώσεων Εταιρεία 1.1.2019 έως 31.12.2019 1.1.2018 έως 31.12.2018 1.1.2019 έως 31.12.2019 1.1.2018 έως 31.12.2018 43,618,636 37,478,182 19,994,342 18,947,409 292,271,520 230,350,331 56,160,790 58,859,815 91,079,040 76,781,761 65,162,537 56,035,644 198,236 382,759 119,880 268,022 6,598,191 5,792,566 16,050,360 14,141,257 210,356 190,280 177,948 157,801 1,103,495 1,021,376 700,000 884,244 726,731 4,736,880 678,640 3,776,843 Μεταφορικά έξοδα 3,316,355 2,772,793 688,838 721,602 Αμοιβές τρίτων 18,286,689 15,177,333 8,659,681 8,832,038 Έξοδα διαφήμισης 11,059,381 10,039,845 2,440,160 2,976,845 Έξοδα για υπηρεσίες κοινής ωφελείας 5,218,604 5,212,559 2,054,477 2,128,542 Λοιπά Σύνολο κόστους πωληθέντων, εξόδων διάθεσης και εξόδων διοικητικής λειτουργίας 32,709,861 27,667,270 16,700,449 14,860,066 506,397,095 417,603,935 189,588,101 182,590,128 Όμιλος 1.1.2019 έως 1.1.2018 έως 31.12.2019 31.12.2018 445,367,732 367,545,928 27,275,497 23,694,421 33,753,866 26,363,586 506,397,095 417,603,935 Κόστος πωληθέντων Έξοδα διάθεσης Έξοδα διοικητικής λειτουργίας Εταιρεία 1.1.2019 έως 1.1.2018 έως 31.12.2019 31.12.2018 173,078,084 165,229,163 3,544,186 4,477,639 12,965,831 12,883,326 189,588,101 182,590,128 Τα λοιπά λειτουργικά έξοδα αφορούν ασφάλιστρα, τέλη κυκλοφορίας και ταξινόμησης, ενοίκια, και γενικά έξοδα λειτουργίας. 28. Παροχές σε εργαζομένους Σημ. Μισθοί και ημερομίσθια Παροχές τερματισμού της απασχόλησης Έξοδα κοινωνικής ασφάλισης Λοιπές βραχυπρόθεσμες παροχές σε εργαζόμενους Συνταξιοδοτικό κόστος προγραμμάτων καθορισμένων παροχών Σύνολο 24 Όμιλος 1.1.2019 έως 1.1.2018 έως 31.12.2019 31.12.2018 34,079,953 29,378,249 53,817 12,073 7,245,367 6,316,939 1,286,560 894,351 952,939 876,571 43,618,636 37,478,182 Εταιρεία 1.1.2019 έως 1.1.2018 έως 31.12.2019 31.12.2018 15,537,688 14,578,195 3,080,074 3,017,063 689,848 594,864 686,731 757,287 19,994,342 18,947,409 92 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 (όλα τα ποσά σε €) 29. Ζημιές εύλογης αξίας χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων Όμιλος Εταιρεία 1.1.2019 έως 1.1.2018 έως 31.12.2019 31.12.2018 1.1.2019 έως 31.12.2019 1.1.2018 έως 31.12.2018 Κέρδη/(ζημιές) απομείωσης λοιπών χρηματοοικονομικών στοιχείων - (799,999) - - Σύνολο - (799,999) - - 30. Λοιπά έσοδα Μερίσματα από επενδύσεις σε εύλογη αξία μέσω λοιπών συνολικών εισοδημάτων Μερίσματα από εταιρείες του ομίλου Έσοδα συμμετοχών και επενδύσεων Έσοδα από προμήθειες και υπηρεσίες Έσοδα από λειτουργικές μισθώσεις Λοιπά Όμιλος 1.1.2019 έως 1.1.2018 έως Σημ. 31.12.2019 31.12.2018 4,997,105 4,580,679 4,997,105 4,580,679 6,471,089 4,983,300 3,075,981 1,152,281 6,681,935 6,480,561 21,226,111 17,196,822 Εταιρεία 1.1.2019 έως 1.1.2018 έως 31.12.2019 31.12.2018 4,997,105 4,580,679 1,900,000 1,500,000 6,897,105 6,080,679 3,272,049 3,223,584 2,506,794 2,381,920 2,201,232 1,387,646 14,877,180 13,073,829 Τα ελάχιστα μελλοντικά εισπρακτέα μισθώματα από μη ακυρώσιμες λειτουργικές μισθώσεις έχουν ως εξής: Group Company 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 104,029,470 84,746,313 80,185,818 67,291,612 156,597,550 127,089,265 124,631,844 104,166,073 1,860 260,627,019 211,837,438 204,817,662 171,457,685 Εντός 1 έτους Μετά από 1 έτος, αλλά εντός 5 ετών Μετά από 5 έτη Total 31. Λοιπά κέρδη/(ζημιές) - καθαρά Σημ. Κέρδη/(ζημιές) εύλογης αξίας επενδύσεων σε ακίνητα Κέρδη/(ζημιές) από πώληση ενσώματων πάγιων περιουσιακών στοιχείων Συναλλαγματικά κέρδη/(ζημιές) - καθαρά Κέρδη από εξαγορά ΕΛΤΡΕΚΚΑ ΑΕ Λοιπά 9 7 11 Όμιλος 1.1.2019 έως 1.1.2018 έως 31.12.2019 31.12.2018 (1,254,326) (471,663) 507,011 3,287,516 38,842 48,546 6,259,644 174,358 2,944,709 5,725,528 5,809,109 Εταιρεία 1.1.2019 έως 1.1.2018 έως 31.12.2019 31.12.2018 (1,061,125) 11,838 166,276 (9,713) 1,086,913 192,064 2,125 93 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 (όλα τα ποσά σε €) 32. Χρηματοοικονομικά έσοδα και έξοδα Όμιλος Εταιρεία 1.1.2019 έως 1.1.2018 έως 1.1.2019 έως 1.1.2018 έως Σημ. 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 Έξοδα τόκων - Τραπεζικά δάνεια - Τόκοι από διαφορές απόσβεσης δανείων - Τόκοι από απόσβεση εξόδων έκδοσης ομολογιακών δανείων - Μισθώσεις - Λοιπά Προβλέψεις: αναστροφή προεξόφλησης 12,576,331 2,502,301 628,406 1,730,537 1,710,817 540,873 Χρηματοοικονομικά έσοδα - καθαρά συναλλαγματικά κέρδη από χρηματοδοτικές δραστηριότητες 15,194,313 3,588,455 137,464 17,781 1,230,339 - 10,136,558 2,502,301 628,406 1,361,588 472,033 - 13,035,764 3,588,455 137,464 - (55,978) Χρηματοοικονομικά έξοδα Χρηματοοικονομικά έσοδα - Έσοδα τόκων από τραπεζικές καταθέσεις 19,633,288 (1,449,146) 20,168,351 (1,121,196) 15,100,887 (1,301,128) 16,761,683 (1,069,729) Χρηματοοικονομικά έσοδα - Έσοδα τόκων από προεξόφληση μακροπρόθεσμων απαιτήσεων Χρηματοοικονομικά έσοδα (167,421) (1,616,567) (130,291) (1,251,487) (1,301,128) (1,069,729) Χρηματοοικονομικά έξοδα - καθαρά 18,016,722 18,916,864 13,799,759 15,691,954 33. Φόρος εισοδήματος Σημ. Τρέχον φόρος: Τρέχον φόρος χρήσης Προσαρμογές για προηγούμενα έτη Συνολικός τρέχον φόρος Αναβαλλόμενος φόρος Σύνολο 13 Όμιλος 1.1.2019 έως 1.1.2018 έως 31.12.2019 31.12.2018 Εταιρεία 1.1.2019 έως 1.1.2018 έως 31.12.2019 31.12.2018 9,512,364 12,507,533 7,489,847 10,168,175 (6,986) (12,447) - - 9,505,378 1,240,047 12,495,085 3,890,025 7,489,847 (439,788) 10,168,175 (1,722,522) 10,745,425 16,385,110 7,050,059 8,445,652 Ο φόρος εισοδήματος της Εταιρείας και του Ομίλου διαφέρει από το θεωρητικό ποσό που θα προέκυπτε χρησιμοποιώντας τον ισχύοντα συντελεστή φόρου επί των αποτελεσμάτων της Εταιρείας και του Ομίλου. Η διαφορά έχει ως εξής: Όμιλος 1.1.2019 έως 1.1.2018 έως 31.12.2019 31.12.2018 Κέρδος προ φόρων Φόρος υπολογιζόμενος με βάση τον ισχύοντα τοπικό φορολογικό συντελεστή για τα κέρδη, στις αντίστοιχες χώρες Αλλαγές φορολογικών συντελεστών Εισόδημα που δεν υπόκειται σε φόρο Έξοδα που δεν εκπίπτουν για φορολογικούς σκοπούς Χρήση προηγουμένων μη αναγνωρισμένων φορολογικών ζημιών Φόρος Εταιρεία 1.1.2019 έως 1.1.2018 έως 31.12.2019 31.12.2018 57,345,407 55,193,267 36,412,189 35,915,959 12,434,291 (517,741) (2,113,113) 12,261,826.00 (725,944.00) (2,482,664.00) 8,738,925 (389,838) (1,916,141) 10,415,628 (777,270) (1,763,397) 941,988 1,512,588.00 617,113 570,691 5,819,304.00 - - 16,385,110.00 7,050,059 8,445,652 10,745,425 94 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 (όλα τα ποσά σε €) 34. Τιτλοποίησης απαιτήσεων Η εταιρεία το 2018 προχώρησε σε μεσοπρόθεσμη χρηματοδότηση μέσω Τιτλοποίησης απαιτήσεων ποσού € 72.151.772 από Ευρωπαϊκά Επενδυτικά Ιδρύματα (το βραχυπρόθεσμο τμήμα ανέρχεται σε € 40.462.144). Τα κεφάλαια επιτρέπουν στην Autohellas να έχει πρόσβαση σε δομημένη μεσοπρόθεσμη χρηματοδότηση προκειμένου να χρηματοδοτήσει μισθώσεις αυτοκινήτων σε μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα. Η τιτλοποίηση αφορά στην πώληση μελλοντικών απαιτήσεων και την σχετική υπολειμματική αξία των μισθωμένων αυτοκινήτων που συνδέονται με αυτές. Το οφειλόμενο υπόλοιπο θα αρχίσει να μειώνεται σταδιακά από 01.01.2020. Το πρόγραμμα τιτλοποίησης έχει μέγιστη διάρκεια έως την 30.09.2030. Το κόστος του προγράμματος υπολογίζεται σε EURIBOR + περιθώριο. 35. Αλλαγές στις λογιστικές πολιτικές α) Υιοθέτηση του ΔΠΧΑ 16 Η σημείωση εξηγεί το αντίκτυπο που έχει η υιοθέτηση του ΔΠΧΑ 16 ‘Μισθώσεις’ στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις του Ομίλου και γνωστοποιεί τις νέες λογιστικές πολιτικές που έχουν εφαρμοστεί από την 1η Ιανουαρίου 2019. Ο Όμιλος υιοθέτησε το ΔΠΧΑ 16, από την 1η Ιανουαρίου 2019, αλλά δεν έχει επαναδιατυπώσει τα συγκριτικά στοιχεία για το 2018, όπως αυτό επιτρέπεται από τις ειδικές μεταβατικές διατάξεις του προτύπου. Οι ανακατανομές και οι προσαρμογές που προκύπτουν από τους νέους κανόνες μίσθωσης αναγνωρίζονται στον ισολογισμό έναρξης την 1η Ιανουαρίου 2019. Κατά την υιοθέτηση του ΔΠΧΑ 16, ο Όμιλος αναγνώρισε υποχρεώσεις από μισθώσεις, σε σχέση με μισθώσεις που είχαν μέχρι πρότινος ταξινομηθεί ως ‘λειτουργικές μισθώσεις’ σύμφωνα με τις αρχές του ΔΛΠ 17 ‘Μισθώσεις’. Αυτές οι υποχρεώσεις αποτιμήθηκαν στην παρούσα αξία των εναπομεινάντων πληρωμών μισθωμάτων, προεξοφλημένες με το διαφορικό επιτόκιο δανεισμού του μισθωτή από την 1η Ιανουαρίου 2019. Ο μέσος σταθμικός συντελεστής δανεισμού του μισθωτή που εφαρμόστηκε από τον Όμιλο στις υποχρεώσεις από την 1η Ιανουαρίου 2019 ήταν μεταξύ 3% και 4,5% Για τις μισθώσεις που είχαν προηγουμένως ταξινομηθεί ως χρηματοδοτικές μισθώσεις, η οικονομική οντότητα αναγνώρισε την λογιστική αξία του παγίου και της υποχρέωσης μίσθωσης, αμέσως πριν τη μετάβαση ως λογιστική αξία του περιουσιακού στοιχείου με δικαίωμα χρήσης και της υποχρέωσης μίσθωσης, κατά την 01.01.2019. Οι υποχρεώσεις από χρηματοδοτικές μισθώσεις που αναγνωρίστηκαν την 1η Ιανουαρίου 2019 έχουν ως εξής: Δεσμεύσεις λειτουργικής μίσθωσης στις 31 Δεκεμβρίου 2018 Υποχρεώσεις λειτουργικής μίσθωσης που αναγνωρίστηκαν την 01 Ιανουαρίου 2019 από την υιοθέτηση του ΔΠΧΑ 16, βάσει προεξόφλησηs με χρήση του επιτοκίου του μισθωτή κατά την ημερομηνία τηs αρχικήs αίτησης Πλέον: υποχρεώσεις από χρηματοδοτικές μισθώσεις που αναγνωρίστηκαν στις 31 Δεκεμβρίου 2018 Από τα οποία: Βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις από μισθώματα Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις από μισθώματα Όμιλος 01.01.2019 Εταιρεία 01.01.2019 10,465,385 3,046,022 9,215,707 2,865,802 48,004,256 46,472,759 57,219,963 49,338,561 17,726,893 39,493,070 15,849,975 33,488,586 Τα στοιχεία του ενεργητικού με δικαίωμα χρήσης αποτιμήθηκαν στο ποσό που αντιστοιχεί στην υποχρέωση της μίσθωσης. Τα αναγνωρισμένα περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης αφορούν τα ακόλουθα περιουσιακά στοιχεία: 95 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 (όλα τα ποσά σε €) Σημ. 01.01.2019 Ακίνητα Εξοπλισμός Μεταφορικά μέσα Σύνολο παγίων με δικαίωμα χρήσης που αναγνωρίσθηκαν 8 Όμιλος 31.12.2019 Εταιρεία 01.01.2019 31.12.2019 9,209,663 6,044 16,569,419 61,960 230,582 2,865,802 - 8,104,843 - 9,215,707 16,861,961 2,865,802 8,104,843 Κατά την πρώτη εφαρμογή του ΔΠΧΑ 16, ο Όμιλος χρησιμοποίησε τις ακόλουθες πρακτικές, όπως αυτές επιτρέπονται από το πρότυπο: χρήση ενός ενιαίου προεξοφλητικού επιτοκίου σε ένα χαρτοφυλάκιο μισθώσεων, με σχετικά συγκρίσιμα χαρακτηριστικά χρήση προηγούμενων εκτιμήσεων σχετικά με το αν οι μισθώσεις είναι επαχθείς λογιστικοποίηση των λειτουργικών μισθώσεων με εναπομένουσα διάρκεια μίσθωσης μικρότερη των 12 μηνών την 1η Ιανουαρίου 2019, ως βραχυπρόθεσμες μισθώσεις την εξαίρεση των αρχικών δαπανών για την επιμέτρηση του περιουσιακού στοιχείου με δικαίωμα χρήσης, κατά την ημερομηνία της αρχικής αναγνώρισης, και τη χρήση του εκ των υστέρων προσδιορισμού της διάρκειας της μίσθωσης, όταν η σύμβαση περιέχει επιλογές επέκτασης ή λήξης της μίσθωσης. Ο Όμιλος έχει επίσης επιλέξει να μην επαναξιολογήσει εάν μια σύμβαση είναι ή περιέχει μίσθωση κατά την ημερομηνία της αρχικής αναγνώρισης. Αντ’ αυτού, για τις συμβάσεις που συνήφθησαν πριν από την ημερομηνία μετάβασης, ο Όμιλος βασίστηκε στην εκτίμησή της που έγινε σύμφωνα με το ΔΛΠ 17 και τη ΕΔΔΠΧΠ 4. Οι πληρωμές που σχετίζονται με βραχυπρόθεσμες μισθώσεις και μισθώσεις περιουσιακών στοιχείων χαμηλής αξίας αναγνωρίζονται με τη σταθερή μέθοδο ως έξοδο στα αποτελέσματα. Ορισμένες μισθώσεις ακινήτων περιέχουν μεταβλητούς όρους πληρωμής που συνδέονται με τις πωλήσεις από τα καταστήματα που βρίσκονται στα ακίνητα. Οι μεταβλητές πληρωμές μισθωμάτων που εξαρτώνται από τις πωλήσεις αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα κατά την περίοδο όπου η προϋπόθεση που ενεργοποιεί αυτές τις πληρωμές, προκύψει. Οι υποχρεώσεις από χρηματοδοτικές μισθώσεις παρουσιάζονται στη σημείωση 23. “Υποχρεώσεις μισθώσεων”. Το δικαίωμα χρήσης περιουσιακών στοιχείων παρουσιάζεται στη σημείωση 8. " Δικαίωμα χρήσης ενεργητικού". Ο αντίκτυπος από τα πρόσφατα αναγνωρισμένα περιουσιακά στοιχεία και υποχρεώσεις στις επισφαλείς απαιτήσεις είναι ως εξής: Χρηματοοικονομικά έξοδα από την πρόσφατα αναγνώριση των υποχρεώσεων μίσθωσης Αποσβέσεις των πρόσφατα αναγνωρισμένων παγίων με δικαίωμα χρήσης Έξοδα που σχετίζονται με βραχυπρόθεσμες μισθώσεις (περιλαμβάνονται στο κόστος πωληθέντων και διοικητικών εξόδων) Έξοδα που σχετίζονται με μισθώσεις περιουσιακών στοιχείων χαμηλής αξίας που δεν εμφανίζονται παραπάνω ως βραχυπρόθεσμες μισθώσεις (περιλαμβάνονται στα διοικητικά έξοδα) Έξοδα που σχετίζονται με μεταβλητές μισθώσεις που δεν συμπεριλαμβάνονται στις υποχρεώσεις από χρηματοδοτικές μισθώσεις (περιλαμβάνονται στα έξοδα διοίκησης) Όμιλος 30.06.2019 Εταιρεία 30.06.2019 511.408 214.708 4.425.455 2.474.869 76.120 76.120 5.705 5.705 644.907 596.816 96 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 (όλα τα ποσά σε €) 36. Ενδεχόμενες απαιτήσεις και υποχρεώσεις Ο Όμιλος έχει ενδεχόμενες υποχρεώσεις σε σχέση με τράπεζες, λοιπές εγγυήσεις και άλλα θέματα που ενδέχεται να προκύψουν στα πλαίσια της συνήθους δραστηριότητας. Δεν αναμένεται να προκύψουν ουσιώδεις επιβαρύνσεις από τις ενδεχόμενες υποχρεώσεις. Οι ανέλεγκτες φορολογικά χρήσεις έχουν ως εξής: AUTOHELLAS Ανώνυμος Τουριστική & Εμπορική Εταιρεία AUTOTECHNICA LTD AUTOTECHNICA (CYPRUS) LIMITED AUTOTECHNICA FLEET SERVICES S.R.L. A.T.C. AUTOTECHNICA (CYPRUS) LTD AUTOTECHNICA SERBIA DOO AUTOTECHNICA MONTENEGRO DOO ΑUTOTECHNICA FLEET SERVICES LLC AUTOHTECHNICA FLEET SERVICES DOO AUTOTECHNICA ΕΛΛΑΣ ATEE HYUNDAI HELLAS ΑΒΕΕ ΚΙΑ HELLAS ΑΒΕΕ AUTOTECHNICA FLEET SERVICES d.o.o. 2012-2019 2012-2019 2015-2019 2012-2019 2016-2019 2013-2019 2015-2019 2016-2019 2015-2019 Ο συντελεστής φόρου εισοδήματος που ισχύει στην Ελλάδα για τη χρήση 2019 είναι 24%. Οι αντίστοιχοι συντελεστές φόρου εισοδήματος της χρήσης 2019 για τις χώρες εξωτερικού είναι ως κάτωθι: Βουλγαρία Κύπρος 10% 12.5% Ρουμανία 16% Σερβία 15% Μαυροβούνιο 9% Ουκρανία 18% Κροατία 20% Η ελληνική φορολογική νομοθεσία και οι σχετικές διατάξεις υπόκεινται σε ερμηνείες από τις φορολογικές αρχές και τα διοικητικά δικαστήρια. Οι δηλώσεις φόρου εισοδήματος υποβάλλονται σε ετήσια βάση. Τα κέρδη ή οι ζημιές που δηλώνονται για φορολογικούς σκοπούς οριστικοποιούνται μόνο αφού οι φορολογικές αρχές εξετάσουν τις φορολογικές δηλώσεις και τα βιβλία του φορολογούμενου και εκδώσουν την οριστική τους εκτίμηση για τις σχετικές φορολογικές υποχρεώσεις. Από την οικονομική χρήση 2011 και έπειτα, οι φορολογικές δηλώσεις υποβάλλονται σε διαδικασία έκδοσης Έκθεσης Φορολογικής Συμμόρφωσης (όπως περιγράφεται παρακάτω). Οι φορολογικές ζημιές, στον βαθμό που εκπίπτουν για φορολογικούς σκοπούς, μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τον συμψηφισμό κερδών των πέντε χρήσεων που έπονται της χρήσης στην οποία πραγματοποιήθηκαν. H Εταιρεία διενεργεί προβλέψεις για φόρους που ενδέχεται να προκύψουν κατά τον έλεγχο των ανέλεγκτων χρήσεων με βάση την εμπειρία της. Οι προβλέψεις στις 31.12.2019 ανέρχονται σε €118.802για τον Όμιλο και την Εταιρεία. Πιστοποιητικό φορολογικής συμμόρφωσης Όσον αφορά στην Εταιρεία και στις θυγατρικές που εδρεύουν στην Ελλάδα, οι χρήσεις 2011 έως και 2018 έχουν ελεγχθεί από τον εκλεγμένο κατά τον Κ.Ν. 2190/1920 νόμιμο ελεγκτή, σύμφωνα με το άρθρο 82 του Ν. 2238/1994 και το άρθρο 65Α του Ν.4174/13, και έχουν εκδοθεί οι σχετικές εκθέσεις φορολογικής συμμόρφωσης. Σύμφωνα με την εγκύκλιο ΠΟΛ. 1006/05.01.2016 δεν εξαιρούνται από τη διενέργεια τακτικού φορολογικού ελέγχου από τις αρμόδιες φορολογικές αρχές οι επιχειρήσεις για τις οποίες εκδίδονται εκθέσεις φορολογικής συμμόρφωσης χωρίς επιφυλάξεις για παραβάσεις της φορολογικής νομοθεσίας. Συνεπώς, οι φορολογικές αρχές είναι δυνατόν να επανέλθουν και να διενεργήσουν τον δικό τους φορολογικό έλεγχο. Ωστόσο, εκτιμάται από τη διοίκηση της Εταιρείας ότι τα αποτελέσματα από τέτοιους μελλοντικούς ελέγχους από τις φορολογικές αρχές, αν τελικά πραγματοποιηθούν, δεν θα έχουν σημαντική επίδραση στην οικονομική θέση της Εταιρείας. Ομοίως, ο φορολογικός έλεγχος για την Μητρική Εταιρεία και τις θυγατρικές που εδρεύουν στην Ελλάδα για τη χρήση 2019, διενεργείται από τον νόμιμο ελεγκτή. Κατά την ολοκλήρωση του φορολογικού ελέγχου, η διοίκηση δεν αναμένει να προκύψουν σημαντικές φορολογικές υποχρεώσεις πέραν από αυτές που αναγνωρίστηκαν και απεικονίζονται στις οικονομικές καταστάσεις. 97 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 (όλα τα ποσά σε €) 37. Δεσμεύσεις α) Κεφαλαιουχικές δεσμεύσεις Δεν υπάρχουν Κεφαλαιουχικές δεσμεύσεις αναφορικά με την απόκτηση ενσώματων και αύλων στοιχείων β) Μη ακυρώσιμες λειτουργικές μισθώσεις Ο Όμιλος μισθώνει γραφεία, αποθήκες και καταστήματα λιανικής βάσει μη ακυρώσιμων λειτουργικών μισθώσεων που λήγουν εντός 1 έως 5 ετών. Όμιλος 31.12.2019 Εντός 1 έτους Μετά από 1 έτος, αλλά εντός 5 ετών Μετά από 5 έτη Εταιρεία 31.12.2018 31.12.2019 2,803,363 5,149,358 2,512,665 - 10,465,385 31.12.2018 1,267,852 1,679,552 98,618 - 3,046,022 38. Συναλλαγές με συνδεδεμένα μέρη Ο Όμιλος ελέγχεται από την Autohellas που αποτελεί την άμεση μητρική εταιρεία. Οι συμμετοχές σε θυγατρικές παρουσιάζονται στη σημείωση 11. (i) Διευθυντικά στελέχη και μέλη της διοίκησης Βραχυπρόθεσμες παροχές (ii) Όμιλος Εταιρεία 1.1.2019 έως 1.1.2018 έως 1.1.2019 έως 1.1.2018 έως 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 4,619,580 3,455,043 2,935,172 2,150,045 Συναλλαγές με άλλες οντότητες του Ομίλου 98 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 (όλα τα ποσά σε €) Όμιλος Εταιρεία 1.1.2019 έως 1.1.2018 έως 1.1.2019 έως 1.1.2018 έως 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 Πωλήσεις αγαθών - Θυγατρικές - Συγγενείς & Κοινοπραξίες 69,809 2,479,936 10,320,746 - 13,198,063 211,454 Παροχή υπηρεσιών - Θυγατρικές - Συγγενείς & Κοινοπραξίες - Λοιπά συνδεδεμένα μέρη 82,213 1,436,220 187,039 1,339,759 4,091,712 180,782 1,899,204 2,043,674 186,131 1,306,302 Αγορές αγαθών - Θυγατρικές - Συγγενείς & Κοινοπραξίες 73,257 2,829,651 53,174,010 120,149 39,030,483 65,689 Αγορές υπηρεσιών - Συγγενείς & Κοινοπραξίες - Λοιπά συνδεδεμένα μέρη 46,892 1,135,519 411,085 1,109,012 1,144,519 178,875 1,064,385 Αγορές παγίων - Θυγατρικές - - 2,297,968 - Πωλήσεις παγίων - Θυγατρικές - - 4,923,065 3,211,901 28,760 462,984 73,920 462,984 - 1,520,666 73,920 462,984 9,000 8,250 - 8,250 4,997,105 8,341,760 4,580,679 13,482,315 1,900,000 4,997,105 85,049,260 1,500,000 4,580,679 68,643,456 Έσοδα από ενοίκια - Θυγατρικές - Συγγενείς & Κοινοπραξίες - Λοιπά συνδεδεμένα μέρη Έξοδα ενοικίων - Λοιπά συνδεδεμένα μέρη Μερίσματα - Θυγατρικές - Λοιπά συνδεδεμένα μέρη (iii) Εκκρεμή υπόλοιπα που έχουν προκύψει από πωλήσεις/αγορές αγαθών και υπηρεσιών Τα παρακάτω εκκρεμή υπόλοιπα τέλους χρήσης αφορούν συναλλαγές με συνδεδεμένα μέρη: 99 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 (όλα τα ποσά σε €) Όμιλος 31.12.2019 31.12.2018 Απαιτήσεις - Θυγατρικές - Συγγενείς & Κοινοπραξίες - Λοιπά συνδεδεμένα μέρη 9,062 140,487 149,549 385,001 191,232 576,233 853,159 9,062 140,487 1,002,708 1,591,312 48,254 191,232 1,830,797 93,007 93,007 160,185 105,172 265,357 8,919,639 93,007 9,012,646 3,082,990 15,497 94,725 3,193,213 Υποχρεώσεις - Θυγατρικές - Συγγενείς & Κοινοπραξίες - Λοιπά συνδεδεμένα μέρη (iv) Εταιρεία 31.12.2019 31.12.2018 Δάνεια προς/από συνδεδεμένα μέρη Όμιλος Δάνεια στην τελική μητρική εταιρεία Εταιρεία 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 Υπόλοιπο στην αρχή της χρήσης - - 71,527 781,527 Δάνεια που χορηγήθηκαν εντός της χρήσης - - - - Δάνεια που εξοφλήθηκαν εντός της χρήσης - - (71,527) (710,000) Έσοδα από τόκους - - - 22,783 Τόκοι εισπραχθέντες (ποσά που εισπράχθηκαν) - - - (22,783) Υπόλοιπο στο τέλος της χρήσης - - - 71,527 (v) Όροι και προϋποθέσεις Ως συνδεδεμένα μέρη ορίζονται η Αεροπορία Αιγαίου Α.Ε. και η Olympic Air Α.Ε. Οι πωλήσεις της εταιρείας προς τα συνδεμένα μέρη αφορούν κυρίως παροχή συμβουλευτικών υπηρεσιών, διοικητικής υποστήριξης, πώλησης αυτοκινήτων και ενοικιάσεις αυτοκινήτων. Οι τιμές πώλησης καθορίζονται συνήθως με τους όρους της αγοράς. Οι πωλήσεις υπηρεσιών και αγαθών προς την εταιρεία, αφορούν κυρίως υπηρεσίες συντήρησης και επισκευής αυτοκινήτων καθώς και πώληση αυτοκινήτων οι οποίες γίνονται με τους συνήθεις όρους της αγοράς. 39. Κέρδη ανά μετοχή Όμιλος Εταιρεία 1.1.2019 έως 1.1.2018 έως 1.1.2019 έως 1.1.2018 έως 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 Κέρδη που αναλογούν στους κατόχους κοινών μετοχών της μητρικής Σταθμισμένος μέσος όρος του αριθμού κοινών μετοχών Βασικά κέρδη ανά μετοχή 44,233,336 38,248,131 29,362,130 27,470,307 48,624,764 0.91 48,624,764 0.79 48,624,764 0.60 48,624,764 0.56 Δεν υπάρχουν δυνητικές κοινές μετοχές οι οποίες θα είχαν μειωτική επίδραση στα βασικά κέρδη ανά μετοχή του Ομίλου ή της Εταιρείας, συνεπώς τα μειωμένα κέρδη ανά μετοχή ισούνται με τα βασικά κέρδη ανά μετοχή. 100 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 (όλα τα ποσά σε €) 40. Γεγονότα μετά την ημερομηνία ισολογισμού Από την ημερομηνία του Ισολογισμού μέχρι και την έγκριση των Οικονομικών Καταστάσεων από το Διοικητικό Συμβούλιο έλαβαν χώρα τα κάτωθι σημαντικά γεγονότα: Κατά την έγκριση των Οικονομικών Καταστάσεων η αποτίμηση της συμμετοχής της Εταιρείας στην Αεροπορία Αιγαίου Α.Ε. ανέρχεται σε €31,9εκ., συνεπώς η Καθαρά Θέση της Εταιρείας και του Ομίλου επηρεάζονται αρνητικά κατά €38,7εκ. Οι πρόσφατες συνθήκες που έχουν διαμορφωθεί, λόγω των εξελίξεων με τον ιό «Coronavirus COVID-19», αναμένονται να έχουν σημαντικές επιπτώσεις στα επίπεδα ζήτησης για βραχυχρόνιες ενοικιάσεις για την Eταιρεία και τον Όμιλο λόγω της δραστικής πτώσης τουριστικών αφίξεων αλλά και της εν γένει οικονομικής δραστηριότητας. Αυτή τη στιγμή κάθε ουσιαστική προσέγγιση για την πορεία του τουρισμού το 2020 είναι ιδιαίτερα πρώιμη, παρόλα αυτά εκτιμάται πως οι διεθνείς αφίξεις για το 2020 θα είναι σημαντικά μειωμένες σε σχέση με το 2019. Τα σενάρια εκτίμησης τουριστικών αφίξεων αλλάζουν καθημερινά καθώς είναι ασαφές ακόμα το θέμα εξέλιξης και διαχείρισης του Covid-19, καθιστώντας οποιαδήποτε πρόβλεψη ακόμα εξαιρετικά αδύναμη. Ως εκ τούτου, και δεδομένης της άγνωστης διάρκειας που αυτές οι συνθήκες θα επικρατήσουν, οι εκτιμήσεις για τον τομέα των βραχυχρόνιων μισθώσεων δεν μπορεί να είναι αισιόδοξες. Παρ’ όλα αυτά, υπάρχουν παράγοντες οι οποίοι βοηθούν και επιτρέπουν στον Όμιλο να διατηρήσει αναμφίβολα την σταθερή της θέση στην Ελληνική αγορά. Η δομή του Ομίλου τόσο στον τομέα των μισθώσεων εν γένει όσο και στον τομέα της εμπορίας των αυτοκινήτων επιτρέπει την ευελιξία σε περιόδους κρίσης λόγω συνεργιών και οικονομιών κλίμακος. Επιπρόσθετα να τονιστεί ότι η συσχέτιση που υπάρχει μεταξύ των δύο κλάδων στους οποίους δραστηριοποιείται η εταιρεία, των βραχυχρόνιων και μακροχρόνιων μισθώσεων, βοηθά στην αποτελεσματικότερη διαχείριση του στόλου και των υποδομών γενικότερα με αποτέλεσμα να καλύπτεται πιθανή μειωμένη απόδοση του ενός κλάδου από τον άλλο. Τέλος η ισχυρή κεφαλαιακή βάση του Ομίλου επιτρέπει την απορρόφηση των κραδασμών και των επιπτώσεων από την διαφαινόμενη κρίση. Ο Όμιλος επιπρόσθετα βρίσκεται σε συνεχή εγρήγορση παρακολουθώντας την κλιμακούμενη εξάπλωση του Covid-19. Λειτουργώντας υπό το ανωτέρω πρίσμα έχουν σχεδιαστεί και υλοποιούνται ενέργειες με σκοπό την ελαχιστοποίηση του κινδύνου πρωτίστως για την προστασία των εργαζομένων, των πελατών και των συνεργατών αλλά και την ομαλή και συνεχή λειτουργία των δραστηριοτήτων του Ομίλου σε όλες τις χώρες όπου δραστηριοποιούμαστε. Συγκεκριμένα έχουν ληφθεί προληπτικά μέτρα, με κυριότερα τις διαρκείς ανακοινώσεις/ενημερώσεις των εργαζομένων σχετικά με τα μέτρα προφύλαξης, τις επανειλημμένες απολυμάνσεις όλων των εγκαταστάσεων του Ομίλου, τον περιορισμό των ταξιδιών αλλά και την υιοθέτηση εργασίας από το σπίτι ενώ παράλληλα έχει ήδη θεσπισθεί πρωτόκολλο ενεργειών το οποίο θα ακολουθηθεί σε περίπτωση εντοπισμού κρούσματος εντός των εργαζομένων ή των συνεργατών του Ομίλου . 41. Αμοιβές ελεγκτών Οι αμοιβές των ελεγκτών για τη χρήση 2019 για την Εταιρεία ανήλθαν σε €82.000 για τον τακτικό έλεγχο και €33.000 για τον φορολογικό έλεγχο, ενώ για τον Όμιλο ανήλθαν σε €206.000 για τον τακτικό έλεγχο και σε €73.500 για τον φορολογικό έλεγχο. Άλλες υπηρεσίες δεν παρέχονται. Κηφισιά, 17 Μαρτίου 2020 Πρόεδρος Εμμανουέλα Βασιλάκη ΑΔΤ: ΑΚ 121875 Αντιπρόεδρος & Δ/νων Σύμβουλος Ευτύχιος Βασιλάκης ΑΔΤ: ΑΝ 049866 Δ/ντρια Οικονομικών Υπηρεσιών Προϊστάμενος Λογιστηρίου Αντωνία Δημητρακοπούλου ΑΔΤ: ΑΒ 348453 Κωνσταντίνος Σιαμπάνης ΑΔΤ: Φ 093095 101 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 (όλα τα ποσά σε €) E. ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΑΡΘΡΟΥ 10, Ν. 3401/2005 ΠΟΥ ΔΗΜΟΣΙΕΥΤΗΚΑΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ 2019 Η AUTOHELLAS Ανώνυμος Τουριστική και Εμπορική Εταιρεία κατέστησε διαθέσιμες στο κοινό κατά τη διάρκεια της περιόδου 01/01/2019 – 31/12/2019, κατ΄εφαρμογή της νομοθεσίας, τις παρακάτω πληροφορίες οι οποίες είναι αναρτημένες στο διαδικτυακό της τόπο www.autohellas.gr και στην ιστοσελίδα του Χρηματιστηρίου Αθηνών www.athex.gr Ημερομηνία 17/01/2019 20/02/2019 08/03/2019 14/03/2019 Θέμα Ανακοίνωση Γνωστοποίησης Συναλλαγών Οικονομικό Ημερολόγιο 2019 Ανακοίνωση Απόσχισης Κλάδου Ανακοίνωση Αύξησης Συμμετοχής στην εταιρεία ΕΛΤΡΕΚΚΑ A.E. www.athexgroup.gr www.autohellas.gr www.athexgroup.gr www.autohellas.gr www.athexgroup.gr www.autohellas.gr www.athexgroup.gr www.autohellas.gr (Ημερήσιο Δελτίο Τιμών) (Ημερήσιο Δελτίο Τιμών) (Ημερήσιο Δελτίο Τιμών) (Ημερήσιο Δελτίο Τιμών) (Ημερήσιο Δελτίο Τιμών) 04/04/2019 Ανακοίνωση γνωστοποίησης συναλλαγών www.athexgroup.gr www.autohellas.gr www.athexgroup.gr www.autohellas.gr www.athexgroup.gr www.autohellas.gr www.athexgroup.gr www.autohellas.gr www.athexgroup.gr www.autohellas.gr 08/04/2019 Αναθεωρημένο Οικονομικό Ημερολόγιο 2019 www.athexgroup.gr (Ημερήσιο Δελτίο Τιμών) www.autohellas.gr 21/03/2019 28/03/2019 02/04/2019 03/04/2019 12/04/2019 12/04/2019 24/04/2019 24/04/2019 24/04/2019 24/04/2019 24/04/2019 24/04/2019 24/04/2019 24/04/2019 24/04/2019 24/04/2019 14/05/2019 15/05/2019 15/05/2019 21/05/2019 03/06/2019 Δελτίο Τύπου για τα Οικονομικά Αποτελέσματα 2018 Διαδικτυακός Τόπος Αναθεωρημένο Οικονομικό Ημερολόγιο 2019 Προτάσεις Δ.Σ. προς την Τ.Γ.Σ. Ανακοίνωση γνωστοποίησης συναλλαγών Σχέδιο Όρων Απόσχισης Κλάδου Έκθεση Εκτίμησης Άσκηση δικαιωμάτων μειοψηφίας μετόχων Ανακοίνωση μετοχών και δικαιωμάτων ψήφου Α7 – Διορισμό αντιπροσώπου φυσικού προσώπου Α6 – Διορισμός αντιπροσώπου νομικού προσώπου Α5 – Γνωστοποίηση ή διορισμός εκπροσώπου νομικού προσώπου Σημαντικές οδηγίες σχετικά με τα έγγραφα Α5 και Α6 Καταστατικό με τις προτεινόμενες τροποποιήσεις εμφανείς Σχέδιο αποφάσεων Πρόσκληση Τακτικής Γενικής Συνέλευσης Κατάλογος εγγράφων για Τ.Γ.Σ Εταιρική Παρουσίαση Autohellas Α.Τ.Ε.Ε. 2018 Ανακοίνωση Μερίσματος για την χρήση του 2018 Αποφάσεις Τακτικής Γενικής Συνέλευσης Ανακοίνωση Αντικατάστασης Εσωτερικού Ελεγκτή Ανακοίνωση απόκτησης της ΕΛΤΡΕΚΚΑ Α.Ε. www.athexgroup.gr www.autohellas.gr www.athexgroup.gr www.autohellas.gr www.athexgroup.gr www.autohellas.gr www.athexgroup.gr www.autohellas.gr www.athexgroup.gr www.autohellas.gr www.athexgroup.gr www.autohellas.gr www.athexgroup.gr www.autohellas.gr (Ημερήσιο Δελτίο Τιμών) (Ημερήσιο Δελτίο Τιμών) (Ημερήσιο Δελτίο Τιμών) (Ημερήσιο Δελτίο Τιμών) (Ημερήσιο Δελτίο Τιμών) (Ημερήσιο Δελτίο Τιμών) (Ημερήσιο Δελτίο Τιμών) (Ημερήσιο Δελτίο Τιμών) (Ημερήσιο Δελτίο Τιμών) (Ημερήσιο Δελτίο Τιμών) (Ημερήσιο Δελτίο Τιμών) www.athexgroup.gr (Ημερήσιο Δελτίο Τιμών) www.autohellas.gr www.athexgroup.gr (Ημερήσιο Δελτίο Τιμών) www.autohellas.gr www.athexgroup.gr (Ημερήσιο Δελτίο Τιμών) www.autohellas.gr www.athexgroup.gr (Ημερήσιο Δελτίο Τιμών) www.autohellas.gr www.athexgroup.gr (Ημερήσιο Δελτίο Τιμών) www.autohellas.gr www.athexgroup.gr (Ημερήσιο Δελτίο Τιμών) www.autohellas.gr www.athexgroup.gr (Ημερήσιο Δελτίο Τιμών) www.autohellas.gr www.athexgroup.gr (Ημερήσιο Δελτίο Τιμών) www.autohellas.gr www.athexgroup.gr (Ημερήσιο Δελτίο Τιμών) www.autohellas.gr www.athexgroup.gr (Ημερήσιο Δελτίο Τιμών) www.autohellas.gr 102 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 (όλα τα ποσά σε €) 05/06/2019 Δελτίο Τύπου – Αποτελεσμάτων 1ου Τριμήνου 2019 AUTOHELLAS ΑΤΕΕ www.athexgroup.gr (Ημερήσιο Δελτίο Τιμών) www.autohellas.gr 20/06/2019 Ανακοίνωση για την εισαγωγή δωρεάν μετοχών από split μετοχών της Εταιρείας www.athexgroup.gr (Ημερήσιο Δελτίο Τιμών) www.autohellas.gr 01/07/2019 Ανακοίνωση ολοκλήρωσης της διαδικασίας απόσχισης κλάδου με σύσταση νέας εταιρείας www.athexgroup.gr (Ημερήσιο Δελτίο Τιμών) www.autohellas.gr 03/07/2019 Ανακοίνωση Ρυθμιζόμενης Πληροφορίας – Γνωστοποίηση Σημαντικών Συμμετοχών Ν. 3556/2007 www.athexgroup.gr (Ημερήσιο Δελτίο Τιμών) www.autohellas.gr 12/09/2019 04/10/2019 21/10/2019 24/10/2019 20/11/2019 27/11/2019 27/11/2019 27/11/2019 27/11/2019 27/11/2019 27/11/2019 27/11/2019 27/11/2019 27/11/2019 05/12/2019 18/12/2019 Δελτίο Τύπου – Αποτελεσμάτων 1ου Εξαμήνου 2019 Ανακοίνωση γνωστοποίησης συναλλαγών Ανακοίνωση γνωστοποίησης συναλλαγών Ανακοίνωση γνωστοποίησης συναλλαγών Δελτίο Τύπου – Αποτελεσμάτων Εννεαμήνου 2019 Κατάλογος εγγράφων για Ε.Γ.Σ. Α1 – Πρόσκληση γενικής συνέλευσης Α2 – Σχέδιο απόφασης Α3 – Σημαντικές οδηγίες σχετικά με τα έγγραφα Α4 και Α5 Α4 – Γνωστοποίηση ή διορισμός εκπροσώπου νομικού προσώπου Α5 – Διορισμός αντιπροσώπου νομικού προσώπου Α6 – Διορισμός αντιπροσώπου φυσικού προσώπου Α7 – Ανακοίνωση μετοχών και δικαιωμάτων ψήφου Α8 – Άσκηση δικαιωμάτων μειοψηφίας μετόχων Εταιρική Παρουσίαση Autohellas Α.Τ.Ε.Ε. Νοεμβρίου 2019 Αποφάσεις Έκτακτης Γενικής Συνέλευσης www.athexgroup.gr (Ημερήσιο Δελτίο Τιμών) www.autohellas.gr www.athexgroup.gr (Ημερήσιο Δελτίο Τιμών) www.autohellas.gr www.athexgroup.gr (Ημερήσιο Δελτίο Τιμών) www.autohellas.gr www.athexgroup.gr (Ημερήσιο Δελτίο Τιμών) www.autohellas.gr www.athexgroup.gr (Ημερήσιο Δελτίο Τιμών) www.autohellas.gr www.athexgroup.gr (Ημερήσιο Δελτίο Τιμών) www.autohellas.gr www.athexgroup.gr (Ημερήσιο Δελτίο Τιμών) www.autohellas.gr www.athexgroup.gr (Ημερήσιο Δελτίο Τιμών) www.autohellas.gr www.athexgroup.gr (Ημερήσιο Δελτίο Τιμών) www.autohellas.gr www.athexgroup.gr (Ημερήσιο Δελτίο Τιμών) www.autohellas.gr www.athexgroup.gr www.autohellas.gr www.athexgroup.gr www.autohellas.gr www.athexgroup.gr www.autohellas.gr www.athexgroup.gr www.autohellas.gr www.athexgroup.gr www.autohellas.gr www.athexgroup.gr www.autohellas.gr (Ημερήσιο Δελτίο Τιμών) (Ημερήσιο Δελτίο Τιμών) (Ημερήσιο Δελτίο Τιμών) (Ημερήσιο Δελτίο Τιμών) (Ημερήσιο Δελτίο Τιμών) (Ημερήσιο Δελτίο Τιμών) 103 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 31.12.2019 (όλα τα ποσά σε €) ΣΤ. ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟΣ ΤΟΠΟΣ ΑΝΑΡΤΗΣΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΘΥΓΑΤΡΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ Οι ετήσιες οικονομικές καταστάσεις της Εταιρίας, η έκθεση ελέγχου του Ορκωτού Ελεγκτή Λογιστή και η Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου για τη χρήση που έληξε την 31η Δεκεμβρίου 2019 έχουν αναρτηθεί στην ηλεκτρονική διεύθυνση της Εταιρείας www.autohellas.gr. Οι οικονομικές καταστάσεις των θυγατρικών εταιρειών θα αναρτηθούν στην ηλεκτρονική διεύθυνση της εταιρείας όταν είναι έτοιμες προς δημοσίευση. 104

Περίληψη: Τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου Εμμανουέλα Βασιλάκη, Πρόεδρος, Ευτύχιος Βασιλάκης, Αντιπρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος και Δημήτριος Μαγγιώρος, Μέλος, υπό την ως άνω ιδιότητά τους, δηλώνουν ότι, εξ όσων γνωρίζουν: α) Οι ετήσιες εταιρικές και ενοποιημένες Οικονομικές Καταστάσεις της περιόδου 1/1-31/12/2019, οι οποίες καταρτίσθηκαν σύμφωνα με τα ισχύοντα λογιστικά πρότυπα, απεικονίζουν κατά τρόπο αληθή τα στοιχεία του ενεργητικού και του παθητικού, την καθαρή θέση και τα αποτελέσματα χρήσεως της εταιρείας AUTOHELLAS Ανώνυμος Τουριστική και Εμπορική Εταιρεία (στο εξής, “Autohellas”), καθώς και των εταιρειών που περιλαμβάνονται στην ενοποίηση εκλαμβανομένων ως σύνολο. β) Η Έκθεση του Διοικητικού Συμβουλίου απεικονίζει κατά τρόπο αληθή την εξέλιξη, τις επιδόσεις και τη θέση της Εταιρείας, καθώς και των επιχειρήσεων που περιλαμβάνονται στην ενοποίηση εκλαμβανομένων ως σύνολο, συμπεριλαμβανομένης της περιγραφής των κυριότερων κινδύνων και αβεβαιοτήτων που αντιμετωπίζουν. Κηφισιά, 17 Μαρτίου 2020 Εμμανουέλα Βασιλάκη Πρόεδρος Ευτύχιος Βασιλάκης Δημήτριος Μαγγιώρος Αντιπρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος Εκτελεστικό Μέλος