ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. Ετήσια Οικονομική Έκθεση (1 Ιανουαρίου 2019 - 31 Δεκεμβρίου 2019) H παρούσα Ετήσια Οικονομική Έκθεση καταρτίσθηκε σύμφωνα με το άρθρο 4 του Ν.3556/2007 και τις επ’ αυτού εκτελεστικές Αποφάσεις του Δ.Σ. της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, εγκρίθηκε από το Διοικητικό Συμβούλιο της «ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε.» την 23η Απριλίου 2020 και είναι αναρτημένη στο διαδίκτυο, στην ηλεκτρονική διεύθυνση www.dei.gr. Δημόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισμού Α.Ε. Αριθμός ΓΕΜΗ: 786301000 Χαλκοκονδύλη 30 - 104 32 Αθήνα Αυτή η σελίδα έχει μείνει σκόπιμα κενή 2 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σελίδα Α. ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΜΕΛΩΝ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ................................................................................................ 4 Β. ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ .................................................................................................... 7 ΜΗ-ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΉ ΈΚΘΕΣΗ .........................................................................................................................................36 Γ. ΕΚΘΕΣΗ ΕΛΕΓΧΟΥ ΟΡΚΩΤΟΥ ΕΛΕΓΚΤΗ ΛΟΓΙΣΤΗ ....................................................................................................83 Δ. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ...........................................................................................100 1. ΣΥΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ..............................................................................................................101 2. ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ......................................................................................................................................................102 3. ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ............................................................................................................................................107 4. ΒΑΣΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΚΑΙ ΒΑΣΙΚΕΣ ΛΟΓΙΣΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ..........................109 4.1. ΒΑΣΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ.................................................................................................................................................109 4.2. ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΣΕ ΛΟΓΙΣΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΓΝΩΣΤΟΠΟΙΗΣΕΣ ................................................................................111 4.3. ΣΗΜΑΝΤΙΚΕΣ ΛΟΓΙΣΤΙΚΕΣ ΕΚΤΙΜΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΚΡΙΣΕΙΣ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ...............................................................117 4.4. ΒΑΣΙΚΕΣ ΛΟΓΙΣΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ...................................................................................................................................120 5. ΔΙΑΚΟΠΤΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ .....................................................................................................................134 6. ΠΩΛΗΣΕΙΣ ....................................................................................................................................................................138 7. ΑΜΟΙΒΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ .............................................................................................................................................139 8. ΑΓΟΡΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΛΟΙΠΕΣ ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΧΡΕΩΣΕΙΣ .........................................................................................139 9. ΑΠΟΣΒΕΣΕΙΣ ...............................................................................................................................................................139 10. ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΑΕΡΙΩΝ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ (CO2 ) ...................................................................................139 11. ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΕΞΟΔΑ ...............................................................................................................................140 12. ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΕΣΟΔΑ ...............................................................................................................................140 13. ΛΟΙΠΑ (ΕΣΟΔΑ)/ ΕΞΟΔΑ, ΚΑΘΑΡΑ ...........................................................................................................................141 14. ΦΟΡΟΣ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ (ΤΡΕΧΩΝ ΚΑΙ ΑΝΑΒΑΛΛΟΜΕΝΟΣ) ...................................................................................141 15. ΕΝΣΩΜΑΤΕΣ ΑΚΙΝΗΤΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ..............................................................................................................................145 16. ΑΣΩΜΑΤΕΣ ΑΚΙΝΗΤΟΠΟΙΗΣΕΙΣ.................................................................................................................................150 17. ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΣΕ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ...................................................................................................................................151 18. ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΣΕ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ............................................................................................................152 19.ΣΥΝΑΛΛΑΓΕΣ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΙΠΑ ΜΕ ΣΥΝΔΕΜΕΝΑ ΜΕΡΗ ............................................................................................154 20. ΑΠΟΘΕΜΑΤΑ...............................................................................................................................................................160 21. ΕΜΠΟΡΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ...........................................................................................................................................161 22. ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΠΟ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΜΕ ΠΕΛΑΤΕΣ .......................................................................................162 23. ΛΟΙΠΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ...................................................................................................................................................163 24. ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΠΙΜΕΤΡΟΥΜΕΝΑ ΣΤΗΝ ΕΥΛΟΓΗ ΑΞΙΑ ΜΕΣΩ ΤΩΝ ΛΟΙΠΩΝ ΣΥΝΟΛΙΚΩΝ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΩΝ .....................................................................................................................................165 25. ΧΡΗΜΑΤΙΚΑ ΔΙΑΘΕΣΙΜΑ ............................................................................................................................................165 26. ΜΕΤΟΧΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ...............................................................................................................................................166 27. ΤΑΚΤΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ..........................................................................................................................................166 28. ΛΟΙΠΑ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΑ ...............................................................................................................................................166 29. ΜΕΡΙΣΜΑΤΑ .................................................................................................................................................................166 30. ΜΑΚΡΟΠΡΟΘΕΣΜΟΣ ΔΑΝΕΙΣΜΟΣ ............................................................................................................................167 31. ΠΑΡΟΧΕΣ ΣΤΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ......................................................................................................................................169 32. ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ...............................................................................................................................................................172 33. ΕΠΙΧΟΡΗΓΗΣΕΙΣ..........................................................................................................................................................175 34. ΜΑΚΡΟΠΡΟΘΕΣΜΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΑΠΌ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΜΕ ΠΕΛΑΤΕΣ .................................................................176 35. ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ ΑΠΟ ΥΠΟΑΞΙΕΣ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ...................................................................................176 36. ΕΜΠΟΡΙΚΕΣ ΚΑΙ ΛΟΙΠΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ..................................................................................................................177 37. ΒΡΑΧΥΠΡΟΘΕΣΜΑ ΔΑΝΕΙΑ .......................................................................................................................................177 38. ΒΡΑΧΥΠΡΟΘΕΣΜΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΜΕ ΠΕΛΑΤΕΣ ....................................................................177 39. ΔΕΔΟΥΛΕΥΜΕΝΕΣ ΚΑΙ ΛΟΙΠΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ......................................................................................................178 40. ΔΕΣΜΕΥΣΕΙΣ, ΕΝΔΕΧΟΜΕΝΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΠΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΣ ...........................................................179 41. ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΣΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΙΝΔΥΝΩΝ ...............191 42. ΜΙΣΘΩΣΕΙΣ...................................................................................................................................................................195 43. ΜΕΤΑΓΕΝΕΣΤΕΡΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ..................................................................................................................................198 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΛΟΓΙΣΤΙΚΑ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΕΝΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ .............................................213 1. ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ............................................................................................................................................213 2. ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΟΥ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ...........................................................................................................213 3 Α. ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΜΕΛΩΝ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ 4 5 Αυτή η σελίδα έχει μείνει σκόπιμα κενή 6 Β. ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ 7 Αυτή η σελίδα έχει μείνει σκόπιμα κενή 8 81 Αυτή η σελίδα έχει μείνει σκόπιμα κενή 82 Γ. ΕΚΘΕΣΗ ΕΛΕΓΧΟΥ ΟΡΚΩΤΟΥ ΕΛΕΓΚΤΗ ΛΟΓΙΣΤΗ 83 EΡΝΣΤ & ΓΙΑΝΓΚ (ΕΛΛΑΣ) Ορκωτοί Ελεγκτές-Λογιστές Α.E. Χειμάρρας 8Β, Μαρούσι 151 25 Αθήνα Τηλ.: 210 2886 000 Φαξ: 210 2886 905 ey.com Έκθεση Ανεξάρτητου Ορκωτού Ελεγκτή Λογιστή Προς τους Μετόχους της εταιρείας Δημόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισμού Α.Ε. Έκθεση Ελέγχου επί των Εταιρικών και Ενοποιημένων Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων Γνώμη Έχουμε ελέγξει τις συνημμένες εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις της εταιρείας ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. (η Εταιρεία), οι οποίες αποτελούνται από την εταιρική και ενοποιημένη κατάσταση χρηματοοικονομικής θέσης της 31 Δεκεμβρίου 2019, τις εταιρικές και ενοποιημένες καταστάσεις αποτελεσμάτων, συνολικού εισοδήματος, μεταβολών ιδίων κεφαλαίων και ταμειακών ροών της χρήσεως που έληξε την ημερομηνία αυτή, καθώς και περίληψη σημαντικών λογιστικών αρχών και μεθόδων και λοιπές επεξηγηματικές πληροφορίες. Κατά τη γνώμη μας, οι συνημμένες εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις παρουσιάζουν εύλογα, από κάθε ουσιώδη άποψη, την οικονομική θέση της εταιρείας ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. και των θυγατρικών αυτής (ο Όμιλος) κατά την 31 Δεκεμβρίου 2019, τη χρηματοοικονομική τους επίδοση και τις ταμειακές τους ροές για τη χρήση που έληξε την ημερομηνία αυτή σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς, όπως αυτά έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Βάση γνώμης Διενεργήσαμε τον έλεγχό μας σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Ελέγχου (ΔΠΕ) όπως αυτά έχουν ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία. Οι ευθύνες μας, σύμφωνα με τα πρότυπα αυτά περιγράφονται περαιτέρω στην ενότητα της έκθεσής μας “Ευθύνες ελεγκτή για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων”. Είμαστε ανεξάρτητοι από την Εταιρεία και τις ενοποιούμενες θυγατρικές της καθ’ όλη τη διάρκεια του διορισμού μας σύμφωνα με τον Κώδικα Δεοντολογίας για Επαγγελματίες Ελεγκτές του Συμβουλίου Διεθνών Προτύπων Δεοντολογίας Ελεγκτών, όπως αυτός έχει ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία και τις απαιτήσεις δεοντολογίας που σχετίζονται με τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων στην Ελλάδα και έχουμε εκπληρώσει τις δεοντολογικές μας υποχρεώσεις σύμφωνα με τις απαιτήσεις της ισχύουσας νομοθεσίας και του προαναφερόμενου Κώδικα Δεοντολογίας. Πιστεύουμε ότι τα ελεγκτικά τεκμήρια που έχουμε αποκτήσει είναι επαρκή και κατάλληλα να παρέχουν βάση για τη γνώμη μας. Σημαντικότερα θέματα ελέγχου Τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου είναι εκείνα τα θέματα που, κατά την επαγγελματική μας κρίση, ήταν εξέχουσας σημασίας στον έλεγχό μας επί των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων της ελεγχόμενης χρήσεως. Τα θέματα αυτά και οι σχετιζόμενοι κίνδυνοι ουσιώδους ανακρίβειας αντιμετωπίστηκαν στο πλαίσιο του ελέγχου των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων ως σύνολο, για τη διαμόρφωση της γνώμης μας επί αυτών και δεν εκφέρουμε ξεχωριστή γνώμη για τα θέματα αυτά. Σ’ αυτό το πλαίσιο περιγράφουμε ακολούθως πως ο έλεγχός μας αντιμετώπισε το κάθε θέμα. Έχουμε εκπληρώσει τα καθήκοντα που περιγράφονται στην ενότητα «Ευθύνες ελεγκτή για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων» της έκθεσής μας, περιλαμβανομένων αυτών που σχετίζονται με τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου. Ως εκ τούτου, ο έλεγχός μας περιέλαβε τη διενέργεια διαδικασιών που σχεδιάστηκαν ώστε ν’ ανταποκρίνονται στους κινδύνους ουσιώδους σφάλματος των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. Τα αποτελέσματα των ελεγκτικών μας διαδικασιών, περιλαμβανομένων των διαδικασιών που διενεργήθηκαν επί των κατωτέρω θεμάτων, παρέχουν τη βάση για τη γνώμη μας επί των συνημμένων εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων 84 Πώς αντιμετωπίστηκαν κατά τον έλεγχό μας τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου Σημαντικότερα θέματα ελέγχου Έσοδα για καταναλωθείσα και μη τιμολογηθείσα ενέργεια και αντίστοιχα περιουσιακά στοιχεία από συμβάσεις με πελάτες χαμηλής τάσης (σε εταιρική και ενοποιημένη βάση) Τα έσοδα για καταναλωθείσα και μη τιμολογηθείσα ενέργεια για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 και τα αντίστοιχα περιουσιακά στοιχεία από συμβάσεις με πελάτες χαμηλής τάσης της 31 Δεκεμβρίου 2019 της Εταιρείας και του Ομίλου ανήλθαν σε €302εκ. Η μέθοδος εκτίμησης του ποσού αυτού, απαιτεί από τη διοίκηση να ασκεί κρίση και να χρησιμοποιεί εκτιμήσεις και παραδοχές με υψηλό βαθμό υποκειμενικότητας, οι σημαντικότερες εκ των οποίων σχετίζονται με τις τεχνικές και μη απώλειες του δικτύου διανομής, τον κύκλο τιμολόγησης, το μέσο έσοδο και τις προσαρμογές για εκπτώσεις και αναμενόμενες πιστωτικές ζημιές. Έχουμε αναγνωρίσει τη διαδικασία εκτίμησης των εσόδων για καταναλωθείσα και μη τιμολογηθείσα ενέργεια και των αντίστοιχων περιουσιακών στοιχείων από συμβάσεις με πελάτες χαμηλής τάσης ως ένα από τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου λόγω του εγγενούς κινδύνου μη αναγνώρισης εσόδων στην περίοδο που αφορούν, του σημαντικού χρόνου που απαιτείται για τον έλεγχο των λογαριασμών αυτών και λόγω του υψηλού βαθμού υποκειμενικότητας που εμπεριέχει η κρίση, οι εκτιμήσεις και οι παραδοχές της διοίκησης κατά τη διαδικασία αυτή. Οι γνωστοποιήσεις της Εταιρείας και του Ομίλου σχετικά με τη λογιστική πολιτική, τις κρίσεις, τις εκτιμήσεις και τις παραδοχές που χρησιμοποιήθηκαν για τον προσδιορισμό των εσόδων για καταναλωθείσα και μη τιμολογηθείσα ενέργεια και των αντίστοιχων περιουσιακών στοιχείων από συμβάσεις με πελάτες χαμηλής τάσης περιλαμβάνονται στις σημειώσεις 4.3, 4.4, 6 και 22 των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων. 85 Οι ελεγκτικές διαδικασίες που, μεταξύ άλλων, πραγματοποιήσαμε, έχουν ως εξής: - Συζητήσαμε με τη διοίκηση και αξιολογήσαμε το σχεδιασμό των δικλείδων εσωτερικού ελέγχου που αφορούν τη διαδικασία εκτίμησης των εσόδων για καταναλωθείσα και μη τιμολογηθείσα ενέργεια και των αντίστοιχων περιουσιακών στοιχείων από συμβάσεις με πελάτες χαμηλής τάσης. - Λάβαμε και ελέγξαμε τον υπολογισμό της εκτίμησης της διοίκησης, αξιολογώντας μεταξύ άλλων τις κρίσεις, εκτιμήσεις και παραδοχές της αναφορικά με τις τεχνικές και μη απώλειες του δικτύου διανομής, τον κύκλο τιμολόγησης, το μέσο έσοδο και τις προσαρμογές για εκπτώσεις και αναμενόμενες πιστωτικές ζημιές. - Αξιολογήσαμε τη συνέπεια εφαρμογής της διαδικασίας εκτίμησης, των μεθόδων, των παραδοχών και των υπολογισμών που ακολουθούνται μεταξύ των χρήσεων και κατά πόσο έχουν ληφθεί υπόψη γεγονότα εντός της κλειόμενης χρήσης τα οποία μεταβάλλουν το περιβάλλον ή τις συνθήκες και τα δεδομένα στα οποία βασίζονται οι εκτιμήσεις και οι παραδοχές που χρησιμοποιεί η διοίκηση, καθώς επίσης και τις μεταβολές σε επιχειρηματικές πρακτικές, λογιστικές αρχές και πολιτικές που επηρεάζουν τους εν λόγω υπολογισμούς. - Ελέγξαμε τη μαθηματική ακρίβεια των υπολογισμών κα την ορθή λογιστικοποίηση των ποσών. - Τέλος, αξιολογήσαμε την επάρκεια και την καταλληλότητα των γνωστοποιήσεων στις εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις. Πώς αντιμετωπίστηκαν κατά τον έλεγχό μας τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου Σημαντικότερα θέματα ελέγχου Αποτίμηση ενσώματων ακινητοποιήσεων (σε εταιρική και ενοποιημένη βάση) Την 31 Δεκεμβρίου 2019, η Εταιρεία και ο Όμιλος είχαν αναγνωρίσει ενσώματα περιουσιακά στοιχεία ύψους €10.573εκ. και €10.177εκ., αντίστοιχα. Η Εταιρεία και ο Όμιλος αποτιμούν τις ενσώματες ακινητοποιήσεις σε αναπροσαρμοσμένες αξίες (εύλογες αξίες μείον σωρευμένες αποσβέσεις και απομειώσεις), εκτός από τις εκτάσεις ορυχείων και λιμνών που αποτιμούνται στο κόστος (μείον σωρευμένες αποσβέσεις και απομειώσεις) και τις ακινητοποιήσεις υπό εκτέλεση που αποτιμούνται στο κόστος (μείον σωρευμένες απομειώσεις). Οι εύλογες αξίες των ενσώματων ακινητοποιήσεων που αποτιμώνται σε αναπροσαρμοσμένες αξίες, προσδιορίζονται από ανεξάρτητους εκτιμητές σε τακτά χρονικά διαστήματα προκειμένου να διασφαλιστεί ότι η αξία ενός στοιχείου δεν διαφέρει σημαντικά από την εύλογη αξία του. Η Εταιρεία και ο Όμιλος προχώρησαν σε επανεκτίμηση (από ανεξάρτητο εκτιμητή) των ενσώματων ακινητοποιήσεων την 31 Δεκεμβρίου 2019. Από την επανεκτίμηση αυτή προέκυψαν (1) υπεραξίες ύψους €1.250εκ. και €1.261εκ. για την Εταιρεία και τον Όμιλο, αντίστοιχα, ο οποίες καταχωρήθηκαν στην κατάσταση συνολικού εισοδήματος και (2) απομειώσεις ύψους €547εκ. και €672 εκ. για την Εταιρεία και τον Όμιλο, αντίστοιχα, οι οποίες δεν καλύπτονταν από υπεραξίες προηγούμενων αναπροσαρμογών και καταχωρήθηκαν στα αποτελέσματα της κλειόμενης χρήσης. Ο προσδιορισμός των εύλογων αξιών των ενσώματων ακινητοποιήσεων απαιτεί μεταξύ άλλων τη διενέργεια εκτιμήσεων, παραδοχών και κρίσεων αναφορικά με την κυριότητα, τη χρήση και την ύπαρξη τυχόν φυσικής, λειτουργικής και οικονομικής απαξίωσης. Πλέον των ανωτέρω, η Εταιρεία οφείλει να αξιολογεί ετησίως, κατά πόσον υφίστανται ενδείξεις απομείωσης και εφ’ όσον συντρέχει αυτό, να πραγματοποιεί έλεγχο απομείωσης της αξίας των ενσώματων ακινητοποιήσεών της. Η διαδικασία αυτή ενσωματώνει κρίσεις, εκτιμήσεις και παραδοχές με υψηλό βαθμό υποκειμενικότητας, οι σημαντικότερες εκ των οποίων σχετίζονται με την 86 Οι ελεγκτικές διαδικασίες που, μεταξύ άλλων, πραγματοποιήσαμε, έχουν ως εξής: - Συζητήσαμε με τη διοίκηση και αξιολογήσαμε το σχεδιασμό των δικλείδων εσωτερικού ελέγχου που αφορούν τη διαδικασία αναπροσαρμογής, καθώς και τη διαδικασία ελέγχου απομείωσης των ενσώματων ακινητοποιήσεων . - Για τις ενσώματες ακινητοποιήσεις που αποτιμώνται σε εύλογες αξίες, λάβαμε τη μελέτη εκτίμησης του ανεξάρτητου εκτιμητή και αξιολογήσαμε, με τη συνδρομή εξειδικευμένων στελεχών μας σε θέματα αποτιμήσεων, τη λογικότητα και την ορθότητα των παραδοχών και τη μεθοδολογία που χρησιμοποιήθηκε. - Διενεργήσαμε δειγματοληπτικούς ελέγχους αναφορικά με την ορθότητα και τη μαθηματική ακρίβεια του προσδιορισμού των υπεραξιών και των υποαξιών των ενσώματων ακινητοποιήσεων που αποτιμήθηκαν σε εύλογες αξίες, αξιολογώντας ταυτόχρονα τη συνέπεια και ορθότητα εφαρμογής της λογιστικής πολιτικής της Εταιρείας και την ορθή λογιστικοποίηση των ποσών. - Αξιολογήσαμε τις ικανότητες και την αντικειμενικότητα του ανεξάρτητου εκτιμητή στον οποίον ανέθεσε τη μελέτη αναπροσαρμογής η διοίκηση. - Για τις ενσώματες ακινητοποιήσεις που αποτιμώνται στο κόστος και για τα οποία υπήρχαν ενδείξεις απομείωσης και συνεπώς διενεργήθηκαν έλεγχοι απομείωσης, αξιολογήσαμε, μαζί και με τη συνδρομή εξειδικευμένων στελεχών μας σε θέματα αποτιμήσεων όπου αυτό χρειαζόταν, τη λογικότητα και την ορθότητα των παραδοχών και τη μεθοδολογία που χρησιμοποιήθηκε στην εκτίμηση των ανακτήσιμων αξιών. - Διενεργήσαμε δειγματοληπτικούς ελέγχους μαθηματικής ακρίβειας των υπολογισμών και ορθής λογιστικοποίησης των ποσών των εκτιμώμενη μελλοντική παραγωγική δυναμικότητα και χρήση των παγίων, τις προεξοφλημένες σε παρούσα αξία μελλοντικές ταμειακές τους ροές και άλλους παράγοντες. Στο πλαίσιο της διαδικασίας αξιολόγησης ενδείξεων των ενσώματων ακινητοποιήσεων που αποτιμώνται στο κόστος, λαμβάνοντας υπόψη και τις απαιτήσεις του πλάνου απολιγνιτοποίησης, η διοίκηση προχώρησε την 31 Δεκεμβρίου 2019 σε ελέγχους απομείωσης από τους οποίους προέκυψαν απομειώσεις συνολικού ύψους €1.077εκ. και €1.105εκ. για την Εταιρεία και τον Όμιλο, αντίστοιχα οι οποίες καταχωρήθηκαν στα αποτελέσματα της κλειόμενης χρήσης. απομειώσεων καταστάσεις. στις χρηματοοικονομικές - Τέλος, αξιολογήσαμε την επάρκεια και την καταλληλότητα των γνωστοποιήσεων στις εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις. Η αποτίμηση σε εύλογη αξία και η αξιολόγηση ενδείξεων απομείωσης των ενσώματων ακινητοποιήσεων έχουν αναγνωρισθεί ως εκ των σημαντικότερων θεμάτων ελέγχου λόγω του ύψους των σχετικών λογαριασμών και του βαθμού υποκειμενικότητας των κρίσεων, εκτιμήσεων και παραδοχών στις οποίες βασίζονται οι ανωτέρω διαδικασίες Οι γνωστοποιήσεις της Εταιρείας και του Ομίλου σχετικά με τη λογιστική πολιτική, τις κρίσεις, τις εκτιμήσεις και τις παραδοχές για την αποτίμηση σε εύλογη αξία και την αξιολόγηση ενδείξεων απομείωσης των ενσώματων ακινητοποιήσεων περιλαμβάνονται στις σημειώσεις 4.3, 4.4, 15, 35 και 41 των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων. Πώς αντιμετωπίστηκαν κατά τον έλεγχό μας τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου Σημαντικότερα θέματα ελέγχου Έλεγχος απομείωσης εμπορικών απαιτήσεων (σε εταιρική και ενοποιημένη βάση) Την 31 Δεκεμβρίου 2019, οι εμπορικές απαιτήσεις της Εταιρείας και του Ομίλου ανέρχονταν σε €579εκ. και €683εκ., μετά από σωρευμένη πρόβλεψη απομείωσης ύψους €2.537εκ. και €2.655εκ., αντίστοιχα. Η Εταιρεία και ο Όμιλος εφαρμόζουν την απλοποιημένη προσέγγιση του ΔΠΧΑ 9 «Χρηματοοικονομικά Μέσα» και υπολογίζουν τις αναμενόμενες πιστωτικές ζημιές καθ' όλη τη διάρκεια ζωής των εμπορικών απαιτήσεών τους. Για τον υπολογισμό των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών, 87 Οι ελεγκτικές διαδικασίες που, μεταξύ άλλων, πραγματοποιήσαμε, έχουν ως εξής: - Συζητήσαμε με τη διοίκηση και αξιολογήσαμε το σχεδιασμό των δικλείδων εσωτερικού ελέγχου που αφορούν τη διαδικασία ελέγχου απομείωσης των εμπορικών απαιτήσεων. - Λάβαμε και ελέγξαμε τον υπολογισμό της απομείωσης των εμπορικών απαιτήσεων που πραγματοποίησε η διοίκηση, αξιολογώντας μεταξύ άλλων την πληρότητα και ορθότητα των γίνεται χρήση ιστορικών δεδομένων που αντανακλούν τις αναμενόμενες επιπτώσεις των σημερινών δεδομένων στο μέλλον. Έχουμε αναγνωρίσει τη διαδικασία ελέγχου απομείωσης των εμπορικών απαιτήσεων ως ένα από τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου λόγω του ύψους των λογαριασμών αυτών και της σημαντικότητας των παραδοχών και υποθέσεων της διοίκησης κατά τη διαδικασία αυτή. Οι γνωστοποιήσεις της Εταιρείας και του Ομίλου σχετικά με τη λογιστική πολιτική, τις κρίσεις, εκτιμήσεις και τις παραδοχές που χρησιμοποιήθηκαν για τον έλεγχο απομείωσης των εμπορικών απαιτήσεων περιλαμβάνονται στις σημειώσεις 4.3, 4.4 και 21 των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων. δεδομένων που χρησιμοποιήθηκαν για τον προσδιορισμό των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών και τις παραδοχές πάνω στις οποίες βασίστηκε η εκτίμηση της διοίκησης. Επίσης ελέγξαμε τη μαθηματική ακρίβεια των σχετικών υπολογισμών και την ορθή λογιστικοποίηση των ποσών. - Τέλος, αξιολογήσαμε την επάρκεια και την καταλληλότητα των γνωστοποιήσεων στις εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις. Άλλες πληροφορίες Η διοίκηση είναι υπεύθυνη για τις άλλες πληροφορίες της Ετήσιας Οικονομικής Έκθεσης. Οι άλλες πληροφορίες περιλαμβάνουν την Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου, για την οποία γίνεται σχετική αναφορά στην “Έκθεση επί Άλλων Νομικών και Κανονιστικών Απαιτήσεων”, στις Δηλώσεις των Μελών του Διοικητικού Συμβουλίου, και σε οποιεσδήποτε άλλες πληροφορίες οι οποίες είτε απαιτούνται από ειδικές διατάξεις του νόμου, είτε η Εταιρεία ενσωμάτωσε προαιρετικά στην προβλεπόμενη από το Ν. 3556/2007 Ετήσια Οικονομική Έκθεση, αλλά δεν περιλαμβάνουν τις χρηματοοικονομικές καταστάσεις και την έκθεση ελέγχου επί αυτών. Η γνώμη μας επί των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων δεν καλύπτει τις άλλες πληροφορίες και δεν εκφράζουμε με τη γνώμη αυτή οποιασδήποτε μορφής συμπέρασμα διασφάλισης επί αυτών. Σε σχέση με τον έλεγχό μας επί των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων, η ευθύνη μας είναι να αναγνώσουμε τις άλλες πληροφορίες και, με τον τρόπο αυτό, να εξετάσουμε εάν οι άλλες πληροφορίες είναι ουσιωδώς ασυνεπείς με τις εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις ή τις γνώσεις που αποκτήσαμε κατά τον έλεγχο ή αλλιώς φαίνεται να είναι ουσιωδώς εσφαλμένες. Εάν, με βάση τις εργασίες που έχουμε εκτελέσει, καταλήξουμε στο συμπέρασμα ότι υπάρχει ουσιώδες σφάλμα σε αυτές τις άλλες πληροφορίες, είμαστε υποχρεωμένοι να αναφέρουμε το γεγονός αυτό. Δεν έχουμε τίποτα να αναφέρουμε σχετικά με το θέμα αυτό. Ευθύνες της διοίκησης και των υπευθύνων για τη διακυβέρνηση επί των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων Η διοίκηση έχει την ευθύνη για την κατάρτιση και εύλογη παρουσίαση των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ, όπως αυτά έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως και για εκείνες τις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου που η διοίκηση καθορίζει ως απαραίτητες, ώστε να καθίσταται δυνατή η κατάρτιση των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων απαλλαγμένων από ουσιώδες σφάλμα, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος. Κατά την κατάρτιση των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων, η διοίκηση είναι υπεύθυνη για την αξιολόγηση της ικανότητας της Εταιρείας και του Ομίλου να συνεχίσουν τη δραστηριότητά 88 τους, γνωστοποιώντας όπου συντρέχει τέτοια περίπτωση, τα θέματα που σχετίζονται με τη συνεχιζόμενη δραστηριότητα και τη χρήση της λογιστικής βάσης της συνεχιζόμενης δραστηριότητας, εκτός και εάν η διοίκηση είτε προτίθεται να ρευστοποιήσει την Εταιρεία και τον Όμιλο ή να διακόψει τη δραστηριότητά τους ή δεν έχει άλλη ρεαλιστική εναλλακτική επιλογή από το να προχωρήσει σ ’αυτές τις ενέργειες. Η Επιτροπή Ελέγχου (άρθ. 44 ν.4449/2017) της Εταιρείας έχει την ευθύνη εποπτείας της διαδικασίας χρηματοοικονομικής αναφοράς της Εταιρείας και του Ομίλου. Ευθύνες ελεγκτή για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων Οι στόχοι μας είναι να αποκτήσουμε εύλογη διασφάλιση για το κατά πόσο οι εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις, στο σύνολο τους, είναι απαλλαγμένες από ουσιώδες σφάλμα, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος και να εκδώσουμε έκθεση ελεγκτή, η οποία περιλαμβάνει τη γνώμη μας. Η εύλογη διασφάλιση συνιστά διασφάλιση υψηλού επιπέδου, αλλά δεν είναι εγγύηση ότι ο έλεγχος που διενεργείται σύμφωνα με τα ΔΠΕ, όπως αυτά έχουν ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία, θα εντοπίζει πάντα ένα ουσιώδες σφάλμα, όταν αυτό υπάρχει. Σφάλματα δύναται να προκύψουν από απάτη ή από λάθος και θεωρούνται ουσιώδη όταν, μεμονωμένα ή αθροιστικά, θα μπορούσε εύλογα να αναμένεται ότι θα επηρέαζαν τις οικονομικές αποφάσεις των χρηστών, που λαμβάνονται με βάση αυτές τις εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις. Ως καθήκον του ελέγχου, σύμφωνα με τα ΔΠΕ, όπως αυτά έχουν ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία, ασκούμε επαγγελματική κρίση και διατηρούμε επαγγελματικό σκεπτικισμό καθ’ όλη τη διάρκεια του ελέγχου. Επίσης: Εντοπίζουμε και αξιολογούμε τους κινδύνους ουσιώδους σφάλματος στις εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος, σχεδιάζοντας και διενεργώντας ελεγκτικές διαδικασίες που ανταποκρίνονται στους κινδύνους αυτούς και αποκτούμε ελεγκτικά τεκμήρια που είναι επαρκή και κατάλληλα για να παρέχουν βάση για την γνώμη μας. Ο κίνδυνος μη εντοπισμού ουσιώδους σφάλματος που οφείλεται σε απάτη είναι υψηλότερος από αυτόν που οφείλεται σε λάθος, καθώς η απάτη μπορεί να εμπεριέχει συμπαιγνία, πλαστογραφία, εσκεμμένες παραλείψεις, ψευδείς διαβεβαιώσεις ή παράκαμψη των δικλίδων εσωτερικού ελέγχου. Κατανοούμε τις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου που σχετίζονται με τον έλεγχο, με σκοπό το σχεδιασμό ελεγκτικών διαδικασιών κατάλληλων για τις περιστάσεις, αλλά όχι με σκοπό τη διατύπωση γνώμης επί της αποτελεσματικότητας των δικλίδων εσωτερικού ελέγχου της Εταιρείας και του Ομίλου. Αξιολογούμε την καταλληλόλητα των λογιστικών αρχών και μεθόδων που χρησιμοποιήθηκαν και το εύλογο των λογιστικών εκτιμήσεων και των σχετικών γνωστοποιήσεων που έγιναν από τη διοίκηση. Αποφαινόμαστε για την καταλληλόλητα της χρήσης από τη διοίκηση της λογιστικής αρχής της συνεχιζόμενης δραστηριότητας και με βάση τα ελεγκτικά τεκμήρια που αποκτήθηκαν για το εάν υπάρχει ουσιώδης αβεβαιότητα σχετικά με γεγονότα ή συνθήκες που μπορεί να υποδηλώνουν ουσιώδη αβεβαιότητα ως προς την ικανότητα της Εταιρείας και του Ομίλου να συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους. Εάν συμπεράνουμε ότι υφίσταται ουσιώδης αβεβαιότητα, είμαστε υποχρεωμένοι στην έκθεση ελεγκτή να επιστήσουμε την προσοχή στις σχετικές γνωστοποιήσεις των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων ή εάν αυτές οι γνωστοποιήσεις είναι ανεπαρκείς να διαφοροποιήσουμε τη γνώμη μας. Τα συμπεράσματά μας βασίζονται σε ελεγκτικά τεκμήρια που αποκτώνται μέχρι την ημερομηνία της έκθεσης ελεγκτή. Ωστόσο, μελλοντικά γεγονότα ή συνθήκες ενδέχεται να έχουν ως αποτέλεσμα η Εταιρεία και ο Όμιλος να παύσουν να λειτουργούν ως συνεχιζόμενη δραστηριότητα. Αξιολογούμε τη συνολική παρουσίαση, τη δομή και το περιεχόμενο των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων, συμπεριλαμβανομένων των γνωστοποιήσεων, καθώς και το κατά 89 πόσο οι εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις απεικονίζουν τις υποκείμενες συναλλαγές και τα γεγονότα με τρόπο που επιτυγχάνεται η εύλογη παρουσίαση. Αποκτούμε επαρκή και κατάλληλα ελεγκτικά τεκμήρια αναφορικά με την χρηματοοικονομική πληροφόρηση των οντοτήτων ή των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων εντός του Ομίλου για την έκφραση γνώμης επί των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων. Είμαστε υπεύθυνοι για την καθοδήγηση, την επίβλεψη και την εκτέλεση του ελέγχου της Εταιρείας και των θυγατρικών της. Παραμένουμε αποκλειστικά υπεύθυνοι για την ελεγκτική μας γνώμη. Μεταξύ άλλων θεμάτων, κοινοποιούμε στους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση, το σχεδιαζόμενο εύρος και το χρονοδιάγραμμα του ελέγχου, καθώς και σημαντικά ευρήματα του ελέγχου, συμπεριλαμβανομένων όποιων σημαντικών ελλείψεων στις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου εντοπίζουμε κατά τη διάρκεια του ελέγχου μας. Επιπλέον, δηλώνουμε προς τους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση ότι έχουμε συμμορφωθεί με τις σχετικές απαιτήσεις δεοντολογίας περί ανεξαρτησίας και γνωστοποιούμε προς αυτούς όλες τις σχέσεις και άλλα θέματα που μπορεί εύλογα να θεωρηθεί ότι επηρεάζουν την ανεξαρτησία μας και τα σχετικά μέτρα προστασίας, όπου συντρέχει περίπτωση. Από τα θέματα που γνωστοποιήθηκαν στους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση, καθορίζουμε τα θέματα εκείνα που ήταν εξέχουσας σημασίας για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων της ελεγχόμενης χρήσεως και ως εκ τούτου αποτελούν τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου. Έκθεση επί Άλλων Νομικών και Κανονιστικών Απαιτήσεων 1. Έκθεση Διαχείρισης Διοικητικού Συμβουλίου Λαμβάνοντας υπόψη ότι η διοίκηση έχει την ευθύνη για την κατάρτιση της Έκθεσης Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου και της Δήλωσης Εταιρικής Διακυβέρνησης που περιλαμβάνεται στην έκθεση αυτή, κατ’ εφαρμογή των διατάξεων της παραγράφου 5 του άρθρου 2 του Ν. 4336/2015 (μέρος Β), σημειώνουμε ότι: α) Στην Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου περιλαμβάνεται δήλωση εταιρικής διακυβέρνησης, η οποία παρέχει τα πληροφοριακά στοιχεία που ορίζονται στο άρθρο 152 του Ν. 4548/2018. β) Κατά τη γνώμη μας η Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου έχει καταρτισθεί σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές απαιτήσεις των άρθρων 150-151 και 153-154 και της παραγράφου 1 (περιπτώσεις γ’ και δ’) του άρθρου 152 του του Ν. 4548/2018 και το περιεχόμενο αυτής αντιστοιχεί με τις συνημμένες εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις της χρήσης που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019. γ) Με βάση τη γνώση που αποκτήσαμε κατά το έλεγχό μας, για την Εταιρεία ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. και το περιβάλλον της, δεν έχουμε εντοπίσει ουσιώδεις ανακρίβειες στην Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού της Συμβουλίου. 2. Λογιστικά Διαχωρισμένες Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις Η διοίκηση είναι υπεύθυνη για την κατάρτιση λογιστικά διαχωρισμένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων της Εταιρείας και του Ομίλου σύμφωνα µε τις ρυθμίσεις των διατάξεων του άρθρου 141 του N. 4001/2011 και την απόφαση 266/2014 της Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας (ΡΑΕ) και για εκείνες τις εσωτερικές δικλίδες που η διοίκηση καθορίζει ως απαραίτητες, ώστε να καθίσταται δυνατή η κατάρτιση των λογιστικά διαχωρισμένων καταστάσεων, της Εταιρείας και του Ομίλου, της 31 Δεκεμβρίου 2019 και των λογιστικά διαχωρισμένων καταστάσεων αποτελεσμάτων χρήσεως προ φόρων για την περίοδο από 1 Ιανουαρίου 90 2019 έως και την 31 Δεκεμβρίου 2019, απαλλαγμένων από ουσιώδες σφάλμα, οφειλόμενου είτε σε απάτη είτε σε λάθος. Η μεθοδολογία κατάρτισης των λογιστικά διαχωρισμένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων περιγράφεται στην σημείωση 2 του παραρτήματος 1 επί των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. Κατά τη γνώμη μας, οι λογιστικά διαχωρισμένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις της Εταιρείας και του Ομίλου κατά την 31 Δεκεμβρίου 2019, όπως παρουσιάζονται στο σχετικό παράρτημα των επί των χρηματοοικονομικών καταστάσεων, έχουν συνταχθεί σύμφωνα µε τις ρυθμίσεις των διατάξεων του άρθρου 141 του N. 4001/2011 και της απόφασης 266/2014 της Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας (ΡΑΕ). 3. Συμπληρωματική Έκθεση προς την Επιτροπή Ελέγχου Η γνώμη μας επί των συνημμένων εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων είναι συνεπής με τη Συμπληρωματική Έκθεσή μας προς την Επιτροπή Ελέγχου της Εταιρείας, που προβλέπεται από το άρθρο 11 του κανονισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) αριθ. 537/2014. 4. Παροχή Μη Ελεγκτικών Υπηρεσιών Δεν παρείχαμε στην Εταιρεία και τις θυγατρικές της μη ελεγκτικές υπηρεσίες που απαγορεύονται σύμφωνα με το άρθρο 5 του κανονισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) αριθ. 537/2014. Οι επιτρεπόμενες μη ελεγκτικές υπηρεσίες που έχουμε παράσχει στην Εταιρεία και στις θυγατρικές της, κατά τη διάρκεια της χρήσεως που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 γνωστοποιούνται στη Σημείωση 13 των συνημμένων εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων. 5. Διορισμός Ελεγκτή Διοριστήκαμε για πρώτη φορά ως Ορκωτοί Ελεγκτές Λογιστές του Ομίλου με την από 7 Ιουνίου 2018 απόφαση της ετήσιας τακτικής γενικής συνέλευσης των μετόχων. Έκτοτε ο διορισμός μας έχει αδιαλείπτως ανανεωθεί για μια συνολική περίοδο δύο ετών με βάση τις κατ’ έτος λαμβανόμενες αποφάσεις της τακτικής γενικής συνέλευσης των. Αθήνα, 23 Απριλίου 2020 Βασίλειος Καμινάρης Ορκωτός Ελεγκτής Λογιστής Α.Μ. ΣΟΕΛ 20411 ΕΡΝΣΤ & ΓΙΑΝΓΚ (ΕΛΛΑΣ) Ορκωτοί Ελεγκτές – Λογιστές Α.Ε. Χειμάρρας 8B, 15125 Μαρούσι Α.Μ. ΣΟΕΛ 107 91 Αυτή η σελίδα έχει μείνει σκόπιμα κενή 92 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις 31 Δεκεμβρίου 2019 Σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς όπως έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση Βεβαιώνεται ότι οι συνημμένες Ενοποιημένες και Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις είναι αυτές που εγκρίθηκαν από το Διοικητικό Συμβούλιο της «Δημόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισμού Α.Ε.» την 23η Απριλίου 2020 και έχουν δημοσιοποιηθεί με την ανάρτησή τους στο διαδίκτυο, στη διεύθυνση www.dei.gr. Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ & ΔΙΕΥΘΥΝΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ Ο ΓΕΝΙΚΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ Ο ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΛΟΓΙΣΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΣΤΑΣΣΗΣ ΠΥΡΡΟΣ Δ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ A. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ ΕΥΘΥΜΙΟΣ Α. ΚΟΥΤΡΟΥΛΗΣ 93 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΤΑΣΤΑΣH ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ) ΟΜΙΛΟΣ Σημ 01.01.201931.12.2019 01.01.2018-31.12.2018 (*αναμορφωμένο) Σύνολο Ομίλου ΠΩΛΗΣΕΙΣ: Έσοδα από πωλήσεις ενέργειας Λοιπές πωλήσεις ΕΞΟΔΑ: Αμοιβές προσωπικού Λιγνίτης Υγρά Καύσιμα Φυσικό Αέριο Αποσβέσεις Αγορές ηλεκτρικής ενέργειας Υλικά και αναλώσιμα Τέλη πρόσβασης και χρήσης δικτύου Μεταφοράς Τέλη Διανομής Συντηρήσεις και παροχές τρίτων Αμοιβές τρίτων Δικαιώματα εκπομπών αερίων Προβλέψεις για κινδύνους Προβλέψεις απομείωσης αξίας υλικών Προβλέψεις για αναμενόμενες πιστωτικές ζημίες Χρηματοοικονομικά έξοδα Χρηματοοικονομικά έσοδα Υποαξίες αποτίμησης συμμετοχής σε Λιγνιτικές Εταιρείες Προβλέψεις από υποαξίες περιουσιακών στοιχείων Έσοδα από ΥΚΩ Λοιπά (έσοδα )/ έξοδα (Κέρδη)/ζημίες από συγγενείς (Κέρδη)/ζημίες από συναλ/κές διαφορές ΖΗΜΙΕΣ ΠΡΟ ΦΟΡΩΝ Φόρος Εισοδήματος ΚΑΘΑΡΕΣ ΖΗΜΙΕΣ Κατανεμόμενα σε Μετόχους της Εταιρείας Μη ελέγχουσες συμμετοχές Ζημίες ανά μετοχή, βασικά και απομειωμένα Σταθμισμένος μέσος όρος αριθμού μετοχών ΕΤΑΙΡΕΙΑ Σύνολο Ομίλου 01.01.2019-31.12.2019 Σύνολο Εταιρείας 01.01.201831.12.2018 Σύνολο Εταιρείας 01.01.201831.12.2018 (*αναμορφωμένο) Συνεχιζόμενες Δραστηριότητες 01.01.201831.12.2018 (*αναμορφωμένο) Διακοπτόμενες Δραστηριότητες 6 6 4.288.653 642.956 4.931.609 4.258.190 483.688 4.741.878 4.262.101 474.216 4.736.317 4.233.148 360.374 4.593.522 4.233.148 360.273 4.593.421 101 101 7 512.303 3.693 670.885 431.390 661.761 1.486.367 126.056 962.238 53.241 670.177 383.632 673.929 1.578.659 124.239 292.145 (33.772) 659.303 431.390 636.525 1.698.415 70.461 607.955 13.508 665.994 383.632 660.620 1.735.980 84.274 555.064 (832) 659.531 383.632 631.554 1.800.631 74.321 52.891 14.340 6.463 29.066 (64.651) 9.953 149.611 157.780 149.611 157.780 157.780 - 221.084 82.160 546.462 20.313 12.710 (42.047) 170.734 (73.151) 238.933 69.394 369.584 109.782 8.023 (133.644) 184.470 (105.216) 268.545 144.250 54.562 411.885 16.173 7.606 62.414 168.712 (72.459) 319.543 169.680 47.112 301.405 109.779 7.063 (134.568) 183.539 (111.478) 319.543 159.836 46.501 279.531 109.578 7.097 (134.568) 183.525 (111.478) 9.844 611 21.874 201 (34) 14 - 9 8 10 40,32 20 21,22,23 11 12 35 2 13 18 14 - 242.691 286.300 235.803 235.803 - 2.098.790 (194.652) 106.424 (2.422) 1.041 6.989.512 (2.057.903) 372.233 (1.685.670) 3.496 1.352 (2.701) 649 5.590.708 (848.830) (55.005) (903.835) 1.945.576 (194.652) 56.001 1.003 7.059.994 (2.323.677) 360.570 (1.963.107) (42.589) 253 717 5.396.002 (802.480) (72.207) (874.687) (43.518) 253 739 5.314.523 (721.102) (64.883) (785.985) 929 (22) 81.479 (81.378) (7.324) (88.702) (1.685.791) 121 (7,27) (903.861) 26 (3,90) 232.000.000 232.000.000 OΌμιλος και η Μητρική Εταιρεία έχουν εφαρμόσει το ΔΠΧΑ 16 χρησιμοποιώντας τη μέθοδο σωρευτικής επίδρασης από 01.01.2019. Σύμφωνα με τη μέθοδο αυτή, η συγκριτική πληροφορία δεν επαναδιατυπώνεται.(Βλ. Σημείωση 4) -Οι συνημμένες σημειώσεις αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των ενοποιημένων και εταιρικών οικονομικών καταστάσεων. -* Ορισμένα κονδύλια έχουν αναθεωρηθεί σε σχέση με τα δημοσιευμένα των ετήσιων οικονομικών καταστάσεων της 31 Δεκεμβρίου 2018 για να συμπεριλάβουν τα κονδύλια των Διακοπτόμενων Δραστηριοτήτων που από 18 Ιουλίου 2019 δεν πληρούν τα κριτήρια του ΔΠΧΑ 5 (Βλ. Σημείωση 5). 94 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΤΑΣΤΑΣH ΣΥΝΟΛΙΚΟΥ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ) ΟΜΙΛΟΣ Σημ. Καθαρές ζημίες χρήσης ΕΤΑΙΡΕΙΑ 01.01.2019 – 31.12.2019 01.01.2018 – 31.12.2018 01.01.2019 – 31.12.2019 Σύνολο Ομίλου Σύνολο Ομίλου 01.01.2018 – 31.12.2018 Σύνολο Εταιρείας 01.01.2018 – 31.12.2018 01.01.2018 – 31.12.2018 Συνεχιζόμενες Δραστηριότητες Σύνολο Εταιρείας Διακοπτόμενες Δραστηριότητες (1.685.670) (903.835) (1.963.107) (874.687) (785.985) (88.702) 270 (399) - - - - 270 (399) - - - - 996 (700) 413 (418) (418) - Λοιπά συνολικά εισοδήματα / (ζημίες) Λοιπές συνολικές (ζημίες)/εισοδήματα που μεταφέρονται στα αποτελέσματα σε μεταγενέστερες περιόδους. Συναλλαγματικές διαφορές Καθαρές λοιπές συνολικές (ζημίες)/εισοδήματα που μεταφέρονται στα αποτελέσματα σε μεταγενέστερες περιόδους Λοιπές συνολικές (ζημιές)/εισοδήματα που δεν μεταφέρονται στα αποτελέσματα σε μεταγενέστερες περιόδους Κέρδη/(Ζημιές) από χρηματοοικονομικά στοιχεία αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των συνολικών εισοδημάτων Διόρθωση αναπροσαρμογής αξίας παγίων και φόρος που αναλογεί Αναπροσαρμογή αξίας παγίων στοιχείων Αναβαλλόμενοι φόροι επί αναπροσαρμογής αξίας παγίων στοιχείων Πρόβλεψη αποξήλωσης και απομάκρυνσης εγκαταστάσεων/ εξοπλισμού Μονάδων Παραγωγής Αναβαλλόμενοι φόροι επί πρόβλεψης αποξήλωσης και απομάκρυνσης εγκαταστάσεων/ εξοπλισμού Μονάδων Παραγωγής Αναλογιστικά κέρδη/ (ζημίες) Αναβαλλόμενοι φόροι επί αναλογιστικών αποτελεσμάτων Καθαρές λοιπές συνολικές (ζημιές)/εισοδήματα που δεν μεταφέρονται στα αποτελέσματα σε μεταγενέστερες περιόδους Λοιπά συνολικά εισοδήματα/(ζημιές) χρήσης μετά από φόρους Συγκεντρωτικές συνολικές (ζημίες) χρήσης μετά από φόρους 15 32 31 - 70 - - - - 1.261.213 - 1.249.884 - - - (300.724) - (299.972) - - - (127.963) - (127.963) - - - - 30.711 - 30.711 - - (56.651) 49.294 (38.518) 34.407 34.407 - 13.596 - 9.244 - - - 821.178 48.664 823.799 33.989 33.989 - 821.448 48.265 823.799 33.989 33.989 - (864.222) (855.570) (1.139.308) (840.698) (751.996) (88.702) (864.343) (855.596) 121 26 Κατανέμονται σε: Μετόχους της Εταιρείας Μη ελέγχουσες συμμετοχές -O Όμιλος και η Μητρική Εταιρεία έχουν εφαρμόσει το ΔΠΧΑ 16 χρησιμοποιώντας τη μέθοδο σωρευτικής επίδρασης από 01.01.2019. Σύμφωνα με τη μέθοδο αυτή, η συγκριτική πληροφορία δεν επαναδιατυπώνεται.(Βλ. Σημείωση 4) -Οι συνημμένες σημειώσεις αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των ενοποιημένων και εταιρικών οικονομικών καταστάσεων. 95 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΤΑΣΤΑΣH ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΣΗΣ ΤΗΝ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ) ΟΜΙΛΟΣ Σημ. 31.12.2019 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2018 (*αναμορφωμένο) 31.12.2019 31.12.2018 (*αναμορφωμένο) ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ Μακροπρόθεσμο ενεργητικό : Ενσώματες ακινητοποιήσεις Ασώματες ακινητοποιήσεις Αξία δικαιώματος χρήσης παγίων Επενδύσεις σε θυγατρικές επιχειρήσεις Επενδύσεις σε συγγενείς επιχειρήσεις Περιουσιακά στοιχεία επιμετρούμενα στην εύλογη αξία μέσω των συνολικών εισοδημάτων Λοιπές μακροπρόθεσμες απαιτήσεις Αναβαλλόμενος φόρος ενεργητικού Σύνολο Μακροπρόθεσμου Ενεργητικού 15 16 42 17 18 10.572.714 80.923 67.193 36.364 11.030.731 200.523 20.049 10.176.626 65.054 41.084 221.271 997 10.521.257 189.636 451.871 997 1.251 20.428 226.623 11.005.496 571 79.375 135.746 11.466.995 879 20.132 197.867 10.723.910 466 71.513 97.314 11.333.054 20 21 22 23 14 25 25 730.895 683.491 424.911 360.479 12.565 286.917 67.752 2.567.010 13.572.506 766.278 737.528 482.342 289.852 13.289 251.015 81.681 2.621.985 14.088.980 530.923 579.213 424.911 235.444 205.461 67.752 2.043.704 12.767.614 569.066 639.907 484.482 261.883 112.330 81.681 2.149.349 13.482.403 26 575.360 106.679 128.317 575.360 106.679 128.317 575.360 106.679 128.317 575.360 106.679 128.317 24 14 Βραχυπρόθεσμο ενεργητικό : Αποθέματα Εμπορικές απαιτήσεις Περιουσιακά στοιχεία από συμβάσεις με Πελάτες Λοιπές απαιτήσεις Απαίτηση φόρου εισοδήματος Χρηματικά διαθέσιμα Δεσμευμένες καταθέσεις Σύνολο Βραχυπρόθεσμου Ενεργητικού Σύνολο Ενεργητικού ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΙΔΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ Ίδια Κεφάλαια : Μετοχικό κεφάλαιο Διαφορά από έκδοση μετοχών υπέρ το άρτιο Τακτικό αποθεματικό Κεφαλαιοποιηθείσες υπεραξίες φορολογικών αναπροσαρμογών παγίων περιουσιακών στοιχείων Υπεραξία αναπροσαρμογής παγίων 27 (947.342) (947.342) (947.342) (947.342) 4.753.454 3.816.062 4.658.997 3.726.829 51.888 (1.628.019) 93.581 170.289 26.626 (1.862.818) 55.391 179.792 3.040.337 3.942.946 2.685.819 3.825.026 255 3.040.592 134 3.943.080 2.685.819 3.825.026 30 31 32 42 34 33 3.510.961 303.292 780.694 49.369 2.331.696 172.577 13.055 7.161.644 3.190.506 507.827 331.883 2.376.124 186.324 8.678 6.601.342 3.467.108 175.767 737.035 29.284 2.331.696 156.844 38 6.897.772 3.190.506 297.995 292.766 2.376.124 168.754 39 6.326.184 Εμπορικές και λοιπές υποχρεώσεις 36 1.689.234 1.694.107 1.523.818 1.521.495 Μερίσματα πληρωτέα Φόρος εισοδήματος πληρωτέος Βραχυπρόθεσμος δανεισμός Μακροπρόθεσμος δανεισμός - πληρωτέος στην επόμενη χρήση Βραχυπρόθεσμη χρηματοδοτική υποχρέωση αξίας δικαιώματος χρήσης παγίων 29 14 37 13 69.630 18.630 17 78.590 46.483 13 63.778 - 17 62.908 30.000 30 417.351 714.757 417.361 714.767 42 18.322 - 12.780 - Δουλευμένες και λοιπές υποχρεώσεις 39 718.180 793.911 727.363 785.313 Υποχρεώσεις από συμβάσεις με πελάτες 38 Λοιπά αποθεματικά 28 Αποτελέσματα εις νέο Σύνολο Ιδίων Κεφαλαίων που αναλογούν στους μετόχους της Εταιρείας Μη ελέγχουσες συμμετοχές Σύνολο Ιδίων Κεφαλαίων Μακροπρόθεσμες Υποχρεώσεις : Μακροπρόθεσμος δανεισμός Παροχές στο προσωπικό Προβλέψεις Χρηματοδοτική υποχρέωση δικαιώματος χρήσης παγίων Υποχρεώσεις από συμβάσεις με πελάτες Επιχορηγήσεις Παγίων Στοιχείων Λοιπές μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις Σύνολο Μακροπρόθεσμων Υποχρεώσεων Βραχυπρόθεσμες Υποχρεώσεις : Σύνολο Βραχυπρόθεσμων Υποχρεώσεων Σύνολο Υποχρεώσεων και Ιδίων Κεφαλαίων 438.910 216.693 438.910 216.693 3.370.270 13.572.506 3.544.558 14.088.980 3.184.023 12.767.614 3.331.193 13.482.403 -O Όμιλος και η Μητρική Εταιρεία έχουν εφαρμόσει το ΔΠΧΑ 16 χρησιμοποιώντας τη μέθοδο σωρευτικής επίδρασης από 01.01.2019. Σύμφωνα με τη μέθοδο αυτή, η συγκριτική πληροφορία δεν επαναδιατυπώνεται.(Βλ. Σημείωση 4) -Οι συνημμένες σημειώσεις αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των ενοποιημένων και εταιρικών οικονομικών καταστάσεων -*Ορισμένα κονδύλια έχουν αναθεωρηθεί σε σχέση με τα δημοσιευμένα των ετήσιων οικονομικών καταστάσεων της 31 Δεκεμβρίου 2018 για να συμπεριλάβουν τα κονδύλια των Διακοπτόμενων Δραστηριοτήτων που από18 Ιουλίου 2019 δεν πληρούν τα κριτήρια του ΔΠΧΑ 5 (Βλ. Σημείωση 5). . 96 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ ΤΗΝ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ) Σημ. Υπόλοιπο την 1 Ιανουαρίου 2018 Επίδραση εφαρμογής ΔΠΧΑ 9 Επίδραση εφαρμογής ΔΠΧΑ 15 Υπόλοιπο την 1 Ιανουαρίου 2018 (αναπροσαρμοσμένο) Μετοχικό κεφάλαιο 575.360 575.360 Κέρδη/(Ζημίες) χρήσης Λοιπές συνολικές ζημίες χρήσης, μετά από φόρους Συγκεντρωτικά συνολικά εισοδήματα/(ζημίες) χρήσης μετά από φόρους Μεταφορές από απόσυρση περιουσιακών στοιχείων Απομείωση πάγιων περιουσιακών στοιχείων Σχηματισμός Αποθεματικού Λοιπές κινήσεις Διαφορά έκδοσης μετοχών υπέρ το άρτιο 106.679 106.679 Τακτικό αποθεματικό 128.317 128.317 Υπεραξία αναπ/γης παγίων 4.046.717 4.046.717 Κεφαλ/μένες υπεραξίες φορολογικών αναπρ/γών παγίων (947.342) (947.342) ΟΜΙΛΟΣ Λοιπά αποθεματικά Εύλογη αξία Συν/γματικές περιουσιακών Διαφορές, στοιχείων μέσω Αφορολ/τα συνολικών και λοιπά εισοδημάτων αποθεματικά 157 (34.496) 157 (34.496) Σύνολο λοιπών αποθεματικών (34.339) Σύνολο 5.610.431 Μη ελέγχουσες συμμετοχές 108 Σύνολο Ιδίων Κεφαλαίων 5.610.539 (37.068) (584.259) (37.068) (584.259) - (37.068) (584.259) (34.339) 1.113.712 4.989.104 108 4.989.212 Αποτελέσματα εις νέο 1.735.039 - - - - - - - - (903.861) (903.861) 26 (903.835) - - - - - (700) 48.965 48.265 - 48.265 - 48.265 - - - - - (700) 48.965 48.265 (903.861) (855.596) 26 (855.570) - - - (40.920) - - - - 40.920 - - - - - - (189.735) - - - - - (189.735) - (189.735) - - - - - - 79.655 - 79.655 - (79.655) (827) (827) - (827) Υπόλοιπο την 31 Δεκεμβρίου 2018 575.360 106.679 128.317 3.816.062 (947.342) (543) 94.124 93.581 170.289 3.942.946 134 3.943.080 Υπόλοιπο την 1 Ιανουαρίου 2019 575.360 106.679 128.317 3.816.062 (947.342) (543) 94.124 93.581 170.289 3.942.946 134 3.943.080 - - - - - - - - (1.685.791) (1.685.791) 121 (1.685.670) - - - 863.237 - 996 (42.785) (41.789) - 821.448 - - - 863.237 - 996 (42.785) (41.789) (1.685.791) (864.343) 121 (864.222) - - - (18.141) - - - - 18.141 - - - - - - - - - - - (38.364) (38.364) - (38.364) - - - 92.297 - - 96 96 (92.294) 98 - 98 575.360 106.679 128.317 4.753.454 (947.342) 453 51.435 51.888 (1.628.019) 3.040.337 255 3.040.592 Κέρδη/(Ζημίες) χρήσης Λοιπά συνολικά εισοδήματα χρήσης, μετά από Φόρους Συγκεντρωτικά συνολικά εισοδήματα / (ζημίες) χρήσης μετά από φόρους Μεταφορές από απόσυρση περιουσιακών στοιχείων Στοιχεία καθαρής θέσης από Λιγνιτικές Θυγατρικές - Λοιπές κινήσεις Υπόλοιπο την 31 Δεκεμβρίου 2019 15,28 -O Όμιλος και η Μητρική Εταιρεία έχουν εφαρμόσει το ΔΠΧΑ 16 χρησιμοποιώντας τη μέθοδο σωρευτικής επίδρασης από 01.01.2019. Σύμφωνα με τη μέθοδο αυτή, η συγκριτική πληροφορία δεν επαναδιατυπώνεται.(Βλ. Σημείωση 4) -Οι συνημμένες σημειώσεις αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των ενοποιημένων και εταιρικών οικονομικών καταστάσεων. 97 821.448 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ ΤΗΝ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ) ΕΤΑΙΡΕΙΑ Λοιπά αποθεματικά Σημ. Υπόλοιπο την 1 Ιανουαρίου 2018 Μετοχικό κεφάλαιο Διαφορά έκδοσης μετοχών υπέρ το άρτιο Τακτικό αποθεματικό Εύλογη αξία περιουσιακών στοιχείων μέσω συνολικών εισοδημάτων Κεφαλ/μένες υπεραξίες φορολογικών αναπρ/γών παγίων Υπεραξία αναπ/γης παγίων Αφορολ/τα και λοιπά αποθεματικά Σύνολο λοιπών αποθ/κων Αποτελέσ ματα εις νέο Σύνολο Ιδίων Κεφαλαίων 575.360 106.679 128.317 3.956.266 (947.342) 155 21.247 21.402 1.637.172 5.477.854 - - - - - - - - (37.314) (37.314) - - - - - - - (584.259) (584.259) 575.360 106.679 128.317 3.956.266 (947.342) 155 21.247 21.402 1.015.599 4.856.281 - - - - - - - - (874.687) (874.687) Λοιπές συνολικές ζημίες περιόδου, μετά από φόρους - - - - - (418) 34.407 33.989 - 33.989 Συγκεντρωτικές συνολικές ζημίες περιόδου μετά από φόρους - - - - - (418) 34.407 33.989 (874.687) (840.698) - - - (39.702) - - - - 39.702 - Επίδραση εφαρμογής ΔΠΧΑ 9 Επίδραση εφαρμογής ΔΠΧΑ 15 Υπόλοιπο την 1 Ιανουαρίου 2018 (αναπροσαρμοσμένο) Καθαρές ζημίες χρήσης Μεταφορές από απόσυρση περιουσιακών στοιχείων Απομείωση πάγιων περιουσιακών στοιχείων Λοιπές κινήσεις - - - (189.735) - - - - - (189.735) - - - - - - - - (822) (822) Υπόλοιπο την 31 Δεκεμβρίου 2018 575.360 106.679 128.317 3.726.829 (947.342) (263) 55.654 55.391 179.792 3.825.026 Υπόλοιπο την 1 Ιανουαρίου 2019 575.360 106.679 128.317 3.726.829 (947.342) (263) 55.654 55.391 179.792 3.825.026 - - - - - - - - (1.963.107) (1.963.107) - - - 852.660 - 413 (29.274) (28.861) - 823.799 - - - 852.660 - 413 (29.274) (28.861) (1.963.107) (1.139.308) - - - (12.790) - - - - 12.790 - 575.360 106.679 128.317 92.298 4.658.997 (947.342) 150 96 26.476 96 26.626 (92.293) (1.862.818) 101 2.685.819 Ζημίες χρήσης Λοιπά συνολικά εισοδήματα χρήσης, μετά από φόρους Συγκεντρωτικά συνολικά εισοδήματα / (ζημίες) χρήσης μετά από φόρους Μεταφορές από απόσυρση περιουσιακών στοιχείων Λοιπές κινήσεις Υπόλοιπο την 31 Δεκεμβρίου 2019 15,28 -O Όμιλος και η Μητρική Εταιρεία έχουν εφαρμόσει το ΔΠΧΑ 16 χρησιμοποιώντας τη μέθοδο σωρευτικής επίδρασης από 01.01.2019. Σύμφωνα με τη μέθοδο αυτή, η συγκριτική πληροφορία δεν επαναδιατυπώνεται.(Βλ. Σημείωση 4) -Οι συνημμένες σημειώσεις αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των ενοποιημένων και εταιρικών οικονομικών καταστάσεων. 98 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΑΜΕΙΑΚΩΝ ΡΟΩΝ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ) Σημ. Ταμιακές Ροές από λειτουργικές δραστηριότητες Κέρδη/(Zημίες) προ φόρων από συνεχιζόμενες Κέρδη/(Zημίες) προ φόρων από συνεχιζόμενες Ζημίες προ φόρων Προσαρμογές για : Αποσβέσεις παγίων στοιχείων Απομείωση περιουσιακών στοιχείων Αποσβέσεις Δικαιωμάτων χρήσης Απομείωση συμμετοχής Λιγνιτικών Εταιρειών Αποσβέσεις επιχορηγήσεων Έσοδα από μακροπρόθεσμες συμβατικές υποχρεώσεις Έσοδο παροχής μειωμένου τιμολογίου Κέρδη από συγγενείς επιχειρήσεις Πιστωτικοί τόκοι και μερίσματα Λοιπές προβλέψεις Συναλλαγματικές διαφορές αποτίμησης δανείων Καταναλωθείσα και μη τιμολογηθείσα ενέργεια Απόσυρση ενσώματων παγίων και λογισμικού Απόσβεση εξόδων σύναψης δανείων Χρεωστικοί και λοιποί τόκοι Λειτουργικό κέρδος/(ζημία) προ μεταβολών κεφαλαίου κίνησης (Αύξηση)/μείωση σε: Εμπορικές και λοιπές απαιτήσεις Είσπραξη από ΥΚΩ Λοιπές απαιτήσεις Αποθέματα (Αύξηση)/μείωση σε: Εμπορικές υποχρεώσεις Λοιπές μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις Δουλευμένες και λοιπές υποχρεώσεις (μη συμπεριλαμβανομένων δουλευμένων τόκων) Πληρωμή Φόρων Εισοδήματος Διακοπτόμενες Δραστηριότητες Ταμιακές εισροές/(εκροές)από λειτουργικές δραστηριότητες Ταμιακές Ροές από επενδυτικές δραστηριότητες Είσπραξη τόκων και μερισμάτων Αγορές ενσώματων και ασώματων ακινητοποιήσεων Είσπραξη από μακροπρόθεσμες συμβατικές υποχρεώσεις Συμμετοχές σε συνδεδεμένες επιχειρήσεις Ταμιακές (εκροές)/εισροές από επενδυτικές δραστηριότητες Ταμιακές Ροές από χρηματοδοτικές δραστηριότητες Καθαρή αύξηση βραχυπρόθεσμου δανεισμού Πληρωμές Κεφαλαίου μίσθωσης Δικαιωμάτων χρήσης Εισπράξεις μακροπρόθεσμου δανεισμού Αποπληρωμές μακροπρόθεσμου δανεισμού Πληρωμή τόκων και εξόδων σύναψης δανείων Πληρωμή μερισμάτων Ταμιακές (εκροές)/εισροές από χρηματοδοτικές δραστηριότητες Καθαρή μεταβολή χρηματικών διαθεσίμων Χρηματικά διαθέσιμα έναρξης χρήσης Χρηματικά διαθέσιμα τέλους χρήσης ΟΜΙΛΟΣ 01.01.2018-31.12.2018 (*αναμορφωμένο) ΕΤΑΙΡΕΙΑ 01.01.2019-31.12.2019 (2.057.903) 01.01.2019-31.12.2019 (848.830) 01.01.2018-31.12.2018 (2.323.677) (474.915) - - - (327.565) (2.057.903) (848.830) (2.323.677) (802.480) 9 35 9 651.243 2.098.790 22.624 687.215 - 631.436 1.945.576 16.999 673.709 - 17 9 - 242.691 286.300 235.803 (12.106) (13.286) (11.910) (13.089) 34 (86.865) (85.167) (86.865) (85.167) 31 18 (243.415) (2.422) (73.151) (3.375) (2.701) (105.216) 143.837 (148.058) (72.459) 92.856 253 (111.478) 70.824 (1.003) (717) (1.003) (717) 66.126 49.902 68.265 47.763 11.914 18.155 11.862 16.381 3.490 159.052 8.878 159.825 3.490 158.414 8.878 159.521 532.999 254.586 571.226 200.201 21 13 23 20 119.880 (33.198) (68.082) 597.632 359.773 24.203 (50.526) 66.880 (17.861) (52.618) 425.697 359.773 (16.948) 66.181 36 34 39 (46.195) 177.283 (516.579) 196.078 2.323 152.013 (389.033) 193.726 (59.623) 435.714 (34.567) 420.690 - (160.501) - - (144.369) (69.820) 623.064 1.140.380 687.396 1.046.098 73.151 105.216 72.459 111.478 (525.191) (865.424) (486.651) (806.403) 59.473 63.332 59.473 63.332 6 15 30 14 5 12 15,16 34 37 42 30 30 (16.315) 910 (20.700) (4.766) (408.882) (695.966) (375.419) (636.359) (27.853) 16.483 (30.000) - (24.620) - (18.189) - 730.464 272.794 684.464 272.794 (684.093) (570.061) (684.093) (570.061) (172.174) (164.211) (171.024) (163.278) (4) - (4) - (178.280) (444.995) (218.846) (460.545) 35.902 251.015 286.917 (581) 251.596 251.015 93.131 112.330 205.461 (50.806) 163.136 112.330 -O Όμιλος και η Μητρική Εταιρεία έχουν εφαρμόσει το ΔΠΧΑ 16 χρησιμοποιώντας τη μέθοδο σωρευτικής επίδρασης από 01.01.2019. Σύμφωνα με τη μέθοδο αυτή, η συγκριτική πληροφορία δεν επαναδιατυπώνεται.(Βλ. Σημείωση 4) -Οι συνημμένες σημειώσεις αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των ενοποιημένων και εταιρικών οικονομικών καταστάσεων. -* Ορισμένα κονδύλια έχουν αναθεωρηθεί σε σχέση με τα δημοσιευμένα των ετήσιων οικονομικών καταστάσεων της 31 Δεκεμβρίου 2018 για να συμπεριλάβουν τα κονδύλια των Διακοπτόμενων Δραστηριοτήτων που από18 Ιουλίου 2019 δεν πληρούν τα κριτήρια του ΔΠΧΑ 5 (Βλ. Σημείωση 5). 99 Δ. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ 100 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 1. ΣΥΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ Η Δημόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισμού A.E. («ΔΕΗ» ή «η Μητρική Εταιρεία»), ιδρύθηκε το 1950 στην Ελλάδα, άνευ συγκεκριμένου χρόνου λειτουργίας, ως μία κρατική επιχείρηση παραγωγής, μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας σε όλη την Ελλάδα. Το 1999, το Ελληνικό Δημόσιο έθεσε σε εφαρμογή το Ν.2773/1999 («νόμος απελευθέρωσης») ο οποίος προέβλεπε, μεταξύ άλλων διατάξεων, τη μετατροπή της ΔΕΗ σε ανώνυμη εταιρεία, ενώ, βάσει του Π.Δ.333/2000 (καταστατικό) η ΔΕΗ μετατράπηκε σε ανώνυμη εταιρεία την 1η Ιανουαρίου 2001 με διάρκεια λειτουργίας 100 έτη. Από το Δεκέμβριο 2001, οι μετοχές της Εταιρείας είναι εισηγμένες στο Χρηματιστήριο Αξιών Αθηνών. Σε εφαρμογή του Ν. 4533/2018, την 30.06.2018 η Μητρική Εταιρεία ολοκλήρωσε την απόσχιση των δύο κλάδων λιγνιτικού ηλεκτροπαραγωγικού δυναμικού Μελίτης και Μεγαλόπολης και την εισφορά τους σε δύο νέες 100% θυγατρικές εταιρείες με την επωνυμία «ΛΙΓΝΙΤΙΚΗ ΜΕΛΙΤΗΣ Α.Ε.» και «ΛΙΓΝΙΤΙΚΗ ΜΕΓΑΛΟΠΟΛΗΣ Α.Ε.», αντίστοιχα. Οι συνημμένες οικονομικές καταστάσεις περιλαμβάνουν τις εταιρικές οικονομικές καταστάσεις της ΔΕΗ και τις ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις της ΔΕΗ και των θυγατρικών της («ο Όμιλος»). Η έδρα της ΔΕΗ βρίσκεται στην οδό Χαλκοκονδύλη 30, 104-32, Αθήνα, Ελλάδα. Ο αριθμός των μισθοδοτηθέντων υπαλλήλων του Ομίλου την 31 Δεκεμβρίου 2019 ήταν 15.109 (2018: 16.747). Στις 31 Δεκεμβρίου 2019 είχαν αποσπαστεί σε υπηρεσίες του Δημόσιου Τομέα 88 υπάλληλοι, (2018: 89). Από αυτούς, 86 υπάλληλοι μισθοδοτήθηκαν από τη ΔΕΗ (2018: 85), το συνολικό κόστος μισθοδοσίας των οποίων ανήλθε σε Ευρώ 3.243 (2018: Ευρώ 3.434) για τη χρήση που έληξε στις 31 Δεκεμβρίου 2019. Επίσης, την 31 Δεκεμβρίου 2019 ο αριθμός των αποσπασμένων υπαλλήλων της ΔΕΗ Α.Ε. στον ΕΦΚΑ ανήλθε σε 209 (2018:223), το κόστος μισθοδοσίας των οποίων ανήλθε σε Ευρώ 8.868 (2018: Ευρώ 9.684). Ο Όμιλος, παράγει ηλεκτρική ενέργεια (“H/E”) από τους 60 κύριους σταθμούς παραγωγής της Μητρικής Εταιρείας, τους 3 των κατά 100% θυγατρικών εταιρειών Λιγνιτική Μεγαλόπολης Α.Ε. και Λιγνιτική Μελίτης Α.Ε., αλλά και από σταθμούς ΑΠ, ΜΥΗΣ, και Φ/Β που ανήκουν στην 100% θυγατρική της εταιρεία ΔΕΗ Ανανεώσιμες Α.Ε. και διανέμει ηλεκτρική ενέργεια μέσω Δικτύου Διανομής Μέσης & Χαμηλής Τάσης, μήκους 240.100 χιλιομέτρων και του δικτύου Υψηλής Τάσης μήκους 993 χιλιομέτρων, τα οποία διαχειρίζεται η κατά 100% θυγατρική εταιρεία «ΔΕΔΔΗΕ». Επίσης έχει αναπτύξει αστικό Δίκτυο Οπτικών Ινών που το μήκος του ανέρχεται σε 162 χιλιόμετρα. Ο λιγνίτης που αναλώνεται στους λιγνιτικούς ατμοηλεκτρικούς σταθμούς παραγωγής εξορύσσεται σε σημαντικό ποσοστό από τα ιδιόκτητα λιγνιτωρυχεία του Ομίλου. Τέλος, στο Δ΄ Τρίμηνο του 2019, η Μητρική Εταιρεία ξεκίνησε να δραστηριοποιείται στην αγορά Φυσικού Αερίου. 101 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 2. ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΜΕΤΑΒΟΛΗ ΘΕΣΜΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ (Η/Ε) ΚΑΤΑ ΤΟ ΔΩΔΕΚΑΜΗΝΟ 2019. Α1. Νέες Αγορές Ηλεκτρικής Ενέργειας Με το Ν.4425/2016 (ΦΕΚ Α΄ 185/30.09.2016) θεσμοθετήθηκε η αναδιοργάνωση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας με τη θέσπιση των Αγορών Ηλεκτρικής Ενέργειας Αγορά Προθεσμιακών Προϊόντων Ηλεκτρικής Ενέργειας, Αγορά Επόμενης Ημέρας, Ενδοημερήσια Αγορά και Αγορά Εξισορρόπησης και των αρμοδιοτήτων και καθηκόντων των Διαχειριστών των Αγορών και στη συνέχεια με το Νόμο 4512/2018 (ΦΕΚ Α΄ 5/17.01.2018) ρυθμίστηκαν τα θέματα που αφορούν στην Ίδρυση και Λειτουργία του Χρηματιστηρίου Ενέργειας. Επίσης συστάθηκε η ανώνυμη εταιρεία με την επωνυμία Εταιρεία Εκκαθάρισης Συναλλαγών Χρηματιστηρίου Ενέργειας Α.Ε. και με διακριτικό τίτλο EnExClear και σκοπό την Εκκαθάριση των συναλλαγών στις Αγορές Επόμενης Ημέρας και Ενδοημερήσιας του Ελληνικού Χρηματιστηρίου Ενέργειας Α.Ε. ως και κάθε άλλη συναφής δραστηριότητα. Για την λειτουργία των Αγορών Ηλεκτρικής Ενέργειας έχουν εγκριθεί ο Κανονισμός Ενεργειακής Χρηματοπιστωτικής Αγοράς (Αγοράς Παραγώγων), ο Κανονισμός Λειτουργίας Αγοράς Επόμενης Ημέρας, και Ενδοημερήσιας Αγοράς και ο Κανονισμός Εκκαθάρισης Συναλλαγών Αγοράς Επόμενης Ημέρας και Ενδοημερήσιας Αγοράς καθώς και συναφείς Μεθοδολογίες και άλλες ρυθμίσεις. Με την Υπουργική Απόφαση ΥΠΕΝ/ΔΗΕ/7083/112 (ΦΕΚ Β 172/30.01.2020), εγκρίθηκε με συμφωνία των ΑΔΜΗΕ και ΕΧΕ, και σε συνεργασία με την Εταιρεία Εκκαθάρισης Συναλλαγών του Χρηματιστηρίου Ενέργειας, δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα υλοποίησης των υποχρεώσεών τους, για την έναρξη λειτουργίας των Αγορών Επόμενης Ημέρας, Ενδοημερήσιας και Αγοράς Εξισορρόπησης και προσδιορίζεται ημερομηνία έναρξης λειτουργίας (go-live) των Αγορών μέχρι και την 30 Ιουνίου 2020. Α2. Δημοπρασίες Ρυθμιζόμενων Προθεσμιακών Προϊόντων (ΝΟΜΕ) Ο μηχανισμός πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας από τη ΔΕΗ μέσω δημοπρασιών προθεσμιακών προϊόντων ηλεκτρικής ενέργειας («μηχανισμός ΝΟΜΕ») με φυσική παράδοση μέσω του Ημερήσιου Ενεργειακού Προγραμματισμού και με ρυθμιστικά καθοριζόμενη τιμή εκκίνησης θεσπίστηκε με το Νόμο 4336/2015. Οι Νόμοι 4389/2016 και 4472/2017 και οι Αποφάσεις 35/2016, 38/2016, 58/2017, 68/2017, 77/2018 και 85/2018 του ΚΥΣΟΙΠ καθορίζουν τα μερίδια λιανικής στα οποία θα πρέπει να έχει κατέλθει η Μητρική Εταιρεία ανά έτος ως το 2019, καθώς και τα λοιπά βασικά χαρακτηριστικά του «μηχανισμού ΝΟΜΕ», συμπεριλαμβανομένων των κοστολογικών στοιχείων που θα πρέπει να ληφθούν υπόψη για τον υπολογισμό της τιμής εκκίνησης των δημοπρασιών. Μέσω του «μηχανισμού ΝΟΜΕ», η Μητρική Εταιρεία έχει τη συμβατική υποχρέωση να παραδίδει συγκεκριμένες ποσότητες Η/Ε για χρονικό διάστημα 12 μηνών σε τρίτους προμηθευτές, μέσω δημοπρασιών, οι τιμές των οποίων προσδιορίζονται τελικά σε χαμηλότερο επίπεδο από αυτό της Οριακής Τιμής Συστήματος («ΟΤΣ»). Η ΡΑΕ, με την υπ’ αριθ. 1248/2018 απόφασή καθόρισε, για το έτος 2019 την ετήσια ποσότητα ηλεκτρικής ενέργειας προς διάθεση μέσω των δημοπρασιών πώλησης προθεσμιακών προϊόντων ηλεκτρικής ενέργειας με φυσική παράδοση σε 1.444 MWh/h, τον καταμερισμό, για κάθε δημοπρασία, της ανωτέρω ετήσιας ποσότητας σε επιμέρους προθεσμιακά προϊόντα ηλεκτρικής ενέργειας με φυσική παράδοση και το σχετικό πρόγραμμα διεξαγωγής των δημοπρασιών για το έτος 2019. Με την Απόφαση ΡΑΕ 164/2019 λόγω απόκλισης από τον Εξαμηνιαίο Στόχο απομείωσης του μεριδίου της ΔΕΗ Α.Ε. η ετήσια δημοπρατούμενη ποσότητα ηλεκτρικής ενέργειας αναπροσαρμόστηκε και ορίστηκε σε 1.972 MWh/h. Με Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου, που δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα της Κυβερνήσεως (ΦΕΚ Α΄145/30.09.2019) με τίτλο: «Κατεπείγουσες ρυθμίσεις αρμοδιότητας των Υπουργείων Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Εσωτερικών, Οικονομικών και Υγείας», ακυρώθηκε η δημοπρασία Προθεσμιακών Προϊόντων Η/Ε (τύπου ΝΟΜΕ) της 16ης Οκτωβρίου 2019, ποσότητας 1.029 MWh/h και κατά συνέπεια η συνολική ετήσια ποσότητα ηλεκτρικής ενέργειας που διατίθεται μέσω των δημοπρασιών προθεσμιακών προϊόντων ηλεκτρικής ενέργειας με φυσική παράδοση για το έτος 2019 και μέχρι την 31 Αυγούστου 2020 εξαντλείται με τη δημοπρασία που διενεργήθηκε στις 17 Ιουλίου 2019 χωρίς επί του παρόντος να υφίσταται άλλη σχετική υποχρέωση. Με την ίδια Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου καταργήθηκε η παρ. 4 του άρθρου 135 του Ν. 4389/2016 η οποία όριζε την αύξηση των προς δημοπράτηση ποσοτήτων προθεσμιακών προϊόντων στην περίπτωση που η απομείωση του μεριδίου της ΔΕΗ στη λιανική αγορά του Διασυνδεδεμένου Συστήματος υπολείπεται κατά δύο (2) ποσοστιαίες μονάδες του στόχου απομείωσης του εξαμήνου ελέγχου. Η ΠΝΠ κυρώθηκε με το ν 4638/2019 Τεύχος A’ 181/18.11.2019. 102 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 2.ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) Α3. Διαρθρωτικά μέτρα για την πρόσβαση στο λιγνίτη και το περαιτέρω άνοιγμα της χονδρεμπορικής αγοράς ηλεκτρισμού • Με το Ν.4602/2019,(ΦΕΚ Α΄ 45/09.03.2019, θεσμοθετήθηκαν ρυθμίσεις αναφορικά με την αποεπένδυση Μονάδων λιγνιτικής παραγωγής της ΔΕΗ ΑΕ: Σε εφαρμογή των ανωτέρω προβλέψεων του Νόμου, μετά από σχετική Απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου της, η ΔΕΗ την 8.3.2019 προχώρησε στην ανάρτηση στην ιστοσελίδα της Κοινής Πρόσκλησης Εκδήλωσης Ενδιαφέροντος & Πρόσκλησης για Υποβολή Δεσμευτικών Προσφορών, με την οποία καλούνται επενδυτές να εκδηλώσουν αρχικά το ενδιαφέρον τους για να λάβουν μέρος στη διαγωνιστική διαδικασία μέχρι την 15.3.2019. Στην ανωτέρω αναφερθείσα Κοινή Πρόσκληση Εκδήλωσης Ενδιαφέροντος & Πρόσκληση για Υποβολή Δεσμευτικών Προσφορών ανταποκρίθηκαν την 15.3.2019 έξι (6) ενδιαφερόμενα μέρη. Κατά την 15η Ιουλίου 2019 η οποία είχε τελικά οριστεί ως καταληκτική ημερομηνία κατάθεσης των δεσμευτικών προσφορών, δεν υποβλήθηκε καμία προσφορά. Για το λόγο αυτό, με Απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου της ΔΕΗ, η υπόψη διαγωνιστική διαδικασία κηρύχθηκε άγονη. Α4. Λειτουργία Αγοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας Μηχανισμός Αποζημίωσης Ευελιξίας Με το Ν. 4559/2018 θεσπίστηκε και τέθηκε σε εφαρμογή ο μεταβατικός Μηχανισμός Αποζημίωσης Ευελιξίας, δηλαδή η διαθεσιμότητα παροχής της Υπηρεσίας Ευελιξίας στο Εθνικό Σύστημα Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΕΣΜΗΕ) η διάρκεια ισχύος του Μεταβατικού Μηχανισμού Ευελιξίας ορίστηκε, κατά μέγιστο, έως την 31η Δεκεμβρίου 2019, ή, εάν αυτό συμβεί νωρίτερα, μέχρι την εφαρμογή του Μακροχρόνιου Μηχανισμού Αποζημίωσης Επάρκειας Ισχύος. Ο ΑΔΜΗΕ ανακοίνωσε αρχικά πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος για συμμετοχή στη Δημοπρασία παροχής Υπηρεσίας Ευελιξίας κατά το χρονικό διάστημα 01/04/2019 έως και 30/06/2019, ωστόσο με νεότερη ανακοίνωση ενημέρωσε ότι η προγραμματισμένη για τις 20.03.2019 Δημοπρασία αναβλήθηκε προσωρινά. Μακροχρόνιος Μηχανισμός Αποζημίωσης Επάρκειας Ισχύος Με το άρθρο 15 του Νόμου 4618/2019 αντικαταστάθηκε το άρθρο 95 του Ν.4001/2011 και προβλέπεται η θέσπιση Μακροχρόνιου Μηχανισμού Αποζημίωσης Επάρκειας Ισχύος στη βάση ανταγωνιστικής διαδικασίας μέσω δημοπράτησης από τον Διαχειριστή του ΕΣΜΗΕ δικαιωμάτων αξιοπιστίας για μια προκαθορισμένη περίοδο. Οι επιλεγέντες πάροχοι θα αποζημιώνονται για την υπηρεσία διαθεσιμότητας ισχύος με αμοιβή που καταβάλλεται από τον Διαχειριστή του ΕΣΜΗΕ και χρηματοδοτείται από χρεώσεις που θα επιβάλλει ο Διαχειριστής ΕΣΜΗΕ στους Προμηθευτές. Ειδικό Τέλος Μείωσης Εκπομπών Αερίων Ρύπων (ΕΤΜΕΑΡ) & Ειδικός Λογαριασμός ΑΠΕ (ΕΛΑΠΕ) Με το Ν.4585/2018, «Επείγουσες ρυθμίσεις του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας κλπ-(ΦΕΚ Α΄ 216/24.12.2018), τροποποιήθηκαν διατάξεις του Ν4001/2011 αναφορικά με το ΕΤΜΕΑΡ και τον Ειδικό Λογαριασμό ΑΠΕ οι οποίες εφαρμόζονται από 1.1.2019. Ειδικότερα: o Καταργείται η Πρόσθετη Χρέωση Εκπροσώπων Φορτίου Ειδικού Λογαριασμού ΠΧΕΦΕΛ από 01.01.2019 και το ετήσιο σωρευτικό απολογιστικό λογιστικό πλεόνασμα του Ειδικού Λογαριασμού Α.Π.Ε. και Σ.Η.Θ.Υ.Α. Διασυνδεδεμένου Συστήματος και Δικτύου, που τυχόν θα προκύψει για το έτος 2018, πλέον του σχηματισμού του ειδικού αποθεματικού ασφαλείας έκτακτων δαπανών ποσού εβδομήντα εκατομμυρίων (70.000.000) ευρώ, σύμφωνα με την εκκαθάριση του μηνός Δεκεμβρίου 2018, θα αποδοθεί εντός του 2019 στους εκπροσώπους. Tο ποσό που επεστράφη στη ΔΕΗ και αφορούσε το 2018 ανήλθε σε Ευρώ 99,3 εκατ. Το ποσό αυτό περιλαμβάνεται στο κονδύλι Αγορές ηλεκτρικής ενέργειας της Κατάστασης Αποτελεσμάτων (Εταιρικές και Ενοποιημένες). o Από 01.04.2019 η εκκαθάριση και η είσπραξη του ΕΤΜΕΑΡ και του Μεσοσταθμικού Μεταβλητού Κόστους των Θερμικών Μονάδων αποτελεί αρμοδιότητα του Διαχειριστή ΑΠΕ & Εγγυήσεων Προέλευσης ΑΕ (ΔΑΠΕΕΠ). o Με απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας καθορίζονται τα ποσοστά μειωμένων χρεώσεων του Ε.Τ.Μ.Ε.Α.Ρ. ανά κατηγορία πελατών από 1.1.2019, καθώς και κάθε άλλη λεπτομέρεια εφαρμογής. Ειδικά για το έτος 2019 και μέχρι την έκδοση της υπουργικής απόφασης συνεχίζουν να επιβάλλονται οι μοναδιαίες χρεώσεις ΕΤΜΕΑΡ όπως ορίστηκαν με την Απόφαση ΡΑΕ 1101/2017 (ΦΕΚ Β 4670/29.12.2017) για το έτος 2018. 103 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 2.ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) • Με το Νόμο 4625/2019 τροποποιήθηκε το άρθρο 143 του Ν. 4001/2011, το οποίο αφορά στον Ειδικό Λογαριασμό ΑΠΕ και ΣΗΘΥΑ. Σύμφωνα με την τροποποίηση από 01.01.2019 επιβάλλεται σε όλες τις κατηγορίες καταναλωτών ενιαία χρέωση ΕΤΜΕΑΡ επί της ηλεκτρικής ενέργειας που απορροφούν από το Δίκτυο ή το Σύστημα, η οποία ορίζεται ως Χρέωση Βάσης (ΧΒ), προβλέπονται κατηγορίες των καταναλωτών που είναι δικαιούχοι μειωμένων χρεώσεων, και η ΔΑΠΕΕΠ ΑΕ ορίζεται ως φορέας αρμόδιος για τη διαδικασία υπαγωγής των δικαιούχων σε μειωμένες χρεώσεις μέσω υλοποίησης και διαχείρισης κατάλληλου πληροφοριακού συστήματος για την υποδοχή αιτήσεων των δυνητικών δικαιούχων. • Επίσης, εκδόθηκε η Απόφαση ΥΠΕΝ Αριθμ. ΥΠΕΝ/ΓΔΕ/76979/4917 (ΦΕΚ Β 3373/31.08.2019) σύμφωνα με την οποία καθορίζεται η διαδικασία υποβολής αιτήσεων υπαγωγής σε κατηγορία δικαιούχων μειωμένης χρέωσης, η διαδικασία ελέγχου των κριτηρίων υπαγωγής, το ύψος του ανταποδοτικού τέλους για την εξέταση των αιτήσεων υπαγωγής, οι υποχρεώσεις των δικαιούχων των μειωμένων χρεώσεων, τα πρόστιμα και ο τρόπος επιβολής τους σε περιπτώσεις παραβίασης των υποχρεώσεων αυτών, καθώς και κάθε άλλη λεπτομέρεια για την εφαρμογή των παραπάνω. Μέχρι να τεθούν σε εφαρμογή οι μειωμένες χρεώσεις που προβλέπονται, συνεχίζουν ως προς τις κατηγορίες των δικαιούχων αυτών να επιβάλλονται οι μοναδιαίες χρεώσεις ΕΤΜΕΑΡ βάσει της Απόφασης ΡΑΕ 1101/2017. • Με την Απόφαση ΥΠΕΝ/ΔΗΕ/108553/2053 (ΦΕΚ Β 4295/27.11.2019), ορίστηκε η διαδικασία Αναδρομικής Εκκαθάρισης Χρεώσεων του Ειδικού Τέλους Μείωσης Εκπομπών Αέριων Ρύπων (ΕΤΜΕΑΡ), Υπηρεσίες Κοινής Ωφέλειας • Εγκρίθηκε με την Απόφαση ΡΑΕ 435/2019 ετήσιο αντάλλαγμα για το ΚΟΤ για το σύνολο των Προμηθευτών ύψους 55.217.144 Ευρώ εκ των οποίων 55.056.661 Ευρώ αναλογούν στη ΔΕΗ και 6.760.942 Ευρώ για το Τιμολόγιο Πολυτέκνων, ποσό που αντιστοιχεί εξ ολοκλήρου στη ΔΕΗ. • Εκδόθηκε η Απόφαση του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας Αριθμ. ΥΠΕΝ/ΔΗΕ/72919/1459 με την οποία τροποποιήθηκε η διαδικασία ένταξης σε ΚΟΤ. • Με το άρθρο 16 του Νόμου 4635/2019 (ΦΕΚ Α΄ 167/30.10.2019), θεσπίστηκε η καταβολή οφειλόμενου ανταλλάγματος για Υπηρεσίες Κοινής Ωφέλειας (ΥΚΩ) της περιόδου 2007-2011 που δεν έχει αποδοθεί στη ΔΕΗ. • Με την υπ’ αριθ. 128003 ΕΞ 2019 Απόφαση του Υπουργείου Οικονομικών (ΦΕΚ Β 4264/20.11.2019), ορίστηκε η καταβολή του ποσού των 59.000.000 ευρώ από τον κρατικό προϋπολογισμό στον ειδικό διαχειριστικό λογαριασμό ΥΚΩ του ΔΕΔΔΗΕ προκειμένου να αποδοθούν στου δικαιούχους του ανταλλάγματος ΥΚΩ για το έτος 2019, σύμφωνα με τις διατάξεις των Νόμων 4067/2012 και 4501/2017 και 4508/2017 όπως έχουν τροποποιηθεί. • Με την Απόφαση ΡΑΕ ΥΠ’ ΑΡΙΘΜ. 832/2019 εγκρίθηκε συμπληρωματικό προσωρινό αντάλλαγμα (6.271.619,82€) για την κάλυψη των δαπανών παροχής Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας (ΥΚΩ) για τα έτη 2014, 2015 και 2016. • Με την Απόφαση ΡΑΕ 1019/2019, (ΦΕΚ Β΄4583/13.12.2019, καθορίστηκε το προς απόδοση στη ΔΕΗ Α.Ε. αντάλλαγμα € 194.651.690 για Υπηρεσίες Κοινής Ωφέλειας (ΥΚΩ) της περιόδου 2007-2011, το οποίο αποδόθηκε στη δικαιούχο ΔΕΗ με Αποφάσεις του Υπουργείου Οικονομικών. Α5. Ελληνικό Σύστημα Μεταφοράς Η/Ε (ΕΣΜΗΕ) και Ελληνικό Δίκτυο Διανομής Η/Ε (ΕΔΔΗΕ) Με την Απόφαση της ΡΑΕ 1242/2018 εγκρίθηκαν οι νέες αριθμητικές τιμές των συντελεστών απωλειών του Δικτύου με ισχύ από 01.02.2019, ώστε οι καταναλισκόμενες ανά επίπεδο τάσης ποσότητες ενέργειας να ανάγονται στο όριο μεταξύ Συστήματος και Δικτύου ως ακολούθως: συντελεστής απωλειών ενέργειας επί του Δικτύου ΜΤ 1,0360 και επί του Δικτύου ΧΤ 1,1274. Με τις αποφάσεις ΡΑΕ 572/2019 και 1248/2019 καθορίστηκε το ετήσιο κόστος & το απαιτούμενο έσόδο του Ελληνικού Δικτύου Διανομής Ηλεκτρικής Ενέργειας. Με τις Αποφάσεις ΡΑΕ 2/2020 και 3/2020 (ΦΕΚ Β’ 232/03.02.2020 και 229/03.02.2020 αντίστοιχα) εγκρίνονται τα τιμολόγια χρήσης δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας για το Δίκτυο Διανομής (Μοναδιαίες Χρεώσεις Χρήσης) του ΕΔΔΗΕ και τα τιμολόγια χρήσης του Συστήματος Μεταφοράς (Μοναδιαίες Χρεώσεις Χρήσης) του ΕΣΜΗΕ, των οποίων η ισχύ άρχεται από 01.04.2020. 104 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 2.ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) Α6. Λοιπά Θέματα αγοράς Η/Ε • Με την Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΚΥΑ) Αριθμ. ΥΠΕΝ/ΥΠΡΓ/1085/87 (ΦΕΚ Β΄49/18.01.2019), τροποποιήθηκε η ΚΥΑ ΥΠΕΝ/ΥΠΡΓ/7408/1228, αναφορικά με την παροχή εφάπαξ ειδικού βοηθήματος σε καταναλωτές με χαμηλά εισοδήματα, οι οποίοι έχουν αποσυνδεθεί από το δίκτυο παροχής ηλεκτρικής ενέργειας λόγω ληξιπρόθεσμων οφειλών, όπως αυτό ορίστηκε με το Ν.4508/2017. • Με την Υπουργική Απόφαση Αριθμ. ΥΠΕΝ/ΔΑΠΕΕΚ/25512/883, (ΦΕΚ Β 1020/27.03.2019), «Ορισμός του Φορέα Σωρευτικής Εκπροσώπησης Τελευταίου Καταφυγίου (Φο.Σ.Ε.Τε.Κ.) και καθορισμός των υποχρεώσεων, του πλαισίου λειτουργίας του και των χρεώσεων που επιβάλει για την παροχή των υπηρεσιών του, σύμφωνα με την παρ. 5 του άρθρου 5 του Ν. 4414/2016», ορίστηκε ο Διαχειριστής ΑΠΕ και Εγγυήσεων Προέλευσης (ΔΑΠΕΕΠ ΑΕ) ως Φορέας Σωρευτικής Εκπροσώπησης Τελευταίου Καταφυγίου (ΦοΣΕΤεΚ) από 01.07.2019 μέχρι την 31.12.2022. • Με την Απόφασή ΡΑΕ 595/2019 ανατέθηκαν στη ΔΕΗ οι υπηρεσίες Προμηθευτή Τελευταίου Καταφυγίου για το χρονικό διάστημα από 29.06.2019 μέχρι τις 28.06.2020. • Με την Απόφαση της ΡΑΕ 594/2019 η ΔΕΗ ορίσθηκε ως Προμηθευτής Καθολικής Υπηρεσίας για χρονικό διάστημα ενός (1) έτους (από τις 23.06.2019 μέχρι τις 22.06.2020). • Με την Απόφαση του Υπουργείου Οικονομικών Αριθμ. Οικ. 2/18754/ΔΛΓΚ, (ΦΕΚ Β’ 843/08.03.2019), χορηγήθηκε στη ΔΕΗ ΑΕ χρηματική προκαταβολή ύψους πεντακοσίων πενήντα εκατομμυρίων επτακοσίων χιλιάδων (550.700.000) ευρώ, έναντι των συνολικών υποχρεώσεων για τη χρήση έτους 2019 για δαπάνη εξόφλησης λογαριασμών ηλεκτρικής ενέργειας των φορέων της Γενικής Κυβέρνησης. • Η ΔΑΠΕΕΠ ΑΕ ανακοίνωσε την έναρξη της Ετήσιας εκ των υστέρων Εκκαθάρισης Αντιστάθμισης του έτους 2018 (ενίσχυση για έμμεσο κόστος εκπομπών) σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στο Άρθρο 9 της ΚΥΑ με Α.Π. ΑΠΕΗΛ/οικ. 21906, ΦΕΚ Β΄3304/09.12.2014. • Με το Ν.4602/2019 θεσμοθετήθηκαν τα εξής που αφορούν στην ηλεκτρική ενέργεια και το φυσικό αέριο: •Δυνατότητα μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 2019 για τη μεταφορά, εγκατάσταση και λειτουργία μονάδων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στην Κρήτη, προκειμένου να διασφαλίζεται η ενεργειακή επάρκεια της νήσου και να καλύπτονται έκτακτες ανάγκες, •θέματα σχετικά με τους σταθμούς ΑΠΕ που έχουν συνάψει Σύμβαση Λειτουργικής Ενίσχυσης, •Εγκατάσταση σταθμών Α.Π.Ε. και Σ.Η.Θ.Υ.Α. από Ο.Τ.Α. α΄ και β΄ βαθμού για κάλυψη ενεργειακών αναγκών κοινωφελών επιχειρήσεων με εφαρμογή ενεργειακού και εικονικού ενεργειακού συμψηφισμού, •Ιδιοκτησιακός διαχωρισμός Δικτύων Διανομής Φυσικού Αερίου. • Με την υπ’ Αριθμ. 42863/438 Κοινή Υπουργική Απόφαση, καθορίζονται οι όροι, οι προϋποθέσεις και οι τεχνικές προδιαγραφές για την εγκατάσταση συσκευών φόρτισης συσσωρευτών ηλεκτροκίνητων οχημάτων (σημεία επαναφόρτισης), στις εγκαταστάσεις εξυπηρέτησης οχημάτων, σε δημοσίως προσβάσιμα σημεία επαναφόρτισης κατά μήκος του αστικού, υπεραστικού και εθνικού οδικού δικτύου καθώς και σε χώρους στάθμευσης δημόσιων και ιδιωτικών. • Αναπροσαρμόστηκαν με την Απόφαση ΡΑΕ 520/2019, τα ετήσια ανταποδοτικά τέλη υπέρ ΡΑΕ για το έτος 2019, τα οποία επιβάλλονται στις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στον τομέα της ενέργειας, και που θα καταβληθούν κατά τη διάρκεια του έτους 2019. • Με την Απόφαση ΡΑΕ 201/2019 (ΦΕΚ Β΄4260/20.11.2019) καθορίστηκε η μεθοδολογία υπολογισμού των ανταποδοτικών τελών υπέρ ΡΑΕ, που επιβάλλονται στις επιχειρήσεις οι οποίες δραστηριοποιούνται στον τομέα της ενέργειας. • Ο ΔΑΠΕΕΠ δημοσίευσε τον Ιούλιο 2019, σε εφαρμογή του άρθρου 118, Ν.4001/2011 (όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 98, Ν.4512/2018) το Υπολειπόμενο Ενεργειακό Μίγμα της χώρας για το έτος 2018 και τον Οκτώβριο 2019 το Ενεργειακό Μείγμα των Προμηθευτών για το έτος 2018, το οποίο αφορά το σύνολο της ηλεκτρικής ενέργειας που διέθεσε ο κάθε Προμηθευτής στους πελάτες του κατά το ημερολογιακό έτος 2018. • Με την Απόφαση του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας ΥΠΕΝ/ΔΕΠΕΑ/94797/1008, (ΦΕΚ Β΄ 4038/05.11.2019), εγκρίθηκαν τα αποτελέσματα της αποτίμησης της επίτευξης των Ετήσιων Σωρευτικών Στόχων των Υπόχρεων Μερών του Καθεστώτος Επιβολής Υποχρέωσης Ενεργειακής Απόδοσης του έτους 2017 και 2018 και οι αποκλίσεις, όπως προσδιορίστηκαν από τον Διαχειριστή του Καθεστώτος Επιβολής Υποχρέωσης Ενεργειακής Απόδοσης. • Με την υπ’ αριθ 785/2019 (ΦΕΚ Β΄4428/03.12.2019), η ΡΑΕ αποφάσισε τη λύση της ηλεκτρικής διασύνδεσής της με το ΕΣΜΗΕ και το ΕΔΔΗΕ μεσω υποβρύχιων διασυνδέσεων ΥΤ και ΜΤ, των νησιών των Νότιων και Δυτικών Κυκλάδων του Ν. Αιγαίου (Δωδεκανήσων) και του Βορειοανατολικού Αιγαίου ως τον οικονομικά αποδοτικότερο τρόπο ηλεκτροδότησής των. 105 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 2.ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) • Με την ΠΥΣ υπ’ αριθ. 31/30.9.2019 συστήθηκε από την Ελληνική Κυβέρνηση Διϋπουργική Επιτροπή για την εκπόνηση του Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ), με βάση τις επιταγές του Ευρωπαϊκού νομοθετικού πλαισίου και συγκεκριμένα του Κανονισμού για τη Διακυβέρνηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η επεξεργασία του ΕΣΕΚ ολοκληρώθηκε στις αρχές Δεκεμβρίου 2019. Κατόπιν τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση, παρουσιάστηκε προς συζήτηση σε Επιτροπές του Ελληνικού Κοινοβουλίου και τελικά εγκρίθηκε με την Απόφαση ΚΥΣΟΙΠ υπ’ αριθ. 4/31.12.2019 (ΦΕΚ 4893/Β/31-12-2019) και υποβλήθηκε επίσημα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Οι στόχοι που θέτει το ΕΣΕΚ συμβαδίζουν απόλυτα με το νέο «European Green Deal» και ιδιαίτερα με τον στόχο επίτευξης κλιματικής ουδετερότητας ως το 2050. Οι βασικοί στόχοι του ΕΣΕΚ ως το 2030 συνοψίζονται ως εξής: - συνολική μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά 56% τουλάχιστον σε σχέση με το 2005, - πλήρης απεξάρτηση της Ελληνικής Οικονομίας από το λιγνίτη ως το 2028 το αργότερο, με συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα απόσυρσης λιγνιτικών μονάδων ηλεκτροπαραγωγής, - διείσδυση των ΑΠΕ στην ακαθάριστη τελική κατανάλωση ενέργειας σε ποσοστό 35% τουλάχιστον, - βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας κατά 38%, - ηλεκτρική διασύνδεση της πλειονότητας των Αυτόνομων Νησιωτικών Συστημάτων με το Ηπειρωτικό Σύστημα της Χώρας. Β. ΑΓΟΡΑ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ Β1. Αγορά Φυσικού Αερίου. ΔΗΜΟΠΡΑΣΙΕΣ ΠΩΛΗΣΗΣ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΑΠΟ ΤΗ ΔΕΠΑ Α.Ε. Με την υπ’ αριθ. 1094/2019 απόφαση της ΡΑΕ ΑΕ καθορίστηκαν για το 2020 οι τιμές εκκίνησης της ετήσιας καθώς και των τριμηνιαίων δημοπρασιών φυσικού αερίου που διενεργεί η ΔΕΠΑ Α.Ε. βάσει της εκτίμησης του διαχειριστικού κόστους της τελευταίας για τη διεξαγωγή των εν λόγω δημοπρασιών. Β2. Δίκτυα Φυσικού Αερίου. ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ (ΕΣΦΑ). Με την απόφαση υπ’ αριθ. 861/2019 η ΡΑΕ ενέκρινε τον επικαιροποιημένο κατάλογο των σημείων εισόδου και εξόδου του Εθνικού Συστήματος Μεταφοράς Φυσικού Αερίου. Με την απόφαση υπ’ αριθ. 236/2019 η ΡΑΕ ενέκρινε το Πρόγραμμα Ανάπτυξης ΕΣΦΑ 2017-2026, στο οποίο προβλέπεται η ένταξη στο Σύστημα του αναβαθμισμένου Σταθμού Συμπίεσης στη Νέα Μεσημβρία τον Σεπτέμβριο 2022. Στις 9.12.2019 τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση από τη ΡΑΕ το σχέδιο Προγράμματος Ανάπτυξης ΕΣΦΑ 20202029. Η ένταξη στο Σύστημα του αναβαθμισμένου Σταθμού Συμπίεσης στη Νέα Μεσημβρία τοποθετείται τον Δεκέμβριο 2022 ενώ για πρώτη φορά εντάσσονται στο Πρόγραμμα η δημιουργία εικονικών αγωγών Υγροποιημένου Φυσικού Αερίου (ΥΦΑ) προς τον Αθερινόλακκο Κρήτης με προβλεπόμενη ημερομηνία λειτουργίας το Δεκέμβριο 2023 και προς τα νησιά Βορείου Αιγαίου με μη προσδιορισμένη ημερομηνία έναρξης λειτουργίας. Η ΡΑΕ με την υπ’ αριθ. 1281/2019 απόφασή της ενέκρινε τη μελέτη αντιστάθμισης αερίου λειτουργίας του ΔΕΣΦΑ για το έτος 2020 (αφορά το ύψος των απωλειών και την ιδιοκατανάλωση). ΤΙΜΟΛΟΓΙΑ ΧΡΗΣΗΣ ΕΘΝΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ (ΕΣΦΑ) ΚΑΙ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΥΓΡΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΡΕΒΥΘΟΥΣΑΣ (ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΥΦΑ). Με την υπ’ αριθ. 539/2019 απόφαση της ΡΑΕ εγκρίθηκε η 4η αναθεώρηση του Κανονισμού Τιμολόγησης Βασικών Δραστηριοτήτων του ΕΣΦΑ βάσει των προβλεπόμενων στο Άρθρο 88 παράγ. 1 του Ν. 4001/2011 και του Κανονισμού (ΕΕ) 217/460 της Επιτροπής για τη θέσπιση κώδικα δικτύου σχετικά με την εναρμονισμένη διάρθρωση των τιμολογίων μεταφοράς αερίου. Με την υπ’ αριθ. 540/2019 απόφαση της ΡΑΕ εγκρίθηκαν το απαιτούμενο έσοδο μεταφοράς της εγκατάστασης ΥΦΑ του ΔΕΣΦΑ και τα τιμολόγια χρήσης του Εθνικού Συστήματος Φυσικού Αερίου (ΕΣΦΑ) για το έτος 2019, βάσει των προβλεπόμενων στο Άρθρο 88 παράγ. 5 του Ν. 4001/2011. Αντίστοιχα, με την υπ’ αριθ. 566/2019 απόφαση της ΡΑΕ εγκρίθηκαν τα τιμολόγια χρήσης του ΕΣΦΑ για το έτος 2020, επίσης βάσει των προβλεπόμενων στο Άρθρο 88 παράγ. 5 του Ν. 4001/2011. 106 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 2.ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) Με την υπ’ αριθ. 1093/2019 απόφασή της η ΡΑΕ ενέκρινε τις τιμές των παραμέτρων που υπεισέρχονται στον υπολογισμό του κόστους εξισορρόπησης φορτίου του ΕΣΜΦΑ για το έτος 2019, σύμφωνα με τα οριζόμενα στην παράγραφο 5Δ του άρθρου 47 του Κώδικα Διαχείρισης ΕΣΦΑ. Η ΡΑΕ με την υπ’ αριθ. 1141/2019 απόφασή της εγκρίνει την τροποποίηση του Άρθρου 23 του Κανονισμού Τιμολόγησης σε τρόπο ώστε η Ανακτήσιμη Διαφορά για το 2019 να καθοριστεί με βάση τη μεθοδολογία που προβλέπεται από την απόφαση 644/2018 (και όχι την απόφαση 539/2019). Με την υπ’ αριθ. 1005/2019 απόφαση της ΡΑΕ τροποποιήθηκε η παράγραφος 8 του άρθρου 83 του Κώδικα Διαχείρισης του ΕΣΦΑ που αφορά στον τρόπο υπολογισμού των αποκλίσεων από το ετήσιο πρόγραμμα εκφορτώσεων ΥΦΑ των Χρηστών και καθορίστηκε το Μοναδιαίο τίμημα ποινολόγησης των εν λόγω αποκλίσεων για το έτος 2020. Β3. Λοιπά Θέματα αγοράς Φυσικού Αερίου Με την υπ’ αριθ. 162/2019 απόφαση της ΡΑΕ καθορίστηκαν οι απαιτήσεις λογιστικού διαχωρισμού των δραστηριοτήτων προμήθειας σε ηλεκτρική ενέργεια και φυσικό αέριο των οριζόντια Ολοκληρωμένων Επιχειρήσεων σύμφωνα με τις απαιτήσεις του Ν. 4001/2011. Τροποποιήθηκε με την υπ’ αριθ. 541/2019 απόφαση της ΡΑΕ ως προς την έναρξη εφαρμογής της, η οποία προσδιορίστηκε για τη χρήση 2020. Με την υπ’ αριθ. 567/2019 απόφαση της ΡΑΕ εγκρίθηκε το επικαιροποιημένο Σχέδιο Έκτακτης Ανάγκης σύμφωνα με τα άρθρα 8 και 10 του κανονισμού (ΕΕ) 2017/1938 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 25ης Οκτωβρίου 2017 σχετικά με τα μέτρα κατοχύρωσης της ασφάλειας εφοδιασμού με φυσικό αέριο και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 994/2010. Στην απόφαση περιλαμβάνονται ειδικές Δράσεις για το μετριασμό των επιπτώσεων της διαταραχής εφοδιασμού με Φυσικό Αέριο στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονται η «Εισαγωγή Πρόσθετων Κανόνων στην αγορά ηλεκτρισμού για σύνδεση με τη διαθεσιμότητα εναλλακτικού καυσίμου» και η «Χρήση της Ρεβυθούσας για Διατήρηση Εποχικού Αποθέματος». 3. ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ Εμπορική πολιτική και Διαχείριση ληξιπρόθεσμων οφειλών Σε ότι αφορά στην εμπορική πολιτική και τη διαχείριση των ληξιπρόθεσμων οφειλών η ΔΕΗ, εντός του 2019, προχωρεί στα εξής: • Εντατικοποιεί τις προσπάθειες ένταξης πελατών στο e-bill με επιλογή ηλεκτρονικού λογαριασμού και επιπλέον για τους πελάτες αυτούς δίνεται η δυνατότητα να επιλέξουν ηλεκτρονική αποστολή «Μηνιαίου Λογαριασμού». Με τον τρόπο αυτό βελτιώνει το χρόνο και την ποιότητα εξυπηρέτησης των πελατών, εξοικονομώντας ανθρώπινους και οικονομικούς πόρους και ενισχύει το περιβαλλοντικό της αποτύπωμα. Ως αντικίνητρο αποφασίστηκε από 1.12.2018 ότι όλοι οι έγχαρτοι λογαριασμοί να επιβαρύνονται με 1€, όσο περίπου και το κόστος έκδοσης και αποστολής τους. • Επίσης αποφασίζει, ως κίνητρο, επιστροφή 1€ για τους διμηνιαίους πελάτες και 0,5€ για τους μηνιαίους πελάτες που επιλέγουν να λαμβάνουν ηλεκτρονικό λογαριασμό μέχρι το τέλος του 2019. Κατά τη συνεδρίαση του Δ.Σ. της Μητρικής Εταιρείας την 30η Αυγούστου 2019 αποφασίστηκε: 1. Αναπροσαρμογή των τιμολογίων Μ.Τ. και Χ.Τ. συνυπολογιζόμενης της μείωσης στο ΕΤΜΕΑΡ και ΦΠΑ. 2. Μείωση της έκπτωσης συνέπειας από 10% σε 5%. 3. Θέσπιση ρήτρας CΟ2 στη Χ.Τ. μηδενικής, με τα σημερινά δεδομένα, επίπτωσης. 4. Κατάργηση της έκπτωσης επί της εφαρμοζόμενης ρήτρας αναπροσαρμογής CO2 στα τιμολόγια Μ.Τ. 5. Χορήγηση έκπτωσης 50% στο μη επιδοτούμενο μέρος του ανταγωνιστικού σκέλους του ΚΟΤ για άτομα με μηχανική υποστήριξη. • Από 1.10.2019 υιοθετεί νέο κανονισμό διακανονισμών με απλούστερο και αποτελεσματικότερο τρόπο υπολογισμού προκαταβολής και αριθμού δόσεων, ώστε να περιοριστούν οι ληξιπρόθεσμες οφειλές. • Συνεχίζει τη συνεργασία με εταιρεία παροχής εξειδικευμένων υπηρεσιών υποστήριξης, με στόχο την αποτελεσματικότερη διαχείριση του πελατολογίου της, με έμφαση στις ληξιπρόθεσμες οφειλές. • Συνεχίζει εντατικά, σύμφωνα με τον Κώδικα Προμήθειας Ηλεκτρική Ενέργειας, τις διακοπές ηλεκτροδότησης λόγω οφειλής σε μη συνεπείς πελάτες. 107 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 3.ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) • Εντατικοποιεί τις δράσεις στα Καταστήματα Πωλήσεων της ΔΕΗ για την είσπραξη των οφειλών (τηλεφωνικές ειδοποιήσεις σε οφειλέτες, αποστολή επιστολών όχλησης και ένδικων ενεργειών κ.λ.π.). • Επιπλέον, οι Δ/νσεις Πωλήσεων προβαίνουν σε μαζικές παύσεις εκπροσώπησης σε πελάτες με πολύμηνες οφειλές που δεν ανταποκρίθηκαν σε προσκλήσεις για ρύθμιση των οφειλών τους, εφαρμόζοντας των Κώδικα Προμήθειας. • Διατηρεί την έκπτωση συνέπειας σε πελάτες με εμπρόθεσμη εξόφληση λογαριασμών. Η υπόψη έκπτωση είχε διαμορφωθεί από 1.1.2019 έως 31.3.2019 σε 15%, από 1.4.2019 έως 30.8.2019 σε 10% και από 1.9.2019 σε 5%. • Συνεχίζει την έκπτωση λόγω προπληρωμής των λογαριασμών ρεύματος σε 4% από 1.4.2019. Μετασχηματισμός Ομίλου ΔΕΗ Το Νοέμβριο του 2019 καταρτίστηκε το Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ) από το Ελληνικό Κοινοβούλιο και την 31 Δεκεμβρίου 2019 δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ 4893/Β’/31.12.2019 με το οποίο προβλέπεται η απολιγνιτοποίηση της Χώρας έως το 2028. Η Διοίκηση της Εταιρείας, λαμβάνοντας υπόψη το ΕΣΕΚ, προχώρησε στον σχεδιασμό του μεσοπρόθεσμου επιχειρηματικού της σχεδίου για τα επόμενα πέντε έτη και αποφάσισε την αναδιάρθρωση του Ομίλου, με έμφαση στην πράσινη ενέργεια, επιταχύνοντας το πλάνο απόσυρσης των λιγνιτικών μονάδων ηλεκτροπαραγωγής και των αντίστοιχων ορυχείων και την ανάδειξη των ΑΠΕ ως τη νέα κυρίαρχη τεχνολογία παραγωγής ενέργειας. Το αναλυτικό πλάνο της απολιγνιτοποίησης περιλαμβάνει την απόσυρση των 12 λιγνιτικών μονάδων ισχύος περίπου 3,4 GW ξεκινώντας από το έτος 2020 έως και το 2023. Το 2022 εντάσσεται στο σύστημα η νέα μονάδα «Πτολεμαΐδα 5», η οποία θα συνεχίσει να λειτουργεί με λιγνίτη το αργότερο έως το 2028 και στη συνέχεια θα λειτουργήσει με διαφορετικό μείγμα καυσίμου. Αντίστοιχα, το πλάνο διακοπής λειτουργίας των ορυχείων ακολουθεί το πλάνο απόσυρσης των λιγνιτικών μονάδων, με σταδιακή διακοπή όλων των ορυχείων το 2023 πλην του ορυχείου Νοτίου Πεδίου, το οποίο θα διακόψει την λειτουργία του το 2028. Το πλάνο απολιγνιτοποίησης θα υλοποιηθεί με πλήρη σεβασμό στους εργαζομένους της ΔΕΗ, τις τοπικές κοινωνίες και το περιβάλλον. Η εταιρεία θα συνεργαστεί με τις τοπικές αρχές για την εξεύρεση των πλέον κατάλληλων εναλλακτικών λύσεων για την τηλεθέρμανση και θα υποστηρίξει το σχέδιο της Κυβέρνησης για τη στήριξη των τοπικών οικονομιών. Δεδομένου ότι η ΔΕΗ εξακολουθεί να κατέχει σημαντικά πάγια στις περιφέρειες, σκοπεύει να αναπτύξει εκεί δραστηριότητες με σημαντική προστιθέμενη αξία τόσο για την επιχείρηση όσο και για τις τοπικές οικονομίες. 108 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 4. ΒΑΣΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΚΑΙ ΒΑΣΙΚΕΣ ΛΟΓΙΣΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ 4.1. ΒΑΣΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Βάση Σύνταξης των Οικονομικών Καταστάσεων Δήλωση Συμμόρφωσης Οι οικονομικές καταστάσεις έχουν συνταχθεί σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς («ΔΠΧΑ»), όπως αυτά έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Έγκριση των Οικονομικών Καταστάσεων Το Διοικητικό Συμβούλιο της Μητρικής Εταιρείας ενέκρινε τις οικονομικές καταστάσεις της χρήσης 2019, την 23 Απριλίου 2020. Οι οικονομικές καταστάσεις τελούν υπό την αίρεση της έγκρισης της Τακτικής Γενικής Συνέλευσης των Μετόχων της Μητρικής Εταιρείας. Βάση Σύνταξης των Οικονομικών Καταστάσεων Οι οικονομικές καταστάσεις έχουν συνταχθεί σύμφωνα με την αρχή του ιστορικού κόστους (εκτός από τα πάγια περιουσιακά στοιχεία και τα χρηματοοικονομικά στοιχεία αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των συνολικών εισοδημάτων τα οποία αποτιμήθηκαν σε εύλογες αξίες) και την αρχή της συνέχισης της λειτουργίας της επιχείρησης. Οι οικονομικές καταστάσεις παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ και όλα τα κονδύλια στρογγυλοποιούνται στην πλησιέστερη χιλιάδα, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά. Κατά τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019, ο Όμιλος και η Μητρική Εταιρεία κατέγραψαν ζημίες προ φόρων, οι οποίες οφείλονται αποκλειστικά α) σε απομειώσεις στοιχείων του Ενεργητικού λόγω της απόφασης που λήφθηκε εντός του 2019 για την οριστική απεξάρτηση του Ομίλου και της Μητρικής Εταιρείας από το λιγνίτη έως το 2028 και β) σε απομειώσεις των πάγιων περιουσιακών στοιχείων του Ομίλου και της Μητρικής Εταιρείας, που προέκυψαν λόγω της αποτίμησης των στοιχείων αυτών κατά την 31 Δεκεμβρίου 2019, σύμφωνα με τις λογιστικές αρχές που ακολουθούν. Παράλληλα, το σύνολο των βραχυπρόθεσμων υποχρεώσεων του Ομίλου και της Μητρικής Εταιρείας υπερβαίνουν το σύνολο του βραχυπρόθεσμου ενεργητικού κατά το ποσό των περίπου € 779 εκατ. και € 981 εκατ., αντίστοιχα (2018 : Όμιλος € 979 εκατ. και Μητρική Εταιρεία € 1.182 εκατ.). Η διαφορά αυτή, οφείλεται κυρίως στην υποχρέωση αποπληρωμής εντός της χρήσης 2020 του βραχυπρόθεσμου μέρους του μακροπρόθεσμου δανεισμού ύψους € 407,7 εκατ., ενώ σημαντικό μέρος επίσης αποτελεί η πρόσθετη υποχρέωση για αγορές δικαιωμάτων CO2 λόγω της ραγδαίας αύξησης των διεθνών τιμών εντός του 2019. Επισημαίνεται ότι ο Όμιλος και η Εταιρεία την 31 Δεκεμβρίου 2019 είναι σε πλήρη συμμόρφωση με τους όρους του συνόλου των δανειακών της συμβάσεων. Προκειμένου ο Όμιλος και η Μητρική Εταιρεία να είναι σε θέση να ικανοποιήσουν τις υποχρεώσεις τους όσο αυτές καθίστανται ληξιπρόθεσμες, έχουν προβεί στις ακόλουθες δράσεις: 1) 2) 3) 4) Εξασφάλιση αντλήσεων δανειακών κεφαλαίων μακροπρόθεσμης διάρκειας καθώς και την αποδέσμευση (εγγυήσεων λόγω δανεισμού) δεσμευμένων καταθέσεων συνολικού ύψους € 183,7 εκατ. εντός του 2020. Αύξηση τιμολογίων πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας, μείωση των εκπτώσεων συνέπειας και προπληρωμής και εισαγωγή «ρήτρας CO2» στα τιμολόγια των πελατών Χαμηλής Τάσης (απόφαση ΔΣ 90/30.08.2019). Επιπρόσθετα με την προαναφερθείσα απόφαση εξουσιοδοτήθηκε ο Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος της Εταιρείας για την επίλυση θεμάτων που πιθανόν να προκύψουν από την εφαρμογή της απόφασης καθώς και για τον καθορισμό της τιμολογιακής και εμπορικής πολιτικής με την συνδρομή των Υπηρεσιών. Είσπραξη εντός του Φεβρουαρίου 2020 από το Ελληνικό Δημόσιο ποσού ύψους € 587 εκατ., ως προπληρωμή για την αξία της κατανάλωσης Η/Ε των φορέων του για το έτος 2020. Η προπληρωμή αυτή εκ μέρους του Ελληνικού Δημοσίου αναμένεται να επαναληφθεί και στο πρώτο τρίμηνο του 2021 βάσει πενταετούς συμφωνίας που υπεγράφη με το Ελληνικό Δημόσιο στις 14 Ιουνίου2018. Είσπραξη εντός του Ιανουαρίου 2020, ΥΚΩ της περιόδου 2007 - 2011 ύψους € 45 εκατ. Οι ανωτέρω δράσεις επέφεραν ήδη στο Δ’ Τρίμηνο του 2019 και θα συνεχίσουν να επιφέρουν σημαντική βελτίωση στις ταμειακές ροές και στη λειτουργική κερδοφορία του Ομίλου και της Μητρικής Εταιρείας. Σημειώνεται όμως ότι, παρά τα ανωτέρω, αναμένεται η συνέχιση της ύπαρξης υψηλότερων βραχυπρόθεσμων υποχρεώσεων από βραχυπρόθεσμες απαιτήσεις. Εντός του Α’ τριμήνου 2020, η εξάπλωση του COVID-19 αποδεικνύεται σημαντική πρόκληση σε παγκόσμια και ευρωπαϊκή κλίμακα. Ο Όμιλος και η Μητρική Εταιρεία, ήδη από την αρχική εμφάνιση του νέου κορωνοϊού, εφαρμόζουν σειρά δράσεων με στόχο την ενημέρωση των εργαζομένων, την ευαισθητοποίησή τους στα μέτρα πρόληψης και προστασίας, τον εφοδιασμό τους με τα κατάλληλα Μέσα Ατομικής Προστασίας (ΜΑΠ), την προστασία τόσο αυτών όσο και των οικογενειών τους και ταυτόχρονα την εξασφάλιση της συνέχισης της λειτουργίας τους. 109 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 4.1.ΒΑΣΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) Η Διοίκηση του Ομίλου και της Μητρικής Εταιρείας παρακολουθεί καθημερινά τις εξελίξεις σχετικά με τη ραγδαία εξάπλωση του COVID-19 και μελετά σε συνεχή βάση τυχόν αρνητικές ή θετικές επιπτώσεις, που ενδέχεται να προκύψουν, στην οικονομική τους θέση, τα λειτουργικά τους αποτελέσματα, τις χρηματικές ροές τους και την υλοποίηση των επιχειρηματικών και επενδυτικών τους σχεδίων, προβαίνοντας σε εκτιμήσεις και ποσοτικοποιώντας όπου είναι εφικτό τα σχετικά μεγέθη. Από τις διενεργηθείσες επανεκτιμήσεις, δεν φαίνεται να προκύπτουν για τον Όμιλο και τη Μητρική Εταιρεία αρνητικές οικονομικές επιπτώσεις από τα μέχρι τώρα μέτρα για τη μη διάδοση του COVID-19. Αντίθετα, προκύπτει αύξηση της λειτουργικής κερδοφορίας λόγω σημαντικής μείωσης των δαπανών του ενεργειακού ισοζυγίου, που υπερκαλύπτει τη μείωση του κύκλου εργασιών, ενώ παράλληλα αντισταθμίζει και την αρνητική επίπτωση της καθυστέρησης των εισπράξεων από πελάτες. Τα ανωτέρω ισχύουν και μετά την εφαρμογή δυσμενέστερων σεναρίων αναφορικά με τις βασικές παραμέτρους που εξετάζονται, ενώ σε κάθε περίπτωση η Εταιρεία θα είναι σε θέση να ικανοποιήσει τους όρους των δανειακών της συμβάσεων για το διάστημα έως 30 Ιουνίου 2021 (Βλέπε Σημείωση 43). Λαμβάνοντας υπόψη τις ταμειακές ροές του εγκεκριμένου Προϋπολογισμού 2020, τις εκτιμώμενες χρηματοροές έως την 30 Ιουνίου 2021 και όλες τις διαθέσιμες πληροφορίες για το ορατό μέλλον, συμπεριλαμβανόμενων και των μέχρι τώρα δεδομένων για τις επιπτώσεις που προκύπτουν από την πανδημία του COVID-19, η Διοίκηση εκτιμά ότι ο Όμιλος και η Μητρική Εταιρεία έχουν διασφαλίσει τη διατήρησή τους ως συνεχιζόμενες δραστηριότητες και έτσι συνέταξε τις οικονομικές καταστάσεις βάσει της αρχής της συνεχιζόμενης δραστηριότητας, καθώς δεν προτίθεται να εκκαθαρίσει τον Όμιλο ή την Μητρική Εταιρεία, ούτε να παύσει κάθε συναλλαγή τους και σε καμία περίπτωση δεν είναι αναγκασμένη να ενεργήσει κατ’ αυτόν τον τρόπο. Συνεπώς, η Διοίκηση κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η βάση της συνεχιζόμενης δραστηριότητας είναι η ορθή αφού έλαβε υπόψη έναν ευρύ κύκλο παραγόντων. Βάση Ενοποίησης Οι ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις περιλαμβάνουν τις οικονομικές καταστάσεις της Μητρικής Εταιρείας και των θυγατρικών της, έως την 31 Δεκεμβρίου κάθε έτους. Οι θυγατρικές (εταιρείες στις οποίες ο Όμιλος έχει άμεση ή έμμεση κατοχή, ή κατοχή μέσω άλλων θυγατρικών άνω του μισού των δικαιωμάτων ψήφου ή έχει το δικαίωμα άσκησης ελέγχου επί των εργασιών τους) έχουν ενοποιηθεί. Οι θυγατρικές ενοποιούνται από την ημερομηνία που ο Όμιλος αποκτά ουσιαστικό έλεγχο σε αυτές και παύουν να ενοποιούνται από την ημέρα κατά την οποία ο έλεγχος αυτός παύει να υφίσταται. Τυχόν ζημίες μερίζονται σε μη ελέγχουσες συμμετοχές ακόμα και αν το υπόλοιπο καταστεί αρνητικό. Συναλλαγές που οδηγούν σε αλλαγές ποσοστών συμμετοχής σε θυγατρική (χωρίς μεταβολή στην άσκηση ελέγχου) καταχωρούνται στην καθαρή θέση. Όλα τα διεταιρικά υπόλοιπα και συναλλαγές καθώς και τα μη πραγματοποιηθέντα ενδοομιλικά κέρδη και ζημίες έχουν απαλειφθεί πλήρως. Όπου απαιτείται, οι λογιστικές αρχές των θυγατρικών έχουν αναθεωρηθεί έτσι ώστε να διασφαλίζεται η συνέπεια με τις λογιστικές αρχές που έχει υιοθετήσει ο Όμιλος. Σημειώνεται, ότι κάποια από τα ανωτέρω προβλεπόμενα δεν έχουν αναδρομική εφαρμογή και ως εκ τούτου οι ακόλουθες διαφορές έχουν σε ορισμένες περιπτώσεις μεταφερθεί από την προηγούμενη βάση ενοποίησης: Ζημίες που αναλογούσαν σε μη ελέγχουσα συμμετοχή δεν κατανέμονταν σε αυτήν εάν το υπόλοιπο είχε καταστεί αρνητικό. Οι μη κατανεμημένες ζημίες που αναλογούσαν στην μη ελέγχουσα συμμετοχή αποδίδονταν στην μητρική εκτός αν υπήρχε δεσμευτική υποχρέωση από πλευράς της μη ελέγχουσας συμμετοχής για την κάλυψη τυχόν ζημιών. Σε περίπτωση που ο Όμιλος χάσει τον έλεγχο μιας θυγατρικής τότε: Αποαναγνωρίζονται: Τα περιουσιακά στοιχεία (συμπεριλαμβανομένης και της υπεραξίας) και οι υποχρεώσεις της θυγατρικής Η λογιστική αξία της μη ελέγχουσας συμμετοχής Οι σωρευμένες συναλλαγματικές διαφορές, που έχουν καταχωρηθεί στην Καθαρή Θέση Αναγνωρίζονται: H εύλογη αξία του τιμήματος που εισπράχθηκε H εύλογη αξία της εναπομένουσας συμμετοχής Οποιοδήποτε πλεόνασμα ή έλλειμμα στην κατάσταση αποτελεσμάτων χρήσεως Το μερίδιο της μητρικής στα στοιχεία που προηγουμένως είχαν αναγνωριστεί στην κατάσταση λοιπών συνολικών εσόδων, στην κατάσταση Αποτελεσμάτων ή Αποτελέσματα εις νέο, όπου αυτό κρίνεται απαραίτητο. 110 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 4.2. ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΣΕ ΛΟΓΙΣΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΓΝΩΣΤΟΠΟΙΗΣΕΣ A) Νέα πρότυπα, τροποποιήσεις προτύπων και διερμηνείες που έχουν υιοθετηθεί Οι λογιστικές πολιτικές βάσει των οποίων συντάχθηκαν οι ετήσιες εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις της χρήσης που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019, είναι συνεπείς με αυτές που εφαρμόστηκαν κατά τη σύνταξη των ετήσιων εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων της χρήσης που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2018 πλην των κάτωθι αναφερόμενων τροποποιήσεων και προτύπων, οι οποίες υιοθετήθηκαν από τον Όμιλο και τη Μητρική Εταιρεία κατά την 1 Ιανουαρίου 2019. O Όμιλος και η Μητρική Εταιρεία εφάρμοσαν για πρώτη φορά το ΔΠΧΑ 16-Μισθώσεις. Η φύση και η επίδραση αυτών των αλλαγών αναλύονται παρακάτω. Διάφορες άλλες τροποποιήσεις και ερμηνείες εφαρμόστηκαν για πρώτη φορά κατά το 2019 αλλά δεν είχαν σημαντικές επιπτώσεις στις ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις για το έτος που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019. ΔΠΧΑ 16: Μισθώσεις Το ΔΠΧΑ 16 αντικαθιστά την υπάρχουσα λογιστική αντιμετώπιση των μισθώσεων βάσει των ΔΛΠ 17 Μισθώσεις, ΕΔΔΠΧΑ 4 Προσδιορισμός των συμφωνιών που περιέχουν μίσθωση, SIC 15 Λειτουργικές Μισθώσεις – Κίνητρα και SIC 27 Αξιολόγηση συναλλαγών που έχουν τη νομική μορφή μίσθωσης. Το ΔΠΧΑ 16 καθορίζει τις αρχές για την αναγνώριση, επιμέτρηση, παρουσίαση και γνωστοποίηση των μισθώσεων για αμφότερα τα μέρη της σύμβασης, ήτοι για τον πελάτη («μισθωτή») και τον προμηθευτή («εκμισθωτή»). Το νέο πρότυπο απαιτεί οι μισθωτές να αναγνωρίζουν τις περισσότερες μισθώσεις στις οικονομικές τους καταστάσεις. Οι μισθωτές θα έχουν ένα ενιαίο λογιστικό πλαίσιο για όλες τις μισθώσεις, με ορισμένες εξαιρέσεις.Οι εκμισθωτές θα συνεχίσουν να κατατάσσουν τις μισθώσεις είτε ως λειτουργικές είτε ως χρηματοδοτικές μισθώσεις χρησιμοποιώντας παρόμοιες αρχές όπως στο ΔΛΠ 17. Ως εκ τούτου, το ΔΠΧΠ 16 δεν έχει αντίκτυπο στις μισθώσεις όπου η Εταιρεία είναι ο εκμισθωτής. Το πρότυπο επηρεάζει κυρίως το λογιστικό χειρισμό των λειτουργικών μισθώσεων του Ομίλου και της Μητρικής Εταιρείας. Ο Όμιλος και η Μητρική Εταιρεία εφάρμοσαν για πρώτη φορά το ΔΠΧΑ 16 κατά την 1 Ιανουαρίου 2019 χρησιμοποιώντας την τροποποιημένη αναδρομική προσέγγιση (modified retrospective approach), βάσει της οποίας η αναδρομική επίδραση της εφαρμογής του προτύπου καταχωρήθηκε την ημερομηνία αυτή. Τα συγκριτικά στοιχεία δεν έχουν αναδιατυπωθεί. Ο Όμιλος και η Μητρική Εταιρεία χρησιμοποίησαν την εξαίρεση που παρέχεται από το πρότυπο αναφορικά με τον προσδιορισμό των μισθώσεων. Αυτό πρακτικά σημαίνει πως εφάρμοσαν τις απαιτήσεις του ΔΠΧΑ 16 σε όλες τις συμβάσεις που ήταν σε ισχύ κατά την 1 Ιανουαρίου 2019 και είχαν αναγνωρισθεί ως μισθώσεις με βάσει το ΔΛΠ 17 και την ΕΔΔΠΧΑ 4. Επιπλέον ο Όμιλος και η Μητρική Εταιρεία χρησιμοποιούν τις εξαιρέσεις του προτύπου αναφορικά με τις μισθώσεις παγίων χρονικής περιόδου μικρότερης των 12 μηνών και με τις μισθώσεις χαμηλής αξίας. Κατά την πρώτη εφαρμογή του προτύπου, υπήρξε επίπτωση στο σύνολο των περιουσιακών στοιχείων και των υποχρεώσεων του Ομίλου και της Μητρικής εταιρείας, λόγω της κεφαλαιοποίησης των λειτουργικών μισθώσεων ως περιουσιακών στοιχείων και της αναγνώρισης των αντίστοιχων υποχρεώσεων. Ανάλυση των επιπτώσεων στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις του Ομίλου και της Μητρικής Εταιρείας από την υιοθέτηση του ΔΠΧΑ 16 παρατίθενται στην Σημείωση 42. 111 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 4.2. ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΣΕ ΛΟΓΙΣΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΓΝΩΣΤΟΠΟΙΗΣΕΣ (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) α) Φύση της επίδρασης της εφαρμογής του ΔΠΧΑ 16 Ο Όμιλος και η Μητρική Εταιρεία έχουν συμβάσεις μίσθωσης για ακίνητα, μηχανολογικό εξοπλισμό, συμβάσεις ναύλωσης πλοίων για τη μεταφορά καυσίμων στα Μη Διασυνδεδεμένα Νησιά για την παραγωγή Η/Ε και μεταφορικά μέσα. Προγενέστερα της υιοθέτησης του ΔΠΧΑ 16, ο Όμιλος και η Μητρική Εταιρεία (ως μισθωτές), ταξινομούσαν τις μισθώσεις είτε ως χρηματοδοτικές (όπου ο Όμιλος και η Μητρική Εταιρεία διατηρούσαν ουσιαστικά όλους τους κινδύνους και τα οφέλη της ιδιοκτησίας), είτε ως λειτουργικές. Οι χρηματοδοτικές μισθώσεις κεφαλαιοποιούνταν με την έναρξη της μίσθωσης στη χαμηλότερη μεταξύ της εύλογης αξίας του παγίου περιουσιακού στοιχείου και της παρούσας αξίας των ελάχιστων μισθωμάτων. Κάθε μίσθωμα επιμεριζόταν μεταξύ της υποχρέωσης και των χρηματοοικονομικών εξόδων. Το μέρος του κόστους χρηματοδότησης της μίσθωσης που αντιστοιχούσε σε τόκους αναγνωριζόταν στα αποτελέσματα χρήσης κατά τη διάρκεια της μίσθωσης, ενώ οι αντίστοιχες υποχρεώσεις από μισθώματα, απεικονίζονταν στο «Δανεισμό». Μισθώσεις όπου ένα σημαντικό μέρος των κινδύνων και των οφελών της ιδιοκτησίας διατηρούνταν από τον εκμισθωτή ταξινομούνταν ως λειτουργικές μισθώσεις και δεν κεφαλαιοποιούνταν, ενώ οι πληρωμές για λειτουργικές μισθώσεις αναγνωρίζονταν στα αποτελέσματα χρήσης αναλογικά κατά τη διάρκεια της μίσθωσης. Τυχόν προπληρωθέντα μισθώματα περιλαμβάνονταν στις «Λοιπές απαιτήσεις», ενώ τα δεδουλευμένα μισθώματα περιλαμβάνονταν στις «Δεδουλευμένες και λοιπές υποχρεώσεις». Κατά την υιοθέτηση του ΔΠΧΑ 16, ο Όμιλος και η Μητρική Εταιρεία εφάρμοσαν ένα ενιαίο λογιστικό πλαίσιο για όλες τις μισθώσεις, εκτός από κάποιες εξαιρέσεις για τις μισθώσεις διάρκειας μικρότερης ή ίσης των 12 μηνών και τις μισθώσεις χαμηλής αξίας. Το πρότυπο παρέχει συγκεκριμένες απαιτήσεις μετάβασης καθώς και πρακτικές διευκόλυνσης, οι οποίες εφαρμόστηκαν από τον Όμιλο και τη Μητρική Εταιρεία. - Μισθώσεις που προηγουμένως ταξινομούνταν ως χρηματοδοτικές Ο Όμιλος και η Μητρική Εταιρεία δεν είχαν χρηματοδοτικές μισθώσεις την 1 Ιανουαρίου 2019. -Μισθώσεις που προηγουμένως ταξινομούνταν ως λειτουργικές Ο Όμιλος και η Μητρική Εταιρεία αναγνώρισαν δικαιώματα χρήσης παγίων και υποχρεώσεις για τις μισθώσεις αυτές που προηγουμένως ταξινομούνταν ως λειτουργικές, εκτός από τις μισθώσεις διάρκειας μικρότερης ή ίσης των 12 μηνών και τις μισθώσεις χαμηλής αξίας. Το δικαίωμα χρήσης παγίου αναγνωρίστηκε ως ίσο με την υποχρέωση μίσθωσης, προσαρμοσμένο κατά το ποσό τυχόν προπληρωμένου ποσού μίσθωσης που σχετίζεται με τη μίσθωση που αναγνωρίστηκε στην κατάσταση χρηματοοικονομικής θέσης αμέσως πριν την ημερομηνίας αρχικής εφαρμογής. Η υποχρέωση μίσθωσης αναγνωρίστηκε ως η παρούσα αξία των υπολειπόμενων πληρωμών, προεξοφλημένης με το κόστος επιπρόσθετου δανεισμού κατά την ημερομηνία της αρχικής εφαρμογής. Ο Όμιλος και η Μητρική Εταιρεία εφάρμοσαν τις πρακτικές διευκόλυνσης όπως παρακάτω: -Χρησιμοποίησαν ένα ενιαίο προεξοφλητικό επιτόκιο για χαρτοφυλάκια μισθώσεων με παρόμοια χαρακτηριστικά (όπως μισθώσεις με αντίστοιχη διάρκεια, για παρόμοια πάγια και σε αντίστοιχο οικονομικό περιβάλλον) -Αξιολόγησαν την ύπαρξη επαχθών συμβάσεων, αμέσως πριν την ημερομηνία αρχικής εφαρμογής. -Εξαίρεσαν τις αρχικές άμεσες δαπάνες, από την επιμέτρηση των δικαιωμάτων χρήσης παγίων κατά την ημερομηνία αρχικής εφαρμογής. -Αξιολόγησαν, με βάση την προγενέστερη εμπειρία, τη διάρκεια των μισθώσεων των οποίων η σύμβαση περιλαμβάνει όρο επέκτασης ή λύσης. -Επέλεξε να μη διαχωρίσει μισθωτικά από μη-μισθωτικά στοιχεία και αντίθετα να τα θεωρήσει σαν ενιαίο στοιχείο, ανά κατηγορία περιουσιακού στοιχείου. Η επιλογή αυτή έγινε στην κατηγορία του λοιπού εξοπλισμού. Με την υιοθέτηση του ΔΠΧΑ 16, οι νέες λογιστικές πολιτικές του Ομίλου και της Μητρικής Εταιρείας, που ισχύουν από την ημερομηνία αρχικής εφαρμογής παρατίθενται κατωτέρω : 112 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 4.2. ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΣΕ ΛΟΓΙΣΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΓΝΩΣΤΟΠΟΙΗΣΕΣ (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) β) Σύνοψη νέων λογιστικών πολιτικών - Δικαιώματα χρήσης παγίων Ο Όμιλος και η Μητρική Εταιρεία αναγνωρίζουν δικαιώματα χρήσης παγίων στην έναρξη της μίσθωσης (την ημερομηνία που το περιουσιακό στοιχείο είναι διαθέσιμο προς χρήση). Τα δικαιώματα χρήσης παγίων επιμετρούνται στο κόστος τους, μειωμένο κατά τη συσσωρευμένη απόσβεση και την απομείωση της αξίας τους και προσαρμοσμένο κατά την επαναμέτρηση των αντίστοιχων υποχρεώσεων μισθώσεων. Το κόστος των δικαιωμάτων χρήσης παγίων συμπεριλαμβάνει το ποσό των υποχρεώσεων μισθώσεων που έχουν αναγνωριστεί (βλέπε κατωτέρω), τις αρχικές άμεσα συνδεδεμένες σχετικές δαπάνες και τις πληρωμές μισθώσεων που έγιναν την ή πριν την ημερομηνία έναρξης, μειωμένες κατά το ποσό των προσφερόμενων εκπτώσεων ή άλλων κινήτρων. Εκτός των περιπτώσεων όπου ο Όμιλος και η Μητρική Εταιρεία είναι σχετικά βέβαιοι ότι το μισθωμένο πάγιο θα περιέλθει στην κατοχή τους στο τέλος της σύμβασης μίσθωσης, τα αναγνωρισμένα δικαιώματα χρήσης παγίων αποσβένονται με τη σταθερή μέθοδο κατά τη μικρότερη διάρκεια μεταξύ της ωφέλιμης ζωής του υποκείμενου παγίου και των όρων της σύμβασης μίσθωσης. Τα δικαιώματα χρήσης παγίων υπόκεινται σε έλεγχο απομείωσης της αξίας τους. - Υποχρεώσεις μισθώσεων Κατά την έναρξη της μίσθωσης, ο Όμιλος και η Μητρική Εταιρεία αναγνωρίζουν υποχρεώσεις μισθώσεων ίσες με την παρούσα αξία των μισθωμάτων που απομένουν να πληρωθούν κατά τη συνολική διάρκεια της σύμβασης μίσθωσης. Οι πληρωμές συμπεριλαμβάνουν τα συμβατικά σταθερά μισθώματα, μειωμένα κατά το ποσό των προσφερόμενων επιδοτήσεων, μεταβλητά μισθώματα που εξαρτώνται από κάποιον δείκτη, καθώς και ποσά για πληρωμές υπολειμματικής αξίας που αναμένεται να πληρωθούν. Τα μισθώματα επίσης περιλαμβάνουν την τιμή εξάσκησης ενός δικαιώματος αγοράς, που είναι σχετικά βέβαιο ότι θα εξασκηθεί από τον Όμιλο και τη Μητρική Εταιρεία και πληρωμές κυρώσεων λύσης μιας μίσθωσης, αν οι όροι σύμβασης δείχνουν με σχετική βεβαιότητα ότι ο Όμιλος και η Μητρική Εταιρεία θα εξασκήσουν το δικαίωμα για λύση της μίσθωσης. Τα μεταβλητά μισθώματα που δεν εξαρτώνται από κάποιον δείκτη, αναγνωρίζονται ως έξοδο στην περίοδο που επέρχεται το γεγονός ή η συνθήκη και γίνεται η πληρωμή. Για να υπολογίσουν την παρούσα αξία των πληρωμών, ο Όμιλος και η Μητρική Εταιρεία χρησιμοποιούν το κόστος επιπρόσθετου δανεισμού κατά την ημερομηνία έναρξης της μίσθωσης, εάν το πραγματικό επιτόκιο δεν προσδιορίζεται ευθέως από τη σύμβαση μίσθωσης. Μεταγενέστερα της έναρξης μίσθωσης, το ποσό των υποχρεώσεων μισθώσεων προσαυξάνεται με έξοδα τόκων και μειώνεται με τις πληρωμές μισθωμάτων που πραγματοποιούνται. Επιπλέον, η λογιστική αξία των υποχρεώσεων μισθώσεων επαναμετράται εάν υπάρξει τροποποίηση στη σύμβαση, ή οποιαδήποτε αλλαγή στη διάρκεια της σύμβασης, στα σταθερά μισθώματα ή στην αξιολόγηση αγοράς του περιουσιακού στοιχείου. Οι επαναμετρήσεις αυτές καταχωρούνται σε μια γραμμή στη σημείωση των δικαιωμάτων χρήσης παγίων ως μετατροπές. - Βραχυχρόνιες μισθώσεις και μισθώσεις παγίων χαμηλής αξίας Ο Όμιλος και η Μητρική Εταιρεία εφαρμόζουν την εξαίρεση σχετικά με τις βραχυχρόνιες μισθώσεις (δηλαδή μισθώσεις διάρκειας μικρότερης ή ίσης των 12 μηνών , από την ημερομηνία έναρξης της σύμβασης μίσθωσης, όπου δεν υπάρχει το δικαίωμα αγοράς του περιουσιακού στοιχείου). Επίσης εφαρμόζουν την εξαίρεση σχετικά με περιουσιακά στοιχεία χαμηλής αξίας (δηλαδή αξίας μικρότερης των €5.000). Πληρωμές μισθωμάτων για βραχυχρόνιες και χαμηλής αξίας μισθώσεις αναγνωρίζονται ως έξοδα με τη σταθερή μέθοδο κατά τη διάρκεια της μίσθωσης. - Σημαντικές εκτιμήσεις στον προσδιορισμό της διάρκειας μισθώσεων με δικαίωμα ανανέωσης Ο Όμιλος και η Μητρική Εταιρεία προσδιορίζουν τη διάρκεια μίσθωσης ως τη συμβατική διάρκεια μίσθωσης, συμπεριλαμβανομένης της χρονικής περιόδου που καλύπτεται από (α) δικαίωμα επέκτασης της μίσθωσης, εάν είναι σχετικά βέβαιο ότι το δικαίωμα θα εξασκηθεί ή από (β) δικαίωμα λύσης της σύμβασης, εάν είναι σχετικά βέβαιο ότι το δικαίωμα δε θα εξασκηθεί. 113 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 4.2. ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΣΕ ΛΟΓΙΣΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΓΝΩΣΤΟΠΟΙΗΣΕΣ (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) Ο Όμιλος και η Μητρική Εταιρεία έχουν το δικαίωμα για κάποιες μισθώσεις, να επεκτείνουν τη διάρκεια της σύμβασης μίσθωσης. Ο Όμιλος και η Μητρική Εταιρεία αξιολογούν εάν υπάρχει σχετική βεβαιότητα ότι θα εξασκηθεί το δικαίωμα ανανέωσης, λαμβάνοντας υπόψη όλους τους σχετικούς παράγοντες που δημιουργούν οικονομικό κίνητρο, να εξασκήσουν το δικαίωμα ανανέωσης. Μεταγενέστερα της ημερομηνίας έναρξης της μίσθωσης, ο Όμιλος και η Μητρική Εταιρεία επανεξετάζουν τη διάρκεια της μίσθωσης, εάν υπάρξει ένα σημαντικό γεγονός ή αλλαγή στις συνθήκες που εμπίπτουν στον έλεγχό τους και επηρεάζουν την επιλογή εξάσκησης (ή όχι) του δικαιώματος ανανέωσης (όπως για παράδειγμα μια αλλαγή στην επιχειρηματική στρατηγική του Ομίλου και της Μητρικής Εταιρείας). ΔΠΧΑ 9: Δικαίωμα Προπληρωμής με Αρνητική Αποζημίωση (Τροποποίηση) Η τροποποίηση διευκρινίζει ότι τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα προπληρωμής που επιτρέπουν ή απαιτούν από ένα συμβαλλόμενο μέρος είτε να καταβάλει είτε να λάβει εύλογη αποζημίωση για την πρόωρη λήξη της σύμβασης (υπό την έννοια ότι από την πλευρά του κατόχου του περιουσιακού στοιχείου ενδέχεται να υπάρχει επιβάρυνση λόγω πρόωρης εξόφλησης) επιτρέπεται να επιμετρηθούν στο αποσβέσιμο κόστος ή στην εύλογη αξία μέσω της κατάστασης λοιπών συνολικών εισοδημάτων. Η τροποποίηση δεν έχει σημαντική επίπτωση στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις του Ομίλου και της Μητρικής Εταιρείας. ΔΛΠ 28: Μακροπρόθεσμες Συμμετοχές σε Συγγενείς Επιχειρήσεις και Κοινοπραξίες (Τροποποιήσεις) Οι τροποποιήσεις σχετίζονται με το κατά πόσο η επιμέτρηση (και κυρίως η απομείωση) των μακροπρόθεσμων συμμετοχών σε συγγενείς επιχειρήσεις και κοινοπραξίες, οι οποίες στην ουσία, αποτελούν μέρος της καθαρής επένδυσης στη συγγενή επιχείρηση ή στην κοινοπραξία, διέπονται από το ΔΠΧΠ 9, ΔΛΠ 28 ή ένα συνδυασμό των δύο προτύπων. Οι τροποποιήσεις διευκρινίζουν ότι μια οικονομική οντότητα εφαρμόζει το ΔΠΧΑ 9, προτού εφαρμόσει το ΔΛΠ 28, σε αυτές τις μακροπρόθεσμες συμμετοχές για τις οποίες δεν εφαρμόζεται η μέθοδος της καθαρής θέσης. Κατά την εφαρμογή του ΔΠΧΠ 9 η οικονομική οντότητα δεν λαμβάνει υπόψη τυχόν προσαρμογές στην λογιστική αξία των μακροπρόθεσμων συμμετοχών οι οποίες προκύπτουν από την εφαρμογή του ΔΛΠ 28. Οι τροποποιήσεις αυτές δεν έχουν σημαντική επίπτωση στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις του Ομίλου και της Μητρικής Εταιρείας. ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑ ΕΔΔΠΧΑ 23: Αβεβαιότητα σχετικά με τις Θεωρήσεις Φόρου Εισοδήματος Η διερμηνεία παρέχει καθοδήγηση για την αντιμετώπιση της αβεβαιότητας που εμπεριέχεται σε φορολογικούς χειρισμούς, κατά το λογιστικό χειρισμό των φόρων εισοδήματος. Η διερμηνεία παρέχει πρόσθετες διευκρινίσεις σχετικά με την εξέταση αβέβαιων φορολογικών θεωρήσεων μεμονωμένα ή από κοινού, την εξέταση των φορολογικών θεωρήσεων από τις φορολογικές αρχές, την κατάλληλη μέθοδο ώστε να αντικατοπτρίζεται η αβεβαιότητα της αποδοχής της θεώρησης από τις φορολογικές αρχές καθώς και την εξέταση των συνεπειών των αλλαγών στα πραγματικά περιστατικά και τις περιστάσεις. Η διερμηνεία αυτή δεν έχει σημαντική επίπτωση στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις του Ομίλου και της Μητρικής Εταιρείας. ΔΛΠ 19: Μεταβολή, περικοπή ή διακανονισμός προγράμματος καθορισμένων παροχών (Τροποποιήσεις) Οι τροποποιήσεις απαιτούν τις οντότητες να χρησιμοποιούν επικαιροποιημένες αναλογιστικές παραδοχές για τον προσδιορισμό του κόστους τρέχουσας απασχόλησης και του καθαρού τόκου για το υπόλοιπο της ετήσιας περιόδου αναφοράς, μετά την πραγματοποίηση μιας μεταβολής, περικοπής ή ενός διακανονισμού του προγράμματος καθορισμένων παροχών. Οι τροποποιήσεις διευκρινίζουν επίσης, πως επηρεάζεται η εφαρμογή των απαιτήσεων του ανώτατου ορίου του περιουσιακού στοιχείου, από το λογιστικό χειρισμό μιας μεταβολής, περικοπής ή ενός διακανονισμού του προγράμματος καθορισμένων παροχών. Οι τροποποιήσεις αυτές δεν έχουν σημαντική επίπτωση στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις του Ομίλου και της Μητρικής Εταιρείας. Το ΣΔΛΠ εξέδωσε νέο κύκλο ετήσιων αναβαθμίσεων των ΔΠΧΑ 2015 -2017, το οποίο είναι μια συλλογή τροποποιήσεων των ΔΠΧΑ. Οι κατωτέρω τροποποιήσεις δεν έχουν σημαντική επίπτωση στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις του Ομίλου, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά. ΔΠΧΑ 3 Συνενώσεις επιχειρήσεων και ΔΠΧΑ 11 Σχήματα υπό κοινό έλεγχο: Oι τροποποιήσεις στο ΔΠΧΑ 3 διευκρινίζουν ότι όταν μια οικονομική οντότητα αποκτά τον έλεγχο μιας επιχείρησης που αποτελεί κοινή επιχείρηση, η οικονομική οντότητα επιμετρά εκ νέου τη συμμετοχή που προηγουμένως κατείχε στην επιχείρηση αυτή. Οι τροποποιήσεις στο ΔΠΧΑ 11 διευκρινίζουν ότι όταν μια οικονομική οντότητα αποκτά από κοινού έλεγχο μιας επιχείρησης που αποτελεί κοινή επιχείρηση, η οικονομική οντότητα δεν επιμετρά εκ νέου τη συμμετοχή που προηγουμένως κατείχε στην επιχείρηση αυτή. ΔΛΠ 12 Φόροι εισοδήματος: οι τροποποιήσεις διευκρινίζουν ότι οι φορολογικές συνέπειες των πληρωμών για χρηματοοικονομικά μέσα που ταξινομούνται ως στοιχεία των ιδίων κεφαλαίων, θα πρέπει να αναγνωρίζονται ανάλογα με το που οι συναλλαγές ή τα γεγονότα του παρελθόντος που δημιούργησαν τα διανεμητέα κέρδη έχουν αναγνωριστεί. 114 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 4.2. ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΣΕ ΛΟΓΙΣΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΓΝΩΣΤΟΠΟΙΗΣΕΣ (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) ΔΛΠ 23 Κόστος δανεισμού: οι τροποποιήσεις διευκρινίζουν την παράγραφο 14 του προτύπου ώστε, όταν ένα περιουσιακό στοιχείο που πληροί τις προϋποθέσεις είναι έτοιμο για τη χρήση για την οποία προορίζεται ή για πώληση και μέρος δανείου που λήφθηκε ειδικά για αυτό το περιουσιακό στοιχείο παραμένει ως ανοικτό υπόλοιπο κατά τη στιγμή εκείνη, το κόστος δανεισμού αυτό πρέπει να συμπεριληφθεί στα κεφάλαια που προέρχονται από γενικό δανεισμό. Β) Πρότυπα και Διερμηνείες υποχρεωτικά για μεταγενέστερες περιόδους που δεν έχουν εφαρμοστεί νωρίτερα από την Εταιρεία και τον Όμιλο Τα παρακάτω νέα πρότυπα, τροποποιήσεις προτύπων και διερμηνείες έχουν εκδοθεί αλλά είναι υποχρεωτικά για μεταγενέστερες περιόδους. Η Εταιρεία και ο Όμιλος δεν έχουν εφαρμόσει νωρίτερα τα παρακάτω πρότυπα. ΔΠΧΑ 10 Ενοποιημένες Οικονομικές Καταστάσεις και ΔΛΠ 28 Επενδύσεις σε Συγγενείς επιχειρήσεις και Κοινοπραξίες - Τροποποίηση: Πώληση ή εισφορά περιουσιακών στοιχείων μεταξύ ενός επενδυτή και της συγγενούς του εταιρείας ή της κοινοπραξίας του Οι τροποποιήσεις αντιμετωπίζουν μια αναγνωρισμένη ασυνέπεια μεταξύ των απαιτήσεων του ΔΠΧΑ 10 και εκείνες του ΔΛΠ 28, για την αντιμετώπιση της πώλησης ή της εισφοράς των περιουσιακών στοιχείων μεταξύ του επενδυτή και της συγγενούς του εταιρείας ή της κοινοπραξίας του. Η κύρια συνέπεια των τροποποιήσεων είναι ότι ένα πλήρες κέρδος ή η ζημία αναγνωρίζεται όταν η συναλλαγή περιλαμβάνει μια επιχείρηση (είτε στεγάζεται σε μια θυγατρική είτε όχι). Ένα μερικό κέρδος ή η ζημία αναγνωρίζεται όταν η συναλλαγή περιλαμβάνει στοιχεία ενεργητικού που δεν συνιστούν επιχείρηση, ακόμη και αν τα στοιχεία αυτά στεγάζονται σε θυγατρική. Το Δεκέμβριο του 2015 το ΣΔΛΠ ανέβαλε επ’ αόριστο την ημερομηνία εφαρμογής της τροποποίησης αυτής, αναμένοντας το αποτέλεσμα του έργου του για τη μέθοδο της καθαρής θέσης. Οι τροποποιήσεις δεν έχουν ακόμη υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ο Όμιλος βρίσκεται στη διαδικασία εκτίμησης της επίδρασης από την εφαρμογή των τροποποιήσεων στις οικονομικές του καταστάσεις. Εννοιολογικό πλαίσιο Διεθνών Προτύπων Χρηματοοικονομικής Αναφοράς Το ΣΔΛΠ εξέδωσε το αναθεωρημένο εννοιολογικό πλαίσιο για τη χρηματοοικονομική πληροφόρηση στις 29 Μαρτίου 2018. Το εννοιολογικό πλαίσιο καθορίζει ένα ολοκληρωμένο σύνολο εννοιών για τη χρηματοοικονομική πληροφόρηση. Οι έννοιες αυτές συμβάλλουν στον καθορισμό προτύπων, την καθοδήγηση των συντακτών για την ανάπτυξη συνεπών λογιστικών πολιτικών και την υποστήριξη στην προσπάθεια τους να κατανοήσουν και να ερμηνεύσουν τα πρότυπα. Το Συμβούλιο Διεθνών Λογιστικών Προτύπων εξέδωσε επίσης ένα συνοδευτικό έγγραφο, Τροποποιήσεις στις παραπομπές του εννοιολογικού πλαισίου, το οποίο καθορίζει τις τροποποιήσεις των προτύπων που επηρεάζονται προκειμένου να επικαιροποιηθούν οι αναφορές στο αναθεωρημένο εννοιολογικό πλαίσιο. Στόχος του εγγράφου είναι η υποστήριξη της μετάβασης στο αναθεωρημένο εννοιολογικό πλαίσιο ΔΠΧΑ για τις εταιρείες που υιοθετούν το εννοιολογικό πλαίσιο για να αναπτύξουν λογιστικές πολιτικές όταν κανένα πρότυπο ΔΠΧΑ δεν κάνει αναφορά. Για τους συντάκτες που αναπτύσσουν λογιστικές πολιτικές βάσει του εννοιολογικού πλαισίου, ισχύει για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1η Ιανουαρίου 2020. ΔΠΧΑ 3: Συνενώσεις Επιχειρήσεων (Τροποποιήσεις) Το ΣΔΛΠ εξέδωσε τροποποιήσεις αναφορικά με τον ορισμό μιας Επιχείρησης (τροποποιήσεις στο ΔΠΧΑ 3) με σκοπό την επίλυση των δυσκολιών που προκύπτουν όταν μια οικονομική οντότητα προσδιορίζει εάν έχει αποκτήσει μια επιχείρηση ή μια ομάδα περιουσιακών στοιχείων. Οι τροποποιήσεις εφαρμόζονται για συνενώσεις επιχειρήσεων για τις οποίες η ημερομηνία απόκτησης προσδιορίζεται στην πρώτη ετήσια λογιστική περίοδο που αρχίζει την ή μετά την 1η Ιανουαρίου 2020 και για απόκτηση περιουσιακών στοιχείων που συμβαίνουν την ή μετά την έναρξη αυτής της περιόδου, ενώ επιτρέπεται νωρίτερη εφαρμογή. Οι τροποποιήσεις δεν έχουν ακόμη υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ο Όμιλος βρίσκεται στη διαδικασία εκτίμησης της επίδρασης από την εφαρμογή των τροποποιήσεων στις οικονομικές του καταστάσεις. 115 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 4.2. ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΣΕ ΛΟΓΙΣΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΓΝΩΣΤΟΠΟΙΗΣΕΣ (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) ΔΛΠ 1 Παρουσίαση των Οικονομικών Καταστάσεων και ΔΛΠ 8 Λογιστικές πολιτικές, αλλαγές στις λογιστικές εκτιμήσεις και λάθη: Ορισμός της σημαντικότητας (Τροποποιήσεις) Οι τροποποιήσεις εφαρμόζονται για ετήσιες λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1 Ιανουαρίου 2020 ενώ επιτρέπεται νωρίτερη εφαρμογή. Οι τροποποιήσεις διευκρινίζουν τον ορισμό της σημαντικότητας και τον τρόπο με τον οποίο θα πρέπει να εφαρμοστεί. Ο νέος ορισμός αναφέρει πως «πληροφόρηση θεωρείται σημαντική εφόσον όταν παραλείπεται, αποκρύπτεται ή είναι ανακριβής, εύλογα αναμένεται να επηρεάσει τις αποφάσεις των κύριων χρηστών των οικονομικών καταστάσεων, που λαμβάνουν με βάση αυτές τις οικονομικές καταστάσεις, οι οποίες παρέχουν οικονομική πληροφόρηση για τη συγκεκριμένη οντότητα». Επιπλέον, βελτιώθηκαν οι επεξηγήσεις που συνοδεύουν τον ορισμό της σημαντικότητας. Οι τροποποιήσεις διασφαλίζουν ότι ο ορισμός της σημαντικότητας είναι συνεπής σε όλα τα πρότυπα των ΔΠΧΑ. Ο Όμιλος βρίσκεται στη διαδικασία εκτίμησης της επίδρασης από την εφαρμογή των τροποποιήσεων στις οικονομικές του καταστάσεις. Αναμόρφωση Επιτοκίου Αναφοράς – ΔΠΧΑ 9, ΔΛΠ 39, ΔΠΧΑ 7 (Τροποποιήσεις) Οι τροποποιήσεις εφαρμόζονται, αναδρομικά, για ετήσιες λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1 Ιανουαρίου 2020, ενώ επιτρέπεται νωρίτερη εφαρμογή. Τον Σεπτέμβριο του 2019, το Συμβούλιο Διεθνών Λογιστικών Προτύπων (ΣΔΛΠ) εξέδωσε τροποποιήσεις στα πρότυπα ΔΠΧΑ 9, ΔΛΠ 39 και ΔΠΧΑ 7, με τις οποίες ολοκληρώνεται η πρώτη φάση των εργασιών του αναφορικά με τις επιπτώσεις της αναμόρφωσης των διατραπεζικών επιτοκίων δανεισμού στη χρηματοοικονομική πληροφόρηση. Η δεύτερη φάση επικεντρώνεται σε θέματα που επηρεάζουν τη χρηματοοικονομική πληροφόρηση όταν ένα υφιστάμενο επιτόκιο αναφοράς αντικατασταθεί από ένα επιτόκιο μηδενικού κινδύνου. Οι τροποποιήσεις αναφέρονται σε θέματα που προκύπτουν στη χρηματοοικονομική πληροφόρηση σε περιόδους που προηγούνται της αντικατάστασης ενός υφιστάμενου επιτοκίου αναφοράς με ένα εναλλακτικό επιτόκιο, και αντιμετωπίζουν τις επιπτώσεις σε συγκεκριμένες απαιτήσεις λογιστικής αντιστάθμισης του ΔΠΧΑ 9 «Χρηματοοικονομικά Μέσα» και του ΔΛΠ 39 «Χρηματοοικονομικά μέσα: Αναγνώριση και επιμέτρηση». Οι τροποποιήσεις προβλέπουν προσωρινές διευκολύνσεις εφαρμόσιμες σε υφιστάμενες σχέσεις αντιστάθμισης που επηρεάζονται από την αναμόρφωση των επιτοκίων αναφοράς, επιτρέποντας τη συνέχιση της λογιστικής αντιστάθμισης κατά την περίοδο της αβεβαιότητας πριν από την αντικατάσταση ενός υφιστάμενου επιτοκίου αναφοράς με ένα εναλλακτικό επιτόκιο σχεδόν μηδενικού κινδύνου. Επίσης, οι τροποποιήσεις εισάγουν στο ΔΠΧΑ 7 «Χρηματοοικονομικά Μέσα: Γνωστοποιήσεις» πρόσθετες γνωστοποιήσεις γύρω από την αβεβαιότητα που προκύπτει από την αναμόρφωση των επιτοκίων αναφοράς. Ο Όμιλος βρίσκεται στη διαδικασία εκτίμησης της επίδρασης από την εφαρμογή των τροποποιήσεων στις οικονομικές του καταστάσεις. ΔΛΠ 1 Παρουσίαση των Οικονομικών Καταστάσεων: Ταξινόμηση των Υποχρεώσεων ως Βραχυπρόθεσμες ή Μακροπρόθεσμες (Τροποποιήσεις) Οι τροποποιήσεις εφαρμόζονται για ετήσιες λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1 Ιανουαρίου 2022 ενώ επιτρέπεται νωρίτερη εφαρμογή. Οι τροποποιήσεις έχουν στόχο την επίτευξη συνέπειας στην εφαρμογή των απαιτήσεων του προτύπου, βοηθώντας τις εταιρείες να καθορίσουν κατά πόσο ο δανεισμός και οι λοιπές υποχρεώσεις με αβέβαιη ημερομηνία διακανονισμού ταξινομούνται ως βραχυπρόθεσμες ή μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις, στην Κατάσταση Οικονομικής Θέσης. Οι τροποποιήσεις επηρεάζουν την παρουσίαση των υποχρεώσεων στην Κατάσταση Οικονομικής Θέσης, ενώ δεν τροποποιούν τις υφιστάμενες απαιτήσεις αναφορικά με την επιμέτρηση ή το χρόνο αναγνώρισης ενός περιουσιακού στοιχείου, υποχρέωσης, εσόδου ή εξόδου ή τις γνωστοποιήσεις επί των στοιχείων αυτών. Επίσης, οι τροποποιήσεις διευκρινίζουν τις απαιτήσεις ταξινόμησης για το δανεισμό, τον οποίο μπορεί να διακανονίσει μία εταιρεία εκδίδοντας συμμετοχικούς τίτλους. Οι τροποποιήσεις δεν έχουν ακόμη υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ο Όμιλος βρίσκεται στη διαδικασία εκτίμησης της επίδρασης από την εφαρμογή των τροποποιήσεων στις οικονομικές του καταστάσεις. 116 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 4.3. ΣΗΜΑΝΤΙΚΕΣ ΛΟΓΙΣΤΙΚΕΣ ΕΚΤΙΜΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΚΡΙΣΕΙΣ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ Η σύνταξη οικονομικών καταστάσεων απαιτεί από τη Διοίκηση να προβαίνει σε εκτιμήσεις και παραδοχές που επηρεάζουν τα υπόλοιπα των λογαριασμών ενεργητικού και παθητικού, τη γνωστοποίηση ενδεχόμενων απαιτήσεων και υποχρεώσεων κατά την ημερομηνία των οικονομικών καταστάσεων καθώς και τα έσοδα και έξοδα που παρουσιάζονται κατά τις χρήσεις αναφοράς. Τα πραγματικά αποτελέσματα ενδέχεται να διαφέρουν από τις εκτιμήσεις αυτές. Οι σημαντικότερες κρίσεις και εκτιμήσεις αναφορικά με γεγονότα των οποίων η εξέλιξη θα μπορούσε να μεταβάλει ουσιωδώς τα κονδύλια των οικονομικών καταστάσεων κατά την επόμενη δωδεκάμηνη περίοδο είναι τα εξής: Παροχές μετά τη συνταξιοδότηση α) Η Μητρική Εταιρεία παρέχει στους εργαζόμενους και στους συνταξιούχους του Ομίλου ηλεκτρική ενέργεια με μειωμένο τιμολόγιο. Η δέσμευση για παροχή μειωμένου τιμολογίου προς τους συνταξιούχους αναγνωρίζεται ως υποχρέωση και υπολογίζεται ως η παρούσα αξία των μελλοντικών παροχών μετά τη συνταξιοδότηση που θεωρούνται ότι είναι δεδουλευμένα μέχρι το τέλος της χρήσης με βάση τα δικαιώματα παροχών μετά τη συνταξιοδότηση των εργαζομένων που σωρεύονται κατά τη διάρκεια της υπηρεσίας τους, υπολογίζονται δε βάσει αναλογιστικού μοντέλου, στη βάση οικονομικών και αναλογιστικών παραδοχών. β) Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 25 του Ν.4491/66 «Περί Ασφαλίσεως του Προσωπικού ΔΕΗ», στους ασφαλισμένους που εξέρχονται της υπηρεσίας της ΔΕΗ τους δικαιούμενους σύνταξης κατά τις διατάξεις του Νόμου αυτού, καταβάλλεται εφάπαξ βοήθημα ανάλογο με τα έτη πραγματικής υπηρεσίας στη ΔΕΗ, το οποίο, κατά τη ρητή ειδική διάταξη της παρ. 3 του ίδιου άρθρου, συμψηφίζεται μετά της τυχόν καταβαλλόμενης αποζημίωσης λόγω καταγγελίας της σύμβασης εργασίας ή καταλήψεως των ασφαλισμένων από το όριο ηλικίας ή από κάποια άλλη αιτία αποχωρήσεως, σύμφωνα με όσα ο νόμος ορίζει. Εξάλλου, στις διατάξεις του ΚΚΠ-ΔΕΗ που κυρώθηκε με το άρθρο 2 του ν.δ. 210/1974 και έχει ισχύ νόμου και ειδικότερα στα άρθρα 34, 35, 36 και 37 αυτού, ορίζεται ότι στο τακτικό προσωπικό της Επιχείρησης, που για οποιοδήποτε λόγο λύεται η σύμβασή του (αυτοδικαίως ή λόγω καταγγελίας σύμβασης εργασίας), δεν οφείλεται αποζημίωση εφόσον δικαιούται εφάπαξ βοήθημα από τον οικείο ασφαλιστικό φορέα. Σε περίπτωση που το εφάπαξ βοήθημα υπολείπεται της αποζημίωσης, καταβάλλεται μόνο η διαφορά μεταξύ της αποζημίωσης και του εφάπαξ βοηθήματος. Σε κάθε πάντως περίπτωση και όταν εργοδότης είναι, σύμφωνα με το άρθρο 2 § 1 του Ν. 173/1967, «το δημόσιο ή Ν.Π.Δ.Δ. ή Επιχειρήσεις και Οργανισμοί κοινής ωφελείας (ΔΕΗ, ΟΤΕ κ.λ.π)» η οφειλόμενη αποζημίωση λόγω απόλυσης του Ν. 2112/1920 που θα καταβαλλόταν, εάν δεν ίσχυαν τα παραπάνω, κατά την με οποιονδήποτε τρόπο αποχώρηση των εργαζομένων από την Επιχείρηση και εξαιτίας αυτής, υπόκειται στους επιβαλλόμενους από τις προαναφερόμενες διατάξεις περιορισμούς ως προς το ανώτατο όριό της, που σύμφωνα με το άρθρο 33 του Ν. 1876/1990, όπως τροποποιήθηκε με τις διατάξεις του άρθρου 21 § 13 του Ν. 3144/2003, καθορίζεται σήμερα στο ποσό των δεκαπέντε χιλιάδων (15.000) ευρώ. Με το Ν.4533/2018 (ΦΕΚ Α’ 7527/4/2018) καταργήθηκε η διάταξη της παραγράφου 3 του άρθρου 25 του Ν. 4491/1966 (ΦΕΚ Α’ 1), καθώς και κάθε άλλη γενική ή ειδική διάταξη νόμου ή Κανονισμού Εργασίας με την οποία προβλεπόταν συμψηφισμός της αποζημίωσης απόλυσης εργαζομένου με το εφάπαξ βοήθημα που δικαιούται από τον οικείο ασφαλιστικό φορέα. Με βάση τα ανωτέρω, η ΔΕΗ και οι θυγατρικές της εταιρείες θα καταβάλουν εφεξής αποζημίωση λόγω εξόδου από την υπηρεσία, η οποία δεν μπορεί να υπερβαίνει το ποσό των Ευρώ 15 (δεκαπέντε χιλιάδες Ευρώ) στους ασφαλισμένους που αποχωρούν λόγω καταγγελίας της συμβάσεως εργασίας, ή συμπλήρωσης του ορίου ηλικίας, ή άλλης αιτίας που ο νόμος ορίζει. Το ανωτέρω αποτελεί πρόγραμμα καθορισμένων παροχών σύμφωνα με τις διατάξεις του ΔΛΠ 19. Η παρούσα αξία της υποχρέωσης που αναλαμβάνουν η ΔΕΗ και οι θυγατρικές της, υπολογισμένη στο τέλος κάθε χρήσης με τη χρήση αναλογιστικών μεθόδων αποτελεί κόστος προϋπηρεσίας για υπηρεσία που παρασχέθηκε σε προηγούμενες χρονικές περιόδους. Λεπτομέρειες αναφορικά με τις βασικές υποθέσεις και εκτιμήσεις για τις παραπάνω παροχές μετά τη συνταξιοδότηση περιλαμβάνονται στη Σημείωση 31. Εύλογες αξίες και ωφέλιμες ζωές των ενσώματων πάγιων περιουσιακών στοιχείων Ο Όμιλος αποτιμά τα ενσώματα πάγια περιουσιακά στοιχεία (εκτός των εκτάσεων γης ορυχείων και λιμνών) σε αναπροσαρμοσμένες αξίες (εκτιμώμενες εύλογες αξίες) όπως αυτές προσδιορίζονται από εταιρεία ανεξάρτητων εκτιμητών. Ανεξάρτητες εκτιμήσεις εκτελούνται περιοδικά (κάθε 3-5 χρόνια). Ο προσδιορισμός των εύλογων αξιών των ενσώματων πάγιων περιουσιακών στοιχείων απαιτεί τη διενέργεια εκτιμήσεων, παραδοχών και κρίσεων αναφορικά με την κυριότητα, αξία εν χρήσει καθώς και την ύπαρξη τυχόν οικονομικής, λειτουργικής και φυσικής απαξίωσης των ενσώματων πάγιων περιουσιακών στοιχείων. O ‘Όμιλος ανέθεσε την αναπροσαρμογή των ενσώματων παγίων περιουσιακών στοιχείων της 31 Δεκεμβρίου 2019 σε ανεξάρτητο εκτιμητή. Οι βασικές εκτιμήσεις, παραδοχές και κρίσεις που έγιναν για τον προσδιορισμό της εύλογης αξίας περιλαμβάνονται στην Σημείωση 15. Επιπλέον, η Διοίκηση προβαίνει σε εκτιμήσεις αναφορικά με τη συνολική και εναπομένουσα ωφέλιμη ζωή των αποσβέσιμων παγίων οι οποίες υπόκεινται σε περιοδική επανεξέταση. Οι συνολικές ωφέλιμες ζωές όπως αυτές έχουν εκτιμηθεί περιλαμβάνονται στη Σημείωση 4.4. 117 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 4.3. ΣΗΜΑΝΤΙΚΕΣ ΛΟΓΙΣΤΙΚΕΣ ΕΚΤΙΜΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΚΡΙΣΕΙΣ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) Απομείωση παγίων περιουσιακών στοιχείων Ο Όμιλος εκτιμά, σε κάθε ημερομηνία ισολογισμού, την ύπαρξη ή μη ενδείξεων απομείωσης των παγίων περιουσιακών του στοιχείων. Ο προσδιορισμός ύπαρξης ενδείξεων απομείωσης απαιτεί από τη Διοίκηση να προβεί σε εκτιμήσεις, παραδοχές και κρίσεις αναφορικά με εξωτερικούς και εσωτερικούς παράγοντες, τον βαθμό στον οποίο επηρεάζουν την ανακτησιμότητα των περιουσιακών στοιχείων καθώς και κρίσεις αναφορικά με τον προσδιορισμό των ανεξάρτητων μονάδων δημιουργίας ταμειακών ροών (Σημ.15). Ο Όμιλος και η μητρική Εταιρεία ως μισθωτής Η Διοίκηση για τον υπολογισμό των δικαιωμάτων χρήσης παγίων προσδιορίζει τη διάρκεια μίσθωσης ως τη συμβατική διάρκεια μίσθωσης, συμπεριλαμβανομένης της χρονικής περιόδου που καλύπτεται από (α) δικαίωμα επέκτασης της μίσθωσης, εάν είναι σχετικά βέβαιο ότι το δικαίωμα θα εξασκηθεί ή από (β) δικαίωμα λύσης της σύμβασης, εάν είναι σχετικά βέβαιο ότι το δικαίωμα δε θα εξασκηθεί. Κατά τον καθορισμό της διάρκειας μίσθωσης, η Διοίκηση εξετάζει όλα τα γεγονότα και τις περιστάσεις που δημιουργούν ένα οικονομικό κίνητρο για να ασκήσει μια επιλογή επέκτασης ή να μην ασκήσει μια επιλογή τερματισμού. Μεταγενέστερα της ημερομηνίας έναρξης της μίσθωσης, η Διοίκηση επανεξετάζει τη διάρκεια της μίσθωσης, εάν υπάρξει ένα σημαντικό γεγονός ή αλλαγή στις συνθήκες που εμπίπτουν στον έλεγχό τους και επηρεάζουν την επιλογή εξάσκησης (ή όχι) του δικαιώματος ανανέωσης (όπως για παράδειγμα μια αλλαγή στην επιχειρηματική στρατηγική του Ομίλου και της Μητρικής Εταιρείας). Επιπρόσθετα, η Διοίκηση για τον υπολογισμό της χρηματοδοτικής υποχρέωσης δικαιώματος χρήσης παγίων προσδιόρισε το κόστος επιπρόσθετου δανεισμού κατά την ημερομηνία έναρξης των μισθώσεων καθώς το πραγματικό επιτόκιο δεν προσδιορίζονταν ευθέως από τις συμβάσεις μίσθωσης. Το κόστος του επιπρόσθετου δανεισμού είναι το επιτόκιο δανεισμού που ο Όμιλος και η Μητρική Εταιρεία θα κατέβαλλαν για να δανειστούν για παρόμοια διάρκειας και με παρόμοια εξασφάλισης χρηματικά διαθέσιμα προκειμένου να αποκτήσουν πάγια παρόμοιας αξίας με τα πάγια που μισθώνουν από τρίτους. Κόστος πρόβλεψης αποξήλωσης και απομάκρυνσης εγκαταστάσεων και εξοπλισμού και αποκατάστασης εδαφικών εκτάσεων παγίων περιουσιακών στοιχείων Βάσει των διατάξεων του ΔΛΠ 16 «Ενσώματα πάγια περιουσιακά στοιχεία», η αξία κτήσης ενός παγίου περιουσιακού στοιχείου περιλαμβάνει μεταξύ άλλων και την αρχική εκτίμηση για τις απαιτούμενες δαπάνες αποξήλωσης και απομάκρυνσης του περιουσιακού στοιχείου αυτού. Οι δαπάνες αυτές ποσοτικοποιούνται και αναγνωρίζονται στις οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τις διατάξεις του ΔΛΠ 37 «Προβλέψεις, ενδεχόμενες υποχρεώσεις και ενδεχόμενες απαιτήσεις», ενώ τυχόν μεταβολές της πρόβλεψης λόγω αλλαγής της εκτίμησης της Διοίκησης ακολουθούν τις διατάξεις της Διερμηνείας 1. Η σχετική πρόβλεψη περιλαμβάνει το κόστος αποκατάστασης της γης, το κόστος αποξήλωσης του υφιστάμενου εξοπλισμού/ μηχανημάτων, κατεδάφισης των κτιρίων και περισυλλογής τυχόν αποβλήτων των ηλεκτροπαραγωγικών μονάδων και των ορυχείων. Κατά τον χρόνο αποξήλωσης και απομάκρυνσης αυτών ενδέχεται, το πραγματικό κόστος και ο χρόνος έναρξης και λήξης εκτέλεσης των σχετικών εργασιών να είναι διαφορετικά από την εκτίμηση της Διοίκησης. Επιπρόσθετα, ο Όμιλος και η Μητρική Εταιρεία για τον υπολογισμό της σχετικής πρόβλεψης προσδιόρισαν το επιτόκιο προεξόφλησης που αντανακλά τις τρέχουσες εκτιμήσεις της αγοράς για τη διαχρονική αξία του χρήματος και τους συναφείς με την υποχρέωση κινδύνους. Σε ότι αφορά την αποκατάσταση του περιβάλλοντος των υδροηλεκτρικών μονάδων, ο Όμιλος και η Μητρική Εταιρεία εκτιμά ότι το σχετικό κόστος σε παρούσες αξίες δεν είναι σημαντικό την 31 Δεκεμβρίου 2019 ως εκ τούτου δεν έχει σχηματίσει κάποια πρόβλεψη. Ενδέχεται στο μέλλον ο πραγματικός χρόνος έναρξης εκτέλεσης των σχετικών εργασιών και το κόστος αποκατάστασης να είναι διαφορετικός από την εκτίμηση της Διοίκησης. Λεπτομέρειες αναφορικά με τις βασικές υποθέσεις και εκτιμήσεις για την πρόβλεψη αποξήλωσης και απομάκρυνσης εγκαταστάσεων και εξοπλισμού και αποκατάστασης εδαφικών εκτάσεων περιλαμβάνονται στις βασικές λογιστικές αρχές και στην Σημείωση 32. Προβλέψεις για κινδύνους Ο Όμιλος σχηματίζει προβλέψεις για κινδύνους που αφορούν σε αγωγές τρίτων κατά των εταιρειών του Ομίλου και για των οποίων η έκβαση ενδέχεται να οδηγήσει σε εκροή πόρων για το διακανονισμό τους. Η πρόβλεψη σχηματίζεται με βάση το αγώγιμο ποσό και την πιθανότητα έκβασης της δικαστικής διαμάχης. 118 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 4.3. ΣΗΜΑΝΤΙΚΕΣ ΛΟΓΙΣΤΙΚΕΣ ΕΚΤΙΜΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΚΡΙΣΕΙΣ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) Προβλέψεις για εμπορικές απαιτήσεις O Όμιλος και η Μητρική εταιρεία εφαρμόζουν την απλοποιημένη προσέγγιση που προβλέπεται στο πρότυπο ΔΠΧΑ 9 για τον υπολογισμό των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών, σύμφωνα με την οποία η πρόβλεψη ζημίας επιμετράται πάντοτε σε ποσό ίσο με τις αναμενόμενες πιστωτικές ζημίες καθ’ όλη τη διάρκεια ζωής των απαιτήσεων από πελάτες. Η πρόβλεψη για επισφαλείς πελάτες σχηματίζεται για τους πελάτες υψηλής τάσης προβαίνοντας σε εξατομικευμένη βάση στην αξιολόγηση της αναμενόμενης πιστωτικής ζημίας ανά πελάτη, ενώ για τον προσδιορισμό των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών από πελάτες μέσης και χαμηλής τάσης, χρησιμοποιούνται πίνακες προβλέψεων πιστωτικών ζημιών με βάση την ενηλικίωση των υπολοίπων, βασισμένοι στα ιστορικά στοιχεία του Ομίλου και της Μητρικής Εταιρείας για πιστωτικές ζημίες και προσαρμοσμένοι για μελλοντικούς παράγοντες σε ότι αφορά τους οφειλέτες και το οικονομικό περιβάλλον. Επιπλέον λεπτομέρειες περιλαμβάνονται στις Σημειώσεις 4.2 και 21. Πρόβλεψη για φόρο εισοδήματος και αναγνώριση αναβαλλόμενων φορολογικών απαιτήσεων Η πρόβλεψη για φόρο εισοδήματος για την κλειόμενη χρήση καθώς και για προηγούμενες χρήσεις υπολογίζεται με βάση τα ποσά που εκτιμάται ότι θα καταβληθούν στις φορολογικές αρχές, χρησιμοποιώντας τους θεσμοθετημένους φορολογικούς συντελεστές κατά την ημερομηνία του ισολογισμού. Η πρόβλεψη φόρου εισοδήματος περιλαμβάνει τον τρέχοντα φόρο εισοδήματος για κάθε χρήση όπως προκύπτει από τη δήλωση φόρου εισοδήματος και τους εκτιμώμενους πρόσθετους φόρους που πιθανόν να προκύψουν σε φορολογικούς ελέγχους των ανέλεγκτων φορολογικά χρήσεων, στη βάση ευρημάτων προηγούμενων φορολογικών ελέγχων. Ως εκ τούτου, η τελική εκκαθάριση των φόρων εισοδήματος πιθανόν να αποκλίνει από τα σχετικά ποσά τα οποία έχουν καταχωρηθεί στις οικονομικές καταστάσεις. Από τη χρήση 2011 η Μητρική Εταιρεία, και ορισμένες θυγατρικές της έχουν υπαχθεί στο φορολογικό έλεγχο των Ορκωτών Ελεγκτών Λογιστών που προβλέπεται από τις θεσπισμένες διατάξεις της Φορολογίας Εισοδήματος. Ο έλεγχος αυτός για τη χρήση του 2019 βρίσκεται σε εξέλιξη και η σχετική Έκθεση Φορολογικής Συμμόρφωσης προβλέπεται να χορηγηθεί μετά τη δημοσίευση των οικονομικών καταστάσεων της χρήσεως 2019. Αν μέχρι την ολοκλήρωση του φορολογικού ελέγχου προκύψουν πρόσθετες φορολογικές υποχρεώσεις η Διοίκηση εκτιμά ότι αυτές δε θα έχουν ουσιώδη επίδραση στις οικονομικές καταστάσεις. Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις αναγνωρίζονται επί των φορολογικών ζημιών στο βαθμό που είναι πιθανό ότι θα προκύψουν φορολογικά κέρδη έναντι των οποίων οι ζημίες δύνανται να συμψηφιστούν. Οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις που θα αναγνωριστούν απαιτούν σημαντική κρίση της Διοίκησης αναφορικά με το ύψος και το χρόνο πραγματοποίησης μελλοντικών φορολογητέων κερδών. Αναγνώριση εσόδου από καταναλωθείσα και μη τιμολογηθείσα ενέργεια Η Διοίκηση θεωρεί ότι οι πελάτες τους στους οποίους γίνεται πώληση ηλεκτρικής ενέργειας, ταυτόχρονα λαμβάνουν και αναλώνουν σε συνεχή βάση τα οφέλη που προκύπτουν από την πώληση, καθώς η Μητρική Εταιρεία εκπληρώνει τις συμβατικές της υποχρεώσεις. Για το λόγο αυτό, η αναγνώριση των εσόδων γίνεται βάσει μετρητικών δεδομένων ή βάσει εκτίμησης της καταναλωθείσας ηλεκτρικής ενέργειας. Ειδικά για τους πελάτες χαμηλής τάσης σε κάθε ημερομηνία ισολογισμού, τα έσοδα από μη τιμολογηθείσα ενέργεια καταχωρούνται ώστε να απεικονίζουν την ηλεκτρική ενέργεια που καταναλώθηκε από τους πελάτες αυτούς, η οποία δεν έχει ακόμα τιμολογηθεί, σύμφωνα με ειδικές παραδοχές όσον αφορά τις ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας που καταναλώθηκε, τις απώλειες του δικτύου και το μέσο όρο τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας. Τα πραγματικά ποσά που τελικά τιμολογούνται μπορεί να διαφέρουν από αυτά που προβλέφθηκαν. (Σημείωση 6). Αναγνώριση εσόδου από συμμετοχές καταναλωτών Ο Όμιλος εκτιμά ότι η συμμετοχή του καταναλωτή αναφέρεται στην αρχική και συνεχή σύνδεση στο δίκτυ διανομής η οποία αποτελεί διακριτή υπηρεσία, ξεχωριστή από την πώληση Η/Ε. Η υποσχεθείσα υπηρεσία είναι η μόνη που αναλαμβάνει να εκπληρώσει ο ΔΕΔΔΗΕ και η συναλλαγή αυτή θεωρείται ξεχωριστή συμβατική υποχρέωση. Ως εκ τούτου, το έσοδο από συμμετοχές καταναλωτών αναγνωρίζεται κατά τη διάρκεια που μεταφέρεται η υπηρεσία στον πελάτη. Καθώς η σύμβαση με τον πελάτη δεν είναι συγκεκριμένης χρονικής διάρκειας, το έσοδο αναγνωρίζεται βάσει της ωφέλιμης ζωής των παγίων του δικτύου διανομής (35 έτη). 119 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 4.4. ΒΑΣΙΚΕΣ ΛΟΓΙΣΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ Μετατροπή Ξένων Νομισμάτων Το νόμισμα λειτουργίας και παρουσίασης όλων των εταιρειών του Ομίλου είναι το Ευρώ. Οι συναλλαγές σε άλλα νομίσματα μετατρέπονται σε Ευρώ χρησιμοποιώντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες οι οποίες ίσχυαν κατά την ημερομηνία των συναλλαγών. Οι απαιτήσεις και υποχρεώσεις σε ξένο νόμισμα κατά την ημερομηνία σύνταξης των οικονομικών καταστάσεων προσαρμόζονται ώστε να αντανακλούν τις τρέχουσες συναλλαγματικές ισοτιμίες κατά την ημερομηνία σύνταξης των οικονομικών καταστάσεων. Τα κέρδη ή οι ζημίες που προκύπτουν από τις προσαρμογές αυτές, περιλαμβάνονται στα κέρδη (ζημίες) από συναλλαγματικές διαφορές στην κατάσταση αποτελεσμάτων. Τα μη νομισματικά στοιχεία σε ξένο νόμισμα που αποτιμώνται στο κόστος κτήσης, μετατρέπονται με τις ισοτιμίες της ημερομηνίας που αποκτήθηκαν. Τα μη νομισματικά στοιχεία που επιμετρώνται στην εύλογη αξία σε ξένο νόμισμα μετατρέπονται χρησιμοποιώντας τη συναλλαγματική ισοτιμία κατά την ημερομηνία προσδιορισμού της εύλογης αξίας. Τα κέρδη ή ζημία από την μετατροπή των μη νομισματικών στοιχείων αντιμετωπίζεται με τον ίδιο τρόπο που αντιμετωπίζονται τα κέρδη ή ζημίες από τη μεταβολή της εύλογης αξίας των στοιχείων αυτών. Ασώματες Ακινητοποιήσεις Οι ασώματες ακινητοποιήσεις περιλαμβάνουν λογισμικά προγράμματα και αγορές δικαιωμάτων εκπομπών CO2.. Λογισμικά προγράμματα Τα λογισμικά προγράμματα αποτιμώνται στο κόστος κτήσεως μείον σωρευμένες αποσβέσεις και απομειώσεις. Σε περίπτωση απόσυρσης ή πώλησης, η αξία κτήσεως και οι αποσβέσεις, διαγράφονται. Κάθε κέρδος ή ζημία που προκύπτει από τη διαγραφή περιλαμβάνεται στην κατάσταση αποτελεσμάτων. Η απόσβεση του λογισμικού λογίζεται βάσει της σταθερής μεθόδου απόσβεσης και εντός περιόδου πέντε ετών. Δικαιώματα Εκπομπών Διοξειδίου του Άνθρακα (CO2) Η Μητρική Εταιρεία προβαίνει στην αγορά δικαιωμάτων εκπομπών CO2 προκειμένου να καλύψει την υποχρέωση που προκύπτει από τις πραγματικές εκπομπές CO2 των μονάδων παραγωγής. Η υποχρέωση επιμετρείται σε εύλογες αξίες στο βαθμό που η Εταιρεία έχει την υποχρέωση κάλυψης των εκπομπών της μέσω αγορών (μετά το συμψηφισμό και τυχόν δικαιωμάτων CO2 που κατέχονται από δωρεάν κατανομές). Τα δικαιώματα εκπομπών CO2 που αποκτώνται και κατέχονται αναγνωρίζονται ως ασώματες ακινητοποιήσεις στο κόστος κτήσης τους μείον την όποια σωρευμένη ζημία απομείωσης. Ενσώματες ακινητοποιήσεις Οι ενσώματες ακινητοποιήσεις αρχικά αναγνωρίζονται στο κόστος κτήσης τους το οποίο περιλαμβάνει όλες τις άμεσα επιρριπτέες δαπάνες για την απόκτηση ή κατασκευή τους. Μεταγενέστερα της αρχικής αναγνώρισης οι ενσώματες ακινητοποιήσεις αποτιμώνται σε εύλογες αξίες μείον σωρευμένες αποσβέσεις και απομειώσεις (εκτός από τις εκτάσεις ορυχείων και λιμνών, οι οποίες αποτιμώνται στο κόστος κτήσεως μείον σωρευμένες αποσβέσεις και απομειώσεις). Εκτιμήσεις της εύλογης αξίας πραγματοποιούνται σε περιοδική βάση από ανεξάρτητους εκτιμητές (κάθε τρία με πέντε χρόνια) προκειμένου να διασφαλίζεται ότι, η εύλογη αξία δεν διαφέρει σημαντικά από το αναπόσβεστο υπόλοιπο. Κατά την ημερομηνία της αναπροσαρμογής, οι σωρευμένες αποσβέσεις συμψηφίζονται με την προ αποσβέσεων λογιστική αξία τους και τα καθαρά ποσά επαναδιατυπώνονται σύμφωνα με τα αναπροσαρμοσμένα ποσά. Κάθε αύξηση της αξίας πιστώνεται σε αποθεματικό στα ίδια κεφάλαια, καθαρή από αναβαλλόμενους φόρους εισοδήματος. Όμως, μια αύξηση λόγω αναπροσαρμογής αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα, κατά την έκταση που αναστρέφει μία προηγούμενη υποτίμηση του ιδίου περιουσιακού στοιχείου, η οποία είχε προηγουμένως αναγνωριστεί στα αποτελέσματα. Τυχόν μειώσεις πρώτα συμψηφίζουν τυχόν πλεόνασμα αναπροσαρμογής από προηγούμενες αναπροσαρμογές και κατά το εναπομείναν ποσό βαρύνουν τα αποτελέσματα χρήσεως. Κατά την απομάκρυνση ενός αναπροσαρμοσμένου ενσώματου παγίου περιουσιακού στοιχείου, το αντίστοιχο τμήμα της αναγνωρισθείσας υπεραξίας μεταφέρεται από το αποθεματικό στα αποτελέσματα εις νέο. Οι επισκευές και οι συντηρήσεις καταχωρούνται στα έξοδα της χρήσης εντός της οποίας πραγματοποιούνται. Μεταγενέστερες δαπάνες κεφαλαιοποιούνται εφόσον ικανοποιούνται τα κριτήρια αναγνώρισής τους ως περιουσιακά στοιχεία. Για όλα τα πάγια που αποσύρονται, η αξία κτήσης τους και οι σχετικές αποσβέσεις τους, διαγράφονται κατά την πώληση ή απόσυρσή τους. Κάθε κέρδος ή ζημία που προκύπτει από τη διαγραφή ενός παγίου περιλαμβάνεται στην κατάσταση αποτελεσμάτων. Η χρήση ίδιων πόρων για τις ενσώματες ακινητοποιήσεις υπό εκτέλεση αποτελούν προσθήκη στο κόστος κτήσεως των ενσώματων ακινητοποιήσεων σε αξίες που περιλαμβάνουν το άμεσο κόστος μισθοδοσίας του προσωπικού, που συμμετέχει στην κατασκευή (αντίστοιχες εργοδοτικές εισφορές),το κόστος αναλωθέντων υλικών και άλλα γενικά κόστη. Κόστος Δανεισμού Από την 1η Ιανουαρίου 2009, τα κόστη δανεισμού που σχετίζονται άμεσα με την αγορά, κατασκευή ή την παραγωγή ενός περιουσιακού στοιχείου το οποίο χρειάζεται μία σημαντική περίοδο ώστε να καταστεί διαθέσιμο προς χρήση ή πώληση κεφαλαιοποιούνται ως μέρος του κόστους κτήσης των σχετικών περιουσιακών στοιχείων. Η λογιστική αυτή αρχή εφαρμόζεται επί παγίων που αναγνωρίζονται από την 1 Ιανουαρίου 2009 και εφεξής (νέες κατασκευές). Όλα τα υπόλοιπα κόστη δανεισμού αναγνωρίζονται ως έξοδα της χρήσης κατά την οποία πραγματοποιούνται. 120 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 4.4.ΒΑΣΙΚΕΣ ΛΟΓΙΣΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) Αποσβέσεις Οι αποσβέσεις των παγίων στοιχείων λογίζονται με τη μέθοδο της σταθερής απόσβεσης βάσει της εκτιμώμενης υπολειπόμενης ωφέλιμης ζωής των παγίων. Η συνολική ωφέλιμη ζωή (σε έτη) που εφαρμόζεται για τον υπολογισμό των αποσβέσεων έχει ως εξής : Κτίρια και Τεχνικές Εγκαταστάσεις Κτίρια γενικής χρήσης Βιομηχανοστάσια Φράγματα 50 40-50 50 Μηχανήματα και λοιπός εξοπλισμός Θερμοηλεκτρικοί σταθμοί παραγωγής Αεριοστρόβιλοι 35-40 35 20-40 50 25 Ορυχεία Υδροηλεκτρικοί σταθμοί παραγωγής Αυτόνομοι σταθμοί παραγωγής Διανομή Υποσταθμοί Δίκτυα χαμηλής και μέσης τάσης Δίκτυο υψηλής τάσης Ηλεκτρονικοί μετρητές Μεταφορικά μέσα Έπιπλα και λοιπός εξοπλισμός 35 35 35 20 15 5-25 Μεταλλευτική Δραστηριότητα Ο Όμιλος και η Μητρική Εταιρεία έχουν στην κατοχή τους και λειτουργούν λιγνιτωρυχεία. Το κόστος κτήσης (κυρίως μέσω απαλλοτριώσεων) και αρχικής (προ-λειτουργικής) ανάπτυξης των ορυχείων κεφαλαιοποιείται και αποσβένεται (από την έναρξη της εμπορικής λειτουργίας των ορυχείων) στο μικρότερο διάστημα μεταξύ της ζωής του ορυχείου και μίας περιόδου είκοσι ετών. Τα έξοδα έρευνας, αναζήτησης καθώς και τα έξοδα μετά-λειτουργικής ανάπτυξης βαρύνουν το κόστος παραγωγής του λιγνίτη της χρήσης που αφορούν. Μετά την ολοκλήρωση της αποκατάστασης των εκτάσεων γης ορυχείων, η αποκατεστημένη γη ορυχείων μεταφέρεται από την κατηγορία «ορυχεία» στην κατηγορία παγίων «γήπεδα», εφόσον οι αποκατεστημένες εκτάσεις έχουν απαλλοτριωθεί στο όνομα της Εταιρείας και όχι υπέρ του Ελληνικού Δημοσίου. Πρόβλεψη αποξήλωσης και απομάκρυνσης εγκαταστάσεων και εξοπλισμού μονάδων παραγωγής και ορυχείων Η πρόβλεψη αποξήλωσης και απομάκρυνσης εγκαταστάσεων και εξοπλισμού των ηλεκτροπαραγωγικών μονάδων υπολογίζεται λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαιτερότητες της κάθε μίας μονάδας (είδος καυσίμου, παραγωγική ισχύς, συνεγκατάσταση μονάδων) προεξοφλώντας στην παρούσα αξία το σύνολο του κόστους αποκατάστασης της γης, του κόστους αποξήλωσης του υφιστάμενου εξοπλισμού/ μηχανημάτων, κατεδάφισης των κτιρίων και περισυλλογής τυχόν αποβλήτων με τη χρήση ενός προεξοφλητικού επιτοκίου. Στο κόστος περιλαμβάνεται και το άμεσο κόστος παρακολούθησης/ διαχείρισης του έργου απόσυρσης των μονάδων. Η πρόβλεψη μειώνεται με τα πραγματικά κόστη (χρησιμοποιηθείσα πρόβλεψη) και αυξάνεται με το χρηματοοικονομικό κόστος. Σε περίπτωση που τα πραγματικά κόστη υπερβαίνουν τα προϋπολογισμένα, η διαφορά καταχωρείται απευθείας στην κατάσταση αποτελεσμάτων. Επίσης, δεν λαμβάνεται υπόψη τυχόν έσοδο από την πώληση των μηχανημάτων, ανταλλακτικών και υλικών των παροπλισμένων μονάδων ή από την αξιοποίηση της γης, καθώς το σχετικό έσοδο θα αναγνωριστεί κατά τον χρόνο που θα θεωρείται βέβαιο. Για το σύνολο των μονάδων, η παρούσα αξία του κόστους αποξήλωσης και απομάκρυνσης εγκαταστάσεων και εξοπλισμού αυτών κεφαλαιοποιήθηκε στα αντίστοιχα ενσώματα πάγια περιουσιακά στοιχεία βάσει της υπολειπόμενης ωφέλιμης ζωής τους, ενώ το υπόλοιπο μέρος αρχικά συμψηφίστηκε με τυχόν αποθεματικό αναπροσαρμογής με απευθείας καταχώριση στα λοιπά συνολικά έσοδα και στη συνέχεια το υπόλοιπο ποσό επιβάρυνε τα αποτελέσματα της χρήσης. Τυχόν μεταβολές της πρόβλεψης αποξήλωσης και απομάκρυνσης εγκαταστάσεων και εξοπλισμού των ηλεκτροπαραγωγικών μονάδων λόγω αλλαγής της εκτίμησης της Διοίκησης (αλλαγή του χρόνου αποκατάστασης, αλλαγή μελλοντικής χρήσης παγίου ή του σχετικού κόστους) μεταβάλλουν το πλεόνασμα ή το έλλειμμα αναπροσαρμογής που είχε αναγνωριστεί προηγουμένως για τα περιουσιακά στοιχεία, ώστε: 121 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 4.4.ΒΑΣΙΚΕΣ ΛΟΓΙΣΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) μία μείωση της υποχρέωσης θα αναγνωρίζεται στα λοιπά συνολικά έσοδα και θα αυξάνει το πλεόνασμα αναπροσαρμογής που περιλαμβάνεται στα ίδια κεφάλαια, με τη διαφορά ότι θα αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα στο μέτρο που αναστρέφει ένα έλλειμμα αναπροσαρμογής επί των περιουσιακών στοιχείων που προηγουμένως είχαν αναγνωριστεί στα αποτελέσματα. Στην περίπτωση που μια μείωση της υποχρέωσης υπερβαίνει τη λογιστική αξία που θα είχε αναγνωριστεί αν τα περιουσιακά στοιχεία τηρείτο λογιστικά σύμφωνα με τη μέθοδο του κόστους, η υπέρβαση θα αναγνωρίζεται αμέσως στα αποτελέσματα. μία αύξηση της υποχρέωσης θα αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα, με τη διαφορά ότι θα αναγνωρίζεται απευθείας στα λοιπά συνολικά έσοδα και θα μειώνει το πλεόνασμα αναπροσαρμογής που περιλαμβάνεται στα ίδια κεφάλαια κατά την έκταση που υπάρχει πιστωτικό υπόλοιπο για τα περιουσιακά στοιχεία στο πλεόνασμα αναπροσαρμογής. Το αποσβέσιμο ποσό των περιουσιακών στοιχείων αποσβένεται καθ’ όλη τη διάρκεια της ωφέλιμης ζωής τους. Συνεπώς, όταν τα σχετικά περιουσιακά στοιχεία φθάσουν στο τέλος της ωφέλιμης ζωής τους, κάθε μεταγενέστερη μεταβολή στην υποχρέωση αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα όταν πραγματοποιείται. Ο Όμιλος και η Μητρική Εταιρεία δεν είχε σχηματίσει πρόβλεψη για την αποκατάσταση των μονάδων της την 31 Δεκεμβρίου 2018, δεδομένης της σταδιακής απομάκρυνσης αποβλήτων/ απορρύπανσης των χώρων εγκατάστασης των μονάδων της και της μη ύπαρξης νομικής και τεκμαιρόμενης δέσμευσης κατεδάφισης των αποσυρόμενων και των προς απόσυρση μονάδων της. Λόγω της αναδιάρθρωσης του Ομίλου ΔΕΗ και της δέσμευσης που ανέλαβε ο Όμιλος και η Μητρική Εταιρεία εντός του 2019, να προχωρήσει σε αποξήλωση των εγκαταστάσεων όλων των σταθμών παραγωγής, σε απομάκρυνση του εξοπλισμού τους και σε πλήρη αποκατάσταση των εδαφικών εκτάσεων όταν οι εγκαταστάσεις παύσουν να είναι πλέον παραγωγικές, την 31 Δεκεμβρίου 2019 το σχετικό κόστος προσδιορίστηκε για πρώτη φορά από την Διοίκηση (Σημείωση 32). Παράλληλα, ο Όμιλος και η Μητρική Εταιρεία σχημάτισε πρόβλεψη αποξήλωσης εγκαταστάσεων/ εξοπλισμού των ορυχείων (Σημ. 32) όπου περιλαμβάνει την παρούσα αξία του κόστους αποξήλωσης του υφιστάμενου εξοπλισμού/ μηχανημάτων και του κόστους κατεδάφισης των κτιριακών εγκαταστάσεων με την χρήση ενός προεξοφλητικού επιτοκίου, ενώ δεν έχει λάβει υπόψη της τυχόν έσοδα από την πώληση εξοπλισμού και υλικών. Η πρόβλεψη μειώνεται με τα πραγματικά κόστη (χρησιμοποιηθείσα πρόβλεψη) και αυξάνεται με το χρηματοοικονομικό κόστος. Τυχόν μεταβολές της πρόβλεψης αποξήλωσης των ορυχείων ακολουθούν τις λογιστικές αρχές της πρόβλεψης αποξήλωσης και απομάκρυνσης εγκαταστάσεων και εξοπλισμού των ηλεκτροπαραγωγικών μονάδων καθώς τα πάγια που αφορούν αποτιμώνται με την μέθοδο της αναπροσαρμογής. Πρόβλεψη αποκατάστασης εκτάσεων γης ορυχείων Ο Όμιλος και η Μητρική Εταιρεία έχουν στην κατοχή τους και λειτουργούν λιγνιτωρυχεία. Πρόβλεψη για την αποκατάσταση περιβάλλοντος είχε σχηματισθεί την 31 Δεκεμβρίου 2018 προς κάλυψη των υποχρεώσεων του Ομίλου για την αποκατάσταση της γης που είχε προσβληθεί, και υπολογίζονταν βάσει της προσβληθείσας επιφάνειας και του μέσου κόστους αποκατάστασης ανά μετρική μονάδα. Την 31 Δεκεμβρίου 2019 στο πλαίσιο της άμεσης απολιγνιτοποίησης, η Διοίκηση της Εταιρείας προχώρησε σε επανεκτίμηση του κόστους αποκατάστασης των λιγνιτωρυχείων της. Στην πρόβλεψη αποκατάστασης των εκτάσεων γης ορυχείων περιλαμβάνεται εκτός από το κόστος για τη διαμόρφωση και αποκατάσταση των εδαφών και το κόστος για τη διαμόρφωση και την αποκατάσταση των εκσκαφών στις περιοχές των τελικών ορυγμάτων στις οποίες θα δημιουργηθούν λίμνες, το κόστος διαχρονικής περιβαλλοντικής παρακολούθησης και το κόστος συντήρησης των αποκατεστημένων εκτάσεων. Καθώς οι εκτάσεις γης ορυχείων αποτιμώνται με την μέθοδο του κόστους, τυχόν μεταβολές της πρόβλεψης αποκατάστασης των εκτάσεων γης ορυχείων προστίθενται ή αφαιρούνται από το κόστος του σχετικού περιουσιακού στοιχείου στην τρέχουσα περίοδο. Το ποσό που αφαιρείται από το κόστος του περιουσιακού στοιχείου δεν μπορεί να υπερβαίνει τη λογιστική αξία του. Σε περίπτωση που μια μείωση της υποχρέωσης υπερβαίνει τη λογιστική αξία του περιουσιακού στοιχείου, η υπέρβαση αναγνωρίζεται αμέσως στα αποτελέσματα. Σε περίπτωση αύξησης του κόστους ενός περιουσιακού στοιχείου, η Εταιρεία εξετάζει αν αυτό αποτελεί ένδειξη ότι η νέα λογιστική αξία του περιουσιακού στοιχείου μπορεί να μην είναι πλήρως ανακτήσιμη. Η επιπρόσθετη πρόβλεψη για το 2019 (Σημείωση 32) καταχωρήθηκε με ταυτόχρονη κεφαλαιοποίηση του σχετικού κόστους στα αντίστοιχα πάγια περιουσιακά στοιχεία, ενώ παράλληλα η Διοίκηση της Εταιρείας προχώρησε σε μερική απομείωση των παγίων αποκατάστασης καθώς η αναπόσβεστη αξία αυτών υπερέβαινε την ανακτήσιμη αξία τους (Σημείωση15). Μισθώσεις -ΔΠΧΑ 16 (εφαρμόσιμο από την 1η Ιανουαρίου 2019) Ο καθορισμός του κατά πόσο μία συναλλαγή εμπεριέχει μίσθωση ή όχι βασίζεται στην ουσία της συναλλαγής κατά την ημερομηνία σύναψης της σχετικής σύμβασης, δηλαδή κατά πόσο η εκπλήρωση της συναλλαγής εξαρτάται από τη χρησιμοποίηση ενός ή περισσοτέρων περιουσιακών στοιχείων ή κατά πόσο η συναλλαγή εκχωρεί δικαιώματα χρήσης του περιουσιακού στοιχείου. 122 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 4.4.ΒΑΣΙΚΕΣ ΛΟΓΙΣΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) Ο Όμιλος ως μισθωτής Ο Όμιλος εφαρμόζει ενιαία μέθοδο αναγνώρισης και επιμέτρησης των μισθώσεων περιουσιακών στοιχείων από τρίτους με εξαίρεση τις βραχυχρόνιες μισθώσεις και τις μισθώσεις χαμηλής αξίας. Ό Όμιλος αναγνωρίζει υποχρεώσεις από μισθώσεις για τις μελλοντικές πληρωμές μισθωμάτων και δικαιώματα χρήσης παγίων που αντιπροσωπεύουν το δικαίωμα χρήσης επί των μισθωμένων περιουσιακών στοιχείων που ανήκουν σε τρίτους. Ι) Δικαιώματα χρήσης παγίων Ο Όμιλος και η Μητρική Εταιρεία αναγνωρίζουν δικαιώματα χρήσης παγίων στην έναρξη της μίσθωσης (την ημερομηνία που το περιουσιακό στοιχείο είναι διαθέσιμο προς χρήση). Τα δικαιώματα χρήσης παγίων επιμετρούνται στο κόστος τους, μειωμένο κατά τη συσσωρευμένη απόσβεση και την απομείωση της αξίας τους και προσαρμοσμένο κατά την επαναμέτρηση των αντίστοιχων υποχρεώσεων μισθώσεων. Το κόστος των δικαιωμάτων χρήσης παγίων συμπεριλαμβάνει το ποσό των υποχρεώσεων μισθώσεων που έχουν αναγνωριστεί, τις αρχικές άμεσα συνδεδεμένες σχετικές δαπάνες και τις πληρωμές μισθώσεων που έγιναν την ή πριν την ημερομηνία έναρξης, μειωμένες κατά το ποσό των προσφερόμενων εκπτώσεων ή άλλων κινήτρων. Εκτός των περιπτώσεων όπου ο Όμιλος και η Μητρική Εταιρεία είναι σχετικά βέβαιοι ότι το μισθωμένο πάγιο θα περιέλθει στην κατοχή τους στο τέλος της σύμβασης μίσθωσης, τα αναγνωρισμένα δικαιώματα χρήσης παγίων αποσβένονται με τη σταθερή μέθοδο κατά τη μικρότερη διάρκεια μεταξύ της ωφέλιμης ζωής του υποκείμενου παγίου και των όρων της σύμβασης μίσθωσης, όπως φαίνεται παρακάτω: • Ακίνητα: 2 έως 10 έτη • Λοιπός εξοπλισμός: 1 έως 2 έτη • Μεταφορικά μέσα: 1 έως 2 έτη • Πλωτά μέσα:18 έως 24 μήνες Τα δικαιώματα χρήσης παγίων υπόκεινται σε έλεγχο απομείωσης της αξίας τους. ΙΙ) Υποχρεώσεις μισθώσεων Κατά την έναρξη της μίσθωσης, ο Όμιλος και η Μητρική Εταιρεία αναγνωρίζουν υποχρεώσεις μισθώσεων ίσες με την παρούσα αξία των μισθωμάτων που απομένουν να πληρωθούν κατά τη συνολική διάρκεια της σύμβασης μίσθωσης. Οι πληρωμές συμπεριλαμβάνουν τα συμβατικά σταθερά μισθώματα, μειωμένα κατά το ποσό των προσφερόμενων επιδοτήσεων, μεταβλητά μισθώματα που εξαρτώνται από κάποιον δείκτη, καθώς και ποσά για πληρωμές υπολειμματικής αξίας που αναμένεται να πληρωθούν. Τα μισθώματα επίσης περιλαμβάνουν την τιμή εξάσκησης ενός δικαιώματος αγοράς, που είναι σχετικά βέβαιο ότι θα εξασκηθεί από τον Όμιλο και τη Μητρική Εταιρεία και πληρωμές κυρώσεων λύσης μιας μίσθωσης, αν οι όροι σύμβασης δείχνουν με σχετική βεβαιότητα ότι ο Όμιλος και η Μητρική Εταιρεία θα εξασκήσουν το δικαίωμα για λύση της μίσθωσης. Τα μεταβλητά μισθώματα που δεν εξαρτώνται από κάποιον δείκτη, αναγνωρίζονται ως έξοδο στην περίοδο που επέρχεται το γεγονός ή η συνθήκη και γίνεται η πληρωμή. Για να υπολογίσουν την παρούσα αξία των πληρωμών, ο Όμιλος και η Μητρική Εταιρεία χρησιμοποιούν το κόστος επιπρόσθετου δανεισμού κατά την ημερομηνία έναρξης της μίσθωσης, εφόσον το πραγματικό επιτόκιο δεν προσδιορίζεται ευθέως από τη σύμβαση μίσθωσης. Μεταγενέστερα της έναρξης μίσθωσης, το ποσό των υποχρεώσεων μισθώσεων προσαυξάνεται με έξοδα τόκων και μειώνεται με τις πληρωμές μισθωμάτων που πραγματοποιούνται. Επιπλέον, η λογιστική αξία των υποχρεώσεων μισθώσεων επαναμετράται εάν υπάρξει τροποποίηση στη σύμβαση, ή οποιαδήποτε αλλαγή στη διάρκεια της σύμβασης, στα σταθερά μισθώματα ή στην αξιολόγηση αγοράς του περιουσιακού στοιχείου. Οι επαναμετρήσεις αυτές καταχωρούνται σε μια γραμμή στη σημείωση των δικαιωμάτων χρήσης παγίων ως μετατροπές/ επαναμετρήσεις. ΙΙΙ) Βραχυχρόνιες μισθώσεις και μισθώσεις παγίων χαμηλής αξίας Ο Όμιλος και η Μητρική Εταιρεία εφαρμόζουν την εξαίρεση σχετικά με τις βραχυχρόνιες μισθώσεις (δηλαδή μισθώσεις διάρκειας μικρότερης ή ίσης των 12 μηνών, από την ημερομηνία έναρξης της σύμβασης μίσθωσης, όπου δεν υπάρχει το δικαίωμα αγοράς του περιουσιακού στοιχείου). Επίσης εφαρμόζουν την εξαίρεση σχετικά με περιουσιακά στοιχεία χαμηλής αξίας (δηλαδή αξίας μικρότερης των €5.000). Πληρωμές μισθωμάτων για βραχυχρόνιες και χαμηλής αξίας μισθώσεις αναγνωρίζονται ως έξοδα με τη σταθερή μέθοδο κατά τη διάρκεια της μίσθωσης. Ενδιάμεσος εκμισθωτής Ο Όμιλος και η Μητρική Εταιρεία συνάπτουν ορισμένες συμφωνίες υπεκμισθώσεων με τρίτους και ως εκ τούτου ενεργούν ως ενδιάμεσοι εκμισθωτές. Ο Όμιλος και η Μητρική Εταιρεία, ως ενδιάμεσοι εκμισθωτές, κατατάσσουν την υπεκμίσθωση ως χρηματοοικονομική μίσθωση ή λειτουργική μίσθωση ως εξής: (α) εάν η κύρια μίσθωση είναι βραχυπρόθεσμη μίσθωση που ο Όμιλος και η Μητρική Εταιρεία, ως μισθωτής, έχει εφαρμόσει την παραγράφου 6 του προτύπου, η υπεκμίσθωση κατατάσσεται ως λειτουργική μίσθωση. (β) διαφορετικά, η υπεμίσθωση κατατάσσεται σε σχέση με το δικαίωμα χρήσης του περιουσιακού στοιχείου που προκύπτει από την κύρια μίσθωση και όχι με αναφορά στο υποκείμενο περιουσιακό στοιχείο. 123 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 4.4.ΒΑΣΙΚΕΣ ΛΟΓΙΣΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) Ο Όμιλος και η Μητρική Εταιρεία έχουν αξιολογήσει όλες τις υπεκμισθώσεις βάσει των παραπάνω κριτηρίων και τις χαρακτηρίζουν ως λειτουργικές ή χρηματοοικονομικές. Την 31 Δεκεμβρίου 2019, όλες οι μισθώσεις στις οποίες ο Όμιλος και η Μητρική Εταιρεία ενεργεί ως ενδιάμεσος εκμισθωτής αξιολογήθηκαν ως λειτουργικές. Μισθώσεις -ΔΛΠ 17 (εφαρμόσιμο έως την 31 Δεκεμβρίου 2018) Ο καθορισμός του κατά πόσο μία συναλλαγή εμπεριέχει μίσθωση ή όχι βασίζεται στην ουσία της συναλλαγής κατά την ημερομηνία σύναψης της σχετικής σύμβασης, δηλαδή κατά πόσο η εκπλήρωση της συναλλαγής εξαρτάται από τη χρησιμοποίηση ενός ή περισσοτέρων περιουσιακών στοιχείων ή κατά πόσο η συναλλαγή εκχωρεί δικαιώματα χρήσης του περιουσιακού στοιχείου. Ο Όμιλος ως μισθωτής Περιπτώσεις μισθώσεων περιουσιακών στοιχείων από τρίτους όπου ο Όμιλος δεν αναλαμβάνει όλους τους κινδύνους και τα οφέλη της ιδιοκτησίας του περιουσιακού στοιχείου αντιμετωπίζονται ως λειτουργικές και τα μισθώματα αναγνωρίζονται ως έξοδο στην κατάσταση αποτελεσμάτων σε σταθερή βάση κατά τη διάρκεια της μίσθωσης. Ο Όμιλος ως εκμισθωτής Περιπτώσεις εκμισθώσεων περιουσιακών στοιχείων σε τρίτους όπου ο Όμιλος δεν μεταβιβάζει όλους τους κινδύνους και τα οφέλη της ιδιοκτησίας ενός περιουσιακού στοιχείου αντιμετωπίζονται ως λειτουργικές και τα μισθώματα αναγνωρίζονται ως έσοδο στην κατάσταση αποτελεσμάτων σε σταθερή βάση κατά τη διάρκεια της μίσθωσης. Επενδύσεις σε Θυγατρικές Επιχειρήσεις Στις εταιρικές οικονομικές καταστάσεις, οι επενδύσεις σε θυγατρικές επιχειρήσεις αποτιμώνται στο κόστος κτήσης μειωμένες με τυχόν σωρευμένες ζημίες απομείωσης. Η απόσχιση και εισφορά κλάδου από την Μητρική Εταιρεία σε 100% θυγατρική της έναντι μετοχών αντιμετωπίζεται ως συναλλαγή μεταξύ εταιρειών υπό κοινό έλεγχο. Σε περιπτώσεις τέτοιων συναλλαγών οι μετοχές που λαμβάνονται αναγνωρίζονται ως προσθήκη στο κόστος της επένδυσης στη θυγατρική επιχείρηση με αξία ίση με την λογιστική αξία των καθαρών περιουσιακών στοιχείων που εισφέρθηκαν κατά την ημερομηνία της συναλλαγής. Επενδύσεις σε Συγγενείς Επιχειρήσεις Πρόκειται περί επιχειρήσεων στις οποίες ο Όμιλος ασκεί σημαντική επιρροή, ωστόσο δεν είναι θυγατρικές ή κοινοπραξίες του. Οι συμμετοχές του Ομίλου σε συγγενείς επιχειρήσεις ενοποιούνται με τη μέθοδο της καθαρής θέσης βάσει της οποίας παρουσιάζονται στον ισολογισμό στο κόστος κτήσης πλέον του ποσοστού συμμετοχής του Ομίλου στις μεταβολές στην καθαρή τους θέση μετά την αρχική ημερομηνία κτήσης, μείον τις προβλέψεις για απομείωση της αξίας των συμμετοχών αυτών. Σε περίπτωση που το μερίδιο του Ομίλου στις ζημίες μιας συγγενούς επιχείρησης ισούται ή υπερβαίνει τη συμμετοχή του στη συγγενή επιχείρηση, ο Όμιλος παύει να αναγνωρίζει το μερίδιό του από τις περαιτέρω ζημίες. Η κατάσταση αποτελεσμάτων περιλαμβάνει διακριτά το μερίδιο του Ομίλου στα αποτελέσματα των συγγενών επιχειρήσεων, ενώ ποσά που καταχωρούνται από τις συγγενείς επιχειρήσεις απ’ ευθείας στην καθαρή τους θέση, αναγνωρίζονται απ’ ευθείας και στα ίδια κεφάλαια του Ομίλου. Τα μη πραγματοποιηθέντα κέρδη και ζημίες από συναλλαγές μεταξύ του Ομίλου και των συγγενών επιχειρήσεων απαλείφονται κατά το ποσοστό συμμετοχής του Ομίλου στις εταιρείες αυτές. Στις εταιρικές οικονομικές καταστάσεις οι συμμετοχές σε συγγενείς επιχειρήσεις αποτιμώνται στο κόστος κτήσης μειωμένες με τυχόν σωρευμένες ζημίες απομείωσης. Απομείωση Μη Χρηματοοικονομικών Περιουσιακών Στοιχείων Ο Όμιλος σε κάθε ημερομηνία ισολογισμού, εκτιμά την ύπαρξη ή μη ενδείξεων απομείωσης των περιουσιακών του στοιχείων. Σε περίπτωση όπου υπάρχουν ενδείξεις, ο ‘Όμιλος υπολογίζει το ανακτήσιμο ποσό του περιουσιακού στοιχείου. Η ανακτήσιμη αξία ενός περιουσιακού στοιχείου προσδιορίζεται ως η μεγαλύτερη αξία μεταξύ της εύλογης αξίας πώλησης του περιουσιακού στοιχείου ή της μονάδας δημιουργίας ταμειακών ροών (μετά την αφαίρεση των εξόδων διάθεσης) και της αξίας εν χρήσει. Η ανακτήσιμη αξία προσδιορίζεται σε επίπεδο εξατομικευμένου περιουσιακού στοιχείου εκτός εάν το περιουσιακό στοιχείο αυτό δεν παράγει ταμειακές εισροές οι οποίες να είναι ανεξάρτητες από αυτές άλλων περιουσιακών στοιχείων ή ομάδας περιουσιακών στοιχείων. Όταν η λογιστική αξία ενός περιουσιακού στοιχείου υπερβαίνει το ανακτήσιμο ποσό του, τότε θεωρείται ότι η αξία του έχει απομειωθεί και προσαρμόζεται στο ύψος του ανακτήσιμου ποσού του. Η αξία χρήσης υπολογίζεται ως η παρούσα αξία των εκτιμώμενων μελλοντικών ταμειακών ροών χρησιμοποιώντας ένα προ-φόρου επιτόκιο προεξόφλησης το οποίο αντανακλά τρέχουσες εκτιμήσεις της χρονικής αξίας του χρήματος και τους κινδύνους που σχετίζονται με το συγκεκριμένο περιουσιακό στοιχείο. Η εύλογη αξία πώλησης (μετά την αφαίρεση των εξόδων πώλησης) προσδιορίζεται βάσει της, κατά περίπτωση, εφαρμογής ενός μοντέλου αποτίμησης. Οι ζημίες απομείωσης από συνεχιζόμενη λειτουργία αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα χρήσης, εκτός εάν το συγκεκριμένο περιουσιακό στοιχείο αποτιμάται σε εύλογες αξίες, οπότε η ζημία απομείωσης αντιμετωπίζεται ως μείωση της ήδη αναγνωρισμένης υπεραξίας. 124 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 4.4.ΒΑΣΙΚΕΣ ΛΟΓΙΣΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) Σε κάθε ημερομηνία ισολογισμού εξετάζεται το κατά πόσο ζημίες απομείωσης που είχαν αναγνωριστεί στο παρελθόν υφίστανται πλέον ή έχουν μειωθεί. Εάν υπάρχουν τέτοιες ενδείξεις, πραγματοποιείται επαναπροσδιορισμός του ανακτήσιμου ποσού του περιουσιακού στοιχείου. Ζημίες απομείωσης οι οποίες έχουν αναγνωριστεί στο παρελθόν, αντιλογίζονται μόνο σε περίπτωση όπου υπάρχουν αλλαγές στις εκτιμήσεις που χρησιμοποιήθηκαν για τον προσδιορισμό του ανακτήσιμου ποσού από την αναγνώριση της τελευταίας ζημίας απομείωσης. Το αυξημένο υπόλοιπο του περιουσιακού στοιχείου που προκύπτει από τον αντιλογισμό της ζημίας απομείωσης, δεν μπορεί να υπερβαίνει το υπόλοιπο που θα είχε προσδιοριστεί (μείον αποσβέσεις), εάν η ζημία απομείωσης δεν είχε αναγνωριστεί στο παρελθόν. Ο αντιλογισμός της απομείωσης αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα χρήσης εκτός εάν το συγκεκριμένο περιουσιακό στοιχείο αποτιμάται σε εύλογες αξίες, οπότε ο αντιλογισμός αντιμετωπίζεται ως αύξηση της ήδη αναγνωρισμένης υπεραξίας. Μετά τον αντιλογισμό αυτό, οι αποσβέσεις του συγκεκριμένου περιουσιακού στοιχείου προσαρμόζονται έτσι ώστε το αναθεωρημένο υπόλοιπο (μείον την υπολειμματική αξία) να επιμεριστεί ισόποσα σε μελλοντικές περιόδους βάσει της υπολειπόμενης ωφέλιμης ζωής του περιουσιακού στοιχείου. Επιμέτρηση της εύλογης αξίας Ο Όμιλος επιμετρά τα χρηματοοικονομικά μέσα, όπως τα παράγωγα και τα αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών εισοδημάτων χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία σε κάθε ημερομηνία αναφοράς και τα μη χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία, όπως τα ακίνητα, περιοδικά (κάθε 3-5 χρόνια) στην εύλογη αξία. Η εύλογη αξία ενός στοιχείου αποτελεί το τίμημα που θα εισπράττεται για την πώληση ενός περιουσιακού στοιχείου ή που πληρώνεται για το διακανονισμό μιας υποχρέωσης σε μία κανονική συναλλαγή και μεταξύ των συμμετεχόντων στην αγορά κατά την ημερομηνία αποτίμησης . Η επιμέτρηση της εύλογης αξίας βασίζεται στην υπόθεση ότι η συναλλαγή της πώλησης του περιουσιακού στοιχείου ή της μεταφοράς της υποχρέωσης λαμβάνει χώρα είτε : • Στην κύρια αγορά για το περιουσιακό στοιχείο ή υποχρέωση, ή • Σε περίπτωση απουσίας μιας κύριας αγοράς, στην πιο συμφέρουσα αγορά για το περιουσιακό στοιχείο ή την υποχρέωση. Η κύρια ή η πλέον συμφέρουσα αγορά θα πρέπει να είναι προσβάσιμη από τον Όμιλο. Η εύλογη αξία ενός περιουσιακού στοιχείου ή μιας υποχρέωσης επιμετράται βάσει όλων των υποθέσεων που οι συμμετέχοντες στην αγορά χρησιμοποιούν κατά την αξιολόγηση ενός περιουσιακού στοιχείου του ενεργητικού ή του παθητικού, υπό την προϋπόθεση ότι οι συμμετέχοντες στην αγορά ενεργούν με κριτήριο το οικονομικό συμφέρον τους. Η επιμέτρηση της εύλογης αξίας ενός μη χρηματοοικονομικού περιουσιακού στοιχείου λαμβάνει υπόψη την ικανότητα των συμμετεχόντων στην αγορά να δημιουργήσουν οικονομικά οφέλη από τη χρήση του περιουσιακού στοιχείου στην υψηλότερη και καλύτερη χρήση του ή την πώλησή του σε άλλο συμμετέχοντα στην αγορά που θα χρησιμοποιήσει το περιουσιακό στοιχείο για την υψηλότερη και καλύτερη χρήση Ο Όμιλος χρησιμοποιεί τεχνικές εκτίμησης που αρμόζουν στις περιστάσεις και για τις οποίες υπάρχουν διαθέσιμα και επαρκή στοιχεία για τη μέτρηση της εύλογης αξίας, μεγιστοποιώντας την χρήση των σχετικών παρατηρήσιμων εισροών και ελαχιστοποιώντας την χρήση των μη παρατηρήσιμων εισροών. Όλα τα στοιχεία του ενεργητικού και παθητικού για τα οποία η εύλογη αξία επιμετρήθηκε ή γνωστοποιήθηκε στις οικονομικές καταστάσεις κατηγοριοποιούνται εντός της ιεραρχίας της εύλογης αξίας, με βάση το χαμηλότερο επίπεδο εισόδου που είναι σημαντική για την επιμέτρηση της εύλογης αξίας στο σύνολό της, όπως περιγράφεται ως εξής: • Επίπεδο 1 - Εισηγμένες (μη προσαρμοσμένες) τιμές της αγοράς σε ενεργές αγορές για όμοια περιουσιακά στοιχεία ή υποχρεώσεις • Επίπεδο 2 - τεχνικές αποτίμησης , για τις οποίες η χαμηλότερη εισροή που είναι σημαντική για την επιμέτρηση της εύλογης αξίας είναι άμεσα ή έμμεσα παρατηρήσιμη • Επίπεδο 3 - τεχνικές αποτίμησης , για τις οποίες η χαμηλότερη εισροή που είναι σημαντική για την επιμέτρηση της εύλογης αξίας είναι μη παρατηρήσιμη Για τα περιουσιακά στοιχεία και υποχρεώσεις που αναγνωρίζονται στις οικονομικές καταστάσεις , σε τακτική βάση, ο Όμιλος καθορίζει εάν έχουν επέλθει μεταβιβάσεις μεταξύ των επιπέδων της ιεραρχίας με την εκ νέου αξιολόγηση και κατηγοριοποίηση (με βάση τα στοιχεία του χαμηλότερου επιπέδου που είναι σημαντικά για την επιμέτρηση της εύλογης αξίας ως σύνολο) στο τέλος της κάθε περιόδου αναφοράς. Ο Όμιλος καθορίζει τις πολιτικές και τις διαδικασίες τόσο για επαναλαμβανόμενες μετρήσεις, όπως και για περιουσιακά στοιχεία που κατέχονται προς διανομή ή προς πώληση. Εξωτερικοί εκτιμητές συμμετέχουν στην αποτίμηση των σημαντικών περιουσιακών στοιχείων, του Ομίλου και της Εταιρείας όπως τα ενσώματα περιουσιακά στοιχεία, καθώς και των σημαντικών υποχρεώσεων. Η συμμετοχή των εξωτερικών εκτιμητών αποφασίζεται ετησίως από τον Όμιλο. Τα κριτήρια επιλογής περιλαμβάνουν τη γνώση της αγοράς, τη φήμη, την ανεξαρτησία και την ακολουθία των επαγγελματικών προτύπων. 125 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 4.4.ΒΑΣΙΚΕΣ ΛΟΓΙΣΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) Σε κάθε ημερομηνία αναφοράς, ο Όμιλος αναλύει τις μεταβολές στις αξίες των περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων που υπόκεινται σε επαναεπιμέτρηση και επανεκτίμηση σύμφωνα με τις λογιστικές πολιτικές του Ομίλου. Για την ανάλυση αυτή, η Διοίκηση επαληθεύει τις μεγάλες εισροές που εφαρμόστηκαν στην τελευταία αποτίμηση, επιβεβαιώνοντας τα στοιχεία που χρησιμοποιήθηκαν στον υπολογισμό αποτίμησης με συμβάσεις και άλλα σχετικά έγγραφα. Για το σκοπό των γνωστοποιήσεων της εύλογης αξίας, ο Όμιλος προσδιορίζει τις κατηγορίες των περιουσιακών στοιχείων του ενεργητικού και των υποχρεώσεων με βάση την φύση, τα χαρακτηριστικά και τους κινδύνους του περιουσιακού στοιχείου ή της υποχρέωσης και το επίπεδο της ιεραρχίας της εύλογης αξίας, όπως εξηγήθηκε παραπάνω. Επενδύσεις και Χρηματοοικονομικά Περιουσιακά Στοιχεία Τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία που εμπίπτουν και ρυθμίζονται από τις διατάξεις του ΔΠΧΑ 9, ταξινομούνται κατά την αρχική αναγνώριση ως χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία επιμετρούμενα στο αναπόσβεστο κόστος, χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία σε εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών εισοδημάτων και χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία σε εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων. Η ταξινόμηση των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων κατά την αρχική αναγνώριση εξαρτάται από τα συμβατικά χαρακτηριστικά των ταμειακών ροών του χρηματοοικονομικού περιουσιακού στοιχείου και το επιχειρηματικό μοντέλο του Ομίλου για τη διαχείρισή τους. Με εξαίρεση τις εμπορικές απαιτήσεις και τις απαιτήσεις από πελάτες από πώληση Η/Ε, που δεν περιέχουν σημαντική χρηματοοικονομική συνιστώσα, ο Όμιλος αρχικά αποτιμά τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία στην εύλογη αξία τους πλέον, στην περίπτωση ενός χρηματοοικονομικού περιουσιακού στοιχείου που δεν αποτιμάται μέσω αποτελεσμάτων, το κόστος συναλλαγής. Οι εμπορικές απαιτήσεις που δεν περιέχουν σημαντική χρηματοοικονομική συνιστώσα, καθώς και οι απαιτήσεις από πελάτες από πώληση Η/Ε αποτιμώνται στην τιμή συναλλαγής που προσδιορίζεται σύμφωνα με το ΔΠΧΑ 15. Προκειμένου ένα χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο να ταξινομηθεί και να αποτιμηθεί στο αποσβεσμένο κόστος ή την εύλογη αξία μέσω των συνολικών εισοδημάτων, πρέπει από αυτό να προκύπτουν ταμειακές ροές οι οποίες να είναι «αποκλειστικά πληρωμές κεφαλαίου και τόκων (Solely for Payment of Principal and Interest –SPPI)» επί του αρχικού κεφαλαίου. Το επιχειρηματικό μοντέλο του Ομίλου για τη διαχείριση χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων αναφέρεται στον τρόπο με τον οποίο διαχειρίζεται τις οικονομικές του δυνατότητες, προκειμένου να δημιουργήσει ταμειακές ροές. Το επιχειρηματικό μοντέλο καθορίζει εάν οι ταμειακές ροές θα προκύψουν από τη συλλογή συμβατικών ταμειακών ροών, πώληση των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων ή και από τα δύο. Όλες οι συνήθεις πωλήσεις και αγορές χρηματοοικονομικών στοιχείων ενεργητικού αναγνωρίζονται κατά την ημερομηνία της συναλλαγής (την ημερομηνία κατά την οποία ο Όμιλος δεσμεύεται για την αγορά του χρηματοοικονομικού στοιχείου ενεργητικού). Συνήθεις αγορές ή πωλήσεις αφορούν αγορές ή πωλήσεις χρηματοοικονομικών στοιχείων ενεργητικού οι οποίες απαιτούν τη φυσική παραλαβή των στοιχείων εντός της περιόδου, και διέπονται από νομοθεσία ή συμφωνία αγοράς. Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία επιμετρούμενα στο αναπόσβεστο κόστος Ως αναπόσβεστο κόστος ενός χρηματοοικονομικού περιουσιακού στοιχείου ορίζεται το ποσό στο οποίο το χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο επιμετράται κατά την αρχική αναγνώριση μείον τις αποπληρωμές του κεφαλαίου συν ή μείον τη σωρευμένη απόσβεση χρησιμοποιώντας τη μέθοδο του πραγματικού επιτοκίου οποιασδήποτε διαφοράς μεταξύ αυτού του αρχικού ποσού και του ποσού λήξης αναπροσαρμοσμένης για τυχόν πρόβλεψη ζημίας. Ένα χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο επιμετράται σε αναπόσβεστο κόστος μόνο εάν πληρούνται και οι δύο ακόλουθοι όροι, εκτός αν ορίζεται ως επιμετρούμενο στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων χρήσης κατά την αρχική αναγνώριση: i. Το χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο διακρατείται στο πλαίσιο επιχειρηματικού μοντέλου του οποίου στόχος είναι η διακράτηση χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων για την είσπραξη συμβατικών ταμειακών ροών («HTC») και, ii. Οι συμβατικοί όροι του χρηματοοικονομικού περιουσιακού στοιχείου οδηγούν σε συγκεκριμένες ημερομηνίες στις ταμειακές ροές που είναι μόνο πληρωμές κεφαλαίου και τόκων επί του ανεξόφλητου αρχικού κεφαλαίου. Κατά συνέπεια, ο Όμιλος ταξινομεί τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία στο αναπόσβεστο κόστος όταν τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία διακρατούνται στο πλαίσιο ενός επιχειρηματικού μοντέλου με στόχο να διακρατηθούν μέχρι τη λήξη τους, συγκεντρώνοντας ως επί το πλείστον τις συμβατικές ταμειακές ροές τους και τα χρηματοοικονομικά αυτά στοιχεία οδηγούν σε ταμειακές ροές αποτελούμενες μόνο από πληρωμές κεφαλαίου και τόκων. Όλα τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία που δεν πληρούν τους παραπάνω όρους, ταξινομούνται στα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων, με εξαίρεση τις επενδύσεις σε συμμετοχικούς τίτλους που δεν διακρατούνται προς διαπραγμάτευση και για τους οποίους επιλέγεται κατά την αρχική αναγνώριση να επιμετρηθούν στα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών εισοδημάτων. 126 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 4.4.ΒΑΣΙΚΕΣ ΛΟΓΙΣΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) Ο Όμιλος, μετά την αρχική αναγνώριση, επιμετρά τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία αυτής της κατηγορίας στο αναπόσβεστο κόστος χρησιμοποιώντας το πραγματικό επιτόκιο. Αυτά τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία υπόκεινται στις απαιτήσεις απομείωσης σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ 9. Τα κέρδη και οι ζημίες αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα όταν το περιουσιακό στοιχείο αποαναγνωρίζεται, τροποποιηθεί ή απομειωθεί. Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία επιμετρούμενα στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών εισοδημάτων (συμμετοχικοί τίτλοι) Κατά την αρχική αναγνώριση, ο Όμιλος μπορεί να επιλέξει να ταξινομήσει αμετάκλητα τις συμμετοχικές επενδύσεις του ως συμμετοχικούς τίτλους που προσδιορίζονται στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών εισοδημάτων όταν πληρούν τον ορισμό της καθαρής θέσης σύμφωνα με το ΔΛΠ 32 «Χρηματοοικονομικά μέσα: Παρουσίαση», και δεν κατέχονται προς εμπορία αλλά έχει επιλεγεί η διακράτησή τους με μακροπρόθεσμη προοπτική εξυπηρετώντας στρατηγικές επιλογές. Η ταξινόμηση καθορίζεται ανά χρηματοοικονομικό μέσο. Τα κέρδη και οι ζημίες από αυτά τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία παραμένουν μόνιμα στα ίδια κεφάλαια και στη συνέχεια δεν επαναταξινομούνται σε αποτελέσματα χρήσης μετά την παύση αναγνώρισης. Τα μερίσματα αναγνωρίζονται ως άλλα έσοδα στην κατάσταση αποτελεσμάτων όταν έχει αποδειχθεί το δικαίωμα πληρωμής, εκτός εάν ο Όμιλος επωφελείται από τα έσοδα αυτά ως ανάκτηση μέρους του κόστους του χρηματοοικονομικού περιουσιακού στοιχείου, οπότε τα κέρδη αυτά αναγνωρίζονται στην κατάσταση συνολικών εισοδημάτων. Οι συμμετοχικοί τίτλοι που επιμετρούνται στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών εισοδημάτων δεν υπόκεινται σε εξέταση απομείωσης. Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία επιμετρούμενα στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων Ένα χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο επιμετράται στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων χρήσης, εκτός εάν επιμετράται στο αποσβεσμένο κόστος ή στην εύλογη αξία μέσω άλλων συνολικών εσόδων. Κάθε χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο του οποίου οι συμβατικοί όροι δεν οδηγούν σε συγκεκριμένες ημερομηνίες σε ταμειακές ροές που είναι μόνο πληρωμές κεφαλαίου και τόκων επί του ανεξόφλητου αρχικού κεφαλαίου ταξινομείται από τον Όμιλο στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων (εκτός εάν πρόκειται για επένδυση σε συμμετοχικό τίτλο που ταξινομείται στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών εισοδημάτων). Εφόσον η επιλογή να προσδιοριστεί ένα χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο στην εύλογη αξία κατά την αρχική αναγνώρισή του είναι αμετάκλητη, εάν ένα χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο προσδιορίζεται ως επιμετρούμενο στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων κατά την αρχική αναγνώριση, ο Όμιλος δεν προβαίνει στην επαναταξινόμησή του ως επιμετρούμενο στα αναπόσβεστο κόστος ή στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών εισοδημάτων εάν αλλάξει το επιχειρηματικό μοντέλο. Τα επιμετρούμενα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων μεταφέρονται στην κατάσταση οικονομικής θέσης στην εύλογη αξία τους, με τις μεταβολές στην εύλογη αξία μεταξύ των ημερομηνιών αναφοράς να καταχωρούνται στην κατάσταση αποτελεσμάτων χρήσης. Τα επιμετρούμενα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων δεν υπόκεινται στις απαιτήσεις απομείωσης. Απομείωση Χρηματοοικονομικών Περιουσιακών Στοιχείων Ο Όμιλος αξιολογεί σε κάθε ημερομηνία ισολογισμού τα δεδομένα αναφορικά με το κατά πόσον η αξία ενός χρηματοοικονομικού περιουσιακού στοιχείου ή μίας ομάδας χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων έχει απομειωθεί σύμφωνα με τις προβλέψεις του ΔΠΧΑ 9. Ο Όμιλος έχει υιοθετήσει το μοντέλο των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών (expected credit losses) για κάθε μία από τις παραπάνω κατηγορίες περιουσιακών στοιχείων. Απαιτήσεις από πελάτες από πώληση Η/Ε Απαιτήσεις απο ενδοεταιρικές συναλλαγές Λοιπά χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία επιμετρούμενα στο αναπόσβεστο κόστος. Περιουσιακά στοιχεία από Συμβάσεις με Πελάτες Απαιτήσεις από πελάτες από πώληση Η/Ε Ο Όμιλος και η Μητρική Εταιρεία εφαρμόζουν την απλοποιημένη προσέγγιση του ΔΠΧΑ 9 για τον υπολογισμό των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών, σύμφωνα με την οποία, η πρόβλεψη ζημίας επιμετράται πάντοτε σε ποσό ίσο με τις αναμενόμενες πιστωτικές ζημίες καθ’ όλη τη διάρκεια ζωής των απαιτήσεων από πελάτες. Αναλυτικότερα : ι) Όσον αφορά τις απαιτήσεις από πελάτες Υψηλής Τάσης (ΥΤ) από πώληση Η/Ε, ο Όμιλος και η Μητρική Εταιρεία (λόγω των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών κάθε πελάτη και της πιστωτικής του συμπεριφοράς) προβαίνουν σε εξατομικευμένη βάση στην αξιολόγηση της αναμενόμενης πιστωτικής ζημίας από κάθε πελάτη. 127 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 4.4.ΒΑΣΙΚΕΣ ΛΟΓΙΣΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) ιι) Όσον αφορά τις απαιτήσεις από πελάτες Μέσης Τάσης (ΜΤ) και Χαμηλής Τάσης (ΧΤ) από πώληση Η/Ε, ο Όμιλος και η Μητρική Εταιρεία, θεωρώντας ότι πρόκειται για συμβάσεις που έχουν παρόμοια χαρακτηριστικά, τις έχει κατατάξει σε δύο διακριτά χαρτοφυλάκια (Μέσης Τάσης και Χαμηλής Τάσης) και για τον προσδιορισμό των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών χρησιμοποιούνται πίνακες προβλέψεων πιστωτικών ζημιών με βάση την ενηλικίωση των υπολοίπων, βασισμένοι στα ιστορικά στοιχεία του Ομίλου και της Μητρικής για πιστωτικές ζημίες και προσαρμοσμένοι για μελλοντικούς παράγοντες σε ότι αφορά τους οφειλέτες και το οικονομικό περιβάλλον. Επιπρόσθετα, ο Όμιλος και η Μητρική Εταιρεία θεωρούν πως η μη είσπραξη απαιτήσεων συνιστά πιστωτικό γεγονός ως κάτωθι: Για Πελάτες χαμηλής τάσης για περισσότερες από 180 ημέρες Για Πελάτες μέσης και υψηλής τάσης για περισσότερες από 90 ημέρες Για Φορείς δημοσίου και ευρύτερου δημοσίου τομέα για περισσότερες από 365 ημέρες Συμμετοχές καταναλωτών Οι καταναλωτές ή παραγωγοί, που συνδέονται με το δίκτυο διανομής απαιτείται να συμμετέχουν στο αρχικό κόστος σύνδεσης με το δίκτυο (μετρητές, γραμμές, υποσταθμοί κλπ.) ή άλλου τύπου υποδομών μέσω της καταβολής θεσμικά καθορισμένων ποσών ή την εισφορά παγίων περιουσιακών στοιχείων (πολύ περιορισμένες περιπτώσεις). Σημειώνεται ότι, όλες οι εγκαταστάσεις που κατασκευάζονται ανήκουν βάσει του νόμου στην αποκλειστική κυριότητα, νομή και κατοχή της Μητρικής Εταιρείας, ενώ σε περίπτωση που ο πελάτης εγκαταλείψει την εγκατάστασή του και αυτή περιέλθει σε νέο πελάτη, ο νέος πελάτης δεν υποχρεούται στην καταβολή νέας συμμετοχής. Οι συμμετοχές καταναλωτών ταξινομούνται ως «Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις από συμβάσεις με πελάτες». Τα έσοδα από συμμετοχές καταναλωτών αναγνωρίζονται βάσει της υπολειπόμενης ωφέλιμης ζωής των παγίων του δικτύου διανομής και περιλαμβάνονται στα «λοιπά Έσοδα». Προκαταβολές έναντι κατανάλωσης Η/Ε, που καταβάλουν οι πελάτες κατά τη σύναψη της σύμβασης προμήθειας Η/Ε. Κατά την υπογραφή της σύμβασης προμήθειας Η/Ε ο πελάτης καλείται να καταβάλει προκαταβολή - εγγύηση έναντι μελλοντικής κατανάλωσης Η/Ε. Το ποσό αυτό δεν επιστρέφεται στον πελάτη, αλλά συμψηφίζεται με το ποσό του τελευταίου εκκαθαριστικού λογαριασμού, που ακολουθεί την αίτηση διακοπής της προμήθειας Η/Ε προς τον πελάτη. Οι προκαταβολές αυτές ταξινομούνται ως «Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις από συμβάσεις με πελάτες» καθώς διακανονίζονται σε διάστημα μεγαλύτερο των 12 μηνών. Προκαταβολή ύψους 3% ή 5% επί της αξίας της διατεθείσας Η/Ε μέσω δημοπρασιών ΝΟΜΕ, που καταβάλουν προς τη Μητρική Εταιρεία οι συμμετέχοντες στις δημοπρασίες ΝΟΜΕ προμηθευτές Η/Ε. Κατά τις δημοπρασίες προθεσμιακών Προϊόντων τύπου ΝΟΜΕ, που διενεργούνται ανά τρίμηνο και αφορούν την προθεσμιακή πώληση εκ μέρους της Μητρικής Εταιρείας ποσοτήτων Η/Ε στη χονδρεμπορική αγορά για διάστημα 12 μηνών, οι προμηθευτές Η/Ε προκαταβάλλουν το 3% ή το 5% της αξίας της Η/Ε, που τους κατακυρώνεται. Οι προκαταβολές αυτές ταξινομούνται ως «Βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις από συμβάσεις με πελάτες» καθώς διακανονίζονται σε διάστημα μικρότερο των 12 μηνών. Το έσοδο από αναγνωρίζεται ισόποσα μηνιαίως σύμφωνα με τις ποσότητες που παραδίδονται στους εναλλακτικούς προμηθευτές Η/Ε. Προπληρωμές έναντι μελλοντικής κατανάλωσης Η/Ε Η Μητρική Εταιρεία, δίνει τη δυνατότητα σε πελάτες ΜΤ & ΧΤ (για τους πελάτες ΥΤ η δυνατότητα αυτή περιέχεται στη σύμβαση) να προβούν σε προπληρωμή της ετήσιας κατανάλωσης Η/Ε έναντι έκπτωσης επί της τιμής της Η/Ε. Τα εισπραττόμενα ποσά ταξινομούνται ως «Βραχυπρόθεσμες Υποχρεώσεις από συμβάσεις με πελάτες», καθώς διακανονίζονται εντός 12 μηνών, ενώ η αναγνώριση του εσόδου γίνεται βάσει της τιμολόγησης της καταναλωθείσας ή εκτιμηθείσας Η/Ε. Λοιπά χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία επιμετρούμενα στο αναπόσβεστο κόστος Για τα λοιπά χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία του Ομίλου και της Μητρικής Εταιρείας, που επιμετρώνται στο αποσβεσμένο κόστος, χρησιμοποιείται η γενική προσέγγιση. Τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία αυτά, θεωρείται ότι έχουν χαμηλό πιστωτικό κίνδυνο και η τυχόν πρόβλεψη ζημίας περιορίζεται στις αναμενόμενες πιστωτικές ζημίες των επόμενων 12 μηνών από την εκάστοτε ημερομηνία αναφοράς. 128 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 4.4.ΒΑΣΙΚΕΣ ΛΟΓΙΣΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) Αποθέματα Τα αποθέματα περιλαμβάνουν αναλώσιμα υλικά, ανταλλακτικά, αποθέματα λιγνίτη και αποθέματα υγρών καυσίμων. Πρόβλεψη για βραδέως κινούμενα ή απαξιωμένα αναλώσιμα υλικά και ανταλλακτικά σχηματίζεται εφόσον κρίνεται απαραίτητο. Αναλώσιμα υλικά και ανταλλακτικά Τα αναλώσιμα υλικά και ανταλλακτικά αποτιμώνται στην χαμηλότερη μεταξύ της τιμής κτήσης και της καθαρής ρευστοποιήσιμης αξίας, η οποία λαμβάνει υπόψη την καθαρή ρευστοποιήσιμη αξία του τελικού προϊόντος στο οποίο ενσωματώνονται. Η δε τιμή κτήσης προσδιορίζεται χρησιμοποιώντας τη μέθοδο του μέσου σταθμικού όρου. Τα υλικά καταχωρούνται στα αποθέματα κατά την αγορά τους και εξοδοποιούνται ή κεφαλαιοποιούνται, κατά τη χρησιμοποίησή τους. Λιγνίτης (ιδιοπαραγωγής και τρίτων) Στον ισολογισμό απεικονίζεται το κόστος των αποθεμάτων λιγνίτη που έχουν εξορυχθεί / αγορασθεί και δεν έχουν αναλωθεί κατά την ημερομηνία του ισολογισμού. Τα αποθέματα λιγνίτη αποτιμώνται στη χαμηλότερη τιμή μεταξύ του κόστους παραγωγής / κόστος αγοράς και της καθαρής ρευστοποιήσιμης αξίας τους, η οποία λαμβάνει υπόψη την καθαρή ρευστοποιήσιμη αξία του τελικού προϊόντος στο οποίο ενσωματώνονται με το κόστος να προσδιορίζεται χρησιμοποιώντας τη μέθοδο του μέσου σταθμικού κόστους παραγωγής/ αγοράς. Το κόστος παραγωγής / αγοράς αποτελείται κυρίως από έξοδα που πραγματοποιούνται προκειμένου τα αποθέματα λιγνίτη να τεθούν σε θέση και κατάσταση ανάλωσης. Υγρά καύσιμα Τα υγρά καύσιμα αποτιμώνται στην χαμηλότερη αξία μεταξύ της αξίας κτήσης και της καθαρής ρευστοποιήσιμης αξίας η οποία λαμβάνει υπόψη την καθαρή ρευστοποιήσιμη αξία του τελικού προϊόντος στο οποίο ενσωματώνονται. Το κόστος αγοράς αντανακλά την τιμή αγοράς πλέον φόρων (μη συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ), τελών και κάθε άλλου είδους δαπάνης προκειμένου τα καύσιμα να αποθηκευτούν στις αποθήκες του Ομίλου και προσδιορίζεται με βάση τη μέθοδο του σταθμικού μέσου όρου. Τα υγρά καύσιμα εξοδοποιούνται με την ανάλωσή τους και εμφανίζονται διακριτά στην κατάσταση αποτελεσμάτων. Χρηματικά Διαθέσιμα Οι προθεσμιακές καταθέσεις και άλλες υψηλής ρευστότητας επενδύσεις με αρχική λήξη μικρότερη των τριών μηνών θεωρούνται ως χρηματικά διαθέσιμα. Μετοχικό Κεφάλαιο Το μετοχικό κεφάλαιο αντανακλά την αξία των μετοχών της Μητρικής Εταιρείας που έχουν εκδοθεί και είναι σε κυκλοφορία. Πρόσοδοι πλέον της ονομαστικής αξίας ανά μετοχή καταχωρούνται στη «Διαφορά υπέρ το Άρτιο», στα ίδια κεφάλαια. Τα έξοδα τα οποία σχετίζονται άμεσα με την έκδοση νέων μετοχών αναγνωρίζονται απευθείας στην καθαρή θέση αφαιρετικά των προσόδων. Από-αναγνώριση Χρηματοοικονομικών Απαιτήσεων και Υποχρεώσεων Χρηματοοικονομικές απαιτήσεις Οι χρηματοοικονομικές απαιτήσεις (ή κατά περίπτωση το μέρος μιας χρηματοοικονομικής απαίτησης ή το μέρος μίας ομάδας χρηματοοικονομικών απαιτήσεων) από-αναγνωρίζονται όταν (1) τα δικαιώματα για την εισροή ταμειακών πόρων έχουν εκπνεύσει, (2) ο Όμιλος διατηρεί το δικαίωμα στην εισροή ταμειακών πόρων από το συγκεκριμένο στοιχείο ενεργητικού αλλά έχει αναλάβει ταυτόχρονα μία υποχρέωση προς τρίτους να τα εξοφλήσει πλήρως χωρίς σημαντική καθυστέρηση υπό την μορφή σύμβασης μεταβίβασης και (3) ο Όμιλος έχει μεταβιβάσει το δικαίωμα εισροής ταμειακών πόρων από το συγκεκριμένο στοιχείο ενεργητικού ενώ παράλληλα είτε (α) έχει μεταβιβάσει ουσιαστικά όλους τους κινδύνους και τα οφέλη ή (β) δεν έχει μεταβιβάσει ουσιαστικά όλους τους κινδύνους και τα οφέλη, αλλά έχει μεταβιβάσει τον έλεγχο του συγκεκριμένου στοιχείου. Όπου ο Όμιλος έχει μεταβιβάσει τα δικαιώματα εισροής ταμειακών πόρων από το συγκεκριμένο στοιχείο ενεργητικού αλλά παράλληλα δεν έχει μεταβιβάσει ουσιαστικά όλους τους κινδύνους και τα οφέλη ή τον έλεγχο του συγκεκριμένου στοιχείου, τότε το στοιχείο του ενεργητικού αναγνωρίζεται στο βαθμό της συνεχιζόμενης συμμετοχής του Ομίλου στο περιουσιακό στοιχείο αυτό. Η συνεχιζόμενη συμμετοχή η οποία έχει τη μορφή εγγύησης επί του μεταβιβαζόμενου στοιχείου αποτιμάται στην χαμηλότερη αξία μεταξύ του αρχικού υπολοίπου του στοιχείου ενεργητικού και του μέγιστου ποσού που μπορεί ο Όμιλος να κληθεί να καταβάλλει. Όταν η συνεχιζόμενη συμμετοχή είναι υπό την μορφή δικαιωμάτων αγοράς και/ή πώλησης επί του στοιχείου ενεργητικού (συμπεριλαμβανομένου και δικαιωμάτων που διακανονίζονται ταμειακά), ο βαθμός συνεχιζόμενης εμπλοκής του Ομίλου είναι η αξία του μεταβιβαζόμενου στοιχείου που δύναται ο Όμιλος να επαναγοράσει, με εξαίρεση την περίπτωση ενός δικαιώματος πώλησης του στοιχείου το οποίο αποτιμάται σε εύλογες αξίες, όπου η συνεχιζόμενη συμμετοχή της Μητρικής Εταιρείας/του Ομίλου περιορίζεται στην χαμηλότερη μεταξύ της εύλογης αξίας του μεταβιβαζόμενου στοιχείου και την τιμή άσκησης του δικαιώματος. 129 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 4.4.ΒΑΣΙΚΕΣ ΛΟΓΙΣΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) Χρηματοοικονομικές Υποχρεώσεις Οι χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις από-αναγνωρίζονται όταν η υποχρέωση διακόπτεται, ακυρώνεται ή εκπνέει. Στην περίπτωση όπου μία υφιστάμενη υποχρέωση αντικαθίσταται από μία άλλη από τον ίδιο δανειστή αλλά με ουσιαστικά διαφορετικούς όρους, ή στην περίπτωση όπου υπάρχουν ουσιαστικές αλλαγές στους όρους μίας υφιστάμενης υποχρέωσης, τότε από-αναγνωρίζεται η αρχική υποχρέωση και αναγνωρίζεται μία νέα υποχρέωση και η διαφορά που προκύπτει στα υπόλοιπα αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα χρήσης. Συμψηφισμός Χρηματοοικονομικών Απαιτήσεων και Υποχρεώσεων Οι χρηματοοικονομικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις συμψηφίζονται και το καθαρό ποσό απεικονίζεται στον ισολογισμό μόνο όταν ο Όμιλος έχει νομικά το δικαίωμα αυτό και προτίθεται να τα συμψηφίσει σε καθαρή βάση μεταξύ τους ή να απαιτήσει το περιουσιακό στοιχείο και να διακανονίσει την υποχρέωση ταυτόχρονα. Έντοκα Δάνεια και Πιστώσεις Τα δάνεια και οι πιστώσεις αρχικά αναγνωρίζονται στο κόστος, το οποίο αντανακλά την εύλογη αξία του ληφθέντος ποσού μειωμένη κατά τα έξοδα σύναψης των σχετικών δανειακών συμβάσεων. Μεταγενέστερα αποτιμώνται στο αναπόσβεστο κόστος βάσει της μεθόδου των πραγματικών επιτοκίων. Για τον υπολογισμό του αναπόσβεστου κόστους λαμβάνονται υπόψη κάθε είδους έξοδα έκδοσης δανείων και πιστώσεων. Προβλέψεις για Κινδύνους και Έξοδα, Ενδεχόμενες Υποχρεώσεις και Ενδεχόμενες Απαιτήσεις Προβλέψεις αναγνωρίζονται όταν ο Όμιλος έχει παρούσες νομικές, βάσει συμβάσεων ή τεκμαιρόμενες υποχρεώσεις ως αποτέλεσμα παρελθόντων γεγονότων, είναι πιθανή η εκκαθάρισή τους μέσω εκροών πόρων και η εκτίμηση του ακριβούς ποσού της υποχρέωσης μπορεί να πραγματοποιηθεί με αξιοπιστία. Οι προβλέψεις επισκοπούνται κατά την ημερομηνία σύνταξης κάθε ισολογισμού και προσαρμόζονται προκειμένου να αντανακλούν την παρούσα αξία της δαπάνης που αναμένεται να απαιτηθεί για την διευθέτηση της υποχρέωσης. Οι ενδεχόμενες υποχρεώσεις δεν αναγνωρίζονται στις οικονομικές καταστάσεις αλλά γνωστοποιούνται, εκτός εάν η πιθανότητα εκροής πόρων που ενσωματώνουν οικονομικά οφέλη είναι ελάχιστη. Οι ενδεχόμενες απαιτήσεις δεν αναγνωρίζονται στις οικονομικές καταστάσεις αλλά γνωστοποιούνται εφόσον η εισροή οικονομικών οφελών είναι πιθανή. Παροχές Μετά τη Συνταξιοδότηση α) Η Μητρική Εταιρεία παρέχει στους εργαζόμενους και στους συνταξιούχους του Ομίλου ηλεκτρική ενέργεια σε μειωμένο τιμολόγιο. Η υποχρέωση παροχής μειωμένου τιμολογίου προς τους συνταξιούχους αναγνωρίζεται ως υποχρέωση και υπολογίζεται ως η παρούσα αξία των μελλοντικών παροχών μετά τη συνταξιοδότηση που θεωρούνται ότι είναι δεδουλευμένα μέχρι το τέλος της χρήσης με βάση τα δικαιώματα των εργαζομένων που σωρεύονται κατά τη διάρκεια της υπηρεσίας τους, υπολογίζονται δε βάσει οικονομικών και αναλογιστικών μεθόδων στη βάση οικονομικών και αναλογιστικών παραδοχών. β) Αρχής γενομένης από τη χρήση 2018, η ΔΕΗ και οι θυγατρικές της εταιρείες θα καταβάλουν εφεξής βάσει του Ν.4533/2018 (ΦΕΚ Α’ 7527/4/2018) αποζημίωση λόγω εξόδου από την υπηρεσία, η οποία δεν μπορεί να υπερβαίνει το ποσό των Ευρώ 15 (δεκαπέντε χιλιάδες Ευρώ) στους ασφαλισμένους που αποχωρούν λόγω καταγγελίας της συμβάσεως εργασίας, ή συμπλήρωσης του ορίου ηλικίας, ή άλλης αιτίας που ο νόμος ορίζει. Η καθαρή δαπάνη του έτους περιλαμβάνεται στις αμοιβές προσωπικού στην κατάσταση αποτελεσμάτων και αφορά την παρούσα αξία των παροχών που αναγνωρίζονται εντός της χρήσης. Η υποχρέωση λόγω παροχών μετά τη συνταξιοδότηση δεν χρηματοδοτείται. Τα αναλογιστικά κέρδη ή ζημίες αναγνωρίζονται απευθείας στα λοιπά συνολικά εισοδήματα. Επιχορηγήσεις Επενδύσεων Παγίων Στοιχείων Ο Όμιλος λαμβάνει επιχορηγήσεις από το Ελληνικό Κράτος και την Ευρωπαϊκή Ένωση (μέσω του προγράμματος δημοσίων επενδύσεων του Ελληνικού Κράτους) προκειμένου να χρηματοδοτήσει συγκεκριμένα έργα τα οποία εκτελούνται εντός συγκεκριμένων χρονικών περιόδων. Οι επιχορηγήσεις λογιστικοποιούνται κατά την είσπραξή τους και απεικονίζονται στον ισολογισμό ως έσοδα επομένων χρήσεων. Η απόσβεση λογίζεται βάσει της υπολειπόμενης ωφέλιμης ζωής των αντίστοιχων παγίων και περιλαμβάνεται στις αποσβέσεις στην κατάσταση αποτελεσμάτων. Παράγωγα Χρηματοοικονομικά Προϊόντα και Μέσα Αντιστάθμισης Κινδύνων Αρχικά τα παράγωγα χρηματοοικονομικά προϊόντα καταχωρούνται στην εύλογη αξία τους κατά την ημέρα σύναψης του συμβολαίου των παραγώγων και μεταγενέστερα αποτιμώνται στην εύλογη αξία τους η οποία λαμβάνεται από τιμές χρηματιστηριακών αγορών, εάν είναι διαθέσιμες, ή υπολογίζεται βάσει τεχνικών αποτίμησης, όπως οι προεξοφληµένες ταμειακές ροές. H λογιστικοποίηση των μεταγενέστερων μεταβολών στην εύλογη αξία εξαρτάται από το αν το παράγωγο προσδιορίζεται ως μέσο αντιστάθμισης και, αν ναι, από τη φύση του στοιχείου που αντισταθμίζεται. 130 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 4.4.ΒΑΣΙΚΕΣ ΛΟΓΙΣΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) Για τους σκοπούς της αντισταθμιστικής λογιστικής, η αντιστάθμιση χρηματοοικονομικού κινδύνου ταξινομείται είτε ως αντιστάθμιση εύλογης αξίας, όταν αντισταθμίζεται ο κίνδυνος μεταβολής της εύλογης αξίας του καταχωρημένου περιουσιακού στοιχείου ή μιας υποχρέωσης, ή ως αντιστάθμιση ταμειακών ροών, όταν αντισταθμίζεται η διακύμανση στις ταμειακές ροές, η οποία μπορεί να προέρχεται από ένα συγκεκριμένο κίνδυνο, άμεσα συσχετιζόµενο µε το περιουσιακό στοιχείο ή την υποχρέωση. Για τα παράγωγα που χρησιμοποιούνται για αντιστάθμιση κινδύνων εφαρμόζεται αντισταθμιστική λογιστική που περιλαμβάνει την ύπαρξη, κατά τη σύναψη της συναλλαγής, επίσημης τεκμηρίωσης, την αναγνώριση του αντισταθμιζόμενου στοιχείου, του μέσου αντιστάθμισης, του τύπου της αντιστάθμισης, του αντισταθμιζόμενου κινδύνου και της επιχειρηματικής στρατηγικής για την αντιστάθμιση κινδύνων. Σε συναλλαγές αντιστάθμισης εύλογης αξίας, που πληρούν τα κριτήρια αντισταθμιστικής λογιστικής, τα κέρδη ή οι ζημιές που προέρχονται από την αποτίμηση του μέσου αντιστάθμισης στην εύλογη αξία του, καταχωρούνται στην κατάσταση αποτελεσμάτων. Tο κέρδος ή η ζημιά της αντιστάθμισης που προκύπτει από το αντισταθμισμένο στοιχείο προσαρμόζει τη λογιστική αξία του αντισταθμισμένου στοιχείου και αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα. Σε συναλλαγές αντιστάθμισης ταμειακών ροών, τα κέρδη ή οι ζημιές που αφορούν στο αποτελεσματικό μέρος της αντιστάθμισης και προέρχονται από μεταβολές στην εύλογη αξία του παράγωγου χρηματοοικονομικού μέσου, καταχωρούνται στα λοιπά συνολικά εισοδήματα σε ένα αποθεματικό αντιστάθμισης ταμειακών ροών ενώ το µη αποτελεσματικό μέρος της αντιστάθμισης καταχωρείται απευθείας στην κατάσταση αποτελεσμάτων. To αποθεματικό αντιστάθμισης ταμειακών ροών προσαρμόζεται στο χαμηλότερο μεταξύ του σωρευτικού κέρδους ή ζημιάς του μέσου αντιστάθμισης και της σωρευμένης μεταβολής της εύλογης αξίας του αντισταθμισμένου στοιχείου. Η Μητρική Εταιρεία χρησιμοποιεί παράγωγα χρηματοοικονομικά προϊόντα για την κάλυψη των κινδύνων που απορρέουν από τις διακυμάνσεις των επιτοκίων, των συναλλαγματικών ισοτιμιών και των τιμών των υγρών καυσίμων που καταναλώνει. Στις 31 Δεκεμβρίου 2019, ο Όμιλος και η Μητρική Εταιρεία δεν κατείχαν παράγωγα χρηματοοικονομικά προϊόντα. Φόρος Εισοδήματος (Τρέχων και Αναβαλλόμενος) Τρέχων φόρος εισοδήματος Η δαπάνη για τρέχοντα φόρο εισοδήματος περιλαμβάνει τον φόρο εισοδήματος που προκύπτει βάσει των κερδών της Εταιρείας και των λοιπών εταιρειών του Ομίλου όπως αναμορφώνονται στις φορολογικές δηλώσεις καθώς και προβλέψεις για πρόσθετους φόρους και προσαυξήσεις για ανέλεγκτες φορολογικά χρήσεις και υπολογίζεται σύμφωνα με τους θεσμοθετημένους ή ουσιαστικά θεσμοθετημένους φορολογικούς συντελεστές κατά την ημερομηνία του ισολογισμού. Αναβαλλόμενος φόρος εισοδήματος Ο αναβαλλόμενος φόρος εισοδήματος υπολογίζεται χρησιμοποιώντας τη μέθοδο της υποχρέωσης σε όλες τις προσωρινές διαφορές κατά την ημερομηνία του ισολογισμού μεταξύ της φορολογικής βάσης και της λογιστικής αξίας των περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων. Αναβαλλόμενες φορολογικές υποχρεώσεις αναγνωρίζονται για όλες τις φορολογητέες προσωρινές διαφορές εκτός εάν η υποχρέωση για αναβαλλόμενους φόρους εισοδήματος προκύπτει από την αρχική αναγνώριση υπεραξίας ή την αρχική αναγνώριση ενός στοιχείου του ενεργητικού ή παθητικού σε μία συναλλαγή, η οποία δεν είναι συνένωση εταιρειών και κατά την στιγμή της συναλλαγής δεν επηρεάζει ούτε το λογιστικό κέρδος ούτε το φορολογητέο κέρδος ή ζημία. Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις αναγνωρίζονται για όλες τις εκπιπτόμενες προσωρινές διαφορές και μεταφερόμενες φορολογικές απαιτήσεις και φορολογικές ζημίες, στο βαθμό που είναι πιθανό ότι θα υπάρχει διαθέσιμο φορολογητέο κέρδος το οποίο θα χρησιμοποιηθεί έναντι των εκπιπτόμενων προσωρινών διαφορών και των μεταφερόμενων αχρησιμοποίητων φορολογικών απαιτήσεων και των αχρησιμοποίητων φορολογικών ζημιών. Δεν αναγνωρίζεται αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση στην περίπτωση που αυτή προκύπτει από την αρχική αναγνώριση στοιχείου του ενεργητικού ή του παθητικού σε μια συναλλαγή που δεν αποτελεί συνένωση εταιρειών και τη στιγμή της συναλλαγής δεν επηρεάζει ούτε το λογιστικό κέρδος ούτε το φορολογητέο κέρδος ή ζημία. Οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις επανεκτιμώνται σε κάθε ημερομηνία του ισολογισμού και μειώνονται στο βαθμό που δεν θεωρείται πιθανό ότι θα υπάρξουν αρκετά φορολογητέα κέρδη έναντι των οποίων μέρος ή το σύνολο των απαιτήσεων από αναβαλλόμενους φόρους εισοδήματος μπορεί να χρησιμοποιηθεί. Οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις υπολογίζονται με βάση τους φορολογικούς συντελεστές που αναμένεται να είναι σε ισχύ κατά τη χρήση που η απαίτηση θα ανακτηθεί ή η υποχρέωση θα τακτοποιηθεί, και βασίζονται στους φορολογικούς συντελεστές (και φορολογικούς νόμους) που είναι σε ισχύ ή έχουν θεσμοθετηθεί κατά την ημερομηνία του ισολογισμού. Ο φόρος εισοδήματος που σχετίζεται με στοιχεία τα οποία έχουν αναγνωρισθεί απ’ ευθείας στα λοιπά συνολικά εισοδήματα καταχωρείται απ’ ευθείας στα λοιπά συνολικά εισοδήματα και όχι στην κατάσταση αποτελεσμάτων. 131 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 4.4.ΒΑΣΙΚΕΣ ΛΟΓΙΣΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) Πρόγραμμα Καθορισμένων Εισφορών Η Μητρική Εταιρεία και ο Όμιλος αναγνωρίζουν στην κατάσταση αποτελεσμάτων ως έξοδο τις εισφορές που αναλογούν στις υπηρεσίες που έλαβε από τους εργαζομένους της και καταβάλλονται στον ΕΦΚΑ (πρώην ΙΚΑ ΕΤΑΜ/ΤΑΠ ΔΕΗ, ΕΤΕΑ, ΤΑΥΤΕΚΩ) (πρόγραμμα καθορισμένων εισφορών) και ως υποχρέωση το μέρος αυτών οι οποίες δεν έχουν ακόμη καταβληθεί. Αναγνώριση Εσόδων Έσοδα από πώληση Η/Ε σε πελάτες Ο Όμιλος και η Μητρική Εταιρεία δραστηριοποιούνται στην προμήθεια Η/Ε προς πελάτες Υψηλής, Μέσης και Χαμηλής Τάσης, μέσω του Λειτουργικού Τομέα Εμπορίας Η/Ε και στην παροχή υπηρεσιών διανομής ηλεκτρικής ενέργειας. Δεδομένου των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών της Η/Ε, ο Όμιλος και η Μητρική Εταιρεία θεωρούν ότι οι πελάτες τους στους οποίους γίνεται πώληση Η/Ε, ταυτόχρονα λαμβάνουν και αναλώνουν σε συνεχή βάση τα οφέλη που προκύπτουν από την πώληση Η/Ε, καθώς η Μητρική Εταιρεία εκπληρώνει τις συμβατικές της υποχρεώσεις. Για το λόγο αυτό, η αναγνώριση των εσόδων (εφόσον η είσπραξη των συνολικών ποσών θεωρείται πιθανή) γίνεται βάσει μετρητικών δεδομένων ή βάσει εκτίμησης της καταναλωθείσας Η/Ε. Ο Όμιλος και η Μητρική Εταιρεία εκτιμούν επιπλέον εάν έχουν ρόλο εντολέα ή εκπροσώπου σε κάθε σχετική συμφωνία. Η εκτίμηση του Ομίλου και της Μητρικής Εταιρείας είναι πως στο σύνολο των συναλλαγών πώλησης στις οποίες προβαίνει έχει ρόλο εντολέα, εκτός από τις συναλλαγές που αφορούν δημοτικά τέλη και φόρους που λειτουργεί ως ενδιάμεσος. Εάν το αντίτιμο που έχει συμφωνηθεί στα πλαίσια της σύμβασης περιλαμβάνει και μεταβλητό τμήμα το ποσό αυτό αναγνωρίζεται σαν έσοδο, στο βαθμό που δεν είναι σημαντικά πιθανό το ποσό αυτό να αντιλογιστεί στο μέλλον. Περιουσιακά στοιχεία από Συμβάσεις με Πελάτες Σε κάθε ημερομηνία αναφοράς και λαμβάνοντας υπόψη ότι η τιμολόγηση βάσει των μετρητικών δεδομένων του τελευταίου μήνα της περιόδου διενεργείται τις πρώτες μέρες του επόμενου μήνα, όσον αφορά τους πελάτες Υψηλής και Μέσης Τάσης, το σύνολο της αξίας της Η/Ε του συγκεκριμένου μήνα αναγνωρίζεται ως δεδουλευμένο έσοδο της περιόδου, το οποίο τιμολογείται τον επόμενο μήνα. Τα δεδουλευμένα αυτά έσοδα ταξινομούνται ως «Βραχυπρόθεσμες απαιτήσεις από συμβάσεις με πελάτες» στο τέλος κάθε περιόδου αναφοράς. Επιπρόσθετα, σε κάθε ημερομηνία αναφοράς, η Μητρική Εταιρεία προβαίνει στην εκτίμηση της αξίας της καταναλωθείσας και μη τιμολογηθείσας Η/Ε από πελάτες Χαμηλής Τάσης, έχοντας αναπτύξει ειδική προς τούτο εκτιμητική μέθοδο. Τα προκύπτοντα ποσά, λογίζονται ως έσοδα εισπρακτέα για τις περιόδους που λήγουν μέχρι την εκάστοτε ημερομηνία αναφοράς και τιμολογούνται στην επόμενη χρήση. Τα δεδουλευμένα αυτά έσοδα ταξινομούνται επίσης ως «Περιουσιακά Στοιχεία από Συμβάσεις με Πελάτες» στο τέλος κάθε περιόδου αναφοράς. Υποχρεώσεις από συμβάσεις με πελάτες Εάν ο πελάτης καταβάλει αντάλλαγμα, ή ο Όμιλος διατηρεί δικαίωμα επί ενός ποσού ανταλλάγματος το οποίο είναι ανεπιφύλακτο, προτού ο Όμιλος μεταβιβάσει το αγαθό ή την υπηρεσία στον πελάτη, τότε ο Όμιλος απεικονίζει τη σύμβαση ως υποχρέωση από σύμβαση με πελάτη, όταν η πληρωμή πραγματοποιείται ή καθίσταται απαιτητή (όποιο από τα δύο επέλθει πρώτο). Για τον Όμιλο, οι υποχρεώσεις από συμβάσεις με πελάτες προέρχονται κυρίως από : Συμμετοχές καταναλωτών Τις προκαταβολές έναντι κατανάλωσης Η/Ε, που καταβάλουν οι πελάτες κατά τη σύναψη της σύμβασης προμήθειας Η/Ε. Την προκαταβολή ύψους 3% ή 5% επί της αξίας της διατεθείσας Η/Ε μέσω δημοπρασιών ΝΟΜΕ, που καταβάλουν προς τη Μητρική Εταιρεία οι συμμετέχοντες στις δημοπρασίες ΝΟΜΕ προμηθευτές Η/Ε. Τις προπληρωμές έναντι μελλοντικής κατανάλωσης Η/Ε, που καταβάλλουν οι πελάτες. Έσοδα από ποσότητες ΝΟΜΕ Τα έσοδα από παραδόσεις προθεσμιακών προϊόντων (ΝΟΜΕ) αναγνωρίζονται κατά το χρόνο της παράδοσης των εν λόγω ποσοτήτων. Η διαφορά από ποσότητες Η/Ε που παραδίδει η Εταιρεία για την εκπλήρωση της υποχρέωσής της σε προθεσμιακά προϊόντα (ΝΟΜΕ), αναγνωρίζεται κατά το χρόνο της παράδοσης της ποσότητας και όχι εκ των προτέρων (για το συνολικό χρόνο που αφορά η κάθε δημοπρασία), διότι η διαφορά αυτή δεν μπορεί να επιμετρηθεί αξιόπιστα πριν το χρόνο παράδοσης. Η Μητρική Εταιρεία θεωρεί το «μηχανισμό ΝΟΜΕ» ως μία επαχθή σύμβαση, σύμφωνα με τα οριζόμενα από το ΔΛΠ 37, καθώς όμως τα αναπόφευκτα κόστη εκπλήρωσης των δεσμεύσεων της από το μηχανισμό αυτό δε μπορούν να προσδιοριστούν αξιόπιστα, δεν έχει διενεργηθεί σχετική πρόβλεψη επί των οικονομικών καταστάσεων. 132 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 4.4.ΒΑΣΙΚΕΣ ΛΟΓΙΣΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) Έσοδα από τόκους Τα έσοδα τόκων αναγνωρίζονται με βάση τη λογιστική αρχή του δεδουλευμένου. Έσοδα από μερίσματα Τα έσοδα από μερίσματα αναγνωρίζονται όταν αυτά έχουν εγκριθεί από τα αρμόδια όργανα της εταιρείας που τα διανέμει. Έσοδα από ενοίκια Περιπτώσεις εκμισθώσεων περιουσιακών στοιχείων σε τρίτους όπου ο Όμιλος δεν μεταβιβάζει όλους τους κινδύνους και τα οφέλη της ιδιοκτησίας ενός περιουσιακού στοιχείου αντιμετωπίζονται ως λειτουργικές και τα μισθώματα αναγνωρίζονται ως έσοδο στην κατάσταση αποτελεσμάτων σε σταθερή βάση κατά τη διάρκεια της μίσθωσης. Ηλεκτρική Ενέργεια Οι αγορές ηλεκτρικής ενέργειας εξοδοποιούνται άμεσα κατά την παραλαβή και παρουσιάζονται διακριτά στην κατάσταση αποτελεσμάτων. Κέρδη/ (ζημίες) ανά Μετοχή Τα βασικά και τα απομειωμένα κέρδη ανά μετοχή υπολογίζονται διαιρώντας τα καθαρά κέρδη με το μέσο σταθμικό αριθμό μετοχών που είχαν εκδοθεί κατά τη διάρκεια της κάθε χρήσης. Ο μέσος σταθμικός αριθμός μετοχών προκύπτει αθροίζοντας τις υφιστάμενες μετοχές στις οποίες διαιρείται το μετοχικό κεφάλαιο με τα δικαιώματα που δυνητικά μπορούν να ασκηθούν και τα οποία διαθέτει η Μητρική Εταιρεία. Μεταγενέστερα Γεγονότα Μεταγενέστερα γεγονότα που παρέχουν πρόσθετες πληροφορίες για γεγονότα ή καταστάσεις που υπήρχαν / υφίσταντο κατά την ημερομηνία ισολογισμού και πληρούν τα κριτήρια αναγνώρισής τους, αναγνωρίζονται στις οικονομικές καταστάσεις. Στην αντίθετη περίπτωση, γνωστοποιούνται στις σημειώσεις επί των οικονομικών καταστάσεων. Μη κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία κατεχόμενα προς πώληση και διακοπείσες δραστηριότητες Ο Όμιλος ταξινομεί ένα μακροπρόθεσμο περιουσιακό στοιχείο ή μια ομάδα περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων ως διακρατούμενα προς πώληση, αν η αξία τους αναμένεται να ανακτηθεί κατά κύριο λόγο μέσω διάθεσης των στοιχείων και όχι μέσω της χρήσης τους. Στις συναλλαγές διάθεσης περιλαμβάνονται οι ανταλλαγές μη κυκλοφορούντων περιουσιακών στοιχείων για άλλα μη κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία όταν η ανταλλαγή έχει εμπορική ουσία. Οι βασικές προϋποθέσεις για να ταξινομηθεί ένα μακροπρόθεσμο περιουσιακό στοιχείο ή μια ομάδα στοιχείων (περιουσιακών και υποχρεώσεων) ως διακρατούμενα προς πώληση, είναι το περιουσιακό στοιχείο ή η ομάδα να είναι διαθέσιμα προς άμεση πώληση στην παρούσα τους κατάσταση, η δε ολοκλήρωση της πώλησης να εξαρτάται μόνο από συνθήκες που είναι συνήθεις και τυπικές για πωλήσεις τέτοιων στοιχείων και η πώληση θα πρέπει να είναι εξαιρετικά πιθανή και μέσα σε 12 μήνες από την κατηγοριοποίηση τους. Αμέσως πριν από την αρχική ταξινόμηση του περιουσιακού στοιχείου ή της ομάδας στοιχείων και υποχρεώσεων ως διακρατούμενα προς πώληση, το περιουσιακό στοιχείο (ή όλα τα περιουσιακά στοιχεία και οι υποχρεώσεις που περιλαμβάνονται στην ομάδα) αποτιμάται με βάση τα ισχύοντα σε κάθε περίπτωση ΔΠΧΑ. Τα μακροπρόθεσμα περιουσιακά στοιχεία (ή οι ομάδες περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων) που ταξινομούνται ως διακρατούμενα προς πώληση αποτιμώνται (μετά την αρχική ταξινόμηση ως ανωτέρω) στη χαμηλότερη αξία μεταξύ της λογιστικής τους αξίας και της εύλογης αξίας τους μειωμένης κατά τα άμεσα έξοδα διάθεσης, και οι προκύπτουσες ζημίες απομείωσης καταχωρούνται στα αποτελέσματα χρήσεως. Κάποια πιθανή αύξηση της εύλογης αξίας σε μεταγενέστερη αποτίμηση θα καταχωρείται στα αποτελέσματα χρήσεως, αλλά όχι για ποσό μεγαλύτερο της αρχικά καταχωρηθείσας ζημίας απομείωσης. Από την ημέρα κατά την οποία ένα μακροπρόθεσμο περιουσιακό στοιχείο που αποσβένεται (ή τα μακροπρόθεσμα περιουσιακά στοιχεία που περιλαμβάνονται σε μια ομάδα περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων) ταξινομείται ως διακρατούμενο προς πώληση, δεν λογίζονται αποσβέσεις επί των εν λόγω μακροπρόθεσμων περιουσιακών στοιχείων. Αν ο Όμιλος έχει κατατάξει περιουσιακό στοιχείο ή ομάδα διάθεσης ως κατεχόμενο προς πώληση, αλλά δεν πληρούνται πλέον τα παραπάνω κριτήρια αναγνώρισης, ο Όμιλος θα πάψει να κατατάσσει το περιουσιακό στοιχείο ή την ομάδα διάθεσης ως κατεχόμενο προς πώληση. Ο Όμιλος θα επιμετρά ένα μη κυκλοφορούν περιουσιακό στοιχείο που παύει να κατατάσσεται ως κατεχόμενο προς πώληση ή που παύει να συμπεριλαμβάνεται σε ομάδα διάθεσης που κατατάσσεται ως κατεχόμενη προς πώληση στην χαμηλότερη αξία μεταξύ: (α) της λογιστικής αξίας πριν το περιουσιακό στοιχείο ή η ομάδα διάθεσης καταταχθεί ως κατεχόμενο προς πώληση, προσαρμοσμένη για τυχόν απόσβεση ή αναπροσαρμογές που θα είχαν αναγνωριστεί αν το περιουσιακό στοιχείο ή η ομάδα διάθεσης δεν είχε καταταχθεί ως κατεχόμενο προς πώληση και (β) του ανακτήσιμου ποσού του κατά την ημερομηνία της μεταγενέστερης απόφασης να μην πωληθεί. 133 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 4.4.ΒΑΣΙΚΕΣ ΛΟΓΙΣΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) Ο Όμιλος θα περιλαμβάνει κάθε απαιτούμενη προσαρμογή της λογιστικής αξίας ενός μη κυκλοφορούντος περιουσιακού στοιχείου στην κατάσταση αποτελεσμάτων που παύει να κατατάσσεται ως κατεχόμενο προς πώληση στα έσοδα από συνεχιζόμενες εκμεταλλεύσεις κατά την περίοδο που τα κριτήρια κατάταξης παύουν να πληρούνται. Πληροφορίες κατά Λειτουργικό Κλάδο Με βάση το Ν. 4001/2011 ο Όμιλος , ως μία καθετοποιημένη Ηλεκτρική Εταιρεία, υποχρεούται να καταρτίζει και να ενσωματώνει στις ετήσιες οικονομικές καταστάσεις, λογιστικά διαχωρισμένες οικονομικές καταστάσεις κατά δραστηριότητα. Οι διαχωρισμένες καταστάσεις αυτές περιλαμβάνουν τις δραστηριότητες της Μητρικής Εταιρείας στους Τομείς των Ορυχείων, Παραγωγής, Δικτύου Διανομής και Εμπορίας και είναι συμβατοί με την πληροφόρηση που παρέχεται στην Εκτελεστική Επιτροπή, η οποία αποτελείται από τον Πρόεδρο του Διοικητικού Συμβουλίου και Διευθύνοντα Σύμβουλο, τους Αναπληρωτές Διευθύνοντες Συμβούλους και Γενικούς Διευθυντές. Η Εκτελεστική Επιτροπή ελέγχει τις εσωτερικές αναφορές χρηματοοικονομικής πληροφόρησης για να αξιολογήσει την επίδοση της Εταιρείας και του Ομίλου και να λάβει αποφάσεις σχετικά με την κατανομή των πόρων και τις στρατηγικές κινήσεις του Ομίλου. Ως εκ τούτου, οι γνωστοποιήσεις πληροφοριών κατά λειτουργικό κλάδο καθώς και οι αρχές επιμερισμού στους κλάδους που προβλέπονται από το ΔΠΧΑ 8 «Λειτουργικοί Τομείς» παρουσιάζονται στο Παράρτημα Ι. Οι δραστηριότητες του Ομίλου, οι οποίες δεν πληρούν τα κριτήρια και τα ποσοτικά όρια του ΔΠΧΑ 8 για να αποτελέσουν διακριτό λειτουργικό τομέα, συνδυάζονται και παρουσιάζονται υπό την περιγραφή «Λοιπές Εταιρείες Ομίλου». 5. ΔΙΑΚΟΠΤΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Απόσχιση Λιγνιτικών Κλάδων Σε συνέχεια των αναφερόμενων στη Σημείωση 2 , υπό τον τίτλο «Διαρθρωτικά μέτρα για την πρόσβαση στο λιγνίτη και το περαιτέρω άνοιγμα της χονδρεμπορικής αγοράς ηλεκτρισμού» και σε εφαρμογή του Ν.4533/2018, στις 23 Μαΐου 2018, το Δ.Σ. της Μητρικής Εταιρείας αποφάσισε την απόσχιση των δύο Λιγνιτικών Κλάδων και των συναφών με αυτούς στοιχείων ενεργητικού, παθητικού και ανθρώπινου δυναμικού και την εισφορά τους σε δύο νέες εταιρείες. Επίσης, εγκρίθηκε η πρόταση του Διοικητικού Συμβουλίου προς την Έκτακτη Γενική Συνέλευση των μετόχων της ΔΕΗ που συγκλήθηκε, μεταξύ άλλων, και για το σκοπό αυτό, την 26η Ιουνίου 2018 και ενέκρινε τα ανωτέρω, καθώς και κάθε άλλο σχετικό θέμα με την απόσχιση των δύο Κλάδων λιγνιτικής ηλεκτροπαραγωγής της ΔΕΗ. Την 30 Ιουνίου 2018 ολοκληρώθηκε η διαδικασία απόσχισης και εισφοράς δύο λιγνιτικών κλάδων της ΔΕΗ Α.Ε. σε δύο νέες ανώνυμες εταιρείες με μοναδικό μέτοχο τη ΔΕΗ Α.Ε. και με κύριο σκοπό την εξόρυξη λιγνίτη και την παραγωγή Η/Ε με χρήση λιγνίτη, σύμφωνα με τις διατάξεις του ανωτέρω νόμου (για περισσότερες λεπτομέρειες βλέπε Σημείωση 2). Η Διοίκηση του Ομίλου και της Μητρικής Εταιρείας κατέταξε την 30 Ιουνίου 2018 και την 31 Δεκεμβρίου 2018 τις αξίες συμμετοχής στις δύο Θυγατρικές Εταιρείες, οι οποίες δημιουργήθηκαν βάσει των προβλέψεων του Ν. 4533/2018, στα Διακρατούμενα προς Πώληση στοιχεία Ενεργητικού (Διακοπτόμενες Δραστηριότητες), δεδομένου ότι πληρούνταν τα κριτήρια του ΔΠΧΑ 5. Τον Ιανουάριο 2019, το Δ.Σ. της Μητρικής Εταιρείας αποφάσισε την αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου των 100% θυγατρικών εταιρειών της με την επωνυμία «Λιγνιτική Μεγαλόπολης Α.Ε.» και «Λιγνιτική Μελίτης Α.Ε.» κατά Ευρώ 11,6 εκατ. και Ευρώ 7,3 εκατ. αντίστοιχα με έκδοση Ευρώ 2,9 εκατ. και Ευρώ 1,8 εκατ. αντίστοιχα κοινών ονομαστικών μετοχών ονομαστικής αξίας τεσσάρων (4) ευρώ ανά μετοχή και τιμή διάθεσης τεσσάρων (4) ευρώ ανά μετοχή και για τις δύο θυγατρικές. H Μητρική Εταιρεία κατέβαλε τα ως άνω ποσά στις 18 Απριλίου 2019. Ως καταληκτική ημερομηνία υποβολής προσφορών, μετά από παρατάσεις που δόθηκαν με τη συναίνεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ορίστηκε τελικά η 6 Φεβρουαρίου 2019, ημερομηνία κατά την οποία δεσμευτική προσφορά υπέβαλαν 2 από τα ενδιαφερόμενα μέρη. Εκ των προσφορών αυτών, η μία κρίθηκε ως μη αποδεκτή καθώς δεν πληρούσε τα κριτήρια της Πρόσκλησης για Υποβολή Προσφορών, ενώ η δεύτερη κρίθηκε ως μη συμφέρουσα από οικονομική άποψη από το Διοικητικό Συμβούλιο της ΔΕΗ Α.Ε., (λόγω χαμηλού προσφερόμενου τιμήματος). Κατόπιν των ανωτέρω, η σχετική διαγωνιστική διαδικασία κηρύχθηκε άγονη. 134 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 5.ΔΙΑΚΟΠΤΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) Την 7 Μαρτίου 2019 ψηφίστηκε από το Ελληνικό Κοινοβούλιο και την 9 Μαρτίου 2019 δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Α’ 45 ο Νόμος 4602/2019, με τον οποίο τροποποιήθηκε και συμπληρώθηκε ο Νόμος 4533/2018. Με τις νέες διατάξεις, η ΔΕΗ κλήθηκε να προκηρύξει επαναληπτική διαγωνιστική διαδικασία, μέσω της οποίας θα προσκαλούνταν εντός 7 ημερών από την πρόσκληση οι υποψήφιοι επενδυτές που συμμετείχαν στην προηγούμενη διαγωνιστική διαδικασία, καθώς και όσοι άλλοι επενδυτές επιθυμούσαν, να εκδηλώσουν το ενδιαφέρον τους για την απόκτηση των μετοχών εκδόσεως της «Λιγνιτική Μεγαλόπολης Α.Ε.» ή/και «Λιγνιτική Μελίτης Α.Ε.». Σε εφαρμογή των ανωτέρω προβλέψεων του Νόμου, μετά από σχετική Απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου της, η ΔΕΗ την 8 Μαρτίου 2019 προχώρησε στην ανάρτηση στην ιστοσελίδα της Κοινής Πρόσκλησης Εκδήλωσης Ενδιαφέροντος & Πρόσκλησης για Υποβολή Δεσμευτικών Προσφορών, με την οποία καλούνται επενδυτές να εκδηλώσουν αρχικά το ενδιαφέρον τους για να λάβουν μέρος στη διαγωνιστική διαδικασία μέχρι την 15 Μαρτίου 2019. Παράλληλα, η Διοίκηση της ΔΕΗ, προέβη στη λήψη πρόσθετων μέτρων ώστε να βελτιωθεί περαιτέρω η οικονομική κατάσταση των δύο (2) προς πώληση θυγατρικών λιγνιτικών. Μεταξύ των προαναφερόμενων μέτρων, περιλαμβάνονταν η ανακοίνωση πρόσθετων κινήτρων για πρόωρη συνταξιοδότηση των εργαζόμενων (κυρίως στη λιγνιτική θυγατρική της Μεγαλόπολης), αλλά και η έναρξη διαπραγμάτευσης για τη μείωση του κόστους αγοράς λιγνίτη από το ορυχείο Αχλάδας εκ μέρους της λιγνιτικής θυγατρικής της Μελίτης, με στόχο τη μείωση των λειτουργικών τους εξόδων. Περαιτέρω, η ημερομηνία κατάθεσης των δεσμευτικών προσφορών, έπειτα από διαδοχικές παρατάσεις μετατέθηκε για τις 15 Ιουλίου 2019, ώστε να δοθεί η ευκαιρία στους ενδιαφερόμενους επενδυτές να εκτιμήσουν αναλυτικά τα αποτελέσματα των ληφθέντων μέτρων στην οικονομική κατάσταση των δύο (2) λιγνιτικών θυγατρικών. Στις 18 Ιουλίου 2019, το Διοικητικό Συμβούλιο της Μητρικής Εταιρείας κήρυξε άγονη την επαναληπτική διαγωνιστική διαδικασία για την πώληση των λιγνιτικών θυγατρικών, καθότι δεν υποβλήθηκε δεσμευτική προσφορά από κανέναν επιλέξιμο συμμετέχοντα. Με βάση τα νέα δεδομένα, που προέκυψαν, η Διοίκηση του Ομίλου και της Μητρικής Εταιρείας κατέληξε στο συμπέρασμα ότι μετά την 18 Ιουλίου 2019 έπαψαν να πληρούνται τα κριτήρια του ΔΠΧΑ 5 για την κατάταξη των λιγνιτικών θυγατρικών ως διακρατούμενων προς πώληση. Σύμφωνα με την παρ. 15 του ΔΠΧΑ 5,πριν την κατάταξη στις 30 Ιουνίου 2018 των δύο (2) λιγνιτικών θυγατρικών ως στοιχείων Ενεργητικού Διακρατούμενων για Πώληση, διενεργήθηκε έλεγχος απομείωσης της αξίας τους, ώστε να παρουσιαστούν στη χαμηλότερη μεταξύ της λογιστικής τους αξίας και της ανακτήσιμης αξίας, η οποία προσδιορίστηκε ως η εύλογη αξία μειωμένη κατά τα έξοδα για την πώλησή τους. Η ίδια πρακτική ακολουθήθηκε τόσο στις 31 Δεκεμβρίου 2018, όσο και στις 30 Ιουνίου 2019. Από τις παραπάνω αποτιμήσεις αξίας των δύο (2) λιγνιτικών θυγατρικών προέκυψαν οι παρακάτω απομειώσεις : Στις 30 Ιουνίου 2018 ποσό απομείωσης € 240.600 χιλ. για τον Όμιλο και τη Μητρική Εταιρεία, ενώ στις 31 Δεκεμβρίου 2018 προέκυψε μείωση της εύλογης αξίας μειωμένη κατά τα έξοδα για την πώλησή τους για τη χρήση 2018 ποσού € 242.691 χιλ. και € 235.803 χιλ. για τον Όμιλο και τη Μητρική Εταιρεία αντίστοιχα. Τα παραπάνω ποσά επηρέασαν τα Αποτελέσματα των αντίστοιχων ημερομηνιών αναφοράς. Στις 30 Ιουνίου 2019 προέκυψε περαιτέρω μείωση της εύλογης αξίας μειωμένη κατά τα έξοδα για την πώλησή τους ποσού € 64.940 χιλ. για τον Όμιλο και € 102.300 για τη Μητρική Εταιρεία, που επηρέασε τα Αποτελέσματα με ημερομηνία αναφοράς 30 Ιουνίου 2019. Περαιτέρω, με βάση την παρ. 25 του ΔΠΧΑ 5, από 1 Ιουλίου 2018 έπαψαν να λογίζονται αποσβέσεις επί των ενσώματων και ασώματων πάγιων περιουσιακών στοιχείων των δύο (2) λιγνιτικών θυγατρικών. Με ημερομηνία αναφοράς 30 Ιουνίου 2019 η συνολική απομειωμένη αξία των ενσώματων και ασώματων πάγιων περιουσιακών στοιχείων των δύο (2) λιγνιτικών θυγατρικών ανερχόταν σε € 137.660 χιλ. για τη Λιγνιτική Μελίτης και € 77.335 χιλ. για τη Λιγνιτική Μεγαλόπολης . 135 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 5.ΔΙΑΚΟΠΤΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) Λόγω του γεγονότος ότι, όπως αναφέρθηκε παραπάνω, στις 18 Ιουλίου 2019 έπαψαν να πληρούνται τα κριτήρια του ΔΠΧΑ 5 για την κατάταξη των δύο λιγνιτικών θυγατρικών ως Διακρατούμενων για Πώληση Στοιχείων Ενεργητικού, τα αποτελέσματά τους πλέον απεικονίζονται στα Αποτελέσματα από Συνεχιζόμενες Δραστηριότητες του Ομίλου. Τα συγκριτικά αποτελέσματα του Ομίλου για την χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2018 έχουν αναμορφωθεί αντίστοιχα, ενώ για την Μητρική Εταιρεία εμφανίζονται διακοπτόμενες δραστηριότητες λόγω της απόσχισης των στοιχείων των δύο λιγνιτικών θυγατρικών. Επιπλέον, στην κατάσταση χρηματοοικονομικής θέσης του Ομίλου, το σύνολο των περιουσιακών στοιχείων των δύο (2) λιγνιτικών θυγατρικών εταιριών που δεν πληρούν πλέον τα κριτήρια που θέτει το ΔΠΧΑ 5, αναγνωρίζονται βάσει του ΔΠΧΑ 5 παρ. 28 στην χαμηλότερη αξία μεταξύ: α) της αξίας κτήσης τους πριν την αναγνώριση τους ως περιουσιακά στοιχεία της διακοπτόμενης δραστηριότητας, πλέον των αποσβέσεων που δεν είχαν λογιστεί καθώς θεωρούνταν ως περιουσιακά στοιχεία της διακοπτόμενης δραστηριότητας και β) της ανακτήσιμης αξίας της επόμενης ημέρας από αυτήν που πλέον δεν πληρούνται τα κριτήρια κατάταξής τους στις διακοπτόμενες δραστηριότητες άρα στις 19.07.2019. Από την σύγκριση αυτή, προέκυψε ότι το σύνολο των στοιχείων του ενεργητικού και παθητικού των δύο (2) λιγνιτικών θυγατρικών εταιριών, θα συνεχίσει να εμφανίζεται στην ανακτήσιμη αξία αυτών καθώς συγκεκριμένα για τα πάγια περιουσιακά στοιχεία που απομειώθηκαν, η αξία κτήσης τους πλέον των αποσβέσεων που δεν είχαν διενεργηθεί, είναι μεγαλύτερη από την ανακτήσιμη αξία τους. Επιπρόσθετα, στα συγκριτικά στοιχεία της κατάστασης χρηματοοικονομικής θέσης του Ομίλου και της Μητρικής Εταιρείας της 31 Δεκεμβρίου 2018 αναταξινομήθηκε το σύνολο των περιουσιακών στοιχείων των δύο λιγνιτικών θυγατρικών ως να μην είχαν καταταχθεί ως διακρατούμενα προς πώληση. Επιπρόσθετα, η Μητρική Εταιρεία προχώρησε σε πλήρη απομείωση της αξίας της συμμετοχής της στις δύο λιγνιτικές θυγατρικές εταιρείες Λιγνιτική Μελίτης Α.Ε. και Λιγνιτική Μεγαλόπολης Α.Ε. την 31 Δεκεμβρίου 2019 μετά απο έλεγχο απομείωσης, καταγράφοντας ζημίες απομείωσης συμμετοχών ποσού €124,5 εκατ και €126,8 εκατ. αντίστοιχα στις εταιρικές χρηματοοικονομικές καταστάσεις. Παραθέτουμε συγκριτικό πίνακα των στοιχείων ενεργητικού και παθητικού του Ομίλου την 31 Δεκεμβρίου 2018 όπως αναθεωρήθηκε ώστε να συμπεριλάβει το σύνολο των περιουσιακών στοιχείων των δύο λιγνιτικών θυγατρικών: 136 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 5.ΔΙΑΚΟΠΤΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2018 (Δημοσιευμένο) Μακροπρόθεσμο ενεργητικό : Ενσώματες ακινητοποιήσεις Ασώματες ακινητοποιήσεις Επενδύσεις σε συγγενείς επιχειρήσεις Περιουσιακά στοιχεία επιμετρούμενα στην εύλογη αξία μέσω των συνολικών εισοδημάτων Λοιπές μακροπρόθεσμες απαιτήσεις Αναβαλλόμενος φόρος ενεργητικού Σύνολο Μακροπρόθεσμου Ενεργητικού Βραχυπρόθεσμο ενεργητικό : Αποθέματα Εμπορικές απαιτήσεις Περιουσιακά στοιχεία από συμβάσεις με Πελάτες Λοιπές απαιτήσεις Απαίτηση φόρου εισοδήματος Χρηματικά διαθέσιμα Δεσμευμένες καταθέσεις Σύνολο στοιχείων ενεργητικού από διακοπτόμενες δραστηριότητες Σύνολο Βραχυπρόθεσμου Ενεργητικού Σύνολο Ενεργητικού Μακροπρόθεσμες Υποχρεώσεις : Μακροπρόθεσμος δανεισμός Παροχές στο προσωπικό Προβλέψεις Υποχρεώσεις από συμβάσεις με πελάτες Επιχορηγήσεις Παγίων Στοιχείων Λοιπές μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις Σύνολο Μακροπρόθεσμων Υποχρεώσεων Εμπορικές και λοιπές υποχρεώσεις Μερίσματα πληρωτέα Φόρος εισοδήματος πληρωτέος Βραχυπρόθεσμος δανεισμός Μακροπρόθεσμος δανεισμός - πληρωτέος στην επόμενη χρήση Δουλευμένες και λοιπές υποχρεώσεις Υποχρεώσεις από συμβάσεις με πελάτες Σύνολο στοιχείων παθητικού από διακοπτόμενες δραστηριότητες Σύνολο Βραχυπρόθεσμων Υποχρεώσεων Σύνολο Υποχρεώσεων Μεταβολή ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2018 (*αναμορφωμένο) 10.758.014 200.222 20.049 272.717 301 - 11.030.731 200.523 20.049 571 - 571 72.139 159.487 11.210.482 7.236 (23.741) 256.513 79.375 135.746 11.466.995 714.322 723.688 482.342 285.942 13.289 198.576 81.681 51.956 13.840 3.910 52.439 - 766.278 737.528 482.342 289.852 13.289 251.015 81.681 402.399 (402.399) - 2.902.239 14.112.721 (280.254) (23.741) 2.621.985 14.088.980 3.190.506 483.401 328.304 2.376.124 172.240 8.677 6.559.252 1.643.977 17 78.590 46.483 24.426 3.579 14.084 1 42.090 50.130 - 3.190.506 507.827 331.883 2.376.124 186.324 8.678 6.601.342 1.694.107 17 78.590 46.483 714.757 - 714.757 787.278 216.693 6.633 - 793.911 216.693 122.594 (122.594) - 3.610.389 10.169.641 (65.831) (23.741) 3.544.558 10.145.900 Το ποσό των € 23.741 εκατ. αφορά αναβαλλόμενη φορολογική υποχρέωση των λιγνιτικών θυγατρικών που συμψηφίστηκε με την αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση του Ομίλου. 137 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 6. ΠΩΛΗΣΕΙΣ Όμιλος Εταιρεία 2019 2018 2019 2018 416.066 552.128 3.306.746 13.713 4.288.653 403.025 623.961 3.217.779 13.425 4.258.190 400.836 554.519 3.306.746 4.262.101 388.757 626.385 3.218.006 4.233.148 86.815 138.209 167.617 85.091 103.426 119.748 86.865 138.393 - 85.167 103.426 - 193.416 119.946 193.416 119.946 56.899 642.956 55.477 483.688 55.542 474.216 51.734 360.273 Σύνολο Συνεχιζόμενες Δραστηριότητες 4.931.609 4.741.878 4.736.317 4.593.421 Διακοπτόμενες Δραστηριότητες Σύνολο 4.931.609 4.741.878 4.736.317 101 4.593.522 Πωλήσεις ηλεκτρικής ενέργειας - Υψηλή τάση - Μέση τάση - Χαμηλή τάση - Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας - Συμμετοχές καταναλωτών - Υπηρεσίες Κοινής Ωφέλειας - Έσοδα χρήσης δικτύου διανομής Έσοδα από πώληση Η/Ε θερμικών μονάδων Μ.Δ.Ν - Λοιπά Η ανάλυση των πωλήσεων του Ομίλου ανά γεωγραφική περιοχή για τις χρήσεις 2019 και 2018 εμφανίζεται στους παρακάτω πίνακες: 2019 Εσωτερικό Πωλήσεις ηλεκτρικής ενέργειας Υπηρεσίες Κοινής Ωφέλειας Συμμετοχές καταναλωτών Έσοδα από πώληση Η/Ε θερμικών μονάδων Μ.Δ.Ν Έσοδα χρήσης δικτύου διανομής Λοιπά Γενικό σύνολο Εξωτερικό Σύνολο Διασυνδεδεμένο Σύστημα 3.775.408 74.677 Μη διασυνδεδεμένα Νησιά 498.016 138.209 12.138 15.229 - 4.288.653 138.209 86.815 - 193.416 - 193.416 151.717 15.900 - 167.617 50.184 4.051.986 6.715 864.394 15.229 56.899 4.931.609 2018 Εσωτερικό Πωλήσεις ηλεκτρικής ενέργειας Υπηρεσίες Κοινής Ωφέλειας Συμμετοχές καταναλωτών Έσοδα από πώληση Η/Ε θερμικών μονάδων Μ.Δ.Ν Έσοδα χρήσης δικτύου διανομής Λοιπά Γενικό σύνολο Εξωτερικό Σύνολο Διασυνδεδεμένο Σύστημα 3.686.840 71.298 Μη διασυνδεδεμένα Νησιά 557.082 103.426 13.793 14.268 - 4.258.190 103.426 85.091 - 119.946 - 119.946 103.340 16.408 - 119.748 49.724 3.911.202 5.753 816.408 14.268 55.477 4.741.878 138 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 7. ΑΜΟΙΒΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ Αμοιβές προσωπικού Εργοδοτικές εισφορές Πρόβλεψη αποζημίωσης προσωπικού λόγω εξόδου από την υπηρεσία (σημ. 31) Πρόβλεψη παροχής μειωμένου τιμολογίου (σημ. 31) Αμοιβές προσωπικού ενσωματωμένες σε ενσώματες ακινητοποιήσεις Σύνολο Συνεχιζόμενες Δραστηριότητες Διακοπτόμενες Δραστηριότητες Σύνολο 8. Όμιλος 2019 2018 659.817 667.111 177.707 202.808 Εταιρεία 2019 2018 367.672 372.310 101.842 114.202 (20.568) 164.345 (12.689) 90.670 (243.415) (3.825) (148.058) (3.013) (61.238) (68.201) (16.622) (19.105) 512.303 962.238 292.145 555.064 512.303 962.238 292.145 52.891 607.955 ΑΓΟΡΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΛΟΙΠΕΣ ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΧΡΕΩΣΕΙΣ Όμιλος 2018 2019 Εταιρεία 2018 2019 ΗΕΠ και Διευθέτηση αποκλίσεων 990.408 741.598 1.207.264 973.552 Αγορές ενέργειας από το εξωτερικό Λοιπές αγορές ενέργειας από το εσωτερικό Μεταβατικός Μηχανισμός Αποζημίωσης Ευελιξίας Δικαιώματα επί αγορών Καθαρή χρέωση για διασφάλιση επαρκούς ισχύος Ειδικοί Φόροι Προσαυξήσεις Χρέωσης Εκπροσώπων Φορτίου Ειδικού Λογ/μού ΑΠΕ και ΣΗΘΥΑ (Σημ. 2) Διευθέτηση Απωλειών Χρέωση Μέσ.Μετ.Κόστους Θερμ.Συμβ.Σταθμ. Επικουρικές Υπηρεσίες Διαφορά τιμής από πώληση προϊόντων ΝΟΜΕ Λοιπές αγορές Σύνολο Συνεχιζόμενες Δραστηριότητες Διακοπτόμενες Δραστηριότητες Σύνολο 74.660 113.431 7.357 21.152 (9.845) 94 65.124 99.525 12.088 23.612 (9.051) 29.720 123.883 126.285 7.340 22.481 (9.002) - 114.692 112.338 12.066 23.828 (9.058) 22.221 (99.331) 196.349 (99.301) 196.290 38.497 74.080 36.999 156.047 82.818 1.486.367 1.486.367 41.726 45.598 43.216 227.966 61.188 1.578.659 1.578.659 38.449 73.975 37.866 156.047 13.128 1.698.415 1.698.415 41.709 45.590 43.427 223.825 151 1.800.631 (64.651) 1.735.980 9. ΑΠΟΣΒΕΣΕΙΣ Όμιλος Εταιρεία 2019 2018 2019 2018 Αποσβέσεις - Παγίων στοιχείων (Σημ. 15) - Λογισμικό (Σημ. 16) - Δικαιωμάτων χρήσης παγίων (Σημ.42) - Μεταφορά από τα έσοδα επιχορηγήσεων (Σημ.33) Σύνολο Συνεχιζόμενες Δραστηριότητες 644.107 7.136 22.624 (12.106) 661.761 679.127 8.088 (13.286) 673.929 626.641 4.795 16.999 (11.910) 636.525 638.127 5.696 (12.269) 631.554 Διακοπτόμενες Δραστηριότητες Σύνολο 661.761 673.929 636.525 29.066 660.620 10. ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΑΕΡΙΩΝ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ (CO2 ) Δικαιώματα εκπομπών αερίων θερμοκηπίου (CO2) Σύμφωνα με την ισχύουσα Ευρωπαϊκή και Εθνική νομοθεσία, κατά την 3η φάση εφαρμογής του EU-ETS (περίοδος 2013-2020), η Επιχείρηση δεν δικαιούται δωρεάν κατανομή δικαιωμάτων για τις εκπομπές CO2 των υπόχρεων σταθμών παραγωγής της, με εξαίρεση τις εκπομπές που αντιστοιχούν σε παροχή θερμικής ενέργειας για τηλεθέρμανση. Με βάση τις επαληθευμένες εκπομπές του έτους 2018, το σύνολο των δικαιωμάτων εκπομπών CO2 της Επιχείρησης που παραδόθηκαν για την περίοδο από 01.01.2018 έως 31.12.2018 ανέρχεται σε 29,52 εκατ. τόνους, συμπεριλαμβανομένων των εγκαταστάσεων των θυγατρικών εταιρειών. Κατά το έτος 2018 εκχωρήθηκαν δωρεάν 139 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 10.ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΑΕΡΙΩΝ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ (CO2 )(ΣΥΝΕΧΕΙΑ) περίπου 53,04 χιλ. δικαιώματα για τις εκπομπές της Επιχείρησης που αντιστοιχούν σε παροχή θερμικής ενέργειας για τηλεθέρμανση. Με βάση τα προσωρινά απολογιστικά στοιχεία για το τέταρτο τρίμηνο 2019, ο συνολικός όγκος εκπομπών CO2 των υπόχρεων εγκαταστάσεων της Μητρικής Εταιρείας και των δύο θυγατρικών εταιρειών «Λιγνιτική Μελίτης Α.Ε.» και «Λιγνιτική Μεγαλόπολης Α.Ε.», κατά το χρονικό διάστημα από 01.01.2019 έως 31.12.2019 ανέρχεται σε 23,09 εκατ. τόνους. Επισημαίνεται ότι οι εκπομπές CO2 του έτους 2019 θα θεωρούνται οριστικές μόνο το Μάρτιο 2020, όταν θα ολοκληρωθούν οι επαληθεύσεις των εκθέσεων εκπομπής CO2 για το 2019 από διαπιστευμένους φορείς ελέγχου. Με βάση τα παραπάνω, το σύνολο των δικαιωμάτων εκπομπών CO2 της Επιχείρησης που εκτιμάται ότι θα παραδοθούν για την περίοδο από 01.01.2019 έως 31.12.2019 ανέρχεται σε 23,09 εκατ. τόνους. Η συμμόρφωση για τις εκπομπές αερίου αναλύεται ως εξής: Όμιλος Κάλυψη εκπομπών από αγορασμένα και συμβολαιοποιημένα EUAS Κάλυψη ελλείμματος προηγούμενης χρήσης Διαχειριστικά έξοδα Σύνολο Εταιρεία 2019 2018 2019 2018 546.446 369.547 411.869 301.368 16 546.462 37 369.584 16 411.885 37 301.405 11. ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΕΞΟΔΑ Όμιλος Τόκοι δανείων Τραπεζικά έξοδα Απόσβεση εξόδων σύναψης δανείων Χρηματοοικονομικά έξοδα υποχρέωσης δικαιώματος χρήσης παγίων (Σημ. 42) Προμήθειες εγγυητικών επιστολών Χρηματοοικονομικό κόστος πρόβλεψης αποκατάστασης ορυχείων (Σημ. 32) Λοιπά Σύνολο Συνεχιζόμενες Δραστηριότητες Διακοπτόμενες Δραστηριότητες Σύνολο Εταιρεία 2019 2018 2019 2018 136.795 1.811 3.490 146.901 2.852 8.878 136.158 1.437 3.490 146.597 2.273 8.878 3.115 - 2.172 - 24.715 23.486 24.653 23.424 808 1.384 802 1.384 170.734 170.734 969 184.470 184.470 168.712 168.712 969 183.525 14 183.539 12. ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΕΣΟΔΑ Πιστωτικοί τόκοι λογαριασμών ρεύματος Προμήθεια εγγύησης δανείων θυγατρικής Πιστωτικοί τόκοι καταθέσεων (Σημ. 25) Μερίσματα από θυγατρικές Λοιπά Σύνολο Όμιλος 2019 2018 68.223 99.330 2.386 5.237 2.542 649 73.151 105.216 140 Εταιρεία 2019 2018 68.223 99.330 120 255 799 1.782 1.020 9.701 2.297 410 72.459 111.478 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 13. ΛΟΙΠΑ (ΕΣΟΔΑ)/ ΕΞΟΔΑ, ΚΑΘΑΡΑ Όμιλος 2019 ΛΟΙΠΑ ΕΞΟΔΑ Έξοδα μεταφορών και ταξιδιών Φόροι και τέλη Ζημίες από αποξήλωση παγίων Αναλώσιμα υλικά Απομείωση έργων υπό κατασκευή Έξοδα από ΥΚΩ έτους 2017 Λοιπά έξοδα Σύνολο ΛΟΙΠΑ ΕΣΟΔΑ Ποινικές ρήτρες σε προμηθευτές/ εργολάβους Επιχορηγήσεις εξόδων Έσοδα από ενοίκια Έσοδα από ΕΤΜΕΑΡ Λοιπά παρεπόμενα έσοδα Λοιπά έσοδα Σύνολο Γενικό Σύνολο (έσοδα)/έξοδα Διακοπτόμενες δραστηριότητες Σύνολο Εταιρεία 2018 2019 2018 16.970 38.789 11.908 8.310 1.845 72.140 62.818 212.780 16.768 45.519 30.987 6.693 62.495 162.462 6.876 24.981 11.865 5.203 1.845 72.140 52.551 175.461 7.162 38.350 30.946 5.542 46.330 128.330 (6.902) (281) (1.413) (36.931) (60.829) (106.356) 106.424 106.424 (8.526) (985) (1.432) (105.248) (2.893) (42.026) (161.110) 1.352 1.352 (2.137) (281) (11.391) (36.931) (68.720) (119.460) 56.001 56.001 (1.266) (985) (11.422) (105.248) (2.893) (50.034) (171.848) (43.518) 929 (42.589) Οι αμοιβές της Ernst & Young ανέρχονται σε € 952 χιλ. εκ των οποίων ποσό € 542,5 χιλ. αφορά σε επιτρεπόμενες μη ελεγκτικές υπηρεσίες και των οποίων η συμμόρφωση επιβεβαιώθηκε από την Επιτροπή Ελέγχου κατά τη διάρκεια της χρήσης 2019 ότι είναι σύμφωνη με τον κανονισμό (ΕΚ) 537/2014. 14. ΦΟΡΟΣ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ (ΤΡΕΧΩΝ ΚΑΙ ΑΝΑΒΑΛΛΟΜΕΝΟΣ) Τρέχων φόρος εισοδήματος Αναβαλλόμενος φόρος εισοδήματος Πρόσθετοι φόροι Σύνολο φόρου εισοδήματος Όμιλος 2019 9.082 (381.315) (372.233) Εταιρεία 2018 15.781 39.224 55.005 2019 (360.570) (360.570) 2018 72.207 72.207 Σύμφωνα με τον ισχύοντα σήμερα Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος (Ν.4172/2013) όπως τροποποιήθηκε με τον Ν.4646/2019, ο συντελεστής φορολογίας εισοδήματος των νομικών προσώπων που είναι φορολογικοί κάτοικοι Ελλάδας, για τα εισοδήματα της χρήσης 2019 ορίζεται σε ποσοστό 24%. Η προκαταβολή του φόρου εισοδήματος παραμένει στο 100% . Η δήλωση φορολογίας εισοδήματος, για τις εταιρείες με έδρα στην Ελλάδα, υποβάλλεται σε ετήσια βάση αλλά τα κέρδη ή οι ζημίες που δηλώνονται παραμένουν προσωρινά έως ότου οι φορολογικές αρχές ελέγξουν τις δηλώσεις και τα βιβλία και στοιχεία της Εταιρείας και εκδοθεί η τελική έκθεση ελέγχου. Ο Όμιλος σχηματίζει πρόβλεψη όταν κρίνεται απαραίτητο, κατά περίπτωση και κατά εταιρεία, έναντι πιθανών πρόσθετων φόρων που μπορεί να επιβληθούν από τις φορολογικές αρχές. Με τις θεσπισμένες διατάξεις της Φορολογίας Εισοδήματος, από τη Διαχειριστική χρήση του 2011 και εντεύθεν, εκδίδεται από τους Νόμιμους Ελεγκτές, Ετήσια «Έκθεση Φορολογικής Συμμόρφωσης», μετά από φορολογικό έλεγχο που διενεργούν, παράλληλα με τον έλεγχο της οικονομικής διαχείρισης. Ο φορολογικός έλεγχος πραγματοποιείται επί συγκεκριμένων φορολογικών αντικειμένων, που προσδιορίζονται σε ειδικό πρόγραμμα ελέγχου, σύμφωνα με τα αναφερόμενα στην φορολογική νομοθεσία. Ελεγκτικά ζητήματα που δεν καλύπτονται από την προαναφερόμενη απόφαση αντιμετωπίζονται σύμφωνα με το πλαίσιο που προδιαγράφεται από το Διεθνές Πρότυπο Εργασιών Διασφάλισης 3000, «Έργα Διασφάλισης πέραν ελέγχου ή Επισκόπησης Ιστορικής Οικονομικής Πληροφόρησης». 141 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 14. ΦΟΡΟΣ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ (ΤΡΕΧΩΝ ΚΑΙ ΑΝΑΒΑΛΛΟΜΕΝΟΣ) (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) Από την 01/01/2016 και μετά, σύμφωνα με τον Ν.4410/2016 η έκδοση του φορολογικού πιστοποιητικού κατέστη προαιρετική, εν τούτοις, η Μητρική Εταιρεία εξακολουθεί να εφαρμόζει την διαδικασία έκδοσής του από τους Νόμιμους Ελεγκτές. Ο φορολογικός έλεγχος της Μητρικής Εταιρείας από τους Νόμιμους Ελεγκτές για την έκδοση του φορολογικού πιστοποιητικού διαχειριστικής χρήσης 2018, ολοκληρώθηκε και χορηγήθηκε στην Εταιρεία πιστοποιητικό «χωρίς επιφύλαξη». Οι φορολογικά ανέλεγκτες χρήσεις των εταιρειών του Ομίλου έχουν ως εξής: Εταιρεία ΔΕΗ Α.Ε. (Μητρική Εταιρεία) ΔΕΗ Ανανεώσιμες Α.Ε. ΔΕΔΔΗΕ Α.Ε. Αρκαδικός Ήλιος 1 Α.Ε. Αρκαδικός Ήλιος 2 Α.Ε. ΗΛΙΑΚΟ ΒΕΛΟΣ 1 Α.Ε. ΑΜΑΛΘΕΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Α.Ε. SOLARLAB Α.Ε. Ηλιακά Πάρκα Δυτικής Μακεδονίας 1 Α.Ε. Ηλιακά Πάρκα Δυτικής Μακεδονίας 2 Α.Ε. PPC FINANCE PLC PPC Bulgaria JSCo PPC Elektrik Tedarik Ve Ticaret AS ΦΟΙΒΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Α.Ε. ΓΕΩΘΕΡΜΙΚΟΣ ΣΤΟΧΟΣ Α.Ε. WINDARROW MOYZAKI ENERGY S.A. EDS DOO Skopje EDS DOO Belgrade EDS International SK SRO EDS International KS LLC ΛΙΓΝΙΤΙΚΗ ΜΕΛΙΤΗΣ Α.Ε. ΛΙΓΝΙΤΙΚΗ ΜΕΓΑΛΟΠΟΛΗΣ Α.Ε. Χώρα Δραστηριοποίησης Ελλάδα Ελλάδα Ελλάδα Ελλάδα Ελλάδα Ελλάδα Ελλάδα Ελλάδα Ελλάδα Ελλάδα Ηνωμένο Βασίλειο Βουλγαρία Τουρκία Ελλάδα Ελλάδα Ελλάδα ΔτΒΜ Σερβία Σλοβακία Κόσοβο Ελλάδα Ελλάδα Ανέλεγκτες χρήσεις από 2013 2013 2013 2013 2013 2013 2013 2013 2013 2013 2009 2014 2014 2013 2017 2018 2012 2016 2013 2016 2018 2018 Για τις ανέλεγκτες φορολογικά χρήσεις ο Όμιλος σχηματίζει πρόβλεψη στη βάση των ευρημάτων των προηγούμενων φορολογικών ελέγχων. Ακολουθεί ανάλυση και συμφωνία μεταξύ του φόρου και του προϊόντος του λογιστικού κέρδους πολλαπλασιαζόμενου με τον ονομαστικό συντελεστή: (Ζημιές) προ φόρων Ονομαστικός συντελεστής φόρου Φόρος στον ονομαστικό συντελεστή Μη εκπιπτόμενες δαπάνες Στοιχεία για τα οποία δεν έχει αναγνωριστεί αναβαλλόμενη φορολογία Επίδραση μεταβολής φορολογικών συντελεστών Στοιχεία για τα οποία δεν έχει αναγνωριστεί αναβαλλόμενη φορολογία και αφορούν τις Λιγνιτικές Θυγατρικές εταιρείες Λοιπά Φόρος εισοδήματος Όμιλος 2019 2018 (2.057.903) (848.830) 24% 29% (493.897) (246.161) 594 - Εταιρεία 2019 2018 (2.323.677) (802.480) 24% 29% (557.682) (232.719) 594 - - 85.278 - 85.278 44.180 45.544 28.331 45.544 76.890 168.187 168.187 168.187 (372.233) 2.157 55.005 (360.570) 5.917 72.207 142 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 14. ΦΟΡΟΣ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ (ΤΡΕΧΩΝ ΚΑΙ ΑΝΑΒΑΛΛΟΜΕΝΟΣ) (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) Η κίνηση του αναβαλλόμενου φόρου εισοδήματος έχει ως εξής: Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου (Χρέωση)/πίστωση απ’ ευθείας στα λοιπά συνολικά εισοδήματα – Λιγνιτικές Θυγατρικές εταιρείες (Χρέωση)/πίστωση) στα αποτελέσματα Λοιπά (Χρέωση)/πίστωση απ’ ευθείας στα λοιπά συνολικά εισοδήματα Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου Όμιλος 2019 2018 135.746 (142.791) Εταιρεία 2019 2018 97.314 (205.857) - 144.446 - 168.188 381.315 (34.021) (39.224) (33.875) 360.570 - (72.207) - (256.417) 207.190 (260.017) 207.190 226.623 135.746 197.867 97.314 Οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις στους συνημμένους ισολογισμούς έχουν ως εξής: Όμιλος 2019 Αναβαλλόμενοι φόροι εισοδήματος - Απαιτήσεις - Υποχρεώσεις Σύνολο 1.187.924 (961.301) 226.623 Εταιρεία 2018 2019 2018 1.353.575 (1.217.829) 135.746 1.053.382 (855.515) 197.867 1.277.063 (1.179.749) 97.314 Όμιλος Εταιρεία 2019 2018 2019 2018 52.547 347.508 122.628 23.967 162.193 18.359 30.996 645.906 132.895 182.591 194.752 12.438 76.452 48.644 322.952 81.115 23.967 162.193 18.359 37.272 620.299 70.657 186.704 194.752 12.438 76.452 3.271 (437) 3.271 (437) 115.997 39.387 1 74.499 1.343 51.428 39.387 1 82.130 (5.344) Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις - Υλικά και ανταλλακτικά - Εμπορικές απαιτήσεις - Προβλέψεις για κινδύνους και έξοδα - Επιχορηγήσεις -Συμμετοχές καταναλωτών (ΔΠΧΑ 15) -ΔΠΧΑ 9 για εμπορικές απαιτήσεις - Πάγια περιουσιακά στοιχεία - Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία επιμετρούμενα στην εύλογη αξία μέσω των συνολικών εισοδημάτων - Παράγωγα - Παροχές μετά τη συνταξιοδότηση - Λοιπά -Πρόβλεψη αποξήλωσης και απομάκρυνσης εγκαταστάσεων Μονάδων Παραγωγής, Ορυχείων και Αιολικών Πάρκων και αποκατάσταση εκτάσεων Ορυχείων -Λοιπές προβλέψεις -Επί φορολογικών ζημιών -Μεικτές αναβ. φορολογικές απαιτήσεις 80.437 2.139 80.437 2.139 10.968 210.662 1.187.924 1.353.575 10.967 210.662 1.053.382 1.277.063 Αναβαλλόμενες φορολογικές υποχρεώσεις - Έξοδα Μακροπρόθεσμου δανεισμού - Αποσβέσεις και αναπρ/γή παγίων - Συναλλαγματικές διαφορές (κέρδη) - Θυγατρικές και Συγγενείς -ΔΠΧΑ 16 Δικαιώματα χρήσης παγίων -Διακρατούμενα προς πώληση Μεικτές αναβ. φορολογικές υποχρεώσεις Καθαρές αναβ. φορολογικές απαιτήσεις (22.204) (979.378) (55) 44.614 (4.278) (961.301) 226.623 (25.434) (1.162.214) (13.828) (16.353) (1.217.829) 135.746 (22.204) (875.038) (56) 44.614 (2.831) (855.515) 197.867 (25.434) (1.306.090) (59) (16.353) 168.187 (1.179.749) 97.314 143 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 14. ΦΟΡΟΣ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ (ΤΡΕΧΩΝ ΚΑΙ ΑΝΑΒΑΛΛΟΜΕΝΟΣ) (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) Η κίνηση των αναβαλλόμενων φόρων στα αποτελέσματα αναλύεται ως εξής: Όμιλος 2019 - Υλικά και ανταλλακτικά - Εμπορικές απαιτήσεις - Προβλέψεις για κινδύνους και δεδ/να έξοδα - Επιχορηγήσεις - Πάγια - ΔΠΧΑ 16 Δικαιώματα χρήσης παγίων - Έξοδα μακροπρόθεσμου δανεισμού - Θυγατρικές και συγγενείς - Αποσβέσεις παγίων-Αναπροσαρμογή - Συναλλαγματικές διαφορές (κέρδη) - Πρόβλεψη εκπομπών αερίων -Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία επιμετρούμενα στην εύλογη αξία μέσω των συνολικών εισοδημάτων - Φορολογικές ζημίες - Παροχές μετά τη συνταξιοδότηση - Λοιπά - Πρόβλεψη αποξήλωσης και απομάκρυνσης εγκαταστάσεων Μονάδων Παραγωγής, Ορυχείων και Αιολικών Πάρκων και αποκατάσταση εκτάσεων Ορυχείων -Λοιπές προβλέψεις -Διακρατούμενα προς πώληση (Χρέωση) / πίστωση στα αποτελέσματα Εταιρεία 2018 2019 2018 12.263 (310.837) 10.473 (201.600) (62.228) (4.278) 3.230 60.967 696.883 3 - (3.873) (131.201) 18.528 (11.333) (40) 7.266 (16.353) 92.303 5 8 11.372 (309.785) 10.458 (195.296) (58.093) (2.832) 3.230 60.967 731.024 3 - (2.429) (133.295) 17.885 (9.897) (63) 7.266 (16.353) 62.938 5 - 3.708 (392) 3.708 (392) 210.461 20.271 51.631 201 11.475 (5.818) 210.662 (39.946) 44.730 7.946 (5.818) 47.587 - 47.587 - 10.968 (168.187) 381.315 (39.224) 10.968 (168.187) 360.570 (72.207) Η κίνηση των αναβαλλόμενων φόρων στην κατάσταση συνολικού εισοδήματος αναλύεται ως εξής: Όμιλος 2019 - Αναλογιστικά κέρδη/ ζημίες - Πρόβλεψη αποξήλωσης και απομάκρυνσης εγκαταστάσεων Μονάδων Παραγωγής, Ορυχείων και Αιολικών Πάρκων - Αναπροσαρμογή παγίων Χρέωση / (πίστωση) στην κατάσταση συνολικού εισοδήματος Εταιρεία 2018 2019 2018 13.596 - 9.244 - 30.711 - 30.711 - (300.724) - (299.972) - (256.417) - (260.017) - 144 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 15. ΕΝΣΩΜΑΤΕΣ ΑΚΙΝΗΤΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΟΜΙΛΟΣ Γήπεδα Ορυχεία Κτίρια - Τεχνικές Εγκατ/σεις Λίμνες Μηχ/τα και εξοπλισμός Μέσα Μεταφοράς Έπιπλα και Σκεύη Ακιν/σεις υπό Εκτέλεση Σύνολο Αναπόσβεστη αξία 31 Δεκεμβρίου 2017 412.125 342.962 23.785 1.762.559 7.264.261 37.287 62.013 1.655.938 11.560.930 -Απομείωση περιουσιακών στοιχείων Λιγνιτικών Θυγατρικών - Προσθήκες - Αποσβέσεις - Αποσύρσεις - Μεταφορές από έργα υπό κατασκευή - Μεταφορές - Λοιπές κινήσεις 31 Δεκεμβρίου 2018 (1.190) (187) - (99.884) (424.602) (1.885) (2.637) (20.273) (550.658) 592 2.571 414.098 452 (51.177) 6.968 (1.003) 298.015 (788) 22.997 951 (97.802) (5.421) 75.665 (5) 1.636.063 122.284 (513.921) (12.265) 226.827 210 6.662.794 2.476 (6.304) (36) 555 (125) 53 32.021 5.107 (9.080) (432) 69 125 (90) 55.075 601.041 (318.626) 1.003 (9.415) 1.909.668 732.903 (679.072) (18.154) (5.971) (9.247) 11.030.731 - (194.231) - - - - - (976.993) (1.171.224) 11.041 - - (161.537) 740.577 8.058 1.096 - 599.235 6.092 89.129 - 15.749 18.659 - - - 129.629 57 431.287 (66.842) 71.070 (40.517) 156.624 (788) 22.209 1.280 (89.260) (1.096) 55.542 113 1.456.853 134.159 (471.998) (10.634) 106.507 (105) 215 7.180.175 261 (6.313) (47) 33.980 6.137 (8.772) (137) 941 4 54.345 507.743 (241.129) (761) 38.715 1.237.242 649.580 (643.974) (11.914) (7.012) (749) (1.588) 10.572.714 412.125 412.125 955.613 (612.651) 342.962 40.247 (16.462) 23.785 2.093.093 (330.534) 1.762.559 9.131.141 (1.866.880) 7.264.261 58.439 (21.152) 37.287 144.793 (82.780) 62.013 1.655.938 1.655.938 14.491.389 (2.930.459) 11.560.930 414.098 414.098 961.843 (663.828) 298.015 40.247 (17.250) 22.997 2.064.399 (428.336) 1.636.063 9.043.595 (2.380.801) 6.662.794 59.477 (27.456) 32.021 146.935 (91.860) 55.075 1.909.668 1.909.668 14.640.262 (3.609.531) 11.030.731 431.287 1.081.526 (730.670) 40.247 (18.038) - 1.974.449 (517.596) - 10.032.974 (2.852.799) - 67.749 (33.769) - 154.976 (100.632) - 2.214.235 - 15.997.442 (4.253.505) 22.209 1.456.853 7.180.175 33.980 54.345 (976.993) 1.237.242 (1.171.224) 10.572.714 -Απομείωσεις παγίων ορυχείων, Λιγνιτικών Μονάδων και πρόβλεψης αποκατάστασης εκτάσεων των Ορυχείων -Υπεραξίες / (υποαξίες) αναπροσαρμογής παγίων -Προσθήκες κόστους αποξήλωσης και απομάκρυνσης εγκαταστάσεων και εξοπλισμού Παραγωγικών Μονάδων και Ορυχείων και αποκατάστασης εκτάσεων Ορυχείων - Προσθήκες - Αποσβέσεις - Αποσύρσεις - Μεταφορές από έργα υπό κατασκευή - Μεταφορές - Λοιπές κινήσεις 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2017 Αξία κτήσης Συσσωρευμένες Αποσβέσεις Αναπόσβεστο υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 2018 Αξία κτήσης Συσσωρευμένες Αποσβέσεις Αναπόσβεστο υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 2019 Αξία κτήσης Συσσωρευμένες Αποσβέσεις Απομειώσεις Αναπόσβεστο υπόλοιπο 431.287 (194.231) 156.624 145 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 15. ΕΝΣΩΜΑΤΕΣ ΑΚΙΝΗΤΟΠΟΙΗΣΕΙΣ (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) ΜΗΤΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Γήπεδα Ορυχεία Κτίρια - Τεχνικές Εγκατ/σεις Λίμνες Μηχ/τα και εξοπλισμός Μέσα Μεταφοράς Έπιπλα και Σκεύη Ακιν/σεις υπό Εκτέλεση Σύνολο Αναπόσβεστη αξία 31 Δεκεμβρίου 2017 -Απόσχιση Λιγνιτικών Μονάδων 405.342 (1.778) 343.055 (280) 23.352 - 1.737.106 (149.352) 7.215.554 (634.888) 17.420 (2.818) 50.710 (3.944) 1.558.996 (30.313) 11.351.535 (823.373) 2.571 452 (51.177) 6.968 (788) - 940 (96.440) (4.045) 75.566 122.235 (509.260) (11.924) 226.668 2.421 (3.270) (17) - 3.778 (7.072) (395) 599 558.263 (317.551) 688.089 (668.007) (16.381) (5.179) 406.135 (1.003) 298.015 (194.231) 22.564 1.563.775 6.408.385 13.736 43.676 1.003 (5.427) 1.764.971 (949.537) (5.427) 10.521.257 (1.143.768) 10.068 - - (133.053) 820.798 5.056 395 - 703.265 6.092 89.129 - 15.749 18.659 57 (66.842) 71.070 (788) - 1.052 (86.785) (1.096) 23.229 134.159 (462.433) (10.634) 77.911 29 (3.085) (9) - 4.171 (6.708) (123) 941 468.510 (173.790) 607.921 (626.641) (11.862) (582) 31 Δεκεμβρίου 2019 422.351 (40.517) 156.622 21.776 105 1.382.976 (105) 6.986.741 15.728 42.353 37.923 1.148.077 (2.594) 10.176.626 31 Δεκεμβρίου 2017 Αξία κτήσης Συσσωρευμένες αποσβέσεις Αναπόσβεστο υπόλοιπο 405.342 405.342 955.706 (612.651) 343.055 39.816 (16.464) 23.352 2.057.091 (319.984) 1.737.107 9.004.029 (1.788.476) 7.215.553 28.619 (11.199) 17.420 123.717 (73.006) 50.711 1.558.996 1.558.996 14.173.316 (2.821.780) 11.351.535 31 Δεκεμβρίου 2018 Αξία κτήσης Συσσωρευμένες αποσβέσεις Αναπόσβεστο υπόλοιπο 406.135 406.135 945.156 (647.142) 298.014 39.817 (17.253) 22.564 1.942.438 (378.663) 1.563.775 8.489.895 (2.081.510) 6.408.385 25.984 (12.248) 13.737 110.029 (66.352) 43.677 1.764.971 13.724.425 (3.203.168) 10.521.258 31 Δεκεμβρίου 2019 Αξία κτήσης Συσσωρευμένες αποσβέσεις Απομείωσεις παγίων Αναπόσβεστο υπόλοιπο 422.351 422.351 987.585 (636.731) (194.231) 156.622 39.817 (18.041) 1.847.069 (464.092) 9.513.080 (2.526.338) 31.051 (15.323) 113.573 (71.220) 2.097.616 21.776 1.382.977 6.986.741 15.728 42.353 -Προσθήκες - Αποσβέσεις - Αποσύρσεις - Μεταφορές από έργα υπό κατασκευή - Μεταφορές - Λοιπές κινήσεις 31 Δεκεμβρίου 2018 -Απομειώσεις παγίων ορυχείων, Λιγνιτικών Μονάδων και πρόβλεψης αποκατάστασης εκτάσεων των Ορυχείων - Υπεραξίες / (υποαξίες) αναπροσαρμογής παγίων -Προσθήκη κόστους αποξήλωσης και απομάκρυνσης εγκαταστάσεων και εξοπλισμού Παραγωγικών Μονάδων και Ορυχείων και αποκατάστασης εκτάσεων Ορυχείων - Προσθήκες - Αποσβέσεις - Αποσύρσεις - Μεταφορές από έργα υπό κατασκευή - Λοιπές κινήσεις 146 129.629 1.764.971 (949.537) 1.148.077 15.052.140 (3.731.745) (1.143.768) 10.176.626 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 15. ΕΝΣΩΜΑΤΕΣ ΑΚΙΝΗΤΟΠΟΙΗΣΕΙΣ (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) Αναπροσαρμογή Ενσώματων Παγίων Περιουσιακών Στοιχείων Την 31 Δεκεμβρίου 2019, o Όμιλος, προέβη στην αναπροσαρμογή των εν λειτουργία ενσώματων παγίων περιουσιακών στοιχείων όπως αυτά είχαν κατά την ημερομηνία αυτή. Η αναπροσαρμογή η οποία πραγματοποιήθηκε σύμφωνα με το ΔΛΠ 16 από ανεξάρτητη εταιρεία εκτιμητών, δεν περιλάμβανε τις εκτάσεις λιμνών, τις εκτάσεις εξόρυξης λιγνίτη και τα έργα υπό κατασκευή. Επίσης, η αναπροσαρμογή των παγίων δεν έλαβε χώρα για τις θυγατρικές εταιρίες εκτός Ελλάδος. Τα αποτελέσματα της αναπροσαρμογής καταχωρήθηκαν στα βιβλία της Εταιρείας με ημερομηνία 31 Δεκεμβρίου 2019. Η προηγούμενη αναπροσαρμογή είχε διενεργηθεί με ημερομηνία 31 Δεκεμβρίου 2014. Η μέθοδος και οι σημαντικές παραδοχές που εφαρμόστηκαν από την ανεξάρτητη εταιρεία εκτιμητών, ήταν οι ακόλουθες: (α) Για τον υπολογισμό της εύλογης αξίας των παγίων, οι εκτιμητές έλαβαν υπόψη το Επιχειρησιακό Σχέδιο του Ομίλου, το οποίο προβλέπει μεταξύ άλλων την παύση λειτουργίας των λιγνιτικών μονάδων και των ορυχείων λιγνίτη σταδιακά μέχρι το 2028. (β) Το σύνολο της εκτιμηθείσας ακίνητης περιουσίας θεωρήθηκε ότι ανήκει κατά πλήρη κυριότητα στον Όμιλο (εκτός όσων είναι κοινόκτητα με την ΑΔΜΗΕ ΑΕ), ενώ, ακίνητα για τα οποία, ο Όμιλος γνωστοποίησε στην ανεξάρτητη εταιρεία εκτιμητών ή κατά τις αυτοψίες των εκτιμητών διαπιστώθηκε ότι υπάρχουν δεσμεύσεις, δεν αποτέλεσαν αντικείμενο αποτίμησης. (γ) Οι εκτιμητές υπέθεσαν ότι για το σύνολο της ακίνητης περιουσίας του, ο Όμιλος διαθέτει τους τίτλους ιδιοκτησίας, άδειες για κτιριακές εγκαταστάσεις και άλλες παρόμοιες εγκρίσεις, ή έχει μεριμνήσει για να τακτοποιήσει τυχόν εκκρεμότητες, όπως απαιτείται από την ελληνική νομοθεσία. (δ) Η πλειονότητα των ακινήτων που εκτιμήθηκαν θεωρήθηκε ότι ιδιοχρησιμοποιείται από τον Όμιλο, τόσο από τους Τομείς των Ορυχείων, Παραγωγής και Διανομής (ΔΕΔΔΗΕ Α.Ε.), όσο και για την κάλυψη των διοικητικών του υπηρεσιών και ότι, αναμένεται η ίδια χρήση καθ’ όλη τη διάρκεια της υπολοιπόμενης ωφέλιμης ζωής τους. (ε) Για τον προσδιορισμό της εύλογης αξίας (Σημ. 41) των γηπέδων, κτιρίων, έπιπλα & σκέυη και μεταφορικά μέσα εφαρμόστηκε η Προσέγγιση της Αγοράς (τεκμηρίωση με βάση τις συνθήκες της αγοράς). Για τον προσδιορισμό της εύλογης αξίας της ακίνητης περιουσίας ο εκτιμητής βασίστηκε σε στοιχεία έρευνας αγοράς την οποία πραγματοποίησε και σε στοιχεία που συνέλεξε από επαγγελματίες οι οποίοι δραστηριοποιούνται στην εκάστη διερευνηθείσα περιοχή των σχετικών ακινήτων και γηπέδων, προσαρμόζοντας τα στοιχεία της αγοράς ανάλογα με τις συνθήκες της εκάστοτε περιοχής και τα φυσικά χαρακτηριστικά των ακινήτων και γηπέδων του Ομίλου (μέγεθος, κατάσταση και ακριβή τοποθεσία). Στις περιπτώσεις των γηπέδων και κτιρίων όπου δεν εντοπίστηκαν επαρκή συγκριτικά στοιχεία εφαρμόστηκε η Προσέγγιση της Αξιοποίησης/ Υπολειμματική μέθοδος. Δεν πραγματοποιήθηκε ανάλυση του κόστους αποκατάστασης των γηπέδων μετά την απόσυρση των παραγωγικών μονάδων και την αδρανοποίηση των Ορυχείων. Σε κτίρια ειδικών χρήσεων, μηχανήματα και τεχνικά έργα (εξειδικευμένα πάγια), ο προσδιορισμός της εύλογης αξίας (Σημ. 41) έγινε με βάση την Προσέγγιση του Κόστους, και ειδικότερα με τη μέθοδο του αναπόσβεστου κόστους αντικατάστασης, στα πλαίσια της οποίας έγιναν οι προσαρμογές που χρειάζεται ώστε να αντανακλούν τη φυσική, λειτουργική, τεχνολογική και οικονομική απαξίωσή τους. Για το σύνολο του ηλεκτρομηχανολογικού εξοπλισμού ο εκτιμητής έλαβε υπόψη του τη χρονολογία κτήσης, τον βαθμό χρησιμοποίησης, συντήρησης και εμπορευσιμότητας αυτών. Στο σύνολο του ηλεκτρομηχανολογικού εξοπλισμού των λιγνιτικών μονάδων και των ορυχείων προσδόθηκε πέραν της φυσικής απαξίωσης και λειτουργική απαξίωση λαμβάνοντας υπόψη το άμεσο πλάνο απόσυρσης των μονάδων και ορυχείων, την τεχνολογία (καύσιμο) που αυτές χρησιμοποιούν, τη σχέση παραγωγής ενέργειας των μονάδων έναντι της εγκατεστημένης ισχύς τους και της αντίστοιχης αδρανοποίησης των Ορυχείων και των μονάδων. (στ) Η οικονομική απαξίωση καθορίστηκε από τον εκτιμητή κατόπιν ελέγχου της κερδοφορίας του Ομίλου (Profitability testing) εφαρμόζοντας τη μέθοδο της προσέγγισης της προσόδου, και ειδικότερα με την μέθοδο της προεξόφλησης ταμειακών ροών. Το επιτόκιο προεξόφλησης που χρησιμοποιήθηκε σε επίπεδο Ομίλου υπολογίσθηκε με βάση το WACC (μεσοσταθμικό κόστος κεφαλαίου) και ανήλθε σε 6,5%. Πραγματοποιήθηκε ανάλυση ευαισθησίας στην θετική ή αρνητική μεταβολή του προεξοφλητικού επιτοκίου κατά 0,25% και την θετική ή αρνητική μεταβολή του ρυθμού ανάπτυξης των ταμειακών ροών κατά 0,25% από την οποία δεν προέκυψε επιπλέον επιβάρυνση στα αποτελέσματα του Ομίλου. Από τη σύγκριση των αξιών που προέκυψαν από την εργασία των εκτιμητών με την αναπόσβεστη αξία των παγίων προέκυψε καθαρή υπεραξία της οποίας το ύψος για τον Όμιλο ανέρχεται σε € 1.261 εκατ. (Μητρική Εταιρεία: € 1.249 εκατ.) το οποίο καταχωρήθηκε απ’ ευθείας σε πίστωση των καταστάσεων συνολικών εισοδημάτων (€ 958,4 και € 949,9 εκατ. καθαρό από αναβαλλόμενους φόρους για τον Όμιλο και τη Μητρική Εταιρεία αντίστοιχα). Επίσης, ποσό € 672,4 εκατ. για τον Όμιλο (Μητρική Εταιρεία: € 546,6 εκατ.), το οποίο δε καλυπτόταν από υπεραξία προηγούμενων αναπροσαρμογών, βάρυνε τα αποτελέσματα της χρήσης που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 (€ 511 εκατ. και € 415 εκατ. καθαρό από αναβαλλόμενους φόρους για τον Όμιλο και τη Μητρική Εταιρεία αντίστοιχα). 147 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 15. ΕΝΣΩΜΑΤΕΣ ΑΚΙΝΗΤΟΠΟΙΗΣΕΙΣ (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) Αποθεματικό υπεραξίας αναπροσαρμογής παγίων περιουσιακών στοιχείων Ακολουθεί πίνακας στον οποίο παρουσιάζονται, η συνολική επίδραση της αναπροσαρμογής των παγίων περιουσιακών στοιχείων στις καταστάσεις συνολικού εισοδήματος και αποτελεσμάτων χρήσης, καθώς και η κίνηση του αποθεματικού της υπεραξίας αναπροσαρμογής. Όμιλος Εταιρεία Υπεραξία Αναπροσαρμογής (Υποαξία) Αναπροσαρμογής 2.195.266 (934.053) 2.172.260 (922.376) Σύνολο αναπροσαρμογής αξίας παγίων στοιχείων απευθείας σε κατάσταση συνολικού Εισοδήματος 1.261.213 1.249.884 Υποαξίες αποτίμησης παγίων περιουσιακών στοιχείων σε κατάσταση αποτελεσμάτων χρήσης (672.450) (546.620) 588.763 703.264 2.195.266 (524.897) (934.053) 224.173 2.172.260 (521.342) (922.376) 221.370 960.489 949.912 (672.450) (546.620) 161.388 131.189 (511.062) (415.431) 450.419 534.481 Αποθεματικό υπεραξίας αναπροσαρμογής παγίων περιουσιακών στοιχείων , μετά φόρων Υπόλοιπο 31.12.2018 Όμιλος 3.816.062 Εταιρεία 3.726.829 Μείωση λόγω υποαξιών αναπροσαρμογής Αύξηση λόγω υπεραξίας αναπροσαρμογής (709.880) 1.670.361 (701.006) 1.650.918 (18.141) (12.790) 92.298 92.298 (97.252) (97.252) 4.753.454 4.658.997 Συνολική Επίδραση αναπροσαρμογής 2019 Υπεραξία αναπροσαρμογής Αναβαλλόμενος φόρος (έξοδο) υπεραξίας (Υποαξία) Αναπροσαρμογής Αναβαλλόμενος φόρος έσοδο υπεραξίας Σύνολο αναπροσαρμογής αξίας παγίων στοιχείων απευθείας σε κατάσταση συνολικού Εισοδήματος, καθαρή από αναβαλλόμενους φόρους Υποαξίες αποτίμησης παγίων περιουσιακών στοιχείων σε κατάσταση αποτελεσμάτων χρήσης Αναβαλλόμενος φόρος έσοδο υποαξίας Σύνολο αναπροσαρμογής αξίας παγίων στοιχείων σε κατάσταση αποτελεσμάτων χρήσης, καθαρή από αναβαλλόμενους φόρους Συνολική Επίδραση αναπροσαρμογής 2019, καθαρή από αναβαλλόμενους φόρους Αποσύρσεις παγίων περιουσιακών στοιχείων Λοιπές κινήσεις με εις νέον (εκτός αναπροσαρμογής) Μείωση λόγω πρόβλεψης αποξήλωσης και απομάκρυνσης εγκαταστάσεων και εξοπλισμού Παραγωγικών Μονάδων Υπόλοιπο 31.12.2019 148 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 15. ΕΝΣΩΜΑΤΕΣ ΑΚΙΝΗΤΟΠΟΙΗΣΕΙΣ (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) Απομείωση εκτάσεων ορυχείων και ακινητοποιήσεων υπό εκτέλεση Στα πλαίσια του νέου επιχειρηματικού σχεδίου του Ομίλου και του πλάνου άμεσης απόσυρσης των λιγνιτικών μονάδων και ορυχείων, ο Όμιλός και η Μητρική Εταιρεία προχώρησε την 31 Δεκεμβρίου 2019 σε έλεγχο απομείωσης τους αξίας των εκτάσεων γης ορυχείων (αποτίμηση με την μέθοδο του κόστους) σε επίπεδο μεμονωμένων παγίων. Πιο συγκεκριμένα, για τα πάγια που δεν αναμένεται να χρησιμοποιηθούν καθόλου στην παραγωγική διαδικασία καθώς η ανακτήσιμη αξία τους είναι μηδενική, προχώρησε σε πλήρη απομείωση τους. Ενώ για τα πάγια εκείνα που αναμένεται να χρησιμοποιηθούν στην παραγωγική διαδικασία μέχρι την παύση λειτουργίας των Ορυχείων η Διοίκηση προσδιόρισε την ανακτήσιμη αξία τους βάσει της εκτιμώμενης μελλοντικής παραγωγικής δυναμικότητας. Την 31 Δεκεμβρίου 2019, ο Όμιλος και η Εταιρεία αναγνώρισε απομείωση για το σύνολο των Ορυχείων (εκτάσεις Ορυχείων και ακινητοποιήσεις υπό εκτέλεση) ύψους € 516 εκατ. και € 489 εκατ. αντίστοιχα. Απομείωση παγίων πρόβλεψης αποκατάστασης εκτάσεων ορυχείων Την 31 Δεκεμβρίου 2019, ο Όμιλος και η Μητρική Εταιρεία καταχώρησε το ποσό της επιπρόσθετης πρόβλεψης αποκατάστασης των εκτάσεων ορυχείων λόγω άμεσης απολιγνιτοποίησης κεφαλαιοποιώντας το σχετικό κόστος στις εκτάσεις ορυχείων, ενώ παράλληλα προχώρησε σε απομείωση ύψους € 66,67 εκατ. καθώς η αναπόσβεστη αξία αυτού υπερέβαινε την ανακτήσιμη αξία του. Απομείωση επένδυσης στην νέα Ατμοηλεκτρική Μονάδα, ισχύος 660 MW στην Πτολεμαΐδα Η κατασκευή της νέας ατμοηλεκτρικής μονάδας ισχύος 660MW στην Πτολεμαΐδα βρίσκεται σε εξέλιξη. Η ΔΕΗ A.E έχει ήδη καταβάλει δύο προκαταβολές, ύψους Ευρώ 197,88 εκατ. εκάστη, έναντι αντίστοιχων Εγγυητικών Επιστολών Προκαταβολής για ποσό ίσο με Ευρώ 226,77 εκατ. εκάστη. Μετά από σχετική Απόφαση του ΔΣ της Εταιρείας την 05.04.2017, εκδόθηκε το Συμπλήρωμα Νο 1 της Σύμβασης ΔΜΚΘ – 11 09 5052, με το οποίο αντικαταστάθηκε ο Συμβατικός Πίνακας Υλικών και Τιμών με νέο Πίνακα Υλικών και Τιμών, που περιλαμβάνει περαιτέρω ανάλυση των τιμημάτων, σύμφωνα με σχετικό συμβατικό όρο. Επιπροσθέτως, για τις ανάγκες πραγματοποίησης δοκιμών του εξοπλισμού του Έργου (commissioning), η ΔΕΗ Α.Ε και ο Ανάδοχος υπέγραψαν στις 04.07.2019 το Συμπλήρωμα Νο2 της Σύμβασης, σύμφωνα με το οποίο, ο Ανάδοχος αναλαμβάνει την κατασκευή και θέση σε λειτουργία μίας Προσωρινής Διασύνδεσης της γραμμής μεταφοράς 150 kV με τον Εφεδρικό Μ/Σ Βοηθητικών της Μονάδας. Η συνολική δαπάνη για το έργο την 31.12.2019 ανέρχεται σε Ευρώ 1,355 δις. Την 31 Δεκεμβρίου 2019, η Μητρική Εταιρεία προχώρησε σύμφωνα με το ΔΛΠ 36, σε έλεγχο απομείωσης του συνολικού κόστους του έργου, δεδομένου ότι το πλάνο απόσυρσης των λιγνιτικών μονάδων αποτελεί ένδειξη απομείωσης. Το ανακτήσιμο ποσό της ανωτέρω επένδυσης προσδιορίστηκε με βάση τη μέθοδο της Αξίας λόγω Χρήσης. Για την εκτίμηση της Αξίας λόγω Χρήσης εφαρμόστηκε η μέθοδος προεξόφλησης των μελλοντικών ταμειακών ροών της επένδυσης και χρησιμοποιήθηκε επιτόκιο προεξόφλησης (μεσοσταθμικό κόστος κεφαλαίου-«WACC») 5,4%. Οι βασικές παραδοχές που έγιναν αφορούσαν τα μελλοντικά κόστη λειτουργίας της μονάδας (κόστος καυσίμων, κόστος δικαιωμάτων εκπομπών CO2 κλπ), τα αναμενόμενα έσοδα καθώς και την εκτίμηση του επιπρόσθετου κόστους επένδυσης λόγω αλλαγής του μίγματος καυσίμου μετά το 2028. Με βάση τα αποτελέσματα του ελέγχου απομείωσης κατά την 31 Δεκεμβρίου 2019 προέκυψε ζημία απομείωσης ύψους Ευρώ 589 εκατ. η οποία επιβάρυνε ισόποσα τα αποτελέσματα του Ομίλου και της Μητρικής Εταιρείας. Απομείωση ακινητοποιήσεων υπό εκτέλεση λοιπών Λιγνιτικών Μονάδων Λαμβάνοντας υπόψη την πρόωρη απόσυρση όλων των Μονάδων του ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου μέχρι το τέλος του 2023, η Μητρική Εταιρεία προχώρησε σε απομείωση μέρους του κόστους των έργων υπο εκτέλεση που υλοποιούνται προκειμένου να υπάρξει περιβαλλοντική προσαρμογή των Μονάδων Ι, ΙΙ, ΙΙΙ και V στις απαιτήσεις της Οδηγίας 2010/75/ΕΕ και συμμόρφωση με τους στόχους του Μεταβατικού Εθνικού Σχεδίου Μείωσης Εκπομπών, δεδομένου ότι η εκτιμώμενη ωφέλιμη διάρκεια ζωής των ανωτέρω σημαντικών περιβαλλοντικών αναβαθμίσεων των Μονάδων δεν θα υπερβαίνει τα 3 έτη κατά μέγιστο. Σημειώνεται ότι η υλοποίηση των συγκεκριμένων έργων αποφασίστηκε σε προηγούμενες περιόδους και με διαφορετικές παραδοχές για την εκτιμώμενη ωφέλιμη διάρκεια ζωής των Μονάδων αυτών. Η ζημία απομείωσης ανήλθε σε Ευρώ 34.048 χιλ. και επιβάρυνε ισόποσα τα αποτελέσματα του Ομίλου και της Μητρικής Εταιρείας. Επιπρόσθετα, από την συγκεκριμένη περιβαλλοντική υποχρέωση, η Μητρική Εταιρεία σχημάτισε πρόβλεψη ζημίας από κόστη που δεν μπορούν να αποφευχθούν ποσού € 45,7 εκατ. (σημ. 32) βάσει του ΔΛΠ 37 (επαχθείς συμβάσεις) επιβαρύνοντας ισόποσα τα αποτελέσματα του Ομίλου και της Μητρικής Εταιρείας . Κεφαλαιοποίηση κόστους δανεισμού: Ο Όμιλος και η Μητρική Εταιρεία κεφαλαιοποίησε κόστος δανεισμού για έργα υπό εκτέλεση συνολικού ύψους € 22,2 εκατ. για την χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 (2018: €12,9 εκατ). Ύπαρξη βαρών επί των ενσώματων ακινητοποιήσεων: Δεν υφίστανται βάρη και οι διεκδικήσεις επί των ενσώματων ακινητοποιήσεων του Ομίλου κρίνονται ως μη ουσιώδεις. 149 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 16. ΑΣΩΜΑΤΕΣ ΑΚΙΝΗΤΟΠΟΙΗΣΕΙΣ Όμιλος Λογισμικό Καθαρή αξία 1 Ιανουαρίου Προσθήκες Αναλώσεις Αποσβέσεις (Σημ. 9) Αποσύρσεις Μεταφορές 31 Δεκεμβρίου 22.792 8.395 (7.136) (16) 582 24.617 31.12.2019 Δικαιώματα Εκπομπών 177.731 551.831 (673.256) 56.306 Σύνολο Λογισμικό 200.523 560.226 (673.256) (7.136) (16) 582 80.923 17.587 16.095 (10.879) (1) (10) 22.792 31.12.2018 Δικαιώματα Εκπομπών 59.038 581.009 (462.316) 177.731 Σύνολο 76.625 597.104 (462.316) (10.879) (1) (10) 200.523 Εταιρεία 11.905 31.12.2019 Δικαιώματα Εκπομπών 177.731 1.060 (4.795) (4) 582 8.748 Λογισμικό Καθαρή αξία 1 Ιανουαρίου Απόσχιση Λιγνιτικών Μονάδων (Σημ.4) Προσθήκες Αναλώσεις Αποσβέσεις (Σημ. 9) Αποσύρσεις Μεταφορές 31 Δεκεμβρίου Σύνολο Λογισμικό 189.636 12.386 (310) - (310) 551.831 (673.256) - 552.891 (673.256) (4.795) 5.532 (5.702) 581.009 (462.316) - 586.541 (462.316) (5.702) 56.306 (4) 582 65.054 (1) 11.905 177.731 (1) 189.636 Η αξία του λογισμικού αναλύεται ως εξής: Όμιλος 31 Δεκεμβρίου 2017 Αξία κτήσης Σωρευμένες αποσβέσεις Καθαρή αξία 31 Δεκεμβρίου 2018 Απόσχιση Λιγνιτικών Μονάδων Αξία κτήσης Σωρευμένες αποσβέσεις Καθαρή αξία 31 Δεκεμβρίου 2019 Αξία κτήσης Σωρευμένες αποσβέσεις Καθαρή αξία 31.12.2018 Δικαιώματα Εκπομπών 59.038 Εταιρεία 86.881 (69.295) 17.586 68.513 (56.127) 12.386 85.391 (80.185) 22.792 (310) 61.659 (61.830) 11.905 89.146 (87.321) 24.617 63.468 (66.625) 8.748 150 Σύνολο 71.424 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 17. ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΣΕ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ Οι άμεσες θυγατρικές εταιρείες της Μητρικής Εταιρείας και η αξία της συμμετοχής σε αυτές είναι ως ακολούθως: Εταιρεία 31.12.2019 31.12.2018 ΔΕΔΔΗΕ Α.Ε. ΔΕΗ Ανανεώσιμες Α.Ε. PPC FINANCE PLC PPC BULGARIA JSCo PPC ELEKTRIK TEDARIK VE TICARET AS PPC ALBANIA EDS DOO Skopje ΛΙΓΝΙΤΙΚΗ ΜΕΛΙΤΗΣ Α.Ε. ΛΙΓΝΙΤΙΚΗ ΜΕΓΑΛΟΠΟΛΗΣ Α.Ε. 56.982 155.608 59 522 1.350 150 6.600 221.271 56.982 155.608 59 522 1.350 150 4.800 117.200 115.200 451.871 Οι ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις περιλαμβάνουν τις οικονομικές καταστάσεις της ΔΕΗ και των θυγατρικών της (ενοποίηση με τη μέθοδο της ολικής ενσωμάτωσης). Τον Ιανουάριο 2019, το Δ.Σ. της Μητρικής Εταιρείας αποφάσισε την αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου των 100% θυγατρικών εταιρειών της με την επωνυμία «Λιγνιτική Μεγαλόπολης Α.Ε.» και «Λιγνιτική Μελίτης Α.Ε.» κατά Ευρώ 11,6 εκατ. και Ευρώ 7,3 εκατ. αντίστοιχα με έκδοση Ευρώ 2,9 εκατ. και Ευρώ 1,8 εκατ. αντίστοιχα κοινών ονομαστικών μετοχών ονομαστικής αξίας τεσσάρων (4) ευρώ ανά μετοχή και τιμή διάθεσης τεσσάρων (4) ευρώ ανά μετοχή και για τις δύο θυγατρικές.H Μητρική Εταιρεία κατέβαλε τα ως άνω ποσά στις 18/4/2019. Επιπρόσθετα, την 30.06.2019 διενεργήθηκε απομείωση της αξίας της συμμετοχής των δύο ανωτέρω αναφερόμενων θυγατρικών εταιρειών ύψους Ευρώ 102,3 εκατ. Δεδομένου ότι υπήρξε άγονη η διαγωνιστική διαδικασία για την πώληση των λιγνιτικών θυγατρικών, η λειτουργική τους κερδοφορία (EBITDA) με ημερομηνία 31.12.2019 είναι αρνητική, δεν αναμένεται η είσπραξη μερίσματος στο μέλλον, και λαμβανομένου επίσης υπόψη του γεγονότος ότι η Μητρική Εταιρεία έλαβε απόφαση εντός του Απριλίου 2020 για την κεφαλαιοποίηση των απαιτήσεών της ποσού € 104,4 εκατ. από τις θυγατρικές αυτές, την 31 Δεκεμβρίου 2019 η Μητρική Εταιρεία απομείωσε πλήρως την συμμετοχή της στις Λιγνιτικές Θυγατρικές. Θυγατρική Ποσοστό συμμετοχής 31.12.2019 31.12.2018 Χώρα και Eτος ίδρυσης Αντικείμενο ΔΕΗ Ανανεώσιμες Α.Ε. 100% 100% Ελλάδα, 1998 ΑΠΕ ΔΕΔΔΗΕ Α.Ε. 100% 100% Ελλάδα, 1999 ΕΔΔΗΕ Αρκαδικός Ήλιος 1 Α.Ε. 100% 100% Ελλάδα, 2007 ΑΠΕ Αρκαδικός Ήλιος 2 Α.Ε. 100% 100% Ελλάδα, 2007 ΑΠΕ ΗΛΙΑΚΟ ΒΕΛΟΣ 1 Α.Ε. 100% 100% Ελλάδα, 2007 ΑΠΕ ΑΜΑΛΘΕΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Α.Ε. 100% 100% Ελλάδα, 2007 ΑΠΕ SOLARLAB A.E. 100% 100% Ελλάδα, 2007 ΑΠΕ Ηλιακά Πάρκα Δυτικής Μακεδονίας 1 Α.Ε. 100% 100% Ελλάδα, 2007 ΑΠΕ Ηλιακά Πάρκα Δυτικής Μακεδονίας 2 Α.Ε. 100% 100% PPC FINANCE PLC 100% 100% PPC Bulgaria JSCo 85% 85% Ελλάδα, 2007 Ηνωμένο Βασίλειο, 2009 Βουλγαρία, 2014 PPC Elektrik Tedarik Ve Ticaret A.S. 100% 100% Τουρκία, 2014 Εμπορία Η/Ε ΦΟΙΒΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Α.Ε. 100% 100% Ελλάδα, 2007 ΑΠΕ PPC ALBANIA 100% 100% Αλβανία, 2017 Εμπορία Η/Ε ΓΕΩΘΕΡΜΙΚΟΣ ΣΤΟΧΟΣ Α.Ε. 100% 100% Ελλάδα, 2017 ΑΠΕ WINDARROW MOYZAKI ENERGY S.A. EDS DOO Skopje. 100% 100% Ελλάδα, 2018 ΑΠΕ 100% 100% ΔτΒΜ, 2012 Εμπορία Η/Ε EDS DOO Belgrade. 100% 100% Σερβία 2016 Εμπορία Η/Ε EDS International SK SRO. 100% 100% Σλοβακία 2012 Εμπορία Η/Ε EDS International KS LLC. 100% 100% Κόσοβο 2016 Εμπορία Η/Ε ΛΙΓΝΙΤΙΚΗ ΜΕΛΙΤΗΣ Α.Ε. 100% 100% Ελλάδα 2018 Παραγωγή Η/Ε ΛΙΓΝΙΤΙΚΗ ΜΕΓΑΛΟΠΟΛΗΣ Α.Ε. 100% 100% Ελλάδα 2018 Παραγωγή Η/Ε 151 ΑΠΕ Χρηματοοικονομικές υπηρεσίες Εμπορία Η/Ε ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 18. ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΣΕ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ Οι συγγενείς επιχειρήσεις του Ομίλου και της Εταιρείας κατά την 31 Δεκεμβρίου 2019 και την 31 Δεκεμβρίου 2018 είχαν ως εξής (ενοποίηση με τη μέθοδο της καθαρής θέσης): Όμιλος 31.12.2019 31.12.2018 ΔΕΗ Ανανεώσιμες ΡΟΚΑΣ Α.Β.Ε.Ε. ΔΕΗ Ανανεώσιμες ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή Α.Ε. ΔΕΗ Ανανεώσιμες ΝΑΝΚΟ Ενέργεια – ΜΥΗΕ Γιτάνη Α.Ε. ΔΕΗ Ανανεώσιμες ΜΕΚ Ενεργειακή Α.Ε. ΔΕΗ Ανανεώσιμες ΕΛΤΕΒ ΑΕΙΦΟΡΟΣ Α.Ε. ΔΕΗ Ανανεώσιμες EDF EN GREECE Α.Ε. Αιολικό Πάρκο ΛΟΥΚΟ Α.Ε. Αιολικό Πάρκο ΜΠΑΜΠΟ ΒΙΓΛΙΕΣ Α.Ε. Αιολικό Πάρκο ΚΙΛΙΖΑ Α.Ε. Αιολικό Πάρκο ΛΕΥΚΙΒΑΡΙ Α.Ε. Αιολικό Πάρκο ΑΓΙΟΣ ΟΝΟΥΦΡΙΟΣ Α.Ε. ΟΡΟΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΕΠΕ ATTICA GREENESCO ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Α.Ε. VOLTERRA ΛΥΚΟΒΟΥΝΙ ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΑΕ VOLTERRA Κ-R ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΑΕ Waste Syclo A.E. PPC Solar Solutions A.E. 2.675 3.247 1.965 263 2.572 7.838 13 13 18 17 20 229 8.701 7.801 32 960 36.364 2.540 3.245 2.075 248 2.820 7.754 15 17 22 20 23 193 80 37 960 20.049 Εταιρεία 31.12.2019 31.12.2018 37 960 997 37 960 997 Το σύνολο των συγγενών επιχειρήσεων του Ομίλου και της Εταιρείας είχε ως εξής: Συγγενής ΔΕΗ Ανανεώσιμες ΡΟΚΑΣ Α.Β.Ε.Ε. ΔΕΗ Ανανεώσιμες ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή Α.Ε. ΔΕΗ Ανανεώσιμες ΝΑΝΚΟ Ενέργεια – ΜΥΗΕ Γιτάνη Α.Ε. ΔΕΗ Ανανεώσιμες ΜΕΚ Ενεργειακή Α.Ε. ΔΕΗ Ανανεώσιμες ΕΛΤΕΒ ΑΕΙΦΟΡΟΣ Α.Ε. ΔΕΗ Ανανεώσιμες EDF EN GREECE Α.Ε. ΕΕΝ ΒΟΙΩΤΙΑ Α.Ε. Αιολικό Πάρκο ΛΟΥΚΟ Α.Ε. Αιολικό Πάρκο ΜΠΑΜΠΟ ΒΙΓΛΙΕΣ Α.Ε. Αιολικό Πάρκο ΚΙΛΙΖΑ Α.Ε. Αιολικό Πάρκο ΛΕΥΚΙΒΑΡΙ Α.Ε. Αιολικό Πάρκο ΑΓΙΟΣ ΟΝΟΥΦΡΙΟΣ Α.Ε. Σημ. 1 Ποσοστό συμμετοχής 31.12.19 31.12.18 49,00% 49,00% 49,00% 49,00% 49,00% 49,00% 49,00% 49,00% 49,00% 49,00% 49,00% 49,00% 46,60% 46,60% 49,00% 49,00% 49,00% 49,00% 49,00% 49,00% 49,00% 49,00% 49,00% 49,00% Χώρα& έτος ίδρυσης Ελλάδα, 2000 Ελλάδα, 2000 Ελλάδα, 2000 Ελλάδα, 2001 Ελλάδα, 2004 Ελλάδα, 2007 Ελλάδα, 2007 Ελλάδα, 2008 Ελλάδα, 2008 Ελλάδα, 2008 Ελλάδα, 2008 Ελλάδα, 2008 Waste Syclo A.E. 49,00% 49,00% Ελλάδα, 2011 PPC Solar Solutions A.E. ΟΡΟΣ Ενεργειακή Α.Ε. ATTICA GREENESCO ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Α.Ε. VOLTERRA ΛΥΚΟΒΟΥΝΙ ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΑΕ VOLTERRA Κ-R ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΑΕ 49,00% 49,00% 49,00% 45,00% 45,00% 49,00% 49,00% 49,00% - Ελλάδα, 2014 Ελλάδα, 2017 Ελλάδα, 2017 Ελλάδα, 2017 Ελλάδα, 2014 2 1. Ενοποιείται από τη συγγενή επιχείρηση ΔΕΗ Ανανεώσιμες EDF EN GREECE Α.Ε., καθόσον συμμετέχει με ποσοστό 95% στο μετοχικό της κεφάλαιο 2. Η Θυγατρική της ΔΕΗ Ανανεώσιμες Α.Ε., ΑΜΑΛΘΕΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Α.Ε. εξαγόρασε το 49% της εν λόγω εταιρείας. 152 Αντικείμενο ΑΠΕ ΑΠΕ ΑΠΕ ΑΠΕ ΑΠΕ ΑΠΕ ΑΠΕ ΑΠΕ ΑΠΕ ΑΠΕ ΑΠΕ ΑΠΕ Υπηρεσίες Διαχ/σης Αποβλήτων ΑΠΕ ΑΠΕ Εν.Υπ. ΑΠΕ ΑΠΕ ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 18.ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΣΕ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) Συμφωνία συνεργασίας ΔΕΗ και VOLTERRA Στις 15 Ιούλιου 2019 και στις 18 Ιούλιου 2019 ολοκληρώθηκε η εξαγορά από τη ΔΕΗ Ανανενώσιμες, του 45% των αιολικών πάρκων συνολικής ισχύος 69,7 MW των εταιρειών VOLTERRA ΛΥΚΟΒΟΥΝΙ ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΑΕ ΚΑΙ VOLTERRA K-R ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΑΕ οι οποίες ήταν 100% θυγατρικές της VOLTERRA Ανώνυμη Εταιρεία Παραγωγής και Εμπορίας Ενέργειας (“VOLTERRA’), θυγατρική του Ομίλου AVAX. Συγκεκριμένα, η ΔΕΗ Ανανεώσιμες εξαγόρασε το 45% των μετοχών δυο εταιρειών (SPV) της VOLTERRA έναντι συνολικού τιμήματος Ευρώ 15,8 εκατ. που έχουν στην κατοχή τους αντίστοιχα η μία ( VOLTERRA K-R ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ Α.Ε.) δυο αιολικά πάρκα στην Αιτωλοακαρνανία ισχύος 16 MW που ήδη λειτουργούν με Feed – in Premium (FiP) 98 €/MWh και η άλλη (VOLTERRA ΛΥΚΟΒΟΥΝΙ ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ Α.Ε.) δυο αιολικά πάρκα στη Βοιωτία το ένα ισχύος 42,9 MW με FiP 98€/MWh και το άλλο 10,8 MW με FiP 56,45 €/MWh, των οποίων η κατασκευή έχει ήδη ξεκινήσει. Η συγκεκριμένη επιχειρηματική πρωτοβουλία της σύμπραξης του Ομίλου ΔΕΗ μέσω της 100% θυγατρικής της ΔΕΗ Ανανενώσιμες με την εταιρεία VOLTERRA για την από κοινού ανάπτυξη και εκμετάλλευση των Α/Π, εντάσσεται στο στρατηγικό σχέδιο της ΔΕΗ για ανάπτυξη των ΑΠΕ. Οι πίνακες που ακολουθούν παρουσιάζουν το ποσοστό της ΔΕΗ Α.Ε. (άμεσα ή έμμεσα) στα οικονομικά μεγέθη των συγγενών επιχειρήσεων κατά την 31.12.2019 και 31.12.2018 αντίστοιχα. ΔΕΗ Ανανεώσιμες ΡΟΚΑΣ Α.Β.Ε.Ε. ΔΕΗ Ανανεώσιμες ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή Α.Ε. ΔΕΗ Ανανεώσιμες ΝΑΝΚΟ Ενέργεια – ΜΥΗΕ Γιτάνη Α.Ε. ΔΕΗ Ανανεώσιμες ΜΕΚ Ενεργειακή Α.Ε. ΔΕΗ Ανανεώσιμες ΕΛΤΕΒ Α.Ε. - ΣΜΥΞΙΩΤΙΚΟ ΔΕΗ Ανανεώσιμες EDF EN GREECE Α.Ε. Αιολικό Πάρκο ΛΟΥΚΟ Α.Ε. Αιολικό Πάρκο ΜΠΑΜΠΟ ΒΙΓΛΙΕΣ Α.Ε. Αιολικό Πάρκο ΚΙΛΙΖΑ Α.Ε. Αιολικό Πάρκο ΛΕΥΚΙΒΑΡΙ Α.Ε. Αιολικό Πάρκο ΑΓΙΟΣ ΟΝΟΥΦΡΙΟΣ Α.Ε. Όρος Ενεργειακή Α.Ε. GREENESCO Ενεργειακή Α.Ε. VOLTERRA ΛΥΚΟΒΟΥΝΙ ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΑΕ VOLTERRA Κ-R ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΑΕ Σύνολο ΔΕΗ Ανανεώσιμες ΡΟΚΑΣ Α.Β.Ε.Ε. ΔΕΗ Ανανεώσιμες ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή Α.Ε. ΔΕΗ Ανανεώσιμες ΝΑΝΚΟ Ενέργεια – ΜΥΗΕ Γιτάνη Α.Ε. ΔΕΗ Ανανεώσιμες ΜΕΚ Ενεργειακή Α.Ε. ΔΕΗ Ανανεώσιμες ΕΛΤΕΒ Α.Ε. - ΣΜΥΞΙΩΤΙΚΟ ΔΕΗ Ανανεώσιμες EDF EN GREECE Α.Ε. Αιολικό Πάρκο ΛΟΥΚΟ Α.Ε. Αιολικό Πάρκο ΜΠΑΜΠΟ ΒΙΓΛΙΕΣ Α.Ε. Αιολικό Πάρκο ΚΙΛΙΖΑ Α.Ε. Αιολικό Πάρκο ΛΕΥΚΙΒΑΡΙ Α.Ε. Αιολικό Πάρκο ΑΓΙΟΣ ΟΝΟΥΦΡΙΟΣ Α.Ε. Όρος Ενεργειακή Α.Ε. ATTICA GREENESCO Ενεργειακή Α.Ε. Σύνολο Ενεργητικό 3.101 10.008 31 Δεκεμβρίου 2019 Υποχρεώσεις 885 6.807 Ίδια Κεφάλαια 2.216 3.201 2.995 16 2.979 1.929 4.261 18.885 14 19 22 18 22 1.032 190 14.084 13.061 69.641 1.322 1.689 13.509 2 7 4 2 3 901 263 6.324 7.846 39.580 607 2.572 5.376 12 12 18 16 19 131 (73) 7.760 5.215 30.061 Ενεργητικό 3.142 6.503 3.187 2.100 4.580 19.758 16 21 24 21 24 1.077 179 40.632 31 Δεκεμβρίου 2018 Υποχρεώσεις 913 3.258 98 1.509 1.761 14.889 2 16 2 1 1 975 107 23.532 Ίδια Κεφάλαια 2.229 3.246 3.089 591 2.820 4.869 15 21 21 20 23 102 72 17.118 Ο πίνακας που ακολουθεί παρουσιάζει το ποσοστό συμμετοχής της ΔΕΗ στα έσοδα και τα αποτελέσματα των συγγενών επιχειρήσεων: 153 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 18.ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΣΕ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) ΔΕΗ Ανανεώσιμες ΡΟΚΑΣ Α.Β.Ε.Ε. ΔΕΗ Ανανεώσιμες ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή Α.Ε. ΔΕΗ Ανανεώσιμες ΝΑΝΚΟ Ενέργεια – ΜΥΗΕ Γιτάνη Α.Ε. ΔΕΗ Ανανεώσιμες ΜΕΚ Ενεργειακή Α.Ε. ΔΕΗ Ανανεώσιμες ΕΛΤΕΒ Α.Ε. ΣΜΥΞΙΩΤΙΚΟ ΔΕΗ Ανανεώσιμες EDF EN GREECE Α.Ε. Αιολικό Πάρκο ΛΟΥΚΟ Α.Ε. Αιολικό Πάρκο ΜΠΑΜΠΟ ΒΙΓΛΙΕΣ Α.Ε. Αιολικό Πάρκο ΛΕΥΚΙΒΑΡΙ Α.Ε. Αιολικό Πάρκο ΑΓΙΟΣ ΟΝΟΥΦΡΙΟΣ Α.Ε. Αιολικό Πάρκο ΚΙΛΙΖΑ Α.Ε. Όρος Ενεργειακή Α.Ε. GREENESCO Ενεργειακή Α.Ε. VOLTERRA ΛΥΚΟΒΟΥΝΙ ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΑΕ VOLTERRA Κ-R ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΑΕ Σύνολο Χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2018 Κέρδη/ Κέρδη/ Έσοδα Έσοδα (ζημίες) (ζημίες) 735 505 763 543 1.071 369 1.493 866 517 159 701 306 1.132 530 2.757 187 181 1.485 8.595 665 301 507 (3) (4) (4) (4) (4) 36 (146) (104) 164 2.437 1.163 559 2.611 2 49 90 7.431 704 253 278 (3) (4) (3) (2) (3) (1) (173) 2.761 19.ΣΥΝΑΛΛΑΓΕΣ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΙΠΑ ΜΕ ΣΥΝΔΕΜΕΝΑ ΜΕΡΗ Τα υπόλοιπα της Μητρικής Εταιρείας με θυγατρικές επιχειρήσεις την 31 Δεκεμβρίου 2019 και την 31 Δεκεμβρίου 2018 έχουν ως εξής: 31 Δεκεμβρίου 2019 Απαιτήσεις (Υποχρεώσεις) Θυγατρικές επιχειρήσεις ΔΕΗ Ανανεώσιμες Α.Ε. ΔΕΔΔΗΕ Α.Ε. ΛΙΓΝΙΤΙΚΗ ΜΕΓΑΛΟΠΟΛΗΣ Α.Ε. ΛΙΓΝΙΤΙΚΗ ΜΕΛΙΤΗΣ Α.Ε. PPC Finance Plc. PPC Elektrik PPC Bulgaria JSCO PPC Albania EDS DOO Skopje 1.420 309.426 69.226 39.000 645 2 230 386 420.335 (562.819) (1.309) (57) (1.808) (20) (566.013) 31 Δεκεμβρίου 2018 Απαιτήσεις (Υποχρεώσεις) 886 770.720 27.481 18.023 160 1.230 818.500 (1.044.145) (343) (3.259) (62) (1.863) (131) (1.049.803) Τα ανωτέρω αναφερόμενα υπόλοιπα απαιτήσεων και υποχρεώσεων με τη θυγατρική PPC Finance Plc αφορούν τα διαχειριστικά της έξοδα, με τα οποία τελικώς επιβαρύνεται η Μητρική Εταιρεία. Εταιρικός μετασχηματισμός της θυγατρικής εταιρείας Energy Delivery Solutions EDS Doo (EDS) Τον Ιούλιο 2019, το Δ.Σ. της Μητρικής Εταιρείας ενέκρινε τον εταιρικό μετασχηματισμό της θυγατρικής εταιρείας EDS DOOEL Skopje από Μονοπρόσωπη ΕΠΕ σε Ανώνυμη Εταιρεία (JSC). Επίσης ενέκρινε την καταβολή ποσού 1.800.000 Ευρώ ως αρχικό κεφάλαιο με σκοπό να κλείσει η αρνητική θέση της εταιρείας για το έτος 2018, να καταβληθεί το υποχρεωτικό από το Δίκαιο της Βόρειας Μακεδονίας ποσό για το μετασχηματισμό της εταιρείας σε Ανώνυμη Εταιρεία και να προκύψει θετική καθαρή θέση για την έναρξη της λειτουργίας της σε Α.Ε. Η καταβολή του ανωτέρω ποσού πραγματοποιήθηκε στις 7.8.2019. Την 31 Δεκεμβρίου 2019, η Μητρική Εταιρεία αναγνώρισε πρόβλεψη αναμενόμενης πιστωτικής ζημίας επί απαιτήσεων για τη θυγατρική εταιρεία «Λιγνιτική Μεγαλόπολης Α.Ε». και τη «Λιγνιτική Μελίτης Α.Ε». ύψους € 65,6 εκατ. και € 38,8 εκατ. 154 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 19.ΣΥΝΑΛΛΑΓΕΣ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΙΠΑ ΜΕ ΣΥΝΔΕΜΕΝΑ ΜΕΡΗ (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) Οι συναλλαγές με θυγατρικές επιχειρήσεις για την περίοδο που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 και την 31 Δεκεμβρίου 2018 έχουν ως εξής: 31 Δεκεμβρίου 2019 Τιμολογήσεις Τιμολογήσεις προς από Θυγατρικές επιχειρήσεις ΔΕΗ Ανανεώσιμες Α.Ε. ΔΕΔΔΗΕ Α.Ε. ΛΙΓΝΙΤΙΚΗ ΜΕΓΑΛΟΠΟΛΗΣ Α.Ε. ΛΙΓΝΙΤΙΚΗ ΜΕΛΙΤΗΣ Α.Ε. PPC Finance Plc PPC Elektrik PPC Bulgaria JSCO PPC Albania EDS DOO Skopje 2.106 1.891.133 112.372 45.526 115 1.076 2.052.328 (2.135.018) (779) (6.473) (3.119) (44.449) (62) (3.056) (2.192.956) 31 Δεκεμβρίου 2018 Τιμολογήσεις Τιμολογήσεις Προς Από 2.387 1.689.607 56.171 27.305 2 113 260 1.775.845 (1) (2.057.736) (277) (22.606) (4.981) (44.024) (210) (954) (2.130.789) Τα ανωτέρω αναφερόμενα ποσά τιμολογήσεων με τη θυγατρική PPC Finance Plc αφορούν τα διαχειριστικά της έξοδα, με τα οποία τελικώς επιβαρύνεται η Μητρική Εταιρεία. Παροχή εγγυήσεων υπέρ της θυγατρικής εταιρείας ΔΕΗ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ Α.Ε. Κατά την 31.12.2019 υφίσταται εταιρική εγγύηση της Μητρικής Εταιρείας, συνολικού πιστωτικού ορίου μέσω ανοιχτών αλληλόχρεων λογαριασμών, μέχρι του ποσού των 8 εκ. ευρώ, από τα οποία είχε χρησιμοποιηθεί ποσό ύψους Ευρώ 465 χιλ. που αφορούσε σε εγγυητικές επιστολές. Παροχή εγγυήσεων υπέρ της θυγατρικής εταιρείας Energy Delivery Solutions EDS Doo (EDS) Κατά την 31.12.2019 υφίστανται εταιρικές εγγυήσεις της Μητρικής Εταιρείας, συνολικού πιστωτικού ορίου, για δάνεια του Ομίλου EDS, μέχρι του ποσού των Ευρώ 22 εκατ., που αφορούσε κεφάλαιο κίνησης, από τα οποία είχε χρησιμοποιηθεί ποσό ύψους Ευρώ 19 εκατ. περίπου, που αφορούσε εκταμιευμένα ποσά δανείων. Παροχή εγγυήσεων υπέρ της θυγατρικής εταιρείας Energy Delivery Solutions EDS Doo (EDS), προς Εταιρείες Προμηθευτών Η/Ε Κατά την 31.12.2019 υφίσταται εγγύηση της Μητρικής Εταιρείας για πιστωτικές γραμμές της EDS DOO με τις Εταιρείες προμήθειας Η/Ε,Energy Financing Team AG και Petrol D.D. ύψους έως Ευρώ 3 εκατ. Σημαντικές Συναλλαγές και υπόλοιπα με άλλες εταιρείες στις οποίες συμμετέχει το Ελληνικό Δημόσιο Ο πίνακας που ακολουθεί παρουσιάζει τις συναλλαγές και τα υπόλοιπα με τις εταιρείες Ελληνικά Πετρέλαια (“ΕΛΠΕ”) και Δημόσια Επιχείρηση Αερίου («ΔΕΠΑ») οι οποίες είναι προμηθευτές υγρών καυσίμων και φυσικού αερίου, αντίστοιχα, και στις οποίες συμμετέχει το Ελληνικό Δημόσιο. Επιπλέον, παρουσιάζονται οι συναλλαγές και τα υπόλοιπα με τον ΔΑΠΕΕΠ Α.Ε. (πρώην ΛΑΓΗΕ Α.Ε.), την ΕΧΕ Α.Ε, την ΑΔΜΗΕ Α.Ε, ΛΑΡΚΟ Γ.Μ.Μ.Α.Ε. 1.1.2019 – 31.12.2019 ΕΛΠΕ ΔΕΠΑ ΔΑΠΕΕΠ Α.Ε. (πρώην ΛΑΓΗΕ Α.Ε.) ΕΧΕ Α.Ε. ΑΔΜΗΕ Α.Ε. ΛΑΡΚΟ Γ.Μ.Μ.Α.Ε. 1.1.2018 – 31.12.2018 Τιμολογήσεις προς 50.066 330 Τιμολογήσεις από (159.346) (378.467) Τιμολογήσεις προς 41.399 337 Τιμολογήσεις από (187.381) (357.518) 230.830 (309.685) 836.427 (1.211.599) 1.104.976 (2.459.270) 730.293 (1.507.581) 169.703 (528.379) 144.737 (888.753) 61.149 (2.929) 47.856 (8.501) 155 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 19.ΣΥΝΑΛΛΑΓΕΣ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΙΠΑ ΜΕ ΣΥΝΔΕΜΕΝΑ ΜΕΡΗ (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2018 Απαιτήσεις 15.968 - (Υποχρεώσεις) (24.996) (19.603) Απαιτήσεις 11.998 - (Υποχρεώσεις) (27.700) (77.068) 64.954 (382.174) 155.477 (133.144) 20.313 (61.197) 16.325 (70.034) ΑΔΜΗΕ Α.Ε. 208.774 (388.194) 126.919 (658.645) ΛΑΡΚΟ Γ.Μ.Μ.Α.Ε. 353.336 - 313.395 - ΕΛΠΕ ΔΕΠΑ ΔΑΠΕΕΠ Α.Ε. (πρώην ΛΑΓΗΕ Α.Ε.) ΕΧΕ Α.Ε. Το σύνολο των απαιτήσεων της ΔΕΗ Α.Ε. από τη ΛΑΡΚΟ Γ.Μ.Μ.Α.Ε. που αφορά αξία Η/Ε καλύπτεται εξ’ ολοκλήρου από πρόβλεψη. Πλέον των ανωτέρω η ΔΕΗ Α.Ε., στα πλαίσια της επιχειρηματικής της δραστηριότητας, πραγματοποιεί συναλλαγές με μεγάλο αριθμό εταιρειών υπό κρατικό έλεγχο, κερδοσκοπικού ή μη χαρακτήρα, (πωλήσεις ενέργειας, λήψη υπηρεσιών κλπ.). Όλες οι συναλλαγές με τις υπό κρατικό έλεγχο εταιρείες πραγματοποιούνται σε εμπορικούς όρους και δεν γνωστοποιούνται, με εξαίρεση τις συναλλαγές που ο Όμιλος και η Μητρική Εταιρεία πραγματοποιούν με την Ελληνική Εταιρεία Συμμετοχών και Περιουσίας Α.Ε. (ΕΕΣΥΠ Α.Ε) και τις εταιρείες στις οποίες αυτή συμμετέχει. Τα υπόλοιπα και οι συναλλαγές για το έτος 2019 με την ΕΕΣΥΠ Α.Ε. και τις εταιρείες στις οποίες αυτή συμμετέχει, εμφανίζονται κατωτέρω : ΟΜΙΛΟΣ ΜΗΤΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2019 Απαιτήσεις Υποχρεώσεις Απαιτήσεις Υποχρεώσεις ΔΙΕΘΝΗΣ ΑΕΡΟΛΙΜΕΝΑΣ ΑΘΗΝΩΝ Α.Ε. 1.962 (54) 1.962 (31) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΤΑΧΥΔΡΟΜΕΙΑ Α.Ε. 6.538 (4.682) - (3.939) - (192) - (166) 3.523 (14) 3.523 (3) 214 (33) 214 (28) ΟΔΙΚΕΣ ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΕΣ Α.Ε. 3.951 (3) 3.951 - ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΚΙΝΗΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΟΥ Α.Ε. 4.491 - 4.491 - ΤΑΧΥΜΕΤΑΦΟΡΕΣ ΕΛΤΑ Α.Ε. Ε.ΥΔ.ΑΠ. Α.Ε. ΕΤΒΑ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ Α.Ε. ΣΤΑΘΕΡΕΣ ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΕΣ Α.Ε. 24.441 - 24.441 - Ο.Κ.Α.Α. Α.Ε. 60 - 60 - Ο.Α.Σ.Α. Α.Ε. 2 - 2 - Ε.Υ.Α.Θ. Α.Ε. 2.559 - 2.558 - 19 - 19 - 47.760 (4.978) 41.221 (4.167) ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΑΛΥΚΕΣ Α.Ε. ΣΥΝΟΛΟ 156 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 19.ΣΥΝΑΛΛΑΓΕΣ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΙΠΑ ΜΕ ΣΥΝΔΕΜΕΝΑ ΜΕΡΗ (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) ΟΜΙΛΟΣ 1.1.2019 – 31.12.2019 Τιμολογήσεις προς Τιμολογήσεις από Τιμολογήσεις προς Τιμολογήσεις από 13 - 13 - 5.295 (192) 5.095 (192) 21.435 (22.456) 170 (16.395) 8 (217) 8 (131) 16.284 (161) 16.155 (119) 1.031 (40) 889 (36) Ε.Ε.ΣΥ.Π. Α.Ε. ΔΙΕΘΝΗΣ ΑΕΡΟΛΙΜΕΝΑΣ ΑΘΗΝΩΝ Α.Ε. ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΤΑΧΥΔΡΟΜΕΙΑ Α.Ε. ΤΑΧΥΜΕΤΑΦΟΡΕΣ ΕΛΤΑ Α.Ε. Ε.ΥΔ.ΑΠ. Α.Ε. ΕΤΒΑ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ Α.Ε. ΜΗΤΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 1.1.2019 – 31.12.2019 ΔΙΕΘΝΗΣ ΕΚΘΕΣΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Α.Ε. 823 (84) 823 (81) ΟΔΙΚΕΣ ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΕΣ Α.Ε. 2.952 (11) 2.951 - ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΚΙΝΗΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΟΥ Α.Ε. 1.938 (1) 1.938 (1) 17.318 (369) 17.318 (368) ΣΤΑΘΕΡΕΣ ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΕΣ Α.Ε. Ο.Κ.Α.Α. Α.Ε. 968 - 968 - Ο.Α.Σ.Α. Α.Ε. 21 - 21 - ΚΕΝΤΡ. ΑΓΟΡΑ ΘΕΣΝΙΚΗΣ Α.Ε. 229 - 229 - ΚΑΖΙΝΟ ΠΑΡΝΗΘΑΣ 263 - 263 - 10.957 (5) 10.924 - 198 - 198 - ΔΙΑΧ. ΒΙΠΑ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ 3 - 3 - ΓΑΙΑ-Ο.Σ.Ε. Α.Ε. 1 - 1 - Α.Ε.ΔΙ.Κ. 14 - 14 - ΣΥΝΟΛΟ 79.751 (23.536) 57.981 (17.323) Ε.Υ.Α.Θ. Α.Ε. ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΑΛΥΚΕΣ Α.Ε. 157 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 19.ΣΥΝΑΛΛΑΓΕΣ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΙΠΑ ΜΕ ΣΥΝΔΕΜΕΝΑ ΜΕΡΗ (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) ΟΜΙΛΟΣ ΜΗΤΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31 Δεκεμβρίου 2018 31 Δεκεμβρίου 2018 Απαιτήσεις Ε.Ε.ΣΥ.Π. Α.Ε. ΔΙΕΘΝΗΣ ΑΕΡΟΛΙΜΕΝΑΣ ΑΘΗΝΩΝ Α.Ε. ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΤΑΧΥΔΡΟΜΕΙΑ Α.Ε. ΤΑΧΥΜΕΤΑΦΟΡΕΣ ΕΛΤΑ Α.Ε. Ε.ΥΔ.ΑΠ. Α.Ε. ΕΤΒΑ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ Α.Ε. ΔΙΕΘΝΗΣ ΕΚΘΕΣΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Α.Ε. ΟΔΙΚΕΣ ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΕΣ Α.Ε. ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΚΙΝΗΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΟΥ Α.Ε. Υποχρεώσεις Απαιτήσεις Υποχρεώσεις 1 - 1 - 11.105 (39) 11.061 (39) 7.337 (7.584) 0 (6.355) 1 (96) 1 (80) 3.240 (7) 3.240 (2) 209 (221) 209 (24) 11 - 11 - 2.559 (1) 2.555 - 4.039 - 4.035 - 22.422 - 22.422 - Ο.Κ.Α.Α. Α.Ε. 24 - 24 - Ο.Α.Σ.Α. Α.Ε. - (4) - (4) ΚΕΝΤΡ. ΑΓΟΡΑ ΘΕΣΝΙΚΗΣ Α.Ε. - - - - ΚΑΖΙΝΟ ΠΑΡΝΗΘΑΣ - - - - 3.325 (3) 3.325 - ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΑΛΥΚΕΣ Α.Ε. - - - - ΔΙΑΧ. ΒΙΠΑ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ - - - - ΓΑΙΑ-Ο.Σ.Ε. Α.Ε. - - - - Α.Ε.ΔΙ.Κ. 3 - 3 - ΤΑΙΠΕΔ 2 - 2 - ΜΑΡΙΝΑ ΖΕΑΣ ΔΕΗ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ-ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΕ 1 - 1 - - - - - 54.279 (7.955) 46.890 (6.504) ΣΤΑΘΕΡΕΣ ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΕΣ Α.Ε. Ε.Υ.Α.Θ. Α.Ε. ΣΥΝΟΛΟ 158 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 19.ΣΥΝΑΛΛΑΓΕΣ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΙΠΑ ΜΕ ΣΥΝΔΕΜΕΝΑ ΜΕΡΗ (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) ΟΜΙΛΟΣ ΜΗΤΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 1.1.2018 – 31.12.2018 1.1.2018 – 31.12.2018 Τιμολογήσεις προς Ε.Ε.ΣΥ.Π. Α.Ε. ΔΙΕΘΝΗΣ ΑΕΡΟΛΙΜΕΝΑΣ ΑΘΗΝΩΝ Α.Ε. ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΤΑΧΥΔΡΟΜΕΙΑ Α.Ε. Τιμολογήσεις προς Τιμολογήσεις από - - - - 4.527 (198) 4.312 (198) 18.741 (23.628) 34 (19.192) 5 (211) 5 (171) ΤΑΧΥΜΕΤΑΦΟΡΕΣ ΕΛΤΑ Α.Ε. Ε.ΥΔ.ΑΠ. Α.Ε. Τιμολογήσεις από 15.837 (197) 15.202 (132) ΕΤΒΑ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ Α.Ε. 941 (39) 941 (35) ΔΙΕΘΝΗΣ ΕΚΘΕΣΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Α.Ε. 633 (130) 633 (130) 2.694 (3) 2.691 - ΟΔΙΚΕΣ ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΕΣ Α.Ε. ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΚΙΝΗΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΟΥ Α.Ε. 1.693 (1) 1.693 - 15.601 (1) 15.601 - Ο.Κ.Α.Α. Α.Ε. 873 - 873 - Ο.Α.Σ.Α. Α.Ε. 15 - 15 - ΚΕΝΤΡ. ΑΓΟΡΑ ΘΕΣΝΙΚΗΣ Α.Ε. 203 - 203 - ΚΑΖΙΝΟ ΠΑΡΝΗΘΑΣ 930 - 930 - 10.223 (29) 10.223 - 173 - 173 - ΔΙΑΧ. ΒΙΠΑ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ 3 - 3 - ΓΑΙΑ-Ο.Σ.Ε. Α.Ε. 1 - 1 - 14 - 14 - ΤΑΙΠΕΔ - - - - ΜΑΡΙΝΑ ΖΕΑΣ ΔΕΗ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ-ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΕ - - - - 1 - 1 - 73.108 (24.437) 53.548 (19.858) ΣΤΑΘΕΡΕΣ ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΕΣ Α.Ε. Ε.Υ.Α.Θ. Α.Ε. ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΑΛΥΚΕΣ Α.Ε. Α.Ε.ΔΙ.Κ. ΣΥΝΟΛΟ 159 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 19.ΣΥΝΑΛΛΑΓΕΣ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΙΠΑ ΜΕ ΣΥΝΔΕΜΕΝΑ ΜΕΡΗ (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) Για την είσπραξη των λογαριασμών ρεύματος η ΔΕΗ συνεργάζεται και με τα ΕΛΤΑ, τα οποία διαθέτουν την απαιτούμενη από το νόμο άδεια. Το υπόλοιπο των εισπραχθέντων ποσών από λογαριασμούς ρεύματος που δεν είχε αποδώσει εμπρόθεσμα η ΕΛΤΑ Α.Ε. στη ΔΕΗ έως την 31.12.2018 ανερχόταν σε Ευρώ 15.686 χιλ.. Στο ανωτέρω ποσό περιλαμβάνονται όλες οι χρεώσεις που αναγράφονται στους λογαριασμούς ρεύματος που εκδίδει η ΔΕΗ. Στις αρχές του 2019 αποδόθηκε τμηματικά στη ΔΕΗ μέρος του ως άνω ποσού και το εναπομείναν ποσό συμψηφίστηκε με οφειλές της Μητρικής Εταιρείας στο πλαίσιο της παροχής Ταχυδρομικών Υπηρεσιών περισυλλογής, διαλογής, διακίνησης και διανομής των ταχυδρομικών αποστολών της ΔΕΗ σε όλη την Ελληνική Επικράτεια από τα ΕΛΤΑ. Με ημερομηνία αναφοράς την 31.12.2019, δεν υφίσταται απαίτηση εκ μέρους της ΔΕΗ για τον ανωτέρω λόγο. Αμοιβές Διοίκησης Οι αμοιβές των οργάνων Διοίκησης (μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου και Γενικοί Διευθυντές) για τις περιόδους που έληξαν την 31 Δεκεμβρίου 2019 και 31 Δεκεμβρίου 2018 έχουν ως εξής: Όμιλος 2019 Αμοιβές μελών Διοικητικού Συμβουλίου - Αμοιβές εκτελεστικών μελών - Αμοιβές μη-εκτελεστικών μελών - Αποζημιώσεις/ έκτακτες αμοιβές - Εργοδοτικές εισφορές - Λοιπές παροχές Αμοιβές Αναπληρωτών Διευθυνόντων Συμβούλων και Γενικών Διευθυντών - Τακτικές αποδοχές - Εργοδοτικές εισφορές - Αποζημιώσεις/ έκτακτες αμοιβές Σύνολο Εταιρεία 2018 2019 2018 433 227 290 200 150 1.300 292 177 149 132 750 80 65 49 94 288 57 37 104 198 681 180 4 865 2.165 622 173 4 799 1.549 514 136 4 654 942 456 127 4 587 785 Οι αμοιβές μελών του Διοικητικού Συμβουλίου δεν περιλαμβάνουν τις τακτικές αποδοχές και εργοδοτικές εισφορές που αφορούν στους εκπροσώπους των εργαζομένων που συμμετέχουν στο Διοικητικό Συμβούλιο της Μητρικής Εταιρείας. Επίσης, δεν περιλαμβάνει την παροχή ηλεκτρικής ενέργειας με βάση το τιμολόγιο του προσωπικού της ΔΕΗ Α.Ε. στα εκτελεστικά μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου και στους Αναπληρωτές Διευθύνοντες Συμβούλους και Γενικούς Διευθυντές. 20. ΑΠΟΘΕΜΑΤΑ Όμιλος Λιγνίτης Υγρά καύσιμα Υλικά, ανταλλακτικά και αναλώσιμα Αγορές υπό παραλαβή Πρόβλεψη απομείωσης αξίας υλικών και ανταλλακτικών Σύνολο Εταιρεία 2019 86.804 210.567 743.991 7.853 1.049.215 2018 45.722 200.741 722.219 12.424 981.106 2019 67.674 206.327 509.992 7.333 791.326 2018 38.450 196.396 492.140 11.724 738.710 (318.320) (214.828) (260.403) (169.644) 730.895 766.278 530.923 569.066 Εντός του 2019 ο Όμιλος και η Μητρική Εταιρεία διενέργησαν πρόσθετες προβλέψεις βραδέως κινούμενων υλικών και ανταλλακτικών ύψους Ευρώ 12.710 και Ευρώ 7.606 αντίστοιχα (2018: Ευρώ 8.023 και Ευρώ 7.063 αντίστοιχα). Στα πλαίσια της άμεσης απολιγνιτοποίησης, η Μητρική Εταιρεία διενήργησε επιπρόσθετη πρόβλεψη απομείωσης ύψους Ευρώ 83.153 επί της αξίας των αποθεμάτων υλικών - ανταλλακτικών που βρίσκονται στις αποθήκες των λιγνιτικών μονάδων και των ορυχείων της καθώς δεν αναμένεται να αξιοποιηθούν στην παραγωγική διαδικασία. Δεν υφίστανται βάρη επί των αποθεμάτων του Ομίλου και της Μητρικής Εταιρείας. 160 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 21. ΕΜΠΟΡΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ Υψηλή τάση Μέση και χαμηλή τάση Συμμετοχές καταναλωτών Λοιποί Προμηθευτές Ενέργειας Πρόβλεψη για αναμενόμενες πιστωτικές ζημίες Σύνολο Όμιλος 2019 2018 554.299 500.373 2.580.382 2.718.082 2.896 2.866 200.839 206.079 3.338.416 3.427.400 (2.654.925) (2.689.872) 683.491 737.528 Εταιρεία 2019 2018 539.329 490.875 2.573.915 2.718.083 2.896 2.866 3.116.140 3.211.824 (2.536.927) (2.571.917) 579.213 639.907 Τα υπόλοιπα πελατών υψηλής τάσης αφορούν (α) απαιτήσεις από πωλήσεις ενέργειας σε 58 εταιρείες με 92 εγκαταστάσεις (παροχές) συμπεριλαμβανομένων και μεγάλων βιομηχανιών οι οποίες τιμολογούνται στο τέλος κάθε ημερολογιακού μήνα, βάσει ιδιαίτερων συμφωνιών και πραγματικών μετρήσεων και (β) απαιτήσεις από πωλήσεις ενέργειας σε πελάτες εξωτερικού. Οι πελάτες μέσης τάσης αφορούν κυρίως βιομηχανικές και εμπορικές εταιρείες. Η τιμολόγηση γίνεται σε μηνιαία βάση και βασίζεται σε πραγματικές ενδείξεις μέτρησης. Οι πελάτες χαμηλής τάσης είναι κυρίως πελάτες οικιακής χρήσης και μικρές εμπορικές εταιρείες. Η πλειοψηφία των πελατών χαμηλής τάσης τιμολογούνται κάθε τέσσερις μήνες βάσει πραγματικών μετρήσεων, ενώ ένας ενδιάμεσος λογαριασμός εκδίδεται κάθε δύο μήνες, βάσει της κατανάλωσης που πραγματοποιήθηκε κατά την αντίστοιχη προηγούμενη χρονική περίοδο. Υπάρχουν διάφορα τιμολόγια τόσο για τη μέση όσο και τη χαμηλή τάση ανάλογα με τη χρήση της ενέργειας (εμπορικά, οικιακά κ.λ.π.). Η πρόβλεψη για αναμενόμενες πιστωτικές ζημίες σχηματίζεται για τους πελάτες υψηλής τάσης προβαίνοντας σε εξατομικευμένη βάση στην αξιολόγηση της αναμενόμενης πιστωτικής ζημίας ανά πελάτη. Για τον προσδιορισμό των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών, σε ότι αφορά τις απαιτήσεις από πελάτες Μέσης και Χαμηλής Τάσης, ο Όμιλος και η Μητρική Εταιρεία χρησιμοποιούν πίνακα προβλέψεων πιστωτικών ζημιών με βάση την ενηλικίωση των υπολοίπων, βασισμένο στα ιστορικά στοιχεία του Ομίλου και της Μητρικής για πιστωτικές ζημίες, προσαρμοσμένο για μελλοντικούς παράγοντες σε ότι αφορά τους οφειλέτες και το οικονομικό περιβάλλον. Η κίνηση της πρόβλεψης για αναμενόμενες πιστωτικές ζημίες έχει ως εξής: Υπόλοιπο, 1 Ιανουαρίου -Μεταφορά μέρους πρόβλεψης στα περιουσιακά στοιχεία από συμβάσεις με πελάτες (επίδραση ΔΠΧΑ 15) -Επίδραση ΔΠΧΑ 9 Υπόλοιπο, 1 Ιανουαρίου - Αύξηση/(μείωση) πρόβλεψης Υπόλοιπο, 31 Δεκεμβρίου Όμιλος 2019 2018 2.689.872 2.855.340 Εταιρεία 2019 2018 2.571.917 2.755.357 - (26.867) - (26.867) 2.689.872 (34.947) 2.654.925 5.488 2.833.961 (144.089) 2.689.872 2.571.917 (34.990) 2.536.927 5.734 2.734.224 (162.307) 2.571.917 Την 31 Δεκεμβρίου 2019 και 31 Δεκεμβρίου 2018, η ενηλικίωση των τιμολογημένων εμπορικών απαιτήσεων και της αναμενόμενης πιστωτικής ζημίας επί αυτών, είχε ως εξής: 161 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 21.ΕΜΠΟΡΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) Ανάλυση ενηλικίωσης υπολοίπων εμπορικών απαιτήσεων (Όμιλος) Μη ληξιπρόθεσμο υπόλοιπο < 45 ημέρες 45 – 90 ημέρες 90 – 180 ημέρες 180 – 365 ημέρες >365 ημέρες Σύνολο Αναμενόμενο ποσοστό πιστωτικής ζημίας 14,21% 23,52% 52,46% 74,65% 95,16% 94,30% 78,50% Σύνολο απαιτήσεων 350.645 227.194 133.450 241.684 332.431 2.141.996 3.427.400 Αναμενόμενη πιστωτική ζημία 49.832 53.430 70.003 180.423 316.345 2.019.839 2.689.872 31.12.2019 Μη ληξιπρόθεσμο υπόλοιπο < 45 ημέρες 45 – 90 ημέρες 90 – 180 ημέρες 180 – 365 ημέρες >365 ημέρες Σύνολο Αναμενόμενο ποσοστό πιστωτικής ζημίας 12,18% 22,41% 43,90% 62,25% 87,84% 98,81% 79,53% Σύνολο απαιτήσεων 365.524 189.801 127.668 219.609 288.068 2.147.747 3.338.416 Αναμενόμενη πιστωτική ζημία 44.518 42.537 56.049 136.704 253.027 2.122.090 2.654.925 31.12.2018 Ανάλυση ενηλικίωσης υπολοίπων εμπορικών απαιτήσεων (Μητρική Εταιρεία) Μη ληξιπρόθεσμο υπόλοιπο < 45 ημέρες 45 – 90 ημέρες 90 – 180 ημέρες 180 – 365 ημέρες >365 ημέρες Σύνολο Αναμενόμενο ποσοστό πιστωτικής ζημίας 14,21% 25,04% 52,46% 74,65% 95,16% 98,02% 80,08% Σύνολο απαιτήσεων 350.645 213.354 133.450 241.684 332.431 1.940.260 3.211.824 Αναμενόμενη πιστωτική ζημία 49.832 53.430 70.003 180.423 316.345 1.901.884 2.571.917 31.12.2019 Μη ληξιπρόθεσμο υπόλοιπο < 45 ημέρες 45 – 90 ημέρες 90 – 180 ημέρες 180 – 365 ημέρες >365 ημέρες Σύνολο Αναμενόμενο ποσοστό πιστωτικής ζημίας 14,28% 24,28% 46,34% 67,08% 88,14% 99,33% 81,41% Σύνολο απαιτήσεων 311.598 175.151 120.943 203.758 287.036 2.017.653 3.116.140 Αναμενόμενη πιστωτική ζημία 44.496 42.533 56.049 136.682 252.998 2.004.168 2.536.927 31.12.2018 22. ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΠΟ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΜΕ ΠΕΛΑΤΕΣ Καταναλωθείσα και μη τιμολογηθείσα ενέργεια Πρόβλεψη για αναμενόμενες πιστωτικές ζημίες Σύνολο Όμιλος 2019 479.741 (54.830) 424.911 2018 545.868 (63.526) 482.342 Εταιρεία 2019 479.741 (54.830) 424.911 2018 548.008 (63.526) 484.482 Τα έσοδα από την παροχή ρεύματος σε πελάτες υψηλής, μέσης και χαμηλής τάσης κατά το διάστημα που μεσολαβεί από την τελευταία μέτρηση ή τιμολόγηση μέχρι την εκάστοτε ημερομηνία αναφοράς λογιστικοποιούνται ως ενέργεια καταναλωθείσα και μη τιμολογηθείσα. Σε κάθε ημερομηνία αναφοράς και λαμβάνοντας υπόψη ότι η τιμολόγηση βάσει των μετρητικών δεδομένων του τελευταίου μήνα της περιόδου διενεργείται τις πρώτες μέρες του επόμενου μήνα, όσον αφορά τους πελάτες Υψηλής και Μέσης Τάσης, το σύνολο της αξίας της Η/Ε του συγκεκριμένου μήνα αναγνωρίζεται ως δεδουλευμένο έσοδο της περιόδου, το οποίο τιμολογείται τον επόμενο μήνα. Επιπρόσθετα, σε κάθε ημερομηνία αναφοράς, η Μητρική Εταιρεία προβαίνει στην εκτίμηση της αξίας της καταναλωθείσας και μη τιμολογηθείσας Η/Ε από πελάτες Χαμηλής Τάσης, έχοντας αναπτύξει ειδική προς τούτο εκτιμητική μέθοδο. Τα προκύπτοντα ποσά, λογίζονται ως έσοδα εισπρακτέα για τις περιόδους που λήγουν μέχρι την εκάστοτε ημερομηνία αναφοράς και τιμολογούνται τον επόμενο μήνα. Το σύνολο των περιουσιακών στοιχείων από συμβάσεις με πελάτες από καταναλωθείσα και μη τιμολογηθείσα ενέργεια απομειώνεται με πρόβλεψη για αναμενόμενες πιστωτικές ζημίες σε κάθε ημερομηνία αναφοράς, που υπολογίζεται με βάση την πιθανότητα αθέτησης για μη ληξιπρόθεσμες εμπορικές απαιτήσεις, του πίνακα προβλέψεων αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών. 162 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 22.ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΠΟ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΜΕ ΠΕΛΑΤΕΣ (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) Η κίνηση της πρόβλεψης για αναμενόμενες πιστωτικές ζημίες επί της αξίας της καταναλωθείσας και μη τιμολογηθείσας Η/Ε έχει ως εξής: Υπόλοιπο, 1 Ιανουαρίου -Μεταφορά μέρους πρόβλεψης από επισφαλείς πελάτες (ΔΠΧΑ 15) -επίδραση ΔΠΧΑ 9 Υπόλοιπο, 1 Ιανουαρίου - Αύξηση/(μείωση) πρόβλεψης Υπόλοιπο, 31 Δεκεμβρίου Όμιλος 2019 63.526 Εταιρεία 2019 2018 63.526 2018 - - - 26.867 - 26.867 63.526 (8.696) 54.830 44.018 70.885 (7.359) 63.526 63.526 (8.696) 54.830 44.018 70.885 (7.359) 63.526 23. ΛΟΙΠΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΦΠΑ Επιβληθέντες φόροι και προσαυξήσεις Ασφαλιστικοί οργανισμοί - εκκρεμής λογαριασμός - τρέχων λογαριασμός Τριμερής χρηματοδότηση Προκαταβολές συνταξιούχων, εκκρεμής λογαριασμός Δάνεια προσωπικού Απαιτήσεις από εργολάβους Απαιτήσεις από ΥΚΩ Απαιτήσεις από ΔΕΗ ΑΝΑΝ. Απαίτηση από ΔΑΠΕΕΠ (πρώην ΛΑΓΗΕ) Ενοικίαση οπτικών ινών Απαιτήσεις από Λιγνιτικές θυγατρικές Προκαταβολές και προπληρωμές Έσοδα χρήσεως εισπρακτέα Λοιπά Πρόβλεψη για αναμενόμενες πιστωτικές ζημίες Σύνολο Όμιλος 2019 62.064 32.198 2018 71.082 40.319 Εταιρεία 2019 2018 51.033 65.876 31.867 40.310 18.059 3.196 1.546 18.059 3.195 1.546 18.059 3.195 1.546 18.059 3.195 1.546 5.262 5.262 5.262 5.262 7.026 4.232 25.507 229.425 107.767 496.282 (135.803) 360.479 7.860 4.249 1 22.333 5.548 21.021 127.351 91.744 419.570 (129.718) 289.852 4.012 4.048 1.417 104.426 15.832 178.675 88.839 508.211 (272.767) 235.444 4.495 4.066 886 22.333 5.548 40.885 13.858 90.230 72.439 388.988 (127.105) 261.883 Επιστροφή ΦΠΑ Εντός του έτους 2019, υποβλήθηκαν αιτήματα επιστροφής χρηματικών ποσών λόγω πιστωτικών υπολοίπων ΦΠΑ για τις φορολογικές περιόδους 01/10/2018 έως 31/03/2019 , 01/04/2019-30/04/2019, 01/05/2019-30/06/2019, 01/07/201931/07/2019 και 01/08/2019-31/08/2019, 01/09/2019-30/09/2019, 01/10/-31/10/2019, 01/11/2019-30/11/2019 .Τα εν λόγω ποσά προήλθαν κυρίως από εκροές υπαγόμενες σε συντελεστή χαμηλότερο εκείνου του φόρου εισροών. Τα αιτούμενα ποσά ύψους Ευρώ 235 εκατ. επεστράφησαν αυτούσια από την ΦΑΕ Αθηνών κατόπιν διεξαγωγής μερικών φορολογικών ελέγχων. Με την υποβολή της περιοδικής δήλωσης ΦΠΑ μηνός Ιανουαρίου 2020, η Εταιρεία αιτήθηκε επιστροφή ΦΠΑ ποσού Ευρώ 20 εκατ. το οποίο και επεστράφη εντός του Μαρτίου 2020. Παράλληλα με την περιοδική δήλωση ΦΠΑ μηνός Φεβρουαρίου 2020, υποβλήθηκε νέο αίτημα επιστροφής ΦΠΑ ποσού Ευρώ 10 εκατ. Μείωση συντελεστή ΦΠΑ Με την παράγραφο 1 του άρθρου 121 του Ν. 4611/2019 αντικαταστάθηκε το Παράρτημα ΙΙΙ του Κώδικα Φ.Π.Α και το ηλεκτρικό ρεύμα υπήχθη στον μειωμένο συντελεστή ΦΠΑ 6%. Ημερομηνία ισχύος της διάταξης ορίστηκε η 20η Μαΐου 2019. 163 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 23.ΛΟΙΠΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) Επιβληθέντες φόροι και προσαυξήσεις: Το ποσό αφορά σε πρόσθετους φόρους και πρόστιμα που καταλογίσθηκαν σε βάρος της Μητρικής Εταιρείας. Ποσό Ευρώ 31.644 αντιστοιχεί σε καταβληθέντα, με επιφύλαξη, Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης (ΕΦΚ) Στα πλαίσια διενεργηθέντος ελέγχου από την ΕΛΥΤ για το χρονικό διάστημα Μάϊος 2010-Σεπτέμβριος 2012 εκδόθηκε η υπ' αριθ. 80/14/07.07.2015 Καταλογιστική Πράξη του Προϊσταμένου του Δ' Τελωνείου Επίβλεψης Συγκροτημάτων (ΤΕΣ) Πειραιά, με την οποία καταλογίσθηκε σε βάρος της Εταιρείας μας ΕΦΚ ύψους Ευρώ 9.790 που αναλογεί στις ιδιοκαταναλούμενες για την ελεγχόμενη περίοδο ποσότητες στο Σύστημα Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας , λόγω μη τήρησης των όρων και διατυπώσεων που αναφέρει η υπ’ αριθ. ΔΕΦΚ.5025777ΕΞ2010/17.6.2010 Υπουργική Απόφαση για το θέμα. Η Εταιρεία κατέβαλλε τις καταλογισθείσες οφειλές και ταυτόχρονα προσέφυγε κατά της ως άνω πράξης ενώπιον του Διοικητικού Εφετείου Πειραιά, πλην όμως έκτοτε συμμορφούμενη με τις υποδείξεις του Υπουργείου Οικονομικών, συμπεριλαμβάνει τις ιδιοκαταναλούμενες ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας στις Δηλώσεις ΕΦΚ που καταθέτει και καταβάλλει με επιφύλαξη σε μηνιαία βάση τον αναλογούντα φόρο, ασκώντας παράλληλα αντίστοιχη προσφυγή. Συνολικά ποσό Ευρώ 31.644 αντιστοιχεί σε καταβληθέντα, με επιφύλαξη μέχρι σήμερα Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης (ΕΦΚ). Ποσό Ευρώ 10.555 αντιστοιχεί σε καταβληθέντα ποσά που προέρχονται από διενεργηθέντα τακτικό έλεγχο από το Κέντρο Ελέγχου Μεγάλων Επιχειρήσεων (Κ.Ε.ΜΕ.ΕΠ.) των χρήσεων 2009-2011 Ύστερα από τακτικό φορολογικό έλεγχο, που διενεργήθηκε από το Κέντρο Ελέγχου Μεγάλων Επιχειρήσεων (Κ.Ε.ΜΕ.ΕΠ.), προστέθηκαν διάφορες λογιστικές διαφορές στα φορολογητέα κέρδη της Εταιρείας για το οικονομικό έτος 2012 (διαχειριστική περίοδος 01.01.2011 – 31.12.2011) και καταλογίστηκε φόρος εισοδήματος πλέον προσθέτου φόρου ανακρίβειας συνολικού ύψους Ευρώ 462. Επιπλέον, επιβλήθηκε Πρόστιμο Παρακρατηθέντων Φόρων ύψους Ευρώ 9.855 με την αιτιολογία ότι η Εταιρεία κατά το ίδιο οικονομικό έτος 2012 χορήγησε αναληθείς βεβαιώσεις αποδοχών στο προσωπικό της, καθόσον δεν συμπεριέλαβε σε αυτές τις απολαβές από το μειωμένο Τιμολόγιο Προσωπικού ΓΠ. Τέλος επιβλήθηκαν δύο πρόστιμα ύψους 900,00 ευρώ λόγω εκπρόθεσμης έκδοσης τιμολογίων αγορών και 500,00 ευρώ λόγω παροχής ελλιπών στοιχείων στον έλεγχο. Οι προσαυξήσεις ανήλθαν στο ύψος των Ευρώ 237. Κατά των παραπάνω πράξεων διορθωτικού προσδιορισμού ασκήθηκε στις 24.1.2018 ενδικοφανής προσφυγή ενώπιον της Διεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων, η οποία δεν εξέδωσε απόφαση για την υπόθεση και η Εταιρεία προσέφυγε στο Διοικητικό Εφετείο Αθηνών καταθέτοντας προσφυγή στις 25.06.2018. Για το Ευρώ 10.555 είχε σχηματιστεί ισόποση πρόβλεψη στις Οικονομικές Καταστάσεις 2018 . Η εν λόγω προσφυγή συζητήθηκε στις 9.01.2019 και στις 20.06.2019 εκδόθηκε υπ’ αριθ. 2566/2019 απόφαση του 5ου Τμήματος του Τριμελούς Διοικητικού Εφετείου Αθηνών που έκανε αποδεκτή την προσφυγή της Εταιρείας. Δυνάμει της υπ’ αριθ. 2566/2019 απόφασης του 5ου Τμήματος του Τριμελούς Διοικητικού Εφετείου Αθηνών ακυρώθηκε η τεκμαιρόμενη απόρριψη της Διεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών της υπ’ αριθ. πρωτ. 1606/26.01.2018 ενδικοφανούς προσφυγής μας, η οποία ασκήθηκε κατά των Οριστικών Πράξεων Επιβολής Προστίμων που καταλογίσθηκαν σε βάρος της Εταιρείας μας από το Κέντρο Ελέγχου Μεγάλων Επιχειρήσεων, κατά την διενέργεια του φορολογικού ελέγχου της περιόδου 2009-2011. Σύμφωνα με τα διαλαμβανόμενα στην ως άνω απόφαση του Διοικητικού Εφετείου Αθηνών, η προσφυγή της Δ.Ε.Η. Α.Ε. έγινε δεκτή, καθόσον κρίθηκε ότι το δικαίωμα του Ελληνικού Δημοσίου να ελέγξει την επίδικη χρήση είχε παραγραφεί, ενώ παράλληλα η Εταιρεία διέθετε φορολογικό πιστοποιητικό «χωρίς επιφύλαξη» από ανεξάρτητους Ορκωτούς Ελεγκτές. Κατόπιν αυτών και σε συμμόρφωση με την ως άνω απόφαση στις 9/8/2019 υπεβλήθη αίτημα προς το Κέντρο Ελέγχου Μεγάλων Επιχειρήσεων και επεστράφησαν στην Εταιρεία δια συμψηφισμού με παρακρατούμενους φόρους τα καταλογισθέντα ποσά συνολικού ύψους 10.318.003,80 Ευρώ που είχαν αποδοθεί από την Εταιρεία στο Ελληνικό Δημόσιο. Ασφαλιστικοί Οργανισμοί Εκκρεμής Λογαριασμός: Το ποσό αφορά εργοδοτικές εισφορές και κρατήσεις εργαζομένων (1983-1993) οι οποίοι είχαν απασχοληθεί στο παρελθόν σε άλλους εργοδότες. Αναλαμβάνοντας η ΔΕΗ την υποχρέωση καταβολής των συντάξεων και επιδομάτων τους, απαίτησε μέρος των καταβλημένων εισφορών τους από άλλα ταμεία κοινωνικής ασφάλισης (κυρίως από το ΙΚΑ, που ήταν το μεγαλύτερο ταμείο κοινωνικής ασφάλισης). Καθ’ όσον η απαίτηση αυτή δεν αναγνωρίζεται από το ΙΚΑ η ΔΕΗ κατέφυγε στα δικαστήρια. Μετά από καταψηφιστική απόφαση του δικαστηρίου η ΔΕΗ μαζί με τον ΟΑΠ-ΔΕΗ (νυν ΕΦΚΑ) άσκησε έφεση. Το δικαστήριο απέρριψε την έφεση της ΔΕΗ, ενώ η έφεση του ΟΑΠ-ΔΕΗ (νυν ΕΦΚΑ) εκκρεμεί. Για το ανωτέρω ποσό, έχει σχηματιστεί ισόποση πρόβλεψη στις οικονομικές καταστάσεις. 164 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 23.ΛΟΙΠΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) Προκαταβολές Συνταξιούχων, Εκκρεμής Λογαριασμός: Το ποσό των Ευρώ 5.262, αφορά προκαταβολή προς συνταξιούχους, η οποία καταβλήθηκε το 1993. Για το ανωτέρω ποσό, έχει σχηματιστεί ισόποση πρόβλεψη. Συμμετοχή του Ελληνικού Δημοσίου στις εισφορές εργαζομένων σε ταμεία κύριας ασφάλισης (Τριμερής Χρηματοδότηση): Το ποσό αφορά την κρατική συνεισφορά προς τα ταμεία κοινωνικής ασφάλισης των εργαζομένων που ξεκίνησαν την εργασία τους μετά την 1 Ιανουαρίου 1993. Για το ανωτέρω ποσό έχει σχηματιστεί ισόποση πρόβλεψη. Η κίνηση της πρόβλεψης για επισφαλείς λοιπές απαιτήσεις έχει ως εξής: Υπόλοιπο, 1 Ιανουαρίου - Πρόσθετη πρόβλεψη - Αντιλογισμός μη χρησιμοποιηθείσας πρόβλεψης Υπόλοιπο, 31 Δεκεμβρίου Όμιλος 2019 2018 129.718 90.885 11.952 41.310 (5.867) (2.477) 135.803 129.718 Εταιρεία 2019 2018 127.105 89.497 151.529 40.085 (5.867) (2.477) 272.767 127.105 24. ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΠΙΜΕΤΡΟΥΜΕΝΑ ΣΤΗΝ ΕΥΛΟΓΗ ΑΞΙΑ ΜΕΣΩ ΤΩΝ ΛΟΙΠΩΝ ΣΥΝΟΛΙΚΩΝ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΩΝ Όμιλος 2019 - Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος - ΕΒΕΤΑΜ - Euroasia Interconnector - Τράπεζα Αττικής Σύνολο Εταιρεία 2018 21 250 51 929 1.251 8 250 51 262 571 2019 21 250 51 557 879 2018 8 250 51 157 466 Την 31.12.2019 το σύνολο της μεταβολής της εύλογης αξίας των παραπάνω στοιχείων καταχωρήθηκε στα «Λοιπά Αποθεματικά» της Καθαρής Θέσης. (Σημ. 28). 25. ΧΡΗΜΑΤΙΚΑ ΔΙΑΘΕΣΙΜΑ Ταμείο Καταθέσεις όψεως Προθεσμιακές καταθέσεις Σύνολο Όμιλος 2019 418 119.157 167.342 286.917 2018 446 175.218 75.351 251.015 Εταιρεία 2019 2018 397 421 50.064 88.909 155.000 23.000 205.461 112.330 Τα έσοδα τόκων από καταθέσεις όψεως και προθεσμίας λογιστικοποιούνται στη χρήση που αφορούν και ανέρχονται σε Ευρώ 2.386 (2018: Ευρώ 5.237) του Ομίλου και σε Ευρώ 799 (2018: Ευρώ 1.782) για τη Μητρική Εταιρεία και περιλαμβάνονται στα χρηματοοικονομικά έσοδα στην κατάσταση αποτελεσμάτων (Σημ. 12). Όλα τα ταμειακά διαθέσιμα είναι εκφρασμένα σε Ευρώ. Επίσης την 31η Δεκεμβρίου 2019, ο Όμιλος και η Μητρική Εταιρεία τηρούσαν σε δεσμευμένους λογαριασμούς καταθέσεων συνολικό ποσό Ευρώ 67.752 (2018: Ευρώ 81.681). Τα υπόψη ποσά αφορούν α) τον ενεχυριασμένο λογαριασμό όψεως τηρούμενο στην ΕΤΕ υπέρ της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ) με σκοπό την κάλυψη υφιστάμενων χρηματοδοτήσεων και β) τον δεσμευμένο λογαριασμό για ενεχυριασμένη κατάθεση υπέρ της Κοινοπραξίας Τραπεζών για τη χρηματοδότηση του έργου ΠΤΟΛΕΜΑΙΔΑ 5. Από το παραπάνω ποσό, Ευρώ 2.905 δεν αφορά δεσμευμένες καταθέσεις δανειακών συμβάσεων. 165 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 26. ΜΕΤΟΧΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Η ΔΕΗ μετατράπηκε σε ανώνυμη εταιρεία δυνάμει του Ν.2773/1999 και του Π.Δ.333/2000. Την 31 Δεκεμβρίου 2017, 2018 και 2019 το Μετοχικό Κεφάλαιο της ΔΕΗ Α.Ε. ανερχόταν σε Ευρώ 575.360 αποτελούμενο από 232.000.000 κοινές μετοχές ονομαστικής αξίας Ευρώ 2,48 η καθεμία. Στις 20 Μαρτίου 2018, ολοκληρώθηκε η αυτοδίκαιη και χωρίς αντάλλαγμα μεταβίβαση από το Ελληνικό Δημόσιο 79.165.114 μετοχών ΔΕΗ (ποσοστό 34,123%) στην Ελληνική Εταιρεία Συμμετοχών και Περιουσίας (ΕΕΣΥΠ) Α.Ε., σε εκτέλεση των διατάξεων της παρ. 20 του άρθρου 380 του Ν.4512/2018, όπως τροποποιήθηκε η παράγραφος 1 του άρθρου 197 του Νόμου 4389/2016. Σημειώνεται ότι, μετά την ως άνω μεταβολή, η ΕΕΣΥΠ ΑΕ κατέχει άμεσα το 34,123% των μετοχών της ΔΕΗ και έμμεσα το 17% μέσω ΤΑΙΠΕΔ. Το συνολικό ποσοστό δικαιωμάτων ψήφου της ΕΕΣΥΠ Α.Ε. ανέρχεται σε 51,123%. Το σύνολο των ποσοστών του Ελληνικού Δημοσίου, παραμένει εμμέσως, κατά τα ανωτέρω 51,123%. 27. ΤΑΚΤΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ Σύμφωνα με την Ελληνική εμπορική νομοθεσία, οι εταιρείες είναι υποχρεωμένες να σχηματίζουν από τα καθαρά κέρδη της χρήσης το 5% σαν τακτικό αποθεματικό μέχρις ότου αυτό φτάσει το ένα τρίτο του καταβλημένου μετοχικού τους κεφαλαίου. Κατά τη διάρκεια της ζωής της εταιρείας απαγορεύεται η διανομή του τακτικού αποθεματικού. 28. ΛΟΙΠΑ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΑ Αφορολόγητα Φορολογηθέντα κατ’ ειδικό τρόπο Αναλογιστικές ζημίες παροχών στο προσωπικό/ Συναλλαγματικές διαφορές Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία επιμετρούμενα στην εύλογη αξία μέσω των συνολικών εισοδημάτων (Σημ. 24) Αποθεματικό Λιγνιτικών θυγατρικών Σύνολο Όμιλος 2019 7.458 95.597 2018 7.362 95.597 Εταιρεία 2019 2018 7.458 7.362 95.597 95.597 (138.452) (95.667) (76.579) (47.305) 7.630 6.634 150 (263) 79.655 51.888 79.655 93.581 26.626 55.391 29. ΜΕΡΙΣΜΑΤΑ Σύμφωνα με τις διατάξεις του Κώδικα Ανωνύμων Εταιρειών Ν.4548/2018, οι εταιρείες είναι υποχρεωμένες να διανέμουν ελάχιστο μέρισμα σε ποσοστό 35% των καθαρών κερδών μετά τις απαραίτητες μειώσεις για τον σχηματισμό του κατά νόμο τακτικού αποθεματικού, και των λοιπών πιστωτικών κονδυλίων της κατάστασης αποτελεσμάτων που δεν προέρχονται από πραγματοποιημένα κέρδη. Με απόφαση της Γενικής Συνέλευσης που λαμβάνεται με αυξημένη απαρτία και πλειοψηφία μπορεί να μειωθεί το ως άνω ποσοστό , όχι όμως κάτω του 10%. Η µη διανομή μερίσματος είναι δυνατή με απόφαση της Γενικής συνέλευσης των μετόχων, που λαμβάνεται με την αυξημένη απαρτία και πλειοψηφία ογδόντα τοις εκατό (80%) του εκπροσωπούμενου στη Συνέλευση κεφαλαίου. Επιπλέον, η Ελληνική εμπορική νομοθεσία ( Ν.4548/18 άρθρο 159 ) απαιτεί να πληρούνται συγκεκριμένες προϋποθέσεις για τη διανομή μερίσματος. Με βάση το Ν. 4646/2019 που τροποποίησε το άρθρο 40 και 64 του Ν.4172/2013, τα διανεμόμενα κέρδη που εγκρίνονται από τις Γενικές Συνελεύσεις υπόκεινται από την 1/1/2019 σε παρακράτηση φόρου 5%. Με δεδομένο ότι η εταιρική χρήση 2019 έκλεισε με ζημία, δεν τίθεται θέμα υποχρεωτικής διανομής ελαχίστου μερίσματος, σύμφωνα με το άρθρο 161 του Ν. 4548/2018, ως ισχύει. 166 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 30. ΜΑΚΡΟΠΡΟΘΕΣΜΟΣ ΔΑΝΕΙΣΜΟΣ Όμιλος 31/12/2019 Εταιρεία 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 -Τραπεζικά δάνεια -Ομόλογα πληρωτέα Αναπόσβεστο μέρος εξόδων σύναψης δανείων Σύνολο Μακροπρόθεσμου δανεισμού 1.942.663 2.078.769 (93.120) 3.928.312 1.819.182 2.158.026 (71.945) 3.905.263 1.911.000 2.066.589 (93.120) 3.884.469 1.819.182 2.158.036 (71.945) 3.905.273 Μείον βραχυπρόθεσμο μέρος: - Τραπεζικά δάνεια - Ομόλογα πληρωτέα Αναπόσβεστο μέρος εξόδων σύναψης δανείων Σύνολο Βραχυπρόθεσμου μέρους 229.848 202.712 (15.209) 417.351 223.182 502.546 (10.971) 714.757 229.848 202.722 (15.209) 417.361 223.182 502.556 (10.971) 714.767 3.510.961 3.190.506 3.467.108 3.190.506 Σύνολο Μακροπρόθεσμου μέρους Σημειώνεται ότι, στον παραπάνω πίνακα δεν λαμβάνεται υπόψη ο βραχυπρόθεσμος δανεισμός της Σημείωσης 37 «Βραχυπρόθεσμα δάνεια». Εντός της περιόδου 1.1.2019 – 31.12.2019, η Μητρική Εταιρεία προέβη σε αποπληρωμή χρεολυσίων ποσού Ευρώ 684,09 εκατ. συμπεριλαμβανομένης της αποπληρωμής τον Μάιο 2019, του Διεθνές Ομολόγου, ποσού Ευρώ 350 εκατ. Από 1.1.2019 έως 31.12.2019, η Μητρική Εταιρεία άντλησε συνολικό ποσό ύψους Ευρώ 169,46 εκατ. από Ομολογιακό Δάνειο συνολικής γραμμής ύψους Ευρώ 680 εκατ. για την χρηματοδότηση μέρους της δαπάνης κατασκευής της νέας Λιγνιτικής μονάδας <<Πτολεμαΐδα V>> με κοινοπραξία ξένων τραπεζών που υποστηρίζεται από το Γερμανικό Οργανισμό Ασφάλισης Εξαγωγικών Πιστώσεων ”’Euler Hermes’’. Τον Ιανουάριο 2019, η Μητρική Εταιρεία, υπέγραψε δανειακή σύμβαση ύψους Ευρώ 155 εκατ. ενώ άντλησε και το σχετικό ποσό, για επενδύσεις της περιόδου 2017-2020 που έχουν ως στόχο τον εκσυγχρονισμό και την ενίσχυση του Δικτύου Διανομής στην ηπειρωτική και νησιωτική Ελλάδα, με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ), στο πλαίσιο συνολικής χρηματοδότησης, ύψους Ευρώ 255 εκατ., με εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου. Το Φεβρουάριο 2019, ποσό ύψους Ευρώ 50 εκατ. από δάνειο αρχικού ποσού Ευρώ 65 εκατ. με μορφή Κοινής Ομολογιακής Έκδοσης Ανακυκλούμενης Πίστωσης (RCF), παρατάθηκε κατά ένα έτος , ήτοι μέχρι το Φεβρουάριο του 2020, με ενδιάμεσες αποπληρωμές συνολικού ύψους Ευρώ 15 εκατ. εντός του 2019. Το Μάρτιο 2019, η ΔΕΗ Ανανεώσιμες άντλησε ποσό Ευρώ 12,2 εκατ. από γραμμή χρηματοδότησης ύψους Ευρώ έως 17,5 εκατ. Τον Απρίλιο 2019, η ΔΕΗ Ανανεώσιμες Α.Ε. άντλησε ποσό Ευρώ 34 εκατ. από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ), (από συνολική γραμμή χρηματοδότησης Ευρώ 85 εκατ.) για την χρηματοδότηση 18 έργων ΑΠΕ (αιολικά και υδροηλεκτρικά), συνολικής ισχύος 87ΜW. Από τα έργα αυτά, 12 είναι παλαιά και ανακατασκευάζονται εξαρχής και τα υπόλοιπα 6 είναι νέα έργα. Από τα 18 αυτά έργα 9 έχουν ήδη τεθεί σε λειτουργία, ενώ η πλειονότητα των υπολοίπων αναμένεται να έχει ολοκληρωθεί εντός του 2020. Τον Απρίλιο 2019, η Μητρική Εταιρεία, προέβη στην άντληση κοινού εξασφαλισμένου ομολογιακού Δανείου, υπό μορφή πίστωσης σε ετοιμότητα (αναμονή), με Κοινοπραξία Ελληνικών Τραπεζών, ποσού Ευρώ 200 εκατ. τριετούς διάρκειας με δυνατότητα παράτασης ενός έτους υπό προϋποθέσεις, το οποίο χρησιμοποιήθηκε για την αποπληρωμή του διεθνούς ομολόγου λήξεως Μαΐου 2019. Τον Ιούνιο 2019, η ΔΕΗ άντλησε νέα χρηματοδότηση ύψους Ευρώ 160 εκατ., από την Black Sea Trade & Development Bank, πενταετούς διάρκειας με μία εφάπαξ αποπληρωμή στη λήξη του δανείου, με εγγύηση ελληνικού δημοσίου. Το δάνειο θα χρησιμοποιηθεί για την χρηματοδότηση του επενδυτικού πλάνου της ΔΕΗ Α.Ε. Η Μητρική Εταιρεία εξετάζει τις πιθανές εναλλακτικές δυνατότητες, σε σχέση με την πρόσβαση της στις διεθνείς αγορές κεφαλαίου ανάλογα με τις συνθήκες της αγοράς. 167 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 30.ΜΑΚΡΟΠΡΟΘΕΣΜΟΣ ΔΑΝΕΙΣΜΟΣ (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) Στην κατηγορία «Ομόλογα πληρωτέα» του ανωτέρω πίνακα, περιλαμβάνεται το ποσό των Ευρώ 574,99 εκατ. που αφορά στην μερική χρηματοδότηση της κατασκευής της μονάδας ΠΤΟΛΕΜΑΙΔΑ V και έχει καταχωρηθεί στον παρακάτω πίνακα στην κατηγορία «Πιστώσεις έργων» κυμαινόμενου επιτοκίου. Το συνολικό ποσό τόκων δανείων για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 περιλαμβάνεται στο λογαριασμό χρηματοοικονομικών εξόδων στην κατάσταση αποτελεσμάτων (Σημ. 11). Ακολουθεί περαιτέρω ανάλυση του μακροπρόθεσμου δανεισμού του Ομίλου και της Μητρικής Εταιρείας: Όμιλος Τραπεζικά δάνεια και ομόλογα - Σταθερού επιτοκίου - Κυμαινόμενου επιτοκίου Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων - Σταθερού επιτοκίου - Κυμαινόμενου επιτοκίου Πιστώσεις έργων - Κυμαινόμενου επιτοκίου Σύνολο Εταιρεία 2019 2018 2019 2018 160.000 1.503.799 349.800 1.368.477 160.000 1.491.599 349.810 1.368.477 1.768.333 16.667 1.559.182 260.000 1.734.333 16.667 1.559.182 260.000 574.990 4.023.789 439.749 3.977.208 574.990 3.977.589 439.749 3.977.218 Ο μακροπρόθεσμος δανεισμός αντιπροσωπεύει εξασφαλισμένες και μη εξασφαλισμένες υποχρεώσεις της Μητρικής Εταιρείας. Συγκεκριμένα, υφίστανται: εξασφαλίσεις, με τη μορφή δεσμευμένων καταθέσεων, συνολικού ποσού Ευρώ 64,8 εκατ. Αναφορικά με το Κοινοπρακτικό Εξασφαλισμένο Κοινό Ομολογιακό Δάνειο με Ελληνικές Τράπεζες, ύψους Ευρώ 175 εκατ., λήξεως 2021 και με το Κοινοπρακτικό Κοινό Εξασφαλισμένο Ομολογιακό Δάνειο υπό μορφής πίστωσης σε ετοιμότητα (αναμονή) με Ελληνικές Τράπεζες, ύψους Ευρώ 200 εκατ., λήξεως 2021, υφίσταται ενέχυρο επί επιχειρηματικών απαιτήσεων εταιρικών πελατών ύψους Ευρώ 250 εκατ. έκαστο. Αναφορικά με το Κοινοπρακτικό Εξασφαλισμένο Κοινό Ομολογιακό Δάνειο με Ελληνικές Τράπεζες, υπό μορφής πίστωσης σε ετοιμότητα (αναμονή) με Ελληνικές Τράπεζες, ύψους Ευρώ 200 εκατ., λήξεως 2022, πέραν των εξασφαλίσεων επί επιχειρηματικών απαιτήσεων εταιρικών πελατών ύψους Ευρώ 250 εκατ. υφίσταται και ενέχυρο επί των μετοχών που κατέχει η Μητρική Εταιρεία στο Μετοχικό Κεφάλαιο της ΔΕΗ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ. Σε ορισμένες δανειακές συμβάσεις, ανεξόφλητου υπολοίπου την 31 Δεκεμβρίου 2019, Ευρώ 2.141 εκατ. για τη Μητρική Εταιρεία, έχουν συμπεριληφθεί χρηματοοικονομικές ρήτρες, η μη τήρηση των οποίων μπορεί να οδηγήσει σε γεγονός καταγγελίας της σύμβασης. Για την παροχή της εγγύησης του Ελληνικού Δημοσίου υπέρ ΔΕΗ ΑΕ σε όλα τα δάνεια από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, η Μητρική Εταιρεία καταβάλλει σχετική προμήθεια εγγύησης στο Ελληνικό Δημόσιο. Το ετήσιο πρόγραμμα αποπληρωμής του κεφαλαίου του μακροπρόθεσμου δανεισμού μετά την 31 Δεκεμβρίου 2019 είναι το ακόλουθο: Εντός ενός έτους Εντός του δεύτερου έτους Μεταξύ τριών και πέντε ετών Μετά από πέντε έτη Σύνολο Όμιλος 2019 2018 433.477 772.212 597.702 362.432 2.005.706 1.929.706 986.904 959.342 4.023.789 4.023.692 Εταιρεία 2019 2018 432.571 755.738 595.889 362.432 1.994.689 1.929.706 954.440 959.342 3.977.589 4.007.218 Στο ως άνω πρόγραμμα αποπληρωμών περιλαμβάνεται ποσό ύψους Ευρώ 30,8 το οποίο αφορά δανεισμό με αποκλειστικό σκοπό τη χρήση του ως εγγύηση για την κάλυψη υφιστάμενων χρηματοδοτήσεων και για το οποίο η Μητρική Εταιρεία τηρεί ισόποση κατάθεση σε δεσμευμένο λογαριασμό καταθέσεων (Σημ. 25 ). 168 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 30.ΜΑΚΡΟΠΡΟΘΕΣΜΟΣ ΔΑΝΕΙΣΜΟΣ (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) Πιστοληπτική αξιολόγηση Το Νοέμβριο 2019, ο Οίκος S&P αναβάθμισε την πιστοληπτική αξιολόγηση της ΔΕΗ Α.Ε. σε “B-“ με σταθερή προοπτική από “CCC+”. Την 31.12.2019, η πιστοληπτική αξιολόγηση από τον Οίκο ICAP είναι καθορισμένη σε «F». Ο Όμιλος είναι σε συμμόρφωση με τους χρηματοοικονομικούς δείκτες που περιλαμβάνονται στις δανειακές του συμβάσεις, την 31.12.2019. 31. ΠΑΡΟΧΕΣ ΣΤΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ α) ΠΑΡΟΧΗ Η/Ε ΜΕ ΜΕΙΩΜΕΝΟ ΤΙΜΟΛΟΓΙΟ Η Μητρική Εταιρεία παρέχει στους εργαζόμενους και στους συνταξιούχους του Ομίλου ηλεκτρική ενέργεια με μειωμένο τιμολόγιο. Το μειωμένο τιμολόγιο προς τους συνταξιούχους αναγνωρίζεται ως υποχρέωση και υπολογίζεται ως η παρούσα αξία των μελλοντικών παροχών μετά τη συνταξιοδότηση που θεωρούνται ότι είναι δεδουλευμένα μέχρι το τέλος της χρήσης με βάση τα δικαιώματα παροχών μετά τη συνταξιοδότηση των εργαζομένων που σωρεύονται κατά τη διάρκεια της υπηρεσίας τους. Οι σχετικές υποχρεώσεις υπολογίζονται στη βάση οικονομικών και αναλογιστικών παραδοχών. Η καθαρή δαπάνη του έτους περιλαμβάνεται στις αμοιβές προσωπικού στην κατάσταση αποτελεσμάτων και αφορά την παρούσα αξία, το επιτόκιο υπολογισμού και το κόστος προγενέστερης υπηρεσίας. Τα αναλογιστικά κέρδη ή ζημίες καταχωρούνται στη κατάσταση συνολικού εισοδήματος. Η υποχρέωση λόγω παροχών μετά τη συνταξιοδότηση δεν χρηματοδοτείται. Για το σκοπό της εκτίμησης της επίδρασης της συγκεκριμένης αλλαγής στις υποχρεώσεις του Ομίλου, στα ατομικά στοιχεία που χρησιμοποιήθηκαν για τον υπολογισμό της αναλογιστικής υποχρέωσης, συμπεριλήφθηκε και η εκτίμηση της μείωσης του κόστους της παροχής μειωμένου τιμολογίου από την εφαρμογή του άρθρου 11 του Ν.4643/19 στις ατομικές καταναλώσεις ρεύματος κατά το 2019. Σύμφωνα με το Άρθρο 11 του Ν. 4643/2019, από 01.01.2020 μεταβάλλεται η παροχή μειωμένου τιμολογίου ηλεκτρικής ενέργειας προς τους συνταξιούχους του Ομίλου. Πιο συγκεκριμένα, "Ειδικό τιμολόγιο κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας δύναται να εφαρμόζεται στο προσωπικό και στους συνταξιούχους της ΔΕΗ Α.Ε., των θυγατρικών της και του ΑΔΜΗΕ Α.Ε., για την τιμολόγηση αποκλειστικά της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας όπου εφαρμόζονται χρεώσεις προμήθειας. Σε κάθε περίπτωση, η εκ της εφαρμογής του ανωτέρω ειδικού τιμολογίου προκύπτουσα έκπτωση στη χρέωση των καταναλώσεων ηλεκτρικής ενέργειας δεν δύναται να υπερβαίνει το τριάντα τοις εκατό (30%). Με την από 21.01.2020 Απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου της Μητρικής Εταιρείας, το ποσοστό της έκπτωσης ορίστηκε σε τριάντα τοις εκατό (30%). Λαμβάνοντας υπόψη τα συγκεκριμένα στοιχεία εκτιμήθηκε, κατά την 31.12.2019, ότι η μείωση στην αναλογιστική υποχρέωση λόγω της αλλαγής στην παροχή μειωμένου τιμολογίου ανερχόταν για τον Όμιλο σε ποσό ύψους €237.282 (Μητρική Εταιρεία: €144.113). Η συγκεκριμένη μεταβολή χαρακτηρίστηκε ως Αρνητικό Κόστος Προϋπηρεσίας, το οποίο σύμφωνα με το ΔΛΠ19, αναγνωρίστηκε στα Αποτελέσματα Χρήσης του 2019. Τα αποτελέσματα της αναλογιστικής μελέτης όσον αφορά την παροχή Η/Ε με μειωμένο τιμολόγιο για τη χρήση που έληξε την 31η Δεκεμβρίου 2019 καθώς της χρήσης που έληξε την 31η Δεκεμβρίου 2018 έχουν ως εξής: 169 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 31.ΠΑΡΟΧΕΣ ΣΤΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) Όμιλος 2019 Εταιρεία 2018 2019 2018 Μεταβολές στη παρούσα αξία της υποχρέωσης Υποχρέωση, αρχή χρήσης Τρέχων κόστος υπηρεσίας Χρηματοοικονομικό κόστος Κόστος προϋπηρεσίας κατά την περίοδο Αναλογιστικά (κέρδη)/ζημίες Παροχές που χορηγήθηκαν Υποχρέωση, τέλος χρήσης 343.395 3.973 6.145 (237.282) 50.546 (16.252) 150.526 405.919 5.275 6.026 (58.128) (15.698) 343.395 207.327 2.375 3.459 (144.113) 32.164 (9.779) 91.433 244.745 2.535 4.161 (34.407) (9.707) 207.327 Συστατικά επιβάρυνσης αποτελεσμάτων Τρέχον κόστος υπηρεσίας Χρηματοοικονομικό κόστος Αναγνώριση κόστους προϋπηρεσίας Σύνολο 3.973 6.145 (237.282) (227.164) 5.275 6.026 11.302 2.374 3.459 (144.113) (138.280) 2.535 4.161 6.696 145.003 50.546 195.549 203.131 (58.128) 145.003 80.681 32.164 112.845 115.088 (34.407) 80.681 Κατάσταση συνολικού εισοδήματος Σωρευτικό Ποσό, αρχή χρήσης Αναλογιστικά (κέρδη)/ζημίες χρήσης Σωρευτικό Ποσό, τέλος χρήσης Τιμές Παραδοχών Αναλογιστικής Μελέτης κ Ημερομηνία Αποτίμησης Επιτόκιο Προεξόφλησης Αύξηση Τιμολογίου Περιθώριο Κέρδους 31/12/2019 0.70% 0.00% 2020: 1,00% 2021+: 5,60% 31/12/2018 1,60% 2019: 2,00% 2020: 0,00% 2021: 0,06% 2019: (0,80)% 2020: 9,60% 2021+: 11,30% Προσδόκιμο Μελλοντικής Υπηρεσίας 13,62 9,94 Ανάλυση Ευαισθησίας Αποτελεσμάτων Αύξηση επιτοκίου προεξόφλησης κατά 0,5% Μείωση επιτοκίου προεξόφλησης κατά 0,5% Ποσοστιαία Μεταβολή Υποχρέωσης (6,8%) 7,6% β) ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΓΙΑ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΗ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΛΟΓΩ ΕΞΟΔΟΥ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 25 του Ν.4491/66 «Περί Ασφαλίσεως του Προσωπικού ΔΕΗ», στους ασφαλισμένους που εξέρχονται της υπηρεσίας της ΔΕΗ τους δικαιούμενους σύνταξης κατά τις διατάξεις του Νόμου αυτού, καταβάλλεται εφάπαξ βοήθημα ανάλογο με τα έτη πραγματικής υπηρεσίας στη ΔΕΗ, το οποίο, κατά τη ρητή ειδική διάταξη της παρ. 3 του ίδιου άρθρου, συμψηφίζεται μετά της τυχόν καταβαλλόμενης αποζημίωσης λόγω καταγγελίας της σύμβασης εργασίας ή καταλήψεως των ασφαλισμένων από το όριο ηλικίας ή από κάποια άλλη αιτία αποχωρήσεως, σύμφωνα με όσα ο νόμος ορίζει. Εξάλλου, στις διατάξεις του ΚΚΠ-ΔΕΗ που κυρώθηκε με το άρθρο 2 του ν.δ 210/1974 και έχει ισχύ νόμου και ειδικότερα στα άρθρα 34, 35, 36 και 37 αυτού, ορίζεται ότι στο τακτικό προσωπικό της Επιχείρησης, που για οποιοδήποτε λόγο λύεται η σύμβασή του (αυτοδικαίως ή λόγω καταγγελίας σύμβασης εργασίας), δεν οφείλεται αποζημίωση εφόσον δικαιούται εφάπαξ βοήθημα από τον οικείο ασφαλιστικό φορέα. Σε περίπτωση που το εφάπαξ βοήθημα υπολείπεται της αποζημίωσης, καταβάλλεται μόνο η διαφορά μεταξύ της αποζημίωσης και του εφάπαξ βοηθήματος. 170 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 31.ΠΑΡΟΧΕΣ ΣΤΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) Σε κάθε πάντως περίπτωση και όταν εργοδότης είναι, σύμφωνα με το άρθρο 2 § 1 του Ν. 173/1967, «το δημόσιο ή Ν.Π.Δ.Δ. ή Επιχειρήσεις και Οργανισμοί κοινής ωφελείας (ΔΕΗ, ΟΤΕ κ.λ.π)» η οφειλόμενη αποζημίωση λόγω απόλυσης του Ν. 2112/1920 που θα καταβαλλόταν, εάν δεν ίσχυαν τα παραπάνω, κατά την με οποιονδήποτε τρόπο αποχώρηση των εργαζομένων από την Επιχείρηση και εξαιτίας αυτής, υπόκειται στους επιβαλλόμενους από τις προαναφερόμενες διατάξεις περιορισμούς ως προς το ανώτατο όριό της, που σύμφωνα με το άρθρο 33 του Ν. 1876/1990, όπως τροποποιήθηκε με τις διατάξεις του άρθρου 21 § 13 του Ν. 3144/2003, καθορίζεται σήμερα στο ποσό των δεκαπέντε χιλιάδων (15.000) ευρώ». Με το Ν.4533/2018 (ΦΕΚ Α’ 7527/4/2018) καταργήθηκε η διάταξη της παραγράφου 3 του άρθρου 25 του Ν. 4491/1966 (ΦΕΚ Α’ 1), καθώς και κάθε άλλη γενική ή ειδική διάταξη νόμου ή Κανονισμού Εργασίας με την οποία προβλεπόταν συμψηφισμός της αποζημίωσης απόλυσης εργαζομένου με το εφάπαξ βοήθημα που δικαιούται από τον οικείο ασφαλιστικό φορέα. Με βάση τα ανωτέρω, η ΔΕΗ και οι θυγατρικές της εταιρείες αρχής γενομένης από τη χρήση 2018 θα καταβάλουν εφεξής αποζημίωση λόγω εξόδου από την υπηρεσία, η οποία δεν μπορεί να υπερβαίνει το ποσό των Ευρώ 15 (δεκαπέντε χιλιάδες Ευρώ) στους ασφαλισμένους που αποχωρούν λόγω καταγγελίας της συμβάσεως εργασίας, ή συμπλήρωσης του ορίου ηλικίας, ή άλλης αιτίας που ο νόμος ορίζει. Το ανωτέρω αποτελεί πρόγραμμα καθορισμένων παροχών σύμφωνα με τις διατάξεις του ΔΛΠ 19. Η παρούσα αξία της υποχρέωσης που αναλαμβάνουν η ΔΕΗ και οι θυγατρικές της, υπολογισμένη με τη χρήση αναλογιστικών μεθόδων αποτελεί κόστος προϋπηρεσίας για υπηρεσία που παρασχέθηκε σε προηγούμενες χρονικές περιόδους. Τα αποτελέσματα της αναλογιστικής μελέτης όσον αφορά τον υπολογισμό της υποχρέωσης για αποζημίωση του προσωπικού λόγω εξόδου από την υπηρεσία για τη χρήση που έληξε την 31η Δεκεμβρίου 2019 και τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2018 έχουν ως εξής: Όμιλος Μεταβολές στη παρούσα αξία της υποχρέωσης Υποχρέωση, αρχή χρήσης Τρέχον κόστος υπηρεσίας Χρηματοοικονομικό κόστος Κόστος περικοπών/διακανονισμών/τερματισμού υπηρεσίας Αναλογιστικά (κέρδη)/ζημίες Παροχές που χορηγήθηκαν Υποχρέωση, τέλος χρήσης Συστατικά επιβάρυνσης αποτελεσμάτων Τρέχον κόστος υπηρεσίας Χρηματοοικονομικό κόστος Κόστος περικοπών/διακανονισμών/τερματισμού υπηρεσίας Σύνολο Συνεχιζόμενες Δραστηριότητες Διακοπτόμενες Δραστηριότητες Σύνολο Κατάσταση συνολικού εισοδήματος Σωρευτικό Ποσό, αρχή χρήσης Αναλογιστικά (κέρδη)/ζημίες χρήσης Σωρευτικό Ποσό, τέλος χρήσης Εταιρεία 2019 2018 2019 164.347 1.517 2.630 164.347 - 90.668 951 1.451 90.668 - 11.060 - 4.980 - 8.858 (35.775) 152.637 164.347 6.354 (20.070) 84.334 90.668 1.517 2.630 164.347 - 951 1.451 90.668 - 11.060 - 4.980 - 15.207 164.347 7.382 90.668 15.207 164.347 7.382 14.964 105.634 8.858 8.858 - 6.354 6.354 - Τιμές Παραδοχών Αναλογιστικής Μελέτης Προσδόκιμο Οικειοθελείς Μελλοντικής Αποχωρήσεις Υπηρεσίας Ημερομηνία Αποτίμησης Επιτόκιο Προεξόφλησης Αύξηση Μισθών Πληθωρισμός 31/12/2019 0,70% 2,00% 2,00% 0% 8,5 31/12/2018 1,60% 2,00% 2,00% 0% 11,24 171 2018 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 31.ΠΑΡΟΧΕΣ ΣΤΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) Ανάλυση Ευαισθησίας Αποτελεσμάτων Ποσοστιαία Μεταβολή Υποχρέωσης (4,0%) 4,3% 0,3% (0,4%) Αύξηση επιτοκίου προεξόφλησης κατά 0,5% Μείωση επιτοκίου προεξόφλησης κατά 0,5% Αύξηση αναμενόμενης αύξησης μισθών κατά 0,5% Μείωση αναμενόμενης αύξησης μισθών κατά 0,5% Πέραν των ανωτέρω παροχών η θυγατρική ΔΕΗ Ανανεώσιμες Α.Ε. έχει αναγνωρίσει πρόβλεψη για αποζημίωση προσωπικού λόγω εξόδου από την υπηρεσία ύψους Ευρώ 129 για προσωπικό που έχει απ’ ευθείας προσληφθεί στο δυναμικό της (2018: Ευρώ 82). Τέλος, θα πρέπει να αναφερθεί ότι με βάση την Απόφαση Αριθ. 4/2020 του ΔΣ της ΔΕΗ προβλέπεται επιπλέον καταβολή (Κίνητρο Αποχώρησης) ίση με Ευρώ 7.000 σε όσους υπάλληλους αποχωρήσουν από τον Όμιλο έχοντας θεμελιώσει δικαίωμα πλήρους σύνταξης από φορέα κοινωνικής ασφάλισης. Η προαναφερθείσα Απόφαση αφορά περίπου 1.100 υπαλλήλους και το αναμενόμενο κόστος ανέρχεται στο ύψος των Ευρώ 7,7 εκατ. 32. ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ Όμιλος Επιδικίες με υπαλλήλους/τρίτους (Σημ. 40) Πρόβλεψη αποξήλωσης και απομάκρυνσης εγκαταστάσεων/ εξοπλισμού Μονάδων Παραγωγής, Ορυχείων και Αιολικών Πάρκων και αποκατάσταση εκτάσεων Ορυχείων Πρόβλεψη ζημίας από μη ακυρώσιμα έργα (Σημ.15) Πάγια ΟΑΠ Λοιπά Σύνολο Εταιρεία 2019 2018 277.769 262.704 2019 320.140 2018 300.936 410.193 27.849 409.321 27.662 45.700 - 45.700 - 2.400 2.261 780.694 2.400 698 331.883 2.400 1.845 737.035 2.400 292.766 Κατά τη διάρκεια της χρήσης που έληξε την 31η Δεκεμβρίου 2019, ο Όμιλος και η Μητρική Εταιρεία προέβησαν σε επιπρόσθετη πρόβλεψη για επιδικίες με υπαλλήλους και τρίτους ύψους € 19.204 και €15.065 αντίστοιχα. Πρόβλεψη αποξήλωσης και απομάκρυνσης εγκαταστάσεων/ εξοπλισμού Μονάδων Παραγωγής, Ορυχείων και Αιολικών Πάρκων και αποκατάσταση εκτάσεων Ορυχείων Λόγω της δέσμευσης που ανέλαβε ο Όμιλος και η Μητρική Εταιρεία ΔΕΗ εντός του 2019 να προχωρήσει σε αποξήλωση των εγκαταστάσεων όλων των σταθμών παραγωγής και των ορυχείων του, σε απομάκρυνση του εξοπλισμού τους και σε πλήρη αποκατάσταση των εδαφικών εκτάσεων των ορυχείων του όταν οι εγκαταστάσεις παύσουν να είναι πλέον παραγωγικές. Ο Όμιλος και η Μητρική Εταιρεία προχώρησε σε αναγνώριση της σχετικής υποχρέωσης (πρόβλεψη) στις χρηματοοικονομικές τους καταστάσεις. Η πρόβλεψη αναγνωρίζεται στην παρούσα αξία των μελλοντικών ταμειακών ροών που θα απαιτηθούν για τη διευθέτηση των σχετικών υποχρεώσεων. Η πρόβλεψη των Μονάδων Παραγωγής και Ορυχείων, δεν έχει λάβει υπόψη τυχόν έσοδο από την πώληση των μηχανημάτων, ανταλλακτικών και υλικών ή από την αξιοποίηση της γης. 172 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 32.ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) Η κίνηση της πρόβλεψης αναλύεται ως εξής: Όμιλος Πρόβλεψη αποκατάστασης εκτάσεων ορυχείων Πρόβλεψη αποξήλωσης εγκαταστάσεων/ εξοπλισμού ηλεκτροπαραγωγικών μονάδων Πρόβλεψη αποξήλωσης εγκαταστάσεων/ εξοπλισμού των ορυχείων Πρόβλεψη αποξήλωσης εγκαταστάσεων/ εξοπλισμού Αιολικών Πάρκων Σύνολο Υπόλοιπο 1 Ιανουάριου 2019 27.662 - - 698 28.360 Μεταβολή μελλοντικής εκροής (Πάγια) Μεταβολή μελλοντικής εκροής μέσω της κατάστασης αποτελεσμάτων Μεταβολή μελλοντικής εκροής μέσω της κατάστασης συνολικού εισοδήματος Χρησιμοποίηση / Μη χρησιμοποίηση πρόβλεψης Χρηματοοικονομικό κόστος (Σημείωση 11) 89.129 10.042 30.458 139 129.768 - 14.933 111.402 - 126.334 - 37.104 90.859 - 127.963 (3.069) - - - (3.069) 802 - - 34 836 114.524 62.079 232.718 872 410.193 Πρόβλεψη αποκατάστασης εκτάσεων ορυχείων Πρόβλεψη αποξήλωσης εγκαταστάσεων/ εξοπλισμού των ορυχείων Πρόβλεψη αποξήλωσης εγκαταστάσεων/ εξοπλισμού Αιολικών Πάρκων Σύνολο - Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 2019 Βραχυπρόθεσμο μέρος Μακροπρόθεσμο μέρος - - Πρόβλεψη αποξήλωσης εγκαταστάσεων/ εξοπλισμού ηλεκτροπαραγωγικών μονάδων 3.321 114.524 62.079 229.397 872 3.321 406.872 Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 2019 114.524 62.079 232.718 872 410.193 Όμιλος Υπόλοιπο 1 Ιανουάριου 2018 Μεταβολή μελλοντικής εκροής (Πάγια) Πρόβλεψη αποκατάστασης εκτάσεων ορυχείων Πρόβλεψη αποξήλωσης εγκαταστάσεων/ εξοπλισμού των ορυχείων Πρόβλεψη αποξήλωσης εγκαταστάσεων/ εξοπλισμού ηλεκτροπαραγωγικών μονάδων Πρόβλεψη αποξήλωσης εγκαταστάσεων/ εξοπλισμού Αιολικών Πάρκων Σύνολο 28.530 - - 1.295 29.825 451 - - - 451 Μεταβολή μελλοντικής εκροής μέσω της κατάστασης αποτελεσμάτων - - - - - Μεταβολή μελλοντικής εκροής μέσω της κατάστασης συνολικού εισοδήματος - - - - - (2.703) - - (628) (2.703) Χρηματοοικονομικό κόστος (Σημείωση 11) 1.384 - - 31 1.415 Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 2018 27.662 - - 698 28.360 Πρόβλεψη αποξήλωσης εγκαταστάσεων/ εξοπλισμού ηλεκτροπαραγωγικών μονάδων - Πρόβλεψη αποξήλωσης εγκαταστάσεων/ εξοπλισμού Αιολικών Πάρκων 698 Χρησιμοποίηση /Μη χρησιμοποίηση πρόβλεψης Όμιλος Πρόβλεψη αποκατάστασης εκτάσεων ορυχείων Βραχυπρόθεσμο μέρος Μακροπρόθεσμο μέρος Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 2018 Πρόβλεψη αποξήλωσης εγκαταστάσεων/ εξοπλισμού των ορυχείων 3.069 24.593 - 27.662 698 173 Σύνολο 3.069 25.291 28.360 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 32.ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) Μητρική Εταιρεία Πρόβλεψη αποκατάστασης εκτάσεων ορυχείων Πρόβλεψη αποξήλωσης εγκαταστάσεων/ εξοπλισμού των ορυχείων Πρόβλεψη αποξήλωσης εγκαταστάσεων/ εξοπλισμού ηλεκτροπαραγωγικών μονάδων Πρόβλεψη αποξήλωσης εγκαταστάσεων/ εξοπλισμού Αιολικών Πάρκων Σύνολο Υπόλοιπο 1 Ιανουαριου 2019 27.662 - - - 27.662 Μεταβολή (Πάγια) 89.129 10.042 30.458 - 129.629 0 14.933 111.402 - 126.334 - 37.104 90.859 - 127.963 (3.069) - - - (3.069) 802 - - - 802 114.524 62.079 232.718 - 409.321 Πρόβλεψη αποξήλωσης εγκαταστάσεων/ εξοπλισμού ηλεκτροπαραγωγικών μονάδων 3.321 Πρόβλεψη αποξήλωσης εγκαταστάσεων/ εξοπλισμού Αιολικών Πάρκων - Σύνολο μελλοντικής εκροής Μεταβολή μελλοντικής εκροής μέσω της κατάστασης αποτελεσμάτων Μεταβολή μελλοντικής εκροής μέσω της κατάστασης συνολικού εισοδήματος Χρησιμοποίηση /μη χρησιμοποίηση πρόβλεψης Χρηματοοικονομικό κόστος (Σημείωση 11) Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 2019 Βραχυπρόθεσμο μέρος Μακροπρόθεσμο μέρος - Πρόβλεψη αποξήλωσης εγκαταστάσεων/ εξοπλισμού των ορυχείων - 114.524 62.079 229.397 Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 2019 114.524 62.079 232.718 Πρόβλεψη αποκατάστασης εκτάσεων ορυχείων 3.321 406.000 - 409.321 Μητρική Εταιρεία Υπόλοιπο 1 Ιανουάριου 2018 Μεταβολή μελλοντικής εκροής (Πάγια) Πρόβλεψη αποκατάστασης εκτάσεων ορυχείων Πρόβλεψη αποξήλωσης εγκαταστάσεων/ εξοπλισμού των ορυχείων Πρόβλεψη αποξήλωσης εγκαταστάσεων/ εξοπλισμού ηλεκτροπαραγωγικών μονάδων Πρόβλεψη αποξήλωσης εγκαταστάσεων/ εξοπλισμού Αιολικών Πάρκων Σύνολο 28.530 - - - 28.530 451 - - - 451 Μεταβολή μελλοντικής εκροής μέσω της κατάστασης αποτελεσμάτων - - - - - Μεταβολή μελλοντικής εκροής μέσω της κατάστασης συνολικού εισοδήματος - - - - - (2.703) - - - (2.703) 1.384 - - - 1.384 27.662 - - - 27.662 Πρόβλεψη αποκατάστασης εκτάσεων ορυχείων Πρόβλεψη αποξήλωσης εγκαταστάσεων/ εξοπλισμού των ορυχείων Χρησιμοποίηση /μη χρησιμοποίηση πρόβλεψης Χρηματοοικονομικό κόστος (Σημείωση 11) Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 2018 Βραχυπρόθεσμο μέρος Μακροπρόθεσμο μέρος 3.069 24.593 Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 2018 27.662 - 174 Πρόβλεψη αποξήλωσης εγκαταστάσεων/ εξοπλισμού ηλεκτροπαραγωγικών μονάδων - Πρόβλεψη αποξήλωσης εγκαταστάσεων/ εξοπλισμού Αιολικών Πάρκων - Σύνολο 3.069 24.593 27.662 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 32.ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) Την 31 Δεκεμβρίου 2019, η παρούσα αξία της πρόβλεψης αποξήλωσης και απομάκρυνσης εγκαταστάσεων Μονάδων Παραγωγής, Ορυχείων και αποκατάσταση εκτάσεων Ορυχείων του Ομίλου και της Μητρικής υπολογίστηκε προεξοφλώντας το σύνολο του κόστους αποκατάστασης της γης, αποξήλωσης του υφιστάμενου εξοπλισμού/ μηχανημάτων, κατεδάφισης των κτιριακών εγκαταστάσεων και περισυλλογής τυχόν αποβλήτων εφαρμόζοντας ρυθμό πληθωρισμού 2% και προεξοφλητικό επιτόκιο 6,5 %. Παρακάτω παραθέτουμε ανάλυση ευαισθησίας της πρόβλεψης αποξήλωσης και απομάκρυνσης εγκαταστάσεων Μονάδων Παραγωγής, Ορυχείων και αποκατάσταση εκτάσεων Ορυχείων από την αλλαγή του προεξοφλητικού επιτοκίου που χρησιμοποιήθηκε. Ανάλυση Ευαισθησίας προεξοφλητικού επιτοκίου Παρούσα αξία πρόβλεψης αποξήλωσης εγκαταστάσεων/ εξοπλισμού 2019 2018 2019 +0,25% 2018 -0,25% +0,25% -0,25% Πρόβλεψη αποξήλωσης και απομάκρυνσης εγκαταστάσεων Μονάδων Παραγωγής, Ορυχείων και αποκατάσταση εκτάσεων Ορυχείων μονάδων και ορυχείων 409.322 27.662 400.139 418.837 27.170 28.168 Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 2019 409.322 27.662 400.139 418.837 27.170 28.168 9.182 (9.515) 492 (506) Θετική / (Αρνητική) επίδραση στα Αποτελέσματα του Ομίλου και της Εταιρείας 33. ΕΠΙΧΟΡΗΓΗΣΕΙΣ ΟΜΙΛΟΣ Καθαρή αξία Επιχορηγήσεις 31.12.2017 - Μεταφορά στα έσοδα -Μεταφορά στα έσοδα λόγω ματαίωσης επιχ. Έργων (Συκιά-Πευκόφυτο) 31.12.2018 208.719 (14.532) (7.863) -Μεταφορά στα έσοδα 31.12.2019 (13.747) 172.577 31.12.2017 204.610 - Μεταφορά στα έσοδα - Μεταφορά στα έσοδα λόγω ματαίωσης επιχ. Έργων (Συκιά-Πευκόφυτο) -Διακοπτόμενη δραστηριότητα 31.12.2018 (12.269) - Μεταφορά στα έσοδα (Σημείωση 9) 31.12.2019 (11.910) 156.844 186.324 ΜΗΤΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Καθαρή αξία (7.863) (15.724) 168.754 175 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 34. ΜΑΚΡΟΠΡΟΘΕΣΜΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΜΕ ΠΕΛΑΤΕΣ Όπως αναφέρεται στη Σημείωση 4, βάσει των προβλέψεων του ΔΠΧΑ 15, ο Όμιλος και η Μητρική Εταιρεία κατατάσσουν τις Συμμετοχές Καταναλωτών και τις Προκαταβολές Πελατών έναντι Κατανάλωσης Η/Ε στις Μακροπρόθεσμες Υποχρεώσεις από συμβάσεις με πελάτες. Στον παρακάτω πίνακα εμφανίζονται αναλυτικά τα αντίστοιχα κονδύλια, καθώς και το υπόλοιπο την 31.12.2019 και 31.12.2018 των Μακροπρόθεσμων Υποχρεώσεων από συμβάσεις με πελάτες. Υπόλοιπο την 01.01.2018 Εισπράξεις από συμμετοχές καταναλωτών Μεταφορά στα αποτελέσματα συμμετοχών καταναλωτών Μείωση προκαταβολών πελατών για κατανάλωση Η/Ε Υπόλοιπο την 31.12.2018 Εισπράξεις από συμμετοχές καταναλωτών Μεταφορά στα αποτελέσματα συμμετοχών καταναλωτών Μείωση προκαταβολών πελατών για κατανάλωση Η/Ε Υπόλοιπο την 31.12.2019 Όμιλος 2.420.927 Μητρική Εταιρεία 2.420.927 63.332 63.332 (85.167) (85.167) (22.968) (22.968) 2.376.124 2.376.124 59.473 59.473 (86.865) (86.865) (17.036) (17.036) 2.331.696 2.331.696 35. ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ ΑΠΟ ΥΠΟΑΞΙΕΣ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ Στο λογαριασμό προβλέψεις από υποαξίες περιουσιακών στοιχείων της κατάστασης αποτελεσμάτων περιλαμβάνονται τα εξής: Όμιλος Εταιρεία 2019 2019 Επιπρόσθετες προβλέψεις απομείωσης αξίας υλικών και ανταλλακτικών (Σημ.20) Απομειώσεις εκτάσεων ορυχείων και έργων υπο εκτέλεση ορυχείων 515.487 488.091 Απομείωση επένδυσης νέας μονάδας Πτολεμαίδα 5 (Σημ. 15) 589.007 589.007 45.700 45.700 672.438 546.620 66.671 66.671 83.153 Προβλέψεις από επαχθείς συμβάσεις (Σημ.15) Υποαξίες από αναπροσαρμογή παγίων (Σημ 15) Απομειώσεις παγίων πρόβλεψης αποκατάστασης εκτάσεων Ορυχείων (Σημ. 15) Πρόβλεψη αποξήλωσης και απομάκρυνσης εγκαταστάσεων Μονάδων Παραγωγής, Ορυχείων και αποκατάσταση εκτάσεων Ορυχείων (Σημ. 32) Σύνολο 176 83.153 126.334 126.334 2.098.790 1.945.576 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 36. ΕΜΠΟΡΙΚΕΣ ΚΑΙ ΛΟΙΠΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ Όμιλος Εμπορικές Υποχρεώσεις: Προμηθευτές και εργολάβοι Δημοτικά τέλη Ασφαλιστικά ταμεία Ελληνική τηλεόραση ΔΑΠΕΕΠ Παρακρατούμενοι φόροι Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης Η/Ε Πιστωτικά υπόλοιπα πελατών ΑΔΜΗΕ A.E. ΔΕΔΔΗΕ Α.Ε. Τράπεζα Κρήτης Λιγνιτόσημο ΕΧΕ Λοιπά Σύνολο Εταιρεία 2019 2018 2019 2018 686.984 134.344 28.070 30.028 282.115 35.822 8.148 66.403 162.791 12.053 140.823 40.884 60.769 1.689.234 620.601 152.752 32.999 31.528 32.461 8.899 59.500 478.256 12.053 139.933 53.709 71.416 1.694.107 418.679 134.344 16.047 30.028 282.115 17.297 8.148 66.307 162.791 187.372 12.053 135.129 40.884 12.624 1.523.818 303.946 152.752 18.443 31.528 16.490 8.899 59.500 478.256 235.846 12.053 139.129 53.709 10.944 1.521.495 Από 01.04.2019 η εκκαθάριση και η είσπραξη του ΕΤΜΕΑΡ και του Μεσοσταθμικού Μεταβλητού Κόστους των Θερμικών Μονάδων αποτελεί αρμοδιότητα του ΔΑΠΕΕΠ, ενώ το 2018 έως και τις 31.03.2019 αρμόδιος ήταν ο ΑΔΜΗΕ. 37. ΒΡΑΧΥΠΡΟΘΕΣΜΑ ΔΑΝΕΙΑ Όμιλος 2019 Αλληλόχρεοι λογαριασμοί Διαθέσιμα όρια πίστωσης Μη αντληθέν ποσό Αντληθέν ποσό Εταιρεία 2018 18.630 18.630 46.483 46.483 2019 2018 - 30.000 30.000 38. ΒΡΑΧΥΠΡΟΘΕΣΜΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΜΕ ΠΕΛΑΤΕΣ Όπως αναφέρεται στη Σημείωση 4, βάσει των προβλέψεων του ΔΠΧΑ 15, ο Όμιλος και η Μητρική Εταιρεία κατατάσσουν τις ληφθείσες προκαταβολές από δημοπρασίες προθεσμιακών προϊόντων ΝΟΜΕ στις Βραχυπρόθεσμες Υποχρεώσεις από συμβάσεις με πελάτες. Την 02.07.2018 καταβλήθηκε από το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους στη ΔΕΗ Α.Ε., το ποσό των Ευρώ 538.300 εκατ. ως προπληρωμή για την αξία της κατανάλωσης Η/Ε φορέων του για το έτος 2019. Η εκκαθάριση του προγράμματος προπληρωμής έτους 2018 υλοποιήθηκε την 30.4.2019. Την 12.03.2019 η Μητρική Εταιρεία εισέπραξε από το Ελληνικό Δημόσιο το ποσό των Ευρώ 550.700 εκατ., ως προπληρωμή για την αξία της κατανάλωσης Η/Ε φορέων του για το έτος 2019. Η επιστροφή του υπόψη ποσού γίνεται σταδιακά μετά την εξόφληση των λογαριασμών ηλεκτρικού ρεύματος από τους φορείς της Γενικής Κυβέρνησης H εκκαθάριση των ποσών αναμένεται να υλοποιηθεί την 30.04.2020. Στον παρακάτω πίνακα εμφανίζονται αναλυτικά τα αντίστοιχα κονδύλια, καθώς και το υπόλοιπο την 31.12.2019 και την 31.12.2018 των Βραχυπρόθεσμων Υποχρεώσεων από συμβάσεις με πελάτες. Τον Δεκέμβριο 2019 επιστράφηκε στη Μητρική Εταιρεία από τους αρμόδιους διαχειριστές ποσό ύψους €83.642, που αφορούσε την Αναδρομική Εκκαθάριση Χρεώσεων του Ειδικού Τέλους Μείωσης Εκπομπών Αέριων Ρύπων (ΕΤΜΕΑΡ), λόγω μείωσης των χρεώσεων από 01.01.2019.Το ποσό αυτό θα επιστραφεί εντός του 2020 στους πελάτες μέσω των λογαριασμών κατανάλωσης Η/Ε. 177 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 38.ΒΡΑΧΥΠΡΟΘΕΣΜΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΜΕ ΠΕΛΑΤΕΣ (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) Όμιλος 2019 Υπόλοιπο την 1 Ιανουάριου Εισπράξεις προκαταβολών από δημοπρασίες ΝΟΜΕ εντός της χρήσης Είσπραξη προκαταβολής για την αξία κατανάλωσης Η/Ε Φορέων του Δημοσίου ΕΤΜΕΑΡ έτους 2019 προς επιστροφή στους πελάτες Μεταφορά στα αποτελέσματα αναλογίας προκαταβολών από δημοπρασίες ΝΟΜΕ Μείωση προκαταβολής αξίας κατανάλωσης Η/Ε Φορέων του Δημοσίου Υπόλοιπο την 31 Δεκεμβρίου 2018 216.693 11.644 59.312 55.566 550.700 538.300 83.642 - (66.218) (48.938) (405.219) (339.879) 438.910 216.693 Μητρική Εταιρεία 2019 Υπόλοιπο την 1 Ιανουάριου Εισπράξεις προκαταβολών από δημοπρασίες ΝΟΜΕ εντός της χρήσης Είσπραξη προκαταβολής για την αξία κατανάλωσης Η/Ε Φορέων του Δημοσίου ΕΤΜΕΑΡ έτους 2019 προς επιστροφή στους πελάτες Μεταφορά στα αποτελέσματα αναλογίας προκαταβολών από δημοπρασίες ΝΟΜΕ Μείωση προκαταβολής αξίας κατανάλωσης Η/Ε Φορέων του Δημοσίου Υπόλοιπο την 31 Δεκεμβρίου 2018 216.693 11.644 59.312 55.566 550.700 538.300 83.642 - (66.218) (48.938) (405.219) (339.879) 438.910 216.693 Σημειώνεται επίσης, ότι την 28.02.2020 καταβλήθηκε από το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους στη ΔΕΗ Α.Ε. το ποσό των Ευρώ 586.500 εκατ. και η εκκαθάρισή του αναμένεται να πραγματοποιηθεί με τον ίδιο τρόπο έως την 30.04.2021. 39. ΔΕΔΟΥΛΕΥΜΕΝΕΣ ΚΑΙ ΛΟΙΠΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ Δεδουλευμένοι τόκοι δανείων Φυσικό αέριο και υγρά καύσιμα Αγορές ενέργειας Κόστη απαλλοτρίωσης Αναπαύσεις προσωπικού, υπερωρίες και άδειες Τέλη ΡΑΕ Αγορά εκπομπών CO2 (Σημ. 10) Εκπτώσεις πωλήσεων ΜΤ ΑΔΜΗΕ ΔΕΔΔΗΕ Μεταβλητό περιθώριο ασφάλισης Λοιπά Σύνολο Όμιλος 2019 17.192 28.944 526 18.444 61.142 10.410 434.980 6.707 16.629 24.636 98.570 718.180 178 2018 25.967 64.009 4.216 68.867 10.420 383.658 4.500 55.101 149.801 27.372 793.911 Εταιρεία 2019 17.192 28.945 18.444 38.905 10.410 434.980 6.707 16.629 66.025 24.636 64.490 727.363 2018 25.967 64.089 43.499 10.420 383.658 4.500 53.470 37.583 149.801 12.326 785.313 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 40. ΔΕΣΜΕΥΣΕΙΣ, ΕΝΔΕΧΟΜΕΝΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΠΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΚΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ-ΚΥΡΙΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΙΣΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΣ Βασικά θέματα που αφορούν στην κυριότητα των περιουσιακών στοιχείων του Ομίλου, είναι τα ακόλουθα: 1. Η Μητρική Εταιρεία ολοκλήρωσε την καταγραφή της ακίνητης περιουσίας της. Τα ακίνητα αυτά είναι εγγεγραμμένα στο σύνολό τους στα Υποθηκοφυλακεία ανά τη χώρα και σχεδόν στο σύνολό τους στα λειτουργούντα Κτηματολογικά Γραφεία. Επίσης παρακολουθείται η εξέλιξη των κτηματογραφήσεων σε όλη την επικράτεια. Προχωρεί δε και η ενημέρωση του υφιστάμενου στην Επιχείρηση πληροφοριακού συστήματος διαχείρισης ακινήτων. 2. Σε αρκετές περιπτώσεις, απαλλοτριωμένη γη που αναφέρεται σε εκθέσεις απαλλοτρίωσης διαφέρει (ποσοτικά) από αυτή που η Μητρική Εταιρεία θεωρεί ως περιουσία της. 3. Αγροτικές εκτάσεις που αποκτήθηκαν από τη Μητρική Εταιρεία μέσω απαλλοτριώσεων, με σκοπό να χρησιμοποιηθούν για την κατασκευή υδροηλεκτρικών έργων, θα πρέπει να μεταβιβαστούν, μετά από απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου της Μητρικής Εταιρείας και σχετική έγκριση του Υπουργείου Ανάπτυξης, στο Δημόσιο, άνευ ανταλλάγματος, εφόσον οι εκτάσεις αυτές δεν είναι πλέον απαραίτητες στη Μητρική Εταιρεία για την εκπλήρωση των σκοπών της σύμφωνα με το άρθρο 9, του Νόμου 2941/01. 4. Σύμφωνα με το άρθρο 15 του Ν. 4273/14 (ΦΕΚ/Α/146), η αναγκαστική απαλλοτρίωση ακινήτων σε περιοχές όπου έχουν παραχωρηθεί αποκλειστικά δικαιώματα έρευνας και εκμετάλλευσης στη ΔΕΗ Α.Ε. κηρύσσονται υπέρ του Ελληνικού Δημοσίου με δαπάνες του αιτούντος την κήρυξη της απαλλοτρίωσης. Οι ως άνω εκτάσεις μετά τη συντέλεση της απαλλοτρίωσης περιέρχονται κατά κυριότητα στο Ελληνικό Δημόσιο και η ΔΕΗ (η οποία καταβάλλει τις αποζημιώσεις) τις χρησιμοποιεί για την εξόρυξη του υποκειμένου λιγνιτικού κοιτάσματος. Τα πάγια περιουσιακά στοιχεία του Ομίλου είναι διεσπαρμένα σε όλη την Επικράτεια. Ο Όμιλος δεν ασφαλίζει τα πάγια περιουσιακά του στοιχεία εν λειτουργία (με την εξαίρεση των συστημάτων πληροφορικής), με αποτέλεσμα μια ενδεχόμενη σημαντική ζημία στα περιουσιακά του στοιχεία να έχει αντίστοιχη επίπτωση στην κερδοφορία του. Δεν ασφαλίζονται επίσης τα αποθέματα υλικών-ανταλλακτικών, καθώς και οι κίνδυνοι αστικής ευθύνης. ΕΠΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΣ Ο Όμιλος είναι εναγόμενος σε αριθμό υποθέσεων που αφορούν τις δραστηριότητές του. Την 31 Δεκεμβρίου 2019, το συνολικό ποσό που απαιτούσαν τρίτοι ανέρχεται σε Ευρώ 826 εκατ., όπως αναλύεται παρακάτω: 1. Απαιτήσεις Εργολάβων / Προμηθευτών και Λοιπές Απαιτήσεις: Αριθμός τρίτων και προμηθευτών / εργολάβων έχουν εγείρει απαιτήσεις, οι οποίες είτε εκκρεμούν στα δικαστήρια είτε βρίσκονται εν μέσω διαιτητικών ή/και συμβιβαστικών διαδικασιών. Το συνολικό ποσό ανέρχεται σε Ευρώ 397 εκατ. Στις περισσότερες περιπτώσεις ο Όμιλος έχει εγείρει ανταπαιτήσεις οι οποίες δεν αποτυπώνονται στα λογιστικά του βιβλία μέχρι τη στιγμή της είσπραξης. 2. Περιστατικά Πυρκαγιών και Πλημμυρών: Αριθμός ιδιωτών έχει εγείρει απαιτήσεις αναφορικά με ζημίες που, όπως ισχυρίζονται, προκλήθηκαν από πυρκαγιές και πλημμύρες με υπαιτιότητα του Ομίλου. Το συνολικό ποσό ανέρχεται σε Ευρώ 56 εκατ. 3. Απαιτήσεις από Εργαζόμενους: Εργαζόμενοι του Ομίλου έχουν εγείρει απαιτήσεις συνολικού ύψους Ευρώ 65 εκατ. για παροχές και επιδόματα τα οποία, σύμφωνα με τους εργαζόμενους, θα έπρεπε να τους είχαν καταβληθεί. 4. Προσφυγή της ΔΕΗ Α.Ε. κατά ΕΤΑΑ/Τομέας Μηχανικών και Εργοληπτών Δημοσίων Έργων (πρώην ΤΣΜΕΔΕ). Το ΕΤΑΑ/Τομέας Μηχανικών και Εργοληπτών Δημοσίων Έργων (πρώην ΤΣΜΕΔΕ), με την υπ΄ αριθμ. 7/2012 απόφασή του, επέβαλε σε βάρος της ΔΕΗ Α.Ε. το ποσό των Ευρώ 27,4 εκατ. κατ΄ εφαρμογή του άρθρου 4 του Ν.3518/2006, ως οφειλόμενες εργοδοτικές εισφορές στον Κλάδο της κύριας σύνταξης που αντιστοιχούν στο χρονικό διάστημα από 1.1.200730.4.2012 και αφορούν τους ασφαλισμένους προ της 1.1.1993 στο εν λόγω Ταμείο μηχανικούς που απασχολήθηκαν στη ΔΕΗ Α.Ε. κατά το ως άνω χρονικό διάστημα ως μισθωτοί, με σχέση εξαρτημένης εργασίας. 179 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 40.ΔΕΣΜΕΥΣΕΙΣ, ΕΝΔΕΧΟΜΕΝΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΠΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΣ (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) Κατά της ανωτέρω υπ΄ αριθμ. 7/2012 απόφασης του εν λόγω Ταμείου, η ΔΕΗ Α.Ε. άσκησε νομίμως και εμπροθέσμως την από 5.9.2012 προσφυγή της ενώπιον του Διοικητικού Πρωτοδικείου Αθηνών, της οποίας η συζήτηση έλαβε χώρα στις 03.11.2014. Εκδόθηκε η υπ΄αρ.11872/2016 προδικαστική απόφαση, που υποχρεώνει το ΤΣΜΕΔΕ να προσκομίσει στο Δικαστήριο τα αναφερόμενα στην απόφαση έγγραφα και στη συνέχεια η υπόθεση θα συζητηθεί εκ νέου, προκειμένου να εκδοθεί οριστική απόφαση. Ήδη η υπόθεση προσδιορίστηκε να συζητηθεί κατά τη δικάσιμο της 9.4.2019 και αναβλήθηκε για την 08.10.2019 με νέα αναβολή δικασίμου για την 14.1.2020 κατά την οποία αναβλήθηκε για την 26.5.2020. Δεδομένου ότι, οι μισθωτοί μηχανικοί της ΔΕΗ Α.Ε., ασφαλίζονται υποχρεωτικά στον οικείο φορέα ασφάλισης με βάση το Ν.4491/1966 και η Εταιρεία καταβάλει για λογαριασμό τους στον εν λόγω ασφαλιστικό φορέα τις αντίστοιχες εργοδοτικές εισφορές, ενώ η παράλληλη ασφάλιση των εν λόγω μηχανικών στο ΕΤΑΑ είναι προαιρετική και γίνεται κατ΄ επιλογή τους, καταβάλλοντας οι ίδιοι τις αντίστοιχες ασφαλιστικές εισφορές που προβλέπονται για τους ελεύθερους επαγγελματίες μηχανικούς, η Μητρική Εταιρεία κρίνει ότι, οι πιθανότητες να μη γίνει δεκτή η προσφυγή της ΔΕΗ είναι ελάχιστες και δεν έχει σχηματίσει πρόβλεψη. 5. Αγωγές και εξώδικες κλήσεις ΑΔΜΗΕ κατά ΔΕΗ Α.Ε. Το Φεβρουάριο 2015 ο ΑΔΜΗΕ άσκησε κατά της ΔΕΗ δύο αγωγές συνολικού ποσού Ευρώ 540 εκατ. από οφειλές που γεννήθηκαν στο πλαίσιο της συμμετοχής της Εταιρείας στην χονδρεμπορική αγορά Η/Ε. Συγκεκριμένα: Με την πρώτη αγωγή ζητά να του καταβληθούν νομιμοτόκως Ευρώ 242,7 εκατ. για ληξιπρόθεσμες απαιτήσεις τις οποίες η Εταιρεία συγκεντρώνει από λογαριασμούς προμήθειας και αποδίδει στον ΑΔΜΗΕ, ο οποίος με τη σειρά του τις καταβάλει στο ΛΑΓΗΕ. Οι τόκοι που αναλογούν στις εν λόγω ληξιπρόθεσμες απαιτήσεις ανέρχονται σε Ευρώ 22 εκατ. Με τη δεύτερη αγωγή ζητά να του καταβληθούν νομιμοτόκως Ευρώ 232,6 εκατ. για ληξιπρόθεσμες απαιτήσεις τις οποίες η Εταιρεία συγκεντρώνει από λογαριασμούς προμήθειας και καταβάλει στον ΑΔΜΗΕ. Οι τόκοι που αναλογούν στις εν λόγω ληξιπρόθεσμες απαιτήσεις ανέρχονται σε Ευρώ 40 εκατ. Η συζήτηση των αγωγών αυτών πραγματοποιήθηκε την 28.2.2019 ενώπιον του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών και αναμένεται η έκδοση της απόφασης. Από την πλευρά της η ΔΕΗ έχει επιδώσει εξώδικο στον ΑΔΜΗΕ με το οποίο ζητά να της καταβληθεί ποσό συνολικού ύψους Ευρώ 14 εκατ. Το ποσό αυτό αντιστοιχεί σε τόκους υπερημερίας από τιμολόγια που ενσωματώνουν οφειλές προς την ΔΕΗ από το Μάρτιο του 2012 έως και την 2.2.2015. Επί της εξώδικης αυτής όχλησης δεν έχει, προς ώρας, απαντήσει ο ΑΔΜΗΕ. Το Δεκέμβριο 2016, ο ΑΔΜΗΕ άσκησε νέα αγωγή κατά της ΔΕΗ με την οποία ζητά να υποχρεωθεί η Μητρική Εταιρεία να καταβάλει ποσό Ευρώ 406,4 εκατ. νομιμότοκα για ληξιπρόθεσμες απαιτήσεις, οι οποίες επίσης προκύπτουν από τη συμμετοχή της στην χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και αφορούν συγκεκριμένα μη ανταγωνιστικές χρεώσεις δυνάμει τιμολογίων ΑΔΜΗΕ. Επίσης, ζητά να υποχρεωθεί η Μητρική Εταιρεία να καταβάλλει ποσό ύψους Ευρώ 59 εκατ. που αντιστοιχεί σε τόκους επιδικίας πλέον του αναλογούντος τέλους χαρτοσήμου. Στην αγωγή αυτή η Εταιρεία κατάθεσε προτάσεις, εντός της τεθείσας προθεσμίας και αναμένεται η έκδοση απόφασης. Τα ως άνω ποσά κατά το κεφάλαιο των αγωγών έχουν εξοφληθεί και σε κάθε περίπτωση εγγράφονται στις υποχρεώσεις της Εταιρείας, οπότε δεν συντρέχει λόγος σχηματισμού πρόβλεψης. Στις 29 Νοεμβρίου 2018 επιδόθηκε στη ΔΕΗ εξώδικο εκ μέρους της ΑΔΜΗΕ Α.Ε., βάσει του οποίου η ΑΔΜΗΕ Α.Ε. ζητά από τη Μητρική Εταιρεία : - Την αποπληρωμή οφειλών της ύψους Ευρώ 495,3 εκατ. από τη συμμετοχή της στη χονδρεμπορική αγορά Η/Ε για την περίοδο Ιανουάριος 2018 έως Αύγουστος 2018, οι οποίες έχουν καταστεί ληξιπρόθεσμες, πλέον τόκων υπερημερίας ύψους Ευρώ 8,8 εκατ. - Την καταβολή τόκων υπερημερίας ύψους Ευρώ 83,4 εκατ., που προκύπτουν από την εκπρόθεσμη εξόφληση οφειλών της Μητρικής Εταιρείας από τη συμμετοχή της στη χονδρεμπορική αγορά Η/Ε για την περίοδο Αύγουστος 2016 έως Σεπτέμβριος 2018. Από τα παραπάνω ποσά μόνο το ποσό Ευρώ 82 εκατ. αφορά τον ΑΔΜΗΕ ενώ για τα υπόλοιπα έχει καταστεί καθολικός διάδοχος ο ΔΑΠΕΕΠ (πρώην ΛΑΓΗΕ). 180 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 40.ΔΕΣΜΕΥΣΕΙΣ, ΕΝΔΕΧΟΜΕΝΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΠΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΣ (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) 6. Αντιδικία με πρώην ΛΑΓΗΕ κατά ΔΕΗ Α.Ε. λόγω ελλειμμάτων του Ημερήσιου Ενεργειακού Προγραμματισμού (ΗΕΠ) Λόγω των ελλειμμάτων που δημιουργήθηκαν από τους προμηθευτές ENERGA POWER TRADING AE και HELLAS POWER A.E κατά τη διάρκεια των ετών 2011 και 2012, η ΔΕΗ υποχρεώθηκε βάσει της απόφασης ΡΑΕ 285/2013 [της οποίας η νομιμότητα επιβεβαιώθηκε με την ΣτΕ 1761/2016], αλλά και του Κώδικα Συναλλαγών Η/Ε να καταβάλει στον ΛΑΓΗΕ συνολικό ποσό ύψους Ευρώ 126,3 εκατ. (βάσει οριστικής εκκαθάρισης σύμφωνα με το άρθρο 61 ΚΣΗΕ) εντός του 2017 (υπ’ αριθ. 146/21.12.2016 απόφασή ΔΣ της ΔΕΗ) που ενέκρινε την αποπληρωμή της καταλογισθείσας οφειλής με προκαταβολή και τμηματικά σε 12 ισόποσες άτοκες μηνιαίες δόσεις, αρχής γενομένης από 1.1.2017. Α. Παρ’ ότι ο ΛΑΓΗΕ αποδέχθηκε ρητά την προτεινόμενη ρύθμιση της οφειλής, άσκησε το Δεκέμβριου του 2016 κατά της ΔΕΗ αγωγή με την οποία ζητούσε την νομιμότοκη καταβολή (τότε) υπολοίπου ποσού Ευρώ 78 εκατ. Η ΔΕΗ άσκησε το Φεβρουάριο του 2017 ανταγωγή με αίτημα να καταδικασθεί ο ΛΑΓΗΕ στην καταβολή του ποσού Ευρώ 126 εκατ. πλέον ποσού Ευρώ 100 χιλ. ως αποζημίωση για ηθική βλάβη. Επί των αγωγών αυτών εκδόθηκε η απόφαση του ΠΠΑ 4810/2018 με την οποία έγινε δεκτή η αγωγή του ΛΑΓΗΕ και απορρίφθηκε η ανταγωγή της ΔΕΗ. Εξετάζεται η άσκηση εφέσεως από την πλευρά της ΔΕΗ. Β. Το Δεκέμβριο 2017, ο ΛΑΓΗΕ απέστειλε στη ΔΕΗ δύο νέα Σημειώματα Επιμερισμού Μηνιαίων Ελλειμμάτων Συναλλαγών ΗΕΠ, συνολικού ποσού Ευρώ 833 χιλ. με τα οποία ισχυριζόταν ότι νέες απαιτήσεις του προέκυψαν από τη δεύτερη εκκαθάριση του Ελλείμματος Συναλλαγών των ετών 2011 και 2012, λόγω εξαφάνισης ή αφερεγγυότητας προηγούμενων εναλλακτικών προμηθευτών Η/Υ της εποχής εκείνης. Στο πλαίσιο αυτό, η ΔΕΗ άσκησε το Μάρτιο του 2018) ενώπιον του ΠΠΑ αγωγή κατά του ΛΑΓΗΕ, με αίτημα να αναγνωρισθεί ότι δεν οφείλει το ως άνω καταλογισθέν ποσό, ζητώντας όπως ο ΛΑΓΗΕ καταδικασθεί σε καταβολή ποσού ύψους Ευρώ 50 χιλ. αποζημίωση για ηθική της βλάβη. Ο ΛΑΓΗΕ άσκησε ανταγωγή τον Μάιο 2018. Οι δύο αυτές αντίθετες αγωγές εκδικάστηκαν και αναμένεται απόφαση. Έναντι όλων των ανωτέρω ποσών, ο Όμιλος και η Μητρική Εταιρεία έχουν σχηματίσει πρόβλεψη η οποία την 31 Δεκεμβρίου 2019 ανέρχεται σε Ευρώ 320 εκατ. και Ευρώ 278 εκατ. αντίστοιχα (2018: Ευρώ 301 εκατ. Όμιλος και Ευρώ 263 εκατ., Μητρική), η οποία κρίνεται επαρκής έναντι των αναμενόμενων ζημιών που θα προκύψουν από την οριστική εκδίκαση των παραπάνω υποθέσεων. Αγωγή πρώην ΛΑΓΗΕ κατά ΔΕΔΔΗΕ στην οποία η ΔΕΗ προσεπικλήθηκε Την 19.6.17 επιδόθηκε από το ΔΕΔΔΗΕ ανακοίνωση δίκης/ προσεπίκληση της ΔΕΗ στην αγωγή που έχει ασκήσει ο ΛΑΓΗΕ κατά αυτού (του ΔΕΔΔΗΕ). Με την ανακοίνωση/προσεπίκληση αυτή, ο ΔΕΔΔΗΕ ζητούσε από τη ΔΕΗ να παρέμβει υπέρ αυτού στην ανοιγείσα δίκη, αντικείμενο της οποίας είναι η διεκδίκηση από το ΛΑΓΗΕ οφειλών του ΔΕΔΔΗΕ από τιμολόγια. Ειδικότερα, με την αγωγή ο ΛΑΓΗΕ ζητά να του καταβληθούν, νομιμοτόκως, ποσά από μερικώς εξοφλημένα και ανεξόφλητα τιμολόγιά του που ενσωματώνουν απαιτήσεις εκ του Ειδικού Λογαριασμού ΑΠΕ των Μη Διασυνδεδεμένων Νησιών (κυρίως οφειλές από ΕΤΜΕΑΡ, απαιτήσεις Κυρίων Φ/Β Στεγών, παραγωγή ΑΠΕ στα ΜΔΝ και Ισοσκελισμό Ειδικού Λογαριασμού ΜΔΝ). Το διεκδικούμενο κεφάλαιο ανήρχετο σε περίπου Ευρώ 140 εκατ. ενώ οι τόκοι υπερημερίας σε Ευρώ 3,9 εκατ. Με την ΠΠρΑθ 1302/2019 απόφαση, το Δικαστήριο απέρριψε υπέρ της ΔΕΗ την προσεπίκληση του ΔΕΔΔΗΕ προς αυτή ως μη νόμιμη κρίνοντας ότι δεν υφίσταται σχέση δικονομικής εγγύησης ανάμεσα στο ΔΕΔΔΗΕ και τη ΔΕΗ και ότι, αντίθετα, η μόνη σχέση που τους συνδέει είναι συμβατική. Ειδικότερα, το Δικαστήριο έκρινε ότι από τον Κώδικα ΜΔΝ προκύπτει ότι πέρα από τις συμβατικές υποχρεώσεις της ΔΕΗ προς το ΔΕΔΔΗΕ περί εμπρόθεσμης εξόφλησης των τιμολογίων εκ της σύμβασης εκπροσώπου φορτίου ΜΔΝ, δεν υπάρχει υποχρέωση της ΔΕΗ να εξοφλήσει τους δανειστές του ΔΕΔΔΗΕ. Η απόφαση δεν έχει προς ώρας επιδοθεί στη ΔΕΗ. Είναι πιθανό ο ΔΕΔΔΗΕ να ασκήσει έφεση. Διορθωτικές Εκκαθαρίσεις ΑΔΜΗΕ που αφορούν στον Ειδικό Λογαριασμό του άρθρου 143 Ν. 4001/2011. Σύμφωνα με το Ν.4152/2013 οι αγορές ενέργειας από ΑΠΕ στο Διασυνδεδεμένο Σύστημα πληρώνονται μέσω της λειτουργίας της αγοράς, με το μεγαλύτερο ποσό από την σύγκριση που προκύπτει μεταξύ των εσόδων τους από τον ΗΕΠ και τις Αποκλίσεις αφενός και από την αξία της ενέργειας που εγχέουν πολλαπλασιασμένης με το μεσοσταθμικό μεταβλητό κόστος των θερμικών συμβατικών μονάδων (ΜΜΚΘΣΜ) αφετέρου. Η εν λόγω μεταβολή άρχισε να εφαρμόζεται από τις 14/8/2013 οπότε δημοσιεύθηκε σε ΦΕΚ η απόφαση 366/2013 της ΡΑΕ με την οποία τροποποιήθηκαν τα σχετικά άρθρα του Κώδικα Συναλλαγών Ηλεκτρικής Ενέργειας και εξειδικεύτηκε η μέθοδος υπολογισμού με την οποία υλοποιήθηκε η διάταξη του Νόμου. Ο ΑΔΜΗΕ απέστειλε, τον Οκτώβριο 2013, στη ΔΕΗ Α.Ε. διορθωτικές εκκαθαρίσεις για τους μήνες Μάιο, Ιούνιο, Ιούλιο και μέρος του Αυγούστου του 2013 συνολικού ύψους Ευρώ 48,2 εκατ., ποσό το οποίο προκύπτει από την αναδρομική εφαρμογή της εν λόγω μεθοδολογίας. 181 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 40.ΔΕΣΜΕΥΣΕΙΣ, ΕΝΔΕΧΟΜΕΝΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΠΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΣ (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) Με την υπ’ αρίθμ. ΠΠρΑθ 2260/2016 γίνεται δεκτή αγωγή της ΔΕΗ κατά του ΑΔΜΗΕ για τα επίμαχα τιμολόγια και κρίνεται ότι η ΔΕΗ δεν οφείλει να αποπληρώσει τα εκδοθέντα τιμολόγια συνολικού ποσού Ευρώ 54,4 εκατ., που ενσωματώνουν απαίτηση για το ΜΜΚΘΣΜ των Μηνών Μαΐου έως Αυγούστου 2013. Ο ΑΔΜΗΕ έχει ασκήσει έφεση η οποία εκδικάζεται μετ’ αναβολή στις 19.03.2020 μετά από αναβολή από 04.04.2019 που είχε ζητήσει ο ΔΑΠΕΕΠ. Έχουν όμως εκδοθεί άλλες αποφάσεις (ΕφΑθ 5413/2017 και ΠΠρΑθ 702/2016 καθώς και γνωμοδότηση του καθηγητή Αντ. Μεταξά και Κυρ. Παπανικολάου) σε αντίστοιχες περιπτώσεις που δικαιώνουν την άποψή μας και τάσσονται κατά του ΑΔΜΗΕ. Οι σχετικές αξιώσεις αφορούν πλέον, σύμφωνα με νέο ρυθμιστικό πλαίσιο, τον ΔΑΠΕΕΠ. Πρώην Τράπεζα Κρήτης Από το 1989 υφίσταται εκκρεμότητα με την παλιά «Τράπεζα Κρήτης», όταν αυτή βρισκόταν υπό καθεστώς εκκαθάρισης. Συγκεκριμένα, με πράξη του τότε Προσωρινού Επιτρόπου της Τράπεζας ορίστηκε ότι οι καταθέσεις της ΔΕΗ στην Τράπεζα μετατρέπονται υποχρεωτικά σε συμμετοχή της ΔΕΗ στο μετοχικό κεφάλαιο της Τράπεζας και σε αναγκαστικό δάνειο προς αυτήν. Η ΔΕΗ με την από 22 Ιουλίου 1991 αγωγή της κατά της Τράπεζας ζήτησε να αναγνωριστεί ότι η τελευταία της οφείλει το ποσό των 2,2 δις δρχ. περίπου (Ευρώ 6,5 εκατ.), για το λόγο ότι η ανωτέρω Πράξη του Επιτρόπου ήταν ανίσχυρη. Εξάλλου, η ΔΕΗ είχε λάβει από την Τράπεζα χρηματικά ποσά δυνάμει 6 δανειακών συμβάσεων, η αποπληρωμή των οποίων είχε συμφωνηθεί να γίνεται τμηματικά σε δόσεις. Όμως στις 10 Ιουνίου 1991, παρά το γεγονός ότι η ΔΕΗ είχε εξοφλήσει τις δόσεις που είχαν γίνει ληξιπρόθεσμες μέχρι τότε, η Τράπεζα κατήγγειλε όλες τις ανωτέρω δανειακές συμβάσεις, με συνέπεια να γίνει την ημέρα εκείνη ληξιπρόθεσμη η απαίτησή της κατά της ΔΕΗ για ολόκληρο το ποσό του δανείου. Για το λόγο αυτό, στο πλαίσιο εκδίκασης της ανωτέρω αγωγής της ΔΕΗ, η Τράπεζα πρότεινε με τις προτάσεις αυτής ενώπιον του Δικαστηρίου συμψηφισμό της ανταπαίτησής της από τις εν λόγω δανειακές συμβάσεις, ύψους 4 δις δραχμών περίπου, και στη συνέχεια ζήτησε την καταβολή του ποσού αυτού από τη ΔΕΗ με την από 28 Δεκεμβρίου 1995 αγωγή της. Το Πρωτοδικείο ανέβαλε την εκδίκαση της αγωγής αυτής της Τράπεζας κατά της ΔΕΗ μέχρις αμετακλήτου περατώσεως της δίκης που άρχισε με την αγωγή της ΔΕΗ κατά της Τράπεζας. Η αγωγή της ΔΕΗ κατά της Τράπεζας απορρίφθηκε από το Πρωτοδικείο και η ΔΕΗ άσκησε έφεση που επίσης απορρίφθηκε από το Εφετείο. Στη συνέχεια, η ΔΕΗ άσκησε αναίρεση ενώπιον του Αρείου Πάγου, η οποία έγινε δεκτή, και έτσι η υπόθεση αναπέμφθηκε στο Εφετείο, το οποίο διέταξε τη διεξαγωγή λογιστικής πραγματογνωμοσύνης και ύστερα από τη διεξαγωγή της εν λόγω πραγματογνωμοσύνης έκανε εν μέρει δεκτή την αγωγή της ΔΕΗ (Απόφαση Εφετείου 2005). Στη συνέχεια, η αντίδικος άσκησε αναίρεση, η οποία έγινε δεκτή από τον Άρειο Πάγο, και έτσι η υπόθεση αναπέμφθηκε και πάλι στο Εφετείο, το οποίο με την υπ’ αριθ. 4093/2009 μη οριστική απόφασή του διέταξε τη συμπλήρωση της λογιστικής πραγματογνωμοσύνης που είχε διεξαχθεί. Η συμπληρωματική πραγματογνωμοσύνη ολοκληρώθηκε το Μάιο του 2012. Η συζήτηση της αγωγής της ΔΕΗ κατά της Τράπεζας Κρήτης στο Εφετείο είχε προσδιορισθεί να λάβει χώρα κατά τη δικάσιμο της 25ης Οκτωβρίου 2012, πλην όμως αναβλήθηκε λόγω απεργίας των δικαστών και των δικηγόρων για τη δικάσιμο της 26ης Σεπτεμβρίου 2013 οπότε και συζητήθηκε. Εκδόθηκε η με αριθμό 3680/2014 Απόφαση του Εφετείου Αθηνών, η οποία δέχεται εν μέρει μόνον την αγωγή της ΔΕΗ, ενώ, στην ουσία, κάνει δεκτά τα συμπεράσματα της διεξαχθείσας ενώπιον του ίδιου Δικαστηρίου πραγματογνωμοσύνης ως εξής: Δέχεται ότι: α) το ποσό που όφειλε η Τράπεζα Κρήτης στη ΔΕΗ κατά την άσκηση της αγωγής της ΔΕΗ, την 22 Ιουλίου 1991, ανερχόταν σε 1.268.027.987 δρχ. και β) το ποσό που όφειλε η ΔΕΗ στην Τράπεζα Κρήτης την 1η Ιουλίου 1991, λόγω της καταγγελίας των ανωτέρω δανειακών συμβάσεων από την Τράπεζα και μετά τον προταθέντα από την Τράπεζα συμψηφισμό της ανταπαίτησης της κατά της (ανωτέρω) απαίτησης της ΔΕΗ, ανερχόταν σε 2.532.936.698 δρχ. Η ανωτέρω απόφαση του Εφετείου αναγνωρίζει λοιπόν ότι στις 22-7-1991 η ΔΕΗ όφειλε στην Τράπεζα Κρήτης το ποσό των 2.532.936.698 – 1.268.027.987 = 1.264.908.711 δρχ. Η ΔΕΗ άσκησε την 19η Ιουνίου 2017 αναίρεση κατά της αποφάσεως αυτής (3680/2014 Απόφαση του Εφετείου Αθηνών) η δικάσιμος της οποίας είχε προσδιορισθεί να συζητηθεί ενώπιον του Αρείου Πάγου την 18 Μαρτίου 2019. Η εν λόγω δικάσιμος αναβλήθηκε για την 9 Μαρτίου 2020. H υπόθεση συζητήθηκε κατά την υπόψη ημερομηνία και αναμένεται η έκδοση απόφασης Σημειώνεται ότι, μέχρι αμετακλήτου κρίσεως επί της αναιρέσεως αυτής, παραμένει σε αναστολή η συζήτηση της προαναφερόμενης αγωγής (από 28 Δεκεμβρίου 1995) της Τράπεζας Κρήτης κατά της ΔΕΗ. Στην περίπτωση που ο Άρειος Πάγος δεχθεί την αναίρεση της ΔΕΗ, τότε θα κρατήσει και θα δικάσει εκ νέου την υπόθεση, και η απόφαση που θα εκδώσει θα είναι πλέον αμετάκλητη. Με την αναίρεσή της η ΔΕΗ ζητεί να αναγνωριστεί ότι τα δάνεια της Τράπεζας προς τη ΔΕΗ δεν είχαν εισέλθει σε αλληλόχρεο λογαριασμό και ότι επομένως η εκ μέρους της Τράπεζας καταγγελία των δανειακών συμβάσεων στις 10-6-1991 ήταν άκυρη. 182 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 40.ΔΕΣΜΕΥΣΕΙΣ, ΕΝΔΕΧΟΜΕΝΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΠΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΣ (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) Αυτό σημαίνει ότι η αγωγή της Τράπεζας κατά της ΔΕΗ θα απορριφθεί (διότι η αγωγή αυτή στηρίζεται ακριβώς στο ότι οι απαιτήσεις της Τράπεζας από τα δάνεια είχαν εισέλθει σε αλληλόχρεο λογαριασμό, τον οποίο η Τράπεζα νομίμως έκλεισε με καταγγελία στις 10-6-1991, με συνέπεια να οφείλει η ΔΕΗ στην Τράπεζα κατά το χρόνο αυτό το ποσό των 2.532.936.698 δρχ., το οποίο μειώνεται λόγω του συμψηφισμού της απαίτησης αυτής που πρότεινε η Τράπεζα κατά της ανταπαίτησης της ΔΕΗ ύψους 1.268.027.987 δρχ., και ανέρχεται έτσι στη διαφορά 2.532.936.698 – 1.268.027.987 = 1.264.908.711 δρχ.). Δεν σημαίνει όμως ότι η ΔΕΗ μπορεί να ζητήσει από την Τράπεζα το ποσό των 1.268.027.987 δρχ., διότι η απαίτηση αυτή της ΔΕΗ εξοφλήθηκε μέχρι το έτος 1996 με συμψηφισμούς που πρότεινε η ΔΕΗ κατά των ανταπαιτήσεων που είχε η Τράπεζα κατά της ΔΕΗ από τα ανωτέρω δάνεια και οι οποίες γεννήθηκαν όταν η κάθε δόση των δανείων αυτών έγινε ληξιπρόθεσμη (βλ. παραπάνω αρ. 8). Επομένως, αν η αναίρεση της ΔΕΗ γίνει δεκτή, τότε ούτε η Τράπεζα έχει πλέον απαίτηση κατά της ΔΕΗ ούτε η ΔΕΗ κατά της Τράπεζας. Αν όμως η αναίρεση της ΔΕΗ απορριφθεί, τότε οι παραδοχές της απόφασης του Εφετείου καθίστανται αμετάκλητες και επομένως το δικαστήριο που έχει επιληφθεί της δεύτερης αγωγής, δηλ. της αγωγής της Τράπεζας κατά της ΔΕΗ, είναι υποχρεωμένο να δεχθεί ότι στις 22-7-1991 η ΔΕΗ όφειλε στην Τράπεζα Κρήτης το ποσό των 1.264.908.711 δρχ. λόγω του κλεισίματος στις 10-6-1991 του αλληλόχρεου και θα την καταδικάσει να πληρώσει το ποσό αυτό στην Τράπεζα με τόκους υπερημερίας (με διαφορετικούς ανά ποσό δανείου χρόνους ενάρξεως της τοκοφορίας, από το έτος 1993 μέχρι το έτος 1995) και με ανατοκισμό ανά τρίμηνο μέχρις εξοφλήσεως. (βλ. παραπάνω), αφού αφαιρεθούν βέβαια από το ποσό της οφειλής οι καταβολές που (κατά πληροφορίες της ΔΟΛ) έκανε η ΔΕΗ προς την Τράπεζα σε εξόφληση των δόσεων των δανείων, όταν αυτές καθίσταντο ληξιπρόθεσμες. Δεν μπορεί συνεπώς τώρα να υπολογιστεί το ποσό που θα οφείλει η ΔΕΗ στην Τράπεζα, στην περίπτωση που γίνει δεκτή η αγωγή της Τράπεζας κατά της ΔΕΗ. Πιθανώς να χρειαστεί και εδώ να διεξαχθεί λογιστική πραγματογνωμοσύνη. Τιμολόγηση Γ.Μ.Μ.Α.Ε. ΛΑΡΚΟ (ΛΑΡΚΟ) Με την κατάθεση του σχεδίου τροπολογίας - προσθήκης σε σχέδιο Νόμου , που αφορούσε Ρυθμίσεις Θεμάτων ΛΑΡΚΟ και προκειμένου να μην παρεμποδιστεί, για λόγους δημοσίου συμφέροντος, η διαδικασία αποκρατικοποίησης της ΛΑΡΚΟ, όπως αυτή περιγράφεται στο σχέδιο τροπολογίας, το Δ.Σ. της ΔΕΗ αποφάσισε τη συνέχιση της προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας της ΛΑΡΚΟ, υπό τις προϋποθέσεις: α) πλήρους και έγκαιρης εξόφλησης των λογαριασμών κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας από έναρξης ισχύος του νόμου και β) την υπογραφή Σύμβασης Προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας, με τον ειδικό διαχειριστή αμέσως μετά τον ορισμό του. Ήδη, μετά τη δημοσίευση του σχετικού άρθρου 21 του Ν.4664/14.2.2020 και τον ορισμό του ειδικού διαχειριστή στη ΛΑΡΚΟ είναι σε εξέλιξη ενέργειες για την υπογραφή Σύμβασης Προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας με τον ειδικό διαχειριστή της Εταιρείας. Σημειώνεται ότι έχει σχηματισθεί πρόβλεψη έναντι της ΛΑΡΚΟ, ύψους Ευρώ 353,3 εκατ. την 31.12.2019. Απαιτήσεις της ΔΕΗ Α.Ε. από τη ΧΑΛΥΒΟΥΡΓΙΚΗ Α.Ε. Η ΔΕΗ κατέθεσε ενώπιον του Πρωτοδικείου Αθηνών αίτηση για την έκδοση διαταγής πληρωμής κατά της εταιρίας με την επωνυμία «ΧΑΛΥΒΟΥΡΓΙΚΗ Α.Ε.» , με την οποία ζήτησε η τελευταία να της καταβάλει το συνολικό ποσό των 30.473.320,80 Ευρώ νομιμοτόκως από την επομένη της λήξης του τελικού λογαριασμού που εκδόθηκε μετά την καταγγελία της Σύμβασης Προμήθειας Ηλεκτρικής Ενέργειας μεταξύ της ΔΕΗ και της υπόψη εταιρείας και μέχρις εξοφλήσεως, πλέον του ποσού των € 15.237 για δικαστική δαπάνη. Εξεδόθη η υπ’ αρ. 1769/2019 διαταγή πληρωμής του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών με την οποία διατάσσεται η «ΧΑΛΥΒΟΥΡΓΙΚΗ Α.Ε.» να καταβάλει στην ΔΕΗ το ως άνω συνολικό ποσό. Η ΔΕΗ κοινοποίησε την υπόψη διαταγή πληρωμής στη «ΧΑΛΥΒΟΥΡΓΙΚΗ Α.Ε.» και περαιτέρω, την 15.3.2019, προέβη σε επίδοση κατασχετηρίων για συντηρητική κατάσχεση εις χείρας των τραπεζών δυνάμει της άνω διαταγής πληρωμής κατά της «ΧΑΛΥΒΟΥΡΓΙΚΗ Α.Ε.». Ακολούθως, την 22.3.2019, επιδόθηκε στη ΔΕΗ Αίτηση Αναστολής της «ΧΑΛΥΒΟΥΡΓΙΚΗ Α.Ε.» κατά της ΔΕΗ Α.Ε., μετά αιτήματος προσωρινής διαταγής της οποίας η συζήτηση έλαβε χώρα την 26.03.2019. Κατόπιν της συζητήσεως της υπόθεσης, η υπόψη αίτηση απορρίφθηκε από τον αρμόδιο Πρόεδρο του Πρωτοδικείου Αθηνών. Η ΔΕΗ, κατόπιν παρόδου της σχετικής προθεσμίας των δηλώσεων τρίτου εκ μέρους των Τραπεζών εις χείρας των οποίων προέβη σε συντηρητική κατάσχεση, μετά από αίτημα της «ΧΑΛΥΒΟΥΡΓΙΚΗ Α.Ε.» προέβη προς την Τράπεζα EUROBANK σε μερική άρση της επιβληθείσας συντηρητικής κατάσχεσης μέχρι του ποσού που αντιστοιχεί στην εξυπηρέτηση της μισθοδοσίας του προσωπικού της υπόψη εταιρείας. Η υπόψη εταιρεία άσκησε ανακοπή, η οποία συζητήθηκε αρχές Οκτωβρίου 2019. Επί της ανακοπής αναμένεται η θεώρηση της σχετικής απόφασης του Δικαστηρίου. 183 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 40.ΔΕΣΜΕΥΣΕΙΣ, ΕΝΔΕΧΟΜΕΝΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΠΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΣ (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) Περαιτέρω, η «ΧΑΛΥΒΟΥΡΓΙΚΗ Α.Ε.» κατέθεσε κατά της ΔΕΗ το από 15.2.2019 αίτημα προσφυγής σε διαιτησία ενώπιον του ICC (INTERNATIONAL COURT OF ARBITRATION) «λόγω αθετήσεως εκ μέρους της ΔΕΗ των υποχρεώσεών της εκ του από 2009 Συμφωνητικού Μετόχων» μεταξύ αυτής και της «ΧΑΛΥΒΟΥΡΓΙΚΗ Α.Ε.», ζητώντας να καταδικασθεί η ΔΕΗ να της καταβάλει το ποσό των διακοσίων εβδομήντα εκατομμυρίων (270.000.000) ευρώ για αποθετική ζημία που, κατά το υπόψη αίτημα, υπέστη νομιμοτόκως από της επιδόσεως της υπόψη Αιτήσεως , πλέον ενός εκατομμυρίου (1.000.000) ευρώ για ηθική βλάβη που κατά τους ισχυρισμούς της υπέστη. (Υπόθεση 24270/ΑΥΖ). Τόσο η «ΧΑΛΥΒΟΥΡΓΙΚΗ Α.Ε.» όσο και η ΔΕΗ προέβησαν σε ορισμό διαιτητή τους (έκαστο μέρος όρισε τον διαιτητή αυτού). Προθεσμία απαντήσεως για τη ΔΕΗ, προκειμένου να ορίσει την ομάδα των νομικών παραστατών αυτής καθώς και να συλλέξει τα στοιχεία που απαιτούνται για την προάσπιση των θέσεων της, καθορίσθηκε από το ICC η 25η Απριλίου 2019. Την 23 Απριλίου η ΔΕΗ υπέβαλε την Απάντησή της στην άνω Προσφυγή της «ΧΑΛΥΒΟΥΡΓΙΚΗ Α.Ε.» και αιτήθηκε, την απόρριψη της Προσφυγής στο σύνολό της καθώς και τη χορήγηση εις βάρος της «ΧΑΛΥΒΟΥΡΓΙΚΗ Α.Ε.» το μέτρο της εγγυοδοσίας για το ποσό του 1.000.000 ευρώ και την καταδίκη αυτής στην συνολική δικαστική δαπάνη της Διαιτησίας. Ακολούθως, μετά από αιτήσεις εξαιρέσεως κατά του διορισμού προταθέντων επιδιαιτητών, οι δύο ορισθέντες Διαιτητές, με την από 14.5.2019 κοινή επιστολή τους προς το Διαιτητικό Δικαστήριο, δήλωσαν αδυναμία να ορίσουν Επιδιαιτητή από κοινού και ζήτησαν από το Διαιτητικό Δικαστήριο να ορίσει το ίδιο Επιδιαιτητή, σύμφωνα με το άρθρο 12 παρ. 5 των Διεθνών Κανόνων Διαιτησίας ICC Rules 2017. Περαιτέρω, (την 10.8.2019) τα Μέρη υπέβαλαν τις παρατηρήσεις τους σχετικά με τον ορισμό Επιδιαιτητή στην υπόψη δίκη. Τέλος, το Διαιτητικό Δικαστήριο απέστειλε στα Μέρη πρόταση διορισμού Διαιτητού, η οποία υπέβαλε στα Μέρη νομίμως τη Δήλωση Ανεξαρτησίας της παραθέτοντας τις υποθέσεις στις οποίες έχει εμπλακεί σε σχετικές νομικές διαδικασίες και το Δικαστήριο κάλεσε τα Μέρη, με προθεσμία την 10.9.2019, να υποβάλουν τυχόν αντιρρήσεις τους σχετικά με το διορισμό της υπόψη Διαιτητού. Η ΔΕΗ δεν υπέβαλε αντιρρήσεις ούτε λήφθησαν αντιρρήσεις εκ μέρους της αντιδίκου. Κατόπιν αυτού, το ICC προέβη στην επικύρωση του διορισμού της υπόψη επι-Διαιτητού . Ακολούθως, έλαβε χώρα την 16.10.2019, η πρώτη συνεδρίαση του Διαιτητικού Δικαστηρίου όπου συμφωνήθηκαν οι όροι αναφοράς (ΤERMS OF REFERENCE ) της Διαιτησίας. Η ΔΕΗ πρότεινε την Βifurcation (Διχοτόμηση της υπόθεσης, δηλαδή, να υπάρξει μια ενδιάμεση απόφαση επί της ευθύνης την όποια επικαλείται στην προσφυγή της η ενάγουσα-προσφεύγουσα και αν ήθελε κριθεί απ’ το διαιτητικό δικαστήριο ότι συντρέχει τέτοια περίπτωση ευθύνης, να ακολουθήσει η εξέταση των θεμάτων της τυχόν ζημίας και των κονδυλίων) .Το δικαστήριο αποδέχθηκε με απόφασή του την Βifurcation και ορίσθηκε το χρονοδιάγραμμα της διαδικασίας της διαιτησίας με ορίζοντα διεξαγωγής των αποδείξεων έως τον Οκτώβριο 2020. Ειδικότερα , η «ΧΑΛΥΒΟΥΡΓΙΚΗ Α.Ε.» υπέβαλε τις Προτάσεις-Υπόμνημά της (Statement of Claim on Liability) την 14.02.2020 ενώ η ΔΕΗ όφειλε να υποβάλει αντίστοιχα το Υπόμνημά της (Statement of Defense on Liability) την 10.04.2020. Παρόλα αυτά ζήτησε βραχεία αναβολή λόγω του COVID-19 και το Διαιτητικό Δικαστήριο αποφάσισε η προθεσμία καταθέσεως του Υπομνήματος να μετατεθεί για την 30.4.2020. Τιμολόγηση λοιπών πελατών Υ.Τ. Δεδομένου του γεγονότος πως οι συμβάσεις προμήθειας περιόδου καταναλώσεων 2016 – 2017 με τους πελάτες Υψηλής Τάσης έληγαν την 31.12.17, η ΔΕΗ, το Δεκέμβριο 2017 προχώρησε σε αποστολή επιστολών σε όλους τους πελάτες Υψηλής Τάσης, με πρόταση παράτασης της ισχύος της υφιστάμενης Σύμβασης Προμήθειας για τη διετία 2016 – 2017, έως και την 28.02.2018, στο πλαίσιο του Κώδικα Προμήθειας και των συμβατικών σχέσεων. Στη συνέχεια, το Δ.Σ. της ΔΕΗ ενέκρινε με σχετική απόφασή του, την παράταση ισχύος των τιμοκαταλόγων πελατών Υ.Τ. έως και την 28.2.2019 και η Ε.Γ.Σ. ΔΕΗ της 26.6.18, ενέκρινε την παράταση των εκπτώσεων που είχαν εγκριθεί με την από 7.12.2015 Απόφασή της, έως και την 28.2.2019. Στο πλαίσιο αυτό, πραγματοποιήθηκε ένας νέος κύκλος συναντήσεων με πελάτες Υψηλής Τάσης για ενημέρωσή τους επί των παραπάνω θεμάτων. Επί συνόλου 91 παροχών που ηλεκτροδοτούν εγκαταστάσεις 58 πελατών Υψηλής Τάσης, υπεγράφησαν συμβάσεις προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας που αφορούσαν σε 72 παροχές 48 πελατών, ενώ για 1 πελάτη με 1 παροχή και συγκεκριμένα τη ΧΑΛΥΒΟΥΡΓΙΚΗ Α.Ε. επήλθε παύση εκπροσώπησης την 17.12.2018 λόγω οφειλών. Το Δ.Σ. της ΔΕΗ με την αριθ. 34/19.3.2019 Απόφασή του, ενέκρινε την υποβολή προτάσεων σε πελάτες Υ.Τ. (πλην ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ Α.Ε – ΟΜΙΛΟΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ και ΓΜΜΑΕ ΛΑΡΚΟ των οποίων οι όροι τιμολόγησης είχαν εγκριθεί από τα αρμόδια όργανα να ισχύουν έως την 31.12.2020) για την αναπροσαρμογή των υφιστάμενων τιμών χρέωσης ισχύος και ενέργειας κατά +10%, προκειμένου να υπογραφούν συμβάσεις προμήθειας για τη χρονική περίοδο 1.3.2019 – 31.12.2020. Ήδη, την 4.4.2019, επήλθε συμφωνία για σύναψη σύμβασης με τις εταιρείες του Ομίλου ΒΙΟΧΑΛΚΟ στην Υ.Τ. έως το τέλος του 2020. Επίσης, τον Ιούλιο 2019 η ΔΕΗ Α.Ε. ανακοίνωσε ότι επετεύχθη συμφωνία για σύναψη σύμβασης προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας με την ΑΓΕΤ ΗΡΑΚΛΗΣ, μέλος του Ομίλου Lafarge Holcim, για τις εγκαταστάσεις της που είναι συνδεδεμένες στην Υψηλή Τάση. Βασικά χαρακτηριστικά είναι, μεταξύ άλλων, η 3ετής διάρκεια της σύμβασης έως το τέλος του 2020 και η αύξηση των τιμών χρέωσης κατά 10%. Η συνεργασία με την ΑΓΕΤ ΗΡΑΚΛΗΣ επεκτείνεται και στη χορήγηση σήματος εγγυήσεων προέλευσης ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές (GREENPASS), η χρήση των οποίων αποτελεί μέρος της στρατηγικής και δέσμευσης του Ομίλου για βιώσιμη ανάπτυξη και υπεύθυνη επιχειρηματικότητα. Σύμβαση προμήθειας περιόδου 2018 – 2020 υπεγράφη και με τον πελάτη Υ.Τ. ΑΕΤ ΤΙΤΑΝ, ο οποίος μετά τη διαπραγμάτευση και τη σχετική συμφωνία, απέσυρε την καταγγελία – λήψη ασφαλιστικών μέτρων κατά της ΔΕΗ, που είχε καταθέσει ενώπιον της ΡΑΕ. 184 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 40.ΔΕΣΜΕΥΣΕΙΣ, ΕΝΔΕΧΟΜΕΝΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΠΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΣ (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) ΕΝΔΕΧΟΜΕΝΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΔΕΣΜΕΥΣΕΙΣ Όροι τιμολόγησης της «ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ Α.Ε. ΟΜΙΛΟΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ». Με την από 5.10.2016 Απόφαση της ΕΓΣ των Μετόχων εγκρίθηκαν οι όροι τιμολόγησης του πελάτη ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ (νυν ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ Α.Ε. – ΟΜΙΛΟΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ) για την περίοδο 1.7.2016 – 31.12.2020, καθώς και η τιμολόγηση για την εκκαθάριση της περιόδου 1.1.2014 – 30.6.2016. Βάσει των προβλεπόμενων στην υπόψη Απόφαση της ΕΓΣ, υπεγράφη την 20.10.2016 η Σύμβαση Προμήθειας μεταξύ του πελάτη και της ΔΕΗ. Στο πλαίσιο της υπογραφείσας Σύμβασης, η ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ Α.Ε. – ΟΜΙΛΟΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ προέβη σε προπληρωμή Ευρώ 100 εκατ. έναντι αξίας λογαριασμών καταναλώσεων 1ης συμβατικής περιόδου (1.7.2016 -30.6.2017), όπως και σε προπληρωμή των προβλεπόμενων ποσών για τις 2η (1.7.2017 -30.6.2018), 3η (1.7.2018 -30.6.2019) και 4η (1.7.2019 -30.6.2020) συμβατικές περιόδους. Σχέση της ΔΕΗ Α.Ε. με το Ταμείο Ασφάλισης του προσωπικού της Παρά το γεγονός ότι σύμφωνα με την υφιστάμενη νομοθεσία ο Όμιλος δεν έχει υποχρέωση να καλύπτει στο μέλλον οποιαδήποτε διαφορά (έλλειμμα) μεταξύ εσόδων και δαπανών των ασφαλιστικών φορέων του προσωπικού, δεν μπορεί να υπάρξει διαβεβαίωση ότι το καθεστώς αυτό δεν θα αλλάξει στο μέλλον. Έλεγχος της Γενικής Διεύθυνσης Ανταγωνισμού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Από το Φεβρουάριο 2017, κλιμάκιο της Γενικής Διεύθυνσης Ανταγωνισμού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής διενεργεί έλεγχο στη Μητρική Εταιρεία σύμφωνα με το Άρθρο 20 του Κανονισμού 1/2003 της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ο έλεγχος διενεργείται δυνάμει σχετικής απόφασης της Επιτροπής με ημερομηνία 1.2.2017 για υποτιθέμενη κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης εκ μέρους της Μητρικής Εταιρείας στη χονδρική αγορά για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από το 2010 και εφεξής. Ο εν λόγω έλεγχος είναι σε εξέλιξη. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ Οι βασικές παράμετροι που ενδέχεται να επηρεάσουν το τελικό ύψος των περιβαλλοντικών επενδύσεων, οι οποίες θα απαιτηθεί να πραγματοποιηθούν κατά την επόμενη δεκαετία, περιλαμβάνουν τα ακόλουθα: 1. Εντός του 2017 εκδόθηκε η ΚΥΑ ΕΠΟ για το ΥΗΕ Μεσοχώρας βάσει της οποίας η ΔΕΗ υποχρεώνεται στην εκτέλεση έργων προστασίας για τη διατήρηση μέρους του οικισμού Μεσοχώρας (Τομέας Δ). Παράλληλα με τη διαδικασία για την απαλλοτρίωση (α) των υπολειπομένων εκτάσεων που κατακλύζονται από τον Ταμιευτήρα καθώς και των Τομέων Α, Β, και Γ του οικισμού Μεσοχώρας υπέρ της ΔΕΗ, (β) την απαλλοτρίωση της περιοχής επέκτασης – μετεγκατάστασης του οικισμού υπέρ του Δήμου Πύλης, και (γ) την εκπλήρωση και των υπολοίπων υποχρεώσεων που εισάγει η νέα ΚΥΑ ΕΠΟ, προγραμματίζεται η σύνταξη Τευχών Διακήρυξης των υπολειπομένων έργων, με μια μικρή μετάθεση της εκτιμώμενης λειτουργίας του Έργου από το 2022 στους πρώτους μήνες του 2023. Σημειώνεται δηλαδή μια μετάθεση η οποία οφείλεται σε απρόβλεπτες καθυστερήσεις των διαδικασιών απαλλοτρίωσης υπέρ της ΔΕΗ και υπέρ του Δήμου Πύλης. Την 31.12.2019, το σωρευμένο ποσό για το ΥΗΕ Μεσοχώρας ανήλθε σε Ευρώ 281 εκατ. ενώ εκτιμάται ότι θα απαιτηθούν ακόμη Ευρώ 84 εκατ. περίπου, μέχρι την εκτιμώμενη ολοκλήρωση του έργου. 2. Το Δεκέμβριο του 2010 εκδόθηκε η νέα Οδηγία (2010/75/ΕΕ) για τις Βιομηχανικές Εκπομπές (Industrial Emissions Directive – IED) η οποία τέθηκε σε ισχύ από την 6η Ιανουαρίου 2011, και αναθεωρεί τις Οδηγίες IPPC και 2001/80/ΕΚ. Σε εφαρμογή του άρθρου 32 της Οδηγίας 2010/75/ΕΕ, η Χώρα επεξεργάστηκε και υπέβαλε προς έγκριση στην Ε.Ε. στο τέλος του 2012 το Μεταβατικό Εθνικό Σχέδιο Μείωσης Εκπομπών (ΜΕΣΜΕ) για την περίοδο 2016-2020. Το ΜΕΣΜΕ εγκρίθηκε από την Ε.Ε. στις 26.11.2013. Το Δεκέμβριο του 2013 η ΔΕΗ κατέθεσε στο τότε ΥΠΕΚΑ αίτηση για περιορισμένες αλλαγές στο ΜΕΣΜΕ, παράλληλα με δήλωσή της ότι θα κάνει χρήση του Άρθρου 33 της Οδηγίας περί παρέκκλισης περιορισμένης διάρκειας για συγκεκριμένες Μονάδες της. Μετά την αποδοχή των προτεινόμενων αλλαγών από το ΥΠΕΚΑ, το αναθεωρημένο ΜΕΣΜΕ επανακατατέθηκε την 18.03.2014 από τη Χώρα και εγκρίθηκε από την Ε.Ε. την 07.07.2014. Η ΚΥΑ για το ΜΕΣΜΕ εκδόθηκε τον Αύγουστο του 2015 (ΚΥΑ 34062/957/Ε103/2015). 185 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 40.ΔΕΣΜΕΥΣΕΙΣ, ΕΝΔΕΧΟΜΕΝΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΠΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΣ (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) Τελικά, σύμφωνα με τα παραπάνω, στο ΜΕΣΜΕ εντάσσεται ο ΑΗΣ Αγ. Δημητρίου καθώς και οι Μονάδες Μελίτης και Μεγαλόπολης 3 και 4 ενώ σε καθεστώς παρέκκλισης περιορισμένης διάρκειας εντάσσονται οι ΑΗΣ Αμυνταίου και Καρδιάς. 3. Το 2011 ξεκίνησε η διαδικασία αναθεώρησης του Εγχειριδίου ΒΔΤ για τις Μεγάλες Εγκαταστάσεις Καύσης, στο πλαίσιο της Οδηγίας 2010/75/ΕΕ, με το συντονισμό του EIPPCB (European IPPC Bureau). Με την Απόφαση (ΕΕ) 2017/1442 της Επιτροπής της 31ης Ιουλίου 2017, καθορίστηκαν τα Συμπεράσματα για τις Βέλτιστες Διαθέσιμες Τεχνικές (ΒΔΤ) για τις Μεγάλες Εγκαταστάσεις Καύσης, βάσει της Οδηγίας 2010/75/ΕΕ. Η Απόφαση δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης την 17 Αυγούστου 2017. Μετά την έκδοση των, νομικώς δεσμευτικών, συμπερασμάτων του αναθεωρημένου Εγχειριδίου, ενδέχεται να απαιτηθεί η διενέργεια πρόσθετων επενδύσεων στους σημαντικότερους θερμικούς σταθμούς. Επισημαίνεται, ωστόσο, ότι ενδεχόμενες αποφάσεις για πρόσθετες επενδύσεις θα λαμβάνονται πλέον συνεκτιμώντας τις εξελίξεις που επιφέρει η πρόσφατη κύρωση του νέου Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ, ΚΥΣΟΙΠ/4/31.12.2019, ΦΕΚ 4893/Β’/31.12.2019), με το οποίο προβλέπεται η απολιγνιτοποίηση της Χώρας έως το 2028, καθώς και η εκπεφρασμένη βούληση της ΔΕΗ για οριστική διακοπή της κανονικής λειτουργίας των υφιστάμενων λιγνιτικών Μονάδων της έως το 2023. 4. Την 28η Νοεμβρίου 2015 δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης η οδηγία 2015/2193 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 25ης Νοεμβρίου 2015 για τον περιορισμό των εκπομπών ορισμένων ρύπων στην ατμόσφαιρα από Μεσαίου Μεγέθους Μονάδες Καύσης, ανεξαρτήτως του είδους των χρησιμοποιούμενων από αυτές καυσίμων. Ως Μεσαίου Μεγέθους Μονάδες Καύσης, ορίζονται οι Μονάδες με ονομαστική θερμική ισχύ ίση ή μεγαλύτερη από 1 MW th και μικρότερη από 50 MW th. Αφορά στους ρύπους διοξείδιο του θείου (SO2), οξειδίων του Αζώτου (ΝΟx) και σκόνη, ενώ ορίζονται οι κανόνες για την παρακολούθηση των εκπομπών μονοξειδίου του Άνθρακα (CO). Μονάδες παραγωγής τέτοιου μεγέθους λειτουργούν κυρίως, στα νησιά (μηχανές και αεριοστρόβιλοι). Επίσης σε πολλούς ΑΗΣ υπάρχουν Η/Ζ και βοηθητικοί λέβητες, με περιορισμένο όμως χρόνο λειτουργίας. Οι προβλέψεις της νέας οδηγίας πρέπει να εξετασθούν διεξοδικά από τις αρμόδιες Υπηρεσίες της Επιχείρησης, ώστε σε συνεργασία με τις συναρμόδιες αρχές της χώρας να προωθηθούν έγκαιρα οι κατάλληλες στρατηγικές για την ηλεκτροδότηση των νησιών με τεχνικά και οικονομικά βιώσιμες λύσεις, οι οποίες πρέπει, επίσης έγκαιρα, να έχουν υλοποιηθεί, και σε κάθε περίπτωση πριν την εκπνοή των προβλεπόμενων από την Οδηγία προθεσμιών. Ενδεικτικά αναφέρουμε, ότι μεγάλα έργα, όπως οι διασυνδέσεις των νησιών, θα πρέπει να προγραμματιστούν και να εκτελεσθούν με τρόπο, ώστε να καλύπτουν πλήρως τις ανάγκες όλων των νησιών σε ηλεκτρική ενέργεια ενώ οι τυχόν εναπομείνασες μονάδες παραγωγής να λειτουργούν εφεδρικά μόνο σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης και να μην υπερβαίνουν τις 500 ώρες λειτουργίας ετησίως. 5. Ο βαθμός ρύπανσης του υπεδάφους θα πρέπει να εκτιμηθεί από τη ΔΕΗ για αρκετές από τις λειτουργικές της εγκαταστάσεις, στο πλαίσιο των προβλεπόμενων στο άρθρο 22 της Οδηγίας 2010/75/ΕΕ. Προς το παρόν, δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι θα απαιτηθεί να πραγματοποιηθούν έργα αντιμετώπισης της ρύπανσης του εδάφους στις λειτουργικές της εγκαταστάσεις στο εγγύς μέλλον και δεν ενδέχεται να απαιτηθεί για τις περιοχές όπου αναπτύσσεται η μεταλλευτική της δραστηριότητα ή στους λιγνιτικούς της σταθμούς. Μέτρα αντιμετώπισης τέτοιας μορφής ρύπανσης, όμως, ενδέχεται να απαιτηθούν στο μέλλον για ορισμένους από τους πετρελαϊκούς της σταθμούς. Ήδη, στο πλαίσιο της παύσης λειτουργίας του ΑΗΣ Αγ. Γεωργίου υποβλήθηκε τον Νοέμβριο του 2016 μελέτη εξυγίανσης – αποκατάστασης του υπεδάφους και του υπογείου νερού στον ΑΗΣ, η οποία εγκρίθηκε από τις αρμόδιες αρχές τον Ιούλιο του 2017. Το κόστος αποκατάστασης θα ανέρθει σε Ευρώ 212.700. 6. Η ΔΕΗ έχει διενεργήσει περιορισμένης έκτασης μελέτες στις εγκαταστάσεις της, αναφορικά με την ύπαρξη υλικών που περιέχουν αμίαντο. Μετά την υποβολή από τη ΔΕΗ πλήρους Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, το Υπουργείο Περιβάλλοντος εξέδωσε το Μάιο του 2004 περιβαλλοντική άδεια για την κατασκευή και λειτουργία από τη ΔΕΗ, σε εκτάσεις ιδιοκτησίας της στην περιοχή Πτολεμαΐδας ενός περιβαλλοντικά ελεγχόμενου χώρου Διαχείρισης Βιομηχανικών Αποβλήτων, στον οποίο γινόταν τα προηγούμενα έτη η διαχείριση και τελική διάθεση του αμιαντοτσιμέντου, από τους ΑΗΣ του Βορείου Συστήματος. Με το υπ’ αριθμ. 37244/05.06.2015 συμβόλαιο μεταβίβασης ακινήτων, που έχει νόμιμα μεταγραφεί, η ΔΕΗ μεταβίβασε κατά πλήρη κυριότητα, το Χώρο Διαχείρισης Βιομηχανικών Αποβλήτων, που ευρίσκεται στο Ορυχείο Καρδιάς του Λιγνιτικού Κέντρου Δυτικής Μακεδονίας, στη ΔΙΑΔΥΜΑ Α.Ε. Από την ημερομηνία υπογραφής του συμβολαίου, η ΔΙΑΔΥΜΑ Α.Ε. είναι πλέον αρμόδια για τη Διαχείριση του Χώρου κι έχει την ευθύνη αυτού. Επισημαίνεται ότι οποιαδήποτε αποξήλωση/απομάκρυνση υλικών που περιέχουν αμίαντο από εγκαταστάσεις της ΔΕΗ διενεργείται από κατάλληλα αδειοδοτημένες για το σκοπό αυτό εταιρείες. 186 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 40.ΔΕΣΜΕΥΣΕΙΣ, ΕΝΔΕΧΟΜΕΝΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΠΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΣ (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) 7. Τον Απρίλιο του 2018 εκδόθηκαν οι Περιβαλλοντικοί Όροι των Ορυχείων Κλειδιού και Μεγαλόπολης, τα οποία ανήκουν στις δύο θυγατρικές εταιρείες «ΛΙΓΝΙΤΙΚΗ ΜΕΛΙΤΗΣ Α.Ε». και «ΛΙΓΝΙΤΙΚΗ ΜΕΓΑΛΟΠΟΛΗΣ Α.Ε»., αντίστοιχα. Στις αρχές Ιανουαρίου του 2020 γνωστοποιήθηκε από το Συμβούλιο της Επικρατείας η ανάκληση των περιβαλλοντικών όρων λειτουργίας του ΑΗΣ Μελίτης, με αποτέλεσμα την παύση λειτουργίας του. Η έγκριση των νέων Περιβαλλοντικών Όρων (ΑΕΠΟ) αναμένεται εντός του Μαίου 2020. 8. Αναμένεται η έκδοση Περιβαλλοντικών Όρων του Ορυχείου Αμυνταίου. 9. Το Μάρτιο και Μάιο του 2013, εκδόθηκαν οι άδειες εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου για την 3η φάση εφαρμογής του Ευρωπαϊκού Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (EU ETS), δηλαδή από 1 Ιανουαρίου 2013 έως 31 Δεκεμβρίου 2020 για τις τότε 31 εγκαταστάσεις της ΔΕΗ. Τον Νοέμβριο του 2015 ανακλήθηκε η άδεια του ΑΗΣ ΛΚΔΜ λόγω οριστικής παύσης λειτουργίας της μονάδας. Τον ,Μάιο του 2017 ανακλήθηκαν οι άδειες των ΑΗΣ ΠΤΟΛΕΜΑΪΔΑΣ και ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ λόγω οριστικής παύσης λειτουργίας των μονάδων. Τον Φεβρουάριο του 2018 εκδόθηκε η άδεια εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου για τον ΘΗΣ Νότιας Ρόδου. Κατόπιν της σύστασης των θυγατρικών εταιρειών ΛΙΓΝΙΤΙΚΗ ΜΕΛΙΤΗΣ Α.Ε. και ΛΙΓΝΙΤΙΚΗ ΜΕΓΑΛΟΠΟΛΗΣ Α.Ε., ο ΑΗΣ Μελίτης ανήκει πλέον στην ΛΙΓΝΙΤΙΚΗ ΜΕΛΙΤΗΣ Α.Ε. Ο ΑΗΣ Μεγαλόπολης Α ανήκει στην ΛΙΓΝΙΤΙΚΗ ΜΕΓΑΛΟΠΟΛΗΣ Α.Ε., ενώ ο ΑΗΣ Μεγαλόπολης Β διαχωρίστηκε σε ΑΗΣ Μεγαλόπολης Μονάδα IV, η οποία ανήκει στην ΛΙΓΝΙΤΙΚΗ ΜΕΓΑΛΟΠΟΛΗΣ Α.Ε., και σε ΑΗΣ Μεγαλόπολης Μονάδα V, η οποία ανήκει στην μητρική ΔΕΗ Α.Ε. Ως αποτέλεσμα αυτών των τροποποιήσεων, οι υπόχρεες εγκαταστάσεις της Επιχείρησης (συμπεριλαμβανομένων των προαναφερθεισών εγκαταστάσεων των θυγατρικών εταιρειών) είναι πλέον 30. Την 31.03.2019 ολοκληρώθηκαν οι επαληθεύσεις των εκθέσεων εκπομπών CO2 του έτους 2018 από διαπιστευμένους φορείς ελέγχου για τις 30 υπόχρεες εγκαταστάσεις, οι οποίες κατατέθηκαν εμπρόθεσμα στην Αρμόδια Αρχή σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία. Οι συνολικές εκπομπές CO2 του έτους 2018 ανήλθαν σε 29,52 εκατ. τόνους CO2. Πέραν των περιβαλλοντικών υποχρεώσεων που απορρέουν από τις άδειες περιβαλλοντικής λειτουργίας (ΑΕΠΟ) των σταθμών παραγωγής, η ΔΕΗ εντός του 2019 ανέλαβε οικειοθελώς την υποχρέωση να προχωρήσει σε αποξήλωση των εγκαταστάσεων όλων των σταθμών παραγωγής και ορυχείων και σε απομάκρυνση του εξοπλισμού τους, όταν οι εγκαταστάσεις παύσουν να είναι πλέον παραγωγικές. Για την υποχρέωση αυτή αναγνωρίστηκαν οι απαιτούμενες προβλέψεις (Σημ. 32). ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ Νέoς ΘΗΣ στη Νότια Ρόδο με ντηζελοηλεκτρικές Μονάδες ισχύος 115,4 MW, με καύσιμο μαζούτ χαμηλού θείου Η κατασκευή του νέου ΘΗΣ στη Νότια Ρόδο με ντηζελοηλεκτρικές Μονάδες ισχύος 115,4MW και με καύσιμο μαζούτ χαμηλού θείου βρίσκεται στο στάδιο ολοκλήρωσης και όλες οι Μονάδες τέθηκαν σε εμπορική λειτουργία και υπογράφηκε Πρωτόκολλο λήξης της Εμπορικής Λειτουργίας του Έργου. Οι δοκιμές απόδοσης εκτελέστηκαν και υποβλήθηκε η αρχική Έκθεση των δοκιμών αυτών από το ΤΡΙΤΟ ΜΕΡΟΣ η οποία εξετάζεται από τη ΔΜΚΘ. Ο Ανάδοχος υπέβαλε αίτηση Προσωρινής Παραλαβής του Έργου. Υβριδικό Έργο Ικαρίας Το υβριδικό έργο της Ικαρίας, ο «Ναέρας», συνολικής ισχύος 6,85 MW, είναι ένα καινοτόμο έργο, που εγκαινιάστηκε στις 5 Ιουνίου του 2019. Ο Ναέρας συνδυάζει την ενεργειακή αξιοποίηση δύο μορφών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, της Αιολικής και της Υδροηλεκτρικής. Η κατασκευή του έργου ξεκίνησε το έτος 2009. Η καθυστέρηση στην ολοκλήρωση του έργου οφείλεται σε συμβατικές διαφορές με τον ανάδοχο. Κατά το 2018, μετά από αίτημα του αναδόχου, τα δυο μέρη προσήλθαν σε «διαδικασία φιλικού διακανονισμού». Το σύνολο του έργου έχει συνδεθεί με το ηλεκτρικό δίκτυο του ΔΕΔΔΗΕ και λειτουργεί από τις αρχές του έτους 2019. Η αυτοματοποιημένη λειτουργία του Έργου αναμένεται να ολοκληρωθεί εντός του α’ εξαμήνου του 2020.Υπολογίζεται ότι ο Ναέρας θα παράγει καθαρή ενέργεια περίπου 9,8 GWh/έτος. Η αναμενόμενη υποθαλάσσια ενεργειακή διασύνδεση της Ικαρίας με τη Σάμο, θα δώσει τη δυνατότητα μεγαλύτερης αξιοποίησης της παραγόμενης ενέργειας του Ναέρα. Τέλος, ο Ναέρας αποφέρει σημαντικά οικονομικά, περιβαλλοντικά και κοινωνικά οφέλη στο νησί της Ικαρίας. 187 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 40.ΔΕΣΜΕΥΣΕΙΣ, ΕΝΔΕΧΟΜΕΝΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΠΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΣ (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) Έρευνα, Ανάπτυξη και Εκμετάλλευση Γεωθερμικού Δυναμικού Η ΔΕΗ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ έχει μισθώσει από το Ελληνικό Δημόσιο τα δικαιώματα Έρευνας και Διαχείρισης του Γεωθερμικού Δυναμικού σε τέσσερις (4) δημόσιους μεταλλευτικούς χώρους: α) Μήλου-Κιμώλου-Πολυαίγου, β) Νισύρου, γ) Λέσβου και δ) Μεθάνων. Διατηρώντας τα αποκλειστικά δικαιώματα Έρευνας και Διαχείρισης, η θυγατρική ΔΕΗ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ Α.Ε. αναζήτησε Στρατηγικό Εταίρο για την από κοινού εκμετάλλευση του γεωθερμικού δυναμικού των ανωτέρω περιοχών, μέσω διεθνούς διαγωνισμού. Η κατάθεση δεσμευτικών προσφορών ολοκληρώθηκε τον Αύγουστο του 2018 και ανακοινώθηκαν ο υψηλότερα προσφέρων και ο αναπληρωματικός προσφέρων το Σεπτέμβριο του 2018. Η τελική ανακήρυξη του «Προτιμώμενου Εταίρου» θα πραγματοποιηθεί μόλις ολοκληρωθούν οι διαδικασίες των απαραίτητων εγκρίσεων, όπως προβλέπονται από τον νόμο και την εταιρική δομή της ΔΕΗ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ Α.Ε. Έργο Βιομάζας στο Αμύνταιο Φλώρινας Η διαγωνιστική διαδικασία επιλογής Στρατηγικού Εταίρου για το έργο «Εγκατάσταση και Λειτουργία Σταθμού Καύσης Βιομάζας για παραγωγή ηλεκτρικής και θερμικής ενέργειας» στο Αμύνταιο της Φλώρινας είναι σε εξέλιξη. H πρώτη φάση του διεθνούς διαγωνισμού ολοκληρώθηκε το 2018. Εκκρεμεί η οργάνωση της δεύτερης φάσης του διαγωνισμού. Επιτυχής Συμμετοχή Φωτοβολταϊκού Σταθμού Ηλιακά Πάρκα Δυτικής Μακεδονίας ΕΝΑ Α.Ε. στη Διαγωνιστική Διαδικασία της ΡΑΕ τον Ιούλιο του 2019. Η ΔΕΗ Ανανεώσιμες συμμετείχε επιτυχώς στη Διαγωνιστική Διαδικασία της ΡΑΕ, η οποία έλαβε χώρα τον Ιούλιο του 2019, εξασφαλίζοντας Τιμή Αναφοράς για το Φωτοβολταϊκό Σταθμό της 100% θυγατρικής της εταιρείας “ΗΛΙΑΚΑ ΠΑΡΚΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΕΝΑ Α.Ε” ισχύος 14,99MW, ο οποίος πρόκειται να εγκατασταθεί στη θέση Παλιάμπελα, του Νομού Κοζάνης. Η εταιρεία προχώρησε στις αρχές του 2020 στη διεξαγωγή διεθνούς ανοικτού διαγωνισμού για την μελέτη, προμήθεια, μεταφορά, εγκατάσταση και θέση σε λειτουργία του εν λόγω έργου συμπεριλαμβανομένου και του απαιτούμενου Υποσταθμού. Επιτυχής Συμμετοχή Φωτοβολταϊκού Σταθμού Ηλιακά Πάρκα Δυτικής Μακεδονίας ΔΥΟ Α.Ε. στη Διαγωνιστική Διαδικασία της ΡΑΕ το Δεκέμβριο του 2019. Η ΔΕΗ Ανανεώσιμες συμμετείχε επιτυχώς στη Διαγωνιστική Διαδικασία της ΡΑΕ, η οποία έλαβε χώρα το Δεκέμβριο του 2019, εξασφαλίζοντας Τιμή Αναφοράς για το Φωτοβολταϊκό Σταθμό της 100% θυγατρικής της εταιρείας “ΗΛΙΑΚΑ ΠΑΡΚΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΔΥΟ Α.Ε” ισχύος 14,99MW, ο οποίος πρόκειται να εγκατασταθεί στη θέση Ξηροπόταμος, του Νομού Κοζάνης. Η εταιρεία βρίσκεται στη διαδικασία διεξαγωγής διεθνούς ανοικτού διαγωνισμού για την μελέτη, προμήθεια, μεταφορά, εγκατάσταση και θέση σε λειτουργία του εν λόγω έργου, συμπεριλαμβανομένου του απαιτούμενου Υποσταθμού. Επιτυχής Συμμετοχή Φωτοβολταϊκού Σταθμού ΗΛΙΑΚΟ ΒΕΛΟΣ ΕΝΑ Α.Ε. στη Διαγωνιστική Διαδικασία της ΡΑΕ τον Απρίλιο του 2020. Η ΔΕΗ Ανανεώσιμες συμμετείχε επιτυχώς στη Διαγωνιστική Διαδικασία της ΡΑΕ, η οποία έλαβε χώρα τον Απρίλιο του 2020, εξασφαλίζοντας Τιμή Αναφοράς για το Φωτοβολταϊκό Σταθμό της 100% θυγατρικής της εταιρείας “ΗΛΙΑΚΟ ΒΕΛΟΣ ΕΝΑ Α.Ε” ισχύος 200 MW, ο οποίος πρόκειται να εγκατασταθεί στη θέση ΛΚΔΜ, της Π.Ε. Κοζάνης. Η εταιρεία βρίσκεται στη διαδικασία διεξαγωγής διεθνούς ανοικτού διαγωνισμού για την μελέτη, προμήθεια, μεταφορά, εγκατάσταση και θέση σε λειτουργία του εν λόγω έργου, συμπεριλαμβανομένων των επεκτάσεων δύο (2) Υποσταθμών 33kV/150kV (Υποσταθμός Χαραυγή και Υποσταθμός Άγιος Χριστόφορος) με υλοποίηση τριών νέων πυλών Μετασχηματιστή. Ανακατασκευή (Repowering) 9 Α/Π στο Αιγαίο και Κατασκευή νέου Α/Π στο Τηγάνι Μυκόνου Κατά το 2018 αποξηλώθηκαν τα παλαιά Α/Π και ξεκίνησε η εκτέλεση Σύμβασης με αντικείμενο τη Μελέτη, Προμήθεια, Μεταφορά, Εγκατάσταση και θέση σε Λειτουργία Δέκα (10) Αιολικών Πάρκων στο Αιγαίο, συνολικής ισχύος 19,80 MW και συνολικό προϋπολογισμό 28,1 εκ. ευρώ. Πρόκειται για τα Α/Π: Σίγρι Λέσβου, Άγ. Ιωάννης Καρπάθου, Βίγλα Λήμνου, Ποταμιά Χίου, Προφήτης Ηλίας Ψαρά, Μελανιάς Χίου, Πυθαγόρειο Σάμου, Περδίκι Ικαρίας, Μαρμάρι Εύβοιας και Τηγάνι Μυκόνου. Επίσης, εκτελείται η σύμβαση για τη Μελέτη και Κατασκευή Έργων Υποδομής των Αιολικών Πάρκων με συνολικό προϋπολογισμό 5,9 εκ. ευρώ. Το 2019 έχουν ανακατασκευάστηκαν και ηλεκτρίστηκαν τα 8 Α/Π : Άγιος Ιωάννης Καρπάθου, Περδίκι Ικαρίας, Πυθαγόρειο Σάμου, Τηγάνι Μυκόνου, Μαρμάρι Ευβοίας (5 από τις 6 ΑΓ), Προφήτης Ηλίας Ψαρών, Ποταμιά Χίου και Σίγρι Λέσβου. Αναμένεται η ολοκλήρωση των Αιολικών Πάρκων Μελανιός το πρώτο εξάμηνο του 2020 και της Λήμνου μέχρι τέλος του 2020, καθώς βρίσκεται σε φάση αδειοδότησης. 188 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 40.ΔΕΣΜΕΥΣΕΙΣ, ΕΝΔΕΧΟΜΕΝΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΠΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΣ (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) Ανακατασκευή (Repowering) Α/Π Μονής Τοπλού Σητείας - Κρήτη Ολοκληρώθηκε η αποξήλωση του Α/Π στη Μονή Τοπλού στη Σητεία της Κρήτης στη θέση Παλαιόπυργος – Περδικιές. Είναι σε εξέλιξη η Σύμβαση για τη Μελέτη, Προμήθεια, Μεταφορά, Εγκατάσταση και θέση σε Λειτουργία του νέου Αιολικού Πάρκου συνολικής ισχύος 7,50 MW και μέχρι το Μάρτιο αναμένεται να έχει υπογραφεί σύμβαση για τα έργα υποδομής. Παράλληλα, είναι σε εξέλιξη η αδειοδοτική διαδικασία. Α/Π στον Αέρα Καρδίτσας Εντός του 2018 ολοκληρώθηκε ο διαγωνισμός για τη Μελέτη, Προμήθεια, Μεταφορά, Εγκατάσταση και θέση σε Λειτουργία ενός (1) Αιολικού Πάρκου στις θέσεις «Αέρας» του Δήμου Μουζακίου και «Αφεντικό» του Δήμου Αργιθέας και ενός (1) Κέντρου Υπερυψηλής Τάσης 20/400kV κλειστού τύπου, με εξοπλισμό μόνωσης αερίου, ισχύος 100 MVA, στη θέση «Διάσελο-Πρ. Ηλίας» του Δήμου Μουζακίου, Π.Ε. Καρδίτσας. Το Αιολικό Πάρκο είναι συνολικής εγκατεστημένης ισχύος 27,6 MW. Οι εργασίες κατασκευής ξεκίνησαν το Φεβρουάριο του 2019, ωστόσο σημειώθηκαν σημαντικές καθυστερήσεις στην υλοποίησή του που οφείλονταν στις χρονοβόρες διοικητικές διαδικασίες που απαιτούνταν για να επικαιροποιηθεί / τροποποιηθεί η ΑΕΠΟ. Ήδη εκδόθηκε η τροποποιημένη ΑΕΠΟ και αναμένεται σύντομα να εκδοθούν και οι υπόλοιπες άδειες που απαιτούνται. Η έναρξη της ημιεμπορικής λειτουργίας προβλέπεται το φθινόπωρο του 2020. Ανακατασκευή (Repowering) ΜΥΗΣ Λούρος Οι εργασίες ανακατασκευής του ΜΥΗΣ Λούρος έχουν ολοκληρωθεί, εκδόθηκε από το Υ.Π.ΕΝ. η απόφαση υπαγωγής του ΜΥΗΣ σε καθεστώς ριζικής ανακαίνισης βάσει της παραγράφου 22 του άρθρου 3 του Ν. 4414/2018 και ο ανακαινισμένος Σταθμός αναμένεται να τεθεί σε ημι-εμπορική λειτουργία εντός του β΄ τριμήνου του 2020. Προκήρυξη διαγωνισμών για νέα Αιολικά Πάρκα Α/Π Ξερακιάς Κεφαλονιάς Ο διαγωνισμός για τη «Μελέτη, Προμήθεια, Μεταφορά, Εγκατάσταση και Θέση σε Λειτουργία ενός (1) αιολικού πάρκου συνολικής ισχύος 10 MW στη θέση Ξερακιάς Διλινάτων του δήμου Κεφαλονιάς, περιφέρειας Ιονίων Νήσων» ολοκληρώθηκε και ανάδοχος για την Προμήθεια ανακηρύχθηκε η «AMERESCO ENERGY HELLAS SA». Ο διαγωνισμός για τη «Μελέτη και κατασκευή έργων υποδομής ενός (1) Αιολικού Πάρκου συνολικής ισχύος 9.2 MW στη θέση Ξερακιάς Διλινάτων του Δήμου Κεφαλονιάς Περιφέρειας Ιονίων Νήσων» ολοκληρώθηκε και προσωρινός ανάδοχος ανακηρύχθηκε η Κοινοπραξία εταιρειών «AMERESCO ENERGY HELLAS- RES INVEST- ENERGY PROFIT». Οι δύο Συμβάσεις βρίσκονται στο αρχικό στάδιο υλοποίησής τους. Α/Π Μαμάδος Τήνου Εντός του 2020 αναμένεται να επαναπροκηρυχθεί ο διαγωνισμός για το Α/Π στο Μαμάδο Τήνου, καθώς ο διαγωνισμός που είχε προκηρυχθεί τον Αύγουστο του 2017 κηρύχθηκε άγονος. Προκήρυξη διαγωνισμών για νέα ΜΥΗΣ Ανακατασκευή (Repowering) ΜΥΗΣ Βέρμιο Ο διαγωνισμός για την Ανακαίνιση του ΜΥΗΣ Βέρμιο ισχύος 1,96 MW και προϋπολογισμού 4,045 εκ. ευρώ είναι υπό εξέλιξη και προσωρινός ανάδοχος έχει οριστεί η Σύμπραξη Εταιρειών «ΕΥΔΡΟΜΟΣ ΑΤΕ – GH CONSTRUCTIONS IKE». Κατασκευή ΜΥΗΣ Σμοκόβου II Ο διαγωνισμός για την Κατασκευή του ΜΥΗΕ Σμόκοβο ΙΙ, ισχύος 3,2 MW και προϋπολογισμού 4,3 εκ. ευρώ ολοκληρώθηκε τον Ιούλιο του 2019 και ανάδοχος του έργου ανακηρύχθηκε η Κοινοπραξία «ΕΥΔΡΟΜΟΣ ΑΤΕ – GH CONSTRUCTIONS IKE». Κατασκευή ΜΥΗΕ Μακροχώρι II Ο διαγωνισμός για την Κατασκευή του ΜΥΗΕ Μακροχώρι ΙΙ προϋπολογισμού 7,75 εκ ευρώ είναι σε εξέλιξη. Διεθνείς Συνεργασίες με Επιχειρηματικούς Ομίλους για την από κοινού ανάπτυξη έργων ΑΠΕ Στο πλαίσιο της ευρύτερης στροφής του ομίλου ΔΕΗ στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και της δεδηλωμένης εξωστρέφειας του Ομίλου, η ΔΕΗ Ανανεώσιμες υπέγραψε Μνημόνιο κατανόησης (MoU) με την MASDAR TAALERI GENERATION D.O.O. (MTG). 189 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 40.ΔΕΣΜΕΥΣΕΙΣ, ΕΝΔΕΧΟΜΕΝΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΠΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΣ (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) Σύμφωνα με το MoU, τα δύο μέρη θα εξετάσουν τις δυνατότητες της μεταξύ τους συνεργασίας με στόχο την κατασκευή και ανάπτυξη έργων ΑΠΕ στην Ελλάδα, επικεντρώνοντας σε αιολικά και φωτοβολταϊκά έργα. Η ανάπτυξη των έργων θα γίνει σύμφωνα με τις εταιρικές πρακτικές του κάθε μέρους με βάση τη βέλτιστη δομή συνεργασίας και το καταλληλότερο επιχειρηματικό μοντέλο. Επίσης, υπεγράφη Μνημόνιο Κατανόησης (MoU) με την EDPR, θυγατρική εταιρεία της ENERGIAS DE PORTUGAL S.A (EDP), με βάση το οποίο σκοπείται η κατασκευή και ανάπτυξη έργων ΑΠΕ στη Ελλάδα εγκατεστημένης ισχύος τουλάχιστον 400WM. Το Μάιο 2019 η Μητρική Εταιρεία υπέγραψε μνημόνιο συνεργασίας με την Εταιρεία AKUO ENERGY SAS με σκοπό να διερευνήσουν τη δυνατότητα συνεργασίας τους στην ανάπτυξη έργων Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στην Ελλάδα, αλλά και σε άλλες γεωγραφικές περιοχές που τα μέρη θα συμφωνήσουν. Η AKUO ENERGY SAS είναι εταιρία παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και κατέχει περιουσιακά στοιχεία σε κατασκευή ή λειτουργία σε όλο τον κόσμο. Διαθέτει ισχυρή τεχνογνωσία για την ανάπτυξη, χρηματοδότηση, κατασκευή και λειτουργία έργων με εκμετάλλευση αιολικής, ηλιακής και υδροηλεκτρικής ενέργειας καθώς και βιομάζας. Τέλος, o όμιλος ΔΕΗ υπέγραψε το Μάρτιο του 2020 μνημόνιο συνεργασίας με την RWE για την ανάπτυξη έργων ΑΠΕ στην Ελλάδα μέσω της ΔΕΗ Ανανεώσιμες, στο πλαίσιο της στρατηγικής απολιγνιτοποίησης, αλλά και της ευρύτερης στροφής του στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. 190 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 41. ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΣΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΙΝΔΥΝΩΝ Εύλογη αξία και ιεραρχία εύλογης αξίας Ο Όμιλος χρησιμοποιεί την παρακάτω ιεραρχία για τον καθορισμό και την γνωστοποίηση της εύλογης αξίας των χρηματοοικονομικών μέσων ανά τεχνική αποτίμησης: Επίπεδο 1: διαπραγματεύσιμες (μη προσαρμοσμένες) τιμές σε ενεργές αγορές για όμοια περιουσιακά στοιχεία ή υποχρεώσεις. Επίπεδο 2: λοιπές τεχνικές για τις οποίες όλες οι εισροές που έχουν σημαντική επίδραση στην καταγεγραμμένη εύλογη αξία είναι παρατηρήσιμες, είτε άμεσα είτε έμμεσα. Επίπεδο 3: τεχνικές που χρησιμοποιούν εισροές που έχουν σημαντική επίδραση στην καταγεγραμμένη εύλογη αξία και δεν βασίζονται σε παρατηρήσιμα δεδομένα της αγοράς. Κατά τη διάρκεια της χρήσης δεν υπήρξαν μεταφορές μεταξύ των Επιπέδων 1 και 2, ούτε μεταφορές εντός και εκτός του Επιπέδου 3 για τη μέτρηση της εύλογης αξίας. Στους παρακάτω πίνακες παρουσιάζεται μια σύγκριση των λογιστικών αξιών των χρηματοοικονομικών στοιχείων του Ομίλου και της Εταιρείας που διακρατούνται στο αποσβεσμένο κόστος και των εύλογων αξιών τους, καθώς και των ενσώματων ακινητοποιήσεων (πάγιων περιουσιακών στοιχείων) τα οποία αποτιμώνται περιοδικά σε αναπροσαρμοσμένες αξίες: Όμιλος Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία Εμπορικές απαιτήσεις Δεσμευμένες καταθέσεις Χρηματικά διαθέσιμα Χρηματοοικονομικές Υποχρεώσεις Μακροπρόθεσμος δανεισμός Εμπορικές υποχρεώσεις Βραχυπρόθεσμος δανεισμός Εταιρεία Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία Εμπορικές απαιτήσεις Δεσμευμένες καταθέσεις Χρηματικά διαθέσιμα Χρηματοοικονομικές Υποχρεώσεις Μακροπρόθεσμος δανεισμός Εμπορικές υποχρεώσεις Βραχυπρόθεσμος δανεισμός Λογιστική Αξία 31.12.2019 31.12.2018 Εύλογη Αξία 31.12.2019 31.12.2018 683.491 67.752 286.917 737.528 81.681 251.015 683.491 67.752 286.917 737.528 81.681 251.015 3.928.312 1.689.234 18.630 3.905.263 1.694.107 46.483 3.928.312 1.689.234 18.630 3.900.733 1.694.107 46.483 Λογιστική Αξία 31.12.2019 31.12.2018 Εύλογη Αξία 31.12.2019 31.12.2018 579.213 67.752 205.461 639.907 81.681 112.330 579.213 67.752 205.461 639.907 81.681 112.330 3.884.469 1.523.818 - 3.905.273 1.521.495 30.000 3.884.469 1.523.818 - 3.900.743 1.521.495 30.000 Η εύλογη αξία των εμπορικών απαιτήσεων και των εμπορικών υποχρεώσεων προσεγγίζει τις λογιστικές τους αξίες. Η εύλογη αξία των λοιπών χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων και χρηματοοικονομικών υποχρεώσεων, προσδιορίζεται με βάση την προεξόφληση των μελλοντικών ταμειακών ροών χρησιμοποιώντας είτε άμεσα ή έμμεσα παρατηρήσιμα στοιχεία και περιλαμβάνονται στο Επίπεδο 2 της ιεραρχίας εύλογης αξίας. Η εύλογη αξία των ενσώματων ακινητοποιήσεων (εκτός των εκτάσεων ορυχείων και λιμνών, ακινητοποιήσεων υπό εκτέλεση τα οποία αποτιμώνται στο κόστος μείον σωρευμένες αποσβέσεις και απομειώσεις) περιλαμβάνεται στο Επίπεδο 3 της ιεραρχίας εύλογης αξίας. 191 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 41.ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΣΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΙΝΔΥΝΩΝ (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) Την 31 Δεκεμβρίου 2019, ο Όμιλος και η Εταιρεία κατείχαν τα παρακάτω χρηματοοικονομικά μέσα που αποτιμώνται στην εύλογη αξία: Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία Όμιλος Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία στην εύλογη αξία μέσω των Συνολικών Εισοδημάτων Εύλογη Αξία 31.12.2019 31.12.2018 Εταιρεία Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία στην εύλογη αξία μέσω των Συνολικών Εισοδημάτων Ιεραρχία Εύλογης αξίας 1.251 571 Επίπεδο 1 879 466 Επίπεδο 1 Πολιτικές Διαχείρισης Χρηματοοικονομικών Κινδύνων Εύλογη Αξία Τα ποσά που εμφανίζονται στους συνημμένους ισολογισμούς για τα διαθέσιμα, τις βραχυπρόθεσμες απαιτήσεις και τις βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις, προσεγγίζουν τις αντίστοιχες εύλογές τους αξίες λόγω της βραχυπρόθεσμης λήξης τους. Οι εύλογες αξίες των Χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων στην εύλογη αξία μέσω των Συνολικών Εισοδημάτων που διαπραγματεύονται σε χρηματιστηριακές αγορές βασίζονται στις χρηματιστηριακές τους τιμές κατά την ημερομηνία σύνταξης του ισολογισμού. Οι λογιστικές αξίες του μακροπρόθεσμου δανεισμού προσεγγίζουν την εύλογη αξία τους επειδή τα δάνεια αυτά είναι σε τοπικό νόμισμα και έντοκα κυρίως με κυμαινόμενο επιτόκιο. Για όλα τα παράγωγα, οι εύλογες αξίες επιβεβαιώνονται από τα πιστωτικά ιδρύματα με τα οποία ο Όμιλος έχει συνάψει τις σχετικές συμβάσεις. Κίνδυνος επιτοκίου και συναλλαγματικός κίνδυνος Οι δανειακές υποχρεώσεις του Ομίλου και της Μητρικής Εταιρείας, αποτελούνται από τραπεζικά δάνεια, ομόλογα και αλληλόχρεους λογαριασμούς. Η πολιτική του Ομίλου και της Μητρικής Εταιρείας είναι η ισορροπημένη κατανομή του δανειακού χαρτοφυλακίου μεταξύ σταθερού και κυμαινόμενου επιτοκίου ανάλογα με τις ισχύουσες συνθήκες και η διενέργεια, κατά περίπτωση, αποκλειστικά για σκοπούς μείωσης του κινδύνου, παραγώγων πράξεων για την αντιστάθμιση του κινδύνου από τη μεταβολή των κυμαινόμενων επιτοκίων ή/και των συναλλαγματικών ισοτιμιών των νομισμάτων του χαρτοφυλακίου των δανειακών τους υποχρεώσεων. Κατά την 31.12.2019, δεν υφίστανται παράγωγες πράξεις αντιστάθμισης κινδύνου επί του δανειακού χαρτοφυλακίου. Επιπρόσθετα, η μεταβολή της ισοτιμίας Ευρώ / Δολαρίου ΗΠΑ ενδέχεται να έχει δυσμενή επίδραση στις τιμές στις οποίες η Μητρική Εταιρεία προμηθεύεται υγρά καύσιμα (ντίζελ και μαζούτ). Η Μητρική Εταιρεία εκτίθεται σε συναλλαγματικό κίνδυνο από την υπερτίμηση του Δολαρίου ΗΠΑ έναντι του ευρώ, καθώς οι τιμές του πετρελαίου εκφράζονται σε Δολάρια ΗΠΑ. Για τη διαχείριση του συναλλαγματικού κινδύνου από την προμήθεια υγρών καυσίμων, εξετάζεται η διενέργεια κατά περίπτωση και στα πλαίσια των υφιστάμενων συνθηκών ρευστότητας των αγορών πράξεων αντιστάθμισης του κινδύνου αυτού. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι οι όποιες διενεργούμενες πράξεις αντιστάθμισης ενδέχεται να μην παρέχουν πλήρη ή επαρκή προστασία από τους κινδύνους αυτούς. Αύξηση / Μείωση σε μονάδες βάσης (%) Επίδραση στα κέρδη προ φόρων (Όμιλος) Επίδραση στα κέρδη προ φόρων (Μητρική) 2019 Εuro Εuro 50 (50) (10,43) 10,43 (10,42) 10,42 2018 Εuro Εuro 50 (50) (10,49) 10,49 (10,49) 10,49 192 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 41.ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΣΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΙΝΔΥΝΩΝ (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) Κίνδυνος ρευστότητας Ο κίνδυνος ρευστότητας συνδέεται με την ανάγκη για επαρκή εξασφάλιση ταμειακών διαθεσίμων για τη χρηματοδότηση της λειτουργίας, περιλαμβανόμενων και των αναγκών σε κεφάλαιο κίνησης, των επενδυτικών δαπανών και της εξυπηρέτησης των δανειακών υποχρεώσεων του Ομίλου και της Μητρικής Εταιρείας. Οι ανάγκες του Ομίλου και της Μητρικής Εταιρείας για κεφάλαιο κίνησης ενδέχεται να αυξηθούν λόγω αριθμού παραγόντων μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται ενδεικτικά: • Ο αυξημένος βαθμός καθυστέρησης είσπραξης ή ακόμη και η μη είσπραξη των απαιτήσεων κυρίως των πελατών με διακοπή συμβολαίου προμήθειας. • Η υποχρέωση καταβολής του ΕΤΜΕΑΡ, του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης που επιβάλλεται στην Η/Ε και του ΦΠΑ, κατά την ημερομηνία οφειλής τους, ανεξάρτητα από το αν έχουν εισπραχθεί ή όχι. • Η επιβάρυνση των τιμολογίων με την είσπραξη φόρων και τελών, εκτός των ανωτέρω, που δεν σχετίζονται με την πώληση Η/Ε, όπως για παράδειγμα οι δημοτικοί φόροι - τέλη που εισπράττονται μέσω των λογαριασμών ρεύματος και η μη δυνατότητα εξόφλησης της αξίας ρεύματος χωρίς τα ποσά υπέρ τρίτων. • H συνεχής αύξηση του αριθμού των πολιτών που εντάσσονται στο μητρώο των Ευάλωτων Πελατών και βάσει αποφάσεων της Πολιτείας απολαμβάνουν ειδικά προνόμια ως προς: α) μεγαλύτερο χρονικό περιθώριο για την εξόφληση των λογαριασμών τους (40 ημέρες από την έκδοση), β) τη ρύθμιση των οφειλών τους σε μεγαλύτερο αριθμό δόσεων και χωρίς χρέωση τόκων, γ) περιορισμένες κυρώσεις στην περίπτωση μη εξόφλησης των λογαριασμών & δόσεων αφού προβλέπεται η αδυναμία διακοπής του ρεύματος στις οικίες τους λόγω οφειλής σχεδόν καθ´ όλη τη διάρκεια του έτους. • Ρυθμιστικές αποφάσεις για τη λειτουργία της χονδρεμπορικής αγοράς, που επιβαρύνουν το κόστος αγοράς Η/Ε από τη ΔΕΗ ως Προμηθευτή Η/Ε. • Ενδεχόμενη αύξηση εμπορικών ζημιών (μη τεχνικές ζημίες) λόγω μη καταστολής του φαινομένου των ρευματοκλοπών και των αυθαίρετων επανασυνδέσεων στις παροχές που είναι κομμένες λόγω οφειλής. Οι παραπάνω παράγοντες ενδέχεται να έχουν σημαντικά δυσμενή επίπτωση στη ρευστότητα του Ομίλου και της Μητρικής Εταιρείας και στη δυνατότητα χρηματοδότησης των νέων ή σε εξέλιξη έργων. Θα πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι το κόστος δανεισμού για την πρόσβαση και εξεύρεση ρευστότητας (αναχρηματοδότηση υφιστάμενου χρέους ή/και νέα ρευστότητα) του Ομίλου και της Μητρικής Εταιρείας, σε εγχώριο και διεθνές επίπεδο επηρεάζεται από την κατάσταση της Ελληνικής Οικονομίας τα τελευταία έτη. Οι συμβατικές λήξεις των κύριων χρηματοοικονομικών υποχρεώσεων (δανειακών υποχρεώσεων), μη συμπεριλαμβανομένων των πληρωμών τόκων έχουν ως εξής: 193 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 41.ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΣΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΙΝΔΥΝΩΝ (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) (Σε εκατ. Ευρώ) 31 Δεκεμβρίου 2018 (Όμιλος) Αλληλόχρεοι λογαριασμοί Βραχυπρόθεσμα δάνεια Μακροπρόθεσμα δάνεια 31 Δεκεμβρίου 2019 (Όμιλος) Αλληλόχρεοι λογαριασμοί Βραχυπρόθεσμα δάνεια Μακροπρόθεσμα δάνεια 31 Δεκεμβρίου 2018 (Μητρική) Αλληλόχρεοι λογαριασμοί Βραχυπρόθεσμα δάνεια Μακροπρόθεσμα δάνεια 31 Δεκεμβρίου 2019 (Μητρική) Αλληλόχρεοι λογαριασμοί Βραχυπρόθεσμα δάνεια Μακροπρόθεσμα δάνεια Άμεσης λήξης 3 έως 12 μήνες 3 μήνες ≥1 έως 5 Έτη > 5 έτη Σύνολο - 30 - - - 30 - - - - - - - 133,45 163,45 592,28 592,28 2.292,14 2.292,14 959,34 959,34 3.977,21 4.007,21 - 154,38 154,38 279,096 279,096 2.603,41 2.603,41 986,904 986,904 4.023,79 4.023,79 - 30 - - - 30 - - - - - - - 133,45 163,45 592,29 592,29 2.292,14 2.292,14 959,34 959,34 3.977,22 4.007,22 - 154,38 154,38 278,19 278,19 2.590,58 2.590,58 954,44 954,44 3.977,59 3.977,59 Κίνδυνοι χρηματοπιστωτικού τομέα Ο Όμιλος και η Μητρική Εταιρεία ενδέχεται να εκτεθούν σε κινδύνους που μπορεί να προκύψουν από τον Ελληνικό χρηματοπιστωτικό τομέα (όπως για παράδειγμα ο περιορισμός που τίθεται εκ μέρους του Ενιαίου Εποπτικού Μηχανισμού της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας ως προς την παροχή πιστώσεων προς τις Δημόσιες Επιχειρήσεις). Σημειώνεται ότι, στις 31.12..2019, οι δανειακές υποχρεώσεις της Μητρικής Εταιρείας προς το Ελληνικό Τραπεζικό σύστημα, ανέρχονταν σε 37,5 % του συνόλου των δανειακών υποχρεώσεων. 194 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 41.ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΣΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΙΝΔΥΝΩΝ (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) Κίνδυνος αγοράς Ακολουθεί ανάλυση της επίδρασης από τη μεταβολή των μοναδιαίων τιμών υγρών καυσίμων, φυσικού αερίου, CO2 και οριακής τιμής συστήματος. Αφορά στην εκτίμηση του 2020 λόγω COVID-19 για τη ΔΕΗ ΑΕ. Μαζούτ (τόνοι) Diesel (klit) Φυσικό Αέριο (κυβικά μέτρα) CO2 (τόνοι) Οριακή Τιμή Συστήματος (Mw/h) Μεταβολή σε τιμή μονάδας +1€ (+ Ένα Ευρώ) +1€ (+ Ένα Ευρώ) +0,01€ (+ Ένα λεπτό του Ευρώ) +1€ (+ ‘Ένα Ευρώ) +1€ (+ Ένα Ευρώ) Επίδραση 825 χιλ. Ευρώ 292 χιλ. Ευρώ Ευρώ 15,3 εκατ. Ευρώ 14 εκατ. Ευρώ 15,6 εκατ. Η μεταβολή της ισοτιμίας $/€ κατά 5 ¢ του δολαρίου εκτιμάται ότι θα επηρεάζει, τη δαπάνη για υγρά καύσιμα και φυσικό αέριο καθώς και τα προ φόρων αποτελέσματα της χρήσης 2019 κατά ευρώ 22,6 εκατ. Η εκτίμηση ετήσιων εκπομπών CO2 το 2020 είναι 14,0 εκατ. t (7,2 εκατ. t από λιγνίτη, 3,3 εκατ. t από Φυσικό Αέριο, 3,5 εκατ. t από υγρά καύσιμα) με μέση τιμή δαπάνης € 20,5 /t. Οι αγορασμένες ποσότητες δικαιωμάτων ανέρχονται σε 8,2 εκατ. t με μέση τιμή δαπάνης € 19,13/ t. Άρα η μεταβολή της τιμής αγοράς νέων δικαιωμάτων εκπομπής CO2 κατά +/- € 1,0 /t μεταβάλλει τη σχετική δαπάνη κατά € 5,8 εκατ., περίπου. Διαμόρφωση δείκτη καθαρού χρέους O δείκτης καθαρού χρέους του Ομίλου ως προς ίδια κεφάλαια έχει ως εξής: Μακροπρόθεσμος δανεισμός Βραχυπρόθεσμο μέρος μακροπρόθεσμου δανεισμού Βραχυπρόθεσμος δανεισμός Χρηματικά διαθέσιμα Δεσμευμένες Καταθέσεις Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία επιμετρούμενα στην εύλογη αξία μέσω των συνολικών αποτελεσμάτων Αναπόσβεστο μέρος εξόδων σύναψης δανείων ΣΥΝΟΛΟ Ίδια κεφάλαια Δείκτης καθαρού χρέους ως προς τα ίδια κεφάλαια 2019 3.510.961 417.351 18.630 (286.917) (64.847) 2018 3.190.506 714.757 46.483 (251.015) (79.705) (1.251) (571) 93.120 3.687.047 3.040.592 121% 71.945 3.692.400 3.943.080 94% Σημειώνεται ότι, τα αφαιρούμενα ποσά των δεσμευμένων καταθέσεων του παραπάνω πίνακα αφορούν μόνον δεσμευμένες καταθέσεις που συνδέονται με δανειακές συμβάσεις. Στο μακροπρόθεσμο δανεισμό όπως παρουσιάζεται ανωτέρω δεν περιλαμβάνεται το αναπόσβεστο μέρος των εξόδων σύναψης δανείων ποσού Ευρώ 93 εκατ. περίπου (2018: 72 εκατ. περίπου) (Σημείωση 30). 42. ΜΙΣΘΩΣΕΙΣ Μισθώσεις: Ο Όμιλος και η Μητρική Εταιρεία ως Μισθωτής Ο Όμιλος και η Μητρική Εταιρεία έχει συνάψει συμβάσεις για μίσθωση ακινήτων, μεταφορικών μέσων, λοιπού εξοπλισμού και πλωτών μέσων τα οποία χρησιμοποιούν για την δραστηριότητα τους. Μέρος των μισθώσεων μεταφορικών μέσων και λοιπού εξοπλισμού εμπίπτουν στις εξαιρέσεις αναγνώρισης καθώς είτε αφορούν βραχυχρόνιες μισθώσεις είτε μισθώσεις χαμηλής αξίας. Οι μισθώσεις ακινήτων αφορούν μισθώσεις με διάρκεια λήξεως μεταξύ 2 και 10 ετών, ενώ οι χρονοναυλώσεις πλωτών μέσων αφορούν μισθώσεις με διάρκεια 18 έως 24 μήνες. Οι υποχρεώσεις από μισθώσεις είναι εξασφαλισμένες με τίτλους ιδιοκτησίας του εκμισθωτή. Υπάρχουν συμβάσεις που περιλαμβάνουν όρο επέκτασης ή πρόωρης λύσης της μίσθωσης και όρο αύξησης των μισθωμάτων βάση του δείκτη τιμών καταναλωτή (μεταβλητά μισθώματα). Παρατίθενται κατωτέρω οι επιπτώσεις στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις του Ομίλου και της Μητρικής Εταιρείας από την υιοθέτηση του ΔΠΧΑ 16 : 195 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 42.ΜΙΣΘΩΣΕΙΣ (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) Επίπτωση στην κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης την 01.01.2019 Αρχική αναγνώριση δικαιωμάτων χρήσης περιουσιακών στοιχείων (Right of Use) ύψους € 81.552 για τον Όμιλο και € 51.062 για τη Μητρική Εταιρεία αντίστοιχα. Αρχική αναγνώριση χρηματοδοτικών υποχρεώσεων δικαιώματος χρήσης παγίων ύψους € 80.933 για τον Όμιλο και € 51.062 για τη Μητρική Εταιρεία αντίστοιχα. Επίπτωση στην κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης την 31.12.2019 Υπόλοιπο δικαιωμάτων χρήσης περιουσιακών στοιχείων (Right of Use) ύψους € 67.193 για τον Όμιλο και € 41.084 για τη Μητρική Εταιρεία αντίστοιχα. Υπόλοιπο χρηματοδοτικής υποχρέωσης δικαιώματος χρήσης παγίων ύψους € 67.691 για τον Όμιλο και € 42.065 για τη Μητρική εταιρεία αντίστοιχa. Επίπτωση στην κατάσταση Αποτελεσμάτων Χρήσης την 31.12.2019 Αύξηση αποσβέσεων κατά € 22.624 για τον Όμιλο και € 16.999 για τη Μητρική Εταιρεία. Αύξηση χρηματοοικονομικών εξόδων (τόκων) κατά € 3.115 για τον Όμιλο και € 2.172 για τη Μητρική Εταιρεία αντίστοιχα. Μείωση δαπανών λειτουργικών μισθώσεων κατά € 24.620 για τον Όμιλο και € 18.189 για τη Μητρική Εταιρεία αντίστοιχα. Ακολουθεί πίνακας με την αξία κτήσης των δικαιωμάτων χρήσης παγίων και την αξία των χρηματοδοτικών υποχρεώσεων δικαιώματος χρήσης παγίων καθώς και την κίνηση τους κατά τη διάρκεια της χρήσης που έκλεισε την 31 Δεκεμβρίου 2019. ΟΜΙΛΟΣ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ ΑΚΙΝΗΤΑ 58.243 2.219 (155) (9.173) 51.134 ΛΟΙΠΟΣ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ 4.630 1.937 (3.486) 3.080 ΜΕΤΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΣΑ 6.751 350 (904) 6.197 ΠΛΩΤΑ ΜΕΣΑ 11.928 3.914 (9.061) 6.782 57.624 2.219 (157) 2.388 4.630 1.937 183 6.751 350 83 11.928 3.915 - (10.645) 51.428 (3.618) 3.132 (956) 6.229 (9.400) 6.903 (24.620) 67.691 ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ Βραχυπρόθεσμες Μακροπρόθεσμες 8.378 43.050 2.643 488 1.644 4.585 5.657 1.246 18.322 49.369 ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ Έως 12 μήνες 1 έως 5 έτη Πάνω από 5 έτη 8.378 25.698 17.352 2.643 488 - 1.644 4.585 - 5.657 1.246 - 18.322 32.017 17.352 01.01.2019 Προσθήκες Μειώσεις Αποσβέσεις 31.12.2019 ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ 01.01.2019 Προσθήκες Πρόωρη λύση Χρηματοοικονομικό έξοδο Πληρωμές 31.12.2019 196 460 ΣΥΝΟΛΟ 81.552 8.421 (155) (22.624) 67.193 80.933 8.421 (157) 3.115 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 42.ΜΙΣΘΩΣΕΙΣ (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) ΜΗΤΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ 01.01.2019 Προσθήκες Μειώσεις Αποσβέσεις 31.12.2019 ΑΚΙΝΗΤΑ 35.830 974 (155) (5.270) 31.379 ΛΟΙΠΟΣ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ 2.346 1.937 (2.023) 2.260 ΜΕΤΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΣΑ 958 350 (644) 664 ΠΛΩΤΑ ΜΕΣΑ 11.928 3.914 (9.061) 6.782 ΣΥΝΟΛΟ 51.062 7.176 (155) (16.999) 41.084 35.830 974 (157) 2.346 1.937 - 958 350 - 11.928 3.915 - 51.062 7.176 (157) ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ 01.01.2019 Προσθήκες Πρόωρη λύση Χρηματοοικονομικό έξοδο Πληρωμές 31.12.2019 1.560 117 36 460 2.172 (6.015) 32.192 (2.103) 2.296 (670) 674 (9.400) 6.903 (18.189) 42.065 ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ Βραχυπρόθεσμες Μακροπρόθεσμες 4.762 27.430 1.808 488 554 120 5.657 1.246 12.780 29.285 ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ Έως 12 μήνες 1 έως 5 έτη Πάνω από 5 έτη 4.762 15.917 11.513 1.808 488 - 554 120 5.657 1.246 - 12.780 17.772 11.513 Ποσά που καταχωρήθηκαν στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων: ΜΗΤΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Αποσβέσεις δικαιωμάτων χρήσης παγίων Χρηματοοικονομικό κόστους Δαπάνες βραχυχρόνιων μισθώσεων Δαπάνες μισθώσεων χαμηλής αξίας Σύνολο ΟΜΙΛΟΣ Αποσβέσεις δικαιωμάτων χρήσης παγίων Χρηματοοικονομικό κόστους Δαπάνες βραχυχρόνιων μισθώσεων Δαπάνες μισθώσεων χαμηλής αξίας Σύνολο 31.12.2019 16.998 2.173 4.771 98 24.040 31.12.2019 22.624 3.115 5.711 225 31.675 Ο Όμιλος και η Μητρική Εταιρεία κατέβαλλαν για μισθώσεις το 2019 συνολικά το ποσό των € 31.675 και € 24.040 αντίστοιχα. Ο Όμιλος και η Μητρική Εταιρεία έχουν το δικαίωμα για κάποιες μισθώσεις, να επεκτείνουν τη διάρκεια της σύμβασης μίσθωσης είτε το δικαίωμα λύσης της σύμβασης. Ο Όμιλος και η Μητρική Εταιρεία αξιολογούν εάν υπάρχει σχετική βεβαιότητα ότι θα εξασκηθεί το σχετικό δικαίωμα, λαμβάνοντας υπόψη όλους τους παράγοντες που δημιουργούν οικονομικό κίνητρο, να εξασκήσουν το δικαίωμα ανανέωσης ή λύσης. O Όμιλος και η Μητρική Εταιρεία την 31 Δεκεμβρίου 2019 από την αξιολόγηση που έκαναν κατέληξαν ότι για όλες τις συμβάσεις μίσθωσης που δίνεται το δικαίωμα επέκτασης, θα ασκήσουν το δικαίωμα αυτό, ενώ για όσες συμβάσεις δίνεται το δικαίωμα λύσης της σύμβασης, δεν θα ασκήσουν το δικαίωμα αυτό. Όμιλος Ελάχιστα μελλοντικά μισθώματα λειτουργικών μισθώσεων που αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα Εταιρεία 2019 2018 81.130 85.522 197 2019 48.287 2018 58.413 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 42.ΜΙΣΘΩΣΕΙΣ (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) Οι υπάρχουσες κατά την 31η Δεκεμβρίου 2019 δεσμεύσεις του Ομίλου για ελάχιστα μελλοντικά πληρωτέα μισθώματα ενοικίασης βάσει μη ακυρώσιμων συμβολαίων λειτουργικής μίσθωσης προσεγγίζουν σε αξία αυτήν των μισθωμάτων της χρήσης, η οποία αναμένεται να μη μεταβληθεί σημαντικά τα επόμενα έτη. Οι πληρωμές για λειτουργικά μισθώματα αντιπροσωπεύουν κυρίως ενοίκια πληρωτέα από τον Όμιλο για χώρους γραφείου καθώς και ενοίκια μηχανημάτων, εδαφικών εκτάσεων, μεταφορικών μέσων, επίπλων και λοιπού εξοπλισμού. Τα ενοίκια χώρων γραφείου έχουν καθοριστεί για μια μέση περίοδο δώδεκα ετών ενώ τα υπόλοιπα για μέση περίοδο ενός και τριών ετών για μηχανήματα και μεταφορικά μέσα, αντίστοιχα. 43. ΜΕΤΑΓΕΝΕΣΤΕΡΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ Εκτός αυτών που παρουσιάζονται σε άλλες σημειώσεις, τα ακόλουθα γεγονότα συνέβησαν από την 31 Δεκεμβρίου 2019 μέχρι και την ημερομηνία έγκρισης των Οικονομικών Καταστάσεων: Έκδοση – Αποπληρωμή Δανείων Εντός της περιόδου 1/1/2020-23/4/2020, η Μητρική Εταιρεία προέβη σε αποπληρωμή χρεολυσίων Ευρώ 114,4 εκατ.και εκταμίευσε ποσό ύψους Ευρώ 12,3 εκατ. από Ομολογιακό Δάνειο συνολικής γραμμής ύψους Ευρώ 680 εκατ. για την χρηματοδότηση μέρους της δαπάνης κατασκευής της νέας Λιγνιτικής μονάδας <<Πτολεμαΐδα V>> με κοινοπραξία ξένων τραπεζών που υποστηρίζεται από το Γερμανικό Οργανισμό Ασφάλισης Εξαγωγικών Πιστώσεων ‘’Euler Hermes’’. Το Φεβρουάριο 2020, παρατάθηκε ποσό ύψους Ευρώ 40 εκατ. από δάνειο υπολοίπου την 31/12/2019 Ευρώ 50 εκατ. με τη μορφή Κοινής Ομολογιακής Έκδοσης Ανακυκλούμενης Πίστωσης (RCF), λήξεως 2/2020, κατά ένα χρόνο, ήτοι τον 2/2021, με ενδιάμεσες αποπληρωμές συνολικού ύψους Ευρώ 30 εκατ. εντός του 2020. Τον Ιανουάριο 2020, η Μητρική Εταιρεία, υπέγραψε δανειακή σύμβαση ύψους Ευρώ 100 εκατ. για επενδύσεις της περιόδου 2017-2020 που έχουν ως στόχο τον εκσυγχρονισμό και την ενίσχυση του Δικτύου Διανομής στην ηπειρωτική και νησιωτική Ελλάδα, με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ), στο πλαίσιο συνολικής χρηματοδότησης, ύψους Ευρώ 255 εκατ., με εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου. Το σχετικό ποσό αντλήθηκε εντός του Φεβρουαρίου 2020. Το Φεβρουάριο 2020, η θυγατρική ΔΕΗ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ άντλησε επιπλέον ποσό ύψους € 2 εκατ. από την ΕΤΕ από συνολική γραμμή ύψους € 17,5 εκατ. Αύξηση Μετοχικού Κεφαλαίου των 100% θυγατρικών εταιρειών της ΔΕΗ Α.Ε. με την επωνυμία «Λιγνιτική Μελίτης Α.Ε.» και «Λιγνιτική Μεγαλόπολης Α.Ε.». Το Φεβρουάριο 2020, το Δ.Σ. της Μητρικής Εταιρείας αποφάσισε μετά από αίτημα της Θυγατρικής, την αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου της 100% θυγατρικής εταιρείας της με την επωνυμία «Λιγνιτική Μελίτης Α.Ε.» κατά € 15.000.000 εκατ. με έκδοση 3.750.000 κοινών ονομαστικών μετοχών ονομαστικής αξίας τεσσάρων (4) ευρώ ανά μετοχή και τιμή διάθεσης τεσσάρων (4) ευρώ ανά μετοχή. Το ποσό της αύξησης του μετοχικού κεφαλαίου αποφασίστηκε να καταβληθεί σε τρείς (3) μηνιαίες δόσεις των έξι (6), πέντε (5) και τεσσάρων (4) εκατ. Ευρώ αντίστοιχα. H Μητρική Εταιρεία κατέβαλε το ποσό των € 6.000.000 εκατ. της 1ης δόσης στις 03/03/2020 και το ποσό των € 5.000.000 εκατ. της 2ης δόσης στις 27/03/2020. Επίσης τον Απρίλιο του 2020 το ΔΣ της Μητρικής Εταιρείας αποφάσισε την περαιτέρω αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου των θυγατρικών ποσού € 104.426.088,00 με αντίστοιχη κεφαλαιοποίηση υποχρεώσεων που είχαν οι θυγατρικές στη Μητρική Εταιρεία. Συγκεκριμένα αποφασίσθηκε η αύξηση Μετοχικού Κεφαλαίου της «Λιγνιτικής Μεγαλόπολης Α.Ε.» κατά € 65.604.088 με έκδοση 16.401.022 κοινών ονομαστικών μετοχών ονομαστικής αξίας τεσσάρων (4) ευρώ ανά μετοχή και τιμή διάθεσης τεσσάρων (4) ευρώ ανά μετοχή, ενώ για τη «Λιγνιτική Μελίτης Α.Ε.» αποφασίσθηκε αύξηση του Μετοχικού Κεφαλαίου κατά € 38.822.000 με έκδοση 9.705.500 κοινών ονομαστικών μετοχών ονομαστικής αξίας τεσσάρων (4) ευρώ ανά μετοχή και τιμή διάθεσης τεσσάρων (4) ευρώ ανά μετοχή. Οι ανωτέρω δύο αποφάσεις τελούν υπό την αίρεση της έγκρισή τους από την αντίστοιχη αυτόκλητη έκτακτη Γενική Συνέλευση του μετόχου. Σύσταση νέας εταιρείας με την επωνυμία «ΔΕΗ Έργο Μεσογείων Μονοπρόσωπη ΑΕ» Το Μάρτιο 2020 το Δ.Σ. της Μητρικής Εταιρείας αποφάσισε τη σύσταση της 100% θυγατρικής εταιρείας «ΔΕΗ Έργο Μεσογείων Μονοπρόσωπη ΑΕ» σκοπός της οποίας είναι η υλοποίηση της σύμβασης της μίσθωσης του πρώην στρατοπέδου «ΑΝ/ΧΗ (ΠΖ) ΠΛΕΣΣΑ ΜΙΧΑΗΛ το οποίο κατακυρώθηκε στη ΔΕΗ ΑΕ από το Ταμείο Εθνικής Άμυνας (Τ.Ε.Θ.Α.) μετά από δημόσιο πλειοδοτικό διαγωνισμό και ευρύτερα, η ανάληψη του καλύτερου δυνατού τρόπου χρήσης και εκμετάλλευσής του, η αναγκαία κατά τη διακήρυξη κατεδάφιση υφισταμένων κτισμάτων και ανέγερση νέων, καθώς και η μετακόμιση των υπηρεσιών της ΔΕΗ ΑΕ σε αυτό. Η μίσθωση του υπόψη ακινήτου θα έχει διάρκεια 50 ετών με δικαίωμα παράτασης για επιπλέον 10 έτη. Το μετοχικό κεφάλαιο της εταιρείας θα είναι κοινό μετοχικό, ποσού 25.000 Ευρώ, μετοχών: 250 Ευρώ, με ονομαστική αξία μετοχής: 100 Ευρώ. Το σύνολο του ως άνω Μετοχικού Κεφαλαίου θα καταβληθεί από τη μοναδική ιδρύτρια ΔΕΗ Α.Ε. Το Διοικητικό Συμβούλιο θα αποτελείται από (3) έως (5) Μέλη, θητείας 5 ετών. 198 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 43.ΜΕΤΑΓΕΝΕΣΤΕΡΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) Επιπτώσεις από την πανδημία του COVID-19 : Στις 31 Δεκεμβρίου 2019, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) ενημερώθηκε για τον εντοπισμό περιορισμένων περιπτώσεων πνευμονίας, άγνωστης αιτίας, στο Wuhan, Hubei. Στις 7 Ιανουαρίου 2020, οι κινεζικές αρχές προσδιόρισαν ως την αιτία έναν νέο τύπο κοροναϊού (COVID-19). Τα πρώτα κρούσματα COVID-19 επιβεβαιώθηκαν στο Χονγκ Κονγκ στις 23 Ιανουαρίου 2020. Από τις 31 Δεκεμβρίου 2019, η ανάπτυξη και εξάπλωση του COVID-19 έχει οδηγήσει στην εμφάνιση πλήθους συναφών γεγονότων. Τον 11 Μαρτίου 2020 ο ΠΟΥ κήρυξε τον COVID-19 πανδημία. Από τα μέσα Μαρτίου η Ελληνική Κυβέρνηση ξεκίνησε να λαμβάνει μέτρα τόσο για τον περιορισμό της εξάπλωσης του COVID19 (κλείσιμο εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και επιχειρήσεων, εκτεταμένη διακοπή της οικονομικής δραστηριότητας, απαγόρευση της κυκλοφορίας των πολιτών, παύση εργασιών στο εργοτάξιο της νέας Μονάδας Πτολεμαΐδα 5 κ.λ.π.), όσο και την άμβλυνση των οικονομικών επιπτώσεων της πανδημίας του COVID-19 στις πληγείσες επιχειρήσεις και πολίτες (παροχή έκτακτων επιδομάτων και ενισχύσεων, προστασία των εργασιακών σχέσεων, παράταση της προθεσμίας και αναστολή είσπραξης φορολογικών και ασφαλιστικών οφειλών κ.λ.π.). Δεδομένου ότι την 31 Δεκεμβρίου 2019 δεν ήταν γνωστή ακόμη η κατάσταση που επρόκειτο να διαμορφωθεί, η Διοίκηση εκτιμά (σύμφωνα με τις προβλέψεις του ΔΛΠ 10 – Γεγονότα μετά την ημερομηνία του Ισολογισμού) ότι η πανδημία του COVID19 δεν συνιστά γεγονός διορθωτικό των μεγεθών της χρήσης που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 Η ΔΕΗ Α.Ε., ήδη από την αρχική εμφάνιση του νέου COVID-19, εφαρμόζει σειρά δράσεων με στόχο την ενημέρωση των εργαζομένων, την ευαισθητοποίησή τους στα μέτρα πρόληψης και προστασίας, τον εφοδιασμό τους με τα κατάλληλα Μέσα Ατομικής Προστασίας (ΜΑΠ), την προστασία τόσο αυτών όσο και των οικογενειών τους και ταυτόχρονα την εξασφάλιση της συνέχισης της λειτουργίας της. Ενδεικτικά: Κατά το στάδιο της ήπιας ακόμα κατάστασης, η Επιχείρηση: o Ξεκίνησε την ανάρτηση στο portal της ΔΕΗ ενημερωτικού υλικού σχετικού με τον νέο κορωνοϊό. Το υλικό αυτό συνεχίζει να ανανεώνεται στο portal μέχρι σήμερα. o Απέστειλε σε όλο το προσωπικό (έντυπα και ηλεκτρονικά) ενημερωτικό έγγραφο για τον COVID-19 με συνημμένες οδηγίες του ΕΟΔΥ. o Ξεκίνησε την επικαιροποίηση του υπάρχοντος Σχεδίου έτους 2009 για την τότε πανδημία γρίπης από τον ιό Η1Ν1, με αναφορά σε πρώτη φάση στα στάδια της ήπιας και της μέτριας κατάστασης. Κατά το στάδιο της μέτριας κατάστασης, η Επιχείρηση: o Απέστειλε σε όλο το προσωπικό (έντυπα και μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου) νέο έγγραφο με οδηγίες για την προστασία των εργαζομένων. o Ενεργοποίησε τα παρακάτω μέτρα, στο πλαίσιο της πολιτικής για την αντιμετώπιση πιθανής επιδημίας: - Εντατικές απολυμάνσεις και καθαριότητα στους χώρους εργασίας. Ακύρωση ταξιδίων στο εξωτερικό, αναστολή συμμετοχής σε ημερίδες, αναβολή εκπαιδευτικών προγραμμάτων και συναντήσεων, ενεργοποίηση τηλεδιασκέψεων. Έκτακτες προμήθειες ΜΑΠ και άλλων υλικών που σχετίζονται με την προστασία από τον κορωνοϊό (μάσκες, γάντια, αντισηπτικά, καθαριστικά κ.ά.). Υποστήριξη του προσωπικού των υπηρεσιακών μονάδων μέσω του δικτύου των Τεχνικών Ασφάλειας (Τ.Α.) και των Ιατρών Εργασίας (Ι.Ε.). Κατά το στάδιο της πανδημίας, η Επιχείρηση: o Συγκρότησε Επιτροπή Διαχείρισης Κρίσεως για την αντιμετώπιση του COVID-19. o Περιέλαβε στο Επιχειρησιακό Σχέδιο το στάδιο πανδημίας και το έφερε στην οριστική του μορφή με τίτλο «Επιχειρησιακό σχέδιο ετοιμότητας της ΔΕΗ Α.Ε. για την αντιμετώπιση πανδημίας από το νέο κορωνοϊό COVID-19». o Ενίσχυσε περαιτέρω τα μέτρα που είχαν ήδη τεθεί σε ισχύ κατά το προηγούμενο στάδιο. o Καθόρισε, με βάση τον επιχειρησιακό σχεδιασμό της, το κρίσιμο ελάχιστο προσωπικό απασχόλησης για τη λειτουργία της Επιχείρησης ανά τομέα δραστηριότητας. o Ενεργοποίησε τηλεφωνική γραμμή ενημέρωσης του προσωπικού για τον κορωνοϊό. 199 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 43.ΜΕΤΑΓΕΝΕΣΤΕΡΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) o Προχώρησε σε αναστολή λειτουργίας των εστιατορίων και κυλικείων. o Βρίσκεται σε συνεχή επικοινωνία με τις μονάδες και αποστέλλει ΜΑΠ (γάντια, μάσκες, στολές κλπ) σύμφωνα με τις ανάγκες τους. Προχωρά σε έκτακτες προμήθειες επιπλέον ποσοτήτων ΜΑΠ, προκειμένου να αποφεύγονται φαινόμενα έλλειψης αυτών, ιδιαίτερα στις κρίσιμες ομάδες προσωπικού. o Εκδίδει ενημερωτικό υλικό και οδηγίες για τη χορήγηση αδειών ειδικού σκοπού και ειδικών αδειών σε περιπτώσεις ύποπτων, πιθανών ή επιβεβαιωμένων κρουσμάτων, για την παραμονή στο σπίτι των ευπαθών ομάδων, για τη διενέργεια απολυμάνσεων, για τη χρήση των ΜΑΠ, για την εκτός έδρας απασχόληση καθώς και για την παρακολούθηση των περιστατικών σε προσωπικό των εργολάβων. o Με αυστηρή τήρηση της προστασίας των προσωπικών δεδομένων, παρακολουθεί στατιστικά την εξέλιξη του αριθμού των κρουσμάτων (πιθανών, ύποπτων ή επιβεβαιωμένων) που αφορούν προσωπικό της. Παρόμοια με τα παραπάνω μέτρα λαμβάνουν και οι άλλες θυγατρικές του Ομίλου. Επίσης, η ΔΕΗ έλαβε έκτακτα μέτρα ελάφρυνσης των καταναλωτών Η/Ε, τροποποιώντας από 26 Μαρτίου 2020 και για ένα τρίμηνο τα τιμολόγιά της. Τα έκτακτα αυτά μέτρα είναι τα εξής: o o o o o o Κατάργηση της χρέωσης παγίου σε όλα τα τιμολόγια Χαμηλής Τάσης. Κατάργηση του δεύτερου κλιμακίου στη χρέωση ενέργειας των τιμολογίων Γ1 και Γ1Ν, για τις καταναλώσεις ημέρας (δηλαδή το δεύτερο κλιμάκιο των τιμολογίων Γ1 και Γ1Ν εξισώνεται με το πρώτο στις χρεώσεις ενέργειας ημέρας). Κατάργηση της χρέωσης 1€ για κάθε έγχαρτο λογαριασμό. Αναπροσαρμογή της έκπτωσης σε κάθε εκδοθέντα ηλεκτρονικό λογαριασμό, από 1€ για τους Διμηνιαίους και 0,5€ για τους Μηνιαίους, σε 5€ για τους Διμηνιαίους και σε 2,5€ για τους Μηνιαίους. Εφαρμογή έκπτωσης 8% στο ανταγωνιστικό μέρος του λογαριασμού τους, για τους ευάλωτους πελάτες που εντάσσονται στις κατηγορίες Β & Γ. Εφαρμογή έκπτωσης 8% στη χρέωση ενέργειας ημέρας για κατανάλωση άνω των 2.000kWh,στα Επαγγελματικά Από τα παραπάνω μέτρα, εκτιμάται ότι θα υπάρξει μείωση των εσόδων από πώληση Η/Ε ύψους περίπου €40 εκατ. Λόγω του γεγονότος ότι η πλειοψηφία των επιπτώσεων προέρχεται κατά κύριο λόγο από τα μέτρα που λαμβάνονται τόσο παγκοσμίως όσο και στην Ελλάδα από τα μέσα Μαρτίου 2020, για το περιορισμό της εξάπλωσης της πανδημίας και την άμβλυνση των οικονομικών επιπτώσεων σε επιχειρήσεις και φυσικά πρόσωπα, πρόκειται κατά πάσα πιθανότητα να επηρεασθεί η λειτουργία του Ομίλου και της Μητρικής Εταιρείας προκαλώντας επιπτώσεις στην οικονομική τους θέση, τα λειτουργικά τους αποτελέσματα, τις χρηματικές ροές τους και την υλοποίηση των επιχειρηματικών και επενδυτικών τους σχεδίων. Για το λόγο αυτό, η Διοίκηση του Ομίλου και της Μητρικής Εταιρείας παρακολουθεί καθημερινά τις εξελίξεις και τα μέτρα που λαμβάνονται σχετικά με τη ραγδαία εξάπλωση του COVID-19 και μελετά τυχόν αρνητικές ή θετικές επιπτώσεις, που ενδέχεται να προκύψουν, προβαίνοντας σε εκτιμήσεις για τα παρακάτω : - Την πορεία της ζήτησης για Η/Ε Τη διαθεσιμότητα των Μονάδων παραγωγής Η/Ε Tην πορεία των δαπανών (ενεργειακό ισοζύγιο, μισθοδοσία, άλλες δαπάνες κ.λ.π.) Την πορεία των εσόδων από πώληση Η/Ε και των άλλων λοιπών εσόδων (έσοδα από τη χρήση δικτύου διανομής Η/Ε Tην πορεία των αναμενόμενων χρηματικών ροών Tην πιθανότητα αθέτησης συμβάσεων εκ μέρους των προμηθευτών (λόγω έκτακτων γεγονότων) Την πιθανότητα μείωσης της εισπραξιμότητας των λογαριασμών κατανάλωσης Η/Ε Tην πιθανότητα αλλαγής του επενδυτικού σχεδίου Για τις επιπτώσεις που αναμένονται από τα μέχρι τώρα μέτρα, που έχουν ληφθεί για τον περιορισμό της διάδοσης του COVID19, η Διοίκηση προέβη σε επανεκτίμηση των προϋπολογισμένων οικονομικών μεγεθών για το 2020 και το Α’ Εξάμηνο 2021, κάνοντας παραδοχές για την πορεία των βασικών μεγεθών της αγοράς Η/Ε (τιμές υγρών καυσίμων, φυσικού αερίου, τιμές δικαιωμάτων CO2, Οριακή Τιμή Συστήματος (ΟΤΣ) κ.λ.π.), καθώς και για την εκτιμώμενη εξέλιξη των πωλήσεων Η/Ε. Από τις διενεργηθείσες επανεκτιμήσεις, δεν φαίνεται να προκύπτουν για τον Όμιλο και τη Μητρική Εταιρεία αρνητικές οικονομικές επιπτώσεις από τα μέχρι τώρα μέτρα για τη μη διάδοση του COVID-19. Αντίθετα, προκύπτει αύξηση της λειτουργικής κερδοφορίας λόγω σημαντικής μείωσης των δαπανών του ενεργειακού ισοζυγίου, που υπερκαλύπτει τη μείωση του κύκλου εργασιών, ενώ παράλληλα αντισταθμίζει και την αρνητική επίπτωση της καθυστέρησης των εισπράξεων από πελάτες 200 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 43.ΜΕΤΑΓΕΝΕΣΤΕΡΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ (ΣΥΝΕΧΕΙΑ) Στο πλαίσιο της επανεκτίμησης αυτής, πραγματοποιήθηκε επίσης ανάλυση ευαισθησίας των βασικών παραδοχών (τιμές καυσίμων, τιμές δικαιωμάτων εκπομπών CO2, ΟΤΣ, πωλήσεις Η/Ε και εισπράξεις λογαριασμών Η/Ε), από την οποία προέκυψε επιβάρυνση των αναθεωρημένων βάσει Covid οικονομικών μεγεθών του 2020 και του Α΄ Εξαμήνου 2021, η οποία όμως δεν επηρεάζει την εκτίμηση της Διοίκησης για τη συνέχιση της δραστηριότητας. Επισημαίνεται ότι υπό τις συνθήκες αυτές η Εταιρεία ικανοποιεί τους χρηματοοικονομικούς δείκτες των δανειακών της συμβάσεων έως την 30 Ιουνίου 2021. 201 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι – ΛΟΓΙΣΤΙΚΑ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΕΝΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ Σύμφωνα με τις διατάξεις του Ν.4001/2011 και την εγκεκριμένη από τη Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας μεθοδολογία Λογιστικού Διαχωρισμού. 202 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι – ΛΟΓΙΣΤΙΚΑ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΕΝΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ 203 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι – ΛΟΓΙΣΤΙΚΑ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΕΝΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ 204 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι – ΛΟΓΙΣΤΙΚΑ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΕΝΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ 205 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι – ΛΟΓΙΣΤΙΚΑ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΕΝΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ 206 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι – ΛΟΓΙΣΤΙΚΑ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΕΝΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ 207 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι – ΛΟΓΙΣΤΙΚΑ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΕΝΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ 208 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι – ΛΟΓΙΣΤΙΚΑ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΕΝΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ 209 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι – ΛΟΓΙΣΤΙΚΑ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΕΝΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ 210 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι – ΛΟΓΙΣΤΙΚΑ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΕΝΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΕΝΟΠΟΙΗΜ ΕΝΟΣ ΚΑΙ ΑΤΟΜΙΚΟΣ ΙΣΟΛΟΓΙΣΜ ΟΣ ΤΗΣ 31ης ΔΕΚΕΜ Β ΡΙΟΥ 2019 (Σε εκατ. Ευρώ) ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2019 ΔΕΔΔΗΕ 31/12/2018 (αναμορφω μένο)* 31/12/2019 ΛΟΙΠΕΣ ΕΤΑΙΡΕΙΕΣ ΟΜΙΛΟΥ 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 (αναμορφω μένο)* ΑΠΑΛΟΙΦΕΣ ΘΥΓΑΤΡΙΚΩΝ 31/12/2019 31/12/2018 (αναμορφω μένο)* ΟΜΙΛΟΣ 31/12/2019 31/12/2018 (αναμορφω μένο)* ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ ΠΑΓΙΟ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ Ενσώματες ακινητοποιήσεις Ασώματες ακινητοποιήσεις Επενδ ύσεις σε θ υγατρικές επιχειρήσεις Επενδ ύσεις σε συγγενείς επιχειρήσεις Επενδ ύσεις διαθέσιμες προς πώληση Αναβαλλόμενος φόρος ενεργητικού Λοιπές μακροπρόθ εσμες απαιτήσεις ΣΥΝΟΛΟ ΠΑΓΙΟΥ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟΥ 10.217,7 65,1 221,3 1,0 0,9 197,9 20,1 10.723,9 10.521,3 189,6 451,9 1,0 0,5 97,3 71,5 11.333,1 90,7 2,1 66,7 0,0 159,5 27,2 3,7 86,7 0,0 117,6 530,9 579,2 424,9 235,4 205,5 67,8 569,1 639,9 484,5 261,9 112,3 81,7 162,4 266,3 17,2 291,0 12,9 - 161,1 302,6 22,8 135,8 52,3 - 360,5 7,2 (0,0) 35,4 0,4 0,1 403,5 999,0 1,0 (0,0) 19,0 0,1 350,2 1.369,4 (29,0) 6,6 (221,3) (0,0) 0,0 (38,0) 0,2 (281,4) (516,7) 6,2 (451,9) 0,0 0,0 (48,3) (342,4) (1.353,0) 10.639,9 80,9 36,4 1,3 226,6 20,4 11.005,5 11.030,7 200,5 20,0 0,6 135,7 79,4 11.467,0 (18,5) (194,9) (35,6) 12,6 (177,3) (0,0) - (16,7) (247,1) (38,1) 13,3 (117,0) 0,0 - 730,9 683,5 424,9 12,6 360,5 286,9 67,8 766,3 737,5 482,3 13,3 289,9 251,0 81,7 ΚΥΚΛΟΦΟΡΟΥΝ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ Αποθ έματα Εμπορικές απαιτήσεις Λοιπές απαιτήσεις Απαιτήσεις φόρου εισοδ ήματος Λοιπές βραχυπρόθ εσμες απαιτήσεις Χρηματικά δ ιαθ έσιμα Δεσμευμένες καταθ έσεις Σύνολο στοιχείων ενεργητικού από δ ιακοπτόμενες δραστηριότητες ΣΥΝΟΛΟ ΚΥΚΛΟΦΟΡΟΥΝΤΟΣ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟΥ ΓΕΝΙΚΟ ΣΥΝΟΛΟ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟΥ - - 56,1 32,9 18,4 0,0 11,3 68,6 - 52,8 42,1 13,1 0,0 9,2 86,3 - - - - - - - 2.043,7 2.149,3 749,9 674,6 187,2 203,6 (413,8) (405,6) 2.567,0 - 2.622,0 - 12.767,6 13.482,4 909,4 792,2 590,7 1.573,0 (695,2) (1.758,6) 13.572,5 14.089,0 575,4 106,7 128,3 575,4 106,7 128,3 37,6 1,6 37,6 1,6 99,4 55,3 3,4 249,5 70,1 3,3 (136,9) (55,3) (5,0) (287,1) (70,1) (4,8) 575,4 106,7 128,3 575,4 106,7 128,3 ΠΑΘΗΤΙΚΟ & ΙΔΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΙΔΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ Μετοχικό κεφάλαιο Διαφορά έκδ οσης μετοχών υπέρ το άρτιο Τακτικό αποθεματικό Κεφαλαιοποιηθ είσες υπεραξίες φορολογικών αναπροσαρμογών παγίων στοιχείων Υπεραξία αναπροσαρμογής παγίων Λοιπά αποθεματικά Αποτέλεσμα εις νέον ΣΥΝΟΛΟ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ Δικαιώματα μειοψηφίας ΣΥΝΟΛΟ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ - - - - - - 4.659,0 26,6 (1.862,8) 2.685,8 2.685,8 (947,3) 3.726,8 55,4 179,8 3.825,0 3.825,0 (947,3) 42,9 80,4 162,5 162,5 40,8 27,4 107,4 107,4 350,7 90,2 (318,4) 280,7 280,7 435,6 88,4 28,7 875,6 875,6 23,6 (65,0) 150,1 (88,6) 0,3 (88,4) (387,2) (129,9) 14,0 (865,1) 0,1 (865,0) 5.076,1 51,9 (1.950,7) 3.040,3 0,3 3.040,6 (947,3) 3.816,1 13,9 249,9 3.942,9 0,1 3.943,1 (947,3) 3.467,1 175,8 737,0 2.517,8 0,0 6.897,8 3.190,5 298,0 292,8 2.544,9 0,0 6.326,2 112,6 40,5 62,3 215,3 185,3 34,8 8,6 228,8 43,9 14,8 4,7 23,6 15,9 2,7 105,5 349,4 24,4 4,3 152,7 17,7 1,8 550,3 0,0 0,1 (1,5) (23,6) 20,0 (52,0) (57,0) (349,4) 0,1 (0,0) (152,7) (0,1) (1,8) (503,9) 3.511,0 303,3 780,7 2.553,6 13,1 7.161,6 3.190,5 507,8 331,9 2.562,4 8,7 6.601,3 1.523,8 430,1 0,0 63,8 727,4 438,9 1.521,5 30,0 714,8 0,0 62,9 785,3 216,7 300,0 5,8 225,8 - 343,0 12,2 100,8 - 179,0 18,7 0,2 0,1 6,5 - 113,6 16,5 3,4 13,5 - (313,5) (0,1) 5,3 (0,0) (241,5) - (283,9) 0,0 (0,0) (0,0) (105,7) - 1.689,2 18,6 435,7 0,0 69,6 718,2 438,9 1.694,1 46,5 714,8 0,0 78,6 793,9 216,7 3.184,0 3.331,2 531,6 456,0 204,5 147,0 (549,9) (389,7) 3.370,3 3.544,6 12.767,6 13.482,4 909,4 792,2 590,7 1.573,0 (695,2) (1.758,6) 13.572,5 14.089,0 ΜΑΚΡΟΠΡΟΘΕΣΜΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ Μακροπρόθ εσμος δ ανεισμός Παροχές στο προσωπικό Προβλέψεις Αναβαλλόμενος φόρος παθητικού Συμμετοχές καταναλωτών & επιχορηγήσεων Λοιπές μακροπρόθ εσμες υποχρεώσεις ΣΥΝΟΛΟ ΜΑΚΡΟΠΡΟΘΕΣΜΩΝ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΩΝ ΒΡΑΧΥΠΡΟΘΕΣΜΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ Εμπορικές & λοιπές υποχρεώσεις Βραχυπρόθεσμα δ άνεια Βραχυπρόθεσμο μέρος μακροπρόθεσμου δ ανεισμού Μερίσματα πληρωτέα Φόρος εισοδ ήματος πληρωτέος Δεδ ουλευμένες & λοιπές υποχρεώσεις Παράγωγα χρηματοοικονομικά προιόντα (παθητικού) Σύνολο στοιχείων παθ ητικού από δ ιακοπτόμενες δραστηριότητες ΣΥΝΟΛΟ ΒΡΑΧΥΠΡΟΘΕΣΜΩΝ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΩΝ ΣΥΝΟΛΟ ΠΑΘΗΤΙΚΟΥ & ΙΔΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ * Ορισμένα κονδύλια έχουν αναθεωρηθεί σε σχέση με τα δ ημοσιευμένα των ετήσιων οικονομικών καταστάσεων της 31 Δεκεμβρίου 2018 για να συμπεριλάβουν τα κονδ ύλια των Διακοπτόμενων Δραστηριοτήτων που από 18 Ιουλίου 2019 δ εν πληρούν τα κριτήρια του ΔΠΧΑ 5 (Βλ. Σημείωση 5). 211 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι – ΛΟΓΙΣΤΙΚΑ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΕΝΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΚΑΙ ΑΤΟΜΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ 31ης ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Σε εκατ. Ευρώ) ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2018 (αναμορφωμένο)* 31/12/2019 ΠΩΛΗΣΕΙΣ Έσοδα από πωλήσεις Η/Ε Λοιπές πωλήσεις ΕΞΟΔΑ Αμοιβές και έξοδα προσωπικού Λιγνίτης Υγρά καύσιμα Φυσικό αέριο Αποσβέσεις Αγορές ηλεκτρικής ενέργειας Υλικά και αναλώσιμα Τέλη πρόσβασης και χρήσης Δικτύου Τέλη πρόσβασης και χρήσης Δικτύου Διανομής Συντηρήσεις και παροχές τρίτων Αμοιβές τρίτων Δικαιώματα εκπομπών αερίων CO2 Πρόβλεψη αποκατάστασης περιβάλλοντος ορυχείων Προβλέψεις για κινδύνους Προβλέψεις απομείωσης αξίας υλικών Προβλέψεις για επισφαλείς απαιτήσεις Χρηματοοικονομικά Έξοδα Χρηματοοικονομικά Έσοδα Απομείωση περιουσιακών στοιχείων Έσοδα από ΥΚΩ Λοιπά (έσοδα) έξοδα, καθαρά Υποαξίες αποτίμησης παγίων περιουσιακών στοιχείων Καθαρή ζημία / (κέρδος) από συγγενείς επιχειρήσεις και κοινοπραξίες Ζημία / (κέρδος) από αποτίμηση χρεογράφων Καθαρά (κέρδη) / ζημίες από συναλλαγματικές διαφορές 31/12/2019 ΛΟΙΠΕΣ ΕΤΑΙΡΕΙΕΣ ΟΜΙΛΟΥ 31/12/2018 31/12/2018 (αναμορφωμένο)* 31/12/2019 ΑΠΑΛΟΙΦΕΣ ΘΥΓΑΤΡΙΚΩΝ 31/12/2019 31/12/2018 ΟΜΙΛΟΣ 31/12/2018 (αναμορφωμένο)* 31/12/2019 4.262,1 474,2 4.736,3 4.233,1 360,4 4.593,5 1.115,2 1.714,5 2.829,6 860,6 1.730,8 2.591,4 409,1 (5,9) 403,3 308,5 23,0 331,5 (1.497,7) (1.539,9) (3.037,6) (1.144,0) (1.630,5) (2.774,5) 4.288,7 643,0 4.931,6 4.258,2 483,7 4.741,9 292,1 (33,8) 659,3 431,4 636,5 1.698,4 70,5 149,6 268,5 144,3 54,6 411,9 16,2 7,6 62,4 168,7 (72,5) 286,3 (194,7) 56,0 1.945,6 608,0 13,5 666,0 383,6 660,6 1.736,0 84,3 157,8 319,5 169,7 47,1 301,4 109,8 7,1 (134,6) 183,5 (111,5) 235,8 (42,6) - 206,3 21,6 1.787,3 89,2 553,5 34,7 9,5 4,4 2,0 2,7 (0,5) - 368,4 7,6 1.555,8 73,6 556,0 32,6 (2,7) 0,3 0,7 0,3 (1,2) - 66,3 37,5 11,6 12,5 161,4 15,5 28,2 11,6 134,6 0,7 0,0 (5,2) (1,3) - 42,0 39,7 4,2 35,2 125,0 7,7 0,0 15,6 5,4 68,2 2,7 0,7 0,2 23,1 (2,4) - (52,4) (0,0) (0,0) (8,9) (2.160,7) (49,0) (268,5) (504,8) (18,7) 0,0 (98,9) (0,0) (106,5) 4,6 1,1 (286,3) (56,1) (0,0) 0,0 (29,4) (1.838,1) (41,3) (0,0) (319,5) (502,4) (15,7) 0,0 (0,0) (0,0) (0,0) (22,5) 10,0 6,9 19,6 - 14,2 - 6,5 (98,1) 9,0 3,5 24,4 251,3 20,7 (0,0) 512,3 3,7 670,9 431,4 661,8 1.486,4 126,1 149,6 221,1 82,2 546,5 20,3 12,7 (42,0) 170,7 (73,2) (194,7) 106,4 2.098,8 962,2 53,2 670,2 383,6 673,9 1.578,7 124,2 157,8 238,9 69,4 369,6 109,8 8,0 (133,6) 184,5 (105,2) 242,7 1,4 3,5 - 0,3 - - (2,4) (2,4) 0,0 (0,5) (2,4) (2,7) 1,0 0,7 - 0,0 0,0 (0,1) (0,0) (0,0) 1,0 0,6 (3.273,5) (2.787,9) 7.060,0 ΚΕΡΔΗ / (ΖΗΜΙΕΣ ) ΠΡΟ ΦΟΡΩΝ ΔΕΔΔΗΕ (2.323,7) 5.396,0 (802,5) 2.730,3 99,4 2.605,5 (14,1) 379,3 377,1 24,0 (45,6) 235,9 13,4 6.989,5 (2.057,9) * Ορισμένα κονδύλια έχουν αναθεωρηθεί σε σχέση με τα δημοσιευμένα των ετήσιων οικονομικών καταστάσεων της 31 Δεκεμβρίου 2018 για να συμπεριλάβουν τα κονδύλια των Διακοπτόμενων Δραστηριοτήτων που από 18 Ιουλίου 2019 δεν πληρούν τα κριτήρια του ΔΠΧΑ 5 (Βλ. Σημείωση 5). 5.590,7 212 (848,8) ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι – ΛΟΓΙΣΤΙΚΑ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΕΝΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΛΟΓΙΣΤΙΚΑ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΕΝΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ 1. ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ Όπως προκύπτει από τις διατάξεις της Ευρωπαϊκής Οδηγίας 2009/72/ΕΚ, καθώς και τις διατάξεις του Ν.4001/2011 ο οποίος ενσωμάτωσε τη σχετική Ευρωπαϊκή Οδηγία στο Εθνικό Δίκαιο, Λογιστικός Διαχωρισμός είναι η διάσπαση των ενιαίων Οικονομικών Καταστάσεων (Ισολογισμού και Αποτελεσμάτων Χρήσεως) μιας ολοκληρωμένης ηλεκτρικής επιχείρησης σε επιμέρους Οικονομικές Καταστάσεις για κάθε μία από τις δραστηριότητές της. Οι διαχωρισμένες Οικονομικές Καταστάσεις θα απεικονίζουν την περιουσιακή δομή, τις απαιτήσεις και τις υποχρεώσεις των δραστηριοτήτων μίας ολοκληρωμένης ηλεκτρικής επιχείρησης, όπως αυτές θα συνέτασσαν Οικονομικές Καταστάσεις εάν λειτουργούσαν ως ανεξάρτητες επιχειρήσεις. Η ΔΕΗ ως μια κάθετα ολοκληρωμένη ηλεκτρική επιχείρηση, τηρεί, στην εσωτερική λογιστική της χωριστούς λογαριασμούς για τις δραστηριότητές της και συντάσσει χωριστούς Ισολογισμούς και λογαριασμούς Αποτελεσμάτων Χρήσεως για κάθε δραστηριότητα (Ισολογισμός και κατάσταση Αποτελεσμάτων προ φόρων – εφεξής «Διαχωρισμένες Οικονομικές Καταστάσεις»), όπως ακριβώς θα έπραττε εάν οι εν λόγω δραστηριότητες ασκούνταν από διαφορετικές επιχειρήσεις, προκειμένου να αποφεύγονται οι διακρίσεις, οι διασταυρούμενες επιχορηγήσεις και οι στρεβλώσεις του ανταγωνισμού. Επιπροσθέτως, η ΔΕΗ οφείλει να τηρεί χωριστούς λογαριασμούς για τις δραστηριότητες που ασκεί στα Μη Διασυνδεδεμένα Νησιά. Οι λογιστικές αρχές που ακολουθήθηκαν κατά την κατάρτιση των διαχωρισμένων Οικονομικών Καταστάσεων είναι αυτές που παρουσιάζονται στις εταιρικές και ενοποιημένες Οικονομικές Καταστάσεις της Εταιρείας. Η μεθοδολογία που εφαρμόζεται από την Εταιρεία κατά τη σύνταξη των Λογιστικά Διαχωρισμένων Οικονομικών Καταστάσεων έχει εγκριθεί με την 266/2014 Απόφαση της Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας. Επιπρόσθετα στο Μη Διασυνδεδεμένο Σύστημα οι συναλλαγές ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ Παραγωγής – Προμήθειας ΔΕΗ και ΔΕΔΔΗΕ διενεργούνται σύμφωνα με την Απόφαση της ΡΑΕ 641/2013. 2. ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΟΥ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ Η μεθοδολογία που ακολουθείται για την κατάρτιση των Λογιστικά Διαχωρισμένων Οικονομικών Καταστάσεων χωρίζεται στις εξής διακριτές φάσεις: (α) καθορισμός των δραστηριοτήτων στις οποίες θα πρέπει να διαχωριστεί η ολοκληρωμένη ηλεκτρική επιχείρηση, (β) σύνταξη διαχωρισμένων ισοζυγίων, (γ) σύνταξη διαχωρισμένων Ισολογισμών δραστηριοτήτων (δ) σύνταξη διαχωρισμένων καταστάσεων αποτελεσμάτων δραστηριοτήτων, (ε) ποσοτικοποίηση εσωτερικών εσόδων και εξόδων μεταξύ δραστηριοτήτων μέσω εφαρμογής ενός συστήματος εσωτερικής τιμολόγησης. Καθορισμός των δραστηριοτήτων στις οποίες θα πρέπει να διαχωριστεί η ολοκληρωμένη ηλεκτρική επιχείρηση. Οι δραστηριότητες για τις οποίες πραγματοποιείται ο λογιστικός διαχωρισμός σε πρώτο επίπεδο είναι τα Ορυχεία, Παραγωγή, Δίκτυο, Προμήθεια, και η Διοίκηση (Επιτελείο). Σε δεύτερο επίπεδο, οι δραστηριότητες αυτές, παρουσιάζονται ως εξής: Διασυνδεδεμένο Σύστημα o Ορυχεία o Παραγωγή o Δίκτυο o Προμήθεια Σύστημα Κρήτης o Παραγωγή o Δίκτυο o Προμήθεια 213 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι – ΛΟΓΙΣΤΙΚΑ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΕΝΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ Σύστημα λοιπών Μη Διασυνδεδεμένων Νησιών o Παραγωγή o Δίκτυο o Προμήθεια Ορυχεία Στα Ορυχεία συμπεριλαμβάνεται η δραστηριότητα εξόρυξης λιγνίτη από τα Λιγνιτικά Κέντρα Δυτικής Μακεδονίας και Μεγαλόπολης. Παραγωγή Στη δραστηριότητα Παραγωγής περιλαμβάνεται η κατά περίπτωση (διασυνδεδεμένο σύστημα, σύστημα Κρήτης και σύστημα Μη Διασυνδεδεμένων Νησιών) παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από τους σταθμούς παραγωγής της Επιχείρησης. Δίκτυο Διανομής Η δραστηριότητα αυτή περιλαμβάνει την παραχώρηση χρήσης (ενοικίαση) του παγίου του Δικτύου Διανομής στη ΔΕΔΔΗΕ ΑΕ κατά περίπτωση (Διασυνδεδεμένο Σύστημα, Σύστημα Κρήτης και σύστημα Μη Διασυνδεδεμένων Νησιών). Προμήθεια Η Προμήθεια αφορά την κατά περίπτωση (Διασυνδεδεμένο Σύστημα, Σύστημα Κρήτης και Σύστημα Μη Διασυνδεδεμένων Νησιών) δραστηριότητα προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας στους καταναλωτές. Διοίκηση (Επιτελείο) Το επιτελείο αποτελεί τις διοικητικές υπηρεσίες της Μητρικής που παρέχουν υποστήριξη στις Δραστηριότητες των ΒΕΜ. Ο ισολογισμός και τα αποτελέσματα του Επιτελείου επιμερίζονται στις δραστηριότητες με επιλεγμένα κριτήρια επιμερισμού για τα στοιχεία ενεργητικού, παθητικού, εξόδων και εσόδων, τα οποία αναλύονται σε επόμενη ενότητα. Οι Συνδεδεμένες και Θυγατρικές εταιρείες παρουσιάζονται διακριτά σε ξεχωριστές καταστάσεις. Σύνταξη Διαχωρισμένων Ισοζυγίων Στο λογιστικό σύστημα της Εταιρείας, το κέντρο κέρδους και το κέντρο κόστους συνιστούν οργανωτικές οντότητες, στις οποίες καταγράφονται στοιχεία λογαριασμών Ισολογισμού και Αποτελεσμάτων. Προκειμένου να συνταχθούν οι οικονομικές καταστάσεις διενεργούνται οι ακόλουθες ενέργειες, οι οποίες πραγματοποιούνται στον ελάχιστο βαθμό λογαριασμού Γενικής Λογιστικής: Διενεργείται καταγραφή και διερεύνηση των κέντρων κόστους-κέρδους, ώστε να προσδιοριστούν τα όρια και οι σχέσεις μεταξύ των δραστηριοτήτων και στη συνέχεια να προσαρτηθούν όλα τα κέντρα κόστους- κέρδους στις δραστηριότητες, με τις οποίες συσχετίζονται. Συμφωνούνται τα αθροίσματα των κέντρων κόστους-κέρδους και λογαριασμών με το συγκεντρωτικό ισοζύγιο της Εταιρείας. Ακολουθεί η κωδικοποίηση και ομαδοποίηση των λογαριασμών του ισοζυγίου σε ενότητες του Ισολογισμού και των Αποτελεσμάτων, με οδηγό τις Ενοποιημένες Οικονομικές Καταστάσεις της Εταιρείας. Σύνταξη διαχωρισμένων Ισολογισμών δραστηριοτήτων. Στο τέλος κάθε ετήσιας οικονομικής χρήσης, καταρτίζεται Ισολογισμός για καθεμία από τις τέσσερις δραστηριότητες Λιγνιτωρυχείων, Παραγωγής, Δικτύου Διανομής και Προμήθειας στο Διασυνδεδεμένο Σύστημα, την Κρήτη και τα λοιπά Μη Διασυνδεδεμένα Νησιά. Ο Ισολογισμός της κάθε δραστηριότητας συντάσσεται με το σύστημα της αυτοτελούς λογιστικής, δηλαδή υπάρχει αυτόνομο λογιστικό σύστημα σε κάθε επίπεδο Ισολογισμού για κάθε δραστηριότητα. Τα στοιχεία Ισολογισμού (Ενεργητικό – Παθητικό) κάθε δραστηριότητας αναλύονται σε: 214 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι – ΛΟΓΙΣΤΙΚΑ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΕΝΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ i. άμεσα που περιλαμβάνουν τις άμεσες χρεώσεις - πιστώσεις των λογαριασμών των σχετικών κέντρων κέρδους του αντίστοιχου επιπέδου της δραστηριότητας, ii. έμμεσα επιτελείου τα οποία προέρχονται από το Επιχειρησιακό Επιτελείο της συγκεκριμένης δραστηριότητας, που περιλαμβάνουν τους μερισμένους λογαριασμούς Ισολογισμού του επιτελείου της δραστηριότητας, και iii. έμμεσα Διοίκησης που περιλαμβάνουν τους μερισμένους λογαριασμούς ισολογισμού της Διοίκησης, τα οποία παρουσιάζονται σε διακριτή γραμμή στον ισολογισμό της κάθε δραστηριότητας. Επίσης, απεικονίζονται διακριτά οι Καταστάσεις Ισολογισμού που αφορούν τις θυγατρικές εταιρείες της ΔΕΗ. Σύνταξη διαχωρισμένων Καταστάσεων Αποτελεσμάτων δραστηριοτήτων Για κάθε λογιστική περίοδο καταρτίζεται διαχωρισμένη Κατάσταση Αποτελεσμάτων Χρήσης για καθεμία από τις τέσσερις δραστηριότητες, δηλαδή των Ορυχείων, Παραγωγής, Δικτύου Διανομής και Προμήθειας. Οι ανωτέρω λογαριασμοί καταρτίζονται διακριτά για το Διασυνδεδεμένο Σύστημα, την Κρήτη και τα λοιπά Μη Διασυνδεδεμένα Νησιά. Επίσης, απεικονίζονται διακριτά οι Καταστάσεις Αποτελεσμάτων που αφορούν τις θυγατρικές εταιρείες της ΔΕΗ. Τα υπόλοιπα χρηματοοικονομικής φύσης των αποτελεσματικών λογαριασμών επιμερίζονται στις δραστηριότητες, με βάση το ύψος των δανείων της κάθε δραστηριότητας. Στη συνέχεια επιμερίζονται στις δραστηριότητες τα υπόλοιπα των λογαριασμών αποτελεσμάτων, τα οποία έχουν παραμείνει στο Επιτελείο (μισθοδοσία, παροχές, κλπ.). με κλείδα τις οργανικές δαπάνες της κάθε δραστηριότητας (που αποτελείται από τις ομάδες λογαριασμών της μισθοδοσίας, υλικών, συντηρήσεων, αμοιβών τρίτων και διαφόρων εξόδων). Εξαιρούνται από τη Διεύθυνση Πληροφορικής τα έξοδα του συστήματος εξυπηρέτησης πελατών της Προμήθειας, που την βαρύνουν αποκλειστικά. Μετά την ολοκλήρωση των ανωτέρω, συντάσσονται οι καταστάσεις αποτελεσμάτων ανά δραστηριότητα. Τα επιμερισθέντα έσοδα και έξοδα του Επιτελείου παρουσιάζονται σε διακριτή γραμμή στην κατάσταση αποτελεσμάτων της κάθε δραστηριότητας. Ποσοτικοποίηση εσωτερικών εσόδων και εξόδων μεταξύ δραστηριοτήτων μέσω εφαρμογής ενός συστήματος εσωτερικής τιμολόγησης Στα πλαίσια μίας ολοκληρωμένης επιχείρησης, ανταλλάσσονται προϊόντα και υπηρεσίες μεταξύ των δραστηριοτήτων της, τα οποία θα καταγράφονταν εάν αυτές λειτουργούσαν ως ανεξάρτητες επιχειρήσεις. Προκειμένου να ποσοτικοποιηθούν και να απεικονιστούν τα προϊόντα και υπηρεσίες αυτές, εφαρμόζεται ένα σύστημα εσωτερικών τιμολογήσεων μεταξύ των δραστηριοτήτων, εφόσον αυτό απαιτείται (όπου δηλαδή δεν υπάρχει εξωγενής προσδιορισμός των εσωτερικών εσόδων - εξόδων). Οι σημαντικότερες υπηρεσίες και προϊόντα που ανταλλάσσονται εσωτερικά στη ΔΕΗ μεταξύ των δραστηριοτήτων που παρουσιάζονται στις Διαχωρισμένες Οικονομικές Καταστάσεις είναι οι ακόλουθες: Προϊόν/ υπηρεσία Δραστηριότητα που παρέχει Δραστηριότητα που λαμβάνει Ορυχεία Ορυχεία Προμήθεια Παραγωγή Παραγωγή Ορυχεία, Παραγωγή Προμήθεια Παραγωγή Προμήθεια Παραγωγή Διασυνδεδεμένο σύστημα Λιγνίτης Λοιπές Υπηρεσίες Αυτοκατανάλωση ενέργειας Σύστημα Κρήτης Αυτοκατανάλωση ενέργειας Σύστημα Λοιπών μη Διασυνδεδεμένων Νησιών Αυτοκατανάλωση ενέργειας 215 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι – ΛΟΓΙΣΤΙΚΑ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΕΝΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ Μέσω της εφαρμογής του συστήματος εσωτερικής τιμολόγησης ποσοτικοποιούνται τα έσοδα τα οποία πραγματοποιεί η κάθε δραστηριότητα από την πώληση προϊόντος/ παροχή υπηρεσίας σε άλλες δραστηριότητες. Παράλληλα, η δραστηριότητα που λαμβάνει το προϊόν/ υπηρεσία καταγράφει την αντίστοιχη δαπάνη (έξοδο). Τα εσωτερικά έσοδα – έξοδα της κάθε δραστηριότητας προσδιορίζονται ως εξής: Διασυνδεδεμένο σύστημα: Οι εσωτερικές πωλήσεις ηλεκτρικής ενέργειας για αυτοκατανάλωση υπολογίζονται με βάση τις καταμετρημένες καταναλώσεις ηλεκτρικής ενέργειας της κάθε δραστηριότητας και με τη μέση ετήσια Οριακή Τιμή Συστήματος πλέον χρεώσεις χρήσης συστήματος, λογαριασμού προσαυξήσεων, μηχανισμού διασφάλισης επαρκούς ισχύος και ΥΚΩ. Τα εσωτερικά έσοδα των Ορυχείων υπολογίζονται βάση τη συμφωνία προμήθειας λιγνίτη μεταξύ της Γενικής Διεύθυνσης Ορυχείων και της Γενικής Διεύθυνσης Παραγωγής. Η συμφωνία προμήθειας λιγνίτη καθορίζει την εσωτερική αγορά λιγνίτη, δηλαδή τις πωλήσεις λιγνίτη από τη δραστηριότητα Ορυχείων προς τη δραστηριότητα Παραγωγής. Η σύμβαση αναφέρεται στην κάλυψη των αναγκών κατανάλωσης λιγνίτη από τους λιγνιτικούς σταθμούς παραγωγής σε συνεχή βάση και στην τήρηση αποθέματος ασφαλείας ικανού να καλύψει τις ανάγκες λειτουργίας προκαθορισμένου αριθμού ημερών. Ο υπολογισμός των σχετικών ποσών γίνεται σε μηνιαία βάση χρησιμοποιώντας συμφωνημένα και κοινά αποδεκτά ποσοτικά στοιχεία (κατανάλωση μήνα) και ποιοτικά στοιχεία (θερμογόνος δύναμη λιγνίτη παραλαβής). Σύστημα Κρήτης και σύστημα Λοιπών Μη Διασυνδεδεμένων Νησιών: Οι εσωτερικές πωλήσεις ηλεκτρικής ενέργειας για αυτοκατανάλωση υπολογίζονται με βάση τις καταμετρημένες καταναλώσεις ηλεκτρικής ενέργειας και με τιμή το μέσο έσοδο των τιμολογίων πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας Βιομηχανικής Χρήσης Μέσης Τάσης της ΔΕΗ. 216 ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΚΑΙ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι – ΛΟΓΙΣΤΙΚΑ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΕΝΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΣΟΔΩΝ - ΕΞΟΔΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ - ΠΡΟΜΗΘΕΙΑΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΕΜΠΟΡΙΑ 2019 2018 2019 2018 σε εκατ. € σε εκατ. € σε εκατ. € σε εκατ. € ΕΣΟΔΑ Πωλήσεις ηλεκτρικής ενέργειας σε καταναλωτές 4.762,9 4.888,2 3.066,5 3.004,2 Έσοδα από πωλήσεις ΧΤ 2.294,9 2.201,4 Έσοδα από πωλήσεις ΜΤ 403,2 444,7 Έσοδα από πωλήσεις ΥΤ 368,4 358,1 166,3 174,4 135,8 Ανταγωνιστικές χρεώσεις Χρεώσεις Συστήματος Μεταφοράς Έσοδα από πωλήσεις ΧΤ 130,6 Έσοδα από πωλήσεις ΜΤ 18,6 21,6 Έσοδα από πωλήσεις ΥΤ* 17,1 17,0 Χρεώσεις Δικτύων 557,5 584,0 Έσοδα από πωλήσεις ΧΤ 523,6 544,1 Έσοδα από πωλήσεις ΜΤ 34,0 39,9 2,2 2,3 Χρεώσεις Λοιπών Επιβαρύνσεων Έσοδα από πωλήσεις ΧΤ 1,8 1,8 Έσοδα από πωλήσεις ΜΤ 0,4 0,5 Εσοδα από unbilled & εκπτώσεις * Εσοδα από ΥΚΩ 1,2 0,3 466,7 467,2 359,3 Έσοδα από πωλήσεις ΧΤ 368,4 Έσοδα από πωλήσεις ΜΤ 86,1 95,8 Έσοδα από πωλήσεις ΥΤ 12,2 12,1 Έσοδα από ΕΤΜΕΑΡ 502,6 655,8 Έσοδα από πωλήσεις ΧΤ 569,6 631,8 Έσοδα από πωλήσεις ΜΤ 45,7 52,0 Έσοδα από πωλήσεις ΥΤ 17,4 Προβλέψεις Πωλήσεις ηλεκτρικής ενέργειας χονδρεμπορικής 2.073,4 2.049,1 Πωλήσεις H/E Χονδρεμπορικής 1.014,7 1.227,6 Πωλήσεις H/E στον ΔΕΔΔΗΕ 954,4 726,6 Κάλυψη Μεταβλητού Κόστους Μονάδων Παραγωγής 68,3 68,7 Μεταβατικός Μηχανισμός Αποζημίωσης Ευελιξίας 24,8 16,9 Επικουρικές Υπηρεσίες 11,3 9,3 Λοιπές πωλήσεις 9,8 (130,1) (37,8) 27,8 31,1 Έσοδα από τέλη επανασύνδεσης 1,8 2,7 Λοιπά έσοδα από καταναλωτές 1,4 1,7 Προμήθεια ΔΤ - ΔΦ - ΕΤ 24,6 26,6 ΑΓΟΡΕΣ Η/Ε 4.076,0 4.185,3 Αγορές Η/Ε Δ/Σ 2.534,7 2.733,6 Αγορές Η/Ε Χονδρεμπορικής 2.377,4 2.315,2 Μεταβατικός Μηχανισμός Αποζημίωσης Ευελιξίας 32,1 29,0 Κάλυψη Μεταβλητού Κόστους Μονάδων Παραγωγής 59,2 59,6 Χρέωση βάσει μεσοστ. Μετ. κόστους Θερμ. Μον. 74,0 45,6 Επικουρικές Υπηρεσίες 49,2 52,7 Διευθέτηση απωλειών - Ισoσκελισμός εκκαθάρισης 38,4 41,7 Ειδ. λογ. ΑΠΕ & ΣΗΘΥΑ Λοιπές Δαπάνες (99,3) 3,6 196,3 (6,5) Εισαγωγές Η/Ε 146,5 136,9 Αγορές Η/Ε ΜΔΝ 764,2 649,6 Αγορές Η/Ε από ΑΠΕ 126,3 112,4 ΕΤΜΕΑΡ 504,4 552,8 ΕΤΜΕΑΡ Δ/Σ 445,6 460,0 ΕΤΜΕΑΡ ΜΔΝ 58,9 92,8 * Για τα έ σοδα από unbilled & ε κπτώσε ις Χ.Τ. δε ν υπάρχε ι ανάλυση σε ανταγωνιστικέ ς - μονοπωλιακέ ς χρεώσεις σε πε λάτες. 217

Περίληψη: Οι 1. Γεώργιος Στάσσης, Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου και Διευθύνων Σύμβουλος 2. Γεώργιος Βενιέρης, Μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου 3. Στέφανος Καρδαμάκης, Μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου ΔΗΛΩΝΟΥΜΕ ΟΤΙ εξ όσων γνωρίζουμε: α. Οι συνημμένες Οικονομικές Καταστάσεις της “Δημόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισμού Α.Ε.”, για τη χρήση 01.01.2019 έως 31.12.2019, οι οποίες καταρτίσθηκαν σύμφωνα με τα ισχύοντα Διεθνή Λογιστικά Πρότυπα όπως έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση, απεικονίζουν κατά τρόπο αληθή τα στοιχεία του ενεργητικού και του παθητικού, την καθαρή θέση και τα αποτελέσματα χρήσεως της “Δημόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισμού Α.Ε.”, καθώς και των επιχειρήσεων που περιλαμβάνονται στην ενοποίηση εκλαμβανομένων ως σύνολο, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 4 του Ν.3556/2007 και, β. Η συνημμένη Έκθεση του Διοικητικού Συμβουλίου, απεικονίζει κατά τρόπο αληθή την εξέλιξη, τις επιδόσεις και τη θέση της “Δημόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισμού Α.Ε.”, καθώς και των επιχειρήσεων που περιλαμβάνονται στην ενοποίηση εκλαμβανομένων ως σύνολο, συμπεριλαμβανομένης της περιγραφής των κυριότερων κινδύνων και αβεβαιοτήτων που αντιμετωπίζουν. Αθήνα 23 Απριλίου 2020 Ο Πρόεδρος του Δ.Σ. και Διευθύνων Σύμβουλος Το Μέλος του Δ.Σ. Το Μέλος του Δ.Σ. Γεώργιος Στάσσης Γεώργιος Βενιέρης Στέφανος Καρδαμάκης