ΕΒΡΟΦΑΡΜΑ ΑΒΕΕ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΓΑΛΑΚΤΟΣ Γ.Ε.Μ.Η. 54412521000 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Κατά την 31η Δεκεµβρίου 2019 και για τη χρήση 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεµβρίου 2019 Ετήσια Οικονοµική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2019 Οι χρηµατοοικονοµικές καταστάσεις της Εταιρείας και του Οµίλου για τη χρήση 2019 που περιλαµβάνονται στις σελίδες 29 έως 65 έχουν συνταχθεί σύµφωνα µε τα Διεθνή Πρότυπα Χρηµατοοικονοµικής Αναφοράς (ΔΠΧΑ) που έχουν εγκριθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση, είναι αυτές που εγκρίθηκαν από το Διοικητικό Συµβούλιο της Εταιρείας την Τετάρτη 17 Ιουνίου 2020 και τελούν υπό την έγκριση της επόµενης τακτικής Γενικής Συνέλευσης των µετόχων. Επιπλέον, αναρτήθηκαν και στον διαδικτυακό τόπο της µητρικής Εταιρείας http://www.evrofarma.gr. Στην ίδια διεύθυνση διαδικτύου θα αναρτηθούν και οι ετήσιες χρηµατοοικονοµικές καταστάσεις, η έκθεση Διαχειρίσεως του Διοικητικού Συµβουλίου και η επί αυτών έκθεση ελέγχου των ορκωτών ελεγκτών της θυγατρικής εταιρείας CAMPUS A.E. Περιεχόµενα ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΜΕΛΩΝ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ................................................................................................................ 1 ΕΚΘΕΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ .................................................................................................................. 2 1. ΕΤΗΣΙΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ 2019 ........................................................................................ 3 2. ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΣΥΜΒΕΙ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ ........................................................... 6 3. ΚΥΡΙΟΤΕΡΟΙ ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΚΑΙ ΑΒΕΒΑΙΟΤΗΤΕΣ ............................................................................................. 8 4. ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΒΑΣΕΙ ΤΗΣ ΠΑΡ. 7 ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 4 ΤΟΥ Ν.3556/2007 ................................................ 9 5. ΣΥΝΑΛΛΑΓΕΣ ΣΥΝΔΕΜΕΝΩΝ ΜΕΡΩΝ .......................................................................................................... 11 6. ΔΗΛΩΣΗ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ....................................................................................................... 12 ΕΚΘΕΣΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΥ ΟΡΚΩΤΟΥ ΕΛΕΓΚΤΗ ΛΟΓΙΣΤΗ ....................................................................................................... 19 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ & ΛΟΙΠΩΝ ΣΥΝΟΛΙΚΩΝ ΕΣΟΔΩΝ 1ης ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ – 31ης ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ....................................................................................................................................................................................................................... 24 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΣΗΣ ΤΗΣ 31Ης ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 .................................................................................... 25 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ ΟΜΙΛΟΥ 1ης ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ – 31ης ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ................. 26 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ 1ης ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ – 31ης ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ............ 27 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΑΜΙΑΚΩΝ ΡΟΩΝ 1ης ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ – 31ης ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ...................................................................... 28 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ....................................................................................................... 29 1. Γενικές Πληροφορίες .............................................................................................................................................. 29 2. Σύνοψη σηµαντικών λογιστικών αρχών ................................................................................................................. 29 3. Επίπτωση από σηµαντικές αλλαγές στην εφαρµογή των λογιστικών πολιτικών & Σηµαντικές λογιστικές εκτιµήσεις και κρίσεις .......................................................................................................................................................... 39 4. Πληροφόρηση κατά λειτουργικό τοµέα................................................................................................................ 43 5. Πωλήσεις .................................................................................................................................................................. 44 6. Άλλα έσοδα / έξοδα................................................................................................................................................ 45 7. Λειτουργικά έξοδα ................................................................................................................................................... 45 8. Χρηµατοοικονοµικά έσοδα / (έξοδα) .................................................................................................................. 47 9. Φόρος εισοδήµατος ................................................................................................................................................ 47 10. Κέρδη ανά µετοχή .................................................................................................................................................. 51 11. Ενσώµατες ακινητοποιήσεις ................................................................................................................................... 52 12. Συµµετοχές σε συγγενείς εταιρείες ........................................................................................................................ 54 13. Βιολογικά περιουσιακά στοιχεία ............................................................................................................................ 54 14. Αποθέµατα ............................................................................................................................................................... 55 Ετήσια Οικονοµική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2019 15. Πελάτες και λοιπές απαιτήσεις ............................................................................................................................... 55 16. Ταµιακά διαθέσιµα και ισοδύναµα ........................................................................................................................ 56 17. Μετοχικό κεφάλαιο και αποθεµατικά .................................................................................................................... 57 18. Δάνεια τραπεζών ...................................................................................................................................................... 57 19. Υποχρεώσεις µισθώσεων ......................................................................................................................................... 58 20. Προµηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις................................................................................................................... 59 21. Επιχορηγήσεις ......................................................................................................................................................... 59 22. Προβλέψεις για παροχές σε εργαζοµένους ........................................................................................................... 59 23. Ενδεχόµενες υποχρεώσεις ...................................................................................................................................... 60 24. Διαχείριση κινδύνων ................................................................................................................................................ 61 25. Χρηµατοοικονοµικά στοιχεία – εύλογη αξία ....................................................................................................... 62 26. Συναλλαγές µε συνδεδεµένα µέρη ......................................................................................................................... 62 27. Γεγονότα µετά την ηµεροµηνία αναφοράς ........................................................................................................... 63 1 Ετήσια Οικονοµική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2019 18 KSi Greece Helping clients succeed ΕΚΘΕΣΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΥ ΟΡΚΩΤΟΥ ΕΛΕΓΚΤΗ ΛΟΓΙΣΤΗ Προς τους Μετόχους της Εταιρείας «Εβροφάρµα ΑΒΕΕ Βιοµηχανία Γάλακτος» Έκθεση ελέγχου επί των Εταιρικών και Ενοποιηµένων Χρηµατοοικονοµικών Καταστάσεων Γνώµη Έχουµε ελέγξει τις συνηµµένες εταιρικές και ενοποιηµένες χρηµατοοικονοµικές καταστάσεις της Εταιρείας «Εβροφάρµα ΑΒΕΕ Βιοµηχανία Γάλακτος» (Εταιρεία και Όµιλος), οι οποίες αποτελούνται από την εταιρική και ενοποιηµένη κατάσταση χρηµατοοικονοµικής θέσης της 31ης Δεκεµβρίου 2019, τις εταιρικές και ενοποιηµένες καταστάσεις αποτελεσµάτων και λοιπών συνολικών εισοδηµάτων, µεταβολών ιδίων κεφαλαίων και ταµιακών ροών της χρήσεως που έληξε την ηµεροµηνία αυτή, καθώς και περίληψη σηµαντικών λογιστικών αρχών και µεθόδων και λοιπές επεξηγηµατικές πληροφορίες. Κατά τη γνώµη µας, οι συνηµµένες εταιρικές και ενοποιηµένες χρηµατοοικονοµικές καταστάσεις παρουσιάζουν εύλογα, από κάθε ουσιώδη άποψη, τη χρηµατοοικονοµική θέση της Εταιρείας και της θυγατρικής αυτής (ο Όµιλος) την 31η Δεκεµβρίου 2019, τη χρηµατοοικονοµική τους επίδοση και τις ταµιακές τους ροές, για τη χρήση που έληξε την ηµεροµηνία αυτή, σύµφωνα µε τα Διεθνή Πρότυπα Χρηµατοοικονοµικής Αναφοράς (ΔΠΧΑ), όπως αυτά έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Βάση γνώµης Διενεργήσαµε τον έλεγχό µας σύµφωνα µε τα Διεθνή Πρότυπα Ελέγχου (ΔΠΕ) όπως αυτά έχουν ενσωµατωθεί στην Ελληνική Νοµοθεσία. Οι ευθύνες µας, σύµφωνα µε τα πρότυπα αυτά περιγράφονται περαιτέρω στην ενότητα της έκθεσής µας “Ευθύνες ελεγκτή για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιηµένων χρηµατοοικονοµικών καταστάσεων”. Είµαστε ανεξάρτητοι από την Εταιρεία και την ενοποιούµενη θυγατρική της, καθ’ όλη τη διάρκεια του διορισµού µας, σύµφωνα µε τον Κώδικα Δεοντολογίας για Επαγγελµατίες Ελεγκτές του Συµβουλίου Διεθνών Προτύπων Δεοντολογίας Ελεγκτών, όπως αυτός έχει ενσωµατωθεί στην Ελληνική Νοµοθεσία και τις απαιτήσεις δεοντολογίας που σχετίζονται µε τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιηµένων χρηµατοοικονοµικών καταστάσεων στην Ελλάδα και έχουµε εκπληρώσει τις δεοντολογικές µας υποχρεώσεις σύµφωνα µε τις απαιτήσεις της ισχύουσας νοµοθεσίας και του προαναφερόµενου Κώδικα Δεοντολογίας. Πιστεύουµε ότι τα ελεγκτικά τεκµήρια που έχουµε αποκτήσει είναι επαρκή και κατάλληλα να παρέχουν βάση για τη γνώµη µας. Σηµαντικότερα θέµατα ελέγχου Τα σηµαντικότερα θέµατα ελέγχου είναι εκείνα τα θέµατα που, κατά την επαγγελµατική µας κρίση, ήταν εξέχουσας σηµασίας στον έλεγχό µας επί των εταιρικών και ενοποιηµένων χρηµατοοικονοµικών καταστάσεων της ελεγχόµενης χρήσεως. Τα θέµατα αυτά και οι σχετιζόµενοι κίνδυνοι ουσιώδους ανακρίβειας αντιµετωπίστηκαν στο πλαίσιο του ελέγχου των εταιρικών και ενοποιηµένων χρηµατοοικονοµικών καταστάσεων ως σύνολο, για τη διαµόρφωση της γνώµης µας επί αυτών και δεν εκφέρουµε ξεχωριστή γνώµη για τα θέµατα αυτά. 19 KSi Greece Helping clients succeed Σηµαντικότερα θέµατα ελέγχου Πως αντιµετωπίστηκε το σηµαντικότερο θέµα ελέγχου στον έλεγχό µας Επιµέτρηση βιολογικών περιουσιακών στοιχείων (ενοποιηµένες χρηµατοοικονοµικές καταστάσεις) Όπως αναφέρεται στη σηµείωση 13, κατά την 31 Δεκεµβρίου 2019, ο Όµιλος επιµέτρησε τα βιολογικά περιουσιακά στοιχεία στην εύλογη αξία τους η οποία ανήλθε σε € 4.336 χιλ. Για τον προσδιορισµό της εύλογης αξίας των βιολογικών περιουσιακών στοιχείων, η Διοίκηση του Οµίλου εφαρµόζει συγκεκριµένη µέθοδο υπολογισµού της εύλογης αξίας των βιολογικών περιουσιακών στοιχείων. Στα πλαίσια της µεθόδου αυτής οµαδοποιεί τα ανωτέρω περιουσιακά στοιχεία σε κατηγορίες µε βάση το γένος και την ηλικία (παραγωγικά ζώα, αναπτυσσόµενα θηλυκά και αρσενικά ζώα) και λαµβάνει υπόψη το πρόσφατο κόστος αγοράς βιολογικών περιουσιακών στοιχείων, στοιχεία από την ενεργή αγορά αντίστοιχων βιολογικών περιουσιακών στοιχείων τα οποία προσαρµόζει όπου είναι απαραίτητο, λαµβάνοντας επιπλέον υπόψη δαπάνες µεταφοράς και ανάπτυξης έως ότου το ζώο καταστεί παραγωγικό όπως και τυχόν ενσωµατωµένα δικαιώµατα. Οι ελεγκτικές διαδικασίες που διενεργήθηκαν αφορούν τα εξής: Εξετάσαµε τη διαδικασία οµαδοποίησης και καταγραφής των βιολογικών περιουσιακών στοιχείων. Πραγµατοποιήσαµε σύγκριση της εύλογης αξίας µε τις τιµές της ενεργούς αγοράς και ιστορικές τιµές αγοράς από τον Όµιλο και αξιολογήσαµε το εύλογο των προσαρµογών. Ελέγξαµε την επάρκεια των σχετικών γνωστοποιήσεων. Από την εργασία µας δεν προέκυψαν σηµαντικές εξαιρέσεις και διαπιστώσαµε ότι οι γνωστοποιήσεις της Σηµείωσης 13 είναι επαρκείς. Η επιµέτρηση των βιολογικών περιουσιακών στοιχείων χαρακτηρίζεται ως περιοχή ιδιαίτερου ελεγκτικού ενδιαφέροντος καθώς αφορά σηµαντικές εκτιµήσεις της Διοίκησης για τον προσδιορισµό της εύλογης αξίας. Ανακτησιµότητα εµπορικών και λοιπών απαιτήσεων (εταιρικές και ενοποιηµένες χρηµατοοικονοµικές καταστάσεις) Όπως αναφέρεται στη σηµείωση 15, κατά την 31 Δεκεµβρίου 2019, οι συνολικές απαιτήσεις του Οµίλου και της Εταιρείας ανέρχονται σε € 10.002 χιλ. και € 8.987 χιλ. αντίστοιχα, µετά από σωρευµένες αποµεώσεις € 3.791 χιλ. και € 3.691 χιλ. αντίστοιχα. Στην περίπτωση που οι πελάτες καταστούν αφερέγγυοι και αδυνατούν να καλύψουν τις συµβατικές τους υποχρεώσεις, ο Όµιλος εκτίθεται σε πιστωτικό κίνδυνο. Στο ανωτέρω πλαίσιο, η Διοίκηση του Οµίλου εκτιµά την ανακτησιµότητα των εµπορικών και λοιπών απαιτήσεων για τις οποίες υφίστανται αντικειµενικές ενδείξεις αποµείωσης, σε εξατοµικευµένη βάση ώστε αυτές να απεικονίζονται στο ανακτήσιµο ποσό τους. Οι ελεγκτικές διαδικασίες που διενεργήθηκαν αφορούν τα εξής: Λάβαµε επιστολές επιβεβαίωσης για αντιπροσωπευτικό δείγµα απαιτήσεων από πελάτες και εξετάσαµε µεταγενέστερες από την ηµεροµηνία ισολογισµού εισπράξεις τους έναντι υπολοίπων τέλους χρήσης. Αξιολογήσαµε τη διαδικασία που έχει εφαρµόσει η Διοίκηση για την παρακολούθηση των απαιτήσεων και τους παράγοντες που λαµβάνει υπόψη για τον προσδιορισµό της ανακτησιµότητάς τους. Εξετάσαµε την ενηλικίωση των υπολοίπων των εµπορικών και λοιπών απαιτήσεων. Αξιολογήσαµε τη µεθοδολογία βάσει της οποίας εκτιµήθηκε το ανακτήσιµο ποσό σύµφωνα µε τις διατάξεις του ΔΠΧΑ 9 και ειδικότερα η µεθοδολογία 20 KSi Greece Helping clients succeed Σηµαντικότερα θέµατα ελέγχου Πως αντιµετωπίστηκε το σηµαντικότερο θέµα ελέγχου στον έλεγχό µας Επίσης, εκτιµάται η απαιτούµενη πρόβλεψης αποµείωσης και για τις αναµενόµενες πιστωτικές ζηµίες. υπολογισµού των αναµενόµενων πιστωτικών ζηµιών, µε βάση το ιστορικό εισπραξιµότητας των απαιτήσεων. Οι ανωτέρω εκτιµήσεις, λαµβάνουν υπόψη τυχόν εξασφαλίσεις και εγγυήσεις, το ιστορικό εισπραξιµότητας των απαιτήσεων, την εµπειρία της αναφορικά µε τις επικρατούσες συνθήκες της αγοράς, καθώς και µεταγενέστερες εισπράξεις Αξιολογήσαµε τις παραδοχές στις οποίες βασίστηκε η εκτίµηση της Διοίκησης. Λόγω του σηµαντικού ύψους του κονδυλίου των εµπορικών και λοιπών απαιτήσεων αλλά και λόγω των κρίσεων και εκτιµήσεων που απαιτούνται από την πλευρά της Διοίκησης του Οµίλου, θεωρούµε ότι η ανακτησιµότητα των εµπορικών και λοιπών απαιτήσεων αποτελεί περιοχή ιδιαίτερου ελεγκτικού ενδιαφέροντος. Επισκοπήσαµε τις απαντητικές επιστολές των συνεργαζόµενων νοµικών συµβούλων και εξετάσαµε εάν συµβαδίζουν µε την εκτίµηση της Διοίκησης. Αξιολογήσαµε τη σηµαντικότητα του ύψους των επισφαλών απαιτήσεων οι οποίες δεν καλύπτονται από πρόβλεψη. Ελέγξαµε την επάρκεια των σχετικών γνωστοποιήσεων. Από την εργασία µας δεν εντοπίσαµε ουσιώδεις εξαιρέσεις και διαπιστώσαµε ότι οι γνωστοποιήσεις ήταν επαρκείς. Άλλες πληροφορίες Η διοίκηση είναι υπεύθυνη για τις άλλες πληροφορίες. Οι άλλες πληροφορίες που περιλαµβάνονται στην Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συµβουλίου, για την οποία γίνεται σχετική αναφορά στην «Έκθεση επί Άλλων Νοµικών και Κανονιστικών Απαιτήσεων», στις Δηλώσεις των Μελών του Διοικητικού Συµβουλίου, αλλά δεν περιλαµβάνουν τις χρηµατοοικονοµικές καταστάσεις και την έκθεση ελέγχου επί αυτών. Η γνώµη µας επί των εταιρικών και ενοποιηµένων χρηµατοοικονοµικών καταστάσεων δεν καλύπτει τις άλλες πληροφορίες και δεν εκφράζουµε οποιασδήποτε µορφής συµπέρασµα διασφάλισης επί αυτών. Σε σχέση µε τον έλεγχό µας επί των εταιρικών και ενοποιηµένων χρηµατοοικονοµικών καταστάσεων, η ευθύνη µας είναι να αναγνώσουµε τις άλλες πληροφορίες και, µε τον τρόπο αυτό, να εξετάσουµε εάν οι άλλες πληροφορίες είναι ουσιωδώς ασυνεπείς µε τις εταιρικές και ενοποιηµένες χρηµατοοικονοµικές καταστάσεις ή τις γνώσεις που αποκτήσαµε κατά τον έλεγχο ή αλλιώς φαίνεται να είναι ουσιωδώς εσφαλµένες. Εάν, µε βάση τις εργασίες που έχουµε εκτελέσει, καταλήξουµε στο συµπέρασµα ότι υπάρχει ουσιώδες σφάλµα σε αυτές τις άλλες πληροφορίες, είµαστε υποχρεωµένοι να αναφέρουµε το γεγονός αυτό. Δεν έχουµε τίποτα να αναφέρουµε σχετικά µε το θέµα αυτό. Ευθύνες της διοίκησης και των υπευθύνων για τη διακυβέρνηση επί των εταιρικών και ενοποιηµένων χρηµατοοικονοµικών καταστάσεων Η διοίκηση έχει την ευθύνη για την κατάρτιση και εύλογη παρουσίαση των εταιρικών και ενοποιηµένων χρηµατοοικονοµικών καταστάσεων σύµφωνα µε τα ΔΠΧΑ όπως αυτά έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως και για εκείνες τις εσωτερικές δικλείδες ελέγχου που η διοίκηση καθορίζει ως απαραίτητες, ώστε να καθίσταται δυνατή η κατάρτιση εταιρικών και ενοποιηµένων χρηµατοοικονοµικών καταστάσεων απαλλαγµένων από ουσιώδες σφάλµα, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος. Κατά την κατάρτιση των εταιρικών και ενοποιηµένων χρηµατοοικονοµικών καταστάσεων, η διοίκηση είναι υπεύθυνη για την αξιολόγηση της ικανότητα της Εταιρείας και του Οµίλου να συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους, γνωστοποιώντας όπου συντρέχει τέτοια περίπτωση, τα θέµατα που σχετίζονται µε τη συνεχιζόµενη δραστηριότητα και τη χρήση της λογιστικής βάσης της συνεχιζόµενης δραστηριότητας, εκτός και εάν η διοίκηση είτε προτίθεται να ρευστοποιήσει την Εταιρεία και τον Όµιλο ή να διακόψει τη δραστηριότητά τους ή δεν έχει άλλη ρεαλιστική εναλλακτική επιλογή από το να προβεί σ ’αυτές τις ενέργειες. Η Επιτροπή Ελέγχου (άρθ. 44 Ν. 4449/2017) της Εταιρείας έχει την ευθύνη εποπτείας της διαδικασίας χρηµατοοικονοµικής αναφοράς της Εταιρείας και του Οµίλου. 21 KSi Greece Helping clients succeed Ευθύνες ελεγκτή για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιηµένων χρηµατοοικονοµικών καταστάσεων Οι στόχοι µας είναι να αποκτήσουµε εύλογη διασφάλιση για το κατά πόσο οι εταιρικές και ενοποιηµένες χρηµατοοικονοµικές καταστάσεις στο σύνολο τους είναι απαλλαγµένες από ουσιώδες σφάλµα, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος και να εκδώσουµε έκθεση ελεγκτή, η οποία περιλαµβάνει τη γνώµη µας. Η εύλογη διασφάλιση συνιστά διασφάλιση υψηλού επιπέδου, αλλά δεν είναι εγγύηση ότι ο έλεγχος που διενεργείται σύµφωνα µε τα ΔΠΕ, όπως αυτά έχουν ενσωµατωθεί στην Ελληνική Νοµοθεσία, θα εντοπίζει πάντα ένα ουσιώδες σφάλµα, όταν αυτό υπάρχει. Σφάλµατα δύναται να προκύψουν από απάτη ή από λάθος και θεωρούνται ουσιώδη όταν, µεµονωµένα ή αθροιστικά, θα µπορούσε εύλογα να αναµένεται ότι θα επηρέαζαν τις οικονοµικές αποφάσεις των χρηστών, που λαµβάνονται µε βάση αυτές τις εταιρικές και ενοποιηµένες χρηµατοοικονοµικές καταστάσεις. Ως καθήκον του ελέγχου, σύµφωνα µε τα ΔΠΕ όπως αυτά έχουν ενσωµατωθεί στην Ελληνική Νοµοθεσία, ασκούµε επαγγελµατική κρίση και διατηρούµε επαγγελµατικό σκεπτικισµό καθ’ όλη τη διάρκεια του ελέγχου. Επίσης: • Εντοπίζουµε και αξιολογούµε τους κινδύνους ουσιώδους σφάλµατος στις εταιρικές και ενοποιηµένες χρηµατοοικονοµικές καταστάσεις, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος, σχεδιάζοντας και διενεργώντας ελεγκτικές διαδικασίες που ανταποκρίνονται στους κινδύνους αυτούς και αποκτούµε ελεγκτικά τεκµήρια που είναι επαρκή και κατάλληλα για να παρέχουν βάση για την γνώµη µας. Ο κίνδυνος µη εντοπισµού ουσιώδους σφάλµατος που οφείλεται σε απάτη είναι υψηλότερος από αυτόν που οφείλεται σε λάθος, καθώς η απάτη µπορεί να εµπεριέχει συµπαιγνία, πλαστογραφία, εσκεµµένες παραλείψεις, ψευδείς διαβεβαιώσεις ή παράκαµψη των εσωτερικών δικλείδων ελέγχου. • Κατανοούµε τις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου που σχετίζονται µε τον έλεγχο, µε σκοπό το σχεδιασµό ελεγκτικών διαδικασιών κατάλληλων για τις περιστάσεις, αλλά όχι µε σκοπό τη διατύπωση γνώµης επί της αποτελεσµατικότητας των δικλίδων εσωτερικού ελέγχου της Εταιρείας και του Οµίλου. • Αξιολογούµε την καταλληλότητα των λογιστικών αρχών και µεθόδων που χρησιµοποιήθηκαν και το εύλογο των λογιστικών εκτιµήσεων και των σχετικών γνωστοποιήσεων που έγιναν από τη Διοίκηση. • Αποφαινόµαστε για την καταλληλότητα της χρήσης από τη διοίκηση της λογιστικής αρχής της συνεχιζόµενης δραστηριότητας και µε βάση τα ελεγκτικά τεκµήρια που αποκτήθηκαν για το εάν υπάρχει ουσιώδης αβεβαιότητα σχετικά µε γεγονότα ή συνθήκες που µπορεί να υποδηλώνουν ουσιώδη αβεβαιότητα ως προς την ικανότητα της Εταιρείας και του Οµίλου να συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους. Εάν συµπεράνουµε ότι υφίσταται ουσιώδης αβεβαιότητα, είµαστε υποχρεωµένοι στην έκθεση ελεγκτή να επιστήσουµε την προσοχή στις σχετικές γνωστοποιήσεις των εταιρικών και ενοποιηµένων χρηµατοοικονοµικών καταστάσεων ή εάν αυτές οι γνωστοποιήσεις είναι ανεπαρκείς να διαφοροποιήσουµε τη γνώµη µας. Τα συµπεράσµατά µας βασίζονται σε ελεγκτικά τεκµήρια που αποκτώνται µέχρι την ηµεροµηνία της έκθεσης ελεγκτή. Ωστόσο, µελλοντικά γεγονότα ή συνθήκες ενδέχεται να έχουν ως αποτέλεσµα η Εταιρεία και ο Όµιλος να παύσουν να λειτουργούν ως συνεχιζόµενη δραστηριότητα. • Αξιολογούµε τη συνολική παρουσίαση, τη δοµή και το περιεχόµενο των εταιρικών και ενοποιηµένων χρηµατοοικονοµικών καταστάσεων, συµπεριλαµβανοµένων των γνωστοποιήσεων, καθώς και το κατά πόσο οι εταιρικές και ενοποιηµένες χρηµατοοικονοµικές καταστάσεις απεικονίζουν τις υποκείµενες συναλλαγές και τα γεγονότα µε τρόπο που επιτυγχάνεται η εύλογη παρουσίαση. • Αποκτούµε επαρκή και κατάλληλα ελεγκτικά τεκµήρια αναφορικά µε την χρηµατοοικονοµική πληροφόρηση των οντοτήτων ή των επιχειρηµατικών δραστηριοτήτων εντός του Οµίλου για την έκφραση γνώµης επί των εταιρικών και ενοποιηµένων χρηµατοοικονοµικών καταστάσεων. Είµαστε υπεύθυνοι για την καθοδήγηση, την επίβλεψη και την εκτέλεση του ελέγχου της Εταιρείας και της θυγατρικής της. Παραµένουµε αποκλειστικά υπεύθυνοι για την ελεγκτική µας γνώµη. Μεταξύ άλλων θεµάτων, κοινοποιούµε στους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση, το σχεδιαζόµενο εύρος και το χρονοδιάγραµµα του ελέγχου, καθώς και σηµαντικά ευρήµατα του ελέγχου, συµπεριλαµβανοµένων όποιων σηµαντικών ελλείψεων στις δικλείδες εσωτερικού ελέγχου εντοπίζουµε κατά τη διάρκεια του ελέγχου µας. Επιπλέον, δηλώνουµε προς τους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση ότι έχουµε συµµορφωθεί µε τις σχετικές απαιτήσεις δεοντολογίας περί ανεξαρτησίας και γνωστοποιούµε προς αυτούς όλες τις σχέσεις και άλλα θέµατα που µπορεί εύλογα να θεωρηθεί ότι επηρεάζουν την ανεξαρτησία µας και τα σχετικά µέτρα προστασίας, όπου συντρέχει περίπτωση. Από τα θέµατα που γνωστοποιήθηκαν στους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση, καθορίζουµε τα θέµατα εκείνα που ήταν εξέχουσας σηµασίας για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιηµένων χρηµατοοικονοµικών καταστάσεων της ελεγχόµενης χρήσεως και ως εκ τούτου αποτελούν τα σηµαντικότερα θέµατα ελέγχου. 22 KSi Greece Helping clients succeed Έκθεση επί Άλλων Νοµικών και Κανονιστικών Απαιτήσεων 1. Έκθεση Διαχείρισης Διοικητικού Συµβουλίου Λαµβάνοντας υπόψη ότι η διοίκηση έχει την ευθύνη για την κατάρτιση της Έκθεσης Διαχείρισης του Διοικητικού Συµβουλίου και της Δήλωσης Εταιρικής Διακυβέρνησης που περιλαµβάνεται στην έκθεση αυτή, κατ’ εφαρµογή των διατάξεων της παραγράφου 5 του άρθρου 2 του Ν. 4336/2015 (µέρος Β), σηµειώνουµε ότι: 2. α) Στην Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συµβουλίου περιλαµβάνεται δήλωση εταιρικής διακυβέρνησης, η οποία παρέχει τα πληροφοριακά στοιχεία που ορίζονται στο άρθρο 152 του Ν. 4548/2018. β) Κατά τη γνώµη µας η Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συµβουλίου έχει καταρτισθεί σύµφωνα µε τις ισχύουσες νοµικές απαιτήσεις των άρθρων 150 και 153 και της παραγράφου 1 (περιπτώσεις γ’ και δ’) του άρθρου 152 του Ν. 4548/2018 και το περιεχόµενο αυτής αντιστοιχεί µε τις συνηµµένες εταιρικές και ενοποιηµένες χρηµατοοικονοµικές καταστάσεις της χρήσης που έληξε την 31η Δεκεµβρίου 2019. γ) Με βάση τη γνώση που αποκτήσαµε κατά τον έλεγχό µας, για την Εταιρεία «Εβροφάρµα ΑΒΕΕ Βιοµηχανία Γάλακτος» και το περιβάλλον της, δεν έχουµε εντοπίσει ουσιώδεις ανακρίβειες στην Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού της Συµβουλίου. Συµπληρωµατική Έκθεση προς την Επιτροπή Ελέγχου Η γνώµη µας επί των συνηµµένων εταιρικών και ενοποιηµένων χρηµατοοικονοµικών καταστάσεων είναι συνεπής µε τη Συµπληρωµατική Έκθεσή µας προς την Επιτροπή Ελέγχου της Εταιρείας, που προβλέπεται από το άρθρο 11 του κανονισµού της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) αριθ. 537/2014. 3. Παροχή Μη Ελεγκτικών Υπηρεσιών§ Δεν παρείχαµε στην Εταιρεία και τη θυγατρική της µη ελεγκτικές υπηρεσίες που απαγορεύονται σύµφωνα µε το άρθρο 5 του κανονισµού της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) αριθ. 537/2014 ή λοιπές επιτρεπόµενες µη ελεγκτικές υπηρεσίες. 4. Διορισµός Ελεγκτή Διοριστήκαµε για πρώτη φορά ως Ορκωτοί Ελεγκτές Λογιστές του Οµίλου µε την από 10 Ιουνίου 2014 απόφαση της ετήσιας τακτικής γενικής συνέλευσης των µετόχων. Έκτοτε ο διορισµός µας έχει αδιαλείπτως ανανεωθεί για συνολική περίοδο 6 ετών µε βάση τις κατ’ έτος λαµβανόµενες αποφάσεις της τακτικής γενικής συνέλευσης των µετόχων. KSi Greece Ιδιωτική Κεφαλαιουχική Εταιρεία Ορκωτών Ελεγκτών & Συµβούλων Επιχειρήσεων Αθήνα, 17 Ιουνίου 2020 Ο Ορκωτός Ελεγκτής Λογιστής Λεωφ. Κηφισίας 62 & Πρεµετής 151 25 Μαρούσι Φράγκων 6-8, 546 26 Θεσσαλονίκη Ανδρέα Μάρµορα 2, 491 32 Κέρκυρα ΑΜ ΣΟΕΛ 171 Γεώργιος Ν. Νίκου ΑΜ ΣΟΕΛ 21841 23 Ετήσια Οικονοµική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2019 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ & ΛΟΙΠΩΝ ΣΥΝΟΛΙΚΩΝ ΕΣΟΔΩΝ 1ης ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ – 31ης ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 Όµιλος Εταιρεία Σηµ. 01.01.31.12.2019 01.01.31.12.2018 01.01.31.12.2019 01.01.31.12.2018 Πωλήσεις µη βιολογικών στοιχείων 4&5 30.049 31.488 29.807 31.129 Πωλήσεις βιολογικών στοιχείων 4&5 3.431 1.047 - - (21.985) 166 (20.345) 81 (23.727) - (25.366) - (5.023) (6.137) - - 828 663 256 180 5.943 (ποσά σε χιλιάδες €) Κόστος πωληθέντων µη βιολογικών στοιχείων Επίδραση επιµέτρησης βιολογικών στοιχείων στην εύλογη αξία Δαπάνες ανάπτυξής βιολογικών στοιχείων Άλλα έσοδα/(έξοδα) 6 Μικτό αποτέλεσµα 7.467 6.797 6.336 Έξοδα διοίκησης 7.3 (967) (993) (963) (989) Έξοδα διάθεσης 7.4 (3.911) (3.633) (3.898) (3.621) Κέρδη προ φόρων και τόκων Χρηµατοοικονοµικά έσοδα 8 2.589 43 2.171 - 1.475 - 1.333 - Χρηµατοοικονοµικά έξοδα καθαρά 8 (764) (910) (657) (755) Αποτελέσµατα από συγγενείς επιχειρήσεις 12 (1) - - - Έκτακτα χρηµατοοικονοµικά έξοδα 8 (1.541) - (1.541) - 326 1.261 (723) 578 (169) (282) 41 (186) 157 979 (682) 392 157 979 (682) 392 - - - - 157 979 (682) 392 0,0115 0,0716 (0,0499) 0,0287 - 37 - 37 - (11) - (11) - 26 - 26 (30) Κέρδη (ζηµίες) προ φόρων Φόρος εισοδήµατος 9 Καθαρά κέρδη / (ζηµίες) Αποδιδόµενο σε: Μετόχους µητρικής Μη ελέγχουσες συµµετοχές Κέρδη / (ζηµίες) ανά µετοχή αποδιδόµενα στους µετόχους της µητρικής Βασικά & µειωµένα ανά µετοχή 10 Λοιπά συνολικά έσοδα / (ζηµίες) που µεταφέρονται στα αποτελέσµατα σε µεταγενέστερες περιόδους Αποχαρακτηρισµός πράξεων αντιστ. κινδύνου µέσω της κατάστασης συνολικών εισοδηµάτων Αναλογούν φόρος 9 Λοιπά συνολικά έσοδα / (ζηµίες) που δε µεταφέρονται στα αποτελέσµατα σε µεταγενέστερες περιόδους Αναλογιστικές (ζηµίες) / κέρδη παροχών σε εργαζοµένους 22 62 (30) 62 Αναλογούν φόρος 9 (3) 9 (3) 9 59 (21) 59 (21) 59 5 59 5 216 984 (623) 397 Σύνολο λοιπών συνολικών εσόδων / (ζηµιών) Σύνολο συγκεντρωτικών εσόδων µετά από φόρους Οι σηµειώσεις στις σελίδες 29 έως 65 αποτελούν αναπόσπαστο µέρος αυτών των χρηµατοοικονοµικών καταστάσεων του Οµίλου και της Εταιρείας 24 Ετήσια Οικονοµική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2019 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΣΗΣ ΤΗΣ 31Ης ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 Όµιλος (Ποσά σε χιλ. Ευρώ) Σηµ. 31.12.2019 Εταιρεία 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 Περιουσιακά στοιχεία Μη κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία Ενσώµατες ακινητοποιήσεις 11 22.916 23.559 17.123 17.706 Δικαιώµατα χρήσης παγίων Λοιπά άϋλα περιουσιακά στοιχεία 11 70 167 202 52 167 202 650 Επενδύσεις σε ακίνητα Βιολογικά περιουσιακά στοιχεία 11.1 650 650 650 13 4.112 3.873 - - 7 7 2.953 2.953 30 1 30 23 22 60 28.012 17 28.339 20.968 21.533 Συµµετοχές σε θυγατρικές εταιρείες Συµµετοχές σε συγγενείς εταιρείες Μακροπρόθεσµες απαιτήσεις 12 15 Λοιποί συµµετοχικοί τίτλοι Σύνολο µη κυκλοφορούντων περιουσιακών στοιχείων Κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία Αποθέµατα Βιολογικά περιουσιακά στοιχεία 14 13 2.856 224 3.143 182 2.389 - 2.791 - Πελάτες και λοιπές απαιτήσεις 15 10.002 12.013 8.987 11.518 Ταµιακά διαθέσιµα και ισοδύναµα 16 106 554 98 533 Σύνολο κυκλοφορούντων περιουσιακών στοιχείων 13.188 15.892 11.474 14.842 Σύνολο περιουσιακών στοιχείων 41.200 44.231 32.442 36.375 12.032 935 12.032 935 12.032 935 12.032 935 Ίδια κεφάλαια και υποχρεώσεις Ίδια κεφάλαια αποδιδόµενα στους ιδιοκτήτες της µητρικής Μετοχικό κεφάλαιο Υπέρ το άρτιο 17 17 Αποθεµατικά 17 1.267 1.239 1.091 1.091 Αποτελέσµατα εις νέον (2.363) (2.551) (6.007) (5.384) Ίδια κεφάλαια αποδιδόµενα στους ιδιοκτήτες της µητρικής Σύνολο Ιδίων κεφαλαίων 11.871 11.871 11.655 11.655 8.051 8.051 8.674 8.674 Μακροπρόθεσµες υποχρεώσεις Μακροπρόθεσµα δάνεια 18 660 9.942 114 9.130 Επιχορηγήσεις Υποχρεώσεις µισθώσεων 21 19 5.228 23 5.602 - 3.531 23 3.773 - Προβλέψεις για παροχές σε εργαζοµένους 22 71 111 71 111 - 187 - 112 1.097 953 310 236 7.079 16.795 4.049 13.362 Λοιπές προβλέψεις Αναβαλλόµενες φορολογικές υποχρεώσεις 9 Σύνολο µακροπροθέσµων υποχρεώσεων Βραχυπρόθεσµες υποχρεώσεις Προµηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις 20 5.265 8.357 4.538 7.798 Βραχυπρόθεσµα δάνεια Φόρος εισοδήµατος 18 9 16.923 13 7.414 10 15.773 - 6.538 3 Υποχρεώσεις µισθώσεων 19 49 - 31 - Σύνολο βραχυπροθέσµων υποχρεώσεων 22.250 15.781 20.342 14.339 Σύνολο υποχρεώσεων 29.329 32.576 24.391 27.701 Σύνολο ιδίων κεφαλαίων και υποχρεώσεων 41.200 44.231 32.442 36.375 Οι σηµειώσεις στις σελίδες 29 έως 65 αποτελούν αναπόσπαστο µέρος αυτών των χρηµατοοικονοµικών καταστάσεων του Οµίλου και της Εταιρείας 25 Ετήσια Οικονοµική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2019 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ ΟΜΙΛΟΥ 1ης ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ – 31ης ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 Όµιλος (Ποσά σε χιλ. Ευρώ) Μετοχικό κεφάλαιο Υπέρ το άρτιο Αποθεµατικά Αποθεµατικό αντιστάθµισης ταµιακών ροών Αποθεµατικό από αποτίµηση συµµετοχικών τίτλων Αποτελέσµατα εις νέον Σύνολο Υπόλοιπο 01.01.2018 12.032 935 1.212 (26) (42) (3.383) 10.728 Αλλαγή σε λογιστική πολιτική Αναπροσαρµοσµένο υπόλοιπο 01.01.2018 12.032 935 1.212 (26) 42 - (99) (3.482) (57) 10.671 Κέρδη χρήσης Λοιπά συνολικά κέρδη / (ζηµίες) µετά από φόρους - - - 26 - 979 (21) 979 5 Συγκεντρωτικά συνολικά κέρδη µετά από φόρους - - - 26 - 958 984 Σχηµατισµός τακτικού αποθεµατικού - - 27 - - (27) - Υπόλοιπο 31.12.2018 12.032 935 1.239 - - (2.551) 11.655 Υπόλοιπο 01.01.2019 12.032 935 1.239 - - (2.551) 11.655 Κέρδη χρήσης Λοιπά συνολικά κέρδη / (ζηµίες) µετά από φόρους - - - - - 157 59 157 59 Συγκεντρωτικά συνολικά κέρδη µετά από φόρους - - - - - 216 216 Σχηµατισµός τακτικού αποθεµατικού - - 28 - - (28) - 12.032 935 1.267 - - (2.363) 11.871 Υπόλοιπο 31.12.2019 Οι σηµειώσεις στις σελίδες 29 έως 65 αποτελούν αναπόσπαστο µέρος αυτών των χρηµατοοικονοµικών καταστάσεων του Οµίλου και της Εταιρείας 26 Ετήσια Οικονοµική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2019 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ 1ης ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ – 31ης ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 Εταιρεία (Ποσά σε χιλ. Ευρώ) Υπόλοιπο 01.01.2018 Αλλαγή σε λογιστική πολιτική Αναπροσαρµοσµένο υπόλοιπο 01.01.2018 Κέρδη χρήσης Λοιπά συνολικά κέρδη / (ζηµίες) µετά από φόρους Μετοχικό κεφάλαιο Υπέρ το άρτιο Αποθεµατικά Αποθεµατικό αντιστάθµισης ταµιακών ροών Αποτελέσµατα εις νέον Σύνολο 12.032 12.032 - 935 935 - 1.091 1.091 - (26) (26) 26 (5.698) (57) (5.755) 392 (21) 8.334 (57) 8.277 392 5 - - - 26 371 397 Υπόλοιπο 31.12.2018 12.032 935 1.091 - (5.384) 8.674 Υπόλοιπο 01.01.2019 Ζηµίες χρήσης Λοιπά συνολικά κέρδη / (ζηµίες) µετά από φόρους 12.032 - 935 - 1.091 - - (5.384) (682) 59 8.674 (682) 59 - - - - (623) (623) 12.032 935 1.091 - (6.007) 8.051 Συγκεντρωτικά συνολικά κέρδη µετά από φόρους Συγκεντρωτικές συνολικές (ζηµίες) µετά από φόρους Υπόλοιπο 31.12.2019 Οι σηµειώσεις στις σελίδες 29 έως 65 αποτελούν αναπόσπαστο µέρος αυτών των χρηµατοοικονοµικών καταστάσεων του Οµίλου και της Εταιρείας 27 Ετήσια Οικονοµική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2019 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΑΜΙΑΚΩΝ ΡΟΩΝ 1ης ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ – 31ης ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 Όµιλος (Ποσά σε χιλ. Ευρώ) Σηµ. Λειτουργικές δραστηριότητες Κέρδη προ φόρων Εταιρεία 01.01.31.12.2019 01.01.31.12.2018 01.01.31.12.2019 01.01.31.12.2018 326 1.261 (723) 578 1.052 Πλέον / Μείον προσαρµογές για: Αποσβέσεις ενσώµατων ακινητοποιήσεων 1.341 1.368 1.053 Αποσβέσεις δικαιωµάτων χρήσης παγίων 55 - 32 - Αποσβέσεις ασώµατων ακινητοποιήσεων Αποσβέσεις επιχορηγήσεων 38 (374) 38 (222) 38 (242) 38 (149) 466 - 237 (2) 457 - 234 (2) 12 1 - - - 22 (75) 26 12 26 12 Χρησιµοποίηση πρόβλεψης για καταβληθείσες αποζηµιώσεις σε πρώην εργαζοµένους 22 - (2) - (2) Καταβληθείσες παροχές σε εργαζόµενους 22 (8) - (8) - 13 (2) (166) (6) (81) - (7) - 8 2.262 910 2.198 755 Αποµειώσεις επισφαλών απαιτήσεων Αναστροφή πρόβλεψης αποµείωσης απαιτήσεων Αποτελέσµατα από συγγενείς επιχειρήσεις Αναστροφή πρόβλεψης για επίδικες υποθέσεις Προβλέψεις παροχών εργαζοµένων Αποτέλεσµα (κέρδη) / ζηµίες επενδυτικής δραστηριότητας Επίπτωση επιµέτρησης σε εύλογη αξία Χρεωστικοί τόκοι και συναφή έξοδα Πλέον/µείζον προσαρµογές για µεταβολές κεφαλαίου κίνησης: 7.2 21 15.1 (Αύξηση) / µείωση αποθεµάτων 287 66 402 (1) (Αύξηση) / µείωση απαιτήσεων 1.545 (50) 2.075 (758) Αύξηση / (µείωση) υποχρεώσεων (πλην τραπεζών) (3.089) (172) (3.255) 536 Μείον: Χρεωστικοί τόκοι και συναφή έξοδα καταβληµένα (721) (910) (657) (755) Καταβληµένοι φόροι εισοδήµατος (291) (155) (6) - Σύνολο εισροών από λειτουργικές δραστηριότητες 1.621 2.292 1.390 1.531 (718) (993) (472) (260) 18 10 - 9 (700) (983) (472) (251) Επενδυτικές δραστηριότητες Αγορά ενσώµατων ακινητοποιήσεων 11 Έσοδα από πώληση περιουσιακών στοιχείων Σύνολο (εκροών) για επενδυτικές δραστηριότητες Χρηµατοδοτικές Δραστηριότητες Εισπράξεις από εκδοθέντα / αναληφθέντα δάνεια 8.914 1.942 8.614 1.692 Εξοφλήσεις δανείων Εξοφλήσεις υποχρεώσεων από µισθώσεις (10.228) (55) (3.516) - (9.936) (31) (3.038) - Σύνολο (εκροών) για χρηµατοδοτικές δραστηριότητες (1.369) (1.574) (1.353) (1.346) Καθαρή µείωση στα ταµιακά διαθέσιµα και ισοδύναµα (448) (265) (435) (66) 554 819 533 599 106 554 98 533 Ταµειακά διαθέσιµα και ισοδύναµα έναρξης περιόδου Ταµειακά διαθέσιµα και ισοδύναµα λήξης περιόδου 16 Οι σηµειώσεις στις σελίδες 29 έως 65 αποτελούν αναπόσπαστο µέρος αυτών των χρηµατοοικονοµικών καταστάσεων του Οµίλου και της Εταιρείας 28 Ετήσια Οικονοµική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2019 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ 1. Γενικές Πληροφορίες Η Εταιρεία ΕΒΡΟΦΑΡΜΑ ΑΒΕΕ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΓΑΛΑΚΤΟΣ µε διακριτικό τίτλο "ΕΒΡΟΦΑΡΜΑ" ιδρύθηκε το 1991 (3506/9-8-91 ΦΕΚ) στο Διδυµότειχο Έβρου και ξεκίνησε την βιοµηχανική της δραστηριότητα το 1994. Η Εταιρεία έχει την έδρα της στο Νοµό Έβρου στο 3ο χλµ. Αλεξ/πόλης-Συνόρων και η ιστοσελίδα της είναι www.evrofarma.gr. Τον Ιούνιο του 2000 η Εταιρεία εισήγαγε τις µετοχές της στην Παράλληλη Αγορά του Χρηµατιστηρίου Αθηνών. Ο Όµιλος ΕΒΡΟΦΑΡΜΑ, (στο εξής Όµιλος) αποτελείται από τη µητρική Εταιρεία (εφεξής «η Εταιρεία») και τη θυγατρική Εταιρεία CAMPUS Α.Ε., (στο εξής «η θυγατρική») που εδρεύει στην Μέστη Αλεξανδρούπολης και της οποίας η Εταιρεία κατέχει το 100% των µετοχών της. Η αξία κτήσεως της συµµετοχής στην θυγατρική ανέρχεται κατά την 31.12.2019 και 31.12.2018 σε ποσό € 2.947 χιλ. ευρώ. Οι κυρίες δραστηριότητες του Οµίλου είναι η εκµετάλλευση γαλακτοπαραγωγικών ζώων, η παραγωγή και η πώληση γαλακτοκοµικών προϊόντων και εµπορία γαλακτοκοµικών προϊόντων. Οι ετήσιες χρηµατοοικονοµικές καταστάσεις του Οµίλου και της Εταιρείας εγκρίθηκαν από το Διοικητικό Συµβούλιο της Εταιρείας την 17η Ιουνίου 2020 και τελούν υπό την έγκριση της επόµενης τακτικής Γενικής Συνέλευσης των µετόχων. Οι χρηµατοοικονοµικές καταστάσεις παρουσιάζονται σε χιλιάδες € (λειτουργικό νόµισµα), που είναι το νόµισµα του πρωτεύοντος οικονοµικού περιβάλλοντος στο οποίο δραστηριοποιείται ο Όµιλος. 2. Σύνοψη σηµαντικών λογιστικών αρχών Οι βασικές λογιστικές αρχές που υιοθετήθηκαν για την κατάρτιση των χρηµατοοικονοµικών καταστάσεων είναι οι εξής: 2.1 Βάση κατάρτισης των χρηµατοοικονοµικών καταστάσεων Οι χρηµατοοικονοµικές καταστάσεις περιλαµβάνουν τις χρηµατοοικονοµικές καταστάσεις της Εταιρείας και τις ενοποιηµένες χρηµατοοικονοµικές καταστάσεις του Οµίλου και έχουν καταρτιστεί σύµφωνα µε τα Διεθνή Πρότυπα Χρηµατοοικονοµικής Αναφοράς (ΔΠΧΑ), όπως αυτά έχουν εγκριθεί από το Συµβούλιο Διεθνών Λογιστικών Προτύπων και έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι χρηµατοοικονοµικές καταστάσεις έχουν συνταχθεί σύµφωνα µε την αρχή του ιστορικού κόστους, εκτός από την αποτίµηση των επενδυτικών ακινήτων, των βιολογικών περιουσιακών στοιχείων, των συµµετοχικών τίτλων και των συνταξιοδοτικών προγραµµάτων καθορισµένων παροχών που επιµετρούνται σε εύλογη αξία. Η σύνταξη των χρηµατοοικονοµικών καταστάσεων, σύµφωνα µε τα ΔΠΧΑ, απαιτεί τη χρήση ορισµένων σηµαντικών λογιστικών εκτιµήσεων. Επίσης, απαιτεί την άσκηση κρίσης από τη Διοίκηση για τη διαδικασία εφαρµογής των λογιστικών αρχών. Οι τοµείς που απαιτούν υψηλότερου βαθµού κρίση ή είναι εξαιρετικά πολύπλοκοι ή οι τοµείς όπου οι υποθέσεις και οι εκτιµήσεις είναι σηµαντικές για τις χρηµατοοικονοµικές καταστάσεις, αναφέρονται στις σηµαντικές λογιστικές εκτιµήσεις και κρίσεις στη σηµείωση 3.2 Σηµαντικές λογιστικές εκτιµήσεις και κρίσεις. Οι χρηµατοοικονοµικές καταστάσεις έχουν συνταχθεί µε βάση τις ίδιες λογιστικές αρχές που υιοθετήθηκαν κατά τη σύνταξη των χρηµατοοικονοµικών καταστάσεων της προηγούµενης χρήσης, εκτός από την υιοθέτηση των νέων ή αναθεωρηµένων προτύπων, τροποποιήσεων και διερµηνειών, η εφαρµογή των οποίων έγινε υποχρεωτική για τις περιόδους την ή µετά την 1 Ιανουαρίου 2019. 2.2 Υιοθέτηση νέων και αναθεωρηµένων ΔΠΧΑ και Διερµηνειών (α) Νέα πρότυπα, τροποποιήσεις προτύπων και διερµηνείες που έχουν υιοθετηθεί από την Εταιρεία Οι λογιστικές αρχές και οι υπολογισµοί βάσει των οποίων συντάχθηκαν οι χρηµατοοικονοµικές καταστάσεις, είναι συνεπείς µε αυτές που χρησιµοποιηθήκαν για τη σύνταξη των ετησίων χρηµατοοικονοµικών καταστάσεων της χρήσης που έληξε 31 Δεκέµβριου 2018, και έχουν εφαρµοστεί µε συνέπεια σε όλες τις περιόδους που παρουσιάζονται, πλην των κάτωθι αναφεροµένων τροποποιήσεων, οι οποίες υιοθετηθήκαν από τον Όµιλο κατά την 1η Ιανουάριου 2019. 29 Ετήσια Οικονοµική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2019 Ο Όµιλος εφάρµοσε για πρώτη φορά το ΔΠΧΑ 16 Μισθώσεις. Η φύση και η επίδραση αυτών των αλλαγών αναλύονται παρακάτω, σύµφωνα µε τις απαιτήσεις των ΔΠΧΑ. Διάφορες άλλες τροποποιήσεις και ερµηνείες εφαρµοστήκαν για πρώτη φορά κατά το 2019, αλλά́ δεν είχαν σηµαντικές επιπτώσεις στις χρηµατοοικονοµικές καταστάσεις για το έτος που έληξε την 31η Δεκέµβριου 2019. § § § § § § - - ΔΠΧΑ 16 «Μισθώσεις». Το ΔΠΧΑ 16 αντικαθιστά την υπάρχουσα λογιστική αντιµετώπιση των µισθώσεων βάσει των ΔΛΠ 17 Μισθώσεις, ΕΔΔΠΧΑ 4 Προσδιορισµός των συµφωνιών που περιέχουν µίσθωση, SIC 15 Λειτουργικές Μισθώσεις – Κίνητρα και SIC 27 Αξιολόγηση συναλλαγών που έχουν τη νοµική µορφή µίσθωσης. Το ΔΠΧΑ 16 καθορίζει τις αρχές για την αναγνώριση, επιµέτρηση, παρουσίαση και γνωστοποίηση των µισθώσεων και απαιτεί από τον µισθωτή να αναγνωρίζει όλες τις µισθώσεις στις χρηµατοοικονοµικές του καταστάσεις, µε ένα ενιαίο λογιστικό πλαίσιο, µε ορισµένες εξαιρέσεις. Η επίδραση από την εφαρµογή του Προτύπου στον Όµιλο περιγράφεται στη Σηµείωση 3.1. ΔΠΧΑ 9 (Τροποποίηση) «Δικαίωµα Προπληρωµής µε Αρνητική Αποζηµίωση». Η τροποποίηση διευκρινίζει ότι τα χρηµατοοικονοµικά περιουσιακά στοιχεία µε δικαίωµα προπληρωµής που επιτρέπουν ή απαιτούν από ένα συµβαλλόµενο µέρος είτε να καταβάλει είτε να λάβει εύλογη αποζηµίωση για την πρόωρη λήξη της συµβάσης (υπό την έννοια ότι από την πλευρά του κάτοχου του περιουσιακού στοιχείου ενδέχεται να υπάρχει επιβάρυνση λόγω πρόωρης εξόφλησης) επιτρέπεται να επιµετρηθούν στο αποσβέσιµο κόστος ή στην εύλογη αξία µέσω της κατάστασης λοιπών συνολικών εισοδήµατών. ΔΛΠ 28 (Τροποποιήσεις) «Μακροπρόθεσµες Συµµετοχές σε Συγγενείς Επιχειρήσεις και Κοινοπραξίες». Οι τροποποιήσεις σχετίζονται µε το κατά πόσο η επιµέτρηση (και κυρίως η αποµείωση) των µακροπρόθεσµων συµµετοχών σε συγγενείς επιχειρήσεις και κοινοπραξίες, οι οποίες στην ουσία, αποτελούν µέρος της καθαρής επένδυσης στη συγγενή επιχείρηση ή στην κοινοπραξία, διέπονται από το ΔΠΧΑ 9, ΔΛΠ 28 ή ένα συνδυασµό των δύο προτύπων. Οι τροποποιήσεις διευκρινίζουν ότι µια οικονοµική οντότητα εφαρµόζει το ΔΠΧΑ 9, προτού εφαρµόσει το ΔΛΠ 28, σε αυτές τις µακροπρόθεσµες συµµετοχές για τις οποίες δεν εφαρµόζεται η µέθοδος της καθαρής θέσης. Κατά την εφαρµογή του ΔΠΧΑ 9 η οικονοµική οντότητα δεν λαµβάνει υπόψη τυχόν προσαρµογές στην λογιστική αξία των µακροπρόθεσµων συµµέτοχων οι οποίες προκύπτουν από την εφαρµογή του ΔΛΠ 28. Διερµηνεία ΕΔΔΠΧΑ 23 «Αβεβαιότητα σχετικά µε τις θεωρήσεις φόρου εισοδήµατος». Η διερµηνεία παρέχει καθοδήγηση για την αντιµετώπιση της αβεβαιότητας που εµπεριέχεται σε φορολογικούς χειρισµούς, κατά το λογιστικό χειρισµό των φόρων εισοδήµατος. Η διερµηνεία παρέχει πρόσθετες διευκρινίσεις σχετικά µε την εξέταση αβέβαιων φορολογικών θεωρήσεων µεµονωµένα ή από κοινού, την εξέταση των φορολογικών θεωρήσεων από τις φορολογικές αρχές, την κατάλληλη µέθοδο ώστε να αντικατοπτρίζεται η αβεβαιότητα της αποδοχής της θεώρησης από τις φορολογικές αρχές καθώς και την εξέταση των συνεπειών των αλλαγών στα πραγµατικά περιστατικά και τις περιστάσεις. Η Διερµηνεία δεν είχε επίδραση στις χρηµατοοικονοµικές καταστάσεις του Οµίλου. ΔΛΠ 19 (Τροποποιήσεις) «Μεταβολή, περικοπή ή διακανονισµός προγράµµατος καθορισµένων παροχών». Οι τροποποιήσεις απαιτούν τις οντότητες να χρησιµοποιούν επικαιροποιηµένες αναλογιστικές παραδοχές για τον προσδιορισµό του κόστους τρέχουσας απασχόλησης και του καθαρού τόκου για το υπόλοιπο της ετήσιας περιόδου αναφοράς, µετά την πραγµατοποίηση µιας µεταβολής, περικοπής ή ενός διακανονισµού του προγράµµατος καθορισµένων παροχών. Οι τροποποιήσεις διευκρινίζουν επίσης, πως επηρεάζεται η εφαρµογή των απαιτήσεων του ανώτατου ορίου του περιουσιακού στοιχειού από το λογιστικό χειρισµό µιας µεταβολής, περικοπής ή ενός διακανονισµού του προγράµµατος καθορισµένων παροχών. Κύκλος ετησίων αναβαθµίσεων των ΔΠΧΑ 2015 -2017, που αποτελεί µια συλλογή τροποποιήσεων των ΔΠΧΑ ΔΠΧΑ 3 «Συνενώσεις επιχειρήσεων» και ΔΠΧΑ 11 «Σχήµατα υπό κοινό έλεγχο». Οι τροποποιήσεις στο ΔΠΧΑ 3 διευκρινίζουν ότι όταν µια οικονοµική οντότητα αποκτά τον έλεγχο µιας επιχείρησης που αποτελεί κοινή επιχείρηση, η οικονοµική οντότητα επιµετρά εκ νέου τη συµµετοχή που προηγουµένως κατείχε στην επιχείρηση αυτή. Οι τροποποιήσεις στο ΔΠΧΑ 11 διευκρινίζουν ότι όταν µια οικονοµική οντότητα αποκτά από κοινού έλεγχο µιας επιχείρησης που αποτελεί κοινή επιχείρηση, η οικονοµική οντότητα δεν επιµετρά εκ νέου τη συµµετοχή που προηγουµένως κατείχε στην επιχείρηση αυτή. ΔΛΠ 12 «Φόροι εισοδήµατος». Οι τροποποιήσεις διευκρινίζουν ότι οι φορολογικές συνέπειες των πληρωµών για χρηµατοοικονοµικά µέσα που ταξινοµούνται ως στοιχεία των ιδίων κεφαλαίων, θα πρέπει να αναγνωρίζονται 30 Ετήσια Οικονοµική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2019 - ανάλογα µε το που οι συναλλαγές ή τα γεγονότα του παρελθόντος που δηµιούργησαν τα διανεµητέα κέρδη έχουν αναγνωριστεί. ΔΛΠ 23 «Κόστος δανεισµού». Οι τροποποιήσεις διευκρινίζουν την παράγραφο 14 του προτύπου ώστε, όταν ένα περιουσιακό στοιχειό που πληροί τις προϋποθέσεις είναι έτοιµο για τη χρήση για την οποία προορίζεται ή για πώληση και µέρος δανείου που λήφθηκε ειδικά για αυτό το περιουσιακό στοιχειό παραµένει ως ανοικτό υπόλοιπο κατά τη στιγµή εκείνη, το κόστος δανεισµού αυτό πρέπει να συµπεριληφθεί στα κεφάλαια που προέρχονται από γενικό δανεισµό. (β) Πρότυπα που έχουν εκδοθεί, αλλά δεν έχουν εφαρµογή στην παρούσα λογιστική περίοδο και δεν έχουν υιοθετηθεί νωρίτερα Ο Όµιλος δεν έχει υιοθετήσει κάποιο από τα παρακάτω πρότυπα, διερµηνείες ή τροποποιήσεις τα οποία έχουν εκδοθεί αλλά δεν έχουν εφαρµογή στην παρούσα λογιστική περίοδο. Επιπλέον ο Όµιλος αξιολόγησε όλα τα πρότυπα και τις διερµηνείες ή τροποποιήσεις που έχουν εκδοθεί αλλά δεν είχαν εφαρµογή στην παρούσα περίοδο και κατέληξε ότι δεν θα υπάρξει σηµαντική επίδραση στις χρηµατοοικονοµικές καταστάσεις από την εφαρµογή τους. § § § § ΔΠΧΑ 10 (Τροποποίηση) «Ενοποιηµένες χρηµατοοικονοµικές καταστάσεις» και ΔΛΠ 28 «Επενδύσεις σε Συγγενείς επιχειρήσεις και Κοινοπραξίες: Πώληση ή εισφορά περιουσιακών στοιχειών µεταξύ ενός επενδυτή και της συγγενούς του εταιρείας ή της κοινοπραξίας του». Οι τροποποιήσεις αντιµετωπίζουν µια αναγνωρισµένη ασυνέπεια µεταξύ των απαιτήσεων του ΔΠΧΑ 10 και εκείνες του ΔΛΠ 28, για την αντιµετώπιση της πώλησης ή της εισφοράς των περιουσιακών στοιχειών µεταξύ του επενδυτή και της συγγενούς του εταιρείας ή της κοινοπραξίας του. Η κύρια συνέπεια των τροποποιήσεων είναι ότι ένα πλήρες κέρδος ή η ζηµία αναγνωρίζεται όταν η συναλλαγή περιλαµβάνει µια επιχείρηση (είτε στεγάζεται σε µια θυγατρική είτε όχι). Ένα µερικό κέρδος ή η ζηµία αναγνωρίζεται όταν η συναλλαγή περιλαµβάνει στοιχεία ενεργητικού που δεν συνιστούν επιχείρηση, ακόµη και αν τα στοιχεία αυτά στεγάζονται σε θυγατρική. Το Δεκέµβριο του 2015 το ΣΔΛΠ ανέβαλε επ’ αόριστο την ηµεροµηνία εφαρµογής της τροποποίησης αυτής, αναµένοντας το αποτέλεσµα του έργου του για τη µέθοδο της καθαρής θέσης. Οι τροποποιήσεις δεν έχουν ακόµη υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. «Εννοιολογικό πλαίσιο Διεθνών Προτύπων Χρηµατοοικονοµικής Αναφοράς». Το ΣΔΛΠ εξέδωσε το αναθεωρηµένο εννοιολογικό πλαίσιο για τη χρηµατοοικονοµική πληροφόρηση στις 29 Μαρτίου 2018. Το εννοιολογικό πλαίσιο καθορίζει ένα ολοκληρωµένο σύνολο εννοιών για τη χρηµατοοικονοµική πληροφόρηση. Οι έννοιες αυτές συµβάλλουν στον καθορισµό προτύπων, την καθοδήγηση των συντακτών για την ανάπτυξη συνεπών λογιστικών πολίτικων και την υποστήριξη στην προσπάθεια τους να κατανοήσουν και να ερµηνεύσουν τα πρότυπα. Το Συµβούλιο Διεθνών Λογιστικών Προτύπων εξέδωσε επίσης ένα συνοδευτικό έγγραφο, «Τροποποιήσεις στις παραποµπές του εννοιολογικού πλαισίου», το οποίο καθορίζει τις τροποποιήσεις των προτύπων που επηρεάζονται προκειµένου να επικαιροποιηθούν οι αναφορές στο αναθεωρηµένο εννοιολογικό πλαίσιο. Στόχος του εγγράφου είναι η υποστήριξη της µετάβασης στο αναθεωρηµένο εννοιολογικό πλαίσιο ΔΠΧΑ για τις εταιρείες που υιοθετούν το εννοιολογικό πλαίσιο για να αναπτύξουν λογιστικές πολίτικες όταν κανένα πρότυπο ΔΠΧΑ δεν κάνει αναφορά. Για τους συντάκτες που αναπτύσσουν λογιστικές πολίτικες βάσει του εννοιολογικού πλαισίου, ισχύει για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν ή µετά την 1η Ιανουάριου 2020. ΔΠΧΑ 3 Συνενώσεις Επιχειρήσεων (Τροποποιήσεις): Το ΣΔΛΠ εξέδωσε τροποποιήσεις αναφορικά µε τον ορισµό µιας Επιχείρησης (τροποποιήσεις στο ΔΠΧΑ 3) µε σκοπό την επίλυση των δυσκολίων που προκύπτουν όταν µια οικονοµική οντότητα προσδιορίζει εάν έχει αποκτήσει µια επιχείρηση ή µια οµάδα περιουσιακών στοιχειών. Οι τροποποιήσεις εφαρµόζονται για συνενώσεις επιχειρήσεων για τις οποίες η ηµεροµηνία απόκτησης αρχίζει την ή µετά την έναρξη της πρώτης ετήσιας λογιστικής περιόδου που αρχίζει την ή µετά την 1η Ιανουάριου 2020 και για απόκτηση περιουσιακών στοιχειών που συµβαίνουν την ή µετά την έναρξη αυτής της περιόδου, ενώ επιτρέπεται νωρίτερα εφαρµογή. Οι τροποποιήσεις δεν έχουν ακόµη υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. ΔΛΠ 1 Παρουσίαση των χρηµατοοικονοµικών καταστάσεων και ΔΛΠ 8 Λογιστικές πολίτικες, αλλαγές στις λογιστικές εκτιµήσεις και λάθη: Ορισµός της σηµαντικότητας (Τροποποιήσεις): Οι τροποποιήσεις εφαρµόζονται για ετήσιες λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την ή µετά την 1η Ιανουάριου 2020 ενώ επιτρέπεται νωρίτερα εφαρµογή. Οι τροποποιήσεις διευκρινίζουν τον ορισµό της σηµαντικότητας και τον τρόπο µε τον οποίο θα πρέπει να εφαρµοστεί. Ο νέος ορισµός αναφέρει πως «πληροφόρηση θεωρείται σηµαντική εφόσον όταν παραλείπεται, αποκρύπτεται ή είναι ανακριβής, εύλογα αναµένεται να επηρεάσει τις αποφάσεις των κύριων χρηστών των χρηµατοοικονοµικών καταστάσεων, που λαµβάνουν µε βάση αυτές τις χρηµατοοικονοµικές καταστάσεις, οι οποίες παρέχουν οικονοµική πληροφόρηση για τη συγκεκριµένη οντότητα». Επιπλέον, 31 Ετήσια Οικονοµική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2019 § § βελτιώθηκαν οι επεξηγήσεις που συνοδεύουν τον ορισµό της σηµαντικότητας. Οι τροποποιήσεις διασφαλίζουν ότι ο ορισµός της σηµαντικότητας είναι συνεπής σε όλα τα πρότυπα των ΔΠΧΑ. ΔΠΧΑ 9, ΔΛΠ 39 και ΔΠΧΑ 7 (Τροποποιήσεις) “Αναµόρφωση επιτοκίων αναφοράς”: Οι τροποποιήσεις εφαρµόζονται για ετήσιες λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την ή µετά την 1η Ιανουάριου 2020 ενώ επιτρέπεται νωρίτερα εφαρµογή. Οι τροποποιήσεις αλλάζουν ορισµένες απαιτήσεις σχετικά µε τη λογιστική αντιστάθµισης κινδύνου ώστε να παρέχουν διευκόλυνση σχετικά µε τις πιθανές επιπτώσεις της αβεβαιότητας που θα προκαλέσει η αλλαγή των επιτοκίων αναφοράς. Επιπλέον, οι τροποποιήσεις απαιτούν από τις εταιρείες να παρέχουν πρόσθετες πληροφορίες στους επενδυτές σχετικά µε τις σχέσεις αντιστάθµισης τους, οι οποίες επηρεάζονται άµεσα από αυτές τις αβεβαιότητες. ΔΛΠ 1 “Παρουσίαση των χρηµατοοικονοµικών καταστάσεων: Ταξινόµηση των Υποχρεώσεων ως Βραχυπρόθεσµες ή Μακροπρόθεσµες (Τροποποιήσεις)”: Οι τροποποιήσεις εφαρµόζονται για ετήσιες λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την ή µετά την 1η Ιανουάριου 2022 ενώ επιτρέπεται νωρίτερα εφαρµογή. Οι τροποποιήσεις έχουν στόχο την επίτευξη συνέπειας στην εφαρµογή των απαιτήσεων του προτύπου, βοηθώντας τις εταιρείες να καθορίσουν κατά ποσό ο δανεισµός και οι λοιπές υποχρεώσεις µε αβέβαιη ηµεροµηνία διακανονισµού ταξινοµούνται ως βραχυπρόθεσµες ή µακροπρόθεσµες υποχρεώσεις, στην Κατάσταση Οικονοµικής Θέσης. Οι τροποποιήσεις επηρεάζουν την παρουσίαση των υποχρεώσεων στην Κατάσταση Οικονοµικής Θέσης, ενώ δεν τροποποιούν τις υφιστάµενες απαιτήσεις αναφορικά µε την επιµέτρηση ή το χρόνο αναγνώρισης ενός περιουσιακού στοιχείου, υποχρέωσης, εσόδου ή εξόδου ή τις γνωστοποιήσεις επί των στοιχείων αυτών. Επίσης, οι τροποποιήσεις διευκρινίζουν τις απαιτήσεις ταξινόµησης για το δανεισµό, τον οποίο µπορεί να διακανονίσει µια εταιρεία εκδίδοντας συµµετοχικούς τίτλους. Οι τροποποιήσεις δεν έχουν ακόµη υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. 2.3 Βάση ενοποίησης Οι ενοποιηµένες χρηµατοοικονοµικές καταστάσεις συµπεριλαµβάνουν τις χρηµατοοικονοµικές καταστάσεις της Εταιρείας και των επιχειρήσεων που ελέγχονται από αυτήν (θυγατρικές) κατά τη λήξη της αντίστοιχης περιόδου. Ο έλεγχος επιτυγχάνεται όπου η Εταιρεία έχει τη δύναµη να ρυθµίζει την χρηµατοοικονοµική και λειτουργική πολιτική της επιχείρησης στην οποία συµµετέχει ώστε να επωφελείται από τις δραστηριότητές της. Κατά την εξαγορά, τα περιουσιακά στοιχεία και οι υποχρεώσεις και οι πιθανές υποχρεώσεις κάθε θυγατρικής αποτιµώνται σύµφωνα µε την εύλογη αξία τους κατά την ηµεροµηνία της εξαγοράς. Το επιπλέον ποσό που καταβάλλεται για την εξαγορά, από την εύλογη αξία της καθαρής θέσης που αποκτήθηκε, αναγνωρίζεται ως υπεραξία. Εάν το κόστος εξαγοράς είναι µικρότερο της εύλογης αξίας της καθαρής θέσης που αποκτήθηκε, τότε η διαφορά πιστώνεται στα αποτελέσµατα την χρονιά της κτήσης. Οι λογιστικές αρχές των θυγατρικών είναι οι ίδιες ή/και προσαρµόζονται µε αυτές της Μητρικής. Κατά την ενοποίηση, όλες οι σηµαντικές διεταιρικές συναλλαγές, τα υπόλοιπα, τα κέρδη και ζηµίες µεταξύ των επιχειρήσεων του Οµίλου απαλείφονται. 2.4 Αναγνώριση εσόδων Έσοδο ορίζεται το ποσό το οποίο µία οικονοµική οντότητα αναµένει να δικαιούται ως αντάλλαγµα για τα αγαθά ή τις υπηρεσίες που µεταβίβασε σε έναν πελάτη, εκτός από τα ποσά που εισπράττονται για λογαριασµό τρίτων (φόρος προστιθέµενης αξίας, λοιποί φόροι επί των πωλήσεων κτλ). Μια οικονοµική οντότητα αναγνωρίζει έσοδα όταν (ή καθώς) ικανοποιεί την υποχρέωση εκτέλεσης µιας σύµβασης, µεταβιβάζοντας τα αγαθά ή τις υπηρεσίες που έχει υποσχεθεί στον πελάτη. Ο πελάτης αποκτά τον έλεγχο του αγαθού ή της υπηρεσίας, εάν έχει τη δυνατότητα να κατευθύνει τη χρήση και να αντλεί ουσιαστικά όλα τα οικονοµικά οφέλη από αυτό το αγαθό ή την υπηρεσία. Ο έλεγχος µεταβιβάζεται κατά τη διάρκεια µιας περιόδου ή σε µια συγκεκριµένη χρονική στιγµή. Τα έσοδα από την πώληση αγαθών αναγνωρίζονται όταν ο έλεγχος του αγαθού µεταφέρεται στον πελάτη, συνήθως µε την παράδοσή του, και δεν υπάρχει καµία ανεκπλήρωτη υποχρέωση που θα µπορούσε να επηρεάσει την αποδοχή του αγαθού από τον πελάτη. 32 Ετήσια Οικονοµική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2019 Τα έσοδα από την παροχή υπηρεσιών αναγνωρίζονται στη λογιστική περίοδο την όποια οι υπηρεσίες παρέχονται και επιµετρώνται σύµφωνα µε τη φύση των υπηρεσιών που παρέχονται. Η απαίτηση από τον πελάτη αναγνωρίζεται όταν υπάρχει ένα άνευ προϋποθέσεων δικαίωµα να λάβει η οικονοµική οντότητα το τίµηµα για τις εκτελεσµένες υποχρεώσεις της σύµβασης προς τον πελάτη. Το συµβατικό περιουσιακό στοιχείο αναγνωρίζεται όταν ο Όµιλος (ή η Εταιρεία) έχει ικανοποιήσει τις υποχρεώσεις του/της προς τον πελάτη, πριν ο πελάτης πληρώσει ή πριν καταστεί απαιτητή η πληρωµή, για παράδειγµα όταν τα αγαθά ή οι υπηρεσίες µεταβιβάζονται στον πελάτη πριν από το δικαίωµα του Οµίλου (ή της Εταιρίας) για την έκδοση τιµολογίου. Η συµβατική υποχρέωση αναγνωρίζεται όταν ο Όµιλος (ή η Εταιρία) λαµβάνει τίµηµα από τον πελάτη (προπληρωµή) ή όταν διατηρεί δικαίωµα επί ενός τιµήµατος το οποίο είναι ανεπιφύλακτο (αναβαλλόµενο έσοδο) πριν την εκτέλεση των υποχρεώσεων της σύµβασης και τη µεταφορά των αγαθών ή των υπηρεσιών. Η συµβατική υποχρέωση από-αναγνωρίζεται όταν εκτελεστούν οι υποχρεώσεις της σύµβασης και το έσοδο καταγραφεί στην κατάσταση αποτελεσµάτων. Έσοδα από τόκους Τα έσοδα από τόκους καταχωρούνται βάσει µιας χρονικής αναλογίας αναφορικά µε το ανεξόφλητο κεφάλαιο και το εφαρµόσιµο πραγµατικό επιτόκιο, το οποίο είναι το επιτόκιο που ακριβώς προεξοφλεί τις εκτιµώµενες µελλοντικές ταµιακές εισπράξεις, οι οποίες αναµένεται να εισρεύσουν καθ’ όλη την διάρκεια ζωής του περιουσιακού στοιχείου, ώστε να εξισώνονται µε την καθαρή λογιστική αξία του περιουσιακού στοιχείου. Έσοδα από µερίσµατα Τα έσοδα από µερίσµατα αναγνωρίζονται στην κατάσταση αποτελεσµάτων όταν το δικαίωµα είσπραξής τους έχει θεµελιωθεί. 2.5 Συναλλαγές σε ξένο νόµισµα Κατά την προετοιµασία των χρηµατοοικονοµικών καταστάσεων, συναλλαγές σε νοµίσµατα διαφορετικά από το λειτουργικό νόµισµα του Οµίλου καταχωρούνται µε τη χρησιµοποίηση των συναλλαγµατικών ισοτιµιών (τρέχουσες ισοτιµίες) που ισχύουν κατά τις ηµεροµηνίες των συναλλαγών. Οι συναλλαγµατικές διαφορές (κέρδη ή ζηµίες) που προκύπτουν από τον διακανονισµό των ανωτέρω συναλλαγών καθώς και από τη µετατροπή στο τέλος της χρήσης των χρηµατικών στοιχείων (monetary items) από το ξένο νόµισµα στο λειτουργικό νόµισµα, καταχωρούνται στην κατάσταση αποτελεσµάτων. 2.6 Κόστος δανεισµού Το κόστος δανεισµού το άµεσα αποδιδόµενο στην αγορά, κατασκευή ή παραγωγή ειδικών περιουσιακών στοιχείων για τα οποία απαιτείται σηµαντική χρονική περίοδος µέχρι να είναι έτοιµα για την προτιθέµενη χρήση ή πώληση τους, προστίθεται στο κόστος κτήσης αυτών των περιουσιακών στοιχείων µέχρι την χρονική στιγµή που αυτά θα είναι ουσιαστικά έτοιµα για την προτιθέµενη χρήση ή πώλησή τους. Τα έσοδα από προσωρινές τοποθετήσεις αναληφθέντων ποσών για την χρηµατοδότηση των παραπάνω περιουσιακών στοιχείων µειώνουν το κόστος δανεισµού που κεφαλαιοποιείται. Το κόστος δανεισµού στις υπόλοιπες περιπτώσεις επιβαρύνει τα αποτελέσµατα της χρήσης µέσα στην οποία πραγµατοποιείται. 2.7 Κρατικές επιχορηγήσεις Οι κρατικές επιχορηγήσεις για επανεκπαίδευση του προσωπικού αναγνωρίζονται ως έσοδο κατά τη διάρκεια των περιόδων που απαιτούνται για να εξαντικρισθούν µε τα ανάλογα συσχετιζόµενα έξοδα και παρουσιάζονται αφαιρετικά από αυτά. Οι κρατικές επιχορηγήσεις που αφορούν γήπεδα, κτίρια, µηχανήµατα και εξοπλισµό αντιµετωπίζονται σαν αναβαλλόµενο έσοδο και µεταφέρονται στα αποτελέσµατα κατά τη διάρκεια της αναµενόµενης ωφέλιµης ζωής των παγίων αυτών. Η έναρξη της µεταφοράς των αποσβέσεών τους διενεργείται στην περίοδο κατά την οποία οι σχετικές κρατικές επιχορηγήσεις έχουν καταστεί οριστικές και έχουν εγκριθεί από την αρµόδια αρχή. 2.8 Κόστος παροχών προς το προσωπικό λόγω συνταξιοδότησης Οι παροχές µετά τη λήξη της απασχόλησης περιλαµβάνουν εφάπαξ αποζηµιώσεις συνταξιοδότησης, συντάξεις και άλλες παροχές που καταβάλλονται στους εργαζόµενους µετά την λήξη της απασχόλησης ως αντάλλαγµα της υπηρεσίας 33 Ετήσια Οικονοµική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2019 τους. Οι υποχρεώσεις του Οµίλου για παροχές συνταξιοδότησης αφορούν τόσο προγράµµατα καθορισµένων εισφορών όσο και προγράµµατα καθορισµένων παροχών. Το δεδουλευµένο κόστος των προγραµµάτων καθορισµένων εισφορών καταχωρείται ως έξοδο στην περίοδο που αφορά. Πρόγραµµα καθορισµένων εισφορών Τα προγράµµατα καθορισµένων εισφορών αφορούν την καταβολή εισφορών σε Ασφαλιστικούς Φορείς (π.χ. Ίδρυµα Κοινωνικών Ασφαλίσεων), µε αποτέλεσµα να µην ανακύπτει νοµική υποχρέωση του Οµίλου σε περίπτωση που το Κρατικό Ταµείο αδυνατεί να καταβάλλει σύνταξη στον ασφαλιζόµενο. Η υποχρέωση του εργοδότη περιορίζεται στην καταβολή των εργοδοτικών εισφορών στα Ταµεία. Η πληρωτέα εισφορά από τον Όµιλο σε ένα πρόγραµµα καθορισµένων εισφορών, αναγνωρίζεται ως υποχρέωση µετά και την αφαίρεση της εισφοράς που καταβλήθηκε, ενώ οι δεδουλευµένες εισφορές αναγνωρίζονται ως έξοδο στα αποτελέσµατα της χρήσης. Πρόγραµµα καθορισµένων παροχών Σύµφωνα µε τον Ν.2112/20 και 4093/2012 ο Όµιλος καταβάλλει στους εργαζόµενους αποζηµιώσεις επί απόλυσης ή αποχώρησης λόγω συνταξιοδότησης. Το ύψος των καταβαλλόµενων ποσών αποζηµίωσης εξαρτάται από τα έτη προϋπηρεσίας, το ύψος των αποδοχών και τον τρόπο αποµάκρυνσης από την υπηρεσία (απόλυση ή συνταξιοδότηση). Η θεµελίωση δικαιώµατος συµµετοχής σε αυτά τα προγράµµατα, βασίζεται συνήθως στα χρόνια προϋπηρεσίας του υπαλλήλου µέχρι την συνταξιοδότηση του. Η υποχρέωση που αναγνωρίζεται στην Κατάσταση Οικονοµικής Θέσης για τα προγράµµατα καθορισµένων παροχών αποτελεί την παρούσα αξία της υποχρέωσης για την καθορισµένη παροχή µείον τις µεταβολές που προκύπτουν από οποιοδήποτε αναλογιστικό κέρδος ή ζηµία και το κόστος της προϋπηρεσίας. Η δέσµευση της καθορισµένης παροχής υπολογίζεται ετησίως από ανεξάρτητο αναλογιστή µε τη χρήση της µεθόδου της προβεβληµένης πιστωτικής µονάδος (projected unit credit method). Ο υπολογισµός λαµβάνει υπόψη διάφορες παραµέτρους, όπως η ηλικία, τα έτη προϋπηρεσίας, ο µισθός, συγκεκριµένες υποχρεώσεις για καταβλητέες παροχές. Οι προβλέψεις που αφορούν τη χρήση περιλαµβάνονται στο κόστος προσωπικού και συνίστανται από το τρέχον και παρελθόν κόστος υπηρεσίας, το σχετικό χρηµατοοικονοµικό κόστος και τις όποιες πιθανές πρόσθετες επιβαρύνσεις. Τα αναλογιστικά κέρδη και οι ζηµίες που προκύπτουν από τις προσαρµογές µε βάση τα ιστορικά δεδοµένα αναγνωρίζονται στο σύνολο τους στην κατάσταση λοιπών συνολικών εσόδων. γ) Παροχές τερµατισµού της απασχόλησης Οι παροχές λόγω λήξης της εργασιακής σχέσης καταβάλλονται όταν οι εργαζόµενοι αποχωρούν πριν την ηµεροµηνία συνταξιοδοτήσεως. Ο Όµιλος καταχωρεί αυτές τις παροχές όταν δεσµεύεται, είτε όταν τερµατίζει την απασχόληση υπαρχόντων εργαζοµένων σύµφωνα µε ένα λεπτοµερές πρόγραµµα για το οποίο δεν υπάρχει πιθανότητα απόσυρσης, είτε όταν προσφέρει αυτές τις παροχές ως κίνητρο για εθελουσία αποχώρηση. Όταν οι παροχές αυτές καθίστανται πληρωτέες σε περιόδους πέραν των 12 µηνών από την ηµεροµηνία των Χρηµατοοικονοµικών καταστάσεων, προεξοφλούνται. 2.9 Φορολογία Το έξοδο του φόρου αντιπροσωπεύει το άθροισµα του τρέχοντος πληρωτέου φόρου και του αναβαλλόµενου φόρου, πλέον τυχόν πρόσθετου φόρου από φορολογικό έλεγχο προηγούµενων χρήσεων. Η επιβάρυνση του φόρου της τρέχουσας χρήσης βασίζεται στο φορολογητέο κέρδος της χρήσης. Το φορολογητέο κέρδος διαφέρει από το καθαρό λογιστικό κέρδος που εµφανίζεται στα αποτελέσµατα διότι αποκλείει έσοδα ή έξοδα που φορολογούνται ή εξαιρούνται από τον φόρο σε άλλες χρήσεις και επιπλέον αποκλείει στοιχεία που ποτέ δεν φορολογούνται ή δεν εκπίπτουν φορολογικά. Ο φόρος υπολογίζεται σύµφωνα µε τους ισχύοντες φορολογικούς συντελεστές ή αυτούς που ουσιαστικά έχουν θεσπιστεί κατά την ηµεροµηνία της Κατάστασης Οικονοµικής Θέσης. Αναβαλλόµενη φορολογία αναγνωρίζεται σε διαφορές µεταξύ της λογιστικής αξίας των περιουσιακών στοιχείων και των υποχρεώσεων στις χρηµατοοικονοµικές καταστάσεις και των αντίστοιχων φορολογικών βάσεων των χρησιµοποιούµενων για τον υπολογισµό των φορολογητέων κερδών και λογιστικοποιείται µε την χρήση της µεθόδου της υποχρέωσης στην Κατάσταση Οικονοµικής Θέσης. Οι υποχρεώσεις από αναβαλλόµενη φορολογία αναγνωρίζονται για όλες τις φορολογικές 34 Ετήσια Οικονοµική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2019 προσωρινές διαφορές, ενώ οι απαιτήσεις από αναβαλλόµενη φορολογία αναγνωρίζονται στην έκταση που είναι πιθανό ότι φορολογητέα κέρδη θα είναι διαθέσιµα έναντι των οποίων εκπεστέες προσωρινές διαφορές θα µπορούν να χρησιµοποιηθούν. Τέτοιες απαιτήσεις και υποχρεώσεις δεν αναγνωρίζονται αν οι προσωρινές διαφορές προκύπτουν από υπεραξία ή από την αρχική αναγνώριση (εκτός από µία συνένωση επιχειρήσεων) περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων, από συναλλαγές που δεν επηρεάζουν ούτε τα φορολογητέα ούτε τα λογιστικά κέρδη. Υποχρεώσεις από αναβαλλόµενη φορολογία αναγνωρίζονται για προσωρινές φορολογικές διαφορές που προκύπτουν από επενδύσεις σε θυγατρικές και συνδεµένες επιχειρήσεις, και συµφέροντα σε κοινοπραξίες µε εξαίρεση τις περιπτώσεις όπου ο Όµιλος µπορεί να ελέγξει την αντιστροφή των προσωρινών διαφορών και είναι πιθανό ότι οι διαφορές αυτές δεν θα αντιστραφούν στο προβλεπόµενο µέλλον. Απαιτήσεις από αναβαλλόµενη φορολογία αναγνωρίζονται για προσωρινές φορολογικές διαφορές που προκύπτουν από επενδύσεις και συµφέροντα µόνο στην έκταση που είναι πιθανό να υπάρχουν επαρκή φορολογητέα κέρδη έναντι των οποίων θα χρησιµοποιηθούν τα οφέλη των προσωρινών φορολογικών διαφορών και αναµένεται ότι αυτές θα αντιστραφούν στο προβλεπόµενο µέλλον. Η λογιστική αξία της απαίτησης από αναβαλλόµενη φορολογία εξετάζεται κάθε ηµεροµηνία σύνταξης της Κατάστασης Οικονοµικής Θέσης και µειώνεται στην έκταση που δεν είναι πλέον πιθανό ότι θα υπάρχουν επαρκή φορολογητέα κέρδη που θα επιτρέψουν την ανάκτηση αυτού του περιουσιακού στοιχείου εξ’ ολοκλήρου ή εν µέρει. Η αναβαλλόµενη φορολογία υπολογίζεται σύµφωνα µε τους φορολογικούς συντελεστές που αναµένεται να βρίσκονται σε ισχύ την περίοδο που θα ρευστοποιηθεί η απαίτηση ή θα διακανονιστεί η υποχρέωση. Η αναβαλλόµενη φορολογία επιβαρύνει ή ωφελεί τα αποτελέσµατα της χρήσης, µε εξαίρεση τις περιπτώσεις εκείνες που αφορούν εγγραφές κατευθείαν στην καθαρή θέση οπότε και η αναβαλλόµενη φορολογία που τις αφορά λογιστικοποιείται στην καθαρή θέση. Αναβαλλόµενες φορολογικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις συµψηφίζονται όταν υπάρχει ένα νοµικά εκτελεστό δικαίωµα να συµψηφισθούν τρέχουσες φορολογικές απαιτήσεις µε τρέχουσες φορολογικές υποχρεώσεις και όταν αυτές σχετίζονται µε φόρους εισοδήµατος επιβαλλόµενους από την ίδια φορολογική αρχή και επί πλέον ο Όµιλος προτίθεται να διακανονίσει τις τρέχουσες φορολογικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις του σε µία καθαρή βάση. 2.10 Λοιπά άυλα περιουσιακά στοιχεία Λοιπά άυλα περιουσιακά στοιχεία συµπεριλαµβάνεται το λογισµικό του Οµίλου το οποίο εµφανίζεται στο κόστος κτήσεώς του και αποσβένονται µε τον ρυθµό της εκτιµώµενης από τον Όµιλο ωφέλιµης ζωής τους, χρησιµοποιώντας τη σταθερή µέθοδο όσον αφορά το λογισµικό και µε την περίοδο που η Εταιρεία έχει το δικαίωµα εκµετάλλευσης των αντίστοιχων δικαιωµάτων. Η ωφέλιµη ζωή των λοιπών άυλων περιουσιακών στοιχείων εκτιµάται σε 5 - 10 χρόνια. Οι εκτιµώµενες ωφέλιµες ζωές των λοιπών ασώµατων ακινητοποιήσεων, τυχόν υπολειµµατικές τους αξίες και η µέθοδος απόσβεσης επαναξιολογούνται σε τακτά χρονικά διαστήµατα, ώστε τυχόν αλλαγές στις εκτιµήσεις να εφαρµοσθούν σε επόµενες χρήσεις. 2.11 Ενσώµατες ακινητοποιήσεις Τα γήπεδα και τα κτίρια που κατέχονται µε σκοπό τη χρήση τους στην παραγωγή ή διάθεση αγαθών και υπηρεσιών ή για διοικητικούς σκοπούς εµφανίζονται στην Κατάσταση Οικονοµικής Θέσης στο κόστος µείον τις αναλογούσες συσσωρευµένες αποσβέσεις. Τα ακίνητα υπό κατασκευή που προορίζονται για την παραγωγή, την ενοικίαση, για διοικητικούς ή άλλους σκοπούς ακόµη και µη προκαθορισµένους, παρουσιάζονται στο κόστος τους µειωµένα µε τα ποσά που αναγνωρίζονται ως ζηµία από αποµείωση της αξίας τους. Το κόστος περιλαµβάνει αµοιβές επαγγελµατιών και για τις ακινητοποιήσεις που ικανοποιούν τα απαραίτητα κριτήρια το κεφαλαιοποιηµένο κόστος δανεισµού, σύµφωνα µε τις λογιστικές αρχές που ακολουθεί ο Όµιλος. Η απόσβεση των στοιχείων αυτών, όπως και των άλλων ακινητοποιήσεων, αρχίζει όταν τα περιουσιακά αυτά στοιχεία είναι έτοιµα για την προτιθέµενη χρήση τους. Έπιπλα και εξοπλισµός εµφανίζονται στο κόστος τους µειωµένα κατά το ποσό των συσσωρευµένων αποσβέσεων και την αναγνωρισµένη ζηµία από αποµείωση της αξίας τους. 35 Ετήσια Οικονοµική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2019 Οι ενσώµατες ακινητοποιήσεις που κατέχονται µε µισθώσεις αποσβένονται µε βάση την εκτιµώµενη ωφέλιµη ζωή τους, δηλαδή στην ίδια βάση όπως και τα πάγια ιδιόκτητα περιουσιακά στοιχεία του Οµίλου και αν αυτή είναι µικρότερη στην περίοδο που ορίζει το µισθωτήριο συµβόλαιο. Οι αποσβέσεις λογίζονται στα αποτελέσµατα έτσι ώστε να µειώνουν το κόστος ή την αξία αποτίµησης των παγίων περιουσιακών στοιχείων, εκτός από την γη και τις ακινητοποιήσεις υπό κατασκευή, κατά την διάρκεια της εκτιµώµενης ωφέλιµης ζωής των παγίων, χρησιµοποιώντας τη σταθερή µέθοδο: Βιοµηχανικά κτίρια Λοιπά κτίρια Μηχανήµατα και µηχανολογικός εξοπλισµός Λοιπές εγκαταστάσεις και εξοπλισµός Έπιπλα και λοιπός εξοπλισµός Μεταφορικά µέσα 33 40 15-20 6,7 5 8 Οι εκτιµώµενες ωφέλιµες ζωές των παγίων, οι υπολειµµατικές τους αξίες και η µέθοδος απόσβεσης επαναξιολογούνται σε τακτά χρονικά διαστήµατα, ώστε τυχόν αλλαγές στις εκτιµήσεις να εφαρµοσθούν σε επόµενες χρήσεις. Το κέρδος ή η ζηµία που προκύπτει από την πώληση ή την απόσυρση ενός περιουσιακού στοιχείου καθορίζεται ως η διαφορά µεταξύ των εσόδων από την πώληση και της αντίστοιχης αναπόσβεστης αξίας του και µεταφέρεται στα αποτελέσµατα της χρήσης. 2.12 Αποµείωση αξίας ενσώµατων και λοιπών άυλων ακινητοποιήσεων εκτός από υπεραξία Σε κάθε ηµεροµηνία αναφοράς, ο Όµιλος εξετάζει τη λογιστική αξία των ενσώµατων και λοιπών άυλων ακινητοποιήσεων για να προσδιορίσει αν υπάρχει ένδειξη ότι αυτά τα περιουσιακά στοιχεία έχουν υποστεί ζηµία αποµείωσης. Αν οποιαδήποτε τέτοια ένδειξη υπάρχει, το ανακτήσιµο ποσό του περιουσιακού στοιχείου εκτιµάται για να καθορισθεί ο βαθµός της ζηµίας αποµείωσης (αν υπάρχει). Όταν δεν είναι δυνατό να εκτιµηθεί η ανακτήσιµη αξία ενός επί µέρους περιουσιακού στοιχείου, ο Όµιλος εκτιµά την ανακτήσιµη αξία της µονάδας δηµιουργίας ταµιακών ροών στην οποία το περιουσιακό στοιχείο ανήκει. Το ανακτήσιµο ποσό είναι το µεγαλύτερο µεταξύ της εύλογης αξίας µειωµένης κατά τα έξοδα πώλησης και της αξίας χρήσης του. Για τον υπολογισµό της αξίας χρήσης (του περιουσιακού στοιχείου), οι εκτιµώµενες µελλοντικές ταµιακές ροές προεξοφλούνται στη παρούσα αξία τους χρησιµοποιώντας ένα προ-φόρου προεξοφλητικό επιτόκιο που αντανακλά τις παρούσες εκτιµήσεις της αγοράς για τη διαχρονική αξία του χρήµατος και τους κινδύνους που σχετίζονται µε το περιουσιακό στοιχείο. Αν το ανακτήσιµο ποσό ενός περιουσιακού στοιχείου (ή µιας µονάδας δηµιουργίας ταµιακών ροών) εκτιµάται ότι είναι µικρότερο από τη λογιστική αξία του, η λογιστική αξία του περιουσιακού στοιχείου (µονάδας δηµιουργίας ταµιακών ροών) µειώνεται µέχρι το ανακτήσιµο ποσό αυτού. Μια ζηµία αποµείωσης αναγνωρίζεται αµέσως στα αποτελέσµατα, εκτός αν το σχετιζόµενο περιουσιακό στοιχείο µεταφέρεται σε ένα αναπροσαρµοσµένο ποσό, οπότε στην περίπτωση αυτή η ζηµία αποµείωσης αντιµετωπίζεται ως µείωση στο ποσό της αναπροσαρµογής. Όταν, µεταγενέστερα, µία ζηµία αποµείωσης αναστραφεί, η λογιστική αξία του περιουσιακού στοιχείου (της µονάδας δηµιουργίας ταµιακών ροών) αυξάνεται µέχρι την αναθεωρηµένη εκτιµώµενη ανακτήσιµη αξία του, έτσι ώστε η αυξηµένη λογιστική αξία να µην υπερβαίνει τη λογιστική αξία που θα είχε προσδιορισθεί αν δεν είχε αναγνωρισθεί καµία ζηµία αποµείωσης της αξίας του περιουσιακού στοιχείου (µονάδας δηµιουργίας ταµιακών ροών) στα προηγούµενα έτη. Η αναστροφή της ζηµίας αποµείωσης αναγνωρίζεται αµέσως στα αποτελέσµατα, εκτός αν το σχετιζόµενο περιουσιακό στοιχείο µεταφέρεται σε αναπροσαρµοσµένη αξία, οπότε στην περίπτωση αυτή η αναστροφή της ζηµίας αποµείωσης αντιµετωπίζεται ως αύξηση αναπροσαρµογής. 2.13 Επενδυτικά ακίνητα Τα επενδυτικά ακίνητα επιµετρούνται αρχικά στο κόστος, συµπεριλαµβανοµένων των εξόδων συναλλαγής. Η λογιστική αξία συµπεριλαµβάνει το κόστος αντικατάστασης µέρους υφιστάµενου επενδυτικού ακινήτου κατά το χρόνο που το κόστος αυτό πραγµατοποιείται εφόσον τα κριτήρια αναγνώρισης πληρούνται. Δεν περιλαµβάνει το κόστος της 36 Ετήσια Οικονοµική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2019 καθηµερινής συντήρησης ενός ακινήτου. Μετά την αρχική αναγνώριση, οι επενδύσεις σε ακίνητα απεικονίζονται σε εύλογη αξία, που αντικατοπτρίζει τις συνθήκες της αγοράς κατά την ηµεροµηνία του ισολογισµού. Τα κέρδη ή ζηµίες που προκύπτουν από µεταβολές στην εύλογη αξία των επενδύσεων σε ακίνητα που περιλαµβάνονται στο κέρδος ή ζηµία στο έτος που προκύπτουν. Τα επενδυτικά ακίνητα διαγράφονται όταν είτε έχουν πωληθεί ή όταν το ακίνητο αποσύρεται µονίµως από τη χρήση και δεν αναµένονται µελλοντικά οικονοµικά οφέλη από τη διάθεσή του. Τα κέρδη ή ζηµίες από την απόσυρση ή πώληση των επενδυτικών ακινήτων αναγνωρίζονται ως κέρδος ή ζηµία κατά την περίοδο της απόσυρσης ή της πώλησης. Μεταφορές από ή προς επενδυτικά ακίνητα γίνονται µόνο όταν υπάρχει µεταβολή στη χρήση. Για τη µεταφορά από επενδυτικά ακίνητα σε ιδιοχρησιµοποιούµενα ακίνητα, το τεκµαρτό κόστος για µεταγενέστερη λογιστική είναι η εύλογη αξία κατά την ηµεροµηνία της µεταβολής της χρήσης. Αν ιδιοχρησιµοποιούµενα ακίνητα γίνονται επενδυτικά ακίνητα ο Όµιλος απεικονίζει το ακίνητο σύµφωνα µε τη λογιστική αρχή για τις ενσώµατες ακινητοποιήσεις µέχρι έως την ηµεροµηνία µεταβολής της χρήσης. 2.14 Βιολογικά περιουσιακά στοιχεία. Τα βιολογικά περιουσιακά στοιχεία περιλαµβάνουν γαλακτοπαραγωγά ζώα (αγελάδες και µοσχάρια) τα οποία επιµετρώνται στην εύλογη αξία τους µείον το εκτιµώµενο κόστος πώλησης. Η εύλογη αξία των ζώων καθορίζεται βάσει της αγοραίας αξίας τους, παρόµοιας ηλικίας, εκτροφής και παρόµοιων γενετικών χαρακτηριστικών η οποία λαµβάνει υπόψη και τυχόν δικαιώµατα επιδότησης παραγωγής γάλακτος. Το κέρδος ή η ζηµία από την επιµέτρηση των στοιχείων αυτών στην εύλογη αξία τους µείον το εκτιµώµενο κόστος πώλησης, αναγνωρίζεται στην κατάσταση αποτελεσµάτων. 2.15 Αποθέµατα Τα αποθέµατα παρουσιάζονται στη χαµηλότερη µεταξύ της αξίας κτήσης τους και της καθαρής ρευστοποιήσιµης αξίας τους. Το κόστος συµπεριλαµβάνει τα άµεσα υλικά και, όπου συντρέχει περίπτωση, τα άµεσα εργατικά κόστη και τα αναλογούντα γενικά βιοµηχανικά έξοδα που πραγµατοποιούνται προκειµένου να φέρουν τα αποθέµατα στην παρούσα τους θέση και κατάσταση. Το κόστος υπολογίζεται χρησιµοποιώντας τη µέθοδο του σταθµισµένου µέσου όρου. Η καθαρή ρευστοποιήσιµη αξία αντιπροσωπεύει την εκτιµώµενη αξία πώλησης µειωµένη µε όλα τα εκτιµώµενα κόστη ολοκλήρωσης και τα έξοδα πώλησης, προβολής διάθεσης και διανοµής που θα πραγµατοποιηθούν. 2.16 Χρηµατοοικονοµικά µέσα Τα χρηµατοοικονοµικά περιουσιακά στοιχεία και οι χρηµατοοικονοµικές υποχρεώσεις καταχωρούνται στην Κατάσταση Οικονοµικής Θέσης του Οµίλου, από τη στιγµή που ο Όµιλος καθίσταται ένα µέρος εκ των συµβαλλοµένων του χρηµατοοικονοµικού µέσου. Εµπορικές απαιτήσεις Οι εµπορικές απαιτήσεις είναι υπόλοιπα οφειλόµενα από τους πελάτες για την πώληση αγαθών ή την παροχή υπηρεσιών σε αυτούς από τη συνήθη δραστηριότητα του Οµίλου. Εάν η είσπραξη των υπολοίπων αυτών αναµένεται να πραγµατοποιηθεί εντός ενός έτους ή και λιγότερο (ή και περισσότερο εάν αποτελεί το γεγονός αυτό µέρος του κανονικού λειτουργικού κύκλου της επιχειρηµατικής δραστηριότητας), τότε οι απαιτήσεις ταξινοµούνται ως κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία. Εάν όχι, τότε ταξινοµούνται ως µη κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία. Οι εµπορικές απαιτήσεις αναγνωρίζονται αρχικά στην εύλογη αξία και ύστερα αποτιµώνται στο αναπόσβεστο κόστος, χρησιµοποιώντας τη µέθοδο του πραγµατικού επιτοκίου, αφαιρουµένων και των ζηµιών αποµείωσης. Λοιποί συµµετοχικοί τίτλοι Συµµετοχικοί τίτλοι στην εύλογη αξία µέσω της κατάστασης συνολικού εισοδήµατος, χωρίς µεταφορά των κερδών ή ζηµιών στην κατάσταση αποτελεσµάτων χρήσης κατά την από-αναγνώρισή τους. Στην κατηγορία αυτή περιλαµβάνονται µόνο οι συµµετοχικοί τίτλοι, τους οποίους ο Όµιλος (ή η Εταιρεία) έχει την πρόθεση να διακρατήσει στο προβλεπόµενο µέλλον και έχει αµετάκλητα αποφασίσει να τους ταξινοµεί κατά τον τρόπο αυτό στην αρχική αναγνώρισή τους ή στη µεταβίβαση στο ΔΧΠΑ9. Οι συµµετοχικοί τίτλοι στην εύλογη αξία µέσω της κατάστασης συνολικού εισοδήµατος δεν υπόκεινται σε αποµείωση. Μερίσµατα από τέτοιες επενδύσεις συνεχίζουν να αναγνωρίζονται στην κατάσταση αποτελεσµάτων, εκτός αν αντιπροσωπεύουν ανάκτηση µέρους του κόστους της επένδυσης. 37 Ετήσια Οικονοµική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2019 Οι εύλογες αξίες των χρηµατοοικονοµικών περιουσιακών στοιχείων που είναι διαπραγµατεύσιµα σε ενεργή αγορά προσδιορίζονται από τις τρέχουσες τιµές τους. Για τα µη διαπραγµατεύσιµα στοιχεία οι εύλογες αξίες προσδιορίζονται µε τη χρήση τεχνικών αποτίµησης, όπως ανάλυση πρόσφατων συναλλαγών, συγκρίσιµων στοιχείων που διαπραγµατεύονται και προεξόφληση ταµιακών ροών. Οι µη διαπραγµατεύσιµοι σε ενεργή αγορά συµµετοχικοί τίτλοι που έχουν ταξινοµηθεί στην κατηγορία «Λοιποί συµµετοχικοί τίτλοι» και των οποίων η εύλογη αξία δεν είναι δυνατόν να επιµετρηθεί µε αξιοπιστία, αποτιµώνται στο κόστος κτήσης τους. Τα «Δάνεια και οι απαιτήσεις» και οι «Διακρατούµενες ως τη λήξη επενδύσεις», µεταγενέστερα αποτιµώνται στο αναπόσβεστο κόστος µε τη χρήση του πραγµατικού επιτοκίου. Αποµείωση χρηµατοοικονοµικών µέσων Ο Όµιλος και η Εταιρία αναγνωρίζουν προβλέψεις αποµείωσης για αναµενόµενες πιστωτικές ζηµίες για όλα τα χρηµατοοικονοµικά περιουσιακά στοιχεία, εκτός αυτών που επιµετρώνται στην εύλογη αξία µέσω αποτελεσµάτων χρήσης. Οι αναµενόµενες πιστωτικές ζηµίες βασίζονται στη διαφορά µεταξύ των συµβατικών ταµιακών ροών και όλων των ταµιακών ροών που ο Όµιλος (ή η Εταιρεία) αναµένει να λάβει. Η διαφορά προεξοφλείται χρησιµοποιώντας µια εκτίµηση του αρχικού πραγµατικού επιτοκίου του χρηµατοοικονοµικού περιουσιακού στοιχείου. Για τα συµβατικά περιουσιακά στοιχεία, τις εµπορικές απαιτήσεις και τις απαιτήσεις από µισθώσεις, ο Όµιλος και η Εταιρεία εφάρµοσαν την απλοποιηµένη προσέγγιση του προτύπου και υπολόγισαν τις αναµενόµενες πιστωτικές ζηµίες µε βάση τις αναµενόµενες πιστωτικές ζηµίες για όλη τη διάρκεια ζωής των στοιχείων αυτών. Για τα υπόλοιπα χρηµατοοικονοµικά περιουσιακά στοιχεία, οι αναµενόµενες πιστωτικές ζηµίες υπολογίζονται µε βάση τις ζηµίες των επόµενων 12 µηνών. Οι αναµενόµενες πιστωτικές ζηµίες των επόµενων 12 µηνών είναι ένα µέρος των αναµενόµενων πιστωτικών ζηµιών για όλη τη διάρκεια ζωής των χρηµατοοικονοµικών περιουσιακών στοιχείων, που προκύπτει από τη πιθανότητα αθέτησης πληρωµής ενός στοιχείου εντός των επόµενων 12 µηνών από την ηµέρα αναφοράς. Πάντως, όταν υπάρχει σηµαντική αύξηση του πιστωτικού κινδύνου από την αρχική αναγνώριση, η πρόβλεψη αποµείωσης θα βασίζεται στις αναµενόµενες πιστωτικές ζηµίες όλης της διάρκειας ζωής του στοιχείου. Συµψηφισµός απαιτήσεων - υποχρεώσεων Ο συµψηφισµός χρηµατοοικονοµικών περιουσιακών στοιχείων µε υποχρεώσεις και η απεικόνιση του καθαρού ποσού στην Κατάσταση Οικονοµικής Θέσης πραγµατοποιείται µόνο εφόσον υπάρχει νόµιµο εκτελεστέο δικαίωµα για συµψηφισµό και υπάρχει πρόθεση για διακανονισµό του καθαρού ποσού που προκύπτει από τον συµψηφισµό ή για ταυτόχρονο διακανονισµό. Το νοµικά εκτελεστό δικαίωµα δεν πρέπει να εξαρτάται από µελλοντικά γεγονότα και πρέπει να ασκείται κατά τη συνήθη πορεία των εργασιών καθώς και σε περιπτώσεις αθέτησης των υποχρεώσεων, αφερεγγυότητας ή πτώχευσης της εταιρίας ή του αντισυµβαλλόµενου. 2.17 Ταµιακά διαθέσιµα και ισοδύναµα Τα ταµιακά διαθέσιµα και ισοδύναµα του Οµίλου περιλαµβάνουν κυρίως µετρητά και καταθέσεις όψεως λήξης έως 90 ηµέρες. 2.18 Δάνεια Τα έντοκα τραπεζικά δάνεια και οι υπεραναλήψεις καταχωρούνται µε τα αντίστοιχα ποσά των σχετικών αναλήψεων µειωµένα κατά τα άµεσα έξοδα έκδοσης τους. Τα χρηµατοοικονοµικά έξοδα, συµπεριλαµβανοµένων και των πληρωτέων επιβραβεύσεων (premium) κατά την εξόφληση ή επαναγορά και τα άµεσα έξοδα έκδοσης λογιστικοποιούνται σε δεδουλευµένη βάση στα αποτελέσµατα χρησιµοποιώντας τη µέθοδο του πραγµατικού επιτοκίου και προστίθενται στο αναπόσβεστο λογιστικό υπόλοιπο του σχετικού δανείου ή υπερανάληψης, στην έκταση που δεν διακανονίζονται στην χρήση που προκύπτουν. 2.19 Υποχρεώσεις Οι υποχρεώσεις από εµπορικές δραστηριότητες είναι άτοκες και εµφανίζονται στην ονοµαστική τους αξία. 38 Ετήσια Οικονοµική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2019 2.20 Προβλέψεις Οι προβλέψεις είναι υποχρεώσεις αβέβαιου χρόνου ή ποσού. Η αναγνώριση των προβλέψεων γίνεται όταν υπάρχει µία παρούσα νοµική ή τεκµαιρόµενη δέσµευση ως αποτέλεσµα παρελθοντικών γεγονότων, είναι πιθανό να απαιτηθεί µια εκροή πόρων για τον διακανονισµό της δέσµευσης και το απαιτούµενο ποσό µπορεί να εκτιµηθεί αξιόπιστα. Όταν ο Όµιλος αναµένει να αποζηµιωθεί για µια πρόβλεψη, π.χ. από ένα ασφαλιστικό συµβόλαιο, και υπάρχει κατ’ ουσία βεβαιότητα για την είσπραξή της αποζηµίωσης, τότε η συγκεκριµένη αποζηµίωση καταχωρείται ως ξεχωριστή απαίτηση. Η δαπάνη που σχετίζεται µε κάθε πρόβλεψη παρουσιάζεται στη κατάσταση αποτελεσµάτων, καθαρή από κάθε αποζηµίωση. Προβλέψεις δεν αναγνωρίζονται για µελλοντικές λειτουργικές ζηµίες. Ο Όµιλος δηµιουργεί πρόβλεψη για επαχθείς συµβάσεις όταν η οικονοµική ωφέλεια που αναµένεται να προκύψει από αυτές τις συµβάσεις, είναι µικρότερη από τα αναπόφευκτα έξοδα συµµόρφωσης προς τις συµβατικές υποχρεώσεις. Οι προβλέψεις αναδιάρθρωσης περιλαµβάνουν ποινές από πρόωρη λήξη µισθώσεων και πληρωµές τερµατισµού απασχόλησης εργαζοµένων, και καταχωρούνται στην περίοδο εκείνη που δηµιουργείται για τον Όµιλο νοµική ή τεκµαιρόµενη δέσµευση της πληρωµής. Δαπάνες συνδεόµενες µε τις συνήθεις δραστηριότητες του Οµίλου, δε εγγράφονται ως προβλέψεις προκαταβολικά. Όταν η επίδραση του χρόνου στην αξία του χρήµατος είναι σηµαντική, οι προβλέψεις επιµετρώνται στην παρούσα αξία των δαπανών που αναµένεται να απαιτηθούν για τον διακανονισµό της υποχρέωσης, χρησιµοποιώντας ως επιτόκιο προεξόφλησης ένα προ-φόρου επιτόκιο, που αντανακλά τις τρέχουσες εκτιµήσεις της αγοράς για την διαχρονική αξία του χρήµατος και τους συναφείς µε την υποχρέωση κινδύνους. Η αύξηση της πρόβλεψης από την πάροδο του χρόνου αναγνωρίζεται ως χρηµατοοικονοµικό έξοδο. 2.21 Μετοχικό κεφάλαιο Έξοδα τα οποία πραγµατοποιήθηκαν για την έκδοση µετοχών εµφανίζονται µετά την αφαίρεση του σχετικού φόρου εισοδήµατος, σε µείωση του προϊόντος της έκδοσης. Τα έξοδα τα οποία σχετίζονται µε την έκδοση µετοχών για την απόκτηση επιχειρήσεων περιλαµβάνονται στο κόστος κτήσης της επιχείρησης που αποκτάται. Κατά την απόκτηση ιδίων µετοχών, το καταβληθέν τίµηµα συµπεριλαµβανοµένων και των σχετικών δαπανών, απεικονίζεται µειωτικά των ιδίων κεφαλαίων (αποθεµατικό υπέρ το άρτιο). Οι Ίδιες Μετοχές δεν ενσωµατώνουν δικαιώµατα ψήφου. 3. Επίπτωση από σηµαντικές αλλαγές στην εφαρµογή των λογιστικών πολιτικών & Σηµαντικές λογιστικές εκτιµήσεις και κρίσεις 3.1 Επίπτωση από την υιοθέτηση του ΔΠΧΑ 16 - Μισθώσεις Ο Όµιλος εφάρµοσε για πρώτη φορά το ΔΠΧΑ 16 την 1η Ιανουάριου 2019 χρησιµοποιώντας την τροποποιηµένη αναδροµική προσέγγιση, βάσει της οποίας η αναδροµική́ επίδραση της εφαρµογής του προτύπου καταχωρήθηκε την ηµεροµηνία αυτή. Τα συγκριτικά στοιχειά δεν έχουν επαναδιατυπωθεί. Ο Όµιλος χρησιµοποίησε την εξαίρεση που παρέχεται από το πρότυπο αναφορικά µε τον προσδιορισµό των µισθώσεων. Αυτό πρακτικά σηµαίνει πως εφάρµοσε τις απαιτήσεις του ΔΠΧΑ 16 σε όλες τις συµβάσεις που ήταν σε ισχύ κατά την 1η Ιανουάριου 2019 και είχαν αναγνωρισθεί ως µισθώσεις µε βάσει το ΔΛΠ 17 και την ΕΔΔΠΧΑ 4. Επιπλέον ο Όµιλος χρησιµοποιεί τις εξαιρέσεις του προτύπου για τις µισθώσεις παγίων διάρκειας µικρότερης των 12 µηνών, οι οποίες δεν περιλαµβάνουν δικαιώµατα προαίρεσης αγοράς, καθώς και για τις µισθώσεις παγίων χαµηλής αξίας. Τέλος ο Όµιλος εφαρµόζει ενιαίο προεξοφλητικό επιτόκιο σε κάθε κατηγορία µισθώσεων µε παρόµοια χαρακτηριστικά (όπως µισθώσεις µε αντίστοιχη διάρκεια, για παρόµοια παγία και σε αντίστοιχο οικονοµικό περιβάλλον). Δεν υφίσταται επίδραση της εφαρµογής του ΔΠΧΑ 16 κατά την 1η Ιανουάριου 2019, λόγω ότι δεν υπάρχουν µισθώσεις που πληρούν τα κριτήρια του ΔΠΧΑ 16. α) Φύση της επίδρασης της εφαρµογής του ΔΠΧΑ 16 Ο Όµιλος έχει συµβάσεις µίσθωσης για κτίρια και µεταφορικά µέσα. Προγενέστερα της υιοθέτησης του ΔΠΧΑ 16, ο Όµιλος ως µισθωτής, ταξινοµούσε τις µισθώσεις είτε ως χρηµατοδοτικές (οπού ο Όµιλος διατηρούσε ουσιαστικά όλους τους κίνδυνους και τα οφέλη της ιδιοκτησίας), είτε ως λειτουργικές. Οι χρηµατοδοτικές µισθώσεις κεφαλαιοποιούνταν µε την έναρξη της µίσθωσης στη χαµηλότερη µεταξύ́ της εύλογης αξίας του πάγιου στοιχειού και της παρούσας αξίας των 39 Ετήσια Οικονοµική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2019 ελαχίστων µισθωµάτων. Κάθε µίσθωµα επιµεριζόταν µεταξύ της υποχρέωσης και των χρηµατοοικονοµικών εξόδων. Το µέρος του κόστους χρηµατοδότησης της µίσθωσης που αντιστοιχούσε σε τόκους αναγνωριζόταν στα αποτελέσµατα χρήσης κατά τη διάρκεια της µίσθωσης, ενώ οι αντίστοιχες υποχρεώσεις από µισθώµατα, απεικονίζονταν στα «Δάνεια». Μισθώσεις οπού ένα σηµαντικό µέρος των κίνδυνων και των οφελών της ιδιοκτησίας διατηρούνταν από τον εκµισθωτή ταξινοµούνταν ως λειτουργικές µισθώσεις και δεν κεφαλαιοποιούνταν, ενώ οι πληρωµές για λειτουργικές µισθώσεις αναγνωρίζονταν στα αποτελέσµατα χρήσης αναλογικά κατά τη διάρκεια της µίσθωσης. Τυχόν προπληρωθέντα µισθώµατα περιλαµβάνονταν στους «Πελάτες και λοιπές απαιτήσεις», ενώ τα δεδουλευµένά µισθώµατα περιλαµβάνονταν στους «Προµηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις». Κατά την υιοθέτηση του ΔΠΧΑ 16, ο Όµιλος εφάρµοσε ένα ενιαίο λογιστικό πλαίσιο για όλες τις µισθώσεις, εκτός από κάποιες εξαιρέσεις για τις µισθώσεις χαµηλής αξίας. Το πρότυπο παρέχει συγκεκριµένες απαιτήσεις µετάβασης καθώς και πρακτικές διευκόλυνσης, οι οποίες εφαρµοστήκαν από τον Όµιλο. o Μισθώσεις που προηγουµένως ταξινοµούνταν ως χρηµατοδοτικές Ο Όµιλος δεν είχε συµβάσεις για µισθώσεις που ήταν ταξινοµηµένες ως χρηµατοδοτικές κατά την 1η Ιανουάριου 2019. o Μισθώσεις που προηγουµένως ταξινοµούνταν ως λειτουργικές Ο Όµιλος αναγνώρισε δικαιώµατα χρήσης παγίων και υποχρεώσεις για τις µισθώσεις αυτές που προηγουµένως ταξινοµούνταν ως λειτουργικές, εκτός από τις µισθώσεις χαµηλής αξίας. Το δικαίωµα χρήσης πάγιου αναγνωρίστηκε ως ίσο µε την υποχρέωση µίσθωσης, προσαρµοσµένο κατά το ποσό τυχόν προπληρωµένου ποσού µίσθωσης που συσχετίζεται µε τη µίσθωση που αναγνωρίστηκε στην κατάσταση οικονοµικής θέσης αµέσως πριν την ηµεροµηνία αρχικής εφαρµογής. Η υποχρέωση µίσθωσης αναγνωρίστηκε ως η παρούσα αξία των υπολειποµένων πληρωµών, προεξοφληµένης µε το κόστος επιπροσθέτου δανεισµού κατά την ηµεροµηνία της αρχικής εφαρµογής. Ο Όµιλος εφάρµοσε τις πρακτικές διευκόλυνσης όπως παρακάτω: - Χρησιµοποίησε ένα ενιαίο προεξοφλητικό επιτόκιο για χαρτοφυλάκια µισθώσεων µε παρόµοια χαρακτηριστικά Αξιολόγησε την ύπαρξη επαχθών συµβάσεων, αµέσως πριν την ηµεροµηνία αρχικής εφαρµογής Εξαίρεσε τις αρχικές άµεσες δαπάνες, από την επιµέτρηση των δικαιωµάτων χρήσης παγίων κατά την ηµεροµηνία αρχικής εφαρµογής Αξιολόγησε, µε βάση την προγενέστερη εµπειρία, τη διάρκεια των µισθώσεων των οποίων η σύµβαση περιλαµβάνει όρο επέκτασης ή λύσης Η επίδραση της εφαρµογής του ΔΠΧΑ 16 στην κατάσταση συνολικών εισοδήµατών, για τη χρήση που έληξε 31 Δεκέµβριου 2019 είναι: Σηµείωση Μείωση στα λειτουργικά έξοδα και στο κόστος πωληθέντων Αποσβέσεις δικαιωµάτων χρήσης παγίων Χρηµατοοικονοµικό κόστος δικαιωµάτων µισθώσεων Σύνολο κόστους µισθώσεων µετά την εφαρµογή του ΔΠΧΑ 16 Καθαρή µείωση στα κέρδη προ φόρων 11 8 Όµιλος Εταιρεία 01/0131/12/2019 01/0131/12/2019 (56.964) (33.811) 53.878 4.938 31.725 3.514 58.816 35.239 1.852 1.428 β) Σύνοψη νεών λογιστικών πολιτικών 40 Ετήσια Οικονοµική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2019 Παρακάτω παρατίθενται οι νέες λογιστικές πολίτικες του Οµίλου κατά την υιοθέτηση του ΔΠΧΑ 16, που ισχύουν από την ηµεροµηνία αρχικής εφαρµογής: – Δικαιώµατα χρήσης παγίων. Ο Όµιλος αναγνωρίζει δικαιώµατα χρήσης παγίων στην έναρξη της µίσθωσης (την ηµεροµηνία που το περιουσιακό στοιχείο είναι διαθέσιµο προς χρήση). Τα δικαιώµατα χρήσης παγίων επιµετρούνται στο κόστος τους, µειωµένο κατά τη συσσωρευµένη απόσβεση και την αποµείωση της αξίας τους και προσαρµοσµένο κατά την επαναµέτρηση των αντίστοιχων υποχρεώσεων µισθώσεων. Το κόστος των δικαιωµάτων χρήσης παγίων συµπεριλαµβάνει το ποσό των υποχρεώσεων µισθώσεων που έχουν αναγνωριστεί, τις αρχικές άµεσα συνδεδεµένες σχετικές δαπάνες και τις πληρωµές µισθώσεων που έγιναν την ή πριν την ηµεροµηνία έναρξης, µειωµένες κατά το ποσό των προσφερόµενων εκπτώσεων ή άλλων κίνητρων. Εκτός των περιπτώσεων οπού είναι σχετικά βέβαιο ότι το µισθωµένο πάγιο θα περιέλθει στην κατοχή του Οµίλου στο τέλος της συµβάσης µίσθωσης, τα αναγνωρισµένα δικαιώµατα χρήσης παγίων αποσβένονται µε τη σταθερή µέθοδο κατά τη µικρότερη διάρκεια µεταξύ της ωφέλιµης ζωής του υποκειµένου πάγιου και των ορών της συµβάσης µίσθωσης. Τα δικαιώµατα χρήσης παγίων υπόκεινται σε έλεγχο αποµείωσης της αξίας τους είτε κάθε ένα ξεχωριστά, είτε ως µονάδα δηµιουργίας ταµιακών ροών. – Υποχρεώσεις µισθώσεων Κατά την έναρξη της µίσθωσης, ο Όµιλος αναγνωρίζει υποχρεώσεις µισθώσεων ίσες µε την παρούσα αξία των µισθωµάτων κατά τη συνολική διάρκεια της σύµβασης µίσθωσης. Οι πληρωµές συµπεριλαµβάνουν τα συµβατικά σταθερά µισθώµατα, µειωµένα κατά το ποσό των προσφερόµενων επιδοτήσεων µεταβλητά µισθώµατα που εξαρτώνται από κάποιον δείκτη, καθώς και ποσά για πληρωµές υπολειµµατικής αξίας που αναµένεται να πληρωθούν. Τα µισθώµατα επίσης περιλαµβάνουν την τιµή εξάσκησης ενός δικαιώµατος αγοράς που είναι σχετικά βέβαιο να εξασκηθεί από τον Όµιλο και πληρωµές κυρώσεων λύσης της µίσθωσης, αν οι όροι συµβάσης δείχνουν µε σχετική βεβαιότητα ότι ο Όµιλος θα εξασκήσει το δικαίωµα για λύση. Τα µεταβλητά µισθώµατα που δεν εξαρτώνται από κάποιον δείκτη, αναγνωρίζονται ως έξοδο στην περίοδο που επέρχεται το γεγονός ή η συνθήκη και γίνεται η πληρωµή. Για να υπολογίσει την παρούσα αξία των πληρωµών, ο Όµιλος χρησιµοποιεί το κόστος επιπροσθέτου δανεισµού κατά την ηµεροµηνία έναρξης της µίσθωσης, εάν το πραγµατικό επιτόκιο δεν προσδιορίζεται ευθέως από τη σύµβαση µίσθωσης. Μεταγενέστερα της έναρξης µίσθωσης, το ποσό των υποχρεώσεων µισθώσεων προσαυξάνεται µε έξοδα τόκων και µειώνεται µε τις πληρωµές µισθωµάτων που πραγµατοποιούνται. Επιπλέον, η λογιστική αξία των υποχρεώσεων µισθώσεων επαναµετράται εάν υπάρξει τροποποίηση συµβάσης ή οποιαδήποτε αλλαγή στη διάρκεια της συµβάσης, στα σταθερά µισθώµατα ή στην απόφαση εξαγοράς του περιουσιακού στοιχείου. Οι επαναµετρήσεις αυτές καταχωρούνται σε µια γραµµή, στη σηµείωση των δικαιωµάτων χρήσης παγίων ως µεταβολές. – Βραχυχρόνιες µισθώσεις και µισθώσεις παγίων χαµηλής αξίας Ο Όµιλος εφαρµόζει την εξαίρεση σχετικά µε τις βραχυχρόνιες µισθώσεις (δηλαδή µισθώσεις διάρκειας µικρότερης ή ίσης των 12 µηνών, από την ηµεροµηνία έναρξης της συµβάσης µίσθωσης, οπού δεν υπάρχει το δικαίωµα αγοράς του περιουσιακού στοιχειού). Επίσης εφαρµόζει την εξαίρεση σχετικά µε τα περιουσιακά στοιχειά χαµηλής αξίας (δηλαδή αξίας µικρότερης των πέντε χιλιάδων ευρώ). Πληρωµές µισθωµάτων για βραχυχρόνιες και χαµηλής αξίας µισθώσεις αναγνωρίζονται ως έξοδα µε τη σταθερή µέθοδο κατά τη διάρκεια της µίσθωσης. – Σηµαντικές εκτιµήσεις στον προσδιορισµό της διάρκειας µισθώσεων µε δικαίωµα ανανέωσης Ο Όµιλος προσδιορίζει τη διάρκεια µίσθωσης ως τη συµβατική διάρκεια µίσθωσης, συµπεριλαµβανοµένης της χρονικής περιόδου που καλύπτεται από α) δικαίωµα επέκτασης της µίσθωσης, εάν είναι σχετικά βέβαιο ότι το δικαίωµα θα εξασκηθεί ή από β) δικαίωµα λύσης της συµβάσης, εάν είναι σχετικά βέβαιο ότι το δικαίωµα δε θα εξασκηθεί. Ο Όµιλος έχει το δικαίωµα για κάποιες µισθώσεις, να επεκτείνει τη διάρκεια της συµβάσης µίσθωσης. Ο Όµιλος αξιολογεί εάν υπάρχει σχετική βεβαιότητα ότι θα εξασκηθεί το δικαίωµα ανανέωσης, λαµβάνοντας υπόψη όλους τους σχετικούς παράγοντες που δηµιουργούν οικονοµικό κίνητρο, να εξασκήσει το δικαίωµα ανανέωσης. Μεταγενέστερα της ηµεροµηνίας έναρξης της µίσθωσης, ο Όµιλος επανεξετάζει τη διάρκεια της µίσθωσης, εάν υπάρξει ένα σηµαντικό γεγονός ή αλλαγή στις συνθήκες που εµπίπτουν στον έλεγχό του και επηρεάζουν την επιλογή εξάσκησης (ή όχι) του δικαιώµατος ανανέωσης (όπως για παράδειγµα µια αλλαγή στην επιχειρηµατική στρατηγική του Οµίλου). 41 Ετήσια Οικονοµική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2019 Κατά το 2019, η Επιτροπή Διερµηνειών των ΔΠΧΑ (η «Επιτροπή») εξέδωσε µια περίληψη των αποφάσεων που λήφθηκαν στις δηµοσιές συνεδριάσεις της για να αποσαφηνίσει τις διερµηνείες του ΔΠΧΑ 16 σχετικά µε τα ακόλουθα θέµατα: – Προσδιορισµός διάρκειας µισθώσεων Η Επιτροπή εξέδωσε απόφαση, σύµφωνα µε την οποία κατά την εκτίµηση της έννοιας της µη σηµαντικής ποινής, κατά την κατάρτιση των ορών µίσθωσης, η ανάλυση δεν πρέπει να καλύπτει µόνο τη χρηµατική ποινή που προβλέπεται στη σύµβαση, αλλά να χρησιµοποιεί µια ευρύτερη οικονοµική εκτίµηση της ποινής έτσι ώστε να περιλαµβάνει όλες τις πιθανές οικονοµικές εκροές που συνδέονται µε την καταγγελία της συµβάσης. Ο Όµιλος εφαρµόζει αυτή την απόφαση και χρησιµοποιεί κρίση για την εκτίµηση της µίσθωσης. Ο Όµιλος λαµβάνει υπόψη όλους τους σχετικούς παράγοντες που δηµιουργούν οικονοµικό κίνητρο για να ασκήσει είτε την ανανέωση είτε τον τερµατισµό. 3.2 Σηµαντικές λογιστικές εκτιµήσεις και κρίσεις Η σύνταξη των Χρηµατοοικονοµικών καταστάσεων προϋποθέτει τη διενέργεια εκτιµήσεων και παραδοχών, που ενδέχεται να επηρεάσουν τα λογιστικά υπόλοιπα των ακινητοποιήσεων και υποχρεώσεων και τις απαιτούµενες γνωστοποιήσεις για ενδεχόµενες απαιτήσεις και υποχρεώσεις όπως επίσης και το ύψος των εσόδων και εξόδων που αναγνωρίστηκαν. Η χρήση επαρκούς πληροφόρησης και η εφαρµογή υποκειµενικής κρίσης αποτελούν αναπόσπαστα στοιχεία για τη διενέργεια εκτιµήσεων σε αποτιµήσεις περιουσιακών στοιχείων, υποχρεώσεις από παροχές στο προσωπικό, αποµείωση αξίας απαιτήσεων, ανοιχτές φορολογικές υποχρεώσεις και εκκρεµείς δικαστικές υποθέσεις. Τα πραγµατικά µελλοντικά αποτελέσµατα ενδέχεται να διαφέρουν από τις ανωτέρω εκτιµήσεις. Οι σηµαντικότερες πηγές αβεβαιότητας στις λογιστικές εκτιµήσεις της Διοίκησης αφορούν κυρίως: 3.2.1 Εύλογη αξία βιολογικών περιουσιακών στοιχείων Η εύλογη αξία των βιολογικών περιουσιακών στοιχείων που βασίζεται στις αγοραίες τιµές προσαρµοσµένες για ζώα ίδιου τύπου και ηλικίας λαµβάνοντας υπόψη και τυχόν επιδοτήσεις παραγωγής γάλακτος ενσωµατωµένες στην κυριότητα του ζώου και τυχόν έξοδα ανάπτυξης του ζώου µέχρι να γίνει παραγωγικό. 3.2.2 Ωφέλιµη ζωή ενσώµατων ακινητοποιήσεων Οι εκτιµώµενες ωφέλιµες ζωές των παγίων, οι υπολειµµατικές τους αξίες και η µέθοδος απόσβεσης επαναξιολογούνται σε τακτά χρονικά διαστήµατα, ώστε τυχόν αλλαγές στις εκτιµήσεις να εφαρµοσθούν σε επόµενες χρήσεις και ενδέχεται να διαφέρουν από τις πραγµατικές λόγω διαφόρων παραγόντων όπως τεχνολογική καινοτοµία, συντήρηση, βαθµός χρησιµοποίησης, µήνες λειτουργίας κλπ. 3.2.3 Φόροι Υπάρχει σχετική αβεβαιότητα όσον αφορά την ερµηνεία των φορολογικών νόµων και τις αλλαγές στη φορολογική νοµοθεσία. Συνεπώς οι διαφορές που προκύπτουν µεταξύ των πραγµατικών αποτελεσµάτων και των παραδοχών που έγιναν, ή οι µελλοντικές µεταβολές σε υποθέσεις και παραδοχές θα µπορούσαν να απαιτήσουν µελλοντικές αναπροσαρµογές στο φόρο εισοδήµατος και το σχετικό έξοδο που ήδη έχει αναγνωριστεί. Ο Όµιλος σχηµατίζει προβλέψεις που βασίζονται σε εύλογες εκτιµήσεις, για τις πιθανές συνέπειες των ελέγχων από τις φορολογικές αρχές των αντίστοιχων χωρών στις οποίες δραστηριοποιείται. Το ύψος των εν λόγω προβλέψεων βασίζεται σε διάφορους παράγοντες, όπως η εµπειρία των προηγούµενων φορολογικών ελέγχων και διάφορες ερµηνείες των φορολογικών ρυθµίσεων. Οι αναβαλλόµενες φορολογικές απαιτήσεις αναγνωρίζονται για όλες τις διαθέσιµες φορολογικές ζηµίες κατά την έκταση που είναι πιθανό ότι φορολογητέα κέρδη θα είναι διαθέσιµα έναντι των οποίων µπορούν να χρησιµοποιηθούν οι ζηµίες αυτές. Σηµαντικές εκτιµήσεις είναι απαραίτητες για τον καθορισµό του ύψους της αναβαλλόµενης φορολογικής απαίτησης που µπορεί να αναγνωριστεί, µε βάση το πιθανό χρονοδιάγραµµα και το ύψος των µελλοντικών φορολογητέων κερδών. Οι ανωτέρω εκτιµήσεις και παραδοχές βασίζονται στην ως τώρα εµπειρία της Διοίκησης και επαναξιολογούνται ώστε να επικαιροποιούνται στις εκάστοτε υφιστάµενες συνθήκες της αγοράς. 3.2.4 Προβλέψεις αναµενόµενων πιστωτικών ζηµιών εµπορικών απαιτήσεων Για τον υπολογισµό των αναµενόµενων πιστωτικών ζηµιών, ο Όµιλος διενεργεί ανάλυση µε βάση το ιστορικό της εισπραξιµότητας των απαιτήσεων αλλά και µε βάση προβλέψεις για τη µελλοντική οικονοµική κατάσταση των πελατών, των συνθηκών της αγοράς αλλά και του ευρύτερου του οικονοµικού περιβάλλοντος. Σε κάθε ηµεροµηνία αναφοράς, γίνεται 42 Ετήσια Οικονοµική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2019 επικαιροποίηση των βασικών παραµέτρων υπολογισµού. Η αξιολόγηση των ιστορικών στοιχείων αλλά και της µελλοντικής οικονοµικής κατάστασης των πελατών εµπεριέχει σηµαντικές εκτιµήσεις. Ως εκ τούτου, το τελικό ύψος των πιστωτικών ζηµιών ενδέχεται να διαφέρει από τον υπολογισµού του ύψους της αθέτησης των υποχρεώσεων των πελατών. 4. Πληροφόρηση κατά λειτουργικό τοµέα Το σύνολο της δραστηριότητας του Οµίλου ανά γεωγραφικό τοµέα βρίσκεται κυρίως στην Ελλάδα, καθώς η Εταιρεία και η θυγατρική που περιλαµβάνεται στην ενοποίηση έχουν έδρα στην Ελλάδα. Για σκοπούς διοικητικής πληροφόρησης, ο Όµιλος είναι διαχωρισµένος στους εξής τοµείς: § § παραγωγή και την πώληση γαλακτοκοµικών προϊόντων και παραγωγή γάλακτος µέσω εκτροφής βιολογικών περιουσιακών στοιχείων (αγελάδων) Οι λογιστικές πολιτικές για τους λειτουργικούς τοµείς είναι ο ίδιες µε αυτές που περιγράφονται στις σηµαντικές λογιστικές πολιτικές των χρηµατοοικονοµικών καταστάσεων. Η Διοίκηση παρακολουθεί τα λειτουργικά αποτελέσµατα των τοµέων χωριστά, προκειµένου να λαµβάνει αποφάσεις, να ανακατανέµει πόρους και να αξιολογεί την απόδοσή τους. Η απόδοση των λειτουργικών τοµέων επιµετράται βάσει του καθαρού αποτελέσµατος µετά και από φόρους εισοδήµατος. Οι διατοµεακές πωλήσεις τιµολογούνται µε τις τιµές που ισχύουν και για τους εκτός οµίλου πελάτες. 4.1 Λειτουργικοί τοµείς 01.01.-31.12.2019 Μητρική Παραγωγή και Πωλήσεις Γαλακτοµικών Προιόντων Πωλήσεις σε εξωτερικούς πελάτες Διατοµεακές πωλήσεις Επίπτωση επιµέτρησης στην εύλογη αξία Λοιπά έσοδα Αποσβέσεις Λοιπά έξοδα Αποτελέσµατα από συγγενείς Χρηµατοοικονοµικά έσοδα Χρεωστικοί τόκοι Κέρδη / (Ζηµίες) προ φόρων Φόρος εισοδήµατος Καθαρή (ζηµία) / κέρδος περιόδου Περιουσιακά στοιχεία τοµέων Υποχρεώσεις των τοµέων 01.01.-31.12.2018 Θυγατρική Εκτροφή Αγελάδων Ενοποιηµένα στοιχεία οικονοµικών καταστάσεων Απαλοιφές Μητρική Παραγωγή και Πωλήσεις Γαλακτοµικών Προιόντων Θυγατρική Εκτροφή Αγελάδων Ενοποιηµένα στοιχεία οικονοµικών καταστάσεων Απαλοιφές 29.208 599 4.272 1.127 (1.725) 33.481 - 30.556 575 1.979 4.430 (5.005) 32.535 - - 166 - 166 - 81 - 81 256 (811) (29.318) (657) (723) 41 (682) 572 (288) (4.735) 43 (107) 1.050 (210) 840 1.725 (1) (1) (1) 828 (1.099) (32.328) (1) 43 (764) 326 (169) 157 180 (1.090) (28.888) (755) 578 (186) 392 483 (316) (5.821) (153) 683 (96) 587 5.005 - 663 (1.406) (29.704) (908) 1.261 (282) 979 32.442 (24.391) 11.977 (5.210) (3.219) 272 41.200 (29.329) 36.375 (27.701) 11.055 (6.032) (3.199) 1.157 44.231 (32.576) 43 Ετήσια Οικονοµική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2019 4.2 Γεωγραφική πληροφόρηση Χώρα Ελλάδα Ελβετία Ολλανδία Κροατία Ουγγαρία Λετονία Ρουµανία Γαλλία Κύπρος Βουλγαρία Πολωνία Σουηδία Τσεχία Σλοβενία Λιθουανία Σλοβακία Μάλτα Μεγάλη Βρετανία Βέλγιο Τουρκία Γερµανία Λοιπές Σύνολο 01.01.-31.12.2019 Περιουσιακά Πωλήσεις στοιχεία 32.578 41.200 184 7 4 25 22 60 330 9 44 118 40 13 21 24 2 33.481 41.200 01.01.-31.12.2018 Περιουσιακά Πωλήσεις στοιχεία 31.704 44.231 209 40 141 13 115 72 41 10 136 54 32.535 44.231 Τα έσοδα από έναν µόνον πελάτη του τοµέα πωλήσεις γαλακτοκοµικών προϊόντων ανέρχονται σε € 15.854 χιλ. (2018: € 18.370 χιλ.) ποσό που αντιστοιχεί στο 47% περίπου (2018: 56%) των συνολικών εσόδων του Οµίλου. Η δραστηριότητα του Οµίλου και της Εταιρείας δεν παρουσιάζει εποχικότητα. 5. Πωλήσεις Όµιλος Προϊόντα Εµπορεύµατα Παροχή υπηρεσιών Πωλήσεις βιολογικών στοιχείων Λοιπές πωλήσεις Εταιρεία 01.01.31.12.2019 01.01.31.12.2018 01.01.31.12.2019 01.01.31.12.2018 28.859 26.885 25.561 26.728 3.759 4.645 3.970 3.964 454 318 543 210 193 199 - 90 252 83 238 33.481 32.535 29.807 31.129 44 Ετήσια Οικονοµική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2019 6. Άλλα έσοδα / έξοδα Όµιλος 01.01.31.12.2019 Αποσβέσεις κρατικών επιχορηγήσεων Κέρδη εκποίησης παγίων Κοινοτικές επιδοτήσεις κτηνοτρόφων Έσοδα ενοικίων Λοιπά 01.01.31.12.2018 374 2 285 88 79 828 222 9 328 90 14 663 Εταιρεία 01.01.01.01.31.12.2019 31.12.2018 242 10 4 256 149 7 10 14 180 7. Λειτουργικά έξοδα 7.1 Έξοδα κατ’ είδος Όµιλος Εταιρεία 01.01.31.12.2019 01.01.31.12.2018 01.01.31.12.2019 01.01.31.12.2018 Παροχές σε εργαζόµενους 2.782 2.462 2.274 2.021 Αποσβέσεις ενσώµατων ακινητοποιήσεων Αποσβέσεις ασώµατων ακινητοποιήσεων 1.395 38 1.368 38 1.085 38 1.052 38 Επισκευές και συντηρήσεις Έξοδα µεταφορών 680 1.705 640 1.830 533 1.652 480 1.769 130 466 140 237 124 457 134 234 2.701 2.926 1.894 2.087 9.897 9.641 8.057 7.815 Διαφηµίσεις Αποµειώσεις επισφαλών απαιτήσεων Λοιπά Οι αµοιβές των ελεγκτών για τη χρήση 2019 α) για τον Έλεγχο των χρηµατοοικονοµικών καταστάσεων: Όµιλος: € 13 χιλ. Εταιρεία: 9 χιλ. β) Φορολογικός έλεγχος: Όµιλος € 10,9 χιλ. Εταιρεία: € 7,7 χιλ. Πέραν των ανωτέρω ελεγκτικών υπηρεσιών, δεν παρέχονται άλλες υπηρεσίες από τους ελεγκτές. 45 Ετήσια Οικονοµική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2019 7.2 Αποσβέσεις και αναλώσεις αποθεµάτων που συµπεριλαµβάνονται στην κατάσταση αποτελεσµάτων Όµιλος Εταιρεία 01.01.31.12.2019 01.01.31.12.2018 01.01.31.12.2019 01.01.31.12.2018 Αποσβέσεις ενσώµατων ακινητοποιήσεων 898 898 588 582 Αναλώσεις αποθεµάτων Περιλαµβάνονται στα έξοδα διοίκησης Αποσβέσεις ενσώµατων ακινητοποιήσεων Περιλαµβάνονται στα έξοδα διάθεσης Αποσβέσεις ενσώµατων ακινητοποιήσεων 22.029 21.461 20.576 22.156 379 369 379 369 118 101 118 101 01.01.31.12.2019 01.01.31.12.2018 01.01.31.12.2019 01.01.31.12.2018 379 251 369 224 379 251 369 224 65 59 65 59 3 - 3 - 67 185 67 264 67 185 67 264 17 10 13 6 967 993 963 989 Περιλαµβάνονται στο κόστος πωλήσεων 7.3 Έξοδα διοίκησης Όµιλος Αποσβέσεις ενσώµατων ακινητοποιήσεων Μισθοί και ηµεροµίσθια Εργοδοτικές εισφορές αµοιβών προσωπικού Πρόβλεψη για αποζηµίωση προσωπικού λόγω εξόδου από την υπηρεσία Επισκευές και συντηρήσεις Λοιπές παροχές τρίτων Λοιπά έξοδα Εταιρεία 7.4 Έξοδα διάθεσης Αποσβέσεις ενσώµατων ακινητοποιήσεων Μισθοί και ηµεροµίσθια Εργοδοτικές εισφορές αµοιβών προσωπικού Πρόβλεψη για αποζηµίωση προσωπικού λόγω εξόδου από την υπηρεσία Αναλώσεις υλικών Έξοδα µεταφορών Επισκευές και συντηρήσεις Λοιπές παροχές τρίτων Προβλέψεις για επισφαλείς απαιτήσεις Έξοδα για διαφήµιση Λοιπά έξοδα Όµιλος 01.01.31.12.2019 118 645 167 01.01.31.12.2018 101 556 148 Εταιρεία 01.01.01.01.31.12.2019 31.12.2018 118 101 645 556 167 148 6 - 6 - 287 1.563 117 439 457 99 13 3.911 342 1.637 106 418 234 79 12 3.633 287 1.563 117 439 457 99 3.898 342 1.637 106 418 234 79 3.621 46 Ετήσια Οικονοµική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2019 8. Χρηµατοοικονοµικά έσοδα / (έξοδα) 8.1 Χρηµατοοικονοµικά έξοδα Όµιλος Εταιρεία 01.01.31.12.2019 01.01.31.12.2018 01.01.31.12.2019 01.01.31.12.2018 64 4 84 - 25 3 32 - Προεξοφλητικοί τόκοι Τόκοι οµολογιακών δανείων Τόκοι βραχυπρόθεσµων δανείων Λοιπά έξοδα τραπεζών Αποτίµηση λοιπού συµµετοχικού τίτλου 62 477 133 23 - 96 521 52 111 45 62 452 97 17 - 96 492 28 106 - Τόκοι επί προβλέψεων για παροχές σε εργαζόµενους 1 764 1 910 1 657 1 755 Τόκοι µακροπρόθεσµων δανείων Τόκοι µισθώσεων 8.2 Χρηµατοοικονοµικά έσοδα Στη χρήση 2015 η θυγατρική εταιρεία αγόρασε χρεόγραφα που αντιστοιχούν σε µετοχές χρηµατοπιστωτικού ιδρύµατος που είναι εισηγµένες στο Ελληνικό Χρηµατιστήριο, αξίας κτήσης € 120 χιλ. (Λοιποί συµµετοχικοί τίτλοι). Από την αποτίµηση των επενδύσεων σε συµµετοχικούς τίτλους µε βάση τη δηµοσιευµένη τιµή αγοράς της 31.12.2019 (προέκυψε κέρδος € 43 χιλ. που καταχωρήθηκε στα χρηµατοοικονοµικά έσοδα της κατάστασης αποτελεσµάτων (31.12.2018: ζηµία € 45 χιλ. που καταχωρήθηκε στα χρηµατοοικονοµικά έξοδα της κατάστασης αποτελεσµάτων). 8.3 Χρηµατοοικονοµικά έξοδα διευθέτησης δανείου Τον Σεπτέµβριο του 2019 η Διοίκηση ήρθε σε συµφωνία µε τον εκκαθαριστή της πρώην Αγροτικής Τράπεζας της Ελλάδος (ΑΤΕ) για την ολοσχερή εξόφληση των µεταξύ τους δανείων. Ειδικότερα στην κλειόµενη χρήση, η Εταιρεία κατέβαλε ποσό € 6.790 χιλ. για την ολοσχερή εξόφληση των ανωτέρω δανείων της πρώην ΑΤΕ, ως εκ τούτου, τα αποτελέσµατα της κλειόµενης χρήσης επιβαρύνθηκαν µε έκτακτο χρηµατοοικονοµικό έξοδο ποσού € 1.541 χιλ. από τον ανωτέρω τραπεζικό διακανονισµό και την ολοσχερή εξόφληση των δανείων στην πρώην ΑΤΕ. 9. Φόρος εισοδήµατος Ο φόρος εισοδήµατος που αναγνωρίστηκε στην κατάσταση αποτελεσµάτων και συνολικών εσόδων του Οµίλου και της Εταιρείας αναλύεται ως ακολούθως: Όµιλος Κατάσταση αποτελεσµάτων χρήσης Τρέχων φόρος εισοδήµατος Φόροι προηγουµένων χρήσεων Αναστροφή πρόβλεψης για χρήσεις που έχει περάσει η περίοδος παραγραφής Αναβαλλόµενος φόρος εισοδήµατος Φόρος εισοδήµατος που έχει αναγνωριστεί στην κατάσταση αποτελεσµάτων χρήσης 01.01.31.12.2019 Εταιρεία 01.01.31.12.2018 01.01.31.12.2019 01.01.31.12.2018 140 130 - (31) - 3 - (112) - (112) - 141 183 71 183 169 282 (41) 186 47 Ετήσια Οικονοµική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2019 9. Φόρος εισοδήµατος (συνέχεια) Όµιλος Εταιρεία 01.01.31.12.2019 01.01.31.12.2018 01.01.31.12.2019 01.01.31.12.2018 Φόρος (έσοδο) / έξοδο επί ζηµιών / κερδών από αποτίµηση διαθέσιµου προς πώληση χρηµατοοικονοµικού στοιχείου - 11 - 11 Φόρος (έσοδο) / έξοδο επί αναλογιστικών ζηµιών / κερδών παροχών προς εργαζοµένους 3 (9) 3 (9) Φόρος εισοδήµατος έξοδο / (έσοδο) που έχει αναγνωριστεί στην κατάσταση λοιπών συνολικών εσόδων 3 2 3 2 Κατάσταση λοιπών συνολικών εσόδων Στον πίνακα που ακολουθεί παρατίθεται συµφωνία µεταξύ του πραγµατικού εξόδου φόρου και των κερδών προ φόρου πολλαπλασιαζόµενα µε τον τρέχοντα συντελεστή φόρου εισοδήµατος (24% για τη χρήση 2019 και 29% για τη χρήση 2018). Όµιλος Εταιρεία 01.01.31.12.2019 01.01.31.12.2018 01.01.31.12.2019 01.01.31.12.2018 Κέρδη προ φόρων 326 1.261 (723) 578 Συντελεστής φόρου εισοδήµατος 24% 29% 24% 29% 78 366 (174) 168 Έξοδο φόρου µε βάση το συντελεστή Προσαρµογές για έξοδα που δεν εκπίπτουν 111 144 117 137 Επίδραση από αλλαγή φορολογικού συντελεστή (45) (119) (9) (10) - (109) - (109) 25 - 25 - 169 282 (41) 186 52% 22% 6% 32% Διαγραφή φορολογικών ζηµιών Πρόβλεψη για ανέλεγκτες χρήσεις Πραγµατικός συντελεστής φόρου εισοδήµατος Η Ελληνική φορολογική νοµοθεσία και οι σχετικές διατάξεις υπόκεινται σε ερµηνείες από τις φορολογικές αρχές και τα διοικητικά δικαστήρια. Οι δηλώσεις φόρου εισοδήµατος κατατίθενται σε ετήσια βάση. Από την οικονοµική χρήση 2011 και έως τη χρήση 2019 οι φορολογικές δηλώσεις υπόκεινται στη διαδικασία έκδοσης Έκθεσης Φορολογικής Συµµόρφωσης (όπως περιγράφεται παρακάτω). Οι φορολογικές ζηµίες, στο βαθµό που αναγνωρίζονται από τις φορολογικές αρχές, µπορούν να χρησιµοποιηθούν για τον συµψηφισµό κερδών των πέντε επόµενων χρήσεων που ακολουθούν τη χρήση στην οποία πραγµατοποιήθηκαν. Σύµφωνα µε τις διατάξεις της Ελληνικής φορολογικής νοµοθεσίας, οι εταιρείες καταβάλλουν κάθε χρόνο προκαταβολή φόρου εισοδήµατος υπολογιζόµενη επί του φόρου εισοδήµατος της τρέχουσας χρήσης. Κατά την εκκαθάριση του φόρου την επόµενη χρήση, τυχόν υπερβάλλον ποσό προκαταβολής επιστρέφεται στην εταιρεία µετά από φορολογικό έλεγχο. 48 Ετήσια Οικονοµική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2019 9. Φόρος εισοδήµατος (συνέχεια) Έκθεση Φορολογικής Συµµόρφωσης Για τη χρήση 2011 και εντεύθεν, οι Ελληνικές Ανώνυµες Εταιρείες και οι Εταιρείες Περιορισµένης Ευθύνης που οι ετήσιες οικονοµικές τους καταστάσεις ελέγχονται υποχρεωτικά, υποχρεούνται να λαµβάνουν «Ετήσιο Πιστοποιητικό» που προβλέπεται στην παρ. 5 του άρθρου 82 του Ν.2238/1994 και αντικαταστάθηκε µε το άρθρο 65Α του Ν. 4174/2013, το οποίο εκδίδεται µετά από φορολογικό έλεγχο που διενεργείται από τον ίδιο Νόµιµο Ελεγκτή ή ελεγκτικό γραφείο που ελέγχει τις ετήσιες χρηµατοοικονοµικές καταστάσεις. Κατόπιν ολοκλήρωσης του φορολογικού ελέγχου, ο Νόµιµος Ελεγκτής ή ελεγκτικό γραφείο εκδίδει στην εταιρεία «Έκθεση Φορολογικής Συµµόρφωσης» και στη συνέχεια ο Νόµιµος Ελεγκτής ή ελεγκτικό γραφείο την υποβάλει ηλεκτρονικά στο Υπουργείο Οικονοµικών το αργότερο εντός δέκα µηνών από την ηµεροµηνία του ισολογισµού της Εταιρείας. Για τη χρήση 2016 και εντεύθεν η λήψη «Έκθεσης Φορολογικής Συµµόρφωσης» από το Νόµιµο Ελεγκτή ή ελεγκτικό γραφείο έχει καταστεί προαιρετική. Η Εταιρεία και η θυγατρική της επέλεξαν τη λήψη της Έκθεσης Φορολογικής Συµµόρφωσης» από το ελεγκτικό γραφείο που έχει αναλάβει τον υποχρεωτικό έλεγχο των χρηµατοοικονοµικών καταστάσεων για τις χρήσεις 2016, 2017, 2018 και 2019. Για την Εταιρεία και τη θυγατρική της, η «Έκθεση Φορολογικής Συµµόρφωσης» για τις οικονοµικές χρήσεις 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017 και 2018 έχει εκδοθεί χωρίς ουσιαστικές προσαρµογές όσον αφορά το έξοδο φόρου και την αντίστοιχη πρόβλεψη φόρου, όπως αυτά αντικατοπτρίζονται στις ετήσιες χρηµατοοικονοµικές καταστάσεις. Για τις εταιρείες του Οµίλου, ο φορολογικός έλεγχος για τη χρήση 2019 ήδη διενεργείται από την KSi Greece IKE. Δεν αναµένεται να υπάρξουν σηµαντικές φορολογικές υποχρεώσεις πέραν από αυτές που καταχωρήθηκαν και που απεικονίζονται στις χρηµατοοικονοµικές καταστάσεις. Δεν υπάρχουν ανέλεγκτες φορολογικά χρήσεις. Στην κλειόµενη χρήση έγινε αναστροφή πρόβλεψης ανέλεγκτων φορολογικά χρήσεων ποσού € 112 χιλ., η οποία είχε σχηµατιστεί κατά τις προηγούµενες χρήσεις και αφορούσε τις χρήσεις 2008 έως 2010 και λόγω παραγραφής των χρήσεων ωφέλησε τα αποτελέσµατα της χρήσης 2019. Αναβαλλόµενη φορολογία Η κίνηση της αναβαλλόµενης φορολογίας του Οµίλου και της Εταιρείας αναλύεται ως εξής: Όµιλος Κατάσταση οικονοµικής θέσης Κατάσταση αποτελεσµάτων 01.01.01.01.31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 Φορολογικές ζηµίες Αποµειώσεις επισφαλών απαιτήσεων Ενσώµατες ακινητοποιήσεις Έξοδα εγκατάστασης Προβλέψεις παροχών εργαζοµέννων Επιχορηγήσεις - - - 129 (719) 1.373 (633) 1.311 (86) 62 10 (12) 12 12 - 9 (17) (229) (27) (300) 10 71 (7) 39 Εύλογη αξία βιολογικών περιουσιακών στοιχείων 736 703 33 (8) Λοιπά (52) (64) 12 14 102 174 Αναβαλλόµενος φόρος (έσοδο) / έξοδο Αναβαλλόµενη φορολογική (απαίτηση) / υποχρέωση µέσω αποτελεσµάτων 1.104 1.002 Αναβαλλόµενη φορολογική (απαίτηση) / υποχρέωση µέσω κατάστασης συνολικών εσόδων (7) (49) Αναβαλλόµενη φορολογική (απαίτηση) / υποχρέωση σύνολο 1.097 * 953 * 49 Ετήσια Οικονοµική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2019 9. Φόρος εισοδήµατος (συνέχεια) Εταιρεία Κατάσταση οικονοµικής θέσης Κατάσταση αποτελεσµάτων 31.12.2019 31.12.2018 01.01.31.12.2019 01.01.31.12.2018 Φορολογικές ζηµίες Αποµειώσεις επισφαλών απαιτήσεων Ενσώµατες ακινητοποιήσεις Έξοδα εγκατάστασης (715) 1.286 1 (630) 1.231 1 (85) 55 - 129 12 (17) 6 Επιχορηγήσεις Προβλέψεις παροχών εργαζοµέννων Λοιπά (204) (17) (32) (269) (27) (58) 65 10 26 34 (7) 7 71 164 Αναβαλλόµενος φόρος (έσοδο) / έξοδο Αναβαλλόµενη φορολογική (απαίτηση) / υποχρέωση µέσω αποτελεσµάτων 319 248 Αναβαλλόµενη φορολογική (απαίτηση) / υποχρέωση µέσω κατάστασης συνολικών εσόδων (9) (12) Αναβαλλόµενη φορολογική (απαίτηση) / υποχρέωση σύνολο 310 236 Όµιλος Εταιρεία Συµφωνία αναβαλλόµενου φόρου 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 Υπόλοιπο 01 Ιανουαρίου που αναγνωρίστηκε µέσω αποτελεσµάτων (απαίτηση) / υποχρέωση 1.002 828 257 93 Υπόλοιπο 01 Ιανουαρίου που αναγνωρίστηκε µέσω κατάστασης συνολικών εσόδων (απαίτηση) / υποχρέωση (49) (40) (21) (23) Φόρος που αναγνωρίστηκε στα αποτελέσµατα της περιόδου χρήσης (απαίτηση) / υποχρέωση 104 174 71 164 Φόρος που αναγνωρίστηκε στα λοιπά συνολικά έσοδα της χρήσης (απαίτηση) / υποχρέωση 3 (9) 3 2 1.060 953 310 236 1.097 1.097 953 953 310 310 236 236 Υπόλοιπο 31 Δεκεµβρίου (απαίτηση) / υποχρέωση * Ο αναβαλλόµενος φόρος απεικονίζονται στην κατάσταση χρηµατοοικονοµικής θέσης ως: * Αναβαλλόµενη φορολογική (απαίτηση) * Αναβαλλόµενη φορολογική υποχρέωση 50 Ετήσια Οικονοµική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2019 10. Κέρδη ανά µετοχή Τα βασικά κέρδη ανά µετοχή υπολογίζονται διαιρώντας το καθαρό κέρδος της χρήσης από συνεχιζόµενες δραστηριότητες που αναλογεί στους µετόχους της µητρικής µε τον µέσο σταθµισµένο αριθµό των κοινών µετοχών κατά την διάρκεια της περιόδου. Μειωµένα κέρδη/(ζηµίες), ανά µετοχή δεν υπολογίζονται διότι δεν συντρέχουν οι σχετικές προϋποθέσεις. Τα σχετικά δεδοµένα έχουν ως εξής: Όµιλος Κέρδος που αναλογεί στους µετόχους της µητρικής Μέσος σταθµισµένος αριθµός κοινών µετοχών κατά την διάρκεια της χρήσεως Εταιρεία 01.01.31.12.2019 01.01.31.12.2018 01.01.31.12.2019 01.01.31.12.2018 157 979 (682) 392 13.673.200 13.673.200 13.673.200 13.673.200 0,0115 0,0716 (0,0499) 0,0287 51 Ετήσια Οικονοµική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2019 11. Ενσώµατες ακινητοποιήσεις Όµιλος 01.01.-31.12.2019 Κόστος κτήσεως 01.01.2019 Γήπεδα Οικόπεδα Σωρευµένες αποσβέσεις 01.01.2019 Αποσβέσεις χρήσεως Αποµειώσεις Πωλήσεις Σωρευµένες αποσβέσεις 31.12.2019 Όµιλος 01.01.-31.12.2018 Κόστος κτήσεως 01.01.2018 Μηχανήµατα Μεταφορικά µέσα Λοιπός εξοπλισµός Πάγια υπό εκτέλεση Δικαιώµατα χρήσης παγίων Σύνολο 5.716 17.345 25.419 3.235 3.767 1.002 76 56.560 - 27 - 57 (95) 182 (14) 39 - 411 - 48 - 764 (109) 5.716 17.372 25.381 3.403 3.806 1.413 124 57.215 (193) (7.380) (18.019) (3.028) (3.655) - - (32.275) - (521) - (677) 81 (103) 10 (40) - - (54) - (1.395) 91 (193) (7.901) (18.615) (3.121) (3.695) - (54) (33.579) Προσθήκες χρήσεως Πωλήσεις Κόστος κτήσεως 31.12.2019 Κτίρια Γήπεδα Οικόπεδα Κτίρια Μηχανήµατα Μεταφορικά µέσα Λοιπός εξοπλισµός Πάγια υπό εκτέλεση Δικαιώµατα χρήσης παγίων Σύνολο 5.545 17.298 25.048 3.346 3.746 741 - 55.724 171 - 47 - 397 (26) - 78 (189) - 33 (12) - 267 (6) - 993 (227) (6) 5.716 17.345 25.419 3.235 3.767 1.002 - 56.484 (193) (6.860) (17.350) (3.099) (3.614) - - (31.116) - (520) - (689) 20 (118) 189 (43) 2 - - (1.370) 211 (193) (7.380) (18.019) (3.028) (3.655) 01.01.2018 5.352 10.438 7.698 247 132 741 - 24.608 31.12.2018 5.523 9.965 7.400 207 112 1.002 - 24.209 01.01.2019 5.523 9.965 7.400 207 112 1.002 76 24.285 31.12.2019 5.523 9.471 6.766 282 111 1.413 70 23.636 Προσθήκες χρήσεως Πωλήσεις Μεταφορές/ανακατανοµές Κόστος κτήσεως 31.12.2018 Σωρευµένες αποσβέσεις 01.01.2018 Αποσβέσεις χρήσεως Αποµειώσεις Πωλήσεις Σωρευµένες αποσβέσεις 31.12.2018 - - (32.275) Αναπόσβεστο υπόλοιπο 52 Ετήσια Οικονοµική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2019 11. Ενσώµατες ακινητοποιήσεις (συνέχεια) Εταιρεία 01.01.-31.12.2019 Γήπεδα Κτίρια Οικόπεδα Μηχανήµατα Μεταφορικά µέσα Λοιπός εξοπλισµός Πάγια υπό εκτέλεση Δικαιώµατα χρήσης παγίων Σύνολο Κόστος κτήσεως 01.01.2019 4.392 10.693 22.766 3.165 3.324 702 76 45.118 Προσθήκες χρήσεως Κόστος κτήσεως 31.12.2019 4.392 10.693 22.766 145 3.310 28 3.352 297 999 8 84 478 45.596 Σωρευµένες αποσβέσεις 01.01.2019 (193) (4.582) (15.701) (2.961) (3.249) - - (26.686) - (317) (601) (98) (37) - (32) (1.085) (193) (4.899) (16.302) (3.059) (3.286) - (32) (27.771) Αποσβέσεις χρήσεως Σωρευµένες αποσβέσεις 31.12.2019 Εταιρεία 01.01.-31.12.2018 Κόστος κτήσεως 01.01.2018 Προσθήκες χρήσεως Γήπεδα Κτίρια Οικόπεδα Μηχανήµατα Μεταφορικά µέσα Λοιπός εξοπλισµός Πάγια υπό εκτέλεση 4.392 - 10.693 - 22.752 18 3.279 75 3.313 15 Πωλήσεις - - (4) (189) Μεταφορές/ανακατανοµές - - - - Κόστος κτήσεως 31.12.2018 4.392 10.693 22.766 Σωρευµένες αποσβέσεις 01.01.2018 (193) (4.265) Αποσβέσεις χρήσεως - Πωλήσεις - Δικαιώµατα χρήσης παγίων Σύνολο 552 152 - 44.981 260 (4) - - (197) - (2) - (2) 3.165 3.324 702 - 45.042 (15.122) (3.034) (3.209) - - (25.823) (317) (579) (116) (40) - - (1.052) - - 189 - - - 189 (193) (4.582) (15.701) (2.961) (3.249) 01.01.2018 4.199 6.428 7.630 245 104 552 31.12.2018 4.199 6.111 7.065 204 75 01.01.2019 4.199 6.111 7.065 204 75 31.12.2019 4.199 5.794 6.464 251 66 Σωρευµένες αποσβέσεις 31.12.2018 - - (26.686) Αναπόσβεστο υπόλοιπο - 19.158 702 - 18.356 702 76 18.432 999 52 17.825 53 Ετήσια Οικονοµική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2019 11. Ενσώµατες ακινητοποιήσεις (συνέχεια) Επί των ενσωµάτων ακινητοποιήσεων του Οµίλου και της Εταιρείας υπήρχαν κατά την 31.12.2019 & 31.12.2018 εµπράγµατα βάρη ποσού € 15,8 εκ. και € 15,8 εκ., αντίστοιχα για εξασφάλιση τραπεζικών υποχρεώσεων. Κατά την 31.12.2019 και 31.12.2018 δεν υπήρχαν δεσµεύσεις για την απόκτηση ενσωµάτων ακινητοποιήσεων από τον Όµιλο και την Εταιρεία. 11.1 Επενδυτικά ακίνητα Τα επενδυτικά ακίνητα του Οµίλου περιλαµβάνουν µια παλιά µονάδα επεξεργασίας γάλακτος εκτός λειτουργίας, αξίας € 600 χιλ. (31.12.2018 € 600 χιλ.) και ένα ακίνητο (οικόπεδο µε κτίριο) αξίας € 50 χιλ. (31.12.2018 € 50 χιλ.) Κατά τη χρήση 2019 διενεργήθηκε εκτίµηση της εύλογης αξίας των ανωτέρω εγκαταστάσεων από εµπειρογνώµονα πολιτικό µηχανικό, βάσει της οποίας η εύλογη αξία των εγκαταστάσεων ανέρχεται σε € 650 χιλ.. Η εκτίµηση βασίστηκε σε συγκριτικά στοιχεία παρόµοιων συναλλαγών ακινήτων. 12. Συµµετοχές σε συγγενείς εταιρείες Οι επενδύσεις σε συγγενείς εταιρείες περιλαµβάνει τη συµµετοχή σε Εταιρεία στην οποία ο Όµιλος ασκεί σηµαντική επιρροή χωρίς όµως να έχει τον έλεγχο ή από κοινού έλεγχο. Η Εταιρεία αυτή στην Κατάσταση Οικονοµικής Θέσης της θυγατρικής του Οµίλου εµφανίζεται στην αξία κτήσης της µείον τις ζηµίες αποµείωσης και στην ενοποιηµένη µε τη Μέθοδο της Καθαρής Θέσης. Συγκεκριµένα, η θυγατρική Εταιρεία του Οµίλου συµµετέχει στην ΑΛ ΜΑΡΩ ΙΚΕ µε ποσοστό συµµετοχής 20%. Η σύσταση της έγινε την 13/07/2018. Η αξία κτήσης της συµµετοχής ανέρχεται σε € 1 χιλ. Στην κλειόµενη χρήση υπήρξε αναλογία ζηµιών που αναγνωρίστηκε στα ενοποιηµένα αποτελέσµατα ποσού € 1 χιλ. Ο Όµιλος δεν αναγνώρισε την αναλογία ζηµιών της συγγενούς, ύψους € 1 χιλ. καθώς έχει σταµατήσει να αναγνωρίζει το µέρος των ζηµιών που του αναλογεί µε την εφαρµογή της µεθόδου της Καθαρής Θέσης. 13. Βιολογικά περιουσιακά στοιχεία Βιολογικά περιουσιακά στοιχεία εύλογη αξία έναρξης χρήσης Αγορές περιόδου Πωλήσεις περιόδου Καθαρή µεταβολή εύλογης αξίας στην περίοδο 31.12.2019 4.055 117 (235) 399 31.12.2018 3.846 127 (206) 288 Βιολογικά περιουσιακά στοιχεία εύλογη αξία λήξης περιόδου 4.336 4.055 Τα βιολογικά περιουσιακά στοιχεία διακρίνονται σε ώριµα και µη ώριµα ως εξής: 31.12.2019 (Ώριµα: 2.978 χιλ. ευρώ, Μη ώριµα: 1.358 χιλ. ευρώ). 31.12.2018 (Ώριµα: 2.767 χιλ. ευρώ, Μη ώριµα: 1.288 χιλ. ευρώ). Η εύλογη αξία του παραχθέντος γάλακτος κατά την διάρκεια της χρήσης 2019 ανήλθε σε € 3.847 χιλ. (2018: € 3.694 χιλ.) του κρέατος αντίστοιχα σε € 151 χιλ. και € 313 χιλ. και των ζωοτροφών σε € 298 χιλ. και € 580 χιλ. 54 Ετήσια Οικονοµική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2019 14. Αποθέµατα Όµιλος Εµπορεύµατα Προϊόντα έτοιµα και ηµιτελή Υλικά παραγωγής Αναλώσιµα-είδη συσκευασίας Αποµείωση Εταιρεία 31.12.2019 67 1.542 1.117 190 2.916 31.12.2018 75 1.872 1.045 211 3.203 31.12.2019 67 1.542 650 190 2.449 31.12.2018 75 1.872 696 208 2.851 (60) 2.856 (60) 3.143 (60) 2.389 (60) 2.791 Οι αναλώσεις αποθεµάτων που περιλαµβάνονται στο κόστος πωληθέντων διαµορφώθηκε ως εξής: Όµιλος: 2019 22.029 χιλ. 2018: € 21.461 χιλ. Εταιρεία: 2019 20.576 χιλ. 2018: € 22.156 χιλ. 15. Πελάτες και λοιπές απαιτήσεις Πελάτες εσωτερικού Πελάτες εξωτερικού Μείον: πρόβλεψη για αναµενόµενη πιστωτική ζηµία Μείον: ζηµίες αποµείωσης απαιτήσεων Επιταγές εισπρακτέες (µεταχρονολογηµένες) Γραµµάτια εισπρακτέα Έσοδα εισπρακτέα Καθαρές απαιτήσεις Λοιπές απαιτήσεις Προκαταβολές Μείον: πρόβλεψη για αποµείωση απαιτήσεων Σύνολο Μείον: µακροπρόθεσµο µέρος Βραχυπρόθεσµο µέρος Όµιλος 31.12.2019 31.12.2018 5.673 7.052 149 114 (91) (76) (2.663) (3.114) 2.618 4.427 1.293 1.897 1.035 1.900 1.644 1.553 6.590 9.777 2.734 2.036 1.294 816 (586) (586) 10.032 12.043 (30) (30) 10.002 12.013 Εταιρεία 31.12.2019 31.12.2018 5.490 6.832 149 114 (91) (73) (3.013) (2.575) 2.535 4.298 1.277 1.010 1.617 6.439 2.087 1.071 (586) 9.010 (23) 8.987 1.884 1.875 1.546 9.603 1.764 759 (586) 11.540 (22) 11.518 Η µέση περίοδος πίστωσης που παρασχέθηκε στους πελάτες από τον Όµιλο ανήλθε σε 89 ηµέρες για τη χρήση 2019 (χρήση 2018: 123), για την Εταιρεία ανήλθε σε 97 ηµέρες για τη χρήση 2019 (χρήση 2018: 126). Πιστωτικά όρια υπάρχουν για όλους τους πελάτες µε βάση τις εγκεκριµένες θέσεις της Διοίκησης, τα οποία και εξετάζονται σε συνεχή βάση ώστε να ανταποκρίνονται στα εκάστοτε δεδοµένα της αγοράς. Η Εταιρεία συνεργάζεται κυρίως µε µεγάλες αλυσίδες super market µε αξιοσηµείωτη πιστοληπτική ικανότητα µε αποτέλεσµα ο πιστωτικός κίνδυνος να µην είναι σηµαντικός. Επίσης η θυγατρική εταιρεία, πουλά την παραγωγή της κυρίως στη µητρική εταιρεία µε αποτέλεσµα να µην εκτίθεται σηµαντικά σε πιστωτικό κίνδυνο. Η Εταιρεία καταβάλει προσπάθειες ώστε να επεκτείνει τη διασπορά των πωλήσεών της προκειµένου να µειώσει περεταίρω τον πιστωτικό κίνδυνο στον οποίο εκτίθεται. Η µέγιστη έκθεση στον πιστωτικό κίνδυνο από τις απαιτήσεις αφορά τα ανωτέρω ποσά και η εύλογη αξία των απαιτήσεων ταυτίζεται περίπου µε την λογιστική αξία τους. 55 Ετήσια Οικονοµική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2019 15.1 Αποµειώσεις για επισφαλείς απαιτήσεις Μετά την υιοθέτηση του ΔΠΧΠ 9 την 1.1.2018, ο Όµιλος και η Εταιρία εφαρµόζουν την απλοποιηµένη µέθοδο του ΔΠΧΠ 9 για τον υπολογισµό των αναµενόµενων πιστωτικών ζηµιών, η οποία χρησιµοποιεί την πρόβλεψη της αναµενόµενης πιστωτικής ζηµίας για όλη τη διάρκεια ζωής των εµπορικών και λοιπών απαιτήσεων. Για τον έλεγχο της αποµείωσης που πραγµατοποιήθηκε στις 31.12.2019 σύµφωνα µε την παραπάνω µέθοδο, χρησιµοποιήθηκαν προϋπολογιστικά ποσοστά. Τα ποσοστά αυτά βασίζονται στις ηµέρες καθυστέρησης πληρωµών για οµάδες πελατών µε παρόµοια χαρακτηριστικά. Ο υπολογισµός αντανακλά ένα σταθµισµένο µε πιθανότητες αποτέλεσµα, τη χρονική αξία του χρήµατος, λογικές και βάσιµες πληροφορίες που είναι διαθέσιµες την ηµεροµηνία του ισολογισµού για γεγονότα του παρελθόντος, τις τρέχουσες συνθήκες, τις προβλέψεις για τις µελλοντικές οικονοµικές συνθήκες και συγκεκριµένες πληροφορίες για ορισµένες απαιτήσεις. Η κίνηση του λογαριασµού των προβλέψεων για επισφαλείς απαιτήσεις έχει ως εξής: Όµιλος Πρόβλεψη για επισφαλείς εµπορικές και λοιπές απαιτήσεις 01.01.2018 Εταιρεία (3.014) (2.926) Επίδραση αλλαγής λογιστικής πολιτικής (αναµενόµενη πιστωτική ζηµία Προσθήκες χρήσης 01.01-31.12.2018 Μείον: Xρησιµοποιηθείσα πρόβλεψη Υπόλοιπο 31.12.2018 Προσθήκες χρήσης 01.01-31.12.2019 Μείον: Xρησιµοποιηθείσα πρόβλεψη (76) (237) 2 (3.325) (466) - (76) (234) 2 (3.234) (457) - Πρόβλεψη για επισφαλείς εµπορικές και λοιπές απαιτήσεις 31.12.2019 (3.791) (3.691) Ο Όµιλος και η Εταιρεία δεν εκτίθενται σε συναλλαγµατικό κίνδυνο διότι όλες οι πωλήσεις γίνονται σε ευρώ. Κατά την κλειόµενη χρήση, η µητρική Εταιρεία αναγνώρισε αποµείωση ποσού € 457 χιλ., από την οποία το µεγαλύτερο µέρος αφορά αποµείωση ποσού € 440 χιλ. από απαίτηση που έχει η Εταιρεία και η οποία βρίσκεται σε δικαστική εκκρεµότητα. Συγκεκριµένα, η Εταιρεία επανεξέτασε την χρηµατοοικονοµική περιουσιακή διάρθρωση του αντισυµβαλλόµενου και συµπέρανε ότι η ανακτησιµότητα του υπολοίπου του είναι εξαιρετικά δύσκολη. Στις λοιπές απαιτήσεις περιλαµβάνεται ποσό € 1.402 χιλ. για την Εταιρεία και τον Όµιλο που αφορά απαίτηση από τον ΟΑΕΔ για την επιχορήγηση του κόστους µισθοδοσίας (αφορά όλες τις επιχειρήσεις που λειτουργούν σε παραµεθόριες περιοχές). Λόγω της αρνητικής οικονοµικής συγκυρίας η εν λόγω επιδότηση δεν έχει καταβληθεί για τις χρήσεις 2010 έως 2015. Η Διοίκηση αναµένει την είσπραξη του υπολοίπου στην επόµενη χρήση. 16. Ταµιακά διαθέσιµα και ισοδύναµα Ταµείο Καταθέσεις όψεως Όµιλος 31.12.2019 31.12.2018 20 22 86 532 106 554 Εταιρεία 31.12.2019 31.12.2018 20 22 78 511 98 533 H µέγιστη έκθεση στον πιστωτικό κίνδυνο από τα ταµιακά διαθέσιµα ανέρχεται για τον Όµιλο σε € 86 χιλ. και € 532 χιλ. για τις χρήσεις 2019 και 2018 και για την Εταιρεία σε € 78 χιλ. και € 511 χιλ., αντίστοιχα. 56 Ετήσια Οικονοµική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2019 17. Μετοχικό κεφάλαιο και αποθεµατικά Μετοχικό κεφάλαιο Αποθεµατικό από έκδοση µετοχών υπέρ το άρτιο Τακτικό αποθεµατικό Αφορολόγητα αποθεµατικά Αποθεµατικά φορολογηθέντα κατ' ειδικό τρόπο Όµιλος 31.12.2019 31.12.2018 12.032 12.032 935 935 370 140 757 14.234 342 57 840 14.206 Εταιρεία 31.12.2019 31.12.2018 12.032 12.032 935 935 277 57 757 14.058 277 57 757 14.058 Το µετοχικό κεφάλαιο της Εταιρείας διαιρείται σε 13.673.200 κοινές ονοµαστικές µετοχές, αξίας € 0,88 ανά µετοχή. Όλες οι µετοχές έχουν δικαίωµα ψήφου και συµµετέχουν στα κέρδη. Το υπέρ το άρτιο ανά µετοχή ανέρχεται σε € 0,068. Κατά την 31η Δεκεµβρίου 2019, για την εξασφάλιση των οµολογιούχων του οµολογιακού δανείου, είχε δοθεί εγγύηση ποσοστό ίσο µε το 76% των µετοχών εκδόσεως της Εταιρείας και κυριότητας των εγγυητών, δηλαδή του Προέδρου και του Διευθύνοντος Συµβούλου της Εταιρείας που ανέρχονταν κατά την ηµεροµηνία υπογραφής του δανείου σε 10.391.632 κοινές µετοχές ονοµαστικής αξίας € 0,88 εκάστη. 18. Δάνεια τραπεζών Όµιλος Μακροπρόθεσµα δάνεια τραπεζών Οµολογιακό δάνειο Μακροπρόθεσµα δάνεια τραπεζών 2018-2021 Βραχυπρόθεσµο µέρος µακροπρόθεσµων δανείων Σύνολο µακροπρόθεσµων δανείων τραπεζών Βραχυπρόθεσµα δάνεια τραπεζών Βραχυπρόθεσµο δάνειο από ΑΤΕ "bad bank" Βραχυπρόθεσµο δάνειο από ΑΤΕ "bad bank" Λοιπά βραχυπρόθεσµα δάνεια Δεδουλευµένοι τόκοι Βραχυπρόθεσµο µέρος µακροπρόθεσµων δανείων Σύνολο βραχυπρόθεσµων δανείων τραπεζών Σύνολο δανείων τραπεζών 31.12.2019 1.055 (395) 31.12.2018 9.796 1.647 (1.501) 660 9.942 31.12.2019 31.12.2018 Εταιρεία 31.12.2019 31.12.2018 9.796 334 544 (220) (1.210) 114 31.12.2019 31.12.2018 7.579 153 3.150 1.712 1.036 15 9.191 1.501 9.016 1.210 16.923 7.414 15.773 6.538 17.583 17.356 6.617 140 9.130 15.887 3.150 1.712 466 - 15.668 Στη χρήση 2013 η Εταιρεία προχώρησε σε αναδιάρθρωση του τραπεζικού της δανεισµού και των όρων αποπληρωµής υπογράφοντας νέο κοινοπρακτικό δάνειο, αρχικού ύψους € 14.035 χιλ. µε την Alpha Bank (επικεφαλής τράπεζα), µε υπόλοιπο την 31η Δεκεµβρίου 2019, € 8.796 χιλ. Στη χρήση 2018, υπεγράφη συµφωνία επέκτασης της λήξης του κοινοπρακτικού οµολογιακού δανείου της Εταιρείας (αρχικής λήξης του Σεπτεµβρίου 2018) κατά δύο χρόνια, έως το Σεπτέµβριο του 2020. Συνεπώς, κατά την 31η Δεκεµβρίου 2019, λόγω ότι κατά τη διάρκεια της χρήσης 2019 δεν επήλθε νέα οριστική συµφωνία, το οµολογιακό δάνειο έχει απεικονιστεί ως βραχυπρόθεσµο. Μεταγενέστερα της ηµεροµηνίας αναφοράς (Βλέπε και Σηµείωση 27 Γεγονότα µετά την ηµεροµηνία αναφοράς), τον Ιανουάριο του 2020 υπεγράφη από κοινού µε την Τράπεζα Πειραιώς και την Alpha Bank, σύµβαση για έκδοση οµολογιακού δανείου, ύψους περίπου € 15 εκ. µε διάρκεια 8 ετών. Μέρος του δανείου ποσού € 8,8 εκ. περίπου χρησιµοποιήθηκε για την πρόωρη εξόφληση του υφιστάµενου οµολογιακού δανείου στο οποίο συµµετέχουν οι τράπεζες Attica Bank - Εθνική Τράπεζα - Eurobank - Alpha Bank - Τράπεζα Πειραιώς, η συµβατική λήξη του οποίου ήταν την 05η Σεπτεµβρίου 2020. Από την επόµενη χρήση 2020, η σύναψη του οµολογιακού δανείου έχει καταστήσει το σύνολο του δανεισµού της µητρικής Εταιρείας µακροπρόθεσµο, οδηγώντας σε σηµαντική βελτίωση των χρηµατοοικονοµικών δεικτών του Οµίλου και της µητρικής, ενώ θα βελτιώσει σηµαντικά το κόστος δανεισµού. Επίσης, η Διοίκηση τον Σεπτέµβριο του 2019 ήρθε σε συµφωνία µε τον εκκαθαριστή της πρώην Αγροτικής Τράπεζας της Ελλάδος (ΑΤΕ) για την ολοσχερή εξόφληση των µεταξύ τους δανείων. Ειδικότερα στην κλειόµενη χρήση, 57 Ετήσια Οικονοµική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2019 η Εταιρεία κατέβαλε ποσό € 6.790 χιλ. για την ολοσχερή εξόφληση των ανωτέρω δανείων της πρώην ΑΤΕ, ως εκ τούτου, τα αποτελέσµατα της κλειόµενης χρήσης επιβαρύνθηκαν µε χρηµατοοικονοµικό έξοδο ποσού € 1.541 χιλ. από τον ανωτέρω τραπεζικό διακανονισµό και την ολοσχερή εξόφληση των δανείων στην πρώην ΑΤΕ.. Κατά την 31η Δεκεµβρίου 2019, εις βάρος των ακινήτων της Εταιρείας υφίστανται υποθήκες σε εξασφάλιση των οφειλόµενων δόσεων δανείων ποσού € 15.777 χιλ. Επιπλέον, κατά την 31η Δεκεµβρίου 2019 όπως αναφέρεται στη σηµείωση 17 ανωτέρω, υφίσταντο ως εγγύηση για την εξασφάλιση των οµολογιούχων του οµολογιακού δανείου, ποσοστό ίσο µε το 76% των µετοχών εκδόσεως της Εταιρείας και κυριότητας των εγγυητών, δηλαδή του Προέδρου και του Διευθύνοντος Συµβούλου της Εταιρείας που ανέρχονταν κατά την ηµεροµηνία υπογραφής του δανείου σε 10.391.632 κοινές µετοχές ονοµαστικής αξίας € 0,88 εκάστη. Επιπρόσθετα, ήταν σε ισχύ σύσταση ενεχύρου για λογαριασµό των οµολογιούχων επί του συνόλου (100%) των µετοχών εκδόσεως της Campus Α.Ε. και κυριότητας της Εταιρείας, που ανέρχονταν κατά την ηµεροµηνία υπογραφής της σύµβασης δανείου σε 855.750 ονοµαστικές µετοχές αξίας € 2,95 εκάστη. Από την επόµενη χρήση 2020, η σύναψη του νέου οµολογιακού δανείου αναίρεσε τις ανωτέρω εξασφαλίσεις και όρισε νέες εις βάρος των ακινήτων του Οµίλου και της Εταιρείας ποσού € 18 εκ. και εξασφαλίσεις επί των κινητών αξιών και συγκεκριµένα ενέχυρο επί των µερισµάτων των µετοχών. Ο Όµιλος κατά την 31η Δεκεµβρίου 2019, πληροί δύο από τους τρεις δείκτες που προβλέπονται από τη σύµβαση του οµολογιακού δανείου η οποία ωστόσο µεταγενέστερα της ηµεροµηνίας του ισολογισµού έχει υποκατασταθεί από νέα σύµβαση (Βλέπε και Σηµείωση 27 Γεγονότα µετά την ηµεροµηνία αναφοράς). § § § EBITDA / καθαρούς χρεωστικούς τόκους: Σύνολο δανειακών υποχρεώσεων προς σύνολο ιδίων κεφαλαίων Σύνολο δανειακών υποχρεώσεων προς EBITDA δεν πληρείται πληρείται πληρείται Το µέσο πραγµατικό επιτόκιο για τη χρήση 2019 ανήλθε σε 4,13% και 4,16% για τον Όµιλο και την Εταιρεία, αντίστοιχα (χρήση 2018 σε 4,70% και 4,55%). 19. Υποχρεώσεις µισθώσεων Μακροπρόθεσµες υποχρεώσεις µισθώσεων Μισθώσεις µεταφορικών µέσων λήξη έως 2022 Μισθώσεις κτιρίων λήξη έως 2020 Σύνολο µακροπρόθεσµων υποχρεώσεων µισθώσεων Όµιλος 31.12.2019 31.12.2018 23 23 - Εταιρεία 31.12.2019 31.12.2018 23 23 - Βραχυπρόθεσµες υποχρεώσεις µισθώσεων Μισθώσεις µεταφορικών µέσων λήξη έως 2022 Μισθώσεις κτιρίων λήξη έως 2020 Σύνολο βραχυπρόθεσµων υποχρεώσεων µισθώσεων 31.12.2019 45 4 49 31.12.2019 27 4 31 Σύνολο υποχρεώσεων µισθώσεων 72 31.12.2018 - 54 31.12.2018 - Οι υποχρεώσεις µισθώσεων αφορούν µισθώσεις για µεταφορικά µέσα και ακίνητα (διαµερίσµατα). 58 Ετήσια Οικονοµική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2019 20. Προµηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις Προµηθευτές Υποχρεώσεις προς εργαζοµένους Επιταγές πληρωτέες Ασφαλιστικοί οργανισµοί Λοιποί φόροι τέλη Υποχρεώσεις factoring Λοιπές υποχρεώσεις Όµιλος 31.12.2019 31.12.2018 2.076 3.970 84 82 1.977 2.941 162 137 9 11 933 1.099 24 117 5.265 8.357 Εταιρεία 31.12.2019 31.12.2018 1.794 4.023 73 75 1.620 2.382 111 91 2 28 933 1.099 5 100 4.538 7.798 Οι υποχρεώσεις προς προµηθευτές και λοιπούς πιστωτές διακανονίζονται σε διάστηµα 60-120 ηµερών. 21. Επιχορηγήσεις Υπόλοιπο επιχορηγήσεων 01.01.2018 Ληφθείσες επιχορηγήσεις Αποσβέσεις επιχορηγήσεων Υπόλοιπο επιχορηγήσεων 31.12.2018 Ληφθείσες επιχορηγήσεις Αποσβέσεις επιχορηγήσεων Υπόλοιπο επιχορηγήσεων 31.12.2019 Όµιλος 5.824 (222) 5.602 (374) 5.228 Εταιρεία 3.922 (149) 3.773 (242) 3.531 Οι κρατικές επιχορηγήσεις αφορούν κυρίως την Εταιρεία και σχετίζονται µε επενδύσεις που έγιναν από την περίοδο 1994 και µετά και επιχορηγήθηκαν σε ποσοστό από 40% έως 55%, και σε µικρότερο βαθµό στη θυγατρική εταιρεία. Οι επιχορηγήσεις αυτές αφορούν βιοµηχανικές εγκαταστάσεις επεξεργασίας γάλακτος και κρέατος και εγκαταστάσεις βοοτροφικών και προβατοτροφικών µονάδων στα πλαίσια των αναπτυξιακών νόµων 1892/1990, 1257/99 και 3299/2004. 22. Προβλέψεις για παροχές σε εργαζοµένους Οι προβλέψεις για παροχές σε εργαζοµένους αφορούν πρόγραµµα καθορισµένης παροχής που επιβάλλεται από τον Ν. 2112/20, βάσει του οποίου κάθε εργαζόµενος, κατά την αποχώρησή του για συνταξιοδότηση, λαµβάνει συγκεκριµένο ποσό εκφραζόµενο σε µισθούς ή ηµεροµίσθια ανάλογα µε την σχέση απασχόλησης (υπάλληλος ή εργάτης), το οποίο καθορίζεται από τον Νόµο και εξαρτάται από τον συνολικό χρόνο υπηρεσίας στον ίδιο εργοδότη και τις αποδοχές κατά τον χρόνο της αποχώρησης. Η σχηµατισµένη πρόβλεψη, για τον Όµιλο και για την Εταιρεία, έχει ως εξής: 59 Ετήσια Οικονοµική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2019 Όµιλος Υπόλοιπο πρόβλεψης για παροχές σε εργαζόµενους 01.01.2018 Τόκοι επί της υποχρέωσης Κόστος παροχών Αναλογιστικές ζηµίες / (κέρδη) Καταβολές παροχών Υπόλοιπο πρόβλεψης για παροχές σε εργαζόµενους 31.12.2018 Τόκοι επί της υποχρέωσης Κόστος παροχών Αναλογιστικές ζηµίες / (κέρδη) Καταβολές παροχών Υπόλοιπο πρόβλεψης για παροχές σε εργαζόµενους 31.12.2019 Εταιρεία 70 1 11 30 (1) 70 1 11 30 (1) 111 1 26 (59) (8) 111 1 20 (53) (8) 71 71 Οι βασικές παραδοχές που χρησιµοποιήθηκαν από τον αναλογιστή, έχουν ως ακολούθως: Προεξοφλητικό επιτόκιο Μελλοντικές αυξήσεις µισθών 2019 0,78% 2020-2022 0%, 20232025 0,5%, 2026-2028 1%, 2029-2031 1,5%, 2032 1,7% Αύξηση δείκτη τιµών καταναλωτή Μέσος όρος µελλοντικής εργασιακής ζωής - έτη 2018 1,20% 2019-2020 0%, 2021 2% 26,00 26,85 Οι πιθανές αποκλίσεις των κυριότερων υποθέσεων στην υποχρέωση διενεργώντας ανάλυση ευαισθησίας, έχουν ως εξής: Ανάλυση ευαισθησίας Βασικό σενάριο Προεξοφλητικό επιτόκιο +0,5% Προεξοφλητικό επιτόκιο -0,5% Αύξηση µισθών +0,5% Αύξηση µισθών -0,5% Υποχρέωση Επίδραση 71.058 65.327 77.519 77.462 66.306 -8,10% 9,10% 9,00% -6,69% 23. Ενδεχόµενες υποχρεώσεις Επίδικες διαφορές Κατά της Εταιρείας είχαν επιβληθεί πρόστιµα από τον Ε.Φ.Ε.Τ σε προηγούµενες χρήσεις και στην κλειόµενη χρήση συνολικού ποσού € 174 χιλ. µέρος των οποίων κάποια έχουν καταβληθεί άλλα έχουν ακυρωθεί και τα υπόλοιπα βρίσκονται σε εκκρεµότητα. Κατά την προηγούµενη χρήση, το αρµόδιο Δικαστήριο απήλλαξε την Εταιρεία από κάποια πρόστιµα. Η Διοίκηση εξετάζει τη διαδικασία επιστροφής των καταβληθέντων ποσών. Επιπρόσθετα των ανωτέρω, κατά της Εταιρείας υφίστανται εκκρεµείς αγωγές ποσού € 83 χιλ., από τις οποίες δεν αναµένεται να υπάρξουν σηµαντικές επιπρόσθετες υποχρεώσεις. Δοθείσες εγγυήσεις Ο Όµιλος και η Εταιρεία έχουν χορηγήσει εγγυήσεις (κυρίως εγγυητικές επιστολές τραπεζών), για εξασφάλιση των υποχρεώσεων προς τρίτους, ως εξής: Όµιλος: 31.12.2019: € 42 χιλ. ευρώ (31.12.2018: € 42 χιλ.) και Εταιρεία: 31.12.2019: € 42 χιλ. (31.12.2018: € 42 χιλ.). 60 Ετήσια Οικονοµική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2019 24. Διαχείριση κινδύνων Κίνδυνος επιτοκίου Ο Όµιλος εκτίθεται σε κίνδυνο ταµιακών ροών επιτοκίου ο οποίος µπορεί να προέλθει από ενδεχόµενη µεταβολή των επιτοκίων των δανείων, τα οποία θα επηρεάσουν θετικά ή αρνητικά τις ταµιακές εκροές που συνδέονται µε υποχρεώσεις του Οµίλου. Για να το αντιµετωπίσει, αναλύει την έκθεσή του στη µεταβολή των επιτοκίων σε συνεχή βάση προσπαθώντας να επιτύχει αναχρηµατοδότηση µε καλύτερους όρους και τρόπους και κάνοντας συνετή διαχείριση των δανείων του. Αύξηση ή µείωση του Euribor κατά µια µονάδα αυξάνει ή µειώνει το χρηµατοοικονοµικό κόστος του Οµίλου και της Εταιρείας κατά € 175 χιλ. και € 158 χιλ. αντίστοιχα (2018: € 181 χιλ. και € 163 χιλ. αντίστοιχα). Κίνδυνος ρευστότητας Ο Όµιλος διαχειρίζεται τις ανάγκες ρευστότητας βάσει προγραµµάτων πληρωµών και εισπράξεων που καταρτίζονται σε εβδοµαδιαία και µηνιαία βάση. Συγκεκριµένα υπάρχει προσεκτική παρακολούθηση των υποχρεώσεων (µακροπροθέσµων και βραχυπροθέσµων υποχρεώσεων) καθώς επίσης και των πληρωµών που πραγµατοποιούνται. Επιπλέον, παρακολουθούνται σε ηµερήσια βάση οι εισπράξεις από εµπορικές απαιτήσεις, καθώς και η πιστή τήρηση των συµφωνιών είσπραξης, ειδικά από µεγάλους πελάτες (super markets κλπ.) µε συµφωνίες εισπράξεων µε συγκεκριµένα τιµολόγια πωλήσεων. Η ανάλυση των χρηµατοοικονοµικών υποχρεώσεων µε τις αντίστοιχες ηµεροµηνίες λήξεως βάσει των συµβατικών δεσµεύσεων του Οµίλου και της Εταιρείας έχουν ως εξής: 31.12.2019 31.12.2019 Προµηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις Δάνεια τραπεζών Όµιλος Λιγότερα από 1 µήνα 1.634 - 1.730 7.207 3-12 µήνες 1.730 10.786 1- 5 έτη 692 > 5 έτη - Σύνολο 5.094 18.685 Εταιρεία 31.12.2019 Προµηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις Δάνεια τραπεζών 1-3 µήνες Λιγότερα από 1 µήνα 1.694 - 1-3 µήνες 1.366 6.839 3-12 µήνες 1.366 9.845 1- 5 έτη 116 > 5 έτη - Σύνολο 4.425 16.800 31.12.2018 31.12.2018 Προµηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις Δάνεια τραπεζών 31.12.2018 Προµηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις Δάνεια τραπεζών Όµιλος Λιγότερα από 1 µήνα 2.477 - 1-3 µήνες 2.866 1.643 3-12 µήνες 2.866 6.316 1- 5 έτη 10.464 > 5 έτη - Σύνολο 8.209 18.423 Εταιρεία Λιγότερα από 1 µήνα 2.555 - 1-3 µήνες 2.562 1.066 3-12 µήνες 2.562 5.946 1- 5 έτη 9.574 > 5 έτη - Σύνολο 7.679 16.586 Πιστωτικός κίνδυνος Ο πιστωτικός κίνδυνος προκύπτει κυρίως από πιστώσεις σε πελάτες συµπεριλαµβανοµένων των λογαριασµών εισπρακτέων αλλά και από τις καταθέσεις της Εταιρείας σε τραπεζικά ιδρύµατα. Το εµπορικό και το οικονοµικό τµήµα αξιολογούν την φερεγγυότητα του πελάτη λαµβάνοντας υπ’ όψη την χρηµατοοικονοµική του κατάσταση, την εξυπηρέτηση των τρεχουσών οφειλών του και ορίζουν πιστωτικά όρια τα οποία παρακολουθούνται τακτικά και δεν δύνανται να ξεπεραστούν από έναν µεµονωµένο πελάτη. 61 Ετήσια Οικονοµική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2019 25. Χρηµατοοικονοµικά στοιχεία – εύλογη αξία Λοιποί Συµµετοχικοί τίτλοι Στη χρήση 2015 η θυγατρική εταιρεία αγόρασε χρεόγραφα που αντιστοιχούν σε µετοχές χρηµατοπιστωτικού ιδρύµατος που είναι εισηγµένες στο Ελληνικό Χρηµατιστήριο, αξίας κτήσης € 120 χιλ. (Λοιποί συµµετοχικοί τίτλοι). Από την αποτίµηση των επενδύσεων σε συµµετοχικούς τίτλους µε βάση τη δηµοσιευµένη τιµή αγοράς της 31.12.2019 (προέκυψε κέρδος € 43 χιλ. που καταχωρήθηκε στα έσοδα της κατάστασης αποτελεσµάτων (31.12.2018: ζηµία € 45 χιλ. που καταχωρήθηκε στα έξοδα της κατάστασης αποτελεσµάτων). 26. Συναλλαγές µε συνδεδεµένα µέρη Όµιλος 01.01.31.12.2019 Έσοδα από θυγατρική (Campus) 01.01.31.12.2018 Εταιρεία 01.01.01.01.31.12.2019 31.12.2018 - - 599 575 Έσοδα από συνδεδεµένη (Δοϊράνη) Έσοδα από συνδεδεµένη (ΑΛ ΜΑΡΩ ΙΚΕ) 179 2.673 88 - 179 - 88 - Έσοδα από λοιπά συνδεδεµένα µέρη 633 3.485 563 651 778 663 Αγορές (Πρώτων υλών) από θυγατρική (Campus) Αγορές από συνδεδεµένη (Δοϊράνη) 2.833 3.150 1.127 2.833 4.430 3.150 Αγορές από συνδεδεµένη (ΑΛ ΜΑΡΩ ΙΚΕ) Αγορές από λοιπά συνδεδεµένα µέρη 3.748 407 489 3.748 342 - 6.988 3.639 8.050 7.580 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 - - 274 - - 230 230 4 4 274 - Απαιτήσεις από θυγατρική (Campus) Απαιτήσεις από συνδεδεµένη (Δοϊράνη) Απαιτήσεις από συνδεδεµένη (ΑΛ ΜΑΡΩ ΙΚΕ) Απαιτήσεις από λοιπά συνδεδεµένα µέρη Υποχρεώσεις προς θυγατρική (Campus) - - 3 254 Υποχρεώσεις προς συνδεδεµένη (Δοϊράνη) Υποχρεώσεις προς συνδεδεµένη (ΑΛ ΜΑΡΩ ΙΚΕ) 269 182 1.083 - 269 171 1.083 - Υποχρεώσεις προς λοιπά συνδεδεµένα µέρη 101 552 6 1.089 101 544 1.337 01.01.31.12.2019 01.01.31.12.2018 01.01.31.12.2019 01.01.31.12.2018 226 2 221 116 2 145 Μέλη Διοικητικού Συµβουλίου και διευθυντικά στελέχη Βραχύχρονες παροχές Απαιτήσεις Όµιλος Εταιρεία Σηµειώσεις: § § § § § Οι πωλήσεις προς τη Campus αφορούν πωλήσεις ζωοτροφών και απολυµαντικών ειδών Οι αγορές από τη Campus αφορούν αγορές αγελαδινού γάλακτος Οι αγορές από ΑΛ ΜΑΡΩ ΙΚΕ αφορούν αγορές αγελαδινού γάλακτος Οι πωλήσεις προς λοιπά συνδεδεµένα µέρη αφορούν πωλήσεις ζωοτροφών και παροχή υπηρεσιών για στέγαση ζώων Οι αγορές από λοιπά συνδεδεµένα µέρη αφορούν αγορές αγελαδινού γάλακτος 62 Ετήσια Οικονοµική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2019 Δεν υπάρχουν επισφαλείς απαιτήσεις από συνδεδεµένα µέρη ούτε έχει γίνει σχετική πρόβλεψη στην τρέχουσα και στην προηγούµενη χρήση. 27. Γεγονότα µετά την ηµεροµηνία αναφοράς Αναχρηµατοδότηση τραπεζικού δανεισµού της µητρικής Εταιρείας Όπως αναφέρεται και ανωτέρω, µεταγενέστερα της ηµεροµηνίας αναφοράς τον Ιανουάριο του 2020 υπεγράφη από κοινού µε την Τράπεζα Πειραιώς και την Alpha Bank, σύµβαση για έκδοση οµολογιακού δανείου, ύψους περίπου € 15 εκ. µε διάρκεια 8 ετών. Μέρος του δανείου ποσού € 8,8 εκ. περίπου θα χρησιµοποιηθεί για την πρόωρη εξόφληση του υφιστάµενου οµολογιακού δανείου στο οποίο συµµετέχουν οι τράπεζες Attica Bank - Εθνική Τράπεζα - Eurobank Alpha Bank - Τράπεζα Πειραιώς, η συµβατική λήξη του οποίου ήταν την 05η Σεπτεµβρίου 2020. Η σύναψη του οµολογιακού δανείου καταστεί το σύνολο του δανεισµού της µητρικής Εταιρείας µακροπρόθεσµο οδηγώντας σε σηµαντική βελτίωση των χρηµατοοικονοµικών δεικτών του Οµίλου και της µητρικής από τη χρήση 2020, ενώ θα βελτιώσει σηµαντικά το κόστος δανεισµού. Με τη σύναψη του νέου οµολογιακού δανείου αίρονται οι εξασφαλίσεις του λήξαν οµολογιακού δανείου ποσού € 14,3 εκ. και ισχύουν οι νέες εξασφαλίσεις επί των εµπραγµάτων βεβαρηµένων ακινήτων του Οµίλου και των εγγυητών αυτού ποσού € 18 εκ. πλέον τόκων και εξόδων. Επιπλέον, αίρονται οι εξασφαλίσεις για ενέχυρα επί των µετοχών της Εταιρείας και της θυγατρικής και ορίζονται νέες εξασφαλίσεις επί των κινητών αξιών και συγκεκριµένα ενέχυρο επί των µερισµάτων των µετοχών. Επιπτώσεις από το ξέσπασµα του COVID-19 Από την 11η Μαρτίου 2020, ο Παγκόσµιος Οργανισµός Υγείας (ΠΟΥ) κήρυξε την έκρηξη του κορωναϊού COVID-19 ως πανδηµία και η Ελληνική Κυβέρνηση κήρυξε κατάσταση έκτακτης ανάγκης την 20η Μαρτίου 2020. Η πανδηµία αυτή έχει παγκόσµιο αντίκτυπο και επηρεάζει σηµαντικά την υγεία των πολιτών παγκοσµίως και κατ’ επέκταση την παγκόσµια οικονοµία, καθώς επιφέρει σηµαντικές αρνητικές επιπτώσεις σε εθνικό και διεθνές επίπεδο, µε κυριότερες τις διακυµάνσεις των τιµών συγκεκριµένων εµπορεύσιµων προϊόντων, τις σηµαντικές διακυµάνσεις των χρηµατιστηριακών δεικτών, τη διαταραχή στις εφοδιαστικές αλυσίδες των επιχειρήσεων και τη διακοπή ή τη σηµαντική µείωση της λειτουργίας των επιχειρήσεων, µε σηµαντικό αντίκτυπο στις ταµιακές τους ροές. Στα πλαίσια αυτά και παρά τις ανακοινωθείσες ενέσεις ρευστότητας και τα µέτρα στήριξης των πληγέντων επιχειρήσεων αναµένεται σηµαντική επίδραση και στην ελληνική οικονοµία µέσω αναµενόµενης ύφεσης ως αποτέλεσµα της προσωρινής διακοπής της λειτουργίας πολλών επιχειρήσεων, καθώς πολλές επιχειρήσεις είχαν καθοδηγήσει τους υπαλλήλους να παραµείνουν στο σπίτι και είχαν περιορίσει ή αναστείλει προσωρινά τις επιχειρηµατικές τους δραστηριότητες, αλλά και του κόστους που συνεπάγεται η αποχή από δραστηριότητες µεγάλου τµήµατος του πληθυσµού, Στις 20 Μαρτίου του 2020, η Ελληνική Κυβέρνηση ανακοίνωσε µια δέσµη κρατικών ενισχύσεων για την αντιµετώπιση των αρνητικών επιπτώσεων της εκδήλωσης του COVID-19 στην οικονοµία. Επίσης, στις 20 Μαΐου 2020 ανακοινώθηκαν επιπρόσθετα µέτρα στήριξης των πληγέντων επιχειρήσεων µε στόχο την προστασία της δηµόσιας υγείας, τη στήριξη της απασχόλησης, την ενίσχυση της ρευστότητας των επιχειρήσεων και την τόνωση της κοινωνικής συνοχής. Το σχέδιο ξεδιπλώνεται, σε 4 φάσεις, ώστε να απαντηθούν, κατά τον βέλτιστο δυνατό τρόπο, οι διαφορετικές ανάγκες που κάθε φορά προκύπτουν από τις ορθές επιλογές της χώρας στο υγειονοµικό πεδίο. Κατά την 1η φάση, τους µήνες Μάρτιο και Απρίλιο, υπήρξαν περιορισµοί στην οικονοµική δραστηριότητα. Στη 2η φάση, πραγµατοποιείται σταδιακή επαναλειτουργία των επιχειρήσεων. Η 3η φάση, από τον µήνα Ιούνιο µέχρι και τον Οκτώβριο, θα χαρακτηρίζεται από την προοδευτική ανάκαµψη της οικονοµίας και στη συνέχεια, κατά την 4η φάση, υπό την προϋπόθεση της οµαλής και θετικής εξέλιξης αντιµετώπισης της πανδηµίας, θα έχουµε ανάταξη της οικονοµίας. Η Διοίκηση της Εταιρείας, ως υπεύθυνη επιχείρηση εκφράζει την ανησυχία της για την κατάσταση, την ταχεία εξάπλωση του ιού και την επίδρασή του στην οικονοµία και την ευρύτερη κοινωνία. Στην παρούσα φάση ωστόσο, αποτελεί απόλυτη προτεραιότητα η ασφάλεια των εργαζοµένων της. Ευθυγραµµιζόµενη µε όλα τα πρωτόκολλα του ΠΟΥ και των λοιπών αρµόδιων αρχών, είναι σε εξέλιξη ένα σχέδιο διασφάλισης της επιχειρησιακής συνέχειας και το οποίο θα ολοκληρωθεί εντός της χρήσης 2020. Έχει θεσπίσει και διατηρεί σαφή εσωτερικά και εξωτερικά πρωτόκολλα για την τακτική αλλά και επείγουσα επικοινωνία µε τους εργαζόµενους και άλλους βασικούς ενδιαφερόµενους φορείς. Επιπρόσθετα έχει ενηµερώσει το προσωπικό να αναφέρει εάν αισθάνεται αδιαθεσία και να αναφέρει πιθανή µόλυνση ή έκθεση του στον ιό ή ανησυχίες που αφορούν σε άλλους µε τους οποίους µπορεί να έχει έρθει σε επαφή στο χώρο εργασίας. 63 Ετήσια Οικονοµική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2019 Με βάση τις διαθέσιµες στο κοινό πληροφορίες κατά την ηµεροµηνία έγκρισης των χρηµατοοικονοµικών καταστάσεων για έκδοση, η διοίκηση έχει εξετάσει τη δυνητική εξέλιξη της επιδηµίας και τις αναµενόµενες πιθανές επιπτώσεις της στην Εταιρεία και το οικονοµικό περιβάλλον στο οποίο δραστηριοποιείται η Εταιρεία, συµπεριλαµβανοµένων των µέτρων που έχουν ήδη ληφθεί από την Ελληνική Κυβέρνηση και τις κυβερνήσεις σε άλλες χώρες, όπου βρίσκονται οι κύριοι επιχειρηµατικοί εταίροι και πελάτες της Εταιρείας. Παρά το ότι η Διοίκηση δεν δύναται να ποσοτικοποιήσει ή να αξιολογήσει πλήρως τις επιπτώσεις, οι κίνδυνοι που επηρεάζουν τη δραστηριότητα της Εταιρείας, είναι οι ακόλουθοι: • • • Οι επιχειρηµατικές µας δραστηριότητες θα µπορούσαν να επηρεαστούν αρνητικά λόγω αποµόνωσης των εργαζοµένων µας, των πελατών και των προµηθευτών στην Ελλάδα και σε άλλες περιοχές που επλήγησαν από την επιδηµία. Στην παρούσα φάση, δεν έχουµε εντοπίσει κάποιο τέτοιο περιστατικό. Όσον αφορά τους πελάτες µας, εξετάζουµε προσεκτικά την κατάσταση των super markets στην Ελλάδα, καθώς αυτός ο κλάδος αντιπροσωπεύει ένα σηµαντικό ποσοστό των πωλήσεων µας. Σηµειωτέο ότι οι πωλήσεις τροφίµων µέσω super markets αυξήθηκαν καθώς έχει µετατοπιστεί σηµαντικό µέρος της κατανάλωσης από τα εστιατόρια / ξενοδοχεία στην οικιακή κατανάλωση. Ωστόσο, και δεδοµένης της αβεβαιότητας αναφορικά µε την εξέλιξη της κατάστασης, την εξέλιξη της τουριστικής περιόδου, δεν είµαστε σε θέση να αξιολογήσουµε µε σχετική αξιοπιστία τις ενδεχόµενες επιπτώσεις στο µέλλον. Ενδέχεται να υπάρξουν διαταραχές στις διαδικασίες µεταφοράς των προϊόντων µας καθώς και στις λοιπές υποδοµές της εφοδιαστικής αλυσίδας τα οποία θα µπορούσαν να επηρεάσουν τη δυνατότητα µας να παραδίδουµε προϊόντα ή να παραλαµβάνουµε πρώτες ύλες. Κάθε πιθανή επίπτωση στα αποτελέσµατά µας θα εξαρτηθεί, σε µεγάλο βαθµό, από τις συνεχιζόµενες εξελίξεις, σχεδόν όλες από τις οποίες είναι πέρα από τον έλεγχό µας και από τις περαιτέρω αποφάσεις της ελληνικής κυβέρνησης που θα αφορούν µέτρα οικονοµικής στήριξης του κλάδου µας. Η απόφαση των ελληνικών αρχών να εφαρµόσουν έκτακτα µέτρα δηµόσιας υγείας, αν και προσωρινής φύσης, µπορεί να συνεχιστεί και να αυξηθεί ανάλογα µε τις εξελίξεις στην επιδηµία του ιού. Κατά συνέπεια, οι οικονοµικές επιπτώσεις που σχετίζονται µε επιδηµία του COVID-19 δεν µπορεί να εκτιµηθούν αξιόπιστα και εύλογα επί του παρόντος, µε βάση τις έως τώρα διαθέσιµες πληροφορίες. Παρ’ όλα αυτά λόγω του κλάδου που είναι ενταγµένος ο Όµιλος δεν αναµένεται σηµαντική επίδραση από τις επιπτώσεις του του COVID-19. Το γεγονός αυτό αποτελεί µη διορθωτικό γεγονός (στα πλαίσια του ΔΛΠ 10 Γεγονότα µεταγενέστερα της ηµεροµηνίας αναφοράς) και συνεπώς δεν επηρεάζει τις επιµετρήσεις περιουσιακών στοιχείων, προβλέψεων και υποχρεώσεων και τους ελέγχους αποµείωσης, που διενεργήθηκαν λαµβάνοντας υπόψη τις συνθήκες που επικρατούσαν στην ελληνική οικονοµία και στον κλάδο που δραστηριοποιείται η Εταιρεία κατά την ηµεροµηνία αναφοράς, ήτοι κατά την 31η Δεκεµβρίου 2019. Επιπρόσθετα, στα πλαίσια συµµετοχής στην προσπάθεια ενίσχυσης του εθνικού συστήµατος υγείας η Εβροφάρµα χορήγησε το ποσό των € 12 χιλ. περίπου και προµήθευσε ιατρικό εξοπλισµό στο νοσοκοµείο Αλεξανδρούπολης, που αποτελεί νοσοκοµείο αναφοράς της περιφέρειας και στο νοσοκοµείο Διδυµοτείχου, όπου βρίσκεται και η έδρα της Εβροφάρµα. Συγκεκριµένα και σε επικοινωνία µε τις διοικήσεις των δύο νοσοκοµείων, επιλέχθηκε ο κάτωθι ιατρικός εξοπλισµός, που αναβαθµίζει την λειτουργία και τις υπηρεσίες των δύο νοσοκοµείων: • Διφασικός απινιδωτής • Δωδεκακάναλος καρδιογράφος • Μόνιτορ παρακολούθησης ασθενούς Δεν υπάρχουν άλλα σηµαντικά γεγονότα για τη µητρική Εταιρεία και τη θυγατρική της Campus Α.Ε., που έλαβαν χώρα από τη λήξη της περιόδου µέχρι την ηµεροµηνία σύνταξης της παρούσας έκθεσης που να χρήζουν προσαρµογής των χρηµατοοικονοµικών καταστάσεων. 64 Ετήσια Οικονοµική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2019 Διαδικτυακός τόπος – Διαθεσιµότητα χρηµατοοικονοµικών καταστάσεων Οι ετήσιες και ενδιάµεσες χρηµατοοικονοµικές καταστάσεις του Οµίλου και της Εταιρείας, η Έκθεση Ελέγχου Ορκωτού Ελεγκτή και η Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συµβουλίου προς την Ετήσια Τακτική Γενική Συνέλευση έχουν αναρτηθεί στην ιστοσελίδα της Εταιρείας (www.evrofarma.gr). Οι ετήσιες χρηµατοοικονοµικές καταστάσεις, οι Εκθέσεις Ελέγχου των Ορκωτών Ελεγκτών Λογιστών και οι εκθέσεις του Διοικητικού Συµβουλίου των εταιρειών που ενσωµατώνονται στις ενοποιηµένες χρηµατοοικονοµικές καταστάσεις της Εταιρείας, αναρτώνται στην ιστοσελίδα της Εταιρείας (www.evrofarma.gr). 65

Περίληψη: Τα µέλη του Διοικητικού Συµβουλίου: 1. 2. 3. 4. 5. Αθανάσιος Παπαζηλάκης, Πρόεδρος του Διοικητικού Συµβουλίου Πασχάλης Παπαζηλάκης, Αντιπρόεδρος του Διοικητικού Συµβουλίου και Διευθύνων Σύµβουλος Δηµήτριος Γιαννουλάκης, Μέλος του Διοικητικού Συµβουλίου (Μη Εκτελεστικό) Θεοδωρίδης Παναγιώτης, Μέλος του Διοικητικού Συµβουλίου (Ανεξάρτητο, Μη Εκτελεστικό) Ζιούτας Δηµήτριος, Μέλος του Διοικητικού Συµβουλίου (Ανεξάρτητο, Μη Εκτελεστικό) υπό την ως άνω ιδιότητα µας δηλώνουµε και βεβαιώνουµε µε την παρούσα ότι εξ όσων γνωρίζουµε: Α) οι ετήσιες, εταιρικές και ενοποιηµένες, χρηµατοοικονοµικές καταστάσεις της Εταιρείας και του Οµίλου ΕΒΡΟΦΑΡΜΑ ΑΒΕΕ, για τη χρήση 01.01.2019 – 31.12.2019, οι οποίες καταρτίσθηκαν σύµφωνα µε τα ισχύοντα Διεθνή Πρότυπα Χρηµατοοικονοµικής Αναφοράς, απεικονίζουν κατά τρόπο αληθή τα στοιχεία του ενεργητικού και του παθητικού, την καθαρή θέση και τα αποτελέσµατα χρήσεως της εταιρείας ΕΒΡΟΦΑΡΜΑ ΑΒΕΕ, καθώς και της εταιρείας που περιλαµβάνεται στην ενοποίηση εκλαµβανοµένων ως σύνολο. Β) η ετήσια έκθεση του Διοικητικού Συµβουλίου απεικονίζει κατά τρόπο αληθή την εξέλιξη, τις επιδόσεις και τη θέση της Εταιρείας ΕΒΡΟΦΑΡΜΑ ΑΒΕΕ καθώς και της Εταιρείας που περιλαµβάνεται στην ενοποίηση εκλαµβανοµένων ως σύνολο, συµπεριλαµβανοµένης της περιγραφής των κυριότερων κινδύνων και αβεβαιοτήτων που αντιµετωπίζουν. Διδυµότειχο, 17 Ιουνίου 2020 Ο Πρόεδρος του Δ.Σ. Ο Αντιπρόεδρος του Δ.Σ. Το Μέλος του Δ.Σ. Αθανάσιος Παπαζηλάκης Πασχάλης Παπαζηλάκης Δηµήτριος Γιαννουλάκης Α.Δ.Τ ΑΕ 417565 Α.Δ.Τ. ΑΗ 926302 Α.Δ.Τ. ΑΙ 907700 και Δ/νων Σύµβουλος