ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε. ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Για την περίοδο από 1 Ιανουαρίου 2019 μέχρι 31 Δεκεμβρίου 2019 Σύμφωνα με το Άρθρο 4 του Νόμου 3556/2007 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ I. ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΕΚΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ II. ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ III. ΕΚΘΕΣΗ ΕΛΕΓΧΟΥ ΟΡΚΩΤΟΥ ΕΛΕΓΚΤΗ ΛΟΓΙΣΤΗ IV. ΕΤΗΣΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ V. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ I. ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΕΚΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ 3 Τα δύο μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου που υπογράφουν τις ανωτέρω δηλώσεις, ορίστηκαν προς τούτο, με απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου της Εταιρείας της 18 Φεβρουαρίου 2020. 4 II. ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ 5 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α. ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ 2019 Β. ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ Γ. ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΤΗΣ ΚΛΕΙΟΜΕΝΗΣ ΧΡΗΣΗΣ 2019 Δ. ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΚΑΙ ΑΒΕΒΑΙΟΤΗΤΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΟΜΕΝΗ ΧΡΗΣΗ Ε. ΜΗ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΤ. ΔΗΛΩΣΗ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ Ζ. ΣΗΜΑΝΤΙΚΕΣ ΣΥΝΑΛΛΑΓΕΣ ΜΕ ΣΥΝΔΕΜΕΝΑ ΜΕΡΗ Η. ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΕΡΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΜΕΤΑ ΤΗ ΛΗΞΗ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ Θ. ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΠΟΚΤΗΘΕΙΣΕΣ ΙΔΙΕΣ ΜΕΤΟΧΕΣ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 50 παρ. 2 ΤΟΥ ΝOMOY 4548/2018. Ι. ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 4 παρ.7 ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ 3556/2007 K. ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ ΜΕΤΡΗΣΗΣ ΑΠΟΔΟΣΗΣ («ΕΔΜΑ») 82 III. ΕΚΘΕΣΗ ΕΛΕΓΧΟΥ ΟΡΚΩΤΟΥ ΕΛΕΓΚΤΗ ΛΟΓΙΣΤΗ 83 ΕΚΘΕΣΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΥ ΟΡΚΩΤΟΥ ΕΛΕΓΚΤΗ ΛΟΓΙΣΤΗ Προς τους Μετόχους της Εταιρείας «ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε.» Έκθεση ελέγχου επί των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων Γνώμη Έχουμε ελέγξει τις εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις της Εταιρείας «ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε.» (Εταιρεία ή/ και Όμιλος), οι οποίες αποτελούνται από την εταιρική και ενοποιημένη κατάσταση χρηματοοικονομικής θέσης της 31ης Δεκεμβρίου 2019, τις εταιρικές και ενοποιημένες καταστάσεις αποτελεσμάτων, συνολικών εισοδημάτων, μεταβολών ιδίων κεφαλαίων και ταμειακών ροών της χρήσεως που έληξε την ημερομηνία αυτή, καθώς και τις σημειώσεις επί των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων που περιλαμβάνουν και περίληψη των σημαντικών λογιστικών πολιτικών. Κατά τη γνώμη μας, οι συνημμένες εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις παρουσιάζουν εύλογα, από κάθε ουσιώδη άποψη, την εταιρική και ενοποιημένη χρηματοοικονομική θέση της Εταιρείας και του Ομίλου κατά την 31 η Δεκεμβρίου 2019, την εταιρική και ενοποιημένη χρηματοοικονομική τους επίδοση και τις εταιρικές και ενοποιημένες ταμειακές τους ροές, για τη χρήση που έληξε την ημερομηνία αυτή, σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (ΔΠΧΑ), όπως αυτά έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση και συνάδουν με τις κανονιστικές απαιτήσεις του Ν. 4548/2018. Βάση γνώμης Διενεργήσαμε τον έλεγχό μας σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Ελέγχου (ΔΠΕ), που έχουν ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία. Οι ευθύνες μας, σύμφωνα με τα πρότυπα αυτά περιγράφονται περαιτέρω στο τμήμα της έκθεσής μας «Ευθύνες ελεγκτή για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων». Πιστεύουμε ότι τα ελεγκτικά τεκμήρια που έχουμε αποκτήσει είναι επαρκή και κατάλληλα να παρέχουν βάση για τη γνώμη μας. Ανεξαρτησία του Ελεγκτή Καθ’ όλη τη διάρκεια του διορισμού μας έχουμε παραμείνει ανεξάρτητοι από την Εταιρεία και τον Όμιλο, σύμφωνα με τον Κώδικα Δεοντολογίας για Επαγγελματίες Ελεγκτές του Συμβουλίου Διεθνών Προτύπων Δεοντολογίας Ελεγκτών (Κώδικας ΣΔΠΔΕ) που έχει ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία, καθώς και τις απαιτήσεις δεοντολογίας του Ν. 4449/2017 και του Κανονισμού ΕΕ 537/2014, που σχετίζονται με τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων στην Ελλάδα. Έχουμε εκπληρώσει τις δεοντολογικές μας υποχρεώσεις σύμφωνα με το Ν. 4449/2017, τον Κανονισμό ΕΕ 537/2014 και τις απαιτήσεις του Κώδικα ΣΔΠΔΕ. Δηλώνουμε ότι οι μη ελεγκτικές μας υπηρεσίες προς την Εταιρεία και τις θυγατρικές της παρασχέθηκαν σύμφωνα με τους προαναφερόμενους όρους της ισχύουσας νομοθεσίας και ότι δεν έχουμε παράσχει μη ελεγκτικές υπηρεσίες οι οποίες απαγορεύονται από το άρθρο 5 παρ.(1) του Κανονισμού ΕΕ 537/2014. Οι μη ελεγκτικές υπηρεσίες που έχουμε παράσχει στην Εταιρεία και στις θυγατρικές της, κατά τη διάρκεια της χρήσεως που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 γνωστοποιούνται στη Σημείωση 33 «Ελεγκτικές και λοιπές αμοιβές» των συνημμένων εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων. ΠΡΑΙΣΓΟΥΩΤΕΡΧΑΟΥΣΚΟΥΠΕΡΣ Ανώνυμη Ελεγκτική Εταιρεία, Λεωφ. Κηφισίας 268, 15232 Χαλάνδρι 84 Τ: +30 210 6874400, Φ: +30 210 6874444, www.pwc.gr Λεωφ. Κηφισίας 260 & Κόδρου, 15232 Χαλάνδρι, Τ: +30 210 6874400, Φ: +30 210 6874444 Εθνικής Αντίστασης 17, 55134 Θεσσαλονίκη, Τ: +30 2310 488880, Φ: +30 2310 459487 Κύρια θέματα ελέγχου Τα κύρια θέματα ελέγχου είναι εκείνα τα θέματα που, κατά την επαγγελματική μας κρίση, ήταν εξέχουσας σημασίας στον έλεγχό μας επί των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων της τρέχουσας χρήσεως. Τα θέματα αυτά αντιμετωπίστηκαν στο πλαίσιο του ελέγχου των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων ως σύνολο, για τη διαμόρφωση της γνώμης μας επί αυτών και δεν εκφέρουμε ξεχωριστή γνώμη για τα θέματα αυτά. Κύριο θέμα ελέγχου Πως αντιμετωπίστηκε το κύριο θέμα ελέγχου στον έλεγχό μας Αναγνώριση εσόδου (εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις) Επικεντρωθήκαμε σε αυτήν την περιοχή λόγω του όγκου των συναλλαγών, της πολυπλοκότητας των πληροφοριακών συστημάτων και της πολυμορφίας των προσφερόμενων υπηρεσιών, προϊόντων και τιμοκαταλόγων. Εκτιμήσαμε τη συνέπεια της εφαρμογής των λογιστικών πολιτικών του Ομίλου αναφορικά με τα έσοδα από συμβάσεις με πελάτες για τις διαφορετικές κατηγορίες εσόδων του Ομίλου. Η ελεγκτική μας προσέγγιση περιέλαβε τις ακόλουθες βασικές διαδικασίες: O Όμιλος χρησιμοποιεί διάφορα πληροφοριακά συστήματα και δικλίδες εσωτερικού ελέγχου ώστε να εξασφαλίζει ένα ολοκληρωμένο λογιστικό πλαίσιο αναγνώρισης εσόδων. Επίσης, η αναγνώριση των εσόδων απαιτεί κρίσεις και εκτιμήσεις της Διοίκησης σε σχέση εφαρμογή του λογιστικού προτύπου ΔΠΧΑ 15 – «Έσοδα από συμβάσεις με πελάτες». Εξετάσαμε το περιβάλλον πληροφορικής των συστημάτων που υποστηρίζουν τις σημαντικές κατηγορίες εσόδων και καλύπτουν τις διαδικασίες παραγγελίας, παροχής υπηρεσιών, τιμολόγησης και υπολογισμού των τιμών. Οι ελεγκτικές μας διαδικασίες περιλάμβαναν και την εκτίμηση του περιβάλλοντος εσωτερικού ελέγχου και των δικλίδων εσωτερικού ελέγχου σχετικά με τη διαχείριση των αλλαγών και τους περιορισμούς πρόσβασης στα συστήματα αυτά. Εξετάσαμε τις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου σε σχέση με τις συναλλαγές που καταχωρούνται και μεταφέρονται μεταξύ συστημάτων, από τη δημιουργία τους μέχρι και την καταχώρισή τους στο γενικό καθολικό. Εξετάσαμε τις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου σχετικά με τους αλγοριθμικούς υπολογισμούς που υποστηρίζουν τις εκτιμήσεις σχετικά με την αναγνώριση εσόδου. Εξετάσαμε τις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου αναφορικά με τις εγγραφές που απαιτούνται βάσει του νέου προτύπου, καθώς και το σχεδιασμό και τις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου των συστημάτων που τις υποστηρίζουν. Περαιτέρω πληροφορίες σχετικά με την αναγνώρισή εσόδων αναφέρονται στη Σημείωση 3.26 «Βασικές λογιστικές πολιτικές – «Έσοδα από συμβάσεις με πελάτες». 85 Επισκοπήσαμε παρασταστικά δειγματοληπτική βάση. εσόδου σε Με βάση τις ελεγκτικές μας διαδικασίες, δεν εντοπίστηκαν ευρήματα αναφορικά με την αναγνώριση εσόδου, όπως αυτή περιγράφεται στη Σημείωση 3.26 των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. Εκτίμηση απομείωσης υπεραξίας, ενσώματων παγίων και άυλων περιουσιακών στοιχείων (ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις) Στην ενοποιημένη Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης της 31 Δεκεμβρίου 2019 ο Όμιλος εμφάνιζε υπεραξία ύψους €376,6 εκ. (Σημείωση 7 «Υπεραξία» των χρηματοοικονομικών καταστάσεων), ενσώματα πάγια ύψους €2.341,3 εκ. (Σημείωση 5 «Ενσώματα Πάγια» των χρηματοοικονομικών καταστάσεων), τηλεπικοινωνιακές άδειες ύψους €383,6 εκ. (Σημείωση 8 «Τηλεπικοινωνιακές Άδειες» των χρηματοοικονομικών καταστάσεων) και λοιπά άυλα περιουσιακά στοιχεία ύψους €367,9 εκ. (Σημείωση 9 «Λοιπά Άυλα Περιουσιακά στοιχεία» των χρηματοοικονομικών καταστάσεων). Η υπεραξία ελέγχεται για απομείωση τουλάχιστον σε ετήσια βάση, ενώ τα ενσώματα πάγια στοιχεία και τα άυλα περιουσιακά στοιχεία με περιορισμένη ωφέλιμη ζωή ελέγχονται για απομείωση όποτε υπάρχουν ενδείξεις για ενδεχόμενη απομείωση. Τα παραπάνω περιουσιακά στοιχεία κατανέμονται στις ακόλουθες μονάδες δημιουργίας ταμειακών ροών («ΜΔΤΡ») : Cosmote – Ελλάδα (εταιρεία κινητής τηλεφωνίας),Telekom Romania Mobile (εταιρεία κινητής τηλεφωνίας), ΟΤΕ (σταθερή Τηλεφωνία και Telekom Romania (σταθερή Τηλεφωνία). Ειδικότερα η υπεραξία έχει κατανεμηθεί στις δύο ΜΔΤΡ: Όμιλος Cosmote – Ελλάδα και Telekom Romania Mobile . Επικεντρωθήκαμε σε αυτήν την περιοχή δεδομένου ότι η Διοίκηση έχει προσδιορίσει το ανακτήσιμο ποσό κάθε ΜΔΤΡ ως το μεγαλύτερο ποσό μεταξύ της εύλογης αξίας μείον τα κόστη πώλησης και της αξίας χρήσης. Αυτό απαιτεί κρίση από την πλευρά της Διοίκησης σχετικά με Αξιολογήσαμε τη συνολική διαδικασία ελέγχου απομείωσης που διενεργεί η Διοίκηση, συμπεριλαμβανομένης και της διαδικασίας επισκόπησης και έγκρισης των μοντέλων εκτίμησης απομείωσης. Οι βασικές παραδοχές που αξιολογήθηκαν περιλάμβαναν τις τάσεις των εσόδων, του περιθωρίου κέρδους και τις εκτιμώμενες επενδύσεις σε περιουσιακά στοιχεία που σχετίζονται με το δίκτυο και τα επιτόκια προεξόφλησης. Με την υποστήριξη στελεχών μας που εξειδικεύονται στις αποτιμήσεις, προβήκαμε σε εκτεταμένες συζητήσεις με τη Διοίκηση σχετικά με την καταλληλόλητα των μοντέλων απομείωσης και τη λογικότητα των παραδοχών, διενεργώντας τα εξής: Συγκρίναμε τις βασικές παραδοχές, που χρησιμοποιήθηκαν στα μοντέλα αποτίμησης της Διοίκησης, με τις τάσεις της αγοράς και τις παραδοχές που χρησιμοποιήθηκαν τα προηγούμενα χρόνια. Εξετάσαμε τη μαθηματική ακρίβεια των μοντέλων ταμειακών ροών και συμφωνήσαμε τα σχετικά στοιχεία με τα εγκεκριμένα επιχειρησιακά σχέδια. Αξιολογήσαμε την αξιοπιστία των προβλέψεων της Διοίκησης, μέσω σύγκρισης της πραγματικής απόδοσης, σε σχέση με τις προηγούμενες προβλέψεις. Επισκοπήσαμε τον υπολογισμό του επιτοκίου 86 τα μελλοντικά αποτελέσματα των ως άνω μονάδων και τα επιτόκια προεξόφλησης που εφαρμόζονται στις προβολές των μελλοντικών ταμειακών ροών. Οι κρίσεις της Διοίκησης σχετίζονται με μεταβλητές όπως ο μέσος ρυθμός αύξησης εσόδων και το μελλοντικό λειτουργικό κέρδος προ χρηματοοικονομικών και επενδυτικών δραστηριοτήτων, αποσβέσεων και απομειώσεων. Λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με τις παραδοχές που χρησιμοποιήθηκαν αναφέρονται στις Σημειώσεις: 7 «Υπεραξία» και 10 «Συμμετοχές» των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. Επιπλέον οι εμπορικές και επιχειρησιακές προκλήσεις που υπάρχουν στη Ρουμανία έχουν ως αποτέλεσμα αυξημένο κίνδυνο απομείωσης. προεξόφλησης. Επιβεβαιώσαμε την ορθότητα των σχετικών γνωστοποιήσεων που περιλαμβάνονται στις Σημειώσεις: 2 «Βάση Σύνταξης των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων», 3 «Βασικές Λογιστικές Πολιτικές», 5 «Ενσώματα Πάγια», 7 «Υπεραξία», 8 «Τηλεπικοινωνιακές Άδειες», 9 «Λοιπά άυλα περιουσιακά στοιχεία» και 10 «Συμμετοχές» των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. Με βάση τις διαδικασίες που διενεργήσαμε, δεν εντοπίσαμε εξαιρέσεις και θεωρούμε ότι οι παραδοχές και εκτιμήσεις της Διοίκησης βρίσκονταν εντός λογικού εύρους. Ως αποτέλεσμα του ελέγχου απομείωσης κατά τη χρήση που έληξε στις 31 Δεκεμβρίου 2019 αναγνωρίστηκε ζημιά απομείωσης ύψους €390,0 εκ σχετικά με τη σταθερή και κινητή τηλεφωνία του Ομίλου στη Ρουμανία, η οποία καταχωρήθηκε ως ζημιά απομείωσης της υπεραξίας (€69,4 εκ.), των ενσώματων παγίων (€288,5 εκ.) των τηλεπικοινωνιακών αδειών (€13,2 εκ.) και των λοιπών άυλων περιουσιακών στοιχείων (€18,9 εκ.). (Σημειώσεις: 2 «Βάση Σύνταξης των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων», 3 «Βασικές Λογιστικές Πολιτικές», 5 «Ενσώματα Πάγια», 7 «Υπεραξία», 8 «Τηλεπικοινωνιακές Άδειες» και 9 «Λοιπά άυλα περιουσιακά στοιχεία» των χρηματοοικονομικών καταστάσεων). Εκτίμηση απομείωσης των συμμετοχών σε θυγατρικές εταιρείες (εταιρικές χρηματοοικονομικές καταστάσεις) Κατά την 31 Δεκεμβρίου 2019 η Εταιρεία κατείχε συμμετοχές ύψους €3.319,4 εκ. σε θυγατρικές εταιρείες που αποτιμώνται αρχικά στο κόστος κτήσης, το οποίο προσαρμόζεται σε περίπτωση που απαιτείται απομείωση. ( Σημείωση 10 «Συμμετοχές» των χρηματοοικονομικών καταστάσεων). Για την αξιολόγηση της εκτίμησης απομείωσης σε σχέση με τις συμμετοχές σε θυγατρικές της Εταιρείας, διενεργήσαμε τις ελεγκτικές διαδικασίες που περιγράφονται στο κύριο θέμα ελέγχου «Εκτίμηση απομείωσης υπεραξίας, ενσώματων παγίων και άυλων περιουσιακών στοιχείων». 87 Στις σημαντικές συμμετοχές σε θυγατρικές εταιρείες περιλαμβάνονται η Cosmote (€2.763,5 εκ.), η οποία κατέχει τις εταιρείες του Ομίλου που δραστηριοποιούνται στην κινητή τηλεφωνία σε Ελλάδα, η θυγατρική Telekom Romania Mobile (€210,0 εκ.) και η OTE International Investments (€149,1 εκ.), η οποία κατέχει συμμετοχή στην εταιρεία σταθερής τηλεφωνίας στη Ρουμανια (Telekom Romania). Οι υπόλοιπες συμμετοχές σε θυγατρικές εταιρείες συνολικού ποσού € 196,7 εκ. αφορούν σε διάφορες εταιρείες που σχετίζονται με τη δραστηριότητα του Ομίλου στην Ελλάδα, καθώς και την ελληνική εταιρεία επενδύσεων σε ακίνητα, την OTE Ακίνητα (ΟΤΕ Estate). Κατόπιν της ολοκλήρωσης των διαδικασιών που εφαρμόστηκαν για τις ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις, αξιολογήσαμε την ανάλυση που ετοίμασε η Διοίκηση, σύμφωνα με την οποία τα ανακτήσιμα ποσά των ΜΔΤΡ συσχετίστηκαν με τις αντίστοιχες συμμετοχές σε θυγατρικές εταιρείες. Από την αξιολόγηση των διαδικασιών ελέγχου απομείωσης των συμμετοχών, που διενέργησε η Διοίκηση, δεν διαπιστώσαμε εξαιρέσεις και θεωρούμε ότι οι παραδοχές και εκτιμήσεις της Διοίκησης βρίσκονταν εντός λογικού εύρους. Επιπλέον επιβεβαιώσαμε την ορθότητα των σχετικών γνωστοποιήσεων που περιλαμβάνονται στη Σημείωση 10 «Συμμετοχές» των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. Επικεντρωθήκαμε σε αυτήν την περιοχή διότι τα δεδομένα που περιγράφονται στο κύριο θέμα ελέγχου «Εκτίμηση απομείωσης υπεραξίας, ενσώματων παγίων και άυλων περιουσιακών στοιχείων» έχουν επίδραση και στις παραπάνω συμμετοχές σε θυγατρικές εταιρείες. Κατά τη χρήση που έληξε την 31η Δεκεμβρίου 2019 αναγνωρίστηκε ζημιά απομείωσης ύψους €135,9 εκ. σε σχέση με τη συμμετοχή της Εταιρείας στην OTE International Investments και €590,0 εκ. σε σχέση με τη συμμετοχή της Εταιρείας στην Telekom Romania Mobile (Σημειώσεις: 3.1 «Βασικές Λογιστικές Πολιτικές – Ενοποίηση και Συμμετοχές» και 10 «Συμμετοχές» των χρηματοοικονομικών καταστάσεων). Υιοθέτηση του ΔΠΧΑ 16 «Μισθώσεις» (Εταιρικές και Ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις) Ο Όμιλος και η Εταιρεία εφάρμοσαν , για πρώτη φορά το ΔΠΧΑ 16 «Μισθώσεις», το οποίο είναι υποχρεωτικό για τις λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την 1 Ιανουαρίου 2019, χρησιμοποιώντας την τροποποιημένη αναδρομική προσέγγιση. Η επίδραση του προτύπου ΔΠΧΑ 16 «Μισθώσεις» στις καταστάσεις χρηματοοικονομικής θέσης του Ομίλου και της Οι ελεγκτικές διαδικασίες που ακολουθήσαμε περιέλαβαν μεταξύ άλλων τα ακόλουθα: Aξιολογήσαμε τις βασικές εκτιμήσεις και παραδοχές της διοίκησης που χρησιμοποιήθηκαν στο μοντέλο υπολογισμού κατά την εφαρμογή του νέου προτύπου. Με την υποστήριξη στελεχών μας που εξειδικεύονται στις αποτιμήσεις, αξιολογήσαμε τα προεξοφλητικά επιτόκια που 88 Εταιρείας κατά την 1 Ιανουαρίου 2019 και αντίστοιχα στα αποτελέσματα τους για τη χρήση που έληξε στις 31 Δεκεμβρίου 2019, περιγράφεται στις σημειώσεις 2 «Βάση σύνταξης των χρηματοοικονομικών καταστάσεων», 4 «Μεταβολές στις λογιστικές αρχές» και 6 «Μισθώσεις». Η επίδραση του ΔΠΧΑ 16 κατά τη μετάβαση βασίζεται σε εκτιμήσεις από τη διοίκηση κυρίως ως προς τον προσδιορισμό του κατάλληλου επιτοκίου προεξόφλησης (διαφορικό επιτόκιο δανεισμού) και της διάρκειας μίσθωσης των συμβάσεων. H διάρκεια της μίσθωσης μπορεί να περιλαμβάνει χρονικές περιόδους για τις οποίες ο όμιλος και η εταιρεία έχουν δικαίωμα παράτασης ή δικαίωμα καταγγελίας της μίσθωσης εάν είναι μάλλον βέβαιο ότι το δικαίωμα παράτασης θα ασκηθεί ή το δικαίωμα καταγγελίας δεν θα ασκηθεί. Επικεντρωθήκαμε σε αυτή την περιοχή τόσο λόγω των εκτιμήσεων και παραδοχών που χρησιμοποιήθηκαν από τη Διοίκηση κατά τη μετάβαση, όσο και λόγω του αυξημένου αριθμού συμβάσεων και του μεγάλου αριθμού δεδομένων που χρησιμοποιήθηκαν στους υπολογισμούς. χρησιμοποιήθηκαν για την επιμέτρηση των υποχρεώσεων από μισθώσεις. Τα επιτόκια προέκυψαν από επιτόκια βάσης ανά ημερομηνία λήξης προερχόμενα από ανεξάρτητες πηγές, στα οποία προστέθηκαν σχετικά με τον Όμιλο περιθώρια πιστωτικού κινδύνου και ρευστότητας. Επαληθεύσαμε την ακρίβεια των δεδομένων που περιλήφθηκαν στο μοντέλο, μέσω συμφωνίας ενός αντιπροσωπευτικού δείγματος μισθώσεων με τις αντίστοιχες συμβάσεις. Για δείγμα μισθώσεων, πραγματοποιήσαμε ανεξάρτητο επαναύπολογισμό και συγκρίναμε τα αποτελέσματα μας με αυτά της διοίκησης. Εξετάσαμε την πληρότητα των δεδομένων μίσθωσης μέσω συμφωνίας των δεσμεύσεων μίσθωσης του ομίλου και της εταιρείας στις 31.12.2018 με τα στοιχεία μίσθωσης που περιλήφθηκαν στο μοντέλο του ΔΠΧΑ 16 κατά την 1.1.2019. Επίσης αξιολογήσαμε τις εσωτερικές δικλίδες ασφαλείας που εφαρμόζονται για την ενημέρωση του μοντέλου με νέες συμβάσεις μίσθωσης και τροποποιήσεις υφιστάμενων συμβάσεων. Αξιολογήσαμε τη διάρκεια των μισθώσεων, συμπεριλαμβανομένων των περιόδων που καλύπτονται από δικαιώματα παράτασης ή δικαιώματα καταγγελίας, όπου απαιτούνταν, μέσω επισκόπησης των σχετικών συμβάσεων και αξιολόγησης των εκτιμήσεων της διοίκησης αναφορικά με την περίοδο μίσθωσης που χρησιμοποιήθηκε στον υπολογισμό, προκειμένου να επιβεβαιώσουμε την ορθότητα και πληρότητα των υπολογισμών. Από τη διενέργεια των προαναφερόμενων ελεγκτικών διαδικασιών θεωρούμε ότι oι βασικές εκτιμήσεις της διοίκησης για την υιοθέτηση και εφαρμογή του ΔΠΧΑ 16 είναι κατάλληλες. Επιπλέον, η απεικόνιση της επίδρασης του ΔΠΧΑ 16 είναι σύμφωνη με τις λογιστικές πολιτικές του ομίλου και της εταιρείας και οι σχετικές γνωστοποιήσεις των χρηματοοικονομικών καταστάσεων είναι κατάλληλες. 89 Άλλες Πληροφορίες πέραν των χρηματοοικονομικών καταστάσεων και της εκθέσεως του ελεγκτή επί αυτών Τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου είναι υπεύθυνα για τις Άλλες Πληροφορίες. Οι Άλλες Πληροφορίες, που περιέχονται στην προβλεπόμενη από το Ν. 3556/2007 Ετήσια Οικονομική Έκθεση, είναι οι Δηλώσεις των Μελών του Διοικητικού Συμβουλίου και η Ετήσια Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου (αλλά δεν περιλαμβάνουν τις χρηματοοικονομικές καταστάσεις και την έκθεση ελέγχου επί αυτών), τις οποίες λάβαμε πριν από την ημερομηνία της παρούσας έκθεσης ελεγκτή, καθώς και τον «Απολογισμό Βιώσιμης Ανάπτυξης Εταιρειών Ομίλου ΟΤΕ 2019», που αναμένεται να τεθεί υπόψη μας μετά την 18/2/2020. Η γνώμη μας επί των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων δεν καλύπτει τις Άλλες Πληροφορίες και, εκτός των όσων ρητά αναφέρουμε στο παρόν τμήμα της Έκθεσής μας, δεν εκφράζουμε γνώμη ελέγχου ή άλλης διασφάλισης επί αυτών. Σε σχέση με τον έλεγχό μας επί των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων, η ευθύνη μας είναι να αναγνώσουμε τις Άλλες Πληροφορίες και με τον τρόπο αυτό να εξετάσουμε εάν οι Άλλες Πληροφορίες είναι ουσιωδώς ασυνεπείς με τις εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις ή τη γνώση που αποκτήσαμε κατά τον έλεγχο ή αλλιώς φαίνεται να είναι ουσιωδώς εσφαλμένες. Εξετάσαμε εάν η Ετήσια Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου περιλαμβάνει τις γνωστοποιήσεις οι οποίες απαιτούνται από τον Ν. 4548/2018, και ότι έχει συνταχθεί η προβλεπόμενη από το άρθρο 152 του Ν. 4548/2018 Δήλωση Εταιρικής Διακυβέρνησης. Με βάση τις εργασίες που εκτελέσαμε κατά τον έλεγχο μας, κατά τη γνώμη μας: Τα πληροφοριακά στοιχεία που περιλαμβάνονται στην Ετήσια Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου της χρήσης που έληξε την 31/12/2019 αντιστοιχούν στις συνημμένες εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις. Η Ετήσια Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου έχει καταρτισθεί σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές απαιτήσεις των άρθρων 150,151,153 και 154 του Ν. 4548/2018, Η Δήλωση Εταιρικής Διακυβέρνησης παρέχει τα πληροφοριακά στοιχεία που αναφέρονται στις περιπτώσεις γ και δ της παραγράφου 1 του άρθρου 152 του Ν. 4548/2018. Επιπλέον με βάση τη γνώση και κατανόηση που αποκτήσαμε κατά το έλεγχό μας, για την Εταιρεία και τον Όμιλο «ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε.» και το περιβάλλον τους, είμαστε υποχρεωμένοι να αναφέρουμε εάν έχουμε εντοπίσει ουσιώδεις ανακρίβειες στην Ετήσια Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού της Συμβουλίου και στις Άλλες Πληροφορίες, τις οποίες λάβαμε πριν από την ημερομηνία της παρούσας έκθεσης ελεγκτή. Δεν έχουμε να αναφέρουμε τίποτα σχετικά με το θέμα αυτό. Όταν αναγνώσουμε τον «Απολογισμό Βιώσιμης Ανάπτυξης Εταιρειών Ομίλου ΟΤΕ 2019», εάν καταλήξουμε στο συμπέρασμα ότι υπάρχει ουσιώδης ανακρίβεια σε αυτά , έχουμε την υποχρέωση να γνωστοποιήσουμε το θέμα αυτό στους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση και ανάλογα την περίπτωση να 90 προβούμε σε περαιτέρω ενέργειες σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία. Ευθύνες του Διοικητικού Συμβουλίου και των υπευθύνων για τη διακυβέρνηση επί των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων Το Διοικητικό Συμβούλιο έχει την ευθύνη για την κατάρτιση και εύλογη παρουσίαση των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ, όπως αυτά έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση, τις απαιτήσεις του Ν. 4548/2018, όπως και για εκείνες τις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου που το Διοικητικό Συμβούλιο καθορίζει ως απαραίτητες, ώστε να καθίσταται δυνατή η κατάρτιση εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων απαλλαγμένων από ουσιώδες σφάλμα, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος. Κατά την κατάρτιση των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων, το Διοικητικό Συμβούλιο είναι υπεύθυνο για την αξιολόγηση της ικανότητας της Εταιρείας και του Ομίλου να συνεχίσουν τις δραστηριότητές τους, γνωστοποιώντας όπου συντρέχει τέτοια περίπτωση, τα θέματα που σχετίζονται με τη συνεχιζόμενη δραστηριότητα και τη χρήση της λογιστικής βάσης της συνεχιζόμενης δραστηριότητας, εκτός και εάν το Διοικητικό Συμβούλιο είτε προτίθεται να ρευστοποιήσει την Εταιρεία και τον Όμιλο ή να διακόψει τις δραστηριότητές τους ή δεν έχει άλλη ρεαλιστική εναλλακτική επιλογή από το να προχωρήσει σ ’αυτές τις ενέργειες. Οι υπεύθυνοι για τη διακυβέρνηση έχουν την ευθύνη εποπτείας της διαδικασίας χρηματοοικονομικής αναφοράς της Εταιρείας και του Ομίλου. Ευθύνες ελεγκτή για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων Οι στόχοι μας είναι να αποκτήσουμε εύλογη διασφάλιση για το κατά πόσο οι εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις, στο σύνολο τους, είναι απαλλαγμένες από ουσιώδες σφάλμα, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος και να εκδώσουμε έκθεση ελεγκτή, η οποία περιλαμβάνει τη γνώμη μας. Η εύλογη διασφάλιση συνιστά διασφάλιση υψηλού επιπέδου, αλλά δεν είναι εγγύηση ότι ο έλεγχος που διενεργείται σύμφωνα με τα ΔΠΕ, που έχουν ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία, θα εντοπίζει πάντα ένα ουσιώδες σφάλμα, όταν αυτό υπάρχει. Σφάλματα δύναται να προκύψουν από απάτη ή από λάθος και θεωρούνται ουσιώδη όταν, μεμονωμένα ή αθροιστικά, θα μπορούσε εύλογα να αναμένεται ότι θα επηρέαζαν τις οικονομικές αποφάσεις των χρηστών, που λαμβάνονται με βάση αυτές τις εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις. Ως καθήκον του ελέγχου, σύμφωνα με τα ΔΠΕ, που έχουν ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία, ασκούμε επαγγελματική κρίση και διατηρούμε επαγγελματικό σκεπτικισμό καθ’ όλη τη διάρκεια του ελέγχου. Επίσης: • Εντοπίζουμε και αξιολογούμε τους κινδύνους ουσιώδους σφάλματος στις εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος, σχεδιάζοντας και διενεργώντας ελεγκτικές διαδικασίες που ανταποκρίνονται στους κινδύνους αυτούς και αποκτούμε ελεγκτικά τεκμήρια που είναι επαρκή και κατάλληλα για να παρέχουν βάση για την γνώμη μας. Ο κίνδυνος μη εντοπισμού ουσιώδους σφάλματος που οφείλεται σε απάτη είναι υψηλότερος από αυτόν που οφείλεται σε λάθος, καθώς η απάτη μπορεί να εμπεριέχει συμπαιγνία, πλαστογραφία, εσκεμμένες παραλείψεις, ψευδείς διαβεβαιώσεις ή παράκαμψη των δικλίδων εσωτερικού ελέγχου. 91 • Κατανοούμε τις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου που σχετίζονται με τον έλεγχο, με σκοπό το σχεδιασμό ελεγκτικών διαδικασιών κατάλληλων για τις περιστάσεις, αλλά όχι με σκοπό την διατύπωση γνώμης επί της αποτελεσματικότητας των δικλίδων εσωτερικού ελέγχου της Εταιρείας και του Ομίλου. • Αξιολογούμε την καταλληλότητα των λογιστικών πολιτικών και μεθόδων που χρησιμοποιήθηκαν και το εύλογο των λογιστικών εκτιμήσεων και των σχετικών γνωστοποιήσεων που έγιναν από τη Διοίκηση. • Αποφαινόμαστε για την καταλληλότητα της χρήσης από το Διοικητικό Συμβούλιο της λογιστικής αρχής της συνεχιζόμενης δραστηριότητας και με βάση τα ελεγκτικά τεκμήρια που αποκτήθηκαν για το εάν υπάρχει ουσιώδης αβεβαιότητα σχετικά με γεγονότα ή συνθήκες που μπορεί να υποδηλώνουν ουσιώδη αβεβαιότητα ως προς την ικανότητα της Εταιρείας και του Ομίλου να συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους. Εάν συμπεράνουμε ότι υφίσταται ουσιώδης αβεβαιότητα, είμαστε υποχρεωμένοι στην έκθεση ελεγκτή να επιστήσουμε την προσοχή στις σχετικές γνωστοποιήσεις των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων ή εάν αυτές οι γνωστοποιήσεις είναι ανεπαρκείς να διαφοροποιήσουμε τη γνώμη μας. Τα συμπεράσματά μας βασίζονται σε ελεγκτικά τεκμήρια που αποκτώνται μέχρι την ημερομηνία της έκθεσης ελεγκτή. Ωστόσο, μελλοντικά γεγονότα ή συνθήκες ενδέχεται να έχουν ως αποτέλεσμα η Εταιρεία και ο Όμιλος να παύσουν να λειτουργούν ως συνεχιζόμενη δραστηριότητα. • Αξιολογούμε τη συνολική παρουσίαση, τη δομή και το περιεχόμενο των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων, συμπεριλαμβανομένων των γνωστοποιήσεων, καθώς και το κατά πόσο οι εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις απεικονίζουν τις υποκείμενες συναλλαγές και τα γεγονότα με τρόπο που επιτυγχάνεται η εύλογη παρουσίαση. • Συγκεντρώνουμε επαρκή και κατάλληλα ελεγκτικά τεκμήρια αναφορικά με την χρηματοοικονομική πληροφόρηση των οντοτήτων ή των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων εντός του Ομίλου για την έκφραση γνώμης επί των εταιρικών και των ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων. Είμαστε υπεύθυνοι για την καθοδήγηση, την επίβλεψη και την εκτέλεση του ελέγχου της Εταιρείας και του Ομίλου. Παραμένουμε αποκλειστικά υπεύθυνοι για την ελεγκτική μας γνώμη. Μεταξύ άλλων θεμάτων, κοινοποιούμε στους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση, το σχεδιαζόμενο εύρος και το χρονοδιάγραμμα του ελέγχου, καθώς και σημαντικά ευρήματα του ελέγχου, συμπεριλαμβανομένων όποιων σημαντικών ελλείψεων στις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου εντοπίζουμε κατά τη διάρκεια του ελέγχου μας. Επιπλέον, δηλώνουμε προς τους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση ότι έχουμε συμμορφωθεί με τις σχετικές απαιτήσεις δεοντολογίας περί ανεξαρτησίας και γνωστοποιούμε προς αυτούς όλες τις σχέσεις και άλλα θέματα που μπορεί εύλογα να θεωρηθεί ότι επηρεάζουν την ανεξαρτησία μας και τα σχετικά μέτρα προστασίας, όπου συντρέχει περίπτωση. Από τα θέματα που γνωστοποιήθηκαν στους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση, καθορίζουμε τα θέματα εκείνα που ήταν εξέχουσας σημασίας για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων της τρέχουσας χρήσεως και ως εκ τούτου αποτελούν τα κύρια θέματα ελέγχου. Περιγράφουμε τα θέματα αυτά στην έκθεση ελεγκτή. 92 Έκθεση επί άλλων νομικών και κανονιστικών απαιτήσεων 1. Συμπληρωματική Έκθεση προς την Επιτροπή Ελέγχου Η γνώμη μας επί των συνημμένων εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων είναι συνεπής με την προβλεπόμενη από το άρθρο 11 του Κανονισμού ΕΕ 537/2014 Συμπληρωματική Έκθεσή μας προς την Επιτροπή Ελέγχου της Εταιρείας 2. Διορισμός Ελεγκτή Διοριστήκαμε για πρώτη φορά ως Ορκωτοί Ελεγκτές Λογιστές της Εταιρείας με την από 23/6/2011 απόφαση της ετήσιας τακτικής γενικής συνέλευσης των μετόχων. Έκτοτε ο διορισμός μας έχει αδιαλείπτως ανανεωθεί για μια συνολική περίοδο 9 ετών με βάση τις κατ’ έτος λαμβανόμενες αποφάσεις της τακτικής γενικής συνέλευσης των μετόχων. Αθήνα, 18 Φεβρουαρίου 2020 Ο Ορκωτός Ελεγκτής Λογιστής ΠραϊσγουωτερχαουςΚούπερς Ανώνυμη Ελεγκτική Εταιρεία Λεωφ. Κηφισίας 268 15232 Χαλάνδρι ΑΜ ΣΟΕΛ 113 Φώτης Σμυρνής Αρ Μ ΣΟΕΛ: 52861 93 IV. ΕΤΗΣΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ 94 ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε. ΕΤΗΣΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ (ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΕΣ ΚΑΙ ΕΤΑΙΡΙΚΕΣ) ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΔΙΕΘΝΗ ΠΡΟΤΥΠΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΦΟΡΑΣ όπως αυτά έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση Οι Ετήσιες Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις που παρατίθενται στις σελίδες από 97 έως 179 εγκρίθηκαν από το Διοικητικό Συμβούλιο την 18 Φεβρουαρίου 2020 και υπογράφονται από τους κατωτέρω: Ο Πρόεδρος του Δ.Σ. & Διευθύνων Σύμβουλος Το Μέλος του Δ.Σ. & Chief Officer Χρηματοοικονομικών Θεμάτων Ομίλου ΟΤΕ Ο Executive Director Financial Operations Ομίλου ΟΤΕ Ο Διευθυντής Λογιστικών Υπηρεσιών Μιχαήλ Τσαμάζ Χαράλαμπος Μαζαράκης Γεώργιος Μαυράκης Αναστάσιος Καπενής ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΡ. ΓΕΜΗ 001037501000 ΛΕΩΦ. ΚΗΦΙΣΙΑΣ 99 - 151 24 ΜΑΡΟΥΣΙ 95 ΕΤΗΣΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΣΗΣ (ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΚΑΙ ΕΤΑΙΡΙΚΗ) .......................................................................... 97 ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ (ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΚΑΙ ΕΤΑΙΡΙΚΗ) .................................................................................................. 98 ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΣΥΝΟΛΙΚΟΥ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ (ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΚΑΙ ΕΤΑΙΡΙΚΗ) ................................................................................... 99 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ (ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΗ) .................................................................................................. 100 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ (ΕΤΑΙΡΙΚΗ) ............................................................................................................. 101 ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΑΜΕΙΑΚΩΝ ΡΟΩΝ (ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΚΑΙ ΕΤΑΙΡΙΚΗ)............................................................................................... 102 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ 1. ΣΥΣΤΑΣΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΚΑΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΟΜΙΛΟΥ ............................................................................................................. 103 2. ΒΑΣΗ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΤΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ......................................................................................... 104 3. ΒΑΣΙΚΕΣ ΛΟΓΙΣΤΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ............................................................................................................................................ 108 4. ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΣΤΙΣ ΛΟΓΙΣΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ..................................................................................................................................... 121 5. ΕΝΣΩΜΑΤΑ ΠΑΓΙΑ ................................................................................................................................................................... 126 6. ΜΙΣΘΩΣΕΙΣ .............................................................................................................................................................................. 128 7. ΥΠΕΡΑΞΙΑ ................................................................................................................................................................................ 129 8. ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΕΣ ΑΔΕΙΕΣ ................................................................................................................................................ 131 9. ΛΟΙΠΑ ΑΥΛΑ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ...................................................................................................................................... 132 10. ΣΥΜΜΕΤΟΧΕΣ ......................................................................................................................................................................... 133 11. ΛΟΙΠΑ ΜΗ ΚΥΚΛΟΦΟΡΟΥΝΤΑ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ......................................................................................................... 140 12. ΑΠΟΘΕΜΑΤΑ ........................................................................................................................................................................... 141 13. ΠΕΛΑΤΕΣ.................................................................................................................................................................................. 141 14. ΛΟΙΠΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ....................................................................................................... 142 15. ΛΟΙΠΑ ΚΥΚΛΟΦΟΡΟΥΝΤΑ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ................................................................................................................ 142 16. ΤΑΜΕΙΑΚΑ ΔΙΑΘΕΣΙΜΑ ΚΑΙ ΤΑΜΕΙΑΚΑ ΙΣΟΔΥΝΑΜΑ .............................................................................................................. 142 17. ΜΕΤΟΧΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ – ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΥΠΕΡ ΤΟ ΑΡΤΙΟ – ΙΔΙΕΣ ΜΕΤΟΧΕΣ ....................................................................... 143 18. ΤΑΚΤΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ – ΣΥΝΑΛΛΑΓΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΚΑΙ ΛΟΙΠΑ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΑ - ΥΠΟΛΟΙΠΟ ΚΕΡΔΩΝ ΕΙΣ ΝΕΟ .... 143 19. ΜΕΡΙΣΜΑΤΑ ............................................................................................................................................................................. 144 20. ΜΑΚΡΟΠΡΟΘΕΣΜΑ ΚΑΙ ΒΡΑΧΥΠΡΟΘΕΣΜΑ ΔΑΝΕΙΑ .............................................................................................................. 145 21. ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ ΓΙΑ ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ, ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΛΟΙΠΕΣ ΠΑΡΟΧΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ........................................................... 148 22. ΛΟΙΠΕΣ ΜΑΚΡΟΠΡΟΘΕΣΜΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ .......................................................................................................................... 153 23. ΦΟΡΟΣ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ – ΑΝΑΒΑΛΛΟΜΕΝΟΙ ΦΟΡΟΙ ............................................................................................................. 153 24. ΛΟΙΠΕΣ ΒΡΑΧΥΠΡΟΘΕΣΜΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ........................................................................................................................... 159 25. ΛΟΙΠΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΑ ΕΣΟΔΑ .................................................................................................................................................... 159 26. ΚΕΡΔΗ ΑΝΑ ΜΕΤΟΧΗ.............................................................................................................................................................. 160 27. ΥΠΟΛΟΙΠΑ ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ ......................................................................................................................................................... 160 28. ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΤΟΜΕΩΝ .............................................................................................................................. 161 29. ΣΥΝΑΛΛΑΓΕΣ ΜΕ ΣΥΝΔΕΜΕΝΑ ΜΕΡΗ .................................................................................................................................... 164 30. ΝΟΜΙΚΕΣ ΥΠΟΘΕΣΕΙΣ – ΔΕΣΜΕΥΣΕΙΣ .................................................................................................................................... 168 31. ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΣΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ........................................................ 172 32. ΑΝΑΤΑΞΙΝΟΜΗΣΕΙΣ ΚΟΝΔΥΛΙΩΝ ........................................................................................................................................... 178 33. ΕΛΕΓΚΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΛΟΙΠΕΣ ΑΜΟΙΒΕΣ ........................................................................................................................................ 179 34. ΜΕΤΑΓΕΝΕΣΤΕΡΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ .................................................................................................................................................. 179 96 ΕΤΗΣΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΣΗΣ (ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΚΑΙ ΕΤΑΙΡΙΚΗ) (Ποσά σε εκατομμύρια Ευρώ) ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Μη κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία Ενσώματα πάγια Περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης Υπεραξία Τηλεπικοινωνιακές άδειες Λοιπά άυλα περιουσιακά στοιχεία Συμμετοχές Δάνεια σε ασφαλιστικά ταμεία Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις Κόστος συμβάσεων Λοιπά μη κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία Σύνολο μη κυκλοφορούντων περιουσιακών στοιχείων Κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία Αποθέματα Πελάτες Λοιπά χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία Συμβατικά περιουσιακά στοιχεία Λοιπά κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία Δεσμευμένα ταμειακά διαθέσιμα Ταμειακά διαθέσιμα και ταμειακά ισοδύναμα Σύνολο κυκλοφορούντων περιουσιακών στοιχείων Περιουσιακά στοιχεία ομάδας στοιχείων κατεχόμενων προς πώληση ΣΥΝΟΛΟ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΙΔΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΚΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ Ίδια κεφάλαια που αναλογούν στους μετόχους της Εταιρείας Μετοχικό κεφάλαιο Αποθεματικό υπέρ το άρτιο Ίδιες μετοχές Τακτικό αποθεματικό Συναλλαγματικές διαφορές και λοιπά αποθεματικά Μεταβολές σε ποσοστά μη ελεγχουσών συμμετοχών Υπόλοιπο κερδών εις νέο Σύνολο ιδίων κεφαλαίων που αναλογούν στους μετόχους της Εταιρείας Μη ελέγχουσες συμμετοχές Σύνολο ιδίων κεφαλαίων Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις Μακροπρόθεσμα δάνεια Πρόβλεψη αποζημίωσης προσωπικού λόγω εξόδου από την υπηρεσία Πρόβλεψη για λογαριασμό νεότητας Συμβατικές υποχρεώσεις Υποχρεώσεις από μισθώσεις Αναβαλλόμενες φορολογικές υποχρεώσεις Λοιπές μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις Σύνολο μακροπρόθεσμων υποχρεώσεων Βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις Προμηθευτές Βραχυπρόθεσμα δάνεια Βραχυπρόθεσμο μέρος μακροπρόθεσμων δανείων Φόρος εισοδήματος Συμβατικές υποχρεώσεις Υποχρεώσεις από μισθώσεις Πρόβλεψη προγράμματος εθελουσίας αποχώρησης Μερίσματα πληρωτέα Λοιπές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις Σύνολο βραχυπρόθεσμων υποχρεώσεων Υποχρεώσεις ομάδας στοιχείων κατεχόμενων προς πώληση ΣΥΝΟΛΟ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ ΚΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΩΝ Σημειώσεις ΟΜΙΛΟΣ 2019 20181 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2019 20181 5 6 7 8 9 10 21 23 27 11 2.341,3 418,6 376,6 383,6 367,9 0,1 75,9 280,3 42,9 91,7 4.378,9 2.741,1 446,9 448,5 432,2 0,1 79,2 254,8 50,2 115,8 4.568,8 1.278,9 270,4 2,8 208,9 3.319,4 75,9 97,4 4,5 74,0 5.332,2 1.296,4 3,6 224,5 3.245,2 79,2 88,3 4,0 77,0 5.018,2 12 13 14 27 15 51,3 592,5 5,7 37,8 229,2 2,3 1.058,3 1.977,1 82,0 606,0 5,1 36,4 245,5 2,9 1.084,7 2.062,6 8,6 282,3 5,8 1,4 180,6 560,6 1.039,3 11,5 294,5 2,3 1,9 214,9 292,9 818,0 10 6.356,0 68,5 6.699,9 6.371,5 5.836,2 17 17 17 18 18 1.358,2 486,6 (110,3) 415,1 (187,5) (3.314,1) 3.404,0 1.387,1 496,7 (108,5) 383,3 (122,8) (3.314,1) 3.611,5 1.358,2 486,6 (110,3) 415,1 (22,4) 1.027,4 1.387,1 496,7 (108,5) 383,3 (13,0) 743,3 10 2.052,0 131,1 2.183,1 2.333,2 241,5 2.574,7 3.154,6 3.154,6 2.888,9 2.888,9 20 996,4 1.280,6 892,5 1.270,4 21 21 27 6 23 22 186,7 121,4 38,4 334,5 16,6 60,5 1.754,5 186,9 120,9 50,8 23,7 87,8 1.750,7 152,3 121,4 51,1 227,9 92,0 1.537,2 154,5 120,9 110,9 66,3 1.723,0 936,0 8,9 707,5 16,2 134,6 62,9 139,3 1,5 411,5 2.418,4 1.034,0 548,0 25,5 122,0 141,1 0,9 464,3 2.335,8 425,0 743,8 2,9 72,1 42,3 139,3 1,4 252,9 1.679,7 425,3 278,6 13,1 73,4 141,1 0,8 292,0 1.224,3 6.356,0 38,7 6.699,9 6.371,5 5.836,2 16 18 20 20 23 27 6 21 19 24 10 1Ο Όμιλος έχει εφαρμόσει το ΔΠΧΑ 16 χρησιμοποιώντας τη μέθοδο σωρευτικής επίδρασης. Σύμφωνα με τη μέθοδο αυτή, η συγκριτική πληροφορία δεν επαναδιατυπώνεται. Βλέπε Σημείωση 4. Οι επισυναπτόμενες σημειώσεις που παρατίθενται στις σελίδες 103-179 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. 97 ΕΤΗΣΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ (ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΚΑΙ ΕΤΑΙΡΙΚΗ) (Ποσά σε εκατομμύρια Ευρώ, πλην στοιχείων ανά μετοχή) Κύκλος εργασιών Σταθερή τηλεφωνία: Έσοδα λιανικής Έσοδα χονδρικής Λοιπά έσοδα Σύνολο εσόδων σταθερής τηλεφωνίας Κινητή τηλεφωνία: Έσοδα υπηρεσιών Έσοδα πώλησης συσκευών Λοιπά έσοδα Σύνολο εσόδων κινητής τηλεφωνίας Λοιπά έσοδα Σύνολο κύκλου εργασιών Λοιπά λειτουργικά έσοδα Λειτουργικά έξοδα Έξοδα διασύνδεσης και περιαγωγής Πρόβλεψη για επισφαλείς απαιτήσεις Αποδοχές προσωπικού Κόστη σχετιζόμενα με προγράμματα εθελούσιας αποχώρησης Έξοδα εμπορικών προμηθειών Κόστος εμπορευμάτων Έξοδα συντήρησης και επισκευών Έξοδα προώθησης Λοιπά λειτουργικά έξοδα, εκ των οποίων: ΟΜΙΛΟΣ 2019 20181 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2019 20181 1.164,4 701,6 359,4 2.225,4 1.162,6 662,9 308,1 2.133,6 936,1 333,0 236,7 1.505,8 916,8 327,1 228,7 1.472,6 1.263,6 254,9 23,6 1.542,1 140,1 3.907,6 48,6 1.247,3 268,3 23,4 1.539,0 126,1 3.798,7 83,0 34,0 34,0 73,4 1.613,2 10,3 34,0 34,0 76,0 1.582,6 14,0 (570,4) (105,7) (571,7) (65,6) (94,9) (397,8) (88,3) (73,7) (600,4) (550,8) (150,1) (563,7) (51,0) (95,9) (367,3) (94,1) (83,7) (674,2) (94,8) (30,1) (249,4) (49,9) (23,9) (69,1) (36,1) (20,7) (341,9) (101,2) (34,2) (247,5) (39,1) (20,6) (67,7) (34,8) (24,1) (376,1) (138,4) (198,9) (65,6) (1,2) (196,3) (222,0) (177,6) (65,7) (0,4) (208,5) (56,3) (174,1) (23,2) (88,3) (107,9) (157,7) (22,7) (87,8) (2.568,5) (2.630,8) (915,9) (945,3) 1.387,7 (1.207,6) 1.250,9 (755,7) 707,6 (365,5) 651,3 (312,5) 180,1 495,2 342,1 338,8 10 (96,6) 4,5 14,3 - (86,1) 2,4 (0,3) - (75,8) 5,3 1,1 1.159,2 (66,5) 3,0 0,5 30,0 10,14 27,6 2,2 (725,4) 2,4 (50,2) 129,9 (92,3) 37,6 5,3 42,9 (81,8) 413,4 (165,8) 247,6 (81,7) 165,9 364,4 706,5 (71,5) 635,0 635,0 (30,6) 308,2 (111,9) 196,3 196,3 205,1 (162,2) 42,9 175,0 (9,1) 165,9 635,0 635,0 196,3 196,3 26 26 0,4200 0,4200 0,5285 0,5285 - - 26 0,4312 0,3606 - - Σημειώσεις 25 13 21 Ενοίκια, μισθώσεις και κόστος εγκαταστάσεων Αμοιβές και υπηρεσίες τρίτων Λοιποί φόροι και τέλη ρυθμιστικών αρχών Κόστος κατασκευής δικτύου Λοιπά λειτουργικά έξοδα Σύνολο λειτουργικών εξόδων πριν από αποσβέσεις και απομειώσεις Λειτουργικά κέρδη προ χρηματοοικονομικών και επενδυτικών δραστηριοτήτων, αποσβέσεων και απομειώσεων Αποσβέσεις και απομειώσεις Λειτουργικά κέρδη προ χρηματοοικονομικών και επενδυτικών δραστηριοτήτων Έσοδα και έξοδα από χρηματοοικονομικές και επενδυτικές αποτελέσματα δραστηριότητες Χρεωστικοί τόκοι και συναφή έξοδα Πιστωτικοί τόκοι Συναλλαγματικές διαφορές, καθαρές Έσοδα από μερίσματα Κέρδη / (ζημιές) από συμμετοχές και λοιπά χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία - Απομειώσεις Συνολικά κέρδη / (ζημιές) από χρηματοοικονομικές και επενδυτικές δραστηριότητες Κέρδη προ φόρων Φόρος εισοδήματος Κέρδη χρήσης από συνεχιζόμενες δραστηριότητες Κέρδη / (ζημιές) από διακοπείσες δραστηριότητες Κέρδη χρήσης Κατανεμόμενα σε: Μετόχους της Εταιρείας Μη ελέγχουσες συμμετοχές Κέρδη χρήσης Κέρδη ανά μετοχή κατανεμόμενα σε μετόχους της Εταιρείας από συνεχιζόμενες δραστηριότητες Βασικά κέρδη ανά μετοχή Απομειωμένα κέρδη ανά μετοχή Συνολικά βασικά κέρδη ανά μετοχή κατανεμόμενα στους μετόχους της Εταιρείας 5,6,7,8,9,10 23 10 1Ο Όμιλος έχει εφαρμόσει τo ΔΠΧΑ 16 χρησιμοποιώντας τη μέθοδο σωρευτικής επίδρασης. Σύμφωνα με τη μέθοδο αυτή, η συγκριτική πληροφορία δεν επαναδιατυπώνεται. Βλέπε Σημείωση 4. Οι επισυναπτόμενες σημειώσεις που παρατίθενται στις σελίδες 103-179 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. ΕΤΗΣΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΣΥΝΟΛΙΚΟΥ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ (ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΚΑΙ ΕΤΑΙΡΙΚΗ) (Ποσά σε εκατομμύρια Ευρώ) Κέρδη χρήσης Λοιπά συνολικά έσοδα: Στοιχεία που δε θα ταξινομηθούν μεταγενέστερα στην κατάσταση αποτελεσμάτων Αναλογιστικά κέρδη / (ζημιές) Αναβαλλόμενοι φόροι επί των αναλογιστικών κερδών / (ζημιών) Αναβαλλόμενοι φόροι επί των αναλογιστικών κερδών / (ζημιών) λόγω αλλαγής στο φορολογικό συντελεστή Σύνολο στοιχείων που δε θα ταξινομηθούν μεταγενέστερα στην κατάσταση αποτελεσμάτων Στοιχεία που ενδέχεται να ταξινομηθούν μεταγενέστερα στην κατάσταση αποτελεσμάτων Συναλλαγματικές διαφορές Σύνολο στοιχείων που ενδέχεται να ταξινομηθούν μεταγενέστερα στην κατάσταση αποτελεσμάτων Ανακατάταξη αποθεματικού συναλλαγματικών διαφορών που αφορούν διατεθείσες δραστηριότητες Λοιπά συνολικά εισοδήματα / (ζημιές) χρήσης Συγκεντρωτικά συνολικά εισοδήματα / (ζημιές) χρήσης Κατανεμόμενα σε: Μετόχους της Εταιρείας Μη ελέγχουσες συμμετοχές Συγκεντρωτικά συνολικά εισοδήματα κατανεμόμενα σε μετόχους της Εταιρείας προερχόμενα από: Συνεχιζόμενες δραστηριότητες Διακοπείσες δραστηριότητες Σημειώσεις 21 10 10 ΟΜΙΛΟΣ 2019 20181 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2019 20181 42,9 165,9 635,0 196,3 (14,0) (0,8) (12,0) (0,8) 3,4 0,2 2,9 0,2 (0,4) (0,7) (0,3) (0,6) (11,0) (1,3) (9,4) (1,2) (36,6) 35,9 - - (36,6) 35,9 - - (22,9) (70,5) (27,6) 34,6 200,5 (9,4) 625,6 (1,2) 195,1 140,4 (168,0) (27,6) 211,4 (10,9) 200,5 625,6 625,6 195,1 195,1 138,0 2,4 140,4 254,6 (43,2) 211,4 625,6 625,6 195,1 195,1 1Ο Όμιλος έχει εφαρμόσει τo ΔΠΧΑ 16 χρησιμοποιώντας τη μέθοδο σωρευτικής επίδρασης. Σύμφωνα με τη μέθοδο αυτή, η συγκριτική πληροφορία δεν επαναδιατυπώνεται. Βλέπε Σημείωση 4. Οι επισυναπτόμενες σημειώσεις που παρατίθενται στις σελίδες 103-179 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. ΕΤΗΣΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ AYTH ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ (ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΗ) Αποδιδόμενα στους μετόχους της Εταιρείας Μη ελέγχουσες συμμετοχές Σύνολο ιδίων κεφαλαίων 2.344,4 43,5 175,0 36,4 211,4 (0,9) (171,5) (94,2) 245,0 7,5 (9,1) (1,8) (10,9) (0,1) - 2.589,4 51,0 165,9 34,6 200,5 (0,9) (171,6) (94,2) 3.611,5 0,5 2.333,2 241,5 0,5 2.574,7 (3.314,1) - 3.611,5 (3,3) 205,1 205,1 (69,2) 2.333,2 (3,3) 205,1 (64,7) 140,4 - 241,5 (162,2) (5,8) (168,0) - 2.574,7 (3,3) 42,9 (70,5) (27,6) - - - (58,6) (58,6) 58,6 - 31,8 - - - (0,1) (249,6) (31,8) - (0,1) (249,6) (110,3) (0,6) (0,4) - (0,7) (250,0) (110,3) 415,1 (187,5) (3.314,1) 3.404,0 0,3 2.052,0 131,1 0,3 2.183,1 Μεταβολές σε ποσοστά μη ελεγχουσών συμμετοχών Μετοχικό κεφάλαιο Αποθεματικό υπέρ το άρτιο Ίδιες μετοχές Τακτικό αποθεματικό Συναλλαγματικές διαφορές και λοιπά αποθεματικά Υπόλοιπο την 1 Ιανουαρίου 20181 Επίδραση εφαρμογής των ΔΠΧΑ 15 και ΔΠΧΑ 9 Κέρδη / (ζημιές) χρήσης Λοιπά συνολικά εισοδήματα / (ζημιές) Συγκεντρωτικά συνολικά εισοδήματα / (ζημιές) Έξοδα αύξησης μετοχικού κεφαλαίου Διανομή μερισμάτων Μεταφορά σε τακτικό αποθεματικό Απόκτηση ιδίων μετοχών Προγράμματα παροχής δικαιωμάτων προαίρεσης Υπόλοιπο την 31 Δεκεμβρίου 20181 1.387,1 - 496,4 - (14,5) (94,2) 373,5 9,8 - (157,1) (1,2) 36,4 36,4 (0,9) - (3.314,1) - 3.573,1 44,7 175,0 175,0 (171,5) (9,8) - 1.387,1 0,3 496,7 0,2 (108,5) 383,3 (122,8) (3.314,1) Υπόλοιπο την 1 Ιανουαρίου 20191 Επίδραση εφαρμογής του ΔΠΧΑ 16 Κέρδη / (ζημιές) χρήσης Λοιπά συνολικά εισοδήματα / (ζημιές) Συγκεντρωτικά συνολικά εισοδήματα / (ζημιές) Ακύρωση ιδίων μετοχών (βλέπε Σημείωση 17) Αύξηση μετοχικού κεφαλαίου θυγατρικής (βλέπε Σημείωση 10) Καθαρή μεταβολή συμμετοχής σε θυγατρικές (βλέπε Σημείωση 10) Διανομή μερισμάτων (βλέπε Σημείωση 19) Μεταφορά σε τακτικό αποθεματικό Απόκτηση ιδίων μετοχών (βλέπε Σημείωση 17) Προγράμματα παροχής δικαιωμάτων προαίρεσης Υπόλοιπο την 31 Δεκεμβρίου 2019 1.387,1 (28,9) 496,7 (10,4) (108,5) 108,5 383,3 - (122,8) (64,7) (64,7) - - - - - - - (110,3) 1.358,2 0,3 486,6 (110,3) (Ποσά σε εκατομμύρια Ευρώ) 1Ο Υπόλοιπο κερδών εις νέο Σύνολο Όμιλος έχει εφαρμόσει τo ΔΠΧΑ 16 χρησιμοποιώντας τη μέθοδο σωρευτικής επίδρασης. Σύμφωνα με τη μέθοδο αυτή, η συγκριτική πληροφορία δεν επαναδιατυπώνεται. Βλέπε Σημείωση 4. Οι επισυναπτόμενες σημειώσεις που παρατίθενται στις σελίδες 103-179 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. ΕΤΗΣΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ AYTH ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ (ΕΤΑΙΡΙΚΗ) (Ποσά σε εκατομμύρια Ευρώ) Υπόλοιπο την 1 Ιανουαρίου 20181 Μετοχικό κεφάλαιο Αποθεματικό υπέρ το άρτιο Ίδιες μετοχές Συναλλαγματικές διαφορές και λοιπά αποθεματικά Τακτικό αποθεματικό Υπόλοιπο κερδών εις νέο 1.387,1 496,4 (14,5) 373,5 (11,4) Επίδραση εφαρμογής των ΔΠΧΑ 15 και ΔΠΧΑ 9 - - - - (0,4) 1,2 0,8 Κέρδη χρήσης - - - - - 196,3 196,3 Λοιπά συνολικά εισοδήματα / (ζημιές) - - - - (1,2) - (1,2) Συγκεντρωτικά συνολικά εισοδήματα / (ζημιές) - - - - (1,2) 196,3 195,1 Διανομή μερισμάτων - - - - - (171,5) (171,5) Μεταφορά σε τακτικό αποθεματικό - - - 9,8 - (9,8) - Απόκτηση ιδίων μετοχών - - (94,2) - - - (94,2) Προγράμματα παροχής δικαιωμάτων προαίρεσης - 0,3 0,2 - - - 0,5 1.387,1 496,7 (108,5) 383,3 (13,0) 743,3 2.888,9 1.387,1 496,7 (108,5) 383,3 (13,0) 743,3 2.888,9 Επίδραση εφαρμογής του ΔΠΧΑ 16 - - - - - (0,3) (0,3) Κέρδη χρήσης - - - - - 635,0 635,0 Λοιπά συνολικά εισοδήματα / (ζημιές) - - - - (9,4) - (9,4) Συγκεντρωτικά συνολικά εισοδήματα / (ζημιές) - - - - (9,4) 635,0 625,6 Υπόλοιπο την 31 Δεκεμβρίου 20181 Υπόλοιπο την 1 Ιανουαρίου 20191 Ακύρωση ιδίων μετοχών (βλέπε Σημείωση 17) 727,1 Σύνολο ιδίων κεφαλαίων 2.958,2 (28,9) (10,4) 108,5 - - (69,2) - Μεταφορά σε τακτικό αποθεματικό - - - 31,8 - (31,8) - Διανομή μερισμάτων (βλέπε Σημείωση 19) - - - - - (249,6) (249,6) Απόκτηση ιδίων μετοχών (βλέπε Σημείωση 17) - - (110,3) - - - (110,3) Προγράμματα παροχής δικαιωμάτων προαίρεσης - 0,3 - - - - 0,3 1.358,2 486,6 (110,3) 415,1 (22,4) 1.027,4 3.154,6 Υπόλοιπο την 31 Δεκεμβρίου 2019 1Ο Όμιλος έχει εφαρμόσει τo ΔΠΧΑ 16 χρησιμοποιώντας τη μέθοδο σωρευτικής επίδρασης. Σύμφωνα με τη μέθοδο αυτή, η συγκριτική πληροφορία δεν επαναδιατυπώνεται. Βλέπε Σημείωση 4. Οι επισυναπτόμενες σημειώσεις που παρατίθενται στις σελίδες 103-179 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. ΕΤΗΣΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΑΜΕΙΑΚΩΝ ΡΟΩΝ (ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΚΑΙ ΕΤΑΙΡΙΚΗ) ΟΜΙΛΟΣ (Ποσά σε εκατομμύρια Ευρώ) Ταμειακές ροές από λειτουργικές δραστηριότητες Κέρδη προ φόρων Προσαρμογές για: Αποσβέσεις και απομειώσεις Κόστη σχετιζόμενα με προγράμματα εθελούσιας αποχώρησης gαποχώρησης Πρόβλεψη για αποζημίωση προσωπικού Πρόβλεψη για λογαριασμό νεότητας Συναλλαγματικές διαφορές, καθαρές Πιστωτικοί τόκοι Έσοδα από μερίσματα (Κέρδη) / ζημιές από συμμετοχές και λοιπά χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία - Απομειώσεις Χρεωστικοί τόκοι και συναφή έξοδα Προσαρμογές για μεταβολές λογαριασμών κεφαλαίου κίνησης: Μείωση / (αύξηση) αποθεμάτων Μείωση / (αύξηση) απαιτήσεων (Μείωση) / αύξηση υποχρεώσεων (πλην δανεισμού) Πλέον / (Μείον): Καταβολές προγραμμάτων εθελούσιας αποχώρησης Καταβολές αποζημίωσης προσωπικού και λογαριασμού νεότητας, εκτός εισφορών εργαζομένων Χρεωστικοί τόκοι και συναφή έξοδα καταβεβλημένα (πλην μισθώσεων) Τόκοι μισθώσεων καταβεβλημένοι Φόρος εισοδήματος καταβεβλημένος Καθαρές ταμειακές ροές από λειτουργικές δραστηριότητες διακοπεισών δραστηριοτήτων Καθαρές ταμειακές εισροές από λειτουργικές δραστηριότητες Ταμειακές ροές από επενδυτικές δραστηριότητες Επιστροφή μετοχικού κεφαλαίου επενδυμένου σε θυγατρική Συμμετοχή σε θυγατρική Πώληση ή λήξη χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων Αποπληρωμές εισπρακτέων δανείων Χορηγηθέντα δάνεια σε θυγατρική Αποπληρωμή χορηγηθέντων δανείων σε θυγατρική Αγορά ενσώματων και άυλων παγίων περιουσιακών στοιχείων Εισπράξεις από πώληση θυγατρικών/συμμετοχών Κίνηση δεσμευμένων ταμειακών διαθεσίμων Πιστωτικοί τόκοι εισπραχθέντες Μερίσματα εισπραχθέντα Καθαρές ταμειακές ροές από επενδυτικές δραστηριότητες διακοπεισών δραστηριοτήτων Καθαρές ταμειακές εισροές / (εκροές) από επενδυτικές δραστηριότητες Ταμειακές ροές από χρηματοδοτικές δραστηριότητες Απόκτηση ιδίων μετοχών Πληρωμές σχετιζόμενες με αύξηση μετοχικού κεφαλαίου θυγατρικής Εισπράξεις από χορηγούμενα και εκδοθέντα δάνεια Εξοφλήσεις δανείων Αποπληρωμή υποχρεώσεων από μισθώσεις Μερίσματα πληρωθέντα σε μετόχους της Εταιρείας Καθαρές ταμειακές ροές από χρηματοδοτικές δραστηριότητες διακοπεισών δραστηριοτήτων Καθαρές ταμειακές εκροές από χρηματοδοτικές δραστηριότητες Καθαρή αύξηση / (μείωση) ταμειακών διαθεσίμων και ταμειακών ισοδυνάμων Ταμειακά διαθέσιμα και ταμειακά ισοδύναμα έναρξης χρήσης Συναλλαγματικές διαφορές στα διαθέσιμα Ταμειακά διαθέσιμα και ταμειακά ισοδύναμα της ομάδας στοιχείων κατεχόμενων προς πώληση Ταμειακά διαθέσιμα και ταμειακά ισοδύναμα λήξης χρήσης Σημειώσεις 2019 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 20181 2019 20181 129,9 413,4 706,5 308,2 1.207,6 65,6 3,8 5,1 (14,3) (4,5) - 755,7 51,0 (30,2) 2,3 0,3 (2,4) - 365,5 49,9 3,8 5,1 (1,1) (5,3) (1.159,2) 312,5 39,1 (28,1) 2,3 (0,5) (3,0) (30,0) (27,6) 96,6 (2,2) 86,1 725,4 75,8 (2,4) 66,5 29,7 22,6 (36,3) 6,6 85,9 (42,4) 2,9 (4,9) (8,1) 0,9 36,9 38,6 21 (65,8) (60,9) (54,2) (50,5) 21 (12,7) (12,3) (12,3) (11,9) 6 (73,9) (22,1) (145,6) (88,0) (178,4) (61,1) (15,6) (100,9) (64,6) (85,1) (5,3) 1.152,8 11,0 995,5 512,2 528,9 (0,7) 0,1 7,2 (661,8) 28,2 0,5 2,5 - 0,4 7,1 (719,9) 1,2 2,5 - 120,6 (800,0) 7,2 (270,0) 270,0 (343,5) 4,6 1.078,6 61,5 (0,4) 7,1 14,3 (345,8) 3,0 101,6 (6,6) (12,6) - - (630,6) (721,3) 67,5 (158,7) 17 (110,3) (94,2) (110,3) (94,2) 20 20 6 19 712,2 (826,9) (78,8) (249,0) (0,9) 570,3 (784,1) (171,1) 700,0 (610,7) (42,0) (249,0) 925,0 (922,6) (171,1) (1,3) (554,1) (480,0) (312,0) (262,9) (31,9) 1.084,7 (2,0) (205,8) 1.297,7 0,3 267,7 292,9 - 107,3 185,6 - 7,5 1.058,3 (7,5) 1.084,7 560,6 292,9 5,6,7,8,9 21 21 21 10 10,14 29 10 14 10 10 10 16 1Ο Όμιλος έχει εφαρμόσει το ΔΠΧΑ 16 χρησιμοποιώντας τη μέθοδο σωρευτικής επίδρασης. Σύμφωνα με τη μέθοδο αυτή, η συγκριτική πληροφορία δεν επαναδιατυπώνεται. Βλέπε Σημείωση 4. Οι επισυναπτόμενες σημειώσεις που παρατίθενται στις σελίδες 103-179 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. 102 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ 1. ΣΥΣΤΑΣΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΚΑΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΟΜΙΛΟΥ Η Οργανισμός Τηλεπικοινωνιών της Ελλάδος Ανώνυμη Εταιρεία (στο εξής αναφερόμενη ως «Εταιρεία», «ΟΤΕ» ή «μητρική»), ιδρύθηκε ως Ανώνυμη Εταιρεία στην Αθήνα, Ελλάδα το 1949 και είναι εγγεγραμμένη στο Γενικό Εμπορικό Μητρώο («Γ.Ε.ΜΗ.») με αριθμό 001037501000. Η διεύθυνση της έδρας της Εταιρείας είναι: Λεωφόρος Κηφισίας 99 - 151 24 Μαρούσι, Αθήνα, ενώ η διεύθυνση διαδικτύου της είναι www.cosmote.gr. Οι μετοχές της Εταιρείας είναι εισηγμένες στο Χρηματιστήριο Αθηνών. Μέχρι τη 19 Σεπτεμβρίου 2010, οι μετοχές της Εταιρείας διαπραγματεύονταν στο Χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης με τη μορφή Αμερικανικών Αποθετηρίων Τίτλων (ADR). Σε συνέχεια της εξόδου από το Χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης, οι Αμερικανικοί Αποθετήριοι Τίτλοι του ΟΤΕ διαπραγματεύονται στην αμερικανική εξωχρηματιστηριακή αγορά (OTC). Οι Παγκόσμιοι Αποθετήριοι Τίτλοι (GDRs) του ΟΤΕ είναι επίσης εισηγμένοι στο Χρηματιστήριο του Λονδίνου. Οι κύριες δραστηριότητες της Εταιρείας αφορούν στην παροχή τηλεπικοινωνιακών και συναφών υπηρεσιών. Από την 6 Φεβρουαρίου 2009, οι χρηματοοικονομικές καταστάσεις περιλαμβάνονται στις ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις της DEUTSCHE TELEKOM AG (μέθοδος ολικής ενοποίησης), η οποία εδρεύει στη Γερμανία και την 31 Δεκεμβρίου 2019 κατέχει ποσοστό 45,96% του ΟΤΕ (βλέπε Σημείωση 17). Ο Όμιλος ΟΤΕ (στο εξής αναφερόμενος ως «Όμιλος»), πέραν της μητρικής Εταιρείας, περιλαμβάνει και τις εταιρείες, στις οποίες ο ΟΤΕ είτε άμεσα είτε έμμεσα ασκεί έλεγχο. Οι χρηματοοικονομικές καταστάσεις των μη εισηγμένων εταιρειών οι οποίες ενοποιούνται και αντιπροσωπεύουν αθροιστικά ποσοστό μεγαλύτερο από 5,0% του ενοποιημένου κύκλου εργασιών ή του ενοποιημένου ενεργητικού ή των ενοποιημένων αποτελεσμάτων μετά την αφαίρεση της αναλογίας των μετοχών της μειοψηφίας, είναι διαθέσιμες στην ιστοσελίδα της μητρικής Εταιρείας, στη διεύθυνση διαδικτύου https://www.cosmote.gr/cs/otegroup/gr/oikonomikes_katastaseis_etairiwn_omilou.html. Οι Ετήσιες Ενοποιημένες και Εταιρικές Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις (στο εξής αναφερόμενες ως «χρηματοοικονομικές καταστάσεις») της 31 Δεκεμβρίου 2019 και της χρήσης που έληξε την ημερομηνία αυτή, εγκρίθηκαν για έκδοση με απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου τη 18 Φεβρουαρίου 2020, ενώ τελούν υπό την τελική έγκριση της Τακτικής Γενικής Συνέλευσης των μετόχων του ΟΤΕ. Ο αριθμός του απασχολούμενου προσωπικού του Ομίλου και της Εταιρείας την 31 Δεκεμβρίου 2019 και 2018 είναι ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ 17.697 19.343 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2018 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 7.870 8.203 Οι ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις περιλαμβάνουν τις χρηματοοικονομικές καταστάσεις του ΟΤΕ και των ακόλουθων θυγατρικών εταιρειών, στις οποίες ο ΟΤΕ άμεσα ή έμμεσα ασκεί έλεγχο: ΟΝΟΜΑ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ COSMOTE ΚΙΝΗΤΕΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ Α.Ε. («COSMOTE») OTE INTERNATIONAL INVESTMENTS LTD ΚΟΣΜΟ-ΟΥΑΝ ΕΛΛΑΣ ΜΑΡΚΕΤ ΣΑΪΤ Α.Ε. («COSMOONE») OTE PLC OTESAT-MARITEL Α.Ε. («OTESAT-MARITEL») ΟΤΕ PLUS ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΛΥΣΕΙΣ Α.Ε.- ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΦΥΛΑΞΗΣ («OTE PLUS») ΟΤΕ ΑΚΙΝΗΤΑ Α.Ε. («ΟΤΕ ΑΚΙΝΗΤΑ») OTE ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΛΥΣΕΙΣ Α.Ε. («OTE GLOBE») OTE ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΟΡΕΥΣΗΣ Α.Ε. («OTE ΑΣΦΑΛΙΣΗ») ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΟΤΕ («OTE ACADEMY») TELEKOM ROMANIA COMMUNICATIONS S.A. («TELEKOM ROMANIA») ΝΕΧTGEN COMMUNICATIONS SRL («ΝEXTGEN») TELEKOM ROMANIA MOBILE COMMUNICATIONS S.A. («TELEKOM ROMANIA MOBILE») TELEKOM ALBANIA (βλέπε παρακάτω) ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΧΩΡΑ ΠΟΣΟΣΤΟ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΟΜΙΛΟΥ 2019 2018 Υπηρεσίες κινητής τηλεφωνίας Εταιρεία διαχείρισης επενδύσεων Ελλάδα Κύπρος 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% Υπηρεσίες ηλεκτρονικού εμπορίου Χρηματοοικονομικές υπηρεσίες Δορυφορικές επικοινωνίες Συμβουλευτικές υπηρεσίες και υπηρεσίες φύλαξης Εταιρεία εκμετάλλευσης ακινήτων Παροχή τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών σε παρόχους Υπηρεσίες ασφαλιστικής πρακτόρευσης Ελλάδα Η. Βασίλειο Ελλάδα 61,74% 100,00% 94,08% 61,74% 100,00% 94,08% Ελλάδα Ελλάδα 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% Ελλάδα 100,00% 100,00% Ελλάδα 100,00% 100,00% Υπηρεσίες εκπαίδευσης Υπηρεσίες σταθερής και κινητής τηλεφωνίας Τηλεπικοινωνιακές υπηρεσίες Ελλάδα 100,00% 100,00% Ρουμανία Ρουμανία 54,01% 54,01% 54,01% 54,01% Υπηρεσίες κινητής τηλεφωνίας Υπηρεσίες κινητής τηλεφωνίας Ρουμανία Αλβανία 86,20% - 86,20% 99,76% 103 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ ΟΝΟΜΑ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΓΕΡΜΑΝΟΣ Α.Β.Ε.Ε. («ΓΕΡΜΑΝΟΣ») COSMOTE E-VALUE MOBILBEEEP ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΕΠΕ COSMOTE TV ΤΗΛΕΟΠΤΙΚΕΣ ΠΑΡΑΓΩΓΕΣ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Α.Ε. E-VALUE ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΟΦΕΙΛΕΤΩΝ ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ EΠΕ («Ε-VALUE M.EΠΕ») COSMOHOLDING INTERNATIONAL B.V. E-VALUE INTERNATIONAL S.A. OTE RURAL NORTH ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΙΔΙΚΟΥ ΣΚΟΠΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΥΡΥΖΩΝΙΚΩΝ ΥΠΟΔΟΜΩΝ («OTE RURAL NORTH») OTE RURAL SOUTH ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΙΔΙΚΟΥ ΣΚΟΠΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΥΡΥΖΩΝΙΚΩΝ ΥΠΟΔΟΜΩΝ («OTE RURAL SOUTH») COSMOTE PAYMENTS – ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΣ Α.Ε. («COSMOTE PAYMENTS») Εταιρεία δικτύου καταστημάτων Παροχή υπηρεσιών marketing Εμπόριο Τηλεοπτικές παραγωγές και υπηρεσίες τηλεόρασης Διαχείριση εκπρόθεσμων λογαριασμών Εταιρεία διαχείρισης επενδύσεων Παροχή υπηρεσιών marketing COSMOTE GLOBAL SOLUTIONS S.A. ΧΩΡΑ ΠΟΣΟΣΤΟ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΟΜΙΛΟΥ 2019 2018 Ελλάδα Ελλάδα Ελλάδα 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% Ελλάδα 100,00% 100,00% Ελλάδα Ολλανδία Ρουμανία 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% Ανάπτυξη και διαχείριση ευρυζωνικών υποδομών Ελλάδα 100,00% 100,00% Ανάπτυξη και διαχείριση ευρυζωνικών υποδομών Ελλάδα 100,00% 100,00% Ελλάδα 100,00% 100,00% Βέλγιο 100,00% 100,00% Υπηρεσίες ηλεκτρονικού χρήματος Υπηρεσίες Τεχνολογίας, Πληροφορικής και Επικοινωνίας (ICT) ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΩΛΗΣΗ ΤΗΣ TELEKOM ALBANIA Τη 16 Ιανουαρίου 2019, ο Όμιλος ανακοίνωσε τη σύναψη συμφωνίας πώλησης του συνόλου της συμμετοχής του στην TELEKOM ALBANIA, στη βουλγάρικη εταιρεία Albania Telecom Invest AD. Η συναλλαγή ολοκληρώθηκε την 7 Μαΐου 2019 μετά από την έγκριση των αρμόδιων αρχών. Το συμφωνηθέν ποσό για την πώληση ανήλθε σε Ευρώ 50,1 (βλέπε Σημείωση 10). 2. ΒΑΣΗ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΤΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ Οι χρηματοοικονομικές καταστάσεις έχουν συνταχθεί σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς («ΔΠΧΑ») όπως αυτά έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση (Ε.Ε.). Οι χρηματοοικονομικές καταστάσεις έχουν συνταχθεί σύμφωνα με την αρχή του ιστορικού κόστους, εκτός από τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία στην εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων, που με βάση τις απαιτήσεις των ΔΠΧΑ αποτιμώνται στην εύλογη αξία τους. Τα ποσά των χρηματοοικονομικών καταστάσεων απεικονίζονται σε εκατομμύρια Ευρώ, εκτός αν ρητά αναφέρεται διαφορετικά. Σημαντικές λογιστικές κρίσεις, εκτιμήσεις και υποθέσεις Η σύνταξη των χρηματοοικονομικών καταστάσεων απαιτεί τη διενέργεια εκτιμήσεων και την υιοθέτηση παραδοχών από πλευράς της διοίκησης, οι οποίες επηρεάζουν τις αξίες των περιουσιακών στοιχείων, των υποχρεώσεων, των εσόδων, των δαπανών και των γνωστοποιήσεων για ενδεχόμενες απαιτήσεις και υποχρεώσεις που περιλαμβάνονται στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις. Η διοίκηση σε συνεχή βάση αξιολογεί τις εκτιμήσεις και τις παραδοχές αυτές, οι οποίες κυρίως περιλαμβάνουν τις εκκρεμείς νομικές υποθέσεις, την πρόβλεψη για επισφαλείς απαιτήσεις, την ωφέλιμη ζωή των μη χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων, την απομείωση των ενσώματων παγίων, την απομείωση της υπεραξίας, την απομείωση των άυλων περιουσιακών στοιχείων, την απομείωση των συμμετοχών, την πρόβλεψη για αποζημίωση προσωπικού λόγω εξόδου από την υπηρεσία και για το λογαριασμό νεότητας, την αναγνώριση των εσόδων και εξόδων και τους φόρους εισοδήματος. Οι εκτιμήσεις και οι παραδοχές αυτές βασίζονται στην υπάρχουσα εμπειρία και σε διάφορους άλλους παράγοντες που θεωρούνται εύλογοι και αποτελούν τη βάση για τη λήψη αποφάσεων σχετικά με τις λογιστικές αξίες των περιουσιακών στοιχείων και των υποχρεώσεων που δεν είναι άμεσα διαθέσιμες από άλλες πηγές. Τα πραγματικά αποτελέσματα ενδέχεται να διαφέρουν από τις ανωτέρω εκτιμήσεις κάτω από διαφορετικές παραδοχές ή συνθήκες. Οι σημαντικές λογιστικές εκτιμήσεις και παραδοχές που αφορούν σε μελλοντικές και άλλες κύριες πηγές αβεβαιότητας κατά την ημερομηνία σύνταξης των χρηματοοικονομικών καταστάσεων και ενέχουν σημαντικό κίνδυνο να προκαλέσουν ουσιώδεις προσαρμογές στις λογιστικές αξίες των περιουσιακών στοιχείων και των υποχρεώσεων μέσα στην επόμενη χρήση, έχουν ως εξής: 104 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ Απομείωση υπεραξίας Ο Όμιλος αξιολογεί αν υπάρχει απομείωση της υπεραξίας τουλάχιστον σε ετήσια βάση. Για το λόγο αυτό απαιτείται να εκτιμηθεί η αξία χρήσης κάθε μονάδας δημιουργίας ταμειακών ροών στην οποία έχει επιμεριστεί ποσό υπεραξίας. Η εκτίμηση της αξίας χρήσης απαιτεί ο Όμιλος να εκτιμήσει τις μελλοντικές ταμειακές ροές της μονάδας δημιουργίας ταμειακών ροών και να επιλέξει το κατάλληλο επιτόκιο προεξόφλησης, με βάση το οποίο θα καθοριστεί η παρούσα αξία των ανωτέρω μελλοντικών ταμειακών ροών. Επιπλέον λεπτομέρειες σχετικά με τον έλεγχο απομείωσης περιλαμβάνονται στη Σημείωση 7. Πρόβλεψη για φόρο εισοδήματος Η πρόβλεψη για φόρο εισοδήματος με βάση το ΔΛΠ 12 «Φόροι Εισοδήματος» αφορά στα ποσά των φόρων που αναμένεται να καταβληθούν στις φορολογικές αρχές και περιλαμβάνει την πρόβλεψη για τον τρέχοντα φόρο εισοδήματος και την πρόβλεψη για τυχόν πρόσθετους φόρους που πιθανόν να προκύψουν σαν αποτέλεσμα ελέγχου από τις φορολογικές αρχές. Οι εταιρείες του Ομίλου υπόκεινται σε διαφορετικές νομοθεσίες σχετικά με τη φορολογία εισοδήματος και ως εκ τούτου απαιτείται σημαντική εκτίμηση από τη διοίκηση προκειμένου να προσδιοριστεί η πρόβλεψη του Ομίλου για τους φόρους εισοδήματος. Οι απολογιστικοί φόροι εισοδήματος μπορεί να διαφέρουν από αυτές τις εκτιμήσεις, εξαιτίας μελλοντικών αλλαγών στη φορολογική νομοθεσία, σημαντικών αλλαγών στις νομοθεσίες των χωρών στις οποίες δραστηριοποιείται ο Όμιλος και η Εταιρεία, ή απρόβλεπτων επιπτώσεων από τον τελικό προσδιορισμό της φορολογικής υποχρέωσης κάθε χρήσης από τις φορολογικές αρχές. Αυτές οι αλλαγές μπορεί να έχουν σημαντική επίδραση στη χρηματοοικονομική θέση του Ομίλου και της Εταιρείας. Στην περίπτωση που οι τελικοί πρόσθετοι φόροι που προκύπτουν είναι διαφορετικοί από τα ποσά που αρχικά είχαν καταχωρηθεί, οι διαφορές αυτές θα επηρεάσουν το φόρο εισοδήματος και τις προβλέψεις για αναβαλλόμενους φόρους στη χρήση που πραγματοποιήθηκε ο προσδιορισμός των φορολογικών διαφορών. Επιπλέον λεπτομέρειες περιλαμβάνονται στη Σημείωση 23. Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις Οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις αναγνωρίζονται στις περιπτώσεις προσωρινών διαφορών μεταξύ της λογιστικής βάσης και της φορολογικής βάσης των περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων χρησιμοποιώντας τους φορολογικούς συντελεστές που έχουν θεσμοθετηθεί και αναμένεται να ισχύουν στις περιόδους που οι διαφορές αυτές αναμένεται να απαλειφθούν. Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις αναγνωρίζονται για όλες τις εκπιπτόμενες προσωρινές διαφορές και μεταφερόμενες φορολογικές ζημιές, στο βαθμό που είναι πιθανό ότι θα υπάρχει διαθέσιμο φορολογητέο εισόδημα το οποίο θα χρησιμοποιηθεί έναντι των εκπιπτόμενων προσωρινών διαφορών και των μεταφερόμενων αχρησιμοποίητων φορολογικών ζημιών. Ο Όμιλος και η Εταιρεία λαμβάνουν υπόψη την ύπαρξη μελλοντικού φορολογητέου εισοδήματος και ακολουθούν μια συνεχή συντηρητική στρατηγική φορολογικού σχεδιασμού κατά την εκτίμηση της ανάκτησης των αναβαλλόμενων φορολογικών απαιτήσεων. Οι λογιστικές εκτιμήσεις που σχετίζονται με τις αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις, απαιτούν από τη διοίκηση να κάνει υποθέσεις σχετικά με το χρονικό προσδιορισμό μελλοντικών γεγονότων, όπως της πιθανότητας του αναμενόμενου μελλοντικού φορολογητέου εισοδήματος και τις διαθέσιμες δυνατότητες φορολογικού σχεδιασμού. Επιπλέον λεπτομέρειες περιλαμβάνονται στη Σημείωση 23. Προβλέψεις για αναμενόμενες πιστωτικές ζημιές από απαιτήσεις από πελάτες και συμβατικά περιουσιακά στοιχεία Ο Όμιλος και η Εταιρεία εφαρμόζουν την απλοποιημένη προσέγγιση του ΔΠΧΑ 9 για τον υπολογισμό των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών, σύμφωνα με την οποία, η πρόβλεψη ζημιάς επιμετράται πάντοτε σε ποσό ίσο με τις αναμενόμενες πιστωτικές ζημιές καθ' όλη τη διάρκεια ζωής για τις απαιτήσεις από πελάτες και τα συμβατικά περιουσιακά στοιχεία. Ο Όμιλος και η Εταιρεία έχουν σχηματίσει πρόβλεψη για επισφαλείς απαιτήσεις προκειμένου να καλύψουν επαρκώς τη ζημιά που μπορεί να εκτιμηθεί αξιόπιστα και προέρχεται από αυτές τις απαιτήσεις. Εξαιτίας του μεγάλου αριθμού των πελατών, δεν είναι πρακτικό να εξετάζεται η εισπραξιμότητα του κάθε λογαριασμού ξεχωριστά, και ως εκ τούτου, σε κάθε ημερομηνία κατάρτισης χρηματοοικονομικών καταστάσεων όλες οι απαιτήσεις εκτιμώνται με βάση ιστορικές τάσεις, στατιστικά στοιχεία, μελλοντικές προσδοκίες σχετικά με εκπρόθεσμους και καταργημένους πελάτες, ποσοστά επανενεργοποίησης εκπρόθεσμων ή καταργημένων πελατών και ποσοστά είσπραξης απαιτήσεων από καταργημένους πελάτες. Οι απαιτήσεις από εγχώριους και διεθνείς τηλεπικοινωνιακούς παρόχους εξετάζονται και εκτιμώνται για τον καθένα ξεχωριστά. Η σχηματισθείσα πρόβλεψη αναπροσαρμόζεται με επιβάρυνση των αποτελεσμάτων της εκάστοτε χρήσης. Τυχόν διαγραφές απαιτήσεων από εισπρακτέους λογαριασμούς πραγματοποιούνται μέσω της σχηματισθείσας πρόβλεψης. Επιπλέον λεπτομέρειες περιλαμβάνονται στη Σημείωση 13 και στη Σημείωση 31. Παροχές μετά την έξοδο από την υπηρεσία και λοιπά προγράμματα καθορισμένων παροχών Οι υποχρεώσεις για Αποζημίωση Προσωπικού λόγω εξόδου από την υπηρεσία και για το Λογαριασμό Νεότητας υπολογίζονται στην προεξοφλημένη παρούσα αξία των μελλοντικών παροχών αποζημιώσεων και των παροχών στα παιδιά των υπαλλήλων που έχουν καταστεί δεδουλευμένες στο τέλος της χρήσης. Οι υποχρεώσεις για τις παροχές αυτές υπολογίζονται στη βάση χρηματοοικονομικών και αναλογιστικών υποθέσεων που απαιτούν από τη διοίκηση να κάνει παραδοχές σχετικά με τα επιτόκια προεξόφλησης, τα ποσοστά αυξήσεων των μισθών, τα ποσοστά θνησιμότητας και ανικανότητας, τις ηλικίες συνταξιοδότησης και λοιπούς παράγοντες. Οι μεταβολές σε αυτές τις βασικές παραδοχές μπορεί να έχουν σημαντική επίδραση στην υποχρέωση και στα σχετικά έξοδα κάθε περιόδου. Το καθαρό κόστος της περιόδου αποτελείται από την παρούσα αξία των παροχών που κατέστησαν δουλευμένες κατά τη διάρκεια της χρήσης, τον εκτοκισμό της μελλοντικής υποχρέωσης, το κατοχυρωμένο κόστος προϋπηρεσίας και τα αναλογιστικά κέρδη ή ζημιές. Η Αποζημίωση Προσωπικού λόγω εξόδου από την υπηρεσία και ο Λογαριασμός Νεότητας δεν χρηματοδοτούνται. Λόγω του μακροπρόθεσμου χαρακτήρα των εν λόγω προγραμμάτων καθορισμένων παροχών, αυτές οι υποθέσεις υπόκεινται σε σημαντικό βαθμό αβεβαιότητας. Επιπλέον λεπτομέρειες περιλαμβάνονται στη Σημείωση 21. 105 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ Εκτίμηση της ωφέλιμης ζωής περιουσιακών στοιχειών Ο Όμιλος και η Εταιρεία οφείλουν να εκτιμήσουν την ωφέλιμη ζωή των ενσώματων παγίων καθώς και των άυλων περιουσιακών στοιχείων τα οποία αναγνωρίζονται είτε μέσω απόκτησης είτε μέσω συνενώσεων επιχειρήσεων. Οι εκτιμήσεις αυτές επανεξετάζονται τουλάχιστον σε ετήσια βάση λαμβάνοντας υπόψη νέα δεδομένα και τις εκάστοτε συνθήκες της αγοράς. Ενδεχόμενες υποχρεώσεις Ο Όμιλος και η Εταιρεία εμπλέκονται σε διάφορες αντιδικίες και νομικές υποθέσεις. Ο Όμιλος και η Εταιρεία επανεξετάζουν την κατάσταση κάθε σημαντικής υπόθεσης σε περιοδική βάση και αξιολογούν τον πιθανό οικονομικό κίνδυνο, βασιζόμενοι στην άποψη των νομικών υπηρεσιών. Εάν η ενδεχόμενη ζημιά από οποιαδήποτε αντιδικία ή νομική υπόθεση θεωρείται πιθανή και το ποσό μπορεί να εκτιμηθεί αξιόπιστα, ο Όμιλος και η Εταιρεία υπολογίζουν πρόβλεψη για την εκτιμώμενη ζημιά. Τόσο για τον καθορισμό της πιθανότητας όσο και για τον καθορισμό του αν ο κίνδυνος μπορεί να εκτιμηθεί αξιόπιστα, απαιτείται σε σημαντικό βαθμό η κρίση της διοίκησης. Όταν πρόσθετες πληροφορίες καθίστανται διαθέσιμες, ο Όμιλος και η Εταιρεία επανεξετάζουν την πιθανή υποχρέωση σχετικά με εκκρεμείς αντιδικίες και νομικές υποθέσεις και πιθανόν να αναθεωρηθούν οι εκτιμήσεις για την πιθανότητα ενός δυσμενούς αποτελέσματος και η σχετική εκτίμηση της πιθανής ζημιάς. Τέτοιες αναθεωρήσεις στις εκτιμήσεις της πιθανής υποχρέωσης μπορεί να έχουν σημαντική επίδραση στη χρηματοοικονομική θέση και στα αποτελέσματα του Ομίλου και της Εταιρείας. Απομείωση ενσωμάτων παγίων Ο προσδιορισμός απομείωσης των ενσωμάτων παγίων απαιτεί τη διενέργεια εκτιμήσεων που αφορούν, αλλά δεν περιορίζονται σε αυτές, στην αιτία, στο χρόνο και στο ποσό της απομείωσης. Η απομείωση βασίζεται σε ένα μεγάλο αριθμό παραγόντων, όπως στις αλλαγές των τρεχουσών συνθηκών ανταγωνισμού, στις προσδοκίες ανάπτυξης της αγοράς τηλεπικοινωνιών, στην αύξηση του κόστους κεφαλαίου, στη μελλοντική δυνατότητα χρηματοδότησης, στην τεχνολογική απαξίωση, στη διακοπή παρεχόμενων υπηρεσιών, στο τρέχον κόστος αντικατάστασης, στα καταβληθέντα ποσά για συγκρίσιμες συναλλαγές και σε άλλες μεταβολές συνθηκών που υποδεικνύουν ότι υπάρχει απομείωση. Το ανακτήσιμο ποσό συνήθως προσδιορίζεται χρησιμοποιώντας τη μέθοδο των προεξοφλημένων ταμειακών ροών. Ο προσδιορισμός των ενδείξεων απομείωσης, όπως και η εκτίμηση των μελλοντικών ταμειακών ροών και ο προσδιορισμός των εύλογων αξιών των παγίων (ή ομάδων παγίων) απαιτούν από τη διοίκηση να κάνει σημαντικές εκτιμήσεις σχετικά με τον προσδιορισμό και την αξιολόγηση των ενδείξεων απομείωσης, τις αναμενόμενες ταμειακές ροές, τα επιτόκια προεξόφλησης που πρέπει να εφαρμοστούν, τις ωφέλιμες ζωές και τις υπολειμματικές αξίες των παγίων. Καθορισμός της διάρκειας μίσθωσης των συμβάσεων με δικαιώματα παράτασης ή καταγγελίας - Λογιστική μίσθωσης από το μισθωτή Ο Όμιλος και η Εταιρεία καθορίζουν τη διάρκεια της μίσθωσης ως την αμετάκλητη περίοδο της μίσθωσης, σε συνδυασμό με τις χρονικές περιόδους που καλύπτονται από δικαίωμα παράτασης της μίσθωσης εάν είναι μάλλον βέβαιο ότι θα ασκηθούν, ή τις χρονικές περιόδους που καλύπτονται από δικαίωμα καταγγελίας της μίσθωσης εάν είναι μάλλον βέβαιο ότι δεν θα ασκηθούν. Ο Όμιλος και η Εταιρεία έχουν ορισμένες συμβάσεις μίσθωσης που περιλαμβάνουν δικαιώματα παράτασης και καταγγελίας και εφαρμόζουν κρίση για να εκτιμήσουν κατά πόσο είναι μάλλον βέβαιη η άσκηση του δικαιώματος παράτασης ή η μη άσκηση του δικαιώματος καταγγελίας της μίσθωσης. Για το λόγο αυτό, εξετάζονται όλα τα συναφή γεγονότα που δημιουργούν οικονομικό κίνητρο στον μισθωτή να ασκήσει το δικαίωμα παράτασης της μίσθωσης ή να μην ασκήσει το δικαίωμα καταγγελίας της μίσθωσης. Μετά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου, ο Όμιλος και η Εταιρεία επανεκτιμούν τη διάρκεια της μίσθωσης εφόσον επέλθει κάποιο σημαντικό γεγονός ή κάποια σημαντική μεταβολή των περιστάσεων που εμπίπτουν στον έλεγχο τους και επηρεάζει το κατά πόσο είναι μάλλον βέβαιο ότι θα ασκήσουν ή δεν θα ασκήσουν το δικαίωμα παράτασης ή καταγγελίας (π.χ. διενέργεια σημαντικών βελτιώσεων ή σημαντικών προσαρμογών στο μισθωμένο περιουσιακό στοιχείο, ικανότητα αντικατάστασης των μισθωμένων περιουσιακών στοιχείων χωρίς σημαντικό κόστος ή διατάραξη των δραστηριοτήτων). Επιπλέον λεπτομέρειες περιλαμβάνονται στη Σημείωση 6. Μισθώσεις - Εκτίμηση του διαφορικού επιτοκίου δανεισμού Ο Όμιλος και η Εταιρεία δεν μπορούν να προσδιορίσουν εύκολα το τεκμαρτό επιτόκιο της μίσθωσης και επομένως χρησιμοποιούν το διαφορικό επιτόκιο δανεισμού για την επιμέτρηση των υποχρεώσεων τους από μισθώσεις. Το διαφορικό επιτόκιο δανεισμού είναι το επιτόκιο με το οποίο θα επιβαρυνόταν ο Όμιλος εάν δανειζόταν τα απαραίτητα κεφάλαια για την αγορά ενός περιουσιακού στοιχείου παρόμοιας αξίας με το περιουσιακό στοιχείο με δικαίωμα χρήσης, για παρόμοια χρονική περίοδο, με παρόμοιες εξασφαλίσεις και σε παρόμοιο οικονομικό περιβάλλον. Το διαφορικό επιτόκιο δανεισμού του Ομίλου προσδιορίζεται χρησιμοποιώντας επιτόκια μηδενικού κινδύνου που σχετίζονται με λήξεις για περίοδο έως και 36 έτη, τα οποία αυξάνονται με το υπολογιζόμενο περιθώριο πιστωτικού κινδύνου του Ομίλου και προσαρμόζονται με ένα περιθώριο κινδύνου ρευστότητας. Συνεπώς, ο Όμιλος εκτιμά το διαφορικό επιτόκιο δανεισμού χρησιμοποιώντας παρατηρήσιμες εισροές, όπου υπάρχουν, και κάνει κάποιες εκτιμήσεις και προσαρμογές όπου δεν υπάρχουν διαθέσιμα δεδομένα. Νέα πρότυπα, τροποποιήσεις προτύπων και διερμηνείες: Συγκεκριμένα νέα πρότυπα, τροποποιήσεις προτύπων και διερμηνείες έχουν εκδοθεί, τα οποία είναι υποχρεωτικά για λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την 1 Ιανουαρίου 2019 και μεταγενέστερα. 106 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ Πρότυπα και Διερμηνείες υποχρεωτικά για την τρέχουσα οικονομική χρήση ΔΠΧΑ 16 «Μισθώσεις»: Το ΔΠΧΑ 16 εκδόθηκε τον Ιανουάριο του 2016 και αντικαθιστά το ΔΛΠ 17. Το ΔΠΧΑ 16 εισάγει ένα ενιαίο μοντέλο για το λογιστικό χειρισμό από την πλευρά του μισθωτή, το οποίο απαιτεί ο μισθωτής να αναγνωρίζει περιουσιακά στοιχεία και υποχρεώσεις για όλες τις συμβάσεις μισθώσεων. Σχετικά με το λογιστικό χειρισμό από την πλευρά του εκμισθωτή, το ΔΠΧΑ 16 ενσωματώνει ουσιαστικά τις απαιτήσεις του ΔΛΠ 17. Επομένως, ο εκμισθωτής συνεχίζει να κατηγοριοποιεί τις συμβάσεις μισθώσεων σε λειτουργικές και χρηματοδοτικές μισθώσεις, και να ακολουθεί διαφορετικό λογιστικό χειρισμό για κάθε τύπο σύμβασης. Η επίδραση από την εφαρμογή του προτύπου στον Όμιλο και στην Εταιρεία περιγράφεται στη Σημείωση 4. ΔΠΧΑ 9 (Τροποποίηση) «Δικαιώματα πρόωρης αποπληρωμής με καταβολή αρνητικής ποινής εξόφλησης»: H τροποποίηση παρέχει στις εταιρείες τη δυνατότητα, εφόσον πληρούν μία συγκεκριμένη συνθήκη, να επιμετρούν χρηματοοικονομικά στοιχεία με δικαίωμα πρόωρης αποπληρωμής και καταβολή αρνητικής ποινής εξόφλησης (negative compensation) στο αναπόσβεστο κόστος ή στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών εισοδημάτων αντί στην εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων. ΔΛΠ 28 (Τροποποίηση) «Μακροπρόθεσμές συμμετοχές σε συγγενείς και κοινοπραξίες»: Η τροποποίηση διευκρινίζει ότι οι οντότητες πρέπει να λογιστικοποιούν τις μακροπρόθεσμες συμμετοχές τους σε μία συγγενή εταιρεία ή κοινοπραξία, στις οποίες δεν εφαρμόζεται η μέθοδος της καθαρής θέσης, με βάση το ΔΠΧΑ 9. ΕΔΔΠΧΑ 23 «Αβεβαιότητα σχετικά με τον χειρισμό θεμάτων φορολογίας εισοδήματος»: Η διερμηνεία παρέχει επεξηγήσεις ως προς την αναγνώριση και επιμέτρηση του τρέχοντος και αναβαλλόμενου φόρου εισοδήματος όταν υπάρχει αβεβαιότητα σχετικά με τη φορολογική αντιμετώπιση κάποιων στοιχείων. Το ΕΔΔΠΧΑ 23 έχει εφαρμογή σε όλες τις πτυχές της λογιστικοποίησης του φόρου εισοδήματος όταν υπάρχει τέτοια αβεβαιότητα, συμπεριλαμβανομένου του φορολογητέου κέρδους ή ζημιάς, της φορολογικής βάσης των περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων, των φορολογικών κερδών και φορολογικών ζημιών και τους φορολογικούς συντελεστές. ΔΛΠ 19 (Τροποποίηση) «Τροποποίηση προγράμματος, περικοπή ή διακανονισμός»: Η τροποποίηση καθορίζει τον τρόπο με τον οποίο οι οντότητες πρέπει να προσδιορίζουν τα συνταξιοδοτικά έξοδα όταν λαμβάνουν χώρα αλλαγές σε συνταξιοδοτικά προγράμματα καθορισμένων παροχών. Ετήσιες βελτιώσεις σε ΔΠΧΑ 2015 (Κύκλος 2015 - 2017) Οι τροποποιήσεις που παρατίθενται παρακάτω περιγράφουν τις βασικές αλλαγές σε συγκεκριμένα ΔΠΧΑ. ΔΠΧΑ 3 «Συνενώσεις επιχειρήσεων»: Η τροποποίηση διευκρινίζει πως μία οντότητα επαναμετρά το ποσοστό που κατείχε προηγουμένως σε μία από κοινού ελεγχόμενη δραστηριότητα όταν αποκτά τον έλεγχο της επιχείρησης αυτής. ΔΠΧΑ 11 «Από κοινού συμφωνίες»: Η τροποποίηση διευκρινίζει πως μία οντότητα δεν επαναμετρά το ποσοστό που κατείχε προηγουμένως σε μία από κοινού ελεγχόμενη δραστηριότητα όταν αποκτά από κοινού έλεγχο στην επιχείρηση αυτή. ΔΛΠ 12 «Φόροι εισοδήματος»: Η τροποποίηση διευκρινίζει πως μία οντότητα λογιστικοποιεί όλες τις επιπτώσεις στο φόρο εισοδήματος από πληρωμές μερισμάτων με τον ίδιο τρόπο. ΔΛΠ 23 «Κόστος δανεισμού»: Η τροποποίηση διευκρινίζει πως μία οντότητα χειρίζεται ως μέρος του γενικού δανεισμού οποιοδήποτε δάνειο αναλήφθηκε ειδικά για την ανάπτυξη ενός περιουσιακού στοιχείου όταν το στοιχείο αυτό είναι έτοιμο για τη χρήση την οποία προορίζεται ή την πώλησή του. Πρότυπα και Διερμηνείες υποχρεωτικά για μεταγενέστερες περιόδους Συγκεκριμένα νέα λογιστικά πρότυπα, τροποποιήσεις και διερμηνείες έχουν τεθεί σε ισχύ για μεταγενέστερες περιόδους και δεν έχουν εφαρμοστεί κατά την κατάρτιση αυτών των ενοποιημένων και εταιρικών χρηματοοικονομικών καταστάσεων. Ο Όμιλος ερευνά την επίδραση των νέων προτύπων και τροποποιήσεων στις χρηματοοικονομικές του καταστάσεις. ΔΠΧΑ 17 «Ασφαλιστήρια συμβόλαια» (εφαρμόζεται στις ετήσιες λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1 Ιανουαρίου 2021): Το ΔΠΧΑ 17 εκδόθηκε τον Μάιο του 2017 και αντικαθιστά το ΔΠΧΑ 4. Το ΔΠΧΑ 17 καθιερώνει τις αρχές για την αναγνώριση, επιμέτρηση και παρουσίαση των ασφαλιστήριων συμβολαίων που βρίσκονται στο πεδίο εφαρμογής του προτύπου καθώς και τις σχετικές γνωστοποιήσεις. Σκοπός του προτύπου είναι να διασφαλίσει ότι μία οντότητα παρέχει σχετικές πληροφορίες οι οποίες να παρουσιάζουν την εύλογη εικόνα σχετικά με αυτά τα συμβόλαια. Το νέο πρότυπο επιλύει τα προβλήματα συγκρισιμότητας που είχε δημιουργήσει το ΔΠΧΑ 4 καθώς απαιτεί όλα τα ασφαλιστήρια συμβόλαια να λογιστικοποιούνται με τρόπο συνεπή. Οι ασφαλιστικές υποχρεώσεις θα επιμετρώνται σε τρέχουσες αξίες και όχι σε ιστορικό κόστος. Το πρότυπο δεν έχει υιοθετηθεί ακόμη από την Ε.E.. 107 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ ΔΠΧΑ 3 (Τροποποίηση) «Ορισμός συνένωσης επιχειρήσεων» (εφαρμόζεται στις ετήσιες λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1 Ιανουαρίου 2020): Ο νέος ορισμός εστιάζει στην έννοια της απόδοσης μιας επιχείρησης με τη μορφή παροχής αγαθών και υπηρεσιών στους πελάτες σε αντίθεση με τον προηγούμενο ορισμό ο οποίος εστίαζε στις αποδόσεις με τη μορφή μερισμάτων, χαμηλότερου κόστους ή άλλου οικονομικού οφέλους σε επενδυτές και λοιπά μέρη. Η τροποποίηση δεν έχει υιοθετηθεί ακόμη από την Ε.Ε.. ΔΛΠ 1 και ΔΛΠ 8 (Τροποποιήσεις) «Ορισμός του ουσιώδους» (εφαρμόζεται στις ετήσιες λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1 Ιανουαρίου 2020): Οι τροποποιήσεις αποσαφηνίζουν τον ορισμό του ουσιώδους και πώς πρέπει να χρησιμοποιείται, συμπληρώνοντας τον ορισμό με οδηγίες οι οποίες παρέχονταν έως τώρα σε άλλα σημεία των ΔΠΧΑ. Επιπλέον, έχουν βελτιωθεί οι διευκρινίσεις που συνοδεύουν τον ορισμό. Τέλος, οι τροποποιήσεις διασφαλίζουν ότι ο ορισμός του ουσιώδους εφαρμόζεται με συνέπεια σε όλα τα ΔΠΧΑ. ΔΛΠ 1 (Τροποποίηση) «Ταξινόμηση υποχρεώσεων ως βραχυπρόθεσμες ή μακροπρόθεσμες» (εφαρμόζονται στις ετήσιες λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1 Ιανουαρίου 2022): Η τροποποίηση διευκρινίζει ότι οι υποχρεώσεις ταξινομούνται ως βραχυπρόθεσμες ή μακροπρόθεσμες βάσει των δικαιωμάτων που είναι σε ισχύ στη λήξη της περιόδου αναφοράς. Η ταξινόμηση δεν επηρεάζεται από τις προσδοκίες της οντότητας ή από γεγονότα μετά την ημερομηνία αναφοράς. Επιπλέον, η τροποποίηση αποσαφηνίζει τη σημασία του όρου «διακανονισμός» μιας υποχρέωσης του ΔΛΠ 1. Η τροποποίηση δεν έχει υιοθετηθεί ακόμη από την Ε.Ε.. 3. ΒΑΣΙΚΕΣ ΛΟΓΙΣΤΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ Οι κυριότερες λογιστικές πολιτικές που υιοθετήθηκαν και ακολουθήθηκαν κατά τη σύνταξη των χρηματοοικονομικών καταστάσεων είναι οι ακόλουθες: 1. Ενοποίηση και Συμμετοχές Θυγατρικές Οι ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις περιλαμβάνουν τις χρηματοοικονομικές καταστάσεις της Εταιρείας και όλων των θυγατρικών εταιρειών στις οποίες η Εταιρεία άμεσα ή έμμεσα ασκεί έλεγχο. Έλεγχος υπάρχει όταν ο Όμιλος εκτίθεται σε ή δικαιούται διάφορα οφέλη από τη συσχέτισή του με μία εταιρεία και έχει την ικανότητα να επηρεάζει τα οφέλη αυτά μέσω της δύναμης πάνω στην εταιρεία. Οι θυγατρικές ενοποιούνται πλήρως από την ημερομηνία που αποκτάται ο έλεγχος από τον Όμιλο και παύουν να ενοποιούνται από την ημερομηνία που παύει ο έλεγχος. Οι συνενώσεις επιχειρήσεων από τον Όμιλο λογιστικοποιούνται με τη μέθοδο της αγοράς. Το μεταβιβασθέν αντάλλαγμα για την απόκτηση μιας θυγατρικής υπολογίζεται ως το άθροισμα της εύλογης αξίας των μεταφερθέντων περιουσιακών στοιχείων κατά την ημερομηνία απόκτησης τους από τον αποκτώντα, των υποχρεώσεων που μεταβιβάσθηκαν από τον αποκτώντα προς τους προηγούμενους ιδιοκτήτες και τα συμμετοχικά δικαιώματα που έχει εκδώσει ο Όμιλος. Το τίμημα περιλαμβάνει την εύλογη αξία των περιουσιακών στοιχείων ή υποχρεώσεων που προκύπτουν από συμφωνίες ενδεχόμενων ανταλλαγμάτων. Τα περιουσιακά στοιχεία, οι υποχρεώσεις και οι ενδεχόμενες υποχρεώσεις που μεταφέρονται σε μία επιχειρηματική συνένωση επιμετρώνται καταρχάς στην εύλογη αξία τους κατά την ημερομηνία της εξαγοράς. Ανά περίπτωση εξαγοράς, ο Όμιλος αναγνωρίζει τις μη ελέγχουσες συμμετοχές είτε στην εύλογη αξία, είτε στην αναλογία τους στην καθαρή θέση της θυγατρικής. Τα έξοδα εξαγοράς εξοδοποιούνται κατά την πραγματοποίησή τους. Σε συνένωση επιχειρήσεων που επιτυγχάνεται σταδιακά, ο αποκτών θα επιμετρήσει εκ νέου τα συμμετοχικά δικαιώματα που κατείχε προηγουμένως στον αποκτώμενο στην εύλογη αξία κατά την ημερομηνία της απόκτησης και θα αναγνωρίσει τυχόν κέρδος ή ζημιά στα αποτελέσματα. Κάθε ενδεχόμενο αντάλλαγμα από τον αποκτώντα αναγνωρίζεται στην εύλογη αξία κατά την ημερομηνία εξαγοράς. Μεταγενέστερες αλλαγές στην εύλογη αξία του ενδεχόμενου ανταλλάγματος αναγνωρίζονται σύμφωνα με το ΔΠΧΑ 9 είτε στα αποτελέσματα είτε στα λοιπά συνολικά εισοδήματα. Το ενδεχόμενο αντάλλαγμα που καταχωρείται στην καθαρή θέση δεν επανεκτιμάται και ο μεταγενέστερος διακανονισμός λογιστικοποιείται μέσα στην καθαρή θέση. Οι χρηματοοικονομικές καταστάσεις των θυγατρικών εταιρειών συντάσσονται στην ίδια ημερομηνία και με τις ίδιες λογιστικές πολιτικές με τις χρηματοοικονομικές καταστάσεις της μητρικής Εταιρείας. Όλα τα διεταιρικά υπόλοιπα και συναλλαγές καθώς και τα διεταιρικά κέρδη ή ζημιές απαλείφονται στις ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις. Αλλαγή στα δικαιώματα ιδιοκτησίας χωρίς αλλαγή στον έλεγχο Οι συναλλαγές με μη ελέγχουσες συμμετοχές που δεν καταλήγουν σε μεταβολή ελέγχου λογιστικοποιούνται απευθείας στην καθαρή θέση. Η διαφορά μεταξύ της εύλογης αξίας του τιμήματος που καταβλήθηκε και της λογιστικής αξίας του σχετικού ποσοστού συμμετοχής των καθαρών περιουσιακών στοιχείων της θυγατρικής που αποκτήθηκαν καταχωρείται στην καθαρή θέση. Τα κέρδη ή οι ζημιές από πωλήσεις σε μη ελέγχουσες συμμετοχές επίσης καταχωρούνται στην καθαρή θέση. Στην ενοποιημένη κατάσταση χρηματοοικονομικής θέσης έχει αναγνωριστεί ποσό Ευρώ 3.314,1 κατά την απόκτηση μη ελεγχουσών συμμετοχών. 108 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ Πώληση θυγατρικών Όταν ο Όμιλος διαθέτει ή παύει να έχει τον έλεγχο στη θυγατρική, αυτή επιμετράται στη εύλογη αξία της κατά την ημερομηνία διάθεσής της ή όταν ο έλεγχος αυτής χάνεται, με την αλλαγή στη λογιστική αξία να αναγνωρίζεται ως κέρδος ή ζημιά. Η εύλογη αξία είναι η αρχική λογιστική αξία για σκοπούς μελλοντικής αναγνώρισης του εναπομείναντος ως συγγενούς ή ως χρηματοοικονομικού περιουσιακού στοιχείου. Επιπλέον, τα ποσά που είχαν προηγουμένως αναγνωριστεί στα λοιπά συνολικά έσοδα σε σχέση με την εν λόγω θυγατρική μεταφέρονται στα αποτελέσματα. Συγγενείς εταιρείες Οι συγγενείς εταιρείες είναι εκείνες στις οποίες ο Όμιλος ασκεί σημαντική επιρροή, αλλά όχι έλεγχο επί της οικονομικής και επιχειρηματικής στρατηγικής τους και συνήθως κατέχεται ποσοστό συμμετοχής μεταξύ 20% και 50% των δικαιωμάτων ψήφου. Οι συμμετοχές σε συγγενείς εταιρείες στις οποίες ασκείται σημαντική επιρροή αποτιμώνται με τη μέθοδο της καθαρής θέσης. Σύμφωνα με τη μέθοδο αυτή, η συμμετοχή αναγνωρίζεται αρχικά στην αξία κτήσης της, αυξομειούμενη με το ποσοστό συμμετοχής του Ομίλου στα κέρδη και τις ζημιές της συμμετοχής μετά την ημερομηνία απόκτησης. Η επένδυση του Ομίλου σε συγγενείς εταιρείες περιλαμβάνει υπεραξία όπως έχει προσδιοριστεί κατά την απόκτηση. Η συμμετοχή του Ομίλου στα κέρδη ή ζημιές μετά την απόκτηση αναγνωρίζεται στην κατάσταση αποτελεσμάτων και η συμμετοχή στις μεταβολές στα λοιπά συνολικά εισοδήματα μετά την απόκτηση, αναγνωρίζεται στα λοιπά συνολικά εισοδήματα. Κέρδη ή ζημιές από συναλλαγές με συγγενείς εταιρείες απαλείφονται κατά το μέρος της συμμετοχής του Ομίλου σε αυτές. Μερίσματα που λαμβάνονται από αυτές τις συμμετοχές απαλείφονται μειώνοντας την αξία της συμμετοχής. Περαιτέρω, η αξία των συμμετοχών αναπροσαρμόζεται με την τυχόν σωρευτική απομείωση της αξίας τους. Όταν οι ζημιές που αναλογούν στον Όμιλο υπερβαίνουν τη λογιστική αξία της συμμετοχής, η λογιστική αξία μειώνεται στο μηδέν χωρίς περαιτέρω αναγνώριση ζημιών, εκτός από την περίπτωση κατά την οποία ο Όμιλος έχει δημιουργήσει υποχρεώσεις ή έχει πραγματοποιήσει πληρωμές, για λογαριασμό της συγγενούς εταιρείας. Συναλλαγές μεταξύ εταιρειών υπό κοινό έλεγχο Συναλλαγές μεταξύ εταιρειών που βρίσκονται υπό κοινό έλεγχο εξαιρούνται από το πεδίο εφαρμογής του ΔΠΧΑ 3. Κατά συνέπεια ο Όμιλος (εφαρμόζοντας τις οδηγίες του ΔΛΠ 8 «Λογιστικές πολιτικές, μεταβολές των λογιστικών εκτιμήσεων και λάθη» για τέτοιες περιπτώσεις) λογιστικοποιεί τέτοιες συναλλαγές με τρόπο που προσομοιάζει στη μέθοδο «predecessor accounting». Με βάση αυτή τη λογιστική αρχή, ο Όμιλος ενσωματώνει τις λογιστικές αξίες των επιχειρήσεων που συνενώνονται (χωρίς την αναπροσαρμογή τους σε εύλογες αξίες). Οι χρηματοοικονομικές καταστάσεις του Ομίλου ή της νέας οντότητας μετά τη συναλλαγή συντάσσονται στη βάση του ότι η νέα διάρθρωση ίσχυε από την αρχή της πρώτης παρουσιαζόμενης περιόδου και κατά συνέπεια αναπροσαρμόζονται τα συγκριτικά στοιχεία. Οποιαδήποτε διαφορά προκύπτει μεταξύ του τιμήματος και της λογιστικής αξίας του ποσοστού των καθαρών περιουσιακών στοιχείων που αποκτήθηκαν, καταχωρείται απευθείας στα ίδια κεφάλαια. Στις εταιρικές χρηματοοικονομικές καταστάσεις, οι συμμετοχές σε θυγατρικές και συγγενείς εταιρείες αποτιμώνται στο κόστος κτήσης τους, μειούμενο με τυχόν απομείωση της αξίας των συμμετοχών όπου αυτό απαιτείται. 2. Μετατροπή Ξένων Νομισμάτων Η Εταιρεία τηρεί τα λογιστικά της βιβλία σε Ευρώ που είναι το νόμισμα λειτουργίας και παρουσίασης. Συναλλαγές που γίνονται σε ξένα νομίσματα μετατρέπονται σε Ευρώ με βάση την επίσημη τιμή του ξένου νομίσματος που ισχύει την ημέρα της συναλλαγής. Κατά την ημερομηνία κατάρτισης των χρηματοοικονομικών καταστάσεων, οι νομισματικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις σε ξένα νομίσματα μετατρέπονται σε Ευρώ με βάση την επίσημη τιμή του ξένου νομίσματος που ισχύει την αντίστοιχη ημερομηνία. Τα κέρδη ή οι ζημιές από συναλλαγματικές διαφορές καταχωρούνται στην κατάσταση αποτελεσμάτων. Τα μη νομισματικά στοιχεία που εκφράζονται σε ξένο νόμισμα και αποτιμώνται στο ιστορικό κόστος μετατρέπονται με τις ισοτιμίες της ημερομηνίας που αποκτήθηκαν. Τα μη νομισματικά στοιχεία που εκφράζονται σε ξένο νόμισμα και αποτιμώνται στην εύλογη αξία τους, μετατρέπονται με τις ισοτιμίες της ημερομηνίας προσδιορισμού των εύλογων αξιών. Στην περίπτωση αυτή οι προκύπτουσες συναλλαγματικές διαφορές από τη μεταβολή της εύλογης αξίας καταχωρούνται στην κατάσταση αποτελεσμάτων ή απευθείας στα λοιπά συνολικά εισοδήματα ανάλογα με το είδος του στοιχείου. Τα στοιχεία που περιλαμβάνονται στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις της κάθε εταιρείας του Ομίλου αποτιμώνται χρησιμοποιώντας το νόμισμα του πρωτογενούς οικονομικού περιβάλλοντος μέσα στο οποίο λειτουργεί («λειτουργικό νόμισμα»). Τα περιουσιακά στοιχεία και οι υποχρεώσεις των εταιρειών που έχουν λειτουργικό νόμισμα διαφορετικό από το νόμισμα παρουσίασης, περιλαμβανομένης και της υπεραξίας και των προσαρμογών στην εύλογη αξία των λογιστικών αξιών των περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων που προκύπτουν κατά την εξαγορά, μετατρέπονται σε Ευρώ με βάση την επίσημη τιμή του ξένου νομίσματος που ισχύει κατά την ημερομηνία κατάρτισης χρηματοοικονομικών καταστάσεων. Τα έσοδα και έξοδα μετατρέπονται με βάση τις τιμές του ξένου νομίσματος κατά την ημερομηνία πραγματοποίησης των αντίστοιχων συναλλαγών. Οι συνολικά προκύπτουσες συναλλαγματικές διαφορές, αναγνωρίζονται στα λοιπά συνολικά εισοδήματα και αναταξινομούνται στην κατάσταση αποτελεσμάτων κατά την πώληση της ξένης δραστηριότητας. 109 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ 3. Υπεραξία Υπεραξία προκύπτει κατά την απόκτηση θυγατρικών εταιρειών και υπολογίζεται ως η διαφορά μεταξύ του τιμήματος και της εύλογης αξίας των μη ελεγχουσών συμμετοχών της αποκτώμενης εταιρείας από την καθαρή εύλογη αξία της συμμετοχής του Ομίλου στα αποκτώμενα καθαρά περιουσιακά στοιχεία, τις υποχρεώσεις και τις ενδεχόμενες υποχρεώσεις της αποκτούμενης εταιρείας. Αν το συνολικό τίμημα της εξαγοράς είναι μικρότερο από την εύλογη αξία των καθαρών περιουσιακών στοιχείων που αποκτήθηκαν, η διαφορά αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα. Μετά την αρχική αναγνώριση, η υπεραξία αποτιμάται στο κόστος κτήσης μείον τις τυχόν σωρευμένες ζημιές απομείωσης της αξίας της. Για τους σκοπούς του ελέγχου απομείωσης, η υπεραξία η οποία έχει αναγνωριστεί σε μία συνένωση επιχειρήσεων, κατανέμεται, από την ημερομηνία απόκτησης, στις μονάδες δημιουργίας ταμειακών ροών του Ομίλου, οι οποίες αναμένεται να επωφεληθούν από τη συνένωση, ανεξαρτήτως εάν τα λοιπά περιουσιακά στοιχεία ή υποχρεώσεις της αποκτηθείσας εταιρείας έχουν κατανεμηθεί στις συγκεκριμένες μονάδες δημιουργίας ταμειακών ροών. Κάθε μονάδα ή ομάδα μονάδων στην οποία έχει επιμερισθεί υπεραξία, αντιπροσωπεύει το χαμηλότερο επίπεδο μέσα στην εταιρεία στο οποίο η υπεραξία παρακολουθείται για σκοπούς εσωτερικής διαχείρισης. Ο έλεγχος απομείωσης της υπεραξίας διενεργείται σε ετήσια βάση ή πιο συχνά αν γεγονότα ή αλλαγές σε περιστάσεις καταδεικνύουν ενδεχόμενη απομείωση. Η λογιστική αξία της υπεραξίας συγκρίνεται με το ανακτήσιμο ποσό, το οποίο είναι το μεγαλύτερο μεταξύ της αξίας χρήσης και της εύλογης αξίας μείον τα κόστη πώλησης. Τυχόν απομείωση αναγνωρίζεται κατευθείαν ως έξοδο και δεν μπορεί να αναστραφεί μεταγενέστερα. 4. Τηλεπικοινωνιακές Άδειες Οι τηλεπικοινωνιακές άδειες καταχωρούνται στο ιστορικό κόστος. Αυτές οι άδειες έχουν προσδιορισμένη ωφέλιμη ζωή και επιμετρώνται στο κόστος μείον τις σωρευμένες αποσβέσεις. Η απόσβεση υπολογίζεται με τη σταθερή μέθοδο κατά τη διάρκεια της ωφέλιμης ζωής τους, η οποία είναι μεταξύ 1 και 25 ετών. 5. Λοιπά Άυλα Περιουσιακά Στοιχεία Τα άυλα περιουσιακά στοιχεία που αποκτώνται μεμονωμένα αναγνωρίζονται στο ιστορικό κόστος, ενώ εκείνα που αποκτώνται κατά τις συνενώσεις επιχειρήσεων αναγνωρίζονται στην εύλογη αξία κατά την ημερομηνία εξαγοράς. Μεταγενέστερα, καταχωρούνται στο κόστος μείον τις σωρευμένες αποσβέσεις και απομειώσεις. Όλα τα άυλα περιουσιακά στοιχεία έχουν περιορισμένη ωφέλιμη ζωή και αποσβένονται με τη σταθερή μέθοδο κατά τη διάρκεια αυτής. Η διάρκεια ωφέλιμης ζωής των άυλων περιουσιακών στοιχείων εξετάζεται σε ετήσια βάση, και τυχόν προσαρμογές δεν αναγνωρίζονται αναδρομικά. Οι κύριες κατηγορίες των άυλων περιουσιακών στοιχείων έχουν ως ακολούθως: Εμπορική επωνυμία: Αναγνωρίστηκε κατά την εξαγορά του ομίλου ΓΕΡΜΑΝΟΣ κατά το 2006. Η εμπορική επωνυμία αρχικά προσδιορίστηκε ότι είχε απεριόριστη διάρκεια ωφέλιμης ζωής. Κατά το 2008, η ωφέλιμη ζωή επανεκτιμήθηκε και προσδιορίστηκε στα 15 έτη από το τέλος του Οκτωβρίου 2008. Συμβάσεις δικτύου (franchise agreements): Αναγνωρίστηκε κατά την εξαγορά του ομίλου ΓΕΡΜΑΝΟΣ. Αυτές οι συμβάσεις έχουν ωφέλιμη διάρκεια ζωής 20 έτη. Λογισμικό: Η ωφέλιμη διάρκεια ζωής είναι μεταξύ 1 και 10 ετών. Τηλεοπτικά δικαιώματα μετάδοσης: Η ωφέλιμη διάρκεια ζωής είναι μεταξύ 1 και 4 ετών. Δικαιώματα παραχώρησης: 15 έτη και 18 έτη (βλέπε Σημείωση 3, παράγραφο 31). 6. Ενσώματα Πάγια Τα ενσώματα πάγια απεικονίζονται στο ιστορικό κόστος κτήσης, μειωμένα με τις επιχορηγήσεις που λαμβάνονται, αυξημένα με τόκους κατασκευαστικής περιόδου και μειωμένα με τις σωρευμένες αποσβέσεις και τις τυχόν απομειώσεις της αξίας τους. Οι επιχορηγήσεις εμφανίζονται ως μειωτικό στοιχείο του κόστους κτήσης των ενσώματων παγίων και αναγνωρίζονται στην κατάσταση αποτελεσμάτων στη διάρκεια της εκτιμώμενης ωφέλιμης ζωής των παγίων μέσω των μειωμένων αποσβέσεων. Τα έργα υπό κατασκευή περιλαμβάνονται στα ενσώματα πάγια και η απόσβεση των ιδιοπαραγόμενων ενσώματων παγίων αρχίζει όταν αυτά είναι διαθέσιμα για χρήση. Το κόστος των ιδιοπαραγόμενων ενσώματων παγίων περιλαμβάνει το κόστος των υλικών, το κόστος της άμεσης εργασίας, το κόστος δανεισμού που κεφαλαιοποιείται και τα αναλογούντα γενικά έξοδα. Τα υλικά επενδύσεων περιλαμβάνουν υλικά που πρόκειται να χρησιμοποιηθούν για την κατασκευή ενσώματων παγίων. Η παρούσα αξία του αναμενόμενου κόστους για την απόσυρση ενός παγίου στοιχείου κεφαλαιοποιείται ως μέρος της αξίας του παγίου αυτού στο βαθμό που πληρούνται τα κριτήρια αναγνώρισής του και αποσβένεται ανάλογα. Το κόστος επισκευών και συντηρήσεων εξοδοποιείται με την πραγματοποίησή του. Το κόστος κτήσης και οι σωρευμένες αποσβέσεις των ενσώματων παγίων που πωλούνται ή αποσύρονται, μεταφέρονται από τους αντίστοιχους λογαριασμούς τη στιγμή της πώλησης ή της απόσυρσης και οποιοδήποτε κέρδος ή ζημιά που προκύπτει καταχωρείται στην κατάσταση αποτελεσμάτων. 110 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ Όταν απαιτείται σταδιακή αντικατάσταση σημαντικών τμημάτων ενσώματων παγίων, ο Όμιλος αναγνωρίζει τα εν λόγω στοιχεία ως μεμονωμένα περιουσιακά στοιχεία με συγκεκριμένες ωφέλιμες ζωές και αποσβέσεις. Οι επενδύσεις σε ακίνητα αποτελούνται από όλα τα ακίνητα που διακρατούνται για είσπραξη ενοικίων ή για σκοπούς υπεραξίας και δεν χρησιμοποιούνται στην παραγωγή ή για διοικητικούς σκοπούς. Οι επενδύσεις σε ακίνητα αποτιμώνται χρησιμοποιώντας τη μέθοδο του κόστους. Οι αποσβέσεις των ενσώματων παγίων λογίζονται συστηματικά με τη μέθοδο της σταθερής απόσβεσης, στη διάρκεια της εκτιμώμενης ωφέλιμης ζωής των ενσώματων παγίων, η οποία επανεξετάζεται σε περιοδική βάση. Η εκτιμώμενη ωφέλιμη ζωή και οι συντελεστές απόσβεσης έχουν ως εξής: Κτίρια – Εγκαταστάσεις κτιρίων Τηλεπικοινωνιακός εξοπλισμός και εγκαταστάσεις: Δίκτυο τηλεπικοινωνιακών γραμμών Εξοπλισμός μετάδοσης Εξοπλισμός αναμετάδοσης Δίκτυο διανομής ευρυζωνικότητας Σταθμοί αναμετάδοσης ραδιοεπικοινωνιών Λοιπός τηλεπικοινωνιακός εξοπλισμός Λοιπός τεχνολογικός και μηχανολογικός εξοπλισμός Κτίρια δικτύου Μεταφορικά μέσα Λοιπός εξοπλισμός και έπιπλα Εκτιμώμενη ωφέλιμη ζωή 1 - 50 έτη Συντελεστές απόσβεσης 2,0% - 100,0% 8 - 36 έτη 1 - 15 έτη 3 - 15 έτη 5 - 9 έτη 1 - 19 έτη 1 - 15 έτη 1 - 16 έτη 10 - 18 έτη 2 - 11 έτη 1 - 16 έτη 2,8% - 12,5% 6,7% - 100,0% 6,7% - 33,3% 11,1% - 20,0% 5,3% - 100,0% 6,7% - 100,0% 6,3% - 100,0% 5,6% - 10,0% 9,1% - 50,0% 6,3% - 100,0% 7. Μη Κυκλοφορούντα Περιουσιακά Στοιχεία που Κατέχονται προς Πώληση Ο Όμιλος ταξινομεί ένα μη κυκλοφορούν περιουσιακό στοιχείο (ή μια ομάδα περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων) σαν κατεχόμενο προς πώληση, αν η αξία του αναμένεται να ανακτηθεί κατά κύριο λόγο μέσω της πώλησης του στοιχείου και όχι μέσω της συνεχιζόμενης χρήσης του και η πώληση θεωρείται πολύ πιθανή. Αμέσως πριν την αρχική ταξινόμηση του μη κυκλοφορούντος περιουσιακού στοιχείου (ή της ομάδας περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων) ως κατεχόμενου προς πώληση, το περιουσιακό στοιχείο (ή όλα τα περιουσιακά στοιχεία και οι υποχρεώσεις που περιλαμβάνονται στην ομάδα) αποτιμάται με βάση τα ισχύοντα σε κάθε περίπτωση ΔΠΧΑ. Τα μη κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία (ή οι ομάδες περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων) που ταξινομούνται σαν κατεχόμενα προς πώληση αποτιμώνται στη χαμηλότερη αξία μεταξύ της λογιστικής τους αξίας και της εύλογης αξίας τους μειωμένης κατά τα άμεσα έξοδα πώλησης, και οι τυχόν προκύπτουσες ζημιές απομείωσης καταχωρούνται στην κατάσταση αποτελεσμάτων. Όποια πιθανή αύξηση της εύλογης αξίας σε μεταγενέστερη αποτίμηση, καταχωρείται στην κατάσταση αποτελεσμάτων, αλλά όχι για ποσό μεγαλύτερο της προηγούμενης καταχωρηθείσας ζημιάς απομείωσης. Από την ημέρα κατά την οποία ένα μη κυκλοφορούν περιουσιακό στοιχείο (ή τα μη κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία που περιλαμβάνονται σε μια ομάδα περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων) ταξινομείται σαν κατεχόμενο προς πώληση, δεν λογίζονται αποσβέσεις ή απομειώσεις επ’ αυτού. 8. Απομείωση Αξίας Μη Χρηματοοικονομικών Περιουσιακών Στοιχείων (εκτός υπεραξίας) Οι λογιστικές αξίες των μη χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων του Ομίλου ή της Εταιρείας εξετάζονται για απομείωση όταν υπάρχουν ενδείξεις ότι οι λογιστικές αξίες τους δεν είναι ανακτήσιμες. Στην περίπτωση αυτή προσδιορίζεται το ανακτήσιμο ποσό των περιουσιακών στοιχείων και αν οι λογιστικές αξίες υπερβαίνουν το εκτιμώμενο ανακτήσιμο ποσό, αναγνωρίζεται ζημιά απομείωσης, η οποία καταχωρείται απ’ ευθείας στην κατάσταση αποτελεσμάτων. Το ανακτήσιμο ποσό των περιουσιακών στοιχείων είναι το μεγαλύτερο μεταξύ εύλογης αξίας μείον τα απαιτούμενα για την πώληση έξοδα και αξίας χρήσης αυτών. Για την εκτίμηση της αξίας χρήσης, οι εκτιμώμενες μελλοντικές ταμειακές ροές προεξοφλούνται στην παρούσα αξία τους με τη χρήση ενός προ φόρου προεξοφλητικού επιτοκίου το οποίο αντανακλά τις τρέχουσες εκτιμήσεις της αγοράς για τη διαχρονική αξία του χρήματος και για τους κινδύνους που σχετίζονται με αυτά τα περιουσιακά στοιχεία. Για ένα περιουσιακό στοιχείο που δεν δημιουργεί ανεξάρτητες ταμειακές ροές, το ανακτήσιμο ποσό προσδιορίζεται για τη μονάδα δημιουργίας ταμειακών ροών, στην οποία το περιουσιακό στοιχείο ανήκει. Σε κάθε ημερομηνία σύνταξης χρηματοοικονομικών καταστάσεων ο Όμιλος και η Εταιρεία εξετάζουν αν υπάρχουν ενδείξεις ότι οι συνθήκες που οδήγησαν στην αναγνώριση της απομείωσης σε προηγούμενες περιόδους δεν συνεχίζουν να υπάρχουν. Στην περίπτωση αυτή επαναπροσδιορίζεται το ανακτήσιμο ποσό του περιουσιακού στοιχείου και η ζημιά απομείωσης αντιλογίζεται επαναφέροντας τη λογιστική αξία του περιουσιακού στοιχείου στο ανακτήσιμο ποσό του στην έκταση που αυτό δεν υπερβαίνει τη λογιστική αξία του περιουσιακού στοιχείου που θα είχε προσδιοριστεί (καθαρή από αποσβέσεις ή απομειώσεις) αν δεν είχε καταχωρηθεί η ζημιά απομείωσης σε προηγούμενα έτη. 9. Χρηματοοικονομικά Μέσα Χρηματοοικονομικό μέσο είναι κάθε σύμβαση που δημιουργεί ταυτόχρονα ένα χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο για μια οικονομική οντότητα και μια χρηματοοικονομική υποχρέωση ή ένα συμμετοχικό τίτλο για μια άλλη οικονομική οντότητα. 111 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ Αρχική αναγνώριση και μεταγενέστερη επιμέτρηση των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων Τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία κατατάσσονται, κατά την αρχική αναγνώριση, ως μεταγενέστερα επιμετρούμενα στο αποσβεσμένο κόστος, στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών εισοδημάτων ή στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων. Η κατάταξη των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων κατά την αρχική αναγνώριση βασίζεται στις συμβατικές ταμειακές ροές των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων και στο επιχειρηματικό μοντέλο εντός του οποίου διακατέχεται το χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο. Με εξαίρεση τις απαιτήσεις από πελάτες, ο Όμιλος αρχικά αποτιμά ένα χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο στην εύλογη αξία του συν το κόστος συναλλαγής, στην περίπτωση ενός χρηματοοικονομικού περιουσιακού στοιχείου που δεν αποτιμάται στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων. Οι απαιτήσεις από πελάτες αρχικά αποτιμώνται στην αξία συναλλαγής όπως ορίζεται από το ΔΠΧΑ 15 «Έσοδα από συμβάσεις με πελάτες». Για να ταξινομηθεί και να αποτιμηθεί ένα χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο στο αποσβεσμένο κόστος ή στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών εισοδημάτων, πρέπει να δημιουργούνται ταμειακές ροές που αποτελούν «αποκλειστικά πληρωμές κεφαλαίου και τόκων» επί του ανεξόφλητου υπολοίπου κεφαλαίου. Η αξιολόγηση αυτή είναι γνωστή ως SPPI (“solely payments of principal and interest”) κριτήριο και γίνεται σε επίπεδο μεμονωμένου χρηματοοικονομικού μέσου. Μετά την αρχική αναγνώριση, τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία κατατάσσονται σε τρεις κατηγορίες: - Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία στο αποσβεσμένο κόστος - Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών εισοδημάτων - Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων. Ο Όμιλος και η Εταιρεία δεν διαθέτουν περιουσιακά στοιχεία που να αποτιμούνται σε εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών εισοδημάτων κατά την 31 Δεκεμβρίου 2019. Τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία που καταχωρούνται στο αποσβεσμένο κόστος, αποτιμώνται μεταγενέστερα βάσει της μεθόδου του πραγματικού επιτοκίου (EIR) και υπόκεινται σε έλεγχο απομείωσης της αξίας τους. Τα κέρδη και οι ζημιές αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα όταν το περιουσιακό στοιχείο παύει να αναγνωρίζεται, τροποποιείται ή απομειώνεται. Σε αυτήν την κατηγορία περιλαμβάνονται όλα τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία του Ομίλου, εκτός από τις επενδύσεις σε αμοιβαία κεφάλαια τα οποία επιμετρώνται στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων. Τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία τα οποία ταξινομούνται ως αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων αναγνωρίζονται αρχικά στην εύλογη αξία με τα κέρδη ή ζημιές από την αποτίμηση αυτών να αναγνωρίζονται στην κατάσταση αποτελεσμάτων. Τα κέρδη και οι ζημιές που προκύπτουν από τις μεταβολές στην εύλογη αξία αναγνωρίζονται στην κατάσταση αποτελεσμάτων στη γραμμή «Κέρδη / (ζημιές) από συμμετοχές και λοιπά χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία - Απομειώσεις». Για επενδύσεις οι οποίες διαπραγματεύονται σε ενεργό αγορά, η εύλογη αξία υπολογίζεται με βάση τις τιμές προσφοράς της αγοράς. Για επενδύσεις για τις οποίες δεν υπάρχει ενεργός αγορά, η εύλογη αξία προσδιορίζεται μέσω τεχνικών αποτίμησης, εκτός εάν το εύρος των ορθολογικών εκτιμήσεων της εύλογης αξίας είναι σημαντικά μεγάλο και οι πιθανότητες των διάφορων εκτιμήσεων δεν μπορούν εύλογα να αξιολογηθούν, οπότε δεν επιτρέπεται η αποτίμηση αυτών των επενδύσεων στην εύλογη αξία. H αγορά ή πώληση χρηματοοικονομικών στοιχείων που απαιτούν την παράδοση των περιουσιακών στοιχείων μέσα σε ένα χρονικό πλαίσιο που προβλέπεται από κανονισμό ή παραδοχή της αγοράς, αναγνωρίζεται κατά την ημερομηνία διακανονισμού (δηλαδή την ημερομηνία που το περιουσιακό στοιχείο μεταφέρεται ή παραδίδεται στον Όμιλο ή την Εταιρεία). Απομείωση χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων Ο Όμιλος και η Εταιρεία αξιολογούν σε κάθε ημερομηνία κατάρτισης χρηματοοικονομικών καταστάσεων τα δεδομένα αναφορικά με το κατά πόσον η αξία ενός χρηματοοικονομικού περιουσιακού στοιχείου ή μίας ομάδας χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων έχει απομειωθεί και αναγνωρίζουν πρόβλεψη ζημιάς όταν απαιτείται έναντι αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών για όλα τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία που δεν αποτιμούνται στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων. Οι αναμενόμενες πιστωτικές ζημιές βασίζονται στη διαφορά ανάμεσα σε όλες τις συμβατικές ταμειακές ροές που είναι απαιτητές σύμφωνα με τη σύμβαση και όλες τις ταμειακές ροές που ο Όμιλος ή η Εταιρεία προσδοκούν να εισπράξουν, προεξοφλημένες με βάση το κατά προσέγγιση αρχικό πραγματικό επιτόκιο. Οι αναμενόμενες πιστωτικές ζημιές αναγνωρίζονται σε δύο στάδια. Εάν ο πιστωτικός κίνδυνος ενός χρηματοοικονομικού μέσου δεν έχει αυξηθεί σημαντικά από την αρχική αναγνώριση, η οικονομική οντότητα επιμετρά την πρόβλεψη ζημιάς για το εν λόγω χρηματοοικονομικό μέσο σε ποσό ίσο με τις αναμενόμενες πιστωτικές ζημιές των επόμενων 12 μηνών. Εάν ο πιστωτικός κίνδυνος του χρηματοοικονομικού μέσου έχει αυξηθεί σημαντικά από την αρχική αναγνώριση, η οικονομική οντότητα επιμετρά την πρόβλεψη ζημιάς για ένα χρηματοοικονομικό μέσο σε ποσό ίσο με τις αναμενόμενες πιστωτικές ζημιές καθ' όλη τη διάρκεια ζωής, ανεξάρτητα από το πότε προέκυψε η αθέτηση. 112 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ Για τις απαιτήσεις από πελάτες, τα συμβατικά περιουσιακά στοιχεία και τις απαιτήσεις από μισθώσεις, ο Όμιλος και η Εταιρεία εφαρμόζουν την απλοποιημένη προσέγγιση για τον υπολογισμό των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών. Επομένως, σε κάθε ημερομηνία αναφοράς, ο Όμιλος και η Εταιρεία επιμετρούν την πρόβλεψη ζημιάς για ένα χρηματοοικονομικό μέσο σε ποσό ίσο με τις αναμενόμενες πιστωτικές ζημιές καθ' όλη τη διάρκεια ζωής χωρίς να παρακολουθούν τις μεταβολές στον πιστωτικό κίνδυνο. Για τον προσδιορισμό των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών σε σχέση με τις απαιτήσεις από πελάτες, ο Όμιλος χρησιμοποιεί πίνακα προβλέψεων πιστωτικής ζημιάς με βάση την ενηλικίωση των υπολοίπων, βασιζόμενο στα ιστορικά στοιχεία του Ομίλου για πιστωτικές ζημιές, προσαρμοσμένο για μελλοντικούς παράγοντες σε σχέση με τους οφειλέτες και το οικονομικό περιβάλλον. Περισσότερες λεπτομέρειες για τις απαιτήσεις από πελάτες περιλαμβάνονται στη Σημείωση 3, παράγραφος 13. Ειδικά για τον προσδιορισμό των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών αναφορικά με τα συμβατικά περιουσιακά στοιχεία, λαμβάνεται υπόψη ο εκτιμώμενος ρυθμός πρόωρης διακοπής συμβάσεων, το ύψος των ρητρών σε περίπτωση πρόωρης διακοπής καθώς και το σχετικό ποσοστό εισπραξιμότητας. Για τα λοιπά χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία του Ομίλου που επιμετρώνται στο αποσβεσμένο κόστος χρησιμοποιείται η γενική προσέγγιση. Τα εν λόγω χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία θεωρείται ότι έχουν χαμηλό πιστωτικό κίνδυνο και η τυχόν πρόβλεψη ζημιάς περιορίζεται στις αναμενόμενες πιστωτικές ζημιές των επόμενων 12 μηνών. Αποαναγνώριση χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων Ένα χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο (ή ένα μέρος ενός χρηματοοικονομικού περιουσιακού στοιχείου ή μέρος μίας ομάδας παρόμοιων χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων) αποαναγνωρίζεται όταν: τα δικαιώματα για την εισροή ταμειακών πόρων έχουν εκπνεύσει, ο Όμιλος ή η Εταιρεία διατηρεί το δικαίωμα στην εισροή ταμειακών ροών από το συγκεκριμένο περιουσιακό στοιχείο αλλά έχει αναλάβει ταυτόχρονα την υποχρέωση να τα καταβάλλει σε τρίτους πλήρως χωρίς σημαντική καθυστέρηση, υπό τη μορφή μίας σύμβασης μεταβίβασης, ή ο Όμιλος ή η Εταιρεία έχει μεταβιβάσει το δικαίωμα εισροής ταμειακών ροών από το συγκεκριμένο περιουσιακό στοιχείο ενώ παράλληλα, είτε (α) έχει μεταβιβάσει ουσιαστικά όλους τους κινδύνους και τα οφέλη από αυτό είτε (β) δεν έχει μεταβιβάσει ουσιαστικά όλους τους κινδύνους και τα οφέλη, αλλά έχει μεταβιβάσει τον έλεγχο του συγκεκριμένου στοιχείου. Όταν ο Όμιλος ή η Εταιρεία μεταβιβάζει τα δικαιώματα εισροής ταμειακών ροών από ένα περιουσιακό στοιχείο ή συνάπτει σύμβαση μεταβίβασης, αξιολογεί την έκταση κατά την οποία διατηρεί τους κινδύνους και τα οφέλη της κυριότητας του περιουσιακού στοιχείου. Όταν ο Όμιλος ούτε μεταβιβάζει ούτε διατηρεί ουσιαστικά όλους τους κινδύνους και τα οφέλη του μεταβιβασθέντος περιουσιακού στοιχείου και διατηρεί τον έλεγχο του συγκεκριμένου στοιχείου, τότε το στοιχείο αναγνωρίζεται στο βαθμό της συνεχιζόμενης συμμετοχής του Ομίλου στο περιουσιακό στοιχείο αυτό. Στην περίπτωση αυτή, ο Όμιλος ή η Εταιρεία αναγνωρίζει παράλληλα και μια συνδεδεμένη υποχρέωση. Το μεταβιβασθέν περιουσιακό στοιχείο και η συνδεδεμένη υποχρέωση επιμετρώνται σε βάση που αντανακλά τα δικαιώματα και τις δεσμεύσεις που έχει διατηρήσει ο Όμιλος ή η Εταιρεία. Η συνεχιζόμενη συμμετοχή που λαμβάνει τη μορφή της εγγύησης του μεταβιβασθέντος περιουσιακού στοιχείου αναγνωρίζεται στη χαμηλότερη αξία μεταξύ της λογιστικής αξίας του περιουσιακού στοιχείου και του μέγιστου ποσού του ληφθέντος ανταλλάγματος που ο Όμιλος θα μπορούσε να υποχρεωθεί να επιστρέψει. Αρχική αναγνώριση και μεταγενέστερη επιμέτρηση των χρηματοοικονομικών υποχρεώσεων Όλες οι χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις αρχικά αποτιμώνται στην εύλογη αξία τους μείον το κόστος συναλλαγών, στην περίπτωση των δανείων και των πληρωτέων υποχρεώσεων. Για σκοπούς μεταγενέστερης επιμέτρησης, οι χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις ταξινομούνται ως χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις στο αποσβεσμένο κόστος ή χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων. Αποαναγνώριση χρηματοοικονομικών υποχρεώσεων Μια χρηματοοικονομική υποχρέωση διαγράφεται όταν η δέσμευση που απορρέει από την υποχρέωση, ακυρώνεται ή εκπνέει. Όταν μία υφιστάμενη χρηματοοικονομική υποχρέωση αντικαθίσταται από μία άλλη από τον ίδιο δανειστή αλλά με ουσιαστικά διαφορετικούς όρους, ή οι όροι μίας υφιστάμενης υποχρέωσης τροποποιούνται σημαντικά, αυτή η ανταλλαγή ή τροποποίηση αντιμετωπίζεται ως αποαναγνώριση της αρχικής υποχρέωσης και αναγνώριση μίας νέας υποχρέωσης. Η διαφορά στις αντίστοιχες λογιστικές αξίες αναγνωρίζεται στην κατάσταση αποτελεσμάτων. Συμψηφισμός χρηματοοικονομικών απαιτήσεων και υποχρεώσεων Οι χρηματοοικονομικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις συμψηφίζονται και το καθαρό ποσό απεικονίζεται στην κατάσταση χρηματοοικονομικής θέσης μόνο όταν ο Όμιλος ή η Εταιρεία έχει νομικά το δικαίωμα αυτό και προτίθεται να τα συμψηφίσει σε καθαρή βάση μεταξύ τους ή να απαιτήσει το περιουσιακό στοιχείο και να διακανονίσει την υποχρέωση ταυτόχρονα. Το νόμιμο δικαίωμα δεν πρέπει να εξαρτάται από μελλοντικά γεγονότα και πρέπει να μπορεί να εκτελεσθεί κατά τη συνήθη πορεία των εργασιών και σε περίπτωση αθέτησης, αφερεγγυότητας ή πτώχευσης της εταιρείας ή του αντισυμβαλλομένου. 113 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ 10. Παράγωγα Χρηματοοικονομικά Προϊόντα και Μέσα Αντιστάθμισης Κινδύνου Τα παράγωγα χρηματοοικονομικά προϊόντα περιλαμβάνουν συμφωνίες ανταλλαγής συναλλάγματος, επιτοκίων και άλλα παράγωγα. Παράγωγα και δραστηριότητες αντιστάθμισης Αρχικά τα παράγωγα καταχωρούνται στην εύλογη αξία τους κατά την ημέρα σύναψης του συμβολαίου των παραγώγων και μεταγενέστερα αποτιμώνται στην εύλογη αξία τους η οποία λαμβάνεται από τιμές χρηματιστηριακών αγορών, εάν είναι διαθέσιμες, ή υπολογίζεται βάσει τεχνικών αποτίμησης, όπως οι προεξοφληµένες ταμειακές ροές. H λογιστικοποίηση των μεταγενέστερων μεταβολών στην εύλογη αξία εξαρτάται από το αν το παράγωγο προσδιορίζεται ως μέσο αντιστάθμισης και, αν ναι, από τη φύση του στοιχείου που αντισταθμίζεται. Για τους σκοπούς της αντισταθμιστικής λογιστικής, η αντιστάθμιση χρηματοοικονομικού κινδύνου ταξινομείται είτε ως αντιστάθμιση εύλογης αξίας, όταν αντισταθμίζεται ο κίνδυνος μεταβολής της εύλογης αξίας του καταχωρημένου περιουσιακού στοιχείου ή μιας υποχρέωσης, ή ως αντιστάθμιση ταμειακών ροών, όταν αντισταθμίζεται η διακύμανση στις ταμειακές ροές, η οποία μπορεί να προέρχεται από ένα συγκεκριμένο κίνδυνο, άμεσα συσχετιζόμενο µε το περιουσιακό στοιχείο ή την υποχρέωση. Για τα παράγωγα που χρησιμοποιούνται για αντιστάθμιση κινδύνων εφαρμόζεται αντισταθμιστική λογιστική που περιλαμβάνει την ύπαρξη, κατά τη σύναψη της συναλλαγής, επίσημης τεκμηρίωσης, την αναγνώριση του αντισταθμιζόμενου στοιχείου, του μέσου αντιστάθμισης, του τύπου της αντιστάθμισης, του αντισταθμιζόμενου κινδύνου και της επιχειρηματικής στρατηγικής για την αντιστάθμιση κινδύνων. Σε συναλλαγές αντιστάθμισης εύλογης αξίας, που πληρούν τα κριτήρια αντισταθμιστικής λογιστικής, τα κέρδη ή οι ζημιές που προέρχονται από την αποτίμηση του μέσου αντιστάθμισης στην εύλογη αξία του, καταχωρούνται στην κατάσταση αποτελεσμάτων. Tο κέρδος ή η ζημιά της αντιστάθμισης που προκύπτει από το αντισταθμισμένο στοιχείο προσαρμόζει τη λογιστική αξία του αντισταθμισμένου στοιχείου και αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα. Σε συναλλαγές αντιστάθμισης ταμειακών ροών, τα κέρδη ή οι ζημιές που αφορούν στο αποτελεσματικό μέρος της αντιστάθμισης και προέρχονται από μεταβολές στην εύλογη αξία του παράγωγου χρηματοοικονομικού μέσου, καταχωρούνται στα λοιπά συνολικά εισοδήματα σε ένα αποθεματικό αντιστάθμισης ταμειακών ροών ενώ το µη αποτελεσματικό μέρος της αντιστάθμισης καταχωρείται απευθείας στην κατάσταση αποτελεσμάτων. To αποθεματικό αντιστάθμισης ταμειακών ροών προσαρμόζεται στο χαμηλότερο μεταξύ του σωρευτικού κέρδους ή ζημιάς του μέσου αντιστάθμισης και της σωρευμένης μεταβολής της εύλογης αξίας του αντισταθμισμένου στοιχείου. 11. Συμβόλαια Χρηματοοικονομικής Εγγύησης Τα συμβόλαια χρηματοοικονομικής εγγύησης που εκδίδονται από τον Όμιλο ή την Εταιρεία είναι αυτά τα συμβόλαια που απαιτούν να γίνει μια πληρωμή ώστε να αποζημιωθεί ο κάτοχος για μια ζημιά που συνέβη διότι ο συγκεκριμένος οφειλέτης αδυνατεί να κάνει μια πληρωμή όταν είναι απαιτητή σύμφωνα με τους όρους του χρεωστικού τίτλου. Τα συμβόλαια χρηματοοικονομικής εγγύησης αναγνωρίζονται αρχικά ως υποχρέωση στην εύλογη αξία, προσαρμοσμένα με το κόστος συναλλαγής που σχετίζεται άμεσα με την έκδοση της εγγύησης. Στη συνέχεια, η υποχρέωση αποτιμάται στην υψηλότερη τιμή μεταξύ του ποσού της πρόβλεψης ζημιάς που προσδιορίζεται σύμφωνα με το ΔΠΧΑ 9 «Χρηματοοικονομικά Μέσα» και του ποσού που έχει αναγνωριστεί, όπου ενδείκνυται μείον το σωρευτικό ποσό εσόδου που αναγνωρίζεται σύμφωνα με το ΔΠΧΑ 15 «Έσοδα από συμβάσεις με πελάτες». 12. Αποθέματα Τα αποθέματα αποτιμώνται στη χαμηλότερη τιμή μεταξύ της τιμής κτήσης και της καθαρής ρευστοποιήσιμης αξίας τους. Η τιμή κτήσης προσδιορίζεται με τη μέθοδο του μεσοσταθμικού μέσου όρου, όπου ο μέσος όρος υπολογίζεται στο τέλος κάθε χρήσης. Η καθαρή ρευστοποιήσιμη αξία είναι η εκτιμώμενη τιμή πώλησης στα πλαίσια των συνήθων δραστηριοτήτων, μειωμένη με το εκτιμώμενο κόστος για την ολοκλήρωση αυτών και το εκτιμώμενο για την πραγματοποίηση της πώλησης κόστος. Σε περίπτωση μεταγενέστερης αύξησης της καθαρής ρευστοποιήσιμης αξίας αποθεμάτων που έχουν απομειωθεί, η απομείωση αυτή αντιλογίζεται. 13. Λογαριασμοί Εισπρακτέοι και Πρόβλεψη για Επισφαλείς Απαιτήσεις Οι λογαριασμοί εισπρακτέοι αποτελούν το δικαίωμα του Ομίλου ή της Εταιρείας σε αντάλλαγμα το οποίο είναι ανεπιφύλακτο (δηλαδή μόνο η πάροδος του χρόνου απαιτείται προκειμένου να καταστεί απαιτητή η πληρωμή του εν λόγω ανταλλάγματος). Οι λογαριασμοί εισπρακτέοι αναγνωρίζονται αρχικά στην εύλογη αξία τους η οποία είναι ταυτόχρονα και η αξία συναλλαγής. Μεταγενέστερα αποτιμώνται στο αναπόσβεστο κόστος τους μειωμένο κατά τις αναμενόμενες πιστωτικές ζημιές που προκύπτουν από όλα τα πιθανά γεγονότα αθέτησης καθ' όλη την αναμενόμενη διάρκεια ζωής ενός χρηματοοικονομικού μέσου σε κάθε ημερομηνία αναφοράς. Σε κάθε ημερομηνία σύνταξης χρηματοοικονομικών καταστάσεων, η εισπραξιμότητα των εισπρακτέων λογαριασμών εκτιμάται είτε ανά πελάτη ξεχωριστά όπως στην περίπτωση των απαιτήσεων από τηλεπικοινωνιακούς παρόχους, είτε βάσει ιστορικών τάσεων, στατιστικών δεδομένων και αναμενόμενων μελλοντικών γεγονότων και σχηματίζεται πρόβλεψη για απώλειες που είναι πιθανόν να συμβούν και μπορούν να ποσοτικοποιηθούν. Η σχηματισθείσα πρόβλεψη αναπροσαρμόζεται με επιβάρυνση των αποτελεσμάτων της εκάστοτε χρήσης. Τυχόν διαγραφές απαιτήσεων από εισπρακτέους λογαριασμούς πραγματοποιούνται μέσω της σχηματισθείσας πρόβλεψης. 114 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ 14. Ταμειακά Διαθέσιμα και Ταμειακά Ισοδύναμα - Δεσμευμένα ταμειακά διαθέσιμα Για σκοπούς κατάρτισης της κατάστασης ταμειακών ροών, οι προθεσμιακές καταθέσεις θεωρούνται ταμειακά διαθέσιμα και ταμειακά ισοδύναμα. Οι δεσμευμένες καταθέσεις είναι ταμειακά ισοδύναμα τα οποία δεν είναι άμεσα διαθέσιμα προς χρήση. Αυτά τα ταμειακά ισοδύναμα δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν από την Εταιρεία μέχρι την επέλευση ενός συγκεκριμένου χρονικού σημείου ή γεγονότος στο μέλλον. Στις περιπτώσεις που οι δεσμευμένες καταθέσεις αναμένεται να χρησιμοποιηθούν εντός διαστήματος ενός έτους από την ημερομηνία σύνταξης των χρηματοοικονομικών καταστάσεων, ταξινομούνται ως βραχυπρόθεσμο περιουσιακό στοιχείο. Όμως, εάν δεν αναμένεται να χρησιμοποιηθούν εντός διαστήματος ενός έτους από την ημερομηνία της κατάστασης χρηματοοικονομικής θέσης, ταξινομούνται ως μακροπρόθεσμο περιουσιακό στοιχείο. Οι δεσμευμένες καταθέσεις δεν περιλαμβάνονται στη γραμμή «Ταμειακά διαθέσιμα και ταμειακά ισοδύναμα». 15. Φόρος Εισοδήματος και Αναβαλλόμενος Φόρος Στο φόρο της περιόδου περιλαμβάνεται ο τρέχων φόρος εισοδήματος και οι αναβαλλόμενοι φόροι. Ο φόρος αναγνωρίζεται στην κατάσταση αποτελεσμάτων, εκτός από τους φόρους που σχετίζονται με κονδύλια που αναγνωρίζονται στα λοιπά συνολικά εισοδήματα ή απευθείας στα ίδια κεφάλαια. Σε αυτή την περίπτωση, ο φόρος αναγνωρίζεται στα λοιπά συνολικά εισοδήματα ή απευθείας στα ίδια κεφάλαια αντίστοιχα. Ο τρέχων φόρος εισοδήματος υπολογίζεται επί του φορολογητέου εισοδήματος της χρήσης, βάσει των ισχυουσών φορολογικών διατάξεων και συντελεστών φόρου, κατά την ημερομηνία κατάρτισης χρηματοοικονομικών καταστάσεων στις χώρες όπου ο Όμιλος δραστηριοποιείται και δημιουργεί φορολογητέο εισόδημα. Η διοίκηση περιοδικά προβαίνει σε εκτιμήσεις κατά την υποβολή φορολογικών δηλώσεων σε περιπτώσεις που οι σχετικές φορολογικές διατάξεις επιδέχονται ερμηνείας και προβαίνει στο σχηματισμό προβλέψεων, όπου χρειάζεται, με βάση τα ποσά που αναμένεται να καταβληθούν στις φορολογικές αρχές. Ο αναβαλλόμενος φόρος εισοδήματος, αφορά περιπτώσεις προσωρινών διαφορών μεταξύ της λογιστικής αξίας των περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων για σκοπούς σύνταξης των χρηματοοικονομικών καταστάσεων και της φορολογικής τους βάσης. Οι αναβαλλόμενες φορολογικές υποχρεώσεις αναγνωρίζονται για όλες τις φορολογητέες προσωρινές διαφορές εκτός από τις περιπτώσεις: όπου η αναβαλλόμενη φορολογική υποχρέωση προκύπτει από την αρχική αναγνώριση της υπεραξίας ενός περιουσιακού στοιχείου ή μιας υποχρέωσης σε μία συναλλαγή η οποία δεν είναι συνένωση εταιρειών και κατά τη στιγμή της συναλλαγής δεν επηρεάζει ούτε το λογιστικό κέρδος ούτε το φορολογητέο κέρδος ή ζημιά, και των προσωρινών διαφορών που σχετίζονται με επενδύσεις σε θυγατρικές και συγγενείς εταιρείες, όπου ο χρόνος αντιστροφής των προσωρινών διαφορών μπορεί να ελεγχθεί και είναι πιθανό ότι οι προσωρινές διαφορές δεν θα αντιστραφούν στο προβλεπόμενο μέλλον. Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις αναγνωρίζονται για όλες τις εκπιπτόμενες προσωρινές διαφορές και μεταφερόμενες φορολογικές ζημιές, στο βαθμό που είναι πιθανό ότι θα υπάρχει διαθέσιμο φορολογητέο κέρδος το οποίο θα χρησιμοποιηθεί έναντι των εκπιπτόμενων προσωρινών διαφορών και των μεταφερόμενων αχρησιμοποίητων φορολογικών ζημιών εκτός από τις περιπτώσεις: όπου η αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση που σχετίζεται με τις εκπιπτόμενες προσωρινές διαφορές προκύπτει από την αρχική αναγνώριση της υπεραξίας ενός περιουσιακού στοιχείου ή μιας υποχρέωσης σε μια συναλλαγή η οποία δεν είναι συνένωση εταιρειών και κατά τη στιγμή της συναλλαγής δεν επηρεάζει ούτε το λογιστικό κέρδος ούτε το φορολογητέο κέρδος ή ζημιά, και των προσωρινών διαφορών που σχετίζονται με επενδύσεις σε θυγατρικές και συγγενείς εταιρείες, όπου οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις αναγνωρίζονται στο βαθμό που είναι πιθανό ότι οι προσωρινές διαφορές θα αντιστραφούν στο προβλεπόμενο μέλλον και θα υπάρχει διαθέσιμο φορολογητέο εισόδημα το οποίο θα χρησιμοποιηθεί έναντι των προσωρινών διαφορών. Οι αναβαλλόμενοι φόροι υπολογίζονται βάσει φορολογικών συντελεστών που αναμένεται ότι θα ισχύουν στο χρόνο που το περιουσιακό στοιχείο θα αναγνωριστεί ή η υποχρέωση θα διακανονιστεί, και βασίζονται στους φορολογικούς συντελεστές (και φορολογικούς νόμους) που είναι σε ισχύ ή έχουν θεσμοθετηθεί κατά την ημερομηνία κατάρτισης χρηματοοικονομικών καταστάσεων. Η αξία των αναβαλλόμενων φορολογικών απαιτήσεων ελέγχεται σε κάθε ημερομηνία κατάρτισης χρηματοοικονομικών καταστάσεων και μειώνεται στο βαθμό που δεν είναι πλέον πιθανό να υπάρξει επαρκές φορολογητέο εισόδημα που θα καλύψει την αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση εν μέρει ή στο σύνολό της. 16. Μετοχικό Κεφάλαιο Οι κοινές μετοχές καταχωρούνται στα ίδια κεφάλαια. Τα έξοδα έκδοσης μετοχικού κεφαλαίου, αφαιρούμενης της σχετικής φορολογικής ωφέλειας, συμψηφίζονται με το Αποθεματικό Υπέρ το Άρτιο. 17. Ίδιες Μετοχές Οι ίδιες μετοχές αφορούν μετοχές της Εταιρείας, οι οποίες έχουν εκδοθεί και μεταγενέστερα έχουν επανακτηθεί από την Εταιρεία χωρίς να έχουν ακυρωθεί. Οι ίδιες μετοχές δε μειώνουν τον αριθμό των μετοχών που έχουν εκδοθεί αλλά μειώνουν τον αριθμό των μετοχών σε κυκλοφορία. Οι ίδιες μετοχές αποτιμώνται στο κόστος κτήσης αφαιρετικά των ιδίων κεφαλαίων. Σε περίπτωση απόσυρσης των ιδίων μετοχών, το κόστος κτήσης μειώνει το Μετοχικό Κεφάλαιο και το Αποθεματικό Υπέρ το Άρτιο και οποιαδήποτε διαφορά χρεώνεται στο Υπόλοιπο Κερδών εις Νέο. 115 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ 18. Μισθώσεις Κατά την έναρξη ισχύος μίας σύμβασης, ο Όμιλος εκτιμά εάν η σύμβαση αποτελεί, ή εμπεριέχει, μίσθωση. Μια σύμβαση αποτελεί, ή εμπεριέχει, μίσθωση εάν η σύμβαση μεταβιβάζει το δικαίωμα ελέγχου της χρήσης ενός αναγνωριζόμενου περιουσιακού στοιχείου για συγκεκριμένη χρονική περίοδο έναντι ανταλλάγματος. Λογιστική μίσθωσης από το μισθωτή Ο Όμιλος εφαρμόζει μια ενιαία προσέγγιση αναγνώρισης και επιμέτρησης για όλες τις μισθώσεις (συμπεριλαμβανομένων των βραχυπρόθεσμων μισθώσεων και των μισθώσεων μικρής αξίας). Ο Όμιλος αναγνωρίζει υποχρεώσεις από μισθώσεις για τις πληρωμές μισθώσεων και περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης που αντιπροσωπεύουν το δικαίωμα χρήσης των υποκείμενων περιουσιακών στοιχείων. i. Περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης Ο Όμιλος και η Εταιρεία αναγνωρίζουν τα περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης κατά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου (δηλ. την ημερομηνία που το υποκείμενο περιουσιακό στοιχείο είναι διαθέσιμο προς χρήση). Τα περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης επιμετρώνται στο κόστος, μειωμένα κατά τις τυχόν σωρευμένες αποσβέσεις και ζημιές απομείωσης και προσαρμόζονται βάσει τυχόν επανεπιμέτρησης της υποχρέωσης από μισθώσεις. Το κόστος των περιουσιακών στοιχείων με δικαίωμα χρήσης αποτελείται από το ποσό της υποχρέωσης από μισθώσεις που αναγνωρίστηκε, τις αρχικές άμεσες δαπάνες και τυχόν μισθώματα τα οποία καταβλήθηκαν κατά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου ή προγενέστερα, μείον οποιαδήποτε κίνητρα μίσθωσης έχουν εισπραχθεί. Τα περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης αποσβένονται με βάση τη σταθερή μέθοδο στη μικρότερη χρονική περίοδο μεταξύ της διάρκειας της μίσθωσης και της ωφέλιμης ζωής τους. Εάν η κυριότητα του μισθωμένου περιουσιακού στοιχείου μεταβιβάζεται στον Όμιλο ή την Εταιρεία στο τέλος της μισθωτικής περιόδου ή εάν το κόστος του αντανακλά την άσκηση δικαιώματος αγοράς, οι αποσβέσεις υπολογίζονται σύμφωνα με την εκτιμώμενη ωφέλιμη ζωή του περιουσιακού στοιχείου. Ο Όμιλος και η Εταιρεία έχουν συμβάσεις μίσθωσης εδαφικών εκτάσεων και κτιρίων (που χρησιμοποιούνται ως γραφεία, καταστήματα, σταθμοί βάσης), τηλεπικοινωνιακού εξοπλισμού και μηχανημάτων, μεταφορικών μέσων καθώς και λοιπού εξοπλισμού που χρησιμοποιούνται στις δραστηριότητές τους. Οι συμβάσεις μίσθωσης μπορεί να περιέχουν μισθωτικά και μη μισθωτικά στοιχεία. Ο Όμιλός έχει επιλέξει να μη διαχωρίσει τα μέρη της σύμβασης που δεν αποτελούν μίσθωση από τα στοιχεία της μίσθωσης και επομένως αντιμετωπίζει κάθε στοιχείο της μίσθωσης και οποιαδήποτε συναφή μέρη που δεν αποτελούν μίσθωση ως μία ενιαία μίσθωση. Τα περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης υπόκεινται σε έλεγχο απομείωσης της αξίας τους όπως περιγράφεται στη λογιστική πολιτική «8. Απομείωση Αξίας Μη Χρηματοοικονομικών Περιουσιακών Στοιχείων (εκτός υπεραξίας)». ii. Υποχρεώσεις από μισθώσεις Κατά την ημερομηνία έναρξης της μίσθωσης, ο Όμιλος και η Εταιρεία επιμετρούν την υποχρέωση από μισθώσεις στην παρούσα αξία των μισθωμάτων τα οποία πρόκειται να καταβληθούν κατά τη διάρκεια μίσθωσης. Τα μισθώματα αποτελούνται από τα σταθερά μισθώματα (περιλαμβανομένων των ουσιαστικά σταθερών μισθωμάτων) μειωμένα κατά τυχόν εισπρακτέα κίνητρα μισθώσεων, τα κυμαινόμενα μισθώματα τα οποία εξαρτώνται από έναν δείκτη ή ένα επιτόκιο και τα ποσά τα οποία αναμένεται να καταβληθούν βάσει των εγγυήσεων υπολειμματικής αξίας. Τα μισθώματα επίσης περιλαμβάνουν την τιμή άσκησης του δικαιώματος αγοράς εάν είναι μάλλον βέβαιο ότι ο Όμιλος ή η Εταιρεία θα ασκήσει το εν λόγω δικαίωμα και την καταβολή ρήτρας για καταγγελία της μίσθωσης εάν η διάρκεια μίσθωσης αποτυπώνει την άσκηση δικαιώματος για καταγγελία. Για την προεξόφληση των μισθωμάτων, ο Όμιλος και η Εταιρεία χρησιμοποιούν το διαφορικό επιτόκιο δανεισμού του Ομίλου καθώς το τεκμαρτό επιτόκιο της μίσθωσης δεν μπορεί να προσδιοριστεί εύκολα. Μετά την ημερομηνία έναρξης της μίσθωσης, το ποσό της υποχρέωσης από μισθώσεις αυξάνεται βάσει των τόκων επί της υποχρέωσης και μειώνεται με την καταβολή των μισθωμάτων. Επιπλέον, η λογιστική αξία της υποχρέωσης από μισθώσεις επανεπιμετράται εάν υπάρχουν επανεκτιμήσεις ή τροποποιήσεις του συμβολαίου μίσθωσης. Λογιστική μίσθωσης από τον εκμισθωτή Μισθώσεις στις οποίες ο εκμισθωτής δεν μεταβιβάζει ουσιαστικά όλα τα οικονομικά οφέλη και κινδύνους που απορρέουν από την κυριότητα του μισθωμένου περιουσιακού στοιχείου κατατάσσονται ως λειτουργικές μισθώσεις. Όταν τα περιουσιακά στοιχεία μισθώνονται με λειτουργική μίσθωση, το περιουσιακό στοιχείο περιλαμβάνεται στην κατάσταση χρηματοοικονομικής θέσης βάσει της φύσης του περιουσιακού στοιχείου. Τα έσοδα από μισθώματα από λειτουργικές μισθώσεις αναγνωρίζονται κατά τους όρους της μίσθωσης με τη σταθερή μέθοδο. Μια μίσθωση που μεταβιβάζει ουσιαστικά όλα τα οικονομικά οφέλη και κινδύνους που απορρέουν από την κυριότητα του μισθωμένου περιουσιακού στοιχείου κατατάσσεται ως χρηματοδοτική μίσθωση. Τα περιουσιακά στοιχεία που τελούν υπό χρηματοδοτική μίσθωση αποαναγνωρίζονται και ο εκμισθωτής αναγνωρίζει μια απαίτηση ποσού ίσου με την καθαρή επένδυση στη μίσθωση. Η απαίτηση από μισθώσεις προεξοφλείται με τη μέθοδο πραγματικού επιτοκίου και η λογιστική αξία προσαρμόζεται αναλόγως. Τα εισπρακτέα μισθώματα αυξάνονται βάσει των τόκων επί της απαίτησης και μειώνονται με την είσπραξη των μισθωμάτων. 116 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ Υπομισθώσεις Όταν ο Όμιλος είναι ο ενδιάμεσος εκμισθωτής σε μια σύμβαση υπομίσθωσης κατατάσσει την υπομίσθωση ως χρηματοδοτική ή λειτουργική μίσθωση με βάση το περιουσιακό στοιχείο με δικαίωμα χρήσης το οποίο προκύπτει από την κύρια μίσθωση και αντιμετωπίζει λογιστικά την αρχική μίσθωση και την υπομίσθωση ως δυο χωριστές συμβάσεις. Όταν η υπομίσθωση κατατάσσεται ως χρηματοδοτική μίσθωση, το περιουσιακό στοιχείο με δικαίωμα χρήσης που υπομισθώνεται αποαναγνωρίζεται και αναγνωρίζεται μια απαίτηση από μισθώσεις. Ο Όμιλος έχει αρκετές συμβάσεις μίσθωσης καταστημάτων τις οποίες υπομισθώνει σε τρίτους και οι περισσότερες από αυτές έχουν αναταξινομηθεί από λειτουργικές μισθώσεις σε χρηματοδοτικές μισθώσεις κατά την 1 Ιανουαρίου 2019 λαμβάνοντας υπόψη τη διάρκεια της υπομίσθωσης σε σχέση με την αντίστοιχη διάρκεια της κύριας μίσθωσης. Ανάλυση των μισθώσεων του Ομίλου και της Εταιρείας περιλαμβάνεται στη Σημείωση 6, ενώ η επίδραση από την πρώτη εφαρμογή του προτύπου στον Όμιλο και την Εταιρεία περιγράφεται στη Σημείωση 4. 19. Κόστος Δανεισμού Το κόστος δανεισμού που σχετίζεται άμεσα με την αγορά, κατασκευή ή παραγωγή ενός παγίου στοιχείου που πληροί τις προϋποθέσεις και απαιτεί ένα σημαντικό χρονικό διάστημα προκειμένου να είναι έτοιμο για χρήση, κεφαλαιοποιείται στο κόστος κτήσης των παγίων στοιχείων. Το υπόλοιπο κόστος δανεισμού καταχωρείται στην κατάσταση αποτελεσμάτων με την πραγματοποίησή του. Το κόστος δανεισμού αποτελείται από τους τόκους και άλλα έξοδα που μια εταιρεία πραγματοποιεί σε σχέση με το δανεισμό κεφαλαίων. 20. Δάνεια Τα ληφθέντα δάνεια αναγνωρίζονται αρχικά στην εύλογη αξία τους μειωμένη κατά το κόστος που αφορά άμεσα τις συναλλαγές αυτές. Μεταγενέστερα, αποτιμώνται στο αναπόσβεστο κόστος. Τα κέρδη ή οι ζημιές από τα στοιχεία αυτά αναγνωρίζονται στην κατάσταση αποτελεσμάτων σε όλη τη διάρκεια του δανείου με τη μέθοδο του πραγματικού επιτοκίου. 21. Προβλέψεις Οι προβλέψεις αναγνωρίζονται όταν ο Όμιλος ή η Εταιρεία έχει μια παρούσα δέσμευση (νομική ή τεκμαιρόμενη), ως αποτέλεσμα γεγονότων του παρελθόντος, και είναι πιθανό ότι θα υπάρξει εκροή πόρων για τον διακανονισμό της δέσμευσης και το ποσό αυτής μπορεί να εκτιμηθεί αξιόπιστα. Αν η επίπτωση της διαχρονικής αξίας του χρήματος είναι σημαντική οι προβλέψεις αναγνωρίζονται σε προεξοφλημένη βάση με τη χρήση ενός προ φόρου επιτοκίου που αντανακλά τις τρέχουσες εκτιμήσεις της αγοράς για τη διαχρονική αξία του χρήματος και τους κινδύνους που σχετίζονται με την υποχρέωση. Όταν γίνεται προεξόφληση των προβλέψεων, η αύξηση της πρόβλεψης που οφείλεται στο πέρασμα του χρόνου αναγνωρίζεται ως κόστος δανεισμού. Οι προβλέψεις επανεξετάζονται σε κάθε ημερομηνία σύνταξης χρηματοοικονομικών καταστάσεων και αν δεν είναι πλέον πιθανό ότι θα υπάρξει εκροή πόρων για τον διακανονισμό της δέσμευσης, αντιλογίζονται. Οι προβλέψεις χρησιμοποιούνται μόνο για το σκοπό για τον οποίο αρχικά δημιουργήθηκαν. Δεν αναγνωρίζονται προβλέψεις για μελλοντικές ζημιές. Οι ενδεχόμενες απαιτήσεις και οι ενδεχόμενες υποχρεώσεις δεν αναγνωρίζονται στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις. 22. Προμηθευτές Οι εμπορικές υποχρεώσεις αποτελούν υποχρεώσεις προς πληρωμή για προϊόντα ή υπηρεσίες που έχουν αποκτηθεί κατά την άσκηση της συνήθους εμπορικής δραστηριότητας από προμηθευτές. Οι πληρωτέοι λογαριασμοί κατατάσσονται στις βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις, εάν η πληρωμή οφείλεται εντός ενός έτους ή λιγότερο. Αν όχι, παρουσιάζονται ως μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις. Οι υποχρεώσεις προς προμηθευτές αναγνωρίζονται αρχικά στην εύλογη αξία τους και αποτιμώνται μεταγενέστερα στο αναπόσβεστο κόστος χρησιμοποιώντας τη μέθοδο του πραγματικού επιτοκίου. 23. Παροχές σε Εργαζομένους Ο Όμιλος παρέχει διάφορα προγράμματα αποζημίωσης προσωπικού μετά την έξοδο από την υπηρεσία, συμπεριλαμβανομένων τόσο προγραμμάτων καθορισμένων εισφορών όσο και προγραμμάτων καθορισμένων παροχών καθώς και άλλα προγράμματα μακροπρόθεσμων παροχών. Περιγραφή των διαφόρων προγραμμάτων παρατίθεται στη Σημείωση 21. Προγράμματα Καθορισμένων Εισφορών Ένα πρόγραμμα καθορισμένων εισφορών είναι ένα συνταξιοδοτικό πρόγραμμα στα πλαίσια του οποίου ο Όμιλος καταβάλλει σταθερές εισφορές σε ένα ξεχωριστό φορέα. Ο Όμιλος δεν έχει καμία νομική ή τεκμαιρόμενη υποχρέωση για να καταβάλλει τυχόν πρόσθετα ποσά, αν ο φορέας δεν κατέχει επαρκή περιουσιακά στοιχεία για να καταβάλει τις παροχές που σχετίζονται με την υπηρεσία κατά την τρέχουσα και τις προηγούμενες περιόδους. Οι υποχρεώσεις για εισφορές σε προγράμματα καθορισμένων εισφορών αναγνωρίζονται ως έξοδα όταν πραγματοποιούνται. Προγράμματα Καθορισμένων Παροχών Ένα πρόγραμμα καθορισμένων παροχών είναι ένα συνταξιοδοτικό πρόγραμμα που δεν είναι πρόγραμμα καθορισμένων εισφορών. Ως επί το πλείστον, τα προγράμματα καθορισμένων παροχών καθορίζουν ένα ποσό παροχών που θα λάβει ο εργαζόμενος κατά τη συνταξιοδότησή του, συνήθως σε συνάρτηση με έναν ή περισσότερους παράγοντες όπως η ηλικία, τα χρόνια υπηρεσίας και οι αποδοχές. 117 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ Η υποχρέωση που καταχωρείται στην κατάσταση χρηματοοικονομικής θέσης για τα προγράμματα καθορισμένων παροχών είναι η παρούσα αξία της υποχρέωσης καθορισμένων παροχών στο τέλος της περιόδου σύνταξης χρηματοοικονομικών καταστάσεων. Οι υποχρεώσεις αυτές υπολογίζονται ετησίως από ανεξάρτητους αναλογιστές χρησιμοποιώντας τη μέθοδο της Προβεβλημένης Πιστωτικής Μονάδας (Projected Unit Credit Method). Το προεξοφλητικό επιτόκιο που χρησιμοποιείται είναι η απόδοση υψηλής ποιότητας ευρωπαϊκών εταιρικών ομολόγων που έχουν ημερομηνία λήξης που προσεγγίζει τα χρονικά όρια της σχετικής υποχρέωσης. Το κόστος τρέχουσας υπηρεσίας του προγράμματος καθορισμένων παροχών που αναγνωρίζεται στην κατάσταση αποτελεσμάτων στις αποδοχές προσωπικού, αντανακλά την αύξηση της υποχρέωσης καθορισμένων παροχών που προέρχεται από υπηρεσία εργαζόμενου κατά την τρέχουσα περίοδο, αλλαγές της παροχής, περικοπές και διακανονισμούς. Το κατοχυρωμένο κόστος προϋπηρεσίας καταχωρείται άμεσα στα αποτελέσματα. Τα αναλογιστικά κέρδη ή ζημιές αναγνωρίζονται απευθείας στα λοιπά συνολικά έσοδα στην περίοδο κατά την οποία πραγματοποιούνται και δεν μεταφέρονται στην κατάσταση αποτελεσμάτων σε μεταγενέστερη περίοδο. Λοιπές μακροπρόθεσμες παροχές σε εργαζομένους Τα αναμενόμενα κόστη αυτών των παροχών καθίστανται δεδουλευμένα κατά τη διάρκεια της απασχόλησης, χρησιμοποιώντας την ίδια λογιστική μεθοδολογία που χρησιμοποιείται για τα προγράμματα καθορισμένων παροχών, με την εξαίρεση των αναλογιστικών κερδών και ζημιών που αναγνωρίζονται στην κατάσταση αποτελεσμάτων. Αυτές οι υποχρεώσεις αποτιμώνται σε ετήσια βάση από ανεξάρτητους αναλογιστές. Παροχές λόγω εξόδου από την υπηρεσία Οι παροχές λόγω εξόδου από την υπηρεσία είναι πληρωτέες όταν η απασχόληση τερματίζεται από τον Όμιλο πριν από την κανονική ημερομηνία συνταξιοδότησης, ή όταν ένας υπάλληλος αποδέχεται εθελούσια έξοδο ως αντάλλαγμα για αυτές τις παροχές. Ο Όμιλος αναγνωρίζει τις παροχές λόγω εξόδου από την υπηρεσία κατά την προγενέστερη από τις ακόλουθες ημερομηνίες: (α) όταν ο Όμιλος δεν δύναται πλέον να αποσύρει την προσφορά των εν λόγω παροχών και (β) όταν η οικονομική οντότητα αναγνωρίζει το κόστος για την αναδιάρθρωση που εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του ΔΛΠ 37 και συνεπάγεται την καταβολή παροχών λόγω εξόδου από την υπηρεσία. Στην περίπτωση μίας προσφοράς που γίνεται για να ενθαρρύνει την εθελουσία αποχώρηση, οι παροχές λόγω εξόδου από την υπηρεσία υπολογίζονται με βάση τον αριθμό των εργαζομένων που αναμένεται να δεχτούν την προσφορά. Παροχές που οφείλονται 12 μήνες μετά τη λήξη της περιόδου αναφοράς, προεξοφλούνται στην παρούσα αξία τους. 24. Έξοδα προώθησης Όλα τα κόστη προώθησης εξοδοποιούνται με την πραγματοποίησή τους. 25. Κόστη Έρευνας και Ανάπτυξης Το κόστος έρευνας εξοδοποιείται με την πραγματοποίησή του. Το κόστος ανάπτυξης που δεν πληροί τα κριτήρια αναγνώρισης ως περιουσιακό στοιχείο, εξοδοποιείται με την πραγματοποίησή του. 26. Έσοδα από Συμβάσεις με Πελάτες Tα έσοδα από συμβάσεις με πελάτες αναγνωρίζονται όταν ο πελάτης απόκτα τον έλεγχο των αγαθών ή υπηρεσιών σε ποσό που αντανακλά το αντάλλαγμα το οποίο ο Όμιλος ή η Εταιρεία αναμένει να δικαιούται έναντι των εν λόγω αγαθών ή υπηρεσιών. O Όμιλος δραστηριοποιείται στον κλάδο παροχής τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών. Τα τηλεπικοινωνιακά έσοδα περιλαμβάνουν κυρίως τα πάγια τέλη, τα τέλη σύνδεσης, τα τέλη χρήσης και τις πωλήσεις τηλεπικοινωνιακού εξοπλισμού. Ο Όμιλος αναγνωρίζει τα έσοδα από πάγια τέλη σταθερής και κινητής σε βάθος χρόνου καθώς ο πελάτης ταυτόχρονα λαμβάνει και αναλώνει τα οφέλη που απορρέουν από την υπηρεσία που παρέχεται από τον Όμιλο. Τα έσοδα από τέλη σύνδεσης, τα οποία γενικά δεν πληρούν τα κριτήρια για να αναγνωριστούν ως χωριστή υποχρέωση εκτέλεσης, αναγνωρίζονται κατά τη διάρκεια της σύμβασης του πελάτη. Τα έσοδα από την πώληση τηλεπικοινωνιακού εξοπλισμού (π.χ. συσκευές κινητής τηλεφωνίας και αξεσουάρ) αναγνωρίζονται σε μια δεδομένη χρονική στιγμή, κατά την παράδοση του εξοπλισμού, δεδομένου ότι αποτελούν γενικά χωριστές υποχρεώσεις εκτέλεσης. Οι υπηρεσίες και ο τηλεπικοινωνιακός εξοπλισμός πωλούνται μεμονωμένα ως ξεχωριστές συμβάσεις με πελάτες ή μαζί ως συνδυαστικό πακέτο αγαθών και υπηρεσιών. Όταν οι συμβάσεις περιλαμβάνουν πολλαπλές υποχρεώσεις εκτέλεσης, το συνολικό τίμημα επιμερίζεται σε κάθε υποχρέωση εκτέλεσης ανάλογα με τις σχετικές αυτοτελείς τιμές πώλησης. Κάθε υποχρέωση εκτέλεσης αντιμετωπίζεται λογιστικά ως ξεχωριστό στοιχείο. Ο Όμιλος εφαρμόζει την προσέγγιση του χαρτοφυλακίου συμβάσεων, αντί να αντιμετωπίσει λογιστικά την κάθε σύμβαση ξεχωριστά. Στην περίπτωση συμβάσεων πολλαπλών στοιχείων με επιδοτούμενα προϊόντα παραδοτέα εκ των προτέρων (π.χ. συμβόλαιο κινητής τηλεφωνίας που πωλείται ως πακέτο μαζί με τη συσκευή), τα έσοδα από το επιδοτούμενο προϊόν που παρέχεται εκ των προτέρων αναγνωρίζονται κατά την παράδοση (σε μια δεδομένη χρονική στιγμή), ενώ τα έσοδα από την παροχή των υπηρεσιών αναγνωρίζονται στην περίοδο κατά την οποία παρέχονται οι υπηρεσίες. 118 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ Όταν ο Όμιλος εκτελεί τις συμβατικές του υποχρεώσεις μεταβιβάζοντας αγαθά ή υπηρεσίες σε πελάτη προτού ο πελάτης πληρώσει το αντάλλαγμα ή προτού καταστεί απαιτητή η πληρωμή, ο Όμιλος απεικονίζει τη σύμβαση ως συμβατικό περιουσιακό στοιχείο, εξαιρουμένων τυχόν ποσών που απεικονίζονται ως εισπρακτέα. Συμβατικό περιουσιακό στοιχείο είναι το δικαίωμα του Ομίλου σε αντάλλαγμα έναντι αγαθών ή υπηρεσιών τα οποία έχει μεταβιβάσει σε πελάτη. Τα συμβατικά περιουσιακά στοιχεία τυπικά ανακτώνται μεταξύ μίας περιόδου σύμβασης παροχής υπηρεσιών 12 έως 24 μηνών, η οποία καθορίζει το συνήθη κύκλο λειτουργικής δραστηριότητας και συχνά χρησιμοποιείται από τον Όμιλο. Ως εκ τούτου, οποιοδήποτε συμβατικό περιουσιακό στοιχείο που αναγνωρίζεται στο πλαίσιο μιας σύμβασης πολλαπλών στοιχείων, θα ανακτηθεί επίσης στο συνήθη κύκλο λειτουργικής δραστηριότητας της οικονομικής οντότητας και παρουσιάζεται ως κυκλοφορούν περιουσιακό στοιχείο στην κατάσταση χρηματοοικονομικής θέσης. Η αναγνώριση των συμβατικών περιουσιακών στοιχείων του Ομίλου προέρχεται ουσιαστικά από: την προγενέστερη αναγνώριση των εσόδων, για τις περιπτώσεις συμβάσεων πολλαπλών στοιχείων με επιδοτούμενα προϊόντα παραδοτέα εκ των προτέρων, με βάση τις σχετικές αυτοτελείς τιμές πώλησης αυτών των προϊόντων, το επιδοτούμενο κόστος εγκατάστασης το οποίο αντιμετωπίζεται ως χωριστή υποχρέωση εκτέλεσης και επομένως ο Όμιλος επιμερίζει το συνολικό τίμημα σε κάθε υποχρέωση εκτέλεσης της σύμβασης (ανάλογα με τις σχετικές αυτοτελείς τιμές πώλησης), τις περιπτώσεις πωλήσεων μέσω εμπορικών αντιπροσώπων, συμβάσεων με επιδοτούμενα προϊόντα (ή υπηρεσίες) παραδοτέα εκ των προτέρων (π.χ. σύμβαση κινητής με συσκευή). Σε αυτές τις περιπτώσεις, το κόστος επιδοτήσεων προς τους εμπορικούς αντιπροσώπους, αναγνωρίζεται αφαιρετικά του εσόδου από παροχή υπηρεσιών κατά τη διάρκεια της σχετικής σύμβασης. Τα κόστη εξασφάλισης ή εκπλήρωσης μιας σύμβασης αναγνωρίζονται ως περιουσιακό στοιχείο όταν πραγματοποιούνται και επιμερίζονται ως έξοδο στη διάρκεια της περιόδου κατά την οποία αποκομίζεται το σχετικό όφελος. Αυτά τα κόστη συμβάσεων παρουσιάζουν χαρακτηριστικά παρόμοια με αυτά των άυλων περιουσιακών στοιχείων καθώς αντιπροσωπεύουν κυρίως το κόστος απόκτησης πελατειακών σχέσεων. Επομένως, ο Όμιλος κατέληξε ότι τα κόστη συμβάσεων θα παρουσιάζονται, όπως και τα πάγια περιουσιακά στοιχεία, ως μη κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία στην κατάσταση χρηματοοικονομικής θέσης. Σε γενικές γραμμές, τα κόστη εξασφάλισης ή εκπλήρωσης μιας σύμβασης σε επίπεδο Ομίλου αναφέρονται σε: προμήθειες πωλήσεων σε εμπορικούς αντιπροσώπους (έμμεσο κανάλι πώλησης), προμήθειες πωλήσεων στους υπαλλήλους (άμεσο κανάλι πώλησης) και κόστη εκπλήρωσης υποχρεώσεων εκτέλεσης στο πλαίσιο μιας σύμβασης όταν αυτή αποκτάται, αλλά πριν τη μεταβίβαση αγαθών ή υπηρεσιών στον πελάτη. Οι αποσβέσεις στα κόστη συμβάσεων παρουσιάζονται αντίστοιχα στην κατάσταση αποτελεσμάτων στα λειτουργικά έξοδα, είτε ως «έξοδα εμπορικών προμηθειών», είτε ως «αποδοχές προσωπικού», είτε ως «λοιπά λειτουργικά έξοδα». Όταν ο πελάτης καταβάλει αντάλλαγμα ή ο Όμιλος διατηρεί δικαίωμα επί ενός ποσού ανταλλάγματος το οποίο είναι ανεπιφύλακτο, προτού ο Όμιλος μεταβιβάσει το αγαθό ή την υπηρεσία στον πελάτη, τότε ο Όμιλος απεικονίζει τη σύμβαση ως συμβατική υποχρέωση, όταν η πληρωμή πραγματοποιείται ή καθίσταται απαιτητή (όποιο από τα δύο ισχύει πρώτο). Για τον Όμιλο, οι συμβατικές υποχρεώσεις κυρίως προέρχονται από τα πάγια τέλη που προτιμολογούνται στον πελάτη, τον αχρησιμοποίητο χρόνο ομιλίας, τις συμβατικές υποχρεώσεις από ανέκκλητα δικαιώματα χρήσης δικτύου (IRUs) και τα υπόλοιπα συμβατικών υποχρεώσεων που αφορούν τέλη σύνδεσης. Ορισμένες από τις συμβατικές υποχρεώσεις του Ομίλου αφορούν συμβάσεις υπηρεσιών που διακανονίζονται εντός 12-24 μηνών και συνδέονται με τη συνήθη πορεία του κύκλου λειτουργικής δραστηριότητας. Άλλες ωστόσο, διακανονίζονται σε χρονικό διάστημα που υπερβαίνει τη «συνήθη» διάρκεια. Ως εκ τούτου ο Όμιλος κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η πιο συνετή προσέγγιση είναι η παρουσίαση των συμβατικών υποχρεώσεων ως: βραχυπρόθεσμες, για το ποσό των υποχρεώσεων από συμβάσεις με πελάτες που αναμένεται να διακανονιστεί εντός 12 μηνών, μακροπρόθεσμες, για το ποσό των υποχρεώσεων από συμβάσεις με πελάτες που αναμένεται να διακανονιστεί σε διάστημα μεγαλύτερο των 12 μηνών. 27. Κέρδη ανά Μετοχή Τα βασικά κέρδη ανά μετοχή υπολογίζονται διαιρώντας τα καθαρά κέρδη που αποδίδονται στους μετόχους της μητρικής με το μέσο σταθμικό αριθμό μετοχών. Τα απομειωμένα κέρδη ανά μετοχή υπολογίζονται διαιρώντας το καθαρό κέρδος που αποδίδεται στους μετόχους της μητρικής με το μέσο σταθμικό αριθμό των μετοχών σε κυκλοφορία κατά τη διάρκεια του έτους, προσαρμοσμένο με την επίδραση των δικαιωμάτων προαίρεσης αγοράς μετοχών. 28. Λειτουργικοί Τομείς Δραστηριότητας Οι λειτουργικοί τομείς δραστηριότητας ορίζονται με βάση τη διάρθρωση των εταιρειών του Ομίλου και τις επιχειρηματικές δραστηριότητες, όπως επισκοπούνται από τους υπεύθυνους για τη λήψη οικονομικών αποφάσεων. Οι τομείς που πρέπει να αναφερθούν ξεχωριστά προσδιορίζονται με βάση τα ποσοτικά κριτήρια που θέτει το ΔΠΧΑ 8. Οι πληροφορίες των λειτουργικών 119 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ τομέων δραστηριότητας που δεν αποτελούν ξεχωριστούς τομείς για αναφορά συγκεντρώνονται και απεικονίζονται σε μια κατηγορία με τίτλο «Λοιπά». Οι λογιστικές πολιτικές των τομέων δραστηριότητας είναι οι ίδιες με εκείνες που ακολουθούνται κατά τη σύνταξη των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. Η διοίκηση αξιολογεί την επίδοση των τομέων δραστηριότητας βασιζόμενη στα (α) λειτουργικά κέρδη πριν από χρηματοοικονομικές και επενδυτικές δραστηριότητες, αποσβέσεις και απομειώσεις, κόστη σχετιζόμενα με προγράμματα εθελουσίας αποχώρησης, έξοδα αναδιοργάνωσης και μη επαναλαμβανόμενες νομικές υποθέσεις, (β) στα λειτουργικά κέρδη / (ζημιές) προ χρηματοοικονομικών και επενδυτικών δραστηριοτήτων και (γ) στα καθαρά κέρδη / (ζημιές) χρήσης. 29. Διανομή Μερίσματος Τα μερίσματα που διανέμονται στους μετόχους αναγνωρίζονται ως υποχρέωση τη χρονική στιγμή κατά την οποία εγκρίνονται προς διανομή από τη Γενική Συνέλευση των μετόχων. 30. Παροχές σε Συμμετοχικούς Τίτλους Ένας αριθμός υπαλλήλων (συμπεριλαμβανομένων των βασικών διοικητικών στελεχών) του Ομίλου λαμβάνει αμοιβές με μορφή παροχών σε συμμετοχικούς τίτλους της Εταιρείας, ενώ οι υπάλληλοι παρέχουν τις υπηρεσίες τους σαν τίμημα για αυτές τις αμοιβές. Το κόστος αυτών των παροχών προσδιορίζεται με βάση την εύλογη αξία των σχετικών δικαιωμάτων κατά την ημερομηνία που αυτά χορηγούνται, με χρήση ενός κατάλληλου μοντέλου αποτίμησης και αναγνωρίζεται ως δαπάνη στην περίοδο από την ημερομηνία χορήγησης μέχρι την ημερομηνία ωρίμανσης των σχετικών δικαιωμάτων με ταυτόχρονη αύξηση των ιδίων κεφαλαίων. Όταν οι όροι ενός τέτοιου προγράμματος τροποποιούνται, η ελάχιστη δαπάνη που αναγνωρίζεται αφορά στην αρχική δαπάνη που θα αναγνωριζόταν αν οι όροι δεν είχαν τροποποιηθεί εφόσον οι αρχικοί όροι του προγράμματος ικανοποιούνται. Επιπρόσθετη δαπάνη αναγνωρίζεται για κάθε τροποποίηση που αυξάνει τη συνολική εύλογη αξία των σχετικών δικαιωμάτων, ή είναι με οποιοδήποτε τρόπο επωφελής για τον υπάλληλο που συμμετέχει στο πρόγραμμα, όπως υπολογίζεται κατά την ημερομηνία τροποποίησης. 31. Συμφωνίες Παραχώρησης Οι συμφωνίες παραχώρησης του Ομίλου αφορούν στην ανάθεση ανάπτυξης και λειτουργίας δημόσιων ευρυζωνικών δικτύων (οι «Παραχωρήσεις») από μια οντότητα του δημοσίου τομέα (η «Παραχωρούσα Αρχή»). Κάθε Παραχώρηση αναφέρεται σε μια συγκεκριμένη περιοχή στην Ελλάδα και στη Ρουμανία και έχει αναληφθεί από θυγατρικές εταιρείες του Ομίλου, («Φορέας/(είς) Εκμετάλλευσης»), στις οποίες έχουν ανατεθεί, ξεχωριστά στην καθεμία, οι συμφωνίες παραχώρησης. Η Παραχωρούσα Αρχή ορίζει τις υπηρεσίες που μπορούν να προσφερθούν από τον Όμιλο και η τιμολόγηση αυτών των υπηρεσιών είναι ρυθμιζόμενη. Η Παραχωρούσα Αρχή ελέγχει επίσης την υποδομή ευρυζωνικού δικτύου που θα πρέπει να της επιστραφεί κατά τη λήξη της συμφωνίας. Η λειτουργική διάρκεια είναι για Ελλάδα και Ρουμανία 15 και 18 χρόνια αντίστοιχα. Σύμφωνα με αυτές τις συμφωνίες, ο Όμιλος αναγνωρίζει ένα άυλο περιουσιακό στοιχείο και ένα χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο. Άυλο Περιουσιακό Στοιχείο Το άυλο περιουσιακό στοιχείο αντιστοιχεί στο δικαίωμα που χορηγείται από την Παραχωρούσα Αρχή στον Φορέα Εκμετάλλευσης να χρεώνει τους τηλεπικοινωνιακούς παρόχους για τη χρήση της υποδομής. Περιλαμβάνεται στα «Λοιπά άυλα περιουσιακά στοιχεία». Τα δικαιώματα παραχώρησης κεφαλαιοποιούνται με βάση το κόστος των κεφαλαιουχικών δαπανών που πραγματοποιούνται σε σχέση με την παραχώρηση, μειωμένα με τις επιχορηγήσεις που ελήφθησαν από την Παραχωρούσα Αρχή και περιλαμβάνουν τα κόστη δανεισμού για τις κεφαλαιουχικές δαπάνες που πληρούν τις προϋποθέσεις. Μετά την αρχική αναγνώριση, τα δικαιώματα παραχώρησης αποτιμώνται στο κόστος κτήσης μείον τις σωρευμένες αποσβέσεις και τις ζημιές απομείωσης. Τα δικαιώματα παραχώρησης αποσβένονται κατά τη διάρκεια της εκτιμώμενης ωφέλιμης ζωής τους, η οποία είναι η περίοδος παραχώρησης κατά την οποία είναι διαθέσιμα για χρήση. Χρηματοοικονομικό Περιουσιακό Στοιχείο (Χρηματοδοτική συμβολή από Δημόσιο) Το χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο αναγνωρίζεται στο βαθμό που ο φορέας εκμετάλλευσης έχει ανεπιφύλακτο συμβατικό δικαίωμα να λάβει χρηματικό αντάλλαγμα από την Παραχωρούσα Αρχή για τις υπηρεσίες κατασκευής. Τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία που προκύπτουν από τη συμφωνία παραχώρησης περιλαμβάνονται στην ενοποιημένη κατάσταση χρηματοοικονομικής θέσης στο κονδύλι «Λοιπά κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία». Τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία, που αναγνωρίζονται ως αποτέλεσμα της σύμβασης παραχώρησης, κατά την αρχική αναγνώριση αποτιμώνται στην εύλογη αξία. Μετά την αρχική αναγνώριση λογιστικοποιούνται στο αποσβεσμένο κόστος, σύμφωνα με το ΔΠΧΑ 9 «Χρηματοοικονομικά Μέσα». Κατασκευή υποδομής Ο Όμιλος αναγνωρίζει τα έσοδα της σύμβασης κατασκευής σε βάθος χρόνου επιμετρώντας την πρόοδο προς την εκπλήρωση της εν λόγω υποχρέωσης χρησιμοποιώντας τη μέθοδο εισροών, σύμφωνα με το ΔΠΧΑ 15 «Έσοδα από συμβάσεις με πελάτες». Ο Όμιλος επιμετρά την πρόοδο προς την εκπλήρωση της εν λόγω υποχρέωσης βάσει του ποσοστού των συνολικών δαπανών κατά την ημερομηνία αναφοράς. Το κόστος κατασκευής αναγνωρίζεται στην κατάσταση αποτελεσμάτων στο «Κόστος κατασκευής δικτύου» ενώ το αντίστοιχο έσοδο περιλαμβάνεται στα «Λοιπά έσοδα». 120 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ Υπηρεσίες λειτουργίας Μετά την κατασκευαστική περίοδο, τα έσοδα από τη λειτουργία της υποδομής αναγνωρίζονται σύμφωνα με τα σχετικά πρότυπα, ανάλογα με τη φύση του παρεχόμενου αγαθού ή υπηρεσίας. Συμβατικές υποχρεώσεις για τη διατήρηση και την αποκατάσταση των υποδομών Μετά την κατασκευαστική περίοδο, οι συμβατικές υποχρεώσεις για τη διατήρηση ή την αποκατάσταση της υποδομής λογιστικοποιούνται σύμφωνα με το ΔΛΠ 37 «Προβλέψεις, ενδεχόμενες υποχρεώσεις και ενδεχόμενα περιουσιακά στοιχεία». 32. Αναταξινομήσεις Κονδυλίων Έχουν πραγματοποιηθεί αναταξινομήσεις κονδυλίων στις συγκριτικές χρηματοοικονομικές καταστάσεις, προκειμένου αυτές να καταστούν συγκρίσιμες με τον τρόπο παρουσίασης των αντίστοιχων κονδυλίων στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις της κλειόμενης χρήσης. Για λόγους συγκρισιμότητας επίσης, έγιναν αναταξινομήσεις κονδυλίων στις Σημειώσεις. Όλες οι παραπάνω αναταξινομήσεις κονδυλίων δεν είχαν καμία επίδραση στα ίδια κεφάλαια ή στην κατάσταση αποτελεσμάτων του Ομίλου και της Εταιρείας. Αναλυτικές πληροφορίες για τη φύση αυτών των αναταξινομήσεων παρατίθενται στη Σημείωση 32. 4. ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΣΤΙΣ ΛΟΓΙΣΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ Ο Όμιλος εφάρμοσε, για πρώτη φορά το ΔΠΧΑ 16 «Μισθώσεις» το οποίο αντικαθιστά τις πρόνοιες του ΔΛΠ 17 και ορίζει τις αρχές για την αναγνώριση, την επιμέτρηση, την παρουσίαση και τις γνωστοποιήσεις σχετικά με τις μισθώσεις. Το πρότυπο είναι υποχρεωτικό για τις λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την 1 Ιανουαρίου 2019 ή μεταγενέστερα. Το ΔΠΧΑ 16 έχει σημαντική επίδραση στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις του Ομίλου και της Εταιρείας, ιδιαίτερα στο σύνολο των περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων, στα αποτελέσματα, στις καθαρές ταμειακές ροές από λειτουργικές δραστηριότητες, στις καθαρές ταμειακές ροές από χρηματοδοτικές δραστηριότητες, και στην παρουσίαση της χρηματοοικονομικής θέσης. Οι νέες απαιτήσεις επηρεάζουν τον Όμιλο και την Εταιρεία ως μισθωτή, κυρίως αναφορικά με τις μισθώσεις σταθμών βάσης (σε έδαφος, στέγες κτιρίων και λοιπούς χώρους εγκατάστασης κεραιών), τεχνολογικού εξοπλισμού, οχημάτων, καταστημάτων και κτιρίων που χρησιμοποιούνται για διοικητικούς ή τεχνικούς σκοπούς. Ο Όμιλος δεν έχει υιοθετήσει το νέο πρότυπο αναδρομικά σε κάθε προηγούμενη περίοδο, αλλά έχει εφαρμόσει την τροποποιημένη αναδρομική προσέγγιση. Σύμφωνα με τη μέθοδο αυτή, η συγκριτική πληροφορία δεν αναδιατυπώνεται. Κατά τη μετάβαση στο ΔΠΧΑ 16, οι υποχρεώσεις που απορρέουν από τις υφιστάμενες λειτουργικές μισθώσεις προεξοφλούνται χρησιμοποιώντας το σχετικό επιτόκιο προεξόφλησης (incremental borrowing rate) και αναγνωρίζονται ως υποχρεώσεις από μισθώσεις. Τα δικαιώματα χρήσης των περιουσιακών στοιχείων, κατά την 1 Ιανουαρίου 2019, αναγνωρίζονται σε ποσό που ισούται με την υποχρέωση από μισθώσεις, προσαρμοσμένο κατά το ποσό προπληρωμένων ή δεδουλευμένων μισθωμάτων. Οι σημαντικότερες πολιτικές και πρακτικές διευκολύνσεις που εφαρμόστηκαν έχουν ως εξής: Τα περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης και οι υποχρεώσεις από μισθώσεις παρουσιάζονται χωριστά στην κατάσταση χρηματοοικονομικής θέσης. Οι απαιτήσεις αναγνώρισης, επιμέτρησης και γνωστοποιήσεων του ΔΠΧΑ 16 εφαρμόστηκαν εξ΄ολοκλήρου στις βραχυπρόθεσμες μισθώσεις και τις μισθώσεις μικρής αξίας. Ο Όμιλος χρησιμοποίησε την πρακτική διευκόλυνση να μη διαχωρίσει τα μέρη της σύμβασης που δεν αποτελούν μίσθωση (non-lease components) από τα στοιχεία της μίσθωσης (lease components) και επομένως αντιμετωπίζει κάθε στοιχείο της μίσθωσης και οποιαδήποτε συναφή μέρη που δεν αποτελούν μίσθωση ως μία ενιαία μίσθωση. Επιπλέον, σε σχέση με την πρώτη εφαρμογή του ΔΠΧΑ 16 χρησιμοποιήθηκαν στον Όμιλο και στην Εταιρεία οι ακόλουθες πολιτικές και πρακτικές διευκολύνσεις: Για τον καθορισμό της διάρκειας μίσθωσης, η αποκτηθείσα γνώση έχει χρησιμοποιηθεί σε περιπτώσεις που οι καταβολές ρητρών για καταγγελία της μίσθωσης ή άλλοι οικονομικοί παράγοντες υποδηλώνουν ότι τυχόν δικαιώματα παράτασης ή καταγγελίας της μίσθωσης θα εξασκηθούν. Ο Όμιλος επέλεξε ο νέος ορισμός της μίσθωσης να εφαρμοστεί όχι μόνο στις συμβάσεις οι οποίες συνάπτονται (ή μεταβάλλονται) κατά την ή μετά την 1 Ιανουαρίου 2019, αλλά να εφαρμοστεί σε όλες τις υφιστάμενες συμβάσεις κατά την ημερομηνία της αρχικής εφαρμογής. Ο Όμιλος βασίστηκε στην εκτίμησή του σχετικά με το εάν οι συμβάσεις μίσθωσης ήταν επαχθείς αμέσως πριν από την ημερομηνία της αρχικής εφαρμογής. Δεν υπήρχαν επαχθείς συμβάσεις μίσθωσης κατά την 1 Ιανουαρίου 2019. Ο Όμιλος, κατά την πρώτη εφαρμογή, δεν άλλαξε τη λογιστική αξία των περιουσιακών στοιχείων που προηγουμένως κατατάσσονταν ως χρηματοδοτικές μισθώσεις (τα περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης ισούνται με τα μισθωμένα περιουσιακά στοιχεία του ΔΠΛ 17). Οι συμβάσεις πρόσβασης στο εναέριο δίκτυο του Ομίλου που προηγουμένως αντιμετωπιζόταν ως μισθώσεις, πλέον δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του ΔΠΧΑ 16. 121 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ Όσον αφορά στον Όμιλο και στην Εταιρεία ως εκμισθωτή, ο νέος ορισμός των μισθώσεων δεν έχει σημαντικό αντίκτυπο. Ωστόσο, ο αριθμός των συμβάσεων μίσθωσης αλλάζει. Η μίσθωση δικτύου χαλκού και οπτικής υποδομής αποκλειστικής χρήσης σε πελάτες χονδρικής καθώς και η παροχή χώρων συνεγκατάστασης ταξινομούνται ως μίσθωση. Επιπλέον, η παροχή υπηρεσιών αποθήκευσης δεδομένων και η σχετιζόμενη μίσθωση χώρου (π.χ. χωριστά δωμάτια για την εγκατάσταση εξοπλισμού του πελάτη), επίσης αναγνωρίζονται ως συμφωνίες μίσθωσης. Ο Όμιλος, κατά την 1 Ιανουαρίου 2019, επανεκτίμησε τις συμβάσεις υπομίσθωσης στις οποίες ενεργεί ως ενδιάμεσος εκμισθωτής και ταξινόμησε αρκετές υπομισθώσεις ως χρηματοδοτικές μισθώσεις. Για αυτές τις υπομισθώσεις, τα περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης που υπομισθώνονται αποαναγνωρίστηκαν και αναγνωρίστηκε μια απαίτηση από μισθώσεις στις γραμμές «Λοιπά μη κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία» και «Λοιπά κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία». Η διαφορά μεταξύ της λογιστικής αξίας των περιουσιακών στοιχείων με δικαίωμα χρήσης που αποαναγνωρίστηκαν και της απαίτησης από μισθώσεις που αναγνωρίστηκε επιβάρυνε το υπόλοιπο κερδών εις νέο του Ομίλου κατά την ημερομηνία μετάβασης, δηλαδή την 1 Ιανουαρίου 2019. Η μετάβαση στο νέο πρότυπο κατά την 1 Ιανουαρίου 2019 είχε ως αποτέλεσμα μια σωρευτική αρνητική επίδραση στο υπόλοιπο κερδών εις νέο του Ομίλου ποσού Ευρώ (3,3). Η προσαρμογή στο υπόλοιπο κερδών εις νέο περιλαμβάνει κυρίως την επίδραση των συμβάσεων υπομίσθωσης που ανακατατάχθηκαν από τις λειτουργικές μισθώσεις στις χρηματοδοτικές καθώς επίσης και την επίδραση από αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις. Για την Εταιρεία η σωρευτική αρνητική επίδραση στο υπόλοιπο κερδών εις νέο ποσού Ευρώ (0,3) προέρχεται από την προσαρμογή στις αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις. Οι ακόλουθοι πίνακες συνοψίζουν την επίδραση της υιοθέτησης του ΔΠΧΑ 16 στις καταστάσεις χρηματοοικονομικής θέσης του Ομίλου και της Εταιρείας κατά την 1 Ιανουαρίου 2019, για καθένα από τα επηρεαζόμενα στοιχεία: 122 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΣΗΣ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Μη κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία Ενσώματα πάγια Περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης Υπεραξία Τηλεπικοινωνιακές άδειες Λοιπά άυλα περιουσιακά στοιχεία Συμμετοχές Δάνεια σε ασφαλιστικά ταμεία Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις Κόστος συμβάσεων Λοιπά μη κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία Σύνολο μη κυκλοφορούντων περιουσιακών στοιχείων Κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία Αποθέματα Πελάτες Λοιπά χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία Συμβατικά περιουσιακά στοιχεία Λοιπά κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία Δεσμευμένα ταμειακά διαθέσιμα Ταμειακά διαθέσιμα και ταμειακά ισοδύναμα Σύνολο κυκλοφορούντων περιουσιακών στοιχείων Περιουσιακά στοιχεία ομάδας στοιχείων κατεχόμενων προς πώληση ΣΥΝΟΛΟ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΙΔΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΚΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ Ίδια κεφάλαια που αναλογούν στους μετόχους της Εταιρείας Μετοχικό κεφάλαιο Αποθεματικό υπέρ το άρτιο Ίδιες μετοχές Τακτικό αποθεματικό Συναλλαγματικές διαφορές και λοιπά αποθεματικά Μεταβολές σε ποσοστά μη ελεγχουσών συμμετοχών Υπόλοιπο κερδών εις νέο Σύνολο ιδίων κεφαλαίων που αναλογούν στους μετόχους της Εταιρείας Μη ελέγχουσες συμμετοχές Σύνολο ιδίων κεφαλαίων Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις Μακροπρόθεσμα δάνεια Πρόβλεψη αποζημίωσης προσωπικού λόγω εξόδου από την υπηρεσία Πρόβλεψη για λογαριασμό νεότητας Συμβατικές υποχρεώσεις Υποχρεώσεις από μισθώσεις Αναβαλλόμενες φορολογικές υποχρεώσεις Λοιπές μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις Σύνολο μακροπρόθεσμων υποχρεώσεων Βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις Προμηθευτές Βραχυπρόθεσμο μέρος μακροπρόθεσμων δανείων Φόρος εισοδήματος Συμβατικές υποχρεώσεις Υποχρεώσεις από μισθώσεις Πρόβλεψη προγράμματος εθελουσίας αποχώρησης Μερίσματα πληρωτέα Λοιπές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις Σύνολο βραχυπρόθεσμων υποχρεώσεων Υποχρεώσεις ομάδας στοιχείων κατεχόμενων προς πώληση ΣΥΝΟΛΟ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ ΚΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΩΝ Λογιστική αξία ΔΛΠ 17 31/12/2018 ΟΜΙΛΟΣ ΟΜΙΛΟΣ ΔΠΧΑ 16 Προσαρμογές Λογιστική αξία ΔΠΧΑ 16 01/01/2019 ΔΠΧΑ 16 Ανακατατάξεις 2.741,1 446,9 448,5 432,2 0,1 79,2 254,8 50,2 115,8 4.568,8 406,9 0,6 15,5 423,0 (10,8) 53,1 (32,1) 10,2 2.730,3 460,0 446,9 448,5 432,2 0,1 79,2 255,4 50,2 99,2 5.002,0 82,0 606,0 5,1 36,4 245,5 2,9 1.084,7 2.062,6 3,4 3,4 (13,8) (13,8) 82,0 606,0 5,1 36,4 235,1 2,9 1.084,7 2.052,2 68,5 6.699,9 8,8 435,2 (3,6) 77,3 7.131,5 1.387,1 496,7 (108,5) 383,3 (122,8) (3.314,1) 3.611,5 (3,3) - 1.387,1 496,7 (108,5) 383,3 (122,8) (3.314,1) 3.608,2 2.333,2 241,5 2.574,7 (3,3) (3,3) - 2.329,9 241,5 2.571,4 1.280,6 - - 1.280,6 186,9 120,9 50,8 23,7 87,8 1.750,7 356,5 356,5 (6,9) 6,9 - 186,9 120,9 43,9 356,5 23,7 94,7 2.107,2 1.034,0 548,0 25,5 122,0 141,1 0,9 464,3 2.335,8 73,2 73,2 (3,6) (0,6) 0,6 (3,6) 1.030,4 548,0 25,5 121,4 73,2 141,1 0,9 464,9 2.405,4 38,7 6.699,9 8,8 435,2 (3,6) 47,5 7.131,5 123 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΣΗΣ Λογιστική αξία ΔΛΠ 17 31/12/2018 ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΟΜΙΛΟΣ ΔΠΧΑ 16 Προσαρμογές Λογιστική αξία ΔΠΧΑ 16 01/01/2019 ΔΠΧΑ 16 Ανακατατάξεις ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Μη κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία Ενσώματα πάγια Περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης Τηλεπικοινωνιακές άδειες Λοιπά άυλα περιουσιακά στοιχεία Συμμετοχές Δάνεια σε ασφαλιστικά ταμεία Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις Κόστος συμβάσεων Λοιπά μη κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία Σύνολο μη κυκλοφορούντων περιουσιακών στοιχείων 1.296,4 3,6 224,5 3.245,2 79,2 88,3 4,0 77,0 5.018,2 296,0 (0,3) 295,7 (1,6) 6,0 (3,6) 0,8 1.294,8 302,0 3,6 224,5 3.245,2 79,2 88,0 4,0 73,4 5.314,7 Κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία Αποθέματα Πελάτες Λοιπά χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία Συμβατικά περιουσιακά στοιχεία Λοιπά κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία Ταμειακά διαθέσιμα και ταμειακά ισοδύναμα Σύνολο κυκλοφορούντων περιουσιακών στοιχείων ΣΥΝΟΛΟ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ 11,5 294,5 2,3 1,9 214,9 292,9 818,0 5.836,2 295,7 (0,8) (0,8) - 11,5 294,5 2,3 1,9 214,1 292,9 817,2 6.131,9 1.387,1 496,7 (108,5) 383,3 (13,0) 743,3 (0,3) - 1.387,1 496,7 (108,5) 383,3 (13,0) 743,0 2.888,9 2.888,9 (0,3) (0,3) - 2.888,6 2.888,6 ΙΔΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΚΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ Ίδια κεφάλαια που αναλογούν στους μετόχους της Εταιρείας Μετοχικό κεφάλαιο Αποθεματικό υπέρ το άρτιο Ίδιες μετοχές Τακτικό αποθεματικό Συναλλαγματικές διαφορές και λοιπά αποθεματικά Υπόλοιπο κερδών εις νέο Σύνολο ιδίων κεφαλαίων που αναλογούν στους μετόχους της Εταιρείας Σύνολο ιδίων κεφαλαίων Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις Μακροπρόθεσμα δάνεια Πρόβλεψη αποζημίωσης προσωπικού λόγω εξόδου από την υπηρεσία Πρόβλεψη για λογαριασμό νεότητας Συμβατικές υποχρεώσεις Υποχρεώσεις από μισθώσεις Λοιπές μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις Σύνολο μακροπρόθεσμων υποχρεώσεων 1.270,4 - - 1.270,4 154,5 120,9 110,9 66,3 1.723,0 257,4 257,4 (56,7) 56,7 - 154,5 120,9 54,2 257,4 123,0 1.980,4 Βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις Προμηθευτές Βραχυπρόθεσμο μέρος μακροπρόθεσμων δανείων Φόρος εισοδήματος Συμβατικές υποχρεώσεις Υποχρεώσεις από μισθώσεις Πρόβλεψη προγράμματος εθελουσίας αποχώρησης Μερίσματα πληρωτέα Λοιπές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις Σύνολο βραχυπρόθεσμων υποχρεώσεων ΣΥΝΟΛΟ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ ΚΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΩΝ 425,3 278,6 13,1 73,4 141,1 0,8 292,0 1.224,3 5.836,2 38,6 38,6 295,7 (5,0) 5,0 - 425,3 278,6 13,1 68,4 38,6 141,1 0,8 297,0 1.262,9 6.131,9 124 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ Η συμφωνία μεταξύ των δεσμεύσεων από λειτουργικές μισθώσεις κατά την 31 Δεκεμβρίου 2018 (οι δεσμεύσεις από λειτουργικές μισθώσεις γνωστοποιήθηκαν στη Σημείωση 29 των Ετήσιων Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων της 31 Δεκεμβρίου 2018) και των υποχρεώσεων από μισθώσεις που αναγνωρίστηκαν κατά την 1 Ιανουαρίου 2019, έχει ως ακολούθως: Δεσμεύσεις από λειτουργικές μισθώσεις κατά την 31 Δεκεμβρίου 2018 Αλλαγές που προκύπτουν από τον νέο ορισμό των μισθώσεων Αλλαγές που προκύπτουν από την εκτίμηση των δικαιωμάτων παράτασης ή καταγγελίας της μίσθωσης Αλλαγές που προκύπτουν από την επιλογή της πρακτικής διευκόλυνσης να μην διαχωριστούν τα μη μισθωτικά στοιχεία από τα μισθωτικά στοιχεία Υποχρεώσεις από μισθώσεις κατά την 1 Ιανουαρίου 2019, μη προεξοφλημένες Προεξόφληση Υποχρεώσεις από μισθώσεις κατά την 1 Ιανουαρίου 2019 ΟΜΙΛΟΣ 625,5 (8,7) ΕΤΑΙΡΕΙΑ 361,2 1,1 5,0 - 5,9 627,7 (198,0) 429,7 1,3 363,6 (67,6) 296,0 Η συμφωνία των περιουσιακών στοιχείων με δικαίωμα χρήσης κατά την 1 Ιανουαρίου 2019, έχει ως ακολούθως: Υποχρεώσεις από μισθώσεις κατά την 1 Ιανουαρίου 2019 Προπληρωμένα ή δεδουλευμένα μισθώματα όσον αφορά μισθώσεις που προηγουμένως κατατασσόταν ως λειτουργικές μισθώσεις Μισθωμένα περιουσιακά στοιχεία που προηγουμένως κατατασσόταν ως χρηματοδοτικές μισθώσεις Υπομισθώσεις που αναταξινομήθηκαν κατά την 1 Ιανουαρίου 2019 ως χρηματοδοτικές μισθώσεις (Όμιλος ενδιάμεσος εκμισθωτής) Περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης κατά την 1 Ιανουαρίου 2019 ΟΜΙΛΟΣ 429,7 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 296,0 43,9 6,0 9,2 - (22,8) 460,0 302,0 Εάν το τεκμαρτό επιτόκιο της μίσθωσης δεν μπορεί να προσδιοριστεί εύκολα, το προεξοφλητικό επιτόκιο που χρησιμοποιείται για την επιμέτρηση των περιουσιακών στοιχείων με δικαίωμα χρήσης και των υποχρεώσεων από μισθώσεις είναι το διαφορικό επιτόκιο δανεισμού του Ομίλου. Το διαφορικό επιτόκιο δανεισμού του Ομίλου προσδιορίζεται χρησιμοποιώντας επιτόκια μηδενικού κινδύνου που σχετίζονται με λήξεις για περίοδο έως και 36 έτη, τα οποία αυξάνονται με το υπολογιζόμενο περιθώριο πιστωτικού κινδύνου του Ομίλου και προσαρμόζονται με ένα περιθώριο κινδύνου ρευστότητας. Κατά την 1 Ιανουαρίου 2019, το μέσο σταθμικό προεξοφλητικό επιτόκιο που εφαρμόστηκε για την Εταιρεία ήταν 5,6% ενώ για τον Όμιλο ήταν μεταξύ 2,1% και 5,9%. Η αύξηση των υποχρεώσεων από μισθώσεις οδηγεί σε αντίστοιχη αύξηση του καθαρού δανεισμού. Εκτός από το ΔΠΧΑ 16, ορισμένες άλλες τροποποιήσεις προτύπων και ερμηνείες έχουν εφαρμοστεί για πρώτη φορά μέσα στο 2019 (βλέπε Σημείωση 3), αλλά δεν είχαν επίδραση στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις του Ομίλου και της Εταιρείας. 125 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ 5. ΕΝΣΩΜΑΤΑ ΠΑΓΙΑ Τα ενσώματα πάγια αναλύονται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ 31/12/2017 Αξία κτήσης Σωρευμένες αποσβέσεις Αναπόσβεστη αξία 31/12/2017 Προσθήκες και μεταφορές Μειώσεις και μεταφορές αξία κτήσης Μειώσεις και μεταφορές σωρευμένες αποσβέσεις Συναλλαγματικές διαφορές αξία κτήσης Συναλλαγματικές διαφορές σωρευμένες αποσβέσεις Αποσβέσεις χρήσης - απομειώσεις Διακοπείσες δραστηριότητες αξία κτήσης Διακοπείσες δραστηριότητες σωρευμένες αποσβέσεις Αναπόσβεστη αξία 31/12/2018 31/12/2018 Αξία κτήσης Σωρευμένες αποσβέσεις Αναπόσβεστη αξία 31/12/2018 Επίδραση εφαρμογής ΔΠΧΑ 16 Αξία κτήσης Επίδραση εφαρμογής ΔΠΧΑ 16 Σωρευμένες αποσβέσεις Προσθήκες και μεταφορές Μειώσεις και μεταφορές αξία κτήσης Μειώσεις και μεταφορές σωρευμένες αποσβέσεις Συναλλαγματικές διαφορές αξία κτήσης Συναλλαγματικές διαφορές σωρευμένες αποσβέσεις Αποσβέσεις χρήσης - απομειώσεις Αναπόσβεστη αξία 31/12/2019 31/12/2019 Αξία κτήσης Σωρευμένες αποσβέσεις Αναπόσβεστη αξία 31/12/2019 ΓΗΠΕΔΑΟΙΚΟΠΕΔΑ ΜΗΧΑΝΗΜΑΤΑ – ΤΗΛΕΠ/ΚΟΣ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ ΚΤΙΡΙΑ ΛΟΙΠΟΣ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ, ΕΠΙΠΛΑ & ΜΕΤΑΦ. ΜΕΣΑ ΕΡΓΑ ΥΠΟ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΥΛΙΚΑ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΣΥΝΟΛΟ 44,3 44,3 - 984,3 (659,7) 324,6 4,7 12.966,2 (11.084,1) 1.882,1 476,6 538,3 (431,3) 107,0 35,3 314,3 314,3 364,5 68,6 68,6 105,3 14.916,0 (12.175,1) 2.740,9 986,4 (0,5) (20,6) (455,1) (58,3) (352,5) (94,7) (981,7) - 19,2 454,8 58,0 - - 532,0 - 0,1 17,5 0,9 0,3 - 18,8 - (0,1) (31,6) (15,7) (462,3) (0,9) (25,6) - - (16,7) (519,5) (0,6) (12,3) (346,0) (14,0) (8,6) - (381,5) 43,2 11,8 295,8 337,0 1.888,9 13,6 116,0 318,0 79,2 362,4 2.741,1 43,2 43,2 956,2 (660,4) 295,8 12.659,2 (10.770,3) 1.888,9 502,2 (386,2) 116,0 318,0 318,0 79,2 79,2 14.558,0 (11.816,9) 2.741,1 - - (20,2) - (1,6) - (21,8) 0,1 7,4 11,0 391,8 20,1 266,1 60,6 11,0 746,1 (0,8) (32,9) (222,1) (16,0) (291,1) (73,6) (636,5) - 30,4 222,1 15,9 - - 268,4 (0,1) (11,0) (109,3) (2,7) (2,2) (0,3) (125,6) 42,4 9,7 (29,3) 270,1 108,8 (686,4) 1.584,6 2,6 (34,4) 101,5 289,2 (12,4) 53,5 121,1 (762,5) 2.341,3 42,4 42,4 919,7 (649,6) 270,1 12.699,4 (11.114,8) 1.584,6 503,6 (402,1) 101,5 289,2 289,2 53,5 53,5 14.507,8 (12.166,5) 2.341,3 Δεν υπάρχουν εμπράγματα βάρη επί των ενσώματων παγίων. Στην TELEKOM ROMANIA διενεργήθηκε έλεγχος απομείωσης καθώς υπήρχαν ενδείξεις με βάση τις χρηματοοικονομικές και λειτουργικές της επιδόσεις ότι η λογιστική της αξία υπερβαίνει το ανακτήσιμο ποσό. Οι βασικές παραδοχές που χρησιμοποιήθηκαν για τον προσδιορισμό της αξίας χρήσης αυτής της μονάδας δημιουργίας ταμειακών ροών περιγράφονται στη Σημείωση 10. Έλεγχος απομείωσης διενεργήθηκε στο πλαίσιο του ετήσιου ελέγχου απομείωσης της υπεραξίας στην TELEKOM ROMANIA MOBILE, ενώ επίσης υπήρχαν ενδείξεις, βάσει των χρηματοοικονομικών και λειτουργικών επιδόσεων της, ότι η λογιστική αξία υπερβαίνει το ανακτήσιμο ποσό. Οι βασικές παραδοχές που χρησιμοποιήθηκαν για τον προσδιορισμό της αξίας χρήσης αυτής της μονάδας δημιουργίας ταμειακών ροών περιγράφονται στη Σημείωση 10. 126 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ Ως αποτέλεσμα των ελέγχων απομείωσης, ζημιά απομείωσης επί των ενσώματων παγίων για την TELEKOM ROMANIA και TELEKOM ROMANIA MOBILE, ύψους Ευρώ 263,7 και Ευρώ 24,8 αντίστοιχα, αναγνωρίστηκε στην ενοποιημένη κατάσταση αποτελεσμάτων 2019 και περιλαμβάνεται στη γραμμή «Αποσβέσεις και απομειώσεις». Τα ενσώματα πάγια περιλαμβάνουν επενδυτικά ακίνητα λογιστικής αξίας Ευρώ 53,1 την 31 Δεκεμβρίου 2019 (31 Δεκεμβρίου 2018: Ευρώ 56,3), η εύλογη αξία των οποίων ανέρχεται σε Ευρώ 253,8 (31 Δεκεμβρίου 2018: Ευρώ 249,1). Η εύλογη αξία των επενδυτικών ακινήτων βασίζεται σε μεθόδους αποτίμησης και παραδοχές που σε σημαντικό βαθμό δεν βασίζονται σε παρατηρήσιμα δεδομένα της αγοράς (Επίπεδο 3 – της ιεραρχίας εύλογης αξίας όπως καθορίζεται στο ΔΠΧΑ 13). Το ποσό των τόκων κατασκευαστικής περιόδου που κεφαλαιοποιήθηκε από τον Όμιλο στη χρήση 2019 και στη χρήση 2018 ως μέρος του κόστους των περιουσιακών στοιχείων που πληρούν τις προϋποθέσεις, ανέρχεται σε Ευρώ 4,1 και Ευρώ 5,0 αντίστοιχα. Τα ποσά αυτά υπολογίστηκαν με βάση ένα μέσο επιτόκιο κεφαλαιοποίησης, το οποίο για τις χρήσεις 2019 και 2018 είναι 3,2% και 3,3% αντίστοιχα. ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2017 Αξία κτήσης Σωρευμένες αποσβέσεις Αναπόσβεστη αξία 31/12/2017 Προσθήκες και μεταφορές Μειώσεις και μεταφορές αξία κτήσης Μειώσεις και μεταφορές σωρευμένες αποσβέσεις Αποσβέσεις χρήσης απομειώσεις Αναπόσβεστη αξία 31/12/2018 31/12/2018 Αξία κτήσης Σωρευμένες αποσβέσεις Αναπόσβεστη αξία 31/12/2018 Επίδραση εφαρμογής ΔΠΧΑ 16 - Αξία κτήσης Προσθήκες και μεταφορές Μειώσεις και μεταφορές αξία κτήσης Μειώσεις και μεταφορές σωρευμένες αποσβέσεις Αποσβέσεις χρήσης απομειώσεις Αναπόσβεστη αξία 31/12/2019 31/12/2019 Αξία κτήσης Σωρευμένες αποσβέσεις Αναπόσβεστη αξία 31/12/2019 ΜΗΧΑΝΗΜΑΤΑ – ΤΗΛΕΠ/ΚΟΣ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ ΚΤΙΡΙΑ ΛΟΙΠΟΣ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ, ΕΠΙΠΛΑ & ΜΕΤΑΦ. ΜΕΣΑ ΕΡΓΑ ΥΠΟ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΥΛΙΚΑ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΣΥΝΟΛΟ 108,6 (69,0) 7.906,9 (6.920,9) 150,6 (132,6) 141,0 - 54,6 - 8.361,7 (7.122,5) 39,6 2,1 986,0 192,3 18,0 16,8 141,0 119,8 54,6 93,1 1.239,2 424,1 - (141,0) (41,0) (105,7) (81,2) (368,9) - 140,4 41,0 - - 181,4 (6,9) (167,0) (5,5) - - (179,4) 34,8 1.010,7 29,3 155,1 66,5 1.296,4 110,7 (75,9) 7.958,2 (6.947,5) 126,4 (97,1) 155,1 - 66,5 - 8.416,9 (7.120,5) 34,8 1.010,7 29,3 155,1 66,5 1.296,4 1,1 201,0 6,6 (1,6) 107,2 47,9 (1,6) 363,8 - (147,4) (1,3) (134,4) (58,4) (341,5) - 147,4 1,2 - - 148,6 (5,1) (162,9) (6,4) - (12,4) (186,8) 30,8 1.048,8 29,4 126,3 43,6 1.278,9 111,8 (81,0) 8.011,8 (6.963,0) 131,7 (102,3) 126,3 - 43,6 - 8.425,2 (7.146,3) 30,8 1.048,8 29,4 126,3 43,6 1.278,9 Δεν υπάρχουν εμπράγματα βάρη επί των ενσώματων παγίων. Το ποσό των τόκων κατασκευαστικής περιόδου που κεφαλαιοποιήθηκε από τον ΟΤΕ στη χρήση 2019 και στη χρήση 2018 ως μέρος του κόστους των περιουσιακών στοιχείων που πληρούν τις προϋποθέσεις, ανέρχεται σε Ευρώ 4,1 και Ευρώ 5,0 αντίστοιχα. Τα ποσά αυτά υπολογίστηκαν με βάση ένα μέσο επιτόκιο κεφαλαιοποίησης, το οποίο για τις χρήσεις 2019 και 2018 είναι 3,2% και 3,3% αντίστοιχα. 127 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ 6. ΜΙΣΘΩΣΕΙΣ Τα περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης αναλύονται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ 1/1/2019 Επίδραση εφαρμογής ΔΠΧΑ 16 Αξία κτήσης Αναπόσβεστη αξία 1/1/2019 Προσθήκες Μειώσεις - αξία κτήσης Μειώσεις - σωρευμένες αποσβέσεις Συναλλαγματικές διαφορές - αξία κτήσης Συναλλαγματικές διαφορές σωρευμένες αποσβέσεις Αποσβέσεις χρήσης Αναπόσβεστη αξία 31/12/2019 31/12/2019 Αξία κτήσης Σωρευμένες αποσβέσεις Αναπόσβεστη αξία 31/12/2019 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 1/1/2019 Επίδραση εφαρμογής ΔΠΧΑ 16 Αξία κτήσης Αναπόσβεστη αξία 1/1/2019 Προσθήκες Μειώσεις - αξία κτήσης Μειώσεις - σωρευμένες αποσβέσεις Αποσβέσεις χρήσης Αναπόσβεστη αξία 31/12/2019 31/12/2019 Αξία κτήσης Σωρευμένες αποσβέσεις Αναπόσβεστη αξία 31/12/2019 ΚΤΙΡΙΑ ΚΑΙ ΕΔΑΦΙΚΕΣ ΕΚΤΑΣΕΙΣ ΤΗΛΕΠ/ΚΟΣ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ & ΜΗΧΑΝΗΜΑΤΑ ΜΕΤΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΣΑ & ΛΟΙΠΟΣ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ ΣΥΝΟΛΟ 357,2 357,2 41,5 (4,1) 0,4 (2,2) 74,6 74,6 5,9 (8,9) 0,3 (0,4) 28,2 28,2 12,5 (2,4) 1,1 (0,1) 460,0 460,0 59,9 (15,4) 1,8 (2,7) 0,2 (63,3) 329,7 (9,4) 62,1 (12,5) 26,8 0,2 (85,2) 418,6 392,4 (62,7) 329,7 71,2 (9,1) 62,1 38,2 (11,4) 26,8 501,8 (83,2) 418,6 ΚΤΙΡΙΑ ΚΑΙ ΕΔΑΦΙΚΕΣ ΕΚΤΑΣΕΙΣ ΤΗΛΕΠ/ΚΟΣ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ & ΜΗΧΑΝΗΜΑΤΑ ΜΕΤΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΣΑ & ΛΟΙΠΟΣ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ ΣΥΝΟΛΟ 273,5 273,5 5,8 (0,1) (37,2) 242,0 12,2 12,2 4,5 (4,1) 12,6 16,3 16,3 6,4 (0,9) 0,5 (6,5) 15,8 302,0 302,0 16,7 (1,0) 0,5 (47,8) 270,4 279,2 (37,2) 242,0 16,7 (4,1) 12,6 21,8 (6,0) 15,8 317,7 (47,3) 270,4 Οι αποσβέσεις της Εταιρείας περιλαμβάνουν αποσβέσεις για τα περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης που αφορούν συμβάσεις μισθώσεων με συνδεμένα μέρη ποσού Ευρώ 34,9. Η ενοποιημένη και εταιρική κατάσταση χρηματοοικονομικής θέσης 2019, περιλαμβάνει τα παρακάτω ποσά που σχετίζονται με υποχρεώσεις από μισθώσεις: Υποχρεώσεις από μισθώσεις (βραχυπρόθεσμο μέρος) Υποχρεώσεις από μισθώσεις (μακροπρόθεσμο μέρος) Συνολικές υποχρεώσεις από μισθώσεις ΟΜΙΛΟΣ 62,9 334,5 397,4 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 42,3 227,9 270,2 Οι τόκοι από υποχρεώσεις μισθώσεων του Ομίλου και της Εταιρείας ανέρχονται σε Ευρώ 22,1 και Ευρώ 15,6 αντίστοιχα. Οι τόκοι της Εταιρείας περιλαμβάνουν τόκους από υποχρεώσεις μισθώσεων από συνδεμένα μέρη ποσού Ευρώ 13,7. Οι συνολικές ταμειακές εκροές του Ομίλου και της Εταιρείας για μισθώσεις το 2019 ανέρχονται σε Ευρώ 100,9 και Ευρώ 57,6 αντίστοιχα. Η ωρίμανση των υποχρεώσεων από μισθώσεις αναλύεται στη Σημείωση 31. 128 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ Ο Όμιλος και η Εταιρεία έχουν ορισμένες συμβάσεις μίσθωσης που περιλαμβάνουν δικαιώματα παράτασης. Τα περισσότερα από αυτά τα δικαιώματα δεν έχουν συμπεριληφθεί στις υποχρεώσεις από μισθώσεις διότι δεν υπάρχει εύλογη βεβαιότητα ότι οι μισθώσεις θα ανανεωθούν. Στην περίπτωση των γραφείων του Ομίλου η χρονική περίοδος που καλύπτεται από το δικαίωμα καταγγελίας περιλαμβάνεται ως μέρος της περιόδου μίσθωσης καθώς η τρέχουσα θεώρηση όλων των σχετικών γεγονότων και περιστάσεων οδήγησαν στην εκτίμηση της μη άσκησης του δικαιώματος καταγγελίας. Αν το δικαίωμα καταγγελίας της σύμβασης μίσθωσης των γραφείων του Ομίλου είχε θεωρηθεί ότι θα ασκηθεί, οι υποχρεώσεις από μισθώσεις και τα περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης την 1 Ιανουαρίου 2019 θα ήταν μειωμένα κατά περίπου Ευρώ 90,0. Υπομισθώσεις Το 2019, αρκετές συμφωνίες υπομίσθωσης, όπου ο Όμιλος ενεργεί ως ενδιάμεσος εκμισθωτής, έχουν κατηγοριοποιηθεί ως χρηματοδοτικές μισθώσεις. Για αυτές τις υπομισθώσεις, το ποσό των περιουσιακών στοιχείων με δικαίωμα χρήσης που απoαναγνωρίστηκε κατά τη διάρκεια του 2019 ανέρχεται σε Ευρώ 2,5 και έχει αντίστοιχα μειώσει τα ποσά που περιλαμβάνονται στη γραμμή «Προσθήκες» των κτιρίων και εδαφικών εκτάσεων των περιουσιακών στοιχείων με δικαίωμα χρήσης του Ομίλου που αναλύονται παραπάνω. Η συνολική απαίτηση από μισθώσεις σε σχέση με τις συμφωνίες υπομίσθωσης που αναγνωρίστηκε από τον Όμιλο κατά την 31 Δεκεμβρίου 2019 ανέρχεται σε Ευρώ 16,3. Το βραχυπρόθεσμο μέρος ανέρχεται σε Ευρώ 2,5 και περιλαμβάνεται στη γραμμή «Λοιπά κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία», ενώ το μακροπρόθεσμο μέρος ανέρχεται σε Ευρώ 13,8 και περιλαμβάνεται στη γραμμή «Λοιπά μη κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία». Τα έσοδα από τόκους επί της απαίτησης από μισθώσεις ανέρχονται σε Ευρώ 1,0. 7. ΥΠΕΡΑΞΙΑ Η υπεραξία αναλύεται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ Λογιστική αξία 1 Ιανουαρίου Συναλλαγματικές διαφορές Απομείωση Λογιστική αξία 31 Δεκεμβρίου 2019 446,9 (0,9) (69,4) 376,6 2018 447,1 (0,2) 446,9 Η υπεραξία αφορά στις εταιρείες κινητής τηλεφωνίας του Ομίλου και περιλαμβάνει τις δραστηριότητες στις χώρες που παρατίθενται παρακάτω και οι οποίες έχουν οριστεί ως μονάδες δημιουργίας ταμειακών ροών, για τις οποίες διενεργείται έλεγχος απομείωσης. Η κίνηση της υπεραξίας και η κατανομή της στις μονάδες δημιουργίας ταμειακών ροών αναλύεται παρακάτω: Μονάδα δημιουργίας ταμειακών ροών Όμιλος COSMOTE - Ελλάδα TELEKOM ROMANIA MOBILE ΣΥΝΟΛΟ 2018 376,6 70,3 446,9 Συναλλαγματικές διαφορές (0,9) (0,9) Απομείωση (69,4) (69,4) 2019 376,6 376,6 Το ανακτήσιμο ποσό των ανωτέρω μονάδων δημιουργίας ταμειακών ροών προσδιορίστηκε με βάση τη μέθοδο της αξίας χρήσης. Η αξία χρήσης υπολογίστηκε χρησιμοποιώντας προβλέψεις ταμειακών ροών που βασίστηκαν στα εγκεκριμένα από τη διοίκηση τετραετή επιχειρηματικά σχέδια και οι οποίες προβλήθηκαν αρχικά σε περίοδο δεκαετίας και μετά στο διηνεκές. Για την προβολή των ταμειακών ροών για το διάστημα πέραν της δεκαετίας, χρησιμοποιήθηκε ως υπόθεση δείκτης ανάπτυξης 2% για όλες τις μονάδες δημιουργίας ταμειακών ροών. Οι βασικές παραδοχές που χρησιμοποιήθηκαν από τη διοίκηση κατά τον υπολογισμό των προβλέψεων των ταμειακών ροών στα πλαίσια διενέργειας του ετήσιου ελέγχου για την απομείωση της αξίας της υπεραξίας είναι οι ακόλουθες: Επιτόκιο μηδενικού κινδύνου: Το επιτόκιο μηδενικού κινδύνου καθορίστηκε με βάση εξωτερική πληροφόρηση που λήφθηκε για κάθε ενεργό αγορά της κάθε χώρας. Προϋπολογιστικά περιθώρια κέρδους: Τα προϋπολογιστικά περιθώρια λειτουργικού κέρδους προ χρηματοοικονομικών και επενδυτικών δραστηριοτήτων και τα λειτουργικά κέρδη προ χρηματοοικονομικών και επενδυτικών δραστηριοτήτων, αποσβέσεων και απομειώσεων υπολογίστηκαν με βάση τα πραγματικά ιστορικά στοιχεία των τελευταίων ετών, προσαρμοσμένα προκειμένου να ληφθούν υπόψη οι αναμενόμενες μεταβολές λειτουργικής κερδοφορίας. 129 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ Οι βασικές παραδοχές που χρησιμοποιήθηκαν είναι συνεπείς με ανεξάρτητες εξωτερικές πηγές πληροφόρησης. Όμιλος COSMOTE - Ελλάδα Οι βασικές παραδοχές που χρησιμοποιήθηκαν για τον υπολογισμό της αξίας χρήσης του Ομίλου COSMOTE – Ελλάδας, λαμβάνοντας επίσης υπόψη τις τρέχουσες συνθήκες της αγοράς, είναι οι εξής: 2019 6,2% 0,2% 2018 7,9% 0,6% Λειτουργικά κέρδη προ χρηματοοικονομικών και επενδυτικών δραστηριοτήτων, αποσβέσεων και απομειώσεων, περιθώριο (10-ετία)1 39,9% - 42,8% 34,7% - 37,9% Λειτουργικά κέρδη προ χρηματοοικονομικών και επενδυτικών δραστηριοτήτων, αποσβέσεων και απομειώσεων, περιθώριο (10-ετία) εξαιρουμένου του ΔΠΧΑ 161 36,5% - 39,0% 34,7% - 37,9% Παραδοχές Επιτόκιο προεξόφλησης, σταθμισμένος μέρος όρος Μέσος ρυθμός αύξησης εσόδων Ο δείκτης «λειτουργικά κέρδη προ χρηματοοικονομικών και επενδυτικών δραστηριοτήτων, αποσβέσεων και απομειώσεων, περιθώριο» έχει επηρεαστεί θετικά στο πλαίσιο του ελέγχου απομείωσης 2019 από την εφαρμογή του ΔΠΧΑ 16, συγκεκριμένα λόγω της εξαίρεσης του κόστους μισθώσεων. Ο καθαρός δανεισμός έχει επηρεαστεί αρνητικά στον έλεγχο απομείωσης του 2019, από την υιοθέτηση του ΔΠΧΑ 16, πιο συγκεκριμένα λόγω της προσθήκης των υποχρεώσεων από μισθώσεις. 1 Με βάση τα αποτελέσματα του ελέγχου απομείωσης, κατά την 31 Δεκεμβρίου 2019, δεν προέκυψαν ζημιές απομείωσης στη λογιστική αξία της υπεραξίας για τον ‘Όμιλο COSMOTE - Ελλάδας. Την 31 Δεκεμβρίου 2019, το ανακτήσιμο ποσό για τη συγκεκριμένη μονάδα δημιουργίας ταμειακών ροών σε σύγκριση με την αντίστοιχη λογιστική αξία, υποδεικνύει ότι υπάρχει σημαντικό περιθώριο και οποιαδήποτε ουσιαστική μεταβολή στις παραδοχές που χρησιμοποιήθηκαν δεν θα είχε ως αποτέλεσμα τη μείωση της λογιστικής αξίας της υπεραξίας. Αν ο δείκτης ανάπτυξης που έχει χρησιμοποιηθεί στον έλεγχο απομείωσης για την πρόβλεψη των ταμειακών ροών πέραν της περιόδου των δέκα χρόνων, ήταν 0,5% χαμηλότερος, το ανακτήσιμο ποσό για τη συγκεκριμένη μονάδα δημιουργίας ταμειακών ροών σε σύγκριση με την αντίστοιχη λογιστική αξία, θα υποδείκνυε ένα σημαντικό περιθώριο. Αν το επιτόκιο προεξόφλησης που έχει χρησιμοποιηθεί στον έλεγχο απομείωσης, ήταν 1,0% υψηλότερο, το ανακτήσιμο ποσό για τη συγκεκριμένη μονάδα δημιουργίας ταμειακών ροών σε σύγκριση με την αντίστοιχη λογιστική αξία, θα υποδείκνυε ότι υπάρχει ένα σημαντικό περιθώριο. TELEKOM ROMANIA MOBILE (πρώην Όμιλος COSMOTE - Ρουμανία) Οι βασικές παραδοχές που χρησιμοποιήθηκαν για τον προσδιορισμό της αξίας χρήσης αυτής της μονάδας δημιουργίας ταμειακών ροών περιγράφονται στη Σημείωση 10. Με βάση τα αποτελέσματα του ελέγχου απομείωσης που διενεργήθηκε, αναγνωρίστηκε ζημιά απομείωσης και ως εκ τούτου το καταχωρημένο ποσό της υπεραξίας της TELEKOM ROMANIA MOBILE απομειώθηκε πλήρως. Σε αυτό το πλαίσιο, ποσό Ευρώ 69,4 καταχωρήθηκε ως ζημιά απομείωσης στην ενοποιημένη κατάσταση αποτελεσμάτων 2019 και περιλαμβάνεται στη γραμμή «Αποσβέσεις και απομειώσεις». 130 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ 8. ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΕΣ ΑΔΕΙΕΣ Οι τηλεπικοινωνιακές άδειες περιλαμβάνουν άδειες που έχουν αποκτηθεί κυρίως για τις δραστηριότητες κινητής τηλεφωνίας του Ομίλου. Η κίνηση των τηλεπικοινωνιακών αδειών αναλύεται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ 31 Δεκεμβρίου Αξία κτήσης Σωρευμένες αποσβέσεις Αναπόσβεστη αξία 31 Δεκεμβρίου Προσθήκες Μεταφορές, αξία κτήσης Μεταφορές, σωρευμένες αποσβέσεις Συναλλαγματικές διαφορές, αξία κτήσης Συναλλαγματικές διαφορές, σωρευμένες αποσβέσεις Αποσβέσεις χρήσης - απομειώσεις Διακοπείσες δραστηριότητες – αξία κτήσης Διακοπείσες δραστηριότητες – σωρευμένες αποσβέσεις Αναπόσβεστη αξία 31 Δεκεμβρίου 31 Δεκεμβρίου Αξία κτήσης Σωρευμένες αποσβέσεις Αναπόσβεστη αξία 31 Δεκεμβρίου 2019 2018 965,5 (517,0) 448,5 16,8 (12,0) (8,9) 5,3 (66,1) 383,6 1.001,3 (477,7) 523,6 3,1 6,3 2,9 (0,7) (74,0) (48,1) 35,4 448,5 973,4 (589,8) 383,6 965,5 (517,0) 448,5 Ως αποτέλεσμα των ελέγχων απομείωσης που διενεργήθηκαν στις TELEKOM ROMANIA και TELEKOM ROMANIA MOBILE, ζημιά απομείωσης ποσού Ευρώ 5,6 και Ευρώ 7,6 αντίστοιχα, αναγνωρίστηκε στην ενοποιημένη κατάσταση αποτελεσμάτων 2019 και περιλαμβάνεται στη γραμμή «Αποσβέσεις και απομειώσεις». Οι βασικές παραδοχές που χρησιμοποιήθηκαν για τον προσδιορισμό της αξίας χρήσης των μονάδων δημιουργίας ταμειακών ροών περιγράφονται στη Σημείωση 10. ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31 Δεκεμβρίου Αξία κτήσης Σωρευμένες αποσβέσεις Αναπόσβεστη αξία 31 Δεκεμβρίου Προσθήκες Αποσβέσεις χρήσης Αναπόσβεστη αξία 31 Δεκεμβρίου 31 Δεκεμβρίου Αξία κτήσης Σωρευμένες αποσβέσεις Αναπόσβεστη αξία 31 Δεκεμβρίου 2019 2018 12,6 (9,0) 3,6 (0,8) 2,8 12,6 (8,2) 4,4 (0,8) 3,6 12,6 (9,8) 2,8 12,6 (9,0) 3,6 131 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ 9. ΛΟΙΠΑ ΑΥΛΑ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Η κίνηση των λοιπών άυλων περιουσιακών στοιχείων αναλύεται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ 31/12/2017 Αξία κτήσης Σωρευμένες αποσβέσεις Αναπόσβεστη αξία 31/12/2017 Προσθήκες Μειώσεις και διαγραφές, αξία κτήσης Μειώσεις και διαγραφές, σωρευμένες αποσβέσεις Μεταφορές, αξία κτήσης Συναλλαγματικές διαφορές, αξία κτήσης Συναλλαγματικές διαφορές, σωρευμένες αποσβέσεις Αποσβέσεις χρήσης - απομειώσεις Διακοπείσες δραστηριότητες - αξία κτήσης Διακοπείσες δραστηριότητες - σωρευμένες αποσβέσεις Αναπόσβεστη αξία 31/12/2018 31/12/2018 Αξία κτήσης Σωρευμένες αποσβέσεις Αναπόσβεστη αξία 31/12/2018 Προσθήκες Μειώσεις και διαγραφές, αξία κτήσης Μειώσεις και διαγραφές, σωρευμένες αποσβέσεις Μεταφορές, αξία κτήσης Συναλλαγματικές διαφορές, αξία κτήσης Συναλλαγματικές διαφορές, σωρευμένες αποσβέσεις Αποσβέσεις χρήσης - απομειώσεις Αναπόσβεστη αξία 31/12/2019 31/12/2019 Αξία κτήσης Σωρευμένες αποσβέσεις Αναπόσβεστη αξία 31/12/2019 ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΗΛΕΟΠΤΙΚΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΠΩΝΥΜΙΑ ΛΟΙΠΑ ΣΥΝΟΛΟ 971,1 (821,9) 149,2 69,3 (0,4) 478,3 (291,6) 186,7 81,9 (152,3) 349,6 (213,6) 136,0 (34,9) 155,6 (123,3) 32,3 0,2 - 1.954,6 (1.450,4) 504,2 151,4 (187,6) 0,4 (0,9) 0,6 152,3 (0,3) 34,9 - - 187,6 (0,9) 0,3 (0,3) (75,4) (10,6) 0,1 (108,4) - (34,6) - (3,6) - (0,2) (222,0) (10,6) 10,0 141,9 160,0 101,4 28,9 10,0 432,2 1.029,1 (887,2) 141,9 83,4 (47,2) 407,6 (247,6) 160,0 88,1 (29,5) 314,7 (213,3) 101,4 - 155,8 (126,9) 28,9 0,2 (22,4) 1.907,2 (1.475,0) 432,2 171,7 (99,1) 47,2 (11,5) (2,8) 29,5 0,5 (2,8) - 22,4 (0,5) 99,1 (11,0) (6,1) 2,6 (78,3) 135,3 2,4 (121,6) 126,6 (21,0) 80,4 0,5 (3,5) 25,6 5,5 (224,4) 367,9 1.051,0 (915,7) 135,3 463,9 (337,3) 126,6 314,7 (234,3) 80,4 133,1 (107,5) 25,6 1.962,7 (1.594,8) 367,9 Ως αποτέλεσμα των ελέγχων απομείωσης που διενεργήθηκαν στις TELEKOM ROMANIA και TELEKOM ROMANIA MOBILE, ζημιά απομείωσης ποσού Ευρώ 17,7 και Ευρώ 1,2 αντίστοιχα, αναγνωρίστηκε στην ενοποιημένη κατάσταση αποτελεσμάτων 2019 και περιλαμβάνεται στη γραμμή «Αποσβέσεις και απομειώσεις». Οι βασικές παραδοχές που χρησιμοποιήθηκαν για τον προσδιορισμό της αξίας χρήσης των μονάδων δημιουργίας ταμειακών ροών περιγράφονται στη Σημείωση 10. 132 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2017 Αξία κτήσης Σωρευμένες αποσβέσεις Αναπόσβεστη αξία 31/12/2017 Προσθήκες και μεταφορές Μειώσεις και διαγραφές, αξία κτήσης Μειώσεις και διαγραφές, σωρευμένες αποσβέσεις Αποσβέσεις χρήσης Αναπόσβεστη αξία 31/12/2018 31/12/2018 Αξία κτήσης Σωρευμένες αποσβέσεις Αναπόσβεστη αξία 31/12/2018 Προσθήκες και μεταφορές Μειώσεις και διαγραφές, αξία κτήσης Μειώσεις και διαγραφές, σωρευμένες αποσβέσεις Αποσβέσεις χρήσης Αναπόσβεστη αξία 31/12/2019 31/12/2019 Αξία κτήσης Σωρευμένες αποσβέσεις Αναπόσβεστη αξία 31/12/2019 ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ 412,3 (327,4) 84,9 36,5 (39,2) 82,2 385,6 (215,0) 170,6 64,8 (152,3) 152,3 (93,1) 142,3 797,9 (542,4) 255,5 101,3 (152,3) 152,3 (132,3) 224,5 448,8 (366,6) 82,2 39,7 (37,5) 84,4 298,1 (155,8) 142,3 74,8 (29,5) 29,5 (92,6) 124,5 746,9 (522,4) 224,5 114,5 (29,5) 29,5 (130,1) 208,9 488,5 (404,1) 84,4 343,4 (218,9) 124,5 831,9 (623,0) 208,9 Δεν υπάρχουν άυλα περιουσιακά στοιχεία με απεριόριστη διάρκεια ζωής την 31 Δεκεμβρίου 2019 και 2018. Με βάση την 19563/2018/11-01-2019 απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Πολιτικής, Τηλεπικοινωνιών και Ενημέρωσης (παράγραφος 3 άρθρο 29 του νόμου 4487/2017), εγκρίθηκε η υπαγωγή του επενδυτικού σχεδίου με τον τίτλο «ΕΤΕΡΟΣ ΕΓΩ Κ2», ως επιλέξιμο για κρατική επιχορήγηση. Ο συνολικός προϋπολογισμός των επιλέξιμων δαπανών ανέρχεται στο ποσό των Ευρώ 1.040.000 (απόλυτο ποσό). Η επιχορήγηση αντιστοιχεί στο 35% του προϋπολογισμού των συνολικών επιλέξιμων δαπανών και ανέρχεται στο ποσό των Ευρώ 364.000 (απόλυτο ποσό). Το ποσό της επιχορήγησης θα καθορισθεί πλήρως μετά την πραγματοποίηση του επενδυτικού σχεδίου και την ολοκλήρωση του ελέγχου του επενδυτικού σχεδίου. 10. ΣΥΜΜΕΤΟΧΕΣ Οι συμμετοχές αναλύονται ως ακολούθως: ΟΜΙΛΟΣ 2019 (α) Συμμετοχές σε θυγατρικές εταιρείες (β) Λοιπές συμμετοχές ΣΥΝΟΛΟ 2018 0,1 0,1 0,1 0,1 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2019 2018 3.319,3 3.245,1 0,1 0,1 3.319,4 3.245,2 133 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ (α) Οι συμμετοχές σε θυγατρικές εταιρείες αναλύονται ως εξής: ΕΤΑΙΡΕΙΑ COSMOTE COSMOTE PAYMENTS OTE INTERNATIONAL INVESTMENTS LTD COSMOTE TV ΤΗΛΕΟΠΤΙΚΕΣ ΠΑΡΑΓΩΓΕΣ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Α.Ε. COSMO-ONE OTESAT-MARITEL OTE PLC ΟΤΕ PLUS ΟΤΕ ΑΚΙΝΗΤΑ OTE GLOBE OTE ΑΣΦΑΛΙΣΗ OTE ACADEMY OTE RURAL NORTH OTE RURAL SOUTH TELEKOM ROMANIA MOBILE ΣΥΝΟΛΟ Άμεση συμμετοχή ΟΤΕ Χώρα σύστασης 100,00% 100,00% 100,00% Ελλάδα Ελλάδα Κύπρος 100,00% 30,87% 94,08% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% 70,00% Ελλάδα Ελλάδα Ελλάδα Η. Βασίλειο Ελλάδα Ελλάδα Ελλάδα Ελλάδα Ελλάδα Ελλάδα Ελλάδα Ρουμανία Λογιστική Αξία 2019 2.763,5 0,4 149,1 2018 2.763,5 0,4 284,9 3,8 0,5 4,6 0,1 8,2 72,6 102,2 0,1 0,2 1,8 2,2 210,0 3.319,3 3,8 0,5 4,6 0,1 8,2 72,6 102,2 0,1 0,2 1,8 2,2 3.245,1 Η αξία κτήσης και οι σωρευμένες ζημιές απομείωσης που αποτελούν τη λογιστική αξία των συμμετοχών της Εταιρείας σε θυγατρικές την 31 Δεκεμβρίου 2019, αναλύεται ως ακολούθως: Σωρευμένες ζημιές απομείωσης (752,6) (578,4) (2,7) (0,5) (116,1) (9,2) (590,0) (2.049,5) Λογιστική Αξία 2019 2.763,5 0,4 149,1 3,8 0,5 4,6 0,1 8,2 72,6 102,2 0,1 0,2 1,8 2,2 210,0 3.319,3 ΕΤΑΙΡΕΙΑ Λογιστική αξία 1 Ιανουαρίου Προγράμματα παροχής δικαιωμάτων προαίρεσης θυγατρικών Συμμετοχή σε θυγατρική (TELEKOM ROMANIA MOBILE) Αναπροσαρμογή αξίας συμμετοχής σε θυγατρική - Απομείωση (TELEKOM ROMANIA MOBILE) Αναπροσαρμογή αξίας συμμετοχής σε θυγατρική - Απομείωση (ΟΤΕ INTERNATIONAL INVESTMENTS LTD) Λογιστική αξία 31 Δεκεμβρίου 2019 3.245,1 0,1 800,0 (590,0) (135,9) 3.319,3 ΕΤΑΙΡΕΙΑ COSMOTE COSMOTE PAYMENTS OTE INTERNATIONAL INVESTMENTS LTD COSMOTE TV ΤΗΛΕΟΠΤΙΚΕΣ ΠΑΡΑΓΩΓΕΣ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Α.Ε. COSMO-ONE OTESAT-MARITEL OTE PLC OTE PLUS OTE ΑΚΙΝΗΤΑ OTE GLOBE OTE ΑΣΦΑΛΙΣΗ OTE ACADEMY OTE RURAL NORTH OTE RURAL SOUTH TELEKOM ROMANIA MOBILE ΣΥΝΟΛΟ Αξία κτήσης 3.516,1 0,4 727,5 3,8 3,2 5,1 0,1 8,2 188,7 102,2 0,1 9,4 1,8 2,2 800,0 5.368,8 Η κίνηση των συμμετοχών σε θυγατρικές εταιρείες αναλύεται ως ακολούθως: 134 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ ΕΣΟΔΑ ΑΠΟ ΜΕΡΙΣΜΑΤΑ Τα έσοδα από μερίσματα αναλύονται ως εξής: ΕΤΑΙΡΕΙΑ COSMOTE OTESAT-MARITEL OTE AKINHTA ΣΥΝΟΛΟ 2019 1.130,0 0,6 28,6 1.159,2 2018 30,0 30,0 ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΣΤΗΝ TELEKOM ROMANIA MOBILE Την 20 Μαρτίου 2019, το Διοικητικό Συμβούλιο της COSMOTE ενέκρινε την πώληση στην TELEKOM ROMANIA του συνολικού μεριδίου συμμετοχής της, ήτοι 70,0%, στην TELEKOM ROMANIA MOBILE έναντι συνολικού τιμήματος Ευρώ 1,0 (σε απόλυτο ποσό), υπό τη διαλυτική αίρεση της αύξησης του μετοχικού κεφαλαίου της TELEKOM ROMANIA MOBILE κατά το ποσό των Ευρώ 800,0. Η εν λόγω Σύμβαση Μεταβίβασης Μετοχών υπεγράφη την 23 Απριλίου 2019. Την 20 Μαρτίου 2019, το Διοικητικό Συμβούλιο του ΟΤΕ, ενέκρινε μία σειρά ενεργειών με στόχο την κεφαλαιακή αναδιάρθρωση της TELEKOM ROMANIA MOBILE. Πιο συγκεκριμένα, εγκρίθηκε η διενέργεια αύξησης μετοχικού κεφαλαίου στην TELEKOM ROMANIA MOBILE καθώς και η συμμετοχή του ΟΤΕ στην εν λόγω αύξηση έναντι εισφοράς μετρητών ποσού Ευρώ 800,0. Η αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου, θα χρησιμοποιείτο για την αποπληρωμή, εντός του 2019, από την TELEKOM ROMANIA MOBILE της συνολικής εναπομείνουσας υποχρέωσης σε σχέση με το ενδοεταιρικό δάνειο της COSMOTE προς την TELEKOM ROMANIA MOBILE καθώς και για την κάλυψη αναγκών κεφαλαίου κίνησης. Σε αυτό το πλαίσιο, το Διοικητικό Συμβούλιο του ΟΤΕ την 20 Μαρτίου 2019 και η Έκτακτη Γενική Συνέλευση των Μετόχων της TELEKOM ROMANIA MOBILE την 2 Απριλίου 2019 ενέκριναν αντίστοιχα, τη χρηματοδότηση της TELEKOM ROMANIA MOBILE μέσω δανείου από τον ΟΤΕ, ποσού Ευρώ 270,0. Η είσπραξη του δανείου θα χρησιμοποιείτο με σκοπό την εξόφληση των δεδουλευμένων τόκων, ως αποτέλεσμα του ενδοεταιρικού δανείου της COSMOTE προς την TELEKOM ROMANIA MOBILE, καθώς και την κάλυψη αναγκών κεφαλαίου κίνησης. Σε συνέχεια της εκταμίευσης του ως άνω δανείου, η TELEKOM ROMANIA MOBILE τη 10 Απριλίου 2019 προχώρησε στην αποπληρωμή δεδουλευμένων τόκων προς την COSMOTE. Το δάνειο προπληρώθηκε ολοσχερώς από την TELEKOM ROMANIA MOBILE στον ΟΤΕ την 23 Μαΐου 2019. Την 24 Απριλίου 2019, η Έκτακτη Γενική Συνέλευση των Μετόχων της TELEKOM ROMANIA MOBILE ενέκρινε την αύξηση του μετοχικού της κεφαλαίου ύψους ποσού Ευρώ 800,0. Ο ΟΤΕ συμμετείχε στην αύξηση του μετοχικού της κεφαλαίου έναντι εισφοράς μετρητών που αντιπροσωπεύει το 100,0% της προαναφερθείσας αύξησης του μετοχικού κεφαλαίου. Το ποσό καταβλήθηκε την 20 Μαΐου 2019. Μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας, το συνολικό ποσοστό συμμετοχής του ΟΤΕ στο μετοχικό κεφάλαιο της TELEKOM ROMANIA MOBILE ανέρχεται στο 70,0%. ΑΝΑΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΑΞΙΑΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΣΤΗΝ TELEKOM ROMANIA MOBILE Λαμβάνοντας υπόψη τη συμμετοχή του ΟΤΕ στην αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου της TELEKOM ROMANIA MOBILE και με σκοπό να αντικατοπτρισθεί το τρέχον ανακτήσιμο ποσό της μονάδας δημιουργίας ταμειακών ροών TELEKOM ROMANIA MOBILE, εφαρμόσθηκε η μέθοδος της αξίας χρήσης. Η αξία χρήσης προσδιορίσθηκε χρησιμοποιώντας προβλέψεις ταμειακών ροών που βασίστηκαν στα εγκεκριμένα από τη διοίκηση τετραετή επιχειρηματικά σχέδια και οι οποίες προβλήθηκαν αρχικά σε περίοδο δεκαετίας και μετά στο διηνεκές. Για την προβολή των ταμειακών ροών για το διάστημα πέραν της δεκαετίας, χρησιμοποιήθηκε ως υπόθεση δείκτης ανάπτυξης 2% για αυτή τη μονάδα δημιουργίας ταμειακών ροών. Οι βασικές παραδοχές που χρησιμοποιήθηκαν από τη διοίκηση κατά τον υπολογισμό των προβλέψεων των ταμειακών ροών είναι οι ακόλουθες: Επιτόκιο μηδενικού κινδύνου: Το επιτόκιο μηδενικού κινδύνου καθορίστηκε με βάση εξωτερική πληροφόρηση που λήφθηκε για την αγορά της χώρας. Προϋπολογιστικά περιθώρια κέρδους: Τα προϋπολογιστικά περιθώρια λειτουργικού κέρδους προ χρηματοοικονομικών και επενδυτικών δραστηριοτήτων και τα λειτουργικά κέρδη προ χρηματοοικονομικών και επενδυτικών δραστηριοτήτων, αποσβέσεων και απομειώσεων υπολογίστηκαν με βάση τα πραγματικά ιστορικά στοιχεία των τελευταίων ετών, προσαρμοσμένα προκειμένου να ληφθούν υπόψη οι αναμενόμενες μεταβολές λειτουργικής κερδοφορίας. Δείκτης προϋπολογιστικών επενδύσεων προς έσοδα: Ο δείκτης των προϋπολογισθεισών αγορών ενσώματων και άυλων περιουσιακών στοιχείων προς το σύνολο των εσόδων, βασίστηκε στις πραγματικές ιστορικές αποδόσεις προσαρμοσμένος ώστε να ληφθούν υπόψη οι αναμενόμενες μεταβολές με βάση τις απαιτήσεις της αγοράς και τις λειτουργικές ανάγκες. Οι βασικές παραδοχές που χρησιμοποιήθηκαν είναι συνεπείς με ανεξάρτητες εξωτερικές πηγές πληροφόρησης. 135 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ Ο έλεγχος απομείωσης διενεργήθηκε βάσει των παρακάτω παραδοχών: Παραδοχές - TELEKOM ROMANIA MOBILE Επιτόκιο προεξόφλησης, σταθμισμένος μέρος όρος Μέσος ρυθμός αύξησης εσόδων Λειτουργικά κέρδη προ χρηματοοικονομικών και επενδυτικών δραστηριοτήτων, αποσβέσεων και απομειώσεων, περιθώριο (10-ετία)1 Λειτουργικά κέρδη προ χρηματοοικονομικών και επενδυτικών δραστηριοτήτων, αποσβέσεων και απομειώσεων, περιθώριο (10-ετία), εξαιρουμένου του ΔΠΧΑ 161 Αγορά ενσώματων και άυλων περιουσιακών στοιχείων εκτός φάσματος (εξαιρουμένου του ΔΠΧΑ 16)1, προς τα συνολικά έσοδα (10-ετία) Λειτουργικά κέρδη προ χρηματοοικονομικών και επενδυτικών δραστηριοτήτων, αποσβέσεων και απομειώσεων, περιθώριο, εξαιρουμένου του ΔΠΧΑ 161, τελική αξία Αγορά ενσώματων και άυλων περιουσιακών στοιχείων εκτός φάσματος (εξαιρουμένου του ΔΠΧΑ 16)1, προς τα συνολικά έσοδα, τελική αξία 2019 7,8% 0,7% 2018 7,7% 1,2% 23,1% - 29,5% 15,2% - 19,4% 19,4% - 26,2% 15,2% - 19,4% 9,2% - 11,7% 9,4% - 10,9% 19,4% 18,6% 10,2% 9,4% Ο δείκτης «λειτουργικά κέρδη προ χρηματοοικονομικών και επενδυτικών δραστηριοτήτων, αποσβέσεων και απομειώσεων, περιθώριο» έχει επηρεαστεί θετικά στο πλαίσιο του ελέγχου απομείωσης 2019 από την εφαρμογή του ΔΠΧΑ 16, συγκεκριμένα λόγω της εξαίρεσης του κόστους μισθώσεων. Ο δείκτης «αγορά ενσώματων και άυλων περιουσιακών στοιχείων εκτός φάσματος, προς τα συνολικά έσοδα» έχει αυξηθεί στο πλαίσιο του ελέγχου απομείωσης του 2019 από την εφαρμογή του ΔΠΧΑ 16, λόγω κεφαλαιοποίησης μελλοντικών συμβάσεων μισθώσεων. Ο καθαρός δανεισμός επηρεάσθηκε αρνητικά, στον έλεγχο απομείωσης του 2019, από την εφαρμογή του ΔΠΧΑ 16, πιο συγκεκριμένα από την προσθήκη των υποχρεώσεων από μισθώσεις. 1 Οι βασικές παραδοχές του ελέγχου απομείωσης προσαρμόσθηκαν σε σύγκριση με τον έλεγχο απομείωσης του προηγούμενου έτους, προκειμένου να αντικατοπτρίσουν τις τρέχουσες και μελλοντικές συνθήκες αγοράς καθώς και τις τρέχουσες και μελλοντικές χρηματοοικονομικές και λειτουργικές επιδόσεις. Πιο συγκεκριμένα, λόγω του έντονου ανταγωνιστικού περιβάλλοντος στην αγορά, επιπρόσθετες επενδύσεις είναι αναγκαίες ώστε η μονάδα δημιουργίας ταμειακών ροών να καταστεί ανταγωνιστική. Σε αυτό το πλαίσιο, το ανακτήσιμο ποσό το οποίο προσδιορίσθηκε με βάση τη μέθοδο της αξίας χρήσης, επιδεινώθηκε σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, ως αποτέλεσμα της επιβράδυνσης του μέσου ρυθμού αύξησης των εσόδων, σε συνδυασμό με τις υψηλότερες απαιτήσεις σε νέες επενδύσεις. Ως αποτέλεσμα, η λογιστική αξία της συμμετοχής του ΟΤΕ στην TELEKOM ROMANIA MOBILE αναπροσαρμόσθηκε και ζημιά απομείωσης ποσού Ευρώ 590,0 αναγνωρίστηκε στην εταιρική κατάσταση αποτελεσμάτων και περιλαμβάνεται στη γραμμή «Κέρδη / (ζημιές) από συμμετοχές και λοιπά χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία - Απομειώσεις». ΑΠΟΜΕΙΩΣΗ ΑΞΙΑΣ ΤΗΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΟΤΕ INTERNATIONAL INVESTMENTS LTD Έλεγχος απομείωσης διενεργήθηκε στην ΟΤΕ INTERNATIONAL INVESTMENTS LTD (εταιρεία διαχείρισης επενδύσεων), λαμβάνοντας υπόψη τις ενδείξεις, βάσει των χρηματοοικονομικών και λειτουργικών επιδόσεων της, ότι η λογιστική αξία υπερβαίνει το ανακτήσιμο ποσό. Η OTE INTERNATIONAL INVESTMENTS LTD έχει άμεσο ποσοστό συμμετοχής 54,01% στην TELEKOM ROMANIA. Η TELEKOM ROMANIA είναι πάροχος υπηρεσιών σταθερής και κινητής τηλεφωνίας, υπηρεσιών πρόσβασης στο διαδίκτυο, έργων ICT και υπηρεσιών τηλεόρασης στη Ρουμανία. Η OTE INTERNATIONAL INVESTMENTS LTD κατέχει επίσης μέσω της TELEKOM ROMANIA, έμμεσο ποσοστό συμμετοχής 16,20% στην TELEKOM ROMANIA MOBILE. Η TELEKOM ROMANIA MOBILE είναι πάροχος υπηρεσιών κινητής τηλεφωνίας στη Ρουμανία. Το ανακτήσιμο ποσό της TELEKOM ROMANIA (μονάδα δημιουργίας ταμειακών ροών) προσδιορίσθηκε με βάση τη μέθοδο της αξίας χρήσης. Η αξία χρήσης υπολογίστηκε χρησιμοποιώντας προβλέψεις ταμειακών ροών που βασίστηκαν στα εγκεκριμένα από τη διοίκηση τετραετή επιχειρηματικά σχέδια και οι οποίες προβλήθηκαν αρχικά σε περίοδο δεκαετίας και μετά στο διηνεκές. Για την προβολή των ταμειακών ροών για το διάστημα πέραν της δεκαετίας, χρησιμοποιήθηκε ως υπόθεση δείκτης ανάπτυξης 2% για αυτή τη μονάδα δημιουργίας ταμειακών ροών. Οι βασικές παραδοχές που χρησιμοποιήθηκαν από τη διοίκηση κατά τον υπολογισμό των προβλέψεων των ταμειακών ροών στα πλαίσια διενέργειας του ελέγχου απομείωσης είναι οι ακόλουθες: Επιτόκιο μηδενικού κινδύνου: Το επιτόκιο μηδενικού κινδύνου καθορίστηκε με βάση εξωτερική πληροφόρηση που λήφθηκε για την αγορά της χώρας. Προϋπολογιστικά περιθώρια κέρδους: Τα προϋπολογιστικά περιθώρια λειτουργικού κέρδους προ χρηματοοικονομικών και επενδυτικών δραστηριοτήτων και τα λειτουργικά κέρδη προ χρηματοοικονομικών και επενδυτικών δραστηριοτήτων, αποσβέσεων και απομειώσεων υπολογίστηκαν με βάση τα πραγματικά ιστορικά στοιχεία των τελευταίων ετών, προσαρμοσμένα προκειμένου να ληφθούν υπόψη οι αναμενόμενες μεταβολές λειτουργικής κερδοφορίας. Δείκτης προϋπολογιστικών επενδύσεων προς έσοδα: Ο δείκτης των προϋπολογισθεισών αγορών ενσώματων και άυλων περιουσιακών στοιχείων προς το σύνολο των εσόδων από σταθερή τηλεφωνία, βασίστηκε στις πραγματικές ιστορικές 136 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ αποδόσεις προσαρμοσμένος ώστε να ληφθούν υπόψη οι αναμενόμενες μεταβολές με βάση τις απαιτήσεις της αγοράς και τις λειτουργικές ανάγκες. Οι βασικές παραδοχές που χρησιμοποιήθηκαν είναι συνεπείς με ανεξάρτητες εξωτερικές πηγές πληροφόρησης. Ο έλεγχος απομείωσης διενεργήθηκε βάσει των παρακάτω παραδοχών: Παραδοχές - TELEKOM ROMANIA Επιτόκιο προεξόφλησης, σταθμισμένος μέρος όρος Μέσος ρυθμός αύξησης εσόδων Μέσος ρυθμός αύξησης εσόδων από σταθερή τηλεφωνία Λειτουργικά κέρδη προ χρηματοοικονομικών και επενδυτικών δραστηριοτήτων, αποσβέσεων και απομειώσεων, περιθώριο (10-ετία)1 Λειτουργικά κέρδη προ χρηματοοικονομικών και επενδυτικών δραστηριοτήτων, αποσβέσεων και απομειώσεων, περιθώριο (10-ετία), εξαιρουμένου του ΔΠΧΑ 161 Αγορά ενσώματων και άυλων περιουσιακών στοιχείων (εξαιρουμένου του ΔΠΧΑ 16) 1 προς τα συνολικά έσοδα από σταθερή τηλεφωνία (10-ετία) Λειτουργικά κέρδη προ χρηματοοικονομικών και επενδυτικών δραστηριοτήτων, αποσβέσεων και απομειώσεων, περιθώριο, εξαιρουμένου του ΔΠΧΑ 161, τελική αξία Αγορά ενσώματων και άυλων περιουσιακών στοιχείων (εξαιρουμένου του ΔΠΧΑ 16) 1 προς τα συνολικά έσοδα από σταθερή τηλεφωνία, τελική αξία 2019 7,7% 2,9% 0,8% 2018 7,7% 2,5% 1,4% 12,2% - 17,0% 10,3% - 20,4% 10,1% - 15,6% 10,3% - 20,4% 20,1% - 23,9% 15,3% - 22,6% 14,7% 20,4% 22,7% 15,3% Ο δείκτης «λειτουργικά κέρδη προ χρηματοοικονομικών και επενδυτικών δραστηριοτήτων, αποσβέσεων και απομειώσεων, περιθώριο» έχει επηρεαστεί θετικά στο πλαίσιο του ελέγχου απομείωσης 2019 από την εφαρμογή του ΔΠΧΑ 16, συγκεκριμένα λόγω της εξαίρεσης του κόστους μισθώσεων. Ο δείκτης «αγορά ενσώματων και άυλων περιουσιακών στοιχείων προς τα συνολικά έσοδα από σταθερή τηλεφωνία» έχει αυξηθεί στο πλαίσιο του ελέγχου απομείωσης του 2019 από την εφαρμογή του ΔΠΧΑ 16, λόγω κεφαλαιοποίησης μελλοντικών συμβάσεων μισθώσεων. Ο καθαρός δανεισμός επηρεάσθηκε αρνητικά, στον έλεγχο απομείωσης του 2019, από την εφαρμογή του ΔΠΧΑ 16, πιο συγκεκριμένα από την προσθήκη των υποχρεώσεων από μισθώσεις. 1 Οι βασικές παραδοχές του ελέγχου απομείωσης προσαρμόσθηκαν σε σύγκριση με τον έλεγχο απομείωσης του προηγούμενου έτους, προκειμένου να αντικατοπτρίσουν τις τρέχουσες και μελλοντικές συνθήκες αγοράς καθώς και τις τρέχουσες και μελλοντικές χρηματοοικονομικές και λειτουργικές επιδόσεις. Πιο συγκεκριμένα, λόγω του έντονου ανταγωνιστικού περιβάλλοντος στην αγορά, οι προσδοκίες για τις μελλοντικές αποδόσεις έχουν επαναπροσδιορισθεί, λαμβάνοντας επίσης υπόψη ότι επιπρόσθετες επενδύσεις είναι αναγκαίες ώστε η μονάδα δημιουργίας ταμειακών ροών να καταστεί ανταγωνιστική. Σε αυτό το πλαίσιο, το ανακτήσιμο ποσό το οποίο προσδιορίσθηκε με βάση τη μέθοδο της αξίας χρήσης, επιδεινώθηκε σημαντικά σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, ως αποτέλεσμα της επιβράδυνσης του μέσου ρυθμού αύξησης των εσόδων από σταθερή τηλεφωνία, της μειωμένης λειτουργικής κερδοφορίας, σε συνδυασμό με τις υψηλότερες απαιτήσεις σε νέες επενδύσεις. Στο πλαίσιο των παραπάνω ελέγχων απομείωσης, για τις TELEKOM ROMANIA και TELEKOM ROMANIA MOBILE, η λογιστική αξία της συμμετοχής του ΟΤΕ στην ΟΤΕ INTERNATIONAL INVESTMENTS LTD απομειώθηκε με βάση την αξία χρήσης και ζημιά απομείωσης ποσού Ευρώ 135,9 αναγνωρίστηκε στην εταιρική κατάσταση αποτελεσμάτων και περιλαμβάνεται στη γραμμή «Κέρδη / (ζημιές) από συμμετοχές και λοιπά χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία - Απομειώσεις». ΑΠΟΜΕΙΩΣΗ ΤΗΣ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΟΜΙΛΟΥ ΤΗΣ TELEKOM ROMANIA KAI ΤΗΣ TELEKOM ROMANIA MOBILE Ως αποτέλεσμα των ελέγχων απομείωσης με βάση την αξία χρήσης, το ανακτήσιμο ποσό για την TELEKOM ROMANIA και την TELEKOM ROMANIA MOBILE ανέρχεται σε Ευρώ 184,3 και Ευρώ 326,7 αντίστοιχα, ενώ η λογιστική αξία πριν τις απομειώσεις ανερχόταν σε Ευρώ 471,3 και Ευρώ 429,7 αντίστοιχα. Συνεπώς, συνολικές ζημιές απομείωσης οι οποίες ανέρχονται σε Ευρώ 287,0 για την TELEKOM ROMANIA και Ευρώ 103,0 για την TELEKOM ROMANIA MOBILE, αναγνωρίστηκαν στην ενοποιημένη κατάσταση αποτελεσμάτων και περιλαμβάνονται στη γραμμή «Αποσβέσεις και απομειώσεις». Ο επιμερισμός της συνολικής ζημιάς απομείωσης, αναλύεται ως ακολούθως: ΟΜΙΛΟΣ Ενσώματα πάγια (βλέπε Σημείωση 5) Υπεραξία (βλέπε Σημείωση 7) Τηλεπικοινωνιακές άδειες (βλέπε Σημείωση 8) Λοιπά άυλα περιουσιακά στοιχεία (βλέπε Σημείωση 9) ΣΥΝΟΛΟ TELEKOM ROMANIA 263,7 5,6 17,7 287,0 TELEKOM ROMANIA MOBILE 24,8 69,4 7,6 1,2 103,0 137 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ Ο Όμιλος διερευνά όλες τις διαθέσιμες στρατηγικές επιλογές για την TELEKOM ROMANIA και την TELEKOM ROMANIA MOBILE, συμπεριλαμβανομένης της πώλησης της TELEKOM ROMANIA και της TELEKOM ROMANIA MOBILE, ή τυχόν συνεργασίας με στρατηγικούς επενδυτές / εταίρους. ΜΗ ΕΛΕΓΧΟΥΣΕΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΕΣ Μετά την αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου της TELEKOM ROMANIA MOBILE, ποσό Ευρώ 58,6 μεταφέρθηκε από τα ίδια κεφαλαία που αναλογούν στους μετόχους της Εταιρείας στις μη ελέγχουσες συμμετοχές. Το Μάρτιο 2019, η COSMOTE απέκτησε 0,141% από τις μη ελέγχουσες συμμετοχές στην TELEKOM ALBANIA, αντί συνολικού τιμήματος Ευρώ 0,7. Κατόπιν αυτής της απόκτησης, η συμμετοχή του Ομίλου στην TELEKOM ALBANIA πριν την πώληση ανερχόταν σε 99,899%. Οι μη ελέγχουσες συμμετοχές του Ομίλου ανέρχονται σε Ευρώ 131,1 κατά την 31 Δεκεμβρίου 2019 (31 Δεκεμβρίου 2018: Ευρώ 241,5) εκ των οποίων ποσό Ευρώ 84,8 προέρχεται από την TELEKOM ROMANIA (31 Δεκεμβρίου 2018: Ευρώ 239,4) και αντιπροσωπεύει το 45,99% επί των ιδίων κεφαλαίων της, το οποίο ανήκει στο Ρουμανικό Δημόσιο και ποσό Ευρώ 45,1 προέρχεται από την TELEKOM ROMANIA MOBILE (31 Δεκεμβρίου 2018: Ευρώ μηδέν) και αντιπροσωπεύει το 13,80% των ιδίων κεφαλαίων της, το οποίο ανήκει έμμεσα στο Ρουμανικό Δημόσιο. Τα βασικά οικονομικά στοιχεία των TELEKOM ROMANIA και TELEKOM ROMANIA MOBILE παρουσιάζονται παρακάτω: TELEKOM ROMANIA Κατάσταση χρηματοοικονομικής θέσης Μη κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία Κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία Σύνολο περιουσιακών στοιχείων Σύνολο ιδίων κεφαλαίων Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις Βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις Σύνολο ιδίων κεφαλαίων και υποχρεώσεων 2019 216,7 291,1 507,8 184,3 57,1 266,4 507,8 2018 507,6 367,7 875,3 520,5 42,4 312,4 875,3 TELEKOM ROMANIA Κατάσταση αποτελεσμάτων Σύνολο κύκλου εργασιών Λοιπά λειτουργικά έσοδα Σύνολο λειτουργικών εξόδων πριν από αποσβέσεις και απομειώσεις Λειτουργικά κέρδη προ χρηματοοικονομικών και επενδυτικών δραστηριοτήτων, αποσβέσεων και απομειώσεων Αποσβέσεις και απομειώσεις Λειτουργικές ζημιές προ χρηματοοικονομικών και επενδυτικών δραστηριοτήτων Ζημιές από χρηματοοικονομικές και επενδυτικές δραστηριότητες Ζημιές προ φόρων Φόρος εισοδήματος Ζημιές χρήσης TELEKOM ROMANIA MOBILE 2019 2018 463,6 473,0 2,9 7,8 (384,1) (452,9) 2019 621,7 37,3 (577,3) 2018 579,5 60,6 (553,1) 81,7 (403,1) 87,0 (103,4) 82,4 (190,8) 27,9 (96,4) (321,4) (2,9) (324,3) (324,3) (16,4) (2,9) (19,3) (0,3) (19,6) (108,4) (4,8) (113,2) 2,7 (110,5) (68,5) (38,5) (107,0) (2,8) (109,8) TELEKOM ROMANIA Κατάσταση ταμειακών ροών Καθαρές ταμειακές εισροές από λειτουργικές δραστηριότητες Καθαρές ταμειακές εκροές από επενδυτικές δραστηριότητες Καθαρές ταμειακές εισροές / (εκροές) από χρηματοδοτικές δραστηριότητες Καθαρή αύξηση / (μείωση) ταμειακών διαθεσίμων και ταμειακών ισοδύναμων TELEKOM ROMANIA MOBILE 2019 2018 374,3 474,7 215,4 242,7 589,7 717,4 326,7 (339,7) 41,5 4,5 221,5 1.052,6 589,7 717,4 TELEKOM ROMANIA MOBILE 2019 2018 56,8 28,6 (58,9) (46,4) 2019 128,6 (115,1) 2018 103,0 (130,2) (9,1) 2,1 38,9 - 4,4 (25,1) 36,8 (17,8) ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΩΛΗΣΗ ΤΗΣ TELEKOM ALBANIA Τη 16 Ιανουαρίου 2019, ο Όμιλος ανακοίνωσε τη σύναψη συμφωνίας πώλησης του συνόλου της συμμετοχής του στην TELEKOM ALBANIA, στη βουλγάρικη εταιρεία Albania Telecom Invest AD. Η συναλλαγή ολοκληρώθηκε την 7 Μαΐου 2019 μετά 138 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ από την έγκριση των αρμόδιων αρχών. Το συμφωνηθέν ποσό για την πώληση ανήλθε σε Ευρώ 50,1 και εισπράχθηκε την 7 Μαΐου 2019. Στην ενοποιημένη κατάσταση χρηματοοικονομικής θέσης της 31 Δεκεμβρίου 2018, λαμβάνοντας υπόψη τις διατάξεις του ΔΠΧΑ 5, αυτή η ομάδα στοιχείων πληρούσε τα κριτήρια προκειμένου να ταξινομηθεί σαν κατεχόμενη προς πώληση και συνεπώς τα περιουσιακά στοιχεία και οι υποχρεώσεις της παρουσιάζονται ξεχωριστά από τα υπόλοιπα περιουσιακά στοιχεία και υποχρεώσεις του Ομίλου στις γραμμές «Περιουσιακά στοιχεία ομάδας στοιχείων κατεχόμενων προς πώληση» και «Υποχρεώσεις ομάδας στοιχείων κατεχόμενων προς πώληση» αντίστοιχα. Επιπλέον, οι δραστηριότητες αυτής της ομάδας στοιχείων αποτελούν για τον Όμιλο ξεχωριστό γεωγραφικό τομέα δραστηριοτήτων (υπηρεσίες κινητής τηλεφωνίας στην Αλβανία) και ξεχωριστή μονάδα δημιουργίας ταμειακών ροών. Ως αποτέλεσμα, οι δραστηριότητες της για τα έτη 2018 και 2019 μέχρι την ημερομηνία πώλησης, έχουν αντιμετωπισθεί ως διακοπείσες δραστηριότητες. Στην κατάσταση ταμειακών ροών, οι ταμειακές ροές από λειτουργικές, επενδυτικές και χρηματοδοτικές δραστηριότητες της ομάδας στοιχείων που κατέχονται προς πώληση έχουν διαχωριστεί από τις υπόλοιπες ταμειακές ροές του Ομίλου και παρουσιάζονται ως ξεχωριστές γραμμές σε κάθε κατηγορία. Τα περιουσιακά στοιχεία και οι υποχρεώσεις της ομάδας στοιχείων κατεχόμενων προς πώληση, μετά την απαλοιφή των ενδοεταιρικών υπολοίπων, την 31 Δεκεμβρίου 2018 και την ημερομηνία διάθεσης αυτών έχουν ως εξής: TELEKOM ALBANIA Περιουσιακά στοιχεία Ενσώματα πάγια Τηλεπικοινωνιακές άδειες Λοιπά άυλα περιουσιακά στοιχεία Περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης Λοιπά μη κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία Σύνολο μη κυκλοφορούντων περιουσιακών στοιχείων Λοιπά κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία Ταμειακά διαθέσιμα και ταμειακά ισοδύναμα Σύνολο κυκλοφορούντων περιουσιακών στοιχείων Σύνολο περιουσιακών στοιχείων Υποχρεώσεις Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις Βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις Σύνολο υποχρεώσεων Καθαρά περιουσιακά στοιχεία που πωλήθηκαν Τίμημα πώλησης Έξοδα πώλησης, αναπροσαρμογές τιμήματος και λοιπές προβλέψεις (βλέπε Σημείωση 24) Συμμετοχή του Ομίλου στα καθαρά περιουσιακά στοιχεία της TELEKOM ALBANIA που πωλήθηκαν (99,899%) Ζημιά από πώληση συμμετοχής Ανακατάταξη αποθεματικού συναλλαγματικών διαφορών Κέρδος από πώληση συμμετοχής στην ενοποιημένη κατάσταση αποτελεσμάτων (προ φόρων) Τίμημα πώλησης Μείον εκκαθαρισμένα έξοδα πώλησης και αναπροσαρμογές τιμήματος (βλέπε Σημείωση 24) Μείον ταμειακά διαθέσιμα και ταμειακά ισοδύναμα που πωλήθηκαν Καθαρές ταμειακές εισροές από πώληση θυγατρικής στην ενοποιημένη κατάσταση ταμειακών ροών 07/05/2019 31/12/2018 20,9 13,1 0,3 8,0 0,4 42,7 23,5 15,0 38,5 81,2 19,1 12,7 0,6 2,0 34,4 26,6 7,5 34,1 68,5 7,7 22,0 29,7 51,5 1,6 37,1 38,7 50,1 (16,7) (51,5) (18,1) 22,9 4,8 50,1 (6,9) (15,0) 28,2 139 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ Οι συνοπτικές καταστάσεις αποτελεσμάτων της ομάδας στοιχείων που αφορούν διακοπείσες δραστηριότητες, περιλαμβάνονται στον παρακάτω πίνακα (μετά την απαλοιφή των ενδοεταιρικών υπολοίπων): TELEKOM ALBANIA Σύνολο εσόδων κινητής τηλεφωνίας Λοιπά έσοδα Σύνολο κύκλου εργασιών Λοιπά λειτουργικά έσοδα Σύνολο λειτουργικών εξόδων πριν από αποσβέσεις και απομειώσεις Λειτουργικά κέρδη προ χρηματοοικονομικών και επενδυτικών δραστηριοτήτων, αποσβέσεων και απομειώσεων Αποσβέσεις και απομειώσεις Λειτουργικά κέρδη / (ζημιές) προ χρηματοοικονομικών και επενδυτικών δραστηριοτήτων Συναλλαγματικές διαφορές, καθαρές Έσοδα και έξοδα από λοιπές χρηματοοικονομικές και επενδυτικές δραστηριότητες Κέρδη / (ζημιές) από χρηματοοικονομικές και επενδυτικές δραστηριότητες 07/05/2019 19,0 0,1 19,1 (14,3) 2018 62,3 62,3 0,1 (52,4) 4,8 (0,8) 4,0 1,5 (0,2) 1,3 10,0 (59,8) (49,8) (31,4) (0,4) (31,8) 5,3 5,3 (2,9) 2,4 (81,6) (0,1) (81,7) 38,4 (43,3) Κέρδη / (ζημιές) προ φόρων Φόρος εισοδήματος Κέρδη / (ζημιές) χρήσης Λοιπά συνολικά εισοδήματα / (ζημιές) μετά από φόρους Συγκεντρωτικά συνολικά εισοδήματα / (ζημιές) μετά από φόρους Ο ΟΤΕ δεν έχει άμεση συμμετοχή στην TELEKOM ALBANIA και επομένως η συναλλαγή που περιγράφεται παραπάνω δεν έχει επίδραση στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις της Εταιρείας. ΠΩΛΗΣΗ ΤΗΣ GLOBUL ΚΑΙ ΤΗΣ GERMANOS TELECOM BULGARIA A.D. Το 2013, ο Όμιλος πώλησε τη συμμετοχή του στη GLOBUL και στην GERMANOS TELECOM BULGARIA A.D.. Στην ενοποιημένη κατάσταση αποτελεσμάτων 2019 στη γραμμή «Κέρδη / (ζημιές) από συμμετοχές και λοιπά χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία – Απομειώσεις», περιλαμβάνεται κέρδος ύψους Ευρώ 22,1, το οποίο αφορά αντιστροφή πρόβλεψης η οποία σχετιζόταν με αυτήν την πώληση. Την 31 Δεκεμβρίου 2019 δεν υπάρχουν εναπομείνουσες προβλέψεις σε σχέση με τη συγκεκριμένη πώληση (βλέπε Σημείωση 24). 11. ΛΟΙΠΑ ΜΗ ΚΥΚΛΟΦΟΡΟΥΝΤΑ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Τα λοιπά μη κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία αναλύονται ως εξής: Δάνεια και προκαταβολές στο προσωπικό Εγγυήσεις Λοιπές προκαταβολές / προπληρωμές Δάνεια σε εταιρείες εντός Ομίλου (βλέπε Σημείωση 29) Λοιπές απαιτήσεις από συνδεμένα μέρη (βλέπε Σημείωση 29) Απαιτήσεις από μισθώσεις (βλέπε Σημείωση 6) Λοιπά ΣΥΝΟΛΟ ΟΜΙΛΟΣ 2019 2018 49,7 52,0 6,4 5,9 6,2 34,4 13,8 15,6 23,5 91,7 115,8 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2019 2018 49,7 52,0 0,5 0,5 11,7 14,7 6,3 9,6 5,8 0,2 74,0 77,0 Στο πλαίσιο της υιοθέτησης του ΔΠΧΑ 16, ποσό Ευρώ 32,1 και ποσό Ευρώ 3,6 για τον Όμιλο και την Eταιρεία αντίστοιχα, που αφορούν προπληρωμές προηγούμενων λειτουργικών μισθώσεων, έχουν αναταξινομηθεί στη γραμμή «Περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης» την 1 Ιανουαρίου 2019 (βλέπε Σημείωση 4). Τα δάνεια και οι προκαταβολές στο προσωπικό περιλαμβάνουν κυρίως δάνεια που χορηγούνται σε υπαλλήλους με προϋπηρεσία άνω των 25 ετών έναντι της αποζημίωσής τους λόγω εξόδου από την υπηρεσία. Το επιτόκιο των ανωτέρω δανείων είναι 1,17% και 1,62% για τις χρήσεις 2019 και 2018 αντίστοιχα. Το συνολικό υπολειπόμενο ποσό των δανείων που χορήγησε η Εταιρεία στις θυγατρικές της, OTE RURAL NORTH και OTE RURAL SOUTH, ανέρχεται σε Ευρώ 14,7 την 31 Δεκεμβρίου 2019 (31 Δεκεμβρίου 2018: Ευρώ 14,7) εκ των οποίων ποσό Ευρώ 3,0 140 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ (31 Δεκεμβρίου 2018: Ευρώ μηδέν) έχει ταξινομηθεί στη γραμμή «Λοιπά χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία» (βλέπε Σημείωση 14). 12. ΑΠΟΘΕΜΑΤΑ Τα αποθέματα αναλύονται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ Εμπορεύματα Λοιπά υλικά ΣΥΝΟΛΟ 2018 69,4 12,6 82,0 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2019 2018 7,0 9,9 1,6 1,6 8,6 11,5 2019 1.433,1 19,2 95,4 1.547,7 2018 1.403,8 24,2 70,5 1.498,5 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2019 2018 705,5 684,6 65,3 80,2 37,1 25,3 807,9 790,1 (955,2) 592,5 (892,5) 606,0 2019 44,2 7,1 51,3 13. ΠΕΛΑΤΕΣ Οι απαιτήσεις από πελάτες αναλύονται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ Συνδρομητές / Πελάτες Απαιτήσεις από συνδεμένα μέρη (βλέπε Σημείωση 29) Μη τιμολογηθέντα έσοδα Μείον: Προβλέψεις για επισφαλείς απαιτήσεις ΣΥΝΟΛΟ (525,6) 282,3 (495,6) 294,5 Η κίνηση της πρόβλεψης για επισφαλείς απαιτήσεις αναλύεται ως εξής: Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου Προσθήκη χρήσης Διαγραφές Σωρευτική επίδραση ΔΠΧΑ 9 Κατεχόμενα προς πώληση Συναλλαγματικές διαφορές Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου ΟΜΙΛΟΣ 2019 (892,5) (102,9) 37,7 2,5 (955,2) 2018 (995,0) (148,5) 258,0 (19,9) 14,6 (1,7) (892,5) ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2019 2018 (495,6) (547,5) (30,0) (35,0) 98,9 (12,0) (525,6) (495,6) Στη γραμμή «Πρόβλεψη για επισφαλείς απαιτήσεις» της κατάστασης αποτελεσμάτων περιλαμβάνονται επίσης κόστη που αφορούν στην απομείωση των συμβατικών περιουσιακών στοιχείων. Η χρονική απεικόνιση (ενηλικίωση) των απαιτήσεων από πελάτες αναλύεται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ Μη ληξιπρόθεσμα και μη απομειωμένα Ληξιπρόθεσμα και μη απομειωμένα: Έως 30 ημέρες Από 31 έως 180 ημέρες Από 181 έως 360 ημέρες Πάνω από 360 ημέρες ΣΥΝΟΛΟ 2019 462,9 2018 453,3 66,1 42,8 9,2 11,5 592,5 65,4 48,5 12,7 26,1 606,0 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2019 2018 237,8 248,7 25,2 10,9 4,6 3,8 282,3 23,6 11,3 4,5 6,4 294,5 141 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ 14. ΛΟΙΠΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Τα λοιπά χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία αναλύονται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ 2019 2018 Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία στην εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων Δάνεια σε εταιρείες του Ομίλου (βλέπε Σημειώσεις 11, 29) 5,7 5,7 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2019 5,1 5,1 2018 2,8 3,0 5,8 2,3 2,3 Η κίνηση των λοιπών χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων αναλύεται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ 2019 2018 5,1 5,9 (0,1) (0,4) 0,7 (0,4) 5,7 5,1 Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου Μεταφορά από λοιπά μη κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία Πωλήσεις - λήξεις χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων Αποπληρωμή δανείων εισπρακτέων Αναπροσαρμογές εύλογης αξίας μέσω αποτελεσμάτων Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2019 2018 2,3 16,8 3,0 (14,3) 0,5 (0,2) 5,8 2,3 15. ΛΟΙΠΑ ΚΥΚΛΟΦΟΡΟΥΝΤΑ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Τα λοιπά κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία αναλύονται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ 2019 Βραχυπρόθεσμο μέρος δανείων προς ασφαλιστικά ταμεία (βλέπε Σημείωση 21) Απαιτήσεις έναντι πελατών ΟΤΕ Leasing (βλέπε Σημείωση 30) Δάνεια και προκαταβολές στο προσωπικό Φόρος εισοδήματος εισπρακτέος (βλέπε Σημείωση 23) Λοιπές προκαταβολές Απαιτήσεις από μερίσματα και μειώσεις μετοχικού κεφαλαίου θυγατρικών (βλέπε Σημείωση 29) Χρηματοδοτική συμβολή από Δημόσιο Λοιπές απαιτήσεις από φόρους εκτός φόρου εισοδήματος Λοιπές απαιτήσεις από συνδεμένα μέρη (βλέπε Σημείωση 29) Απαιτήσεις από μισθώσεις (βλέπε Σημείωση 6) Λοιπά ΣΥΝΟΛΟ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2019 2018 2018 7,0 25,5 4,5 53,2 58,6 7,0 25,5 3,6 49,4 72,6 7,0 25,5 2,5 9,5 31,8 7,0 25,5 1,9 7,7 25,5 12,2 26,6 1,3 2,5 37,8 229,2 15,3 24,8 1,2 46,1 245,5 80,6 2,1 1,5 20,1 180,6 120,6 2,5 1,4 22,8 214,9 Στο πλαίσιο της υιοθέτησης του ΔΠΧΑ 16, ποσό Ευρώ 13,8 και ποσό Ευρώ 0,8 για τον Όμιλο και την Εταιρεία αντίστοιχα, που αφορούν προπληρωμές προηγούμενων λειτουργικών μισθώσεων, έχουν αναταξινομηθεί στη γραμμή «Περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης» την 1 Ιανουαρίου 2019 (βλέπε Σημείωση 4). 16. ΤΑΜΕΙΑΚΑ ΔΙΑΘΕΣΙΜΑ ΚΑΙ ΤΑΜΕΙΑΚΑ ΙΣΟΔΥΝΑΜΑ Τα ταμειακά διαθέσιμα και ταμειακά ισοδύναμα αναλύονται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ 2019 Ταμείο Καταθέσεις όψεως και προθεσμίας ΣΥΝΟΛΟ 6,0 1.052,3 1.058,3 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2018 20,7 1.064,0 1.084,7 2019 4,5 556,1 560,6 2018 12,1 280,8 292,9 142 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ 17. ΜΕΤΟΧΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ - ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΥΠΕΡ ΤΟ ΑΡΤΙΟ - ΙΔΙΕΣ ΜΕΤΟΧΕΣ To 2018, 8.890.960 ίδιες μετοχές αποκτήθηκαν με σκοπό την ακύρωσή τους στο πλαίσιο του εγκεκριμένου από τη Γενική Συνέλευση των Μετόχων της 15 Φεβρουαρίου 2018, Προγράμματος Επαναγοράς Ιδίων Μετοχών. Επιπροσθέτως, 1.320.110 ίδιες μετοχές είχαν ήδη αποκτηθεί πριν την έναρξη του προαναφερόμενου Προγράμματος Επαναγοράς Ιδίων Μετοχών. Η Έκτακτη Γενική Συνέλευση των Μετόχων την 19 Δεκεμβρίου 2018, ενέκρινε την ακύρωση 10.211.070 ιδίων μετοχών, με αντίστοιχη μείωση του μετοχικού κεφαλαίου της Εταιρείας ποσού Ευρώ 28,9 και με αντίστοιχη τροποποίηση του Καταστατικού της (άρθρο 5). Η ακύρωση προτάθηκε να γίνει σε υλοποίηση μέρους της εγκεκριμένης από το Διοικητικό Συμβούλιο της Εταιρείας (συνεδρίαση της 18 Ιανουαρίου 2018) Πολιτικής Αμοιβών των Μετόχων. Την 5 Φεβρουαρίου 2019 και κατόπιν ενημέρωσης της Επιτροπής Εταιρικών Πράξεων του Χρηματιστηρίου Αξιών Αθηνών και της ολοκλήρωσης των λοιπών νομικών και κανονιστικών διαδικασιών, οι μετοχές ακυρώθηκαν και διαγράφηκαν από το Χρηματιστήριο Αξιών Αθηνών τη 19 Φεβρουαρίου 2019. Ως αποτέλεσμα της ακύρωσης αυτής, το μετοχικό κεφάλαιο του ΟΤΕ κατά την 31 Δεκεμβρίου 2019 ανέρχεται σε Ευρώ 1.358,2 (31 Δεκεμβρίου 2018: Ευρώ 1.387,1) και διαιρείται σε 479.939.319 κοινές μετοχές, ονομαστικής αξίας Ευρώ 2,83 (σε απόλυτο ποσό) ανά μετοχή. Επιπλέον, ως αποτέλεσμα της ακύρωσης των ιδίων μετοχών, μείωση ποσού Ευρώ 10,4 και Ευρώ 69,2 αναγνωρίστηκε στο αποθεματικό υπέρ το άρτιο και στο υπόλοιπο κερδών εις νέο αντίστοιχα. Το αποθεματικό υπέρ το άρτιο κατά την 31 Δεκεμβρίου 2019 ανέρχεται σε Ευρώ 486,6 (31 Δεκεμβρίου 2018: Ευρώ 496,7). Η μετοχική σύνθεση της Εταιρείας την 31 Δεκεμβρίου 2019 ήταν η ακόλουθη: Μέτοχος DEUTSCHE TELEKOM AG Ελληνικό Δημόσιο ΕΦΚΑ (αναφέρεται μόνο στη μεταβίβαση του 4% από το Ελληνικό Δημόσιο) Ελεύθερη διασπορά Ίδιες μετοχές ΣΥΝΟΛΟ Αριθμός μετοχών 220.567.676 4.901.507 19.606.015 225.834.574 9.029.547 479.939.319 Ποσοστό % 45,96% 1,02% 4,09% 47,05% 1,88% 100,00% Στο πλαίσιο του Προγράμματος Επαναγοράς Ιδίων Μετοχών, κατά τη διάρκεια του 2019 ο ΟΤΕ απέκτησε 9.029.547 ίδιες μετοχές ποσού Ευρώ 110,3 μέχρι την 31 Δεκεμβρίου 2019. Η κίνηση των ιδίων μετοχών απεικονίζεται στον παρακάτω πίνακα: Ίδιες μετοχές την 1 Ιανουαρίου 2019 Ακύρωση ιδίων μετοχών Απόκτηση ιδίων μετοχών κατά τη χρήση Ίδιες μετοχές κατά την 31 Δεκεμβρίου 2019 Αριθμός μετοχών 10.211.070 (10.211.070) 9.029.547 9.029.547 Ποσό 108,5 (108,5) 110,3 110,3 18. ΤΑΚΤΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ - ΣΥΝΑΛΛΑΓΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΚΑΙ ΛΟΙΠΑ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΑ ΥΠΟΛΟΙΠΟ ΚΕΡΔΩΝ ΕΙΣ ΝΕΟ Σύμφωνα με την Ελληνική Νομοθεσία, οι εταιρείες είναι υποχρεωμένες να μεταφέρουν σε ετήσια βάση σε λογαριασμό τακτικού αποθεματικού ποσοστό τουλάχιστον πέντε τοις εκατό από τα ετήσια κέρδη τους (μετά την αφαίρεση του φόρου εισοδήματος), έως ότου αυτό φθάσει τουλάχιστον στο ένα τρίτο του μετοχικού κεφαλαίου. Την 31 Δεκεμβρίου 2019 και 2018, το τακτικό αποθεματικό ανερχόταν σε Ευρώ 415,1 και Ευρώ 383,3 αντίστοιχα. Το τακτικό αποθεματικό δεν μπορεί να διανεμηθεί στους μετόχους. 143 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ Οι συναλλαγματικές διαφορές και τα λοιπά αποθεματικά αναλύονται ως εξής: Συναλλαγματικές διαφορές Σωρευμένες αναλογιστικές ζημιές αναγνωρισμένες στην καθαρή θέση Αναβαλλόμενοι φόροι επί των σωρευμένων αναλογιστικών ζημιών αναγνωρισμένων στην καθαρή θέση Ανακατάταξη αποθεματικού συναλλαγματικών διαφορών που αφορά διατεθείσες δραστηριότητες (βλέπε Σημείωση 10) Λοιπά ΣΥΝΟΛΟ ΟΜΙΛΟΣ 2019 2018 (142,0) (110,4) (35,5) (21,4) ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2019 2018 (35,0) (23,0) 12,9 9,9 12,6 10,0 (22,9) (187,5) (0,9) (122,8) (22,4) (13,0) Το υπόλοιπο κερδών εις νέο περιλαμβάνει τα φορολογηθέντα κέρδη που δεν έχουν διανεμηθεί και τα αφορολόγητα και ειδικώς φορολογηθέντα αποθεματικά, τα οποία, σε περίπτωση διανομής τους, θα υπαχθούν σε φορολογία εισοδήματος. Κατά την 31 Δεκεμβρίου 2019 το υπόλοιπο κερδών εις νέο για τον Όμιλο και την Εταιρεία ανέρχεται σε Ευρώ 3.404,0 και Ευρώ 1.027,4 αντίστοιχα. 19. ΜΕΡΙΣΜΑΤΑ Τη 18 Ιανουαρίου 2018, το Διοικητικό Συμβούλιο ενέκρινε νέα Πολιτική Αμοιβών προς τους Μετόχους. Η Πολιτική ορίζει ότι: Με την προϋπόθεση ότι το εξωτερικό και το μακροοικονομικό περιβάλλον θα παραμείνουν σταθερά, η Εταιρεία προτίθεται μεσοπρόθεσμα να καταβάλει στους μετόχους της, μέσω ενός συνδυασμού καταβολής μερισμάτων και προγραμμάτων επαναγοράς ιδίων μετοχών με σκοπό την ακύρωσή τους, τις ελεύθερες ταμειακές ροές που παράγονται κάθε χρόνο, έχοντας ενσωματώσει τις εξαγορές φάσματος και τις μη επαναλαμβανόμενες δαπάνες. Για το 2018, αλλά και μεσοπρόθεσμα, ο στόχος για τον επιμερισμό μεταξύ μερισμάτων και επαναγοράς ιδίων μετοχών βρίσκεται περίπου στο 65% / 35% αντίστοιχα. Τη 12 Ιουνίου 2019, η Γενική Συνέλευση των Μετόχων του ΟΤΕ ενέκρινε τη διανομή μερίσματος συνολικού ύψους Ευρώ 220,8 ή Ευρώ 0,463903 (σε απόλυτο ποσό) ανά μετοχή. Τη 13 Ιουνίου 2019 το Διοικητικό Συμβούλιο της Εταιρείας ενέκρινε τη διανομή των καθαρών εσόδων της πώλησης της TELEKOM ALBANIA με τη μορφή έκτακτου μερίσματος συνολικού ποσού Ευρώ 28,8 ή Ευρώ 0,060595 (σε απόλυτο ποσό) ανά μετοχή. Το υπόλοιπο των μερισμάτων πληρωτέων για τον Όμιλο και την Εταιρεία κατά την 31 Δεκεμβρίου 2019 ανέρχεται σε Ευρώ 1,5 και Ευρώ 1,4 αντίστοιχα (31 Δεκεμβρίου 2018: Ευρώ 0,9 και Ευρώ 0,8). Με βάση την τρέχουσα πρόβλεψη για το 2020, οι ελεύθερες ταμειακές ροές, έχοντας ενσωματώσει τις εκτιμήσεις για την αγορά φάσματος και τις μη επαναλαμβανόμενες δαπάνες θα ανέλθει περίπου στο ποσό των Ευρώ 350,0. Λαμβάνοντας υπόψη, τις πραγματοποιηθείσες ελεύθερες ταμειακές ροές του 2019, το εκτιμώμενο συνολικό ποσό που θα διατεθεί για την εφαρμογή της Πολιτικής Αμοιβών των Μετόχων θα ανέλθει περίπου στο ποσό των Ευρώ 400,0. Για το μέρος της αμοιβής των Μετόχων που αντιστοιχεί στη διανομή μερίσματος, το Διοικητικό Συμβούλιο του ΟΤΕ θα προτείνει στην Τακτική Γενική Συνέλευση των Μετόχων της Εταιρείας τη διανομή μερίσματος ποσού Ευρώ 0,55 (σε απόλυτο ποσό) ανά μετοχή ή συνολικού ποσού Ευρώ 258,6. Σημειώνεται ότι το ποσό των Ευρώ 0,55 ανά μετοχή αντιστοιχεί σε 470.174.576 μετοχές υπολογιζόμενες με βάση τον αριθμό των μετοχών την 31 Δεκεμβρίου 2019, δηλαδή 479.939.319 μετοχές όπως αυτές διαμορφώθηκαν σε συνέχεια της απόφασης της Έκτακτης Γενικής Συνέλευσης των Μετόχων τη 19 Δεκεμβρίου 2018, εξαιρούμενων 9.764.743 ιδίων μετοχών που κατείχε η Εταιρεία την 27 Ιανουαρίου 2020. Η προτεινόμενη διάθεση κερδών υπόκειται στις σχετικές διατάξεις του νόμου 4548/2018, και στην ισχύουσα φορολογική νομοθεσία. 144 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ 20. ΜΑΚΡΟΠΡΟΘΕΣΜΑ ΚΑΙ ΒΡΑΧΥΠΡΟΘΕΣΜΑ ΔΑΝΕΙΑ ΜΑΚΡΟΠΡΟΘΕΣΜΑ ΔΑΝΕΙΑ Τα μακροπρόθεσμα δάνεια αναλύονται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ (α) Τραπεζικά δάνεια (β) Πρόγραμμα έκδοσης ομολόγων μεσοπρόθεσμης διάρκειας (Global Medium-Term Note Programme) της ΟΤΕ PLC Σύνολο μακροπρόθεσμων δανείων Βραχυπρόθεσμο μέρος μακροπρόθεσμων δανείων Μακροπρόθεσμα δάνεια 2019 128,1 2018 385,4 1.575,8 1.703,9 (707,5) 996,4 1.443,2 1.828,6 (548,0) 1.280,6 (α) Τραπεζικά Δάνεια Διμερής δανειακή σύμβαση ύψους Ευρώ 150,0 με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (European Investment Bank - EIB). Τον Ιανουάριο του 2018, η COSMOTE εκταμίευσε πλήρως το δάνειο ύψους Ευρώ 150,0 από την EΙB. Το εν λόγω δάνειο υπεγράφη τον Ιούλιο του 2017, έχει διάρκεια 7 έτη από την εκταμίευση και αποπληρώνεται σε εξαμηνιαίες δόσεις. Την 31 Δεκεμβρίου 2019, το υπολειπόμενο ποσό του δανείου ανερχόταν σε Ευρώ 126,9. Ρήτρα Αλλαγής Ελέγχου Το δάνειο με την ΕΙΒ περιέχει ρήτρα αλλαγής ελέγχου που εφαρμόζεται στον ΟΤΕ η οποία ενεργοποιείται αν μία οντότητα εκτός (α) της DEUTSCHE TELEKOM AG, (β) της DEUTSCHE TELEKOM AG μαζί με το Ελληνικό Δημόσιο, οποιονδήποτε αντιπρόσωπο ή διαμεσολαβητή αυτού ή οποιαδήποτε οντότητα που ελέγχεται άμεσα ή έμμεσα από το Ελληνικό Δημόσιο ή από οποιονδήποτε αντιπρόσωπο ή διαμεσολαβητή αυτού ή (γ) οποιουδήποτε τηλεπικοινωνιακού οργανισμού (εκτός της DEUTSCHE TELEKOM AG) με πιστοληπτική αξιολόγηση ίση ή καλύτερη από την πιστοληπτική αξιολόγηση της DEUTSCHE TELEKOM AG, αποκτήσει τη δυνατότητα να κατευθύνει τη διοίκηση και τις πολιτικές του ΟΤΕ, είτε μέσω των δικαιωμάτων ψήφου, είτε μέσω συμβατικής δέσμευσης είτε μέσω άλλων διαδικασιών. Επιπροσθέτως, το δάνειο με την EIB περιέχει ρήτρα αλλαγής ελέγχου που εφαρμόζεται στην COSMOTE η οποία ενεργοποιείται αν ο ΟΤΕ (ο Εγγυητής) παύσει να ελέγχει την COSMOTE (ο Δανειζόμενος). Στην περίπτωση που η ρήτρα αλλαγής ελέγχου ενεργοποιηθεί, η τράπεζα έχει το δικαίωμα, αποστέλλοντας ειδοποίηση στην COSMOTE, να απαιτήσει την προπληρωμή του συνόλου ή οποιουδήποτε τμήματος του δανείου. Χρηματοοικονομικοί Δείκτες Το Δάνειο με την EIB περιλαμβάνει δυο χρηματοοικονομικούς δείκτες οι οποίοι ελέγχονται σε εξαμηνιαία βάση σε επίπεδο Ομίλου, όπως ορίζονται στη συγκεκριμένη σύμβαση, συγκεκριμένα: (α) Ο δείκτης ενοποιημένων λειτουργικών κερδών πριν από χρηματοοικονομικές και επενδυτικές δραστηριότητες, αποσβέσεις και απομειώσεις και κόστη σχετιζόμενα με προγράμματα εθελουσίας αποχώρησης (ενοποιημένο «pro-forma EBITDA») προς τους ενοποιημένους καθαρούς χρεωστικούς τόκους θα πρέπει να υπερβαίνει το 4,5:1 σε κάθε χρονική στιγμή και (β) Ο δείκτης του ενοποιημένου καθαρού δανεισμού προς το ενοποιημένο pro-forma EBITDA του Ομίλου ΟΤΕ, δε θα πρέπει να υπερβαίνει το 2,5:1 σε κάθε χρονική στιγμή. Οι άνωθεν χρηματοοικονομικοί δείκτες εφαρμόζονται επίσης και στο επίπεδο της COSMOTE. TELEKOM ROMANIA - Πιστωτική Γραμμή Την 31 Δεκεμβρίου 2019, το υπολειπόμενο ποσό της Σύμβασης Πιστωτικής Γραμμής μεταξύ της TELEKOM ROMANIA και της Unicredit Tiriac Bank ανερχόταν σε Ευρώ 1,2. (β) Πρόγραμμα Έκδοσης Ομολόγων Μεσοπρόθεσμης Διάρκειας Η OTE PLC έχει θεσπίσει Πρόγραμμα Έκδοσης Ομολόγων Μεσοπρόθεσμης Διάρκειας («GMTN»), το οποίο φέρει την εγγύηση του ΟΤΕ. Τα ομόλογα που έχουν εκδοθεί κάτω από το Πρόγραμμα και διαπραγματεύονται στη δευτερογενή αγορά ομολόγων, είναι εισηγμένα στο Χρηματιστήριο του Λουξεμβούργου. 145 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ Την 24 Σεπτεμβρίου 2019, η ΟΤΕ PLC εξέδωσε κάτω από το Πρόγραμμα GMTN, νέες ομολογίες ύψους Ευρώ 500,0 επταετούς διάρκειας με ετήσιο κουπόνι 0,875%. Στην έκδοση συμμετείχε και η DEUTSCHE TELEKOM AG, καλύπτοντας το ποσό των Ευρώ 100,0 από το συνολικό ποσό. Τη 2 Δεκεμβρίου 2019, η ΟΤΕ PLC αποπλήρωσε πλήρως στη λήξη του το υπολειπόμενο ονομαστικό ποσό κάτω από το Ομόλογο, Ευρώ 350,0. Κατά το τέταρτο τρίμηνο του 2019, η ΟΤΕ PLC επαναγόρασε και ακύρωσε ομολογίες ύψους Ευρώ 16,0 κάτω από το Ομόλογο Ευρώ 700,0, λήξης Ιουλίου 2020. Ως αποτέλεσμα, την 31 Δεκεμβρίου 2019, το εναπομείναν ονομαστικό υπόλοιπο του Ομολόγου ανερχόταν σε Ευρώ 684,0. Ρήτρα αλλαγής ελέγχου Τα Ομόλογα που εκδίδονται κάτω από το Πρόγραμμα Έκδοσης Ομολόγων Μεσοπρόθεσμης Διάρκειας περιέχουν ρήτρα αλλαγής ελέγχου η οποία ενεργοποιείται αν μία οντότητα εκτός (α) της DEUTSCHE TELEKOM AG, (β) της DEUTSCHE TELEKOM AG μαζί με το Ελληνικό Δημόσιο, οποιονδήποτε αντιπρόσωπο ή διαμεσολαβητή αυτού ή οποιαδήποτε οντότητα που ελέγχεται άμεσα ή έμμεσα από το Ελληνικό Δημόσιο ή από οποιονδήποτε αντιπρόσωπο ή διαμεσολαβητή αυτού ή (γ) οποιουδήποτε τηλεπικοινωνιακού οργανισμού (εκτός της DEUTSCHE TELEKOM AG) με πιστοληπτική αξιολόγηση ίση ή καλύτερη από την πιστοληπτική αξιολόγηση της DEUTSCHE TELEKOM AG, αποκτήσει τη δυνατότητα να κατευθύνει τη διοίκηση και τις πολιτικές του ΟΤΕ, είτε μέσω δικαιωμάτων ψήφου, είτε μέσω συμβατικής δέσμευσης, είτε μέσω άλλων διαδικασιών. Σύμφωνα με τους τελικούς όρους των Ομολόγων, σε περίπτωση που η ρήτρα αλλαγής ελέγχου ενεργοποιηθεί, η ΟΤΕ PLC υποχρεούται να ειδοποιήσει γραπτώς τους ομολογιούχους, οι οποίοι, στη συνέχεια, έχουν το δικαίωμα σε διάστημα εντός 45 ημερών, να απαιτήσουν από την OTE PLC την αποπληρωμή των ομολόγων τους στην ονομαστική αξία μαζί με τους δεδουλευμένους τόκους μέχρι την ημερομηνία της εξαγοράς. O μακροπρόθεσμος δανεισμός του Ομίλου αναλύεται ως εξής: 2018 Περιγραφή Επιτόκιο Λήξη 2019 ΕναπομείΛογιστική νασα αξία ονομαστική αξία α) Τραπεζικά δάνεια Δάνειο EBRD Ευρώ 339,0 Euribor+3,50% 16/09/2019 113,0 112,7 Δάνειο BSTDB Ευρώ 50,0 Euribor+2,50% 16/09/2019 16,7 16,6 Δάνειο EBRD Ευρώ 65,0 Euribor+2,90% 09/07/2020 43,3 43,3 TELEKOM ROMANIA – Πιστωτική Γραμμή Robor+1,4% 31/12/2020 2,1 2,1 Δάνειο EBRD Ευρώ 85,0 Euribor+2,95% 12/01/2021 60,7 60,7 Δάνειο EΙΒ Ευρώ 150,0 2,805% 23/01/2025 150,0 150,0 β) Πρόγραμμα έκδοσης ομολόγων μεσοπρόθεσμης διάρκειας της OTE PLC Ομόλογο Ευρώ 350,0 4,375% 02/12/2019 350,0 348,4 Ομόλογο Ευρώ 700,0 3,500% 09/07/2020 700,0 697,5 Ομόλογο Ευρώ 400,0 2,375% 18/07/2022 400,0 397,3 Ομόλογο Ευρώ 500,0 0,875% 24/09/2026 1.835,8 1.828,6 Αποπληρωμές/ Προπληρωμές Έξοδα απόσβεσης Εναπομείνασα ονομαστική αξία Λογιστική αξία - (113,0) 0,3 - - - (16,7) 0,1 - - - (43,3) - - - - (0,8) (0,1) 1,3 1,2 - (60,7) - - - - (23,1) - 126,9 126,9 - (350,0) 1,6 - - - (16,0) 1,7 684,0 683,2 - - 0,7 400,0 398,0 500,0 - (5,4) 500,0 494,6 500,0 (623,6) (1,1) 1.712,2 1.703,9 Νέα δάνεια 146 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ Την 31 Δεκεμβρίου 2019, το βραχυπρόθεσμο μέρος των μακροπρόθεσμων δανείων του Ομίλου ανέρχεται σε Ευρώ 707,5 το οποίο αποτελείται από Ευρώ 23,1 (δάνειο της EIB), Ευρώ 683,2 (ομόλογα μεσοπρόθεσμης διάρκειας της OTE PLC) και Ευρώ 1,2 (πιστωτική γραμμή της TELEKOM ROMANIA). Κόστος δανεισμού Το μέσο σταθμικό κόστος δανεισμού των μακροπρόθεσμων δανείων του Ομίλου για τις χρήσεις που έληξαν την 31 Δεκεμβρίου 2019 και 2018 ήταν περίπου 3,4% και 3,9% αντίστοιχα. ΕΤΑΙΡΕΙΑ (α) Τραπεζικά δάνεια (β) Διεταιρικά δάνεια Σύνολο μακροπρόθεσμων δανείων Βραχυπρόθεσμο μέρος μακροπρόθεσμων δανείων Μακροπρόθεσμα δάνεια 2019 2018 129,3 1.419,7 1.549,0 (278,6) 1.270,4 1.636,3 1.636,3 (743,8) 892,5 Το εναπομείναν υπόλοιπο των διεταιρικών δανείων της Εταιρείας αφορά σε δάνεια χορηγηθέντα από την ΟΤΕ PLC. Ο μακροπρόθεσμος δανεισμός της Εταιρείας αναλύεται ως εξής: 2018 Περιγραφή α) Λήξη Εναπομείνασα ονομαστική αξία 2019 Λογιστική αξία Νέα δάνεια Αποπληρωμές/ Προπληρωμές Έξοδα απόσβεσης Εναπομείνασα Λογιστική ονομαστική αξία αξία Τραπεζικά δάνεια Δάνειο EBRD Ευρώ 339,0 Δάνειο BSTDB Ευρώ 50,0 β) Διεταιρικά δάνεια Δάνειο Ευρώ 150,0 Δάνειο Ευρώ 75,0 Δάνειο Ευρώ 70,0 Δάνειο Ευρώ 30,6 Δάνειο Ευρώ 700,0 Δάνειο Ευρώ 400,0 Δάνειο Ευρώ 500,0 16/09/2019 113,0 112,7 - (113,0) 0,3 - - 16/09/2019 16,7 16,6 - (16,7) 0,1 - - 02/12/2019 150,0 149,3 - (150,0) 0,7 - - 27/05/2020 75,0 75,0 - (55,0) - 20,0 20,0 10/06/2020 70,0 70,0 - (60,0) - 10,0 10,0 23/06/2020 30,6 30,6 - - - 30,6 30,6 09/07/2020 700,0 697,5 - (16,0) 1,7 684,0 683,2 18/07/2022 400,0 397,3 - - 0,7 400,0 398,0 24/09/2026 1.555,3 1.549,0 500,0 500,0 (410,7) (5,5) (2,0) 500,0 1.644,6 494,5 1.636,3 Την 31 Δεκεμβρίου 2019, τo βραχυπρόθεσμο μέρος των μακροπρόθεσμων δανείων της Εταιρείας ανέρχεται σε Ευρώ 743,8. ΒΡΑΧΥΠΡΟΘΕΣΜΑ ΔΑΝΕΙΑ ΟΜΙΛΟΣ Το εναπομείναν υπόλοιπο των βραχυπρόθεσμων δανείων του Ομίλου κατά την 31 Δεκεμβρίου 2019 ανέρχεται σε Ευρώ 8,9 (31 Δεκεμβρίου 2018: Ευρώ μηδέν) και αφορά στις πιστωτικές γραμμές των ΤΕLEKOM ROMANIA και ΤΕLEKOM ROMANIA MOBILE με την Banca Transilvania. 147 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ Η ανάλυση των βραχυπρόθεσμων δανείων είναι ως εξής: 2018 Περιγραφή Ομόλογο Ευρώ 200,0 TELEKOM ROMANIA Πιστωτική γραμμή TELEKOM ROMANIA MOBILE - Πιστωτική γραμμή TELEKOM ROMANIA MOBILE - Πιστωτική γραμμή 15/11/2019 - 200,0 2019 Αποπληρωμές/ Προπληρωμές (200,0) 14/03/2020 - 3,2 - 3,2 14/03/2020 - 6,1 (0,4) 5,7 21/04/2020 - 2,9 212,2 (2,9) (203,3) 8,9 Λήξη Λογιστική αξία Νέα δάνεια Λογιστική αξία - Το ομόλογο Ευρώ 200,0 εκδόθηκε τη 17 Μαΐου 2019 από την OTE PLC και αναλήφθηκε από την DEUTSCHE TELEKOM AG. Το ομόλογο προπληρώθηκε πλήρως τη 17 Ιουνίου 2019. ΕΤΑΙΡΕΙΑ Το εναπομείναν υπόλοιπο των βραχυπρόθεσμων δανείων της Εταιρείας κατά την 31 Δεκεμβρίου 2019 ανέρχεται σε Ευρώ μηδέν (31 Δεκεμβρίου 2018: Ευρώ μηδέν). Η ανάλυση των βραχυπρόθεσμων δανείων είναι ως εξής: 2018 Περιγραφή Διεταιρικό δάνειο Ευρώ 200,0 Λήξη 15/11/2019 Λογιστική αξία Νέα δάνεια - 200,0 200,0 2019 Αποπληρωμές/ Προπληρωμές Λογιστική αξία (200,0) (200,0) - Το διεταιρικό δάνειο ύψους Ευρώ 200,0 εκδόθηκε τη 17 Μαΐου 2019 από την Εταιρεία και αναλήφθηκε από την ΟΤΕ PLC. To δάνειο προπληρώθηκε πλήρως τη 17 Ιουνίου 2019. 21. ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ ΓΙΑ ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ, ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΛΟΙΠΕΣ ΠΑΡΟΧΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ Το προσωπικό του ΟΤΕ καλύπτεται από διάφορα προγράμματα συνταξιοδότησης, ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης και λοιπών παροχών όπως αυτά συνοψίζονται κατωτέρω: Προγράμματα Καθορισμένων Εισφορών (α) Ταμείο κύριας ασφάλισης Το ΤΑΠ-ΟΤΕ, ήταν το ταμείο κύριας ασφάλισης των υπαλλήλων του ΟΤΕ, παρέχοντας σ’ αυτούς σύνταξη και ιατροφαρμακευτική περίθαλψη. Οι υπάλληλοι του Οργανισμού Σιδηροδρόμων Ελλάδος (ΟΣΕ) και των Ελληνικών Ταχυδρομείων (ΕΛ.ΤΑ.) συμμετείχαν επίσης στο ταμείο αυτό. Σύμφωνα με τον νόμο 2843/2000, τυχόν ελλείμματα του ΤΑΠ-ΟΤΕ καλύπτονται από το Ελληνικό Δημόσιο. Με βάση το νόμο 3655/2008, ο κλάδος σύνταξης του ΤΑΠ-ΟΤΕ εντάχθηκε στο ΙΚΑ-ΕΤΑΜ (το κύριο ταμείο κοινωνικής ασφάλισης της Ελλάδας) από την 1 Αυγούστου 2008, με σταδιακή μείωση των εισφορών του ΤΑΠ-ΟΤΕ σε εκείνες του ΙΚΑ, η οποία άρχισε το 2013 και προβλεπόταν να ολοκληρωθεί το 2022 σε ετήσιες ισόποσες δόσεις. Παράλληλα, ο κλάδος ασθένειας του ΤΑΠ-ΟΤΕ εντάχθηκε από την 1 Οκτωβρίου 2008 στο ΤΑΥΤΕΚΩ. Επιπλέον, σύμφωνα με το νόμο 3655/2008 (άρθρο 2, παράγραφος 8) τα ελλείμματα των συνταξιοδοτικών ταμείων που είχαν ενσωματωθεί στο ΙΚΑ-ETAΜ καλύπτονται από το Ελληνικό Δημόσιο. Τέλος, με βάση το νέο νόμο 4387/2016 (άρθρο 53) το ΙΚΑ-ΕΤΑΜ εντάχθηκε από την 1 Ιανουαρίου 2017 στον ΕΦΚΑ, με σταδιακή μείωση των εισφορών κύριας σύνταξης (άρθρο 38, παράγραφος 4), η οποία άρχισε την 1 Ιανουαρίου 2017 και προβλέπεται να ολοκληρωθεί την 1 Ιανουαρίου 2020 σε ετήσιες ισόποσες δόσεις. 148 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ Οι εργοδοτικές εισφορές στα ασφαλιστικά ταμεία για το έτος 2019 ανήλθαν σε Ευρώ 95,8 για τον Όμιλο και Ευρώ 64,5 για την Εταιρεία (2018: Ευρώ 99,7 και Ευρώ 69,4 αντίστοιχα) και περιλαμβάνονται στη γραμμή «Αποδοχές προσωπικού» στην κατάσταση αποτελεσμάτων. (β) Ταμεία επικουρικής ασφάλισης Το Ταμείο Αρωγής - Κλάδος Εφάπαξ Χορηγίας προσφέρει στα μέλη του ένα εφάπαξ ποσό κατά τη συνταξιοδότηση ή το θάνατο. Ο νόμος 2084/1992 καθόρισε ελάχιστα επίπεδα εισφορών και μέγιστα επίπεδα χορηγούμενων συντάξεων μετά από 35 χρόνια υπηρεσίας, για τα νέα μέλη από το 1993 και μετά. Με βάση το νόμο 3655/2008, οι δύο κλάδοι του Ταμείου Αρωγής (ο Κλάδος Εφάπαξ Χορηγίας και ο Κλάδος Επικουρικής Ασφάλισης) εντάχθηκαν από την 1 Οκτωβρίου 2008 στο ΤΑΥΤΕΚΩ. Περαιτέρω, με βάση το νόμο 4052/2012 (άρθρο 36, παράγραφος 1) ο Κλάδος Επικουρικής Ασφάλισης εντάχθηκε στο ΕΤΕΑ. Τέλος, με βάση το νόμο 4387/2016 (άρθρα 74 και 75) το ΕΤΕΑ μετονομάστηκε σε ΕΤΕΑΕΠ και ο Κλάδος Εφάπαξ Χορηγίας του ΤΑΥΤΕΚΩ από τη 12 Μαΐου 2016 εντάχθηκε στο ΕΤΕΑΕΠ. Ο ΟΤΕ δεν έχει νομική υποχρέωση κάλυψης τυχόν μελλοντικών ελλειμμάτων των ταμείων αυτών ούτε, σύμφωνα με τη διοίκηση, προτίθεται να καλύψει τέτοια πιθανά ελλείμματα. Δάνεια σε ασφαλιστικά ταμεία Τα δάνεια σε ασφαλιστικά ταμεία αναλύονται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ και ΕΤΑΙΡΕΙΑ Έντοκο δάνειο προς ταμείο επικουρικής ασφάλισης (νόμος 3371/2005) Άτοκο δάνειο προς ταμείο επικουρικής ασφάλισης (νόμος 3762/2009) ΣΥΝΟΛΟ Έντοκο δάνειο προς ταμείο επικουρικής ασφάλισης (νόμος 3371/2005) Άτοκο δάνειο προς ταμείο επικουρικής ασφάλισης (νόμος 3762/2009) Βραχυπρόθεσμο μέρος (βλέπε Σημείωση 15) Μακροπρόθεσμο μέρος 2019 73,1 9,8 82,9 6,3 0,7 7,0 75,9 2018 76,4 9,8 86,2 6,3 0,7 7,0 79,2 Τα ανωτέρω δάνεια προς τα ασφαλιστικά ταμεία παρουσιάζονται στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις στο αποσβεσμένο κόστος τους, έχοντας προεξοφληθεί στις παρούσες αξίες τους, βάσει του επιτοκίου αγοράς που επικρατούσε στην ελληνική αγορά κατά τη σύναψη των δανείων. Με βάση το άρθρο 74 του νόμου 3371/2005 και τις ρυθμίσεις της σχετικής Υπουργικής Απόφασης, οριζόταν η χορήγηση έντοκου δανείου από τον ΟΤΕ στο ταμείο επικουρικής ασφάλισης με σκοπό την εκ μέρους του ταμείου άμεση καταβολή των εφάπαξ χορηγιών στους συμμετέχοντες στο Πρόγραμμα Εθελουσίας Αποχώρησης από την Εταιρεία το 2005. Το συνολικό ύψος του χορηγηθέντος δανείου ανερχόταν σε Ευρώ 189,3. Η διάρκεια του δανείου ήταν 21 έτη συμπεριλαμβανομένης μιας διετούς περιόδου χάριτος. Η αποπληρωμή του δανείου άρχισε την 1 Οκτωβρίου 2008 μέσω μηνιαίων δόσεων. Το 2015, λόγω προβλημάτων ρευστότητας του ταμείου επικουρικής ασφάλισης επετεύχθη συμφωνία που κατέληξε στην παράταση διάρκειας του δανείου για 7 χρόνια. Το επιτόκιο του δανείου είναι 0,29%. Την ημερομηνία υπογραφής της σύμβασης και μετά την αναδιάρθρωση, το δάνειο προεξοφλήθηκε στην παρούσα αξία του. Κατά τη διάρκεια του 2019, ποσό ύψους Ευρώ 3,1 αναγνωρίστηκε ως χρηματοοικονομικό έσοδο (2018: Ευρώ 3,1). Βάσει του νόμου 3762/2009, ο ΟΤΕ όφειλε να χορηγήσει ένα άτοκο μακροπρόθεσμο δάνειο στο ταμείο επικουρικής ασφάλισης για την κάλυψη της δαπάνης που θα προέκυπτε από την άμεση καταβολή των εφάπαξ χορηγιών στους συμμετέχοντες στο Πρόγραμμα Εθελουσίας Αποχώρησης από την Εταιρεία το 2009. Η σχετική δανειακή σύμβαση υπογράφηκε τον Ιούνιο του 2010 για ονομαστικό ποσό ύψους Ευρώ 30,0 και αφορά άτοκο δάνειο διάρκειας 22 ετών. Το 2015, λόγω προβλημάτων ρευστότητας του ταμείου επικουρικής ασφάλισης επετεύχθη συμφωνία που κατέληξε στην παράταση διάρκειας του δανείου για 3,8 χρόνια. Την ημερομηνία υπογραφής της σύμβασης και μετά την αναδιάρθρωση, το δάνειο προεξοφλήθηκε στην παρούσα αξία του. Κατά τη διάρκεια του 2019, ποσό ύψους Ευρώ 0,8 αναγνωρίστηκε ως χρηματοοικονομικό έσοδο (2018: Ευρώ 0,7). Αυτά τα δάνεια εκτίθενται σε πιστωτικό κίνδυνο που σχετίζεται με την ικανότητα του ασφαλιστικού ταμείου για την εξυπηρέτηση του χρέους του. Προγράμματα Καθορισμένων Παροχών (α) Αποζημίωση Προσωπικού λόγω Εξόδου από την Υπηρεσία Σύμφωνα με το ελληνικό εργατικό δίκαιο, οι εργαζόμενοι είναι δικαιούχοι αποζημίωσης, σε περιπτώσεις απόλυσης ή συνταξιοδότησης, ποσού που σχετίζεται με τις αποδοχές του εργαζομένου, τη διάρκεια υπηρεσίας και τον τρόπο αποχώρησης (απόλυση ή συνταξιοδότηση). Οι εργαζόμενοι που παραιτούνται (εκτός από αυτούς που παραιτούνται με τη συγκατάθεση του εργοδότη, είτε με περισσότερα από δεκαπέντε χρόνια υπηρεσίας, είτε με τη συμπλήρωση του προβλεπόμενου από τον ασφαλιστικό οργανισμό ορίου ηλικίας) ή απολύονται λόγω υποβολής μήνυσης σε βάρος τους για αξιόποινη πράξη, δε δικαιούνται αποζημίωσης. 149 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ Η οφειλόμενη αποζημίωση σε περίπτωση συνταξιοδότησης είναι ίση με 40% του ποσού που θα καταβαλλόταν σε περίπτωση απόλυσης. Aπό τον Μάρτιο 2018 σύμφωνα με τη νέα Επιχειρησιακή Συλλογική Σύμβαση Εργασίας (ΕΣΣΕ) για τους εργαζομένους ΟΤΕ, η αποζημίωση λόγω συνταξιοδότησης υπολογίζεται ως εξής: α. Για το προσωπικό το οποίο προσελήφθη στον ΟΤΕ πριν τη 10 Ιουνίου 1999, η αποζημίωση είναι ίση με το μικρότερο ποσό μεταξύ του 100% της μέγιστης υποχρέωσης και του ποσού Ευρώ 0,03 (αναπροσαρμοζόμενο ετήσια με βάση τον πληθωρισμό) πλέον 9 μηνιαίους μισθούς. β. Για το προσωπικό το οποίο προσελήφθη στον ΟΤΕ από τη 10 Ιουνίου 1999 μέχρι τη 14 Ιουλίου 2005, η αποζημίωση είναι ίση με το μικρότερο ποσό μεταξύ του 100% της μέγιστης υποχρέωσης και του ποσού Ευρώ 0,03 (αναπροσαρμοζόμενο ετήσια με βάση τον πληθωρισμό) πλέον 7 μηνιαίους μισθούς. γ. Για το προσωπικό το οποίο προσελήφθη στον ΟΤΕ μετά τη 15 Ιουλίου 2005, η οφειλόμενη αποζημίωση θα είναι ίση με το 40% της αποζημίωσης απόλυσης σύμφωνα με το νόμο 4093/2012. Οι εργαζόμενοι με υπηρεσία μεγαλύτερη από 25 χρόνια δικαιούνται λήψη δανείου έναντι της αποζημίωσης που θα λάβουν στη συνταξιοδότηση. Η πρόβλεψη για αποζημίωση λόγω εξόδου από την υπηρεσία απεικονίζεται στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με το ΔΛΠ 19 «Παροχές σε Εργαζόμενους» και βασίζεται σε ανεξάρτητη αναλογιστική μελέτη. Το ποσό του κόστους πρόβλεψης για αποζημίωση προσωπικού λόγω εξόδου από την υπηρεσία που αναγνωρίζεται στην ενοποιημένη και εταιρική κατάσταση αποτελεσμάτων αναλύεται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ 2019 2018 5,4 7,0 (33,4) (1,6) (3,8) Κόστος τρέχουσας απασχόλησης Αναστροφή κόστους τρέχουσας απασχόλησης - ΕΣΣΕ ΟΤΕ τροποποίηση Αναγνώριση κόστους προϋπηρεσίας, διακανονισμός, περικοπή Επίδραση στην κατάσταση αποτελεσμάτων στη γραμμή «Αποδοχές προσωπικού» Επίδραση στην κατάσταση αποτελεσμάτων στη γραμμή «Χρεωστικοί τόκοι και συναφή έξοδα» Συνολική επίδραση στην κατάσταση αποτελεσμάτων ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2019 2018 3,8 5,3 (33,4) - 3,8 (30,2) 3,8 (28,1) 3,3 7,1 3,5 (26,7) 2,4 6,2 2,6 (25,5) Οι μεταβολές στην παρούσα αξία της αποζημίωσης προσωπικού λόγω εξόδου από την υπηρεσία είναι οι παρακάτω: ΟΜΙΛΟΣ 2019 2018 186,9 224,3 5,4 7,0 (33,4) (1,6) (3,8) 3,3 3,5 7,4 1,0 (0,2) - Υποχρέωση καθορισμένων παροχών - έναρξη χρήσης Κόστος τρέχουσας απασχόλησης Αναστροφή κόστους τρέχουσας απασχόλησης - ΕΣΣΕ ΟΤΕ τροποποίηση Αναγνώριση κόστους προϋπηρεσίας, διακανονισμός, περικοπή Κόστος τόκων Αναλογιστικές ζημιές Συναλλαγματικές διαφορές Χρησιμοποίηση πρόβλεψης για συμμετέχοντες στο πρόγραμμα εθελούσιας αποχώρησης Καταβολές αποζημιώσεων Υποχρέωση καθορισμένων παροχών - τέλος χρήσης (12,4) (2,1) 186,7 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2019 2018 154,5 189,9 3,8 5,3 (33,4) 2,4 2,6 5,4 1,0 - (10,0) (1,7) 186,9 (12,1) (1,7) 152,3 (9,6) (1,3) 154,5 Οι βασικές παραδοχές της αναλογιστικής μελέτης για τον υπολογισμό της πρόβλεψης αποζημίωσης προσωπικού λόγω εξόδου από την υπηρεσία για τον Όμιλο και την Εταιρεία είναι οι εξής: ΟΜΙΛΟΣ Επιτόκιο προεξόφλησης Εκτιμώμενο ποσοστό μεταβολής μισθών Ποσοστό πληθωρισμού 2019 1,04% - 4,5% 1,0% - 2,5% 1,5% - 2,5% 2018 1,6% - 4,9% 0,52% - 2,67% 1,5% - 2,5% ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2019 1,09% 1,0% 1,5% 2018 1,6% 0,52% - 1,0% 1,5% Εάν το επιτόκιο προεξόφλησης που έχει χρησιμοποιηθεί στην αποτίμηση ήταν 1% υψηλότερο, τότε η υποχρέωση καθορισμένων παροχών για αποζημίωση προσωπικού λόγω εξόδου από την υπηρεσία θα μειωνόταν κατά περίπου 10,9% για την Εταιρεία. Εάν το επιτόκιο προεξόφλησης που έχει χρησιμοποιηθεί στην αποτίμηση ήταν 1% χαμηλότερο, τότε η υποχρέωση καθορισμένων παροχών για αποζημίωση προσωπικού λόγω εξόδου από την υπηρεσία θα αυξανόταν κατά περίπου 13,0% για την Εταιρεία. Εάν ο συντελεστής αύξησης μισθών ήταν 0,5% υψηλότερος, τότε η υποχρέωση καθορισμένων παροχών για αποζημίωση 150 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ προσωπικού λόγω εξόδου από την υπηρεσία για την Εταιρεία, θα αυξανόταν κατά περίπου 3,9%. Εάν ο συντελεστής αύξησης μισθών ήταν 0,5% χαμηλότερος, τότε η υποχρέωση καθορισμένων παροχών για αποζημίωση προσωπικού λόγω εξόδου από την υπηρεσία για την Εταιρεία, θα μειωνόταν κατά περίπου 3,8%. Η μέση διάρκεια της υποχρέωσης για αποζημίωση προσωπικού λόγω εξόδου από την υπηρεσία για την Εταιρεία κατά την ημερομηνία αποτίμησης είναι 12,7 χρόνια. Το μέγιστο ποσό πληρωμών για παροχές που αναμένεται να πραγματοποιηθούν το 2020 για την Εταιρεία ανέρχεται σε Ευρώ 12,4. (β) Λογαριασμός Νεότητας Ο Λογαριασμός Νεότητας αφορά σε μια εφάπαξ παροχή που δίνεται στα παιδιά των εργαζομένων του ΟΤΕ, συνήθως όταν φτάσουν την ηλικία των 25 ετών. Το ποσό της παροχής δημιουργείται από εισφορές των εργαζομένων, από τόκους επ’ αυτών και από εισφορά του ΟΤΕ, η οποία για την περίοδο έως την 6 Νοεμβρίου 2011 μπορεί να ανέλθει μέχρι 10 φορές το μέγιστο ποσό μεταξύ του μέσου μηνιαίου μισθού των εργαζομένων του ΟΤΕ ή των 86 ημερομισθίων του ανειδίκευτου εργάτη και εξαρτάται από το χρονικό διάστημα κατά το οποίο ο εργαζόμενος εισφέρει σε αυτόν το λογαριασμό. Για την περίοδο μετά την 7 Νοεμβρίου 2011, μετά από την τροποποίηση του προγράμματος, η συνεισφορά του ΟΤΕ μπορεί να ανέλθει σε ποσό μέχρι 3 φορές το μέγιστο μεταξύ του μέσου μισθού των εργαζομένων του ΟΤΕ ή των 86 ημερομισθίων του ανειδίκευτου εργάτη και εξαρτάται από το χρονικό διάστημα κατά το οποίο ο εργαζόμενος εισφέρει σε αυτόν το λογαριασμό και από το ύψος των εισφορών αυτών. Η πρόβλεψη για τις παροχές του Λογαριασμού Νεότητας βασίζεται σε ανεξάρτητη αναλογιστική μελέτη. Το σύνολο της αναλογιστικής υποχρέωσης αναλύεται σε δύο μέρη: το ένα αντιμετωπίζεται ως «παροχή μετά την έξοδο από την υπηρεσία» και το άλλο ως «λοιπή μακροπρόθεσμη παροχή». Το μέρος της συνολικής υποχρέωσης για το Λογαριασμό Νεότητας που κατηγοριοποιείται ως «λοιπή μακροπρόθεσμη παροχή» αφορά στους εργαζόμενους που θα είναι ακόμα στην υπηρεσία κατά το χρόνο που τα παιδιά τους θα δικαιούνται την εφάπαξ παροχή. Το υπόλοιπο μέρος της υποχρέωσης κατηγοριοποιείται ως «παροχή μετά την έξοδο από την υπηρεσία». Το ποσό της πρόβλεψης για το Λογαριασμό Νεότητας που έχει αναγνωριστεί στην ενοποιημένη και εταιρική κατάσταση αποτελεσμάτων αναλύεται ως εξής: 2019 ΟΜΙΛΟΣ και ΕΤΑΙΡΕΙΑ Κόστος τρέχουσας απασχόλησης Αναλογιστικά (κέρδη) / ζημιές Επίδραση στην κατάσταση αποτελεσμάτων στη γραμμή «Αποδοχές προσωπικού» Επίδραση στην κατάσταση αποτελεσμάτων στη γραμμή «Χρεωστικοί τόκοι και συναφή έξοδα» Συνολική επίδραση στην κατάσταση αποτελεσμάτων 2018 Παροχή μετά την έξοδο από την υπηρεσία Λοιπή μακροπρόθεσμη παροχή ΣΥΝΟΛΟ Παροχή μετά την έξοδο από την υπηρεσία Λοιπή μακροπρόθεσμη παροχή ΣΥΝΟΛΟ 1,3 - 1,2 2,6 2,5 2,6 1,4 - 1,2 (0,3) 2,6 (0,3) 1,3 3,8 5,1 1,4 0,9 2,3 0,4 0,9 1,3 0,5 0,2 0,7 1,7 4,7 6,4 1,9 1,1 3,0 Η συμφωνία της συνολικής υποχρέωσης καθορισμένων παροχών για παροχές του Λογαριασμού Νεότητας είναι η ακόλουθη: 2019 ΟΜΙΛΟΣ και ΕΤΑΙΡΕΙΑ Υποχρέωση καθορισμένων παροχών - έναρξη χρήσης Κόστος τρέχουσας απασχόλησης Κόστος τόκων Αναλογιστικά (κέρδη) / ζημιές Καταβολές αποζημιώσεων Υποχρέωση καθορισμένων παροχών - τέλος χρήσης Εισφορές εργαζομένων Υποχρέωση στην κατάσταση χρηματοοικονομικής θέσης Παροχή μετά την έξοδο από την υπηρεσία 2018 Λοιπή μακροπρόθεσμη παροχή ΣΥΝΟΛΟ Παροχή μετά την έξοδο από την υπηρεσία Λοιπή μακροπρόθεσμη παροχή ΣΥΝΟΛΟ 43,1 1,3 0,4 6,6 (7,5) 21,1 1,2 0,9 2,6 (3,1) 64,2 2,5 1,3 9,2 (10,6) 48,5 1,4 0,5 (0,2) (7,1) 23,5 1,2 0,2 (0,3) (3,5) 72,0 2,6 0,7 (0,5) (10,6) 43,9 22,7 66,6 54,8 43,1 21,1 64,2 56,7 121,4 120,9 Οι βασικές παραδοχές της αναλογιστικής μελέτης για τον υπολογισμό της πρόβλεψης για το Λογαριασμό Νεότητας είναι οι εξής: ΟΜΙΛΟΣ και ΕΤΑΙΡΕΙΑ Επιτόκιο προεξόφλησης Εκτιμώμενο ποσοστό μεταβολής μισθών Ποσοστό πληθωρισμού 2019 0,62% 1,0% 1,5% 2018 1,08% 0,52% - 1,0% 1,5% 151 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ Εάν το επιτόκιο προεξόφλησης που έχει χρησιμοποιηθεί στην αποτίμηση ήταν 1% υψηλότερο, τότε η υποχρέωση καθορισμένων παροχών για τον Λογαριασμό Νεότητας θα μειωνόταν κατά περίπου 4,5%. Εάν το επιτόκιο προεξόφλησης που έχει χρησιμοποιηθεί στην αποτίμηση ήταν 1% χαμηλότερο, τότε η υποχρέωση καθορισμένων παροχών για τον Λογαριασμό Νεότητας θα αυξανόταν κατά περίπου 4,9%. Εάν ο συντελεστής αύξησης μισθών ήταν 0,5% υψηλότερος, τότε η υποχρέωση καθορισμένων παροχών για τον Λογαριασμό Νεότητας θα αυξανόταν κατά περίπου 3,0%. Εάν ο συντελεστής αύξησης μισθών ήταν 0,5% χαμηλότερος, τότε η υποχρέωση καθορισμένων παροχών για τον Λογαριασμό Νεότητας θα μειωνόταν κατά περίπου 2,9%. Η μέση διάρκεια της υποχρέωσης για τον Λογαριασμό Νεότητας την ημερομηνία της αποτίμησης είναι 5,8 χρόνια. Το μέγιστο ποσό πληρωμών για παροχές που αναμένεται να πραγματοποιηθούν το 2020 για την Εταιρεία ανέρχεται σε Ευρώ 10,2. Κίνδυνοι Τα προαναφερθέντα προγράμματα, δε χρηματοδοτούνται και ως εκ τούτου δεν υπάρχουν αντίστοιχα περιουσιακά στοιχεία για τα προγράμματα αυτά. Συνεπώς, κίνδυνοι όπως η μεταβλητότητα περιουσιακών στοιχείων ή άλλοι παρόμοιοι κίνδυνοι (π.χ. χαμηλές αποδόσεις, συγκέντρωση περιουσιακών στοιχείων κλπ.) δεν υφίστανται. Οι κίνδυνοι που αφορούν στα υπάρχοντα προγράμματα σχετίζονται με τις αναλογιστικές υποθέσεις που χρησιμοποιούνται για τον υπολογισμό της υποχρέωσης, η οποία πρέπει να απεικονίζεται στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις και περιλαμβάνουν ενδεχόμενες μεταβολές στις αποδόσεις ομολόγων που χρησιμοποιούνται για τον υπολογισμό του επιτοκίου προεξόφλησης, καθώς και υποθέσεις σχετικά με το ρυθμό του πληθωρισμού και το ρυθμό μελλοντικών αυξήσεων στους μισθούς, οι οποίες μπορεί να επηρεάσουν τις μελλοντικές ταμειακές ροές των προγραμμάτων. Προγράμματα Εθελουσίας Αποχώρησης Προγράμματα εθελούσιας αποχώρησης ΟΤΕ Το 2019 ο ΟΤΕ προχώρησε στην υλοποίηση προγραμμάτων εθελούσιας αποχώρησης, το σχετικό κόστος των οποίων ανήλθε σε ποσό Ευρώ 49,9 (2018: Ευρώ 37,2). Επιπλέον, το κόστος του ΟΤΕ που αφορούσε σε προηγούμενα προγράμματα εθελούσιας αποχώρησης εργαζομένων ανήλθε σε Ευρώ μηδέν (2018: Ευρώ 1,9). Προγράμματα εθελούσιας αποχώρησης Ομίλου O Όμιλος εφάρμοσε προγράμματα εθελούσιας αποχώρησης προσωπικού, το συνολικό κόστος των οποίων αναλύεται ως εξής: 2019 ΟΤΕ (όπως περιγράφεται παραπάνω) Όμιλος COSMOTE - Ελλάδα TELEKOM ROMANIA MOBILE TELEKOM ROMANIA ΛΟΙΠΑ Κόστη σχετιζόμενα με προγράμματα εθελούσιας αποχώρησης 2018 49,9 3,4 2,0 10,3 65,6 39,1 4,8 1,0 5,8 0,3 51,0 Τα ποσά που πληρώθηκαν κατά τη διάρκεια του 2019, σε σχέση με τα προγράμματα εθελούσιας αποχώρησης ήταν Ευρώ 65,8 για τον Όμιλο και Ευρώ 54,2 για την Εταιρεία (2018: Ευρώ 60,9 και Ευρώ 50,5 αντίστοιχα). ΙΚΑ-ETAΜ Με βάση το άρθρο 3 της Φ.10051/27177/2174 Κοινής Υπουργικής Απόφασης που εκδόθηκε το Μάρτιο 2010, η επιπλέον οικονομική επιβάρυνση του Κλάδου Σύνταξης του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, του Τομέα Επικουρικής Ασφάλισης του ΤΑΥΤΕΚΩ για το προσωπικό του ΟΤΕ και του Κλάδου Πρόνοιας του ΤΑΥΤΕΚΩ, όπως προκύπτει από τις παραγράφους 2 και 4 της από 20 Ιουλίου 2005 υπογραφείσας μεταξύ ΟΤΕ και ΟΜΕ-ΟΤΕ Επιχειρησιακής Συλλογικής Σύμβασης Εργασίας, βαρύνει τον ΟΤΕ. Το ύψος αυτής της οικονομικής επιβάρυνσης θα καθοριζόταν με αναλογιστική μελέτη η οποία θα εκπονούνταν από τη Διεύθυνση Αναλογιστικών Μελετών της Γενικής Γραμματείας Κοινωνικών Ασφαλίσεων σε συνεργασία με τη Διεύθυνση Αναλογιστικών Μελετών και Στατιστικής του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ. Με τις από 21 Ιανουαρίου 2011 και 21 Οκτωβρίου 2011 επιστολές, το Υπουργείο γνωστοποίησε στον ΟΤΕ την ολοκλήρωση των αναλογιστικών μελετών και παρέδωσε στον ΟΤΕ αντίγραφα αυτών των μελετών. Η πρόσθετη οικονομική επιβάρυνση των ασφαλιστικών ταμείων που οι παραπάνω μελέτες αναφέρουν ότι προκλήθηκε με βάση το νόμο 3371/2005 και το νόμο 3762/2009 ανέρχεται στο ποσό των Ευρώ 129,8 και Ευρώ 3,7 αντίστοιχα. Ο ΟΤΕ έχει σχηματίσει πρόβλεψη για τα ποσά αυτά στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις 2010 και 2011 αντίστοιχα. Την 11 Μαΐου 2010, ο ΟΤΕ άσκησε προσφυγή κατά της εν λόγω Υπουργικής Απόφασης ενώπιον του Διοικητικού Πρωτοδικείου Αθηνών, ζητώντας την ακύρωση του άρθρου 3, καθώς με βάση την αξιολόγηση των νομικών του υπηρεσιών είναι κατά παράβαση του άρθρου 34 του νόμου 3762/2009 και, κατά συνέπεια, συντρέχουν βάσιμοι λόγοι για την ακύρωση αυτού του άρθρου. Η συζήτηση της υπόθεσης πραγματοποιήθηκε την 6 Οκτωβρίου 2017 και εκδόθηκε απόφαση με την οποία το εν λόγω δικαστήριο κήρυξε τον εαυτό του αναρμόδιο και παρέπεμψε την υπόθεση στο Συμβούλιο Επικρατείας. Τη 13 Νοεμβρίου 2017, το Συμβούλιο της Επικρατείας αποφάσισε να αναπέμψει την υπόθεση στο Διοικητικό Πρωτοδικείο Αθηνών. H συζήτηση της υπόθεσης πραγματοποιήθηκε την 4 Οκτωβρίου 2018 και εκδόθηκε απόφαση η οποία αποδέχθηκε την 152 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ έφεση του ΟΤΕ. Ο αντίδικος άσκησε έφεση κατά της απόφασης αυτής ενώπιον του Διοικητικού Εφετείου Αθηνών. Η δικάσιμος για τη συζήτηση της έφεσης δεν έχει προσδιορισθεί. 22. ΛΟΙΠΕΣ ΜΑΚΡΟΠΡΟΘΕΣΜΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ Οι λοιπές μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις αναλύονται ως εξής: Υποχρεώσεις για αποκατάσταση ενοικιαζόμενων χώρων Έσοδα επόμενων χρήσεων Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις σε συνδεμένα μέρη (Σημείωση 29) Υποχρεώσεις για δικαιώματα μετάδοσης τηλεοπτικού περιεχομένου Λοιπά ΣΥΝΟΛΟ ΟΜΙΛΟΣ 2019 2018 9,7 9,4 9,9 5,2 29,8 61,3 11,1 11,9 60,5 87,8 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2019 2018 3,7 5,2 53,9 29,3 55,8 5,1 5,3 92,0 66,3 Οι μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις σε συνδεδεμένα μέρη της Εταιρείας, περιλαμβάνουν υποχρεώσεις σχετικές με συμβάσεις μισθώσεων (ως εκμισθωτής) που είχαν προηγουμένως αναγνωριστεί ως συμβατικές υποχρεώσεις (βλέπε Σημείωση 27). 23. ΦΟΡΟΣ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ – ΑΝΑΒΑΛΛΟΜΕΝΟΙ ΦΟΡΟΙ Σύμφωνα με τον νόμο 4646/2019, ο συντελεστής φορολογίας εισοδήματος νομικών προσώπων στην Ελλάδα μειώθηκε σε 24% από τη χρήση 2019 και εφεξής. Ο συντελεστής φορολογίας εισοδήματος νομικών προσώπων στη Ρουμανία έχει ορισθεί στο 16%. Λόγω της μείωσης του φορολογικού συντελεστή στην Ελλάδα, από την επαναμέτρηση των απαιτήσεων και υποχρεώσεων από αναβαλλόμενη φορολογία, προέκυψε αναβαλλόμενος φόρος εισοδήματος (έξοδο) ποσού Ευρώ 10,3 και ποσού Ευρώ 5,5 για τον Όμιλο και την Εταιρεία αντίστοιχα. Aπό τον Ιανουάριο του 2014 και μετά, τα μερίσματα που διανέμονται εντός του ίδιου ομίλου από εταιρείες εντός Ε.Ε. εξαιρούνται τόσο από το φόρο εισοδήματος όσο και από τον παρακρατούμενο φόρο, με την προϋπόθεση μεταξύ άλλων, ότι η μητρική εταιρεία συμμετέχει στην εταιρεία που διανέμει το μέρισμα με ελάχιστο ποσοστό 10% για τουλάχιστον δύο συνεχόμενα έτη. Σύμφωνα με τον νόμο 4646/2019, από την 1 Ιουλίου 2020, τα κέρδη από την πώληση μετοχών εταιριών που εδρεύουν στην Ε.Ε. δεν φορολογούνται στην Ελλάδα εφόσον ο πωλητής διατηρεί ελάχιστο ποσοστό συμμετοχής 10% για τουλάχιστον δύο συνεχόμενα έτη. Η Ελληνική φορολογική νομοθεσία και οι σχετικές διατάξεις υπόκεινται σε ερμηνεία από τις φορολογικές αρχές και τα διοικητικά δικαστήρια. Οι δηλώσεις φόρου εισοδήματος κατατίθενται σε ετήσια βάση. Τα κέρδη ή οι ζημιές που δηλώνονται για φορολογικούς σκοπούς παραμένουν προσωρινά έως ότου οι φορολογικές αρχές εξετάσουν τις φορολογικές δηλώσεις και τα βιβλία του φορολογούμενου, στιγμή κατά την οποία εκκαθαρίζονται και οι σχετικές φορολογικές υποχρεώσεις. Σύμφωνα με την ισχύουσα φορολογική νομοθεσία (άρθρο 36, νόμος 4174/2013), οι ελληνικές φορολογικές αρχές μπορούν να επιβάλλουν πρόσθετους φόρους και πρόστιμα κατόπιν ελέγχου, εντός της προβλεπόμενης περιόδου παραγραφής η οποία, επί της αρχής, είναι πέντε έτη από το τέλος του επόμενου έτους εντός του οποίου λήγει η προθεσμία για την υποβολή της δήλωσης φορολογίας εισοδήματος. Με βάση τα ανωτέρω, οι χρήσεις μέχρι και το 2013 θεωρούνται, επί της αρχής και με βάση τον γενικό κανόνα, ότι έχουν παραγραφεί. Από την οικονομική χρήση 2011 και μετά οι φορολογικές δηλώσεις υπόκεινται στη διαδικασία έκδοσης έκθεσης φορολογικής συμμόρφωσης (όπως περιγράφεται παρακάτω). Οι φορολογικές ζημιές, στο βαθμό που αναγνωρίζονται από τις φορολογικές αρχές, μπορούν να χρησιμοποιηθούν για το συμψηφισμό φορολογητέων κερδών των πέντε επόμενων χρήσεων που ακολουθούν τη χρήση στην οποία πραγματοποιήθηκαν. Σύμφωνα με τις διατάξεις της Ελληνικής φορολογικής νομοθεσίας, οι εταιρείες καταβάλλουν κάθε χρόνο προκαταβολή φόρου εισοδήματος υπολογιζόμενη στο 100% επί του φόρου εισοδήματος της τρέχουσας χρήσης η οποία συμψηφίζεται με τον πληρωτέο φόρο εισοδήματος της επόμενης χρήσης. Τυχόν υπερβάλλον ποσό προκαταβολής επιστρέφεται στην εταιρεία μετά από φορολογικό έλεγχο. Σύμφωνα με τον νόμο 4646/2019, η προκαταβολή φόρου εισοδήματος για τη χρήση του 2019 μειώθηκε κατά 5%. Οι εταιρείες του Ομίλου συμψήφισαν το επιστρεπτέο ποσό της προκαταβολής με άλλες φορολογικές υποχρεώσεις. 153 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ Ετήσιο Φορολογικό Πιστοποιητικό Για τη χρήση 2011 και εντεύθεν, οι Ελληνικές Ανώνυμες Εταιρείες και οι Εταιρείες Περιορισμένης Ευθύνης που οι ετήσιες χρηματοοικονομικές τους καταστάσεις ελέγχονται υποχρεωτικά, λαμβάνουν «Ετήσιο Φορολογικό Πιστοποιητικό» όπως προβλέπεται στην παράγραφο 5 του άρθρου 82 του νόμου 2238/1994 και στο άρθρο 65α του vόμου 4174/2013. Το «Ετήσιο Φορολογικό Πιστοποιητικό» εκδίδεται από τον ίδιο Νόμιμο Ελεγκτή ή ελεγκτική εταιρεία που ελέγχει τις ετήσιες χρηματοοικονομικές καταστάσεις. Κατόπιν ολοκλήρωσης του φορολογικού ελέγχου, ο νόμιμος ελεγκτής ή ελεγκτικό γραφείο εκδίδει στην εταιρεία «Έκθεση Φορολογικής Συμμόρφωσης» και στη συνέχεια ο νόμιμος ελεγκτής ή ελεγκτική εταιρεία την υποβάλει ηλεκτρονικά στο Υπουργείο Οικονομικών. Για τις ελληνικές εταιρείες του Ομίλου, που υπόκεινται στη διαδικασία του Φορολογικού Πιστοποιητικού, η «Έκθεση Φορολογικής Συμμόρφωσης» για τις οικονομικές χρήσεις 2011 έως 2018, έχει εκδοθεί και υποβληθεί χωρίς ουσιαστικές προσαρμογές όσον αφορά το έξοδο φόρου και την αντίστοιχη πρόβλεψη φόρου, όπως αυτά αντικατοπτρίζονται στις αντίστοιχες ετήσιες χρηματοοικονομικές καταστάσεις. Σημειώνεται ότι, σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία (εγκύκλιος ΠΟΛ 1006/2016), δεν εξαιρούνται από τη διενέργεια ελέγχου από τις φορολογικές αρχές, οι επιχειρήσεις που έχουν λάβει φορολογικό πιστοποιητικό χωρίς επισημάνσεις για παραβάσεις της φορολογικής νομοθεσίας. Κατά συνέπεια, οι φορολογικές αρχές διατηρούν το δικαίωμα να προβούν σε έλεγχο εντός της προβλεπόμενης προθεσμίας παραγραφής, όπως αναφέρεται ανωτέρω. Ο φορολογικός έλεγχος για τη χρήση 2019 διενεργείται ήδη από την ΠραϊσγουωτερχαουςΚούπερς Α.Ε.Ε.. Κατά την ολοκλήρωση του φορολογικού ελέγχου, η διοίκηση δεν αναμένει να προκύψουν σημαντικές φορολογικές υποχρεώσεις πέραν από αυτές που καταχωρήθηκαν και που απεικονίζονται στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις. Ανέλεγκτες χρήσεις Λαμβάνοντας υπ’ όψη την παραπάνω διαδικασία σχετικά με την «Έκθεση Φορολογικής Συμμόρφωσης» (όπου εφαρμόζεται), στον κατωτέρω πίνακα παρουσιάζονται τα έτη κατά τα οποία ο φορολογικός έλεγχος δεν έχει διενεργηθεί / ολοκληρωθεί: ΕΤΑΙΡΕΙΑ OTE COSMOTE OTE INTERNATIONAL INVESTMENTS LTD COSMO-ONE OTE PLC OTESAT-MARITEL OTE PLUS ΟΤΕ ΑΚΙΝΗΤΑ OTE GLOBE OTE ΑΣΦΑΛΙΣΗ OTE ACADEMY COSMOTE TV ΤΗΛΕΟΠΤΙΚΕΣ ΠΑΡΑΓΩΓΕΣ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Α.Ε. TELEKOM ROMANIA NEXTGEN TELEKOM ROMANIA MOBILE ΓΕΡΜΑΝΟΣ COSMOTE E-VALUE MOBILBEEEP ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΕΠΕ E-VALUE Μ.ΕΠΕ COSMOHOLDING INTERNATIONAL B.V. E-VALUE INTERNATIONAL S.A. OTE RURAL NORTH OTE RURAL SOUTH COSMOTE PAYMENTS COSMOTE GLOBAL SOLUTIONS S.A. Ανέλεγκτες Χρήσεις 2019 2019 2013 - 2019 2019 2016 - 2019 2019 2019 2019 2019 2019 2019 2019 2017 - 2019 2008 - 2019 2017 - 2019 2019 2019 2011 - 2019 2019 2014 - 2019 2014 - 2019 2014 - 2017, 2019 2014 - 2017, 2019 2018, 2019 2018, 2019 Εντός του 2019, το Διοικητικό Εφετείο Αθηνών έκανε αποδεκτές τις προσφυγές που είχαν υποβληθεί από την Εταιρεία κατά των ευρημάτων των φορολογικών ελέγχων για τα έτη 2006 ως 2010 που αφορούσαν τα κόστη των προγραμμάτων εθελουσίας εξόδου του προσωπικού της. Σε συνέχεια των σχετικών αποφάσεων που εκδόθηκαν από το Δικαστήριο, το Ελληνικό Δημόσιο επέστρεψε τον σχετικό φόρο εισοδήματος ύψους Ευρώ 10,6 που η Εταιρεία είχε προκαταβάλει για τα ευρήματα των ετών 2009 και 2010, μέσω συμψηφισμού του επιστρεπτέου ποσού με άλλες φορολογικές υποχρεώσεις της Εταιρείας. Σημειώνεται ότι η Εταιρεία είχε προκαταβάλει ποσό Ευρώ 5,0 για τα ευρήματα των ετών 2006, 2007 και 2008 το οποίο δεν έχει επιστραφεί ακόμη. Το Ελληνικό Δημόσιο άσκησε αίτηση αναίρεσης των αποφάσεων για τις χρήσεις 2009 και 2010 σε ανώτερο Δικαστήριο. Εντός του 2018, ολοκληρώθηκε από τις φορολογικές αρχές, ο έλεγχος της χρήσης 2012 για την COSMOTE, σύμφωνα με τον οποίο καταλογίστηκαν στην εταιρεία επιπλέον φόροι και προσαυξήσεις ποσού Ευρώ 1,9. Η εταιρεία έχει προσφύγει εναντίον της απόφασης. Η ολοκλήρωση του ελέγχου δεν επέφερε επιβάρυνση για τον Όμιλο. Εντολή ελέγχου για την ίδια 154 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ χρήση έλαβαν και οι εταιρείες ΟΤΕ, ΓΕΡΜΑΝΟΣ, OTESAT-MARITEL και OTE GLOBE, αλλά οι σχετικοί έλεγχοι δεν έχουν ολοκληρωθεί. Σημειώνεται ότι για τη χρήση αυτή, οι εταιρείες αυτές έχουν ελεγχθεί στο πλαίσιο της διαδικασίας έκδοσης του Ετήσιου Φορολογικού Πιστοποιητικού όπως προβλέπεται από την παράγραφο 5 του άρθρου 82 του Ν. 2238/1994 και έχουν εκδοθεί οι αντίστοιχες Εκθέσεις Φορολογικής Συμμόρφωσης χωρίς επιφύλαξη από την ΠραϊσγουωτερχαουςΚούπερς Α.Ε.Ε. Οι εταιρείες COSMOTE E-VALUE και OTE PLUS έχουν λάβει εντολή φορολογικού ελέγχου για τη χρήση 2010. Οι αντίστοιχοι έλεγχοι δεν έχουν ξεκινήσει. Οι φορολογικοί έλεγχοι των εταιρειών COSMOTE και ΟΤΕ GLOBE για την οικονομική χρήση 2010 δεν έχουν ολοκληρωθεί. Οι εταιρείες COSMO-ONE, OTE ΑΣΦΑΛΙΣΗ, OTE ACADEMY, COSMOTE TV ΤΗΛΕΟΠΤΙΚΕΣ ΠΑΡΑΓΩΓΕΣ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Α.Ε., MOBILBEEEP ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΕΠΕ και E-VALUE Μ.ΕΠΕ δεν έχουν ελεγχθεί φορολογικά για τη χρήση 2010. Σημειώνεται ότι με βάση τον γενικό κανόνα της πενταετούς παραγραφής, οι χρήσεις μέχρι και το 2013 έχουν παραγραφεί. Ο φορολογικός έλεγχος για την TELEKOM ROMANIA MOBILE για τις χρήσεις 2013 - 2016 ολοκληρώθηκε και οι φορολογικές αρχές καταλόγισαν αρχικά πρόσθετους φόρους και προσαυξήσεις ποσού Ευρώ 12,4. Η TELEKOM ROMANIA MOBILE προσέφυγε έναντι της αρμόδιας επιτροπής επίλυσης διαφορών και το καταλογισθέν ποσό περιορίστηκε σε Ευρώ 4,8 πλέον προσαυξήσεων. Η εταιρεία θα ασκήσει προσφυγή ενώπιον των Ρουμάνικων δικαστηρίων. Οι εταιρείες GERMANOS TELECOM ROMANIA S.A. και SUNLIGHT ROMANIA S.R.L. FILIALA απορροφήθηκαν το 2017 από την TELEKOM ROMANIA MOBILE. Οι δύο εταιρείες δεν έχουν ελεγχθεί φορολογικά για τις χρήσεις 2013 - 2017. Η εταιρεία ZAPP απορροφήθηκε το 2017 από την TELEKOM ROMANIA MOBILE. Η εταιρεία δεν έχει ελεγχθεί φορολογικά για τις χρήσεις 2016 - 2017. Ο φορολογικός έλεγχος για την TELEKOM ROMANIA για τις χρήσεις 2011 - 2016 ολοκληρώθηκε και οι φορολογικές αρχές επέβαλαν αρχικά επιπλέον φόρους και πρόστιμα ποσού Ευρώ 19,7. Η TELEKOM ROMANIA άσκησε προσφυγή η οποία είχε θετικό αποτέλεσμα για την εταιρεία. Τα ευρήματα του φορολογικού ελέγχου που αντιστοιχούν σε πρόσθετους φόρους και πρόστιμα ύψους Ευρώ 17,7 ακυρώθηκαν οριστικά. Τα λοιπά ευρήματα επανελέγχθηκαν στα πλαίσια δεύτερου φορολογικού ελέγχου, ο οποίος επιβεβαίωσε τα ευρήματα του αρχικού. Η TELEKOM ROMANIA άσκησε εκ νέου προσφυγή και η απόφαση των φορολογικών αρχών ήταν θετική για την εταιρεία. Οι εταιρείες COSMOTE και E-VALUE M.ΕΠΕ έχουν λάβει εντολή φορολογικού ελέγχου για τη χρήση 2018, λόγω του πιστωτικού υπολοίπου των υποβεβλημένων δηλώσεων φορολογίας εισοδήματος της χρήσης 2018 (που υποβλήθηκαν εντός του 2019). Το συνολικό ποσό της απαίτησης ανέρχεται σε Ευρώ 20,3. Ο Όμιλος σχηματίζει πρόβλεψη όταν κρίνεται απαραίτητο, κατά εταιρεία, έναντι πιθανών πρόσθετων φόρων που μπορεί να επιβληθούν από τις φορολογικές αρχές. Ο φόρος εισοδήματος που έχει επιβαρύνει τα αποτελέσματα για τις χρήσεις που έληξαν την 31 Δεκεμβρίου 2019 και 2018 αναλύεται ως εξής: Τρέχων φόρος εισοδήματος Αναβαλλόμενος φόρος εισοδήματος - Επίδραση λόγω αλλαγής φορολογικών συντελεστών Αναβαλλόμενος φόρος εισοδήματος Σύνολο φόρου εισοδήματος ΟΜΙΛΟΣ 2019 2018 121,3 125,4 10,3 (39,3) 92,3 28,1 12,3 165,8 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2019 2018 78,3 85,5 5,5 (12,3) 71,5 10,3 16,1 111,9 155 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ Η συμφωνία μεταξύ του ποσού φόρου εισοδήματος και του ποσού που προκύπτει από την εφαρμογή του ισχύοντος συντελεστή φορολογίας εισοδήματος της Εταιρείας στην Ελλάδα (2019: 24%, 2018: 29%) επί των αποτελεσμάτων προ φόρων, έχει ως ακολούθως: Κέρδη προ φόρων Συντελεστής φόρου μητρικής Αναλογούν φόρος Αφορολόγητα και κατ’ ειδικό τρόπο φορολογηθέντα έσοδα Επίδραση διαφορετικών φορολογικών συντελεστών άλλων χωρών Επίδραση αλλαγής φορολογικών συντελεστών Δαπάνες που δεν αναγνωρίζονται φορολογικά Ζημιές απομείωσης συμμετοχών Ζημιές που αφορούν συμμετοχές για τις οποίες δεν είχε υπολογιστεί αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση Φορολογητέα μερίσματα από θυγατρικές Ζημιές απομείωσης για τις οποίες δεν αναγνωρίζεται αναβαλλόμενος φόρος Φορολογικές ζημιές και λοιπά στοιχεία για τα οποία δεν αναγνωρίζεται αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση Εκπιπτόμενες προβλέψεις προηγούμενων ετών Παρακρατούμενος φόρος εξωτερικού μη εκπιπτόμενος Λοιπά Φόρος εισοδήματος ΟΜΙΛΟΣ 2019 2018 129,9 413,4 24% 29% 31,2 119,9 (7,2) 35,1 16,4 10,3 28,1 33,7 52,2 - ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2019 2018 706,5 308,2 24% 29% 169,6 89,4 (278,2) (8,7) 5,5 10,3 17,2 20,9 174,2 - (158,3) 96,9 (63,6) 7,2 - - 62,4 - - - 2,8 (33,3) 20,6 (1,9) 92,3 6,4 (0,8) 165,8 (16,8) 71,5 111,9 Ο φόρος εισοδήματος πληρωτέος για τον Όμιλο και την Εταιρεία την 31 Δεκεμβρίου 2019 ανέρχεται στο ποσό των Ευρώ 16,2 και Ευρώ 2,9 αντίστοιχα (31 Δεκεμβρίου 2018: Ευρώ 25,5 και Ευρώ 13,1 αντίστοιχα). Ο φόρος εισοδήματος εισπρακτέος για τον Όμιλο και την Εταιρεία την 31 Δεκεμβρίου 2019 ανέρχεται στο ποσό των Ευρώ 53,2 και Ευρώ 9,5 αντίστοιχα (31 Δεκεμβρίου 2018: Ευρώ 49,4 και Ευρώ 7,7 αντίστοιχα) και περιλαμβάνεται στη γραμμή «Λοιπά κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία» (βλέπε Σημείωση 15). 156 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ Στη χρήση 2019, η Εταιρεία, με βάση το νόμο 3905/2010, σχημάτισε αφορολόγητο αποθεματικό ύψους Ευρώ 113.855,33 (απόλυτο ποσό) το οποίο αφορά την υποχρέωση της Εταιρείας για επενδύσεις σε κινηματογραφικές παραγωγές. Οι αναβαλλόμενοι φόροι αναλύονται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ Προγράμματα εθελούσιας αποχώρησης Αποζημίωση προσωπικού λόγω εξόδου από την υπηρεσία Λογαριασμός νεότητας Παροχές σε εργαζομένους Ενσώματα πάγια / μισθώσεις Προβλέψεις Φορολογικές ζημιές Έσοδα επόμενων χρήσεων Λοιπά Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις (πριν από συμψηφισμούς) Συμψηφισμός αναβαλλόμενων φορολογικών υποχρεώσεων Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις (μετά από συμψηφισμούς) Ενσώματα πάγια Κεφαλαιοποίηση τόκων Αναπροσαρμογή στην εύλογη αξία κατά την απόκτηση θυγατρικής Λοιπά Αναβαλλόμενες φορολογικές υποχρεώσεις (πριν από συμψηφισμούς) Συμψηφισμός αναβαλλόμενων φορολογικών απαιτήσεων Αναβαλλόμενες φορολογικές υποχρεώσεις (μετά από συμψηφισμούς) Αναβαλλόμενος φόρος έσοδο / (έξοδο) Αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση, καθαρή Κατάσταση χρηματοοικονομικής θέσης 2019 2018 33,9 35,4 Σωρευτική επίδραση ΔΠΧΑ 16 2019 - 2019 (1,5) 2018 (5,1) 0,6 - (3,3) (2,0) (2,2) 8,7 27,5 (2,2) (0,4) (17,6) (3,7) (3,6) (16,2) (8,9) (7,7) 1,0 0,3 Κατάσταση αποτελεσμάτων 42,0 16,0 10,9 118,5 105,3 35,1 16,7 10,5 43,6 16,7 13,1 109,2 77,8 37,3 16,7 10,9 388,9 360,7 (108,6) (105,9) 280,3 (66,6) (11,0) 254,8 (57,8) (12,0) - (8,8) 1,0 4,0 3,4 (25,6) (22,0) (35,8) (24,0) - 10,2 2,0 13,3 0,4 (125,2) (129,6) 108,6 105,9 (16,6) (23,7) 29,0 (40,4) 263,7 231,1 Στον Όμιλο έχει αναγνωριστεί αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση για φορολογικές ζημιές που αφορούν εταιρείες του Ομίλου στη Ρουμανία και στην Ελλάδα. Mε βάση την εκτίμηση της διοίκησης, οι μεταφερόμενες αυτές φορολογικές ζημιές θα χρησιμοποιηθούν πλήρως στο εγγύς μέλλον, με βάση τη μελλοντική αναμενόμενη απόδοση των δραστηριοτήτων αυτών. 157 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Προγράμματα εθελούσιας αποχώρησης Αποζημίωση προσωπικού λόγω εξόδου από την υπηρεσία Λογαριασμός νεότητας Παροχές σε εργαζομένους Μισθώσεις Προβλέψεις Έσοδα επόμενων χρήσεων Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις (πριν από συμψηφισμούς) Συμψηφισμός αναβαλλόμενων φορολογικών υποχρεώσεων Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις (μετά από συμψηφισμούς) Ενσώματα πάγια Κεφαλαιοποίηση τόκων Λοιπά Αναβαλλόμενες φορολογικές υποχρεώσεις (πριν από συμψηφισμούς) Συμψηφισμός αναβαλλόμενων φορολογικών απαιτήσεων Αναβαλλόμενες φορολογικές υποχρεώσεις (μετά από συμψηφισμούς) Αναβαλλόμενος φόρος έσοδο / (έξοδο) Αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση, καθαρή Κατάσταση χρηματοοικονομικής θέσης 2019 2018 33,9 35,4 36,2 16,0 10,8 1,6 70,8 1,6 38,2 16,7 13,0 53,9 2,1 170,9 159,3 (73,5) (71,0) 97,4 (54,8) (11,0) (7,7) 88,3 (51,6) (12,0) (7,4) (73,5) (71,0) 73,5 71,0 - - 97,4 88,3 Σωρευτική επίδραση ΔΠΧΑ 16 2019 - 2019 (1,5) 2018 (5,1) (0,3) - (3,3) (2,0) (2,2) 1,9 16,9 (0,5) (16,7) (3,7) (3,6) (6,5) 1,1 - (3,2) 1,0 (0,3) 3,7 3,4 1,0 6,8 (26,4) Κατάσταση αποτελεσμάτων Η κίνηση των αναβαλλόμενων φόρων για τον Όμιλο και την Εταιρεία αναλύεται ως εξής: Αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση (καθαρό υπόλοιπο) - αρχή χρήσης Αναβαλλόμενος φόρος που αναγνωρίστηκε στα αποτελέσματα Αναβαλλόμενος φόρος που αναγνωρίστηκε μέσω λοιπών συνολικών εισοδημάτων Υιοθέτηση νέων ΔΠΧΑ Αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση (καθαρό υπόλοιπο) - τέλος χρήσης ΟΜΙΛΟΣ 2019 2018 231,1 282,9 29,0 (40,4) 3,0 (0,5) 0,6 (10,9) 263,7 231,1 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2019 2018 88,3 117,0 6,8 (26,4) 2,6 (0,4) (0,3) (1,9) 97,4 88,3 Η ανακτησιμότητα της αναβαλλόμενης φορολογίας έχει ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ 2019 Οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις (πριν από συμψηφισμούς) που θα ανακτηθούν: Μετά από 12 μήνες Εντός 12 μηνών Οι αναβαλλόμενες φορολογικές υποχρεώσεις (πριν από συμψηφισμούς) που θα ανακτηθούν: Μετά από 12 μήνες Εντός 12 μηνών Αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση (καθαρό υπόλοιπο) ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2018 2019 2018 350,5 38,4 316,3 44,4 156,1 14,8 142,3 17,0 (112,1) (13,1) 263,7 (112,5) (17,1) 231,1 (73,0) (0,5) 97,4 (70,7) (0,3) 88,3 158 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ Ο Όμιλος δεν αναγνωρίζει αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση στις παρακάτω σωρευμένες φορολογικές ζημιές από τις εταιρείες του Ομίλου του, εξαιτίας της αβεβαιότητας όσον αφορά στο χρόνο των διαθέσιμων φορολογητέων κερδών, έναντι των οποίων οι ζημιές θα μπορούν να αντισταθμιστούν. Οι σωρευμένες φορολογικές ζημιές λήγουν ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ 2020 2021 2022 2023 2024 2025 και εφεξής ΣΥΝΟΛΟ Ποσό 1,6 3,8 2,2 1,3 30,3 97,2 136,4 24. ΛΟΙΠΕΣ ΒΡΑΧΥΠΡΟΘΕΣΜΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ Οι λοιπές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις αναλύονται ως εξής: Εργοδοτικές εισφορές Αποδοχές προσωπικού Λοιποί φόροι-τέλη Δουλευμένοι τόκοι Πρόβλεψη για νομικές υποθέσεις και λοιπές υποχρεώσεις Προκαταβολές πελατών Προβλέψεις σχετιζόμενες με την πώληση περιουσιακών στοιχείων/ θυγατρικών (βλέπε Σημείωση 10) Λοιπά ΣΥΝΟΛΟ ΟΜΙΛΟΣ 2019 2018 27,8 30,2 68,1 72,6 86,5 123,9 18,6 22,1 146,7 145,9 17,1 12,1 9,8 36,9 411,5 22,1 35,4 464,3 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2019 2018 17,2 18,3 27,8 34,2 32,4 66,2 17,9 19,7 121,3 127,4 6,0 2,8 30,3 252,9 23,4 292,0 Η κίνηση των προβλέψεων για νομικές υποθέσεις και λοιπές υποχρεώσεις αναλύεται ως εξής: Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου Προσθήκη χρήσης Χρησιμοποίηση πρόβλεψης Αντιλογισμός αχρησιμοποίητης πρόβλεψης Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου ΟΜΙΛΟΣ 2019 2018 145,9 124,1 16,2 24,1 (2,5) (12,9) (2,3) 146,7 145,9 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2019 2018 127,4 109,3 9,3 18,1 (2,5) (12,9) 121,3 127,4 ΟΜΙΛΟΣ 2019 2018 34,7 49,1 2,6 13,8 0,1 6,7 0,1 0,2 11,1 13,2 48,6 83,0 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2019 2018 3,3 2,1 5,9 4,5 3,5 2,5 2,5 10,3 14,0 25. ΛΟΙΠΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΑ ΕΣΟΔΑ Τα λοιπά λειτουργικά έσοδα αναλύονται παρακάτω: Κέρδη από πωλήσεις ενσώματων παγίων Έσοδα από ρήτρες συμβάσεων Έσοδα από επενδύσεις σε ακίνητα Έσοδα από συνδεμένα μέρη (βλέπε Σημείωση 29) Λοιπά ΣΥΝΟΛΟ Στο πλαίσιο της υιοθέτησης του ΔΠΧΑ 16 και στα πλαίσια καλύτερης παρουσίασης, τα ποσά που σχετίζονται με τα έσοδα από επενδύσεις σε ακίνητα (έσοδα από συμβάσεις μίσθωσης) έχουν αναταξινομηθεί στα «Λοιπά έσοδα». 159 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ 26. ΚΕΡΔΗ ΑΝΑ ΜΕΤΟΧΗ Τα κέρδη ανά μετοχή (μετά από φόρους), υπολογίζονται µε τη διαίρεση του αναλογούντος στους μετόχους της μητρικής κέρδους µε το μέσο σταθμικό αριθμό μετοχών σε κυκλοφορία κατά τη διάρκεια της χρήσης, περιλαμβάνοντας για τα απομειωμένα κέρδη ανά μετοχή, τον αριθμό τυχόν δικαιωμάτων προαίρεσης αγοράς μετοχών στο τέλος της χρήσης που έχουν επίδραση απομείωσης στα κέρδη ανά μετοχή. Τα κέρδη ανά μετοχή, αναλύονται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ Κέρδη κατανεμόμενα στους μετόχους της Εταιρείας Κέρδη χρήσης από συνεχιζόμενες δραστηριότητες (κατανεμόμενα στους μετόχους της Εταιρείας) Κέρδη / (ζημιές) χρήσης από διακοπείσες δραστηριότητες (κατανεμόμενα στους μετόχους της Εταιρείας) Μέσος σταθμικός αριθμός μετοχών για τα βασικά κέρδη ανά μετοχή Μέσος σταθμικός αριθμός μετοχών προσαρμοσμένος για τα απομειωμένα κέρδη ανά μετοχή Βασικά κέρδη / (ζημιές) ανά μετοχή Από συνεχιζόμενες δραστηριότητες Από διακοπείσες δραστηριότητες Απομειωμένα κέρδη / (ζημιές) ανά μετοχή Από συνεχιζόμενες δραστηριότητες Από διακοπείσες δραστηριότητες (Τα κέρδη / (ζημιές) ανά μετοχή είναι σε απόλυτα ποσά) 2019 205,1 2018 175,0 199,8 256,5 5,3 475.679.780 (81,5) 485.358.850 475.679.780 0,4312 0,4200 0,0112 0,4312 0,4200 0,0112 485.358.850 0,3606 0,5285 (0,1679) 0,3606 0,5285 (0,1679) 27. ΥΠΟΛΟΙΠΑ ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ Ο ακόλουθος πίνακας παρέχει πληροφορίες σχετικά με το κόστος των συμβάσεων, τα συμβατικά περιουσιακά στοιχεία και τις συμβατικές υποχρεώσεις από συμβόλαια με πελάτες: Κόστος συμβάσεων (βραχυπρόθεσμο μέρος) Κόστος συμβάσεων (μακροπρόθεσμο μέρος) Σύνολο κόστους συμβάσεων Συμβατικά περιουσιακά στοιχεία (βραχυπρόθεσμο μέρος) Συμβατικά περιουσιακά στοιχεία (μακροπρόθεσμο μέρος) Σύνολο συμβατικών περιουσιακών στοιχείων Σύνολο περιουσιακών στοιχείων Συμβατικές υποχρεώσεις (βραχυπρόθεσμο μέρος) Συμβατικές υποχρεώσεις (μακροπρόθεσμο μέρος) Σύνολο υποχρεώσεων ΟΜΙΛΟΣ 2019 2018 26,4 32,1 16,5 18,1 42,9 50,2 24,1 25,0 13,7 11,4 37,8 36,4 80,7 86,6 134,6 122,0 38,4 50,8 173,0 172,8 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2019 2,7 1,8 4,5 1,4 1,4 5,9 72,1 51,1 123,2 2018 2,5 1,5 4,0 1,9 1,9 5,9 73,4 110,9 184,3 Στο πλαίσιο της υιοθέτησης του ΔΠΧΑ 16, ο Όμιλος και η Εταιρεία επανεκτίμησαν εάν οι συμβάσεις αποτελούν ή εμπεριέχουν μίσθωση και αναταξινόμησαν στις «Λοιπές μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις» και «Λοιπές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις» τα ποσά που σχετίζονται με αναβαλλόμενα έσοδα των συμβάσεων που δεν είχαν προηγουμένως αναγνωριστεί ως συμβάσεις μίσθωσης (Σημείωση 4). Το έσοδο που αναγνωρίστηκε στην τρέχουσα χρήση το οποίο περιλαμβανόταν στις συμβατικές υποχρεώσεις κατά την έναρξη της χρήσης ανέρχεται σε Ευρώ 121,4 για τον Όμιλο και Ευρώ 68,4 για την Εταιρεία. Το συνολικό ποσό της τιμής συναλλαγής που έχει επιμεριστεί σε υποχρεώσεις εκτέλεσης οι οποίες δεν έχουν εκπληρωθεί (ή έχουν μερικώς εκπληρωθεί) στο τέλος της περιόδου και το οποίο θα αναγνωριστεί ως έσοδο στις μελλοντικές χρήσεις (2020 και εφεξής) ανέρχεται σε Ευρώ 173,0 για τον Όμιλο και Ευρώ 123,2 για την Εταιρεία. 160 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ 28. ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΤΟΜΕΩΝ Η ακόλουθη πληροφόρηση αναφέρεται στους τομείς που πρέπει να αναφέρονται ξεχωριστά στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις και επισκοπούνται τακτικά από τους υπεύθυνους του Ομίλου για τη λήψη αποφάσεων. Οι τομείς δραστηριότητας έχουν οριστεί με βάση τη νομική διάρθρωση και τις επιχειρηματικές δραστηριότητες του Ομίλου. Χρησιμοποιώντας ποσοτικά κριτήρια, ο ΟΤΕ, ο Όμιλος COSMOTE - Ελλάδα, η TELEKOM ROMANIA και η TELEKOM ROMANIA MOBILE ορίστηκαν ως τομείς δραστηριότητας που πρέπει να αναφέρονται ξεχωριστά στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις. Οι πληροφορίες των τομέων δραστηριότητας που δεν αποτελούν ξεχωριστούς τομείς για αναφορά, έχουν συγκεντρωθεί και απεικονιστεί στην κατηγορία «Λοιπά». Η κατηγορία αυτή περιλαμβάνει όλες τις άλλες δραστηριότητες του Ομίλου, οι πιο σημαντικές εκ των οποίων σχετίζονται με τη θυγατρική εκμετάλλευσης ακινήτων του Ομίλου, ΟΤΕ ΑΚΙΝΗΤΑ, τον διεθνή πάροχο του Ομίλου, OTE GLOBE και τη θυγατρική χρηματοοικονομικών υπηρεσιών του Ομίλου, OTE PLC. Οι υπηρεσίες που παρέχονται από τους τομείς δραστηριότητας που αναφέρονται ξεχωριστά, έχουν ως εξής: Ο ΟΤΕ είναι πάροχος υπηρεσιών σταθερής τηλεφωνίας, υπηρεσιών πρόσβασης στο διαδίκτυο, υπηρεσιών ICT και υπηρεσιών τηλεόρασης στην Ελλάδα. Ο Όμιλος COSMOTE είναι πάροχος υπηρεσιών κινητής τηλεφωνίας στην Ελλάδα. Η TELEKOM ROMANIA είναι πάροχος υπηρεσιών σταθερής και κινητής τηλεφωνίας, υπηρεσιών πρόσβασης στο διαδίκτυο, υπηρεσιών ICT και υπηρεσιών τηλεόρασης στη Ρουμανία. Η TELEKOM ROMANIA MOBILE είναι πάροχος υπηρεσιών κινητής τηλεφωνίας στη Ρουμανία. Οι λογιστικές πολιτικές των τομέων δραστηριότητας είναι οι ίδιες με εκείνες που ακολουθούνται κατά τη σύνταξη των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. Τα έσοδα μεταξύ των τομέων δραστηριότητας πραγματοποιούνται γενικά στις αξίες που προσεγγίζουν τις τιμές πώλησης σε τρίτους. Η διοίκηση αξιολογεί την επίδοση των τομέων δραστηριότητας, βασιζόμενη στα λειτουργικά κέρδη πριν από χρηματοοικονομικές και επενδυτικές δραστηριότητες, αποσβέσεις και απομειώσεις, κόστη σχετιζόμενα με προγράμματα εθελουσίας αποχώρησης, έξοδα αναδιοργάνωσης και μη επαναλαμβανόμενες νομικές υποθέσεις, στα λειτουργικά κέρδη / (ζημιές) προ χρηματοοικονομικών και επενδυτικών δραστηριοτήτων και στα καθαρά κέρδη / (ζημιές) χρήσης. Οι πληροφορίες αναφορικά με τους τομείς δραστηριότητας και η συμφωνία με τα ενοποιημένα στοιχεία του Ομίλου έχουν ως εξής: 161 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ 2019 Έσοδα λιανικής (σταθερή τηλεφωνία) Έσοδα υπηρεσιών (κινητή τηλεφωνία) Έσοδα από την πώληση αγαθών και εμπορευμάτων Έσοδα από τη χρήση περιουσιακών στοιχείων Λοιπά έσοδα Έσοδα από εξωτερικούς πελάτες Έσοδα από διακοπείσες δραστηριότητες Έσοδα μεταξύ τομέων δραστηριότητας Σύνολο κύκλου εργασιών Λειτουργικά κέρδη προ χρηματοοικονομικών και επενδυτικών δραστηριοτήτων, αποσβέσεων και απομειώσεων Κόστη σχετιζόμενα με προγράμματα εθελούσιας αποχώρησης Έξοδα αναδιοργάνωσης και μη επαναλαμβανόμενες νομικές υποθέσεις Λειτουργικά κέρδη πριν από χρηματοοικονομικές και επενδυτικές δραστηριότητες, αποσβέσεις και απομειώσεις, κόστη σχετιζόμενα με προγράμματα εθελουσίας αποχώρησης, έξοδα αναδιοργάνωσης και μη επαναλαμβανόμενες νομικές υποθέσεις Αποσβέσεις και απομειώσεις Λειτουργικά κέρδη / (ζημιές) προ χρηματοοικονομικών και επενδυτικών δραστηριοτήτων Έσοδα από μερίσματα Πιστωτικοί τόκοι Χρεωστικοί τόκοι και συναφή έξοδα Χρεωστικοί τόκοι από διακοπείσες δραστηριότητες Φόρος εισοδήματος Κέρδη / (ζημιές) χρήσης από συνεχιζόμενες δραστηριότητες Αγορά ενσώματων και άυλων περιουσιακών στοιχείων 2019 Περιουσιακά στοιχεία τομέα Υποχρεώσεις τομέα Όμιλος COSMOTEΕλλάδα OTE TELEKOM ROMANIA MOBILE TELEKOM ROMANIA ΛΟΙΠΑ ΣΥΝΟΛΟ Εγγραφές ενοποίησης ΟΜΙΛΟΣ 934,4 1,2 228,8 - - 1.164,4 - 1.164,4 - 954,1 50,6 258,9 - 1.263,6 - 1.263,6 37,1 133,5 45,8 100,5 3,1 320,0 - 320,0 178,0 349,3 9,3 8,3 261,7 2,3 21,9 3,2 325,6 191,8 967,8 - 191,8 967,8 1.498,8 1.098,1 595,2 383,6 331,9 3.907,6 - 3.907,6 - 1,5 - - 0,3 1,8 (1,8) - 114,4 1.613,2 150,3 1.249,9 26,5 621,7 80,0 463,6 137,9 470,1 509,1 4.418,5 (509,1) (510,9) 3.907,6 707,6 513,8 81,7 82,4 67,0 1.452,5 (64,8) 1.387,7 (49,9) (3,4) (10,3) (2,0) - (65,6) - (65,6) (5,2) (0,2) (0,4) (1,4) - (7,2) - (7,2) 762,7 (365,5) 517,4 (264,5) 92,4 (403,1) 85,8 (190,8) 67,0 (38,0) 1.525,3 (1.261,9) (64,8) 54,3 1.460,5 (1.207,6) 342,1 1.159,2 5,3 249,3 403,6 14,6 (321,4) 1,7 (108,4) 0,2 29,0 56,5 190,6 1.562,8 78,3 (10,5) (1.562,8) (73,8) 180,1 4,5 (73,8) (37,0) (3,8) (18,1) (57,5) (190,2) 93,6 (96,6) (2,0) (71,5) (0,6) (10,9) - 2,7 (10,7) (2,6) (90,4) 2,6 (1,9) (92,3) 635,0 650,1 (324,3) (110,5) 18,1 868,4 (830,8) 37,6 343,5 130,0 115,1 58,9 14,3 661,8 - 661,8 Όμιλος COSMOTE Ελλάδα 2.517,0 1.100,2 TELEKOM ROMANIA 507,8 323,5 TELEKOM ROMANIA MOBILE 589,7 263,1 ΛΟΙΠΑ 2.213,6 1.793,4 ΣΥΝΟΛΟ 8.880,2 6.697,1 Εγγραφές ενοποίησης (2.524,2) (2.524,2) ΟΜΙΛΟΣ 6.356,0 4.172,9 OTE 3.052,1 3.216,9 162 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ 2018 Έσοδα λιανικής (σταθερή τηλεφωνία) Έσοδα υπηρεσιών (κινητή τηλεφωνία) Έσοδα από την πώληση αγαθών και εμπορευμάτων Έσοδα από τη χρήση περιουσιακών στοιχείων Λοιπά έσοδα Έσοδα από εξωτερικούς πελάτες Έσοδα από διακοπείσες δραστηριότητες Έσοδα μεταξύ τομέων δραστηριότητας Σύνολο κύκλου εργασιών Λειτουργικά κέρδη προ χρηματοοικονομικών και επενδυτικών δραστηριοτήτων, αποσβέσεων και απομειώσεων Κόστη σχετιζόμενα με προγράμματα εθελούσιας αποχώρησης Έξοδα αναδιοργάνωσης και μη επαναλαμβανόμενες νομικές υποθέσεις Λειτουργικά κέρδη πριν από χρηματοοικονομικές και επενδυτικές δραστηριότητες, αποσβέσεις και απομειώσεις, κόστη σχετιζόμενα με προγράμματα εθελουσίας αποχώρησης, έξοδα αναδιοργάνωσης και μη επαναλαμβανόμενες νομικές υποθέσεις Αποσβέσεις και απομειώσεις Λειτουργικά κέρδη / (ζημιές) προ χρηματοοικονομικών και επενδυτικών δραστηριοτήτων Έσοδα από μερίσματα Πιστωτικοί τόκοι Χρεωστικοί τόκοι και συναφή έξοδα Χρεωστικοί τόκοι από διακοπείσες δραστηριότητες Φόρος εισοδήματος Κέρδη / (ζημιές) χρήσης από συνεχιζόμενες δραστηριότητες Αγορά ενσώματων και άυλων περιουσιακών στοιχείων 2018 Περιουσιακά στοιχεία από συνεχιζόμενους τομείς δραστηριότητας Υποχρεώσεις από συνεχιζόμενους τομείς δραστηριότητας Όμιλος COSMOTEΕλλάδα OTE TELEKOM ROMANIA MOBILE TELEKOM ROMANIA ΛΟΙΠΑ ΣΥΝΟΛΟ Εγγραφές ενοποίησης ΟΜΙΛΟΣ 915,5 - 247,1 - - 1.162,6 - 1.162,6 - 925,6 39,8 281,9 - 1.247,3 - 1.247,3 36,5 143,3 37,3 72,9 2,6 292,6 - 292,6 180,0 337,4 5,1 2,1 223,2 4,1 24,1 2,9 317,3 189,1 907,1 - 189,1 907,1 1.469,4 1.074,0 549,5 383,0 322,8 3.798,7 - 3.798,7 0,1 4,2 - - 1,2 5,5 (5,5) - 113,1 1.582,6 148,0 1.226,2 30,0 579,5 90,0 473,0 130,4 454,4 511,5 4.315,7 (511,5) (517,0) 3.798,7 651,3 427,2 87,0 27,9 58,2 1.251,6 (0,7) 1.250,9 (39,1) (4,8) (5,8) (1,0) (0,3) (51,0) - (51,0) (0,3) - - (14,6) - (14,9) - (14,9) 690,7 (312,5) 432,0 (218,2) 92,8 (103,4) 43,5 (96,4) 58,5 (26,2) 1.317,5 (756,7) (0,7) 1,0 1.316,8 (755,7) 338,8 30,0 3,0 209,0 24,9 39,2 (16,4) 0,3 (68,5) 0,1 32,0 56,6 494,9 54,9 99,2 0,3 (54,9) (96,8) 495,2 2,4 (64,0) (22,9) (2,5) (38,1) (55,4) (182,9) 96,8 (86,1) (2,5) (111,9) (1,4) (24,0) (0,3) (2,8) (26,8) (3,9) (165,8) 3,9 - (165,8) 196,3 224,5 (19,6) (109,8) 6,9 298,3 (50,7) 247,6 345,8 176,7 130,2 46,4 20,8 719,9 - 719,9 Εγγραφές ενοποίησης ΟΜΙΛΟΣ OTE Όμιλος COSMOTE - Ελλάδα TELEKOM ROMANIA TELEKOM ROMANIA MOBILE ΛΟΙΠΑ ΣΥΝΟΛΟ 2.591,0 2.623,1 875,3 717,4 2.228,9 9.035,7 (2.404,3) 6.631,4 2.831,4 1.173,4 354,8 323,7 1.807,5 6.490,8 (2.404,3) 4.086,5 163 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ Οι συναλλαγές μεταξύ των τομέων απαλείφονται στο πλαίσιο της ενοποίησης και τα ποσά που απαλείφονται περιλαμβάνονται στη στήλη εγγραφές ενοποίησης. Τα περιουσιακά στοιχεία τομέα που εμφανίζονται στη στήλη «Λοιπά» περιλαμβάνουν δάνεια εισπρακτέα και τόκους εισπρακτέους της ΟΤΕ PLC ύψους Ευρώ 1.656,5 (2018: Ευρώ 1.679,0) τα οποία σε επίπεδο Ομίλου απαλείφονται. ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ Η γεωγραφική πληροφόρηση για τα έσοδα του Ομίλου και τα λειτουργικά κέρδη πριν από χρηματοοικονομικές και επενδυτικές δραστηριότητες, αποσβέσεις και απομειώσεις, κόστη σχετιζόμενα με προγράμματα εθελουσίας αποχώρησης, έξοδα αναδιοργάνωσης και μη επαναλαμβανόμενες νομικές υποθέσεις, είναι ως ακολούθως: 2019 Σύνολο κύκλου εργασιών Λειτουργικά κέρδη πριν από χρηματοοικονομικές και επενδυτικές δραστηριότητες, αποσβέσεις και απομειώσεις, κόστη σχετιζόμενα με προγράμματα εθελουσίας αποχώρησης, έξοδα αναδιοργάνωσης και μη επαναλαμβανόμενες νομικές υποθέσεις Ελλάδα 2.943,4 Ρουμανία 980,2 Εγγραφές ενοποίησης (16,0) Σύνολο 3.907,6 1.282,5 178,2 (0,2) 1.460,5 2018 Σύνολο κύκλου εργασιών Λειτουργικά κέρδη πριν από χρηματοοικονομικές και επενδυτικές δραστηριότητες, αποσβέσεις και απομειώσεις, κόστη σχετιζόμενα με προγράμματα εθελουσίας αποχώρησης, έξοδα αναδιοργάνωσης και μη επαναλαμβανόμενες νομικές υποθέσεις Ελλάδα 2.887,6 Ρουμανία 933,2 Εγγραφές ενοποίησης (22,1) Σύνολο 3.798,7 1.180,5 136,3 - 1.316,8 29. ΣΥΝΑΛΛΑΓΕΣ ΜΕ ΣΥΝΔΕΜΕΝΑ ΜΕΡΗ Ως συνδεμένα μέρη του ΟΤΕ, θεωρούνται αυτά που ορίζονται από το ΔΛΠ 24 «Γνωστοποιήσεις Συνδεμένων Μερών». Ο Όμιλος ΟΤΕ περιλαμβάνει όλες τις εταιρείες τις οποίες ο ΟΤΕ ελέγχει είτε άμεσα είτε έμμεσα (βλέπε Σημείωση 1). Συναλλαγές και υπόλοιπα μεταξύ των εταιρειών του Ομίλου ΟΤΕ απαλείφονται κατά την ενοποίηση. Η DEUTSCHE TELEKOM AG είναι κατά 45,96% μέτοχος του ΟΤΕ και ενοποιεί τον ΟΤΕ με βάση τη μέθοδο της ολικής ενοποίησης. Κατά συνέπεια, όλες οι εταιρείες του ομίλου της DEUTSCHE TELEKOM θεωρούνται συνδεμένα μέρη. Η Εταιρεία αγοράζει αγαθά και λαμβάνει υπηρεσίες από τα συνδεμένα μέρη και παρέχει υπηρεσίες και αγαθά σε αυτά. Επιπλέον, ο ΟΤΕ χορηγεί και λαμβάνει δάνεια προς και από τα συνδεμένα μέρη και τέλος λαμβάνει και διανέμει μερίσματα. 164 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ Οι πωλήσεις και οι αγορές του ΟΤΕ με τα συνδεμένα μέρη αναλύονται ως εξής: 2019 Όμιλος COSMOTE - Ελλάδα TELEKOM ALBANIA COSMOTE TV ΤΗΛΕΟΠΤΙΚΕΣ ΠΑΡΑΓΩΓΕΣ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Α.Ε. COSMO-ONE OTESAT-MARITEL ΟΤΕ PLUS ΟΤΕ ΑΚΙΝΗΤΑ ΟΤΕ ΑΣΦΑΛΙΣΗ OTE GLOBE OTE ACADEMY TELEKOM ROMANIA TELEKOM ROMANIA MOBILE OTE RURAL NORTH OTE RURAL SOUTH Όμιλος DEUTSCHE TELEKOM (εκτός Ομίλου ΟΤΕ) ΣΥΝΟΛΟ 2018 Πωλήσεις ΟΤΕ 96,3 - Αγορές ΟΤΕ 150,2 - Πωλήσεις ΟΤΕ 93,5 0,1 Αγορές ΟΤΕ 149,4 - 0,1 0,2 0,1 12,3 1,0 0,2 1,8 2,4 17,2 131,6 6,2 0,5 0,1 1,7 13,9 42,9 2,4 0,2 1,9 3,9 6,1 230,0 0,1 0,4 0,1 0,1 15,2 0,2 1,5 2,0 19,3 132,5 1,7 0,5 0,2 1,6 46,3 48,0 2,5 0,2 1,6 3,5 4,3 259,8 Στο πλαίσιο της υιοθέτησης του ΔΠΧΑ 16 το 2019, οι αγορές του ΟΤΕ από τα συνδεμένα μέρη δεν περιλαμβάνουν έξοδα μισθώσεων ποσού Ευρώ 42,7. Οι πωλήσεις και οι αγορές του Ομίλου με τα συνδεμένα μέρη, οι οποίες δεν απαλείφονται στην ενοποίηση, αναλύονται ως εξής: Όμιλος DEUTSCHE TELEKOM (εκτός Ομίλου ΟΤΕ) ΣΥΝΟΛΟ 2019 Πωλήσεις Ομίλου 47,5 47,5 Αγορές Ομίλου 43,7 43,7 2018 Πωλήσεις Ομίλου 48,4 48,4 Αγορές Ομίλου 36,0 36,0 Τα λοιπά λειτουργικά έσοδα του ΟΤΕ με τα συνδεμένα μέρη αναλύονται ως εξής: Όμιλος COSMOTE - Ελλάδα OTE ΑΚΙΝΗΤΑ OTE ACADEMY OTE GLOBE Όμιλος DEUTSCHE TELEKOM (εκτός Ομίλου ΟΤΕ) ΣΥΝΟΛΟ Λοιπά λειτουργικά έσοδα ΟΤΕ 2019 2018 3,2 0,3 0,2 0,7 0,1 4,5 2,9 0,3 0,3 3,5 Τα λοιπά λειτουργικά έσοδα του Ομίλου με τα συνδεμένα μέρη, τα οποία δεν απαλείφονται στην ενοποίηση, αναλύονται ως εξής: Όμιλος DEUTSCHE TELEKOM (εκτός Ομίλου ΟΤΕ) ΣΥΝΟΛΟ Λοιπά λειτουργικά έσοδα Ομίλου 2019 2018 0,1 0,1 0,2 0,2 165 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ Οι χρηματοοικονομικές δραστηριότητες του ΟΤΕ με τα συνδεμένα μέρη οι οποίες προέρχονται από τόκους χορηγούμενων και ληφθέντων δανείων καθώς και λοιπές χρηματοοικονομικές συναλλαγές, αναλύονται ως εξής: OTE PLC Όμιλος COSMOTE - Ελλάδα TELEKOM ALBANIA TELEKOM ROMANIA MOBILE OTE RURAL NORTH OTE RURAL SOUTH OTE AKINHTA ΣΥΝΟΛΟ 2019 Χρηματοοικονομικά Χρηματοοικονομικά έσοδα ΟΤΕ έξοδα ΟΤΕ 46,5 0,3 0,6 2,0 2,0 0,2 0,4 0,1 13,0 2,9 62,2 2018 Χρηματοοικονομικά Χρηματοοικονομικά έσοδα ΟΤΕ έξοδα ΟΤΕ 42,3 0,3 2,5 0,3 0,5 1,1 44,8 Τα έσοδα από μερίσματα που λαμβάνει ο ΟΤΕ από τα συνδεμένα μέρη αναλύονται ως εξής: Έσοδα από μερίσματα ΟΤΕ 2019 2018 1.130,0 0,6 28,6 1.159,2 COSMOTE OTESAT-MARITEL OTE AKINHTA ΣΥΝΟΛΟ 30,0 30,0 Οι απαιτήσεις και οι υποχρεώσεις του ΟΤΕ με τα συνδεμένα μέρη που προέρχονται από τις μεταξύ τους τρέχουσες συναλλαγές αναλύονται ως εξής: 31/12/2019 Όμιλος COSMOTE - Ελλάδα TELEKOM ROMANIA MOBILE TELEKOM ALBANIA COSMOTE TV ΤΗΛΕΟΠΤΙΚΕΣ ΠΑΡΑΓΩΓΕΣ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Α.Ε. COSMO-ONE OTESAT-MARITEL ΟΤΕ PLUS ΟΤΕ ΑΚΙΝΗΤΑ ΟΤΕ ΑΣΦΑΛΙΣΗ OTE GLOBE OTE ACADEMY TELEKOM ROMANIA OTE RURAL NORTH OTE RURAL SOUTH Όμιλος DEUTSCHE TELEKOM (εκτός Oμίλου ΟΤΕ) ΣΥΝΟΛΟ 31/12/2018 Απαιτήσεις ΟΤΕ 133,0 0,2 - Υποχρεώσεις ΟΤΕ 204,3 - Απαιτήσεις ΟΤΕ 64,0 0,3 0,2 Υποχρεώσεις ΟΤΕ 183,7 - 0,1 4,4 1,5 4,1 0,5 2,0 0,5 0,7 6,5 153,5 2,2 0,2 0,1 1,9 222,2 17,4 0,5 0,1 0,9 1,6 6,5 457,9 0,1 4,0 122,0 0,1 4,6 0,5 1,3 2,0 3,1 9,6 211,8 1,3 0,2 1,6 1,5 11,4 0,9 0,1 0,3 0,2 5,1 206,3 Το 2018, οι απαιτήσεις του ΟΤΕ από την ΟΤΕ ΑΚΙΝΗΤΑ περιελάμβαναν ποσό Ευρώ 120,6 σε σχέση με μείωση του μετοχικού της κεφαλαίου, το οποίο είχε ως αποτέλεσμα την ισόποση μείωση της λογιστικής αξίας συμμετοχής του ΟΤΕ. Το σχετικό ποσό εισπράχθηκε από τον ΟΤΕ εντός του 2019. To 2019, oι απαιτήσεις του ΟΤΕ από τον Όμιλο COSMOTE - Ελλάδα και OTESAT-MARITEL περιλαμβάνουν μερίσματα εισπρακτέα ύψους Ευρώ 80,0 και Ευρώ 0,6 αντίστοιχα. Στο πλαίσιο της υιοθέτησης του ΔΠΧΑ 16, οι υποχρεώσεις του ΟΤΕ προς την ΟΤΕ ΑΚΙΝΗΤΑ, τον Όμιλο COSMOTE - Ελλάδα, OTE RURAL NORTH και OTE RURAL SOUTH περιλαμβάνουν υποχρεώσεις από μισθώσεις. Οι υποχρεώσεις από μισθώσεις της Εταιρείας με τα συνδεμένα μέρη αναλύονται ως εξής: 166 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ ΟΤΕ ΑΚΙΝΗΤΑ Όμιλος COSMOTE - Ελλάδα OTE RURAL NORTH OTE RURAL SOUTH ΣΥΝΟΛΟ 01/01/2019 Υποχρεώσεις από μισθώσεις, αρχικό υπόλοιπο 241,0 15,4 256,4 Πληρωμές μισθώσεων Νέες Συμβάσεις / Τροποποιήσεις Συμβάσεων (36,1) (5,3) (0,4) (0,9) (42,7) 2,5 1,2 2,3 6,0 Τόκοι μισθώσεων 13,0 0,6 0,1 13,7 31/12/2019 Υποχρεώσεις από μισθώσεις, τελικό υπόλοιπο 220,4 10,7 0,8 1,5 233,4 Επιπλέον, οι αποσβέσεις της Εταιρείας περιλαμβάνουν αποσβέσεις για τα περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης, που αφορούν συμβάσεις μισθώσεων με τα συνδεμένα μέρη, ποσού Ευρώ 34,9. Οι απαιτήσεις και οι υποχρεώσεις του Ομίλου με τα συνδεμένα μέρη που προέρχονται από τις μεταξύ τους συναλλαγές, οι οποίες δεν απαλείφονται στην ενοποίηση αναλύονται ως εξής: Όμιλος DEUTSCHE TELEKOM (εκτός Ομίλου ΟΤΕ) ΣΥΝΟΛΟ 31/12/2019 Απαιτήσεις Υποχρεώσεις Ομίλου Ομίλου 20,5 166,5 20,5 166,5 31/12/2018 Απαιτήσεις Υποχρεώσεις Ομίλου Ομίλου 26,3 70,9 26,3 70,9 Το 2019 στις υποχρεώσεις του Ομίλου προς τον όμιλο της DEUTSCHE TELEKOM περιλαμβάνεται ποσό Ευρώ 100,0 (ονομαστικό ποσό) το οποίο αφορά στη συμμετοχή της DEUTSCHE TELEKOM AG στο Ομόλογο Ευρώ 500,0 της OTE PLC (βλέπε Σημείωση 20). Οι απαιτήσεις και υποχρεώσεις του ΟΤΕ με τα συνδεμένα μέρη που προέρχονται από χορηγούμενα και ληφθέντα δάνεια αναλύονται ως εξής: OTE PLC Όμιλος COSMOTE - Ελλάδα TELEKOM ALBANIA OTE RURAL NORTH OTE RURAL SOUTH ΣΥΝΟΛΟ 31/12/2019 Απαιτήσεις Υποχρεώσεις ΟΤΕ ΟΤΕ 1.654,2 0,2 6,2 8,5 14,9 1.654,2 31/12/2018 Απαιτήσεις Υποχρεώσεις ΟΤΕ ΟΤΕ 1.322,2 0,3 115,9 6,2 8,5 15,0 1.438,1 Οι υποχρεώσεις του ΟΤΕ στην ΟΤΕ PLC που αφορούν δάνεια περιλαμβάνουν τόκους πληρωτέους ποσού Ευρώ 17,9 (31 Δεκεμβρίου 2018: OTE PLC Ευρώ 17,5 και TELEKOM ALBANIA Ευρώ 0,9). Τα διευθυντικά στελέχη και μέλη της διοίκησης, λαμβανομένων υπόψη και των στενών συνδεομένων με αυτούς προσώπων, ορίζονται ως συνδεμένα μέρη με βάση αυτά που ορίζει το ΔΛΠ 24 «Γνωστοποιήσεις συνδεμένων μερών». Οι αμοιβές συμπεριλαμβάνουν μισθούς και άλλες βραχυπρόθεσμες παροχές, παροχές λόγω εξόδου από την υπηρεσία, παροχές μετά την έξοδο από την υπηρεσία και άλλες μακροπρόθεσμες παροχές (όπως ορίζονται στο ΔΛΠ 19 «Παροχές σε εργαζομένους») και παροχές που εξαρτώνται από την αξία των μετοχών (όπως ορίζονται στο ΔΠΧΑ 2 «Παροχές που εξαρτώνται από την αξία των μετοχών»). Οι αμοιβές των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου και των ανώτατων διευθυντικών στελεχών της Εταιρείας, για τις χρήσεις 2019 και 2018, ανήλθαν σε Ευρώ 9,9 και Ευρώ 6,9 αντίστοιχα. Οι κυριότερες συναλλαγές μεταξύ εταιρειών του Ομίλου περιγράφονται παρακάτω: ΟΤΕ GLOBE Η ΟΤΕ GLOBE έχει αναλάβει τη διάθεση και διαχείριση για λογαριασμό του ΟΤΕ των υπηρεσιών του σχετικά με τη διεθνή τηλεφωνία προς τους διεθνείς παρόχους και τιμολογεί τον ΟΤΕ με την αμοιβή της. Η ΟΤΕ GLOBE τιμολογεί τον ΟΤΕ και αντίστοιχα ο ΟΤΕ τιμολογεί την OTE GLOBE για την τηλεπικοινωνιακή κίνηση που περνάει κατά περίπτωση από τα διεθνή δίκτυα της OTE GLOBE ή από τα διεθνή δίκτυα του ΟΤΕ. Επιπλέον, οι δύο εταιρείες έχουν εμπορικές συναλλαγές σχετικά με τη μίσθωση κυκλωμάτων εκατέρωθεν. OTE ΑΚΙΝΗΤΑ Η OTE ΑΚΙΝΗΤΑ πραγματοποιεί έσοδα από εκμίσθωση κτιρίων στον ΟΤΕ και στις θυγατρικές του εταιρείες. 167 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ ΟΤΕ INTERNATIONAL INVESTMENTS LTD H OTE INTERNATIONAL INVESTMENTS LTD τιμολογεί τον ΟΤΕ για διοικητικές υπηρεσίες. COSMOTE TV ΤΗΛΕΟΠΤΙΚΕΣ ΠΑΡΑΓΩΓΕΣ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Α.Ε. H COSMOTE TV ΤΗΛΕΟΠΤΙΚΕΣ ΠΑΡΑΓΩΓΕΣ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Α.Ε. τιμολογεί τον ΟΤΕ για υπηρεσίες τηλεόρασης. COSMO-ONE Η COSMO-ONE τιμολογεί τον ΟΤΕ και τις θυγατρικές του εταιρείες για υπηρεσίες ηλεκτρονικού εμπορίου. OTESAT-MARITEL Ο ΟΤΕ τιμολογεί την ΟΤΕSAT-MARITEL για τη χρήση των εγκαταστάσεών του για τις υπηρεσίες INMARSAT. Η OTESAT-MARITEL τιμολογεί τον ΟΤΕ για τη σύνδεση από σταθερό προς κινητό σημείο. OTE PLUS Η OTE PLUS παρέχει συμβουλευτικές υπηρεσίες τεχνικής φύσεως στον ΟΤΕ και στις θυγατρικές του. ΟΜΙΛΟΣ COSMOTE Ο ΟΤΕ τιμολογεί τον Όμιλο COSMOTE με προμήθειες για συνδέσεις κινητής τηλεφωνίας που πραγματοποιούνται μέσω του ΟΤΕ. Ο ΟΤΕ τιμολογεί τον Όμιλο COSMOTE για τη μίσθωση γραμμών. Ο Όμιλος COSMΟΤΕ τιμολογεί τον OTE με προμήθειες για συνδέσεις σταθερής τηλεφωνίας που πραγματοποιούνται μέσω των καναλιών πώλησης του Ομίλου COSMΟΤΕ. Ο ΟΤΕ και ο Όμιλος COSMOTE έχουν έσοδα και έξοδα διασύνδεσης ανάλογα σε ποιο δίκτυο τερματίζουν οι κλήσεις, συμπεριλαμβανομένης της κίνησης από διεθνή τηλεφωνία, η οποία διέρχεται και από τα δύο δίκτυα. Ο Όμιλος COSMOTE παρέχει στον ΟΤΕ εμπορεύματα κινητής τηλεφωνίας. Ο ΟΤΕ και ο Όμιλος COSMOTE έχουν επίσης έσοδα και έξοδα από κοινές υπηρεσίες, ανάλογα με το ποια από τις δύο οντότητες παρέχει τις υπηρεσίες. OTE ACADEMY Η OTE ACADEMY παρέχει υπηρεσίες εκπαίδευσης στο προσωπικό του ΟΤΕ και των θυγατρικών του. OTE PLC Η ΟΤΕ PLC χορηγεί / λαμβάνει δάνεια προς /από τον ΟΤΕ και τις θυγατρικές του. OTE RURAL NORTH Ο ΟΤΕ τιμολογεί την ΟΤΕ RURAL NORTH για την ανάπτυξη ευρυζωνικών υποδομών και έχει χορηγήσει δάνεια σε αυτήν την εταιρεία. Η ΟΤΕ RURAL NORTH παρέχει υπηρεσίες χονδρικής ευρυζωνικής πρόσβασης στον ΟΤΕ. OTE RURAL SOUTH Ο ΟΤΕ τιμολογεί την ΟΤΕ RURAL SOUTH για την ανάπτυξη ευρυζωνικών υποδομών και έχει χορηγήσει δάνεια σε αυτήν την εταιρεία. Η ΟΤΕ RURAL SOUTH παρέχει υπηρεσίες χονδρικής ευρυζωνικής πρόσβασης στον ΟΤΕ. Όμιλος εταιρειών DEUTSCHE TELEKOM AG Ο Όμιλος έχει έσοδα και έξοδα που προκύπτουν από συναλλαγές σχετικές με εισερχόμενη, εξερχόμενη και διαβατική τηλεπικοινωνιακή κίνηση από και προς τα δίκτυα των εταιρειών που ανήκουν στον όμιλο της DEUTSCHE TELEKOM AG, καθώς επίσης και από συναλλαγές σχετικές με κοινές υπηρεσίες (όπως έργα ICT και λύσεις τιμολόγησης). 30. ΝΟΜΙΚΕΣ ΥΠΟΘΕΣΕΙΣ – ΔΕΣΜΕΥΣΕΙΣ Α. ΕΚΚΡΕΜΕΙΣ ΝΟΜΙΚΕΣ ΥΠΟΘΕΣΕΙΣ Ο Όμιλος και η Εταιρεία έχουν σχηματίσει επαρκείς προβλέψεις στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις σχετικά με τις εκκρεμείς νομικές υποθέσεις, όταν είναι πιθανό ότι θα απαιτηθεί εκροή πόρων για τον διακανονισμό της υποχρέωσης και το ποσό μπορεί να εκτιμηθεί αξιόπιστα. Οι σημαντικότερες εκκρεμείς νομικές υποθέσεις κατά την 31 Δεκεμβρίου 2019, είναι οι ακόλουθες: ΟΤΕ Χρηματοδοτικές μισθώσεις (ΟΤΕ Leasing): Την 11 Δεκεμβρίου 2001, ο ΟΤΕ πώλησε την κατά 100% θυγατρική του, OTE Leasing, στην Piraeus Financial Leasing S.A.. Όπως έχει προκαθοριστεί στις συμφωνίες που υπογράφηκαν, ο ΟΤΕ υποχρεούται να καταβάλει αποζημίωση στην Piraeus Financial Leasing S.A. μέχρι ποσού Ευρώ 28,0 περίπου, για τη μη εκτέλεση συμβολαίων που είχαν υπογραφεί μέχρι την ημερομηνία πώλησης της ΟΤΕ Leasing. Στα πλαίσια των διεκδικήσεων της Piraeus Financial Leasing S.A. από τον ΟΤΕ, η πρώτη έχει εγείρει αγωγή κατά του ΟΤΕ, ζητώντας να της καταβάλει το ποσό των Ευρώ 3,4. Η ακροαματική διαδικασία, μετά από πολλές ματαιώσεις πραγματοποιήθηκε την 26 Απριλίου 2018 και εκδόθηκε απόφαση, η 168 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ οποία διέταξε πραγματογνωμοσύνη. Ημερομηνία όρκισης του πραγματογνώμονα ορίστηκε η 28 Νοεμβρίου 2019, οπότε και πραγματοποιήθηκε. Teledome Α.Ε.Β.Ε.: H Teledome Α.Ε.Β.Ε. υπέβαλε διάφορες αγωγές εναντίον του ΟΤΕ ενώπιον του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών. 1. Αγωγή, με αίτημα να της καταβάλει ο ΟΤΕ το ποσό των Ευρώ 1,6 λόγω ζημιάς που υπέστη από τη μη εφαρμογή από τον ΟΤΕ κοστοστρεφών τιμών διασύνδεσης. Η αγωγή συζητήθηκε την 28 Σεπτεμβρίου 2016 και εκδόθηκε η απόφαση που επιδίκασε στην Teledome Α.Ε.Β.Ε. ποσό Ευρώ 1,1 πλέον τόκων. Κατά της απόφασης αυτής ο ΟΤΕ άσκησε έφεση. Η δικάσιμος για την εν λόγω έφεση πραγματοποιήθηκε την 3 Μαΐου 2018 και εκδόθηκε απόφαση, η οποία απέρριψε την έφεση του ΟΤΕ και κατέστησε την απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου τελεσίδικη. 2. Αγωγή, με αίτημα να της καταβάλει ο ΟΤΕ το ποσό των Ευρώ 3,6 λόγω ζημιάς που υπέστη από τον ΟΤΕ σχετικά με την καθυστέρηση να της παραδώσει μισθωμένες γραμμές, συζητήθηκε την 28 Φεβρουαρίου 2007 και το Δικαστήριο διέταξε πραγματογνωμοσύνη και μειώθηκε το αιτηθέν από την Teledome A.E.B.E. ποσό σε Ευρώ 1,4. Ο πραγματογνώμονας αφού ολοκλήρωσε την πραγματογνωμοσύνη κατέληξε σε ποσό Ευρώ 0,9. Η υπόθεση συζητήθηκε ενώπιον του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών την 25 Φεβρουαρίου 2015. Tο Δικαστήριο επιδίκασε στην Teledome Α.Ε.Β.Ε. το ως άνω ποσό, όπως προσδιορίστηκε από την πραγματογνωμοσύνη. Κατά της απόφασης αυτής, ο ΟΤΕ άσκησε έφεση, η δικάσιμος της οποίας πραγματοποιήθηκε την 27 Σεπτεμβρίου 2018 και εκδόθηκε απόφαση, η οποία έκανε δεκτή την έφεση του ΟΤΕ και απέρριψε την αγωγή της Teledome Α.Ε.Β.Ε. ως αβάσιμη δυνάμει της προταθείσας από τον ΟΤΕ ενστάσεως συμψηφισμού. 3. Αγωγή, με αίτημα να της καταβάλει ο ΟΤΕ το ποσό των Ευρώ 4,4 ως χρηματική ικανοποίηση της ηθικής βλάβης που υπέστη λόγω της δήθεν παράνομης διακοπής των υπηρεσιών της, συζητήθηκε την 6 Μαρτίου 2008 και εκδόθηκε η απόφαση του δικαστηρίου που την απέρριψε. Κατά της απόφασης αυτής η Teledome Α.Ε.Β.Ε. άσκησε έφεση, η δικάσιμος της οποίας δεν έχει ακόμα προσδιοριστεί. Αγωγές δικαιοπαρόχων (franchisees): 1. Η εταιρεία DEP INFO Ε.Π.Ε. έχει ασκήσει αγωγή εναντίον του ΟΤΕ διεκδικώντας το ποσό των Ευρώ 5,0 λόγω ισχυριζόμενης αδικοπραξίας από πλευράς ΟΤΕ, η οποία συζητήθηκε τη 2 Νοεμβρίου 2016 και εκδόθηκε η απόφαση του Δικαστηρίου η οποία απέρριψε την αγωγή της DEP INFO Ε.Π.Ε.. 2. Η εταιρεία ΕΒΡΟΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ Α.Ε. άσκησε αγωγή κατά του ΟΤΕ, με την οποία ζητάει να της καταβληθεί συνολικά ποσό Ευρώ 2,0 για αποζημίωση πελατείας, για ζημιά λόγω τελεσθείσας σε βάρος της αδικοπραξίας και για αποκατάσταση ηθικής βλάβης. Η υπόθεση συζητήθηκε τη 10 Μαΐου 2017 και εκδόθηκε η απόφαση του δικαστηρίου που την απέρριψε. Η ΕΒΡΟΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ Α.Ε. άσκησε έφεση κατά της απόφασης, η συζήτηση της οποίας έχει προσδιορισθεί ενώπιον του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών για την 9 Απριλίου 2020. Αγωγές προσωπικού: Από εν ενεργεία υπαλλήλους και συνταξιούχους του ΟΤΕ έχει υποβληθεί μεγάλος αριθμός αγωγών εναντίον της Εταιρείας με μεγάλη θεματική διασπορά. Τέλη χρήσεως κοινοχρήστων χώρων για καρτοτηλέφωνα ΟΤΕ: Κατά τα προηγούμενα έτη, ο Δήμος Θεσσαλονίκης επέβαλε στον ΟΤΕ βάσει της σχετικής δημοτικής νομοθεσίας τέλη χρήσης κοινόχρηστων χώρων και πρόστιμα αυθαίρετης χρήσης κοινόχρηστων χώρων για όλα τα εγκατεστημένα από τον ΟΤΕ εντός των διοικητικών ορίων του Δήμου αυτού καρτοτηλέφωνα, συνολικού πλέον ποσού περίπου Ευρώ 5,8. Τα εν λόγω δημοτικά τέλη και πρόστιμα αφορούν τις χρονικές περιόδους των ετών 2001 έως 2007 και 2010 έως 2013, ενώ για τα έτη 2008 και 2009 δεν έχουν επιβληθεί τέλη και πρόστιμα. Ο ΟΤΕ προσέφυγε δικαστικά κατά των αποφάσεων αυτών, προκαταβάλλοντας το 40% των ποσών των επιβληθέντων προστίμων, το οποίο θα του επιστραφεί με την τυχόν θετική έκβαση των προσφυγών του. Αυτή τη στιγμή εκκρεμεί η εκδίκαση υποθέσεων επιβολής τελών με τον Δήμο Θεσσαλονίκης με τις αποφάσεις των Διοικητικών Δικαστηρίων να είναι απορριπτικές κυρίως όσον αφορά τα τέλη που επιβλήθηκαν στον ΟΤΕ προ του έτους 2006, όπου δεν είχε ακόμα εκδοθεί η ειδική τηλεπικοινωνιακή νομοθεσία. Έχουν εκδοθεί, όμως και θετικές αποφάσεις για τον ΟΤΕ. Αναμένεται δε και η εκδίκαση των σχετικών υποθέσεων που εκκρεμούν ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας. ΦΑΣΜΑ ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΙΚΗ, ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε.: H ΦΑΣΜΑ ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΙΚΗ, ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. υπέβαλε αρχικά εναντίον του ΟΤΕ ενώπιον του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών αγωγή με αίτημα να της καταβάλει ο ΟΤΕ συνολικά ποσό Ευρώ 8,7 νομιμοτόκως από την επίδοσή της, για παράβαση συμβατικής υποχρέωσης. Η υπόθεση συζητήθηκε ενώπιον του δικαστηρίου την 23 Οκτωβρίου 2008 και με απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών απορρίφθηκε η αγωγή. H ΦΑΣΜΑ ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΙΚΗ, ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε. άσκησε έφεση κατά της απόφασης αυτής και η συζήτηση πραγματοποιήθηκε κατά τη δικάσιμο της 17 Μαΐου 2012 και εκδόθηκε απόφαση με την οποία απορρίφθηκε τελεσίδικα η ανωτέρω αγωγή. Κατά της απόφασης αυτής, η ΦΑΣΜΑ ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΙΚΗ, ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε άσκησε αίτηση αναιρέσεως ενώπιον του Αρείου Πάγου. Η υπόθεση συζητήθηκε την 2 Δεκεμβρίου 2019 και η έκδοση της απόφασης εκκρεμεί. 169 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ ΚΩΝΣΤΑΝΤΖΑ Α.Ε.: Η ΚΩΝΣΤΑΝΤΖΑ Α.Ε. άσκησε 3 αγωγές κατά του ΟΤΕ ενώπιον του Πρωτοδικείου Αθηνών για το ποσό των Ευρώ 2,7 νομιμοτόκως. Η συζήτηση της υπόθεσης είχε ορισθεί για την 21 Μαΐου 2015 οπότε και ματαιώθηκε λόγω μη παράστασης της αντιδίκου. ΦΛΤ ΕΛΛΑΣ ΜΕΤΑΦΟΡΙΚΗ Α.Ε.: Η εταιρεία ΦΛΤ ΕΛΛΑΣ ΜΕΤΑΦΟΡΙΚΗ Α.Ε. άσκησε αγωγή κατά του ΟΤΕ ενώπιον του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών και ζητά να της καταβάλει ο ΟΤΕ το συνολικό ποσό των Ευρώ 12,4 νομιμοτόκως ισχυριζόμενη θετική και αποθετική ζημιά της λόγω αντισυμβατικής συμπεριφοράς του ΟΤΕ και επιπροσθέτως ηθική βλάβη. Tο Πολυμελές Πρωτοδικείο απέρριψε την αγωγή. Η ΦΛΤ ΕΛΛΑΣ ΜΕΤΑΦΟΡΙΚΗ Α.Ε. άσκησε έφεση κατά της ως άνω απόφασης. Η δικάσιμος για την εν λόγω αγωγή πραγματοποιήθηκε την 28 Σεπτεμβρίου 2017 και εκδόθηκε απόφαση, η οποία απέρριψε την αγωγή ως αόριστη. Τη 18 Οκτωβρίου 2018 επιδόθηκε στον ΟΤΕ νέα αγωγή με τα ίδια αιτήματα. Εκκρεμεί ο προσδιορισμός δικασίμου. PAN DACOM ΕΛΛΑΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΑ ΔΙΚΤΥΑ Α.Ε.: Η εταιρεία PAN DACOM ΕΛΛΑΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΑ ΔΙΚΤΥΑ Α.Ε. άσκησε αγωγή κατά του ΟΤΕ ενώπιον του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών και ζητά να της καταβάλει ο ΟΤΕ το συνολικό ποσό των Ευρώ 1,9 επικαλούμενη παράνομη καταγγελία σύμβασης εκ μέρους του ΟΤΕ και πρόκληση ηθικής βλάβης. Η δικάσιμος για την εν λόγω αγωγή ορίστηκε μετά από αναβολή για την 22 Οκτωβρίου 2015, οπότε και ματαιώθηκε. ALTEC TELECOMS ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Α.Ε.: Την 31 Δεκεμβρίου 2013 κοινοποιήθηκε αγωγή της ALTEC TELECOMS ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Α.Ε. κατά του ΟΤΕ με την οποία ο σύνδικος ζητεί να καταβάλει o ΟΤΕ το ποσό των Ευρώ 42,8 νομιμοτόκως, για αποζημίωση για δήθεν παράνομη διακοπή των τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών που της παρείχε, με αποτέλεσμα να οδηγηθεί σε πτώχευση. Η υπόθεση συζητήθηκε την 8 Νοεμβρίου 2018 και εκδόθηκε απόφαση, η οποία απέρριψε την αγωγή της ALTEC TELECOMS ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Α.Ε.. Πρόστιμα της Ε.Ε.Τ.Τ. κατά του ΟΤΕ (άνω των Ευρώ 0,5): Η Ε.Ε.Τ.Τ. έχει επιβάλει διάφορα πρόστιμα εναντίον του OTE (αρχικού ποσού Ευρώ 27,3, μειωμένο κατόπιν προσφυγών σε ποσό Ευρώ 16,0) με μεγάλη διασπορά, στο πλαίσιο της συνήθους δραστηριότητας της Εταιρείας. Ο ΟΤΕ έχει προσφύγει αρμοδίως για την ακύρωση των προστίμων αυτών. Τη 16 Απριλίου 2014, η WIND υπέβαλε καταγγελία ενώπιον της Ε.Ε.Τ.Τ. κατά των εταιρειών CYTA, OTE και COSMOTE σχετικά με τον τρόπο εφαρμογής της τηλεπικοινωνιακής νομοθεσίας σε σχέση με την τήρηση του μητρώου του άρθρου 11 του νόμου 3471/2006. Τη 16 Νοεμβρίου 2016, κοινοποιήθηκε στην COSMOTE και στον OTE κλήση σε ακρόαση. Η Ε.Ε.Τ.Τ. παρέπεμψε την υπόθεση στην Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα (ΑΠΔΠΧ). Τη 16 Μαρτίου 2016, η ΑΠΔΠΧ εξέδωσε απόφαση, σύμφωνα με την οποία, μεταξύ άλλων: α) Διαπίστωνε πως οι εταιρείες ΟΤΕ και COSMOTE δεν εφήρμοσαν και εξακολουθούσαν να μην εφαρμόζουν ορθά τη διάταξη του άρθρου 11 παρ. 2 του νόμου 3471/2006, β) Απηύθυνε τη διοικητική κύρωση της προειδοποίησης στις εταιρείες OTE και COSMOTE, όπως τροποποιήσουν τη διαδικασία δήλωσης ένταξης συνδρομητών στο Μητρώο. Επιπροσθέτως, η Αρχή διαβίβασε τον σχετικό φάκελο της υπόθεσης στην Ε.Ε.Τ.Τ.. Στο μεταξύ συναφείς καταγγελίες κατά του ΟΤΕ και της COSMOTE υπέβαλαν στην Ε.Ε.Τ.Τ. και οι εταιρείες FORTHNET και MEDIATEL. Παρέμβαση κατά των ΟΤΕ και COSMOTE άσκησε και η εταιρεία VODAFONE. Την 21 Φεβρουαρίου 2017 πραγματοποιήθηκε ακρόαση και υποβλήθηκε υπόμνημα και συμπληρωματικά στοιχεία. Λόγω αλλαγής της σύνθεσης της Ε.Ε.Τ.Τ., η Ε.Ε.Τ.Τ. κάλεσε τα μέρη σε νέα επαναληπτική ακρόαση τη 18 Ιουλίου 2018, οπότε και πραγματοποιήθηκε. Η απόφαση εκκρεμεί. Οι εταιρείες WIND, VODAFONE, CYTA, NEWSPHONE και FORTHNET έχουν καταθέσει αιτήσεις ακύρωσης κατά των αποφάσεων της Ε.Ε.Τ.Τ. που αφορούν τον επιμερισμό του καθαρού κόστους καθολικής υπηρεσίας των ετών 2010 και 2011. Με τις εν λόγω αποφάσεις της Ε.Ε.Τ.Τ. το συνολικό κόστος για την καθολική υπηρεσία έχει προσδιοριστεί για το έτος 2010 σε ποσό Ευρώ 24,8 (Ευρώ 15,8 αφορά στον ΟΤΕ) και για το έτος 2011 σε ποσό Ευρώ 22,0 (Ευρώ 14,0 αφορά στον ΟΤΕ). Ο ΟΤΕ έχει ασκήσει πρόσθετες παρεμβάσεις υπέρ του κύρους των αποφάσεων της Ε.Ε.Τ.Τ. στις ανωτέρω εκκρεμείς δίκες, η συζήτηση των οποίων έχει οριστεί για την 20 Μαρτίου 2020. COSMOTE Πρόστιμα της Ε.Ε.Τ.Τ. κατά της COSMΟΤΕ (άνω των Ευρώ 0,5): Η Ε.Ε.Τ.Τ. έχει επιβάλει διάφορα πρόστιμα εναντίον της COSMOTE (αρχικού ποσού Ευρώ 7,2 μειωμένο κατόπιν προσφυγών σε ποσό Ευρώ 3,1) με μεγάλη διασπορά, στο πλαίσιο της συνήθους δραστηριότητας της Εταιρείας. H COSMΟΤΕ έχει προσφύγει αρμοδίως για την ακύρωση των προστίμων αυτών. Την 24 Μαΐου 2012, η Ε.Ε.Τ.Τ. κοινοποίησε στην COSMOTE καταγγελία της εταιρείας VODAFONE κατά της COSMOTE σχετικά με παραβίαση των κανόνων για τον ελεύθερο ανταγωνισμό στην ελληνική αγορά προπληρωμένης κινητής τηλεφωνίας καλώντας την να εκθέσει επ’ αυτής τις απόψεις της εντός μηνός. Η καταγγέλλουσα ζητά από την Ε.Ε.Τ.Τ. να εξετάσει την πιθανή κατάχρηση από την COSMOTE της αποδιδόμενης δεσπόζουσας θέσης της στην υπ’ αυτής οριζόμενη αγορά προπληρωμένης κινητής τηλεφωνίας με τη μορφή της συμπίεσης περιθωρίου κατά το χρονικό διάστημα 2007-2011. Η COSMOTE κατέθεσε τις απόψεις της επί της ως άνω καταγγελίας στην Ε.Ε.Τ.Τ.. Η Ε.Ε.Τ.Τ. κάλεσε τις COSMOTE, VODAFONE και WIND σε ακρόαση προς διερεύνηση της βασιμότητας της καταγγελίας. Η ακρόαση κατόπιν αναβολής ορίστηκε την 29 Ιανουαρίου 2013 οπότε και διεξήχθη. Την 1 Απριλίου 2014, η Ε.Ε.Τ.Τ. κάλεσε τις COSMOTE, VODAFONE και WIND σε νέα ακρόαση, η οποία πραγματοποιήθηκε την 4 Ιουνίου 2014. Λόγω αλλαγής της σύνθεσης της Ε.Ε.Τ.Τ., η Ε.Ε.Τ.Τ. κάλεσε τα μέρη σε νέα 170 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ επαναληπτική ακρόαση τη 17 Σεπτεμβρίου 2018, η οποία και πραγματοποιήθηκε. Η Ε.Ε.Τ.Τ. με απόφαση της, απέρριψε την ως άνω καταγγελία της VODAFONE ως ουσία αβάσιμη. Την 20 Ιουλίου 2016, η Ε.Ε.Τ.Τ. κοινοποίησε στην COSMOTE καταγγελία της WIND κατά των COSMOTE και VODAFONE για ισχυριζόμενες παραβάσεις του Δικαίου του Ανταγωνισμού σε σχέση με τα τιμολόγια λιανικής τους για τις διεθνείς κλήσεις προς τις θυγατρικές τους στην Αλβανία για την περίοδο από τον Φεβρουάριο 2012 έως την ημέρα επίδοσης, ισχυριζόμενη παράβαση του άρθρου 26 του νόμου 3728/2008 για τις ενδοομιλικές συναλλαγές. Η COSMOTE υπέβαλε στην Ε.Ε.Τ.Τ. υπόμνημα με τις απόψεις της και τα αιτηθέντα στοιχεία. H Ε.Ε.Τ.Τ. κάλεσε τις εταιρείες COSMOTE, VODAFONE και WIND σε ακρόαση την 28 Σεπτεμβρίου 2017. Μετά την ακρόαση, τα μέρη κλήθηκαν να υποβάλουν γραπτό υπόμνημα και πρόσθετες πληροφορίες. H COSMOTE υπέβαλε τα αιτηθέντα στοιχεία. Λόγω αλλαγής της σύνθεσης της Ε.Ε.Τ.Τ., η Ε.Ε.Τ.Τ. κάλεσε τα μέρη σε νέα επαναληπτική ακρόαση την 4 Ιουνίου 2018, η οποία και πραγματοποιήθηκε. Η απόφαση εκκρεμεί. Albania Telecom Invest AD: Σύμφωνα με τους όρους της Σύμβασης Αγοραπωλησίας Μετοχών της TELEKOM ALBANIA στην βουλγαρική εταιρεία Albania Telecom Invest AD, το καταβληθέν τίμημα θα αναπροσαρμοστεί με βάση τις προσαρμογές στο κεφάλαιο κίνησης και στον καθαρό δανεισμό της TELEKOM ALBANIA κατά τη 30 Απριλίου 2019. Τη 15 Ιουλίου 2019, η Albania Telekom Invest AD ενημέρωσε με επιστολή της την COSMOTE για τις προσαρμογές που έχει επιφέρει στο κεφάλαιο κίνησης και στον καθαρό δανεισμό της TELEKOM ALBANIA, ως αποτέλεσμα των οποίων διεκδικείται επιστροφή ποσού ίσου με Ευρώ 4,3. Η COSMOTE και η Albania Telecom Invest AD έχουν ανταλλάξει τις απόψεις τους και εξακολουθούν να διεξάγουν σχετικές διαπραγματεύσεις. ΓΕΡΜΑΝΟΣ Η ΓΕΡΜΑΝΟΣ είναι διάδικος, σε αγωγές που έχουν ασκηθεί από πρώην συνεργάτες της (δικαιοδόχους της αλυσίδας καταστημάτων ΓΕΡΜΑΝΟΣ και αντιπροσώπους της) αναφορικά με θέματα των εν λόγω συνεργασιών καθώς και σε λοιπές υποθέσεις, συνολικού ποσού Ευρώ 18,5. Η συζήτηση των υποθέσεων αυτών έχει προσδιοριστεί σε δικασίμους μέχρι και το 2020. Το 2017, πρώην δικαιοδόχος της αλυσίδας καταστημάτων ΓΕΡΜΑΝΟΣ και στενά συνδεδεμένο με αυτόν πρόσωπο, άσκησαν αγωγές κατά της ΓΕΡΜΑΝΟΣ και της COSMOTE, συνολικού ποσού Ευρώ 32,5, εκ των οποίων ποσό Ευρώ 5,0 αφορά σε θετική και αποθετική ζημιά για δήθεν παράβαση διατάξεων περί ανταγωνισμού, αντισυμβατική συμπεριφορά στο πλαίσιο της εμπορικής συνεργασίας και αδικοπραξία και ποσό Ευρώ 27,5 αφορά σε ηθική βλάβη. Οι αγωγές συζητήθηκαν την 8 Φεβρουαρίου 2018 και εκδόθηκε η απόφαση του Δικαστηρίου, η οποία απέρριψε τη μία από αυτές, ενώ έκανε δεκτή την άλλη ως προς αξιώσεις από την εμπορική συνεργασία επιδικάζοντας στον πρώην δικαιοδόχο το ποσό των Ευρώ 60.000 (σε απόλυτο ποσό) με το νόμιμο τόκο. ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ: Την 30 Δεκεμβρίου 2014, η Επιτροπή Ανταγωνισμού επέβαλε στη ΓΕΡΜΑΝΟΣ πρόστιμο ύψους Ευρώ 10,3 για παράβαση των άρθρων 1 του νόμου 3959/2011 και 101 Συνθ.Λειτ.ΕΕ κατά την περίοδο 1990 έως 2012, σε σχέση με το σύστημα δικαιόχρησης ΓΕΡΜΑΝΟΣ και τις σχετικές συμβάσεις με τους δικαιοδόχους. Η ΓΕΡΜΑΝΟΣ προσέφυγε ενώπιον του Διοικητικού Εφετείου Αθηνών για την ακύρωση της εν λόγω απόφασης. Tο Διοικητικό Εφετείο, δέχθηκε εν μέρει την προσφυγή και ακύρωσε την απόφαση της Επιτροπής Ανταγωνισμού ως προς το σκέλος του προστίμου, επειδή το πρόστιμο επιβλήθηκε συνολικά και όχι ανά παράβαση, ανέπεμψε δε την υπόθεση στην Επιτροπή, προκειμένου να υπολογιστεί το πρόστιμο χωριστά για κάθε παράβαση. Η ΓΕΡΜΑΝΟΣ άσκησε αναίρεση ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας, η οποία προσδιορίστηκε, μετά από αναβολές, για την 25 Σεπτεμβρίου 2019, οπότε και παραπέμφθηκε για συζήτηση ενώπιον άλλου Τμήματος του Συμβουλίου της Επικρατείας. Η συζήτηση της υπόθεσης προσδιορίστηκε για την 4 Μαΐου 2020. Τον Οκτώβριο 2016 κοινοποιήθηκε στη ΓΕΡΜΑΝΟΣ η νέα απόφαση της Επιτροπής Ανταγωνισμού, με την οποία της επιβλήθηκε το εν λόγω πρόστιμο χωριστά για κάθε παράβαση, ήτοι ποσό Ευρώ 6,2 για τον καθορισμό τιμών μεταπώλησης, ποσό Ευρώ 3,1 για την απαγόρευση αμοιβαίων προμηθειών μεταξύ διανομέων - δικαιοδόχων και ποσό Ευρώ 1,0 για την επιβολή ρήτρας μη ανταγωνισμού μετά τη λήξη των συμβάσεων (ήτοι συνολικά Ευρώ 10,3). Κατά της ως άνω απόφασης της Επιτροπής Ανταγωνισμού, η ΓΕΡΜΑΝΟΣ άσκησε προσφυγή ενώπιον του Διοικητικού Εφετείου Αθηνών, η οποία προσδιορίστηκε, μετά από αναβολές, για τη 15 Δεκεμβρίου 2020. ΠΟΙΝΙΚΕΣ ΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ΟΤΕ Υπόθεση SIEMENS: Στο πλαίσιο των υπό εξέλιξη ποινικών διαδικασιών στην Ελλάδα για την υπόθεση της SIEMENS [κατηγορίες για αξιόποινες πράξεις σε σχέση με τη σύναψη της Προγραμματικής Συμφωνίας 8002/1997 με τη ΣΗΜΕΝΣ Α.Ε. και τη ΣΗΜΕΝΣ ΤΗΛΕΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ Α.Ε. (ήδη UNIFY A.E.) για την ψηφιοποίηση του δικτύου του ΟΤΕ] το Πενταμελές Εφετείο Κακουργημάτων, εξέδωσε την απόφασή του, σύμφωνα με την οποία πρώην Υπουργός Μεταφορών και Επικοινωνιών, καταδικάστηκε σε 5 χρόνια κάθειρξη για το αδίκημα της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματική δραστηριότητα κατ΄ εξακολούθηση και κατ΄ επάγγελμα, ήτοι τη νομιμοποίηση εσόδων προερχομένων από την τέλεση του αδικήματος της παθητικής δωροδοκίας. To Δικαστήριο αποφάσισε την αναστολή της ποινής και ο πρώην Υπουργός θα πληρώσει το συνολικό ποσό των Ευρώ 140.000 (απόλυτο ποσό) σε 32 δόσεις. Πρώην υπάλληλος της SIEMENS (κατηγορούμενος επίσης στη δεύτερη υπόθεση 171 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ κατωτέρω) καταδικάστηκε σε 11 χρόνια κάθειρξη για το αδίκημα της δωροδοκίας και τη νομιμοποίηση εσόδων από εγκληματική δραστηριότητα. Η ποινή ανεστάλη γιατί άσκησε αίτηση αναίρεσης ενώπιον του Αρείου Πάγου. Παρά το ότι ο OTE δεν παρέστη στην κατ΄ έφεση δίκη ως πολιτικώς ενάγων, το Δικαστήριο αποφάσισε ότι το ποσό των Ευρώ 230.000 (απόλυτο ποσό) που είχε δεσμευτεί στον τραπεζικό λογαριασμό του πρώην υπουργού, θα καταβληθεί στον ΟΤΕ (μετά από την έκδοση της απόφασης του Αρείου Πάγου). Επίσης, ολοκληρώθηκε ενώπιον του Τριμελούς Εφετείου Κακουργημάτων η δίκη των 64 συνολικά κατηγορουμένων (μεταξύ των οποίων και 14 πρώην στελεχών του ΟΤΕ για τα αδικήματα της κακουργηματικής παθητικής δωροδοκίας καθώς και της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματική δραστηριότητα) που είχε αρχίσει από την 27 Νοεμβρίου 2015. O ΟΤΕ παρίστατο στην εν λόγω δίκη και είχε δηλώσει παράσταση πολιτικής αγωγής για τη χρηματική ικανοποίησή του λόγω της ηθικής βλάβης την οποία υπέστη από την τέλεση εις βάρος τoυ των ως άνω αξιόποινων πράξεων. Σύμφωνα με τις διατάξεις του νέου Ποινικού Κώδικα, ο οποίος ισχύει από την 1 Ιουλίου 2019, το Δικαστήριο τη 19 Νοεμβρίου 2019 και την 2 Δεκεμβρίου 2019 αποφάσισε τα ακόλουθα: Η ποινική δίωξη παύει λόγω παραγραφής για όλους τους κατηγορούμενους για τα αδικήματα της ενεργητικής και παθητικής δωροδοκίας καθώς και της συνέργειας σε ενεργητική και παθητική δωροδοκία. Περαιτέρω, σύμφωνα με την απόφαση του Δικαστηρίου, όσον αφορά στους κατηγορούμενους πρώην υπαλλήλους του ΟΤΕ: έξι από αυτούς κρίθηκαν ένοχοι για νομιμοποίηση εσόδων από παράνομη δραστηριότητα (τους επιβλήθηκε ποινή κάθειρξης 10-15 έτη), για πέντε από αυτούς παύει οριστικά η ποινική δίωξη λόγω παραγραφής και για τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομη δραστηριότητα, για δύο από αυτούς παύει οριστικά η ποινική δίωξη λόγω θανάτου, ένας από αυτούς κηρύχθηκε αθώος. Ο ΟΤΕ έχει επίσης ασκήσει αγωγή για αποζημίωση ενώπιον των Γερμανικών Δικαστηρίων και η υπόθεση εκκρεμεί. Β. ΔΕΣΜΕΥΣΕΙΣ Κεφαλαιουχικές δεσμεύσεις Οι κεφαλαιουχικές δεσμεύσεις για απόκτηση ενσωμάτων και άυλων παγίων έχουν ως ακολούθως: Έως 1 έτος Από 1 έως 5 έτη ΣΥΝΟΛΟ ΟΜΙΛΟΣ 2019 2018 119,4 127,2 8,7 19,9 128,1 147,1 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2019 2018 69,5 68,9 7,1 16,7 76,6 85,6 Λοιπές λειτουργικές δεσμεύσεις Οι λοιπές λειτουργικές δεσμεύσεις για υπηρεσίες επισκευής και συντήρησης και λοιπές υπηρεσίες, έχουν ως ακολούθως: ΟΜΙΛΟΣ Έως 1 έτος Από 1 έως 5 έτη Πάνω από 5 έτη ΣΥΝΟΛΟ 2019 290,5 115,3 34,2 440,0 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2018 280,7 136,2 2,5 419,4 2019 148,9 89,3 36,3 274,5 2018 158,3 92,5 3,9 254,7 31. ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΣΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Εύλογη αξία και ιεραρχία εύλογης αξίας Ο Όμιλος χρησιμοποιεί την παρακάτω ιεραρχία για τον καθορισμό και τη γνωστοποίηση της εύλογης αξίας των χρηματοοικονομικών μέσων ανά τεχνική αποτίμησης: Επίπεδο 1: διαπραγματεύσιμες (μη προσαρμοσμένες) τιμές σε ενεργές αγορές για όμοια περιουσιακά στοιχεία ή υποχρεώσεις. Επίπεδο 2: λοιπές τεχνικές για τις οποίες όλες οι εισροές που έχουν σημαντική επίδραση στην καταγεγραμμένη εύλογη αξία είναι παρατηρήσιμες, είτε άμεσα είτε έμμεσα. Επίπεδο 3: τεχνικές που χρησιμοποιούν εισροές που έχουν σημαντική επίδραση στην καταγεγραμμένη εύλογη αξία και δε βασίζονται σε παρατηρήσιμα δεδομένα της αγοράς. 172 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ Κατά τη διάρκεια της χρήσης δεν υπήρξαν μεταφορές μεταξύ των Επιπέδων 1 και 2, ούτε μεταφορές εντός και εκτός του Επιπέδου 3 για τη μέτρηση της εύλογης αξίας. Στους παρακάτω πίνακες παρουσιάζεται μία σύγκριση, των λογιστικών αξιών των χρηματοοικονομικών στοιχείων του Ομίλου και της Εταιρείας που διακρατούνται στο αποσβεσμένο κόστος με τις εύλογες αξίες τους: ΟΜΙΛΟΣ Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία Πελάτες Δάνεια σε ασφαλιστικά ταμεία Δάνεια και προκαταβολές στο προσωπικό Εγγυήσεις Χρηματοδοτική συμβολή από Δημόσιο Δεσμευμένα ταμειακά διαθέσιμα Ταμειακά διαθέσιμα και ταμειακά ισοδύναμα Χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις Μακροπρόθεσμα δάνεια Βραχυπρόθεσμα δάνεια Βραχυπρόθεσμο μέρος μακροπρόθεσμων δανείων Υποχρεώσεις από μισθώσεις Προμηθευτές Δεδουλευμένοι τόκοι Υποχρεώσεις για δικαιώματα μετάδοσης τηλεοπτικού περιεχομένου (μακροπρόθεσμο μέρος) ΕΤΑΙΡΕΙΑ Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία Πελάτες Δάνεια σε ασφαλιστικά ταμεία Δάνεια και προκαταβολές στο προσωπικό Εγγυήσεις Λοιπές απαιτήσεις από συνδεμένα μέρη Δάνεια σε εταιρείες του Ομίλου Ταμειακά διαθέσιμα και ταμειακά ισοδύναμα Χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις Μακροπρόθεσμα δάνεια Βραχυπρόθεσμο μέρος μακροπρόθεσμων δανείων Υποχρεώσεις από μισθώσεις Προμηθευτές Δεδουλευμένοι τόκοι Υποχρεώσεις για δικαιώματα μετάδοσης τηλεοπτικού περιεχομένου (μακροπρόθεσμο μέρος) Λογιστική αξία 2019 2018 Εύλογη αξία 2019 2018 592,5 82,9 54,2 6,4 12,2 2,3 1.058,3 606,0 86,2 55,6 5,9 15,3 2,9 1.084,7 592,5 117,7 54,2 6,4 12,2 2,3 1.058,3 606,0 116,9 55,6 5,9 15,3 2,9 1.084,7 996,4 8,9 707,5 397,4 936,0 18,6 1.280,6 548,0 1.034,0 22,1 1.031,0 8,9 722,2 397,4 936,0 18,6 1.318,1 560,9 1.034,0 22,1 29,8 61,3 29,8 61,3 Λογιστική αξία 2019 2018 Εύλογη αξία 2019 2018 282,3 82,9 52,2 0,5 88,4 14,7 560,6 294,5 86,2 53,9 0,5 131,6 14,7 292,9 282,3 117,7 52,2 0,5 88,4 17,3 560,6 294,5 116,9 53,9 0,5 131,6 16,1 292,9 892,5 743,8 270,2 425,0 17,9 1.270,4 278,6 425,3 19,7 927,9 759,1 270,2 425,0 17,9 1.309,2 284,4 425,3 19,7 29,3 55,8 29,3 55,8 Η εύλογη αξία των δανείων σε ασφαλιστικά ταμεία, των δανείων σε εταιρείες του Ομίλου, των μακροπρόθεσμων δανείων, των βραχυπρόθεσμων δανείων καθώς και το βραχυπρόθεσμο μέρος των μακροπρόθεσμων δανείων προσδιορίζεται με βάση είτε τις διαπραγματεύσιμες (μη προσαρμοσμένες) τιμές είτε με την προεξόφληση των μελλοντικών ταμειακών ροών χρησιμοποιώντας άμεσα ή έμμεσα παρατηρήσιμα στοιχεία. Η εύλογη αξία των υπόλοιπων χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων και χρηματοοικονομικών υποχρεώσεων προσεγγίζει τις λογιστικές τους αξίες. Την 31 Δεκεμβρίου 2019, ο Όμιλος και η Εταιρεία κατείχαν τα παρακάτω χρηματοοικονομικά μέσα που αποτιμώνται στην εύλογη αξία: ΟΜΙΛΟΣ Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία Συμμετοχές σε αμοιβαία κεφάλαια Συμμετοχές σε αμοιβαία κεφάλαια Εύλογη αξία 2019 2018 4,7 1,0 3,7 1,4 Ιεραρχία εύλογης αξίας Επίπεδο 1 Επίπεδο 3 173 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία Συμμετοχή σε αμοιβαία κεφάλαια Εύλογη αξία 2019 2018 2,8 2,3 Ιεραρχία εύλογης αξίας Επίπεδο 1 ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Η Διοίκηση εκτιμά συνεχώς τον πιθανό αντίκτυπο τυχόν αλλαγών στο μακροοικονομικό και χρηματοπιστωτικό περιβάλλον στην Ελλάδα έτσι ώστε να εξασφαλίσει ότι θα ληφθούν όλες οι απαραίτητες ενέργειες και τα μέτρα προκειμένου να ελαχιστοποιηθούν οι τυχόν επιπτώσεις στις δραστηριότητες του Ομίλου στην Ελλάδα. Με βάση την τρέχουσα αξιολόγησή της, έχει καταλήξει στο συμπέρασμα ότι δεν απαιτούνται πρόσθετες προβλέψεις απομείωσης των χρηματοοικονομικών και μη χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων του Ομίλου κατά την 31 Δεκεμβρίου 2019. Brexit Ο Όμιλος αξιολογεί πιθανές επιπτώσεις από την έξοδο του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ευρωπαϊκή Ένωση (Brexit) και λαμβάνει μέτρα για την ελαχιστοποίηση τυχόν επιπτώσεων. Με βάση την ανάλυση μέχρι στιγμής, το Brexit δεν αναμένεται να έχει αρνητική επίδραση στις λειτουργίες του Ομίλου. Χρηματοοικονομικοί κίνδυνοι Οι παρακάτω κίνδυνοι επηρεάζονται σημαντικά από το μακροοικονομικό και χρηματοοικονομικό περιβάλλον στην Ελλάδα. α) Πιστωτικός κίνδυνος Ο πιστωτικός κίνδυνος συνίσταται στην πιθανότητα κάποιος αντισυμβαλλόμενος να προκαλέσει στον Όμιλο και στην Εταιρεία οικονομική ζημιά εξαιτίας της αθέτησης των συμβατικών του υποχρεώσεων. Ο μέγιστος πιστωτικός κίνδυνος στον οποίο είναι εκτεθειμένοι ο Όμιλος και η Εταιρεία, κατά την ημερομηνία κατάρτισης των χρηματοοικονομικών καταστάσεων, είναι η λογιστική αξία των χρηματοοικονομικών περιουσιακών τους στοιχείων. Τα χρηματοοικονομικά στοιχεία που έχουν κατηγοριοποιηθεί ως επιμετρούμενα στην εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων αφορούν τοποθετήσεις σε αμοιβαία κεφάλαια και άλλα χρεόγραφα. Αυτά τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία εκτιμάται ότι δεν εκθέτουν τον Όμιλο και την Εταιρεία σε σημαντικό πιστωτικό κίνδυνο. Οι αθετημένες πληρωμές από πελάτες είναι μέγεθος το οποίο μπορεί ενδεχόμενα να επηρεάσει αρνητικά την ομαλή ρευστότητα του Ομίλου και της Εταιρείας. Λόγω όμως του μεγάλου αριθμού πελατών και της διασποράς της πελατειακής βάσης του Ομίλου, δεν υπάρχει συγκέντρωση του πιστωτικού κινδύνου σε σχέση με τις απαιτήσεις αυτές. Συγκέντρωση πιστωτικού κινδύνου ωστόσο εντοπίζεται στις απαιτήσεις από άλλους τηλεπικοινωνιακούς παρόχους, λόγω του περιορισμένου αριθμού τους και του μεγάλου ύψους των συναλλαγών που έχουν με τον Όμιλο και την Εταιρεία. Για αυτήν την κατηγορία ο Όμιλος και η Εταιρεία αξιολογούν τον πιστωτικό κίνδυνο σύμφωνα με τις καθιερωμένες πολιτικές και διαδικασίες και αναγνωρίζεται η κατάλληλη πρόβλεψη για απομείωση. Ο Όμιλος και η Εταιρεία εφαρμόζουν συγκεκριμένη πιστωτική πολιτική που έχει ως άξονες αφενός τον έλεγχο πιστοληπτικής ικανότητας των πελατών και αφετέρου την προσπάθεια αποτελεσματικής διαχείρισης των απαιτήσεων πριν αυτές καταστούν ληξιπρόθεσμες αλλά και όταν αυτές καταστούν εκπρόθεσμες ή επισφαλείς. Για την παρακολούθηση του πιστωτικού κινδύνου, οι πελάτες ομαδοποιούνται ανάλογα με την κατηγορία που ανήκουν, τα χαρακτηριστικά πιστωτικού κινδύνου τους, την ενηλικίωση των απαιτήσεων τους και τα τυχόν προηγούμενα προβλήματα εισπραξιμότητας που έχουν επιδείξει, λαμβάνοντας επιπλέον υπόψη μελλοντικούς παράγοντες σε σχέση με τους πελάτες καθώς και το οικονομικό περιβάλλον. Τα ταμειακά διαθέσιμα και ταμειακά ισοδύναμα του Ομίλου είναι κυρίως επενδυμένα σε αντισυμβαλλόμενους με υψηλή πιστοληπτική αξιολόγηση και για μικρό χρονικό διάστημα. Τα δάνεια περιλαμβάνουν δάνεια χορηγηθέντα προς το προσωπικό, τα οποία είτε αποπληρώνονται μέσω παρακράτησης δόσεων από τη μισθοδοσία, είτε συμψηφίζονται με την αποζημίωση λόγω συνταξιοδότησης καθώς και δάνεια προς το ταμείο επικουρικής ασφάλισης σχετιζόμενα με προγράμματα εθελούσιας αποχώρησης προσωπικού προηγούμενων ετών. Τα τελευταία δάνεια είναι εκτεθειμένα στον πιστωτικό κίνδυνο που σχετίζεται με την ικανότητα του ασφαλιστικού ταμείου για την εξυπηρέτηση του χρέους του. Απομείωση χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων Ο Όμιλος και η Εταιρεία έχουν τις ακόλουθες κατηγορίες χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων που υπόκεινται στο νέο μοντέλο των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών: Απαιτήσεις από πελάτες Συμβατικά περιουσιακά στοιχεία 174 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ Απαιτήσεις από μισθώσεις Δάνεια σε εταιρείες του Ομίλου Δάνεια σε ασφαλιστικά ταμεία Δάνεια και προκαταβολές στο προσωπικό Λοιπά χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία. Ενώ τα ταμειακά διαθέσιμα και τα ταμειακά ισοδύναμα υπόκεινται επίσης στις απαιτήσεις απομείωσης του ΔΠΧΑ 9, η αναγνωρισθείσα ζημιά απομείωσης ήταν επουσιώδης. Ο Όμιλος εφαρμόζει την απλοποιημένη προσέγγιση του ΔΠΧΑ 9 για τον υπολογισμό των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών, σύμφωνα με την οποία, η πρόβλεψη ζημιάς επιμετράται πάντοτε σε ποσό ίσο με τις αναμενόμενες πιστωτικές ζημιές καθ' όλη τη διάρκεια ζωής για τις απαιτήσεις από πελάτες, τα συμβατικά περιουσιακά στοιχεία και τις απαιτήσεις από μισθώσεις. Οι ακόλουθοι πίνακες παρουσιάζουν την έκθεση του Ομίλου και την Εταιρείας στον πιστωτικό κίνδυνο των απαιτήσεων από πελάτες και των συμβατικών περιουσιακών στοιχείων σε λογιστική αξία προ απομείωσης: ΟΜΙΛΟΣ (απλοποιημένη προσέγγιση) 31 Δεκεμβρίου 2019 Πελάτες Συμβατικά περιουσιακά στοιχεία ΣΥΝΟΛΟ Εξυπηρετούμενα 595,9 37,8 633,7 Μερικώς εξυπηρετούμενα 111,5 111,5 Μη εξυπηρετούμενα 840,3 7,1 847,4 Σύνολο 1.547,7 44,9 1.592,6 Εξυπηρετούμενα 611,8 36,5 648,3 Μερικώς εξυπηρετούμενα 113,9 113,9 Μη εξυπηρετούμενα 772,8 5,8 778,6 Σύνολο 1.498,5 42,3 1.540,8 Εξυπηρετούμενα 303,1 1,4 304,5 Μερικώς εξυπηρετούμενα 32,1 32,1 Μη εξυπηρετούμενα 472,7 0,1 472,8 Σύνολο 807,9 1,5 809,4 Εξυπηρετούμενα 312,5 1,9 314,4 Μερικώς εξυπηρετούμενα 37,6 37,6 Μη εξυπηρετούμενα 440,0 0,1 440,1 Σύνολο 790,1 2,0 792,1 ΟΜΙΛΟΣ (απλοποιημένη προσέγγιση) 31 Δεκεμβρίου 2018 Πελάτες Συμβατικά περιουσιακά στοιχεία ΣΥΝΟΛΟ ΕΤΑΙΡΕΙΑ (απλοποιημένη προσέγγιση) 31 Δεκεμβρίου 2019 Πελάτες Συμβατικά περιουσιακά στοιχεία ΣΥΝΟΛΟ ΕΤΑΙΡΕΙΑ (απλοποιημένη προσέγγιση) 31 Δεκεμβρίου 2018 Πελάτες Συμβατικά περιουσιακά στοιχεία ΣΥΝΟΛΟ Το μεγαλύτερο μέρος του υπολοίπου των απαιτήσεων από μισθώσεις θεωρείται εξυπηρετούμενο. Τα υπόλοιπα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία Ομίλου θεωρούνται ότι έχουν χαμηλό πιστωτικό κίνδυνο ως εκ τούτου ο Όμιλος εφαρμόζει τη γενική προσέγγιση του ΔΠΧΑ 9 και η πρόβλεψη ζημιάς περιορίσθηκε στις αναμενόμενες ζημιές 12 μηνών. Το εναπομείναν υπόλοιπο αυτών των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων θεωρείται εξυπηρετούμενο. Τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία τα οποία παρουσιάζουν χαμηλό κίνδυνο αθέτησης και ισχυρή ικανότητα εκπλήρωσης των συμβατικών ταμειακών ροών θεωρούνται ως εξυπηρετούμενα, ενώ τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία για τα οποία ο πιστωτικός κίνδυνος έχει αυξηθεί σημαντικά από την αρχική αναγνώριση αλλά δεν υπάρχουν αντικειμενικές ενδείξεις ύπαρξης πιστωτικών ζημιών αντιμετωπίζονται ως μερικώς εξυπηρετούμενα. Μη εξυπηρετούμενα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία θεωρούνται εκείνα για τα οποία υπάρχουν αντικειμενικές ενδείξεις ύπαρξης πιστωτικών ζημιών κατά την ημερομηνία αναφοράς και υπάρχουν περιορισμένες προσδοκίες ανάκτησης των συμβατικών ταμειακών ροών. Ο διαχωρισμός των πελατών και των συμβατικών περιουσιακών στοιχείων εντός των παραπάνω κατηγοριών και ο προσδιορισμός του κατά πόσο έχει προκύψει σημαντική αύξηση του πιστωτικού κινδύνου σε επίπεδο Ομίλου αξιολογείται με βάση τις βέλτιστες εκτιμήσεις κάθε οντότητας του Ομίλου, λαμβάνοντας υπόψη συγκεκριμένα γεγονότα και περιστάσεις που ισχύουν για αυτές. 175 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ β) Κίνδυνος ρευστότητας Ο κίνδυνος ρευστότητας συνίσταται στον κίνδυνο ο Όμιλος ή η Εταιρεία να μην μπορέσουν να εκπληρώσουν τις χρηματοοικονομικές τους υποχρεώσεις όταν απαιτείται. Ο κίνδυνος ρευστότητας διατηρείται σε χαμηλά επίπεδα, μέσω της διαθεσιμότητας επαρκών ταμειακών διαθεσίμων ή / και πιστωτικών ορίων, που διασφαλίζουν την εκπλήρωση των χρηματοοικονομικών υποχρεώσεων με λήξη στους επόμενους 12 μήνες. Τα ταμειακά διαθέσιμα, ταμειακά ισοδύναμα και τα λοιπά χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία του Ομίλου και της Εταιρείας την 31 Δεκεμβρίου 2019 ανέρχονταν σε Ευρώ 1.064,0 και Ευρώ 566,4 αντίστοιχα και τα βραχυπρόθεσμα δάνεια και το βραχυπρόθεσμο μέρος μακροπρόθεσμων δανείων τους ανέρχονταν σε Ευρώ 716,4 και Ευρώ 743,8 αντίστοιχα. Για την παρακολούθηση και αντιμετώπιση του κινδύνου ρευστότητας, οι εταιρείες του Ομίλου ετοιμάζουν προβλέψεις ταμειακών ροών σε τακτική βάση. Η ανάλυση των μη προεξοφλημένων συμβατικών πληρωμών (περιλαμβανομένων των πληρωμών των κεφαλαίων και των τόκων) των χρηματοοικονομικών υποχρεώσεων του Ομίλου και της Εταιρείας έχει ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ 31 Δεκεμβρίου 2019 Πρόγραμμα Έκδοσης Ομολόγων Μεσοπρόθεσμης Διάρκειας Τραπεζικά δάνεια (ΕΙΒ) COSMOTE TELEKOM ROMANIA - Πιστωτική γραμμή TELEKOM ROMANIA MOBILE - Πιστωτική γραμμή Υποχρεώσεις από μισθώσεις Προμηθευτές και μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις για δικαιώματα μετάδοσης τηλεοπτικού περιεχομένου ΣΥΝΟΛΟ Έως 1 έτος 31 Δεκεμβρίου 2018 Πρόγραμμα Έκδοσης Ομολόγων Μεσοπρόθεσμης Διάρκειας Τραπεζικά δάνεια (EBRD και BSTDB) ΟΤΕ Τραπεζικά δάνεια (EBRD και ΕΙΒ) COSMOTE TELEKOM ROMANIA - Πιστωτική γραμμή Προμηθευτές και μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις για δικαιώματα μετάδοσης τηλεοπτικού περιεχομένου ΣΥΝΟΛΟ 1 με 2 έτη 2 με 5 έτη Άνω των 5 ετών Σύνολο 721,8 26,5 4,5 13,9 25,8 - 422,6 73,6 - 508,8 11,7 - 1.667,1 137,6 4,5 5,7 79,5 64,0 144,6 251,6 5,7 539,7 936,0 1.774,0 30,1 133,8 1,7 642,5 772,1 967,8 3.322,4 Έως 1 έτος 1 με 2 έτη 2 με 5 έτη Άνω των 5 ετών Σύνολο 399,3 133,0 75,8 1,3 734,0 73,8 0,8 419,0 87,9 - 35,6 - 1.552,3 133,0 273,1 2,1 1.034,0 1.643,4 48,4 857,0 19,0 525,9 35,6 1.101,4 3.061,9 Εγγυήσεις Ο ΟΤΕ έχει εγγυηθεί για το δανεισμό της θυγατρικής του OTE PLC ως εξής: Κατά την 31 Δεκεμβρίου 2019: Ευρώ 1.646,8 Κατά την 31 Δεκεμβρίου 2018: Ευρώ 1.666,8. ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31 Δεκεμβρίου 2019 Διεταιρικά δάνεια (ΟΤΕ PLC) Υποχρεώσεις από μισθώσεις Προμηθευτές και μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις για δικαιώματα μετάδοσης τηλεοπτικού περιεχομένου ΣΥΝΟΛΟ 31 Δεκεμβρίου 2018 Διεταιρικά δάνεια (ΟΤΕ PLC) Τραπεζικά δάνεια (EBRD και BSTDB) Προμηθευτές και μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις για δικαιώματα μετάδοσης τηλεοπτικού περιεχομένου ΣΥΝΟΛΟ Έως 1 έτος 784,1 56,1 1 με 2 έτη 14,3 51,7 2 με 5 έτη 423,4 123,2 Άνω των 5 ετών 509,1 93,9 Σύνολο 1.730,9 324,9 425,0 1.265,2 Έως 1 έτος 193,8 133,0 29,6 95,6 1 με 2 έτη 912,8 - 1,7 548,3 2 με 5 έτη 419,6 - 603,0 Άνω των 5 ετών - 456,3 2.512,1 Σύνολο 1.526,2 133,0 425,3 752,1 42,9 955,7 19,0 438,6 - 487,2 2.146,4 176 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ γ) Κίνδυνος αγοράς Ο κίνδυνος αγοράς δημιουργείται από το ενδεχόμενο οι αλλαγές στις τιμές της αγοράς, όπως σε συναλλαγματικές ισοτιμίες, επιτόκια και τιμές μετοχών, να επηρεάσουν τη διακύμανση της αξίας των χρηματοοικονομικών μέσων που κατέχουν ο Όμιλος και η Εταιρεία. Η διαχείριση του κινδύνου της αγοράς συνίσταται στην προσπάθεια του Ομίλου και της Εταιρείας να διαχειρίζονται και να ελέγχουν την έκθεσή τους σε αποδεκτά όρια. Οι επιμέρους κίνδυνοι που συνθέτουν τον κίνδυνο αγοράς και οι πολιτικές διαχείρισής τους από τον Όμιλο και την Εταιρεία περιγράφονται παρακάτω: α. Κίνδυνος διακύμανσης επιτοκίων Ο κίνδυνος διακύμανσης επιτοκίων συνίσταται στην πιθανότητα η εύλογη αξία των μελλοντικών χρηματοροών ενός χρηματοοικονομικού μέσου να παρουσιάσει διακυμάνσεις εξαιτίας μεταβολών στα επιτόκια της αγοράς. Η έκθεση του Ομίλου στον κίνδυνο μεταβολής των επιτοκίων σχετίζεται πρωταρχικά με το μακροπρόθεσμο δανεισμό του Ομίλου. Ο Όμιλος διαχειρίζεται τον κίνδυνο διακύμανσης επιτοκίων με χρήση πρωτογενών (μη παραγώγων) χρηματοοικονομικών μέσων και όταν κρίνεται αναγκαίο μπορεί να χρησιμοποιήσει παράγωγα χρηματοοικονομικά μέσα. Κατά την 31 Δεκεμβρίου 2019, η σχέση δανεισμού με σταθερό επιτόκιο προς δανεισμό με κυμαινόμενο επιτόκιο στον Όμιλο ανερχόταν σε 99,4%/0,6% (2018: 87,1%/12,9%). Η ανάλυση του δανεισμού ανάλογα με το είδος του επιτοκίου παρατίθεται στον παρακάτω πίνακα: Δανεισμός με κυμαινόμενο επιτόκιο Δανεισμός με σταθερό επιτόκιο ΣΥΝΟΛΟ ΟΜΙΛΟΣ 2019 2018 10,1 235,4 1.702,7 1.593,2 1.712,8 1.828,6 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2019 2018 129,3 1.636,3 1.419,7 1.636,3 1.549,0 Στον παρακάτω πίνακα παρουσιάζεται η επίδραση στα αποτελέσματα από μία μεταβολή του επιτοκίου, μέσω της επίδρασής της στο δανεισμό και στις καταθέσεις. Αν τα επιτόκια αυξάνονταν κατά 1,0%, η επίπτωση θα ήταν: Επίδραση στα κέρδη προ φόρων ΟΜΙΛΟΣ 2019 2018 2,6 0,9 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2019 2018 1,4 (0,3) Αν τα επιτόκια μειώνονταν κατά 1,0%, η επίπτωση θα ήταν: ΟΜΙΛΟΣ Επίδραση στα κέρδη προ φόρων 2019 (2,6) 2018 (2,7) ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2019 2018 (1,4) (0,7) Η επίδραση που παρουσιάζεται στους παραπάνω πίνακες βασίζεται στα ακόλουθα: α) Ο Όμιλος έχει δάνεια κυμαινόμενου επιτοκίου μόνο σε Ρουμανικό Ρον. Θεωρείται αύξηση ή μείωση επιτοκίου αντίστοιχα κατά 1% στο ROBOR. β) Τα έσοδα από τόκους θεωρείται ότι αυξάνονται / μειώνονται κατά 25,0% της αντίστοιχης μεταβολής του ονομαστικού επιτοκίου. Επομένως, αύξηση των επιτοκίων κατά 1,0% αναμένεται να αυξήσει τα έσοδα από τόκους μόνο κατά 0,25% και ομoίως μείωση κατά 1,0% θεωρείται ότι μειώνει τα έσοδα από τόκους μόνο κατά 0,25%. β. Συναλλαγματικός κίνδυνος Ο συναλλαγματικός κίνδυνος συνίσταται στην πιθανότητα η εύλογη αξία των ταμειακών ροών ενός χρηματοοικονομικού μέσου να παρουσιάσει διακυμάνσεις εξαιτίας μεταβολών στις ισοτιμίες ξένου συναλλάγματος. Ο Όμιλος δραστηριοποιείται στη Νοτιοανατολική Ευρώπη και ως εκ τούτου εκτίθεται σε συναλλαγματικό κίνδυνο ο οποίος προέρχεται από τις μεταβολές των λειτουργικών νομισμάτων των χωρών αυτών έναντι άλλων νομισμάτων. Τα κυριότερα νομίσματα με τα οποία γίνονται συναλλαγές στον Όμιλο είναι το Ευρώ και το Ρουμανικό Ρον. Ο Όμιλος παρακολουθεί και διαθέτει επαρκή συναλλαγματικά αποθέματα για να ελαχιστοποιείται η έκθεση από συναλλαγματικούς κινδύνους στις ταμειακές ροές. Οι συναλλαγματικοί κίνδυνοι που δεν επηρεάζουν τις ταμειακές ροές του 177 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ Ομίλου (π.χ. κίνδυνοι που προκύπτουν από τη μετατροπή των χρηματοοικονομικών καταστάσεων των αλλοδαπών δραστηριοτήτων στο νόμισμα παρουσίασης των χρηματοοικονομικών καταστάσεων του Ομίλου) γενικά δεν αντισταθμίζονται. Ο παρακάτω πίνακας παρουσιάζει την ευαισθησία σε μία εύλογα πιθανή μεταβολή στη συναλλαγματική ισοτιμία, με τις άλλες μεταβλητές να παραμένουν σταθερές, στα κέρδη προ φόρων του Ομίλου (εξαιτίας των μεταβολών στην εύλογη αξία των νομισματικών περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων): Μεταβολή στη συναλλαγματική ισοτιμία έναντι του Ευρώ -10% +10% Επίδραση στα κέρδη προ φόρων 2019 2018 4,9 (20,2) (4,9) 20,2 Διαχείριση Κεφαλαίου Ο πρωταρχικός στόχος του Ομίλου και της Εταιρείας σχετικά με τη διαχείριση του κεφαλαίου είναι η διασφάλιση της διατήρησης ισχυρής πιστοληπτικής ικανότητας και υγειών κεφαλαιακών δεικτών με σκοπό την υποστήριξη της επιχειρησιακής λειτουργίας τους και τη μεγιστοποίηση της αξίας προς όφελος των μετόχων. Ο Όμιλος και η Εταιρεία διαχειρίζονται την κεφαλαιακή διάρθρωση και πραγματοποιούν προσαρμογές προκειμένου να εναρμονίζονται με τις αλλαγές στο οικονομικό περιβάλλον. Για τη διατήρηση ή την προσαρμογή της κεφαλαιακής διάρθρωσης, ο Όμιλος και η Εταιρεία ενδέχεται να προσαρμόσουν την πληρωμή μερίσματος στους μετόχους, να επιστρέψουν κεφάλαιο στους μετόχους ή να εκδώσουν νέες μετοχές. Ένα σημαντικό μέσο για τη διαχείριση κεφαλαίου είναι η χρήση του δείκτη μόχλευσης (ο δείκτης του καθαρού δανεισμού προς τα ίδια κεφάλαια), ο οποίος παρακολουθείται σε επίπεδο Ομίλου. Ο καθαρός δανεισμός περιλαμβάνει τα τοκοφόρα δάνεια και ομόλογα καθώς και τις μακροπρόθεσμες και βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις από μισθώσεις (μετά την υιοθέτηση του ΔΠΧΑ 16 από την 1 Ιανουαρίου 2019), μείον τα ταμειακά διαθέσιμα και ταμειακά ισοδύναμα. ΟΜΙΛΟΣ Μακροπρόθεσμα δάνεια Βραχυπρόθεσμα δάνεια Βραχυπρόθεσμο μέρος μακροπρόθεσμων δανείων Υποχρεώσεις από μισθώσεις (μακροπρόθεσμο μέρος) Υποχρεώσεις από μισθώσεις (βραχυπρόθεσμο μέρος) Ταμειακά διαθέσιμα και ταμειακά ισοδύναμα Καθαρός δανεισμός Σύνολο ιδίων κεφαλαίων Δείκτης μόχλευσης ΕΤΑΙΡΕΙΑ Μακροπρόθεσμα δάνεια Βραχυπρόθεσμο μέρος μακροπρόθεσμων δανείων Υποχρεώσεις από μισθώσεις (μακροπρόθεσμο μέρος) Υποχρεώσεις από μισθώσεις (βραχυπρόθεσμο μέρος) Ταμειακά διαθέσιμα και ταμειακά ισοδύναμα Καθαρός δανεισμός Σύνολο ιδίων κεφαλαίων Δείκτης μόχλευσης 31 Δεκεμβρίου 2019 2018 996,4 1.280,6 8,9 707,5 548,0 334,5 62,9 (1.058,3) (1.084,7) 1.051,9 743,9 2.183,1 2.574,7 0,48x 0,29x 31 Δεκεμβρίου 2019 2018 892,5 1.270,4 743,8 278,6 227,9 42,3 (560,6) (292,9) 1.345,9 1.256,1 3.154,6 2.888,9 0,43x 0,43x 32. ΑΝΑΤΑΞΙΝΟΜΗΣΕΙΣ ΚΟΝΔΥΛΙΩΝ Στην ενοποιημένη και εταιρική κατάσταση αποτελεσμάτων του 2018, ποσά Ευρώ 27,0 και Ευρώ 6,6 αντίστοιχα, έχουν αναταξινομηθεί από τα «Λοιπά λειτουργικά έξοδα» στις «Αμοιβές και υπηρεσίες τρίτων» για σκοπούς καλύτερης παρουσίασης. Στην ενοποιημένη κατάσταση αποτελεσμάτων του 2018, ποσό Ευρώ 5,5, έχει αναταξινομηθεί από τα «Λοιπά λειτουργικά έξοδα» στα «Ενοίκια, μισθώσεις και κόστος εγκαταστάσεων» για σκοπούς καλύτερης παρουσίασης. 178 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΥΤΗ 33. ΕΛΕΓΚΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΛΟΙΠΕΣ ΑΜΟΙΒΕΣ Οι ελεγκτικές και λοιπές αμοιβές προς το δίκτυο της PricewaterhouseCoopers, αναλύονται ως εξής: (Απόλυτα ποσά) Αμοιβές για ελεγκτικές υπηρεσίες Αμοιβές για το Φορολογικό Πιστοποιητικό Αμοιβές για άλλες υπηρεσίες διασφάλισης Λοιπές αμοιβές Συνολικές αμοιβές ΟΜΙΛΟΣ 2019 2018 2.116.600 1.658.200 655.500 640.000 171.000 476.200 52.500 275.000 2.995.600 3.049.400 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2019 2018 530.000 490.000 268.000 265.000 75.000 336.500 51.000 249.000 924.000 1.340.500 Συγκεκριμένα, οι ελεγκτικές και λοιπές αμοιβές προς την ΠραϊσγουωτερχαουςΚούπερς Α.Ε.Ε. (PricewaterhouseCoopers Ελλάδας εξαιρουμένου του υπολοίπου δικτύου PricewaterhouseCoopers), αναλύονται ως εξής: (Απόλυτα ποσά) Αμοιβές για ελεγκτικές υπηρεσίες Αμοιβές για το Φορολογικό Πιστοποιητικό Αμοιβές για άλλες υπηρεσίες διασφάλισης Λοιπές αμοιβές Συνολικές αμοιβές ΠραϊσγουωτερχαουςΚούπερς Α.Ε.Ε. Ελλάδα 2019 2018 1.040.000 967.500 655.500 640.000 138.500 454.500 51.000 275.000 1.885.000 2.337.000 34. ΜΕΤΑΓΕΝΕΣΤΕΡΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ Τα πιο σημαντικά γεγονότα μετά την 31 Δεκεμβρίου 2019 είναι τα ακόλουθα: ΟΤΕ Ακύρωση ιδίων μετοχών Στo πλαίσιο του εγκεκριμένου από τη Γενική Συνέλευση των Μετόχων (συνεδρίαση της 15 Φεβρουαρίου, 2018) προγράμματος επαναγοράς ιδίων μετοχών, η Εταιρεία κατείχε 9.764.743 ίδιες μετοχές την 27 Ιανουαρίου 2020. Το Διοικητικό Συμβούλιο του ΟΤΕ βάσει της απόφασης του (συνεδρίαση 29 Ιανουαρίου 2020) θα προτείνει στη Γενική Συνέλευση των Μετόχων της Εταιρείας, η οποία έχει προγραμματισθεί για την 20 Φεβρουαρίου 2020, την ακύρωση, των προαναφερθεισών συνολικών ιδίων μετοχών, ήτοι 9.764.743 ιδίων μετοχών, με αντίστοιχη μείωση του μετοχικού κεφαλαίου της Εταιρείας ποσού Ευρώ 27,6 και συνακόλουθη τροποποίηση του καταστατικού της. COSMOTE Αποπληρωμή κεφαλαίου κάτω από τη δανειακή σύμβαση ύψους Ευρώ 150,0 που διοργανώθηκε με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (EΙΒ) Την 23 Ιανουαρίου 2020, η COSMOTE αποπλήρωσε κεφάλαιο ύψους Ευρώ 11,5 κάτω από τη δανειακή σύμβαση με την EIB καθώς και τους δεδουλευμένους τόκους. OTE PLC Την 23 Ιανουαρίου 2020, η OTE PLC επαναγόρασε το ποσό των Ευρώ 6,6 (ονομαστικό ποσό) κάτω από το ομολογιακό δάνειο των Ευρώ 700,0 που λήγει τον Ιούλιο του 2020. Οι παραπάνω επανακτηθείσες ομολογίες παραδόθηκαν προς ακύρωση. Ως αποτέλεσμα το τρέχον ονομαστικό υπόλοιπο του ομολογιακού δανείου, που λήγει τον Ιούλιο του 2020, ανέρχεται σε Ευρώ 677,4. 179 V. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ 180 ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΡ. Γ.Ε.ΜΗ. 001037501000 ΕΔΡΑ: ΚΗΦΙΣΙΑΣ 99 - 15124 ΜΑΡΟΥΣΙ, ΑΘΗΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΑΠΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2019 ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 Τα παρακάτω στοιχεία και πληροφορίες, που προκύπτουν από τις χρηματοοικονομικές καταστάσεις, στοχεύουν σε μία γενική ενημέρωση για την οικονομική κατάσταση και τα αποτελέσματα της ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ("Εταιρεία") και του ΟΜΙΛΟΥ ΟΤΕ ("Όμιλος"). Συνιστούμε επομένως στον αναγνώστη, πριν προβεί σε οποιαδήποτε είδους επενδυτική επιλογή ή άλλη συναλλαγή με την Εταιρεία ή τον Όμιλο να ανατρέξει στη διεύθυνση διαδικτύου του εκδότη, όπου αναρτώνται οι ενοποιημένες και οι εταιρικές χρηματοοικονομικές καταστάσεις, που έχουν συνταχθεί σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς όπως αυτά έχουν υιοθετηθεί από την Ε.Ε., καθώς και η έκθεση ελέγχου του νόμιμου ελεγκτή, όποτε αυτή απαιτείται. Διεύθυνση διαδικτύου Εταιρείας : www.cosmote.gr Σύνθεση Διοικητικού Συμβουλίου: Ημερομηνία έγκρισης από το Διοικητικό Συμβούλιο των χρηματοοικονομικών καταστάσεων: 18 Φεβρουαρίου 2020 1. Μιχαήλ Τσαμάζ, Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος, Εκτελεστικό Μέλος 6. Michael Wilkens, Μη Εκτελεστικό Μέλος Ορκωτός Ελεγκτής Λογιστής: Φώτης Σμυρνής (ΑΜ ΣΟΕΛ 52861) 2. Eelco Blok, Αντιπρόεδρος, Ανεξάρτητο Μη Εκτελεστικό Μέλος 7. Βασίλειος Βασσάλος, Μη Εκτελεστικό Μέλος Ελεγκτική εταιρία: ΠραιςγουωτερχαουςΚούπερς Ανώνυμος Eλεγκτική Εταιρία (ΑΜ ΣΟΕΛ 113) 3. Srinivasan Gopalan, Μη Εκτελεστικό Μέλος 8. Δημήτριος Γεωργούτσος, Μη Εκτελεστικό Μέλος Τύπος έκθεσης ελέγχου: Με σύμφωνη γνώμη 4. Robert Hauber, Μη Εκτελεστικό Μέλος 9. Χαράλαμπος Μαζαράκης, Εκτελεστικό Μέλος 5. Kyra Orth, Μη Εκτελεστικό Μέλος 10. Ανδρέας Ψαθάς, Ανεξάρτητο Μη Εκτελεστικό Μέλος ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΣΗΣ (ΕΝ ΟΠΟΙΗΜ ΕΝ Α ΚΑΙ Μ Η ΕΝ ΟΠΟΙΗΜ ΕΝ Α) Ποσά εκφρασμένα σε εκατ. Ευρώ ΟΜ ΙΛΟΣ 3 1 .1 2 .2 0 1 9 ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΑΜΕΙΑΚΩΝ ΡΟΩΝ (ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΚΑΙ ΜΗ ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΑ) Ποσά εκφρασμένα σε εκατ. Ευρώ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 3 1 .1 2 .2 0 1 8 3 1 .1 2 .2 0 1 9 ΟΜ ΙΛΟΣ 3 1 .1 2 .2 0 1 8 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 0 1 .0 1 3 1 .1 2 .2 0 1 9 0 1 .0 1 3 1 .1 2 .2 0 1 8 0 1 .0 1 3 1 .1 2 .2 0 1 9 0 1 .0 1 3 1 .1 2 .2 0 1 8 129,9 413,4 706,5 308,2 1.207,6 755,7 365,5 312,5 51,0 49,9 ΕΝ ΕΡΓΗΤΙΚΟ Eνσώματα πάγια στοιχεία 2.341,3 Περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης Άυλα περιουσιακά στοιχεία 2.741,1 418,6 1.278,9 - 1.296,4 Τα μεια κές ροές α πό λειτου ργ ικές δ ρα σ τηριότητες 270,4 - 1.128,1 1.327,6 211,7 228,1 Κέρδη προ φόρων 490,9 500,1 3.571,2 3.493,7 Προσαρμογές για: 51,3 82,0 8,6 Απαιτήσεις από πελάτες 592,5 606,0 282,3 294,5 Κόστη σχετιζόμενα με προγράμματα εθελούσιας αποχώρησης Λοιπά κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία 275,0 289,9 187,8 219,1 Πρόβλεψη για αποζημίωση προσωπικού 3,8 1.058,3 1.084,7 560,6 292,9 Πρόβλεψη για λογαριασμό νεότητας 5,1 Λοιπά μη κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία Αποθέματα Ταμειακά διαθέσιμα και ταμειακά ισοδύναμα Περιουσιακά στοιχεία ομάδας στοιχείων κατεχόμενων προς πώληση ΣΥ Ν ΟΛΟ ΕΝ ΕΡΓΗΤΙΚΟΥ - 68,5 6 .3 5 6 ,0 11,5 Αποσβέσεις και απομειώσεις - 6 .6 9 9 ,9 - Συναλλαγματικές διαφορές, καθαρές 6 .3 7 1 ,5 Σύνολο ιδίων κεφαλαίων ιδιοκτητών μητρικής (α) Μη ελέγχουσες συμμετοχές (β) 1.387,1 1.358,2 1.387,1 Απομειώσεις 693,8 946,1 1.796,4 1.501,8 Χρεωστικοί τόκοι και συναφή έξοδα 2.052,0 2.333,2 3.154,6 2.888,9 Προσαρμογές για μεταβολές λογαριασμών κεφαλαίου κίνησης: 131,1 241,5 2 .5 7 4 ,7 3 .1 5 4 ,6 996,4 1.280,6 892,5 Υποχρεώσεις από μισθώσεις (μακροπρόθεσμο μέρος) 334,5 Προβλέψεις / Λοιπές μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις 423,6 470,1 416,8 452,6 Καταβολές προγραμμάτων εθελούσιας αποχώρησης Βραχυπρόθεσμες δανειακές υποχρεώσεις 716,4 548,0 743,8 278,6 Καταβολές αποζημίωσης προσωπικού και λογαριασμού νεότητας, Υποχρεώσεις από μισθώσεις (βραχυπρόθεσμο μέρος) Λοιπές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις - 62,9 (1,1) (0,5) (5,3) (3,0) (1.159,2) (30,0) (2,2) 725,4 86,1 (2,4) 75,8 6,6 66,5 2,9 0,9 22,6 85,9 (4,9) 36,9 (36,3) (42,4) (8,1) 38,6 (65,8) (60,9) (54,2) (50,5) (12,7) (12,3) (12,3) (11,9) (73,9) (88,0) (61,1) (64,6) (22,1) - (15,6) - (145,6) (178,4) (100,9) (85,1) - Πλέον / (Μείον): - εκτός εισφορών εργαζομένων 893,6 38,7 2,3 0,3 - 29,7 1.270,4 (Mείωση) / αύξηση υποχρεώσεων (πλην δανεισμού) 42,3 1.787,8 - - Μείωση / (αύξηση) αποθεμάτων 2 .8 8 8 ,9 Μείωση / (αύξηση) απαιτήσεων 227,9 - 1.639,1 Υποχρεώσεις ομάδας στοιχείων κατεχόμενων προς πώληση - 5,1 (2,4) 96,6 2 .1 8 3 ,1 Σύ νολο ιδ ίων κεφα λα ίων (γ ) = (α ) + (β) (28,1) 2,3 (27,6) Μακροπρόθεσμες δανειακές υποχρεώσεις 39,1 3,8 (4,5) Έσοδα από μερίσματα (Κέρδη) / ζημιές από συμμετοχές και λοιπά χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία 1.358,2 Λοιπά στοιχεία ιδίων κεφαλαίων (30,2) (14,3) 5 .8 3 6 ,2 Πιστωτικοί τόκοι ΙΔ ΙΑ ΚΕΦ ΑΛΑΙΑ ΚΑΙ Υ ΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ Μετοχικό κεφάλαιο 65,6 945,7 Χρεωστικοί τόκοι και συναφή έξοδα καταβεβλημένα (πλην μισθώσεων) - - Τόκοι μισθώσεων καταβεβλημένοι Σύ νολο υ ποχρεώσ εων (δ ) 4 .1 7 2 ,9 4 .1 2 5 ,2 3 .2 1 6 ,9 2 .9 4 7 ,3 Φόρος εισοδήματος καταβεβλημένος ΣΥ Ν ΟΛΟ ΙΔ ΙΩΝ ΚΕΦ ΑΛΑΙΩΝ ΚΑΙ Υ ΠΟΧΡΕΩΣΕΩΝ (γ ) + (δ ) 6 .3 5 6 ,0 6 .6 9 9 ,9 6 .3 7 1 ,5 5 .8 3 6 ,2 Καθαρές ταμειακές ροές από λειτουργικές δραστηριότητες διακοπεισών δραστηριοτήτων Κα θα ρές τα μεια κές εισ ροές α πό λειτου ργ ικές δ ρα σ τηριότητες (α ) (5,3) 11,0 1 .1 5 2 ,8 - 9 9 5 ,5 5 1 2 ,2 5 2 8 ,9 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΣΥΝΟΛΙΚΩΝ ΕΣΟΔΩΝ (ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΑ KAI MH ENOΠOIHMENA) Ποσά εκφρασμένα σε εκατ. Ευρώ ΟΜ ΙΛΟΣ Κύκλος εργασιών ΕΤΑΙΡΕΙΑ 0 1 .0 1 - 0 1 .0 1 - 0 1 .0 1 - 3 1 .1 2 .2 0 1 8 3 1 .1 2 .2 0 1 9 3 1 .1 2 .2 0 1 8 3.907,6 3.798,7 1.613,2 1 8 0 ,1 4 9 5 ,2 3 4 2 ,1 Κέρδη προ φόρων 129,9 413,4 706,5 Κέρδ η χρήσ ης α πό σ υ νεχιζόμενες δ ρα σ τηριότητες 3 7 ,6 2 4 7 ,6 6 3 5 ,0 Κέρδ η προ φόρων, χρημα τοδ οτικών κα ι επενδ υ τικών α ποτελεσ μά των Κέρδη/ (ζημιές) από διακοπείσες δραστηριότητες Κέρδ η μετά α πό φόρου ς (Α) Τα μεια κές ροές α πό επενδ υ τικές δ ρα σ τηριότητες 0 1 .0 1 3 1 .1 2 .2 0 1 9 5,3 Επιστροφή μετοχικού κεφαλαίου επενδυμένου σε θυγατρική Συμμετοχή σε θυγατρική 3 3 8 ,8 Αποπληρωμές εισπρακτέων δανείων 0,1 0,4 7,2 7,1 308,2 Χορηγηθέντα δάνεια σε θυγατρική - 1 9 6 ,3 Αποπληρωμή δανείων χορηγηθέντων σε θυγατρική (81,7) - 4 2 ,9 1 6 5 ,9 6 3 5 ,0 205,1 175,0 635,0 - Αγορά ενσώματων και άυλων παγίων περιουσιακών στοιχείων 1 9 6 ,3 Εισπράξεις από πώληση θυγατρικών/συμμετοχών Κατανέμονται σε: Κίνηση δεσμευμένων ταμειακών διαθεσίμων -Ιδιοκτήτες μητρικής (0,7) 1.582,6 Πώληση ή λήξη χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων -Μη ελέγχουσες συμμετοχές (162,2) (9,1) Λοιπά σ υ νολικά εισ οδ ήμα τα / (ζημιές) μετά α πό φόρου ς (Β) (7 0 ,5 ) 3 4 ,6 Συ γ κεντρωτικά σ υ νολικά εισ οδ ήμα τα / (ζημιές) μετά α πό φόρου ς (A) + (B) (2 7 ,6 ) 2 0 0 ,5 6 2 5 ,6 140,4 211,4 625,6 196,3 Πιστωτικοί τόκοι εισπραχθέντες - Κα θα ρές τα μεια κές εισ ροές/ (εκροές) α πό επενδ υ τικές δ ρα σ τηριότητες (β) (800,0) 7,2 - (719,9) 28,2 1,2 2,5 2,5 (0,4) 7,1 (270,0) 270,0 14,3 (343,5) - 0,5 61,5 - - - (1 ,2 ) Καθαρές ταμειακές ροές από επενδυτικές δραστηριότητες διακοπεισών δραστηριοτήτων 1 9 5 ,1 120,6 - (661,8) - Μερίσματα εισπραχθέντα (9 ,4 ) - (345,8) - - - (6,6) (12,6) (6 3 0 ,6 ) (7 2 1 ,3 ) - 4,6 3,0 1.078,6 101,6 - 6 7 ,5 (1 5 8 ,7 ) Κατανέμονται σε: -Ιδιοκτήτες μητρικής -Μη ελέγχουσες συμμετοχές (168,0) (10,9) 195,1 Τα μεια κές ροές α πό χρημα τοδ οτικές δ ρα σ τηριότητες - - Απόκτηση ιδίων μετοχών - - Εισπράξεις από χορηγούμενα και εκδοθέντα δάνεια Βα σ ικά κέρδ η μετά α πό φόρου ς α νά μετοχή α πό σ υ νεχιζόμενες δ ρα σ τηριότητες (σ ε € ) 0 ,5 2 8 5 Προτεινόμενο μέρισμα ανά μετοχή (σε €) 0,55 0,46 Εξοφλήσεις δανείων Κέρδ η προ φόρων, χρημα τοδ οτικών, επενδ υ τικών α ποτελεσ μά των, σ υ νολικών α ποσ βέσ εων κα ι α πομειώσ εων (110,3) Πληρωμές σχετιζόμενες με αύξηση μετοχικού κεφαλαίου θυγατρικής 0 ,4 2 0 0 Αποπληρωμή υποχρεώσεων από μισθώσεις 1 .3 8 7 ,7 1 .2 5 0 ,9 7 0 7 ,6 6 5 1 ,3 Μερίσματα πληρωθέντα σε μετόχους της Εταιρείας Καθαρές ταμειακές ροές από χρηματοδοτικές δραστηριότητες διακοπεισών δραστηριοτήτων ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ (ΕΝ ΟΠΟΙΗΜ ΕΝ Α ΚΑΙ Μ Η ΕΝ ΟΠΟΙΗΜ ΕΝ Α) Ποσά εκφρασμένα σε εκατ. Ευρώ ΟΜ ΙΛΟΣ 2019 Σύ νολο ιδ ίων κεφα λα ίων ένα ρξης περιόδ ου (0 1 .0 1 .2 0 1 9 κα ι 0 1 .0 1 .2 0 1 8 ) 2018 2 .5 7 4 ,7 2019 2 .5 8 9 ,4 2018 5 1 ,0 (0 ,3 ) Συγκεντρωτικά συνολικά εισοδήματα/ (ζημιές) μετά από φόρους (27,6) 200,5 625,6 Διανομή μερισμάτων Καθαρή μεταβολή συμμετοχής σε θυγατρικές Απόκτηση ιδίων μετοχών Σύ νολο ιδ ίων κεφα λα ίων λήξης περιόδ ου (3 1 .1 2 .2 0 1 9 κα ι 3 1 .1 2 .2 0 1 8 ) - (0,9) - (171,6) (249,6) (0,7) - - (94,2) (94,2) - - 700,0 925,0 (826,9) (784,1) (610,7) (922,6) (78,8) - (42,0) - (249,0) (171,1) (249,0) (171,1) (1,3) - - - (5 5 4 ,1 ) (4 8 0 ,0 ) (3 1 2 ,0 ) (2 6 2 ,9 ) (2 0 5 ,8 ) 2 6 7 ,7 1 0 7 ,3 (3 1 ,9 ) Τα μεια κά δ ια θέσ ιμα κα ι τα μεια κά ισ οδ ύ να μα ένα ρξης περιόδ ου 0 ,8 Συναλλαγματικές διαφορές στα διαθέσιμα 1 .0 8 4 ,7 1 .2 9 7 ,7 (2,0) 2 9 2 ,9 0,3 1 8 5 ,6 - - 195,1 Ταμειακά διαθέσιμα και ταμειακά ισοδύναμα της ομάδας στοιχείων κατεχόμενων (250,0) (110,3) Προγράμματα παροχής δικαιωμάτων προαίρεσης ισ οδ υ νά μων (α )+ (β)+ (γ ) 2 .9 5 8 ,2 (3 ,3 ) (110,3) (0,9) 570,3 Κα θα ρή α ύ ξησ η / (μείωσ η) τα μεια κών δ ια θεσ ίμων κα ι τα μεια κών 2 .8 8 8 ,9 Επίδ ρα σ η εφα ρμογ ής νέων Δ ΠΧΑ Έξοδα αύξησης μετοχικού κεφαλαίου Κα θα ρές τα μεια κές εκροές α πό χρημα τοδ οτικές δ ρα σ τηριότητες (γ ) ΕΤΑΙΡΕΙΑ (94,2) 712,2 - προς πώληση 7,5 (171,5) Τα μεια κά δ ια θέσ ιμα κα ι τα μεια κά ισ οδ ύ να μα λήξης περιόδ ου 1 .0 5 8 ,3 (7,5) 1 .0 8 4 ,7 5 6 0 ,6 2 9 2 ,9 - (110,3) (94,2) 0,3 0,5 0,3 0,5 2 .1 8 3 ,1 2 .5 7 4 ,7 3 .1 5 4 ,6 2 .8 8 8 ,9 ΠΡΟΣΘΕΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ 1) Οι εταιρείες του Ομίλου που περιλαμβάνονται στις ετήσιες (ενοποιημένες και εταιρικές) χρηματοοικονομικές καταστάσεις με τις αντίστοιχες έδρες τους, τα ποσοστά 7) Οι συναλλαγές της Εταιρείας με τα συνδεμένα μέρη (σύμφωνα με το ΔΛΠ 24) αναλύονται ως εξής: Οι πωλήσεις και αγορές της Εταιρείας για το 2019, ανέρχονται σε συμμετοχής του Ομίλου (άμεσες και έμμεσες συμμετοχές) καθώς και η μέθοδος ενοποίησης που εφαρμόστηκε, παρατίθενται αναλυτικά στις Σημειώσεις 1 και 10 των € 131,6 εκατ. και € 230,0 εκατ. αντίστοιχα. Τα λοιπά λειτουργικά έσοδα της Εταιρείας για το 2019 ανέρχονται σε € 4,5 εκατ.. Τα χρηματοοικονομικά έσοδα και έξοδα της χρηματοοικονομικών καταστάσεων. Εταιρείας για το 2019, ανέρχονται σε € 2,9 εκατ. και € 62,2 εκατ. αντίστοιχα. Τα έσοδα από μερίσματα από συνδεμένα μέρη για το 2019 ανέρχονται σε € 1.159,2 εκατ.. 2) Οι ανέλεγκτες φορολογικά χρήσεις της Εταιρείας και των εταιρειών του Ομίλου καθώς και τα αποτελέσματα των φορολογικών ελέγχων που ολοκληρώθηκαν Τα υπόλοιπα των απαιτήσεων και υποχρεώσεων της Εταιρείας με συνδεμένα μέρη που προέρχονται από τρέχουσες συναλλαγές στη λήξη της χρήσης ανέρχονται σε παρατίθενται αναλυτικά στη Σημείωση 23 των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. € 153,5 εκατ. και € 457,9 εκατ. αντίστοιχα. Τα υπόλοιπα των απαιτήσεων και των υποχρεώσεων της Εταιρείας από και προς τα συνδεμένα μέρη που προέρχονται από τα 3) Η έκβαση των επίδικων υποθέσεων που εκκρεμούν δεν αναμένεται να έχει σημαντική επίδραση στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις. Τα ποσά των σωρευμένων χορηγηθέντα και τα ληφθέντα δάνεια ανέρχονται σε € 14,9 εκατ. και € 1.654,2 εκατ. αντίστοιχα. Οι αμοιβές των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου και των ανώτατων προβλέψεων που έχουν σχηματιστεί κατά την 31 Δεκεμβρίου 2019 για επίδικες υποθέσεις και λοιπούς κινδύνους, όπως και για ανέλεγκτες φορολογικά χρήσεις ή διευθυντικών στελεχών της Εταιρείας για το 2019 ανήλθαν σε € 9,9 εκατ.. Σε επίπεδο Ομίλου, τα ποσά πωλήσεων και αγορών προς και από τα συνδεμένα μέρη που δεν εκκρεμείς φορολογικές υποθέσεις ανέρχονται: α) για τον Όμιλο σε € 146,7 εκατ. και σε € 27,7 εκατ. αντίστοιχα και β) για την Εταιρεία σε € 121,3 εκατ. και σε € 16,1 εκατ. απαλείφονται στην ενοποίηση για το 2019 ανέρχονται σε € 47,5 εκατ. και € 43,7 εκατ. αντίστοιχα. Τα λοιπά λειτουργικά έσοδα για το 2019, μεταξύ των συνδεμένων αντιστοίχως. Οι σημαντικότερες εκκρεμείς νομικές υποθέσεις παρατίθονται στη Σημείωση 30 των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. μερών, που δεν απαλείφονται, ανέρχονται σε € 0,1 εκατ.. Τα υπόλοιπα των απαιτήσεων και των υποχρεώσεων του Ομίλου με τα συνδεμένα μέρη που προέρχονται 4) Αριθμός του απασχολούμενου προσωπικού στο τέλος της περιόδου: Όμιλος 17.697 (31.12.2018: 19.343), Εταιρεία 7.870 (31.12.2018: 8.203). από τις μεταξύ τους λειτουργικές συναλλαγές, και οι οποίες δεν απαλείφονται στην ενοποίηση ανέρχονται σε € 20,5 εκατ. και € 166,5 εκατ. αντίστοιχα. 5) Τα λοιπά συνολικά εισοδήματα / (ζημιές) μετά από φόρους που καταχωρήθηκαν απευθείας στα ίδια κεφάλαια το 2019 για τον Όμιλο αφορούν σε αναλογιστικές ζημιές € (11,0) εκατ. (καθαρές από αναβαλλόμενους φόρους), σε συναλλαγματικές διαφορές μετατροπής εκμεταλλεύσεων εξωτερικού € (36,6) εκατ. και σε ανακατάταξη 8) Τα βασικά κέρδη ανά μετοχή υπολογίστηκαν με βάση το μέσο σταθμισμένο αριθμό επί του συνόλου των μετοχών. 9) Η επίδραση της υιοθέτησης του ΔΠΧΑ 16 στις ετήσιες χρηματοοικονομικές καταστάσεις του Ομίλου και της Εταιρείας παρατίθεται αναλυτικά στη Σημείωση 4 των αποθεματικού συναλλαγματικών διαφορών που αφορούν διατεθείσες δραστηριότητες € (22,9) εκατ.. Για την Εταιρεία, αφορούν σε αναλογιστικές ζημιές € (9,4) εκατ. (καθαρές από αναβαλλόμενους φόρους). χρηματοοικονομικών καταστάσεων. 10) Έχουν πραγματοποιηθεί αναταξινομήσεις κονδυλίων για σκοπούς καλύτερης παρουσίασης, που δεν είχαν καμία επίδραση στα ίδια κεφάλαια ή στα αποτελέσματα του 6) Από την 6 Φεβρουαρίου 2009, οι χρηματοοικονομικές καταστάσεις περιλαμβάνονται στις ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις της DEUTSCHE TELEKOM AG (πλήρης ενοποίηση), με έδρα τη Γερμανία, η οποία συμμετέχει κατά 45,96% στο μετοχικό κεφάλαιο του ΟΤΕ την 31 Δεκεμβρίου 2019. Ομίλου και της Εταιρείας. Οι παραπάνω αναταξινομήσεις παρατίθενται στη Σημείωση 32 των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. 11) Σημαντικά γεγονότα μεταγενέστερα της 31 Δεκεμβρίου 2019, γνωστοποιούνται στη Σημείωση 34 των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. Μ α ρού σ ι, 1 8 Φ εβρου α ρίου 2 0 2 0 Ο ΠΡΟΕΔ ΡΟΣ ΤΟΥ Δ .Σ. ΤΟ Μ ΕΛΟΣ ΤΟΥ Δ .Σ. & C HIEF OF F IC ER O EXEC UTIVE DIREC TOR Ο Δ ΙΕΥ ΘΥ Ν ΤΗΣ & Δ ΙΕΥ ΘΥ Ν ΩΝ ΣΥ Μ ΒΟΥ ΛΟΣ ΧΡΗΜ ΑΤΟΟΙΚΟΝ ΟΜ ΙΚΩΝ ΘΕΜ ΑΤΩΝ ΟΜ ΙΛΟΥ OTE F IN AN C IAL OPERATION S ΟΜ ΙΛΟΥ ΟΤΕ ΛΟΓΙΣΤΙΚΩΝ Υ ΠΗΡΕΣΙΩΝ Μ ΙΧΑHΛ ΤΣΑΜ ΑΖ ΧΑΡΑΛΑΜ ΠΟΣ Μ ΑΖΑΡΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Μ ΑΥ ΡΑΚΗΣ Α.Δ .Τ. ΑΝ 0 2 3 8 0 1 ΑΝ ΑΣΤΑΣΙΟΣ ΚΑΠΕΝ ΗΣ Α.Δ .Τ. AΚ 6 1 8 2 6 3 Α.Δ .Τ. AB 5 1 6 2 1 2 Α.Δ .Τ. AE 0 9 6 8 0 8 Αρ. Αδ εία ς 0 0 2 1 9 4 3 Αρ. Αδ εία ς 0 0 8 6 1 9 0 181

Περίληψη: Τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου της ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε.: 1. Μιχαήλ Τσαμάζ, Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου και Διευθύνων Σύμβουλος 2. Eelco Blok, Αντιπρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου 3. Χαράλαμπος Μαζαράκης, Μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου Δηλώνουμε ότι εξ’ όσων γνωρίζουμε: α) οι συνημμένες Ετήσιες Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις (Ενοποιημένες και Εταιρικές) της ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ για την περίοδο από 1 Ιανουαρίου 2019 μέχρι 31 Δεκεμβρίου 2019, οι οποίες καταρτίσθηκαν σύμφωνα με τα ισχύοντα λογιστικά πρότυπα, απεικονίζουν κατά τρόπο αληθή τα στοιχεία του ενεργητικού και του παθητικού, την καθαρή θέση και τα αποτελέσματα χρήσεως της ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ, καθώς και των επιχειρήσεων που περιλαμβάνονται στην ενοποίηση, εκλαμβανόμενων ως σύνολο και β) η συνημμένη Έκθεση του Διοικητικού Συμβουλίου απεικονίζει κατά τρόπο αληθή την εξέλιξη, τις επιδόσεις και τη θέση της ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ, καθώς και των επιχειρήσεων που περιλαμβάνονται στην ενοποίηση, εκλαμβανομένων ως σύνολο, συμπεριλαμβανομένης της περιγραφής των κυριότερων κινδύνων και αβεβαιοτήτων που αντιμετωπίζουν. Μαρούσι, 18 Φεβρουαρίου 2020 Ο Πρόεδρος του Δ.Σ. & Διευθύνων Σύμβουλος Ο Αντιπρόεδρος του Δ.Σ. Το Μέλος του Δ.Σ. Μιχαήλ Τσαμάζ Eelco Blok Χαράλαμπος Μαζαράκης