ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Για την ετήσια περίοδο 1η Ιανουαρίου μέχρι 31η Δεκεμβρίου 2019 Σύμφωνα με το άρθρο 4 του Ν.3556/2007 ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ SUNLIGHT A.B.E.E. ΑΡ. Μ.Α.Ε: 31055/04/B/94/157 (2006) ΑΡ. Γ.Ε.ΜΗ. 001579901000 Ερμού 2 & Νίκης, Αθήνα ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1 Δηλώσεις των εκπροσώπων του Διοικητικού Συμβουλίου ................................................................................. 4 2 Έκθεση Διαχειρίσεως του Διοικητικού Συμβουλίου της εταιρείας «ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ SUNLIGHT ΑΒΕΕ» επί των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων για την χρήση 2019 ................................................................ 5 ΔΗΛΩΣΗ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ................................................................................................................29 ΕΠΕΞΗΓΗΜΑΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΤΟΥ Δ.Σ. (ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΙΣ ΠΑΡ. 7 & 8 ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 4 ΤΟΥ Ν.3556/2007) .......................41 3 Έκθεση Ανεξάρτητου Ορκωτού Ελεγκτή Λογιστή ...........................................................................................43 4 Ετήσιες Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις .....................................................................................................49 4.1 Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης της 31/12/2019 (Εταιρική και Ενοποιημένη) ..........................................49 4.2 Κατάσταση Αποτελεσμάτων της χρήσης 2019 (Εταιρική και Ενοποιημένη) .........................................................50 4.3 Κατάσταση Συνολικών Εσόδων της χρήσης 2019 (Εταιρική και Ενοποιημένη) ....................................................51 4.4 Ενοποιημένη Κατάσταση Μεταβολής Ιδίων Κεφαλαίων ....................................................................................52 4.5 Εταιρική Κατάσταση Μεταβολής Ιδίων Κεφαλαίων ..........................................................................................53 4.6 Κατάσταση Ταμειακών Ροών (Εταιρική και Ενοποιημένη) ................................................................................54 5 Γενικές πληροφορίες για τον Όμιλο .............................................................................................................56 5.1 Αντικείμενο δραστηριοτήτων .......................................................................................................................57 6 Πλαίσιο κατάρτισης χρηματοοικονομικών καταστάσεων ..................................................................................59 6.1 Δήλωση συμμόρφωσης ..............................................................................................................................59 6.2 Νόμισμα παρουσίασης ................................................................................................................................59 6.3 Χρήση εκτιμήσεων.....................................................................................................................................59 6.4 Βάση επιμέτρησης .....................................................................................................................................59 6.5 Αλλαγές στις λογιστικές πολιτικές ................................................................................................................60 6.6 Συγκριτικά στοιχεία ...................................................................................................................................60 7 Αλλαγές σε Λογιστικές Πολιτικές .................................................................................................................60 7.1 Νέα Πρότυπα, Διερμηνείες, Αναθεωρήσεις και Τροποποιήσεις υφιστάμενων Προτύπων τα οποία έχουν τεθεί σε ισχύ και έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση...................................................................................................60 7.2 Νέα Πρότυπα, Διερμηνείες, Αναθεωρήσεις και Τροποποιήσεις υφιστάμενων Προτύπων τα οποία δεν έχουν ακόμα τεθεί σε ισχύ ή δεν έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση ....................................................................................62 8 Βασικές λογιστικές αρχές ...........................................................................................................................64 8.1 Ενοποίηση ................................................................................................................................................64 8.2 Μετατροπή ξένου νομίσματος ......................................................................................................................67 8.3 Ενσώματα πάγια ........................................................................................................................................67 8.4 Άυλα στοιχεία του ενεργητικού....................................................................................................................68 8.5 Απομείωση αξίας μη χρηματοοικονομικών στοιχείων του ενεργητικού ...............................................................69 8.6 Χρηματοοικονομικά μέσα ............................................................................................................................69 8.7 Αποθέματα ...............................................................................................................................................72 8.8 Εμπορικές απαιτήσεις .................................................................................................................................72 8.9 Ταμειακά διαθέσιμα και ταμειακά ισοδύναμα ..................................................................................................73 8.10 Μετοχικό κεφάλαιο ....................................................................................................................................73 8.11 Δανεισμός ................................................................................................................................................73 8.12 Τρέχων και αναβαλλόμενος φόρος εισοδήματος .............................................................................................73 8.13 Υποχρεώσεις παροχών προσωπικού λόγω εξόδου από την υπηρεσία .................................................................74 8.14 Επιχορηγήσεις ..........................................................................................................................................76 8.15 Προβλέψεις ..............................................................................................................................................76 8.16 Αναγνώριση εσόδων και εξόδων ..................................................................................................................77 8.17 Μισθώσεις ................................................................................................................................................77 8.18 Πληροφόρηση κατά Τομέα ..........................................................................................................................79 8.19 Διανομή μερισμάτων ..................................................................................................................................79 9 Σημαντικές λογιστικές εκτιμήσεις και κρίσεις της Διοίκησης .............................................................................79 10 Δομή του Ομίλου ......................................................................................................................................83 10.1 Ενοποιούμενες εταιρείες του Ομίλου κατά την 31/12/2019 .............................................................................83 10.2 Μεταβολές στη δομή του Ομίλου .................................................................................................................83 10.3 Θυγατρικές με σημαντικά ποσοστά μη ελεγχουσών συμμετοχών ......................................................................84 11 Ενσώματα πάγια .......................................................................................................................................84 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 2 12 Άυλα στοιχεία του ενεργητικού ...................................................................................................................89 13 Επενδύσεις σε θυγατρικές ..........................................................................................................................91 14 Επενδύσεις σε συγγενείς ............................................................................................................................93 15 Επενδυτικό χαρτοφυλάκιο ..........................................................................................................................94 16 Λοιπά μη κυκλοφορούντα στοιχεία του ενεργητικού .......................................................................................94 17 Αποθέματα ...............................................................................................................................................96 18 Πελάτες και λοιπές εμπορικές απαιτήσεις ......................................................................................................97 19 Λοιπά κυκλοφορούντα στοιχεία του ενεργητικού ...........................................................................................98 20 Ταμειακά διαθέσιμα και ταμειακά ισοδύναμα .................................................................................................99 21 Ίδια κεφάλαια......................................................................................................................................... 100 22 Τρέχουσα και αναβαλλόμενη φορολογία ..................................................................................................... 101 23 Υποχρεώσεις παροχών προσωπικού λόγω εξόδου από την υπηρεσία ............................................................... 103 24 Δανειακές υποχρεώσεις ............................................................................................................................ 105 25 Συμφωνία μεταβολής υποχρεώσεων από χρηματοοικονομικές δραστηριότητες ................................................. 107 26 Λοιπές μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις ........................................................................................................ 108 27 Προμηθευτές και Λοιπές υποχρεώσεις ........................................................................................................ 108 28 Λοιπές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις ........................................................................................................ 109 29 Προβλέψεις ............................................................................................................................................ 109 30 Πωλήσεις ............................................................................................................................................... 109 31 Λειτουργικά έξοδα ανά κατηγορία .............................................................................................................. 110 32 Λοιπά έσοδα /έξοδα εκμετάλλευσης ........................................................................................................... 110 33 Χρηματοοικονομικά έσοδα / έξοδα – Λοιπά χρηματοοικονομικά αποτελέσματα ................................................. 112 34 Κέρδη ανά Μετοχή .................................................................................................................................. 113 35 Συναλλαγές με συνδεδεμένα μέρη ............................................................................................................. 113 36 Ενδεχόμενες υποχρεώσεις ........................................................................................................................ 115 37 Πληροφόρηση κατά τομέα ........................................................................................................................ 117 38 Μερίσματα ............................................................................................................................................. 119 39 Αριθμός προσωπικού ............................................................................................................................... 119 40 Φόροι Εισοδήματος.................................................................................................................................. 119 41 Εύλογη αξία χρηματοοικονομικών μέσων.................................................................................................... 120 42 Πολιτικές και διαχείριση κινδύνων ............................................................................................................. 121 43 Γεγονότα μετά την ημερομηνία αναφοράς των χρηματοοικονομικών καταστάσεων ........................................... 126 44 Έγκριση των χρηματοοικονομικών καταστάσεων ......................................................................................... 128 45 Έκθεση Διάθεσης Αντληθέντων Κεφαλαίων από την έκδοση Κοινού Ομολογιακού Δανείου με καταβολή μετρητών για την περίοδο από 20/06/2017 μέχρι την 31/12/2019 ............................................................................................ 129 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 3 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 4 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 42 3 Έκθεση Ανεξάρτητου Ορκωτού Ελεγκτή Λογιστή Προς τους Μετόχους της Εταιρείας «ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ SUNLIGHT ΑΝΩΝΥΜΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΜΥΝΤΙΚΩΝ, ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ, ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΥΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΑΣ ΑΝΑΚΤΩΜΕΝΩΝ ΥΛΙΚΩΝ» Έκθεση ελέγχου επί των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων Γνώμη Έχουμε ελέγξει τις συνημμένες εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις της Εταιρείας «ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ SUNLIGHT ΑΝΩΝΥΜΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΜΥΝΤΙΚΩΝ, ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ, ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΥΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΑΣ ΑΝΑΚΤΩΜΕΝΩΝ ΥΛΙΚΩΝ» (η «Εταιρεία»), οι οποίες αποτελούνται από την εταιρική και ενοποιημένη κατάσταση χρηματοοικονομικής θέσης της 31ης Δεκεμβρίου 2019, τις εταιρικές και ενοποιημένες καταστάσεις αποτελεσμάτων και λοιπών συνολικών εισοδημάτων, μεταβολών ιδίων κεφαλαίων και ταμειακών ροών της χρήσεως που έληξε την ημερομηνία αυτή, καθώς και περίληψη σημαντικών λογιστικών αρχών και μεθόδων και λοιπές επεξηγηματικές πληροφορίες. Κατά τη γνώμη μας, οι συνημμένες εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις παρουσιάζουν εύλογα, από κάθε ουσιώδη άποψη, την χρηματοοικονομική θέση της Εταιρείας «ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ SUNLIGHT ΑΝΩΝΥΜΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΜΥΝΤΙΚΩΝ, ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ, ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΥΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΑΣ ΑΝΑΚΤΩΜΕΝΩΝ ΥΛΙΚΩΝ» και των θυγατρικών αυτής (ο Όμιλος) κατά την 31η Δεκεμβρίου 2019, τη χρηματοοικονομική τους επίδοση και τις ταμειακές τους ροές για τη χρήση που έληξε την ημερομηνία αυτή σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς, όπως αυτά έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Βάση γνώμης Διενεργήσαμε τον έλεγχό μας σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Ελέγχου (ΔΠΕ) όπως αυτά έχουν ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία. Οι ευθύνες μας, σύμφωνα με τα πρότυπα αυτά περιγράφονται περαιτέρω στην ενότητα της έκθεσής μας «Ευθύνες ελεγκτή για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων». Είμαστε ανεξάρτητοι από την Εταιρεία και τις ενοποιούμενες θυγατρικές της, καθ’ όλη τη διάρκεια του διορισμού μας, σύμφωνα με τον Κώδικα Δεοντολογίας για Επαγγελματίες Ελεγκτές του Συμβουλίου Διεθνών Προτύπων Δεοντολογίας Ελεγκτών, όπως αυτός έχει ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία και τις απαιτήσεις δεοντολογίας που σχετίζονται με τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων στην Ελλάδα και έχουμε εκπληρώσει τις δεοντολογικές μας υποχρεώσεις σύμφωνα με τις απαιτήσεις της ισχύουσας νομοθεσίας και του προαναφερόμενου Κώδικα Δεοντολογίας. Πιστεύουμε ότι τα ελεγκτικά τεκμήρια που έχουμε αποκτήσει είναι επαρκή και κατάλληλα να παρέχουν βάση για τη γνώμη μας. © 2020 Grant Thornton Ορκωτοί Ελεγκτές Σύμβουλοι Επιχειρήσεων | Ζεφύρου 56, 175 64 Π. Φάληρο | Τ: +30 210 7280000 Φ: +30 210 7212222 | www.grant-thornton.gr Σημαντικότερα θέματα ελέγχου Τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου είναι εκείνα τα θέματα που, κατά την επαγγελματική μας κρίση, ήταν εξέχουσας σημασίας στον έλεγχό μας επί των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων της ελεγχόμενης χρήσεως. Τα θέματα αυτά και οι σχετιζόμενοι κίνδυνοι ουσιώδους ανακρίβειας αντιμετωπίστηκαν στο πλαίσιο του ελέγχου των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων ως σύνολο, για τη διαμόρφωση της γνώμης μας επί αυτών και δεν εκφέρουμε ξεχωριστή γνώμη για τα θέματα αυτά. Πώς αντιμετωπίστηκε το σημαντικότερο θέμα ελέγχου στον έλεγχό μας Εκχώρηση χωρίς αναγωγή απαίτησης αποζημίωσης έναντι του Ελληνικού Δημοσίου Στα λοιπά μη κυκλοφορούντα στοιχεία του Ομίλου και της Η ελεγκτική μας προσέγγιση περιέλαβε, μεταξύ άλλων, τις Εταιρείας κατά την 31/12/2018 περιλαμβανόταν και ακόλουθες βασικές διαδικασίες: «απαίτηση για αποζημίωση έναντι τρίτων» ποσού € 10.007 χιλ., η οποία σε παρούσες αξίες (προεξοφλημένη) Λάβαμε και εξετάσαμε το πρακτικό του Διοικητικού ανερχόταν σε ποσό € 7.620 χιλ. Συμβουλίου για την χορήγηση της ειδικής άδειας για την σύναψη του Ιδιωτικού Συμφωνητικού Εκχώρησης. Την 20η Δεκεμβρίου 2019 η Εταιρεία προέβη στην εκχώρηση χωρίς αναγωγή της ως άνω απαίτησης προς Λάβαμε και αξιολογήσαμε τη γνωμοδότηση του συνδεδεμένη εταιρεία έναντι τιμήματος ποσού € 8.100 χιλ. εξωτερικού νομικού συμβούλου αναφορικά με την το οποίο και εισέπραξε στο σύνολο του εντός της χρήσης. δυνατότητα της εκχώρησης της απαίτησής. Το εν λόγω τίμημα βασίστηκε σε σχετική μελέτη αποτίμησης της εύλογης και δίκαιής εμπορικής αξίας της εκχωρούμενης απαίτησης η οποία διενεργήθηκε από ανεξάρτητο εκτιμητή. Λάβαμε και εξετάσαμε την έκθεση αποτίμησης της Το συνολικό καθαρό αποτέλεσμα από την συναλλαγή εύλογης και δίκαιης εμπορικής αξίας της εκχωρούμενης ανήλθε σε κέρδος € 479 χιλ. και περιλαμβάνεται στο κονδύλι απαίτησης που διενεργήθηκε από ανεξάρτητο εκτιμητή. «Λοιπά χρηματοοικονομικά αποτελέσματα» της ενοποιημένης και εταιρικής Κατάστασης Αποτελεσμάτων Λάβαμε και επισκοπήσαμε το Ιδιωτικό Συμφωνητικό της χρήσης 2019 και αναλύεται στην σημείωση 33. Εκχώρησης, του τιμολογίου πώλησης και Σημαντικότερα θέματα ελέγχου Όπως αναφέρεται στην σημείωση 16 λόγω της ιδιαίτερης φύσης της απαίτησης απαιτήθηκε νομική αξιολόγηση αναφορικά με την δυνατότητα της εκχώρησης της απαίτησης σε τρίτο, βάσει της οποίας συντάχθηκε και το ιδιωτικό συμφωνητικό εκχώρησης με το οποίο και μεταβιβάστηκαν αντί ανταλλάγματος όλοι οι κίνδυνοι και τα οφέλη της απαίτησης. Θεωρήσαμε το θέμα αυτό, ως ένα εκ των σημαντικότερων θεμάτων ελέγχου, λόγω της σημαντικότητας του ποσού και της ανάγκης εμπλοκής νομικών εμπειρογνωμόνων από την πλευρά της διοίκησης για την αξιολόγηση της δυνατότητας της εκχώρησης της εν λόγω απαίτησης σε τρίτο. Περαιτέρω, ο προσδιορισμός του εύλογου τιμήματος της εκχώρησης, ο οποίος διενεργήθηκε από ανεξάρτητο εκτιμητή βασίζεται σε κρίσεις και εκτιμήσεις της διοίκησης. επιβεβαιώσαμε την είσπραξη του ποσού των € 8.100 χιλ. μέσω τραπεζικού εγγράφου. Εξετάσαμε τους όρους του ιδιωτικού συμφωνητικού εκχώρησης με σκοπό την αξιολόγηση των κριτηρίων αποαναγώνρισης της απαίτησης και μεταβίβασης όλων των κινδύνων και ωφελειών, σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ΔΠΧΑ 9. Αξιολογήσαμε την επάρκεια των γνωστοποιήσεων της Εταιρείας και του Ομίλου στις συνημμένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις, σε σχέση με το ανωτέρω θέμα. Οι γνωστοποιήσεις του Ομίλου σχετικά με τη εκχώρηση της απαίτησης σε συνδεδεμένο μέρος και του αποτελέσματος της συναλλαγής περιλαμβάνονται στις σημειώσεις 16 και 33 των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. Ανακτησιμότητα μακροπρόθεσμων απαιτήσεων Στα λοιπά μη κυκλοφορούντα στοιχεία του ενεργητικού της 31ης Δεκεμβρίου 2019 του Ομίλου και της Εταιρείας που παρουσιάζονται στη σημείωση 16 των χρηματοοικονομικών καταστάσεων, περιλαμβάνονται επιχορηγήσεις εισπρακτέες ποσού € 3.959 χιλ., οι οποίες σχετίζονται με εν εξελίξει δικαστικές διεκδικήσεις. Η διοίκηση του Ομίλου, σε κάθε ημερομηνία αναφοράς, αξιολογεί την ανακτησιμότητα των ως άνω απαιτήσεων και προβαίνει σε εκτιμήσεις αναφορικά με την τυχόν ανάγκη Η ελεγκτική μας προσέγγιση περιέλαβε, μεταξύ άλλων, τις ακόλουθες βασικές διαδικασίες: Λάβαμε και εξετάσαμε τα πρακτικά συνεδριάσεων της διοίκησης για τον εντοπισμό τυχόν νέων συνθηκών /γεγονότων /εξελίξεων αναφορικά με την πορεία των δικαστικών υποθέσεων. Λάβαμε και επισκοπήσαμε τις γνωμοδοτήσεις των εξωτερικών νομικών συμβούλων ως προς τη συνάφεια © 2020 Grant Thornton Ορκωτοί Ελεγκτές Σύμβουλοι Επιχειρήσεων | Ζεφύρου 56, 175 64 Π. Φάληρο | Τ: +30 210 7280000 Φ: +30 210 7212222 | www.grant-thornton.gr αναγνώρισης προβλέψεων απομείωσης, ώστε να απεικονίζονται στο ανακτήσιμο ποσό τους. Η εν λόγω αξιολόγηση απαιτεί σημαντικό βαθμό κρίσης, καθώς η διοίκηση εξετάζει το στάδιο στο οποίο βρίσκονται οι σχετιζόμενες με τις απαιτήσεις αυτές δικαστικές υποθέσεις και αξιολογεί τον πιθανό κίνδυνο απομείωσης, βασιζόμενη κυρίως στην άποψη των εξωτερικών νομικών της συμβούλων. Όταν πρόσθετες πληροφορίες καθίστανται διαθέσιμες, η διοίκηση του Ομίλου επανεξετάζει την ανακτησιμότητα των ως άνω απαιτήσεων, γεγονός που ενδέχεται να οδηγήσει σε αναθεώρηση των εκτιμήσεών της. Θεωρήσαμε το θέμα αυτό, ως ένα εκ των σημαντικότερων θεμάτων ελέγχου, διότι η αξιολόγηση της ανακτησιμότητας των εν λόγω απαιτήσεων απαιτεί εκτιμήσεις που ενέχουν σημαντικό βαθμό κρίσης. με τις παραδοχές της διοίκησης για την ανακτησιμότητα των απαιτήσεων. Συζητήσαμε με τη διοίκηση και τη νομική υπηρεσία του Ομίλου επί των ως άνω εκκρεμών δικαστικών υποθέσεων και αξιολογήσαμε την εκτίμηση της διοίκησης σχετικά με την ανακτησιμότητα των συγκεκριμένων μακροπρόθεσμων απαιτήσεων. Αξιολογήσαμε την επάρκεια των γνωστοποιήσεων της Εταιρείας και του Ομίλου στις συνημμένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις, σε σχέση με το ανωτέρω θέμα. Οι γνωστοποιήσεις του Ομίλου σχετικά με τη φύση των ως άνω απαιτήσεων, τις κρίσεις και εκτιμήσεις που χρησιμοποιήθηκαν κατά την αξιολόγηση της ανακτησιμότητας αυτών, καθώς και την πορεία των σχετιζόμενων δικαστικών υποθέσεων περιλαμβάνονται στις σημειώσεις 9(9), 16 και 36.1 των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. Άλλες πληροφορίες Η διοίκηση είναι υπεύθυνη για τις άλλες πληροφορίες. Οι άλλες πληροφορίες περιλαμβάνονται στην Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου, για την οποία γίνεται σχετική αναφορά στην «Έκθεση επί Άλλων Νομικών και Κανονιστικών Απαιτήσεων», στις Δηλώσεις των Μελών του Διοικητικού Συμβουλίου, αλλά δεν περιλαμβάνουν τις χρηματοοικονομικές καταστάσεις και την έκθεση ελέγχου επί αυτών. Η γνώμη μας επί των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων δεν καλύπτει τις άλλες πληροφορίες και δεν εκφράζουμε με τη γνώμη αυτή οποιασδήποτε μορφής συμπέρασμα διασφάλισης επί αυτών. Σε σχέση με τον έλεγχό μας επί των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων, η ευθύνη μας είναι να αναγνώσουμε τις άλλες πληροφορίες και με τον τρόπο αυτό, να εξετάσουμε εάν οι άλλες πληροφορίες είναι ουσιωδώς ασυνεπείς με τις εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις ή τις γνώσεις που αποκτήσαμε κατά τον έλεγχο ή αλλιώς φαίνεται να είναι ουσιωδώς εσφαλμένες. Εάν, με βάση τις εργασίες που έχουμε εκτελέσει, καταλήξουμε στο συμπέρασμα ότι υπάρχει ουσιώδες σφάλμα σε αυτές τις άλλες πληροφορίες, είμαστε υποχρεωμένοι να αναφέρουμε το γεγονός αυτό. Δεν έχουμε τίποτα να αναφέρουμε σχετικά με το θέμα αυτό. Ευθύνες της διοίκησης και των υπευθύνων για τη διακυβέρνηση επί των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων Η διοίκηση έχει την ευθύνη για την κατάρτιση και εύλογη παρουσίαση των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ όπως αυτά έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως και για εκείνες τις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου που η διοίκηση καθορίζει ως απαραίτητες, ώστε να καθίσταται δυνατή η κατάρτιση των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων απαλλαγμένων από ουσιώδες σφάλμα, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος. Κατά την κατάρτιση των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων, η διοίκηση είναι υπεύθυνη για την αξιολόγηση της ικανότητας της Εταιρείας και του Ομίλου να συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους, γνωστοποιώντας όπου συντρέχει τέτοια περίπτωση, τα θέματα που σχετίζονται με τη συνεχιζόμενη δραστηριότητα και τη χρήση της λογιστικής αρχής της συνεχιζόμενης δραστηριότητας, εκτός και εάν η διοίκηση είτε προτίθεται να ρευστοποιήσει την Εταιρεία και τον Όμιλο ή να διακόψει τη δραστηριότητά τους ή δεν έχει άλλη ρεαλιστική εναλλακτική επιλογή από το να προβεί σε αυτές τις ενέργειες. Η Επιτροπή Ελέγχου (άρθ. 44 Ν.4449/2017) της Εταιρείας έχει την ευθύνη εποπτείας της διαδικασίας χρηματοοικονομικής αναφοράς της Εταιρείας και του Ομίλου. © 2020 Grant Thornton Ορκωτοί Ελεγκτές Σύμβουλοι Επιχειρήσεων | Ζεφύρου 56, 175 64 Π. Φάληρο | Τ: +30 210 7280000 Φ: +30 210 7212222 | www.grant-thornton.gr Ευθύνες ελεγκτή για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων Οι στόχοι μας είναι να αποκτήσουμε εύλογη διασφάλιση για το κατά πόσο οι εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις, στο σύνολό τους, είναι απαλλαγμένες από ουσιώδες σφάλμα, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος και να εκδώσουμε έκθεση ελεγκτή, η οποία περιλαμβάνει τη γνώμη μας. Η εύλογη διασφάλιση συνιστά διασφάλιση υψηλού επιπέδου, αλλά δεν είναι εγγύηση ότι ο έλεγχος που διενεργείται σύμφωνα με τα ΔΠΕ, όπως αυτά έχουν ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία, θα εντοπίζει πάντα ένα ουσιώδες σφάλμα, όταν αυτό υπάρχει. Σφάλματα δύναται να προκύψουν από απάτη ή από λάθος και θεωρούνται ουσιώδη όταν, μεμονωμένα ή αθροιστικά, θα μπορούσε εύλογα να αναμένεται ότι θα επηρέαζαν τις οικονομικές αποφάσεις των χρηστών, που λαμβάνονται με βάση αυτές τις εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις. Ως καθήκον του ελέγχου, σύμφωνα με τα ΔΠΕ όπως αυτά έχουν ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία, ασκούμε επαγγελματική κρίση και διατηρούμε επαγγελματικό σκεπτικισμό καθ’ όλη τη διάρκεια του ελέγχου. Επίσης: Εντοπίζουμε και αξιολογούμε τους κινδύνους ουσιώδους σφάλματος στις εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος, σχεδιάζοντας και διενεργώντας ελεγκτικές διαδικασίες που ανταποκρίνονται στους κινδύνους αυτούς και αποκτούμε ελεγκτικά τεκμήρια που είναι επαρκή και κατάλληλα για να παρέχουν βάση για τη γνώμη μας. Ο κίνδυνος μη εντοπισμού ουσιώδους σφάλματος που οφείλεται σε απάτη είναι υψηλότερος από αυτόν που οφείλεται σε λάθος, καθώς η απάτη μπορεί να εμπεριέχει συμπαιγνία, πλαστογραφία, εσκεμμένες παραλείψεις, ψευδείς διαβεβαιώσεις ή παράκαμψη των δικλίδων εσωτερικού ελέγχου. Κατανοούμε τις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου που σχετίζονται με τον έλεγχο, με σκοπό το σχεδιασμό ελεγκτικών διαδικασιών κατάλληλων για τις περιστάσεις, αλλά όχι με σκοπό τη διατύπωση γνώμης επί της αποτελεσματικότητας των δικλίδων εσωτερικού ελέγχου της Εταιρείας και του Ομίλου. Αξιολογούμε την καταλληλότητα των λογιστικών αρχών και μεθόδων που χρησιμοποιήθηκαν και το εύλογο των λογιστικών εκτιμήσεων και των σχετικών γνωστοποιήσεων που έγιναν από τη διοίκηση. Αποφαινόμαστε για την καταλληλότητα της χρήσης από τη διοίκηση της λογιστικής αρχής της συνεχιζόμενης δραστηριότητας και με βάση τα ελεγκτικά τεκμήρια που αποκτήθηκαν για το εάν υπάρχει ουσιώδης αβεβαιότητα σχετικά με γεγονότα ή συνθήκες που μπορεί να υποδηλώνουν ουσιώδη αβεβαιότητα ως προς την ικανότητα της Εταιρείας και του Ομίλου να συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους. Εάν συμπεράνουμε ότι υφίσταται ουσιώδης αβεβαιότητα, είμαστε υποχρεωμένοι στην έκθεση ελεγκτή να επιστήσουμε την προσοχή στις σχετικές γνωστοποιήσεις των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων ή εάν αυτές οι γνωστοποιήσεις είναι ανεπαρκείς να διαφοροποιήσουμε τη γνώμη μας. Τα συμπεράσματά μας βασίζονται σε ελεγκτικά τεκμήρια που αποκτώνται μέχρι την ημερομηνία της έκθεσης ελεγκτή. Ωστόσο, μελλοντικά γεγονότα ή συνθήκες ενδέχεται να έχουν ως αποτέλεσμα η Εταιρεία και ο Όμιλος να παύσουν να λειτουργούν ως συνεχιζόμενη δραστηριότητα. Αξιολογούμε τη συνολική παρουσίαση, τη δομή και το περιεχόμενο των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων, συμπεριλαμβανομένων των γνωστοποιήσεων, καθώς και το κατά πόσο οι εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις απεικονίζουν τις υποκείμενες συναλλαγές και τα γεγονότα με τρόπο που επιτυγχάνεται η εύλογη παρουσίαση. Αποκτούμε επαρκή και κατάλληλα ελεγκτικά τεκμήρια αναφορικά με την χρηματοοικονομική πληροφόρηση των οντοτήτων ή των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων εντός του Ομίλου για την έκφραση γνώμης επί των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων. Είμαστε υπεύθυνοι για την καθοδήγηση, την επίβλεψη και την εκτέλεση του ελέγχου της Εταιρείας και των θυγατρικών της. Παραμένουμε αποκλειστικά υπεύθυνοι για την ελεγκτική μας γνώμη. Μεταξύ άλλων θεμάτων, κοινοποιούμε στους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση, το σχεδιαζόμενο εύρος και το χρονοδιάγραμμα του ελέγχου, καθώς και σημαντικά ευρήματα του ελέγχου, συμπεριλαμβανομένων όποιων σημαντικών ελλείψεων στις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου εντοπίζουμε κατά τη διάρκεια του ελέγχου μας. Επιπλέον, δηλώνουμε προς τους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση ότι έχουμε συμμορφωθεί με τις σχετικές απαιτήσεις δεοντολογίας περί ανεξαρτησίας και γνωστοποιούμε προς αυτούς όλες τις σχέσεις και άλλα θέματα που μπορεί εύλογα να θεωρηθεί ότι επηρεάζουν την ανεξαρτησία μας και τα σχετικά μέτρα προστασίας, όπου συντρέχει περίπτωση. Από τα θέματα που γνωστοποιήθηκαν στους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση, καθορίζουμε τα θέματα εκείνα που ήταν εξέχουσας σημασίας για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων της ελεγχόμενης χρήσεως και ως εκ τούτου αποτελούν τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου. Έκθεση επί Άλλων Νομικών και Κανονιστικών Απαιτήσεων 1. Έκθεση Διαχείρισης Διοικητικού Συμβουλίου Λαμβάνοντας υπόψη ότι η διοίκηση έχει την ευθύνη για την κατάρτιση της Έκθεσης Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου και της Δήλωσης Εταιρικής Διακυβέρνησης που περιλαμβάνεται στην έκθεση αυτή, κατ’ εφαρμογή των διατάξεων της παραγράφου 5 του άρθρου 2 του Ν.4336/2015 (μέρος Β), σημειώνουμε ότι: © 2020 Grant Thornton Ορκωτοί Ελεγκτές Σύμβουλοι Επιχειρήσεων | Ζεφύρου 56, 175 64 Π. Φάληρο | Τ: +30 210 7280000 Φ: +30 210 7212222 | www.grant-thornton.gr α. Στην Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου περιλαμβάνεται δήλωση εταιρικής διακυβέρνησης, η οποία παρέχει τα πληροφοριακά στοιχεία που ορίζονται στο άρθρο 152 του Ν. 4548/2018. β. Κατά τη γνώμη μας η Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου έχει καταρτιστεί σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές απαιτήσεις των άρθρων 150-151 και 153-154 και της παραγράφου 1 (περιπτώσεις γ’ και δ’) του άρθρου 152 του Ν. 4548/2018 και το περιεχόμενο αυτής αντιστοιχεί με τις συνημμένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις της χρήσης που έληξε την 31/12/2019. γ. Με βάση τη γνώση που αποκτήσαμε κατά τον έλεγχό μας, για την Εταιρεία «ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ SUNLIGHT ΑΝΩΝΥΜΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΑΜΥΝΤΙΚΩΝ, ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ, ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΥΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΑΣ ΑΝΑΚΤΩΜΕΝΩΝ ΥΛΙΚΩΝ» και το περιβάλλον της, δεν έχουμε εντοπίσει ουσιώδεις ανακρίβειες στην Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού της Συμβουλίου. 2. Συμπληρωματική Έκθεση προς την Επιτροπή Ελέγχου Η γνώμη μας επί των συνημμένων εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων είναι συνεπής με τη Συμπληρωματική Έκθεσή μας προς την Επιτροπή Ελέγχου της Εταιρείας, που προβλέπεται από το άρθρο 11 του κανονισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) αριθ. 537/2014. 3. Παροχή Μη Ελεγκτικών Υπηρεσιών Δεν παρείχαμε στην Εταιρεία και τις θυγατρικές της μη ελεγκτικές υπηρεσίες που απαγορεύονται σύμφωνα με το άρθρο 5 του κανονισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) αριθ. 537/2014. Οι επιτρεπόμενες μη ελεγκτικές υπηρεσίες που έχουμε παράσχει στην Εταιρεία και στις θυγατρικές της, κατά τη διάρκεια της χρήσεως που έληξε την 31η Δεκεμβρίου 2019 γνωστοποιούνται στη Σημείωση 31 των συνημμένων εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων. 4. Διορισμός Ελεγκτή Διοριστήκαμε για πρώτη φορά ως Ορκωτοί Ελεγκτές Λογιστές της Εταιρείας με την από 30/06/2014 απόφαση της ετήσιας τακτικής γενικής συνέλευσης των μετόχων. Έκτοτε ο διορισμός μας έχει αδιαλείπτως ανανεωθεί για μία συνολική περίοδο 6 ετών με βάση τις κατ’ έτος λαμβανόμενες αποφάσεις της τακτικής γενικής συνέλευσης των μετόχων. Αθήνα, 07 Απριλίου 2020 O Ορκωτός Ελεγκτής Λογιστής Νικόλαος-Χρήστος Μαντζούνης Α.Μ. Σ.Ο.Ε.Λ. 40511 © 2020 Grant Thornton Ορκωτοί Ελεγκτές Σύμβουλοι Επιχειρήσεων | Ζεφύρου 56, 175 64 Π. Φάληρο | Τ: +30 210 7280000 Φ: +30 210 7212222 | www.grant-thornton.gr ΕΤΗΣΙΕΣ ΕΤΑΙΡΙΚΕΣ ΚΑΙ ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ 31η ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΔΙΕΘΝΗ ΠΡΟΤΥΠΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΦΟΡΑΣ (ΔΠΧΑ), ΩΣ ΕΧΟΥΝ ΥΙΟΘΕΤΗΘΕΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ Οι συνημμένες ετήσιες χρηματοοικονομικές καταστάσεις εγκρίθηκαν από το Διοικητικό Συμβούλιο της ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ SUNLIGHT ABEE την 07/04/2020 και έχουν δημοσιοποιηθεί με την ανάρτησή τους στο διαδίκτυο, στην διεύθυνση www.systems-sunlight.com. Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 48 4 Ετήσιες Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις 4.1 Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης της 31/12/2019 (Εταιρική και Ενοποιημένη) Ο ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε € Σημ. 31/12/2019 Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 Μη Κυκλοφορούντα Στοιχεία του Ενεργητικού Ενσώματα πάγια 11 117.957.101 77.834.344 115.085.969 75.159.482 Άυλα στοιχεία του ενεργητικού 12 2.435.968 2.781.902 1.475.154 1.664.784 Επενδύσεις σε θυγατρικές 13 0 0 2.392.547 3.262.087 Επενδύσεις σε συγγενείς 14 1.045.842 1.104.210 669.847 669.847 Επενδυτικό χαρτοφυλάκιο 15 28.159 28.159 28.159 28.159 Λοιπά μη κυκλοφορούντα στοιχεία του ενεργητικού 16 4.248.109 11.832.482 4.216.605 11.811.206 Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις 22 403.850 267.343 0 0 126.119.029 93.848.440 123.868.281 92.595.565 35.547.011 Σύνολο μη κυκλοφορούντων στοιχείων του ενεργητικού Κυκλοφορούντα Στοιχεία του Ενεργητικού Αποθέματα 17 35.231.612 36.996.575 32.871.774 Πελάτες και λοιπές εμπορικές απαιτήσεις 18 20.896.407 6.374.482 25.250.387 7.867.886 Λοιπά κυκλοφορούντα στοιχεία του ενεργητικού 19 14.332.627 65.299.969 13.230.163 64.819.061 Ταμειακά διαθέσιμα και ταμειακά ισοδύναμα 20 7.877.272 13.613.441 6.026.472 12.387.357 78.337.918 122.284.467 77.378.797 120.621.314 204.456.947 216.132.907 201.247.078 213.216.880 Σύνολο κυκλοφορούντων στοιχείων του ενεργητικού Σύνολο Ενεργητικού Ίδια Κεφάλαια & Υποχρεώσεις Ίδια κεφάλαια Μετοχικό κεφάλαιο 21 44.394.950 44.394.950 44.394.950 44.394.950 Υπέρ το άρτιο 21 38.985.693 38.985.693 38.985.693 38.985.693 Συναλλαγματικές διαφορές 21 -26.286 -11.393 0 0 Αποθεματικό αντιστάθμισης ταμειακών ροών 21 -72.091 0 -72.091 0 Τακτικό αποθεματικό 21 11.844 11.844 11.844 11.844 Λοιπά αποθεματικά 21 67.016.051 67.054.560 66.997.400 67.042.606 Αποτελέσματα εις νέον 21 -92.859.451 -102.953.255 -92.302.028 -102.347.624 57.450.711 47.482.401 58.015.769 48.087.470 581.131 1.208.062 0 0 58.031.842 48.690.462 58.015.769 48.087.470 Ίδια κεφάλαια αποδιδόμενα στους ιδιοκτήτες της μητρικής Μη ελέγχουσες συμμετοχές Σύνολο Ιδίων Κεφαλαίων Μακροπρόθεσμες Υποχρεώσεις Μακροπρόθεσμες δανειακές υποχρεώσεις 24 69.033.700 66.519.669 68.255.826 65.697.389 Προβλέψεις αποζημίωσης προσωπικού 23 1.465.823 1.268.139 1.427.769 1.252.407 Αναβαλλόμενες φορολογικές υποχρεώσεις 22 2.211.729 1.391.480 2.315.684 1.415.723 Λοιπές μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις 26 6.365.007 6.760.001 6.365.007 6.760.001 79.076.259 75.939.288 78.364.286 75.125.520 Σύνολο Μακροπροθέσμων Υποχρεώσεων Βραχυπρόθεσμες Υποχρεώσεις Βραχυπρόθεσμες δανειακές υποχρεώσεις 24 25.376.305 39.119.294 25.123.072 38.901.326 Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις 27 24.771.160 25.806.108 24.372.105 25.459.839 1.572.980 3.288.556 1.552.221 3.273.881 13.173.014 20.703.698 11.364.237 19.783.344 Φόρος Εισοδήματος Λοιπές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις 28 Προβλέψεις 29 2.455.387 2.585.500 2.455.387 2.585.500 67.348.845 91.503.157 64.867.022 90.003.890 Σύνολο Υποχρεώσεων 146.425.105 167.442.444 143.231.309 165.129.410 Σύνολο Ιδίων Κεφαλαίων και Υποχρεώσεων 204.456.947 216.132.907 201.247.077 213.216.880 Σύνολο Βραχυπροθέσμων Υποχρεώσεων Οι σελίδες που ακολουθούν αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 49 4.2 Κατάσταση Αποτελεσμάτων της χρήσης 2019 (Εταιρική και Ενοποιημένη) Ο ΟΜΙΛΟΣ Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ Σημ: 01/01 – 31/12/2019 01/01 – 31/12/2018 01/01 – 31/12/2019 01/01 – 31/12/2018 Πωλήσεις 30 180.177.841 108.471.362 177.814.126 107.533.735 Κόστος πωληθέντων 31 -143.695.460 -92.948.908 -141.827.837 -92.622.772 36.482.381 15.522.454 35.986.289 14.910.963 Ποσά σε € Συνεχιζόμενες Δραστηριότητες Μικτό κέρδος Λοιπά έσοδα εκμετάλλευσης 32 10.541.994 61.524.871 10.509.610 61.500.655 Έξοδα διάθεσης 31 -15.309.149 -9.090.372 -14.353.103 -8.790.734 Έξοδα διοίκησης 31 -7.456.919 -8.516.722 -6.880.246 -8.025.231 Έξοδα έρευνας και ανάπτυξης 31 -1.951.233 -1.438.331 -1.357.250 -933.671 Λοιπά έξοδα εκμετάλλευσης 32 -5.899.016 -42.806.118 -5.861.431 -42.795.353 16.408.059 15.195.782 18.043.869 15.866.629 Λειτουργικό αποτέλεσμα Χρηματοοικονομικά έσοδα 33 562 6.930 554 6.925 Χρηματοοικονομικά έξοδα 33 -5.201.585 -4.965.394 -5.153.750 -4.916.582 Λοιπά χρηματοοικονομικά αποτελέσματα 33 491.402 -183.767 -428.138 216.233 -4.709.621 -5.142.230 -5.581.334 -4.693.424 38.044 61.527 0 0 11.736.481 10.115.079 12.462.535 11.173.206 -2.262.049 -362.705 -2.416.940 -524.762 9.474.432 9.752.374 10.045.595 10.648.443 0 565.587 0 1.654.082 9.474.432 10.317.961 10.045.595 12.302.525 10.100.940 9.834.854 10.045.595 10.648.443 0 565.587 0 1.654.082 10.100.940 10.400.441 10.045.595 12.302.525 -626.508 -82.480 0 0 0 0 0 0 -626.508 -82.480 0 0 Κέρδη προ φόρων, χρηματοοικονομικών, επενδυτικών αποτελεσμάτων και αποσβέσεων (EBITDA) 22.206.176 19.662.535 23.235.810 19.802.106 Προσαρμοσμένα Κέρδη προ φόρων, χρηματοοικονομικών, επενδυτικών, έκτακτων αποτελεσμάτων και αποσβέσεων (προσαρμοσμένο EBITDA) 14.936.433 11.104.247 15.966.067 11.243.819 Χρηματοοικονομικό αποτέλεσμα Κέρδη / (Ζημιές) από εταιρείες ενοποιούμενες με τη μέθοδο της καθαρής θέσης 14 Κέρδη / (Ζημιές) προ φόρων Φόρος εισοδήματος Κέρδη / (Ζημιές) περιόδου από συνεχιζόμενες δραστηριότητες Κέρδη / (Ζημιές) περιόδου από διακοπείσες δραστηριότητες Κέρδη / (Ζημιές) Περιόδου 40 Κατανεμημένα σε : Ιδιοκτήτες της μητρικής Κέρδη / (Ζημιές) περιόδου από συνεχιζόμενες δραστηριότητες Κέρδη / (Ζημιές) περιόδου από διακοπείσες δραστηριότητες Κέρδη / (Ζημιές) περιόδου κατανεμημένα σε ιδιοκτήτες της μητρικής Μη ελέγχουσες συμμετοχές Κέρδη / (Ζημιές) περιόδου από συνεχιζόμενες δραστηριότητες Κέρδη / (Ζημιές) περιόδου από διακοπείσες δραστηριότητες Κέρδη / (Ζημιές) περιόδου κατανεμημένα σε μη ελέγχουσες συμμετοχές Οι σελίδες που ακολουθούν αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 50 4.3 Κατάσταση Συνολικών Εσόδων της χρήσης 2019 (Εταιρική και Ενοποιημένη) Ο ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε € Κέρδη / (Ζημιές) συνεχιζόμενες και δραστηριότητες) Σημ: Χρήσης (από διακοπείσες Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 01/01 – 31/12/2019 01/01 – 31/12/2018 01/01 – 31/12/2019 01/01 – 31/12/2018 9.474.432 10.317.961 10.045.595 12.302.525 -14.893 -1.254 0 0 -94.857 0 -94.857 0 0 18.733 0 18.733 22.766 -5.433 22.766 -5.433 -86.984 12.047 -72.091 13.301 -51.877 -5.156 -50.783 -5.223 5.807 -25.078 5.577 -24.931 -46.070 -30.234 -45.207 -30.154 -133.054 -18.187 -117.298 -16.853 9.341.378 10.299.774 9.928.298 12.285.672 9.968.309 10.382.294 9.928.298 12.285.672 -626.931 -82.519 0 0 Λοιπά συνολικά έσοδα Ποσά που αναταξινομούνται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων σε μεταγενέστερες περιόδους Συναλλαγματικές διαφορές μετατροπής επιχειρηματικών δραστηριοτήτων του εξωτερικού Αποτίμηση συμβολαίων ταμειακών ροών: αντιστάθμισης - Κέρδη / (Ζημιές) Περιόδου - Αναταξινόμηση στα αποτελέσματα περιόδου Αναβαλλόμενος φόρος επί της αποτίμησης συμβολαίων αντιστάθμισης ταμειακών ροών Ποσά που δεν αναταξινομούνται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων σε μεταγενέστερες περιόδους Επανεκτίμηση υποχρεώσεων παροχών προσωπικού Αναβαλλόμενος φόρος επί της επανεκτίμησης της υποχρέωσης παροχών προσωπικού Λοιπά συνολικά έσοδα περιόδου μετά φόρων Συγκεντρωτικά συνολικά (έξοδα) περιόδου / (έξοδα) έσοδα/ 23 Κατανεμημένα σε : Ιδιοκτήτες της μητρικής Μη ελέγχουσες συμμετοχές Οι σελίδες που ακολουθούν αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 51 4.4 Ενοποιημένη Κατάσταση Μεταβολής Ιδίων Κεφαλαίων ΟΜΙΛΟΥ Ποσά σε € Υπόλοιπο 01/01/2018 (αρχικά δημοσιευμένο) Μετοχικό κεφάλαιο Υπέρ Άρτιο Το 44.394.950 38.985.693 Συναλλαγματικές διαφορές Τακτικό αποθεματικό Λοιπά αποθεματικά Αποθεματικό Αναλογιστικών Ζημιών Αποθεματικό Αντιστάθμισης Ταμειακών Ροών Αποτελέσματα εις νέον -10.139 11.844 67.545.807 -467.569 -13.300 -113.594.928 36.852.358 -170.475 -170.475 -113.765.403 36.681.883 1.208.804 37.890.687 10.400.441 10.400.441 -82.480 10.317.961 -18.148 -39 -18.187 10.400.441 10.382.294 -82.519 10.299.774 -6.517 0 418.223 418.223 81.777 500.000 Αλλαγή Λογιστικής Πολιτικής Υπόλοιπο 01/01/2018 44.394.950 38.985.693 -10.139 11.844 67.545.807 -467.569 -13.300 Κέρδη / (Ζημιές) χρήσης Λοιπά συνολικά έσοδα / (έξοδα) Σύνολο συγκεντρωτικών ζημιών / εισοδημάτων χρήσης Συναλλαγές με ιδιοκτήτες της μητρικής Μεταφορά μεταξύ αποθεματικών Αύξηση / (Μείωση) ποσοστού μη ελεγχουσών συμμετοχών Σύνολο συναλλαγών με ιδιοκτήτες της εταιρείας -1.254 0 0 -1.254 0 0 -30.195 13.301 -30.195 13.301 6.517 Σύνολο Μη ελέγχουσες συμμετοχές Σύνολο Ιδίων Κεφαλαίων 1.208.804 38.061.162 -170.475 0 0 0 0 0 6.517 0 0 411.706 418.223 81.777 500.000 Υπόλοιπο 31/12/2018 44.394.950 38.985.693 -11.394 11.844 67.552.324 -497.764 1 -102.953.254 47.482.401 1.208.062 48.690.462 Υπόλοιπο 01/01/2019 44.394.950 38.985.693 -11.394 11.844 67.552.324 -497.764 1 -102.953.254 47.482.401 1.208.062 48.690.462 10.100.940 10.100.940 -626.508 9.474.432 -132.631 -423 -133.054 10.100.940 9.968.309 -626.931 9.341.378 -7.137 0 Κέρδη / (Ζημιές) χρήσης Λοιπά συνολικά έσοδα / (έξοδα) Σύνολο συγκεντρωτικών ζημιών / εισοδημάτων χρήσης Συναλλαγές με ιδιοκτήτες της μητρικής Μεταφορά μεταξύ αποθεματικών Σύνολο συναλλαγών με ιδιοκτήτες της εταιρείας Υπόλοιπο 31/12/2019 -14.893 0 0 -14.893 0 0 -45.647 -72.091 -45.647 -72.091 7.137 0 0 0 0 0 7.137 0 0 -7.137 0 0 0 44.394.950 38.985.693 -26.287 11.844 67.559.461 -543.411 -72.090 -92.859.451 57.450.712 581.131 58.031.843 Οι σελίδες που ακολουθούν αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 52 4.5 Εταιρική Κατάσταση Μεταβολής Ιδίων Κεφαλαίων ΕΤΑΙΡΕΙΑ Ποσά σε € Υπόλοιπο 01/01/2018 (αρχικά δημοσιευμένο) Μετοχικό κεφάλαιο Υπέρ Το Άρτιο 44.394.950 38.985.693 Τακτικό αποθεματικό Λοιπά αποθεματικά 11.844 67.538.460 Αποθεματικό Αναλογιστικών Ζημιών -445.880 Αποθεματικό Αντιστάθμισης Ταμειακών Ροών 45.666 Αλλαγή Λογιστικής Πολιτικής* Υπόλοιπο 01/01/2018 44.394.950 38.985.693 11.844 67.538.460 -445.880 45.666 Κέρδη / (Ζημιές) χρήσης Λοιπά συνολικά έσοδα / (έξοδα) Σύνολο συγκεντρωτικών ζημιών / εισοδημάτων χρήσης Συναλλαγές με ιδιοκτήτες της μητρικής Συγχώνευση δια απορροφήσεως θυγατρικής 0 0 0 0 Αποτελέσματα εις νέον Σύνολο -104.253.716 46.277.018 -161.369 -161.369 -104.415.085 46.115.648 12.302.525 12.302.525 -30.154 13.301 -16.853 -30.154 13.301 12.302.525 12.285.672 -19.820 -58.967 -10.235.065 -10.313.852 Σύνολο συναλλαγών με ιδιοκτήτες της εταιρείας 0 0 0 0 -19.820 -58.967 -10.235.065 -10.313.852 Υπόλοιπο 31/12/2018 44.394.950 38.985.693 11.844 67.538.460 -495.854 0 -102.347.624 48.087.469 Υπόλοιπο 01/01/2019 44.394.950 38.985.693 11.844 67.538.460 -495.854 0 -102.347.624 48.087.469 10.045.595 10.045.595 -45.207 -72.091 -45.207 -72.091 Κέρδη / (Ζημιές) χρήσης Λοιπά συνολικά έσοδα / (έξοδα) Σύνολο συγκεντρωτικών ζημιών / εισοδημάτων χρήσης 0 0 0 0 -117.298 10.045.595 Συναλλαγές με ιδιοκτήτες της μητρικής Συγχώνευση δια απορροφήσεως θυγατρικής 9.928.298 0 Σύνολο συναλλαγών με ιδιοκτήτες της εταιρείας 0 0 0 0 0 0 0 0 Υπόλοιπο 31/12/2019 44.394.950 38.985.693 11.844 67.538.460 -541.060 -72.091 -92.302.028 58.015.768 Οι σελίδες που ακολουθούν αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 53 4.6 Κατάσταση Ταμειακών Ροών (Εταιρική και Ενοποιημένη) Ο ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε € Κέρδη/ Ζημιές προ φόρων χρήσης - συνεχιζόμενες δραστηριότητες 01/01 – 31/12/2019 Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 01/01 – 31/12/2018 01/01 – 31/12/2019 01/01 – 31/12/2018 11.736.481 10.115.079 12.462.535 11.173.206 6.195.634 5.520.795 5.589.458 4.989.519 -397.517 -441.034 -397.517 -441.034 -130 -16.518 -130 0 0 317.492 1.596.431 Πλέον / μείον προσαρμογές για: Αποσβέσεις Αποσβέσεις επιχορηγήσεων Ζημιές / (Κέρδη) από πώληση παγίων Ζημιές / (Κέρδη) από πώληση συμμετοχών Προβλέψεις Απομειώσεις στοιχείων ενεργητικού -6.029 -400.000 274.579 1.521.886 1.225.258 29.180.076 1.609.004 29.180.076 -7.844.958 -58.155.042 -7.844.958 -58.155.042 Συναλλαγματικές διαφορές -68.437 163.699 -68.443 173.136 Αποτελέσματα (έσοδα, έξοδα, κέρδη και ζημιές) επενδυτικής δραστηριότητας -38.044 -61.527 0 0 4.708.915 5.142.230 4.661.794 5.093.424 15.834.695 -6.955.811 16.286.322 -6.870.858 Αναγνώριση εσόδου ασφαλιστικής αποζημίωσης (βλ. σημείωση 32 και 44) Χρηματοοικονομικά αποτελέσματα Ταμειακές ροές από λειτουργικές δραστηριότητες πριν τις μεταβολές του κεφαλαίου κίνησης Μεταβολές Κεφαλαίου κίνησης Μείωση / (αύξηση) αποθεμάτων Μείωση / (αύξηση) εμπορικών απαιτήσεων Μείωση / (αύξηση) λοιπών απαιτήσεων 1.013.566 -12.844.935 2.340.632 -11.886.139 -14.731.452 14.773.919 -16.935.164 13.494.152 6.170.187 -3.011.928 6.181.463 -3.096.909 Είσπραξη Ασφαλιστικής αποζημίωσης σχετιζόμενη με κατεστραμμένα αποθέματα και απώλεια κερδών (βλ. σημείωση ..) 32.568.024 0 32.568.024 0 (Μείωση) / αύξηση υποχρεώσεων (πλην τραπεζών) -1.521.407 -10.577.649 -2.447.917 -10.988.496 0 663.559 0 663.559 Χρεωστικοί τόκοι και συναφή έξοδα καταβεβλημένα -5.092.528 -4.857.723 -5.045.318 -4.808.911 Καταβεβλημένοι φόροι -6.463.326 -13.077 -6.407.055 0 27.777.757 -22.823.645 26.540.987 -23.493.603 0 0 -50.000 500.000 Λειτουργικές ταμειακές ροές από διακοπείσες δραστηριότητες (βλ. σημείωση 34) Μείον: Σύνολο εισροών /(εκροών) από λειτουργικές δραστηριότητες (α) Επενδυτικές δραστηριότητες Διάθεση (Απόκτηση) θυγατρικών, συγγενών, κοινοπραξιών Αύξηση Μετοχικού Κεφαλαίου Θυγατρικών Αγορά ενσώματων παγίων και άυλων στοιχείων του ενεργητικού Έισπραξη αποζημίωσης κατεστραμμένων παγίων Τόκοι εισπραχθέντες Εισπράξεις Κρατικών Επιχορηγήσεων Πώληση ενσώματων και άυλων στοιχείων του ενεργητικού 0 0 0 -800.000 -46.028.133 -29.155.663 -45.593.132 -28.013.102 16.003.306 18.000.000 16.003.306 18.000.000 562 6.930 554 6.925 0 6.045.539 0 6.045.539 5.034 2.509.688 5.034 2.499.198 Είσπραξη από πώληση κλάδου (βλ. σημείωση 34) 0 5.246.284 0 5.246.284 Επενδυτικές ταμειακές ροές από διακοπείσες δραστηριότητες 0 0 0 0 -30.019.231 2.652.778 -29.634.237 3.484.844 10.434.130 34.631.780 10.421.527 34.631.780 Σύνολο εισροών /(εκροών) από επενδυτικές δραστηριότητες (β) Χρηματοδοτικές δραστηριότητες Εισπράξεις από εκδοθέντα / αναληφθέντα δάνεια Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 54 Εισροές /(Εκροές) από μεταβολές ποσοστών σε υφιστάμενες θυγατρικές 0 500.000 0 0 -22.051.606 -20.345.443 -21.820.477 -20.146.691 8.100.000 0 8.100.000 0 0 -9.564 0 -9.564 -3.517.476 14.776.773 -3.298.950 14.475.525 Καθαρή αύξηση / (μείωση) στα ταμειακά διαθέσιμα και ταμειακά ισοδύναμα (α) + (β) + (γ) -5.758.949 -5.394.094 -6.392.201 -5.533.234 Ταμειακά διαθέσιμα και ταμειακά ισοδύναμα έναρξης περιόδου 13.613.441 19.003.467 12.387.357 17.659.479 0 0 0 256.361 22.779 4.068 31.315 4.751 7.877.270 13.613.441 6.026.471 12.387.357 Εξοφλήσεις δανείων Είσπραξη από εκχώρηση μακροπρόθεσμων απαιτήσεων (βλ. σημείωση ..) Χρηματοδοτικές ταμειακές ροές από διακοπείσες δραστηριότητες Σύνολο εισροών /(εκροών) από χρηματοδοτικές δραστηριότητες (γ) Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα από συγχώνευση Επίδραση συναλλαγματικών διαφορών Ταμειακά διαθέσιμα και ταμειακά ισοδύναμα λήξης περιόδου Οι σελίδες που ακολουθούν αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. Στην επεξηγηματική σημείωση 25 των συνημμένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων, παρουσιάζεται συμφωνία της μεταβολής των υποχρεώσεων από χρηματοοικονομικές δραστηριότητες για τον Όμιλο και την Εταιρεία. Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 55 ΕΠΕΞΗΓΗΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ 5 Γενικές πληροφορίες για τον Όμιλο Η εταιρεία ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ SUNLIGHT ΑΒΕΕ προήλθε από την απόσχιση και εισφορά στην εταιρεία ΑΡΙΩΝ, του κλάδου παραγωγής και εμπορίας μπαταριών, συστημάτων αμυντικής βιομηχανίας και αυτόνομης ενέργειας, της εταιρείας «Γερμανός Α.Β.Ε.Ε.». Η έδρα της εταιρείας βρίσκεται στην Αθήνα. Η Εταιρεία είναι εγγεγραμμένη στο Μητρώο Ανωνύμων Εταιρειών του Υπουργείου Ανάπτυξης, Διεύθυνση Ανωνύμων Εταιρειών και Πίστεως με Αρ. Μ.Α.Ε. 31055/04/B/94/157 (2006), ενώ ο αριθμός Γενικού Εμπορικού Μητρώου (Γ.Ε.ΜΗ) είναι 001579901000. Εντός του 2018 ολοκληρώθηκε η συγχώνευση μεταξύ των εταιρειών ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ SUNLIGHT ΑΒΕΕ και SUNLIGHT RECYCLING AE με απορρόφηση της τελευταίας. Σκοπός της εν λόγω συγχώνευσης με απορρόφηση είναι η επίτευξη συνεργειών και η βελτιστοποίηση των παραγωγικών και διοικητικών λειτουργιών του Ομίλου. Η ως άνω συγχώνευση συντελέστηκε με βάση τις διατάξεις των άρθρων 69-77 και 78 του κ.ν. 2190/1920 και το άρθρο 54 του Ν. 4172/2013, ο δε ισολογισμός μετασχηματισμού ορίσθηκε αυτός της 31/12/2017. Οι συνημμένες εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις του Ομίλου για τη χρήση που έληξε την 31η Δεκεμβρίου 2019, εγκρίθηκαν από το Διοικητικό Συμβούλιο την 07/04/2020 και υπόκεινται στην οριστική έγκριση της Γενικής Συνέλευσης των μετόχων, είναι δε διαθέσιμες στο επενδυτικό κοινό στα γραφεία της Εταιρείας (Ερμού 2 και Νίκης, Σύνταγμα) και στην ιστοσελίδα της Εταιρείας www.systems-sunlight.com. Τον Ιανουάριο 2019 η Olympia Group A.E. Συμμετοχών, έως τότε μοναδική μέτοχος της ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ SUNLIGHT ABEE, προέβη στην πώληση του συνόλου των μετοχών που κατείχε στη ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ SUNLIGHT ABEE, ήτοι 15.151.860 μετοχές, ως και των αντίστοιχων δικαιωμάτων ψήφου, στην Olympia Group Ltd. Σημειώνεται ότι η Olympia Group Ltd είναι εταιρεία με έδρα την Κύπρο, κατέχει δε το 100% των μετοχών της Olympia Group A.E. Συμμετοχών. Οι ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις του Ομίλου ενοποιούνται με τη μέθοδο της ολικής ενοποίησης στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις της OLYMPIA GROUP Ltd. Διοικητικό Συμβούλιο Εταιρείας: Με το από 28/01/2019 πρακτικό της Έκτακτης Γενικής Συνέλευσης των μετόχων της Εταιρείας αποφασίστηκε η εκλογή νέου δεκαμελούς διοικητικού συμβουλίου, αποτελούμενου από τα ακόλουθα πρόσωπα: Βασίλειος Μπίλλης του Αγγέλου, Πρόεδρος Δ.Σ. & Διευθύνων Σύμβουλος, εκτελεστικό μέλος Δημήτριος Γκούμας του Γεωργίου, Αντιπρόεδρος & μέλος Δ.Σ., ανεξάρτητο μέλος Αλέξανδρος Μάνος του Στεφάνου, μέλος Δ.Σ., ανεξάρτητο μέλος Μιχαήλ Μαστοράκης του Κωνσταντίνου, μέλος Δ.Σ., εκτελεστικό μέλος Στέργιος Νέζης του Γεωργίου, μέλος Δ.Σ., ανεξάρτητο μέλος Ιωάννης Παντολέων, μέλος Δ.Σ. , μη εκτελεστικό μέλος Ρουμπέν Μπουρλάς, μέλος Δ.Σ., μη εκτελεστικό μέλος Σπυρίδων Κόπολας, μέλος Δ.Σ., εκτελεστικό μέλος Λάμπρος Μπίσαλας, μέλος Δ.Σ., εκτελεστικό μέλος Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 56 Στέφανος Κανίδης, μέλος Δ.Σ., εκτελεστικό μέλος Την 07/10/2019 πραγματοποιήθηκε συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου της εταιρείας κατά την διάρκεια της οποίας ο Πρόεδρος του Δ.Σ. και Διευθύνων Σύμβουλος κ. Βασίλειος Μπίλλης υπέβαλλε την παραίτησή του. Κατά την ίδια συνεδρίαση αποφασίστηκε η ανασυγκρότηση του Διοικητικού Συμβουλίου της εταιρείας, με την ακόλουθη σύνθεση: Ρούμπεν Μπουρλάς του Ηλία, Πρόεδρος Δ.Σ. & Διευθύνων Σύμβουλος, εκτελεστικό μέλος Δημήτριος Γκούμας του Γεωργίου, Αντιπρόεδρος & μέλος Δ.Σ., ανεξάρτητο μέλος Αλέξανδρος Μάνος του Στεφάνου, μέλος Δ.Σ., ανεξάρτητο μέλος Μιχαήλ Μαστοράκης του Κωνσταντίνου, μέλος Δ.Σ., εκτελεστικό μέλος Στέργιος Νέζης του Γεωργίου, μέλος Δ.Σ., εκτελεστικό μέλος Ιωάννης Παντολέων του Οδυσσέα, μέλος Δ.Σ. , μη εκτελεστικό μέλος Σπυρίδων Κόπολας του Ιωάννη, μέλος Δ.Σ., εκτελεστικό μέλος Λάμπρος Μπίσαλας του Σπυρίδωνος, μέλος Δ.Σ., εκτελεστικό μέλος Στέφανος Κανίδης του Αναστασίου, μέλος Δ.Σ., εκτελεστικό μέλος Η Εταιρεία πλέον διοικείται από Δ.Σ. αποτελούμενο από εννιά (9) μέλη και η θητεία του καθορίζεται έως την 28/01/2024, παρατεινόμενη αυτόματα μέχρι την πρώτη Τακτική Γενική Συνέλευση μετά τη λήξη της θητείας του, η οποία δεν μπορεί να ξεπεράσει την εξαετία (δηλαδή την 28/01/2025). 5.1 Αντικείμενο δραστηριοτήτων Ο Όμιλος σχεδιάζει και παράγει ολοκληρωμένα ενεργειακά συστήματα που ενσωματώνουν καινοτομία και τεχνογνωσία υψηλής προστιθέμενης αξίας. Οι παραγωγικές της εγκαταστάσεις, στο βιομηχανικό συγκρότημα στο Νέο Όλβιο της Ξάνθης την καθιστούν μια εκ των κορυφαίων παραγωγών /παρόχων προϊόντων και συστημάτων ενέργειας στον κόσμο, και ειδικότερα στους τομείς των: Συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας για βιομηχανικές, καταναλωτικές και προηγμένες εφαρμογές (μπαταρίες έλξης, εφεδρικής λειτουργίας, υποβρυχίων, τορπιλών κ.ά.). Υπηρεσιών ενέργειας (συμβουλευτική και τεχνική υποστήριξη, συντήρηση, εκπαίδευση, ανακύκλωση, ενοικίαση εξοπλισμού). Ο Όμιλος παρέχει ολοκληρωμένες λύσεις και καλύπτει συνολικά τις ενεργειακές ανάγκες των πελατών του, οι οποίοι δραστηριοποιούνται κυρίως σε κλάδους, όπως η βιομηχανία, η εφοδιαστική αλυσίδα και οι μεταφορές, οι τηλεπικοινωνίες, η πληροφορική, η άμυνα, οι κατασκευές και τα έργα υποδομής. Σημειώνεται δε, ότι πάνω από το 90% του ετήσιου κύκλου εργασιών του προέρχεται από πελάτες εξωτερικού. Η βιομηχανική μονάδα εκτείνεται σε έκταση 207.000 τμ. με τους καλυπτόμενους χώρους στα 56.000 τ.μ. Διαθέτει τέσσερις (4) μονάδες παραγωγής υψηλής εξειδίκευσης για: βιομηχανικές μπαταρίες κλειστού και ανοικτού τύπου, τεχνολογίας μολύβδου, βιομηχανικές μπαταρίες ιόντων λιθίου, Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 57 εξειδικευμένες μπαταρίες υποβρυχίων, τεχνολογίας Μολύβδου, μπαταρίες τορπιλών, τεχνολογίας οξειδίου Αργύρου-Ψευδαργύρου. Επίσης ο Όμιλος διαθέτει την πλέον σύγχρονη μονάδα ανακύκλωσης Συσσωρευτών Μολύβδου στην Ν. Ευρώπη, εγκατεστημένη στην Βιομηχανική Περιοχή της Κομοτηνής, με δυνατότητα ανακύκλωσης 30.000 τόνων χρησιμοποιημένων μπαταριών ετησίως, έχοντας ως στόχο την αξιοποίηση των προϊόντων ανακύκλωσης για την τροφοδοσία της παραγωγικής μονάδας στο Νέο Όλβιο Ξάνθης. Η ιδιόκτητη βιομηχανική μονάδα της Κομοτηνής εκτείνεται σε έκταση 45.000 τ.μ., εκ των οποίων οι 17.000 τ.μ. είναι στεγασμένοι. Ο Όμιλος κατέχει το 51% της Εταιρείας ADVANCED LITHIUM SYSTEMS EUROPE A.E. η οποία είναι προϊόν της στρατηγικής συνεργασίας των εταιρειών ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ SUNLIGHT ΑΒΕΕ και ATLAS EL GMBH στον τομέα της από κοινού ανάπτυξης συσσωρευτών ιόντων - λιθίου για αμυντικές εφαρμογές. H Εταιρεία κατέχει το σύνολο των μετοχών του διανομέα μπαταριών στη Ρουμανία SUNLIGHT INDUSTRIAL SRL, ενώ έχει συμμετοχή στο μετοχικό κεφάλαιο του διανομέα μπαταριών SUNLIGHT ITALY SRL (Ιταλία). Επιπλέον, η Εταιρεία την 31/12/2019, συμμετείχε κατά 90% στην Ιταλική εταιρεία Sunlight European Battery Assembly SRL. Βασικός σκοπός της εν λόγω θυγατρικής είναι η συναρμολόγηση και εμπορία μπαταριών βιομηχανικού τύπου, με στόχο την περαιτέρω ενδυνάμωση της παρουσίας του Ομίλου στις αγορές της Δυτικής και Βόρειας Ευρώπης. Επίσης, η Εταιρεία εντός του 2019 προχώρησε στην σύσταση θυγατρικής στην Ιταλία με την επωνυμία ECORBA SRL. Βασικός σκοπός της εν λόγω θυγατρικής είναι η συλλογή και προσωρινή αποθήκευση μπαταριών οξέως μόλυβδου, με στόχο την ευχερέστερη και πιο αποδοτική τροφοδοσία του εργοστασίου ανακύκλωσης της μητρικής στην Κομοτηνή, με α’ ύλες. Επιπρόσθετα, τον Δεκέμβριο 2019, η Sunlight προχώρησε στην σύσταση θυγατρικής εταιρείας στην Β. Καρολίνα των ΗΠA, με αρχικό μετοχικό κεφάλαιο 200.000 USD, το οποίο καταβλήθηκε τον Ιανουάριο του 2020 και στόχο την επιτάχυνση της εξάπλωσης της Εταιρείας στην δεύτερη μεγαλύτερη αγορά παγκοσμίως. Σημειώνεται ότι τα τελευταία χρόνια, η SUNLIGHT έχει παρουσία στην εν λόγω αγορά, παρέχοντας όλη τη γκάμα των μπαταριών για EiVs. Ωστόσο, η περαιτέρω διείσδυση και η αύξηση των μεριδίων αγοράς προϋποθέτουν την εκεί εγκατάσταση, δεδομένων του αυξημένου χρόνου παράδοσης από την Ελλάδα αλλά και των ιδιαιτεροτήτων της αμερικάνικης αγοράς. Η Βόρεια Καρολίνα αποτελεί την 5η μεγαλύτερη βιομηχανική οικονομία στις ΗΠΑ, διαθέτει δε εξαιρετικές υποδομές logistics, ευνοϊκό επιχειρηματικό περιβάλλον και ιδιαίτερα εκπαιδευμένο εργατικό και επιστημονικό προσωπικό. Τέλος, η Εταιρεία συμμετέχει στο μετοχικό κεφάλαιο της εταιρείας ΤΕΧΝΟΦΟΡΜ ΑΕ με εξειδίκευση στο σχεδιασμό, στην κατασκευή καλουπιών και μεταλλικών εξαρτημάτων υψηλής τεχνολογίας καθώς και στην παραγωγή πλαστικών εξαρτημάτων. Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 58 6 Πλαίσιο κατάρτισης χρηματοοικονομικών καταστάσεων 6.1 Δήλωση συμμόρφωσης Οι ενοποιημένες και εταιρικές χρηματοοικονομικές καταστάσεις της Εταιρείας (στο εξής χρηματοοικονομικές καταστάσεις) που καλύπτουν τη χρήση από την 1η Ιανουαρίου έως και την 31η Δεκεμβρίου 2019, έχουν καταρτιστεί βάσει της αρχής της συνέχισης της δραστηριότητας (going concern). Η χρήση αυτής της λογιστικής βάσης λαμβάνει υπόψη την τρέχουσα και την προβλεπόμενη χρηματοοικονομική θέση της Εταιρείας και του Ομίλου συμπεριλαμβανομένης της επίδρασης του γεγονότος της εξάπλωσης του κορωνοϊου COVID-19 (βλ. αναλυτικά σημείωση 43). Οι ενοποιημένες και εταιρικές χρηματοοικονομικές καταστάσεις της Εταιρείας έχουν συνταχθεί σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (ΔΠΧΑ) που έχουν εκδοθεί από την Επιτροπή Διεθνών Λογιστικών Προτύπων (IASB), καθώς και των Διερμηνειών τους, οι οποίες έχουν εκδοθεί από την Επιτροπή Ερμηνείας Προτύπων (IFRIC) και έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση μέχρι την 31/12/2019. Ο Όμιλος εφαρμόζει όλα τα Διεθνή Λογιστικά Πρότυπα (ΔΛΠ), τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (ΔΠΧΑ) και τις Διερμηνείες τους που έχουν εφαρμογή στις εργασίες του. Οι σχετικές λογιστικές πολιτικές, έχουν εφαρμοστεί με συνέπεια σε όλες τις παρουσιαζόμενες περιόδους προσαρμοσμένων με νέα Πρότυπα, και τις αναθεωρήσεις επί των Προτύπων που επιτάσσουν τα ΔΠΧΑ και τα οποία υιοθετήθηκαν καθώς η εφαρμογή τους έγινε υποχρεωτική για τις περιόδους μετά την 01/01/2019 (βλ. σημείωση 7.1). Τυχόν διαφορές στα αθροίσματα οφείλονται σε στρογγυλοποιήσεις. 6.2 Νόμισμα παρουσίασης Οι παρούσες χρηματοοικονομικές καταστάσεις παρουσιάζονται σε Ευρώ. Τα ποσά παρουσιάζονται σε Ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά. 6.3 Χρήση εκτιμήσεων Η σύνταξη χρηματοοικονομικών καταστάσεων σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ απαιτεί τη χρήση εκτιμήσεων και την άσκηση κρίσης κατά την εφαρμογή των λογιστικών αρχών της Εταιρείας. Κρίσεις, παραδοχές και εκτιμήσεις της Διοίκησης επηρεάζουν το ποσό στο οποίο αποτιμώνται ορισμένα στοιχεία του ενεργητικού και υποχρεώσεις, το ποσό που αναγνωρίζεται κατά τη διάρκεια της χρήσης για ορισμένα έσοδα και έξοδα, καθώς και τις παρουσιαζόμενες εκτιμήσεις για τις ενδεχόμενες υποχρεώσεις. Οι παραδοχές και οι εκτιμήσεις αξιολογούνται σε συνεχή βάση και σύμφωνα με την ιστορική εμπειρία και άλλους παράγοντες, συμπεριλαμβανομένων προσδοκιών για την έκβαση μελλοντικών γεγονότων που θεωρούνται λογικά κάτω από τις υφιστάμενες συνθήκες. Οι εκτιμήσεις και οι παραδοχές αυτές αφορούν το μέλλον και ως συνέπεια, τα πραγματικά αποτελέσματα είναι πιθανό να διαφοροποιούνται από τους λογιστικούς υπολογισμούς. Οι τομείς που απαιτούν τον μεγαλύτερο βαθμό κρίσης καθώς και οι τομείς στους οποίους οι εκτιμήσεις και οι παραδοχές έχουν σημαντική επίδραση στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις παρουσιάζονται στη σημείωση 9. 6.4 Βάση επιμέτρησης Οι χρηματοοικονομικές καταστάσεις του Ομίλου, έχουν συνταχθεί με βάση την αρχή του ιστορικού κόστους, όπως αυτή τροποποιείται για την αναπροσαρμογή σε εύλογη αξία των χρηματοοικονομικών στοιχείων του ενεργητικού και υποχρεώσεων σε εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων (παράγωγα χρηματοοικονομικά μέσα). Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 59 6.5 Αλλαγές στις λογιστικές πολιτικές Ο Όμιλος έχει υιοθετήσει τις τροποποιήσεις που περιγράφονται αναλυτικά στη σημείωση 7.1 για πρώτη φορά την χρήση που ξεκίνησε την 01/01/2019. 6.6 Συγκριτικά στοιχεία Όταν κρίνεται αναγκαίο τα συγκριτικά στοιχεία ανακατανέμονται προκειμένου να συμφωνούν με τις αλλαγές στην παρουσίαση των στοιχείων της παρούσας περιόδου. Εντός της τρέχουσας χρήσης δεν προέκυψε σχετική ανάγκη. 7 Αλλαγές σε Λογιστικές Πολιτικές Στις εταιρικές και ενοποιημένες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης που έληξε την 31/12/2019 έχουν τηρηθεί οι λογιστικές πολιτικές που χρησιμοποιήθηκαν για να καταρτιστούν οι ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις του Ομίλου και της Εταιρείας για τη χρήση που έληξε την 31/12/2018, προσαρμοσμένων με νέα Πρότυπα, και τις αναθεωρήσεις επί των Προτύπων που επιτάσσουν τα ΔΠΧΑ και τα οποία υιοθετήθηκαν καθώς η εφαρμογή τους έγινε υποχρεωτική για τις περιόδους μετά την 01/01/2019 (βλ. σημείωση 7.1). 7.1 Νέα Πρότυπα, Διερμηνείες, Αναθεωρήσεις και Τροποποιήσεις υφιστάμενων Προτύπων τα οποία έχουν τεθεί σε ισχύ και έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση Τα ακόλουθα νέα Πρότυπα, Διερμηνείες και τροποποιήσεις Προτύπων έχουν εκδοθεί από το Συμβούλιο Διεθνών Λογιστικών Προτύπων (IASB), έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση και η εφαρμογή τους είναι υποχρεωτική από την 01/01/2018 ή μεταγενέστερα. ΔΠΧΑ 16 «Μισθώσεις» (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01/01/2019) Τον Ιανουάριο του 2016, το IASB προέβη στην έκδοση ενός νέου Προτύπου, του ΔΠΧΑ 16. Σκοπός του έργου του IASB ήταν η ανάπτυξη ενός νέου Προτύπου για μισθώσεις που καθορίζει τις αρχές τις οποίες εφαρμόζουν και τα δύο μέρη σε μία σύμβαση - δηλαδή και ο πελάτης («ο μισθωτής») και ο προμηθευτής («ο εκμισθωτής») - για την παροχή σχετικών πληροφοριών για τις μισθώσεις κατά τρόπο που απεικονίζει πιστά αυτές τις συναλλαγές. Για την επίτευξη αυτού του σκοπού, ο μισθωτής θα πρέπει να αναγνωρίσει τα περιουσιακά στοιχεία και τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τη μίσθωση. Ο Όμιλος επιλέγοντας σχετική δυνατότητα που παρέχει το Πρότυπο, επέλεξε να προβεί σε πρόωρη εφαρμογή του εν λόγω Προτύπου εντός της χρήσης του 2018 με αντίστοιχη αναπροσαρμογή των συγκριτικών στοιχείων του προηγούμενου έτους. Συνεπώς, ως ημερομηνία μετάβασης ορίστηκε η 01/01/2017. Η επίδραση από την πρόωρη εφαρμογή του συγκεκριμένου προτύπου αναφέρεται αναλυτικά στην σημείωση 7.2 των ετήσιων Οικονομικών Καταστάσεων του Ομίλου και της Εταιρείας για τη χρήση που έληξε την 31/12/2018. Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 60 ΕΔΔΠΧΑ 23 «Αβεβαιότητα σχετικά με Χειρισμούς Φόρου Εισοδήματος» (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01/01/2019) Τον Ιούνιο του 2017, το IASB προέβη στην έκδοση μίας νέας Διερμηνείας, της ΕΔΔΠΧΑ 23. Το ΔΛΠ 12 «Φόροι Εισοδήματος» προσδιορίζει τον λογιστικό χειρισμό του τρέχοντος και αναβαλλόμενου φόρου, αλλά δεν προσδιορίζει τον τρόπο με τον οποίο θα πρέπει να αντικατοπτρίζονται οι επιπτώσεις της αβεβαιότητας. Η ΕΔΔΠΧΑ 23 περιλαμβάνει τις επιπρόσθετες του ΔΛΠ 12 απαιτήσεις, προσδιορίζοντας τον τρόπο με τον οποίο θα πρέπει να αντικατοπτρίζονται οι επιπτώσεις της αβεβαιότητας στον λογιστικό χειρισμό των φόρων εισοδήματος. Η νέα Διερμηνεία δεν έχει επίδραση στις ενοποιημένες και εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις. Τροποποιήσεις στο ΔΠΧΑ 9: «Προπληρωθέντα Στοιχεία με Αρνητική Απόδοση» (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01/01/2019) Τον Οκτώβριο του 2017, το IASB προέβη στην έκδοση τροποποιήσεων περιορισμένου σκοπού στο ΔΠΧΑ 9. Βάσει των υφιστάμενων απαιτήσεων του ΔΠΧΑ 9, μία οικονομική οντότητα θα επιμετρούσε ένα χρηματοοικονομικό στοιχείο του ενεργητικού με αρνητική απόδοση στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων, καθώς το χαρακτηριστικό της «αρνητικής απόδοσης» θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι δημιουργεί ενδεχόμενες ταμειακές ροές οι οποίες δεν αποτελούνται μόνο από πληρωμές κεφαλαίου και τόκου. Βάσει των τροποποιήσεων, οι οικονομικές οντότητες επιτρέπεται να επιμετρούν συγκεκριμένα προπληρωτέα χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού με αρνητική απόδοση στο αποσβεσμένο κόστος ή στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών εσόδων, εφόσον πληρείται μία συγκεκριμένη προϋπόθεση. Οι τροποποιήσεις δεν έχουν επίδραση στις ενοποιημένες και εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις. • Τροποποιήσεις στο ΔΛΠ 28: «Μακροπρόθεσμες Συμμετοχές σε Συγγενείς και Κοινοπραξίες» (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01/01/2019) Τον Οκτώβριο του 2017, το IASB προέβη στην έκδοση τροποποιήσεων περιορισμένου σκοπού στο ΔΛΠ 28. Σκοπός των εν λόγω τροποποιήσεων είναι η παροχή διευκρινίσεων σχετικά με τον λογιστικό χειρισμό των μακροπρόθεσμων συμμετοχών σε μία συγγενή ή κοινοπραξία – στις οποίες δεν εφαρμόζεται η μέθοδος της καθαρής θέσης – βάσει του ΔΠΧΑ 9. Οι τροποποιήσεις δεν έχουν επίδραση στις ενοποιημένες και εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις. Ετήσιες Βελτιώσεις των ΔΠΧΑ – Κύκλος 2015-2017 (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01/01/2019) Τον Δεκέμβριο του 2017, το IASB προέβη στην έκδοση «Ετήσιες Βελτιώσεις των ΔΠΧΑ – Κύκλος 2015-2017», η οποία αποτελείται από μία σειρά τροποποιήσεων σε ορισμένα Πρότυπα και αποτελεί μέρος του προγράμματος για τις ετήσιες βελτιώσεις στα ΔΠΧΑ. Οι τροποποιήσεις που περιλαμβάνονται στον κύκλο αυτόν είναι οι εξής: ΔΠΧΑ 3 - ΔΠΧΑ 11: Συμμετοχικά δικαιώματα που κατείχε προηγουμένως ο αποκτών σε μία από κοινού λειτουργία, ΔΛΠ 12: Επιπτώσεις στον φόρο εισοδήματος από πληρωμές για χρηματοοικονομικά μέσα ταξινομημένα ως στοιχεία των ιδίων κεφαλαίων, ΔΛΠ 23: Κόστη δανεισμού επιλέξιμα για κεφαλαιοποίηση. Οι τροποποιήσεις εφαρμόζονται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1η Ιανουαρίου 2019. Οι τροποποιήσεις δεν έχουν επίδραση στις ενοποιημένες και εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις. Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 61 Τροποποιήσεις στο ΔΛΠ 19: «Τροποποίηση, Περικοπή ή Διακανονισμός Προγράμματος Καθορισμένων Παροχών» (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01/01/2019) Τον Φεβρουάριο του 2018, το IASB προέβη στην έκδοση τροποποιήσεων περιορισμένου σκοπού στο ΔΛΠ 19, βάσει των οποίων μία οικονομική οντότητα απαιτείται να χρησιμοποιεί επικαιροποιημένες αναλογιστικές παραδοχές κατά τον προσδιορισμό του κόστους τρέχουσας υπηρεσίας και του καθαρού τόκου για την εναπομένουσα περίοδο μετά την τροποποίηση, την περικοπή ή τον διακανονισμό ενός προγράμματος καθορισμένων παροχών. Σκοπός των εν λόγω τροποποιήσεων είναι η ενίσχυση της κατανόησης των οικονομικών καταστάσεων και η παροχή περισσότερο χρήσιμων πληροφοριών στους χρήστες αυτών. Οι τροποποιήσεις δεν έχουν επίδραση στις ενοποιημένες και εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις. 7.2 Νέα Πρότυπα, Διερμηνείες, Αναθεωρήσεις και Τροποποιήσεις υφιστάμενων Προτύπων τα οποία δεν έχουν ακόμα τεθεί σε ισχύ ή δεν έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση Τα ακόλουθα νέα Πρότυπα, Διερμηνείες και τροποποιήσεις Προτύπων έχουν εκδοθεί από το Συμβούλιο Διεθνών Λογιστικών Προτύπων (IASB), αλλά είτε δεν έχουν ακόμη τεθεί σε ισχύ είτε δεν έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Αναθεώρηση του Εννοιολογικού Πλαισίου της Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01/01/2020) Τον Μάρτιο του 2018, το IASB προέβη στην αναθεώρηση του Εννοιολογικού Πλαισίου της Χρηματοοικονομικής Αναφοράς, σκοπός της οποίας ήταν η ενσωμάτωση σημαντικών θεμάτων τα οποία δεν καλύπτονταν, καθώς επίσης και η επικαιροποίηση και παροχή διευκρινίσεων σε σχέση με συγκεκριμένες καθοδηγήσεις. Το αναθεωρημένο Εννοιολογικό Πλαίσιο της Χρηματοοικονομικής Αναφοράς περιλαμβάνει ένα νέο κεφάλαιο σχετικά με την επιμέτρηση, στο οποίο αναλύεται η έννοια της επιμέτρησης, συμπεριλαμβανομένων παραγόντων που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά την επιλογή μίας βάσης επιμέτρησης, θέματα σχετικά με την παρουσίαση και γνωστοποίηση στις Οικονομικές Καταστάσεις και καθοδήγηση αναφορικά με την αποαναγνώριση στοιχείων του ενεργητικού και υποχρεώσεων από τις Οικονομικές Καταστάσεις. Περαιτέρω, το αναθεωρημένο Εννοιολογικό Πλαίσιο της Χρηματοοικονομικής Αναφοράς περιλαμβάνει βελτιωμένους ορισμούς των στοιχείων του ενεργητικού και των υποχρεώσεων, καθοδήγηση που υποβοηθά την εφαρμογή των εν λόγω ορισμών, επικαιροποίηση των κριτηρίων για την αναγνώριση των στοιχείων του ενεργητικού και των υποχρεώσεων, καθώς επίσης και διευκρινίσεις σε σημαντικούς τομείς, όπως οι ρόλοι της διαχείρισης, της συντηρητικότητας και της αβεβαιότητας κατά την επιμέτρηση στην χρηματοοικονομική πληροφόρηση. Ο Όμιλος θα εξετάσει την επίπτωση όλων των παραπάνω στις Οικονομικές του Καταστάσεις, αν και δεν αναμένεται να έχουν καμία. Τα ανωτέρω έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση με ημερομηνία έναρξης ισχύος την 01/01/2020. Τροποποιήσεις στις Αναφορές του Εννοιολογικού Πλαισίου της Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01/01/2020) Τον Μάρτιο του 2018, το IASB προέβη στην έκδοση Τροποποιήσεων στις Αναφορές του Εννοιολογικού Πλαισίου της Χρηματοοικονομικής Αναφοράς, σε συνέχεια της αναθεώρησής του. Ορισμένα Πρότυπα περιλαμβάνουν ρητές αναφορές σε προγενέστερες εκδόσεις του Εννοιολογικού Πλαισίου της Χρηματοοικονομικής Αναφοράς. Σκοπός των εν λόγω τροποποιήσεων είναι η επικαιροποίηση των ως άνω αναφορών και η υποστήριξη για τη Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 62 μετάβαση στο αναθεωρημένο Εννοιολογικό Πλαίσιο της Χρηματοοικονομικής Αναφοράς. Ο Όμιλος θα εξετάσει την επίπτωση όλων των παραπάνω στις Οικονομικές του Καταστάσεις, αν και δεν αναμένεται να έχουν καμία. Τα ανωτέρω έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση με ημερομηνία έναρξης ισχύος την 01/01/2020. Τροποποιήσεις στο ΔΛΠ 1 και στο ΔΛΠ 8: «Ορισμός του Ουσιώδους» (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01/01/2020) Τον Οκτώβριο του 2018, το IASB προέβη στην έκδοση τροποποιήσεων στον ορισμό του ουσιώδους, προκειμένου να καταστεί ευκολότερο για τις εταιρείες να προβούν σε άσκηση κρίσης σχετικά με το ουσιώδες μέγεθος. Ο ορισμός του ουσιώδους βοηθά τις εταιρείες να αποφασίσουν ποιες πληροφορίες θα πρέπει να περιληφθούν στις Οικονομικές τους Καταστάσεις. Ο νέος ορισμός τροποποιεί το ΔΛΠ 1 και το ΔΛΠ 8. Οι τροποποιήσεις αποσαφηνίζουν τον ορισμό του ουσιώδους και πώς αυτός θα πρέπει να εφαρμοστεί, συμπεριλαμβάνοντας στον ορισμό καθοδήγηση η οποία μέχρι τώρα περιλαμβανόταν σε άλλα Πρότυπα. Ο Όμιλος θα εξετάσει την επίπτωση όλων των παραπάνω στις Οικονομικές του Καταστάσεις, αν και δεν αναμένεται να έχουν καμία. Τα ανωτέρω έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση με ημερομηνία έναρξης ισχύος την 01/01/2020. Τροποποιήσεις στα ΔΠΧΑ 9, ΔΛΠ 39 και ΔΠΧΑ 7: “Αναμόρφωση Σημείου Αναφοράς Επιτοκίου” (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01/01/2020) Τον Σεπτέμβριο του 2019, το IASB προέβη στην έκδοση τροποποιήσεων σε ορισμένες απαιτήσεις συγκεκριμένων λογιστικών χειρισμών αντιστάθμισης, προκειμένου να εξομαλύνει ενδεχόμενες επιπτώσεις που προκύπτουν από την αβεβαιότητα η οποία προέρχεται από την αναμόρφωση του Σημείου Αναφοράς Επιτοκίου. Οι τροποποιήσεις σχεδιάστηκαν για να υποστηρίξουν την παροχή χρήσιμων χρηματοοικονομικών πληροφοριών από τις εταιρείες κατά τη διάρκεια της περιόδου αβεβαιότητας, η οποία προκύπτει από τη σταδιακή κατάργηση των σημείων αναφοράς επιτοκίου, όπως τα διατραπεζικά επιτόκια. Επιπλέον, οι εταιρείες απαιτείται να παράσχουν πρόσθετες πληροφορίες στους επενδυτές αναφορικά με τις σχέσεις αντιστάθμισης που επηρεάζονται άμεσα από τις εν λόγω συνθήκες αβεβαιότητας. Ο Όμιλος θα εξετάσει την επίπτωση όλων των παραπάνω στις Οικονομικές του Καταστάσεις, αν και δεν αναμένεται να έχουν καμία. Τα ανωτέρω έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση με ημερομηνία έναρξης ισχύος την 01/01/2020. Τροποποιήσεις στο ΔΠΧΑ 3: «Ορισμός μίας Επιχείρησης» (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01/01/2020) Τον Οκτώβριο του 2018, το IASB προέβη στην έκδοση τροποποιήσεων περιορισμένου σκοπού στο ΔΠΧΑ 3 προκειμένου να βελτιώσει τον ορισμό μίας επιχείρησης. Οι τροποποιήσεις θα βοηθήσουν τις εταιρείες να προσδιορίσουν αν μία απόκτηση αποτελεί συνένωση επιχειρήσεων ή απόκτηση στοιχείων του ενεργητικού. Ο τροποποιημένος ορισμός επισημαίνει ότι η εκροή μίας επιχείρησης είναι να παρέχει αγαθά και υπηρεσίες στους πελάτες, ενώ ο προγενέστερος ορισμός εστίαζε στις αποδόσεις υπό τη μορφή μερισμάτων, χαμηλότερου κόστους ή άλλων οικονομικών οφελών στους επενδυτές και σε τρίτους. Επιπλέον της τροποποίησης του ορισμού της επιχείρησης, το IASB μέσω της εν λόγω έκδοσης παρέχει συμπληρωματική καθοδήγηση. Ο Όμιλος θα εξετάσει την επίπτωση όλων των παραπάνω στις Οικονομικές του Καταστάσεις, αν και δεν αναμένεται να έχουν καμία. Τα ανωτέρω δεν έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 63 ΔΠΧΑ 17 «Ασφαλιστικές Συμβάσεις» (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01/01/2021) Τον Μάιο του 2017, το IASB προέβη στην έκδοση ενός νέου Προτύπου, του ΔΠΧΑ 17, το οποίο αντικαθιστά ένα ενδιάμεσο Πρότυπο, το ΔΠΧΑ 4. Σκοπός του έργου του IASB ήταν η ανάπτυξη ενός ενιαίου Προτύπου βασισμένου στις αρχές (principle-based standard) για τον λογιστικό χειρισμό όλων των τύπων ασφαλιστικών συμβάσεων, συμπεριλαμβανομένων και των συμβάσεων αντασφάλισης που κατέχει ένας ασφαλιστικός φορέας. Ένα ενιαίο Πρότυπο βασισμένο στις αρχές θα ενισχύσει τη συγκρισιμότητα της χρηματοοικονομικής αναφοράς μεταξύ οικονομικών οντοτήτων, δικαιοδοσιών και κεφαλαιαγορών. Το ΔΠΧΑ 17 καθορίζει τις απαιτήσεις που θα πρέπει να εφαρμόζει μία οικονομική οντότητα στη χρηματοοικονομική πληροφόρηση που σχετίζεται με ασφαλιστικές συμβάσεις που εκδίδει και συμβάσεις αντασφάλισης που κατέχει. Ο Όμιλος θα εξετάσει την επίπτωση όλων των παραπάνω στις Οικονομικές του Καταστάσεις, αν και δεν αναμένεται να έχουν καμία. Τα ανωτέρω δεν έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Τροποποιήσεις στο ΔΛΠ 1 «Ταξινόμηση Υποχρεώσεων ως Βραχυπρόθεσμες ή Μακροπρόθεσμες» (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01/01/2022) Τον Ιανουάριο του 2020, το IASB προέβη στην έκδοση τροποποιήσεων του ΔΛΠ 1 που επηρεάζουν τις απαιτήσεις για την παρουσίαση των υποχρεώσεων. Συγκεκριμένα, οι τροποποιήσεις αποσαφηνίζουν ένα από τα κριτήρια ταξινόμησης μιας υποχρέωσης ως μακροπρόθεσμη, την απαίτηση για μία οντότητα να έχει το δικαίωμα να αναβάλει τον διακανονισμό της υποχρέωσης για τουλάχιστον 12 μήνες μετά την περίοδο αναφοράς. Οι τροποποιήσεις περιλαμβάνουν: α) αποσαφήνιση ότι το δικαίωμα μίας οντότητας για αναβολή του διακανονισμού θα πρέπει να υφίσταται κατά την ημερομηνία αναφοράς, β) αποσαφήνιση ότι η ταξινόμηση της υποχρέωσης δεν επηρεάζεται από τις προθέσεις ή προσδοκίες της διοίκησης σχετικά με την εξάσκηση του δικαιώματος αναβολής του διακανονισμού, γ) επεξηγούν πώς οι συνθήκες δανεισμού επηρεάζουν την ταξινόμηση, και δ) αποσαφήνιση των απαιτήσεων σχετικά με την ταξινόμηση υποχρεώσεων μίας οντότητας που πρόκειται να ή ενδεχομένως να διακανονίσει μέσω έκδοσης ιδίων συμμετοχικών τίτλων. Ο Όμιλος θα εξετάσει την επίπτωση όλων των παραπάνω στις Οικονομικές του Καταστάσεις, αν και δεν αναμένεται να έχουν καμία. Τα ανωτέρω δεν έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. 8 Βασικές λογιστικές αρχές Οι λογιστικές αρχές βάσει των οποίων συντάχθηκαν οι χρηματοοικονομικές καταστάσεις, έχουν εφαρμοσθεί με συνέπεια για όλες τις χρήσεις που παρουσιάζονται. 8.1 Ενοποίηση (α) Θυγατρικές Θυγατρικές είναι οι εταιρείες στις οποίες η Μητρική έχει τη δυνατότητα να ασκεί τον έλεγχο, άμεσα ή έμμεσα, μέσω άλλων θυγατρικών εταιρειών. Η Εταιρεία αποκτά και ασκεί έλεγχο μέσω της κατοχής της πλειοψηφίας των δικαιωμάτων ψήφου των θυγατρικών επιχειρήσεων. Θυγατρικές θεωρούνται επίσης και οι επιχειρήσεις στις οποίες η Εταιρεία, αποτελώντας το σημαντικότερο μοναδικό μεγάλο μέτοχο, έχει τη δυνατότητα να ορίζει την πλειοψηφία των μελών του διοικητικού συμβουλίου τους. Η ύπαρξη δυνητικών δικαιωμάτων ψήφου τα οποία είναι εξασκήσιμα κατά το χρόνο σύνταξης των χρηματοοικονομικών καταστάσεων, λαμβάνεται υπόψη προκειμένου να στοιχειοθετηθεί αν η Εταιρεία ασκεί τον έλεγχο επί των θυγατρικών. Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 64 Οι θυγατρικές ενοποιούνται πλήρως (ολική ενοποίηση) με τη μέθοδο της απόκτησης από την ημερομηνία που αποκτάται ο έλεγχος επ’ αυτών και παύουν να ενοποιούνται από την ημερομηνία που τέτοιος έλεγχος δεν υφίσταται. Η εξαγορά συμμετοχής από τον Όμιλο λογιστικοποιείται με βάση τη μέθοδο της απόκτησης. Κατά την ημερομηνία της απόκτησης, η αποκτώσα επιχείρηση αναγνωρίζει την υπεραξία που προκύπτει από τη συναλλαγή της απόκτησης, ως το υπερβάλλον ποσό μεταξύ: του αθροίσματος (i) του ανταλλάγματος που μεταβιβάστηκε αποτιμώμενο σε εύλογες αξίες, (ii) του ποσού των τυχόν μη ελεγχουσών συμμετοχών στην αποκτώμενη (αποτιμώμενων είτε στην εύλογη αξία τους είτε στο αναλογικό ποσοστό των μη ελεγχουσών συμμετοχών επί των καθαρών αναγνωρίσιμων στοιχείων του ενεργητικού της αποκτώμενης) και (iii) σε συνένωση επιχειρήσεων που ολοκληρώνεται σε στάδια, της εύλογης αξίας κατά την ημερομηνία της απόκτησης των συμμετοχικών δικαιωμάτων που κατείχε η αποκτώσα προηγουμένως στην αποκτώμενη, μείον της καθαρής αξίας κατά την ημερομηνία της απόκτησης των αποκτηθέντων αναγνωρίσιμων στοιχείων του ενεργητικού και των αναληφθεισών υποχρεώσεων. Τα κόστη που σχετίζονται με την απόκτηση των επενδύσεων σε θυγατρικές (π.χ. αμοιβές συμβούλων, νομικών, λογιστών, εκτιμητών και άλλες επαγγελματικές και συμβουλευτικές αμοιβές), αναγνωρίζονται ως έξοδα και επιβαρύνουν τα κέρδη ή τις ζημιές της περιόδου στην οποία πραγματοποιούνται. Σε αντίθετη περίπτωση, που η αποκτώσα επιχείρηση προβεί σε μία απόκτηση συμμετοχικού δικαιώματος στην οποία, κατά την ημερομηνία της απόκτησης, η καθαρή αξία των αποκτηθέντων στοιχείων του ενεργητικού και των αναληφθεισών υποχρεώσεων υπερβαίνει τα ανταλλάγματα που μεταβιβάζονται, τότε πρόκειται για μία αγορά ευκαιρίας. Αφού διενεργηθούν οι απαραίτητοι επανέλεγχοι, το υπερβάλλον ποσό της παραπάνω διαφοράς αναγνωρίζεται ως κέρδος, στα κέρδη ή στις ζημιές της περιόδου. Διεταιρικές συναλλαγές, υπόλοιπα και μη πραγματοποιηθέντα κέρδη από συναλλαγές μεταξύ των εταιρειών του Ομίλου απαλείφονται. Οι μη πραγματοποιημένες ζημίες, επίσης απαλείφονται εκτός εάν η συναλλαγή παρέχει ενδείξεις απομείωσης, του μεταβιβασθέντος στοιχείου του ενεργητικού. Όπου απαιτήθηκε, οι λογιστικές πολιτικές των θυγατρικών έχουν τροποποιηθεί ώστε να είναι ομοιόμορφες με αυτές που έχουν υιοθετηθεί από τον Όμιλο. Η ημερομηνία κατάρτισης των οικονομικών καταστάσεων των θυγατρικών εταιρειών συμπίπτει με αυτή της μητρικής εταιρείας. Έλεγχος απομείωσης επενδύσεων σε θυγατρικές εταιρείες (Εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις): Οι συμμετοχές της μητρικής εταιρείας στις ενοποιούμενες θυγατρικές της αποτιμώνται στο κόστος κτήσης μείον τυχόν συσσωρευμένες ζημίες απομείωσης. Σε κάθε ημερομηνία αναφοράς, η Διοίκηση αξιολογεί κατά πόσον υφίστανται εσωτερικές ή εξωτερικές ενδείξεις απομείωσης επί των επενδύσεων της σε θυγατρικές εταιρείες. Στην περίπτωση όπου υπάρχουν ενδείξεις, η Εταιρεία πραγματοποιεί έλεγχο απομείωσης και προσδιορίζει την ανακτήσιμη αξία για κάθε Μονάδα Δημιουργίας Ταμειακών Ροών ως το υψηλότερο ποσό μεταξύ της εύλογης αξίας μείον τα κόστη πώλησης και της αξίας λόγω χρήσης. Για σκοπούς εκτίμησης της απομείωσης, οι επενδύσεις σε θυγατρικές κατηγοριοποιούνται στη μικρότερη ομάδα στοιχείων που μπορεί να παράσχει ταμειακές ροές ανεξάρτητα από άλλα στοιχεία ή ομάδες στοιχείων του Ομίλου (Μονάδες Δημιουργίας Ταμειακών Ροών). Ζημία απομείωσης αναγνωρίζεται για το ποσό κατά το οποίο η λογιστική αξία μίας Μονάδας Δημιουργίας Ταμειακών Ροών υπερβαίνει το ανακτήσιμο ποσό της , το οποίο είναι το υψηλότερο μεταξύ εύλογης αξίας μείον Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 65 τα κόστη πώλησης και της αξίας λόγω χρήσης. Για τον προσδιορισμό της αξίας λόγω χρήσης, η Διοίκηση προσδιορίζει τις εκτιμώμενες μελλοντικές ταμειακές ροές για κάθε Μονάδα Δημιουργίας Ταμειακών Ροών προσδιορίζοντας ένα κατάλληλο προεξοφλητικό επιτόκιο προκειμένου να υπολογίσει την παρούσα αξία των ταμειακών ροών. Τα στοιχεία που χρησιμοποιούνται για τον έλεγχο απομείωσης, προκύπτουν άμεσα από τους εγκεκριμένους προϋπολογισμούς της Διοίκησης. Προεξοφλητικοί παράγοντες προσδιορίζονται μεμονωμένα για κάθε Μονάδα Δημιουργίας Ταμειακών Ροών και αντικατοπτρίζουν τα αντίστοιχα στοιχεία κινδύνων που έχουν προσδιοριστεί από τη Διοίκηση για κάθε ένα από αυτά. Συναλλαγές με μη ελέγχουσες συμμετοχές Οι μη ελέγχουσες συμμετοχές είναι το μέρος των ιδίων κεφαλαίων μίας θυγατρικής που δεν αναλογούν, άμεσα ή έμμεσα, στην μητρική επιχείρηση. Οι ζημιές που αφορούν στις μη ελέγχουσες συμμετοχές (μειοψηφία) μίας θυγατρικής, μπορεί να ξεπερνούν τα δικαιώματα των μη ελεγχουσών συμμετοχών στα ίδια κεφάλαια της θυγατρικής. Τα κέρδη ή οι ζημιές και κάθε συστατικό στοιχείο των λοιπών συνολικών εσόδων, λογίζεται τόσο στους ιδιοκτήτες της μητρικής όσο και στις μη ελέγχουσες συμμετοχές, ακόμα και αν αυτό έχει ως αποτέλεσμα ότι οι μη ελέγχουσες συμμετοχές θα παρουσιάζουν έλλειμμα. (β) Συγγενείς Στις συγγενείς επιχειρήσεις ο Όμιλος έχει ουσιώδη επιρροή (όχι έλεγχο), με τα ποσοστά συμμετοχής να κυμαίνονται από 20%-50% των δικαιωμάτων ψήφου. Οι επενδύσεις σε συγγενείς λογιστικοποιούνται με την μέθοδο της καθαρής θέσης. Αρχικά καταχωρούνται στο κόστος κτήσεως. Το μερίδιο του Ομίλου πάνω στα κέρδη ή τις ζημίες των συγγενών επιχειρήσεων μετά την απόκτηση καταχωρείται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων, ενώ αυτό επί των μεταβολών των αποθεματικών μετά την απόκτηση, καταχωρείται στα αποθεματικά. Όλες αυτές οι μεταβολές επηρεάζουν την λογιστική αξία των επενδύσεων. Στην περίπτωση που το μερίδιο του Ομίλου επί των ζημιών μιας θυγατρικής εξισωθεί με το δικαίωμα συμμετοχής στην συγγενή, δεν αναγνωρίζονται ζημιές, με εξαίρεση την περίπτωση που έχουν αναληφθεί περαιτέρω δεσμεύσεις για λογαριασμό της συγγενούς. Στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις της μητρικής οι επενδύσεις σε συγγενείς εμφανίζονται στο κόστος κτήσεως μειωμένο με την τυχόν ζημιά απομείωσης. Σε κάθε ημερομηνία της Κατάστασης Οικονομικής Θέσης η Εταιρεία εκτιμά αν υπάρχουν αντικειμενικές ενδείξεις που να οδηγούν στο συμπέρασμα ότι οι επενδύσεις έχουν υποστεί απομείωση. Αν στοιχειοθετείται απομείωση, η ζημιά που είναι η διαφορά μεταξύ κόστους κτήσεως και εύλογης αξίας, μεταφέρεται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων. Όσον αφορά την υπεραξία απόκτησης, αυτή μειώνει την αξία της συμμετοχής με επιβάρυνση της Κατάστασης Αποτελεσμάτων της χρήσης. Η ημερομηνία κατάρτισης των χρηματοοικονομικών καταστάσεων των συγγενών εταιρειών συμπίπτει με αυτή της μητρικής Εταιρείας. (γ) Συμμετοχές σε επιχειρηματικά σχήματα υπό κοινό έλεγχο Ο Όμιλος εφαρμόζει το ΔΠΧΑ 11 σε όλες τις από κοινού συμφωνίες στις οποίες μετέχει. Σύμφωνα με το ΔΠΧΑ 11, οι από κοινού συμφωνίες ταξινομούνται είτε ως κοινές επιχειρήσεις είτε ως κοινοπραξίες, ανάλογα με τα συμβατικά δικαιώματα και υποχρεώσεις του κάθε επενδυτή. Οι από κοινού ελεγχόμενες εταιρείες ενοποιούνται με τη μέθοδο της αναλογικής ενοποίησης (αν πρόκειται για από κοινού λειτουργία) ή με τη μέθοδο της καθαρής θέσης (αν πρόκειται για κοινοπραξία). Για την ενοποίηση λαμβάνεται υπόψη το ποσοστό που κατέχει ο Όμιλος και ισχύει κατά την ημερομηνία της ενοποίησης. Η δομή Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 66 του επιχειρηματικού σχήματος αποτελεί τον βασικό και καθοριστικό παράγοντα για τον προσδιορισμό του λογιστικού χειρισμού. Οι λογιστικές πολιτικές των από κοινού ελεγχόμενων εταιρειών έχουν διαφοροποιηθεί όπου αυτό κρίθηκε απαραίτητο για να είναι συνεπείς με αυτές που έχουν υιοθετηθεί και εφαρμόζονται από τον Όμιλο. 8.2 Μετατροπή ξένου νομίσματος Τα χρηματικά στοιχεία του ενεργητικού και οι υποχρεώσεις που εκφράζονται σε ξένο νόμισμα μετατρέπονται στο λειτουργικό νόμισμα της επιχείρησης με την ισοτιμία λειτουργικού και ξένου νομίσματος της ημερομηνίας αναφοράς των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. Οι προκύπτουσες συναλλαγματικές διαφορές αναγνωρίζονται στα κέρδη ή στις ζημιές της περιόδου αναφοράς. Τα μη χρηματικά στοιχεία του ενεργητικού και υποχρεώσεις που εκφράζονται σε ξένο νόμισμα μετατρέπονται στο λειτουργικό νόμισμα με την ισοτιμία της αρχικής αναγνώρισης. Εξαίρεση από τη ρύθμιση αυτή αποτελούν τα μη χρηματικά στοιχεία του ενεργητικού που επιμετρούνται στην εύλογη αξία ή σε άλλη εκτός του κόστους κτήσης αξία και τα οποία μετατρέπονται στο λειτουργικό νόμισμα με βάση τις ισοτιμίες της ημερομηνίας κατά την οποία προσδιορίσθηκε η επιμέτρηση αυτή. Στην περίπτωση αυτή, οι προκύπτουσες συναλλαγματικές διαφορές ακολουθούν τον λογιστικό χειρισμό της αναγνώρισης της διαφοράς μεταξύ προηγούμενης λογιστικής αξίας των στοιχείων αυτών και της επιμέτρησης στην εύλογη, ή την άλλη εκτός του κόστους κτήσης αξία. Όταν οι χρηματοοικονομικές καταστάσεις μιας επιχείρησης παρουσιάζονται σ’ ένα νόμισμα διαφορετικό από το λειτουργικό της νόμισμα, η μετατροπή των στοιχείων αυτών των χρηματοοικονομικών καταστάσεων από το λειτουργικό νόμισμα στο νόμισμα παρουσίασης γίνεται ως εξής: α) τα στοιχεία του ενεργητικού και οι υποχρεώσεις μετατρέπονται με τις συναλλαγματικές ισοτιμίες της ημερομηνίας του ισολογισμού. β) τα στοιχεία της καθαρής θέσης μετατρέπονται με τις συναλλαγματικές ισοτιμίες της ημερομηνίας που τα στοιχεία αυτά προέκυψαν. γ) τα αποτελέσματα κάθε περιόδου μετατρέπονται με τις ισοτιμίες των ημερομηνιών που τα σχετικά στοιχεία εσόδων, κερδών, εξόδων και ζημιών προέκυψαν. Η μέση σταθμική συναλλαγματική ισοτιμία της περιόδου μπορεί να χρησιμοποιείται, αν το αποτέλεσμα που προκύπτει με τον τρόπο αυτό προσεγγίζει εκείνο που θα προέκυπτε από τη χρήση των πραγματικών ισοτιμιών που ίσχυαν όταν έγιναν οι σχετικές συναλλαγές. δ) Οι συναλλαγματικές διαφορές που προκύπτουν από την κατά τα ανωτέρω μετατροπή αναγνωρίζονται στην κατάσταση διευρυμένου εισοδήματος και στην συνέχεια σε αποθεματικό της καθαρής θέσης. Οι χρηματοοικονομικές καταστάσεις παρουσιάζονται σε Ευρώ, που είναι το λειτουργικό νόμισμα του Ομίλου και της Εταιρείας. 8.3 Ενσώματα πάγια Τα πάγια στοιχεία του ενεργητικού απεικονίζονται στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις στις αξίες κτήσεως τους ή στις αξίες τεκμαιρόμενου κόστους όπως αυτό προσδιορίστηκε, κατά την ημερομηνία μετάβασης, μειούμενων κατά το ύψος των συσσωρευμένων αποσβέσεων, ως και τυχόν απαξιώσεων των παγίων. Το κόστος κτήσεως περιλαμβάνει όλες τις άμεσα συνδεδεμένες δαπάνες για την απόκτηση των στοιχείων. Μεταγενέστερες δαπάνες καταχωρούνται σε επαύξηση της λογιστικής αξίας των ενσώματων παγίων ή ως ξεχωριστό πάγιο μόνον κατά την έκταση που οι δαπάνες αυτές αυξάνουν τα μελλοντικά οικονομικά οφέλη που αναμένεται να εισρεύσουν από την χρήση του παγίου στοιχείου και το κόστος τους μπορεί να επιμετρηθεί αξιόπιστα. Το κόστος επισκευών και συντηρήσεων καταχωρείται στα αποτελέσματα όταν πραγματοποιούνται. Οι Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 67 αποσβέσεις των άλλων στοιχείων των ενσωμάτων παγίων (πλην οικοπέδων τα οποία δεν αποσβένονται) υπολογίζονται με την σταθερή μέθοδο μέσα στην ωφέλιμη ζωή τους που έχει ως εξής: -Κτίρια -Μηχανολογικός εξοπλισμός -Μεταφορικά μέσα -Λοιπός εξοπλισμός 8 8 5 4 - 50 20 12 10 έτη έτη έτη έτη Οι υπολειμματικές αξίες και οι ωφέλιμες ζωές των ενσώματων παγίων υπόκεινται σε επανεξέταση σε κάθε ημερομηνία αναφοράς. Όταν οι λογιστικές αξίες των ενσώματων ακινητοποιήσεων υπερβαίνουν την ανακτήσιμη αξία τους, η διαφορά (απομείωση) καταχωρείται άμεσα ως έξοδο στα αποτελέσματα. Κατά την πώληση ενσώματων ακινητοποιήσεων, οι διαφορές μεταξύ του τιμήματος που λαμβάνεται και της λογιστικής τους αξίας καταχωρούνται ως κέρδη ή ζημίες στα αποτελέσματα. Οι επισκευές και συντηρήσεις καταχωρούνται στα έξοδα της περιόδου που αφορούν. Οι ιδιοπαραγόμενες ενσώματες ακινητοποιήσεις στοιχειοθετούν προσθήκη στο κόστος κτήσεως των ενσώματων ακινητοποιήσεων σε αξίες που περιλαμβάνουν το άμεσο κόστος μισθοδοσίας του προσωπικού, που συμμετέχει στην κατασκευή (αντίστοιχες εργοδοτικές εισφορές), κόστος αναλωθέντων υλικών και άλλα γενικά κόστη. 8.4 Άυλα στοιχεία του ενεργητικού Στα άυλα περιουσιακά στοιχεία περιλαμβάνονται οι άδειες λογισμικού, δαπάνες έρευνας και ανάπτυξης και λοιπά άυλα. Λογισμικό: Τα λογισμικά προγράμματα αφορούν το κόστος αγοράς, καθώς και κάθε δαπάνη που έχει πραγματοποιηθεί κατά την ανάπτυξη του λογισμικού προκειμένου αυτό να τεθεί σε καθεστώς λειτουργίας. Οι δαπάνες που ενισχύουν ή επεκτείνουν την απόδοση των προγραμμάτων λογισμικού πέρα από τις αρχικές προδιαγραφές τους, αναγνωρίζονται ως κεφαλαιουχική δαπάνη και προστίθενται στο αρχικό κόστος του λογισμικού. Τα λογισμικά προγράμματα αποτιμώνται στο κόστος κτήσεως μείον τις αποσβέσεις. Οι αποσβέσεις διενεργούνται με τη σταθερή μέθοδο κατά την διάρκεια της ωφέλιμης ζωής των στοιχείων αυτών η οποία κυμαίνεται από 1 έως 5 έτη. Οι δαπάνες που απαιτούνται για τη συντήρηση του λογισμικού αναγνωρίζονται ως έξοδα όταν πραγματοποιούνται. Δαπάνες έρευνας και ανάπτυξης: Οι δαπάνες έρευνας καταχωρούνται ως έξοδο, όταν δημιουργούνται. Οι δαπάνες ανάπτυξης που δημιουργούνται κεφαλαιοποιούνται ανά έργο εάν η μελλοντική ανακτησιμότητά τους θεωρηθεί διασφαλισμένη. Οι δαπάνες που αναλαμβάνονται για την ανάπτυξη νέων προϊόντων που ελέγχονται από την Εταιρεία αναγνωρίζονται ως άυλα περιουσιακά στοιχεία όταν πληρούνται όλα τα πιο κάτω κριτήρια: α) υπάρχει η τεχνική δυνατότητα ολοκλήρωσης του στοιχείου ενεργητικού έτσι ώστε να είναι διαθέσιμο προς πώληση ή χρήση β) υπάρχει η πρόθεση για ολοκλήρωση και πώληση ή χρήση του στοιχείου γ) υπάρχει η δυνατότητα για πώληση ή χρήση του στοιχείου δ) το στοιχείο ενεργητικού θα παράγει μελλοντικά οικονομικά οφέλη. Πρέπει να αποδειχθεί ότι υπάρχει αγορά για το συγκεκριμένο στοιχείο ή την παραγωγή του ή, εάν θα γίνει εσωτερική χρήση, να αποδειχθεί η χρησιμότητα του στοιχείου σε άλλους τομείς της οντότητας Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 68 ε) υπάρχουν εξασφαλίσεις για τη διαθεσιμότητα ικανοποιητικών τεχνικών, χρηματοοικονομικών και άλλων πόρων που να διασφαλίζουν την ολοκλήρωση και την πώληση ή χρήση του στοιχείου στ) υπάρχει η δυνατότητα αξιόπιστης μέτρησης των δαπανών που είναι άμεσα αποδοτέες στο στοιχείο. Οι δαπάνες ανάπτυξης που κεφαλαιοποιούνται περιλαμβάνουν το κόστος των υλικών και υπηρεσιών που χρησιμοποιούνται ή αναλίσκονται, καθώς και το κόστος των παροχών προς τους εργαζομένους που προκύπτουν άμεσα από τη δημιουργία του περιουσιακού στοιχείου. Μετά την αρχική αναγνώριση των δαπανών ανάπτυξης, εφαρμόζεται το μοντέλο κόστους που απαιτεί το περιουσιακό στοιχείο να αποτιμάται στο κόστος μείον όποια σωρευμένη απόσβεση και σωρευμένες ζημίες απομείωσης. Κάθε δαπάνη που κεφαλαιοποιείται αποσβένεται μέσα στην περίοδο των αναμενόμενων μελλοντικών πωλήσεων του σχετικού έργου και όχι σε διάστημα μεγαλύτερο των δέκα ετών. Η λογιστική αξία των δαπανών ανάπτυξης αξιολογείται για τυχόν απομείωση κάθε χρόνο που το περιουσιακό στοιχείο δεν χρησιμοποιείται, ή συχνότερα όταν προκύψει ένδειξη απομείωσης κατά την διάρκεια της χρήσης που να καταδεικνύει ότι η μεταφερόμενη αξία υπάρχει περίπτωση να μην ανακτηθεί. 8.5 Απομείωση αξίας μη χρηματοοικονομικών στοιχείων του ενεργητικού Σε κάθε ημερομηνία αναφοράς των Οικονομικών Καταστάσεων, ο Όμιλος εκτιμά κατά πόσον υφίστανται ενδείξεις απομείωσης. Ένα υπάρχουν ενδείξεις για απομείωση ή εάν απαιτείται ετήσιος έλεγχος απομείωσης του παγίου, τότε υπολογίζεται η ανακτήσιμη αξία του. Τα περιουσιακά στοιχεία που έχουν απροσδιόριστη ωφέλιμη ζωή, δεν αποσβένονται και υπόκεινται σε έλεγχο απομείωσης ετησίως ή και συχνότερα εάν υπάρχουν συγκεκριμένα γεγονότα και ενδείξεις τα οποία να υποδεικνύουν πιθανή απομείωση των στοιχείων. Κατά την 31/12/2019, ο Όμιλος δεν έχει αναγνωρίσει στοιχεία του ενεργητικού με απροσδιόριστη ωφέλιμη ζωή. Τα περιουσιακά στοιχεία που αποσβένονται υπόκεινται σε έλεγχο απομείωσης της αξίας τους όταν υπάρχουν ενδείξεις ότι η λογιστική αξία τους δεν θα ανακτηθεί. Ζημία απομείωσης αναγνωρίζεται για το ποσό για το οποίο η λογιστική αξία του παγίου υπερβαίνει την ανακτήσιμη αξία του. Η ανακτήσιμη αξία είναι η μεγαλύτερη αξία μεταξύ εύλογης αξίας μειωμένη με το απαιτούμενο για την πώληση κόστος και αξίας χρήσεως (παρούσα αξία χρηματοροών που αναμένεται να δημιουργηθούν με βάση την εκτίμηση της διοίκησης για τις μελλοντικές οικονομικές και λειτουργικές συνθήκες). Για την εκτίμηση των ζημιών απομείωσης τα περιουσιακά στοιχεία εντάσσονται στις μικρότερες δυνατές μονάδες δημιουργίας ταμειακών ροών. Για τα μη χρηματοοικονομικά στοιχεία εκτός από την υπεραξία, εκτιμάται σε κάθε ημερομηνία αναφοράς εάν υπάρχουν ενδείξεις ότι οι ζημιές απομείωσης που έχουν αναγνωριστεί κατά το παρελθόν είτε έχουν μειωθεί είτε δεν υφίστανται πλέον. Εάν υπάρξουν τέτοιες ενδείξεις, ο Όμιλος υπολογίζει την ανακτήσιμη αξία του παγίου ή της ΜΔΤΡ. Ζημιές απομείωσης που είχαν αναγνωριστεί κατά το παρελθόν αντιστρέφονται μόνο εφόσον έχουν αλλάξει οι εκτιμήσεις που χρησιμοποιήθηκαν κατά το χρόνο αναγνώρισης της ζημιάς. Η αντιστροφή της απομείωσης επιτρέπεται μέχρι το σημείο στο οποίο η λογιστική αξία του παγίου δεν υπερβαίνει την ανακτήσιμη αξία του, ούτε την λογιστική αξία του παγίου μείον τις αποσβέσεις εάν αυτό δεν είχε απομειωθεί τα προηγούμενα χρόνια. 8.6 Χρηματοοικονομικά μέσα Αρχική αναγνώριση και αποαναγνώριση Ένα χρηματοοικονομικό στοιχείο του ενεργητικού ή μία χρηματοοικονομική υποχρέωση αναγνωρίζονται στην Κατάσταση Οικονομικής Θέσης, όταν και μόνο όταν, ο Όμιλος καθίσταται ένας εκ των συμβαλλομένων του χρηματοοικονομικού μέσου. Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 69 Ένα χρηματοοικονομικό στοιχείο του ενεργητικού αποαναγνωρίζεται από την Κατάσταση Οικονομικής Θέσης όταν εκπνεύσουν τα συμβατικά δικαιώματα επί των ταμειακών ροών του στοιχείου, ή όταν ο Όμιλος μεταβιβάσει το χρηματοοικονομικό στοιχείο και ουσιαστικά όλους τους κινδύνους και τα οφέλη της κυριότητας. Μία χρηματοοικονομική υποχρέωση (ή μέρος αυτής) αποαναγνωρίζεται από την Κατάσταση Οικονομικής Θέσης όταν, και μόνον όταν, η υποχρέωση που καθορίζεται στο συμβόλαιο εκπληρώνεται, ακυρώνεται ή εκπνέει. Ταξινόμηση και επιμέτρηση χρηματοοικονομικών στοιχείων του ενεργητικού Εκτός από εκείνες τις εμπορικές απαιτήσεις που δεν περιέχουν σημαντική συνιστώσα χρηματοδότησης και επιμετρώνται με βάση την τιμή συναλλαγής τους σύμφωνα με το ΔΠΧΑ 15, τα χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού επιμετρώνται αρχικά στην εύλογη αξία προσθέτοντας το σχετικό κόστος της συναλλαγής εκτός από την περίπτωση των χρηματοοικονομικών στοιχείων του ενεργητικού που επιμετρώνται στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων. Τα χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού, εκτός από εκείνα που αποτελούν καθορισμένα και αποτελεσματικά μέσα αντιστάθμισης κινδύνων, ταξινομούνται στις ακόλουθες κατηγορίες: χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού στο αποσβεσμένο κόστος, χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων, και χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών εσόδων. Η ταξινόμηση προσδιορίζεται βάσει του επιχειρηματικού μοντέλου του Ομίλου σχετικά με τη διαχείριση των χρηματοοικονομικών στοιχείων του ενεργητικού και τα χαρακτηριστικά των συμβατικών ταμειακών ροών τους. Όλα τα έσοδα και τα έξοδα που σχετίζονται με τα χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού και τα οποία αναγνωρίζονται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων περιλαμβάνονται στα κονδύλια «Λοιπά χρηματοοικονομικά αποτελέσματα», «Χρηματοοικονομικά έξοδα» και «Χρηματοοικονομικά έσοδα», εκτός από την απομείωση των εμπορικών απαιτήσεων που περιλαμβάνεται εντός των λειτουργικών αποτελεσμάτων. Μεταγενέστερη επιμέτρηση χρηματοοικονομικών στοιχείων του ενεργητικού. Ένα χρηματοοικονομικό στοιχείο του ενεργητικού επιμετράται μεταγενέστερα στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων, στο αποσβεσμένο κόστος ή στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών εσόδων. Η ταξινόμηση βασίζεται σε δύο κριτήρια: i. το επιχειρηματικό μοντέλο διαχείρισης ενός χρηματοοικονομικού στοιχείου του ενεργητικού, δηλαδή εάν στόχος είναι η διακράτηση με σκοπό την είσπραξη συμβατικών ταμειακών ροών ή η είσπραξη συμβατικών ταμειακών ροών καθώς και η πώληση χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων και ii. εάν οι συμβατικές ταμειακές ροές του χρηματοοικονομικού στοιχείου του ενεργητικού συνίσταται αποκλειστικά σε αποπληρωμή κεφαλαίου και τόκων επί του ανεξόφλητου υπολοίπου (“SPPI” κριτήριο). Η κατηγορία επιμέτρησης στο αποσβεσμένο κόστος περιλαμβάνει μη παράγωγα χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού όπως δάνεια και απαιτήσεις με σταθερές ή προκαθορισμένες πληρωμές που δεν διαπραγματεύονται σε κάποια ενεργό αγορά. Μετά την αρχική αναγνώριση, επιμετρώνται στο αποσβεσμένο κόστος βάσει της μεθόδου του πραγματικού επιτοκίου. Στις περιπτώσεις κατά τις οποίες ο αντίκτυπος από την προεξόφληση είναι ασήμαντος, η προεξόφληση παραλείπεται. Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 70 Για τα χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού που επιμετρώνται στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών εσόδων, οι μεταβολές στην εύλογη αξία αναγνωρίζονται στα λοιπά συνολικά εισοδήματα της Κατάστασης Συνολικών Εσόδων και αναταξινομούνται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων κατά την αποαναγνώριση των χρηματοοικονομικών μέσων. Για τα χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού που επιμετρώνται στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων επιμετρώνται στην εύλογη αξία τους και οι μεταβολές στην εύλογη αξία αναγνωρίζονται στα κέρδη ή στις ζημιές της Κατάστασης Αποτελεσμάτων. Η εύλογη αξία των στοιχείων προσδιορίζεται με αναφορά σε συναλλαγές σε μία ενεργό αγορά ή με τη χρήση τεχνικών μεθόδων αποτίμησης, στις περιπτώσεις κατά τις οποίες δεν υφίσταται ενεργός αγορά. Απομείωση χρηματοοικονομικών στοιχείων του ενεργητικού Ο Όμιλος και η Εταιρεία αναγνωρίζουν προβλέψεις απομείωσης για αναμενόμενες πιστωτικές ζημιές για όλα τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία, εκτός εκείνων που επιμετρώνται στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων. Ο στόχος των απαιτήσεων απομείωσης του ΔΠΧΑ 9 είναι να αναγνωρίσει τις αναμενόμενες πιστωτικές ζημιές για το σύνολο της διάρκειας ζωής ενός χρηματοοικονομικού μέσου, του οποίου ο πιστωτικός κίνδυνος έχει αυξηθεί μετά την αρχική αναγνώριση, ανεξαρτήτως από το εάν η αξιολόγηση γίνεται σε συλλογικό ή εξατομικευμένο επίπεδο, χρησιμοποιώντας όλες τις πληροφορίες που μπορούν να συλλεχθούν, βάσει τόσο ιστορικών όσο και παρόντων στοιχείων, αλλά και στοιχείων που αφορούν σε λογικές μελλοντικές εκτιμήσεις. Για την εφαρμογή της ανωτέρω προσέγγισης πραγματοποιείται διάκριση μεταξύ: των χρηματοοικονομικών στοιχείων των οποίων ο πιστωτικός κίνδυνος δεν έχει επιδεινωθεί σημαντικά μετά την αρχική αναγνώριση ή τα οποία έχουν χαμηλό πιστωτικό κίνδυνο κατά την ημερομηνία αναφοράς (Στάδιο 1), των χρηματοοικονομικών στοιχείων των οποίων ο πιστωτικός κίνδυνος έχει επιδεινωθεί σημαντικά μετά την αρχική αναγνώριση και τα οποία δεν έχουν χαμηλό πιστωτικό κίνδυνο (Στάδιο 2), και των χρηματοοικονομικών στοιχείων για τα οποία υπάρχουν αντικειμενικές αποδείξεις απομείωσης κατά την ημερομηνία αναφοράς (Στάδιο 3). Για τα χρηματοοικονομικά στοιχεία που εντάσσονται στο Στάδιο 1 αναγνωρίζονται αναμενόμενες πιστωτικές ζημιές για την περίοδο των επόμενων δώδεκα μηνών, ενώ για εκείνα που εντάσσονται στο Στάδιο 2 ή το Στάδιο 3 αναγνωρίζονται αναμενόμενες πιστωτικές ζημιές για το σύνολο της διάρκειας ζωής του χρηματοοικονομικού στοιχείου του ενεργητικού. Οι αναμενόμενες πιστωτικές ζημιές βασίζονται στη διαφορά μεταξύ των συμβατικών ταμειακών ροών και των ταμειακών ροών που ο Όμιλος ή η Εταιρεία αναμένουν να λάβουν. Η διαφορά προεξοφλείται χρησιμοποιώντας μία εκτίμηση του αρχικού πραγματικού επιτοκίου του χρηματοοικονομικού στοιχείου του ενεργητικού. Ο Όμιλος και η Εταιρεία εφαρμόζουν την απλοποιημένη προσέγγιση του Προτύπου για τα στοιχεία του ενεργητικού από συμβάσεις, τις εμπορικές απαιτήσεις και τις απαιτήσεις από μισθώσεις, υπολογίζοντας τις αναμενόμενες πιστωτικές ζημιές για όλη τη διάρκεια ζωής των ως άνω στοιχείων. Στην περίπτωση αυτήν, οι αναμενόμενες πιστωτικές ζημιές συνιστούν τις αναμενόμενες ελλείψεις στις συμβατικές ταμειακές ροές, λαμβάνοντας υπόψη το ενδεχόμενο αθέτησης σε οποιοδήποτε σημείο κατά τη διάρκεια ζωής του χρηματοοικονομικού μέσου. Κατά τον υπολογισμό των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών, ο Όμιλος Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 71 χρησιμοποιεί έναν πίνακα προβλέψεων έχοντας ομαδοποιήσει τα ανωτέρω χρηματοοικονομικά μέσα με βάση την φύση και ενηλικίωση των υπολοίπων και λαμβάνοντας υπόψη διαθέσιμα ιστορικά στοιχεία σε σχέση με τους οφειλέτες, προσαρμοσμένα για μελλοντικούς παράγοντες σε σχέση με τους οφειλέτες και το οικονομικό περιβάλλον. Ταξινόμηση και επιμέτρηση χρηματοοικονομικών υποχρεώσεων Καθώς οι λογιστικές απαιτήσεις για τις χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις παρέμειναν όμοιες σε σύγκριση με το ΔΛΠ 39, οι λογιστικές πολιτικές του Ομίλου αναφορικά με τις χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις δεν επηρεάστηκαν από την υιοθέτηση του ΔΠΧΑ 9. Λογιστική αντιστάθμισης Οι πολιτικές του Ομίλου για τη διαχείριση του κινδύνου είναι εναρμονισμένες με τις απαιτήσεις του νέου προτύπου ΔΠΧΑ 9 και η εταιρεία συνεχίζει να εφαρμόζει την λογιστική αντιστάθμισης κινδύνων. Τα παράγωγα χρηματοοικονομικά στοιχεία στο βαθμό που δεν έχουν χαρακτηριστεί ως αποτελεσματικά μέσα αντιστάθμισης κινδύνου, επιμετρώνται στην εύλογη αξία μέσω της κατάστασης αποτελεσμάτων. 8.7 Αποθέματα Τα αποθέματα αποτιμώνται στη χαμηλότερη αξία μεταξύ του κόστους κτήσης και της καθαρής ρευστοποιήσιμης αξίας. Το κόστος προσδιορίζεται με τη μέθοδο του μηνιαίου σταθμικού κόστους. Το κόστος των τελικών και ημιτελών προϊόντων περιλαμβάνει την αξία των πρώτων υλών, άμεσες δαπάνες προσωπικού, λοιπά άμεσα κόστη και γενικά βιομηχανικά έξοδα. Η καθαρή ρευστοποιήσιμη αξία εκτιμάται με βάση τις τρέχουσες τιμές πώλησης των αποθεμάτων στα πλαίσια της συνήθους δραστηριότητας, αφαιρουμένων των εκτιμώμενων δαπανών ολοκλήρωσης του αποθέματος και των εκτιμώμενων εξόδων διάθεσης που χρειάζονται για την ολοκλήρωσή της πώλησης. Τα ανταλλακτικά που καταναλώνονται μέσα στον χρόνο παρακολουθούνται λογιστικά ως αποθέματα και αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα όταν αναλώνονται. 8.8 Εμπορικές απαιτήσεις Οι απαιτήσεις από πελάτες καταχωρούνται αρχικά στην εύλογη αξία τους και μεταγενέστερα επιμετρώνται στο αναπόσβεστο κόστος με την χρήση του πραγματικού επιτοκίου, αφαιρούμενων και των τυχόν ζημιών απομείωσης. Οι ζημιές απομείωσης αναγνωρίζονται όταν υπάρχει αντικειμενική ένδειξη ότι ο Όμιλος δεν είναι σε θέση να εισπράξει όλα τα ποσά που οφείλονται με βάση τους συμβατικούς όρους. Ενδείξεις για πιθανή απομείωση των εμπορικών απαιτήσεων θεωρούνται οι σημαντικές οικονομικές δυσκολίες του πελάτη, η πιθανότητα ο πελάτης να χρεοκοπήσει ή να επέλθει σε οικονομική αναδιοργάνωση καθώς και η καθυστέρηση ή παύση εξόφλησης τιμολογίων. Το ποσό της ζημιάς απομείωσης είναι η διαφορά μεταξύ της λογιστικής αξίας των απαιτήσεων και της παρούσας αξίας των εκτιμώμενων μελλοντικών ταμειακών ροών, προ εξοφλούμενων με το πραγματικό επιτόκιο. Το ποσό της ζημιάς απομείωσης καταχωρείται ως έξοδο στα αποτελέσματα. Η λογιστική αξία της απαίτησης μειώνεται με τη χρήση λογαριασμού πρόβλεψης και το ποσό της πρόβλεψης καταχωρείται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων. Όταν μία εμπορική απαίτηση χαρακτηριστεί ως ανεπίδεκτη είσπραξης διαγράφεται με χρήση του λογαριασμού πρόβλεψης. Σε περίπτωση μεταγενέστερης είσπραξης μίας απαίτησης που είχε αρχικά διαγραφεί, η αναστροφή της ζημιάς αναγνωρίζεται ως έσοδο στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων. Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 72 8.9 Ταμειακά διαθέσιμα και ταμειακά ισοδύναμα Τα ταμειακά διαθέσιμα και ταμειακά ισοδύναμα περιλαμβάνουν τα μετρητά στην τράπεζα και στο ταμείο καθώς επίσης και τις βραχυπρόθεσμες επενδύσεις υψηλής ρευστότητας όπως τα προϊόντα της αγοράς χρήματος και οι τραπεζικές καταθέσεις. 8.10 Μετοχικό κεφάλαιο Το μετοχικό κεφάλαιο προσδιορίζεται σύμφωνα με την ονομαστική αξία των μετοχών που έχουν εκδοθεί και περιλαμβάνει τις κοινές μετοχές της Εταιρείας. Άμεσα έξοδα τα οποία πραγματοποιήθηκαν για την έκδοση μετοχών, εμφανίζονται μετά την αφαίρεση του σχετικού φόρου εισοδήματος και μειώνονται από το κόστος της έκδοσης. Επαναγορές μετοχών της Εταιρείας (ίδιες μετοχές) αναγνωρίζονται στο κόστος και παρουσιάζονται αφαιρετικά των ιδίων κεφαλαίων. Κατά την απόκτηση των ιδίων μετοχών, το καταβληθέν τίμημα, συμπεριλαμβανομένων και των σχετικών δαπανών, απεικονίζεται μειωτικά των ιδίων κεφαλαίων. Κατά την 31/12/2019, ο Όμιλος και η Εταιρεία δεν έχουν στην κατοχή τους ίδιες μετοχές. 8.11 Δανεισμός Τα δάνεια καταχωρούνται αρχικά στην εύλογη αξία τους, μειωμένα με τα τυχόν άμεσα έξοδα που προκύπτουν από την πραγματοποίηση της συναλλαγής. Μεταγενέστερα αποτιμώνται στο αναπόσβεστο κόστος βάσει της μεθόδου του πραγματικού επιτοκίου. Τυχόν διαφορά μεταξύ του εισπραχθέντος ποσού (καθαρό από σχετικά έξοδα) και της αξίας εξόφλησης αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα κατά τη διάρκεια του δανεισμού βάσει της μεθόδου του πραγματικού επιτοκίου. Τα δάνεια αποαναγνωρίζονται από την Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης, όταν η υποχρέωση που είχε προκύψει από το συμβόλαιο ακυρώνεται, εκπνέει ή δεν υφίσταται. Τα δάνεια χαρακτηρίζονται ως βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις εκτός εάν ο Όμιλος διατηρεί ανεπιφύλακτα το δικαίωμα να αναβάλλει την εξόφληση της υποχρέωσης τουλάχιστον 12 μήνες μετά την ημερομηνία αναφοράς των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. Οι διακανονισμοί πρακτορείας απαιτήσεων με δικαίωμα αναγωγής καταχωρούνται αρχικά στην εύλογη αξία τους ως υποχρέωση προς την Εταιρεία πρακτόρευσης. Στη συνέχεια αποτιμώνται στο αναπόσβεστο κόστος βάσει της μεθόδου του πραγματικού επιτοκίου. Τυχόν διαφορά μεταξύ του εισπραχθέντος ποσού (καθαρό από σχετικά έξοδα) και της αξίας εξόφλησης αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα κατά τη διάρκεια του δανεισμού βάσει της μεθόδου του πραγματικού επιτοκίου. Τα ποσά που έχουν προεισπραχθεί από εταιρείες πρακτόρευσης, χωρίς δικαίωμα αναγωγής, μειώνουν τις απαιτήσεις από πελάτες. 8.12 Τρέχων και αναβαλλόμενος φόρος εισοδήματος Η επιβάρυνση της περιόδου με φόρους εισοδήματος αποτελείται από τους τρέχοντες φόρους και τους αναβαλλόμενους φόρους, δηλαδή τους φόρους ή τις φορολογικές ελαφρύνσεις που σχετίζονται με τα οικονομικά οφέλη που προκύπτουν στην περίοδο αλλά έχουν ήδη καταλογιστεί ή θα καταλογιστούν από τις φορολογικές αρχές σε διαφορετικές περιόδους. Ο φόρος εισοδήματος αναγνωρίζεται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων, εκτός του φόρου εκείνου που αφορά συναλλαγές που καταχωρήθηκαν απευθείας στα ίδια κεφάλαια, στην οποία περίπτωση καταχωρείται απευθείας, κατά ανάλογο τρόπο, στα ίδια κεφάλαια. Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 73 Οι τρέχοντες φόροι εισοδήματος περιλαμβάνουν τις βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις προς τις δημοσιονομικές αρχές που σχετίζονται με τους πληρωτέους φόρους επί του φορολογητέου εισοδήματος της περιόδου και οι τυχόν πρόσθετοι φόροι εισοδήματος που αφορούν προηγούμενες χρήσεις. Οι τρέχοντες φόροι επιμετρούνται σύμφωνα με τους φορολογικούς συντελεστές και τους φορολογικούς νόμους που εφαρμόζονται στις διαχειριστικές περιόδους με τις οποίες σχετίζονται, βασιζόμενα στο φορολογητέο κέρδος για το έτος. Όλες οι αλλαγές στα βραχυπρόθεσμα φορολογικά στοιχεία του ενεργητικού ή τις υποχρεώσεις αναγνωρίζονται σαν μέρος των φορολογικών εξόδων στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων. Ο αναβαλλόμενος φόρος εισοδήματος προσδιορίζεται με την μέθοδο της υποχρέωσης που προκύπτει από τις προσωρινές διαφορές μεταξύ της λογιστικής αξίας και της φορολογικής βάσης των στοιχείων του ενεργητικού και των υποχρεώσεων. Αναβαλλόμενος φόρος εισοδήματος δεν λογίζεται εάν προκύπτει από την αρχική αναγνώριση στοιχείου ενεργητικού ή παθητικού σε συναλλαγή, εκτός επιχειρηματικής συνένωσης, η οποία όταν έγινε η συναλλαγή δεν επηρέασε ούτε το λογιστικό ούτε το φορολογικό κέρδος ή ζημία. Οι αναβαλλόμενοι φόροι ενεργητικού και οι αναβαλλόμενες φορολογικές υποχρεώσεις υπολογίζονται και αναγνωρίζονται για όλες τις προσωρινές διαφορές μεταξύ λογιστικής αξίας και φορολογικής βάσης των στοιχείων του ενεργητικού και υποχρεώσεων. Ο υπολογισμός γίνεται με τους συντελεστές φόρου εισοδήματος που αναμένεται να ισχύσουν κατά τις περιόδους κατά τις οποίες τα στοιχεία του ενεργητικού θα ανακτηθούν και οι υποχρεώσεις θα διακανονιστούν, και πρέπει να αντανακλά τον τρόπο με τον οποίο αναμένεται να γίνει η ανάκτηση ή ο διακανονισμός. Σε περίπτωση αδυναμίας σαφούς προσδιορισμού του χρόνου αναστροφής των προσωρινών διαφορών εφαρμόζεται ο φορολογικός συντελεστής που ισχύει κατά την επόμενη της ημερομηνίας του ισολογισμού χρήση. Οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις αναγνωρίζονται μόνο όταν είναι πιθανό ότι θα υπάρξει μελλοντικό φορολογητέο κέρδος για την χρησιμοποίηση της προσωρινής διαφοράς που δημιουργεί την αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση. Ο αναβαλλόμενος φόρος εισοδήματος αναγνωρίζεται για τις προσωρινές διαφορές που προκύπτουν από επενδύσεις σε θυγατρικές και συνδεδεμένες επιχειρήσεις, με εξαίρεση την περίπτωση που η αναστροφή των προσωρινών διαφορών ελέγχεται από την εταιρεία και είναι πιθανό ότι οι προσωρινές διαφορές δεν θα αναστραφούν στο προβλεπτό μέλλον. Οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις συμψηφίζονται μόνο εάν επιτρέπεται νομικά ο συμψηφισμός φορολογικών απαιτήσεων και υποχρεώσεων και εφόσον οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις προκύπτουν από την ίδια φορολογούσα αρχή επί της οντότητας που φορολογείται ή και επί διαφορετικών οντοτήτων και υπάρχει η πρόθεση η τακτοποίηση να γίνει με συμψηφισμό. 8.13 Υποχρεώσεις παροχών προσωπικού λόγω εξόδου από την υπηρεσία α) Βραχυπρόθεσμες παροχές Οι βραχυπρόθεσμες παροχές προς τους εργαζομένους (εκτός από παροχές λήξης της εργασιακής σχέσης) σε χρήμα και σε είδος αναγνωρίζονται ως έξοδο όταν καθίστανται δεδουλευμένες. Τυχόν ανεξόφλητο ποσό καταχωρείται ως υποχρέωση, ενώ σε περίπτωση που το ποσό που ήδη καταβλήθηκε υπερβαίνει το ποσό των παροχών, η επιχείρηση αναγνωρίζει το υπερβάλλον ποσό ως στοιχείο του ενεργητικού της (προπληρωθέν έξοδο) μόνο κατά την έκταση που η προπληρωμή θα οδηγήσει σε μείωση μελλοντικών πληρωμών ή σε επιστροφή. Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 74 β) Παροχές μετά την έξοδο από την υπηρεσία Οι παροχές μετά τη λήξη της απασχόλησης περιλαμβάνουν εφάπαξ αποζημιώσεις συνταξιοδότησης, συντάξεις και άλλες παροχές που καταβάλλονται στους εργαζόμενους μετά την λήξη της απασχόλησης ως αντάλλαγμα της υπηρεσίας τους. Οι υποχρεώσεις του Ομίλου για παροχές συνταξιοδότησης αφορούν τόσο προγράμματα καθορισμένων εισφορών όσο και προγράμματα καθορισμένων παροχών. Το δεδουλευμένο κόστος των προγραμμάτων καθορισμένων εισφορών καταχωρείται ως έξοδο στην περίοδο που αφορά. Τα προγράμματα συνταξιοδότησης που υιοθετούνται από τον Όμιλο χρηματοδοτούνται εν μέρει μέσω πληρωμών σε ασφαλιστικές εταιρείες ή σε κρατικά κοινωνικά ασφαλιστικά ιδρύματα. (i) Πρόγραμμα καθορισμένων εισφορών: Τα προγράμματα καθορισμένων εισφορών αφορούν στην καταβολή εισφορών σε Ασφαλιστικούς Φορείς (π.χ. Ίδρυμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων), με αποτέλεσμα να μην ανακύπτει νομική υποχρέωση του Ομίλου σε περίπτωση που το Κρατικό Ταμείο αδυνατεί να καταβάλλει σύνταξη στον ασφαλιζόμενο. Η υποχρέωση του εργοδότη περιορίζεται στην καταβολή των εργοδοτικών εισφορών στα Ταμεία. Η πληρωτέα εισφορά από τον Όμιλο σε ένα πρόγραμμα καθορισμένων εισφορών, αναγνωρίζεται ως υποχρέωση μετά και την αφαίρεση της εισφοράς που καταβλήθηκε, ενώ οι δεδουλευμένες εισφορές αναγνωρίζονται ως έξοδο στα αποτελέσματα της χρήσης. (ii) Πρόγραμμα καθορισμένων παροχών (Μη χρηματοδοτούμενο) Σύμφωνα με τον Ν.2112/20 και 4093/2012 η Εταιρεία καταβάλλει στους εργαζόμενους αποζημιώσεις επί απόλυσης ή αποχώρησης λόγω συνταξιοδότησης. Το ύψος των καταβαλλόμενων ποσών αποζημίωσης εξαρτάται από τα έτη προϋπηρεσίας, το ύψος των αποδοχών και τον τρόπο απομάκρυνσης από την υπηρεσία (απόλυση ή συνταξιοδότηση). Η υποχρέωση που αναγνωρίζεται στην Κατάσταση Οικονομικής Θέσης για τα προγράμματα καθορισμένων παροχών αποτελεί την παρούσα αξία της υποχρέωσης για την καθορισμένη παροχή μείον την εύλογη αξία των στοιχείων του ενεργητικού του προγράμματος (αποθεματικό από τις καταβολές στην ασφαλιστική εταιρεία) και τις μεταβολές που προκύπτουν από οποιοδήποτε αναλογιστικό κέρδος ή ζημία και το κόστος της προϋπηρεσίας. Η δέσμευση της καθορισμένης παροχής υπολογίζεται ετησίως από ανεξάρτητο αναλογιστή με τη χρήση της μεθόδου της προβεβλημένης πιστωτικής μονάδος (projected unit credit method). Για την προεξόφληση της χρήσης 2018 το επιλεγμένο επιτόκιο ακολουθεί την τάση του iBoxx AA Corporate Overall 10+ EUR indices, το οποίο και θεωρείται συνεπές προς τις αρχές του ΔΛΠ 19, δηλαδή είναι βασισμένο σε ομόλογα αντίστοιχα ως προς το νόμισμα και την εκτιμώμενη διάρκεια σε σχέση με τις παροχές προς τους εργαζόμενους, όπως και ενδεδειγμένο για μακροχρόνιες προβλέψεις. Ένα πρόγραμμα συγκεκριμένων παροχών καθορίζει με βάση διάφορες παραμέτρους, όπως η ηλικία, τα έτη προϋπηρεσίας και ο μισθός, συγκεκριμένες υποχρεώσεις για καταβλητέες παροχές. Οι προβλέψεις που αφορούν την περίοδο περιλαμβάνονται στο σχετικό κόστος προσωπικού στις συνημμένες εταιρικές και ενοποιημένες Καταστάσεις Αποτελεσμάτων και συνίστανται από το τρέχον και παρελθόν κόστος υπηρεσίας, το σχετικό χρηματοοικονομικό κόστος, τα αναλογιστικά κέρδη ή ζημιές και τις όποιες πιθανές πρόσθετες επιβαρύνσεις. Αναφορικά με τα μη αναγνωρισμένα αναλογιστικά κέρδη ή ζημιές, ακολουθείται το αναθεωρημένο ΔΛΠ 19, το οποίο περιλαμβάνει μια σειρά από τροποποιήσεις στην λογιστική των προγραμμάτων καθορισμένων παροχών, μεταξύ άλλων: την αναγνώριση των αναλογιστικών κερδών /ζημιών στα λοιπά συνολικά έσοδα και την οριστική εξαίρεση τους από την Κατάσταση Αποτελεσμάτων, Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 75 τη μη αναγνώριση πλέον των αναμενόμενων αποδόσεων των επενδύσεων του προγράμματος στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων αλλά την αναγνώριση του σχετικού τόκου επί της καθαρής υποχρέωσης/(απαίτησης) της παροχής υπολογιζόμενου βάσει του προεξοφλητικού επιτοκίου που χρησιμοποιείται για την επιμέτρηση της υποχρέωσης καθορισμένων παροχών, την αναγνώριση του κόστους προϋπηρεσίας στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων την νωρίτερη εκ των ημερομηνιών τροποποίησης του προγράμματος ή όταν αναγνωρίζεται η σχετική αναδιάρθρωση ή η τερματική παροχή, λοιπές αλλαγές περιλαμβάνουν νέες γνωστοποιήσεις, όπως ποσοτική ανάλυση ευαισθησίας. Η πρόβλεψη για το κόστος εξόδου του προσωπικού από την υπηρεσία για το 2019, η οποία εμφανίζεται στο λογαριασμό αποτελεσμάτων της Εταιρείας και του Ομίλου, βασίζεται σε αναλογιστική μελέτη που διενεργήθηκε από ανεξάρτητη εταιρεία αναλογιστών. 8.14 Επιχορηγήσεις O Όμιλος αναγνωρίζει τις κρατικές επιχορηγήσεις οι οποίες ικανοποιούν αθροιστικά τα εξής κριτήρια: α) Υπάρχει τεκμαιρόμενη βεβαιότητα ότι η επιχείρηση έχει συμμορφωθεί ή πρόκειται να συμμορφωθεί με τους όρους της επιχορήγησης και β) πιθανολογείται ότι το ποσό της επιχορήγησης θα εισπραχθεί. Καταχωρούνται στην εύλογη αξία και αναγνωρίζονται με τρόπο συστηματικό στα έσοδα, με βάση την αρχή του συσχετισμού των επιχορηγήσεων με τα αντίστοιχα κόστη τα οποία και επιχορηγούν. Οι επιχορηγήσεις που αφορούν στοιχεία του ενεργητικού περιλαμβάνονται στις μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις ως έσοδο επόμενων χρήσεων και αναγνωρίζονται συστηματικά και ορθολογικά στα έσοδα κατά τη διάρκεια της ωφέλιμης ζωής του πάγιου στοιχείου του ενεργητικού. 8.15 Προβλέψεις Οι προβλέψεις σχηματίζονται όταν: Υπάρχει μία παρούσα νομική ή τεκμαιρόμενη υποχρέωση ως αποτέλεσμα γεγονότων του παρελθόντος, Είναι πιθανόν ότι θα απαιτηθεί εκροή πόρων για διακανονισμό της υποχρέωσης, Το απαιτούμενο ποσό μπορεί να αποτιμηθεί αξιόπιστα. Οι προβλέψεις επανεξετάζονται στο τέλος κάθε περιόδου αναφοράς και προσαρμόζονται έτσι ώστε να απεικονίζουν τις καλύτερες δυνατές εκτιμήσεις. Αν δεν είναι πλέον πιθανό ότι θα απαιτηθεί μία εκροή πόρων προκειμένου να διακανονιστεί μια υποχρέωση για την οποία έχει ήδη σχηματισθεί πρόβλεψη, τότε αυτή αναστρέφεται. Οι προβλέψεις υπολογίζονται με βάση την δαπάνη, που απαιτείται να καλύψει παρούσα αξία των εκτιμήσεων της διοίκησης που αφορούν στη την παρούσα υποχρέωση την ημερομηνία της Κατάστασης Χρηματοοικονομικής Θέσης. Το προεξοφλητικό επιτόκιο που χρησιμοποιείται για τον προσδιορισμό της παρούσας αξίας αντικατοπτρίζει τις τρέχουσες αγοραίες εκτιμήσεις για τη χρονική αξία του χρήματος και αυξήσεις που αφορούν στη συγκεκριμένη υποχρέωση. Σε περιπτώσεις όπου η εκροή οικονομικών πόρων ως αποτέλεσμα παρουσών δεσμεύσεων θεωρείται μη πιθανή, ή το ποσό της πρόβλεψης δεν μπορεί να εκτιμηθεί αξιόπιστα, δεν αναγνωρίζεται καμία υποχρέωση στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις, εκτός εάν εξετάζεται στα πλαίσια μια συνένωσης επιχειρήσεων. Αυτές οι ενδεχόμενες υποχρεώσεις αναγνωρίζονται στα πλαίσια της κατανομής του κόστους απόκτησης στα στοιχεία του ενεργητικού και στις υποχρεώσεις κατά την συνένωση επιχειρήσεων. Οι ενδεχόμενες υποχρεώσεις δεν Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 76 αναγνωρίζονται στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις αλλά γνωστοποιούνται, εκτός αν η πιθανότητα εκροών πόρων οι οποίοι ενσωματώνουν οικονομικά οφέλη είναι ελάχιστη. Πιθανές εισροές από οικονομικά οφέλη για τον Όμιλο που δεν πληρούν ακόμη τα κριτήρια ενός περιουσιακού στοιχείου θεωρούνται ενδεχόμενες απαιτήσεις και γνωστοποιούνται εφόσον η εισροή οικονομικών οφελών είναι πιθανή. 8.16 Αναγνώριση εσόδων και εξόδων Τα έσοδα του Ομίλου και της Εταιρείας προέρχονται κυρίως από πωλήσεις μπαταριών για βιομηχανικές εφαρμογές (μπαταρίες έλξης, εφεδρικής λειτουργίας) και αμυντικές εφαρμογές (μπαταρίες υποβρυχίων, τορπιλών, στρατιωτικά πακέτα). Ο Όμιλος και η Εταιρεία αναγνωρίζουν έσοδα όταν (ή καθώς) εκπληρώνουν μία δέσμευση εκτέλεσης, μεταβιβάζοντας ένα υποσχόμενο αγαθό ή μία υπηρεσία (δηλαδή ένα στοιχείο του ενεργητικού) σε έναν πελάτη. Ένα στοιχείο του ενεργητικού μεταβιβάζεται όταν (ή καθώς) ο πελάτης αποκτά τον έλεγχο του στοιχείου αυτού. Ο πελάτης αποκτά τον έλεγχο ενός στοιχείου του ενεργητικού (αγαθού ή υπηρεσίας), όταν μπορεί να κατευθύνει τη χρήση του και να λαμβάνει ουσιαστικά όλα τα υπολειπόμενα οφέλη από αυτό. Το ποσό του εσόδου που αναγνωρίζεται, είναι το ποσό που κατανέμεται στη δέσμευση εκτέλεσης της σύμβασης που έχει εκπληρωθεί. Η δέσμευση εκτέλεσης της σύμβασης μπορεί να εκπληρωθεί είτε σε μία συγκεκριμένη χρονική στιγμή είτε με την πάροδο του χρόνου. Για τις δεσμεύσεις εκτέλεσης που εκπληρώνονται με την πάροδο του χρόνου, ο Όμιλος και η Εταιρεία αναγνωρίζουν έσοδα με την πάροδο του χρόνου, επιλέγοντας την πιο κατάλληλη μέθοδο επιμέτρησης της προόδου ως προς την εκπλήρωση της κάθε δέσμευσης εκτέλεσης. Οι κατάλληλες μέθοδοι επιμέτρησης της προόδου περιλαμβάνουν τόσο μεθόδους βάσει των εκροών (output methods) όσο και μεθόδους βάσει των εισροών (input methods). 8.17 Μισθώσεις Με βάση το ΔΠΧΑ 16 καταργείται για τον μισθωτή η ταξινόμηση των μισθώσεων σε λειτουργικές μισθώσεις και χρηματοοικονομικές μισθώσεις και όλες οι μισθώσεις αναγνωρίζονται λογιστικά ως στοιχεία «Κατάστασης Οικονομικής Θέσης», μέσω της αναγνώρισης ενός «δικαιώματος χρήσης» στοιχείων του ενεργητικού και μίας «υποχρέωσης μίσθωσης». Αναγνώριση και αρχική επιμέτρηση δικαιώματος χρήσης στοιχείου του ενεργητικού Κατά την ημερομηνία έναρξης μίας μισθωτικής περιόδου ο Όμιλος αναγνωρίζει ένα δικαίωμα χρήσης στοιχείου του ενεργητικού και μία υποχρέωση μίσθωσης προβαίνοντας σε επιμέτρηση του δικαιώματος χρήσης του στοιχείου του ενεργητικού στο κόστος . Το κόστος του δικαιώματος χρήσης στοιχείου του ενεργητικού περιλαμβάνει: (α) το ποσό της αρχικής επιμέτρησης της υποχρέωσης μίσθωσης (βλ. κατωτέρω), (β) τις τυχόν καταβολές μισθωμάτων που πραγματοποιήθηκαν πριν ή κατά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου, μειωμένες με τα κίνητρα μίσθωσης που εισπράχθηκαν, (γ) τα αρχικά άμεσα κόστη που βαρύνουν τον μισθωτή, και (δ) μία εκτίμηση των δαπανών που θα βαρύνουν τον Όμιλο κατά την αποσυναρμολόγηση και την απομάκρυνση του μισθωμένου στοιχείου του ενεργητικού, την αποκατάσταση του χώρου στον οποίον βρίσκεται το μισθωμένο στοιχείο του ενεργητικού ή την αποκατάσταση του στοιχείου του ενεργητικού όπως απαιτείται από τους όρους Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 77 και τις προϋποθέσεις της μίσθωσης, εκτός και αν αυτά τα κόστη πραγματοποιηθούν για την παραγωγή αποθεμάτων. Ο Όμιλος αναλαμβάνει την υποχρέωση για τις εν λόγω δαπάνες είτε κατά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου είτε ως συνέπεια της χρήσης του μισθωμένου στοιχείου του ενεργητικού κατά τη διάρκεια μίας συγκεκριμένης περιόδου. Αρχική επιμέτρηση της υποχρέωσης μίσθωσης Κατά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου, ο Όμιλος επιμετρά την υποχρέωση μίσθωσης στην παρούσα αξία των ανεξόφλητων καταβολών μισθωμάτων κατά την ημερομηνία αυτήν. Όταν το τεκμαρτό επιτόκιο της μίσθωσης είναι εφικτό να προσδιοριστεί κατάλληλα, τότε οι καταβολές μισθωμάτων θα προεξοφλούνται χρησιμοποιώντας το επιτόκιο αυτό. Σε διαφορετική περίπτωση χρησιμοποιείται το οριακό επιτόκιο δανεισμού του Ομίλου. Κατά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου, οι καταβολές μισθωμάτων που περιλαμβάνονται στην επιμέτρηση της υποχρέωσης μίσθωσης συμπεριλαμβάνουν τις παρακάτω πληρωμές για το δικαίωμα χρήσης στοιχείου του ενεργητικού κατά τη διάρκεια της περιόδου μίσθωσης, εφόσον δεν έχουν καταβληθεί κατά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου: (α) τις σταθερές καταβολές μείον τυχόν εισπρακτέα κίνητρα μίσθωσης, (β) τις μεταβλητές καταβολές μισθωμάτων που εξαρτώνται από τη μελλοντική μεταβολή δεικτών ή επιτοκίων, οι οποίες επιμετρώνται αρχικά χρησιμοποιώντας την τιμή του δείκτη ή του επιτοκίου κατά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου, (γ) τα ποσά που αναμένεται να καταβάλλει ο Όμιλος ως εγγυήσεις υπολειμματικής αξίας, (δ) την τιμή εξάσκησης του δικαιώματος αγοράς εφόσον είναι ουσιαστικά βέβαιο ότι ο Όμιλος θα εξασκήσει το δικαίωμα, και ε) τις καταβολές ποινών για τον τερματισμό της μίσθωσης, εάν η μισθωτική περίοδος αντανακλά την εξάσκηση του δικαιώματος του Ομίλου για τον τερματισμό της μίσθωσης. Μεταγενέστερη επιμέτρηση Μεταγενέστερη επιμέτρηση δικαιώματος χρήσης στοιχείου του ενεργητικού Μετά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου, ο Όμιλος επιμετρά το δικαίωμα χρήσης στοιχείου του ενεργητικού με το μοντέλο του κόστους. Ο Όμιλος επιμετρά το δικαίωμα χρήσης στοιχείου του ενεργητικού στο κόστος: (α) μείον τυχόν σωρευμένες αποσβέσεις και σωρευμένες ζημιές απομείωσης, και (β) προσαρμοσμένο για τυχόν μεταγενέστερη επιμέτρηση της υποχρέωσης μίσθωσης, Ο Όμιλος εφαρμόζει τις απαιτήσεις του ΔΛΠ 16 αναφορικά με την απόσβεση του δικαιώματος χρήσης στοιχείου του ενεργητικού, το οποίο και εξετάζει για τυχόν απομείωση. Μεταγενέστερη επιμέτρηση της υποχρέωσης μίσθωσης Μετά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου, ο Όμιλος επιμετρά την υποχρέωση μίσθωσης, ως ακολούθως: Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 78 (α) αυξάνοντας την λογιστική αξία, προκειμένου να αντανακλά το χρηματοοικονομικό κόστος επί της υποχρέωσης μίσθωσης, (β) μειώνοντας την λογιστική αξία, προκειμένου να αντανακλά τα μισθώματα που έχουν καταβληθεί, και (γ) επιμετρώντας εκ νέου την λογιστική αξία, προκειμένου να αντανακλά τυχόν επανεκτίμηση ή τροποποίηση της μίσθωσης. Το χρηματοοικονομικό κόστος μίας υποχρέωσης μίσθωσης κατανέμεται κατά τη διάρκεια της μισθωτικής περιόδου με τέτοιον τρόπο, ούτως ώστε να προκύπτει ένα σταθερό περιοδικό επιτόκιο επί του ανεξόφλητου υπολοίπου της υποχρέωσης. Μετά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου, ο Όμιλος αναγνωρίζει στα κέρδη ή στις ζημιές (με εξαίρεση την περίπτωση που οι δαπάνες περιλαμβάνονται στην λογιστική αξία ενός άλλου στοιχείου του ενεργητικού για το οποίο εφαρμόζονται άλλα σχετικά Πρότυπα) και τα δύο παρακάτω στοιχεία: (α) το χρηματοοικονομικό κόστος επί της υποχρέωσης μίσθωσης, και (β) τις μεταβλητές καταβολές μισθωμάτων που δεν περιλαμβάνονται στην επιμέτρηση της υποχρέωσης μίσθωσης κατά την περίοδο που λαμβάνει χώρα το γεγονός που ενεργοποιεί τις εν λόγω καταβολές 8.18 Πληροφόρηση κατά Τομέα Οι λειτουργικοί τομείς δραστηριότητας ορίζονται με βάση τις επιχειρηματικές δραστηριότητες, όπως επισκοπούνται από τους υπεύθυνους για τη λήψη οικονομικών αποφάσεων. Οι τομείς που πρέπει να αναφερθούν ξεχωριστά προσδιορίζονται με βάση τα ποσοτικά και ποιοτικά κριτήρια που θέτει το ΔΠΧΑ 8. Οι λογιστικές πολιτικές των τομέων δραστηριότητας είναι οι ίδιες με εκείνες που ακολουθούνται κατά τη σύνταξη των οικονομικών καταστάσεων. Η διοίκηση αξιολογεί την επίδοση των τομέων δραστηριότητας βασιζόμενη στα λειτουργικά κέρδη / (ζημιές) προ χρηματοοικονομικών και επενδυτικών δραστηριοτήτων. 8.19 Διανομή μερισμάτων Η διανομή μερισμάτων στους μετόχους του Ομίλου αναγνωρίζεται ως υποχρέωση στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις της περιόδου στην οποία ανακοινώθηκαν τα μερίσματα και η διανομή εγκρίθηκε από την Γενική Συνέλευση των μετόχων. 9 Σημαντικές λογιστικές εκτιμήσεις και κρίσεις της Διοίκησης Η σύνταξη των χρηματοοικονομικών καταστάσεων σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (ΔΠΧΑ) απαιτεί από τη Διοίκηση τον σχηματισμό κρίσεων, εκτιμήσεων και υποθέσεων οι οποίες επηρεάζουν τα στοιχεία του ενεργητικού και τις υποχρεώσεις, τις γνωστοποιήσεις των ενδεχόμενων υποχρεώσεων και απαιτήσεων καθώς και τα έσοδα και έξοδα κατά τις παρουσιαζόμενες περιόδους. Συγκεκριμένα ποσά που περιλαμβάνονται ή επηρεάζουν τις χρηματοοικονομικές καταστάσεις καθώς και τις σχετικές γνωστοποιήσεις εκτιμώνται, απαιτώντας τον σχηματισμό υποθέσεων σχετικά με αξίες ή συνθήκες οι οποίες δεν είναι δυνατόν να είναι γνωστές με βεβαιότητα κατά την περίοδο σύνταξης των χρηματοοικονομικών καταστάσεων και ως εκ τούτου τα πραγματικά αποτελέσματα μπορεί να διαφέρουν από αυτά τα οποία έχουν εκτιμηθεί. Μία λογιστική εκτίμηση θεωρείται σημαντική όταν είναι σημαντική για την χρηματοοικονομική κατάσταση και τα αποτελέσματα του Ομίλου και απαιτεί τις πιο δύσκολες, υποκειμενικές ή περίπλοκες κρίσεις της Διοίκησης. Οι εκτιμήσεις και οι κρίσεις της διοίκησης βασίζονται στην εμπειρία του παρελθόντος και σε Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 79 άλλους παράγοντες, συμπεριλαμβανομένων και των προσδοκιών για μελλοντικά γεγονότα τα οποία θεωρούνται λογικά στις συγκεκριμένες συνθήκες, ενώ επαναξιολογούνται συνεχώς βάσει όλων των διαθέσιμων πληροφοριών. Οι βασικές εκτιμήσεις και οι κρίσεις που αναφέρονται σε δεδομένα η εξέλιξη των οποίων θα μπορούσε να επηρεάσει τα κονδύλια των χρηματοοικονομικών καταστάσεων τους επόμενους 12 μήνες, παρατίθενται ακολούθως: (1) Εκτιμήσεις κατά τον υπολογισμό της αξίας χρήσης των Μονάδων Δημιουργίας Ταμειακών Ροών (ΜΔΤΡ) Ο Όμιλος διενεργεί σχετικό έλεγχο απομείωσης της αξίας των επενδύσεων σε θυγατρικές και συγγενείς όποτε υπάρχει ένδειξη για απομείωση, σύμφωνα με τις διατάξεις του ΔΛΠ 36. Προκειμένου να διαπιστωθεί εάν συντρέχουν λόγοι απομείωσης, απαιτείται ο υπολογισμός της αξίας χρήσης και της εύλογης αξίας μειωμένης κατά το κόστος πώλησης της κάθε Μονάδας Δημιουργίας Ταμειακών Ροών (ΜΔΤΡ). Τα ανακτήσιμα ποσά των ΜΔΤΡ έχουν καθοριστεί για σκοπούς ελέγχου απομείωσης, με βάση τον υπολογισμό της αξίας χρήσης τους, ο οποίος απαιτεί εκτιμήσεις. Για τον υπολογισμό της αξίας χρήσης, οι εκτιμώμενες ταμειακές ροές προ εξοφλούνται στην παρούσα αξία τους με τη χρήση ενός συντελεστή προεξόφλησης, ο οποίος αντικατοπτρίζει τις τρέχουσες εκτιμήσεις της αγοράς για τη διαχρονική αξία του χρήματος, καθώς και τους κινδύνους που συνδέονται με τη συγκεκριμένη ΜΔΤΡ. Στον υπολογισμό χρησιμοποιούνται ταμειακές προβλέψεις βασισμένες σε εγκεκριμένα από τη Διοίκηση επιχειρηματικά σχέδια. Αυτά τα επιχειρηματικά σχέδια και οι προβλέψεις ταμειακών ροών συνήθως καλύπτουν περίοδο πέντε ετών. Ταμειακές ροές πέραν της περιόδου κατά την οποία οι προβλέψεις είναι διαθέσιμες, προεκτείνονται βάσει των εκτιμώμενων ρυθμών ανάπτυξης. Οι βασικές παραδοχές που χρησιμοποιούνται για τον προσδιορισμό της ανακτήσιμης αξίας των διαφορετικών ΜΔΤΡ και οι εκάστοτε αναλύσεις ευαισθησίας που έχουν πραγματοποιηθεί, αναφέρονται στη σημείωση 13 των χρηματοοικονομικών καταστάσεων, όπου και εξηγείται περαιτέρω. (2) Φόρος εισοδήματος Η διαδικασία προσδιορισμού του φόρου εισοδήματος και της αναβαλλόμενης φορολογίας είναι πολύπλοκη και απαιτεί σε μεγάλο βαθμό να γίνουν εκτιμήσεις και να ασκηθεί κρίση. Η πρόβλεψη για φόρο εισοδήματος με βάση το ΔΛΠ 12 υπολογίζεται με εκτίμηση των φόρων που θα καταβληθούν στις φορολογικές αρχές και περιλαμβάνει τον τρέχοντα φόρο εισοδήματος για κάθε χρήση και πρόβλεψη για τους πρόσθετους φόρους που πιθανόν να προκύψουν σε φορολογικούς ελέγχους. Για τον συνολικό προσδιορισμό της πρόβλεψης για φόρο εισοδήματος, όπως παρουσιάζεται στην Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης, απαιτούνται σημαντικές εκτιμήσεις. Για συγκεκριμένες συναλλαγές και υπολογισμούς, ο προσδιορισμός της τελικής φορολογίας είναι αβέβαιος. Ο Όμιλος αναγνωρίζει υποχρεώσεις για προβλεπόμενα φορολογικά ζητήματα με βάση υπολογισμούς για το κατά πόσο θα προκύψει επιπρόσθετη φορολογία. Όπου το τελικό φορολογικό αποτέλεσμα αυτών των ζητημάτων διαφέρει από το ποσό που έχει αρχικά αναγνωριστεί οι διαφορές επηρεάζουν την πρόβλεψη για φόρο εισοδήματος και για αναβαλλόμενη φορολογία στην περίοδο που έγινε ο προσδιορισμός (βλ. περαιτέρω πληροφορίες στις σημειώσεις 22 και 40 των χρηματοοικονομικών καταστάσεων). Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 80 (3) Ανάκτηση αναβαλλόμενων φορολογικών απαιτήσεων Οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις περιλαμβάνουν και ποσά που αφορούν σε φορολογικές ζημιές προηγούμενων ετών. Αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση αναγνωρίζεται για όλες τις αχρησιμοποίητες φορολογικές ζημίες στον βαθμό που είναι πιθανό ότι θα υπάρξουν επαρκή φορολογικά κέρδη που θα συμψηφιστούν με αυτές τις φορολογικές ζημίες. Για τον καθορισμό του ύψους της αναβαλλόμενης φορολογικής απαίτησης που μπορεί να αναγνωριστεί, ο Όμιλος κάνει παραδοχές σχετικά με το εάν οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις δύναται να ανακτηθούν, οι οποίες βασίζονται στα μελλοντικά εκτιμώμενα φορολογικά κέρδη που προκύπτουν από τα εγκεκριμένα επιχειρηματικά σχέδια, σε συνδυασμό με τις μελλοντικές φορολογικές στρατηγικές που θα ακολουθηθούν (βλ. περαιτέρω πληροφορίες στην σημείωση 22 των χρηματοοικονομικών καταστάσεων). (4) Πρόβλεψη για αποζημίωση προσωπικού Το ύψος της πρόβλεψης για αποζημίωση προσωπικού βασίζεται σε αναλογιστική μελέτη. Η αναλογιστική μελέτη περιλαμβάνει την στοιχειοθέτηση παραδοχών σχετικών με το προεξοφλητικό επιτόκιο, το ποσοστό αύξησης των αμοιβών των εργαζομένων, την αύξηση του δείκτη τιμών καταναλωτή και την αναμενόμενη εναπομένουσα εργασιακή ζωή. Οι παραδοχές που χρησιμοποιούνται εμπεριέχουν σημαντική αβεβαιότητα και η Διοίκηση του Ομίλου προβαίνει σε συνεχή επανεκτίμησή τους (περαιτέρω πληροφορίες στη σημείωση 23 των χρηματοοικονομικών καταστάσεων). (5) Απομείωση ενσωμάτων παγίων Τα ενσώματα πάγια στοιχεία ελέγχονται για σκοπούς απομείωσης όταν γεγονότα ή αλλαγές στις συνθήκες υποδηλώνουν ότι η λογιστική τους αξία μπορεί να μην είναι ανακτήσιμη. Για τον υπολογισμό της αξίας λόγω χρήσης η Διοίκηση εκτιμά τις μελλοντικές ταμειακές ροές από το στοιχείο του ενεργητικού ή την μονάδα δημιουργίας ταμειακών ροών και επιλέγει τον κατάλληλο συντελεστή προεξόφλησης για να υπολογίσει την παρούσα αξία των μελλοντικών ταμειακών ροών. (6) Ωφέλιμη ζωή αποσβέσιμων στοιχείων του ενεργητικού Ο Όμιλος περιοδικά ελέγχει την ωφέλιμη ζωή των αποσβέσιμων στοιχείων του ενεργητικού, προκειμένου να εκτιμήσει την καταλληλόλητα των αρχικών εκτιμήσεων. Την 31η Δεκεμβρίου 2019, η διοίκηση εκτιμά ότι οι ωφέλιμες ζωές αντιπροσωπεύουν την αναμενόμενη χρησιμότητα των στοιχείων του ενεργητικού. (7) Προβλέψεις απαξιωμένων αποθεμάτων Ο Όμιλος, σε κάθε περίοδο αναφοράς, διενεργεί αποτίμηση των αποθεμάτων στη χαμηλότερη τιμή μεταξύ του κόστους κτήσης και της καθαρής ρευστοποιήσιμης αξίας. Η ρευστοποιήσιμη αξία υπολογίζεται με βάση τις βέλτιστες διαθέσιμες πληροφορίες οι οποίες αντανακλούν τις τρέχουσες συνθήκες της αγοράς (βλ. περαιτέρω πληροφορίες στην σημείωση 17 των χρηματοοικονομικών καταστάσεων). (8) Προβλέψεις για απομείωση χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων Ο Όμιλος και η Εταιρεία αναγνωρίζουν προβλέψεις απομείωσης για αναμενόμενες πιστωτικές ζημιές για όλα τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία, εκτός εκείνων που επιμετρώνται στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων. Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 81 Ο στόχος των απαιτήσεων απομείωσης βάσει του ΔΠΧΑ 9 είναι να αναγνωρίσει τις αναμενόμενες πιστωτικές ζημιές για το σύνολο της διάρκειας ζωής ενός χρηματοοικονομικού μέσου, του οποίου ο πιστωτικός κίνδυνος έχει αυξηθεί μετά την αρχική αναγνώριση, ανεξαρτήτως από το εάν η αξιολόγηση γίνεται σε συλλογικό ή εξατομικευμένο επίπεδο, χρησιμοποιώντας όλες τις πληροφορίες που μπορούν να συλλεχθούν, βάσει τόσο ιστορικών όσο και παρόντων στοιχείων, αλλά και στοιχείων που αφορούν σε λογικές μελλοντικές εκτιμήσεις. Ο Όμιλος και η Εταιρεία εφαρμόζουν την απλοποιημένη προσέγγιση του Προτύπου για τα στοιχεία του ενεργητικού από συμβάσεις, τις εμπορικές απαιτήσεις και τις απαιτήσεις από μισθώσεις, υπολογίζοντας τις αναμενόμενες πιστωτικές ζημιές για όλη τη διάρκεια ζωής των ως άνω στοιχείων. Στην περίπτωση αυτήν, οι αναμενόμενες πιστωτικές ζημιές συνιστούν τις αναμενόμενες ελλείψεις στις συμβατικές ταμειακές ροές, λαμβάνοντας υπόψη το ενδεχόμενο αθέτησης σε οποιοδήποτε σημείο κατά τη διάρκεια ζωής του χρηματοοικονομικού μέσου. Κατά τον υπολογισμό των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών, ο Όμιλος χρησιμοποιεί έναν πίνακα προβλέψεων έχοντας ομαδοποιήσει τα ανωτέρω χρηματοοικονομικά μέσα με βάση την φύση και ενηλικίωση των υπολοίπων και λαμβάνοντας υπόψη διαθέσιμα ιστορικά στοιχεία σε σχέση με τους οφειλέτες, προσαρμοσμένα για μελλοντικούς παράγοντες σε σχέση με τους οφειλέτες και το οικονομικό περιβάλλον. (9) Προβλέψεις για επίδικες υποθέσεις Ο Όμιλος και η Εταιρεία έχουν εκκρεμείς δικαστικές υποθέσεις. Η διοίκηση αξιολογεί την έκβαση των υποθέσεων, λαμβάνοντας υπόψη τη διαθέσιμη πληροφόρηση της νομικής υπηρεσίας του Ομίλου και των γνωμοδοτήσεων των εξωτερικών νομικών συμβούλων που χειρίζονται τις υποθέσεις. Στην περίπτωση που υπάρχει πιθανότητα αρνητικής έκβασης, τότε ο Όμιλος προβαίνει στον σχηματισμό των απαραίτητων προβλέψεων. Οι προβλέψεις, όπου απαιτούνται, υπολογίζονται με βάση τις εκτιμήσεις της διοίκησης για τη δαπάνη που θα χρειαστεί για τη διευθέτηση των αναμενόμενων υποχρεώσεων κατά την ημερομηνία αναφοράς των χρηματοοικονομικών καταστάσεων και βασίζεται σε έναν αριθμό παραγόντων που απαιτεί την άσκηση κρίσης. Μεταβολές στις κρίσεις ή στις εκτιμήσεις είναι πιθανό να οδηγήσουν σε μία αύξηση ή μείωση των ενδεχόμενων υποχρεώσεων του Ομίλου στο μέλλον. Όταν πρόσθετες πληροφορίες καθίστανται διαθέσιμες, η διοίκηση του Ομίλου επανεξετάζει τα γεγονότα και μπορεί να οδηγήσει σε αναθεώρηση των εκτιμήσεών της (περαιτέρω πληροφορίες στη σημείωση 36.1 των χρηματοοικονομικών καταστάσεων). Στην ίδια βάση αξιολογείται και η ανακτησιμότητα των μακροπρόθεσμων απαιτήσεων όπως περιγράφονται στην επεξηγηματική σημείωση 16 των χρηματοοικονομικών καταστάσεων, καθώς η σχετική αξιολόγηση απαιτεί σημαντικό βαθμό κρίσης. Συγκεκριμένα, η διοίκηση του Ομίλου εξετάζει το στάδιο στο οποίο βρίσκονται οι σχετιζόμενες με τις απαιτήσεις αυτές δικαστικές υποθέσεις και αξιολογεί τον πιθανό κίνδυνο απομείωσης, βασιζόμενη κυρίως στην άποψη των εξωτερικών νομικών συμβούλων που χειρίζονται τις σχετικές υποθέσεις. Όταν πρόσθετες πληροφορίες καθίστανται διαθέσιμες, επανεξετάζεται η ανακτησιμότητα των ως άνω απαιτήσεων, γεγονός που ενδέχεται να οδηγήσει μεταγενέστερα σε αναθεώρηση των αρχικών εκτιμήσεων (περαιτέρω πληροφορίες στη σημείωση 36.1 των χρηματοοικονομικών καταστάσεων). Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 82 10 Δομή του Ομίλου 10.1 Ενοποιούμενες εταιρείες του Ομίλου κατά την 31/12/2019 Ο παρακάτω πίνακας παρουσιάζει τις ενοποιούμενες εταιρείες της ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ SUNLIGHT ΑΒΕΕ κατά την 31/12/2019, τις έδρες τους, το αντικείμενο δραστηριότητά τους και τη μέθοδο ενοποίησης αυτών. Α/Α Επωνυμία Εταιρείας Έδρα Δραστηριότητα % Συμ/χής Μέθοδος Ενοποίησης Σχέση Συμ/χής 1 ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ SUNLIGHT ABEE Ελλάδα Παραγωγή συσσωρευτών μπαταριών και λοιπών ενεργειακών προϊόντων 2 ADVANCED LITHIUM SYSTEMS EUROPE ΑΜΥΝΤΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΑΕ Ελλάδα Παραγωγή στοιχείων μπαταριών ιόντων λιθίου για αμυντικές εφαρμογές 51% Ολική Ενοποίηση Άμεση 3 ALSE GMBH Γερμανία Παροχή συμβουλευτικών - τεχνικών υπηρεσιών 51% Ολική Ενοποίηση Έμμεση 4 SUNLIGHT SRL Ρουμανία Διανομή μπαταριών 100% Ολική Ενοποίηση Άμεση 5 Sunlight European Battery Assembly SRL Ιταλία Συναρμολόγηση και Διανομή μπαταριών 90% Ολική Ενοποίηση Άμεση 6 ECORBA SRL Ιταλία Συλλογή και προσωρινή αποθήκευση scrap μολύβδου 100% Ολική Ενοποίηση Άμεση 7 Sunlight Batteries USA Η.Π.Α Συναρμολόγηση και διανομή μπαταριών μολύβδου και λιθίου για βιομηχανική χρήση 100% Ολική Ενοποίηση Άμεση 8 SUNLIGHT ITALY SRL Ιταλία Διανομή μπαταριών 30% Καθαρή Θέση Άμεση 9 ΤΕΧΝΟΦΟΡΜ AΕ Ελλάδα Μηχανουργείο πλαστικών και μπαταριών 24% Καθαρή Θέση Άμεση DEUTSCHLAND INDUSTRIAL Κατασκευαστής μεταλλικών μερών Μητρική Οι ανέλεγκτες φορολογικά χρήσεις για τις αναγραφόμενες στον παραπάνω πίνακα εταιρείες αναφέρονται στην σημείωση 36.2 των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. 10.2 Μεταβολές στη δομή του Ομίλου Η Εταιρεία εντός του 2019 προχώρησε στην σύσταση θυγατρικής στην Ιταλία με την επωνυμία ECORBA SRL. Βασικός σκοπός της εν λόγω θυγατρικής είναι η συλλογή και προσωρινή αποθήκευση scrap μολύβδου, με στόχο την ευχερέστερη και πιο αποδοτική τροφοδοσία του εργοστασίου ανακύκλωσης της μητρικής στην Κομοτηνή, με α’ ύλες. Επίσης, τον Δεκέμβριο του 2019 συστάθηκε εταιρεία στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής με την επωνυμία Sunlight Batteries USA. Βασικός σκοπός της εταιρείας είναι η συναρμολόγηση και διανομή μπαταριών μολύβδου και λιθίου για την κίνηση ηλεκτρικών οχημάτων βιομηχανικής χρήσης (EiVs), με στόχο την επιτάχυνση της εξάπλωσης της Εταιρείας στην δεύτερη μεγαλύτερη αγορά παγκοσμίως, αυτή των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής. Η αρχική καταβολή του μετοχικού κεφαλαίου ύψους $ 200 χιλ. πραγματοποιήθηκε τον Ιανουάριο του 2020. Δεν υπήρξαν εντός της χρήσης άλλες μεταβολές στη δομή του ομίλου σε σχέση με την περίοδο που έληξε την 31η Δεκεμβρίου 2018. Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 83 10.3 Θυγατρικές με σημαντικά ποσοστά μη ελεγχουσών συμμετοχών Ο Όμιλος περιλαμβάνει πλέον δύο θυγατρικές με σημαντικά δικαιώματα μη ελεγχουσών συμμετοχών: Αναλογία ποσοστού συμμετοχής και δικαιωμάτων ψήφου κατεχόμενου από μη ελέγχουσες συμμετοχές ΕΤΑΙΡΕΙΑ Συγκεντρωτικά Συνολικά Έσοδα / (Έξοδα) χρήσης κατανεμημένα σε μη ελέγχουσες συμμετοχές Σύνολο μη ελεγχουσών συμμετοχών 31/12/2019 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 49% 49% -619.032 -50.627 539.145 1.158.177 10% 10% -7.899 -31.892 41.986 49.885 ADVANCED LITHIUM SYSTEMS EUROPE Α.Ε. SUNLIGHT EUROPEAN BATTERY ASSEMBLY SRL Δεν διανεμήθηκαν μερίσματα σε μη ελέγχουσες συμμετοχές κατά τη διάρκεια των ετών 2019 και 2018. Στον παρακάτω πίνακα παρατίθενται συνοπτικές χρηματοοικονομικές πληροφορίες των εν λόγω θυγατρικών προ εγγραφών απαλοιφής των ενδοομιλικών συναλλαγών. 2019 Μη κυκλοφορούντα στοιχεία του ενεργητικού 4.012.201 Κυκλοφορούντα στοιχεία του ενεργητικού Σύνολο Ενεργητικού 2018 3.973.428 7.817.344 3.190.494 11.829.545 7.163.922 Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις 633.941 801.291 Βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις 9.680.447 3.505.154 10.314.388 4.306.445 Ίδια κεφάλαια αποδιδόμενα στους ιδιοκτήτες της μητρικής 934.026 1.649.415 Μη ελέγχουσες συμμετοχές 581.131 1.208.062 Σύνολο Υποχρεώσεων 2019 2018 Πωλήσεις 17.135.228 2.709.109 Σύνολο συγκεντρωτικών κερδών / ζημιών χρήσης μετά φόρων -1.342.320 -600.687 Ιδιοκτήτες της μητρικής -715.389 -518.168 Μη ελέγχουσες συμμετοχές -626.931 -82.519 2019 2018 Σύνολο εισροών / (εκροών) από λειτουργικές δραστηριότητες 1.230.163 858.249 Σύνολο εισροών / (εκροών) από επενδυτικές δραστηριότητες -406.143 -1.142.556 Σύνολο εισροών / (εκροών) από χρηματοδοτικές δραστηριότητες -188.060 640.418 Καθαρές ταμειακές ροές 635.960 356.111 11 Ενσώματα πάγια Η ανάλυση των ενσώματων παγίων του Ομίλου παρουσιάζεται στον πίνακα που ακολουθεί: Ο ΟΜΙΛΟΣ Οικόπεδα, & Κτίρια Μηχανολογικός εξοπλισμός Ποσά σε € Μικτή Λογιστική αξία την 1 Ιανουαρίου 2018 Προσθήκες Πωλήσεις / Αποσύρσεις Μεταφορικά μέσα & Λοιπός εξοπλισμός Ακινητοποιήσεις υπό εκτέλεση και προκαταβολές κτήσης παγίων στοιχείων Σύνολο 38.939.440 69.499.009 7.356.895 902.034 116.697.378 8.668.748 11.072.415 1.518.558 9.128.150 30.387.871 -384.131 -6.540.691 -224.635 0 -7.149.457 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 84 Κατεστραμμένα Πάγια από την πυρκαγία -9.439.336 -26.523.672 -1.708.019 -231.477 -37.902.504 7.000 894.811 0 -901.811 0 0 -30 -109 0 -139 Μικτή Λογιστική αξία την 31 Δεκεμβρίου 2018 37.791.721 48.401.843 6.942.689 8.896.895 102.033.148 Συσσωρευμένες Αποσβέσεις την 1 Ιανουαρίου 2018 -5.388.513 -26.128.629 -4.706.160 0 -36.223.302 Αποσβέσεις χρήσης -1.421.035 -3.471.133 -539.952 0 -5.432.120 247.216 4.383.972 109.601 0 4.740.789 1.506.649 9.756.690 1.016.408 0 12.279.747 435.949 0 0 0 435.949 0 26 108 0 134 Συσσωρευμένες Αποσβέσεις την 31 Δεκεμβρίου 2018 -4.619.734 -15.459.075 -4.119.996 0 -24.198.804 Καθαρή Λογιστική αξία την 31 Δεκεμβρίου 2018 33.171.988 32.942.768 2.822.694 8.896.895 77.834.344 Αναταξινομήσεις Συναλλαγματικές διαφορές Αποσβέσεις πωληθέντων αποσυρθέντων Αποσβέσεις Κατεστραμμένων παγίων από πυρκαγιά / την Λοιπές Τακτοποιήσεις Συναλλαγματικές διαφορές Ο ΟΜΙΛΟΣ Οικόπεδα, & Κτίρια Μεταφορικά μέσα & Λοιπός εξοπλισμός Μηχανολογικός εξοπλισμός Ποσά σε € Μικτή Λογιστική αξία την 1 Ιανουαρίου 2019 Προσθήκες Πωλήσεις / Αποσύρσεις Ακινητοποιήσεις υπό εκτέλεση και προκαταβολές κτήσης παγίων στοιχείων Σύνολο 37.791.720 48.403.169 6.941.364 8.896.894 102.033.147 13.164.755 24.943.126 1.744.565 6.313.072 46.165.517 -172.313 0 -59.249 0 -231.563 4.782.833 4.001.631 110.898 -8.895.361 0 -1.256 -820 -1.978 0 -4.054 Μικτή Λογιστική αξία την 31 Δεκεμβρίου 2019 55.565.738 77.347.105 8.735.599 6.314.605 147.963.047 Συσσωρευμένες Αποσβέσεις την 1 Ιανουαρίου 2019 -4.619.733 -15.459.245 -4.119.825 0 -24.198.804 Αποσβέσεις χρήσης -1.764.114 -3.560.841 -625.451 0 -5.950.406 110.126 0 29.896 0 140.022 Αναταξινομήσεις Συναλλαγματικές διαφορές Αποσβέσεις πωληθέντων αποσυρθέντων / Λοιπές Τακτοποιήσεις Συναλλαγματικές διαφορές 0 1.052 608 1.583 0 3.242 Συσσωρευμένες Αποσβέσεις την 31 Δεκεμβρίου 2019 -6.272.670 -19.019.479 -4.713.797 0 -30.005.946 Καθαρή Λογιστική αξία την 31 Δεκεμβρίου 2019 49.293.068 58.327.626 4.021.802 6.314.605 117.957.101 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 85 Στα ανωτέρω πάγια του Ομίλου περιλαμβάνονται και δικαιώματα χρήσης παγίων που έχουν αναγνωριστεί από συμβάσεις μισθώσεων, σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ΔΠΧΑ 16, τα οποία αναλύονται ως εξής: Ο ΟΜΙΛΟΣ Οικόπεδα, & Κτίρια Μεταφορικά μέσα & Λοιπός εξοπλισμός Μηχανολογικός εξοπλισμός Ποσά σε € Μικτή Λογιστική αξία την 1 Ιανουαρίου 2018 Σύνολο 2.555.530 1.331.629 969.011 4.856.170 0 0 0 0 1.573.289 0 108.058 1.681.347 -319.266 0 -121.371 -440.637 0 -24.862 0 -24.862 3.809.553 1.306.768 955.698 6.072.018 -463.318 -536.553 -261.682 -1.261.553 0 0 0 0 -626.977 -438.352 -168.917 -1.234.245 244.578 0 41.268 285.846 0 13.121 0 13.121 Λοιπές Τακτοποιήσεις 435.949 0 0 435.949 Συσσωρευμένες Αποσβέσεις την 31 Δεκεμβρίου 2018 -409.768 -961.783 -389.330 -1.760.882 Καθαρή Λογιστική αξία την 31 Δεκεμβρίου 2018 3.399.785 344.984 566.367 4.311.136 Προσθήκες λόγω συγχώνευσης Προσθήκες Πωλήσεις / Αποσύρσεις Κατεστραμμένα Πάγια από την πυρκαγία Μικτή Λογιστική αξία την 31 Δεκεμβρίου 2018 Συσσωρευμένες Αποσβέσεις την 1 Ιανουαρίου 2018 Προσθήκες λόγω συγχώνευσης Αποσβέσεις χρήσης Αποσβέσεις πωληθέντων αποσυρθέντων Αποσβέσεις Κατεστραμμένων παγίων από πυρκαγιά / την Ο ΟΜΙΛΟΣ Οικόπεδα, & Κτίρια Μεταφορικά μέσα & Λοιπός εξοπλισμός Μηχανολογικός εξοπλισμός Ποσά σε € Μικτή Λογιστική αξία την 1 Ιανουαρίου 2019 Προσθήκες 3.809.553 1.306.768 955.698 Σύνολο 6.072.018 218.589 0 166.069 384.657 -174.587 0 -54.215 -228.803 Μικτή Λογιστική αξία την 31 Δεκεμβρίου 2019 3.853.554 1.306.768 1.067.551 6.227.873 Συσσωρευμένες Αποσβέσεις την 1 Ιανουαρίου 2019 -409.768 -961.783 -389.330 -1.760.882 Αποσβέσεις χρήσης -615.238 -326.787 -176.013 -1.118.038 111.179 0 29.766 140.945 Πωλήσεις / Αποσύρσεις Αποσβέσεις πωληθέντων αποσυρθέντων / Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 86 Λοιπές Τακτοποιήσεις 0 0 0 0 Συσσωρευμένες Αποσβέσεις την 31 Δεκεμβρίου 2019 -913.827 -1.288.570 -535.577 -2.737.975 Καθαρή Λογιστική αξία την 31 Δεκεμβρίου 2019 2.939.727 18.197 531.974 3.489.899 Η ανάλυση των ενσώματων παγίων της Εταιρείας παρουσιάζεται στον πίνακα που ακολουθεί: Ποσά σε € Μικτή Λογιστική αξία την 1 Ιανουαρίου 2018 30.218.638 53.168.232 Προσθήκες λόγω συγχώνευσης 8.587.913 15.450.436 Προσθήκες 7.188.689 10.673.599 901.812 90.438.180 928.822 222 24.967.393 1.178.221 9.128.150 28.168.659 -384.131 -6.540.691 -178.709 0 -7.103.531 -9.439.336 7.000 -26.523.672 -1.708.019 -231.477 -37.902.504 894.811 0 -901.811 Μικτή Λογιστική αξία την 31 Δεκεμβρίου 2018 0 36.178.773 47.122.716 6.369.813 8.896.894 98.568.197 Συσσωρευμένες Αποσβέσεις την 1 Ιανουαρίου 2018 -4.912.031 -23.458.374 -4.185.849 0 -32.556.254 -458.025 -2.353.533 -337.057 0 -3.148.615 -1.194.218 -3.418.826 -501.361 0 -5.114.405 247.216 4.383.972 63.674 0 4.694.862 1.506.649 9.756.690 1.016.408 0 12.279.747 Λοιπές Τακτοποιήσεις 435.949 0 0 0 435.949 Συσσωρευμένες Αποσβέσεις την 31 Δεκεμβρίου 2018 -4.374.460 -15.090.071 -3.944.185 0 -23.408.716 Καθαρή Λογιστική αξία την 31 Δεκεμβρίου 2018 31.804.313 32.032.645 2.425.629 8.896.894 75.159.481 Πωλήσεις / Αποσύρσεις Κατεστραμμένα Πάγια από την πυρκαγία Αναταξινομήσεις Προσθήκες λόγω συγχώνευσης Αποσβέσεις χρήσης Αποσβέσεις πωληθέντων αποσυρθέντων Αποσβέσεις Κατεστραμμένων παγίων από πυρκαγιά / την Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ Οικόπεδα, & Κτίρια Μηχανολογικός εξοπλισμός Ποσά σε € Μικτή Λογιστική αξία την 1 Ιανουαρίου 2019 Προσθήκες Πωλήσεις / Αποσύρσεις Αναταξινομήσεις 6.149.498 Μεταφορικά μέσα & Λοιπός εξοπλισμός Ακινητοποιήσεις υπό εκτέλεση και προκαταβολές κτήσης παγίων στοιχείων Σύνολο 36.178.773 47.122.716 6.369.813 8.896.894 98.568.197 12.922.994 24.732.404 1.580.722 6.309.072 45.545.191 -41.699 4.782.833 -59.249 4.001.631 110.898 -100.949 -8.895.361 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 0 87 Μικτή Λογιστική αξία την 31 Δεκεμβρίου 2019 53.842.900 75.856.751 8.002.183 6.310.605 144.012.439 Συσσωρευμένες Αποσβέσεις την 1 Ιανουαρίου 2019 -4.374.460 -15.090.071 -3.944.185 0 -23.408.716 Αποσβέσεις χρήσης -1.525.741 -3.488.991 -555.507 -5.570.239 29.896 52.483 1.386 -1.386 0 Αποσβέσεις πωληθέντων αποσυρθέντων / 22.587 Λοιπές Τακτοποιήσεις Συσσωρευμένες Αποσβέσεις την 31 Δεκεμβρίου 2019 -5.877.613 -18.577.676 -4.471.182 0 -28.926.471 Καθαρή Λογιστική αξία την 31 Δεκεμβρίου 2019 47.965.287 57.279.075 3.531.001 6.310.605 115.085.968 Στα ανωτέρω πάγια της Εταιρείας περιλαμβάνονται και δικαιώματα χρήσης παγίων που έχουν αναγνωριστεί από συμβάσεις μισθώσεων σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ΔΠΧΑ 16, τα οποία αναλύονται ως εξής: Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ Οικόπεδα, & Κτίρια Μεταφορικά μέσα & Λοιπός εξοπλισμός Μηχανολογικός εξοπλισμός Ποσά σε € Μικτή Λογιστική αξία την 1 Ιανουαρίου 2018 2.168.604 1.331.629 Προσθήκες λόγω συγχώνευσης 254.038 Προσθήκες 491.353 Σύνολο 875.174 4.375.407 0 93.837 347.875 0 108.058 599.411 -319.266 0 -121.371 -440.637 0 -24.862 0 -24.862 2.594.729 1.306.768 955.698 4.857.195 -412.433 -536.553 -238.356 -1.187.342 -32.428 0 -23.326 -55.754 -406.050 -438.352 -168.917 -1.013.318 244.578 0 41.268 285.846 0 13.121 0 13.121 Λοιπές Τακτοποιήσεις 435.949 0 0 435.949 Συσσωρευμένες Αποσβέσεις την 31 Δεκεμβρίου 2018 -170.384 -961.783 -389.330 -1.521.498 Καθαρή Λογιστική αξία την 31 Δεκεμβρίου 2018 2.424.345 344.984 566.367 3.335.697 Πωλήσεις / Αποσύρσεις Κατεστραμμένα Πάγια από την πυρκαγία Μικτή Λογιστική αξία την 31 Δεκεμβρίου 2018 Συσσωρευμένες Αποσβέσεις την 1 Ιανουαρίου 2018 Προσθήκες λόγω συγχώνευσης Αποσβέσεις χρήσης Αποσβέσεις πωληθέντων αποσυρθέντων Αποσβέσεις Κατεστραμμένων παγίων από πυρκαγιά / την Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 88 Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ Οικόπεδα, & Κτίρια Μηχανολογικός εξοπλισμός Ποσά σε € Μικτή Λογιστική αξία την 1 Ιανουαρίου 2019 2.594.729 1.306.768 Προσθήκες Πωλήσεις / Αποσύρσεις -41.699 Μεταφορικά μέσα & Λοιπός εξοπλισμός Σύνολο 955.698 4.857.195 128.263 128.263 -54.215 -95.915 Μικτή Λογιστική αξία την 31 Δεκεμβρίου 2019 2.553.030 1.306.768 1.029.745 4.889.543 Συσσωρευμένες Αποσβέσεις την 1 Ιανουαρίου 2019 -170.384 -961.783 -389.330 -1.521.498 Αποσβέσεις χρήσης -390.812 -326.787 -170.657 -888.256 29.766 52.353 Αποσβέσεις πωληθέντων αποσυρθέντων / 22.587 Λοιπές Τακτοποιήσεις 0 Συσσωρευμένες Αποσβέσεις την 31 Δεκεμβρίου 2019 -538.609 -1.288.570 -530.221 -2.357.401 Καθαρή Λογιστική αξία την 31 Δεκεμβρίου 2019 2.014.421 18.197 499.524 2.532.142 Εντός του έτους ολοκληρώθηκε η αποκατάσταση του εργοστασίου της Ξάνθης από την καταστροφή που επήλθε λόγω της πυρκαγιάς του 2018, ενώ η εταιρεία προχώρησε και σε πρόγραμμα επέκτασης της παραγωγικής δυναμικότητας κατά 25%, γεγονός που απεικονίζεται και από την σημαντική αξία των προσθηκών εντός της χρήσης. Επί των ενσώματων παγίων πραγματοποιείται έλεγχος απομείωσης, όταν τα γεγονότα και οι συνθήκες υποδεικνύουν ότι η αναπόσβεστη αξία τους μπορεί να μην είναι πλέον ανακτήσιμη. Εάν η αναπόσβεστη αξία των ενσώματων παγίων υπερβαίνει την ανακτήσιμη αξία τους, το επιπλέον ποσό αφορά σε ζημιά απομείωσης, η οποία αναγνωρίζεται απευθείας σε επιβάρυνση των αποτελεσμάτων. Το μεγαλύτερο μέρος που προκύπτει από τη σύγκριση μεταξύ της εύλογης αξίας του παγίου αφού εξαιρεθούν οι δαπάνες που πραγματοποιούνται κατά την πώληση και της αξίας λόγω χρήσης (value in use), αποτελεί και την ανακτήσιμη αξία του παγίου. Εντός της τρέχουσας χρήσης δεν προέκυψε ανάγκη περαιτέρω απομείωσης επί των παγίων για τον Όμιλο και την Εταιρεία. 12 Άυλα στοιχεία του ενεργητικού Ο Όμιλος επενδύει σε προγράμματα ανάπτυξης νέων εφαρμογών – τεχνολογιών στην παραγωγή βιομηχανικών μπαταριών και συσσωρευτών για αμυντικές εφαρμογές. Σημειώνεται ότι, ο Όμιλος έχει στρατηγικό στόχο την καινοτομία και προς τούτο σταθερά επενδύει στην έρευνα και ανάπτυξη, με στόχο την σχεδίαση προϊόντων για νέες εφαρμογές (όπως για παράδειγμα οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας), την βελτίωση της ποιότητας, της αξιοπιστίας και του χρόνου ζωής των υφιστάμενων προϊόντων, την ανάπτυξη λύσεων σε εναλλακτικές τεχνολογίες αποθήκευσης ενέργειας και την βελτίωση λειτουργιών της παραγωγικής διαδικασίας. Επίσης στα άυλα περιουσιακά στοιχεία της Εταιρείας περιλαμβάνεται κυρίως το κόστος απόκτησης και ανάπτυξης λογισμικών προγραμμάτων. Οι μεταβολές του λογαριασμού των άυλων στοιχείων του ενεργητικού του Ομίλου αναλύονται ως ακολούθως: Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 89 Ο ΟΜΙΛΟΣ (Ποσά σε €) Μικτή Λογιστική αξία την 1 Ιανουαρίου 2018 Προσθήκες Συναλλαγματικές διαφορές Λογισμικό Έξοδα Ανάπτυξης Λοιπά Άυλα Σύνολο 2.411.443 9.046.605 302.469 11.760.516 44.803 0 404.357 449.160 -4 0 0 -4 Μικτή Λογιστική αξία την 31 Δεκεμβρίου 2018 2.456.242 9.046.605 706.825 12.209.672 Συσσωρευμένες Αποσβέσεις την 1 Ιανουαρίου 2018 -2.312.960 -6.296.129 -302.469 -8.911.558 -46.059 -437.609 -32.547 -516.215 4 0 0 4 -2.359.015 -6.733.738 -335.016 -9.427.769 97.226 2.312.866 371.809 2.781.902 Αποσβέσεις χρήσης Συναλλαγματικές διαφορές Συσσωρευμένες Αποσβέσεις την 31 Δεκεμβρίου 2018 Καθαρή Λογιστική αξία την 31 Δεκεμβρίου 2018 Ο ΟΜΙΛΟΣ (Ποσά σε €) Μικτή Λογιστική αξία την 1 Ιανουαρίου 2019 Λογισμικό Έξοδα Ανάπτυξης Λοιπά Άυλα Σύνολο 2.456.242 9.046.605 706.825 12.209.672 188.355 0 57.901 246.256 -108 0 0 -108 Μικτή Λογιστική αξία την 31 Δεκεμβρίου 2019 2.644.489 9.046.605 764.726 12.455.820 Συσσωρευμένες Αποσβέσεις την 1 Ιανουαρίου 2019 -2.359.016 -6.733.738 -335.015 -9.427.769 -66.376 -437.609 -88.205 -592.189 107 0 0 107 -2.425.285 -7.171.347 -423.220 -10.019.852 219.204 1.875.257 341.506 2.435.968 Προσθήκες Συναλλαγματικές διαφορές Αποσβέσεις χρήσης Συναλλαγματικές διαφορές Συσσωρευμένες Αποσβέσεις την 31 Δεκεμβρίου 2019 Καθαρή Λογιστική αξία την 31 Δεκεμβρίου 2019 Οι μεταβολές του λογαριασμού των άυλων στοιχείων του ενεργητικού της Εταιρείας αναλύονται ως ακολούθως: Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ (Ποσά σε €) Μικτή Λογιστική αξία την 1 Ιανουαρίου 2018 Προσθήκες λόγω συγχώνευσης Προσθήκες Λογισμικό Έξοδα Ανάπτυξης Λοιπά Άυλα Σύνολο 2.365.936 6.450.134 302.469 9.118.538 4.451 0 0 4.451 44.803 0 399.071 443.875 Μικτή Λογιστική αξία την 31 Δεκεμβρίου 2018 2.415.190 6.450.134 701.540 9.566.864 Συσσωρευμένες Αποσβέσεις την 1 Ιανουαρίου 2018 -2.269.130 -5.026.022 -302.468 -7.597.620 Προσθήκες λόγω συγχώνευσης Αποσβέσεις χρήσης Συσσωρευμένες Αποσβέσεις την 31 Δεκεμβρίου 2018 Καθαρή Λογιστική αξία την 31 Δεκεμβρίου 2018 -2.874 0 0 -2.874 -45.960 -223.519 -32.106 -301.585 -2.317.964 -5.249.540 -334.575 -7.902.079 97.226 1.200.592 366.966 1.664.784 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 90 Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ (Ποσά σε €) Μικτή Λογιστική αξία την 1 Ιανουαρίου 2019 Λογισμικό 2.415.190 Προσθήκες Έξοδα Ανάπτυξης Λοιπά Άυλα 6.450.134 121.203 Σύνολο 701.540 9.566.864 55.000 176.203 Μικτή Λογιστική αξία την 31 Δεκεμβρίου 2019 2.536.394 6.450.134 756.540 9.743.067 Συσσωρευμένες Αποσβέσεις την 1 Ιανουαρίου 2019 -2.317.964 -5.249.540 -334.575 -7.902.079 -55.167 -223.519 -87.148 -365.833 -2.373.131 -5.473.059 -421.722 -8.267.912 163.262 977.074 334.818 1.475.154 Αποσβέσεις χρήσης Συσσωρευμένες Αποσβέσεις την 31 Δεκεμβρίου 2019 Καθαρή Λογιστική αξία την 31 Δεκεμβρίου 2019 13 Επενδύσεις σε θυγατρικές Οι θυγατρικές της Εταιρείας παρουσιάζονται αναλυτικά στη σημείωση 10. Στην Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης οι συμμετοχές, έχουν αποτιμηθεί στην αξία κτήσης τους μειωμένη με τις τυχόν προβλέψεις απομείωσης επί της αξίας τους. Στον πίνακα που ακολουθεί εμφανίζεται η καθαρή αξία των θυγατρικών κατά την 31/12/2019 και την 31/12/2018: Ποσά σε € Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ Επωνυμία εταιρείας ADVANCED LITHIUM SYSTEMS ΑΜΥΝΤΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΑΕ 31/12/2019 EUROPE 31/12/2018 1.020.000 1.939.540 SUNLIGHT INDUSTRIAL SRL 422.547 422.547 SUNLIGHT EUROPEAN BATTERY ASSEMBLY SRL 900.000 900.000 50.000 0 2.392.547 3.262.087 ECORBA SRL Σύνολο Η ανάλυση της κίνηση του κονδυλίου «Επενδύσεις σε θυγατρικές» κατά την τρέχουσα και την προηγούμενη χρήση έχει ως εξής: ΕΤΑΙΡΕΙΑ Ποσά σε € 31/12/2019 31/12/2018 3.262.087 20.480.027 Διαγραφή λόγω Συγχώνευσης 0 -17.917.940 Μεταβολές μετοχικού κεφαλαίου θυγατρικών 0 800.000 Πώληση Μεριδίου χωρίς απώλεια ελέγχου 0 -100.000 Υπόλοιπο έναρξης Σύσταση θυγατρικών Απομείωση επενδύσεων σε θυγατρικές Υπόλοιπο λήξης 50.000 0 -919.540 0 2.392.547 3.262.087 Σύμφωνα με τις ακολουθούμενες λογιστικές πολιτικές και τις απαιτήσεις του ΔΛΠ 36, ο Όμιλος διενεργεί σχετικό έλεγχο απομείωσης επί των στοιχείων του ενεργητικού στη λήξη κάθε ετήσιας περιόδου αναφοράς. Ο σχετικός έλεγχος μπορεί να διενεργείται και νωρίτερα, όταν ανακύπτουν ενδείξεις ενδεχόμενης ζημιάς απομείωσης. Η αξιολόγηση που διενεργείται, εστιάζει τόσο σε εξωγενείς όσο και σε ενδογενείς παράγοντες. Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 91 Εντός της χρήσης που έληξε την 31/12/2019 η εταιρεία προχώρησε σε περαιτέρω απομείωση της συμμετοχής της στην εταιρεία “Advanced Lithium Systems Europe Αμυντικών Εφαρμογών ΑΕ” ύψους € 920 χιλ. και πλέον η αξία της εν λόγω συμμετοχής στην Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης την 31.12.2019 ανέρχεται σε € 1.020 χιλ.. Οι βασικές παραδοχές και η μεθοδολογία που ακολουθήθηκαν για την αποτίμηση της συγκεκριμένης συμμετοχής αναλύονται ακολούθως: Παραδοχές που χρησιμοποιήθηκαν για τον προσδιορισμό της αξίας λόγω χρήσης Η ανακτήσιμη αξία της ΜΔΤΡ καθορίζεται σύμφωνα με τον υπολογισμό της αξίας λόγω χρήσης (value in use). Ο προσδιορισμός προκύπτει μέσω της παρούσας αξίας των εκτιμώμενων μελλοντικών ταμειακών ροών, όπως αναμένεται να παραχθούν από την ΜΔΤΡ (μέθοδος των προεξοφλημένων ταμειακών ροών). Η συγκεκριμένη μεθοδολογία προσδιορισμού της αξίας χρήσης επηρεάζεται (έχει ευαισθησία) από τις εξής βασικές παραδοχές, όπως αυτές υιοθετήθηκαν από τη Διοίκηση για τον προσδιορισμό των μελλοντικών ταμειακών ροών: Μέσο σταθμισμένο κόστος κεφαλαίων (WACC) Βασικές παραδοχές ανά ΜΔΤΡ ADVANCED LITHIUM SYSTEMS EUROPE ΑΜΥΝΤΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΑΕ Σύνθετος ετήσιος ρυθμός ανάπτυξης πωλήσεων 2019 2018 2019 2018 9,3% 10,7% 38,5% 13,20% Κατάρτιση 5ετών επιχειρηματικών σχεδίων ανά ΜΔΤΡ Ο υπολογισμός των εκτιμώμενων ταμειακών ροών προκύπτει από εγκεκριμένα επιχειρηματικά σχέδια, τα οποία έχουν συμπεριλάβει τις απαραίτητες αναθεωρήσεις για την αποτύπωση της τρέχουσας οικονομικής συγκυρίας και αντανακλούν προηγούμενη εμπειρία και λοιπές διαθέσιμες πληροφορίες από εξωτερικές πηγές. o Τα επιχειρηματικά σχέδια καταρτίζονται βάσει μίας μέγιστης περιόδου 5ετίας. Οι ταμειακές ροές πέραν της 5ετίας εξάγονται συμπερασματικά χρησιμοποιώντας εκτιμήσεις σταθερών ποσοστών ανάπτυξης, τα οποία παραμένουν σταθερά και αποτυπώνουν τις εκτιμήσεις για τον μακροπρόθεσμο στόχο ανάπτυξης της ΜΔΤΡ. o o Τα επιχειρηματικά σχέδια βασίζονται σε πρόσφατα καταρτισμένους προϋπολογισμούς και εκτιμήσεις. Επί αυτών χρησιμοποιούνται προϋπολογιστικά μεγέθη πωλήσεων και περιθώρια μεικτού κέρδους, καθώς και μελλοντικές εκτιμήσεις με τη χρήση εύλογων παραδοχών. Μέσο σταθμισμένο κόστος κεφαλαίου (WACC) Η μέθοδος του μέσου σταθμικού κόστους κεφαλαίων (WACC) αντανακλά το προεξοφλητικό επιτόκιο των μελλοντικών ταμειακών ροών της ΜΔΤΡ, σύμφωνα με το οποίο σταθμίζεται το κόστος των ιδίων κεφαλαίων και το κόστος του δανεισμού, προκειμένου να υπολογιστεί το κόστος των συνολικών κεφαλαίων της εταιρείας. Ο προσδιορισμός του WACC περιλαμβάνει έναν αριθμό παραμέτρων (όπως την απόδοση μηδενικού κινδύνου επιτοκίου της αγοράς, τον ειδικό κίνδυνο της χώρας και το equity risk premium). Θα πρέπει να σημειωθεί ότι οι παραδοχές που χρησιμοποιήθηκαν κατά τη μελέτη απομείωσης, ενδέχεται να μεταβληθούν περαιτέρω μελλοντικά. Πιθανές μεταβολές σε ορισμένες μεταβλητές, όπως είναι τα προεξοφλητικά επιτόκια, ενδεχομένως να έχουν επίπτωση στην αξία λόγω χρήσης των περιουσιακών στοιχείων της Εταιρείας. Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 92 Σύνθετος ετήσιος ρυθμός ανάπτυξης πωλήσεων O σύνθετος ετήσιος ρυθμός ανάπτυξης των πωλήσεων της Μονάδας Δημιουργίας Ταμειακών Ροών συνδέεται με πολλαπλούς ενδογενείς και εξωγενείς παράγοντες, όπως η ζήτηση μπαταριών στις αγορές όπου δραστηριοποιείται η ΜΔΤΡ, τα επίπεδα παραγωγής και το μείγμα πωλήσεων ανά τύπο μπαταρίας. O σύνθετος ετήσιος ρυθμός ανάπτυξης πωλήσεων την πενταετία εμφανίζεται υψηλός καθώς οι πωλήσεις στο έτος βάσης (2019) είναι ιδιαίτερα χαμηλές. Αν επαναυπολογιστεί ο δείκτης με έτος βάσης την επόμενη χρονιά όπου υπάρχουν συμβασιοποιημένες πωλήσεις ο δείκτης ανέρχεται στο 6,6%. Ανάλυση ευαισθησίας επί των βασικών παραδοχών Θα πρέπει να σημειωθεί ότι οι παραδοχές που χρησιμοποιήθηκαν κατά τη μελέτη απομείωσης, ενδέχεται να μεταβληθούν περαιτέρω μελλοντικά. Πιθανές μεταβολές σε ορισμένες μεταβλητές, όπως είναι τα προεξοφλητικά επιτόκια, ενδεχομένως να έχουν επίπτωση στην αξία λόγω χρήσης των στοιχείων του ενεργητικού της Εταιρείας. Εκτός των ανωτέρω εκτιμήσεων σχετικά με τον προσδιορισμό της αξίας λόγω χρήσης, δεν έχουν υποπέσει στην αντίληψη της Διοίκησης, μεταβολές στις συνθήκες που ενδεχομένως να επηρέαζαν τις λοιπές παραδοχές της. Την 31/12/2019 από την σχετική ανάλυση όλων των ανωτέρω παραγόντων προέκυψε ανάγκη περαιτέρω απομείωσης στην επένδυση της Εταιρείας στη θυγατρική ADVANCED LITHIUM SYSTEMS EUROPE ΑΜΥΝΤΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΑΕ κατά € 920 χιλ.. 14 Επενδύσεις σε συγγενείς Ο Όμιλος έχει τις παρακάτω συμμετοχές σε συνδεδεμένες εταιρείες, οι οποίες ενοποιούνται με τη μέθοδο της καθαρής θέσης στις ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις (το αντικείμενο δραστηριότητας και τα κατεχόμενα ποσοστά συμμετοχής του Ομίλου στις εν λόγω επενδύσεις, παρουσιάζονται αναλυτικά στην σημείωση 10 των χρηματοοικονομικών καταστάσεων). Ο Όμιλος, βασιζόμενος στη συνεισφορά των συνδεδεμένων στα κέρδη/(ζημιές) προ φόρων του Ομίλου, έκρινε ότι καθεμία από τις συνδεδεμένες εταιρείες ξεχωριστά είναι επουσιώδης και για τον λόγο αυτό γνωστοποιεί στον παρακάτω πίνακα, συγκεντρωτικά το ποσοστό του για αυτές τις συνδεδεμένες εταιρείες: Ο ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε € Υπόλοιπο έναρξης 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 1.104.211 2.219.048 669.847 744.661 0 0 0 0 0 -1.109.401 0 -74.814 38.043 61.527 0 0 0 -53.907 0 0 -96.412 -13.056 0 0 1.045.842 1.104.211 669.847 669.847 Μεταβολή συμμετοχής σε συγγενή Μεταβίβαση συμμετοχής ως μέρος μεταβιβαζόμενου κλάδου Συμμετοχή σε κέρδη / (ζημιές) από συνεχιζόμενες δραστηριότητες Συμμετοχή σε κέρδη / (ζημιές) από διακοπείσες δραστηριότητες Αναταξινομήσεις Υπόλοιπο λήξης ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΟΥ ΕΝΟΠΟΙΕΙΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΜΕΘΟΔΟ ΤΗΣ ΚΑΘΑΡΗΣ ΘΕΣΗΣ 2018 SUNLIGHT ITALY SRL Η ΕΤΑΙΡEΙΑ 31/12/2019 ΠΟΣΟΣΤΟ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ 30% ΚΑΘΑΡΗ ΘΕΣΗ 31/12/2017 ΚΑΘΑΡΗ ΘΕΣΗ 31/12/2018 436.902 439.868 ΚΕΡΔΟΣ (ΖΗΜΙΑ) Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 2.966 93 ΤΕΧΝΟΦΟΡΜ AΕ Α.Φ.Η.Σ AE 24% 618.838 672.111 58.561 0% 1.163.308 0 -53.907 2.219.048 1.111.979 7.620 ΚΑΘΑΡΗ ΘΕΣΗ 31/12/2018 ΚΑΘΑΡΗ ΘΕΣΗ 31/12/2019 Σύνολο ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΟΥ ΕΝΟΠΟΙΕΙΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΜΕΘΟΔΟ ΤΗΣ ΚΑΘΑΡΗΣ ΘΕΣΗΣ 2019 ΠΟΣΟΣΤΟ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΚΕΡΔΟΣ (ΖΗΜΙΑ) SUNLIGHT ITALY SRL 30% 439.868 444.644 4.776 ΤΕΧΝΟΦΟΡΜ AΕ 24% 672.111 705.378 33.267 1.111.979 1.150.022 38.043 Σύνολο Καμία από τις συνδεδεμένες δεν είναι εισηγμένη σε κάποιο Χρηματιστήριο Αξιών και κατά συνέπεια δεν υπάρχουν σχετικές χρηματιστηριακές αξίες. Ο Όμιλος δεν έλαβε μερίσματα από τις συγγενείς εταιρείες κατά τις χρήσεις 2019 και 2018. Μεταβίβαση συμμετοχής σε συγγενή ως μέρος μεταβιβαζόμενου κλάδου Η Διοίκηση της Εταιρείας εντός του 2018 αποφάσισε την πώληση του κλάδου των καταναλωτικών μπαταριών Toshiba, καθώς και της συμμετοχής στην ΑΦΗΣ ΑΕ η οποία περιλαμβάνεται στον συγκεκριμένο κλάδο, έναντι τιμήματος € 5.360 χιλ. στη βάση μηδενικού καθαρού δανεισμού,, στην εταιρεία WESTNET DISTRIBUTION AE, θυγατρική του ομίλου OLYMPIA, η οποία δραστηριοποιείται στον τομέα εμπορίας προϊόντων τεχνολογίας. Η εν λόγω πώληση ολοκληρώθηκε την 17/07/2018. 15 Επενδυτικό χαρτοφυλάκιο Ποσά σε € Αρχή περιόδου Διαγραφές Επενδύσεων Υπόλοιπο λήξεως Ο ΟΜΙΛΟΣ Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2019 28.159 0 31/12/2018 28.159 0 31/12/2019 28.159 0 31/12/2018 28.159 0 28.159 28.159 28.159 28.159 Στο επενδυτικό χαρτοφυλάκιο περιλαμβάνονται συμμετοχικοί τίτλοι μη εισηγμένων εταιρειών συνολικής αξίας € 28.159. Εντός της τρέχουσας χρήσης δεν πραγματοποιήθηκε καμία μεταβολή στο παρόν κονδύλι. 16 Λοιπά μη κυκλοφορούντα στοιχεία του ενεργητικού Τα λοιπά μη κυκλοφορούντα στοιχεία του ενεργητικού του Ομίλου και της Εταιρείας αναλύονται ως ακολούθως: Ποσά σε € Περιγραφή Ο ΟΜΙΛΟΣ 31/12/2019 Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 Απαίτηση αποζημίωσης έναντι τρίτων 0 10.007.425 0 10.007.425 Μακροπρόθεσμο τμήμα εμπορικών απαιτήσεων 0 14.801 0 14.801 3.959.140 3.959.140 3.959.140 3.959.140 Δοθείσες εγγυήσεις 288.969 239.230 257.464 217.955 Μετατρέψιμο ομολογιακό δάνειο 170.000 170.000 170.000 170.000 4.418.109 14.390.597 4.386.605 14.369.321 -170.000 -170.000 -170.000 -170.000 0 -2.388.115 0 -2.388.115 4.248.109 11.832.482 4.216.605 11.811.206 Επιχορηγήσεις εισπρακτέες από ΟΑΕΔ Σύνολο Προβλέψεις απομείωσης Κόστος προεξόφλησης μακροπρόθεσμων απαιτήσεων Υπόλοιπο λήξεως Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 94 Στα λοιπά μη κυκλοφορούντα στοιχεία του ενεργητικού του Ομίλου και της Εταιρείας περιλαμβάνονται κυρίως επιχορηγήσεις εισπρακτέες από τον ΟΑΕΔ ποσού €3.959 χιλ., οι οποίες σχετίζονται με εν εξελίξει δικαστικές διεκδικήσεις. Πιο συγκεκριμένα, από το συγκεκριμένο ποσό: (α) ποσό € 3.822 χιλ. αφορά σε επιδότηση κόστους μισθοδοσίας που θεσπίστηκε δυνάμει του άρθρου 21 του Ν. 1767/1988, όπως αυτό αντικαταστάθηκε με το άρθρο 32 Ν. 1836/1989 και ισχύει, συνίσταται δε στη χορήγηση οικονομικής ενίσχυσης από τον Ο.Α.Ε.Δ. στις βιομηχανικές, βιοτεχνικές και μεταλλευτικές επιχειρήσεις που βρίσκονται εγκατεστημένες στην περιοχή Δ’ του αναπτυξιακού νόμου 1262/1982, στις οποίες περιλαμβάνεται και ο νομός Ξάνθης (σημειώνεται ότι με την υπ’ αριθμ. 13311/273/11.4.2016 ΚΥΑ, η επιδότηση του κόστους μισθοδοσίας καταργήθηκε από τις 11/04/2016 και εντεύθεν, χωρίς η κατάργηση αυτή να αφορά σε ήδη γεγενημένες αξιώσεις, όπως αυτές της Εταιρείας) και (β) ποσό €138 χιλ. αφορά σε επιδότηση κόστους μισθοδοσίας πτυχιούχων ανώτερης ή ανώτατης σχολής των νομών Ξάνθης, Ροδόπης και Έβρου δυνάμει του άρθρου 59 παρ. 2 Ν. 2324/1995. Οι εν λόγω επιδοτήσεις έχουν εξοφληθεί κατά το μέρος που αφορά σε απαιτήσεις της Εταιρείας από τον ΟΑΕΔ για την περίοδο μέχρι και το α΄ εξάμηνο του 2010 (με τις τελευταίες καταβολές να έχουν πραγματοποιηθεί εντός του 2013). Δεδομένου ότι η παραγραφή των εν λόγω απαιτήσεων είναι πενταετής (άρθρο 86 Ν. 2362/1995) και αρχίζει από το τέλος του οικονομικού έτους εντός του οποίου γεννήθηκαν και κατέστησαν ληξιπρόθεσμες, η Εταιρεία, προς προάσπιση των συμφερόντων της, προέβη στην δικαστική διεκδίκηση των απαιτήσεων αυτών και την άσκηση αγωγών κατά του ΟΑΕΔ και του Ελληνικού Δημοσίου δυνάμει των άρθρων 105 ΕισΝΑΚ και 71 ΚΔΔ. Με τις εν λόγω αγωγές η Εταιρεία αξιώνει αποζημίωση για τη μη καταβολή των ως άνω επιδοτήσεων. Σημειώνεται δε, ότι οι σχετικές επιχορηγήσεις της περιόδου 01/07/2010 έως και 30/6/2012 είχαν εκχωρηθεί από την Εταιρεία σε Ελληνική Τράπεζα, ως εγγύηση για την λήψη χρηματοδότησης, η οποία έχει επίσης ασκήσει αγωγή αποζημίωσης, υπό τον κίνδυνο της παραγραφής. Περαιτέρω πληροφορίες αναφορικά με την εξέλιξη της συγκεκριμένης υπόθεσης, παρουσιάζονται στην επεξηγηματική σημείωση 36.1 των συνημμένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων. Με βάση την εξέταση των γεγονότων και τη γνωμοδότηση του εξωτερικού νομικού συμβούλου που χειρίζεται την υπόθεση, η διοίκηση εκτιμά ότι οι ως άνω αγωγές πιθανολογείται βάσιμα ότι θα γίνουν δεκτές στο σύνολό τους και ότι τα εν λόγω ποσά είναι στο σύνολό τους ανακτήσιμα. Εκχώρηση απαίτησης αποζημίωσης έναντι του Ελληνικού Δημοσίου σε συνδεδεμένο μέρος Στα λοιπά μη κυκλοφορούντα στοιχεία της Εταιρείας κατά την 31/12/2018 περιλαμβανόταν και «απαίτηση για αποζημίωση έναντι τρίτων» ποσού € 10.007 χιλ., η οποία σε παρούσες αξίες (προεξοφλημένη) ανερχόταν σε ποσό €7.620 χιλ. Το ποσό αφορά σε πρόωρη καταβολή αποζημίωσης (πριν την τυχόν δικαστική της αναγνώριση) και σχετίζεται με εν εξελίξει δικαστική διαδικασία σχετιζόμενη με φερόμενη ζημία που έχει υποστεί το Ελληνικό Δημόσιο (από ενέργειες πρώην υπαλλήλου της και τρίτων προς την Εταιρεία εμπλεκόμενων μερών) ανερχόμενη σε €7.480 χιλ. πλέον τόκων. Με την εν λόγω καταβολή, η οποία πραγματοποιήθηκε το 2014, η Εταιρεία δεν απεδέχθη την οποιαδήποτε ευθύνη της (πέραν της εκ της προστήσεως του πρώην υπαλλήλου της) και δεν ανέλαβε ούτε αναγνώρισε ότι υπέχει την οποιαδήποτε υποχρέωση ατομικά ή σε ολόκληρο για την καταβολή οποιουδήποτε ποσού που τυχόν θα κληθούν να καταβάλλουν τρίτοι εμπλεκόμενοι στην υπόθεση. Η εν λόγω ποινική υπόθεση άρχισε να εκδικάζεται την 29/11/2016 και την 16/01/2019 εκδόθηκε η υπ’ αρ. 213/16.1.2019 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Κακουργημάτων, σύμφωνα με την οποία αθωώθηκαν τα Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 95 εμπλεκόμενα μέρη. Περαιτέρω αναμένεται να καθαρογραφθεί η ως άνω απόφαση και να παρέλθει το χρονικό διάστημα των 30 ημερών από την καθαρογραφή της, εντός του οποίου δύναται να ασκηθεί αναίρεση από τον Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου. Κατόπιν, η ως άνω απόφαση καθίσταται αμετάκλητη. Μέχρι την ημερομηνία έγκρισης των συνημμένων οικονομικών καταστάσεων, η εν λόγω διαδικασία δεν έχει ολοκληρωθεί. Μετά την κατάργηση, εντός του 2019, της παρ. 2 του άρθρου 6 του Ν 4312/2014 η αξίωση της Εταιρείας σε βάρος του Ελληνικού Δημοσίου δύναται να επιδιωχθεί δικαστικά είτε α) με υποβολή αιτήματος για εξώδική αναγνώριση απαίτησης στο ΝΣΚ και σε περίπτωση απόρριψης του σχετικού αιτήματος β) με αγωγή σε βάρος του Ελληνικού Δημοσίου για τον αδικαιολόγητο πλουτισμό. Την 20η Δεκεμβρίου 2019 η Εταιρεία, με σκοπό την χρηματοδοτική αξιοποίηση της απαίτησης, προέβη στην εκχώρηση χωρίς αναγωγή της απαίτησης προς την συνδεδεμένη εταιρεία OLYMPIA GROUP ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ AE, θυγατρική του Ομίλου Olympia, έναντι τιμήματος ποσού € 8.100 χιλ. το οποίο και εισέπραξε στο σύνολο του εντός της χρήσης. Το εν λόγω τίμημα βασίστηκε σε σχετική μελέτη αποτίμησης της εύλογης και δίκαιής εμπορικής αξίας της εκχωρούμενης απαίτησης η οποία διενεργήθηκε από ανεξάρτητο ελεγκτικό οίκο. Λόγω της ιδιαίτερης φύσης της, η δυνατότητα εκχώρησης της συγκεκριμένης απαίτησης σε τρίτο, εξετάστηκε και από ανεξάρτητο νομικό σύμβουλο. Στην βάση της ως άνω νομικής αξιολόγησης συντάχθηκε και το ιδιωτικό συμφωνητικό εκχώρησης με το οποίο και μεταβιβάστηκαν αντί ανταλλάγματος όλοι οι κίνδυνοι και τα οφέλη της απαίτησης. Το συνολικό καθαρό αποτέλεσμα από την συναλλαγή ανήλθε σε έσοδο € 479 χιλ. και αναλύεται στην σημείωση 33. Εντός της χρήσης δεν αναγνωρίστηκαν προβλέψεις απομείωσης επί των λογαριασμών του παρόντος κονδυλίου. 17 Αποθέματα Τα αποθέματα του Ομίλου και της Εταιρείας αναλύονται ως εξής: Ποσά σε € Εμπορεύματα Προϊόντα έτοιμα και ημιτελή Παραγωγή σε εξέλιξη Πρώτες και βοηθητικές ύλες Λοιπά υλικά Αποθέματα σε τελωνειακή αποταμίευση Μείον προβλέψεις απομείωσης Σύνολο Ο ΟΜΙΛΟΣ Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2019 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 1.850.359 2.238.826 1.627.829 2.181.416 19.640.818 16.170.372 18.626.472 15.393.839 88.810 450.994 88.810 450.994 14.428.910 17.961.781 12.685.545 17.212.684 1.969.689 1.987.897 1.932.322 1.974.755 776.187 1.292.777 776.187 1.292.777 -3.523.161 -3.106.072 -2.865.392 -2.959.453 35.231.612 36.996.575 32.871.774 35.547.011 Ο Όμιλος λαμβάνει όλα τα απαραίτητα μέτρα (ασφάλιση, φύλαξη) για να ελαχιστοποιήσει τον κίνδυνο και τις ενδεχόμενες ζημιές λόγω απώλειας αποθεμάτων από φυσικές καταστροφές, κλοπές, κλπ. Παρά το γεγονός ότι ο Όμιλος δραστηριοποιείται σε τομέα όπου ο κίνδυνος της τεχνολογικής απαξίωσης των αποθεμάτων δεν είναι σημαντικός, η διοίκηση επανεξετάζει συνεχώς την καθαρή ρευστοποιήσιμη αξία των αποθεμάτων και σχηματίζει κατάλληλες προβλέψεις, όταν αυτό κρίνεται απαραίτητο. Κατά την 31/12/2019, προέκυψε ανάγκη διενέργειας επιπλέον πρόβλεψης ποσού €528 χιλ. Η κίνηση των προβλέψεων για απαξίωση αποθεμάτων για τον Όμιλο και την Εταιρεία κατά τη διάρκεια των χρήσεων 2019 και 2018 παρουσιάζεται στον παρακάτω πίνακα: Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 96 Ποσά σε € Πρόβλεψη αποθεμάτων έναρξης Πρόβλεψη Συγχωνευόμενης εταιρείας την 01.01.2018 Πρόβλεψη χρήσης Χρησιμοποιηθείσα πρόβλεψη εντός της περιόδου Συναλλαγματική Διαφορά Πρόβλεψη αποθεμάτων λήξης Ο ΟΜΙΛΟΣ Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2019 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 -3.106.072 -3.212.031 -2.959.453 -3.037.868 0 0 0 -24.216 -527.579 0 -12.230 0 109.603 105.947 106.291 102.631 886 12 0 0 -3.523.162 -3.106.072 -2.865.392 -2.959.453 18 Πελάτες και λοιπές εμπορικές απαιτήσεις Οι εμπορικές απαιτήσεις του Ομίλου και Εταιρείας, αναλύονται ως εξής: Ποσά σε € Ο ΟΜΙΛΟΣ 31/12/2019 Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 Πελάτες εσωτερικού 3.161.108 3.063.001 3.384.015 3.172.857 Πελάτες εξωτερικού 19.630.042 11.079.010 23.650.311 12.371.014 Πελάτες επισφαλείς 2.009.989 2.009.989 2.009.989 2.009.989 Πελάτες εκχωρημένοι σε factoring 6.177.562 1.193.570 6.177.562 1.193.570 Πελάτες δημοσίου 1.254.104 857.473 1.254.104 857.473 Επιταγές εισπρακτέες 225.222 163.798 225.222 163.798 Σύνολο 32.458.026 18.366.842 36.701.202 19.768.701 Μείον: Προβλέψεις επισφαλών απαιτήσεων -11.561.619 -11.992.360 -11.450.815 -11.900.815 Καθαρές εμπορικές απαιτήσεις 20.896.407 6.374.482 25.250.387 7.867.886 Όλες οι παραπάνω απαιτήσεις είναι βραχυπρόθεσμες και δεν απαιτείται προεξόφλησή τους κατά την ημερομηνία αναφοράς των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. Η Εταιρεία από την 1η Ιανουαρίου 2018 αφαρμόζει την απλοποιημένη προσέγγιση του ΔΠΧΑ 9 για την απομείωση των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών στα υπόλοιπα των εμπορικών απαιτήσεων την ημερομηνία της αρχικής εφαρμογής. Για τις εμπορικές απαιτήσεις, η Εταιρεία έχει υπολογίσει τις εκτιμώμενες πιστωτικές ζημίες (ECLs) με βάση τις αναμενόμενες καθ 'όλη τη διάρκεια ζωής πιστωτικές ζημίες. Για όλα τα υπόλοιπα που εκκρεμούν για περισσότερο από 90 ημέρες, η Εταιρεία εξέτασε τον κίνδυνο αθέτησης, τις καθυστερημένες ημέρες και τις ιστορικές ζημίες από πιστωτικές αξίες προσαρμοσμένες ώστε να αντανακλούν τις τρέχουσες και μελλοντικές πληροφορίες ανά πελάτη προκειμένου να καθοριστούν οι αναμενόμενες πιστωτικές ζημίες για κάθε μεμονωμένο υπόλοιπο εμπορικών απαιτήσεων. Ο κίνδυνος της αθέτησης όπως καθορίζεται από τα ιστορικά στοιχεία έχει ενσωματώσει τον παράγοντα του χρόνου δίνοντας μεγαλύτερη βαρύτητα στις πιο πρόσφατες συναλλαγές. Σημειώνεται ότι κατά την 31/12/2018 εξαιτίας των εγγενών αβεβαιοτήτων λόγω της πυρκαγιάς και της διακοπής της δραστηριότητας της εταιρείας, η Διοίκηση είχε ορίσει αυστηρότερα κριτήρια αναφορικά με τον κίνδυνο της αθέτησης. Επιπλέον, η μέτρηση των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών, πέρα από τα ιστορικά στοιχεία των πελατών, βασίζεται και σε ένα κατάλληλα σχεδιασμένο μακροοικονομικό μοντέλο το οποίο λαμβάνει υπόψη του μια ομάδα Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 97 σημαντικών παραγόντων (όπως ρυθμό αύξησης του ΑΕΠ, ο πληθωρισμό, δείκτες κατανάλωσης, παραγωγής, κατασκευών κτλ) καθώς επίσης και γενικούς στατιστικούς δείκτες της αγοράς προκειμένου να καθορίσει τις μελλοντικές προοπτικές και εξελίξεις. Παράλληλα, λαμβάνονται υπόψιν μελέτες και προβλέψεις από δημόσιους οργανισμούς και φορείς προκειμένου να υπάρξει καλύτερη προσέγγιση των βραχυπρόθεσμων εξελίξεων της οικονομίας (του προσεχούς 12μηνου). Κατά την ημερομηνία αναφοράς των οικονομικών καταστάσεων, το ως άνω μοντέλο έχει ενσωματώσει την προοπτική μιας ουδέτερης προς θετική εξέλιξης για την μελλοντική οικονομική κατάσταση. Μετά την ως άνω αξιολόγηση, η κίνηση των προβλέψεων για επισφαλείς εμπορικές απαιτήσεις του Ομίλου και της Εταιρείας κατά τη διάρκεια των χρήσεων που έληξαν την 31/12/2019 και 31/12/2018 έχει ως εξής: Ποσά σε € Ο ΟΜΙΛΟΣ Στην αρχή της περιόδου Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2019 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 -11.992.360 -12.992.657 -11.900.815 -12.900.815 Προβλέψεις Χρήσης -21.470 0 0 0 Αναστροφή αχρησιμοποίητων προβλέψεων 450.000 1.000.215 450.000 1.000.000 2.210 82 0 0 -11.561.619 -11.992.360 -11.450.815 -11.900.815 Λοιπές Μεταβολές (μεταφορές, συναλλαγματικές διαφορές κα) Στο τέλος της περιόδου Ο Όμιλος, παρά τη μικρή έκθεσή του στην Ελληνική αγορά και τη μεγάλη διασπορά του πελατολογίου του, λόγω της δραστηριοποίησης του σε περιβάλλον υψηλών πιστωτικών κινδύνων, έχει καθορισμένες πολιτικές και εργαλεία για την αντιμετώπιση του συγκεκριμένου κινδύνου (βλέπε σχετικά και σημείωση 42). Επίσης, έχει διενεργήσει τις απαιτούμενες προβλέψεις απομείωσης, προκειμένου να αντιμετωπίσει ενδεχόμενες ζημίες από τον συγκεκριμένο κίνδυνο. Η χρονική απεικόνιση των εμπορικών απαιτήσεων του Ομίλου και της Εταιρείας κατά την 31/12/2019 και 31/12/2018 έχει ως εξής: Ποσά σε € Δεν είναι ληξιπρόθεσμα απομειωμένα Ο ΟΜΙΛΟΣ και δεν είναι Η ΕΤΑΙΡEΙΑ 31/12/2019 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 19.416.196 5.847.634 23.261.258 6.306.346 1.469.998 424.755 1.790.348 1.330.004 171 100.278 34.056 187.990 10.042 1.815 164.725 43.546 25.250.387 7.867.886 Είναι ληξιπρόθεσμα και δεν είναι απομειωμένα: < 90 ημέρες <91 - 180 ημέρες <181 - 360 ημέρες > 360 ημέρες Σύνολο 0 0 20.896.407 6.374.482 0 19 Λοιπά κυκλοφορούντα στοιχεία του ενεργητικού Οι λοιπές απαιτήσεις του Ομίλου και της Εταιρείας αναλύονται ως εξής: Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 98 Ο ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε € 31/12/2019 Λογαριασμοί δεσμευμένων καταθέσεων Η ΕΤΑΙΡEΙΑ 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 277.549 501.449 277.549 501.449 Αγορές υπό παραλαβή 5.138.176 2.586.000 4.540.027 2.586.000 Απαιτήσεις ΦΠΑ & παρακρατούμενων φόρων 4.927.036 3.861.646 4.605.279 3.562.476 Προκαταβολές προμηθευτών 2.939.571 9.450.696 2.807.507 9.293.078 Έσοδα χρήσης εισπρακτέα 159.000 90.621 159.000 90.621 Έξοδα επομένων χρήσεων 562.226 390.888 548.593 382.663 0 48.000.000 0 48.000.000 329.070 418.668 292.207 402.772 14.332.627 65.299.969 13.230.163 64.819.061 Απαιτήσεις έναντι ασφαλιστικής αποζημίωσης Λοιπές απαιτήσεις Σύνολο Τον Δεκέμβριο του 2018, μετά την ολοκλήρωση των εκθέσεων πραγματογνωμοσύνης και ενώ εκκρεμούσε η ολοκλήρωση του νομικού τμήματος της διαδικασίας της ασφαλιστικής αποζημίωσης, η Εταιρεία συμφώνησε με το Συνασφαλιστικό Σχήμα (ήτοι το σχήμα των ασφαλιστικών εταιρειών που είχε την ασφαλιστική κάλυψη έναντι της πυρκαγιάς που ξέσπασε στο εργοστάσιο της Εταιρίας στο Νέο Όλβιο Ξάνθης, τον Μάιο του 2018), στη λήψη ποσού € 66 εκ., ως το τελικό συνολικώς καταβλητέο ασφάλισμα. Η Εταιρεία είχε ήδη εισπράξει εν είδη προκαταβολής έναντι ασφαλίσματος ποσό € 18 εκ. και ως εκ τούτου το υπόλοιπο ποσό των € 48 εκ. περιλαμβάνεται στο ανωτέρω κονδύλι κατά την 31.12.2018. Το συγκεκριμένο ποσό εισπράχθηκε εντός του πρώτου εξαμήνου του 2019. Όλες οι παραπάνω απαιτήσεις είναι βραχυπρόθεσμες και δεν απαιτείται προεξόφλησή τους κατά την ημερομηνία αναφοράς των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. Ο Όμιλος σε κάθε ημερομηνία αναφοράς των χρηματοοικονομικών καταστάσεων προβαίνει σε έλεγχο απομείωσης των παραπάνω απαιτήσεων και σχηματίζει, εφόσον τούτο απαιτείται, τις απαραίτητες προβλέψεις. Στις λοιπές απαιτήσεις του παρόντος κονδυλίου περιλαμβάνονται και απαιτήσεις από παράγωγα χρηματοοικονομικά μέσα (βλ. περαιτέρω σημείωση 41 των συνημμένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων). 20 Ταμειακά διαθέσιμα και ταμειακά ισοδύναμα Τα ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα ταμειακών διαθεσίμων του Ομίλου και της Εταιρείας έχουν ως ακολούθως: Ποσά σε € Ο ΟΜΙΛΟΣ 31/12/2019 Μετρητά στο ταμείο Βραχυπρόθεσμες τραπεζικές καταθέσεις Σύνολο Η ΕΤΑΙΡEΙΑ 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 7.661 5.669 5.418 4.825 7.869.611 13.607.772 6.021.054 12.382.532 7.877.272 13.613.441 6.026.472 12.387.357 Τα διαθέσιμα αντιπροσωπεύουν μετρητά καθώς και τραπεζικές καταθέσεις σε ευρώ, δολάριο και RON , διαθέσιμες σε πρώτη ζήτηση. Οι καταθέσεις σε τράπεζες τοκίζονται με κυμαινόμενα επιτόκια και βασίζονται στα μηνιαία επιτόκια καταθέσεων τραπεζών. Το σταθμισμένο κατά μέσο όρο επιτόκιο την ημερομηνία αναφορά των χρηματοοικονομικών καταστάσεων ήταν 0% (31η Δεκεμβρίου 2018: 0%). Τα έσοδα από τόκους από καταθέσεις όψεως και προθεσμίας σε τράπεζες λογιστικοποιούνται με βάση την αρχή των δεδουλευμένων και περιλαμβάνονται στο κονδύλι «Χρηματοοικονομικά έσοδα» της Κατάστασης Αποτελεσμάτων. Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 99 21 Ίδια κεφάλαια i) Μετοχικό κεφάλαιο Το μετοχικό κεφάλαιο της Εταιρείας αναλύεται ως εξής: Ονομαστική αξία μετοχής Αριθμός μετοχών (τεμάχια) Μετοχικό κεφάλαιο Υπέρ το άρτιο Σύνολο 1η Ιανουαρίου 2019 2,93 15.151.860 44.394.950 38.985.693 83.380.643 31η 2019 2,93 15.151.860 44.394.950 38.985.693 83.380.643 Δεκεμβρίου Κατά τη διάρκεια της τρέχουσας χρήσης δεν πραγματοποιήθηκε ουδεμία μεταβολή στο μετοχικό κεφάλαιο της Εταιρείας. Το ολοσχερώς καταβεβλημένο μετοχικό κεφάλαιο ανέρχεται σε €44,4 εκ. και διαιρείται σε 15.151.860 μετοχές ονομαστικής αξίας €2,93 εκάστη. Το εγκεκριμένο μετοχικό κεφάλαιο είναι ίδιο με τις μετοχές που έχουν εκδοθεί και διατεθεί σε μετόχους και είναι πλήρως καταβεβλημένο. Η ονομαστική αξία κάθε μίας μετοχής της Εταιρείας είναι €2,93 (31η Δεκεμβρίου 2018: € 2,93) ii) Υπέρ το Άρτιο Το υπέρ το άρτιο μετοχικό κεφάλαιο της Εταιρείας προέκυψε από την έκδοση μετοχών έναντι μετρητών σε αξία μεγαλύτερη της ονομαστικής τους αξίας. iii) Τακτικό Αποθεματικό Το τακτικό αποθεματικό έχει σχηματιστεί σύμφωνα με τις διατάξεις του κ.ν. 2190/1920. iii) Λοιπά Αποθεματικά Τα λοιπά αποθεματικά ποσού €67,0 εκ. περίπου αφορούν: α. αποθεματικά ποσού €67,5 εκ. που σχηματίστηκαν από κέρδη προηγούμενων χρήσεων κάνοντας χρήση φορολογικών διατάξεων. Τα αποθεματικά αυτά είναι ελεύθερα προς διανομή εφόσον πληρωθεί φόρος 10%. Τα σχηματισθέντα αφορολόγητα Αποθεματικά Ειδικών Διατάξεων και Νόμων, σύμφωνα την Ελληνική φορολογική νομοθεσία, εξαιρούνται του φόρου εισοδήματος, υπό την προϋπόθεση ότι δε θα διανεμηθούν στους μετόχους. Η διανομή του υπολοίπου των ανωτέρω αποθεματικών μπορεί να πραγματοποιηθεί ύστερα από την έγκριση των μετόχων σε τακτική συνέλευση και εφόσον έχει καταβληθεί ο αναλογών φόρος διανομής. β. Αποθεματικά αναλογιστικών ζημιών, ποσού €(0,50) εκ. iv) Αποθεματικό αντιστάθμισης ταμειακών ροών O Όμιλος χρησιμοποιεί, εργαλεία αντιστάθμισης (OTC συμβόλαια), τα οποία παρακολουθεί μέσω λογιστικής αντιστάθμισης ταμειακών ροών καθώς εντός του 2019 πληρούνται όλες οι προϋποθέσεις για τον εν λόγω χειρισμό με βάση το αναθεωρημένο πρότυπο (ΔΠΧΑ 9). Η διακύμανση της αξίας των εν λόγω συμβολαίων κατά την αποτίμηση των ανοιχτών θέσεων της Εταιρείας την 31/12/2019 επηρέασε απευθείας τα Ίδια κεφάλαια δημιουργώντας αντίστοιχο αποθεματικό το οποίο ανέρχεται σε - €72 χιλ. για τον Όμιλο και την Εταιρεία. Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 100 v) Αποτέλεσμα εις νέον Οι σωρευμένες ζημιές του ομίλου την 31/12/2019 ανήλθαν στο ποσό € 93 εκ. και την 31/12/2018 στο ποσό € 103 εκ. Οι σωρευμένες ζημιές για την εταιρεία την 31/12/2019 και 31/12/2018 ανήλθαν σε € 92 εκ. και € 102 εκ. αντίστοιχα. 22 Τρέχουσα και αναβαλλόμενη φορολογία Σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ΔΛΠ 12, οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις θα πρέπει να επιμετρώνται με βάση τους φορολογικούς συντελεστές, που αναμένεται να εφαρμοστούν στην περίοδο κατά την οποία θα διακανονιστεί η απαίτηση ή η υποχρέωση, λαμβάνοντας υπόψη τους φορολογικούς συντελεστές (και φορολογικούς νόμους) που έχουν θεσπιστεί ή ουσιωδώς θεσπιστεί, μέχρι και την ημερομηνία αναφοράς των οικονομικών καταστάσεων. Με βάση τα ανωτέρω, η επιμέτρηση των αναβαλλόμενων φορολογικών απαιτήσεων και υποχρεώσεων, κατά την 31/12/2019, θα πρέπει να αντανακλά τις επακόλουθες φορολογικές συνέπειες που θα προκύψουν από τον τρόπο με τον οποίο η Εταιρεία αναμένει κατά την ημερομηνία αναφοράς να ανακτήσει ή να εξοφλήσει τη λογιστική αξία των απαιτήσεων και υποχρεώσεών της. Σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 23 του Ν. 4579/2018, αποφασίσθηκε η σταδιακή μείωση του συντελεστή φορολόγησης των κερδών από επιχειρηματική δραστηριότητα των νομικών προσώπων κατά 1% ετησίως, αρχής γενομένης από το φορολογικό έτος 2019. Βάσει αυτού, υπολογίστηκε ο αναβαλλόμενος φόρος για την χρήση 2018. Την 12/12/2019 ψηφίστηκε ο Ν. 4646/2019, βάσει του οποίου τα κέρδη από επιχειρηματική δραστηριότητα των νομικών προσώπων φορολογούνται με συντελεστή 24% από το 2019 και εφεξής. Η επίδραση στα αποτελέσματα της χρήσης από τη μεταβολή του φορολογικού συντελεστή, βάσει των ανωτέρω, ανήλθε σε έξοδο € 55,7 χιλ. για τον Όμιλο και € 50,6 χιλ. για την Εταιρεία αντίστοιχα (βλ. σημείωση 40). Οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις συμψηφίζονται όταν υπάρχει εφαρμόσιμο νομικό δικαίωμα να συμψηφιστούν οι τρέχουσες φορολογικές απαιτήσεις έναντι των τρεχουσών φορολογικών υποχρεώσεων και όταν οι αναβαλλόμενοι φόροι αφορούν στην ίδια φορολογική αρχή. Αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση αναγνωρίζεται για τις μεταφερόμενες φορολογικές ζημιές, στον βαθμό που είναι πιθανή η πραγματοποίηση του σχετικού φορολογικού οφέλους μέσω μελλοντικών φορολογικών κερδών. Τα συμψηφισμένα ποσά της αναβαλλόμενης φορολογίας για τον Όμιλο και την Εταιρεία είναι τα παρακάτω: Ο ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε € 31/12/2019 Α.Φ. Απαίτηση 31/12/2018 Α.Φ. Υποχρέωση Α.Φ. Υποχρέωση Α.Φ. Απαίτηση 0 4.778.865 0 4.335.537 192.261 0 260.569 0 1.181.776 0 913.705 0 1.834 0 102.627 0 0 81 0 44.699 Αποθεματικό Αναλογιστικών ζημιών 171.890 0 166.082 0 Παροχές σε εργαζομένους 173.292 0 149.011 0 Λοιπές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις 441.598 0 2.646.219 0 Λοιπές προβλέψεις 406.766 0 0 1.330.993 Φορολογικά αναγνωριζόμενες ζημιές 401.652 0 348.879 0 Ενσώματα πάγια Άυλα στοιχεία του ενεργητικού Αποθέματα Εμπορικές Απαιτήσεις Λοιπές Απαιτήσεις Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 101 Σύνολο 2.971.068 4.778.947 4.587.092 5.711.229 Συμψηφισμός -2.567.218 -2.567.218 -4.319.750 -4.319.750 403.850 2.211.729 267.343 1.391.480 Αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση/ υποχρέωση Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ Ποσά σε € 31/12/2019 Α.Φ. Απαίτηση 31/12/2018 Α.Φ. Υποχρέωση Ενσώματα πάγια Α.Φ. Απαίτηση 4.401.389 3.960.796 Άυλα στοιχεία του ενεργητικού 192.994 259.710 Αποθέματα 927.120 861.339 Εμπορικές Απαιτήσεις Α.Φ. Υποχρέωση 1.834 102.627 Λοιπές Απαιτήσεις 81 44.699 Αποθεματικό Αναλογιστικών ζημιών 170.861 165.284 Παροχές σε εργαζομένους 171.804 147.817 Λοιπές υποχρεώσεις 214.409 Λοιπές προβλέψεις 406.766 0 0 0 0 0 Σύνολο 2.085.786 4.401.470 3.920.766 5.336.488 Συμψηφισμός -2.085.786 -2.085.786 -3.920.766 -3.920.766 0 2.315.684 0 1.415.723 Φορολογικά αναγνωριζόμενες ζημιές Αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση/ υποχρέωση 2.383.988 1.330.993 Η μεταβολή της αναβαλλόμενης φορολογικής απαίτησης /υποχρέωσης για τον Όμιλο και την Εταιρεία, παρουσιάζεται ακολούθως: Ποσά σε € Ο ΟΜΙΛΟΣ 31/12/2019 Υπόλοιπο έναρξης Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 -1.124.137 -3.356.133 -1.415.721 -3.623.115 -710.976 2.263.326 -928.304 2.073.508 0 0 0 0 Κινήσεις στην καθαρή θέση 28.573 -30.511 28.342 -30.364 Επίδραση από συγχώνευση 0 0 0 164.250 -1.338 -820 0 0 -1.807.878 -1.124.137 -2.315.683 -1.415.721 Αποτελέσματα χρήσης από συνεχιζόμενες δραστηριότητες Αποτελέσματα χρήσης από διακοπείσες δραστηριότητες Λοιπές κινήσεις Υπόλοιπο λήξης Οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις που προκύπτουν από αχρησιμοποίητες φορολογικές ζημιές προς συμψηφισμό σε μελλοντικές χρήσεις αναγνωρίζονται μόνο εφόσον είναι πιθανό ότι θα συμψηφιστούν με μελλοντικά φορολογητέα κέρδη. Ο Όμιλος αναγνώρισε αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση επί των αχρησιμοποίητων φορολογικών ζημιών (€ 61 χιλ.), καθώς με βάση το εγκεκριμένο επιχειρηματικό πλάνο, η διοίκηση κρίνει ότι υπάρχει δυνατότητα συμψηφισμού των φορολογικών ζημιών με επαρκή μελλοντικά φορολογητέα κέρδη. Στην εταιρεία το 2019 δεν υπάρχουν αχρησιμοποίητες φορολογικές ζημιές προς συμψηφισμό. Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 102 Ο Όμιλος εκτιμά ότι στις αγορές στις οποίες δραστηριοποιείται υπάρχουν οι προϋποθέσεις περαιτέρω βελτίωσης της ανταγωνιστικής του θέσης και κατά συνέπεια του μεριδίου αγοράς, των πωλήσεων και της οργανικής του κερδοφορίας. Συγκεκριμένα, οι βασικές παραδοχές της Διοίκησης που στηρίζουν την αύξηση της οργανικής κερδοφορίας (και κατ’ επέκταση την ύπαρξη προβλεπόμενων μελλοντικών φορολογητέων κερδών), όπως αυτή έχει αποτυπωθεί στο ανωτέρω αναφερόμενο επιχειρηματικό πλάνο, είναι ότι το μεγαλύτερο μέρος του κύκλου εργασιών προέρχεται από την αλλοδαπή και κυρίως από περιοχές που εμφανίζουν οικονομική ανάπτυξη, η Εταιρεία θα προχωρήσει στην ανάπτυξη νέων και τεχνολογικά προηγμένων προϊόντων, θα ακολουθήσει ένα λελογισμένο πρόγραμμα επενδύσεων καθώς επίσης θα εξορθολογήσει περαιτέρω το κόστος, λόγω επίτευξης οικονομιών κλίμακας και συνεισφοράς του εργοστασίου ανακύκλωσης στην περιοχή της Κομοτηνής. 23 Υποχρεώσεις παροχών προσωπικού λόγω εξόδου από την υπηρεσία Η επιχείρηση δεν έχει επίσημα ή ανεπίσημα ενεργοποιήσει κάποιο ειδικό πρόγραμμα παροχών προς τους εργαζομένους της, το οποίο να δεσμεύεται για παροχές σε περιπτώσεις αποχωρήσεων για το σύνολο των εργαζομένων. Ισχύει και έχει ενεργοποιηθεί η συμβατική υποχρέωση με βάση την ισχύουσα νομοθεσία όπως προκύπτει από το ν. 2112/20 και ν. 3026/54, και όπως αυτοί τροποποιήθηκαν από το ν. 4093/2012, για παροχή ενός εφάπαξ ποσού κατά τη στιγμή της συνταξιοδότησης σύμφωνα με το 40% της κλίμακας ν. 2112/20. Αυτά τα προγράμματα δεν χρηματοδοτούνται και αποτελούν προγράμματα καθορισμένων παροχών σύμφωνα με το ΔΛΠ 19 (defined benefit plans) και η σχετική υποχρέωση υπολογίστηκε βάσει αναλογιστικής μελέτης, η οποία καταρτίστηκε από ανεξάρτητο αναλογιστή. Η κίνηση της καθαρής υποχρέωσης στην Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης του Ομίλου, έχει ως εξής: Μεταβολές στην υποχρέωση Κατάστασης Χρηματοοικονομικής Θέσης: Ποσά σε € Ο ΟΜΙΛΟΣ 31/12/2019 Καθαρή Υποχρέωση στην αρχή της χρήσης Παροχές πληρωθείσες εργοδότη Δαπάνη προς καταχώρηση στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων Αναλογιστικά (κέρδη)/ ζημιές που καταχωρούνται στην Κατάσταση συνολικών Εσόδων Καθαρή Υποχρέωση στη λήξη της χρήσης 31/12/2018 1.260.379 -167.743 1.140.889 -84.648 293.746 198.982 51.877 5.156 1.438.260 1.260.379 31/12/2019 Παρούσα αξία της υποχρεώσεως κατά το τέλος της χρήσης Πραγματική αξία περιουσιακών στοιχείων προγράμματος κατά το τέλος της χρήσης Καθαρή υποχρέωση προς καταχώρηση στην Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης κατά το τέλος της χρήσης 31/12/2018 1.438.260 1.260.379 0 0 1.438.260 1.260.379 Οι λεπτομέρειες και οι βασικές υποθέσεις της αναλογιστικής εκτίμησης για τις χρήσεις που έληξαν την 31/12/2019 και 31/12/2018 έχουν ως κάτωθι: Ποσά σε € Ο ΟΜΙΛΟΣ 31/12/2019 Κόστος τρέχουσας υπηρεσίας Δαπάνη τόκου Κόστος προϋπηρεσίας Κόστος (αποτέλεσμα) διακανονισμών Καθαρό έξοδο χρήσης Ποσό που καταχωρείται στη χρήση στα λοιπά συνολικά έσοδα 31/12/2018 129.742 112.465 21.426 5.999 20.536 0 136.579 65.980 293.746 198.982 51.877 -5.156 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 103 -716.208 Σωρευτικό ποσό στα λοιπά συνολικά έσοδα -664.331 Η κίνηση της καθαρής υποχρέωσης στην κατάσταση χρηματοοικονομικής θέσης της Εταιρείας, έχει ως εξής: Ποσά σε € Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2019 31/12/2018 Καθαρή υποχρέωση στην αρχή της χρήσης 1.252.408 Υποχρέωση συγχωνευόμενης εταιρείας την 01.01.2018 44.442 -167.743 -84.648 292.321 198.067 50.783 5.223 1.427.769 1.252.408 Παροχές πληρωθείσες εργοδότη Δαπάνη προς καταχώρηση στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων Αναλογιστικά (κέρδη)/ ζημιές Κατάσταση Συνολικών Εσόδων που καταχωρούνται στην Καθαρή Υποχρέωση στη λήξη της χρήσης Ποσά σε € 1.089.324 0 Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2019 31/12/2018 Παρούσα αξία της υποχρεώσεως κατά το τέλος της χρήσης Πραγματική αξία περιουσιακών στοιχείων προγράμματος κατά το τέλος της χρήσης Καθαρή Υποχρέωση προς καταχώρηση στην Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης κατά το τέλος της χρήσης Ποσά σε € 1.427.769 1.252.408 0 0 1.427.769 1.252.408 Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2019 31/12/2018 Κόστος τρέχουσας υπηρεσίας Δαπάνη τόκου 128.453 21.290 111.679 20.408 Κόστος προϋπηρεσίας Κόστος (αποτέλεσμα) Διακανονισμών 5.999 136.579 0 65.980 292.321 198.067 Καθαρό έξοδο χρήσης Ποσό που καταχωρείται στη χρήση στα Λοιπά συνολικά έσοδα Σωρευτικό Ποσό στα Λοιπά συνολικά έσοδα 50.783 -5.223 -711.921 -661.138 Οι κύριες αναλογιστικές παραδοχές που χρησιμοποιήθηκαν για τους ανωτέρω λογιστικούς σκοπούς είναι οι εξής: Ο ΟΜΙΛΟΣ / Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2019 31/12/2018 Προεξοφλητικό επιτόκιο 1,15% 1,70% Μελλοντικές αυξήσεις μισθών 2,00% 2,00% Πληθωρισμός 1,50% 2,00% Κινητικότητα προσωπικού : 1/1 - 31/12/2019 1/1 - 31/12/2018 Ποσοστό Αποχωρήσεων Ποσοστό Αποχωρήσεων Από 0 έως 1 έτος 7% 7% Από 1 έτος έως 5 έτη 5% 5% Από 5 έτη έως 10 έτη 3% 3% Από 10 έτη και άνω 0% 0% Έτη Προϋπηρεσίας Οι παραπάνω παραδοχές αναπτύχθηκαν από τη διοίκηση σε συνεργασία με ανεξάρτητο αναλογιστή που εκπόνησε την αναλογιστική μελέτη. Οι βασικές αναλογιστικές παραδοχές για τον προσδιορισμό των υποχρεώσεων είναι το επιτόκιο προεξόφλησης και η αναμενόμενη μεταβολή των μισθών. Ο ακόλουθος πίνακας παρουσιάζει τις επιδράσεις στην αναλογιστική υποχρέωση από τυχόν μεταβολές των εν λόγω παραδοχών. Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 104 Ο ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε € Αναλογιστική Υποχρέωση Ποσοστιαία Μεταβολή Αύξηση επιτοκίου προεξόφλησης κατά 0,5% Μείωση επιτοκίου προεξόφλησης κατά 0,5% Αύξηση αναμενόμενης αύξησης μισθών κατά 0,5% 1.315.413 1.575.248 1.553.893 -9% 10% 8% Μείωση αναμενόμενης αύξησης μισθών κατά 0,5% 1.332.108 -7% 24 Δανειακές υποχρεώσεις Ο δανεισμός του Ομίλου περιλαμβάνει τόσο μακροπρόθεσμης λήξης δάνεια όσο και δάνεια για χρηματοδότηση κεφαλαίου κίνησης με βάση τις ανάγκες του. Οι δανειακές υποχρεώσεις (μακροπρόθεσμες και βραχυπρόθεσμες) του Ομίλου και της Εταιρείας αναλύονται ως εξής: Ποσά σε € Ο ΟΜΙΛΟΣ Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2019 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 66.102.960 Μακροπρόθεσμος δανεισμός Ομολογιακά δάνεια (ΟΔ) 63.172.805 66.102.960 63.172.805 Τραπεζικός δανεισμός 8.531.107 26.093 7.500.000 0 Υποχρεώσεις χρηματοδοτικής μίσθωσης 2.805.223 4.541.756 2.805.223 3.527.602 -5.475.435 -4.151.140 -5.222.202 -3.933.173 69.033.700 66.519.669 68.255.826 65.697.389 Μείον: Μακροπρόθεσμα δάνεια πληρωτέα στους επόμενους 12 μήνες Σύνολο μακροπρόθεσμων δανείων Βραχυπρόθεσμα δάνεια Τραπεζικός δανεισμός 16.443.157 34.431.967 16.443.157 34.431.967 Υποχρεώσεις προς εταιρίες factoring 3.457.713 536.187 3.457.713 536.187 Βραχυπρόθεσμο τμήμα μακροπρόθεσμων δανειακών υποχρεώσεων 5.475.435 4.151.140 5.222.202 3.933.173 Σύνολο βραχυπρόθεσμων δανείων 25.376.305 39.119.294 25.123.072 38.901.326 Σύνολο δανείων 94.410.006 105.638.963 93.378.898 104.598.715 Ο Όμιλος δεν έχει δάνεια αποτιμώμενα στις εύλογες αξίες. Η λογιστική αξία των δανειακών υποχρεώσεων εκτιμάται ότι προσεγγίζει την εύλογη αξία τους και κατ’ επέκταση το επιτόκιο προεξόφλησης που θα χρησιμοποιούνταν για τον προσδιορισμό της εύλογης αξίας εκτιμάται παρόμοιο με τα επιτόκια που ο Όμιλος καταβάλει. Το συνολικό χρηματοοικονομικό κόστος των μακροπρόθεσμων και βραχυπρόθεσμων δανειακών υποχρεώσεων καθώς και των χρηματοδοτικών μισθώσεων για την ετήσια περίοδο 01/01-31/12/2019 (και την αντίστοιχη συγκριτική ετήσια περίοδο) περιλαμβάνεται στο κονδύλι «Χρηματοοικονομικά έξοδα» της ενοποιημένης και εταιρικής Κατάστασης Αποτελεσμάτων. Το μέσο σταθμισμένο επιτόκιο δανεισμού για την τρέχουσα χρήση ανήλθε σε 3,9% έναντι 3,8% της προηγούμενης χρήσης. Αναφορικά με τα ανωτέρω μακροπρόθεσμα και βραχυπρόθεσμα δάνεια, παρατίθεται ο παρακάτω πίνακας μελλοντικών αποπληρωμών για τον Όμιλο κατά την 31/12/2019 και 31/12/2018. Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 105 Ποσά σε € Δανειακές 31/12/2019 Ο ΟΜΙΛΟΣ υποχρεώσεις Ομολογιακά δάνεια με εξασφαλίσεις Τραπεζικός δανεισμός & Χρηματοδοτική Μίσθωση Δάνεια με εκχώρηση απαιτήσεων 3.457.713 Δάνεια χωρίς εξασφαλίσεις Σύνολο δανειακών υποχρεώσεων Έως 1 έτους 4.071.600 17.846.992 Μεταξύ 1 έτους και 2 ετών 3.500.000 1.992.883 55.601.205 1.917.616 57.518.821 Μεταξύ 3 ετών και 4 ετών 1.766.797 1.766.797 Μεταξύ 4 ετών και 5 ετών 1.548.082 1.548.082 Άνω των 5 ετών 2.691.270 2.691.270 Μεταξύ 2 ετών και 3 ετών Σύνολο 63.172.805 27.763.641 Ποσά σε € Δανειακές 31/12/2018 25.376.305 15.847 3.457.713 5.508.730 15.847 94.410.006 Δάνεια χωρίς εξασφαλίσεις Σύνολο δανειακών υποχρεώσεων Ο ΟΜΙΛΟΣ υποχρεώσεις Ομολογιακά δάνεια με εξασφαλίσεις Τραπεζικός δανεισμός & Χρηματοδοτική Μίσθωση Δάνεια με εκχώρηση απαιτήσεων 536.187 Έως 1 έτους 3.099.685 35.483.422 Μεταξύ 1 έτους και 2 ετών 4.065.554 767.126 39.119.294 Μεταξύ 2 ετών και 3 ετών 3.500.000 749.502 4.249.502 Μεταξύ 3 ετών και 4 ετών 55.437.721 26.093 4.858.773 689.269 56.126.990 Μεταξύ 4 ετών και 5 ετών 538.232 538.232 Άνω των 5 ετών 746.172 746.172 Σύνολο 66.102.960 38.973.722 536.187 26.093 105.638.963 Τα μακροπρόθεσμα δάνεια του Ομίλου, στις 31 Δεκεμβρίου 2019 και 31 Δεκεμβρίου 2018, αναλύονται ανά είδος και ημερομηνία λήξης, στον πίνακα που ακολουθεί: Ποσά σε € Ο ΟΜΙΛΟΣ Υπόλοιπο στις 31/12/2019 Εταιρεία Λήξη SYSTEMS 30/12/2022 SYSTEMS Κ.Ο.Δ. Ε.Ι.Β. 1)ΟΔ EFG Eurobank 2)ΟΔ EFG Eurobank ALPHA Finance Lease Συμβάσεις μισθώσεων Συμβάσεις μισθώσεων Συμβάσεις μισθώσεων Συμβάσεις πιστωτικών γραμμών Σύνολο Μακροπρόθεσμο Υπόλοιπο στις 31/12/2018 Πληρωτέο την επόμενη χρήση Μακροπρόθεσμο Πληρωτέο την επόμενη χρήση 12.693.954 3.000.000 14.693.954 2.000.000 27/6/2020 1.071.600 1.071.600 2.171.285 1.099.685 SYSTEMS 20/6/2022 49.407.251 0 49.237.721 0 SYSTEMS 26/8/2026 7.500.000 576.923 SYSTEMS 23/1/2020 10.307 10.307 275.004 275.004 2.794.916 563.372 3.252.598 558.485 SEBA 792.344 212.304 932.352 172.886 ROMANIA 222.916 40.930 81.802 45.082 SYSTEMS ALSE DE 15.847 74.509.135 26.093 5.475.435 70.670.809 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 4.151.140 106 Οι εταιρείες του Ομίλου διατηρούν επίσης πιστωτικά όρια με διάφορες τράπεζες για την κάλυψη γενικών χρηματοδοτικών αναγκών. Η πλειοψηφία των δανειακών γραμμών αφορούν σε βραχυπρόθεσμα δάνεια και διακανονισμούς πρακτορείας απαιτήσεων με δικαίωμα και χωρίς δικαίωμα αναγωγής που έχει συνάψει η μητρική εταιρεία και τα οποία έχουν τεθεί σε ισχύ και ανανεώνονται αναλόγως με τις ανάγκες της, κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών. Οι χρηματοδοτικές μισθώσεις αφορούν κτήρια, μηχανολογικό εξοπλισμό και μεταφορικά μέσα. 25 Συμφωνία μεταβολής υποχρεώσεων από χρηματοοικονομικές δραστηριότητες Ακολούθως παρατίθεται η συμφωνία της μεταβολής των υποχρεώσεων από χρηματοοικονομικές δραστηριότητες, για τον Όμιλο και την Εταιρεία για τη χρήση που έληξε την 31/12/2018: Ποσά σε € Ο ΟΜΙΛΟΣ Μακροπρόθεσμες Δανειακές Υποχρεώσεις Υπόλοιπο 31/12/2017 Αποπληρωμές Βραχυπρόθεσμες Δανειακές Υποχρεώσεις Σύνολο 64.355.528 24.750.291 89.105.818 -159.582 -20.195.425 -20.355.007 0 34.631.780 34.631.780 -6.863 0 -6.863 2.117.295 0 2.117.295 146.939 -146.939 0 Αναλήψεις /εκταμιεύσεις Μη ταμειακές μεταβολές 01/01 - 31/12/2018: Συναλλαγματικές διαφορές Αναγνώριση δανειακών υποχρεώσεων βάσει του ΔΠΧΑ 16 Αναταξινομήσεις Λοιπές μεταβολές Υπόλοιπο 31/12/2018 Αποπληρωμές Αναλήψεις /εκταμιεύσεις 66.353 79.587 145.939 66.519.669 39.119.294 105.638.963 -10.246 -22.041.360 -22.051.606 7.512.604 2.921.527 10.434.130 -466 0 -466 383.640 0 383.640 -5.421.503 5.421.503 0 50.004 -44.659 5.345 69.033.700 25.376.305 94.410.006 Μη ταμειακές μεταβολές 01/01 - 31/12/2019: Συναλλαγματικές διαφορές Αναγνώριση δανειακών υποχρεώσεων βάσει του ΔΠΧΑ 16 Αναταξινομήσεις Λοιπές μεταβολές Υπόλοιπο 31/12/2019 Ποσά σε € Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ Μακροπρόθεσμες Δανειακές Υποχρεώσεις Υπόλοιπο 31/12/2017 Βραχυπρόθεσμες Δανειακές Υποχρεώσεις Σύνολο 62.909.700 15.276.529 78.186.229 Αποπληρωμές 0 -20.156.255 -20.156.255 Αναλήψεις /εκταμιεύσεις 0 34.631.780 34.631.780 0 0 0 1.324.732 9.430.931 10.755.663 Μη ταμειακές μεταβολές 01/01 - 31/12/2018: Συναλλαγματικές διαφορές Προσθήκες δανειακών υποχρεώσεων από συγχώνευση Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 107 Αναγνώριση δανειακών υποχρεώσεων βάσει του ΔΠΧΑ 16 1.035.359 0 1.035.359 361.245 -361.245 0 66.353 79.587 145.939 65.697.389 38.901.326 104.598.715 Αναταξινομήσεις Λοιπές μεταβολές Υπόλοιπο 31/12/2018 Αποπληρωμές Αναλήψεις /εκταμιεύσεις 0 -21.820.477 -21.820.477 7.500.000 2.921.527 10.421.527 0 0 0 128.263 0 128.263 -5.165.355 5.165.355 0 95.529 -44.659 50.871 68.255.826 25.123.072 93.378.898 Μη ταμειακές μεταβολές 01/01 - 31/12/2019: Συναλλαγματικές διαφορές Αναγνώριση δανειακών υποχρεώσεων βάσει του ΔΠΧΑ 16 Αναταξινομήσεις Λοιπές μεταβολές Υπόλοιπο 31/12/2019 26 Λοιπές μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις Ο Όμιλος έχει αναγνωρίσει στις μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις ως έσοδο επόμενων χρήσεων το μακροπρόθεσμο τμήμα κρατικών επιχορηγήσεων το οποίο πρόκειται να αναγνωριστεί συστηματικά και ορθολογικά στα έσοδα κατά τη διάρκεια της ωφέλιμης ζωής των παγίων στοιχείων του ενεργητικού. Το υπόλοιπο του λογαριασμού κατά την 31/12/2019 και 31/12/2018 για τον Όμιλο και την Εταιρεία, έχει ως ακολούθως: Ποσά σε € Ο ΟΜΙΛΟΣ 31/12/2019 Μακροπρόθεσμο τμήμα κρατικών επιχορηγήσεων Σύνολο Βραχυπρόθεσμο τμήμα κρατικών επιχορηγήσεων Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 6.365.007 6.760.001 6.365.007 6.760.001 6.365.007 6.760.001 6.365.007 6.760.001 395.237 397.761 395.237 397.761 Τον Δεκέμβριο του 2018, εισπράχθηκε ποσό € 224 χιλ. ως μέρος επιχορήγησης ύψους € 784 χιλ. έναντι επένδυσης συνολικού ύψους €2.800 χιλ. που αφορούσε την δραστηριότητα της ανακύκλωσης μολύβδου στην παραγωγική εγκατάσταση της Κομοτηνής, η οποία είχε υπαχθεί στις διατάξεις του Ν.3908/2011. Η εν λόγω επένδυση έχει ολοκληρωθεί από την εταιρεία και αναμένεται η τελική επίσημη απόφαση ολοκλήρωσης. Οι αποσβέσεις λογίζονται στα αποτελέσματα της περιόδου με τη μέθοδο της σταθερής απόσβεσης σύμφωνα με τη διάρκεια της ωφέλιμης ζωής των αντίστοιχων επιχορηγούμενων παγίων. Για τη χρήση 01/01/2019 – 31/12/2019 οι αποσβέσεις επιχορηγήσεων ανήλθαν σε € 398 χιλ. για τον Όμιλο και την εταιρεία. 27 Προμηθευτές και Λοιπές υποχρεώσεις Η ανάλυση των υπολοίπων των προμηθευτών και των λοιπών συναφών υποχρεώσεων του Ομίλου και της Εταιρείας έχει ως ακολούθως: Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 108 Ποσά σε € Ο ΟΜΙΛΟΣ 31/12/2019 Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 Προμηθευτές εσωτερικού 10.889.436 10.233.192 11.123.714 10.181.832 Προμηθευτές εξωτερικού 12.721.562 13.263.759 12.088.230 12.968.850 1.160.161 2.309.157 1.160.161 2.309.157 24.771.160 25.806.108 24.372.105 25.459.839 Επιταγές πληρωτέες Σύνολο 28 Λοιπές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις Ακολουθεί ανάλυση των λοιπών βραχυπρόθεσμων υποχρεώσεων: Ποσά σε € Ο ΟΜΙΛΟΣ 31/12/2019 Επιχορηγήσεις Έσοδα επόμενων χρήσεων Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2018 395.237 397.761 31/12/2019 31/12/2018 395.237 397.761 628.686 7.991.156 628.686 7.991.156 Έξοδα χρήσεως δουλευμένα 4.019.608 4.901.440 3.739.874 4.773.124 Προκαταβολές πελατών 5.441.927 5.075.645 4.078.466 4.412.304 Ασφαλιστικά ταμεία 1.230.756 987.923 1.196.695 975.234 Λοιποί φόροι 746.039 852.757 660.035 789.497 Λοιπές Υποχρεώσεις 710.761 497.017 665.243 444.269 13.173.014 20.703.698 11.364.237 19.783.344 Σύνολο Στα έσοδα επόμενων χρήσεων του 2018 περιλαμβάνονταν ποσό € 7.845 χιλ. που αφορούσε το μέρος της αποζημίωσης των ασφαλιστικών εταιρειών για την πυρκαγιά στο εργοστάσιο της εταιρείας στην Ξάνθη, που αντιστοιχεί στην αποζημίωση για τα διαφυγόντα κέρδη του 2019. Το συγκεκριμένο ποσό αναγνωρίστηκε ως έσοδο στην τρέχουσα χρήση. 29 Προβλέψεις Στον πίνακα που ακολουθεί παρατίθεται η ανάλυση της κίνησης των προβλέψεων του Ομίλου και της Εταιρείας: Ποσά σε € Υπόλοιπο έναρξης Πρόσθετες προβλέψεις Αχρησιμοποίητες προβλέψεις Χρησιμοποιηθείσες προβλέψεις χρήσεως Υπόλοιπο λήξης Ο ΟΜΙΛΟΣ 31/12/2019 31/12/2018 Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2019 31/12/2018 2.585.500 2.025.711 2.585.500 2.025.711 600.000 1.000.000 600.000 1.000.000 0 -350.000 0 -350.000 -730.113 -90.211 -730.113 -90.211 2.455.387 2.585.500 2.455.387 2.585.500 Οι προβλέψεις αφορούν κυρίως σε εκκρεμείς νομικές υποθέσεις. 30 Πωλήσεις Οι πωλήσεις του Ομίλου και της Εταιρείας αναλύονται ως εξής: Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 109 Ποσά σε € Ο ΟΜΙΛΟΣ 01/01 – 31/12/2019 Εσωτερικού Τρίτων Χωρών Ευρωπαϊκή Ένωση Σύνολο Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 01/01 – 31/12/2018 01/01 – 31/12/2019 01/01 – 31/12/2018 9.106.431 8.123.240 9.106.431 8.126.240 48.040.028 25.822.320 47.992.124 25.822.320 123.031.382 74.525.802 120.715.571 73.585.174 180.177.841 108.471.362 177.814.126 107.533.735 Η κατανομή των εσόδων από πωλήσεις στους λειτουργικούς τομείς του ομίλου παρουσιάζεται στη σημείωση 37. 31 Λειτουργικά έξοδα ανά κατηγορία Τα λειτουργικά έξοδα ανά κατηγορία, κόστος πωληθέντων, έξοδα διοικητικής λειτουργίας, έξοδα λειτουργίας διάθεσης, έξοδα έρευνας και ανάπτυξης και έξοδα αναδιοργάνωσης του Ομίλου και της Εταιρείας παρουσιάζονται αναλυτικά στον παρακάτω πίνακα. Ποσά σε € Μεταβολές αποθεμάτων και κόστος πωλήσεων Ακαθάριστες αμοιβές και εργοδοτικές εισφορές εργαζόμενων Ο ΟΜΙΛΟΣ Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 01/01 – 31/12/2019 01/01 – 31/12/2018 01/01 – 31/12/2019 01/01 – 31/12/2018 111.878.374 72.193.946 111.512.320 73.085.920 23.225.188 15.882.472 21.794.168 14.853.199 Έξοδα μεταφοράς αγαθών 7.092.928 3.903.909 6.375.262 3.800.266 Αποσβέσεις 5.798.117 4.476.446 5.191.941 3.935.477 Φόροι τέλη 287.750 389.655 278.325 386.387 Ασφάλιστρα 796.576 611.001 756.550 591.584 19.333.827 14.536.905 18.509.871 13.719.575 168.412.760 111.994.334 164.418.436 110.372.408 Λοιπά έξοδα Σύνολο Ποσά σε € Ο ΟΜΙΛΟΣ Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ Συμπεριλήφθηκαν σε: Κόστος πωληθέντων Έξοδα διοικητικής λειτουργίας Έξοδα λειτουργίας διάθεσης Έξοδα έρευνας και ανάπτυξης Σύνολο 143.695.460 92.948.908 141.827.837 92.622.772 7.456.919 8.516.722 6.880.246 8.025.231 15.309.149 9.090.372 14.353.103 8.790.734 1.951.233 1.438.331 1.357.250 933.671 168.412.760 111.994.333 164.418.436 110.372.408 Για την ετήσια περίοδο 2019, στα λοιπά έξοδα περιλαμβάνονται αμοιβές του τακτικού ελεγκτή ποσού € 1,7 χιλ. που αφορούν σε επιτρεπόμενες μη ελεγκτικές υπηρεσίες (εξαιρουμένων των υπηρεσιών του υποχρεωτικού και του φορολογικού ελέγχου). 32 Λοιπά έσοδα /έξοδα εκμετάλλευσης Τα λοιπά έσοδα εκμετάλλευσης του Ομίλου και της Εταιρείας έχουν ως εξής: Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 110 Ποσά σε € Λοιπά έσοδα εκμετάλλευσης Ο ΟΜΙΛΟΣ 01/01 – 31/12/2019 Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 01/01 – 31/12/2018 01/01 – 31/12/2019 01/01 – 31/12/2018 Συναλλαγματικές διαφορές έσοδα 322.727 465.762 322.720 463.369 Έσοδα προηγούμενων χρήσεων 299.107 333.720 296.031 333.720 Έσοδα από αχρησιμοποίητες προβλέψεις Αποζημιώσεις έναντι έκτακτων ζημιών Έσοδα από παράγωγα χρηματοοικονομικά μέσα για αντιστάθμιση μολύβδου Λοιπά έσοδα Σύνολο 767.735 1.352.000 767.735 1.350.000 8.455.494 58.250.347 8.455.494 58.250.347 614.393 775.357 614.393 775.357 82.538 347.686 53.239 327.863 10.541.994 61.524.871 10.509.610 61.500.655 Τον Δεκέμβριο του 2018, μετά την ολοκλήρωση των εκθέσεων πραγματογνωμοσύνης, και ενώ εκκρεμούσε η ολοκλήρωση του νομικού τμήματος της διαδικασίας της ασφαλιστικής αποζημίωσης, η Εταιρεία συμφώνησε με τους ασφαλιστές της στη λήψη ποσού 66 εκατ. ευρώ ως το τελικό συνολικώς καταβλητέο ασφάλισμα με το οποίο και θα επήρχετο πλήρης και ολοσχερής εξόφληση κάθε απαίτησης της Εταιρείας κατά του Ασφαλιστή για την προαναφερθείσα πυρκαγιά. Εκ του προαναφερόμενου ποσού, ποσό ύψους € 58,2 εκ. περιλαμβάνεται στα Λοιπά έσοδα εκμετάλλευσης της προηγούμενης χρήσης και συγκεκριμένα στην γραμμή «Αποζημιώσεις έναντι έκτακτων ζημιών». Το υπόλοιπο ποσό ύψους € 7,8 εκ αφορά αποζημίωση για τα διαφυγόντα κέρδη του 2019 και ως εκ τούτου αναγνωρίστηκε σαν έσοδο στην τρέχουσα χρήση. Επίσης, εντός της χρήσης 2019 εισπράχθηκε και ποσό ύψους € 571 χιλ. ως αποζημίωση για την ζημιά στο εργοστάσιο της Κομοτηνής εξαιτίας της μικρής σε έκταση φωτιάς που εκδηλώθηκε το 2018. Το συγκεκριμένο ποσό αναγνωρίστηκε στα αποτελέσματα της τρέχουσας χρήσης στην προαναφερθείσα γραμμή των Λοιπών εσόδων εκμετάλλευσης. Στα έσοδα από αχρησιμοποίητες προβλέψεις περιλαμβάνεται ποσό € 450 χιλ. το οποίο αφορά αναστροφής της πρόβλεψης απομείωσης εμπορικών απαιτήσεων. Η εκτίμηση της διοίκησης για τις αναμενόμενες πιστωτικές ζημιές διενεργήθηκε στα πλαίσια εφαρμογής των απαιτήσεων του νέου λογιστικού προτύπου ΔΠΧΑ 9. Τα λοιπά έξοδα εκμετάλλευσης του Ομίλου και της Εταιρείας έχουν ως εξής: Ποσά σε € Λοιπά έξοδα εκμετάλλευσης Ο ΟΜΙΛΟΣ 01/01 – 31/12/2019 Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 01/01 – 31/12/2018 01/01 – 31/12/2019 01/01 – 31/12/2018 Συναλλαγματικές διαφορές έξοδα 516.811 771.600 505.084 763.535 Έξοδα προηγούμενων χρήσεων 176.822 98.822 173.734 96.790 600.000 1.000.000 600.000 1.000.000 1.146.546 33.009.188 1.146.546 33.009.188 3.224.234 7.773.338 3.224.234 7.773.338 234.603 153.169 211.834 152.502 5.899.016 42.806.118 5.861.431 42.795.353 Πρόβλεψη αποζημιώσεων & επίδικων υποθέσεων Kαθαρή λογιστική ζημία από την πυρκαγιά Κόστη Αδράνειας Λοιπά έξοδα Σύνολο Η εταιρεία εντός της χρήσης, μέχρι την πλήρη αποκατάσταση του εργοστασίου της ως αποτέλεσμα της φωτιάς που εκδηλώθηκε το 2018, επιβαρύνθηκε με κόστη αδράνειας ύψους € 3.224 χιλ. Το συγκεκριμένο ποσό εμφανίζεται στον ανωτέρω πίνακα στο αντίστοιχο κονδύλι. Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 111 Επίσης, στην γραμμή Kαθαρή λογιστική ζημία από την πυρκαγιά περιλαμβάνεται εντός της χρήσης ποσό € 1.147 χιλ. που αφορούν κόστος υπηρεσιών και ανταλλακτικών παγιών για επισκευές εντός του 2019 μηχανολογικού εξοπλισμού που επηρεάστηκε από την εν λόγω φωτιά. Στα ανωτέρω κονδύλια συναλλαγματικών διαφορών περιλαμβάνονται και κέρδη /(ζημιές) από συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης προαγοράς ξένου συναλλάγματος (USD forward contracts). 33 Χρηματοοικονομικά έσοδα / έξοδα – Λοιπά χρηματοοικονομικά αποτελέσματα Το χρηματοοικονομικό αποτέλεσμα του Ομίλου και της Εταιρείας αναλύεται ως ακολούθως: Ποσά σε € Ο ΟΜΙΛΟΣ Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 01/01 – 31/12/2019 01/01 – 31/12/2018 01/01 – 31/12/2019 01/01 – 31/12/2018 -4.235.021 -3.562.003 -4.195.812 -3.518.130 -624.608 -695.742 -621.469 -695.742 Χρηματοοικονομικά έξοδα: Τόκοι δανείων Τόκοι και προμήθειες factoring Λοιπά τραπεζικά έξοδα Σύνολο -341.956 -707.649 -336.470 -702.710 -5.201.585 -4.965.394 -5.153.750 -4.916.582 562 6.930 554 6.925 Χρηματοοικονομικά έσοδα: Πιστωτικοί τόκοι καταθέσεων Τόκοι χορηγούμενων ενδοομιλικών δανείων Σύνολο 0 0 0 0 562 6.930 554 6.925 479.162 0 479.162 0 12.240 26.328 12.240 26.328 0 -210.095 0 -210.095 0 0 0 400.000 0 0 -919.540 0 0 0 0 0 491.402 -183.767 -428.138 216.233 -4.709.621 -5.142.230 -5.581.334 -4.693.424 Λοιπά χρηματοοικονομικά αποτελέσματα Καθαρό Αποτέλεσμα εκχώρησης απαίτησης Ελληνικού Δημοσίου Έσοδα προεξόφλησης μακροπρόθεσμων απαιτήσεων σε παρούσες αξίες Έξοδα έκδοσης ομολογιακών δανείων Κέρδη από πώληση μεριδίου θυγατρικών χωρίς απώλεια ελέγχου Απομείωση επενδύσεων σε θυγατρικές επιχειρήσεις Ζημιές από πώληση μεριδίου σε εταιρεία ενοποιούμενη με τη μέθοδο της καθαρής θέσης Σύνολο Σύνολο χρηματοοικονομικών αποτελεσμάτων περιόδου Όπως αναλυτικά αναφέρεται στην σημείωση 16, την 20η Δεκεμβρίου 2019 η Εταιρεία, προέβη στην εκχώρηση χωρίς αναγωγή της απαίτησης έναντι του Ελληνικού Δημοσίου ποσού € 10.007 χιλ. προς την συνδεδεμένη εταιρεία OLYMPIA GROUP ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ AE έναντι τιμήματος ποσού € 8.100 χιλ. το οποίο και εισέπραξε στο σύνολο του εντός της χρήσης. Η συγκεκριμένη απαίτηση είχε επιμετρηθεί την 31.12.2018 στο αποσβεσμένο κόστος ανερχόμενη σε ποσό € 7.620 χιλ. ενώ το αποσβεσμένο κόστος κατά την ημερομηνία της εκχώρησης ανήλθε σε ποσό € 8.498 χιλ. Το συνολικό καθαρό αποτέλεσμα ποσού € 479 χιλ. αναλύεται α) σε αναστροφή του εσόδου του κόστους προεξόφλησης μέχρι και την ημερομηνία της συναλλαγής ποσού €877 χιλ. προερχόμενο από την μεταβολή της περιόδου προεξόφλησης και β) σε ζημιά από την εκχώρηση της απαίτησης ποσού € 398 χιλ.. Η διοίκηση της εταιρείας αξιολογώντας το χρηματοδοτικό σκοπό της συναλλαγής ταξινόμησέ το συνολικό καθαρό αποτέλεσμα της συναλλαγής στα λοιπά χρηματοοικονομικά αποτελέσματα της χρήσης. Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 112 34 Κέρδη ανά Μετοχή Τα βασικά κέρδη ανά μετοχή (εκφρασμένα σε ευρώ ανά μετοχή) για τον Όμιλο και την Εταιρεία για την περίοδο 01/01-31/12/2019 και την αντίστοιχη συγκριτική περίοδο του 2018 έχουν ως εξής: Ποσά σε € Ο ΟΜΙΛΟΣ 01/01 – 31/12/2019 Καθαρά κέρδη/(ζημιές) που αναλογούν στους ιδιοκτήτες της μητρικής από συνεχιζόμενες δραστηριότητες Καθαρά κέρδη/(ζημιές) που αναλογούν στους ιδιοκτήτες της μητρικής από διακοπείσες δραστηριότητες Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 01/01 – 31/12/2018 01/01 – 31/12/2019 01/01 – 31/12/2018 10.100.940 9.834.854 10.045.595 10.648.443 0 565.587 0 1.654.082 10.100.940 10.400.441 10.045.595 12.302.525 15.151.860 15.151.860 15.151.860 15.151.860 Βασικά κέρδη/(ζημιές) ανά μετοχή (€ ανά μετοχή) από συνεχιζόμενες δραστηριότητες 0,6666 0,6491 0,6630 0,7028 Βασικά κέρδη/(ζημιές) ανά μετοχή (€ ανά μετοχή) από διακοπείσες δραστηριότητες 0,0000 0,0373 0,0000 0,1092 Βασικά κέρδη/(ζημιές) ανά μετοχή (€ ανά μετοχή) 0,6666 0,6864 0,6630 0,8119 Καθαρά κέρδη/(ζημιές) που αναλογούν στους ιδιοκτήτες της μητρικής για σκοπούς βασικών κερδών ανά μετοχή Αριθμός μετοχών Μέσος σταθμικός αριθμός κοινών μετοχών που χρησιμοποιήθηκαν για τον υπολογισμό των βασικών κερδών/(ζημιών) ανά μετοχή Τα βασικά κέρδη ανά μετοχή υπολογίζονται διαιρώντας το κέρδος ή τη ζημία που αναλογεί στους κατόχους κοινών μετοχών της μητρικής με τον μέσο σταθμισμένο αριθμό κοινών μετοχών σε κυκλοφορία κατά τη διάρκεια της λογιστικής περιόδου. Δεν υφίστανται μειωμένα κέρδη ανά μετοχή. 35 Συναλλαγές με συνδεδεμένα μέρη Στην παρούσα ενότητα περιλαμβάνονται οι σημαντικότερες συναλλαγές μεταξύ της Εταιρείας και συνδεδεμένων με αυτήν προσώπων, (συνδεόμενα μέρη) όπως αυτά ορίζονται στο Διεθνές Λογιστικό Πρότυπο 24. Οι συναλλαγές και τα υπόλοιπα απαιτήσεων / υποχρεώσεων από εμπορικές πράξεις, μεταξύ των εταιρειών του Ομίλου παρατίθενται παρακάτω: Ποσά σε € Ο ΟΜΙΛΟΣ Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2019 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 SUNLIGHT EUROPEAN BATTERY ASSEMBLY 0 0 14.786.148 2.478.266 ADVANCED LITHIUM SYSTEMS EUROPE ΑΕ 0 0 115.385 118.385 SUNLIGHT INDUSTRIAL SRL 0 0 3.269.560 2.311.319 50.879 54.752 50.879 54.752 10.453.675 5.086.678 10.441.435 4.922.396 8.100.000 0 8.100.000 0 1.110 89.158 1.110 89.158 18.605.664 5.230.588 36.764.517 9.974.276 Πωλήσεις αγαθών & υπηρεσιών ΤΕΧΝΟΦΟΡΜ ΑΕ SUNLIGHT ITALY SRL OLYMPIA GROUP AE (βλ. σημείωση 16 & 33) ΛΟΙΠΑ ΣΥΝΔΕΔΕΜΕΝΑ ΜΕΡΗ Σύνολο Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 113 Αγορές αγαθών και υπηρεσιών ALSE DEUTSCHLAND GMBH SUNLIGHT INDUSTRIAL SRL ΤΕΧΝΟΦΟΡΜ ΑΕ SUNLIGHT ITALY SRL ΑΦΗΣ Α.Ε ΛΟΙΠΑ ΣΥΝΔΕΔΕΜΕΝΑ ΜΕΡΗ 31/12/2019 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 0 0 51.626 11.507 0 0 1.910 2.542 3.154.486 2.777.420 3.127.353 2.743.775 260 18.102 260 18.102 0 66.629 0 66.629 812.564 226.752 812.357 226.545 3.967.310 3.088.903 3.993.506 3.069.100 31/12/2019 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 SUNLIGHT EUROPEAN BATTERY ASSEMBLY 0 0 7.210.647 2.092.266 ADVANCED LITHIUM SYSTEMS EUROPE AE 0 0 222.907 109.925 SUNLIGHT INDUSTRIAL SRL 0 0 495.318 237.417 4.340.858 321.852 4.340.724 300.778 28.820 17.969 28.820 17.969 833 951 833 951 4.370.511 340.772 12.299.249 2.759.306 Σύνολο Πελάτες και λοιπές εμπορικές απαιτήσεις SUNLIGHT ITALY SRL ΤΕΧΝΟΦΟΡΜ ΑΕ ΛΟΙΠΑ ΣΥΝΔΕΔΕΜΕΝΑ ΜΕΡΗ Σύνολο Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις 31/12/2019 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 ALSE DEUTSCHLAND GMBH 0 0 15.688 10.362 SUNLIGHT INDUSTRIAL SRL 0 0 0 0 795.410 1.421.072 783.364 1.409.025 0 33.455 0 33.455 208.968 136.840 208.968 136.840 1.004.379 1.591.367 1.008.020 1.589.682 ΤΕΧΝΟΦΟΡΜ ΑΕ ΑΦΗΣ ΑΕ ΛΟΙΠΑ ΣΥΝΔΕΔΕΜΕΝΑ ΜΕΡΗ Σύνολο Οι παροχές προς τη Διοίκηση σε επίπεδο Ομίλου και Εταιρείας αναλύονται ως ακολούθως: Ποσά σε € Ο ΟΜΙΛΟΣ 31/12/2019 Ακαθάριστες εισφορές αμοιβές και εργοδοτικές Λοιπές αμοιβές και συναλλαγές μελών ΔΣ Σύνολο 1.263.121 Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2018 664.500 31/12/2019 31/12/2018 1.263.121 664.500 239.213 130.220 198.305 130.220 1.502.333 794.720 1.461.426 794.720 Τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου της Εταιρείας που έχουν συνάψει σύμβαση εξαρτημένης εργασίας (μισθωτοί) αμείβονται για τις υπηρεσίες τους αυτές με μηνιαίες αποδοχές, οι οποίες περιλαμβάνονται στα έξοδα διοίκησης της Εταιρείας. Η εταιρεία έχει χορηγήσει δάνειο σε διευθυντικό στέλεχος του Ομίλου το οποίο την 31.12.2019 ανέρχεται σε € 65 χιλ. Δεν έχουν χορηγηθεί δάνεια σε μέλη του Δ.Σ. και δεν υπάρχουν απαιτήσεις και υποχρεώσεις σε μέλη του Δ.Σ. ή σε λοιπά διευθυντικά στελέχη του Ομίλου και στις οικογένειές τους πέραν του ανωτέρω ποσού. Εγγυήσεις μεταξύ συνδεδεμένων Η Εταιρεία έχει παράσχει εγγύηση υπέρ της συγγενούς Εταιρείας ΤΕΧΝΟΦΟΡΜ ΑΕ προς την Τράπεζα EFG Eurobank Ergasias AE με σκοπό την παροχή πίστωσης ανοικτού αλληλόχρεου λογαριασμού μέχρι του ποσού των €570 χιλ. Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 114 36 Ενδεχόμενες υποχρεώσεις 36.1 Δικαστικές υποθέσεις Η Εταιρεία και οι θυγατρικές της εμπλέκονται (υπό την ιδιότητα του εναγόμενου και του ενάγοντος) σε διάφορες δικαστικές υποθέσεις στα πλαίσια της κανονικής τους λειτουργίας. Ο Όμιλος σχηματίζει προβλέψεις στις Οικονομικές Καταστάσεις σχετικά με τις εκκρεμείς νομικές υποθέσεις, στις περιπτώσεις εκείνες που θεωρείται πιθανό ότι θα απαιτηθεί εκροή πόρων για τον διακανονισμό της υποχρέωσης και το ποσό αυτό μπορεί να εκτιμηθεί αξιόπιστα. Ο Όμιλος την 31/12/2019 έχει διενεργήσει προβλέψεις ύψους €2.455 χιλ. (31/12/2018: €2.586 χιλ.), η ανάλυση των οποίων παρατίθεται στη σημείωση 29 των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. Η διοίκηση του Ομίλου καθώς και οι εξωτερικοί νομικοί σύμβουλοι εκτιμούν ότι οι εκκρεμείς, πέραν της ήδη σχηματισθείσας πρόβλεψης επίδικων υποθέσεων, υποθέσεις αναμένεται να διευθετηθούν χωρίς σημαντικές αρνητικές επιδράσεις στην ενοποιημένη χρηματοοικονομική θέση του Ομίλου ή της Εταιρείας, ή στα αποτελέσματα της λειτουργίας τους, πέραν της ήδη σχηματισθείσας πρόβλεψης επίδικων υποθέσεων. Υπόθεση απαίτησης επιδότησης από τον ΟΑΕΔ, ποσού €3.959 χιλ. Όπως αναφέρεται στην επεξηγηματική σημείωση 16 των χρηματοοικονομικών καταστάσεων, στα λοιπά μη κυκλοφορούντα στοιχεία του ενεργητικού κατά την 31/12/2019 περιλαμβάνονται και «επιχορηγήσεις εισπρακτέες από τον ΟΑΕΔ» ποσού €3.959 χιλ. Οι εν λόγω επιδοτήσεις έχουν εξοφληθεί κατά το μέρος που αφορά σε απαιτήσεις της Εταιρείας από τον ΟΑΕΔ για την περίοδο μέχρι και το α΄ εξάμηνο του 2010 (με τις τελευταίες καταβολές να έχουν πραγματοποιηθεί εντός του 2013). Δεδομένου ότι η παραγραφή των εν λόγω απαιτήσεων είναι πενταετής (άρθρο 86 Ν. 2362/1995) και αρχίζει από το τέλος του οικονομικού έτους εντός του οποίου γεννήθηκαν και κατέστησαν ληξιπρόθεσμες, η Εταιρεία, προς προάσπιση των συμφερόντων της, προέβη στην δικαστική διεκδίκηση των απαιτήσεων αυτών και την άσκηση αγωγών κατά του ΟΑΕΔ και του Ελληνικού Δημοσίου δυνάμει των άρθρων 105 ΕιςΝΑΚ και 71 ΚΔΔ, με τις οποίες αξιώνει αποζημίωση για τη μη καταβολή των ως άνω επιδοτήσεων. Σημειώνεται δε, ότι οι σχετικές επιχορηγήσεις της περιόδου 01/07/2010 έως και 30/6/2012 είχαν εκχωρηθεί από την Εταιρεία σε Ελληνική Τράπεζα, ως εγγύηση για την λήψη χρηματοδότησης, η οποία έχει επίσης ασκήσει αγωγή αποζημίωσης, υπό τον κίνδυνο της παραγραφής. Με βάση τις αποφάσεις υπ’αριθμ. Α147/2018 και Α325/2018, οι υποθέσεις παραπέμφθηκαν στο Διοικητικό Πρωτοδικείο Κομοτηνής. Σε αμφότερες τις περιπτώσεις ετράπη σε αναγνωστικό το αίτημα εκ μέρους της ενάγουσας, το οποίο δεν επηρεάζει την ουσία της υπόθεσης. Η διοίκηση του Ομίλου και ο ανεξάρτητος νομικός σύμβουλος που χειρίζεται τις υποθέσεις δεν γνωρίζουν να έχουν εγερθεί ζητήματα συμβατότητας των εν λόγω επιδοτήσεων προς το δίκαιο της ΕΕ με προδικαστικά ερωτήματα απευθυντέα στα κοινοτικά όργανα και σύμφωνα με τις εκτιμήσεις τους οι ως άνω αγωγές πιθανολογείται βάσιμα ότι θα γίνουν δεκτές στο σύνολό τους. 36.2 Ενδεχόμενες φορολογικές υποχρεώσεις Οι φορολογικές υποχρεώσεις του Ομίλου δεν είναι οριστικές, καθώς υπάρχουν ανέλεγκτες φορολογικά χρήσεις, οι οποίες αναλύονται στον παρακάτω πίνακα: Ανέλεγκτες Χρήσεις Επωνυμία Εταιρείας Έδρα ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ SUNLIGHT ABEE Ελλάδα 2019 Ελλάδα 2017, 2019 Γερμανία 2011-2019 ADVANCED LITHIUM SYSTEMS EUROPE ΑΜΥΝΤΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΑΕ ALSE DEUTSCHLAND GMBH Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 115 SUNLIGHT INDUSTRIAL SRL SUNLIGHT EUROPEAN BATTERY ASSEMBLY SRL ECORBA SRL Ρουμανία Ιταλία Ιταλία 2006 – 2019 2018 -2019 2019 SUNLIGHT ITALY SRL Ιταλία 2009 – 2019 ΤΕΧΝΟΦΟΡΜ AE Ελλάδα 2013 – 2019 Κατ’ εφαρμογή σχετικών φορολογικών διατάξεων: α) της παρ. 1 του άρθρου 84 του ν. 2238/1994 (ανέλεγκτες υποθέσεις φορολογίας εισοδήματος), β) της παρ. 1 του άρθρου 57 του ν. 2859/2000 (ανέλεγκτες υποθέσεις Φ.Π.Α. και γ) της παρ. 5 του άρθρου 9 του ν. 2523/1997 (επιβολή προστίμων για υποθέσεις φορολογίας εισοδήματος), το δικαίωμα του Δημοσίου για την επιβολή του φόρου για τις χρήσεις μέχρι και το 2013 έχει παραγραφεί μέχρι την 31/12/2019, με την επιφύλαξη ειδικών ή εξαιρετικών διατάξεων που τυχόν προβλέπουν μεγαλύτερη προθεσμία παραγραφής και υπό τις προϋποθέσεις που αυτές ορίζουν. Πέραν αυτών, κατά πάγια νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας και των διοικητικών δικαστηρίων, ελλείψει υφισταμένης στον Κώδικα Νόμων περί Τελών Χαρτοσήμου διατάξεως περί παραγραφής, η σχετική αξίωση του Δημοσίου για την επιβολή τελών χαρτοσήμου υπόκειται στην κατά το άρθρο 249 του Αστικού Κώδικα εικοσαετή παραγραφή. Για τις ανέλεγκτες φορολογικές χρήσεις που αναφέρονται παραπάνω, υπάρχει το ενδεχόμενο επιβολής πρόσθετων φόρων και προσαυξήσεων κατά το χρόνο που θα εξετασθούν και θα οριστικοποιηθούν. Ο Όμιλος προβαίνει σε ετήσια εκτίμηση των ενδεχόμενων υποχρεώσεων που αναμένεται να προκύψουν από τον έλεγχο παρελθουσών χρήσεων λαμβάνοντας τις αντίστοιχες προβλέψεις όπου αυτό κρίνεται απαραίτητο. Η Διοίκηση θεωρεί ότι, τυχόν ποσά φόρων που πιθανόν να προκύψουν δεν θα έχουν σημαντική επίδραση στην καθαρή θέση, στα αποτελέσματα χρήσης και στις ταμειακές ροές του Ομίλου και της Εταιρείας. Έκθεση Φορολογικής Συμμόρφωσης Για τις χρήσεις 2011 έως και 2018, οι εταιρείες του Ομίλου που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα και πληρούν τα σχετικά κριτήρια υπαγωγής στον φορολογικό έλεγχο των Ορκωτών Ελεγκτών Λογιστών, έλαβαν Έκθεση Φορολογικής Συμμόρφωσης, σύμφωνα με την παρ. 5 του άρθρου 82 του Ν. 2238/1994 και του άρθρου 65Α παρ.1 του Ν.4174/2013, χωρίς να προκύψουν ουσιώδεις διαφορές. Σημειώνεται ότι η θυγατρική ADVANCED LITHIUM SYSTEMS EUROPE δεν έλαβε Έκθεση Φορολογικής Συμμόρφωσης για τις χρήσεις 2011-2013 και 2017 καθώς για τις χρήσεις αυτές δεν πληρούσε τα σχετικά κριτήρια υπαγωγής στον φορολογικό έλεγχο. Σύμφωνα με την εγκύκλιο ΠΟΛ. 1006/2016, οι εταιρείες οι οποίες έχουν υπαχθεί στον ως άνω ειδικό φορολογικό έλεγχο δεν εξαιρούνται από τη διενέργεια τακτικού ελέγχου από τις αρμόδιες φορολογικές αρχές. Η Διοίκηση του Ομίλου εκτιμά ότι σε ενδεχόμενους μελλοντικούς επανελέγχους από τις φορολογικές αρχές, εάν τελικά διενεργηθούν, δεν θα προκύψουν επιπρόσθετες φορολογικές διαφορές με σημαντική επίδραση στις Οικονομικές Καταστάσεις. Για τη χρήση 2019, ο ειδικός έλεγχος για τη λήψη Έκθεσης Φορολογικής Συμμόρφωσης βρίσκεται σε εξέλιξη και τα σχετικά φορολογικά πιστοποιητικά προβλέπεται να χορηγηθούν μετά τη δημοσίευση των Οικονομικών Καταστάσεων της χρήσης 2019. Αν μέχρι την ολοκλήρωση του φορολογικού ελέγχου προκύψουν πρόσθετες φορολογικές υποχρεώσεις εκτιμάται ότι αυτές δεν θα έχουν ουσιώδη επίδραση στις Οικονομικές Καταστάσεις. Σημειώνεται ότι, σύμφωνα με την πρόσφατη σχετική νομοθεσία, ο έλεγχος και η έκδοση της Έκθεσης Φορολογικής Συμμόρφωσης ισχύει για τις χρήσεις 2016 και εφεξής σε προαιρετική βάση. 36.3 Εγγυήσεις Οι εγγυήσεις του Ομίλου και της Εταιρείας κατά την 31/12/2019 και την 31/12/2018, έχουν ως εξής: Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 116 Ποσά σε € Ο ΟΜΙΛΟΣ Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2019 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 5.377.353 6.075.475 5.377.353 6.075.475 194.500 189.500 194.500 189.500 1.781.180 1.647.040 1.781.180 1.647.040 Ενέγγυες πιστώσεις LC σε Ευρώ 0 3.588.735 0 3.588.735 Ενέγγυες πιστώσεις LC σε δολάριο 0 15.221 0 15.221 7.353.033 11.515.971 7.353.033 11.515.971 Ε/Ε Καλής εκτέλεσης Ε/Ε Συμμετοχής Ε/Ε Προκαταβολής & εξασφάλισης υποχρεώσεων Σύνολο Οι εγγυήσεις που έχουν χορηγηθεί σε συνδεδεμένες εταιρίες παρατίθενται αναλυτικά στη σημείωση 35. 36.4 Εμπράγματα βάρη και ενεχυριάσεις Την 27 Ιουνίου 2012 εκδόθηκε ομολογιακό δάνειο συνολικού ποσού €7,5 εκ. για την κατασκευή της εργοστασιακής μονάδας στην Κομοτηνή, με συντονιστή την τράπεζα EFG Eurobank – Ergasias. Προς εξασφάλιση των απαιτήσεων των ομολογιούχων ενεγράφη προσημείωση υποθήκης επί του βιομηχανοστασίου της Εταιρείας στην Κομοτηνή ύψους €9.800 χιλ. 37 Πληροφόρηση κατά τομέα Ο Όμιλος εφαρμόζει τις διατάξεις του ΔΠΧΑ 8 «Λειτουργικοί Τομείς», σύμφωνα με το οποίο, ο καθορισμός των λειτουργικών τομέων βασίζεται στη «διοικητική προσέγγιση» και επιβάλλει η πληροφόρηση που γνωστοποιείται εξωτερικά να είναι αυτή που βασίζεται στην εσωτερική πληροφόρηση. Το Διοικητικό Συμβούλιο της Εταιρείας συνιστά τον κύριο λήπτη επιχειρηματικών αποφάσεων και έχει καθορίσει δύο (2) λειτουργικούς τομείς δραστηριότητας του Ομίλου. Πιο συγκεκριμένα, το Διοικητικό Συμβούλιο λαμβάνει τις στρατηγικές αποφάσεις του Ομίλου βάσει των επιμέρους αποτελεσμάτων και της κατανομή πόρων δύο βασικών τομέων δραστηριότητας: Τομέας Βιομηχανικών και Ειδικών Εφαρμογών: Στον συγκεκριμένο τομέα περιλαμβάνονται βιομηχανικές μπαταρίες κλειστού και ανοικτού τύπου, τεχνολογίας μολύβδου, εξειδικευμένες μπαταρίες υποβρυχίων, τεχνολογίας μολύβδου, μπαταρίες τορπιλών, τεχνολογίας οξειδίου Αργύρου- Ψευδαργύρου καθώς και στοιχεία μπαταριών ιόντων – λιθίου για αμυντικές εφαρμογές. Τομέας Ελαφρών Εφαρμογών: Στον τομέα αυτό περιλαμβάνονται βιομηχανικές μπαταρίες χαμηλότερης κυρίως ισχύς. Η Διοίκηση παρακολουθεί τις λειτουργικές επιδόσεις των συγκεκριμένων τομέων σε επίπεδο πωλήσεων και λειτουργικών αποτελεσμάτων, εφαρμόζοντας τις ίδιες λογιστικές αρχές με αυτές που χρησιμοποιήθηκαν για την κατάρτιση των οικονομικών καταστάσεων. Τα χρηματοοικονομικά αποτελέσματα, τα αποτελέσματα από συγγενείς επιχειρήσεις και ο φόρος εισοδήματος παρακολουθούνται στο σύνολο του Ομίλου. Αντίστοιχα, οι πόροι που κατανέμονται στους δύο τομείς παρακολουθούνται από τη Διοίκηση σε επίπεδο αποθεμάτων, πελατών και λοιπών εμπορικών απαιτήσεων και προμηθευτών και λοιπών εμπορικών υποχρεώσεων, ενώ τα έσοδα και κέρδη, τα στοιχεία του ενεργητικού και οι υποχρεώσεις κάθε λειτουργικού τομέα για την περίοδο 01/01 – 31/12/2019 αναλύονται ως εξής: Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 117 Ποσά σε € Τομέας Βιομηχανικών και Ειδικών Εφαρμογών Τομέας Ελαφρών Εφαρμογών Λοιπά μη κατανεμημένα Σύνολο από συνεχιζόμενες δραστηριότητες Διακοπείσες δραστ/τες Σύνολο 01/01-31/12/2019 Έσοδα από εξωτερικούς πελάτες Απόσβεση ενσώµατων/άυλων στοιχείων του ενεργητικού Λειτουργικό αποτέλεσμα Χρηματοοικονομικά έσοδα Χρηματοοικονομικά έξοδα Λοιπά χρηματοοικονομικά αποτελέσματα Κέρδη από επιχειρήσεις ενοποιούμενες με τη μέθοδο της καθαρής θέσης 170.428.635 9.749.206 0 180.177.841 0 180.177.841 5.787.093 11.023 0 5.798.117 0 5.798.117 14.538.799 1.869.260 0 16.408.059 0 16.408.059 562 562 0 562 -5.201.585 -5.201.585 0 -5.201.585 491.402 491.402 0 491.402 38.044 38.044 0 38.044 11.736.481 0 11.736.481 -2.262.049 0 -2.262.049 9.474.432 0 9.474.432 Κέρδη προ φόρων Φόρος εισοδήματος Κέρδη χρήσης μετά φόρων Στοιχεία ενεργητικού της 31/12/2019 Υποχρεώσεις της 31/12/2019 -2.262.049 53.742.322 2.385.697 148.328.928 204.456.947 0 204.456.947 23.904.122 867.038 121.653.945 146.425.105 0 146.425.105 Τα αντίστοιχα έσοδα και κέρδη, τα στοιχεία του ενεργητικού και οι υποχρεώσεις κάθε λειτουργικού τομέα για την περίοδο 01/01 – 31/12/2018 αναλύονται ως εξής: Ποσά σε € Τομέας Βιομηχανικών και Ειδικών Εφαρμογών Τομέας Ελαφρών Εφαρμογών Λοιπά μη κατανεμημένα Σύνολο από συνεχιζόμενες δραστηριότητες Διακοπείσες δραστ/τες Σύνολο 01/01-31/12/2018 Έσοδα από εξωτερικούς πελάτες Απόσβεση ενσώµατων/άυλων στοιχείων του ενεργητικού Λειτουργικό αποτέλεσμα 99.949.977 8.521.385 108.471.362 5.064.600 113.535.962 4.456.912 9.841 4.466.753 10.611 4.477.365 13.328.089 1.867.693 15.195.782 1.297.600 16.493.382 6.930 6.930 0 6.930 -4.965.394 -4.965.394 -2.494 -4.967.888 -183.767 -183.767 0 -183.767 61.527 61.527 -53.907 7.620 10.115.079 1.241.198 11.356.277 -362.705 -675.611 -1.038.316 9.752.374 565.588 10.317.962 Χρηματοοικονομικά έσοδα Χρηματοοικονομικά έξοδα Λοιπά χρηματοοικονομικά αποτελέσματα Κέρδη από επιχειρήσεις ενοποιούμενες με τη μέθοδο της καθαρής θέσης Κέρδη προ φόρων Φόρος εισοδήματος Κέρδη χρήσης μετά φόρων Στοιχεία ενεργητικού της 31/12/2018 Υποχρεώσεις της 31/12/2018 -362.705 40.962.500 2.408.557 172.761.850 216.132.907 0 216.132.907 24.033.488 1.772.621 141.636.336 167.442.444 0 167.442.444 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 118 Γνωστοποίηση γεωγραφικών πληροφοριών: Τα έσοδα καθώς και τα μη κυκλοφορούντα στοιχεία του ενεργητικού ανά γεωγραφική περιοχή για τον Όμιλο αναλύονται ως εξής: Έσοδα από Εξωτερικούς πελάτες Ευρωπαϊκή Ένωση Ελλάδα Τρίτες Χώρες Σύνολο 01/01 - 31/12/2019 9.106.431 123.031.382 48.040.028 180.177.841 01/01 - 31/12/2018 8.123.240 74.525.802 25.822.320 108.471.362 Μη κυκλοφορούντα ενεργητικού στοιχεία Ευρωπαϊκή Ένωση Ελλάδα Τρίτες Χώρες Σύνολο 31/12/2019 119.034.997 2.432.073 0 121.467.070 31/12/2018 79.618.271 2.130.345 0 81.748.616 * Τα μη κυκλοφορούντα στοιχεία ενεργητικού δεν περιλαμβάνουν τα «Χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού» καθώς επίσης και τις «Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις» σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ΔΠΧΑ 8. 38 Μερίσματα Δεδομένου ότι η Εταιρεία έχει ζημιές εις νέον δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις διανομής μερίσματος. 39 Αριθμός προσωπικού Ο αριθμός του προσωπικού κατά κατηγορία εργαζομένων του Ομίλου και της Εταιρείας την 31/12/2019 και 31/12/2018 αναλύεται ως εξής: Ο ΟΜΙΛΟΣ H ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2019 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 355 267 322 246 Μισθωτοί Ημερομίσθιοι Σύνολο εργαζομένων 692 572 689 569 1.047 839 1.011 815 40 Φόροι Εισοδήματος Σύμφωνα με την ελληνική φορολογική νομοθεσία που ίσχυε μέχρι το 2018, ο φορολογικός συντελεστής ανερχόταν σε 28% για τη χρήση 2019 και 29% για την χρήση 2018. Εντός του 2019 ψηφίστηκε καινούργιος φορολογικός νόμος (Ν. 4646/2019) βάσει του οποίου διαφοροποιείται ο φορολογικός συντελεστής στο 24% με άμεση ισχύ εντός του 2019. Η συμφωνία για το ποσό των φόρων εισοδήματος που καθορίζεται από την εφαρμογή του Ελληνικού φορολογικού συντελεστή στα κέρδη προ φόρων συνοψίζεται ως εξής: Ποσά σε € Τρέχων φόρος εισοδήματος από συνεχιζόμενες δραστηριότητες Ο ΟΜΙΛΟΣ Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2019 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 -2.262.049 -362.705 -2.416.940 -524.762 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 119 Αναβαλλόμενος φόρος αποτελεσμάτων Τρέχον έξοδο φόρου Σύνολο φόρου εισοδήματος από συνεχιζόμενες δραστηριότητες Τρέχον έξοδο φόρου από διακοπείσες δραστηριότητες Τρέχον έξοδο φόρου επί των κερδών από την εκποίηση διακοπεισών δραστηριοτήτων Σύνολο φόρου εισοδήματος Ποσά σε € -710.975 2.263.326 -928.303 2.073.508 -1.551.074 -2.626.031 -1.488.637 -2.598.270 -2.262.049 -362.705 -2.416.940 -524.762 0 -30.933 0 -30.933 0 -644.678 0 -644.678 -2.262.049 -1.038.316 -2.416.940 -1.200.373 Ο ΟΜΙΛΟΣ Αποτελέσματα προ φόρων από συνεχιζόμενες δραστηριότητες Αποτελέσματα προ φόρων από διακοπτόμενες δραστηριότητες Κέρδη /(ζημιές) από την εκποίηση διακοπεισών δραστηριοτήτων Αποτέλεσμα προ φόρων Συντελεστής φόρου Αναμενόμενη δαπάνη φόρου Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2019 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 11.736.481 10.115.079 12.462.535 11.173.206 0 52.757 0 106.665 0 1.188.441 0 2.223.028 11.736.481 11.356.277 12.462.535 13.502.898 24% 29% 24% 29% -2.816.756 -3.293.320 -2.991.008 -3.915.840 7.253 1.375 0 0 -55.710 0 -50.625 0 -3.272 375.606 0 390.549 -238.425 0 0 0 812.781 2.165.161 812.781 2.161.138 -139.505 -687.250 -359.672 -236.332 108.000 391.500 108.000 391.500 63.585 0 63.585 0 0 8.613 0 8.613 -2.262.049 -1.038.316 -2.416.940 -1.200.373 Προσαρμογές αναβαλλόμενου φόρου Επίδραση από διαφορές φορολογικών συντελεστών θυγατρικών εξωτερικού Επίδραση από αλλαγή φορολογικού συντελεστή Επίδραση από μελλοντική μείωση φορολογικών συντελεστών Σωρευμένες φορολογικές ζημιές για τις οποίες δεν αναγνωρίστηκε αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση Αναπροσαρμογή εκτίμησης για ζημιές προηγούμενων χρήσεων για τις οποίες αναγνωρίζεται φορολογική απαίτηση Φόρος που αναλογεί σε μη εκπιπτόμενα έξοδα Έσοδα από αχρησιμοποίειτες προβλέψεις που δεν αναγνωρίζονται φορολογικά Διαφορά πρόβλεψης φόρου προηγούμενης χρήσης Λοιπές προσωρινές διαφορές λογιστικής φορολογικής βάσης Σύνολο φόρου εισοδήματος 41 Εύλογη αξία χρηματοοικονομικών μέσων Ανάλυση επιπέδων χρηματοοικονομικών μέσων Τα χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού και οι χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις που επιμετρούνται σε εύλογες αξίες στην Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης του Ομίλου και της Εταιρείας ταξινομούνται βάσει της παρακάτω ιεραρχίας σε 3 Επίπεδα για τον καθορισμό και την γνωστοποίηση της εύλογης αξίας των χρηματοοικονομικών μέσων ανά τεχνική αποτίμησης: Επίπεδο 1: Επενδύσεις που αποτιμώνται στην εύλογη αξία με βάση διαπραγματεύσιμες (μη προσαρμοσμένες) τιμές σε ενεργές αγορές για όμοια περιουσιακά στοιχεία ή υποχρεώσεις. Επίπεδο 2: Επενδύσεις που αποτιμώνται στην εύλογη αξία με βάση μοντέλα αποτίμησης στα οποία όλα τα στοιχεία που επηρεάζουν σημαντικά την εύλογη αξία είναι βασισμένα (είτε άμεσα είτε έμμεσα) σε παρατηρήσιμα δεδομένα της αγοράς. Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 120 Επίπεδο 3: Επενδύσεις που αποτιμώνται στην εύλογη αξία με βάση μοντέλα αποτίμησης στα οποία τα στοιχεία που επηρεάζουν σημαντικά την εύλογη αξία δεν είναι βασισμένα σε παρατηρήσιμα δεδομένα της αγοράς. Στο εν λόγω επίπεδο περιλαμβάνονται επενδύσεις των οποίων ο υπολογισμός της εύλογης αξίας βασίζεται σε μη παρατηρήσιμ α δεδομένα της αγοράς χρησιμοποιώντας ωστόσο και παρατηρήσιμα δεδομένα της αγοράς. Οι πίνακες που ακολουθούν απεικονίζουν τα χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού και των υποχρεώσεων του Ομίλου και της Εταιρείας που αποτιμώνται σε εύλογες αξίες σε επαναλαμβανόμενη βάση κατά την 31/12/2019 και την 31/12/2018. ΟΜΙΛΟΣ & ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2019 Χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού Αποτίμηση σε εύλογες αξίες στη λήξη της περιόδου αναφοράς Επίπεδο 1 Ποσά σε € Χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού αποτιμώμενα σε εύλογες αξίες μέσω αποτελεσμάτων - Παράγωγα αντιστάθμισης τιμή μολύβδου - Παράγωγα αντιστάθμισης συναλλάγματος Σύνολο χρηματοοικονομικών στοιχείων του ενεργητικού 31/12/2018 Επίπεδο 2 Επίπεδο 3 Επίπεδο 1 Σύνολο Επίπεδο 2 Επίπεδο 3 Σύνολο 0 0 0 0 0 39.568 0 39.568 0 338 0 338 0 16.652 0 16.652 0 338 0 338 0 56.220 0 56.220 0 94.857 0 94.857 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 94.857 0 94.857 0 0 0 0 0 -94.519 0 -94.519 0 56.220 0 56.220 Χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις - Παράγωγα αντιστάθμισης τιμή μολύβδου - Παράγωγα αντιστάθμισης συναλλάγματος Σύνολο χρηματοοικονομικών υποχρεώσεων Καθαρή εύλογη αξία Εντός των χρήσεων 2019 και 2018 δεν υπήρχαν μεταφορές μεταξύ των Επιπέδων 1 και 2. Κατά την 31/12/2019, ο Όμιλος δεν διαθέτει χρηματοοικονομικά μέσα αποτιμώμενα σε εύλογες αξίες τα οποία να ανήκουν στο Επίπεδο 3. 42 Πολιτικές και διαχείριση κινδύνων Οι δραστηριότητες του Ομίλου δημιουργούν διάφορους χρηματοοικονομικούς κινδύνους, συμπεριλαμβανομένων των κινδύνων συναλλαγματικών ισοτιμιών και επιτοκίων, πιστωτικών κινδύνων και κινδύνων ρευστότητας. Το συνολικό πρόγραμμα διαχείρισης του κινδύνου του Ομίλου εστιάζεται στις διακυμάνσεις των αγορών και έχει στόχο να ελαχιστοποιήσει τις δυνητικές δυσμενείς επιπτώσεις αυτών των διακυμάνσεων στην χρηματοοικονομική απόδοσή του. Η διαχείριση του κινδύνου πραγματοποιείται από το Τμήμα Χρηματοοικονομικής Διαχείρισης της Εταιρείας, βάσει πολιτικών εγκεκριμένων από το Διοικητικό Συμβούλιο. Η διαδικασία που ακολουθείται είναι η παρακάτω: • Αξιολόγηση των κινδύνων που σχετίζονται με τις δραστηριότητες και τις λειτουργίες του Ομίλου, • Σχεδιασμός της μεθοδολογίας και επιλογή των κατάλληλων χρηματοοικονομικών προϊόντων για την μείωση των κινδύνων. Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 121 • Εκτέλεση/εφαρμογή, σύμφωνα με τη διαδικασία που έχει εγκριθεί από τη διοίκηση, της διαδικασίας διαχείρισης κινδύνων. Το Τμήμα Χρηματοοικονομικής Διαχείρισης δεν εκτελεί συναλλαγές κερδοσκοπικού χαρακτήρα ή συναλλαγές που δε σχετίζονται με τις εμπορικές, επενδυτικές ή δανειοληπτικές δραστηριότητες του Ομίλου. Τα χρηματοοικονομικά προϊόντα που χρησιμοποιούνται αποτελούνται κυρίως από καταθέσεις σε τράπεζες, συναλλαγές σε ξένο νόμισμα, συμβόλαια προαγοράς συναλλάγματος και μολύβδου, τραπεζικούς λογαριασμούς υπερανάληψης, λογαριασμούς εισπρακτέους και πληρωτέους, δάνεια, επενδύσεις σε χρεόγραφα και υποχρεώσεις που προκύπτουν από συμβόλαια χρηματοδοτικής μίσθωσης. Συναλλαγματικός κίνδυνος Ο Όμιλος δραστηριοποιείται σε παγκόσμιο επίπεδο και συνεπώς υφίσταται έκθεση σε συναλλαγματικό κίνδυνο ο οποίος προέρχεται κυρίως από το Δολάριο ΗΠΑ και σε πολύ μικρότερο βαθμό από το Ρουμάνικο RON, ο δε μεγαλύτερος όγκος συναλλαγών πραγματοποιείται στο λειτουργικό νόμισμα του Ομίλου, δηλαδή σε Ευρώ (€). Ο κίνδυνος προκύπτει κυρίως από μελλοντικές εμπορικές συναλλαγές, απαιτήσεις και υποχρεώσεις σε ξένο νόμισμα και καθαρές επενδύσεις σε επιχειρήσεις εξωτερικού (θυγατρική στην Ρουμανία). H Εταιρεία φροντίζει οι μελλοντικές εκροές χρημάτων σε ξένο νόμισμα να καλύπτονται από συμβόλαια προαγοράς συναλλάγματος με σκοπό τον περιορισμό του συναλλαγματικού κινδύνου. Εάν τα ξένα νομίσματα είχαν ανατιμηθεί/υποτιμηθεί κατά 5% έναντι του Ευρώ με όλες τις υπόλοιπες μεταβλητές σταθερές και ο Όμιλος δεν είχε προβεί σε αντίστοιχες ενέργειες αντιστάθμισης συναλλαγματικού κινδύνου, η επίδραση στα λειτουργικά αποτελέσματα, στα Ίδια Κεφάλαια αλλά και στην καθαρή κερδοφορία του Ομίλου, για την τρέχουσα και την προηγούμενη χρήση θα είχε ως εξής: 01/01 31/12/2019 Ισοτιμία €/$ (ποσά σε €΄000) Καθαρά Αποτελέσματα προ φόρων 01/01 31/12/2018 -5,00% 5,00% -5,00% 5,00% -1.187 1.187 -780 780 Καθαρά Αποτελέσματα μετά φόρων -902 902 -554 554 Ίδια κεφάλαια -902 902 -554 554 Κίνδυνος τιμών εμπορευμάτων Οι τιμές των εμπορευμάτων (commodities) που προμηθεύεται ο Όμιλος καθορίζονται στις διεθνείς αγορές από την παγκόσμια ζήτηση και προσφορά και έχουν ως αποτέλεσμα την έκθεση του Ομίλου στην διακύμανση αυτών. Ο Μόλυβδος (Lead) ο οποίος αποτελεί την σημαντικότερη πρώτη ύλη, θεωρείται ένα εκ των βασικών μετάλλων (base metals) και η τιμή του διαπραγματεύεται σε οργανωμένα χρηματιστήρια προεξάρχοντος του London Metal Exchange. Ο Όμιλος είναι άμεσα εκτεθειμένος στη διακύμανση της τιμής του μολύβδου, καθότι αποτελεί το πλέον βασικό συστατικό στοιχείο του κόστους παραγωγής συσσωρευτών/μπαταριών μολύβδου – οξέως. Αναφορικά με τη διακύμανση της τιμής του μολύβδου ο Όμιλος χρησιμοποιεί κατά το δυνατόν φυσική αντιστάθμιση (natural hedging), η οποία πραγματοποιείται με την αντιστοίχιση του τιμοκαταλόγου αγοράς με την τιμή βάσης μολύβδου που χρησιμοποιείται στον τιμοκατάλογο πώλησης μπαταρίας. Στις περιπτώσεις εκείνες που η φυσική αντιστάθμιση του μολύβδου δεν είναι δυνατή, ο Όμιλος χρησιμοποιεί εργαλεία αντιστάθμισης (OTC συμβόλαια), που έως τώρα φαίνεται να καλύπτουν σε σημαντικό βαθμό, τις ανάγκες και να είναι συμβατά με τον τρόπο λειτουργίας του. Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 122 Περιβαλλοντικοί κίνδυνοι Ο σεβασμός και η προστασία του περιβάλλοντος αποτελούν για τον Όμιλο απόλυτα συμβατές επιδιώξεις με την οικονομική και επιχειρηματική ανάπτυξη. Προς τούτο, παρακολουθεί στενά όλες τις αλλαγές στη νομοθεσία για την προστασία του περιβάλλοντος και φροντίζει να λαμβάνει εκ των προτέρων όλα τα απαιτούμενα μέτρα, προκειμένου να αποφευχθεί ο κίνδυνος μη έγκαιρης συμμόρφωσης με τη νομοθεσία αλλά και να ελαχιστοποιήσει το περιβαλλοντικό του αποτύπωμα. Κίνδυνος επιτοκίου Τα στοιχεία ενεργητικού του Ομίλου που εκτίθενται σε επιτοκιακές διακυμάνσεις αφορούν κυρίως στα ταμειακά διαθέσιμα και ταμειακά ισοδύναμα. Ωστόσο, στην παρούσα οικονομική συγκυρία πολύ χαμηλών επιτοκίων, και ανάγκης διατήρησης άμεσης ρευστότητας ο εν λόγω κίνδυνος θεωρείται χαμηλός. Επιπρόσθετα, ο Όμιλος με την έκδοση του 5-ετούς ομολογιακού δανείου των €50 εκ., το οποίο φέρει σταθερό επιτόκιο (4,25%), έχει επιλέξει να διατηρεί ένα portfolio δανείων σταθερού και κυμαινόμενου επιτοκίου. Σε κάθε περίπτωση, η πολιτική του Ομίλου είναι να ελαχιστοποιήσει την έκθεση του στο κίνδυνο επιτοκίου. Την 31η Δεκεμβρίου 2019, ο Όμιλος είναι εκτεθειμένος στις μεταβολές της αγοράς του επιτοκίου όσον αφορά στον τραπεζικό δανεισμό του και στα ταμειακά διαθέσιμά του και ταμειακά ισοδύναμα τα οποία υπόκεινται σε μεταβλητό ποσοστό επιτοκίου. Ο παρακάτω πίνακας παρουσιάζει την ανάλυση ευαισθησίας του αποτελέσματος καθώς και των ιδίων κεφαλαίων σε μια μεταβολή του επιτοκίου της τάξεως του +/-1%. Ο ΟΜΙΛΟΣ 01/01 31/12/2018 01/01 - 31/12/2019 Ποσά σε € Επίδραση στα χρήσης Αποτελέσματα Επίδραση στην Καθαρή Θέση 1% -1% 1% -1% -534.375 534.375 -413.594 413.594 -406.035 406.035 -293.652 293.652 H ΕΤΑΙΡΕΙΑ 01/01 - 31/12/2019 Ποσά σε € Επίδραση στα χρήσης Αποτελέσματα Επίδραση στην Καθαρή Θέση 01/01 31/12/2018 1% -1% 1% -1% -532.069 532.069 -413.594 413.594 -404.372 404.372 -293.652 293.652 Πιστωτικός κίνδυνος H έκθεση του Ομίλου όσον αφορά τον πιστωτικό κίνδυνο περιορίζεται στα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία τα οποία αναλύονται στα κονδύλια της Κατάστασης Οικονομικής Θέσης, «Λοιπές μακροπρόθεσμες απαιτήσεις», «Εμπορικές απαιτήσεις», «Λοιπές απαιτήσεις», και «Ταμειακά διαθέσιμα και ταμειακά ισοδύναμα». Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 123 Το Τμήμα Πιστωτικού Ελέγχου ελέγχει διαρκώς την πιστοληπτική ικανότητα των πελατών του Ομίλου και τα χαρακτηριστικά αυτών και διαμορφώνει αντίστοιχα την πιστωτική πολιτική. Λόγω της μεγάλης διασποράς της πελατειακής βάσης ο Όμιλος δεν αντιμετωπίζει σημαντικούς πιστωτικούς κινδύνους, κάνει δε συστηματική χρήση ασφάλειας πιστώσεων, factoring και όπου κρίνεται σκόπιμο προκαταβολών και ενέγγυων πιστώσεων. Επιπλέον εφαρμόζει εγκεκριμένες διαδικασίες πιστωτικού ελέγχου αναφορικά με την παροχή πιστώσεων, τα πιστωτικά όρια των πελατών και την διαχείριση της είσπραξης των απαιτήσεων. Οι απαιτήσεις αξιολογούνται συστηματικά ως προς την εισπραξιμότητα τους και αναγνωρίζεται πρόβλεψη επισφάλειας αυτών, όπου απαιτείται. Η Διοίκηση θεωρεί ότι δεν υπάρχει κανένας ουσιαστικός πιστωτικός κίνδυνος, που να μην καλύπτεται ήδη από κάποια ασφαλιστική κάλυψη ως εγγύηση της πίστωσης ή από σχηματισθείσα πρόβλεψη επισφαλούς απαιτήσεως. Τα στοιχεία του ενεργητικού τα οποία εκτίθενται σε πιστωτικό κίνδυνο κατά την ημερομηνία αναφοράς της Κατάστασης Οικονομικής Θέσης αναλύονται ως εξής: Ποσά σε € Ταμειακά διαθέσιμα και ταμειακά ισοδύναμα Εμπορικές και λοιπές απαιτήσεις Σύνολο ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2019 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 7.877.272 13.613.441 6.026.472 12.387.357 31.383.710 71.495.907 35.349.621 72.651.146 39.260.982 85.109.347 41.376.093 85.038.503 Τα ποσά που περιλαμβάνονται στην γραμμή «Εμπορικές και λοιπές απαιτήσεις» του ανωτέρω πίνακα δεν αντιστοιχούν στα ποσά της κατάστασης χρηματοοικονομικής θέσης καθώς περιλαμβάνουν μόνο χρηματοοικονομικές απαιτήσεις. Κίνδυνος ρευστότητας Η ορθή διαχείριση του κινδύνου ρευστότητας προϋποθέτει την επάρκεια χρηματικών διαθεσίμων και την ύπαρξη των αναγκαίων πηγών χρηματοδότησης. Το Τμήμα Χρηματοοικονομικής Διαχείρισης του Ομίλου διαχειρίζεται τις ανάγκες ρευστότητας με βάση αναλυτικό ταμειακό προγραμματισμό του συνόλου των αναμενόμενων εισροών – εκροών, ο οποίος εκτελείται σε καθημερινή βάση, στα πλαίσια της διαρκούς λειτουργίας και απρόσκοπτης χρηματοδότησης της επιχειρηματικής δραστηριότητας. Η διαχείριση της ρευστότητας επιτυγχάνεται με την βελτιστοποίηση του λειτουργικού κεφαλαίου κίνησης, καθώς και την ύπαρξη του κατάλληλου συνδυασμού ρευστών διαθεσίμων και εγκεκριμένων τραπεζικών ορίων. Η ληκτότητα των χρηματοοικονομικών υποχρεώσεων την 31/12/2019 και 31/12/2018 για τον Όμιλο αναλύεται ως εξής: Ποσά σε € Ο ΟΜΙΛΟΣ Έως 12 μήνες 1 έως 5 έτη 5 έτη Σύνολο Ποσά χρήσης 2019 Τραπεζικός Δανεισμός 25.376.305 Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις 37.944.173 Σύνολο 66.342.430 2.691.270 94.410.006 37.944.173 63.320.479 66.342.430 2.691.270 132.354.179 39.119.294 65.773.497 746.172 105.638.962 Ποσά χρήσης 2018 Τραπεζικός Δανεισμός Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 124 Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις 46.509.807 Σύνολο 46.509.807 85.629.100 65.773.497 746.172 152.148.769 Η ληκτότητα των χρηματοοικονομικών υποχρεώσεων την 31/12/2019 και 31/12/2018 για την Εταιρεία αναλύεται ως εξής: Ποσά σε € Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ Έως 12 μήνες 1 έως 5 έτη 5 έτη Σύνολο Ποσά χρήσης 2019 Τραπεζικός Δανεισμός 25.123.072 Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις 35.736.342 Σύνολο 65.595.179 2.660.647 93.378.898 60.859.414 65.595.179 2.660.647 129.115.240 38.901.326 64.951.217 746.172 104.598.715 64.951.217 746.172 149.841.898 35.736.342 Ποσά χρήσης 2018 Τραπεζικός Δανεισμός Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις Σύνολο 45.243.183 45.243.183 84.144.509 Τα ποσά που περιλαμβάνονται στην γραμμή «Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις» των ανωτέρω πινάκων δεν αντιστοιχούν στα ποσά της κατάστασης χρηματοοικονομικής θέσης, καθώς περιλαμβάνουν μόνο χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις. Ο Όμιλος και η Εταιρεία κατά την 31/12/2019 παρουσιάζουν θετικό κεφάλαιο κίνησης, με τα κυκλοφορούντα στοιχεία του ενεργητικού να υπερβαίνουν τις βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις κατά €10.989 χιλ. και €12.511 χιλ. αντίστοιχα. Κατά τη προηγούμενη χρήση τόσο ο Όμιλος όσο και η Εταιρεία παρουσίαζαν θετικό κεφάλαιο κίνησης κατά €30.781 χιλ. και €30.617 χιλ. αντίστοιχα. Περαιτέρω υφίστανται αχρησιμοποίητα χρηματοδοτικά όρια προς την Εταιρεία, που δύνανται να χρησιμοποιηθούν εφόσον κάτι τέτοιο απαιτηθεί. Στην ως άνω αξιολόγηση έχει ληφθεί υπόψη η επίδραση του γεγονότος της εξάπλωσης του κορωνοϊού COVID19 (βλ. σημείωση 43). Διαχείριση κινδύνου κεφαλαίου Ο πρωταρχικός στόχος της διαχείρισης κεφαλαίου του Ομίλου και της Εταιρείας είναι να εξασφαλιστεί η υψηλή πιστοληπτική του διαβάθμιση, η απρόσκοπτη λειτουργία της επιχειρηματικής τους δραστηριότητας και η επίτευξη των αναπτυξιακών τους σχεδίων ώστε να υποστηρίζονται και να επεκτείνονται οι δραστηριότητες του Ομίλου και της Εταιρείας και να μεγιστοποιείται η αξία των μετόχων. Για τον σκοπό διαχείρισης κεφαλαίου ο Όμιλος παρακολουθεί τον δείκτη «Καθαρός δανεισμός προς σύνολο Ιδίων κεφαλαίων». Ως καθαρό δανεισμό ο Όμιλος ορίζει το σύνολο των τοκοφόρων δανειακών υποχρεώσεων μείον το σύνολο των ταμειακών του διαθεσίμων. Ο Όμιλος διαχειρίζεται τους δείκτες με τέτοιο τρόπο ώστε να διασφαλίζει πιστοληπτική ικανότητα συμβατή με την αναπτυξιακή του στρατηγική. Ποσά σε € Χρηματοοικονομικοί Δείκτες ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2019 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 Μακροπρόθεσμες δανειακές υποχρεώσεις 69.033.700 66.519.669 68.255.826 65.697.389 Βραχυπρόθεσμες δανειακές υποχρεώσεις 19.900.870 34.968.153 19.900.870 34.968.153 5.475.435 4.151.140 5.222.202 3.933.173 Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις πληρωτέες στην επόμενη χρήση Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 125 Ταμειακά διαθέσιμα και ταμειακά ισοδύναμα -7.877.272 -13.613.441 -6.026.472 -12.387.357 Καθαρός δανεισμός 86.532.734 92.025.522 87.352.426 92.211.359 Ίδια κεφάλαια 58.031.842 48.690.462 58.015.769 48.087.470 1,49 1,89 1,51 1,92 Καθαρός δανεισμός κεφαλαίων / Σύνολο Ιδίων 43 Γεγονότα μετά την ημερομηνία αναφοράς των χρηματοοικονομικών καταστάσεων Στις 30 Ιανουαρίου 2020, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) δήλωσε την εξάπλωση του ιού COVID-19 ως "έκτακτη ανάγκη διεθνούς ενδιαφέροντος για τη δημόσια υγεία". Τον Μάρτιο 2020 ο ΠΟΥ κήρυξε τον COVID19 πανδημία. Ο αντίκτυπος της πανδημίας COVID-19 είναι ένα μη διορθωτικό γεγονός για τις οικονομικές καταστάσεις της χρήσης που έληξε την 31η Δεκεμβρίου 2019. Σύμφωνα με τις πιο πρόσφατες εξελίξεις η πανδημία του COVID-19, αναμένεται να έχει σημαντικές αρνητικές επιπτώσεις τόσο στην παγκόσμια όσο και στις επιμέρους οικονομίες για το 2020. Η διάρκεια και η ένταση των επιπτώσεων, αν και δεν μπορούν να προβλεφθούν αξιόπιστα στην παρούσα φάση, αναμένεται να προσδιοριστούν από: • το κατά πόσο ο ιός υπόκειται σε εποχικό πρότυπο, δηλαδή πόσο εντονότερη είναι η εποχική κατανομή της μεταδοτικότητας του ιού, στου μήνες χαμηλών θερμοκρασιών, σε σχέση με τους μήνες υψηλών θερμοκρασιών, • τη χρονική διάρκεια που θα απαιτηθεί για την ανάπτυξη αποτελεσματικών μεθόδων αντιμετώπισης της νόσου (εμβόλιο, θεραπευτική αγωγή), • εάν μια χώρα είναι εκτιθέμενη σε διαταραχές από την πλευρά της ζήτησης ή της προσφοράς, • την αποτελεσματικότητα των δημοσιονομικών και άλλων μέτρων των χωρών της Ευρωζώνης για τη λήψη και την τόνωση της οικονομίας καθώς και των αποφάσεων των εποπτικών αρχών των τραπεζών για την διευκόλυνση των τραπεζικών ιδρυμάτων στην παροχή ρευστότητας και στήριξης των επιχειρήσεων και των νοικοκυριών. Η Διοίκηση του Ομίλου παρακολουθεί τις πρόσφατες εξελίξεις σχετικά με τη ραγδαία μετάδοση της ασθένειας του Κορωνοϊού COVID-19, επανεξετάζοντας τα σχέδια επιχειρησιακής συνέχειας και μελετώντας τους πιθανούς παράγοντες κινδύνου που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τη χρηματοοικονομική θέση, τις δραστηριότητες και τα αποτελέσματα του Ομίλου. Σχέδια Επιχειρησιακής Συνέχισης Με πρώτο γνώμονα την προστασία της υγείας των εργαζομένων η Διοίκηση έχει θέσει σε εφαρμογή σειρά μέτρων για την διασφάλιση της ομαλής επιχειρησιακής λειτουργίας της Εταιρείας και των Θυγατρικών της, (εργασία εξ αποστάσεως, τηλεργασία, απαγόρευση ταξιδιών και επισκέψεων, απολυμάνσεις στους χώρους εργασίας είναι κάποια από αυτά), προκειμένου να μετριάσει τις όποιες επιπτώσεις στους εργαζομένους αφ’ ενός και αφ’ ετέρου να εξασφαλίσει κατά το δυνατόν ομαλότητα στην εκτέλεση των επιμέρους δραστηριοτήτων της. Πέραν των αρχικών μέτρων που έθεσε σε εφαρμογή η Διοίκηση συνεχίζει να επεξεργάζεται και να αξιολογεί εναλλακτικά σενάρια με σκοπό να ανταποκρίνεται εγκαίρως στο ραγδαίως μεταβαλλόμενο περιβάλλον που έχει διαμορφωθεί. Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 126 Επιπτώσεις στις δραστηριότητες και τα οικονομικά αποτελέσματα Η εξάπλωση COVID-19, στην Ευρώπη και στον υπόλοιπο κόσμο, σίγουρα αναμένεται να έχει σημαντικές επιπτώσεις στην οικονομική δραστηριότητα και στην εφοδιαστική αλυσίδα. Παρά το ότι δεν μπορούμε στην παρούσα φάση να ποσοτικοποιήσουμε ή να αξιολογήσουμε πλήρως τις επιπτώσεις, πιθανοί παράγοντες κινδύνου που αναμένεται να επηρεάσουν τη δραστηριότητα και τα αποτελέσματα της Εταιρείας και του Ομίλου είναι οι ακόλουθοι: i) ζήτηση για τα προϊόντα της εταιρείας: Παρά το γεγονός ότι η Sunlight δραστηριοποιείται κυρίως στην δευτερογενή αγορά μπαταριών έλξης διεθνώς και κατά συνέπεια η ζήτηση είναι σχετικά ανελαστική, δύσκολα θα μπορούσε να βγει τελείως αλώβητη από την εξάπλωση του ιού. Η Διοίκηση, πέραν της Ελλάδος, εξετάζει προσεκτικά την κατάσταση και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες καθώς αντιπροσωπεύουν ένα σημαντικό ποσοστό των εξαγωγών της Εταιρείας. Οι σχέσεις μας με τους πελάτες στις εν λόγω αγορές είναι πολυετείς και προς το παρόν, συνεχίζουμε την προμήθειά τους χωρίς σημαντική επιβράδυνση των παραγγελιών. Παρόλα αυτά η μείωση στις πωλήσεις είναι αδύνατον να εκτιμηθεί αξιόπιστα, δεδομένης της αβεβαιότητας ως προς το μέγεθος και την διάρκεια του προβλήματος. Εκτιμάται ωστόσο ότι για το υπόλοιπο του 1ου εξαμήνου, ο κύκλος εργασιών θα επηρεασθεί αρνητικά. ii) εφοδιαστική αλυσίδα: Σημαντικό τμήμα των αγορών πρώτων υλών προέρχεται από το εξωτερικό. Η Εταιρεία διατηρεί αποθέματα για να αντιμετωπίσει απρόβλεπτες διαταραχές της εφοδιαστικής αλυσίδας, σε αρκετές δε περιπτώσεις έχει εναλλακτικές πηγές προμήθειας. Η διατήρηση ωστόσο του COVID 19, επί μακρό χρονικό διάστημα είναι πιθανόν να επιφέρει προβλήματα στην απρόσκοπτη τροφοδοσία των παραγωγικών μονάδων της Sunlight. iii) μεταφορές: Ενδέχεται να υπάρξουν διαταραχές στην ικανότητα των μεταφορικών εταιρειών που συνεργάζεται η Εταιρεία, γεγονός που ενδέχεται να επηρεάσει την παράδοση προϊόντων ή την παραλαβή πρώτων υλών. Σημειώνεται ωστόσο ότι μέχρι και σήμερα δεν έχει προκύψει σχετικό πρόβλημα. iv) προσέλευση στην εργασία και εκτέλεση εργασιών: Όπως αναφέρθηκε ανωτέρω, η Διοίκηση υλοποιώντας τα σχέδια επιχειρησιακής συνέχισης έχει θέσει σε εφαρμογή σειρά μέτρων (εργασία εξ αποστάσεως, απαγόρευση ταξιδίων και επισκέψεων, απολυμάνσεις στους χώρους εργασίας είναι κάποια από αυτά), προκειμένου να μετριάσει τις όποιες επιπτώσεις στους εργαζομένους αφ’ ενός και αφ’ ετέρου να εξασφαλίσει κατά το δυνατόν ομαλότητα στην εκτέλεση των επιμέρους δραστηριοτήτων της. Τονίζεται ωστόσο ότι είναι αδύνατον να αποκλεισθεί ότι η επί μακρόν παραμονή του COVID19 ή η επιβολή αυστηρότερων μέτρων περιορισμού των μετακινήσεων των πολιτών, δεν θα επηρεάσει την απρόσκοπτη εκτέλεση των παραγωγικών, εμπορικών και διοικητικών δραστηριοτήτων της Sunlight. Παράλληλα η Διοίκηση του Ομίλου παρακολουθεί τις αποφάσεις των χωρών της Ευρωζώνης για τη λήψη σειράς δημοσιονομικών και άλλων μέτρων για την τόνωση της οικονομίας καθώς και των αποφάσεων της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας για τη λήψη δέσμης μέτρων νομισματικής πολιτικής με σκοπό να εξασφαλιστούν ευνοϊκές συνθήκες χρηματοδότησης για την οικονομία με στόχο την εξομάλυνση των επιπτώσεων της κρίσης. Οικονομική Θέση Κατά την ημερομηνία αναφοράς των ετήσιων Ενοποιημένων Οικονομικών Καταστάσεων αλλά και σήμερα ο Όμιλος διαθέτει καλή χρηματοοικονομική θέση, θετικό κεφάλαιο κίνησης χωρίς σημαντικές λήξεις υποχρεώσεων μέχρι και τα μέσα του 2022 και αχρησιμοποίητα χρηματοδοτικά όρια, που δύνανται να χρησιμοποιηθούν εφόσον κάτι τέτοιο απαιτηθεί. Περαιτέρω η Διοίκηση του Ομίλου παρακολουθώντας στενά τις εγχώριες και διεθνείς εξελίξεις, προβαίνει σε ανάλυση ευαισθησίας για τις μελλοντικές ταμειακές ροές, και λαμβάνει όλα τα απαραίτητα Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 127 μέτρα με στόχο να εξασφαλίζει ταμειακή επάρκεια και την απρόσκοπτη συνέχιση των δραστηριοτήτων του. Προς αυτήν την κατεύθυνση σημειώνεται ότι Διοίκηση του Ομίλου έχει αντιμετωπίσει σημαντικές προκλήσεις τα τελευταία χρόνια, με πιο πρόσφατη την διαχείριση του γεγονότος της καταστροφής του εργοστασίου από την πυρκαγιά, και διαθέτει την εμπειρία και την ικανότητα να διαχειριστεί αποτελεσματικά μεταβλητές που βρίσκονται υπό τον έλεγχο της δρώντας σε ένα ραγδαία μεταβαλλόμενο περιβάλλον. Όλα τα παραπάνω αποτελούν σημαντικούς παράγοντες μετριασμού του ρίσκου που ενέχει η αβεβαιότητα για την εξέλιξη της κατάστασης. Σημειώνεται ωστόσο πως κάθε πιθανή επίπτωση στα αποτελέσματά μας θα εξαρτηθεί, σε μεγάλο βαθμό, από τις συνεχιζόμενες εξελίξεις. Κατά συνέπεια, οι οικονομικές επιπτώσεις στην χρηματοοικονομική μας θέση που σχετίζονται με την επιδημία του COVID-19 δεν μπορεί να εκτιμηθούν αξιόπιστα και εύλογα επί του παρόντος. Δεν υπάρχουν άλλα μεταγενέστερα των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων γεγονότα, τα οποία να αφορούν είτε στον Όμιλο είτε στην Εταιρεία, στα οποία επιβάλλεται αναφορά από τα ΔΠΧΑ. 44 Έγκριση των χρηματοοικονομικών καταστάσεων Οι εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31η Δεκεμβρίου 2018 εγκρίθηκαν από το Διοικητικό Συμβούλιο της ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ SUNLIGHT ABEE την 07/04/2020. Αθήνα, 07 Απριλίου 2020 Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΟΥ Δ.Σ. & ΔΙΕΥΘΥΝΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΚΑΙ ΜΕΛΟΣ Δ.Σ. ΡΟΥΜΠΕΝ Η. ΜΠΟΥΡΛΑΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Γ. ΓΚΟΥΜΑΣ ΜΙΧΑΗΛ Κ. ΜΑΣΤΟΡΑΚΗΣ Α.Δ.Τ. ΑΕ 552845 Α.Δ.Τ. ΑΚ 618155 Α.Δ.Τ. Χ 625227 Ο ΠΡΟΙΣΤΑΜΕΝΟΣ ΛΟΓΙΣΤΗΡΙΟΥ ΜΙΧΑΗΛ Α. ΣΑΜΟΥΗΛ Α.Δ.Τ. Χ 177253 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 128 45 Έκθεση Διάθεσης Αντληθέντων Κεφαλαίων από την έκδοση Κοινού Ομολογιακού Δανείου με καταβολή μετρητών για την περίοδο από 20/06/2017 μέχρι την 31/12/2019 Σύμφωνα με τις διατάξεις της παραγράφου 4.1.2 του Κανονισμού του Χρηματιστηρίου Αθηνών (εφεξής το «Χ.Α.»), την απόφαση υπ’ αριθ. 25/17.07.2008 του Δ.Σ. του Χ.A. και την υπ’ αριθ. απόφαση 8/754/14.04.2016 του Δ.Σ. της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς (εφεξής η «Ε.Κ.»), γνωστοποιείται ότι, από την έκδοση Κοινού Ομολογιακού Δανείου ποσού ευρώ πενήντα εκατομμυρίων (€50.000.000) με την έκδοση πενήντα χιλιάδων κοινών ομολογιών με τιμή διάθεσης €1.000 έκαστη, που πραγματοποιήθηκε σύμφωνα με την από 02/06/2017 απόφαση του ΔΣ της «ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ SUNLIGHT ΑΝΩΝΥΜΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΑΜΥΝΤΙΚΩΝ, ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ, ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ" (εφεξής η «Εταιρεία») με την οποία εγκρίθηκε το περιεχόμενο του Ενημερωτικού Δελτίου προς την Επιτροπή κεφαλαιαγοράς, και την με αριθμό 786/8.6.2017 απόφαση έγκρισης του περιεχομένου του Ενημερωτικού Δελτίου από την Ε.Κ., αντλήθηκε συνολικά καθαρό ποσό ευρώ πενήντα εκατομμυρίων (€50.000.000). Τα έξοδα της έκδοσης, ανερχόμενα σε €1.055.769 καλύφθηκαν εξ’ ολοκλήρου από λοιπά διαθέσιμα της Εταιρείας. Η έκδοση του Κοινού Ομολογιακού Δανείου μετά τελικού ποσού άντλησης κεφαλαίων, η τελική κατανομή των δικαιούχων και η παροχή εντολής στην ΕΛΚΑΤ για κατάθεση του ως άνω ποσού σε λογαριασμό της Εταιρείας εγκρίθηκε με την από 20/06/2017 απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου της Εταιρείας. Περαιτέρω, οι εκδοθείσες πενήντα χιλιάδες κοινές ανώνυμες ομολογίες εισήχθησαν προς διαπραγμάτευση στην οργανωμένη αγορά τίτλων σταθερού εισοδήματος του Χρηματιστηρίου Αθηνών στις 21/06/2017. Στον πίνακα που ακολουθεί παρουσιάζονται τα συγκεκριμένα ανά κατηγορία χρήσης/επένδυσης προοριζόμενα ποσά, το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης των σκοπούμενων επενδύσεων καθώς και η έως την 31/12/2019 διάθεση των αντληθέντων κεφαλαίων: Χρονοδιάγραμμα και Κατανομή Αντληθέντων Κεφαλαίων Σκοπός Διάθεσης Αντληθέντων Κεφαλαίων (ποσά σε χιλ. €) Τομέας Επένδυσης Αποπληρωμή μέρους υφιστάμενου τραπεζικού δανεισμού Ίδρυση στο εξωτερικό δύο (2) θυγατρικών εταιρειών Αγορά νέου ηλεκτρομηχανολογικού εξοπλισμού Κάλυψη αναγκών σε κεφάλαιο κίνησης Αύξηση μετοχικού κεφαλαίου θυγατρικής εταιρείας SUNLIGHT RECYCLING ΑΒΕΕ Σύνολο 2017 2018 2019 2020 ΣΥΝΟΛΟ Ποσά Αντληθέντων Κεφαλαίων που καταβλήθηκαν έως 31.12.2018 Ποσά Αντληθέντων Κεφαλαίων που καταβλήθηκαν στο 2019 Υπόλοιπο προς διάθεση 27.000 0 0 0 27.000 27.000 0 0 500 500 0 500 1.500 1.000 0 500 1.000 6.500 1.000 0 8.500 7.500 1.000 0 0 0 0 0 8.000 8.000 0 0 5.000 0 0 0 5.000 5.000 0 0 33.500 7.000 1.000 500 50.000 48.500 1.000 500 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 129 Με την από 24 Μαΐου του 2018 Τακτική Γενική Συνέλευση των Μετόχων εγκρίθηκε ομόφωνα αλλαγή στο χρονοδιάγραμμα χρήσης αντληθέντων κεφαλαίων και ειδικότερα χρήση ποσού € 6 εκ για αγορά ηλεκτρομηχανολογικού εξοπλισμού, εντός του 2018, έναντι του αρχικού ποσού € 3 εκ όπως αυτό αναφερόταν στο Ενημερωτικό Δελτίο. Επίσης, με την από 29 Ιουνίου 2018 Επαναληπτική Συνέλευση των Ομολογιούχων Δανειστών αποφασίστηκε η αλλαγή χρήσης αντληθέντων κεφαλαίων (όρος 7.1.(θ) του ΚΟΔ), ποσού € 1,5 εκατ. για αγορά νέου ηλεκτρομηχανολογικού εξοπλισμού αντί αύξησης μετοχικού κεφαλαίου για σύσταση θυγατρικών εταιρειών στο εξωτερικό. Οι συγκεκριμένες αλλαγές έχουν ενσωματωθεί στον ανωτέρω πίνακα. Αθήνα, 07 Απριλίου 2020 Οι δηλούντες Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΟΥ Δ.Σ. & ΔΙΕΥΘΥΝΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΟΥ Δ.Σ. Ο ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΚΑΙ ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ Δ.Σ. ΡΟΥΜΠΕΝ Η. ΜΠΟΥΡΛΑΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Γ. ΓΚΟΥΜΑΣ ΜΙΧΑΗΛ Κ. ΜΑΣΤΟΡΑΚΗΣ Α.Δ.Τ. ΑΕ 552845 Α.Δ.Τ. ΑΚ 618155 Α.Δ.Τ. Χ 625227 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 130

Περίληψη: 1 Δηλώσεις των εκπροσώπων του Διοικητικού Συμβουλίου Στις κατωτέρω δηλώσεις, οι οποίες λαμβάνουν χώρα σύμφωνα με τα άρθρο 4 παρ. 2 του ν.3556/2007, όπως ισχύει σήμερα, προβαίνουν οι ακόλουθοι εκπρόσωποι του Διοικητικού Συμβουλίου της Εταιρείας και δη οι ακόλουθοι: 1. Ρούμπεν Μπουρλάς, Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος 2. Δημήτριος Γκούμας, Αντιπρόεδρος 3. Μιχαήλ Μαστοράκης, Οικονομικός Διευθυντής και Μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου Οι κάτωθι υπογράφοντες, υπό την ως άνω ιδιότητά μας, ειδικώς προς τούτο ορισθέντες από το Διοικητικό Συμβούλιο της Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ SUNLIGHT ABEE δηλώνουμε και βεβαιώνουμε με την παρούσα ότι εξ’ όσων γνωρίζουμε: (α) οι συνημμένες ετήσιες χρηματοοικονομικές καταστάσεις της ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ SUNLIGHT ΑΒΕΕ για την ετήσια περίοδο 01/01-31/12/2019 οι οποίες καταρτίσθηκαν σύμφωνα με τα ισχύοντα λογιστικά πρότυπα, απεικονίζουν κατά τρόπο αληθή τα στοιχεία του ενεργητικού και του παθητικού, την καθαρή θέση και τα αποτελέσματα χρήσης της Εταιρείας και των επιχειρήσεων που περιλαμβάνονται στην ενοποίηση εκλαμβανομένων ως σύνολο, και (β) η συνημμένη έκθεση του Διοικητικού Συμβουλίου απεικονίζει κατά τρόπο αληθή την εξ έλιξη, τις επιδόσεις και τη θέση της Εταιρείας, καθώς και των επιχειρήσεων που περιλαμβάνονται στην ενοποίηση εκλαμβανομένων ως σύνολο, συμπεριλαμβανομένης της περιγραφής των κυριότερων κινδύνων και αβεβαιοτήτων που αντιμετωπίζουν. Αθήνα, 07 Απριλίου 2020 Οι δηλούντες Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ & ΔΙΕΥΘΥΝΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΚΑΙ ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ Δ.Σ. ΡΟΥΜΠΕΝ Η. ΜΠΟΥΡΛΑΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Γ. ΓΚΟΥΜΑΣ ΜΙΧΑΗΛ Κ. ΜΑΣΤΟΡΑΚΗΣ Α.Δ.Τ. ΑΕ 552845 Α.Δ.Τ. ΑΚ 618155 Α.Δ.Τ. Χ 625227