ΑΒΑΞ Α.Ε. Ετήσια Οικονομική Έκθεση για την χρήση από 1 Ιανουαρίου έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (σύμφωνα με το άρθρο 4 του Ν.3556/2007) ΑΒΑΞ Α.Ε. Αρ. Γ.Ε.ΜΗ. 913601000 (πρώην αρ.Μ.Α.Ε. 14303/06/Β/86/26) Αμαρουσίου‐Χαλανδρίου 16, 151 25, Μαρούσι ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ Διαδικτυακός τόπος ανάρτησης 2 5 I) Δηλώσεις των Μελών του Διοικητικού Συμβουλίου 6 II) Ετήσια Έκθεση του Διοικητικού Συμβουλίου 7 III) Έκθεση Ελέγχου Ανεξάρτητου Ορκωτού Ελεγκτή Λογιστή 67 IV) Ετήσιες Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις χρήσης από 1 Ιανουαρίου έως 31 Δεκεμβρίου 2019 74 ‐ Κατάσταση Οικονομικής Θέσης 74 ‐ Κατάσταση Αποτελεσμάτων 75 ‐ Κατάσταση Συνολικών Εσόδων 76 ‐ Κατάσταση Ταμιακών Ροών 77 ‐ Κατάσταση Μεταβολής Ιδίων Κεφαλαίων 78 V) Στοιχεία και πληροφορίες 80 Α. ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΤΑΙΡΙΑ 80 Α.1 Γενικές Πληροφορίες για την Εταιρία και τον Όμιλο 80 Α2. Φύση Δραστηριοτήτων 80 Β. ΠΛΑΙΣΙΟ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ 81 Β.1. Συμμόρφωση με τα Δ.Π.Χ.Α. 81 Β.2. Βάση κατάρτισης των χρηματοοικονομικών καταστάσεων 81 Γ. ΒΑΣΙΚΕΣ ΛΟΓΙΣΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ 81 Γ.1. Ενοποιήσεις Επιχειρήσεων (Δ.Π.Χ.Α.3) 81 Γ.2α. Ενσώματα Πάγια (Δ.Λ.Π.16) 89 Γ.2β. Επενδύσεις σε Ακίνητα (Δ.Λ.Π.40) 90 Γ.3. Άυλα στοιχεία ενεργητικού (Δ.Λ.Π.38) 91 Γ.4. Απομείωση Αξίας Στοιχείων Ενεργητικού (Δ.Λ.Π.36) 91 Γ.5. Αποθέματα (Δ.Λ.Π.2) 92 Γ.6. Χρηματοοικονομικά Μέσα: Γνωστοποίηση και παρουσίαση (Δ.Λ.Π.32) 92 Γ.7. Χρηματοοικονομικά Μέσα: Γνωστοποιήσεις (Δ.Π.Χ.Α.7) 92 Γ.8. Προβλέψεις, ενδεχόμενες υποχρεώσεις και ενδεχόμενα περιουσιακά στοιχεία (Δ.Λ.Π.37) 92 Γ.9. Λογιστική των κρατικών επιχορηγήσεων και γνωστοποίηση της κρατικής υποστήριξης (ΔΛΠ 20) 93 Γ.10. Οι επιδράσεις των μεταβολών στις τιμές του συναλλάγματος (ΔΛΠ 21) 93 Γ.11. Κέρδη ανά μετοχή (ΔΛΠ 33) 93 Γ.12. Διανομή Μερισμάτων (ΔΛΠ 10) 93 Γ.13. Φορολογία εισοδήματος & αναβαλλόμενος φόρος (ΔΛΠ 12) 94 Γ.14.Παροχές σε εργαζόμενους (ΔΛΠ 19) 95 Γ.15. Μισθώσεις (Δ.Π.Χ.Α.16) 96 Γ.16. Κόστος δανεισμού (ΔΛΠ 23) 96 Γ.17. Λειτουργικοί Τομείς (ΔΠΧΑ 8) 97 Γ.18. Γνωστοποιήσεις συνδεδεμένων μερών (ΔΛΠ 24) 97 Γ.19. Έσοδα από Συμβόλαια με Πελάτες (Δ.Π.Χ.Α.15) 97 Γ.20. Μη κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία κατεχόμενα προς πώληση και διακοπείσες δραστηριότητες (Δ.Π.Χ.Α.5) 99 Γ.21. Χρηματοοικονομικά μέσα (Δ.Π.Χ.Α.9) 100 2 Γ.22. Δεσμευμένες Καταθέσεις 103 Γ.23. Σημαντικές λογιστικές εκτιμήσεις και κρίσεις 103 Γ.23.1 Απομείωση υπεραξίας και λοιπών μη χρηματοοικονομικών στοιχείων 103 Γ.23.2. Φόρος εισοδήματος 104 Γ.23.3. Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις 104 Γ.23.4. Ζωή ενσώματων ακινητοποιήσεων και υπολειμματικές αξίες 104 Γ.23.5. Πρόβλεψη καθαρής ρευστοποιήσιμης αξίας για αποθέματα 104 Γ.23.6. Προβλέψεις για επισφαλείς απαιτήσεις 104 Γ.23.7. Πρόβλεψη για αποζημίωση προσωπικού 105 Γ.23.8. Ενδεχόμενες υποχρεώσεις 105 Γ.23.9. Έσοδα από συμβόλαια με πελάτες (Δ.Π.Χ.Α.15) 105 Γ.23.10. Σχήματα υπό Κοινό Έλεγχο (Δ.Π.Χ.Α.11) 105 Γ.23.11. Επιμέτρηση Εύλογης Αξίας (Δ.Π.Χ.Α.13) 105 Γ.23.12. Παράγωγα και αντισταθμιστική λογιστική 105 Δ. ΝΕΑ ΠΡΟΤΥΠΑ, ΕΡΜΗΝΕΙΕΣ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΩΝ ΠΡΟΤΥΠΩΝ 106 Ε. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ 113 1. Κύκλος Εργασιών 113 2. Κόστος πωλήσεων 113 3. Λοιπά έσοδα‐έξοδα (καθαρά) 113 3α Απομείωση κόστους υπεραξίας/ συμμετοχών 3α. 114 3β. Διαγραφή επισφαλών απαιτήσεων & λοιπών προβλέψεων 114 4. Έξοδα διοικητικής λειτουργίας 114 5. Έξοδα διαθέσεως 114 6α. Έσοδα χρεογράφων 115 6β. Μερίδιο κερδών /(ζημιών) από συγγενείς εταιρίες 115 7. Χρηματοοικονομικό κόστος 115 8. Έξοδα φόρου χρήσης 115 9α. Πληροφόρηση κατά τομέα ‐ Επιχειρηματικοί Τομείς 116 9β. Πληροφόρηση κατά τομέα ‐ Γεωγραφικοί Τομείς 117 9γ. Ανάλυση Ευαισθησίας σε Μεταβολές Συναλλάγματος 120 10. Ιδιοχρησιμοποιούμενα ενσώματα πάγια στοιχεία 121 11. Ακίνητα για επένδυση 123 11α. Καθαρά κέρδη ή ζημιές από προσαρμογές εύλογων αξιών για τα ακίνητα επένδυσης 124 12. Άυλα περιουσιακά στοιχεία 125 13. Συμμετοχές σε επιχειρήσεις 126 14. Σχήματα υπό κοινό έλεγχο (Κατασκευαστικές Κοινοπραξίες) 127 15. Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία σε εύλογη αξία μέσω λοιπών συνολικών εσόδων 128 16. Λοιπά χρηματοοικονομικά στοιχεία 130 17. Λοιπά στοιχεία παγίου ενεργητικού 130 18. Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις / υποχρεώσεις 131 19. Αποθέματα 132 3 20. Συμβατικά περιουσιακά στοιχεία 133 21. Πελάτες και λοιπές απαιτήσεις 134 22. Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα 137 23. Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις 137 24. Φόρος εισοδήματος και λοιποί φόροι 138 25. Τραπεζικός Δανεισμός 139 25α. Μεταβολή χρηματοοικονομικής δραστηριότητας 140 25β. Ομάδα διάθεσης περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων 140 25γ. Περιουσιακά στοιχεία κατεχόμενα προς πώληση 143 26. Παράγωγα χρημ/κά στοιχεία Παθητικού 143 27. Υποχρεώσεις από χρηματοδοτικές μισθώσεις 144 28. Πρόβλεψη για αποζημίωση προσωπικού 145 29. Λοιπές προβλέψεις και λοιπές μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις 146 30. Μετοχικό Κεφάλαιο 146 31. Υπεραξία αναπροσαρμογών 146 32. Αποθεματικά 146 33. Αποθεματικά αναπροσαρμογής χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων σε εύλογη αξία 146 34. Αποθεματικά Αντιστάθμισης Ταμιακών Ροών 147 35. Μη ελέγχουσες συμμετοχές 147 36 Πληροφοριακοί Πλ φ ί λλογαριασμοίί 36. 147 37. Εμπράγματα βάρη 147 38. Συναλλαγές με συνδεδεμένα μέρη 148 39. Κοινοπρακτικά έργα με J&P (Overaseas) Ltd 150 40. Επιμέτρηση Εύλογης Αξίας 152 41. Διαχείριση Χρηματοοικονομικού Κινδύνου 153 42. Ίδρυση της AVAX Middle East Limited 156 43. Εξαγορά της "PSM Suppliers Limited" στη Λιβύη 157 44. Απορρόφηση εταιρίας J&P Ενεργειακά & Βιομηχανικά Έργα 158 45. Σημαντικά Γεγονότα 159 46. Μεταγενέστερα Γεγονότα 166 47. Ενδεχόμενες απαιτήσεις και υποχρεώσεις 172 48. Έγκριση χρηματοοικονομικών καταστάσεων 174 4 66 Έκθεση Ανεξάρτητου Ορκωτού Ελεγκτή Λογιστή Προς τους Μετόχους της εταιρείας ΑBAΞ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ - ΕΡΓΟΛΗΠΤΙΚΗ – ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ – ΕΜΠΟΡΙΚΗ – ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ – ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ & ΜΗΧΑΝΗΜΑΤΩΝ Έκθεση Ελέγχου επί των Εταιρικών και Ενοποιημένων Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων Γνώμη Έχουμε ελέγξει τις συνημμένες εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις της εταιρείας ΑBAΞ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ - ΕΡΓΟΛΗΠΤΙΚΗ – ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ – ΕΜΠΟΡΙΚΗ – ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ – ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ & ΜΗΧΑΝΗΜΑΤΩΝ (η Εταιρεία), οι οποίες αποτελούνται από την εταιρική και ενοποιημένη κατάσταση χρηματοοικονομικής θέσης της 31ης Δεκεμβρίου 2019, τις εταιρικές και ενοποιημένες καταστάσεις συνολικού εισοδήματος, μεταβολών ιδίων κεφαλαίων και ταμειακών ροών της χρήσεως που έληξε την ημερομηνία αυτή, καθώς και περίληψη σημαντικών λογιστικών αρχών και μεθόδων και λοιπές επεξηγηματικές πληροφορίες. Κατά τη γνώμη μας, οι συνημμένες εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις παρουσιάζουν εύλογα, από κάθε ουσιώδη άποψη, την οικονομική θέση της εταιρείας ΑBAΞ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ - ΕΡΓΟΛΗΠΤΙΚΗ – ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ – ΕΜΠΟΡΙΚΗ – ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ – ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ & ΜΗΧΑΝΗΜΑΤΩΝ και των θυγατρικών αυτής (ο Όμιλος) κατά την 31η Δεκεμβρίου 2019, τη χρηματοοικονομική τους επίδοση και τις ταμειακές τους ροές για τη χρήση που έληξε την ημερομηνία αυτή σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς, όπως αυτά έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Βάση γνώμης Διενεργήσαμε τον έλεγχό μας σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Ελέγχου (ΔΠΕ) όπως αυτά έχουν ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία. Οι ευθύνες μας, σύμφωνα με τα πρότυπα αυτά περιγράφονται περαιτέρω στην ενότητα της έκθεσής μας “Ευθύνες ελεγκτή για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων”. Είμαστε ανεξάρτητοι από την Εταιρεία και τις ενοποιούμενες θυγατρικές της, καθ’ όλη τη διάρκεια του διορισμού μας, σύμφωνα με τον Κώδικα Δεοντολογίας για Επαγγελματίες Ελεγκτές του Συμβουλίου Διεθνών Προτύπων Δεοντολογίας Ελεγκτών, όπως αυτός έχει ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία και τις απαιτήσεις δεοντολογίας που σχετίζονται με τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων στην Ελλάδα και έχουμε εκπληρώσει τις δεοντολογικές μας υποχρεώσεις σύμφωνα με τις απαιτήσεις της ισχύουσας νομοθεσίας και του προαναφερόμενου Κώδικα Δεοντολογίας. Πιστεύουμε ότι τα ελεγκτικά τεκμήρια που έχουμε αποκτήσει είναι επαρκή και κατάλληλα να παρέχουν βάση για τη γνώμη μας. Έμφαση Θέματος Εφιστούμε την προσοχή σας στη σημείωση 25β επί των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων, όπου περιγράφεται αναλυτικά το θέμα των Διακοπεισών Δραστηριοτήτων και της Ομάδας Διάθεσης Περιουσιακών Στοιχείων και Υποχρεώσεων κατεχομένων προς πώληση στο Κατάρ. Στη γνώμη μας δεν διατυπώνεται επιφύλαξη σε σχέση με το θέμα αυτό. Σημαντικότερα θέματα ελέγχου Τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου είναι εκείνα τα θέματα που, κατά την επαγγελματική μας κρίση, ήταν εξέχουσας σημασίας στον έλεγχό μας επί των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων της ελεγχόμενης χρήσεως. Τα θέματα αυτά και οι σχετιζόμενοι κίνδυνοι ουσιώδους ανακρίβειας αντιμετωπίστηκαν στο πλαίσιο του ελέγχου των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων ως σύνολο, για τη διαμόρφωση της γνώμης μας επί αυτών και δεν εκφέρουμε ξεχωριστή γνώμη για τα θέματα αυτά. 67 Σημαντικότερο θέμα Ελέγχου Αντιμετώπιση ελεγκτικού θέματος Αναγνώριση εσόδων από κατασκευαστικές συμβάσεις Όπως αναφέρεται στις σημειώσεις Γ.19, Γ.23, E.1. και Ε.20 Η προσέγγιση του ελέγχου μας έγινε με βάση τον των χρηματοοικονομικών καταστάσεων, ο κύκλος ελεγκτικό κίνδυνο και περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, εργασιών του Ομίλου και της Εταιρείας για τη χρήση που τη διενέργεια των ακόλουθων βασικών διαδικασιών: έληξε την 31.12.2019 ανήλθε σε € 575.927.296 και σε € 432.106.040 αντίστοιχα και περιλαμβάνει κυρίως έσοδα • Κατανόηση, καταγραφή και αξιολόγηση των από την εκτέλεση κατασκευαστικών συμβάσεων. διαδικασιών που εφαρμόζει ο Όμιλος και η Εταιρεία για την αναγνώριση των εσόδων από Η αναγνώριση των εσόδων από την εκτέλεση κατασκευαστικές συμβάσεις και αξιολόγηση της κατασκευαστικών συμβάσεων, βασίζεται σε σημαντικές αποτελεσματικότητας του σχεδιασμού τους. κρίσεις και εκτιμήσεις της Διοίκησης σχετικά με τον • Επιλογή δείγματος συμβάσεων έργων βάσει προϋπολογισμό του κόστους κατασκευής των έργων για ποιοτικών και ποσοτικών κριτήριων με σκοπό την την εφαρμογή της μεθόδου του ποσοστού ολοκλήρωσης, αξιολόγηση σημαντικών περιοχών των συμβάσεων σύμφωνα με το Διεθνές Πρότυπο Χρηματοοικονομικής για την εξέταση της ορθής λογιστικής αναγνώρισης Αναφοράς 15. των εσόδων, σύμφωνα με τις ακολουθούμενες λογιστικές αρχές και μεθόδους. Για το δείγμα αυτό Τα έσοδα από κατασκευαστικές συμβάσεις αναγνωρίζονται διενεργήσαμε τις ακόλουθες διαδικασίες: με την πάροδο του χρόνου καθώς οι δεσμεύσεις εκτέλεσης - Καταγραφή και κατανόηση των βασικών όρων των εκπληρώνονται και η αναγνώρισή τους απαιτεί εκτιμήσεις συμβάσεων με σκοπό να αναγνωρισθούν και και κρίσεις σε σχέση με τα ακόλουθα: επιβεβαιωθούν, ανά έργο, οι δεσμεύσεις εκτέλεσης και το χρονικό σημείο που αυτές εκπληρώνονται. • την αναγνώριση των δεσμεύσεων εκτέλεσης έργων και - Σύγκριση των πραγματικών αποτελεσμάτων ανά του χρονικού σημείου που αυτές εκπληρώνονται, επιλεγμένη σύμβαση με τους εγκεκριμένους • την κατανομή της τιμής της συναλλαγής (συμβατικού προϋπολογισμούς και τα ιστορικά απολογιστικά στοιχεία, με σκοπό να αξιολογηθεί ο βαθμός τιμήματος) στις δεσμεύσεις εκτέλεσης, • τον προσδιορισμό των συνολικών εξόδων από την αξιοπιστίας των κρίσεων και εκτιμήσεων της ημερομηνία σύναψης της σύμβασης έως και την Διοίκησης. ημερομηνία της εκτιμώμενης ολοκλήρωσής της - Επιβεβαίωση, σε δειγματοληπτική βάση, της πληρότητας και ακρίβειας των δαπανών και λοιπών (προϋπολογισθέν κόστος εκτέλεσης έργου), • τις τυχόν αναθεωρήσεις του προϋπολογισθέντος εξόδων που πραγματοποιήθηκαν για την εκπλήρωση των δεσμεύσεων εκτέλεσης και συσχέτιση αυτών με κόστους εκτέλεσης, • την πιθανότητα έγκρισης εκ μέρους του πελάτη τυχόν τα έργα/συμβάσεις που αφορούν, βάσει των λογιστικών αρχείων και του σχετικού υποστηρικτικού αξιώσεων αποζημίωσης και κινήτρων. υλικού. Δεδομένης της σημαντικότητας του θέματος και του - Επανυπολογισμό του ποσοστού εκπλήρωσης των εκτέλεσης με βάση τα επιπέδου της κρίσης και των εκτιμήσεων της Διοίκησης δεσμεύσεων πραγματοποιηθέντα κόστη και τις σχετικές αναφορές που απαιτήθηκαν, θεωρούμε πως αυτό αποτελεί ένα από των υπεύθυνων των έργων και τα σχετικά λογιστικά τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου. αρχεία της Εταιρείας. - Εξέταση του υποστηρικτικού υλικού για την αξιολόγηση της πιθανότητας είσπραξης αξιώσεων αποζημίωσης και κινήτρων. • Αξιολόγηση της επάρκειας και καταλληλότητας των σχετικών γνωστοποιήσεων στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις. Απομείωση συμμετοχών σε θυγατρικές Όπως περιγράφεται στις σημειώσεις Γ.1, Ε.3α και Η προσέγγιση του ελέγχου μας έγινε με βάση τον 68 Ε.13 των χρηματοοικονομικών καταστάσεων, η λογιστική αξία των συμμετοχών σε θυγατρικές ανέρχεται σε € 83.210.101 ενώ η ζημία από απομείωση για τη χρήση που έληξε την 31.12.2019 ανήλθε σε € 1.000.000. Οι συμμετοχές της Εταιρείας σε θυγατρικές αποτιμώνται στο κόστος κτήσεως και ελέγχονται για απομείωση εάν παρουσιαστούν ενδείξεις απομείωσης. Η περιοχή αυτή αποτέλεσε κύριο αντικείμενο του ελέγχου γιατί πέραν της σημαντικότητας του ύψους των συμμετοχών στο σύνολο των χρηματοοικονομικών καταστάσεων, ο προσδιορισμός της αξίας των θυγατρικών εμπεριέχει υποκειμενικότητα ως προς την εκτίμηση των μελλοντικών ταμειακών ροών των θυγατρικών, λόγω του γεγονότος ότι εξαρτάται από πλήθος παραγόντων, συμπεριλαμβανομένων των εκτιμήσεων επί των πωλήσεων σε μελλοντικές περιόδους, εκτιμήσεις του κόστους πωλήσεων και χρήση κατάλληλου προεξοφλητικού επιτοκίου. ελεγκτικό κίνδυνο και περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τη διενέργεια των ακόλουθων διαδικασιών: • Αξιολόγηση των εκτιμήσεων της Διοίκησης αναφορικά με την ενδεχόμενη απομείωση των συμμετοχών σε θυγατρικές εταιρείες. • Πραγματοποίηση συζητήσεων με τη Διοίκηση της Εταιρείας που σχετίζονται με τη διενέργεια του ελέγχου απομείωσης των συμμετοχών σε θυγατρικές. • Αξιολόγηση της καταλληλότητας του χρηματοοικονομικού μοντέλου, του προεξοφλητικού επιτοκίου και της λογικότητας των εισροών και παραδοχών που χρησιμοποιήθηκαν για τον προσδιορισμό της ανακτήσιμης αξίας των συμμετοχών. • Αξιολόγηση της μαθηματικής ακρίβειας του χρηματοοικονομικού μοντέλου. • Αξιολόγηση της επάρκειας και καταλληλότητας των σχετικών γνωστοποιήσεων στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις. Ανακτησιμότητα εμπορικών απαιτήσεων Όπως αναφέρεται στις σημειώσεις Γ.21, Γ.23 και Ε. 21 των χρηματοοικονομικών καταστάσεων, οι εμπορικές απαιτήσεις του Ομίλου και της Εταιρείας ανέρχονται σε € 153.927.603 και € 132.757.860 αντίστοιχα, ενώ η σχετική συσσωρευμένη απομείωση ανέρχεται σε € 52.982.504 και € 52.276.101 αντίστοιχα. Οι εμπορικές απαιτήσεις της Εταιρείας και του Ομίλου περιλαμβάνουν απαιτήσεις από πελάτες εσωτερικού και εξωτερικού. Στην περίπτωση που οι πελάτες αδυνατούν να ανταπεξέλθουν στις συμβατικές τους υποχρεώσεις, η Εταιρεία εκτίθεται σε αυξημένο πιστωτικό κίνδυνο. H Διοίκηση του Ομίλου και της Εταιρείας αξιολογεί την ανακτησιμότητα των εμπορικών απαιτήσεων του Ομίλου και της Εταιρείας και προβαίνει σε εκτίμηση της απαιτούμενης πρόβλεψης απομείωσης για τις αναμενόμενες πιστωτικές ζημιές. Δεδομένης της σημαντικότητας της αξίας των εμπορικών απαιτήσεων και του επιπέδου της κρίσης και των εκτιμήσεων της Διοίκησης που απαιτήθηκαν για τον προσδιορισμό της ανακτήσιμης αξίας τους, θεωρούμε ότι η αξιολόγηση της απομείωσης των εμπορικών απαιτήσεων της Εταιρείας και του Ομίλου αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου. Η προσέγγιση του ελέγχου μας έγινε με βάση τον ελεγκτικό κίνδυνο και περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τη διενέργεια των ακόλουθων διαδικασιών: • Εκτίμηση των παραδοχών και της μεθοδολογίας που χρησιμοποιήθηκε από τη Διοίκηση της Εταιρείας και του Ομίλου για τον προσδιορισμό της ανακτησιμότητας των εμπορικών απαιτήσεων. • Εξέταση των απαντητικών επιστολών των νομικών συμβούλων για θέματα που χειρίσθηκαν κατά τη διάρκεια του έτους, για τον εντοπισμό τυχόν θεμάτων που υποδεικνύουν υπόλοιπα από εμπορικές απαιτήσεις που δεν είναι ανακτήσιμα στο μέλλον. • Λήψη επιστολών επιβεβαίωσης τρίτων για αντιπροσωπευτικό δείγμα εμπορικών απαιτήσεων και εκτέλεση διαδικασιών μεταγενέστερα της ημερομηνίας αναφοράς των χρηματοοικονομικών καταστάσεων, για την αξιολόγηση της ανακτησιμότητας των υπολοίπων τέλους χρήσης. • Εξέταση της ληκτότητας των υπολοίπων των εμπορικών απαιτήσεων στο τέλος της χρήσης και τον εντοπισμό τυχόν οφειλετών με οικονομική δυσχέρεια. • Συζήτηση με τη Διοίκηση της Εταιρείας και αξιολόγηση των σχετικών εκτιμήσεων βάσει των διαθέσιμων στοιχείων και πληροφοριών. • Επανυπολογισμός της απομείωσης των εμπορικών απαιτήσεων λαμβάνοντας υπόψη συγκεκριμένες παραμέτρους για οφειλέτες, όπως την 69 ληκτότητα υπολοίπων, τους μεγάλους οφειλέτες και τους οφειλέτες υψηλού κινδύνου. • Αξιολόγηση της επάρκειας και καταλληλότητας των σχετικών γνωστοποιήσεων στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις. Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία εύλογη αξία μέσω λοιπών συνολικών εσόδων σε Όπως περιγράφεται στις σημειώσεις Γ.6, Γ. 21 και Ε.15 των χρηματοοικονομικών καταστάσεων, η λογιστική αξία των Χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων σε εύλογη αξία μέσω Λοιπών Συνολικών Εσόδων κατά την 31.12.2019 στις εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις ανέρχεται σε € 454.020.209 και € 114.589.952 αντίστοιχα. Τα Χρηματοοικονομικά Περιουσιακά Στοιχεία σε Εύλογη Αξία μέσω Λοιπών Συνολικών Εσόδων αποτιμώνται στην εύλογη αξία σύμφωνα με το ΔΠΧΑ 9 «Χρηματοοικονομικά Μέσα». Ο προσδιορισμός της εύλογης αξίας βασίστηκε στη μέθοδο των προεξοφλημένων μελλοντικών ταμειακών ροών δεδομένου ότι για τα συγκεκριμένα χρηματοοικονομικά στοιχεία (συμμετοχή σε εταιρείες Παραχώρησης) δεν υφίσταται ενεργός αγορά. Η εκτίμηση των μελλοντικών ταμειακών ροών εμπεριέχει υποκειμενικότητα, η οποία εξαρτάται από πλήθος παραγόντων, συμπεριλαμβανομένων εκτιμήσεων επί των μελλοντικών εσόδων, τις αποδόσεις και τους κινδύνους της αγοράς, τις εκτιμήσεις κόστους καθώς και τη χρήση κατάλληλου προεξοφλητικού επιτοκίου. Δεδομένης της σημαντικότητας του θέματος και του επιπέδου της κρίσης και των εκτιμήσεων που απαιτήθηκαν, θεωρούμε πως αυτό αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου. Η προσέγγιση του ελέγχου μας έγινε με βάση τον ελεγκτικό κίνδυνο και περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τη διενέργεια των ακόλουθων διαδικασιών: • Επισκόπηση των εκθέσεων αποτίμησης των Χρηματοοικονομικών Περιουσιακών Στοιχείων σε Εύλογη Αξία μέσω Λοιπών Συνολικών Εσόδων οι οποίες διεξήχθησαν από ειδικούς εξωτερικούς εμπειρογνώμονες και αξιολόγηση της καταλληλότητας της μεθοδολογίας, του υποδείγματος προσδιορισμού του προεξοφλητικού επιτοκίου καθώς και της λογικότητας των παραδοχών και παραμέτρων των σχετικών χρηματοοικονομικών μοντέλων. • Αξιολόγηση της ακρίβειας και αξιοπιστίας των εισροών που χρησιμοποιήθηκαν και αναφέρονται στις καταστάσεις αποτιμήσεων της εταιρείας και στις σχετικές εκθέσεις αποτίμησης των ειδικών εξωτερικών εμπειρογνωμόνων, λαμβάνοντας υπόψη σχετικά χρηματοοικονομικά δεδομένα από τις εταιρείες Παραχώρησης. • Αξιολόγηση της ικανότητας, αντικειμενικότητας και ανεξαρτησίας των εξωτερικών εκτιμητών. • Αξιολόγηση της μαθηματικής ακρίβειας των χρηματοοικονομικών μοντέλων. • Πραγματοποίηση συζητήσεων με τη Διοίκηση της Εταιρείας για τυχόν σημαντικές αλλαγές ή γεγονότα που σχετίζονται με τα εν λόγω Χρηματοοικονομικά Στοιχεία. • Αξιολόγηση της επάρκειας και καταλληλότητας των σχετικών γνωστοποιήσεων στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις. Προβλέψεις και ενδεχόμενες υποχρεώσεις Όπως περιγράφεται στις σημειώσεις Γ.8, Γ.23, Ε.29, και Ε.47 των χρηματοοικονομικών καταστάσεων, υφίστανται εκκρεμείς δικαστικές υποθέσεις και διαιτησίες σχετικά με διαφορές συμβατικών εργασιών και λοιπά θέματα, κατά των εταιρειών του Ομίλου. Σε περιοδική βάση η Διοίκηση του Ομίλου εξετάζει το στάδιο στο οποίο βρίσκεται κάθε σημαντική Η προσέγγιση του ελέγχου μας έγινε με βάση τον ελεγκτικό κίνδυνο και περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τη διενέργεια των ακόλουθων διαδικασιών: • Εξασφάλιση επιστολών νομικών συμβούλων αναφορικά με εκκρεμείς δικαστικές και λοιπές νομικές υποθέσεις. • Συζήτηση των σημαντικών εκκρεμών 70 υπόθεση και αξιολογεί τον πιθανό οικονομικό κίνδυνο βασιζόμενη στην άποψη των νομικών της συμβούλων. Εάν η ενδεχόμενη ζημία από οποιεσδήποτε αξιώσεις και νομικές υποθέσεις θεωρείται πιθανή και το σχετικό ποσό μπορεί να εκτιμηθεί αξιόπιστα, η Διοίκηση του Ομίλου αναγνωρίζει πρόβλεψη για την εκτιμώμενη ζημιά. Η κρίση της Διοίκησης απαιτείται σε σημαντικό βαθμό τόσο για τον καθορισμό της πιθανότητας, όσο και για τον καθορισμό του βαθμού στον οποίο ο κίνδυνος μπορεί να εκτιμηθεί αξιόπιστα. Όταν πρόσθετες πληροφορίες καθίστανται διαθέσιμες, η Διοίκηση του Ομίλου επανεξετάζει τις ενδεχόμενες ή πιθανές υποχρεώσεις σχετικά με εκκρεμείς αξιώσεις και νομικές υποθέσεις και αναθεωρεί, όπου απαιτείται, τις σχετικές εκτιμήσεις. Τέτοιες αναθεωρήσεις στις εκτιμήσεις της πιθανής υποχρέωσης μπορεί να έχουν σημαντική επίδραση στη χρηματοοικονομική θέση και τα αποτελέσματα του Ομίλου. Δεδομένης της σημαντικότητας του θέματος και του επιπέδου της κρίσης και των εκτιμήσεων που απαιτήθηκαν, θεωρούμε πως αυτό αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου. υποθέσεων απευθείας με τους νομικούς συμβούλους του Ομίλου και τους αρμοδίους της Διοίκησης. • Αξιολόγηση των εκτιμήσεων της Διοίκησης για τις σημαντικές υποθέσεις, λαμβανομένου υπόψη του ιστορικού των υποθέσεων. • Αξιολόγηση της επάρκειας και της καταλληλότητας των σχετικών γνωστοποιήσεων στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις. Άλλες πληροφορίες Η διοίκηση είναι υπεύθυνη για τις άλλες πληροφορίες. Οι άλλες πληροφορίες περιλαμβάνονται στην Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου, για την οποία γίνεται σχετική αναφορά στην “Έκθεση επί άλλων Νομικών και Κανονιστικών Απαιτήσεων”, στις Δηλώσεις των Μελών του Διοικητικού Συμβουλίου, αλλά δεν περιλαμβάνουν τις χρηματοοικονομικές καταστάσεις και την έκθεση ελέγχου επί αυτών. Η γνώμη μας επί των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων δεν καλύπτει τις άλλες πληροφορίες και δεν εκφράζουμε με τη γνώμη αυτή οποιασδήποτε μορφής συμπέρασμα διασφάλισης επί αυτών. Σε σχέση με τον έλεγχό μας επί των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων, η ευθύνη μας είναι να αναγνώσουμε τις άλλες πληροφορίες και με τον τρόπο αυτό, να εξετάσουμε εάν οι άλλες πληροφορίες είναι ουσιωδώς ασυνεπείς με τις εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις ή τις γνώσεις που αποκτήσαμε κατά τον έλεγχο ή αλλιώς φαίνεται να είναι ουσιωδώς εσφαλμένες. Εάν, με βάση τις εργασίες που έχουμε εκτελέσει, καταλήξουμε στο συμπέρασμα ότι υπάρχει ουσιώδες σφάλμα σε αυτές τις άλλες πληροφορίες, είμαστε υποχρεωμένοι να αναφέρουμε το γεγονός αυτό. Δεν έχουμε τίποτα να αναφέρουμε σχετικά με το θέμα αυτό. Ευθύνες της διοίκησης και των υπευθύνων για τη διακυβέρνηση επί των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων Η διοίκηση έχει την ευθύνη για την κατάρτιση και εύλογη παρουσίαση των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ όπως αυτά έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως και για εκείνες τις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου που η διοίκηση καθορίζει ως απαραίτητες, ώστε να καθίσταται δυνατή η κατάρτιση των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων απαλλαγμένων από ουσιώδες σφάλμα, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος. Κατά την κατάρτιση των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων, η διοίκηση είναι υπεύθυνη για την αξιολόγηση της ικανότητας της Εταιρείας και του Ομίλου να συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους, γνωστοποιώντας όπου συντρέχει τέτοια περίπτωση, τα θέματα που σχετίζονται με τη συνεχιζόμενη δραστηριότητα και τη χρήση της λογιστικής αρχής της συνεχιζόμενης δραστηριότητας, εκτός και εάν η 71 διοίκηση είτε προτίθεται να ρευστοποιήσει την Εταιρεία και τον Όμιλο ή να διακόψει τη δραστηριότητά τους ή δεν έχει άλλη ρεαλιστική εναλλακτική επιλογή από το να προβεί σ ’αυτές τις ενέργειες. Η Επιτροπή Ελέγχου (άρθ. 44 Ν. 4449/2017) της Εταιρείας έχει την ευθύνη εποπτείας της διαδικασίας χρηματοοικονομικής αναφοράς της Εταιρείας και του Ομίλου. • • • • • • Ευθύνες ελεγκτή για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων Οι στόχοι μας είναι να αποκτήσουμε εύλογη διασφάλιση για το κατά πόσο οι εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις, στο σύνολο τους, είναι απαλλαγμένες από ουσιώδες σφάλμα, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος και να εκδώσουμε έκθεση ελεγκτή, η οποία περιλαμβάνει τη γνώμη μας. Η εύλογη διασφάλιση συνιστά διασφάλιση υψηλού επιπέδου, αλλά δεν είναι εγγύηση ότι ο έλεγχος που διενεργείται σύμφωνα με τα ΔΠΕ, όπως αυτά έχουν ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία, θα εντοπίζει πάντα ένα ουσιώδες σφάλμα, όταν αυτό υπάρχει. Σφάλματα δύναται να προκύψουν από απάτη ή από λάθος και θεωρούνται ουσιώδη όταν, μεμονωμένα ή αθροιστικά, θα μπορούσε εύλογα να αναμένεται ότι θα επηρέαζαν τις οικονομικές αποφάσεις των χρηστών, που λαμβάνονται με βάση αυτές τις εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις. Ως καθήκον του ελέγχου, σύμφωνα με τα ΔΠΕ όπως αυτά έχουν ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία, ασκούμε επαγγελματική κρίση και διατηρούμε επαγγελματικό σκεπτικισμό καθ’ όλη τη διάρκεια του ελέγχου. Επίσης: Εντοπίζουμε και αξιολογούμε τους κινδύνους ουσιώδους σφάλματος στις εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος, σχεδιάζοντας και διενεργώντας ελεγκτικές διαδικασίες που ανταποκρίνονται στους κινδύνους αυτούς και αποκτούμε ελεγκτικά τεκμήρια που είναι επαρκή και κατάλληλα για να παρέχουν βάση για τη γνώμη μας. Ο κίνδυνος μη εντοπισμού ουσιώδους σφάλματος που οφείλεται σε απάτη είναι υψηλότερος από αυτόν που οφείλεται σε λάθος, καθώς η απάτη μπορεί να εμπεριέχει συμπαιγνία, πλαστογραφία, εσκεμμένες παραλείψεις, ψευδείς διαβεβαιώσεις ή παράκαμψη των δικλίδων εσωτερικού ελέγχου. Κατανοούμε τις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου που σχετίζονται με τον έλεγχο, με σκοπό το σχεδιασμό ελεγκτικών διαδικασιών κατάλληλων για τις περιστάσεις, αλλά όχι με σκοπό τη διατύπωση γνώμης επί της αποτελεσματικότητας των δικλίδων εσωτερικού ελέγχου της Εταιρείας και του Ομίλου. Αξιολογούμε την καταλληλότητα των λογιστικών αρχών και μεθόδων που χρησιμοποιήθηκαν και το εύλογο των λογιστικών εκτιμήσεων και των σχετικών γνωστοποιήσεων που έγιναν από τη διοίκηση. Αποφαινόμαστε για την καταλληλότητα της χρήσης από τη διοίκηση της λογιστικής αρχής της συνεχιζόμενης δραστηριότητας και με βάση τα ελεγκτικά τεκμήρια που αποκτήθηκαν για το εάν υπάρχει ουσιώδης αβεβαιότητα σχετικά με γεγονότα ή συνθήκες που μπορεί να υποδηλώνουν ουσιώδη αβεβαιότητα ως προς την ικανότητα της Εταιρείας και του Ομίλου να συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους. Εάν συμπεράνουμε ότι υφίσταται ουσιώδης αβεβαιότητα, είμαστε υποχρεωμένοι στην έκθεση ελεγκτή να επιστήσουμε την προσοχή στις σχετικές γνωστοποιήσεις των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων ή εάν αυτές οι γνωστοποιήσεις είναι ανεπαρκείς να διαφοροποιήσουμε τη γνώμη μας. Τα συμπεράσματά μας βασίζονται σε ελεγκτικά τεκμήρια που αποκτώνται μέχρι την ημερομηνία της έκθεσης ελεγκτή. Ωστόσο, μελλοντικά γεγονότα ή συνθήκες ενδέχεται να έχουν ως αποτέλεσμα η Εταιρεία και ο Όμιλος να παύσουν να λειτουργούν ως συνεχιζόμενη δραστηριότητα. Αξιολογούμε τη συνολική παρουσίαση, τη δομή και το περιεχόμενο των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων, συμπεριλαμβανομένων των γνωστοποιήσεων, καθώς και το κατά πόσο οι εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις απεικονίζουν τις υποκείμενες συναλλαγές και τα γεγονότα με τρόπο που επιτυγχάνεται η εύλογη παρουσίαση. Αποκτούμε επαρκή και κατάλληλα ελεγκτικά τεκμήρια αναφορικά με την χρηματοοικονομική πληροφόρηση των οντοτήτων ή των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων εντός του Ομίλου για την έκφραση γνώμης επί των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων. Είμαστε υπεύθυνοι για την καθοδήγηση, την επίβλεψη και την εκτέλεση του ελέγχου της Εταιρείας και των θυγατρικών της. Παραμένουμε αποκλειστικά υπεύθυνοι για την ελεγκτική μας γνώμη. Μεταξύ άλλων θεμάτων, κοινοποιούμε στους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση, το σχεδιαζόμενο εύρος και το χρονοδιάγραμμα του ελέγχου, καθώς και σημαντικά ευρήματα του ελέγχου, συμπεριλαμβανομένων 72 όποιων σημαντικών ελλείψεων στις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου εντοπίζουμε κατά τη διάρκεια του ελέγχου μας. Επιπλέον, δηλώνουμε προς τους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση ότι έχουμε συμμορφωθεί με τις σχετικές απαιτήσεις δεοντολογίας περί ανεξαρτησίας και γνωστοποιούμε προς αυτούς όλες τις σχέσεις και άλλα θέματα που μπορεί εύλογα να θεωρηθεί ότι επηρεάζουν την ανεξαρτησία μας και τα σχετικά μέτρα προστασίας, όπου συντρέχει περίπτωση. Από τα θέματα που γνωστοποιήθηκαν στους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση, καθορίζουμε τα θέματα εκείνα που ήταν εξέχουσας σημασίας για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων της ελεγχόμενης χρήσεως και ως εκ τούτου αποτελούν τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου. Έκθεση επί άλλων Νομικών και Κανονιστικών Απαιτήσεων 1. Έκθεση Διαχείρισης Διοικητικού Συμβουλίου Λαμβάνοντας υπόψη ότι η διοίκηση έχει την ευθύνη για την κατάρτιση της Έκθεσης Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου και της Δήλωσης Εταιρικής Διακυβέρνησης που περιλαμβάνεται στην έκθεση αυτή, κατ’ εφαρμογή των διατάξεων της παραγράφου 5 του άρθρου 2 του Ν. 4336/2015 (μέρος Β), σημειώνουμε ότι: α) Στην Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου περιλαμβάνεται δήλωση εταιρικής διακυβέρνησης, η οποία παρέχει τα πληροφοριακά στοιχεία που ορίζονται στο άρθρο 152 του Ν. 4548/2018. β) Κατά τη γνώμη μας η Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου έχει καταρτισθεί σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές απαιτήσεις των άρθρων 150-151 και 153-154 και της παραγράφου 1 (περιπτώσεις γ’ και δ’) του άρθρου 152 του Ν. 4548/2018 και το περιεχόμενο αυτής αντιστοιχεί με τις συνημμένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις της χρήσης που έληξε την 31.12.2019. γ) Με βάση τη γνώση που αποκτήσαμε κατά τον έλεγχό μας, για την εταιρεία ΑBAΞ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΡΓΟΛΗΠΤΙΚΗ – ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ – ΕΜΠΟΡΙΚΗ – ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ – ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ & ΜΗΧΑΝΗΜΑΤΩΝ και το περιβάλλον της, δεν έχουμε εντοπίσει ουσιώδεις ανακρίβειες στην Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού της Συμβουλίου. 2. Συμπληρωματική Έκθεση προς την Επιτροπή Ελέγχου Η γνώμη μας επί των συνημμένων εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων είναι συνεπής με τη Συμπληρωματική Έκθεσή μας προς την Επιτροπή Ελέγχου της Εταιρείας, που προβλέπεται από το άρθρο 11 του κανονισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) αριθ. 537/2014. 3. Παροχή μη ελεγκτικών υπηρεσιών Δεν παρείχαμε στην Εταιρεία και τις θυγατρικές της μη ελεγκτικές υπηρεσίες που απαγορεύονται σύμφωνα με το άρθρο 5 του κανονισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) αριθ. 537/2014. 4. Διορισμός Ελεγκτή Διοριστήκαμε για πρώτη φορά ως Ορκωτοί Ελεγκτές Λογιστές της Εταιρείας με την από 24/06/2014 απόφαση της ετήσιας τακτικής γενικής συνέλευσης των μετόχων. Έκτοτε ο διορισμός μας έχει αδιαλείπτως ανανεωθεί για μια συνολική περίοδο 6 ετών με βάση τις κατ’ έτος λαμβανόμενες αποφάσεις της τακτικής γενικής συνέλευσης των μετόχων. Αγία Παρασκευή, 30 Ιουνίου 2020 Ο Ορκωτός Ελεγκτής Λογιστής BDO Ορκωτοί Ελεγκτές Α.Ε. Λ. Μεσογείων 449, Αγ. Παρασκευή ΑΜ ΣΟΕΛ: 173 Δημήτριος Β. Σπυράκης ΑΜ ΣΟΕΛ: 34191 73 ΑΒΑΞ Α.Ε. ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΧΡΗΜΑΤΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΣΗΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (΄Ολα τα ποσά είναι εκφρασμένα σε Ευρώ) Όμιλος 31.12.2019 Εταιρία 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ Μη κυκλοφορούν Ενεργητικό Ιδιοχρησιμοπ.ενσώματα πάγια στοιχεία Επενδύσεις σε ακίνητα 10 11 Άυλα περιουσιακά στοιχεία 12 6.828.489 11.522.725 242.455 198.434 Συμμετοχές σε επιχειρήσεις Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία σε εύλογη αξία μεσω λοιπών συνολικών εσόδων 13 252.612.497 262.243.724 84.522.586 81.035.562 15 114.589.952 115.900.143 454.020.209 503.929.976 Λοιπά χρηματοοικονομικά στοιχεία 16 Δεσμευμένες Καταθέσεις 22α 20.000.000 Λοιπά στοιχεία παγίου ενεργητικού 17 828.337 846.017 1.323.191 6.248.763 Λοιπές μακροπρόθεσμες απαιτήσεις Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις 17 18 ‐ 28.292.325 ‐ 26.943.826 74.172.179 27.133.304 ‐ 24.479.877 586.254.265 588.327.293 705.960.043 689.282.694 19 20 21 19.095.550 126.107.923 153.927.603 26.894.383 118.930.436 181.898.981 11.231.308 119.347.740 132.757.860 13.037.083 111.969.543 182.977.218 Λοιπές απαιτήσεις 21 124.800.637 128.585.305 109.109.065 122.400.391 Δεσμευμένες Καταθέσεις Λοιπά χρηματοοικονομικά στοιχεία Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα 22α 16 22 49.031.848 ‐ 71.052.312 ‐ 6.125.997 65.676.252 34.150.976 ‐ 61.084.456 ‐ ‐ 57.025.579 544.015.873 528.111.354 467.681.404 487.409.814 Σύνολο μη κυκλοφορούντος Ενεργητικού Κυκλοφορούν Ενεργητικό Αποθέματα Συμβατικά περιουσιακά στοιχεία Απαιτήσεις από Πελάτες Σύνολο κυκλοφορούντος Ενεργητικού 150.399.806 12.702.859 ‐ 120.187.673 13.141.916 37.541.268 ‐ 41.202.984 3.343.136 69.935.945 3.454.136 ‐ ‐ 20.000.000 ‐ Ομάδα Διάθεσης Περιουσιακών Στοιχείων κατεχόμενα προς πώληση 25β 370.669.199 Περιουσιακά στοιχεία κατεχόμενα προς πώληση 25γ 33.753.000 948.438.072 1.534.692.337 ‐ 528.111.354 1.116.438.647 33.753.000 520.114.462 1.226.074.506 ‐ 487.409.814 1.176.692.509 30 30 31 32 23.296.455 146.651.671 14.650.850 182.753.027 23.296.455 146.676.671 8.488.899 105.950.755 23.296.455 146.651.671 15.397.620 182.988.419 23.296.455 146.676.671 9.860.136 106.621.016 33 34 55.226.823 715.943 (4.908.763) (354.191.521) 39.200.003 (774.962) (2.267.016) (231.773.345) 275.862.765 ‐ (4.887.675) (319.042.181) 191.527.822 (774.962) (2.433.960) (225.451.542) Σύνολο Ενεργητικού ΙΔΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΚΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ Μετοχικό κεφάλαιο (77.654.850 των € 0.30) Αποθεματικό υπέρ το άρτιο Υπεραξία ί αναπροσαρμογών ώ Αποθεματικά Αποθεματικά αναπροσαρμογής χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων σε εύλογη αξία Αποθεματικά Αντιστάθμισης Ταμιακών Ροών Προσαρμογή συναλλαγματικών ισοτιμιών Κέρδη (ζημίες) εις νέον Σύνολο Ιδίων Κεφαλαίων Μετόχων Εταιρίας (α) Μη ελέγχουσες συμμετοχές (β) ‐ 18.680.058 ‐ 64.194.483 14.064.570 88.797.458 (970.045) 320.267.074 ‐ 249.321.635 ‐ 78.259.053 87.827.414 320.267.074 249.321.635 25 26 18 515.421.946 ‐ 21.358.999 475.666.644 1.249.026 31.501.018 441.587.158 ‐ 19.168.650 416.063.220 ‐ 80.098.221 28 6.418.562 4.834.894 5.571.855 4.061.386 29 29.517.500 572.717.006 29.893.643 543.145.224 17.860.085 484.187.748 22.056.878 522.279.705 23 24 25 382.656.416 24.699.540 75.667.741 483.023.697 344.024.817 21.720.166 119.721.026 485.466.009 312.115.699 15.747.887 54.097.771 381.961.357 285.347.500 14.766.517 104.977.152 405.091.169 25β 400.692.581 883.716.278 ‐ 485.466.009 39.658.327 421.619.684 ‐ 405.091.169 Σύνολο Υποχρεώσεων (δ) 1.456.433.284 1.028.611.233 905.807.432 927.370.874 ΣΥΝΟΛΟ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ ΚΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΩΝ (γ+δ) 1.534.692.337 1.116.438.647 1.226.074.506 1.176.692.509 35 Σύνολο ιδίων κεφαλαίων (γ)=(α+β) Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις Μακροπρόθεσμες Ομολογιακές Δανειακές υποχρεώσεις Παράγωγα χρημ/κα στοιχεία παθητικού Αναβαλλόμενες φορολογικές υποχρεώσεις Προβλέψεις για παροχές εργαζομένων κατά την έξοδο από την υπηρεσία Λοιπές προβλέψεις και λοιπές μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις Σύνολο Μακροπρόθεσμων Υποχρεώσεων Βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις Φόρος εισοδήματος και λοιποί φόροι πληρωτέοι Τραπεζικός δανεισμός Σύνολο Βραχυπρόθεσμων Υποχρεώσεων Ομάδα Διάθεσης Υποχρεώσεων κατεχόμενα προς πώληση Από 01.01.2019 εφαρμόστηκε στον Όμιλο και την Εταιρεία το ΔΠΧΑ 16 χρησιμοποιώντας την μέθοδο σωρευτικής επίδρασης, σύμφωνα με την οποία δεν επαναδιατυπώνεται η συγκριτική πληροφορία. Αναλυτικές πληροφορίες δίνονται στην σημείωση Δ.α. (Αλλαγές Λογιστικών Πολιτικών). Οι συνοδευτικές σημειώσεις αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των Χρηματοοικονομικών καταστάσεων καταστάσεων. 74 ΑΒΑΞ Α.Ε. ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΧΡΗΣΗ ΑΠΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΜΕΧΡΙ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (΄Ολα τα ποσά είναι εκφρασμένα σε Ευρώ εκτός από τα στοιχεία των μετοχών) ΟΜΙΛΟΣ Χρήση 1.1‐ 31.12.2019 ΕΤΑΙΡΙΑ Χρήση 1.1‐31.12.2018 *Αναμορφωμένο Χρήση 1.1‐ 31.12.2019 Χρήση 1.1‐31.12.2018 *Αναμορφωμένο Κύκλος εργασιών 1 575.927.296 538.385.578 432.106.040 433.009.527 Κόστος Πωλήσεων 2 (533.338.883) (507.145.259) (395.133.003) (408.388.007) 42.588.413 31.240.319 36.973.037 24.621.520 3 3α 3.371.779 ‐ 6.942.574 ‐ (12.924.141) (1.000.000) 5.644.151 (2.000.000) Μικτό κέρδος Λοιπά έσοδα ‐ έξοδα (καθαρά) Απομείωση κόστους υπεραξίας /συμμετοχών Διαγραφή επισφαλών απαιτήσεων & λοιπών προβλέψεων 3β (26.219.021) (14.326.234) (23.275.805) (13.584.000) Κέρδη/(Ζημιές) εύλογης αξίας ακινήτων Έξοδα διοικητικής λειτουργίας Έξοδα διαθέσεως Έσοδα χρεογράφων 4 5 6α (88.148) (29.662.113) (12.870.199) 7.639.895 (193.164) (25.294.091) (11.294.454) 5.485.871 (111.000) (17.689.983) (8.272.531) 16.854.089 ‐ (16.735.426) (7.192.383) 5.917.679 Μερίδιο κερδών/(ζημιών) από συγγενείς εταιρίες 6β 30.832.453 31.887.971 35.175.814 33.028.560 15.593.059 24.448.792 25.729.482 29.700.101 (961.192) (25.868.610) 187.582 (32.981.511) ‐ (21.562.111) ‐ (30.252.315) (11.236.743) (8.345.137) 4.167.370 (6.388.083) (16.114.600) (5.371.594) (14.169.387) Κέρδη/(Ζημιές) μετά από φόρους από συνεχιζόμενες δραστηριότητες (17.624.826) (24.459.737) (1.204.224) (14.721.602) Κέρδη/(Ζημιές) μετά φόρων από διακοπείσες δραστηριότητες (σημ.25β) (25.501.205) (1.842.523) (6.716.001) (1.842.523) Κέρδη/(Ζημιές) μετά φόρων από συνεχιζόμενες & διακοπείσες δραστηριότητες (43.126.031) (26.302.260) (7.920.225) (16.564.125) (42.967.202) (158.829) (43.126.031) (25.763.341) (538.919) (26.302.260) (7.920.225) ‐ (7.920.225) (16.564.125) ‐ (16.564.125) (0,5533) (0,3318) (0,1020) (0,2133) ‐ Βασικά/ Προσαρμοσμένα (σε ευρώ) (0,2249) (0,3080) (0,0155) (0,1896) Από διακοπείσες δραστηριότητες ‐ Βασικά/ Προσαρμοσμένα (σε ευρώ) (0,3263) (0,0168) (0,0865) (0,0237) Κέρδη/ (Ζημιές) προ φόρων, χρηματοδοτικών & επενδυτικών αποτελεσμάτων Λοιπά Χρηματοοικονομικά αποτελέσματα Χρηματοοικονομικό κόστος (καθαρό) 7 7 Κέρδη/ (Ζημιές) προ φόρων Έξοδα Φόρου χρήσης Τα καθαρά κέρδη/ (ζημιές) αναλογούν σε: Μετόχους Εταιρίας Μη ελέγχουσες συμμετοχές 8 (552.215) Κέρδη /(ζημιές) μετά από φόρους ανά μετοχή που αναλογούν στους μετόχους της μητρικής για την περίοδο Από συνεχιζόμενες και διακοπείσες δραστηριότητες ‐ Βασικά/ Προσαρμοσμένα (σε ευρώ) Από συνεχιζόμενες δραστηριότητες Μέσος σταθμικός όρος μετοχών Προτεινόμενο μέρισμα ανά μετοχή (σε €) Κέρδη/ (Ζημιές) προ φόρων, χρηματοδοτικών, επενδυτικών αποτελεσμάτων και συνολικών αποσβέσεων 77.654.850 0,0000 58.082.913 77.654.850 0,0000 49.383.833 77.654.850 77.654.850 0,0000 60.331.795 0,0000 53.287.165 Σημείωση: Τα κονδύλια των προηγούμενα παρουσιαζόμενων περιόδων έχουν αναπροσαρμοσθεί προκειμένου να περιληφθούν μόνο οι συνεχιζόμενες δραστηριότητες. Τα αποτελέσματα των διακοπεισών δρστηριοτήτων περιλαμβάνονται διακριτά και αναλύονται σε ξεχωριστή σημείωση (βλ. σημείωση 42), σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ΔΠΧΑ 5 "Μη κυκλοφορούντα στοιχεία του ενεργητικού κατεχόμενα προς πώληση και διακοπείσες δραστηριότητες". Από 01.01.2019 εφαρμόστηκε στον Όμιλο και την Εταιρεία το ΔΠΧΑ 16 χρησιμοποιώντας την μέθοδο σωρευτικής επίδρασης, σύμφωνα με την οποία δεν επαναδιατυπώνεται η συγκριτική πληροφορία. Αναλυτικές πληροφορίες δίνονται στην σημείωση Δ.α. (Αλλαγές Λογιστικών Πολιτικών). Οι συνοδευτικές σημειώσεις αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των Χρηματοοικονομικών καταστάσεων. 75 ΑΒΑΞ Α.Ε. ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΥΝΟΛΙΚΩΝ ΕΣΟΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (Όλα τα ποσά είναι εκφρασμένα σε Ευρώ) ΟΜΙΛΟΣ Κέρδη/ (Ζημιές) μετά φόρων περιόδου Λοιπά συνολικά έσοδα Ποσά που αναταξινομούνται στην κατάσταση αποτελεσμάτων σε μεταγενέστερες περιόδους Συναλλαγματικές διαφορές από μετατροπή θυγατρικών εξωτερικού Αντιστάθμιση ταμειακών ροών Αποθεματικά αναπροσαρμογής αξίας λοιπών περιουσιακών στοιχείων Αποθεματικά αναπροσαρμογής χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων σε εύλογη αξία Αποθεματικά Φόρος εισοδήματος που αντιστοιχεί στα λοιπα συνολικά έσοδα Ποσά που δεν αναταξινομούνται στην κατάσταση αποτελεσμάτων σε μεταγενέστερες περιόδους Αποθεματικά Επανεκτίμησης υποχρεώσεων/παροχών προσωπικού λόγω εξόδου από την υπηρεσία Φόρος εισοδήματος που αντιστοιχεί στα λοιπα συνολικά έσοδα Λοιπά συνολικά έσοδα περιόδου από συνεχιζόμενες δραστηριότητες μετά από φόρους Λοιπά συνολικά έσοδα περιόδου από διακοπείσες δραστηριότητες μετά από φόρους Λοιπά συνολικά έσοδα περιόδου από συνεχιζόμενες & διακοπείσες δραστηριότητες μετά από φόρους Συγκεντρωτικά Συνολικά Αποτελέσματα περιόδου Τα συγκεντρωτικά συνολικά αποτελέσματα περιόδου αναλογούν σε: Μετόχους Εταιρίας Μη ελέγχουσες συμμετοχές ΕΤΑΙΡΙΑ Χρήση 1.1‐ 31.12.2019 (43.126.031) Χρήση 1.1‐ 31.12.2018 (26.302.260) Χρήση 1.1‐ 31.12.2019 (7.920.225) Χρήση 1.1‐ 31.12.2018 (16.564.125) (2.641.757) 1.961.717 (1.210.240) 2.325.605 (2.453.715) ‐ 39.128 ‐ 190.358 7.286.164 (605.201) 9.425.958 19.512.575 37.319.807 72.043 7.045 (190.824) 63.846.960 (9.678.802) 8.107.831 (2.554.226) 331.609 16.084.769 (2.208.061) (3.183.701) (489.440) (2.455.696) (258.665) 529.934 129.702 589.367 68.546 19.611.816 7.260.286 86.332.701 26.693.989 ‐ ‐ ‐ ‐ 19.611.816 7.260.286 86.332.701 26.693.989 (23.514.215) (19.041.974) 78.412.476 10.129.864 (23.355.376) (158.840) (23.514.215) (18.503.056) (538.919) (19.041.974) 78.412.476 ‐ 78.412.476 10.129.864 ‐ 10.129.864 Σημείωση: Τα κονδύλια των προηγούμενα παρουσιαζόμενων περιόδων έχουν αναπροσαρμοσθεί προκειμένου να περιληφθούν μόνο οι συνεχιζόμενες δραστηριότητες. Από 01.01.2019 εφαρμόστηκε στον Όμιλο και την Εταιρεία το ΔΠΧΑ 16 χρησιμοποιώντας την μέθοδο σωρευτικής επίδρασης, σύμφωνα με την οποία δεν επαναδιατυπώνεται η συγκριτική πληροφορία. Αναλυτικές πληροφορίες δίνονται στην σημείωση Δ.α. (Αλλαγές Λογιστικών Πολιτικών). Οι συνοδευτικές σημειώσεις αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των Χρηματοοικονομικών καταστάσεων. 76 ΑΒΑΞ Α.Ε. ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΑΜΕΙΑΚΩΝ ΡΟΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗΝ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (΄Ολα τα ποσά είναι εκφρασμένα σε ευρώ) Όμιλος Χρήση 1.1‐ 31.12.2019 Εταιρία Χρήση 1.1‐ 31.12.2018 Χρήση 1.1‐ 31.12.2019 Χρήση 1.1‐31.12.2018 Λειτουργικές δραστηριοτήτες Κέρδη/ (Ζημιές) προ φόρων Πλέον/μείον προσαρμογές για: Αποσβέσεις Ζημιές/ (Κέρδη) εύλογης αξίας ακινήτων Προβλέψεις/Eπισφάλειες Έσοδα χρεογράφων Πιστωτικοί τόκοι Χρεωστικοί τόκοι Κόστος απομείωσης συμμετοχών Ζημιές/ (κέρδη) από Χρηματοοικονομικά εργαλεία Αποτελέσματα(έσοδα, έξοδα,κέρδη και ζημιές) επενδυτικής δραστηριότητας Συναλλαγματικές διαφορές Μεταβολές στο κεφάλαιο κίνησης Μείωση/(Αύξηση) αποθεμάτων Μείωση/(Αύξηση) απαιτήσεων (Μείωση)/Αύξηση υποχρεώσεων (πλην δανειακών) Χρεωστικοί τόκοι και συναφή έξοδα καταβεβλημένα Καταβεβλημένοι φόροι Σύνολο εισροών/(εκροών) από συνεχιζόμενες λειτουργικές δραστηριότητες Σύνολο εισροών/(εκροών) από διακοπείσες λειτουργικές δραστηριότητες Σύνολο εισροών/(εκροών) από συνεχιζόμενες & διακοπείσες λειτουργικές δραστηριότητες(α) (11.236.743) (10.187.660) 4.167.370 (2.394.738) 16.270.833 88.148 28.904.413 (7.639.895) (3.100.893) 28.969.503 ‐ 961.192 10.608.807 208.884 16.964.629 (5.485.871) (3.196.596) 36.178.107 ‐ (187.582) 10.326.509 111.000 24.916.698 (16.854.089) (223.471) 21.785.582 1.000.000 ‐ 8.003.064 ‐ 16.158.671 (5.917.679) (466.799) 30.719.114 2.000.000 ‐ (26.974.466) 1.044.436 (30.420.716) (29.586) (35.175.814) (1.036.833) (33.028.560) 593.165 6.208.302 15.956.751 72.314.439 (28.432.633) (2.068.051) 12.310.109 107.903.190 (114.604.992) (36.277.573) (3.267.959) 214.443 24.529.831 61.189.438 (23.353.420) (1.136.238) 5.521.308 141.644.873 (148.541.223) (30.800.057) (1.782.733) 91.265.337 (19.484.810) 70.461.006 (18.291.595) (20.232.935) ‐ (6.701.857) ‐ 71.032.402 (19.484.810) 63.759.149 (18.291.595) (25.348.853) (23.259.460) (8.218.252) (7.753.976) 4.649.812 6.262.218 2.409.613 ‐ 3.217.755 (20 (20.552.110) 552 110) (4.318.836) 8.628.220 (14.681.939) 8.682.467 (4.318.836) 5.922.699 ‐ 6.384.478 36.848.884 32.371.178 29.789.883 27.229.469 20.459.227 9.374.463 25.585.107 8.525.615 Επενδυτικές δραστηριοτήτες Αγορές ενσωμάτων & άυλων παγίων στοιχείων Εισπράξεις από πωλήσεις ενσώματων και άυλων παγίων στοιχείων Α ά Θυγατρικής Αγορά Θ ή (Αγορά)/ Πώληση συγγενών, κοινοπραξιών και λοιπών επενδύσεων & Εισπράξεις από Πώληση Συμμετοχών Τόκοι εισπραχθέντες Μερίσματα εισπραχθέντα Σύνολο εισροών/(εκροών) από συνεχιζόμενες επενδυτικές δραστηριότητες Σύνολο εισροών/(εκροών) από διακοπείσες επενδυτικές δραστηριότητες Σύνολο εισροών/(εκροών) από συνεχιζόμενες & διακοπείσες επενδυτικές δραστηριότητες(β) 268.753 20.727.980 ‐ 9.374.463 532.136 26.117.243 ‐ 8.525.615 Χρηματοδοτικές δραστηριοτήτες Αύξηση Μετοχικού Κεφαλαίου Εισπράξεις/(εξοφλήσεις) από εκδοθέντα/ αναληφθέντα δάνεια (σημ. 25α) (Αύξηση)/ Μείωση δεσμευμένων καταθέσεων Εκροές αποπληρωμής υποχρεώσεων για μισθώσεις Πληρωμές τόκων για λειτουργικές μισθώσεις Σύνολο εισροών/(εκροών) από συνεχιζόμενες χρηματοδοτικές δραστηριότητες Σύνολο εισροών/(εκροών) από διακοπείσες χρηματοδοτικές δραστηριότητες Σύνολο εισροών/(εκροών) από συνεχιζόμενες & διακοπείσες χρηματοδοτικές δραστηριότητες(γ) Καθαρή αύξηση/(μείωση) στα ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα χρήσης (α)+(β)+(γ) Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα έναρξης χρήσης Ταμειακά διαθέσιμα από εξαγορά θυγατρικής Ταμειακά διαθέσιμα απορροφούμενων εταιριών Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα λήξης χρήσης 8.749.009 ‐ (48.053.229) (69.031.848) (1.722.096) (2.137.161) 2.277.296 (112.195.325) 2.277.296 22.839.574 ‐ ‐ ‐ ‐ (26.776.721) (54.150.977) (407.972) (32.451) 4.599.543 (81.368.121) 4.599.543 ‐ ‐ ‐ (89.355.751) 2.277.296 (81.368.121) 4.599.543 2.404.631 (7.833.051) 8.508.271 (5.166.436) 61.158.825 73.509.303 52.508.152 59.385.651 68.033 2.806.364 61.084.456 57.025.579 7.420.823 68.033 71.052.312 ‐ 65.676.252 Από 01.01.2019 εφαρμόστηκε στον Όμιλο και την Εταιρεία το ΔΠΧΑ 16 χρησιμοποιώντας την μέθοδο σωρευτικής επίδρασης, σύμφωνα με την οποία δεν επαναδιατυπώνεται η συγκριτική πληροφορία. Αναλυτικές πληροφορίες δίνονται στην σημείωση Δ.α. (Αλλαγές Λογιστικών Πολιτικών). Οι συνοδευτικές σημειώσεις αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των Χρηματοοικονομικών καταστάσεων. 77 ΑΒΑΞ Α.Ε. ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΗΣ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗΝ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (΄Ολα τα ποσά είναι εκφρασμένα σε ευρώ) Όμιλος Μεταβολές Ιδίων Κεφαλαίων περιόδου Μετοχικό Κεφάλαιο Κεφάλαιο υπέρ το άρτιο Λοιπά αποθεματικά Προσαρμογή συναλλαγματικών ισοτιμιών Αποτελέσματα εις νέο Ίδια Κεφάλαια Μετόχων Εταιρίας Μη ελέγχουσες συμμετοχές Σύνολο Κεφαλαίων 1 Ιανουαρίου 2018‐Δημοσιευμένα στοιχεία Επίδραση εφαρμογής ΔΠΧΑ 9 45.039.813 ‐ 146.676.671 ‐ 109.707.713 (12.303.041) (1.056.776) ‐ (190.265.651) 9.503.041 110.101.769 (2.800.000) (350.408) ‐ 109.751.361 (2.800.000) 1 Ιανουαρίου 2018‐Αναπροσαρμοσμένα στοιχεία Καθαρό κέρδος περιόδου Λοιπά συνολικά έσοδα περιόδου Συγκεντρωτικά συνολικά έσοδα περιόδου 45.039.813 ‐ ‐ ‐ 146.676.671 ‐ ‐ ‐ (1.056.776) ‐ (1.210.240) (1.210.240) Μεταφορά Μείωση Μετοχικού Κεφαλαίου Λοιπές κινήσεις Υπόλοιπο την 31.12.2018 (21.743.358) ‐ 97.404.672 ‐ 8.651.320 8.651.320 46.809.957 ‐ (1.255) (180.762.610) (25.763.341) (180.795) (25.944.136) ((46.809.957)) 21.743.358 ‐ 107.301.769 (25.763.341) 7.260.285 (18.503.056) ‐ ‐ (1.255) (350.408) (538.919) ‐ (538.919) ‐ ‐ (80.718) 106.951.361 (26.302.260) 7.260.286 (19.041.974) ‐ ‐ (81.973) 23.296.455 146.676.671 152.864.694 (2.267.016) (231.773.345) 88.797.458 (970.045) 87.827.414 1 Ιανουαρίου 2019‐Δημοσιευμένα στοιχεία 23.296.455 146.676.671 152.864.694 (2.267.016) (231.773.345) 88.797.458 (970.045) 87.827.414 ‐ ‐ ‐ ‐ Καθαρό κέρδος περιόδου Λοιπά συνολικά έσοδα περιόδου ‐ ‐ ‐ ‐ 22.253.573 (2.641.747) (42.967.202) ‐ (42.967.202) 19.611.826 (158.829) (11) (43.126.031) 19.611.816 Συγκεντρωτικά συνολικά έσοδα περιόδου ‐ ‐ 22.253.573 (2.641.747) (42.967.202) (23.355.376) (158.840) (23.514.215) (25.000) 78.212.482 (74.886.820) 3.300.662 2.153.663 5.454.324 15.895 ‐ (4.564.154) ‐ (4.548.259) ‐ 13.039.791 (4.548.260) 13.039.791 (354.191.521) 64.194.484 14.064.570 78.259.053 Λοιπές κινήσεις Απορρόφηση θυγατρικής Προσθήκες μη ελεγχουσών συμμετοχών Υπόλοιπο την 31.12.2019 ‐ 23.296.455 ‐ 146.651.671 253.346.644 ‐ (4.908.763) 78 Εταιρία Μεταβολές Ιδίων Κεφαλαίων περιόδου 1 Ιανουαρίου 2018‐Δημοσιευμένα στοιχεία Επίδραση εφαρμογής ΔΠΧΑ 9 1 Ιανουαρίου 2018‐Αναπροσαρμοσμένα στοιχεία Μετοχικό Κεφάλαιο 45.039.813 ‐ 45.039.813 Κεφάλαιο υπέρ το άρτιο 146.676.671 ‐ 146.676.671 Λοιπά αποθεματικά 250.795.809 (12.303.041) 238.492.768 Προσαρμογή συναλλαγματικών ισοτιμιών (2.473.088) ‐ (2.473.088) Καθαρό κέρδος περιόδου Λοιπά συνολικά έσοδα περιόδου ‐ ‐ 26.654.861 39.128 Συγκεντρωτικά συνολικά έσοδα περιόδου ‐ ‐ 26.654.861 39.128 7.579.468 Απορρόφηση θυγατρικής Μείωση Μετοχικού Κεφαλαίου Λοιπές κινήσεις (21.743.359) ‐ ‐ ‐ ‐ 34.506.916 Αποτελέσματα εις νέο Ίδια Κεφάλαια Μετόχων Εταιρίας (188.754.347) 251.284.857 10.303.041 (2.000.000) (178.451.306) 249.284.857 (16.564.125) (16.564.125) ‐ Δικαιώματα Μειοψηφίας Σύνολο Κεφαλαίων 251.284.857 ‐ ‐ (2.000.000) 249.284.857 (16.564.125) 26.693.989 ‐ 26.693.989 (16.564.125) 10.129.864 ‐ 10.129.864 ‐ (18.337.606) (10.758.138) ‐ (10.758.138) ‐ 21.743.359 ‐ (33.841.864) 665.052 ‐ 665.052 ‐ ‐ ‐ Υπόλοιπα την 31.12.2018 23.296.455 146.676.671 307.234.013 (2.433.960) (225.451.542) 249.321.635 ‐ 249.321.635 1 Ιανουαρίου 2019‐Δημοσιευμένα στοιχεία 23.296.455 146.676.671 307.234.013 (2.433.960) (225.451.542) 249.321.635 ‐ 249.321.635 Καθαρό κέρδος περιόδου (7.920.225) Λοιπά συνολικά έσοδα περιόδου ‐ ‐ 88.786.415 (2.453.715) Συγκεντρωτικά συνολικά έσοδα περιόδου ‐ ‐ 88.786.415 (2.453.715) Λοιπές κινήσεις ‐ (25.000) 78.212.482 Απορρόφηση θυγατρικής ‐ ‐ 15.895 Υπόλοιπα την 31.12.2019 23.296.455 146.651.671 474.248.806 (7.920.225) 86.332.701 ‐ 86.332.701 (7.920.225) 78.412.476 ‐ 78.412.476 ‐ (81.106.259) (2.918.777) ‐ (2.918.777) ‐ (4.564.154) (4.548.259) ‐ (4.548.260) (4.887.675) ‐ (7.920.225) (319.042.181) 320.267.074 ‐ 320.267.074 Από 01.01.2019 εφαρμόστηκε στον Όμιλο και την Εταιρεία το ΔΠΧΑ 16 χρησιμοποιώντας την μέθοδο σωρευτικής επίδρασης, σύμφωνα με την οποία δεν επαναδιατυπώνεται η συγκριτική πληροφορία. Αναλυτικές πληροφορίες δίνονται στην σημείωση Δ.α. (Αλλαγές Λογιστικών Πολιτικών). Οι συνοδευτικές σημειώσεις αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των Χρηματοοικονομικών καταστάσεων. Για σκοπούς αναλυτικότερης πληροφόρησης σημειώνεται ότι, από τα αποτελέσματα εις νέον έχουν μεταφερθεί ανακεφαλαιωτικά 168.082.363 ευρώ σε αποθεματικά από μερίσματα βάσει του άρθρου 48 του Ν. 4172/2013, τα οποία αφορούν έσοδα από μερίσματα συμμετοχών. Τα συσσωρευμένα αποτελέσματα εις νέον πριν την εν λόγω μεταφορά ανέρχονται σε ζημιές 150.959.818 ευρώ έναντι ζημιών 319.042.181 ευρώ όπως αναφέρονται στην ανωτέρω κατάσταση μεταβολών ιδίων κεφαλαίων. Αντίστοιχα, τα αποθεματικά ανέρχονται σε 306.166.443 ευρώ έναντι 474.248.806 ευρώ που παρουσιάζονται ανωτέρω. 79 Στοιχεία και πληροφορίες A. ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΤΑΙΡΙΑ A.1 Γενικές Πληροφορίες για την Εταιρία και τον Όμιλο Η ΑΒΑΞ Α.Ε. είναι ανώνυμη εταιρία, εισηγμένη από το 1994 στην Κύρια Αγορά του Χρηματιστηρίου Αθηνών, έχει έδρα της το Μαρούσι Αττικής και μακρά εμπειρία σε όλο το φάσμα του κατασκευαστικού αντικειμένου (έργα υποδομής και ανοικοδόμησης, οικοδομικά, αυτοχρηματοδοτούμενα έργα, προκατασκευές, real estate κλπ.) τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό. Το 2002, η ΑΒΑΞ Α.Ε. συγχωνεύθηκε δι’ απορροφήσεως με την J&P (Ελλάς) Α.Τ.Ε. και την θυγατρική της ΕΤΕΚ Α.Ε., μετονομαζόμενη σε J&P‐ΑΒΑΞ Α.Ε. Παράλληλα, η ΕΤΕΘ Α.Ε. απορρόφησε την θυγατρική της ΑΙΧΜΗ Α.Τ.Ε. Στην συνέχεια και σύμφωνα με το Ν.2940/2001, η επικεφαλής του Ομίλου εταιρία J&P‐ ης ΑΒΑΞ Α.Ε. απέκτησε το εργοληπτικό πτυχίο 7 Τάξης (ανώτατη), ενώ από τις θυγατρικές της η (νέα μετά τη συγχώνευση) ΕΤΕΘ Α.Ε. απέκτησε το εργοληπτικό πτυχίο 6ης Τάξης. Το 2007 η ΑΒΑΞ AE απέκτησε τη θυγατρική Αθηνά ΑΤΕ. η οποία κατά τη διάρκεια του 2018 συγχωνεύτηκε δι απορροφήσεως από την Εταιρεία μετά την υποβολή προαιρετικής δημόσιας πρότασης και την άσκηση του δικαιώματος “squeeze‐ out” των μετόχων μειοψηφίας της ΑΘΗΝΑ ΑΤΕ. Στις αρχές του 2019, η Εταιρεία μετονομάστηκε και πάλι σε ΑΒΑΞ ΑΕ σύμφωνα με τη Γενική Συνέλευση των μετόχων της εταιρίας στις 27/03/2019 και τη λήψη εγκριτικής απόφασης με αριθμό 40094/09‐04‐ 2019 από το Υπουργείο Οικονομίας και Ανάπτυξης. A.2 Φύση Δραστηριοτήτων Η στρατηγική ανάπτυξης του Ομίλου ΑΒΑΞ είναι δομημένη γύρω από τρεις βασικούς άξονες: • Παραχωρήσεις o Έντονη παρουσία σε δημοπρατήσεις έργων με συμβάσεις παραχώρησης, προκειμένου να εξασφαλισθεί κατασκευαστικό αντικείμενο και τακτικά έσοδα σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα. o Υποστήριξη της ειδικής εσωτερικής μονάδας αυτοχρηματοδοτούμενων έργων και του υπάρχοντος δικτύου εξειδικευμένων εξωτερικών συνεργατών (μελετητικά γραφεία, τραπεζοασφαλιστικό σύστημα, νομικοί οίκοι) για την αποτελεσματική διεκδίκηση και ανάληψη έργων παραχώρησης αλλά και την μεγιστοποίηση των ωφελειών από την οικονομική διαχείριση των παραχωρήσεων με τον περιορισμό των συνδεδεμένων χρηματοοικονομικών κινδύνων. • Επιχειρηματική Στρατηγική o Ανάπτυξη στα πρότυπα των μεγάλων διεθνών κατασκευαστικών Ομίλων, με διαφοροποίηση των εσόδων μέσω διεύρυνσης των δραστηριοτήτων σε συναφείς τομείς, όπως τα περιβαλλοντικά έργα, το facility management (συντήρηση, λειτουργία & διαχείριση μεγάλων κτιρίων), η διαχείριση & επεξεργασία στερεών, ειδικών και βιολογικών αποβλήτων, καθώς και μη συναφείς δραστηριότητες οι οποίες προσφέρουν ικανοποιητικές προοπτικές, όπως το δίκτυο Auteco για τον τεχνικό έλεγχο οχημάτων. • Ενέργεια o Εμφαση σε έργα βιομηχανικού χαρακτήρα στον τομέα της ενέργειας, για την κατασκευή υποδομών παραγωγής ενέργειας και σταθμών LNG, με ειδίκευση σε έργα τύπου EPC (μελέτη και κατασκευή) 80 o Προσεκτική διείσδυση στην εγχώρια αγορά της χονδρικής εμπορίας και λιανικής πώλησης ηλεκτρικού ρεύματος και φυσικού αερίου, καθώς και την ανάπτυξη έργων ΑΠΕ, είτε αυτόνομα είτε σε συνεργασία με σοβαρούς επιχειρηματικούς εταίρους. B. ΠΛΑΙΣΙΟ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ Β.1. Συμμόρφωση με τα Δ.Π.Χ.Α. Οι ενοποιημένες και εταιρικές χρηματοοικονομικές καταστάσεις της ΑΒΑΞ Α.Ε. της 31ης Δεκεμβρίου 2019, καλύπτουν περίοδο από την 1η Ιανουαρίου έως και την 31η Δεκεμβρίου 2019, είναι σύμφωνες με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (Δ.Π.Χ.Α.) τα οποία έχουν εκδοθεί από την Επιτροπή Διεθνών Λογιστικών Προτύπων (IASB), καθώς και των ερμηνειών τους, οι οποίες έχουν εκδοθεί από την Επιτροπή Ερμηνείας Προτύπων (I.F.R.I.C.) της IASB και τα οποία έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Β.2. Βάση κατάρτισης των χρηματοοικονομικών καταστάσεων Οι ενοποιημένες και εταιρικές χρηματοοικονομικές καταστάσεις της ΑΒΑΞ Α.Ε. έχουν συνταχθεί με βάση την αρχή της συνέχισης της δραστηριότητας (going concern) και την αρχή του ιστορικού κόστους όπως αυτή τροποποιείται με την αναπροσαρμογή συγκεκριμένων στοιχείων ενεργητικού και παθητικού σε τρέχουσες αξίες εκτός από ορισμένα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία και υποχρεώσεις (συμπεριλαμβανομένων και των παραγώγων), τα οποία έχουν αποτιμηθεί στην εύλογη αξία τους. Οι πολιτικές που αναφέρονται παρακάτω έχουν εφαρμοσθεί με συνέπεια σε όλες τις περιόδους που παρουσιάζονται. Η σύνταξη χρηματοοικονομικών καταστάσεων σύμφωνα με τα Δ.Π.Χ.Α. απαιτεί τη χρήση εκτιμήσεων και κρίσης κατά την εφαρμογή των λογιστικών αρχών της Εταιρίας. Σημαντικές παραδοχές από την Διοίκηση για την εφαρμογή των λογιστικών μεθόδων της εταιρίας έχουν επισημανθεί όπου κρίνεται κατάλληλα. Γ. ΒΑΣΙΚΕΣ ΛΟΓΙΣΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ Οι λογιστικές αρχές βάσει των οποίων συντάσσονται οι συνημμένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις και τις οποίες συστηματικά εφαρμόζει ο Όμιλος είναι οι ακόλουθες: Γ.1. Ενοποιήσεις Επιχειρήσεων (Δ.Π.Χ.Α. 3) Επενδύσεις σε Θυγατρικές Είναι όλες οι εταιρίες που διοικούνται και ελέγχονται, άμεσα ή έμμεσα, από άλλη εταιρία (μητρική) με την κατοχή της πλειοψηφίας των δικαιωμάτων ψήφου της εταιρίας στην οποία έγινε η επένδυση. Οι θυγατρικές ενοποιούνται πλήρως (ολική ενοποίηση) με την μέθοδο της εξαγοράς από την ημερομηνία που αποκτάται ο έλεγχος επ’ αυτών και παύουν να ενοποιούνται από την ημερομηνία που τέτοιος έλεγχος δεν υφίσταται. Η εξαγορά θυγατρικής από τον Όμιλο λογιστικοποιείται βάσει της μεθόδου της εξαγοράς. Το κόστος κτήσης μιας θυγατρικής είναι η εύλογη αξία των στοιχείων ενεργητικού που δόθηκαν, των μετοχών που εκδόθηκαν και των υποχρεώσεων που αναλήφθηκαν κατά την ημερομηνία της ανταλλαγής. Τυχόν κόστη 81 άμεσα συνδεδεμένα με την συναλλαγή επιβαρύνουν τα αποτελέσματα της χρήσης. Τα εξατομικευμένα στοιχεία του ενεργητικού, υποχρεώσεις και ενδεχόμενες υποχρεώσεις που αποκτώνται σε μια επιχειρηματική συνένωση επιμετρώνται κατά την εξαγορά στις εύλογες αξίες τους ανεξαρτήτως του ποσοστού συμμετοχής. Το κόστος αγοράς πέραν της εύλογης αξίας των επί μέρους στοιχείων που αποκτήθηκαν, καταχωρείται ως υπεραξία. Αν το συνολικό κόστος της αγοράς είναι μικρότερο από την εύλογη αξία των επί μέρους στοιχείων που αποκτήθηκαν, η διαφορά καταχωρείται άμεσα στα αποτελέσματα. Διεταιρικές συναλλαγές, υπόλοιπο και μη πραγματοποιημένα κέρδη από συναλλαγές μεταξύ των εταιριών του Ομίλου απαλείφονται. Οι ζημιές μεταξύ των εταιριών του Ομίλου (μη πραγματοποιηθείσες σε επίπεδο Ομίλου) επίσης απαλείφονται, εκτός εάν η συναλλαγή παρέχει ενδείξεις απομείωσης, του μεταβιβασθέντος στοιχείου ενεργητικού. Οι λογιστικές αρχές των θυγατρικών έχουν τροποποιηθεί ώστε να είναι ομοιόμορφες με αυτές που έχουν υιοθετηθεί από τον Όμιλο. Στον ισολογισμό της Εταιρίας οι συμμετοχές σε θυγατρικές εμφανίζονται στην αξία κτήσης μείον τις ζημίες απομείωσης, εφόσον υπάρχουν. Ο έλεγχος της απομείωσης (impairment test) διενεργείται όποτε υπάρχουν σαφείς ενδείξεις απομείωσης με βάση τις διατάξεις του Δ.Λ.Π. 36 «Απομείωση αξίας περιουσιακών στοιχείων». Επενδύσεις σε Συγγενείς Είναι οι επιχειρήσεις αυτές πάνω στις οποίες ο Όμιλος μπορεί να ασκήσει σημαντική επιρροή αλλά δεν πληρούν τις προϋποθέσεις για να χαρακτηρισθούν είτε θυγατρικές είτε συμμετοχή σε κοινοπραξία. Οι παραδοχές που χρησιμοποιήθηκαν από τον Όμιλο συνιστούν ότι το κατεχόμενο ποσοστό μεταξύ 20% και 50% δικαιωμάτων ψήφου μιας εταιρίας υποδηλώνει σημαντική επιρροή πάνω στην εταιρία αυτή. Επενδύσεις σε συγγενείς επιχειρήσεις αρχικά αναγνωρίζονται στο κόστος και κατόπιν αποτιμώνται σύμφωνα με τη μέθοδο της καθαρής θέσης. Το μερίδιο του Ομίλου στα κέρδη ή τις ζημιές των συγγενών επιχειρήσεων μετά την εξαγορά αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα, ενώ το μερίδιο των μεταβολών των αποθεματικών μετά την εξαγορά, αναγνωρίζεται στα αποθεματικά. Οι συσσωρευμένες μεταβολές επηρεάζουν την λογιστική αξία των επενδύσεων σε συγγενείς επιχειρήσεις. Όταν η συμμετοχή του Ομίλου στις ζημίες σε μια συγγενή επιχείρηση ισούται ή υπερβαίνει τη συμμετοχή της στη συγγενή επιχείρηση, συμπεριλαμβανομένων οποιονδήποτε άλλων επισφαλών απαιτήσεων, ο Όμιλος δεν αναγνωρίζει περαιτέρω ζημίες, εκτός και αν έχει καλύψει υποχρεώσεις ή έχει ενεργήσει πληρωμές εκ μέρους της συγγενούς επιχείρησης και εν γένει εκείνων που προκύπτουν από την μετοχική ιδιότητα. Μη πραγματοποιημένα κέρδη από συναλλαγές μεταξύ του Ομίλου και των συνδεδεμένων επιχειρήσεων απαλείφονται κατά το ποσοστό συμμετοχής του Ομίλου στις συγγενείς επιχειρήσεις. Μη πραγματοποιημένες ζημιές απαλείφονται, εκτός εάν η συναλλαγή παρέχει ενδείξεις απομείωσης του μεταβιβασθέντος στοιχείου του ενεργητικού. Οι λογιστικές αρχές των συγγενών επιχειρήσεων έχουν τροποποιηθεί ώστε να είναι ομοιόμορφες με αυτές που έχουν υιοθετηθεί από τον Όμιλο. Σχήματα υπό κοινό έλεγχο (Δ.Π.Χ.Α. 11) Το Δ.Π.Χ.Α. 11 εστιάζει στα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις, που απορρέουν από τα σχήματα υπό κοινό έλεγχο, παρά στη νομική τους μορφή. Μια κοινή συμφωνία έχει τα εξής βασικά χαρακτηριστικά: • Τα μέρη δεσμεύονται με συμβατική συμφωνία • Η συμβατική συμφωνία προσδίδει σε δύο ή περισσότερα από τα μέρη κοινό έλεγχο 82 Οι τύποι των συμφωνιών περιορίζονται σε δύο: από κοινού ελεγχόμενες δραστηριότητες (κοινές επιχειρήσεις) και κοινοπραξίες. • • Μια κοινή επιχείρηση είναι από κοινού συμφωνία στην οποία τα μέρη που ασκούν κοινό έλεγχο στη συμφωνία διατηρούν δικαιώματα στα στοιχεία ενεργητικού και υποχρεώσεις για τα στοιχεία παθητικού που σχετίζονται με τη συμφωνία. Μια κοινοπραξία είναι από κοινού συμφωνία στην οποία τα μέρη διατηρούν δικαιώματα στην καθαρή θέση της συμφωνίας. Ανεξαρτήτως σκοπού και δομής των συμφωνιών, η κατηγοροποίηση των κοινών συμφωνιών εξαρτάται από τα δικαιώματα και υποχρεώσεις που προκύπτουν για τα μέρη βάσει των συμφωνιών. Σύμφωνα με το νέο πρότυπο τα κοινοπρακτικά σχήματα που η νομική τους μορφή παρέχει στα μέρη άμεσα δικαιώματα επί των περιουσιακών στοιχείων και ευθύνες επί των υποχρεώσεων, προϋποθέτει ομόφωνη αποδοχή και έγκριση των αποφάσεων των μερών που ασκούν τον κοινό έλεγχο. Οι παράγοντες που ο Όμιλος εξετάζει για να προσδιορίσει ότι τα σχήματα είναι υπό κοινό έλεγχο περιλαμβάνουν τη δομή, τη νομική μορφή, τη συμβατική συμφωνία και λοιπά γεγονότα και καταστάσεις. Τα σχήματα υπό κοινό έλεγχο (κατασκευαστικές κοινοπραξίες) κατηγοριοποιούνται ως κοινές επιχειρήσεις και εφαρμόζεται αναλογική ενοποίηση καθώς σε αυτές τις κοινοπραξίες η εταιρία διατηρεί σταθερά ποσοστά σε δικαιώματα και υποχρεώσεις. Η αναλογική ενοποίηση γίνεται σε επίπεδο εταιρίας (απλών οικονομικών καταστάσεων). Ένα μέρος σε κοινή επιχείρηση αναγνωρίζει βάσει του ποσοστού συμμετοχής του: • • • • Τα στοιχεία ενεργητικού Τις υποχρεώσεις Τα έσοδα Τα έξοδα Επίσης το μέρος σε κοινή επιχείρηση χειρίζεται λογιστικά τα ανωτέρω στοιχεία που αφορούν τη συμμετοχή του στην κοινή επιχείρηση βάσει των σχετικών Δ.Π.Χ.Α.. Δομή του Ομίλου: Ο Όμιλος ΑΒΑΞ απαρτίζεται από τις εξής θυγατρικές εταιρίες οι οποίες ενοποιούνται με την μέθοδο της ολικής ενοποίησης: Επωνυμία % συμμετοχής της ΑΒΑΞ Α.Ε. Α.Φ.Χ.* Μητρική 2014 – 2019 ΕΤΕΘ Α.Ε., Θες/νίκη 100% 2014 – 2019 ΕΛΒΙΕΞ Ο.Ε., Ιωάννινα 60% 2014 – 2019 AVAX DEVELOPMENT Α.Ε., Αθήνα 100% 2014 – 2019 TASK ΑΒΑΞ ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ Α.Ε., Αθήνα CONCURENT REAL INVESTMENΤS SRL, Ρουμανία 100% 2017 – 2019 95% 2005 – 2019 SC BUPRA DEVELOPMENT SRL, Ρουμανία 99,93% 2005 – 2019 ΑΒΑΞ Α.Ε., Αθήνα 83 SOPRA AD, Βουλγαρία ΑΒΑΞ IKTEO Α.Ε., Αθήνα SC FAETHON DEVELOPMENTS SRL, Ρουμανία MONDO TRAVEL Α.Ε. (πρώην TERRA FIRMA S.A.), Αθήνα ΑΒΑΞ ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΕΙΣ Α.Ε. (πρώην ΑΚΙΝΗΤΑ ΕΥΒΟΙΑΣ Α.Ε.), Αθήνα ΜΑΡΙΝΑ ΑΘΗΝΩΝ Α.Ε., Αθήνα JPA ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ & ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΑΤΤΙΚΗΣ, Αθήνα 99,99% 2005 – 2019 94% 2014 – 2019 100% 2006 – 2019 99,999% 2014 – 2019 99,967% 2014 – 2019 97,69% 2014 – 2019 100% 2016 – 30/09/2019 ΑΒΑΞ INTERNATIONAL LTD, Κύπρος AVAX INTERNATIONAL DWC‐LLC, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα 100% 2016 – 2019 100% 2017 – 2019 AVAX MIDDLE EAST LTD, Κύπρος GAS AND POWER TECH DMCC, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ** CONSPEL EMIRATES LLC, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα 100% 2019 100% 2019 49% 2019 ABU DHABI J&P LLC, Άμπου Ντάμπι GLAVIAM ΕΛΛΑΣ ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΕΠΕ, Πειραιάς 49% 2019 100% 2016 – 2019 VOLTERRA A.E., Αθήνα 100% 2017 – 2019 VOLTERRA K‐R Α.Ε., Αθήνα 55% 2014 – 2019 ΗΛΙΟΦΑΝΕΙΑ Α.Ε., Αθήνα VOLTERRA ΛΥΚΟΒΟΥΝΙ ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ Α.Ε., Αθήνα VOLTERRA L‐S ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ Α.Ε., Αθήνα 100% 2014 – 2019 55% 2017 – 2019 100% 2018‐2019 ATHENA LIBYA COMPANY, Λιβύη 65% ‐ ΑΘΗΝΑ ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΕΙΣ ΑΕ, Αθήνα 99% 2014 & 2019 51,52% 2016 & 2019 100% 2019 CONSPEL CONSTRUCTION SPECIALIST LTD, Isle of Man 100% 2019 CONSPEL QATAR WLL, Κατάρ 49% 2019 J&P Qatar WLL, Κατάρ 49% 2019 ΕΡΓΟΝΕΤ Α.Τ.Ε., Αθήνα P.S.M. SUPPLIERS LTD, Λιβύη Διακοπείσες Δραστηριότητες 84 Στο Α’ εξάμηνο του 2019 η Εταιρία προέβη σε μία σειρά εξαγορών εταιριών στον Περσικό Κόλπο, τη Λιβύη και την Ελλάδα, οι οποίες εκποιήθηκαν από τον υπό εκκαθάριση όμιλο J&P (Overseas) Ltd. Οι εξαγορές στον Περσικό Κόλπο πραγματοποιήθηκαν από την AVAX Middle East Ltd, νεοσυσταθείσα 100% θυγατρική (έμμεση συμμετοχή) της Εταιρείας με έδρα την Κύπρο. Όμως, η εκκαθάριση της J&P (Overseas) Ltd, τελικά δυσχέρανε την αντιμετώπιση του Ομίλου από τους συγκεκριμένους πελάτες. Σε συνδυασμό με τον αυξημένο γεωπολιτικό και επιχειρηματικό κίνδυνο αυτών των υπεργολαβικών συμβάσεων, την χαμηλή δυνατότητα παρέμβασης ενός μικρού υπεργολάβου όπως η Conspel απέναντι σε πολιτικά και επιχειρηματικά ισχυρούς πελάτες και αναδόχους κατασκευαστές, αλλά και τις καθυστερήσεις που προέκυψαν μέχρι να εξαγοραστούν οι θυγατρικές της J&P (Overseas) Ltd από την Εταιρεία, δημιουργήθηκε αυξημένη αβεβαιότητα για την οικονομική απόδοση του Ομίλου στην περιοχή. Σημειώνεται ότι η δυνατότητα της εταιρείας Conspel να αναλάβει νέα έργα στην περιοχή εξαρτιόταν και από την ικανότητά της να έχει πρόσβαση σε τοπικές τράπεζες για εξασφάλιση των απαραίτητων χρηματοδοτικών ορίων για κεφάλαια κίνησης και έκδοση εγγυητικών επιστολών & LCs για την εκτέλεση των έργων. Το αποτέλεσμα ήταν καθυστερήσεις και παύσεις πληρωμών, με αποτέλεσμα η αδυναμία είσπραξης δημιουργούσε στην Conspel Qatar WLL συνθήκες προσωρινής ταμειακής στενότητας για τις οποίες η Εταιρεία μελετούσε από το τέλος του 2019 διάφορες πιθανές ενέργειές της. Ανάμεσα στις πιθανές ενέργειες περιλαμβάνονταν και συζητήσεις με τον τοπικό εταίρο Fahad Trading W.L.L. (ο οποίος κατείχε το 51%), για πλήρη εξαγορά των εταιρειών αυτών. Τελικά λόγω της συνεχούς επιδείνωσης της ταμειακής ρευστότητας, η Εταιρεία προχώρησε στη λύση αυτή, δηλαδή αποφάσισε τη πώληση των εταιρειών αυτών στον τοπικό εταίρο, ο οποίος μετά και τη σύνταξη του σχεδίου συμφωνητικού πώλησης, προχώρησε στην ανάληψη της διοίκησης και διαχείρισης των εταιρειών αυτών και των έργων τους περιλαμβανομένου και του έργου “Qatar Foundation Stadium”, στο οποίο οι εταιρείες αυτές συμμετέχουν κατά 76% και η ΑΒΑΞ Α.Ε. μέσω του υποκαταστήματός της “AVAX S.A. – Qatar Branch” κατά 24%. Ο Όμιλος, εφαρμόζοντας το ΔΠΧΑ 5 «Μη Κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία κατεχόμενα προς πώληση και Διακοπείσες Δραστηριότητες», παρουσιάζει χωριστά τα περιουσιακά στοιχεία και τις υποχρεώσεις των θυγατρικών της AVAX ME (Conspel Qatar W.L.L. & J&P Qatar W.L.L.), θυγατρική της AVAX INTERNATIONAL LIMITED και της δραστηριότητας του υποκαταστήματος της ΑΒΑΞ Α.Ε. στο Κατάρ που αφορά στο συγκεκριμένο έργο, ενώ ταυτόχρονα εμφανίζει χωριστά και το αποτέλεσμα από τη διακοπείσα δραστηριότητα στην ενοποιημένη κατάσταση αποτελεσμάτων του Ομίλου. Οι εξαγορές σε Λιβύη (PSM Suppliers L.T.D.) και Ελλάδα (J&P Energy) έγιναν απ’ ευθείας από τη μητρική Εταιρεία. Αναλυτικές πληροφορίες παραθέτονται στις σημειώσεις των ετήσιων Οικονομικών καταστάσεων. Τον Ιούνιο 2019 τα Διοικητικά Συμβούλια της Εταιρείας και της J&P Energy αποφάσισαν την έναρξη της διαδικασίας συγχώνευσης δι’ απορρόφησης της J&P Energy από την 100% μητρική της Εταιρεία ΑΒΑΞ. Ως ημερομηνία Ισολογισμού μετασχηματισμού ορίστηκε η 31/12/2018 και ολοκληρώθηκε στις 9/12/2019. Στο 2019 λύθηκε η θυγατρική J&P AVAX POLSKA, διότι η αγορά της Πολωνίας δεν είναι μέσα στους στρατηγικούς στόχους της Εταιρείας. Η ΑΒΑΞ ΑΕ (η «Εταιρεία») την 01.10.2019 υπέγραψε με τον Σουηδικό Όμιλο «Sterner Stenhus» σύμβαση για την πώληση του συνόλου των μετοχών της εταιρείας «JPA AE» που έχει αναλάβει την πραγματοποίηση του έργου Σύμπραξης Δημοσίου και Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ) 10 Σχολείων στην Αττική. Η παρούσα συμφωνία με την Sterner Stenhus, η οποία είχε λάβει τις εγκρίσεις του ΚτΥπ και της ΕΤΕπ ύψους €8.8 εκατομμυρίων, αφορά στη μεταβίβαση από την Εταιρεία του συνόλου των μετοχών καθώς και των ομολογιών περιορισμένης εξασφάλισης του Ομίλου ΑΒΑΞ. Η υπολειπόμενη περίοδος μίσθωσης είναι 22 έτη. 85 *Α.Φ.Χ.: Ανέλεγκτες Φορολογικά Χρήσεις ** Η εταιρία Gas and Power Tech DMCC είναι νεοιδρυθείσα στις ειδικές οικονομικές ζώνες του Ντουμπάι και δεν έχει ακόμα αναπτύξει δραστηριότητα. Σκοπός της είναι η λειτουργική διευκόλυνση άλλων εταιριών του Ομίλου που δραστηριοποιούνται στην περιοχή του Περσικού Κόλπου. Για τις χρήσεις 2011, 2012 και 2013 η μητρική εταιρία καθώς και οι ελληνικές θυγατρικές της, είχαν υπαχθεί σε φορολογικό έλεγχο από Ορκωτό Ελεγκτή Λογιστή όπως προβλέπεται από τις διατάξεις του άρθρου 82 παρ.5 του Ν.2238/1994 και έλαβαν Πιστοποιητικό Φορολογικής Συμμόρφωσης με «Συμπέρασμα χωρίς επιφύλαξη». Οι φορολογικοί έλεγχοι των χρήσεων 2014, 2015, 2016, 2017 και 2018 της Εταιρίας και των θυγατρικών της που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα, επίσης διενεργήθηκαν από Ορκωτό Ελεγκτή Λογιστή βάσει των διατάξεων του άρθρου 65Α παρ. 1 Ν.4174/2013 και έλαβαν Πιστοποιητικά Φορολογικής Συμμόρφωσης με «Συμπέρασμα χωρίς επιφύλαξη». Να σημειωθεί επίσης ότι για τις χρήσεις 2016 και εντεύθεν, ο φορολογικός έλεγχος και η έκδοση Πιστοποιητικού Φορολογικής Συμμόρφωσης από τους Νόμιμους Ελεγκτές, ισχύουν σε προαιρετική βάση. Ο Όμιλος και η Εταιρία επέλεξαν τη συνέχιση του φορολογικού ελέγχου από τους Ορκωτούς Ελεγκτές Λογιστές. Για τη χρήση 2019 η Εταιρία και οι θυγατρικές της που φορολογούνται στην Ελλάδα, έχουν υπαχθεί στο φορολογικό έλεγχο από Ορκωτό Ελεγκτή Λογιστή βάσει των διατάξεων του αρ.65Α παρ. 1 Ν.4174/2013 όπως τροποποιήθηκε και ισχύει μέχρι σήμερα. Ο έλεγχος αυτός για τη χρήση 2019 βρίσκεται σε εξέλιξη και το σχετικό φορολογικό πιστοποιητικό προβλέπεται να χορηγηθεί μετά τη δημοσίευση των χρηματοοικονομικών καταστάσεων της χρήσης 2019. Αν μέχρι την ολοκλήρωση του φορολογικού ελέγχου προκύψουν πρόσθετες φορολογικές υποχρεώσεις, εκτιμούμε ότι αυτές δεν θα έχουν ουσιώδη επίδραση στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις. Σημειώνεται ότι κατ’ εφαρμογή σχετικών φορολογικών διατάξεων: α) της παρ. 1 του άρθρου 84 του ν. 2238/1994 (ανέλεγκτες υποθέσεις φορολογίας εισοδήματος) σε συνδυασμό με τα άρθρα 36 παρ. 1 και 72 παρ. 11, του ν. 4174/2013, β) της παρ. 1 του άρθρου 57 του ν. 2859/2000 (ανέλεγκτες υποθέσεις Φ.Π.Α. και γ) της παρ. 5 του άρθρου 9 του ν. 2523/1997 (επιβολή προστίμων για υποθέσεις φορολογίας εισοδήματος), το δικαίωμα του Δημοσίου για την επιβολή του φόρου για τις χρήσεις μέχρι και το 2013 έχει παραγραφεί μέχρι την 31/12/2019, με την επιφύλαξη ειδικών ή εξαιρετικών διατάξεων που τυχόν προβλέπουν μεγαλύτερη προθεσμία παραγραφής και υπό τις προϋποθέσεις που αυτές ορίζουν. Οι συγγενείς εταιρίες του Ομίλου οι οποίες ενοποιούνται με την μέθοδο της καθαρής θέσης είναι οι κάτωθι: 5N A.E., Αθήνα ΑΘΗΝΑΪΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ Α.Ε., Αθήνα ΑΤΤΙΚΑ ΔΙΟΔΙΑ Α.Ε., Αθήνα ΑΤΤΙΚΗ ΟΔΟΣ Α.Ε., Αθήνα POLISPARK ΑΣΤΙΚΗ ΣΤΑΘΜΕΥΣΗ Α.Ε., Αθήνα 3G Α.Ε., Αθήνα ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΚΥΚΛΑΔΩΝ Α.Ε., Αθήνα SC ORIOL REAL ESTATE SRL, Ρουμανία ΣΤΑΘΜΟΙ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Α.Ε. ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΗΣ, Αθήνα 45,00% 25,32% 34,22% 34,21% 28,76% 50,00% 45,00% 50,00% ΣΤΑΘΜΟΣ ΑΥΤΟΚ/ΤΩΝ Ν.ΣΜΥΡΝΗΣ A.E., Αθήνα ΠΑΡΚΑ ΑΝΑΨΥΧΗΣ Α.Ε.(ΚΑΝΟΕ‐ΚΑΓΙΑΚ) , Αθήνα ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟΔΡΟΜΟΣ ΑΙΓΑΙΟΥ Α.Ε., Λάρισα ΓΕΦΥΡΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ Α.Ε., Αθήνα 20,00% 29,70% 23,61% 21,55% 24,70% 86 ΓΕΦΥΡΑ Α.Ε., Αθήνα ΜΑΡΙΝΑ ΛΕΜΕΣΟΥ, Λεμεσός ΣΤΑΘΜΟΣ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ ΑΓ.ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΠΕΙΡΑΙΑ Α.Ε., Αθήνα METROPOLITAN ATHENS PARK A.E., Αθήνα STARWARE ENTERPRISES LTD, Κύπρος ΕΛΙΞ A.E., Αθήνα ΒΑΚΩΝ Α.Κ.Τ.ΚΤ. & ΤΕ., Ελλάδα ΒΙΟΕΝΕΡΓΕΙΑ Α.Ε. ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΠΟΡΩΝ, Ελλάδα ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΗ ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΩΝ ΗΛΕΙΑΣ Α.Ε Ε.Σ, Ελλάδα ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗ ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΩΝ ΗΛΕΙΑΣ ΑΕ ΕΙΔ.Σ, Ελλάδα 20,53% 33,50% 54,26% 22,91% 50,00% 31,97% 25,00% 45,00% 50,00% 50,00% Εντός του 2019 ιδρύθηκαν οι εταιρίες «Διαχειριστική Απορριμάτων Ηλείας Α.Ε.Ειδ.Σκοπού» και «Λειτουργική Απορριμάτων Ηλείας Α.Ε. Ειδ.Σκοπού» με σκοπό τη διαχείριση αποβλήτων και οι οποίες κατά την 31/12/2019 δεν έχουν ακόμα αναπτύξει δραστηριότητα. Τα σχήματα υπό κοινό έλεγχο (Κατασκευαστικές Κοινοπραξίες ή εταιρίες) στα οποία συμμετέχει είτε η μητρική Εταιρία είτε οι θυγατρικές της, ενοποιούνται με την μέθοδο της αναλογικής ενοποίησης στις ατομικές χρηματοοικονομικές καταστάσεις της μητρικής Εταιρίας καθώς και των θυγατρικών για τις αντίστοιχες συμμετοχές τους. Τα συνολικά ποσοστά συμμετοχής στα σχήματα υπό κοινό έλεγχο (Κατασκευαστικές Κοινοπραξίες) είναι τα κάτωθι: % Επωνυμία Συμμετοχής 1. Κ/Ξ ΑΒΑΞ Α.Ε.‐ΕΤΕΘ Α.Ε., Αθήνα (ΣΜΑΕΚ) 100,00% 2. Κ/Ξ ΑΒΑΞ Α.Ε.‐ ΕΤΕΘ Α.Ε., Αθήνα (Προαστιακός Σιδηρόδρομος) 100,00% 3. Κ/Ξ ΑΒΑΞ Α.Ε.‐Κ/Ξ IMPREGILO S.p.A‐ΑΒΑΞ Α.Ε.‐ΕΜΠΕΔΟΣ Α.Ε., Αθήνα 66,50% 4. Κ/Ξ ΑΚΤΩΡ Α.Τ.Ε.‐ΑΒΑΞ Α.Ε.‐ΑΛΤΕ Α.Τ.Ε.‐ΑΤΤΙΚΑΤ Α.Τ.Ε.‐ΕΤΕΘ Α.Ε.‐ ΠΑΝΤΕΧΝΙΚΗ Α.Ε.‐ΕΜΠΕΔΟΣ Α.Ε., Αθήνα 30,84% 5. Κ/Ξ ΑΒΑΞ Α.Ε.‐ΕΚΤΕΡ Α.Ε.‐ΚΟΡΩΝΙΣ Α.Ε., Αθήνα 36,00% 6. Κ/Ξ ΑΒΑΞ Α.Ε.‐ΒΙΟΤΕΡ Α.Ε., Αθήνα 50,00% 7. Κ/Ξ ΑΒΑΞ Α.Ε.‐ΔΙΕΘΝΕΣ ΤΑΠΗΤΟΥΡΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ Α.Ε.Ε., Αθήνα 99,90% 8. Κ/Ξ ΕΤΕΘ Α.Ε.‐ΑΒΑΞ Α.Ε.‐ΤΕΡΝΑ Α.Ε.‐ΠΑΝΤΕΧΝΙΚΗ Α.Ε., Αθήνα 47,00% 9. Κ/Ξ ΤΟΜΕΣ Α.Τ.Ε. – ΕΤΕΘ Α.Ε., Χανιά 50,00% 10. Κ/Ξ ΑΚΤΩΡ Α.Τ.Ε. – ΑΕΓΕΚ Α.Ε. – ΑΒΑΞ Α.Ε. – SELI S.p.A., Αθήνα 20,00% 11. Κ/Ξ «ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΑ ΑΚΤΩΡ Α.Τ.Ε. – ΔΟΜΟΤΕΧΝΙΚΗ Α.Ε.– ΘΕΜΕΛΙΟΔΟΜΗ Α.Ε.» ‐ ΤΕΡΝΑ Α.Ε. – ΕΤΕΘ Α.Ε., Θεσσαλονίκη 25,00% 12. Κ/Ξ ΑΒΑΞ Α.Ε. – FCC CONSTRUCCION S.A., Αθήνα 49,99% 13. Κ/Ξ ΕΤΕΘ Α.Ε. – ΤΡΙΚΑΤ Α.Τ.Ε. – ΒΙΟΤΕΡ Α.Ε., Αθήνα 40,00% 14. Κ/Ξ ΑΠΙΟΝ ΚΛΕΟΣ (ΕΛΕΥΣΙΝΑ – ΠΑΤΡΑ), Ελευσίνα 21,00% 15. Κ/Ξ ΑΒΑΞ Α.Ε.‐ ΕΚΤΕΡ Α.Ε., Αθήνα 50,00% 87 16. Κ/Ξ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗΣ ΜΑΛΙΑΚΟΣ – ΚΛΕΙΔΙ, Λάρισα 20,70% 17. Κ/Ξ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΑΤΤ.ΟΔΟΥ, Αθήνα 30,84% 18. Κ/Ξ ΠΡΟΑΣΤΙΑΚΟΥ ΣΙΔΗΡΟΔΡΟΜΟΥ, ΣΚΑ ΠΕΙΡΑΙΑΣ, Β’ΦΑΣΗ, Αθήνα 33,33% 19. Κ/Ξ ΕΡΓΟΤΕΜ Α.Τ.Ε.Β.Ε. – ΑΚΤΩΡ Α.Τ.Ε. – ΕΤΕΘ Α.Ε., Αθήνα 15,00% 20. Κ/Ξ ΑΚΤΩΡ Α.Τ.Ε. – ΑΒΑΞ Α.Ε. (ΔΙΚΤΥΑ ΟΤΕ), Αθήνα 50,00% 21. Κ/Ξ ΑΚΤΩΡ Α.Τ.Ε. – ΑΒΑΞ Α.Ε. – ΙΝΤΡΑΚΑΤ (Ο.Α. ΤΡΙΠΟΛΗ‐ΚΑΛΑΜΑΤΑ‐ ΜΩΡΕΑΣ), Αθήνα 15,00% 22. Κ/Ξ ΑΚΤΩΡ Α.Τ.Ε. – ΑΒΑΞ Α.Ε., Αθήνα (Συντήρηση ΕΣΜΦΑ) 50,00% 23. Κ/Ξ ΑΒΑΞ Α.Ε. – ΑΚΤΩΡ Α.Τ.Ε., Αθήνα (Τεχνική Υποστήριξη ΔΕΠΑ) 50,00% 24. Κ/Ξ ΑΒΑΞ Α.Ε. – GHELLA S.p.A, Πειραιάς 60,00% 25. Κ/Ξ ΑΚΤΩΡ Α.Τ.Ε. – ΑΒΑΞ Α.Ε., Αθήνα (Νέα Συντήρηση Έργου Παραχ. Αττ.Οδού) 34,22% 26. Κ/Ξ ΑΚΤΩΡ ΑΤΕ – ΑΒΑΞ Α.Ε., Αχαΐα (Σήραγγες Παναγοπούλας) 33,91% 27. 28. Κ/Ξ ΑΚΤΩΡ Α.Τ.Ε. – ΑΒΑΞ Α.Ε. – ΤΕΡΝΑ Α.Ε.(Τιθορέα‐Δομοκός‐ Ανάδοχος), Αθήνα Κ/Ξ ΑΚΤΩΡ Α.Τ.Ε. – ΑΒΑΞ Α.Ε. – ΤΕΡΝΑ Α.Ε. (Τιθορέα‐Δομοκός (Υποέργο‐ Δ’ Γέφυρα), Αθήνα 33,33% 31,00% 29. Κ/Ξ ΑΒΑΞ Α.Ε. ‐ ΑΚΤΩΡ Α.Τ.Ε. (Τεχνική Υποστήριξη ΔΕΠΑ‐2), Αθήνα 50,00% 30. Κ/Ξ ΑΒΑΞ Α.Ε. ‐ ΑΚΤΩΡ ΑΤΕ (Κατασκευή Δικτύων Φ.Α. Αττικής), Αθήνα 50,00% 31. Κ/Ξ ΑΚΤΩΡ ΑΤΕ‐ΑΒΑΞ Α.Ε. (Δίκτυα & Αγωγοί Φ.Α. Αττικής) 60,00% 32. Κ/Ξ ΑΒΑΞ Α.Ε. ‐ ΑΚΤΩΡ Α.Τ.Ε.,(Λευκές Περιοχές), Αθήνα 50,00% 33. Κ/Ξ ΑΒΑΞ ΑΕ‐ΤΕΡΝΑ ΑΕ‐ΑΚΤΩΡ ΑΤΕ‐ΙΝΤΡΑΚΑΤ, (Τέμενος), Αθήνα 25,00% 34. Κ/Ξ ΑΒΑΞ Α.Ε.‐TASK J&P‐ΑΒΑΞ Α.Ε., (ISP), Αθήνα 35. Κ/Ξ ΑΚΤΩΡ Α.Τ.Ε. – ΑΒΑΞ Α.Ε. (Δ‐1618), Ψυττάλεια 30,00% 36. Κ/Ξ ΑΒΑΞ Α.Ε. ‐ ΑΚΤΩΡ Α.Τ.Ε.,(Αεροδρόμιο "ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ"), Θεσσαλονίκη 70,00% 37. Κ/Ξ ΑΘΗΝΑ Α.Τ.Ε – F.C.C. S.A, Ηγουμενίτσα 50,00% 38. Κ/Ξ ΑΘΗΝΑ Α.Τ.Ε. ‐ ΘΕΜΕΛΙΟΔΟΜΗ Α.Ε. ‐ ΑΤΤΙΚΑΤ Α.Τ.Ε. (ΕΡΜΗΣ), Αθήνα 33,33% 39. Κ/Ξ ΜΗΧΑΝΙΚΗ Α.Ε. – ΑΘΗΝΑ Α.Τ.Ε. (MPC), Αθήνα 50,00% 40. Κ/Ξ ΑΚΤΩΡ Α.Τ.Ε. – ΑΒΑΞ Α.Ε. –ΓΚΟΛΙΟΠΟΥΛΟΣ (A‐440), Ψυττάλεια 48,00% 41. Κ/Ξ ΑΒΑΞ Α.Ε. ‐ ΑΚΤΩΡ Α.Τ.Ε., (Έργα φυσικού αερίου ΔΕΔΑ), Αθήνα 50,00% 42. Κ/Ξ ΑΒΑΞ Α.Ε. ‐ ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ Α.Ε. ‐ ΑΑΓΗΣ Α.Ε. (Απορρίμματα Ν. Ηλείας) 50,00% 100,00% 88 43. BONATTI J&P‐AVAX Srl, Ιταλία 45,00% 44. J/V J&P –AND J&P‐AVAX (GERMASOGEIA), Κύπρος 75,00% 45. J/V J&P‐AVAX S.A. – J&P (Ο) (VASSILIKOS III), Κύπρος 75,00% 46. J&P AND J&P AVAX JV‐QATAR BUILDING, Κύπρος 45,00% 47. AVAX ‐ J&P LTD ‐ CYBARCO MARINA LEMESOU JV, Κύπρος 55,00% 48. Κ/Ξ QUEEN ALIA AIRPORT, Ιορδανία 50,00% 49. AVAX ‐ TERNA JV MEDITERRANEAN CITY OF DREAMS, Κύπρος 60,00% 50. Κ/Ξ TSO – ΑΡΧΙΡΟΔΟΝ – ΕΡΓΟΝΕΤ (Έμμεση συμ/χή), Αλεξανδρούπολη 22,95% 51. Κ/Ξ ΑΡΧΙΡΟΔΟΝ – ΕΡΓΟΝΕΤ (Έμμεση συμμετοχή), Αλεξανδρούπολη 25,50% 52. Κ/Ξ Δ.ΣΙΡΔΑΡΗΣ & ΣΙΑ ΟΕ – ΕΡΓΟΝΕΤ (Έμμεση συμμετοχή) 15,30% 53. Κ/Ξ ΠΡΟΕΤ ΑΕ – ΕΡΓΟΝΕΤ ΑΤΕ (Έμμεση συμμετοχή), Χανιά 25,50% 54. Κ/Ξ ΕΡΓΟΝΕΤ ΑΤΕ – ΠΡΟΕΤ ΑΕ (Έμμεση συμμετοχή), Κως 25,50% Κ/Ξ EURARCO SA – ΕΡΓΟΝΕΤ ΑΤΕ (ΣΠΕΡΧΕΙΟΣ) (Έμμεση συμμετοχή), 7,65% Λάρισα Στην τρέχουσα περίοδο, σε σχέση με την 31/12/2018 δεν περιλαμβάνονται τα κάτωθι σχήματα υπό κοινό έλεγχο (κατασκευαστικές κοινοπραξίες) λόγω περάτωσης του έργου για το οποίο είχαν συσταθεί να εκτελέσουν: 55. 1 Κ/Ξ ΑΒΑΞ Α.Ε ‐ ΑΚΤΩΡ Α.Τ.Ε., Αθήνα (Δίκτυα Φ.Α. Αττικής) 50,00% Γ.2α. Ενσώματα Πάγια (Δ.Λ.Π. 16) Η διοίκηση επέλεξε για τις κατηγορίες λειτουργικών παγίων στοιχείων (Μηχανήματα, Μεταφορικά Μέσα, Έπιπλα και Λοιπός Εξοπλισμός), να χρησιμοποιήσει τη βασική μέθοδο (αποτίμηση στο κόστος κτήσης μειωμένο με τις σωρευμένες αποσβέσεις και τις σωρευμένες απομειώσεις) σύμφωνα με το Δ.Λ.Π. 16. Η διοίκηση επέλεξε για την κατηγορία οικοπέδων, κτιρίων να εφαρμόσει τη μέθοδο της αναπροσαρμογής. Μέθοδος Αναπροσαρμογής Ύστερα από την αναγνώρισή του ως περιουσιακό στοιχείο, ένα στοιχείο των ενσώματων ακινητοποιήσεων του οποίου η εύλογη αξία μπορεί να επιμετρηθεί με αξιοπιστία, μπορεί να εμφανιστεί με αναπροσαρμοσμένη αξία, που αποτελείται από την εύλογη αξία του κατά την ημέρα της αναπροσαρμογής μείον τις μεταγενέστερες σωρευμένες ζημιές απομείωσης. Η εύλογη αξία των οικοπέδων και κτιρίων συνήθως προσδιορίζεται από εκτιμήσεις ορκωτών εκτιμητών. Η εύλογη αξία των μηχανημάτων και εγκαταστάσεων είναι συνήθως η αγοραία του αξία. Όταν γίνει αναπροσαρμογή της αξίας ένος παγίου στοιχείου των ενσώματων ακινητοποιήσεων αναπροσαρμόζεται ολόκληρη η κατηγορία των παγίων που ανήκει. Όταν η λογιστική αξία ενός παγίου αυξάνεται ως αποτέλεσμα μίας αναπροσαρμογής, η αύξηση καταχωρείται απευθείας στην καθαρή θέση ως πλεόνασμα αναπροσαρμογής. Όμως μία αύξηση λόγω αναπροσαρμογής θα αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα κατά την έκταση που αντιστρέφεται μιά προηγούμενη υποτίμηση του ιδίου περιουσιακού στοιχείου, η οποία προηγουμένως είχε χρεωθεί στα αποτελέσματα. 89 Αν η λογιστική αξία ενός παγίου μειώνεται ως αποτέλεσμα μιας αναπροσαρμογής, η μείωση πρέπει να αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα. Αν υπάρχει πλεόνασμα αναπροσαρμογής για το ίδιο πάγιο στην καθαρή θέση, η μείωση θα χρεώνεται απευθείας στην καθαρή θέση κατά την έκταση που υπάρχει το πλεόνασμα αυτό. Τα πλεονάσματα αναπροσαρμογής που υπάρχουν στην καθαρή θέση θα μεταφερθούν στα κέρδη εις νέο όταν τα πάγια πουληθούν ή διαγραφούν. Οι επιδράσεις των φόρων στις αναπροσαρμογές των ενσώματων ακινητοποιήσεων, αναγνωρίζονται και γνωστοποιούνται σύμφωνα με το Δ.Λ.Π. 12 Φόροι Εισοδήματος. Η αρχική εφαρμογή μιας πολιτικής αναπροσαρμογής της αξίας παγίων αντιμετωπίζεται σύμφωνα με το Δ.Λ.Π. 16 και όχι με το Δ.Λ.Π. 8. Σε κάθε ημερομηνία αναφοράς η Διοίκηση κατ’εφαρμογή του Δ.Λ.Π. 36 «Απομείωση Περιουσιακών Στοιχείων (Impairment of Assets)», εκτιμά κατά πόσο υπάρχει ένδειξη για απομείωση των στοιχείων του ενεργητικού της, συγκρίνοντας το ανακτήσιμο ποσό για κάθε στοιχείο ξεχωριστά με την λογιστική του αξία. Μεταγενέστερες δαπάνες σε ήδη καταχωρημένο στοιχείο προστίθενται στη λογιστική αξία του στοιχείου, μόνο αν αυξάνουν τα μελλοντικά οικονομικά οφέλη του παγίου στοιχείου. Κάθε μεταγενέστερη δαπάνη η οποία δεν προσαυξάνει τα μελλοντικά οικονομικά οφέλη του παγίου στοιχείου, βαρύνει τα έξοδα της χρήσης στην οποία πραγματοποιούνται. Κόστη σημαντικής επισκευής ή επιθεώρησης ενός παγίου στοιχείου καταχωρούνται στα έξοδα της χρήσεως στην οποία πραγματοποιούνται εκτός και αν αυξάνουν τα οικονομικά οφέλη του παγίου στοιχείου οπότε προσαυξάνουν το κόστος του παγίου στοιχείου. Οι αποσβέσεις των στοιχείων των ενσώματων παγίων (πλην οικοπέδων τα οποία δεν αποσβένονται) υπολογίζονται με την σταθερή μέθοδο βάσει της ωφέλιμης ζωής τους. Οι κύριοι συντελεστές απόσβεσης που προκύπτουν έχουν ως εξής: Λειτουργικά ακίνητα (κτίρια) Μηχανικός εξοπλισμός Μεταφορικά μέσα Λοιπός εξοπλισμός 3% 5,3% ‐ 20% 7,5% ‐ 20% 15% ‐ 20% Οι υπολειμματικές αξίες και οι ωφέλιμες ζωές των ενσώματων παγίων υπόκεινται σε επανεξέταση σε κάθε ημερομηνία ισολογισμού. Όταν οι λογιστικές αξίες των ενσώματων ακινητοποιήσεων υπερβαίνουν την ανακτήσιμη αξία τους, η διαφορά (απομείωση) καταχωρείται άμεσα ως έξοδο στα αποτελέσματα. Κατά την πώληση ενσώματων ακινητοποιήσεων, οι διαφορές μεταξύ του τιμήματος που λαμβάνεται και της λογιστικής τους αξίας καταχωρούνται ως κέρδη ή ζημίες στα αποτελέσματα. Οι ιδιοπαραγόμενες ενσώματες ακινητοποιήσεις στοιχειοθετούν προσθήκη στο κόστος κτήσεως των ενσώματων ακινητοποιήσεων σε αξίες που περιλαμβάνουν το άμεσο κόστος μισθοδοσίας του προσωπικού, που συμμετέχει στην κατασκευή (συμπεριλαμβανομένων των αντίστοιχων εργοδοτικών εισφορών), κόστος αναλωθέντων υλικών και άλλα γενικά άμεσα κόστη. Γ.2β. Επενδύσεις σε ακίνητα (Δ.Λ.Π. 40) Για τα ακίνητα επένδυσης η διοίκηση επέλεξε να εφαρμόσει τη μέθοδο των αναπροσαρμογών (εύλογων αξιών) βάσει του ΔΛΠ 40. Η Διοίκηση υιοθετεί την άποψη ότι η πολιτική αυτή, της εφαρμογής των εύλογων αξιών για την εκτίμηση των ακινήτων επένδυσης, παρέχει αξιόπιστη και περισσότερο σχετική πληροφόρηση, διότι βασίζεται σε ενημερωμένες αξίες. 90 Γ.3. Άυλα στοιχεία ενεργητικού (Δ.Λ.Π. 38) Μόνο έξοδα τα οποία ικανοποιούν τα κριτήρια του Δ.Λ.Π. 38.18 κεφαλαιοποιούνται (όπως οι δαπάνες λογισμικών προγραμμάτων). Στα άυλα στοιχεία του ενεργητικού περιλαμβάνονται οι άδειες λογισμικού. Γ.4. Απομείωση Αξίας Στοιχείων του Ενεργητικού (Δ.Λ.Π. 36) i) Υπεραξία Η υπεραξία αντιπροσωπεύει το επιπλέον τίμημα που καταβάλλεται από τον Όμιλο για την απόκτηση νέων θυγατρικών εταιριών, κοινοπραξιών καθώς και συγγενών εταιριών. Προκύπτει από τη σύγκριση του τιμήματος που καταβάλλεται για την απόκτηση μιας νέας εταιρίας με την αναλογούσα στον Όμιλο εύλογη αξία των ιδίων κεφαλαίων της, κατά την ημερομηνία της απόκτησης. Η υπεραξία που προκύπτει από την απόκτηση νέων θυγατρικών εταιριών και κοινοπραξιών εμφανίζεται στις ασώματες ακινητοποιήσεις. Κάθε χρόνο διενεργείται έλεγχος της υπεραξίας για τυχόν απομείωση, η οποία μειώνει το αρχικό ποσό όπως αυτό απεικονίζεται στον ισολογισμό. Κατά τον υπολογισμό των κερδών ή ζημιών που προκύπτουν από την πώληση συμμετοχών, λαμβάνεται υπόψη η τυχόν υπεραξία της προς πώληση εταιρίας. Για την ευχερέστερη διεκπεραίωση των ελέγχων απομείωσης (impairment tests), το ποσό της υπεραξίας κατανέμεται σε μονάδες δημιουργίας ταμιακών ροών. Η μονάδα ταμιακών ροών είναι η μικρότερη προσδιορίσιμη ομάδα στοιχείων ενεργητικού που δημιουργεί ανεξάρτητες ταμιακές ροές και αντιπροσωπεύει το επίπεδο στο οποίο ο Όμιλος συλλέγει και παρουσιάζει τα οικονομικά στοιχεία για σκοπούς εσωτερικής πληροφόρησης. Η απομείωση για την υπεραξία, καθορίζεται με τον υπολογισμό του ανακτήσιμου ποσού από τις μονάδες ταμιακής ροής με τις οποίες συνδέεται η υπεραξία. Ζημιές απομείωσης που σχετίζονται με την υπεραξία, δεν μπορούν να αντιστραφούν σε μελλοντικές περιόδους. Ο Όμιλος πραγματοποιεί τον ετήσιο έλεγχο για απομείωση υπεραξίας στις 31 Δεκεμβρίου της εκάστοτε χρήσης. Στην περίπτωση που η εύλογη αξία των ιδίων κεφαλαίων κατά την ημερομηνία εξαγοράς μίας εταιρίας είναι μεγαλύτερη από το τίμημα που δόθηκε για την απόκτησή της, τότε προκύπτει αρνητική υπεραξία (έσοδο), η οποία καταχωρείται απευθείας ως έσοδο στην κατάσταση αποτελεσμάτων. ii) Λοιπά Στοιχεία Ενεργητικού Τα άυλα στοιχεία του ενεργητικού που έχουν απροσδιόριστη ωφέλιμη ζωή δεν αποσβένονται και υπόκεινται σε έλεγχο απομείωσης ετησίως και όταν κάποια γεγονότα καταδεικνύουν ότι η λογιστική αξία μπορεί να μην είναι ανακτήσιμη. Τα στοιχεία του ενεργητικού που αποσβένονται υπόκεινται σε έλεγχο απομείωσης της αξίας τους όταν υπάρχουν ενδείξεις ότι η λογιστική αξία τους δεν θα ανακτηθεί. Καθαρή αξία πώλησης θεωρείται το ποσό από την πώληση ενός στοιχείου του ενεργητικού στα πλαίσια μιας αμφοτεροβαρούς συναλλαγής στην οποία τα μέρη έχουν πλήρη γνώση και προσχωρούν οικειοθελώς, μετά από την αφαίρεση κάθε πρόσθετου άμεσου κόστους διάθεσης του στοιχείου ενεργητικού, ενώ αξία χρήσης είναι η παρούσα αξία των εκτιμώμενων μελλοντικών ταμειακών ροών που αναμένεται να εισρεύσουν στην επιχείρηση από την χρήση ενός στοιχείου ενεργητικού και από την πώλησή του στο τέλος της εκτιμώμενης ωφέλιμης ζωής του. Σε κάθε ημερομηνία αναφοράς η Διοίκηση εκτιμά κατά πόσο υπάρχει ένδειξη για απομείωση ενός στοιχείου του ενεργητικού βάσει του Δ.Λ.Π. 36, σύμφωνα με το οποίο διασφαλίζεται ότι τα στοιχεία του ενεργητικού λογιστικοποιούνται σε αξία που δεν υπερβαίνει το ανακτήσιμο ποσό, όπου ανακτήσιμο ποσό ενός στοιχείου ενεργητικού είναι το μεγαλύτερο μεταξύ της δίκαιης αξίας (μειωμένης κατά τα κόστη πώλησης) και της αξίας χρήσης. Στην αξιολόγηση αυτή λαμβάνονται υπόψη πληροφορίες από διάφορες εσωτερικές και εξωτερικές πηγές πληροφόρησης. Ο έλεγχος περί απομείωσης στοιχείων του ενεργητικού εφαρμόζεται για όλα τα στοιχεία πλην αποθεμάτων, κατασκευαστικών συμβολαίων, αναβαλλόμενων φορολογικών στοιχείων ενεργητικού, χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού που εμπίπτουν στο ΔΠΧΑ 9, στα ακίνητα προς επένδυση και τα μη κυκλοφορούντα στοιχεία ενεργητικού που έχουν ταξινομηθεί ως κατεχόμενα προς πώληση. 91 Η ζημιά απομείωσης καταχωρείται στην κατάσταση αποτελεσμάτων του έτους. Γ.5. Αποθέματα (Δ.Λ.Π. 2) Την ημερομηνία του ισολογισμού, τα αποθέματα αποτιμώνται στο χαμηλότερο του κόστους ή την καθαρή ρευστοποιήσιμη αξία. Η καθαρή ρευστοποιήσιμη αξία είναι η εκτιμημένη τιμή πώλησης στην συνηθισμένη πορεία των εργασιών της επιχείρησης μείον οποιαδήποτε σχετικά έξοδα πώλησης. Το κόστος των αποθεμάτων δεν περιλαμβάνει χρηματοοικονομικά έξοδα. Γ.6. Χρηματοοικονομικά Μέσα: Γνωστοποίηση και παρουσίαση (Δ.Λ.Π. 32) Οι αρχές του παρόντος προτύπου συμπληρώνουν τις αρχές για την αναγνώριση και επιμέτρηση των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων και των χρηματοοικονομικών υποχρεώσεων του Δ.Π.Χ.Α. 9 Χρηματοοικονομικά Μέσα: Αναγνώριση και επιμέτρηση. Το πρότυπο ασχολείται με την κατάταξη των χρηματοοικονομικών μέσων ως χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία, χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις και συμμετοχικούς τίτλους και την κατάταξη των σχετικών τόκων, μερισμάτων, ζημιών και κερδών και τις συνθήκες υπό τις οποίες τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία και οι χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις πρέπει να συμψηφίζονται. Ως χρηματοοικονομικό μέσο ορίζεται κάθε σύμβαση που δημιουργεί ταυτόχρονα ένα χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο για μία οικονομική οντότητα και μια χρηματοοικονομική υποχρέωση ή έναν συμμετοχικό τίτλο για μία άλλη οικονομική οντότητα. Συμμετοχικός τίτλος είναι κάθε σύμβαση που αποδεικνύει ένα δικαίωμα στο υπόλοιπο που απομένει , εάν,από τα περιουσιακά στοιχεία μιας οικονομικής οντότητας αφαιρεθούν οι υποχρεώσεις της. Εύλογη αξία ορίζεται η τιμή που θα λάμβανε κάποιος για την πώληση ενός περιουσιακού στοιχείου ή που θα κατέβαλε κάποιος για τη μεταβίβαση μιας υποχρέωσης σε μια κανονική συναλλαγή μεταξύ συμμετεχόντων στην αγορά κατά την ημερομηνία επιμέτρησης. Γ.7. Χρηματοοικονομικά μέσα: Γνωστοποιήσεις (Δ.Π.Χ.Α. 7) Το Δ.Π.Χ.Α. 7 αναφέρεται σε όλους τους κινδύνους που προκύπτουν από όλα τα χρηματοοικονομικά μέσα, εκτός από εκείνα που αποκλείονται ειδικά (πχ. συμφέροντα σε θυγατρικές, συνδεδεμένα μέρη και κοινοπραξίες, κ.λπ.). Σκοπός των γνωστοποιήσεων είναι η παροχή μίας εικόνας για την χρήση των χρηματοοικονομικών μέσων από τον Όμιλο και την έκθεσή του στους κινδύνους που αυτά προκαλούν. Η έκταση των γνωστοποιήσεων που απαιτούνται εξαρτάται από την έκταση της χρήσης των χρηματοοικονομικών μέσων από την Εταιρεία και από την έκθεσή της σε κινδύνους. Γ.8. Προβλέψεις, ενδεχόμενες υποχρεώσεις και ενδεχόμενα περιουσιακά στοιχεία (Δ.Λ.Π. 37) Προβλέψεις αναγνωρίζονται όταν ο Όμιλος έχει παρούσες νομικές ή τεκμηριωμένες υποχρεώσεις ως αποτέλεσμα παρελθόντων γεγονότων, είναι πιθανή η εκκαθάρισή τους μέσω εκροών όρων και η εκτίμηση του ακριβούς ποσού της υποχρέωσης μπορεί να πραγματοποιηθεί με αξιοπιστία. Οι προβλέψεις επισκοπούνται κατά την ημερομηνία σύνταξης κάθε ισολογισμού και προσαρμόζονται προκειμένου να αντανακλούν την παρούσα αξία της δαπάνης που αναμένεται να απαιτηθεί για τη διευθέτηση της υποχρέωσης. Οι ενδεχόμενες υποχρεώσεις δεν αναγνωρίζονται στις χρηματοοικονομικές 92 καταστάσεις άλλα γνωστοποιούνται, εκτός αν η πιθανότητα εκροών πόρων οι οποίοι ενσωματώνουν οικονομικά οφέλη είναι ελάχιστη. Οι ενδεχόμενες απαιτήσεις δεν αναγνωρίζονται στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις αλλά γνωστοποιούνται εφόσον η εισροή οικονομικών οφελών είναι πιθανή. Γ.9. Λογιστική των κρατικών επιχορηγήσεων και γνωστοποίηση της κρατικής υποστήριξης (Δ.Λ.Π. 20) Ο Όμιλος αναγνωρίζει τις κρατικές επιχορηγήσεις οι οποίες ικανοποιούν αθροιστικά τα εξής κριτήρια: α) υπάρχει τεκμαιρόμενη βεβαιότητα ότι η επιχείρηση έχει συμμορφωθεί ή πρόκειται να συμμορφωθεί με τους όρους της επιχορήγησης και β) πιθανολογείται ότι το ποσό της επιχορήγησης θα εισπραχθεί. Καταχωρούνται στην εύλογη αξία και αναγνωρίζονται με τρόπο συστηματικό στα έσοδα, με βάση την αρχή του συσχετισμού των επιχορηγήσεων με τα αντίστοιχα κόστη τα οποία και επιχορηγούν. Οι επιχορηγήσεις που αφορούν στοιχεία του ενεργητικού περιλαμβάνονται στις μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις ως αναβαλλόμενα έσοδα (έσοδα επόμενων χρήσεων) και αναγνωρίζονται συστηματικά στα έσοδα κατά τη διάρκεια της ωφέλιμης ζωής του παγίου στοιχείου του ενεργητικού. Γ.10. Οι επιδράσεις των μεταβολών στις τιμές του συναλλάγματος (Δ.Λ.Π. 21) Τα στοιχεία των οικονομικών καταστάσεων των εταιριών του Ομίλου επιμετρώνται βάσει του νομίσματος του κύριου οικονομικού περιβάλλοντος, στο οποίο λειτουργεί ο Όμιλος («λειτουργικό νόμισμα»). Οι ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις παρουσιάζονται σε Ευρώ, που είναι το λειτουργικό νόμισμα και το νόμισμα παρουσίασης της μητρικής Εταιρίας και όλων των θυγατρικών της. Οι συναλλαγές σε ξένα νομίσματα μετατρέπονται στο λειτουργικό νόμισμα με την χρήση των ισοτιμιών που ισχύουν κατά την ημερομηνία των συναλλαγών. Κέρδη και ζημιές από συναλλαγματικές διαφορές οι οποίες προκύπτουν από την εκκαθάριση τέτοιων συναλλαγών κατά την διάρκεια της περιόδου και από την μετατροπή των νομισματικών στοιχείων που εκφράζονται σε ξένο νόμισμα με τις ισχύουσες ισοτιμίες κατά την ημερομηνία ισολογισμού, καταχωρούνται στα αποτελέσματα. Οι συναλλαγματικές διαφορές από μη νομισματικά στοιχεία που αποτιμώνται στην εύλογη αξία τους, θεωρούνται ως τμήμα της εύλογης αξίας και συνεπώς καταχωρούνται όπου και οι διαφορές της εύλογης αξίας. Γ.11. Κέρδη ανά μετοχή (Δ.Λ.Π. 33) Έξοδα τα οποία πραγματοποιήθηκαν για την έκδοση μετοχών εμφανίζονται μετά την αφαίρεση του σχετικού φόρου εισοδήματος, σε μείωση του προϊόντος της έκδοσης. Τα έξοδα τα οποία σχετίζονται με την έκδοση μετοχών για την απόκτηση επιχειρήσεων περιλαμβάνονται στο κόστος κτήσεως της επιχειρήσεως που αποκτάται. Γ.12. Διανομή Μερισμάτων (Δ.Λ.Π. 10) Η διανομή μερισμάτων στους μετόχους της μητρικής αναγνωρίζεται ως υποχρέωση στις ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις την ημερομηνία κατά την οποία η διανομή εγκρίνεται από την Γενική Συνέλευση των μετόχων. 93 Γ.13. Φορολογία εισοδήματος & αναβαλλόμενος φόρος (Δ.Λ.Π. 12) Η επιβάρυνση της περιόδου με φόρους εισοδήματος αποτελείται από τους τρέχοντες φόρους και τους αναβαλλόμενους φόρους, δηλαδή από τους φόρους ή τις φορολογικές ελαφρύνσεις που σχετίζονται με τα οικονομικά οφέλη που προκύπτουν στην περίοδο αλλά έχουν ήδη καταλογιστεί ή θα καταλογιστούν από τις φορολογικές αρχές σε διαφορετικές περιόδους. Ο φόρος εισοδήματος αναγνωρίζεται στο λογαριασμό των αποτελεσμάτων της περιόδου, εκτός του φόρου εκείνου που αφορά συναλλαγές που καταχωρήθηκαν απευθείας στα ίδια κεφάλαια, στην οποία περίπτωση καταχωρείται απευθείας, κατά ανάλογο τρόπο, στα ίδια κεφάλαια. Οι τρέχοντες φόροι εισοδήματος περιλαμβάνουν τις βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις ή και απαιτήσεις προς τις δημοσιονομικές αρχές που σχετίζονται με τους πληρωτέους φόρους επί του φορολογητέου εισοδήματος της περιόδου και οι τυχόν πρόσθετοι φόροι εισοδήματος που αφορούν προηγούμενες χρήσεις. Οι τρέχοντες φόροι επιμετρώνται σύμφωνα με τους φορολογικούς συντελεστές και τους φορολογικούς νόμους που εφαρμόζονται στις διαχειριστικές περιόδους με τις οποίες σχετίζονται, βασιζόμενα στο φορολογητέο κέρδος για το έτος. Όλες οι αλλαγές στα βραχυπρόθεσμα φορολογικά στοιχεία του ενεργητικού ή τις υποχρεώσεις αναγνωρίζονται σαν μέρος των φορολογικών εξόδων στην κατάσταση αποτελεσμάτων χρήσης. Ο αναβαλλόμενος φόρος εισοδήματος προσδιορίζεται με την μέθοδο της υποχρέωσης που προκύπτει από τις προσωρινές διαφορές μεταξύ της λογιστικής αξίας και της φορολογικής βάσης των στοιχείων του ενεργητικού και των υποχρεώσεων. Αναβαλλόμενος φόρος εισοδήματος δεν λογίζεται εάν προκύπτει από την αρχική αναγνώριση στοιχείου ενεργητικού ή παθητικού σε συναλλαγή, εκτός επιχειρηματικής συνένωσης, η οποία όταν έγινε η συναλλαγή δεν επηρέασε ούτε το λογιστικό ούτε το φορολογικό κέρδος ή ζημία. Οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις αποτιμώνται με βάση τους φορολογικούς συντελεστές που αναμένεται να εφαρμοστούν στην περίοδο κατά την οποία θα διακανονιστεί η απαίτηση ή η υποχρέωση, λαμβάνοντας υπόψη τους φορολογικούς συντελεστές (και φορολογικούς νόμους) που έχουν τεθεί σε ισχύ ή ουσιαστικά ισχύουν μέχρι την ημερομηνία του ισολογισμού. Σε περίπτωση αδυναμίας σαφούς προσδιορισμού του χρόνου αναστροφής των προσωρινών διαφορών εφαρμόζεται ο φορολογικός συντελεστής που ισχύει κατά την επόμενη της ημερομηνίας του ισολογισμού χρήση. Οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις αναγνωρίζονται κατά την έκταση στην οποία θα υπάρξει μελλοντικό φορολογητέο κέρδος για την χρησιμοποίηση της προσωρινής διαφοράς που δημιουργεί την αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση. Ο αναβαλλόμενος φόρος εισοδήματος αναγνωρίζεται για τις προσωρινές διαφορές που προκύπτουν από επενδύσεις σε θυγατρικές και συνδεδεμένες επιχειρήσεις, με εξαίρεση την περίπτωση όπου η αναστροφή των προσωρινών διαφορών ελέγχεται από τον όμιλο και είναι πιθανό ότι οι προσωρινές διαφορές δεν θα αναστραφούν στο προβλεπτό μέλλον. Οι περισσότερες αλλαγές στις αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις ή υποχρεώσεις αναγνωρίζονται σαν ένα κομμάτι των φορολογικών εξόδων στην κατάσταση αποτελεσμάτων χρήσης. Μόνο αυτές οι μεταβολές στα στοιχεία του ενεργητικού ή τις υποχρεώσεις που επηρεάζουν τις προσωρινές διαφορές αναγνωρίζονται κατευθείαν στα ίδια κεφάλαια του Ομίλου, όπως η επανεκτίμηση της αξίας της ακίνητης 94 περιουσίας, έχουν ως αποτέλεσμα την σχετική αλλαγή στις αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις ή υποχρεώσεις να χρεώνεται έναντι του σχετικού λογαριασμού της καθαρής θέσης. Γ.14. Παροχές σε εργαζόμενους (Δ.Λ.Π. 19) Βραχυπρόθεσμες παροχές: Οι βραχυπρόθεσμες παροχές προς τους εργαζόμενους (εκτός από παροχές λήξης της εργασιακής σχέσης) σε χρήματα και σε είδος αναγνωρίζονται ως έξοδο όταν καθίστανται δεδουλευμένες. Τυχόν ανεξόφλητο ποσό καταχωρείται ως υποχρέωση, ενώ σε περίπτωση που το ποσό που ήδη καταβλήθηκε υπερβαίνει το ποσό των παροχών, η επιχείρηση αναγνωρίζει το υπερβάλλον ποσό ως στοιχείο του ενεργητικού της (προπληρωθέν έξοδο) μόνο κατά την έκταση που η προπληρωμή θα οδηγήσει σε μείωση μελλοντικών πληρωμών ή σε επιστροφή. Παροχές κατά την έξοδο από την υπηρεσία: Οι παροχές μετά την έξοδο από την υπηρεσία περιλαμβάνουν πρόγραμμα καθορισμένων εισφορών καθώς και πρόγραμμα καθορισμένων παροχών. Πρόγραμμα καθορισμένων εισφορών: Με βάση το πρόγραμμα καθορισμένων εισφορών, η υποχρέωση της επιχείρησης (νομική) περιορίζεται στο ποσό που έχει συμφωνηθεί να συνεισφέρει στον φορέα (ασφαλιστικό ταμείο) που διαχειρίζεται τις εισφορές και χορηγεί τις παροχές (συντάξεις, ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, κλπ.) Το δεδουλευμένο κόστος των προγραμμάτων καθορισμένων εισφορών καταχωρείται ως έξοδο στην περίοδο που αφορά. Πρόγραμμα καθορισμένων παροχών: Η υποχρέωση της εταιρίας (νομική) αφορά τα ωφελήματα τερματισμού υπηρεσιών τα οποία είναι πληρωτέα ως αποτέλεσμα απόφασης της εταιρίας να τερματίσει τις υπηρεσίες ενός υπαλλήλου πριν την κανονική ημερομηνία αφυπηρέτησης, καθώς επίσης και για ωφελήματα τα οποία είναι πληρωτέα κατά την αφυπηρέτηση ενός υπαλλήλου (ωφελήματα συνταξιοδότησης τα οποία δημιουργούνται βάσει νομοθεσίας). Για τον υπολογισμό της παρούσας αξίας της υποχρέωσης καθορισμένου ωφελήματος, του σχετικού τρέχοντος κόστους υπηρεσιών, του κόστους προηγούμενων υπηρεσιών, χρησιμοποιείται η Μέθοδος Προβολής Πίστωσης Μονάδας (Projected Unit Credit Method) η οποία είναι η μέθοδος δεδουλευμένης παροχής υπηρεσιών που αναλογεί σε υπηρεσία, σύμφωνα με την οποία αποδίδονται τα οφέλη στις περιόδους κατά τις οποίες δημιουργείται η υποχρέωση για καταβολή ωφελημάτων μετά την αφυπηρέτηση. Η υποχρέωση δημιουργείται καθώς ο υπάλληλος παρέχει τις υπηρεσίες του οι οποίες του δίνουν και το δικαίωμα για ωφελήματα κατά την αφυπηρέτηση. Άρα η Μέθοδος Προβολής Πίστωσης Μονάδας απαιτεί όπως αποδοθούν οφέλη, τόσο στην τρέχουσα περίοδο (για να υπολογιστεί το τρέχον κόστος υπηρεσιών) όσο και στην τρέχουσα και στις προγενέστερες περιόδους (για να υπολογιστεί η παρούσα αξία της υποχρέωσης καθορισμένων ωφελημάτων). Παρόλο ότι τα ωφελήματα έχουν ως προϋπόθεση μελλοντική εργοδότηση (δηλαδή δεν είναι κατοχυρωμένα), υπολογίζεται η υποχρέωση βάσει αναλογιστικών υποθέσεων ως εξής: Δημογραφικές Υποθέσεις: «Κίνηση Προσωπικού» (Αποχώρηση Προσωπικού / Απόλυση προσωπικού) και Χρηματοοικονομικές Υποθέσεις: προεξοφλητικός συντελεστής, μελλοντικά επίπεδα μισθού (συντελεστές απόδοσης κυβερνητικών χρεογράφων με παρόμοια διάρκεια) και εκτιμώμενες μελλοντικές μεταβολές, στο επίπεδο οποιωνδήποτε κρατικών παροχών που επηρεάζουν τα καταβλητέα οφέλη. 95 Γ.15. Μισθώσεις (Δ.Π.Χ.Α.16) Οι μισθώσεις (λειτουργικές και χρηματοδοτικές) αναγνωρίζονται στην Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης ως ένα δικαίωμα χρήσης στοιχείου του ενεργητικού και μία υποχρέωση μίσθωσης, την ημερομηνία που το μισθωμένο πάγιο καθίσταται διαθέσιμο για χρήση. Κάθε μίσθωμα κατανέμεται ανάμεσα στην υποχρέωση μίσθωσης και τον τόκο, ο οποίος χρεώνεται στα αποτελέσματα σε όλη τη διάρκεια της μίσθωσης, ώστε να επιτυγχάνεται ένα σταθερό επιτόκιο για το υπόλοιπο της χρηματοοικονομικής υποχρέωσης σε κάθε περίοδο. Μεταγενέστερη επιμέτρηση Μεταγενέστερη επιμέτρηση δικαιώματος χρήσης στοιχείου του ενεργητικού Μετά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου, ο Όμιλος επιμετρά το δικαίωμα χρήσης στοιχείου του ενεργητικού με το μοντέλο του κόστους: (α) μείον τυχόν σωρευμένες αποσβέσεις και σωρευμένες ζημιές απομείωσης, και (β) προσαρμοσμένο για τυχόν μεταγενέστερη επιμέτρηση της υποχρέωσης μίσθωσης, Ο Όμιλος εφαρμόζει τις απαιτήσεις του ΔΛΠ 16 αναφορικά με την απόσβεση του δικαιώματος χρήσης στοιχείου του ενεργητικού, το οποίο και εξετάζει για τυχόν απομείωση. Μεταγενέστερη επιμέτρηση της υποχρέωσης μίσθωσης Μετά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου, ο Όμιλος επιμετρά την υποχρέωση μίσθωσης, ως ακολούθως: (α) αυξάνοντας την λογιστική αξία, προκειμένου να αντανακλά το χρηματοοικονομικό κόστος επί της υποχρέωσης μίσθωσης, (β) μειώνοντας την λογιστική αξία, προκειμένου να αντανακλά τα μισθώματα που έχουν καταβληθεί, και (γ) επιμετρώντας εκ νέου την λογιστική αξία, προκειμένου να αντανακλά τυχόν επανεκτίμηση ή τροποποίηση της μίσθωσης. Το χρηματοοικονομικό κόστος μίας υποχρέωσης μίσθωσης κατανέμεται κατά τη διάρκεια της μισθωτικής περιόδου με τέτοιον τρόπο, ούτως ώστε να προκύπτει ένα σταθερό περιοδικό επιτόκιο επί του ανεξόφλητου υπολοίπου της υποχρέωσης. Μετά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου, ο Όμιλος αναγνωρίζει στα κέρδη ή στις ζημιές (με εξαίρεση την περίπτωση που οι δαπάνες περιλαμβάνονται στην λογιστική αξία ενός άλλου στοιχείου του ενεργητικού για το οποίο εφαρμόζονται άλλα σχετικά Πρότυπα) και τα δύο παρακάτω στοιχεία: (α) το χρηματοοικονομικό κόστος επί της υποχρέωσης μίσθωσης, και (β) τις μεταβλητές καταβολές μισθωμάτων που δεν περιλαμβάνονται στην επιμέτρηση της υποχρέωσης μίσθωσης κατά την περίοδο που λαμβάνει χώρα το γεγονός που ενεργοποιεί τις εν λόγω καταβολές. Γ.16. Κόστος δανεισμού (Δ.Λ.Π. 23) Το κόστος δανεισμού είναι οι τόκοι που απορρέουν από τον δανεισμό, καθώς και τα λοιπά έξοδα που πραγματοποιούνται από μία επιχείρηση για τη λήψη των δανείων. Στην έννοια του κόστους δανεισμού περιλαμβάνονται: ‐ Τόκοι βραχυπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων τραπεζικών δανείων, καθώς και τόκοι υπεραναλήψεων. ‐ Απόσβεση της διαφοράς υπό το άρτιο ομολογιακών δανείων, ‐ Απόσβεση συμπληρωματικών εξόδων που πραγματοποιήθηκαν για την λήψη των δανείων, ‐ Χρηματοοικονομικές επιβαρύνσεις από μισθώσεις, οι οποίες παρακολουθούνται σύμφωνα με το Δ.Π.Χ.Α. 16 ‐ Συναλλαγματικές διαφορές δανείων σε ξένο νόμισμα, κατά την έκταση που αυτές θεωρούνται χρηματοοικονομικό έξοδο. Όλα τα κόστη δανεισμού που μπορεί να κατανεμηθούν άμεσα στην απόκτηση, κατασκευή ή παραγωγή ενός περιουσιακού στοιχείου που πληρεί τις προϋποθέσεις πρέπει να κεφαλαιοποιούνται. 96 Γ.17. Λειτουργικοί Τομείς (Δ.Π.Χ.Α. 8) Ο Όμιλος αναγνωρίζει ως πρωτογενείς λειτουργικούς τομείς τον τομέα κατασκευών, τον τομέα παραχωρήσεων και τον τομέα λοιπών δραστηριοτήτων. Επίσης αναγνωρίζει ως δευτερογενείς λειτουργικούς γεωγραφικούς τομείς την Ελλάδα και το εξωτερικό. Οι ανωτέρω λειτουργικοί τομείς είναι αυτοί που χρησιμοποιούνται από την Διοίκηση για εσωτερικούς σκοπούς και οι στρατηγικές αποφάσεις της διοίκησης λαμβάνονται με βάση τα αναπροσαρμοσμένα λειτουργικά αποτελέσματα του κάθε παρουσιαζόμενου τομέα, τα οποία χρησιμοποιούνται για την μέτρηση της αποδοτικότητάς τους. Γ.18. Γνωστοποιήσεις συνδεδεμένων μερών (Δ.Λ.Π. 24) Οι γνωστοποιήσεις συνδεδεμένων μερών καλύπτονται από το Δ.Λ.Π. 24 το οποίο αναφέρεται στις συναλλαγές μεταξύ μιας επιχείρησης που καταρτίζει χρηματοοικονομικές καταστάσεις και των συνδεδεμένων με αυτή μερών. Το πρωτεύον στοιχείο του είναι η οικονομική ουσία και όχι ο νομικός τύπος των συναλλαγών. Συνδεδεμένο μέρος θεωρείται μία επιχείρηση εάν: α) Άμεσα ή έμμεσα διαμέσου ενδιάμεσων μερών ελέγχει, ελέγχεται ή βρίσκεται κάτω από κοινό έλεγχο με την επιχείρηση. β) Κατέχει ένα ποσοστό μιας επιχείρησης και το ποσοστό αυτό της δίνει ουσιώδη επιρροή πάνω στην επιχείρηση ή από κοινού έλεγχο πάνω στην επιχείρηση. γ) Είναι συγγενής επιχείρηση, όπως ορίζεται από το Δ.Λ.Π. 28. δ) Είναι μία κοινοπραξία, όπως ορίζεται από το Δ.Π.Χ.Α. 11. ε) Είναι βασικό μέλος του διοικητικού προσωπικού της επιχείρησης ή της μητρικής της. ζ) Είναι κοντινό μέλος της οικογενείας οποιουδήποτε ατόμου της πρώτης και τέταρτης προαναφερθείσας περίπτωσης. η) Είναι μία επιχείρηση η οποία ελέγχεται (είτε σε από κοινού έλεγχο είτε κάτω από ουσιώδη επιρροή, από ένα πρόσωπο που αναφέρεται στην τέταρτη και πέμπτη προαναφερθείσα περίπτωση. θ) Είναι ένα πρόγραμμα καθορισμένων παροχών προς τους εργαζομένους της επιχείρησης με σκοπό το οικονομικό όφελός του ή όφελος των εργαζομένων της επιχείρησης που αποτελεί συνδεδεμένο μέρος της επιχείρησης. Συναλλαγή συνδεδεμένων μερών είναι μια μεταφορά πόρων, υπηρεσιών ή υποχρεώσεων μεταξύ των συνδεδεμένων μερών, ανεξάρτητα από το εάν επιβάλλεται ένα τίμημα ή όχι. Γ.19 Έσοδα από Συμβόλαια με Πελάτες (Δ.Π.Χ.Α.15) To πρότυπο καθιερώνει ένα μοντέλο πέντε βημάτων για τον προσδιορισμό των εσόδων από συμβάσεις με πελάτες. 1. Προσδιορισμός της σύμβασης με τον πελάτη. 2. Προσδιορισμός των υποχρεώσεων εκτέλεσης. 3. Προσδιορισμός της τιμής συναλλαγής. 4. Επιμερισμός της τιμής συναλλαγής στις υποχρεώσεις εκτέλεσης της σύμβασης. 5. Αναγνώριση εσόδων όταν ή ενόσω μια οικονομική οντότητα εκπληρώνει την υποχρέωση εκτέλεσης. Σύμφωνα με το ΔΧΠΑ 15, τα έσοδα αναγνωρίζονται στο ποσό, το οποίο μία οικονομική οντότητα αναμένει να δικαιούται ως αντάλλαγμα για τη μεταβίβαση των αγαθών ή των υπηρεσιών σε έναν πελάτη. Επίσης, το πρότυπο ορίζει τη λογιστική παρακολούθηση των επιπρόσθετων εξόδων για την 97 ανάληψη μιας σύμβασης και των άμεσων εξόδων που απαιτούνται για την ολοκλήρωση της σύμβασης αυτής. Έσοδο ορίζεται το ποσό το οποίο μία οικονομική οντότητα αναμένει να δικαιούται ως αντάλλαγμα για τα αγαθά ή τις υπηρεσίες που μεταβίβασε σε έναν πελάτη, εκτός από τα ποσά που εισπράττονται για λογαριασμό τρίτων (φόρος προστιθέμενης αξίας, λοιποί φόροι επί των πωλήσεων). Τα μεταβλητά ποσά περιλαμβάνονται στο τίμημα και υπολογίζονται είτε με τη μέθοδο της «αναμενόμενης αξίας», είτε με τη μέθοδο του «πιο πιθανού ποσού». Μια οικονομική οντότητα αναγνωρίζει έσοδα όταν (ή καθώς) ικανοποιεί την υποχρέωση εκτέλεσης μιας σύμβασης, μεταβιβάζοντας τα αγαθά ή τις υπηρεσίες που έχει υποσχεθεί στον πελάτη. Ο πελάτης αποκτά τον έλεγχο του αγαθού ή της υπηρεσίας, εάν έχει τη δυνατότητα να κατευθύνει τη χρήση και να αντλεί ουσιαστικά όλα τα οικονομικά οφέλη από αυτό το αγαθό ή την υπηρεσία. Ο έλεγχος μεταβιβάζεται κατά τη διάρκεια μιας περιόδου ή σε μια συγκεκριμένη χρονική στιγμή. Τα έσοδα από την πώληση αγαθών αναγνωρίζονται όταν ο έλεγχος του αγαθού μεταφέρεται στον πελάτη, συνήθως με την παράδοσή του, και δεν υπάρχει καμία ανεκπλήρωτη υποχρέωση που θα μπορούσε να επηρεάσει την αποδοχή του αγαθού από τον πελάτη. Τα έσοδα από την παροχή υπηρεσιών αναγνωρίζονται την λογιστική περίοδο την όποια οι υπηρεσίες παρέχονται και επιμετρώνται σύμφωνα με τη φύση των υπηρεσιών που παρέχονται, χρησιμοποιώντας είτε μεθόδους εκροών (out put methods), είτε μεθόδους εισροών (in put methods). Η απαίτηση από τον πελάτη αναγνωρίζεται όταν υπάρχει ένα άνευ προϋποθέσεων δικαίωμα να λάβει η οικονομική οντότητα το τίμημα για τις εκτελεσμένες υποχρεώσεις της σύμβασης προς τον πελάτη. Το συμβατικό περιουσιακό στοιχείο αναγνωρίζεται όταν ο Όμιλος και η Εταιρία έχει ικανοποιήσει τις υποχρεώσεις του προς τον πελάτη, πριν ο πελάτης πληρώσει ή πριν καταστεί απαιτητή η πληρωμή, για παράδειγμα όταν τα αγαθά ή οι υπηρεσίες μεταβιβάζονται στον πελάτη πριν από το δικαίωμα του Ομίλου για την έκδοση τιμολογίου. Η συμβατική υποχρέωση αναγνωρίζεται όταν η Εταιρεία και ο Όμιλος λαμβάνει τίμημα από τον πελάτη (προπληρωμή) ή όταν διατηρεί δικαίωμα επί ενός τιμήματος το οποίο είναι ανεπιφύλακτο (αναβαλλόμενο έσοδο) πριν την εκτέλεση των υποχρεώσεων της σύμβασης και τη μεταφορά των αγαθών ή των υπηρεσιών. Η συμβατική υποχρέωση από‐αναγνωρίζεται όταν εκτελεστούν οι υποχρεώσεις της σύμβασης και το έσοδο καταγραφεί στην κατάσταση αποτελεσμάτων. O Όμιλος δραστηριοποιείται στους κλάδους της Κατασκευής, των Παραχωρήσεων, της εμπορίας ενέργειας και των Επενδύσεων σε ακίνητα. Στα πλαίσια της αξιολόγησης της επίδρασης λόγω της εφαρμογής του Δ.Π.Χ.Α. 15, ο Όμιλος διαχώρισε τα έσοδά του σε έσοδα από κατασκευαστικά συμβόλαια και συμβόλαια συντήρησης, έσοδα από πώληση αγαθών, έσοδα από την εμπορία ηλεκτρικής ενέργειας και λοιπά έσοδα. Έσοδα από κατασκευαστικά συμβόλαια και συμβόλαια συντήρησης Οι συμβάσεις με πελάτες της κατηγορίας αυτής αφορούν στην κατασκευή ή συντήρηση δημοσίων έργωv και ιδιωτικών έργων στο εσωτερικό, όπως και αντίστοιχων έργων στο εξωτερικό. O Όμιλος αναγνωρίζει το έσοδο από κατασκευαστικά συμβόλαια κατά τη διάρκεια του συμβολαίου. Για τον καθορισμό του ποσού του εσόδου και εξόδου που αναγνωρίζεται σε κάθε περίοδο ο Όμιλος χρησιμοποιεί μια μέθοδο υπολογισμού του εσόδου από κατασκευαστικά συμβόλαια. Το στάδιο της ολοκλήρωσης υπολογίζεται βάσει των εξόδων που έχουνε πραγματοποιηθεί από την ημερομηνία του ισολογισμού σε σχέση με τα συνολικά εκτιμώμενα έξοδα για κάθε συμβόλαιο. Κάθε ένα κατασκευαστικό συμβόλαιο από τα υφιστάμενα έργα περιλαμβάνει μια μοναδική υποχρέωση για τον κατασκευαστή. Ακόμα και στις περιπτώσεις συμβολαίων που περιλαμβάνουν τόσο τον σχεδιασμό όσο και την κατασκευή ενός έργου, η υποχρέωση του κατασκευαστή είναι κατ' ουσίαν μία καθώς η υπόσχεση του προς τον πελάτη είναι η παράδοση ενός έργου του οποίου τα αγαθά και υπηρεσίες αποτελούν επιμέρους συστατικά. 98 Τα συμβατικά έσοδα αναγνωρίζονται κατά τη διάρκεια της σύμβασης, χρησιμοποιώντας μια μέθοδο υπολογισμού του εσόδου από κατασκευαστικά συμβόλαια, παρόμοια με τη μέθοδο της ποσοστιαίας ολοκλήρωσης. Το στάδιο ολοκλήρωσης υπολογίζεται με βάση το συμβατικό κόστος που έχει πραγματοποιηθεί μέχρι την ημερομηνία του ισολογισμού σε σχέση με το συνολικό εκτιμώμενο κόστος κατασκευής κάθε έργου. Το Δ.Π.Χ.Α. 15 απαιτεί την αναγνώριση τυχόν μεταβλητού τιμήματος, δηλαδή αξιώσεων από κόστη καθυστέρησης/επιτάχυνσης, bonus επιβράβευσης, συμπληρωματικών εργασιών, μόνο στο βαθμό που είναι εξαιρετικά πιθανό (highly probable) ότι τα έσοδα αυτά δεν θα αντιστραφούν στο μέλλον. Στην διαδικασία αξιολόγησης της πιθανότητας ανάκτησης του μεταβλητού τιμήματος, θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψιν η προηγούμενη εμπειρία προσαρμοσμένη στις συνθήκες των υφιστάμενων συμβολαίων. Οι πρόσθετες αξιώσεις, τα κόστη καθυστέρησης/επιτάχυνσης και οι συμπληρωματικές εργασίες αναγνωρίζονται στην περίπτωση που οι συζητήσεις για την είσπραξή τους βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο διαπραγμάτευσης ή υποστηρίζονται από εκτιμήσεις ανεξάρτητων επαγγελματιών. Κόστος έργων: Το κόστος έργων περιλαμβάνει τα κάτωθι: ‐ Κόστη τα οποία συνδέονται άμεσα με το συγκεκριμένο έργο, ‐ Κόστη που αποδίδονται στο συγκεκριμένο έργο και που μπορούν να κατανεμηθούν στο έργο, ‐ Άλλα κόστη που χρεώνονται στο συγκεκριμένο πελάτη, σύμφωνα με τους όρους της σύμβασης. Στην δεύτερη περίπτωση περιλαμβάνονται και τα γενικά έξοδα κατασκευών. Αυτά τα έξοδα κατανέμονται σε συνεχή βάση χρησιμοποιώντας μεθόδους και βάσεις κατανομής που είναι λογικές και που εφαρμόζονται με συνέπεια για όλα τα έξοδα με παρόμοια χαρακτηριστικά. Το έμμεσο κόστος έργων περιλαμβάνει κόστη όπως η ετοιμασία και διεκπεραίωση της μισθοδοσίας του προσωπικού εργοταξίων, έξοδα τραπεζών συνδεόμενα άμεσα με τα έργα. Έξοδα τα οποία δεν αποδίδονται ή κατανέμονται σε ένα έργο περιλαμβάνουν έξοδα πωλήσεων, έξοδα Ερευνών και Ανάπτυξης, γενικά διοικητικά έξοδα και αποσβέσεις αδράνειας μηχανημάτων, τα οποία δεν απασχολούνται στο συγκεκριμένο έργο. Επίσης, υπάρχουν συμβάσεις με πελάτες για τη συντήρηση κατασκευαστικών έργων. Η αναγνώριση των εσόδων από τις συμβάσεις αυτές γίνεται κατά τη διάρκεια της σύμβασης με την μέθοδο της ποσοστιαίας ολοκλήρωσης βάσει κόστους. Γ.20. Μη κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία κατεχόμενα προς πώληση και διακοπείσες δραστηριότητες (Δ.Π.Χ.Α. 5) Ο Όμιλος ταξινομεί ένα μη κυκλοφορούν στοιχείο του ενεργητικού ή μία ομάδα διάθεσης περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων (στοιχεία ενεργητικού και υποχρεώσεις που θα μεταβιβαστούν σε μια ενιαία συναλλαγή) ως κατεχόμενα προς πώληση, αν η αξία τους αναμένεται να ανακτηθεί κατά κύριο λόγο μέσω διάθεσης των στοιχείων και όχι μέσω της χρήσης τους. Οι βασικές προϋποθέσεις για να ταξινομηθεί ένα μη κυκλοφορούν περιουσιακό στοιχείο ή μια ομάδα διάθεσης περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων σαν κατεχόμενα προς πώληση, είναι το περιουσιακό στοιχείο ή η ομάδα να είναι διαθέσιμα προς άμεση πώληση στην παρούσα τους κατάσταση, η δε ολοκλήρωση της πώλησης να εξαρτάται μόνο από συνθήκες που είναι συνήθεις και τυπικές για πωλήσεις τέτοιων στοιχείων και η πώληση θα πρέπει να είναι πολύ πιθανή. Για να θεωρηθεί μια πώληση πολύ πιθανή θα πρέπει: 1. 2. η Διοίκηση να έχει δεσμευθεί για την πώληση, έχει ξεκινήσει ένα ενεργό πρόγραμμα εύρεσης αγοραστή και ολοκλήρωσης του προγράμματος, 99 3. 4. το μη κυκλοφορούν περιουσιακό στοιχείο πρέπει να διατίθεται στην αγορά προς πώληση σε τιμή λογική σε σχέση με τη τρέχουσα εύλογη αξία, η πώληση του πρέπει να θεωρηθεί ως ολοκληρωμένη εντός 12 μηνών από την ημερομηνία ταξινόμησής του ως κατεχόμενο προς πώληση. Τα κατεχόμενα προς πώληση μη κυκλοφορούντα στοιχεία ενεργητικού και οι διαθέσεις ομάδων περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων επιμετρούνται στη χαμηλότερη αξία μεταξύ της λογιστικής αξίας και της εύλογης αξίας αφαιρουμένων των εξόδων πώλησης. Επίσης κέρδος ή ζημιές από την πώληση των συγκεκριμένων στοιχείων αναγνωρίζονται στην κατάσταση αποτελεσμάτων. Αμέσως πριν την αρχική ταξινόμηση του στοιχείου του ενεργητικού ή της διάθεσης ομάδας περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων ως κατεχόμενων προς πώληση, το στοιχείο του ενεργητικού (ή όλα τα στοιχεία του ενεργητικού και οι υποχρεώσεις που περιλαμβάνονται στην ομάδα) αποτιμώνται με βάση τα ισχύοντα σε κάθε περίπτωση ΔΠΧΑ. Τα μη κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία (ή οι ομάδες διάθεσης περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων) που ταξινομούνται σαν κατεχόμενα προς πώληση αποτιμώνται (μετά την αρχική ταξινόμηση ως ανωτέρω) στη χαμηλότερη αξία μεταξύ της αξίας που αυτά φέρονται στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις και της εύλογης αξίας τους, μειωμένης κατά τα άμεσα έξοδα διάθεσης, και οι προκύπτουσες ζημίες απομείωσης καταχωρούνται στα αποτελέσματα χρήσεως. Όποια πιθανή αύξηση της εύλογης αξίας σε μεταγενέστερη αποτίμηση καταχωρείται στα αποτελέσματα χρήσεως αλλά όχι για ποσό μεγαλύτερο της αρχικά καταχωρηθείσας ζημίας απομείωσης. Από την ημερομηνία κατά την οποία ένα μη κυκλοφορούν στοιχείο του ενεργητικού (ή τα μη κυκλοφορούντα στοιχεία του ενεργητικού που περιλαμβάνονται σε μια ομάδα διάθεσης περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων) ταξινομείται ως κατεχόμενο προς πώληση, δεν λογίζονται αποσβέσεις επί των εν λόγω στοιχείων. Κατά την 31/12/2019 ο Όμιλος αποφάσισε να πουλήσει το κατασκευαστικό έργο QATAR FOUNDATION STADIUM (QFS) στο Κατάρ, στο οποίο συμμετέχει μέσω της θυγατρικής της AVAX INTERNATIONAL LIMITED και μέσω του υποκαταστήματός της στο Κατάρ (σημείωση 25β). Επίσης κατά την 31/12/2019 ο Όμιλος ταξινόμησε στα μη κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία κατεχόμενα προς πώληση δύο αυτοτελή κτίρια ιδιοκτησίας της στο Μαρούσι, επί της οδού Αμαρουσίου‐ Χαλανδρίου 16 και 29 συνολικής έκτασης 25.597 τ.μ. στα οποία στεγάζονται οι κεντρικές υπηρεσίες και τα γραφεία διοίκησης της Εταιρείας. Η πώληση ολοκληρώθηκε στις 29/05/2020 (σημείωση 25γ). Γ.21. Χρηματοοικονομικά μέσα (Δ.Π.Χ.Α. 9) Η υιοθέτηση του Δ.Π.Χ.Α. 9 «Χρηματοοικονομικά Μέσα» είχε σαν αποτέλεσμα αλλαγές στις λογιστικές πολιτικές του Ομίλου, που σχετίζονται με χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία από την 1η Ιανουαρίου 2018, ενώ δεν είχε επίδραση στις λογιστικές πολιτικές που αφορούν χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις. Ταξινόμηση και επιμέτρηση Σύμφωνα με το Δ.Π.Χ.Α. 9, τα χρηματοοικονομικά μέσα επιμετρώνται και ταξινομούνται είτε σε εύλογη αξία (εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων ή εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών εισοδημάτων) είτε στο αποσβέσιμο κόστος. Η ταξινόμηση των χρεωστικών τίτλων βασίζεται σε δύο κριτήρια: 100 1. το επιχειρηματικό μοντέλο διαχείρισης των χρηματοοικονομικών μέσων , δηλαδή εάν στόχος είναι η διακράτηση με σκοπό την είσπραξη συμβατικών ταμειακών ροών ή η είσπραξη συμβατικών ταμειακών ροών καθώς και η πώληση χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων και 2. τις συμβατικές ταμειακές ροές του μέσου, εάν αντιπροσωπεύουν «μόνο πληρωμές κεφαλαίου και τόκων» (SPPI κριτήριο) επί του υπολοίπου που εκκρεμεί. Η ταξινόμηση των συμμετοχικών τίτλων βασίζεται στο επιχειρηματικό μοντέλο διαχείρισης των σχετικών επενδύσεων. Την 1η Ιανουαρίου 2018 (την ημερομηνία της αρχικής εφαρμογής του Δ.Π.Χ.Α. 9), η διοίκηση του Ομίλου και της εταιρίας αξιολόγησε τα επιχειρηματικά μοντέλα που ισχύουν για τα χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού που κατέχει ο Όμιλος και η εταιρία και τα ταξινόμησε στην κατάλληλη κατηγορία του Δ.Π.Χ.Α. 9. Ο Όμιλος και η εταιρία επιμετρούν τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία αρχικά στην εύλογη αξία τους προσθέτοντας κόστη συναλλαγής, εκτός εάν το χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο επιμετράται στην εύλογη αξία του μέσω αποτελεσμάτων χρήσης. Οι εμπορικές απαιτήσεις αρχικά επιμετρώνται στην τιμή συναλλαγής. Απομείωση Ο Όμιλος και η Εταιρία αναγνωρίζουν προβλέψεις απομείωσης για αναμενόμενες πιστωτικές ζημιές για όλα τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία. Οι αναμενόμενες πιστωτικές ζημιές βασίζονται στη διαφορά μεταξύ των συμβατικών ταμειακών ροών και όλων των ταμειακών ροών που ο Όμιλος και η εταιρία αναμένει να λάβει. Η διαφορά προεξοφλείται χρησιμοποιώντας μια εκτίμηση του αρχικού πραγματικού επιτοκίου του χρηματοοικονομικού στοιχείου ενεργητικού. Για τα συμβατικά στοιχεία ενεργητικού, τις εμπορικές απαιτήσεις και τις απαιτήσεις από μισθώσεις, ο Όμιλος και η Εταιρία εφάρμοσαν την απλοποιημένη προσέγγιση του προτύπου και υπολόγισαν τις αναμενόμενες πιστωτικές ζημιές με βάση τις αναμενόμενες πιστωτικές ζημιές για όλη τη διάρκεια ζωής των στοιχείων αυτών. Αντιστάθμιση Κινδύνου Το Δ.Π.Χ.Α. 9 δίνει την δυνατότητα στις οντότητες να εξακολουθούν να εφαρμόζουν τις απαιτήσεις του Δ.Λ.Π. 39 για την λογιστική αντιστάθμισης. Ο Όμιλος και η Εταιρεία επέλεξε να συνεχίζει να εφαρμόζει το Δ.Λ.Π. 39 για τις υφιστάμενες, κατά την ημερομηνία πρώτης εφαρμογής, σχέσεις αντιστάθμισης. Συνεπώς, θα συνεχίσουν να εφαρμόζουν την παρούσα πολιτική τους για τη λογιστική αντιστάθμισης, αν και θα εξετάσουν την έναρξη της λογιστικής αντιστάθμισης σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ΔΧΠΑ 9, όταν μία νέα σχέση αντιστάθμισης προκύψει. Ταξινόμηση και επιμέτρηση Α. Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία σε αποσβέσιμο κόστος Τα χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού επιμετρώνται στο αποσβέσιμο κόστος, εάν κατέχονται στα πλαίσια ενός επιχειρηματικού μοντέλου με σκοπό τη διακράτησή τους και την είσπραξη των συμβατικών ταμειακών ροών που πληρούν το SPPI κριτήριο. Τα έσοδα των τόκων αυτών των στοιχείων περιλαμβάνονται στα χρηματοοικονομικά έσοδα και αναγνωρίζονται με τη χρήση του πραγματικού επιτοκίου. Οποιοδήποτε κέρδος ή ζημία που προκύπτει από τη διαγραφή αναγνωρίζεται αμέσως στην κατάσταση αποτελεσμάτων. Τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία που ταξινομούνται σε αυτή την κατηγορία περιλαμβάνουν κυρίως τα παρακάτω περιουσιακά στοιχεία: 101 Εμπορικές και λοιπές απαιτήσεις Οι εμπορικές απαιτήσεις αναγνωρίζονται αρχικά στην εύλογη αξία τους και μεταγενέστερα αποτιμώνται στο αποσβέσιμο κόστος με τη μέθοδο του πραγματικού επιτοκίου, εκτός εάν το αποτέλεσμα της προεξόφλησης δεν είναι σημαντικό, μειωμένο με τυχόν ζημιά απομείωσης. Οι εμπορικές και λοιπές απαιτήσεις περιλαμβάνουν επίσης, συναλλαγματικές και γραμμάτια εισπρακτέα. Δάνεια χορηγηθέντα Περιλαμβάνει μη παράγωγα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία με πάγιες ή προσδιορισμένες πληρωμές, τα οποία δεν διαπραγματεύονται σε ενεργές αγορές και δεν υπάρχει πρόθεση πώλησης αυτών. Περιλαμβάνονται στο κυκλοφορούν ενεργητικό, εκτός από εκείνα με λήξεις μεγαλύτερες των 12 μηνών από την ημερομηνία ισολογισμού. Τα τελευταία συμπεριλαμβάνονται στα μη κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία. Τα χορηγηθέντα δάνεια με λήξεις μεγαλύτερες των 12 μηνών συμπεριλαμβάνονται στα «Λοιπά στοιχεία πάγιου ενεργητικού» στην Κατάσταση Οικονομικής Θέσης της Εταιρίας. Β. Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία ενεργητικού σε εύλογη αξία μέσω συνολικών λοιπών εσόδων Χρεωστικοί Τίτλοι Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται επενδύσεις σε Χρηματοοικονομικά Στοιχεία Ενεργητικού κατώτερης εξασφάλισης (subordinated Debt), σε εταιρίες Παραχώρησης στον Όμιλο και στην Εταιρία, τα οποία θα επιμετρώνται στην εύλογη αξία μέσω της κατάστασης λοιπών συνολικών εσόδων, εάν κατέχονται ως μέρος ενός επιχειρηματικού μοντέλου του οποίου ο στόχος είναι τόσο η είσπραξη των ταμειακών ροών όσο και η πώληση χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων και οι συμβατικές αυτές ταμειακές ροές αφορούν αποκλειστικά σε πληρωμές κεφαλαίου και τόκων. Οι μεταβολές στην εύλογη αξία τους αναγνωρίζονται στην κατάσταση συνολικού εισοδήματος και κατά την αποαναγνώρισή τους τα συσσωρευμένα κέρδη ή ζημιές ανακυκλώνονται στα αποτελέσματα χρήσης. Σύμφωνα με το Δ.Λ.Π. 32 «Χρηματοοικονομικά μέσα: γνωστοποίηση και παρουσίαση», όταν ένα μέσο συμπεριλαμβάνει συμβατική δέσμευση για παράδοση μετρητών ή άλλου χρηματοοικονομικού περιουσιακού στοιχείου σε μια άλλη οικονομική οντότητα, τότε το χρηματοοικονομικό μέσο κατατάσσεται ως χρεωστικός τίτλος. Επίσης σύμφωνα με το Δ.Λ.Π. 32, υπάρχει η δυνατότητα ανακατάταξης ενός μέσου από συμμετοχικό σε χρεωστικό τίτλο εξαιτίας αλλαγών των ουσιαστικών όρων της σύμβασης χωρίς να αλλάξουν οι συμβατικοί όροι. Ορισμένες συμβάσεις παραχώρησης θα αναταξινομηθούν από συμμετοχικούς σε χρεωστικούς τίτλους σε μεταγενέστερες χρήσεις, λόγω συμβατικής υποχρέωσης του Ελληνικού Δημοσίου για συνολική εγγυημένη απόδοση και πληρωμή μερισμάτων. Συμμετοχικοί Τίτλοι Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται επενδύσεις σε μετοχές κυρίως σε εταιρίες παραχώρησης τις οποίες ο Όμιλος και η Εταιρία έχει την πρόθεση να κρατήσει στο προβλεπόμενο μέλλον και έχει αποφασίσει να τα ταξινομεί κατά τον τρόπο αυτό στην αρχική αναγνώριση τους ή στη μετάβαση στο ΔΧΠΑ 9. Μερίσματα από τέτοιες επενδύσεις συνεχίζουν να αναγνωρίζονται στην κατάσταση αποτελεσμάτων, εκτός αν αντιπροσωπεύουν ανάκτηση μέρους του κόστους της επένδυσης. Οι μεταβολές στην εύλογη αξία τους αναγνωρίζονται στην κατάσταση συνολικού εισοδήματος και κατά την αποαναγνώρισή τους τα συσσωρευμένα κέρδη ή ζημιές δεν θα ανακυκλώνονται στα αποτελέσματα χρήσης. 102 Γ. Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία ενεργητικού σε εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων Σε κάθε άλλη περίπτωση τα χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού επιμετρώνται στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων χρήσης. Τα χρηματοοικονομικά στοιχεία αποτιμώμενα στην εύλογη αξία τους μέσω αποτελεσμάτων, αναγνωρίζονται αρχικά σε εύλογη αξία και οι δαπάνες συναλλαγής αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα την περίοδο που προκύπτουν. Τα πραγματοποιημένα και μη πραγματοποιημένα κέρδη ή ζημίες που προκύπτουν από τις μεταβολές της εύλογης αξίας των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων αποτιμώμενα στην εύλογη αξία τους με μεταβολές στα αποτελέσματα, αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα την περίοδο που προκύπτουν. Ο Όμιλος και η Εταιρεία δεν έχει περιουσιακά στοιχεία ενεργητικού σε αυτή την κατηγορία, ωστόσο διατηρεί το δικαίωμα, στη περίπτωση αλλαγής του επιχειρηματικού μοντέλου, να προβεί σε ανακατάταξη χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων από την κατηγορία επιμέτρησης αποσβεσμένου κόστους στην κατηγορία επιμέτρησης εύλογης αξίας μέσω των αποτελεσμάτων. Σε αυτή τη περίπτωση, οποιοδήποτε κέρδος ή ζημία που προκύπτει από διαφορά ανάμεσα στο προηγούμενο αποσβεσμένο κόστος του χρηματοοικονομικού περιουσιακού στοιχείου και την εύλογη αξία αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα (σύμφωνα με το ΔΠΧΑ 9). Επίσης ο Όμιλος και η Εταιρεία διατηρεί το δικαίωμα, στη περίπτωση αλλαγής του επιχειρηματικού μοντέλου, να προβεί σε ανακατάταξη χρηματοοικονομικού περιουσιακού στοιχείου από την κατηγορία επιμέτρησης εύλογης αξίας μέσω των λοιπών συνολικών εσόδων στην κατηγορία επιμέτρησης εύλογης αξίας μέσω των αποτελεσμάτων. Σε αυτή τη περίπτωση, το σωρευτικό κέρδος ή ζημία που είχε προηγουμένως αναγνωριστεί στα λοιπά συνολικά έσοδα ανακατατάσσεται από την καθαρή θέση στα αποτελέσματα ως προσαρμογή από ανακατάταξη (σύμφωνα με το ΔΛΠ 1 και το ΔΠΧΑ 9) κατά την ημερομηνία ανακατάταξης. Γ.22. Δεσμευμένες Καταθέσεις Οι δεσμευμένες καταθέσεις είναι ταμειακά ισοδύναμα τα οποία δεν είναι άμεσα διαθέσιμα προς χρήση. Αυτά τα ταμειακά ισοδύναμα δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν από τον Όμιλο μέχρι την επέλευση ενός συγκεκριμένου χρονικού σημείου ή γεγονότος στο μέλλον. Στις περιπτώσεις που οι δεσμευμένες καταθέσεις αναμένεται να χρησιμοποιηθούν εντός διαστήματος ενός έτους από την ημερομηνία της κατάστασης οικονομικής θέσης, ταξινομούνται ως βραχυπρόθεσμο περιουσιακό στοιχείο. Όμως, εάν δεν αναμένεται να χρησιμοποιηθούν εντός διαστήματος ενός έτους από την ημερομηνία της κατάστασης χρηματοοικονομικής θέσης, ταξινομούνται ως μακροπρόθεσμο περιουσιακό στοιχείο. Γ.23. Σημαντικές λογιστικές εκτιμήσεις και κρίσεις Η σύνταξη των οικονομικών καταστάσεων απαιτεί τη διενέργεια εκτιμήσεων και την υιοθέτηση παραδοχών από πλευράς της Διοίκησης, οι οποίες επηρεάζουν τις γνωστοποιήσεις που περιλαμβάνονται στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις. Η Διοίκηση σε συνεχή βάση αξιολογεί τις εκτιμήσεις και τις παραδοχές αυτές, και οι κυριότερες παρατίθενται κατωτέρω. Οι εκτιμήσεις και οι κρίσεις αξιολογούνται συνεχώς και βασίζονται σε εμπειρικά δεδομένα και άλλους παράγοντες, συμπεριλαμβανομένων των προσδοκιών για μελλοντικά γεγονότα που θεωρούνται αναμενόμενα υπό εύλογες συνθήκες. Οι εκτιμήσεις και οι παραδοχές αυτης είναι η βάση για την λήψη αποφάσεων σχετικά με τις λογιστικές αξίες των περιουσιακών στοιχείων και των υποχρεώσεων που δεν είναι άμεσα διαθέσιμες από άλλες πηγές. Οι προκύπτουσες λογιστικές εκτιμήσεις, εξ ορισμού, σπάνια θα ταυτιστούν απόλυτα με τα αντίστοιχα πραγματικά αποτελέσματα. Οι εκτιμήσεις και οι υποθέσεις που ενέχουν ουσιαστικό κίνδυνο να προκαλέσουν σημαντικές αλλαγές στα ποσά των απαιτήσεων και υποχρεώσεων εντός της επόμενης χρήσης παρατίθενται παρακάτω. 103 Γ.23.1 Απομείωση υπεραξίας και λοιπών μη χρηματοοικονομικών στοιχείων Η Διοίκηση εξετάζει σε ετήσια βάση εάν υφίσταται κάποια ένδειξη απομείωσης της υπεραξίας, σύμφωνα με τη λογιστική πρακτική της παραγράφου Γ.4.i. Τα ανακτήσιμα ποσά των μονάδων δημιουργίας ταμειακών ροών προσδιορίζονται σύμφωνα με τους υπολογισμούς της αξίας χρήσεως (value in use). Οι υπολογισμοί απαιτούν τη χρήση εκτιμήσεων που σχετίζονται με τα μελλοντικά κέρδη και τα επιτόκια προεξόφλησης. Τα μη χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία ελέγχονται για απομείωση οποτεδήποτε γεγονότα ή αλλαγές σε καταστάσεις δείχνουν ότι η λογιστική αξία τους μπορεί να μην είναι ανακτήσιμη, σύμφωνα με τη λογιστική αρχή που περιγράφεται στην παράγραφο Γ.6. Γ.23.2 Φόρος εισοδήματος Οι εταιρίες του Ομίλου υπόκεινται σε διαφορετικές νομοθεσίες φορολογίας εισοδήματος. Προκειμένου να προσδιοριστεί η πρόβλεψη του Ομίλου για τους φόρους εισοδήματος απαιτείται σημαντική υποκειμενική κρίση. Κατά την κανονική ροή των εργασιών της επιχείρησης λαμβάνουν χώρα πολλές συναλλαγές και υπολογισμοί για τους οποίους ο ακριβής υπολογισμός του φόρου είναι αβέβαιος. Στην περίπτωση που οι τελικοί φόροι που προκύπτουν μετά από τους φορολογικούς ελέγχους είναι διαφορετικοί από τα ποσά που αρχικά είχαν καταχωρηθεί, οι διαφορές αυτης θα επηρεάσουν το φόρο εισοδήματος και τις προβλέψεις για αναβαλλόμενους φόρους στην χρήση που ο προσδιορισμός των φορολογικών διαφορών έλαβε χώρα. Γ.23.3 Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις Σημαντικές εκτιμήσεις της Διοίκησης απαιτούνται για τον καθορισμό του ύψους της αναβαλλόμενης φορολογικής απαίτησης που μπορεί να αναγνωριστεί, με βάση τον πιθανό χρόνο και το ύψος των μελλοντικών φορολογητέων κερδών σε συνδυασμό με το φορολογικό προγραμματισμό της οντότητας. Γ.23.4 Ζωή ενσώματων ακινητοποιήσεων και υπολειμματικές αξίες Οι ενσώματες ακινητοποιήσεις αποσβένονται κατά τη διάρκεια της εκτιμώμενης ωφέλιμης ζωής τους. Η πραγματική ωφέλιμη ζωή των ακινητοποιήσεων αποτιμάται σε ετήσια βάση και ενδέχεται να διαφέρει λόγω διαφόρων παραγόντων. Γ.23.5 Πρόβλεψη καθαρής ρευστοποιήσιμης αξίας για αποθέματα Σύμφωνα με την λογιστική αρχή που αναφέρεται στην παράγραφο Γ5, η πρόβλεψη για την καθαρή ρευστοποιήσιμη αξία των αποθεμάτων, αποτελεί την καλύτερη εκτίμηση της Διοίκησης, με βάση τις ιστορικές τάσεις των πωλήσεων και την θεώρησή της για την ποιότητα και τον όγκο των αποθεμάτων, στο βαθμό που τα διαθέσιμα αποθέματα κατά την ημερομηνία του ισολογισμού θα πουληθούν κάτω του κόστους. Γ.23.6 Προβλέψεις για επισφαλείς απαιτήσεις Ο Όμιλος απομειώνει την αξία των εμπορικών απαιτήσεών του όταν υπάρχουν δεδομένα ή ενδείξεις οι οποίες καταδεικνύουν ότι η είσπραξη έκαστης απαίτησης στο σύνολό της ή κατά ένα μέρος δεν είναι πιθανή. Η διοίκηση του Ομίλου περιοδικά επανεκτιμά την επάρκεια της πρόβλεψης για επισφαλείς απαιτήσεις με βάση παράγοντες όπως την πιστωτική της πολιτική, αναφορές από τη νομική υπηρεσία για 104 πρόσφατες εξελίξεις σε υποθέσεις που αυτή χειρίζεται, κακώς και την εκτίμηση/κρίση της για την επίδραση λοιπών παραγόντων στην εισπραξιμότητα των απαιτήσεων. Γ.23.7 Πρόβλεψη για αποζημίωση προσωπικού Οι υποχρεώσεις για αποζημίωση του προσωπικού υπολογίζονται βάσει αναλογιστικών μεθόδων, η διενέργεια των οποίων απαιτεί από τη Διοίκηση να εκτιμήσει συγκεκριμένες παραμέτρους όπως η μελλοντική αύξηση των αμοιβών των εργαζομένων, το επιτόκιο προεξόφλησης των εν λόγω υποχρεώσεων, το ποσοστό αποχώρησης των εργαζομένων κλπ. Η Διοίκηση προσπαθεί σε κάθε ημερομηνία αναφοράς όπου η εν λόγω πρόβλεψη αναθεωρείται, να εκτιμά με όσο το δυνατό καλύτερο τρόπο τις παραμέτρους αυτής. Γ.23.8 Ενδεχόμενες υποχρεώσεις Η ύπαρξη ενδεχόμενων υποχρεώσεων απαιτεί από τη Διοίκηση τη συνεχή διενέργεια παραδοχών και αξιολογικών κρίσεων αναφορικά με την πιθανότητα μελλοντικά γεγονότα να συμβούν ή να μη συμβούν καθώς και της επίδρασης που τα γεγονότα αυτά μπορεί να έχουν στη δραστηριότητα του Ομίλου. Γ.23.9 Έσοδα από συμβόλαια με πελάτες (Δ.Π.Χ.Α. 15) Όταν το αποτέλεσμα ενός συμβολαίου μπορεί να εκτιμηθεί με αξιοπιστία, τα έσοδα και τα έξοδα του συμβολαίου αναγνωρίζονται κατά τη διάρκεια του συμβολαίου, αντίστοιχα, ως έσοδο και έξοδο. Το έσοδο αναγνωρίζεται μόνο στην έκταση που το αναληφθέν συμβατικό κόστος ενδέχεται να ανακτηθεί ενώ το συμβατικό κόστος αναγνωρίζεται στα έξοδα της χρήσης στην οποία αναλήφθηκε. Γ.23.10 Σχήματα υπό Κοινό Έλεγχο (Δ.Π.Χ.Α. 11) Οι παράγοντες που ο Όμιλος εξετάζει για να προσδιορίσει ότι τα σχήματα είναι υπό κοινό έλεγχο περιλαμβάνουν την δομή, τη νομική μορφή, τη συμβατική συμφωνία και λοιπά γεγονότα και καταστάσεις. Γ.23.11 Επιμέτρηση Εύλογης Αξίας (Δ.Π.Χ.Α. 13) Ορισμένα από τα στοιχεία ενεργητικού και παθητικού τα οποία περιλαμβάνονται στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις του Ομίλου απαιτούν την επιμέτρησή τους σε εύλογη αξία, ή / και την δημοσίευση αυτής της εύλογης αξίας. Ο Όμιλος επιμετρά μία σειρά από κονδύλια σε εύλογη αξία: * Ενσώματα Πάγια στοιχεία & Ακίνητα προς επένδυση * Χρηματοοικονομικά Στοιχεία που επιμετρώνται στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών εσόδων * Μακροπρόθεσμα και Βραχυπρόθεσμα Δάνεια * Παράγωγα Χρηματοοικονομικά Προϊόντα Γ.23.12 Παράγωγα και αντισταθμιστική λογιστική Ο Όμιλος αξιολογεί κατά περίπτωση τη σύναψη συμβάσεων παράγωγων χρηματοοικονομικών στοιχείων με στόχο να αντισταθμίσουν την έκθεση σε κίνδυνο μεταβολής των επιτοκίων που συνδέεται με μακροχρόνιες δανειακές συμβάσεις. 105 Ο Όμιλος τεκμηριώνει, κατά την έναρξη μιας συναλλαγής, τη σχέση μεταξύ του αντισταθμιστικού μέσου και των αντισταθμιζόμενων στοιχείων, καθώς επίσης και τη στρατηγική διαχείρισης κινδύνου για την ανάληψη διαφόρων αντισταθμιστικών ενεργειών. Αυτή η διαδικασία περιλαμβάνει τη σύνδεση του παραγώγου που ορίζονται ως αντισταθμιστικό μέσο με συγκεκριμένα στοιχεία του παθητικού. Επιπλέον, γίνεται εκτίμηση, κατά την έναρξη της αντιστάθμισης και σε συνεχή βάση, του βαθμού στον οποίο τα παράγωγα που χρησιμοποιούνται σε αντισταθμιστικές συναλλαγές είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικά στην εξουδετέρωση των μεταβολών στις τρέχουσες αξίες ή στις ταμειακές ροές των αντισταθμιζόμενων στοιχείων. Οι τυχόν μεταβολές της αξίας του παραγώγου που δεν πληροί τα κριτήρια αναγνώρισης ως μέσο αντιστάθμισης, καταχωρούνται στα αποτελέσματα χρήσης. Η εκτιμημένη εύλογη αξία υπολογίζεται με βάση τις τρέχουσες τιμές. Η συνολική εύλογη αξία των παραγώγων αντιστάθμισης κατατάσσεται στα ίδια κεφάλαια. Αντιστάθμιση Ταμειακών Ροών Τα παράγωγα στοιχεία αναγνωρίζονται αρχικά στην εύλογη αξία κατά την ημερομηνία σύναψης της σχετικής συμφωνίας. Το τμήμα της μεταβολής στην εύλογη αξία του παραγώγου που θεωρείται αποτελεσματικό και πληροί τα κριτήρια αντιστάθμισης ταμειακών ροών, αναγνωρίζεται στα λοιπά συνολικά εισοδήματα. Τα κέρδη ή ζημιές που σχετίζονται με το μη αποτελεσματικό τμήμα της μεταβολής αναγνωρίζονται άμεσα στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων, στη γραμμή «Χρηματοοικονομικά έσοδα» ή «Χρηματοοικονομικά έξοδα». Το σωρευτικό ποσό που καταχωρείται στα Ίδια Κεφάλαια μεταφέρεται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων στις περιόδους που το αντισταθμιζόμενο στοιχείο επηρεάζει το κέρδος ή τη ζημιά της περιόδου. Το κέρδος ή η ζημιά που συνδέεται με το αποτελεσματικό τμήμα της αντιστάθμισης των συμβάσεων ανταλλαγής κυμαινόμενων επιτοκίων δανεισμού αναγνωρίζεται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων, στη γραμμή «Χρηματοοικονομικά έσοδα» ή «Χρηματοοικονομικά έξοδα». Ωστόσο, όταν εκ της αναμενόμενης συναλλαγής που αντισταθμίζεται προκύπτει αναγνώριση ενός μη χρηματοοικονομικού στοιχείου ενεργητικού (όπως απόθεμα ή ενσώματο πάγιο), τότε τα κέρδη ή οι ζημιές που είχαν προηγουμένως καταχωρηθεί στην καθαρή θέση μεταφέρονται από τα Ίδια Κεφάλαια και συνυπολογίζονται στο αρχικό κόστος του στοιχείου ενεργητικού. Τα ποσά αυτά τελικά επιβαρύνουν τα αποτελέσματα, στην περίπτωση των αποθεμάτων μέσω του κόστους πωληθέντων, και στην περίπτωση των ενσώματων παγίων μέσω των αποσβέσεων. Όταν ένα εργαλείο αντιστάθμισης λήξει ή πωληθεί ή όταν μια σχέση αντιστάθμισης παύει να πληροί τα κριτήρια της αντισταθμιστικής λογιστικής, τα σωρευτικά κέρδη ή ζημιές που έχουν μέχρι εκείνη τη στιγμή καταχωρηθεί στα Ίδια Κεφάλαια παραμένουν στα Ίδια Κεφάλαια και αναγνωρίζονται όταν τελικά η αναμενόμενη συναλλαγή περάσει από την Κατάσταση Αποτελεσμάτων. Όταν μια αναμενόμενη συναλλαγή δεν εκτιμάται πλέον ότι θα συμβεί, τα σωρευτικά κέρδη ή ζημιές που έχουν καταχωρηθεί στα Ίδια Κεφάλαια μεταφέρονται άμεσα στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων, στη γραμμή «Λοιπά κέρδη/(ζημιές)». Δ. ΝΕΑ ΠΡΟΤΥΠΑ, ΕΡΜΗΝΕΙΕΣ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΩΝ ΠΡΟΤΥΠΩΝ Σημαντικές λογιστικές πολιτικές Οι σημαντικές λογιστικές πολιτικές που υιοθετήθηκαν στην προετοιμασία των χρηματοοικονομικών καταστάσεων της Εταιρείας και του Ομίλου αναφέρονται στην σημείωση Γ. Οι πολιτικές εφαρμόζονται με συνέπεια για όλες τις χρήσεις, εκτός από τις περιπτώσεις που γίνεται σχετική αναφορά. Οι χρηματοοικονομικές καταστάσεις της Εταιρείας και του Ομίλου παρουσιάζονται σε € το οποίο αποτελεί το λειτουργικό νόμισμα της Εταιρείας και του Ομίλου. 106 Οι χρηματοοικονομικές καταστάσεις έχουν καταρτιστεί σύμφωνα τα Διεθνή Λογιστικά Πρότυπα (ΔΛΠ) / Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (ΔΠΧΑ) όπως αυτά έχουν εκδοθεί από το Συμβούλιο Διεθνών Λογιστικών Προτύπων και έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η προετοιμασία των χρηματοοικονομικών καταστάσεων απαιτεί τη χρήση σημαντικών παραδοχών και εκτιμήσεων, καθώς και την εφαρμογή κρίσης από την Διοίκηση κατά την εφαρμογή των λογιστικών πολιτικών. Οι περιοχές στις οποίες χρησιμοποιήθηκαν σημαντικές παραδοχές και εκτιμήσεις αναφέρονται στη σημείωση Γ.23. Αλλαγές λογιστικών πολιτικών α. Νέα Λογιστικά Πρότυπα, τροποποιήσεις προτύπων και Διερμηνείες που εφαρμόστηκαν στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις Τίτλος Εφαρμόζονται σε ετήσιες λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την ΔΠΧΑ 16 «Μισθώσεις» 1 Ιανουαρίου 2019 ΕΔΔΠΧΑ 23 «Αβεβαιότητα σε θέματα φορολογίας εισοδήματος» 1 Ιανουαρίου 2019 ΔΠΧΑ 9 (Τροποποίηση) «Δικαιώματα πρόωρης αποπληρωμής με καταβολή αρνητικής ποινής εξόφλησης» 1 Ιανουαρίου 2019 ΔΛΠ 28 (Τροποποίηση) «Μακροπρόθεσμες επενδύσεις σε συγγενείς και κοινοπραξίες» 1 Ιανουαρίου 2019 Ετήσιες βελτιώσεις στα ΔΠΧΑ (Κύκλος 2015 – 2017) (ΔΠΧΑ 3 «Συνενώσεις επιχειρήσεων», ΔΠΧΑ 11 «Από κοινού συμφωνίες», ΔΛΠ 12 «Φόροι εισοδήματος», ΔΛΠ 23 «Κόστος δανεισμού») 1 Ιανουαρίου 2019 ΔΛΠ 19 (Τροποποίηση) «Τροποποίηση σχεδίου καθορισμένων παροχών, Περικοπή ή Διακανονισμός» 1 Ιανουαρίου 2019 Από τις παραπάνω τροποποιήσεις, μόνο το ΔΠΧΑ 16 οδήγησε σε σημαντικές μεταβολές στις εφαρμοζόμενες λογιστικές πολιτικές. Η επίδραση της εφαρμογής του νέου προτύπου στην αναγνώριση και επιμέτρηση των συναλλαγών, γνωστοποιείται στην παρακάτω. Οι λοιπές τροποποιήσεις, είτε δεν επηρεάζουν σημαντικά, είτε δεν είναι σχετικές με τις εργασίες της Εταιρείας και του Ομίλου. ΔΠΧΑ 16 Μισθώσεις Το ΔΠΧΑ 16 αντικατέστησε το ΔΛΠ 17 «Μισθώσεις» και την ΕΔΔΠΧΑ 4 «Προσδιορισμός των συμφωνιών που περιέχουν μίσθωση». Το πρότυπο εισάγει τις αρχές για την αναγνώριση, επιμέτρηση, παρουσίαση και γνωστοποίηση των μισθώσεων και απαιτεί από τον μισθωτή να αναγνωρίζει όλες τις μισθώσεις με ένα ενιαίο μοντέλο στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις, δίνοντας το δικαίωμα εξαίρεσης βραχυπρόθεσμων μισθώσεων και μισθώσεων χαμηλής αξίας. Η λογιστική αντιμετώπιση των μισθώσεων για τους εκμισθωτές παραμένει ίδια με αυτή του ΔΛΠ 17. Οι εκμισθωτές θα συνεχίσουν να ταξινομούν τις μισθώσεις σε λειτουργικές, ή 107 χρηματοοικονομικές, χρησιμοποιώντας αρχές παρόμοιες με αυτές του ΔΛΠ 17. Ο Όμιλος και η Εταιρία δεν επηρεάστηκαν από την υιοθέτηση του ΔΠΧΑ 16, στις περιπτώσεις που είναι εκμισθωτές. Μέθοδος μετάβασης και πρακτικές διευκολύνσεις που εφαρμόστηκαν Ο Όμιλος και η Εταιρία εφάρμοσε το ΔΠΧΑ 16, χρησιμοποιώντας την απλοποιημένη μέθοδο μετάβασης, εφαρμόζοντας αναδρομικά το πρότυπο με τη σωρευτική επίδραση της εφαρμογής του να αναγνωρίζεται την 1η Ιανουαρίου 2019, χωρίς αναπροσαρμογή των συγκριτικών μεγεθών. Ο Όμιλος επέλεξε να χρησιμοποιήσει την πρακτική διευκόλυνση της χρήσης των προηγούμενων αξιολογήσεων, οι οποίες έγιναν κατά την εφαρμογή του ΔΛΠ 17 και της Διερμηνείας ΕΔΔΠΧΑ 4, ώστε να προσδιοριστεί εάν μία σύμβαση περιέχει μίσθωση. Ο ορισμός της μίσθωσης σύμφωνα με το ΔΠΧΑ 16 εφαρμόστηκε σε νέες συμβάσεις ή μεταβολές υφισταμένων μετά την 1 Ιανουαρίου 2019. Κατά την πρώτη εφαρμογή του ΔΠΧΑ 16, ο Όμιλος χρησιμοποίησε τις ακόλουθες πρακτικές διευκολύνσεις που επιτρέπονται από το πρότυπο: • • • • Χρήση ενός ενιαίου προεξοφλητικού επιτοκίου σε χαρτοφυλάκιο μισθώσεων με παρόμοια χαρακτηριστικά. Εξαίρεση των αρχικών άμεσων δαπανών για την επιμέτρηση των δικαιωμάτων χρήσης των παγίων περιουσιακών στοιχείων κατά την ημερομηνία της πρώτης εφαρμογής. Χρήση των προηγούμενων αξιολογήσεων για την ύπαρξη επαχθών μισθώσεων. Χρήση του λογιστικού χειρισμού των λειτουργικών μισθώσεων για μισθώσεις που έχουν διάρκεια μικρότερή των 12 μηνών από την 1η Ιανουαρίου 2019. Επιπλέον, ο Όμιλος επέλεξε να χρησιμοποιεί τις εξαιρέσεις αναγνώρισης του προτύπου για τα συμβόλαια μισθώσεων τα οποία, κατά την ημερομηνία έναρξής τους, έχουν διάρκεια 12 μήνες ή λιγότερο και δεν περιλαμβάνουν δικαίωμα εξαγοράς (βραχυπρόθεσμες μισθώσεις), καθώς και για τις μισθώσεις παγίων μη σημαντικής αξίας (πάγια μη σημαντικής αξίας), για παράδειγμα μικρά έπιπλα γραφείου ή εξοπλισμό πληροφοριακών συστημάτων. Ο Όμιλος αναγνώρισε συμβάσεις μίσθωσης για οικόπεδα, κτίρια και οχήματα, που πριν αναγνωρίζονταν ως λειτουργικές. Οι υποχρεώσεις μίσθωσης υπολογίστηκαν στην παρούσα αξία των εναπομεινάντων μισθωμάτων, που προεξοφλήθηκαν με το διαφορικό επιτόκιο δανεισμού της 1 Ιανουαρίου 2019. Το διαφορικό επιτόκιο δανεισμού είναι το κόστος που ο μισθωτής θα όφειλε να πληρώσει για να δανειστεί το απαραίτητο κεφάλαιο, ώστε να αποκτήσει ένα στοιχείο παρόμοιας αξίας με το μισθωμένο στοιχείο ενεργητικού, σε ένα παρόμοιο οικονομικό περιβάλλον και με παρόμοιους όρους και υποθέσεις. Το διαφορικό επιτόκιο δανεισμού που εφαρμόστηκε σε επίπεδο Ομίλου κυμάνθηκε μεταξύ 4% με 5%. Η αλλαγή της λογιστικής πολιτικής από την εφαρμογή του ΔΠΧΑ 16 επηρέασε την «Κατάσταση Οικονομικής Θέσης» του Ομίλου και της Εταιρείας την 1η Ιανουαρίου 2019, ως εξής: 108 31.12.2018 ΔΠΧΑ 16 Δημοσιευμένο Προσαρμογές ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ Ιδιοχρησιμοποιούμενα ενσώματα πάγια στοιχεία Άυλα περιουσιακά στοιχεία Σύνολο μη κυκλοφορούντος Ενεργητικού Σύνολο Ενεργητικού 120.187.673 11.522.725 588.327.293 1.116.438.647 Ό μιλος ΔΠΧΑ 16 Αναταξινομήσεις 43.821.890 01.01.2019 Αναπροσαρμοσμένο 5.000.000 (5.000.000) 169.009.563 6.522.725 632.149.183 1.160.260.537 43.821.890 43.821.890 Εταιρεία 31.12.2018 ΔΠΧΑ 16 01.01.2019 Δημοσιευμένο Προσαρμογές Αναπροσαρμοσμένο ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ Ιδιοχρησιμοποιούμενα ενσώματα πάγια στοιχεία Σύνολο μη κυκλοφορούντος Ενεργητικού Σύνολο Ενεργητικού 69.935.945 689.282.695 1.176.692.509 805.667 805.667 805.667 70.741.612 690.088.362 1.177.498.176 Όμιλος 31.12.2018 ΔΠΧΑ 16 01.01.2019 Δημοσιευμένο Προσαρμογές Αναπροσαρμοσμένο ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ Μακροπρόθεσμες Ομολογιακές ∆ανειακές υποχρεώσεις Σύνολο Μακροπρόθεσμω ν Υποχρεώ σεω ν Τραπεζικός δανεισμός Σύνολο Βραχυπρόθεσμω ν Υποχρεώ σεω ν Σύνολο Υποχρεώ σεω ν 475.666.644 543.145.224 39.932.338 39.932.338 515.598.982 583.077.562 119.721.026 485.466.009 1.028.611.233 3.889.552 3.889.552 43.821.890 123.610.578 489.355.561 1.072.433.123 Εταιρεία 31.12.2018 ΔΠΧΑ 16 01.01.2019 Δημοσιευμένο Προσαρμογές Αναπροσαρμοσμένο ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ Μακροπρόθεσμες Ομολογιακές ∆ανειακές υποχρεώσεις Σύνολο Μακροπρόθεσμω ν Υποχρεώ σεω ν 416.063.220 522.279.705 305.181 305.181 416.368.401 522.584.886 Τραπεζικός δανεισμός Σύνολο Βραχυπρόθεσμω ν Υποχρεώ σεω ν Σύνολο Υποχρεώ σεω ν 104.977.152 405.091.169 927.370.874 500.486 500.486 805.667 105.477.638 405.591.655 928.176.541 Οι υποχρεώσεις μισθώσεων την 1η Ιανουαρίου 2019 μπορούν να συμφωνηθούν με τις λειτουργικές μισθώσεις της 31ης Δεκεμβρίου 2018 όπως φαίνεται παρακάτω: Ό μιλος Εταιρεία ∆εσμεύσεις από Λειτουργικές Μισθώσεις κατά την 31.12.2018 74.479.487 851.352 Προεξόφληση Υποχρεώ σεις από Μισθώ σεις που αναγνω ρίστηκαν την 01.01.2019 30.657.597 45.685 43.821.890 805.667 39.932.338 305.181 3.889.552 500.486 43.821.890 805.667 Μακροπρόθεσμες Υποχρεώσεις από Μισθώσεις Βραχυπρόθεσμες Υποχρεώσεις από Μισθώσεις Υποχρεώ σεις από Μισθώ σεις που αναγνω ρίστηκαν την 01.01.2019 109 Ο Όμιλος και η Εταιρεία δεν είχαν καμία επίδραση στην «Κατάσταση Μεταβολών Ιδίων Κεφαλαίων» από την αρχική εφαρμογή του ΔΠΧΑ 16. Οι προσαρμογές του ενεργητικού σχετίζονται με τις παρακάτω κατηγορίες παγίων: Γήπεδα ‐ Οικόπεδα Κτίρια Μεταφορικά Μέσα Έπιπλα και Λοιπός Εξοπλισμός Γήπεδα ‐ Οικόπεδα Μεταφορικά Μέσα Όμιλος 31.12.2019 39.126.286 1.507.283 416.889 8.689 41.059.147 Εταιρεία 31.12.2019 394.664 29.450 424.114 1.1.2019 42.690.419 299.807 831.664 0 43.821.890 1.1.2019 488.831 316.835 805.667 Στην «Κατάσταση Συνολικών Εσόδων» του έτους 2019 του Ομίλου και της Εταιρείας περιλαμβάνεται ποσό αποσβέσεων για τα περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης € 2.559.213 και € 450.213 αντίστοιχα και χρηματοοικονομικών εξόδων για τις υποχρεώσεις μισθώσεων ποσό € 2.137.158 και € 32.451 αντίστοιχα. Λογιστική πολιτική μισθώσεων μετά την 1 Ιανουαρίου 2019 Από την 1η Ιανουαρίου 2019, οι μισθώσεις αναγνωρίζονται στην κατάσταση οικονομικής θέσης ως ένα δικαίωμα χρήσης στοιχείου του ενεργητικού και μία υποχρέωση μίσθωσης, την ημερομηνία που το μισθωμένο πάγιο καθίσταται διαθέσιμο για χρήση εκτός από • • Βραχυπρόθεσμες μισθώσεις και Μισθώσεις παγίων μη σημαντικής αξίας Οι υποχρεώσεις μίσθωσης υπολογίζονται αρχικά στην παρούσα αξία των μισθωμάτων, που δεν καταβλήθηκαν στην έναρξη της μίσθωσης. Προεξοφλούνται με το τεκμαρτό επιτόκιο της μίσθωσης ή, εάν αυτό το επιτόκιο δεν μπορεί να προσδιορισθεί από τη σύμβαση, με το διαφορικό επιτόκιο δανεισμού (IBR). Το διαφορικό επιτόκιο δανεισμού είναι το κόστος που ο μισθωτής θα όφειλε να πληρώσει για να δανειστεί το απαραίτητο κεφάλαιο, ώστε να αποκτήσει ένα στοιχείο παρόμοιας αξίας με το μισθωμένο στοιχείο ενεργητικού, σε ένα παρόμοιο οικονομικό περιβάλλον και με παρόμοιους όρους και υποθέσεις. Οι υποχρεώσεις μισθώσεων περιλαμβάνουν την καθαρή παρούσα αξία των: • • • • • Σταθερών μισθωμάτων (συμπεριλαμβανομένου και των «κατ’ ουσίαν» σταθερών μισθωμάτων) Μεταβλητών μισθωμάτων, που εξαρτώνται από κάποιον δείκτη Υπολειμματικής αξίας, που αναμένεται να πληρωθεί Τιμής εξάσκησης ενός δικαιώματος αγοράς, εάν ο εκμισθωτής είναι σχεδόν σίγουρος ότι θα εξασκήσει το δικαίωμα Κυρώσεων λήξης μιας μίσθωσης, εάν ο εκμισθωτής επιλέξει αυτό το δικαίωμα 110 Τα δικαιώματα χρήσης στοιχείων του ενεργητικού αρχικά επιμετρούνται στο κόστος τους, και στη συνέχεια μειώνονται κατά το ποσό της συσσωρευμένης απόσβεσης και της απομείωσης. Τέλος, προσαρμόζονται σε συγκεκριμένες επαναμετρήσεις της αντίστοιχης υποχρέωσης μίσθωσης. Η αρχική επιμέτρηση των δικαιωμάτων χρήσης στοιχείων του ενεργητικού αποτελείται από: • • • • Το ποσό της αρχικής επιμέτρησης της υποχρέωσης μίσθωσης Τις πληρωμές μισθώσεων που έγιναν την ημερομηνία έναρξης ή πριν από αυτήν, μειωμένες κατά το ποσό των προσφερόμενων εκπτώσεων ή άλλων κινήτρων. Τις αρχικές δαπάνες, που είναι άμεσα συνδεδεμένες με το μίσθιο Τα κόστη αποκατάστασης Κάθε μίσθωμα κατανέμεται ανάμεσα στην υποχρέωση μίσθωσης και τον τόκο, ο οποίος χρεώνεται στα αποτελέσματα σε όλη τη διάρκεια της μίσθωσης, ώστε να επιτυγχάνεται ένα σταθερό επιτόκιο για το υπόλοιπο της χρηματοοικονομικής υποχρέωσης σε κάθε περίοδο. Το δικαίωμα χρήσης περιουσιακού στοιχείου του ενεργητικού αποσβένεται στη μικρότερη περίοδο μεταξύ της ωφέλιμης ζωής του στοιχείου ή της διάρκειας μίσθωσής του, με σταθερή μέθοδο. Οι υποχρεώσεις μισθώσεων αναπροσαρμόζονται στην περίπτωση που τα μισθώματα μεταβάλλονται λόγω μεταβολής κάποιου δείκτη ή μεταβολής στην διάρκεια της μίσθωσης. β. Νέα Λογιστικά Πρότυπα, τροποποιήσεις προτύπων και Διερμηνείες που εφαρμόζονται υποχρεωτικά σε μεταγενέστερες περιόδους Τίτλος Εφαρμόζονται σε ετήσιες λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την Τροποποιήσεις αναφορών στο Πλαίσιο Κατάρτισης χρηματοοικονομικών καταστάσεων (έκδοση 29 Μαρτίου 2018) 1 Ιανουαρίου 2020 Τροποποιήσεις στο ΔΠΧΑ 3 Συνενώσεις Επιχειρήσεων (έκδοση 22 Οκτωβρίου 2018) 1 Ιανουαρίου 2020 Τροποποιήσεις στο ΔΛΠ 1 και το ΔΛΠ 8: Ορισμός Σημαντικότητας (έκδοση 31 Οκτωβρίου 2018) 1 Ιανουαρίου 2020 Τροποποιήσεις στο ΔΠΧΑ 9, ΔΛΠ 39 & ΔΠΧΑ 7: Interest Rate Benchmark Reform (έκδοση 26 Σεπτεμβρίου 2019) 1 Ιανουαρίου 2020 ΔΠΧΑ 17 «Ασφαλιστήριες Συμβάσεις» 1 Ιανουαρίου 2021 Τροποποιήσεις στο ΔΛΠ 1: Κατηγοριοποίηση Υποχρεώσεων μεταξύ Βραχυπρόθεσμων και Μακροπρόθεσμων (έκδοση 23 Ιανουαρίου 2020) 1 Ιανουαρίου 2022 Δεν αναμένεται οι τροποποιήσεις που εφαρμόζονται υποχρεωτικά σε μεταγενέστερες περιόδους να έχουν σημαντική επίπτωση στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις της Εταιρείας και του Ομίλου. Σημαντικές παραδοχές και εκτιμήσεις Δεν πραγματοποιήθηκαν σημαντικές μεταβολές στη φύση και το ποσό των παραδοχών και εκτιμήσεων που χρησιμοποιήθηκαν σε προγενέστερες περιόδους εκτός της εφαρμογής του ΔΠΧΑ 16. Οι κύριες πηγές δημιουργίας αβεβαιοτήτων σχετικά με την εφαρμογή του ΔΠΧΑ 16, αφορούν εκτιμήσεις σχετικά με: 111 • • • Τον προσδιορισμό της ύπαρξης μισθώσεων σε συγκεκριμένες συναλλαγές. Τους όρους ανανέωσης των συμβάσεων μίσθωσης. Τον προσδιορισμό του επιτοκίου προεξόφλησης. 112 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ 1. Κύκλος εργασιών Χρήση 1.1‐ 31.12.2019 ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ Χρήση 1.1‐ 31.12.2018 Χρήση 1.1‐31.12.2019 Χρήση 1.1‐ 31.12.2018 Κύκλος εργασιών έργων 487.096.816 470.569.914 467.898.304 465.149.558 Πωλήσεις προϊόντων Πωλήσεις υπηρεσιών 3.478.530 142.595.811 2.278.860 109.656.355 73.610 21.377.987 104.803 11.874.717 Σύνολο από συνεχιζόμενες & διακοπείσες δραστηριότητες 633.171.157 582.505.129 489.349.901 477.129.078 57.243.861 44.119.551 57.243.861 44.119.551 575.927.296 538.385.578 432.106.040 433.009.527 Σύνολο από διακοπείσες δραστηριότητες Σύνολο από συνεχιζόμενες δραστηριότητες 2. Κόστος Πωλήσεων Όμιλος Χρήση 1.1‐ 31.12.2019 Υλικά Αμοιβές & ΄Εξοδα Προσωπικού Αμοιβές & ΄Εξοδα Τρίτων Εταιρία Χρήση 1.1‐ 31.12.2018 Χρήση 1.1‐31.12.2019 Χρήση 1.1‐ 31.12.2018 (196.833.912) (171.338.100) (81.443.642) (84.294.092) (87.067.457) (60.008.923) (75.790.637) (61.125.963) (213.840.418) (247.327.783) (216.460.940) (249.332.550) Παροχές Τρίτων (43.565.858) (45.785.873) (37.363.507) (38.190.487) Διάφορα ΄Εξοδα (40.340.205) (18.625.558) (36.048.590) (13.993.610) Αποσβέσεις (12.145.901) (7.631.022) (8.480.556) (5.023.305) (593.793.751) (550.717.259) (455.587.871) (451.960.007) (60.454.868) (43.572.000) (60.454.868) (43.572.000) (533.338.883) (507.145.259) (395.133.003) (408.388.007) Σύνολο από συνεχιζόμενες & διακοπείσες δραστηριότητες Σύνολο από διακοπείσες δραστηριότητες Σύνολο από συνεχιζόμενες δραστηριότητες 3.Λοιπά έσοδα ‐ έξοδα (καθαρά) Όμιλος Χρήση 1.1‐ 31.12.2019 Λοιπά Έσοδα Έκτακτα Έσοδα /(Έξοδα) Σύνολο από συνεχιζόμενες & διακοπείσες δραστηριότητες Σύνολο από διακοπείσες δραστηριότητες Σύνολο από συνεχιζόμενες δραστηριότητες Εταιρία Χρήση 1.1‐ 31.12.2018 Χρήση 1.1‐31.12.2019 Χρήση 1.1‐ 31.12.2018 36.383.760 (51.797.185) 1.701.177 5.241.397 15.159.134 (28.083.275) 811.443 4.832.708 (15.413.425) 6.942.574 (12.924.141) 5.644.151 (18.785.204) 3.371.779 ‐ 6.942.574 ‐ (12.924.141) ‐ 5.644.151 113 3α. Απομείωση κόστους υπεραξίας/ συμμετοχών Όμιλος Εταιρία Χρήση 1.1‐31.12.2019 Χρήση 1.1‐31.12.2018 ‐ ‐ (1.000.000) (2.000.000) ‐ ‐ (1.000.000) (2.000.000) Απομείωση κόστους συμμετοχών Χρήση 1.1‐31.12.2019 Χρήση 1.1‐31.12.2018 Στο 2019 η Εταιρία προέβει σε απομείωση αξίας συμμετοχών της θυγατρικής J&P DEVELOPMENT Α.Ε. κατά 1 εκ.ευρώ. 3β. Διαγραφή επισφαλών απαιτήσεων & λοιπών προβλέψεων Όμιλος Χρήση 1.1‐31.12.2019 Διαγραφή επισφαλών απαιτήσεων & λοιπών προβλέψεων Σύνολο από συνεχιζόμενες και διακοπείσες δραστηριότητες Σύνολο από διακοπείσες δραστηριότητες Σύνολο από συνεχιζόμενες δραστηριότητες Εταιρία Χρήση 1.1‐31.12.2018 Χρήση 1.1‐31.12.2019 Χρήση 1.1‐31.12.2018 (28.619.021) (16.716.308) (25.675.805) (15.974.074) (28.619.021) (16.716.308) (25.675.805) (15.974.074) (2.400.000) (2.390.074) (2.400.000) (2.390.074) (26.219.021) (14.326.234) (23.275.805) (13.584.000) Στα ανωτέρω ποσά περιλαμβάνονται διαγραφές επισφαλών απαιτήσεων (βλ.σημ.21). 4. Έξοδα διοικητικής λειτουργίας Όμιλος Χρήση 1.1‐31.12.2019 Αμοιβές & ΄Εξοδα Προσωπικού Εταιρία Χρήση 1.1‐31.12.2018 Χρήση 1.1‐31.12.2019 (14.852.226) (10.588.749) Χρήση 1.1‐31.12.2018 (9.004.805) (6.961.091) Αμοιβές & ΄Εξοδα Τρίτων (5.329.656) (6.203.654) (995.491) (4.009.927) Παροχές Τρίτων (1.556.168) (2.733.656) (1.099.808) (1.835.605) Διάφορα ΄Εξοδα (7.321.562) (4.579.224) (6.394.065) (3.023.158) Αποσβέσεις (1.707.495) (1.188.808) (1.300.807) (905.645) (30.767.107) (25.294.091) (18.794.977) (16.735.426) (1.104.994) ‐ (1.104.994) ‐ (29.662.113) (25.294.091) (17.689.983) (16.735.426) Σύνολο από συνεχιζόμενες και διακοπείσες δραστηριότητες Σύνολο από διακοπείσες δραστηριότητες Σύνολο από συνεχιζόμενες δραστηριότητες 5. Έξοδα διαθέσεως Όμιλος Χρήση 1.1‐31.12.2019 Εταιρία Χρήση 1.1‐31.12.2018 Χρήση 1.1‐31.12.2019 Χρήση 1.1‐31.12.2018 Αμοιβές & ΄Εξοδα Προσωπικού (2.705.407) (4.438.161) (1.835.770) (3.872.494) Αμοιβές & ΄Εξοδα Τρίτων (6.187.054) (3.673.753) (3.774.479) (1.140.737) Παροχές Τρίτων (789.653) (239.452) (586.324) (69.836) Διάφορα ΄Εξοδα (2.634.298) (2.905.875) (1.530.812) (2.096.396) (553.786) (37.213) (545.146) (12.920) (12.870.199) (11.294.454) (8.272.531) (7.192.383) Αποσβέσεις ΣΥΝΟΛΟ 114 6α. Έσοδα χρεογράφων ΟΜΙΛΟΣ Έσοδα χρεογράφων ΕΤΑΙΡΙΑ Χρήση 1.1‐31.12.2018 Χρήση 1.1‐31.12.2019 7.639.895 5.485.871 Χρήση 1.1‐31.12.2019 Χρήση 1.1‐31.12.2018 16.854.089 5.917.679 Τα έσοδα χρεογράφων αφορούν έσοδα από συμμετοχή της Εταιρίας και του Ομίλου στα Χρηματοοικονομικά Στοιχεία Ενεργητικού (ΧΣΕ) Κατώτερης Εξασφάλισης (Subordinated Debt) που εκδίδονται από τις Eταιρείες Παραχώρησης. 6β. Μερίδιο κερδών/(ζημιών) από συγγενείς εταιρίες ΟΜΙΛΟΣ Χρήση 1.1‐31.12.2019 Μερίσματα θυγατρικών/ Κοινοπραξιών Μερίσματα συνδεδεμένων Κέρδη/(ζημιές) συνδεδεμένων (Associates) ΕΤΑΙΡΙΑ Χρήση 1.1‐31.12.2018 ‐ Χρήση 1.1‐31.12.2019 Χρήση 1.1‐31.12.2018 ‐ 1.558.221 1.121.333 29.274.232 30.766.638 30.832.453 31.887.971 3.348.275 7.259.350 31.827.539 25.769.210 ‐ ‐ 35.175.814 33.028.560 7. Χρηματοοικονομικό κόστος ΟΜΙΛΟΣ Λοιπά Χρηματ/κά αποτελέσματα Πιστωτικοί τόκοι Χρεωστικοί τόκοι ΕΤΑΙΡΙΑ Χρήση 1.1‐31.12.2018 Χρήση 1.1‐31.12.2019 (961.192) 187.582 3.100.893 3.196.596 Χρήση 1.1‐31.12.2019 Χρήση 1.1‐31.12.2018 ‐ ‐ 223.471 466.799 (28.969.503) (36.178.107) (21.785.583) (30.719.114) (26.829.802) (32.793.929) (21.562.111) (30.252.315) 8.Έξοδα φόρου χρήσης ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ Χρήση 1.1‐31.12.2018 Χρήση 1.1‐31.12.2019 Χρήση 1.1‐31.12.2019 Χρήση 1.1‐31.12.2018 Τρέχων φόρος (1.958.233) (2.281.488) (1.354.663) (2.102.901) Αναβαλλόμενος φόρος (4.320.033) (13.833.112) (3.907.719) (12.066.486) Φόροι που καταλογίζονται & αφορούν προηγούμενες χρήσεις, λοιποί φόροι (109.817) (6.388.083) ‐ (16.114.600) (109.212) (5.371.594) ‐ (14.169.387) Συμφωνία Λογιστικού Αποτελέσματος με Φόρους‐ Έξοδα ΟΜΙΛΟΣ Περιγραφή Χρήση 1.1‐31.12.2019 Κέρδη/ (Ζημιές) προ φόρων ΕΤΑΙΡΙΑ Χρήση 1.1‐31.12.2018 Χρήση 1.1‐31.12.2019 (11.236.743) (8.345.137) Φόρος υπολογισμένος επί λογιστικών κερδών (8.817.107) (2.954.422) (611.671) (694.474) Πλέον: Δαπάνες μη εκπιπτόμενες 27.289.352 23.419.163 25.683.264 20.277.261 243.370 2.635.505 242.765 489.807 Πλέον: Φόροι που καταλογίζονται και αφορούν προηγούμενες χρήσεις 4.167.370 Χρήση 1.1‐31.12.2018 (552.215) Μείον: συμψηφισμός ζημίων προηγούμενων χρήσεων (5.272.851) (1.448.461) (4.454.319) (1.448.461) Μείον: μη φορολογητέα κέρδη (9.679.594) (7.524.076) (16.817.813) (7.131.156) 2.489.524 2.848.214 1.683.801 2.873.257 135.389 (861.323) (354.432) (196.847) Προσαρμογή αναβαλλόμενης φορολογίας από μεταβολή φορολογικού συντελεστή Επίδραση απο τους διαφορετικούς φορολογικούς συντελεστές που ισχύουν στις υπόλοιπες χώρες που δραστηριοποποιείται ο όμιλος Έξοδα φόρου χρήσης 6.388.083 16.114.600 5.371.594 14.169.387 μφ μ τον Ν.4646/2019 ο συντελεστής ής Φορολογίας ρ γ ς Εισοδήματος ήμ ς Νομικών μ ρ η Ελλάδα μειώθηκε μ η σε 24% από το 2019 και εφεξής, φ ξής από 29% Σύμφωνα με Προσώπων στην που ήταν στην προηγούμενη χρήση 2018. 115 9α. Πληροφόρηση κατά Τομέα Πρωτεύων τύπος πληροφόρησης‐επιχειρηματικοί τομείς Ο Όμιλος δραστηριοποιείται κυρίως σε 4 επιχειρηματικούς τομείς: ‐ Κατασκευές ‐ Παραχωρήσεις ‐ Ενέργεια ‐ Λοιπές Δραστηριότητες (Ανάπτυξη ακινήτων και λοιπές δραστηριότητες) Τα αποτελέσματα κατά επιχειρηματικό τομέα για το έτος έως 31 Δεκεμβρίου 2019 είχαν ως εξής: Κατασκευές Παραχωρήσεις Συνολικές Πωλήσεις ανά Τομέα 521.475.232 Ενδοεταιρικές (79.649.106) Καθαρές Πωλήσεις 441.826.127 4.892.291 38.038.851 5.559.119 Μικτό Κέρδος/ (Ζημιά) Λοιπά έσοδα ‐ έξοδα (καθαρά) Απομειώσεις/ διαγραφές στοιχείων ενεργητικού Έξοδα διοικητικής λειτουργίας / Έξοδα διαθέσεως (25.957.469) (26.831.360) Έσοδα χρεογράφων Μερίδιο κερδών/(ζημιών) από συγγενείς εταιρίες Κέρδη/ (Ζημιές) εκμετάλλευσης ‐ 4.892.291 Λοιπές Δραστηριότητες Ενέργεια Σύνολο Κατάστασης Αποτελεσμάτων (Συνεχιζόμενες δραστηριότητες) Διακοπείσες Δραστηριότητες 116.231.906 16.626.682 659.226.111 (1.049.179) (2.600.531) (83.298.815) 115.182.728 14.026.151 575.927.296 57.243.861 (455.489) 2.079.146 2.925.905 42.588.413 (3.211.007) (3.010.371) 300.980 433.903 3.283.631 (18.785.204) (26.219.021) (2.400.000) (42.532.312) (1.104.994) ‐ ‐ (7.038.250) (261.552) (5.416.709) ‐ (3.245.992) 7.639.895 ‐ ‐ 2.499.757 28.332.261 ‐ (6.691.101) 25.468.046 (3.298.135) 57.243.861 ‐ 7.639.895 ‐ 435 30.832.453 ‐ 114.250 15.593.059 Λοιπά χρηματοοικονομικά αποτελέσματα Τόκοι (961.192) (25.868.610) Κέρδη/ (Ζημιές) προ Φόρων (11.236.743) Φόρος (6.388.083) Κέρδη/ (Ζημιές) μετά Φόρων (17 624 826) (17.624.826) Αποσβέσεις 12.442.297 1.834.358 1.344.842 649.336 16.270.833 Κέρδη προ φόρων, χρηματοοικονομικών εξόδων, επενδυτικών αποτελεσμάτων, αποσβέσεων και απομειώσεων 31.708.664 27.302.404 (1.691.741) 763.587 58.082.913 (25.501.205) ‐ ‐ (25.501.205) ‐ (25 501 205) (25.501.205) (23.101.205) Τα αποτελέσματα κατά επιχειρηματικό τομέα για το έτος έως 31 Δεκεμβρίου 2018 είχαν ως εξής: Κατασκευές Συνολικές Πωλήσεις ανά Τομέα Ενδοεταιρικές Καθαρές Πωλήσεις Μικτό Κέρδος/ (Ζημιά) Λοιπά έσοδα ‐ έξοδα (καθαρά) Απομειώσεις/ διαγραφές στοιχείων ενεργητικού Έξοδα διοικητικής λειτουργίας / Έξοδα διαθέσεως Έσοδα χρεογράφων Μερίδιο κερδών/(ζημιών) από συγγενείς εταιρίες Κέρδη/ (Ζημιές) εκμετάλλευσης Παραχωρήσεις Λοιπές Δραστηριότητες Ενέργεια Σύνολο Κατάστασης Αποτελεσμάτων (Συνεχιζόμενες δραστηριότητες) 504.651.858 (69.840.009) 434.811.848 5.038.582 ‐ 5.038.582 86.419.246 (1.022.427) 85.396.819 17.238.869 (4.100.540) 13.138.329 613.348.555 (74.962.977) 538.385.578 25.172.367 (1.645.642) 4.885.264 2.828.330 31.240.319 222.158 6.145.538 21.003 360.711 (14.187.337) ‐ (138.897) (20.984.917) ‐ (7.596.327) (4.580.822) ‐ (3.426.480) 6.749.410 (14.326.234) 547.551 ‐ (2.390.074) (36.588.545) ‐ 5.485.871 ‐ ‐ 5.485.871 ‐ 31.542.050 ‐ (93.171) 31.887.971 ‐ (3.415.257) 27.806.955 (469.162) 24.448.792 526.256 187.582 (32.981.511) Κέρδη/ (Ζημιές) προ Φόρων (8.345.137) Φόρος (16.114.600) Κέρδη/ (Ζημιές) μετά Φόρων (24.459.737) Κέρδη προ φόρων, χρηματοοικονομικών εξόδων, επενδυτικών αποτελεσμάτων, αποσβέσεων και απομειώσεων 44.119.551 ‐ 44.119.551 439.091 Λοιπά χρηματοοικονομικά αποτελέσματα Τόκοι Αποσβέσεις βέ Διακοπείσες Δραστηριότητες 9.614.941 206.518 386.349 400.998 10.608.807 20.387.021 28.013.473 1.051.502 (68.164) 49.383.833 (1.842.523) ‐ ‐ (1.842.523) ‐ (1.842.523) 547.551 116 Tα περιουσιακά στοιχεία και οι υποχρεώσεις του επιχειρηματικού τομέα κατά την 31 Δεκεμβρίου 2019 έχουν ως εξής: Κατασκευές Παραχωρήσεις Ενεργητικό (πλην επενδύσεων σε σε συγγενείς) 976.661.785 90.615.325 Επενδύσεις σε συγγενείς 245.724.849 21.000 65.290.302 43.788.586 Σύνολο Ενεργητικού 1.222.386.632 Υποχρεώσεις Λοιπές δραστηριότητες Ενέργεια 123.525.160 1.282.079.840 6.866.648 252.612.497 44.847.038 16.005.229 169.931.155 527.962 90.636.325 91.277.570 130.391.808 1.534.692.335 370.669.199 (1.180.412.971) (96.747.537) (68.213.459) (111.059.316) (1.456.433.283) (400.692.581) Δανειακές Υποχρεώσεις (465.149.358) (78.580.912) (30.136.662) (17.222.756) (591.089.688) ‐ Δεσμευμένες Καταθέσεις 54.150.976 69.031.848 ‐ Ταμειακά Διαθέσιμα 51.828.898 1.604.086 (359.169.483) (76.976.826) Επενδύσεις σε ενσώματα πάγια, άυλα και ακίνητα επενδύσεων Καθαρός δανεισμός / Διαθέσιμα ‐ 91.277.570 Σύνολο Ισολογισμού Διακοπείσες (Συνεχιζόμενες δραστηριότητες) Δραστηριότητες ‐ 14.880.872 14.880.872 (374.918) ‐ 370.669.199 ‐ 2.738.456 71.052.312 1.481.061 (14.484.300) (451.005.528) 1.481.061 Tα περιουσιακά στοιχεία και οι υποχρεώσεις του επιχειρηματικού τομέα κατά την 31 Δεκεμβρίου 2018 έχουν ως εξής: Κατασκευές Παραχωρήσεις Ενεργητικό (πλην επενδύσεων σε συγγενείς) 732.138.875 52.602.812 Επενδύσεις σε συγγενείς 255.775.296 21.000 96.214.441 5.282.674 958.930.363 Υποχρεώσεις Δανειακές Υποχρεώσεις Επενδύσεις σε ενσώματα πάγια, άυλα και ακίνητα επενδύσεων Σύνολο Ενεργητικού Δεσμευμένες Καταθέσεις Ταμειακά Διαθέσιμα Καθαρός δανεισμός / Διαθέσιμα Λοιπές δραστηριότητες Ενέργεια 41.014.894 854.194.923 6.447.428 262.243.724 28.396.875 14.958.324 144.852.314 1.060.098 52.623.812 57.323.013 47.561.459 1.116.438.647 25.627.914 (893.535.765) (61.760.798) (46.178.494) (27.136.176) (1.028.611.233) (43.023.537) (522.422.062) (41.724.566) (15.354.196) (15.886.846) (595.387.670) ‐ ‐ 28.438.342 Σύνολο Ισολογισμού (Συνεχιζόμενες Διακοπείσες δραστηριότητες) Δραστηριότητες ‐ ‐ ‐ ‐ 25.627.914 ‐ ‐ ‐ 60.682.464 1.281.377 2.424.644 1.287.767 65.676.252 4.517.427 (461.739.597) (40.443.189) (12.929.552) (14.599.079) (529.711.417) 4.517.427 117 9β. Δευτερεύων τύπος πληροφόρησης‐γεωγραφικοί τομείς Ο Όμιλος δραστηριοποιείται κυρίως σε 2 γεωγραφικούς τομείς: ‐ Ελλάδα ‐ Εξωτερικό Τα αποτελέσματα κατά γεωγραφικό τομέα για την περίοδο 1 Ιανουαρίου 2019 εώς 31 Δεκεμβρίου 2019 είχαν ως εξής: Ελλάδα Εξωτερικό Σύνολο Κατάστασης Αποτελεσμάτων (Συνεχιζόμενες δραστηριότητες) Διακοπείσες Δραστηριότητες Συνολικές Πωλήσεις ανά Τομέα 300.136.367 359.089.744 659.226.111 57.243.861 Ενδοεταιρικές Καθαρές Πωλήσεις (10.133.351) 290.003.016 (73.165.464) 285.924.281 (83.298.815) 575.927.296 ‐ 57.243.861 (3.551.641) 46.140.054 42.588.413 (3.211.007) Λοιπά έσοδα ‐ έξοδα (καθαρά) Απομειώσεις/ Διαγραφές στοιχείων ενεργητικού Έξοδα διοικητικής λειτουργίας / Έξοδα διαθέσεως Έσοδα χρεογράφων Μερίδιο κερδών/(ζημιών) από συγγενείς εταιρίες Κέρδη εκμετάλλευσης 24.883.187 (15.846.095) (19.912.337) 7.639.895 27.928.895 21.141.904 (21.599.557) (10.372.926) (22.619.975) ‐ 2.903.559 (5.548.844) 3.283.631 (26.219.021) (42.532.312) 7.639.895 30.832.453 15.593.059 (18.785.204) (2.400.000) (1.104.994) ‐ ‐ (25.501.205) Λοιπά Χρηματοοικονομικά αποτελέσματα Τόκοι (961.192) (19.991.100) ‐ (5.877.510) (961.192) (25.868.610) (11.426.354) (11.236.743) Μικτό Κέρδος Κέρδη προ Φόρων 189.612 Φόρος (5.687.687) (700.396) (6.388.083) Κέρδη/(Ζημιές) μετά από φόρους από συνεχιζόμενες δραστηριότητες (5.498.075) (12.126.750) (17.624.826) (25.501.205) (25.501.205) Κέρδη/(Ζημιές) μετά φόρων από διακοπείσες δραστηριότητες ‐ Κέρδη/(Ζημιές) μετά φόρων από συνεχιζόμενες & διακοπείσες δραστηριότητες (5.498.075) (37.627.955) (43.126.031) Αποσβέσεις 10.855.024 5.415.809 16.270.833 Κέρδη προ φόρων, χρηματοοικονομικών εξόδων, επενδυτικών αποτελεσμάτων, αποσβέσεων και απομειώσεων 47.843.023 10.239.891 58.082.913 ‐ ‐ (25.501.205) ‐ (25.501.205) ‐ (25.501.205) (23.101.205) Τα αποτελέσματα κατά γεωγραφικό τομέα για την περίοδο 1 Ιανουαρίου 2018 εώς 31 Δεκεμβρίου 2018 είχαν ως εξής: Ελλάδα Συνολικές Πωλήσεις ανά Τομέα Ενδοεταιρικές Καθαρές Πωλήσεις Εξωτερικό Διακοπείσες Δραστηριότητες 215.491.914 (54.617.438) 160.874.477 613.348.555 (74.962.977) 538.385.578 44.119.551 ‐ 44.119.551 5.350.200 25.890.117 31.240.319 547.551 Λοιπά έσοδα ‐ έξοδα (καθαρά) Απομειώσεις/ Διαγραφές στοιχείων ενεργητικού Έξοδα διοικητικής λειτουργίας / Έξοδα διαθέσεως Έσοδα χρεογράφων Μερίδιο κερδών/(ζημιών) από συγγενείς εταιρίες Κέρδη εκμετάλλευσης 14.394.609 (1.178.234) (20.852.254) 5.485.871 31.887.971 35.088.162 (7.645.198) (13.148.000) (15.736.291) ‐ ‐ (10.639.373) 6.749.410 (14.326.234) (36.588.545) 5.485.871 31.887.971 24.448.792 Λοιπά Χρηματοοικονομικά αποτελέσματα Τόκοι 187.582 (23.963.154) ‐ (9.018.357) 187.582 (32.981.511) Κέρδη προ Φόρων 11.312.590 (19.657.730) (8.345.137) Φόρος (15.898.974) (215.626) (16.114.600) (4.586.384) (19.873.356) (24.459.737) Μικτό Κέρδος Κέρδη/(Ζημιές) μετά από φόρους από συνεχιζόμενες δραστηριότητες Κέρδη/(Ζημιές) μετά φόρων από διακοπείσες δραστηριότητες 397.856.640 (20.345.539) 377.511.102 Σύνολο Κατάστασης Αποτελεσμάτων (Συνεχιζόμενες δραστηριότητες) ‐ ‐ (1.842.523) Κέρδη/(Ζημιές) μετά φόρων από συνεχιζόμενες & διακοπείσες δραστηριότητες (4.586.384) Αποσβέσεις 10.215.217 393.590 10.608.807 Κέρδη προ φόρων, χρηματοοικονομικών εξόδων, επενδυτικών αποτελεσμάτων, αποσβέσεων και απομειώσεων 46.481.613 2.902.217 49.383.833 (19.873.356) (26.302.260) ‐ (2.390.074) ‐ ‐ ‐ (1.842.523) ‐ ‐ (1.842.523) ‐ (1.842.523) ‐ (1.842.523) 547.551 118 Tα περιουσιακά στοιχεία και οι υποχρεώσεις του γεωγραφικού τομέα κατά την 31 Δεκεμβρίου 2019 έχουν ως εξής: Ελλαδα Κύκλος εργασιών πλην ενδοεταιρικών Μη κυκλοφορούντα περιουσιακα στοιχεία (εκτός αναβαλλόμενου φόρου και χρηματοοικονομικών περιουσιακών Κεφαλαιουχικές δαπάνες Υπολοιπες χώρες Ευρώπης Χώρες Κόλπου και Μέση Ανατολή Σύνολο Ισολογισμού (Συνεχιζόμενες δραστηριότητες) Διακοπείσες Δραστηριότητες 290.003.015 23.631.790 262.292.491 575.927.296 57.243.861 402.807.654 15.972.296 4.592.038 423.371.988 0 20.653.401 ‐4.167.556 ‐527.962 15.957.883 527.962 Tα περιουσιακά στοιχεία και οι υποχρεώσεις του γεωγραφικού τομέα κατά την 31 Δεκεμβρίου 2018 έχουν ως εξής: Ελλάδα Υπόλοιπες χώρες Ευρώπης Χώρες Κόλπου και Μέση Ανατολή Σύνολο Ισολογισμού (Συνεχιζόμενες δραστηριότητες) Διακοπείσες Δραστηριότητες Κύκλος εργασιών πλην ενδοεταιρικών 377.511.102 13.339.335 191.654.692 582.505.129 0 Μη κυκλοφορούντα περιουσιακα στοιχεία (εκτός αναβαλλόμενου φόρου και χρηματοοικονομικών περιουσιακών 382.154.242 20.139.852 5.647.962 407.942.056 0 31.719.780 6.221.619 0 37.941.399 0 Κεφαλαιουχικές δαπάνες 119 9γ. Ανάλυση Ευαισθησίας σε Μεταβολές Συναλλάγματος ποσά σε € Χρηματοικονομικά περιουσιακά στοιχεία Χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις Βραχυχρόνια έκθεση Χρηματοικονομικά περιουσιακά στοιχεία Χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις Μακροχρόνια έκθεση USD 66.320.496 12.574.333 53.746.163 857.288 0 857.288 ποσά σε € Χρηματοικονομικά περιουσιακά στοιχεία Χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις Βραχυχρόνια έκθεση Χρηματοικονομικά περιουσιακά στοιχεία Χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις Μακροχρόνια έκθεση USD 14.009.881 14.123.597 ‐113.716 ΟΜΙΛΟΣ 31‐12‐19 JOD 11.350.397 9.829.341 1.521.056 77.638 0 77.638 ΟΜΙΛΟΣ 31‐12‐18 JOD 1.841.726 104.664 1.737.062 234.085 0 234.085 0 0 0 QAR 50.955.671 54.628.692 ‐3.673.021 USD 66.320.496 12.574.333 53.746.163 4.289.695 0 4.289.695 857.288 0 857.288 QAR 274.752.411 237.400.026 37.352.385 USD 14.009.881 14.123.597 ‐113.716 26.825.563 0 26.825.563 234.085 0 234.085 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31‐12‐19 JOD 11.350.397 9.829.341 1.521.056 QAR 50.955.671 54.628.692 ‐3.673.021 77.638 0 77.638 4.289.695 0 4.289.695 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31‐12‐18 JOD 1.841.726 104.664 1.737.062 0 0 0 QAR 274.752.411 237.400.026 37.352.385 26.825.563 0 26.825.563 Η ανάλυση ευαισθησίας σε μεταβολές συναλλάγματος για τη χρήση 2019 είχαν ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ ποσά σε € Αποτελέσματα χρήσης Ίδια κεφάλαια ποσά σε € Αποτελέσματα χρήσης Ίδια κεφάλαια ποσά σε € Αποτελέσματα χρήσης Ίδια κεφάλαια ΕΤΑΙΡΕΙΑ USD 5,00% 2 730 173 2.730.173 2.730.173 USD ‐5,00% 2 730 173 ‐2.730.173 ‐2.730.173 USD 5,00% 2 730 173 2.730.173 2.730.173 USD ‐5,00% 2 730 173 ‐2.730.173 ‐2.730.173 JOD 5,00% 76.053 76.053 JOD ‐5,00% ‐76.053 ‐76.053 JOD 5,00% 76.053 76.053 JOD ‐5,00% ‐76.053 ‐76.053 QAR 5,00% 30.834 30.834 QAR ‐5,00% ‐30.834 ‐30.834 QAR 5,00% 30.834 30.834 QAR ‐5,00% ‐30.834 ‐30.834 USD 4,53% 69.419 69.419 USD ‐4,53% ‐76.003 ‐76.003 USD 4,53% 69.419 69.419 USD ‐4,53% ‐76.003 ‐76.003 JOD 4,53% 92.684 92.684 JOD ‐4,53% ‐101.475 ‐101.475 JOD 4,53% 92.684 92.684 JOD ‐4,53% ‐101.475 ‐101.475 QAR 4,53% 667.752 667.752 QAR ‐4,53% ‐731.087 ‐731.087 QAR 4,53% 667.752 667.752 QAR ‐4,53% ‐731.087 ‐731.087 Η ανάλυση ευαισθησίας σε μεταβολές συναλλάγματος για τη χρήση 2018 είχαν ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ ποσά σε € Αποτελέσματα χρήσης Ίδια κεφάλαια ποσά σε € Αποτελέσματα χρήσης Ίδια κεφάλαια ποσά σε € Αποτελέσματα χρήσης Ίδια κεφάλαια ΕΤΑΙΡΕΙΑ 120 10. Ιδιοχρησιμοποιούμενα ενσώματα πάγια στοιχεία ΟΜΙΛΟΣ Αξία κτήσεως Γήπεδα‐ Οικόπεδα Κτίρια Μηχανήματα 22.649.969 55.821.775 Επίδραση ΔΠΧΑ 16 την 1.1.2019: Αναγνώριση Δικαιώματος χρήσης περιουσιακών στοιχείων 49.690.419 299.807 Αναπροσαρμοσμένα ποσά σύμφωνα με ΔΠΧΑ 16 την 1.1.2019 72.340.388 56.121.582 127.991.086 31.629.512 10.969.981 2.756.879 406.157 404.844 17.975.050 5.733.846 123.118 3.282.792 816.043 697.155 1.449.468 Μεταφορές Αναπροσαρμογή Περιουσιακά στοιχεία κατεχόμενα προς πώληση Συναλλαγματικές Διαφορές Πωλήσεις περιόδου 1.1‐31.12.2019 Υπόλοιπο 31.12.2019 109.645 (1.818.180) 1.818.180 3.914.479 6.949.954 11.055.684 25.454.195 ‐ 1.050 63.489.597 ‐ ‐ 30.797.848 Έπιπλα και λοιπός εξοπλισμός Υπόλοιπο 31.12.2018 Ποσά από διακοπείσες δραστηριότητες Εξαγορά θυγατρικής Προσθήκες περιόδου 1.1‐31.12.2019 127.991.086 Μεταφορικά Μέσα 10.969.981 831.664 (590.657) 17.898.666 ‐ Σύνολο ενσώματων παγίων 399.508 248.630.166 ‐ 299.452.056 15.835.486 527.962 24.711.876 24.350.646 ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ 3.282.792 691.080 150 471 4.282.161 1.393.728 (9) 42.495.704 127.031.124 28.040.748 11.031.787 22.287.501 77.789.984 20.137.243 8.224.091 50.821.890 399.508 ‐ 5.774.842 102.852 Ακινητοποιήσεις υπό εκτέλεση ‐ 10.273.775 58.382.417 ‐ 612 ‐ 11.554.632 16.234.993 288.323.954 Συσσωρευμένες Αποσβέσεις Υπόλοιπο 31.12.2018 ‐ Επίδραση ΔΠΧΑ 16 την 1.1.2019: Αναγνώριση Δικαιώματος χρήσης περιουσιακών στοιχείων 2.000.000 Αναπροσαρμοσμένα ποσά σύμφωνα με ΔΠΧΑ 16 την 1.1.2019 2.000.000 Εξαγορά θυγατρικής Αποσβέσεις περιόδου 1.1‐31.12.2019 2.153.451 Αναπροσαρμογή ‐ ‐ ‐ ‐ 22.287.501 77.789.984 20.137.243 8.224.091 1.829.096 3.194.076 501.508 482.801 1.128.057 9.256.575 1.968.222 1.519.834 291.275 (303.657) ‐ ‐ 3.675 ‐ 3.675 128.442.493 2.000.000 130.442.493 ‐ 6.007.481 ‐ 16.026.139 ‐ (12.382) Περιουσιακά στοιχεία κατεχόμενα προς πώληση ‐ Συναλλαγματικές Διαφορές ‐ ‐ 49 347 Πωλήσεις περιόδου 1.1‐31.12.2019 ‐ 72.279 3.755.371 3.827.632 959.409 4.153.451 23.634.555 83.063.923 18.278.180 8.790.364 3.675 137.924.148 Υπόλοιπο 31.12.2019 59.336.146 18.861.150 43.967.201 9.762.568 2.241.423 16.231.318 150.399.806 Υπόλοιπο 31.12.2018 22.649.969 33.534.274 50.201.103 10.660.605 2.745.890 395.833 120.187.673 Υπόλοιπο 31.12.2019 1.829.096 3.117.733 501.508 476.729 (223) ‐ 5.925.066 ‐ 173 ‐ 8.614.690 Αναπόσβεστη αξία Για τα Περιουσιακά στοιχεία κατεχόμενα προς πώληση βλέπε σχετική σημείωση 26.γ. Ο Όμιλος και η Εταιρία εφαρμόζουν την μέθοδο αναπροσαρμογής ενσώματων περιουσιακών στοιχείων (οικοπέδων/γηπέδων και κτιρίων). 121 Ο Όμιλος, με ημερομηνία αναφοράς 31/12/19 στα πλαίσια επανελέγχου της αξίας των ενσώματων παγίων, ανέθεσε σε ανεξάρτητους Oρκωτούς Εκτιμητές την αποτίμηση των κυριοτέρων ακινήτων, όπως και για το 31/12/18. ΕΤΑΙΡΙΑ Αξία κτήσεως Υπόλοιπο 31.12.2018 Επίδραση ΔΠΧΑ 16 την 1.1.2019: Αναγνώριση Δικαιώματος χρήσης περιουσιακών στοιχείων Αναπροσαρμοσμένα ποσά σύμφωνα με ΔΠΧΑ 16 την 1.1.2019 Γήπεδα‐ Οικόπεδα Κτίρια 19.264.355 488.831 19.753.186 Μηχανήματα 32.831.643 ‐ 32.831.643 Ποσά από διακοπείσες δραστηριότητες Προσθήκες περιόδου 1.1‐31.12.2019 Αναπροσαρμογή 109.646 755.943 3.350.479 6.146.687 90.621.198 ‐ Μεταφορικά Μέσα 24.478.893 10.366.564 316.835 90.621.198 24.795.728 404.844 123.118 5.372.879 688.969 ‐ Έπιπλα και λοιπός εξοπλισμός ‐ Πωλήσεις περιόδου Π λή όδ 1.1‐31.12.2019 1 1 31 12 2019 Υπόλοιπο 31.12.2019 Σύνολο ενσώματων παγίων 137.592 177.700.246 ‐ 805.666 10.366.564 137.592 178.505.912 1.345.060 124.725 8.397.223 527.962 ‐ ‐ Συναλλαγματικές Διαφορές Περιουσιακά στοιχεία κατεχόμενα προς πώληση Ακινητοποιήσεις υπό εκτέλεση (605) ‐ ‐ ‐ 9.497.166 (605) 11.055.684 22.697.316 1.050 1 050 87.541 87 541 5.569.017 5 569 017 4.282.161 4 282 161 1.389.653 1 389 653 ‐ 33.753.000 ‐ 11.329.422 11 329 422 12.156.577 16.949.416 90.020.217 21.079.418 10.321.366 12.739.395 67.651.124 19.577.419 7.796.361 ‐ 107.764.301 167.753 7.020.203 1.304.224 1.419.390 ‐ 10.213.236 262.318 150.789.312 Συσσωρευμένες Αποσβέσεις Υπόλοιπο 31.12.2018 Αποσβέσεις περιόδου 1.1‐31.12.2019 ‐ 301.666 Συναλλαγματικές Διαφορές ‐ ‐ Πωλήσεις περιόδου 1.1‐31.12.2019 ‐ 57.943 Υπόλοιπο 31.12.2019 301.666 12.849.204 ‐ ‐ (605) ‐ (605) 3.549.558 3.827.632 955.470 ‐ 8.390.603 71.121.769 17.054.011 8.259.676 ‐ 109.586.328 Αναπόσβεστη αξία Υπόλοιπο 31.12.2019 11.854.911 4.100.212 18.898.448 4.025.407 2.061.690 262.318 41.202.984 Υπόλοιπο 31.12.2018 19.264.355 20.092.249 22.970.075 4.901.474 2.570.203 137.592 69.935.945 Για τα Περιουσιακά στοιχεία κατεχόμενα προς πώληση βλέπε σχετική σημείωση 25.γ. Ο Όμιλος και η Εταιρία εφαρμόζουν την μέθοδο αναπροσαρμογής ενσώματων περιουσιακών στοιχείων (οικοπέδων/γηπέδων και κτιρίων). Η Εταιρία, με ημερομηνία αναφοράς 31/12/19 στα πλαίσια επανελέγχου της αξίας των ενσώματων παγίων, ανέθεσε σε ανεξάρτητους Oρκωτούς Εκτιμητές την αποτίμηση των κυριοτέρων ακινήτων, όπως και για το 31/12/18. 122 11. Ακίνητα για επένδυση ΟΜΙΛΟΣ Οικόπεδα ΕΤΑΙΡΕΙΑ Κτίρια Σύνολο Οικόπεδα Κτίρια Σύνολο Αξία κτήσεως Υπόλοιπο 31.12.2018 10.962.459 2.179.457 13.141.916 Προσθήκες περιόδου 1.1‐31.12.2019 669.615 1.218.551 1.888.166 Αναπροσαρμογή (Σημ. 11α) (65.350) (22.798) Μεταφορές 938.533 (938.533) Αναπροσαρμογή ‐ Απορρόφηση θυγατρικής ‐ Συναλλαγματικές διαφορές Πωλήσεις περιόδου 1.1‐31.12.2019 ‐ 680.580 Υπόλοιπο 31.12.2019 11.824.677 Υπόλοιπο 31.12.2018 10.962.459 ‐ ‐ 1.558.495 878.182 2.179.457 (88.148) 3.199.685 ‐ (111.000) 254.450 ‐ ‐ 3.454.136 ‐ (111.000) ‐ ‐ ‐ 2.239.075 ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ 12.702.859 3.088.685 254.450 13.141.916 3.199.685 254.450 3.343.136 3.454.136 Ο Όμιλος, με ημερομηνία αναφοράς 31/12/19 στα πλαίσια επανελέγχου της αξίας των ακινήτων σε επένδυση, ανέθεσε σε ανεξάρτητους Oρκωτούς Εκτιμητές την αποτίμηση των ακινήτων. Για τον Όμιλο η αξία των ακινήτων για επένδυση αν χρησιμοποιείτο η μέθοδος του κόστους θα ήταν 10.401 χιλ. ευρώ για την 31/12/2019 και 11.531 χιλ. ευρώ για την 31/12/2018. Για την Εταιρία η αξία των ακινήτων για επένδυση αν χρησιμοποιείτο η μέθοδος του κόστους θα ήταν 3.220 χιλ. ευρώ για την 31/12/2019 και 3.235 χιλ. ευρώ για την 31/12/2018. 123 11α. Καθαρά κέρδη ή ζημιές από προσαρμογές εύλογων αξιών για τα ακίνητα επένδυσης 1) Με ημερομηνία αναφοράς 31/12/2019 στα πλαίσια του ετήσιου τακτικού επανελέγχου της αξίας των ακινήτων επένδυσης, η Διοίκηση ανέθεσε σε ανεξάρτητους Oρκωτούς Εκτιμητές την αποτίμηση των κυριοτέρων ακινήτων. Οι νέες αποτιμήσεις σε σχέση με τις προηγούμενες δείχνουν αυξομειώσεις στην αξία των ακινήτων. Κατόπιν τούτου ο 'Ομιλος λογιστικοποίησε τις σχετικές αναπροσαρμογές. Οπότε οι εύλογες αξίες για την 31/12/2019 διαμορφώθηκαν για σκοπούς εφαρμογής του ΔΛΠ 40 ως εξής: ΑΚΙΝΗΤΑ Αποτίμηση βάσει εύλογων αξιών στις 31/12/2019 (€) Αποτίμηση βάσει εύλογων αξιών στις 31/12/2018 (€) Μεταβολή (€) μεταξύ 1/1‐ 31/12/2019 Προσθήκες/ (μειώσεις) περιόδου Καταχώρηση στα Αποτελέσματα Χρήσεως 913.000 910.600 2.400 0 2.400 2.159.400 2.177.000 ‐17.600 0 ‐17.600 1. Ακίνητο ιδιοκτησίας εταιρίας Concurrent (Ρουμανία) 2. Ακίνητο ιδιοκτησίας εταιρίας Bupra (Ρουμανία) 3. Ακίνητο ιδιοκτησίας εταιρίας Faethon (Ρουμανία) 496.500 496.600 ‐100 0 ‐100 4. Ακίνητα ΕΤΕΘ 211.030 215.580 ‐4.550 0 ‐4.550 5. J&P Development 5.579.792 5.888.000 ‐308.208 ‐350.909 42.701 6. J&P – ΑΒΑΞ Α.Ε. 3.343.137 3.454.136 ‐111.000 0 ‐111.000 12.702.859 13.141.916 ‐439.058 ‐350.909 ‐88.148 ΣΥΝΟΛΑ Με ημερομηνία αναφοράς 31/12/2018 στα πλαίσια του ετήσιου τακτικού επανελέγχου της αξίας των ακινήτων επένδυσης, η Διοίκηση ανέθεσε σε ανεξάρτητους Oρκωτούς Εκτιμητές την αποτίμηση των κυριοτέρων ακινήτων. Οι νέες αποτιμήσεις σε σχέση με τις προηγούμενες δείχνουν αυξομειώσεις στην αξία των ακινήτων. Κατόπιν τούτου ο 'Ομιλος λογιστικοποίησε τις σχετικές αναπροσαρμογές. Οπότε οι εύλογες αξίες για την 31/12/2018 διαμορφώθηκαν για σκοπούς εφαρμογής του ΔΛΠ 40 ως εξής: Α/Α 1. ΑΚΙΝΗΤΑ Ακίνητο ιδιοκτησίας εταιρίας Concurrent (Ρουμανία) Αποτίμηση βάσει εύλογων αξιών στις 31/12/2018 (€) Αποτίμηση βάσει εύλογων αξιών στις 31/12/2017 (€) Μεταβολή (€) μεταξύ 1/1‐ 31/12/2018 Προσθήκες/ (μειώσεις) περιόδου Καταχώρηση στα Αποτελέσματα Χρήσεως 910.600 927.400 ‐16.800 0 ‐16.800 2. Ακίνητο ιδιοκτησίας εταιρίας Bupra (Ρουμανία) 2.177.000 2.195.800 ‐18.800 0 ‐18.800 3. Ακίνητο ιδιοκτησίας εταιρίας Faethon (Ρουμανία) 496.600 470.500 26.100 0 26.100 4. Ακίνητα ΕΤΕΘ 215.580 231.300 ‐15.720 ‐15.720 0 5. J&P Development 5.888.000 8.225.000 ‐2.337.000 ‐2.242.931 ‐94.069 6. J&P – ΑΒΑΞ Α.Ε. 3.454.136 3.543.731 ‐89.595 0 ‐89.595 ΣΥΝΟΛΑ 13.141.916 15.593.731 ‐2.451.815 ‐2.258.651 ‐193.164 124 12. Άυλα περιουσιακά στοιχεία ΟΜΙΛΟΣ Αξία κτήσεως Υπόλοιπο 31.12.2018 Επίδραση ΔΠΧΑ 16 την 1.1.2019: Αναγνώριση Δικαιώματος χρήσης περιουσιακών στοιχείων Αναπροσαρμοσμένα ποσά σύμφωνα με ΔΠΧΑ 16 την 1.1.2019 Λογισμικά προγράμματα 3.416.605 ‐ 3.416.605 Λοιπά άϋλα περιουσιακά στοιχεία Άδειες Ενεργειακών Σταθμών 7.026.200 7.000.000 26.200 Προσθήκες Περιόδου 1.1‐31.12.2019 297.603 ‐ Προσθήκες από απόκτηση θυγατρικών εταιριών 426.755 ‐ Συναλλαγματικές Διαφορές Πωλήσεις χρήσης 1.1‐31.12.2019 ‐ 7.000.000 9.653.443 700.605 998.208 428.284 26.977 426.755 428.284 26.977 15 11.639 16.653.443 6.210.638 ‐ Μεταφορές Περιουσιακά στοιχεία κατεχόμενα προς πώληση 6.210.638 Σύνολο 15 ‐ ‐ Υπόλοιπο 31.12.2019 4.102.362 26.200 Συσσωρευμένες Αποσβέσεις Υπόλοιπο 31.12.2018 3.121.831 2.008.886 ‐ 5.130.717 2.000.000 ‐ 2.000.000 ‐ 3.130.717 Επίδραση ΔΠΧΑ 16 την 1.1.2019: Αναγνώριση Δικαιώματος χρήσης περιουσιακών στοιχείων Αναπροσαρμοσμένα ποσά σύμφωνα με ΔΠΧΑ 16 την 1.1.2019 ‐ 3.121.831 8.886 Αποσβέσεις Περιόδου 1.1‐31.12.2019 184.071 524 Προσθήκες από απόκτηση θυγατρικών εταιριών 416.192 15 8.709 Συναλλαγματικές Διαφορές Πωλήσεις 1.1‐31.12.2019 ή ς περιόδου ρ Υπόλοιπο 31.12.2019 3.713.400 6.482.959 11.639 10.611.521 60.221 244.816 ‐ ‐ 416.192 ‐ ‐ 15 ‐ ‐ 8.709 9.410 60.221 3.783.031 Αναπόσβεστη αξία Υπόλοιπο 31.12.2019 388.961 16.790 6.422.738 6.828.489 Υπόλοιπο 31.12.2018 294.773 5.017.314 6.210.638 11.522.725 Σημείωση : Τα λοιπά άϋλα περιουσιακά στοιχεία αφορούν κυρίως το δικαίωμα χρήσης της Μαρίνας Αθηνών από την θυγατρική εταιρία Μαρίνα Αθηνών Α.Ε.. Το αρχικό αντάλλαγμα το οποίο καταβλήθηκε τον Οκτώβριο του 2008 ανερχόταν σε € 7 εκ. και η διάρκεια της μίσθωσης είναι 35 ετής. Την 1.1.19 το αναπόσβεστο υπόλοιπο μεταφέρθηκε στα ιδιοχρησιμοποιούμενα περισουσιακά στοιχεία κατά την εφαρμογή του ΔΠΧΑ 16. ΕΤΑΙΡΙΑ Αξία κτήσεως Υπόλοιπο 31.12.2018 Διακοπείσες δραστηριότητες Λογισμικά προγράμματα 3.346.494 ‐ Λοιπά άϋλα περιουσιακά στοιχεία Σύνολο ‐ 3.346.494 ‐ ‐ Αναπροσαρμοσμένα ποσά σύμφωνα με ΔΠ 149.661 149.661 Προσθήκες από απόκτηση θυγατρικών εταιριών 426.755 426.755 Συναλλαγματικές Διαφορές Πωλήσεις χρήσης 1.1‐31.12.2019 Υπόλοιπο 31.12.2019 (73) 11.639 (73) ‐ 3.911.198 11.639 0 3.911.198 Συσσωρευμένες Αποσβέσεις Υπόλοιπο 31.12.2018 3.148.060 ‐ 3.148.060 Αποσβέσεις Περιόδου 1.1‐31.12.2019 113.273 113.273 Προσθήκες από απόκτηση θυγατρικών εταιριών 416.192 416.192 Συναλλαγματικές Διαφορές Πωλήσεις περιόδου 1.1‐31.12.2019 Υπόλοιπο 31.12.2019 (73) (73) 8.709 8.709 3.668.743 ‐ 3.668.743 Υπόλοιπο 31.12.2019 242.455 ‐ 242.455 Υπόλοιπο 31.12.2018 198.434 ‐ 198.434 Αναπόσβεστη αξία 125 13. Συμμετοχές σε επιχειρήσεις ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 Επενδύσεις σε θυγατρικές Επενδύσεις σε συνδεδεμένες (Associates) Επενδύσεις σε συμμετοχικού ενδιαφέροντος (Participating interests) ΕΤΑΙΡΙΑ 31.12.2018 ‐ 31.12.2019 ‐ 251.708.320 31.12.2018 83.210.101 261.534.341 ‐ 77.077.284 ‐ 904.177 709.383 1.312.485 3.958.278 252.612.497 262.243.724 84.522.586 81.035.562 Επενδύσεις σε συνδεδεμένες εταιρίες ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 31.12.2018 Κόστος Συμμετοχής στις συνδεδεμένες 261.534.341 246.275.445 Αναλογία κέρδους/ (Ζημιάς) συνδεδεμένων μετά την αφαίρεση των μερισμάτων (10.962.698) (1.950.461) Αποθεματικά Αντιστάθμισης Ταμιακών Ροών Προσθήκες/ (Μειώσεις) Υπόλοιπο λήξης περιόδου 1.490.905 (354.228) 251.708.320 1.709.320 15.500.037 261.534.341 Στον πίνακα που ακολουθεί παρατίθενται συνοπτικές χρηματοοικονομικές πληροφορίες για το σύνολο των συγγενών επιχειρήσεων. ποσά σε χιλ. € ΕΤΑΙΡΙΑ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΚΕΡΔΗ/ (ΖΗΜΙΕΣ) ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΦΟΡΟΥΣ ΕΣΟΔΑ 1 ΑΤΤΙΚΗ ΟΔΟΣ Α.Ε. 500.576 190.602 192.706 71.984 2 ΓΕΦΥΡΑ Α.Ε. 525.195 190.386 46.915 15.076 3 ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟΔΡΟΜΟΣ ΑΙΓΑΙΟΥ Α.Ε. 646.497 600.799 83.496 (18.921) 4 ΑΤΤΙΚΕΣ ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ 28.504 9.765 52.822 4.713 5 ΑΘΗΝΑΪΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ Α.Ε. 16.905 14.306 2.538 (324) 6 ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΚΥΚΛΑΔΩΝ 150 3 ‐ (5) 7 ΠΑΡΚΑ ΑΝΑΨΥΧΗΣ Α.Ε. (ΚΑΝΟΕ‐ΚΑΓΙΑΚ) 916 123 ‐ 4 8 ΣΤΑΘΜΟΣ ΑΥΤΟΚ/ΤΩΝ Ν.ΣΜΥΡΝΗΣ 8.154 1.837 9 ΑΤΤΙΚΑ ΔΙΟΔΙΑ ΣΤΑΘΜΟΣ ΑΥΤΟΚ/ΤΩΝ ΑΓ. ΝΙΚΟΛΑΟΥ 10 ΠΕΙΡΑΙΑ Α.Ε. 4.961 120 4.413 2.346 713 21 11 METROPOLITAN ATHENS PARK 8.007 4.185 ‐ (10) 12 SALONICA PARK 3.778 6.624 205 (313) 13 ΓΕΦΥΡΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ Α.Ε. ΒΙΟΕΝΕΡΓΕΙΑ Α.Ε. ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ 14 ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΠΟΡΩΝ 3.836 1.086 4.796 523 1.148 479 466 (16) 15 SC ORIOL REAL ESTATE 7.195 9.269 54 (52) 258.020 198.030 31.630 9.870 2.025 1.234 1.802 (368) 12.684 11.536 ‐ 16 LIMASSOL MARINA LIMITED 17 POLIS PARK ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΗ ΑΠΟΡΡΙΜΑΤΩΝ ΗΛΕΙΑΣ Α.Ε. 18 (ΔΑΗ ΑΕ) ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗ ΑΠΟΡΡΙΜΑΤΩΝ ΗΛΕΙΑΣ Α.Ε. 19 (ΛΑΗ ΑΕ) 22 2 2.032.987 1.242.732 861 ‐ 12 2.808 ‐ 419.003 (6) (5) 84.992 126 14. Σχήματα υπό κοινό έλεγχο (Κατασκευαστικές Κοινοπραξίες) Τα παρακάτω ποσά αντιπροσωπεύουν το μερίδιο του ενεργητικού, υποχρεώσεων, πωλήσεων και αποτελεσμάτων των εταιριών του Ομίλου σε σχήματα υπό κοινό έλεγχο και περιλαμβάνονται στην κατάσταση της Οικονομικής Θέσης και την κατάσταση συνολικών εσόδων: ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 Απαιτήσεις Μη κυκλοφορούν ενεργητικό 5.910.448 7.375.063 5.898.976 7.351.992 174.216.550 129.906.616 169.395.825 184.444.078 180.126.998 137.281.679 175.294.801 191.796.070 Μακροπρόθεσμες Υποχρεώσεις 4.175.745 4.802.779 4.160.215 4.575.343 Βραχυπρόθεσμες Υποχρεώσεις 99.978.503 81.316.990 92.373.912 96.302.908 104.154.248 86.119.769 96.534.126 100.878.251 Καθαρή Θέση 75.972.750 51.161.910 78.760.675 90.917.819 ΄Εσοδα ΄Εξοδα Κέρδη/ (Ζημιές) μετά από φόρους 66.566.774 (73.446.513) (6.879.739) 59.883.689 (73.767.635) (13.883.946) 66.099.386 (72.463.640) (6.364.253) 59.868.946 (73.335.022) (13.466.076) Κυκλοφορούν Ενεργητικό Υποχρεώσεις 15. Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία σε εύλογη αξία μέσω λοιπών συνολικών εσόδων ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 Συμμετοχή ΑΒΑΞ Α.Ε ΕΤΑΙΡΙΑ 31.12.2018 114.589.952 115.900.143 454.020.209 503.929.976 114.589.952 115.900.143 454.020.209 503.929.976 Για σκοπούς αναλυτικής πληροφόρησης αναφέρεται ότι στον ισολογισμό της μητρικής εταιρείας ΑΒΑΞ Α.Ε. η αποτίμηση των επενδύσεων σε παραχωρήσεις γίνεται στην εύλογη αξία τους (fair value), όπως προκύπτει από Εκθέσεις Ανεξάρτητων Εκτιμητών. Στον ενοποιημένο ισολογισμό του Ομίλου ΑΒΑΞ, οι επενδύσεις αυτές ενοποιούνται με τη μέθοδο της καθαρής θέσης, πλήν των συμμετοχών κάτω του 20% (ο Αυτοκινητόδρομος Μωρέας και η Ολυμπία Οδός, οι οποίες απεικονίζονται και στον ενοποιημένο ισολογισμό με τις εύλογες αξίες τους). Ως αποτέλεσμα, ποσό εύλογης αξίας €226 εκ δεν αντικατοπτρίζονται στον ενοποιημένο ισολογισμό και αφορά τη διαφορά μεταξύ εύλογης αξίας και καθαρής θέσης των παραχωρήσεων που ενοποιούνται με τη μέθοδο της καθαρής θέσης. 127 15α. Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία σε εύλογη αξία μέσω λοιπών συνολικών εσόδων Πίνακας 1: Αναλυτική κίνηση του Λογαριασμού "Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία σε εύλογη αξία μέσω λοιπών συνολικών εσόδων" Βάσει ΔΠΧΑ 9 τα κάτωθι χρηματοοικονομικά μέσα αναγνωρίζονται στην εύλογη αξία (επίπεδο 3) ως Χρηματοοικομονικά περιουσιακά στοιχεία σε εύλογη αξία μέσω λοιπών συνολικών εσόδων. Όμιλος (ποσά σε €) Υπόλοιπο έναρξης περιόδου Προσθήκες 1. Επαναταξινομήσεις (και αποτίμηση σε εύλογες αξίες) 2. Συμμετοχές/αυξήσεις συμμετοχών 3. Συμμετοχές/απορρόφηση ΑΘΗΝΑ ΑΤΕ 4. Προσαρμογές σε εύλογες αξίες Μειώσεις 1. Πωλήσεις/διαγραφές 2. Προσαρμογή σε εύλογες αξίες (απομειώσεις μέσω καθαρής θέσης) 3. Απομειώσεις (μέσω αποτελεσμάτων) 4. Λοιπές μεταβολές Υπόλοιπο τέλους περιόδου 31.12.2019 Εταιρία 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 115.900.143 109.075.044 503.929.976 454.501.760 ‐ 141.744 ‐ ‐ 210.811 ‐ ‐ 4.931.511 ‐ ‐ 58.742.195 8.239.522 1.434.580 8.197.936 23.629.840 30.971.011 ‐ ‐ (2.886.515) (71.408.121) (1.583.649) ‐ ‐ (7.062.997) ‐ ‐ 114.589.952 ‐ (48.524.513) ‐ ‐ 115.900.143 454.020.209 ‐ ‐ 503.929.976 Σε επίπεδο εταιρείας, η μεταβολή στις Προσθήκες ‐ Αυξήσεις Συμμετοχών των Χρηματοοικονομικών Περιουσιακών Στοιχείων αφορά κυρίως την αύξηση συμμετοχών στην Διαχειριστική Απορριμάτων Ηλείας (ΔΑΗ), και η μεταβολή στις Προσθήκες ‐ Προσαρμογές σε Εύλογες Αξίες αφορά κυρίως σε αύξηση στην Γέφυρα ΑΕ και στον Αυτοκινητόδρομο Αιγαίου. Σε επίπεδο εταιρείας, η μεταβολή στις Μειώσεις ‐ Πωλήσεις των Χρηματοοικονομικών Περιουσιακών Στοιχείων προέρχεται από τον Αυτοκινητόδρομο Αιγαίου και την Ολυμπία Οδό, και η μεταβολή στις Μειώσεις ‐ Προσαρμογή σε Εύλογες Αξίες (απομειώσεις μέσω Καθαρής Θέσης) των Χρηματοοικονομικών Περιουσιακών Στοιχείων προέρχεται κυρίως από την Αττική Οδό και τον Μωρέα ΑΕ. Σε επίπεδο ομίλου, η μεταβολή στις Μειώσεις ‐ Προσαρμογή σε Εύλογες Αξίες (απομειώσεις μέσω Καθαρής Θέσης) των Χρηματοοικονομικών Περιουσιακών Στοιχείων προέρχεται κυρίως από τον Μωρέα ΑΕ. Πίνακας 2α: Διαφορές μεταξύ εύλογων και λογιστικών αξιών 31.12.2019 (ποσά σε €) Λογιστική Αξία Διαφορές εις πίστωση αποθεματικών Εύλογων Αξιών Εύλογη Αξία Διαφορές εις πίστωση/ (χρέωση) αποτελέσματος Προκύπτουσα Αναβαλλόμενη Φορολογική Απαίτηση Διαφορές εις πίστωση δικαιωμάτων μειοψηφίας Όμιλος Συμμετοχές <20% Υπόλοιπο τέλουςς περιόδου ρ 80.181.754 80.181.754 114.589.952 114.589.952 51.736.425 51.736.425 (17.328.227) (17.328.227) ( ) (17.328.227) ‐ ‐ 3.490.399 3.490.399 Εταιρία Συμμετοχές <20% Συμμετοχές από 20% ως 50% Συμμετοχές >50% 57.477.165 96.246.960 56.098.022 140.321.338 ‐ 357.773.250 ‐ 217.451.912 ‐ Σύνολο 197.798.502 454.020.209 273.549.934 2.443.615 ‐ ‐ (14.661) ‐ (17.328.227) 2.428.954 Πίνακας 2β: Διαφορές μεταξύ εύλογων και λογιστικών αξιών 31.12.2018 (ποσά σε €) Λογιστική Αξία Διαφορές εις πίστωση αποθεματικών Εύλογων Αξιών Εύλογη Αξία Διαφορές εις πίστωση/ (χρέωση) αποτελέσματος Προκύπτουσα Αναβαλλόμενη Φορολογική Υποχρέωση Διαφορές εις πίστωση δικαιωμάτων μειοψηφίας Όμιλος Συμμετοχές <20% Υπόλοιπο τέλους περιόδου 79.895.032 79.895.032 115.900.143 115.900.143 53.333.337 53.333.337 (17.328.227) (17.328.227) (17.328.227) ‐ ‐ 14.133.334 14.133.334 Εταιρία Συμμετοχές <20% Συμμετοχές από 20% ως 50% Συμμετοχές >50% 81.221.896 116.226.093 52.332.424 182.016.989 387.703.883 205.686.894 Σύνολο 263.238.885 ‐ ‐ 503.929.976 ‐ 258.019.318 ‐ 13.868.092 54.507.027 ‐ (17.328.227) ‐ 68.375.119 Η αποτίμηση των εταιριών παραχώρησης διενεργήθηκε από ανεξάρτητο εκτιμητή. Βασίστηκε σε στοιχεία από χρηματοοικονομικά μοντέλα, εγκεκριμένα από τις εταιρείες παραχώρησης, και τις 15β. Ανάλυση Ευαισθησίας Εύλογης Αξίας σε μεταβολές Προεξοφλητικού Επιτοκίου Η μεταβολή στην Εύλογη Αξία των συμμετοχών που κατατάσσονται ως Χρηματοοικονομικά Στοιχεία Διαθέσιμα προς Πώληση, που προέρχεται από την μεταβόλη κατά ±1% στο επιτόκιο Όμιλος Εταιρεία 31.12.2019 31.12.2019 Μεταβολή κατά +1% Μεταβολή κατά ‐1% (12.391.184) 14.538.555 (37.223.719) 43.526.359 128 15γ. Καθαρή Επένδυση σε Εταιρείες Παραχώρησης μέσω Χρηματοοικονομικών Στοιχείων Ενεργητικού Κατώτερης Εξασφάλισης (Subordinated Debt) Ο Όμιλος συμμετέχει σε Εταιρίες Παραχώρησης, με δύο τρόπους: μέσω της συμμετοχής του στο Μετοχικό τους Κεφάλαιο και μέσω της συμμετοχής του στα Χρηματοοικονομικά Στοιχεία Ενεργητικού (ΧΣΕ) Κατώτερης Εξασφάλισης (Subordinated Debt) που εκδίδονται από τις Eταιρείες Παραχώρησης. Tα ΧΣΕ ταξινομούνται και λογιστικοποιούνται βάσει του ΔΛΠ 39, ως Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία σε εύλογη αξία μέσω λοιπών συνολικών εσόδων (Καθαρή Επένδυση σε Εταιρείες Παραχώρησης). Τα Χρηματοοικονομικά Στοιχεία της Επένδυσης αποτιμούνται μαζί με την συμμετοχή στο Μετοχικό Κεφάλαιο της Εταιρείας Παραχώρησης στην Εύλογη Αξία (μέθοδος της Παρούσας Αξίας). Η διαφορά μεταξύ Λογιστικής και Εύλογης Αξίας αναγνωρίζεται κατευθείαν στα Λοιπά Συνολικά Έσοδα της Εταιρείας (δηλ. Καθαρή Θέση). Τα βασικά χαρακτηριστικά των ανωτέρω ΧΣΕ Κατώτερης Εξασφάλισης είναι τα εξής: α) Η συμμετοχή στα ΧΣΕ συμβατικά προβλέπεται με συγκεκριμένη και σταθερή αναλογία ως προς το Μετοχικό Κεφάλαιο (pro rata), β) Η συμμετοχή στα ΧΣΕ διατηρείται καθόλη την διάρκεια της παραχώρησης αναλογικά της συμμετοχής στο Μετοχικό Κεφάλαιο, γ) Η μεταβίβαση των ΧΣΕ γίνεται συμβατικά μαζί με την αντίστοιχη μεταβίβαση ιδίου ποσοστού Μετοχικού Κεφαλαίου, δ) Τα ΧΣΕ αυτά δεν είναι τακτής λήξης, και η Εταιρία δεν προβλέπεται συμβατικά να απαιτήσει την μελλοντική αποπληρωμή τους, ε) Τα ΧΣΕ είναι Κατώτερης Εξασφάλισης: δεν έχουν καμία προτεραιότητα έναντι άλλων αξιώσεων στα Στοιχεία Ενεργητικού της Εταιρείας Παραχώρησης σε περίπτωση ρευστοποίησης της (subordinated debt ‐ last in line). Αντιμετωπίζονται ως ισοδύναμα του Μετοχικού Κεφαλαίου (equity equivalent) φέροντας την ίδια θέση αξίωσης, στ) Η μετοχική διάρθρωση των Ιδίων Κεφαλαίων των Εταιρειών Παραχώρησης δεν διαχωρίζει συμβατικά την καταβολή Μετοχικού Κεφαλαίου από την καταβολή ΧΣΕ (equity equivalent). Στον παρακάτω πίνακα παρατίθενται αναλυτικά τα οικονομικά στοιχειά των Εταιρειών Παραχώρησης, όπου η Εταιρία έχει συμμετοχή ταυτόχρονα σε Μετοχικό Κεφάλαιο και σε ΧΣΕ Κατώτερης Εξασφάλισης. Διαφορά εις πίστωση (ποσά σε ευρώ) Είδος Συμμετοχής Λογιστική Αξία 31/12/2019 Εύλογη Αξία 31/12/2019 Αποθεματικών Εύλογης Όμιλος 1) Αυτοκινητόδρομος Αιγαίου (Συμμετοχή > 20%) Μετοχ. Κεφάλαιο 13.362.110 47.245.856 ‐ ΧΣΕ 58.280.255 54.945.343 ‐ 71.642.365 102.191.199 ‐ Μετοχ. Κεφάλαιο 24.437.360 81.110.359 56.672.999 ΧΣΕ 23.030.539 18.668.942 (4.361.597) 47.467.899 99.779.301 52.311.402 5.088.625 68.481.078 ‐ 13.714.163 13.714.163 ‐ 18.802.788 82.195.241 ‐ Σύνολο 2) Ολυμπία Οδός 20%) (Συμμετοχή < Σύνολο Μετοχ. Κεφάλαιο 3) Μαρίνα Λεμεσσού (Συμμετοχή > 20%) ΧΣΕ Σύνολο Μετοχ. Κεφάλαιο 17.328.227 ΧΣΕ 14.641.488 31.969.715 4.459.757 4.459.757 Μετοχ. Κεφάλαιο ΧΣΕ 930.153 1.693.955 2.624.108 2.858.059 1.755.042 4.613.101 Μετοχ. Κεφάλαιο ΧΣΕ 61.146.475 111.360.399 199.695.351 93.543.247 56.672.999 (14.543.327) 172.506.874 293.238.599 42.129.672 Μετοχ. Κεφάλαιο ΧΣΕ 5.088.625 13.714.163 18.802.788 68.481.078 13.714.163 82.195.241 63.392.453 ‐ 63.392.453 (Συμμετοχή < 20%) Μετοχ. Κεφάλαιο ΧΣΕ 17.328.227 14.641.488 31.969.715 ‐ 4.459.757 4.459.757 ‐ (10.181.730) (10.181.730) 3) Διαχειριστική Απορριμάτων Ηλείας (ΔΑΗ) (Συμμετοχή > 20%) Μετοχ. Κεφάλαιο ΧΣΕ 930.153 1.693.955 2.624.108 2.858.059 1.755.042 4.613.101 1.927.906 61.088 1.988.993 Μετοχ. Κεφάλαιο ΧΣΕ 23.347.005 30.049.605 71.339.136 19.928.962 65.320.358 (10.120.643) 53.396.610 91.268.099 55.199.716 4) Μωρέας (Συμμετοχή < 20%) Σύνολο 5) Διαχειριστική Απορριμάτων Ηλείας (ΔΑΗ) (Συμμετοχή > 20%) Σύνολο Σύνολο Συμμετοχών Υπόλοιπο τέλος περιόδου ‐ ‐ (10.181.730) (10.181.730) ‐ ‐ ‐ Εταιρία 1) Μαρίνα Λεμεσσού (Συμμετοχή > 20%) Σύνολο 2) Μωρέας Σύνολο Σύνολο Σύνολο Συμμετοχών Υπόλοιπο τέλος περιόδου 129 16. Λοιπά χρηματοοικονομικά στοιχεία ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 31.12.2018 Χρηματοδοτική συμβολή από Δημόσιο ‐ 43.667.265 Υπόλοιπο 31/12/2019 31.12.2019 ΕΤΑΙΡΙΑ 31.12.2018 ‐ ‐ Υπόλοιπο 31/12/2018 Ενεργητικό Χρηματοδοτική συμβολή από Δημόσιο (ΔΕΕΧΑ 12) 0 43.667.265 Σύνολο 0 43.667.265 ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 31.12.2018 Μη κυκλοφορούν ενεργητικό ‐ 37.541.268 Κυκλοφορούν ενεργητικό ‐ 6.125.997 Σύνολο 0 43.667.265 Χρηματοοικονομικά (έσοδα)/έξοδα καθαρά 1/1‐31/12/2019 Έξοδα τόκων ‐Τραπεζικά δάνεια ‐Διάφορα έξοδα τραπεζών 1/1‐31/12/2018 0 0 0 0 0 0 Έσοδα τόκων Κέρδη από συμβάσεις ανταλλαγής επιτοκίων Χρηματοοικονομικά έξοδα καθαρά 2.357.412 15.518 2.372.930 2.524.504 0 ‐151.574 Η ΑΒΑΞ ΑΕ (η «Εταιρεία»)ΤΗΝ 01.10.2019 υπέγραψε με τον Σουηδικό Όμιλο «Sterner Stenhus» σύμβαση για την πώληση του συνόλου των μετοχών της εταιρείας «JPA AE» που έχει αναλάβει την πραγματοποίηση του έργου Σύμπραξης Δημοσίου και Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ) 10 Σχολείων στην Αττική. Η παρούσα συμφωνία με την Sterner Stenhus, η οποία είχε λάβει τις εγκρίσεις του ΚτΥπ και της ΕΤΕπ ύψους €8,8 εκατομμυρίων, αφορά στη μεταβίβαση από την Εταιρεία του συνόλου των μετοχών καθώς και των ομολογιών περιορισμένης εξασφάλισης του Ομίλου ΑΒΑΞ. Η υπολειπόμενη περίοδος μίσθωσης είναι 22 έτη. 17. Λοιπά στοιχεία παγίου ενεργητικού ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 31.12.2018 Λοιπά στοιχεία πάγιου ενεργητικού Λοιπές μακροπρόθεσμες απαιτήσεις 828.337 ‐ 846.017 ‐ 31.12.2019 ΕΤΑΙΡΙΑ 31.12.2018 1.323.191 74.172.179 6.248.763 ‐ Μέσα στα πλαίσια αναδιάρθρωσης της εταιρικής δομής του Ομίλου, η Διοίκηση αποφάσισε την μεταβίβαση (πώληση) των παραχωρήσεων Ολυμπίας Οδού, Αυτοκινητόδρομου Αιγαίου και Μωρέα σε θυγατρική, κατά 100%, εταιρεία. Μέχρι τις 31/12/2019 έγινε η μεταβίβαση των δευτερογενών δανείων (subdebt) της Ολυμπίας Οδού και του Αυτοκινητόδρομου Αιγαίου, με αποτέλεσμα το προϊόν πώλησης να εμφανίζεται σε απαιτήσεις από θυγατρικές. Η μεταβίβαση των λοιπών ως ανωτέρω (μετοχές των εταιριών Ολυμπίας Οδού, Αυτοκινητόδρομου Αιγαίου και Μωρέα, καθώς και το subdebt της εταιρείας Μωρέα), θα πραγματοποιηθεί σε μεταγενέστερο χρόνο. 130 18. Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις /αναβαλλόμενες φορολογικές υποχρεώσεις ΟΜΙΛΟΣ Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις 31.12.2019 Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις ΕΤΑΙΡΙΑ 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 28.292.325 26.943.826 27.133.304 24.479.877 28.292.325 26.943.826 27.133.304 24.479.877 Ανάλυση Αναβαλλόμενων Φορολογικών Απαιτήσεων ΟΜΙΛΟΣ Περιγραφή Απαιτήσεις ‐ Αναβαλλόμενα έσοδα Διαγραφή εξόδων εγκατάστασης και λοιπών εξόδων πολυετούς απόσβεσης Διαγραφές απαιτήσεων συμμετοχών Πρόβλεψη αποζημίωσης προσωπικού Προσαρμογή σε εύλογη αξία λόγω αναπροσαρμογής παγίων ΕΤΑΙΡΙΑ 31.12.2019 354.370 31.12.2018 155.901 31.12.2019 113.605 49.399 59.332 49.400 59.333 23.626.114 25.577.160 23.902.771 23.479.693 772.044 1.056.206 638.573 940.851 3.490.398 95.227 2.428.954 26.943.826 27.133.304 28.292.325 31.12.2018 ‐ ‐ 24.479.877 Κίνηση Λογαριασμού "Αναβαλλόμενη Φορολογική Απαίτηση" ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 Υπόλοιπο 01/01 Προσαρμογή βάσει ΔΛΠ Απ΄ευθείας πίστωση (χρέωση) σε λογαριασμό Ιδίων Κεφαλάιων Απορρόφηση θυγατρικής Πίστωση (χρέωση) στο λογαριασμό αποτελεσμάτων Συν: Συμμετοχή και άλλη μακροπρόθεσμη απαίτηση Συν: Εκπεστέες προσωρινές διαφορές Συν/(Μείον): Αύξηση/ (Μείωση) συντελεστή φορολογίας Μείον: φορολογητεες προσωρινές διαφορές Αναβαλλόμενο έσοδο από φορολογικές ζημιές Υπόλοιπο 26.943.826 872.968 ΕΤΑΙΡΙΑ 31.12.2018 31.12.2019 35.461.514 (1.171.783) 24.479.877 746.505 31.12.2018 38.251.971 (1.171.783) ‐ ‐ ‐ 494.089 ‐ ‐ ‐ 530.000 2.438.362 (2.848.077) 1.069.936 (184.690) 28.292.325 518.717 (2.863.196) ‐ (5.001.426) 26.943.826 2.720.766 400.152 (1.883.779) (2.780.462) 1.069.936 (6.244.089) ‐ 27.133.305 (5.000.000) 24.479.877 131 Αναβαλλόμενες φορολογικές υποχρεώσεις Αναβαλλόμενες φορολογικές υποχρεώσεις ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 31.12.2018 31.501.018 21.358.999 21.358.999 31.501.018 ΕΤΑΙΡΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 19.168.650 80.098.221 19.168.650 80.098.221 Ανάλυση Αναβαλλόμενων Φορολογικών Υποχρεώσεων ΟΜΙΛΟΣ Περιγραφή 31.12.2019 ΕΤΑΙΡΙΑ 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 Αφορολόγητα Αποθεματικά 279.870 285.224 279.870 285.224 Λειτουργικά Πάγια Στοιχεία (μηχανήματα/μεταφορικά μέσα) 999.110 337.996 939.546 261.054 14.100.243 ‐ 12.184.654 14.133.334 13.552.670 ‐ 8.382.387 68.164.691 5.979.776 21.358.999 4.559.809 31.501.018 4.396.563 19.168.650 3.004.864 80.098.221 31.12.2019 31.501.018 31.12.2018 34.113.880 31.12.2019 80.098.221 (17.517.808) 87.721 ‐ ‐ Υποχρέωση αναβαλλόμενου φόρου εισοδήματος Προσαρμογή σε εύλογη αξία στις συμμετοχές Προσαρμογή σε εύλογη αξία λόγω αναπροσαρμογής παγίων Κίνηση Λογαριασμού "Αναβαλλόμενη Φορολογική Υποχρέωση" ΟΜΙΛΟΣ Υπόλοιπο 01/01 Προσαρμογή βάσει ΔΛΠ Απ΄ευθείας χρέωση (πίστωση) σε λογαριασμό Ιδίων Κεφαλάιων Απορρόφηση θυγατρικής ΕΤΑΙΡΙΑ Χρέωση (Πίστωση) στο Λογαριασμό Αποτελεσμάτων Αύξηση/ (Μείωση) Συντελεστή Φορολογίας Συν (Μείον): Εκπεστέες προσωρινές διαφορές / Φορολογητέες Προσωρινές Διαφορές Υπόλοιπο 31.12.2019 (68.677.403) ‐ 31.12.2018 80.445.780 (3.428.773) 5.252.917 ‐ (358.553) (165.835) (199.978) ‐ 7.734.342 (2.534.748) 7.947.809 (2.171.703) 21.358.999 31.501.018 19.168.650 80.098.221 Σύμφωνα με τον Ν.4646/2019 ο συντελεστής Φορολογίας Εισοδήματος Νομικών Προσώπων στην Ελλάδα μειώθηκε σε 24% από το 2019 και εφεξής. ΟΜΙΛΟΣ 19. Αποθέματα 31.12.2019 ΕΤΑΙΡΙΑ 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 ‐ ‐ Προϊόντα έτοιμα και ημιτελή 3.564.195 5.483.412 Παραγωγή σε εξέλιξη Πρώτες και βοηθητικές ύλες 3.516.560 12.014.795 3.247.460 18.163.511 1.154.300 10.077.008 885.200 12.151.883 19.095.550 26.894.383 11.231.308 13.037.083 Η λογιστική πολιτική που ακολουθεί η Εταιρία για τα αποθέματα είναι ότι τα αποτιμάει στη χαμηλότερη αξία μεταξύ κόστους και καθαρής ρευστοποιήσιμης αξίας. Παραγωγή σε εξέλιξη ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 η προς ρ ς ανέγερση γ ρ η γγια πώληση η η Ακίνητα 3.516.560 ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2018 2.362.260 132 20. Συμβατικά περιουσιακά στοιχεία ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 Συμβατικά περιουσιακά στοιχεία Συμβατικές υποχρεώσεις Καθαρά συμβατικά περιουσιακά στοιχεία Συσσωρευμένο κόστος πλέον: Κέρδος που αναγνωρίστηκε (σωρευτικά) μείον: Ζημιά που αναγνωρίστηκε (σωρευτικά) μείον: Τμηματικές τιμολογήσεις ΕΤΑΙΡΙΑ 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 126.107.923 118.930.436 119.347.740 111.969.543 4.703.223 9.655.507 4.641.516 9.432.676 121.404.700 109.274.929 114.706.224 102.536.867 8.690.750.427 8.216.215.265 8.144.892.244 7.908.343.069 1.077.212.981 1.080.744.884 967.640.559 937.146.496 289.303.716 313.185.591 288.581.716 250.390.913 9.357.254.992 8.874.499.629 8.709.244.863 8.492.561.785 121.404.700 109.274.929 114.706.224 102.536.867 Κύκλος Εργασιών Έξοδα συμβολαίων που αναγνωρίστηκαν στην περίοδο πλέον: Αναγνωρισμένα κέρδη/ (ζημιές) περιόδου Συμβατικά περιουσιακά στοιχεία που αναγνωρίστηκαν στην περίοδο Σύνολο ληφθεισών προκαταβολών 465.162.084 463.649.988 443.858.658 450.310.529 21.934.732 6.919.926 24.039.647 14.839.029 487.096.816 470.569.914 467.898.304 465.149.558 122.827.200 61.718.641 120.747.177 58.375.413 Τα έσοδα και τα έξοδα που αφορούν την κάθε σύμβαση κατασκευής έργων αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα της χρήσεως, ανάλογα με το στάδιο ολοκλήρωσης της συμβατικής δραστηριότητας κατά την ημερομηνία κατάρτισης των χρηματοικονομικών καταστάσεων. Επομένως το κόστος των έργων που έχει μεν εκτελεστεί, αλλά δεν έχει τιμολογηθεί αντίστοιχα στον πελάτη, καταχωρείται στην κατάσταση αποτελεσμάτων χρήσης μαζί με το αναλογούν συμβατικό κέρδος ή ζημιά. Αντίθετα σύμφωνα με τα προηγούμενα λογιστικά πρότυπα, το κόστος του έργου αυτού αναγνωριζόταν ως απόθεμα και το σχετικό κέρδος αναγνωριζόταν στην χρήση που τιμολογείτο και όχι στη χρήση που κατασκευαζόταν. Επιπλέον για τα έργα για τα οποία εκτιμήθηκε ότι κατά την ολοκλήρωση τους θα υπάρχει ζημιογόνο αποτέλεσμα, η ζημιά αυτή αναγνωρίζεται άμεσα στα αποτελέσματα. Για την αναγνώριση των εσόδων, χρησιμοποιείται η Μέθοδος Ποσοστιαίας Ολοκλήρωσης (Percentage of Completion Method). Το ποσοστό ολοκλήρωσης υπολογίζεται: Kόστος μέχρι σήμερα / Συνολικό Εκτιμώμενο Κόστος Έργου. Για την συνεπή και αξιόπιστη εκτίμηση του ποσοστού ολοκλήρωσης, ο Όμιλος τηρεί ενιαίο σύστημα ολικής πληροφόρησης από το οποίο προκύπτουν: 1) Αναθεωρημένος Προυπολογισμός έκαστου έργου (συνολικά Αναθεωρημένα έσοδα έργου/Total revised Contract revenue). 2) Υπολοιπόμενο κόστος σύμβασης για την ολοκλήρωση έκαστου έργου (Contract Cost to complete the contract). Βάσει της διαδικασίας του Ομίλου περί Κατάρτισης και Παρακολούθησης του Επιχειρηματικού Σχεδίου (Budgetary Control System) διεξάγεται αναθεώρηση και επανεξέταση των εκτιμήσεων ανά εξάμηνο. 133 21. Πελάτες και λοιπές απαιτήσεις ΟΜΙΛΟΣ Πελάτες 31.12.2019 Απαιτήσεις από πελάτες Μείον: Προβλέψεις απομείωσης ΕΤΑΙΡΙΑ 31.12.2018 206.910.107 (52.982.504) 153.927.603 218.760.114 (36.861.133) 181.898.981 31.12.2019 31.12.2018 185.033.960 (52.276.101) 132.757.860 216.760.784 (33.783.566) 182.977.218 Ανάλυση λοιπών απαιτήσεων Απαιτήσεις κατά συγγενών εταιρειών Χρεώστες διάφοροι 15.756.168 22.323.645 16.318.713 24.669.596 103.444.269 102.470.120 86.695.665 88.688.338 19.839.111 16.595.274 10.176.146 (41.861.877) 91.167.759 12.836.118 (40.147.858) 102.641.468 Απαιτήσεις κατά θυγατρικών/Συμμετοχικού Λογαριασμοί διαχείρισης προκαταβολών & πιστώσεων Μείον Προβλέψεις απομείωσης 1.682.682 22.483.897 (44.864.741) 98.502.275 Έξοδα επομένων χρήσεων ‐ 14.081.643 (40.997.213) 97.878.195 6.874.484 14.295.149 6.827.232 12.877.191 19.423.878 26.298.362 16.411.961 30.707.110 11.114.075 17.941.306 6.881.732 19.758.923 124.800.637 128.585.305 109.109.065 122.400.391 Εσοδα χρήσης εισπρακτέα/δεδουλευμένα 21α. Χρονική Απεικόνιση Πελατών Στις 31/12/2019 η χρονική απεικόνιση των πελατών έχει ως εξής: Όμιλος (ποσά σε ευρώ) 31.12.2019 Δεν είναι σε καθυστέρηση και δεν είναι απομειωμένα ίναι σε καθυστέρηση αλλά όχι απομειωμένα Είναι 3‐6 μήνες 6‐12 μήνες 1 ‐ 2 έτη >2 έτη Εταιρεία 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 70.698.205 61.820.992 55.403.149 77.183.530 7.956.305 7.142.725 11.957.477 56.172.891 153.927.603 16.597.366 12.559.251 17.195.649 73.725.723 181.898.981 5.556.483 6.287.105 11.519.612 53.991.511 132.757.860 13.641.890 8.055.129 13.591.519 70.505.150 182.977.218 Καθώς οι ανωτέρω απαιτήσεις περιλαμβάνουν και απαιτήσεις από το Ελληνικό Δημόσιο οι οποίες είναι βεβαιωμένες και πιστοποιημένες, η Διοίκηση εκτιμά ότι θα εισπραχθούν στο σύνολό τους. Η Διοίκηση της ΑΒΑΞ έχει την πεποίθηση ότι το Ελληνικό Δημόσιο είναι αξιόχρεο για τις απαιτήσεις που πηγάζουν από εκτελέσεις έργων, και για αυτό θα συνεχίσει να συμμετέχει στους διαγωνισμούς του Ελληνικού Δημοσίου, λαμβάνοντας υπόψιν βέβαια την πιθανότητα καθυστέρησης των εισπράξεων. Στις απαιτήσεις από πελάτες της Εταιρίας και του Ομίλου περιλαμβάνεται ποσό € 28 εκ. το οποίο είναι σε καθυστέρηση πέραν των τριών ετών. Το ποσό αυτό αφορά μέρος τιμολογηθέντος ποσού στα πλαίσια σύμβασης τεχνικού έργου στο Λίβανο από τη συνολική απαίτηση για την οποία έχει κατατεθεί Αίτηση Διαιτησίας ενώπιον του Διεθνούς Κέντρου Επίλυσης Επενδυτικών Διαφορών (ICSID) η οποία είχε ανασταλεί μέχρι 31.5.2020 στο πλαίσιο διαπραγματεύσεων για εξωδικαστική επίλυση της διαφοράς. Ενώ η προσπάθεια φιλικής διευθέτησης της διαφοράς συνεχίζεται η εταιρεία αποφάσισε την επανέναρξη της ανασταλείσας διαιτησίας ενώπιον του ICSID. Με τα δεδομένα αυτά, η εκτίμηση της ανακτησιμότητας της απαίτησης κατά την 31.12.2019 , περιορίσθηκε περαιτέρω στο ποσό αυτό. 21β. Χρονική Απεικόνιση λοιπών απαιτήσεων Στις 31/12/2019 η χρονική απεικόνιση των λοιπών απαιτήσεων έχει ως εξής: Όμιλος (ποσά σε ευρώ) 31.12.2019 Δεν είναι σε καθυστέρηση και δεν είναι απομειωμένα 68.883.247 Εταιρεία 31.12.2018 87.626.866 31.12.2019 49.500.598 31.12.2018 90.216.398 Είναι σε καθυστέρηση αλλά όχι απομειωμένα 3‐6 μήνες 7.730.052 938.523 12.480.870 0 6‐12 μήνες 13.936.806 1.564.205 14.397.371 0 1 ‐ 2 έτη 6 512 424 6.512.424 1 282 684 1.282.684 6 957 031 6.957.031 27 077 27.077 >2 έτη 27.738.108 37.173.027 25.773.195 32.156.916 134 124.800.637 128.585.305 109.109.065 122.400.391 Για τα ποσά που ήταν σε καθυστέρηση πέραν των 365 ημερών και που δεν εχουν απομειωθεί, υπάρχουν επαρκείς εξασφαλίσεις. Οι προβλέψεις απομείωσης για εμπορικές απαιτήσεις αναλύονται ως ακολούθως: ΟΜΙΛΟΣ Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 2017 Πρόσθετες προβλέψεις χρήσεως Επίδραση από απορρόφηση ΑΘΗΝΑ Χρησιμοποιηθείσες προβλέψεις ΕΤΑΙΡΙΑ 58.528.787 19.329.559 ‐ ‐ 30.311.365 17.974.074 25.645.985 ‐ Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 2018 77.858.346 73.931.424 Πρόσθετες προβλέψεις χρήσεως 29.190.009 29.378.964 Χρησιμοποιηθείσες προβλέψεις (9.201.110) (9.172.411) Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 2019 97.847.245 94.137.977 135 21γ. Χρεώστες διάφοροι/ Εξέλιξη Επίδικων Υποθέσεων Σε ό,τι αφορά στις εκκρεμείς δικαστικές υποθέσεις της Εταιρείας στις 31/12/2019, αναφορικά με την διαιτητική απόφαση 21/2005, η οποία είχε υποχρεώσει αντιδίκους να πληρώσουν προς την Εταιρεία 16,3 εκ. € πλέον τόκων για έλλειψη καθαρής θέσης της εταιρείας «ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ» την οποία απορρόφησε η Εταιρεία, με υπ’ αριθμ. 2752/2010 Απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών διατάχθηκε αναστολή εκτελέσεως της διαιτητικής αποφάσεως κατά το άρθρο 938 Κ.Π.Δ. μέχρι να εκδοθεί απόφαση επί της τακτικής ανακοπής που προσβάλει το κύρος της εκτελεστικής διαδικασίας, η οποία δικάστηκε τον Μάρτιο του 2013. Η απόφαση αυτή της αναστολής είναι εσφαλμένη διότι δέχτηκε ότι η Εταιρεία κάνει κατάχρηση δικαιώματος της εκτελέσεως, πράγμα το οποίο είχε προβληθεί πολλές φορές από τους αντιδίκους και είχε απορριφθεί, καλυπτόμενο από το δεδικασμένο. Η Εταιρεία στις 30/3/2011 ζήτησε από το Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών την ανάκληση της αποφάσεως αυτής, ώστε να ανοίξει και πάλι ο δρόμος της αναγκαστικής εκτέλεσης, απερρίφθη όμως η ανακλητική αυτή αίτηση και συνεπώς η πρόοδος της εκτέλεσης θα εκρίνετο από την εκδίκαση του Μαρτίου του 2013, στα πλαίσια της τακτικής ανακοπής. Η υπόθεση δικάστηκε (της ανακοπής) και εξεδόθη απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών που απέρριψε και την ανακοπή αυτή της «οικογένειας» Πρωτοπαπά, οπότε η απόφαση της αναστολής (5752/10) έχασε την ισχύ της και είναι πλέον δυνατή η πρόοδος της αναγκαστικής εκτελέσεως. Στα πλαίσια της τελευταίας αυτής δυνατότητας, συζητήθηκε μετά από δύο αναστολές στο Ειρηνοδικείο Αθηνών, την 6‐10‐2015, αίτηση της «ΑΘΗΝΑ ΑΤΕ» ώστε να της παρασχεθεί η άδεια εκποιήσεως με πλειστηριασμό των άυλων μετοχών της «οικογένειας» Πρωτοπαπά για να ικανοποιηθεί μέσω του πλειστηριάσματος που θα επιτευχθεί (μετοχές επί της ΑΘΗΝΑ). Παραλλήλως, έχει κατασχεθεί η οικία «Πρωτοπαπά» στο Κεφαλάρι Κηφισιάς (Πεντέλης 39), το Δικαστήριο μάλιστα έχει προσδιορίσει την αξία του ακινήτου αυτού σε 5.000.000 € και αναμένεται εντός του 2017 η εκποίησή του. Εξεδόθη απόφαση του Ειρηνοδικείου Αθηνών (7/2016) η οποία επέτρεψε την δημοσία εκποίηση των μετοχών και διόρισε Συμβολαιογράφο ενώπιον του οποίου αυτή θα διενεργηθεί (στα χέρια του Χ.Α ως τρίτου). Κοινοποιήθηκε στην Εταιρεία η από 8/1/2016 αγωγή για την αναγνώριση της ανυπαρξίας της Διαιτητικής Απόφασης 21/2005 η οποία θα εσυζητείτο στις 3/11/2016 στο Εφετείο Αθηνών, αλλά εχώρησε τελικά παραίτηση από του δικογράφου της αγωγής, επί της έδρας. Προκρίθηκε τελικά η εγκατάλειψη της δημοσίας εκποιήσεως των μετοχών στα χέρια του Χ.Α. ως τρίτου, λόγω του σημαντικού περιορισμού του ποσοστού των μετοχών των Αθανασίου και Αμαλίας Πρωτοπαπά από αυξήσεις του μετοχικού κεφαλαίου στις οποίες δεν μετείχαν. Στη συνέχεια ασκήθηκε 2η αγωγή περί αναγνωρίσεως της ανυπαρξίας (όχι της ακυρότητος) της διαιτητικής αποφάσεως 21/2005, ακριβώς ίδια με το περιεχόμενο και το αίτημα της 1ης αγωγής, από το δικόγραφο της οποίας είχε χωρήσει παραίτηση. Συζητήθηκε στο Εφετείο Αθηνών την 21‐9‐2017 και λογικά αναμένεται η απόρριψή της. Πριν από την 2η αυτή αγωγή, η ΑΘΗΝΑ προέβη σε άρση της υφισταμένης κατασχέσεως της οικίας Αθανασίου Πρωτοπαπά, διότι υπήρχε φόβος ανατροπής της επειδή είχε περάσει έτος από της επιβολής της, χωρίς να ακολουθήσει πλειστηριασμός και επέβαλε νέα κατάσχεση, ο σχετικός δε πλειστηριασμός έχει οριστεί για την 24‐1‐2018. Κατά της κατασχέσεως αυτής ασκήθηκε ανακοπή, που δικάστηκε την 13‐3‐2018 χωρίς, μέχρι στιγμής, να υπάρχει κάποια αίτηση αναστολής εκτελέσεως της εκτελεστικής διαδικασίας, οπότε, μέχρι στιγμής, δεν εμποδίζεται η πρόοδος της εκτελέσεως. Επίσης, εκ πληροφοριών (δικόγραφο δεν έχει επιδοθεί) οι Αθανάσιος και Αμαλία Πρωτοπαπά, άσκησαν έφεση κατά της αποφάσεως του Μονομ. Πρωτ. Αθηνών, που είχε απορρίψει την πρώτη ανακοπή τους, η οποία όμως ανακοπή στόχευε στην ακύρωση μίας εκτελέσεως, η οποία πλέον δεν προωθείται, αφού η ΑΘΗΝΑ ήρε την πρώτη κατάσχεση, με την οποία συνδέεται η πρώτη ανακοπή, οπότε η έφεση αυτή, στερείται πλέον εννόμου συμφέροντος. Εκείνο που απομένει είναι η 2η ανακοπή κατά της νέας κατασχέσεως που δικάστηκε την 13‐3‐2018 και η συζητηθείσα στο Εφετείο την 21‐9‐2017 αγωγή περί αναγνωρίσεως της ανυπαρξίας της διαιτητικής αποφάσεως αποφάσεως. Νέος (ηλεκτρονικός) πλειστηριασμός είχε οριστεί για την 6‐6‐2018, 6 6 2018 με τιμή πρώτης προσφοράς 1.930.000 1 930 000 €, € ο οποίος διεξήχθη επιτυχώς, με αποτελέσμα να εισπράξει η Εταιρεία το ποσό που της αναλογεί από το ποσό του πλειστηριασμού, σύμφωνα με τον οριστικό πίνακα κατάταξης δανειστών, εντός του Οκτωβρίου 2018. Είναι σε εξέλιξη και άλλες πράξεις της εκτελεστικής διαδικασίας με πληστηριασμούς ή κατασχέσεις σε περιουσιακά στοιχεία ιδιοκτησίας της οικογένειας Πρωτοπαπά, για την είσπραξη, όσο το δυνατό της απαιτήσεως. 136 22. Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 Ταμείο Καταθέσεις όψεως και προθεσμίας ΕΤΑΙΡΙΑ 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 254.316 204.127 203.660 125.581 70.797.996 65.472.125 60.880.796 56.899.998 71.052.312 65.676.252 61.084.456 57.025.579 22α. Δεσμευμένες καταθέσεις Μη κυκλοφορούν Ενεργητικό 20.000.000 ‐ 20.000.000 ‐ Κυκλοφορούν Ενεργητικό 49.031.848 ‐ 34.150.976 ‐ Σύνολο Δεσμευμένων καταθέσεων 69.031.848 ‐ 54.150.976 ‐ Σύνολο ταμειακών διαθεσίμων 140.084.160 65.676.252 115.235.432 57.025.579 Στον Όμιλο οι δεσμευμένες καταθέσεις προέρχονται από το Υποκατάστημα της μητρικής εταιρείας στο ΙΡΑΚ κατά ποσό 54.150.976 ευρώ και από τη Volterra κατά ποσό 14.880.872 ευρώ. Στην Εταιρεία οι δεσμευμένες καταθέσεις ποσού 54.150.976 ευρώ αφορούν σε καταθέσεις σε δολάριο ΗΠΑ ποσού 60.833.207. 23. Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 ΕΤΑΙΡΙΑ 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 Προμηθευτές 151.135.465 163.195.764 111.007.101 138.957.092 Προκαταβολές Πελατών 122.827.200 61.718.641 120.747.177 58.375.413 Λοιπές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις 108.693.751 119.110.412 80.361.421 88.014.994 382.656.416 344.024.817 312.115.699 285.347.500 ΧΡΟΝΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΡΟΜΗΘΕΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΟΙΠΩΝ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΩΝ ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 0‐90 ημ. 91‐180 ημ. ΕΤΑΙΡΙΑ 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 193.804.382 121.780.785 151.074.625 95.533.580 25.271.429 40.482.935 22.013.636 37.344.271 181‐365 ημ. 36.626.303 80.266.214 28.868.148 72.050.024 366‐731 ημ. >731 ημ. 32.743.145 94.211.156 37.990.945 63.503.937 29.308.107 80.851.184 33.414.230 47.005.395 382.656.416 344.024.817 312.115.699 285.347.500 Λοιπές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 Ασφαλιστικοί Οργανισμοί ΕΤΑΙΡΙΑ 31.12.2018 8.446.135 3.489.533 Μερίσματα πληρωτέα 131 133 Υποχρεώσεις προς θυγατρικές ‐ ‐ Υποχρεώσεις προς συγγενείς/ συμμετοχικού ενδιαφέροντος Συμβατικές υποχρεώσεις Πιστωτές διάφοροι 5.637.734 5.489.271 31.12.2019 31.12.2018 7.410.895 ‐ 2.814.086 ‐ 15.795.352 9.365.136 3.065.366 16.898.182 4.703.223 9.655.607 4.641.516 9.432.676 89.906.528 100.475.868 49.448.293 49.504.915 108.693.751 119.110.412 80.361.421 88.014.994 Το κονδύλι «Πιστωτές Διάφοροι» στον ισολογισμό 31.12.2019 της Εταιρείας και του Ομίλου, περιλαμβάνει ποσό€ 16.349.601, το οποίο έχει κατατεθεί από βασικούς μετόχους σε τραπεζικό λογαριασμό της Εταιρείας, έναντι της αύξησης κεφαλαίου ύψους€ 20.000.000, η οποία έχει εγκριθεί από την Γενική Συνέλευση των μετόχων της Εταιρείας και υλοποιήθηκε τον Φεβρουάριο του 2020. Το αντίστοιχο χ ποσό στον Ισολογισμό γ μ της ης Εταιρείας ρ ς και του Ομίλου μ κατά την η συγκρίσιμη γ ρ μη ημερομηνία ημ ρ μη 31.12.2018, έναντι ισόποσης ης αύξησης κεφαλαίου, ανερχόταν σε € 13.000.000. 137 24. Φόρος εισοδήματος και λοιποί φόροι πληρωτέοι ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 Φόροι εισοδήματος πληρωτέοι Λοιποί φόροι πληρωτέοι 207.904 24.491.636 24.699.540 ΕΤΑΙΡΙΑ 31.12.2018 6.430.196 15.289.970 21.720.166 31.12.2019 ‐ 15.747.887 15.747.887 31.12.2018 ‐ 14.766.517 14.766.517 Για τις χρήσεις 2011, 2012 και 2013 η μητρική εταιρία καθώς και οι ελληνικές θυγατρικές της, είχαν υπαχθεί σε φορολογικό έλεγχο από Ορκωτό Ελεγκτή Λογιστή όπως προβλέπεται από τις διατάξεις του άρθρου 82 παρ.5 του Ν.2238/1994 και έλαβαν Πιστοποιητικό Φορολογικής Συμμόρφωσης με «Συμπέρασμα χωρίς επιφύλαξη». Οι φορολογικοί έλεγχοι των χρήσεων 2014, 2015, 2016, 2017 και 2018 της Εταιρίας και των θυγατρικών της που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα, επίσης διενεργήθηκαν από Ορκωτό Ελεγκτή Λογιστή βάσει των διατάξεων του άρθρου 65Α παρ. 1 Ν.4174/2013 και έλαβαν Πιστοποιητικά Φορολογικής Συμμόρφωσης με «Συμπέρασμα χωρίς επιφύλαξη». Να σημειωθεί επίσης ότι για τις χρήσεις 2016 και εντεύθεν, ο φορολογικός έλεγχος και η έκδοση Πιστοποιητικού Φορολογικής Συμμόρφωσης από τους Νόμιμους Ελεγκτές, ισχύουν σε προαιρετική βάση. Ο Όμιλος και η Εταιρία επέλεξαν τη συνέχιση του φορολογικού ελέγχου από τους Ορκωτούς Ελεγκτές Λογιστές. Για τη χρήση 2019 η Εταιρία και οι θυγατρικές της που φορολογούνται στην Ελλάδα, έχουν υπαχθεί στο φορολογικό έλεγχο από Ορκωτό Ελεγκτή Λογιστή βάσει των διατάξεων του αρ.65Α παρ. 1 Ν.4174/2013 όπως τροποποιήθηκε και ισχύει μέχρι σήμερα. Ο έλεγχος αυτός για τη χρήση 2019 βρίσκεται σε εξέλιξη και το σχετικό φορολογικό πιστοποιητικό προβλέπεται να χορηγηθεί μετά τη δημοσίευση των χρηματοοικονομικών καταστάσεων της χρήσης 2019. Αν μέχρι την ολοκλήρωση του φορολογικού ελέγχου προκύψουν πρόσθετες φορολογικές υποχρεώσεις, εκτιμούμε ότι αυτές δεν θα έχουν ουσιώδη επίδραση στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις. Σημειώνεται ότι κατ’ εφαρμογή σχετικών φορολογικών διατάξεων: α) της παρ. 1 του άρθρου 84 του ν. 2238/1994 (ανέλεγκτες υποθέσεις φορολογίας εισοδήματος) σε συνδυασμό με τα άρθρα 36 παρ. 1 και 72 παρ. 11, του ν. 4174/2013, β) της παρ. 1 του άρθρου 57 του ν. 2859/2000 (ανέλεγκτες υποθέσεις Φ.Π.Α. και γ) της παρ. 5 του άρθρου 9 του ν. 2523/1997 (επιβολή προστίμων για υποθέσεις φορολογίας εισοδήματος), το δικαίωμα του Δημοσίου για την επιβολή του φόρου για τις χρήσεις μέχρι και το 2013 έχει παραγραφεί μέχρι την 31/12/2019, με την επιφύλαξη ειδικών ή εξαιρετικών διατάξεων που τυχόν προβλέπουν μεγαλύτερη προθεσμία παραγραφής και υπό τις προϋποθέσεις που αυτές ορίζουν. 138 25. Τραπεζικός Δανεισμός Βραχυπρόθεσμος Τραπεζικός δανεισμός ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 Ομολογιακές δανειακές Υποχρεώσεις πληρωτέες στην επόμενη χρήση ΕΤΑΙΡΙΑ 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 34.404.641 6.080.000 29.339.950 6.080.000 Βραχυπρόθεσμες Δανειακές Υποχρεώσεις Υποχρεώσεις από χρηματοδοτικές μισθώσεις(βλ. Σημ 28 35.972.170 110.191.696 23.804.319 98.416.767 1.608.467 3.449.330 612.356 480.385 Υποχρεώσεις από λειτουργικές μισθώσεις 3.682.463 75.667.741 ‐ 119.721.026 341.147 54.097.771 ‐ 104.977.152 Μακροπρόθεσμες Ομολογιακές Δανειακές Υποχρεώσεις ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 Ομολογιακές Δανειακές Υποχρεώσεις Μακροπρόθεσμες Δανειακές Υποχρεώσεις 31.12.2019 31.12.2018 454.229.989 429.956.889 431.592.156 19.835.670 43.530.588 7.865.080 3.132.865 2.179.167 2.037.166 121.331 38.223.422 515.421.946 ‐ 475.666.644 92.757 441.587.158 ‐ 416.063.220 Υποχρεώσεις από χρηματοδοτικές μισθώσεις(βλ. Σημ 28) Υποχρεώσεις από λειτουργικές μισθώσεις ΕΤΑΙΡΙΑ 31.12.2018 415.941.889 ‐ Χρονική Ανάλυση Λήξης Μακροπρόθεσμου Δανεισμού 31/12/2019 Μεταξύ 1 & 2 ετών Μεταξύ 2 & 5 ετών Πάνω από 5 έτη Σύνολο Όμιλος 59.569.538 375.581.463 80.270.945 515.421.946 Εταιρία 51.850.000 348.112.859 41.624.299 441.587.158 31/12/2018 Μεταξύ 1 & 2 ετών Μεταξύ 2 & 5 ετών Πάνω από 5 έτη Σύνολο Όμιλος 19.789.200 383.864.575 72.012.869 475.666.644 Εταιρία 16.831.000 366.957.210 32.275.010 416.063.220 Σύμφωνα με τις απλές και ενοποιημένες χρηματοικονομικές καταστάσεις της χρήσης 2019, η Εταιρεία και ο Όμιλος καλύπτει τους χρηματοοικονομικούς δείκτες ρευστότητας, κεφαλαιακής επάρκειας και κερδοφορίας όπως τροποποιήθηκαν και ισχύουν μέχρι σήμερα, πλήν ορισμένων για την τήρηση των οποίων με ημερομηνία μέτρησης την 31/12/2019, χορηγήθηκαν απαλλαγές (waiver) από τους Ομολογιούχους. Ανάλυση Ευαισθησίας σε Μεταβολές Επιτοκίου Σύμφωνα με την ανάλυση της ευαισθησίας της χρηματοοικονομικής θέσης του Ομίλου ως προς τις ενδεχόμενες μεταβολές του επιτοκίου Euribor, η επίδραση του χρηματοοικονομικού κόστους επί των αποτελεσμάτων και των ιδίων κεφαλαίων του Ομίλου ανέρχεται σε ±€4,51 εκ στο τέλος του 2019 για κάθε μεταβολή κατά ±100 μονάδες βάσης (δηλ ±1%) των επιτοκίων στα οποία είναι εκτεθειμένος ο Όμιλος, έναντι ±€5,30 εκ στο προηγούμενο έτος. Για την Εταιρεία, η αντίστοιχη επίδραση ανέρχεται σε ±€3,80 εκ στο τέλος του 2019, έναντι ±€4,64 εκ στο τέλος του 2018. ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 Βραχυπρόθεσμος Τραπεζικός Δανεισμός Ομολογιακές/Λοιπές Μακροπρόθεσμες Δανειακές Υποχρεώσεις Ταμειακά Διαθέσιμα & δεσμευμένες καταθέσεις Καθαρός Δανεισμός Επίδραση Μεταβολής κατά ±1% στο EURIBOR Αποτελέσματα χρήσης Ίδια κεφάλαια ΕΤΑΙΡΙΑ 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 75.667.741 119.721.026 54.097.771 104.977.152 515.421.946 475.666.644 441.587.158 416.063.220 140.084.160 451.005.527 65.676.252 529.711.417 115.235.432 380.449.497 57.025.579 464.014.792 4.510.055 4 510 055 4.510.055 5.297.114 5 297 114 5.297.114 3.804.495 3 804 495 3.804.495 4.640.148 4 640 148 4.640.148 139 25α. Μεταβολή χρηματοοικονομικής δραστηριότητας Παρακάτω παρατίθεται ανάλυση της μεταβολής των υποχρεώσεων που προέρχονται από χρηματοδοτικές Μακροπρόθεσμες Ομολογιακές Δανειακές Υποχρεώσεις 01/01/19 475.666.643 0 ΟΜΙΛΟΣ Βραχυπρόθεσμες Δανειακές Υποχρεώσεις 119.721.026 595.387.669 1.855.183 (13.057) (53.577.818) 1.855.183 (13.057) (48.053.230) Απορρόφηση θυγατρικής Μη ταμειακές ροές Ταμειακές ροές Ομολογιακές δανειακές Υποχρεώσεις πληρωτέες στην επόμενη χρήση (34.404.641) 34.404.641 Αναγνώριση υποχρεώσεων απο μισθώσεις (επίδραση ΔΠΧΑ 16) Μεταφορά 31/12/2019 38.230.659 30.404.696 515.421.946 3.682.463 (30.404.696) 75.667.741 5.524.589 Μακροπρόθεσμες Ομολογιακές Δανειακές Υποχρεώσεις 01/01/19 Απορρόφηση θυγατρικής 416.063.220 0 Μη ταμειακές ροές Ταμειακές ροές Ομολογιακές δανειακές Υποχρεώσεις πληρωτέες στην επόμενη χρήση Αναγνώριση υποχρεώσεων απο μισθώσεις (επίδραση ΔΠΧΑ 16) Μ φ ά Μεταφορά 31/12/2019 24.366.436 Σύνολο ΕΤΑΙΡΙΑ Βραχυπρόθεσμες Δανειακές Υποχρεώσεις 104.977.152 0 41.913.122 0 591.089.687 Σύνολο 521.040.372 1.855.183 1.855.183 (867.808) ‐867.808 (51.143.157) ‐26.776.721 (29.339.950) 29.339.950 0 92.757 341.147 433.904 30 30.404.696 404 696 441.587.159 (30 (30.404.696) 404 696) 54.097.771 25β. Ομάδα Διάθεσης Περιουσιακών Στοιχείων και Υποχρεώσεων κατεχόμενα προς πώληση ΟΜΙΛΟΣ Χρήση Χρήση 1.1‐31.12.2019 1.1‐31.12.2018 0 495.684.930 ΕΤΑΙΡΙΑ Χρήση Χρήση 1.1‐31.12.2019 1.1‐31.12.2018 ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ Ομάδα Διάθεσης Περιουσιακών Στοιχείων κατεχόμενα προς πώληση 370.669.199 ‐ 18.680.058 ‐ ΠΑΘΗΤΙΚΟ Ομάδα Διάθεσης Υποχρεώσεων κατεχόμενα προς πώληση 400.692.581 ‐ 39.658.327 ‐ 140 Διακοπείσες Δραστηριότητες και Ομάδα Διάθεσης Περιουσιακών Στοιχείων και Υποχρεώσεων κατεχόμενα προς πώληση Η ενσωμάτωση της AVAX ME στον Όμιλο, με πλήρη ενοποίηση στις Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις της 30/06/2019, επηρέασε άμεσα τα οικονομικά μεγέθη του. Κατά την ημερομηνία εξαγοράς η AVAX ME εμφάνιζε δανεισμό € 82εκ., εκ των οποίων ποσό € 51εκ. αφορούσε μακροπρόθεσμο δανεισμό ο οποίος θα αποπληρωνόταν στην περίοδο πέραν του ενός έτους και εντός των επόμενων πέντε ετών. Επιπροσθέτως, εμφάνιζε ταμειακά διαθέσιμα € 8εκ. και βραχυπρόθεσμο δανεισμό € 31εκ. που αποτελούσε ροές των έργων τα οποία εκτελούσε. Ο βραχυπρόθεσμος αυτός δανεισμός αναμενόταν να αποπληρωθεί εντός δώδεκα μηνών (μέχρι το 2020) από τις ροές των έργων αυτών. Παράλληλα, προστέθηκε σημαντικό ανεκτέλεστο υπόλοιπο έργων, ύψους € 361εκ. κυρίως στην αγορά του Κατάρ. Στο έργο του QFS, το οποίο εκτελείτο σε κοινοπρακτική βάση μεταξύ της Εταιρείας και πρώην θυγατρικών της J&P (Overseas) Ltd οι οποίες πέρασαν στον έλεγχο της AVAX ME, η Εταιρεία αύξησε έμμεσα τη συμμετοχή της στην εκτέλεση του έργου. Τα υπόλοιπα έργα που αποκτήθηκαν με την εξαγορά αφορούσαν σε μεγάλου μεγέθους υπεργολαβίες Η/Μ για τρίτους πελάτες στο Κατάρ. Όμως, η εκκαθάριση της J&P (Overseas) Ltd, τελικά δυσχέρανε την αντιμετώπιση του Ομίλου από τους συγκεκριμένους πελάτες. Σε συνδυασμό με τον αυξημένο γεωπολιτικό και επιχειρηματικό κίνδυνο αυτών των υπεργολαβικών συμβάσεων, την χαμηλή δυνατότητα παρέμβασης ενός μικρού υπεργολάβου όπως η Conspel απέναντι σε πολιτικά και επιχειρηματικά ισχυρούς πελάτες και αναδόχους κατασκευαστές, αλλά και τις καθυστερήσεις που προέκυψαν μέχρι να εξαγοραστούν οι θυγατρικές της J&P (Overseas) Ltd από την Εταιρεία, δημιουργήθηκε αυξημένη αβεβαιότητα για την οικονομική απόδοση του Ομίλου στην περιοχή. Σημειώνεται ότι η δυνατότητα της εταιρείας Conspel να αναλάβει νέα έργα στην περιοχή εξαρτιόταν και από την ικανότητά της να έχει πρόσβαση σε τοπικές τράπεζες για εξασφάλιση των απαραίτητων χρηματοδοτικών ορίων για κεφάλαια κίνησης και έκδοση εγγυητικών επιστολών & LCs για την εκτέλεση των έργων. Το αποτέλεσμα ήταν καθυστερήσεις και παύσεις πληρωμών από δύο έργα συνολικού ύψους περίπου $ 140εκ. Συγκεκριμένα, στο έργο «Msheireb Downtown Doha», η Conspel Qatar WLL εξέταζε τη περίπτωση να ακολουθήσει την δικαστική οδό για την είσπραξη οφειλής ύψους $ 30εκ., ενώ στο έργο «Doha Oasis» η εταιρεία βρισκόταν σε διαπραγματεύσεις με τον πελάτη και τον κύριο εργολάβο (του οποίου η Conspel Qatar WLL είναι υπεργολάβος) για την διευθέτηση της απαίτησης ύψους περίπου $ 110εκ. Όπως είχε αναφερθεί και στο Ενημερωτικό Δελτίο της Εταιρείας στις 20/01/2020, αυτή η αδυναμία είσπραξης δημιουργούσε στην Conspel Qatar WLL συνθήκες προσωρινής ταμειακής στενότητας για τις οποίες η Εταιρεία μελετούσε από το τέλος του 2019 διάφορες πιθανές ενέργειές της. Ανάμεσα στις πιθανές ενέργειες περιλαμβάνονταν και συζητήσεις με τον τοπικό εταίρο Fahad Trading W.L.L. (ο οποίος κατείχε το 51%), για πλήρη εξαγορά των εταιρειών αυτών. Τελικά λόγω της συνεχούς επιδείνωσης της ταμειακής ρευστότητας, η Εταιρεία προχώρησε στη λύση αυτή, δηλαδή αποφάσισε τη πώληση των εταιρειών αυτών στον τοπικό εταίρο, ο οποίος μετά και τη σύνταξη του σχεδίου συμφωνητικού πώλησης, προχώρησε στην ανάληψη της διοίκησης και διαχείρισης των εταιρειών αυτών (του μεριδίου της) και των έργων τους περιλαμβανομένου και του έργου “Qatar Foundation Stadium”, στο οποίο οι εταιρείες αυτές συμμετέχουν κατά 76% και η ΑΒΑΞ Α.Ε. μέσω του υποκαταστήματός της “AVAX S.A. – Qatar Branch” κατά 24%. Συνεπώς στις Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις της 31/12/2019, σύμφωνα με τα Διεθνή Λογιστικά Πρότυπα (ΔΠΧΑ 5), οι εργασίες των θυγατρικών της AVAX ME, ήτοι Conspel Qatar WLL” και “J&P Qatar WLL” κατηγοριοποιήθηκαν ως «Διακοπείσες Δραστηριότητες» στις ενοποιημένες Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις της AVAX ME με ημερομηνία 31/12/2019 και κατ’ επέκταση και στις ενοποιημένες Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις της “ABAΞ Α.Ε.”, λαμβανομένου υπόψη και του σχεδίου συμφωνητικού πώλησης το οποίο έχει συνταχθεί (αλλά δεν έχει εισέτι υπογραφεί) με τον τοπικό εταίρο Fahad Trading W.L.L, ο οποίος κατέχει το 51% των εταιρειών “Conspel Qatar W.L.L.” και “J&P Qatar W.L.L.”, και το οποίο αφορά στην πώληση στον ίδιο, του ποσοστού 49% των εταιρειών “Conspel Qatar W.L.L.” και “J&P Qatar W.L.L.” που κατέχει αυτή τη στιγμή ο Όμιλος των εταιρειών της ΑΒΑΞ. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με το σχέδιο συμφωνητικού πώλησης, ο Όμιλος των εταιρειών της ΑΒΑΞ Α.Ε. θα πρέπει να καταβάλει ως αποζημίωση πώλησης στον τοπικό εταίρο ποσό το οποίο ανέρχεται σε € 29,4εκ. ($ 33εκ.). Το ως άνω αναφερόμενο ποσό των € 29,4εκ., θα τακτοποιηθεί με συμψηφισμό υποχρέωσης ποσού € 18,6εκ., με καταβολή μετρητών ποσού € 2,4εκ. από την ΑΒΑΞ Α.Ε. για το οποίο έγινε πρόβλεψη στις Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις της 31/12/2019 και το υπόλοιπο ποσό € 8,4εκ. θα διατεθεί για συμμετοχή της ΑΒΑΞ Α.Ε. στην αύξηση μετοχικού κεφαλαίου της “AVAX INTERNATIONAL LIMITED” (100% θυγατρική της ΑΒΑΞ Α.Ε.), το οποίο θα καταβληθεί ως αποζημίωση πώλησης για τη διάθεση των θυγατρικών της AVAX ME στο Κατάρ. Σύμφωνα με το ΔΠΧΑ 5, τα στοιχεία ενεργητικού της Ομάδα Διάθεσης Περιουσιακών Στοιχείων και Υποχρεώσεων περιλαμβάνουν υπεραξία ποσού € 117,8εκ. Ειδικότερα βάσει του σχεδίου συμφωνητικού πώλησης (καταβολή αποζημίωσης πώλησης συνολικού ποσού €29,4εκ.) προσδιορίστηκε η συνολική εύλογη αξία της Ομάδα Διάθεσης Περιουσιακών Στοιχείων και Υποχρεώσεων και αναγνωρίστηκε απομείωση υπεραξίας κατά το ποσό € 22,9εκ. Κατά την ολοκλήρωση της συναλλαγής για την AVAX ME θα οριστικοποιηθεί και το ύψος του αποτελέσματος σύμφωνα με την τελική συμφωνία. Από τα Διεθνή Λογιστικά Πρότυπα (ΔΠΧΑ 5) παρέχεται περίοδος 12 μηνών για να ολοκληρωθεί η πώληση. Ο Όμιλος, εφαρμόζοντας το ΔΠΧΑ 5 «Μη Κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία κατεχόμενα προς πώληση και Διακοπείσες Δραστηριότητες», παρουσιάζει χωριστά τα περιουσιακά στοιχεία και τις υποχρεώσεις των θυγατρικών της AVAX ME (Conspel Qatar W.L.L. & J&P Qatar W.L.L.), θυγατρική της AVAX INTERNATIONAL LIMITED και της δραστηριότητας του υποκαταστήματος της ΑΒΑΞ Α.Ε. στο Κατάρ που αφορά στο συγκεκριμένο έργο, ενώ ταυτόχρονα εμφανίζει χωριστά και το αποτέλεσμα από τη διακοπείσα δραστηριότητα στην ενοποιημένη κατάσταση αποτελεσμάτων του Ομίλου. 141 Κατάσταση Αποτελεσμάτων 1/1 ‐ 31/12/2019 Ποσά σε € Έσοδα Έξοδα Απομείωση υπεραξίας Αποτελέσματα από εργασίες Έξοδα φόρου χρήσης Καθαρή ζημιά για το έτος AVAX MIDDLE EAST ΥΠΟΚΑΤΑΣΤΗΜΑ QATAR 177.972.252 (173.825.510) (22.931.946) (18.785.204) ‐ (18.785.204) 57.243.861 (63.959.862) ‐ (6.716.001) ‐ (6.716.001) Σύνολο διακοπεισών δραστηριοτήτων 235.216.113 (237.785.372) (22.931.946) (25.501.205) ‐ (25.501.205) Κατάσταση Αποτελεσμάτων 1/1 – 31/12/2018 (Αναμορφωμένο) Ποσά σε € Έσοδα Έξοδα Αποτελέσματα από εργασίες Έξοδα φόρου χρήσης Καθαρή ζημιά για το έτος AVAX MIDDLE EAST ΥΠΟΚΑΤΑΣΤΗΜΑ QATAR ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ 44.119.551 (45.962.074) (1.842.523) ‐ (1.842.523) Σύνολο διακοπεισών δραστηριοτήτων 44.119.551 (45.962.074) (1.842.523) ‐ (1.842.523) Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης 31/12/2019 Ποσά σε € AVAX MIDDLE EAST Ιδιοχρησιμοποιούμενα ενσώματα πάγια στοιχεία Άυλα περιουσιακά στοιχεία Άλλα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία Άλλες χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις Καθαρή θέση Ομάδα διάθεσης Περιουσιακών Στοιχείων και Υποχρεώσεων ΥΠΟΚΑΤΑΣΤΗΜΑ QATAR Ομάδα Διάθεσης Περιουσιακών Στοιχείων και υποχρεώσεων ‐ 117.839.338 234.149.803 (361.034.254) 527.962 ‐ 18.152.096 (39.658.327) 527.962 117.839.338 252.301.899 (400.692.581) (9.045.113) (20.978.269) (30.023.382) Κατάσταση Ταμειακών Ροών 31/12/2019 (Βλ. Κατάσταση Ταμειακών Ροών 31/12/2019) Κέρδη / Ζημιά ανά Μετοχή (Βλ. Κατάσταση Αποτελεσμάτων 1/1/2019 – 31/12/2019) Στις Διακοπείσες Δραστηριότητες και Ομάδα Διάθεσης Περιουσιακών Στοιχείων και Υποχρεώσεων κατεχόμενα προς πώληση αναφέρεται και το θέμα έμφασης στην Έκθεση Ελέγχου του Ορκωτού Ελεγκτή Λογιστή. 142 25γ. Περιουσιακά στοιχεία κατεχόμενα προς πώληση Κατά τη διάρκεια της χρήσης η Εταιρεία αποφάσισε να πωλήσει και να επαναμισθώσει δύο αυτοτελή ακίνητα ιδιοκτησίας της (οικόπεδο και κτίριο) επί της οδού Αμαρουσίου Χαλανδρίου 16 και Αμαρουσίου Χαλανδρίου 29. Για την αποτίμηση των εν λόγω παγίων με ημερομηνία 31/12/2019, η εταιρεία όρισε ανεξάρτητο εκτιμητή. Η εύλογη αξία αυτών σύμφωνα με την έκθεση του ανεξάρτητου εκτιμητή ανήλθε συνολικά σε ποσό 33.753.000 ευρώ (26.914.000 ευρώ και 6.839.000 ευρώ αντίστοιχα). Το συνολικό τίμημα πώλησης ανήλθε σε ποσό 34.000.000 ευρώ και ήταν υψηλότερο της λογιστικής αξίας τους. Η πώληση ολοκληρώθηκε στις 29/5/2020. Στα εν λόγω ακίνητα, υπάρχουν προσημειώσεις για εξασφάλιση μακροπρόθεσμων δανείων της εταιρείας. Συνεπώς, κατά την 31/12/2019 η εταιρεία ταξινόμησε τα συγκεκριμένα πάγια ως « Περιουσιακά στοιχεία κατεχόμενα προς πώληση» στο κυκλοφορούν ενεργητικό, καθώς πληρούνταν όλα τα κριτήρια σύμφωνα με το Δ.Π.Χ.Α. 5. Ποσά σε € Λογιστική αξία 31.12.2018 Αποσβέσεις χρήσης Λογιστική αξία 31.12.2019 (Δ.Λ.Π. 16) Αναπροσαρμογή αξίας (Δ.Λ.Π. 16) Λογιστική αξία 31.12.2019 (Δ.Λ.Π. 16) Αναπροσαρμογή αξίας (Δ.Π.Χ.Α. 5) Λογιστική αξία 31.12.2019 (Δ.Π.Χ.Α. 5) Ποσά σε € Έναρξη Περιουσιακά στοιχεία κατεχόμενα προς πώληση Λήξη Ακίνητο Αμαρουσίου Χαλανδρίου 16 Ακίνητο Αμαρουσίου Χαλανδρίου 29 18.800.000 (406.020) 18.393.980 8.520.020 26.914.000 ‐ 26.914.000 5.600.000 (136.012) 5.463.988 1.375.012 6.839.000 ‐ 6.839.000 ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2018 31.12.2019 ‐ ‐ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 ‐ ‐ 33.753.000 ‐ 33.753.000 ‐ 33.753.000 ‐ 33.753.000 ‐ 26. Παράγωγα χρημ/κα στοιχεία παθητικού ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 Μακροπρόθεσμες υποχρ.‐Παράγωγα χρηματ.στοιχεία του παθητικού 31.12.2018 ‐ 1.249.026 ‐ 1.249.026 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 - - - - Τα Παράγωγα Χρημ/κά στοιχεία Παθητικού την 31.12.2018, αφορούσαν τη θυγατρική εταιρία ΜΑΡΙΝΑ ΑΘΗΝΩΝ Α.Ε. Η συγκεκριμένη υποχρέωση αφορούσε συναλλαγή αντιστάθμισης κινδύνου επιτοκίου η οποία έκλεισε στη χρήση του 2019. 143 27. Υποχρεώσεις από χρηματοδοτικές μισθώσεις Τρέχουσα υποχρέωση Μη τρέχουσα υποχρέωση Συνολική υποχρέωση χρηματοδοτικής μίσθωσης ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 31.12.2018 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 1.608.467 3.132.865 3.449.330 2.179.167 612.356 2.037.166 480.385 121.331 4.741.332 5.628.496 2.649.521 601.715 Σύνολο ελάχιστων μελλοντικών καταβολών μισθωμάτων ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 31.12.2018 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 Όχι πέρα του 1 έτους 1.815.176 3.649.269 715.672 501.569 Πέρα του 1 έτους και όχι πέραν των 5 ετών 3.319.733 2.302.624 2.215.114 132.414 ‐ ‐ ‐ ‐ 5.134.909 5.951.894 2.930.786 633.984 Μελλοντικές χρεώσεις χρηματοδότησης ‐393.577 ‐323.398 ‐281.265 ‐32.269 Παρούσα αξία 4.741.332 5.628.496 2.649.521 601.715 Πέρα των 5 ετών Παρούσα αξία των ελάχιστων μελλοντικών καταβολών μισθωμάτων ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 31.12.2018 Όχι πέρα του 1 έτους Πέρα του 1 έτους και όχι πέραν των 5 ετών Πέρα των 5 ετών Παρούσα αξία 1.608.467 3.449.330 3.132.865 2.179.167 ‐ 4.741.332 ‐ 5.628.496 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 612.356 480.385 2.037.166 ‐ 2.649.521 121.331 ‐ 601.715 Η πολιτική του Ομίλου είναι να μισθώνει τον εξοπλισμό με χρηματοδοτικές μισθώσεις. Ο μέσος χρόνος της μίσθωσης είναι 48 μήνες για την εταιρεία και 57 μήνες για θυγατρικές. Για την περίοδο μέχρι τον Δεκέμβριο 2019 το μέσο πραγματικό επιτόκιο κυμαινόταν στο 5,0%. Τα επιτόκια είναι σταθερά κατά την ημερομηνία της σύμβασης. Όλες οι μισθώσεις συνάπτονται σε μια βάση σταθερών πληρωμών και δεν υπάρχουν συμφωνίες για καταβολές ενδεχόμενων μισθωμάτων. Ο Όμιλος έχει το δικαίωμα να παρατείνει τις συμβάσεις για ορισμένο χρόνο ή να αγοράσει τον εξοπλισμό αντί τιμήματος που καθορίζεται στην σύμβαση. Όλες οι υποχρεώσεις μισθώσεων είναι εκφρασμένες σε Ευρώ. Οι υποχρεώσεις του Ομίλου από χρηματοδοτικές μισθώσεις είναι εξασφαλισμένες για τον εκμισθωτή από τη μητρική εταιρεία. 144 28. Προβλέψεις για παροχές εργαζομένων κατά την έξοδο από την υπηρεσία (ποσά σε €) Σύμφωνα με την εργατική νομοθεσία οι εργαζόμενοι δικαιούνται αποζημίωση στην περίπτωση απόλυσης ή συνταξιοδότησής τους, ανάλογα με τον μισθό, τα έτη υπηρεσίας και τον τρόπο της αποχώρησης (απόλυση ή συνταξιοδότηση) του εργαζομένου. Υπάλληλοι που παραιτούνται ή απολύονται αιτιολογημένα δεν δικαιούνται αποζημίωση. Στην Ελλάδα, υπάλληλοι που συνταξιοδοτούνται δικαιούνται το 40% της αποζημίωσης σύμφωνα με το Ν.2112/1920. Τα συγκεκριμένα προγράμματα αποτελούν προγράμματα καθορισμένων παροχών σύμφωνα με το Δ.Λ.Π. 19. Οι εκτιμήσεις για τις υποχρεώσεις καθορισμένων παροχών του Ομίλου σύμφωνα με το ΔΛΠ 19 υπολογίστηκε από ανεξάρτητη εταιρία αναλογιστών. Η κίνηση της καθαρής υποχρέωσης στην Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης, μετά την υιοθέτηση του αναθεωρημένου ΔΛΠ19, έχει ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ 31/12/2019 31/12/2018 2.445.231 ‐ 74.037 800.582 3.319.850 515.500 62.598 525.344 1.103.441 Μεταβολές στην καθαρή υποχρέωση αναγνωρισμένη στον ισολογισμό Καθαρή υποχρέωση κατά την έναρξη της χρήσης Καταβληθείσες παροχές Διακανονισμοί Σύνολο εξόδου χρήσης που αναγνωρίστηκε στην κατάσταση αποτελεσμάτων Ποσό που καταχωρείται στην κατάσταση λοιπών συνολικών εσόδων Καθαρή αναγνωρισμένη υποχρέωση στο τέλος χρήσης 4.834.894 (3.478.495) ‐ 3.319.850 1.742.314 6.418.562 4.586.573 (1.173.866) ‐ 1.103.441 318.746 4.834.894 Μεταβολές παρούσας αξίας δέσμευσης καθορισμένων παροχών Παρούσα αξία δέσμευσης καθορισμένων παροχών (κατά την έναρξη της οικονομικής περιόδου) Κόστος τρέχουσας απασχόλησης και τροποποιήσεων Κόστος Τόκων Καταβληθείσες παροχές Διακανονισμοί Επιπλέον παροχές (έσοδα/έξοδα) Αναλογιστικά (κέρδη) / ζημιές περιόδου Παρούσα αξία δέσμευσης καθορισμένων παροχών (κατά την λήξη της οικονομικής περιόδου) 4.834.894 2.445.231 74.037 (3.478.495) ‐ 800.582 1.742.314 6.418.562 4.586.573 515.500 62.598 (1.173.866) ‐ 525.344 318.746 4.834.894 Ποσά αναγνωρισμένα στη κατάσταση αποτελεσμάτων Κόστος τρέχουσας απασχόλησης Κόστος προϋπηρεσίας λόγω τροποποίησεων Κόστος Τόκων Κόστος επιπλέον παροχών Καθαρό έξοδο χρήσης ΕΤΑΙΡΕΙΑ Στον παρακάτω πίνακα αναλύονται τα ποσά για την εταιρεία που αναγνωρίζονται ως προγράμματα συνταξιοδοτικών παροχών και βασίζονται σε ανεξάρτητη αναλογιστική μελέτη. 31/12/2019 31/12/2018 2.350.836 ‐ 63.384 744.246 3.158.466 431.663 ‐ 53.441 433.853 918.956 Μεταβολές στην καθαρή υποχρέωση αναγνωρισμένη στον ισολογισμό Καθαρή υποχρέωση κατά την έναρξη της χρήσης Καταβληθείσες παροχές Σύνολο εξόδου χρήσης που αναγνωρίστηκε στην κατάσταση αποτελεσμάτων Ποσό που καταχωρείται στην κατάσταση λοιπών συνολικών εσόδων Καθαρή αναγνωρισμένη υποχρέωση στο τέλος χρήσης 4.061.386 (3.390.367) 3.158.466 1.742.370 5.571.855 3.876.790 (1.016.537) 918.956 282.178 4.061.386 Μεταβολές παρούσας αξίας δέσμευσης καθορισμένων παροχών Παρούσα αξία δέσμευσης καθορισμένων παροχών (κατά την έναρξη της οικονομικής χρήσης) Κόστος τρέχουσας απασχόλησης και τροποποιήσεων Κόστος Τόκων Επιπλέον παροχές (έσοδα/έξοδα) Καταβληθείσες παροχές Αναλογιστικά (κέρδη) / ζημιές περιόδου Παρούσα αξία δέσμευσης καθορισμένων παροχών (κατά την λήξη της οικονομικής χρήσης) 4.061.386 2.350.836 63.384 744.246 (3.390.367) 1.742.370 5.571.855 3.876.790 431.663 53.441 433.853 (1.016.537) 282.178 4.061.386 31/12/2019 31/12/2018 0,0% 0,0% 1,5% 0,5% Ποσά αναγνωρισμένα στη κατάσταση αποτελεσμάτων Κόστος τρέχουσας απασχόλησης Κόστος προϋπηρεσίας λόγω τροποποίησεων Κόστος Τόκων Κόστος επιπλέον παροχών Καθαρό έξοδο χρήσης Οι αναλογιστικές παραδοχές που χρησιμοποιήθηκαν είναι οι εξής: Προεξοφλητικό επιτόκιο Μελλοντικές αυξήσεις μισθών Θνησιμότητα ΜΤ_ΕΑΕ2012Ρ (Τ.Τ.Ε., Επιτροπή ΜΤ_ΕΑΕ2012Ρ (Τ.Τ.Ε., Επιτροπή Πιστωτικών & Ασφαλιστικών Πιστωτικών & Ασφαλιστικών Θεμάτων, Συνεδρίαση 49/12.09.2012) Θεμάτων, Συνεδρίαση 49/12.09.2012) Κινητικότητα προσωπικού: Ομάδα Ηλικιών Έως 40 ετών 41‐55 55 και άνω Ηλικία κανονικής συνταξιοδότησης Οικειοθελής Αποχώρηση 0% 0% 0% Ασφάλιση στα "Βαρέα": 62 ετών Ασφάλιση στα "Κοινά": 67 ετών Οικειοθελής Αποχώρηση 0% 0% 0% Ασφάλιση στα "Βαρέα": 62 ετών Ασφάλιση στα "Κοινά": 67 ετών Αριθμός προσωπικού Ο αριθμός απασχολούμενου προσωπικού την 31/12/2019 στον Όμιλο ανέρχεται σε 2.181 άτομα (έναντι 1.980 στις 31/12/2018) και σε επίπεδο εταιρίας ανέρχεται σε 1.626 (έναντι 1.484 στις 31/12/2018). Στον αριθμό απασχολούμενου προσωπικού δεν περιλαμβάνεται το προσωπικό των Κοινοπραξιών στις οποίες συμμετέχει ο Όμιλος και η Εταιρία. 145 29. Λοιπές προβλέψεις και λοιπές μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 31.12.2018 ΕΤΑΙΡΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 Λοιπές προβλέψεις 14.947.605 15.817.433 10.561.327 15.334.781 Λοιπές μακροπρόθεσμες υποχρέωσεις 14.569.895 10.017.908 7.298.758 3.034.351 Μακροπρόθεσμες υποχρέωσεις ‐ Προκαταβολές έργων ‐ 29.517.500 4.058.302 29.893.643 ‐ 17.860.085 3.687.746 22.056.878 Tο κονδύλι «Λοιπές Προβλέψεις και Λοιπές Μακροπρόθεσμες Υποχρεώσεις» στον Ισολογισμό 31.12.2019 της Εταιρείας και του Ομίλου, περιλαμβάνει ποσό € 3.605.868 εκ συνόλου € 6.310.270 ρυθμισμένης σε 36 δόσεις οφειλής, δυνάμει της υπ’ αριθμ. 628/2016 Απόφασης Διευθέτησης της Επιτροπής Ανταγωνισμού. Το υπόλοιπο ποσό € 2.704.402 περιλαμβάνεται στο κονδύλι «Λοιποί Φόροι Πληρωτέοι». Η Εταιρεία έχει ήδη στο 2020 εξοφλήσει πλήρως την ανωτέρω υποχρέωση. Υφίστανται εκκρεμείς δικαστικές υποθέσεις και διαιτησίες σχετικά με διαφορές συμβατικών εργασιών και λοιπά θέματα, κατά των εταιριών του Ομίλου. Για την κάλυψη πιθανής ζημίας από εκκρεμείς δικαστικές υποθέσεις έχει σχηματισθεί πρόβλεψη ποσού € 7.560 χιλ. Σε περιοδική βάση η Διοίκηση του Ομίλου εξετάζει το στάδιο στο οποίο βρίσκεται κάθε σημαντική υπόθεση και αξιολογεί τον πιθανό οικονομικό κίνδυνο βασιζόμενη στην άποψη των νομικών της συμβούλων. Εάν η ενδεχόμενη ζημία από οποιεσδήποτε αξιώσεις και νομικές υποθέσεις θεωρείται πιθανή και το σχετικό ποσό μπορεί να εκτιμηθεί αξιόπιστα, η Διοίκηση του Ομίλου αναγνωρίζει πρόβλεψη για την εκτιμώμενη ζημιά. Η κρίση της Διοίκησης απαιτείται σε σημαντικό βαθμό τόσο για τον καθορισμό της πιθανότητας, όσο και για τον καθορισμό του βαθμού στον οποίο ο κίνδυνος μπορεί να εκτιμηθεί αξιόπιστα. Όταν πρόσθετες πληροφορίες καθίστανται διαθέσιμες, η Διοίκηση του Ομίλου επανεξετάζει τις ενδεχόμενες ή πιθανές υποχρεώσεις σχετικά με εκκρεμείς αξιώσεις και νομικές υποθέσεις και μπορεί να αναθεωρήσει τις σχετικές εκτιμήσεις. Τέτοιες αναθεωρήσεις στις εκτιμήσεις της πιθανής υποχρέωσης μπορεί να έχουν σημαντική επίδραση στη χρηματοοικονομική θέση και τα αποτελέσματα του Ομίλου. Για δικαστικές υποθέσεις των οποίων η έκβαση δεν είναι δυνατόν να προβλεφθεί στο παρόν στάδιο, δεν σχηματίσθηκε οποιαδήποτε πρόβλεψη στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις. Εκτιμάται όμως ότι τυχόν επιδικασθέντα ποσά δεν θα μεταβάλλουν ουσιωδώς την χρηματοοικονομική θέση του Ομίλου. 30. Μετοχικό Κεφάλαιο ΟΜΙΛΟΣ 31 12 2019 31.12.2019 ΕΤΑΙΡΙΑ 31 12 2018 31.12.2018 31 12 2019 31.12.2019 31 12 2018 31.12.2018 Καταβεβλημένο(77.654.850μτχ. των €0.30) 23.296.455 23.296.455 23.296.455 23.296.455 146.651.671 169.948.125 146.676.671 169.973.125 146.651.671 169.948.125 146.676.671 169.973.125 Διαφορά από έκδοση μετοχών υπέρ το άρτιο 31. Υπεραξία αναπροσαρμογών ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 Αποθεματικά αναπροσαρμογής αξίας συμμετ. & λοιπών περιουσ.στοιχείων 14.650.850 14.650.850 ΕΤΑΙΡΙΑ 31.12.2018 8.488.899 8.488.899 31.12.2019 15.397.620 15.397.620 31.12.2018 9.860.136 9.860.136 32. Αποθεματικά ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 Τακτικό Αποθεματικό Ειδικά Αποθεματικά/ Λοιπά Αποθεματικά Αφορολόγητα Αποθεματικά ειδικών διατάξεων ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2018 ΕΤΑΙΡΙΑ 31.12.2019 ΕΤΑΙΡΙΑ 31.12.2018 5.250.492 5.226.020 7.424.049 7.408.154 173.654.982 96.882.536 172.258.834 95.912.680 3.847.553 3.842.199 3.305.536 3.300.182 182.753.027 105.950.755 182.988.419 106.621.016 33. Αποθεματικά αναπροσαρμογής χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων σε εύλογη αξία ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 Αποθεματικά Εύλογης Αξίας 55.226.823 39.200.003 275.862.765 191.527.822 55.226.823 39.200.003 275.862.765 191.527.822 146 34. Αποθεματικά Αντιστάθμισης Ταμιακών Ροών Αποθεματικά Αντιστάθμισης Ταμιακών Ροών ΟΜΙΛΟΣ ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 31.12.2018 715.943 (774.962) 715.943 (774.962) Τα αποθεματικά αντιστάθμισης Ταμιακών Ροών (cashflow hedging) αφορούν τα κάτωθι αυτοχρηματοδοτούμενα έργα: Αναλογία Ομίλου Αυτοκινητόδρομος Αιγαίου Α.Ε. Αναλογία Ομίλου 715.943 (774.962) 715.943 (774.962) Ο Όμιλος κατά περίπτωση κάνει χρήση σύνθετων χρηματοοικονομικών προϊόντων κατόπιν συνεργασίας με τον τραπεζικό τομέα προκειμένου να αντισταθμίσει την ταμειακή ροή κυρίως σε συγκεκριμένες επενδύσεις σε αυτοχρηματοδοτούμενα έργα. Το μέρος της αντιστάθμισης των ταμειακών ροών αυτών των επενδύσεων που ήταν άκρως αποτελεσματικό καταχωρείται απευθείας στα ίδια κεφάλαια μέσω της κατάστασης μεταβολής των Ιδίων Κεφαλαίων των εταιρειών παραχώρησης, σύμφωνα με τα οριζόμενα στα Διεθνή Λογιστικά Πρότυπα. Το αναποτελεσματικό μέρος του κέρδους ή της ζημιάς καταχωρείται απευθείας στα αποτελέσματα των εταιριών. Επομένως ο Όμιλος στις ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις καταχωρεί το μερίδιό του αντίστοιχα με το πώς έχει καταχωρηθεί στις συνδεδεμένες εταιρείες, σύμφωνα με το ∆ιεθνές Λογιστικό Πρότυπο 28. 35. Μη ελέγχουσες συμμετοχές Υπόλοιπο έναρξης 1/1 Προσθήκες / (Μειώσεις) Κίνηση περιόδου ΟΜΙΛΟΣ OMΙΛΟΣ 31.12.2019 31.12.2018 (970.045) 15.193.454 (350.408) (80.718) (158.840) (538.919) 14.064.570 (970.045) Στις προσθήκες της χρήσης περιλαμβάνεται ποσό 13 εκ. ευρώ που προέκυψε από την εξαγορά από τη ΔΕΗ‐ΑΝ του 45% των μετοχών των θυγατρικών εταιρειών της VOLTERRA ΑΕ, της VOLTERRA K‐R και της VOLTERRA ΛΥΚΟΒΟΥΝΙ, με σκοπό την από κοινού ανάπτυξη, κατασκευή, λειτουργία και εκμετάλλευση αιολικών πάρκων ολοκληρώθηκε τον Ιούλιο του 2019. 36. Πληροφοριακοί λογαριασμοί Εγγυητικές Λοιποί λογ/σμοί τάξεως ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ 31.12.2019 31.12.2019 685.108.568 10.537.009 548.262.527 29.203.328 695.645.577 577.465.855 37. Εμπράγματα Βάρη Επί των ακινήτων της Εταιρίας υφίστανται προσημειώσεις υποθήκης ποσού 17.647 χιλ.ευρώ καθώς και επί των ακινήτων του Ομίλου υφίστανται προσημειώσεις υποθήκης ποσού 40.927 χιλ.ευρώ προς εξασφάλιση απαιτήσεων Ομολογιούχων Τραπεζών για την έκδοση ομολογιακών δανείων. Επίσης για τον ίδιο λόγο έχουν ενεχυριασθεί υφιστάμενες απαιτήσεις κρατήσεων καλής εκτέλεσης, μελλοντικές απαιτήσεις από την εκτέλεση έργων καθώς και επίδικες υφιστάμενες απαιτήσεις. 147 38. Συναλλαγές με συνδεδεμένα μέρη Ο Όμιλος ελέγχεται από την εταιρία ΑΒΑΞ. Τα Μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου και τα συνδεδεμένα με αυτά νομικά πρόσωπα κατέχουν περίπου το 70% του μετοχικού κεφαλαίου της Εταιρίας, χωρίς ουσιαστική μεταβολή έναντι του προηγούμενου έτους, ενώ το υπόλοιπο περίπου 30% των μετοχών κατέχεται από το κοινό. Διάφορες συναλλαγές με συνδεδεμένες επιχειρήσεις λογιστικοποιούνται από την Εταιρία και τις θυγατρικές της κατά τη διάρκεια του έτους. Οι πωλήσεις και αγορές από και προς συνδεδεμένες επιχειρήσεις γίνονται με τις πραγματικές τιμές που ισχύουν στην αγορά. Τα υπόλοιπα των λογαριασμών που εμφανίζονται στο τέλος της χρήσης δεν έχουν καλυφθεί με εγγυήσεις και η τακτοποίηση τους γίνεται ταμειακά. Για τις χρήσεις 2019 και 2018 ο Όμιλος δεν καταχώρησε πρόβλεψη για επισφαλείς απαιτήσεις από συνδεδεμένες επιχειρήσεις, καθώς μέχρι σήμερα η πορεία των πληρωμών ήταν χωρίς προβλήματα. Οι συναλλαγές μεταξύ των εταιριών που ανήκουν στον 'Ομιλο (ενδο‐ομιλικές) απαλείφονται κατά την ενοποίηση των χρηματοοικονομικών καταστάσεών τους. (ποσά σε χιλιάδες €) ΄Ομιλος ΄Εσοδα ΣΤΑΘΜΟΣ ΑΥΤ/ΤΩΝ ΑΓ.ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΠΕΙΡΑΙΑ A.E. ΟΛΥΜΠΙΑ ΟΔΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ Α.Ε. ΟΛΥΜΠΙΑ ΟΔΟΣ ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΕΙΣ Α.Ε. ΓΕΦΥΡΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ Α.Ε. ΓΕΦΥΡΑ Α.Ε. ΑΤΤΙΚΗ ΟΔΟΣ Α.Ε. ΑΤΤΙΚΑ ΔΙΟΔΙΑ Α.Ε. ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟΔΡΟΜΟΣ ΑΙΓΑΙΟΥ Α.Ε. SALONICA PARK A.E. POLISPARK Α.Ε. ΕΛΙΞ Α.Ε. ΑΘΗΝΑΪΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ Α.Ε. ΠΑΡΚΑ ΑΝΑΨΥΧΗΣ (ΚΑΝΟΕ‐ΚΑΓΙΑΚ) Α.Ε. METROPOLITAN ATHENS PARK A.E. ΒΙΟΕΝΕΡΓΕΙΑ Α.Ε. BONATTI J&P‐AVAX Srl ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΗ ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤ. ΗΛΕΙΑΣ Α.Ε Ε.Σ ΠΥΡΑΜΙΣ ATE LIMASSOL MARINA LTD J&P‐AVAX QATAR LLC J&P (UK) LTD LONDON JCH SERVICES LTD JCH LTD 5Ν Α.Ε. SC ORIOL REAL ESTATE SRL ΣΤΑΘΜΟΣ ΑΥΤ/ΤΩΝ Ν.ΣΜΥΡΝΗΣ Α.Ε. ENERSYSTEM FZE ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ Α.Π.Ε. ΚΥΚΛΑΔΩΝ Α.Ε. J/V J&P‐AVAX ‐ J&PARASKEVAIDES OV.LTD (JORDAN) ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΕΣ Διευθυντικά στελέχη και μέλη της Διοίκησης ΄Εξοδα 20 1.760 1.497 81 29 100 ‐ 3.546 27 1 ‐ 39 2 ‐ 2 6.132 501 ‐ 2.785 ‐ ‐ ‐ ‐ 3 ‐ 20 ‐ 2 480 5.942 336 23.305 Απαιτήσεις ‐ ‐ ‐ 1 ‐ 236 ‐ 2 ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ 3.435 ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ 5.690 ‐ ‐ ‐ 4.186 13.550 1 47 123 23 2 13.721 ‐ 0 19 25 6 1 0 2 103 1.052 113 17 12.649 1 ‐ ‐ ‐ 153 947 ‐ ‐ 2 243 20.711 ‐ 49.958 Υποχρεώσεις ‐ ‐ 989 ‐ ‐ 8.145 ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ 5 ‐ 1.035 ‐ ‐ 31 75 723 ‐ ‐ ‐ ‐ 0 937 4.204 696 16.841 Εταιρία ΕΤΕΘ Α.Ε. TASK ΑΒΑΞ ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ Α.Ε. ΑΒΑΞ ΙΚΤΕΟ Α.Ε. GLAVIAM Ε.Π.Ε. AVAX DEVELOPMENT ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ A.E. ΑΘΗΝΑ ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΕΙΣ Α.Ε. ΕΡΓΟΝΕΤ MONDO TRAVEL A.E. (ΥΠΟ ΕΚΚΑΘΑΡΙΣΗ) JPA ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ & ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΑΤΤΙΚΗΣ ΜΑΡΙΝΑ ΑΘΗΝΩΝ Α.Ε. BONATTI J&P‐AVAX Srl ΑΒΑΞ ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΕΙΣ Α.Ε. VOLTERRA A.E. VOLTERRA K‐R ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ Α.Ε VOLTERRA ΛΥΚΟΒΟΥΝΙ ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ Α.Ε. ΗΛΙΟΦΑΝΕΙΑ Α.Ε. P.S.M. SUPPLIERS LTD AVAX INTERNATIONAL LIMITED ΣΤΑΘΜΟΣ ΑΥΤ/ΤΩΝ ΑΓ.ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΠΕΙΡΑΙΑ Α.Ε. ΟΛΥΜΠΙΑ ΟΔΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ Α.Ε. ΟΛΥΜΠΙΑ ΟΔΟΣ ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΕΙΣ Α.Ε. ΓΕΦΥΡΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ Α.Ε. ΓΕΦΥΡΑ Α.Ε. ΑΤΤΙΚΗ ΟΔΟΣ Α.Ε. ΑΤΤΙΚΑ ΔΙΟΔΙΑ Α.Ε. ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟΔΡΟΜΟΣ ΑΙΓΑΙΟΥ Α.Ε. SALONICA PARK A.E. POLISPARK Α.Ε. ΕΛΙΞ Α.Ε. ΑΘΗΝΑΪΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ Α.Ε. ΠΑΡΚΑ ΑΝΑΨΥΧΗΣ (ΚΑΝΟΕ‐ΚΑΓΙΑΚ) Α.Ε. METROPOLITAN ATHENS PARK A.E. ΒΙΟΕΝΕΡΓΕΙΑ Α.Ε. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΗ ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤ. ΗΛΕΙΑΣ Α.Ε Ε.Σ ΠΥΡΑΜΙΣ Α.Τ.Ε.Ε. LIMASSOL MARINA LTD J&P‐AVAX QATAR LLC J&P (UK) LTD LONDON J/V J&P‐AVAX ‐ J&PARASKEVAIDES OV.LTD (JORDAN) ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΕΣ Διευθυντικά στελέχη και μέλη της Διοίκησης 82 1.486 2 ‐ ‐ ‐ ‐ 338 ‐ ‐ ‐ ‐ 493 ‐ ‐ ‐ ‐ 67.455 ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ 210 ‐ 2 ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ Απαιτήσεις 7.210 1.073 4 ‐ 1.148 15 14 37 ‐ 26 613 74.175 313 2 639 0 2.099 8.534 1 31 120 23 ‐ 9.678 ‐ 0 14 25 6 1 0 2 102 113 Υποχρεώσεις 23 3.394 418 ‐ 3 41 7 290 ‐ ‐ ‐ 20 1.434 122 646 ‐ 1.192 9.629 ‐ ‐ 989 ‐ ‐ 8.112 ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ 5.409 ‐ 3.435 ‐ ‐ 17 12.627 1 1.035 ‐ ‐ ‐ ‐ 480 5.911 ‐ 61.275 ‐ ‐ 900 74.403 ΄Εσοδα 3.697 29 ‐ 4 50 1 25 15 1.448 543 3.321 ‐ 155 ‐ 2.240 0 2.255 3.345 ‐ 1.667 1.484 189 21 24.280 496 3.546 12 1 ‐ ‐ 2 ‐ 146 501 ΄Εξοδα ‐ 243 20.553 ‐ 139.455 31 937 3.521 189 32.032 148 38α. Συναλλαγές με συνδεδεμένα μέρη (συνέχεια) Ποσά κλειόμενης χρήσης 2018 (ποσά σε χιλιάδες €) ΄Ομιλος ΄Εσοδα ΠΥΡΑΜΙΣ ATE ΣΤΑΘΜΟΣ ΑΥΤ/ΤΩΝ ΑΓ.ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΠΕΙΡΑΙΑ A.E. ΟΛΥΜΠΙΑ Ο∆ΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ Α.Ε. ΟΛΥΜΠΙΑ Ο∆ΟΣ ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΕΙΣ Α.Ε. ΓΕΦΥΡΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ Α.Ε. ΓΕΦΥΡΑ Α.Ε. ΑΤΤΙΚΗ Ο∆ΟΣ Α.Ε. ΑΤΤΙΚΑ ∆ΙΟ∆ΙΑ Α.Ε. ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟ∆ΡΟΜΟΣ ΑΙΓΑΙΟΥ Α.Ε. SALONICA PARK A.E. POLISPARK Α.Ε. ΕΛΙΞ Α.Ε. ΑΘΗΝΑΪΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ Α.Ε. ΠΑΡΚΑ ΑΝΑΨΥΧΗΣ (ΚΑΝΟΕ-ΚΑΓΙΑΚ) Α.Ε. METROPOLITAN ATHENS PARK A.E. BONATTI J&P-AVAX Srl 5Ν Α.Ε. SC ORIOL REAL ESTATE SRL J&P-AVAX QATAR WLL J&P-AVAX QATAR LLC ΙΩΑΝΝΟΥ & ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΪ∆ΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Α.Ε. J&P (UK) LTD LONDON JOANNOU & PARASKEVAIDES (O) LTD ENERSYSTEM FZE ΒΙΟΕΝΕΡΓΕΙΑ Α.Ε. LIMASSOL MARINA LTD ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ Α.Π.Ε. ΚΥΚΛΑ∆ΩΝ Α.Ε. J&P EMIRATES LTD ∆ιευθυντικά στελέχη και μέλη της ∆ιοίκησης ΄Εξοδα 1.158 69 834 81 20 Απαιτήσεις 15 100 1.003 28 25 257 3.140 Υποχρεώσεις 2 14 24 135 56 3 322 234 15 24 6 1 8 2 12.143 143 934 11 1 43 31 1 119 1.870 1 926 2 263 152 10.939 3 48 5.132 2.450 5.871 ΄Εσοδα 451 14 ΄Εξοδα 156 1.660 24.851 445 2.246 Εταιρία ΕΤΕΘ Α Α.Ε. Ε TASK J&P-ΑΒΑΞ A.E. J&P-ΑΒΑΞ ΙΚΤΕΟ Α.Ε. GLAVIAM J&P DEVELOPMENT Α.Ε. ΑΘΗΝΑ ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΕΙΣ Α.Ε. ΕΡΓΟΝΕΤ MONDO TRAVEL Α.Ε. JPA ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ & ∆ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΑΤΤΙΚΗΣ ΜΑΡΙΝΑ ΑΘΗΝΩΝ Α.Ε. BONATTI J&P-AVAX Srl J&P ΑΒΑΞ ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΕΙΣ VOLTERRA A.E. J&P-AVAX INTERNATIONAL LTD ΣΤΑΘΜΟΣ ΑΥΤ/ΤΩΝ ΑΓ.ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΠΕΙΡΑΙΑ Α.Ε. ΟΛΥΜΠΙΑ Ο∆ΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ Α.Ε. ΟΛΥΜΠΙΑ Ο∆ΟΣ ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΕΙΣ Α.Ε. ΓΕΦΥΡΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ Α.Ε. ΑΤΤΙΚΗ Ο∆ΟΣ Α.Ε. ΑΤΤΙΚΑ ∆ΙΟ∆ΙΑ Α.Ε. ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟ∆ΡΟΜΟΣ ΑΙΓΑΙΟΥ Α.Ε. SALONICA PARK A.E. POLISPARK Α.Ε. ΕΛΙΞ Α.Ε. ΑΘΗΝΑΪΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ Α.Ε. ΠΑΡΚΑ ΑΝΑΨΥΧΗΣ (ΚΑΝΟΕ-ΚΑΓΙΑΚ) Α.Ε. METROPOLITAN ATHENS PARK A.E. ΓΕΦΥΡΑ Α.Ε. ΒΙΟΕΝΕΡΓΕΙΑ Α.Ε. ΠΥΡΑΜΙΣ ATE J&P-AVAX QATAR LLC J&P-AVAX QATAR WLL J&P (UK) LTD LONDON ΙΩΑΝΝΟΥ & ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΪ∆ΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Α.Ε. J/V J&P-AVAX - J&PARASKEVAIDES OV.LTD (JORDAN) JOANNOU & PARASKEVAIDES (O) LTD LIMASSOL MARINA LTD ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΕΣ ∆ιευθυντικά στελέχη και μέλη της ∆ιοίκησης 4 51 15 19 302 2.154 433 2.058 4.399 1.191 1.765 232 17.016 700 3.140 472 48.045 Απαιτήσεις 5 793 5.793 1.190 4 5 923 13 409 155 Υποχρεώσεις 686 2.629 16 250 1.159 12.143 3 141 5.533 14 24 23 100 3 41 1 569 20 897 5.432 1.003 28 257 135 56 1.002 1 1.158 322 226 10 24 6 1 8 2 25 152 2 1 11 263 15 31 43 216 1 5.958 4.461 45.120 1.050 1 050 53.235 10.939 31.841 718 71.174 13.063 180 149 39. Κοινοπρακτικά έργα με J&P (Overseas) Ltd Την 11.10.2018 γνωστοποιήθηκε η κατάθεση αίτησης υπαγωγής της διεθνούς κατασκευαστικής J&P (Overseas) Limited στην έδρα της στο Guernsey σε καθεστώς εκκαθάρισης. Η Εταιρεία συμμετέχει με την J&P (Overseas) Limited σε τέσσερα κοινοπρακτικά έργα, τρία εξ αυτών στο Κατάρ και ένα στην Ιορδανία, για τα οποία κατέστη αναγκαία η αναθεώρηση των συμβάσεων συνεργασίας με τους πελάτες και τις συνεργαζόμενες τράπεζες. Η Εταιρεία κατέβαλε, και συνεχίζει να καταβάλλει, κάθε προσπάθεια να συνεχιστούν και να ολοκληρωθούν τα συγκεκριμένα έργα (πλην των δύο οδικών έργων στο QATAR που έχουν ολοκληρωθεί) με τον αρτιότερο τεχνικό τρόπο, προκειμένου να διασφαλιστεί η μελλοντική παρουσία της στην κατασκευαστική αγορά του ευρύτερου Αραβικού κόσμου και η πρόσβασή της στο εκεί τραπεζικό σύστημα. Αναλυτική αναφορά στο ανωτέρω θέμα έγινε στην Ετήσια Έκθεση του Διοικητικού Συμβουλίου για τη χρήση 2019, στην ενότητα «Η. Σημαντικές Εξελίξεις & Γεγονότα από τη λήξη της χρήσης 2019 μέχρι την ημέρα υποβολής της Έκθεσης». Ειδικότερα, η κατάσταση για κάθε έργο έχει ως εξής: 1α. Οδικά Έργα Κατάρ Στο Κατάρ η Εταιρεία συμμετέχει με την J&P (Overseas) Ltd σε δύο οδικά έργα ("West Corridor P010" και "New Orbital Highway and Truck Route") και στην κατασκευή του αθλητικού σταδίου "Qatar Foundation Stadium". Τα ανωτέρω έργα συνδέονται με την γενικότερη αναβάθμιση των υποδομών της χώρας στα πλαίσια της προετοιμασίας για την διοργάνωση του Παγκόσμιου Κυπέλλου Ποδοσφαίρου της FIFA το 2022. Οι συμβάσεις για τα οδικά έργα "West Corridor P010" και "New Orbital Highway and Truck Route" έχουν υπογραφεί με την Ashgal (υπηρεσία δημοσίων έργων του Κατάρ) την 01.08.2013 και 22.01.2014 αντίστοιχα, με αναλογία αξίας ύψους €101,3 εκατομμυρίων και €192,2 εκατομμυρίων για το ποσοστό συμμετοχής 25% της Εταιρείας. Τα έργα έχουν ολοκληρωθεί. Και για τα δύο οδικά έργα του Κατάρ υπεγράφησαν εντός του 2019 συμφωνίες με την Ashghal που προβλέπει τη μονομερή ανάληψη της ολοκλήρωσης των εργασιών από την ΑΒΑΞ, σύμφωνα με τους προβλεπόμενους όρους στο Κοινοπρακτικό συμφωνητικό, και αποβολή της J&P (Overseas) Ltd από την κοινοπραξία κατασκευής. Από την πλευρά του, ο Κύριος του Έργου κατ' αρχάς αποδεσμεύει τις κρατήσεις Καλής Εκτέλεσης με την υπογραφή της αναθεωρημένης σύμβασης και στη συνέχεια, μέσω μερικής κατάπτωσης των εγγυητικών επιστολών, αποπληρώνει τα υπόλοιπα των προμηθευτών των δύο έργων. Οι πληρωμές αυτές ελέγχονται και εγκρίνονται από τον Κύριο του Έργου, ώστε να διασφαλίζεται ότι οι πληρωμές διατίθενται εντός έργου. Στη συνέχεια, εάν το υπόλοιπο των εισπράξεων των δύο οδικών έργων που αφορά στο ανεκτέλεστο έργο δεν επαρκεί για το σύνολο των δαπανών των έργων μέχρι την ολοκλήρωσή τους, ο Κύριος του έργου θα προχωρήσει σε περαιτέρω μερική κατάπτωση των εγγυητικών επιστολών που κατέχει και οι οποίες είχαν εκδοθεί από την J&P (Overseas) Ltd χωρίς εγγύηση της ΑΒΑΞ ΑΕ. 1β. Qatar Foundation Stadium Η σύμβαση για το αθλητικό στάδιο υπεγράφη με την Qatar Foundation (κρατικό φορέα του Κατάρ) την 21.07.2016 αντιπροσωπεύοντας αξία €133,7 εκατομμυρίων για την Εταιρεία μας, αντιστοιχώντας σε συμμετοχή 24%. Στο έργο αυτό οι εγγυητικές επιστολές έχουν εκδoθεί από την J&P (Overseas) Ltd και η Εταιρεία μας μετέχει στην παροχή εταιρικής εγγύησης (Company’s corporate guarantee) προς την χρηματοδότρια τράπεζα μέχρι το ποσοστό της συμμετοχής της (24%). Μέσω της θυγατρικής AVAX Middle East (κατά 100%) της AVAX International Ltd (Θυγατρική της ΑΒΑΞ κατά 100%) εξαγοράσθηκαν οι εταιρείες Conspel Qatar WLL και J&P QATAR WLL οι οποίες συμμετέχουν στο έργο συνολικά κατά 76%(άμεση συμμετοχή ΑΒΑΞ στο έργο 24% ‐ βλέπε σχετική σημείωση για AVAX Middle East). Μετά την εξαγορά των θυγατρικών της J&P Overseas (που συμμετέχουν στο έργο) από την ΑΒΑΞ, υπεγράφη η συμφωνία (Novation Agreement) μεταξύ των εμπλεκομένων μερών. Οι εργασίες στο έργο συνεχίστηκαν και ολοκληρώθηκαν μέχρι τις 31.12.2019, όσον αφορά το στάδιο. Επισημαίνεται, ο,τι πρόσφατα, μετά την θέση της J&P (Overseas) Ltd σε καθεστώς εκκαθάρισης, η Κοινοπραξία του έργου ανέλαβε εντός του 2019 δύο συμπληρωματικές συμβάσεις στο εν λόγω έργο, για την ανέγερση σχολικών κτιριακών εγκαταστάσεων και την συντήρηση όλου του αθλητικού & εκπαιδευτικού συγκροτήματος για περίοδο δύο ετών, αξίας περίπου €62 εκατομμυρίων και €31 εκατομμυρίων αντίστοιχα. Οι εργασίες για την ανέργεση των σχολικών κτιριακών εγκαταστάσεων και μέχρι και τις 30/4/2020 ολοκληρώθηκαν σε ποσοστό 37,3%. Παρόλα αυτά σύμφωνα και με τα αναφερόμενα στην σημείωση 25β "Διακοπείσες Δραστηριότητες και Ομάδα Διάθεσης Περιουσιακών Στοιχείων και Υποχρεώσεων κατεχόμενα προς πώληση ‐ Avax Middle East" o Όμιλος, εφαρμόζοντας το ΔΠΧΑ 5 «Μη Κυκλοφοριακά Στοιχεία κατεχόμενα προς πώληση & Διακοπείσες Δραστηριότητες», παρουσιάζει χωριστά τα περιουσιακά στοιχεία καθώς και τις υποχρεώσεις των θυγατρικών της AVAX ME (Conspel Qatar WLL & J&P Qatar WLL), θυγατρική της AVAX INTERNATIONAL LIMITED και της δραστηριότητας του υποκαταστήματος της στο Κατάρ που αφορά στο συγκεκριμένο έργο, ενώ ταυτόχρονα εμφανίζει χωριστά και το αποτέλεσμα από τη διακοπείσα δραστηριότητα στην ενοποιημένη κατάσταση αποτελεσμάτων του Ομίλου. Εισπράξεις ΑΒΑΞ ΑΕ από τα έργα, ποσά σε ευρώ West Corridor P010 μέχρι 31.12.2017 3.372.910 μέχρι 31.12.2018 3.372.910 μέχρι 30.06.2019 3.372.910 μέχρι 31.12.2019 3.372.910 New Orbital Highway and Truck Route 6.969.008 6.969.008 6.969.008 6.969.008 Qatar Foundation Stadium 7.402.549 11.345.156 11.345.156 7.596.406 Λοιπά παλαιά έργα Σύνολο Qatar Απαιτήσεις έργων από τον Πελάτη, ποσά σε ευρώ 1.445.087 1.445.087 1.445.087 1.445.087 19.189.554 23.132.161 23.132.161 19.383.411 μέχρι 31.12.2017 από Πελάτες Μερίδιο Εταιρείας μέχρι 31.12.2018 από Κρατήσεις Καλής Εκτέλεσης από Πελάτες μέχρι 30.06.2019 από Κρατήσεις Καλής Εκτέλεσης από Πελάτες μέχρι 31.12.2019 από Κρατήσεις Καλής Εκτέλεσης από Πελάτες από Κρατήσεις Καλής Εκτέλεσης 25% 25% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 2.225.091 4.716.003 13.687.148 19.743.185 12.621.623 1.391.387 11.891.242 0 New Orbital Highway and Truck Route 12.345.828 7.356.775 44.524.024 14.454.248 17.272.189 0 8.160.811 0 Σύνολο Οδικών Εργων 14.570.919 12.072.778 58.211.172 34.197.433 29.893.812 1.391.387 20.052.053 0 24% West Corridor P010 Μερίδιο Εταιρείας Qatar Foundation Stadium Qatar Foundation Stadium Μέσω Middle East Σύνολο Qatar 24% 24% 24% 24% 24% 24% 24% 13.248.234 0 940.044 0 102.721 0 14.713.203 0 0 0 0 0 13.553 0 46.591.809 0 27.819.153 12.072.778 59.151.216 34.197.433 30.010.086 1.391.387 81.357.065 0 Σημείωση Α: Η ΑΒΑΞ είχε μερίδιο συμμετοχής 25% στις Κοινοπραξίες των έργων "West Corridor P010" και "New Orbital Highway and Truck Route". Κατόπιν της υπογραφής των αναθεωρημένων συμβάσεων, την 08.04.2019 και 30.01.2019 αντίστοιχα, το μερίδιο της Εταιρείας ανέρχεται στο 100% στις Κοινοπραξίες και των δύο έργων με αναδρομική ισχύ από την ημερομηνία θέσης της J&P (Overseas) Ltd σε εκκαθάριση 150 Συναλλαγές με ΑΒΑΞ: Καθαρές Απαιτήσεις / (Υποχρεώσεις), ποσά σε € '000 Κ/Ξ Οδικών Εργων Κατάρ Κ/Ξ Αθλητικού Σταδίου Κατάρ μέχρι 31.12.2017 μέχρι 30.06.2019 μέχρι 31.12.2019 ‐1.868 0 0 0 ‐10.154 0 0 0 3.381 2.390 2.290 ‐12.151 ‐8.641 2.390 2.290 ‐12.151 ‐2.390 ‐2.390 0 Υποκατάστημα ΑΒΑΞ στο Κατάρ Σύνολο Qatar μέχρι 31.12.2018 Πρόβλεψη επισφαλειών Οι Κοινοπραξίες έχουν ενοποιηθεί μέσω του υποκαταστήματος 2. Ιορδανία Το έργο αφορά στην αναβάθμιση του συστήματος διαχείρισης αποσκευών του διεθνούς αεροδρομίου Queen Alia στην πρωτεύουσα Amman, και αποτελεί επέκταση της παλιότερης σύμβασης που είχε υπογραφεί με την κυβέρνηση της χώρας για την κατασκευή του υπερσύγχρονου αερολιμένα. Η σύμβαση υπεγράφη την 12.04.2018 αντιπροσωπεύοντας αξία €24,8 εκατομμυρίων για την Εταιρεία μας, που αντιστοιχεί σε συμμετοχή 50%. Με τη συμφωνία, η ΑΒΑΞ ΑΕ αναλαμβάνει πλήρως τη συνέχεια του έργου καθώς και την αγορά των χρησιμοποιούμενων πάγιων στοιχείων της J&P Overseas Ltd (χώρους γραφείων, και περιορισμένο μηχανολογικό εξοπλισμό που απασχολείται αποκλειστικά από το εν θέματι έργο), σύμφωνα με την αποτίμηση που προέκυψε από την εργασία εκτιμητή της ΑΒΑΞ και της εκκαθαρίστριας της J&P (Overseas) Ltd). Παρατηρείται καθυστέρηση στην υπογραφή της σύμβασης μεταξύ Εκκαθαριστών, Τραπεζών και της χρηματοδότριας τράπεζας της Παραχώρησης διότι απαιτείται και η σύμφωνη γνώμη της ARAB Bank η οποία έχε εκδώσει της εγγυητικές επιστολές της αρχικής σύμβασης του έργου η οποία έχει ολοκληρωθεί και βρίσκεται στη φάση της συντήρησης (defect liability period). Την ευθύνη αυτή την έχει η ΑΒΑΞ η οποία εκτελεί και την επέκταση της σύμβασης και δεν αναμένεται κατάπτωση εγγυητικών και τυχόν ζημία της Τράπεζας από το έργο. Η εμπλοκή προήλθε από την εκχώρηση των εσόδων του μεριδίου της J&P (Overseas) Ltd στην ARAB Bank. Παρ' όλ' αυτά έχει επέλθει η τελική συμφωνία για τη παροχή συναίνεσης από την ARAB Bank. Στη συνέχεια επειδή οι εκκαθαριστές ζήτησαν να υπογραφεί το Novation Agreement και από τον Κύριο του Έργου, ο Κύριος του Έργου ανακοίνωσε οτι δεν έλαβε την έγκριση από τους δανειστες του έργου παραχώρησης. Ως εκ τούτου, δεν υπογράφηκε το Novation Agreement αλλά το έργο εκτελείται κανονικά και εισπράτουμε κανονικά από τον πελάτη. Οι τραπεζικές εγγυητικές επιστολές προκαταβολής & καλής εκτέλεσης για το έργο, τρέχουσας συνολικής αξίας €12,40 εκατομμυρίων, έχουν εκδοθεί μόνο από την Εταιρεία μας, και η εγγυητική προκαταβολής ποσού €9,3 εκατομμυρίων έχει επιστραφεί. Η εκτέλεση του έργου συνεχίζεται κανονικά. Με ημερομηνία αναφοράς την 31.12.2019, η πρόοδος της εκτέλεσης του έργου βρισκόταν στο 83%. Εισπράξεις, ποσά σε ευρώ Ιορδανία Απαιτήσεις έργων από τον Πελάτη, ποσά σε ευρώ μέχρι 31.12.2017 μέχρι 31.12.2018 μέχρι 30.06.2019 μέχρι 31.12.2019 5.431.156 5.941.900 5.941.900 5.941.900 μέχρι 31.12.2017 Ιορδανία μέχρι 30.06.2019 μέχρι 31.12.2019 από Πελάτες από Κρατήσεις Καλής Εκτέλεσης από Πελάτες από Κρατήσεις Καλής Εκτέλεσης από Πελάτες από Κρατήσεις Καλής Εκτέλεσης από Πελάτες από Κρατήσεις Καλής Εκτέλεσης 0 0 0 0 4.840.628 0 2.774.549 0 μέχρι 31.12.2017 μέχρι 31.12.2018 μέχρι 30.06.2019 μέχρι 31.12.2019 3.580.570 1.543.339 546.633 ‐395.524 Ιορδανία Συναλλαγές με ΑΒΑΞ: Καθαρές Απαιτήσεις / (Υποχρεώσεις), ποσά σε ευρώ μέχρι 31.12.2018 3. Οικονομικά Στοιχεία Κοινοπραξιών και Υποκαταστημάτων έργων με J&P (Overseas) Ltd, (Κατάρ, Ιορδανία) ποσά σε ευρώ Ιορδανία 2019 Περιουσιακά Στοιχεία AVAX Περιουσιακά Στοιχεία Μέσω Middle East Οδικά Εργα Κατάρ 2018 7.149.361 2019 2.268.680 Στάδιο Κατάρ 2018 34.094.179 2019 134.775.659 26.832.390 Σύνολο 2018 2019 27.912.818 68.075.930 2018 164.957.157 0 0 0 0 84.969.234 0 84.969.234 0 Υποχρεώσεις AVAX 4.483.552 2.644.098 34.094.179 101.634.352 37.281.789 27.776.956 75.859.520 132.055.406 Υποχρεώσεις Μέσω Middle East 0 2.665.809 0 ‐375.418 0 0 0 33.141.307 84.969.234 ‐10.449.399 0 135.862 84.969.234 ‐7.783.591 0 32.901.751 16.818.106 4.373.390 84.125.715 73.648.000 57.043.859 44.120.000 157.987.680 122.141.390 0 0 0 0 180.638.886 0 180.638.886 0 14.854.710 4.748.808 84.125.715 65.938.000 59.178.920 43.572.000 158.159.346 114.258.808 0 1.963.396 0 ‐375.418 0 0 0 7.710.000 187.399.915 ‐8.896.090 0 548.000 187.399.915 ‐6.932.694 0 7.882.582 Έσοδα AVAX Έσοδα μέσω Middle East Έξοδα AVAX Έξοδα μέσω Middle East 151 40.Επιμέτρηση Εύλογης Αξίας Παρακάτω παρουσιάζεται μία σύγκριση ανά κατηγορία των λογιστικών και εύλογων αξιών στοιχείων του ενεργητικού και υποχρεώσεων του Ομίλου και της Εταιρίας, τα οποία απεικονίζονται στην κατάσταση χρηματοοικονομικής θέσης της 31 Δεκεμβρίου 31.12.2019 (ποσά σε € '000) Στοιχεία Ενεργητικού Ενσώματα Πάγια Στοιχεία (Οικόπεδα / Κτίρια) Επενδύσεις σε Ακίνητα Περιουσιακά στοιχεία κατεχόμενα προς πώληση Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία σε εύλογη αξία μεσω λοιπών συνολικών εσόδων Υποχρεώσεις Μακροπρόθεσμος Δανεισμός Βραχυπρόθεσμος Δανεισμός 31.12.2018 (ποσά σε € '000) Στοιχεία Ενεργητικού Ενσώματα Πάγια Στοιχεία (Οικόπεδα / Κτίρια) Επενδύσεις σε Ακίνητα Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία σε εύλογη αξία μεσω λοιπών συνολικών εσόδων Λοιπά Χρηματοοικονομικά Στοιχεία Ενεργητικού (Μακροπρόθεσμα) Λοιπά Χρηματοοικονομικά Στοιχεία Ενεργητικού (Βραχυπρόθεσμα) Υποχρεώσεις Μακροπρόθεσμος Δανεισμός Βραχυπρόθεσμος Δανεισμός Παράγωγα Χρηματοοικονομικά Στοιχεία ΟΜΙΛΟΣ Λογιστική Αξία Εύλογη Αξία ΕΤΑΙΡΕΙΑ Λογιστική Αξία Εύλογη Αξία Ιεραρχία Εύλογης Αξίας 42.453 10.401 17.780 78.197 12.703 33.753 30.894 3.220 17.780 15.955 3.343 33.753 2 2 2 80.182 114.590 197.799 454.020 3 515.422 75.668 515.422 75.668 441.587 54.098 441.587 54.098 2 2 ΟΜΙΛΟΣ Λογιστική Αξία Εύλογη Αξία ΕΤΑΙΡΕΙΑ Λογιστική Αξία Εύλογη Αξία Ιεραρχία Εύλογης Αξίας 36.758 11.531 56.184 13.142 28.794 3.235 39.357 3.454 2 2 79.895 37.541 6.126 115.900 37.541 6.126 263.239 0 0 503.930 0 0 3 3 3 475.667 119.721 4.995 475.667 119.721 1.249 416.063 104.977 0 416.063 104.977 0 2 2 1 Η διοίκηση εκτίμησε ότι τα ταμειακά διαθέσιμα και οι βραχυπρόθεσμες καταθέσεις, οι πελάτες, οι προμηθευτές και οι λοιπές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις προσεγγίζουν τη λογιστική τους αξία, κυρίως λόγω των βραχυπρόθεσμων λήξεών τους. Ιεραρχία Εύλογης Αξίας Ο Όμιλος και η Εταιρία χρησιμοποιούν την παρακάτω ιεραρχία για τον καθορισμό και τη γνωστοποίηση της εύλογης αξίας των απαιτήσεων και των υποχρεώσεων ανά μέθοδο αποτίμησης: Επίπεδο 1: με βάση διαπραγματεύσιμες (μη προσαρμοσμένες) τιμές σε ενεργές αγορές για όμοια περιουσιακά στοιχεία ή υποχρεώσεις. Επίπεδο 2: με βάση τεχνικές αποτίμησης για τις οποίες όλα τα δεδομένα που έχουν σημαντική επίδραση στην εύλογη αξία είναι ορατά, είτε άμεσα είτε έμμεσα, ενώ περιλαμβάνει και τεχνικές αποτίμησης με διαπραγματεύσιμες τιμές σε λιγότερο ενεργές αγορές για όμοια ή παρόμοια περιουσιακά στοιχεία ή υποχρεώσεις. Επίπεδο 3: με βάση τεχνικές αποτίμησης που χρησιμοποιούν δεδομένα που έχουν σημαντική επίδραση στην εύλογη αξία και δεν βασίζονται σε εμφανή δεδομένα της αγοράς. Η Εύλογη αξία των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων αποτελείται από την αξία στην οποία το μέσο θα μπορούσε να διαπραγματευθεί σε μία τρέχουσα συναλλαγή μεταξύ συναινούντων μερών, διαφορετική από μία αναγκαστική εκκαθάριση ή πώληση. Οι παρακάτω μέθοδοι και παραδοχές χρησιμοποιήθηκαν για την εκτίμηση των εύλογων αξιών: Για το 2019, τα ακίνητα προς επένδυση και τα ιδιοχρησιμοποιούμενα πάγια στοιχεία (οικόπεδα / κτίρια) έχουν αποτιμηθεί στην πλειονότητά τους από ανεξάρτητους Ορκωτούς Εκτιμητές, όπως και για το 2018. Τα διαθέσιμα προς πώληση χρηματοοικονομικά στοιχεία (Μακροπρόθεσμα και Λοιπά Χρηματοοικονομικά Στοιχεία Ενεργητικού ‐ Μακροπρόθεσμα) του επιπέδου 3 αφορούν κυρίως επενδύσεις σε εταιρίες παραχώρησης. H αποτίμηση των πιο σημαντικών εταιριών παραχώρησης πραγματοποιήθηκε από ανεξάρτητους εκτιμητές. Βασίστηκαν σε στοιχεία από χρηματοοικονομικά μοντέλα, εγκεκριμένων από τις εταιρείες παραχώρησης και τις τράπεζες χρηματοδότησης. O συντελεστής προεξόφλησης για το 2019 κυμαίνεται μεταξύ του 5,8% και του 7,8%, αναλογικά του σταδίου ολοκλήρωσης και του βαθμού ωρίμανσης του εκάστοτε έργου παραχώρησης, και αναλογικά του συνολικού κινδύνου που εκτιμήθηκε σε Ελλάδα και εξωτερικό. Για τα χρηματοοικονομικά στοιχεία διαθέσιμα προς πώληση μέσω αποτελεσμάτων, η εκτίμηση γίνεται σε τρέχουσες τιμές επειδή είναι εισηγμένα και διαπραγματεύονται σε οργανωμένες χρηματιστηριακές αγορές της Ελλάδος και του εξωτερικού Ο μακροπρόθεσμος και βραχυπρόθεσμος δανεισμός του Επιπέδου 2 αξιολογείται από τον Όμιλο και την Εταιρία με βάση παραμέτρους όπως επιτόκια, ειδικούς παράγοντες κινδύνου της χώρας ή τρέχουσες τιμές κατά την ημερομηνία κατάρτισης των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. Τα παράγωγα χρηματοοικονομικά στοιχεία του επιπέδου 1 αποτελούνται από συμβόλαια ανταλλαγής επιτοκίων (interest rate swaps). Ο Όμιλος και η Εταιρία χρησιμοποιούν διάφορες μεθόδους και παραδοχές, οι οποίες βασίζονται στις συνθήκες αγοράς που επικρατούν σε κάθε ημερομηνία σύνταξης των οικονομικών καταστάσεων. Τα συμβόλαια ανταλλαγής επιτοκίων επιμετρούνται σε εύλογη αξία χρησιμοποιώντας προθεσμιακά επιτόκια που προέρχονται από παρατηρήσιμες καμπύλες απόδοσης. 152 41. Διαχείριση Χρηματοοικονομικού Κινδύνου Οι δραστηριότητες του Ομίλου είναι εκτεθειμένες στους ακόλουθους χρηματοτοικονομικούς κινδύνους: ‐ Πιστωτικός κίνδυνος ‐ Κίνδυνος Μεταβολής Τιμών ‐ Επιτοκιακός Κίνδυνος ‐ Συναλλαγματικός κίνδυνος ‐ Λοιποί κίνδυνοι από αποτίμηση με τρέχουσες τιμές, και ‐ Κίνδυνος Ρευστότητας. Όπως και άλλες επιχειρήσεις, ο Όμιλος είναι εκτεθειμένος σε κινδύνους που προκύπτουν από τη χρήση χρηματοοικονομικών εργαλείων. Κατωτέρω περιγράφεται ο στόχος, οι πολιτικές και οι διαδικασίες του Ομίλου για τη διαχείριση αυτών των κινδύνων και οι μέθοδοι που χρησιμοποιούνται για να τους επιμετρήσει. Περαιτέρω ποσοτική πληροφόρηση σχετικά με αυτούς τους κινδύνους παρουσιάζεται σε διάφορα σημεία στις παρούσες χρηματοτοικονμικές καταστάσεις. Σε σχέση με το προηγούμενο έτος, δεν έχουν επέλθει σημαντικές μεταβολές στην έκθεση του Ομίλου σε κινδύνους από χρηματοοικονομικά εργαλεία, τους στόχους τους Ομίλου, τις πολιτικές του και τις διαδικασίες για τη διαχείριση αυτών των κινδύνων ή τις μεθόδους επιμέτρησής τους. (i) Κύρια χρηματοοικονομικά εργαλεία Τα κύρια χρηματοοικονομικά εργαλεία τα οποία χρησιμοποιεί ο όμιλος, εκ των οποίων προκύπτει χρηματοοικονομικός κίνδυνος, είναι τα εξής: ‐ Απαιτήσεις από Πελάτες ‐ Μετρητά και ισοδύναμα ‐ Επενδύσεις σε εισηγμένες και μη εισηγμένες μετοχικές αξίες ‐ Υποχρεώσεις προς Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις ‐ Αλληλόχρεοι τραπεζών ‐ Τραπεζικά Δάνεια κυμαινόμενου επιτοκίου ‐ Τραπεζικά Δάνεια σταθερού επιτοκίου ‐ Συμβάσεις ανταλλαγής επιτοκίων. (ii) Χρηματοοικονομικά εργαλεία ανά κατηγορία Για τα Χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού και υποχρεώσεις ανά κατηγορία, βλέπε Σημείωση 40. (iii) Χρηματοοικονομικά εργαλεία μή επιμετρούμενα σε Εύλογη Αξία Τα χρηματοοικονομικά εργαλεία τα οποία δεν επιμετρούνται στην εύλογη αξία τους περιλαμβάνουν τα μετρητά και τα ισοδύναμα, τις απαιτήσεις από πελάτες και τις λοιπές απαιτήσεις, τις υποχρεώσεις προς προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις, και τα δάνεια. Λόγω της βραχυπρόθεσμης φύσης τους, η λογιστική αξία των μετρητών και των ισοδύναμων, των απαιτήσεων από πελάτες και των λοιπών απαιτήσεων, των υποχρεώσεων προς προμυθευτές και των λοιπών υποχρεώσεων, προσεγγίζει την εύλογη αξία τους. 153 (iv) Χρηματοοικονομικά εργαλεία επιμετρούμενα σε Εύλογη Αξία Η ιεραρχία της εύλογης αξίας των χρηματοοικονομικών εργαλείων που επιμετρούνται σε εύλογη αξία παρατίθεται στη Σημείωση 40. Σημειώνεται ότι δεν υπήρξαν μεταφορές μεταξύ διαφορετικών επιπέδων κατά την τρέχουσα χρήση, και επίσης δεν υπήρξαν μεταβολές στις τεχνικές αποτίμησης κατά την τρέχουσα χρήση. Για την συμφωνία της εύλογης αξίας στην αρχή και το κλείσιμο της περιόδου των χρηματοοικονομικών στοιχείων ενεργητικού του επιπέδου 3, και για την ανάλυση ευαισθησίας σε μία λογική μεταβολή (±1%) του συντελεστή προεξόφλησης που χρησιμοποιείται για τον υπολογισμό της εύλογης αξίας των χρηματοοικονομικών στοιχείων ενεργητικού του επιπέδου 3, βλέπε Σημείωση 15. Γενικοί στόχοι, πολιτικές και διαδικασίες Το Διοικητικό Συμβούλιο φέρει την συνολική ευθύνη για το προσδιορισμό των στόχων και των πολιτικών της διαχείρισης κινδύνου του Ομίλου, και έχει εξουσιοδοτήσει την Επιτροπή Στρατηγικού Σχεδιασμού & Διαχείρισης Κινδύνου να σχεδιάζει και να εφαρμόζει τις διαδικασίες οι οποίες εξασφαλίζουν την αποτελεσματική επίτευξη αυτών των στόχων και των πολιτικών, αν και διατηρεί την απώτερη ευθύνη για αυτά τα ζητήματα. Το Διοικητικό Συμβούλιο λαμβάνει μηνιαίες και τριμηνιαίες αναφορές, μέσω των οποίων ελέγχει την αποτελεσματικότητα των διαδικασιών που έχουν τεθεί σε εφαρμογή, καθώς και την καταλληλότητα και την διαχείριση των στόχων και των πολιτικών που έχει θέσει. Οι εσωτερικοί ελεγκτές του Ομίλου επίσης επισκοπούν τις πολιτικές και διαδικασίες διαχείρισης κινδύνου, και υποβάλλουν τα ευρήματά τους στην Επιτροπή Ελέγχου. Ο ευρύτερος σκοπός του Διοικητικού Συμβουλίου δια μέσου της Επιτροπής Στρατηγικού Σχεδιασμού & Διαχείρισης Κινδύνου είναι να εισάγει πολιτικές οι οποίες επιδιώκουν την μείωση του κινδύνου στο μέγιστο δυνατό βαθμό χωρίς να επηρεάζουν υπερβολικά την ανταγωνιστικότητα και την ευελιξία του Ομίλου. Περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με αυτές τις πολιτικές παρατίθενται κατωτέρω: Πιστωτικός Κίνδυνος Η Επιτροπή Στρατηγικού Σχεδιασμού & Διαχείρισης Κινδύνου έχει υιοθετήσει μία πιστωτική πολιτική σύμφωνα με την οποία κάθε νέος πελάτης εξετάζεται ατομικά ως προς την πιστοληπτική του ικανότητα πριν του προσφέρει επισήμως τους τυποποιημένους όρους και συνθήκες πληρωμής και παράδοσης. Όσον αφορά στα δημόσια έργα, μέχρι να επέλθουν βελτιώσεις στο οικονομικό περιβάλλον, πολιτική του Ομίλου είναι να συμμετάσχει μόνο σε διαγωνισμούς όπου η χρηματοδότηση είναι εξασφαλισμένη από πόρους της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Μετρητά και Βραχυπρόθεσμες Καταθέσεις Η Επιτροπή Στρατηγικού Σχεδιασμού & Διαχείρισης Κινδύνου δια μέσου της Χρηματοοικονομικής Λειτουργίας της παρακολουθεί τις πιστωτικές αξιολογήσεις των αντισυμβαλλομένων της, και έτσι κατά το κλείσιμο χρήσεων δεν αναμένει ζημιές από αθέτηση υποχρεώσεων των αντισυμβαλλομένων. Κίνδυνος Αγοράς Ο κίνδυνος αγοράς προκύπτει από τη χρήση έντοκων, διαπραγματεύσιμων και συναλλαγματικών χρηματοοικονομικών εργαλείων από τον Όμιλο. Ο κίνδυνος αυτός αφορά στον ενδεχόμενο διακυμάνσεων της εύλογης αξίας των μελλοντικών ταμειακών εισροών ενός χρηματοοικονομικού εργαλείου λόγω μεταβολών στα επιτόκια (επιτοκιακός κίνδυνος), στις συναλλαγματικές ισοτιμίες (συναλλαγματικός κίνδυνος) ή σε άλλους παράγοντες της αγοράς (λοιποί κίνδυνοι από αποτίμηση με τρέχουσες τιμές). Επιτοκιακός Κίνδυνος Ο Όμιλος είναι εκτεθειμένος σε επιτοκιακό κίνδυνο από τον μακροπρόθεσμο δανεισμό με κυμαινόμενα επιτόκια (Euribor). Για την ανάλυση ευαισθησίας σε μία λογική μεταβολή (±1%) του επιτοκίου των δανείων, βλέπε Σημείωση 26. 154 Συναλλαγματικός Κίνδυνος Βλέπε Σημείωση 9γ. Λοιποί Κίνδυνοι από Αποτίμηση με Τρέχουσες Τιμές Ο Όμιλος έχει πραγματοποιήσει μερικές στρατηγικές επενδύσεις στο εξωτερικό μέσω των υποκαταστημάτων του, ή στρατηγικές μετοχικές θέσεις σε άλλες εταρίες στο εξωτερικό προκειμένου να διευρύνει τις δραστηριότητές του και να διασπείρει τους σχετικούς κινδύνους. Η Επιτροπή Διαχείρισης Κινδύνου εκτιμά ότι η έκθεση στον κίνδυνο είναι αποδεκτή με βάση τα δεδομένα του Ομίλου. Κίνδυνος Ρευστότητας Πολιτική του Ομίλου είναι η ανά πάσα χρονική στιγμή εξασφάλιση ταμειακής επάρκειας για την κάλυψη των υποχρεώσεων που προκύπτουν. Για την επίτευξη αυτού του σκοπού, ο Όμιλος επιδιώκει να διατηρεί επαρκές υπόλοιπο σε μετρητά (ή σε συμφωνηθείσα πιστωτική γραμμή) ώστε να καλύπτει τις αναμενόμενες υποχρεώσεις αναλυτικά για περίοδο ενός μηνός. Η Οικονομική Διεύθυνση ετοιμάζει αναλυτικό μηνιαίο και συνοπτικό 12μηνο ταμειακό προγραμματισμό, καθώς επίσης και αναθεωρημένο σε τριμηνιαία βάση συνοπτικό 5ετή προϋπολογισμό και κατάσταση ταμειακών ροών. 155 42. Ίδρυση της AVAX Middle East Limited Η Εταιρεία ίδρυσε στις 23 Μαΐου 2019 την εταιρεία “AVAX MIDDLE EAST LTD” (η “AVAX ME”) με έδρα την Κύπρο, στα πλαίσια της στρατηγικής επιλογής της διοίκησης να επικεντρωθεί σε ηλεκτρομηχανολογικά έργα (“HM”) στις αγορές του Κατάρ, των Αραβικών Εμιράτων και την ευρύτερη περιοχή του Περσικού Κόλπου. Η AVAX ME αποτελεί θυγατρική της επίσης Κυπριακής AVAX INTERNATIONAL LIMITED, η οποία με τη σειρά της ανήκει κατά 100% στην ΑΒΑΞ Α.Ε. Στις 11 Ιουνίου 2019, η AVAX ME προχώρησε στην εξαγορά τριών εταιρειών από την υπό εκκαθάριση J&P (Overseas) Ltd και ειδικότερα ποσοστό 100% της Conspel Construction Specialist (Isle of Man) Limited καθώς και ποσοστό 49% της J&P Qatar WLL και της Abu Dhabi J&P LLC. Η κίνηση αυτή αποτελούσε απαραίτητη προϋπόθεση για τη συνέχιση των εργασιών στο έργο του Qatar Foundation Stadium (“QFS”) στο οποίο συμμετείχαν, και απαιτείτο ο μέτοχος της εταιρείας να μην είναι υπό καθεστώς πτώχευσης, ενώ σημειώνεται ότι η απόκτηση των μετοχών των ως άνω εταιρειών από τρίτους ενείχε τον κίνδυνο άσκησης πίεσης στην Εταιρεία σε θέματα λήψης αποφάσεων. Κατά την εξαγορά για την απόκτηση της Conspel Construction Specialist (Isle of Man) Limited, Joannou & Paraskevaides Qatar WLL και Abu Dhabi J&P LLC, προέκυψε υπεραξία διότι το κόστος της συνένωσης περιλάμβανε ποσό για την απόκτηση του ελέγχου. Η υπεραξία προέκυψε κυρίως λόγω των προοπτικών των Εταιρειών που αποκτήθηκαν και είναι εδραιωμένες στην αναπτυσσόμενη κατασκευαστική αγορά των ΗΑΕ του Κατάρ, και την υπόλοιπη περιοχή ΜΕΝΑ όπου η είσοδος για νέες Εταιρείες είναι δύσκολη και απαιτεί σημαντικό χρόνο και πόρους. Τα οφέλη αυτά δεν αναγνωρίζονται ξεχωριστά από την υπεραξία, επειδή δεν πληρούν τα κριτήρια αναγνώρισης για αναγνωρίσιμα άυλα περιουσιακά στοιχεία. Η υπεραξία που προέκυψε κατά την εξαγορά αναλύεται ως εξής: Υπεραξία Αντιπαροχή που μεταφέρθηκε Πλέον: εύλογη αξία καθαρής θέσης € 714.990 140.056.294 Υπεραξία που προέκυψε κατά την εξαγορά: 140.771.284 Στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις της 30.06.2019 παρουσιάστηκε υπεραξία ποσού € 46,2εκ. η οποία ήταν προσωρινή εν αναμονή της ολοκλήρωσης ανεξάρτητης αποτίμησης. Τα περιουσιακά στοιχεία και υποχρεώσεις που αποκτήθηκαν με την εξαγορά ήταν τα ακόλουθα: Άυλα περιουσιακά στοιχεία Ακίνητα, εγκαταστάσεις και εξοπλισμός Άλλα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία Αποθέματα Εμπορικά και άλλα εισπρακτέα Μετρητά στην τράπεζα και στο ταμείο Φόρος επιστρεπτέος Εμπορικοί πιστωτές Δάνεια Προβλέψεις για άλλες υποχρεώσεις και επιβαρύνσεις Καθαρή θέση εξαγοράς Λογιστική αξία πριν την εξαγορά € 14.700 18.704.395 807.987 Εύλογη αξία € 1.855.794 18.783.633 ‐ 18 634 706 18.634.706 18 634 706 18.634.706 253.439.693 137.825.112 8.135.813 820.534 8.135.813 820.534 (224.189.103) (239.572.393) (80.445.432) (4.344.179) (82.195.314) (4.344.179) (8.420.886) (140.056.294) 2019 € (714.990) 8.135.813 Καθαρή πληρωμή μετρητών για την εξαγορά θυγατρικών Πληρωμή τιμήματος σε μετρητά Μετρητά και αντίστοιχα μετρητών που αποκτήθηκαν με την εξαγορά Κατάσταση Αποτελεσμάτων Χρήσης εξαγοραζόμενων εταιρειών: 11/6/2019‐ 31/12/2019 (Διακοπείσες Δραστηριότητες Έσοδα Έξοδα Αποτέλεσμα από εργασίες Έξοδα φόρου χρήσης Καθαρή ζημιά για το έτος 177.972.252 (196.757.456) (18.785.204) ‐ (18.785.204) 1/1/2019 ‐ 31/12/2019 320.849.585 (330.762.759) (9.913.174) ‐ (9.913.174) 156 43. Εξαγορά της "PSM Suppliers Limited" στη Λιβύη Η Εταιρεία αγόρασε τον Απρίλιο 2019 την εταιρεία «PSM Suppliers Limited» (η «PSM») με έδρα τα Channel Islands από την υπό εκκαθάριση «Overseas Holdings Limited» (η «OHL») που ανήκει στον όμιλο της J&P (Overseas) Limited (εφεξής η «JPO), η οποία βρίσκεται σε διαδικασία εκκαθάρισης από τον Οκτώβριο 2018. Οι μετοχές της PSM μεταβιβάσθηκαν μαζί με το σύνολο των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων που σχετίζονται κυρίως με την συνέχιση δύο ξεχωριστών συμβάσεων για ένα ενεργειακό έργο στο κοίτασμα πετρελαίου Faregh της Λιβύης, με Πελάτη την WAHA Oil Company με έδρα τη Λιβύη. Επισημαίνεται ότι το έργο βρίσκεται σε τελικό στάδιο περάτωσης, με εκτιμώμενη ολοκλήρωση εντός του 2019, καθώς έχει απομείνει η φάση της δοκιμής και παράδοσης (testing & commissioning) του μηχανολογικού εξοπλισμού από την Siemens, υπεργολάβο της PSM. Με την συναλλαγή αυτή, η Εταιρεία προσβλέπει: ∙ στην απόκτηση της εμπειρίας και ιστορικού έργων της PSM, προκειμένου να διεκδικεί με ακόμη καλύτερες προϋποθέσεις ανάλογα ενεργειακά έργα στις διεθνείς αγορές ∙ στην είσπραξη σε σύντομο χρονικό διάστημα των παρακρατηθέντων ποσών για την εγγύηση καλής εκτέλεσης των δύο συμβάσεων του έργου, που είναι υψηλότερα του συμφωνηθέντος τιμήματος. Βασικά Στοιχεία Ισολογισμού PSM Suppliers Ltd ποσά σε ευρώ Βραχυπρόθεσμες απαιτήσεις Βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις Καθαρό Κυκλοφορούν Ενεργητικό Κατάσταση Αποτελεσμάτων Χρήσης PSM Suppliers Ltd ποσά σε ευρώ Πωλήσεις Κόστος Πωληθέντων Μεικτό Αποτέλεσμα Χρηματοοικονομικά Εξοδα (καθαρά) Εκτακτα Αποτελέσματα Αποτέλεσμα Πρό Φόρων Διεταιρικές Συναλλαγές Συνδεδεμένων Μερών (μεταξύ ΑΒΑΞ ΑΕ και PSM Suppliers Ltd) ποσά σε ευρώ Βραχυπρόθεσμες απαιτήσεις ΑΒΑΞ Βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις (προμηθευτές) ΑΒΑΞ (Καθαρές) βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις ΑΒΑΞ Υπεραξία (goodwill) εξαγοράς PSM Suppliers Ltd από ΑΒΑΞ ΑΕ ποσά σε ευρώ 30.06.2019 13.704.937 914.005 12.790.932 Ενοποιούμενο Αποτέλεσμα από ΑΒΑΞ ΑΕ 01.01‐ 30.06.2019 2.511.270 ‐284.075 2.227.195 ‐1.030 8.029.104 10.255.269 30.06.2019 134.148 340.416 206.268 Κατά την εξαγορά από ΑΒΑΞ ΑΕ 14.03.2019 10.938.753 1.895.723 9.043.030 Έως την Εξαγορά από ΑΒΑΞ ΑΕ 01.01‐14.03.2019 232.821 ‐22.430 210.391 ‐389 7.810.375 8.020.377 Κατά την εξαγορά από ΑΒΑΞ ΑΕ 14.03.2019 0 0 0 Κατά την εξαγορά από ΑΒΑΞ ΑΕ 14.03.2019 Συνολικό τίμημα εξαγοράς Εύλογη αξία εταιρείας 2.764.132 ‐9.043.030 Υπεραξία (αρνητική) ‐6.278.898 Το ποσό της υπεραξίας 6.278.898 ευρώ συμπεριλαμβάνεται στα Λοιπά έσοδα ‐ έξοδα (καθαρά) στο κονδύλι Λοιπά έσοδα. 157 44. Απορρόφηση εταιρείας J&P Ενεργειακά & Βιομηχανικά Εργα ΑΕ Η Εταιρεία αγόρασε τον Απρίλιο 2019 από την υπό εκκαθάριση J&P (Overseas) Ltd την εταιρεία J&P Ενεργειακά & Βιομηχανικά Εργα ΑΕ, (εφεξής "J&P Energy"), με έδρα την Ελλάδα. Η εξαγορά πραγματοποιήθηκε έναντι συμβολικού τιμήματος και στοχεύει στην περαιτέρω ενίσχυση του κλάδου των ενεργειακών έργων του Ομίλου ΑΒΑΞ, δεδομένου οτι η J&P Energy διαθέτει σημαντική εμπειρία στη σύνταξη τεχνικών μελετών για βιομηχανικά έργα ενεργειακού χαρακτήρα έργων στο εξωτερικό. Τον Ιούνιο 2019, τα Διοικητικά Συμβούλια της Εταιρείας και της J&P Energy, αποφάσισαν την έναρξη της διαδικασίας συγχώνευσης δι’ απορρόφησης της J&P Energy από την 100% μητρική της εταιρεία ΑΒΑΞ. Ως ημερομηνία ισολογισμού μετασχηματισμού ορίσθηκε η 31.12.2018. Με την υπ’ αρ. πρωτ.126867/09.12.2019 Απόφαση του Υπουργείου Ανάπτυξης, η οποία καταχωρήθηκε αυθημερόν στο Γενικό Εμπορικό Μητρώο Ανωνύμων Εταιρειών με Κωδικό Αριθμό Καταχώρησης 2006198, εγκρίθηκε η συγχώνευση των Ανωνύμων Εταιρειών «ΑΒΑΞ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ‐ ΕΡΓΟΛΗΠΤΙΚΗ ‐ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ – ΕΜΠΟΡΙΚΗ – ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ‐ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΗΜΑΤΩΝ» με αριθμό Γ.Ε.ΜΗ. 913601000 (Απορροφώσα) και της «ΙΩΑΝΝΟΥ & ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΪΔΗΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ» με αριθμό Γ.Ε.ΜΗ. 3780301000 (Απορροφώμενη), με απορρόφηση της δεύτερης από την πρώτη, σύμφωνα με τις διατάξεις του Ν. 4601/2019 του αρθρου 54 του Ν.4172/2013 και του άρθρου 61 του Ν. 4438/2016, με ημερομηνία σύνταξης Ισολογισμού Μετασχηματισμού 31.12.2018 και σύμφωνα με τα από 06.06.2019 πρακτικά των Δ.Σ. των εταιρειών με το από 27.06.2019 Σχέδιο Σύμβασης Συγχώνευσης των ανωτέρω εταιρειών. Η επίδραση των παραπάνω γεγονότων επί του συνόλου του ενεργητικού, των υποχρεώσεων και των ιδίων κεφαλαίων, αναλύεται ως εξής: Σύνολο περιουσιακών στοιχείων J&P ENERGY Σύνολο υποχρεώσεων J&P ENERGY Ίδια κεφάλαια J&P ENERGY 31‐12‐2018 σύμφωνα με την αποτίμηση ανεξάρτητου εκτιμητή 867.652 (2.677.364) (1.809.712) 158 45. Σημαντικά Γεγονότα κατά την κλειόμενη χρήση 2019 Ίδρυση AVAX Middle East Ltd, εξαγορά εταιρειών στον Περσικό Κόλπο και στη συνέχεια συμφωνία για τη μεταβίβασή τους, με συνέπεια την λογιστική διακοπή των σχετικών δραστηριοτήτων Η Εταιρεία ίδρυσε τον Μάιο 2019 την εταιρεία «AVAX Middle East Limited» (η «AVAX ME») με έδρα την Κύπρο, στα πλαίσια της στρατηγικής επιλογής της διοίκησης να επικεντρωθεί σε ηλεκτρομηχανολογικά έργα ("Η/Μ") στις αγορές του Κατάρ, των Αραβικών Εμιράτων και την ευρύτερη περιοχή του Περσικού Κόλπου. Η AVAX ME αποτελεί θυγατρική της επίσης Κυπριακής J&P AVAX INTERNATIONAL Ltd, η οποία με τη σειρά της ανήκει κατά 100% στην ΑΒΑΞ ΑΕ. Τον Ιούνιο 2019, η AVAX ME προχώρησε στην εξαγορά τριών εταιρειών από την υπό εκκαθάριση J&P (Overseas) Ltd, και ειδικότερα ποσοστό 100% της Conspel Construction Specialist (Isle of Man) Limited, καθώς και ποσοστό 49% της J&P Qatar WLL και της Abu Dhabi J&P LLC.). Και οι τρείς εταιρείες ενοποιήθηκαν πλήρως από την AVAX ME λόγω ουσιαστικού διοικητικού ελέγχου, ο οποίος απορρέει από συμβατική συμφωνία με τους υπόλοιπους μετόχους. Η επέκταση μέσω της AVAX ME στόχευε μια περιοχή με σταθερή ροή δημοπράτησης έργων Η/Μ μεγάλης κλίμακας, με άμεση απόκτηση τεχνογνωσίας, εμπειρίας και ανεκτέλεστου υπόλοιπου έργων. Κατά την εξαγορά, τα ενοποιημένα μεγέθη της AVAX ME εμφάνιζαν ανεκτέλεστο υπόλοιπο €361 εκ, δανεισμό €82 εκ και ταμειακά διαθέσιμα €31 εκ. Παράλληλα, ο Όμιλος της ΑΒΑΞ κατέστη μέτοχος πλειοψηφίας της κοινοπραξίας κατασκευής του έργου «Qatar Foundation Stadium» στο Κατάρ, ενώ ως τότε κατείχε ποσοστό 24%. Το στάδιο ολοκληρώθηκε λειτουργικά εντός του 2019, συνιστώντας ένα έργο συνολικού κατασκευαστικού αντικειμένου $650εκ με μεγάλη σημασία για την χώρα και το Παγκόσμιο Κύπελλο Ποδοσφαίρου 2022. Προς το τέλος του 2019, ελήφθη η επιχειρηματική απόφαση να διακοπεί η δραστηριότητα στο Κατάρ και να μεταβιβασθούν οι τοπικές θυγατρικές στον τοπικό εταίρο, λόγω καθυστερήσεων και παύσεων πληρωμών από πελάτες στο Κατάρ. Κατά την ημερομηνία έγκρισης της παρούσας Εκθεσης, η Εταιρεία βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο διαπραγματεύσεων με τον εν λόγω ενδιαφερόμενο αγοραστή και σύντομα αναμένεται να υπογραφεί η σχετική συμφωνία μεταβίβασης των εταιρειών που δραστηριοποιούνται στο Κατάρ. [βλέπε ανάλυση στο σχετικό θέμα «Η. Σημαντικές Εξελίξεις & Γεγονότα από τη λήξη της χρήσης 2019 μέχρι την ημέρα υποβολής της Έκθεσης»] Αλλαγή επωνυμίας της Εταιρείας Η 2η Επαναληπτική Έκτακτη Γενική Συνέλευση των μετόχων της Εταιρείας που πραγματοποιήθηκε την 27.03.2019 αποφάσισε την αλλαγή της επωνυμίας της Εταιρείας από J&P‐ΑΒΑΞ ΑΕ σε ΑΒΑΞ ΑΕ. Η μετονομασία εντάσσεται στα πλαίσια της γενικότερης ανανέωσης της επιχειρηματικής φυσιογνωμίας του Ομίλου αλλά και της ανάγκης για αποφυγή αδικαιολόγητης σύγχυσης στο επενδυτικό κοινό, τον τραπεζικό τομέα και τον κατασκευαστικό κλάδο, μετά τη θέση σε ειδική διαχείριση & εκκαθάριση του διεθνούς 159 κατασκευαστικού ομίλου J&P (Overseas) Ltd και του διαχωρισμού των δραστηριοτήτων των οικογενειών Ιωάννου και Παρασκευαΐδη (εκ των βασικών μετόχων της ΑΒΑΞ). Μεταβολές σε Διοικητικά Όργανα Α. Διοικητικό Συμβούλιο Η 2η Επαναληπτική Έκτακτη Γενική Συνέλευση των μετόχων της Εταιρείας που πραγματοποιήθηκε την 27.03.2019 αποφάσισε την εκλογή νέου Διοικητικού Συμβουλίου, με τριετή θητεία, ήτοι έως 26.03.2022, το οποίο ακολούθως συγκροτήθηκε σε σώμα ως εξής: 1. Χρήστος Ιωάννου, Πρόεδρος‐Εκτελεστικό Μέλος 2. Κωνσταντίνος Κουβαράς, Αναπληρωτής Πρόεδρος & Εντεταλμένος Σύμβουλος‐Εκτελεστικό Μέλος 3. Κωνσταντίνος Λυσαρίδης, Αντιπρόεδρος & Εντεταλμένος Σύμβουλος‐Εκτελεστικό Μέλος 4. Κωνσταντίνος Μιτζάλης, Διευθύνων Σύμβουλος‐Εκτελεστικό Μέλος 5. Αικατερίνη Πιστιόλη, Σύμβουλος‐Μη Εκτελεστικό Μέλος 6. Χρίστος Σιάτης, Σύμβουλος ‐ Ανεξάρτητο Μη Εκτελεστικό Μέλος 7. Αλέξιος Σωτηρακόπουλος, Σύμβουλος – Ανεξάρτητο Μη Εκτελεστικό Μέλος 8. Μιχαήλ Χατζηπαύλου, Σύμβουλος – Ανεξάρτητο Μη Εκτελεστικό Μέλος Β. Επιτροπή Διεκδίκησης Έργων Τον Μάρτιο 2019, το Διοικητικό Συμβούλιο της Εταιρείας αποφάσισε την σύσταση τριμελούς Επιτροπής Διεκδίκησης Έργων, στο πλαίσιο των διατάξεων του Καταστατικού της Εταιρείας, του άρθρου 87 του Ν.4548/2018 αλλά και της εφαρμογής βέλτιστων αρχών και κανόνων εταιρικής διακυβέρνησης. Το νέο θεσμικό όργανο της Εταιρείας λειτουργεί με γνώμονα την αποτελεσματική λειτουργία των εταιρικών οργάνων και της εφαρμογής του συνόλου των αρχών, των τεχνικών και οργανωτικών μέτρων και διαδικασιών που έχει υιοθετήσει η Εταιρεία για την αποτελεσματική συμμόρφωσή της προς τους κανόνες ανταγωνισμού. Η Επιτροπή Διεκδίκησης Έργων ανέλαβε από το Διοικητικό Συμβούλιο τις εξουσίες διαχείρισης και εκπροσώπησης της Εταιρείας που σχετίζονται με τη συμμετοχή σε διαδικασίες ανάθεσης δημοσίων συμβάσεων και την εν γένει διεκδίκηση δημοσίων και ιδιωτικών έργων, και όπως ειδικότερα καθορίζεται στη σχετική απόφαση του ΔΣ. Η Επιτροπή απαρτίζεται από τα εξής στελέχη του Ομίλου: 1. Κωνσταντίνο Λυσαρίδη, Αντιπρόεδρο Δ.Σ. και Εντεταλμένο Σύμβουλο, 2. Αθηνούλλα Δημητρίου‐Ηλιάδη, Οικονομική Διευθύντρια Ομίλου, και 3. Ζωή Λυσαρίδου, Διευθύντρια Δημοπρασιών Αναθεώρηση συμφωνιών για 4 κοινοπρακτικά έργα με J&P (Overseas) Ltd σε Ιορδανία και Κατάρ Την 11.10.2018 γνωστοποιήθηκε η κατάθεση αίτησης υπαγωγής της διεθνούς κατασκευαστικής J&P (Overseas) Limited στην έδρα της στο Guernsey σε καθεστώς εκκαθάρισης. Η Εταιρεία συμμετείχε με την J&P (Overseas) Limited σε τέσσερα κοινοπρακτικά έργα, τρία εξ αυτών στο Κατάρ και ένα στην Ιορδανία, για τα οποία κατέστη αναγκαία η αναθεώρηση των συμβάσεων συνεργασίας με τους πελάτες και τις συνεργαζόμενες τράπεζες. Η Εταιρεία κατέβαλε κάθε προσπάθεια να συνεχιστούν και να ολοκληρωθούν τα 160 συγκεκριμένα έργα με τον αρτιότερο τεχνικό τρόπο, προκειμένου να διασφαλιστεί η μελλοντική παρουσία της στην κατασκευαστική αγορά του ευρύτερου Αραβικού κόσμου και η πρόσβασή της στο εκεί τραπεζικό σύστημα. Ειδικότερα, η κατάσταση για κάθε έργο είχε ως εξής: 1α. Οδικά Έργα Κατάρ Στο Κατάρ η Εταιρεία συμμετείχε με την J&P (Overseas) Ltd σε δύο οδικά έργα ("West Corridor P010" και "New Orbital Highway and Truck Route") και στην κατασκευή του αθλητικού σταδίου "Qatar Foundation Stadium" (το οποίο ακολούθως μετονομάσθηκε ως “Education City Stadium”). Τα ανωτέρω έργα συνδέονται με την γενικότερη αναβάθμιση των υποδομών της χώρας στα πλαίσια της προετοιμασίας για την διοργάνωση του Παγκόσμιου Κυπέλλου Ποδοσφαίρου της FIFA το 2022. Οι συμβάσεις για τα οδικά έργα "West Corridor P010" και "New Orbital Highway and Truck Route" είχαν υπογραφεί με την Ashgal (υπηρεσία δημοσίων έργων του Κατάρ) την 01.08.2013 και 22.01.2014 αντίστοιχα, με αναλογία αξίας ύψους €101,3 εκατομμυρίων και €192,2 εκατομμυρίων για το ποσοστό συμμετοχής 25% της Εταιρείας. Τα έργα έχουν ολοκληρωθεί. Και για τα δύο οδικά έργα του Κατάρ υπεγράφησαν εντός του 2019 συμφωνίες με την Ashghal που προβλέπουν τη μονομερή ανάληψη της ολοκλήρωσης των εργασιών από την ΑΒΑΞ, σύμφωνα με τους προβλεπόμενους όρους στο Κοινοπρακτικό συμφωνητικό, και αποβολή της J&P (Overseas) Ltd από την κοινοπραξία κατασκευής. Από την πλευρά του, ο Κύριος του Έργου κατ' αρχήν αποδέσμευσε τις κρατήσεις Καλής Εκτέλεσης με την υπογραφή της αναθεωρημένης σύμβασης και στη συνέχεια, μέσω μερικής κατάπτωσης των εγγυητικών επιστολών (οι οποίες είχαν εκδοθεί από την J&P (Overseas) Ltd χωρίς εγγύηση της ΑΒΑΞ ΑΕ), αποπλήρωσε τα υπόλοιπα των προμηθευτών των δύο έργων. 1β. Qatar Foundation Stadium / Education City Stadium Η σύμβαση για το αθλητικό στάδιο υπεγράφη με την Qatar Foundation (κρατικό φορέα του Κατάρ) την 21.07.2016 αντιπροσωπεύοντας αξία €133,7 εκατομμυρίων για την Εταιρεία μας, αντιστοιχώντας σε συμμετοχή 24%. Στο έργο αυτό οι εγγυητικές επιστολές είχαν εκδωθεί από την J&P (Overseas) Ltd και η Εταιρεία μας μετείχε στην παροχή εταιρικής εγγύησης (Company’s corporate guarantee) προς την χρηματοδότρια τράπεζα μέχρι το ποσοστό της συμμετοχής της (24%). Μέσω της θυγατρικής AVAX Middle East Ltd (κατά 100%) της AVAX International Ltd (θυγατρική της ΑΒΑΞ ΑΕ κατά 100%) εξαγοράσθηκαν οι εταιρείες Conspel Qatar WLL και J&P QATAR WLL οι οποίες συμμετείχαν στο έργο, αυξάνοντας τη συμμετοχή του Ομίλου σε πλειοψηφικό ποσοστό έναντι άμεσης συμμετοχής 24% της AΒΑΞ. Μέσω των ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων της AVAX Middle East αναγνωρίσθηκε το σύνολο της οφειλής για κεφάλαιο κίνησης προς τη χρηματοδότρια τράπεζα, ενώ για το ποσό που αναγνωρίζεται στις Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις της AVAX Middle East, δεν έχει παραχωρηθεί εγγύηση από την ΑΒΑΞ. Μετά την εξαγορά από την ΑΒΑΞ των θυγατρικών της J&P Overseas που συμμετείχαν στο έργο, υπεγράφη η συμφωνία (Novation Agreement) μεταξύ των εμπλεκομένων μερών. Οι εργασίες στο έργο συνεχίστηκαν και ολοκληρώθηκαν μέχρι τις 31.12.2019, όσον αφορά το στάδιο. Επισημαίνεται, οτι εντός του 2019, μετά την θέση της J&P (Overseas) Ltd σε καθεστώς εκκαθάρισης, η 161 Κοινοπραξία του έργου ανέλαβε δύο συμπληρωματικές συμβάσεις στο εν λόγω έργο, για την ανέγερση σχολικών κτιριακών εγκαταστάσεων και την συντήρηση όλου του αθλητικού & εκπαιδευτικού συγκροτήματος για περίοδο δύο ετών, αξίας περίπου €62 εκατομμυρίων και €31 εκατομμυρίων αντίστοιχα. Οι εργασίες για την ανέργεση των σχολικών κτιριακών εγκαταστάσεων και μέχρι και τις 30.04.2020 ολοκληρώθηκαν σε ποσοστό 37,3%. Παρόλα αυτά σύμφωνα και με τα αναφερόμενα στην σχετική σημείωση 25β της Οικονομικής Εκθεσης 2019 με τίτλο "Διακοπείσες Δραστηριότητες και Ομάδα Διάθεσης Περιουσιακών Στοιχείων και Υποχρεώσεων" o Όμιλος, εφαρμόζοντας το ΔΠΧΑ 5 «Μη Κυκλοφοριακά Στοιχεία κατεχόμενα προς πώληση & Διακοπείσες Δραστηριότητες», παρουσιάζει χωριστά τα περιουσιακά στοιχεία καθώς και τις υποχρεώσεις των θυγατρικών της AVAX ME (Conspel Qatar WLL & J&P Qatar WLL), θυγατρική της AVAX INTERNATIONAL LIMITED και της δραστηριότητας του υποκαταστήματος της στο Κατάρ που αφορά στο συγκεκριμένο έργο, ενώ ταυτόχρονα εμφανίζει χωριστά και το αποτέλεσμα από τη διακοπείσα δραστηριότητα στην ενοποιημένη κατάσταση αποτελεσμάτων του Ομίλου. 2. Ιορδανία Το έργο αφορά στην αναβάθμιση του συστήματος διαχείρισης αποσκευών του διεθνούς αεροδρομίου Queen Alia στην πρωτεύουσα Amman, και αποτελεί επέκταση της παλιότερης σύμβασης που είχε υπογραφεί με την κυβέρνηση της χώρας για την κατασκευή του υπερσύγχρονου αερολιμένα. Η σύμβαση υπεγράφη την 12.04.2018 αντιπροσωπεύοντας αξία €24,8 εκατομμυρίων για την Εταιρεία μας, που αντιστοιχεί σε συμμετοχή 50%. Μετά τη θέση της J&P (Overseas) Ltd σε εκκαθάριση, η ΑΒΑΞ ΑΕ συμφώνησε να αναλάβει πλήρως τη συνέχεια του έργου καθώς και την αγορά των χρησιμοποιούμενων πάγιων στοιχείων της J&P (Overseas) Ltd (χώρους γραφείων, και περιορισμένο μηχανολογικό εξοπλισμό που απασχολείται αποκλειστικά από το εν θέματι έργο), σύμφωνα με την αποτίμηση που προέκυψε από την εργασία εκτιμητή της ΑΒΑΞ και εκτιμητή της εκκαθαρίστριας της J&P (Overseas) Ltd). Η υπογραφή της αναθεωρημένης σύμβασης μεταξύ Εκκαθαριστών, Τραπεζών και της χρηματοδότριας τράπεζας της Παραχώρησης καθυστέρησε το 2019 διότι απαιτείτο και η σύμφωνη γνώμη της ARAB Bank, η οποία έχε εκδώσει της εγγυητικές επιστολές της αρχικής σύμβασης του έργου κατασκευής και επέκτασης του αεροδρομίου. Το έργο έχει ολοκληρωθεί και βρίσκεται στη φάση της συντήρησης (defect liability period) και την ευθύνη πλέον φέρει η ΑΒΑΞ, η οποία εκτελεί και την επέκταση της σύμβασης. Δεν αναμένεται κατάπτωση εγγυητικών και τυχόν ζημία της Τράπεζας από το έργο. Η εμπλοκή προήλθε από την εκχώρηση των εσόδων του μεριδίου της J&P (Overseas) Ltd στην ARAB Bank. Παρ' όλ' αυτά έχει επέλθει η τελική συμφωνία για τη παροχή συναίνεσης από την ARAB Bank. Δεδομένου όμως ότι οι εκκαθαριστές ζήτησαν να υπογραφεί το Novation Agreement και από τον Κύριο του Έργου, ο Κύριος του Έργου ανακοίνωσε οτι δεν έλαβε την έγκριση από τους δανειστές του έργου παραχώρησης. Ως εκ τούτου, δεν υπογράφηκε το Novation Agreement αλλά το έργο εκτελείται κανονικά και εισπράτουμε κανονικά από τον πελάτη. Οι τραπεζικές εγγυητικές επιστολές προκαταβολής & καλής εκτέλεσης για το έργο, τρέχουσας συνολικής αξίας €12,40 εκατομμυρίων, έχουν εκδοθεί μόνο από την Εταιρεία μας, και η εγγυητική προκαταβολής 162 ποσού €9,3 εκατομμυρίων έχει επιστραφεί. Η εκτέλεση του έργου συνεχίζεται κανονικά. Με ημερομηνία αναφοράς την 31.12.2019, η πρόοδος της εκτέλεσης του έργου βρισκόταν στο 83%. Εξαγορά Επιχειρήσεων σε Λιβύη και Ελλάδα Η Εταιρεία αγόρασε τον Απρίλιο 2019 την εταιρεία «PSM Suppliers Limited» (η «PSM») με έδρα τα Channel Islands από την υπό εκκαθάριση «Overseas Holdings Limited» που ανήκει στον όμιλο της J&P (Overseas) Limited (εφεξής η «JPO), η οποία βρίσκεται σε διαδικασία εκκαθάρισης από τον Οκτώβριο 2018. Οι μετοχές της PSM μεταβιβάσθηκαν μαζί με το σύνολο των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων που σχετίζονται κυρίως με την συνέχιση δύο ξεχωριστών συμβάσεων για ένα ενεργειακό έργο στο κοίτασμα πετρελαίου Faregh της Λιβύης, με Πελάτη την WAHA Oil Company με έδρα τη Λιβύη. Επισημαίνεται ότι το έργο βρίσκεται σε στάδιο δοκιμής και παράδοσης (testing & commissioning) του μηχανολογικού εξοπλισμού από την Siemens, υπεργολάβο της PSM. Με την συναλλαγή αυτή, η Εταιρεία στόχευσε: • στην απόκτηση της εμπειρίας και ιστορικού έργων της PSM, προκειμένου να διεκδικεί με ακόμη καλύτερες προϋποθέσεις ανάλογα ενεργειακά έργα στις διεθνείς αγορές • στην είσπραξη σε σύντομο χρονικό διάστημα των παρακρατηθέντων ποσών για την εγγύηση καλής εκτέλεσης των δύο συμβάσεων του έργου, που είναι υψηλότερα του συμφωνηθέντος τιμήματος. Επίσης, η Εταιρεία αγόρασε τον Απρίλιο 2019 από την υπό εκκαθάριση J&P (Overseas) Ltd την εταιρεία J&P Ενεργειακά & Βιομηχανικά Εργα ΑΕ, (εφεξής "J&P Energy"), με έδρα την Ελλάδα. Η εξαγορά πραγματοποιήθηκε έναντι συμβολικού τιμήματος και στόχευε στην περαιτέρω ενίσχυση του κλάδου των ενεργειακών έργων του Ομίλου ΑΒΑΞ, δεδομένου οτι η J&P Energy διαθέτει σημαντική εμπειρία στη σύνταξη τεχνικών μελετών για βιομηχανικά έργα ενεργειακού χαρακτήρα έργων στο εξωτερικό. Εντός του 2019, η Εταιρεία ολοκλήρωσε την συγχώνευση δι’ απορροφήσεως της J&P Energy. Σύμπραξη της θυγατρικής Volterra με τη ΔΕΗ για ανάπτυξη αιολικών πάρκων 69,7MW Η Volterra, 100% θυγατρική του Ομίλου, υπέγραψε συμφωνία με τη ΔΕΗ για την από κοινού ανάπτυξη και εκμετάλλευση αιολικών πάρκων συνολικής ισχύος 69,7 MW. Συγκεκριμένα, η ΔΕΗ εξαγόρασε το 45% των μετοχών δύο εταιρειών ειδικού σκοπού (SPV) της Volterra που έχουν στην κατοχή τους, αντίστοιχα, η πρώτη δύο αιολικά πάρκα στην Αιτωλοακαρνανία ισχύος 16MW που ήδη λειτουργούν με FiP €98/MWh, και η δεύτερη δύο υπό κατασκευή αιολικά πάρκα στη Βοιωτία, το ένα ισχύος 42,9MW με FiP €98/MWh και το άλλο 10,8MW με FiP €56,45/MWh. Αντικατάσταση Εσωτερικού Ελεγκτή Με απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου της Εταιρείας, καθήκοντα Εσωτερικού Ελεγκτή ανέλαβε από 01.08.2019 ο κος Αναστάσιος Τσακανίκας, σε αντικατάσταση του κου Ιωάννη Παπαδόπουλου ο οποίος αποχώρησε από την Εταιρεία. Στην συνέχεια, με νεότερη απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου της Εταιρείας, καθήκοντα Εσωτερικού Ελεγκτή ανέλαβε από 11.11.2019 ο κος Γεώργιος Κολιόπουλος, σε αντικατάσταση του κου Αναστάσιου Τσακανίκα, ο οποίος ανέλαβε καθήκοντα Σύμβουλου Διοίκησης του Ομίλου. Στο δυναμικό της υπηρεσίας εσωτερικού ελέγχου του Ομίλου έχει επίσης προστεθεί από τις αρχές 163 του 2020 με ισότιμα καθήκοντα η κα Κλαίρη Βογιατζή, προκειμένου να ενισχυθεί η ελεγκτική δυνατότητα του τμήματος σε επίπεδο ομίλου. Μεταβίβαση ΣΔΙΤ Σχολείων Αττικής Η Εταιρεία υπέγραψε την 01.10.2019 σύμβαση με τον Σουηδικό Όμιλο «Sterner Stenhus» για την πώληση του συνόλου των μετοχών της εταιρείας του ΣΔΙΤ των 10 Σχολείων Αττικής, καθώς και του τρέχοντος συνόλου δύο διαφορετικών σειρών ομολόγων περιορισμένης εξασφάλισης τα οποία είχαν εκδωθεί από την Εταιρεία. Το έργο είναι συνολικής επένδυσης €52,6 εκατομμυρίων και εκτός από την κατασκευή των κτιριακών εγκαταστάσεων η οποία πραγματοποιήθηκε προ ολίγων ετών, περιλαμβάνει τη συντήρηση και τεχνική διαχείρισή τους επί 25ετή περίοδο έναντι ετήσιου μισθώματος από το Ελληνικό Δημόσιο. Η υπολοιπόμενη περίοδος μίσθωσης είναι 22 έτη. Οι σχολικές υποδομές εξυπηρετούν πάνω από 2.000 μαθητές στους Δήμους Αθηναίων, Ηρακλείου, Ωρωπού και Μεγαρέων της Αττικής. Το έργο είχε συγχρηματοδοτηθεί από ίδια κεφάλαια της Εταιρείας και μακροπρόθεσμο δανεισμό ύψους €33,4 εκατομμυρίων από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ) και το πρόγραμμα Jessica της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ανάληψη νέων έργων Τα σημαντικότερα έργα τα οποία ανέλαβε το 2019 η Εταιρεία περιλαμβάνουν: 1. τη σύμβαση Σύμπραξης Δημοσίου και Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ) για την μελέτη, χρηματοδότηση, κατασκευή, συντήρηση και λειτουργία της Μονάδας Επεξεργασίας Απορριμμάτων του Νομού Ηλείας, ως μέλος ένωσης εταιριών με την ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ ΑΕ και την ΑΑΓΗΣ ΑΕ. Το ύψος της επένδυσης ανέρχεται σε €39,5 εκατομμύρια και το έργο αποσκοπεί στην παροχή ενός αποτελεσματικού συστήματος επεξεργασίας των αστικών στερεών αποβλήτων που παράγονται στο νομό, με μέγιστη δυναμικότητα 80.000 τόνων/έτος. Η μονάδα επεξεργασίας απορριμμάτων χωροθετείται σε κτηματική περιοχή της κοινότητας Κορυφής, στα όρια των Δήμων ‘Ηλιδας και Πύργου. Η διάρκεια κατασκευής του έργου είναι 22 μήνες, συμπεριλαμβανομένων 4 μηνών δοκιμαστικής λειτουργίας, ενώ η περίοδος λειτουργίας του είναι 25 έτη και 2 μήνες. Ο Ιδιωτικός Φορέας Σύμπραξης μεταξύ άλλων ανέλαβε τις παρακάτω υποχρεώσεις: α) τη μελέτη, κατασκευή, λειτουργία και συντήρηση της μονάδας επεξεργασίας απορριμάτων, β) τη χρηματοδότηση του έργου με ίδια και δανειακά κεφάλαια, με τη χρηματοδοτική συμβολή του Δήμου Ήλιδας, γ) την εμπορική εκμετάλλευση των παραγόμενων δευτερογενών προϊόντων (π.χ. ανακυκλώσιμα υλικά, βιοαέριο‐ενέργεια, κόμποστ κ.λπ.), δ) την μεταφορά του υπολείμματος σε ειδικό χώρο (ΧΥΤΥ). 2. την κατασκευή του συγκροτήματος ξενοδοχείου και καζίνο “City of Dreams Mediterranean” στη Λεμεσό της Κύπρου, σε κοινοπραξία με τον όμιλο ΓΕΚ‐Τέρνα σύμβαση με την Κινεζικών συμφερόντων εταιρεία "ICR CYPRUS RESORT DEVELOPMENT CO LIMITED". Στην κοινοπραξία συμμετέχουν οι εταιρείες ΑΒΑΞ AE και ΤΕΡΝΑ ΑΕ με ποσοστό συμμετοχής 60% και 40%, αντίστοιχα. Η σύμβαση, συνολικής αξίας περίπου €270 εκατομμυρίων με ορίζοντα ολοκλήρωσης 30 μηνών, αφορά στην κατασκευή μεγάλου ξενοδοχειακού θέρετρου και καζίνο συνολικής δομημένης έκτασης περίπου 164 96.000 τμ επί οικοπέδου έκτασης 370 στρεμμάτων. Το συγκρότημα θα περιλαμβάνει καζίνο, εστιατόρια, εμπορικές χρήσεις, spa, 16όροφο ξενοδοχείο περίπου 500 δωματίων, εκθεσιακό χώρο, εκτεταμένες αθλητικές εγκαταστάσεις με εσωτερικές και εξωτερικές πισίνες, πλήθος άλλων κύριων και βοηθητικών χώρων & εγκαταστάσεων, και χώροι πρασίνου μεγάλης έκτασης. 3. την κατασκευή του Έργου «Μελέτη, προμήθεια υλικών και κατασκευή αγωγού διασύνδεσης φυσικού αερίου Ελλάδα ‐ Βουλγαρία (Έργο IGB)», ύψους €145 εκ, με την εταιρεία ICGB στη Σόφια της Βουλγαρίας Πρόκειται για ένα πολυσύνθετο έργο υψηλής σημασίας, καθώς ο αγωγός IGB θα συνδέσει τον υφιστάμενο εθνικό αγωγό μεταφοράς φυσικού αερίου στην Κομοτηνή και το ελληνικό τμήμα του αγωγού Trans Adriatic (TAP) με τον υπάρχοντα αγωγό μεταφοράς και διανομής φυσικού αερίου κοντά στη Βουλγαρική πόλη της Stara Zagora. Η διάρκεια του έργου είναι 18 μήνες. 4. τη μελέτη, κατασκευή και θέση σε λειτουργία ενός νέου σταθμού ενέργειας στην Bismayah του Ιράκ, ισχύος 1.650ΜW και αξίας €533 εκατομμυρίων, το οποίο αποτελεί το μεγαλύτερο ενεργειακό έργο που ανατέθηκε ποτέ σε εταιρεία Ελληνικών συμφερόντων στο εξωτερικό. Το έργο, διάρκειας 32 μηνών, ανατέθηκε από τον όμιλο Mass Global Holdings για λογαριασμό του οποίου αυτό το διάστημα η Εταιρεία ολοκληρώνει τη μελέτη, κατασκευή και θέση σε λειτουργία ανάλογου σταθμού ισχύος 1.500MW στην ίδια περιοχή, στα περίχωρα της Βαγδάτης. 5. την κατασκευή του αυτοκινητοδρόμου Ston Bypass (DC414) της Κροατίας, και συγκεκριμένα τα τμήματα Sparagovici/ Zaradeze ‐ Prapratno και Prapratno – Doli, συνολικού προϋπολογισμού €68,8 εκ. και διάρκειας 28 μηνών. Το έργο βρίσκεται στην δυτική ακτή της Κροατίας και περιλαμβάνει την κατασκευή Εθνικής Οδού, μήκους 18 χιλιομέτρων. Το έργο θεωρείται ιδιαίτερα σημαντικό για τη χώρα, καθώς θα προσφέρει πρόσβαση στην υπό κατασκευή γέφυρα Peljesac, για την σύνδεση της περιοχής του Dubrovnik με την υπόλοιπη Κροατία, χωρίς την ανάγκη διέλευσης μέσω Βοσνίας‐Ερζεγοβίνης. Ανανέωση Σύμβασης Ειδικού Διαπραγματευτή για τη μετοχή της Εταιρείας Η Εταιρεία ανανέωσε την 14.12.2019 την ετήσιας διάρκειας σύμβαση με την Eurobank Equities ΑΕΠΕΥ για την ειδική διαπραγμάτευση επί των μετοχών της, προς ενίσχυση της ρευστότητάς τους. 165 46.Σημαντικές Εξελίξεις & Γεγονότα από τη λήξη της χρήσης 2019 μέχρι την ημέρα υποβολής της Έκθεσης Αύξηση Μετοχικού Κεφαλαίου ύψους €20 εκ Η Επαναληπτική Έκτακτη Γενική Συνέλευση των μετόχων της Εταιρείας που πραγματοποιήθηκε την 26.09.2019 αποφάσισε την αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου έως €20 εκατομμύρια με καταβολή μετρητών και δικαίωμα προτίμησης σε όλους τους μετόχους της. Η τιμή έκδοσης ορίστηκε σε €0,30/μετοχή, και αποφασίστηκε η έκδοση 66.666.666 νέων κοινών μετοχών με αναλογία περίπου 0,85849971 νέες μετοχές ανά μία παλαιά. Η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς ενέκρινε την 20.01.2020 το σχετικό Ενημερωτικό Δελτίο και η εξάσκηση των δικαιωμάτων προτίμησης πραγματοποιήθηκε μεταξύ 27.01.2020 και 10.02.2020. Με απόφαση του διοικητικού συμβουλίου της Εταιρείας κατανεμήθηκαν σε βασικούς μετόχους οι αδιάθετες μετοχές, με αποτέλεσμα η κάλυψη της αύξησης του μετοχικού κεφαλαίου να φτάσει το 100%. Κατόπιν της πιστοποίησης της καταβολής των κεφαλαίων στις 12.02.2020, το καταβεβλημένο ονομαστικό μετοχικό κεφάλαιο της Εταιρείας ανέρχεται πλέον σε €43.296.455, διαιρούμενο σε 144.321.516 κοινές ονομαστικές μετοχές ονομαστικής αξίας €0,30 η κάθε μία, ενώ το συνολικό καταβεβλημένο μετοχικό κεφάλαιο ανέρχεται σε €189.948.126 (ονομαστικό €43.296.455 + υπέρ το άρτιο €146.651.671). Επισημαίνεται ότι ορισμένοι μέτοχοι είχαν προκαταβάλλει ποσά έναντι της αύξησης κεφαλαίου, ανερχόμενα σε €16.349.601 την 31.12.2019, τα οποία ήταν ταξινομημένα στις βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις κατά την ημερομηνία αυτή. Κατά τον υπολογισμό των δεικτών επί των χρηματοοικονομικών καταστάσεων της 31.12.2019, λαμβάνουμε υπόψη για τον υπολογισμό του κατατεθέντος μετοχικού κεφαλαίου το ανωτέρω ποσό που είχε κατατεθεί την 31.12.2019, και τοιουτοτρόπως ανέρχεται σε €186.297.727 (ονομαστικό €39.646.056 + υπέρ το άρτιο €146.651.671). Σύμφωνα με τον παρακάτω πίνακα η καθαρή θέση του ενοποιημένου Ισολογισμού υπερβαίνει το 50% του εγγεγραμμένου Μετοχικού Κεφαλαίου: Α. Μετοχικό Κεφάλαιο Αποθεματικό υπέρ το άρτιο Σύνολο Πλέον ποσά κατατεθέντα μέχρι 31.12.2019, για αύξηση ΜΚ, η οποία ολοκληρώθηκε την 10.02.2020 Συνολικά κατατεθέντα κεφάλαια Β. 23.296.455,0 146.651.671,0 169.948.126,0 16.349.601,0 186.297.727,0 50% 93.148.863,5 Καθαρή θέση Ενοποιημένου Ισολογισμού 31/12/19 78.259.042,0 Πλέον το ποσό της αύξησης ΜΚ 16.349.601,0 94.608.643,0 166 Το Πιστοποιητικό Συμμόρφωσης των ορκωτών ελεγκτών, το οποίο θα εκδοθεί αμέσως μετά τη δημοσίευση των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων της 31.12.2019, θα κάνει αναφορά στο εν λόγω θέμα, έχοντας όμως ήδη δοθεί η σύμφωνη γνώμη τους. Σημαντικές Μεταβολές Δικαιωμάτων Ψήφου κατόπιν της ολοκλήρωσης της αύξησης κεφαλαίου Μετά την ολοκλήρωση της αύξησης του μετοχικού κεφαλαίου της Εταιρείας κατά €20 εκατομμύρια τον Φεβρουάριο 2020, επήλθαν οι ακόλουθες μεταβολές επί των δικαιωμάτων ψήφου της Εταιρείας: α. Το ποσοστό των δικαιωμάτων ψήφου της εταιρείας «Joannou & Paraskevaides (Investments) Limited» μειώθηκε από 44,18% σε 23,77% λόγω μη άσκησης των αναλογούντων δικαιωμάτων προτίμησης και η εταιρεία κατέχει συνολικά 34.310.000 κοινές ονομαστικές μετά δικαιώματος ψήφου μετοχές της Εταιρείας β. Το ποσοστό των δικαιωμάτων ψήφου της εταιρείας «JCGH Limited» η οποία ελέγχεται σύμφωνα με το Ν.3556/2007 μέσω σειράς ενδιάμεσων νομικών προσώπων από τον κ. Χρήστο Ιωάννου, Πρόεδρο του Διοικητικού Συμβουλίου της Εταιρείας, αυξήθηκε από 3,40% σε 19,82% λόγω πλήρους άσκησης των αναλογούντων δικαιωμάτων προτίμησης και απόκτησης μέρους των αδιάθετων μετοχών της Εταιρείας, και η εταιρεία κατέχει συνολικά 28.600.000 κοινές ονομαστικές μετά δικαιώματος ψήφου μετοχές της Εταιρείας γ. Το ποσοστό των δικαιωμάτων ψήφου του κ. Κωνσταντίνου Μιτζάλη, Διευθύνοντος Συμβούλου της Εταιρείας, αυξήθηκε από 13,93% σε 16,31% λόγω πλήρους άσκησης των αναλογούντων δικαιωμάτων προτίμησης και απόκτησης μέρους των αδιάθετων μετοχών της Εταιρείας και ο ίδιος σήμερα κατέχει συνολικά 23.537.570 κοινές ονομαστικές μετά δικαιώματος ψήφου μετοχές της Εταιρείας, ενώ ουδεμία μεταβολή σημειώθηκε στο ποσοστό 0,84% που κατέχει η Κοινή Επενδυτική Μερίδα στην οποία συμμετέχει, η οποία σήμερα κατέχει συνολικά 1.219.175 κοινές ονομαστικές μετά δικαιώματος ψήφου μετοχές της Εταιρείας. δ. Το ποσοστό των δικαιωμάτων ψήφου της εταιρείας «Savetrans Holdings Limited», η οποία ελέγχεται σύμφωνα με το Ν. 3556/2007 από τον κ. Κωνσταντίνο Κουβαρά, Αναπληρωτή Πρόεδρο του Διοικητικού Συμβουλίου & Εντεταλμένο Σύμβουλο της Εταιρείας, αυξήθηκε από 5,97% σε 7,83% λόγω πλήρους άσκησης των αναλογούντων δικαιωμάτων προτίμησης και απόκτησης μέρους των αδιάθετων μετοχών της Εταιρείας και η εταιρεία κατέχει συνολικά 11.298.955 κοινές ονομαστικές μετά δικαιώματος ψήφου μετοχές της Εταιρείας. Εξέλιξη πολυετούς δικαστικής διαμάχης με ξένη εταιρεία Σχετικά με υπόθεση διαιτησίας για έργο στην Ελλάδα, εκδόθηκε στις 30.03.2020 απόφαση του Διαιτητικού Δικαστηρίου (εξωτερικού) κατά της εταιρείας, και αφορά στο ποσό των €5,5 εκ, πλέον τόκων €8,8 εκ, πλέον έξοδα διαιτησίας και δικηγόρων €4,5 εκ. Η έκβαση της υπόθεσης θεωρείται αβέβαιη στο παρόν στάδιο, καθώς εκκρεμεί στο Διαιτητικό Δικαστήριο του εξωτερικού, αγωγή ακύρωσης προηγούμενης μερικής Απόφασης επί της οποίας βασίστηκε η Τελική Απόφαση τους Διαιτητικού Δικαστηρίου του εξωτερικού. 167 Επίσης στις 7/5/2020 υποβλήθηκε αίτηση ακύρωσης της Τελικής Απόφασης ενώπιον του Εφετείου (Εξωτερικού). Στις 02.04.2020, ο αντίδικος απαίτησε την κατάπτωση δύο εγγυητικών επιστολών ύψους €2,9 εκ. τις οποίες είχε στην κατοχή του και η εταιρεία αιτήθηκε την άσκηση Ασφαλιστικών μέτρων (Πρωτοδικείο Αθηνών). Η υπόθεση θα εκδικαστεί στις 30.06.2020. Παρά το γεγονός ότι υπάρχουν βάσιμα επιχειρήματα εν δυνάμει ικανά να αποτρέψουν την κατάπτωση των εγγυητικών, επειδή οι εν λόγω εγγυητικές είναι σε πρώτη ζήτηση η εταιρεία προχώρησε στην αναγνώριση πρόβλεψης στις οικονομικές καταστάσεις του 2019 για το ποσό των εγγυητικών, ήτοι €2,9 εκ. Μεταβίβαση θυγατρικών εταιρειών με δραστηριότητα στο Κατάρ Στα μέσα του 2019, μέσω της νεο‐ιδρυθείσας AVAX Middle East Limited στην Κύπρο, ο όμιλος ΑΒΑΞ απέκτησε τρείς θυγατρικές της υπό εκκαθάριση J&P (Overseas) Ltd που δραστηριοποιούνται σε έργα Η/Μ μεγάλης κλίμακας στις αγορές του Κατάρ, των Αραβικών Εμιράτων και την ευρύτερη περιοχή του Περσικού Κόλπου. Και οι τρείς εταιρείες ενοποιήθηκαν πλήρως από την AVAX ME λόγω ουσιαστικού διοικητικού ελέγχου, ο οποίος απορρέει από συμβατική συμφωνία με τους υπόλοιπους μετόχους. Το σκεπτικό των εξαγορών βασίστηκε στην δυναμική που παρουσίαζε η κατασκευαστική αγορά στην περιοχή, με σταθερή ροή δημοπράτησης μεγάλων έργων Η/Μ, καθώς επίσης την άμεση απόκτηση τεχνογνωσίας, εμπειρίας και ανεκτέλεστου υπόλοιπου έργων. Κατά την εξαγορά, τα ενοποιημένα μεγέθη της AVAX ME εμφάνιζαν ανεκτέλεστο υπόλοιπο €361 εκ, δανεισμό €82 εκ και ταμειακά διαθέσιμα €31 εκ. Παράλληλα, ο Όμιλος της ΑΒΑΞ κατέστη μέτοχος πλειοψηφίας της κοινοπραξίας κατασκευής του έργου «Qatar Foundation Stadium» στο Κατάρ, ενώ ως τώρα κατείχε ποσοστό 24%. Το στάδιο ολοκληρώθηκε λειτουργικά εντός του 2019, συνιστώντας ένα έργο συνολικού κατασκευαστικού αντικειμένου $650εκ με μεγάλη σημασία για την χώρα και το Παγκόσμιο Κύπελλο Ποδοσφαίρου 2022. Όμως, η εκκαθάριση της J&P (Overseas) Ltd, τελικά δυσχέρανε την αντιμετώπιση του Ομίλου από τους συγκεκριμένους πελάτες. Σε συνδυασμό με τον αυξημένο γεωπολιτικό και επιχειρηματικό κίνδυνο αυτών των υπεργολαβικών συμβάσεων, την χαμηλή δυνατότητα παρέμβασης ενός μικρού υπεργολάβου όπως η Conspel απέναντι σε πολιτικά και επιχειρηματικά ισχυρούς πελάτες και αναδόχους κατασκευαστές, αλλά και τις καθυστερήσεις που προέκυψαν μέχρι να εξαγοραστούν οι θυγατρικές της J&P (Overseas) Ltd από την Εταιρεία, δημιουργήθηκε αυξημένη αβεβαιότητα για την χρηματοοικονομική απόδοση του Ομίλου στην περιοχή. Σημειώνεται ότι η δυνατότητα της εταιρείας Conspel να αναλάβει νέα έργα στην περιοχή εξαρτιόταν και από την ικανότητά της να έχει πρόσβαση σε τοπικές τράπεζες για εξασφάλιση των απαραίτητων χρηματοδοτικών ορίων για κεφάλαια κίνησης και έκδοση εγγυητικών επιστολών & LCs για την εκτέλεση των έργων. Το αποτέλεσμα ήταν καθυστερήσεις και παύσεις πληρωμών από δύο έργα συνολικού ύψους περίπου $140 εκ. Συγκεκριμένα, στο έργο «Msheireb Downtown Doha», η Conspel Qatar WLL εξέταζε τη περίπτωση να ακολουθήσει την δικαστική οδό για την είσπραξη οφειλής ύψους $30 εκ, ενώ στο έργο «Doha Oasis» η εταιρεία βρισκόταν σε διαπραγματεύσεις με τον πελάτη και τον κύριο εργολάβο (του οποίου η Conspel Qatar WLL είναι υπεργολάβος) για την διευθέτηση της απαίτησης ύψους περίπου $110 εκ. Όπως είχε αναφερθεί και στο Ενημερωτικό Δελτίο της Εταιρείας για την αύξηση μετοχικού κεφαλαίου που είχε 168 εγκριθεί από την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς την 20.01.2020, αυτή η αδυναμία είσπραξης δημιουργούσε στην Conspel Qatar WLL συνθήκες προσωρινής ταμειακής στενότητας για τις οποίες η Εταιρεία μελετούσε από το τέλος του 2019 διάφορες πιθανές ενέργειές της. Ανάμεσα στις πιθανές ενέργειες περιλαμβάνονταν και συζητήσεις με τον τοπικό εταίρο Fahad Trading W.L.L. (ο οποίος κατείχε το 51%), για πλήρη εξαγορά των εταιρειών αυτών. Τελικά λόγω της συνεχούς επιδείνωσης της ταμειακής ρευστότητας, η Εταιρεία προχώρησε στη λύση αυτή, δηλαδή αποφάσισε τη πώληση των εταιρειών αυτών στον τοπικό εταίρο, ο οποίος μετά και τη σύνταξη του σχεδίου συμφωνητικού πώλησης, προχώρησε στην ανάληψη της διοίκησης και διαχείρισης των εταιρειών αυτών και των έργων τους περιλαμβανομένου και του έργου “Qatar Foundation Stadium”, στο οποίο οι εταιρείες αυτές συμμετέχουν κατά 76% και η ΑΒΑΞ Α.Ε. μέσω του υποκαταστήματός της “AVAX S.A. – Qatar Branch” κατά 24%. Συνεπώς στις Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις της 31.12.2019, σύμφωνα με τα Διεθνή Λογιστικά Πρότυπα (ΔΠΧΑ 5), οι εργασίες των θυγατρικών της AVAX ME, ήτοι Conspel Qatar WLL” και “J&P Qatar WLL” κατηγοριοποιήθηκαν ως «Διακοπείσες Δραστηριότητες» στις ενοποιημένες Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις της AVAX ME με ημερομηνία 31.12.2019 και κατ’ επέκταση και στις ενοποιημένες Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις της “ABAΞ Α.Ε.”, λαμβανομένου υπόψη και του σχεδίου συμφωνητικού πώλησης το οποίο έχει συνταχθεί (αλλά δεν έχει εισέτι υπογραφεί) με τον τοπικό εταίρο Fahad Trading W.L.L, ο οποίος κατέχει το 51% των εταιρειών “Conspel Qatar W.L.L.” και “J&P Qatar W.L.L.”, και το οποίο αφορά στην πώληση στον ίδιο ή σε τρίτο πρόσωπο επιλογής του, του ποσοστού 49% των εταιρειών “Conspel Qatar W.L.L.” και “J&P Qatar W.L.L.” που κατέχει αυτή τη στιγμή ο Όμιλος των εταιρειών της ΑΒΑΞ. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με το σχέδιο συμφωνητικού πώλησης, ο Όμιλος των εταιρειών της ΑΒΑΞ Α.Ε. θα πρέπει να καταβάλει ως αποζημίωση πώλησης στον τοπικό εταίρο ποσό το οποίο ανέρχεται σε €29,4 εκ ($33 εκ). Το ως άνω αναφερόμενο ποσό των €29,4 εκ θα τακτοποιηθεί με συμψηφισμό υποχρέωσης ποσού €18,6 εκ, με καταβολή μετρητών ποσού €2,4 εκ από την ΑΒΑΞ Α.Ε. για το οποίο έγινε πρόβλεψη στις Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις της 31.12.2019 και το υπόλοιπο ποσό €8,4 εκ θα διατεθεί για συμμετοχή της ΑΒΑΞ Α.Ε. στην αύξηση μετοχικού κεφαλαίου της “AVAX INTERNATIONAL LIMITED” (100% θυγατρική της ΑΒΑΞ Α.Ε.), το οποίο θα καταβληθεί ως αποζημίωση πώλησης για τη διάθεση των θυγατρικών της AVAX ME στο Κατάρ. Σύμφωνα με το ΔΠΧΑ 5, τα στοιχεία ενεργητικού της διακοπείσας δραστηριότητας περιλαμβάνουν υπεραξία ποσού €117,8 εκ. Ειδικότερα βάσει του σχεδίου συμφωνητικού πώλησης (καταβολή αποζημίωσης πώλησης συνολικού ποσού €29,4 εκ) προσδιορίστηκε η συνολική εύλογη αξία των κατεχόμενων προς πώληση περιουσιακών στοιχείων της διακοπείσας δραστηριότητας και αναγνωρίστηκε απομείωση υπεραξίας κατά το ποσό €22,9 εκ. Κατά την ολοκλήρωση της συναλλαγής για την AVAX ME θα οριστικοποιηθεί και το ύψος του αποτελέσματος σύμφωνα με την τελική συμφωνία. Από τα Διεθνή Λογιστικά Πρότυπα (ΔΠΧΑ 5) παρέχεται περίοδος 12 μηνών για να ολοκληρωθεί η πώληση. Ο Όμιλος, εφαρμόζοντας το ΔΠΧΑ 5 «Μη Κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία κατεχόμενα προς πώληση και Διακοπείσες Δραστηριότητες», παρουσιάζει χωριστά τα περιουσιακά στοιχεία και τις υποχρεώσεις των 169 θυγατρικών της AVAX ME (Conspel Qatar W.L.L. & J&P Qatar W.L.L.), θυγατρική της AVAX INTERNATIONAL LIMITED και της δραστηριότητας του υποκαταστήματος της ΑΒΑΞ Α.Ε. στο Κατάρ που αφορά στο συγκεκριμένο έργο, ενώ ταυτόχρονα εμφανίζει χωριστά και το αποτέλεσμα από τη διακοπείσα δραστηριότητα στην ενοποιημένη κατάσταση αποτελεσμάτων του Ομίλου. Περιορισμός Κατασκευαστικής Δραστηριότητας λόγω πανδημίας covid‐19 Στις αρχές Μαρτίου 2020 το Ελληνικό κράτος έλαβε μία σειρά περιοριστικών μέτρων τόσο για τις επαγγελματικές δραστηριότητες όσο και για την κυκλοφορία των πολιτών, προκειμένου να αναχαιτίσει την πανδημική εξάπλωση του κορωνοϊού covid‐19 και να διασφαλιστεί η δημόσια υγεία της χώρας. Οι συνέπειες των μέτρων αυτών, τα οποία έχουν αρχίσει να αίρονται σταδιακά από τις αρχές Μαΐου 2020, αναμένεται να είναι σημαντικές και μακροπρόθεσμες πάνω στην οικονομία της χώρας μας, καθώς ανέστειλαν ουσιαστικά τις σημαντικότερες οικονομικές δραστηριότητες, όπως ο τουρισμός αλλά και οι κατασκευές. Το εύρος της οικονομικής ύφεσης σε επίπεδο εθνικής οικονομίας, και ειδικότερα για τον όμιλο ΑΒΑΞ, δεν μπορεί ακόμη να υπολογιστεί με ακρίβεια καθώς η πανδημία βρίσκεται σε εξέλιξη, με αυξημένη μάλιστα πιθανότητα να προκύψει νέο κύμα μετάδοσης του ιού λόγω του τουρισμού και της επαναδραστηριοποίησης πολλών κλάδων της οικονομίας. Σε κάθε περίπτωση όμως, στο τρέχον έτος θα πρέπει για τον Όμιλο να αναμένεται σημαντική απώλεια κύκλου εργασιών μερικών δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ, λόγω της αναστολής όχι μόνο της υλοποίησης έργων, αλλά και την ανατροπή του προγραμματισμού για δημοπράτηση και διεκδίκηση νέων έργων. Οι απώλειες στην συνολική δραστηριότητα στο 2020 αναμένεται να αντιστραφούν το 2021 λόγω μεταφοράς της εκτέλεσης των έργων σε αργότερο χρόνο. [βλέπε ενότητα «Β. Κυριότεροι Κίνδυνοι & Αβεβαιότητες για το 2020 Î 2. Κίνδυνοι και Αβεβαιότητες Î α. Πανδημία κορωνοϊού covid‐19» για περισσότερες λεπτομέρειες] Διακοπή σύμβασης σε λιμενικό έργο στο Ιράκ Η κοινοπραξία Basrah Gas, στην οποία μετέχουν οι South Gas Company of Iraq, Shell Gas Iraq BV και Mitsubishi, με την οποία η Εταιρεία είχε υπογράψει σύμβαση αξίας περίπου €69 εκατομμυρίων για λιμενικές εργασίες και αναβάθμιση του μηχανολογισκού εξοπλισμού του λιμένος στο Umm Qasr του Ιράκ, τον Μάρτιο του 2020 γνωστοποίησε στην Εταιρεία τον τερματισμό του έργου. Η Εταιρεία είχε εκτελέσει εργασίες σωρευτικής αξίας €27,3 εκ με ημερομηνία αναφοράς 31.12.2019. Η Εταιρεία έχει ήδη φέρει την υπόθεση ενώπιον του διεθνούς φορέα διαιτησίας DIFC‐LCIA προκειμένου να επιλυθεί η διαφορά με την Basrah Gas. Ετήσια παράταση σύμβασης Κέντρου Επεξεργασίας Λυμάτων Ψυτάλλειας (ΚΕΛΨ) Τον Μάρτιο 2020 η ΕΥΔΑΠ προχώρησε σε ετήσια παράταση της σύμβασης για την λειτουργία και συντήρηση του ΚΕΛΨ. Η προηγούμενη σύμβαση, την οποία εκτελούσε κοινοπραξία στην οποία συμμετέχει η Εταιρεία κατά 30%, έληξε στις 30.03.2020. Διενεργήθηκε νέος διαγωνισμός για 5ετή λειτουργία και εκρεμεί η απόφαση για το οριστικό αποτέλεσμά του. Επισημαίνεται ότι η κοινοπραξία στην οποία ειναι 170 μέλος η Eταιρία μας συμμετέχει στον διαγωνισμό της ΕΥΔΑΠ για λειτουργία και συντήρηση του ΚΕΛΨ την επόμενη 5ετή περίοδο. Ολοκλήρωση συμφωνίας πώλησης δύο κτιρίων γραφείων της ΑΒΑΞ ΑΕ στο Μαρούσι Η Εταιρεία υπέγραψε την 29.05.2020 συμφωνία πώλησης δύο αυτοτελών κτιρίων ιδιοκτησίας της στο Μαρούσι, επί της οδού Αμαρουσίου‐Χαλανδρίου 16 και 29 συνολικής έκτασης 25.597 τ.μ. στα οποία στεγάζονται οι κεντρικές υπηρεσίες και τα γραφεία διοίκησης της Εταιρείας έναντι συνολικού τιμήματος τριάντα τεσσάρων εκατομμυρίων Ευρώ (€34.000.000). Αγοράστρια των ως άνω ακινήτων είναι η Trastor AEΕΑΠ ενώ η Εταιρεία θα διατηρήσει τη χρήση των ακινήτων δυνάμει συμφωνίας μακροχρόνιας μίσθωσης. Η συμφωνία πραγματοποιήθηκε στα πλαίσια της στρατηγικής αποεπένδυσης από μη‐βασικές λειτουργικές δραστηριότητες, αναμένεται να βελτιώσει τη διάρθρωση του ισολογισμού της Εταιρείας ενώ δεν προβλέπεται να έχει ουσιώδη επίδραση επί των χρηματοοικονομικών αποτελεσμάτων του 2020. 171 47. Ενδεχόμενες απαιτήσεις και υποχρεώσεις (α) Υπάρχουν δικαστικές υποθέσεις εναντίον του Οµίλου για εργατικά ατυχήµατα που συνέβησαν κατά την εκτέλεση κατασκευαστικών έργων από εταιρίες ή κοινοπραξίες που συµµετέχει ο Όµιλος. Λόγω του ότι ο Όµιλος είναι ασφαλισµένος έναντι εργατικών ατυχηµάτων, δεν αναµένεται να προκύψει σηµαντική επιβάρυνση από ενδεχόµενη αρνητική έκβαση των δικαστικών αποφάσεων. Οι λοιπές επίδικες ή υπό διαιτησία διαφορές, καθώς και οι εκκρεμείς αποφάσεις των δικαστικών ή διαιτητικών οργάνων δεν αναμένεται να έχουν σημαντική επίπτωση στην οικονοµική κατάσταση ή λειτουργία του Ομίλου ή της Εταιρίας. Ο Όμιλος για την κάλυψη πιθανής ζημίας από τις εκκρεμείς δικαστικές υποθέσεις ή υπό διαιτησία διαφορές, έχει αναγνωρίσει κατά την 31.12.2019 προβλέψεις συνολικού ποσού € 7,56 εκ. (βλ. σημείωση 30). (β)Σχετικά με υπόθεση διαιτησίας για έργο στην Ελλάδα, εκδόθηκε στις 30/3/2020 απόφαση του Διαιτητικού Δικαστηρίου (εξωτερικού) κατά της εταιρείας, και αφορά στο ποσό των €5,5 εκ., πλέον τόκων €8,8 εκ., πλέον έξοδα διαιτησίας και δικηγόρων €4,5εκ. Η έκβαση της υπόθεσης θεωρείται αβέβαιη στο παρόν στάδιο, καθώς εκκρεμεί στο Διαιτητικό Δικαστήριο του εξωτερικού, αγωγή ακύρωσης προηγούμενης μερικής Απόφασης, επί της οποίας βασίστηκε η Τελική Απόφαση του Διαιτητικού Δικαστηρίου του εξωτερικού. Επίσης στις 7/5/2020 υποβλήθηκε αίτηση ακύρωσης της Τελικής Απόφασης ενώπιον του Εφετείου (Εξωτερικού). Στις 2/4/2020, ο αντίδικος απαίτησε την κατάπτωση δύο εγγυητικών επιστολών ύψους €2,9 εκ. τις οποίες είχε στην κατοχή του και η εταιρεία αιτήθηκε την άσκηση Ασφαλιστικών μέτρων (Πρωτοδικείο Αθηνών). Η υπόθεση θα εκδικαστεί στις 30/6/2020. Παρά το γεγονός ότι υπάρχουν βάσιμα επιχειρήματα εν δυνάμει ικανά να αποτρέψουν την κατάπτωση των εγγυητικών, επειδή οι εν λόγω εγγυητικές είναι σε πρώτη ζήτηση η εταιρεία προχώρησε στην αναγνώριση πρόβλεψης στις οικονομικές καταστάσεις του 2019 για το ποσό των εγγυητικών, ήτοι €2,9 εκ. (γ) Για τις ελεγμένες και ανέλεγκτες φορολογικές χρήσεις υπάρχει σχετική σημείωση (Γ1) στις ετήσιες οικονομικές καταστάσεις. καταστάσεις (δ) Ο Όμιλος έχει ενδεχόμενες υποχρεώσεις σε σχέση με τράπεζες, λοιπές εγγυήσεις και άλλα θέματα που προκύπτουν στα πλαίσια της συνήθους δραστηριότητάς του από τα οποία δεν αναμένεται να προκύψουν ουσιώδεις επιβαρύνσεις. (ε) Η αναπτυξιακή πορεία της οικονομίας ανακόπηκε το πρώτο εξάμηνο του 2020 λόγω της Πανδημίας του Covid‐19. Βάσει των εκτιμήσεων του ΟΟΣΑ, ο παγκόσμιος ρυθμός ανάπτυξης θα μειωθεί έως και 7,6% , γεγονός που επηρεάζει και την ελληνική Οικονομία. Καθώς τα περιοριστικά μέτρα που ελήφθησαν από την Ελληνική Κυβέρνηση, και από τις κυβερνήσεις άλλων κρατών, για την μείωση της εξάπλωσης του ιού του Covid‐ 19 είχαν επιπτώσεις στην οικονομική δραστηριότητα, ως εκ τούτου το 2020 αναμένεται να είναι ένα ιδιαίτερο έτος για την ελληνική Οικονομία με επιπτώσεις στις δραστηριότητες του Ομίλου. Με τα έως τώρα δεδομένα ο Όμιλος στο πρώτο εξάμηνο του 2020 έχει επηρεαστεί ως προς την ικανότητα εκτέλεσης υφιστάμενων έργων της ΑΒΑΞ (επιπρόσθετοι κανόνες υγιεινής και ασφάλειας προσωπικού, προβλήματα στην αλυσίδα τροφοδοσίας). Στις Παραχωρήσεις, ο περιορισμός μετακινήσεων οδήγησε και σε μείωση των εσόδων όπως τα έσοδα των διοδίων από την Αττική Οδό (όπου καταμετρήθηκε μείωση κυκλοφορίας κατά 25 % σωρευτικά από την αρχή του έτους μέχρι σήμερα). Στον Κατασκευαστικό τομέα παρατηρούνται ορισμένες καθυστερήσεις στα υπό εκτέλεση έργα ενώ παράλληλα εμφανίζονται να καθυστερούν και οι διαδικασίες των δημοπρασιών στις αναθέσεις νέων έργων. 172 Στα υπό εκτέλεση έργα του εξωτερικού καταγράφηκε μείωση των εργασιών διότι στις χώρες, στις οποίες δραστηριοποιείται ο Όμιλος, το κλείσιμο των συνόρων οδήγησε: α) σε προσωρινή παύση εργασιών και επαναπατρισμό μερικώς του προσωπικού όπως στην περίπτωση του έργου στο Ιράκ, β) σε καθυστερήσεις στην εκτέλεση εργασιών όπως στην περίπτωση των έργων στη Κροατία, Βουλγαρία και Ιορδανία, όπου μέρος του προσωπικού επαναπατρίστηκε, ενώ παρέμεινε προσωπικό ασφαλείας και υπεύθυνοι Μηχανικοί οι οποίοι επιβλέπουν τις εργασίες των ντόπιων υπεργολάβων, γ) σε κλείσιμο των εργοταξίων για δύο μήνες στην Κύπρο με επιπτώσεις κυρίως στα έργα Καζίνου, Μαρίνας Λεμεσού και σε αλλά μικρότερα, δ) σε καθυστερήσεις στην υποβολή των προσφορών για έργα και στο εξωτερικό (π.χ. Κύπρος). Στον τομέα της ενέργειας (εμπορία ηλεκτρικής ενέργειας), αν και οι συνέπειες της πανδημίας στον κύκλο εργασιών δεν μπορούν να ποσοτικοποιηθούν ακόμα, αναμένεται μείωση στον κύκλο εργασιών λόγω κλεισίματος χώρων εμπορικής χρήσης. Επίσης στον τομέα της Χονδρικής (εισαγωγές‐εξαγωγές), παρατηρήθηκε μείωση λόγω αστάθειας στις αγορές και τις σημαντικές επιπτώσεις του covid‐19 στην Ιταλία όπου πραγματοποιείται ο μεγαλύτερος όγκος συναλλαγών. Τέλος υπάρχει αύξηση των καθυστερήσεων/χρόνου πληρωμής από πελάτες λόγω των μειωμένων εισοδημάτων που επέφεραν τα μέτρα για την καταπολέμηση της Πανδημίας. Οι επιπτώσεις του προσωρινά μειωμένου κύκλου εργασιών της εταιρίας, έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση του σχετικού περιθωρίου μικτού κέρδους, καθώς αυτό επιβαρύνεται από τις μισθοδοσίες των εργοταξίων και τις αμοιβές μηχανικών εργοταξίων που η εταιρία συνεχίζει να πληρώνει κατά την χρονική περίοδο των περιοριστικών μέτρων δεδομένου ότι δεν προχώρησε σε απολύσεις. Ο τομέας του real estate επίσης επηρεάστηκε αρνητικά με μη πραγματοποιηθείσες πωλήσεις κυρίως λόγω γεωγραφικών περιορισμών αλλά και με τη μείωση των μισθωμάτων κατά 40% για τέσσερις μήνες (Απρίλιος – Ιούλιος 2020), με την εκτιμώμενη συνολική απώλεια καθαρών εισροών ύψους €500 χιλ. O Όμιλος ΑΒΑΞ, με αίσθημα ευθύνης παρακολουθεί τις εξελίξεις προκειμένου να ανταποκρίνεται κατάλληλα σε όλα τα επίπεδα ώστε να διασφαλιστεί η υγεία των εργαζομένων του και η ομαλή επιχειρηματική λειτουργία του και κυρίως ως προς τις ταμιακές ροές και τις συμβατικές υποχρεώσεις από την εκτέλεση των έργων. Για την διασφάλιση της υγείας των εργαζομένων του Ομίλου υιοθετήθηκε η εξ αποστάσεως εργασία και δεν πραγματοποιήθηκε αναστολή συμβάσεων εργασίας παρά μόνο σε πολύ μικρή έκταση . Μέσα στα πλαίσια αυτά η Διοίκηση του Ομίλου αξιολογεί τους σχετικούς κινδύνους προκειμένου να ελαχιστοποιήσει τις επιπτώσεις της Πανδημίας στις λειτουργικές δραστηριότητες και τις επιδόσεις του Ομίλου.Παράλληλα, βάσει της ήδη υπάρχουσας πληροφόρησης, η Διοίκηση έχει εκπονήσει πλάνο διαχείρισης της υπάρχουσας και μελλοντικής ρευστότητας ώστε να συνεχίσει η εξυπηρέτηση των υποχρεώσεων του Ομίλου. Επίσης, έχει προχωρήσει στην ανάπτυξη εναλλακτικών λύσεων και σεναρίων, παράλληλα με τα ήδη υφιστάμενα, όπως η λήψη νέων χρηματοδοτήσεων αλλά και αναδιαρθρώσεις ως προς τη χρήση των ήδη υπαρχόντων περιουσιακών στοιχείων. Καθώς οι οικονομικές επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία και στους επιμέρους κλάδους και δραστηριότητες από τον COVID‐19 συνεχίζονται, αντικειμενικά δεν είναι δυνατόν να εκτιμηθούν πλήρως στο παρόν στάδιο. Σε κάθε περίπτωση, το εν λόγω υγειονομικό γεγονός, δεν δημιουργεί αβεβαιότητα σχετικά με τη συνέχιση της δραστηριότητας του Ομίλου και της εταιρείας και για αυτό οι οικονομικές καταστάσεις έχουν συνταχθεί βάσει της συνεχιζόμενης δραστηριότητας (going concern). Περαιτέρω, η άρση των περιοριστικών μέτρων καθώς οι δραστηριότητες επανέρχονται σταδιακά στα προ‐ Covid επίπεδα και η ανακοίνωση της Ελληνικής Κυβέρνησης για αύξηση των Δημοσίων Επενδύσεων στα πλαίσια των μέτρων για την ανάκαμψη από τις επιπτώσεις της πανδημίας Covid‐19, θα προσφέρει ευκαιρίες στον Όμιλο και συγκεκριμένα στον τομέα των υποδομών όπου και δραστηριοποιείται. 173 48. ΕΓΚΡΙΣΗ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ Οι ανωτέρω εταιρικές και ενοποιημένες Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31.12.2019 εγκρίθηκαν από το Διοικητικό Συμβούλιο της ΑΒΑΞ Α.Ε. την 29.06.2020. Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ & ΕΝΤΕΤΑΛΜΕΝΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Ο ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΠΡΟΕΔΡΟΣ & ΕΝΤΕΤΑΛΜΕΝΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Ο ΔΙΕΥΘΥΝΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΤΟΥ ΟΜΙΛΟΥ Ο ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΣ ΛΟΓΙΣΤΗΡΙΟΥ ΧΡΗΣΤΟΣ ΙΩΑΝΝΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΟΥΒΑΡΑΣ Α.Δ.Τ. ΑΙ 597426 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΙΤΖΑΛΗΣ Α.Δ.Τ. ΑΝ 033558 ΑΘΗΝΑ ΗΛΙΑΔΗ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ Α.Δ.Τ. ΑΙ 109515 Α.Δ.Τ. 889746 Α.Δ.Τ. 550801 174

Περίληψη: Ως εκτελεστικά μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου της J&P‐ΑΒΑΞ Α.Ε. (η «Εταιρεία»), και εξ όσων γνωρίζουμε, οι 1. Ιωάννου Χρήστος, Πρόεδρος και Εντεταλμένος Σύμβουλος 2. Κουβαράς Κωνσταντίνος, Αναπληρωτής Πρόεδρος και Εντεταλμένος Σύμβουλος 3. Μιτζάλης Κωνσταντίνος, Διευθύνων Σύμβουλος δηλώνουμε ότι: • οι ετήσιες χρηματοοικονομικές καταστάσεις για την περίοδο από 01.01.2019 έως 31.12.2019 οι οποίες καταρτίσθηκαν σύμφωνα με τα ισχύοντα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομκής Πληροφόρησης, απεικονίζουν κατά τρόπο αληθή τα στοιχεία του ενεργητικού και του παθητικού, την καθαρή θέση και τα αποτελέσματα χρήσεως της Εταιρείας, καθώς και των επιχειρήσεων που περιλαμβάνονται στην ενοποίηση του Ομίλου εκλαμβανομένων ως σύνολο, • η Ετήσια Έκθεση του Διοικητικού Συμβουλίου της Εταιρείας απεικονίζει κατά τρόπο αληθή την εξέλιξη, τις επιδόσεις και τη θέση της Εταιρείας, καθώς και των επιχειρήσεων που περιλαμβάνονται στην ενοποίηση του Ομίλου εκλαμβανομένων ως σύνολο, συμπεριλαμβανομένης της περιγραφής των κυριοτέρων κινδύνων και αβεβαιοτήτων που αντιμετωπίζουν, καθώς και τις λοιπές πληροφορίες που απαιτούνται σύμφωνα με τα οριζόμενα στην παράγραφο 2 του άρθρου 4 του Ν.3556/2007. Μαρούσι, 29 Ιουνίου 2020 Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ & ΕΝΤΕΤΑΛΜΕΝΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Ο ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΠΡΟΕΔΡΟΣ & ΕΝΤΕΤΑΛΜΕΝΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ O ΔΙΕΥΘΥΝΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΟΥ ΧΡΗΣΤΟΣ Δ.Τ.A. 889746 ΚΟΥΒΑΡΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Α.Δ.Τ. ΑI 597426 ΜΙΤΖΑΛΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Α.Δ.Τ. AN 033558