ΑΕΡΟΠΟΡΙΑ ΑΙΓΑΙΟΥ Α.Ε. Γ.Ε.Μ.Η. 1797901000 ΕΤΗΣΙΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΑΠΟ 1Η ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31Η ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2021 Σύμφωνα με το άρθρο 4 του Ν. 3556/2007 και τις επ’ αυτού εκτελεστικές αποφάσεις του Δ.Σ. της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς Περιεχόμενα 1 Δηλώσεις των Μελών του Διοικητικού Συμβουλίου ............................................................................................4 2 Ετήσια Έκθεση του Διοικητικού Συμβουλίου της ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ ΑΙΓΑΙΟΥ ΑΝΩΝΥΜΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ επί των Ενοποιημένων και Ατομικών Οικονομικών Καταστάσεων για τη Χρήση από 1 η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2021 ...........................................................................................................................................................6 2.1 Έκθεση Διοικητικού Συμβουλίου ....................................................................................................................... 6 2.2 Κίνδυνοι και Διαχείριση Κινδύνων .................................................................................................................. 28 2.3 Μη Χρηματοοικονομικά Στοιχεία ................................................................................................................... 31 2.4 Δήλωση Εταιρικής Διακυβέρνησης................................................................................................................. 65 2.5 Επεξηγηματική εκθεση .................................................................................................................................115 3. Έκθεση Ελέγχου Ανεξάρτητων Ορκωτών Ελεγκτών Λογιστών ........................................................................120 4. Ετήσιες Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις για τη Χρήση 1η Ιανουαρίου-31η Δεκεμβρίου 2021 ...................137 4. 1 Εταιρική Κατάσταση Οικονομικής Θέσης 31.12.2021 .................................................................................137 4.2 Ενοποιημένη Κατάσταση Οικονομικής Θέσης 31.12.2021 ..........................................................................138 4. 3 Εταιρική Κατάσταση Συνολικού Εισοδήματος 31.12.2021 .........................................................................139 4.4 Ενοποιημένη Κατάσταση Συνολικού Εισοδήματος 31.12.2021 ...................................................................140 4.5 Εταιρική Κατάσταση Μεταβολών Ιδίων Κεφαλαίων 31.12.2021.................................................................141 4.6 Ενοποιημένη Κατάσταση Μεταβολών Ιδίων Κεφαλαίων 31.12.2021 .........................................................142 4.7 Εταιρική Κατάσταση Ταμειακών Ροών 31.12.2021 ......................................................................................143 4.8 Ενοποιημένη Κατάσταση Ταμειακών Ροών 31.12.2021 ..............................................................................144 4.9 Σημειώσεις επί των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων .............................................................................145 5. Έκθεση Διάθεσης Αντληθέντων Κεφαλαίων από την έκδοση Κοινού Ομολογιακού Δανείου με καταβολή μετρητών για την περίοδο 12.03.2019 μέχρι την 31.12.2021 ..................................................................................234 6. Έκθεση Διάθεσης Κεφαλαίων που αντλήθηκαν από την Αύξηση Μετοχικού Κεφαλαίου με καταβολή μετρητών για την περίοδο 14.06.2021 μέχρι την 30.12.2021 ..................................................................................238 7. Πληροφορίες Άρθρου 10. N 3401/2005 που Δημοσιευτήκαν από την Εταιρεία Κατά την Χρήση 2021 .........241 8. Διαδικτυακός Τόπος Ανάρτησης της Ετήσιας Χρηματοοικονομικής Έκθεσης ..................................................245 3 1 119 3. Έκθεση Ελέγχου Ανεξάρτητων Ορκωτών Ελεγκτών Λογιστών 120 EΡΝΣΤ & ΓΙΑΝΓΚ (ΕΛΛΑΣ) Ορκωτοί Ελεγκτές–Λογιστές Α.E. Χειμάρρας 8Β, Μαρούσι 151 25 Αθήνα Τηλ.: 210 2886 000 Φαξ: 210 2886 905 ey.com Έκθεση Ανεξάρτητου Ορκωτού Ελεγκτή Λογιστή Προς τους Μετόχους της εταιρείας ΑΕΡΟΠΟΡΙΑ ΑΙΓΑΙΟΥ Α.Ε. Έκθεση Ελέγχου επί των Εταιρικών και Ενοποιημένων Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων Γνώμη Έχουμε ελέγξει τις συνημμένες εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις της εταιρείας ΑΕΡΟΠΟΡΙΑ ΑΙΓΑΙΟΥ Α.Ε. (η Εταιρεία), οι οποίες αποτελούνται από την εταιρική και ενοποιημένη κατάσταση χρηματοοικονομικής θέσης της 31ης Δεκεμβρίου 2021, τις εταιρικές και ενοποιημένες καταστάσεις συνολικού εισοδήματος, μεταβολών ιδίων κεφαλαίων και ταμειακών ροών της χρήσεως που έληξε την ημερομηνία αυτή, καθώς και περίληψη σημαντικών λογιστικών αρχών και μεθόδων και λοιπές επεξηγηματικές πληροφορίες. Κατά τη γνώμη μας, οι συνημμένες εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις παρουσιάζουν εύλογα, από κάθε ουσιώδη άποψη, την οικονομική θέση της εταιρείας ΑΕΡΟΠΟΡΙΑ ΑΙΓΑΙΟΥ Α.Ε. και των θυγατρικών αυτής (ο Όμιλος) κατά την 31η Δεκεμβρίου 2021, τη χρηματοοικονομική τους επίδοση και τις ταμειακές τους ροές για τη χρήση που έληξε την ημερομηνία αυτή σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς, όπως αυτά έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Βάση γνώμης Διενεργήσαμε τον έλεγχό μας σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Ελέγχου (ΔΠΕ) όπως αυτά έχουν ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία. Οι ευθύνες μας, σύμφωνα με τα πρότυπα αυτά περιγράφονται περαιτέρω στην ενότητα της έκθεσής μας “Ευθύνες ελεγκτή για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων”. Είμαστε ανεξάρτητοι από την Εταιρεία και τις ενοποιούμενες θυγατρικές της, καθ’ όλη τη διάρκεια του διορισμού μας, σύμφωνα με τον Κώδικα Δεοντολογίας για Επαγγελματίες Ελεγκτές του Συμβουλίου Διεθνών Προτύπων Δεοντολογίας Ελεγκτών, όπως αυτός έχει ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία και τις απαιτήσεις δεοντολογίας που σχετίζονται με τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων στην Ελλάδα και έχουμε εκπληρώσει τις δεοντολογικές μας υποχρεώσεις σύμφωνα με τις απαιτήσεις της ισχύουσας νομοθεσίας και του προαναφερόμενου Κώδικα Δεοντολογίας. Πιστεύουμε ότι τα ελεγκτικά τεκμήρια που έχουμε αποκτήσει είναι επαρκή και κατάλληλα να παρέχουν βάση για τη γνώμη μας. Σημαντικότερα θέματα ελέγχου Τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου είναι εκείνα τα θέματα που, κατά την επαγγελματική μας κρίση, ήταν εξέχουσας σημασίας στον έλεγχό μας επί των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων της ελεγχόμενης χρήσεως. Τα θέματα αυτά και οι σχετιζόμενοι κίνδυνοι ουσιώδους ανακρίβειας αντιμετωπίστηκαν στο πλαίσιο του ελέγχου των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων ως σύνολο, για τη διαμόρφωση της γνώμης μας επί αυτών και δεν εκφέρουμε ξεχωριστή γνώμη για τα θέματα αυτά. Σ’ αυτό το πλαίσιο περιγράφουμε ακολούθως πως ο έλεγχός μας αντιμετώπισε το κάθε θέμα. Έχουμε εκπληρώσει τα καθήκοντα που περιγράφονται στην ενότητα «Ευθύνες ελεγκτή για τον έλεγχο των χρηματοοικονομικών καταστάσεων» της έκθεσής μας, περιλαμβανομένων αυτών που σχετίζονται με τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου. Ως εκ τούτου, ο έλεγχός μας περιέλαβε τη διενέργεια διαδικασιών που σχεδιάστηκαν ώστε ν’ ανταποκρίνονται στους κινδύνους ουσιώδους σφάλματος των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. Τα αποτελέσματα των ελεγκτικών μας διαδικασιών, περιλαμβανομένων των διαδικασιών που διενεργήθηκαν επί των κατωτέρω θεμάτων, παρέχουν τη βάση για τη γνώμη μας επί των συνημμένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων. 121 Σημαντικότερα θέματα ελέγχου Πώς αντιμετωπίστηκαν κατά τον έλεγχό μας τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου Επιπτώσεις της πανδημίας COVID-19 στη ρευστότητα, στην επάρκεια κεφαλαίου κίνησης και στην αρχή της συνεχιζόμενης δραστηριότητας (σε εταιρική και ενοποιημένη βάση) Η πανδημία COVID-19 είχε ιδιαίτερα ισχυρό αντίκτυπο στον κλάδο των αερομεταφορών, καθώς οδήγησε σε σημαντική μείωση των αεροπορικών ταξιδιών, με σημαντική επίδραση στις δραστηριότητες και τη ρευστότητα της Εταιρείας και του Ομίλου. Η διοίκηση έλαβε σειρά από μέτρα στήριξης της ρευστότητας, περιλαμβανομένης της χρήσης διαθέσιμων κρατικών μέτρων στήριξης αντίστοιχων με αυτά που παρέχονται από άλλες κυβερνήσεις σε όλο τον κόσμο. Επιπλέον, η διοίκηση στα πλαίσια του ευρύτερου επιχειρησιακού σχεδιασμού της Εταιρείας και του Ομίλου για τα έτη 2022 έως 2026 έχει καταρτίσει, μεταξύ άλλων, προβλεπόμενες ταμειακές ροές και κεφάλαιο κίνησης για την ίδια περίοδο, λαμβάνοντας υπόψη τις τρέχουσες γεωπολιτικές εξελίξεις, με έμφαση, για σκοπούς αξιολόγησης της αρχής της συνεχιζόμενης δραστηριότητας, στις χρήσεις 2022 και 2023. Η υλοποίηση του επιχειρηματικού σχεδιασμού και των προβλεπόμενων ταμειακών ροών εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις παραδοχές κι εκτιμήσεις που έχει κάνει η διοίκηση σχετικά με τις μελλοντικές επιχειρηματικές εξελίξεις και την επιτυχή εφαρμογή μέτρων μείωσης των δαπανών, βελτίωσης του κεφαλαίου κίνησης κι επαναπρογραμματισμού των επενδύσεων. Η διοίκηση έλαβε υπ’ όψη της όλες τις ανωτέρω συνθήκες στην εκτίμηση της καταλληλότητας εφαρμογής της λογιστικής αρχής της συνεχιζόμενης δραστηριότητας της Εταιρείας και του Ομίλου και στην ύπαρξη ουσιώδους ή μη αβεβαιότητας ως προς αυτή. Οι ελεγκτικές διαδικασίες που, μεταξύ άλλων, πραγματοποιήσαμε, περιέλαβαν τις ακόλουθες: - Συζητήσαμε με τη διοίκηση για τις επιδράσεις της πανδημίας COVID-19 στα χρηματοοικονομικά αποτελέσματα, στη χρηματοοικονομική θέση, στη ρευστότητα και στο κεφάλαιο κίνησης της Εταιρείας και του Ομίλου, σε βραχυπρόθεσμο και μεσοπρόθεσμο ορίζοντα. Συζητήσαμε επίσης τις διαφορετικές παραδοχές και σενάρια που χρησιμοποιήθηκαν από τη διοίκηση στην αξιολόγησή της για την υπόθεση της δρώσας οικονομικής μονάδας. - Ελέγξαμε για μαθηματική ακρίβεια τους σχετικούς υπολογισμούς, την πληρότητα και συνέπεια του επιχειρησιακού μοντέλου και της δημιουργίας των ταμειακών ροών και των επιμέρους στοιχείων τους. Στο πλαίσιο αυτό, λάβαμε υπόψη μας την εφαρμογή των μέτρων και συμφωνιών που έγιναν μέσα στο ελεγχόμενο έτος, για την εξοικονόμηση κόστους, τον περιορισμό των εκροών και τον αντίκτυπο αυτών στο μελλοντικό σχεδιασμό του επίπεδου του στόλου αεροσκαφών και του προσωπικού της Εταιρείας και του Ομίλου. Αξιολογήσαμε επίσης τις κεφαλαιουχικές δαπάνες που συμπεριλαμβάνονται στο επιχειρησιακό μοντέλο βάσει δεσμεύσεων αγοράς και συμφωνιών πλαισίου. Συμπεριλάβαμε στην ομάδα ελέγχου στελέχη εξειδικευμένα σε θέματα κατάρτισης και αξιολόγησης χρηματοοικονομικών μοντέλων μελλοντικών ταμειακών ροών και αξιολογήσαμε το επιχειρησιακό μοντέλο του Ομίλου που εκπόνησε η διοίκηση. - Προκειμένου να εκτιμήσουμε τις ταμειακές εισροές που περιλαμβάνονται στον προγραμματισμό ρευστότητας, εξετάσαμε, μεταξύ άλλων, τις συμφωνίες για πηγές χρηματοδότησης και αξιολογήσαμε τους όρους και τις προϋποθέσεις των χρηματοδοτήσεων. 122 Σημαντικότερα θέματα ελέγχου Πώς αντιμετωπίστηκαν κατά τον έλεγχό μας τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου Επιπτώσεις της πανδημίας COVID-19 στη ρευστότητα, στην επάρκεια κεφαλαίου κίνησης και στην αρχή της συνεχιζόμενης δραστηριότητας (σε εταιρική και ενοποιημένη βάση) – συνέχεια Λόγω της πολυπλοκότητας των απαιτούμενων υπολογισμών, της σημαντικότητας των παραδοχών κι εκτιμήσεων της διοίκησης ως προς τον προσδιορισμό των προβλεπόμενων ταμειακών ροών και την επίδραση των εκτιμήσεων αυτών στη ρευστότητα, την επάρκεια κεφαλαίου κίνησης και στη λογιστική αρχή της συνεχιζόμενης δραστηριότητας, έχουμε αναγνωρίσει τις επιπτώσεις της πανδημίας COVID-19 ως ένα από τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου. Οι γνωστοποιήσεις της Εταιρείας και του Ομίλου σχετικά με την αξιολόγηση των επιπτώσεων της πανδημίας COVID-19 στη ρευστότητά της και τη λογιστική αρχή της συνεχιζόμενης δραστηριότητας περιλαμβάνονται στη σημείωση 2 των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων. - Αξιολογήσαμε αν οι εκτιμήσεις της διοίκησης, που έχουν χρησιμοποιηθεί για την αναμενόμενη πτητική δραστηριότητα των επόμενων ετών είναι σε συνάφεια με τις εκτιμήσεις του κλάδου, συμπεριλαμβανομένων των εκτιμήσεων της Διεθνούς Ένωσης Αερομεταφορών (ΙΑΤΑ) και με μακροοικονομικές προβλέψεις. - Επιπλέον, συζητήσαμε με τη διοίκηση τις πλέον πρόσφατες εκτιμήσεις της σχετικά με τις πιθανές επιπτώσεις των τρεχουσών γεωπολιτικών εξελίξεων (ταξιδιωτικοί περιορισμοί λόγω κυρώσεων, τιμές καυσίμου) και την εξέταση αυτής της παραμέτρου στο επιχειρησιακό πλάνο του Ομίλου. - Συζητήσαμε επίσης άλλα πιθανά μέτρα για τη διασφάλιση της ρευστότητας, που δεν αντικατοπτρίζονται στο σχεδιασμό ρευστότητας, καθώς δεν έχουν αξιολογηθεί ως αναγκαία στην τρέχουσα περίοδο. Αξιολογήσαμε τις εκτιμήσεις της διοίκησης για την εφαρμογής της λογιστικής αρχής της συνεχιζόμενης δραστηριότητας της εταιρείας και του Ομίλου και την μη ύπαρξη ουσιώδους αβεβαιότητας ως προς αυτή, καθώς και την επάρκεια των σχετικών γνωστοποιήσεων στις εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις. 123 Σημαντικότερα θέματα ελέγχου Πώς αντιμετωπίστηκαν κατά τον έλεγχό μας τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου Έλεγχος απομείωσης υπεραξίας (σε ενοποιημένη βάση), ιδιόκτητων αεροσκαφών και αεροσκαφών με δικαίωμα χρήσης (σε εταιρική και ενοποιημένη βάση) και επενδύσεων σε θυγατρικές (σε εταιρική βάση) Το ποσό της υπεραξίας ύψους €40εκ. που αναγνωρίστηκε κατά τη εξαγορά της Olympic Air στις ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις αξιολογείται ετησίως για απομείωση ή και συχνότερα αν υπάρχουν ενδείξεις που να υποδεικνύουν πιθανή απομείωσή της. Επιπλέον, στις εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις την 31 Δεκεμβρίου 2021 περιλαμβάνονται: α) στο λογαριασμό ενσώματα πάγια στοιχεία, τα ιδιόκτητα αεροσκάφη (συμπεριλαμβανομένων των συστατικών συντήρησής και του μηχανολογικού εξοπλισμού τους) αναπόσβεστης αξίας €71 εκ. και €100 εκ. για την Εταιρεία και τον Όμιλο, αντίστοιχα, που αποσβένονται στη διάρκεια της ωφέλιμης ζωή τους, β) στο λογαριασμό περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης, τα αεροσκάφη με δικαίωμα χρήσης αναπόσβεστης αξίας €388 εκ. και € 396 εκ. για την Εταιρεία και τον Όμιλο, αντίστοιχα, που αποσβένονται στο χρόνο ισχύος του δικαιώματος χρήσης ή στη διάρκεια της ωφέλιμης ζωή τους, ανάλογα με τους όρους της σύμβασης μίσθωσης. γ) στο λογαριασμό επενδύσεις σε θυγατρικές για την Εταιρεία, επενδύσεις στην Olympic Air Α.Ε. και στην Aegean Cyprus LTD αξίας €62 εκ., και €18 εκ. αντίστοιχα, που τηρούνται στο κόστος κτήσης τους και αξιολογούνται για απομείωση αν υπάρχουν ενδείξεις που να υποδεικνύουν πιθανή απομείωσή τους. Σε κάθε ημερομηνία ισολογισμού η Εταιρεία και ο Όμιλος αξιολογούν εάν υπάρχουν ενδείξεις απομείωσης για τα ιδιόκτητα αεροσκάφη, τα αεροσκάφη με δικαίωμα χρήσης και τις επενδύσεις σε θυγατρικές. Ως αποτέλεσμα των επιπτώσεων της πανδημίας COVID-19 η διοίκηση εκτιμά ότι υφίστανται ενδείξεις απομείωσης τους. Ως εκ τούτου, η διοίκηση επιμέτρησε την ανακτήσιμη αξία τους, λαμβάνοντας υπόψη τη αξία χρήσης τους και εκτιμώντας έτσι την ανάγκη αναγνώρισης τυχόν ζημίας απομείωσης. Η διαδικασία αξιολόγησης για την ύπαρξη απομείωσης των ιδιόκτητων αεροσκαφών και αεροσκαφών με δικαίωμα χρήσης, της υπεραξίας και της αξίας των επενδύσεων σε θυγατρικές και η επιμέτρηση της ανακτήσιμης αξίας τους, λαμβάνει υπόψη κρίσεις, εκτιμήσεις και παραδοχές, μεταξύ άλλων για τις μελλοντικές ταμειακές ροές, τα μελλοντικά ποσοστά αύξησης του κύκλου εργασιών, τις τιμές καυσίμων και τον συντελεστή προεξόφλησης των ταμειακών ροών, θεωρώντας τη λειτουργία του Ομίλου ως μία μονάδα Οι ελεγκτικές διαδικασίες που, μεταξύ άλλων, πραγματοποιήσαμε, περιέλαβαν τις ακόλουθες: - Λάβαμε και αξιολογήσαμε την άσκηση ανακτησιμότητας των ιδιόκτητων αεροσκαφών και αεροσκαφών με δικαίωμα χρήσης, της υπεραξίας και των επενδύσεων σε θυγατρικές που πραγματοποίησε η διοίκηση. - Αξιολογήσαμε την απόφαση της διοίκησης να πραγματοποιήσει την επιμέτρηση της ανακτήσιμης αξίας των ιδιόκτητων αεροσκαφών και αεροσκαφών με δικαίωμα χρήσης, της υπεραξίας αλλά και των επενδύσεων σε θυγατρικές, θεωρώντας την λειτουργία του Ομίλου ως μία μονάδα δημιουργίας ταμειακών ροών. - Αξιολογήσαμε τις κρίσεις, εκτιμήσεις και παραδοχές της διοίκησης αναφορικά με τις μελλοντικές ταμειακές ροές, τα μελλοντικά ποσοστά αύξησης του κύκλου εργασιών, τις υποθέσεις για τις τιμές καυσίμων, συναλλαγματικών ισοτιμιών και για το συντελεστή προεξόφλησης των ταμειακών ροών για τα επόμενα πέντε χρόνια, και τη χρήση της πενταετίας ως βάση για τις κρίσεις, εκτιμήσεις και παραδοχές στον εναπομένοντα χρόνο ισχύος των δικαιωμάτων χρήσης παγίων ή στη διάρκεια της ωφέλιμης ζωής τους κατά περίπτωση. - Αξιολογήσαμε αν οι εκτιμήσεις, που έχουν χρησιμοποιηθεί για την αναμενόμενη πτητική δραστηριότητα των επόμενων ετών είναι σε συνάφεια με τις εκτιμήσεις του κλάδου. - Αξιολογήσαμε τη συνέπεια, μεταξύ των χρήσεων, των μεθόδων, των παραδοχών και των υπολογισμών που ακολουθεί η Εταιρεία και ο Όμιλος, και κατά πόσο έχουν ληφθεί υπόψη μεταβολές σε επιχειρηματικές πρακτικές, λογιστικές αρχές και πολιτικές που επηρεάζουν τους υπολογισμούς, καθώς και τις επιπτώσεις της πανδημίας του COVID-19, οι οποίες μεταβάλλουν το περιβάλλον, τις συνθήκες και δεδομένα, που επηρεάζουν τις υποθέσεις που χρησιμοποιούνται, καθώς και εφαρμόσαμε τεχνικές προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων στο μοντέλο της διοίκησης. 124 Σημαντικότερα θέματα ελέγχου Πώς αντιμετωπίστηκαν κατά τον έλεγχό μας τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου Έλεγχος απομείωσης υπεραξίας (σε ενοποιημένη βάση), ιδιόκτητων αεροσκαφών και αεροσκαφών με δικαίωμα χρήσης (σε εταιρική και ενοποιημένη βάση) και επενδύσεων σε θυγατρικές (σε εταιρική βάση) – συνέχεια δημιουργίας ταμειακών ροών και χρησιμοποιώντας εκτιμήσεις για τα μελλοντικά αποτελέσματα για μία περίοδο πέντε ετών (2022 – 2026) ως βάση για τις κρίσεις, εκτιμήσεις και παραδοχές στον εναπομένοντα χρόνο ισχύος των δικαιωμάτων χρήσης παγίων ή στη διάρκεια της ωφέλιμης ζωής τους κατά περίπτωση. - Ελέγξαμε τη μαθηματική ακρίβεια στους σχετικούς υπολογισμούς και συμπεριλάβαμε στην ομάδα ελέγχου στελέχη εξειδικευμένα σε θέματα αποτιμήσεων. Τέλος αξιολογήσαμε την επάρκεια των σχετικών γνωστοποιήσεων στις εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις. Έχουμε αναγνωρίσει τη διαδικασία αξιολόγησης για την ύπαρξη απομείωσης των ιδιόκτητων αεροσκαφών και αεροσκαφών με δικαίωμα χρήσης, της υπεραξίας και των επενδύσεων σε θυγατρικές καθώς και την επιμέτρηση της ανακτήσιμης αξίας τους ως ένα από τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου λόγω του ύψους των εν λόγω λογαριασμών σε συνδυασμό με τις αβεβαιότητες που εμπεριέχουν οι κρίσεις, εκτιμήσεις και παραδοχές της διοίκησης, ιδίως ενόψει του αντίκτυπου της πανδημίας COVID-19, κατά τη διαδικασία αυτή. Οι γνωστοποιήσεις της Εταιρείας και του Ομίλου σχετικά με τη λογιστική πολιτική, τις κρίσεις, εκτιμήσεις και παραδοχές που χρησιμοποιήθηκαν κατά τον έλεγχο απομείωσης της υπεραξίας, των ιδιόκτητων αεροσκαφών και αεροσκαφών με δικαίωμα χρήσης, καθώς και των επενδύσεων σε θυγατρικές περιλαμβάνονται στις σημειώσεις 2, 2.2, 3.1, 3.2, 3.3 και 3.4 των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων. 125 Σημαντικότερα θέματα ελέγχου Πώς αντιμετωπίστηκαν κατά τον έλεγχό μας τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου Αναγνώριση εσόδων από συμβάσεις με πελάτες και πρόγραμμα επιβράβευσης πιστότητας πελατών (σε εταιρική και ενοποιημένη βάση) Τα έσοδα από συμβάσεις με πελάτες της Εταιρείας και του Ομίλου για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2021 ανήλθαν σε €512εκ. και €675εκ. αντίστοιχα και αφορούν σε πωλήσεις εισιτηρίων και αγαθών και πωλήσεις από παροχή λοιπών υπηρεσιών. Τα έσοδα από πωλήσεις εισιτηρίων αφορούν την κύρια πηγή εσόδων και αποτελούνται από άμεσες πωλήσεις εισιτηρίων, πωλήσεις μέσω πρακτόρων και πωλήσεις μέσω άλλων αεροπορικών εταιρειών. Τα έσοδα από πωλήσεις εισιτηρίων αναγνωρίζονται κατά την πραγματοποίηση της πτήσης, ενώ το μέρος των εσόδων που αφορά σε εισιτήρια των οποίων οι πτήσεις δεν έχουν ακόμη πραγματοποιηθεί μεταφέρεται σε λογαριασμό υποχρεώσεων από συμβάσεις με πελάτες δεδομένου ότι η υπηρεσία δεν έχει παρασχεθεί προκειμένου να αναγνωρισθεί ως έσοδο μεταγενέστερα, κατά το χρόνο πραγματοποίησης των πτήσεων. Το ποσό των εσόδων επόμενων χρήσεων κατά την 31 Δεκεμβρίου 2021 ανερχόταν σε €134εκ. για την Εταιρεία και €139εκ. για τον Όμιλο. Επίσης, η Εταιρεία και ο Όμιλος έχουν θεσπίσει ένα πρόγραμμα επιβράβευσης πιστότητας πελατών το οποίο αντιμετωπίζεται ως χωριστή συμβατική υποχρέωση της πώλησης εισιτηρίων, με συνέπεια μέρος του εσόδου από την πώληση εισιτηρίων να μεταφέρεται προς αναγνώριση σε μεταγενέστερες περιόδους, κατά την εξαργύρωση των μιλίων. Για τον προσδιορισμό αρχικά του ποσού που μεταφέρεται, και μεταγενέστερα της χρονικής στιγμής αναγνώρισης του εσόδου, η διοίκηση ασκεί κρίση και χρησιμοποιεί εκτιμήσεις και παραδοχές με υψηλό βαθμό υποκειμενικότητας καθώς και αναλογιστικές μεθόδους και ιστορικά δεδομένα για την ποσοτικοποίηση της εύλογης αξίας των μιλίων που προσφέρονται στους πελάτες και του ποσοστού των μιλίων που δεν αναμένεται να εξαργυρωθούν στο μέλλον. Το σχετικό ποσό εσόδων επομένων χρήσεων κατά την 31 Δεκεμβρίου 2021 ανερχόταν σε €46εκ. για την Εταιρεία και τον Όμιλο. Έχουμε αναγνωρίσει τα έσοδα από συμβάσεις με πελάτες και το λογαριασμό των υποχρεώσεων από συμβάσεις με πελάτες ως ένα από τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου λόγω του ύψους των λογαριασμών, του μεγέθους και του όγκου των συναλλαγών που λογιστικοποιούνται μέσω διαφόρων πληροφοριακών συστημάτων, του εγγενούς κινδύνου μη αναγνώρισης εσόδων στην περίοδο που αφορούν, του σημαντικού χρόνου που απαιτείται για τον έλεγχο των λογαριασμών αυτών και λόγω της χρήσης κρίσεων, εκτιμήσεων Οι ελεγκτικές διαδικασίες που, μεταξύ άλλων, πραγματοποιήσαμε, έχουν ως εξής: - Ελέγξαμε τις δικλείδες ασφαλείας των πληροφοριακών συστημάτων και εφαρμογών που υποστηρίζουν το κύκλωμα των εσόδων όπως έλεγχο της πρόσβασης, της δυνατότητας διενέργειας αλλαγών και της επιχειρησιακής λειτουργίας. - Ελέγξαμε τη συμφωνία μεταξύ λογιστικών και εμπορικών συστημάτων. - Για δείγμα άμεσων πωλήσεων εισιτηρίων ελέγξαμε την ορθή καταχώρηση του εσόδου ως προς τις αξίες και την πραγματοποίηση της πτήσης. - Για τις πωλήσεις μέσω πρακτόρων, λάβαμε μηνιαία ανάλυση ανά χώρα των πωλήσεων πρακτόρων από το σύστημα εσόδων και ελέγξαμε τη συμφωνία των σχετικών λογαριασμών με το ισοζύγιο. Επιλέξαμε και ελέγξαμε δείγμα των αναφορών από τους πράκτορες και ελέγξαμε τη συμφωνία του βασικού εισιτηρίου, ΦΠΑ και φόρων με τους σχετικούς λογαριασμούς στο ισοζύγιο. - Για τις πωλήσεις μέσω άλλων αεροπορικών εταιρειών οι οποίες αναφέρονται σε εισιτήρια πτήσεων της Εταιρείας και του Ομίλου που έχουν εκδοθεί από άλλες εταιρείες λάβαμε την μηνιαία εκκαθάριση από την Διεθνή Ένωση Αερομεταφορών (ΙΑΤΑ) και ελέγξαμε τη συμφωνία με τους λογαριασμούς εσόδων στο ισοζύγιο. - Εντοπίσαμε μη χρηματοοικονομικές πληροφορίες με βάση τις οποίες αξιολογήσαμε τις αποκλίσεις ή μεταβολές των εσόδων κατά τη διάρκεια της χρήσης. - Για δείγμα συναλλαγών εσόδων από εισιτήρια των οποίων οι πτήσεις δεν είχαν πραγματοποιηθεί έως την 31 Δεκεμβρίου 2021, ελέγξαμε το διαχωρισμό μεταξύ εσόδων της χρήσης και εσόδων επομένων χρήσεων. - Αναφορικά με το πρόγραμμα επιβράβευσης πιστότητας πελατών, ελέγξαμε τον υπολογισμό του μέρους του εσόδου που μεταφέρεται σε επόμενες χρήσεις, 126 Σημαντικότερα θέματα ελέγχου Πώς αντιμετωπίστηκαν κατά τον έλεγχό μας τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου Αναγνώριση εσόδων από συμβάσεις με πελάτες και πρόγραμμα επιβράβευσης πιστότητας πελατών (σε εταιρική και ενοποιημένη βάση) – συνέχεια και παραδοχών που απαιτούνται κατά τη διαδικασία ποσοτικοποίησης των σχετικών ποσών εκ μέρους της διοίκησης. Οι γνωστοποιήσεις της Εταιρείας και του Ομίλου σχετικά με τη λογιστική πολιτική, τις κρίσεις, εκτιμήσεις και παραδοχές που χρησιμοποιήθηκαν για τα έσοδα πωλήσεων εισιτηρίων και τις υποχρεώσεις από συμβάσεις με πελάτες περιλαμβάνονται στις σημειώσεις 2.2, 2.4, 3.21 και 3.24 των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων. Σημαντικότερα θέματα ελέγχου αξιολογήσαμε την αναλογιστική εκτίμηση της Εταιρείας και του Ομίλου που πραγματοποιήθηκε από τρίτους ανεξάρτητους αναλογιστές, αναφορικά με την εύλογη αξία των μιλίων που προσφέρθηκαν και τις παραδοχές αναφορικά με το ποσοστό των μιλίων που δεν αναμένεται να εξαργυρωθούν. Συμπεριλάβαμε στην ομάδα ελέγχου στελέχη μας εξειδικευμένα σε θέματα αξιολόγησης αναλογιστικών μελετών. Τέλος αξιολογήσαμε την επάρκεια των σχετικών γνωστοποιήσεων στις εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις. Πώς αντιμετωπίστηκαν κατά τον έλεγχό μας τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου Πρόβλεψη για συντηρήσεις αεροσκαφών (σε εταιρική και ενοποιημένη βάση) Η Εταιρεία και ο Όμιλος έχουν συνάψει συμβάσεις μίσθωσης αεροσκαφών βάσει των οποίων οφείλουν να τηρούν συγκεκριμένο πρόγραμμα συντήρησής τους. Κατά τη διάρκεια της μίσθωσης σχηματίζεται πρόβλεψη με τα εκτιμώμενα ποσά συντηρήσεων που θα απαιτηθούν για την εκπλήρωση των συμβατικών υποχρεώσεων. Η επιμέτρηση της πρόβλεψης απαιτεί αριθμό εκτιμήσεων και παραδοχών οι οποίες ενδέχεται να μεταβληθούν στο μέλλον. Η πρόβλεψη για συντηρήσεις αεροσκαφών κατά την 31 Δεκεμβρίου 2021 ανερχόταν σε €82εκ. για την Εταιρεία και €90εκ. για τον Όμιλο. Έχουμε αναγνωρίσει την πρόβλεψη για συντηρήσεις αεροσκαφών ως ένα από τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου λόγω του βαθμού υποκειμενικότητας στις παραδοχές, των σημαντικών κρίσεων και εκτιμήσεων, συμπεριλαμβανομένων των επιπτώσεων της πανδημίας COVID-19 στην επανεκτίμηση αυτών, που απαιτούνται από τη διοίκηση καθώς και της σημαντικότητας του κονδυλίου. Οι γνωστοποιήσεις της Εταιρείας και του Ομίλου σχετικά με τη λογιστική πολιτική, τις κρίσεις, εκτιμήσεις και παραδοχές που χρησιμοποιήθηκαν για την πρόβλεψη συντηρήσεων αεροσκαφών περιλαμβάνονται στις σημειώσεις 2.2 και 3.19 των Οι ελεγκτικές διαδικασίες που, μεταξύ άλλων, πραγματοποιήσαμε, περιέλαβαν τις ακόλουθες: - Αξιολογήσαμε το σχεδιασμό εκ μέρους της διοίκησης των δικλείδων εσωτερικού ελέγχου που αφορούν στον υπολογισμό της πρόβλεψης συντηρήσεων. - Ελέγξαμε αν η Εταιρεία και ο Όμιλος χρησιμοποιούν σε συνέπεια με τις προηγούμενες χρήσεις, τη μεθοδολογία υπολογισμού της πρόβλεψης, εξετάζοντας και απολογιστικά δεδομένα και συζητήσαμε με τη διοίκηση τις βασικές κρίσεις, εκτιμήσεις και παραδοχές για τον υπολογισμό της πρόβλεψης, όπως αυτές επανεκτιμήθηκαν λόγω των επιπτώσεων της πανδημίας COVID-19. - Ελέγξαμε τις βασικές κρίσεις, εκτιμήσεις και παραδοχές αναφορικά με το αναμενόμενο κόστος συντήρησης των αεροσκαφών, των κινητήρων και των λοιπών μερών του αεροσκάφους, τις ώρες πτήσεις ή τους πτητικούς κύκλους και το πρόγραμμα συντήρησης, λαμβάνοντας υπόψη και τις αντίστοιχες συμφωνίες με τους παρόχους συντήρησης αεροσκαφών και κινητήρων, καθώς και ελέγξαμε τις υποθέσεις για το προεξοφλητικό επιτόκιο και τις τιμές των συναλλαγματικών ισοτιμιών. 127 Σημαντικότερα θέματα ελέγχου Πώς αντιμετωπίστηκαν κατά τον έλεγχό μας τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου Πρόβλεψη για συντηρήσεις αεροσκαφών (σε εταιρική και ενοποιημένη βάση) – συνέχεια εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων. - Συγκρίναμε τις εκτιμήσεις και παραδοχές που χρησιμοποιούνται σε σχέση με εσωτερικά και εξωτερικά δεδομένα και πηγές, όπου αυτές ήταν διαθέσιμες. - Επανυπολογίσαμε τα ποσά που περιλήφθηκαν στο μοντέλο υπολογισμού που χρησιμοποιεί η διοίκηση. Επίσης, αξιολογήσαμε την επάρκεια των σχετικών γνωστοποιήσεων στις εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις. Σημαντικότερα θέματα ελέγχου Πώς αντιμετωπίστηκαν κατά τον έλεγχό μας τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου Παράγωγα προϊόντα (σε εταιρική και ενοποιημένη βάση) Η Εταιρεία και ο Όμιλος συνάπτουν συμβόλαια παραγώγων για την αντιστάθμιση κινδύνων ταμειακών ροών που προκύπτουν από τις διακυμάνσεις των τιμών των καυσίμων, των συναλλαγματικών ισοτιμιών και των επιτοκίων. Για τα συμβόλαια για τα οποία εφαρμόζεται λογιστική αντιστάθμισης ταμειακών ροών και στο βαθμό που αυτή αξιολογείται ως αποτελεσματική αντιστάθμιση, οι μεταβολές της εύλογης αξίας τους αναγνωρίζονται στα λοιπά συνολικά εισοδήματα στην κατάσταση συνολικού εισοδήματος. Σε διαφορετική περίπτωση, οι μεταβολές της εύλογης αξίας τους αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα της χρήσης. Την 31 Δεκεμβρίου 2021, η Εταιρεία και ο Όμιλος είχαν αναγνωρίσει περιουσιακά στοιχεία και υποχρεώσεις από συμβόλαια παραγώγων ύψους €28εκ. και €13εκ., αντίστοιχα. Έχουμε αναγνωρίσει την αποτίμηση και λογιστικοποίηση των συμβολαίων παράγωγων ως ένα από τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου λόγω του ύψους, της φύσης των λογαριασμών, της πολυπλοκότητας του λογιστικού χειρισμού και των αβεβαιοτήτων που εμπεριέχονται στις κρίσεις, στις εκτιμήσεις και στις παραδοχές της διοίκησης κατά τον υπολογισμό των σχετικών ποσών και την εφαρμογή λογιστικής αντιστάθμισης, καθώς και λόγω των επιπτώσεων της πανδημίας COVID-19 στην αποτελεσματικότητα της αντιστάθμισης ταμειακών ροών και την επακόλουθη επίδραση της στην κατάσταση συνολικού εισοδήματος του έτους. Οι γνωστοποιήσεις της Εταιρείας και του Ομίλου σχετικά με τη λογιστική πολιτική, τις κρίσεις, εκτιμήσεις και παραδοχές που χρησιμοποιήθηκαν κατά τον υπολογισμό της αξίας των παραγώγων Οι ελεγκτικές διαδικασίες που, μεταξύ άλλων, πραγματοποιήσαμε, περιέλαβαν τις ακόλουθες: - Για όλα τα ανοικτά συμβόλαια παραγώγων στο τέλος της χρήσης συγκρίναμε την αποτίμηση της εύλογης αξία τους και τα αντίστοιχα ποσά που έχουν αναγνωριστεί στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις με τις εκτιμήσεις των αντισυμβαλλομένων. - Ελέγξαμε τους όρους των ανοικτών συμβολαίων κατά την 31 Δεκεμβρίου 2021 και για ένα δείγμα επανυπολογίσαμε την εύλογη αξία τους. - Αξιολογήσαμε αν τα συμβόλαια παραγώγων πληρούν τα οριζόμενα από τα οικεία λογιστικά πρότυπα, και όπου εφαρμόζεται, τα κριτήρια για λογιστική αντιστάθμισης ανά κατηγορία παραγώγων. - Συμπεριλάβαμε στην ομάδα ελέγχου στελέχη μας εξειδικευμένα σε θέματα ελέγχου αποτελεσματικότητας αντιστάθμισης και αποτίμησης παραγώγων. - Ελέγξαμε τις εκτιμήσεις της διοίκησης για τις μελλοντικές ταμειακές ροές για τις οποίες έχει χρησιμοποιηθεί η λογιστική αντιστάθμισης και στις περιπτώσεις που η αρχική εκτίμηση της διοίκησης αναθεωρήθηκε επιβεβαιώσαμε την ορθή λογιστικοποίηση στα αποτελέσματα χρήσης. - Ελέγξαμε την εκπλήρωση και ορθή λογιστικοποίηση των συμβολαίων που έκλεισαν εντός της 128 Σημαντικότερα θέματα ελέγχου Πώς αντιμετωπίστηκαν κατά τον έλεγχό μας τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου Παράγωγα προϊόντα (σε εταιρική και ενοποιημένη βάση) – συνέχεια περιλαμβάνονται στις σημειώσεις 2.2, 2.8 και 3.23 των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων. κλειόμενης χρήσης καθώς και των ανοιχτών συμβολαίων κατά την 31 Δεκεμβρίου 2021. - Ελέγξαμε την ταξινόμηση των συμβολαίων παραγώγων προϊόντων σε βραχυπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα περιουσιακά στοιχεία και υποχρεώσεις στην κατάσταση οικονομικής θέσης. Αξιολογήσαμε την επάρκεια των σχετικών γνωστοποιήσεων στις εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις. 129 Άλλες πληροφορίες Η διοίκηση είναι υπεύθυνη για τις άλλες πληροφορίες. Οι άλλες πληροφορίες περιλαμβάνονται στην Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου, για την οποία γίνεται σχετική αναφορά στην “Έκθεση επί άλλων Νομικών και Κανονιστικών Απαιτήσεων”, στις Δηλώσεις των Μελών του Διοικητικού Συμβουλίου, αλλά δεν περιλαμβάνουν τις χρηματοοικονομικές καταστάσεις και την έκθεση ελέγχου επί αυτών. Η γνώμη μας επί των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων δεν καλύπτει τις άλλες πληροφορίες και δεν εκφράζουμε με τη γνώμη αυτή οποιασδήποτε μορφής συμπέρασμα διασφάλισης επί αυτών. Σε σχέση με τον έλεγχό μας επί των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων, η ευθύνη μας είναι να αναγνώσουμε τις άλλες πληροφορίες και με τον τρόπο αυτό, να εξετάσουμε εάν οι άλλες πληροφορίες είναι ουσιωδώς ασυνεπείς με τις εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις ή τις γνώσεις που αποκτήσαμε κατά τον έλεγχο ή αλλιώς φαίνεται να είναι ουσιωδώς εσφαλμένες. Εάν, με βάση τις εργασίες που έχουμε εκτελέσει, καταλήξουμε στο συμπέρασμα ότι υπάρχει ουσιώδες σφάλμα σε αυτές τις άλλες πληροφορίες, είμαστε υποχρεωμένοι να αναφέρουμε το γεγονός αυτό. Δεν έχουμε τίποτα να αναφέρουμε σχετικά με το θέμα αυτό. Ευθύνες της διοίκησης και των υπευθύνων για τη διακυβέρνηση επί των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων Η διοίκηση έχει την ευθύνη για την κατάρτιση και εύλογη παρουσίαση των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ όπως αυτά έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως και για εκείνες τις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου που η διοίκηση καθορίζει ως απαραίτητες, ώστε να καθίσταται δυνατή η κατάρτιση των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων απαλλαγμένων από ουσιώδες σφάλμα, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος. Κατά την κατάρτιση των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων, η διοίκηση είναι υπεύθυνη για την αξιολόγηση της ικανότητας της Εταιρείας και του Ομίλου να συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους, γνωστοποιώντας όπου συντρέχει τέτοια περίπτωση, τα θέματα που σχετίζονται με τη συνεχιζόμενη δραστηριότητα και τη χρήση της λογιστικής αρχής της συνεχιζόμενης δραστηριότητας, εκτός και εάν η διοίκηση είτε προτίθεται να ρευστοποιήσει την Εταιρεία και τον Όμιλο ή να διακόψει τη δραστηριότητά τους ή δεν έχει άλλη ρεαλιστική εναλλακτική επιλογή από το να προβεί σ ’αυτές τις ενέργειες. Η Επιτροπή Ελέγχου (άρθ. 44 Ν. 4449/2017) της Εταιρείας έχει την ευθύνη εποπτείας της διαδικασίας χρηματοοικονομικής αναφοράς της Εταιρείας και του Ομίλου. Ευθύνες ελεγκτή για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων Οι στόχοι μας είναι να αποκτήσουμε εύλογη διασφάλιση για το κατά πόσο οι εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις, στο σύνολο τους, είναι απαλλαγμένες από ουσιώδες σφάλμα, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος και να εκδώσουμε έκθεση ελεγκτή, η οποία περιλαμβάνει τη γνώμη μας. Η εύλογη διασφάλιση συνιστά διασφάλιση υψηλού επιπέδου, αλλά δεν είναι εγγύηση ότι ο έλεγχος που διενεργείται σύμφωνα με τα ΔΠΕ, όπως αυτά έχουν ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία, θα εντοπίζει πάντα ένα ουσιώδες σφάλμα, όταν αυτό υπάρχει. Σφάλματα δύναται να προκύψουν από απάτη ή από λάθος και θεωρούνται ουσιώδη όταν, μεμονωμένα ή αθροιστικά, θα μπορούσε εύλογα να αναμένεται ότι θα επηρέαζαν τις οικονομικές αποφάσεις των χρηστών, που λαμβάνονται με βάση αυτές τις εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις. Ως καθήκον του ελέγχου, σύμφωνα με τα ΔΠΕ όπως αυτά έχουν ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία, ασκούμε επαγγελματική κρίση και διατηρούμε επαγγελματικό σκεπτικισμό καθ’ όλη τη διάρκεια του ελέγχου. Επίσης: Εντοπίζουμε και αξιολογούμε τους κινδύνους ουσιώδους σφάλματος στις εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος, σχεδιάζοντας και διενεργώντας ελεγκτικές διαδικασίες που ανταποκρίνονται στους κινδύνους αυτούς και αποκτούμε ελεγκτικά τεκμήρια που είναι επαρκή και κατάλληλα για να παρέχουν βάση για τη γνώμη μας. Ο κίνδυνος μη εντοπισμού ουσιώδους σφάλματος που οφείλεται σε 130 απάτη είναι υψηλότερος από αυτόν που οφείλεται σε λάθος, καθώς η απάτη μπορεί να εμπεριέχει συμπαιγνία, πλαστογραφία, εσκεμμένες παραλείψεις, ψευδείς διαβεβαιώσεις ή παράκαμψη των δικλίδων εσωτερικού ελέγχου. Κατανοούμε τις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου που σχετίζονται με τον έλεγχο, με σκοπό το σχεδιασμό ελεγκτικών διαδικασιών κατάλληλων για τις περιστάσεις, αλλά όχι με σκοπό τη διατύπωση γνώμης επί της αποτελεσματικότητας των δικλίδων εσωτερικού ελέγχου της Εταιρείας και του Ομίλου. Αξιολογούμε την καταλληλότητα των λογιστικών αρχών και μεθόδων που χρησιμοποιήθηκαν και το εύλογο των λογιστικών εκτιμήσεων και των σχετικών γνωστοποιήσεων που έγιναν από τη διοίκηση. Αποφαινόμαστε για την καταλληλότητα της χρήσης από τη διοίκηση της λογιστικής αρχής της συνεχιζόμενης δραστηριότητας και με βάση τα ελεγκτικά τεκμήρια που αποκτήθηκαν για το εάν υπάρχει ουσιώδης αβεβαιότητα σχετικά με γεγονότα ή συνθήκες που μπορεί να υποδηλώνουν ουσιώδη αβεβαιότητα ως προς την ικανότητα της Εταιρείας και του Ομίλου να συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους. Εάν συμπεράνουμε ότι υφίσταται ουσιώδης αβεβαιότητα, είμαστε υποχρεωμένοι στην έκθεση ελεγκτή να επιστήσουμε την προσοχή στις σχετικές γνωστοποιήσεις των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων ή εάν αυτές οι γνωστοποιήσεις είναι ανεπαρκείς να διαφοροποιήσουμε τη γνώμη μας. Τα συμπεράσματά μας βασίζονται σε ελεγκτικά τεκμήρια που αποκτώνται μέχρι την ημερομηνία της έκθεσης ελεγκτή. Ωστόσο, μελλοντικά γεγονότα ή συνθήκες ενδέχεται να έχουν ως αποτέλεσμα η Εταιρεία και ο Όμιλος να παύσουν να λειτουργούν ως συνεχιζόμενη δραστηριότητα. Αξιολογούμε τη συνολική παρουσίαση, τη δομή και το περιεχόμενο των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων, συμπεριλαμβανομένων των γνωστοποιήσεων, καθώς και το κατά πόσο οι εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις απεικονίζουν τις υποκείμενες συναλλαγές και τα γεγονότα με τρόπο που επιτυγχάνεται η εύλογη παρουσίαση. Αποκτούμε επαρκή και κατάλληλα ελεγκτικά τεκμήρια αναφορικά με την χρηματοοικονομική πληροφόρηση των οντοτήτων ή των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων εντός του Ομίλου για την έκφραση γνώμης επί των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων. Είμαστε υπεύθυνοι για την καθοδήγηση, την επίβλεψη και την εκτέλεση του ελέγχου της Εταιρείας και των θυγατρικών της. Παραμένουμε αποκλειστικά υπεύθυνοι για την ελεγκτική μας γνώμη. Μεταξύ άλλων θεμάτων, κοινοποιούμε στους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση, το σχεδιαζόμενο εύρος και το χρονοδιάγραμμα του ελέγχου, καθώς και σημαντικά ευρήματα του ελέγχου, συμπεριλαμβανομένων όποιων σημαντικών ελλείψεων στις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου εντοπίζουμε κατά τη διάρκεια του ελέγχου μας. Επιπλέον, δηλώνουμε προς τους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση ότι έχουμε συμμορφωθεί με τις σχετικές απαιτήσεις δεοντολογίας περί ανεξαρτησίας και γνωστοποιούμε προς αυτούς όλες τις σχέσεις και άλλα θέματα που μπορεί εύλογα να θεωρηθεί ότι επηρεάζουν την ανεξαρτησία μας και τα σχετικά μέτρα προστασίας, όπου συντρέχει περίπτωση. Από τα θέματα που γνωστοποιήθηκαν στους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση, καθορίζουμε τα θέματα εκείνα που ήταν εξέχουσας σημασίας για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων της ελεγχόμενης χρήσεως και ως εκ τούτου αποτελούν τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου. 131 Έκθεση επί άλλων Νομικών και Κανονιστικών Απαιτήσεων 1. Έκθεση Διαχείρισης Διοικητικού Συμβουλίου Λαμβάνοντας υπόψη ότι η διοίκηση έχει την ευθύνη για την κατάρτιση της Έκθεσης Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου και της Δήλωσης Εταιρικής Διακυβέρνησης που περιλαμβάνεται στην έκθεση αυτή, κατ’ εφαρμογή των διατάξεων της παραγράφου 5 του άρθρου 2 του Ν. 4336/2015 (μέρος Β), σημειώνουμε ότι: α) Στην Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου περιλαμβάνεται δήλωση εταιρικής διακυβέρνησης, η οποία παρέχει τα πληροφοριακά στοιχεία που ορίζονται στο άρθρο 152 του Ν. 4548/2018. β) Κατά τη γνώμη μας η Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου έχει καταρτισθεί σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές απαιτήσεις των άρθρων των άρθρων 150-151 και 153-154 και της παραγράφου 1 (περιπτώσεις γ’ και δ’) του άρθρου 152 του Ν. 4548/2018 και το περιεχόμενο αυτής αντιστοιχεί με τις συνημμένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις της χρήσης που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2021. γ) Με βάση τη γνώση που αποκτήσαμε κατά το έλεγχό μας, για την εταιρεία ΑΕΡΟΠΟΡΙΑ ΑΙΓΑΙΟΥ Α.Ε. και το περιβάλλον της, δεν έχουμε εντοπίσει ουσιώδεις ανακρίβειες στην Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού της Συμβουλίου. 2. Συμπληρωματική Έκθεση προς την Επιτροπή Ελέγχου Η γνώμη μας επί των συνημμένων εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων είναι συνεπής με τη Συμπληρωματική Έκθεσή μας προς την Επιτροπή Ελέγχου της Εταιρείας, που προβλέπεται από το άρθρο 11 του κανονισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) αριθ. 537/2014. 3. Παροχή μη ελεγκτικών υπηρεσιών Δεν παρείχαμε στην Εταιρεία και τις θυγατρικές της μη ελεγκτικές υπηρεσίες που απαγορεύονται σύμφωνα με το άρθρο 5 του κανονισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) αριθ. 537/2014. Οι επιτρεπόμενες μη ελεγκτικές υπηρεσίες που έχουμε παράσχει στην Εταιρεία και στις θυγατρικές της, κατά τη διάρκεια της χρήσεως που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2021 γνωστοποιούνται στη Σημείωση 3.38 των συνημμένων εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων. 4. Διορισμός Ελεγκτή Διοριστήκαμε για πρώτη φορά ως Ορκωτοί Ελεγκτές Λογιστές της Εταιρείας με την από 12 Μαΐου 2015 απόφαση της ετήσιας τακτικής γενικής συνέλευσης των μετόχων. Έκτοτε ο διορισμός μας έχει αδιαλείπτως ανανεωθεί για μια συνολική περίοδο 7 ετών με βάση τις κατ’ έτος λαμβανόμενες αποφάσεις της τακτικής γενικής συνέλευσης των. 5. Κανονισμός Λειτουργίας Η Εταιρεία διαθέτει Κανονισμό Λειτουργίας σύμφωνα με το περιεχόμενο που προβλέπεται από τις διατάξεις του άρθρου 14 του Ν. 4706/2020. 6. Έκθεση Διασφάλισης επί του Ευρωπαϊκού Ενιαίου Ηλεκτρονικού Μορφότυπου Αναφοράς Εξετάσαμε τα ψηφιακά αρχεία της εταιρείας ΑΕΡΟΠΟΡΙΑ ΑΙΓΑΙΟΥ Α.Ε. (εφεξής Εταιρεία ή/και Όμιλος), τα οποία καταρτίστηκαν σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Ενιαίο Ηλεκτρονικό Μορφότυπο (ESEF) που ορίζεται από τον κατ’ εξουσιοδότηση Κανονισμό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (EΕ) 2019/815, όπως τροποποιήθηκε με τον Κανονισμό (EΕ) 2020/1989 (εφεξής Κανονισμός ESEF), και τα οποία περιλαμβάνουν τις εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις της Εταιρείας και του Ομίλου για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2021, σε μορφή XHTML «213800VI8OH5EJM18L21- 132 2021-12-31-el.xhtml», καθώς και το προβλεπόμενο αρχείο XBRL «213800VI8OH5EJM18L21-2021-12-31-el.zip» με την κατάλληλη σήμανση, επί των προαναφερόμενων ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων. Κανονιστικό πλαίσιο Τα ψηφιακά αρχεία του Ευρωπαϊκού Ενιαίου Ηλεκτρονικού Μορφότυπου καταρτίζονται σύμφωνα με τον Κανονισμό ESEF και την 2020/C 379/01 Ερμηνευτική Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής της 10ης Νοεμβρίου 2020, όπως προβλέπεται από το Ν. 3556/2007 και τις σχετικές ανακοινώσεις της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς και του Χρηματιστηρίου Αθηνών (εφεξής «Κανονιστικό Πλαίσιο ESEF»). Συνοπτικά το Πλαίσιο αυτό περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τις ακόλουθες απαιτήσεις: Όλες οι ετήσιες χρηματοοικονομικές εκθέσεις θα πρέπει να συντάσσονται σε μορφότυπο XHTΜL. Όσον αφορά τις ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις βάσει των Διεθνών Προτύπων Χρηματοοικονομικής Αναφοράς, η χρηματοοικονομική πληροφόρηση, που περιλαμβάνεται στην Κατάσταση Συνολικού Εισοδήματος, στην Κατάσταση Οικονομικής Θέσης, στην Κατάσταση Μεταβολών Ιδίων Κεφαλαίων και στην Κατάσταση Ταμειακών Ροών, θα πρέπει να επισημαίνεται με ετικέτες XBRL (XBRL ‘tags’), σύμφωνα με την Ταξινομία του ESEF (ESEF Taxonomy), όπως ισχύει. Οι τεχνικές προδιαγραφές για τον ESEF, συμπεριλαμβανομένης και της σχετικής ταξινομίας, παρατίθενται στα Ρυθμιστικά Τεχνικά Πρότυπα (Regulatory Technical Standards) του ESEF. Οι απαιτήσεις που ορίζονται από το ισχύον Κανονιστικό Πλαίσιο ESEF αποτελούν κατάλληλα κριτήρια για να εκφράσουμε συμπέρασμα που παρέχει εύλογη διασφάλιση. - Ευθύνες της διοίκησης και των υπευθύνων για τη διακυβέρνηση Η διοίκηση έχει την ευθύνη για την κατάρτιση και υποβολή των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων της Εταιρείας και του Ομίλου, για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2021, σύμφωνα με τις απαιτήσεις που ορίζονται από το Κανονιστικό Πλαίσιο ESEF, όπως και για εκείνες τις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου που η διοίκηση καθορίζει ως απαραίτητες, ώστε να καθίσταται δυνατή η κατάρτιση των ψηφιακών αρχείων απαλλαγμένων από ουσιώδες σφάλμα, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος. Ευθύνες του Ελεγκτή Η δική μας ευθύνη είναι ο σχεδιασμός και η διενέργεια αυτής της εργασίας διασφάλισης, σύμφωνα με την υπ’ αρ. 214/4/1102-2022 Απόφαση του Δ.Σ. της Επιτροπής Λογιστικής Τυποποίησης και Ελέγχων (ΕΛΤΕ) και τις «Κατευθυντήριες οδηγίες σε σχέση με την εργασία και την έκθεση διασφάλισης των Ορκωτών Ελεγκτών Λογιστών επί του Ευρωπαϊκού Ενιαίου Ηλεκτρονικού Μορφότυπου Αναφοράς (ESEF) των εκδοτών με κινητές αξίες εισηγμένες σε ρυθμιζόμενη αγορά στην Ελλάδα», όπως εκδόθηκαν από το Σώμα Ορκωτών Ελεγκτών την 14/02/2022 (εφεξής "Κατευθυντήριες Οδηγίες ESEF"), έτσι ώστε να αποκτήσουμε εύλογη διασφάλιση ότι οι εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις της Εταιρείας και του Ομίλου που καταρτίστηκαν από τη διοίκηση σύμφωνα με τον ESEF συμμορφώνονται από κάθε ουσιώδη άποψη με το ισχύον Κανονιστικό Πλαίσιο ESEF. Η εργασία μας διενεργήθηκε σύμφωνα με τον Κώδικα Δεοντολογίας για Επαγγελματίες Ελεγκτές του Συμβουλίου Διεθνών Προτύπων Δεοντολογίας Ελεγκτών (Κώδικας ΣΔΠΔΕ), όπως αυτός έχει ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία και επιπλέον έχουμε εκπληρώσει τις δεοντολογικές υποχρεώσεις ανεξαρτησίας, σύμφωνα με το Ν. 4449/2017 και τον Κανονισμό (ΕΕ) 537/2014. Η εργασία διασφάλισης που διενεργήσαμε καλύπτει περιοριστικά τα αντικείμενα που περιλαμβάνονται στις Κατευθυντήριες Οδηγίες ESEF και διενεργήθηκε σύμφωνα με το Διεθνές Πρότυπο Εργασιών Διασφάλισης 3000, “Έργα Διασφάλισης Πέραν Ελέγχου ή Επισκόπησης Ιστορικής Οικονομικής Πληροφόρησης”. Η εύλογη διασφάλιση συνιστά διασφάλιση υψηλού επιπέδου, αλλά δεν είναι εγγύηση ότι η εργασία αυτή θα εντοπίζει πάντα ένα ουσιώδες σφάλμα αναφορικά με μη συμμόρφωση με τις απαιτήσεις του Κανονιστικού Πλαισίου ESEF. 133 Συμπέρασμα Με βάση τη διενεργηθείσα εργασία και τα τεκμήρια που αποκτήθηκαν, διατυπώνουμε το συμπέρασμα ότι οι εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις της Εταιρείας και του Ομίλου, για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2021, σε μορφή αρχείου XHTML «213800VI8OH5EJM18L21-2021-12-31-el.xhtml», καθώς και το προβλεπόμενο αρχείο XBRL «213800VI8OH5EJM18L21-2021-12-31-el.zip» με την κατάλληλη σήμανση, επί των προαναφερόμενων ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων, έχουν καταρτιστεί, από κάθε ουσιώδη άποψη, σύμφωνα με τις απαιτήσεις του Κανονιστικού Πλαισίου ESEF. Αθήνα, 23 Μαρτίου 2022 Ιωάννης Πιέρρος Ορκωτός Ελεγκτής Λογιστής Α.Μ. ΣΟΕΛ 3505 ΕΡΝΣΤ & ΓΙΑΝΓΚ (ΕΛΛΑΣ) Ορκωτοί Ελεγκτές – Λογιστές Α.Ε. Χειμάρρας 8B, 15125 Μαρούσι Α.Μ. ΣΟΕΛ 107 134 4. Ετήσιες Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις για τη Χρήση 1η Ιανουαρίου-31η Δεκεμβρίου 2021 Οι ετήσιες χρηματοοικονομικές καταστάσεις του Ομίλου και της Εταιρείας εγκρίθηκαν κατά τη συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου στις 22 Μαρτίου 2022. Οι βεβαιούντες Ο Πρόεδρος Ο Διευθύνων Ο Οικονομικός Η Προϊσταμένη Του Διοικητικού Συμβουλίου Σύμβουλος Διευθυντής Λογιστηρίου Ευτύχιος Βασιλάκης Δημήτριος Γερογιάννης Μιχάλης Κουβελιώτης Μαρία Ζαννάκη Α.Δ.Τ. ΑΝ049866 Α.Δ.Τ. ΑΒ642495 Α.Δ.Τ. ΑΟ148706 Α.Δ.Τ. ΑΟ135556 Οι χρηματοοικονομικές καταστάσεις αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της Ετήσιας Οικονομικής Έκθεσης η οποία είναι διαθέσιμη και στην ηλεκτρονική διεύθυνση www.aegeanair.com και η οποία περιλαμβάνει και την Έκθεση Ελέγχου των Ανεξάρτητων Ελεγκτών. 136 4. Ετήσιες Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις για τη Χρήση 1η Ιανουαρίου-31η Δεκεμβρίου 2021 4. 1 Εταιρική Κατάσταση Οικονομικής Θέσης 31.12.2021 Σημ. ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Μη κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία Άυλα περιουσιακά στοιχεία Ενσώματα πάγια στοιχεία Περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης Προκαταβολές έναντι μελλοντικών μισθώσεων αεροσκαφών Επενδύσεις σε θυγατρικές Λοιπές μακροπρόθεσμες απαιτήσεις Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις Παράγωγα χρηματοοικονομικά προϊόντα Xρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία Σύνολο μη κυκλοφορούντων περιουσιακών στοιχείων Κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία Αποθέματα Πελάτες και λοιπές εμπορικές απαιτήσεις Έξοδα επόμενης χρήσης Xρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία Παράγωγα χρηματοοικονομικά προϊόντα Προκαταβολές έναντι μελλοντικών μισθώσεων αεροσκαφών Δεσμευμένες καταθέσεις Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα Σύνολο κυκλοφορούντων περιουσιακών στοιχείων ΣΥΝΟΛΟ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΙΔΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ Μετοχικό κεφάλαιο Υπέρ το άρτιο Λοιπά αποθεματικά Κέρδη/ (Ζημίες) εις νέον Σύνολο ιδίων κεφαλαίων ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις Δανειακές υποχρεώσεις Παράγωγα χρηματοοικονομικά προϊόντα Υποχρεώσεις παροχών προσωπικού λόγω εξόδου από την υπηρεσία Προβλέψεις συντήρησης αεροσκαφών Yποχρεώσεις από συμβάσεις με πελάτες Αναβαλλόμενες φορολογικές υποχρεώσεις Υποχρεώσεις από μισθώσεις Σύνολο μακροπρόθεσμων υποχρεώσεων Βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις Δανειακές υποχρεώσεις Λοιπές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις Yποχρεώσεις από συμβάσεις με πελάτες Δεδουλευμένα έξοδα Παράγωγα χρηματοοικονομικά προϊόντα Προβλέψεις Υποχρεώσεις από μισθώσεις Σύνολο βραχυπρόθεσμων υποχρεώσεων Σύνολο υποχρεώσεων ΣΥΝΟΛΟ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ & ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΩΝ 31.12.2021 31.12.2020 (Αναδιατυπωμένα) 1.1.2020 (Αναδιατυπωμένα) 3.1 3.2 3.3 3.5 3.4 3.7 3.6 3.23 3.8 27.083,02 133.583,87 404.473,01 26.544,63 81.688,10 44.748,32 54.727,65 9.671,60 20.703,93 803.224,13 26.655,33 125.131,43 435.464,50 21.561,74 80.426,56 24.808,21 55.729,75 1.104,20 21.185,98 792.067,70 26.120,81 69.369,36 339.958,00 10.343,41 72.416,56 30.811,77 0 5.927,74 24.080,80 579.028,45 3.9 3.10 3.11 3.8 3.23 3.5 3.12 3.12 16.910,98 80.116,87 18.231,25 12.294,38 18.542,33 70.462,74 0 370.503,00 587.061,54 1.390.285,67 14.262,29 68.340,47 14.737,24 12.278,85 491,47 0 29.092,37 376.425,14 515.627,81 1.307.695,50 12.352,37 108.236,85 26.334,59 11.791,45 5.934,03 28.595,76 8.712,64 360.781,00 562.738,69 1.141.767,14 3.13 3.14 3.15 58.608,61 120.588,48 53.878,54 (55.668,71) 177.406,91 46.421,11 72.775,98 (5.797,95) (77.327,48) 36.071,65 46.421,11 72.775,98 16.065,04 102.516,27 237.778,39 3.17 3.23 3.16 3.19 3.21 3.6 3.3 343.700,36 10.969,14 3.099,50 49.880,89 36.827,93 0,00 304.472,15 748.949,98 341.971,26 33.214,98 2.532,10 27.593,21 36.639,99 (0,00) 291.859,33 733.810,87 196.566,77 9.043,16 2.694,41 26.765,32 32.951,44 10.161,97 171.047,39 449.230,47 3.18 3.17 3.20 3.21 3.22 3.23 3.19 74.596,76 2.500,40 80.668,36 156.507,94 34.945,14 1.647,69 33.585,03 79.477,45 463.928,78 1.212.878,75 1.390.285,67 44.317,46 95.257,19 75.345,90 185.892,68 4.919,25 16.722,31 14.514,36 100.843,83 537.812,99 1.271.623,85 1.307.695,50 60.299,60 2.181,15 94.824,78 118.312,80 40.584,06 6.073,38 12.239,27 120.243,24 454.758,29 903.988,75 1.141.767,14 137 4.2 Ενοποιημένη Κατάσταση Οικονομικής Θέσης 31.12.2021 Σημ. ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Μη κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία Άυλα περιουσιακά στοιχεία Υπεραξία Ενσώματα πάγια στοιχεία Περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης Προκαταβολές έναντι μελλοντικών μισθώσεων αεροσκαφών Xρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις Λοιπές μακροπρόθεσμες απαιτήσεις Παράγωγα χρηματοοικονομικά προϊόντα Σύνολο μη κυκλοφορούντων περιουσιακών στοιχείων Κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία Αποθέματα Πελάτες και λοιπές εμπορικές απαιτήσεις Έξοδα επόμενης χρήσης Xρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία Παράγωγα χρηματοοικονομικά προϊόντα Προκαταβολές έναντι μελλοντικών μισθώσεων αεροσκαφών Δεσμευμένες καταθέσεις Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα Σύνολο κυκλοφορούντων περιουσιακών στοιχείων ΣΥΝΟΛΟ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΙΔΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ Μετοχικό κεφάλαιο Υπέρ το άρτιο Συναλλαγματικές διαφορές ενοποίησης Λοιπά αποθεματικά Τακτικά Αποθεματικά Κέρδη/ (Ζημίες) εις νέον Σύνολο Ιδίων Κεφαλαίων που αναλογούν στους μετόχους Δικαιώματα μη ελεγχουσών συμμετοχών Σύνολο ιδίων κεφαλαίων ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις Δανειακές υποχρεώσεις Παράγωγα χρηματοοικονομικά προϊόντα Υποχρεώσεις παροχών προσωπικού λόγω εξόδου από την υπηρεσία Προβλέψεις συντήρησης αεροσκαφών Yποχρεώσεις από συμβάσεις με πελάτες Αναβαλλόμενες φορολογικές υποχρεώσεις Υποχρεώσεις από μισθώσεις Σύνολο μακροπρόθεσμων υποχρεώσεων Βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις Δανειακές υποχρεώσεις Λοιπές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις Yποχρεώσεις από συμβάσεις με πελάτες Δεδουλευμένα έξοδα Παράγωγα χρηματοοικονομικά προϊόντα Φόρος Εισοδήματος Προβλέψεις Υποχρεώσεις από μισθώσεις Σύνολο βραχυπρόθεσμων υποχρεώσεων Σύνολο υποχρεώσεων ΣΥΝΟΛΟ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ & ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΩΝ 31.12.2021 31.12.2020 (Αναδιατυπωμένα) 1.1.2020 (Αναδιατυπωμένα) 3.1 3.1, 3.4 3.2 3.3 3.5 42.526,20 40.137,70 164.719,75 412.768,13 26.544,63 42.468,95 39.756,30 155.593,92 465.669,82 21.561,74 42.400,94 39.756,30 70.062,17 390.041,00 10.343,41 3.8 3.6 3.7 3.23 20.703,93 66.438,03 50.303,15 9.671,60 833.813,12 21.185,98 61.811,54 27.141,69 1.104,20 836.294,13 24.080,80 0 35.415,59 5.927,74 618.027,96 3.9 3.10 3.11 3.8 3.23 3.5 3.12 3.12 22.763,58 115.720,67 24.228,19 12.294,38 18.542,33 70.462,74 0 442.586,58 706.598,47 1.540.411,58 19.971,87 85.419,33 17.905,28 12.278,85 491,47 0 29.092,37 437.067,98 602.227,15 1.438.521,28 18.027,76 117.542,98 28.451,14 11.791,45 5.934,03 28.595,76 8.712,64 496.364,83 715.420,59 1.333.448,54 3.13 3.14 3.15 3.15 3.15 58.608,61 120.588,48 (1.199,51) 38.378,54 16.973,96 (20.316,24) 213.033,84 603,29 213.637,13 46.421,11 72.775,98 (3.516,25) (4.323,99) 0 (25.950,33) 85.406,51 0 85.406,51 46.421,12 72.775,98 0 16.065,04 0 201.148,60 336.410,74 0 336.410,74 3.17 3.23 3.16 3.19 3.21 3.6 3.3 343.700,36 10.969,14 3.399,64 54.363,12 36.870,49 0 309.373,14 758.675,89 341.971,26 33.214,98 2.787,70 32.841,52 36.639,99 (0,00) 309.583,59 757.039,05 196.566,77 9.043,16 2.971,22 30.632,53 32.951,44 12.304,89 205.478,25 489.948,26 3.18 3.17 3.20 3.21 3.22 3.23 3.29 3.19 3.3 130.345,77 2.500,40 86.386,35 164.149,46 40.416,41 1.647,69 0 37.792,10 104.860,37 568.098,56 1.326.774,45 1.540.411,58 73.782,67 95.257,19 80.162,59 191.554,67 6.233,37 16.722,31 0 16.812,07 115.550,86 596.075,73 1.353.114,77 1.438.521,28 85.318,67 2.181,15 99.665,56 126.241,72 36.406,65 6.073,37 1.087,82 12.359,41 137.755,19 507.089,55 997.037,80 1.333.448,54 138 4. 3 Εταιρική Κατάσταση Συνολικού Εισοδήματος 31.12.2021 2020 (Αναδιατυπωμένα) Κατάσταση λογαριασμού αποτελεσμάτων χρήσης Σημ. Έσοδα από συμβάσεις με πελάτες 3.24 Λοιπά έσοδα 3.25 115.976,31 32.684,38 Παροχές σε εργαζόμενους 3.27 (59.196,38) (71.745,12) 3.1, 3.2, 3.3 (115.056,16) (129.323,58) 3.26 (403.250,34) (331.431,46) Αποσβέσεις Αναλώσεις υλικών & υπηρεσιών 2021 512.361,56 317.889,65 Χρηματοοικονομικά έσοδα 3.28 36.087,40 78.198,50 Χρηματοοικονομικά έξοδα 3.28 (73.975,51) (139.055,81) 12.946,87 (242.783,45) 8.803,91 60.730,14 21.750,77 (182.053,30) Κέρδη/(Ζημίες) χρήσης προ φόρων Φόρος εισοδήματος 3.29 Κέρδη/(Ζημίες) χρήσης μετά από φόρους 2021 2020 Λοιπά συνολικά εισοδήματα (α) Λοιπά συνολικά εισοδήματα που μεταφέρονται στα αποτελέσματα σε μεταγενέστερες περιόδους Αντιστάθμιση ταμειακών ροών Ανακατατάξεις στα αποτελέσματα 3.23 (2.136,23) 101.796,73 Αποτέλεσμα επιμέτρησης 43.133,01 (125.852,86) Φόρος εισοδήματος (9.000,82) 6.001,24 Ανακατατάξεις στα αποτελέσματα 40,27 26,24 Αποτέλεσμα επιμέτρησης 796,30 818,99 Χρεωστικοί τίτλοι που αποτιμώνται στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών εισοδημάτων Φόρος εισοδήματος (184,04) (202,85) Σύνολο (α) 32.648,49 (17.412,52) (117,95) 364,59 25,95 (92,69) (570,57) (3.306,36) (β) Λοιπά συνολικά εισοδήματα που δε μεταφέρονται στα αποτελέσματα σε μεταγενέστερες περιόδους Αναλογιστικά κέρδη/(ζημίες) Aναβαλλόμενος φόρος Aποτέλεσμα επιμέτρησης συμμετοχικών τίτλων Αναβαλλόμενος φόρος 125,52 793,53 Σύνολο (β) (537,04) (2.240,93) Λοιπά συνολικά εισοδήματα μετά από φόρους 32.111,45 (19.653,45) Συγκεντρωτικά συνολικά εισοδήματα μετά από φόρους 53.862,22 (201.706,75) 139 4.4 Ενοποιημένη Κατάσταση Συνολικού Εισοδήματος 31.12.2021 Κατάσταση λογαριασμού αποτελεσμάτων χρήσης Σημ. Έσοδα από συμβάσεις με πελάτες 3.24 2020 (Αναδιατυπωμένα) 2021 674.828,30 415.103,90 Λοιπά έσοδα 3.25 105.628,47 19.507,85 Παροχές σε εργαζόμενους 3.27 (66.868,55) (79.900,20) Αποσβέσεις 3.1, 3.2, 3.3 (149.946,57) (146.149,92) Αναλώσεις υλικών & υπηρεσιών 3.26 (533.585,72) (419.440,19) Χρηματοοικονομικά έσοδα 3.28 40.173,94 58.857,28 Χρηματοοικονομικά έξοδα 3.28 (79.575,49) (144.792,30) (9.345,62) (296.813,57) Κέρδη/(Ζημίες) χρήσης προ φόρων Φόρος εισοδήματος 3.29 Κέρδη/(Ζημίες) χρήσης μετά από φόρους 14.414,79 68.906,49 5.069,16 (227.907,09) 4.905,16 (227.907,09) Kατανεμόμενα σε: Μετόχους της Εταιρείας Μη ελέγχουσες συμμετοχές Σύνολο 164,01 0 5.069,16 (227.907,09) 2021 2020 Λοιπά συνολικά εισοδήματα (α) Λοιπά συνολικά εισοδήματα που μεταφέρονται στα αποτελέσματα σε μεταγενέστερες περιόδους Αντιστάθμιση ταμειακών ροών Ανακατατάξεις στα αποτελέσματα (2.136,23) 101.796,73 Αποτέλεσμα επιμέτρησης 3.23 43.133,01 (125.852,86) Φόρος εισοδήματος (9.000,82) 6.001,24 Χρεωστικοί τίτλοι που αποτιμώνται στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών εισοδημάτων Ανακατατάξεις στα αποτελέσματα 40,27 26,24 Αποτέλεσμα επιμέτρησης 796,30 818,99 Φόρος εισοδήματος (184,04) (202,85) Σύνολο (α) 32.648,49 (17.412,52) (120,96) 458,61 (β) Λοιπά συνολικά εισοδήματα που δεν μεταφέρονται στα αποτελέσματα σε μεταγενέστερες περιόδους Αναλογιστικά κέρδη/(ζημίες) Aναβαλλόμενος φόρος Aποτέλεσμα επιμέτρησης συμμετοχικών τίτλων 26,61 (114,17) (570,57) (3.306,36) Αναβαλλόμενος φόρος 125,52 793,53 Σύνολο (β) (539,39) (2.168,39) Λοιπά συνολικά εισοδήματα μετά από φόρους 32.109,10 (19.580,91) Συγκεντρωτικά συνολικά εισοδήματα μετά από φόρους 37.178,27 (247.487,99) 37.014,26 (247.487,99) Kατανεμόμενα σε: Μετόχους της Εταιρείας Μη ελέγχουσες συμμετοχές 164,01 0 37.178,27 (247.487,99) Κέρδη/(Ζημίες) ανά μετοχή, βασικά 0,062 (3,19) Κέρδη/(Ζημίες) ανά μετοχή, απομειωμένα 0,060 (3,19) Σταθμισμένος μέσος όρος αριθμού μετοχών 81.573.350,00 71.417.100 Σύνολο 140 4.5 Εταιρική Κατάσταση Μεταβολών Ιδίων Κεφαλαίων 31.12.2021 Εταιρεία Εκδοθέν κεφάλαιο Υπέρ το άρτιο Αποθεματικά αντιστάθμισης ταμειακών ροών Αποθεματικά (διάφορα) Χρηματ/μι κά περιουσ. στοιχεία Σωρευμένα κέρδη (ζημιές) Σύνολο Ιδίων Κεφαλαίων (507,92) 94.944,12 230.206,25 7.572,15 7.572,15 Υπόλοιπο κατά τη 01.01.2020 46.421,11 72.775,98 1.985,91 14.587,04 Επίπτωση αλλαγής λογιστικής πολιτικής ΔΛΠ 19 (Σημ. 3.16) 0 0 0 0 Υπόλοιπο κατά τη 01.01.2020 (αναθεωρημένο) 0 46.421,11 72.775,98 1.985,91 14.587,04 (507,92) 102.516,27 237.778,40 Κέρδη/(Ζημίες) χρήσης 0 0 0 0 0 (182.053,30) (182.053,30) Λοιπά συνολικά εισοδήματα - λοιπές ανακατατάξεις (αναθεωρημένα) 0 0 (18.054,88) (5.614,22) 642,36 3.373,29 (19.653,45) 0 0 (18.054,88) (5.614,22) 642,36 (178.680,01) (201.706,75) Υπόλοιπο στις 31.12.2020 0 46.421,11 0 72.775,98 0 (16.068,97) 1.163,75 10.136,56 0 134,44 (1.163,75) (77.327,49) 0 36.071,64 Υπόλοιπο κατά την 01.01.2021 46.421,11 72.775,98 (16.068,97) 10.136,56 134,44 (77.327,49) 36.071,62 0 0 0 0 0 21.750,77 21.750,77 0 0 31.995,97 (445,04) 652,53 (92,00) 32.111,46 Συγκεντρωτικά συνολικά εισοδήματα / (ζημιές) Τακτικό Αποθεματικό Κέρδη/(Ζημίες) χρήσης Λοιπά συνολικά εισοδήματα - λοιπές ανακατατάξεις Συγκεντρωτικά συνολικά εισοδήματα / (ζημιές) Αποθεματικό δικαιωμάτων τίτλων κτήσης μετοχών Aύξηση μετοχικού κεφαλαίου 0 0 31.995,97 (445,04) 652,53 21.658,77 53.862,23 0 12.187,50 0 47.812,50 0 0 27.473,04 0 0 0 0 0 27.473,04 60.000,00 Υπόλοιπο στις 31.12.2021 58.608,61 120.588,48 15.927,00 37.164,56 786,97 (55.668,72) 177.406,91 141 4.6 Ενοποιημένη Κατάσταση Μεταβολών Ιδίων Κεφαλαίων 31.12.2021 Αποδιδόμενα στους μετόχους της Εταιρείας Όμιλος Υπόλοιπο κατά τη 01.01.2020 Επίπτωση αλλαγής λογιστικής πολιτικής ΔΛΠ 19 (Σημ. 3.16) Υπόλοιπο κατά τη 01.01.2020 (αναθεωρημένο) Εκδοθέν κεφάλαιο Αποθεματικά αντιστάθμισης ταμειακών ροών Υπέρ το άρτιο Χρηματ/μικά περιουσ. στοιχεία Αποθεματικά (διάφορα) Σωρευμένα κέρδη (ζημιές) Μη ελέγχουσες συμμετοχές Σύνολο Σύνολο Ιδίων Κεφαλαίων 46.421,11 72.775,98 1.985,92 14.587,04 (507,91) 193.162,99 328.425,12 0 328.425,12 0 0 0 0 0 7.985,62 7.985,62 0 7.985,62 46.421,11 72.775,98 1.985,92 14.587,04 (507,91) 201.148,61 336.410,74 0 336.410,74 Κέρδη/(Ζημίες) χρήσης 0 0 0 0 0 (227.907,09) (227.907,09) 0 (227.907,09) Λοιπά συνολικά εισοδήματα - λοιπές ανακατατάξεις (αναθεωρημένα) 0 0 (18.054,89) (5.614,23) 642,35 3.445,86 (19.580,91) 0 (19.580,91) Συγκεντρωτικά συνολικά εισοδήματα / (ζημιές) 0 0 (18.054,89) (5.614,23) 642,35 (224.461,23) (247.487,99) 0 (247.487,99) Συναλλαγματικές διαφορές ενοποίησης 0 0 0 (3.516,24) 0 0 (3.516,24) 0 (3.516,24) Τακτικό Αποθεματικό 0 0 0 2.637,71 0 (2.637,71) 0 0 0 Υπόλοιπο στις 31.12.2020 46.421,11 72.775,98 (16.068,97) 8.094,28 134,44 (25.950,33) 85.406,51 0 85.406,51 Υπόλοιπο κατά την 01.01.2021 Κέρδη/(Ζημίες) χρήσης Λοιπά συνολικά εισοδήματα - λοιπές ανακατατάξεις Συγκεντρωτικά συνολικά εισοδήματα / (ζημιές) 46.421,11 0 72.775,98 0 (16.068,97) 0 8.094,28 0 134,44 0 (25.950,33) 4.905,16 85.406,51 4.905,16 0 164,01 85.406,51 5.069,16 0 0 31.995,97 (445,04) 652,52 (94,35) 32.109,10 0 32.109,10 0 0 31.995,97 (445,04) 652,52 4.810,81 37.014,26 164,01 37.178,27 Συναλλαγματικές διαφορές ενοποίησης Αποθεματικό δικαιωμάτων τίτλων κτήσης μετοχών 0 0 0 2.316,74 0 455,48 2.772,22 0 2.772,22 0 0 0 27.473,04 0 0 27.473,04 0 27.473,04 Aύξηση μετοχικού κεφαλαίου 12.187,50 47.812,50 0 0 0 0 60.000,00 0 60.000,00 Απόκτηση θυγατρικής Υπόλοιπο στις 31.12.2021 0 58.608,61 0 120.588,48 0 15.927,00 0 37.439,01 0 786,96 367,81 (20.316,23) 367,81 213.033,84 439,28 603,29 807,10 213.637,13 142 4.7 Εταιρική Κατάσταση Ταμειακών Ροών 31.12.2021 31.12.2021 31.12.2020 Ταμειακές ροές από λειτουργικές δραστηριότητες Κέρδη/ (Ζημίες) χρήσης προ φόρων Προσαρμογές για: Αποσβέσεις (Σημ. 3.1, 3.2, 3.3) Προβλέψεις συντηρήσεως αεροσκαφών, επισφαλειών & λοιπές προβλέψεις (Σημ. 3.8, 3.16, 3.19(2)) Συναλλαγματικές διαφορές (Σημ. 3.28) (Έσοδα)/ έξοδα, (κέρδη)/ ζημίες επενδυτικής δραστηριότητας Εσοδα από κρατική επιχορήγηση (Σημ. 3.25) Μερίσματα εισπραχθέντα Τόκοι και λοιπά χρηματοοικονομικά έξοδα (Σημ. 3.28) Λειτουργικά Κέρδη/ (Ζημίες) προ μεταβολών του κεφαλαίου κίνησης 12.946,87 (242.783,45) 115.056,16 41.595,26 31.156,15 (23.690,45) (92.526,96) 0 30.673,23 115.210,26 129.323,58 4.858,83 (14.750,69) 27.297,39 0 (24.187,50) 27.361,45 (92.880,39) Μεταβολές κεφαλαίου κίνησης (Αύξηση) /Μείωση αποθεμάτων (Σημ. 3.9) (Αύξηση)/Μείωση απαιτήσεων Αύξηση/(Μείωση) υποχρεώσεων Σύνολο μεταβολών κεφαλαίου κίνησης Είσπραξη Κρατικής Επιχορήγησης (Σημ 3.25) Τόκοι πληρωθέντες Καθαρές ταμειακές εισροές/ (εκροές) από λειτουργικές δραστηριότητες (2.648,69) 3.051,47 14.953,88 15.356,66 92.526,96 (28.261,94) 194.831,94 (1.909,92) 35.225,25 (715,29) 32.600,04 0 (24.098,35) (84.378,70) Ταμειακές ροές από επενδυτικές δραστηριότητες Αγορές παγίων στοιχείων (Σημ. 3.1, 3.2) Πωλήσεις ενσώματων παγίων στοιχείων Προκαταβολες και παραγγελίες ενσώματων στοιχείων Eπενδύσεις σε θυγατρικές Μερίσματα εισπραχθέντα Αγορά χρηματοοικονομικών στοιχείων Αγορά μετοχών λοιπών επιχειρήσεων Πωλήσεις χρηματοοικονομικών στοιχείων Τόκοι και συναφή έσοδα εισπραχθέντα Καθαρές ταμειακές εισροές / (εκροές) από επενδυτικές δραστηριότητες (5.292,91) 35,86 (17.533,23) (850,00) 0 (788,00) (500,06) 733,48 393,64 (23.801,21) (14.432,72) 0 (11.800,38) (8.010,00) 24.187,50 (997,75) (411,54) 447,75 1.344,99 (9.672,15) Ταμειακές ροές από χρηματοδοτικές δραστηριότητες Oμολογιακό δάνειο Εξοδα έκδοσης ομολογιακών δανείων Δάνεια ληφθέντα Δάνεια πληρωθέντα Αύξηση μετοχικού κεφαλαίου Πληρωμές μισθώσεων Εξόφληση κεφαλαίου χρηματοδοτικών μισθώσεων Προκαταβολές έναντι μελλοντικών μισθώσεων αεροσκαφών (Σημ. 3.5) Κρατική επιδότηση (μέρος αποθεματικού) (Σημ. 3.15) Εξασφαλίσεις ομολογιακού δανείου Καθαρές ταμειακές εισροές/ (εκροές) από χρηματοδοτικές δραστηριότητες 0 0 92.000,00 (184.000,00) 60.000,00 (91.815,06) (2.798,11) (71.413,06) 27.473,04 (10.800,00) (181.353,20) 150.000,00 (5.732,65) 92.000,00 0 0 (128.335,81) 0 13.169,30 0 0 121.100,84 Καθαρή αύξηση / (μείωση) στα ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα στην αρχή της χρήσης (Σημ. 3.12) (10.322,47) 376.425,14 27.049,99 360.781,00 4.400,33 (11.405,85) 370.503,00 376.425,14 Επίδραση συναλλαγματικών διαφορών στα ταμειακά διαθέσιμα & ισοδύναμα Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα στο τέλος της χρήσης 143 4.8 Ενοποιημένη Κατάσταση Ταμειακών Ροών 31.12.2021 31.12.2021 31.12.2020 Ταμειακές ροές από λειτουργικές δραστηριότητες Κέρδη/ (Ζημίες) χρήσης προ φόρων (9.345,62) (296.813,57) Αποσβέσεις (Σημ. 3.1, 3.2, 3.3) 149.946,56 146.149,91 Προβλέψεις συντηρήσεως αεροσκαφών, επισφαλειών & λοιπές προβλέψεις (Σημ. 3.8, 3.16, 3.19(2)) 45.104,85 10.652,42 Συναλλαγματικές διαφορές (Σημ. 3.28) 31.684,59 (12.523,35) 26.936,95 Προσαρμογές για: (Έσοδα)/ έξοδα, (κέρδη)/ ζημίες επενδυτικής δραστηριότητας (23.358,21) Εσοδα από επιχορηγήσεις (Σημ. 3.25) (92.526,96) 0 Τόκοι και λοιπά χρηματοοικονομικά έξοδα (Σημ. 3.28) 31.011,47 29.291,45 Λειτουργικά Κέρδη/ (Ζημίες) προ μεταβολών του κεφαλαίου κίνησης 132.516,67 (96.306,18) Μεταβολές κεφαλαίου κίνησης (Αύξηση) /Μείωση αποθεμάτων (Σημ. 3.9) (2.748,75) (1.944,11) (Αύξηση)/Μείωση απαιτήσεων (39.536,82) 32.366,38 Αύξηση/(Μείωση) υποχρεώσεων 58.949,96 (10.876,52) Σύνολο μεταβολών κεφαλαίου κίνησης 16.664,39 19.545,75 Τόκοι πληρωθέντες (30.244,75) (26.417,42) Είσπραξη Κρατικής Επιχορήγησης (Σημ 3.25) 92.526,96 0 0 (1.157,67) 211.463,27 (104.335,52) Αγορές παγίων στοιχείων (Σημ. 3.1, 3.2) (5.971,13) (45.086,18) Πωλήσεις ενσώματων παγίων στοιχείων 35,86 0 (17.533,23) (11.800,38) Αγορά χρηματοοικονομικών στοιχείων (788,00) (997,75) Αγορά μετοχών λοιπών επιχειρήσεων (500,06) (411,54) Eπενδύσεις σε θυγατρικές (765,00) 0 Πωλήσεις χρηματοοικονομικών στοιχείων 733,48 447,75 Πληρωμή φόρου εισοδήματος Καθαρές ταμειακές εισροές/ (εκροές) από λειτουργικές δραστηριότητες Ταμειακές ροές από επενδυτικές δραστηριότητες Προκαταβολες και παραγγελίες ενσώματων στοιχείων Τόκοι και συναφή έσοδα εισπραχθέντα 392,00 1.173,01 (24.396,09) (56.675,08) Oμολογιακό δάνειο 0 150.000,00 Εξοδα έκδοσης ομολογιακών δανείων 0 (5.732,65) Καθαρές ταμειακές εισροές / (εκροές) από επενδυτικές δραστηριότητες Ταμειακές ροές από χρηματοδοτικές δραστηριότητες Δάνεια πληρωθέντα (184.000,00) 0 Δάνεια ληφθέντα 92.000,00 92.000,00 Αύξηση μετοχικού κεφαλαίου 60.000,00 0 Πληρωμές μισθώσεων (97.047,69) (134.969,95) Εξασφαλίσεις ομολογιακού δανείου (10.800,00) 0 Εξόφληση κεφαλαίου χρηματοδοτικών μισθώσεων (2.798,11) 0 Κρατική επιδότηση (μέρος αποθεματικού) (Σημ. 3.15) 27.473,04 0 Προκαταβολές έναντι μελλοντικών μισθώσεων αεροσκαφών (Σημ. 3.5) (71.413,06) 13.169,30 Καθαρές ταμειακές εισροές/ (εκροές) από χρηματοδοτικές δραστηριότητες (186.585,83) 114.466,71 Καθαρή αύξηση / (μείωση) στα ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα στην αρχή της χρήσης (Σημ. 3.12) Επίδραση συναλλαγματικών διαφορών στα ταμειακά διαθέσιμα & ισοδύναμα Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα στο τέλος της χρήσης 481,35 437.067,98 5.037,24 442.586,57 (46.543,90) 496.364,83 (12.752,95) 437.067,98 144 4.9 Σημειώσεις επί των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Πληροφορίες για τον Όμιλο ..................................................................................................................................147 1.1 Γενικές Πληροφορίες ...........................................................................................................................................147 1.2 Αντικείμενο Δραστηριότητας ..............................................................................................................................147 2 Πλαίσιο Κατάρτισης Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων και Βασικές Λογιστικές Αρχές ....................................147 2.1 Πρότυπα, Διερμηνείες και τροποποίηση υφιστάμενων προτύπων ..................................................................153 2.2 Σημαντικές κρίσεις, λογιστικές εκτιμήσεις και υποθέσεις..................................................................................157 2.3 Αντικείμενο Δραστηριότητας .............................................................................................................................163 2.4 Αναγνώριση εσόδων και εξόδων ........................................................................................................................163 2.5 Άυλα περιουσιακά στοιχεία .............................................................................................................................166 2.6 Ενσώματα πάγια στοιχεία ...................................................................................................................................167 2.7 Προκαταβολές Αεροσκαφών (Pre-delivery payments) .....................................................................................168 2.8 Χρηματοοικονομικά Περιουσιακά Στοιχεία ........................................................................................................168 2.9 Αποθέματα ..........................................................................................................................................................173 2.10 Μισθώσεις .........................................................................................................................................................173 2.11 Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα ταμειακών διαθεσίμων – Δεσμευμένες καταθέσεις ............................175 2.12 Ίδια κεφάλαια ...................................................................................................................................................175 2.13 Παροχές λόγω συνταξιοδότησης και βραχυχρόνιες παροχές σε εργαζόμενους ..............................................175 2.14 Χρηματοοικονομικές Υποχρεώσεις ...................................................................................................................176 2.15 Φορολογία εισοδήματος (τρέχουσα και αναβαλλόμενη) ................................................................................177 2.16 Προβλέψεις, Ενδεχόμενες Υποχρεώσεις και Ενδεχόμενα Περιουσιακά στοιχεία ...........................................178 2.17 Κρατικές επιχορηγήσεις ....................................................................................................................................179 2.18 Λειτουργικοί τομείς .........................................................................................................................................179 3 Σημειώσεις επί των χρηματοοικονομικών καταστάσεων .....................................................................................180 3.1 ‘Αυλα Περουσιακά Στοιχεία ................................................................................................................................180 3.2. Ενσώματα πάγια στοιχεία ..................................................................................................................................181 3.3.Περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης/ Υποχρεώσεις από μισθώσεις ......................................................184 3.4 Επενδύσεις σε θυγατρικές .................................................................................................................................187 3.5. Προκαταβολές έναντι μελλοντικών μισθώσεων αεροσκαφών .........................................................................188 3.6. Αναβαλλόμενα φορολογικά περουσιακά στοιχεία/υποχρεώσεις.....................................................................189 3.7. Λοιπές μακροπρόθεσμες απαιτήσεις.................................................................................................................190 3.8. Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία .......................................................................................................191 3.9. Αποθέματα .........................................................................................................................................................191 3.10. Πελάτες και λοιπές εμπορικές απαιτήσεις ......................................................................................................192 3.11. Προκαταβολές ..................................................................................................................................................194 3.12 Ταμειακά διαθέσιμα και ταμειακά ισοδύναμα – Δεσμευμένες καταθέσεις ..................................................195 3.13 Μετοχικό κεφάλαιο ...........................................................................................................................................196 3.14. Υπέρ το Άρτιο....................................................................................................................................................196 3.15. Λοιπά Αποθεματικά.........................................................................................................................................196 3.16 Υποχρεώσεις παροχών προσωπικού λόγω εξόδου από την υπηρεσία ...........................................................197 3.17 Δανειακές υποχρεώσεις ....................................................................................................................................201 3.18 Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις .............................................................................................................204 3.19 Προβλέψεις .....................................................................................................................................................205 3.20 Λοιπές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις ..........................................................................................................206 3.21 Υπόλοιπα συμβάσεων .....................................................................................................................................207 3.22 Δεδουλευμένα έξοδα ........................................................................................................................................208 3.23 Παράγωγα ........................................................................................................................................................209 3.24 Έσοδα από συμβάσεις με πελάτες ....................................................................................................................214 3.25 Λοιπά έσοδα ...................................................................................................................................................215 3.26 Αναλώσεις Υλικών & Υπηρεσιών .....................................................................................................................216 3.27 Παροχές σε εργαζόμενους .............................................................................................................................217 3.28 Χρηματοοικονομικά έσοδα/έξοδα ..................................................................................................................218 3.29 Φόρος εισοδήματος ........................................................................................................................................219 3.30 Λοιπές ενδεχόμενες υποχρεώσεις / απαιτήσεις και ενδεχόμενα περιουσιακά στοιχεία ................................219 3.31 Συναλλαγές και υπόλοιπα με συνδεδεμένα μέρη ............................................................................................220 3.32 Παροχές στη Διοίκηση .....................................................................................................................................221 3.33 Κέρδη / ζημιές ανά μετοχή ..............................................................................................................................222 3.34 Σκοποί και πολιτικές διαχείρισης κινδύνων ......................................................................................................222 3.35 Δεσμεύσεις.....................................................................................................................................................230 3.36 Μερίσματα ........................................................................................................................................................231 3.37 Γεγονότα μεταγενέστερα της ημερομηνίας ισολογισμού ................................................................................231 3.38 Αμοιβές Ελεγκτών ............................................................................................................................................231 Πληροφορίες για τον Όμιλο 1.1 Γενικές Πληροφορίες H εταιρεία ΑΕΡΟΠΟΡΙΑ ΑΙΓΑΙΟΥ ΑΝΩΝΥΜΗ ΑΕΡΟΠΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ (εφεξής καλούμενη «Εταιρεία» ή «AEGEAN») είναι η μητρική εταιρεία του Ομίλου ΑΕΡΟΠΟΡΙΑ ΑΙΓΑΙΟΥ (εφεξής «Όμιλος»). Στις διεθνείς της συναλλαγές φέρει την επωνυμία AEGEAN AIRLINES S.A. Η διάρκεια της Εταιρείας έχει οριστεί έως την 31/12/2044 και μπορεί να παραταθεί με απόφαση της Γενικής Συνέλευσης των μετόχων. Η μητρική εταιρεία εδρεύει στην Ελλάδα, στο δήμο Κηφισιάς Αττικής, οδός Βιλτανιώτη 31 Τ.Κ. 145 64. Η Εταιρεία και ο Όμιλος δραστηριοποιούνται στον τομέα των αερομεταφορών, παρέχοντας υπηρεσίες που αφορούν στη μεταφορά των επιβατών και εμπορευμάτων στον τομέα των δημόσιων αεροπορικών μεταφορών, εντός και εκτός της ελληνικής επικράτειας, με τακτικές ή έκτακτες πτήσεις και ναυλωμένες πτήσεις (πτήσεις charter) προς ένα σημαντικό αριθμό ελληνικών και διεθνών προορισμών. Παράλληλα, προσφέρουν υπηρεσίες αεροπορικών εφαρμογών, τεχνικής υποστήριξης και επίγειας εξυπηρέτησης αεροσκαφών. Οι ετήσιες ατομικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις της 31ης Δεκεμβρίου 2021 έχουν συνταχθεί σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς που έχουν εγκριθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση, εγκρίθηκαν από το Διοικητικό Συμβούλιο της Εταιρείας την 22η Μαρτίου 2022 και τελούν υπό την έγκριση της Τακτικής Γενικής Συνέλευσης των μετόχων, η οποία θα συνέλθει εντός του Ιουνίου του 2022. 1.2 Αντικείμενο Δραστηριότητας Η Εταιρεία και ο Όμιλος δραστηριοποιούνται στον τομέα των αερομεταφορών παρέχοντας υπηρεσίες που αφορούν στην μεταφορά επιβατών και εμπορευμάτων στον τομέα των δημόσιων αεροπορικών μεταφορών, εντός και εκτός της Ελληνικής επικράτειας, με τακτικές ή έκτακτες πτήσεις. Παράλληλα προσφέρουν υπηρεσίες αεροπορικών εφαρμογών, τεχνικής υποστήριξης και επίγειας εξυπηρέτησης αεροσκαφών. Στους σκοπούς της Εταιρείας και του Ομίλου ενδεικτικά εμπίπτουν και οι ακόλουθες εργασίες/δραστηριότητες: συμμετοχή σε οποιαδήποτε επιχείρηση ημεδαπή ή αλλοδαπή με παρεμφερή σκοπό, ίδρυση υποκαταστημάτων, πρακτορείων, εισαγωγή, εμπορία, μίσθωση αεροσκαφών και ανταλλακτικών. 2. Πλαίσιο Κατάρτισης Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων και Βασικές Λογιστικές Αρχές Οι χρηματοοικονομικές καταστάσεις έχουν συνταχθεί με βάση την αρχή του ιστορικού κόστους, εκτός από ορισμένα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία και χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις που επιμετρώνται σε εύλογη αξία και είναι τα κατωτέρω: Παράγωγα χρηματοοικονομικά προϊόντα, Χαρτοφυλάκιο χρεωστικών και συμμετοχικών τίτλων 147 Οι χρηματοοικονομικές καταστάσεις παρουσιάζονται σε χιλιάδες ευρώ (€ ‘000), εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά. Σημειώνεται ότι τυχόν μικρές αποκλίσεις σε δεκαδικά οφείλονται σε στρογγυλοποιήσεις. Η Διοίκηση εξετάζει τα βασικά χρηματοοικονομικά στοιχεία και, κατά περίπτωση, την τήρηση των μεσοπρόθεσμων προϋπολογισμών, μαζί με τους υφιστάμενους δανειακούς όρους αν υπάρχουν, για να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η υπόθεση της δρώσας οικονομικής μονάδας (going concern) είναι κατάλληλη να χρησιμοποιηθεί για την κατάρτιση των ετήσιων χρηματοοικονομικών καταστάσεων του Ομίλου και της Εταιρείας. Επιπτώσεις της πανδημίας, μέτρα που υιοθετήθηκαν για την αντιμετώπιση της κρίσης της πανδημίας και προγραμματισμός Η πανδημία η οποία ξεκίνησε τα τέλη του 2019 και εξαπλώθηκε στην Ευρώπη και την Ελλάδα στις αρχές του 2020, αποτελεί το πιο ισχυρό σοκ που είχε ποτέ αντιμετωπίσει ο κλάδος. Ο κύριος αντίκτυπος της πανδημίας στον Όμιλο ήταν η ραγδαία πτώση της ζήτησης για επιβατικές πτήσεις απόρροια τόσο της επίπτωσης της πανδημίας στην ζήτηση για το προγραμματισμό ταξιδιών αναψυχής ή επαγγελματικών όσο και στα πρωτοφανή περιοριστικά μέτρα που επέβαλλαν οι κυβερνήσεις των χωρών για τον περιορισμό της πανδημίας κατά τη διάρκεια του 2020 και του 2021. Ο ρυθμός αύξησης του εμβολιαστικού προγράμματος αλλά και η εφαρμογή του πράσινου πιστοποιητικού στην Ευρώπη διευκόλυνε το επιχειρηματικό περιβάλλον ενώ περιόρισε σημαντικά την διαχέουσα αβεβαιότητα που επηρέαζε μέχρι τότε την καταναλωτική συμπεριφορά. Από τον Ιούνιο του 2021 μετά και την χαλάρωση των περιοριστικών μέτρων υπήρξε σημαντική αύξηση στις κρατήσεις του Ομίλου με την χωρητικότητα και το πτητικό έργο να ανακάμπτει, απέχοντας όμως σημαντικά από τα προ-πανδημίας επίπεδα. Από τις αρχές του 2020 και καθ’ όλη τη διάρκεια του 2021 ο Όμιλος ενήργησε άμεσα για να μετριάσει τον αντίκτυπο της πανδημίας σε όλους τους άξονες της επιχειρησιακής του λειτουργίας: Υλοποίηση των απαραίτητων διαδικασιών για την καλύτερη προστασία των επιβατών και του προσωπικού υπό τις νέες συνθήκες της πανδημίας. Ευέλικτη και δυναμική διαχείριση του δικτύου έτσι ώστε να προσαρμόζεται άμεσα στις μεταβαλλόμενες συνθήκες της αγοράς. Συνεχή διαπραγμάτευση με τους κύριους προμηθευτές σε υπηρεσίες και προϊόντα για να επιτευχθεί μείωση του κόστους αλλά και για να δημιουργηθεί ευελιξία και προσαρμοστικότητα στις μεταβαλλόμενες συνθήκες. Αξιοποίηση των οριζόντιων μέτρων της πολιτείας για τους εργαζόμενους και τις επιχειρήσεις. Ταμειακή και κεφαλαιακή θωράκιση. Βασικό μέλημα του Ομίλου από την έναρξη της πρωτοφανούς αυτής κρίσης υπήρξε πρωτίστως η προστασία της υγείας των επιβατών και των πληρωμάτων. Σε στενή συνεργασία με τις υγειονομικές αρχές, ο Όμιλος τηρώντας όλα τα υγειονομικά πρωτόκολλα εφάρμοσε νέα ενισχυμένα μέτρα υγιεινής και ασφάλειας σε κάθε στάδιο ταξιδιού και προσάρμοσε τις διαδικασίες καθαρισμού και απολύμανσης των αεροσκαφών. Είναι γεγονός ότι η προσπάθεια αυτή επέφερε μία σημαντική διάκριση για τον Όμιλο το 2021 για τα μέτρα υγιεινής και προστασίας που εφάρμοσε, από τον διεθνή οργανισμό αξιολόγησης αερομεταφορών Skytrax, ο οποίος και τον κατέταξε ανάμεσα στις κορυφαίες αεροπορικές εταιρείες παγκοσμίως. 148 Η συστηματική εξοικονόμηση κόστους όλων των κατηγοριών και κυρίως των σταθερών εξόδων με στόχο τη θωράκιση του Ομίλου υπήρξε από την αρχή της κρίσης βασικό μέλημα της Διοίκησης. Επιπρόσθετα, ο Όμιλος το 2021 συνέχισε τη χρήση των οριζόντιων μέτρων που υιοθετήθηκαν στην Ελλάδα κυρίως σε ό,τι αφορά τις δυνατότητες για την υποστήριξη της απασχόλησης και του προγράμματος «Συν-εργασία» ανάλογα με τις επιχειρησιακές ανάγκες. Η πανδημία και οι πρωτόγνωρες σοβαρές συνέπειές της, οδήγησαν τον Όμιλο σε έντονα ζημιογόνα χρήση το 2020. Ο Όμιλος κατά το πρώτο εξάμηνο του έτους ολοκλήρωσε τις ενέργειες κεφαλαιακής ενίσχυσης της Εταιρείας κατά τα προβλεπόμενα στο άρθρο 30 του Ν. 4772/2021 προς πλήρωση των προϋποθέσεων για την καταβολή της κρατικής ενίσχυσης. Ειδικότερα τον Ιούνιο του 2021 ολοκληρώθηκε η αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου με καταβολή μετρητών και δικαίωμα προτίμησης υπέρ των παλαιών μετόχων. Από την αύξηση που πραγματοποιήθηκε αντλήθηκαν κεφάλαια ποσού €60.000.000, μέσω της άσκησης των δικαιωμάτων προτίμησης και του δικαιώματος προεγγραφής των δικαιούχων μετόχων. Συνέπεια των ανωτέρω, το μετοχικό κεφάλαιο της Εταιρείας αυξήθηκε κατά €12.187.500 με την έκδοση 18.750.000 νέων κοινών ονομαστικών μετοχών, ονομαστικής αξίας €0,65 εκάστης και ποσό €47.812.500 πιστώθηκε στο λογαριασμό «Διαφορά από την έκδοση μετοχών υπέρ το άρτιο». Έτσι το συνολικό μετοχικό κεφάλαιο της Εταιρείας πλέον ανέρχεται σε €58.608.615 διαιρούμενο σε 90.167.100 κοινές, ονομαστικές μετά ψήφου μετοχές, ονομαστικής αξίας €0,65 η καθεμία. Η πιστοποίηση της αύξησης από το Διοικητικό Συμβούλιο της Εταιρείας έλαβε χώρα την 14.06.2021. Η Επιτροπή Εισαγωγών και Λειτουργίας Αγορών του Χρηματιστηρίου Αθηνών κατά τη συνεδρίασή της στις 15.06.2021 ενέκρινε την εισαγωγή προς διαπραγμάτευση στην Κύρια Αγορά του Χρηματιστηρίου Αθηνών των 18.750.000 νέων μετοχών, ονομαστικής αξίας €0,65 η καθεμία. Η διαπραγμάτευση των νέων μετοχών στο Χ.Α. ξεκίνησε την 16.06.2021. Σε συνέχεια της ολοκλήρωσης της αύξησης του μετοχικού κεφαλαίου της Εταιρείας μέσω της οποίας αντλήθηκαν συνολικά κεφάλαια ποσού €60.000.000, και η οποία πιστοποιήθηκε με την από 14.06.2021 απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου της Εταιρείας, καταβλήθηκε την 02.07.2021 από το Ελληνικό Δημόσιο στην Εταιρεία η οικονομική ενίσχυση με χρήση των διατάξεων του άρθρου 107 (2) (β) της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης ποσού €120 εκ. για την αποκατάσταση της άμεσα συναρτώμενης με την πανδημία του κορωνοϊού COVID-19 ζημίας που υπέστη η Εταιρεία, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 30 του Ν. 4772/2021 και της υπ’ αριθμ. 3126/18.05.2021 Κοινής Υπουργικής Απόφασης των Υπουργών Οικονομικών, Υποδομών και Μεταφορών (ΦΕΚ Β’ 2231/28.05.2021). Δεδομένης της καταβολής της οικονομικής ενίσχυσης από το Ελληνικό Δημόσιο στην Εταιρεία, υπογράφηκε η σύμβαση των Τίτλων Κτήσης Μετοχών (Warrants) με την Ελληνική Δημοκρατία καθώς εκδόθηκαν και παραδώθηκαν άνευ ανταλλάγματος στην Ελληνική Δημοκρατία οι Τίτλοι Κτήσης Μετοχών που προβλέπονται στο άρθρο 30 του Ν. 4772/2021 και στο άρθρο 56 του Ν. 4548/2018. Ειδικότερα πρόκειται για 10.369.217 τίτλους παραστατικών δικαιωμάτων κτήσης κοινών μετοχών της Εταιρείας, καθένας εκ των οποίων παρέχει το δικαίωμα απόκτησης μίας (1) νέας κοινής ονομαστικής μετοχής (ονομαστικής αξίας εξήντα πέντε λεπτών του Ευρώ (€0,65)) της Εταιρείας, σε τιμή ίση με τρία και είκοσι λεπτά του Ευρώ (€3,20) ανά νέα μετοχή και το δικαίωμα μπορεί να ασκηθεί μεταξύ της 03.07.2023 και 03.07.2026, ενώ η Εταιρεία έχει το δικαίωμα προαίρεσης απόκτησης των Τίτλων Κτήσης Μετοχών στην αγοραία αξία τους. Σε ό,τι αφορά τη διαχείριση της ρευστότητας ο Όμιλος στην αφετηρία της κρίσης, όπως και τα προηγούμενα χρόνια, διατηρούσε υψηλά ταμειακά διαθέσιμα. Ο Όμιλος για να θωρακίσει επιπρόσθετα τη ρευστότητά του 149 προέβη στην εξασφάλιση χρηματοδοτικής γραμμής κεφαλαίου κίνησης ύψους €120 εκατ., την οποία μετά από συμφωνία με τις 4 ελληνικές συστημικές τράπεζες τον Απρίλιο του 2021 αντικατέστησε και επέκτεινε με Ομολογιακό Δάνειο ίδιου ποσού και διάρκειας έως την 30.09.2022. Η Εταιρεία έως το τέλος του 2020 είχε κάνει χρήση της εν λόγω πίστωσης ποσού €92 εκατ. Τον Ιούλιο του 2021 προέβη σε προπληρωμή του ομολογιακού δανείου ποσού €92 εκατ. μέσω επαναγοράς των ομολογιών, διατηρώντας κατά αυτόν τον τρόπο τη συνολική γραμμή πίστωσης ύψους €120 εκ μέχρι τις 30.09.2022. Η Εταιρεία υπέγραψε στις 13.4.2021 σύμβαση τροποποίησης του προγράμματος του κοινού ομολογιακού δάνειου ποσού €200.000.000 (το «ΚΟΔ») με τον Εκπρόσωπο των Ομολογιούχων, δυνάμει της από 30/3/2021 απόφασης της Συνέλευσης των ομολογιούχων, η οποία σύμβαση τροποποίησης προβλέπει μεταξύ άλλων μερική αλλαγή χρήσης αντληθέντων κεφαλαίων καθώς και τροποποιήσεις στις περιόδους μέτρησης των οικονομικών δεικτών. Αναφορικά με το επενδυτικό πρόγραμμα ανανέωσης του στόλου του Ομίλου στην έναρξη της κρίσης επιτεύχθηκε η επιμήκυνση της περιόδου των παραδόσεων έως το 2026 προκειμένου να θωρακιστεί η ρευστότητα και να προσαρμοστεί η χωρητικότητα στις μεταβαλλόμενες συνθήκες που προκάλεσε η πανδημία, διατηρώντας το πλάνο για παραλαβή 46 αεροσκαφών. Εντός του 2021 συμφωνήθηκαν επιπλέον διαφοροποιήσεις στις παραδόσεις, διατηρώντας τον ορίζοντα του επενδυτικού προγράμματος έως το 2026, αναπροσαρμόζοντας όμως τις άμεσες παραδόσεις για τα επόμενα δύο έτη, στα πλαίσια της όσο το δυνατόν αμεσότερης εκμετάλλευσης των σημαντικών πλεονεκτημάτων των αεροσκαφών οικογενείας Airbus A320 neo. Επιπλέον, η Εταιρεία προέβη στην εξάσκηση του δικαιώματος μετατροπής 6 αεροσκαφών από Α320 σε Α321. Συνοπτικά μετά και την ανωτέρω αλλαγή ο συνολικός στόλος neo της Εταιρείας θα περιλαμβάνει 26 Α320 και 20 Α321 neo αεροσκάφη. Παρά τις σημαντικές δυσκολίες που επέφερε η πανδημία η δέσμευση της Εταιρείας για επένδυση στην ανανέωση του στόλου της με αεροσκάφη νέας τεχνολογίας με συνολικά 46 αεροσκάφη συνεχίζεται κανονικά και η εταιρεία έχει μέχρι σήμερα παραλάβει 10 αεροσκάφη τύπου Airbus Α320neo. Οι κινητήρες νέας τεχνολογίας επιφέρουν μείωση 15% ανά πτήση όσον αφορά στην κατανάλωση καυσίμου και 19%-23% λιγότερες εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα, ανά επιβατική θέση, σε σχέση με τα αεροσκάφη Airbus προηγούμενης γενιάς. Ο Όμιλος επιπρόσθετα προέβη σε αναδιάρθρωση του στόλου ελικοφόρων αεροσκαφών. Ο Όμιλος συμφώνησε την πρόωρη λήξη και επαναπαράδοση στον εκμισθωτή των 8 αεροσκαφών τύπου Q400. Οι αρχικές συμβάσεις μίσθωσης έληγαν τον Ιούνιο του 2023 και με την νέα συμφωνία και τα 8 αεροσκάφη Q400 θα επαναπαραδοθούν στον εκμισθωτή εντός του πρώτου εξαμήνου 2022. Παράλληλα, ο Όμιλος προχώρησε σε συμφωνία για αγορά τριών αεροσκαφών τύπου ATR72-600, εκ των οποίων το ένα έχει ήδη παραληφθεί και τα άλλα δύο αναμένεται να παραληφθούν μέσα στο πρώτο εξάμηνο του 2022. Επιπρόσθετα, ο Όμιλος έχει συμφωνήσει με εκμισθωτές αεροσκαφών με ιδιαίτερα ανταγωνιστικούς όρους μίσθωσης και όρους παραλαβής, τη μίσθωση 6 αεροσκαφών ATR72-600, εκ των οποίων δύο έχουν ήδη παραληφθεί και τα υπόλοιπα αναμένεται να παραληφθούν μέσα στο πρώτο εξάμηνο του 2022. Η επίπτωση της πανδημίας το επόμενο διάστημα δεν είναι δυνατό να εκτιμηθεί με βεβαιότητα για τον κλάδο στον οποίο δραστηριοποιείται ο Όμιλος. Οι προϋποθέσεις διαμόρφωσης ενός καλύτερου επιχειρηματικού περιβάλλοντος δραστηριοποίησης για τον Όμιλο κυρίως λόγω της ύπαρξης αποτελεσματικών εμβολίων, νέων φαρμάκων και διαγνωστικών τεστ είναι ήδη ορατές από το 2021 μετά και την ανάκαμψη της ζήτησης που 150 καταγράφηκε τη καλοκαιρινή σεζόν. Σύμφωνα με μελέτες της ΙΑΤΑ για τα επόμενα χρόνια η ενδο-ευρωπαϊκή αγορά αναμένεται να επωφεληθεί από την προτίμηση των επιβατών για ταξίδια μικρών και μεσαίων αποστάσεων καθώς επανέρχεται η εμπιστοσύνη των επιβατών. Η άρση όλων των περιοριστικών μέτρων και η επιστροφή σε επίπεδα κοντά στην προ-πανδημίας κανονικότητα διευκολύνει και συμβάλει στην επανάκτηση της εμπιστοσύνης των επιβατών. Ο συνολικός αριθμός επιβατών προς/από και εντός της Ευρώπης αναμένεται να φτάσει το 86% της κίνησης του 2019 ενώ σύμφωνα με την ΙΑΤΑ πλήρης ανάκαμψη (105%) αναμένεται το 2024. Σε κάθε περίπτωση και παρά τη διαφαινόμενη βελτίωση στις προοπτικές και τη δυναμική που παρέρχεται από την καλοκαιρινή περίοδο του 2021, καθώς οι συνθήκες πανδημίας εξακολουθούν και υφίσταται, η πορεία της ανάκαμψης δεν είναι δυνατό να εκτιμηθεί. Τυχόν νέες μεταλλάξεις και αναζωπυρώσεις της πανδημίας σε συνδυασμό με άλλους εξωγενείς παράγοντες ενδέχεται να αλλάξει άρδην το περιβάλλον ζήτησης. Οι στέρεες βάσεις, η προσαρμοστικότητα και η αντοχή, οι επιδόσεις και η επάρκεια χρηματοοικονομικής ρευστότητας αλλά και ο επαγγελματισμός και οι δυνατότητες των εργαζομένων του Ομίλου είναι σημαντικά ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα που αποδεικνύουν την ανθεκτικότητα και επιτρέπουν τη διαμόρφωση μιας ασφαλούς και βιώσιμης ανάπτυξης για τον Όμιλο. Η Διοίκηση του Ομίλου, λαμβάνοντας υπόψιν όλα τα παραπάνω καθώς και τις τρέχουσες γεωπολιτικές εξελίξεις (Σημ. 3.37), επανεκτίμησε το επιχειρηματικό της πλάνο, κατ’ ελάχιστον για τους επόμενους 12 μήνες από τη δημοσίευση των χρηματοοικονομικών καταστάσεων, συμπεριλαμβάνοντας την επίδραση της πανδημίας του κορωνοϊού και την επίδραση από τις μεταβολές των τιμών των καυσίμων και των εκπομπών ρύπων στο ευρύτερο οικονομικό περιβάλλον της χώρας αλλά και στη λειτουργική δραστηριότητα του Ομίλου, λαμβάνοντας υπόψη τις προβλέψεις της «International Air Transport Association» («ΙΑΤΑ») για τα επίπεδα δραστηριότητας στο 2022, καθώς επίσης και την επίδραση από τις ενέργειες και τα μέτρα που ο Όμιλος έχει λάβει, με σκοπό τη μείωση των επιπτώσεων στα χρηματοοικονομικά του μεγέθη. Ως εκ τούτου η Εταιρεία εκτιμά ότι θα υπάρχει επαρκές κεφάλαιο κίνησης για τους επόμενες 12 μήνες από την έκδοση των χρηματοοικονομικών καταστάσεων και θα είναι σε συμμόρφωση με τη μέτρηση των χρηματοοικονομικών δεικτών. Σε συνέχεια των ανωτέρω, η Διοίκηση του Ομίλου κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η παραδοχή της δρώσας οικονομικής μονάδας (going concern) είναι κατάλληλη να χρησιμοποιηθεί για την κατάρτιση των ετήσιων χρηματοοικονομικών καταστάσεων του Ομίλου και της Εταιρείας κι ότι δεν υφίσταται ουσιώδης αβεβαιότητα σχετικά με τη δυνατότητα της Εταιρείας και του Ομίλου να συνεχίσουν τη δραστηριότητα τους. Βάση για ενοποίηση Οι συνημμένες ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις περιέχουν τις χρηματοοικονομικές καταστάσεις της μητρικής Εταιρείας και όλων των θυγατρικών εταιρειών στις οποίες η Εταιρεία έχει τη δυνατότητα άσκησης ελέγχου. Οι θυγατρικές (εταιρείες στις οποίες ο Όμιλος έμμεσα ή άμεσα συμμετέχει με περισσότερο από το 50% των ψήφων ή με άλλον τρόπο ελέγχει τη διοίκηση τους) έχουν ενοποιηθεί με τη μέθοδο της πλήρους ενοποίησης. Οι Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις των θυγατρικών καταρτίζονται την ίδια ημερομηνία και με τις ίδιες λογιστικές αρχές με τις Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις της μητρικής. Ενδοομιλικές συναλλαγές (συμπεριλαμβανομένων και των συμμετοχών), υπόλοιπα και μη πραγματοποιημένα κέρδη από συναλλαγές μεταξύ των εταιρειών του Ομίλου, απαλείφονται. Τυχόν ζημίες μερίζονται σε μη ελέγχουσες συμμετοχές ακόμα και αν το υπόλοιπο καταστεί αρνητικό. Συναλλαγές που οδηγούν σε αλλαγές ποσοστών συμμετοχής χωρίς 151 επίπτωση στην άσκηση ελέγχου σε θυγατρική καταχωρούνται στην καθαρή θέση. Τα αποτελέσματα των εξαγοραζόμενων ή πωλούμενων θυγατρικών εντός της χρήσεως, περιλαμβάνονται στην Ενοποιημένη Κατάσταση Συνολικών Εισοδημάτων από ή έως την ημερομηνία εξαγοράς ή πώλησης, αντίστοιχα. Συνενώσεις Επιχειρήσεων και Υπεραξία Συνένωση επιχειρήσεων είναι μία συναλλαγή ή άλλο γεγονός κατά το οποίο ένας αποκτών αναλαμβάνει τον έλεγχο μίας ή περισσότερων επιχειρήσεων. Ως επιχείρηση ορίζεται ένα ολοκληρωμένο σύνολο δραστηριοτήτων και περιουσιακών στοιχείων που μπορεί να καθοδηγείται και να διευθύνεται, με σκοπό την απόδοση ωφελημάτων απευθείας στους ιδιοκτήτες. Εάν τα αποκτηθέντα στοιχεία του ενεργητικού δεν αποτελούν επιχείρηση, η συναλλαγή ή άλλο γεγονός αντιμετωπίζονται λογιστικά ως μία απόκτηση ενός στοιχείου του ενεργητικού και το κόστος κτήσης κατανέμεται στα στοιχεία του ενεργητικού και τις αναληφθείσες υποχρεώσεις, με βάση τις σχετικές εύλογες αξίες τους κατά την ημερομηνία απόκτησης. Οι συνενώσεις επιχειρήσεων λογιστικοποιούνται σύμφωνα με τη μέθοδο της απόκτησης. Το κόστος κτήσης μιας θυγατρικής είναι η εύλογη αξία των περιουσιακών στοιχείων που δόθηκαν, των μετοχών που εκδόθηκαν και των υποχρεώσεων που αναλήφθηκαν κατά την ημερομηνία της ανταλλαγής, πλέον του ποσού μη ελέγχουσας συμμετοχής επιμετρημένο, για κάθε συνένωση, είτε στην εύλογη αξία είτε στην αναλογία της μη ελέγχουσας συμμετοχής στην εύλογη αξία των επί μέρους καθαρών περιουσιακών στοιχείων που αποκτήθηκαν. Άμεσα συνδεδεμένα με την απόκτηση κόστη εξοδοποιούνται όταν πραγματοποιούνται. Εάν το συνολικό κόστος της αγοράς είναι μικρότερο από την εύλογη αξία των επί μέρους καθαρών περιουσιακών στοιχείων που αποκτήθηκαν, η διαφορά καταχωρείται άμεσα στα αποτελέσματα. Η υπεραξία που προκύπτει από αποκτήσεις θυγατρικών παρουσιάζεται ως άυλο περιουσιακό στοιχείο. Η υπεραξία δεν αποσβένεται αλλά υπόκειται τουλάχιστον ετησίως σε έλεγχο απομείωσής της. Έτσι, μετά την αρχική καταχώρηση, η υπεραξία αποτιμάται στο κόστος κτήσης, μείον τις τυχόν σωρευμένες ζημίες απομείωσης. Για τους σκοπούς διενέργειας του ελέγχου απομείωσης, η υπεραξία κατανέμεται, κατά την ημερομηνία απόκτησης, σε κάθε μονάδα δημιουργίας ταμειακών ροών που προβλέπεται ότι θα επωφεληθεί από την συνένωση. Η ζημία απομείωσης που καταχωρείται για υπεραξία δεν αναστρέφεται σε επόμενες χρήσεις. Ο έλεγχος απομείωσης διενεργείται με τη μέθοδο της αξίας χρήσης (value-in-use), συγκρίνοντας το ανακτήσιμο ποσό της μονάδας με τη λογιστική αξία της κάθε μονάδας συμπεριλαμβανόμενης και της υπεραξίας που έχει κατανεμηθεί στη μονάδα αυτή. Η ανακτήσιμη αξία, είναι η μεγαλύτερη αξία μεταξύ της εύλογης αξίας μειωμένης με το απαιτούμενο για την πώληση κόστος και της αξίας χρήσεως της μονάδας. Συγκεκριμένα, η αξία χρήσης προσδιορίζεται χρησιμοποιώντας προεξοφλημένες ταμειακές ροές βάσει του πενταετούς επιχειρηματικού πλάνου του Ομίλου. Τα κέρδη και οι ζημίες κατά τη διάθεση θυγατρικών προσδιορίζονται λαμβανομένης υπόψη και της υπεραξίας που αντιστοιχεί στην πωληθείσα οικονομική μονάδα. Επενδύσεις σε θυγατρικές επιχειρήσεις Στις εταιρικές χρηματοοικονομικές καταστάσεις της μητρικής Εταιρείας, οι επενδύσεις σε θυγατρικές αποτιμώνται στο κόστος κτήσης αυτών, μειούμενο με τυχόν σωρευμένες ζημίες απομείωσης. Ο έλεγχος της απομείωσης 152 (impairment test) διενεργείται όποτε υπάρχουν ενδείξεις απομείωσης με βάση τις διατάξεις του ΔΛΠ 36 «Απομείωση αξίας περιουσιακών στοιχείων», βλέπε Σημ. 2.2 και Σημ. 3.4. 2.1 Πρότυπα, Διερμηνείες και τροποποίηση υφιστάμενων προτύπων Α) Αλλαγές λογιστικών πολιτικών και γνωστοποιήσεις Οι λογιστικές πολιτικές που υιοθετήθηκαν συνάδουν με εκείνες που είχαν υιοθετηθεί κατά την προηγούμενη οικονομική χρήση εκτός από τα παρακάτω πρότυπα τα οποία ο Όμιλος/ Εταιρεία έχει υιοθετήσει κατά την 1 Ιανουαρίου 2021. Αναμόρφωση Επιτοκίου Αναφοράς – Φάση 2 ΔΠΧΑ 9, ΔΛΠ 39, ΔΠΧΑ 7, ΔΠΧΑ 4, ΔΠΧΑ 16 (Τροποποιήσεις) Τον Αύγουστο του 2020, το Συμβούλιο Διεθνών Λογιστικών Προτύπων (ΣΔΛΠ) εξέδωσε τροποποιήσεις στα πρότυπα ΔΠΧΑ 9, ΔΛΠ 39, ΔΠΧΑ 7, ΔΠΧΑ 4 και ΔΠΧΑ 16, με τις οποίες ολοκληρώνονται οι εργασίες του αναφορικά με τις επιπτώσεις της αναμόρφωσης των διατραπεζικών επιτοκίων δανεισμού στη χρηματοοικονομική πληροφόρηση. Οι τροποποιήσεις προβλέπουν προσωρινές διευκολύνσεις οι οποίες αντιμετωπίζουν τις επιπτώσεις στη χρηματοοικονομική πληροφόρηση όταν ένα διατραπεζικό επιτόκιο δανεισμού αντικαθίσταται με ένα εναλλακτικό επιτόκιο σχεδόν μηδενικού κινδύνου. Συγκεκριμένα, οι τροποποιήσεις προβλέπουν μια πρακτική διευκόλυνση για τη λογιστική αντιμετώπιση αλλαγών στη βάση προσδιορισμού των συμβατικών ταμειακών ροών χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων, απαιτώντας την προσαρμογή του πραγματικού επιτοκίου, όπως γίνεται στην περίπτωση αλλαγής στο επιτόκιο αγοράς. Επιπλέον, οι τροποποιήσεις εισάγουν διευκολύνσεις για τη μη διακοπή των σχέσεων αντιστάθμισης, συμπεριλαμβανομένης μιας προσωρινής διευκόλυνσης από την απαίτηση διακριτής αναγνωρισιμότητας ενός εναλλακτικού επιτοκίου σχεδόν μηδενικού κινδύνου, που προσδιορίζεται ως αντιστάθμιση ενός στοιχείου κινδύνου. Ακόμη, οι τροποποιήσεις εισάγουν στο ΔΠΧΑ 7 «Χρηματοοικονομικά Μέσα: Γνωστοποιήσεις» πρόσθετες γνωστοποιήσεις που επιτρέπουν στους χρήστες των χρηματοοικονομικών καταστάσεων να κατανοήσουν τις επιπτώσεις της αναμόρφωσης των διατραπεζικών επιτοκίων δανεισμού στα χρηματοοικονομικά μέσα και στη στρατηγική διαχείρισης κινδύνων της οικονομικής οντότητας. Οι τροποποιήσεις δεν απαιτούν από την οντότητα να αναμορφώσει τις προηγούμενες περιόδους αναφοράς. Αν κριθεί απαραίτητο ο Όμιλος θα αξιοποιήσει τις εν λόγω διευκολύνσεις των τροποποιήσεων. Ωστόσο, η αναμόρφωση των επιτοκίων αναφοράς δε επηρεάζει σημαντικά τις χρηματοοικονομικές καταστάσεις του Ομίλου. ΔΠΧΑ 16 Μισθώσεις -Εκπτώσεις ενοικίου που σχετίζονται με τον Covid-19 (Τροποποιήσεις) Η τροποποίηση εφαρμόζεται, αναδρομικά, για ετήσιες περιόδους αναφοράς που ξεκινούν την ή μετά την 1η Ιουνίου 2020. Επιτρέπεται η νωρίτερη εφαρμογή, συμπεριλαμβανομένων και των οικονομικών καταστάσεων που δεν έχουν ακόμη εγκριθεί για έκδοση κατά την 28η Μαΐου 2020. Το ΣΔΛΠ τροποποίησε το πρότυπο απαλλάσσοντας τους μισθωτές από την εφαρμογή των απαιτήσεων του ΔΠΧΑ 16 αναφορικά με τη λογιστική τροποποίησης μίσθωσης για εκπτώσεις ενοικίου που προκύπτουν ως άμεση συνέπεια της πανδημίας Covid-19. Η τροποποίηση παρέχει πρακτική διευκόλυνση στον μισθωτή να αντιμετωπίσει λογιστικά οποιαδήποτε αλλαγή ή έκπτωση επί μισθωμάτων ως συνέπεια του Covid-19, με τον ίδιο τρόπο βάσει των απαιτήσεων του ΔΠΧΑ 16, εάν η αλλαγή ή έκπτωση δεν θεωρείτο τροποποίηση της μίσθωσης, εφόσον πληρούνται όλες οι ακόλουθες προϋποθέσεις: 153 o Η αλλαγή στις πληρωμές μισθωμάτων οδηγεί σε αναθεωρημένο αντάλλαγμα που είναι ουσιαστικά ίδιο με ή μικρότερο από το αντάλλαγμα για το μίσθωμα αμέσως πριν από την αλλαγή, o Οποιαδήποτε μείωση στις πληρωμές μισθωμάτων επηρεάζει πληρωμές που οφείλονται την ή πριν από την 30η Ιουνίου 2021, o Δεν υπάρχει ουσιαστική αλλαγή σε άλλους όρους και προϋποθέσεις της μίσθωσης Οι εν λόγω τροποποιήσεις δεν είχαν σημαντική επίπτωση στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις του Ομίλου. Απόφαση της Επιτροπής Διερμηνειών των ΔΠΧΑ, περί της «Κατανομής παροχών σε περιόδους υπηρεσίας (ΔΛΠ19)». Η Επιτροπή Διερμηνειών των Διεθνών Προτύπων Χρηματοοικονομικής Αναφοράς εξέδωσε τον Μάιο του 2021 την οριστική απόφαση ημερήσιας διάταξης υπό τον τίτλο «Κατανομή παροχών σε περιόδους υπηρεσίας (ΔΛΠ 19)» στην οποία περιλαμβάνεται επεξηγηματικό υλικό αναφορικά με τον τρόπο κατανομής των παροχών σε περιόδους υπηρεσίας επί συγκεκριμένου προγράμματος καθορισμένων παροχών ανάλογου εκείνου που ορίζεται στο άρθρο 8 του Ν.3198/1955 ως προς την παροχή αποζημίωσης λόγω συνταξιοδότησης (το «Πρόγραμμα Καθορισμένων Παροχών του Εργατικού Δικαίου»). Οι εν λόγω επεξηγηματικές πληροφορίες διαφοροποιούν τον τρόπο με τον οποίο εφαρμόζονταν, στην Ελλάδα, κατά το παρελθόν οι βασικές αρχές και οι κανόνες του ΔΛΠ 19 ως προς το θέμα αυτό, και κατά συνέπεια, σύμφωνα με τα όσα ορίζονται στο “IASB Due Process Handbook (παρ.8.6)”, οι οικονομικές οντότητες που συντάσσουν τις οικονομικές τους καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ απαιτείται να τροποποιήσουν ανάλογα την Λογιστική τους Πολιτική ως προς το θέμα αυτό. Βάσει των ανωτέρω, η εφαρμογή της ως άνω απόφασης διενεργήθηκε σύμφωνα με τις παρ. 19-22 του ΔΛΠ 8 ως μεταβολή λογιστικής πολιτικής. Η επίδραση της απόφασης αυτής στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις του Ομίλου παρουσιάζεται στη σημείωση 3.16. Β) Πρότυπα που έχουν εκδοθεί αλλά δεν έχουν εφαρμογή στην παρούσα λογιστική περίοδο και η Εταιρεία / Όμιλος δεν έχει υιοθετήσει νωρίτερα ΔΠΧΑ 10 Ενοποιημένες Οικονομικές Καταστάσεις και ΔΛΠ 28 Επενδύσεις σε Συγγενείς επιχειρήσεις και Κοινοπραξίες - Τροποποίηση: Πώληση ή εισφορά περιουσιακών στοιχείων μεταξύ ενός επενδυτή και της συγγενούς του εταιρείας ή της κοινοπραξίας του Οι τροποποιήσεις αντιμετωπίζουν μια αναγνωρισμένη ασυνέπεια μεταξύ των απαιτήσεων του ΔΠΧΑ 10 και εκείνες του ΔΛΠ 28, για την αντιμετώπιση της πώλησης ή της εισφοράς των περιουσιακών στοιχείων μεταξύ του επενδυτή και της συγγενούς του εταιρείας ή της κοινοπραξίας του. Η κύρια συνέπεια των τροποποιήσεων είναι ότι ένα πλήρες κέρδος ή η ζημία αναγνωρίζεται όταν η συναλλαγή περιλαμβάνει μια επιχείρηση (είτε στεγάζεται σε μια θυγατρική είτε όχι). Ένα μερικό κέρδος ή η ζημία αναγνωρίζεται όταν η συναλλαγή περιλαμβάνει στοιχεία ενεργητικού που δεν συνιστούν επιχείρηση, ακόμη και αν τα στοιχεία αυτά στεγάζονται σε θυγατρική. Το Δεκέμβριο του 2015 το ΣΔΛΠ ανέβαλε επ’ αόριστο την ημερομηνία εφαρμογής της τροποποίησης αυτής, αναμένοντας το αποτέλεσμα του έργου του για τη μέθοδο της καθαρής θέσης. Οι τροποποιήσεις δεν έχουν ακόμη υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Διοίκηση του Ομίλου εκτιμά ότι οι εν λόγω τροποποιήσεις δε θα επηρεάσουν τις χρηματοοικονομικές καταστάσεις του Ομίλου. 154 ΔΛΠ 1 Παρουσίαση των Οικονομικών Καταστάσεων: Ταξινόμηση των Υποχρεώσεων ως Βραχυπρόθεσμες ή Μακροπρόθεσμες (Τροποποιήσεις) Οι τροποποιήσεις εφαρμόζονται για ετήσιες λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1 Ιανουαρίου 2022 ενώ επιτρέπεται νωρίτερη εφαρμογή. Ωστόσο, λόγω της πανδημίας Covid-19 το ΣΔΛΠ ανέβαλε την ημερομηνία εφαρμογής κατά ένα έτος, δηλαδή από την 1η Ιανουαρίου 2023, δίνοντας περισσότερο χρόνο στις εταιρείες να προσδιορίσουν τυχόν αλλαγές στην ταξινόμηση των υποχρεώσεων. Οι τροποποιήσεις έχουν στόχο την επίτευξη συνέπειας στην εφαρμογή των απαιτήσεων του προτύπου, βοηθώντας τις εταιρείες να καθορίσουν κατά πόσο ο δανεισμός και οι λοιπές υποχρεώσεις με αβέβαιη ημερομηνία διακανονισμού ταξινομούνται ως βραχυπρόθεσμες ή μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις, στην Κατάσταση Οικονομικής Θέσης. Οι τροποποιήσεις επηρεάζουν την παρουσίαση των υποχρεώσεων στην Κατάσταση Οικονομικής Θέσης, ενώ δεν τροποποιούν τις υφιστάμενες απαιτήσεις αναφορικά με την επιμέτρηση ή το χρόνο αναγνώρισης ενός περιουσιακού στοιχείου, υποχρέωσης, εσόδου ή εξόδου ή τις γνωστοποιήσεις επί των στοιχείων αυτών. Επίσης, οι τροποποιήσεις διευκρινίζουν τις απαιτήσεις ταξινόμησης για το δανεισμό, τον οποίο μπορεί να διακανονίσει μία εταιρεία εκδίδοντας συμμετοχικούς τίτλους. Τον Νοέμβριο του 2021, το ΣΔΛΠ εξέδωσε ένα προσχέδιο έκθεσης το οποίο διευκρινίζει την ταξινόμηση των υποχρεώσεων που υπόκεινται σε όρους συμμόρφωσης σε ημερομηνία μεταγενέστερη της περιόδου αναφοράς. Ειδικότερα, το ΣΔΛΠ πρότεινε τροποποιήσεις περιορισμένου πεδίου στο ΔΛΠ 1, οι οποίες αντιστρέφουν τις τροποποιήσεις του 2020 που απαιτούν από τις οντότητες να ταξινομήσουν ως βραχυπρόθεσμες, τις υποχρεώσεις που υπόκεινται σε τήρηση όρων συμμόρφωσης, μόνο εντός των επόμενων δώδεκα μηνών μετά την περίοδο αναφοράς, εάν οι όροι συμμόρφωσης δεν πληρούνται στο τέλος της περιόδου αναφοράς. Οι προτάσεις αφορούν στο να παρουσιάζουν οι οντότητες ξεχωριστά τις μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις που υπόκεινται σε τήρηση όρων συμμόρφωσης εντός δώδεκα μηνών από την περίοδο αναφοράς. Επιπροσθέτως, θα απαιτούνται πρόσθετες γνωστοποιήσεις όταν οι οντότητες δεν τηρούν τους όρους συμμόρφωσης στο τέλος της περιόδου αναφοράς. Οι προτάσεις θα τεθούν σε ισχύ για ετήσιες περιόδους αναφοράς που ξεκινούν την ή μετά την 1η Ιανουαρίου 2024 και θα πρέπει να εφαρμοστούν αναδρομικά σύμφωνα με το ΔΛΠ 8, ενώ επιτρέπεται η νωρίτερη εφαρμογή. Το ΣΔΛΠ πρότεινε επίσης, την αναβολή της έναρξης ισχύος των τροποποιήσεων του 2020 αναφορικά με την ταξινόμηση των υποχρεώσεων ως βραχυπρόθεσμες ή μακροπρόθεσμες, μέχρι την εφαρμογή των προτάσεων του προσχέδιου έκθεσης. Οι τροποποιήσεις συμπεριλαμβανομένων των προτάσεων του προσχέδιου έκθεσης δεν έχουν ακόμη υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Διοίκηση βρίσκεται σε διαδικασία αξιολόγησης της επίπτωσης των εν λόγω τροποποιήσεων στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις του Ομίλου. ΔΠΧΑ 3: Συνενώσεις Επιχειρήσεων, ΔΛΠ 16 Ενσώματες Ακινητοποιήσεις, IAS 37 Προβλέψεις, ενδεχόμενες υποχρεώσεις και ενδεχόμενα περιουσιακά στοιχεία και Ετήσιες Αναβαθμίσεις 2018-2020 ΔΠΧΑ (Τροποποιήσεις) Οι τροποποιήσεις εφαρμόζονται για ετήσιες λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1 Ιανουαρίου 2022, ενώ επιτρέπεται νωρίτερη εφαρμογή. Το ΣΔΛΠ εξέδωσε, περιορισμένου πεδίου, τροποποιήσεις σε πρότυπα, ως κατωτέρω: o ΔΠΧΑ 3 Συνενώσεις Επιχειρήσεων: οι τροποποιήσεις επικαιροποιούν μία παραπομπή του ΔΠΧΑ 3 στο Εννοιολογικό Πλαίσιο για Χρηματοοικονομικές Αναφορές χωρίς αλλαγή στις λογιστικές απαιτήσεις του προτύπου για συνενώσεις επιχειρήσεων. 155 o ΔΛΠ 16 Ενσώματες Ακινητοποιήσεις: οι τροποποιήσεις απαγορεύουν τη μείωση του κόστος των ενσώματων ακινητοποιήσεων με ποσά που λαμβάνονται από την πώληση στοιχείων που παράγονται ενώ η εταιρεία προετοιμάζει το περιουσιακό στοιχείο για την προοριζόμενη χρήση του. Τα έσοδα από τις πωλήσεις και το σχετικό κόστος αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα. o ΔΛΠ 37 Προβλέψεις, ενδεχόμενες υποχρεώσεις και ενδεχόμενα περιουσιακά στοιχεία: οι τροποποιήσεις προσδιορίζουν τις δαπάνες εκπλήρωσης μιας σύμβασης, στο πλαίσιο της αξιολόγησης της σύμβασης εάν είναι επαχθής o Μικρές τροποποιήσεις διενεργήθηκαν στις Ετήσιες Αναβαθμίσεις 2018-2020 στα πρότυπα ΔΠΧΑ 1- Πρώτη Εφαρμογή των Διεθνών Προτύπων Χρηματοοικονομικής Αναφοράς, στο ΔΠΧΑ 9Χρηματοοικονομικά Μέσα, στο ΔΠΛ 41-Γεωργία και στα ενδεικτικά παραδείγματα που συνοδεύουν το ΔΠΧΑ 16-Μισθώσεις Η Διοίκηση του Ομίλου εκτιμά ότι οι εν λόγω τροποποιήσεις δε θα επηρεάσουν σημαντικά τις χρηματοοικονομικές καταστάσεις του Ομίλου. ΔΠΧΑ 16 Μισθώσεις-Εκπτώσεις ενοικίου που σχετίζονται με τον COVID-19 μετά την 30η Ιουνίου 2021 (Τροποποιήσεις) Η Τροποποίηση εφαρμόζεται σε ετήσιες λογιστικές περιόδους αναφοράς που ξεκινούν την ή μετά την 1η Απριλίου 2021, ενώ επιτρέπεται νωρίτερη εφαρμογή, συμπεριλαμβανομένων των οικονομικών καταστάσεων που δεν έχουν ακόμη εγκριθεί για έκδοση κατά την 31η Μαρτίου 2021. Τον Μάρτιο του 2021, το ΣΔΛΠ τροποποίησε τους όρους της πρακτικής διευκόλυνσης που παρέχεται στον μισθωτή να αντιμετωπίσει λογιστικά οποιαδήποτε αλλαγή ή έκπτωση επί μισθωμάτων ως συνέπεια του Covid-19, με τον ίδιο τρόπο βάσει των απαιτήσεων του ΔΠΧΑ 16, εάν η αλλαγή ή έκπτωση δεν θεωρείτο τροποποίηση της μίσθωσης. Με βάση την τροποποίηση, η πρακτική διευκόλυνση εφαρμόζεται για μειώσεις σε πληρωμές μισθωμάτων και επηρεάζει πληρωμές που οφείλονται την ή πριν από την 30η Ιουνίου 2022, εφόσον πληρούνται οι υπόλοιπες προϋποθέσεις της πρακτικής διευκόλυνσης. Η εν λόγω τροποποίηση δεν θα έχει σημαντική επίδραση στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις του Ομίλου. ΔΛΠ 1 Παρουσίαση των Οικονομικών Καταστάσεων και Δήλωση Πρακτικής ΔΠΧΑ 2: Γνωστοποίηση των Λογιστικών Πολιτικών (Τροποποιήσεις) Οι τροποποιήσεις ισχύουν για ετήσιες λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1 Ιανουαρίου 2023, ενώ επιτρέπεται νωρίτερη εφαρμογή. Οι τροποποιήσεις παρέχουν καθοδήγηση σχετικά με την εφαρμογή κρίσης επί της σημαντικότητας στις γνωστοποιήσεις λογιστικών πολιτικών. Συγκεκριμένα, οι τροποποιήσεις αντικαθιστούν την απαίτηση γνωστοποίησης «σημαντικών» λογιστικών πολιτικών με την απαίτηση γνωστοποίησης «ουσιωδών» λογιστικών πολιτικών. Επίσης, προστίθενται οδηγίες και επεξηγηματικά παραδείγματα στη Δήλωση Πρακτικής για να βοηθήσουν στην εφαρμογή της έννοιας του ουσιώδους κατά τη διενέργεια κρίσεων στις γνωστοποιήσεις λογιστικών πολιτικών. 156 ΔΛΠ 8 Λογιστικές πολιτικές, αλλαγές στις λογιστικές εκτιμήσεις και σφάλματα: Ορισμός των λογιστικών εκτιμήσεων (Τροποποιήσεις) Οι τροποποιήσεις τίθενται σε ισχύ για ετήσιες περιόδους αναφοράς που ξεκινούν την ή μετά την 1η Ιανουαρίου 2023, ενώ επιτρέπεται νωρίτερη εφαρμογή και ισχύουν για αλλαγές στις λογιστικές πολιτικές και αλλαγές σε λογιστικές εκτιμήσεις που πραγματοποιούνται κατά ή μετά την έναρξη αυτής της περιόδου. Οι τροποποιήσεις εισάγουν νέο ορισμό της λογιστικής εκτίμησης ως νομισματικά ποσά στις οικονομικές καταστάσεις που υπόκεινται σε αβεβαιότητα επιμέτρησης. Επίσης, οι τροποποιήσεις διευκρινίζουν ποιες είναι οι αλλαγές στις λογιστικές εκτιμήσεις και πώς διαφέρουν από τις αλλαγές στις λογιστικές πολιτικές και τις διορθώσεις λαθών. Η Διοίκηση του Ομίλου εκτιμά ότι οι εν λόγω τροποποιήσεις δε θα επηρεάσουν σημαντικά τις χρηματοοικονομικές καταστάσεις του Ομίλου. ΔΛΠ 12 Αναβαλλομένη φορολογία σχετιζόμενη με περιουσιακά στοιχεία και υποχρεώσεις από μια μεμονωμένη συναλλαγή (τροποποιήσεις) Οι τροποποιήσεις εφαρμόζονται για ετήσιες λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1 Ιανουαρίου 2023, ενώ επιτρέπεται νωρίτερη εφαρμογή. Τον Μάϊο του 2021, το ΣΔΛΠ εξέδωσε τροποποιήσεις οι οποίες περιορίζουν το πεδίο εφαρμογής της εξαίρεσης αρχικής αναγνώρισης του ΔΛΠ 12 και καθορίζουν τον τρόπο με τον οποίο οι εταιρείες πρέπει να αντιμετωπίσουν λογιστικά την αναβαλλόμενη φορολογία σε συναλλαγές όπως μισθώσεις και υποχρεώσεις παροπλισμού. Σύμφωνα με τις τροποποιήσεις, η αρχική εξαίρεση αναγνώρισης δεν ισχύει για συναλλαγές που, κατά την αρχική αναγνώριση, δημιουργούν ίσες φορολογητέες και εκπεστέες προσωρινές διαφορές. Ισχύει μόνο εάν η αναγνώριση ενός περιουσιακού στοιχείου μίσθωσης και υποχρέωσης μίσθωσης (ή υποχρέωσης παροπλισμού και περιουσιακού στοιχείου παροπλισμού) δημιουργεί προσωρινές διαφορές που δεν είναι ίσες. Οι τροποποιήσεις δεν έχουν ακόμη υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Διοίκηση του Ομίλου εκτιμά ότι οι εν λόγω τροποποιήσεις δε θα επηρεάσουν τις χρηματοοικονομικές καταστάσεις του Ομίλου. 1.1 2.2 Σημαντικές κρίσεις, λογιστικές εκτιμήσεις και υποθέσεις Η προετοιμασία των χρηματοοικονομικών καταστάσεων σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (ΔΠΧΑ) απαιτεί από τη διοίκηση το σχηματισμό κρίσεων, εκτιμήσεων και υποθέσεων οι οποίες επηρεάζουν τα δημοσιευμένα περιουσιακά στοιχεία, τις υποχρεώσεις καθώς και τις σχετικές γνωστοποιήσεις την ημερομηνία σύνταξης των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. Επηρεάζουν επίσης τις γνωστοποιήσεις των ενδεχόμενων απαιτήσεων και υποχρεώσεων την ημερομηνία σύνταξης των χρηματοοικονομικών καταστάσεων καθώς και τα δημοσιευμένα ποσά εσόδων και εξόδων κατά τη διάρκεια της χρήσης. Τα πραγματικά αποτελέσματα ενδέχεται να διαφέρουν από αυτά τα οποία έχουν εκτιμηθεί. Οι εκτιμήσεις και οι κρίσεις βασίζονται στην εμπειρία του παρελθόντος και σε άλλους παράγοντες, συμπεριλαμβανομένων και των προσδοκιών για μελλοντικά γεγονότα τα οποία θεωρούνται λογικά στις συγκεκριμένες συνθήκες, ενώ επαναξιολογούνται συνεχώς με την χρησιμοποίηση όλων των διαθέσιμων πληροφοριών. Κρίσεις, εκτιμήσεις και παραδοχές Κατά τη διαδικασία εφαρμογής των λογιστικών πολιτικών η διοίκηση της Εταιρείας, χρησιμοποιώντας ως βάση την πληρέστερη πληροφόρηση που έχει στη διάθεσή της, εφαρμόζει την κρίση της με γνώμονα τη γνώση της για την Εταιρεία και τον Όμιλο αλλά και της αγοράς στην οποία δραστηριοποιείται. Μεταγενέστερες πιθανές αλλαγές στις υπάρχουσες συνθήκες λαμβάνονται υπόψη προκειμένου να εφαρμοστεί η κατάλληλη λογιστική πολιτική. Τα ποσά τα οποία περιλαμβάνονται ή επηρεάζουν τις χρηματοοικονομικές καταστάσεις καθώς και τις σχετικές 157 γνωστοποιήσεις εκτιμώνται, απαιτώντας από την διοίκηση να σχηματίζει υποθέσεις σχετικά με αξίες ή συνθήκες, οι οποίες δεν είναι δυνατόν να είναι γνωστές με βεβαιότητα κατά την περίοδο σύνταξης των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. Μία λογιστική εκτίμηση θεωρείται σημαντική όταν είναι ουσιώδης για την εικόνα της χρηματοοικονομικής κατάστασης του Ομίλου και τα αποτελέσματα και απαιτεί δύσκολες, υποκειμενικές ή περίπλοκες κρίσεις της διοίκησης, συχνά ως αποτέλεσμα της ανάγκης για σχηματισμό εκτιμήσεων, σχετικά με την επίδραση παραδοχών οι οποίες είναι αβέβαιες. Η διοίκηση του Ομίλου αξιολογεί τέτοιες εκτιμήσεις σε συνεχή βάση, βασιζόμενη στα αποτελέσματα του παρελθόντος και στην εμπειρία, σε συσκέψεις με ειδικούς, σε τάσεις και σε άλλες μεθόδους οι οποίες θεωρούνται λογικές στις συγκεκριμένες συνθήκες, όπως επίσης και τις προβλέψεις σχετικά με το πώς αυτά ενδέχεται να αλλάξουν στο μέλλον. Οι σημαντικές κρίσεις, εκτιμήσεις και παραδοχές της διοίκησης σε ό,τι αφορά τις λογιστικές πολιτικές συνοψίζονται στις ακόλουθες κατηγορίες στοιχείων: Λογιστικοποίηση υποχρεώσεων (προβλέψεων) συντήρησης αεροσκαφών Ο Όμιλος έχει υποχρέωση στη λήξη των μισθώσεων αεροσκαφών να προβεί στις απαραίτητες συντηρήσεις που προβλέπονται στους σχετικούς όρους. Επιπλέον κατά τη διάρκεια των εν λόγω μισθώσεων ο Όμιλος υποχρεούται να ακολουθεί το πρόγραμμα συντήρησης όπως αυτό ορίζεται από τους κατασκευαστές αεροσκαφών και κινητήρων. Το εκτιμώμενο κόστος συντήρησης αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα της χρήσης κατά τη διάρκεια της μίσθωσης, βάσει του αναμενόμενου κόστους συντήρησης του αεροσκάφους, των κινητήρων και των λοιπών μερών, σύμφωνα με τις ώρες πτήσεις ή τους πτητικούς κύκλους. Η εκτίμηση αυτή στηρίζεται στο πρόγραμμα συντήρησης του Ομίλου καθώς και στις αντίστοιχες συμφωνίες με τους παρόχους συντήρησης αεροσκαφών και κινητήρων. (Σημ. 3.19(2)). Απομείωση χρηματοοικονομικών στοιχείων Το ΔΠΧA 9 εισήγαγε την προσέγγιση της αναμενόμενης πιστωτικής ζημίας («ECL») για να εφαρμοστεί σε όλα τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία που επιμετρώνται στο αποσβεσμένο κόστος ή στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών εισοδημάτων. Χρεωστικοί τίτλοι Όσον αφορά τους χρεωστικούς τίτλους, ο Όμιλος εφαρμόζει το γενικό μοντέλο απομείωσης, σύμφωνα με το οποίο ο Όμιλος αξιολογεί σε κάθε ημερομηνία αναφοράς εάν ο πιστωτικός κίνδυνος που συνδέεται με κάποιο συγκεκριμένο τίτλο έχει αυξηθεί από την αρχική του αναγνώριση, εφαρμόζοντας επιπλέον την απλούστευση χαμηλού κινδύνου για όλους τους τίτλους «επενδυτικού βαθμού». Αν υπάρχει σημαντική αύξηση του πιστωτικού κινδύνου, ο Όμιλος επιμετρά τις ECL καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής τους. Σημ. 3.8 Εμπορικές και λοιπές απαιτήσεις Ο Όμιλος ως επιλογή λογιστικής πολιτικής υιοθέτησε την απλοποιημένη προσέγγιση όσον αφορά την εκτίμηση των ECL για τις εμπορικές και λοιπές απαιτήσεις της. Ως εκ τούτου, ο Όμιλος σε κάθε ημερομηνία αναφοράς, 158 επιμετρά την πρόβλεψη ζημίας για τις εμπορικές του απαιτήσεις σε ένα ποσό ίσο με τις αναμενόμενες πιστωτικές ζημιές καθ’ όλη τη διάρκεια ζωής τους. Ο Όμιλος θεωρεί πως η μη είσπραξη απαιτήσεων για περισσότερες από 90 ημέρες συνιστά πιστωτικό γεγονός, αλλά αξιολογεί πιθανή πληροφόρηση σχετικά με την πιστοληπτική ικανότητα συγκεκριμένων περιπτώσεων, όταν κρίνεται πιθανή η μη είσπραξη των συμβατικών απαιτήσεων. Οι αναμενόμενες πιστωτικές ζημίες στις εμπορικές και λοιπές απαιτήσεις υπολογίζονται με τη χρήση ενός πίνακα προβλέψεων που βασίζεται στην ιστορική εμπειρία της Εταιρείας από τις πιστωτικές ζημίες και τις ανακτήσεις των αθετημένων ανοιγμάτων. Σημ. 3.10 Εκτίμηση απομείωσης άυλων περιουσιακών στοιχείων, ιδιόκτητων αεροσκαφών, περιουσιακών στοιχείων με δικαίωμα χρήσης και επενδύσεων σε θυγατρικές Η διοίκηση σε κάθε ημερομηνία ισολογισμού ή και συχνότερα, αν υπάρχουν ενδείξεις, εξετάζει την ύπαρξη απομείωσης της υπεραξίας σε ενοποιημένη βάση και των άυλων περιουσιακών στοιχείων με απεριόριστη ωφέλιμη ζωή (χρονοθυρίδες) σε εταιρική και ενοποιημένη βάση και την ύπαρξη ή μη ενδείξεων απομείωσης: των λοιπών άυλων περιουσιακών στοιχείων των ιδιόκτητων αεροσκαφών και περιουσιακών στοιχείων με δικαίωμα χρήσης σε εταιρική και ενοποιημένη βάση και των επενδύσεων σε θυγατρικές σε εταιρική βάση. Ο προσδιορισμός ύπαρξης ενδείξεων απομείωσης απαιτεί από τη Διοίκηση να προβεί σε κρίσεις αναφορικά με εξωτερικούς και εσωτερικούς παράγοντες, καθώς και το βαθμό στον οποίο επηρεάζουν την ανακτησιμότητα των εν λόγω περιουσιακών στοιχείων. Εφόσον αξιολογηθεί ότι υπάρχουν ενδείξεις απομείωσης, η διοίκηση προβαίνει σε υπολογισμό του ανακτήσιμου ποσού. Η ζημιά απομείωσης αναγνωρίζεται κατά το ποσό που η λογιστική αξία της μονάδας δημιουργίας ταμειακών ροών υπερβαίνει την ανακτήσιμη αξία της. Ο προσδιορισμός του ανακτήσιμου ποσού απαιτεί τη διενέργεια εκτιμήσεων, αναφορικά με τις μελλοντικές ταμειακές ροές, τα επιχειρηματικά σχέδια, τον προσδιορισμό του προεξοφλητικού επιτοκίου και των ρυθμών ανάπτυξης. Ως αποτέλεσμα των επιπτώσεων της πανδημίας COVID-19, διενεργήθηκε επιμέτρηση της ανακτήσιμη αξίας των προαναφερθέντων περιουσιακών στοιχείων, λαμβάνοντας υπόψη κρίσεις, εκτιμήσεις και παραδοχές, μεταξύ άλλων για τις μελλοντικές ταμειακές ροές, τα μελλοντικά ποσοστά αύξησης του κύκλου εργασιών, τις τιμές καυσίμων και τον συντελεστή προεξόφλησης των ταμειακών ροών, θεωρώντας τη λειτουργία του Ομίλου ως μία μονάδα. Συγκεκριμένα, χρησιμοποιήθηκαν προεξοφλημένες ταμειακές ροές βάσει του πενταετούς επιχειρηματικού πλάνου του Ομίλου, που λαμβάνεται υπόψη ως μια ενιαία μονάδα δημιουργίας ταμειακών ροών. Για τη διαμόρφωση του εν λόγω πλάνου, η Διοίκηση βασίστηκε σε συγκεκριμένες παραδοχές, βασιζόμενη στα αποτελέσματα του παρελθόντος και στην εμπειρία, τις οποίες έκρινε ως τις πλέον επιδραστικές στον 159 προσδιορισμό της ανακτήσιμης αξίας της μονάδας δημιουργίας ταμειακών ροών. Για τον υπολογισμό των μελλοντικών ταμειακών ροών ελήφθησαν υπόψη τα κάτωθι στοιχεία: εύρος αναμενόμενης συναλλαγματικής ισοτιμίας EURO/USD στην πενταετία (1,13 – 1,20) εύρος αναμενόμενης τιμής καυσίμου USD/μετρικό τόνο στην πενταετία ($730 – $740) εύρος αναμενόμενης διακύμανσης μέσης τιμής ναύλου στην πενταετία (-6% – 1%) εύρος αναμενόμενου συντελεστή πληρότητας στην πενταετία (77% – 83%) Οι μελλοντικές ταμειακές ροές πέραν του πενταετούς πλάνου του Ομίλου προσδιορίστηκαν βάσει ενός εκτιμώμενου μακροπρόθεσμου ρυθμού ανάπτυξης 0,25%, ο οποίος κρίθηκε ως αναμενόμενος από τη Διοίκηση. Το προεξοφλητικό επιτόκιο που χρησιμοποιήθηκε ήταν 9,5%. Στις ανωτέρω παραδοχές διενεργήθηκε ανάλυση ευαισθησίας, ούτως ώστε να προσδιοριστεί η επίδραση στο ανακτήσιμο ποσό λόγω μιας πιθανής δυσμενής αλλαγής στις εν λόγω παραδοχές. Από την άσκηση αυτή δεν προέκυψε ανάγκη απομείωσης, καθώς η ανακτήσιμη αξία της μονάδας δημιουργίας ταμειακών ροών υπερέβαινε κατά πολύ τη λογιστική της αξία κατά την 31.12.2021. Βλέπε Σημείωση 3.1, 3.2 και 3.4. Αναγνώριση εσόδου σχετικά με τη χρήση προγραμμάτων επιβράβευσης πελατών Ο Όμιλος εκτιμά την αξία των μιλίων που παραμένουν να εξασκηθούν από την χρήση του προγράμματος πιστότητας Miles & Bonus με την εφαρμογή ιστορικών και αναλογιστικών δεδομένων. Για τον υπολογισμό αυτό χρησιμοποιούνται εκτιμήσεις που αφορούν το αναμενόμενο ποσοστό εξαργύρωσης βάσει απολογιστικών εξαργυρώσεων και την εύλογη αξία του προϊόντος εξαργύρωσης (Σημ 2.4 (δ), 3.21). Σημαντικές εκτιμήσεις στον προσδιορισμό της διάρκειας μισθώσεων με δικαίωμα ανανέωσης Ο Όμιλος προσδιορίζει τη διάρκεια μίσθωσης ως τη συμβατική διάρκεια μίσθωσης, συμπεριλαμβανομένης της χρονικής περιόδου που καλύπτεται από (α) δικαίωμα επέκτασης της μίσθωσης, εάν είναι σχετικά βέβαιο ότι το δικαίωμα θα εξασκηθεί ή από (β) δικαίωμα λύσης της σύμβασης, εάν είναι σχετικά βέβαιο ότι το δικαίωμα δε θα εξασκηθεί. Ο Όμιλος έχει το δικαίωμα για κάποιες μισθώσεις, να επεκτείνει τη διάρκεια της σύμβασης μίσθωσης. Ως εκ τούτου αξιολογεί εάν υπάρχει σχετική βεβαιότητα ότι θα εξασκηθεί το δικαίωμα ανανέωσης, λαμβάνοντας υπόψη όλους τους παράγοντες που δημιουργούν οικονομικό κίνητρο να εξασκήσει το δικαίωμα ανανέωσης. Μεταγενέστερα της ημερομηνίας έναρξης της μίσθωσης, ο Όμιλος επανεξετάζει τη διάρκεια της μίσθωσης, εάν υπάρξει ένα σημαντικό γεγονός ή αλλαγή στις συνθήκες που εμπίπτουν στον έλεγχό του και επηρεάζουν την επιλογή εξάσκησης (ή όχι) του δικαιώματος ανανέωσης (όπως για παράδειγμα μια αλλαγή στην επιχειρηματική στρατηγική του Ομίλου). 160 Φόρος εισοδήματος (τρέχων και αναβαλλόμενος) Για τον καθορισμό των προβλέψεων για φόρο εισοδήματος απαιτούνται σημαντικές εκτιμήσεις. Υπάρχουν πολλές συναλλαγές και υπολογισμοί για τους οποίους ο ακριβής καθορισμός του φόρου είναι αβέβαιος κατά τη συνήθη πορεία των εργασιών της επιχείρησης. Η Εταιρεία αναγνωρίζει προβλέψεις υποχρέωσης για αναμενόμενα θέματα φορολογικού ελέγχου βασιζόμενη σε εκτιμήσεις για το ποσό των επιπλέον φόρων που ενδεχομένως θα οφείλονται. Όταν το τελικό αποτέλεσμα από τους φόρους των υποθέσεων αυτών, διαφέρει από το ποσό το οποίο είχε αρχικά αναγνωρισθεί στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις, οι διαφορές επιδρούν στο φόρο εισοδήματος και στις προβλέψεις για αναβαλλόμενη φορολογία της χρήσης κατά την οποία τα ποσά αυτά οριστικοποιούνται. Επίσης τυχόν επιδράσεις από τον φορολογικό έλεγχο ανέλεγκτων χρήσεων περιλαμβάνονται στην σημείωση 3.29 και καταχωρούνται στο κονδύλι «Φόρος εισοδήματος» στην κατάσταση αποτελεσμάτων χρήσης. Αναβαλλόμενοι φόροι ενεργητικού αναγνωρίζονται στο βαθμό που είναι πιθανό ότι θα προκύψουν φορολογικά κέρδη έναντι των οποίων φορολογικές ζημίες δύνανται να συμψηφιστούν και οι πιστωτικοί φόροι να χρησιμοποιηθούν. Η αναγνώριση αναβαλλόμενων φόρων ενεργητικού απαιτεί σημαντικές εκτιμήσεις και κρίση αναφορικά με την μελλοντική δραστηριότητα και τις προοπτικές των εταιρειών του Ομίλου καθώς και το ύψος και το χρόνο πραγματοποίησης των φορολογητέων κερδών. Σημ. 3.6 Εύλογη αξία παραγώγων και άλλων χρηματοοικονομικών μέσων / Λογιστική αντιστάθμισης Η Εταιρεία χρησιμοποιεί παράγωγα χρηματοοικονομικά στοιχεία για τη διαχείριση μιας σειράς κινδύνων στους οποίους περιλαμβάνονται κίνδυνοι που σχετίζονται με τα επιτόκια, τις συναλλαγματικές διαφορές μεταξύ ευρώ/δολαρίου και τις τιμές καυσίμων των αεροσκαφών. Η λογιστική των παραγώγων όπως η λογιστική της αντιστάθμισης, απαιτεί κατά την έναρξη και σύμφωνα με τους όρους της σύμβασης, το αντισταθμιζόμενο στοιχείο και σχετικό παράγωγο να πληρούν συγκεκριμένες προϋποθέσεις για την εφαρμογή της λογιστικής αντιστάθμισης. Κατά την έναρξη μιας σχέσης αντιστάθμισης και μεταγενέστερα σε κάθε ημερομηνία σύνταξης χρηματοοικονομικών καταστάσεων ελέγχεται αναδρομικά και μελλοντικά η αποτελεσματικότητα της αντιστάθμισης. Στις περιπτώσεις που η αντιστάθμιση κριθεί μη αποτελεσματική, η εφαρμογή της διακόπτεται μελλοντικά. Οι εύλογες αξίες των παραγώγων υπολογίζονται χρησιμοποιώντας μοντέλα αποτίμησης από ανεξάρτητη πλατφόρμα ενσωματώνοντας υποθέσεις βασιζόμενες στην αγορά, που επιβεβαιώνονται από ανεξάρτητες πηγές. Πληροφόρηση σχετικά με τη χρήση των παραγώγων παρέχεται στη Σημείωση 3.23 Εύλογη Αξία Χρηματοοικονομικών Μέσων Όλα τα περιουσιακά στοιχεία και υποχρεώσεις για τα οποία επιμετράται η εύλογη αξία ή γνωστοποιείται στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις, κατηγοριοποιούνται σύμφωνα με το επίπεδο ιεραρχίας, που περιγράφεται παρακάτω: Η εύλογη αξία των χρηματοοικονομικών μέσων τα οποία διαπραγματεύονται σε ενεργείς αγορές προσδιορίζεται σε κάθε ημερομηνία αναφοράς σε σχέση με τις αγοραίες αξίες χρηματιστηρίων ή αξίες που προσδιορίζονται από τις προσφορές χρηματομεσιτών, χωρίς να αφαιρούνται τα έξοδα συναλλαγής (Επίπεδο Ιεραρχίας 1). 161 Η εύλογη αξία των χρηματοοικονομικών μέσων τα οποία δε διαπραγματεύονται σε ενεργείς αγορές προσδιορίζεται χρησιμοποιώντας: (i) κατάλληλες τεχνικές αποτίμησης των οποίων τα δεδομένα, που έχουν σημαντική επίδραση στη εύλογη αξία που λογίζεται, είναι άμεσα ή έμμεσα προσδιορίσιμα (Επίπεδο Ιεραρχίας 2), (ii) τεχνικές που χρησιμοποιούν δεδομένα, τα οποία έχουν σημαντική επίδραση στη εύλογη αξία που λογίζεται, που δε βασίζονται σε στοιχεία που προσδιορίζονται εύκολα στις αγορές (Επίπεδο Ιεραρχίας 3) και μπορεί να περιλαμβάνουν πρόσφατες συναλλαγές υπό συνήθεις όρους, την τρέχουσα εύλογη αξία ενός άλλου χρηματοοικονομικού μέσου που ουσιαστικά προσομοιάζει με τα μέσα αυτά, αναλύσεις προεξοφλημένων ταμειακών ροών ή άλλα μοντέλα αποτίμησης. Για περιουσιακά στοιχεία και υποχρεώσεις που αναγνωρίζονται στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις στην εύλογη αξία σε συνεχόμενη βάση, ο Όμιλος καθορίζει αν υπάρχουν μεταφορές που πραγματοποιήθηκαν εντός της χρήσης μεταξύ των επίπεδων ιεραρχίας στο τέλος κάθε χρήσης. Ενδεχόμενα γεγονότα Ο Όμιλος εμπλέκεται σε δικαστικές διεκδικήσεις και αποζημιώσεις κατά τη συνήθη πορεία των εργασιών της. Η διοίκηση του Ομίλου, στηριζόμενη σε προηγούμενα δεδικασμένα καθώς και ότι οι συγκεκριμένες υποθέσεις δεν έχουν εκδικασθεί, θεωρεί ότι η έκβασή τους δεν θα έχει αξιοσημείωτο αντίκτυπο στην χρηματοοικονομική κατάσταση και λειτουργία της. Παρόλα αυτά, ο καθορισμός των ενδεχόμενων υποχρεώσεων που σχετίζονται με τις δικαστικές διεκδικήσεις και τις απαιτήσεις είναι μια πολύπλοκη διαδικασία που περιλαμβάνει κρίσεις σχετικά με τις πιθανές συνέπειες και τις διερμηνείες, τους νόμους και τους κανονισμούς. Μεταβολές στις κρίσεις ή στις διερμηνείες είναι πιθανό να οδηγήσουν σε μια αύξηση ή μια μείωση των ενδεχόμενων υποχρεώσεων του Ομίλου στο μέλλον. Οι ενδεχόμενες υποχρεώσεις και απαιτήσεις αναλύονται στη Σημείωση 3.30. Ωφέλιμη ζωή ενσώματων και ασώματων περιουσιακών στοιχείων Η διοίκηση του Ομίλου εξετάζει τις ωφέλιμες ζωές των αποσβέσιμων στοιχείων σε κάθε χρήση. Την 31η Δεκεμβρίου 2021 η διοίκηση εκτιμά ότι οι ωφέλιμες ζωές αντιπροσωπεύουν την αναμενόμενη χρησιμότητα των στοιχείων του ενεργητικού. Τα αναπόσβεστα υπόλοιπα αναλύονται στις σημειώσεις 3.1 και 3.2. Η ωφέλιμη ζωή των ασώματων παγίων μπορεί να εκτιμηθεί ως περιορισμένη ή απεριόριστη. Παροχές μετά την έξοδο από την υπηρεσία Οι υποχρεώσεις για παροχές μετά την έξοδο από την υπηρεσία υπολογίζονται βάσει αναλογιστικών μεθόδων η διενέργεια των οποίων απαιτεί από τη διοίκηση να εκτιμήσει συγκεκριμένες παραμέτρους όπως η μελλοντική αύξηση των αμοιβών των εργαζομένων κλπ. Η διοίκηση προσπαθεί, σε κάθε ημερομηνία αναφοράς όπου η εν λόγω πρόβλεψη αναθεωρείται, να εκτιμά με όσο το δυνατό καλύτερο τρόπο τις παραμέτρους αυτές (Σημ.3.16) Προβλέψεις για αποθέματα Ο Όμιλος, περιοδικά, αξιολογεί το υπάρχον απόθεμα και, εφόσον συντρέχουν προϋποθέσεις, σχηματίζει πρόβλεψη απαξίωσης. Η απαξίωση αφορά στα ανταλλακτικά. Η αξιολόγηση των ανταλλακτικών γίνεται σε συνεργασία με το τεχνικό τμήμα. Οι μειώσεις της αξίας των αποθεμάτων στην καθαρή ρευστοποιήσιμη αξία και οι λοιπές ζημίες από αποθέματα καταχωρούνται στην Κατάσταση Συνολικού Εισοδήματος κατά την περίοδο που εμφανίζονται. 162 Προεξοφλητικό επιτόκιο Για την προεξόφληση των μελλοντικών μισθωμάτων, η Εταιρεία και ο Όμιλος χρησιμοποιεί το τεκμαρτό επιτόκιο της μίσθωσης. Εάν αυτό το επιτόκιο δεν μπορεί να καθοριστεί εύκολα, η Εταιρεία χρησιμοποιεί το διαφορικό επιτόκιο δανεισμού της (incremental borrowing rate). Το επιτόκιο υπολογίζεται χωριστά για συμβάσεις που πληρούν παρεμφερή κριτήρια, όπως διάρκεια μίσθωσης και νόμισμα συναλλαγής, αξιολογώντας τους τρέχοντες και ιστορικούς οικονομικούς δείκτες της αγοράς και λαμβάνοντας υπόψη εκδόσεις κοινών ομολογιακών τίτλων από εταιρείες με παρεμφερή πιστοληπτική ικανότητα. Η λογιστική αξία των υποχρεώσεων από μισθώσεις επαναμετράται, με την χρησιμοποίηση ανανεωμένου προεξοφλητικού επιτοκίου, εάν υπάρξει τροποποίηση στη σύμβαση, ή οποιαδήποτε αλλαγή στη διάρκεια της σύμβασης, στα σταθερά μισθώματα ή στην αξιολόγηση αγοράς του περιουσιακού στοιχείου. 2.3 Μετατροπή στοιχείων σε ξένο νόμισμα Οι χρηματοοικονομικές καταστάσεις της Εταιρείας παρουσιάζονται σε ευρώ (€), το οποίο είναι το λειτουργικό νόμισμα της Εταιρείας. Οι συναλλαγές σε ξένο νόμισμα μετατρέπονται σε ευρώ χρησιμοποιώντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες που ίσχυαν στις ημερομηνίες των συναλλαγών. Συναλλαγματικά κέρδη και ζημιές οι οποίες προκύπτουν από τέτοιες συναλλαγές και από την αποτίμηση, στο τέλος της χρήσης, των νομισματικών στοιχείων Ενεργητικού και Υποχρεώσεων που είναι εκφρασμένα σε ξένο νόμισμα, αναγνωρίζονται στην κατάσταση συνολικού εισοδήματος στα κονδύλια χρηματοοικονομικών εσόδων και εξόδων, αντίστοιχα. Οι συναλλαγματικές διαφορές από μη νομισματικά στοιχεία που αποτιμώνται στην εύλογη αξία τους θεωρούνται ως τμήμα της εύλογης αξίας και συνεπώς καταχωρούνται όπου και οι διαφορές τις εύλογης αξίας. 2.4 Αναγνώριση εσόδων και εξόδων Η Εταιρεία και ο Όμιλος αναγνωρίζουν έσοδα ώστε να απεικονίζουν τη μεταβίβαση των υποσχόμενων αγαθών ή υπηρεσιών στους πελάτες σε ποσό που αντανακλά το αντάλλαγμα το οποίο εκτιμούν ότι δικαιούνται έναντι των εν λόγω αγαθών ή υπηρεσιών. Το έσοδο από συμβάσεις με πελάτες αναγνωρίζεται όταν πληρούνται όλα τα παρακάτω κριτήρια: Τα μέρη της σύμβασης έχουν εγκρίνει τη σύμβαση και έχουν δεσμευτεί να εκτελέσουν τις αντίστοιχες υποχρεώσεις τους Η Εταιρεία ή ο Όμιλος μπορεί να προσδιορίσει τα δικαιώματα κάθε μέρους αναφορικά με τα αγαθά ή τις υπηρεσίες που πρόκειται να μεταβιβαστούν Η Εταιρεία ή ο Όμιλος μπορεί να προσδιορίσει τους όρους πληρωμής για τα αγαθά ή τις υπηρεσίες που πρόκειται να μεταβιβαστούν Η σύμβαση έχει εμπορική υπόσταση είναι πιθανό η Εταιρεία ή ο Όμιλος να εισπράξει το αντάλλαγμα που δικαιούται έναντι των αγαθών ή των υπηρεσιών που θα μεταβιβαστούν στον πελάτη. 163 Το σχετικό έσοδο επιμετράται στην εύλογη αξία του εισπραχθέντος ανταλλάγματος, καθαρό από φόρο προστιθέμενης αξίας, επιστροφές , εκπτώσεις και χρεώσεις αεροδρομίων. Όλοι οι φόροι και οι σχετικές χρεώσεις που εισπράττει ο Όμιλος από τους επιβάτες για λογαριασμό τρίτων (πχ φόροι αεροδρομίων) καταχωρούνται σε καθαρή βάση, καθώς λειτουργεί ως αντιπρόσωπος. Το ποσό του εσόδου θεωρείται ότι μπορεί να μετρηθεί αξιόπιστα, όταν όλες οι ενδεχόμενες δεσμεύσεις που σχετίζονται με την πώληση αγαθών ή την παροχή υπηρεσιών έχουν επιλυθεί. Οι αντίστοιχες εμπορικές απαιτήσεις της Εταιρείας, ως επί το πλείστον προεισπράττονται ή έχουν αρκετά περιορισμένη διάρκεια λήξης (έως 3 μήνες). (α) Τακτικές και έκτακτες πτήσεις Ο Όμιλος δραστηριοποιείται στον τομέα των αερομεταφορών παρέχοντας υπηρεσίες που αφορούν κυρίως στη μεταφορά επιβατών και εμπορευμάτων, με τακτικές ή έκτακτες πτήσεις. Ως εκ τούτου αναγνωρίζει έσοδα όταν εκπληρώνει την υποχρέωση εκτέλεσης με τη μεταβίβαση της υπηρεσίας στον πελάτη σε μια δεδομένη χρονική στιγμή. Η υποχρέωση εκτέλεσης εκπληρώνεται με τη διενέργεια της πτήσης. Ο Όμιλος διαχωρίζει πιθανές άλλες υποχρεώσεις που μπορεί να εμπεριέχονται στη σύμβαση και να αποτελούν ξεχωριστή υποχρέωση εκτέλεσης και προσδιορίζει το μέρος των εσόδων που τους αναλογεί (πχ μίλια πιστότητας πελατών βλ. (δ)) (β) Παρεπόμενες Υπηρεσίες Συγκεκριμένες κατηγορίες παρεπόμενων υπηρεσιών όπως η μεταφορά αποσκευών, η αμοιβή για επανέκδοση εισιτηρίου, οι υπηρεσίες “fast track” και “chargeable seat” κλπ. αποτελούν τροποποίηση της σύμβασης και έχουν άμεση εξάρτηση από την παροχή της υποχρέωσης εκτέλεσης της εκάστοτε πτήσης. Ως εκ τούτου αναγνωρίζονται ως έσοδο όταν αυτή πραγματοποιείται. (γ) Μη χρησιμοποιηθέντα εισιτήρια Οι επιβάτες εξοφλούν το εισιτήριο τους αλλά δεν εξασκούν πάντα το δικαίωμα που απορρέει από αυτό, καθώς μπορεί να παραμείνει αχρησιμοποίητο (μη ολοκληρωμένη σύμβαση). Τα εν λόγω έσοδα αναγνωρίζονται χρησιμοποιώντας απολογιστικά δεδομένα της συχνότητας εξάσκησης του δικαιώματος που διατηρούν οι επιβάτες. Με τον τρόπο αυτό υπολογίζεται το ποσοστό μεταβολής της μη υποχρέωσης εκτέλεσης (breakage) βάσει του οποίου λογίζεται το σχετικό έσοδο. Το μέρος των εσόδων από μη χρησιμοποιηθέντα εισιτήρια, που δεν έχει αναγνωριστεί βάσει των απολογιστικών δεδομένων, διακρατείται σε σχετικό λογαριασμό υποχρεώσεων από προεισπραχθέντα εισιτήρια και αναγνωρίζεται όταν η υποχρέωση εκτέλεσης κρίνεται απομακρυσμένη. (δ) Πρόγραμμα πιστότητας πελατών Η Εταιρεία διαθέτει πρόγραμμα επιβράβευσης των πελατών της, τα μέλη του οποίου μπορούν να κερδίζουν πόντους (μίλια) μέσω πτήσεων με αεροπορικές εταιρείες του Ομίλου, της συμμαχίας Star Alliance ή μέσω συναλλαγών με άλλους συνεργάτες. Το ποσό που αναλογεί στα μίλια των επιβατών μειώνει το σχετικό έσοδο που αναγνωρίστηκε κατά την πραγματοποίηση της πτήσης και διαμορφώνει μια αντίστοιχη υποχρέωση από μη εξαργυρωμένα μίλια. Ο Όμιλος προσδιορίζει την αυτοτελή τιμή πώλησης του αναβαλλόμενου αυτού εσόδου με βάση την προσέγγιση αναμενόμενου κόστους συν περιθωρίου. Το ποσοστό εξαργύρωσης υπολογίζεται μέσω αναλογιστικής μελέτης, που βασίζεται σε ιστορικά δεδομένα της «συμπεριφοράς» των επιβατών αναφορικά με 164 την εξαργύρωση μιλίων. Η υποχρέωση μειώνεται με αντίστοιχη αναγνώριση του εσόδου κατά την πραγματική εξαργύρωση των μιλίων από τους επιβάτες, όπου και εκπληρώνεται η υποχρέωση εκτέλεσης. Στην περίπτωση μη εξαργύρωσης μιλίων μέσω των παροχών που διαθέτει η Εταιρεία, οι σχετικές χρεώσεις που λαμβάνονται από λοιπούς συνεργάτες αναγνωρίζονται μειωτικά των εσόδων, καθώς η Εταιρεία λειτουργεί ως αντιπρόσωπος. (ε) Εμπορεύματα Η πώληση των εμπορευμάτων αφορά πώληση προϊόντων εντός του αεροσκάφους “on board”. Το σχετικό έσοδο αναγνωρίζεται τη χρονική στιγμή της πώλησης, κατά την οποία εκπληρώνεται η υποχρέωση εκτέλεσης και ο πελάτης αποκτά τον έλεγχο του περιουσιακού στοιχείου. (στ) Έσοδα από τόκους Τα έσοδα από τόκους αναγνωρίζονται χρησιμοποιώντας τη μέθοδο του αποτελεσματικού επιτοκίου το οποίο είναι το επιτόκιο το οποίο προεξοφλεί με μελλοντικές ταμειακές ροές για τη διάρκεια της αναμενόμενης ζωής του χρηματοοικονομικού μέσου ή, στην καθαρή λογιστική αξία του χρηματοοικονομικού περιουσιακού στοιχείου. Δαπάνες εξασφάλισης σύμβασης με πελάτη Η Εταιρεία και ο Όμιλος επιβαρύνονται με διάφορες δαπάνες, προκειμένου να εξασφαλιστεί μια σύμβαση (πώληση εισιτηρίου) με πελάτη, τις οποίες δε θα αναλάμβαναν αν δεν είχε εξασφαλιστεί η σύμβαση (πχ. προμήθεια πωλήσεων). Τα άμεσα αυτά κόστη πωλήσεων θεωρούνται επαυξητικά κόστη συμβάσεων και είναι άμεσα συνδεδεμένα με την εκάστοτε σύμβαση. Αυξάνουν τους πόρους που θα χρησιμοποιηθούν για την εκπλήρωση της υποχρέωσης εκτέλεσης στο μέλλον και αναμένεται να ανακτηθούν. Οι δαπάνες αυτές καταχωρούνται κατά την αρχική τους αναγνώριση στις Προκαταβολές των κυκλοφορούντων περιουσιακών στοιχείων. Στη συνέχεια επιμερίζονται στην αντίστοιχη υποχρέωση εκτέλεσης της εκάστοτε πτήσης και αποσβένονται όταν αυτή πραγματοποιηθεί, στο αντίστοιχο κονδύλι κόστους των αποτελεσμάτων χρήσης. (Σημ 3.11) Αναφορικά με τις αποζημιώσεις που παρέχονται στους επιβάτες σε περιπτώσεις καταστροφής αποσκευών, τα εν λόγω ποσά αναγνωρίζονται αφαιρετικά των εσόδων στην κατάσταση συνολικών αποτελεσμάτων. Λοιπά Έξοδα Τα έξοδα αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα σε δεδουλευμένη βάση. Τα έξοδα από τόκους αναγνωρίζονται βάσει χρονικής αναλογίας και με την χρήση του αποτελεσματικού επιτοκίου. 165 2.5 Άυλα περιουσιακά στοιχεία Στα άυλα περιουσιακά στοιχεία συμπεριλαμβάνονται οι χρονοθυρίδες/ slots σε αεροδρόμια, οι αποκτώμενες άδειες λογισμικού, το σήμα της Olympic Air και η υπεραξία. Οι χρονοθυρίδες σε αεροδρόμια είναι στοιχεία με απεριόριστη ωφέλιμη ζωή. Εφόσον καλύπτεται η ελάχιστη απαιτούμενη χρήση τους, παραμένουν διαθέσιμα προς μελλοντική χρήση και συνεπώς δεν αποσβένονται, αλλά υπόκεινται ετησίως σε έλεγχο απομείωσης της αξίας τους. Για τον έλεγχο απομείωσης των χρονοθυρίδων συγκρίνεται η αξία των περιουσιακών στοιχείων κατά το κλείσιμο της περιόδου αναφοράς με την εύλογη αξία τους, όπως αυτή προσδιορίζεται από τα διαθέσιμα πρόσφατα στοιχεία συναλλαγών χρονοθυρίδων. Οι άδειες λογισμικού αποτιμώνται στο κόστος κτήσεως μείον τις αποσβέσεις και οποιαδήποτε ζημία απομείωσης που έχει τυχόν προκύψει. Οι αποσβέσεις των άυλων περιουσιακών στοιχείων διενεργούνται με την σταθερή μέθοδο κατά την διάρκεια της ωφέλιμης ζωής των στοιχείων αυτών, η οποία κυμαίνεται από 1 έως 10 χρόνια. Η Υπεραξία είναι άυλο περιουσιακό στοιχείο με απροσδιόριστη ωφέλιμη ζωή, μη αποσβενόμενο και υποκείμενο σε ετήσιο έλεγχο απομείωσης της αξίας του. Προκύπτει από την εξαγορά επιχειρήσεων και προσδιορίζεται ως η διαφορά μεταξύ τιμήματος απόκτησης και εύλογης αξίας των καθαρών περιουσιακών στοιχείων που αποκτήθηκαν. (Σημ 3.1) Η ωφέλιμη ζωή για τα σημαντικότερα άυλα περιουσιακά στοιχεία είναι ως εξής: Κατηγορία Λογισμικά Σήμα Olympic Air Λοιπά Ωφέλιμη ζωή 5 χρόνια βάσει διάρκειας σύμβασης (49 έτη) 10 χρόνια Απομείωση ασώματων παγίων Αν ο Όμιλος δεν έχει την δυνατότητα να εκτιμήσει το ανακτήσιμο ποσό ενός περιουσιακού στοιχείου για το οποίο υπάρχει ένδειξη απομείωσης της αξίας του, τότε προσδιορίζει το ανακτήσιμο ποσό της μονάδας που δημιουργεί ταμειακές ροές (CGU) στην οποία ανήκει το περιουσιακό στοιχείο. Η ανακτήσιμη αξία ενός περιουσιακού στοιχείου είναι το μεγαλύτερο ποσό μεταξύ της εκτιμώμενης εύλογης αξίας μείον κόστος διάθεσης και της αξίας χρήσεως (value in use), δηλαδή με προεξόφληση των μελλοντικών ταμειακών ροών, που αναμένονται από τη μονάδα δημιουργίας ταμειακών ροών. Καθαρή αξία πώλησης θεωρείται η εφικτή πρόσοδος από την πώληση ενός περιουσιακού στοιχείου, στα πλαίσια μίας αμφοτεροβαρούς συναλλαγής, στην οποία τα μέρη έχουν πλήρη γνώση και προσχωρούν οικειοθελώς, μετά από την αφαίρεση κάθε πρόσθετου άμεσου κόστους διάθεσης του περιουσιακού στοιχείου. Ενώ, αξία εν χρήσει είναι η παρούσα αξία των εκτιμώμενων μελλοντικών ταμειακών ροών που αναμένεται να πραγματοποιηθούν από την συνεχή χρήση ενός περιουσιακού στοιχείου και από την διάθεσή του στο τέλος της εκτιμώμενης ωφέλιμης ζωής του. Αντιλογισμός ζημιάς απομείωσης της αξίας περιουσιακών στοιχείων (εξαιρουμένης της υπεραξίας), που λογίσθηκε σε προηγούμενα έτη, γίνεται μόνο όταν υπάρχουν ικανές ενδείξεις ότι η απομείωση αυτή δεν υπάρχει πλέον ή έχει μειωθεί. Στις περιπτώσεις αυτές ο ανωτέρω αντιλογισμός αναγνωρίζεται ως έσοδο. 166 2.6 Ενσώματα πάγια στοιχεία Τα ενσώματα πάγια στοιχεία παρουσιάζονται στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις στις αξίες κτήσεως μείον τις συσσωρεμένες αποσβέσεις και τυχόν απομειώσεις. Το ιστορικό κόστος περιλαμβάνει όλες τις άμεσα επιρριπτέες δαπάνες για την απόκτηση των στοιχείων. Οι μεταγενέστερες δαπάνες καταχωρούνται σε επαύξηση της λογιστικής αξίας των ενσωμάτων παγίων ή ως ξεχωριστό πάγιο, μόνο κατά την έκταση που οι δαπάνες αυτές αυξάνουν τα μελλοντικά οικονομικά οφέλη που αναμένεται να εισρεύσουν από τη χρήση του παγίου στοιχείου και το κόστος τους μπορεί να επιμετρηθεί αξιόπιστα. Οι αποσβέσεις των ενσώματων παγίων (πλην των οικοπέδων τα οποία δεν αποσβένονται) υπολογίζονται με την σταθερή μέθοδο κατά τη διάρκεια της ωφέλιμης ζωής τους, που έχει ως εξής: Κατηγορία Κτίρια Μηχανολογικός εξοπλισμός Αεροσκάφη Αυτοκίνητα Εξοπλισμός αεροδρομίων/αεροσκαφών Λοιπός εξοπλισμός Ωφέλιμη ζωή 10-20 έτη 6-22 έτη 20-25 έτη 3-5 έτη 3-8 έτη 5 έτη Οι υπολειμματικές αξίες και οι ωφέλιμες ζωές των ενσωμάτων παγίων υπόκεινται σε επανεξέταση σε κάθε ημερομηνία ισολογισμού. Κατά την πώληση των ενσωμάτων παγίων, οι διαφορές μεταξύ του τιμήματος που λαμβάνεται και της λογιστικής τους αξίας καταχωρούνται ως κέρδη ή ζημίες στα αποτελέσματα. Απομείωση ενσώματων παγίων Αν ο Όμιλος δεν έχει την δυνατότητα να εκτιμήσει το ανακτήσιμο ποσό ενός περιουσιακού στοιχείου για το οποίο υπάρχει ένδειξη απομείωσης της αξίας του, τότε προσδιορίζει το ανακτήσιμο ποσό της μονάδας που δημιουργεί ταμειακές ροές (CGU) στην οποία ανήκει το περιουσιακό στοιχείο. Η ανακτήσιμη αξία ενός περιουσιακού στοιχείου είναι το μεγαλύτερο ποσό μεταξύ της εκτιμώμενης εύλογης αξίας μείον κόστος διάθεσης και της αξίας χρήσεως (value in use), δηλαδή με προεξόφληση των μελλοντικών ταμειακών ροών, που αναμένονται από τη μονάδα δημιουργίας ταμειακών ροών. Καθαρή αξία πώλησης θεωρείται η εφικτή πρόσοδος από την πώληση ενός περιουσιακού στοιχείου, στα πλαίσια μίας αμφοτεροβαρούς συναλλαγής, στην οποία τα μέρη έχουν πλήρη γνώση και προσχωρούν οικειοθελώς, μετά από την αφαίρεση κάθε πρόσθετου άμεσου κόστους διάθεσης του περιουσιακού στοιχείου. Ενώ, αξία εν χρήσει είναι η παρούσα αξία των εκτιμώμενων μελλοντικών ταμειακών ροών που αναμένεται να πραγματοποιηθούν από την συνεχή χρήση ενός περιουσιακού στοιχείου και από την διάθεσή του στο τέλος της εκτιμώμενης ωφέλιμης ζωής του. Αντιλογισμός ζημιάς απομείωσης της αξίας περιουσιακών στοιχείων, που λογίσθηκε σε προηγούμενα έτη, γίνεται μόνο όταν υπάρχουν ικανές ενδείξεις ότι η απομείωση αυτή δεν υπάρχει πλέον ή έχει μειωθεί. Στις περιπτώσεις αυτές ο ανωτέρω αντιλογισμός αναγνωρίζεται ως έσοδο. 167 2.7 Προκαταβολές Αεροσκαφών (Pre-delivery payments) Η Εταιρεία προβαίνει σε πληρωμές προκαταβολών σε ξένο νόμισμα προς την Airbus, προκειμένου να χρηματοδοτήσει την κατασκευή αεροσκαφών, σύμφωνα με τους συμβατικούς όρους της μεταξύ τους συμφωνίας. Οι προκαταβολές αυτές αναγνωρίζονται στο κόστος και ταξινομούνται ως μη κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία. Η Εταιρεία είναι πιθανό μελλοντικά να συνάψει συμφωνία πώλησης και επαναμίσθωσης με εκμισθωτές, με σκοπό εκείνοι να αναλάβουν να χρηματοδοτήσουν εξολοκλήρου τα εν λόγω αεροσκάφη. Η συμφωνία αυτή μεταβιβάζει το δικαίωμα και την υποχρέωση της αγοράς των αεροσκαφών στον εκάστοτε εκμισθωτή κατά την ημερομηνία της παράδοσής τους. Κατά την ημερομηνία της παράδοσης των αεροσκαφών, ο εκμισθωτής πληρώνει τη συνολική αξία τους στον κατασκευαστή και η Εταιρεία εισπράττει όλο το ποσό των προκαταβολών που μέχρι τότε έχουν αποδοθεί. Εν συνεπεία, αποαναγνωρίζεται το σχετικό μη κυκλοφορούν περιουσιακό στοιχείο και κάθε ζημία ή κέρδος που προκύπτει αναγνωρίζεται στην κατάσταση συνολικών εισοδημάτων. Η παρούσα αξία των προκαταβολών για αγορές που σχετίζονται με μελλοντικές συναλλαγές πώλησης και επαναμίσθωσης, προσδιορίζεται μέσω προεξοφλημένων ταμειακών ροών και αποτιμάται στην τρέχουσα ισοτιμία της ημερομηνίας κλεισίματος της εκάστοτε περιόδου αναφοράς. Οι συγκεκριμένες προκαταβολές ταξινομούνται στο κονδύλι «Προκαταβολές έναντι μελλοντικών μισθώσεων αεροσκαφών» στα Μη κυκλοφορούντα και Κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία. Στην περίπτωση που δεν συναφθεί συμφωνία πώλησης και επαναμίσθωσης, οι προκαταβολές θεωρούνται μέρος του τελικού τιμήματος που αναμένεται να αποδοθεί για την αγορά αεροσκαφών. Ως εκ τούτου ταξινομούνται στα Ενσώματα περιουσιακά στοιχεία στην ισοτιμία της ημερομηνίας συναλλαγής. 2.8 Χρηματοοικονομικά Περιουσιακά Στοιχεία Αρχική αναγνώριση των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων Ο Όμιλος επιμετρά τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία κατά την αρχική τους αναγνώριση στην εύλογη αξία τους κατά την απόκτηση του χρηματοοικονομικού περιουσιακού στοιχείου. Αρχικά αναγνωρίζονται οι εμπορικές απαιτήσεις χωρίς σημαντική χρηματοοικονομική συνιστώσα στην τιμή συναλλαγής τους. Ταξινόμηση και επιμέτρηση χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων Όλα τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του ΔΠΧΑ 9 επιμετρούνται, μεταγενέστερα της αρχικής τους αναγνώρισης, στο αποσβεσμένο κόστος ή στην εύλογη αξία. Κατά συνέπεια, τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία του Ομίλου ταξινομούνται σε μία από τις ακόλουθες κατηγορίες: Αποσβεσμένο κόστος («AC») Εύλογη αξία μέσω λοιπών συνολικών εσόδων («FVTOCI») Εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων χρήσης («FVTPL») 168 Η βάση της ταξινόμησης και της επακόλουθης επιμέτρησης εξαρτάται από τους ακόλουθους δύο παράγοντες: Το επιχειρησιακό μοντέλο της οντότητας για τη διαχείριση των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων («Business Model Assessment») Τα χαρακτηριστικά των συμβατικών ταμειακών ροών της οντότητας (δοκιμή SPPI) Το επιχειρηματικό μοντέλο του Ομίλου αναφέρεται στον τρόπο με τον οποίο ο Όμιλος διαχειρίζεται τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία του, προκειμένου να δημιουργήσει ταμειακές ροές και καθορίζει εάν οι ταμειακές ροές θα προκύψουν από την είσπραξη συμβατικών ταμειακών ροών, την πώληση χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων ή και από τα δύο. Η αξιολόγηση επιχειρηματικού μοντέλου εκτελείται βάσει σεναρίων που αναμένονται εύλογα από τον Όμιλο και δε βασίζεται σε σενάρια «χειρότερης περίπτωσης» ή «προσομοίωσης κρίσης». Η δοκιμή SPPI, σύμφωνα με την οποία ελέγχεται εάν οι αναμενόμενες ταμειακές ροές του εν λόγω χρηματοοικονομικού περιουσιακού στοιχείου είναι ροές αποκλειστικά κεφαλαίου και τόκου επι του απλήρωτου ποσού, είναι η δεύτερη προϋπόθεση για την ταξινόμηση ενός χρηματοοικονομικού περιουσιακού στοιχείου σε μία από τις κατηγορίες AC ή FVTOCI από τον Όμιλο. Ειδικότερα, οι συμβατικοί όροι ενός χρηματοοικονομικού στοιχείου που επιμετράται σε AC ή FVTOCI, πρέπει να οδηγούν σε συγκεκριμένες ημερομηνίες ταμειακών ροών που να αποτελούνται από πληρωμές κεφαλαίου και τόκων επί του ανεξόφλητου αρχικού κεφαλαίου. Αποσβεσμένο κόστος («AC») Ένα χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο επιμετράται σε αποσβεσμένο κόστος μόνο εάν πληρούνται και οι δύο ακόλουθοι όροι, εκτός αν ορίζεται ως επιμετρούμενο στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων χρήσης κατά την αρχική αναγνώριση: i. Το χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο διακρατείται στο πλαίσιο επιχειρηματικού μοντέλου, του οποίου στόχος είναι η διακράτηση χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων για την είσπραξη συμβατικών ταμειακών ροών («HTC») και, ii. Οι συμβατικοί όροι του χρηματοοικονομικού περιουσιακού στοιχείου οδηγούν σε συγκεκριμένες ημερομηνίες στις ταμειακές ροές που είναι μόνο πληρωμές κεφαλαίου και τόκων επί του ανεξόφλητου αρχικού κεφαλαίου. Κατά συνέπεια, ο Όμιλος ταξινομεί τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία στο AC όταν τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία διακρατούνται στο πλαίσιο ενός επιχειρηματικού μοντέλου με στόχο να διακρατηθούν μέχρι τη λήξη τους, συγκεντρώνοντας ως επί το πλείστον τις συμβατικές ταμειακές ροές τους και τα χρηματοοικονομικά αυτά στοιχεία οδηγούν σε ταμειακές ροές αποτελούμενες μόνο από πληρωμές κεφαλαίου και τόκων. Όλα τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία που αποτυγχάνουν στη δοκιμή SPPI επιμετρούνται στη συνέχεια στο FVTPL, με εξαίρεση τις επενδύσεις σε συμμετοχικούς τίτλους που δεν διακρατούνται προς διαπραγμάτευση και οι οποίοι επιλέγονται κατά την αρχική αναγνώριση ώστε να επιμετρηθούν σε FVTOCI, χωρίς ανακύκλωση σωρευτικών κερδών και ζημιών κατά την αποαναγνώριση. Ο Όμιλος, μετά την αρχική αναγνώριση, επιμετρά τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία αυτής της κατηγορίας στο αποσβεσμένο κόστος χρησιμοποιώντας το πραγματικό επιτόκιο. Αυτά τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία υπόκεινται στις απαιτήσεις απομείωσης σύμφωνα με το ΔΠΧΑ 9. Το αποσβεσμένο κόστος 169 ενός χρηματοοικονομικού περιουσιακού στοιχείου ορίζεται ως το ποσό στο οποίο το χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο επιμετράται κατά την αρχική αναγνώριση μείον τις αποπληρωμές του κεφαλαίου συν ή μείον τη σωρευμένη απόσβεση, χρησιμοποιώντας τη μέθοδο του πραγματικού επιτοκίου οποιασδήποτε διαφοράς μεταξύ αυτού του αρχικού ποσού και του ποσού λήξης, αναπροσαρμοσμένης για τυχόν πρόβλεψη ζημίας. Εύλογη αξία μέσω λοιπών συνολικών εισοδημάτων («FVTOCI») Ένα χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο επιμετράται στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών εισοδημάτων μόνο εάν πληρούνται και οι δύο ακόλουθοι όροι, εκτός εάν ορίζεται ως επιμετρούμενο σε εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων FVTPL κατά την αρχική αναγνώριση: i. Το χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο διακρατείται στο πλαίσιο επιχειρηματικού μοντέλου του οποίου ο σκοπός επιτυγχάνεται τόσο με την είσπραξη συμβατικών ταμειακών ροών όσο και με την πώληση χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων. ii. οι συμβατικοί όροι του χρηματοοικονομικού περιουσιακού στοιχείου οδηγούν σε συγκεκριμένες ημερομηνίες στις ταμειακές ροές που είναι αποκλειστικά πληρωμές κεφαλαίου και τόκων επί του ανεξόφλητου αρχικού κεφαλαίου. Κατά συνέπεια, ο Όμιλος ταξινομεί τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία σε FVOCI όταν διακρατούνται στο πλαίσιο επιχειρηματικού μοντέλου με στόχο τη διακράτηση των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων για είσπραξη των συμβατικών ταμειακών ροών, αλλά ο Όμιλος αναμένει επίσης να πωλήσει αυτά τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία όταν αυτό είναι απαραίτητο (π.χ. προκειμένου να ικανοποιήσει μια συγκεκριμένη ανάγκη ρευστότητας). Επιπλέον, αυτά τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία οδηγούν σε ταμειακές ροές αποτελούμενες μόνο από πληρωμές κεφαλαίου και τόκων. Η Εταιρεία, μετά την αρχική τους αναγνώριση, επιμετρά τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία αυτής της κατηγορίας στην εύλογη αξία, με τις μεταβολές στην εύλογη αξία τους να αναγνωρίζονται στα λοιπά συνολικά έσοδα («OCI»), εκτός από: έσοδα από τόκους συναλλαγματικά κέρδη ή ζημίες κέρδη ή ζημίες απομείωσης Κέρδη ή ζημίες απομείωσης αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα χρήσης και υπολογίζονται με τον ίδιο τρόπο όπως για τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία που επιμετρούνται σε AC. Οποιεσδήποτε μεταβολές στην εύλογη αξία που αναγνωρίζονται σε OCI μεταφέρονται στα αποτελέσματα χρήσης όταν το περιουσιακό στοιχείο παύει να αναγνωρίζεται. Εύλογη Αξία μέσω Αποτελεσμάτων Χρήσης («FVTPL») Ένα χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο επιμετράται στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων χρήσης, εκτός εάν επιμετράται στο αποσβεσμένο κόστος ή στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών εσόδων. 170 Κάθε χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο που αποτυγχάνει στη δοκιμή SPPI ταξινομείται από τον Όμιλο σε FVTPL (εκτός εάν πρόκειται για επένδυση σε συμμετοχικό τίτλο που προσδιορίζεται σε FVTOCI κατά την αρχική αναγνώριση). Ο Όμιλος ταξινομεί τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία που δεν διακρατούνται στο πλαίσιο επιχειρηματικών μοντέλων «διακράτησης με σκοπό την είσπραξη συμβατικών ταμειακών ροών» («hold to collect») ή «διακράτησης με σκοπό την είσπραξη συμβατικών ταμειακών ροών ή πώλησης χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων» («hold to collect and sell») σε FVTPL. Εφόσον η επιλογή να προσδιοριστεί ένα χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο στην εύλογη αξία κατά την αρχική αναγνώρισή του είναι αμετάκλητη, εάν ένα χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο προσδιορίζεται ως σε FVTPL κατά την αρχική αναγνώριση, ο Όμιλος δεν επαναταξινομεί από FVTPL σε AC ή FVTOCI, εάν αλλάξει το επιχειρηματικό μοντέλο. Τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία σε FVTPL μεταφέρονται στην κατάσταση οικονομικής θέσης στην εύλογη αξία με τις μεταβολές στην εύλογη αξία μεταξύ των ημερομηνιών αναφοράς να αναγνωρίζονται στην κατάσταση αποτελεσμάτων χρήσης. Τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία σε FVTPL δεν υπόκεινται στις απαιτήσεις απομείωσης. Συμμετοχικοί τίτλοι Από προεπιλογή, ο Όμιλος ταξινομεί τις συμμετοχές σε μετοχικό κεφάλαιο στο πεδίο εφαρμογής των ΔΠΧΑ 9 σε FVTPL, εκτός εάν προβαίνει σε αμετάκλητη εκλογή/ ορισμό κατά την αρχική αναγνώριση για συγκεκριμένες επενδύσεις σε μετοχές για να παρουσιάσει μεταγενέστερες αλλαγές στην εύλογη αξία στα λοιπά συνολικά εισοδήματα. Μόνο το εισόδημα από μερίσματα που δεν αντιπροσωπεύει σαφώς την ανάκτηση ως μέρος του κόστους της επένδυσης, αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα χρήσης, με όλα τα υπόλοιπα αποτελέσματα χρήσης να αναγνωρίζονται σε OCI. Αυτά τα αποτελέσματα χρήσης παραμένουν μόνιμα στα ίδια κεφάλαια και στη συνέχεια δεν επαναταξινομούνται σε αποτελέσματα χρήσης μετά την παύση αναγνώρισης. Επαναταξινόμηση χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων Ένα χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο επαναταξινομείται από τον Όμιλο μόνο όταν αλλάζει το επιχειρηματικό μοντέλο του Ομίλου για τη διαχείριση χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων. Γενικά, μια αλλαγή στο επιχειρηματικό μοντέλο αναμένεται να είναι σπάνια και συμβαίνει όταν ο Όμιλος ξεκινά ή παύει να ασκεί μια δραστηριότητα που είναι σημαντική για τις εργασίες του. Ένα παράδειγμα αλλαγής επιχειρηματικού μοντέλου είναι όταν μια επιχειρηματική γραμμή αποκτάται, απορρίπτεται ή τερματίζεται. Οι αλλαγές στην πρόθεση που σχετίζονται με συγκεκριμένα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία, η προσωρινή απώλεια μιας συγκεκριμένης αγοράς χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων ή μια μεταβίβαση χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων μεταξύ μερών του Ομίλου με διαφορετικά επιχειρηματικά μοντέλα, δεν θεωρούνται από τον Όμιλο ως αλλαγές στο επιχειρηματικό μοντέλο. Η επαναταξινόμηση εφαρμόζεται προοπτικά από την ημερομηνία επαναταξινόμησης, η οποία είναι η πρώτη ημέρα της πρώτης περιόδου αναφοράς μετά την αλλαγή του επιχειρηματικού μοντέλου, συνεπώς τα 171 προηγούμενα αναγνωρισμένα αποτελέσματα χρήσης (συμπεριλαμβανομένων των αποτελεσμάτων απομείωσης) ή οι τόκοι δεν ανανεώνονται. Παράγωγα και λογιστική αντιστάθμισης Ο Όμιλος δεν έχει υιοθετήσει τις απαιτήσεις που απορρέουν από την υιοθέτηση του ΔΠΧΑ 9 αναφορικά με τη λογιστική αντιστάθμισης, αλλά συνεχίζει να εφαρμόζει το ΔΛΠ 39. Όλα τα παράγωγα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία αρχικώς αναγνωρίζονται στην εύλογη αξία κατά την ημερομηνία συναλλαγής και μεταγενέστερα επιμετρώνται επίσης στην εύλογη αξία τους. Τα παράγωγα χρηματοοικονομικά στοιχεία απεικονίζονται ως περιουσιακά στοιχεία όταν η εύλογη αξία είναι θετική και στις υποχρεώσεις όταν η εύλογη αξία είναι αρνητική. Η εύλογη αξία τους προσδιορίζεται από την τιμή που έχουν σε μια ενεργό αγορά, ή με την χρησιμοποίηση τεχνικών επιμέτρησης σε περιπτώσεις που δεν υπάρχει ενεργός αγορά για τα μέσα αυτά. H μέθοδος αναγνώρισης του κέρδους ή της ζημίας εξαρτάται από το εάν ένα παράγωγο έχει προσδιορισθεί ως στοιχείο αντιστάθμισης και εάν πρόκειται για αντιστάθμιση από τη φύση του στοιχείου που αντισταθμίζει. Κέρδη ή ζημίες από την μεταβολή κατά τη διάρκεια της χρήσης, της εύλογης αξίας των παραγώγων που δεν αναγνωρίζονται ως μέσα αντιστάθμισης, αναγνωρίζονται στην κατάσταση των αποτελεσμάτων. Η Εταιρεία χρησιμοποιεί την λογιστική της αντιστάθμισης στην περίπτωση όπου κατά την έναρξη της αντισταθμιστικής συναλλαγής και την επακόλουθη χρήση των παράγωγων χρηματοοικονομικών στοιχείων, η Εταιρεία μπορεί να προσδιορίζει και να τεκμηριώνει τη σχέση αντιστάθμισης μεταξύ του αντισταθμιζόμενου στοιχείου και του μέσου αντιστάθμισης αναφορικά με την διαχείριση κινδύνου και την στρατηγική της για την ανάληψη της αντιστάθμισης. Επιπλέον λογιστική της αντιστάθμισης ακολουθείται μόνο όταν η αντιστάθμιση αναμένεται να είναι άκρως αποτελεσματική και μπορεί να επιμετρηθεί με αξιοπιστία και σε συνεχή βάση, για όλες τις καλυπτόμενες περιόδους αναφοράς για τις οποίες είχε προσδιοριστεί, ως προς τον συμψηφισμό των μεταβολών της εύλογης αξίας ή των ταμειακών ροών που αποδίδονται στον αντισταθμιζόμενο κίνδυνο. Η Εταιρεία διενεργεί αντιστάθμιση ταμειακών ροών χρησιμοποιώντας παράγωγα χρηματοοικονομικά εργαλεία. Αντιστάθμιση ταμειακών ροών Με την αντιστάθμιση των ταμειακών ροών η Εταιρεία καλύπτει κινδύνους που προκαλούν μεταβολή στις ταμειακές ροές και προέρχονται από ένα στοιχείο του ενεργητικού ή μία υποχρέωση ή μία μελλοντική συναλλαγή και η μεταβολή αυτή θα επηρεάσει τα αποτελέσματα της χρήσης. Για τα παράγωγα χρηματοοικονομικά στοιχεία που χαρακτηρίζονται ως αντισταθμιστικά μέσα σε μια σχέση αντιστάθμισης ταμειακών ροών απαιτούνται συγκεκριμένοι λογιστικοί χειρισμοί. Για να πληροί τις προϋποθέσεις για αναγνώριση της λογιστικής αντιστάθμισης, μία σχέση αντιστάθμισης πρέπει να πληρούνται ορισμένες αυστηρές συνθήκες που αφορούν στην τεκμηρίωση, την αποτελεσματικότητα της αντιστάθμισης και την αξιοπιστία της επιμέτρησης της. Οι μεταβολές στην εύλογη αξία του αποτελεσματικού μέρους του μέσου αντιστάθμισης αναγνωρίζονται στα ίδια κεφάλαια μέσω των λοιπών συνολικών εισοδημάτων ενώ το αναποτελεσματικό μέρος αναγνωρίζεται στην κατάσταση αποτελεσμάτων χρήσης. Τα ποσά που συσσωρεύονται στα ίδια κεφάλαια μεταφέρονται στην κατάσταση αποτελεσμάτων χρήσης στις περιόδους που τα αντισταθμιζόμενα στοιχεία αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα. Συγκεκριμένα τα ποσά που αφορούν αντιστάθμιση της τιμής των καυσίμων αναγνωρίζονται σε επαύξηση ή μείωση της αξίας αυτών, τα ποσά που αφορούν αντιστάθμιση του συναλλαγματικού κινδύνου σε 172 επαύξηση ή μείωση των σχετικών εξόδων και τα ποσά που αφορούν αντιστάθμιση των επιτοκίων σε επαύξηση ή μείωση του κόστους δανεισμού. Όταν ένα στοιχείο αντιστάθμισης ταμειακών ροών εκπνεύσει ή πωληθεί διακοπεί ή ασκηθεί χωρίς να αντικατασταθεί ή όταν ένα στοιχείο αντιστάθμισης δεν πληροί πλέον τα κριτήρια για τη λογιστική αντιστάθμισης κάθε σωρευτικό κέρδος ή ζημία που υπάρχει στα ίδια κεφάλαια εκείνη τη στιγμή παραμένει στα ίδια κεφάλαια και αναγνωρίζεται όταν η προσδοκώμενη συναλλαγή πραγματοποιηθεί. Εάν η σχετιζόμενη συναλλαγή δεν αναμένεται να πραγματοποιηθεί το ποσό μεταφέρεται στα αποτελέσματα. 2.9 Αποθέματα Τα αποθέματα περιλαμβάνουν ανταλλακτικά αεροσκαφών και εμπορεύματα. Το κόστος κτήσεως περιλαμβάνει όλες τις δαπάνες που πραγματοποιήθηκαν για να φθάσουν τα αποθέματα στην παρούσα θέση και κατάσταση, μειωμένες κατά το ποσό των εκπτώσεων που λαμβάνονται. Το κόστος των αποθεμάτων σε κάθε περίοδο αναφοράς προσδιορίζεται με τη μέθοδο του μέσου σταθμικού κόστους. Τα ανταλλακτικά αεροσκαφών μεγάλου κόστους και με δυνατότητα επαναχρησιμοποίησης κεφαλαιοποιούνται στα ενσώματα πάγια περιουσιακά στοιχεία. Σε αντίθετη περίπτωση αναγνωρίζονται ως έξοδα στην κατάσταση συνολικών εισοδημάτων. Κατά τις ημερομηνίες αναφοράς, τα αποθέματα αποτιμώνται στη χαμηλότερη τιμή, μεταξύ κόστους και καθαρής ρευστοποιήσιμης αξίας. Ο Όμιλος στο τέλος κάθε χρήσης επανεξετάζει την απαξίωση των αποθεμάτων και λογίζει τη σχετική πρόβλεψη ή προβαίνει σε διαγραφές. 2.10 Μισθώσεις Ο Όμιλος κατά την αρχική σύναψη μιας σύμβασης αξιολογεί αν η εν λόγω σύμβαση αποτελεί ή εμπεριέχει μίσθωση. Μια σύμβαση αποτελεί, ή εμπεριέχει, μίσθωση εάν η σύμβαση μεταβιβάζει το δικαίωμα ελέγχου της χρήσης ενός αναγνωριζόμενου περιουσιακού στοιχείου για συγκεκριμένη χρονική περίοδο έναντι ανταλλάγματος. Ο Όμιλος ως μισθωτής Περιουσιακό στοιχείο με δικαίωμα χρήσης (ROU) Tην ημερομηνία που το περιουσιακό στοιχείο είναι διαθέσιμο προς χρήση, ο Όμιλος αναγνωρίζει το περιουσιακό στοιχείο με δικαίωμα χρήσης και την υποχρέωση από τη μίσθωση. Το κόστος του περιουσιακού στοιχείου με δικαίωμα χρήσης αποτελείται από: το ποσό της αρχικής επιμέτρησης της υποχρέωσης από τη μίσθωση, τυχόν μισθώματα τα οποία καταβλήθηκαν κατά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου ή προγενέστερα, μείον οποιαδήποτε κίνητρα μίσθωσης έχουν εισπραχθεί, τυχόν αρχικές άμεσες δαπάνες και 173 εκτίμηση του κόστους με το οποίο θα επιβαρυνθεί ο Όμιλος προκειμένου να αποσυναρμολογήσει και να απομακρύνει το υποκείμενο περιουσιακό στοιχείο, να αποκαταστήσει τον χώρο όπου έχει τοποθετηθεί ή να αποκαταστήσει το υποκείμενο περιουσιακό στοιχείο στην κατάσταση στην οποία προβλέπεται από τους όρους και τις προϋποθέσεις της μίσθωσης. Ο Όμιλος αναλαμβάνει την υποχρέωση να επιβαρυνθεί με το εν λόγω κόστος είτε κατά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου είτε λόγω χρήσης του υποκείμενου περιουσιακού στοιχείου για μια συγκεκριμένη χρονική περίοδο. Για τα περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης, οι αποσβέσεις πραγματοποιούνται με τη μέθοδο της σταθερής απόσβεσης (ευθεία μέθοδο) επί της αξίας κτήσης κατά την αρχική αναγνώριση του περιουσιακού στοιχείου, προσαυξημένη με τις όποιες τυχόν διαφοροποιήσεις έχουν περιέλθει, από την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου έως το τέλος της ωφέλιμης ζωής του υποκείμενου περιουσιακού στοιχείου ή της μισθωτικής περιόδου αν λήγει νωρίτερα. Αν το περιουσιακό στοιχείο αναμένεται να έρθει στην κυριότητά του Ομίλου κατά τη λήξη της μισθωτικής περιόδου, ή διαφαίνεται ότι ένα τέτοιο δικαίωμα πρόκειται να εξασκηθεί, η σχετική απόσβεση διενεργείται έως το τέλος της ωφέλιμης ζωής του περιουσιακού στοιχείου. Τα περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης υπόκεινται σε έλεγχο απομείωσης της αξίας τους, όταν η διοίκηση κρίνει πως υπάρχουν ενδείξεις απομείωσης. Υποχρεώσεις Κατά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου (την ημερομηνία που το περιουσιακό στοιχείο είναι διαθέσιμο προς χρήση),o Όμιλος αναγνωρίζει σαν υποχρέωση από μισθώσεις την παρούσα αξία των μελλοντικών πληρωμών των μισθωμάτων. Οι πληρωμές περιλαμβάνουν τα συμβατικά σταθερά μισθώματα, όπως επίσης την τιμή εξάσκησης ενός δικαιώματος αγοράς, που είναι σχετικά βέβαιο να εξασκηθεί από τον Όμιλο καθώς και πληρωμές κυρώσεων λύσης μιας μίσθωσης, αν οι όροι σύμβασης δείχνουν με σχετική βεβαιότητα ότι ο Όμιλος θα εξασκήσει το δικαίωμα για λύση. Οι υποχρεώσεις διακρίνονται σε βραχυπρόθεσμο και μακροπρόθεσμο μέρος, αναλόγως με την περίοδο αποπληρωμής (μικρότερη ή μεγαλύτερη από 12 μήνες). Για την προεξόφληση των μελλοντικών μισθωμάτων, ο Όμιλος χρησιμοποιεί το τεκμαρτό επιτόκιο της μίσθωσης. Εάν αυτό το επιτόκιο δεν μπορεί να καθοριστεί εύκολα, ο Όμιλος χρησιμοποιεί το διαφορικό επιτόκιο δανεισμού της (incremental borrowing rate). Μεταγενέστερα της έναρξης μίσθωσης, το ποσό των υποχρεώσεων από μισθώσεις προσαυξάνεται με έξοδα τόκων και μειώνεται με τις πληρωμές μισθωμάτων που πραγματοποιούνται. Επιπλέον, η λογιστική αξία των υποχρεώσεων από μισθώσεις επαναμετράται, με την χρησιμοποίηση ανανεωμένου προεξοφλητικού επιτοκίου, εάν υπάρξει τροποποίηση στη σύμβαση, ή οποιαδήποτε αλλαγή στη διάρκεια της σύμβασης, στα σταθερά μισθώματα ή στην αξιολόγηση αγοράς του περιουσιακού στοιχείου. Οι επαναμετρήσεις αυτές καταχωρούνται σε μια γραμμή στη σημείωση των δικαιωμάτων χρήσης παγίων ως μετατροπές. Απαλλαγές Ο Όμιλος επέλεξε να εφαρμόσει τις απαλλαγές που παρέχει το πρότυπο αναφορικά με τις βραχυπρόθεσμες μισθώσεις (διάρκειας 12 μηνών ή λιγότερο, χωρίς επιλογή αγοράς του υποκείμενου στοιχείου). Η αναγνώριση των 174 συγκεκριμένων μισθωμάτων πραγματοποιείται ως έξοδο είτε με την ευθεία μέθοδο, σε όλη τη διάρκεια της μίσθωσης, είτε σε άλλη συστηματική βάση. Επιπλέον, αξιοποιήθηκε η απαλλαγή της εξαίρεσης των αρχικών άμεσων δαπανών από την επιμέτρηση του περιουσιακού στοιχείου με δικαίωμα χρήσης. Ο Όμιλος ως εκμισθωτής Οι μισθώσεις στις οποίες ο Όμιλος δε μεταβιβάζει ουσιαστικά όλους τους κινδύνους και τις ωφέλειες του περιουσιακού στοιχείου κατατάσσονται ως λειτουργικές μισθώσεις. 2.11 Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα ταμειακών διαθεσίμων – Δεσμευμένες καταθέσεις Τα διαθέσιμα και ισοδύναμα διαθεσίμων περιλαμβάνουν τα μετρητά με τη μορφή καταθέσεων στην τράπεζα, στο ταμείο και βραχυπρόθεσμες τοποθετήσεις με διάρκεια μικρότερη του τριμήνου. Οι δεσμευμένες καταθέσεις αφορούν εγγυήσεις προς τους αντισυμβαλλόμενους με τους οποίους συνάπτονται παράγωγα συμβόλαια για την κάλυψη τόσο των συναλλαγματικών όσο και κινδύνων αύξησης της τιμής του καυσίμου. 2.12 Ίδια κεφάλαια Το μετοχικό κεφάλαιο προσδιορίζεται με βάση την ονομαστική αξία των μετοχών που έχουν εκδοθεί. Το αποθεματικό από υπέρ το άρτιο έκδοση, περιλαμβάνει τα πέραν της ονομαστικής αξίας της μετοχής ποσά, που εισπράττονται κατά την έκδοση μετοχών. Η αύξηση μετοχικού κεφαλαίου με καταβολή μετρητών περιλαμβάνει κάθε διαφορά υπέρ το άρτιο κατά την αρχική έκδοση του μετοχικού κεφαλαίου. Κάθε κόστος συναλλαγής σχετιζόμενο με την έκδοση των μετοχών καθώς και οποιοδήποτε σχετικό όφελος φόρου εισοδήματος προκύψει αφαιρούνται από το προϊόν της αύξησης. Τα σωρευμένα κέρδη περιλαμβάνουν τα τρέχοντα αποτελέσματα και αυτά προηγούμενων περιόδων όπως γνωστοποιούνται στα αποτελέσματα. 2.13 Παροχές λόγω συνταξιοδότησης και βραχυχρόνιες παροχές σε εργαζόμενους Βραχυπρόθεσμες παροχές Οι βραχυπρόθεσμες παροχές προς τους εργαζομένους σε χρήμα και σε είδος αναγνωρίζονται ως έξοδο όταν καθίστανται δεδουλευμένες. Τυχόν ανεξόφλητο ποσό καταχωρείται ως υποχρέωση. Παροχές λόγω συνταξιοδότησης Η Εταιρεία έχει καθορίσει τόσο προγράμματα καθορισμένων παροχών όσο και προγράμματα καθορισμένων εισφορών. Τυπικά, τα προγράμματα καθορισμένων παροχών καθορίζουν ένα ποσό παροχών που ο εργαζόμενος θα λάβει με την συνταξιοδότηση του, συνήθως εξαρτώμενο από παράγοντες όπως η ηλικία, τα χρόνια υπηρεσίας και η αποζημίωση. Η υποχρέωση που αναγνωρίζεται στην κατάσταση οικονομικής θέσης, σε σχέση με τα προγράμματα καθορισμένων παροχών συνταξιοδότησης, είναι η τρέχουσα αξία της καθορισμένης υποχρέωσης παροχών κατά 175 την ημερομηνία σύνταξης της Κατάστασης Οικονομικής Θέσης μείον την εύλογη αξία των περιουσιακών στοιχείων του προγράμματος (αν υπάρχει). Η υποχρέωση καθορισμένων παροχών υπολογίζεται ετησίως από ανεξάρτητους αναλογιστές βάσει της Μεθόδου της Προβεβλημένης Πιστωτικής Μονάδος. Η τρέχουσα αξία των υποχρεώσεων καθορισμένων παροχών προσδιορίζεται μέσω της προεξόφλησης των προσδοκώμενων μελλοντικών ταμειακών εκροών (χρησιμοποιώντας το επιτόκιο του δείκτη Ευρωπαϊκών Ομολόγων Iboxx AA Corporate Overall 10+ EUR indices), που απεικονίζονται στο νόμισμα στο οποίο οι παροχές θα καταβληθούν και έχουν όρους λήξης ανάλογα με τους όρους της σχετικής υποχρέωσης συνταξιοδότησης. Τα αναλογιστικά κέρδη και οι ζημιές που προέρχονται από εμπειρικές αναπροσαρμογές και μεταβολές σε αναλογιστικές υποθέσεις αναγνωρίζονται στο σύνολό τους στην κατάσταση λοιπών συνολικών εισοδημάτων και μέσω αυτής στο υπόλοιπο αποτελεσμάτων εις νέον. Ένα πρόγραμμα καθορισμένων εισφορών είναι ένα συνταξιοδοτικό πρόγραμμα στο οποίο η Εταιρεία καταβάλλει καθορισμένες εισφορές σε έναν ανεξάρτητο διαχειριστικό φορέα σε υποχρεωτική, συμβατική ή προαιρετική βάση. Η επιχείρηση δεν θα έχει καμία νομική ή τεκμαιρόμενη υποχρέωση να πληρώσει περαιτέρω εισφορές, στην περίπτωση που ο φορέας δεν κατέχει επαρκή περιουσιακά στοιχεία για να πληρώσει όλες τις παροχές στους εργαζομένους, για παρεχόμενη υπηρεσία τρέχουσας ή προηγούμενων χρήσεων. Οι προπληρωμένες εισφορές αναγνωρίζονται ως περιουσιακό στοιχείο στον βαθμό που είναι δυνατή μία επιστροφή χρημάτων ή μία μείωση σε μελλοντικές πληρωμές. Σημ. 3.16 2.14 Χρηματοοικονομικές Υποχρεώσεις Οι χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις του Ομίλου περιλαμβάνουν παράγωγα προϊόντα αντιστάθμισης, εμπορικές και λοιπές υποχρεώσεις, δανειακές υποχρεώσεις και υποχρεώσεις από μισθώσεις που κατατάσσονται ως επιμετρούμενες στο αποσβεσμένο κόστος. Συγκεκριμένα, οι χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις αναγνωρίζονται όταν ο Όμιλος συμμετέχει σε μία συμβατική συμφωνία του χρηματοοικονομικού μέσου και διαγράφονται όταν ο Όμιλος απαλλάσσεται από την υποχρέωση ή αυτή ακυρώνεται ή λήγει. Οι δανειακές υποχρεώσεις παρουσιάζουν τη χρηματοδότηση του Ομίλου. Όλες οι χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις αρχικώς αναγνωρίζονται στο κόστος, που είναι η αξία του ανταλλάγματος που λαμβάνεται μειωμένη με το κόστος έκδοσης. Μετά την αρχική αναγνώριση, τα δάνεια αποτιμώνται στο αποσβέσιμο κόστος με τη μέθοδο του πραγματικού επιτοκίου. Το αποσβεσμένο κόστος υπολογίζεται λαμβάνοντας υπόψη κάθε κόστος έκδοσης και κάθε έκπτωση στον διακανονισμό. Οι τόκοι αναγνωρίζονται ως έξοδο στο κονδύλι των “Χρηματοοικονομικών Εξόδων” στην κατάσταση συνολικού εισοδήματος. Οι εμπορικές και λοιπές υποχρεώσεις αναγνωρίζονται αρχικώς στην ονομαστική τους αξία και ακολούθως αποτιμώνται στο αποσβεσμένο κόστος μείον τις καταβολές διακανονισμού. Τα μερίσματα στους μετόχους περιλαμβάνονται στο κονδύλι “Λοιπές βραχυπρόθεσμες χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις”, όταν τα μερίσματα εγκρίνονται από την Γενική Συνέλευση των Μετόχων. 176 Όταν μία υπάρχουσα χρηματοοικονομική υποχρέωση ανταλλάσσεται με μια άλλη υποχρέωση διαφορετικής μορφής με τον ίδιο αντισυμβαλλόμενο αλλά ουσιαστικά διαφορετικούς όρους, ή οι όροι μίας υφιστάμενης υποχρέωσης τροποποιούνται σημαντικά, όπως μία ανταλλαγή ή τροποποίηση, αυτή αντιμετωπίζεται ως εξόφληση της αρχικής υποχρέωσης και αναγνώριση μίας νέας υποχρέωσης. Κάθε διαφορά στις αντίστοιχες λογιστικές αξίες αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα. 2.15 Φορολογία εισοδήματος (τρέχουσα και αναβαλλόμενη) Τρέχων φόρος εισοδήματος Η τρέχουσα φορολογική απαίτηση ή υποχρέωση περιλαμβάνει εκείνες τις υποχρεώσεις ή απαιτήσεις από τις φορολογικές αρχές σχετιζόμενες με την τρέχουσα ή προηγούμενες περιόδους αναφοράς που δεν έχουν καταβληθεί μέχρι την ημερομηνία του Ισολογισμού. Υπολογίζονται σύμφωνα με τους φορολογικούς συντελεστές και τους φορολογικούς νόμους που εφαρμόζονται στην δημοσιονομική χρήση την οποία αφορούν, βάσει των φορολογητέων κερδών για την χρήση. Όλες οι μεταβολές στις τρέχουσες φορολογικές απαιτήσεις ή υποχρεώσεις αναγνωρίζονται ως φορολογικό έξοδο στα αποτελέσματα. Αναβαλλόμενος φόρος εισοδήματος Η αναβαλλόμενη φορολογία εισοδήματος υπολογίζεται με την μέθοδο καθαρής υποχρέωσης που εστιάζει στις προσωρινές διαφορές μεταξύ της λογιστικής αξίας των απαιτήσεων και υποχρεώσεων των χρηματοοικονομικών καταστάσεων και των αντίστοιχων φορολογικών βάσεων. Οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις αναγνωρίζονται στον βαθμό που είναι πιθανό ότι θα συμψηφισθούν έναντι της μελλοντικής φορολογίας εισοδήματος. Η αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση επανεξετάζεται σε κάθε ημερομηνία ισολογισμού και μειώνεται κατά την έκταση που δεν είναι πλέον πιθανό ότι επαρκές φορολογητέο κέρδος θα είναι διαθέσιμο για να επιτρέψει την αξιοποίηση της ωφέλειας μέρους ή του συνόλου αυτής της αναβαλλόμενης φορολογικής απαίτησης. Οι αναβαλλόμενες φορολογικές υποχρεώσεις αναγνωρίζονται για όλες τις φορολογητέες προσωρινές διαφορές, εκτός από όταν η αναβαλλόμενη φορολογική υποχρέωση προκύπτει από την αρχική αναγνώριση της υπεραξίας. Οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις υπολογίζονται με τους φορολογικούς συντελεστές που αναμένονται να εφαρμοστούν στην περίοδο κατά την οποία θα τακτοποιηθεί η απαίτηση ή η υποχρέωση, λαμβάνοντας υπόψη τους φορολογικούς συντελεστές που έχουν θεσπιστεί ή ουσιωδώς θεσπιστεί, μέχρι την ημερομηνία του ισολογισμού. Οι περισσότερες μεταβολές στις αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις ή υποχρεώσεις αναγνωρίζονται ως φορολογικό έσοδο - έξοδο στα αποτελέσματα. Μεταβολές στις αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις ή υποχρεώσεις που σχετίζονται με μεταβολή στην αξία περιουσιακού στοιχείου ή υποχρέωσης που αναγνωρίζεται στα ίδια κεφάλαια μέσω της κατάστασης λοιπών συνολικών εισοδημάτων ή απευθείας, αναγνωρίζονται στα ίδια κεφάλαια μέσω της κατάστασης συνολικών εισοδημάτων ή απευθείας αντίστοιχα. Η Εταιρεία αναγνωρίζει μία προηγουμένως μη αναγνωρισμένη αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση κατά την έκταση που είναι πιθανό ότι μελλοντικό φορολογητέο κέρδος θα επιτρέψει την ανάκτηση της αναβαλλόμενης φορολογικής απαίτησης. 177 Ο Όμιλος υπόκειται σε περιοδικούς ελέγχους από τις φορολογικές αρχές. Σε περίπτωση περίπλοκων και αβέβαιων φορολογικών χειρισμών, η Διοίκηση του Ομίλου προβαίνει σε εκτιμήσεις και κρίσεις για τον προσδιορισμό του φόρου εισοδήματος αλλά και της αναβαλλόμενης φορολογίας. Αν κριθεί αναγκαίο λαμβάνει επιπρόσθετα τη συμβουλή ειδικών, ούτως ώστε να διαμορφωθεί η ως επί το πλείστον ορθότερη φορολογική αντιμετώπιση, αλλά και η αναγνώριση πιθανών προβλέψεων. Όταν ο Όμιλος προβαίνει σε πληρωμές καταλογιζόμενων ποσών, προκειμένου να προσφύγει κατά των φορολογικών αρχών και εκτιμά πως η μελλοντική έκβαση της δικαστικής υπόθεσης θα είναι ευνοϊκή, οι σχετικές πληρωμές καταγράφονται ως απαιτήσεις, προς συμψηφισμό με πιθανή υποχρέωση σε περίπτωση αρνητικής έκβασης ή θα επιστραφούν στον Όμιλο σε περίπτωση θετικής έκβασης. Κατά την οριστικοποίηση των εν λόγω υποθέσεων, κάθε διαφορά σε σχέση με τα προβλεπόμενα ποσά αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα. 2.16 Προβλέψεις, Ενδεχόμενες Υποχρεώσεις και Ενδεχόμενα Περιουσιακά στοιχεία Οι προβλέψεις αναγνωρίζονται όταν ο Όμιλος έχει παρούσες νομικές ή τεκμαιρόμενες δεσμεύσεις, ως αποτέλεσμα γεγονότων του παρελθόντος, είναι πιθανή η εκκαθάρισή τους μέσω εκροών πόρων και η εκτίμηση του ποσού της υποχρέωσης μπορεί να γίνει με αξιοπιστία. Ο χρόνος πραγματοποίησης ή το ποσό της εκροής μπορεί να είναι αβέβαια. Μία παρούσα δέσμευση προκύπτει από την παρουσία μίας νομικής ή τεκμαιρόμενης υποχρέωσης που έχει προκύψει από γεγονότα του παρελθόντος, για παράδειγμα εγγυήσεις προϊόντων, νομικές αντιδικίες ή επαχθή συμβόλαια. Όταν μέρος ή το σύνολο της απαιτούμενης δαπάνης για τον διακανονισμό μιας πρόβλεψης αναμένεται να αποζημιωθεί από κάποιο άλλο μέρος, η αποζημίωση θα αναγνωρίζεται όταν και μόνον όταν, είναι κατ’ ουσία βέβαιο ότι η αποζημίωση θα εισπραχθεί, αν η οικονομική οντότητα διακανονίσει την υποχρέωση και αυτή αντιμετωπιστεί ως ένα ιδιαίτερο περιουσιακό στοιχείο. Το ποσό που αναγνωρίζεται για την αποζημίωση δεν υπερβαίνει το ποσό της πρόβλεψης. Το έξοδο σχετικά με μία πρόβλεψη παρουσιάζεται στα αποτελέσματα, καθαρό από το ποσό που αναγνωρίστηκε για την αποζημίωση. Μια πρόβλεψη χρησιμοποιείται μόνο για τα έξοδα για τα οποία είχε αρχικώς σχηματιστεί πρόβλεψη. Οι προβλέψεις επανεξετάζονται σε κάθε ημερομηνία Ισολογισμού και προσαρμόζονται προκειμένου να απεικονίζουν την τρέχουσα καλύτερη εκτίμηση. Οι προβλέψεις αποτιμώνται κατά την ημερομηνία σύνταξης κάθε Κατάστασης Οικονομικής Θέσης και προσαρμόζονται προκειμένου να αντανακλούν την παρούσα αξία της δαπάνης που αναμένεται να απαιτηθεί για τη διευθέτηση της υποχρέωσης. Σε τέτοιες περιπτώσεις όπου η δυνατή εκροή οικονομικών πόρων ως αποτέλεσμα παρουσών δεσμεύσεων θεωρείται μη πιθανή, ή το ποσό της πρόβλεψης δεν μπορεί να εκτιμηθεί αξιόπιστα, δεν αναγνωρίζεται καμία υποχρέωση στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις. Οι ενδεχόμενες υποχρεώσεις δεν αναγνωρίζονται στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις αλλά γνωστοποιούνται στην περίπτωση που η πιθανότητα εκροής πόρων είναι σημαντική. Οι ενδεχόμενες απαιτήσεις, δεν αναγνωρίζονται στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις, αλλά γνωστοποιούνται εφόσον η εισροή οικονομικών οφελών είναι πιθανή. Πιθανές εισροές από οικονομικά οφέλη για τον Όμιλο που δεν πληρούν τα κριτήρια ενός περιουσιακού στοιχείου θεωρούνται ενδεχόμενες απαιτήσεις. 178 2.17 Κρατικές επιχορηγήσεις Οι επιχορηγήσεις που αφορούν έξοδα αναγνωρίζονται αφαιρετικά αυτών των εξόδων κατά τη διάρκεια της περιόδου που απαιτείται για τη συστηματική συσχέτιση τους με τα επιχορηγούμενα έξοδα. Κρατική επιχορήγηση που καθίσταται εισπρακτέα ως αντιστάθμιση για έξοδα ή ζημίες που ήδη πραγματοποιήθηκαν ή προκειμένου να παρασχεθεί στην Εταιρεία ή/και τον Όμιλο άμεση οικονομική υποστήριξη χωρίς να επισύρει σχετικό μελλοντικό κόστος, αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα της περιόδου κατά την οποία καθίσταται εισπρακτέα. 2.18 Λειτουργικοί τομείς Ο Όμιλος διοικείται σαν μία επιχειρηματική μονάδα που δραστηριοποιείται στη παροχή αεροπορικών μεταφορών εντός και εκτός της Ελληνικής επικράτειας. Οι πληροφορίες παρουσιάζονται μόνο για έναν λειτουργικό τομέα, ο οποίος είναι το δίκτυο των δρομολογίων. Ο λειτουργικός τομέας παρακολουθείται και διοικείται από το Διοικητικό Συμβούλιο το οποίο αποτελεί το κυριότερο όργανο λήψης επιχειρηματικών αποφάσεων (Chief Operating Decision Maker – CODM). Για την αποδοτικότερη λήψη αποφάσεων στο CODM παρέχονται όλες οι απαραίτητες πληροφορίες (έσοδα δρομολογίων, διαθέσιμοι πόροι, ανταγωνισμός), οι οποίες αξιολογούνται έχοντας σα κύριο γνώμονα το σύνολο του δικτύου, με απώτερο σκοπό τη μεγιστοποίηση του συνόλου των οικονομικών αποτελεσμάτων και όχι τη βελτίωση των αποτελεσμάτων ενός συγκεκριμένου δρομολογίου. Τέλος πρέπει να αναφερθεί ότι η αποδοτικότητα του τομέα επιμετρείται στη βάση του αποτελέσματος, κέρδους ή ζημίας από τις λειτουργικές δραστηριότητες προ φόρου εισοδήματος, δίχως να λαμβάνονται υπόψη τα χρηματοοικονομικά αποτελέσματα και τα έκτακτα κονδύλια. 179 3. Σημειώσεις επί των χρηματοοικονομικών καταστάσεων 3.1 ‘Αυλα Περουσιακά Στοιχεία Στις 31.12.2021 η Εταιρεία διατηρούσε άυλα περιουσιακά στοιχεία αξίας €27.083,02χιλ. και ο Όμιλος €42.526,20χιλ. Ο Όμιλος πραγματοποιεί τον ετήσιο έλεγχο για απομείωση της υπεραξίας ποσού €40εκ, που προέκυψε κατά την εξαγορά της Olympic Air, την 31η Δεκεμβρίου της εκάστοτε χρήσης ή νωρίτερα αν υπάρχουν ενδείξεις απομείωσης. Κατά την 31.12.2021 η Διοίκηση του Ομίλου προέβη σε έλεγχο απομείωσης της υπεραξίας και των άυλων περιουσιακών στοιχείων με απεριόριστη διάρκεια ωφέλιμης ζωής, κρίνοντας ότι η επίδραση της πανδημίας του COVID 19 στα χρηματοοικονομικά μεγέθη της Εταιρείας και του Ομίλου αποτελεί ένδειξη πιθανής απομείωσης. Κατά την εργασία που διενεργήθηκε θεωρήθηκε ότι τα περιουσιακά αυτά στοιχεία δε δημιουργούν τις δικές τους ανεξάρτητες ταμειακές ροές και ως εκ τούτου ελέγχονται σε επίπεδο Ομίλου, ο οποίος λαμβάνεται υπόψη ως μια ενιαία μονάδα δημιουργίας ταμειακών ροών (CGU). Οι βασικές παραδοχές που χρησιμοποιήθηκαν στον έλεγχο απομείωσης αναλύονται στη σημείωση 2.2. Από την άσκηση αυτή δεν προέκυψε ανάγκη απομείωσης, καθώς η ανακτήσιμη αξία της μονάδας δημιουργίας ταμειακών ροών υπερέβαινε κατά πολύ τη λογιστική της αξία κατά την 31.12.2021. Αναλυτικότερα, η κίνηση των άυλων περιουσιακών στοιχείων έχει ως εξής: Εταιρεία Αξία κτήσης Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου 2020 Προσθήκες Πωλήσεις/ Απομακρύνσεις Υπόλοιπο 31 Δεκεμβριος 2020 Αποσβέσεις Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου 2020 Αποσβέσεις Πωλήσεις / Απομακρύνσεις Υπόλοιπο 31 Δεκεμβριος 2020 Αναπόσβεστη αξία 31 Δεκεμβριος 2020 Αξία κτήσης Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου 2021 Προσθήκες Πωλήσεις/ Απομακρύνσεις Υπόλοιπο 31 Δεκεμβριος 2021 Αποσβέσεις Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου 2021 Αποσβέσεις Υπόλοιπο 31 Δεκεμβριος 2021 Αναπόσβεστη αξία 31 Δεκεμβριος 2021 Χρονοθυρίδες Αεροδρομίου Λογισμικά Προγράμματα Λοιπά Σύνολο 22.030,00 0 0 22.030,00 19.392,71 2.064,04 (98,41) 21.358,34 3.434,27 929,02 (302,47) 4.060,82 44.856,98 2.993,05 (400,87) 47.449,16 0 0 0 0 22.030,00 16.152,46 1.606,01 0 17.758,47 3.599,86 2.583,71 516,42 (64,77) 3.035,36 1.025,46 18.736,17 2.122,43 (64,77) 20.793,83 26.655,33 22.030,00 0 0 22.030,00 21.358,34 1.927,76 (8,10) 23.278,00 4.060,82 0 0 4.060,82 47.449,16 1.927,76 (8,10) 49.368,82 0 0 0 22.030,00 17.758,47 1.316,47 19.074,94 4.203,06 3.035,36 175,51 3.210,87 849,96 20.793,83 1.491,97 22.285,80 27.083,02 180 Όμιλος Αξία κτήσης Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου 2020 Προσθήκες Πωλήσεις/ Απομακρύνσεις Υπόλοιπο 31 Δεκεμβριος 2020 Αποσβέσεις Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου 2020 Αποσβέσεις Πωλήσεις / Απομακρύνσεις Υπόλοιπο 31 Δεκεμβριος 2020 Αναπόσβεστη αξία 31 Δεκεμβριος 2020 Αξία κτήσης Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου 2021 Προσθήκες Πωλήσεις/ Απομακρύνσεις Υπόλοιπο 31 Δεκεμβριος 2021 Αποσβέσεις Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου 2021 Αποσβέσεις Σήματα Χρονοθυρίδες Αεροδρομίου Λογισμικά Προγράμματα Λοιπά Σύνολο 21.750,05 0 0 21.750,05 22.030,00 0 0 22.030,00 25.280,12 2.069,34 (98,48) 27.250,98 3.434,22 929,02 (302,47) 4.060,77 72.494,39 2.998,35 (400,94) 75.091,80 5.547,08 412,84 0 0 0 0 21.960,63 1.664,91 0 2.585,75 516,42 (64,77) 30.093,46 2.594,17 (64,77) 5.959,92 15.790,13 0 22.030,00 23.625,54 3.625,44 3.037,40 1.023,37 32.622,85 42.468,95 21.750,05 0 0 21.750,05 22.030,00 0 0 22.030,00 27.250,98 2.253,40 (8,10) 29.496,27 4.060,77 0 0 4.060,77 75.091,80 2.253,40 (8,10) 77.337,10 5.959,92 412,84 0 0 23.625,54 1.599,70 3.037,40 175,51 32.622,85 2.188,05 Υπόλοιπο 31 Δεκεμβριος 2021 6.372,76 0 25.225,24 3.212,91 34.810,90 Αναπόσβεστη αξία 31 Δεκεμβριος 2021 15.377,30 22.030,00 4.271,03 847,87 42.526,20 3.2 Ενσώματα πάγια στοιχεία Η Διοίκηση του Ομίλου προέβη σε έλεγχο απομείωσης της αξίας των περιουσιακών στοιχείων, κρίνοντας ότι η επίδραση της πανδημίας του COVID 19 στα χρηματοοικονομικά μεγέθη της Εταιρείας και του Ομίλου αποτελεί ένδειξη πιθανής απομείωσης. Κατά την εργασία που διενεργήθηκε θεωρήθηκε ότι τα περιουσιακά αυτά στοιχεία δε δημιουργούν τις δικές τους ανεξάρτητες ταμειακές ροές και ως εκ τούτου ελέγχονται σε επίπεδο Ομίλου, ο οποίος λαμβάνεται υπόψη ως μια ενιαία μονάδα δημιουργίας ταμειακών ροών (CGU). Οι βασικές παραδοχές που χρησιμοποιήθηκαν στον έλεγχο απομείωσης αναλύονται στη σημείωση 2.2. Από την άσκηση αυτή δεν προέκυψε ανάγκη αναγνώρισης απομείωσης. 181 Εταιρεία Αξία κτήσης Υπόλοιπο 01.01.2020 *Προσθήκες Πωλήσεις/ Απομακρύνσεις Υπόλοιπο 31.12.2020 Αποσβέσεις Υπόλοιπο 01.01.2020 Αποσβέσεις Πωλήσεις / Απομακρύνσεις Υπόλοιπο 31.12.2020 Αναπόσβεστη αξία στις 31.12.2020 Αξία κτήσης Υπόλοιπο 01.01.2021 Προσθήκες Πωλήσεις/ Απομακρύνσεις/ Μειώσεις** Υπόλοιπο 31.12.2021 Αποσβέσεις Υπόλοιπο 01.01.2021 Αποσβέσεις Πωλήσεις / Απομακρύνσεις Υπόλοιπο 31.12.2021 Αναπόσβεστη αξία στις 31.12.2021 Αεροσκάφη Συστατικό συντήρησης Μηχ/κός εξοπλισμός & Εξοπλισμός Αεροσκαφών Έπιπλα και λοιπός εξοπλισμός **Προκαταβολες και παραγγελίες ενσώματων στοιχείων 981,50 9,68 (5,30) 985,88 14.338,39 1.264,17 (42,68) 15.559,88 40.511,77 17.154,52 (21.591,27) 36.075,02 116.716,45 89.864,94 (24.394,35) 182.187,05 1.766,66 63,33 (110,16) 1.719,83 319,34 682,86 108,69 (4,19) 787,36 198,51 10.862,91 1.026,87 (37,38) 11.852,39 3.707,49 0 0 0 0 36.075,02 47.346,99 10.824,44 (1.115,81) 57.055,62 125.131,43 55.342,43 1.534,09 (1.109,74) 55.766,77 2.039,17 0 0 2.039,17 985,88 0 0 985,88 15.559,88 810,67 (140,60) 16.229,94 36.075,02 40.771,90 (23.238,58) 53.608,33 182.187,05 44.834,64 (24.488,93) 202.532,76 25.892,53 5.113,37 (709,04) 30.296,86 25.469,91 1.719,83 56,19 0 1.776,02 263,15 787,36 100,32 0 887,68 98,20 11.852,39 1.097,98 (138,91) 12.811,46 3.418,49 0 0 0 0 53.608,33 57.055,62 12.741,22 (847,96) 68.948,88 133.583,88 Οικόπεδα & Kτίρια Αεροσκάφη Iδιόκτητα Εξοπλισμός αεροδρομίων 13.032,90 612,94 0 13.645,85 6.475,31 24.614,06 0 31.089,37 0 27.872,15 (422,69) 27.449,46 39.264,59 18.279,03 (2.201,19) 55.342,43 2.112,00 58,38 (131,21) 2.039,17 8.457,90 967,95 0 9.425,86 4.219,99 4.289,89 1.803,00 0 6.092,89 24.996,48 0 1.284,75 0 1.284,75 26.164,71 21.286,76 5.569,85 (964,08) 25.892,53 29.449,90 13.645,85 1.717,99 0 15.363,83 31.089,37 0 0 31.089,37 27.449,46 0 0 27.449,46 9.425,86 1.142,26 0 10.568,12 4.795,72 6.092,89 2.646,74 0 8.739,63 22.349,74 1.284,75 2.584,37 0 3.869,12 23.580,34 Λοιπά μεταφορικά μέσα Σύνολο * Οι προσθήκες στις κατηγορίες «Αεροσκάφη Ιδιόκτητα» και «Αεροσκάφη Συστατικό συντήρησης» αφορούν την άσκηση του δικαιώματος αγοράς τριών αεροσκαφών, το οποίο μέχρι την προηγούμενη χρήση εμφανιζόταν ως δικαίωμα χρήσης. ** Οι μειώσεις στην κατηγορία «Προκαταβολές και παραγγελίες ενσώματων στοιχείων» αφορούν κυρίως προκαταβολές όπου υπογράφηκε συμφωνία για μελλοντικές μισθώσεις αεροσκαφών. Οι συγκεκριμένες προκαταβολές ταξινομήθηκαν στο κονδύλι «Προκαταβολές έναντι μελλοντικών μισθώσεων αεροσκαφών» στα Μη κυκλοφορούντα και Κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία ανάλογα με της ημερομηνία παραλαβής των εκάστοτε αεροσκάφων. 182 Όμιλος Αξία κτήσης Υπόλοιπο 01.01.2020 *Προσθήκες Πωλήσεις/ Απομακρύνσεις Υπόλοιπο 31.12.2020 Αποσβέσεις Υπόλοιπο 01.01.2020 Αποσβέσεις Πωλήσεις/ Απομακρύνσεις Υπόλοιπο 31.12.2020 Αναπόσβεστη αξία στις 31.12.2020 Αξία κτήσης Υπόλοιπο 01.01.2021 Προσθήκες Πωλήσεις/ Απομακρύνσεις/ Μειώσεις** Συναλλαγματικές διαφορές ενοποιήσης Υπόλοιπο 31.12.2021 Αποσβέσεις Υπόλοιπο 01.01.2021 Αποσβέσεις Πωλήσεις/ Απομακρύνσεις Υπόλοιπο 31.12.2021 Αναπόσβεστη αξία στις 31.12.2021 Αεροσκάφη Συστατικό συντήρησης Μηχ/κός εξοπλισμός & Εξοπλισμός Αεροσκαφών Έπιπλα και λοιπός εξοπλισμός **Προκαταβολες και παραγγελίες ενσώματων στοιχείων 1.143,35 9,68 (5,30) 1.147,73 19.111,10 2.355,35 (42,68) 21.423,77 41.655,63 17.163,61 (22.171,22) 36.648,02 121.844,97 122.841,10 (24.974,30) 219.711,77 1.766,66 63,33 (110,16) 1.719,83 319,34 833,11 111,29 (4,15) 940,25 207,47 15.466,66 1.257,18 (37,38) 16.686,45 4.737,32 0 0 0 0 36.648,02 51.782,65 13.450,98 (1.115,77) 64.117,86 155.593,91 54.392,52 1.535,19 (1.109,74) 0 54.817,97 2.039,17 0 0 0 2.039,17 1.147,73 0 0 0 1.147,73 21.423,77 1.476,66 (140,60) 0 22.759,83 36.648,02 41.314,22 (23.663,33) 0 54.298,91 219.711,77 46.447,95 (24.913,68) 3.017,30 244.263,35 25.479,21 5.018,39 (709,04) 29.788,56 25.029,41 1.719,83 56,19 0 1.776,02 263,15 940,25 102,92 0,18 1.043,35 104,37 16.686,45 1.435,68 (168,93) 17.953,20 4.806,63 0 0 0 0 54.298,91 64.117,86 16.303,54 (877,80) 79.543,60 164.719,75 Οικόπεδα & Kτίρια Αεροσκάφη Iδιόκτητα Εξοπλισμός αεροδρομίων 13.032,90 612,94 0 13.645,85 6.475,31 56.489,96 0 62.965,27 0 27.872,15 (422,69) 27.449,46 38.314,67 18.279,03 (2.201,19) 54.392,52 2.112,00 58,38 (131,21) 2.039,17 8.457,90 967,95 0 9.425,86 4.219,99 4.289,89 4.291,62 0 8.581,51 54.383,76 0 1.284,75 0 1.284,75 26.164,71 20.968,42 5.474,86 (964,08) 25.479,21 28.913,31 13.645,85 1.717,99 0 0 15.363,83 62.965,27 403,89 0 3.017,30 66.386,46 27.449,46 0 0 0 27.449,46 9.425,86 1.142,26 0 10.568,12 4.795,72 8.581,51 5.963,73 0 14.545,24 51.841,22 1.284,75 2.584,37 0 3.869,11 23.580,34 Λοιπά μεταφορικά μέσα Σύνολο * Οι προσθήκες στις κατηγορίες «Αεροσκάφη Ιδιόκτητα» και «Αεροσκάφη Συστατικό συντήρησης» αφορούν α) την άσκηση του δικαιώματος αγοράς τριών αεροσκαφών, το οποίο μέχρι την προηγούμενη χρήση εμφανιζόταν ως δικαίωμα χρήσης και β) την αγορά δύο αεροσκαφών από θυγατρική εταιρεία. ** Οι μειώσεις στην κατηγορία «Προκαταβολές και παραγγελίες ενσώματων στοιχείων» αφορούν κυρίως προκαταβολές όπου υπογράφηκε συμφωνία για μελλοντικές μισθώσεις αεροσκαφών. Οι συγκεκριμένες προκαταβολές ταξινομήθηκαν στο κονδύλι «Προκαταβολές έναντι μελλοντικών μισθώσεων αεροσκαφών» στα Μη κυκλοφορούντα και Κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία ανάλογα με της ημερομηνία παραλαβής των εκάστοτε αεροσκάφων. 183 3.3 Περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης/ Υποχρεώσεις από μισθώσεις Με ημερομηνία 31.12.2021, ο στόλος του Ομίλου περιλάμβανε 65 αεροσκάφη, εκ των οποίων τα 5 ήταν ιδιόκτητα (Σημ 3.2). Ο πίνακας που ακολουθεί παρουσιάζει το στόλο αεροσκαφών του Ομίλου με ημερομηνία 31.12.2021. ΣΤΟΛΟΣ ΑΕΡΟΣΚΑΦΩΝ 31.12.2021 Κατασκευαστής / Μοντέλο Airbus A320ceo Airbus A320neo Airbus A321ceo Airbus A321neo Airbus A319ceo De Havilland Dash 8-Q400 De Havilland Dash 8-100 ATR 72-600 ATR 42-600 Σύνολο Aegean Olympic Air Aegean Cyprus Συνολο 28 5 10 4 1 48 8 2 1 4 15 2 - 30 5 10 4 1 8 2 1 4 65 2 Επίσης, η Εταιρεία έχει ένα ιδιόκτητο Lear Jet 60, το οποίο χρησιμοποιεί σε πτήσεις air-taxi (Σημ. 3.2). Ο αντίστοιχος πίνακας του στόλου αεροσκαφών του Ομίλου με ημερομηνία 31.12.2020 είναι ο εξής: ΣΤΟΛΟΣ ΑΕΡΟΣΚΑΦΩΝ 31.12.2020 Κατασκευαστής / Μοντέλο Airbus A320ceo Airbus A320neo Airbus A321ceo Airbus A321neo Airbus A319ceo De Havilland Dash 8-Q400 De Havilland Dash 8-100 ATR 42-600 Σύνολο Aegean Olympic Air Aegean Cyprus Συνολο 34 5 10 3 1 53 8 2 2 12 2 2 36 5 10 3 1 8 2 2 67 Σε συνέχεια της υιοθέτησης του ΔΠΧΑ 16 τα περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης, καθώς και οι υποχρεώσεις από μισθώσεις την 31.12.2021, για την Εταιρεία και τον Όμιλο, διαμορφώθηκαν ως εξής: 184 Εταιρεία Περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης Αεροσκάφ η Κινητήρες αεροσκαφών Ακίνητα Οχήματα Σύνολο περιουσιακών στοιχείων Υποχρεώσεις από μισθώσεις Υπόλοιπο 1.1.2021 417.529,37 9.005,39 7.861,76 1.067,81 435.464,50 392.703,15 Προσθήκες 44.017,81 825,12 9.474,50 210,69 54.528,11 41.946,86 Μετατροπές Μισθώσεων 15.472,83 0 1.806,14 0 17.278,96 17.278,96 Μειώσεις 0 0 (738,64) (0,64) (739,28) (739,27) Απόσβεση (95.646,71) (3.036,85) (2.831,44) (544,12) (102.059,12) Έξοδο τόκων 14.592,92 Αποπληρωμές (109.227,11) (Κέρδη)/Ζημίες (2.572,90) Αποτίμηση Ξ.Ν. 29.966,98 Υπόλοιπο 31.12.2021 381.373,29 6.793,66 Όμιλος 15.572,32 733,74 404.473,01 383.949,60 Περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης Αεροσκάφη Κινητήρες αεροσκαφών Ακίνητα Οχήματα Σύνολο περιουσιακών στοιχείων Υποχρεώσεις από μισθώσεις Υπόλοιπο 1.1.2021 446.709,37 9.005,39 8.830,98 1.124,08 465.669,81 425.134,45 Προσθήκες 53.166,56 825,12 9.541,94 233,69 63.767,30 51.074,82 Μετατροπές Μισθώσεων 15.472,83 0 1.309,18 0 16.782,01 16.782,16 Μειώσεις 0 0 (761,06) (0,64) (761,70) (761,22) Απόσβεση (126.158,58) (3.036,85) (2.924,95) (568,90) (132.689,29) Έξοδο τόκων 15.781,75 Αποπληρωμές (123.238,20) (Κέρδη)/Ζημίες (2.613,71) Αποτίμηση Ξ.Ν. Υπόλοιπο 31.12.2021 32.073,45 389.190,17 Εταιρεία 6.793,66 Απόσβεση Έξοδο τόκων Αποπληρωμές (Κέρδη)/Ζημίες Αποτίμηση Ξ.Ν. Υπόλοιπο 31.12.2020 788,21 412.768,13 414.233,51 Περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης Αεροσκάφη Υπόλοιπο 1.1.2020 Προσθήκες Μετατροπές Μισθώσεων Μειώσεις 15.996,09 316.452,23 256.413,52 17.830,83 (61.741,66) (111.425,39) 417.529,53 Κινητήρες αεροσκαφών 11.841,03 0 0 0 (2.835,63) 9.005,39 Ακίνητα Οχήματα 10.297,52 528,45 0 (628,02) (2.336,18) 1.367,10 370,95 0 (81,92) (588,32) 7.861,76 1.067,81 Σύνολο περιουσιακών στοιχείων 339.957,87 257.312,92 17.830,83 (62.451,60) (117.185,53) 435.464,50 Υποχρεώσεις από μισθώσεις 291.290,62 255.993,45 17.830,83 (12.972,78) 15.333,13 (143.784,67) (705,68) (30.281,75) 392.703,15 185 Όμιλος Περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης Αεροσκάφη Κινητήρες αεροσκαφών Ακίνητα Οχήματα Σύνολο περιουσιακών στοιχείων Υποχρεώσεις από μισθώσεις Υπόλοιπο 1.1.2020 365.970,87 11.841,03 10.781,87 1.447,10 390.040,87 343.233,45 Προσθήκες 238.416,58 0 1.138,94 389,49 239.945,00 238.625,54 Μετατροπές Μισθώσεων 20.929,75 0 0 0 20.929,75 20.929,75 Μειώσεις (53.602,01) 0 (629,25) (100,95) (54.332,22) (4.819,46) Απόσβεση (125.005,81) (2.835,63) (2.460,59) (611,56) (130.913,59) Έξοδο τόκων 16.977,37 Αποπληρωμές (156.142,66) (Κέρδη)/Ζημίες (743,02) Αποτίμηση Ξ.Ν. Υπόλοιπο 31.12.2020 (32.926,51) 446.709,37 9.005,39 8.830,98 1.124,08 465.669,81 425.134,45 Οι μειώσεις στην Εταιρεία και στον Όμιλο στη χρήση 2020 στην κατηγορία «Αεροσκάφη» αφορούν κυρίως την άσκηση του δικαιώματος αγοράς τριών αεροσκαφών, το οποίο μέχρι την προηγούμενη περίοδο εμφανιζόταν ως δικαίωμα χρήσης (Σημ. 3.2). Οι προσθήκες και οι μετατροπές μισθώσεων της χρήσης 2021 αφορούν κυρίως νέα σύμβαση μίσθωσης αεροσκάφους, επέκταση υφιστάμενων συμβάσεων μίσθωσης αεροσκαφών, μίσθωση νέων χώρων αεροδρομίων αλλά και ανανέωση μίσθωσης ακινήτων με διάρκεια μεγαλύτερη των 12 μηνών. Ο Όμιλος προέβη σε αναδιάρθρωση του στόλου ελικοφόρων αεροσκαφών της θυγατρικής Olympic Air. Ο Όμιλος συμφώνησε τη πρόωρη λήξη και επαναπαράδοση στον εκμισθωτή των 8 αεροσκαφών τύπου Q400 (Σημ. 3.37). Οι αρχικές συμβάσεις μίσθωσης έληγαν τον Ιούνιο του 2023 και με την νέα συμφωνία και τα 8 αεροσκάφη Q400 θα επαναπαραδοθούν στον εκμισθωτή εντός του πρώτου εξαμήνου 2022. Ως εκ τούτου, ο Όμιλος, λαμβάνοντας υπόψιν τις επικείμενες συμφωνίες επαναπαράδοσης, επανεξέτασε την ωφέλιμη ζωή των εν λόγω περιουσιακών στοιχείων με δικαίωμα χρήσης, σύμφωνα με το πρόγραμμα πτήσης άρα και χρήσης των αεροσκαφών και διενήργησε επιταχυνόμενες αποσβέσεις ποσού €16,4εκ. καθώς και τις αντίστοιχες προβλέψεις του κόστους επαναπαράδοσης ποσού €6εκ. Παρακάτω αναλύονται τα ποσά που αναγνωρίστηκαν στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων χρήσης: Εταιρεία 31.12.2021 Όμιλος 31.12.2020 31.12.2021 31.12.2020 Απόσβεση περιουσιακών στοιχείων με δικαίωμα χρήσης 102.059,12 117.185,53 132.689,29 130.913,59 Έξοδο τόκων υποχρεώσεων από μισθώσεις 14.592,92 15.333,13 15.781,75 16.977,37 Έξοδα βραχυχρόνιων μισθώσεων Σύνολο 6.346,37 1.710,92 7.542,47 2.444,23 122.998,41 134.229,58 156.013,50 150.335,19 186 Αντίστοιχα οι αποπληρωμές των υποχρεώσεων από μισθώσεις αναλύονται ως εξής: Εταιρεία 31.12.2021 ‘Ομιλος 31.12.2020 31.12.2021 31.12.2020 Αποπληρωμή υποχρεώσεων από μισθώσεις 109.227,11 143.784,67 123.238,20 156.142,66 Αποπληρωμές βραχυχρόνιων μισθώσεων 6.346,37 1.710,92 7.542,47 2.444,23 115.573,48 145.495,59 130.780,66 158.586,89 Σύνολο Η Διοίκηση του Ομίλου προέβη σε έλεγχο απομείωσης της αξίας των περιουσιακών στοιχείων με δικαίωμα χρήσης, κρίνοντας ότι η επίδραση της πανδημίας του COVID 19 στα χρηματοοικονομικά μεγέθη της Εταιρείας και του Ομίλου αποτελεί ένδειξη πιθανής απομείωσης. Κατά την εργασία που διενεργήθηκε θεωρήθηκε ότι τα περιουσιακά αυτά στοιχεία δε δημιουργούν τις δικές τους ανεξάρτητες ταμειακές ροές και ως εκ τούτου ελέγχονται σε επίπεδο Ομίλου, ο οποίος λαμβάνεται υπόψη ως μια ενιαία μονάδα δημιουργίας ταμειακών ροών (CGU). Οι βασικές παραδοχές που χρησιμοποιήθηκαν στον έλεγχο απομείωσης αναλύονται στη σημείωση 2.2. Από την άσκηση αυτή δεν προέκυψε ανάγκη αναγνώρισης απομείωσης. 3.4 Επενδύσεις σε θυγατρικές Οι επενδύσεις της Εταιρείας στις θυγατρικές αναλύονται ως εξής : Εταιρεία Olympic Air Α.Ε. Aegean Cyprus LTD Anima Wings Συμμετοχή σε θυγατρικές Χώρα Ελλάδα Κύπρος Ρουμανία Ποσοστό 31.12.2021 31.12.2020 συμμετοχής 100% 54,55% 51,00% 62.416,56 18.010,00 1.261,54 81.688,10 62.416,56 18.010,00 0 80.426,56 Το ποσοστό συμμετοχής της Εταιρείας στην θυγατρική εταιρεία Aegean Cyprus LTD ανέρχεται σε 54,55%. Ταυτόχρονα, η 100% θυγατρική εταιρεία του Ομίλου Olympic Air A.E. συμμετέχει στην εταιρεία Aegean Cyprus LTD με ποσοστό 45,45%. Επομένως, το ποσοστό άμεσης και έμμεσης συμμετοχής της μητρικής διαμορφώνεται στο 100%. Η διοίκηση της Εταιρείας προέβη σε έλεγχο απομείωσης της αξίας των επενδύσεών της σε θυγατρικές, κρίνοντας ότι η επίδραση της πανδημίας του COVID 19 στα χρηματοοικονομικά μεγέθη της Εταιρείας και των θυγατρικών αποτελεί ένδειξη πιθανής απομείωσης. Κατά την εργασία που διενεργήθηκε θεωρήθηκε ότι τα περιουσιακά αυτά στοιχεία δε δημιουργούν τις δικές τους ανεξάρτητες ταμειακές ροές και ως εκ τούτου ελέγχονται σε επίπεδο Ομίλου, ο οποίος λαμβάνεται υπόψη ως μια ενιαία μονάδα δημιουργίας ταμειακών ροών (CGU). Οι βασικές παραδοχές που χρησιμοποιήθηκαν στον έλεγχο απομείωσης αναλύονται στη σημείωση 2.2. Από την άσκηση αυτή δεν προέκυψε ανάγκη αναγνώρισης απομείωσης. Η Εταιρεία την 12.10.2021 προχώρησε σε αύξηση του ποσοστού συμμετοχής της στην αεροπορική εταιρεία, Animawings, μέλος του Ταξιδιωτικού Ομίλου Memento (Cristian Tour) στην Ρουμανία. Συγκεκριμένα, η Animawings διενήργησε αύξηση του μετοχικού της κεφαλαίου, η οποία καλύφθηκε εξολοκλήρου από την Εταιρεία, αυξάνοντας το ποσοστό συμμετοχής της από 25% σε 51% των κοινών μετά ψήφου μετοχών. Επιπλέον, η Εταιρεία ανέλαβε σταδιακά την υποστήριξη και διοίκηση της Animawings, διορίζοντας 3 από τα 5 μέλη του 187 Διοικητικού Συμβουλίου της θυγατρικής εταιρείας, συμβάλλοντας με την τεχνογνωσία που διαθέτει στην ενίσχυση της επιχειρησιακής της λειτουργίας. Κατά την ημερομηνία της απόκτησης ελέγχου, πραγματοποιήθηκε ανάλυση της εύλογης αξίας των αναγνωρίσιμων περιουσιακών στοιχείων, των υποχρεώσεων και ενδεχόμενων υποχρεώσεων της θυγατρικής εταιρείας, ως ακολούθως: Περιουσιακά στοιχεία Άυλα περιουσιακά στοιχεία Ενσώματα πάγια στοιχεία Εύλογες αξίες 35,55 31,50 Περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης 1.383,04 Λοιπές μακροπρόθεσμες απαιτήσεις Αποθέματα Αποθέματα Πελάτες και λοιπές απαιτήσεις 180,02 426,81 42,96 2.288,85 Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα 935,11 5.323,83 Υποχρεώσεις Υποχρεώσεις από μισθώσεις 1.205,56 Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις 2.361,05 Yποχρεώσεις από συμβάσεις με πελάτες Προβλέψεις 10,60 42,55 3.619,76 Εύλογη αξία Καθαρής Θέσης Αξία απόκτησης θυγατρικής Υπεραξία 1.704,07 1.250,48 381,40 Η υπεραξία ποσού €381,40 αντικατοπτρίζει τις αναμενόμενες επιχειρησιακές συνέργειες της θυγατρικής με τις λοιπές εταιρείες του Ομίλου. Τα περιουσιακά στοιχεία που ενσωματώθηκαν στις ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις, συμπεριλαμβανομένης και της υπεραξίας, δε δημιουργούν τις δικές τους ανεξάρτητες ταμειακές ροές και ως εκ τούτου ελέγχονται για απομείωση σε επίπεδο Ομίλου, ο οποίος λαμβάνεται υπόψη ως μια ενιαία μονάδα δημιουργίας ταμειακών ροών (CGU). Σημ. 3.1, 3.2, 3.3. 3.5 Προκαταβολές έναντι μελλοντικών μισθώσεων αεροσκαφών Οι προκαταβολές έναντι μελλοντικών μισθώσεων αεροσκαφών αφορούν συμφωνίες πώλησης και επαναμίσθωσης με εκμισθωτές, με σκοπό εκείνοι να αναλάβουν να χρηματοδοτήσουν εξολοκλήρου τα εν λόγω αεροσκάφη. 188 Η συμφωνία αυτή μεταβιβάζει το δικαίωμα και την υποχρέωση της αγοράς των αεροσκαφών στον εκάστοτε εκμισθωτή κατά την ημερομηνία της παράδοσής τους. Κατά την ημερομηνία της παράδοσης των αεροσκαφών, ο εκμισθωτής πληρώνει τη συνολική αξία τους στον κατασκευαστή και η Εταιρεία εισπράττει όλο το ποσό των προκαταβολών που μέχρι τότε έχουν αποδοθεί. Οι προκαταβολές που αφορούν αγορές, οι οποίες σχετίζονται με μελλοντικές συναλλαγές πώλησης και επαναμίσθωσης, προσδιορίζονται μέσω προεξοφλημένων ταμειακών ροών και αποτιμώνται στην τρέχουσα ισοτιμία της ημερομηνίας κλεισίματος της εκάστοτε περιόδου αναφοράς. Από το συνολικό ποσό των προκαταβολών της Εταιρείας και του Ομίλου την 31.12.2021 συνολικής αξίας €97.007,37 χιλ., ποσό €70.462,74 χιλ. αναμένεται να εκκαθαριστεί εντός της επόμενης χρήσης. Αντίστοιχα το συνολικό ποσό των προκαταβολών της 31.12.2020 αξίας €21.561,74 χιλ. αναμενόταν να εκκαθαριστεί μετά το πέρας της επόμενης χρήσης (Μακροπρόθεσμες απαιτήσεις). Από την αποτίμηση των προκαταβολών που σχετίζονται με συναλλαγές πώλησης και επαναμίσθωσης προέκυψε κέρδος €4.087,36 χιλ. Το αποτέλεσμα (καθαρό έξοδο) της προεξόφλησης των συγκεκριμένων προκαταβολών είναι €54,79 χιλ. Τα εν λόγω ποσά περιλαμβάνονται στα κονδύλια χρηματοοικονομικά έσοδα/έξοδα. 3.6 Αναβαλλόμενα φορολογικά περιουσιακά στοιχεία/υποχρεώσεις Οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις/υποχρεώσεις που προκύπτουν από τις σχετικές προσωρινές φορολογικές διαφορές παρουσιάζονται παρακάτω: Εταιρεία Διαφορά αξίας παγίων και αποσβέσεων Αποσβέσεις ενσώματων παγίων με δικαίωμα χρήσης Yποχρεώσεις από μισθώσεις Απαιτήσεις Πρόβλεψη για αποζημίωση προσωπικού Χρηματοοικονομικά παράγωγα Αποτίμηση ομολόγων & λοιπών χρηματ στοιχείων Λοιπές βραχυπρόθεσμες Υποχρεώσεις Aναγνώριση αναβαλλόμενης φορολ. απαίτησης Σύνολα προς ανάκτηση ή συμψηφισμό Υπόλοιπο 31.12.2021 31.12.2020 Απαίτηση Υποχρέωση Απαίτηση Υποχρέωση 0 (5.337,87) 0 (5.805,11) 0 (70.031,58) 0 (82.740,53) 69.757,84 0 76.975,20 0 14.889,91 0 7.461,86 0 2.212,47 0 1.233,39 0 0 (2.827,77) 7.010,82 0 0 (151,95) 0 (158,18) 2.175,22 0 0 (3.214,41) 44.041,38 0 54.966,71 0 133.076,82 (78.349,17) 147.647,99 (91.918,24) 54.727,65 55.729,75 189 Όμιλος Διαφορά αξίας παγίων και αποσβέσεων Αποσβέσεις ενσώματων παγίων με δικαίωμα χρήσης Yποχρεώσεις από μισθώσεις Απαιτήσεις Πρόβλεψη για αποζημίωση προσωπικού Χρηματοοικονομικά παράγωγα Αποτίμηση ομολόγων & λοιπών χρηματ στοιχείων Λοιπές βραχυπρόθεσμες Υποχρεώσεις Aναγνώριση αναβαλλόμενης φορολ. απαίτησης Σύνολα προς ανάκτηση ή συμψηφισμό Υπόλοιπο 31.12.2021 31.12.2020 Απαίτηση Υποχρέωση Απαίτηση Υποχρέωση 0 (6.203,59) 0 (7.386,93) 0 (74.131,51) 0 (93.114,66) 77.882,32 0 87.378,99 0 13.974,70 0 7.627,35 0 2.626,29 0 1.499,95 0 0 (2.827,77) 7.010,82 0 0 (151,96) 0 (158,19) 5.466,25 0 0 (3.082,73) 49.803,30 0 62.036,94 0 149.752,86 (83.314,83) 165.554,05 (103.742,51) 66.438,03 61.811,54 Το ποσό της αναβαλλόμενης φορολογικής απαίτησης, στην εταιρική και ενοποιημένη κατάσταση οικονομικής θέσης, αφορά κυρίως το φορολογικό όφελος της Εταιρείας και του Ομίλου από την ύπαρξη φορολογικών ζημιών της τρέχουσας και της προηγούμενης χρήσης, οι οποίες αναμένεται να συμψηφιστούν με μελλοντικά φορολογικά κέρδη. Για την άσκηση ελέγχου της ανακτησιμότητας των ζημιών, άρα και της ύπαρξης επαρκών μελλοντικών φορολογικών κερδών, χρησιμοποιήθηκαν τα προσαρμοσμένα στη φορολογική βάση αποτελέσματα χρήσης του πενταετούς επιχειρηματικού πλάνου του Ομίλου, λαμβάνοντας υπόψη το ύψος και το χρόνο αναγνώρισης των εσόδων και των δαπανών, βάσει των διατάξεων του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος (Ν. 4172/2013), όπως αυτές ίσχυαν μέχρι και την ημερομηνία του Ισολογισμού. 3.7 Λοιπές μακροπρόθεσμες απαιτήσεις Οι λοιπές μακροπρόθεσμες απαιτήσεις αναλύονται ως εξής: Δοθείσες εγγυήσεις για εξασφάλιση συμβάσεων Ενεχυριασμένες Καταθέσεις Λοιπές απαιτήσεις Σύνολο Εταιρεία Όμιλος 31.12.2021 31.12.2020 31.12.2021 31.12.2020 25.235,69 24.506,03 30.790,51 26.670,99 19.512,64 0 19.512,64 0 0 302,19 0 470,70 44.748,32 24.808,21 50.303,15 27.141,69 Στις λοιπές μακροπρόθεσμες απαιτήσεις περιλαμβάνεται κατατεθειμένο από την Εταιρεία ποσό αξίας €19,51εκ στο Λογαριασμό Εξασφάλισης Ομολογιακού Δανείου DSRA (Σημ. 3.17). Επιπλέον, το εν λόγω κονδύλι περιέχει δοθείσες εγγυήσεις που η Εταιρεία και ο Όμιλος παρέχουν σε εταιρείες μίσθωσης αεροσκαφών ή κτιριακών εγκαταστάσεων για εξασφάλιση των συμβάσεων. 190 3.8 Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία Το κονδύλι περιλαμβάνει επενδύσεις που έχει διενεργήσει η Εταιρεία σε ομόλογα και μετοχές που διαπραγματεύονται σε πρωτογενείς και δευτερογενείς αγορές. Τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία επιμετρώνται στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών εισοδημάτων. (Επίπεδο ιεράρχησης εύλογων αξιών 1 και 3). Στο κονδύλι συμπεριλαμβάνονται και ομόλογα ονομαστικής αξίας €2.000 χιλ. που έχουν ενεχυριαστεί για λογαριασμό των ομολογιούχων σύμφωνα με τους όρους του κοινού ομολογιακού δανείου. Κατά τη διάρκεια του 2021 η Εταιρεία πραγματοποίησε αγορές χρεωστικών τίτλων ποσού € 788 χιλ. (31.12.2020 €1.411 χιλ.), ενώ εισέπραξε και την ονομαστική αξία χρεωστικών τίτλων που αποπληρώθηκαν από τον εκδότη τους ύψους €733 χιλ. (31.12.2020 €450 χιλ.) από πωλήσεις και αποπληρωμές χρεωστικών τίτλων. Την 31.12.2021, διενεργήθηκε αναστροφή πρόβλεψη απομείωσης αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών αξίας € 40,27 χιλ. (31.12.20 €26,24 χιλ.) που συμπεριλαμβάνεται στα χρηματοοικονομικά έσοδα. (Σημ. 3.28). Το αποτέλεσμα επιμέτρησης στα λοιπά συνολικά εισοδήματα, που δε μεταφέρονται στα αποτελέσματα σε μεταγενέστερες περιόδους, αφορά σε ζημιά αποτίμησης συμμετοχικών τίτλων. Δεν πραγματοποιήθηκαν μετατάξεις χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων μεταξύ των επιπέδων ιεραρχίας. 3.9 Αποθέματα Τα αποθέματα αφορούν αγαθά τα οποία η Εταιρεία εμπορεύεται στα αεροσκάφη κατά την διάρκεια των πτήσεων εξωτερικού καθώς και τα ανταλλακτικά αεροσκαφών της Εταιρείας και του Ομίλου. Σε ό,τι αφορά τα ανταλλακτικά αεροσκαφών, η Εταιρεία και ο Όμιλος διατηρούν ένα συγκεκριμένο ύψος ανταλλακτικών προκειμένου να καλύψουν τις ανάγκες συντήρησης των αεροσκαφών τους. Αποθεματα λήξης περιόδου Εμπορεύματα Ανταλλακτικά αεροσκαφών Σύνολο Εταιρεία Όμιλος 31.12.2021 31.12.2020 31.12.2021 31.12.2020 529,13 541,21 574,27 541,21 16.381,85 13.721,08 22.189,32 19.430,66 16.910,98 14.262,29 22.763,59 19.971,87 191 Οι μεταβολές των αποθεμάτων αναλύονται παρακάτω: Μεταβολές αποθεμάτων Εταιρεία Όμιλος 31.12.2021 31.12.2020 31.12.2021 31.12.2020 Εμπορεύματα Υπόλοιπο έναρξης Αγορές Αναλώσεις Υπόλοιπο λήξης Ανταλλακτικά Αεροσκαφών Υπόλοιπο έναρξης Αγορές Αναλώσεις Υπόλοιπο λήξης Σύνολο αποθεμάτων 541,21 720,61 (732,70) 529,13 722,24 183,75 (364,78) 541,21 541,21 765,75 (732,70) 574,27 722,24 183,75 (364,78) 541,21 13.721,09 11.630,14 9.221,20 8.600,35 (6.560,44) (6.509,41) 16.381,85 13.721,08 16.910,98 14.262,29 19.430,67 11.564,50 (8.805,85) 22.189,32 22.763,59 17.305,53 10.764,86 (8.639,73) 19.430,66 19.971,87 3.10 Πελάτες και λοιπές εμπορικές απαιτήσεις Οι απαιτήσεις αφορούν τα εξής υπόλοιπα: Εταιρεία Όμιλος 31.12.2021 31.12.2020 31.12.2021 31.12.2020 Εμπορικές απαιτήσεις Πελάτες Εσωτερικού Πελάτες Εξωτερικού Ελληνικό Δημόσιο Λοιποί χρεώστες διάφοροι Σύνολο Πρόβλεψη για αναμενόμενες πιστωτικές ζημίες Σύνολο Εμπορικών απαιτήσεων Λοιπές απαιτήσεις υποκείμενες σε πρόβλεψη Έσοδα χρήσεως εισπρακτέα Απαιτήσεις από συμβάσεις με πελάτες Προκαταβολές σε προμηθευτές Σύνολο Πρόβλεψη για αναμενόμενες πιστωτικές ζημίες Σύνολο λοιπών απαιτήσεων υποκείμενων σε πρόβλεψη Λοιπές απαιτήσεις μη υποκείμενες σε πρόβλεψη Σύνολο Πελατών και λοιπών εμπορικών απαιτήσεων 6.649,75 6.804,13 2.097,83 4.984,99 671,27 1,45 12.322,93 8.030,62 21.741,79 19.821,19 (2.303,52) (2.657,28) 19.438,27 17.163,91 5.312,83 3.682,86 1.258,92 27.379,90 37.634,51 (4.883,62) 32.750,89 5.873,87 5.455,39 2.831,18 12.085,26 26.245,70 (5.553,04) 20.692,67 31.412,62 9.165,38 14.045,26 54.623,26 (16,30) 25.427,14 1.822,88 16.433,88 43.683,90 (13,45) 33.546,49 6.555,13 24.068,76 64.170,37 (27,30) 30.077,01 2.008,14 20.633,56 52.718,71 (18,39) 54.606,95 43.670,45 64.143,07 52.700,32 6.071,65 80.116,87 7.506,10 68.340,47 18.826,71 115.720,67 12.026,35 85.419,34 192 Η αύξηση που παρατηρείται στα επιμέρους κονδύλια των πελατών και λοιπών εμπορικών απαιτήσεων, σε σχέση με το υπόλοιπο την 31.12.2020, οφείλεται στη σταδιακή ανάκαμψη της πτητικής δραστηριότητας της Εταιρείας και του Ομίλου εντός του 2021. Το κονδύλι «Λοιποί χρεώστες διάφοροι» περιλαμβάνει απαιτήσεις από εκκαθαρίσεις αεροπορικών εισιτηρίων που πωλούνται μέσω των συμβεβλημένων με την ΙΑΤΑ τουριστικών γραφείων και εισιτήρια που πωλούνται προς άλλες αεροπορικές εταιρίες. Το κονδύλι «Απαιτήσεις από συμβάσεις με πελάτες» αφορά σε τιμολογήσεις εσόδων του 2021 που τιμολογήθηκαν εντός του 2022. Τα έσοδα αφορούσαν κυρίως έσοδα interline, και έσοδα από εξαργύρωση/μετατροπή πόντων προγραμμάτων επιβράβευσης που συμμετέχει η Εταιρεία. Στα «Έσοδα χρήσεως εισπρακτέα» περιλαμβάνονται κυρίως απαιτήσεις επιστροφής αποθεματικού συντήρησης από τους εκμισθωτές αεροσκαφών, για συντηρήσεις που πραγματοποιήθηκαν εντός του 2021 και τα αντίστοιχα έσοδα τιμολογήθηκαν το 2022. Το σύνολο της «πρόβλεψης για αναμενόμενες πιστωτικές ζημίες», που αφορά το 2021, περιλαμβάνεται στο κονδύλι των αποτελεσμάτων «Αναλώσεις υλικών και υπηρεσιών». Το κονδύλι του Ομίλου «Λοιπές απαιτήσεις μη υποκείμενες σε πρόβλεψη» διαμορφώνεται κυρίως από εισπρακτέο ποσό ΦΠΑ και απαιτήσεις από το Ελληνικό Δημόσιο. Οι ανωτέρω απαιτήσεις θεωρούνται βραχυπρόθεσμης λήξης και συνεπώς η εύλογη αξία τους δεν διαφέρει ουσιωδώς από την λογιστική. Ανάλυση ενηλικίωσης υπολοίπων πελατών/χρεωστών (Εταιρεία) 31.12.2021 Συνολικό ποσό απαιτήσεων Αναμενόμενη πιστωτική ζημία Μη Ληξιπρόθεσμο υπόλοιπο < 30 ημέρες 0,55% 2,08% 32,18% 41,54% 50.657,94 277,46 8.909,93 185,26 741,69 238,64 386,92 15.668,57 76.365,05 160,73 1.457,74 2.319,83 30-60 ημέρες 61-90 ημέρες > 90 ημέρες 9,30% Σύνολο 3,04% Ανάλυση ενηλικίωσης υπολοίπων πελατών/χρεωστών (Όμιλος) 31.12.2021 Αναμενόμενο Ποσοστό Πιστωτικής Ζημίας Συνολικό ποσό απαιτήσεων Αναμενόμενη πιστωτική ζημία Μη Ληξιπρόθεσμο υπόλοιπο 0,52% 71.710,73 371,13 < 30 ημέρες 1,85% 30-60 ημέρες 61-90 ημέρες > 90 ημέρες 22,38% 41,66% 21,65% 4,82% 391,84 18.212,15 101.804,88 10.410,45 1.079,70 192,70 241,59 163,26 3.942,25 Σύνολο 4.910,92 193 Ανάλυση ενηλικίωσης υπολοίπων πελατών/χρεωστών (Εταιρεία) 31.12.2020 Μη Ληξιπρόθεσμο υπόλοιπο < 30 ημέρες 1,80% 17,79% 21,21% 27,86% 76,91% 60.251,61 1.083,78 887,95 157,97 153,91 32,65 621,02 173,05 1.590,61 63.505,10 1.223,29 2.670,73 Μη Ληξιπρόθεσμο υπόλοιπο < 30 ημέρες 1,79% 16,01% 23,90% 28,39% 89,19% 71.984,58 1.334,73 1.287,16 213,74 879,33 210,13 641,92 182,22 4.123,84 78.964,41 3.678,17 5.571,42 Αναμενόμενο Ποσοστό Πιστωτικής Ζημίας Συνολικό ποσό απαιτήσεων Αναμενόμενη πιστωτική ζημία 30-60 ημέρες 61-90 ημέρες > 90 ημέρες Σύνολο 4,21% Ανάλυση ενηλικίωσης υπολοίπων πελατών/χρεωστών (Όμιλος) 31.12.2020 Αναμενόμενο Ποσοστό Πιστωτικής Ζημίας Συνολικό ποσό απαιτήσεων Αναμενόμενη πιστωτική ζημία 30-60 ημέρες 61-90 ημέρες > 90 ημέρες Σύνολο 7,06% Η κίνηση της πρόβλεψης για επισφαλείς απαιτήσεις παρουσιάζεται κατωτέρω: Εταιρεία Υπόλοιπο αρχής Μη χρησιμοποιημένη πρόβλεψη Πρόβλεψη επισφαλών απαιτήσεων (Σημ. 3.26) Υπόλοιπο λήξης Όμιλος 31.12.2021 31.12.2020 31.12.2021 31.12.2020 2.670,73 0 (350,91) 2.319,82 3.440,15 0 (769,42) 2.670,73 5.571,42 0 (660,50) 4.910,92 6.292,69 0 (721,27) 5.571,42 Η Εταιρεία και ο Όμιλος την 31.12.2021 δε διενήργησαν διαγραφές για ανεπίδεκτες είσπραξης απαιτήσεις. Την 31.12.2020 η Εταιρεία δεν είχε διενεργήσει διαγραφές για ανεπίδεκτες είσπραξης απαιτήσεις, ενώ ο Όμιλος είχε προχωρήσει σε σχετική διαγραφή ποσού€ 30,35 χιλ. 3.11 Έξοδα επόμενης χρήσης Οι προκαταβολές αφορούν ποσά που δίνονται έναντι συγκεκριμένων συναλλαγών με τρίτους ή με το προσωπικό της Εταιρείας και του Ομίλου. 194 Τα συγκεκριμένα ποσά αναλύονται ως εξής: Εταιρεία 31.12.2021 Λοιπές προκαταβολές Έξοδα επόμενης χρήσης Σύνολο Όμιλος 31.12.2020 31.12.2021 31.12.2020 205,60 18.025,65 18.231,25 109,98 14.627,26 14.737,24 242,42 23.985,77 24.228,19 158,48 17.746,80 17.905,28 Τα έξοδα επόμενης χρήσης αφορούν κυρίως έξοδα συντήρησης αεροσκαφών, ασφάλιστρα αεροσκαφών και λοιπές λειτουργικές δαπάνες. Στο ποσό των εξόδων επόμενης χρήσης περιλαμβάνεται επίσης το περιουσιακό στοιχείο των δαπανών εξασφάλισης συμβάσεων με πελάτες. Περιουσιακό στοιχείο κόστους συμβάσεων Απόσβεση κόστους συμβάσεων 31.12.2021 31.12.2020 31.12.2021 31.12.2020 2.419,07 1.502,53 2.703,15 1.766,89 (870,93) 3.036,35 (890,65) 3.637,55 3.12 Ταμειακά διαθέσιμα και ταμειακά ισοδύναμα – Δεσμευμένες καταθέσεις Τα ταμειακά διαθέσιμα της Εταιρείας και του Ομίλου αναλύονται ως εξής : Ταμείο Καταθέσεις όψεως Βραχυπρόθεσμες προθεσμιακές καταθέσεις Ταμειακά ισοδύναμα Σύνολο Εταιρεία Όμιλος 31.12.2021 31.12.2020 31.12.2021 31.12.2020 162,53 164,01 204,30 201,91 300.477,27 260.262,16 361.230,33 313.965,02 52.983,00 100.483,90 64.271,75 107.385,98 16.880,20 15.515,07 16.880,20 15.515,07 370.503,00 376.425,14 442.586,58 437.067,98 Το κονδύλι ταμειακά ισοδύναμα αφορά σε τοποθετήσεις χαμηλού ρίσκου και άμεσης ρευστοποίησης – μικρότερης των τριών μηνών (Treasury bills, money market funds κλπ). Από το σύνολο των ταμειακών διαθεσίμων της Εταιρείας και του Ομίλου, ποσό αξίας € 49,60 εκ. (31.12.2020: € 84,71 εκ.) και € 51,67 εκ. (31.12.2020: € 86,00 εκ.), αντίστοιχα, αφορά ταμειακά διαθέσιμα σε ξένο νόμισμα (κυρίως USD). Η Εταιρεία και Όμιλος στις 31.12.2020 είχε δεσμευμένες καταθέσεις €20,38 εκ., οι οποίες αφορούσαν ποσά που έχουν δοθεί ως εγγυήσεις σε τρίτους αναφορικά με συμβόλαια αντιστάθμισης ταμειακών ροών, για την κάλυψη ανόδου των επιτοκίων. 195 3.13 Μετοχικό κεφάλαιο Η Εταιρεία προέβη σε αύξηση του μετοχικού της κεφαλαίου, προϋπόθεση για την καταβολή της οικονομικής ενίσχυσης ποσού 120 εκ. Eυρώ από το Ελληνικό Δημόσιο, με καταβολή μετρητών και δικαίωμα προτίμησης υπέρ των παλαιών μετόχων που αποφασίσθηκε με βάση την από 14.05.2021 απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου. Η αύξηση πραγματοποιήθηκε από τις 27.05.2021 έως και τις 09.06.2021 και ολοκληρώθηκε επιτυχώς με άντληση κεφαλαίων ποσού €60.000 χιλ., μέσω της άσκησης των δικαιωμάτων προτίμησης και του δικαιώματος προεγγραφής των δικαιούχων μετόχων. Συνεπεία των ανωτέρω, το μετοχικό κεφάλαιο της Εταιρείας αυξήθηκε κατά €12.187,50 χιλ., με την έκδοση 18.750.000 νέων κοινών ονομαστικών μετοχών, ονομαστικής αξίας €0,65 εκάστης και ποσό €47.812,50 χιλ. πιστώθηκε στο κονδύλι «Υπέρ το άρτιο» Σημ.3.14. Έτσι το συνολικό μετοχικό κεφάλαιο της Εταιρείας ανήλθε σε €58.608.61χιλ. διαιρούμενο σε 90.167.100 κοινές, ονομαστικές μετά ψήφου μετοχές, ονομαστικής αξίας €0,65 η καθεμία. Η πιστοποίηση της Αύξησης από το Διοικητικό Συμβούλιο της Εταιρείας έλαβε χώρα την 14.06.2021. Δεδομένης της καταβολής της οικονομικής ενίσχυσης από το Ελληνικό Δημόσιο στην Εταιρεία, υπογράφηκε η σύμβαση των Τίτλων Κτήσης Μετοχών (Warrants) με την Ελληνική Δημοκρατία καθώς εκδόθηκαν και παραδώθηκαν άνευ ανταλλάγματος στην Ελληνική Δημοκρατία οι Τίτλοι Κτήσης Μετοχών που προβλέπονται στο άρθρο 30 του Ν. 4772/2021 και στο άρθρο 56 του Ν. 4548/2018. Ειδικότερα πρόκειται για 10.369.217 τίτλους παραστατικών δικαιωμάτων κτήσης κοινών μετοχών της Εταιρείας, καθένας εκ των οποίων παρέχει το δικαίωμα απόκτησης μίας (1) νέας κοινής ονομαστικής μετοχής (ονομαστικής αξίας εξήντα πέντε λεπτών του Ευρώ (€0,65)) της Εταιρείας, σε τιμή ίση με τρία και είκοσι λεπτά του Ευρώ (€3,20) ανά νέα μετοχή και το δικαίωμα μπορεί να ασκηθεί μεταξύ της 03.07.2023 και 03.07.2026, ενώ η Εταιρεία έχει το δικαίωμα προαίρεσης απόκτησης των Τίτλων Κτήσης Μετοχών στην αγοραία αξία τους. (Σημ. 3.15 και 3.25) 3.14 Υπέρ το Άρτιο Μετά την αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου (Σημ.3.13) το υπέρ το άρτιο του μετοχικού κεφαλαίου την 31.12.2021 ανέρχεται συνολικά στο ποσό των € 120.588,48 χιλ., συγκριτικά με την περίοδο 31.12.2020 που ανερχόταν στο ποσό των € 72.775,98 χιλ. 3.15 Λοιπά Αποθεματικά Τα λοιπά αποθεματικά απαρτίζονται από: (α) το τακτικό αποθεματικό, (β) το έκτακτο αποθεματικό, (γ) τα αποθεματικά που δημιουργούνται από την αντιστάθμιση των ταμειακών ροών μέσω παραγώγων, (δ) αποθεματικό δικαιωμάτων κτήσης τίτλων μετοχών (Σημ. 3.13), και (ε) τα αποθεματικά που αφορούν χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία αποτιμώμενα μέσω των λοιπών συνολικών εισοδημάτων. 196 Το ύψος τους για την Εταιρεία αναλύεται ως εξής: Aποθεματικά Υπόλοιπο στις 31.12.2019περιόδου Μεταβολή Υπόλοιπο στις 31.12.2020περιόδου Μεταβολή Υπόλοιπο στις 31.12.2021 Τακτικό Έκτακτα αποθεματικό αποθεματικά 14.336,23 1.163,75 15.499,98 0 15.499,99 250,79 (5.614,26) (5.363,47) (445,04) (5.808,51) Αποθεματικό εύλογης αξίας (αντιστάθμιση ταμειακών ροών) Αποθεματικό Χρημ/κα δικαιωμάτων περιουσ. κτήσης τίτλων Στοιχεία μετοχών 1.985,95 (18.054,89) (16.068,93) 31.995,97 15.927,03 0 0 0 27.473,04 27.473,04 (507,92) 642,37 134,46 652,52 786,99 Σύνολο 16.065,04 (21.863,03) (5.797,96) 59.676,49 53.878,54 Για τον Όμιλο τα ποσά αναλύονται ως εξής : Aποθεματικά Υπόλοιπο στις 31.12.2019 Μεταβολή περιόδου Υπόλοιπο στις 31.12.2020 Μεταβολή περιόδου Υπόλοιπο στις 31.12.2021 Τακτικό Έκτακτα αποθεματικό αποθεματικά 14.336,23 2.637,71 16.973,93 0 16.973,93 250,79 (9.130,47) (8.879,67) 1.871,69 (7.007,99) Αποθεματικό Αποθεματικό Χρημ/κα εύλογης αξίας δικαιωμάτων περιουσ. Σύνολο (αντιστάθμιση κτήσης τίτλων Στοιχεία ταμειακών ροών) μετοχών 1.985,95 0 (507,92) 16.065,04 (18.054,89) 0 642,37 (23.905,28 (16.068,94) 0 134,45 (7.840,23)) 31.995,97 27.473,04 652,52 61.993,22 15.927,03 27.473,04 786,97 54.152,99 Τα αποθεματικά εύλογης αξίας, παρουσιάζονται καθαρά από αναβαλλόμενους φόρους. 3.16 Υποχρεώσεις παροχών προσωπικού λόγω εξόδου από την υπηρεσία Η Επιτροπή Διερμηνειών των Διεθνών Προτύπων Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (IFRIC) εξέδωσε το Μάιο του 2021 την οριστική απόφαση ημερήσιας διάταξης υπό τον τίτλο «Κατανομή παροχών σε περιόδους υπηρεσίας σύμφωνα με το Διεθνές Λογιστικό Πρότυπο (ΔΛΠ) 19», στην οποία περιλαμβάνεται επεξηγηματικό υλικό, αναφορικά με τον τρόπο κατανομής των παροχών σε περιόδους υπηρεσίας επί συγκεκριμένου προγράμματος καθορισμένων παροχών, ανάλογου εκείνου που ορίζεται στο άρθρο 8 του Ν.3198/1955 ως προς την παροχή αποζημίωσης λόγω συνταξιοδότησης (το «Πρόγραμμα Καθορισμένων Παροχών του Εργατικού Δικαίου»). Με βάση την ως άνω απόφαση, διαφοροποιείται ο τρόπος με τον οποίο εφαρμόζονταν στην Ελλάδα κατά το παρελθόν οι βασικές αρχές του ΔΛΠ 19 ως προς το θέμα αυτό, και κατά συνέπεια, σύμφωνα με τα όσα ορίζονται στο “IASB Due Process Handbook (παρ. 8.6)”, οι οικονομικές οντότητες που συντάσσουν τις χρηματοοικονομικές τους καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ απαιτείται να τροποποιήσουν ανάλογα τη λογιστική τους πολιτική ως προς το θέμα αυτό. Η Εταιρεία και ο Όμιλος, μέχρι την έκδοση της απόφασης ημερήσιας διάταξης, εφάρμοζαν το ΔΛΠ 19, κατανέμοντας τις παροχές που ορίζονται από το άρθρο 8 του Ν.3198/1955, τον Ν.2112/1920, και της τροποποίησής του από τον Ν.4093/2012, στην περίοδο από την πρόσληψη μέχρι την συμπλήρωση 16 ετών εργασίας, ακολουθώντας την κλίμακα του Ν.4093/2012. 197 Η εφαρμογή της εν λόγω οριστικής απόφασης στις συνημμένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις, έχει ως αποτέλεσμα να γίνεται πλέον η κατανομή των παροχών στα τελευταία 16 έτη μέχρι την ημερομηνία συνταξιοδότησης των εργαζομένων, ακολουθώντας την κλίμακα του Ν.4093/2012. Η Απόφαση της Επιτροπής αξιολογείται ως Μεταβολή Λογιστικής Πολιτικής και δεν αντιμετωπίζεται ως Λάθος λογιστικά, σύμφωνα με τα οριζόμενα στις παρ. 19-22 του ΔΛΠ 8. Η μεταβολή λογιστικής πολιτικής εφαρμόζεται αναδρομικά από 1/1/2020, με ανάλογη προσαρμογή του υπολοίπου έναρξης κάθε επηρεαζόμενου στοιχείου των ιδίων κεφαλαίων για την παλαιότερη από τις παρουσιαζόμενες περιόδους και των άλλων συγκριτικών ποσών για κάθε προγενέστερη περίοδο που παρουσιάζεται, ως αν η νέα λογιστική πολιτική να ήταν ανέκαθεν σε χρήση. Τα ποσά που αναλύονται παρακάτω αναγνωρίζονται ως προγράμματα καθορισμένων παροχών και βασίζονται σε ανεξάρτητη αναλογιστική μελέτη. Τα ποσά για την Εταιρεία αναλύονται ως εξής : 31.12.2021 Εταιρεία 31.12.2020 439,05 22,79 150,84 612,68 445,86 32,33 2.291,49 2.769,69 31.12.2020 Παλαιά λογιστική πολιτική 871,49 151,84 1.828,31 2.851,65 Καθαρή υποχρέωση κατά την έναρξη της χρήσης 2.532,10 2.694,41 12.657,77 Παροχές που πληρώθηκαν από τον εργοδότη Σύνολο δαπάνης που αναγνωρίστηκε στο λογαριασμό αποτελεσμάτων Ποσό που καταχωρείται στην κατάσταση λοιπών συνολικών εσόδων υποχρέωση στο τέλος της χρήσης Καθαρή (163,23) 612,68 118,00 3.099,55 (2.649,42) 2.769,74 (282,58) 2.532,15 (2.649,42) 2.851,70 (624,13) 12.235,92 Μεταβολή στην παρούσα αξία της υποχρέωσης Παρούσα αξία υποχρέωσης στην αρχή της περιόδου Κόστος τρέχουσας απασχόλησης Κόστος τόκου Παροχές που πληρώθηκαν από τον εργοδότη Επιπλέον πληρωμές ή έξοδα/έσοδα Αναλογιστική ζημία/κέρδος Παρούσα αξία υποχρέωσης στο τέλος της περιόδου 2.532,10 439,05 22,79 (163,23) 150,79 118,00 3.099,50 2.694,41 445,86 32,33 (2.649,42) 2.291,49 (282,58) 2.532,10 12.657,77 871,49 151,84 (2.649,42) 1.828,31 (624,13) 12.235,87 Νέα λογιστική πολιτική Ποσά αναγνωρισμένα στο λογαριασμό αποτελεσμάτων Κόστος τρέχουσας απασχόλησης Τόκος στην υποχρέωση Κόστος επιπλέον παροχών Σύνολο αναγνωριζόμενο στις παροχές σε εργαζομένους Μεταβολές στην καθαρή υποχρέωση αναγνωρισμένη στον ισολογισμό 198 Οι αναλογιστικές παραδοχές που χρησιμοποιήθηκαν είναι οι εξής: Προεξοφλητικό επιτόκιο Μελλοντικές αυξήσεις μισθών Μέση τιμή ετών μέχρι τη συνταξιοδότηση 31.12.2021 0,90% 1,80% 22,10 31.12.2020 0,90% 1,75% 23,13 Όμιλος 31.12.2020 31.12.2020 Τα ποσά για τον Όμιλο αναλύονται ως εξής: 31.12.2021 Νέα λογιστική πολιτική Ποσά αναγνωρισμένα στο λογαριασμό αποτελεσμάτων Κόστος τρέχουσας απασχόλησης Τόκος στην υποχρέωση Κόστος επιπλέον παροχών Κανονικό έξοδο στο λογαριασμό αποτελεσμάτων Συνολικό έξοδο στο λογαριασμό αποτελεσμάτων Παλαιά λογιστική πολιτική 492,66 25,09 150,84 668,59 668,59 494,06 35,65 2.457,34 2.987,05 2.987,05 993,33 161,74 1.983,40 3.138,48 3.138,48 Μεταβολές στην καθαρή υποχρέωση αναγνωρισμένη στον ισολογισμό Καθαρή υποχρέωση κατά την έναρξη της χρήσης Παροχές που πληρώθηκαν από τον εργοδότη Σύνολο δαπάνης που αναγνωρίστηκε στο λογαριασμό αποτελεσμάτων Ποσό που καταχωρείται στην κατάσταση λοιπών συνολικών εσόδων Καθαρή υποχρέωση στο τέλος της χρήσης 2.787,71 (269,19) 766,18 114,99 3.399,69 2.971,22 (2.863,38) 2.987,05 (307,13) 2.787,76 13.478,62 (2.863,38) 3.138,48 (663,80) 13.089,92 Μεταβολή στην παρούσα αξία της υποχρέωσης Παρούσα αξία υποχρέωσης στην αρχή της περιόδου Κόστος τρέχουσας απασχόλησης Κόστος τόκου Παροχές που πληρώθηκαν από τον εργοδότη Επιπλέον πληρωμές ή έξοδα/έσοδα Αναλογιστική ζημία/κέρδος Παρούσα αξία υποχρέωσης στο τέλος της περιόδου 2.787,71 492,61 25,09 (269,19) 248,43 114,99 3.399,64 2.971,22 494,01 35,65 (2.863,38) 2.457,34 (307,13) 2.787,71 13.478,62 993,33 161,74 (2.863,38) 1.983,40 (663,85) 13.089,87 Η ανάλυση ευαισθησίας των αποτελεσμάτων της αναλογιστικής μελέτης για την Εταιρεία και τον Όμιλο αναλύεται παρακάτω. Η χρήση της επιτοκίου προεξόφλησης 0,5% μεγαλύτερου θα είχε ως αποτέλεσμα η αναλογιστική υποχρέωση να ήταν μικρότερη κατά 3% ενώ η ακριβώς αντίρροπη κίνηση, δηλαδή η χρήση της επιτοκίου προεξόφλησης 0,5% μικρότερου θα είχε ως αποτέλεσμα η αναλογιστική υποχρέωση να ήταν μεγαλύτερη κατά 3%. Οι αντίστοιχοι έλεγχοι ευαισθησίας για την αναμενόμενη αύξηση των μισθών, δηλαδή η χρήση 0,5% μεγαλύτερης αναμενόμενης αύξησης μισθών θα είχε ως αποτέλεσμα η αναλογιστική υποχρέωση να ήταν μεγαλύτερη κατά 3% 199 ενώ η ακριβώς αντίρροπη κίνηση, δηλαδή η χρήση αναμενόμενης αύξησης μισθών μικρότερη κατά 0,5% θα είχε ως αποτέλεσμα η αναλογιστική υποχρέωση να ήταν μικρότερη κατά 3%. Αναλυτικά, η αναλογιστική υποχρέωση ανά σενάριο για την Εταιρεία παρουσιάζεται στον παρακάτω πίνακα: Αναλογιστική Υποχρέωση 3.003,04 3.200,93 3.199,50 3.003,41 Αύξηση επιτοκίου προεξόφλησης κατά 0,5% Μείωση επιτοκίου προεξόφλησης κατά 0,5% Αύξηση αναμενόμενης αύξησης μισθών κατά 0,5% Μείωση αναμενόμενης αύξησης μισθών κατά 0,5% Ποσοστιαία Μεταβολή (3)% 3% 3% (3)% Οι παρακάτω πίνακες παρουσιάζουν την επίδραση από την εφαρμογή της οριστικής απόφασης για κάθε συγκεκριμένο κονδύλι των οικονομικών καταστάσεων που επηρεάζεται. Εταιρεία Κέρδη/ (Ζημίες) εις νέον Υποχρεώσεις παροχών προσωπικού λόγω εξόδου από την υπηρεσία Αναβαλλόμενες φορολογικές υποχρεώσεις 31.12.2019 Προσαρμογή ΔΛΠ 19 94.944,12 12.657,77 7.770,77 7.572,15 (9.963,36) 2.391,21 Όμιλος 31.12.2019 Προσαρμογή ΔΛΠ 19 Κέρδη/ (Ζημίες) εις νέον Υποχρεώσεις παροχών προσωπικού λόγω εξόδου από την υπηρεσία Αναβαλλόμενες φορολογικές υποχρεώσεις 193.162,98 13.478,62 9.783,11 7.985,63 (10.507,41) 2.521,78 Προσαρμογή ΔΛΠ 19 1.1.2020 102.516,27 2.694,41 10.161,97 1.1.2020 201.148,60 2.971,22 12.304,89 31.12.2020 αναθεωρημένο Εταιρεία 31.12.2020 Κέρδη/ (Ζημίες) εις νέον Υποχρεώσεις παροχών προσωπικού λόγω εξόδου από την υπηρεσία Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις (84.697,15) 7.369,68 (77.327,48) 12.235,87 (9.703,77) 2.532,10 58.063,84 (2.334,10) 55.729,75 200 Όμιλος 31.12.2020 Κέρδη/ (Ζημίες) εις νέον Υποχρεώσεις παροχών προσωπικού λόγω εξόδου από την υπηρεσία Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις (33.775,87) 13.089,87 64.288,16 Εταιρεία 31.12.2020 Αναλογιστικά κέρδη/(ζημίες) Αναβαλλόμενος φόρος Προσαρμογή ΔΛΠ 19 7.825,54 (10.302,16) (2.476,62) Προσαρμογή ΔΛΠ 19 624,18 (149,80) Όμιλος 31.12.2020 αναθεωρημένο (25.950,33) 2.787,70 61.811,54 31.12.2020 αναθεωρημένο (259,58) 57,11 364,59 (92,69) 31.12.2020 Προσαρμογή ΔΛΠ 19 31.12.2020 αναθεωρημένο 663,86 (159,33) (205,25) 45,15 458,61 (114,17) Αναλογιστικά κέρδη/(ζημίες) Αναβαλλόμενος φόρος 3.17 Δανειακές υποχρεώσεις Εταιρεία Χρηματοδοτική γραμμή κεφαλαίου κίνησης Όμιλος 31.12.2021 31.12.2020 31.12.2021 31.12.2020 0 92.686,17 0 92.686,17 Ομολογιακό δάνειο (€200εκατ.) - βραχυπρ. μέρος 2.131,93 2.122,80 2.131,93 2.122,74 Ομολογιακό δάνειο (€150εκατ.) - βραχυπρ. μέρος 368,48 448,22 368,48 448,22 2.500,40 95.257,19 2.500,40 95.257,13 Σύνολο βραχυπρόθεσμων δανειακών υποχρεώσεων Ομολογιακό δάνειο (€200εκα.) - μακρ. μέρος Ομολογιακό δάνειο (€150εκατ.) - μακρ. μέρος Σύνολο μακροπρόθεσμων δανειακών υποχρεώσεων 197.583,35 197.065,55 197.583,35 197.065,55 146.117,01 144.905,71 146.117,01 144.905,71 343.700,36 341.971,26 343.700,36 341.971,26 201 Κοινό Ομολογιακό Δάνειο ύψους 200εκ. ευρώ Την 12.03.2019 η Εταιρεία εξέδωσε Κοινό Ομολογιακό Δάνειο διάρκειας επτά (7) ετών και διατέθηκαν συνολικά 200.000 κοινές ανώνυμες ομολογίες με ονομαστική αξία EUR 1.000 εκάστη και τελική απόδοση 3,60%. Κατά την 31.12.2021 η εύλογη αξία των υποχρεώσεων της Εταιρείας και του Ομίλου από την έκδοση του ομολογιακού δανείου, λαμβάνοντας υπόψη την τιμή διαπραγμάτευσης στην οργανωμένη αγορά τίτλων σταθερού εισοδήματος του Χρηματιστηρίου Αθηνών, προσδιορίστηκε στο ποσό των €202.180. Οι υποχρεώσεις του ομολογιακού δανείου του Ομίλου και της Εταιρείας αναλύεται ως εξής: Εταιρεία 31.12.2021 Όμιλος 31.12.2020 31.12.2021 31.12.2020 Δανειακές υποχρεώσεις Μακροπ/σμο μέρος 197.583,35 197.065,55 197.583,35 197.065,55 Βραχυπ/σμο μέρος Λογιστική αξία Ομολογιακού Δανείου 2.131,93 199.715,28 2.122,74 199.188,29 2.131,93 199.715,28 2.122,74 199.188,29 Η κίνηση του ομολογιακού δανείου αναλύεται ως εξής: Ομολογιακό Δάνειο & δεδουλευμένοι τόκοι Μείον: Δαπάνες έκδοσης Ομολογιακού Δανείου Υπόλοιπο έναρξης Τόκοι περιόδου Απόσβεση εξόδων έκδοσης Αποπληρωμή κουπόνι ομολογιών Υπόλοιπο λήξης περιόδου Εταιρεία 31.12.2021 31.12.2020 202.122,74 202.181,15 (2.934,45) (3.433,23) 199.188,29 198.747,92 7.289,12 7.301,59 517,86 498,78 (7.280,00) (7.360,00) 199.715,28 199.188,29 Όμιλος 31.12.2021 31.12.2020 202.122,74 202.181,15 (2.934,45) (3.433,23) 199.188,29 198.747,92 7.289,12 7.301,59 517,86 498,78 (7.280,00) (7.360,00) 199.715,28 199.188,29 Το Πρόγραμμα Έκδοσης του Κοινού Ομολογιακού Δανείου ύψους 200 εκ. ευρώ της Εταιρείας («Πρόγραμμα») όπως αυτό εγκρίθηκε με την από 22.02.2019 απόφαση του Δ.Σ. της Εταιρείας, τροποποιήθηκε βάσει της από 30.3.2021 απόφασης της Συνέλευσης των Ομολογιούχων και της από 13.4.2021 Σύμβασης Τροποποίησης. Μεταξύ των τροποποιήσεων περιλαμβάνεται ο ορισμός του Ελεγχόμενου Διαστήματος που σημαίνει (α) τη χρονική περίοδο από τις 31.12.2019 και εφεξής καθ’ όλη τη διάρκεια του Ομολογιακού Δανείου, ή (β) τη χρονική περίοδο από τις 30.06.2022 και εφεξής καθ’ όλη τη διάρκεια του Ομολογιακού Δανείου, εφόσον ο Εκδότης (i) μέχρι την 30.04.2021 καταθέσει ποσό €10.800.000 στο Λογαριασμό Εξασφάλισης Ομολογιακού Δανείου DSRA (το οποίο θα συνιστά «Προς Αποδέσμευση Ποσό», σύμφωνα με τον Όρο 14.1(xii)(Γ) και θα δύναται να αναληφθεί από τον Εκδότη κατά την προβλεπόμενη στον όρο αυτό διαδικασία), και (ii) μέχρι την 30.09.2021 προβεί σε άντληση κεφαλαίων ποσού τουλάχιστον €60.000.000 μέσω αύξησης μετοχικού κεφαλαίου και λάβει κρατική ενίσχυση ποσού €120.000.000 από την Ελληνική Δημοκρατία, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στο άρθρο 30 του Ν. 4772/2021. 202 Συνεπεία των ανωτέρω, η Εταιρεία προέβη σε κατάθεση ποσού ύψους ευρώ δέκα εκατομμυρίων οκτακοσίων χιλιάδων (€10.800.000) στον Λογαριασμό Εξασφάλισης Ομολογιακού Δανείου DSRA την 22.4.2021. Επιπρόσθετα, δεδομένης της πιστοποίησης της αύξησης μετοχικού κεφαλαίου μέσω της οποίας αντλήθηκαν ευρώ εξήντα εκατομμυρίων (€60.000.000) την 14.6.2021, καθώς και της καταβολής της κρατικής ενίσχυσης ύψους ευρώ εκατόν είκοσι εκατομμυρίων (€120.000.000) του άρθρου 30 του Ν.4772/2021 την 2.7.2021, η Εταιρεία επιβεβαιώνει ότι τηρούνται οι προϋποθέσεις ορισμού του Ελεγχόμενου Διαστήματος, κατά το οποίο εφαρμόζεται η υποχρέωση μέτρησης των χρηματοοικονομικών δεικτών σύμφωνα με το άρθρο 14.1(xii) του Προγράμματος, τη χρονική περίοδο από τις 30.06.2022 και εφεξής. Την 31.12.2021 το κατατεθειμένο από την Εταιρεία ποσό στο Λογαριασμό Εξασφάλισης Ομολογιακού Δανείου DSRA ανερχόταν σε €19,51εκ, ποσό που περιλαμβάνεται στο κονδύλι «Άλλες μακροπρόθεσμες απαιτήσεις. Επιπρόσθετα, η Συνέλευση των ομολογιούχων δανειστών της 30ης Μαρτίου 2021 αποφάσισε όπως ποσοστό 14% των αντληθέντων από το ΚΟΔ κεφαλαίων (συνολικού ύψους, κατόπιν αφαίρεσης των δαπανών έκδοσης, €27.420,58 χιλ., ήτοι €27.465,16 χιλ. μείον €44,58 χιλ. που έχουν ήδη διατεθεί για τον αρχικό σκοπό) διατεθούν, έως την 31.12.2021, για την κάλυψη αναγκών της Εταιρείας σε κεφάλαιο κίνησης αντί της χρηματοδότησης μέρους της κατασκευής εκπαιδευτικού κέντρου και γραφείων στο Διεθνή Αερολιμένα Αθηνών. Η αλλαγή αυτή συμφωνήθηκε, δεδομένου ότι -στο πλαίσιο του προγράμματος μείωσης των κεφαλαιουχικών δαπανών που εφαρμόζει για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της πανδημίας του κορωνοϊού COVID-19- η Εταιρεία έχει αναβάλλει την υλοποίηση του εν λόγω έργου. Σχετικά σημειώνεται ότι η Εταιρία έχει ήδη υλοποιήσει την μετεγκατάσταση τμημάτων της (γραφείων) στον Διεθνή Αερολιμένα Αθηνών στις υπάρχουσες εγκαταστάσεις, επιτυγχάνοντας μείωση κόστους και καλύτερο συντονισμό, παρά την αναβολή του προαναφερόμενου έργου. Συνεπώς, τα κεφάλαια που προορίζονταν για την κατασκευή του εκπαιδευτικού κέντρου έχουν διατεθεί σε κεφάλαιο κίνησης, ενώ η κατασκευή εκπαιδευτικού κέντρου που έχει προς το παρόν αναβληθεί θα χρηματοδοτηθεί από άλλους πόρους. Ομολογιακό Δάνειο ύψους 150εκ. ευρώ Τον Οκτώβριο του 2020, η Εταιρεία υπέγραψε σύμβαση με τις τέσσερις ελληνικές συστημικές τράπεζες για τη χορήγηση Ομολογιακού Δανείου ποσού 150,0 εκατ. Ευρώ κυμαινόμενου επιτοκίου (3Μ EURIBOR+περιθώριο), κάνοντας χρήση του προγράμματος χρηματοδότησης του Ταμείου Εγγυοδοσίας Επιχειρήσεων Covid-19, με τη μορφή μηχανισμού εγγυήσεων λήξεως το 2025. Η προμήθεια που καταβλήθηκε από την Εταιρεία για την εν λόγω εγγύηση ανήλθε στο ποσό των €4,8 εκ. τον Οκτώβριο του 2020. Δανειακές υποχρεώσεις Μακροπ/σμο μέρος Βραχυπ/σμο μέρος Λογιστική αξία Ομολογιακού Δανείου Εταιρεία 31.12.2021 31.12.2020 Όμιλος 31.12.2021 31.12.2020 146.117,01 368,48 146.485,49 146.117,01 368,48 146.485,49 144.905,71 448,22 145.353,94 144.905,71 448,22 145.353,94 203 Η κίνηση του ομολογιακού δανείου αναλύεται ως εξής: Ομολογιακό Δάνειο & δεδουλευμένοι τόκοι Μείον: Δαπάνες έκδοσης Ομολογιακού Δανείου Υπόλοιπο έναρξης Τόκοι περιόδου Απόσβεση εξόδων έκδοσης Αποπληρωμή κουπόνι ομολογιών Υπόλοιπο λήξης περιόδου Εταιρεία Όμιλος 31.12.2021 31.12.2020 31.12.2021 31.12.2020 150.448,22 150.000,00 150.448,22 150.000,00 5.094,29 5.507,59 5.094,29 5.507,59 145.353,94 144.492,41 145.353,94 144.492,41 3.342,19 982,60 3.342,19 982,60 1.436,24 413,36 1.436,24 413,36 (3.646,88) (534,38) (3.646,88) (534,38) 146.485,49 145.354,00 146.485,49 145.354,00 Ο Όμιλος για να θωρακίσει επιπρόσθετα τη ρευστότητά του προέβη στην εξασφάλιση χρηματοδοτικής γραμμής κεφαλαίου κίνησης ύψους €120 εκατ., την οποία μετά από συμφωνία με τις 4 ελληνικές συστημικές τράπεζες τον Απρίλιο του 2021 αντικατέστησε και επέκτεινε με Ομολογιακό Δάνειο ίδιου ποσού και διάρκειας έως την 30.09.2022. Η Εταιρεία έως το τέλος του 2020 είχε κάνει χρήση της εν λόγω πίστωσης ποσού €92 εκατ. Τον Ιούλιο του 2021 προέβη σε προπληρωμή του ομολογιακού δανείου ποσού €92 εκατ. μέσω επαναγοράς των ομολογιών, διατηρώντας κατά αυτόν τον τρόπο τη συνολική γραμμή πίστωσης ύψους €120 εκ μέχρι τις 30.09.2022. 3.18 Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις Για την Εταιρεία και τον Όμιλο τα υπόλοιπα αναλύονται ως εξής: Ν.Π.Δ.Δ. και Δημόσιες Επιχειρήσεις Προμηθευτές εξωτερικού Προμηθευτές εσωτερικού Σύνολο Εταιρεία Όμιλος 31.12.2021 31.12.2020 31.12.2021 31.12.2020 1,69 1,90 1,69 1,90 41.907,78 30.486,27 53.786,84 37.983,11 32.687,30 13.829,29 76.557,24 35.797,65 74.596,76 44.317,46 130.345,77 73.782,67 Το κονδύλι «Προμηθευτές εξωτερικού» περιέχει κυρίως υποχρεώσεις που αφορούν σε συντηρήσεις, καύσιμα και χρεώσεις αεροδρομίων. Η αύξηση που παρατηρείται σε σχέση με το υπόλοιπο την 31.12.2020 οφείλεται στη σταδιακή ανάκαμψη της δραστηριότητας του Ομίλου, σε σύγκριση με την προηγούμενη χρήση, όπου τα έξοδα σε βασικά κόστη του Ομίλου, όπως τα καύσιμα και οι χρεώσεις αεροδρομίων, είχαν επηρεαστεί από την επίδραση της πανδημίας του κορωνοϊού και της μειωμένης δραστηριότητας. Οι λογιστικές αξίες των προμηθευτών και λοιπών υποχρεώσεων προσεγγίζουν τις εύλογες αξίες τους. 204 3.19 Προβλέψεις 1) Ανέλεγκτες φορολογικά χρήσεις Η Εταιρεία έχει ελεγχθεί φορολογικά για τις χρήσεις 2007 - 2010 από τις φορολογικές αρχές. Για τις χρήσεις 2011 - 2020 έχει ελεγχθεί βάσει της φορολογικής νομοθεσίας (Ν.2238/1994 και Ν.4174/2013) από τους τακτικούς ελεγκτές. Εντός του Φεβρουαρίου 2020 η Εταιρεία παρέλαβε εντολή ελέγχου από τις φορολογικές αρχές για τη χρήση του 2014, ο οποίος ολοκληρώθηκε εντός της ίδιας χρήσης με εξόφληση των αναλογούντων ποσών φόρων και προσαυξήσεων. Η θυγατρική Εταιρεία Olympic Air έχει ελεγχθεί φορολογικά για τις χρήσεις 2011 - 2020 βάσει της φορολογικής νομοθεσίας (Ν.2238/1994 και Ν.4174/2013) από τους τακτικούς ελεγκτές. Οι θυγατρικές εταιρείες Aegean Cyprus Ltd και Anima Wings SRL δεν έχουν ελεγχθεί από τις φορολογικές αρχές της Κύπρου και της Ρουμανίας, αντίστοιχα. Η Εταιρεία και ο Όμιλος δεν έχουν σχηματίσει πρόβλεψη για διαφορές φορολογικού ελέγχου καθώς εκτιμάται από τη Διοίκηση του Ομίλου ότι τα αποτελέσματα από μελλοντικούς ελέγχους από τις φορολογικές αρχές, αν τελικά πραγματοποιηθούν, δεν θα έχουν ουσιώδη επίδραση στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις του Ομίλου. Για τη χρήση που έληξε την 31η Δεκεμβρίου 2021 η Εταιρεία και η θυγατρική εταιρεία Olympic Air έχουν υπαχθεί στο φορολογικό έλεγχο των Ορκωτών Ελεγκτών Λογιστών που προβλέπεται στο άρθρο 65Α του Ν.4174/2013. Ο έλεγχος αυτός βρίσκεται σε εξέλιξη και τα σχετικά φορολογικά πιστοποιητικά προβλέπεται να χορηγηθούν μετά τη δημοσίευση των χρηματοοικονομικών καταστάσεων της χρήσεως 2021. Αν μέχρι την ολοκλήρωση του φορολογικού ελέγχου προκύψουν πρόσθετες φορολογικές υποχρεώσεις εκτιμούμε ότι αυτές δεν θα έχουν ουσιώδη επίδραση στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις του Ομίλου. 2) Προβλέψεις συντήρησης αεροσκαφών Το σωρευτικό ποσό των προβλέψεων για τη μελλοντική συντήρηση των αεροσκαφών αναλύεται ως εξής: Υπόλοιπο 01.01 Προβλέψεις χρήσης Μείον χρησιμοποιηθείσες προβλέψεις Υπόλοιπο προβλέψεων Εταιρεία 31.12.2021 31.12.2020 39.235,14 38.740,16 94.922,15 81.665,58 (52.306,27) (81.170,61) 81.851,01 39.235,14 Όμιλος 31.12.2021 31.12.2020 46.669,97 42.607,36 96.455,76 88.605,58 (52.806,74) (84.551,93) 90.318,99 46.661,02 Η Εταιρεία έχει σχηματίσει προβλέψεις συντηρήσεων ποσού € 31.970,13 χιλ. για συντηρήσεις που αναμένεται να πραγματοποιηθούν την επόμενη χρήση. Ποσό € 49.880,88 χιλ. αφορά συντηρήσεις που αναμένεται να πραγματοποιηθούν σε μακροπρόθεσμη περίοδο. 205 Αντίστοιχα ο Όμιλος, έχει σχηματίσει προβλέψεις συντηρήσεων ποσού € 35.955,89 χιλ. για συντηρήσεις που αναμένεται να πραγματοποιηθούν την επόμενη χρήση. Ποσό € 54.363,09 χιλ. αφορά συντηρήσεις που αναμένεται να πραγματοποιηθούν σε μακροπρόθεσμη περίοδο. Το κονδύλι «χρησιμοποιηθείσες προβλέψεις» περιλαμβάνει χρεώσεις που αντιστοιχούν σε τιμολόγια εκμισθωτών αεροσκαφών έναντι μελλοντικών συντηρήσεων αεροσκαφών. Ο υπολογισμός της πρόβλεψης συντήρησης αεροσκαφών υπολογίζεται βάσει των πραγματοποιηθεισών ωρών πτήσης αυτών, ενώ η πραγματοποίηση εξόδων συντήρησης προκαλεί αντίστοιχα μείωση της πρόβλεψης. Οι επιπτώσεις των μέτρων που επιβλήθηκαν για την αντιμετώπιση του κορωνοϊού την προηγούμενη χρήση, μείωσαν σημαντικά το πτητικό έργο της Εταιρείας και του Ομίλου, και ως εκ τούτου το πρόγραμμα συντήρησης. Την τρέχουσα χρήση, η σταδιακή βελτίωση του πτητικού έργου συνέβαλε στην αύξηση της αντίστοιχης πρόβλεψης συντήρησης σε σχέση με το 2020. Λοιπές Προβλέψεις Η Εταιρεία έχει σχηματίσει πρόβλεψη για επίδικες υποθέσεις ποσού € 658,94 χιλ. Το αντίστοιχο κονδύλι για τον Όμιλο ανέρχεται στο ποσό των € 667,84 χιλ. (31.12.2020 € 658,94 χιλ. για την Εταιρεία και € 689,87 χιλ. για τον Όμιλο). Το ποσό της πρόβλεψης μη ληφθείσας άδειας για τη χρήση του 2021 για την Εταιρεία και τον Όμιλο ανέρχεται σε € 955.964,25 χιλ. και € 1.177,28 χιλ. αντίστοιχα (2020 € 2.213,49 χιλ. και € 2.324,68 χιλ. για τον Όμιλο). (Σημ.3.27). 3.20 Λοιπές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις Οι λοιπές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις αφορούν υποχρεώσεις προς αεροδρόμια και ασφαλιστικούς οργανισμούς και λοιπούς πιστωτές οι οποίες σχετίζονται άμεσα με την εμπορική λειτουργία της Εταιρείας και του Ομίλου και αναλύονται ως εξής: Φόροι αεροδρομίων Έσοδα επόμενων χρήσεων Ασφαλιστικά ταμεία Λοιπές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις Φόροι - Τέλη αμοιβών προσωπικού Σύνολο Εταιρεία Όμιλος 31.12.2021 31.12.2020 31.12.2021 31.12.2020 56.075,87 51.970,02 57.975,29 55.679,53 35,86 35,86 35,86 35,86 6.417,24 9.868,28 8.902,28 11.140,24 14.463,64 8.564,92 15.585,09 8.252,91 3.675,76 4.906,82 3.887,83 5.054,04 80.668,36 75.345,90 86.386,35 80.162,59 206 3.21 Υπόλοιπα συμβάσεων Εμπορικές απαιτήσεις (Σημ. 3.10) Απαιτήσεις από συμβάσεις με πελάτες (Σημ. 3.10) Yποχρεώσεις από συμβάσεις με πελάτες Εταιρεία Όμιλος 31.12.2021 31.12.2020 31.12.2021 31.12.2020 19.438,27 17.163,91 32.750,89 20.692,67 9.165,38 1.822,88 6.555,13 2.008,14 (193.335,87) (222.532,67) (201.019,95) (228.194,66) Το κονδύλι «Απαιτήσεις από συμβάσεις με πελάτες» αφορά έσοδα που πραγματοποιήθηκαν εντός της περιόδου και τιμολογήθηκαν μεταγενέστερα. Τα έσοδα αφορούν κυρίως έσοδα interline, charter και έσοδα από εξαργύρωση/μετατροπή πόντων προγραμμάτων επιβράβευσης που συμμετέχει η εταιρεία. Η μείωση του κονδυλίου των υποχρεώσεων από συμβάσεις με πελάτες, και συγκεκριμένα στο βραχυπρόθεσμο μέρος του, οφείλεται κυρίως στην εξαργύρωση των credit vouchers που είχε προσφέρει από το 2020 η Εταιρεία και ο Όμιλος σε επιβάτες, οι οποίοι δε χρησιμοποίησαν το εισιτήριό τους, εξαιτίας των ακυρώσεων πτήσεων, που επέφεραν τα περιοριστικά μέτρα για την αντιμετώπιση της πανδημίας του κορωνοϊού. 1. Υποχρεώσεις από συμβάσεις με πελάτες- βραχυπρόθεσμο μέρος Εταιρεία 31.12.2021 31.12.2020 Υποχρεώσεις από προεισπραχθέντα εισιτήρια Ναύλοι Παρεπόμενες υπηρεσίες Σύνολο Υποχρεώσεις από Credit Voucher Προκαταβολές πελατών Υποχρεώσεις προγραμμάτων πιστότητας πελατών Βραχυπρόθεσμο μέρος Σύνολο υποχρεώσεων από συμβάσεις με πελάτες βραχυπρόθεσμο μέρος Όμιλος 31.12.2021 31.12.2020 82.199,77 8.405,73 90.605,51 43.645,17 12.847,99 74.389,02 8.850,70 83.239,72 86.890,48 6.291,23 86.308,73 9.275,85 95.584,58 43.645,17 15.510,45 78.324,43 9.718,94 88.043,37 86.890,48 7.149,58 9.409,27 9.471,25 9.409,27 9.471,25 156.507,94 185.892,68 164.149,46 191.554,67 2. Υποχρεώσεις από συμβάσεις με πελάτες- μακροπρόθεσμο μέρος Το μακροπρόθεσμο μέρος των υποχρεώσεων από συμβάσεις με πελάτες της Εταιρείας και του Ομίλου αφορά υποχρέωση του προγράμματος πιστότητας πελατών (Miles & Bonus) και ανέρχεται σε €36.827,93 χιλ (2020: €36.639,99 χιλ). Κίνηση προγράμματος πιστότητας πελατών (Miles & Bonus) Το σύνολο (βραχυπρόθεσμο και μακροπρόθεσμο μέρος) των υποχρεώσεων των προγραμμάτων πιστότητας πελατών με 31.12.2021 της Εταιρείας και του Ομίλου ανέρχεται σε €46.237,20 χιλ. (βραχυπρόθεσμο μέρος : €9.409,27 χιλ, μακροπρόθεσμο μέρος: €36.827,93 χιλ). Παρακάτω αναλύεται η κίνηση των συγκεκριμένων υποχρεώσεων με 31.12.2021 και 31.12.2020 για την Εταιρεία και τον Όμιλο. 207 31.12.2021 Υπόλοιπο 01/01 Προσθήκες μιλίων Εξαργυρώσεις μιλίων Υποχρέωση 31/12 46.111,23 7.589,08 (7.463,11) 46.237,20 31.12.2020 43.164,06 7.424,52 (4.477,34) 46.111,23 3.22 Δεδουλευμένα έξοδα Τα δεδουλευμένα έξοδα αναλύονται ως εξής : Προμήθειες πρακτόρων Χρήσεις λογισμικών συστημάτων Καύσιμα αεροσκαφών Εξοδα συντήρησης αεροσκαφών Χρεώσεις αεροδρομίων Xρεώσεις ξένων αεροπορικών εταιριών Λοιπές αμοιβές πληρωτέες Λοιπά έξοδα Σύνολο Εταιρεία 31.12.2021 31.12.2020 4.132,57 53,92 33,09 9,74 844,97 64,51 10.956,33 814,25 7.135,30 1.577,73 9.776,58 1.092,56 231,19 768,40 1.835,10 538,13 34.945,14 4.919,25 Όμιλος 31.12.2021 31.12.2020 4.533,67 68,27 33,09 9,74 1.056,12 96,90 12.745,61 933,06 10.439,00 2.761,36 191,87 193,36 2.697,99 1.005,74 8.719,05 1.164,94 40.416,41 6.233,37 208 3.23 Παράγωγα Εταιρεία και Όμιλος Ονομαστική Αξία Μη κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία Αντιστάθμιση ταμειακών ροών Προθεσμιακά συμβόλαια σε δολάρια ΗΠΑ Συμβόλαια ανταλλαγής εμπορευμάτων (καυσίμων) Συμβόλαια ανταλλαγής επιτοκίου Σύνολο Παράγωγα χρηματοοικονομικά προϊόντα Προθεσμιακά συμβόλαια σε δολάρια ΗΠΑ Σύνολο Σύνολο περουσιακών στοιχείων (Μακροπρόθεσμο μέρος) Κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία Αντιστάθμιση ταμειακών ροών Προθεσμιακά συμβόλαια σε δολάρια ΗΠΑ Συμβόλαια ανταλλαγής εμπορευμάτων (καυσίμων) Σύνολο Παράγωγα χρηματοοικονομικά προϊόντα Προθεσμιακά συμβόλαια σε δολάρια ΗΠΑ Σύνολο Σύνολο περουσιακών στοιχείων (Βραχυπρόθεσμο μέρος) Σύνολο Απαιτήσεων από συμβάσεις παραγώγων Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις Αντιστάθμιση ταμειακών ροών Προθεσμιακά συμβόλαια σε δολάρια ΗΠΑ Συμβόλαια ανταλλαγής εμπορευμάτων (καυσίμων) Συμβόλαια ανταλλαγής επιτοκίου Σύνολο Παράγωγα χρηματοοικονομικά προϊόντα Προθεσμιακά συμβόλαια σε δολάρια ΗΠΑ Συμβόλαια ανταλλαγής επιτοκίου Σύνολο Σύνολο υποχρεώσεων (Μακροπρόθεσμο μέρος) Βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις Αντιστάθμιση ταμειακών ροών Προθεσμιακά συμβόλαια σε δολάρια ΗΠΑ Συμβόλαια ανταλλαγής εμπορευμάτων (καυσίμων) Σύνολο Παράγωγα χρηματοοικονομικά προϊόντα Προθεσμιακά συμβόλαια σε δολάρια ΗΠΑ Συμβόλαια ανταλλαγής εμπορευμάτων (καυσίμων) Σύνολο Σύνολο υποχρεώσεων (Βραχυπρόθεσμο μέρος) Σύνολο Υποχρεώσεων από συμβάσεις παραγώγων 31.12.2021 Ονομαστική Αξία 31.12.2020 16.000.000 251,66 0 852,54 1.104,20 123.000.000 18.000 MT 40.000.000 4.678,73 289,91 2.296,39 7.265,02 72.000.000 2.406,57 2.406,57 9.671,60 120.000.000 133.000 MT 5.320,73 11.441,82 16.762,55 12.000.000 429,99 0 429,99 62.000.000 1.779,78 1.779,78 18.542,33 28.213,93 12.000.000 61,48 61,48 491,47 1.595,67 15.000.000 6.000 ΜΤ 332.000.000 (76,06) (169,57) (3.463,81) (3.709,43) 152.000.000 (4.034,81) 0 (9.899,24) (13.934,05) 0 (7.259,64) (7.259,64) (10.969,07) 72.000.000 152.000.000 (2.561,77) (16.719,17) (19.280,93) (33.214,98) 18.000.000 26.000 ΜΤ (91,84) (1.529,10) (1.620,94) 84.000.000 70.000 ΜΤ (4.277,96) (6.260,64) (10.538,60) 10.000.000 (26,82) 0 (26,82) (1.647,76) (12.616,84) 84.000.000 (2.885,78) (3.297,93) (6.183,71) (16.722,31) (49.937,29) 135.300.000 40.000.000 0 0 1.104,20 205.000.000 209 31.12.2021 Αντιστάθμιση ταμειακών ροών Προθεσμιακά συμβόλαια σε δολάρια ΗΠΑ Συμβόλαια ανταλλαγής εμπορευμάτων (καυσίμων) Συμβόλαια ανταλλαγής επιτοκίου Συνολο Κονδύλι Ισολογισμού/Αποτελεσματων Αξια αποτίμησης 31/12/2020 (7.631,12) (6.260,64) (9.046,70) (22.938,46) Μεταβολή επιμέτρησης στα "Λοιπα Συνολικά Εισοδήματα" 17.944,79 16.965,13 8.862,04 43.771,96 Λοιπα Συνολικά Εισοδήματα Αποτελεσματικό σκέλος αντιστάθμισης ταμειακών ροών (485,98) (671,36) (642,81) Κατηγοροποίηση ανα είδος αντιστάθμιζόμενου (1.800,14) εξόδου (καύσιμα, συντήρηση, μισθώσεις αεροσκαφών κτλ.)/Λοιπα Συνολικά Εισοδήματα Αναποτελεσματικό σκέλος αντιστάθμισης ταμειακών ροών 3,86 0 0 Αξία αποτίμησης Λοιπών Συνολικών Εισοδημάτων (Λοιπα αποθεματικά) 31/12/2021(A) 9.831,56 10.033,13 (827,47) 19.037,22 Λοιπα Αποθεματικά 0 0 (339,95) (339,95) Χρηματοοικονομικά αποτελέσματα 9.831,56 10.033,13 (1.167,42) Αναποτελεσματικό σκέλος αποτίμησης Αξία αποτίμησης 31/12/2021(Α) Παράγωγα χρηματοοικονομικά προϊόντα που δεν θεωρούνται αντισταθμίσεις και αναγνωρίζονται στα αποτελεσμάτα περιόδου Προθεσμιακά συμβόλαια σε δολάρια ΗΠΑ Συμβόλαια ανταλλαγής εμπορευμάτων (καυσίμων) Συμβόλαια ανταλλαγής επιτοκίου 3,86 Χρηματοοικονομικά αποτελέσματα/Λοιπα Συνολικά Εισοδήματα 18.697,27 Συνολο Κονδύλι Ισολογισμού/Αποτελεσματων Αξια αποτίμησης 31/12/2020 (5.386,06) (3.297,93) (16.719,17) Αποτελέσματα αποτίμησης παράγωγων προϊόντων που δεν θεωρούνται αντισταθμίσεις (25.403,16) 10.485,65 (87,33) 9.459,46 19.857,78 Χρηματοοικονομικά αποτελέσματα Αποτελέσματα εκκαθαρισεων παράγωγων προϊόντων που δεν θεωρούνται αντισταθμίσεις (940,06) 3.385,26 0 2.445,20 Χρηματοοικονομικά αποτελέσματα Αξία αποτίμησης 31/12/2021 (Β) 4.159,53 0 (7.259,71) (3.100,18) Συνολική Αποτιμηση 31/12/2021 (Α+Β) 13.991,09 10.033,13 (8.427,13) 15.597,09 210 31.12.2020 Αντιστάθμιση ταμειακών ροών Αξια αποτίμησης 31/12/2019 Μεταβολή επιμέτρησης στα "Λοιπα Συνολικά Εισοδήματα" Προθεσμιακά συμβόλαια σε δολάρια ΗΠΑ Συμβόλαια ανταλλαγής εμπορευμάτων (καυσίμων) Συμβόλαια ανταλλαγής επιτοκίου Συνολο Κονδύλι Ισολογισμού/Αποτελεσματων 759,70 (702,32) (6.107,33) (6.049,96) (7.385,48) 75.260,60 (2.188,33) 65.686,79 Λοιπα Συνολικά Εισοδήματα Αποτελεσματικό σκέλος αντιστάθμισης ταμειακών ροών (870,13) (35.533,81) (520,87) Αναποτελεσματικό σκέλος αντιστάθμισης ταμειακών ροών (135,21) (45.285,11) (280,87) (7.631,12) (6.260,64) (9.097,40) (22.989,16) Λοιπα Αποθεματικά 0 (3.297,93) (16.668,47) (19.966,40) Χρηματοοικονομικά αποτελέσματα (7.631,12) (9.558,57) (25.765,87) (42.955,56) Αξία αποτίμησης Λοιπών Συνολικών Εισοδημάτων (Λοιπα αποθεματικά) 31/12/2020 (A) Αναποτελεσματικό σκέλος αποτίμησης Αξία αποτίμησης 31/12/2020 (Α) Παράγωγα χρηματοοικονομικά προϊόντα που δεν θεωρούνται αντισταθμίσεις και αναγνωρίζονται στα αποτελεσμάτα περιόδου Αξια αποτίμησης 31/12/2019 Προθεσμιακά συμβόλαια σε δολάρια ΗΠΑ Συμβόλαια ανταλλαγής εμπορευμάτων (καυσίμων) Συμβόλαια ανταλλαγής επιτοκίου Κατηγοροποίηση ανα είδος αντιστάθμιζόμενου (36.924,80) εξόδου (καύσιμα, συντήρηση, μισθώσεις αεροσκαφών κτλ.)/Λοιπα Συνολικά Εισοδήματα Χρηματοοικονομικά αποτελέσματα/Λοιπα (45.701,20) Συνολικά Εισοδήματα Συνολο Κονδύλι Ισολογισμού/Αποτελεσματων 2.795,20 0 0 2.795,20 (7.347,13) 0 0 (7.347,13) Χρηματοοικονομικά αποτελέσματα (834,14) 0 0 (834,14) Χρηματοοικονομικά αποτελέσματα Αξία αποτίμησης 31/12/2020 (Β) (5.386,06) 0 0 (5.386,06) Συνολική Αποτιμηση 31/12/2020 (Α+Β) (13.017,18) (9.558,57) (25.765,87) (48.341,62) Αποτελέσματα εκκαθαρισεων παράγωγων προϊόντων που δεν θεωρούνται αντισταθμίσεις Αποτελέσματα εκκαθαρισεων παράγωγων προϊόντων που δεν θεωρούνται αντισταθμίσεις 211 Η Εταιρεία κατέχει παράγωγα που χρησιμοποιούνται ως μέσα αντιστάθμισης ταμειακών ροών για την κάλυψη του κινδύνου από τις μεταβολές στην ισοτιμία του δολαρίου έναντι του ευρώ, συμβόλαια ανταλλαγής εμπορευμάτων επί αεροπορικών καυσίμων, προϊόντα ανταλλαγής επιτοκίων καθώς και ανοιχτές θέσεις προθεσμιακών συμβολαίων σε δολάρια, για τις οποίες δεν έχει επιλέξει να εφαρμόσει λογιστική αντιστάθμισης (hedge accounting). Τα παράγωγα κατατάσσονται ως περιουσιακά στοιχεία ή ως υποχρεώσεις. Το σύνολο της εύλογης αξίας ενός παραγώγου που έχει προσδιορισθεί ως μέσο αντιστάθμισης κατατάσσεται ως μη κυκλοφορούν περιουσιακό στοιχείο ή μακροπρόθεσμη υποχρέωση εάν η υπολειπόμενη περίοδος ενηλικίωσης του αντισταθμισμένου στοιχείου είναι μεγαλύτερη από 12 μήνες και ως κυκλοφορούν περιουσιακό στοιχείο ή βραχυπρόθεσμη υποχρέωση εάν η υπολειπόμενη περίοδος ενηλικίωσης του αντισταθμισμένου στοιχείου είναι μικρότερη από 12 μήνες. Αντίστοιχα το σύνολο της εύλογης αξίας των προθεσμιακών συμβολαίων σε δολάρια, για τα οποία η Εταιρεία δεν έχει επιλέξει να εφαρμόσει λογιστική αντιστάθμισης, κατατάσσεται ως μη κυκλοφορούν περιουσιακό στοιχείο ή μακροπρόθεσμη υποχρέωση εάν η υπολειπόμενη περίοδος ενηλικίωσης του συμβολαίου είναι μεγαλύτερη από 12 μήνες και ως κυκλοφορούν περιουσιακό στοιχείο ή βραχυπρόθεσμη υποχρέωση εάν η υπολειπόμενη περίοδος ενηλικίωσης του συμβολαίου είναι μικρότερη από 12 μήνες. α) Προθεσμιακά συμβόλαια σε δολάρια ΗΠΑ (currency forwards & options) O Όμιλος συνάπτει προθεσμιακά συμβόλαια σε δολάρια ΗΠΑ που χρησιμοποιούνται ως μέσα αντιστάθμισης ταμειακών ροών για την κάλυψη του κινδύνου από τις μεταβολές στην ισοτιμία του δολαρίου έναντι του ευρώ. Tην 31η Δεκεμβρίου 2021 ο Όμιλος είχε συνάψει συμφωνίες για να αντισταθμίσει το 31% και 30% των εκτιμώμενων ετήσιων αναγκών του σε δολάρια Η.Π.Α. για τα έτη 2022 και 2023, αντίστοιχα. Την 31η Δεκεμβρίου 2020 ο Όμιλος είχε συνάψει συμφωνίες για να αντισταθμίσει το 32%, 27% και 27% των εκτιμώμενων ετήσιων αναγκών του σε δολάρια Η.Π.Α για τα έτη 2021, 2022 και 2023, αντίστοιχα (μελλοντικές συναλλαγές). Το ονομαστικό ποσό των ανοιχτών συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης κατά την 31.12.2021 ανέρχεται σε € 243.687,09 χιλ. (31.12.2020: € 215.141,39 χιλ.) (Επίπεδο ιεράρχησης εύλογων αξιών 2). Λήξεις Συμβολαίων 2021 2022 2023 Σύνολο Ονομαστικό Ποσό σε χιλ. δολ. 31.12.2021 Ονομαστικό Ποσό σε χιλ. δολ. 31.12.2020 0 138.000 138.000 276.000 96.000 84.000 84.000 264.000 Επιπλέον των θέσεων που έχουν συναφθεί για σκοπούς αντιστάθμισης ταμειακών ροών και αναλύονται παραπάνω, ο Όμιλος κατά την 31η Δεκεμβρίου 2021 διατηρούσε ανοιχτές θέσεις προθεσμιακών συμβολαίων σε δολάρια ΗΠΑ συνολικού ύψους 144 εκ. δολ. με λήξεις εντός των ετών 2022-2023 για τις οποίες ο Όμιλος δεν έχει επιλέξει να εφαρμόσει λογιστική αντιστάθμισης (hedge accounting). Οι θέσεις αυτές διατηρούνται σύμφωνα με την πολιτική διαχείρισης συναλλαγματικών κινδύνων του Ομίλου που υιοθετήθηκε από 01.01.2019 σε συνδυασμό με την υιοθέτηση του ΔΠΧΑ 16. Το ονομαστικό ποσό των εν λόγω ανοιχτών συμβολαίων μελλοντικής 212 εκπλήρωσης κατά την 31.12.2021 ανέρχεται σε €127.141,09 χιλ. (31.12.2020: €136.908,16 χιλ.) (Επίπεδο ιεράρχησης εύλογων αξιών 2). β) Συμβόλαια ανταλλαγής εμπορευμάτων (commodity swaps) Ο Όμιλος εφαρμόζει πολιτική αντιστάθμισης κινδύνου χρησιμοποιώντας χρηματοοικονομικά παράγωγα προϊόντα πετρελαίου ως μέσα αντιστάθμισης ταμειακών ροών για την κάλυψη του κινδύνου, προκειμένου να διαχειριστεί τον κίνδυνο που προέρχεται από τις διακυμάνσεις της τιμής του πετρελαίου. Την 31η Δεκεμβρίου 2021 ο Όμιλος είχε συνάψει συμβόλαια ανταλλαγής εμπορευμάτων επί αεροπορικών καυσίμων (commodity jet swaps) συνολικού ύψους 144χιλ. μετρικών τόνων και δικαιωμάτων προαίρεσης (Zero Cost Collar) 15 χιλ. μετρικών τόνων που κάλυπταν συνολικά ποσοστό 44% των προβλεπόμενων αναγκών σε καύσιμα για το 2022. Ομοίως, την 31η Δεκεμβρίου 2021 ο Όμιλος είχε συνάψει συμβόλαια ανταλλαγής εμπορευμάτων επί αεροπορικών καυσίμων (commodity jet swaps) συνολικού ύψους 24χιλ. μετρικών τόνων που κάλυπταν ποσοστό 6% των προβλεπόμενων αναγκών σε καύσιμα για το 2023. Την 31η Δεκεμβρίου 2020, ο όμιλος είχε συνάψει παράγωγα πετρελαίου συνολικού ύψους 70χιλ. μετρικών τόνων για το 2021 που κρίθηκαν ως αποτελεσματικά, και κάλυπταν το 15% των εκτιμώμενων αναγκών για το 2021 (μελλοντικές συναλλαγές). Λήξεις συμβολαίων 2021 2022 2023 Σύνολο Μετρικοί Τόνοι 31.12.2021 Μετρικοί Τόνοι 31.12.2020 0 159.000 24.000 183.000 70.000 0 0 70.000 γ) Συμβόλαια ανταλλαγής επιτοκίων Ο Όμιλος χρησιμοποιεί παράγωγα προϊόντα ανταλλαγής επιτοκίων (Ιnterest Rate Swaps) ως αντισταθμιστικά εργαλεία που χρησιμοποιούνται για σχέσεις αντιστάθμισης ταμειακών ροών χρηματοοικονομικών υποχρεώσεων και συγκεκριμένα για την κάλυψη του επιτοκιακού κινδύνου που προέρχεται από μελλοντικές μισθώσεις αεροσκαφών. Η Εταιρεία με ημερομηνία 31.12.2021, είχε συνάψει συμβόλαια ανταλλαγής επιτοκίου για την κάλυψη του επιτοκίου κινδύνου από μισθώσεις οκτώ (8) αεροσκαφών που αναμένεται να παραληφθούν εντός της διετίας 2022-2023, ονομαστικής αξίας ύψους 372.000 χιλ. δολ. (31.12.2020: 245.000 χιλ. δολ.). Επιπλέον, η Εταιρεία έχει συνάψει παράγωγα προϊόντα ανταλλαγής επιτοκίων για τα οποία δεν πληρούνται τα κριτήρια και συνεπώς δεν εφαρμόζει λογιστική αντιστάθμισης ταμειακών ροών ονομαστικής αξίας 135.300 χιλ. δολ. (31.12.2021: 152.000 χιλ. δολ.). Το ονομαστικό ποσό των ανοιχτών συμβολαίων ανταλλαγής επιτοκίων την 31.12.2021 ανέρχεται σε € 447.907,47 (31.12.2020: 323.527,02 χιλ.). 213 Τα παράγωγα προϊόντα αποτιμώνται στις εύλογες αξίες τους κατά την ημερομηνία του ισολογισμού. Η εύλογη αξία των προϊόντων αυτών παρέχεται από τα πιστωτικά ιδρύματα με τα οποία ο Όμιλος έχει συνάψει τις σχετικές συμβάσεις και αντανακλούν καλόπιστα παραδοχές και εκτιμήσεις των ιδρυμάτων, με βάση τη διαθέσιμη πληροφόρηση για τα σχετικά δεδομένα της αγοράς. Οι παράμετροι που χρησιμοποιούνται για τον υπολογισμό της εύλογης αξίας διαφοροποιούνται ανάλογα με το είδος του παραγώγου. 3.24 Έσοδα από συμβάσεις με πελάτες Τα έσοδα από συμβάσεις με πελάτες αφορούν την πώληση εισιτηρίων, την πώληση εμπορευμάτων και την παροχή λοιπών υπηρεσιών. Παρατίθεται ανάλυση ανά είδος υπηρεσιών: Εταιρεία Έσοδα από τακτικές πτήσεις Έσοδα από ναυλωμένες πτήσεις Άλλα έσοδα εκμετάλλευσης που σχετίζονται με τις πτήσεις Σύνολο Όμιλος 2021 343.856,80 85.320,34 2020 200.453,65 55.298,93 2021 558.293,19 37.880,89 2020 341.643,05 14.057,80 83.184,42 62.137,07 78.654,23 59.403,05 512.361,56 317.889,65 674.828,31 415.103,90 Παρατίθεται γεωγραφική ανάλυση των εσόδων από πελάτες: Εταιρεία Έσοδα από τακτικές πτήσεις Έσοδα από ναυλωμένες πτήσεις Άλλα έσοδα εκμετάλλευσης που σχετίζονται με τις πτήσεις Σύνολο Εταιρεία Έσοδα από τακτικές πτήσεις Έσοδα από ναυλωμένες πτήσεις Άλλα έσοδα εκμετάλλευσης που σχετίζονται με τις πτήσεις Σύνολο Όμιλος Έσοδα από τακτικές πτήσεις Έσοδα από ναυλωμένες πτήσεις Άλλα έσοδα εκμετάλλευσης που σχετίζονται με τις πτήσεις Σύνολο 2021 Εσωτερικό Εξωτερικό Σύνολα 1.788,82 342.067,98 343.856,80 42.909,80 42.410,53 85.320,34 23.351,11 59.833,32 83.184,42 68.049,73 444.311,83 512.361,56 2020 Εσωτερικό Εξωτερικό Σύνολα 889,89 199.563,75 200.453,65 33.323,01 21.975,92 55.298,93 18.631,78 43.505,29 62.137,07 52.844,69 265.044,96 317.889,65 2021 Εσωτερικό Εξωτερικό Σύνολα 176.763,87 381.503,30 558.267,17 5.774,39 32.133,50 37.907,89 18.950,26 59.702,99 78.653,25 201.488,52 473.339,79 674.828,31 214 Όμιλος Έσοδα από τακτικές πτήσεις Έσοδα από ναυλωμένες πτήσεις Άλλα έσοδα εκμετάλλευσης που σχετίζονται με τις πτήσεις Σύνολο 2020 Εσωτερικό Εξωτερικό Σύνολα 117.218,68 224.424,37 341.643,05 2.562,11 11.495,69 14.057,80 16.441,10 42.961,96 59.403,05 136.221,88 278.882,02 415.103,90 3.25 Λοιπά έσοδα Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται έσοδα που δημιουργούνται από παρεπόμενες δραστηριότητες εκτός από την κύρια λειτουργική δραστηριότητα της Εταιρείας και του Ομίλου. Τα συγκεκριμένα έσοδα αφορούν τις εξής περιπτώσεις: Λοιπά έσοδα Έσοδα από επιδοτήσεις ΟΑΕΔ Έσοδα από παροχή υπηρεσιών σε τρίτους Εσοδα από εκπαίδευση Έσοδα από πώληση ανταλλακτικών αεροσκαφών Λοιπά έσοδα Kρατική επιχορήγηση Σύνολο Εταιρεία Όμιλος 2021 2020 2021 2020 15,90 32,74 15,90 32,74 23.014,84 32.373,44 6.362,44 16.331,63 0 128,98 306,14 612,95 0 55,21 0 84,98 418,61 94,01 6.417,03 2.445,54 92.526,96 0 92.526,96 0 115.976,31 32.684,38 105.628,47 19.507,85 Σε συνέχεια της ολοκλήρωσης της αύξησης του μετοχικού κεφαλαίου της Εταιρείας μέσω της οποίας αντλήθηκαν συνολικά κεφάλαια ποσού 60 εκ. ευρώ και η οποία πιστοποιήθηκε με την από 14.6.2021 απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου της Εταιρείας, καταβλήθηκε την 2.7.2021 από το Ελληνικό Δημόσιο στην Εταιρεία η οικονομική ενίσχυση ποσού 120 εκ. Eυρώ, για την αποκατάσταση της άμεσα συναρτώμενης με την πανδημία του κορωνοϊού COVID-19 ζημίας που υπέστη η Εταιρεία, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 30 του Ν. 4772/2021 και της υπ’ αριθμ. 3126/18.05.2021 Κοινής Υπουργικής Απόφασης των Υπουργών Οικονομικών, Υποδομών και Μεταφορών (ΦΕΚ Β’ 2231/28.05.2021). Ταυτόχρονα η Εταιρεία ανέλαβε την υποχρέωση της έκδοσης και παράδοσης άνευ ανταλλάγματος στην Ελληνική Δημοκρατία Τίτλων Κτήσης Μετοχών (Warrants) που προβλέπονται στο άρθρο 30 του Ν. 4772/2021 και στο άρθρο 56 του Ν. 4548/2018, οι οποίοι επιμετρήθηκαν στην εύλογη αξία και λογιστικοποιήθηκαν στην καθαρή θέση της Εταιρείας, ενώ η διαφορά της εύλογης αξίας των Warrants από τα €120 εκ. της οικονομικής ενίσχυσης, καταχωρήθηκε στα Λοιπά έσοδα ως κρατική επιχορήγηση. Ειδικότερα, η Εταιρεία έθεσε στη διάθεση της Ελληνικής Δημοκρατίας τους σχετικούς τίτλους, και η σχετική σύμβαση υπογράφηκε στις 13.7.2021, σε συνέχεια της από 14.6.2021 απόφασης του Διοικητικού Συμβουλίου της Εταιρείας. Πρόκειται για 10.369.217 τίτλους παραστατικών δικαιωμάτων κτήσης κοινών μετοχών της Εταιρείας, καθένας εκ των οποίων παρέχει το δικαίωμα απόκτησης μίας (1) νέας κοινής ονομαστικής μετοχής (ονομαστικής αξίας εξήντα πέντε λεπτών του Ευρώ (€0,65) ) της Εταιρείας, σε τιμή ίση με τρία και 0,20 Ευρώ (€3,20) ανά νέα μετοχή και το δικαίωμα μπορεί να ασκηθεί μεταξύ της 03.07.2023 και 03.07.2026, ενώ η Εταιρεία έχει το δικαίωμα προαίρεσης απόκτησης των Τίτλων Κτήσης Μετοχών στην αγοραία αξία τους. 215 3.26 Αναλώσεις Υλικών & Υπηρεσιών Τα ποσά των αναλώσεων υλικών & υπηρεσιών αφορούν στα λειτουργικά έξοδα και αναλύονται στα παρακάτω κονδύλια : Καύσιμα Αεροσκαφών Συντήρηση αεροσκαφών Τέλη υπέρπτησης Έξοδα επίγειας εξυπηρέτησης Χρεώσεις αεροδρομίων Έξοδα catering Έξοδα διανομής Έξοδα προβολής και διαφήμισης Μισθώσεις Αναλώσεις αποθεμάτων Διάφορα έξοδα Σύνολο Εταιρεία 2021 2020 94.345,51 84.393,39 95.028,24 82.002,73 31.914,60 21.343,59 27.607,17 18.572,46 26.017,53 18.873,73 17.301,79 11.838,63 33.920,14 27.339,81 11.577,29 7.517,79 7.980,84 3.611,80 732,70 364,78 56.824,51 55.572,75 403.250,35 331.431,46 Όμιλος 2021 134.241,20 115.904,19 38.916,89 45.431,29 41.439,06 20.627,58 44.486,01 11.910,13 9.653,53 732,70 70.243,14 533.585,72 2020 108.077,59 102.925,78 26.963,82 31.902,43 29.237,69 14.120,63 34.777,28 7.996,85 2.222,74 364,78 60.850,60 419.440,19 Η αύξηση μεταξύ των δύο χρήσεων, οφείλεται στη σταδιακή ανάκαμψη της πτητικής δραστηριότητας της Εταιρείας και του Ομίλου εντός του 2021, που κατ’ επέκταση επηρέασε το κόστος όλων των υλικών και υπηρεσιών. Τα «Διάφορα έξοδα» από τον παραπάνω πίνακα αναλύονται περαιτέρω στα παρακάτω κονδύλια: Αμοιβές τρίτων Αμοιβές μελών Δ.Σ. ‘Εξοδα cargo Εκπαίδευση προσωπικού Τηλεφωνικά-Ταχυδρομικά Ενοίκια Ασφάλιστρα Επισκευές/συντηρήσεις κτιρίων - μηχανημάτων ‘Εξοδα ταξιδίων ‘Εντυπα- Γραφική ύλη Συνδρομές Λοιπά έξοδα εκμεταλλεύσεως Σύνολο Εταιρεία 2021 2020 5.683,88 4.865,03 185,57 0 1.189,75 1.111,83 2.513,85 2.165,96 2.650,58 2.547,65 148,84 380,31 2.309,27 2.275,96 227,47 459,43 3.819,86 3.495,86 360,88 274,60 1.954,26 3.061,98 35.780,31 34.934,14 56.824,51 55.572,75 Όμιλος 2021 2020 6.021,38 5.273,85 185,57 0 1.429,09 1.330,74 3.261,73 2.517,07 2.762,51 2.065,95 209,42 440,76 2.454,98 2.475,39 240,78 533,49 6.732,80 5.110,80 381,40 286,15 2.415,55 3.603,39 44.147,93 37.213,00 70.243,14 60.850,60 Στα λοιπά έξοδα εκμετάλλευσης της Εταιρίας περιλαμβάνεται αναστροφή απομείωσης επισφαλών απαιτήσεων αξίας € 350,91 χιλ. και αντίστοιχα € 660,50 χιλ. στον Όμιλο (2020: € 769,42 χιλ. και € 721,27 χιλ. για την Εταιρεία και τον Όμιλο αντίστοιχα) (Σημ. 3.10). 216 3.27 Παροχές σε εργαζόμενους Οι παροχές σε εργαζόμενους περιλαμβάνουν τόσο τις τακτικές αποδοχές όσο και τις παροχές που αφορούν την πρόβλεψη για έξοδο των εργαζομένων από την υπηρεσία και αναλύονται ως εξής : Μισθοί και ημερομίσθια Εργοδοτικές εισφορές Πρόβλεψη για παροχές μετά την έξοδο από την υπηρεσία μη ληφθήσας αδείας προσωπικού Πρόβλεψη Σύνολο Εταιρεία 2021 2020 58.696,66 60.812,56 1.295,42 7.695,69 461,84 1.023,39 (1.257,53) 2.213,49 59.196,38 71.745,12 Όμιλος 2021 65.992,95 1.406,61 615,34 (1.146,33) 66.868,55 2020 67.780,25 8.485,10 1.310,17 2.324,68 79.900,20 Το ποσό της πρόβλεψης μη ληφθείσας άδειας για τη χρήση του 2021 για την Εταιρεία και τον Όμιλο ανέρχεται σε € 1.831,69 χιλ. και € 114,19 χιλ. αντίστοιχα (2020 € 2.213,49 χιλ. και € 2.324,68 χιλ. για τον Όμιλο). (Σημ.3.19) Η μείωση που παρατηρείται στις εργοδοτικές εισφορές σε σύγκριση με το 2020, οφείλεται κυρίως στην αξιοποίηση από τον Όμιλο και την Εταιρεία των οριζόντιων μέτρων που παρείχε η πολιτεία για τις επιχειρήσεις. Σημείωση 2. O αριθμός του απασχολούμενου προσωπικού έχει ως εξής: Αριθμός απασχολούμενου προσωπικού Εταιρεία 2021 2020 2.253 2.495 Όμιλος 2021 2020 2.445 2.699 217 3.28 Χρηματοοικονομικά έσοδα/έξοδα Τα χρηματοοικονομικά έσοδα και έξοδα αναλύονται ως εξής: Τόκοι και έξοδα μακροπρόθεσμων υποχρεώσεων Τόκοι και έξοδα βραχυπρόθεσμων υποχρεώσεων Προμήθειες εγγυητικών επιστολών Τόκοι μισθώσεων Αναποτελεσματικό σκέλος αντιστάθμισης ταμειακών ροών Αποτελέσματα (Κέρδη/Ζημίες) παράγωγων προϊόντων που δεν θεωρούνται αντισταθμίσεις Συναλλαγματικές διαφορές έξοδα Λοιπά συναφή με τις χρηματοδοτήσεις έξοδα Απομείωση χρηματοκοινομικών στοιχείων Συνολο Χρηματοοικονομικων εξόδων Πιστωτικοί τόκοι & λοιπά έσοδα Αποτελέσματα (Κέρδη/Ζημίες) παράγωγων προϊόντων που δεν θεωρούνται αντισταθμίσεις Μερίσματα θυγατρικής Συναλλαγματικές διαφορές έσοδα Συνολο Χρηματοοικονομικων εσόδων Εταιρεία 2021 2020 14.669,54 11.584,67 2,12 8,19 308,37 374,53 14.726,52 15.595,89 Όμιλος 2021 2020 14.669,54 11.589,20 182,81 46,46 489,51 563,84 15.812,11 17.240,11 339,95 65.251,51 339,95 65.251,51 1.027,40 0 1.027,40 0 41.880,14 45.815,82 1.021,47 398,96 0 26,24 73.975,51 139.055,81 577,53 1.489,68 45.994,47 49.627,36 1.099,99 447,59 (40,27) 26,24 79.575,49 144.792,30 452,69 1.463,10 23.334,24 0 23.334,24 0 0 12.175,62 36.087,40 24.187,50 52.521,32 78.198,50 0 16.387,01 40.173,94 0 57.394,18 58.857,28 Τα κονδύλια των συναλλαγματικών διαφορών (έσοδα και έξοδα) προκύπτουν επειδή η Εταιρεία και ο Όμιλος πραγματοποιούν σημαντικό όγκο συναλλαγών (εισπράξεων και πληρωμών) σε ξένα νομίσματα. Το ποσό € 339,95 χιλ. αφορά το σκέλος της αποτίμησης των παραγώγων αντιστάθμισης κινδύνων που αναφέρονται στις Σημειώσεις 3.23 (β) & (γ) που κρίθηκε ως αναποτελεσματικό. Το ποσό € 1.027,40 χιλ. (έξοδο) και € 23.334,24 χιλ. (έσοδο) περιλαμβάνει το αποτέλεσμα της περιόδου Ιανουάριο 2021 -Δεκέμβριο 2021 καθώς και την αποτίμηση με 31/12/2021 των παραγώγων που δεν χρησιμοποιήθηκαν για αντιστάθμιση κινδύνων και σχετίζονται με παράγωγα πετρελαίου, συναλλαγματικού κινδύνου και ανταλλαγής επιτοκίων. Η μεταβολή των ανωτέρων οφείλεται στο γεγονός ότι το 2020 η πανδημία είχε σαν αποτέλεσμα να κριθεί μεγάλος όγκος συμβολαίων που είχαν συναφθεί για την αντιστάθμιση του κινδύνου από την αύξηση των τιμών του πετρελαίου και των επιτοκίων ως μη αποτελεσματικά και να διακοπεί η λογιστική αντιστάθμισης, λόγω της σημαντικής μείωσης του πτητικού έργου και των αλλαγών στους εκτιμώμενους χρόνους παράδοσης των νέων αεροσκαφών. Τα συμβόλαια για τα οποία δεν εφαρμόζεται πλέον λογιστική αντιστάθμισης αποτιμώνται στην εύλογη αξία τους μέσω της κατάστασης αποτελεσμάτων χρήσης. 218 3.29 Φόρος εισοδήματος Ο φόρος εισοδήματος αναλύεται ως εξής: Τρέχων φόρος Πρόβλεψη για πρόσθετο φόρο Αναβαλλόμενος φόρος Σύνολο Φόρου Κέρδη προ φόρων Φόρος υπολογισμένος με βάση ισχύοντα φορολογικό συντελεστή Φόρος εξόδων που δεν εκπίπτουν για φορολογικούς σκοπούς Λοιπές προσαρμογές 2021 0 0 8.803,91 8.803,91 2020 55.932,44 (50,39) 4.848,09 60.730,14 12.946,87 22% 2021 Όμιλος 2020 0 0 14.414,79 14.414,79 0 0 68.906,49 68.906,49 (242.783,45) 24% (9.345,62) 22% (296.813,57) 24% (2.848,31) 58.268,03 2.529,52 65.893,68 (3.300,00) (3.342,88) (3.388,00) (3.724,55) 0 0 0 932,35 0 5.805,00 0 5.805,00 (5.403,71) 0 (5.082,67) 0 20.355,93 8.803,91 0 60.730,14 20.355,93 14.414,79 0 68.906,49 Προσαρμογή λόγω φορολογίας σε διανεμηθέντα μερίσματα Μεταβολές στην αναβαλλόμενη φορολογία λόγω αλλαγής στο φορολογικό συντελεστή Απαλλασσόμενα Εσοδα Φόρος εισοδήματος Εταιρεία Ο φορολογικός συντελεστής για τις ανώνυμες εταιρείες στην Ελλάδα για το 2021, είναι 22% (2020: 24%). 3.30 Λοιπές ενδεχόμενες υποχρεώσεις / απαιτήσεις και ενδεχόμενα περιουσιακά στοιχεία Πληροφορίες σχετικά με επίδικες ή υπό διαιτησία διαφορές Υπάρχουν διάφορες επίδικες ή υπό διαιτησία διαφορές δικαστικών ή διαιτητικών οργάνων και άλλα ενδεχόμενα γεγονότα για τα οποία η Εταιρεία και ο Όμιλος έχει σχηματίσει σχετική πρόβλεψη (Σημ. 3.19) Η ανάλυση των εν λόγω υποθέσεων είναι η εξής : Εργατικά Λοιπά Σύνολο Εταιρεία 31.12.2021 31.12.2020 452,92 126,90 874,15 1.076,18 1.327,07 1.203,08 Όμιλος 31.12.2021 31.12.2020 452,92 126,90 1.287,86 1.489,89 1.740,78 1.616,79 219 Πληροφορίες σχετικά με ενδεχόμενες υποχρεώσεις Οι ενδεχόμενες υποχρεώσεις της Εταιρείας και του Ομίλου που προέρχονται από έκδοση τραπεζικών εγγυητικών επιστολών αναλύονται ως ακολούθως: Εταιρεία 31.12.2021 31.12.2020 Ύψος εγγυητικών επιστολών 20.730,02 Όμιλος 31.12.2021 31.12.2020 21.835,28 39.096,04 36.961,85 3.31 Συναλλαγές και υπόλοιπα με συνδεδεμένα μέρη Οι σημαντικότερες συναλλαγές με συνδεδεμένα πρόσωπα κατά την έννοια του Δ.Λ.Π. 24, εμφανίζονται στον κατωτέρω πίνακα : Υπόλοιπα με εταιρείες βασικού μετόχου Απαιτήσεις Υποχρεώσεις Υπόλοιπα με θυγατρικές Απαιτήσεις Υποχρεώσεις Υπόλοιπα με λοιπά συνδεδεμένα μέρη Απαιτήσεις Υποχρεώσεις Εταιρεία 31.12.2021 31.12.2020 135,69 79,13 211,97 58,99 2.575,79 155,84 6.356,51 0 13,22 95,18 0 133,72 Εταιρεία Συναλλαγές με εταιρείες βασικού μετόχου Έσοδα - Παροχές υπηρεσιών από Εταιρεία Έξοδα - Λήψεις υπηρεσιών από Εταιρεία Συναλλαγές με θυγατρικές Έσοδα - Παροχές υπηρεσιών από Εταιρεία Έξοδα - Λήψεις υπηρεσιών από Εταιρεία Συναλλαγές με λοιπά συνδεδεμένα μέρη Έσοδα - Παροχές υπηρεσιών από Εταιρεία Έξοδα - Λήψεις υπηρεσιών από Εταιρεία 2021 801,09 1.197,76 2020 707,30 1.435,88 75.559,88 184.912,20 90.557,06 118.477,95 66,18 601,66 61,71 347,36 220 Όμιλος 2021 2020 136,34 79,22 233,90 64,95 Υπόλοιπα με εταιρείες βασικού μετόχου Απαιτήσεις Υποχρεώσεις Υπόλοιπα με λοιπά συνδεδεμένα μέρη Απαιτήσεις Υποχρεώσεις 13,22 95,31 0 149,73 Όμιλος Συναλλαγές με εταιρείες βασικού μετόχου Έσοδα - Παροχές υπηρεσιών από Όμιλο Έξοδα - Λήψεις υπηρεσιών από Όμιλο Συναλλαγές με λοιπά συνδεδεμένα μέρη Έσοδα - Παροχές υπηρεσιών από Όμιλο Έξοδα - Λήψεις υπηρεσιών από Όμιλο 2021 812,45 1.217,09 2020 713,09 1.472,44 66,18 645,10 66,71 422,76 Οι συναλλαγές με εταιρίες του βασικού μετόχου αφορούν κυρίως καταβαλλόμενα ενοίκια και λήψη/παροχή υπηρεσιών. Οι συναλλαγές με την θυγατρική αφορούν κυρίως εκμίσθωση αεροσκαφών και λοιπές παροχές υπηρεσιών. Όλες οι συναλλαγές γίνονται με τους συνήθεις εμπορικούς όρους. 3.32 Παροχές στη Διοίκηση Οι παροχές προς τη Διοίκηση αναλύονται ως ακολούθως: Μισθοί διευθυντικών στελεχών Έξοδα κοινωνικής ασφάλισης διευθυντικών στελεχών Αμοιβές σε είδος και άλλες πληρωμές διευθυντικών στελεχών Σύνολο Υποχρεώσεις προς διευθυντές Εταιρεία 2021 2020 1.152,62 1.839,66 43,27 128,28 256,78 320,06 2021 1.234,53 43,27 260,66 2020 1.974,77 146,14 323,71 1.452,66 0 1.538,47 5,69 2.444,62 62,87 2.288,00 57,17 Όμιλος Πέραν των ανωτέρω δεν υπάρχουν άλλες συναλλαγές, απαιτήσεις ή υποχρεώσεις με μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου και διευθυντικά στελέχη της Εταιρείας και του Ομίλου. 221 3.33 Κέρδη / ζημιές ανά μετοχή Τα κέρδη/(ζημιές) ανά μετοχή υπολογίστηκαν με βάση το μέσο σταθμισμένο αριθμό των μετοχών σε κυκλοφορία επί του συνόλου των μετοχών: Όμιλος Κέρδη /(Ζημίες) προ φόρων Φόρος εισοδήματος Κέρδη /(Ζημίες) μετά από φόρους Σταθμισμένος αριθμός μετοχών σε κυκλοφορία Βασικά κέρδη/(Ζημίες) ανά μετοχή (ευρώ /μετοχή) Απομειωμένα κέρδη/(Ζημίες) ανά μετοχή (ευρώ /μετοχή) 2021 (9.345,62) 14.414,79 5.069,16 81.573.350,00 2020 (296.813,57) 68.906,49 (227.907,09) 71.417.100,00 0,062 0,060 (3,19) (3,19) 3.34 Σκοποί και πολιτικές διαχείρισης κινδύνων Ο Όμιλος είναι εκτεθειμένος σε πολλαπλούς κινδύνους. Το πρόγραμμα διαχείρισης κινδύνων στοχεύει στον περιορισμό της αρνητικής επίδρασης στα αποτελέσματα που προκύπτει από την αδυναμία πρόβλεψης των χρηματοοικονομικών αγορών και τη διακύμανση στις μεταβλητές του κόστους και των πωλήσεων. Ο Όμιλος χρησιμοποιεί παράγωγα χρηματοοικονομικά μέσα για να αντισταθμίσει την έκθεσή της σε συγκεκριμένες κατηγορίες κινδύνων. Η πολιτική διαχείρισης κινδύνων εφαρμόζεται από την Οικονομική Διεύθυνση του Ομίλου. Η διαδικασία που ακολουθείται είναι η παρακάτω: Αξιολόγηση των κινδύνων που σχετίζονται με τις δραστηριότητες και τις λειτουργίες του Ομίλου Σχεδιασμός της μεθοδολογίας και επιλογή των κατάλληλων χρηματοοικονομικών προϊόντων για την μείωση των κινδύνων και Εκτέλεση/εφαρμογή, σύμφωνα με τη διαδικασία που έχει εγκριθεί από τη διοίκηση, της διαδικασίας διαχείρισης κινδύνων. Συναλλαγματικός κίνδυνος Ο ‘Ομιλος λόγω της φύσης των εργασιών του είναι εκτεθειμένος σε κίνδυνο συναλλαγματικών ισοτιμιών που προκύπτουν κυρίως από το δολάριο των ΗΠΑ. Αυτό το είδος κινδύνου κυρίως προκύπτει από εμπορικές συναλλαγές σε ξένο νόμισμα. Η έκθεση του ομίλου στο συναλλαγματικό κίνδυνο ποικίλει κατά τη διάρκεια του έτους ανάλογα με τον όγκο συναλλαγών σε ξένο νόμισμα. Για τη διαχείριση αυτής της κατηγορίας κινδύνου ο ‘Ομιλος συνάπτει παράγωγα χρηματοοικονομικά μέσα με χρηματοοικονομικούς οργανισμούς. 222 Κίνδυνος επιτοκίου Η πολιτική του Ομίλου είναι να ελαχιστοποιήσει την έκθεση της στο κίνδυνο ταμειακών ροών επιτοκίου όσον αφορά τη μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση. Ο Όμιλος έχει ακολουθήσει πολιτική αντιστάθμισης για την κάλυψη της από τον κίνδυνο ταμειακών ροών επιτοκίου σε ότι αφορά τις χρηματοδοτικές μισθώσεις. Κίνδυνος τιμών καυσίμων αεροσκαφών Ο Όμιλος εκτίθεται σε κίνδυνο από τις διακυμάνσεις της τιμής του πετρελαίου, η οποία επηρεάζει άμεσα την τιμή των καυσίμων των αεροσκαφών. Για τη διαχείριση αυτού του κινδύνου ο Όμιλος συνάπτει συμβόλαια αντιστάθμισης κινδύνου σε προϊόντα πετρελαίου που καλύπτουν ένα μέρος των εκτιμώμενων επιχειρησιακών αναγκών της. Ο παρακάτω πίνακας απεικονίζει: την ευαισθησία του αποτελέσματος της χρήσης καθώς και των ιδίων κεφαλαίων σε μια λογική μεταβολή της ισοτιμίας του ευρώ έναντι του δολαρίου της τάξεως των +/- 50ΜΒ. την ευαισθησία του αποτελέσματος της χρήσης καθώς και των ιδίων κεφαλαίων σε μια λογική μεταβολή του επιτοκίου της τάξεως των +/- 10ΜΒ την ευαισθησία του αποτελέσματος της χρήσης καθώς και των ιδίων κεφαλαίων σε μια λογική μεταβολή της τιμής καυσίμων αεροσκαφών της τάξεως των +/- USD 75/ MT Εταιρεία 31.12.2021 Χρηματοοικονομικά περουσιακά στοιχεία Απαιτήσεις Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα Παράγωγα- Αντιστάθμιση ταμειακών ροών Παράγωγα- Xρηματοοικονομικά προϊόντα Υποχρεώσεις Αποτελέσματα μετά από φόρους/καθαρή θέση Λοιπά συνολικά έσοδα μετά από φόρους/καθαρή θέση Αξία κατάστασης χρηματοοικονομικής θέσης Συναλλαγματικός κίνδυνος Επιτοκιακός κίνδυνος Κίνδυνος τιμής καυσίμων +50 bps -50 bps +10 bps -10 bps +75 USD/MT -75 USD/MT 12.294,39 0 0 (31,30) 31,46 0 0 121.874,70 (417,82) 421,52 0 0 0 0 65.925,13 (226,01) 228,01 0 0 0 0 18.811,86 (813,00) 820,11 2.022,94 (1.948,73) 9.252,76 (9.329,26) (3.019,64) (425,43) 429,15 705,29 (712,15) 0 0 (397.549,19) 1.362,91 (1.374,99) 0 0 0 0 293,65 (296,30) 705,29 (712,15) 0 0 (813,00) 820,11 1.991,65 (1.917,27) 9.252,76 (9.329,26) 223 Εταιρεία 31.12.2020 Αξία κατάστασης χρηματοοικονομικής θέσης Συναλλαγματικός κίνδυνος Επιτοκιακός κίνδυνος Κίνδυνος τιμής καυσίμων +50 bps -50 bps +10 bps -10 bps +75 USD/MT -75 USD/MT Χρηματοοικονομικά περουσιακά στοιχεία 12.278,85 0 0 (35,05) 35,25 0 0 Απαιτήσεις 53.029,19 (163,55) 164,89 0 0 0 0 Δεσμευμένες Καταθέσεις Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα Παράγωγα- Αντιστάθμιση ταμειακών ροών Παράγωγα- Xρηματοοικονομικά προϊόντα Υποχρεώσεις Αποτελέσματα μετά από φόρους/καθαρή θέση Λοιπά συνολικά έσοδα μετά από φόρους/καθαρή θέση 5.989,73 (18,47) 18,62 0 0 0 0 98.126,38 (302,64) 323,74 0 0 0 0 (22.938,46) (650,27) 655,54 1.252,64 (1.187,36) 3.251,57 (3.251,57) (25.403,16) (415,63) 419,01 809,35 (761,80) 0 0 (23.320,18) 71,92 (72,51) 0 0 0 0 (828,37) 853,75 809,35 (761,80) 0 0 (650,27) 655,54 1.217,59 (1.152,11) 3.251,57 (3.251,57) Όμιλος 31.12.2021 Αξία κατάστασης χρηματοοικονομικής θέσης Συναλλαγματικός κίνδυνος Επιτοκιακός κίνδυνος Κίνδυνος τιμής καυσίμων +50 bps -50 bps +10 bps -10 bps +75 USD/MT -75 USD/MT Χρηματοοικονομικά περουσιακά στοιχεία 12.294,39 0 0 (31,30) 31,46 0 0 Απαιτήσεις 152.538,14 (522,94) 527,58 0 0 0 0 Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα 74.679,71 (256,02) 258,29 0 0 0 0 Παράγωγα- Αντιστάθμιση ταμειακών ροών 18.811,86 (813,00) 820,11 2.022,94 (1.948,73) 9.252,76 (9.329,26) Παράγωγα- Xρηματοοικονομικά προϊόντα (3.019,64) (425,43) 429,15 705,29 (712,15) 0 0 (444.004,42) 1.522,17 (1.535,67) 0 0 0 0 Υποχρεώσεις Αποτελέσματα μετά από φόρους/καθαρή θέση 317,78 (320,64) 705,29 (712,15) 0 0 Λοιπά συνολικά έσοδα μετά από φόρους/καθαρή θέση (813,00) 820,11 1.991,65 (1.917,27) 9.252,76 (9.329,26) 224 Όμιλος 31.12.2020 Αξία κατάστασης χρηματοοικονομικής θέσης Συναλλαγματικός κίνδυνος Επιτοκιακός κίνδυνος Κίνδυνος τιμής καυσίμων +50 bps -50 bps +10 bps 12.278,85 0 0 (35,05) 35,25 0 0 Απαιτήσεις 70.998,78 (218,97) 220,76 0 0 0 0 Δεσμευμένες Καταθέσεις 5.989,73 (18,47) 18,62 0 0 0 0 Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα 99.209,83 (305,98) 327,11 0 0 0 0 Παράγωγα- Αντιστάθμιση ταμειακών ροών (22.938,46) (650,27) 655,54 1.252,64 (1.187,36) 3.251,57 (3.251,57) Παράγωγα- Xρηματοοικονομικά προϊόντα (25.403,16) (415,63) 419,01 809,35 (761,80) 0 0 Υποχρεώσεις (28.099,08) 86,66 (87,37) 0 0 0 0 Αποτελέσματα μετά από φόρους/καθαρή θέση (872,40) 898,13 809,35 (761,80) 0 0 Λοιπά συνολικά έσοδα μετά από φόρους/καθαρή θέση (650,27) 655,54 1.217,59 (1.152,11) 3.251,57 (3.251,57) Χρηματοοικονομικά περουσιακά στοιχεία Επίπεδα ιεράρχησης εύλογων αξιών Eταιρία 31.12.2021 Περιουσιακά στοιχεία Παράγωγα Δολαρίου Παράγωγα Πετρελαίου Παράγωγα Επιτοκίου Ομόλογα Μετοχές Σύνολο Υποχρεώσεις Παράγωγα Δολαρίου Παράγωγα Πετρελαίου Παράγωγα Επιτοκίου Σύνολο Υποχρεώσεων -10 bps +75 USD/MT -75 USD/MT Είδος Παραγώγου Επίπεδο 1 Επίπεδο 2 Επίπεδο 3 (FWD) (FWD) (IRS) 0 0 0 12.294,38 19.442,40 31.736,78 14.185,81 11.731,73 2.296,39 0 0 28.213,93 0 0 0 0 1.261,54 1.261,54 0 (194,72) (1.698,67) 0 0 (10.723,45 0 (12.616,84) ) 0 0 0 0 (FWD) (FWD) (IRS) 225 Επίπεδα ιεράρχησης εύλογων αξιών Eταιρία 31.12.2020 Περιουσιακά στοιχεία Παράγωγα Δολαρίου Παράγωγα Πετρελαίου Παράγωγα Επιτοκίου Ομόλογα Μετοχές Σύνολο Υποχρεώσεις Παράγωγα Δολαρίου Παράγωγα Πετρελαίου Παράγωγα Επιτοκίου Σύνολο Υποχρεώσεων Επίπεδα ιεράρχησης εύλογων αξιών Όμιλος 31.12.2021 Περιουσιακά στοιχεία Παράγωγα Δολαρίου Παράγωγα Πετρελαίου Παράγωγα Επιτοκίου Ομόλογα Μετοχές Σύνολο Υποχρεώσεις Παράγωγα Δολαρίου Παράγωγα Πετρελαίου Παράγωγα Επιτοκίου Σύνολο Υποχρεώσεων Επίπεδα ιεράρχησης εύλογων αξιών Όμιλος 31.12.2020 Περιουσιακά στοιχεία Παράγωγα Δολαρίου Παράγωγα Πετρελαίου Παράγωγα Επιτοκίου Ομόλογα Μετοχές Σύνολο Υποχρεώσεις Παράγωγα Δολαρίου Παράγωγα Πετρελαίου Παράγωγα Επιτοκίου Σύνολο Υποχρεώσεων Είδος Παραγώγου Επίπεδο 1 Επίπεδο 2 Επίπεδο 3 (FWD) (FWD) (IRS) 0 0 0 12.278,85 20.774,44 33.053,29 743,13 0 852,54 0 0 1.595,67 0 0 0 0 411,54 411,54 (FWD) (FWD) (IRS) 0 0 0 0 (13.760,31 (9.558,57)) (26.618,41 (49.937,29 ) 0 0 0 0 Είδος Παραγώγου Επίπεδο 1 Επίπεδο 2 Επίπεδο 3 (FWD) (FWD) (IRS) 0 0 0 12.294,38 19.442,40 31.736,78 14.185,81 11.731,73 2.296,39 0 0 28.213,93 0 0 0 0 1.261,54 1.261,54 (FWD) (FWD) (IRS) 0 0 0 0 (194,72) (1.698,67) (10.723,45) (12.616,84) 0 0 0 0 Είδος Παραγώγου Επίπεδο 1 Level 2 Level 3 (FWD) (FWD) (IRS) 0 0 0 12.278,85 20.774,44 33.053,29 743,13 0 852,54 0 0 1.595,67 0 0 0 0 411,54 411,54 (FWD) (FWD) (IRS) 0 0 0 0 (13.760,31 (9.558,57)) (26.618,41 (49.937,29) ) 0 0 0 0 226 Οι τιμές των στοιχείων του επιπέδου 1 αφορούν δημοσιευμένες τιμές, ενώ οι τιμές του επιπέδου 2 στηρίζονται σε τεχνικές επιμέτρησης. Πιο συγκεκριμένα, τα ομόλογα και οι μετοχές είναι τίτλοι εισηγμένοι σε χρηματιστηριακές αγορές και αποτιμούνται με την τιμή τους στις αγορές αυτές την ημερομηνία ισολογισμού. Τα παράγωγα χρηματοοικονομικά προϊόντα αποτιμώνται με τη χρήση διεθνούς πλατφόρμας αποτίμησης. Πέρα από τα αναφερόμενα ανωτέρω, η διοίκηση εκτιμά ότι τα υπόλοιπα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία και υποχρεώσεις παρουσιάζονται κατά την 31.12.2021 στην εύλογη αξία τους, είτε λόγω της βραχυπρόθεσμης φύσης τους είτε γιατί φέρουν κυμαινόμενα επιτόκια. Πιστωτικός κίνδυνος H μέγιστη έκθεση στον πιστωτικό κίνδυνο χωρίς να λαμβάνονται υπόψη εγγυήσεις και πιστωτικές ενισχύσεις ανέρχεται σε: Εταιρεία Όμιλος Κατηγορίες χρηματοοικονομικών στοιχείων ενεργητικού 31.12.2021 31.12.2020 31.12.2021 31.12.2020 Ταμειακά διαθέσιμα και ταμειακά ισοδύναμα 370.503,00 405.517,50 442.586,58 466.160,35 Xρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία 32.998,31 33.464,83 32.998,31 33.464,83 Απαιτήσεις από Παράγωγα χρηματοοικονομικά προϊόντα 28.213,93 1.595,67 28.213,93 1.595,67 Εμπορικές και λοιπές απαιτήσεις 80.116,87 68.340,47 115.720,67 85.419,33 Σύνολο 511.832,11 508.918,46 619.519,49 586.640,18 Η διοίκηση θεωρεί ότι όλα τα ανωτέρω χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία είναι υψηλής πιστωτικής ποιότητας. Ο Όμιλος για να προστατευθεί από τον πιστωτικό κίνδυνο, παρακολουθεί σε σταθερή βάση, τις εμπορικές απαιτήσεις και όπου κριθεί απαραίτητο διερευνά τρόπους διασφάλιση τους. Δυνητικός πιστωτικός κίνδυνος υπάρχει και στα διαθέσιμα και ταμειακά ισοδύναμα και στα συμβόλαια χρηματοοικονομικών παραγώγων. Ο κίνδυνος μπορεί να προκύψει από αδυναμία του αντισυμβαλλόμενου να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις του προς τον όμιλο. Για την ελαχιστοποίηση αυτού του πιστωτικού κινδύνου, ο ‘Ομιλος εξετάζει συνεχώς τα όρια στο βαθμό έκθεσης σε κάθε μεμονωμένο χρηματοοικονομικό ίδρυμα. Επίσης, όσον αφορά προϊόντα καταθέσεων, ο ‘Ομιλος συναλλάσσεται μόνο με αναγνωρισμένα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, υψηλής πιστοληπτικής διαβάθμισης. Κίνδυνος ρευστότητας H συνετή διαχείριση του κινδύνου ρευστότητας επιτυγχάνεται με τη διασφάλιση επαρκών ταμειακών διαθεσίμων. Ο Όμιλος διαχειρίζεται τον κίνδυνο αυτό διατηρώντας επαρκή ταμειακά διαθέσιμα και επαρκή πιστωτικά όρια τόσο από τις τράπεζες όσο και από τους προμηθευτές, σε σχέση πάντα με τις λειτουργικές, επενδυτικές και χρηματοδοτικές ανάγκες του. Σημειώνεται ότι στις 31.12.2021 ο Όμιλος διέθετε ταμειακά διαθέσιμα ύψους € 442.586,58εκ., γεγονός που διασφαλίζει την εξυπηρέτηση των βραχυπρόθεσμων και μεσοπρόθεσμων υποχρεώσεων. 227 Η ληκτότητα των χρηματοοικονομικών υποχρεώσεων της Εταιρείας, βάσει των συμβατικών μη προεξοφλημένων υποχρεώσεων, την 31η Δεκεμβρίου 2021 αναλύεται ως εξής: Εταιρεία εντός 6 μηνών Μακροπρόθεσμος Δανεισμός Υποχρεώσεις μισθώσεων 6 εως 12 μήνες 1 εως 5 έτη Μετά από 5 έτη 0 0 144.905,71 198.794,65 40.802,13 39.423,36 165.169,71 138.559,80 Εμπορικές Υποχρεώσεις 74.596,76 0 0 0 Λοιπές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις 115.577,64 35,86 0 0 Συμβατικές υποχρεώσεις (Βραχυ/θεσμο Μέρος) 53.775,65 102.732,29 0 0 502,37 1.071,94 319,01 10.723,45 Παράγωγα Συμβατικές υποχρεώσεις (Μακρο/θεσμο Μέρος) Σύνολο 0 0 17.880,07 18.947,86 285.254,55 143.263,45 328.274,50 367.025,76 Η αντίστοιχη ληκτότητα των χρηματοοικονομικών υποχρεώσεων της Εταιρείας για την 31η Δεκεμβρίου 2020 είχε ως εξής: Εταιρεία Μακροπρόθεσμος Δανεισμός εντός 6 μηνών 6 εως 12 μήνες 1 εως 5 έτη Μετά από 5 έτη 2.571,03 0 144.905,71 197.065,55 Υποχρεώσεις μισθώσεων 52.929,30 47.914,53 170.488,70 121.370,62 Εμπορικές Υποχρεώσεις 44.317,46 0 0 0 Λοιπές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις 80.229,30 35,86 0 0 Συμβατικές υποχρεώσεις (Βραχυ/θεσμο Μέρος) 44.269,71 141.622,97 0 0 Παράγωγα 10.786,54 5.935,77 6.596,58 26.618,41 Συμβατικές υποχρεώσεις (Μακρο/θεσμο Μέρος) Σύνολο 0 0 16.090,24 20.549,75 235.103,33 195.509,13 338.081,23 365.604,33 Η ληκτότητα των χρηματοοικονομικών υποχρεώσεων του Ομίλου, βάσει των συμβατικών μη προεξοφλημένων υποχρεώσεων, την 31η Δεκεμβρίου 2021 αναλύεται ως εξής: Όμιλος Μακροπρόθεσμος Δανεισμός εντός 6 μηνών 6 εως 12 μήνες Μετά από 5 έτη 1 εως 5 έτη 0 0 144.905,71 198.794,65 Υποχρεώσεις μισθώσεων 51.782,57 46.955,91 176.891,10 138.603,92 Εμπορικές Υποχρεώσεις 130.345,77 0 0 0 Λοιπές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις 126.802,76 0 0 0 Συμβατικές υποχρεώσεις (Βραχυ/θεσμο Μέρος) 59.425,55 104.723,92 0 0 502,37 1.071,94 319,01 10.723,52 0 0 17.922,62 18.947,86 368.859,02 152.751,77 340.038,45 367.069,95 Παράγωγα Συμβατικές υποχρεώσεις (Μακρο/θεσμο Μέρος) Σύνολο 228 Η αντίστοιχη ληκτότητα των χρηματοοικονομικών υποχρεώσεων του Ομίλου την 31η Δεκεμβρίου 2020 είχε ως εξής: Όμιλος εντός 6 μηνών 6 εως 12 μήνες 1 εως 5 έτη Μετά από 5 έτη Μακροπρόθεσμος Δανεισμός 2.571,03 0 144.905,71 197.065,55 Υποχρεώσεις μισθώσεων 61.799,20 55.102,46 200.473,92 121.370,62 Εμπορικές Υποχρεώσεις 73.782,67 0 0 0 Λοιπές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις 86.367,68 28,28 0 0 Συμβατικές υποχρεώσεις (Βραχυ/θεσμο Μέρος) 42.924,64 141.622,97 0 0 Παράγωγα 10.786,54 5.935,77 6.596,58 26.618,41 0 16.090,24 20.549,75 202.689,48 368.066,44 365.604,33 Συμβατικές υποχρεώσεις (Μακρο/θεσμο Μέρος) Σύνολο 0 278.231,75 Οι ανωτέρω συμβατικές ημερομηνίες λήξης αντικατοπτρίζουν τις μελλοντικές μικτές ταμειακές ροές. Πολιτικές και διαδικασίες διαχείρισης κεφαλαίου Ο πρωταρχικός στόχος της διαχείρισης κεφαλαίου είναι να εξασφαλιστεί η διατήρηση της υψηλής πιστοληπτικής της διαβάθμισης καθώς και των υγιών δεικτών κεφαλαίου, ώστε να υποστηρίζονται και να επεκτείνονται οι δραστηριότητες και να μεγιστοποιείται η αξία των μετόχων. Η Εταιρεία παρακολουθεί το κεφάλαιο στη βάση του ποσού των ιδίων κεφαλαίων πλέον τις υποχρεώσεις από χρηματοδοτική μίσθωση (δάνεια μειωμένης εξασφάλισης), μείον τα ταμειακά διαθέσιμα και τα ταμειακά ισοδύναμα όπως αυτά απεικονίζονται στην κατάσταση χρηματοοικονομικής θέσης. Το κεφάλαιο για τις χρήσεις 2021 και 2020 αναλύεται ως εξής: Εταιρεία Όμιλος 31.12.2021 31.12.2020 31.12.2021 31.12.2020 Σύνολο Ιδίων Κεφαλαίων 177.406,91 28.701,97 213.637,13 77.580,97 Πλέον: Δάνεια 346.943,40 440.603,78 346.943,40 440.603,78 Μείον: Ταμειακά διαθέσιμα και ταμειακά ισοδύναμα (370.503,00) (405.517,50) (442.586,58) (περιλαμβανομένων δεσμευμένων καταθέσεων) Κεφάλαιο 153.847,32 63.788,25 117.993,96 Σύνολο Ιδίων Κεφαλαίων Πλέον: Δάνεια Σύνολο κεφαλαίων Κεφάλαιο προς Σύνολο Κεφαλαίων (466.160,35) 52.024,41 177.406,91 346.943,40 524.350,31 28.701,97 440.603,78 469.305,76 213.637,13 346.943,40 560.580,53 77.580,97 440.603,78 518.184,75 0,29 0,14 0,21 0,10 Στόχος της Εταιρείας όσον αφορά τη διαχείριση κεφαλαίου είναι να διατηρήσει τον δείκτη κεφάλαιο (όπως ορίσθηκε ανωτέρω) προς σύνολο κεφαλαίων (κεφάλαιο πλέον τα δανειακά κεφάλαια) μικρότερο από 0,50. 229 Από την εμπορική νομοθεσία προβλέπονται συγκεκριμένες διατάξεις που αφορούν την επάρκεια των ιδίων κεφαλαίων, (Ν. 4548/2018). Η Εταιρεία συμμορφώνεται πλήρως με αυτές. 3.35 Δεσμεύσεις Η Εταιρεία στις 22.06.2018 υπέγραψε δεσμευτική συμφωνία αγοράς (Aircraft Purchase Agreement) με την Airbus S.A.S. η οποία προβλέπει την απόκτηση 30 συνολικά αεροσκαφών νέας γενιάς της οικογένειας Α320neo, δύο τύπων A320neo και A321neo. Οι παραδόσεις των αεροσκαφών ξεκίνησαν το δεύτερο εξάμηνο του 2020 (2 αεροσκάφη), στη συνέχεια οι μελλοντικές παραδόσεις έχουν συμφωνηθεί ως εξής : 7 αεροσκάφη εντός του 2022, 5 αεροσκάφη εντός του 2023, 7 αεροσκάφη εντός του 2024, 5 αεροσκάφη εντός του 2025 και 4 αεροσκάφη εντός του 2026. Το τίμημα των αεροσκαφών της παραπάνω συμφωνίας αγοράς βασίζεται στον τιμοκατάλογο που έχει δημοσιεύσει η Airbus για την άτρακτο και τους κινητήρες (τιμές καταλόγου), μαζί με εκπτώσεις στις τιμές καταλόγου, που έχουν συμφωνηθεί με χωριστή συμφωνία των μερών. Το ως άνω ποσό αναπροσαρμόζεται σύμφωνα με ρήτρα ετήσιας αναπροσαρμογής που έχει σχεδιαστεί για να αυξάνει το τίμημα του κάθε αεροσκάφους δια της εφαρμογής ενός μαθηματικού τύπου, ο οποίος αντικατοπτρίζει τις αναπροσαρμογές από μεταβολές στις κρατούσες οικονομικές συνθήκες. Οι τιμές εξαρτώνται από την επιλογή κινητήρα, τα επιλεγόμενα βάρη και κάθε είδους επιμέρους επιλογή διαμόρφωσης του αεροσκάφους. Το ποσό των προγραμματισμένων προκαταβολών της εν λόγω παραγγελίας την 31.12.2021 ανέρχεται σε $302,1 εκ. Επιπλέον, η Εταιρεία έχει υπογράψει συμβάσεις μελλοντικής μίσθωσης 10 αεροσκαφών με παραλαβή μεταξύ των ετών 2022 έως 2024, μισθωτικών περιόδων 12 ετών. Επίσης, η Εταιρεία έχει υπογράψει συμβάσεις πώλησης και επαναμίσθωσης, σχετικά με τη μεταβίβαση του τίτλου και την αντίστοιχη σύμβαση μίσθωσης 12 αεροσκαφών προγραμματισμένα να παραδοθούν μεταξύ των ετών 2022 έως 2024, μισθωτικών περιόδων 12 ετών. Το ύψος των δεσμεύσεων από τις εν λόγω συμβάσεις θα εξαρτηθεί από διάφορους παράγοντες μεταξύ των οποίων είναι: (1) ο χρόνος παράδοσης των αεροσκαφών, (2) τα επιτόκια της αγοράς των δολαρίων ΗΠΑ κατά την περίοδο της παράδοσης των αεροσκαφών, (3) η εκτιμώμενη μελλοντική κλιμάκωση των μισθωμάτων, που θα συμφωνηθούν με τα αντισυμβαλλόμενα μέρη (4) η συναλλαγματική ισοτιμία ευρώ/δολαρίου ΗΠΑ κατά την ημερομηνία παράδοσής τους και (5) η επιλογή του τύπου του αεροσκάφους. Στις 24.12.2019, η Εταιρεία υπέγραψε τις παρακάτω συμβάσεις με την Εταιρεία International Aero Engines LLC : Σύμβαση Αγοράς και Υποστήριξης μέσω εγγυήσεων και εξασφαλίσεων από την πλευρά του κατασκευαστή των κινητήρων των αεροσκαφών που παραγγέλθηκαν δυνάμει της από 22 Ιουνίου 2018 συμφωνίας αγοράς από την Airbus, καθώς και τεσσάρων εφεδρικών νέων κινητήρων τύπου PW1127GA-JM και δύο εφεδρικών νέων κινητήρων τύπου PW1133GA-JM. Διευκρινίζεται ότι οι συμφωνηθέντες όροι τιμολόγησης με την ΙΑΕ διαμορφώνουν το τελικό κόστος απόκτησης των αεροσκαφών που παραγγέλθηκαν από την Airbus. Σύμβαση σχετικά με την τεχνική υποστήριξη δυνάμει ενός μακροπρόθεσμου Προγράμματος Διαχείρισης Κινητήρων Αεροσκαφών αναφορικά με σαράντα πέντε (45) έως και πενήντα πέντε (55) νέα αεροσκάφη A320neo και A321neo, εξοπλισμένα με κινητήρες τύπου PW1100G-JM και καλύπτει τα αεροσκάφη που προέρχονται από την Airbus δυνάμει της από 22 Ιουνίου 2018 συμφωνίας αγοράς, αεροσκάφη από παραδόσεις από εκμισθωτές καθώς και έξι νέους εφεδρικούς κινητήρες τύπου PW1100G-JM. Διευκρινίζεται ότι το ανωτέρω Πρόγραμμα Διαχείρισης περιλαμβάνει τους βασικούς όρους συντήρησης των κινητήρων που, 230 ανάλογα με την πτητική δραστηριότητα και τη χρήση των αεροσκαφών, θα διαμορφώσουν το μελλοντικό κόστος βαριάς συντήρησης των κινητήρων για την Εταιρεία. 3.36 Μερίσματα Κατά την Τακτική Γενική Συνέλευση των Μετόχων της Εταιρείας, η οποία συνήλθε την Πέμπτη 15 Ιουλίου 2021, εγκρίθηκε η μη διανομή μερίσματος στους μετόχους για τη χρήση 2020, λόγω ζημιογόνων αποτελεσμάτων. 3.37 Γεγονότα μεταγενέστερα της ημερομηνίας ισολογισμού Ο Όμιλος προέβη σε αναδιάρθρωση του στόλου ελικοφόρων αεροσκαφών. Ο Όμιλος συμφώνησε τη πρόωρη λήξη και επαναπαράδοση στον εκμισθωτή των 8 αεροσκαφών τύπου Q400. Οι αρχικές συμβάσεις μίσθωσης έληγαν τον Ιούνιο του 2023 και με την νέα συμφωνία και τα 8 αεροσκάφη Q400 θα επαναπαραδοθούν στον εκμισθωτή εντός του πρώτου εξαμήνου 2022. Παράλληλα ο Όμιλος προχώρησε σε συμφωνία για αγορά τριών αεροσκαφών τύπου ATR72-600, εκ των οποίων το ένα έχει ήδη παραληφθεί και τα άλλα δύο αναμένεται να παραληφθούν μέσα στο πρώτο εξάμηνο του 2022. Επιπρόσθετα, ο Όμιλος έχει συμφωνήσει με εκμισθωτές αεροσκαφών τη μίσθωση 6 αεροσκαφών ATR72-600, εκ των οποίων δύο έχουν ήδη παραληφθεί (ένα εντός του 2021 και ένα εντός του 2022) και τα υπόλοιπα 4 αεροσκάφη αναμένεται να παραληφθούν μέσα στο πρώτο εξάμηνο του 2022. Η πρόσφατη εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, προκάλεσε την άμεση διακοπή των πτήσεων από και προς τις εν λόγω χώρες, που όμως δεν θεωρούνται σημαντικές λόγω της μικρής σχετικά συνεισφοράς τους τόσο για τον Όμιλο (κάτω του 3% στην συνολική εκτιμώμενη επιβατική κίνηση για το 2022) όσο και για το σύνολο της αγοράς (2% των αφίξεων εξωτερικού στην χώρα). Οι δυνητικές επιπτώσεις ενδέχεται να περιλαμβάνουν την επιδείνωση των οικονομικών συνθηκών της αγοράς. Στην παρούσα φάση είναι δύσκολο να γίνει αποτίμηση της κατάστασης και να προβλεφθεί αν και κατά πόσο ενδέχεται να επηρεαστεί η διάθεση αλλά και η αγοραστική δύναμη των ταξιδιωτών δεδομένης και της αύξησης του ενεργειακού κόστους και του πληθωρισμού. 3.38 Αμοιβές Ελεγκτών Οι αμοιβές των ελεγκτών για την χρήση 2021 ανήλθαν σε € 260χιλ. (2020 : € 285 χιλ.). Στην αμοιβή αυτή περιλαμβάνεται ο έλεγχος των χρηματοοικονομικών καταστάσεων σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ και η χορήγηση φορολογικού πιστοποιητικού για τη χρήση 2021. Επίσης, παρασχέθηκαν λοιπές ελεγκτικές υπηρεσίες ποσού € 19,5 χιλ. (2020 : € 12,5 χιλ.) και επιτρεπόμενες μη ελεγκτικές υπηρεσίες συνολικού ποσού € 30 χιλ. (2020 : € 65 χιλ.). 231 Οι παρούσες Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις είναι εκείνες που εγκρίθηκαν από το Διοικητικό Συμβούλιο της «ΑΕΡΟΠΟΡΙΑ ΑΙΓΑΙΟΥ Α.Ε» στις 22 Μαρτίου 2022 και έχουν αναρτηθεί στο διαδίκτυο, στην ηλεκτρονική διεύθυνση www.aegeanair.com, όπου και θα παραμείνουν στη διάθεση του επενδυτικού κοινού για χρονικό διάστημα τουλάχιστον 5 ετών από την ημερομηνία της συντάξεως και δημοσιοποιήσεώς τους. Κηφισιά, 22 Μαρτίου 2022 Ο Πρόεδρος του Ο Διευθύνων Ο Οικονομικός Η Προϊσταμένη Διοικητικού Συμβουλίου Σύμβουλος Διευθυντής Λογιστηρίου Ευτύχιος Βασιλάκης Δημήτριος Γερογιάννης Μιχάλης Κουβελιώτης Μαρία Ζαννάκη Α.Δ.Τ. ΑΒ642495 Α.Δ.Τ. ΑΟ148706 Α.Δ.Τ. ΑΟ135556 Α.Δ.Τ. ΑΝ049866 232 5. Έκθεση Διάθεσης Αντληθέντων Κεφαλαίων από την έκδοση Κοινού Ομολογιακού Δανείου με καταβολή μετρητών για την περίοδο 12.03.2019 μέχρι την 31.12.2021 5. Έκθεση Διάθεσης Αντληθέντων Κεφαλαίων από την έκδοση Κοινού Ομολογιακού Δανείου με καταβολή μετρητών για την περίοδο 12.03.2019 μέχρι την 31.12.2021 Σύμφωνα με τις διατάξεις της παραγράφου 4.1.2 του Κανονισμού του Χρηματιστηρίου Αθηνών (εφεξής το «Χ.Α.»), την απόφαση υπ' αριθ. 25/17.07.2008 του Δ.Σ. του Χ.Α. και την υπ' αριθ. απόφαση 8/754/14.04.2016 του Δ.Σ. της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς (εφεξής η «Ε.Κ.»), γνωστοποιείται ότι, από την έκδοση Κοινού Ομολογιακού Δανείου («ΚΟΔ») ποσού ευρώ διακοσίων εκατομμυρίων (€200.000.000) διάρκειας επτά (7) ετών, διαιρούμενου σε 200.000 άυλες, κοινές, ανώνυμες ομολογίες με ονομαστική αξία €1.000 εκάστη, που πραγματοποιήθηκε σύμφωνα με την από 22.02.2019 απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου της ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ ΑΙΓΑΙΟΥ Α.Ε. και την από 28.02.2019 απόφαση έγκρισης του περιεχομένου του Ενημερωτικού Δελτίου από την Ε.Κ., αντλήθηκαν συνολικά κεφάλαια ύψους διακοσίων εκατομμυρίων ευρώ (€200.000.000). Οι δαπάνες έκδοσης ανήλθαν σε €3.820,25χιλ. και μείωσαν τα συνολικά αντληθέντα κεφάλαια. Η έκδοση του Κοινού Ομολογιακού Δανείου καλύφθηκε πλήρως και η πιστοποίηση της καταβολής των αντληθέντων κεφαλαίων έγινε από το Διοικητικό Συμβούλιο της Εταιρείας στις 12.03.2019. Περαιτέρω, οι εκδοθείσες διακόσιες χιλιάδες (200.000) κοινές ανώνυμες ομολογίες εισήχθησαν προς διαπραγμάτευση στην οργανωμένη αγορά τίτλων σταθερού εισοδήματος του Χρηματιστηρίου Αθηνών στις 13.03.2019, μετά από έγκριση της Επιτροπής Εισαγωγών και Λειτουργίας Αγορών του Χρηματιστηρίου Αθηνών κατά τη συνεδρίαση της 01.03.2019. Σύμφωνα με τις δεσμεύσεις που διατυπώνονται στο σχετικό Ενημερωτικό Δελτίο που εγκρίθηκε από την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς την 28.02.2019 και την από 22.02.2019 απόφαση του ΔΣ της εταιρείας καθώς και την από 30.03.2021 απόφαση της Συνέλευσης των Ομολογιούχων κατόπιν της από 10.03.201 απόφασης του ΔΣ της εταιρείας, τα αντληθέντα κεφάλαια διατέθηκαν έως τις 31.12.2021 ως εξής: Πρόγραμμα Εγκεκριμένου Ενημερωτικού Δελτίου Χρήση αντληθέντων κεφαλαίων Προγραμματισμένες προκαταβολές Airbus Κατασκευή εκπαιδευτικού κέντρου και γραφείων στο Διεθνή Αερολιμένα Αθηνών (προ τροποποίησης ΚΟΔ) Ποσό Αντληθέντων Κεφαλαίων που καταβλήθηκαν Αντληθέντα Κεφάλαια Ποσοστό χρήσης Σύνολο αντληθέντων κεφαλαίων Δαπάνες έκδοσης Καθαρό ποσό προς διάθεση 2019 2020 2021 Αδιάθετα Κεφάλαια 75% 150.000,00 2.865,19 147.134,81 5.977,36 35.849,28 80.757,99 24.550,18 14% 28.000,00 534,84 27.465,16 44,58 0 27.420,57 0,01 11% 100% 22.000,00 200.000,00 420,23 3.820,26 21.579,77 196.179,74 21.579,26 27.601,20 0 35.849,28 0 108.178,56 0,51 24.550,70 Κεφάλαιο κίνησης (σε συνέχεια των τροποποιήσεων ΚΟΔ) Κεφάλαιο κίνησης Σύνολο Τα εναπομείναντα κεφάλαια προς διάθεση της Έκδοσης Κοινού Ομολογιακού Δανείου, ύψους €24.550,70 χιλ. κατά την 31.12.2021 ήταν τοποθετημένα σε προθεσμιακές καταθέσεις και καταθέσεις όψεως. Κηφισιά, 22 Μαρτίου 2022 Ο Πρόεδρος του Ο Διευθύνων Ο Οικονομικός Η Προϊσταμένη Διοικητικού Συμβουλίου Σύμβουλος Διευθυντής Λογιστηρίου Ευτύχιος Βασιλάκης Δημήτριος Γερογιάννης Μιχάλης Κουβελιώτης Μαρία Ζαννάκη Α.Δ.Τ. ΑΝ049866 Α.Δ.Τ. ΑΒ642495 Α.Δ.Τ. ΑΟ148706 Α.Δ.Τ. ΑΟ135556 6. Έκθεση Διάθεσης Κεφαλαίων που αντλήθηκαν από την Αύξηση Μετοχικού Κεφαλαίου με καταβολή μετρητών 237 6. Έκθεση Διάθεσης Κεφαλαίων που αντλήθηκαν από την Αύξηση Μετοχικού Κεφαλαίου με καταβολή μετρητών για την περίοδο 14.06.2021 μέχρι την 30.12.2021 Σύμφωνα με τις διατάξεις της παραγράφου 4.1.2 του Κανονισμού του Χρηματιστηρίου Αθηνών (εφεξής το «Χ.Α.»), την απόφαση υπ' αριθ. 25/17.07.2008 του Δ.Σ. του Χ.Α. και την υπ' αριθ. απόφαση 8/754/14.04.2016 του Δ.Σ. της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς (εφεξής η «Ε.Κ.»), γνωστοποιείται ότι, από την αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου με καταβολή μετρητών και δικαίωμα προτίμησης υπέρ των παλαιών μετόχων που αποφασίσθηκε με βάση την από 14.05.2021 απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου της Εταιρείας, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 24 παρ. 1(β) του Ν. 4548/2018 δυνάμει της εξουσίας που παρασχέθηκε στο Διοικητικό Συμβούλιο με την Έκτακτη Γενική Συνέλευση των μετόχων της Εταιρείας της 12.03.2021 (στο εξής η «Αύξηση») και πραγματοποιήθηκε από τις 27/05/2021 έως και τις 09/06/2021, αντλήθηκαν συνολικά κεφάλαια ύψους €60.000.000,00, μέσω της άσκησης των δικαιωμάτων προτίμησης και του δικαιώματος προεγγραφής των δικαιούχων μετόχων. Οι δαπάνες έκδοσης, δεν αφαιρέθηκαν από τα αντληθέντα κεφάλαια και καλύφθηκαν από τα ίδια διαθέσιμα της Εταιρείας. Η πιστοποίηση της Αύξησης από το Διοικητικό Συμβούλιο της Εταιρείας έλαβε χώρα την 14.06.2021. Η Επιτροπή Εισαγωγών και Λειτουργίας Αγορών του Χρηματιστηρίου Αθηνών κατά τη συνεδρίασή της στις 15.06.2021 ενέκρινε την εισαγωγή προς διαπραγμάτευση στην Κύρια Αγορά του Χρηματιστηρίου Αθηνών των 18.750.000 νέων μετοχών, ονομαστικής αξίας €0,65 η καθεμία. Η διαπραγμάτευση των νέων μετοχών στο Χ.Α. ξεκίνησε την 16.06.2021. Σύμφωνα με τις δεσμεύσεις που διατυπώνονται στο σχετικό Ενημερωτικό Δελτίο που εγκρίθηκε από την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς την 19.05.2021 και την από 14.05.2021 απόφαση του ΔΣ της Εταιρείας, τα αντληθέντα κεφάλαια διατέθηκαν έως τις 31.12.2021 ως εξής: Χρήση αντληθέντων κεφαλαίων Κεφάλαιο Σύνολο Χρήση αντληθέντων κεφαλαίων σύμφωνα με το εγκεκριμένο ενημερωτικό δελτίο 2021 2022 30.000,00 30.000,00 30.000,00 30.000,00 Ποσά αντληθέντων κεφαλαίων που καταβλήθηκαν κατά την περίοδο 14/6/2021-31/12/2021 30.000,00 30.000,00 Υπόλοιπο προς διάθεση 30.000,00 30.000,00 Τα εναπομείναντα κεφάλαια προς διάθεση, ύψους €30.000,00 χιλ. κατά την 31.12.2021 ήταν τοποθετημένα σε προθεσμιακές καταθέσεις και καταθέσεις όψεως. 238 Κηφισιά, 22 Μαρτίου 2022 Ο Πρόεδρος του Ο Διευθύνων Ο Οικονομικός Η Προϊσταμένη Διοικητικού Συμβουλίου Σύμβουλος Διευθυντής Λογιστηρίου Ευτύχιος Βασιλάκης Δημήτριος Γερογιάννης Μιχάλης Κουβελιώτης Μαρία Ζαννάκη Α.Δ.Τ. ΑΝ049866 Α.Δ.Τ. ΑΒ642495 Α.Δ.Τ. ΑΟ148706 Α.Δ.Τ. ΑΟ135556 239 7. Πληροφορίες Άρθρου 10. N 3401/2005 που Δημοσιευτήκαν από την Εταιρεία Κατά την Χρήση 2021 240 7. Πληροφορίες Άρθρου 10. N 3401/2005 που Δημοσιευτήκαν από την Εταιρεία Κατά την Χρήση 2021 Η ΑΕΡΟΠΟΡΙΑ ΑΙΓΑΙΟΥ Α.Ε. κατέστησε διαθέσιμες στο κοινό κατά τη διάρκεια της περιόδου 01/01/2021 – 31/12/2021, κατ’ εφαρμογή της νομοθεσίας, τις παρακάτω πληροφορίες οι οποίες είναι αναρτημένες στο διαδικτυακό της τόπο www.aegeanair.com και συγκεκριμένα στον ακόλουθο σύνδεσμο, https://el.about.aegeanair.com/ependytes/anakoinoseis/, αναφορικά με τις ανακοινώσεις και στο σύνδεσμο https://el.about.aegeanair.com/ependytes/genikes-syneleyseis/ αναφορικά με τις ανακοινώσεις των Γενικών Συνελεύσεων καθώς και στην ιστοσελίδα του Χρηματιστηρίου Αθηνών www.helex.gr. Ημερομηνία Θέμα 18-Φεβ-21 Πρόσκληση σε Έκτακτη Γενική Συνέλευση 3-Μαρ-21 4η Περίοδος Εκτοκισμού Κοινού Ομολογιακού Δανείου 11-Μαρ-21 Πρόσκληση Ομολογιούχων Δανειστών Κοινού Ομολογιακού Δανείου ποσού €200.000.000 σε Συνέλευση των Ομολογιούχων την 24.03.2021 και σε επαναληπτική Συνέλευση την 30.03.2021 12-Μαρ-21 Αποφάσεις της Έκτακτης Γενικής Συνέλευσης 24-Μαρ-21 Ενημέρωση για τη Συνέλευση των Ομολογιούχων 30-Μαρ-21 Αποφάσεις της Συνέλευσης των Ομολογιούχων Δανειστών 5-Απρ-21 Διαβάθμιση Πιστοληπτικής Ικανότητας 7-Απρ-21 Οικονομικό Ημερολόγιο 2021 8-Απρ-21 Πρόσκληση τηλεδιάσκεψης 12-Απρ-21 Αποτελέσματα Έτους 2020 14-Απρ-21 Ανακοίνωση Μερικής Αλλαγής Χρήσης Αντληθέντων Κεφαλαίων Ομολογιακού Δανείου 14-Μαϊ-21 Αύξηση Μετοχικού Κεφαλαίου 14-Μαϊ-21 Έκθεση του Διοικητικού Συμβουλίου για την Αύξηση Μετοχικού Κεφαλαίου 20-Μαϊ-21 Ανακοίνωση για την Αύξηση Μετοχικού Κεφαλαίου με Καταβολή Μετρητών και Δικαίωμα Προτίμησης Υπέρ των Παλαιών Μετόχων: Ημερομηνία Αποκοπής & Περίοδος Άσκησης και Διαπραγμάτευσης Δικαιωμάτων Προτίμησης 20-Μαϊ-21 Ανακοίνωση Διάθεσης Ενημερωτικού Δελτίου 11-Ιουν-21 Πλήρης Κάλυψη της Αύξησης του Μετοχικού Κεφαλαίου 15-Ιουν-21 Εισαγωγή και έναρξη διαπραγμάτευσης των νέων μετοχών που προέκυψαν από την αύξηση μετοχικού κεφαλαίου 24-Ιουν-21 Πρόσκληση σε Ετήσια Γενική Συνέλευση 2021 25-Ιουν-21 Γνωστοποίηση Σημαντικών Συμμετοχών Ν.3556/2007 28-Ιουν-21 Ρυθμιζόμενη πληροφορία σύμφωνα με το ν. 3556/2007: Αριθμός δικαιωμάτων ψήφου και ύψος μετοχικού κεφαλαίου 5-Ιουλ-21 Καταβολή της κρατικής ενίσχυσης του άρθρου 30 του Ν.4772/2021 & απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου για την έκδοση τίτλων κτήσης μετοχών της Εταιρείας προς την Ελληνική Δημοκρατία 8-Ιουλ-21 Βασικά Μεγέθη Πρώτου Τριμήνου 2021 241 15-Ιουλ-21 Αποφάσεις τις Γενικής Τακτικής Συνέλευσης 16-Ιουλ-21 Συγκρότηση του Διοικητικού Συμβουλίου σε σώμα 20-Ιουλ-21 Ορισμός μελών Επιτροπής Ελέγχου και Επιτροπής Αποδοχών και Υποψηφιοτήτων - Συγκρότηση Επιτροπής Ελέγχου και Επιτροπής Αποδοχών και Υποψηφιοτήτων σε σώμα 13-Αυγ-21 Διαβάθμιση Πιστοληπτικής Ικανότητας 2-Σεπ-21 Ημερομηνία δημοσίευσης αποτελεσμάτων Πρώτου Εξαμήνου 2021 7-Σεπ-21 5η Περίοδος Εκτοκισμού Κοινού Ομολογιακού Δανείου 9-Σεπ-21 Πρόσκληση τηλεδιάσκεψης 17-Σεπ-21 Αποτελέσματα Πρώτου Εξαμήνου 2021 14-Οκτ-21 Aύξηση συμμετοχής στην Animawings 21-Οκτ-21 Ημερομηνία ανακοίνωσης βασικών μεγεθών του τρίτου τριμήνου και εννεαμήνου 2021 3-Νοε-21 Φορολογικός Έλεγχος 2020 και Έκδοση Πιστοποιητικού 24-Νοε-21 9-Δεκ-21 Βασικά Μεγέθη Εννεαμήνου 2021 Παραγραφή Μερίσματος Χρήσης 2015 242 Επιπρόσθετα, στην διαδικτυακή διεύθυνση : https://el.about.aegeanair.com/ependytes/anakoinoseis/trade-acknowledgements/ (www.aegeanair.com, ενότητα Aegean Group / Επενδυτές, υπο-ενότητα ανακοινώνεις/γνωστοποιήσεις συναλλαγών) και στην ιστοσελίδα του Χρηματιστηρίου Αθηνών www.helex.gr αναρτήθηκαν Ανακοινώσεις Ρυθμιζόμενης Πληροφορίας του Ν. 3556/2007 (Γνωστοποιήσεις Συναλλαγών) κατά τις ακόλουθες ημερομηνίες: Ημερομηνία Θέμα 1-Φεβ-21 Γνωστοποίηση συναλλαγών 2-Φεβ-21 Γνωστοποίηση συναλλαγών 3-Φεβ-21 Γνωστοποίηση συναλλαγών 5-Φεβ-21 Γνωστοποίηση συναλλαγών 22-Φεβ-21 Γνωστοποίηση συναλλαγών 28-Μαϊ-21 Γνωστοποίηση συναλλαγών 16-Ιουν-21 Γνωστοποίηση συναλλαγών 17-Ιουν-21 Γνωστοποίηση συναλλαγών 18-Ιουν-21 Γνωστοποίηση συναλλαγών 29-Νοε-21 Γνωστοποίηση συναλλαγών 243 8. Διαδικτυακός Τόπος Ανάρτησης της Ετήσιας Χρηματοοικονομικής Έκθεσης 244 8. Διαδικτυακός Τόπος Ανάρτησης της Ετήσιας Χρηματοοικονομικής Έκθεσης Οι ετήσιες χρηματοοικονομικές καταστάσεις της Εταιρείας και του Ομίλου, η έκθεση ελέγχου του Ορκωτού Ελεγκτή Λογιστή, η Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου για τη χρήση που έληξε την 31 η Δεκεμβρίου 2021 έχουν αναρτηθεί στην ηλεκτρονική διεύθυνση της Εταιρείας www.aegeanair.com. Από το έτος 2021, η Ετήσια Οικονομική Έκθεση, σε εφαρμογή και συμμόρφωση με την Ευρωπαϊκή Ενιαία Ηλεκτρονική Μορφή (ESEF) από την ESMA, συντάσσεται σε μορφή xHTML και inline XBRL, η οποία είναι διαθέσιμη στην ιστοσελίδα της Εταιρείας. Επίσης, τα Στοιχεία και Πληροφορίες και η Ετήσια Οικονομική Έκθεση σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς της κατά 100% θυγατρικής Εταιρείας Olympic Air δημοσιεύονται και αναρτώνται στις ιστοσελίδες www.aegeanair.com και www.olympicair.com 245

Περίληψη: Δηλώνεται με την παρούσα ότι, εξ' όσων γνωρίζουμε οι ετήσιες χρηματοοικονομικές καταστάσεις της εταιρείας «ΑΕΡΟΠΟΡΙΑ ΑΙΓΑΙΟΥ Α.Ε.» για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου 2021 έως την 31η Δεκεμβρίου 2021, οι οποίες καταρτίσθηκαν σύμφωνα με τα ισχύοντα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς όπως υιοθετήθηκαν από την Ε.Ε., απεικονίζουν κατά τρόπο αληθή τα στοιχεία του ενεργητικού και του παθητικού, την καθαρή θέση και τα αποτελέσματα χρήσεως της Εταιρείας και των επιχειρήσεων που περιλαμβάνονται στην ενοποίηση εκλαμβανομένων ως σύνολο. Δηλώνεται επίσης ότι, εξ' όσων γνωρίζουμε η Ετήσια Έκθεση του Διοικητικού Συμβουλίου απεικονίζει κατά τρόπο αληθή την εξέλιξη, τις επιδόσεις και τη θέση της Εταιρείας, καθώς και των επιχειρήσεων που περιλαμβάνονται στην ενοποίηση εκλαμβανομένων ως σύνολο, συμπεριλαμβανομένης της περιγραφής των κυριότερων κινδύνων και αβεβαιοτήτων που αντιμετωπίζουν. Κηφισιά, 22 Μαρτίου 2022 Οι βεβαιούντες Ευτύχιος Βασιλάκης Δημήτριος Γερογιάννης Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου Νικόλαος Σοφιανός Μέλος Διευθύνων Σύμβουλος του Διοικητικού Συμβουλίου