LAMDA Development S.A. ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ (με βάση το άρθρο 4 του Ν.3556/2007) ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ 31η ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2021 ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΔΙΕΘΝΗ ΠΡΟΤΥΠΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΦΟΡΑΣ (ΔΠΧΑ) Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Ι. ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΕΛΩΝ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ...................................................................................... 3 ΙΙ. ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ............................................................................ 4 A. ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΟΜΙΛΟΥ ............................................................................................... 4 B. ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ ΜΕΤΡΗΣΗΣ ΑΠΟΔΟΣΗΣ («ΕΔΜΑ») .................................................................................. 7 Γ. ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΜΕΧΡΙ ΚΑΙ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ.................................. 7 Δ. ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ, ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΕΝΔΕΧΟΜΕΝΑ ΚΑΙ ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΓΙΑ ΤΟ ΕΤΟΣ 2022 ......................................................... 12 Ε. ΕΚΚΡΕΜΕΙΣ ΝΟΜΙΚΕΣ ΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ................................................................................................................... 15 ΣΤ. ΣΥΝΑΛΛΑΓΕΣ ΜΕ ΣΥΝΔΕΔΕΜΕΝΑ ΜΕΡΗ ........................................................................................................... 16 Ζ. ΜΗ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΟΜΙΛΟΥ ........................................................................................ 16 Η. ΔΗΛΩΣΗ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ .............................................................................................................. 19 Θ. ΕΠΕΞΗΓΗΜΑΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ...................................................................................... 87 ΙΙΙ. ΕΚΘΕΣΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΥ ΟΡΚΩΤΟΥ ΕΛΕΓΚΤΗ ΛΟΓΙΣΤΗ ....................................................................................... 93 IV. ΕΤΗΣΙΕΣ ΕΤΑΙΡΙΚΕΣ ΚΑΙ ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2021 ............................................................................................................................................ 106 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΣΗΣ (ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΚΑΙ ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΗ) ......................................................... 106 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ (ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΚΑΙ ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΗ) ............................................................................. 107 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΥΝΟΛΙΚΟΥ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ (ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΚΑΙ ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΗ) ................................................................ 108 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ (ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΗ) 2021 ..................................................................... 109 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ (ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΗ) 2020 ..................................................................... 110 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ (ΕΤΑΙΡΙΚΗ) 2021 .............................................................................. 111 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ (ΕΤΑΙΡΙΚΗ) 2020 .............................................................................. 112 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΑΜΕΙΑΚΩΝ ΡΟΩΝ (ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΚΑΙ ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΗ)............................................................................. 113 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ............................................................................. 115 1. ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ................................................................................................................................. 115 2. ΣΥΝΟΨΗ ΣΗΜΑΝΤΙΚΩΝ ΛΟΓΙΣΤΙΚΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ............................................................................................. 115 2.1 ΒΑΣΗ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ .......................................................... 115 2.2 ΝΕΑ ΠΡΟΤΥΠΑ, ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΠΡΟΤΥΠΩΝ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΕΣ ....................................................................... 118 2.3 ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ ............................................................................................................................................... 121 2.4 ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΚΑΤΑ ΤΟΜΕΑ ....................................................................................................................... 123 2.5 ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΞΕΝΟΥ ΝΟΜΙΣΜΑΤΟΣ ................................................................................................................ 124 2.6 ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΣΕ ΑΚΙΝΗΤΑ ............................................................................................................................ 124 2.7 ΕΝΣΩΜΑΤΑ ΠΑΓΙΑ ....................................................................................................................................... 125 2.8 ΆΥΛΑ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ...................................................................................................................... 126 2.9 ΑΠΟΜΕΙΩΣΗ ΑΞΙΑΣ ΜΗ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ .................................................... 126 2.10 ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ........................................................................................... 126 2.11 ΣΥΜΨΗΦΙΣΜΟΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ................................................................................... 130 2.12 ΠΑΡΑΓΩΓΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΜΕΣΑ ΑΝΤΙΣΤΑΘΜΙΣΗΣ ........................................................ 130 2.13 ΑΠΟΘΕΜΑΤΑ ............................................................................................................................................. 131 2.14 ΤΑΜΕΙΑΚΑ ΔΙΑΘΕΣΙΜΑ ΚΑΙ ΙΣΟΔΥΝΑΜΑ ....................................................................................................... 132 2.15 ΜΕΤΟΧΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ – ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΥΠΕΡ ΤΟ ΑΡΤΙΟ – ΊΔΙΕΣ ΜΕΤΟΧΕΣ...................................................... 132 2.16 ΠΡΟΜΗΘΕΥΤΕΣ ΚΑΙ ΛΟΙΠΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ .................................................................................................. 132 2.17 ΔΑΝΕΙΑ .................................................................................................................................................... 132 2.18 ΚΟΣΤΗ ΔΑΝΕΙΣΜΟΥ ................................................................................................................................... 132 2.19 ΤΡΕΧΟΥΣΑ ΚΑΙ ΑΝΑΒΑΛΛΟΜΕΝΗ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ ............................................................................................... 133 2.20 ΠΑΡΟΧΕΣ ΣΤΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ........................................................................................................................ 133 2.21 ΕΠΙΧΟΡΗΓΗΣΕΙΣ ........................................................................................................................................ 135 2.22 ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ ............................................................................................................................................ 135 2.23 ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΕΣΟΔΩΝ ............................................................................................................................... 135 2.24 ΜΙΣΘΩΣΕΙΣ .............................................................................................................................................. 136 2.25 ΔΙΑΝΟΜΗ ΜΕΡΙΣΜΑΤΩΝ ............................................................................................................................. 137 3. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΙΝΔΥΝΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΜΕΤΡΗΣΗ ΕΥΛΟΓΗΣ ΑΞΙΑΣ ................................................................................ 137 3.1 ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ .......................................................................................... 137 3.2 ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ............................................................................................................... 141 3.3 ΜΟΝΑΔΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΚΙΝΔΥΝΩΝ ................................................................................................................. 142 3.4 ΕΠΙΜΕΤΡΗΣΗ ΕΥΛΟΓΗΣ ΑΞΙΑΣ....................................................................................................................... 143 4. ΣΗΜΑΝΤΙΚΕΣ ΛΟΓΙΣΤΙΚΕΣ ΕΚΤΙΜΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΚΡΙΣΕΙΣ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ................................................................. 143 4.1 ΣΗΜΑΝΤΙΚΕΣ ΛΟΓΙΣΤΙΚΕΣ ΕΚΤΙΜΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΔΟΧΕΣ ................................................................................. 143 4.2 ΚΑΘΟΡΙΣΤΙΚΕΣ ΚΡΙΣΕΙΣ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΛΟΓΙΣΤΙΚΩΝ ΑΡΧΩΝ ..................................... 145 5. ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΚΑΤΑ ΤΟΜΕΑ ......................................................................................................................... 145 6. ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΣΕ ΑΚΙΝΗΤΑ .............................................................................................................................. 147 7. ΕΝΣΩΜΑΤΑ ΠΑΓΙΑ ......................................................................................................................................... 150 8. ΆΥΛΑ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ........................................................................................................................ 151 9. ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΣΕ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΕΤΑΙΡΙΕΣ, ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΕΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΕΤΑΙΡΙΕΣ ............................................... 153 10. ΑΠΟΘΕΜΑΤΑ ............................................................................................................................................... 163 11. ΠΕΛΑΤΕΣ ΚΑΙ ΛΟΙΠΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ............................................................................................................... 164 12. ΤΑΜΕΙΑΚΑ ΔΙΑΘΕΣΙΜΑ ΚΑΙ ΙΣΟΔΥΝΑΜΑ ......................................................................................................... 166 13. ΔΕΣΜΕΥΜΕΝΑ ΤΑΜΕΙΑΚΑ ΔΙΑΘΕΣΙΜΑ ............................................................................................................ 166 14. ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ......................................................................................... 167 15. ΜΕΤΟΧΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΑΙ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΥΠΕΡ ΤΟ ΑΡΤΙΟ ............................................................................... 168 16. ΊΔΙΕΣ ΜΕΤΟΧΕΣ .......................................................................................................................................... 168 17. ΛΟΙΠΑ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΑ ................................................................................................................................. 168 18. ΔΑΝΕΙΑ ...................................................................................................................................................... 170 19. ΜΙΣΘΩΣΕΙΣ ................................................................................................................................................ 176 20. ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΠΑΡΟΧΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΛΟΓΩ ΕΞΟΔΟΥ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ....................................................... 178 21. ΠΡΟΜΗΘΕΥΤΕΣ ΚΑΙ ΛΟΙΠΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ .................................................................................................... 180 22. ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ ΓΙΑ ΕΡΓΑ ΥΠΟΔΟΜΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε. ................................................................................ 180 1 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 23. ΠΑΡΑΓΩΓΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ................................................................................................ 181 24. ΑΝΑΒΑΛΛΟΜΕΝΗ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ ....................................................................................................................... 181 25. ΠΩΛΗΣΕΙΣ .................................................................................................................................................. 184 26. ΈΞΟΔΑ ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΑ ΜΕ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΣΕ ΑΚΙΝΗΤΑ ....................................................................................... 184 27. ΑΜΟΙΒΕΣ ΚΑΙ ΕΞΟΔΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ............................................................................................................... 185 28. ΛΟΙΠΑ (ΕΞΟΔΑ) /ΕΣΟΔΑ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗΣ (ΚΑΘΑΡΑ) ..................................................................................... 185 29. ΚΑΘΑΡΟ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΚΟΣΤΟΣ ...................................................................................................... 186 30. ΦΟΡΟΣ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ................................................................................................................................. 186 31. ΑΝΕΙΛΗΜΜΕΝΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ..................................................................................................................... 188 32. ΕΝΔΕΧΟΜΕΝΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ.............................................................................................. 189 33. ΣΥΝΑΛΛΑΓΕΣ ΜΕ ΣΥΝΔΕΔΕΜΕΝΑ ΜΕΡΗ .......................................................................................................... 190 34. ΚΕΡΔΗ / (ΖΗΜΙΕΣ) ΑΝΑ ΜΕΤΟΧΗ ................................................................................................................... 191 35. ΜΕΡΙΣΜΑΤΑ ΑΝΑ ΜΕΤΟΧΗ ............................................................................................................................ 192 36. ΕΛΕΓΚΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΛΟΙΠΕΣ ΑΜΟΙΒΕΣ ............................................................................................................... 192 37. ΣΥΓΚΡΙΣΙΜΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ................................................................................................................................. 192 38. ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΤΟΥ ΙΣΟΛΟΓΙΣΜΟΥ .................................................................................. 193 V. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ – ΕΚΘΕΣΕΙΣ ΔΙΑΘΕΣΗΣ ΑΝΤΛΗΘΕΝΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ ...................................................................... 194 ΈΚΘΕΣΗ ΔΙΑΘΕΣΗΣ ΑΝΤΛΗΘΕΝΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΥΞΗΣΗ ΜΕΤΟΧΙΚΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΑΠΟ 17.12.2019 ΕΩΣ 31.12.2021 .............................................................................................................................. 194 ΈΚΘΕΣΗ ΔΙΑΘΕΣΗΣ ΑΝΤΛΗΘΕΝΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΚΟΙΝΟΥ ΟΜΟΛΟΓΙΑΚΟΥ ΔΑΝΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 21.07.2020 ΜΕΧΡΙ ΤΗΝ 31.12.2021 .................................................................................................................... 196 Στην ιστοσελίδα της Εταιρίας www.lamdadev.com αναρτώνται οι ετήσιες χρηματοοικονομικές καταστάσεις, οι εκθέσεις ελέγχου του ορκωτού ελεγκτή λογιστή και οι εκθέσεις του Διοικητικού Συμβουλίου των ανωνύμων εταιριών, που ενσωματώνονται στις ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις του Ομίλου. 92 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 ΙΙΙ. ΕΚΘΕΣΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΥ ΟΡΚΩΤΟΥ ΕΛΕΓΚΤΗ ΛΟΓΙΣΤΗ 93 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 94 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 95 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 96 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 97 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 98 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 99 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 100 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 101 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 102 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 103 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 104 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 105 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 IV. Ετήσιες Εταιρικές και Ενοποιημένες Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2021 Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης (Εταιρική και Ενοποιημένη) Σημεί ωση Ποσά σε € χιλ. ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ Μη κυκλοφορούν ενεργητικό Επενδύσεις σε ακίνητα Αποθέματα Δικαιώματα χρήσης μισθωμένων περιουσιακών στοιχείων Ενσώματα πάγια περιουσιακά στοιχεία Άυλα περιουσιακά στοιχεία Επενδύσεις σε θυγατρικές επιχειρήσεις Επενδύσεις σε κοινοπραξίες και συγγενείς επιχειρήσεις Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις Δεσμευμένα ταμειακά διαθέσιμα Λοιπές απαιτήσεις Παράγωγα χρηματοοικονομικά προϊόντα Λοιπά χρηματοοικονομικά στοιχεία ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2021 31.12.2020 ² ΕΤΑΙΡΙΑ 31.12.2021 31.12.2020 ² 6 10 19 7 8 9 9 24 13 11 23 14 1.846.920 606.051 140.329 58.146 20.384 3.483 677 167.000 29.225 310 756 2.873.281 1.002.228 104.033 50.706 16.808 34.859 4.745 29.479 1.242.858 1.840 8.156 4.625 2.353 606.758 1.467 546 167.000 84.594 756 878.095 1.840 7.087 5.060 115 310.562 3.737 4.588 9.883 342.872 10 11 342.146 49.908 661 210.000 162.402 765.117 7.416 50.705 3.108 883.155 944.384 92.873 172 210.000 31.505 334.550 49.502 3.088 829.352 881.942 32.539 - 2.570 - 3.670.937 2.187.242 1.215.215 1.224.814 1.024.508 (3.729) 17.256 164.206 1.024.576 8.772 (26.340) 1.024.508 (3.729) 10.218 (212.973) 1.024.576 3.132 (203.296) 1.202.241 1.007.008 818.024 824.412 99.002 1.301.243 94.756 1.101.764 818.024 824.412 671.585 179.815 175.975 376 699.399 182.797 116.338 2.251 314.098 6.677 - 313.162 6.351 - 20 914 796 459 549 22 9 479.553 501.245 21.487 2.030.950 16.654 1.018.235 37.381 358.615 320.062 Βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις Δάνεια Υποχρεώσεις μισθώσεων Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις Προβλέψεις για έργα υποδομής στην ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε. Τρέχουσες φορολογικές υποχρεώσεις 18 19 21 22 44.219 3.097 104.863 155.455 1.110 308.744 14.106 2.358 49.931 848 67.243 1.697 36.879 38.576 769 79.571 80.340 Υποχρεώσεις σχετιζόμενες με περιουσιακά στοιχεία κατεχόμενα προς πώληση ¹ 9 30.000 - - - 2.369.694 3.670.937 1.085.478 2.187.242 397.191 1.215.215 400.402 1.224.814 Κυκλοφορούν ενεργητικό Αποθέματα Πελάτες και λοιπές απαιτήσεις Τρέχουσες φορολογικές απαιτήσεις Δεσμευμένα ταμειακά διαθέσιμα Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα Περιουσιακά στοιχεία κατεχόμενα προς πώληση ¹ 13 12 9 Σύνολο ενεργητικού ΙΔΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ Μετοχικό κεφάλαιο και αποθεματικό υπέρ το άρτιο Ίδιες μετοχές Λοιπά αποθεματικά Κέρδη/(ζημιές) εις νέον Ίδια κεφάλαια που αναλογούν στους μετόχους της Εταιρίας Μη ελέγχουσες συμμετοχές Σύνολο ιδίων κεφαλαίων ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις Δάνεια Υποχρεώσεις μισθώσεων Αναβαλλόμενες φορολογικές υποχρεώσεις Παράγωγα χρηματοοικονομικά προϊόντα Υποχρεώσεις παροχών προσωπικού λόγω εξόδου από την υπηρεσία Προβλέψεις για έργα υποδομής στην ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε. Υποχρέωση τιμήματος απόκτησης της ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε. Λοιπές υποχρεώσεις 15 16 17 18 19 24 23 Σύνολο υποχρεώσεων Σύνολο ιδίων κεφαλαίων και υποχρεώσεων ¹ Τα περιουσιακά στοιχεία και οι υποχρεώσεις σχετιζόμενα με τη θυγατρική LAMDA ILIDA OFFICE S.M.S.A. και την κοινοπραξίας LAMDA AKINITA S.A. παρουσιάζονται ως κατεχόμενα προς πώληση κατ’ εφαρμογή του ΔΠΧΑ 5 (σημείωση 9) ² Τα συγκριτικά μεγέθη της Κατάστασης Χρηματοοικονομικής Θέσης 31.12.2020 του Όμιλου και της Εταιρίας έχουν αναθεωρηθεί από την αλλαγή που επέφερε η μεταβολή της λογιστικής πολιτικής του ΔΛΠ 19 (σημείωση 2.2) Οι σημειώσεις στις σελίδες 115 έως 193 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. 106 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 Κατάσταση αποτελεσμάτων (Εταιρική και Ενοποιημένη) Ποσά σε € χιλ. Πωλήσεις Έσοδα από μερίσματα Μεταβολές εύλογης αξίας επενδύσεων σε ακίνητα Προβλέψεις απομείωσης αξίας αποθέματος Κέρδος από πώληση επενδυτικών ακινήτων Κόστος πωληθέντων αποθεμάτων-οικοπέδων Έξοδα σχετιζόμενα με επενδύσεις σε ακίνητα Έξοδα σχετιζόμενα με την αξιοποίηση του ακινήτου στο Ελληνικό Αμοιβές και έξοδα προσωπικού Αποσβέσεις Πρόβλεψη απομείωσης συμμετοχών σε θυγατρικές, κοινοπραξίες και συγγενείς επιχειρήσεις Πρόβλεψη απομείωσης απαιτήσεων από θυγατρικές Κέρδη από πώληση ποσοστού συμμετοχών σε επιχειρήσεις Λοιπά έσοδα / (έξοδα) εκμετάλλευσης (καθαρά) Αποτελέσματα εκμετάλλευσης Χρηματοοικονομικά έσοδα Χρηματοοικονομικά έξοδα Μερίδιο αποτελέσματος από συμμετοχές που λογιστικοποιούνται με την μέθοδο της καθαρής θέσης Κέρδη/(ζημιές) προ φόρων Φόρος εισοδήματος Καθαρά κέρδη/(ζημιές) Σημ είωσ η ΟΜΙΛΟΣ 01.01.2021 01.01.2020 έως έως 31.12.2021 31.12.2020 ¹ 25 79.090 135 325.299 (272) 880 (11.883) 6 10 6 10 26 67.796 203 (43.630) 308 (2.509) (13.262) 42.533 8.917 - 1.536 35.769 - (31.979) (9.354) (24.035) (9.951) 27 7,8, 19 (21.022) (13.504) (13.617) (7.643) (8.602) (7.514) (2.617) (1.371) 9 - - (3.590) (3.000) 33 - - (1.126) (1.723) 9 1.212 - 9.586 - 28 29 29 (5.902) 326.956 283 (58.892) (8.389) (29.855) 928 (32.603) (5.077) 10.974 1.426 (18.089) (3.939) 9.678 2.065 (10.763) 9 (484) 2.284 - - 30 267.863 (68.094) 199.769 (59.246) 3.118 (56.128) (5.689) (3.988) (9.677) 980 (2.411) (1.431) 191.242 8.527 199.769 (51.664) (4.464) (56.128) (9.677) (9.677) (1.431) (1.431) 1,08 1,08 176.721.722 177.741.707 (0,29) (0,29) 176.736.715 176.736.715 (0,05) (0,05) 176.721.722 177.741.707 (0,01) (0,01) 176.736.715 176.736.715 Κατανεμημένα σε: Μετόχους της μητρικής Μη ελέγχουσες συμμετοχές Κέρδη/(ζημιές) ανά μετοχή (€) που αναλογούν στους μετόχους της μητρικής - Βασικά - Μειωμένα Μέσος Σταθμικός αριθμός μετοχών Αναπροσαρμοσμένος Μέσος Σταθμικός αριθμός μετοχών ΕΤΑΙΡΙΑ 01.01.2021 01.01.2020 έως έως 31.12.2021 31.12.2020 ¹ 34 34 34 34 ¹ Τα συγκριτικά μεγέθη της Κατάστασης Αποτελεσμάτων 01.01-31.12.2020 του Όμιλου και της Εταιρίας έχουν αναθεωρηθεί από την αλλαγή που επέφερε η μεταβολή της λογιστικής πολιτικής του ΔΛΠ 19 (σημείωση 2.2) Οι σημειώσεις στις σελίδες 115 έως 193 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. 107 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 Κατάσταση συνολικού εισοδήματος (Εταιρική και Ενοποιημένη) ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε € χιλ. ΕΤΑΙΡΙΑ 01.01.2021 έως 31.12.2021 01.01.2020 έως 31.12.2020 ¹ 01.01.2021 έως 31.12.2021 01.01.2020 έως 31.12.2020 ¹ 199.769 (56.128) (9.677) (1.431) 904 107 (609) (1) - - 1.011 (610) - - (73) (10) (41) - (53) - (36) - (83) (41) (53) (36) 928 200.697 (651) (56.779) (53) (9.730) (36) (1.467) 191.891 8.806 200.697 (52.129) (4.650) (56.779) (9.730) (9.730) (1.467) (1.467) Καθαρά κέρδη/(ζημιές) χρήσης Μεταβολές αντιστάθμισης ταμειακών ροών, μετά φόρων Συναλλαγματικές διαφορές Στοιχεία που ενδέχεται να ταξινομηθούν μεταγενέστερα στην κατάσταση αποτελεσμάτων Αναλογιστικές (ζημιές), μετά από φόρους Αλλαγή φορολογικού συντελεστή Στοιχεία που δεν θα ταξινομηθούν μεταγενέστερα στην κατάσταση αποτελεσμάτων Λοιπά Συνολικά Εισοδήματα χρήσης Συγκεντρωτικά Συνολικά Εισοδήματα χρήσης Κατανεμημένα σε: Ιδιοκτήτες μητρικής Μη ελέγχουσες συμμετοχές ¹ Τα συγκριτικά μεγέθη της Κατάστασης Συνολικού Εισοδήματος 01.01-31.12.2020 του Όμιλου και της Εταιρίας έχουν αναθεωρηθεί από την αλλαγή που επέφερε η μεταβολή της λογιστικής πολιτικής του ΔΛΠ 19 (σημείωση 2.2) Οι σημειώσεις στις σελίδες 115 έως 193 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. 108 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 Κατάσταση μεταβολών ιδίων κεφαλαίων (Ενοποιημένη) 2021 Αποδιδόμενα στους μετόχους της μητρικής Μετοχικό κεφάλαιο και Αποθεματικό υπέρ το άρτιο Ίδιες μετοχές Λοιπά αποθεματικά Αποτελέσματα εις νέον 1.024.576 - 8.772 (26.340) - - - Μεταβολές αντιστάθμισης ταμειακών ροών, μετά φόρων Αναλογιστικές ζημιές, μετά από φόρους Συναλλαγματικές διαφορές Αλλαγή φορολογικού συντελεστή Σύνολο Λοιπών Συνολικών Εισοδημάτων χρήσης - - Συγκεντρωτικά Συνολικά Εισοδήματα χρήσης - Ποσά σε € χιλ. Μη ελέγχουσες συμμετοχές Σύνολο Ιδίων Κεφαλαίων 1.007.008 94.756 1.101.764 191.242 191.242 8.527 199.769 619 (72) 112 (10) 649 - 619 (72) 112 (10) 649 285 (1) (5) 279 904 (73) 107 (10) 928 - 649 191.242 191.891 8.806 200.697 (68) (68) (3.729) (3.729) 745 (49) 7.139 7.835 (745) 49 (696) (3.729) 7.139 (68) 3.342 42 (4.602) (4.560) 42 (3.729) 7.139 (4.602) (68) (1.218) 1.024.508 (3.729) 17.256 164.206 1.202.241 99.002 1.301.243 Σύνολο ΟΜΙΛΟΣ 1 Ιανουαρίου 2021 ¹ Συνολικά Εισοδήματα: Κέρδη χρήσης Λοιπά Συνολικά Εισοδήματα χρήσης: Συναλλαγές με μετόχους: Σχηματισμός αποθεματικών Διαγραφή αποθεματικών λόγω πώλησης συμμετοχής Αύξηση μετοχικού κεφαλαίου Αγορά ιδίων μετοχών Δικαιώματα προαίρεσης μετοχών Μερίσματα σε μετόχους μη ελεγχουσών συμμετοχών Αλλαγή φορολογικού συντελεστή Συγκεντρωτικές Συναλλαγές με μετόχους χρήσης 31 Δεκεμβρίου 2021 ¹ Τα ποσά 1.1.2021 έχουν αναθεωρηθεί από την αλλαγή που επέφερε η μεταβολή της λογιστικής πολιτικής του ΔΛΠ 19 (σημείωση 2.2) Οι σημειώσεις στις σελίδες 115 έως 193 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. 109 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 Κατάσταση μεταβολών ιδίων κεφαλαίων (Ενοποιημένη) 2020 Αποδιδόμενα στους μετόχους της μητρικής Μετοχικό κεφάλαιο και Αποθεματικό υπέρ το άρτιο Μη ελέγχουσες συμμετοχές Σύνολο Ιδίων Κεφαλαίων 1.057.340 823 1.058.163 85.746 49 85.795 1.143.086 872 1.143.958 (51.664) (51.664) (4.464) (56.128) (416) (48) (1) (465) - (416) (48) (1) (465) (193) 7 (186) (609) (41) (1) (651) - (465) (51.664) (52.129) (4.650) (56.779) 720 - 1.847 198 - (1.847) - 720 198 - (329) 13.909 720 198 (329) 13.909 Λοιπά αποθεματικά Αποτελέσμα τα εις νέον 1.023.856 6.891 272 7.163 26.593 551 27.144 - - Μεταβολές αντιστάθμισης ταμειακών ροών, μετά φόρων Αναλογιστικές ζημιές, μετά από φόρους Συναλλαγματικές διαφορές Σύνολο Λοιπών Συνολικών Εισοδημάτων χρήσης - Συγκεντρωτικά Συνολικά Εισοδήματα χρήσης Ποσά σε € χιλ. Σύνολο ΟΜΙΛΟΣ 1 Ιανουαρίου 2020 Προσαρμογή λόγω αλλαγής λογιστικής πολιτικής ΔΛΠ 19 1 Ιανουαρίου 2020 1.023.856 Συνολικά Εισοδήματα: Ζημιές χρήσης Λοιπά Συνολικά Εισοδήματα χρήσης: Συναλλαγές με μετόχους: Σχηματισμός αποθεματικών Έξοδα αύξησης μετοχικού κεφαλαίου Δικαιώματα προαίρεσης μετοχών Μερίσματα σε μετόχους μη ελεγχουσών συμμετοχών Απόκτηση ελέγχου θυγατρικής (σημείωση 9) Σωρευτική προσαρμογή λόγω αλλαγής λογιστικής πολιτικής ΔΛΠ 19 από απόκτηση ελέγχου θυγατρικής Συγκεντρωτικές Συναλλαγές με μετόχους χρήσης 31 Δεκεμβρίου 2020 - 29 27 56 31 87 720 2.074 (1.820) 974 13.611 14.585 1.024.576 8.772 (26.340) 1.007.008 94.756 1.101.764 Οι σημειώσεις στις σελίδες 115 έως 193 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. 110 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 Κατάσταση μεταβολών ιδίων κεφαλαίων (Εταιρική) 2021 Μετοχικό κεφάλαιο και Αποθεματικό υπέρ το άρτιο Ποσά σε € χιλ. Ίδιες μετοχές Λοιπά αποθεματικά Αποτελέσματα εις νέον Σύνολο Ιδίων Κεφαλαίων ΕΤΑΙΡΙΑ 1 Ιανουαρίου 2021 ¹ 1.024.576 - 3.132 (203.296) 824.412 - - - (9.677) (9.677) Αναλογιστικές ζημιές, μετά από φόρους Σύνολο Λοιπών Συνολικών Εισοδημάτων χρήσης - - (53) (53) - (53) (53) Συγκεντρωτικά Συνολικά Εισοδήματα χρήσης - - (53) (9.677) (9.730) (68) (68) (3.729) (3.729) 7.139 7.139 - (68) (3.729) 7.139 3.342 1.024.508 (3.729) 10.218 (212.973) 818.024 Συνολικά Εισοδήματα: Ζημιές χρήσης Λοιπά Συνολικά Εισοδήματα χρήσης: Συναλλαγές με μετόχους: Αλλαγή φορολογικού συντελεστή Αγορά ιδίων μετοχών Δικαιώματα προαίρεσης μετοχών Σύνολο συναλλαγών με μετόχους χρήσης 31 Δεκεμβρίου 2021 ¹ Τα ποσά 1.1.2021 έχουν αναθεωρηθεί από την αλλαγή που επέφερε η μεταβολή της λογιστικής πολιτικής του ΔΛΠ 19 (σημείωση 2.2) Οι σημειώσεις στις σελίδες 115 έως 193 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. 111 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 Κατάσταση μεταβολών ιδίων κεφαλαίων (Εταιρική) 2020 Μετοχικό κεφάλαιο και Αποθεματικό υπέρ το άρτιο Ποσά σε € χιλ. Λοιπά αποθεματικά Αποτελέσματα εις νέον Σύνολο Ιδίων Κεφαλαίων ΕΤΑΙΡΙΑ 1 Ιανουαρίου 2020 Προσαρμογή λόγω αλλαγής λογιστικής πολιτικής ΔΛΠ 19 1 Ιανουαρίου 2020 1.023.856 1.023.856 2.852 118 2.970 (202.147) 282 (201.865) 824.561 400 824.961 Συνολικά Εισοδήματα: Κέρδη χρήσης Λοιπά Συνολικά Εισοδήματα χρήσης: Αναλογιστικές ζημιές, μετά από φόρους Σύνολο Λοιπών Συνολικών Εισοδημάτων χρήσης - - (1.431) (1.431) - (36) (36) - (36) (36) Συγκεντρωτικά Συνολικά Εισοδήματα χρήσης - (36) (1.431) (1.467) 720 720 198 198 - 720 198 918 1.024.576 3.132 (203.296) 824.412 Συναλλαγές με μετόχους: Έξοδα αύξησης μετοχικού κεφαλαίου Δικαιώματα προαίρεσης μετοχών Σύνολο συναλλαγών με μετόχους χρήσης 31 Δεκεμβρίου 2020 Οι σημειώσεις στις σελίδες 115 έως 193 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. 112 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 Κατάσταση ταμειακών ροών (Εταιρική και Ενοποιημένη) Σημεί ωση Αποσβέσεις Μερίδιο αποτελέσματος συνδεδεμένων επιχειρήσεων Έσοδα από μερίσματα Πρόβλεψη απομείωσης απαιτήσεων από θυγατρικές Πρόβλεψη απομείωσης συμμετοχών σε θυγατρικές, κοινοπραξίες και συγγενείς επιχειρήσεις Απομείωση απαιτήσεων Ζημιές από πώληση/αποτίμηση χρηματοοικονομικών εργαλείων/παραγώγων χρημ/κών προϊόντων Ζημιά από πώληση επενδυτικών ακινήτων / ενσώματων παγίων / αποθεμάτων (Κέρδη)/ζημιά από πώληση/εξαγορά ποσοστού συμμετοχών σε επιχειρήσεις Σχηματισμός προβλέψεων υποχρέωσης παροχών προσωπικού Δικαιώματα προαίρεσης μετοχών Χρηματοοικονομικά έσοδα Χρηματοοικονομικά έξοδα Προβλέψεις απομείωσης αξίας αποθέματος Μεταβολές εύλογης αξίας επενδύσεων σε ακίνητα Άλλα μη ταμειακά (έσοδα) / έξοδα Μεταβολές κεφαλαίου κίνησης: (Αύξηση)/μείωση αποθεμάτων Μείωση/(αύξηση) απαιτήσεων Αύξηση/(μείωση) υποχρεώσεων Αύξηση/(μείωση) προκαταβολών από συμβόλαια εσόδων ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε. 01.01.2020 έως 31.12.2020 ¹ 01.01.2021 έως 31.12.2021 01.01.2020 έως 31.12.2020 ¹ 199.769 (56.128) (9.677) (1.431) 68.094 (3.118) 3.988 2.411 8.602 7.514 2.617 1.371 33 484 (135) - (2.284) (203) - (8.917) 1.126 (35.769) 1.723 9 - - 3.590 3.000 11 2.220 502 71 (74) 23 (984) - - - (880) 263 - - 9 (1.212) - (9.586) - 20 26 75 (156) 52 17 29 29 10 6 7.139 (283) 58.892 272 (325.299) (3.965) 12.740 198 (928) 32.603 (308) 43.630 (1.824) 19.992 7.139 (1.426) 18.089 (119) 6.739 198 (2.065) 10.763 (19.821) 10 11 21 (5.261) (11.151) 16.053 2.497 (17.677) (21.421) (19.761) 2.570 (16.199) (8.716) 21 23.200 - 500 - 22.841 (36.601) (16.691) (24.915) (2.735) (2.265) (6) (46) 32.846 (18.874) (9.958) (44.782) 6,7 8 (27.314) (508) (11.723) - (2.287) (334) (3.455) - 6,7 14.000 - - - 338 300 - 769 - 338 153 (80.000) 19.466 707 - - - 2.270 648 9 (308.064) (8.394) (901) (13.944) 14 (756) - (756) - 9 9 13 794 (300) (377.000) (5.260) - (300.086) (377.000) 15.824 - (698.510) (24.608) (758.603) 19.246 30 7,8,1 9 9 Καταβληθείς φόρος εισοδήματος Καθαρές ταμειακές ροές (για)/από λειτουργικές δραστηριότητες Ταμειακές ροές από επενδυτικές δραστηριότητες Αγορές ενσώματων παγίων και επενδυτικών ακινήτων Αγορές άυλων περιουσιακών στοιχείων Εισπράξεις από πώληση ενσώματων παγίων και επενδυτικών ακινήτων Μερίσματα/προμερίσματα εισπραχθέντα Τόκοι που εισπράχθηκαν Δάνεια χορηγηθέντα από/σε συνδεδεμένα μέρη Εισπράξεις από αποπληρωμή δανείων χορηγηθέντων σε συνδεδεμένα μέρη Πληρωμές τιμήματος εξαγοράς/πώλησης συμμετοχών (Αγορά)/πώληση χρηματοοικονομικών εργαλείων σε εύλογη αξία μέσω της κατάστασης αποτελεσμάτων Ταμειακά διαθέσιμα συμμετοχών κατά την εξαγορά (Αύξηση)/μείωση μετοχικού κεφαλαίου συμμετοχών Δεσμευμένα ταμειακά διαθέσιμα Καθαρές ταμειακές ροές (για)/από επενδυτικές δραστηριότητες ΕΤΑΙΡΙΑ 01.01.2021 έως 31.12.2021 Ποσά σε € χιλ. Καθαρά κέρδη/(ζημιές) χρήσης Προσαρμογές για: Φόρο ΟΜΙΛΟΣ Οι σημειώσεις στις σελίδες 115 έως 193 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. 113 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 Ποσά σε € χιλ. Ταμειακές ροές από χρηματοδοτικές δραστηριότητες Έξοδα αύξησης μετοχικού κεφαλαίου Αγορά ιδίων μετοχών Μερίσματα πληρωθέντα σε μη ελέγχουσες συμμετοχές Δάνεια χορηγηθέντα από συνδεδεμένα μέρη Ανάληψη /Αποπληρωμή δανείων από συνδεδεμένα μέρη Ανάληψη δανείων Αποπληρωμή δανείων Αποπληρωμή μισθωμάτων Καταβληθέντες τόκοι και συναφή έξοδα Καταβληθέντες τόκοι μισθώσεων Έξοδα έκδοσης δανείων Καθαρές ταμειακές ροές (για)/από χρηματοδοτικές δραστηριότητες Σημείωση ΟΜΙΛΟΣ 01.01.2021 01.01.2020 έως έως 31.12.2021 31.12.2020 ¹ ΕΤΑΙΡΙΑ 01.01.2021 01.01.2020 έως έως 31.12.2021 31.12.2020 ¹ 16 (3.380) (4.865) - (3.380) (4.865) - 9 - (329) - - - - - (10.373) - (10.000) (7.253) - 15.770 (30.464) (3.557) (29.355) (4.071) (32) 530.000 (254.602) (2.759) (19.755) (4.341) (9.488) (1.500) (16.795) (358) - 320.000 (89.128) (1.144) (3.929) (97) (7.240) (55.089) 223.861 (29.286) 203.224 (720.753) 180.379 (797.847) 177.688 18 18 19 18,29 19 18 Καθαρή αύξηση/(μείωση) στα ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα έναρξης 12 883.155 702.776 829.352 651.664 Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα λήξης 12 162.402 883.155 31.505 829.352 ¹ Τα συγκριτικά μεγέθη της Κατάστασης Ταμειακών Ροών 01.01-31.12.2020 του Όμιλου και της Εταιρίας έχουν αναθεωρηθεί από την αλλαγή που επέφερε η μεταβολή της λογιστικής πολιτικής του ΔΛΠ 19 (σημείωση 2.2) Οι σημειώσεις στις σελίδες 115 έως 193 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. 114 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 Σημειώσεις επί των χρηματοοικονομικών καταστάσεων 1. Γενικές πληροφορίες Οι παρούσες χρηματοοικονομικές καταστάσεις περιλαμβάνουν τις ατομικές χρηματοοικονομικές καταστάσεις της LAMDA DEVELOPMENT S.A. (η «Εταιρία») και τις ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις της Εταιρίας και των θυγατρικών της (μαζί ο «Όμιλος») για την χρήση που έληξε στις 31 Δεκεμβρίου 2021. Οι επωνυμίες των θυγατρικών εταιριών παρουσιάζονται στη σημείωση 9. Οι ετήσιες χρηματοοικονομικές καταστάσεις των θυγατρικών εταιριών του Ομίλου αναρτώνται στην ηλεκτρονική διεύθυνση www.lamdadev.com. Οι μετοχές της Εταιρίας διαπραγματεύονται στο Χρηματιστήριο Αθηνών. Οι κυριότερες δραστηριότητες της Εταιρίας είναι η επένδυση, ανάπτυξη και διαχείριση έργων στην αγορά εμπορικών ακινήτων, τόσο στην Ελλάδα όσο και σε χώρες της Ν.Α. Ευρώπης (Σερβία, Ρουμανία και Μαυροβούνιο) μέσω των θυγατρικών της εταιριών. Οι σημαντικότερες επενδύσεις του Ομίλου είναι: τρία εμπορικά και ψυχαγωγικά κέντρα (Τhe Mall Athens και Golden Hall στην Αθήνα και Mediterranean Cosmos στη Θεσσαλονίκη), συγκροτήματα γραφείων στην Ελλάδα και στη Ρουμανία, η Μαρίνα Φλοίσβου στο Φάληρο καθώς και η μητροπολιτική ανάπλαση της έκτασης του Αεροδρομίου Ελληνικού, όπου ο Όμιλος θα αναπτύξει κατοικίες, ξενοδοχεία, εμπορικά κέντρα, γραφεία, πολιτιστικά και προπονητικά κέντρα, ενημερωτικά και κέντρα υγείας, λοιπές υποδομές, μητροπολιτικό πάρκο 2 εκατ. τ.μ., καθώς και την ανάπλαση της παράκτιας γραμμής μήκους 3,5 χιλιομέτρων, συμπεριλαμβανομένης της εκμετάλλευσης των 337 θέσεων στην Μαρίνα του Αγίου Κοσμά. Η Εταιρία εδρεύει στην Ελλάδα, Λεωφ. Κηφισίας 37A, 15123 Μαρούσι με Γ.Ε.ΜΗ.:3379701000 και η ηλεκτρονική της διεύθυνση είναι www.lamdadev.com. Η εταιρία Consolidated Lamda Holdings S.A. η οποία έχει έδρα το Λουξεμβούργο, κατά την 31.12.2021 κατέχει το 43,76% των μετοχών της Εταιρίας. Οι παρούσες ετήσιες ενοποιημένες και ατομικές χρηματοοικονομικές καταστάσεις έχουν εγκριθεί προς δημοσίευση από το Διοικητικό Συμβούλιο της Εταιρίας στις 6 Απριλίου 2022 και τελούν υπό την έγκριση της τακτικής Γενικής Συνέλευσης των Μετόχων. 2. Σύνοψη σημαντικών λογιστικών πολιτικών 2.1 Βάση σύνταξης των ετήσιων χρηματοοικονομικών καταστάσεων Οι παρούσες ατομικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις έχουν συνταχθεί από τη διοίκηση σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (ΔΠΧΑ) και τις Διερμηνείες της Επιτροπής Διερμηνειών των Διεθνών Προτύπων Χρηματοοικονομικής Αναφοράς, όπως έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση και παρουσιάζουν την οικονομική θέση, τα λειτουργικά αποτελέσματα και τις ταμειακές ροές με βάση την αρχή συνέχισης της επιχειρηματικής δραστηριότητας η οποία θεωρεί ότι ο Όμιλος έχει θέσει σχέδια να αποφύγει σημαντικές αποδιοργανώσεις στις λειτουργίες του και διαθέτει χρηματοοικονομικές πηγές που να πληρούν τις λειτουργικές του ανάγκες. Υπό αυτή την άποψη η Διοίκηση έχει καταλήξει ότι α) η βάση της αρχής της συνέχισης της επιχειρηματικής δραστηριότητας αυτών των χρηματοοικονομικών καταστάσεων είναι κατάλληλη και β) όλο το ενεργητικό και οι υποχρεώσεις έχουν παρουσιαστεί κατάλληλα σύμφωνα με τις λογιστικές πολιτικές του Ομίλου. Η απόφαση της Διοίκησης να χρησιμοποιήσει την αρχή της συνέχισης της επιχειρηματικής δραστηριότητας είναι βασισμένη στις εκτιμήσεις που συνδέονται με τις πιθανές επιπτώσεις από την πανδημία του COVID-19. Η συγκεκριμένη απόφαση βασίζεται στις προβλέψεις των μελλοντικών ταμειακών ροών, στην υφιστάμενη ταμειακή θέση του Ομίλου, καθώς και τις πρόσφατες εξελίξεις σχετικά με την χρηματοδότηση της αξιοποίησης του ακινήτου στο Ελληνικό εντός του 2021 και τον Απρίλιο του 2022 (σημείωση 18). Επιπτώσεις της πανδημίας του Κορωνοϊού COVID-19 για το έτος 2021 Η πανδημία COVID-19 συνέχισε να επηρεάζει τις δραστηριότητες των Εμπορικών Κέντρων και το 2021. Τα κέρδη EBITDA των Εμπορικών Κέντρων το 2021 διαμορφώθηκαν κατά περίπου €19 εκατ. χαμηλότερα έναντι του 2019 (προ-πανδημίας), λόγω της αναστολής λειτουργίας των Εμπορικών Κέντρων, της νομοθετικά προβλεπόμενης παροχής μειώσεων στα μισθώματα καθώς και των περιοριστικών μέτρων που ελήφθησαν για τον περιορισμό της εξάπλωσης της πανδημίας. Τα κέρδη EBITDA των Εμπορικών Κέντρων το 2021 ενισχύθηκαν σημαντικά κατά περίπου €8,5 εκατ. έναντι του 2020, επιτυγχάνοντας επιταχυνόμενους ρυθμούς ανάκαμψης, ιδιαίτερα κατά το Β’ Εξάμηνο του 2021, στα προ-πανδημίας (2019) επίπεδα λειτουργικής κερδοφορίας. Τα κέρδη EBITDA των Εμπορικών Κέντρων το Δ’ Τρίμηνο 2021 ανήλθαν σε €14 εκατ., έναντι €5 εκατ. την αντίστοιχη περίοδο το 2020. Να σημειωθεί όμως ότι την περίοδο Νοεμβρίου-Δεκεμβρίου 2020 τα Εμπορικά Κέντρα παρέμειναν ουσιαστικά κλειστά, καθιστώντας τη σύγκριση ουσιαστικά άνευ αντικειμένου. Αξίζει να τονιστεί ότι τα κέρδη EBITDA των Εμπορικών Κέντρων το Δ’ Τρίμηνο 2021 διαμορφώθηκαν μόλις €2,5 εκατ. 115 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 χαμηλότερα από τα ιστορικά υψηλά επίπεδα λειτουργικής κερδοφορίας της αντίστοιχης περιόδου το 2019, παρά τις αντίξοες συνθήκες που επικράτησαν στην αγορά λόγω της εμφάνισης νέας πιο μεταδοτικής μετάλλαξης της πανδημίας (Όμικρον) και της εφαρμογής αυστηρότερων μέτρων για τον περιορισμό της διασποράς του κορωνοϊού. Παρά την άρση των περιοριστικών μέτρων click-inside/click away στη λειτουργία των καταστημάτων από τα μέσα Μαΐου 2021 (15.05.2021), η εμφάνιση της νέας πιο μεταδοτικής μετάλλαξης του κορωνοϊού, Όμικρον, από το Νοέμβριο 2021, οδήγησε τις αρχές στην εκ νέου εφαρμογή μέτρων για τον περιορισμό της διασποράς της πανδημίας, με αποτέλεσμα να επηρεαστεί αρνητικά η αγορά του λιανεμπορίου. Κατά τη διάρκεια της περιόδου Νοεμβρίου-Δεκεμβρίου 2021 παρατηρήθηκε επιβράδυνση του ρυθμού ανάκαμψης στα προ-πανδημίας επίπεδα (2019) τόσο για τις πωλήσεις καταστημάτων όσο και για τον αριθμό των επισκεπτών στα Εμπορικά Κέντρα. Ο Όμιλος συνεχίζει να παρακολουθεί προσεκτικά τις εξελίξεις σχετικά με την εξάπλωση του κορωνοϊού COVID19. Μέχρι σήμερα έχει λάβει προληπτικά μέτρα για την ασφάλεια των εργαζομένων και των επισκεπτών των Εμπορικών Κέντρων, ενώ συμμορφώνεται άμεσα με τις υποχρεώσεις που επιβάλλονται από τις επίσημες αρμόδιες αρχές Η Διοίκηση της Εταιρίας έχει πραγματοποιήσει όλες τις απαραίτητες αναλύσεις προκειμένου να επιβεβαιώσει την ταμειακή της επάρκεια σε επίπεδο Εταιρίας αλλά και του Ομίλου. Τα ταμειακά διαθέσιμα του Ομίλου είναι επαρκή για να εξασφαλίσουν την κάλυψη των ανειλημμένων υποχρεώσεών του λαμβάνοντας υπόψη και τις πρόσφατες εξελίξεις σχετικά με την χρηματοδότηση της αξιοποίησης του ακίνητου στο Ελληνικό (σημείωση 18). Επιπρόσθετα σύμφωνα με τις εκτιμήσεις προβλέπεται ότι οι βασικοί χρηματοοικονομικοί δείκτες των δάνειων του Ομίλου θα συνεχίσουν να ικανοποιούνται. Οι παραπάνω αναφερόμενοι παράγοντες έχουν ληφθεί υπόψη από τη Διοίκηση για το πλαίσιο κατάρτισης της ετήσιας οικονομικής έκθεσης της Εταιρίας και του Ομίλου για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2021. Η Διοίκηση προκειμένου να διασφαλίσει ότι αναλαμβάνονται όλες οι απαραίτητες ενέργειες και πρωτοβουλίες για την ελαχιστοποίηση τυχόν επιπτώσεων στις δραστηριότητες του Ομίλου, αξιολογώντας τους προαναφερόμενους παράγοντες, καθώς και τους γενικούς χρηματοοικονομικούς κινδύνους, σε συνδυασμό με το αβέβαιο οικονομικό περιβάλλον, εκτιμά διαρκώς την κατάσταση και τις πιθανές μελλοντικές επιπτώσεις. Ωστόσο, η Διοίκηση δεν είναι σε θέση να προβλέψει με ακρίβεια τις πιθανές εξελίξεις στην ελληνική οικονομία και την επίδρασή τους στις δραστηριότητες του Ομίλου. Πιο συγκεκριμένα οι οικονομικές επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία και στις συνολικές επιχειρηματικές δραστηριότητες σε σχέση με την πανδημία του Κορωνοϊού COVID-19 και τα επακόλουθα έκτακτα μέτρα περιορισμού αυτού που επηρέασαν την οικονομική δραστηριότητα σε παγκόσμιο επίπεδο, δεν μπορούν να εκτιμηθούν με εύλογη βεβαιότητα σε αυτό το στάδιο λόγω της αδυναμίας να προβλεφθεί αξιόπιστα η επέκταση και η διάρκεια της πανδημίας. Η Διοίκηση θα συνεχίσει να παρακολουθεί και να αξιολογεί στενά την κατάσταση. Προβλεπόμενη εξέλιξη για το έτος 2022 Επιπτώσεις Εξάπλωσης Κορωνοϊού COVID-19 H εξάπλωση της πανδημίας του κορωνοϊού (COVID-19) είχε και συνεχίζει να έχει αρνητικές επιπτώσεις τόσο στην παγκόσμια όσο και την εγχώρια οικονομική δραστηριότητα, αλλά με επιβραδυνομένους ρυθμούς. Οι κυβερνήσεις προχώρησαν σε προγράμματα εμβολιασμού, επιβάλλονται μέτρα περιορισμού όταν είναι απαραίτητο, ενώ δημοσιονομικές δράσεις αναπτύχθηκαν στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στην Ελλάδα, έχοντας ως στόχο τον περιορισμό των πιθανών αρνητικών οικονομικών επιπτώσεων. Εντός του 2021 έχει πλήξει κλάδους της Ελληνικής Οικονομίας που σχετίζονται με τη δραστηριότητα του Ομίλου, όπως το Λιανικό Εμπόριο. Ωστόσο σε παγκόσμιο αλλά και εγχώριο επίπεδο υπάρχει σταδιακή χαλάρωση στους περιορισμούς που είχαν επιβληθεί για τον περιορισμό της πανδημίας καθώς επιτυγχάνεται το κρίσιμο επίπεδο ανοσίας. Ο Όμιλος συνεχίζει να παρακολουθεί προσεκτικά τις εξελίξεις σχετικά με την εξάπλωση του κορωνοϊού COVID-19. Ο βαθμός στον οποίο ο Όμιλος θα επηρεαστεί από την COVID-19 στα προσεχή τρίμηνα του 2022 θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τις πιθανές μελλοντικές εξελίξεις της πανδημίας. Μέχρι σήμερα έχει λάβει προληπτικά μέτρα για την ασφάλεια των εργαζομένων και των επισκεπτών των Εμπορικών κέντρων ενώ συμμορφώνεται με τις υποχρεώσεις που επιβάλλονται από τις επίσημες αρμόδιες αρχές για την διασφάλιση της αποφυγής δυσάρεστων συνεπειών από την πανδημία COVID-19. Επιπτώσεις των πληθωριστικών πιέσεων και της ενεργειακής κρίσης (πόλεμος στην Ουκρανία) Αναφορικά με τις πληθωριστικές πιέσεις που παρατηρούνται στις διεθνείς αγορές και στην Ελλάδα, τα έσοδα της Εταιρίας από μισθώματα είναι στην πλειοψηφία τους συνδεδεμένα με ρήτρα αναπροσαρμογής σε σχέση με την μεταβολή του δείκτη τιμών καταναλωτή (ΔΤΚ). Η εν λόγω ρήτρα αναπροσαρμογής μεταφράζεται σε περιθώριο που ανέρχεται περίπου σε 1,5-2 ποσοστιαίες μονάδες πλέον του επίσημου δείκτη τιμών καταναλωτή. 116 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 Το σημαντικά αυξημένο κόστος ενέργειας, που παρατηρείται το τελευταίο διάστημα στις διεθνείς αγορές και στην Ελλάδα λόγω της ενεργειακής κρίσης, δεν επηρέασε τα λειτουργικά έξοδα των Εμπορικών Κέντρων το 2021 λόγω των «κλειδωμένων» τιμών ενέργειας βάσει συμφωνιών με τους αντίστοιχους παρόχους για όλο το 2021 και μέχρι τη λήξη των υφιστάμενων συμβολαίων στα τέλη Απριλίου 2022. Σύμφωνα με τα εν λόγω υφιστάμενα συμβόλαια, το ετήσιο μεταβλητό κόστος ενέργειας για τα Εμπορικά Κέντρα ανέρχεται σε περίπου €2 εκατ.. Το μεγαλύτερο μέρος του εν λόγω κόστους αφορά κοινόχρηστους χώρους στα Εμπορικά Κέντρα, το οποίο αναλαμβάνουν κυρίως οι καταστηματάρχες/μισθωτές. Ο Όμιλος LAMDA Development θα προχωρήσει το αμέσως επόμενο διάστημα σε ανοιχτό μειοδοτικό διαγωνισμό προς κάλυψη των αναγκών του σε ηλεκτρική ενέργεια. Λόγω των πολύ υψηλών τιμών στην χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρισμού, ο Όμιλος εξετάζει όλα τα ενδεχόμενα ώστε η επιβάρυνση να είναι όσο το δυνατόν μικρότερη για τον ίδιο τον όμιλο αλλά και για τους πελάτες/συνεργάτες του στα ακίνητα του. Τέλος ο Όμιλος θα εντατικοποιήσει τις ενέργειές του για την υλοποίηση σε επιλέξιμα ακίνητα «πράσινων» ενεργειακών επενδύσεων έτσι ώστε να μειωθεί το μελλοντικό ενεργειακό κόστος μέσω του περιορισμού της εξάρτησης από τις παραδοσιακές πηγές ενέργειας. Αναφορικά με το έργο στο Ελληνικό, το επιχειρηματικό πλάνο περιλαμβάνει προβλέψεις αύξησης του κόστους κατασκευής με βάση τα διεθνή εκτιμητικά πρότυπα RICS (Royal Institution of Chartered Surveyors) καθώς επίσης και προβλέψεις πληθωρισμού. Να σημειωθεί ότι το έργο του Ελληνικού είναι στην αρχική του φάση και τυχόν αυξήσεις κατασκευαστικού κόστους καθώς και πληθωριστικές πιέσεις δύναται να αντισταθμιστούν από αναπροσαρμογές μελλοντικών αξιών πώλησης. Αναφορικά με τον πόλεμο στην Ουκρανία και τις τρέχουσες γεωπολιτικές εξελίξεις, αξίζει να σημειωθεί ότι (α) η Εταιρία δεν διαθέτει θυγατρικές ή/και άλλες επενδύσεις στη Ρωσία/Ουκρανία ή σε περιοχές που πλήττονται άμεσα από τις πολεμικές συγκρούσεις, (β) στα Εμπορικά Κέντρα δεν υφίστανται καταστηματάρχες/μισθωτές που να προέρχονται από τις εν λόγω χώρες και (γ) δεν υφίστανται πελάτες προερχόμενοι από τις εν λόγω χώρες που να έχουν καταθέσει προκαταβολές για τη μελλοντική απόκτηση διαμερισμάτων επί του Πύργου Κατοικιών της Μαρίνας αλλά και των οικοπέδων των Παραλιακών Βιλών. Η Διοίκηση της Εταιρίας παρακολουθεί στενά και αξιολογεί τις εξελίξεις αναφορικά με τον πόλεμο στην Ουκρανία αλλά και την τρέχουσα ενεργειακή κρίση, προκειμένου να λάβει τα απαραίτητα μέτρα και να αναπροσαρμόσει τα επιχειρηματικά της σχέδια (αν αυτό απαιτηθεί) με στόχο τη διασφάλιση της επιχειρηματικής συνέχειας και τον περιορισμό τυχόν αρνητικών επιπτώσεων στις δραστηριότητες του Ομίλου. Σε αυτή τη φάση δεν είναι δυνατόν να προβλεφθεί η γενικότερη επίπτωση που μπορεί να έχει στην οικονομική κατάσταση των πελατών του Ομίλου μια παρατεταμένη ενεργειακή κρίση και αύξηση των τιμών εν γένει. Με βάση την τρέχουσα αξιολόγησή της, έχει καταλήξει στο συμπέρασμα ότι δεν απαιτούνται πρόσθετες προβλέψεις απομείωσης των χρηματοοικονομικών και μη χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων του Ομίλου κατά την 31 Δεκεμβρίου 2021. Η Διοίκηση της Εταιρίας έχει πραγματοποιήσει όλες τις απαραίτητες αναλύσεις προκειμένου να επιβεβαιώσει την ταμειακή της επάρκεια σε επίπεδο Εταιρίας αλλά και Ομίλου. Τα ταμειακά διαθέσιμα του Ομίλου είναι επαρκή για να εξασφαλίσουν την κάλυψη των ανειλημμένων υποχρεώσεών του. Επιπρόσθετα σύμφωνα με τις εκτιμήσεις προβλέπεται ότι οι βασικοί χρηματοοικονομικοί δείκτες των δανείων του Ομίλου θα συνεχίσουν να ικανοποιούνται. Στην σημείωση 3 αναφορικά με την «Διαχείριση χρηματοοικονομικού κινδύνου» παρέχονται πληροφορίες επί της προσέγγισης της συνολικής διαχείρισης κινδύνου του Ομίλου, καθώς επίσης και των γενικών χρηματοοικονομικών κινδύνων τους οποίους αντιμετωπίζει ο Όμιλος βάσει της αρχής συνέχισης της επιχειρηματικής δραστηριότητας. Οι ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις έχουν συνταχθεί με βάση την αρχή του ιστορικού κόστους, εκτός από τις επενδύσεις σε ακίνητα και τα παράγωγα χρηματοοικονομικά μέσα που αποτιμώνται σε εύλογη αξία. Η ετοιμασία των χρηματοοικονομικών καταστάσεων σύμφωνα µε τα ΔΠΧΑ απαιτεί τη χρήση ορισμένων σημαντικών λογιστικών εκτιμήσεων και την άσκηση κρίσης από τη Διοίκηση στη διαδικασία εφαρμογής των λογιστικών αρχών. Επίσης απαιτείται η χρήση υπολογισμών και υποθέσεων που επηρεάζουν τα αναφερθέντα ποσά των περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων, τη γνωστοποίηση ενδεχόμενων απαιτήσεων και υποχρεώσεων κατά την ημερομηνία των χρηματοοικονομικών καταστάσεων και τα αναφερθέντα ποσά εισοδημάτων και εξόδων κατά τη διάρκεια του έτους υπό αναφορά. Παρά το γεγονός ότι αυτοί οι υπολογισμοί βασίζονται στην καλύτερη δυνατή γνώση της Διοίκησης σε σχέση µε τις τρέχουσες συνθήκες και ενέργειες, τα πραγματικά αποτελέσματα μπορεί τελικά να διαφέρουν από αυτούς τους υπολογισμούς. Οι περιοχές που αφορούν περίπλοκες συναλλαγές και εμπεριέχουν μεγάλο βαθμό υποκειμενικότητας, ή οι υποθέσεις και εκτιμήσεις που είναι σημαντικές για τις χρηματοοικονομικές καταστάσεις αναφέρονται στη σημείωση 4. 117 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 2.2 Νέα πρότυπα, τροποποιήσεις προτύπων και διερμηνείες Συγκεκριμένα νέα πρότυπα, τροποποιήσεις προτύπων και διερμηνείες έχουν εκδοθεί, τα οποία είναι υποχρεωτικά για λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την 1 Ιανουαρίου 2021 ή μεταγενέστερα. Η εκτίμηση του Ομίλου σχετικά με την επίδραση από την εφαρμογή αυτών των νέων προτύπων, τροποποιήσεων και διερμηνειών παρατίθεται παρακάτω. Πρότυπα και Διερμηνείες υποχρεωτικά για την οικονομική χρήση 2021 ΔΠΧΑ 16 «Μισθώσεις» (Τροποποίηση) «Παραχωρήσεις σε ενοίκια που σχετίζονται με τον COVID19» (ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 2020/1434 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 9ης Οκτωβρίου 2020, L 331/20 - 12/10/2020) Η τροποποίηση παρέχει στους μισθωτές (αλλά όχι τους εκμισθωτές) τη δυνατότητα προαιρετικής εξαίρεσης από την εκτίμηση του κατά πόσον η παραχώρηση σε ενοίκιο που σχετίζεται με τον COVID-19 είναι τροποποίηση της μίσθωσης. Οι μισθωτές μπορούν να επιλέξουν να λογιστικοποιήσουν τις παραχωρήσεις σε ενοίκια με τον ίδιο τρόπο που θα έκαναν για αλλαγές που δεν είναι τροποποιήσεις μισθώσεων. Ο Όμιλος αποφάσισε να υιοθετήσει την ελάφρυνση που παρέχεται από την τροποποίηση και να λογιστικοποιήσει τις παραχωρήσεις ενοικίων που σχετίζονται με τον COVID-19 ως αλλαγές που δεν θεωρούνται τροποποιήσεις μίσθωσης. Ο αντίκτυπος των παραχωρήσεων ενοικίων που ελήφθησαν κατά το τρέχον οικονομικό έτος παρουσιάζεται στη σημείωση 19. ΔΠΧΑ 9, ΔΛΠ 39, ΔΠΧΑ 7, ΔΠΧΑ 4 και ΔΠΧΑ 16 (Τροποποιήσεις) «Αναμόρφωση επιτοκίων αναφοράς – Φάση 2» (ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 2021/25 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 13ης Ιανουαρίου 2021, L 11/7 -14/1/2021) Εφαρμόζεται στις ετήσιες λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1η Ιανουαρίου 2021. Τον Αύγουστο του 2020, το ΣΔΛΠ εξέδωσε τροποποιήσεις σε διάφορα Πρότυπα ΔΠΧΑ (ΔΠΧΑ 9 «Χρηματοοικονομικά Μέσα», ΔΛΠ 39 «Χρηματοοικονομικά Μέσα: Αναγνώριση και Επιμέτρηση», ΔΠΧΑ 7 «Χρηματοοικονομικά Μέσα: Γνωστοποιήσεις», ΔΠΧΑ 4 «Ασφαλιστήρια Συμβόλαια» και ΔΠΧΑ 16 «Μισθώσεις»). Το πακέτο τροποποιήσεων συμπληρώνει αυτές που εκδόθηκαν το 2019 και επικεντρώνεται στις επιπτώσεις στις οικονομικές καταστάσεις όταν μια εταιρία αντικαθιστά το παλιό σημείο αναφοράς (benchmark) επιτοκίου με ένα εναλλακτικό επιτόκιο αναφοράς ως αποτέλεσμα της μεταρρύθμισης των διατραπεζικά προσφερόμενων επιτοκίων (IBOR). Οι τροποποιήσεις σε αυτήν την τελική φάση αφορούν: • αλλαγές στις συμβατικές ταμειακές ροές: μια εταιρία δεν θα χρειαστεί να αποαναγνωρίσει ή να προσαρμόσει τη λογιστική αξία των χρηματοοικονομικών μέσων για αλλαγές που απαιτούνται από τη μεταρρύθμιση, αλλά αντ' αυτού θα ανανεώσει το πραγματικό (effective) επιτόκιο για να αντικατοπτρίζει την αλλαγή στο εναλλακτικό επιτόκιο αναφοράς (benchmark), • λογιστική αντιστάθμισης: μια εταιρία δεν θα χρειαστεί να διακόψει τη λογιστική αντιστάθμισής της μόνο επειδή δημιουργεί αλλαγές που απαιτούνται από τη μεταρρύθμιση, εάν η αντιστάθμιση πληροί άλλα κριτήρια λογιστικής αντιστάθμισης, και • γνωστοποιήσεις: μια εταιρία θα απαιτείται να γνωστοποιήσει πληροφορίες σχετικά με νέους κινδύνους που προκύπτουν από τη μεταρρύθμιση και πώς διαχειρίζεται τη μετάβαση σε εναλλακτικά επιτόκια αναφοράς. Αυτές οι τροποποιήσεις δεν επηρεάζουν τις οικονομικές καταστάσεις του Ομίλου. Πρότυπα και Διερμηνείες υποχρεωτικά μετά την 31η Δεκεμβρίου 2021 Τα παρακάτω νέα πρότυπα, τροποποιήσεις προτύπων και διερμηνείες που να έχουν εκδοθεί αλλά έχουν ισχύ για την ετήσια λογιστική περίοδο που ξεκινά την 1η Ιανουαρίου 2022 ή μεταγενέστερα και δεν έχουν υιοθετηθεί από τον Όμιλο νωρίτερα. ΔΠΧΑ 16 (Τροποποίηση) «Παραχωρήσεις σε ενοίκια που σχετίζονται με τον COVID-19 – Παράταση περιόδου εφαρμογής» (ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 2021/1421 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 30ης Αυγούστου 2021, L 305/17 -31/8/2021) Εφαρμόζεται στις ετήσιες λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1η Απριλίου 2021. Η τροποποίηση παρατείνει την εφαρμογή της πρακτικής διευκόλυνσης που δόθηκε για τις παραχωρήσεις σε ενοίκια κατά ένα έτος για να καλύψει τις μειώσεις στα ενοίκια που οφείλονται στις ή έως τις 30 Ιουνίου 2022. Ο Όμιλος θα εφαρμόσει αυτήν την τροποποίηση χωρίς να αναμένεται σημαντική επίπτωση με βάση την τρέχουσα αξιολόγηση της διοίκησης για τη συνεχιζόμενη κατάσταση του COVID-19. Διάφορες περιορισμένου εύρους Τροποποιήσεις σε ΔΠΧΑ (ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 2021/1080 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 28ης Ιουνίου 2021, L 234/90 -2/7/2021) Εφαρμόζονται στις ετήσιες λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1η Ιανουαρίου 2022. Τον Μάιο του 2020, το ΣΔΛΠ εξέδωσε διάφορες τροποποιήσεις περιορισμένου εύρους στα πρότυπα ΔΠΧΑ. Το πακέτο τροποποιήσεων περιλαμβάνει τροποποιήσεις περιορισμένου εύρους σε τρία Πρότυπα, καθώς και τις Ετήσιες Βελτιώσεις του Διοικητικού Συμβουλίου, οι οποίες είναι αλλαγές που διευκρινίζουν τη διατύπωση ή διορθώνουν μικρές συνέπειες, παραβλέψεις ή συγκρούσεις μεταξύ απαιτήσεων στα Πρότυπα. Οι τροποποιήσεις στο ΔΠΧΑ 3 «Συνενώσεις Επιχειρήσεων» ενημερώνουν μια αναφορά του ΔΠΧΑ 3 στο Εννοιολογικό Πλαίσιο Χρηματοοικονομικής Αναφοράς χωρίς να αλλάζουν τις λογιστικές απαιτήσεις για 118 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 συνενώσεις επιχειρήσεων. Επιπλέον, προστέθηκε μια εξαίρεση για ορισμένους τύπους υποχρεώσεων και ενδεχόμενων υποχρεώσεων που αποκτήθηκαν σε μια συνένωση επιχειρήσεων. Τέλος, διευκρινίζεται ότι ο αποκτών δεν πρέπει να αναγνωρίζει ενδεχόμενα περιουσιακά στοιχεία, όπως ορίζονται στο ΔΛΠ 37, κατά την ημερομηνία απόκτησης. Οι τροποποιήσεις του ΔΛΠ 16 «Ενσώματες Ακινητοποιήσεις» απαγορεύουν σε μια εταιρία να αφαιρεί από το κόστος των ενσώματων ακινητοποιήσεων ποσά που λαμβάνονται από την πώληση ειδών που παράγονται ενώ η εταιρία προετοιμάζει το περιουσιακό στοιχείο για την προοριζόμενη χρήση του. Αντ’ αυτού, μια εταιρία θα αναγνωρίσει αυτά τα έσοδα από τις πωλήσεις και το σχετικό κόστος στα αποτελέσματα. Οι τροποποιήσεις στο ΔΛΠ 37 «Προβλέψεις, Ενδεχόμενες Υποχρεώσεις και Ενδεχόμενα Περιουσιακά Στοιχεία» διευκρινίζουν ότι «το κόστος εκπλήρωσης μιας σύμβασης» περιλαμβάνει το άμεσα σχετιζόμενο κόστος της εκπλήρωσης αυτής της σύμβασης και την κατανομή άλλων δαπανών που σχετίζονται άμεσα με την εκτέλεσή της. Η τροποποίηση διευκρινίζει επίσης ότι, προτού αναγνωριστεί χωριστή πρόβλεψη για επαχθή σύμβαση, μια οντότητα αναγνωρίζει τυχόν ζημιά απομείωσης στα περιουσιακά στοιχεία που χρησιμοποιήθηκαν για την εκπλήρωση της σύμβασης, και όχι σε περιουσιακά στοιχεία που ήταν αφοσιωμένα μόνο στη συγκεκριμένη σύμβαση. Οι Ετήσιες Βελτιώσεις κάνουν μικρές τροποποιήσεις στο ΔΠΧΑ 9 «Χρηματοοικονομικά μέσα» και τα επεξηγηματικά παραδείγματα που συνοδεύουν το ΔΠΧΑ 16 «Μισθώσεις». Η τροποποίηση του ΔΠΧΑ 9 εξετάζει ποια έξοδα πρέπει να περιληφθούν στην αξιολόγηση του 10% για την αποανγνώριση των χρηματοοικονομικών υποχρεώσεων. Τα σχετικά κόστη ή αμοιβές θα μπορούσαν να καταβληθούν είτε σε τρίτους είτε στον δανειστή. Σύμφωνα με την τροποποίηση, το κόστος ή οι αμοιβές που καταβάλλονται σε τρίτους δεν θα συμπεριληφθούν στην αξιολόγηση του 10%. Η τροποποίηση του ΔΠΧΑ 16 αφαίρεσε το παράδειγμα για πληρωμές από τον εκμισθωτή σχετικά με τις βελτιώσεις μισθωμάτων στο επεξηγηματικό παράδειγμα 13 του προτύπου, προκειμένου να εξαλειφθεί οποιαδήποτε πιθανή σύγχυση σχετικά με τον χειρισμό των κινήτρων μίσθωσης. Ο Όμιλος αυτή την περίοδο αξιολογεί την επίδραση αυτών των τροποποιήσεων στις οικονομικές του καταστάσεις. ΔΛΠ 1 «Παρουσίαση των Οικονομικών Καταστάσεων» (Τροποποίηση) - «Ταξινόμηση Υποχρεώσεων ως Βραχυπρόθεσμες ή Μακροπρόθεσμες» Εφαρμόζεται στις ετήσιες λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1η Ιανουαρίου 2023. Η εφαρμογή νωρίτερα επιτρέπεται. Τον Ιανουάριο του 2020, το ΣΔΛΠ εξέδωσε τροποποίηση στο ΔΛΠ 1 «Παρουσίαση των Οικονομικών Καταστάσεων» που επηρεάζει τις απαιτήσεις για την παρουσίαση των υποχρεώσεων. Συγκεκριμένα, οι τροποποιήσεις αποσαφηνίζουν ένα από τα κριτήρια ταξινόμησης μιας υποχρέωσης ως μακροπρόθεσμη, την απαίτηση για μία οντότητα να έχει το δικαίωμα να αναβάλει τον διακανονισμό της υποχρέωσης για τουλάχιστον 12 μήνες μετά την περίοδο αναφοράς. Οι τροποποιήσεις περιλαμβάνουν: α) αποσαφήνιση ότι το δικαίωμα μίας οντότητας για αναβολή του διακανονισμού θα πρέπει να υφίσταται κατά την ημερομηνία αναφοράς, β) αποσαφήνιση ότι η ταξινόμηση της υποχρέωσης δεν επηρεάζεται από τις προθέσεις ή προσδοκίες της διοίκησης σχετικά με την εξάσκηση του δικαιώματος αναβολής του διακανονισμού, γ) επεξηγούν πώς οι συνθήκες δανεισμού επηρεάζουν την ταξινόμηση, και δ) αποσαφήνιση των απαιτήσεων σχετικά με την ταξινόμηση υποχρεώσεων μίας οντότητας που πρόκειται να ή ενδεχομένως να διακανονίσει μέσω έκδοσης ιδίων συμμετοχικών τίτλων. Ο Όμιλος δεν αναμένει καμία επίδραση στις οικονομικές καταστάσεις καθώς οι υπάρχουσες λογιστικές πολιτικές είναι συνεπείς με τις προτεινόμενες τροποποιήσεις. Οι τροποποιήσεις αυτές δεν έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. ΔΛΠ 1 «Παρουσίαση των Οικονομικών Καταστάσεων» (Τροποποίηση) - «Γνωστοποιήσεις λογιστικών πολιτικών» (ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 2022/357 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 2ας Μαρτίου 2022, L 68/1 -3/3/2022) Εφαρμόζεται στις ετήσιες λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1η Ιανουαρίου 2023. Η εφαρμογή νωρίτερα επιτρέπεται. Τον Φεβρουάριο του 2021, το ΣΔΛΠ εξέδωσε τροποποιήσεις στο ΔΛΠ 1 «Παρουσίαση των Οικονομικών Καταστάσεων» και στη Δήλωση Πρακτικής ΔΠΧΑ 2 “Making Materiality Judgements”. Οι τροποποιήσεις στο ΔΛΠ 1 απαιτούν από τις εταιρίες να αποκαλύπτουν τις ουσιαστικές λογιστικές τους πληροφορίες και όχι τις σημαντικές λογιστικές τους πολιτικές. Οι τροποποιήσεις στη Δήλωση Πρακτικής ΔΠΧΑ 2 παρέχουν οδηγίες σχετικά με τον τρόπο εφαρμογής της έννοιας της ουσιαστικότητας στις γνωστοποιήσεις λογιστικής πολιτικής. Ο Όμιλος δεν έχει ακόμη αξιολογήσει την επίδραση της τροποποίησης στις οικονομικές του καταστάσεις. ΔΛΠ 8 «Λογιστικές Πολιτικές, Αλλαγές στις Λογιστικές Εκτιμήσεις και Λάθη» (Τροποποίηση) – «Ορισμός Λογιστικών εκτιμήσεων» (ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 2022/357 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 2ας Μαρτίου 2022, L 68/1 -3/3/2022) Εφαρμόζεται στις ετήσιες λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1η Ιανουαρίου 2023. Η εφαρμογή νωρίτερα επιτρέπεται. Τον Φεβρουάριο του 2021, το ΣΔΛΠ εξέδωσε τροποποιήσεις στο ΔΛΠ 8 «Λογιστικές Πολιτικές, Αλλαγές στις Λογιστικές Εκτιμήσεις και Λάθη». Οι τροποποιήσεις στο ΔΛΠ 8 διευκρινίζουν πώς οι εταιρίες πρέπει να διακρίνουν τις αλλαγές στις λογιστικές πολιτικές από τις αλλαγές στις λογιστικές εκτιμήσεις. Αυτή η διάκριση είναι σημαντική επειδή οι αλλαγές στις λογιστικές εκτιμήσεις εφαρμόζονται μελλοντικά μόνο σε μελλοντικές 119 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 συναλλαγές και άλλα μελλοντικά γεγονότα, αλλά οι αλλαγές στις λογιστικές πολιτικές εφαρμόζονται επίσης αναδρομικά σε προηγούμενες συναλλαγές και άλλα παρελθόντα γεγονότα. Ο Όμιλος δεν έχει ακόμη αξιολογήσει την επίδραση της τροποποίησης στις οικονομικές του καταστάσεις. ΔΛΠ 12 «Φόροι εισοδήματος» (Τροποποίηση) - «Αναβαλλόμενος φόρος που σχετίζεται με περιουσιακά στοιχεία και υποχρεώσεις που προκύπτουν από μια μεμονωμένη συναλλαγή» Εφαρμόζεται στις ετήσιες λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1η Ιανουαρίου 2023. Η εφαρμογή νωρίτερα επιτρέπεται. Τον Μάιο του 2021 το ΣΔΛΠ εξέδωσε τροποποιήσεις στο ΔΛΠ 12 «Φόροι εισοδήματος». Οι τροποποιήσεις στο ΔΛΠ 12 διευκρινίζουν τον τρόπο με τον οποίο οι εταιρίες πρέπει να λογιστικοποιούν τον αναβαλλόμενο φόρο σε συναλλαγές όπως μισθώσεις και υποχρεώσεις παροπλισμού. Το ΔΛΠ 12 «Φόροι εισοδήματος» καθορίζει τον τρόπο με τον οποίο μια εταιρία λογιστικοποιεί τον φόρο εισοδήματος, συμπεριλαμβανομένου του αναβαλλόμενου φόρου, ο οποίος αντιπροσωπεύει τον οφειλόμενο ή ανακτήσιμο φόρο στο μέλλον. Σε συγκεκριμένες συνθήκες, οι εταιρίες εξαιρούνται από την αναγνώριση αναβαλλόμενου φόρου όταν αναγνωρίζουν περιουσιακά στοιχεία ή υποχρεώσεις για πρώτη φορά. Προηγουμένως, υπήρχε κάποια αβεβαιότητα σχετικά με το αν η απαλλαγή ίσχυε για συναλλαγές όπως μισθώσεις και υποχρεώσεις παροπλισμού - συναλλαγές για τις οποίες οι εταιρίες αναγνωρίζουν τόσο περιουσιακό στοιχείο όσο και υποχρέωση. Οι τροποποιήσεις διευκρινίζουν ότι η απαλλαγή δεν ισχύει και ότι οι εταιρίες υποχρεούνται να αναγνωρίζουν αναβαλλόμενο φόρο για τέτοιες συναλλαγές. Στόχος των τροποποιήσεων είναι να μειωθεί η ποικιλομορφία στην αναφορά αναβαλλόμενου φόρου για μισθώσεις και υποχρεώσεις παροπλισμού. Ο Όμιλος θα εξετάσει την επίδραση των τροποποιήσεων στις οικονομικές καταστάσεις του. Οι τροποποιήσεις αυτές δεν αναμένεται να επηρεάσουν τον Όμιλο. Οι τροποποιήσεις αυτές δεν έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Δεν υπάρχουν άλλα πρότυπα ή διερμηνείες τα οποία είναι υποχρεωτικά για μεταγενέστερες περιόδους και τα οποία αναμένεται να έχουν σημαντική επίπτωση στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις του Ομίλου. Αλλαγή λογιστικής πολιτικής αναφορικά με την κατανομή των καθορισμένων παροχών προσωπικού σε περιόδους υπηρεσίας, σύμφωνα με το ΔΛΠ 19 «Παροχές σε εργαζόμενους» Η Επιτροπή Διερμηνειών των Διεθνών Προτύπων Χρηματοοικονομικής Αναφοράς («η Επιτροπή») εξέδωσε τον Μάιο του 2021 την οριστική απόφαση ημερήσιας διάταξης (agenda decision) υπό τον τίτλο «Κατανομή παροχών σε περιόδους υπηρεσίας (ΔΛΠ 19)» (“Attributing Benefits to Periods of Service (IAS 19)”) επί της οποίας περιλαμβάνεται επεξηγηματικό υλικό αναφορικά με τον τρόπο κατανομής των παροχών σε περιόδους υπηρεσίας επί συγκεκριμένου προγράμματος καθορισμένων παροχών ανάλογου εκείνου που ορίζεται στο άρθρο 8 του Ν.3198/1955 ως προς την παροχή αποζημίωσης λόγω συνταξιοδότησης (το «Πρόγραμμα Καθορισμένων Παροχών του Εργατικού Δικαίου»). Συγκεκριμένα, η ως άνω οριστική απόφαση ημερήσιας διάταξης της Επιτροπής παρέχει επεξηγηματικές πληροφορίες σχετικά με την εφαρμογή των βασικών αρχών και κανόνων του ΔΛΠ 19 ως προς τον τρόπο κατανομής των παροχών σε περιόδους υπηρεσίας ανάλογου προγράμματος καθορισμένων παροχών με αυτό που ορίζεται στο Πρόγραμμα Καθορισμένων Παροχών του Εργατικού Δικαίου. Οι εν λόγω επεξηγηματικές πληροφορίες διαφοροποιούν τον τρόπο με τον οποίο εφαρμόζονταν, στην Ελλάδα, κατά το παρελθόν οι βασικές αρχές και κανόνες του ΔΛΠ 19 ως προς το θέμα αυτό, και κατά συνέπεια, σύμφωνα με τα όσα ορίζονται στο “IASB Due Process Handbook (par. 8.6)”, οι οικονομικές οντότητες που συντάσσουν τις οικονομικές τους καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ απαιτείται να τροποποιήσουν ανάλογα την λογιστική τους πολιτική ως προς το θέμα αυτό. Βάσει των ανωτέρω, η ως άνω οριστική απόφαση ημερήσιας διάταξης της Επιτροπής αντιμετωπίζεται ως αλλαγή λογιστικής πολιτικής, σύμφωνα με τις παρ. 19-22 του ΔΛΠ 8. Η αλλαγή λογιστικής πολιτικής εφαρμόζεται αναδρομικά με ανάλογη προσαρμογή του υπόλοιπου έναρξης κάθε επηρεαζόμενου στοιχείου των ιδίων κεφαλαίων για την παλαιότερη από τις παρουσιαζόμενες περιόδους και των άλλων συγκριτικών ποσών για κάθε προγενέστερη περίοδο που παρουσιάζεται ως αν η νέα λογιστική πολιτική να ήταν ανέκαθεν σε χρήση. Η εφαρμογή της εν λόγω οριστικής απόφασης στις συνημμένες ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις, έχει ως αποτέλεσμα να γίνεται πλέον η κατανομή των παροχών στα τελευταία 16 έτη μέχρι την ημερομηνία συνταξιοδότησης των εργαζομένων ακολουθώντας την κλίμακα του Ν.4093/2012. Ο Όμιλος πριν την εφαρμογή της ανωτέρω οριστικής απόφασης κατένειμε την υποχρέωση με τη γραμμική μέθοδο στα πρώτα 16 έτη υπηρεσίας του εργαζομένου στην εταιρία. Ο Όμιλος εφάρμοσε την παραπάνω αλλαγή λογιστικής πολιτικής στις ετήσιες οικονομικές καταστάσεις της χρήσης που λήγει την 31η Δεκεμβρίου του 2021. Οι παρακάτω πίνακες παρουσιάζουν την επίδραση από την εφαρμογή της οριστικής απόφασης για κάθε συγκεκριμένο κονδύλι των οικονομικών καταστάσεων που επηρεάζεται. Τυχόν γραμμές οι οποίες δεν επηρεάστηκαν από τις αλλαγές που επέφερε η μεταβολή της λογιστικής πολιτικής δεν περιλαμβάνονται στους πίνακες: 120 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 Ποσά σε € χιλ. ΟΜΙΛΟΣ Απόσπασμα Κατάστασης Χρηματοοικονομικής Θέσης Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις Λοιπά αποθεματικά Κέρδη / (ζημιές) εις νέον Μη ελέγχουσες συμμετοχές Υποχρεώσεις παροχών προσωπικού λόγω εξόδου από την υπηρεσία 31.12.2019 Προσαρμογή ΔΛΠ 19 7.260 6.891 26.593 85.746 (226) 272 551 49 7.034 7.163 27.144 85.795 1.684 (1.098) 586 Ποσά σε € χιλ. Απόσπασμα Κατάστασης Χρηματοοικονομικής Θέσης 31.12.2019 Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις Λοιπά αποθεματικά Κέρδη / (ζημιές) εις νέον Υποχρεώσεις παροχών προσωπικού λόγω εξόδου από την υπηρεσία ΕΤΑΙΡΙΑ Προσαρμογή ΔΛΠ 19 1.1.2020 1.1.2020 7.113 2.852 (202.147) (126) 118 282 6.987 2.970 (201.865) 976 (526) 450 Ποσά σε € χιλ. ΟΜΙΛΟΣ Απόσπασμα Κατάστασης Συνολικού Εισοδήματος Αμοιβές και έξοδα προσωπικού Φόρος εισοδήματος Αναλογιστικές (ζημιές) μετά από φόρους 01.01.2020 έως 31.12.2020 Προσαρμογή ΔΛΠ 19 Αναθεωρημένο 01.01.2020 έως 31.12.2020 (13.606) 3.142 (197) 102 (24) 156 (13.504) 3.118 (41) Ποσά σε € χιλ. ΕΤΑΙΡΙΑ Απόσπασμα Κατάστασης Συνολικού Εισοδήματος Αμοιβές και έξοδα προσωπικού Φόρος εισοδήματος Αναλογιστικές (ζημιές) μετά από φόρους 01.01.2020 έως 31.12.2020 Προσαρμογή ΔΛΠ 19 Αναθεωρημένο 01.01.2020 έως 31.12.2020 (7.750) (2.385) (114) 107 (26) 78 (7.643) (2.411) (36) 2.3 Ενοποίηση (α) Θυγατρικές Θυγατρικές είναι όλες οι επιχειρήσεις (συμπεριλαμβανομένων των επιχειρήσεων ειδικού σκοπού) στις οποίες ο Όμιλος ασκεί έλεγχο. Ο Όμιλος ασκεί έλεγχο σε μια επιχείρηση όταν ο Όμιλος εκτίθεται ή έχει δικαιώματα σε μεταβλητές αποδόσεις από τη συμμετοχή του στην επιχείρηση και έχει την ικανότητα να επηρεάζει αυτές τις αποδόσεις μέσω της δύναμης που ασκεί στην επιχείρηση. Οι θυγατρικές ενοποιούνται με ολική ενοποίηση από την ημερομηνία που αποκτάται ο έλεγχος από τον Όμιλο και παύουν να ενοποιούνται από την ημερομηνία που τέτοιος έλεγχος δεν υφίσταται. Οι συνενώσεις επιχειρήσεων λογιστικοποιούνται από τον Όμιλο βάσει της μεθόδου εξαγοράς. Το τίμημα της εξαγοράς υπολογίζεται ως η εύλογη αξία των περιουσιακών στοιχείων που μεταβιβάζονται, των υποχρεώσεων που αναλαμβάνονται προς τους πρώην μετόχους και των μετοχών που εκδίδονται από τον Όμιλο. Το τίμημα της εξαγοράς περιλαμβάνει και την εύλογη αξία οποιουδήποτε περιουσιακού στοιχείου ή υποχρέωσης που προκύπτει από τυχόν συμφωνία ενδεχόμενου τιμήματος. Μεταγενέστερες αλλαγές στην εύλογη αξία του ενδεχόμενου ανταλλάγματος το οποίο έχει καταταχθεί ως περιουσιακό στοιχείο ή υποχρέωση, αναγνωρίζονται με βάση το ΔΠΧΑ 9 είτε στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων είτε ως μεταβολή στα λοιπά συνολικά έσοδα. Εάν το ενδεχόμενο αντάλλαγμα δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του ΔΠΧΑ 9, επιμετράται σύμφωνα με το κατάλληλο ΔΠΧΑ. Εάν έχει καταταχθεί ως μέρος των Ιδίων Κεφαλαίων δεν θα επιμετράται εκ νέου και ο μεταγενέστερος διακανονισμός θα λογιστικοποιείται στην καθαρή θέση. Τα περιουσιακά στοιχεία που αποκτώνται, οι υποχρεώσεις και οι ενδεχόμενες υποχρεώσεις που αναλαμβάνονται σε μία επιχειρηματική συνένωση 121 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 επιμετρώνται αρχικά στην εύλογη αξία τους κατά την ημερομηνία της εξαγοράς. Ανά περίπτωση εξαγοράς, ο Όμιλος αναγνωρίζει τυχόν μη ελέγχουσα συμμετοχή στη θυγατρική είτε στην εύλογη αξία, είτε στην αξία του μεριδίου της μη ελέγχουσας συμμετοχής στην καθαρή θέση της θυγατρικής. Τα έξοδα που σχετίζονται με την εξαγορά καταχωρούνται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων. Εάν η επιχειρηματική συνένωση επιτυγχάνεται σταδιακά, η εύλογη αξία της συμμετοχής που κατείχε ο Όμιλος στην αποκτηθείσα εταιρία επαναμετράται στην εύλογη αξία κατά την ημερομηνία της εξαγοράς. Το κέρδος ή η ζημιά που προκύπτει από την επαναμέτρηση αναγνωρίζεται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων. Διεταιρικές συναλλαγές, υπόλοιπα και μη πραγματοποιηθέντα κέρδη από συναλλαγές μεταξύ των εταιριών του Ομίλου απαλείφονται. Οι μη πραγματοποιηθείσες ζημιές επίσης απαλείφονται, εκτός εάν η συναλλαγή παρέχει ενδείξεις απομείωσης του μεταβιβασθέντος περιουσιακού στοιχείου. Οι λογιστικές αρχές που εφαρμόζονται από τις θυγατρικές έχουν προσαρμοστεί όπου κρίθηκε αναγκαίο ώστε να εναρμονιστούν με εκείνες που έχουν υιοθετηθεί από τον Όμιλο. Η Εταιρία καταχωρεί τις επενδύσεις σε θυγατρικές στις ατομικές χρηματοοικονομικές καταστάσεις στο κόστος κτήσης μείον τυχόν απομείωση. Επιπλέον, το κόστος κτήσης προσαρμόζεται ώστε να αντανακλά τις μεταβολές στο τίμημα που προκύπτουν από τυχόν τροποποιήσεις του ενδεχόμενου τιμήματος. Η Εταιρία ελέγχει σε κάθε ημερομηνία αναφοράς εάν υπάρχει ένδειξη ότι μία επένδυση σε θυγατρική έχει υποστεί απομείωση. Εάν υπάρχει τέτοια ένδειξη, η Διοίκηση προσδιορίζει την ανακτήσιμη αξία ως το μεγαλύτερο ποσό μεταξύ της αξίας χρήσης και της εύλογης αξίας μειούμενης με το απαιτούμενο για την εκποίηση κόστος. Όταν η λογιστική αξία της θυγατρικής υπερβαίνει το ανακτήσιμο ποσό της, η αντίστοιχη ζημιά απομείωσης καταχωρείται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων. Ο προσδιορισμός της ανακτήσιμης αξίας της θυγατρικής εξαρτάται άμεσα από την εύλογη αξία των επενδύσεων σε ακίνητα που διαθέτει, καθώς οι επενδύσεις σε ακίνητα αποτελούν το σημαντικότερο κονδύλι στο ενεργητικό της. Οι απομειώσεις που έχουν αναγνωριστεί σε προηγούμενες περιόδους εξετάζονται σε κάθε ημερομηνία αναφοράς για τυχόν αναστροφή. (β) Συναλλαγές με κατόχους μη ελεγχουσών συμμετοχών O Όμιλος χειρίζεται τις συναλλαγές με τους κατόχους μη ελεγχουσών συμμετοχών, που δεν έχουν ως αποτέλεσμα την απώλεια ελέγχου, με τον ίδιο τρόπο που χειρίζεται τις συναλλαγές με τους κύριους μετόχους του Ομίλου. Η διαφορά μεταξύ του τιμήματος που καταβλήθηκε και της λογιστικής αξίας του αποκτηθέντος μεριδίου των ιδίων κεφαλαίων της θυγατρικής καταχωρείται στα ίδια κεφάλαια. Κέρδη ή ζημιές που προκύπτουν από την πώληση σε κατόχους μη ελεγχουσών συμμετοχών καταχωρούνται επίσης στα ίδια κεφάλαια. (γ) Πώληση θυγατρικής Όταν ο Όμιλος παύσει να έχει έλεγχο, το εναπομένον ποσοστό συμμετοχής επιμετράται εκ νέου στην εύλογη αξία του, ενώ τυχόν διαφορές που προκύπτουν σε σχέση με την τρέχουσα αξία καταχωρούνται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων. Κατόπιν, το περιουσιακό αυτό στοιχείο αναγνωρίζεται ως συγγενής επιχείρηση, κοινοπραξία ή χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο ενεργητικού στην εύλογη αυτή αξία. Επιπροσθέτως, σχετικά ποσά που είχαν προηγουμένως καταχωρηθεί στα λοιπά συνολικά εισοδήματα λογιστικοποιούνται με τον ίδιο τρόπο που θα ακολουθούνταν σε περίπτωση πώλησης των εν λόγω περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων, δηλαδή μπορεί να μεταφερθούν στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων. (δ) Συγγενείς επιχειρήσεις Συγγενείς είναι οι επιχειρήσεις, στις οποίες ο Όμιλος έχει ουσιώδη επιρροή, αλλά όχι έλεγχο. Οι επενδύσεις σε συγγενείς επιχειρήσεις λογιστικοποιούνται με τη μέθοδο της καθαρής θέσης. Σύμφωνα με τη μέθοδο της καθαρής θέσης, οι επενδύσεις αρχικά αναγνωρίζονται στο κόστος κτήσεως, το οποίο αυξάνεται ή μειώνεται με την αναγνώριση του μεριδίου του Ομίλου στα κέρδη ή τις ζημιές των συγγενών επιχειρήσεων μετά την εξαγορά. Οι επενδύσεις σε συγγενείς επιχειρήσεις περιλαμβάνουν και την υπεραξία που προέκυψε κατά την εξαγορά. Σε περίπτωση μείωσης του ποσοστού συμμετοχής σε συγγενή επιχείρηση όπου, όμως, ο Όμιλος συνεχίζει να ασκεί ουσιώδη επιρροή, μόνο αναλογία των ποσών που είχαν προηγουμένως καταχωρηθεί στα λοιπά συνολικά εισοδήματα θα μεταφερθεί στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων. Το μερίδιο του Ομίλου στα κέρδη ή τις ζημιές των συγγενών επιχειρήσεων μετά την εξαγορά αναγνωρίζεται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων, ενώ το μερίδιο των μεταβολών στα λοιπά συνολικά εισοδήματα μετά την εξαγορά, αναγνωρίζεται στα λοιπά συνολικά εισοδήματα. Οι συσσωρευμένες μεταβολές μετά την εξαγορά επηρεάζουν τη λογιστική αξία των επενδύσεων σε συγγενείς επιχειρήσεις. Στην περίπτωση που το μερίδιο του Ομίλου επί των ζημιών μιας συγγενούς υπερβεί την αξία της επένδυσης, συμπεριλαμβανομένων τυχόν μη εξασφαλισμένων απαιτήσεων, δεν αναγνωρίζονται επιπλέον ζημιές, εκτός εάν έχουν γίνει πληρωμές ή έχουν αναληφθεί περαιτέρω δεσμεύσεις για λογαριασμό της συγγενούς. Ο Όμιλος αξιολογεί σε κάθε ημερομηνία αναφοράς αν υπάρχει αντικειμενική ένδειξη ότι οι επενδύσεις σε συγγενείς επιχειρήσεις έχουν απομειωθεί. Εφόσον υφίσταται η ένδειξη, ο Όμιλος υπολογίζει το ποσό της απομείωσης ως τη διαφορά ανάμεσα στην ανακτήσιμη αξία των επενδύσεων σε συγγενείς επιχειρήσεις και της λογιστικής αξίας και αναγνωρίζει το ποσό στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων, προστιθέμενο στο «Μερίδιο αποτελέσματος από συμμετοχές που λογιστικοποιούνται με την μέθοδο της καθαρής θέσης». Μη πραγματοποιηθέντα κέρδη και ζημιές από συναλλαγές μεταξύ του Ομίλου και των συγγενών επιχειρήσεων απαλείφονται κατά το ποσοστό συμμετοχής του Ομίλου στις συγγενείς επιχειρήσεις. Οι μη πραγματοποιηθείσες ζημιές απαλείφονται εκτός εάν η συναλλαγή παρέχει ενδείξεις απομείωσης του μεταβιβασθέντος περιουσιακού 122 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 στοιχείου. Οι λογιστικές αρχές των συγγενών επιχειρήσεων έχουν τροποποιηθεί ώστε να είναι ομοιόμορφες με αυτές που έχουν υιοθετηθεί από τον Όμιλο. Η Εταιρία καταχωρεί τις επενδύσεις σε συγγενείς επιχειρήσεις στις ατομικές χρηματοοικονομικές καταστάσεις στο κόστος κτήσης μείον τυχόν απομείωση. Ο Όμιλος και η Εταιρία ελέγχουν σε κάθε ημερομηνία αναφοράς εάν υπάρχει ένδειξη ότι μία επένδυση σε συγγενή επιχείρηση έχει υποστεί απομείωση. Εάν υπάρχει τέτοια ένδειξη, η Διοίκηση προσδιορίζει την ανακτήσιμη αξία ως το μεγαλύτερο ποσό μεταξύ της αξίας χρήσης και της εύλογης αξίας μειούμενης με το απαιτούμενο για την εκποίηση κόστος. Όταν η λογιστική αξία της συγγενούς επιχείρησης υπερβαίνει το ανακτήσιμο ποσό της, η αντίστοιχη ζημιά απομείωσης καταχωρείται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων. Ο προσδιορισμός της ανακτήσιμης αξίας της συγγενούς εταιρίας εξαρτάται άμεσα από την εύλογη αξία των επενδύσεων σε ακίνητα που διαθέτει, καθώς οι επενδύσεις σε ακίνητα αποτελούν το σημαντικότερο κονδύλι στο ενεργητικό της. Οι απομειώσεις που έχουν αναγνωριστεί σε προηγούμενες περιόδους εξετάζονται σε κάθε ημερομηνία αναφοράς για τυχόν αναστροφή. (ε) Από κοινού συμφωνίες Βάσει του ΔΠΧΑ 11 οι επενδύσεις σε από κοινού συμφωνίες ταξινομούνται είτε ως από κοινού δραστηριότητες είτε ως κοινοπραξίες και η ταξινόμηση εξαρτάται από τα συμβατικά δικαιώματα και τις υποχρεώσεις του κάθε επενδυτή. Ο Όμιλος αξιολόγησε τη φύση των επενδύσεων του σε από κοινού συμφωνίες και αποφάσισε ότι αποτελούν κοινοπραξίες. Οι κοινοπραξίες λογιστικοποιούνται βάσει της μεθόδου της καθαρής θέσης. Σύμφωνα με τη μέθοδο της καθαρής θέσης, οι επενδύσεις σε κοινοπραξίες αρχικά αναγνωρίζονται στο κόστος κτήσεως, το οποίο μεταγενέστερα αυξάνεται ή μειώνεται με την αναγνώριση του μεριδίου του Ομίλου στα κέρδη ή τις ζημιές των κοινοπραξιών και τις μεταβολές στα λοιπά συνολικά εισοδήματα μετά την εξαγορά. Στην περίπτωση που το μερίδιο του Ομίλου επί των ζημιών των κοινοπραξιών υπερβεί την αξία της επένδυσης (η οποία συμπεριλαμβάνει και οποιαδήποτε μακροπρόθεσμη επένδυση που στην ουσία αποτελεί μέρος της καθαρής επένδυσης του Ομίλου στις κοινοπραξίες), δεν αναγνωρίζονται επιπλέον ζημιές, εκτός εάν έχουν γίνει πληρωμές ή έχουν αναληφθεί περαιτέρω δεσμεύσεις για λογαριασμό των κοινοπραξιών. Μη πραγματοποιηθέντα κέρδη από συναλλαγές μεταξύ του Ομίλου και των κοινοπραξιών απαλείφονται κατά το ποσοστό συμμετοχής του ομίλου στις κοινοπραξίες. Οι μη πραγματοποιηθείσες ζημιές επίσης απαλείφονται, εκτός εάν η συναλλαγή παρέχει ενδείξεις απομείωσης του μεταβιβασθέντος περιουσιακού στοιχείου. Οι λογιστικές αρχές των κοινοπραξιών έχουν τροποποιηθεί όπου ήταν απαραίτητο ώστε να είναι ομοιόμορφες με αυτές που έχουν υιοθετηθεί από τον Όμιλο. Η Εταιρία καταχωρεί τις επενδύσεις σε κοινοπραξίες στις ατομικές χρηματοοικονομικές καταστάσεις στο κόστος κτήσης μείον τυχόν απομείωση. Ο Όμιλος και η Εταιρία ελέγχουν σε κάθε ημερομηνία αναφοράς εάν υπάρχει ένδειξη ότι μία επένδυση σε κοινοπραξία έχει υποστεί απομείωση. Εάν υπάρχει τέτοια ένδειξη, η Διοίκηση προσδιορίζει την ανακτήσιμη αξία ως το μεγαλύτερο ποσό μεταξύ της αξίας χρήσης και της εύλογης αξίας μειούμενης με το απαιτούμενο για την εκποίηση κόστος. Όταν η λογιστική αξία της επένδυσης υπερβαίνει το ανακτήσιμο ποσό της, , η αντίστοιχη ζημιά απομείωσης καταχωρείται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων. Ο προσδιορισμός της ανακτήσιμης αξίας της κοινοπραξίας εξαρτάται άμεσα από την εύλογη αξία των επενδύσεων σε ακίνητα που διαθέτει, καθώς οι επενδύσεις σε ακίνητα αποτελούν το σημαντικότερο κονδύλι στο ενεργητικό της. Οι απομειώσεις που έχουν αναγνωριστεί σε προηγούμενες περιόδους εξετάζονται σε κάθε ημερομηνία αναφοράς για τυχόν αναστροφή. (στ) Απόκτηση περιουσιακών στοιχείων - ΔΠΧΑ 3 παρ.2 (β) Με βάση τη παρ.2 (β) του ΔΠΧΑ 3 «Συνενώσεις Επιχειρήσεων», σε περιπτώσεις απόκτησης θυγατρικών, οι οποίες δεν εμπίπτουν στον ορισμό της επιχειρηματικής συνένωσης αλλά αποτελούν απόκτηση περιουσιακού στοιχείων ή ομάδας περιουσιακών στοιχείων που δεν αποτελούν επιχείρηση, ο αποκτών αναγνωρίζει τα επιμέρους αναγνωρίσιμα αποκτηθέντα περιουσιακά στοιχεία και τις αναληφθείσες υποχρεώσεις στο κόστος αγοράς, το οποίο επιμερίζεται στα επιμέρους αναγνωρίσιμα περιουσιακά στοιχεία και υποχρεώσεις με βάση τις σχετικές τους εύλογες αξίες κατά την ημερομηνία αγοράς. Επιπλέον, τέτοιου είδους συναλλαγές δεν καταλήγουν σε υπεραξία. 2.4 Πληροφόρηση κατά τομέα Οι τομείς καθορίζονται και παρουσιάζονται στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις με βάση την εσωτερική πληροφόρηση που λαμβάνει η Διοίκηση του Ομίλου. Η Διοίκηση του Ομίλου είναι υπεύθυνη για την κατανομή των πόρων και την αξιολόγηση της αποδοτικότητας των τομέων καθώς και για τις στρατηγικές αποφάσεις του Ομίλου. Οι δραστηριότητες του Ομίλου αφορούν τον επιχειρηματικό τομέα της ακίνητης περιουσίας σε Ελλάδα και Βαλκάνια. Το Διοικητικό Συμβούλιο (το οποίο είναι υπεύθυνο για την λήψη των οικονομικών αποφάσεων) ορίζει τους τομείς δραστηριότητας σύμφωνα με την χρήση των επενδυτικών ακινήτων του Ομίλου και την γεωγραφική του τοποθεσία. Ο Όμιλος προχωρεί σε επαναπροσδιορισμό των λειτουργικών του τομέων όταν αλλάζει η δομή των κύριων δραστηριοτήτων του και η οργανωτική δομή του. 123 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 2.5 Μετατροπή ξένου νομίσματος (α) Λειτουργικό νόμισμα και νόμισμα παρουσίασης Στοιχεία που περιλαμβάνονται στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις κάθε εταιρίας του Ομίλου αποτιμώνται στο νόμισμα του πρωτεύοντος οικονομικού περιβάλλοντος, στο οποίο δραστηριοποιείται κάθε εταιρία του Ομίλου («λειτουργικό νόμισμα»). Οι ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις απεικονίζονται σε Ευρώ (€), το οποίο αποτελεί το λειτουργικό νόμισμα της Εταιρίας και το νόμισμα παρουσίασης των χρηματοοικονομικών καταστάσεων του Ομίλου. (β) Συναλλαγές και υπόλοιπα Οι συναλλαγές σε ξένα νομίσματα μετατρέπονται στο λειτουργικό νόμισμα βάσει των συναλλαγματικών ισοτιμιών που ισχύουν κατά τις ημερομηνίες των συναλλαγών. Οι συναλλαγματικές διαφορές (κέρδη ή ζημιές) που προκύπτουν από την τακτοποίηση των συναλλαγών σε ξένο νόμισμα, καθώς και από την μετατροπή των χρηματικών στοιχείων από το ξένο στο λειτουργικό νόμισμα βάσει των συναλλαγματικών ισοτιμιών που ισχύουν κατά την ημερομηνία αναφοράς, καταχωρούνται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων. (γ) Εταιρίες του Ομίλου Τα αποτελέσματα και η οικονομική θέση όλων των εταιριών του Ομίλου (καμία εκ των οποίων δεν έχει νόμισμα υπερπληθωριστικής οικονομίας), των οποίων το λειτουργικό νόμισμα είναι διαφορετικό από το νόμισμα παρουσίασης του Ομίλου, μετατρέπονται στο νόμισμα παρουσίασης του Ομίλου ως εξής: i. Τα στοιχεία του ενεργητικού και των υποχρεώσεων σε κάθε ημερομηνία αναφοράς μετατρέπονται με βάση την τιμή συναλλάγματος που ισχύει κατά την ημερομηνία του αναφοράς, ii. Τα έσοδα και τα έξοδα της εκάστοτε κατάστασης αποτελεσμάτων μετατρέπονται με βάση τη μέση τιμή συναλλάγματος (εκτός εάν αυτή η μέση τιμή δεν προσεγγίζει την συσσωρευμένη επίδραση των ισοτιμιών που ίσχυαν κατά τις ημερομηνίες των συναλλαγών. Σε αυτές τις περιπτώσεις, τα έσοδα και έξοδα μετατρέπονται με βάση την τιμή συναλλάγματος που ίσχυε κατά την ημερομηνία της συναλλαγής) και iii. Όλες οι συναλλαγματικές διαφορές που προκύπτουν από τα παραπάνω καταχωρούνται στα λοιπά συνολικά εισοδήματα. Κατά την ενοποίηση, οι συναλλαγματικές διαφορές που προκύπτουν από την μετατροπή της καθαρής επένδυσης σε επιχείρηση εξωτερικού καταχωρούνται στα ίδια κεφάλαια. Κατά την πώληση εταιρίας εξωτερικού, οι συσσωρευμένες συναλλαγματικές διαφορές αναγνωρίζονται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων ως μέρος του κέρδους ή ζημίας από την πώληση. Η υπεραξία και οι αναπροσαρμογές σε εύλογη αξία που προκύπτουν κατά την εξαγορά θυγατρικών που δραστηριοποιούνται στο εξωτερικό εμφανίζονται ως στοιχεία ενεργητικού και υποχρεώσεων της εταιρίας εξωτερικού και μετατρέπονται με βάση την τιμή συναλλάγματος που ισχύει κατά την ημερομηνία αναφοράς. 2.6 Επενδύσεις σε ακίνητα Ακίνητα τα οποία κατέχονται ή για μακροχρόνιες εκμισθώσεις ή για κεφαλαιουχικά κέρδη ή και για τα δύο, και τα οποία δεν ιδιοχρησιμοποιούνται από τον Όμιλο, κατηγοριοποιούνται ως επενδύσεις σε ακίνητα. Οι επενδύσεις σε ακίνητα περιλαμβάνουν ακίνητα με καθεστώς ιδιοκτησίας καθώς και με δικαίωμα επιφάνειας όπως οικόπεδα, κτίρια, οικόπεδα και κτίρια από χρηματοδοτικές και λειτουργικές μισθώσεις, ακίνητα υπό κατασκευή τα οποία αναπτύσσονται για μελλοντική χρήση ως επενδυτικά ακίνητα, καθώς και ακίνητα για τα οποία ο Όμιλος δεν έχει ακόμη προσδιορίσει συγκεκριμένη χρήση τους. Οι ιδιόκτητες επενδύσεις σε ακίνητα αναγνωρίζονται αρχικά στο κόστος, συμπεριλαμβανομένων των σχετικών άμεσων εξόδων κτήσης. Οι επενδύσεις σε ακίνητα που προκύπτουν από χρηματοδοτικές και λειτουργικές μισθώσεις αναγνωρίζονται αρχικά στη χαμηλότερη μεταξύ της εύλογης αξίας του ακινήτου ή της παρούσας αξίας των ελάχιστων μισθωμάτων. Μετά την αρχική αναγνώριση, οι επενδύσεις σε ακίνητα αναγνωρίζονται σε εύλογη αξία. Η εύλογη αξία βασίζεται σε τιμές που ισχύουν σε μία ενεργή αγορά, αναμορφωμένες, όπου κρίνεται απαραίτητο, λόγω διαφορών στη φυσική κατάσταση, την τοποθεσία ή την κατάσταση του εκάστοτε ακινήτου. Αν η πληροφόρηση αυτή δεν είναι διαθέσιμη, ο Όμιλος εφαρμόζει εναλλακτικές μεθόδους αποτίμησης όπως πρόσφατες τιμές σε λιγότερο ενεργές αγορές ή προεξόφληση ταμειακών ροών. Οι αποτιμήσεις αυτές διεξάγονται κάθε εξάμηνο από ανεξάρτητους εκτιμητές και συνάδουν με τις οδηγίες που εκδίδονται από την Επιτροπή των Διεθνών Προτύπων Αποτίμησης (International Valuation Standards Committee). Η μέθοδος της εύλογης αξίας στα υπό κατασκευή ακίνητα εφαρμόζεται μόνο όταν αυτή μπορεί να επιμετρηθεί με αξιοπιστία. Σε αντίθετη περίπτωση καταχωρούνται στο κόστος κτήσης και παραμένουν στο κόστος κτήσης (μείον τυχόν ζημιά απομείωσης) μέχρι που (α) η εύλογη αξία μπορεί να επιμετρηθεί με αξιοπιστία ή (β) η κατασκευή έχει ολοκληρωθεί. Οι επενδύσεις σε ακίνητα που αξιοποιούνται περαιτέρω για συνεχιζόμενη χρήση ως επενδύσεις σε ακίνητα, ή για τα οποία η αγορά έχει εξελιχθεί σε λιγότερη ενεργή, συνεχίζουν να αποτιμώνται στην εύλογη αξία. 124 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 Η εύλογη αξία των επενδύσεων σε ακίνητα απεικονίζει, μεταξύ άλλων, έσοδα από ενοίκια υφιστάμενων εκμισθώσεων, έσοδα από παραχωρήσεις χρήσης και παραδοχές σχετικά με τα έσοδα από μελλοντικές εκμισθώσεις, βάσει των τρεχουσών συνθηκών που ισχύουν στην αγορά. Η εύλογη αξία αντικατοπτρίζει επίσης, σε παρόμοια βάση, οποιαδήποτε ταμειακή εκροή που αναμένεται σχετική με το ακίνητο. Ορισμένες από τις εκροές αυτές αναγνωρίζονται ως υποχρέωση, συμπεριλαμβανομένων των υποχρεώσεων χρηματοδοτικών μισθώσεων γης που έχει ταξινομηθεί ως επενδύσεις σε ακίνητα. Άλλες εκροές, συμπεριλαμβανομένων ενδεχόμενων ενοικίων πληρωτέων, δεν αναγνωρίζονται στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις. Μεταγενέστερες δαπάνες προστίθενται στη λογιστική αξία του ακινήτου μόνο όταν είναι πιθανόν ότι μελλοντικά οικονομικά οφέλη, που σχετίζονται με το εν λόγω ακίνητο, θα εισρεύσουν στον Όμιλο και ότι τα σχετικά κόστη μπορούν να μετρηθούν αξιόπιστα. Το κόστος επισκευών και συντηρήσεων καταχωρείται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων όταν πραγματοποιείται. Μεταβολές στις εύλογες αξίες καταχωρούνται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων. Οι επενδύσεις σε ακίνητα παύουν να αναγνωρίζονται όταν πωλούνταν ή όταν παύει οριστικά η χρήση ενός επενδυτικού ακινήτου και δεν αναμένεται οικονομικό όφελος από την πώληση του. Αν η χρήση κάποιου ακινήτου το οποίο έχει ταξινομηθεί στις επενδύσεις σε ακίνητα μεταβληθεί σε ιδιόχρηση, τότε το ακίνητο ταξινομείται στα ενσώματα πάγια περιουσιακά στοιχεία και η εύλογη αξία του κατά την ημερομηνία της επαναταξινόμησης θεωρείται το τεκμαρτό κόστος του ακινήτου για λογιστικούς σκοπούς. Αν η χρήση ενός ιδιοχρησιμοποιούμενου πάγιου περιουσιακού στοιχείου μεταβληθεί και το ακίνητο χαρακτηριστεί ως επενδυτικό ακίνητο, οποιαδήποτε διαφορά που προκύπτει μεταξύ της λογιστικής και της εύλογης του αξίας κατά την ημερομηνία της μεταφοράς του, αναγνωρίζεται στα ίδια κεφάλαια ως επανεκτίμηση της αξίας των πάγιων περιουσιακών στοιχείων, βάσει του ΔΛΠ 16. Ωστόσο, εάν το κέρδος από αποτίμηση σε εύλογη αξία αντιστρέφει προγενέστερες ζημιές απομείωσης, τότε το κέρδος αυτό αναγνωρίζεται στη Κατάσταση Αποτελεσμάτων στο βαθμό που αντιλογίζει μια προγενέστερη ζημία απομείωσης. Τυχόν υπόλοιπο κέρδους αναγνωρίζεται στα Λοιπά συνολικά έσοδα αυξάνοντας το αποθεματικό αναπροσαρμογής παγίων στα ίδια κεφάλαια. Αν η χρήση ενός αποθέματος μεταβληθεί και το ακίνητο χαρακτηριστεί ως επενδυτικό ακίνητο, οποιαδήποτε διαφορά που προκύπτει μεταξύ της λογιστικής και της εύλογης του αξίας κατά την ημερομηνία της μεταφοράς του, αναγνωρίζεται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων. Γενικότερα, αναταξινομήσεις από και προς τις επενδύσεις σε ακίνητα πραγματοποιούνται όταν υπάρχει αλλαγή στην χρήση η οποία αποδεικνύεται ως ακολούθως: (α) έναρξη ιδιοχρησιμοποίησης ακινήτου, για μεταφορά από τις επενδύσεις σε ακίνητα στα ιδιοχρησιμοποιούμενα ακίνητα (β) έναρξη ανάπτυξης ακινήτου με σκοπό την μεταγενέστερη πώληση, για μεταφορά από τα επενδυτικά ακίνητα στα αποθέματα (γ) λήξη ιδιοχρησιμοποίησης ακινήτου, για μεταφορά από τα ιδιοχρησιμοποιούμενα στα επενδυτικά ακίνητα (δ) έναρξη συμφωνίας λειτουργικής μίσθωσης ακινήτου σε τρίτο μέρος, για μεταφορά από τα αποθέματα στα επενδυτικά ακίνητα. 2.7 Ενσώματα πάγια Τα ενσώματα πάγια στοιχεία περιλαμβάνουν: Οικόπεδα, κτίρια και εγκαταστάσεις σε κτίρια τρίτων, μεταφορικά μέσα & μηχανολογικό εξοπλισμό, έπιπλα και λοιπό εξοπλισμό, καθώς και ακινητοποιήσεις υπό εκτέλεση. Τα πάγια περιουσιακά στοιχεία παρουσιάζονται στο κόστος κτήσης μείον συσσωρευμένες αποσβέσεις και τυχόν ζημία απομείωσης. Το κόστος κτήσης περιλαμβάνει και τις δαπάνες που σχετίζονται άμεσα με την απόκτηση των στοιχείων. Οι μεταγενέστερες δαπάνες καταχωρούνται σε αύξηση της λογιστικής αξίας των ενσώματων παγίων ή ως ξεχωριστό πάγιο μόνο όταν θεωρείται πιθανόν ότι μελλοντικά οικονομικά οφέλη θα εισρεύσουν στον Όμιλο και υπό την προϋπόθεση ότι το κόστος τους μπορεί να επιμετρηθεί αξιόπιστα. Το κόστος επισκευών και συντηρήσεων καταχωρείται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων όταν πραγματοποιείται. Οι αποσβέσεις των ενσώματων παγίων υπολογίζονται με την σταθερή μέθοδο με ισόποσες ετήσιες επιβαρύνσεις στο διάστημα της αναμενόμενης ωφέλιμης ζωής του στοιχείου, έτσι ώστε να διαγραφεί το κόστος στην υπολειμματική του αξία. Η αναμενόμενη ωφέλιμη ζωή των στοιχείων παγίου ενεργητικού είναι ως εξής: - Κτίρια και εγκαταστάσεις σε κτίρια τρίτων 10-25 έτη - Μεταφορικά μέσα & μηχ/κός εξοπλισμός 5-10 έτη - Έπιπλα και λοιπός εξοπλισμός 5-10 έτη Οι υπολειμματικές αξίες και οι ωφέλιμες ζωές των ενσώματων παγίων αναθεωρούνται και αναπροσαρμόζονται σε κάθε ημερομηνία αναφοράς αν αυτό θεωρηθεί αναγκαίο. Όταν οι λογιστικές αξίες των ενσώματων παγίων υπερβαίνουν την ανακτήσιμη αξία τους, η διαφορά (ζημιά απομείωσης) καταχωρείται άμεσα ως έξοδο στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων. Σε περίπτωση διαγραφής παγίων που έχουν απαξιωθεί πλήρως, η αναπόσβεστη αξία αυτών καταχωρείται ως ζημιά στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων. 125 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 Κατά την πώληση ενσώματων παγίων, οι διαφορές μεταξύ του τιμήματος που λαμβάνεται και της λογιστικής τους αξίας καταχωρούνται ως κέρδη ή ζημίες στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων. 2.8 Άυλα περιουσιακά στοιχεία (α) Υπεραξία Η υπεραξία αντιπροσωπεύει τη διαφορά μεταξύ του κόστους εξαγοράς και της εύλογης αξίας του ποσοστού του Ομίλου επί της καθαρής θέσης της θυγατρικής, συγγενούς επιχείρησης ή κοινοπραξίας, κατά την ημερομηνία της εξαγοράς. Η υπεραξία από εξαγορές θυγατρικών εταιριών αναγνωρίζεται στα άυλα περιουσιακά στοιχεία. Η υπεραξία από εξαγορές συγγενών επιχειρήσεων και κοινοπραξιών αναγνωρίζεται στον λογαριασμό των συμμετοχών σε συγγενείς επιχειρήσεις και κοινοπραξίες. Η υπεραξία ελέγχεται ετησίως για απομείωση και αναγνωρίζεται στο κόστος μείον τις όποιες ζημιές απομείωσης. Κέρδη και ζημίες από την πώληση μιας επιχείρησης περιλαμβάνουν τη λογιστική αξία της υπεραξίας που αντιστοιχεί στην επιχείρηση που πωλήθηκε. Για σκοπούς ελέγχου της υπεραξίας για απομείωση, η υπεραξία κατανέμεται σε μονάδες δημιουργίας ταμειακών ροών, οι οποίες αντιπροσωπεύουν την κάθε επιχείρηση. (β) Λογισμικό Το λογισμικό αφορά κυρίως άδειες λογισμικού που χρησιμοποιούνται για διοικητικές λειτουργίες του Ομίλου. Δαπάνες που βελτιώνουν ή επεκτείνουν τη λειτουργία των λογισμικών προγραμμάτων πέρα από τις αρχικές προδιαγραφές τους κεφαλαιοποιούνται και προστίθενται στην αρχική αξία κτήσης τους. Τα λογισμικά αποτιμώνται στο κόστος κτήσεως μείον αποσβέσεις και τυχόν ζημία απομείωσης. Οι αποσβέσεις διενεργούνται με την σταθερή μέθοδο ανάλογα με την διάρκεια της ωφέλιμης ζωής των στοιχείων αυτών η οποία κυμαίνεται έως 5 έτη. (γ) Λοιπά άυλα περιουσιακά στοιχεία Το Λοιπά άυλα περιουσιακά στοιχεία αφορούν κυρίως άδειες λειτουργίας τουριστικών λιμένων καθώς και σχέσεις πελατολογίων. Ειδικότερα αφορούν: α) την άδεια λειτουργίας του τουριστικού λιμένα του Φλοίσβου έως το 2047, β) την ευνοϊκή σχέση με την ΕΤΑΔ διάρκειας έως το 2020, γ) τις σχέσεις πελατολογίου της Μαρίνας Φλοίσβου διάρκειας έως το 2031, δ) την άδεια λειτουργίας του τουριστικού λιμένα του Αγίου Κοσμά για 99 έτη από την απόκτηση της ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε., καθώς και ε) τις σχέσεις πελατολογίου της Μαρίνας Αγίου Κοσμά διάρκειας έως το 2027. Τα λοιπά άυλα περιουσιακά στοιχεία αποτιμώνται στο κόστος κτήσεως μείον αποσβέσεις και τυχόν ζημία απομείωσης. Οι αποσβέσεις διενεργούνται με την σταθερή μέθοδο ανάλογα με την διάρκεια της ωφέλιμης ζωής των στοιχείων αυτών η οποία κυμαίνεται από 1 έως 99 έτη. 2.9 Απομείωση αξίας μη χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων Τα περιουσιακά στοιχεία που έχουν απεριόριστη ωφέλιμη ζωή, όπως η υπεραξία, δεν αποσβένονται αλλά υπόκεινται σε έλεγχο απομείωσης ετησίως, καθώς και όταν κάποια γεγονότα ή αλλαγές στις συνθήκες καταδεικνύουν ότι η λογιστική αξία μπορεί να μην είναι ανακτήσιμη. Τα περιουσιακά στοιχεία που αποσβένονται καθώς και οι συμμετοχές σε θυγατρικές, κοινοπραξίες και συγγενείς επιχειρήσεις υπόκεινται σε έλεγχο απομείωσης της αξίας τους όταν υπάρχουν ενδείξεις ότι η λογιστική τους αξία δεν θα ανακτηθεί. Η ανακτήσιμη αξία είναι η μεγαλύτερη μεταξύ της καθαρής ρευστοποιήσιμης αξίας των περιουσιακών στοιχείων, μειωμένης κατά το απαιτούμενο κόστος πώλησης, και της αξίας λόγω χρήσης. Για τους σκοπούς προσδιορισμού της απομείωσης, τα στοιχεία του ενεργητικού ομαδοποιούνται στο χαμηλότερο επίπεδο για το οποίο οι ταμειακές ροές δύναται να προσδιοριστούν ξεχωριστά. Συγκεκριμένα για τις επενδύσεις σε θυγατρικές, κοινοπραξίες και συγγενείς εταιρίες, που κατέχουν άμεσα η έμμεσα επενδυτικά ακίνητα (οι οποίες αποτελούν το μεγαλύτερο μέρος του Ομίλου) λαμβάνονται υπόψη οι αποτιμήσεις των επενδυτικών τους ακινήτων όπως περιγράφονται στη σημείωση 6. Οι ζημιές απομείωσης καταχωρούνται σαν έξοδα στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων στην χρήση που προκύπτουν. 2.10 Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία (α) Αναγνώριση και επιμέτρηση των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων Ο Όμιλος αναγνωρίζει ένα χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο στην Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης όταν, και μόνον όταν, καθίσταται συμβαλλόμενος του χρηματοοικονομικού μέσου. Ο Όμιλος αρχικά 126 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 αναγνωρίζει τις εμπορικές και λοιπές απαιτήσεις στην ημερομηνία συναλλαγής. Κατά την αρχική αναγνώριση, σύμφωνα με το ΔΠΧΑ 9, όλα τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία, εκτός από συγκεκριμένες εμπορικές απαιτήσεις, αναγνωρίζονται αρχικά στην εύλογη τους αξία πλέον του κόστους συναλλαγών (εκτός των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων επιμετρούμενων στην Εύλογη Αξία μέσω Αποτελεσμάτων, όπου το κόστος συναλλαγών εξοδοποιείται). (β) Κατάταξη των μη παράγωγων χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων i) Χρεωστικοί χρηματοοικονομικοί τίτλοι (debt financial instruments) Οι χρεωστικοί χρηματοοικονομικοί τίτλοι στο πεδίο εφαρμογής του ΔΠΧΑ 9 κατατάσσονται σύμφωνα με: (i) το επιχειρηματικό μοντέλο του Ομίλου για τη διαχείριση των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων, δηλαδή εάν στόχος είναι η διακράτηση με σκοπό την είσπραξη συμβατικών ταμειακών ροών ή η είσπραξη συμβατικών ταμειακών ροών καθώς και η πώληση χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων και (ii) εάν οι συμβατικές ταμιακές ροές του περιουσιακού στοιχείου αποτελούν «αποκλειστικές αποπληρωμές κεφαλαίου και τόκων» επί του ανεξόφλητου υπολοίπου κεφαλαίου (το «κριτήριο SPPI»), στις παρακάτω τρεις κατηγορίες: • Χρεωστικοί τίτλοι στο αποσβεσμένο κόστος (amortized cost), • Χρεωστικοί τίτλοι στην Εύλογη Αξία μέσω λοιπών συνολικών εσόδων (Fair Value through Other Comprehensive Income - “FVOCI”), και • Χρεωστικοί τίτλοι στην Εύλογη Αξία μέσω Αποτελεσμάτων (Value through Profit or Loss - “FVPL”). Η μεταγενέστερη επιμέτρηση τον χρεωστικών χρηματοοικονομικών τίτλων εξαρτάται από την κατάταξη τους ως ακολούθως: Χρεωστικοί τίτλοι στο αποσβεσμένο κόστος: Συμπεριλαμβάνουν χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία διακρατούμενα μέσω ενός επιχειρηματικού μοντέλου με σκοπό την συλλογή συμβατικών ταμιακών ροών που πληρούν τις προϋποθέσεις του κριτηρίου SPPI. Μετά την αρχική επιμέτρηση αυτοί οι χρεωστικοί τίτλοι επιμετρώνται στο αποσβεσμένο κόστος χρησιμοποιώντας την μέθοδο του πραγματικού επιτοκίου. Κέρδη ή ζημίες που προκύπτουν από διαγραφές και απομειώσεις καταχωρούνται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων ως χρηματοοικονομικά έσοδα ή έξοδα, καθώς επίσης και το έσοδο πραγματικού επιτοκίου μέσω της διαδικασίας απόσβεσης. Σε αυτήν την κατηγορία περιλαμβάνονται όλα οι χρεωστικοί χρηματοοικονομικοί τίτλοι (debt financial instruments) του Ομίλου, εκτός από τις επενδύσεις σε αμοιβαία κεφάλαια και ομόλογα τα οποία επιμετρώνται στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων. Τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία που ταξινομούνται σε αυτή την κατηγορία περιλαμβάνουν κυρίως τα παρακάτω περιουσιακά στοιχεία: • • • • Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα Δεσμευμένα ταμειακά διαθέσιμα Απαιτήσεις από πελάτες Δάνεια προς θυγατρικές, που περιλαμβάνονται στις «Λοιπές απαιτήσεις» και «Πελάτες και λοιπές απαιτήσεις» Απαιτήσεις από πελάτες: Οι εμπορικές απαιτήσεις είναι ποσά απαιτητά από τους πελάτες για πώληση προϊόντων ή παροχή υπηρεσιών κατά τη συνήθη λειτουργία της επιχείρησης. Αν οι απαιτήσεις εισπράττονται κατά τον φυσιολογικό λειτουργικό κύκλο της επιχείρησης, που δεν ξεπερνά το ένα έτος, καταχωρούνται ως κυκλοφορούντα στοιχεία, αν όχι παρουσιάζονται ως μη κυκλοφορούντα στοιχεία. Οι εμπορικές απαιτήσεις αναγνωρίζονται αρχικά στην εύλογη αξία και μεταγενέστερα επιμετρώνται στο αποσβεσμένο κόστος χρησιμοποιώντας τη μέθοδο του πραγματικού επιτοκίου, μείον την πρόβλεψη για απομείωση. Δάνεια προς θυγατρικές: Περιλαμβάνει μη παράγωγα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία με πάγιες ή προσδιορισμένες πληρωμές, τα οποία δε διαπραγματεύονται σε ενεργείς αγορές και δεν υπάρχει πρόθεση πώλησής τους. Συμπεριλαμβάνονται στο κυκλοφορούν ενεργητικό, εκτός από εκείνα με λήξη μεγαλύτερη των 12 μηνών από την ημερομηνία αναφοράς τα οποία συμπεριλαμβάνονται στο μη κυκλοφορούν ενεργητικό. Χρεωστικοί τίτλοι στην Εύλογη Αξία μέσω λοιπών συνολικών εσόδων (FVOCI): Συμπεριλαμβάνουν χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία διακρατούμενα μέσω ενός επιχειρηματικού μοντέλου με παράλληλο σκοπό την συλλογή συμβατικών ταμιακών ροών και την πώληση των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων, και πληρούν τις προϋποθέσεις του κριτηρίου SPPI. Μετά την αρχική επιμέτρηση αυτοί οι χρεωστικοί τίτλοι επιμετρώνται στην εύλογη αξία και τα προκύπτοντα μη πραγματοποιηθέντα κέρδη και ζημίες καταχωρούνται ως λοιπά συνολικά έσοδα στο αποθεματικό αποτίμησης. Κατά την πώληση, διαγραφή ή την απομείωση των περιουσιακών στοιχείων, τα σωρευμένα κέρδη ή ζημίες μεταφέρονται από το σχετικό αποθεματικό στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων της χρήσης. Το έσοδο τόκου που 127 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 υπολογίζεται με την χρήση της μεθόδου του πραγματικού επιτοκίου, τα κέρδη ή ζημιές από συναλλαγματικές διαφορές και οι ζημιές απομείωσης αναγνωρίζονται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων. Ο Όμιλος δεν κατείχε την 31.12.2021 χρεωστικούς τίτλους στην Εύλογη Αξία μέσω λοιπών συνολικών εσόδων (FVOCI). Χρεωστικοί τίτλοι στην Εύλογη Αξία μέσω Αποτελεσμάτων (FVPL): Συμπεριλαμβάνουν χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία που δεν κατατάσσονται στις δύο παραπάνω κατηγορίες επειδή τα χαρακτηριστικά των ταμιακών ροών δεν πληρούν τις προϋποθέσεις του κριτηρίου SPPI ή δεν διακρατώνται με βάση ένα επιχειρηματικό μοντέλο με σκοπό είτε την συλλογή συμβατικών ταμιακών ροών, είτε την παράλληλη συλλογή ταμιακών ροών και πώληση. Μετά την αρχική επιμέτρηση αυτά τα χρηματοοικονομικά στοιχεία επιμετρώνται στην εύλογη αξία και τα προκύπτοντα μη πραγματοποιηθέντα κέρδη και ζημίες, συμπεριλαμβανομένου του εσόδου από τόκους, καταχωρούνται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων στο κονδύλι «Λοιπά έσοδα/έξοδα εκμετάλλευσης (καθαρά)». Σε αυτήν την κατηγορία περιλαμβάνονται οι επενδύσεις του Ομίλου σε αμοιβαία κεφάλαια και ομόλογα. ii) Συμμετοχικοί χρηματοοικονομικοί τίτλοι (Equity financial instruments) Οι συμμετοχικοί χρηματοοικονομικοί τίτλοι στο πεδίο εφαρμογής του ΔΠΧΑ 9 κατατάσσονται σύμφωνα με την πρόθεση του Ομίλου να τους διακρατήσει ή όχι για το προβλεπόμενο μέλλον καθώς και την επιλογή του κατά την αρχική αναγνώριση να τους κατατάξει στην Εύλογη Αξία μέσω λοιπών συνολικών εσόδων (FVOCI) ή όχι, στις παρακάτω δύο κατηγορίες: • Συμμετοχικοί τίτλοι στην Εύλογη Αξία μέσω λοιπών συνολικών εσόδων (FVOCI), και • Συμμετοχικοί τίτλοι στην Εύλογη Αξία μέσω Αποτελεσμάτων (FVPL). Η μεταγενέστερη επιμέτρηση των συμμετοχικών χρηματοοικονομικών τίτλων εξαρτάται από την κατάταξη τους ως ακολούθως: Συμμετοχικοί τίτλοι στην Εύλογη Αξία μέσω λοιπών συνολικών εσόδων (FVOCI): Συμπεριλαμβάνει χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία, τα οποία ο Όμιλος προτίθεται να τα διακρατήσει για το προβλεπόμενο μέλλον (μη διακρατούμενα προς πώληση – "Not held for sale”) και για τα οποία ο Όμιλος έχει ανέκκλητα επιλέξει κατά την αρχική αναγνώριση να τα κατατάξει στην Εύλογη Αξία μέσω λοιπών συνολικών εσόδων (FVOCI). Αυτή η επιλογή γίνεται ανά περίπτωση επένδυσης ξεχωριστά. Μετά την αρχική επιμέτρηση αυτά τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία επιμετρώνται στην εύλογη αξία και τα προκύπτοντα μη πραγματοποιηθέντα κέρδη και ζημίες καταχωρούνται ως λοιπά συνολικά έσοδα στο αποθεματικό αποτίμησης. Κατά την πώληση ή διαγραφή των περιουσιακών στοιχείων, τα σωρευμένα κέρδη ή ζημίες μεταφέρονται από το σχετικό αποθεματικό στα κέρδη εις νέον (χωρίς ανακύκλωση στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων της χρήσης). Οι συμμετοχικοί τίτλοι στην εύλογη αξία μέσω λοιπών συνολικών εσόδων (FVOCI) δεν υπόκεινται σε έλεγχο απομείωσης με βάση το ΔΠΧΑ 9. Τα μερίσματα αναγνωρίζονται ως «έσοδο από μερίσματα» στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων εκτός εάν το μέρισμα αντιπροσωπεύει σαφώς ένα μέρος ανάκτησης του κόστους της επένδυσης. Ο Όμιλος δεν κατείχε την 31.12.2021συμμετοχικούς τίτλους στην Εύλογη Αξία μέσω λοιπών συνολικών εσόδων (FVOCI). Συμμετοχικοί τίτλοι στην Εύλογη Αξία μέσω αποτελεσμάτων (FVPL): Συμπεριλαμβάνει χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία, για τα οποία ο Όμιλος έχει ανέκκλητα επιλέξει κατά την αρχική αναγνώριση να μην τα κατατάξει στην Εύλογη Αξία μέσω λοιπών συνολικών εσόδων (FVOCI). Μετά την αρχική επιμέτρηση αυτά τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία επιμετρώνται στην εύλογη αξία και τα προκύπτοντα μη πραγματοποιηθέντα κέρδη και ζημίες, συμπεριλαμβανομένων των εσόδων από τόκους ή μερίσματα, καταχωρούνται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων ως χρηματοοικονομικά έσοδα ή έξοδα αντιστοίχως. (γ) Αποαναγνώριση των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων Ο Όμιλος παύει να αναγνωρίζει ένα χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο όταν και μόνον όταν: • εκπνεύσουν τα συμβατικά δικαιώματα επί των ταμειακών ροών του χρηματοοικονομικού περιουσιακού στοιχείου ή • μεταβιβάσει τα συμβατικά δικαιώματα επί των ταμειακών ροών του χρηματοοικονομικού περιουσιακού στοιχείου ή διατηρεί τα συμβατικά δικαιώματα επί των ταμειακών ροών του χρηματοοικονομικού περιουσιακού στοιχείου, αλλά αναλαμβάνει συμβατική δέσμευση να καταβάλλει τις ταμειακές ροές σε έναν ή περισσότερους παραλήπτες ή μεταβιβάσει ουσιαστικά όλους τους κινδύνους και τα οφέλη της κυριότητας του στοιχείου ή δεν έχει ούτε μεταβιβάσει ούτε διατηρήσει ουσιαστικά όλους τους κινδύνους και τα οφέλη της κυριότητας του στοιχείου αλλά δεν έχει διατηρήσει τον έλεγχο. Όταν ο Όμιλος έχει μεταβιβάσει τα δικαιώματα εισροής ταμιακών ροών από ένα περιουσιακό στοιχείο ή έχει αναλάβει συμβατική δέσμευση να καταβάλλει τις ταμιακές ροές σε έναν ή περισσότερους παραλήπτες αλλά 128 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 παράλληλα δεν έχει μεταβιβάσει ούτε διατηρήσει ουσιαστικά όλους τους κινδύνους και τα οφέλη ή μεταβιβάσει τον έλεγχο του συγκεκριμένου στοιχείου, τότε συνεχίζει να αναγνωρίζει το μεταβιβαζόμενο περιουσιακό στοιχείο κατά την έκταση της συνεχιζόμενης ανάμειξής του. Όταν η συνεχιζόμενη ανάμειξη του Ομίλου λαμβάνει τη μορφή της εγγύησης επί του μεταβιβαζόμενου περιουσιακού στοιχείου, η έκταση της συνεχιζόμενης ανάμειξης αντιπροσωπεύεται από τη χαμηλότερη αξία μεταξύ του ποσού της λογιστικής αξίας του περιουσιακού στοιχείου και του μέγιστου ποσού του ληφθέντος ανταλλάγματος που ο Όμιλος θα μπορούσε να υποχρεωθεί να επιστρέψει («το ποσό της εγγύησης»). Όταν η συνεχιζόμενη ανάμειξη του Ομίλου λαμβάνει τη μορφή ενός πωληθέντος ή αγορασθέντος δικαιώματος προαίρεσης (ή και τα δύο) επί του μεταβιβαζόμενου περιουσιακού στοιχείου (συμπεριλαμβανομένων και δικαιωμάτων που διακανονίζονται ταμειακά), η έκταση της συνεχιζόμενης ανάμειξης είναι το ποσό του μεταβιβαζόμενου στοιχείου που ο Όμιλος μπορεί να επαναγοράσει. Όμως, στην περίπτωση ενός γραπτού δικαιώματος πώλησης σε ορισμένη τιμή επί ενός περιουσιακού στοιχείου που επιμετράται στην εύλογη αξία, η έκταση της συνεχιζόμενης ανάμειξης περιορίζεται στη χαμηλότερη αξία μεταξύ της εύλογης αξίας του μεταβιβαζόμενου περιουσιακού στοιχείου και της τιμής άσκησης του δικαιώματος προαίρεσης. (δ) Απομείωση χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων Το ΔΠΧΑ 9 απαιτεί ο Όμιλος να αναγνωρίζει πρόβλεψη ζημιάς απομείωσης έναντι αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών (“Expected Credit Losses” - “ECLs”) στους: • Χρεωστικούς τίτλους στο αποσβεσμένο κόστος, • Χρεωστικούς τίτλους στην Εύλογη Αξία μέσω λοιπών συνολικών εσόδων (FVOCI), και • Συμβατικά περιουσιακά στοιχεία – “Contract assets” (όπως ορίζονται στο ΔΠΧΑ 15). Ο Όμιλος έχει εμπορικές και λοιπές απαιτήσεις (συμπεριλαμβανομένων εκείνων που προκύπτουν από λειτουργικές μισθώσεις που επιμετρώνται στο αποσβεσμένο κόστος και υπόκεινται στο μοντέλο των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών σύμφωνα με το ΔΠΧΑ 9. Επίσης, τα ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα, όπως και οι δεσμευμένα ταμειακά διαθέσιμα υπόκεινται επίσης στις απαιτήσεις απομείωσης του ΔΠΧΑ 9. Το ΔΠΧΑ 9 απαιτεί από τον Όμιλο να υιοθετήσει το μοντέλο των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών για κάθε μία από τις παραπάνω κατηγορίες περιουσιακών στοιχείων. i) Εμπορικές και λοιπές απαιτήσεις Ο Όμιλος εφαρμόζει την απλοποιημένη προσέγγιση του ΔΠΧΑ 9 για τον υπολογισμό των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών. Η πρόβλεψη ζημιάς επιμετράται πάντοτε σε ποσό ίσο με τις αναμενόμενες πιστωτικές ζημιές καθ’ όλη τη διάρκεια ζωής της απαίτησης. Για τον προσδιορισμό των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών σε σχέση με τις εμπορικές και λοιπές απαιτήσεις (συμπεριλαμβανομένων εκείνων που προκύπτουν από λειτουργικές μισθώσεις), ο Όμιλος χρησιμοποιεί πίνακα προβλέψεων πιστωτικής ζημιάς με βάση την ενηλικίωση των υπολοίπων των απαιτήσεων. Οι προβλέψεις πιστωτικών ζημιών βασίζονται σε ιστορικά στοιχεία λαμβάνοντας υπόψη μελλοντικούς παράγοντες σε σχέση με τους οφειλέτες και το οικονομικό περιβάλλον. Όλες οι παραδοχές, λογιστικές πολιτικές και τεχνικές υπολογισμού που εφαρμόζονται από τον Όμιλο για τον υπολογισμό των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών, θα συνεχίσουν να αποτελούν αντικείμενο επανεξέτασης και βελτιώσεων ανάλογα με τις συνθήκες του εμπορικού και οικονομικού περιβάλλοντος. ii) Δάνεια προς θυγατρικές Οι αναμενόμενες πιστωτικές ζημίες αναγνωρίζονται με βάση τα παρακάτω: - αναμενόμενες πιστωτικές ζημιές δωδεκαμήνου αναγνωρίζονται κατά την αρχική αναγνώριση, αντανακλώντας τμήμα των υστερήσεων ταμειακών ροών καθ' όλη τη διάρκεια ζωής που θα προκύψουν εάν υπάρξει αθέτηση κατά τους 12 μήνες μετά την ημερομηνία αναφοράς, σταθμισμένες με την πιθανότητα της αθέτησης. Οι απαιτήσεις αυτής της κατηγορίας αναφέρονται ως μέσα στο στάδιο 1. - αναμενόμενες πιστωτικές ζημιές για όλη τη διάρκεια ζωής αναγνωρίζονται σε περίπτωση σημαντικής αύξησης του πιστωτικού κινδύνου που εντοπίζεται μεταγενέστερα της αρχικής αναγνώρισης του χρηματοοικονομικού μέσου, αντανακλώντας υστερήσεις ταμειακών ροών που θα προκύψουν από όλα τα πιθανά γεγονότα αθέτησης καθ' όλη την αναμενόμενη διάρκεια ζωής ενός χρηματοοικονομικού μέσου, σταθμισμένες με την πιθανότητα της αθέτησης. Οι απαιτήσεις αυτής της κατηγορίας αναφέρονται ως μέσα στο στάδιο 2. - αναμενόμενες πιστωτικές ζημιές για όλη τη διάρκεια της ζωής αναγνωρίζονται πάντα για απαιτήσεις απομειωμένης πιστωτικής αξίας και αναφέρονται ως μέσα στο στάδιο 3. Ένα χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο θεωρείται απομειωμένης πιστωτικής αξίας όταν έχουν προκύψει ένα ή περισσότερα γεγονότα που έχουν επιζήμιες συνέπειες για τις εκτιμώμενες μελλοντικές ταμειακές ροές του χρηματοοικονομικού περιουσιακού στοιχείου. 129 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 2.11 Συμψηφισμός χρηματοοικονομικών στοιχείων Τα χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού και οι χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις συμψηφίζονται και το καθαρό ποσό παρουσιάζεται στην Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης εφόσον υπάρχει νομικά εκτελεστό δικαίωμα συμψηφισμού και η πρόθεση να διακανονιστούν σε καθαρή βάση ή να ανακτηθεί το στοιχείο του ενεργητικού και να διακανονιστεί η χρηματοοικονομική υποχρέωση ταυτόχρονα. Το νομικά εκτελεστό δικαίωμα δεν πρέπει να εξαρτάται από μελλοντικά γεγονότα και πρέπει να ασκείται κατά τη συνήθη πορεία των εργασιών καθώς και σε περιπτώσεις αθέτησης των υποχρεώσεων, αφερεγγυότητας ή πτώχευσης της εταιρίας ή του αντισυμβαλλόμενου. 2.12 Παράγωγα χρηματοοικονομικά στοιχεία και μέσα αντιστάθμισης Ο Όμιλος χρησιμοποιεί παράγωγα χρηματοοικονομικά εργαλεία για να αντισταθμίσει τους κινδύνους που συνδέονται με τη μελλοντική διακύμανση επιτοκίων. Τα παράγωγα χρηματοοικονομικά προϊόντα καταχωρούνται αρχικά στην εύλογη αξία της ημερομηνίας που το παράγωγο συμβόλαιο οριστικοποιείται και στη συνέχεια αποτιμώνται στην εύλογη αξία τους. Η μέθοδος αναγνώρισης του κέρδους ή της ζημιάς που απορρέει από την παραπάνω αποτίμηση εξαρτάται από το κατά πόσον αυτά τα παράγωγα χρηματοοικονομικά εργαλεία έχουν προσδιοριστεί ως εργαλεία αντιστάθμισης κινδύνου, καθώς και τη φύση του στοιχείου αντιστάθμισης. Για σκοπούς λογιστικής αντιστάθμισης τα παράγωγα χρηματοοικονομικά προϊόντα κατατάσσονται στις παρακάτω κατηγορίες: • αντιστάθμιση της εύλογης αξίας (fair value hedge): αντιστάθμιση της έκθεσης στη διακύμανση της εύλογης αξίας αναγνωρισμένου περιουσιακού στοιχείου ή υποχρέωσης ή μη αναγνωρισμένης βέβαιης δέσμευσης • αντιστάθμιση ταμειακών ροών (cash flow hedge): αντιστάθμιση της έκθεσης στη μεταβλητότητα των ταμειακών ροών που αποδίδεται σε συγκεκριμένο κίνδυνο που σχετίζεται με αναγνωρισμένο περιουσιακό στοιχείο ή υποχρέωση (όπως το σύνολο ή μέρος κάποιων μελλοντικών καταβολών τόκων χρέους κυμαινόμενου επιτοκίου) ή μια πολύ πιθανή προσδοκώμενη συναλλαγή Κατά την έναρξη μιας σχέσης αντιστάθμισης ο Όμιλος επισήμως προσδιορίζει και τεκμηριώνει την αντισταθμιστική σχέση και την επιδίωξη του αναφορικά με τη διαχείριση του κινδύνου και την στρατηγική του για την ανάληψη της αντιστάθμισης. Η τεκμηρίωση περιλαμβάνει ρητή αναφορά στο αντισταθμιστικό χρηματοοικονομικό μέσο, το σχετικό αντισταθμισμένο στοιχείο ή συναλλαγή, τη φύση του αντισταθμισμένου κινδύνου και τον τρόπο με τον οποίο η οικονομική οντότητα αξιολογεί την αποτελεσματικότητα του μέσου αντιστάθμισης για τον συμψηφισμό της έκθεσης σε μεταβολές της εύλογης αξίας του αντισταθμισμένου στοιχείου ή των αντισταθμισμένων ταμειακών ροών που αποδίδονται στον αντισταθμισμένο κίνδυνο. Η αντιστάθμιση αναμένεται να είναι άκρως αποτελεσματική ως προς τον συμψηφισμό των μεταβολών της εύλογης αξίας ή των ταμειακών ροών και αξιολογείται σε συνεχιζόμενη βάση ώστε να προσδιορισθεί ότι είναι άκρως αποτελεσματική καθ’ όλες τις καλυπτόμενες περιόδους αναφοράς για τις οποίες είχε προσδιοριστεί. Λογιστική αντιστάθμισης: Αντιστάθμιση της εύλογης αξίας (fair value hedge): Το κέρδος ή η ζημία από την μεταγενέστερη επιμέτρηση του μέσου αντιστάθμισης στην εύλογη αξία αναγνωρίζεται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων στο «Χρηματοοικονομικό κόστος – καθαρό» (ή στα λοιπά συνολικά έσοδα, αν το αντισταθμιστικό μέσο αντισταθμίζει ένα συμμετοχικό τίτλο τον οποίο ο Όμιλος έχει επιλέξει να παρουσιάζει της μεταβολές στην εύλογη αξία μέσω λοιπών συνολικών εσόδων - FVOCI). Αντιστάθμιση ταμειακών ροών (cash flow hedge): Το μέρος του κέρδους ή της ζημίας του μέσου αντιστάθμισης που τεκμηριώνεται ως αποτελεσματικό αναγνωρίζεται απευθείας στα λοιπά συνολικά έσοδα και συγκεκριμένα στο αποθεματικό αντιστάθμισης ταμειακών ροών, ενώ το αναποτελεσματικό μέρος αναγνωρίζεται στα «Λοιπά έσοδα / (έξοδα) (καθαρά)» της Κατάστασης Αποτελεσμάτων. Τα ποσά που αναγνωρίστηκαν ως λοιπά συνολικά έσοδα μεταφέρονται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων κατά την ίδια περίοδο ή περιόδους που το αποκτηθέν περιουσιακό στοιχείο ή η αναληφθείσα υποχρέωση επηρεάζει τα αποτελέσματα (όπως κατά τις περιόδους που αναγνωρίζονται έσοδα ή έξοδα από τόκους ή μια προβλεπόμενη πώληση πραγματοποιηθεί). Εάν η αντιστάθμιση δεν πληροί πλέον τα κριτήρια για τη λογιστική αντιστάθμισης ή το μέσο αντιστάθμισης πωλείται, λήγει, τερματιστεί ή ασκηθεί, τότε η λογιστική αντιστάθμισης διακόπτεται μελλοντικά. Όταν η λογιστική αντιστάθμισης ταμειακών ροών διακόπτεται, το ποσό που έχει συσσωρευτεί στο αποθεματικό αντιστάθμισης και το κόστος του αποθεματικού αντιστάθμισης κινδύνου παραμένει στα ίδια κεφάλαια μέχρις ότου, για αντιστάθμιση μιας συναλλαγής με αποτέλεσμα την αναγνώριση μη χρηματοοικονομικού στοιχείου, συμπεριλαμβάνεται στο κόστος μη χρηματοοικονομικού στοιχείου κατά την αρχική αναγνώρισή του ή, για άλλες αντισταθμίσεις ταμειακών ροών, μεταφέρεται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων κατά την ίδια περίοδο ή περιόδους κατά τις οποίες οι αντισταθμιζόμενες αναμενόμενες μελλοντικές ταμειακές ροές να επηρεάζουν την Κατάσταση Αποτελεσμάτων. 130 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 Αν η προβλεπόμενη συναλλαγή ή δέσμευση δεν είναι πλέον πιθανό να συμβεί, το συσσωρευμένο κέρδος ή η ζημία που είχε προηγουμένως αναγνωριστεί στα λοιπά συνολικά έσοδα μεταφέρεται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων. Τα παράγωγα χρηματοοικονομικά εργαλεία που δεν προσδιορίζονται ως εργαλεία αντιστάθμισης κινδύνου και δεν πληρούν τις προϋποθέσεις λογιστικής αντιστάθμισης κινδύνου, ταξινομούνται ως παράγωγα προς πώληση και επιμετρούνται στην εύλογη αξία μέσω της Κατάστασης Αποτελεσμάτων. Διακυμάνσεις στην εύλογη αξία αυτών των παραγώγων που δεν τηρούν τις προϋποθέσεις λογιστικής αντιστάθμισης κινδύνου αναγνωρίζονται άμεσα στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων στην κατηγορία «Λοιπά έσοδα / (έξοδα) εκμετάλλευσης (καθαρά)». Κατά την 31.12.2021, ο Όμιλος δεν κατέχει εργαλεία αντιστάθμισης εύλογης αξίας. Κατά την ίδια ημερομηνία ο Όμιλος κατείχε εργαλεία αντιστάθμισης ταμειακών ροών για τα οποία εφάρμοσε λογιστική αντιστάθμισης κινδύνου και ως εκ τούτου οι μεταβολές σε εύλογη αξία καταχωρήθηκαν σε ειδικό αποθεματικό των ιδίων κεφαλαίων (σημείωση 17). 2.13 Αποθέματα Τα αποθέματα περιλαμβάνουν κυρίως οικόπεδα και κτίρια προς πώληση, αλλά και οικόπεδα τα οποία βρίσκονται υπό ανάπτυξη με σκοπό την μελλοντική πώληση τους στα πλαίσια της συνήθους δραστηριότητας. Τα αποθέματα καταχωρούνται αρχικά στο κόστος απόκτησης τους ή στο τεκμαρτό κόστος, δηλαδή την εύλογη αξία, κατά την ημερομηνία αναταξινόμησης τους από τα επενδυτικά ακίνητα. Η μεταγενέστερη επιμέτρηση γίνεται στη χαμηλότερη αξία μεταξύ κόστους και καθαρής ρευστοποιήσιμης αξίας. Ακίνητα υπό ανάπτυξη Τα ακίνητα υπό ανάπτυξη αποτελούν οικόπεδα που διακρατούνται με σκοπό την ανάπτυξη και τη μεταγενέστερη πώληση τους. Κατά την ημερομηνία αναφοράς παρουσιάζονται στη χαμηλότερη αξία μεταξύ κόστους κτήσης και καθαρής ρευστοποιήσιμης αξίας. Το κόστος αποτελείται από το κόστος απόκτησης των περιουσιακών στοιχείων, καθώς και το κόστος ανάπτυξης (κόστος κατασκευής, αμοιβές μελετητών και λοιπών επαγγελματιών κατά τη φάση ανάπτυξης, και κόστη δανεισμού για την περαιτέρω αξιοποίηση τους). Η καθαρή ρευστοποιήσιμη αξία κάθε ακίνητου είναι βασισμένη στην εκτιμωμένη τιμή πώλησης στα πλαίσια του συνήθους κύκλου λειτουργίας, μειωμένη με τα εκτιμώμενα κόστη ολοκλήρωσης και τα έξοδα σχετιζόμενα με την πώληση. Τα ακίνητα υπό ανάπτυξη μεταφέρονται κατά την ολοκλήρωση τους στα οικόπεδα και κτίρια προς πώληση. Οικόπεδα και κτίρια προς πώληση Τα οικόπεδα και κτίρια προς πώληση αποτελούν ολοκληρωμένα ακίνητα που δεν είχαν πωληθεί έως την ημερομηνία αναφοράς και παρουσιάζονται στη χαμηλότερη αξία μεταξύ κόστους κτήσης και καθαρής ρευστοποιήσιμης αξίας. Το κόστος αποτελείται από το κόστος απόκτησης των περιουσιακών στοιχείων, το κόστος ανάπτυξης όπως περιγράφεται ανωτέρω, καθώς και τα σχετικά κόστη προετοιμασίας πώλησης τους. Η καθαρή ρευστοποιήσιμη αξία κάθε ακίνητου είναι βασισμένη στην εκτιμωμένη τιμή πώλησης στα πλαίσια του συνήθους κύκλου λειτουργίας, μειωμένη με τα έξοδα σχετιζόμενα με την πώληση. Προβλέψεις απομείωσης Για τον υπολογισμό της καθαρής ρευστοποιήσιμης αξίας κάθε ακίνητου, όπως περιγράφηκε ανωτέρω, η Διοίκηση του Ομίλου εκτιμά τόσο τις αξίες πώλησης όσο και το κόστος ολοκλήρωσης ως μια περιοχή με αυξημένη αβεβαιότητα εκτίμησης, καθώς τέτοιου είδους εκτιμήσεις λαμβάνουν υπόψη τις συνθήκες της αγοράς που επηρεάζουν κάθε ακίνητο καθώς και τη στρατηγική πώλησης του. Σε κάθε ημερομηνία αναφοράς εκτιμάται κατά πόσο μια πρόβλεψη απομείωσης πρέπει να σχηματιστεί εφόσον οι συνθήκες είναι τέτοιες ώστε το κόστος υπερβαίνει την καθαρή ρευστοποιήσιμη αξία του ακινήτου. Διαγραφές και ζημίες απομείωσης αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα της χρήσης που προκύπτουν. Χρονική ταξινόμηση ακινήτων υπό ανάπτυξη Τα αποθέματα που αφορούν ακίνητα υπό ανάπτυξη ταξινομούνται στο κυκλοφορούν ενεργητικό όταν η πώληση τους αναμένεται να συμβεί εντός του συνήθους κύκλου λειτουργίας του Ομίλου. Ειδικότερα στην περίπτωση των αποθεμάτων της έκτασης στο Ελληνικό, ως συνήθης κύκλος λειτουργίας ορίζεται η πρώτη φάση της επενδυτικής περιόδου. Η γη που διακρατείται για σκοπούς περαιτέρω αξιοποίησης και επί της οποίας δεν έχουν ξεκινήσει ενέργειες αξιοποίησης ή ενέργειες ανάπτυξης, και δεν αναμένεται να ολοκληρωθούν εντός του συνήθους κύκλου λειτουργίας, ταξινομούνται ως μη κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία. 131 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 Αποθέματα με δικαίωμα επιφανείας Τα αποθέματα ακινήτων για τα οποία ο Όμιλος δεν έχει πλήρη κυριότητα αλλά κατέχει γη με δικαίωμα επιφανείας για 99 έτη παρουσιάζονται στην Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης στα «Δικαιώματα χρήσης μισθωμένων περιουσιακών στοιχείων». 2.14 Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα Τα ταμειακά διαθέσιμα και ταμειακά ισοδύναμα περιλαμβάνουν μετρητά, καταθέσεις όψεως, προθεσμιακές καταθέσεις καθώς και βραχυπρόθεσμες μέχρι 3 μήνες επενδύσεις υψηλής ρευστοποίησης και χαμηλού ρίσκου. Οι υπεραναλήψεις παρουσιάζονται ως μέρος των βραχυπρόθεσμων δανείων στην Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης και στην Κατάσταση Ταμειακών Ροών. Δεσμευμένες Καταθέσεις Οι δεσμευμένες καταθέσεις αφορούν σε ποσά τα οποία δε μπορούν να χρησιμοποιηθούν από τον Όμιλο μέχρι την επέλευση ενός συγκεκριμένου χρονικού σημείου ή γεγονότος στο μέλλον και δεν είναι ταμειακά ισοδύναμα. Στις περιπτώσεις που οι δεσμευμένες καταθέσεις αναμένεται να χρησιμοποιηθούν εντός διαστήματος ενός έτους από την ημερομηνία αναφοράς ταξινομούνται στο κυκλοφορούν ενεργητικό. Όμως εάν δεν αναμένεται να χρησιμοποιηθούν εντός διαστήματος ενός έτους από την ημερομηνία της αναφοράς, ταξινομούνται στο μη κυκλοφορούν ενεργητικό. 2.15 Μετοχικό κεφάλαιο – Αποθεματικό υπέρ το άρτιο – Ίδιες μετοχές Το μετοχικό κεφάλαιο συμπεριλαμβάνει τις μετοχές που έχουν εκδοθεί και βρίσκονται σε κυκλοφορία. Το αποθεματικό από την έκδοση μετοχών υπέρ το άρτιο συμπεριλαμβάνει το επιπλέον της ονομαστικής αξίας των μετοχών καταβληθέν τίμημα. Έξοδα που σχετίζονται με την έκδοση νέων μετοχών καταχωρούνται αφαιρετικά του αποθεματικού από την έκδοση μετοχών υπέρ το άρτιο, καθαρά από φόρους. Οι ίδιες μετοχές αντιπροσωπεύουν μετοχές της Εταιρίας οι οποίες αποκτήθηκαν και κατέχονται από τον Όμιλο. Οι ίδιες μετοχές εμφανίζονται αφαιρετικά των ιδίων κεφαλαίων στο κόστος κτήσεως συμπεριλαμβανομένου οποιουδήποτε εξόδου, καθαρό από φόρους. Κατά την αγορά, πώληση, έκδοση ή ακύρωση των ιδίων μετοχών δεν αναγνωρίζεται κέρδος ή ζημία στην κατάσταση αποτελεσμάτων. Το τίμημα πώλησης ή αγοράς και τα σχετικά κέρδη ή ζημίες, καθαρά από άμεσα για τη συναλλαγή έξοδα και φόρους, από την εκκαθάριση αναγνωρίζονται απευθείας στα ίδια κεφάλαια. 2.16 Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις Οι προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις είναι υποχρεώσεις εξόφλησης για προϊόντα ή υπηρεσίες που αποκτήθηκαν από προμηθευτές κατά τη συνήθη λειτουργία της επιχείρησης. Οι πληρωτέοι λογαριασμοί καταχωρούνται ως τρέχουσες υποχρεώσεις εάν η εξόφληση είναι απαιτούμενη εντός ενός έτους ή λιγότερο (ή εντός της φυσιολογικής ροής της λειτουργίας της επιχείρησης εάν ξεπερνά το ένα έτος). Οι προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις αναγνωρίζονται αρχικά στην εύλογη αξία και μεταγενέστερα στο αναπόσβεστο κόστος χρησιμοποιώντας την μέθοδο του πραγματικού επιτοκίου. 2.17 Δάνεια Τα δάνεια καταχωρούνται αρχικά στην εύλογη αξία τους, μειωμένα με τα τυχόν άμεσα έξοδα για την πραγματοποίηση της συναλλαγής. Μεταγενέστερα αποτιμώνται στο αναπόσβεστο κόστος με την χρησιμοποίηση της μεθόδου του πραγματικού επιτοκίου. Τυχόν διαφορά μεταξύ του εισπραχθέντος ποσού (καθαρό από σχετικά έξοδα) και της αξίας εξόφλησης αναγνωρίζεται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων κατά την διάρκεια του δανεισμού βάσει της μεθόδου του πραγματικού επιτοκίου. Τα δάνεια ταξινομούνται ως βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις εκτός εάν ο Όμιλος έχει το δικαίωμα να αναβάλλει την εξόφληση της υποχρέωσης για τουλάχιστον 12 μήνες μετά την ημερομηνία αναφοράς. 2.18 Κόστη δανεισμού Τα γενικά κόστη δανεισμού καθώς και τα κόστη δανεισμού που έχουν αναληφθεί ειδικά για την απόκτηση, κατασκευή ή παραγωγή ενός περιουσιακού στοιχείου που πληροί τις προϋποθέσεις (qualifying asset), κεφαλαιοποιούνται, ως τμήμα του κόστους του στοιχείου αυτού, για το χρονικό διάστημα που απαιτείται μέχρι το συγκεκριμένο περιουσιακό στοιχείο να είναι έτοιμο για χρήση ή πώληση. Περιουσιακό στοιχείο που πληροί τις προϋποθέσεις είναι ένα περιουσιακό στοιχείο για το οποίο απαιτείται εκτεταμένη χρονική περίοδος, προκειμένου να είναι έτοιμο για τη χρήση για την οποία προσδιορίζεται ή την πώληση. Τα κόστη δανεισμού που 132 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 προκύπτουν κατά την ανάπτυξη επενδυτικών ακινήτων δεν κεφαλαιοποιούνται καθώς αυτά τα περιουσιακά στοιχεία αποτιμώνται στην εύλογη αξία τους. Έσοδα που αποκτώνται από την προσωρινή επένδυση του δανεισμού που έχει αναληφθεί ειδικά για την απόκτηση, κατασκευή ή παραγωγή ενός περιουσιακού στοιχείου αφαιρούνται από τα κόστη δανεισμού που πληρούν τις προϋποθέσεις κεφαλαιοποίησης. Όλα τα άλλα κόστη δανεισμού αναγνωρίζονται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων της περιόδου που πραγματοποιούνται. Το κόστος δανεισμού περιλαμβάνει τόκους και άλλα κόστη που προκύπτουν σε σχέση με τον δανεισμό κεφαλαίων. 2.19 Τρέχουσα και αναβαλλόμενη φορολογία Ο φόρος περιόδου αποτελείται από τον τρέχοντα και τον αναβαλλόμενο φόρο. Ο φόρος αναγνωρίζεται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων, εκτός από τον βαθμό που σχετίζεται με κονδύλια τα οποία αναγνωρίζονται στα λοιπά συνολικά εισοδήματα ή κατευθείαν στην καθαρή θέση. Σε αυτήν την περίπτωση ο φόρος επίσης αναγνωρίζεται στα λοιπά συνολικά εισοδήματα ή κατευθείαν στην καθαρή θέση αντίστοιχα. Ο τρέχων φόρος εισοδήματος υπολογίζεται βάσει των χρηματοοικονομικών καταστάσεων κάθε μίας εκ των εταιριών που συμπεριλαμβάνονται στις ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις και βάσει της ισχύουσας φορολογικής νομοθεσίας στην χώρα λειτουργίας των εταιριών. Η διοίκηση σε τακτά χρονικά διαστήματα αξιολογεί την θέση της σε θέματα που σχετίζονται με τις φορολογικές αρχές και σχηματίζει προβλέψεις όπου απαιτείται για τα ποσά που αναμένονται να πληρωθούν στις φορολογικές αρχές. Ο αναβαλλόμενος φόρος εισοδήματος αναγνωρίζεται, χρησιμοποιώντας την μέθοδο της υποχρέωσης, στις προσωρινές διαφορές που προκύπτουν μεταξύ της φορολογικής βάσης των απαιτήσεων και υποχρεώσεων και των τρεχουσών ποσών τους στις ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις. Εάν ο αναβαλλόμενος φόρος εισοδήματος προκύπτει από την αρχική αναγνώριση στοιχείου ενεργητικού ή υποχρεώσεων, σε συναλλαγή εκτός επιχειρηματικής συνένωσης και κατά την στιγμή της συναλλαγής, δεν επηρεάζει ούτε τα λογιστικά ούτε τα φορολογητέα κέρδη ή ζημιές, δεν καταχωρείται. Ο αναβαλλόμενος φόρος εισοδήματος προσδιορίζεται χρησιμοποιώντας φορολογικούς συντελεστές (και νόμους) που είχαν τεθεί σε ισχύ ή είχαν ουσιωδώς τεθεί σε ισχύ μέχρι την ημερομηνία αναφοράς και αναμένεται να είναι σε ισχύ την περίοδο που η σχετική αναβαλλόμενη απαίτηση πραγματοποιείται ή η αναβαλλόμενη φορολογική υποχρέωση τακτοποιείται. Οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις αναγνωρίζονται στον βαθμό όπου είναι πιθανό ότι θα υπάρχουν επαρκή μελλοντικά φορολογητέα κέρδη, τα οποία μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την τακτοποίηση των προσωρινών διαφορών. Οι αναβαλλόμενες φορολογικές υποχρεώσεις αναγνωρίζονται για τις φορολογητέες προσωρινές διαφορές που προέρχονται από επενδύσεις σε θυγατρικές, συγγενείς επιχειρήσεις και κοινοπραξίες, εκτός εάν ο Όμιλος είναι σε θέση να ελέγξει την αντιστροφή των προσωρινών διαφορών και αναμένεται ότι οι προσωρινές διαφορές δεν θα αντιστραφούν στο προσεχές μέλλον. Οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις αναγνωρίζονται για τις εκπεστέες προσωρινές διαφορές που προέρχονται από επενδύσεις σε θυγατρικές, συγγενείς επιχειρήσεις και κοινοπραξίες μόνο στο βαθμό όπου είναι πιθανό να αντιστραφούν στον μέλλον και θα υπάρχουν επαρκή μελλοντικά φορολογητέα κέρδη, τα οποία μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την τακτοποίηση των προσωρινών διαφορών. Οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις συμψηφίζονται όταν υπάρχει νομικά εκτελεστό δικαίωμα να συμψηφισθούν οι τρέχουσες φορολογικές απαιτήσεις έναντι των τρεχουσών φορολογικών υποχρεώσεων και όταν οι αναβαλλόμενοι φόροι εισοδήματος αφορούν στην ίδια φορολογική αρχή ή σε διαφορετικές φορολογητέες οντότητες όπου υπάρχει πρόθεση να τακτοποιηθούν τα υπόλοιπα σε καθαρή βάση. 2.20 Παροχές στο προσωπικό (α) Βραχυπρόθεσμες παροχές Οι βραχυπρόθεσμες παροχές προς το προσωπικό σε χρήμα και σε είδος καταχωρούνται ως έξοδο όταν καθίστανται δεδουλευμένες. (β) Δικαίωμα αδείας Τα δικαιώματα της ετήσιας αδείας και της αδείας μακροχρόνιας υπηρεσίας των εργαζομένων αναγνωρίζονται όταν αυτά προκύπτουν. Αναγνωρίζεται πρόβλεψη για την εκτιμώμενη υποχρέωση της ετήσιας αδείας και της αδείας μακροχρόνιας υπηρεσίας ως αποτέλεσμα υπηρεσιών που προσφέρθηκαν έως την ημερομηνία αναφοράς. (γ) Παροχές μετά την έξοδο από την υπηρεσία Τα προγράμματα συνταξιοδότησης στα οποία συμμετέχει ο Όμιλος χρηματοδοτούνται μέσω πληρωμών σε κρατικά κοινωνικά ασφαλιστικά ιδρύματα σε υποχρεωτική βάση. Οι παροχές μετά την έξοδο από την υπηρεσία περιλαμβάνουν τόσο προγράμματα καθορισμένων εισφορών όσο και προγράμματα καθορισμένων παροχών. Τα προγράμματα καθορισμένων εισφορών περιλαμβάνουν την καταβολή εισφορών σε Κρατικά Ταμεία. Η υποχρέωση του εργοδότη περιορίζεται στην καταβολή των εργοδοτικών εισφορών στα Ταμεία , με αποτέλεσμα να μην ανακύπτει περαιτέρω υποχρέωση του Ομίλου σε περίπτωση που το Κρατικό Ταμείο αδυνατεί να 133 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 καταβάλει σύνταξη στους ασφαλιζόμενους. Το δεδουλευμένο κόστος των προγραμμάτων καθορισμένων εισφορών καταχωρείται ως έξοδο στην χρήση που αφορά και περιλαμβάνονται στα έξοδα προσωπικού. Τα προγράμματα καθορισμένων παροχών είναι προγράμματα συνταξιοδότησης με βάση τα οποία καταβάλλεται στον εργαζόμενο σύνταξη ανάλογα με τα χρόνια προϋπηρεσίας, την ηλικία και το μισθό. Η υποχρέωση που καταχωρείται στην Κατάσταση χρηματοοικονομικής Θέσης για τα προγράμματα καθορισμένων παροχών είναι η παρούσα αξία της ανειλημμένης υποχρέωσης για την καθορισμένη παροχή. Η καθορισμένη παροχή υπολογίζεται ετησίως από ανεξάρτητο αναλογιστή με τη χρήση της μεθόδου της προβεβλημένης πιστωτικής μονάδος (projected unit credit method). Η παρούσα αξία της δέσμευσης για την καθορισμένη παροχή υπολογίζεται με την προεξόφληση των αναμενόμενων μελλοντικών ταμειακών εκροών χρησιμοποιώντας επιτόκια υψηλής ποιότητας εταιρικών ομολόγων που εκφράζονται στο νόμισμα στο οποίο η παροχή θα πληρωθεί και που έχουν διάρκεια που προσεγγίζει τη διάρκεια της σχετικής συνταξιοδοτικής υποχρέωσης. Στις χώρες όπου δεν υπάρχει συγκροτημένη αγορά σε τέτοια ομόλογα, χρησιμοποιούνται τα επιτόκια της αγοράς των κρατικών ομολόγων. Το κόστος τρέχουσας απασχόλησης του προγράμματος καθορισμένων παροχών αναγνωρίζεται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων εκτός από την περίπτωση που συμπεριλαμβάνεται στο κόστος ενός περιουσιακού στοιχείου. Το κόστος τρέχουσας απασχόλησης αντανακλά την αύξηση της υποχρέωσης καθορισμένων παροχών που προέρχεται από την απασχόληση των εργαζομένων μέσα στη χρήση καθώς και μεταβολές λόγω περικοπών ή διακανονισμών. Τα αναλογιστικά κέρδη και οι ζημίες που προκύπτουν από τις προσαρμογές με βάση τα ιστορικά δεδομένα, καταχωρούνται στα λοιπά συνολικά εισοδήματα στην χρήση την περίοδο που προκύπτουν. Το κόστος προϋπηρεσίας καταχωρείται άμεσα στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων. Τo κόστος τόκων υπολογίζεται με την εφαρμογή του προεξοφλητικού επιτοκίου στην καθαρή υποχρέωση για το πρόγραμμα καθορισμένων παροχών. Το κόστος αυτό συμπεριλαμβάνεται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων στις παροχές σε εργαζομένους. (δ) Παροχές τερματισμού της απασχόλησης Οι παροχές τερματισμού της απασχόλησης καθίστανται πληρωτέες όταν ο Όμιλος τερματίζει την απασχόληση πριν την κανονική ημερομηνία συνταξιοδότησης ή όταν ο εργαζόμενος δέχεται την εθελούσια αποχώρηση με αντάλλαγμα αυτές τις παροχές. Ο Όμιλος καταχωρεί αυτές τις παροχές το νωρίτερο από τις ακόλουθες ημερομηνίες: α) όταν ο Όμιλος δεν μπορεί πλέον να αποσύρει την προσφορά για αυτές τις παροχές και β) όταν η Εταιρία αναγνωρίζει έξοδα από αναδιοργάνωση που είναι στο πλαίσιο εφαρμογής του ΔΛΠ 37 στα οποία περιλαμβάνεται η πληρωμή παροχών τερματισμού της απασχόλησης. Στην περίπτωση που γίνεται προσφορά για εθελούσια αποχώρηση, οι παροχές τερματισμού της αποχώρησης υπολογίζονται με βάση τον αριθμό των εργαζομένων που αναμένεται να αποδεχθούν την προσφορά. Παροχές τερματισμού της απασχόλησης που οφείλονται 12 μήνες μετά την ημερομηνία αναφοράς προεξοφλούνται στην παρούσα αξία τους. (ε) Παροχές σε συμμετοχικούς τίτλους ή με βάση την αξία των συμμετοχικών τίτλων Ο Όμιλος εφαρμόζει έναν αριθμό από προγράμματα παροχών δικαιωμάτων προαιρέσεως απόκτησης μετοχών κατά τα οποία η Εταιρία λαμβάνει υπηρεσίες από τους εργαζόμενους ως αντάλλαγμα για συμμετοχικούς τίτλους της μητρικής Εταιρίας, Lamda Development SA. Η εύλογη αξία των υπηρεσιών των εργαζομένων που λαμβάνονται σε αντάλλαγμα των συμμετοχικών τίτλων αναγνωρίζεται ως έξοδο με αντίστοιχη αύξηση της καθαρής θέσης. Το συνολικό ποσό που θα αναγνωριστεί ως έξοδο καθορίζεται σε σχέση με την εύλογη αξία των χορηγηθέντων δικαιωμάτων: - λαμβάνοντας υπόψη τις συνθήκες της αγοράς (π.χ. την τιμή της μετοχής) - εξαιρώντας την επίδραση οποιωνδήποτε προϋποθέσεων κατοχύρωσης που δεν διέπονται από συνθήκες της αγοράς (π.χ. κερδοφορία, επίτευξη στόχων για ανάπτυξη πωλήσεων και παραμονή του εργαζομένου στην Εταιρία για καθορισμένη περίοδο) και λαμβάνοντας υπόψη την επίδραση οποιωνδήποτε προϋποθέσεων που δεν αποτελούν προϋποθέσεις κατοχύρωσης (π.χ. την απαίτηση από τους εργαζομένους να φυλάσσουν ή να διακρατούν τίτλους για μία συγκεκριμένη περίοδο). Το συνολικό έξοδο αναγνωρίζεται κατά την διάρκεια της περιόδου κατοχύρωσης, η οποία αντιστοιχεί στην περίοδο όπου όλες οι προϋποθέσεις κατοχύρωσης θα έχουν ικανοποιηθεί. Στο τέλος κάθε χρήσης, η Εταιρία αναθεωρεί τις εκτιμήσεις του σχετικά με τον αριθμό των δικαιωμάτων προαίρεσης που αναμένεται να κατοχυρωθούν με βάση τις προϋποθέσεις κατοχύρωσης που δεν διέπονται από συνθήκες της αγοράς καθώς και τις προϋποθέσεις υπηρεσίας και αναγνωρίζει την επίδραση της αλλαγής των αρχικών εκτιμήσεών του, αν υπάρχουν, στα αποτελέσματα με αντίστοιχη προσαρμογή στα ιδία κεφάλαια. Επιπρόσθετα, σε ορισμένες περιπτώσεις οι εργαζόμενοι μπορεί να παράσχουν την υπηρεσία πριν την ημερομηνία χορήγησης των δικαιωμάτων και επομένως υπολογίζεται η εύλογη αξία κατά την ημερομηνία της χορήγησης, ώστε να μπορεί η οικονομική οντότητα να αναγνωρίσει το έξοδο κατά τη διάρκεια της περιόδου που ξεκίνησε η παροχή της υπηρεσίας και της ημερομηνίας χορήγησης. Όταν εξασκούνται τα δικαιώματα προαίρεσης, η Εταιρία εκδίδει νέες μετοχές . Οι εισπράξεις που λαμβάνονται, καθαρές από οποιοδήποτε άμεσο κόστος συναλλαγής πιστώνονται στο μετοχικό κεφάλαιο (ονομαστική αξία) και στο αποθεματικό υπέρ το άρτιο. Η χορήγηση από την Εταιρία των δικαιωμάτων προαίρεσης στους εργαζόμενους θυγατρικών του Ομίλου λογιστικοποιείται ως εισφορά κεφαλαίου. Η εύλογη αξία των παρεχόμενων υπηρεσιών των εργαζομένων, η 134 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 οποία επιμετράται αναφορικά με την εύλογη αξία κατά την ημερομηνία της χορήγησης, αναγνωρίζεται κατά τη διάρκεια της περιόδου κατοχύρωσης ως αύξηση της επένδυση σε θυγατρική εταιρία με αντίστοιχη πίστωση της καθαρής θέσης στις οικονομικές καταστάσεις της μητρικής Εταιρίας. 2.21 Επιχορηγήσεις Οι κρατικές επιχορηγήσεις αναγνωρίζονται στην εύλογη αξία τους όταν αναμένεται με βεβαιότητα ότι η επιχορήγηση θα εισπραχθεί και ο Όμιλος θα συμμορφωθεί με όλους τους προβλεπόμενους όρους. Κρατικές επιχορηγήσεις που αφορούν έξοδα, αναβάλλονται και αναγνωρίζονται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων έτσι ώστε να αντιστοιχίζονται με τα έξοδα που προορίζονται να αποζημιώσουν. Οι κρατικές επιχορηγήσεις που σχετίζονται με την αγορά ενσώματων παγίων, περιλαμβάνονται στις μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις ως αναβαλλόμενες κρατικές επιχορηγήσεις και μεταφέρονται ως έσοδα στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων με την σταθερή μέθοδο, κατά την διάρκεια της αναμενόμενης ωφέλιμης ζωής των σχετικών περιουσιακών στοιχείων. Κατά την ημερομηνία αναφοράς δεν υπήρχαν κρατικές επιχορηγήσεις. 2.22 Προβλέψεις Προβλέψεις αναγνωρίζονται όταν ο Όμιλος έχει μία τρέχουσα νομική ή τεκμαιρόμενη δέσμευση ως αποτέλεσμα παρελθόντων γεγονότων, όταν είναι πιθανόν ότι θα απαιτηθεί εκροή πόρων για τον διακανονισμό της δέσμευσης και όταν το απαιτούμενο ποσό μπορεί να εκτιμηθεί αξιόπιστα. Στις περιπτώσεις που υπάρχει ένας αριθμός παρόμοιων δεσμεύσεων, η πιθανότητα ότι θα απαιτηθεί εκροή πόρων για την τακτοποίηση της δέσμευσης καθορίζεται λαμβάνοντας υπόψη το σύνολο των παρόμοιων δεσμεύσεων. Στην περίπτωση αυτή, πρόβλεψη αναγνωρίζεται ακόμη και αν η πιθανότητα εκροής πόρων σχετικά με οποιοδήποτε στοιχείο που περιλαμβάνεται στην ίδια κατηγορία δεσμεύσεων είναι μικρή. Οι προβλέψεις υπολογίζονται, κατά την ημερομηνία αναφοράς, στην παρούσα αξία των εξόδων που σύμφωνα με την καλύτερη δυνατή εκτίμηση της διοίκησης, θα απαιτηθούν για την τακτοποίηση της παρούσας δέσμευσης (σημείωση 4.1). Το προεξοφλητικό επιτόκιο που χρησιμοποιείται για τον προσδιορισμό της παρούσας αξίας αντικατοπτρίζει τις τρέχουσες εκτιμήσεις της αγοράς για την χρονική αξία του χρήματος και τους κινδύνους σχετικά με τη συγκεκριμένη δέσμευση. Τα παραπάνω εφαρμόζονται και για την αναγνώριση και μεταγενέστερη επιμέτρηση των προβλέψεων για έργα υποδομής στην ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε. που αφορούν στην αναπόφευκτη υποχρέωση του Ομίλου, όπως ορίζεται στην σύμβαση αγοραπωλησίας μετοχών για την απόκτηση του 100% των μετοχών της ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε και για συγκεκριμένη χρονική περίοδο, για την πραγματοποίηση έργων δημοσίου οφέλους όπως δρόμοι, δίκτυα κοινής ωφελείας, υπογειοποιήσεις και πεζογέφυρες, κ.α. τα οποία θα μεταφερθούν στην κυριότητα του Ελληνικού Δημοσίου με την ολοκλήρωση τους χωρίς αντίτιμο. 2.23 Αναγνώριση εσόδων Τα έσοδα περιλαμβάνουν την εύλογη αξία των εσόδων από μίσθωση ακινήτων, παροχή υπηρεσιών, διαχείριση ακινήτων, καθώς και αγοραπωλησίες ακίνητης περιουσίας, απαλλαγμένων από τον φόρο προστιθέμενης αξίας (Φ.Π.Α.), τις εκπτώσεις και αφού διενεργηθούν οι απαλοιφές των εσόδων μεταξύ των εταιριών του Ομίλου. Η αναγνώριση των εσόδων γίνεται ως εξής: (α) Έσοδα από επενδύσεις σε ακίνητα Τα έσοδα από επενδύσεις σε ακίνητα συμπεριλαμβάνουν έσοδα λειτουργικών μισθώσεων, συντήρησης και διαχείρισης ακινήτων, παραχωρήσεων χρήσης και συμβάσεων εμπορικής συνεργασίας. Τα έσοδα από λειτουργικές μισθώσεις αναγνωρίζονται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων με τη σταθερή μέθοδο κατά τη διάρκεια της περιόδου της μίσθωσης. Το σημαντικότερο τμήμα του εσόδου από λειτουργικές μισθώσεις αφορά στο ετήσιο αντάλλαγμα που καταβάλλει ο κάθε καταστηματάρχης στα Εμπορικά Κέντρα (Base Remuneration - πάγιο αντάλλαγμα που προκύπτει από τη Σύμβαση Εμπορικής Συνεργασίας), το οποίο αναπροσαρμόζεται ετησίως κατά τον πληθωρισμό πλέον μιας προσαύξησης (indexation) που διαφοροποιείται στον κάθε ενοικιαστή. Όταν ο Όμιλος παρέχει κίνητρα στους πελάτες του, το κόστος αυτών των κινήτρων αναγνωρίζεται καθ’ όλη τη διάρκεια της μίσθωσης ή της εμπορικής συνεργασίας με την σταθερή μέθοδο, μειωτικά του εσόδου. Τα έσοδα από συντήρηση και διαχείριση ακινήτων, παραχωρήσεις χρήσης και συμβάσεις εμπορικής συνεργασίας αναγνωρίζονται την χρήση για την οποία παρέχονται οι υπηρεσίες παραχώρησης και εμπορικής συνεργασίας. (β) Παροχή Υπηρεσιών Ελλιμενισμού Τα έσοδα από παροχή υπηρεσιών ελλιμενισμού αναγνωρίζονται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων στη χρήση που προσφέρονται οι υπηρεσίες με αναφορά στη συμπλήρωση της συγκεκριμένης συναλλαγής υπολογισμένη με βάση τις υπηρεσίες που προσφέρθηκαν, ως αναλογία των συνολικών υπηρεσιών που θα προσφερθούν. 135 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 (γ) Πωλήσεις ακίνητης περιουσίας Έσοδα από πωλήσεις ακίνητης περιουσίας αναγνωρίζονται στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις μόνο όταν υπογραφεί οριστική σύμβαση. Όταν το αποτέλεσμα μιας σύμβασης δεν μπορεί να υπολογισθεί µε αξιοπιστία, το έσοδο αναγνωρίζεται µόνο στο βαθμό που αντίστοιχα έξοδα έχουν πραγματοποιηθεί και αναμένονται να εισπραχθούν. Τα έξοδα του συμβολαίου αναγνωρίζονται όταν πραγματοποιούνται. (δ) Έσοδα από τόκους Τα έσοδα από τόκους αναγνωρίζονται βάσει χρονικής αναλογίας και με την χρήση του πραγματικού επιτοκίου. Όταν υπάρχει απομείωση των απαιτήσεων, η λογιστική αξία αυτών μειώνεται στο ανακτήσιμο ποσό τους το οποίο είναι η παρούσα αξία των αναμενόμενων μελλοντικών ταμειακών ροών προεξοφλούμενων με το αρχικό πραγματικό επιτόκιο. Στην συνέχεια λογίζονται τόκοι με το ίδιο επιτόκιο επί της απομειωμένης (νέας λογιστικής) αξίας. (ε) Μερίσματα Τα μερίσματα, λογίζονται ως έσοδα, όταν το δικαίωμα είσπραξής τους έχει κατοχυρωθεί. 2.24 Μισθώσεις (α) Όμιλος ως μισθωτής Περιουσιακά στοιχεία και υποχρεώσεις που προκύπτουν από συμβάσεις μίσθωσης αρχικά επιμετρούνται με βάση την παρούσα αξία των μελλοντικών μισθωμάτων. Οι υποχρεώσεις από μισθώσεις περιέχουν την παρούσα αξία των παρακάτω πληρωμών: • • • • • Πληρωμές σταθερού ποσού αφαιρώντας τυχόν απαιτήσεις σχετιζόμενες με μισθωτικά κίνητρα Πληρωμές μεταβλητού ποσού που βασίζονται σε κάποιο δείκτη ή ποσοστό Πληρωμές που αναμένεται να γίνουν από τον μισθωτή ως εγγυημένες υπολειμματικές αξίες Πληρωμές σχετιζόμενες με την τιμή εξάσκησης του δικαιώματος αγοράς, όταν είναι σχεδόν βέβαιη η εξάσκηση του δικαιώματος από το μισθωτή Πληρωμές για ποινές πρόωρης λήξης της μίσθωσης, αν θεωρείται εύλογο ότι ο μισθωτής θα προχωρήσει στη λήξη της σύμβασης Οι πληρωμές μισθωμάτων προεξοφλούνται με τη χρήση του τεκμαρτού επιτοκίου μίσθωσης. Αν το επιτόκιο αυτό δεν μπορεί να προσδιοριστεί, τότε ο μισθωτής χρησιμοποιεί το αυξητικό επιτόκιο δανεισμού, που είναι το επιτόκιο με το οποίο ο μισθωτής θα δανείζονταν τα κεφάλαια για να αγοράσει ένα περιουσιακό στοιχείο παρόμοιας αξίας σε ένα αντίστοιχο οικονομικό περιβάλλον και με τους ίδιους εμπορικούς όρους και συνθήκες. Το δικαίωμα χρήσης περιουσιακού στοιχείου επιμετράται στο κόστος και περιλαμβάνει τα ακόλουθα κονδύλια: • • • • Το ποσό της αρχικής επιμέτρησης της υποχρέωσης από μισθώσεις Πληρωμές μισθωμάτων που πραγματοποιήθηκαν πριν ή κατά την έναρξη της μίσθωσης αφαιρώντας τυχόν κίνητρα μίσθωσης που εισπράχθηκαν Τυχόν αρχικά κόστη σχετιζόμενα άμεσα με τη μίσθωση Κόστη σχετικά με την αποκατάσταση του μίσθιου Κάθε πληρωμή μισθώματος επιμερίζεται μεταξύ της υποχρέωσης και του χρηματοοικονομικού εξόδου. Το χρηματοοικονομικό έξοδο χρεώνεται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων κατά την διάρκεια της μίσθωσης και υπολογίζεται με βάση ένα σταθερό επιτόκιο επί του υπολοίπου της υποχρέωσης της κάθε περιόδου. Η αξία του δικαιώματος χρήσης αποσβένεται με την σταθερή μέθοδο με ισόποσες επιβαρύνσεις είτε στην διάρκεια της ωφέλιμης ζωής του περιουσιακού στοιχείου με δικαίωμα χρήσης είτε στην διάρκεια της σύμβασης ανάλογα με το ποια διάρκεια είναι πιο σύντομη. Στην περίπτωση που το δικαίωμα χρήσης αφορά σε επενδυτικό ανίκητο, τότε η αξία του δικαιώματος χρήσης αποσβένεται μέσω της Κατάστασης Αποτελεσμάτων ως μεταβολή εύλογης αξίας επενδύσεων σε ακίνητα. Πληρωμές σχετιζόμενες με μισθώσεις βραχυχρόνιας διάρκειας καθώς και συμβάσεων όπου η αξία του περιουσιακού στοιχείου είναι μικρής αξίας αναγνωρίζονται ως έξοδα στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων κατά τη διάρκεια της μίσθωσης. Ως βραχυχρόνιας διάρκειας συμβάσεις ορίζονται οι μισθώσεις με διάρκεια έως 12 μήνες. Τα μικρής αξίας περιουσιακά στοιχεία περιλαμβάνουν κυρίως εξοπλισμό γραφείου και μηχανήματα πληροφορικής. 136 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 (β) Όμιλος ως εκμισθωτής Ακίνητα που εκμισθώνονται με λειτουργικές μισθώσεις περιλαμβάνονται στις επενδύσεις σε ακίνητα και επιμετρούνται σε εύλογη αξία (σημείωση 2.6). Η σημείωση 2.24 περιγράφει τη λογιστική αρχή αναγνώρισης εσόδων από μισθώσεις. 2.25 Διανομή μερισμάτων Τα μερίσματα στους μετόχους της Εταιρίας αναγνωρίζονται ως υποχρέωση στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις όταν η διανομή εγκρίνεται από την τακτική Γενική Συνέλευση των μετόχων. Το πρώτο μέρισμα αναγνωρίζεται με την πληρωμή του. 3. Διαχείριση κινδύνων και επιμέτρηση εύλογης αξίας 3.1 Παράγοντες χρηματοοικονομικού κινδύνου Ο Όμιλος εκτίθεται σε χρηματοοικονομικούς κινδύνους, όπως κινδύνους αγοράς (μεταβολές σε συναλλαγματικές ισοτιμίες, επιτόκια και τιμές αγοράς), πιστωτικό κίνδυνο και κίνδυνο ρευστότητας. Το γενικό πρόγραμμα διαχείρισης κινδύνων του Ομίλου εστιάζεται στη μη προβλεψιμότητα των χρηματοπιστωτικών αγορών και επιδιώκει να ελαχιστοποιήσει την ενδεχόμενη αρνητική τους επίδραση στη χρηματοοικονομική απόδοση του Ομίλου. Η διαχείριση των χρηματοοικονομικών κινδύνων διεκπεραιώνεται από την κεντρική οικονομική υπηρεσία του Ομίλου, η οποία λειτουργεί σύμφωνα με συγκεκριμένες πολιτικές που έχουν εγκριθεί από το Διοικητικό Συμβούλιο. Το Διοικητικό Συμβούλιο παρέχει οδηγίες και κατευθύνσεις για την γενική διαχείριση του κινδύνου καθώς και ειδικές οδηγίες για την διαχείριση συγκεκριμένων κινδύνων, όπως ο συναλλαγματικός κίνδυνος, ο κίνδυνος επιτοκίου και ο πιστωτικός κίνδυνος. Η Διοίκηση εκτιμά συνεχώς τον πιθανό αντίκτυπο τυχόν αλλαγών στο μακροοικονομικό και χρηματοπιστωτικό περιβάλλον στην Ελλάδα έτσι ώστε να εξασφαλίσει ότι θα ληφθούν όλες οι απαραίτητες ενέργειες και τα μέτρα προκειμένου να ελαχιστοποιηθούν οι τυχόν επιπτώσεις στις δραστηριότητες του Ομίλου στην Ελλάδα. Παρά την ύπαρξη των προαναφερόμενων αβεβαιοτήτων οι δραστηριότητες του Ομίλου συνεχίζονται κανονικά. Ωστόσο, η Διοίκηση δεν είναι σε θέση να προβλέψει με ακρίβεια τις πιθανές εξελίξεις στην ελληνική οικονομία και την επίδρασή τους στις δραστηριότητες του Ομίλου. Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τις επιπτώσεις και την αβεβαιότητα από την πανδημία COVID19 παρουσιάζονται στη σημείωση 2.1. (α) Κίνδυνος αγοράς i) Συναλλαγματικός κίνδυνος Ο Όμιλος δραστηριοποιείται κυρίως στην Ελλάδα και στα Βαλκάνια και ως εκ τούτου εκτίθεται σε κινδύνους συναλλαγματικών ισοτιμιών από διάφορα νομίσματα. Το μεγαλύτερο μέρος των συναλλαγών του Ομίλου διεξάγεται σε Ευρώ. Ο συναλλαγματικός κίνδυνος προκύπτει από μελλοντικές εμπορικές συναλλαγές, αναγνωρισμένα περιουσιακά στοιχεία και υποχρεώσεις και την καθαρή θέση των επενδύσεων σε εκμεταλλεύσεις που δραστηριοποιούνται σε χώρες της αλλοδαπής. Ο Όμιλος κατά πάγια τακτική, δεν προαγοράζει συνάλλαγμα και δεν συνάπτει συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης συναλλάγματος με εξωτερικούς αντισυμβαλλόμενους και αντιστάθμισης συναλλαγματικού κινδύνου. Ο Όμιλος έχει συμμετοχές σε θυγατρικές που δραστηριοποιούνται σε χώρες της αλλοδαπής των οποίων η καθαρή θέση είναι εκτεθειμένη σε συναλλαγματικό κίνδυνο κατά την μετατροπή των χρηματοοικονομικών τους καταστάσεων για σκοπό ενοποίησης. Αναφορικά με τις δραστηριότητες εκτός Ελλάδος οι σημαντικότερες δραστηριότητες αφορούν την Σερβία όπου η συναλλαγματική ισοτιμία ιστορικά δεν παρουσιάζει σημαντική μεταβολή. Επίσης, οι δραστηριότητες του Ομίλου εκτός Ελλάδος δεν περιλαμβάνουν σημαντικές εμπορικές συναλλαγές και κατά συνέπεια δεν υφίσταται σημαντικό συναλλαγματικό ρίσκο. ii) Κίνδυνος διακύμανσης τιμών Ο Όμιλος είναι εκτεθειμένος σε διακυμάνσεις στη ζήτηση και προσφορά ακινήτων στην εγχώρια αγορά που επηρεάζονται από τις μακροοικονομικές εξελίξεις στη χώρα και τις εξελίξεις στην εγχώρια αγορά ακινήτων (συμπεριλαμβανομένων των αποθεμάτων του έργου του Ελληνικού). Τυχόν ακραίες αρνητικές μεταβολές των 137 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 ανωτέρω δύναται να έχουν αντίστοιχα αρνητικό αντίκτυπο στην επιχειρηματική δραστηριότητα, στις λειτουργικές ταμειακές ροές, στις εύλογες αξίες των επενδυτικών ακινήτων του Ομίλου, και στην καθαρή θέση. Μειωμένη ζήτηση ή αυξημένη προσφορά ή συρρίκνωση της εγχώριας αγοράς ακινήτων θα μπορούσε να επηρεάσει δυσμενώς την επιχειρηματική και οικονομική κατάσταση του Ομίλου, καθώς και να επηρεάσει αρνητικά τα ποσοστά πληρότητας των επενδυτικών ακινήτων του Ομίλου, το ύψος των βασικών ανταλλαγμάτων των συμβάσεων εμπορικής συνεργασίας, το επίπεδο ζήτησης και τελικά την εύλογη αξία αυτών των ακινήτων. Επίσης, η ζήτηση χώρων στα επενδυτικά ακίνητα του Ομίλου ενδέχεται να μειωθεί λόγω δυσχερών οικονομικών συνθηκών ή και λόγω αυξημένου ανταγωνισμού. Τα ανωτέρω ενδεχομένως να έχουν ως συνέπεια χαμηλότερα ποσοστά πληρότητας, επαναδιαπραγμάτευση των όρων των συμβάσεων εμπορικής συνεργασίας, υψηλότερες δαπάνες που απαιτούνται για τη σύναψη εμπορικών συνεργασιών, χαμηλότερα έσοδα από βασικά ανταλλάγματα, καθώς και μικρότερης ενδεχομένως διάρκειας συμβάσεις εμπορικής συνεργασίας. O Όμιλος συνάπτει μακροχρόνιες λειτουργικές μισθώσεις με ελάχιστο χρονικό ορίζοντα 6 ετών, τα μισθώματα των οποίων αναπροσαρμόζονται ετησίως σύμφωνα με τον δείκτη τιμών καταναλωτή και ένα περιθώριο που ανέρχεται περίπου κατά μέσο όρο σε 1,5-2% . iii) Κίνδυνος ταμειακών ροών και μεταβολών εύλογης αξίας λόγω μεταβολής των επιτοκίων Ο κίνδυνος επιτοκίου προέρχεται κυρίως από τον δανεισμό του Ομίλου που συνάπτεται με μεταβλητά επιτόκια με βάση το Euribor. Ο κίνδυνος αυτός εν μέρει αντισταθμίζεται μέσω των ταμειακών διαθεσίμων που διακρατούνται σε κυμαινόμενα επιτόκια. Η έκθεση του Ομίλου στον κίνδυνο των αλλαγών στα επιτόκια της αγοράς αφορά κυρίως στις μακροπρόθεσμες δανειακές υποχρεώσεις του Ομίλου με κυμαινόμενο επιτόκιο. Ο Όμιλος διαχειρίζεται επίσης τον κίνδυνο επιτοκίου, έχοντας ένα ισορροπημένο χαρτοφυλάκιο των δανείων με σταθερό και κυμαινόμενο επιτόκιο δανεισμού. Στις 31 Δεκεμβρίου 2021 περίπου το 44,2% των δανείων του Ομίλου ήταν με σταθερό επιτόκιο, που αφορά το Κοινό Ομολογιακό Δάνειο της Εταιρίας ονομαστικής αξίας €320 εκατ. με απόδοση των ομολογιών 3,40%. Ο Όμιλος εξετάζει την έκθεσή του στον κίνδυνο μεταβολής των επιτοκίων και προβαίνει σε διαχείριση του κινδύνου μεταβολής επιτοκίων λαμβάνοντας υπόψη το ενδεχόμενο αναχρηματοδότησης, ανανέωσης των υφιστάμενων δανείων, την εναλλακτική χρηματοδότηση και την αντιστάθμιση κινδύνου. Συγκεκριμένα, για να καλυφθεί από τις μεταβολές των επιτοκίων, ο Όμιλος έχει συνάψει συμβάσεις ανταλλαγής επιτοκίων για τη μετατροπή των κυμαινόμενων επιτοκίων σε σταθερά, αναφορικά με μέρος του δανείου της θυγατρικής LAMDA DOMI S.M.S.A. το οποίο ανέρχεται σε €61,4 εκατ. κατά την 31.12.2021, καθώς και για μέρος του δανείου της θυγατρικής PYLAIA S.M.S.A. το οποίο ανέρχεται σε €53,2 εκατ. κατά την 31.12.2021. Η μεταβολή της εύλογης αξίας των παραγώγων προϊόντων (συμβάσεις ανταλλαγής επιτοκίων) καταχωρήθηκε στην κατάσταση συνολικού εισοδήματος και την κατάσταση αποτελεσμάτων καθώς εφαρμόζεται λογιστική αντιστάθμισης κινδύνου. Οι αναλύσεις ευαισθησίας παρακάτω βασίζονται σε αλλαγή μιας μεταβλητής κρατώντας τις υπόλοιπες μεταβλητές σταθερές. Στην πραγματικότητα κάτι τέτοιο δεν είναι πιθανό να συμβεί, και αλλαγές στις μεταβλητές μπορεί να σχετίζονται, για παράδειγμα, στην αλλαγή του επιτοκίου και στην αλλαγή τιμών της αγοράς. Στις 31 Δεκεμβρίου 2021, η μεταβολή +/- 0,25% των επιτοκίων αναφοράς (Euribor) των δανείων στο νόμισμα λειτουργίας με κυμαινόμενο επιτόκιο, θα είχε -/+ €0,24 εκατ. επίπτωση στο χρηματοοικονομικό κόστος σε επίπεδο Ομίλου και μηδενική επίπτωση στο χρηματοοικονομικό κόστος σε επίπεδο Εταιρίας. Αντίστοιχη θα ήταν και η επίδραση (μείωση / αύξηση) στα προ φόρων αποτελέσματα της χρήσης και στα ίδια κεφαλαία αντίστοιχα του Ομίλου και τις Εταιρίας. (β) Πιστωτικός κίνδυνος Η διαχείριση του πιστωτικού κινδύνου γίνεται σε επίπεδο Ομίλου. Πιστωτικός κίνδυνος προκύπτει από ανοιχτές πιστώσεις πελατών, τα ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα, καθώς και από τα δεσμευμένα ταμειακά διαθέσιμα. Αναφορικά με τα έσοδα του Ομίλου, αυτά προέρχονται κυρίως από πελάτες με αξιολογημένο ιστορικό πιστώσεων και πιστωτικά όρια, ενώ εφαρμόζονται συγκεκριμένοι όροι πωλήσεων και εισπράξεων. Τα έσοδα θα επηρεαστούν σημαντικά σε περίπτωση, που οι πελάτες αδυνατούν να εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις τους είτε λόγω του περιορισμού της οικονομικής τους δραστηριότητας είτε λόγω της αδυναμίας του εγχώριου τραπεζικού συστήματος. Ωστόσο, ο Όμιλος κατά την 31.12.2021 είχε ένα καλά διαφοροποιημένο χαρτοφυλάκιο, το οποίο συνίσταται κυρίως από γνωστές και αξιόπιστες εταιρίες. Η χρηματοοικονομική κατάσταση των πελατών παρακολουθείται 138 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 διαρκώς. Η Διοίκηση του Ομίλου θεωρεί ότι δεν υπάρχει ουσιαστικός κίνδυνος για επισφάλειες, πέρα από αυτές για τις οποίες έχουν ήδη σχηματιστεί επαρκείς προβλέψεις. Επιπρόσθετα ο πιστωτικός κίνδυνος των πελατών περιορίζεται σημαντικά λόγω της πολιτικής του Ομίλου να λαμβάνει τραπεζικές εγγυητικές επιστολές από τους μισθωτές. Το σύνολο της αξίας των πελατών και των λοιπών απαιτήσεων κατά την ημερομηνία αναφοράς αποτελεί τη μέγιστη έκθεση στον πιστωτικό κίνδυνο. Όσον αφορά τις τραπεζικές καταθέσεις του Ομίλου και της Εταιρίας, αυτά είναι τοποθετημένα σε τράπεζες οι οποίες κατατάσσονται στην εξωτερική κλίμακα πιστοληπτικής ικανότητας της Moody’s. Ο πιστωτικός κίνδυνος των συνολικών ταμειακών διαθέσιμων («Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα» και «Δεσμευμένα ταμειακά διαθέσιμα») που ήταν τοποθετημένα σε τράπεζες έχει ταξινομηθεί στον παρακάτω πίνακα ανάλογα με το βαθμό πιστωτικού κινδύνου ως εξής: 31.12.2021 Πιστοληπτική Ικανότητα Τράπεζας (Moody’s Rating) Α1 Aa3 Β2 Β3 Caa1 Caa2 n/a 31.12.2020 ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ 157 498.602 40.177 77 539.013 100 384.215 24.170 408.485 143 574.924 305.467 2.350 882.884 100 529.040 300.142 829.282 Τα υπόλοιπο ποσό του κονδυλίου «Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα» αφορά σε διαθέσιμα στο ταμείο και τραπεζικές καταθέσεις. Κατά την 31.12.2021, τα τραπεζικά διαθέσιμα του Ομίλου ήταν συγκεντρωμένα σε κυρίως 3 τραπεζικούς οργανισμούς στην Ελλάδα σε ποσοστό μεγαλύτερο από 10%, γεγονός το οποίο αποτελεί σημαντική συγκέντρωση πιστωτικού κινδύνου. Δεν αναμένονται σημαντικές ζημιές λόγω της πιστοληπτικής ικανότητας των τραπεζών στις οποίες ο Όμιλος τηρεί τους διάφορους τραπεζικούς λογαριασμούς του. (γ) Κίνδυνος ρευστότητας Ο υφιστάμενος ή μελλοντικός κίνδυνος για τα κέρδη και το κεφάλαιο απορρέει από την αδυναμία του Ομίλου είτε να εισπράξει ληξιπρόθεσμες οφειλές χωρίς να υποστεί σημαντικές απώλειες είτε να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις του όταν είναι πληρωτέες, καθώς οι ταμειακές εκροές μπορεί να μην καλύπτονται πλήρως από ταμειακές εισροές. Ο Όμιλος εξασφαλίζει την απαιτούμενη ρευστότητα εγκαίρως ώστε να ικανοποιεί εμπρόθεσμα τις υποχρεώσεις του, μέσω της τακτικής παρακολούθησης των αναγκών ρευστότητας και των εισπράξεων των οφειλών από τους μισθωτές, της διατήρησης αλληλόχρεων λογαριασμών με συστημικά τραπεζικά ιδρύματα και της συνετής διαχείρισης των διαθεσίμων. Η ρευστότητα του Ομίλου παρακολουθείται από τη Διοίκηση σε τακτά χρονικά διαστήματα. Στη συνέχεια, παρατίθεται πίνακας με την ανάλυση της ληκτότητας των χρηματοοικονομικών υποχρεώσεων για τις οποίες θα απαιτηθούν μελλοντικές ταμειακές εκροές: 1-2 έτη ΟΜΙΛΟΣ 2-5 έτη > 5 έτη Σύνολο 34.207 27 166.650 6.402 3.260 210.546 234.364 (1.115) 10.306 243.555 507.280 65 448.350 166.249 1.121.944 842.874 (519) 615.000 74.212 182.912 1.714.479 1-2 έτη ΟΜΙΛΟΣ 2-5 έτη > 5 έτη Σύνολο 36.564 513 16.655 3.001 56.733 172.646 1.195 9.739 183.580 614.744 2.278 170.057 787.079 861.466 3.986 20.555 185.155 1.071.162 Ποσά σε € χιλ. 31 Δεκεμβρίου 2021 0-1 έτος Σύνολο δανείων ¹ Παράγωγα αντιστάθμισης ταμειακών ροών Υποχρέωση τιμήματος απόκτησης της ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε. ² Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις ³ Υποχρεώσεις μισθώσεων ³ 31 Δεκεμβρίου 2020 67.023 504 67.810 3.097 138.434 0-1 έτος Σύνολο δανείων ¹ Παράγωγα αντιστάθμισης ταμειακών ροών Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις ³ Υποχρεώσεις μισθώσεων ³ 37.512 3.900 2.358 43.770 139 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 31 Δεκεμβρίου 2021 0-1 έτος Σύνολο δανείων ¹ Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις ³ Υποχρεώσεις μισθώσεων ³ 31 Δεκεμβρίου 2020 11.031 34.877 1.697 47.605 0-1 έτος Σύνολο δανείων ¹ Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις ³ Υποχρεώσεις μισθώσεων ³ 11.031 78.220 769 90.020 1-2 έτη ΕΤΑΙΡΙΑ 2-5 έτη > 5 έτη Σύνολο 11.031 37.382 1.765 50.178 33.124 2.433 35.557 331.031 2.479 333.510 386.217 72.259 8.374 466.850 1-2 έτη ΕΤΑΙΡΙΑ 2-5 έτη > 5 έτη Σύνολο 11.031 778 11.809 33.124 2.329 35.453 342.062 3.244 345.306 397.248 78.220 7.120 482.588 ¹ Το «Σύνολο δανείων» περιλαμβάνει τα υπόλοιπα των δανείων (ανεξόφλητο κεφάλαιο) συμπεριλαμβανομένων των μελλοντικών συμβατικών τόκων μέχρι τη λήξη τους, σε μη προεξοφλημένες αξίες, οι οποίες διαφέρουν από τις αντίστοιχες λογιστικές αξίες στην Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης που αποτιμώνται στο αποσβεσμένο κόστος βάσει του ΔΠΧΑ 9. Δεδομένου ότι το ποσό των συμβατικών μη προεξοφλημένων ταμειακών ροών σχετίζεται και με δάνεια κυμαινόμενου και όχι σταθερού επιτοκίου, το ποσό που παρουσιάζεται προσδιορίζεται σε συνάρτηση με τις συνθήκες που επικρατούν κατά την ημερομηνία αναφοράς - δηλαδή, για τον προσδιορισμό των μη προεξοφλημένων ταμειακών ροών χρησιμοποιήθηκαν τα πραγματικά επιτόκια που ίσχυαν την 31 Δεκεμβρίου 2021 και 2020, αντίστοιχα. ² Η «Υποχρέωση τιμήματος απόκτησης της ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε.» παρουσιάζεται σε μη προεξοφλημένες αξίες, οι οποίες διαφέρουν από τις αντίστοιχες λογιστικές αξίες στην Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης που αποτιμώνται στο αποσβεσμένο κόστος βάσει του ΔΠΧΑ 9. ³ Αφορούν υπόλοιπα υποχρεώσεων 31.12.2021 και 31.12.2020 όπως έχουν αναγνωριστεί στις αντίστοιχες Καταστάσεις Οικονομικής Θέσης αποτιμώμενες στο αποσβεσμένο κόστος. Στο κονδύλι «Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις» δεν συμπεριλαμβάνονται τα «Προεισπραχθέντα έσοδα», οι «Προπωλήσεις ακινήτων ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε.», οι «Ασφαλιστικοί οργανισμοί και λοιποί φόροι/τέλη» και η «Προκαταβολή πώλησης κοινοπραξίας» της σημείωσης 21. Κατά την 31.12.2021, τα βραχυπρόθεσμα τραπεζικά ομολογιακά δάνεια περιλαμβάνουν κυρίως το τραπεζικό ομολογιακό δάνειο της θυγατρικής εταιρίας SINGIDUNUM-BUILDINGS DOO, με τα πιστωτικά ιδρύματα «Eurobank Cyprus Limited», «Alpha Bank AE» και «Direktna Banka AD Kragujevac AC», υπολοίπου €30,0 εκατ., λήξης την 30.06.2022. Ο Όμιλος είναι σε διαδικασία αναχρηματοδότησης του εν λόγω δανείου. Επίσης, η θυγατρική L.O.V. S.M.S.A. («LOV») υπέγραψε την 23.06.2020 με το πιστωτικό ίδρυμα με την επωνυμία «Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος A.E.» («ΕΤΕ») πρόγραμμα και σύμβαση κάλυψης για την έκδοση ομολογιακού δανείου ποσού έως €220 εκατ., επταετούς διάρκειας με τρεις διακριτές σειρές. Κατά την 31.12.2021 το βραχυπρόθεσμο σκέλος του εν λόγω δανείου ανέρχεται σε €5,4 εκατ.. Τέλος, το κοινό ομολογιακό δάνειο της LAMDA FLISVOS MARINA A.E. με την Τράπεζα Πειραιώς λήξεως 30.11.2022 είχε υπόλοιπο την 31.12.2021 €4,7 εκατ.. Το εν λόγω δάνειο αποπληρώθηκε πλήρως εντός του πρώτου τριμήνου 2022. Η Εταιρία, την 27.01.2020, υπέγραψε με τις τράπεζες «Τράπεζα Eurobank A.E.» και «Τράπεζα Πειραιώς» τους βασικούς επιχειρηματικούς όρους για τραπεζικό δανεισμό, διά του οποίου αναμένεται να καλυφθεί μέρος του ύψους των κεφαλαίων τα οποία θα επενδύσει ο Όμιλος μέσα στην πρώτη πενταετία για την αξιοποίηση του Ακινήτου στο Ελληνικό (σημείωση 9). Στις 07.04.2021, η Εταιρία υπέγραψε με τις παραπάνω τράπεζες συμφωνία για την επικαιροποίηση των βασικών επιχειρηματικών όρων του τραπεζικού δανεισμού, ως φυσικό επακόλουθο της εξέλιξης και ωρίμανσης του σχεδιασμού της Εταιρίας για τα προβλεπόμενα έργα και επενδύσεις της πρώτης πενταετίας του Έργου. Ο τραπεζικός δανεισμός αφορά στα κάτωθι: (α) τη χρηματοδότηση των έργων υποδομών και άλλων αναπτύξεων κατά τη διάρκεια της πρώτης πενταετίας του Έργου (Φάση Α΄), καθώς και τη χρηματοδότηση του ΦΠΑ, με την έκδοση από την εταιρία ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε. ομολογιακού δανείου ύψους έως €442 εκατ. (επιπλέον ποσού έως €100 εκατ. για τη χρηματοδότηση του ΦΠΑ), διάρκειας έως τη συμπλήρωση 10 ετών από την Ημερομηνία Μεταβίβασης, (β) τη χρηματοδότηση για την εμπορική ανάπτυξη στη Λεωφ. Βουλιαγμένης (Vouliagmenis Mall), καθώς και τη χρηματοδότηση του ΦΠΑ, με την έκδοση από εταιρία ειδικού σκοπού ελεγχόμενη από τη LAMDA DEVELOPMENT S.A. ομολογιακού δανείου ύψους έως €415 εκατ. (επιπλέον ποσού έως €86 εκατ. για τη χρηματοδότηση του ΦΠΑ), διάρκειας έως τη συμπλήρωση 6 ετών από την πρώτη εκταμίευση (με δυνατότητα της εκδότριας εταιρίας για παράταση για περαιτέρω 5 έτη, ήτοι συνολικά για 11 έτη από την πρώτη εκταμίευση), (γ) τη χρηματοδότηση για την εμπορική ανάπτυξη εντός της μαρίνας Αγ. Κοσμά (Riviera Galleria), καθώς και τη χρηματοδότηση του ΦΠΑ, με την έκδοση από εταιρία ειδικού σκοπού ελεγχόμενη από τη LAMDA DEVELOPMENT S.A. ομολογιακού δανείου ύψους έως €102 εκατ. (επιπλέον ποσού έως €19 εκατ. για τη χρηματοδότηση του ΦΠΑ), διάρκειας έως τη συμπλήρωση 5 ετών από την πρώτη εκταμίευση (με δυνατότητα της εκδότριας εταιρίας για παράταση για περαιτέρω 6 έτη, ήτοι συνολικά για 11 έτη από την πρώτη εκταμίευση) και από κοινού με τις χρηματοδοτήσεις που αναφέρονται υπό (α) και (β) ανωτέρω, 140 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 (δ) την έκδοση εγγυητικής επιστολής ύψους €175 εκατ., προς εξασφάλιση της εκπλήρωσης των υποχρεώσεων της LAMDA DEVELOPMENT S.A. για την κάλυψη τυχόν υπερβάσεων του προϋπολογισμένου κόστους της Φάσης Α του Έργου, καθώς και την κάλυψη τυχόν μειωμένων προσόδων από πωλήσεις ή/και εκμετάλλευση περιουσιακών στοιχείων που προορίζονται για τη χρηματοδότηση του προϋπολογισμού της Φάσης Α του Έργου. Αναφορικά με το (α) παραπάνω, η ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε. υπέγραψε την 6.4.2022 με τις τράπεζες «Τράπεζα Eurobank Α.Ε.» και «Τράπεζα Πειραιώς Α.Ε.» πρόγραμμα και σύμβαση κάλυψης ομολογιακού δανείου για τη χρηματοδότηση των έργων υποδομών και άλλων αναπτύξεων που αφορούν στη Φάση Α΄ του Έργου, ύψους έως €394 εκατ., καθώς και τη χρηματοδότηση του ΦΠΑ (επιπλέον ποσού έως €100 εκατ.), διάρκειας έως τη συμπλήρωση 10 ετών από την Ημερομηνία Μεταβίβασης, γεγονός που καλύπτει τις αναθεωρημένες ανάγκες της. Επιπλέον, αναφορικά με το (δ) παραπάνω, η LAMDA DEVELOPMENT S.A. υπέγραψε την 6.4.2022 τα σχετικά συμβατικά έγγραφα. Αναφορικά με τα (β) και (γ) παραπάνω η Εταιρία συνεχίζει με τις αντισυμβαλλόμενες τράπεζες την οριστικοποίηση των συμβατικών κειμένων. Οι παραπάνω εξελίξεις σχετικά με το δανεισμό θα ενισχύουν σημαντικά την ρευστότητα του Ομίλου. Η Διοίκηση βασιζόμενη στα υφιστάμενα επίπεδα ρευστών διαθεσίμων αλλά και σε προβλέψεις για τις μελλοντικές ταμειακές ροές είναι πεπεισμένη ότι ο Όμιλος και η Εταιρία θα παράγουν επαρκείς ταμειακές ροές από τις συνεχιζόμενες δραστηριότητες τους καθώς και από τις χρηματοδοτικές τους δραστηριότητες ώστε να ικανοποιούνται επαρκώς οι μελλοντικές ανάγκες κεφαλαίου κίνησης και οι λοιπές ταμειακές απαιτήσεις. Ο Όμιλος και η Εταιρία έχουν καλή φήμη, αξιόλογη πιστοληπτική ικανότητα και άριστη και εποικοδομητική σχέση με τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα που τους χρηματοδοτούν, γεγονότα τα οποία διευκολύνουν τις διαπραγματεύσεις αναφορικά με την αναχρηματοδότηση και την εξασφάλιση πρόσθετων κεφαλαίων ώστε να εκπληρώσουν απρόσκοπτα το επενδυτικό τους πλάνο, γεγονός που αποδεικνύεται από τις πρόσφατες εξελίξεις σχετικά με την χρηματοδότηση της αξιοποίησης της επένδυσης στο Ελληνικό (σημείωση 18). Υπερβάλλοντα ρευστά διαθέσιμα που κατέχονται από τον Όμιλο καθ΄ υπέρβαση του υπολοίπου που απαιτείται για εξασφάλιση κεφαλαίου κίνησης διαχειρίζονται από το Χρηματοοικονομικό Τμήμα του Ομίλου. Το Χρηματοοικονομικό Τμήμα του Ομίλου επενδύει τα υπερβάλλοντα ρευστά διαθέσιμα σε έντοκους τρέχοντες λογαριασμούς, προθεσμιακές καταθέσεις, προϊόντα καταθέσεων και εμπορεύσιμα χρεόγραφα, επιλέγοντας εργαλεία με τις κατάλληλες λήξεις ή επαρκή ρευστότητα ώστε να εξασφαλίζεται επαρκή κάλυψη σύμφωνα με τις εκάστοτε προβλέψεις. Τα ταμειακά διαθέσιμα και ταμειακά ισοδύναμα θεωρούνται στοιχεία με υψηλό πιστωτικό κίνδυνο, καθώς οι τρέχουσες μακροοικονομικές συνθήκες στην Ελλάδα ασκούν σημαντική πίεση στις εγχώριες τράπεζες. Δεν αναμένονται ζημιές λόγω της πιστοληπτικής ικανότητας των τραπεζών στις οποίες ο Όμιλος τηρεί τους διάφορους τραπεζικούς λογαριασμούς. Πέραν των ανωτέρω, στη σημείωση 32 αναφέρονται οι ενδεχόμενες υποχρεώσεις της Εταιρίας και του Ομίλου σε σχέση με εγγυήσεις και άλλα θέματα που προκύπτουν στα πλαίσια της συνήθους δραστηριότητας τους από τις οποίες δεν αναμένεται να προκύψουν σημαντικές επιπλέον επιβαρύνσεις. 3.2 Διαχείριση κινδύνου κεφαλαίου Οι στόχοι της Εταιρίας και του Ομίλου σε σχέση με τη διαχείριση κεφαλαίου είναι να διασφαλίσει τη δυνατότητα απρόσκοπτης λειτουργίας στο μέλλον με σκοπό να παρέχονται ικανοποιητικές αποδόσεις στους μετόχους και οφέλη σε λοιπούς ενδιαφερόμενους (stakeholders), καθώς και να διατηρηθεί η ιδανική κατανομή κεφαλαίου μειώνοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο το κόστος κεφαλαίου. Ο Όμιλος και η Εταιρία για να διατηρήσει ή να προσαρμόσει την κεφαλαιακή διάρθρωση μπορεί να μεταβάλει το μέρισμα προς τους μετόχους, να επιστρέψει κεφάλαιο στους μετόχους, να εκδώσει νέες μετοχές ή να εκποιήσει περιουσιακά στοιχεία για να μειώσει το χρέος. Σύμφωνα με όμοιες πρακτικές του κλάδου η Εταιρία και ο Όμιλος παρακολουθεί τα κεφάλαια με βάση το δείκτη μόχλευσης (gearing ratio). Ο εν λόγω δείκτης υπολογίζεται διαιρώντας τον Συνολικό Δανεισμό με τα Συνολικά Ίδια Κεφάλαια πλέον το Συνολικό Δανεισμό. Ο Συνολικός δανεισμός υπολογίζεται ως το Σύνολο των «Δανείων» (μακροπρόθεσμο και βραχυπρόθεσμο μέρος), πλέον των «Τόκων πληρωτέων» (σημείωση 21), πλέον των «Υποχρεώσεων μισθώσεων» (μακροπρόθεσμο και βραχυπρόθεσμο μέρος), πλέον της «Υποχρέωσης τιμήματος απόκτησης της ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε.» Τα «Συνολικά Ίδια κεφάλαια» όπως εμφανίζονται στην Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης. Το 2021 όπως και το 2020, η στρατηγική της Εταιρίας και του Ομίλου ήταν να διατηρήσει το δείκτη μόχλευσης (gearing ratio) στο βέλτιστο επίπεδο. 141 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 Δείκτης μόχλευσης (gearing ratio): Ποσά σε € χιλ. ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2021 31.12.2020 ΕΤΑΙΡΙΑ 31.12.2021 31.12.2020 Δάνεια Υποχρεώσεις μισθώσεων Τόκοι πληρωτέοι Υποχρέωση τιμήματος απόκτησης της ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε. Συνολικός δανεισμός 715.804 182.912 5.507 501.245 1.405.468 713.505 185.155 5.697 904.357 314.098 8.374 4.926 327.398 313.162 7.120 4.926 325.208 Σύνολο ιδίων κεφαλαίων 1.301.243 1.101.764 818.024 824.412 Συνολικός δανεισμός + Σύνολο ιδίων κεφαλαίων 2.706.711 2.006.121 1.145.422 1.149.620 Δείκτης μόχλευσης (gearing ratio) 51,9% 45,1% 28,6% 28,3% 3.3 Μονάδα Διαχείρισης Κινδύνων H Εταιρία διαθέτει ΜΔΚ (Μονάδα Διαχείρισης Κινδύνων). Στόχος της Μονάδας είναι να ενδυναμώσει την κουλτούρα διαχείρισης κινδύνων, ενώ ως αποστολή της έχει την ουσιαστική συμβολή στην ανάπτυξη ενός σύγχρονου πλαισίου λειτουργίας σε όλα τα οργανωτικά επίπεδα για την αναγνώριση αξιολόγηση και διαχείριση των κινδύνων που αντιμετωπίζει η εταιρία. Η ΜΔΚ διασφαλίζει ότι οι κίνδυνοι που αναλαμβάνουν οι μονάδες της εταιρίας συμβαδίζουν με τη διάθεση ανάληψης κινδύνων και τα όρια ανοχής που η ανώτατη διοίκηση καθορίζει και διαμορφώνει. Η ΜΔΚ έχει λειτουργική γραμμή αναφοράς προς την τετραμελή ΕΕ (Επιτροπή Ελέγχου) με τρία εκ των μελών της να είναι και μέλη του Δ.Σ., ενώ διοικητικά αναφέρεται στη Διεύθυνση Λειτουργιών. Ο ρόλος και οι επιμέρους αρμοδιότητες της ΜΔΚ αποτυπώνονται στον κανονισμό λειτουργίας της, ο οποίος και συντάχθηκε και εγκρίθηκε τον Ιούλιο του 2021. Αρμοδιότητα της ΜΔΚ είναι η επίβλεψη της εφαρμογής και της ανάπτυξης της διαχείρισης κινδύνων σε ολόκληρο τον οργανισμό. Η ΜΔΚ δεν έχει σκοπό να πάρει την ευθύνη της διαχείρισης των κινδύνων μακριά από τη Διοίκηση, αλλά να υποστηρίξει την ανάπτυξη της διαχείρισης κινδύνων. Η συνεισφορά της Μονάδας Διαχείρισης Κινδύνων είναι γύρω από τις διαδικασίες διαχείρισης κινδύνων, παρά μέρος αυτών. Οι αρμοδιότητές της ΜΔΚ καθορίζονται από την ΕΕ με την επικύρωση του Δ.Σ., το οποίο έχει και την τελική ευθύνη εποπτείας του πλαισίου διαχείρισης κινδύνων της Εταιρίας. Αναλυτικά, αναφορικά με το πλαίσιο διαχείρισης κινδύνων, στις αρμοδιότητες της ΜΔΚ περιλαμβάνονται τα κάτωθι: • • • • • • • • • • • • Εισαγωγή, λειτουργία και συντονισμός ενός ολοκληρωμένου συστήματος διαχείρισης κινδύνων σε όλα τα επίπεδα και δραστηριότητες της Εταιρίας. Κατάλληλη εκπαίδευση του προσωπικού της Εταιρίας στις βασικές αρχές διαχείρισης κινδύνων και στην καλλιέργεια της σχετικής κουλτούρας σε όλα τα επίπεδα του οργανογράμματος. Εισαγωγή και χρήση κοινής γλώσσας ως προς τη διαχείριση κινδύνων από όλους τους συντελεστές του συστήματος διαχείρισης κινδύνων σε οποιοδήποτε τμήμα και λειτουργία της Εταιρίας. Συμβολή στη διαμόρφωση της στρατηγικής διαχείρισης κινδύνων. Ανάπτυξη και επικαιροποίηση πολιτικών και διαδικασιών διαχείρισης κινδύνων. Ανάπτυξη μεθοδολογιών αναγνώρισης, καταγραφής, αξιολόγησης, παρακολούθησης και διαχείρισης των κινδύνων. Επίβλεψη εφαρμογής των γενικών αρχών διαχείρισης κινδύνων και της ορθής λειτουργίας του συστήματος. Καθορισμός και παροχή τεχνογνωσίας στην ανάπτυξη Δεικτών Έγκαιρης Αναγνώρισης Αναδυόμενων Κινδύνων (KRIs – Key Risk Indicators) Ανάπτυξη ενός ενιαίου συστήματος αξιολόγησης κινδύνων με βάση τους στόχους και το επίπεδο αποδοχής ανάληψης επιχειρηματικών κινδύνων εκ μέρους της ανώτατης διοίκησης. Διασφάλιση ότι οι αρμοδιότητες αναφορικά με τη διαχείριση των κινδύνων είναι σαφώς ορισμένες. Συνεργασία με άλλα τμήματα και λειτουργίες για την επίτευξη των εταιρικών στόχων. Συμβολή στη διασφάλιση ότι οι αρμοδιότητες του Δ.Σ. και των Επιτροπών του Δ.Σ. είναι σαφώς ορισμένες αναφορικά με την επίβλεψη των κινδύνων της Εταιρίας. Αναφορικά με τη διαχείριση κινδύνων, οι αρμοδιότητες της ΜΔΚ συνοψίζονται στην: • • • • • Παροχή ανεξάρτητων συμβουλευτικών υπηρεσιών ως προς θέματα διαχείρισης κινδύνων, συστημάτων ελέγχου (controls and mitigations) και αναφορών (reports). Συμβολή στην κατηγοριοποίηση των κινδύνων με σκοπό την πιο αποτελεσματική παρακολούθησή τους. Τήρηση ενημερωμένου μητρώου κινδύνων (risk register). Παρακολούθηση των εντοπισμένων κινδύνων και των αλλαγών αναφορικά με την έκθεση σε αυτούς. Συμβολή στην αξιολόγηση των εγγενών κινδύνων (inherent risks), δηλαδή της πιθανότητας εμφάνισης και της επίπτωσης κάθε κινδύνου που περιλαμβάνεται στο μητρώο κινδύνων. 142 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 • • • • Συμβολή και παροχή ανεξάρτητων συμβουλευτικών υπηρεσιών που αφορούν την αξιολόγηση της επάρκειας και αποτελεσματικότητας των ασφαλιστικών δικλείδων (controls) που έχει υιοθετήσει και εφαρμόζει η Εταιρία για την αντιμετώπιση των κινδύνων. Συμβολή στην αξιολόγηση του υπολειμματικού κινδύνου (residual risk). Επισκόπηση και παροχή ανεξάρτητων συμβουλευτικών υπηρεσιών ως προς την ανάπτυξη σχεδίων αντιμετώπισης των κινδύνων (αποδοχή, μεταφορά, ενίσχυση των υφιστάμενων σημείων ελέγχου για περαιτέρω μείωση/ μετριασμό). Ανάπτυξη ενός συστήματος παρακολούθησης των ενεργειών διαχείρισης, ως προς την έγκαιρη εφαρμογή τους και την επίδραση που έχουν οι ενέργειες αυτές στην μείωση έκθεσης των κινδύνων, ή την επίτευξη επιχειρηματικών ευκαιριών. Σχετικά με τις αναφορές, η ΜΔΚ είναι υπεύθυνη για: • • • Την παρακολούθηση της προόδου των σχεδίων αντιμετώπισης των κινδύνων. Τη σύνταξη και υποβολή επιμέρους τακτικών αναφορών σύμφωνα με τις ανάγκες πληροφόρησης διαφορετικών αποδεκτών εντός και εκτός οργανισμού, ως προς τους κινδύνους που έχουν αναληφθεί, και τις ενέργειες που έχουν δρομολογηθεί για την διαχείριση αυτών. Την ενημέρωση του Δ.Σ., μέσω της Επιτροπής, σχετικά με σημαντικούς κινδύνους και ανάδειξη σημείων που απαιτούν λήψη μέτρων. Η ΜΔΚ αποτελεί ενιαίο σημείο αναφοράς για τη διαχείριση κινδύνων με συμβεβλημένους εταίρους, τρίτους και εργολάβους και τη χρήση κοινών εργαλείων διαχείρισης λειτουργικών, εμπορικών, οικονομικών, εσωτερικών και εξωτερικών κινδύνων. 3.4 Επιμέτρηση εύλογης αξίας Ο Όμιλος στις σημειώσεις των οικονομικών καταστάσεων παρέχει τις απαραίτητες γνωστοποιήσεις σχετικά με την επιμέτρηση της εύλογης αξίας μέσω μιας ιεράρχησης τριών επιπέδων, ως εξής: -Επίπεδο 1: Χρηματοοικονομικά στοιχεία που είναι διαπραγματεύσιμα σε ενεργές αγορές η εύλογη αξία των οποίων προσδιορίζεται με βάση τις δημοσιευμένες τιμές αγοράς που ισχύουν κατά την ημερομηνία αναφοράς για όμοια περιουσιακά στοιχεία και υποχρεώσεις. -Επίπεδο 2: Χρηματοοικονομικά στοιχεία που δεν είναι διαπραγματεύσιμα σε ενεργές αγορές η εύλογη αξία των οποίων προσδιορίζεται με τη χρήση τεχνικών αποτίμησης και παραδοχών που στηρίζονται είτε άμεσα είτε έμμεσα σε δεδομένα της αγοράς κατά την ημερομηνία αναφοράς. -Επίπεδο 3: Χρηματοοικονομικά στοιχεία που δεν είναι διαπραγματεύσιμα σε ενεργές αγορές η εύλογη αξία των οποίων προσδιορίζεται με τη χρήση τεχνικών αποτίμησης και παραδοχών που κατά βάση δεν στηρίζονται σε δεδομένα της αγοράς. Τα στοιχεία της Κατάστασης Χρηματοοικονομικής Θέσης που επιμετρούνται και παρουσιάζονται στην εύλογη αξία είναι οι επενδύσεις σε ακίνητα (σημείωση 6), τα παράγωγα χρηματοοικονομικά προϊόντα (σημείωση 23), καθώς και τα Λοιπά χρηματοοικονομικά στοιχεία (σημείωση 14). 4. Σημαντικές λογιστικές εκτιμήσεις και κρίσεις της Διοίκησης Οι εκτιμήσεις και οι κρίσεις της Διοίκησης επανεξετάζονται διαρκώς και βασίζονται σε ιστορικά δεδομένα και προσδοκίες για μελλοντικά γεγονότα, που κρίνονται εύλογες σύμφωνα με τα ισχύοντα. 4.1 Σημαντικές λογιστικές εκτιμήσεις και παραδοχές Ο Όμιλος προβαίνει σε εκτιμήσεις και παραδοχές σχετικά με την εξέλιξη των μελλοντικών γεγονότων. Οι εκτιμήσεις και παραδοχές που ενέχουν σημαντικό κίνδυνο να προκαλέσουν ουσιώδεις προσαρμογές στις λογιστικές αξίες των περιουσιακών στοιχείων και των υποχρεώσεων στους επόμενους 12 μήνες αφορούν τα ακόλουθα. α. Εκτίμηση της εύλογης αξίας των επενδύσεων σε ακίνητα Η πλέον κατάλληλη ένδειξη της εύλογης αξίας είναι οι τρέχουσες αξίες που ισχύουν σε μια ενεργή αγορά συναφών μισθωτηρίων αλλά και λοιπών συμβολαίων. Εάν δεν είναι εφικτή η εξεύρεση τέτοιων πληροφοριών, ο Όμιλος προσδιορίζει την αξία μέσα σε ένα εύρος λογικών εκτιμήσεων των εύλογων αξιών. Για να πάρει μια τέτοια απόφαση, ο Όμιλος λαμβάνει υπ’ όψη του δεδομένα από μια πληθώρα πηγών, που περιλαμβάνουν: 143 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 i) Τρέχουσες τιμές σε μια ενεργή αγορά ακινήτων διαφορετικής φύσης, κατάστασης ή τοποθεσίας (ή υποκείμενες σε διαφορετικούς όρους μισθωτηρίων ή λοιπών συμβολαίων), οι οποίες έχουν αναπροσαρμοστεί ώστε να απεικονίζουν αυτές τις διαφορές. ii) Πρόσφατες τιμές παρόμοιων ακινήτων σε λιγότερο ενεργές αγορές, αναπροσαρμοσμένες έτσι ώστε να απεικονίζονται οποιεσδήποτε μεταβολές στις οικονομικές συνθήκες που έλαβαν χώρα από την ημερομηνία που έγιναν οι αντίστοιχες συναλλαγές σε εκείνες τις τιμές, και iii) Προεξοφλημένες μελλοντικές ταμειακές ροές, βασισμένες σε αξιόπιστες εκτιμήσεις μελλοντικών ταμειακών ροών, που πηγάζουν από τους όρους των εν ισχύ μισθωτηρίων και άλλων συμβολαίων και (όπου είναι εφικτό) από εξωτερικά στοιχεία όπως, τρέχουσες τιμές ενοικίασης παρεμφερών ακινήτων στην ίδια τοποθεσία και κατάσταση, με χρήση προεξοφλητικών επιτοκίων που απεικονίζουν την τρέχουσα αξιολόγηση της αγοράς αναφορικά με την αβεβαιότητα για το ύψος και την χρονική στιγμή εμφάνισης αυτών των ταμειακών ροών. Λόγω της αβεβαιότητας και των ρίσκων που συνδέονται με την πανδημία του COVID-19 υφίσταται μια σημαντική εκτιμητική αβεβαιότητα επί των αποτιμήσεων των επενδυτικών ακίνητων (εμπορικά κέντρα) σε λειτουργία κατά την ημερομηνία αναφοράς σύμφωνα και με τους ανεξάρτητους ορκωτούς εκτιμητές του Ομίλου όπως αναφέρεται αναλυτικότερα στη σημείωση 6. Οι γνωστοποιήσεις σχετικά με τις εκτιμήσεις της εύλογης αξίας των επενδυτικών ακινήτων παρουσιάζονται αναλυτικά στη σημείωση 6. β. Εκτίμηση λογιστικής αξίας των συμμετοχών σε θυγατρικές, συγγενείς επιχειρήσεις και κοινοπραξίες Η Διοίκηση εξετάζει σε ετήσια βάση εάν υπάρχουν ενδείξεις απομείωσης των επενδύσεων σε θυγατρικές, συγγενείς επιχειρήσεις και κοινοπραξίες. Όπου υπάρχουν ενδείξεις η Διοίκηση προχωρά στην εκτίμηση της ανακτήσιμης αξίας των επενδύσεων, την οποία συγκρίνει με την αξία που περιλαμβάνονται στα λογιστικά βιβλία προκειμένου να αποφασίσει εάν απαιτείται σχηματισμός πρόβλεψης απομείωσης. Η Διοίκηση προσδιορίζει την ανακτήσιμη αξία ως το μεγαλύτερο ποσό μεταξύ της αξίας χρήσης και της εύλογης αξίας μειούμενης με το απαιτούμενο για την εκποίηση κόστος. Ο προσδιορισμός της εύλογης αξίας εξαρτάται κυρίως από την εύλογη αξία των επενδυτικών ακινήτων που διαθέτει η κάθε οντότητα κατά την 31η Δεκεμβρίου κάθε έτους, αφού αυτό είναι το σημαντικότερο κονδύλι στο ενεργητικό της. Οι γνωστοποιήσεις σχετικά με την εκτίμηση της λογιστικής αξίας των συμμετοχών σε θυγατρικές, συγγενείς επιχειρήσεις και κοινοπραξίες παρουσιάζονται στη σημείωση 9. γ. Προβλέψεις αναφορικά με διάφορες αντιδικίες και νομικές υποθέσεις Οι εταιρίες του Ομίλου εμπλέκονται σε διάφορες αντιδικίες και νομικές υποθέσεις για τις οποίες η Διοίκηση εξετάζει την κατάσταση κάθε σημαντικής υπόθεσης σε περιοδική βάση για να αξιολογεί την πιθανότητα εκροής χρηματοοικονομικών πόρων, βασιζόμενη εν μέρει στην άποψη των νομικών συμβούλων. Εάν η ενδεχόμενη χρηματοοικονομική εκροή από οποιεσδήποτε αντιδικίες και νομικές υποθέσεις θεωρείται πιθανή και το ποσό μπορεί να εκτιμηθεί αξιόπιστα, οι εταιρίες του Ομίλου καταχωρούν πρόβλεψη στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις. Τόσο για τον καθορισμό της πιθανότητας όσο και για τον καθορισμό του αν το ποσό μπορεί να εκτιμηθεί αξιόπιστα, απαιτείται σε σημαντικό βαθμό η κρίση της Διοίκησης. Όταν πρόσθετες πληροφορίες καθίστανται διαθέσιμες, η Διοίκηση επανεξετάζει την πιθανή υποχρέωση και πιθανόν να αναθεωρήσει τις εκτιμήσεις για την πιθανότητα ενός δυσμενούς αποτελέσματος και τη σχετική εκτίμηση της πιθανής εκροής. Τέτοιες αναθεωρήσεις στις εκτιμήσεις μπορεί να έχουν σημαντική επίδραση στη χρηματοοικονομική θέση και στα αποτελέσματα του Ομίλου και της Εταιρίας. Στη σημείωση 32 περιγράφονται αναλυτικά όλες οι αντιδικίες και νομικές υποθέσεις που είναι σημαντικές για τον Όμιλο καθώς και η εκτίμηση της Διοίκησης αναφορικά με την έκβαση αυτών. δ. Εκτίμηση καθαρής ρευστοποιήσιμης αξίας αποθεμάτων ακινήτων υπό ανάπτυξη Η Διοίκηση του Ομίλου σε κάθε ημερομηνία αναφοράς εκτιμά τη λογιστική αξία των αποθεμάτων προς πώληση και αυτών που κατέχονται προς ανάπτυξη και μεταγενέστερη πώληση με βάση την καθαρή ρευστοποιήσιμη αξία τους. Η καθαρή ρευστοποιήσιμη αξία κάθε ακίνητου είναι βασισμένη στην εκτιμωμένη από τη Διοίκηση τιμή πώλησης στα πλαίσια του συνήθους κύκλου λειτουργίας, μειωμένη με τα εκτιμώμενα κόστη ολοκλήρωσης και τα έξοδα σχετιζόμενα με την πώληση. Οι εκτιμήσεις της Διοίκησης του Ομίλου τόσο για τις μελλοντικές αξίες πώλησης όσο και το κόστος ολοκλήρωσης αποτελούν μια περιοχή με αυξημένη αβεβαιότητα εκτίμησης, καθώς τέτοιου είδους εκτιμήσεις λαμβάνουν υπόψη τις συνθήκες της αγοράς που επηρεάζουν κάθε ακίνητο καθώς και τη στρατηγική πώλησης του. Ο Όμιλος σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Διοίκησης (συμπεριλαμβανομένων αποτιμήσεων από εξωτερικούς ανεξάρτητους εκτιμητές) προχώρησε σε έλεγχο απομείωσης της αξίας των αποθεμάτων που κατείχε την 31 Δεκεμβρίου 2021 και δεν προέκυψε ανάγκη μείωσης της λογιστικής αξίας των αποθεμάτων ακινήτων υπό ανάπτυξη στην καθαρή ρευστοποιήσιμη αξία τους. 144 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 ε. Εκτίμηση για προσαρμογή στην τιμή της συναλλαγής για την απόκτηση των μετοχών της ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε. Αναφορικά με τον προσδιορισμό του μεταβλητού τιμήματος για την απόκτηση των μετοχών της ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε. όπως περιγράφεται στη σημείωση 9, απαιτείται σημαντική κρίση από την Διοίκηση λόγω των κινδύνων που μπορεί να προκύψουν για τα έργα ανάπτυξης, καθώς και της μακροπρόθεσμης διάρκειας του έργου. 4.2 Καθοριστικές κρίσεις της διοίκησης για την εφαρμογή των λογιστικών αρχών Δεν υπάρχουν περιοχές που χρειάσθηκε να χρησιμοποιηθούν εκτιμήσεις της διοίκησης για την εφαρμογή των λογιστικών αρχών του Ομίλου. 5. Πληροφόρηση κατά τομέα Οι δραστηριότητες του Ομίλου αφορούν τον επιχειρηματικό τομέα της ακίνητης περιουσίας σε Ελλάδα και Βαλκάνια. Το Διοικητικό Συμβούλιο (το οποίο είναι υπεύθυνο για την λήψη των οικονομικών αποφάσεων) ορίζει τους τομείς δραστηριότητας σύμφωνα με την χρήση των επενδυτικών ακινήτων του Ομίλου και την γεωγραφική του τοποθεσία. Το Διοικητικό Συμβούλιο παρακολουθεί τα λειτουργικά αποτελέσματα των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων ξεχωριστά με σκοπό την διάθεση πόρων και την αξιολόγηση της απόδοσης, Η αξιολόγηση της απόδοσης του τομέα βασίζεται στα Έσοδα και στο EBITDA (Κέρδη προ φόρων, χρηματοδοτικών και επενδυτικών αποτελεσμάτων και αποσβέσεων). Σημειώνεται ότι ο Όμιλος εφαρμόζει τις ίδιες αρχές για την επιμέτρηση των λειτουργικών αποτελεσμάτων των τομέων με αυτές των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. Η χρηματοδότηση του Ομίλου που περιλαμβάνει τα χρηματοοικονομικά έξοδα και έσοδα καθώς και οι φόροι εισοδήματος παρακολουθούνται σε ενοποιημένο επίπεδο και περιλαμβάνονται στο διοικητικό τομέα χωρίς να επιμερίζονται στους λειτουργικούς τομείς που δημιουργούν το κέρδος. Ο Όμιλος λόγω της αλλαγής της σύνθεσης του και της εσωτερικής αναδιοργάνωσης, μετά την απόκτηση των μετοχών της εταιρίας ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε (τομέας «Ελληνικό») (σημείωση 9) αλλά και την απόκτηση του ελέγχου στην εταιρία LAMDA MARINAS INVESTMENTS S.M.S.A. κατά την αντίστοιχη περίοδο του 2020 (τομέας «Επενδύσεις σε μαρίνες»), έχει προχωρήσει σε επαναπροσδιορισμό των λειτουργικών τομέων. Οι νέοι λειτουργικοί τομείς αποτυπώνουν την χρηματοοικονομική πληροφόρηση κατά τομέα όπως την παρακολουθεί σε τακτική βάση το Διοικητικό Συμβούλιο. Τα κονδύλια της συγκριτικής περιόδου έχουν κατά συνέπεια επαναπροσδιορισθεί για σκοπούς συγκρισιμότητας. Α) Λειτουργικοί τομείς Ομίλου Τα αποτελέσματα κατά τομέα για τη χρήση έως 31 Δεκεμβρίου 2021 ήταν ως εξής: ΕΛΛΑΔΑ Εμπορικά κέντρα Επενδύσεις σε Μαρίνες ¹ Λοιπά επενδυτικ ά ακίνητα και οικόπεδα ΒΑΛΚΑΝΙΑ Λοιπά επενδυτικά ακίνητα και οικόπεδα Διοικητικές Υπηρεσίες και Υπηρεσίες Διαχείρισης Απαλοιφές μεταξύ τομέων - 60.234 18.989 2.528 10 6.361 (9.032) 79.090 315.521 9.424 - 301 (219) - - 325.027 - - - 880 - - - 880 Ποσά σε € χιλ. Ελληνικό Σύνολο Πωλήσεις σε τρίτους Μεταβολές εύλογης αξίας επενδύσεων σε ακίνητα και αποθεμάτων Κόστος πωληθέντων αποθεμάτων Έξοδα σχετιζόμενα με επενδύσεις σε ακίνητα Έξοδα σχετιζόμενα με την αξιοποίηση του ακινήτου στο Ελληνικό Κέρδη από πώληση ποσοστού συμμετοχών Λοιπά Μερίδιο αποτελέσματος κοινοπραξιών και συνδεδεμένων επιχειρήσεων και έσοδα από μερίσματα - (14.210) - (972) - - 3.299 (11.883) (31.979) - - - - - - (31.979) EBITDΑ - - - 1.212 - - - 1.212 0 (638) (4.840) (129) (310) (26.740) 5.733 (26.924) - - - - (349) - - (349) 283.542 54.810 14.149 3.820 (868) (20.379) - 335.074 ¹ Tα αποτελέσματα της Μαρίνας Αγ. Κοσμά συμπεριλαμβάνονται στον λειτουργικό τομέα «Επενδύσεις σε Μαρίνες». Το συνολικό ποσό των κρατικών αποζημιώσεων από εκπτώσεις σε μισθώματα που αφορά στον κλάδο των εμπορικών κέντρων (€16,6 εκατ.) και τα Λοιπά επενδυτικά ακίνητα (€0,1 εκατ.), οι οποίες χορηγήθηκαν και αφορούν την περίοδο από Ιανουαρίου έως Ιούλιο 2021, περιλαμβάνονται στην γραμμή των Πωλήσεων σε τρίτους (σημείωση 10). Επίσης το EBITDA των Επενδύσεων σε Μαρίνες περιλαμβάνει την θετική επίπτωση από την έκπτωση του ενοικίου στην Μαρίνα Φλοίσβου ποσό ύψους €3,4 εκατ. 145 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 Τα αποτελέσματα κατά τομέα για τη χρήση έως 31 Δεκεμβρίου 2020 ήταν ως εξής: ΕΛΛΑΔΑ ΒΑΛΚΑΝΙΑ Απαλοιφές μεταξύ τομέων Ελληνικό Εμπορικά κέντρα Επενδύσεις σε Μαρίνες - 52.535 11.240 2.883 2.188 391 (1.441) 67.796 - (44.167) - 850 (5) - - (43.322) - - - - (2.481) (28) - (2.509) - (15.373) - (1.064) - - 3.175 (13.262) Ποσά σε € χιλ. Πωλήσεις σε τρίτους Μεταβολές εύλογης αξίας επενδύσεων σε ακίνητα και αποθεμάτων Κόστος πωληθέντων αποθεμάτωνοικοπέδων Έξοδα σχετιζόμενα με επενδύσεις σε ακίνητα Έξοδα σχετιζόμενα με την αξιοποίηση του ακινήτου στο Ελληνικό Λοιπά Μερίδιο αποτελέσματος κοινοπραξιών και συνδεδεμένων επιχειρήσεων και έσοδα από μερίσματα EBITDA Λοιπά επενδυτικά ακίνητα και οικόπεδα Διοικητικές Υπηρεσίες και Υπηρεσίες Διαχείρισης Λοιπά επενδυτικά ακίνητα και οικόπεδα Σύνολο (9.354) - - - - - - (9.354) - (235) (3.741) (283) (332) (15.568) (1.734) (21.893) - - 8.382 184 (6.079) - - 2.487 (9.354) (7.240) 15.881 2.570 (6.709) (15.205) - (20.057) Μεταβιβάσεις και συναλλαγές μεταξύ τομέων πραγματοποιούνται με πραγματικούς εμπορικούς όρους και συνθήκες, σύμφωνα με αυτά που ισχύουν για συναλλαγές με τρίτους. Ελληνικό ¹ Εμπορικά κέντρα Επενδύσεις σε Μαρίνες Λοιπά επενδυτικά ακίνητα Λοιπά επενδυτικά ακίνητα Διοικητικές Υπηρεσίες και Υπηρεσίες Διαχείρισης 1.851.510 1.069.302 164.415 55.364 79.546 450.800 3.670.937 18.431 6.229 555 - - 2.607 27.822 1.369.678 563.414 126.969 35.703 42.302 231.628 2.369.694 Ποσά σε € χιλ. 31 Δεκεμβρίου 2021 Περιουσιακά στοιχεία ανά τομέα Κεφαλαιουχικές Δαπάνες (CAPEX) Υποχρεώσεις ανά τομέα ΕΛΛΑΔΑ ΒΑΛΚΑΝΙΑ Σύνολο ¹ Tα περιουσιακά στοιχεία, υποχρεώσεις και το CAPEX της Μαρίνας Αγ. Κοσμά συμπεριλαμβάνονται στον λειτουργικό τομέα «Ελληνικό». Ποσά σε € χιλ. 31 Δεκεμβρίου 2020 ΕΛΛΑΔΑ Εμπορικά κέντρα Περιουσιακά στοιχεία ανά τομέα Κεφαλαιουχικές Δαπάνες (CAPEX) Υποχρεώσεις ανά τομέα 980.584 7.389 592.811 ΒΑΛΚΑΝΙΑ Επενδύσεις σε Μαρίνες Λοιπά επενδυτικ ά ακίνητα Λοιπά επενδυτικά ακίνητα Διοικητικές Υπηρεσίες και Υπηρεσίες Διαχείρισης 163.671 820 127.313 107.691 39.712 36.715 207 898.581 3.514 325.435 Σύνολο 2.187.242 11.723 1.085.478 Η συμφωνία των αποτελεσμάτων (EBITDA) των τομέων με τα συνολικά αποτελέσματα μετά φόρων του Ομίλου είναι ως εξής: Ποσά σε € χιλ. Συμφωνία αποτελεσμάτων EBITDA EBITDA Αποσβέσεις ενσώματων παγίων στοιχείων Χρηματοοικονομικά έσοδα Χρηματοοικονομικά έξοδα Κέρδη/(ζημιές) προ φόρων Φόρος εισοδήματος Καθαρά κέρδη/(ζημιές) 31.12.2021 31.12.2020 335.074 (8.602) 283 (58.892) 267.863 (68.094) 199.769 (20.057) (7.514) 928 (32.603) (59.246) 3.118 (56.128) 146 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 Β) Γεωγραφικοί τομείς Ομίλου Τα αποτελέσματα κατά τομέα για τη χρήση έως 31 Δεκεμβρίου 2021 ήταν ως εξής: 31 Δεκεμβρίου 2021 Ποσά σε € χιλ. Σύνολο πωλήσεων Ελλάδα Βαλκάνια Μη κυκλοφορούν ενεργητικό 79.085 5 2.869.329 3.952 79.090 2.873.281 Τα αποτελέσματα κατά τομέα για τη χρήση έως 31 Δεκεμβρίου 2020 ήταν ως εξής: 31 Δεκεμβρίου 2020 Ποσά σε € χιλ. Σύνολο πωλήσεων Ελλάδα Βαλκάνια Μη κυκλοφορούν ενεργητικό 65.608 2.188 1.209.337 33.521 67.796 1.242.858 6. Επενδύσεις σε ακίνητα ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2021 31.12.2020 Ποσά σε € χιλ. Υπόλοιπο έναρξης Δικαιώματα χρήσης μισθωμένων επενδυτικών ακινήτων Μεταβολές εύλογης αξίας Πώληση επενδυτικού ακινήτου Κεφαλαιουχικές δαπάνες επενδύσεων σε ακίνητα Εφαρμογή ΔΠΧΑ 5 – Περιουσιακά στοιχεία κατεχόμενα προς πώληση (σημείωση 9) Επενδύσεις σε ακίνητα - σε λειτουργία Υπόλοιπο έναρξης Προσθήκες λόγω απόκτησης της ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε. (σημείωση 9) Μεταβολές εύλογης αξίας Μεταφορές σε αποθέματα – σε εύλογη αξία (σημείωση 10) Μεταφορές σε αποθέματα – σε κόστος κτήσης (σημείωση 10) Κεφαλαιουχικές δαπάνες επενδύσεων σε ακίνητα Μεταβολές στο κόστος έργων υποδομής (σημείωση 22) Επενδύσεις σε ακίνητα - υπό ανάπτυξη Υπόλοιπο λήξης ΕΤΑΙΡΙΑ 31.12.2021 31.12.2020 1.002.228 9.778 (13.120) 4.649 1.039.312 152 (43.630) 6.394 1.840 - 1.840 - (30.000) - - - 973.536 1.002.228 1.840 1.840 - - - - 540.344 - - - 315.521 (6.493) (14.431) 19.374 19.069 873.384 - - - 1.846.920 1.002.228 1.840 1.840 Στις επενδύσεις σε ακίνητα συμπεριλαμβάνεται ακίνητο το οποίο εκμισθώνεται βάσει λειτουργικών μισθώσεων εύλογης αξίας €180,6 εκατ. και αφορά στο εμπορικό κέντρο Mediterranean Cosmos. Τα δικαιώματα χρήσης του εν λόγω ακίνητου σύμφωνα με το πρότυπο ΔΠΧΑ 16 «Μισθώσεις» κατά την 31.12.2021 ανέρχονται σε €77,7 εκατ. και συμπεριλαμβάνονται παραπάνω στις «επενδύσεις σε ακίνητα – σε λειτουργία» (σημείωση 19). H επιμέτρηση στην εύλογη αξία των επενδυτικών ακινήτων καθορίστηκε λαμβάνοντας υπόψη την ικανότητα του Ομίλου για την επίτευξη της μέγιστης και βέλτιστης χρήσης αυτών, αξιολογώντας τη χρήση του κάθε ακινήτου που είναι φυσικά δυνατή, νομικά επιτρεπτή και οικονομικά εφικτή. Η εκτίμηση αυτή βασίζεται στα φυσικά χαρακτηριστικά, τις επιτρεπόμενες χρήσεις και το κόστος ευκαιρίας των πραγματοποιημένων επενδύσεων του Ομίλου. Οι αποτιμήσεις των επενδυτικών ακινήτων, διεξάγονται κάθε εξάμηνο ή συχνότερα εφόσον οι συνθήκες της αγοράς, δηλαδή οι όροι των εν ισχύ μισθωτηρίων και άλλων συμβολαίων ή τα επίπεδα τιμών πώλησης, παρουσιάζουν σημαντική διαφοροποίηση από αυτές που ίσχυαν κατά την προηγούμενη περίοδο αναφοράς. Οι αποτιμήσεις διενεργούνται από ανεξάρτητους ορκωτούς εκτιμητές, κατά κύριο λόγο με βάση την εισοδηματική προσέγγιση των προεξοφλημένων μελλοντικών ταμειακών ροών (DCF) για τα ακίνητα εν λειτουργία οι οποίες είναι βασισμένες σε εκτιμήσεις μελλοντικών ταμειακών ροών, που πηγάζουν από τους όρους των εν ισχύ μισθωτηρίων και άλλων συμβολαίων καθώς και (όπου είναι αυτό εφικτό) από εξωτερικά στοιχεία όπως, τρέχουσες τιμές ενοικίασης παρεμφερών ακινήτων στην ίδια τοποθεσία και κατάσταση, με χρήση προεξοφλητικών επιτοκίων (discount rates) των επενδυτικών ακινήτων, τον προσδιορισμό ενός exit value καθώς και την τρέχουσα αξιολόγηση της αγοράς αναφορικά με την αβεβαιότητα για το ύψος και την χρονική 147 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 στιγμή εμφάνισης αυτών των ταμειακών ροών. Για τα επενδυτικά ακίνητα «υπό ανάπτυξη» εφαρμόζεται ένας συνδυασμός της υπολειμματικής μεθόδου και της ως άνω εισοδηματικής προσέγγισης. Σε ορισμένες δε περιπτώσεις, όπου κρίνεται απαραίτητο, η αποτίμηση βασίζεται στην μέθοδο των συγκριτικών τιμών. Οι προαναφερθείσες μέθοδοι αποτίμησης εμπίπτουν στην ιεραρχία 3, όπως αυτή περιγράφεται στη σημείωση 3.4. Οι κύριες παραδοχές των αποτιμήσεων στις 31.12.2021 σε σύγκριση με τις κύριες παραδοχές των αποτιμήσεων κατά την 31.12.2020 παρουσιάζονται παρακάτω. Α. Επενδύσεις σε Ακίνητα - Σε Λειτουργία H εύλογη αξία τόσο των εμπορικών κέντρων όσο και των γραφείων, έχει επιμετρηθεί με την μέθοδο των προεξοφλημένων μελλοντικών ταμειακών ροών (DCF) ακολουθώντας ως κύριες παραδοχές τις ακόλουθες: • Αναφορικά με τα Εμπορικά Κέντρα, το The Mall Athens είναι free-hold, το Mediterranean Cosmos είναι lease-hold, με διάρκεια εκμετάλλευσης έως το 2065, και το Golden Hall είναι lease-hold με διάρκεια εκμετάλλευσης έως το 2103. Σε ότι αφορά τα κτίρια γραφείων, αυτά ανήκουν στην κυριότητα του Ομίλου. • Εν συντομία, τα discount rates και exit yields των τελευταίων αποτιμήσεων κατά την ημερομηνία αναφοράς συνοψίζονται στον κάτωθι πίνακα : Discount rates 31.12.2021 31.12.2020 Exit yields 31.12.2021 31.12.2020 Εμπορικά κέντρα The Mall Athens Mediterranean Cosmos Golden Hall 8,30% 9,35% 9,00% 8,25% 9,25% 9,00% 6,80% 8,60% 7,50% 6,75% 8,50% 7,50% Γραφεία Cecil, Κεφαλάρι 8,50% 8,50% 7,25% 7,50% • Αναφορικά με το ετήσιο αντάλλαγμα που καταβάλλει ο κάθε καταστηματάρχης στα Εμπορικά Κέντρα (Base Remuneration - πάγιο αντάλλαγμα που προκύπτει από τη Σύμβαση Εμπορικής Συνεργασίας), αυτό αναπροσαρμόζεται ετησίως κατά τον πληθωρισμό πλέον μιας μικρής προσαύξησης (indexation) που διαφοροποιείται στον κάθε ενοικιαστή. Ο Δείκτης Τιμών Καταναλωτή (ΔΤΚ) μέσος πληθωρισμός που έχει χρησιμοποιηθεί για όλη την περίοδο υπολογισμού βασίζεται σε κλιμακούμενο μέσο πληθωρισμό σε ακολουθία προβλέψεων περιόδου 2022-2029+, εύρους από +1,35% έως και +1,95%. • Αναφορικά με τα εμπορικά κέντρα The Mall Athens και το Mediterranean Cosmos, τα discount rates και exit yields, είναι ελαφρώς αυξημένα σε σχέση με τις 31.12.2020, καθώς τα εμπορικά κέντρα τείνουν προς την ωρίμανση τους. Ανάλυση ευαισθησίας Οι σημαντικότερες μεταβλητές αξιολόγησης των επενδυτικών ακινήτων είναι οι παραδοχές αναφορικά με το μελλοντικό EBITDA (συμπεριλαμβανομένων και των εκτιμήσεων αναφορικά με τα μελλοντικά μηναία μισθώματα) του κάθε επενδυτικού ακινήτου καθώς και τα προεξοφλητικών επιτοκίων (discount rates) που εφαρμόζονται για την αποτίμηση του επενδυτικού ακινήτου. Ως εκ’ τούτου, στον παρακάτω πίνακα παρατίθενται 4 βασικά σενάρια αναφορικά με την επίπτωση που θα έχουν στις αποτιμήσεις των κάτωθι επενδυτικών ακινήτων μια αύξηση/μείωση του discount rate κατά +/-25 μονάδες βάσης (+/-0,25%) ανά Εμπορικό Κέντρο και κτίριο γραφείων, καθώς και μια αύξηση/μείωση των exit yields κατά +/-25 μονάδες βάσης (+/-0,25%). (ποσά σε εκατ. Ευρώ) The Mall Athens Mediterranean Cosmos Golden Hall Εμπορικά Κέντρα Cecil, Κεφαλάρι Γραφεία Σύνολο Discount rates +0,25% -0,25% (7,2) 7,3 (2,8) 2,8 (4,3) 4,4 (14,2) 14,5 (0,2) 0,3 (0,2) 0,3 (14,4) 14,7 Exit yields +0,25% -0,25% (7,7) 8,3 (1,8) 1,9 (4,1) 4,3 (13,6) 14,5 (0,3) 0,3 (0,3) 0,3 (13,8) 14,7 Επί του συνόλου των επενδυτικών ακινήτων σε λειτουργία του Ομίλου υφίστανται βάρη και προσημειώσεις την 31.12.2021. 148 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 Β. Επενδύσεις σε Ακίνητα – Υπό Ανάπτυξη Το σύνολο των επενδύσεων σε ακίνητα-υπό ανάπτυξη αφορούν έργα υπό κατασκευή με καθεστώς ιδιοκτησίας καθώς και με δικαίωμα επιφάνειας για 99 χρόνια που αποκτήθηκαν με την ολοκλήρωση της μεταβίβασης των μετοχών της ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε. που προορίζονται για τις κάτω αναφερόμενες χρήσεις σύμφωνα με το Σχέδιο Ολοκληρωμένης Ανάπτυξης (ΣΟΑ) του Μητροπολιτικού Πόλου Ελληνικού- Αγίου Κοσμά, συμφώνως προς τις διατάξεις του άρθρου 2 του ν. 4062/2012 ως έχει τροποποιηθεί και ισχύει: α) Καταστήματα λιανικής και παροχής υπηρεσιών, συμπεριλαμβανομένων εμπορικών κέντρων και την εμπορική ανάπτυξη της Riviera Galleria εντός της Μαρίνας Αγίου Κοσμά, καθώς και χώρων στάθμευσης. β) Τουριστικές και ξενοδοχειακές εγκαταστάσεις, καθώς και χώρους αναψυχής, θέρετρα και χώρους αθλητικών εγκαταστάσεων. γ) Γραφεία και εγκαταστάσεις εκπαίδευσης και έρευνας, όπως σχολεία, πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα και λοιπές σχετικές εγκαταστάσεις. δ) Χώροι αναψυχής και πρασίνου, εστίασης και αναψυκτήριων, αθλητικών εγκαταστάσεων και λοιπών πολιτιστικών δραστηριοτήτων, κοινωφελών λειτουργιών και πρότυπων αστικών υποδομών. Κατά την ημερομηνία αναφοράς, με βάση τις εκτιμώμενες εύλογες αξίες ανάπτυξη, προέκυψαν κέρδη εύλογης αξίας ύψους €315,5 εκατ.. των επενδύσεων σε ακίνητα υπό Εν συντομία, τα discount rates και exit yields των τελευταίων αποτιμήσεων κατά την ημερομηνία αναφοράς συνοψίζονται στον κάτωθι πίνακα : Επενδύσεις σε Ακίνητα – Υπό Ανάπτυξη Discount rates 31.12.2021 Exit yields 31.12.2021 6,75%-11,42% 4,50%-9,00% Ανάλυση ευαισθησίας Οι σημαντικότερες μεταβλητές αξιολόγησης των επενδυτικών ακινήτων είναι οι παραδοχές αναφορικά με α) τα προεξοφλητικά επιτόκια (discount rates) κατά +/- 50 μονάδες βάσης (+/-0,50%) β) τα exit yields κατά +/-50 μονάδες βάσης (+/-0,50%), γ) την επίπτωση του χρονισμού κατά 12 μήνες καθυστέρηση στην έναρξη των κατασκευών, καθώς και δ) την μεταβολή 15% του κατασκευαστικού κόστους (συμπεριλαμβανομένου του κόστους υποδομών). Ως εκ’ τούτου, στον παρακάτω πίνακα παρατίθενται τα βασικά σενάρια αναφορικά με την επίπτωση που θα έχουν στις αποτιμήσεις οι παραπάνω μεταβλητές: Ποσά σε € εκατ. Επίπτωση στις αποτιμήσεις Discount rates -0,50% 87,4 +0,50% -79,8 Exit yields -0,50% 59,3 +0,50% -59,3 Επίπτωση χρονισμού ¹ +12 μήνες -11,4 Μεταβολή κατασκευαστικού κόστους ² -15% +15% 39,5 -39,5 ¹ Η επίπτωση χρονισμού σχετίζεται κυρίως με την ενδεχόμενη καθυστέρηση στον προγραμματισμένο χρόνο έκδοσης οικοδομικών αδειών των επενδυτικών ακινήτων της Α’ Φάσης, εντός της οποίας και εντάσσεται το μεγαλύτερο μέρος των εν λόγω ακινήτων. ² Με βάση την έκθεση του ανεξάρτητου εκτιμητή, το κατασκευαστικό κόστος που έχει στηριχτεί η ως άνω επίπτωση από την μεταβολή του +/- 15% βασίζεται στο επιχειρηματικό πλάνο του Ομίλου, που ενσωματώνει συγκεκριμένες παραδοχές κατασκευαστικού κόστους και υποθέσεων πληθωρισμού, όπως οι τελευταίες γνωστοποιήθηκαν στον ανεξάρτητο εκτιμητή. Οι προαναφερόμενες εκτιμήσεις των επενδυτικών ακινήτων έχουν λάβει υπόψη, την οικονομική κατάσταση στην Ελλάδα όπως περιγράφεται στη σημείωση 2.1, και το εξαγόμενο αποτέλεσμα αποτελεί τη βέλτιστη, βάσει των συνθηκών, εκτίμηση των επενδυτικών ακινήτων του Ομίλου. Οι μεταβολές της εύλογης αξίας των επενδυτικών ακινήτων και κυρίως των εμπορικών κέντρων σε λειτουργία, σε σχέση με αυτές της συγκριτικής περιόδου διαφέρουν καθώς ενσωματώνουν κατά την ημερομηνία διεξαγωγής τους τις μεταβολές στην εκτίμηση από τις εκάστοτε συνθήκες σε σχέση με την εξάπλωσης του κορωνοϊού COVID-19. Σύμφωνα με τους ανεξάρτητους εκτιμητές, παρά την σταδιακή χαλάρωση στους περιορισμούς και την επιβράδυνση των αρνητικών επιπτώσεων τόσο στην παγκόσμια όσο και την εγχώρια οικονομική δραστηριότητα, συνεχίζεται η αβεβαιότητα από την εξέλιξη της πανδημίας COVID-19 καθώς δεν αποκλείεται ο κίνδυνος αρνητικών επιπτώσεων λόγω ενδεχομένων μεταλλάξεων της πανδημίας στο μέλλον. Αυτό το περιβάλλον θα μπορούσε να έχει και πάλι σημαντικό αντίκτυπο στις αγορές ακινήτων στη χώρα μας και διεθνώς. Το συνολικό χαρτοφυλάκιο ακινήτων του Ομίλου αποτιμήθηκε από εξωτερικούς εκτιμητές με βάση την εύλογη αξία, σύμφωνα με την εκτίμηση του Royal Institution of Chartered Surveyors (RICS). Κατά την ημερομηνία εκτίμησης, οι εξωτερικοί εκτιμητές συνεχίζουν να θεωρούν ότι μπορούν να βασιστούν λιγότερο σε προγενέστερα δεδομένα της αγοράς για συγκριτικούς σκοπούς με στόχο να προσεγγίσουν την εύλογη αξία. Λόγω της παραπάνω τρέχουσας συγκυρίας, οι εκτιμητές αντιμετωπίζουν μία πρωτοφανή κατάσταση όσον αφορά στην κρίση τους. Η εκτίμησή τους για τον λόγο αυτό υπόκειται σε καθεστώς «αυξημένης αβεβαιότητας» (material valuation uncertainty) όπως αυτή περιγράφεται όπως ορίζεται στα Διεθνή Εκτιμητικά Πρότυπα και 149 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 στο VPS 3 και VPGA 10 του RICS Red Book Global, αναφορικά με τα εμπορικά κέντρα σε λειτουργία. Κατά συνέπεια, μικρότερη βεβαιότητα – και μεγαλύτερος βαθμός προσοχής – συνοδεύει τις εκθέσεις αποτίμησης των προαναφερόμενων εμπορικών κέντρων σε σχέση με τις συνήθεις συνθήκες. Οι εξωτερικοί εκτιμητές έχουν επιβεβαιώσει ότι η δήλωση «αυξημένη αβεβαιότητα» δεν σημαίνει ότι δεν μπορεί κανείς να βασιστεί στις αποτιμήσεις. Αντίθετα, η παραπάνω δήλωση χρησιμοποιείται για να είναι σαφής και διαφανής με όλα τα μέρη, με επαγγελματικό τρόπο, ώστε κατά τις τρέχουσες έκτακτες συνθήκες, αποδίδεται λιγότερη βεβαιότητα στις αποτιμήσεις από ό, τι θα συνέβαινε διαφορετικά. Εξαιτίας της αυξημένης εκτιμητικής αβεβαιότητας σχετικά με την επίδραση του COVID-19 και σε μια πρώτη προσπάθεια αποτύπωσης της αρκετά πρόσφατης πρωτοφανούς αύξησης του ενεργειακού κόστους, οι μελλοντικές ταμειακές ροές που ενσωματώθηκαν στα εκτιμητικά μοντέλα, προβλέπουν ενισχυμένη απώλεια ενοικίων, εφαρμογή επιπλέον κενότητας για τις μισθώσεις που θα λήξουν εντός του 2022 και ενίσχυση και χρονική επέκταση των εξόδων λειτουργίας καθώς και επιπρόσθετο κόστος ενέργειας που θα καλυφθούν αποκλειστικά από τον Όμιλο για το επόμενο χρονικό διάστημα. Δεν υπήρξε καμία αλλαγή στη μεθοδολογία αποτίμησης που χρησιμοποιήθηκε για τις επενδύσεις σε ακίνητα ως αποτέλεσμα του COVID-19. Η Διοίκηση και οι εξωτερικοί εκτιμητές είναι της άποψης ότι τα προεξοφλητικά επιτόκια και οι αποδόσεις εξόδου (exit yields) είναι εύλογα με βάση τις τρέχουσες συνθήκες της αγοράς και τις αποδόσεις που αναμένουν οι επενδυτές για τα συγκεκριμένα εμπορικά κέντρα, τα οποία θεωρούνται από τα κορυφαία εμπορικά κέντρα στην Ελλάδα. Οι πληροφορίες που παρέχονται στους εκτιμητές και οι παραδοχές και τα μοντέλα αποτίμησης που χρησιμοποιούνται από τους εκτιμητές, εξετάζονται από την ομάδα της διαχείρισης των επενδυτικών ακινήτων, τον επικεφαλής των επενδυτικών ακινήτων και τον οικονομικό διευθυντή. Οι εκτιμητές συζητούν και είναι παρόντες απευθείας στην Επιτροπή Ελέγχου κατά επισκόπηση των ενδιάμεσων και ετήσιων αποτελεσμάτων. Η Διοίκηση θα παρακολουθεί τις τάσεις που θα εκδηλωθούν στην αγορά επενδυτικών ακινήτων τους επόμενους μήνες διότι η πλήρης αποτύπωση των συνεπειών της οικονομικής κατάστασης στην Ελλάδα μπορεί να επηρεάσει μελλοντικά τις αξίες των επενδυτικών ακινήτων του Ομίλου. Σε αυτό το πλαίσιο η Διοίκηση παρακολουθεί επίσης προσεκτικά τις εξελίξεις σχετικά με την εξάπλωση του κορωνοϊού COVID-19, και τις επιπτώσεις των πληθωριστικών πιέσεων και της ενεργειακής κρίσης καθώς παραμένουν άγνωστες οι βραχυπρόθεσμες επιπτώσεις στις αξίες των επενδυτικών ακινήτων του Ομίλου που συνδέονται άμεσα με την καθαρή αξία ενεργητικού του Ομίλου. Πώληση οικοπέδων στα Σπάτα Ν. Αττικής Η θυγατρική εταιρία, LAMDA ESTATE DEVELOPMENT S.M.S.A., προχώρησε την 17.05.2021 στην υπογραφή σύμβασης αγοραπωλησίας βάσει της οποίας πώλησε δύο οικόπεδα στα Σπάτα, Ν. Αττικής, συνολικής έκτασης περίπου 85 στρεμμάτων έναντι συνολικού τιμήματος €14,0 εκατ. το οποίο προσεγγίζει αρκετά την εύλογη αξία του κόστους κτήσης. 7. Ενσώματα πάγια ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε € χιλ. Κόστος κτήσης 1 Ιανουαρίου 2020 Προσθήκες Πωλήσεις / διαγραφές Εξαγορά ποσοστού συμμετοχής 31 Δεκεμβρίου 2020 1 Ιανουαρίου 2021 Προσθήκες Μεταβολές στο κόστος έργων υποδομής (σημείωση 22) Πωλήσεις / διαγραφές Προσθήκες λόγω απόκτησης της ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε. (σημείωση 9) Ανακατανομές 31 Δεκεμβρίου 2021 Οικόπεδα Κτίρια και εγκαταστάσεις σε κτίρια τρίτων Μεταφορικ ά μέσα & μηχ./κός εξοπλισμός Έπιπλα και λοιπός εξοπλισμός Ακινητοποιήσεις υπο εκτέλεση - 562 672 36.090 37.324 6.427 247 (54) 6.956 13.576 9.607 1.523 94 11.224 1.515 2.832 4.347 18.111 5.274 (54) 43.140 66.471 - 37.324 379 13.576 409 11.224 1.219 4.347 1.836 66.471 3.843 397 - - - - 397 Σύνολο - - (6) - - (6) 8.044 - 1 326 - 8.371 8.441 2.795 40.498 13.980 1.075 13.844 (6.017) 166 Συσσωρευμένες αποσβέσεις 1 Ιανουαρίου 2020 Αποσβέσεις χρήσης Πωλήσεις/ διαγραφές 31 Δεκεμβρίου 2020 - (383) (1.330) (1.713) (5.708) (613) 17 (6.304) (7.245) (503) (7.748) - (13.336) (2.446) 17 (15.765) 1 Ιανουαρίου 2021 Αποσβέσεις περιόδου Πωλήσεις / Διαγραφές 31 Δεκεμβρίου 2021 - (1.713) (1.729) (3.442) (6.304) (595) 5 (6.894) (7.748) (719) 20 (8.447) - (15.765) (3.043) 25` (18.783) 8.441 35.611 37.056 7.272 7.086 3.476 5.397 4.347 166 50.706 58.146 Αναπόσβεστη αξία στις 31 Δεκεμβρίου 2020 Αναπόσβεστη αξία στις 31 Δεκεμβρίου 2021 150 - 2.147 76.929 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 ΕΤΑΙΡΙΑ Ποσά σε € χιλ. Μεταφορικά μέσα & μηχ/κός εξοπλισμός Εγκαταστάσεις σε κτίρια τρίτων Έπιπλα και λοιπός εξοπλισμός Ακινητοποιήσεις υπο εκτέλεση Σύνολο Κόστος κτήσης 1 Ιανουαρίου 2020 Προσθήκες Πωλήσεις / διαγραφές 31 Δεκεμβρίου 2020 367 1 368 195 113 (6) 302 1.648 749 2.397 1.271 2.538 3.809 3.481 3.401 (6) 6.876 1 Ιανουαρίου 2021 Προσθήκες Πωλήσεις /Διαγραφές Ανακατανομές 31 Δεκεμβρίου 2021 368 2 2.795 3.165 302 (5) 297 2.397 77 1.075 3.549 3.809 2.208 (6.017) - 6.876 2.287 (5) (2.147) 7.011 Συσσωρευμένες αποσβέσεις 1 Ιανουαρίου 2020 Αποσβέσεις χρήσης Πωλήσεις / διαγραφές 31 Δεκεμβρίου 2020 (275) (12) (287) (118) (19) 2 (135) (1.261) (133) (1.394) - (1.654) (164) 2 (1.816) 1 Ιανουαρίου 2021 Αποσβέσεις περιόδου Πωλήσεις /Διαγραφές 31 Δεκεμβρίου 2021 (287) (259) (546) (135) (35) 3 (167) (1.394) (279) (1.673) - (1.816) (573) 3 (2.386) Αναπόσβεστη αξία στις 31 Δεκεμβρίου 2020 Αναπόσβεστη αξία στις 31 Δεκεμβρίου 2021 81 2.619 167 130 1.003 1.876 3.809 - 5.060 4.625 Σε ενοποιημένο επίπεδο οι «Προσθήκες λόγω απόκτησης της ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε.» ποσού €8,4 εκατ. αφορούν το κόστος της γης (€8,0 εκατ.) και λοιπό εξοπλισμό (0,4 εκατ.) (σημείωση 9) Οι προσθήκες της γης αφορούν κυρίως σε τμήματα γης επί των οποίων πρόκειται να πραγματοποιηθούν τα παρακάτω έργα: α) γραφεία Διοίκησης για σκοπούς γενικούς χρήσης από τη Διοίκηση, β) η επέκταση της Μαρίνα του Αγίου Κοσμά καθώς και γ) κέντρα ενημέρωσης και παροχής πληροφόρησης του ευρύτερου κοινού αναφορικά με το έργο του Ελληνικού και τις δυνατότητες πλοήγησης και δραστηριοποίησης εντός αυτού. Σε ενοποιημένο και εταιρικό επίπεδο οι «Ανακατανομές» σχετίζονται με την επένδυση της Εταιρίας για την αναβάθμιση του λειτουργικού συστήματος SAP 4/HANA, η υλοποίηση του οποίου ολοκληρώθηκε εντός του 2021, καθώς επίσης και με την ολοκλήρωση των εργασιών διαμόρφωσης των νέων γραφείων της Εταιρίας. Επί των ενσωμάτων παγίων του Ομίλου δεν υφίστανται εμπράγματα βάρη και προσημειώσεις την 31.12.2021. 8. Άυλα περιουσιακά στοιχεία ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε € χιλ. Κόστος κτήσης 1 Ιανουαρίου 2020 Προσθήκες Εξαγορά ποσοστού συμμετοχής 31 Δεκεμβρίου 2020 Υπεραξία Λοιπά Άυλα περιουσιακά στοιχεία Λογισμικό Σύνολο 9.587 9.587 3.006 55 3.061 8.602 8.602 3.006 55 18.189 21.250 9.587 - 3.061 509 8.602 - 21.250 509 - 23 1.668 1.691 9.587 2.147 5.740 10.270 2.147 25.597 Συσσωρευμένες αποσβέσεις 1 Ιανουαρίου 2020 Αποσβέσεις χρήσης 31 Δεκεμβρίου 2020 - (2.835) (63) (2.898) (1.544) (1.544) (2.835) (1.607) (4.442) 1 Ιανουαρίου 2021 Αποσβέσεις περιόδου 31 Δεκεμβρίου 2021 - (2.898) (260) (3.158) (1.544) (511) (2.055) (4.442) (771) (5.213) 9.587 9.587 163 2.582 7.058 8.215 16.808 20.384 1 Ιανουαρίου 2021 Προσθήκες Προσθήκες λόγω απόκτησης της ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε. (σημείωση 9) Ανακατανομές 31 Δεκεμβρίου 2021 Αναπόσβεστη αξία στις 31 Δεκεμβρίου 2020 Αναπόσβεστη αξία στις 31 Δεκεμβρίου 2021 151 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 Κατά την απόκτηση της ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε. προέκυψαν προσθήκες ποσού €1,7 εκατ. λόγω αναγνώρισης άυλων περιουσιακών στοιχείων αναφορικά με την άδεια λειτουργίας καθώς και το υπάρχον πελατολόγιο της υφιστάμενης μαρίνας Αγίου Κοσμά, 337 θέσεων (σημείωση 9). Σε ενοποιημένο και εταιρικό επίπεδο οι «Ανακατανομές» σχετίζονται με την επένδυση της Εταιρίας για την αναβάθμιση του λειτουργικού συστήματος SAP 4/HANA, η υλοποίηση του οποίου ολοκληρώθηκε εντός του 2021. ΕΤΑΙΡΙΑ Λογισμικό Σύνολο Ποσά σε € χιλ. Κόστος κτήσης 1 Ιανουαρίου 2020 Προσθήκες 31 Δεκεμβρίου 2020 2.807 55 2.862 2.807 55 2.862 1 Ιανουαρίου 2021 Προσθήκες Ανακατανομές 31 Δεκεμβρίου 2021 2.862 333 2.147 5.342 2.862 333 2.147 5.342 Συσσωρευμένες αποσβέσεις 1 Ιανουαρίου 2020 Αποσβέσεις χρήσης 31 Δεκεμβρίου 2020 (2.695) (52) (2.747) (2.695) (52) (2.747) 1 Ιανουαρίου 2021 Αποσβέσεις περιόδου 31 Δεκεμβρίου 2021 (2.747) (242) (2.989) (2.747) (242) (2.989) Αναπόσβεστη αξία στις 31 Δεκεμβρίου 2020 115 115 Αναπόσβεστη αξία στις 31 Δεκεμβρίου 2021 2.353 2.353 Έλεγχος απομείωσης άυλων περιουσιακών στοιχείων Κατά την 31 Δεκεμβρίου 2021 ο Όμιλος προέβη σε έλεγχο απομείωσης των άυλων περιουσιακών στοιχείων που προέκυψαν κατά την απόκτηση ελέγχου στην εταιρία LAMDA MARINAS INVESTMENTS S.M.S.A. το Φεβρουάριο του 2020. Τα άυλα περιουσιακά στοιχεία αφορούν την υπεραξία κατά την εξαγορά, καθώς και την εύλογη αξία λοιπών άυλων περιουσιακών στοιχείων: α) άδεια λειτουργίας του τουριστικού λιμένα έως το 2047, β) ευνοϊκή σχέση με την ΕΤΑΔ διάρκειας έως το 2020 καθώς και γ) σχέσεις πελατολογίου της Μαρίνας διάρκειας έως το 2031. Η διενεργηθείσα εργασία ελέγχου απομείωσης της υπεραξίας βασίστηκε σε αναμενόμενες μελλοντικές ταμειακές ροές, λαμβάνοντας υπόψη τις ακόλουθες βασικές παραδοχές: ∙ ∙ ∙ ∙ Δικαίωμα χρήσης της Μαρίνας Φλοίσβου μέχρι το 2047. Μέσος όρος αύξησης εσόδου ίσος με 5,7% μέχρι το 2026 και 2,1% έπειτα. Μέσος όρος αύξησης λειτουργικών εξόδων ίσος με 3,9% μέχρι το 2026 και 1,5% έπειτα. Προεξοφλητικό επιτόκιο μετά φόρους ίσο με 8,1%. Κατόπιν ολοκλήρωσης της προαναφερθείσας εργασίας, η Διοίκηση εκτιμά ότι η καθαρή αξία των ανωτέρω άυλων περιουσιακών στοιχείων είναι πλήρως ανακτήσιμη με βάση τις τρέχουσες συνθήκες. Την 31.12.2021, ο Όμιλος ανέλυσε την ευαισθησία των ανακτήσιμων ποσών σε μια λογική και πιθανή αλλαγή σε κάποιες από τις βασικές παραδοχές (ενδεικτικά αναφέρεται η αλλαγή μισής (0,5) ποσοστιαίας μονάδας στο επιτόκιο προεξόφλησης). Η ανάλυση αυτή δεν δείχνει μια κατάσταση στην οποία η λογιστική αξία των ανωτέρω άυλων περιουσιακών στοιχείων υπερβαίνει το ανακτήσιμο ποσό τους. 152 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 9. Επενδύσεις σε θυγατρικές εταιρίες, κοινοπραξίες και συγγενείς εταιρίες Η δομή του Ομίλου κατά την 31.12.2021 έχει ως εξής: Εταιρία LAMDA DEVELOPMENT S.A. – Μητρική Θυγατρικές: HELLINIKON GLOBAL I S.A. ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε. LAMDA MALLS A.E. PYLAIA S.M.S.A. LAMDA DOMI S.M.S.A. L.O.V. S.M.S.A. LOV LUXEMBOURG SARL LAMDA ESTATE DEVELOPMENT S.M.S.A. KRONOS PARKING S.M.S.A. LAMDA PRIME PROPERTIES S.M.S.A. LAMDA ILIDA OFFICE S.M.S.A. MALLS MANAGEMENT SERVICES S.M.S.A. ΟΛΥΜΠΙΑΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΘΗΝΑΣ ΑΜΚΕ MC PROPERTY MANAGEMENT S.M.S.A. LAMDA ΕΡΓΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ S.M.S.A. LAMDA LEISURE S.M.S.A. ΓΕΑΚΑΤ S.M.S.A. ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ S.M.S.A. (πρώην Lamda Real Estate Management S.A.) LAMDA MARINAS INVESTMENTS S.M.S.A. LAMDA FLISVOS HOLDING A.E. LAMDA FLISVOS MARINA S.A. LAMDA DEVELOPMENT (NETHERLANDS) BV SINGIDUNUM - BUILDINGS DOO TIHI EOOD LAMDA DEVELOPMENT MONTENEGRO DOO PROPERTY DEVELOPMENT DOO LAMDA DEVELOPMENT SOFIA EOOD ROBIES SERVICES LTD ROBIES PROPRIETATI IMOBILIARE SRL LAMDA DEVELOPMENT ROMANIA SRL Χώρα εγκατάστασης % άμεσης συμμετοχής % έμμεσης συμμετοχής Ελλάδα Λουξεμβούργο Ελλάδα Ελλάδα Ελλάδα Ελλάδα Ελλάδα Λουξεμβούργο Ελλάδα Ελλάδα Ελλάδα Ελλάδα Ελλάδα Ελλάδα Ελλάδα Ελλάδα Ελλάδα Ελλάδα 100% 54,57% 100% 50% 100% 100% 13,73% 68,30% 68,30% 50% 100% 100% 100% 100% 99% 100% 100% 100% 100% 1% Συνολικό % συμμετοχής 100% 100% 68,30% 68,30% 68,30% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% Ελλάδα 100% 100% Ελλάδα Ελλάδα Ελλάδα Ολλανδία Σερβία Βουλγαρία Μαυροβούνιο Σερβία Βουλγαρία Κύπρος Ρουμανία Ρουμανία 100% 100% 100% 83,39% 64,40% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 90% 90% 100% Κοινοπραξίες: LAMDA AKINITA S.A. Ελλάδα 50% 50% Συγγενείς: SC LAMDA MED SRL ATHENS METROPOLITAN EXPO AE METROPOLITAN EVENTS STOFERNO A.E. Ρουμανία Ελλάδα Ελλάδα Ελλάδα 83,39% 64,40% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 90% 90% 40% 11,67% 11,67% 25% 40% 11,67% 11,67% 25% Σημειώνονται τα εξής αναφορικά με τις προαναφερόμενες συμμετοχές: • • • • • • • • • Η χώρα εγκατάστασης είναι ίδια με τη χώρα δραστηριότητας. Τα ποσοστά συμμετοχής αντιστοιχούν σε ισόποσα δικαιώματα ψήφων. Οι επενδύσεις σε κοινοπραξίες αφορούν στρατηγικές επενδύσεις του Ομίλου κυρίως για αξιοποίηση και εκμετάλλευση επενδυτικών ακινήτων. Ο Όμιλος πώλησε την κοινοπραξία LAMDA AKINITA S.A. τον Φεβρουάριο 2022. Οι επενδύσεις σε συγγενείς επιχειρήσεις δεν έχουν σημαντική επίπτωση στη δραστηριότητα και τα αποτελέσματα του Ομίλου παρ’ όλα αυτά ενοποιούνται με τη μέθοδο της καθαρής θέσης διότι ο Όμιλος εξασκεί ουσιώδη επιρροή επί των δραστηριοτήτων τους. Ο Όμιλος παρέχει εγγυήσεις σε Τράπεζες οι οποίες περιλαμβάνουν και ενεχυριασμένες μετοχές που προκύπτουν από τις δανειακές υποχρεώσεις του Ομίλου. Η θυγατρική εταιρία LAMDA DEVELOPMENT SOFIA EOOD είναι σε διαδικασία εκκαθάρισης. Ο Όμιλος ολοκλήρωσε την εκκαθάριση και διακοπή των θυγατρικών εταιριών PROPERTY DEVELOPMENT DOO (Δεκέμβριος 2021) και TIHI EOOD (Φεβρουάριος 2022) Ο Όμιλος πώλησε τη θυγατρική εταιρία LAMDA ILIDA OFFICE S.M.S.A. τον Δεκέμβριο 2021. Ο Όμιλος απέκτησε στις 25.6.2021 το 100% των μετοχών της ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε. 153 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 • Ο Όμιλος απέκτησε στις 16.03.2021 το 100% των μετοχών της SINGIDUNUM - BUILDINGS DOO η οποία ενοποιείται πλέον με τη μέθοδο ολικής ενοποίησης, έναντι της μεθόδου καθαρής θέσης προηγουμένως (κοινοπραξία). (α) Επενδύσεις της Εταιρίας σε θυγατρικές εταιρίες Οι συμμετοχές σε θυγατρικές εταιρίες αναλύονται ως εξής: 31.12.2021 Ποσά σε € χιλ. Επωνυμία HELLINIKON GLOBAL I S.A. LAMDA MALLS A.E. L.O.V. S.M.S.A. LOV LUXEMBOURG SARL LAMDA ESTATE DEVELOPMENT S.M.S.A. LAMDA PRIME PROPERTIES S.M.S.A. MALLS MANAGEMENT SERVICES S.M.S.A. ΟΛΥΜΠΙΑΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΘΗΝΑΣ ΑΜΚΕ MC PROPERTY MANAGEMENT S.M.S.A. LAMDA ΕΡΓΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ S.M.S.A. LAMDA LEISURE S.M.S.A. ΓΕΑΚΑΤ S.M.S.A. ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΔΥΝΑΜΙΚΗ S.M.S.A. LAMDA MARINAS INVESTMENTS S.M.S.A. LAMDA DEVELOPMENT (NETHERLANDS) BV LAMDA DEVELOPMENT MONTENEGRO DOO LAMDA DEVELOPMENT SOFIA EOOD ROBIES SERVICES LTD LAMDA DEVELOPMENT ROMANIA SRL Σύνολο Χώρα εγκατάστασης Ποσοστό συμμετοχής Κόστος κτήσης Απομείωση Λογιστική αξία Λουξεμβούργο Ελλάδα Ελλάδα Λουξεμβούργο Ελλάδα Ελλάδα Ελλάδα Ελλάδα Ελλάδα Ελλάδα Ελλάδα Ελλάδα Ελλάδα Ελλάδα Ολλανδία Μαυροβούνιο Βουλγαρία Κύπρος Ρουμανία 100% 68,30% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 90% 100% 300.131 51.496 133.367 368 31.420 9.272 1.224 1.109 745 9.070 3.750 15.073 1.410 16.665 104.678 800 363 1.823 741 683.505 (27.600) (700) (3.130) (3.050) (10.030) (1.310) (27.200) (800) (363) (1.823) (741) (76.747) 300.131 51.496 133.367 368 3.820 9.272 524 1.109 745 5.940 700 5.043 100 16.665 77.478 606.758 Χώρα εγκατάστασης Ποσοστό συμμετοχής Κόστος κτήσης Απομείωση Λογιστική αξία Λουξεμβούργο Ελλάδα Ελλάδα Λουξεμβούργο Ελλάδα Ελλάδα Ελλάδα Ελλάδα Ελλάδα Ελλάδα Ελλάδα Ελλάδα Ελλάδα Ελλάδα Ελλάδα Ολλανδία Μαυροβούνιο Σερβία Βουλγαρία Κύπρος Ρουμανία 100% 68,30% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 90% 100% 36 51.496 133.367 318 45.461 9.272 1.000 1.224 416 745 9.070 2.350 15.023 1.310 16.415 92.488 800 11.685 363 1.823 741 395.403 (27.599) (940) (2.350) (10.030) (1.310) (27.200) (800) (11.685) (363) (1.823) (741) (84.841) 36 51.496 133.367 318 17.862 9.272 1.000 1.224 416 745 8.130 4.993 16.415 65.288 310.562 31.12.2020 Ποσά σε € χιλ. Επωνυμία HELLINIKON GLOBAL I S.A. LAMDA MALLS A.E. L.O.V. S.M.S.A. LOV LUXEMBOURG SARL LAMDA ESTATE DEVELOPMENT S.M.S.A. LAMDA PRIME PROPERTIES S.M.S.A. LAMDA ILIDA OFFICE S.M.S.Α. MALLS MANAGEMENT SERVICES S.M.S.A. ΟΛΥΜΠΙΑΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΘΗΝΑΣ ΑΜΚΕ MC PROPERTY MANAGEMENT S.M.S.A. LAMDA ΕΡΓΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ S.M.S.A. LAMDA LEISURE S.M.S.A. ΓΕΑΚΑΤ S.M.S.A. ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΔΥΝΑΜΙΚΗ S.M.S.A. LAMDA MARINAS INVESTMENTS S.M.S.A. LAMDA DEVELOPMENT (NETHERLANDS) BV LAMDA DEVELOPMENT MONTENEGRO DOO PROPERTY DEVELOPMENT DOO LAMDA DEVELOPMENT SOFIA EOOD ROBIES SERVICES LTD LAMDA DEVELOPMENT ROMANIA SRL Σύνολο Η κίνηση των συμμετοχών σε θυγατρικές εταιρίες αναλύεται ως εξής: Ποσά σε € χιλ. Υπόλοιπο έναρξης Αυξήσεις/(μειώσεις) μετοχικού κεφαλαίου Σχηματισμός προβλέψεων απομείωσης Εξαγορά ποσοστού συμμετοχών Αλλαγή μεθόδου ενοποίησης συμμετοχής Πώληση θυγατρικής Υπόλοιπο τέλους 31.12.2021 31.12.2020 310.562 301.086 (3.590) (1.300) 606.758 312.971 (15.824) (3.000) 12.393 4.022 310.562 154 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 Αύξηση/μείωση Μετοχικού Κεφαλαίου Η Εταιρία προχώρησε εντός του 2021 σε αύξηση μετοχικού κεφαλαίου στις θυγατρικές της εταιρίες LAMDA ILIDA OFFICE S.M.S.A. με ποσό €0,3 εκατ., LAMDA LEISURE S.M.S.A. με ποσό €1,4 εκατ., ΓΕΑΚΑΤ Α.Ε. με ποσό €0,05 εκατ., ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ S.M.S.A. με ποσό €0,1 εκατ., HELLINIKON GLOBAL I S.A. με ποσό €300,1 εκατ. για σκοπούς χρηματοδότησης της 1η δόσης σύμφωνα με την σύμβαση αγοραπωλησίας μετοχών της εταιρίας ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε. (σημείωση 9), LAMDA DEVELOPMENT (NETHERLANDS) BV με ποσό €12,2 εκατ., ΟΛΥΜΠΙΑΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΘΗΝΑΣ ΑΜΚΕ με ποσό €0,7 εκατ., LAMDA MARINAS INVESTMENTS S.M.S.A. με ποσό €0,25 εκατ. και LOV LUXEMBOURG SARL με ποσό €0,05 εκατ.. Παράλληλα η Εταιρία προέβη σε μείωση μετοχικού κεφαλαίου στην θυγατρική της εταιρία LAMDA ESTATE DEVELOPMENT S.M.S.A. ποσού €14,0 εκατ.. Σχηματισμός προβλέψεων απομείωσης 2021 MALLS MANAGEMENT SERVICES S.M.S.A. LAMDA ΕΡΓΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ S.M.S.A. LAMDA LEISURE S.M.S.A. Σύνολο (700) (2.190) (700) (3.590) Εξαγορά ποσοστού συμμετοχών – Επιχειρηματική συνένωση Οι εξαγορές επιχειρήσεων που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του ΔΠΧΑ 3 «Συνενώσεις Επιχειρήσεων» καταχωρούνται με τη μέθοδο της εξαγοράς. Το τίμημα που καταβάλλεται σε μία συνένωση επιχειρήσεων αποτιμάται στην εύλογη αξία, η οποία υπολογίζεται ως το άθροισμα των εύλογων αξιών, κατά την ημερομηνία εξαγοράς, των περιουσιακών στοιχείων που εισφέρθηκαν από τον Όμιλο και των υποχρεώσεων που αναλήφθηκαν από τον Όμιλο προς τους προηγούμενους ιδιοκτήτες της εξαγοραζόμενης επιχείρησης σε αντάλλαγμα του ελέγχου της εξαγοραζόμενης επιχείρησης. Τα έξοδα που αφορούν στην εξαγορά καταχωρούνται στην κατάσταση αποτελεσμάτων. Η υπεραξία καταχωρείται ως το υπερβάλλον μεταξύ (α) του αθροίσματος του τιμήματος που καταβλήθηκε, τυχόν μη ελεγχουσών συμμετοχών στην εξαγοραζόμενη επιχείρηση και της εύλογης αξίας τυχόν προηγούμενης συμμετοχής στην εξαγοραζόμενη επιχείρηση και (β) της καθαρής αξίας, κατά την ημερομηνία της εξαγοράς, των περιουσιακών στοιχείων που αποκτήθηκαν και των υποχρεώσεων που αναλήφθηκαν. Εάν, μετά από επανεξέταση, η καθαρή αξία, κατά την ημερομηνία της εξαγοράς, των περιουσιακών στοιχείων που αποκτήθηκαν και των υποχρεώσεων που αναλήφθηκαν υπερβαίνει το άθροισμα του τιμήματος που καταβλήθηκε, τυχόν μη ελεγχουσών συμμετοχών στην εξαγοραζόμενη επιχείρηση, και της εύλογης αξίας τυχόν προηγούμενης συμμετοχής στην εξαγοραζόμενη επιχείρηση, η διαφορά καταχωρείται άμεσα στην κατάσταση αποτελεσμάτων. Εάν για κάποια ποσά που αφορούν στην αρχική καταχώρηση μίας επιχειρηματικής συνένωσης οι αξίες δεν έχουν οριστικοποιηθεί έως την ημερομηνία των Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων της περιόδου στην οποία πραγματοποιήθηκε η επιχειρηματική συνένωση, ο Όμιλος καταχωρεί προσωρινές αξίες για τα ποσά αυτά. Τα προσωρινά ποσά προσαρμόζονται κατά την περίοδο οριστικοποίησης εξαγοράς, ή πρόσθετα περιουσιακά στοιχεία ή υποχρεώσεις αναγνωρίζονται, ώστε να ληφθούν υπόψιν νέες πληροφορίες σχετικά με δεδομένα και καταστάσεις που υπήρχαν κατά την ημερομηνία εξαγοράς, οι οποίες, εάν ήταν γνωστές, θα επηρέαζαν τα ποσά που αναγνωρίσθηκαν εκείνη την ημερομηνία. H Εταιρία στις 23.01.2020 συμφώνησε να αποκτήσει από την εταιρία D-Marinas B.V. του Ομίλου DOGUS, το υπόλοιπο 50% των μετοχών της εταιρίας LAMDA MARINAS INVESTMENTS S.M.S.A., η οποία κατείχε ποσοστό 83,39% των μετοχών της LAMDA FLISVOS HOLDING Α.Ε., μετόχου κατά 77,23% της εταιρίας LAMDA FLISVOS MARINA Α.Ε. που διαχειρίζεται τη Μαρίνα Φλοίσβου. Το τίμημα της συναλλαγής ανήλθε στο ποσό των €12.393 χιλ., το οποίο χρηματοδοτήθηκε μέσω των αντληθέντων κεφαλαίων της αύξησης μετοχικού κεφαλαίου του 2019, σύμφωνα με την απόφαση της από 24.06.2020 Τακτικής Γενικής Συνέλευσης των μετόχων της Εταιρίας περί μερικής αλλαγής της χρήσης των κεφαλαίων. Με την ολοκλήρωση της συναλλαγής στις 20.02.2020, η LAMDA DEVELOPMENT S.A. καθίσταται ο μοναδικός μέτοχος της LAMDA MARINAS INVESTMENTS S.M.S.A., ελέγχοντας την εταιρία LAMDA FLISVOS MARINA Α.Ε. Κατόπιν των ανωτέρω η LAMDA FLISVOS MARINA Α.Ε. που διαχειρίζεται τη Μαρίνα Φλοίσβου ενοποιείται με τη μέθοδο ολικής ενοποίησης στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις του Ομίλου. Κατά συνέπεια η συναλλαγή αποτελεί απόκτηση οικονομικής οντότητας και έχει αναγνωριστεί ως συνένωση επιχειρήσεων στο πεδίο εφαρμογής του ΔΠΧΑ 3 «Συνενώσεις Επιχειρήσεων» στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις. Η απόκτηση λογιστικοποιήθηκε με τη μέθοδο της επιχειρηματικής συνένωσης. Ως εκ τούτου το σύνολο των μεταβιβασθέντων στοιχείων του ενεργητικού καθώς και το σύνολο των υποχρεώσεων της LAMDA MARINAS INVESTMENTS S.M.S.A. αποτιμήθηκαν στην εύλογη αξία. 155 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 Στον παρακάτω πίνακα συνοψίζεται η εύλογη αξία των περιουσιακών στοιχείων και των υποχρεώσεων του υποομίλου LAMDA MARINAS INVESTMENTS S.M.S.A. κατά την ημερομηνία απόκτησης 20.02.2020: Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης Ποσά σε € χιλ. Ενσώματα πάγια Δικαιώματα χρήσης μισθωμένων περιουσιακών στοιχείων Άυλα περιουσιακά στοιχεία Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις Πελάτες και λοιπές απαιτήσεις Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα Σύνολο Ενεργητικού 43.140 100.140 8.602 1.048 1.259 5.551 159.740 Μετοχικό Κεφάλαιο Αποτελέσματα εις νέον & Λοιπά Αποθεματικά Σύνολο Ιδίων Κεφαλαίων 8.044 21.240 29.284 Δάνεια Υποχρεώσεις μισθώσεων Υποχρεώσεις παροχών προσωπικού λόγω εξόδου από την υπηρεσία Αναβαλλόμενες φορολογικές υποχρεώσεις Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις Σύνολο Υποχρεώσεων Σύνολο Ιδίων Κεφαλαίων και Υποχρεώσεων 6.480 100.141 193 4.883 18.759 130.456 159.740 Εύλογη αξία Αποκτηθέντων Περιουσιακών Στοιχείων Εκτιμώμενη Εύλογη Αξία της υφιστάμενης συμμετοχής Εκτιμώμενη Εύλογη Αξία που αναλογεί σε μη ελέγχουσες συμμετοχές Υπεραξία Συνολικό Τίμημα Απόκτησης 29.284 (12.616) (13.862) 9.587 12.393 Το τίμημα για την απόκτηση του 50% της εταιρίας LAMDA MARINAS INVESTMENTS S.M.S.A. ανήλθε σε €12,4 εκατ.. Το τίμημα ήταν υψηλότερο από την εύλογη αξία των περιουσιακών στοιχείων που αποκτήθηκαν κατά €9,6 εκατ. (υπεραξία). Μη ελέγχουσες συμμετοχές Οι μη ελέγχουσες συμμετοχές του Ομίλου κατά την 31.12.2021 ανέρχονται σε 99,0 εκατ. (31.12.2020: €94,7 εκατ.) εκ των οποίων €85,8 εκατ. (31.12.2020 €81,8 εκατ.) προέρχονται από την θυγατρική εταιρία LAMDA MALLS A.E., και αντιπροσωπεύουν το 31,7% επί των ιδίων κεφαλαίων του υπο-ομίλου της εταιρίας LAMDA MALLS A.E., της οποίας θυγατρικές με 100% είναι η LAMDA DOMI S.Μ.S.A. και η PYLAIA S.M.S.A. Επίσης μη ελέγχουσες συμμετοχές του Ομίλου ύψους €13,4 εκατ. κατά την 31.12.2021 (31.12.2020: €12,9 εκατ.) προέρχονται από τον υπο-όμιλο LAMDA MARINAS INVESTMENTS S.M.S.A. και αντιπροσωπεύουν το 35,6% των ιδίων κεφαλαίων του. Τα βασικά χρηματοοικονομικά στοιχεία του υπο-ομίλου της LAMDA MALLS A.E. παρουσιάζονται παρακάτω: Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης 31.12.2021 31.12.2020 Επενδύσεις σε ακίνητα Λοιπό μη κυκλοφορούν ενεργητικό Λοιπές απαιτήσεις Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα 514.609 11.594 9.609 42.341 578.153 502.644 11.144 8.291 33.024 555.103 Αναβαλλόμενες φορολογικές υποχρεώσεις Μακροπρόθεσμες δανειακές υποχρεώσεις Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις λειτουργικών μισθώσεων Λοιπές μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις Βραχυπρόθεσμες δανειακές υποχρεώσεις Βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις λειτουργικών μισθώσεων Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις 47.492 148.196 77.289 1.225 3.920 420 28.832 307.374 47.816 151.922 77.949 3.115 2.525 145 13.522 296.994 Ίδια Κεφάλαια 270.779 258.109 Κατανέμονται σε: Μετόχους μητρικής Εταιρίας Μη ελέγχουσες συμμετοχές 184.942 85.837 176.288 81.821 Ποσά σε € χιλ. 156 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 Κατάσταση Αποτελεσμάτων και Λοιπά Συνολικά Εισοδήματα 01.01.2021 έως 31.12.2021 01.01.2020 έως 31.12.2020 Έσοδα Μεταβολές εύλογης αξίας επενδύσεων σε ακίνητα Λοιπά έσοδα / (έξοδα) εκμετάλλευσης (καθαρά) Χρηματοοικονομικά έξοδα - καθαρά Καθαρά κέρδη/(ζημιές) προ φόρων Φόρος εισοδήματος Καθαρά κέρδη/(ζημιές) 35.720 10.822 (10.914) (9.338) 26.290 (181) 26.109 31.230 (23.367) (12.433) (9.159) (13.729) 2.419 (11.310) Λοιπά συνολικά εισοδήματα μετά από φόρους Συγκεντρωτικά Συνολικά Εισοδήματα 338 26.447 (631) (11.941) 8.384 - (3.785) 329 Ποσά σε € χιλ. Κατανεμημένα σε μη ελέγχουσες συμμετοχές Μερίσματα πληρωθέντα σε μη ελέγχουσες συμμετοχές Κατάσταση ταμειακών ροών 01.01.2021 έως 31.12.2021 Ποσά σε € χιλ. Καθαρές ταμειακές ροές από λειτουργικές δραστηριότητες Καθαρές ταμειακές ροές (για)/από επενδυτικές δραστηριότητες Καθαρές ταμειακές ροές (για)/από χρηματοδοτικές δραστηριότητες Καθαρή μεταβολή στα ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα 01.01.2020 έως 31.12.2020 20.467 (2.238) (8.912) 9.317 7.735 (7.102) (4.040) (3.407) Τα βασικά χρηματοοικονομικά στοιχεία του υπο-ομίλου της LAMDA MARINAS INVESTMENTS S.M.S.A. παρουσιάζονται παρακάτω: Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης 31.12.2021 31.12.2020 Ενσώματα πάγια Δικαιώματα χρήσης μισθωμένων περιουσιακών στοιχείων Άυλα περιουσιακά στοιχεία Πελάτες και λοιπές απαιτήσεις Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα 40.981 93.118 16.175 2.328 11.813 164.415 42.353 96.845 16.645 2.185 5.643 163.671 Δάνεια Υποχρεώσεις μισθώσεων Υποχρεώσεις παροχών προσωπικού λόγω εξόδου από την υπηρεσία Αναβαλλόμενες φορολογικές υποχρεώσεις Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις 4.673 98.461 5.577 99.877 101 217 1.718 22.016 126.969 2.651 18.991 127.313 Ίδια Κεφάλαια 37.446 36.358 Κατανέμονται σε: Μετόχους μητρικής Εταιρίας Μη ελέγχουσες συμμετοχές 24.084 13.362 23.456 12.902 Ποσά σε € χιλ. Κατάσταση Αποτελεσμάτων και Λοιπά Συνολικά Εισοδήματα 01.01.2021 έως 31.12.2021 20.02.2020 έως 31.12.2020 Έσοδα Αμοιβές και Έξοδα προσωπικού Αποσβέσεις Λοιπά έσοδα / (έξοδα) εκμετάλλευσης (καθαρά) Χρηματοοικονομικά έξοδα - καθαρά Καθαρά κέρδη προ φόρων Φόρος εισοδήματος Καθαρά κέρδη 16.108 (1.716) (6.123) (1.376) (5.740) 1.153 (454) 699 11.240 (1.332) (6.280) (2.408) (4.897) (3.677) 1.186 (2.491) Λοιπά συνολικά εισοδήματα μετά από φόρους Συγκεντρωτικά Συνολικά Εισοδήματα 389 1.088 (21) (2.512) 400 - (796) - Ποσά σε € χιλ. Κατανεμημένα σε μη ελέγχουσες συμμετοχές Μερίσματα πληρωθέντα σε μη ελέγχουσες συμμετοχές 157 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 Κατάσταση ταμειακών ροών 01.01.2021 έως 31.12.2021 Ποσά σε € χιλ. Καθαρές ταμειακές ροές από λειτουργικές δραστηριότητες Καθαρές ταμειακές ροές (για)/από επενδυτικές δραστηριότητες Καθαρές ταμειακές ροές (για)/από χρηματοδοτικές δραστηριότητες Καθαρή μεταβολή στα ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα 10.216 (4.046) 6.170 (β) Επενδύσεις της Εταιρίας και του Ομίλου σε κοινοπραξίες Η Εταιρία συμμετέχει στις παρακάτω κοινοπραξίες: 31.12.2021 Ποσά σε € χιλ. Επωνυμία LAMDA AKINITA S.A. Σύνολο Χώρα εγκατάστασης Ελλάδα Ποσοστό συμμετοχής 50% Κόστος κτήσης 4.454 4.454 Χώρα εγκατάστασης Ελλάδα Ποσοστό συμμετοχής 50% Κόστος κτήσης 4.454 4.454 (1.884) (1.884) 31.12.2020 Ποσά σε € χιλ. Επωνυμία LAMDA AKINITA S.A. Σύνολο Λογιστική αξία 2.570 2.570 Απομείωση Λογιστική αξία 2.570 2.570 Απομείωση (1.884) (1.884) Ο Όμιλος συμμετέχει στις παρακάτω κοινοπραξίες: 31.12.2021 Ποσά σε € χιλ. Επωνυμία LAMDA AKINITA S.A. Σύνολο Χώρα εγκατάστασης Ποσοστό συμμετοχής Κόστος κτήσης Μερίδιο στα αποτελέσματα Αξία Επένδυσης Ελλάδα 50% 4.454 4.454 (1.916) (1.916) 2.538 2.538 31.12.2020 Ποσά σε € χιλ. Επωνυμία LAMDA AKINITA S.A. SINGIDUNUM-BUILDINGS DOO Σύνολο Χώρα εγκατάστασης Ποσοστό συμμετοχής Κόστος κτήσης Μερίδιο στα αποτελέσματα Αξία Επένδυσης Ελλάδα Σερβία 50% 79,99% 4.454 54.105 58.559 (1.906) (25.034) (26.940) 2.548 29.071 31.619 Η επένδυση την κοινοπραξία LAMDA AKINITA S.A. παρουσιάζεται στη Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης 31.12.2021 στα «Περιουσιακά στοιχεία κατεχόμενα προς πώληση» (σημείωση 9). Η κίνηση των κοινοπραξιών του Ομίλου και της Εταιρίας αναλύεται ως εξής: Ποσά σε € χιλ. Υπόλοιπο έναρξης Αυξήσεις/(μειώσεις) μετοχικού κεφαλαίου Μερίδιο αποτελέσματος Αναπροσαρμογή αξίας επένδυσης λόγω εξαγοράς ποσοστού Εξαγορά ποσοστού/Αλλαγή μεθόδου ενοποίησης συμμετοχής Περιουσιακά στοιχεία κατεχόμενα προς πώληση Υπόλοιπο λήξης ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2021 31.12.2020 ΕΤΑΙΡΙΑ 31.12.2021 31.12.2020 31.619 (429) 36.436 5.460 (6.041) 2.570 - 6.593 - - 8.382 - - (28.652) (12.618) - (4.023) (2.538) - 31.619 (2.570) - 2.570 158 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 Σημειώνονται τα εξής αναφορικά με τις κοινοπραξίες: • • • Οι κοινοπραξίες είναι δομημένες μέσω ξεχωριστών εταιριών που παρέχουν στον Όμιλο δικαιώματα στα καθαρά περιουσιακά τους στοιχεία. Ο Όμιλος στις 16.03.2021 απέκτησε από την εταιρία ΙΜΟ Property Investments AD Beograd το υπόλοιπο 20,01% των μετοχών της εταιρίας SINGIDUNUM-BUILDINGS DOO. Ο Όμιλος μέχρι πρότινος κατείχε ποσοστό 79,99% των μετοχών της SINGIDUNUM-BUILDINGS DOO μέσω της θυγατρικής εταιρίας LAMDA DEVELOPMENT (NETHERLANDS) B.V.. Με την ολοκλήρωση της συναλλαγής στις 16.03.2021, η LAMDA DEVELOPMENT S.A. καθίσταται ο μοναδικός μέτοχος και αποκτά τον έλεγχο της SINGIDUNUM-BUILDINGS DOO, ελέγχοντας την εταιρία LAMDA DEVELOPMENT (NETHERLANDS) B.V.. Κατόπιν των ανωτέρω η SINGIDUNUM-BUILDINGS DOO ενοποιείται με τη μέθοδο ολικής ενοποίησης στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις του Ομίλου. Τον Δεκέμβριο του 2021 η Εταιρία συμφώνησε την πώληση του ποσοστού (50%) των μετοχών που κατείχε στην κοινοπραξία LAMDA AKINITA S.A. Η συναλλαγή ολοκληρώθηκε την 01.02.2022. (γ) Συγγενείς εταιρίες Ομίλου και Εταιρίας H Εταιρία συμμετέχει στις παρακάτω συγγενείς: 31.12.2021 Ποσά σε € χιλ. Επωνυμία ATHENS METROPOLITAN EXPO AE STOFERNO A.E. Σύνολο Χώρα εγκατάστασης Ελλάδα Ελλάδα Ποσοστό συμμετοχής 11,67% 25,00% Κόστος κτήσης 1.167 300 1.467 Απομείωση - Λογιστική αξία 1.167 300 1.467 Τον Φεβρουάριο 2021 η Εταιρία απέκτησε το 25% των μετοχών της εταιρίας STOFERNO A.E. έναντι συνολικού τιμήματος €0,3 εκατ. Η STOFERNO A.E. δραστηριοποιείται στον κλάδο των ταχυμεταφορών. 31.12.2020 Ποσά σε € χιλ. Επωνυμία ATHENS METROPOLITAN EXPO AE Σύνολο Χώρα εγκατάστασης Ελλάδα Ποσοστό συμμετοχής 11,67% Κόστος κτήσης 1.167 1.167 Χώρα εγκατάστασης Ελλάδα Ρουμανία Ελλάδα Ποσοστό συμμετοχής 11,67% 40,00% 25,00% Κόστος κτήσης 1.167 933 300 2.400 31.12.2021 Μερίδιο στα αποτελέσματα 1.173 (89) 1.084 Αξία Επένδυσης 1.167 2.106 211 3.483 Χώρα εγκατάστασης Ελλάδα Ρουμανία Ποσοστό συμμετοχής 11,67% 40,00% Κόστος κτήσης 1.167 933 2.100 31.12.2020 Μερίδιο στα αποτελέσματα 1.140 1.140 Αξία Επένδυσης 1.167 2.073 3.240 Απομείωση - Λογιστική αξία 1.167 1.167 O Όμιλος συμμετέχει στις παρακάτω συγγενείς: Ποσά σε € χιλ. Επωνυμία ATHENS METROPOLITAN EXPO AE SC LAMDA MED SRL STOFERNO A.E. Σύνολο Ποσά σε € χιλ. Επωνυμία ATHENS METROPOLITAN EXPO AE SC LAMDA MED SRL Σύνολο Η κίνηση των συγγενών εταιριών του Ομίλου και της Εταιρίας αναλύεται ως εξής: Ποσά σε € χιλ. Υπόλοιπο έναρξης Αυξήσεις μετοχικού κεφαλαίου Μερίδιο αποτελέσματος Μείωση μετοχικού κεφαλαίου Διανομή μερίσματος Υπόλοιπο τέλους ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2021 31.12.2020 3.239 300 (56) 3.483 3.444 198 (200) (203) 3.239 159 ΕΤΑΙΡΙΑ 31.12.2021 31.12.2020 1.167 300 1.467 1.167 1.167 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 (δ) Περιουσιακά στοιχεία κατεχόμενα προς πώληση 1. LAMDA ILIDA OFFICE S.M.S.Α Στις 05.05.2021 η Εταιρία προχώρησε στην υπογραφή σύμβασης με την εταιρία «Προντέα Ανώνυμη Εταιρεία Επενδύσεων σε Ακίνητη Περιουσία» (Prodea Investments) για την πώληση του συνόλου των μετοχών που κατέχει η Εταιρία στην 100% θυγατρική της εταιρία LAMDA ILIDA OFFICE S.M.S.Α. Η εν λόγω πώληση των μετοχών ολοκληρώθηκε στις 17.12.2021 και το μικτό τίμημα ανήλθε σε €10,9 εκατ. (το καθαρό τίμημα μετά από αποπληρωμή ενδοομιλικού δανείου οφειλόμενου από την Εταιρία στην LAMDA ILIDA OFFICE S.M.S.A. ανήλθε σε €0,3 εκατ.). Η LAMDA ILIDA OFFICE S.M.S.A. κατά την μεταβίβαση των μετοχών είχε απαίτηση από τη θυγατρική εταιρία του Ομίλου L.O.V. S.M.S.A. ποσού €30,0 εκατ. που αποτελεί προκαταβολή της LAMDA ILIDA OFFICE S.M.S.A για τη μελλοντική αγορά του κτιρίου γραφείων “Ilida Business Center” στα πλαίσια σχετικού υπογεγραμμένου προσυμφώνου. Το εν λόγω ακίνητο (λογιστικής αξίας €30 εκατ.), όπως και η υποχρέωση του Ομίλου (€30,0 εκατ.) έναντι της LAMDA ILIDA OFFICE S.M.S.A παρουσιάζονται κατ΄εφαρμογή του ΔΠΧΑ 5 στην Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης του Ομίλου την 31.12.2021 ως «Περιουσιακά στοιχεία κατεχόμενα προς πώληση» και «Υποχρεώσεις σχετιζόμενες με περιουσιακά στοιχεία κατεχόμενα προς πώληση» αντίστοιχα. Η οριστική μεταβίβαση του εν λόγω ακινήτου ολοκληρώθηκε στις 11.03.2022. Η LAMDA ILIDA OFFICE S.M.S.Α. παρουσιάζεται στον λειτουργικό τομέα «ΕΛΛΑΔΑ – Λοιπά επενδυτικά ακίνητα και οικόπεδα» (σημείωση 5). Τα καθαρά περιουσιακά στοιχεία κατεχόμενα προς πώληση της LAMDA ILIDA OFFICE S.M.S.Α. ανήλθαν την 30.11.2021 σε €-1,3 εκατ. διαμορφώνοντας τα μικτά κέρδη από την πώληση σε €1,6 εκατ. Αφαιρουμένων των εξόδων σχετιζόμενων με την πώληση, τα καθαρά κέρδη από την πώληση ανήλθαν σε €1,2 εκατ., τα οποία παρουσιάζονται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων του Ομίλου (γραμμή «Κέρδη από πώληση ποσοστού συμμετοχών σε επιχειρήσεις»). Η καθαρή ταμειακή εκροή του Ομίλου κατά την πώληση της LAMDA ILIDA OFFICE S.M.S.Α. ανήλθε σε €0,4 εκατ., αποτελούμενη από το καθαρό τίμημα της πώλησης και την αποαναγνώριση των ταμειακών διαθεσίμων της LAMDA ILIDA OFFICE S.M.S.Α.. Το κέρδος από την πώληση της συμμετοχής στην θυγατρική LAMDA ILIDA OFFICE S.M.S.Α. σε επίπεδο Εταιρίας ανήλθε σε €9,6 εκατ., το οποίο παρουσιάζεται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων του Ομίλου (γραμμή «Κέρδη από πώληση ποσοστού συμμετοχών σε επιχειρήσεις»). 2. LAMDA AKINITA S.A. Τον Δεκέμβριο του 2021 η Εταιρία συμφώνησε την πώληση του ποσοστού (50%) των μετοχών που κατείχε στην κοινοπραξία LAMDA AKINITA S.A. έναντι τιμήματος €2,58 εκατ. Η LAMDA AKINITA S.A. κατέχει οικόπεδο στην οδό Βιλτανιώτη της Κάτω Κηφισιάς. Η συναλλαγή ολοκληρώθηκε την 01.02.2022. H παραπάνω κοινοπραξία παρουσιάζεται στον λειτουργικό τομέα «ΕΛΛΑΔΑ – Λοιπά επενδυτικά ακίνητα και οικόπεδα» (σημείωση 5). Η Επένδυση του Ομίλου και της Εταιρίας στην συγγενή εταιρία LAMDA AKINITA S.A. παρουσιάζεται την 31.12.2021 στη γραμμή «Περιουσιακά στοιχεία κατεχόμενα προς πώληση» κατ’ εφαρμογή του ΔΠΧΑ 5. (ε) Απόκτηση περιουσιακών στοιχείων - ΔΠΧΑ 3 παρ.2 (β) Με βάση τη παρ.2 (β) του ΔΠΧΑ 3 «Συνενώσεις Επιχειρήσεων», σε περιπτώσεις απόκτησης θυγατρικών, οι οποίες δεν εμπίπτουν στον ορισμό της επιχειρηματικής συνένωσης αλλά αποτελούν απόκτηση περιουσιακού στοιχείων ή ομάδας περιουσιακών στοιχείων που δεν αποτελούν επιχείρηση, ο αποκτών αναγνωρίζει τα επιμέρους αναγνωρίσιμα αποκτηθέντα περιουσιακά στοιχεία και τις αναληφθείσες υποχρεώσεις στο κόστος αγοράς, το οποίο επιμερίζεται στα επιμέρους αναγνωρίσιμα περιουσιακά στοιχεία και υποχρεώσεις με βάση τις σχετικές τους εύλογες αξίες κατά την ημερομηνία αγοράς. Επιπλέον, τέτοιου είδους συναλλαγές δεν καταλήγουν σε υπεραξία. 1. ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε. Στις 14 Νοεμβρίου 2014 υπεγράφη σύμβαση αγοραπωλησίας μετοχών μεταξύ α) του ΤΑΙΠΕΔ, (ως Πωλητή), β) της 100% θυγατρικής εταιρίας της εταιρίας με την επωνυμία HELLINIKON GLOBAL I S.A. (ως Αγοραστή) και γ) της Εταιρίας (ως Εγγυητή του Αγοραστή) για την απόκτηση του 100% των μετοχών της ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε.. Στις 19 Ιουλίου 2016 υπεγράφη τροποποιητική σύμβαση από τα ίδια μέρη. Στις 26 Σεπτεμβρίου 2016, με το ν.4422/2016 (ΦΕΚ Α’ 181/27.09.2016), κυρώθηκε η Σύμβαση, δηλαδή οι προαναφερθείσες συμβάσεις (αρχική 160 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 και τροποποιητική), από τη Βουλή των Ελλήνων. Στις 15 Ιουνίου 2021, οι προαναφερθείσες συμβάσεις (αρχική και τροποποιητική) υπογράφηκαν από το Ελληνικό Δημόσιο (ως τρίτο μέρος αναλαμβάνοντας συγκεκριμένες υποχρεώσεις). Τέλος, στις 25 Ιουνίου 2021, μετά την ολοκλήρωση συγκεκριμένων Αναβλητικών Αιρέσεων, όπως αυτές αναφέρονται στην σύμβαση αγοραπωλησίας, το ΤΑΙΠΕΔ και η HELLINIKON GLOBAL I S.A. υπέγραψαν για την μεταβίβαση του 100% των μετοχών της ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε., σύμφωνα με τις αντίστοιχες προβλέψεις της Σύμβασης. Την ημερομηνία αυτή, δηλαδή στις 25 Ιουνίου 2021, που αντιπροσωπεύει την ημερομηνία εξαγοράς της ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε. από τον Όμιλο, οι μετοχές της ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε. μεταβιβάστηκαν επίσης στην HELLINIKON GLOBAL I S.A. Βάση της Συμφωνίας, ο Όμιλος δεσμεύεται (α) να προχωρήσει στην ανάπλαση του Μητροπολιτικού πάρκου του Ελληνικού - Αγίου Κοσμά (εφεξής η «τοποθεσία») από την Εταιρία σύμφωνα με το Επιχειρηματικό Σχέδιο και το Ολοκληρωμένο Σχέδιο Ανάπτυξης (όπως αυτά ορίζονται στην Σύμβαση), καθώς και τις κεφαλαιουχικές δαπάνες που πραγματοποιεί η ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε., για έργα ανάπτυξης και υποδομής και την εφαρμογή του Ολοκληρωμένου Αναπτυξιακού Σχεδίου, ύψους €4,6 δις εντός 15ετίας, καθώς και (β) να διασφαλίσει i) τη χρηματοδότηση για την ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε. σύμφωνα με το Επιχειρηματικό Σχέδιο και την Σύμβαση με σκοπό την ολική εφαρμογή του Ολοκληρωμένου Αναπτυξιακού Σχεδίου ii) την αναλογία χρέους με τη συνεισφορά από τους μετόχους να μην υπερβαίνει το 3:1 και iii) την παροχή τραπεζικών εγγυήσεων για το αναβαλλόμενο ποσό του τιμήματος. Το συνολικό τίμημα για την απόκτηση των μετοχών της ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε., όπως αναφέρεται στην Σύμβαση, αποτελείται από σταθερό ποσό €915 εκατ. το οποίο θα καταβληθεί σε ορίζοντα 10 ετών, και από μια μεταβλητή συνιστώσα (‘Δικαίωμα Επί Αποδόσεων’) η οποία εξαρτάται από την επίτευξη επένδυσης σε αναπτυξιακό έργο πάνω από ένα καθορισμένο όριο. Την ημέρα της μεταβίβασης, καταβλήθηκε το ποσό των €300 εκατ.. Ο Όμιλος υπολόγισε την παρούσα αξία του τιμήματος στα €792,8 εκατ., χρησιμοποιώντας συντελεστή προεξόφλησης 3,4%. Με βάση την εκτίμηση της Διοίκησης του Ομίλου κατά την ημερομηνία αναφοράς δεν αναμένεται να προκύψουν πληρωμές Δικαιωμάτων επί Αποδόσεων προς τον πωλητή. Με βάση τη Σύμβαση το μεταβλητό τίμημα αρχίζει να έχει εφαρμογή από την έβδομη επέτειο της απόκτησης του Ελληνικού. Ανάλυση του συνολικού τιμήματος για την απόκτηση των μετοχών της ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΕ: Ποσά σε € χιλ. Συμβατικές ημερομηνίες καταβολών 30.6.2021 30.6.2023 30.6.2027 30.6.2028 30.6.2031 Σύνολο 300.000 166.650 8.350 220.000 220.000 915.000 Ποσά σε € χιλ. ΟΜΙΛΟΣ Υπόλοιπο 31.12.2020 Απόκτηση μετοχών της ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε. – παρούσα αξία Πληρωμή 1ης δόσης Χρηματοοικονομικό έξοδο (σημείωση 29) Υπόλοιπο 31.12.2021 792.752 (300.000) 8.493 501.245 Με την ολοκλήρωση της απόκτησης από τον Όμιλο, τα κύρια περιουσιακά στοιχεία της ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε. αποτελούνταν από ακίνητη περιουσία και δικαιώματα χρήσης μισθωμένων περιουσιακών στοιχείων διάρκειας 99 ετών επί γης συνολικής έκτασης 6 εκατ. τ.μ.. Βάση του επιχειρηματικού σχεδίου του Ομίλου, ορισμένα οικόπεδα του Ελληνικού θα πωληθούν είτε ως γη είτε μετά την ανοικοδόμησή τους σε ακίνητα, έτερα οικόπεδα θα εκμισθωθούν σε τρίτους είτε ως γη είτε σαν ακίνητα, ενώ κάποια άλλα θα χρησιμοποιηθούν από τον Όμιλο για παροχή υπηρεσιών ή για διοικητικούς σκοπούς. Πριν από την απόκτηση από τον Όμιλο, η ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε. δεν είχε σημαντικές δραστηριότητες. Οι δραστηριότητες της αφορούσαν κυρίως τη λειτουργία της μαρίνας Αγίου Κοσμά, η οποία αντιπροσώπευε τη μεγαλύτερη ροή εσόδων για την εταιρία. Η απόκτηση των μετοχών της ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε. λογίζεται ως απόκτηση περιουσιακού στοιχείου, καθώς η συναλλαγή δεν πληροί τον ορισμό μιας επιχείρησης σύμφωνα με το ΔΠΧΑ 3 «Συνενώσεις Επιχειρήσεων». Ο Όμιλος λαμβάνοντας υπόψιν το ΔΠΧΑ 3 παρ.2 (β), και την απόφαση ημερήσιας διάταξης από το IFRIC που εκδόθηκε τον Νοέμβριο του 2017 αναγνώρισε την απόκτηση της ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε. σαν απόκτηση περιουσιακών στοιχείων. Με βάση τα παραπάνω, ο Όμιλος αναγνώρισε τα επιμέρους αναγνωρίσιμα αποκτηθέντα περιουσιακά στοιχεία και τις αναληφθείσες υποχρεώσεις στο κόστος αγοράς, το οποίο επιμερίστηκε στα επιμέρους 161 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 αναγνωρίσιμα περιουσιακά στοιχεία και υποχρεώσεις με βάση τις σχετικές τους εύλογες αξίες κατά την ημερομηνία αγοράς. Ο Όμιλος αναγνώρισε τα ακόλουθα περιουσιακά στοιχεία και υποχρεώσεις κατά την εξαγορά της ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε.: Ποσά σε € χιλ. Επενδύσεις σε ακίνητα Δικαιώματα χρήσης μισθωμένων περιουσιακών στοιχείων Ενσώματα πάγια Άυλα περιουσιακά στοιχεία Αποθέματα Πελάτες και λοιπές απαιτήσεις Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις Εκτιμώμενο κόστος έργων υποδομής Συνολική παρούσα αξία 540.344 26.619 8.371 1.691 804.738 1.082 794 (362) (590.528) 792.749 (1) (1) & (2) (1) (3) 1. Η έκταση του Ελληνικού έχει αναγνωριστεί σαν αποθέματα, επενδύσεις σε ακίνητα και σε μισθωμένη γη με βάση την προορισμένη χρήση της από την Διοίκηση καθώς και τα δικαιώματα χρήσης από τον Όμιλο. 2. Τα δικαιώματα χρήσης περιουσιακών στοιχείων σχετίζονται με δικαιώματα επιφανείας στην γη. Από τα συνολικά €26,6 εκατ. δικαιώματος χρήσης, ποσό €8,8 εκατ. αφορά μισθωμένη γη που ανταποκρίνεται στον ορισμό των ενσώματων παγίων και το υπόλοιπο ποσό των €17,8 εκατ. αφορά μισθωμένη γη που ανταποκρίνεται στον ορισμό των αποθεμάτων. Τέλος στην γραμμή «Επενδύσεις σε ακίνητα» περιλαμβάνεται μισθωμένη γη ποσού €190,2 εκατ.. 3. Εκτιμώμενο κόστος έργων υποδομής αφορά στην αναπόφευκτη υποχρέωση του Ομίλου, όπως ορίζεται στην Σύμβαση για συγκεκριμένη χρονική περίοδο, για την πραγματοποίηση έργων δημοσίου οφέλους όπως δρόμοι, δίκτυα κοινής ωφελείας, υπογειοποιήσεις και πεζογέφυρες, κ.α. τα οποία θα μεταφερθούν στην κυριότητα του Ελληνικού Δημοσίου με την ολοκλήρωση τους χωρίς αντίτιμο. Το ποσό €590,5 εκατ. αφορά την παρούσα αξία των προβλέψεων χρησιμοποιώντας συντελεστή προεξόφλησης 3,4%. Η υποχρέωση αυτή έχει αναγνωριστεί ως μέρος του κόστους των υπό ανάπτυξη περιουσιακών στοιχείων στις επενδύσεις σε ακίνητα, στα ενσώματα πάγια και στα αποθέματα. Στην έκταση του Ελληνικού, ο Όμιλος θα πραγματοποιήσει το όραμα του Ελληνικού, ένα έργο που αποτελεί πρότυπο μοντέλο αστικής ανάπτυξης και το οποίο υπολογίζεται να ολοκληρωθεί σε ορίζοντα 25 ετών. Το έργο θα αποτελείται από: - Επιφάνεια περίπου 2,7 εκατ. τ.μ., στην οποία θα κτιστούν/ανεγερθούν κατοικίες, ξενοδοχεία, εμπορικά κέντρα, γραφεία, πολιτιστικά και προπονητικά κέντρα, ενημερωτικά και κέντρα υγείας καθώς λοιπές υποδομές - Ένα μητροπολιτικό πάρκο 2 εκατ. τ.μ. (συμπεριλαμβάνει έκταση δόμησης 300.000 τ.μ.) του οποίου η διαχείριση του θα γίνεται από τον Όμιλο και θα αποφέρει έσοδα από την εκμετάλλευσή του - Την ανάπλαση της παράκτιας γραμμής μήκους 3,5 χιλιομέτρων, συμπεριλαμβανομένου την εκμετάλλευση των 337 θέσεων στην Μαρίνα του Αγίου Κοσμά. 2. SINGIDUNUM-BUILDINGS DOO Ο Όμιλος στις 16.03.2021 απέκτησε από την εταιρία ΙΜΟ Property Investments AD Beograd το υπόλοιπο 20,01% των μετοχών της εταιρίας SINGIDUNUM-BUILDINGS DOO. Ο Όμιλος μέχρι πρότινος κατείχε ποσοστό 79,99% των μετοχών της SINGIDUNUM-BUILDINGS DOO μέσω της θυγατρικής εταιρίας LAMDA DEVELOPMENT (NETHERLANDS) B.V. Με την ολοκλήρωση της συναλλαγής στις 16.03.2021, η LAMDA DEVELOPMENT S.A. καθίσταται ο μοναδικός μέτοχος και αποκτά τον έλεγχο της SINGIDUNUM-BUILDINGS DOO, ελέγχοντας την εταιρία LAMDA DEVELOPMENT (NETHERLANDS) B.V.. Κατόπιν των ανωτέρω η SINGIDUNUM-BUILDINGS DOO ενοποιείται με τη μέθοδο ολικής ενοποίησης στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις του Ομίλου. Κατά συνέπεια η συναλλαγή αποτελεί απόκτηση περιουσιακού στοιχείου, καθώς η εν λόγω εταιρία δεν έχει άλλη δραστηριότητα πλην της κατοχής οικοπέδων(αποθέματα), και έχει αναγνωριστεί με βάση το πεδίο εφαρμογής του ΔΠΧΑ 3 «Συνενώσεις Επιχειρήσεων» παρ.2(β) στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις κατά την 31.12.2021. Με βάση τα παραπάνω, ο Όμιλος αναγνώρισε τα επιμέρους αναγνωρίσιμα αποκτηθέντα περιουσιακά στοιχεία και τις αναληφθείσες υποχρεώσεις στο κόστος αγοράς, το οποίο επιμερίστηκε στα επιμέρους αναγνωρίσιμα περιουσιακά στοιχεία και υποχρεώσεις με βάση τις σχετικές τους εύλογες αξίες κατά την ημερομηνία αγοράς. 162 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 Στον παρακάτω πίνακα παρουσιάζεται η αξία των περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων της SINGIDUNUMBUILDINGS DOO κατά την ημερομηνία απόκτησης του εναπομένοντος 20,01% στις 16.03.2021: Ποσά σε € χιλ. Ενσώματα πάγια Αποθέματα Πελάτες και λοιπές απαιτήσεις Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα Δάνεια Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις Αξία Αποκτηθέντων Περιουσιακών Στοιχείων Μείον: Αξία υφιστάμενης συμμετοχής Τίμημα απόκτησης 20,01% 60 72.945 174 5 (37.520) (512) 35.152 (28.652) 6.500 Το τίμημα για την απόκτηση του 20,01% της εταιρίας SINGIDUNUM-BUILDINGS DOO ανήλθε σε €6,50 εκατ. Το τίμημα ήταν χαμηλότερο από την αξία των περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων που αποκτήθηκαν κατά €669 χιλ. και σαν αποτέλεσμα η διαφορά που προκύπτει έχει συμπεριληφθεί στο κόστος των αποθεμάτων στις ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις. 10. Αποθέματα Ποσά σε € χιλ. Οικόπεδα προς πώληση Ολοκληρωμένα κτίρια προς πώληση Ακίνητα υπό ανάπτυξη Εμπορεύματα Σύνολο ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2021 31.12.2020 25.528 25.528 1.244 1.244 940.803 8 967.583 26.772 Μείον: Προβλέψεις απομείωσης Οικόπεδα προς πώληση Ολοκληρωμένα κτίρια προς πώληση (18.708) (678) (19.386) (18.678) (678) (19.356) Συνολική καθαρή ρευστοποιήσιμη αξία 948.197 7.416 Μη κυκλοφορούν ενεργητικό Κυκλοφορούν ενεργητικό Σύνολο 606.051 342.146 948.197 7.416 7.416 Κατά την ημερομηνία αναφοράς, στα αποθέματα περιλαμβάνονται οικόπεδα και ακίνητα προς πώληση είτε υπό ανάπτυξη με σκοπό τη μεταγενέστερη πώληση, και παρουσιάζονται στη χαμηλότερη αξία μεταξύ κόστους και καθαρής ρευστοποιήσιμης αξίας. Ακίνητα υπό ανάπτυξη Υπόλοιπο 31.12.2020 Προσθήκες λόγω απόκτησης της ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε. (σημείωση 9) Κόστος ανάπτυξης Μεταφορές από επενδύσεις σε ακίνητα – σε εύλογη αξία (σημείωση 6) Μεταφορές από επενδύσεις σε ακίνητα – σε κόστος κτήσης (σημείωση 6) Μεταβολές στο κόστος έργων υποδομής (σημείωση 22) Απόκτηση ελέγχου κοινοπραξίας (σημείωση 9) Υπόλοιπο 31.12.2021 804.738 11.962 6.493 14.431 30.234 72.945 940.803 Στα αποθέματα που έχουν ταξινομηθεί στο κυκλοφορούν ενεργητικό, περιλαμβάνονται οικόπεδα υπό ανάπτυξη, ποσού €261,8 εκατ., που αφορούν σε οικόπεδα της έκτασης στο Ελληνικό που αναμένεται να πωληθούν άμεσα σε τρίτους στα πλαίσια του συνήθους κύκλου λειτουργίας του Ομίλου στην πρώτη φάση της επενδυτικής περιόδου. Αποθέματα που έχουν ταξινομηθεί στο μη κυκλοφορούν ενεργητικό, ποσού €606,1 εκατ., αφορούν σε οικόπεδα και ακίνητα της έκτασης στο Ελληνικό, τα οποία ο Όμιλος έχει σκοπό να κρατήσει για την ανάπτυξη και πώληση τους πέραν του συνήθους κύκλου λειτουργίας και στη μετέπειτα διάρκεια της επενδυτικής περιόδου. Επιπλέον των ανωτέρω, κατά την ημερομηνία αναφοράς ο Όμιλος κατέχει οικόπεδα προς πώληση στην Ελλάδα στην περιοχή Πέρδικα της Αίγινας με εύλογη αξία €5,9 εκατ. (31.12.2020: €5,9 εκατ.), καθώς και στα Βαλκάνια και πιο συγκεκριμένα στο Μαυροβούνιο στην τοποθεσία Budva με εύλογη αξία €1,0 εκατ. (31.12.2020: €1,0 εκατ.). Η Εταιρία δεν κατέχει αποθέματα την 31.12.2021. 163 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 11. Πελάτες και λοιπές απαιτήσεις Ποσά σε € χιλ. ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ 31.12.2021 31.12.2020 31.12.2021 31.12.2020 21.044 (11.159) 9.885 21.909 (9.241) 12.668 1.829 1.829 43 43 25.234 11.431 12.535 10.649 16.323 4.366 16.323 - - - - 21.282 - 19.160 9.164 31 3.301 6.824 (58) 4.063 79.133 9.373 40 3.193 3.375 203 (342) 2.638 80.184 45.591 87.533 4.679 24.882 (75) 493 177.467 574 9.681 1.936 16.303 (11) 1.050 59.385 29.225 49.908 79.133 29.479 50.705 80.184 84.594 92.873 177.467 9.883 49.502 59.385 Πελάτες Μείον: Προβλέψεις απομείωσης Καθαρές απαιτήσεις πελατών ΦΠΑ εισπρακτέο και λοιπές απαιτήσεις από το Δημόσιο Απαίτηση επιστροφής φόρου μεταβίβασης ακινήτου Κρατικές αποζημιώσεις από εκπτώσεις σε μισθώματα Προκαταρκτικά έξοδα για την αξιοποίηση του Ακινήτου στο Ελληνικό Προπληρωθέν μίσθωμα εδαφικών εκτάσεων Απαιτήσεις από συνδεδεμένα μέρη (σημείωση 33) Δάνεια σε συνδεδεμένα μέρη (σημείωση 33) Έξοδα επομένων χρήσεων Μερίσματα εισπρακτέα Μείον: Προβλέψεις απομείωσης Χρεώστες διάφοροι και λοιπές απαιτήσεις Σύνολο Ανάλυση απαιτήσεων: Μη κυκλοφορούν ενεργητικό Κυκλοφορούν ενεργητικό Σύνολο Κρατικές αποζημιώσεις από εκπτώσεις σε μισθώματα Σύμφωνα με την Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου (ΦΕΚ Α΄ 68) και με μεταγενέστερες υπουργικές αποφάσεις, οι συνεργάτες καταστηματάρχες / μισθωτές απαλλάχθηκαν από την καταβολή του συνόλου του μισθώματός τους για τους μήνες Ιανουάριο έως Μάιο 2021. Αντίστοιχα για το ίδιο χρονικό διάστημα η Κυβέρνηση θα αποζημιώσει τον Όμιλο καταβάλλοντας το 60% των μισθωμάτων. Η κυβέρνηση επέκτεινε το μέτρο της μείωσης των μισθωμάτων επαγγελματικών μισθώσεων κατά 40% και 100% με αντίστοιχη αποζημίωση του 60%, για τους μήνες Ιούνιο και Ιούλιο 2021 σε συγκεκριμένες κατηγορίες επιτηδευματιών. Το συνολικό ποσό των κρατικών αποζημιώσεων από εκπτώσεις σε μισθώματα που χορηγήθηκαν και αφορά την περίοδο από Ιανουαρίου έως Ιούλιο 2021 ανήλθε στο ποσό των €16,7 εκατ. εκ των οποίων μέχρι και 31.12.2021 έχει εισπραχθεί ποσό €12,4 εκατ. Εντός του πρώτου τρίμηνου 2022 έχουν εισπραχθεί επιπρόσθετα €1,8 εκατ. Προκαταρκτικά έξοδα για την αξιοποίηση του Ακινήτου στο Ελληνικό Τα προκαταρτικά έξοδα για την αξιοποίηση του Ακινήτου στο Ελληνικό αφορούν τις κάθε είδους αμοιβές τρίτων (ενδεικτικά μελετητών, πολιτικών μηχανικών, τεχνικών, αρχιτεκτόνων και άλλων συμβούλων και λοιπών εμπειρογνωμόνων) καθώς επίσης περιλαμβάνει και επιμερισμό αμοιβών και παροχών προσωπικού που απασχολείται άμεσα για αντίστοιχους σκοπούς και εργασίες στα πλαίσια αξιοποίησης του Ακινήτου κατά την περίοδο πριν την απόκτηση των μετοχών της ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε. Κατά την ημερομηνία αναφοράς το σύνολο των εξόδων σε επίπεδο Ομίλου έχουν ανακατανεμηθεί και αναγνωρισθεί ως κόστος-προσθήκες στα επιμέρους περιουσιακά στοιχεία (ενσώματα πάγια περιουσιακά στοιχεία, δικαιώματα χρήσης μισθωμένων περιουσιακών στοιχείων, αποθέματα και επενδύσεις σε ακίνητα). Σε επίπεδο Εταιρίας μετά την απόκτηση της ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε. η σχετική απαίτηση κατά την ημερομηνία αναφοράς έχει ανακατανεμηθεί στις απαιτήσεις από συνδεδεμένα μέρη (σημείωση 33). Η ταξινόμηση του κονδυλίου «Πελάτες και Λοιπές Απαιτήσεις» του Ομίλου και της Εταιρίας σε χρηματοοικονομικά και μη χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία καθώς και η πρόβλεψη αναμενόμενης πιστωτικής ζημιάς για τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία την 31 Δεκεμβρίου 2021 και την 31 Δεκεμβρίου 2020 παρατίθεται παρακάτω: Όμιλος Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία Μικτή λογιστική αξία 31.12.2021 Πρόβλεψη αναμενόμενης πιστωτικής ζημιάς Καθαρή λογιστική αξία 31.12.2021 Γενική προσέγγιση Απλοποιημένη προσέγγιση Στάδιο 1 Στάδιο 2 Στάδιο 3 49.129 (11.217) 37.912 - - - 49.129 (11.217) 37.912 41.222 79.134 - - - 41.222 79.134 Μη χρηματοοικονομικά στοιχεία 31.12.2021 Σύνολο εμπορικών και λοιπών απαιτήσεων 31.12.2021 164 Σύνολο Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 Εταιρία Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία Μικτή λογιστική αξία 31.12.2021 Πρόβλεψη αναμενόμενης πιστωτικής ζημιάς Καθαρή λογιστική αξία 31.12.2021 Γενική προσέγγιση Απλοποιημένη προσέγγιση Στάδιο 1 Στάδιο 2 Στάδιο 3 75.793 (75) 75.718 - - 115.728 (31.193) 84.535 191.521 (31.268) 160.253 17.214 92.932 - - 84.535 17.214 177.467 Μη χρηματοοικονομικά στοιχεία 31.12.2021 Σύνολο εμπορικών και λοιπών απαιτήσεων 31.12.2021 Σύνολο Όμιλος Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία Μικτή λογιστική αξία 31.12.2020 Πρόβλεψη αναμενόμενης πιστωτικής ζημιάς Καθαρή λογιστική αξία 31.12.2020 Γενική προσέγγιση Απλοποιημένη προσέγγιση Στάδιο 1 Στάδιο 2 Στάδιο 3 65.588 (9.583) 56.005 - - - 65.588 (9.583) 56.005 24.179 80.184 - - - 24.179 80.184 Απλοποιημένη προσέγγιση Στάδιο 1 Στάδιο 2 Στάδιο 3 40.033 (11) 40.022 - - 70.863 (64.085) 6.778 110.896 (64.096) 46.800 12.585 52.607 - - 6.778 12.585 59.385 Μη χρηματοοικονομικά στοιχεία 31.12.2020 Σύνολο εμπορικών και λοιπών απαιτήσεων 31.12.2020 Σύνολο Εταιρία Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία Μικτή λογιστική αξία 31.12.2020 Πρόβλεψη αναμενόμενης πιστωτικής ζημιάς Καθαρή λογιστική αξία 31.12.2020 Μη χρηματοοικονομικά στοιχεία 31.12.2020 Σύνολο εμπορικών και λοιπών απαιτήσεων 31.12.2020 • Γενική προσέγγιση Σύνολο Πρόβλεψη αναμενόμενης πιστωτικής ζημιάς - Απλοποιημένη προσέγγιση Ο Όμιλος και η Εταιρία εφαρμόζουν την απλοποιημένη προσέγγιση κυρίως σε δεσμευμένες τραπεζικές καταθέσεις, προκαταβολές προς τρίτους και λοιπές συμβατικές απαιτήσεις. Ειδικότερα, ο Όμιλος εφαρμόζει την απλοποιημένη προσέγγιση χρησιμοποιώντας πίνακα προβλέψεων πιστωτικής ζημιάς με βάση την ενηλικίωση των υπολοίπων των απαιτήσεων από εκμισθώσεις ακινήτων ενώ η Εταιρία σε απαιτήσεις από πωλήσεις προς συνδεδεμένα μέρη. Ο Όμιλος λαμβάνοντας υπόψη τις επιπτώσεις της πανδημίας COVID-19, προχώρησε σε εξατομικευμένες αξιολογήσεις αναμενομένης πιστωτικής ζημίας για συγκεκριμένες περιπτώσεις πελατών με καθυστερήσεις σε πληττόμενους κλάδους κυρίως εστίασης και πολιτισμού. • Πρόβλεψη αναμενόμενης πιστωτικής ζημιάς - Γενική προσέγγιση Η Εταιρία εφαρμόζει τη γενική προσέγγιση σε απαιτήσεις από συνδεδεμένα μέρη που αφορούν δάνεια και τόκους εισπρακτέους. Το Στάδιο 3 περιλαμβάνει δάνεια κεφαλαίου ύψους €101,2 εκατ., απομειωμένα κατά €16,7 εκατ., που έχει χορηγήσει η μητρική εταιρία στις θυγατρικές της ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε., LAMDA DEVELOPMENT ROMANIA SRL, LAMDA DEVELOPMENT SOFIA EOOD, ROBIES SERVICES LTD και LAMDA DEVELOPMENT MONTENEGRO DOO (σημείωση 33). Για τα εν λόγω δάνεια, έχουν αναγνωρισθεί απαιτήσεις από τόκους εισπρακτέους ποσού €14,6 εκατ. οι οποίες έχουν απομειωθεί κατά €14,2 εκατ.. Τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία στο Στάδιο 3 θεωρούνται απομειωμένης πιστωτικής αξίας και αναγνωρίζονται πιστωτικές ζημίες για όλη τη διάρκεια ζωής τους. Κατά τη διάρκεια του 2021 ο Όμιλος κατ’ εφαρμογή του ΔΠΧ 9 αναγνώρισε προβλέψεις αναμενόμενης πιστωτικής ζημιάς συνολικού ποσού €2.220 χιλ. που αφορούν εμπορικές και λοιπές απαιτήσεις, καθώς και προθεσμιακές και δεσμευμένες τραπεζικές καταθέσεις (σημειώσεις 26 και 28). 165 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 ΦΠΑ εισπρακτέο και απαιτήσεις από το Δημόσιο τομέα Αναφορικά με το ΦΠΑ εισπρακτέο, το ποσό δεν έχει προεξοφληθεί. Το ΦΠΑ εισπρακτέο μπορεί να εμφανιστεί ως απαίτηση προς συμψηφισμό μέχρι 5 χρόνια και μπορεί να συμψηφιστεί με ΦΠΑ πληρωτέο. Για το κονδύλι «ΦΠΑ εισπρακτέο και λοιπές απαιτήσεις από το Δημόσιο» δεν έχει σχηματιστεί πρόβλεψη αναμενόμενης πιστωτικής ζημιάς. Απαίτηση επιστροφής φόρου μεταβίβασης ακινήτου Η θυγατρική εταιρία L.O.V. S.M.S.A. (εφεξής «LOV») είχε υποχρεωθεί κατά τη μεταβίβαση ακινήτου στο παρελθόν (το έτος 2006) να καταβάλει, με επιφύλαξη, φόρο μεταβίβασης περίπου €13,7 εκατ., προσφεύγοντας εν τέλει κατά της σιωπηρής απόρριψης της εν λόγω επιφύλαξης από την αρμόδια Δ.Ο.Υ. Το 2013 η εν λόγω προσφυγή έγινε εν μέρει δεκτή και διατάχθηκε νέα εκκαθάριση του οφειλόμενου φόρου, επιστρεφομένου κατ’ αυτόν τον τρόπο στην LOV ποσού περίπου €9,5 εκατ.. Κατά της εν λόγω απόφασης ασκήθηκαν αιτήσεις αναίρεσης και από τα δύο μέρη και η μεν αίτηση αναίρεσης της LOV απορρίφθηκε, η δε αίτηση του Ελληνικού Δημοσίου έγινε δεκτή. Η υπόθεση παραπέμφθηκε εκ νέου στο Διοικητικό Εφετείο, το οποίο αρχικά ανέβαλε την έκδοση οριστικής απόφασης, υποχρεώνοντας τα μέρη να προσκομίσουν στοιχεία για τον προσδιορισμό της αγοραίας αξίας του ακινήτου, εν συνεχεία δε, κατόπιν επανασυζήτησης της υπόθεσης, εξέδωσε οριστική απόφαση με την οποία απέρριψε την προσφυγή, προσδιόρισε το ίδιο την φορολογητέα αξία του ακινήτου και υποχρέωσε την αρμόδια Δ.Ο.Υ. να διενεργήσει νέα εκκαθάριση του φόρου με βάση την αξία αυτή. Δυνάμει της απόφασης αυτής η LOV κλήθηκε να καταβάλει φόρο μεταβίβασης περίπου €16,3 εκατ.. Έχει ασκηθεί αίτηση αναιρέσεως, η οποία εκτιμάται από τους νομικούς συμβούλους της Εταιρίας ότι έχει υψηλές πιθανότητες επιτυχίας. Ιδίως οι λόγοι αναιρέσεως που αφορούν στον υπολογισμό του φόρου με βάση την αγοραία αξία, κατά το μέρος που αυτή υπερβαίνει την αντικειμενική αξία, εκτιμάται ότι έχουν ιδιαιτέρως υψηλές πιθανότητες επιτυχίας. 12. Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα Ποσά σε € χιλ. Διαθέσιμα σε τράπεζες Βραχυπρόθεσμες τραπεζικές καταθέσεις Διαθέσιμα στο ταμείο Σύνολο ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2021 152.013 10.000 389 162.402 ΕΤΑΙΡΙΑ 31.12.2020 58.884 824.000 271 883.155 31.12.2021 31.485 20 31.505 31.12.2020 5.282 824.000 70 829.352 Λαμβάνοντας υπόψη την πιστοληπτική ικανότητα των τραπεζών στις οποίες ο Όμιλος τηρεί τους διάφορους τραπεζικούς λογαριασμούς, δεν αναμένονται ζημίες. Τα παραπάνω αποτελούν τα ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα για την κατάσταση ταμειακών ροών. Η σημαντική μείωση στις τραπεζικές καταθέσεις σε σύγκριση με την 31.12.2020 προκύπτει καθώς στις 25.06.2021 υπεγράφη η σύμβαση μεταβίβασης μετοχών για την απόκτηση ποσοστού 100% του μετοχικού κεφαλαίου της ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε. από την HELLINIKON GLOBAL I S.A., 100% θυγατρική της LAMDA DEVELOPMENT S.A., σύμφωνα με τα οριζόμενα στην από 14.11.2014 Σύμβαση Αγοραπωλησίας Μετοχών. Στο πλαίσιο των ανωτέρω, καταβλήθηκε από την HELLINIKON GLOBAL I S.A. η πρώτη δόση του Τιμήματος Απόκτησης Μετοχών ποσού €300 εκατ. (σημείωση 9). Επιπρόσθετα η μεταβολή σε επίπεδο Εταιρίας και Ομίλου αφορά και σε ενέχυρο καταθέσεων συνολικού ποσού €377 εκατ. για την εξασφάλιση ομολογιακού δανείου για τη χρηματοδότηση του project του Ελληνικού (σημείωση 18). Όσον αφορά τις καταθέσεις και τα τραπεζικά διαθέσιμα του Ομίλου και της Εταιρίας, αυτά είναι τοποθετημένα σε τράπεζες οι οποίες κατατάσσονται στην εξωτερική κλίμακα πιστοληπτικής ικανότητας της Moody’s. Σχετικά με τον πιστωτικό κίνδυνο των τραπεζικών διαθεσίμων περαιτέρω ανάλυση παρουσιάζεται στη σημείωση 3.1.β. 13. Δεσμευμένα ταμειακά διαθέσιμα Ποσά σε € χιλ. Διαθέσιμα σε τράπεζες Σύνολο Μη κυκλοφορούν ενεργητικό Κυκλοφορούν ενεργητικό Σύνολο ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ 31.12.2021 377.000 377.000 31.12.2020 - 31.12.2021 377.000 377.000 31.12.2020 - 167.000 210.000 377.000 - 167.000 210.000 377.000 - Σε εξασφάλιση του ομολογιακού δανείου, που υπέγραψε η Εταιρία με τις τράπεζες «Τράπεζα Eurobank A.E.» και «Τράπεζα Πειραιώς Α.Ε.» τους βασικούς επιχειρηματικούς όρους για τραπεζικό δανεισμό, διά του οποίου 166 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 αναμένεται να καλυφθεί μέρος του ύψους των κεφαλαίων τα οποία θα επενδύσει ο Όμιλος μέσα στην πρώτη πενταετία για την αξιοποίηση του Ακινήτου (σημείωση 9), η Εταιρία παραχώρησε ενέχυρο κατάθεσης ποσού €167 εκατ., η οποία κατάθεση θα αποδεσμευτεί, για την πληρωμή της 2ης δόσης του Τιμήματος Απόκτησης μετοχών της ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε. στη 2η επέτειο της Ημερομηνίας Μεταβίβασης και επιπλέον ποσό ύψους €210 εκατ. για την καταβολή του αρχικού μετοχικού κεφαλαίου των εταιριών ειδικού σκοπού που θα συσταθούν για την εμπορική ανάπτυξη των Λ. Βουλιαγμένης (Vouliagmenis Mall) την εμπορική ανάπτυξη εντός της μαρίνας Αγ. Κοσμά (Riviera Galleria). 14. Χρηματοοικονομικά στοιχεία ανά κατηγορία Ποσά σε € χιλ. Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2021 31.12.2020 Χρεωστικοί τίτλοι (debt instruments) αποτιμώμενοι στο αποσβεσμένο κόστος: Πελάτες Απαιτήσεις από συνδεδεμένα μέρη Δάνεια σε συνδεδεμένα μέρη Μερίσματα εισπρακτέα Λοιπές χρηματοοικονομικές απαιτήσεις Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα Δεσμευμένα ταμειακά διαθέσιμα ΕΤΑΙΡΙΑ 31.12.2021 31.12.2020 9.827 31 3.301 8.429 162.402 377.000 12.668 40 3.193 203 23.578 883.155 - 1.829 45.591 87.533 24.882 418 31.505 377.000 43 574 9.681 16.303 20.199 829.352 - Συμμετοχικοί τίτλοι (equity instruments) αποτιμώμενοι στην εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων: Λοιπά χρηματοοικονομικά στοιχεία ¹ 756 - 756 - Παράγωγα (derivatives) αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων: Παράγωγα χρηματοοικονομικά προϊόντα 310 - - - ¹ Τα «Λοιπά χρηματοοικονομικά στοιχεία» αφορούν εταιρικά μη εισηγμένα ομόλογα που έχουν καταταχθεί στην ιεραρχία επιμέτρησης εύλογης αξίας στο επίπεδο 3. Ποσά σε € χιλ. Χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2021 31.12.2020 Χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις αποτιμώμενες στο αποσβεσμένο κόστος: Προμηθευτές Υποχρεώσεις σε συνδεδεμένα μέρη Δάνεια από συνδεδεμένα μέρη Τόκοι πληρωτέοι Μερίσματα πληρωτέα σε μη ελέγχουσες συμμετοχές Προπωλήσεις ακινήτων ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε. Λοιπές χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις Δάνεια (τραπεζικά και ομολογιακά δάνεια) Υποχρέωση τιμήματος απόκτησης της ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε. Παράγωγα (derivatives) αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων: Παράγωγα χρηματοοικονομικά προϊόντα Παράγωγα (derivatives) αποτιμώμενα στην εύλογη αξία μέσω λοιπών συνολικών εσόδων: Παράγωγα χρηματοοικονομικά προϊόντα 167 ΕΤΑΙΡΙΑ 31.12.2021 31.12.2020 35.391 5.507 4.602 23.200 13.088 715.804 501.245 12.182 5.697 13.388 713.505 - 13.722 6.888 40.002 4.926 500 11 314.098 - 2.849 5.974 56.485 4.926 1.457 313.162 - - 673 - - 376 1.577 - - Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 15. Μετοχικό κεφάλαιο και αποθεματικό υπέρ το άρτιο Αριθμός μετοχών Ποσά σε € χιλ. Μετοχικό κεφάλαιο Υπέρ το άρτιο (μετά από έξοδα έκδοσης) Σύνολο 1 Ιανουαρίου 2020 Έξοδα έκδοσης μετοχικού κεφαλαίου 31 Δεκεμβρίου 2020 176.736.715 176.736.715 53.021 53.021 970.835 720 971.555 1.023.856 720 1.024.576 1 Ιανουαρίου 2021 Επίπτωση από αλλαγή φορολογικού συντελεστή 31 Δεκεμβρίου 2021 176.736.715 53.021 971.555 1.024.576 - - (68) (68) 176.736.715 53.021 971.487 1.024.508 Η ονομαστική αξία μετοχής της Εταιρίας είναι €0,30. 16. Ίδιες μετοχές Πρόγραμμα ιδίων μετοχών 24.06.2021-23.06.2023 Η Ετήσια Τακτική Γενική Συνέλευση των Μετόχων της Εταιρίας, κατά τη συνεδρίαση της 23.06.2021, ενέκρινε την αγορά ιδίων μετοχών εντός χρονικού διαστήματος 24 μηνών, δηλαδή από 24.06.2021 έως 23.06.2023, μέχρι ποσοστού 10% του συνολικού μετοχικού κεφαλαίου της, με ανώτατη τιμή αγοράς 14,00 ευρώ ανά μετοχή και κατώτατη τιμή αγοράς ίση με την ονομαστική αξία, ήτοι 0,30 ευρώ ανά μετοχή και ανέθεσε στο Διοικητικό Συμβούλιο την υλοποίηση της εν λόγω απόφασης, σε περιπτώσεις που αυτό θα κρίνει απαραίτητο. Το Διοικητικό Συμβούλιο της Εταιρίας κατά τη συνεδρίασή του στις 23.06.2021, αποφάσισε να προβεί η Εταιρία στην υλοποίηση της ως άνω απόφασης, κρίνοντας ότι αυτό εξυπηρετούσε τα συμφέροντα της. Σύμφωνα με τα ως άνω το σύνολο των ιδίων μετοχών, που κατείχε η Εταιρία στις 31.12.2021 ανέρχεται σε 533.292 ίδιες μετοχές, οι οποίες αντιπροσωπεύουν ποσοστό 0,302% του συνολικού αριθμού των κοινών ονομαστικών μετοχών της Εταιρίας. Αριθμός μετοχών 1 Ιανουαρίου 2021 Αγορά ιδίων μετοχών 31 Δεκεμβρίου 2021 Ίδιες μετοχές σε € χιλ. 533.292 533.292 (3.729) (3.729) 17. Λοιπά αποθεματικά Τακτικό Αφορολόγητα αποθεματικά Αποθεματικά αντιστάθμισης ταμειακών ροών 1 1 Ιανουαρίου 2020 Μεταβολές κατά την διάρκεια της χρήσης 31 Δεκεμβρίου 2020 ² 7.549 1.847 1 Ιανουαρίου 2021 Μεταβολές κατά την διάρκεια της χρήσης 31 Δεκεμβρίου 2021 Ποσά σε € χιλ. Δικαιώματα προαίρεσης μετοχών Σωρευμένα αναλογιστικά κέρδη 1 (403) - (416) 198 9.396 (819) 9.396 696 10.092 Συναλλαγματικές διαφορές Σύνολο (28) 45 7.163 (19) (1) 1.609 198 (47) 44 8.772 (819) 198 (47) 44 8.772 619 7.139 (72) 102 8.484 (200) 7.337 (119) 146 17.256 ΟΜΙΛΟΣ ¹ Το αποθεματικό των σωρευμένων αναλογιστικών ζημιών και αντιστάθμισης ταμειακών ροών εμφανίζεται καθαρό από αναβαλλόμενη φορολογία ² Τα συγκριτικά μεγέθη 31.12.2020 του Όμιλου έχουν αναθεωρηθεί από την αλλαγή που επέφερε η μεταβολή της λογιστικής πολιτικής του ΔΛΠ 19 (σημείωση 2.2) 168 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 Ποσά σε € χιλ. Τακτικό Έκτακτα Αφορολόγητα αποθεματικά Δικαιώματα προαίρεσης μετοχών Σωρευμένα αναλογιστικά κέρδη (1) Σύνολο ΕΤΑΙΡΙΑ 1 Ιανουαρίου 2020 Μεταβολές κατά την διάρκεια της χρήσης 31 Δεκεμβρίου 2020 ² 2.970 2.970 198 198 (36) (36) 2.970 162 3.132 1 Ιανουαρίου 2021 Μεταβολές κατά την διάρκεια της χρήσης 31 Δεκεμβρίου 2021 2.970 2.970 198 7.139 7.337 (36) (53) (89) 3.132 7.086 10.218 ¹ Το αποθεματικό των σωρευμένων αναλογιστικών ζημιών εμφανίζεται καθαρό από αναβαλλόμενη φορολογία ² Τα συγκριτικά μεγέθη 31.12.2020 της Εταιρίας έχουν αναθεωρηθεί από την αλλαγή που επέφερε η μεταβολή της λογιστικής πολιτικής του ΔΛΠ 19 (σημείωση 2.2) Τακτικό αποθεματικό - Αφορολόγητα αποθεματικά (α) Το Τακτικό Αποθεματικό σχηματίζεται σύμφωνα με τις διατάξεις της Ελληνικής Νομοθεσίας (Ν. 4548/2018 άρθρο 158) κατά την οποία ποσό τουλάχιστον ίσο με το 5% των ετησίων καθαρών (μετά φόρων) κερδών, είναι υποχρεωτικό να μεταφερθεί στο Τακτικό Αποθεματικό μέχρι το ύψος του να φθάσει το ένα τρίτο του καταβλημένου μετοχικού κεφαλαίου. Το τακτικό αποθεματικό μπορεί να χρησιμοποιηθεί για κάλυψη ζημιών μετά από απόφαση της Τακτικής Γενικής Συνέλευσης των μετόχων, και ως εκ τούτου δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για οποιοδήποτε άλλο λόγο. (β) Τα αφορολόγητα και τα ειδικώς φορολογηθέντα αποθεματικά σχηματίζονται σύμφωνα με τις διατάξεις της φορολογικής νομοθεσίας από αφορολόγητα ή ειδικώς φορολογηθέντα έσοδα και κέρδη. Τα ανωτέρω αποθεματικά μπορούν να κεφαλαιοποιηθούν ή να διανεμηθούν με απόφαση της Τακτικής Γενικής Συνέλευσης των μετόχων, αφού ληφθούν υπόψη οι περιορισμοί που μπορεί να ισχύουν κάθε φορά. Ο Όμιλος δεν προτίθεται να διανείμει ή να κεφαλαιοποιήσει τα συγκεκριμένα αποθεματικά και επομένως δεν έχει προβεί σε υπολογισμό του φόρου εισοδήματος που θα επιβαλλόταν στην περίπτωση αυτή. Αποθεματικό Δικαιωμάτων προαίρεσης μετοχών Το Αποθεματικό Προγραμμάτων Χορήγησης Δικαιωμάτων Προαιρέσεως Απόκτησης μετοχών αφορά πρόγραμμα διάθεσης παροχής δικαιωμάτων προαίρεσης αγοράς μετοχών στο προσωπικό της Εταιρίας, καθώς και στο προσωπικό των συνδεδεμένων με αυτήν εταιριών κατά την έννοια του άρθρου 32 του Νόμου 4308/2014. Με την Έκτακτη Γενική Συνέλευση των Μετόχων της Εταιρίας, που πραγματοποιήθηκε την Τρίτη 22 Δεκεμβρίου 2020, εγκρίθηκε η θέσπιση και εφαρμογή Προγράμματος Διάθεσης Μετοχών με τη μορφή δικαιωμάτων προαίρεσης για απόκτηση μετοχών (stock options), σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 113 του Ν. 4548/2018 σε στελέχη της Διοίκησης και στο προσωπικό της Εταιρίας, καθώς και στο προσωπικό συνδεδεμένων με αυτήν εταιριών κατά την έννοια του άρθρου 32 του Ν. 4308/2014 (εφεξής το Πρόγραμμα). Τα δικαιώματα προαίρεσης για απόκτηση μετοχών χωρίζονται σε α) «Αρχικά δικαιώματα», που θα ανέρχονται κατ’ ανώτατο όριο σε μέχρι 5.500.000 μετοχές της Εταιρίας (δηλαδή ποσοστό 3,112% του μετοχικού κεφαλαίου της Εταιρίας) και σε β) «Πρόσθετα δικαιώματα», που θα ανέρχονται κατ’ ανώτατο όριο σε μέχρι 2.750.000 μετοχές της Εταιρίας (δηλαδή ποσοστό 1,556% του μετοχικού κεφαλαίου της Εταιρίας). Η τιμή διάθεσης έκαστης μετοχής που διατίθεται στο πλαίσιο Προγράμματος ορίζεται σε 6,70 ευρώ. Για την ικανοποίηση των δικαιωμάτων προαίρεσης που θα ασκηθούν στον πλαίσιο του Προγράμματος, η Εταιρία θα προβαίνει σε αντίστοιχη αύξηση του μετοχικού της κεφαλαίου και έκδοση νέων μετοχών, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 113 του Ν. 4548/2018. Η διάρκεια του Προγράμματος ορίζεται σε έξι (6) έτη, αρχόμενη από τον Δεκέμβριο του 2020 και λήγουσα το Δεκέμβριο του 2026. Η Έκτακτη Γενική Συνέλευση των Μετόχων ενέκρινε την παροχή εξουσιοδότησης προς το Διοικητικό Συμβούλιο, όπως αυτό καθορίσει τους δικαιούχους του Προγράμματος, τους ειδικότερους όρους χορήγησης και άσκησης των δικαιωμάτων, καθώς και οποιονδήποτε άλλο όρο ήθελε κριθεί αναγκαίος ή σκόπιμος για την υλοποίηση του Προγράμματος, σύμφωνα με το οικείο νομοθετικό πλαίσιο και τις βέλτιστες πρακτικές που εφαρμόζει η Εταιρία, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων του Διοικητικού Συμβουλίου. Σκοπός του Προγράμματος είναι η αναγνώριση της συμβολής του προσωπικού / Στελεχών Διοίκησης της Εταιρίας στην επαύξηση της αξίας της Εταιρίας και η παροχή της δυνατότητας μακροπρόθεσμης κεφαλαιουχικής επένδυσης, μέσω της δημιουργίας «ιδιοκτησιακού ενδιαφέροντος» και τελικά, μέσω της σύνδεσης της απόδοσης κάθε συμμετέχοντος στελέχους με την εταιρική απόδοση. 169 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 Το Διοικητικό Συμβούλιο της Εταιρίας, κατόπιν σχετικής εισήγησης του Διευθύνοντος Συμβούλου, είναι αποκλειστικά αρμόδιο για την επιλογή κατά την απόλυτη διακριτική του ευχέρεια εκείνων των Συμμετεχόντων, στους οποίους θα χορηγηθούν ΔΠΑΜ, καθορίζοντας ταυτόχρονα τον αριθμό των ΔΠΑΜ που χορηγείται σε κάθε Δικαιούχο, με βασικό κριτήριο τη συμβολή του εκάστοτε Δικαιούχου στο έργο και την απόδοση της Εταιρίας και του Ομίλου, σε συνδυασμό με το λειτουργικό επίπεδο ευθύνης του. Λεπτομερή αναφορά επί του Προγράμματος γίνεται στην ηλεκτρονική διεύθυνση της Εταιρίας www.lamdadev.com. Τα δικαιώματα που ωριμάζουν και για οποιαδήποτε λόγο δεν ασκήθηκαν στις αντίστοιχες χρονιές, θα μπορούν να ασκηθούν ολικά ή μερικά έως τον Δεκέμβριο του 2026. Κατά την άσκηση των δικαιωμάτων προαίρεσης, τα έσοδα που εισπράττονται, μετά την αφαίρεση κάθε κόστους συναλλαγής, πιστώνονται στο μετοχικό κεφάλαιο (στην ονομαστική αξία) και στο υπέρ το άρτιο. Η τιμή άσκησης των δικαιωμάτων προαίρεσης έχει καθοριστεί από τη Γενική Συνέλευση. Η εκτιμώμενη τιμή αποτίμησης της εύλογης αξίας των αρχικών δικαιωμάτων προαίρεσης που παραχωρήθηκαν κατά τη διάρκεια του 2020 ήταν € 3,33 ανά δικαίωμα προαίρεσης. Η συγκεκριμένη αξία συμπεριλαμβάνει όλα τα πιθανά σενάρια αναφορικά με τις πιθανότητες άσκησης και των πρόσθετων δικαιωμάτων. Η εύλογη αξία κατά την ημερομηνία χορήγησης καθορίζεται ανεξάρτητα, με τη χρήση του μοντέλου: "Binomial options pricing model" που περιλαμβάνει Monte Carlo simulation λαμβάνοντας υπόψη την τιμή άσκησης, τη διάρκεια του δικαιώματος προαίρεσης, τον αντίκτυπο της απομείωσης κερδών ανά μετοχή (όπου είναι σημαντικό), την ημερομηνία αγοράς της μετοχής και την αναμενόμενη μεταβλητότητα των τιμών της μετοχής, την αναμενόμενη απόδοση των μερισμάτων, το επιτόκιο χωρίς κίνδυνο για τη διάρκεια του δικαιώματος προαίρεσης και τις αντιστοιχίες και τις διακυμάνσεις των εταιριών του ομίλου. Οι παραδοχές του μοντέλου αποτίμησης περιλαμβάνουν: α) τα δικαιώματα προαίρεσης παρέχονται σε σχέση με τις παρεχόμενες υπηρεσίες και ωριμάζουν σε 2, 3, ή 5 έτη. Τα ώριμα δικαιώματα μπορούν να ασκηθούν ολικά ή μερικά έως τον Δεκέμβριο του 2026. β) τιμή άσκησης: €6,70 γ) ημερομηνία παραχώρησης: 23 Δεκεμβρίου 2020 δ) ημερομηνία λήξης: 22 Δεκεμβρίου 2026 ε) τιμή μετοχής κατά την ημερομηνία παραχώρησης: € 7,11 στ) αναμενόμενη μεταβλητότητα της τιμής των μετοχών της Εταιρίας: 36,3% ζ) αναμενόμενη απόδοση μερίσματος: 0% η) επιτόκιο χωρίς κίνδυνο: 0%. Η αναμενόμενη μεταβλητότητα των τιμών βασίζεται στην ιστορική μεταβλητότητα (βάσει της εναπομένουσας διάρκειας ζωής των δικαιωμάτων), προσαρμοσμένη για τυχόν αναμενόμενες μελλοντικές μεταβολές, λόγω διαθέσιμων στο κοινό πληροφοριών. Κατά τη διάρκεια του 2021 κανένα δικαίωμα δεν έχει ασκηθεί από τους δικαιούχους του ως άνω προγράμματος, καθώς ως πρώτη ημερομηνία ωρίμανσης των δικαιωμάτων ορίζεται η 22α Δεκεμβρίου 2022. Την 31.12.2021 τα συνολικά μη ασκηθέντα δικαιώματα ανήλθαν σε 8.250.000. Η συνολική εύλογη αξία των δικαιωμάτων, που αποτιμήθηκε με το "Binomial options pricing model", ανήλθε σε €18,3 εκατ. εκ των οποίων ποσό ύψους €7.139 χιλ. καταχωρήθηκε στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων του 2021. 18. Δάνεια ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε € χιλ. ΕΤΑΙΡΙΑ 31.12.2021 31.12.2020 31.12.2021 31.12.2020 314.098 357.487 671.585 313.162 386.237 699.399 314.098 314.098 313.162 313.162 Τραπεζικά ομολογιακά δάνεια Σύνολο βραχυπρόθεσμων δανείων 44.219 44.219 14.106 14.106 - - Συνολικά δάνεια 715.804 713.505 314.098 313.162 Μακροπρόθεσμα δάνεια Ομολογιακά δάνεια Τραπεζικά ομολογιακά δάνεια Σύνολο μακροπρόθεσμων δανείων Βραχυπρόθεσμα δάνεια 170 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 Η μεταβολή των δανείων έχει ως εξής: 1.1-31.12.2021 Ποσά σε € χιλ. ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου 2021 Τραπεζικά ομολογιακά δάνεια Απόκτηση ελέγχου θυγατρικής (σημείωση 9) Αναχρηματοδότηση τραπεζικών ομολογιακών δανείων Αναγνώριση τόκων εύλογης αξίας Έξοδα έκδοσης δανείων - απόσβεση Έξοδα έκδοσης δανείων Αποπληρωμή δανείων Πώληση θυγατρικής (σημείωση 9) Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 2021 713.505 10.870 37.520 4.900 652 1.516 (32) (30.465) (22.662) 715.804 313.162 936 - Ποσά σε € χιλ. ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου 2020 Ομολογιακά δάνεια Τραπεζικά ομολογιακά δάνεια Εξαγορά ποσοστού συμμετοχών Αναγνώριση τόκων εύλογης αξίας Έξοδα έκδοσης δανείων - απόσβεση Έξοδα έκδοσης δανείων Αποπληρωμή δανείων Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 2020 439.098 320.000 210.000 6.480 721 1.295 (9.488) (254.602) 713.505 89.128 320.000 402 (7.240) (89.128) 313.162 314.098 1.1-31.12.2020 Τα τραπεζικά ομολογιακά δάνεια είναι εξασφαλισμένα με υποθήκες και προσημειώσεις επί των επενδυτικών ακινήτων του Ομίλου (σημείωση 6), σε ορισμένες περιπτώσεις με ενεχυρίαση των μετοχών της εκάστοτε θυγατρικής εταιρίας (σημείωση 9) καθώς και/ή με εκχώρηση απαιτήσεων των θυγατρικών που έχουν δάνεια και ασφαλιστικές αποζημιώσεις. Στο σύνολο των δανείων κατά την 31.12.2021 περιλαμβάνονται αναπόσβεστα έξοδα έκδοσης ομολογιακών δανείων ύψους €8,7 εκατ. (31.12.2020: €10,2 εκατ.), εκ των οποίων ποσό ύψους €0,6 εκατ. αναλογεί σε βραχυπρόθεσμα δάνεια ενώ το υπόλοιπο €8,1 εκατ. σε μακροπρόθεσμα δάνεια. Μέρος των αναπόσβεστων εξόδων αποτελούν τα αναπόσβεστα έξοδα έκδοσης του Κοινού Ομολογιακού Δανείου που εξέδωσε η Εταιρία την 21η Ιουλίου 2020 τα οποία ανέρχονται σε €5,9 εκατ. κατά την 31.12.2021. Τα βραχυπρόθεσμα δάνεια σε ενοποιημένο επίπεδο σε σχέση με την συγκριτική περίοδο αναφοράς εμφανίζονται αυξημένα κυρίως λόγω του δανείου της εταιρίας SINGIDUNUM-BUILDINGS DOO μετά και την απόκτηση ελέγχου το Μάρτιο του 2021 (σημείωση 9). Κατά την 31.12.2021, τα βραχυπρόθεσμα τραπεζικά ομολογιακά δάνεια περιλαμβάνουν κυρίως το τραπεζικό ομολογιακό δάνειο της θυγατρικής εταιρίας SINGIDUNUM-BUILDINGS DOO, με τα πιστωτικά ιδρύματα «Eurobank Cyprus Limited», «Alpha Bank AE» και «Direktna Banka AD Kragujevac AC», υπολοίπου €30,0 εκατ., λήξης την 30.06.2022. Ο Όμιλος είναι σε διαδικασία αναχρηματοδότησης του εν λόγω δανείου. Επίσης, η θυγατρική L.O.V. S.M.S.A. («LOV») υπέγραψε την 23.06.2020 με το πιστωτικό ίδρυμα με την επωνυμία «Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος A.E.» («ΕΤΕ») πρόγραμμα και σύμβαση κάλυψης για την έκδοση ομολογιακού δανείου ποσού έως €220 εκατ., επταετούς διάρκειας με τρεις διακριτές σειρές. Κατά την 31.12.2021 το βραχυπρόθεσμο σκέλος του εν λόγω δανείου ανέρχεται σε €5,4 εκατ.. Τέλος, το κοινό ομολογιακό δάνειο της LAMDA FLISVOS MARINA A.E. με την Τράπεζα Πειραιώς λήξεως 30.11.2022 είχε υπόλοιπο την 31.12.2021 €4,7 εκατ.. Το εν λόγω δάνειο αποπληρώθηκε πλήρως εντός του πρώτου τριμήνου 2022. 171 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 Οι ημερομηνίες λήξης των μακροπρόθεσμων δανείων είναι οι εξής: Ποσά σε € χιλ. Μεταξύ 1 και 2 ετών Μεταξύ 2 και 5 ετών Πάνω από 5 έτη Σύνολο ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ 31.12.2021 31.12.2020 31.12.2021 31.12.2020 11.100 169.041 491.444 671.585 14.215 107.871 577.313 699.399 314.098 314.098 313.162 313.162 Η εύλογη αξία των δανείων με κυμαινόμενο επιτόκιο προσεγγίζει την λογιστική αξία όπως αυτή εμφανίζεται στην Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης. Η επιμέτρηση της εύλογης αξίας του συνόλου των δανείων γίνεται με βάση τιμές για απαιτήσεις ή υποχρεώσεις που δεν βασίζονται σε οργανωμένες αγορές (μη παρατηρήσιμες τιμές). Στις 31.12.2021 το μέσο επιτόκιο (επιτόκιο αναφοράς) που δανείζεται ο Όμιλος ανέρχεται σε 0,06% και το μέσο περιθώριο (margin) ανέρχεται σε 3,12%. Συνεπώς, το συνολικό μέσο επιτόκιο δανεισμού του Ομίλου την 31.12.2021 διαμορφώνεται σε 3,18%. Κατά την 29.03.2021, ολοκληρώθηκε η αναχρηματοδότηση του ομολογιακού δανείου ύψους €4,9 εκατ. της θυγατρικής εταιρίας LAMDA PRIME PROPERTIES S.M.S.A., με την Alpha Bank με νέα λήξη στις 30.06.2027. Η θυγατρική εταιρία SINGIDUNUM-BUILDINGS DOO, στην Σερβία, υπέγραψε την 24.06.2021 τροποποιητική σύμβαση της αρχικής Σύμβασης Χρηματοδότησης με τα πιστωτικά ιδρύματα «Eurobank Cyprus Limited», «Alpha Bank AE» και «Direktna Banka AD Kragujevac AC». Η νέα λήξη της αρχικής Σύμβασης Χρηματοδότησης ορίζεται η 30.06.2022. Το ανεξόφλητο κεφάλαιο κατά την 31.12.2021 διαμορφώνεται σε €30,0 εκατ. και αποτελεί το μεγαλύτερο μέρος των βραχυπρόθεσμων τραπεζικών ομολογιακών δανείων του Ομίλου κατά την 31.12.2021. Η θυγατρική L.O.V. S.M.S.A. («LOV») υπέγραψε την 23.06.2020 με την «Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος A.E.» («ΕΤΕ») πρόγραμμα και σύμβαση κάλυψης για την έκδοση ομολογιακού δανείου ποσού έως €220 εκατ. («Ομολογιακό Δάνειο»), επταετούς διάρκειας με τρεις διακριτές σειρές. Ήδη την 30η Ιουνίου 2020 εκταμιεύθηκαν από την ΕΤΕ οι δύο εκ των τριών συνολικά σειρών του Ομολογιακού Δανείου, τα ποσά των οποίων χρησιμοποιήθηκαν, για την πλήρη αποπληρωμή του ανεξόφλητου υπολοίπου - κατά την ημερομηνία της εκταμίευσης - (α) του κεφαλαίου του από 30.05.2007 δανείου της LOV αρχικού ποσού €154,1 εκατ. και (β) του κεφαλαίου του από 27.04.2020 υφιστάμενου ενδοομιλικού δανείου της LOV με την Εταιρία ποσού €11,0 εκατ. ήτοι εκταμιεύθηκε συνολικό ποσό €165,1 εκατ. Ακολούθως την 31η Ιουλίου 2020 εκταμιεύθηκε μερικώς και η τρίτη σειρά του Ομολογιακού Δανείου, ποσού €44,9 εκατ.. Τέλος την 30/9/2021 εκταμιεύθηκε και το υπολειπόμενο ποσό της τρίτης σειράς, ήτοι €10,0 εκατ.. H Εταιρία την 21 Ιουλίου 2020 μέσω δημόσιας προσφοράς προέβη σε έκδοση Κοινού Ομολογιακού Δανείου διάρκειας 7 ετών και εισαγωγή των Ομολογιών προς διαπραγμάτευση στην Κατηγορία Τίτλων Σταθερού Εισοδήματος της Ρυθμιζόμενης Αγοράς του Χρηματιστηρίου Αθηνών αντλώντας κεφάλαια ύψους €320 εκατ. Κατόπιν της ανωτέρω έκδοσης το εμπραγμάτως ασφαλισμένο κοινοπρακτικό ομολογιακό δάνειο της Εταιρίας με τις Τράπεζες Alpha Bank, Τράπεζα Πειραιώς και Eurobank άληκτου κεφαλαίου €81,1 εκατ. αποπληρώθηκε στο σύνολο του (κεφάλαιο και αναλογούντες τόκοι) την 24η Ιουλίου 2020 καθόσον αποτελούσε υποχρέωση άμεσα συνδεδεμένη με την έκδοση Κοινού Ομολογιακού Δανείου με δημόσια προσφορά και εισαγωγή προς διαπραγμάτευση στην κατηγορία της Οργανωμένης Αγοράς στο Χρηματιστήριο Αθηνών (Ενότητα 4.1.2 Λόγοι Έκδοσης του ΚΟΔ και Προορισμός Κεφαλαίων του Ενημερωτικού Δελτίου). Το Κοινό Ομολογιακό Δάνειο της Εταιρίας πρέπει σε ενοποιημένο και εταιρικό επίπεδο να ικανοποιεί τον δείκτη Προσαρμοσμένο Ενεργητικό προς Προσαρμοσμένο Σύνολο Υποχρεώσεων ≥135%. Δείκτες δανεισμού (Covenants) Το εμπραγμάτως ασφαλισμένο κοινοπρακτικό ομολογιακό δάνειο της θυγατρικής εταιρίας LAMDA DOMI S.M.S.A. υπολοίπου κεφαλαίου €82,2 εκατ. από τις τράπεζες Eurobank, Alpha Bank, Τράπεζα Πειραιώς και HSBC France, πρέπει να ικανοποιεί τους εξής βασικούς χρηματοοικονομικούς δείκτες: Loan to value < 60% και Debt Service Cover ratio > 120%. Ακολούθως, το εμπραγμάτως ασφαλισμένο ομολογιακό δάνειο της PYLAIA S.M.S.A με την Eurobank, υπολοίπου κεφαλαίου €70,9 εκατ. πρέπει να ικανοποιεί τους εξής βασικούς χρηματοοικονομικούς δείκτες: Loan to value < 60% και Debt Service Cover ratio > 120%. Για την L.O.V. S.Μ.S.A. το εμπραγμάτως ασφαλισμένο ομολογιακό δάνειο από την Εθνική Τράπεζα υπολοίπου κεφαλαίου €212,0 εκατ. πρέπει να πληροί τους εξής βασικούς χρηματοοικονομικούς δείκτες: Loan to value < 65% και Debt Service Cover ratio > 115%. Επίσης για το εμπραγμάτως ασφαλισμένο κοινό ομολογιακό δάνειο της Lamda Prime Properties S.M.S.A. υπολοίπου κεφαλαίου €4,7 εκατ. με την Alpha Bank πρέπει να ικανοποιούνται οι χρηματοοικονομικοί δείκτες Loan to value < 60% και Debt Service Coverage Ratio > 115%. Για το 172 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 εμπραγμάτως ασφαλισμένο κοινό ομολογιακό δάνειο της LAMDA FLISVOS MARINA A.E. υπολοίπου κεφαλαίου €4,7 εκατ. με την Τράπεζα Πειραιώς πρέπει να ικανοποιούνται οι χρηματοοικονομικοί δείκτες EBITDA προς (/) Interest + Principal Installments ≥ 1,15 καθώς Debt προς (/) Equity ≤ 3. Τέλος, το Κοινό Ομολογιακό Δάνειο της Εταιρίας υπολοίπου κεφαλαίου €320 εκατ. πρέπει σε ενοποιημένο και εταιρικό επίπεδο να ικανοποιεί τον δείκτη Προσαρμοσμένο Ενεργητικό προς Προσαρμοσμένο Σύνολο Υποχρεώσεων ≥135%. Κατά την 31.12.2021, όλοι οι προαναφερόμενοι δείκτες ικανοποιούνται σε εταιρικό και ενοποιημένο επίπεδο. Χρηματοδότηση για την αξιοποίηση του Ακινήτου στο Ελληνικό Η Εταιρία, την 27.01.2020, υπέγραψε με τις τράπεζες «Τράπεζα Eurobank A.E.» και «Τράπεζα Πειραιώς» τους βασικούς επιχειρηματικούς όρους για τραπεζικό δανεισμό, διά του οποίου αναμένεται να καλυφθεί μέρος του ύψους των κεφαλαίων τα οποία θα επενδύσει ο Όμιλος μέσα στην πρώτη πενταετία για την αξιοποίηση του Ακινήτου στο Ελληνικό (σημείωση 9). Στις 07.04.2021, η Εταιρία υπέγραψε με τις παραπάνω τράπεζες συμφωνία για την επικαιροποίηση των βασικών επιχειρηματικών όρων του τραπεζικού δανεισμού, ως φυσικό επακόλουθο της εξέλιξης και ωρίμανσης του σχεδιασμού της Εταιρίας για τα προβλεπόμενα έργα και επενδύσεις της πρώτης πενταετίας του Έργου. Ο τραπεζικός δανεισμός αφορά στα κάτωθι: (α) τη χρηματοδότηση των έργων υποδομών και άλλων αναπτύξεων κατά τη διάρκεια της πρώτης πενταετίας του Έργου (Φάση Α΄), καθώς και τη χρηματοδότηση του ΦΠΑ, με την έκδοση από την εταιρία ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε. ομολογιακού δανείου ύψους έως €442 εκατ. (επιπλέον ποσού έως €100 εκατ. για τη χρηματοδότηση του ΦΠΑ), διάρκειας έως τη συμπλήρωση 10 ετών από την Ημερομηνία Μεταβίβασης, (β) τη χρηματοδότηση για την εμπορική ανάπτυξη στη Λεωφ. Βουλιαγμένης (Vouliagmenis Mall), καθώς και τη χρηματοδότηση του ΦΠΑ, με την έκδοση από εταιρία ειδικού σκοπού ελεγχόμενη από τη LAMDA DEVELOPMENT S.A. ομολογιακού δανείου ύψους έως €415 εκατ. (επιπλέον ποσού έως €86 εκατ. για τη χρηματοδότηση του ΦΠΑ), διάρκειας έως τη συμπλήρωση 6 ετών από την πρώτη εκταμίευση (με δυνατότητα της εκδότριας εταιρίας για παράταση για περαιτέρω 5 έτη, ήτοι συνολικά για 11 έτη από την πρώτη εκταμίευση), (γ) τη χρηματοδότηση για την εμπορική ανάπτυξη εντός της μαρίνας Αγ. Κοσμά (Riviera Galleria), καθώς και τη χρηματοδότηση του ΦΠΑ, με την έκδοση από εταιρία ειδικού σκοπού ελεγχόμενη από τη LAMDA DEVELOPMENT S.A. ομολογιακού δανείου ύψους έως €102 εκατ. (επιπλέον ποσού έως €19 εκατ. για τη χρηματοδότηση του ΦΠΑ), διάρκειας έως τη συμπλήρωση 5 ετών από την πρώτη εκταμίευση (με δυνατότητα της εκδότριας εταιρίας για παράταση για περαιτέρω 6 έτη, ήτοι συνολικά για 11 έτη από την πρώτη εκταμίευση) και από κοινού με τις χρηματοδοτήσεις που αναφέρονται υπό (α) και (β) ανωτέρω, (δ) την έκδοση εγγυητικής επιστολής ύψους €175 εκατ., προς εξασφάλιση της εκπλήρωσης των υποχρεώσεων της LAMDA DEVELOPMENT S.A. για την κάλυψη τυχόν υπερβάσεων του προϋπολογισμένου κόστους της Φάσης Α του Έργου, καθώς και την κάλυψη τυχόν μειωμένων προσόδων από πωλήσεις ή/και εκμετάλλευση περιουσιακών στοιχείων που προορίζονται για τη χρηματοδότηση του προϋπολογισμού της Φάσης Α του Έργου. Αναφορικά με το (α) παραπάνω, η ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε. υπέγραψε την 6.4.2022 με τις τράπεζες «Τράπεζα Eurobank Α.Ε.» και «Τράπεζα Πειραιώς Α.Ε.» το πρόγραμμα και τη σύμβαση κάλυψης ομολογιακού δανείου για τη χρηματοδότηση των έργων υποδομών και άλλων αναπτύξεων που αφορούν στη Φάση Α΄ του Έργου, ύψους έως €394 εκατ., καθώς και τη χρηματοδότηση του ΦΠΑ (επιπλέον ποσού έως €100 εκατ.), διάρκειας έως τη συμπλήρωση 10 ετών από την Ημερομηνία Μεταβίβασης, γεγονός που καλύπτει τις αναθεωρημένες ανάγκες της. Επιπλέον, αναφορικά με το (δ) παραπάνω, η LAMDA DEVELOPMENT S.A. υπέγραψε την 6.4.2022 τα σχετικά συμβατικά έγγραφα. Αναφορικά με τα (β) και (γ) παραπάνω η Εταιρία συνεχίζει με τις αντισυμβαλλόμενες τράπεζες την οριστικοποίηση των συμβατικών κειμένων. Επιπλέον, στο πλαίσιο της Σύμβασης, εκδόθηκε εγγυητική επιστολή με εκδότρια την τράπεζα «Τράπεζα EUROBANK ΑΕ» η οποία παραδόθηκε στο ΤΑΙΠΕΔ ως κάλυψη για το πιστούμενο τίμημα. Πιο αναλυτικά, κατά την Ημερομηνία Μεταβίβασης (25.06.2021), η θυγατρική HELLINIKON GLOBAL I SA, ως Αγοραστής, όπως προβλέπεται στη Σύμβαση, εξέδωσε εγγυητική επιστολής υπέρ του ΤΑΙΠΕΔ για ποσό ίσο με την παρούσα αξία του πιστούμενου τιμήματος ήτοι ποσού έως €347,2 εκατ., υπολογιζόμενη βάσει των όρων της Σύμβασης. Το ως άνω ποσό της Εγγυητικής Επιστολής Πιστούμενου Τιμήματος θα επανυπολογίζεται ετησίως, σε κάθε επέτειο της Ημερομηνίας Μεταβίβασης, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στη σύμβαση μεταβίβασης, με μέγιστο ποσό €347,2 εκατ. Επίσης προς εξασφάλιση της ανωτέρω Εγγυητικής Επιστολής Πιστούμενου Τιμήματος, η Εταιρία υπέγραψε την 24.06.2021, με την τράπεζα «Τράπεζα Eurobank A.E.» ως εκπρόσωπο των Ομολογιούχων, και με τις τράπεζες «Τράπεζα Eurobank A.E.» και «Τράπεζα Πειραιώς A.E.», ως δανείστριες ομολογιακό δάνειο ποσού έως €347,2 εκατ. («Ομολογιακό Δάνειο»), το οποίο μπορεί να εκδοθεί και να καλυφθεί σε περίοδο 10 ετών και 6 μηνών. 173 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 Σε εξασφάλιση του ως άνω Ομολογιακού Δανείου η Εταιρία παραχώρησε ενέχυρο κατάθεσης ποσού €167 εκατ., η οποία κατάθεση θα αποδεσμευτεί, για την πληρωμή της 2ης δόσης του Τιμήματος Απόκτησης μετοχών της ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε. στη 2η επέτειο της Ημερομηνίας Μεταβίβασης και επιπλέον ποσό ύψους €210 εκατ. για την καταβολή του αρχικού μετοχικού κεφαλαίου των εταιριών ειδικού σκοπού που θα συσταθούν για την εμπορική ανάπτυξη στη Λεωφ. Βουλιαγμένης (Vouliagmenis Mall) και την εμπορική ανάπτυξη εντός της μαρίνας Αγ. Κοσμά (Riviera Galleria). Σημειώνεται ότι το επιτόκιο όλων των Χρηματοδοτήσεων είναι κυμαινόμενο και το προβλεπόμενο περιθώριο έχει προσδιοριστεί με τους συνήθεις όρους της αγοράς. Στο πλαίσιο των Χρηματοδοτήσεων, οι οποίες προβλέπεται να διέπονται από το Ελληνικό δίκαιο, και προς εξασφάλιση της αποπληρωμής τους, προβλέπεται η παροχή εξασφαλιστικών δικαιωμάτων, τα οποία είναι συνήθη σε τέτοιου είδους χρηματοδοτήσεις έργων (project finance) όπως ενδεικτικά, η σύσταση υποθήκης σε ακίνητα (της ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε. και των ως άνω αναφερόμενων εταιριών ειδικού σκοπού, που θα προβούν στις εμπορικές αναπτύξεις Vouliagmenis Mall και Riviera Galleria), περιορισμοί στις διανομές μερισμάτων προς τους μετόχους του δανειζόμενου εκάστου δανείου, η ενεχυρίαση των μετοχών των δανειζόμενων θυγατρικών, η ενεχυρίαση μέρους των απαιτήσεων και πηγών εσόδων από την εκμετάλλευση του Έργου, καθώς και των απαιτήσεων από τη Σύμβαση Αγοραπωλησίας Μετοχών, ενώ περαιτέρω, αναφορικά με τη χρηματοδότηση των έργων της πρώτης πενταετίας, προβλέπεται συγκεκριμένος μηχανισμός ελέγχου και χρήσης των προσόδων από πωλήσεις περιουσιακών στοιχείων, και μεταξύ άλλων, χρήση μέρους αυτών για τη χρηματοδότηση του προϋπολογισμού του Έργου. 174 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 Συνολικός δανεισμός Ο Όμιλος ορίζει τον «Συνολικό δανεισμός» ως το Σύνολο των «Δανείων» (μακροπρόθεσμο και βραχυπρόθεσμο μέρος), πλέον των «Τόκων πληρωτέων» (σημείωση 21), πλέον των «Υποχρεώσεων μισθώσεων» (μακροπρόθεσμο και βραχυπρόθεσμο μέρος), πλέον της «Υποχρέωσης τιμήματος απόκτησης της ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε.» Η μεταβολή του συνολικού δανεισμού παρουσιάζεται παρακάτω: ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε € χιλ. Δάνεια (μακροπρόθεσμα και βραχυπρόθεσμα) Τόκοι πληρωτέοι Υποχρεώσεις μισθώσεων (μακροπρόθεσμες και βραχυπρόθεσμες) Υποχρέωση τιμήματος απόκτησης της ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε. Σύνολο Μη ταμειακές μεταβολές Δεδουλευμ ένοι τόκοι Έξοδα έκδοσης δανείου απόσβεσ η Αναγνώρισ η τόκων εύλογης αξίας Απόκτηση / πώληση θυγατρική ς Απόκτηση παγίων με μίσθωση / τροποποιήσεις συμβολαίων Αναστρ οφή προεξό φλησης Υπόλοιπο 31.12.2021 - 715.804 (3.964) - 182.912 - - 8.493 501.245 409 (3.964) 8.493 1.405.468 Υπόλοιπο 31.12.2020 Ταμειακές ροές 713.505 (14.726) - 1.516 652 14.857 - 5.697 (25.547) 25.357 - - - - 185.155 (7.628) 8.940 - - - 409 - (300.000) - - - 792.752 904.357 (347.901) 34.297 1.516 652 807.609 175 Παραχωρήσεις σε μισθώματα - 5.507 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 19. Μισθώσεις Ο Όμιλος μισθώνει μέσω λειτουργικών μισθώσεων ενσώματα πάγια που αποτελούν κυρίως εδαφικές εκτάσεις, εγκαταστάσεις μαρίνας και θέσεις ελλιμενισμού, κτίρια καθώς και αυτοκίνητα. Οι πιο σημαντικές λειτουργικές μισθώσεις του Ομίλου είναι η μίσθωση της εδαφικής έκτασης στην οποία έχει αναπτυχθεί και λειτουργεί το Εμπορικό Κέντρο Mediterranean Cosmos έως το 2065 από το Οικουμενικό Πατριαρχείο, ιδιοκτήτη της έκτασης καθώς και η μίσθωση των δικαιωμάτων εκμετάλλευσης του τουριστικού λιμένα Φλοίσβου έως το 2047 από την Εταιρία Ακινήτων Δημοσίου ΑΕ (πρώην Ελληνικά Τουριστικά Ακίνητα Α.Ε.). Οι υπόλοιπες λειτουργικές μισθώσεις έχουν διάρκεια από 2 έως 5 έτη και μπορεί να περιλαμβάνουν όρους επέκτασης. Η Εταιρία μισθώνει αυτοκίνητα από εταιρίες leasing καθώς και χώρους γραφείων από θυγατρική εταιρία του Ομίλου, η μίσθωση των οποίων δεν ξεπερνά τα 4 έτη. Οι όροι των μισθώσεων διαπραγματεύονται κάθε φορά εκ νέου και περιλαμβάνουν διαφορετικούς όρους και προϋποθέσεις. Οι συμβάσεις μίσθωσης δεν ενσωματώνουν συγκεκριμένες ρήτρες ενώ τα μισθωμένα περιουσιακά στοιχεία δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως εξασφαλίσεις έναντι δανεισμού. Οι μεταβολές των δικαιωμάτων χρήσης του Ομίλου και της Εταιρίας παρουσιάζονται κατωτέρω: Όμιλος (Ποσά σε € χιλ.) Δικαίωμα χρήσης - 1 Ιανουαρίου 2021 Προσθήκες λόγω απόκτησης της ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε. (σημείωση 9) Προσθήκες εντός χρήσης Απόσβεση Δικαίωμα χρήσης - 31 Δεκεμβρίου 2021 Ακίνητα υπό ανάπτυξη Αυτοκίνητα Δικαιώματα εκμετάλλευσης τουριστικού λιμένα Κτίρια Γραφείων Σύνολο - 791 96.790 6.452 104.033 26.619 - - - 26.619 14.055 (49) 40.625 410 (291) 910 (3.711) 93.079 (737) 5.715 14.465 (4.788) 140.329 Δικαιώματα χρήσης ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε. Στα «Ακίνητα υπό ανάπτυξη» και ειδικότερα στις «Προσθήκες λόγω απόκτησης της ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε.» (σημείωση 9), οι μισθώσεις αναφέρονται στις εκτάσεις γης με δικαίωμα επιφανείας για 99 χρόνια ύψους €26.619 χιλ., από το οποίο ποσό €8.831 χιλ. αφορά σε ενσώματα πάγια και €17.788 χιλ. σε αποθέματα προς ανάπτυξη με σκοπό τη μεταγενέστερη πώληση. Επίσης, στα «Ακίνητα υπό ανάπτυξη» οι «Προσθήκες εντός χρήσης» ποσού €14.055 χιλ. αφορούν κόστος ανάπτυξης ακινήτων σε εκτάσεις με δικαίωμα επιφανείας για 99 χρόνια, από το οποίο ποσό €14.032 χιλ. αφορά σε ενσώματα πάγια και €23 χιλ. σε αποθέματα. Το μέρος των μισθώσεων που αφορά σε Επενδύσεις σε ακίνητα έχει ήδη ενσωματωθεί στις «Επενδύσεις σε ακίνητα», ενώ το μέρος της αντίστοιχης υποχρέωσης δεν εμφανίζεται καθώς αποτελεί μέρος της καταβολής της 1ης δόσης του τιμήματος των €300 εκατ.. Ποσό €77.680 χιλ. (31.12.2020: €78.058 χιλ.) που αφορά το ακίνητο του εμπορικού κέντρου Mediterranean Cosmos το οποίο εκμισθώνεται βάσει λειτουργικών μισθώσεων και ταξινομείται σύμφωνα με το πρότυπο ΔΠΧΑ 16 «Μισθώσεις» στο κονδύλι «Επενδύσεις σε ακίνητα» (σημείωση 6). Τα δικαιώματα χρήσης αναφορικά με την εκμετάλλευση τουριστικού λιμένα αφορούν τη λειτουργική μίσθωση για την εκμετάλλευση της Μαρίνας Φλοίσβος. (Ποσά σε € χιλ.) Δικαίωμα χρήσης - 1 Ιανουαρίου 2020 Αναγνώριση δικαιώματος χρήσης λόγω εξαγοράς ποσοστού συμμετοχής (σημείωση 9) Προσθήκες εντός χρήσης Απόσβεση Τροποποιήσεις μισθωμάτων Δικαίωμα χρήσης – 31 Δεκεμβρίου 2020 Αυτοκίνητα Δικαιώματα εκμετάλλευσης τουριστικού λιμένα Κτίρια Γραφείων Σύνολο 195 - - 195 68 100.072 - 100.140 733 (182) (24) 790 (3.095) (187) 96.790 6.637 (184) 6.453 7.370 (3.461) (211) 104.033 Εταιρία (Ποσά σε € χιλ.) Δικαίωμα χρήσης - 1 Ιανουαρίου 2021 Προσθήκες εντός χρήσης Απόσβεση Δικαίωμα χρήσης - 31 Δεκεμβρίου 2021 Κτίρια Γραφείων Αυτοκίνητα 6.453 2.485 (1.566) 7.372 634 387 (237) 784 176 Σύνολο 7.087 2.872 (1.803) 8.156 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 (Ποσά σε € χιλ.) Κτίρια Γραφείων Αυτοκίνητα 737 6.752 (1.033) (3) 6.453 104 652 (122) 634 Δικαίωμα χρήσης - 1 Ιανουαρίου 2020 Προσθήκες εντός χρήσης Απόσβεση Τροποποιήσεις μισθωμάτων Δικαίωμα χρήσης - 31 Δεκεμβρίου 2020 Σύνολο 841 7.404 (1.155) (3) 7.087 Το σύνολο των υποχρεώσεων από λειτουργικές μισθώσεις που αναγνώρισε ο Όμιλος και η Εταιρία έχουν ως εξής: Όμιλος (Ποσά σε € χιλ.) Υποχρεώσεις από μισθώσεις - 1 Ιανουαρίου 2021 Προσθήκες Χρεωστικοί τόκοι Πληρωμές μισθωμάτων Παραχωρήσεις σε μισθώματα Υποχρεώσεις από μισθώσεις – 31 Δεκεμβρίου 2021 Εδαφικές Εκτάσεις Αυτοκίνητα Δικαιώματα εκμετάλλευσης τουριστικού λιμένα 78.057 3.436 (3.331) (482) 77.680 794 409 36 (315) 924 99.820 5.224 (3.143) (3.482) 98.419 Κτίρια Γραφείων 6.484 245 (840) 5.889 Βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις Σύνολο (Ποσά σε € χιλ.) Υποχρεώσεις από μισθώσεις - 1 Ιανουαρίου 2020 Αναγνώριση υποχρέωσης λόγω εξαγοράς ποσοστού συμμετοχής (σημείωση 9) Προσθήκες λόγω επαναμέτρησης υποχρεώσεων Προσθήκες Χρεωστικοί τόκοι Πληρωμές μισθωμάτων Παραχωρήσεις σε μισθώματα Τροποποιήσεις μισθωμάτων Υποχρεώσεις από μισθώσεις – 31 Δεκεμβρίου 2020 Σύνολο 185.155 409 8.941 (7.629) (3.964) 182.912 3.097 179.815 182.912 Δικαιώματα εκμετάλλευσης τουριστικού λιμένα Κτίρια Γραφείων 198 - - 78.676 68 100.072 - 100.140 734 18 (200) (24) 794 4.406 (3.366) (1.105) (187) 99.820 6.637 65 (218) 6.484 152 7.371 7.951 (7.100) (1.824) (211) 185.155 Εδαφικές Εκτάσεις Αυτοκίνητα 78.478 152 3.462 (3.316) (719) 78.057 Βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις Σύνολο Σύνολο 2.358 182.797 185.155 Εταιρία (Ποσά σε € χιλ.) Υποχρεώσεις από μισθώσεις - 1 Ιανουαρίου 2021 Προσθήκες Χρεωστικοί τόκοι Πληρωμές μισθωμάτων Παραχωρήσεις σε μισθώματα Υποχρεώσεις από μισθώσεις - 31 Δεκεμβρίου 2021 Βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις Σύνολο Κτίρια Γραφείων Αυτοκίνητα 6.484 2.485 328 (1.603) (117) 7.577 636 387 30 (256) 797 Σύνολο 7.120 2.872 358 (1.859) (117) 8.374 1.697 6.677 8.374 177 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 (Ποσά σε € χιλ.) Κτίρια Γραφείων Αυτοκίνητα 759 6.752 84 (1.108) (3) 6.484 105 652 13 (134) 636 Υποχρεώσεις από μισθώσεις - 1 Ιανουαρίου 2020 Προσθήκες Χρεωστικοί τόκοι Πληρωμές μισθωμάτων Παραχωρήσεις σε μισθώματα Υποχρεώσεις από μισθώσεις - 31 Δεκεμβρίου 2020 Σύνολο Βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις Σύνολο 864 7.404 97 (1.242) (3) 7.120 769 6.351 7.120 Οι υποχρεώσεις μισθώσεων 31.12.2021 είναι αποπληρωτέες ως ακολούθως : (Ποσά σε € χιλ.) Όμιλος Εταιρία Μέχρι 1 έτος Από 1 έως 2 έτη Από 3 έως 5 έτη Μετά από 5 έτη Σύνολο 3.097 3.260 10.306 166.249 182.912 1.697 1.765 2.433 2.479 8.374 Η επίδραση που προέκυψε για τον Όμιλο από την εφαρμογή της τροποποίησης του ΔΠΧΑ 16 «Παραχωρήσεις σε ενοίκια που σχετίζονται με τον CΟVID-19», αντιστοιχεί σε ποσό σε συνολικό ποσό 3.964 χιλ. για την περίοδο 1.1-31.12.2021 το οποίο συμπεριλαμβάνεται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων και συγκεκριμένα στο κονδύλι «Έξοδα σχετιζόμενα με επενδύσεις σε ακίνητα» (σημείωση 26) ποσό €482 χιλ. και στο κονδύλι «Λοιπά (έξοδα) /έσοδα εκμετάλλευσης (καθαρά)» ποσό €3.482 χιλ. (σημείωση 28). Αντίστοιχα για την περίοδο 1.1-31.12.2020 η επίδραση αντιστοιχεί σε συνολικό ποσό €1.824 χιλ. το οποίο συμπεριλαμβάνεται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων και συγκεκριμένα στο κονδύλι «Έξοδα σχετιζόμενα με επενδύσεις σε ακίνητα» (σημείωση 26) ποσό €719 χιλ. και στο κονδύλι «Λοιπά (έξοδα) /έσοδα εκμετάλλευσης (καθαρά)» ποσό €1.105 χιλ. (σημείωση 28). Ο Όμιλος και η Εταιρία δεν αντιμετωπίζουν κάποιο σημαντικό κίνδυνο ρευστότητας αναφορικά με τις υποχρεώσεις από μισθώσεις ενώ δεν υπάρχουν σημαντικές δεσμεύσεις από συμβάσεις μίσθωσης οι οποίες δεν έχουν τεθεί σε ισχύ μέχρι και την λήξη της περιόδου αναφοράς. 20. Υποχρεώσεις παροχών προσωπικού λόγω εξόδου από την υπηρεσία Τα ποσά που έχουν καταχωρηθεί στην Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης είναι τα παρακάτω: Ποσά σε € χιλ. ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ 31.12.2021 31.12.2020 ¹ 31.12.2021 31.12.2020 ¹ 914 - 796 - 459 - 549 - 914 796 459 549 Ποσά αναγνωρισμένα στην Κατάσταση Χρηματοοικονομικές Θέσης Παρούσα αξία υποχρεώσεων Εύλογη αξία περιουσιακών στοιχείων προγράμματος Καθαρή υποχρέωση αναγνωρισμένη στην Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης Τα ποσά που έχουν καταχωρηθεί στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων είναι τα παρακάτω: Ποσά σε € χιλ. ΟΜΙΛΟΣ 01.01.2021 01.01.2020 έως έως 31.12.2021 31.12.2020 ¹ Ποσά αναγνωρισμένα στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων Κόστος τρέχουσας απασχόλησης Χρηματοοικονομικό κόστος Συνήθης επίδραση στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων Αναγνώριση προϋπηρεσίας 178 ΕΤΑΙΡΙΑ 01.01.2021 01.01.2020 έως έως 31.12.2021 31.12.2020 ¹ 130 1 85 3 85 1 46 2 131 88 85 47 23 - 3 - Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 Ζημιά / (κέρδος) κατά την τακτοποίηση / περικοπή / λήξη Έξοδα αναδιάρθρωσης Ενδοομιλική μεταφορά προσωπικού Λοιπά έξοδα / (έσοδα) Συνολική επίδραση στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων 1.952 106 614 27 - - (136) - 11 2.106 194 567 85 Τα ποσά που έχουν καταχωρηθεί στα Λοιπά Συνολικά Εισοδήματα είναι τα παρακάτω: ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε € χιλ. ΕΤΑΙΡΙΑ 31.12.2021 31.12.2020 ¹ 31.12.2021 31.12.2020 ¹ (11) (82) (16) (42) (4) (63) (10) (37) (93) (58) (67) (47) Επανακαταμετρήσεις Αναλογιστικά κέρδη / (ζημιές) από αλλαγή υποθέσεων Αναλογιστικά κέρδη / (ζημιές) λόγω προϋπηρεσίας Συνολική επίδραση στα Λοιπά Συνολικά Εισοδήματα Μεταβολή της υποχρέωσης στην Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης: ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2021 31.12.2020 ¹ Ποσά σε € χιλ. Υποχρέωση καθορισμένων παροχών - έναρξη χρήσης Εξαγορά θυγατρικής / αλλαγή ποσοστού συμμετοχής Κόστος τρέχουσας απασχόλησης Χρηματοοικονομικό κόστος Καταβαλλόμενες αποζημιώσεις Αναγνώριση προϋπηρεσίας Ζημιά / (κέρδος) κατά την τακτοποίηση / περικοπή / λήξη Έξοδα αναδιάρθρωσης Ενδοομιλική μεταφορά προσωπικού Λοιπά έξοδα / (έσοδα) Αναλογιστικά κέρδη / (ζημιές) Υποχρέωση καθορισμένων παροχών - λήξη χρήσης ΕΤΑΙΡΙΑ 31.12.2021 31.12.2020 ¹ 796 586 549 450 130 1 (2.081) 23 1.952 93 914 78 85 3 (120) 106 58 796 85 1 (724) 3 614 (136) 67 459 46 2 (33) 27 11 47 549 -151 -58 -114 -47 Σωρευτική επίδραση στα Λοιπά Συνολικά Εισοδήματα (προ αναβαλλόμενης φορολογίας) ¹ Τα συγκριτικά μεγέθη 31.12.2020 του Ομίλου και της Εταιρίας έχουν αναθεωρηθεί από την αλλαγή που επέφερε η μεταβολή της λογιστικής πολιτικής του ΔΛΠ 19 (σημείωση 2.2) Οι κύριες αναλογιστικές παραδοχές που χρησιμοποιήθηκαν για λογιστικούς σκοπούς είναι οι εξής: ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2021 31.12.2020 Προεξοφλητικό επιτόκιο Δείκτης τιμών καταναλωτή Ποσοστό αύξησης μισθών Μεσοσταθμική διάρκεια προγράμματος 0,66% 2,10% 2,10% 5,28 0,57% 1,43% 1,43% 4,87 ΕΤΑΙΡΙΑ 31.12.2021 31.12.2020 0,66% 2,10% 2,10% 3,87 0,57% 1,43% 1,43% 4,27 Σε περίπτωση που το προεξοφλητικό επιτόκιο μεταβληθεί κατά -0,5%, η επίδραση από το πρόγραμμα καθορισμένων παροχών προσωπικού του Ομίλου θα μεταβάλλονταν κατά +€25 χιλ. Στην περίπτωση που το ποσοστό αύξησης μισθών μεταβληθεί κατά +0,5% τότε η επίδραση από το πρόγραμμα καθορισμένων παροχών προσωπικού του Ομίλου θα μεταβάλλονταν κατά +€24 χιλ. Οι αναμενόμενες μελλοντικές εισφορές που προκύπτουν από τα προγράμματα καθορισμένων παροχών μέχρι την αποχώρηση και του τελευταίου εργαζόμενου του Ομίλου έχουν ως εξής: Ποσά σε € χιλ. Έως 1 έτος Μεταξύ 1 και 2 ετών Μεταξύ 2 και 5 ετών Πάνω από 5 έτη 31.12.2021 ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ 338 40 115 456 948 239 17 61 155 471 179 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 21. Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε € χιλ. ΕΤΑΙΡΙΑ 31.12.2021 31.12.2020 31.12.2021 31.12.2020 35.391 4.886 - 12.182 2.611 1.422 13.722 6.888 40.002 1.251 - 2.849 5.974 56.485 1.351 1.422 Προμηθευτές Υποχρεώσεις σε συνδεδεμένα μέρη (σημείωση 33) Δάνεια από συνδεδεμένα μέρη (σημείωση 33) Ασφαλιστικοί οργανισμοί και λοιποί φόροι/τέλη Υποχρέωση προς Δήμο Αμαρουσίου Πρόβλεψη L.O.V. S.M.S.A. για υποχρέωση βάσει Π.Δ. και κόστος ολοκλήρωσης ακινήτου The Mall Athens ¹ Προεισπραχθέντα έσοδα Δεδουλευμένα έξοδα Τόκοι πληρωτέοι Μερίσματα πληρωτέα σε μη ελέγχουσες συμμετοχές Προπωλήσεις ακινήτων ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε.² Προκαταβολή πώλησης κοινοπραξίας (σημείωση 9) Λοιπές υποχρεώσεις Σύνολο 9.800 8.949 - - 23.802 15.624 5.507 4.602 23.200 250 3.288 126.350 21.710 10.997 5.697 - 6.529 4.926 - 3.017 66.585 6.710 4.926 500 250 11 74.260 35 79.571 Μακροπρόθεσμες Βραχυπρόθεσμες Σύνολο 21.487 104.863 126.350 16.654 49.931 66.585 37.381 36.879 74.260 79.571 79.571 ¹ Η θυγατρική εταιρία L.O.V. S.Μ.S.A. στο πλαίσιο του Π.Δ. για την έγκριση του Πολεοδομικού Σχεδίου της περιοχής στην οποία βρίσκεται το εμπορικό κέντρο «The Mall Athens», έχει αναγνωρίσει σωρευτικά στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις της 31.12.2021 συνολική πρόβλεψη ύψους €9,8 εκατ.. Το ποσό αυτό αποτελεί εκτίμηση και δύνανται να αναπροσαρμοσθεί κατά τη διαδικασία υλοποίησης των υποχρεώσεων που απορρέουν από το συγκεκριμένο Π.Δ.. ² Ο Όμιλος έχει εισπράξει για τις κρατήσεις από υποψήφιους αγοραστές ακινήτων στον πόλο ανάπτυξης του Ελληνικού €23,2 εκατ. εντός του 2021. Σημαντική επίδραση στη μεταβολή των προμηθευτών και λοιπών υποχρεώσεων συγκριτικά με την 31.12.2020 αποτελεί η ενσωμάτωση των προμηθευτών και λοιπών υποχρεώσεων της εταιρίας της ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε. ως συνέπεια της έναρξης της κατασκευαστικής περιόδου και των προπωλήσεων ακινήτων. Οι λογιστικές αξίες των προμηθευτών και λοιπών υποχρεώσεων προσεγγίζουν τις εύλογες τους αξίες οι οποίες έχουν υπολογιστεί σύμφωνα με το επίπεδο ιεραρχίας 3 όπως επεξηγείται στη σημείωση 3.4. 22. Προβλέψεις για έργα υποδομής στην ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε. ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2021 31.12.2020 Προβλέψεις εκτιμώμενου κόστος έργων υποδομής στην ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε. 635.008 - Μακροπρόθεσμες Βραχυπρόθεσμες Σύνολο 479.553 155.455 635.008 - Ποσά σε € χιλ. Εκτιμώμενο κόστος έργων υποδομής Κατά την 31.12.2021 το εκτιμώμενο κόστος των έργων υποδομής αφορά στην αναπόφευκτη υποχρέωση του Ομίλου, όπως ορίζεται στην σύμβαση αγοραπωλησίας μετοχών για την απόκτηση του 100% των μετοχών της ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε και για συγκεκριμένη χρονική περίοδο, για την πραγματοποίηση έργων δημοσίου οφέλους όπως δρόμοι, δίκτυα κοινής ωφελείας, υπογειοποιήσεις και πεζογέφυρες, κ.α. τα οποία θα μεταφερθούν στην κυριότητα του Ελληνικού Δημοσίου με την ολοκλήρωση τους χωρίς αντίτιμο. Το ποσό €635,0 εκατ. αφορά την παρούσα αξία των προβλέψεων (σημείωση 9). ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε € χιλ. Υπόλοιπο 31.12.2020 Απόκτηση μετοχών της ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε. (σημείωση 9) Αναλώσεις της περιόδου Προσθήκες περιόδου λόγω αναθεωρημένου προϋπολογισμού Χρηματοοικονομικό έξοδο (σημείωση 29) Υπόλοιπο 31.12.2021 180 590.528 (15.323) 49.700 10.103 635.008 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 Στη συνέχεια, παρατίθεται πίνακας με την ανάλυση της ληκτότητας των προβλέψεων (σε παρούσα αξία) για έργα υποδομής στην ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε. για τις οποίες θα απαιτηθούν μελλοντικές ταμειακές εκροές: ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε € χιλ. 31 Δεκεμβρίου 2021 0-1 έτος 1-2 έτη 2-5 έτη > 5 έτη Σύνολο Προβλέψεις για έργα υποδομής στην ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε. 155.455 110.536 150.198 218.819 635.008 23. Παράγωγα χρηματοοικονομικά προϊόντα Ποσά σε € χιλ. ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2021 31.12.2020 Απαιτήσεις Υποχρεώσεις Απαιτήσεις Υποχρεώσεις Παράγωγα αντιστάθμισης ταμειακών ροών (IRS) Σύνολο 310 376 - 2.251 310 376 - 2.251 Μη κυκλοφορούν Κυκλοφορούν Σύνολο 310 310 376 376 - 2.251 2.251 Η Εταιρία δεν κατέχει παράγωγα χρηματοοικονομικά προϊόντα Η ονομαστική αξία των δανείων που έχουν αντισταθμιστεί με συμβάσεις ανταλλαγής επιτοκίων Interest Rate Swaps (IRS) στις 31.12.2021, αφορούν στις θυγατρικές εταιρίες LAMDA DOMI S.Μ.S.A., €43,4 εκατ. Σειρά Α και €18,0 εκατ. Σειρά Β, με λήξη τον Νοέμβριο 2025, και PYLAIA S.Μ.S.A., €53,2 εκατ. με λήξη τον Μάιο 2026. Οι συμβάσεις ανταλλαγής επιτοκίων έχουν αποτιμηθεί στην εύλογη αξία. Κατά την 31.12.2021, τα μεταβλητά επιτόκια μακροπρόθεσμων δανείων που καλύπτονται με χρηματοοικονομικά παράγωγα αντιστάθμισης επιτοκιακού κινδύνου κυμαίνονταν με βάση το επιτόκιο αναφοράς Euribor 3 μηνών πλέον μεσοσταθμικό περιθώριο 3,07% για την θυγατρική εταιρία LAMDA DOMI S.Μ.S.A. και Euribor 3 μηνών πλέον περιθώριο 3% για την θυγατρική εταιρία PYLAIA S.Μ.S.A. Από το σύνολο της εύλογης αξίας των παραγώγων, (όπου η μέθοδος αποτίμησης εμπίπτει στην ιεραρχία 2, όπως αυτή περιγράφεται στην σημείωση 3.4), ως μακροπρόθεσμη υποχρέωση απεικονίζεται στον Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης η εναπομένουσα διάρκεια της δανειακής σύμβασης που καλύπτεται και είναι μεγαλύτερη από 12 μήνες. Το σύνολο της μεταβολής στην εύλογη αξία αφορά στην αποτελεσματική αντιστάθμιση του κινδύνου, και αναγνωρίζεται στα Λοιπά Συνολικά Έσοδα (ειδικό αποθεματικό των ιδίων κεφαλαίων) ή μέσω της Κατάστασης Αποτελεσμάτων. Ο έλεγχος αποτελεσματικότητας των παράγωγων αντιστάθμισης ταμειακών ροών είναι βασισμένος στην προεξόφληση των μελλοντικών ταμειακών ροών σύμφωνα με τα μελλοντικά επιτόκια (Euribor 3 months) και το δείκτη μεταβλητότητας αυτών. 24. Αναβαλλόμενη φορολογία Οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις συμψηφίζονται όταν υπάρχει εφαρμόσιμο νομικό δικαίωμα να συμψηφισθούν οι τρέχουσες φορολογικές απαιτήσεις έναντι των τρεχουσών φορολογικών υποχρεώσεων και όταν οι αναβαλλόμενοι φόροι εισοδήματος αφορούν στην ίδια φορολογική αρχή. Τα συμψηφισμένα ποσά είναι τα παρακάτω: Ποσά σε € χιλ. ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2021 31.12.2020 ΕΤΑΙΡΙΑ 31.12.2021 31.12.2020 Αναβαλλόμενες φορολογικές υποχρεώσεις: (175.975) (116.338) - - Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις: 677 (175.298) 4.745 (111.593) 546 546 4.588 4.588 181 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 Τα μη συμψηφισμένα ποσά είναι τα παρακάτω: ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2021 31.12.2020 Ποσά σε € χιλ. ΕΤΑΙΡΙΑ 31.12.2021 31.12.2020 Αναβαλλόμενες φορολογικές υποχρεώσεις: (175.140) (118.801) (61) (354) Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις: (158) (175.298) 7.208 (111.593) 607 546 4.942 4.588 Η συνολική μεταβολή στον αναβαλλόμενο φόρο εισοδήματος είναι η παρακάτω: ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2021 31.12.2020 Ποσά σε € χιλ. Υπόλοιπο αρχής χρήσης (Χρέωση)/Πίστωση στην κατάσταση αποτελεσμάτων Αλλαγή φορολογικού συντελεστή μέσω της κατάστασης αποτελεσμάτων (Χρέωση)/Πίστωση στα ίδια κεφάλαια Αλλαγή φορολογικού συντελεστή μέσα από τα ίδια κεφάλαια Εξαγορά ποσοστού σε συμμετοχές Πώληση θυγατρικής Υπόλοιπο τέλους χρήσης ΕΤΑΙΡΙΑ 31.12.2021 31.12.2020 (111.593) (114.673) 4.588 6.986 (74.132) 6.743 (3.665) (2.410) 8.941 - (323) - (299) 201 20 12 (47) - (74) - 1.832 (175.298) (3.864) (111.593) 546 4.588 Οι μεταβολές στις αναβαλλόμενες φορολογικές υποχρεώσεις και απαιτήσεις κατά την διάρκεια της χρήσης χωρίς να λαμβάνεται υπόψη ο συμψηφισμός των υπολοίπων εντός της ίδιας φορολογικής αρχής παρουσιάζονται παρακάτω. Αναβαλλόμενες Φορολογικές Υποχρεώσεις: ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε € χιλ. 1 Ιανουαρίου 2020 Χρέωση/(πίστωση) στην κατάσταση αποτελεσμάτων Εξαγορά ποσοστού σε συμμετοχές 31 Δεκεμβρίου 2020 1 Ιανουαρίου 2021 Χρέωση/(πίστωση) στην κατάσταση αποτελεσμάτων Πώληση θυγατρικής 31 Δεκεμβρίου 2021 Διαφορά αποσβέσεων & κόστους κτήσης Αναγνώριση Εσόδων Μεταβολές Εύλογης Αξίας Επενδύσεων σε Ακίνητα, Αποθεμάτων και Δανείων 49.065 85 72.718 522 122.390 2.321 (19) (10.504) 441 (7.761) 4.172 55.558 66 62.214 963 4.172 118.801 Λοιπά Σύνολο 55.558 66 62.214 963 118.801 (16.934) (171) 76.098 (822) 58.171 38.624 (105) (1.832) 136.480 141 (1.832) 175.140 ΕΤΑΙΡΙΑ Διαφορά αποσβέσεων & κόστους κτήσης Ποσά σε € χιλ. Λοιπά Σύνολο 1 Ιανουαρίου 2020 Χρέωση/(πίστωση) στην κατάσταση αποτελεσμάτων 31 Δεκεμβρίου 2020 66 4 70 284 284 66 288 354 1 Ιανουαρίου 2021 Χρέωση/(πίστωση) στην κατάσταση αποτελεσμάτων 31 Δεκεμβρίου 2021 70 (9) 61 284 (284) - 354 (293) 61 182 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 Αναβαλλόμενες Φορολογικές Απαιτήσεις: ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε € χιλ. 1 Ιανουαρίου 2020 (Χρέωση)/πίστωση στην κατάσταση αποτελεσμάτων (Χρέωση)/πίστωση στα ίδια κεφάλαια Εξαγορά ποσοστού σε συμμετοχές 31 Δεκεμβρίου 2020 1 Ιανουαρίου 2021 (Χρέωση)/πίστωση στην κατάσταση αποτελεσμάτων (Χρέωση)/πίστωση στα ίδια κεφάλαια 31 Δεκεμβρίου 2021 Φορολογικές ζημίες Δαπάνες έκδοσης μετοχικού κεφαλαίου Πρόβλεψη αποζημίωσης προσωπικού Παρά γωγα Χρημ /κά προϊό ντα 496 6.245 378 135 186 (137) (1.916) (85) 15 - - - 336 - 695 Προβλέψεις απομείωσης απαιτήσεων Δικαιώματα χρήσης και Υποχρεώσεις μισθώσεων Λοιπά Σύνολο (6) 283 7.717 162 736 207 (1.018) 14 192 - (5) 201 - (28) - - - 308 4.329 293 136 540 730 485 7.208 695 4.329 293 136 540 730 485 7.208 (408) (4.281) (31) (18) (230) (1.706) (346) (7.020) - - (68) 18 (296) - - (346) 287 48 194 136 14 (976) 139 (158) ΕΤΑΙΡΙΑ Ποσά σε € χιλ. 1 Ιανουαρίου 2020 (Χρέωση)/πίστωση στην κατάσταση αποτελεσμάτων (Χρέωση)/πίστωση στα ίδια κεφάλαια 31 Δεκεμβρίου 2020 1 Ιανουαρίου 2021 (Χρέωση)/πίστωση στην κατάσταση αποτελεσμάτων (Χρέωση)/πίστωση στα ίδια κεφάλαια 31 Δεκεμβρίου 2021 Προβλέψεις απομείωσης απαιτήσεων Φορολογικές ζημίες Δαπάνες έκδοσης μετοχικού κεφαλαίου Πρόβλεψη αποζημίωσης προσωπικού Λοιπά Σύνολο 317 6.245 378 107 5 7.052 (146) (1.916) (85) 12 13 (2.122) 171 4.329 293 12 131 18 12 4.942 171 4.329 293 131 18 4.942 (47) (4.329) (31) (44) 170 (4.281) 124 - (68) 194 14 101 188 (54) 607 Επίσης σημειώνονται τα εξής: • • • • • • Οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις αναγνωρίζονται ανά εταιρία κατά το ποσό εκείνο για το οποίο η Διοίκηση εκτιμά ότι υπάρχει υψηλή πιθανότητα να προκύψει επαρκές μελλοντικό φορολογητέο κέρδος για τη χρησιμοποίηση της προσωρινής διαφοράς που δημιουργεί την αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση. Όσον αφορά την αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση για φορολογικές ζημιές η Διοίκηση βασίζεται σε μελλοντικές εκτιμήσεις αναφορικά με την αναμενόμενη κερδοφορία της Εταιρίας καθώς και των θυγατρικών της και στο βαθμό που εκτιμάται ότι η μελλοντική απόδοση δεν θα επαρκεί για να καλύψει τις φορολογικές ζημιές δεν έχει σχηματιστεί αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση. Η Εταιρία δεν έχει σχηματίσει αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση για σωρευμένες φορολογικές ζημιές 31.12.2021 ύψους περίπου €69 εκατ. (31.12.2020: €31 εκατ.). Ο Όμιλος δεν έχει σχηματίσει αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση για σωρευμένες φορολογικές ζημιές 31.12.2021 ύψους περίπου €159 εκατ. (31.12.2020: €65 εκατ.). Το μεγαλύτερο ποσοστό των αναβαλλόμενων φορολογικών υποχρεώσεων και απαιτήσεων είναι ανακτήσιμο μετά από 12 μήνες διότι αφορά κατά κύριο λόγο προσωρινές διαφορές που σχετίζονται με διαφορές αποσβέσεων, μεταβολές εύλογης αξίας επενδυτικών ακίνητων και αποθεμάτων, προβλέψεις αποζημίωσης προσωπικού και φορολογικές ζημίες. Το μερίδιο των μη ελεγχουσών συμμετοχών στην καθαρή αναβαλλόμενη φορολογική υποχρέωση 31.12.2021 ανήλθε σε €15.682 (31.12.2020: €16.126). 183 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 25. Πωλήσεις ΟΜΙΛΟΣ 01.01.2021 01.01.2020 έως έως 31.12.2021 31.12.2020 Ποσά σε € χιλ. Έσοδα από εκμίσθωση ακινήτων Υπηρεσίες ελλιμενισμού Έσοδα χώρων στάθμευσης Διαχείριση ακίνητης περιουσίας Έσοδα από ενδοομιλική μεταχρέωση προκαταρτικών εξόδων για την αξιοποίηση Ακινήτου στο Ελληνικό ¹ Έσοδα από πωλήσεις αποθεμάτων -οικοπέδων Δραστηριότητες παροχής επιχειρηματικών συμβουλών Λοιπές δραστηριότητες Σύνολο ΕΤΑΙΡΙΑ 01.01.2021 01.01.2020 έως έως 31.12.2021 31.12.2020 56.760 16.567 5.223 145 51.769 9.615 4.076 89 111 374 108 432 - - 41.061 - 10 385 79.090 2.180 32 35 67.796 987 42.533 996 1.536 ¹ Αφορούν τις κάθε είδους αμοιβές τρίτων (ενδεικτικά μελετητών, πολιτικών μηχανικών, τεχνικών, αρχιτεκτόνων και άλλων συμβούλων και λοιπών εμπειρογνωμόνων) καθώς επίσης περιλαμβάνει και επιμερισμό αμοιβών και παροχών προσωπικού που απασχολείται άμεσα για αντίστοιχους σκοπούς και εργασίες στα πλαίσια αξιοποίησης του Ακινήτου του Ελληνικού. Τα εν λόγω έξοδα πραγματοποιήθηκαν από την Εταιρία κατά την περίοδο πριν την απόκτηση των μετοχών της ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε. έως και την 31.12.2021 και μεταχρεώθηκαν στην ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε. Η αύξηση των πωλήσεων του Ομίλου οφείλεται κατά κύριο λόγο στις επιπτώσεις της πανδημίας του Κορωνοϊού COVID-19 στα έσοδα από την εκμετάλλευση των εμπορικών κέντρων του Ομίλου και αφορά εκπτώσεις μισθωμάτων για το έτος 2020 εξαιτίας της υποχρεωτικής απαλλαγής από την υποχρέωση καταβολής των μισθωμάτων βάση νόμου αλλά και επιπλέον εκπτώσεων που δόθηκαν από τον Όμιλο. Επιπροσθέτως, ο Όμιλος απώλεσε το 2020 μεγάλο μέρος των εσόδων από την εκμετάλλευση των σταθμών αυτοκινήτων, καθώς και τα έσοδα από την διαφημιστική εκμετάλλευση χώρων των εμπορικών κέντρων αλλά και το μεταβλητό μίσθωμα επί των πωλήσεων των καταστηματαρχών λόγω του lockdown και της μείωσης στην επισκεψιμότητα και τις πωλήσεων των καταστηματαρχών. Σε ενοποιημένο επίπεδο, θετική επίδραση στη μεταβολή των πωλήσεων αποτελεί η ενσωμάτωση των εσόδων της Μαρίνας του Αγίου Κοσμά μετά την απόκτηση την μετοχών της ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε. στο τέλος Ιουνίου 2021. Στον Όμιλο τα συνολικά μεταβλητά ανταλλάγματα για το έτος 2021 ήταν €0,7 εκατ. και €0,6 εκατ. για το έτος 2020. 26. Έξοδα σχετιζόμενα με επενδύσεις σε ακίνητα Ποσά σε € χιλ. ΟΜΙΛΟΣ 01.01.2021 01.01.2020 έως έως 31.12.2021 31.12.2020 Μεταβλητά μισθώματα Κοινόχρηστες δαπάνες επενδυτικών ακινήτων ² Αναλογία κοινόχρηστων δαπανών κενών χώρων Έξοδα λειτουργίας χώρων στάθμευσης Έξοδα προβολής και διαφήμισης Αμοιβές παροχής οικονομικοδιοικητικών υπηρεσιών Αμοιβές και έξοδα τεχνικών Ασφάλιστρα Αμοιβές δικηγόρων Μεσιτείες Επισκευές και συντηρήσεις Φόροι - τέλη Προβλέψεις απομείωσης απαιτήσεων Παραχωρήσεις σε ενοίκια ¹ Λοιπά έξοδα Σύνολο (879) (2.966) (874) (1.846) (967) (255) (1.004) (26) (38) (1.111) (816) (1.408) 482 (175) (11.883) (668) (5.814) (651) (2.206) (553) (14) (282) (976) (23) (68) (1.162) (782) (570) 719 (212) (13.262) ΕΤΑΙΡΙΑ 01.01.2021 01.01.2020 έως έως 31.12.2021 31.12.2020 - - - - ¹ H επίπτωση από την εφαρμογή της τροποποίησης του ΔΠΧΑ 16 «Παραχωρήσεις σε ενοίκια που σχετίζονται με τον CΟVID-19», που αντιστοιχεί σε ποσό €482 χιλ. (2020: €719 χιλ.) όπως αναλύεται στη σημείωση 19. ² Οι κοινόχρηστες δαπάνες επενδυτικών ακινήτων ήταν αυξημένες το 2020 λόγω της αυξημένης συμμετοχής του Ομίλου κατά την περίοδο του lockdown λόγω COVID-19. 184 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 27. Αμοιβές και έξοδα προσωπικού Ποσά σε € χιλ. ΟΜΙΛΟΣ 1.1.2021 1.1.2020 έως έως 31.12.2021 31.12.2020 Μισθοί και ημερομίσθια Έξοδα κοινωνικής ασφάλισης Κόστος προγραμμάτων καθορισμένων παροχών Εύλογη αξία δανείων σε διευθυντικά στελέχη Παροχές σε συμμετοχικούς τίτλους Λοιπές παροχές σε εργαζομένους Σύνολο ΕΤΑΙΡΙΑ 1.1.2021 1.1.2020 έως έως 31.12.2021 31.12.2020 (22.645) (3.762) (2.000) (7.437) (2.108) (37.952) (16.596) (2.674) (194) 82 (198) (1.563) (21.143) (15.261) (2.363) (568) (7.139) (1.522) (26.853) (12.252) (1.772) (85) 74 (198) (1.049) (15.282) (21.022) (13.504) (13.617) (7.643) (10.797) (3.131) (8.770) (3.131) (6.133) (4.508) (4.466) (4.508) (37.952) (21.143) (26.853) (15.282) Επιμερισμός εξόδων και αμοιβών προσωπικού Κατάσταση Αποτελεσμάτων: Αμοιβές και έξοδα προσωπικού Έξοδα σχετιζόμενα με την αξιοποίηση του ακινήτου στο Ελληνικό Κεφαλαιοποιηθέντα έξοδα στα περιουσιακά στοιχεία της Κατάστασης Χρηματοοικονομικής Θέσης: Σύνολο O αριθμός του απασχολούμενου προσωπικού του Ομίλου την 31.12.2021 ανερχόταν σε 544 άτομα και της Εταιρίας σε 140 άτομα. Στο τέλος της χρήσης 2020 ο αριθμός του απασχολούμενου προσωπικού του Ομίλου ανερχόταν σε 409 άτομα και της Εταιρίας σε 189 άτομα. Ο μέσος όρος απασχολούμενου προσωπικού του Ομίλου κατά τη χρήση 2021 ανήλθε σε 483 άτομα. Σε ενοποιημένο επίπεδο, ο αριθμός και οι αμοιβές και έξοδα του προσωπικού παρουσιάζουν σημαντική μεταβολή κυρίως λόγω προσλήψεων προσωπικού από τον Όμιλο σχετικά με την αξιοποίηση του ακίνητου στο Ελληνικό. 28. Λοιπά (έξοδα) /έσοδα εκμετάλλευσης (καθαρά) ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε € χιλ. Επαγγελματικές αμοιβές Έξοδα προβολής και διαφήμισης Δαπάνες πληροφορικής και λοιπές συντηρήσεις Κοινόχρηστες δαπάνες και αναλώσιμα Φόροι - τέλη Έξοδα κίνησης / ταξιδίων Ασφάλιστρα Μισθώσεις μικρής διάρκειας και αξίας Δωρεές και επιχορηγήσεις Κέρδη/ (Ζημιές) από πώληση / αποτίμηση χρημ/μικών εργαλείων σε εύλογη αξία μέσω της κατάστασης αποτελεσμάτων Τακτοποίηση υποχρέωσης Επιστροφή ΦΠΑ και λοιπών φόρων Έσοδα παρεπόμενων υπηρεσιών Παραχωρήσεις σε ενοίκια ¹ Προβλέψεις απομείωσης απαιτήσεων Λοιπά Σύνολο ΕΤΑΙΡΙΑ 01.01.2021 έως 31.12.2021 01.01.2020 έως 31.12.2020 01.01.2021 έως 31.12.2021 01.01.2020 έως 31.12.2020 (6.967) (199) (868) (1.430) (649) (207) (690) (294) (105) (4.180) (838) (572) (2.356) (422) (181) (326) (502) (433) (4.701) (276) (318) (18) (146) (173) (196) (105) (2.224) (528) (60) (333) (10) (135) (114) (239) (313) 984 (673) - - 3.482 (812) 1.853 (5.902) 280 229 780 1.105 68 (368) (8.389) (71) 927 (5.077) 74 (57) (3.939) ¹ H επίπτωση από την εφαρμογή της τροποποίησης του ΔΠΧΑ 16 «Παραχωρήσεις σε ενοίκια που σχετίζονται με τον CΟVID-19», που αντιστοιχεί σε ποσό €3.482 χιλ. (2020: €1.105 χιλ.) όπως αναλύεται στη σημείωση 19. 185 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 29. Καθαρό χρηματοοικονομικό κόστος Ποσά σε € χιλ. Χρηματοοικονομικά Έξοδα: - Τόκοι δανείων - συμβατικοί - Τόκοι δανείων - Έξοδα έκδοσης δανείων (σημείωση 18) - Έξοδα τόκων δάνειων από συνδεδεμένα μέρη (σημείωση 33) - Αναγνώριση τόκων εύλογης αξίας - Τόκοι μισθώσεων (σημείωση 19) - Χρηματοοικονομικό έξοδο σχετιζόμενο με την υποχρέωση τιμήματος απόκτησης της ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε. (σημείωση 9) - Χρηματοοικονομικό έξοδο σχετιζόμενο με την πρόβλεψη για έργα υποδομής στην ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε. (σημείωση 22) - Λοιπά έξοδα και προμήθειες Καθαρές ζημιές από συναλλαγματικές διαφορές ΟΜΙΛΟΣ 01.01.2021 01.01.2020 έως έως 31.12.2021 31.12.2020 ΕΤΑΙΡΙΑ 01.01.2021 01.01.2020 έως έως 31.12.2021 31.12.2020 (25.357) (20.830) (12.497) (7.344) (1.538) (1.295) (936) (402) (652) (8.941) (41) (721) (7.951) (1.333) (358) (1.908) (97) (8.493) - - - (10.103) - - - (3.784) (58.868) (1.803) (32.641) (2.954) (18.078) (1.036) (10.787) (24) (58.892) 38 (32.603) (11) (18.089) 24 (10.763) 160 172 1.306 1.323 123 283 (58.609) 756 928 (31.675) 120 1.426 (16.663) 742 2.065 (8.698) Χρηματοοικονομικά Έσοδα: - Έσοδα τόκων από δάνεια σε συνδεδεμένα μέρη (σημείωση 33) - Έσοδα τόκων Σύνολο Δεν έχει πραγματοποιηθεί κεφαλαιοποίηση κόστους δανεισμού κατά τις χρήσεις 2021 και 2020. 30. Φόρος εισοδήματος Σύμφωνα με τις διατάξεις του νόμου 4799/2021 που ψηφίσθηκε στις 18.05.2021 ο συντελεστής φορολογίας εισοδήματος νομικών προσώπων στην Ελλάδα ορίζεται για το έτος 2021 σε 22% (2020: 24%). Ο πραγματικός φορολογικός συντελεστής σε ενοποιημένο και εταιρικό επίπεδο με βάση τα αποτελέσματα της χρήσης του 2021 και 2020, επηρεάζεται κυρίως από την μην αναγνώριση αναβαλλόμενης φορολογικής απαίτησης επί των φορολογικών ζημίων της περιόδου. Ο φορολογικός συντελεστής για τις θυγατρικές του εξωτερικού διαφέρει ανάλογα με την χώρα εγκατάστασης αυτών ως εξής: Σερβία 15%, Ρουμανία 16%, Μαυροβούνιο 9-15%, Λουξεμβούργο 24,94%, Βουλγαρία 10%, Κύπρος 12,5% και Ολλανδία 25,5%. Σύμφωνα με τις διατάξεις της Ελληνικής φορολογικής νομοθεσίας, οι εταιρίες καταβάλλουν κάθε χρόνο προκαταβολή φόρου εισοδήματος υπολογιζόμενη επί του φόρου εισοδήματος της τρέχουσας χρήσης. Οι φορολογικές ζημίες, στο βαθμό που αναγνωρίζονται από τις φορολογικές αρχές, μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τον συμψηφισμό κερδών των πέντε επόμενων χρήσεων που ακολουθούν τη χρήση στην οποία πραγματοποιήθηκαν. Εταιρίες οι οποίες είναι υπό καθεστώς δημοσίου δεν υπόκεινται σε φόρο εισοδήματος. Αντίστοιχα η ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε. κατά την πλήρη κυριότητά της από το ΤΑΙΠΕΔ τελούσε υπό καθεστώς δημοσίου και ως εκ τούτου δεν υπόκεινταν σε φόρο εισοδήματος. ΟΜΙΛΟΣ Ποσά σε € χιλ. Φόρος εισοδήματος Αναβαλλόμενος φόρος (σημείωση 24) Αλλαγή φορολογικού συντελεστή μέσω της κατάστασης αποτελεσμάτων Σύνολο 01.01.2021 έως 31.12.2021 ΕΤΑΙΡΙΑ 01.01.2020 έως 31.12.2020 01.01.2021 έως 31.12.2021 01.01.2020 έως 31.12.2020 (2.903) (74.132) (3.624) 6.742 (3.665) (2.411) 8.941 - (323) - (68.094) 3.118 (3.988) (2.411) 186 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 Η επίπτωση λόγω της μεταβολής του φορολογικού συντελεστή κατά 2% στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων ήταν θετική κατά ποσό €8,8 εκατ. στον Όμιλο και αρνητική κατά €0,3 εκατ. στην Εταιρία. Ο φόρος επί των κερδών προ φόρων του Ομίλου διαφέρει από το θεωρητικό ποσό το οποίο θα προέκυπτε αν χρησιμοποιούσαμε τον μέσο σταθμικό φορολογικό συντελεστή της χώρας προέλευσης της κάθε εταιρίας, ως εξής: Ποσά σε € χιλ. ΟΜΙΛΟΣ 01.01.2021 01.01.2020 έως έως 31.12.2021 31.12.2020 Κέρδη/ (ζημιές) χρήσης προ φόρων Φόρος υπολογισμένος με βάση ισχύοντες τοπικούς φορολογικούς συντελεστές Εισόδημα που δεν υπόκειται σε φόρο Έξοδα που δεν εκπίπτουν για φορολογικούς σκοπούς Φορολογική επίδραση από τεκμαρτά έσοδα τόκων Ζημιές για τις οποίες δεν σχηματίστηκε αναβαλλόμενη φορολογία Απομειώσεις απαιτήσεων και συμμετοχών που δεν σχηματίστηκε αναβαλλόμενη φορολογία Επίδραση αλλαγής φορολογικού συντελεστή Φόροι ΕΤΑΙΡΙΑ 01.01.2021 01.01.2020 έως έως 31.12.2021 31.12.2020 267.863 (59.246) (5.689) 980 (58.826) 13.717 1.252 (235) 3.951 - 4.071 8.585 (3.860) (3.336) (2.874) (3.105) (256) (318) (256) (318) (17.733) (6.945) (4.820) (6.054) (310) - (1.038) (1.284) 8.940 - (323) - (68.094) 3.118 (3.988) (2.411) Φορολογικό πιστοποιητικό και Ανέλεγκτες φορολογικά χρήσεις Οι ανέλεγκτες φορολογικά και μη παραγεγραμμένες χρήσεις της Εταιρίας και των ενοποιούμενων εταιριών του παρατίθενται στον κατωτέρω πίνακα: Εταιρία Χρήσεις Εταιρία Χρήσεις LAMDA DEVELOPMENT S.A. 2016-2021 HELLINIKON GLOBAL I S.A. ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε. LAMDA MALLS A.E. PYLAIA S.M.S.A. LAMDA DOMI S.M.S.A. L.O.V. S.M.S.A. LOV LUXEMBOURG SARL LAMDA ESTATE DEVELOPMENT S.M.S.A. KRONOS PARKING S.M.S.A. LAMDA PRIME PROPERTIES S.M.S.A. MALLS MANAGEMENT SERVICES S.M.S.A. ΟΛΥΜΠΙΑΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΘΗΝΑΣ ΑΜΚΕ MC PROPERTY MANAGEMENT S.M.S.A. LAMDA ΕΡΓΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ S.M.S.A. LAMDA LEISURE S.M.S.A. ΓΕΑΚΑΤ S.M.S.A. 2017-2021 2021 2017-2021 2016-2021 2016-2021 2016-2021 2017-2021 2016-2021 2016-2021 2016-2021 ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ S.M.S.A. LAMDA MARINAS INVESTMENTS S.M.S.A. LAMDA FLISVOS HOLDING A.E. LAMDA FLISVOS MARINA S.A. LAMDA DEVELOPMENT (NETHERLANDS) BV SINGIDUNUM - BUILDINGS DOO LAMDA DEVELOPMENT MONTENEGRO DOO LAMDA DEVELOPMENT SOFIA EOOD ROBIES SERVICES LTD ROBIES PROPRIETATI IMOBILIARE SRL LAMDA DEVELOPMENT ROMANIA SRL 2016-2021 LAMDA AKINITA S.A. 2016-2021 2020-2021 2016-2021 2016-2021 2016-2021 2016-2021 SC LAMDA MED SRL ATHENS METROPOLITAN EXPO AE METROPOLITAN EVENTS STOFERNO A.E. 2017-2021 2016-2021 2016-2021 2018-2021 2016-2021 2016-2021 2019-2021 2016-2021 2013-2021 2017-2021 2017-2021 2017-2021 2016-2021 2017-2021 2017-2021 Από τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2011 και έπειτα, σύμφωνα με το Νόμο 4174/2013 (άρθρο 65Α), όπως ισχύει (και όπως όριζε το άρθρο 82 του Νόμου 2238/1994), οι ελληνικές ανώνυμες εταιρίες και οι εταιρίες περιορισμένης ευθύνης των οποίων οι ετήσιες χρηματοοικονομικές καταστάσεις ελέγχονται υποχρεωτικά, υποχρεούνταν έως και τις χρήσεις με έναρξη πριν την 1 Ιανουαρίου του 2016 να λαμβάνουν «Ετήσιο Φορολογικό Πιστοποιητικό», το οποίο εκδίδεται, μετά τη διενέργεια σχετικού φορολογικού ελέγχου, από το νόμιμο ελεγκτή ή ελεγκτικό γραφείο που ελέγχει και τις ετήσιες χρηματοοικονομικές καταστάσεις. Για τις χρήσεις που ξεκινούν από την 1 Ιανουαρίου 2016 και έπειτα, το «Ετήσιο Φορολογικό Πιστοποιητικό» είναι προαιρετικό, ωστόσο ο Όμιλος το λαμβάνει για τις σημαντικότερες εταιρίες του. Σύμφωνα με την ελληνική φορολογική νομοθεσία και τις αντίστοιχες Υπουργικές Αποφάσεις, οι εταιρίες για τις οποίες εκδίδεται φορολογικό πιστοποιητικό χωρίς επισημάνσεις για παραβάσεις της φορολογικής νομοθεσίας δεν εξαιρούνται από την επιβολή επιπρόσθετων φόρων και προστίμων από τις ελληνικές φορολογικές αρχές μετά την ολοκλήρωση του φορολογικού ελέγχου στο πλαίσιο των νομοθετικών περιορισμών (ως γενική αρχή, 5 χρόνια από τη λήξη της χρήσης στην οποία η φορολογική δήλωση θα πρέπει να έχει υποβληθεί). 187 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 Η Εταιρία έχει ελεγχθεί από νόμιμο ελεγκτή και έχει λάβει φορολογικό πιστοποιητικό για τις χρήσεις 2013 έως και 2020. Για τις σημαντικότερες ελληνικές εταιρίες του Ομίλου που υπόκεινται στη διαδικασία έκδοσης φορολογικού πιστοποιητικού, ο φορολογικός έλεγχος για την οικονομική χρήση 2020, ολοκληρώθηκε από την PricewaterhouseCoopers S.A. και έχουν εκδοθεί οι «Εκθέσεις Φορολογικής Συμμόρφωσης» ενώ ο έλεγχος για τη χρήση 2021 είναι σε εξέλιξη. Για τη θυγατρική εταιρία LAMDA MALLS Α.Ε. είναι σε εξέλιξη φορολογικός έλεγχος από τις αρμόδιες φορολογικές αρχές για τις χρήσεις 2017 και 2018. Τον Οκτώβριο 2021 ολοκληρώθηκε ο φορολογικός έλεγχος της θυγατρικής LAMDA FLISVOS HOLDING A.E. για τις χρήσεις 2015-2018 χωρίς να προκύψει κάποια επιβάρυνση για την εταιρία. Για τη θυγατρική LAMDA FLISVOS MARINA S.A. είναι σε εξέλιξη φορολογικός έλεγχος από τις αρμόδιες φορολογικές αρχές για τις χρήσεις 2016 έως και 2018, ενώ κατά τον φορολογικό έλεγχο της χρήσης 2015 προσδιορίστηκαν διαφορές στις μεταφερόμενες φορολογικές ζημιές. Η εταιρία άσκησε ενδικοφανή προσφυγή κατά της σχετικής πράξης διορθωτικού προσδιορισμού φόρου εισοδήματος φορολογικού έτους 2015. Η διοίκηση της εταιρίας και οι νομικοί της σύμβουλοι εκτιμούν ότι υπάρχουν σημαντικές πιθανότητες η προσφυγή να ευδοκιμήσει. Για τις χρήσεις που έληξαν μετά την 31η Δεκεμβρίου 2015 και παραμένουν φορολογικά ανέλεγκτες από τις αρμόδιες φορολογικές αρχές, η εκτίμηση της Διοίκησης είναι ότι οι φόροι που ενδεχομένως προκύψουν δε θα ασκήσουν ουσιώδη επίδραση στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις. Κατ’ εφαρμογή σχετικών φορολογικών διατάξεων: α) του άρθρου 36 του ν. 4174/2013 (ανέλεγκτες υποθέσεις φορολογίας εισοδήματος), β) της παρ. 1 του άρθρου 57 του ν. 2859/2000 (ανέλεγκτες υποθέσεις Φ.Π.Α. και γ) της παρ. 5 του άρθρου 9 του ν. 2523/1997 (επιβολή προστίμων για υποθέσεις φορολογίας εισοδήματος), το δικαίωμα του Δημοσίου για την επιβολή του φόρου για τις χρήσεις μέχρι και το 2015έχει παραγραφεί μέχρι την 31.12.2021, με την επιφύλαξη ειδικών ή εξαιρετικών διατάξεων που τυχόν προβλέπουν μεγαλύτερη προθεσμία παραγραφής και υπό τις προϋποθέσεις που αυτές ορίζουν. Σε συνέχεια της υπ’ αριθ. 433/2020 απόφασης του Συμβουλίου της Επικρατείας και σύμφωνα με σχετικές εγκυκλίους σχετικά με τον χρόνο παραγραφής του δικαιώματος του Δημοσίου να επιβάλει αναλογικά τέλη χαρτοσήμου και ειδικής εισφοράς υπέρ ΟΓΑ, διευκρινίστηκε ότι και για διαχειριστικές περιόδους πριν την έναρξη ισχύος των διατάξεων του Κ.Φ.Δ., δηλαδή πριν την 01/01/2015, δεν μπορούν να εφαρμοστούν οι γενικές διατάξεις περί παραγραφής του Αστικού Κώδικα, όπως η διάταξη του άρθρου 249 Α.Κ., και κατά συνέπεια ο χρόνος παραγραφής του δικαιώματος του Δημοσίου για επιβολή του οφειλόμενου τέλους χαρτοσήμου και της ειδικής εισφοράς υπέρ ΟΓΑ, ορίζεται κατ’ αρχήν σε πέντε έτη, υπολογιζόμενα από το τέλος του έτους εντός του οποίου γεννάται η υποχρέωση καταβολής τους, με δυνατότητα επέκτασης του εν λόγω δικαιώματος σε δέκα έτη, εφόσον συντρέχουν οι προϋποθέσεις της παρ. 4 του άρθρου 84 του Κ.Φ.Ε. (Ν. 2238/1994). Για χρήσεις μετά την 01.01.2015 εφαρμογή έχουν οι διατάξεις του άρθρου 36 του Κ.Φ.Δ. με την προθεσμία να ορίζεται καταρχήν στα πέντε έτη. Ο Όμιλος σχηματίζει πρόβλεψη για ανέλεγκτες χρήσεις όταν κρίνεται απαραίτητο, κατά περίπτωση και κατά εταιρία έναντι πιθανών πρόσθετων φόρων που μπορεί να επιβληθούν από τις φορολογικές αρχές. Κατά συνέπεια οι φορολογικές υποχρεώσεις του Ομίλου δεν έχουν καταστεί οριστικές. Κατά την 31.12.2021, δεν έχει σχηματιστεί πρόβλεψη για ανέλεγκτες φορολογικά χρήσεις σε εταιρικό και ενοποιημένο επίπεδο. 31. Ανειλημμένες υποχρεώσεις Κεφαλαιουχικές υποχρεώσεις Αναφορικά με την αξιοποίηση του ακινήτου στο Ελληνικό την 31.12.2021 είχαν αναληφθεί και δεν είχαν ακόμη εκτελεστεί κεφαλαιουχικές υποχρεώσεις για υπηρεσίες αρχιτεκτονικών μελετών, project management καθώς και εργολαβιών κατασκευής ύψους €50,8 εκατ., που αφορούν σε έργα που έχουν ταξινομηθεί ως εξής: 31.12.2021 Ποσά σε € χιλ. Αποθέματα Επενδύσεις σε ακίνητα Ενσώματα πάγια Σύνολο 32.257 9.690 8.811 50.758 Την 31.3.2022 ο Όμιλος είχε αναλάβει και δεν είχε εκτελέσει κεφαλαιουχικές υποχρεώσεις για υπηρεσίες αρχιτεκτονικών μελετών, project management καθώς και εργολαβιών κατασκευής ύψους €94,5 εκατ. για το έργο της αξιοποίησης του ακινήτου στο Ελληνικό. Οι αναληφθείσες την 31.12.2020 υποχρεώσεις σχετικές με κεφαλαιουχικές δαπάνες που αφορούσαν στην αξιοποίηση του ακινήτου στο Ελληνικό και δεν είχαν εκτελεστεί έως την 31.12.2020 ανέρχονταν σε €5,6 εκατ.. 188 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 Κατά την 31.12.2020, είχαν αναληφθεί υποχρεώσεις σχετικές με κεφαλαιουχικές δαπάνες, ποσό ύψους €0,8 εκατ. που αφορούν σε επενδύσεις σε ακίνητα και συγκεκριμένα την επέκταση της δυτικής πτέρυγας του εμπορικού κέντρου Golden Hall οι οποίες εκτελέστηκαν το 2021. Ο Όμιλος δεν έχει συμβατικές υποχρεώσεις για τις επισκευές και συντηρήσεις των επενδυτικών του ακινήτων. 32. Ενδεχόμενες υποχρεώσεις και απαιτήσεις Ο Όμιλος και η Εταιρία έχουν ενδεχόμενες υποχρεώσεις σε σχέση με τράπεζες, λοιπές εγγυήσεις και άλλα θέματα που προκύπτουν στα πλαίσια της συνήθους δραστηριότητας της από τις οποίες δεν αναμένεται να προκύψουν σημαντικές επιπλέον επιβαρύνσεις, ως εξής: Ποσά σε € χιλ. ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2021 31.12.2020 Υποχρεώσεις Εγγυητικές επιστολές τραπεζών προς εξασφάλιση υποχρεώσεων Απαιτήσεις Εγγυητικές επιστολές από πελάτες προς εξασφάλιση απαιτήσεων ΕΤΑΙΡΙΑ 31.12.2021 31.12.2020 313.451 39.572 307.434 30.004 43.262 42.145 - - Την 25.06.2021 εκδόθηκε εγγυητική επιστολή με εκδότρια την τράπεζα «Τράπεζα Eurobank A.E.» η οποία παραδόθηκε στο ΤΑΙΠΕΔ ως κάλυψη για το πιστούμενο τίμημα. Πιο αναλυτικά, κατά την Ημερομηνία Μεταβίβασης (25.06.2021), η θυγατρική «HELLINIKON GLOBAL I S.A.», ως Αγοραστής, όπως προβλέπεται στη Σύμβαση, εξέδωσε εγγυητική επιστολής υπέρ του ΤΑΙΠΕΔ για ποσό ίσο με την παρούσα αξία του πιστούμενου τιμήματος ήτοι ποσού έως €347,2 εκατ., υπολογιζόμενη βάσει των όρων της Σύμβασης. Το ως άνω ποσό της Εγγυητικής Επιστολής Πιστούμενου Τιμήματος θα επανυπολογίζεται ετησίως, σε κάθε επέτειο της Ημερομηνίας Μεταβίβασης, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στη σύμβαση μεταβίβασης, με μέγιστο ποσό €347,2 εκατ.. Εκτός των ανωτέρω πρέπει να ληφθούν υπόψη τα εξής θέματα, για τα οποία δεν συντρέχει λόγος βάσει του ΔΛΠ 37 για το σχηματισμό προβλέψεων καθώς σύμφωνα και με τις σχετικές γνωμοδοτήσεις των νομικών συμβούλων των εταιριών του Ομίλου και τις εκτιμήσεις της Διοίκησης του Ομίλου, δεν θεωρείται πιθανό ότι θα απαιτηθεί εκροή πόρων για τη διευθέτηση του εκάστοτε θέματος: L.O.V. S.M.S.A. «THE MALL ATHENS» - Αναφορικά με την θυγατρική εταιρία L.O.V. S.M.S.A. (εφεξής «LOV») είχε ασκηθεί μία αίτηση ακύρωσης ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ) που αφορά στην περιοχή επί της οποίας ανεγέρθη το Ολυμπιακό Χωριό Τύπου και το Εμπορικό Κέντρο «The Mall Athens». Η αίτηση αυτή εκδικάστηκε στις 03.05.2006 και εκδόθηκε η με αριθμό 391/2008 απόφαση του Ε’ Τμήματος του ΣτΕ, με την οποία η υπόθεση παραπέμφθηκε στην Ολομέλεια του ΣτΕ. Μετά από διαδοχικές αναβολές, η συζήτηση έλαβε χώρα στις 05.04.2013 και εκδόθηκε η με αρ. 376/2014 απόφαση της Ολομέλειας, με την οποία έγινε δεκτή η εν λόγω αίτηση ακύρωσης και ακυρώθηκε η σιωπηρή διαπίστωση από τη Διεύθυνση Οικοδομικών και Κτηριοδομικών Κανονισμών του Υπουργείου Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων της συμφωνίας προς τις διατάξεις του άρθρου 6 παρ. 1, περιπτώσεις α, β και γ, και 2 του Ν. 3207/2003 των μελετών του έργου που υποβλήθηκαν σε αυτή. Το Συμβούλιο της Επικρατείας προέβη στην ακύρωση της παραπάνω πράξης, επειδή διαπίστωσε πλημμέλειες διαδικαστικής φύσης στην αδειοδότηση του έργου. Λόγω ακριβώς της φύσης των διαπιστωθεισών πλημμελειών ως ιάσιμων, η L.O.V ανέλαβε τη διαδικασία που επιβάλλεται μετά από την έκδοση της απόφασης, στο πλαίσιο της οποίας εκδόθηκε πρόσφατα το από 24.02.2020 Προεδρικό Διάταγμα περί «Έγκρισης Ειδικού Χωρικού Σχεδίου (ΕΧΣ) στην περιοχή του πρώην Ολυμπιακού Χωριού Τύπου του Δήμου Αμαρουσίου (Ν. Αττικής) και καθορισμού χρήσεων γης, όρων και περιορισμών δόμησης, περιβαλλοντικής έγκρισης του ΕΧΣ, έγκρισης Ρυμοτομικού Σχεδίου Εφαρμογής (ΡΣΕ) αυτού και επικύρωσης καθορισμού οριογραμμών ρέματος» (ΦΕΚ Δ’ 91). Σε εκτέλεση των όρων του εν λόγω διατάγματος, στις 30.07.2021 εκδόθηκε η άδεια του Εμπορικού Κέντρου «The Mall Athens», η οποία πλέον διασφαλίζει την πλήρη και απρόσκοπτη λειτουργία του. LAMDA DOMI S.M.S.A. «GOLDEN HALL» - Αναφορικά με την εταιρία LAMDA DOMI S.M.S.A., το νομικό πρόσωπο δημοσίου (και ήδη ιδιωτικού) δικαίου «Ελληνική Ολυμπιακή Επιτροπή» («ΕΟΕ») άσκησε αγωγή κατά της «Εταιρία Ακινήτων Δημοσίου Α.Ε» («ΕΤΑΔ»), με την οποία ζητά την απόδοση της χρήσης, διαχείρισης και εκμετάλλευσης της έκτασης εντός της οποίας έχει ανεγερθεί το «Διεθνές Κέντρο Ραδιοτηλεόρασης» (εφεξής το «IBC»). Σύμφωνα με την αγωγή, η ΕΟΕ είναι κυρία τής έκτασης και ζητά επιπλέον τα μισθώματα που έχει καταβάλει η LAMDA DOMI S.M.S.A. στην ΕΤΑΔ από 30.04.2007 μέχρι 30.06.2019 και ανέρχονται σε € 90.784.500. Η ΕΟΕ ισχυρίζεται ότι το άρθρο 35 του ν. 3342/2005, με το οποίο ανατέθηκε στην Εταιρία «Ολυμπιακά Ακίνητα Α.Ε.» (ήδη ΕΤΑΔ) η αξιοποίηση, χρήση, διαχείριση και εκμετάλλευση του IBC, έρχεται σε αντίθεση με το άρθρο 17 του Συντάγματος, καθώς στερεί από την ΕΟΕ το δικαίωμά της να χρησιμοποιεί 189 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 και να καρπώνεται το ακίνητο που ανήκει στην ιδιοκτησία της. Μετά από προσεπίκληση της ΕΤΑΔ, η LAMDA DOMI S.M.S.A. άσκησε προς υποστήριξη της ΕΤΑΔ πρόσθετη παρέμβαση. Επί της εν λόγω υπόθεσης, η οποία συζητήθηκε στις 13.05.2021, εκδόθηκε η με αρ. 2374/2021 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθήνας. Με την εν λόγω απόφαση η αγωγή της ΕΟΕ απορρίπτεται. ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε. - Η ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε. δεν έχει σημαντικές ανοιχτές νομικές υποθέσεις εναντίον της, ενώ υπάρχουν και αρκετές ανοιχτές υποθέσεις υπέρ της. Συνεπώς, αν και μέχρι την ημερομηνία δημοσίευσης των ετήσιων χρηματοοικονομικών καταστάσεων της 31.12.2021 δεν μπορούν να εκτιμηθούν προς την βεβαιότητα τελεσιδικίας τους, η Διοίκηση του Ομίλου συμπεραίνει ότι στο χρόνο που θα τελεσιδικήσουν δεν θα επηρεάσουν αρνητικά σε σημαντικό βαθμό τα οικονομικά αποτελέσματα του Ομίλου. Λοιπά Θέματα - Ο Όμιλος σχηματίζει πρόβλεψη για ανέλεγκτες χρήσεις όταν κρίνεται απαραίτητο, κατά περίπτωση και κατά εταιρία έναντι πιθανών πρόσθετων φόρων που μπορεί να επιβληθούν από τις φορολογικές αρχές. Κατά συνέπεια οι φορολογικές υποχρεώσεις του Ομίλου δεν έχουν καταστεί οριστικές. Κατά την 31.12.2021, δεν έχουν σχηματιστεί σχετικές προβλέψεις σε Εταιρία και Όμιλο. Λεπτομερής αναφορά σχετικά με τις ανέλεγκτες φορολογικά χρήσεις των εταιριών του Ομίλου παρουσιάζεται στη σημείωση 30. 33. Συναλλαγές με συνδεδεμένα μέρη Οι κατωτέρω συναλλαγές αφορούν συναλλαγές με συνδεδεμένα μέρη: Ποσά σε € χιλ. ΟΜΙΛΟΣ 01.01.2021 01.01.2020 έως έως 31.12.2021 31.12.2020 i) Έσοδα από πωλήσεις αγαθών και υπηρεσιών - έσοδα από πωλήσεις υπηρεσιών προς θυγατρικές - έσοδα από πωλήσεις υπηρεσιών προς κοινοπραξίες ii) Αγορές αγαθών και υπηρεσιών - αγορές υπηρεσιών από θυγατρικές - αγορές από εταιρίες των οποίων η ελέγχουσα πλειοψηφία ανήκει στην οικογένεια Λάτση iii) Έσοδα από μερίσματα - έσοδα από μερίσματα θυγατρικών - έσοδα από μερίσματα από συγγενείς iv) Συναλλαγές και αμοιβές διευθυντικών στελεχών και μελών της διοίκησης Διοικητικό Συμβούλιο: - Αμοιβές Δ.Σ. και λοιπές παροχές Διευθυντικά Στελέχη: - Αμοιβές και λοιπές παροχές v) Έσοδα από τόκους δανείων - έσοδα από τόκους δανείων προς θυγατρικές vi) Έξοδα από τόκους δανείων - έξοδα από τόκους δανείων από μητρική - έξοδα από τόκους δανείων από θυγατρικές Ποσά σε € χιλ. Απαιτήσεις από συνδεδεμένα μέρη: - θυγατρικές - κοινοπραξίες - συγγενείς 32 32 32 32 42.476 32 42.508 1.465 32 1.497 - - 896 3.490 - 964 - - - 964 896 3.490 135 135 203 203 8.782 135 8.917 35.566 203 35.769 2.017 1.711 2.017 1.711 5.663 7.680 3.567 5.278 3.535 5.552 3.359 5.070 - - 1.159 1.159 1.158 1.158 - 41 41 1.333 1.333 41 1.867 1.908 ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2021 31.12.2020 6 25 31 190 ΕΤΑΙΡΙΑ 01.01.2021 01.01.2020 έως έως 31.12.2021 31.12.2020 40 40 ΕΤΑΙΡΙΑ 31.12.2021 31.12.2020 45.585 6 45.591 534 40 574 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 Απαιτήσεις από μερίσματα συνδεδεμένων μερών: - θυγατρικών - συγγενείς Υποχρεώσεις προς συνδεδεμένα μέρη: - θυγατρικές - 203 203 24.882 24.882 16.100 203 16.303 - - 6.888 6.888 5.974 5.974 Οι απαιτήσεις και οι υποχρεώσεις από και προς συνδεδεμένα μέρη εξυπηρετούνται πλήρως και προσεγγίζουν την εύλογη αξία τους. ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2021 31.12.2020 ΕΤΑΙΡΙΑ 31.12.2021 31.12.2020 ix) Δάνεια σε συνδεδεμένες επιχειρήσεις: Υπόλοιπο έναρξης Δάνεια που δόθηκαν κατά τη διάρκεια της χρήσης Τόκος δανείων που ελήφθηκε Αποπληρωμή δανείου Απομείωση δανείου και τόκων Τόκος που χρεώθηκε Υπόλοιπο λήξης - - 6.777 80.000 (2.270) (1.131) 1.159 84.535 8.014 11.000 (53) (11.618) (1.723) 1.158 6.777 Σε επίπεδο Εταιρίας, τα δάνεια σε συνδεδεμένες επιχειρήσεις αφορούν σε δάνεια κεφαλαίου πλέον τόκων συνολικού ύψους €115,8 εκατ., απομειωμένων κατά €31,2 εκατ., που έχει χορηγήσει η μητρική εταιρία στις θυγατρικές της ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε., LAMDA DEVELOPMENT ROMANIA SRL, LAMDA DEVELOPMENT SOFIA EOOD, ROBIES SERVICES LTD και LAMDA DEVELOPMENT MONTENEGRO DOO. Κατά τη διάρκεια του 2021 η Εταιρία χορήγησε μακροπρόθεσμο δάνειο ποσού €80 εκατ. στην ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε.. x) Δάνεια από συνδεδεμένες επιχειρήσεις: ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2021 31.12.2020 Υπόλοιπο έναρξης Δάνεια που εξοφλήθηκαν Τόκος που εξοφλήθηκε Τόκος που χρεώθηκε Υπόλοιπο λήξης - 10.123 (10.000) (164) 41 - ΕΤΑΙΡΙΑ 31.12.2021 31.12.2020 56.485 (10.948) (6.868) 1.333 40.002 65.449 (10.373) (498) 1.908 56.485 Σε επίπεδο Εταιρίας, τα δάνεια από συνδεδεμένες επιχειρήσεις αφορούν σε δάνεια ονομαστικού κεφαλαίου ύψους €35,8 εκατ. που έχουν χορηγηθεί στην Εταιρία από τις εταιρίες LAMDA PRIME PROPERTIES S.M.S.A. και LOV LUXEMBOURG SARL. Εντός του του 2021 η Εταιρία εξόφλησε τόκους ύψους €6,5 εκατ. προς την θυγατρική LOV LUXEMBOURG SARL και συνολικά €0,4 εκατ. στην LAMDA PRIME PROPERTIES S.M.S.A. και στην LAMDA ILIDA OFFICE S.M.S.Α.. Επίσης, το 2021 η Εταιρία εξόφλησε δάνειο ύψους €10,9 εκατ. προς την θυγατρική LAMDA ILIDA OFFICE S.M.S.Α.. xii) Δάνεια σε διευθυντικά στελέχη: ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2021 31.12.2020 Υπόλοιπο έναρξης Δάνεια που λήφθηκαν κατά τη διάρκεια της χρήσης Αναγνώριση εύλογης αξίας Μεταβολή περιόδου Χρηματοοικονομικό έσοδο που αναγνωρίστηκε Υπόλοιπο λήξης 3.193 (52) 160 3.301 2.970 82 (30) 172 3.193 ΕΤΑΙΡΙΑ 31.12.2021 31.12.2020 2.903 (52) 147 2.998 2.699 74 (30) 160 2.903 Οι υπηρεσίες από και προς συνδεδεμένα μέρη, καθώς και τα έσοδα και οι αγορές αγαθών, γίνονται σύμφωνα με τους τιμοκαταλόγους που ισχύουν για μη συνδεδεμένα μέρη. 34. Κέρδη / (ζημιές) ανά μετοχή Ο υπολογισμός των βασικών και απομειωμένων κερδών / (ζημιών) ανά μετοχή έχει ως εξής: Τα βασικά κέρδη / (ζημιές) ανά μετοχή (ΚΑΜ) υπολογίζονται διαιρώντας τα καθαρά κέρδη / (ζημιές) της περιόδου που αναλογούν στους μετόχους της μητρικής με το μέσο σταθμισμένο αριθμό κοινών μετοχών που 191 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 είναι σε κυκλοφορία κατά τη διάρκεια της περιόδου, λαμβάνοντας υπόψη τον μέσο όρο των κοινών μετοχών που αποκτήθηκαν από τον Όμιλο ως ίδιες μετοχές. ΟΜΙΛΟΣ 01.01.2021 01.01.2020 έως έως 31.12.2021 31.12.2020 Κέρδη/(ζημιές) που αναλογούν στους μετόχους της μητρικής Μέσος σταθμικός αριθμός μετοχών σε κυκλοφορία έναρξης περιόδου Μείον: Μέσος σταθμικός αριθμός ιδίων μετοχών από μεταβολές περιόδου Συνολικός μέσος σταθμικός αριθμός μετοχών σε κυκλοφορία κατά τη διάρκεια της περιόδου Βασικά κέρδη ανά μετοχή (ΚΑΜ) (σε ευρώ) ΕΤΑΙΡΙΑ 01.01.2021 01.01.2020 έως έως 31.12.2021 31.12.2020 191.242 (51.664) (9.677) (1.431) 176.736.715 176.736.715 176.736.715 176.736.715 14.993 - 14.993 - 176.721.722 176.736.715 176.721.722 176.736.715 1,08 (0,29) (0,05) (0,01) Τα απομειωμένα κέρδη / (ζημιές) ανά μετοχή υπολογίζονται διαιρώντας τα καθαρά κέρδη / (ζημιές) της περιόδου που αποδίδονται στους μετόχους της μητρικής με τον μέσο σταθμισμένο αριθμό των μετοχών σε κυκλοφορία κατά τη διάρκεια της περιόδου προσαρμοσμένο για την επίδραση του μέσου όρου των δικαιωμάτων προαίρεσης μετοχών που εκκρεμούσαν κατά τη διάρκεια της περιόδου. Όσον αφορά τα προαναφερθέντα δικαιώματα, γίνεται υπολογισμός του αριθμού των μετοχών οι οποίες θα μπορούσαν να είχαν αποκτηθεί στην εύλογη αξία (οριζόμενη ως η μέση ετήσια χρηματιστηριακή τιμή των μετοχών της Εταιρίας) µε βάση την αξία των δικαιωμάτων συμμετοχής που σχετίζονται µε τα υφιστάμενα προγράμματα δικαιωμάτων απόκτησης μετοχών. Ο αριθμός των μετοχών που προκύπτει από τον παραπάνω υπολογισμό συγκρίνεται µε τον αριθμό των μετοχών που θα μπορούσαν να είχαν εκδοθεί σε περίπτωση άσκησης των δικαιωμάτων. Η διαφορά που προκύπτει προστίθεται στον παρονομαστή ως έκδοση κοινών μετοχών χωρίς αντάλλαγμα. Τέλος, καμία αναπροσαρμογή δεν γίνεται στα κέρδη / (ζημιές) (αριθμητής). Μέσος σταθμικός αριθμός μετοχών σε κυκλοφορία (για βασικά ΚΑΜ) Επίδραση από ενδεχόμενη άσκηση δικαιωμάτων προαίρεσης (μέσος σταθμικός αριθμός χρήσης) Μέσος σταθμικός αριθμός μετοχών σε κυκλοφορία (για απομειωμένα ΚΑΜ) Απομειωμένα κέρδη ανά μετοχή (ΚΑΜ) (σε ευρώ) ΟΜΙΛΟΣ 01.01.2021 έως 31.12.2021 ΕΤΑΙΡΙΑ 01.01.2020 έως 31.12.2020 ΟΜΙΛΟΣ 01.01.2021 έως 31.12.2021 ΕΤΑΙΡΙΑ 01.01.2020 έως 31.12.2020 176.721.722 176.736.715 176.721.722 176.736.715 1.019.984 - 1.019.984 - 177.741.707 176.736.715 177.741.707 176.736.715 1,08 (0,29) (0,05) (0,01) 35. Μερίσματα ανά μετοχή Στην επερχόμενη Ετήσια Γενική Συνέλευση των μετόχων της Εταιρίας δεν αναμένεται να προταθεί μέρισμα για την χρήση του 2021. 36. Ελεγκτικές και λοιπές αμοιβές Ποσά σε € χιλ. Αμοιβές για ελεγκτικές υπηρεσίες Αμοιβές για το Ετήσιο Φορολογικό Πιστοποιητικό Αμοιβές για άλλες υπηρεσίες διασφάλισης Σύνολο ΟΜΙΛΟΣ 1.1.2021 1.1.2020 έως έως 31.12.2021 31.12.2020 482 360 306 262 246 124 1.034 746 ΕΤΑΙΡΙΑ 1.1.2021 1.1.2020 έως έως 31.12.2021 31.12.2020 154 110 40 36 236 116 430 262 37. Συγκρίσιμα στοιχεία Πέραν των όσων αναφέρονται στη σημείωση 2.2 σχετικά με την αλλαγή λογιστικής πολιτικής για την κατανομή των καθορισμένων παροχών προσωπικού σε περιόδους υπηρεσίας, σύμφωνα με το ΔΛΠ 19 «Παροχές σε εργαζόμενους», στα παρουσιαζόμενα στοιχεία της προηγούμενης χρήσης έγιναν περιορισμένου μεγέθους αναμορφώσεις / αναταξινομήσεις για λόγους συγκρισιμότητας, χωρίς σημαντική επίδραση στα ίδια κεφάλαια, στις πωλήσεις και στα αποτελέσματα μετά από φόρους της προηγούμενης χρήσης του Ομίλου και της Εταιρίας. 192 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 Επιπλέον, στην Κατάσταση Ταμειακών Ροών οι «Καταβληθέντες τόκοι και συναφή έξοδα» και οι «Καταβληθέντες τόκοι μισθώσεων» έχουν αναταξινομηθεί από τις Λειτουργικές δραστηριότητες στις Χρηματοδοτικές δραστηριότητες ώστε να αποτυπώνεται πιο αντιπροσωπευτικά το τρέχον χρηματοδοτικό προφίλ του Ομίλου και της Εταιρίας, σύμφωνα με το ΔΛΠ 7. 38. Γεγονότα μετά την ημερομηνία του Ισολογισμού Δεν έχουν προκύψει γεγονότα μετά την ημερομηνία του Ισολογισμού, τα οποία να έχουν σημαντική επίπτωση στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις πλην των κάτωθι: • • • Στο πλαίσιο εφαρμογής του επιχειρηματικού σχεδίου για την ανάπτυξη του εμβληματικού έργου του Ελληνικού, η Εταιρία και η ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε. συνήψαν την 27.01.2022 Συμφωνία Πλαίσιο (Framework Agreement) με εταιρία του ομίλου BROOK LANE CAPITAL για την ανάπτυξη υπερσύγχρονου πύργου μικτής χρήσης («Mixed Use Tower»), εντός του Επιχειρηματικού Κέντρου («Commercial Hub») στην περιοχή της Λεωφόρου Βουλιαγμένης, το οποίο θα ολοκληρωθεί κατά την πρώτη πενταετή φάση υλοποίησης του έργου του Ελληνικού. Η εν λόγω συνεργασία αφορά στην υλοποίηση ενός πύργου, μικτής χρήσης («Mixed Use Tower») αποτελούμενο από χώρους γραφείων, πολυτελές ξενοδοχείο και κατοικίες, προοριζόμενο να αποτελέσει τοπόσημο της όλης περιοχής. Υπό τον όρο εκπλήρωσης των αιρέσεων που προβλέπονται στην ως άνω Συμφωνία Πλαίσιο, η ανάπτυξη θα γίνει μέσω εταιρίας ειδικού σκοπού, στο μετοχικό κεφάλαιο της οποίας θα συμμετέχουν εταιρία του ομίλου BROOK LANE CAPITAL και η ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε., σε ποσοστό 70% και 30% αντίστοιχα. Ο χρόνος που θα απαιτηθεί για την πλήρωση των ως άνω αιρέσεων εκτιμάται σε περίπου έξι μήνες. O σχεδιασμός του Mixed Use Tower έχει ανατεθεί στο κορυφαίο διεθνές αρχιτεκτονικό γραφείο AEDAS, ενώ η διαχείριση του ξενοδοχείου και των κατοικιών θα ανατεθεί σε διεθνούς φήμης εταιρία διαχείρισης (hotel operator). Η συνολική επένδυση για τη δημιουργία του Mixed Use Tower εκτιμάται σε €200 εκατ. Στις 11.03.2022 ολοκληρώθηκε η διαδικασία της τεχνικής και οικονομικής αξιολόγησης των προσφορών που υποβλήθηκαν αναφορικά με τα κατασκευαστικά έργα υποδομών της Α’ Φάσης του έργου. Η διαδικασία που ξεκίνησε τον Ιούλιο 2021 και ολοκληρώθηκε στις 11.03.2022 είχε ως αποτέλεσμα την ανάδειξη του ομίλου AVAX Α.Ε. ως Κύριου Αναδόχου. Οι εργασίες ξεκίνησαν εντός του Μαρτίου 2022 και θα συνεχιστούν έως τον Σεπτέμβριο 2025. Τα έργα υποδομών της Α’ Φάσης θα παραδίδονται σταδιακά και περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων την παροχή ενός εκτεταμένου οδικού δικτύου. Στο οδικό δίκτυο περιλαμβάνονται η υπογειοποίηση και ο ανισόπεδος κόμβος της Λεωφόρου Ποσειδώνος, καθώς και η κατασκευή δικτύων κοινής ωφέλειας για την εξυπηρέτηση όλων των προγραμματιζόμενων Κτιρίων. Ανάμεσα σε αυτά είναι τα κτίρια των οικιστικών και εμπορικών αναπτύξεων και του αθλητικού συγκροτήματος, του Μητροπολιτικού Πάρκου και των λοιπών αναπτύξεων που προβλέπονται κατά την Α’ Φάση του έργου. Η ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε. υπέγραψε την 6.4.2022 με τις τράπεζες «Τράπεζα Eurobank Α.Ε.» και «Τράπεζα Πειραιώς Α.Ε.» το πρόγραμμα και τη σύμβαση κάλυψης ομολογιακού δανείου για τη χρηματοδότηση των έργων υποδομών και άλλων αναπτύξεων που αφορούν στη Φάση Α΄ του Έργου, ύψους έως €394 εκατ., καθώς και τη χρηματοδότηση του ΦΠΑ (επιπλέον ποσού έως €100 εκατ.), διάρκειας έως τη συμπλήρωση 10 ετών από την Ημερομηνία Μεταβίβασης, γεγονός που καλύπτει τις αναθεωρημένες ανάγκες της (σημείωση 18). Μαρούσι, 6 Απριλίου 2022 Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΟΥ Δ.Σ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ Κ. ΓΙΑΝΝΙΤΣΗΣ AΔT Η865601 Ο ΔΙΕΥΘΥΝΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Ο ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΟΔΥΣΣΕΑΣ Ε. ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΑΔΤ ΑΒ510661 ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ Χ. ΓΚΟΡΙΤΣΑΣ ΑΔΤ AE109453 193 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 V. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ – Εκθέσεις Διάθεσης Αντληθέντων Κεφαλαίων Έκθεση Διάθεσης Αντληθέντων Κεφαλαίων από την Αύξηση Μετοχικού Κεφαλαίου για την περίοδο από 17.12.2019 έως 31.12.2021 Σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 4.1.2, το Μέρος Α’ της απόφασης 25/17.7.2008 της Διοικούσας Επιτροπής Χρηματιστηριακών Αγορών του Χ.Α. και την Απόφαση 8/754/14.4.2016 του Δ.Σ. της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, έκαστο όπως ισχύει, πραγματοποιήθηκε Αύξηση του Μετοχικού Κεφαλαίου της Εταιρίας με καταβολή μετρητών και με δικαίωμα προτίμησης υπέρ των παλαιών μετόχων της Εταιρίας, με αναλογία 1,216918965991410 νέες μετοχές για κάθε 1 παλαιά, βάσει της από 10.10.2019 απόφασης της Έκτακτης Γενικής Συνέλευσης των μετόχων της Εταιρίας σε συνδυασμό με την από 21.11.2019 απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου και αντλήθηκαν κεφάλαια συνολικού ποσού €650.000.098,00, αφαιρουμένων των δαπανών της έκδοσης ύψους €10.000.000. Από την Αύξηση Μετοχικού Κεφαλαίου εκδόθηκαν 97.014.940 νέες κοινές μετοχές με τιμή εκδόσεως €6,70 εκάστη και ονομαστικής αξίας €0,30 εκάστη, οι οποίες κατόπιν της έγκρισης της Επιτροπής Εισαγωγών & Λειτουργίας Αγορών του Χρηματιστηρίου Αθηνών κατά τη συνεδρίασή της στις 19.12.2019, εισήχθησαν προς διαπραγμάτευση στην Κύρια Αγορά του Χ.Α. στις 23.12.2019. H πιστοποίηση της καταβολής της Αύξησης του Μετοχικού Κεφαλαίου από το Δ.Σ. της Εταιρίας έγινε στις 17.12.2019. Μέχρι την 31.12.2021 τα αντληθέντα κεφάλαια, διατέθηκαν σύμφωνα με την χρήση που προβλέπεται στο Ενημερωτικό Δελτίο που εγκρίθηκε από το Διοικητικό Συμβούλιο της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς την 25.11.2019, όπως τροποποιήθηκε με την από 28.05.2020 απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου της Εταιρίας σε συνδυασμό με την από 24.06.2020 απόφαση της Ετήσιας Τακτικής Γενικής Συνέλευσης των Μετόχων της Εταιρίας, ως ακολούθως: ΠΙΝΑΚΑΣ ΔΙΑΘΕΣΗΣ ΑΝΤΛΗΘΕΝΤΩΝ ΚΕΦ ΑΛΑΙΩΝ ΑΠΌ ΤΗΝ ΑΥΞΗΣΗ ΜΕΤΟΧΙΚΟΥ ΚΕΦ ΑΛΑΙΟΥ (Ποσά σε χιλιάδες €) Τρόπος Διαθέσεως Αντληθέντων Κεφαλαίων Βάσει Σκοπών Ενημερωτικού Δελτίου (ενότητα 4.1.2 "Λόγοι Προσφοράς και Χρήσης των Εσόδων" του Ενημερωτικού Δελτίου ΔΙΑΘΕΣΗ ΑΝΤΛΗΘΕΝΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ ΟΠΩΣ ΠΡΟΒΛΕΠΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΑΥΤΩΝ Διατεθέν Διατεθέν Διατεθέν ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΠΌ ΚΑΤΑΝΟΜΗ κεφάλαιο κεφάλαιο κεφάλαιο Συνολικό 28.05.2020 ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΑΘΕΣΗΣ κατά κατά κατά Διατεθέν Δ.Σ. ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΑΝΤΛΗΘΕΝΤΩΝ την περίοδο την περίοδο την περίοδο κεφάλαιο (γνωστοποίηση απόφασης ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ ΒΑΣΕΙ 17.12.2019 01.01.2020 01.01.2021 έως 29.05.2020) ΣΕ ΣΥΝΔΥΑΣΜΟ ΤΟΥ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟΥ έως έως έως και ΜΕ ΤΗΝ ΑΠΌ 24.06.2020 ΔΕΛΤΙΟΥ και και και 31.12.2021 ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΤΗΣΙΑΣ 31.12.2019 31.12.2020 31.12.2021 ΤΑΚΤΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗΣ ΤΩΝ ΜΕΤΟΧΩΝ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ (γνωστοποίηση απόφασης 26.06.2020) ΑΔΙΑΘΕΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ κατά την 31.12.2021 Σημ. 1 Α. Συμμετοχή σε αύξηση μετοχικού κεφαλαίου της HELLINIKON GLOBAL I S.A. προκειμένου να χρησιμοποιηθεί από αυτή για την καταβολή ως Αγοραστή των δύο πρώτων δόσεων του Τιμήματος Αγοραπωλησίας Μετοχών υπό τους όρους και τις προϋποθέσεις της Σύμβασης και της ως άνω Τροποποιητικής Σύμβασης, ήτοι ποσό €300 εκατ. θα χρησιμοποιηθεί για την καταβολή της πρώτης δόσης κατά την Ημερομηνία Μεταβίβασης και ποσό €167 εκατ. θα χρησιμοποιηθεί για την καταβολή της δεύτερης δόσης κατά τη δεύτερη επέτειο από την Ημερομηνία Μεταβίβασης, υπό την προϋπόθεση ότι έως τότε θα έχουν εκδοθεί άδειες δόμησης για όλα τα κτίρια – τοπόσημα 467.000 467.000 - - 300.000 300.000 167.000 Β. Ανάπτυξη δυο εμπορικών κέντρων εντός του Ακινήτου μέσω συμμετοχής σε αύξηση μετοχικού κεφαλαίου εταιρίας που θα ιδρυθεί για το σκοπό αυτό, εντός 3 ετών από την ολοκλήρωση της Αύξησης 133.000 120.607 - - - - 120.607 Γ. Απόκτηση μεριδίου στην εταιρία LAMDA MARINAS INVESTMENTS S.M.S.A (της οποίας η προηγούμενη επωνυμία και προ της απόκτησης του μεριδίου ήταν LAMDA DOGUS INVESTMENTS S.A.) με σκοπό την αύξηση του ποσοστού συμμετοχής και τον έλεγχο της εταιρίας LAMDA Flisvos Marina Α.Ε. - 12.393 - 12.393 - 12.393 - 2 Δ. Κάλυψη αναγκών κεφαλαίου κίνησης, εντός 3 ετών από την ολοκλήρωση της Αύξησης καθώς και για την κάλυψη ομολογιακού δανείου έκδοσης θυγατρικής εταιρίας με σκοπό την κάλυψη ανειλημμένων υποχρεώσεων της τελευταίας 40.000 40.000 3.070 36.930 - 40.000 - 3 4 Δαπάνες έκδοσης ΑΜΚ 10.000 10.000 - 9.280 - 9.280 720 Σύνολο 650.000 650.000 3.070 58.603 300.000 361.673 288.327 194 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 Σημειώσεις: 1. Για την περίοδο από 01.01.2021 έως 31.12.2021, και συγκεκριμένα στις 25.06.2021 υπεγράφη η σύμβαση μεταβίβασης μετοχών για την απόκτηση ποσοστού 100% του μετοχικού κεφαλαίου της «ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε.» από την «HELLINIKON GLOBAL I SA», 100% θυγατρική της LAMDA DEVELOPMENT S.A., σύμφωνα με τα οριζόμενα στην από 14.11.2014 Σύμβαση Αγοραπωλησίας Μετοχών. Στο πλαίσιο των ανωτέρω, η Εταιρία συμμετείχε σε αύξηση μετοχικού κεφαλαίου της «HELLINIKON GLOBAL I SA» προκειμένου να χρησιμοποιηθεί από αυτή για την καταβολή ως αγοραστή της πρώτης δόσης του τιμήματος αγοραπωλησίας μετοχών υπό τους όρους και τις προϋποθέσεις όπως ορίζονταν στην σύμβαση και την μετέπειτα τροποποιητική σύμβαση, ήτοι ποσό €300 εκατ. κατά την Ημερομηνία Μεταβίβασης. 2. Για την περίοδο από 01.01.2020 έως 31.12.2020, η Εταιρία κατέβαλλε το ποσό των €12.393 χιλ. για την απόκτηση μεριδίου στην εταιρία LAMDA MARINAS INVESTMENTS S.M.S.A (της οποίας η προηγούμενη επωνυμία και προ της απόκτησης του μεριδίου ήταν LAMDA DOGUS INVESTMENTS S.A.) με σκοπό την αύξηση του ποσοστού συμμετοχής και τον έλεγχο της εταιρίας LAMDA FLISVOS MARINA S.A.. 3. Το ποσό των €40.000 χιλ. που σύμφωνα με τον τρόπο διάθεσης ορίζονταν να χρησιμοποιηθεί εντός 3 ετών από την ολοκλήρωση της αύξησης για την κάλυψη αναγκών της Εταιρίας σε κεφάλαιο κίνησης, έχει διατεθεί στο σύνολό του ως εξής: α. Για την περίοδο από 17.12.2019 έως 31.12.2019, το ποσό των €3.070 χιλ. β. Για την περίοδο από 01.01.2020 έως 31.12.2020 το ποσό των €36.930 χιλ. 4. Η κατανομή του αδιάθετου ποσού από τις δαπάνες έκδοσης θα αποφασιστεί σε μεταγενέστερο χρόνο από τα αρμόδια όργανα της Εταιρίας. 5. Τα εναπομείναντα κεφάλαια προς διάθεση ποσού €288.327 χιλ. κατά την 31.12.2021, ήταν τοποθετημένα σε λογαριασμούς όψεως, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα από το Ενημερωτικό Δελτίο. 195 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 Έκθεση Διάθεσης Αντληθέντων Κεφαλαίων από την έκδοση Κοινού Ομολογιακού Δανείου για την περίοδο 21.07.2020 μέχρι την 31.12.2021 Κατά τη συνεδρίαση της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς της 07.07.2020, ενεκρίθη το Ενημερωτικό Δελτίο της 07.07.2020 της Εταιρίας για τη δημόσια προσφορά με καταβολή μετρητών και την εισαγωγή προς διαπραγμάτευση στο Χρηματιστήριο Αθηνών έως 320.000 κοινών ανωνύμων ομολογιών της, συνολικού ποσού 320.000.000 ευρώ. Μετά την ολοκλήρωση της περιόδου άσκησης των δικαιωμάτων, η ως άνω έκδοση κοινού ομολογιακού δανείου (εφεξής «ΚΟΔ») καλύφθηκε πλήρως. Η τιμή διάθεσης των Ομολογιών ορίστηκε σε 1.000 ευρώ εκάστη, ήτοι 100% της ονομαστικής αξίας της. Τα χαρακτηριστικά του εν λόγω δανείου είναι τα εξής: (α) Η απόδοση των ομολογιών είναι 3,40% και είναι σταθερή για όλη τη διάρκεια του δανείου. (β) Ο εκτοκισμός είναι εξαμηνιαίος. (γ) Η διάρκεια του δανείου είναι επτά (7) έτη και η αποπληρωμή του, θα υλοποιηθεί στο τέλος της περιόδου των επτά (7) ετών. Με την ολοκλήρωση της Δημόσιας Προσφοράς την 17.07.2020, και σύμφωνα με τα συγκεντρωτικά στοιχεία κατανομής που παρήχθησαν με τη χρήση του Ηλεκτρονικού Βιβλίου Προσφορών (Η.ΒΙ.Π.) του Χρηματιστηρίου Αθηνών, διατέθηκαν συνολικά 320.000 κοινές ανώνυμες ομολογίες της Εταιρίας με ονομαστική αξία 1.000 ευρώ εκάστη και αντλήθηκαν κεφάλαια ύψους 320.000.000 ευρώ. Η κατανομή των εκδοθεισών ομολογιών ήταν η εξής: 223.000 Ομολογίες (69,7%) επί του συνόλου των εκδοθεισών Ομολογιών κατανεμήθηκαν σε ιδιώτες Επενδυτές και 97.000 Ομολογίες (30,3%) επί του συνόλου των εκδοθεισών Ομολογιών κατανεμήθηκαν σε Ειδικούς Επενδυτές. Η πιστοποίηση της καταβολής των αντληθέντων κεφαλαίων έγινε από το Διοικητικό Συμβούλιο της Εταιρίας την 21.07.2020. Περαιτέρω, οι εκδοθείσες τριακοσίων είκοσι χιλιάδες (320 χιλ.) κοινές ανώνυμες ομολογίες εισήχθησαν προς διαπραγμάτευση στην οργανωμένη αγορά τίτλων σταθερού εισοδήματος του Χρηματιστηρίου Αθηνών με την από 22.07.2020 έγκριση εισαγωγής της Διοικούσας Επιτροπής Χρηματιστηριακών Αγορών του Χρηματιστηρίου Αθηνών. Κατόπιν των ανωτέρω, γνωστοποιείται ότι ποσό 312.760,0 χιλ. ευρώ, ήτοι ποσό 320.000 χιλ. ευρώ, που αντλήθηκε τοις μετρητοίς από την κάλυψη του ΚΟΔ από κατόχους δικαιωμάτων προτίμησης και προεγγραφής, μείον €7.240,0 χιλ. ευρώ που αφορά σε έξοδα έκδοσης όπως έχουν ενσωματωθεί και στην ενότητα 4.1.3 «Δαπάνες Έκδοσης του ΚΟΔ» του Ενημερωτικού Δελτίου της 07.07.2020 της Εταιρίας, διατέθηκε μέχρι την 31.12.2021 ως ακολούθως: ΠΙΝΑΚΑΣ ΔΙΑΘΕΣΗΣ ΑΝΤΛΗΘΕΝΤΩΝ ΚΕΦ ΑΛΑΙΩΝ από την έκδοση του Κοινού Ομολογιακού Δανείου € 320.000.000 (Ποσά σε χιλιάδες €) ΚΑΤΑΝΟΜΗ Διατεθέν Διατεθέν ΔΙΑΘΕΣΗΣ Συνολικό κεφάλαιο κατά κεφάλαιο κατά ΑΔΙΑΘΕΤΑ ΑΝΤΛΗΘΕΝΤΩΝ Διατεθέν την περίοδο την περίοδο ΚΕΦΑΛΑΙΑ κατά ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ ΒΑΣΕΙ κεφάλαιο έως 21.07.2020 έως 01.01.2021 έως την 31.12.2021 ΤΟΥ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟΥ και 31.12.2021 και 31.12.2020 και 31.12.2021 ΔΕΛΤΙΟΥ Τρόπος Διαθέσεως Αντληθέντων Κεφαλαίων Βάσει Σκοπών Ενημερωτικού Δελτίου (ενότητα 4.1.2 "Λόγοι Έκδοσης του ΚΟΔ και Προορισμός Κεφαλαίων" του Ενημερωτικού Δελτίου) i) ποσό €81 εκατ. θα διατεθεί αμέσως μετά την Ημερομηνία Εκδόσεως του ΚΟΔ για την αποπληρωμή του κοινοπρακτικού ομολογιακού δανείου της Εκδότριας ανεξόφλητου υπολοίπου ύψους €89,1 εκατ. την 31.12.2019 Σημ. 81.000 81.000 - 81.000 - 1 α) ποσό ύψους €100 εκατ. θα διατεθεί αρχικά στην ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε. μέσω ενδο-ομιλικού δανείου διάρκειας έως 2 ετών, μετά δε την αποπληρωμή του θα παραμείνει διαθέσιμο για τη μερική κάλυψη τραπεζικής εγγυητικής επιστολής ύψους €150 εκατ. (βλ. σχετικά το σημείο Βασικοί Επιχειρηματικοί Όροι της ενότητας 3.10.3 «Δανειακές συμβάσεις με πιστωτικά ιδρύματα» του Ενημερωτικού Δελτίου), η οποία λήγει μετά την αποπεράτωση της κατασκευής της πρώτης φάσης του Έργου που εκτιμάται σε 5 έτη προς εξασφάλιση της εκπλήρωσης των υποχρεώσεων της Εκδότριας για τυχόν υπερβάσεις του κόστους του Έργου, καθώς και για τη κάλυψη τυχόν μειωμένων προσόδων από πωλήσεις ή/και εκμετάλλευση περιουσιακών στοιχείων που προορίζονται για τη χρηματοδότηση του προϋπολογισμού του ‘Έργου. Μετά την λήξη της ως άνω τραπεζικής εγγυητικής επιστολής, η Εκδότρια θα διαθέσει τα €100 εκατ. για τις ανάγκες χρηματοδότησης των επόμενων δόσεων του Τιμήματος και για πραγματοποίηση επενδύσεων των επόμενων φάσεων του Έργου ήτοι μετά την πενταετία από την Ημερομηνία Μεταβίβασης βλ. σχετικά την ενότητα 3.4.2.1 «Επενδύσεις για την Ανάπτυξη του Ακινήτου» του Ενημερωτικού Δελτίου) ή/ και για κάλυψη κεφαλαίου κίνησης της Εκδότριας τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο. Σημειώνεται ότι σε περίπτωση κατάπτωσης της εν λόγω τραπεζικής εγγυητικής επιστολής, το ποσό ύψους €100 εκατ. θα αχθεί προς αποπληρωμή ισόποσης απαίτησης της εκδότριας τράπεζας της εγγυητικής επιστολής 100.000 - 80.000 80.000 20.000 2 β) ποσό ύψους €63 εκατ. θα διατεθεί σε Εταιρίες Υλοποίησης του Έργου μετά την Ημερομηνία Μεταβίβασης και εντός 2 ετών, μέσω άμεσης ή έμμεσης συμμετοχής σε αύξηση μετοχικού κεφαλαίου των εταιριών αυτών με σκοπό την ανάπτυξη εμπορικού κέντρου εντός του πολεοδομικού κέντρου επί της Λεωφόρου Βουλιαγμένης και εκτιμώμενη μεικτή εκμισθώσιμη επιφάνεια περίπου 72.000 τ.μ., καθώς και στην ανάπτυξη εμπορικού κέντρου εκτιμώμενης δόμησης περίπου 30.000 τ.μ. στο χερσαίο χώρο της μαρίνας του Αγίου Κοσμά 63.000 - - - 63.000 iii) ποσό €43,8 εκατ. θα διατεθεί εντός 3 ετών από την Ημερομηνία Εκδόσεως του ΚΟΔ για την κάλυψη αναγκών κεφαλαίου κίνησης, τόκων και χρηματοοικονομικών εξόδων της Εκδότριας 43.760 18.514 25.246 43.760 - iv) ποσό €25 εκατ. θα χρησιμοποιηθεί εντός 3 ετών από την από την Ημερομηνία Εκδόσεως του ΚΟΔ για νέες επενδύσεις της Εκδότριας στην Ελλάδα στους τομείς ανάπτυξης και εκμετάλλευσης ακινήτων όπως ενδεικτικά εμπορικών κέντρων, κτιρίων γραφείων και μαρινών μέσω απόκτησης μετοχών άλλων εταιριών που δραστηριοποιούνται στους ανωτέρω τομείς ή/και μέσω συμμετοχής σε αύξηση του μετοχικού τους κεφαλαίου 25.000 - - - 25.000 ii) ποσό €163 εκατ. θα διατεθεί εντός 2 ετών από την Ημερομηνία Μεταβίβασης, σε θυγατρικές της Εκδότριας, για τις ανάγκες χρηματοδότησης της υλοποίησης του Έργου. Ειδικότερα: Δαπάνες έκδοσης 7.240 7.240 - 7.240 - Σύνολο 320.000 106.754 105.246 212.000 108.000 196 Ετήσια Οικονομική Έκθεση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2021 Σημειώσεις: 1. Το ποσό των €81,0 εκατ. διατέθηκε την 24.07.2020 για την αποπληρωμή του κοινοπρακτικού ομολογιακού δανείου της Εκδότριας ανεξόφλητου υπολοίπου ύψους €89,1 εκατ. την 31.12.2019. 2. Το ποσό των €43.760 χιλ. που σύμφωνα με τον τρόπο διάθεσης ορίζονταν να διατεθεί εντός 3 ετών από την Ημερομηνία Εκδόσεως του ΚΟΔ για την κάλυψη αναγκών κεφαλαίου κίνησης, τόκων και χρηματοοικονομικών εξόδων της Εκδότριας, έχει διατεθεί στο σύνολό του ως εξής: α. Για την περίοδο από 21.07.2020 έως 31.12.2020, το ποσό των €18.514 χιλ. β. Για την περίοδο από 01.01.2021 έως 31.12.2021 το ποσό των €25.246 χιλ. 3. Τα κεφάλαια που παρέμεναν αδιάθετα κατά την 31.12.2021 ποσού €188.000 χιλ. ήταν κατατεθειμένα σε τραπεζικό λογαριασμό όψεως, σαν μέρος εξασφάλισης του ομολογιακού δανείου που υπέγραψε στις 24.6.2021 η Lamda Development SA με τις τράπεζες «Τράπεζα Eurobank A.E.» και «Τράπεζα Πειραιώς Α.Ε.» για την αξιοποίηση του ακινήτου του Ελληνικού, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα από το Ενημερωτικό Δελτίο. 197

Περίληψη: Δηλώνουμε ότι εξ’ όσων γνωρίζουμε, οι ετήσιες χρηματοοικονομικές καταστάσεις της Εταιρίας και του Ομίλου της «LAMDA DEVELOPMENT S.A.» για την χρήση που έληξε την 31η Δεκεμβρίου 2021, οι οποίες καταρτίσθηκαν σύμφωνα με τα ισχύοντα λογιστικά πρότυπα, απεικονίζουν κατά τρόπο αληθή τα στοιχεία του ενεργητικού και των υποχρεώσεων, την καθαρή θέση και τα αποτελέσματα της «LAMDA DEVELOPMENT S.A.», καθώς και των επιχειρήσεων που περιλαμβάνονται στην ενοποίηση εκλαμβανομένων ως σύνολο. Επίσης, δηλώνουμε ότι εξ’ όσων γνωρίζουμε, η Ετήσια Έκθεση του Διοικητικού Συμβουλίου απεικονίζει κατά τρόπο αληθή την εξέλιξη, τις επιδόσεις και τη θέση της LAMDA DEVELOPMENT S.A., καθώς και των επιχειρήσεων που περιλαμβάνονται στην ενοποίηση εκλαμβανομένων ως σύνολο, συμπεριλαμβανομένης της περιγραφής των κυριότερων κινδύνων και αβεβαιοτήτων που αντιμετωπίζουν. Μαρούσι, 6 Απριλίου 2022 Οι Δηλούντες ______________________ ______________________ _____________________ Αναστάσιος Κ. Γιαννίτσης Οδυσσεύς Ε. Αθανασίου Ευγενία Γ. Παΐζη Πρόεδρος Δ.Σ. Διευθύνων Σύμβουλος Μέλος Δ.Σ.