Suchinthana/si-wikipedia huggingface dataset:
බාස්කින්-රොබින්ස්

"බාස්කින්-රොබින්ස්" මාලාවක් අයිස් ක්රීම් ආයතන ස්වභාවය ගෝලීය බව, බර්ට් බාස්කින් වේ සහ Irv රොබින්ස් 1953 දී පිහිටුවන ලදී. අයිස් ක්රීම් නිෂ්පාදනය කරන කවර Glendale, කැලිෆෝනියාවේ. සමාගම 5,800 ක අයිස්ක්රීම්, 2,800 වන ශාඛා විශාල එක්සත් ජනපදය ලබා ගත විය සමග ලෝකයේ බොහෝ විශේෂඥ පරාසයක වේ. Baskin Robbins ලොව පුරා රටවල් 30 කට අධික සංඛ්යාවක් අයිස් ක්රීම් බෙදා හැරීම වේ. සමාගම කැන්ටන්, මැසචුසෙට්ස් හි පිහිටුවා ගන්නා ලදී.

මෙම සමාගම විසින්  "රසයන් 31" යන ප්‍රචාරණ පාඨය භාවිතා කරන බව දන්නා කරුණක් වන අතර, එසේ කිරීමට හේතුව පාරිභෝගිකයන් හට මාසයක් තුල එක් එක් දිනයන් තුලදී වෙනස් රසයන් අත්විඳිය හැකිය යන අදහස ඉදිරිපත් කිරීමටය.

ජාත්‍යන්තර

එ.ජ. වෙතින් පිටත රටවල් 50ක පමණ වෙළෙඳසැල් 7,300 ක් පමණ බෑස්කින්-රොබින්ස් සතුව ඇති අතර, මෙම රටවල් අතර  ආර්මේනියාව, ඇරුබා, ඕස්ට්‍රේලියාව, අසර්බයිජාන්, බහරේන්, බංග්ලාදේශය, බෙලාරූස්, කැනඩාව, චීනය, කොලොම්බියාව, කුරකාවෝ, ඩෙන්මාර්කය, ඩොමිනිකන් ජනරජය, ඉක්වදෝරය, ඊජිප්තුව, ජෝර්ජියාව, හොන්ඩූරස්, ඉන්දියාව, ඉන්දුනීසියාව, අයර්ලන්තය, ජපානය, කසක්ස්තානය, කුවේටය, ලැට්වියාව, ලෙබනනය, මලයාසියාව, මාලදිවයින, මුරුසිය, මෙක්සිකෝව, නේපාලය, ඕමානය, පැනමාව, පිලිපීනය, පෘතුගාලය, පුවටෝ රිකෝ, කාටාර්, රුසියාව, සවුදි අරාබියාව, සිංගප්පූරුව, දකුණු අප්‍රිකාව, දකුණු කොරියාව, ස්පාඤ්ඤය, ශ්‍රී ලංකාව, සින්ට් මාර්ටන්, තායිවානය, තායිලන්තය, යුක්‍රේනය, එක්සත් අරාබි එමිරේට්ස්, එක්සත් රාජධානිය, වියට්නාමය සහ යෙමනය වෙති.

බාහිර සබැඳි 
 බාස්කින්-රොබින්ස් නිල වෙබ් අඩවිය

 ඩුන්කින් බ්රෑන්ඩ්ස්
ස්ටාලින්ග්‍රාඩ් සටන

ස්ටාලින්ග්‍රාඩ් සටන (1942 අගෝස්තු 23 – 1943 පෙබරවාරි 2) නාසි ජර්මනිය සහ එහි මිත්‍රපක්ෂය විසින් සෝවියට් සංගමයට එරෙහිව සටන් කර දකුණු රුසියාවේ ස්ටාලින්ග්‍රාඩ් (වර්තමානයේ  වොල්ගොග්‍රාඩ් ) නගරයේ පාලනය ලබාගැනීම සඳහා සිදු කළ දෙවන ලෝක යුද්ධයේ ප්‍රධාන සටනකි.

ඓතිහාසික සසුබිම

මූලාශ්‍ර

පාද සටහන්

උපුටා දැක්වීම්

ස්ටාලින්ග්‍රාඩ් සටන
කැලිෆෝනියා

කැලිෆෝනියා යනු එක්සත් ජනපදයේ බස්නාහිර පිහිටා ඇති ප්‍රාන්තයකි. මෙය නැගෙනහිරින් නෙවාඩා ප්‍රාන්තයටත්, නිරිතෙන් ඇරිසෝනා ප්‍රාන්තයටත්, බටහිරින් ශාන්තිකර සාගරයටත්, උතුරින් ඔරෙගන් ප්‍රාන්තයටත්, දකුණින් මෙක්සිකෝවේ බාහා කැලිෆෝනියා ප්‍රාන්තයටත් මායිම්ව පිහිටා ඇත. වර්ග කි.මී. 423,970 ක භූමියක් සහ මිලියන 39.5 ක ජනගහණයකින් යුත් මෙය එක්සත් ජනපදයේ භූමි ප්‍රමාණයෙන් තෙවැනියට විශාලම සහ වැඩිම ජනගහනයක් සහිත ප්‍රාන්තය වේ.
මධ්‍යම ආසියාව

බටහිරින් කැස්පියන් මුහුදෙහි සිට නැගෙනහිරින් චීනය දක්වාද  සහ දකුණෙන් ඇෆ්ගනිස්තානයෙහි සිට උතුරෙන්  රුසියාව දක්වාද මධ්‍යම ආසියාව විහිදෙයි. මෙම ප්‍රදේශය තුල ඇති රටවල් පහේම නාමයන් කෙළවර වන්නේ "එහි භූමිය" යන අර්ථය සහිත "-ස්තාන්" නම් පර්සියානු උපසර්ගය වෙතින් වන බැවින්   කථා ව්‍යවහාරයෙහිදී එය  "ස්තාන්යන් " ලෙසින්ද හැඳින්වෙයි. 

මධ්‍යම ආසියාවෙහි පූර්ව සෝවියට් සමූහාණ්ඩු වූයේ  කසක්ස්තානය (ජනගහණය මිලියන 17), කියර්ගිස්තානය (මිලියන 5.7), ටජිකිස්තානය (මිලියන 8.0), ටර්ක්මෙනිස්තානය (මිලියන 5.2), සහ උස්බෙකිස්තානය (මිලියන 30) වන අතර, ඒවා විසින් ප්‍රදේශයට මිලියන 66 පමණ මුළු ජනගහණයක් ලබා දෙයි.

මධ්‍යම ආසියාව ඓතිහාසික වශයෙන් සැලකූ විට එහි පශු අනුචාරී ජනතාව වෙත සහ  සේද මාවත සමග සමීපයෙන්  බැඳී පැවතිණි.

සටහන්

ආශ්‍රිත

තවදුරටත් කියවීම් 
 
 චවු, එඩ්වඩ්. "සෙන්ට්‍රල් ඒෂියාස් පයිප්ලයින්ස්: ෆීල්ඩ් ඔෆ් ඩ්‍රීම්ස් ඇන්ඩ් රියෑලිටි", පයිප්ලයින් පොලිටික්ස් ඉන් ඒෂියා: ද ඉන්ටර්සෙක්ෂන් ඔෆ් ඩිමාන්ඩ්, එනර්ජි මාර්කට්ස්, ඇන්ඩ් සප්ලයි රූට්ස් තුල. ආසියානු පර්යේෂණ පිළිබඳ ජාතික කාර්යාංශය, 2010.

 
ආසියාවෙහි ප්‍රදේශ
 ජෛවවිවිධත්ව උච්ච ස්ථාන
-ස්තාන්

පර්සියානු බසින්  -ස්තාන් ( -) නමැති උපසර්ගය විසින්  "එහි ප්‍රදේශය" හෝ  "රට" යන අර්ථය ගෙන දෙයි.

රටවල්

ආශ්‍රිත 

උපසර්ග
ස්ථාන නාම අවයව ශබ්දාර්ථ
පර්සියානු වචන සහ  වාක්‍යාංශ
මහේන්ද්‍ර සුවඳරත්න

මහේන්ද්‍ර සුවඳරත්න (ඉංග්‍රීසි: Mahendra Suwandaratna) (තවද: රංජන් මහේන්ද්‍ර සුවඳරත්න (English: Ranjan Mahendra Suwandaratna) යනු  ජනාධිපති නීතිඥ වරයෙකි.

ජීවන සටහන් 

මහේන්ද්‍ර සුවඳරත්න  කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසුවෙකි.

ආශ්‍රිත

 කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසු නීතිඥයින් හා විනිශ්චයකාරවරුන්

 ජ්‍යෙෂ්ඨ නීතීඥවරුන් 25 දෙනෙකු ජනාධිපති නීතීඥවරුන් ලෙස පත්කරයි

 මෛත්‍රී නව ජනාධිපති නීතිඥවරුන් 25 ක්‌ පත්කරයි

  
චරිත කතා
ශ්‍රී ලාංකිකයෝ
ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ
ලාංකික සිංහලයෝ
ආදි නාලන්දියයෝ
ඩඩ්ලි වීරමන්

මේජර් ජෙනරල් ඩඩ්ලි වීරමන් (ඉංග්‍රීසි: Dudley (Saranath) Weeraman) psc යනු  ශ්‍රී ලංකා යුද්ධ හමුදා නිලධාරියෙක් වන අතර ඔහු අණදෙන නිලධාරී ශ්‍රී ලංකා යුද්ධ හමුදාව (ඉංජිනේරු නඩත්තු - උතුරු මැද බාර), හිටපු මිලිටරි ඇටෑෂේ ශ්‍රී ලංකා තානාපති කාර්යාලය ඇමරිකානු එක්සත් ජනපදය තනතුර හොබවයි.

මේජර් ජෙනරල් 'ඩඩ්ලි වීරමන්  කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසුවෙකි.

ආශ්‍රිත

 කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසු හමුදා නිලධරයන්

 අයිරින් කුණාටුවෙන් අමෙරිකාවට ඩොලර් බිලියන 10ක හානියක් ?

 NEWLY PROMOTED GENERALS ACCORDED WITH GUARD OF HONOURS AT HOME OF SAPPERS

 EMBASSY OF SRI LANKA COORDINATES STUDENT WASHINGTON VISIT FOR PROJECT ‘COMMON BOND’

 Nalanda College Colombo - Sri Lanka Army

  
චරිත කතා
ශ්‍රී ලාංකිකයෝ
ශ්‍රී ලංකා යුද්ධ හමුදා නිලධාරීන්
ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ
ලාංකික සිංහලයෝ
ආදි නාලන්දියයෝ
පාර්වති දේවාලය, ඛජුරාහෝ

පාර්වතී දේවාලය (දේවනගරි: पार्वती मंदिर) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ශිව දෙවියන්ගේ භාර්යාව වන පාර්වතී දේවියට කැපකළ දෙවොලකි.

මෙම දේවාලය ඇතුළත් ඛජුරාහෝ ස්මාරක සමූහය ඉන්දියාවේ ලෝක උරුම අඩවියක් ලෙස නම්කොට ඇත.

පිහිටීම
මෙම දේවාලය පිහිටියේ ඛජුරාහෝ දේවාල සංකීර්ණයේ බටහිර දේවාල සමූහය තුළ ය. දේවාල සංකීර්ණය ඇතුළත මෙම දේවාලය විශ්වනාථ දේවාලයට නිරිතදිගින් පිහිටා ඇත.

ඛජුරාහෝ යනු ඉන්දියාවේ මධ්‍ය ප්‍රදේශ්හි ඡතර්පූර් දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටි කුඩා ගම්මානයකි.

ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය 
මෙහි අතිශයින් ප්‍රතිසංස්කරණයට භාජනය කළ නුඩා ගර්භගෘහයක් ඇත. ද්වාරමණ්ඩපය මුළුමණින්ම නැතිව ගොස් ඇති අතර, ගර්භගෘහයේ එහි පාදම පමණක් දක්නට ලැබේ.

ගර්භගෘහයේ දොරටුවට ඉහළින් වූ ‍ආරුක්කුවේ බ්‍රහ්ම, විෂ්ණු සහ ශිව දෙවියන්ගේ රූ දැකගත හැක. එසේම ඉදිරි බිත්තියේ (ගර්භගෘහයේ දොරටුවේ පසෙකින්) ශෘංගාරාත්මක ප්‍රතිමා ගණනාවක් දැකගත හැක.

දෙවොලේ පැති සහ පසුපස බිත්තිවල කිසිදු ප්‍රතිමාවක් දක්නට නොලැබේ.

ගැලරිය

ආශ්‍රේයයන්

බාහිර සබැඳි 

 ම.ප්‍ර. සංචාරක වෙබ්අඩවිය, මධ්‍ය ප්‍රදේශ් ප්‍රාන්ත සංචාරක සංස්ථාවේ නිල වෙබ්අඩවිය,  ඛජුරාහෝ
 ඉන්දියාවේ පුරාවිද්‍යා සමීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව, භෝපාල් කොට්ඨාසය, ඛජුරාහෝ සඳහා නාමාවලි පිටුව - ඡතර්පූර්
 ඉන්දියාවේ පුරාවිද්‍යා සමීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව, භෝපාල් කොට්ඨාසය, පාර්වතී දේවාලය, ඛජුරාහෝ

හින්දු ලෝක උරුම අඩවි
බුන්දෙල්ඛාන්ද්
මධ්‍ය ප්‍රදේශ්හි ස්මාරක සහ අනුස්මරණ
මධ්‍ය ප්‍රදේශ්හි ලෝක උරුම අඩවි
ඛජුරාහෝවේ හින්දු දේවාල
ජවාරි දේවාලය, ඛජුරාහෝ

ඉන්දියාවේ ඛජුරාහෝවේ ජවාරි දේවාලය යනු හින්දු දේවාලයක් වන අතර, එය යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම අඩවියක් වන ඛජුරාහෝ ස්මාරක සමූහයේ කොටසකි. ක්‍රි.ව. 975 සහ 1100 පමණ කාලය අතරතුර මෙය නිර්මාණය වන්නට ඇත.

මෙම දේවාලය හින්දු දෙවියකු වන විෂ්ණු වෙනුවෙන් පුදකොට ඇත. දේවාලයේ පිහිටි ප්‍රධාන දේව ප්‍රතිමාව කැඩීගොස් ඇති අතර, එහි හිස දක්නට නොලැබේ. (රූපය බලන්න).

පිහිටීම
මෙම දේවාලය ඛජුරාහෝවේ නැගෙනහිර පෙදෙසේ පිහිටා ඇත. වාමන දේවාලයේ සිට මීටර 200ක් පමණ දකුණින් පිහිටි මෙය එම දේවාලයේ සිට මැනවින් දර්ශනය වේ.

ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය
මෙය මනා-සමානුපාතික ගෘහ නිර්මාණ ලක්ෂණවලින් යුතු ය. මෙහි ගර්භගෘහයක්, අන්තරාලයක්, මණ්ඩපයක් සහ ද්වාරමණ්ඩපයක් දක්නට ලැබෙන මුත්, ප්‍රදක්ෂිණාපථයක් දක්නට නැත. මෙහි අලංකාර මකර තොරණක් සහ ශිඛරයක් (මුදුනේ) පිහිටා ඇත. පිටත බිත්තිය කැටයම් තීරු තුනකින් සමන්විත ය. මෙම දේවාලය ඛජුරාහෝවේ චතුර්භූජ් දේවාලයට සමානත්වයක් පෙන්වයි.

ප්‍රධාන දේව ප්‍රතිමාව
දේවාලයේ ප්‍රධාන දේව ප්‍රතිමාවේ (විෂ්ණුගේ) හිස දක්නට නොමැති ඇති අතර, එයට හානි වී ඇත.

මකර තොරණ 
දේවාලයේ ප්‍රවේශ ද්වාරමණ්ඩපයේ අලංකාර මකර තොරණක් දැකගත හැක. (රූපය බලන්න)

ගර්භගෘහයේ පිවිසුම
ගර්භගෘහයේ ප්‍රවේශ ද්වාරය මුදුනේ නව-ග්‍රහයන් නිරූපිත කැටයම් දැකගත හැක. නව-ග්‍රහ ප්‍රතිමාවලට අමතරව බ්‍රහ්ම, විෂ්ණු සහ ශිව යන හින්දු දෙවිවරුන්ගේ රූ ද දැකගත හැක.

ප්‍රතිමා
දේවාලයේ පිටත බිත්තියේ ප්‍රතිමා තීරු දෙකක් දක්නට ලැබේ. (පින්තූරය බලන්න)

ගැලරිය

ආශ්‍රේයයන්

බාහිර සබැඳි 
 ම.ප්‍ර. සංචාරක වෙබ්අඩවිය, මධ්‍ය ප්‍රදේශ් ප්‍රාන්ත සංචාරක සංස්ථාවේ නිල වෙබ්අඩවිය, ඛජුරාහෝ
 ඉන්දියාවේ පුරාවිද්‍යා සමීක්ෂණ දොපර්තමේන්තුව, භෝපාල් කොට්ඨාසය, ඛජුරාහෝ නාමාවලි පිටුව - ඡතර්පූර්
 ඉන්දියාවේ පුරාවිද්‍යා සමීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව, භෝපාල් කොට්ඨාසය, ජවාරි දේවාලය, ඛජුරාහෝ

හින්දු ලෝක උරුම අඩවි
බුන්දෙල්ඛාන්ද්
මධ්‍ය ප්‍රදේශ්හි ස්මාරක සහ අනුස්මරණ
මධ්‍ය ප්‍රදේශ්හි ලෝක උරුම අඩවි
ඛජුරාහෝවේ හින්දු දේවාල
විෂ්ණු දේවාල
ශ්‍රී ලංකා නිලන-මැසිමාරා

ශ්‍රී ලංකා නිලන-මැසිමාරා (Eumyias sordida) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ මැසිමාරා හෙවත් Muscicapidae කුලයට අයත් කුඩා රිටිලගු පක්ෂියෙකි.

මෙම විශේෂය ශ්‍රී ලංකාවේ මධ්‍ය කඳුකරය‍ට ආවේණික නේවාසික අභිජනන පක්ෂියෙකි.

නිලන-මැසිමාරාගේ ව්‍යාප්තිය 600mට වඩා උසින් වැඩි පතනශීලී කඳුකර වනාන්තරවල සිදුවේ. එසේවුව ද 900mට අඩු වනාන්තරවල සුලබ නැත. මොවුන් ප්‍රධාන ප්‍රජනන සමය මාර්තු සහ අප්‍රේල් සමය වේ. නමුත් වර්ෂයේ පසුකාලීනව දෙවන ප්‍රජනන සමයක් ද ඇත.

පාසි ආදිය හොඳින් ගොනුකර කෝප්පාකාර කැදැල්ලක් තනාගනියි. මෙම ස්ථානය බොහෝවිට හොඳින් සෙවණ සහිත ගල් ගැටිත්තක් වැනි ස්ථානයක පිහිටයි.  සාමාන්‍යයෙන් දුඹුරු තිත් සහිත රෝස පැහැ බිත්තර දෙකක් හෝ තුනක් දමයි.

මෙම විශේෂය 15 cm පමණ දිගැති ය. හැඩයෙන් තිත් මැසිමාරාට සමාන අතර ගීයක් වැනි මිහිරි උස් නාදයක් නිකුත් කරයි. පරිණත පක්ෂීන් අළු පැහැයට හුරු නිල් පැහැයක් ගන්නා අතර, උදරය සුදු පැහැයට හුරු ය. පුළුල් කළු හොටය සහ ඇස අතර කළු ලපයක් දක්නට ලැබේ. මෙයට ඉහළින් සහ පහළින් දීප්තිමත් නිල් පැහැයක් දැකගත හැක. ගැහැනු සහ පිරිමි සතුන් පෙනුමින් සමාන නමුත්, ගැහැනු සතුන් මඳක් අඳුරු පැහැති ය.

අපරිණත නිලන-මැසිමාරාවන් දුඹුරු පැහැති අතර, හිසෙහි, පිටිකයෙහි අතිශයින් තිත් සහිත ස්වභාවයකින් යුක්ත ය. ඔවුන්ගේ ලයලා පඬු පැහැති ය. ඔවුන්ගේ පියාසර පිහාටු පුළුල් ලෙස නිල්-අළු පැහැයෙන් මායිම් වී ඇත.

වනාන්තර වාසස්ථානයක ජීවත් වුව ද, දැකගැනීමට සාපේක්ෂව පහසු පක්ෂියෙකි. ප්‍රධාන වශයෙන් පියාඹන කෘමීන්, කුරුමිණියන්, දළඹුවන් සහ අනෙකුත් කෘමීන් මත යපේ. නමුත් ගෙඩි වර්ග ද ආහාරයට ගනියි.

සංස්කෘතිය

මෙම පක්ෂියාගේ රුව ශ්‍රී ලංකා රුපියල් 50 බැංකු නෝට්ටුවේ (2010 මාලාව) දක්නට ලැබේ. ඉංග්‍රීසි බසින් Dull-blue flycatcher  නම්වන මෙම පක්ෂියා ශ්‍රී ලංකා අඳුරු නිල් මැසිමාරා යනුවෙන් ද හැඳින්වේ.

ආශ්‍රේයයන්

 Birds of India by Grimmett, Inskipp and Inskipp, ISBN 0-691-04910-6

නිලන-මැසිමාරා
ශ්‍රී ලංකාවට ආවේණික පක්ෂීන්
නිලන-මැසිමාරා
ශ්‍රී ලංකා සිළු මහ කවුඩා

ශ්‍රී ලංකා කවුඩා (Dicrurus lophorinus) හෙවත් ශ්‍රී ලංකා සිළු මහ කවුඩා යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ Dicruridae කුලයට අයත් පක්ෂි විශේෂයකි. මෙම විශේෂය ශ්‍රී ලංකාවට ආවේණික ය. මුලින් සිතාසිටියේ මෙය පිතිපෙඳ මහ කවුඩාගේ උපවිශේෂයක් ලෙසයි.

මොවුන්ගේ ස්වාභාවික වාසස්ථාන උපනිවර්තන හෝ නිවර්තන තෙත් පහතරට වනාන්තර සහ උපනිවර්තන හෝ නිවර්තන තෙත් කඳුකර වනාන්තර වේ.

වර්ගීකරණය 
Dicrurus lophorinus Vieillot, 1817 අතීතයේ ඒක විශේෂික Dissemurulus හෝ Dissemuroides යටතේ ඇතුළත් කොට තිබිණි. මෙය D. paradiseus උපරි විශේෂයක් ලෙස සැලකිණි. නමුත් වලිගයේ රූප විද්‍යාව සහ හඬ අනුව මොවුන් වෙනස් වේ. මොවුන්ගේ වර්ගීකරණ තත්ත්වය පැහැදිළි කරදීමට අණුක-ප්‍රවේණි විද්‍යාත්මක අධ්‍යයන අවශ්‍ය විය. D. paradisesගේ ceylonicus ඇතැම් අන්තර් ශ්‍රේණික දර්ශ සාමාන්‍යයෙන් තෙත් සහ වියළි කලාපය අතර සීමාවේ වාර්තා විය. නමුත් වර්තමානයේ විශේෂාන්තර මුහුම් ද සිදුවිය හැක. එයට හේතුව උචිත වාසස්ථාන මෙම පාරිසරික විද්‍යාත්මක කලාප දෙක අතර නොවීමයි. වර්තමානයේ මෙය විශේෂ දෙකක් ලෙස බෙදා වෙන්කොට ඇත.

ව්‍යාප්තිය 
මෙම විශේෂය ශ්‍රී ලංකාවේ තෙත් කලාපයේ නිරිතදිග ප්‍රදේශවල දැදුරු ඔයේ සිට වලවේ ගඟ තෙක් දක්නට ලැබේ.

හඳුනාගැනීම
 ලෝහක නිල් හෝ කොළ පැහැයට හුරුනිල් දිස්නය සහිත කළු පිල්කළඹ
 හිස්වැස්මක වැනි වක්වූ සිළුව
 ගැඹුරින් දෙබල් වූ වලිගය
 රතු ඇස්
 ලිංගික ද්වීරුපිකතාවක් නැත.

හැසිරීම
සෙසු කවුඩන් මෙන්ම වනාන්තර පක්ෂියකු වන මෙම විශේෂය වන මායිම්, වගාබිම් සහ වනවැස්ම සහිත ගෙවතුවල දැකගත හැක. බොහෝ කවුඩන් මෙන් උස් ලැගුම්වල සිට මොවුන් කෘමීන් මත යැපේ. වෙනත් පක්ෂීන්ගේ නාද අනුකරණය (අනුයෑම) සිදුකරන මොවුන්ගේ හඬ ‍බොහෝවිට ලෝහයකින් පහර දෙන්නාක් වැනි ශබ්දයකි.

ආශ්‍රේයයන්

Rasmussen, P.C., and J.C. Anderton. 2005. Birds of South Asia. The Ripley guide. Volume 2: attributes and status. Smithsonian Institution and Lynx Edicions, Washington D.C. 
 http://www.ceylonbirdclub.org/ceylon_bird_club_search.php?id=48

ශ්‍රී ලංකාවේ පක්ෂීන්
කවුඩෝ
1817දී විස්තර කළ පක්ෂීන්
මැන්චෙස්ටර් රංග භූමිය

මැන්චෙස්ටර් අරීනා හෙවත් මැන්චෙස්ටර් රංග භුමිය යනු,  එංගලන්තයෙහි මැන්චෙස්ටර් නගරයෙහි, නගර කේන්ද්‍රයට උතුරින් සහ මැන්චෙස්ටර් වික්ටෝරියා දුම්රිය ස්ථානයට පාර්ශවික ලෙසින් ඉහළින් ගුවන් අයිතිවාසිකම් අවකාශයෙහි පිහිටි ගෘහස්ත රංග භූමියකි.

2017 බෝම්බ පිපිරවීම

2017 මැයි 22 දිනදී ඇමරිකානු ගායිකා-ගීත රචක අරියානා ග්‍රන්ඩේ විසින් සිදු කල  ඩේන්ජරස් වුමන් ටුවර්  ප්‍රසංගය අවසානයෙහිදී රංග භූමියට පිටත මහජන අවකාශයෙහිදී, මරාගෙන මැරෙන බෝම්බ පිපිරවීමක් සිදු විය.

ආශ්‍රිත

පුස්තක නාමාවලිය

බාහිර සබැඳි 

මැන්චෙස්ටර් අරීනා  ආසන පැනවීමෙහි සැලසුම්

එංගලන්තයෙහි ගෘහස්ත රංග භූමි
එංගලන්තයෙහි බැඩ්මින්ටන් ක්‍රීඩා කරන ස්ථාන
එංගලන්තයෙහි ගෘහස්ත අයිස් හොකි ක්‍රීඩා කරන ස්ථාන
මැන්චෙස්ටරයෙහි සංගීත අංග පැවැත්වෙන ස්ථාන
 මැන්චෙස්ටරයෙහි ක්‍රීඩා අංග පැවැත්වෙන ස්ථාන
 බැඩ්මින්ටන් ක්‍රීඩා කරන ස්ථාන
එංගලන්තයෙහි බැඩ්මින්ටන් ක්‍රීඩාව
එංගලන්තයෙහි ප්‍රදර්ශන සහ සමුළු පැවැත්වෙන මධ්‍යස්ථාන
ඩාට්ස් ක්‍රීඩාව පැවැත්වෙන ස්ථාන
අන්ෂුට්ස් විනෝදාස්වාද  සමාගම
රෙස්ට්ලිං මල්ලව පොර ක්‍රීඩාව කරන ස්ථාන
 1995දී පිහිටවූ විවධ උත්සවාංග පැවැත්වෙන ස්ථාන
වන්නි ගල්

වන්නි ගල් එසේත් නැතිනම් රජරට ලොකු ගඩොල් යනු ගඩොල් විශේෂයකි.

මූලාශ්‍ර

ආශ්‍රිත
 ගඩොල්
 මෝඩ ගඩොල්
 ඉංජිනේරු ගල්

ගොඩනැගිලි ද්‍රව්‍ය
ඉලෙක්ට්‍රා සංකීර්ණය

නව-ෆ්‍රොයිඩියානු මනෝවිද්‍යාවේ දී, ඉලෙක්ට්‍රා සංකීර්ණය යනු, කාල් ගුස්ටාව් යුං ඉදිරිපත් කළ පරිදි, තම පියාගේ අයිතිය සඳහා තම මව සමග පවතින දැරියකගේ මනෝලිංගික තරඟය යි. ඇයගේ මනෝලිංගික සංවර්ධන ක්‍රියාවලියේ දී සංකීර්ණය වනුයේ ඇයගේ ලිංගරූප අවධිය; එනම් වියුත ලිංගික තද්භාවය නිර්මාණය වීම යි, පිරිමි දරුවෙකුගේ මීට සමාන අත්දැකීම ඊඩිපස් සංකීර්ණය යි. ඉලෙක්ට්‍රා සංකීර්ණය ඇතිවන්නේ මනෝලිංගික සංවර්ධනයේ අවධි පහෙන් තෙවන—ලිංගරූප අවධියේ (වයස 3–6) දී ය: (i) මුඛ, (ii) පායුක, (iii) ලිංගරූප, (iv) නිලීන, සහ (v) ප්‍රජනන ලිංගික—මෙම එක් එක් අවධිවල ළදරුවාගේ ශරීරයේ වෙනස් මදජනක ප්‍රදේශවල ලිබිඩෝ සුඛයේ මූලාශ්‍රය පවතී.

ශාස්ත්‍රීය මනෝවිශ්ලේෂණවාදී න්‍යායට අනුව, ළමයා විසින් තමාට ලිංගිකව සමාන ජනකයා හඳුනාගැනීමේ සාර්ථක නිගමනය සිදුකරන්නේ ඉලෙක්ට්‍රා සංකීර්ණය හා ඊඩිපස් සංකීර්ණය මගිනි; මෙය පරිණත ලිංගික භූමිකාවක් හා අනන්‍යතාවයක් ගොඩනැගීමට ඔහුගේ හා ඇයගේ මූලික මනෝවිද්‍යාත්මක අත්දැකීමයි. සිග්මන්ඩ් ෆ්‍රොයිඩ් විසින් ගැහැණු හා පිරිමි දරුවන් ඔවුන්ගේ සංකීර්ණ වෙනස් ආකාරයට විසඳන බව ඉදිරිපත් කළේය—ඇය ශිෂ්ණ අසුයාව මගින් ද, ඔහු අණ්ඩහාරක කාංසාව මගින් ද මෙය සිදු කරයි; එමෙන්ම අසාර්ථක නිගමනයන් ස්නාස්‍යය (නියුරෝසියාව) සහ සමලිංගිකත්වයට හේතුවන බව ද ඔහු ඉදිරිපත් කළේය. එනිසා, තම මනෝලිංගික සංවර්ධනයේ ඉලෙක්ට්‍රා සහ ඊඩිපස් අවධිවල ප්‍රතිෂ්ඨාපිත ගැහැණුන් ව හා පිරිමින් ව "පීතෲ-ප්‍රතිෂ්ඨාපිත" සහ "මාතෲ-ප්‍රතිෂ්ඨාපිත" ලෙස හඳුන්වන අතර ඒ බව ඔවුන්ගේ සහකරුවන් (ලිංගික සහකරු) මව හෝ පියාට සමානකම් දැක්වීමෙන් අනාවරණය වේ.

පසුබිම 

දුව-සහ-මව අතර මනෝලිංගික ගැටුම සඳහා යොදන මනෝවිශ්ලේෂණවාදී පදයක් වන ඉලෙක්ට්‍රා සංකීර්ණය, බිඳී එන්නේ ග්‍රීක පුරාණෝක්ති කතාවල එන චරිතයක් වන ඉලෙක්ට්‍රා වෙතිනි, තම පියා වූ ඇගමෙම්නන්ව ඝාතනය කිරීම නිසා ඇය තම මව වන ක්ලිටෙමෙස්ට්‍රා සහ සුළු පියා වන එජිස්තස්ට එරෙහිව යමින් තම සොහොයුරා වන ඔරෙස්ටීස් සමග මව ඝාතනය කිරීමට කුමන්ත්‍රණය කරයි (සොෆොක්ලීස්ගේ ඉලෙක්ට්‍රා නාට්‍යය අනුව). සිග්මන්ඩ් ෆ්‍රොයිඩ් ලිංගික සංවර්ධන න්‍යායේ කාන්තා පැතිකඩ නිර්මාණය කළ අතර—තම පියාගේ ලිංගික ස්වාමිත්වය සඳහා මව සමග දැරියකගේ ලිංගික තරඟයේ මනෝගති විද්‍යාව ඔහු පැහැදිලි කළේ—ගැහැණු ඊඩිපස් ආකෘතිය සහ ඍණාත්මක ඊඩිපස් සංකීර්ණය ලෙසිනි; තවද 1913 දී ඉලෙක්ට්‍රා සංකීර්ණය යන පදය විශේෂයෙන් ම ඉදිරිපත් කළේ ඔහුගේ සඟයෙක් වූ කාල් යුං විසිනි. ෆ්‍රොයිඩ් යුංගේ පදය මනෝවිශ්ලේෂණවාදයට අනුව සාවද්‍යක් ලෙස ප්‍රතික්ෂේප කළේය: "that what we have said about the Oedipus complex applies with complete strictness to the male child only, and that we are right in rejecting the term 'Electra complex', which seeks to emphasize the analogy between the attitude of the two sexes".

වියුත ලිංගික අනන්‍යතාවයක් (අහංභාවය) ගොඩනැගීමේ දී, දැරියකගේ තීරණාත්මක මනෝලිංගික අත්දැකීම වනුයේ ඉලෙක්ට්‍රා සංකීර්ණය යි-එනම් පියාගේ ස්වාමිත්වය සඳහා දුව හා මව අතර ඇති තරගය යි. එය ලිංගරූප අවධියේ දී (අවුරුදු 3–6), දරුවන් තම ශරීර පිළිබඳව, අනෙක් ළමයින්ගේ ශරීර පිළිබඳව, සහ දෙමව්පියන්ගේ ශරීර පිළිබඳව අවබෝධය ලබාගන්නා කාලයේ දී සිදුවේ, එහිදී ඔවුන් තම ශාරීරික කුතුහලය පිනවීමට නිරුවත් වෙමින් තම ජනනේන්ද්‍රියන්—ලිංගරූප අවධියේ මදජනක ස්ථාන—විපරම් කරයි; එයින් ගැහැණු හා පිරිමි අතර, "ගැහැණු ළමයා" සහ "පිරිමි ළමයා" අතර ශාරීරික ලිංගභේදය ග්‍රහණය කරගනු ලබයි. තම මව සතුව පුරුෂ ලිංගයක් නොමැති බව අනාවරණය වීමෙන් පසුව මව කෙරෙහි දැරියකගේ මූලික ලිංගික ඇල්ම අවසන් වේ, ඉන්පසු ඇය තමාගේ ලුබ්ධික ආශාව (ලිංගික ඇල්ම) තම පියා වෙත මාරුකරන අතර මව සමග ලිංගික තරගය වැඩිකරගනියි.

මූලාශ්‍ර
කාරුවකී

කාරුවකී (හෙවත් චාරුවකී) යනු මෞර්ය තෙවන අධිරජ අශෝකගේ දෙවන බිසවයි.
කාරුවකී හෙවත් කෞර්වකී (චාරුවකී)  අශෝක රජුගේ දෙවන බිසව විය. ඔවුන් විවාහ වී ඇත්තේ අශෝක රජ වීමට ප්‍රතමය.ඇයට තිවාල නමින් පුත්‍රයෙකු සිටි අතර අශෝකගේ ප්‍රියතම බිසවයි. කෞර්වකී අශෝක ආදර කතාන්දරය ඇරඹී ඇත්තේද ඔවුන්ගේ බාල වයසේ සිටමය.
කෞර්වකී අශෝකගේ ප්‍රියතම බිසව ලෙස හැදින්වෙන්නේ අශෝක ඔහුගේ සෙල්ලිපිවල ඇය ගැන පමණක් සදහන් කර ඇති නිසාය. අශෝකව බෞද්ධයෙකු බවට පත් කළේ ද කෞර්වකී බිසව බව සදහන් වේ. ඇය ඉතාමත් යහපත් බිසවක් ලෙස ඉතිහාසයේ සදහන්‍ ය.
අශෝකගේ මරණයෙන් පසු ඇය ඉතාමත් ශෝකානුකූල හා අති සරල දිවියක් ගත කරන්නට ඇත යැයි සැලකේ.සමහර විට කෞර්වකී අශෝක අධිරජුගේ අහ මෙහෙසිය වන්නට ඇතැයි කියාද විශ්වාස තිබේ.

ආශ්‍රේයයන්
ජපානයෙහි විවාපත්වීම

ජපානයෙහි විවාපත්වීම යනු ගෘහස්ථය කේන්ද්‍රගතව පැවැත්වෙන නෛතික සහ සමාජීය සංස්ථානයකි. පවුල් ලියාපදිංචි ලියැවිලි තුල ඔවුන්ගේ තත්ත්වය වෙනස් කිරීමෙන් අනතුරුව, යුවලක් නෛතික වශයෙන් විවාපත් බවට සැලකෙන අතර උත්සවයක අවශ්‍යතාවයක් පැන නොනගියි. බොහෝ විවාහයන් සිදු කෙරෙනුයේ එක්කෝ ෂින්තෝ සම්ප්‍රදායයන්ට අනුව හෝ නැතිනම් ක්‍රිස්තියානි-ශෛලියෙහි දේවස්ථාන විවාහ ලෙසින් හෝ වශයෙනි.

සහකරුවා/සහකාරිය සොයාගන්නා ක්‍රමය පරිදී, සාම්ප්‍රදායික වශයෙන් විවාහයන් මාදිළි දෙකකට වර්ගීකරණය කෙරුනු මුත්—ඔමියායි, යන්නෙන් අදහස් වූයේ යෝජනා කල හෝ යෝජනාත්මක හඳුන්වා දීමක් ඇසුරෙන් හටගත් යන්න වූ අතර, රෙන්නායි වෙතින් අදහස් වූයේ සැමියා හා බිරිය හමුවී ඔවුනතරෙහි විවාහ වීමට තීරණය කිරීම යන්න විය—පශ්චාත්-යුද්ධ දශකයන්හීදී මෙම විලක්ෂණය වඩාත් අල්පතර ලෙසින් අරුත්බර වූයේ,  ආදරය පිළිබඳ බටහිර අදහස් විසින් විවාහය පිළිබඳ ජපාන අනුබෝධය වෙනස්කිරීමකට ලක් කල බැවිනි.

ඉතිහාසය 
ජපානයෙහි විවාපත්වීමෙහි සංස්ථානය, අවසන් සහස්‍රය තුලදී අත්‍යන්ත වෙනසකට ලක් විය. පළමුව මධ්‍යතන යුගයෙහිදී  චීන කොන්ෆියුසියස් වාදය වෙත දේශජ ව්‍යවහාරයන් අනුවර්තනය වූ අතර, ඉක්බිතිව නූතන යුගයෙහිදී ස්වාර්ථවාදය වෙත මෙන්ම, ස්ත්‍රී-පුරුෂ සමානත්වය, ප්‍රේමාන්විත ආදරය සහ, න්‍යෂ්ටික පවුල යන බටහිර සංකල්ප වෙතද  අනුවර්තනය වනු දක්නට ලැබුණි. වරෙක කුඩා  රදළ පෙළැන්තියකට පමණක් සීමිතවූ  චාරිත්‍ර, මහත් බහුජන සම්මතවාදයකට ලක්වූයේ ජනගහණය වඩාත් වැඩි සීඝ්‍රතාවයකින් නාගරීකරණයට ලක් වීම නිසාවෙනි.

හෙයියන් සමය (794–1185) 

ජපාන ඉතිහාසයෙහි හෙයියන් සමය සනිටුහන් කලේ එහි සම්භාව්‍ය යුගයෙහි මස්තකප්‍රාප්තිය වන අතර, ඒ වන විට  අපරිමාණ  අධිරාජ්‍ය රාජසභාව විසින් එය සහ එහි සංස්කෘතිය හෙයියන්-කියෝ (නූතන කියොතෝ) තුල සංස්ථාපනය කොට තිබුණි. විස්තාරිත පංති ක්‍රමයක් යටතේ හෙයියන් සමාජය සංවිධානය වී තිබුණු අතර, විවාපත්වීමෙහි අරමුණ වූයේ හැකි විශිෂ්ටතම තත්ත්වයෙහි පවතින පෙළැන්තියෙන් උසස්තම පංතිය උරුම කොට ගන්නා දරුවන් බිහි කිරීමයි. එය උත්සවාකාර හෝ අනිවාර්යයෙන් ස්ථීර හෝ නොවීය.  අඳුරු වැටුනු පසු හමුවීම සඳහා පිළියෙල කිරීමට පෙර වංශවත්හූ මාස හෝ අවුරුදු ගණනක කාලසීමාවක් තුල ලියුම් සහ කාව්‍යයන් හුවමාරු කර ගත්හ. කිසියම් පුරුෂයෙක් එකම ස්ත්‍රීය රාත්‍රි තුනක කාල සීමාවක හමු වුනි නම් ඔවුන් විවාහ වූයේ යැයි සැලකෙන අතර බිරියගේ මවුපියෝ යුවල සඳහා භෝජන සංග්‍රහයක් පැවැත්වූහ. පහළ-පෙළැන්තියේ බොහෝ අයවළුන්, එක් සහකරුවකු සමගින් ස්ථීර විවාහයක පත්වූ අතර, සැමියන් විසින් අඹුවන් තම ගෘහයන් වෙත කැඳවාගෙන යෑමට කටයුතු පිළියෙල කලේ, ඔවුන්ගේ සුතනයන් හට  සුජාතකත්වය හිමි වන බවට සහතික වනු සඳහාය. උසස්-පෙළැන්තියෙහි වංශවතුන් සමහරවිට බහු භාර්යාවන් හෝ උපභාර්යාවන් හෝ තබා ගත්හ. වංශවතුන්ගේ බිරියන් ඔවුන්ගේ පියවරුන්ගේ ගෘහයන්හී රැඳී සිටි අතර, සැමිවන් විසින්  පීතෘත්වය පිළිගත්තේ චාරිතානුකූල ත්‍යාග පිරිනැමීමක් තුලිනි. 

හෙයියන් විවාහය ඉල්ලා සිටීමේ ආකාර මෙන්ම, ප්‍රේමාතූර කූටෝපායයන්ගේ උගුල්ද, එම යුගයෙහි සාහිත්‍යය තුල, විශේෂයෙන් ද ටේල් ඔෆ් ද බැම්බු කටර්, සැරෂිනා දිනපොත, ද පිලෝ බුක්, සහ ද ටේල් ඔෆ්  ගෙන්ජි තුල පැහැදිලිව දැක්වෙයි.

එඩෝ සමය (1600-1868)
ඛජුරාහෝ හනුමාන් අභිලේඛනය

ඛජුරාහෝ හනුමාන් අභිලේඛනය යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියාවේ මධ්‍ය ප්‍රදේශ්හි ඡතර්පූර් දිස්ත්‍රික්කයේ ඛජුරාහෝ දේවාල භූමියෙන් හමුවූ දැවැන්ත හනුමාන් ප්‍රතිමාවක පාදමෙහි දක්නට ලැබුණු අභිලේඛන වාර්තාවකි. මෙම අභිලේඛනය ක්‍රි.ව. දසවන සිවසට පමණ අයත් යැයි කාලනිර්ණය සිදු කොට ඇත. මෙම හනුමාන් ප්‍රතිමාව ඉන්දියාවේ පුරාවිද්‍යා සමීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවේ ආරක්ෂාව යටතේ පවතින අතර, ජාතික වැදගත්කමක් සහිත ස්මාරකයක් ලෙස ද ලැයිස්තුගත කොට ඇත.

පිහිටීම
මෙම අභිලේඛනය පිහිටා ඇත්තේ ඛජුරාහෝවේ පිහිටි සුප්‍රකට හනුමාන් දේව ප්‍රතිමාවක පාදමෙහි ය. මෙම ප්‍රතිමාව වන්දනා කටයුතු සඳහා භාවිතා වන හෙයින් සහ එය අන්තර්ගත පූජාස්ථානය නවීකරණයට භාජනය කොට ඇති හෙයින්, වර්තමානය වන විට එම අභිලේඛනය දක්නට නොලැබේ..

ප්‍රකාශනය
ඛජුරාහෝව පිළිබඳ ශාස්ත්‍රීය ග්‍රන්ථ රැසකම මෙම හනුමාන් ප්‍රතිමාව සහ ශිලා ලේඛනය පිළිබඳ තොරතුරු ඉදිරිපත් කොට තිබේ. මෙම අභිලේඛනය පළමුව සිය සැලකිල්ලට භාජනය කරන ලද්දේ දහනවවන සියවසේ දී ඇලෙක්සැන්ඩර් කනිංහැම් විසිනි. 1904දී ඩී. ආර්. භාණ්ඩර්කර් විසින් අභිලේඛනය යළි විමසුමකට ලක් කළ අතර එහි දිනය පිළිබඳ නව අර්ථ නිරූපණයකට අමතරව, නව තොරතුරු රැසක්ම ප්‍රකාශයට පත්කරන ලදී.

විස්තරය සහ අන්තර්ගතය
ශිලා ලේඛනය සංස්කෘත භාෂාවෙන් රචනාකොට ඇති අතර, එය පේළි තුනකට ලියා ඇත. අක්ෂරවල ශෛලිය අනුව යෝජනා වී ඇත්තේ එය ක්‍රි.ව. දසවන සියවසට අයත් එකක් බවයි.

ඓතිහාසික වැදගත්කම
ඛජුරාහෝ ශිලා ලේඛනයට හින්දු ආගමේ ඉතිහාසය තුළ ඉහළ වැදගත්කම්ක හිමිව ඇත්තේ එහි 316 ලෙස දිනයක් විස්තර කරන බැවිනි. ඉතිහාසඥයින් විසින් මෙම දිනය හර්ෂ  යුගයට අයත් යැයි සලකා, එහි අගය ව්‍යවහාර වර්ෂයෙන් 922 ලෙස සලකා ඇත. දසවන සියවසට වඩා පැරණි හනුමාන් ප්‍රතිමා පැවතිය ද, මෙම අභිලේඛනය හේතුවෙන් මෙම ඛජුරාහෝ හනුමාන් ප්‍රතිමාව මෙතෙක් හඳුනාගෙන ඇති පැරණිතම දින නිර්ණිත ප්‍රතිමාව ලෙස සැලකේ.

පාඨය
අභිලේඛනයේ අන්තර්ගත නිවැරදි නොකළ පෙළ පහත පරිදි කියැවිය හැක:

වම් පස:
 ඕම් ගොල්ලාගාහීලපූත්‍රස්‍ය
 සංවත්සරෝ °300 10 6° මාඝසුදි 10°
 ශ්‍රීහනුමාන්තං ග්[ඕ]ල්ලාකඃ ප්‍රණාමති

දකුණු පස:
 ගාහිලාස්‍ය සුතඃ ශ්‍රීමාන්හනුමාන්ප
 වනාත්මජම් අනූක්රෝද් ධර්මම් ආ-
 ලෝක්‍ය ගොල්ලාකාප්‍රාකතම් හරිම්

පරිවර්තනය
I කොටස
ඕම්. ගාහීලගේ පුත්, ගොල්ලා [ගේ වාර්තාවයි]. 
316 වර්ෂයේ මාඝ මාසයේ දීප්තිමත් සුමාන දෙකෙහි 10වන දිනයයි.
ගොල්ලාක ශ්‍රී හනුමාන්ට ආචාරය කරයි.

II කොටස
ගාහීලගේ පුත් ගොල්ලාක, හරි ස්වරූපය දැක, 
 ඉන් අනතුරුව මෙම ආගමික කටයුත්ත සිදුකළේ ය, විශිෂ්ට හනුමාන්, සුළ‍ඟේ පුත්‍රයාණන්ට.

මේවාත් බලන්න
ඉන්දියානු අභිලේඛන

මූලාශ්‍ර

බාහිර සබැඳි
 පින්තූරය - ඉන්දියාවේ පුරාවිද්‍යා සමීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව

ඉන්දියාවේ සංස්කෘත අභිලේඛන
ඛජුරාහෝ
පිටතඹල උපබස්සා

පිටතඹල උපබස්සා (Glaucidium castanotum) (බොහෝ අවස්ථාවල Glaucidium castanonotum ලෙස වැරදියට සඳහන් කෙරේ) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ශ්‍රී ලංකාවට ආවේණික බස්සන් විශේෂයකි. මෙම විශේෂය දර්ශීය බකමූණන් අයත්වන Strigidae කුලයට අයත් සාමාජිකයෙකි. මෙම කුලයට බොහෝ කුඩා බස්සන් විශේෂ ඇතුළත් කෙරේ. අතීතයේ මෙම විශේෂය වන උපබස්සාගේ උපවිශේෂයක් යැයි විශ්වාස කෙරිණි.

හඳුනාගැනීම සහ විස්තරය 
පිටතඹල උපබස්සා ප්‍රමාණයෙන් කුඩා, කෙටි බස්සන් වි‍ශේෂයක් වන අතර දිගින්  පමණ වේ. හැඩය, ප්‍රමාණ සහ පෙනුම අතින් වන උපබස්සාට සමානත්වයක් පෙන්වුවද, මෙම පක්ෂියාගේ ඉහළ පෙදෙස, උරය සහ පියාපත් ප්‍රධාන වශයෙන්ම අඳුරු දාර සහිත තඹලවන් දුඹුරු පැහැයක් ගනියි. ඉහළ පෙදෙස් සුදු පැහැයට හුරු අතර, කළු පැහැ දිගටි වයිරම් දැකගත හැක. මුහුණු මඬල ප්‍රධාන වශයෙන් දුඹුරු පැහැ අතර, ඇස් කහ පැහැති ය. සුදු පැහැ ගෙලපටියක් ඇත.

ව්‍යාප්තිය සහ වාසස්ථාන
පිටතඹල උපබස්සා ශ්‍රී ලංකාවේ තෙත් කලාපයේ පොදු නේවාසික පක්ෂියෙකි. මෙම විශේෂය කිතුල්ගල සහ සිංහරාජය වැනි ස්ථානවල දී පහසුවෙන් නිරීක්ෂණය කළ හැක. මෙම විශේෂයේ ව්‍යාප්තිය පිළිබඳ ලෙග්ගේ ඓතිහාසික වාර්තා අනුව, මෙම විශේෂය ශ්‍රී ලංකාවේ දකුණු අර්ධය, විශේෂයෙන්ම කොළඹ අවට පහතරට තෙත් කලාපීය කඳුකර ප්‍රදේශවල ද හමුවන බව සඳහන් වේ. මෑතක දී මෙම විශේෂයේ ගහනය ශීඝ්‍රයෙන් හායනය වී ඇති අතර, වර්තමානයේ හමුවන්නේ තෙත් කලාපයේ සහ මුහුදු මට්ටමෙන් අඩි 6500ට ඉහළ කඳුකර ප්‍රදේශවල පමණි.

චර්යාව
මෙම විශේෂය දෛනික විශේෂයක් වන අතර, දිවා කාල, විශේෂයෙන්ම සන්ධ්‍යාවෙහි නිතර දැකගත හැක. පියාසැරිය ගැඹුරු තරංගීය ස්වභාවයක් ගනියි. මෙම විශේෂය ගසක ලැගි කුඩා පක්ෂීන් සහිත රැළවල් තුළ ද දැකගත හැක . සාමාන්‍යයෙන් බෑවුම් සහිත කඳුකර ප්‍රදේශවල උස් ගස්වල මුදුන්වල මෙම පක්ෂීන් හැසිරෙන බැවින් නිරීක්ෂණය කිරීම දුෂ්කර විය හැක. ප්‍රධාන වශයෙන්ම කුරුමිණියන් වැනි කෘමීන් මත යැපෙන අතර, මීයන්, කුඩා කටුස්සන් සහ කුඩා පක්ෂීන් ද, විශේෂයෙන්ම පැටවුන්ට ආහාර දෙන අවධියේ ආහාරයට ගනියි. නාදය මන්දගාමී ය.එය ක්‍රාව්-ක්‍රාව් ආකාරයේ හඬකි. දිගු දුරක් පුරා පැතිර යයි. මොවුන් ගසක බෙණයක් තුළ බිත්තර දෙකක් දමයි.

සංස්කෘතිය තුළ

ශ්‍රී ලංකාව තුළ මෙම පක්ෂියා සිංහල බසින් පිටතඹල වන බස්සා, මූකලන් බස්සා වැනි නම්වලින් ද ඉංග්‍රීසි බසින් Chestnut-backed owlet යනුවෙන් ද හඳුන්වයි.

සටහන්

ආශ්‍රේයයන්
  Database entry includes a brief justification of why this species is near threatened
 Birds of India by Grimmett, Inskipp and Inskipp, ISBN 0-691-04910-6

පිටතඹල උපබස්සා
ශ්‍රී ලංකාවට ආවේණික පක්ෂීන්
පිටතඹල උපබස්සා
ශ්‍රී ලංකා දෑ-දෙමලිච්චා

ශ්‍රී ලංකා ‍දෑ-දෙමලිච්චා (Pomatorhinus melanurus) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ශ්‍රී ලංකාවට ආවේණික පැරණි ලෝක දෙමලිච්චන් විශේෂයකි. අතීතයේ මෙම විශේෂය ඉන්දියානු දෑ-දෙමලිච්චාගේ උපවිශේෂයක් ලෙස සැලකිණි. මෙම විශේෂය ශ්‍රී ලංකාවේ තෙත් කඳුකර කලාපයේ බටහිර කොටසේ හමුවේ. holdsworthi ප්‍රභේදය පහතරට වියළි කලාපයේ සහ නැගෙනිහර කඳුකර ප්‍රදේශයේ ද හමුවේ.

සංස්කෘතිය තුළ
මෙම පක්ෂියාගේ රුව රුපියල් 4.50 ශ්‍රී ලංකා තැපැල් මුද්දරයේ දක්නට ලැබේ.

ආශ්‍රේයයන්

බාහිර සබැඳි
 අන්තර්ජාල පක්ෂි එකතුව

ශ්‍රී ලංකාවේ පක්ෂීන්
1847දී විස්තර කළ පක්ෂීන්
Pomatorhinus