Suchinthana/si-wikipedia huggingface dataset:
චීන බෞද්ධ ප්‍රතිමා කලාව

චීන බෞද්ධ ප්‍රතිමා කලාව යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ චීනයේ බෞද්ධාගමික චින්තනය අනුව නිර්මාණය වූ ප්‍රතිමා නිර්මාණයන් ය. මෙහි දී දක්නට ලැබෙන ප්‍රතිමා නිර්මාණ අතර ගෞතම බුදුන් වන්සේගේ රුව, බෝධිසත්ත්වයන්ගේ රූ, භික්ෂූන්ගේ රූ සහ විවිධ දේව ප්‍රතිමා දැකගත හැක. චීනය වෙත බුදු දහම හඳුන්වා දෙන ලද්දේ ක්‍රි.පූ. 2වන සියවසේ දී චීනයේ හන් රාජවංශ සමයේ ය. ක්‍රි.ව. 2වන සියවස වන විට, එය වඩාත් හොඳින් ස්ථාපිත විය. ආදිතම නිරූපණයන් තුළ බුදුන් වහන්සේගේ රුව මානවරූපී ස්වරූපයෙන් ප්‍රතිමාකරණය සිදු නොවී ය. එහි දී වජ්‍රාසනය, සිරිපතුල හෝ බෝධි වෘක්ෂය වැනි විවිධාකාර සංකේත භාවිතා විය. ස්තූප සම්ප්‍රදායයන් චීනයේ පැගෝඩා නම් ගෘහනිර්මාණ අංග නිර්මාණය කෙරෙහි ආභාසය ලබා දිණි. ලෙන් විහාර ක්‍රමය ද වැඩිදියුණු වූ අතර, එහි දී බුදුන් වහන්සේගේ ඉගැන්වීම් හා සම්බන්ධ දර්ශන නිරූපණය කරමින් ලෙන් විහාර සහ කුටි අලංකාර කෙරිණි. මෙම විහාර සහ ප්‍රතිමා නිර්මාණකරණය බුදු දහමේ ව්‍යාප්තියට හේතුවූ අතර, බැතුමතුන්හට වන්දනා කිරීමට සහ බවුන් වැඩීමට ආදේශකයක් හිමි විය.

ඉන්දියාව තුළ ඇරඹි බුද්ධ ප්‍රතිමා කලාව ක්‍රි.ව. 4වන සියවස වන විට චීනය වෙත සම්ප්‍රාප්ත විය. ඉන්දියානු ආභාසය ලබමින්, විවිධ ආසන ක්‍රමවලින් යුක්තව නිරූපණය කළ මෙම ප්‍රතිමා විවිධ මුහුණේ ඉරියව් ප්‍රකාශනය සහ චීන වස්ත්‍ර ශෛලීන් සමග මුසුවෙමින් උච්චස්ථානයට පත් විය. මෙසේ දෘශ්‍යමය සංකලනයක් දක්නට ලැබිණි. ඉන්දියානු ප්‍රභේදයන්හි දක්නට ලැබෙන උත්තුංග දේහධාරී ස්වභාවය සහ දුහුල් වස්ත්‍ර නිරූපණය වෙනුවට චීන ප්‍රතිමාවල සිහින් දේහ සහ ඝනකම් වස්ත්‍ර දක්නට ලැබේ. මෙම ප්‍රතිමා නිර්මාණකරණයේ දී වැලිගල්, හුනුගල්, සෙරමික්, රන් ආලේපිත ලෝකඩ මෙන්ම තඹ සහිත වෙනත් මිශ්‍ර ලෝහ ද භාවිතා විය. වරත්මානයේ ඒකාකාර අයුරින් දක්නට ලැබුණ ද, අතීතයේ මෙම ප්‍රතිමා දීප්තිමත්ව වර්ණ ගන්වා තිබිණි.

ආරම්භයේ දී, ප්‍රතිමාකරණයට භාවිතා වූ ප්‍රධාන තේමාව වූයේ බුදුන් වහන්සේගේ රුවයි. නමුත් පසුකාලීනව බුද්ධ රූපය පිරිවරා සිටිනු වෙනුවට, වෙන් වෙන්ව නිර්මාණය කරන ලද බෝධිසත්ත්ව රූ ද දැකගත හැකි විය. චීනය තුළ වන්දනාවට ලක්වූ වැදගත් බෝධිසත්ත්වවරුන් දෙදෙනකු ලෙස අව‍ලෝකිතේශ්වර (ගුවාන්යින්) සහ මංජුශ්‍රී (වෙන්ෂූ) සැලකේ. "ශුද්ධ භූමි" හෙවත් "සෙන්" බුද්ධාගම තුළ මෙම බෝධිසත්ත්වවරුන් ප්‍රඥාවේත් සද්ගුණයේත් ප්‍රතිමූර්තීන් ලෙස සැලකුණු අතර, බුද්ධත්වය ලැබීමට අවශය ගුණාංගවලින් ඔවුන් පිරිපුන් යැයි සැලකිණි. ක්‍රි.ව. 4වන සහ 6වන සියවස්වල චීනය යුධ කාලසීමාවක පැවති අතර, බෞද්ධාගමිකයන් විශ්වාස කළේ සිය සිල්වත්භාවය හේතුවෙන් තමන්ට නිසි මඟපෙන්වීමක් ලැබෙනු ඇති බවත්, සිය ප්‍රදේශ සහ පාලකයන්ට සුවතාවය සහ සමෘද්ධිමත්භාවයක් ලැබෙනු ඇතැයි කියා ය. බෞද්ධාගමික සම්ප්‍රදායයන් තුළ ආකර්ෂක දේවතාවන්ට ද ප්‍රධාන ස්ථානයක් හිමිවූ අතර, ඉදිරි සියවස් කිහිපය තුළ දී චීනයේ බුද්ධාගම වඩා සංකීර්ණ ස්වභාවයක් පෙන්නුම් කළේ ය.

ආශ්‍රේයයන්

බෞද්ධ කලාව
චීන ප්‍රතිමා කලාව
චීනයේ බුද්ධාගම
සීඩික් ජනයා

සීඩික් (හෙවත් ඇතැම්විට සේඩික්, හෝ සීජික්, උච්චාරණය: ; ) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ප්‍රධාන වශයෙන්ම නැන්ටෞ ප්‍රාන්තය සහ හුවාලියෙන් ප්‍රාන්තයේ ජීවත්වන තායිවාන ආදිවාසී ජන කොට්ඨාසයකි. ඔවුන්ගේ භාෂාව ද සීඩික් නම් වේ.

2008 අප්‍රේල් 23 දින ඔවුන්ව නිල වශයෙන් තායිවානයේ 14වන ස්වදේශික ජන කොට්ඨාසය ලෙස පිළිගන්නා ලදී. මුලින් සීඩික් ජනයා හා ඔවුන්‍ගේ සමීපතමයන් වන ටෘකු ජනයා වර්ගීකරණය කරන ලද්දේ අතායල් නම් ජන කොට්ඨාසය ය‍ටතේ ය.

ප්‍රධාන සිදුවීම්

වුෂේ සිදුවීම් (霧社事件)

1897 සිට, ජපන් ජාතිකයන් විසින් මාර්ග ඉදිකිරීම් වැඩසටහනක් ආරම්භ කළ අතර, එමගින් ඔවුන්ව ස්වදේශික ජනයාගේ භූමිය වෙත යොමු කරන ලදී. මෙය ආක්‍රමණයක් ලෙස දිස් විය. සබඳතා සහ මතභේද උග්‍ර වූ අතර, ස්වදේශික ජනයා කිහිප දෙනකු මරාදැමිණි. 1901දී ජපනුන් සමග සටනක දී ස්වදේශික ජනයා විසින් ජපන් සෙබලුන් 670 දෙනකු පරාජය කරන ලදී. මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස, 1902දී ජපනුන් විසින් වුෂේ හුදකලා කරන ලදී.

1914 සහ 1917 අතර කාලයේ, ජජන් හමුදා ආක්‍රමණකාරී 'සමාදාන' වැඩ පිළිවෙලක් ගෙනගමින් ‍විරෝධය පෑ බොහෝ ජනයා මරාදැමූහ. මේ කාලයේ 馬赫坡社හි නායකයා වූ මෝනා රුඩාඕ ජපන් පාලනයට විරෝධය පලකළේ ය. ඔහුගේ ප්‍රයත්නයන් දෙවරක්ම අසාර්ථක වූයේ ඔහුගේ සැලසුම් සතුරන්ට අනාවරණය වූ නිසායි. සිය තෙවන ප්‍රත්නයේ දී කණ්ඩායම් දොළහකින් කණ්ඩායම් හතක්ම ජපන් හමුදාවන්ට එරෙහිව සටන් වැදීමට සංවිධානය කරවන ලදී.

ෂින් චෙං සිදුවීම් (新城事件)

ජපනුන් විසින් ස්වදේශික කාන්තාවන් කිහිප දෙනකු දූෂණය කරන ලදී. එනිසා ස්වදේශික නායකයන් දෙදෙනකු සහ මිනිසුන් විසිදෙනකු එක්වී ජපන් සෙබලුන් දහතුන් දෙනකු ඝාතනය කළහ.

ටෘකු යුද්ධය (太魯閣之役)

ජපනුන්ට ටෘකු ගෝත්‍රය යටත් කරගැනීමට අවශ්‍ය විය. මෙම ප්‍රදේශය වටලා වර්ෂ අටකට පසුව ඔවුහු ප්‍රහාර එල්ල කළහ. එය හි දී ස්වදේශික ජනයා දෙදහසක් විරෝධය පෑහ. ජපනුන් ආදිවාසීන්ට එරෙහිව සටන් කිරීමට මැෂින් තුවක්කු 200ක් සහ සෙබලුන් 10,000ක් යොදා ගත් නමුත්, ජපන් ආණ්ඩුකාර-ජනරාල්වරයා වූ සකුමා සමාටා හට ද මෙම යුද්ධයේ දී දරුණු තුවාල ඇතිවූ අතර, අනතුරුව ඔහු මියගියේ ය.

රෙන්චිගුවාන් සිදුවීම් (人止關事件) 1902
තැනිතලාව යටත් කරගැනීමෙන් පසුව, ජපන්නු වූෂේහි පාලනය සියතට ගැනීමට සමත් වූහ. ජපනුන්ට විරෝධය පෑ ඇතැම් තග්ඩායා ජනයාට වෙඩි තබා මරාදමන ලදී. මේ හේතුවෙන් නැවතත් සටන් උග්‍ර විය. මෙය වුෂේ සිද්ධියට හේතු විය.

සිමෙයියුවෑන් සිද්ධිය (姊妹原事件) 1903
රෙන්චිගුවාන්හි දී ලද හානියට පළිගැනීමක් ලෙස 1903දී ජපනුන් විසින් දඬුවම් දීමේ ප්‍රයාණයක් දියත් කරන ලදී.

මාධ්‍ය තුළ
2011 තායිවාන ඓතිහාසික නාට්‍යයක් වූ සීඩික් බාලේ තුළ ප්‍රධාන වශයෙන්ම සීඩික් ජනයා නිරූපණය කෙරිණි. මෙමගින් 1930 වුෂේ සිද්ධිය සමග මුල් කාලීන 1902 人止關 සහ 1903 姊妹原 සිදුවීම් ද නිරූපණය කෙරිණි. වුෂේ සිද්ධිය චිත්‍රපට තුළ තෙවරක්ම නිරූපණය කොට ඇත. මේ අතරට 1957 චිත්‍රපටයක් වූ ක්විං ෂැන් ජි ෂුවේ (青山碧血) යන චිත්‍රපටය ද අයත් වේ. මෙය 2003 රූපවාහිනී කතාමාලාවක් වූ  තුළ ද නිරූපණය කොට ති‍බේ.

වැදගත් ජනයා
 ඉවන් නාවි, ස්වදේශික ජන කවුන්සිලයේ නියෝජ්‍ය අමාත්‍ය

මේවාත් බලන්න

 තායිවානයේ ජන විකාසනය
 තායිවාන ආදිවාසීන්

ආශ්‍රේයයන්

බාහිර සබැඳි
සේඩික් 14වන කණ්ඩායම ලෙස පිළිගැනේ - තායිපෙයි ටයිම්ස්, 2008 අප්‍රේල් 24
RTI.org

තායිවාන ආදිවාසීන්
පසේහ් ජනයා

පසේහ් (හෙවත් පසීහ්; 巴則海 හෙවත් 巴宰) ජනයා සහ කක්ෂාබු ඇතුළු ජන කොට්ඨාසය තායිවානයේ තායිචුං සහ මියාඕලි යන ප්‍රදේශවල ජීවත්වන ට්සෞවික පසේහ් භාෂාව වහරන ස්වදේශික ජනයාගෙන් පැවතෙන්නෝ වෙති. සංස්කෘතික සමායෝගය සහ සංස්කෘතික සමාග්‍රහණය හේතුවෙන් තමන් පසේහ්වරුන් යැයි පවසන තායිවාන ජනයා බොහෝදෙනකු ජීවත් වන්නේ නැන්ටෞහි පුලි මධ්‍යම නගරයේ අයි-ලෑන් දිස්ත්‍රික්කය (愛蘭地區) තුළ ය.

වර්තමාන තත්ත්වය
වර්තමාන පසීහ් ප්‍රජාව දක්නට ලැබෙන්නේ අයි-ලෑන් (愛蘭) තායිවාන ප්‍රෙස්බිටීරියානු පල්ලිය අවට ය. එමගින් ඔවුනට පසේහ් සංස්කෘතික පුනර්ජීවනය සහ දේශපාලනික සහායෝගය සඳහා උපකාර ලැබේ. අයි-ලෑන් පසීහ්වරු මේ වනවිටත් තායිවාන රජයට එරෙහිව පෙත්සම් ඉදිරිපත් කොට ඇත්තේ පිළිගත් තායිවාන ආදිවාසී ජන කොට්ඨාසයක් ලෙස නිල ත්ත්වයක් ලබාදෙන ලෙසට බල කරමිනි.

මේවාත් බලන්න
පසේහ් භාෂාව
මිද්දග් රාජධානිය

ආශ්‍රේයයන්

තායිවාන ආදිවාසීන්
වරාහ දේවාලය, ඛජුරාහෝ

ඛජුරාහෝවේ වරාහ දේවාලය (දේවනගරි: वराह मंदिर) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ විෂ්ණු දෙවියන්ගේ සූකර අවතාරයක් ලෙස සැලකෙන වරාහගේ දැවැන්ත ඒක ශිලා ප්‍රතිමාවක් මැදි කොට තැනූ හින්දු දේවාලයකි. මෙම දේවාලය තුළ වරාහ සම්පූර්ණයෙන්ම සත්ත්ව ස්වරූපයෙන් යුතුව දක්වා ඇත. මෙම දේවාලය පිහිටියේ ඛජුරාහෝ ස්මාරක සමූහයේ බටහිර දේවාල සංකීර්ණය තුළ ය. 1986දී යුනෙස්කෝව විසින් ඛජුරාහෝ දේවාල සංකීර්ණය ලෝක උරුම අඩවියක් ලෙස නම් කරන ලදී. ඛජුරාහෝ යනු ඉන්දියාවේ මධ්‍ය ප්‍රදේශ්හි ඡතර්පූර් දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටි කුඩා ගම්මානයකි.

වරාහ (සංස්කෘත: वराह) යනු විෂ්ණු දෙවියන්ගේ තුන්වන අවතාරයයි. එය වරාහයකු (වල් ඌරකුගේ) ස්වරූපයෙන් යුක්ත ය.

පුරාවෘත්තය
විෂ්ණු දෙවියන්ගේ සූකර වේශයෙන් පෙනී සිටියේ හිරන්‍යාක්ෂ නැමැති රාක්ෂසයා පරාජය කීරීමටයි. හිරන්‍යාක්ෂ විසින් පෘථිවිය (පෘථිවි) නතු කරගෙන එය විශ්වීය සාගරයේ පත්ළ යනුවෙන් විස්තර වන ප්‍රදේශය කරා රැගෙන ගියේ ය. අනතුරුව වරාහ සහ හිරන්‍යාක්ෂ අතර යුද්ධයක් ඇති වූ අතර, එය වසර දහසක් පමණ පැවතියේ ය. එයින් ජය ගැනීමට වරාහ සමත් විය. විශ්වීය සාගරයෙන් පෘථිවිය සිය දළ දෙක අතර රඳවා ගෙන පැමිණි වරාහ එය විශ්වය තුළ පැවතිය යුතු ස්ථානයෙහි ස්ථාපනය කරවී ය. සිය අවතාරය තුළ විෂ්ණු පෘථිවි (භූදේවි) සමග විවාහ වේ.

වරාහ පුරාණ යනු වරාහ විසින් ගායනා කළේ යැයි පැවසෙන කථන විලාසයකින් යුත් පුරාණ ග්‍රන්ථයකි.

නිරූපණය
වරාහ නිරූපණය කොට ඇත්තේ සම්පූර්ණයෙන්ම සත්ත්ව වේශයෙන් හෝ මිනිස්-සත්ත්ව විලාසයෙනි. මිනිස්-සත්ත්ව විලාසයෙන් නිරූපණයේ දී සූකරයකුගේ හිසක් සහ මිනිස් සිරුරක් සහිතව නිරූපණය කිරීම සිදු විය. එම ස්වරූපයේ දී ඔහුට අත් සතරක් සහිත වූ අතර, ඉන් දෙකකින් චක්‍රයක් සහ සක් ගෙඩියක් දරා සිටියි. අනෙක් අත් යුගළෙන් සෙංකෝලයක්, අසිපතක් හෝ නෙළුම් මලක් හෝ ආශිර්වාද ස්වරූපයෙන් යුතු මුද්‍රාවක් නිරූපණය කිරීම සිදු විය. වරාහයාගේ හිසෙහි දළ දෙක අතර පෘථිවිය රඳවා තිබෙනු දැකගත හැක.

වරාහ දේවාල ගොඩනැගිල්ල ඉන්දියාවේ ලෝක උරුම අඩවියක් ලෙස සැලකෙන ඛජුරාහෝ ස්මාරක සමූහයේ ස්මාරක අතුරින් එකකි. මෙය ක්‍රි.ව. 900-925 අවට කාලයට අයත් යැයි විශ්වාස කෙරේ. දේවාල සංකීර්ණය ඇතුළත වරාහ දේවාලය පිහිටියේ ලක්ෂ්මී දේවාලයට යාබදව (දකුණින්) සහ ලක්ෂ්මණ දේවාලයට මුහුණලා ය.

ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය
උස් වූ වේදිකාවක් මත ඉදි කළ වරාහ දේවාලය සරල සහ චාම් ස්වභාවයක් ගනියි. මෙහි ඉහළට යත්ම ක්‍රමයෙන් කුඩා වන පේසාවලින් යුත් පිරමිඩාකාර පියස්සක් සහිත ආයත මන්ඩපයක් ද්කනට ලැබේ. මෙම පියස්ස චාම් කුළුණු දාහතරක් මත ගොඩනගා තිබේ. දේවාලය සම්පූර්ණයෙන්ම ගොඩනගා ඇත්තේ වැලිගල් පාෂාණයෙනි.

මෙහි ඇති වරාහගේ ප්‍රතිමා මීටර 2.6ක් දිගැති ය. එහි උස මීටර 1.7කි. මෙම දැවැන්ත ප්‍රතිමාව තනි වැලිගල් කුට්ටියකින් නෙළා තිබීම විශේෂත්වයකි. ප්‍රතිමාවේ සම්පූර්ණ සිරුර පුරාම විවිධ රූ දක්නට ලැබේ. (පහත පින්තූරය බලන්න) වරාහයාගේ නාසය සහ මුඛය අතර කැටයම් කොට ඇති රුව මගින් සිය දෑතෙහි වීණාවක් දරා සිටින දේවතාවියකගේ (සරස්වතී) රුවක් නිරූපණය වේ.

ගැලරිය

ආශ්‍රේයයන්

බාහිර සබැඳි
 ම.ප්‍ර. සංචාරක වෙබ්අඩවිය, මධ්‍ය ප්‍රදේශ් ප්‍රාන්ත සංචාරක සංස්ථාවේ නිල වෙබ්අඩවිය, ඛජුරාහෝ
 ඉන්දියාවේ පුරාවිද්‍යා සමීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව, ඛජුරාහෝ නාමාවලිය පිටුව - ඡතර්පූර්
 ඉන්දියාවේ පුරාවිද්‍යා සමීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව, භෝපාල් කොට්ඨාසය, වරාහ දේවාලය, ඛජුරාහෝ

හින්දු ලෝක උරුම අඩවි
බුන්දෙල්ඛාන්ද්
මධ්‍ය ප්‍රදේශ්හි ස්මාරක සහ අනුස්මරණ
මධ්‍ය ප්‍රදේශ්හි ලෝක උරුම අඩවි
ඛජුරාහෝවේ හින්දු දේවාල
මාතංගේශ්වර දේවාලය, ඛජුරාහෝ

මාතංගේශ්වර දේවාලය (හෙවත් මාතංගේශ්වර මන්දිරය) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියාවේ මධ්‍ය ප්‍රදේශ්හි ඛජුරාහෝ නගරයේ පිහිටි ශිව දේවාලයකි. මෙය පිහිටියේ ඛජුරාහෝ දේවාල සංකීර්ණයේ බටහිර දේවාල සමූහයේ ය. ඛජුරාහෝවේ පිහිටි චන්දේල යුගයට අයත් ස්මාරක අතුරින් වර්තමානයේ ද ක්‍රියාකාරීව පවතින, වන්දනාමාන කටයුතු සඳහා භාවිතා වන එකම හින්දු දේවාලය මෙයයි.

ඉතිහාසය 

ඉන්දියාවේ පුරාවිද්‍යා සමීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව (ASI) විසින් මාතංගේශ්වර දේවාලය ක්‍රි.ව. 900-925 පමණ කාලයට අයත් යැයි යෝජනා කොට ඇත. එයට හේතුව ඛජුරාහෝවේ පසුකාලීන දේවාල මෙන් නොව මෙහි සැලැස්ම ඉතා චාම් ස්වභාවයක් ගැනීමයි. කෙසේනමුත්, විද්වතකු වන රානා පී. බී. සිං විසින් මෙය ක්‍රි.ව. 1000 අවට කාලයට අයත් යැයි සඳහන් කොට ඇත.

මෙම දේවාලය ඉන්දියාවේ පුරාවිද්‍යා සමීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව විසින් ජාතික වැදගත්කමක් සහිත ස්මාරකයක් ලෙස වර්ගීකරණය කොට ඇත.

පුරාණෝක්ති වාර්තා අනුව මාතාංග නැමැති තාපසයකු ලිංගයක් ස්වරූපයෙන් පෙනී සිට ප්‍රේමයේ දේවතාවා පාලනය කළේ ය. ඔහුගේ ආශ්‍රම ඛජුරාහෝ, කේදාර්නාත්, වාරානාසි සහ ගයාවේ පිහිටා ඇත. මේවා වර්තමානයේ සිව් මාතංගේශ්වර ("මාතාංගට අධිපති") දේවාල බිම් ලෙස සැලකේ. වෙනත් වාර්තාවක් අනුව කියැවෙන්නේ මෙම‍ දේවාලය නම් කෙරුණේ ප්‍රේමයට අධිපති දෙවියන්ව පාලනය කළ ශිවගේ ස්වරූපයක් අනුව බවයි.

කලාව සහ ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය 

මාතංගේශ්වර දේවාලය එහි බිම් සැලැස්ම සහ ආකෘතිය අතින් බ්‍රහ්ම‍ දේවාලයේම ප්‍රමාණයෙන් විශාල ප්‍රභේදයක් වැනි ය. මෙහි බිම් සැලැස්ම සමචතුරස්‍රාකාර හැඩැති ය. මෙම දේවාලය තුළ මීටර 2.5ක් උසැති ශිව ලිංගයක් තැන්පත් කොට ඇත. මෙම ලිංගය පිහිටුවා ඇති පාදක මණ්ඩපයේ උස මීටර 1.2ක් වන අතර, එහි විෂ්කම්භය මීටර 7.6කි. මෙම ලිංගයේ නගරි සහ පර්සියානු අභිලේඛන දැකගත හැකි ය.

මාතංගේශ්වර දේවාලය ඛජුරාහෝවේ පිහිටි වැලිගල් පාෂාණයෙන් නිම කළ දේවාල අතුරින් වඩාත්ම චාම් සේ පෙනෙන දේවාලය වේ. මෙය අතිශයින් කැටයම්වලින් අලංකාර කොට නැත. දේවාලයේ ඇතුළත බිත්ති, පිටත බිත්ති සහ වක්‍රරේඛීය කුළුණ කැටයම්වලින් තොර ය. මෙහි සිවිලිම තුළ මූලික ලියවැල් රටා සහිත ශිඛර දක්නට ලැබේ.

වර්තමාන භාවිතය 

ඛජුරාහෝවේ හින්දු දේවාල අතුරින් තවමත් සක්‍රීයව වන්දනාමානයට පාත්‍ර වන එකම දේවාල භූමිය මාතංගේශ්වර දේවාලයයි. ශිවරාත්‍රී දිනය ආසන්නයේ පෙබරවාරියෙහි හෝ මාර්තු මාසයෙහි ශිවගේ විවාහ මංගල්‍යය සැමරීම වෙනුවෙන් දින තුනික් යුත් විශේෂ උත්සවයක් සංවිධානය කෙරේ. මෙයට ජනයා 25,000ක් පමණ සහභාගී වේ. මෙම මංගල්‍යයේ දී ශිව ලිංගය ජලයෙන් ‍‍නහවා මිනිස් මනමාලයකු මෙන් වස්ත්‍රාභරණවලින් එය සැරසවීම සිදු කෙරේ.

ආශ්‍රේයයන්

ග්‍රන්ථාවලිය 

 
 
 
 

ඛජුරාහෝවේ හින්දු දේවාල
මධ්‍ය ප්‍රදේශ්හි ශිව දේවාල
11වන සියවසේ හින්දු දේවාල
ඉන්දියාවේ වැලිගල් ගොඩනැගිලි
ඝණ්ටායි දේවාලය

ඝණ්ටායි දේවාලය හෙවත් ඝණ්ටි දේවාලය යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියාවේ මධ්‍ය ප්‍රදේශ්හි ඛජුරාහෝ නගරයේ පිහිටි නටබුන් වූ ජෛන දේවාලයකි. ශෛලිය අතින් පාර්ශ්වනාථ දේවාලයට සමානත්වයක් පෙන්වන මෙම දේවාලය ජෛන තීර්ථංකර රිෂාභනාථ (හෙවත් ආදිනාථ) වෙනුවෙන් පුදකළ ස්ථානයකි. මෙම දේවාලය අයත් වන ඛජුරාහෝ ස්මාරක සමූහය යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම අඩවියක් ලෙස නම් කොට ඇත.

ඉතිහාසය 

ඝණ්ටායි දේවාලයේ ඉදිකිරීම් ක්‍රි.ව. 995 පමණ, එනම් චන්දේල රජකු වූ ධංග රාජ්‍ය සමයයට අයත් යැයි සිතිය හැක. මෙය ඛජුරාහෝවේ පාර්ශ්වනාථ දේවාලයට සමානත්වයක් ඉසිලුව ද, ප්‍රමාණයෙන් විශාල ය. ඒ අනුව පෙනීයන්නේ මෙම දේවාලය ඉදි වූයේ පාර්ශ්වනාථ දේවාලයට පසු කාලයක ඉදි වූ බවයි.

19වන සියවසේ දී ඇලෙක්සැන්ඩර් කනිංහැම් මෙම දේවාල නටබුන් සමීක්ෂණයෙහි නිරතව සිටිය දී මෙම දේවාල භූමිය අසලින් බුද්ධ ප්‍රතිමාවක් හමුවූ බැවින්, ‍ඔහු විසින් සිතූයේ මෙය බෞද්ධ විහාරයක් බවයි. කෙසේනමුත්, පුසකාලීන අධ්‍යයන අනුව පෙනී ගොස් ඇත්තේ මෙය ජෛන දේවාලයක් බවයි.

ඉන්දියාවේ පුරාවිද්‍යා සමීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව විසින් මෙම ‍දේවාලය ජාතික වැදගත්කමක් සහිත ස්මාරකයක් ලෙස වර්ගීකරණය කරන ලදී.

ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය 

ඝණ්ටායි දේවාලයේ ආකෘතිය පාර්ශ්වනාථ දේවාල ආකෘතියට සමානත්වයක් පෙන්නුම් කළ ද, ඝණ්ටායි දේවාලය එමෙන් දෙගුණයක් පමණ විශාලත්වයෙන් වැඩි ය. වර්තමානය වන විට මෙම දේවාලය නටබුන් වී ඇති අතර, එහි බිත්ති ඇද වැටී ඇත. මෙහි ප්‍රවේශ ද්වාරයේ වූ කුළුණු සහ එහි මහා මණ්ඩපය පමණක් අද දක්නට ඇත. මහා මණ්ඩපයේ අලංකාර දොරකඩක් සහිත ය. නමුත් එය වටකොට පිහිටා තිබූ බිත්ති ඇද වැටී ඇත.

කලාව 

වර්තමානයේ දක්නට ඇති කුළුණුවල දම්වැලක් සහ සීනුවක් සහිත (ඝණ්ටි) මෝස්තරයක් දක්නට ලැබේ. දේවාලය නම් කොට ඇත්තේ ද මෙම මෝස්තර නිසායි. මණ්ඩපයේ ද්වාර උඩළිපතෙහි ආදිනථගේ පරිවාර යක්ෂිණික් වන චක්‍රේශ්වරීගේ රුව දැකගත හැක. මෙහි ඇය අත් අටක් සහිතව ගරුඩා මත හිඳ සිටිනු නිරූපිත ය. දොරකඩෙහි කවුළු ස්තරයේ මහාවීරගේ ගර්භනී මෑණියන් සිහිනයෙන් දුටුවේ යැයි පැවසෙන මංගල සංකේත සයක් කැටයම් කොට ඇත.

ප්‍රවේශ ද්වාර මණ්ඩපයෙහි සිවිලිම මංජුසාවල කැටයම්වලින් අලංකාර කොට ඇත. සිවිලිම මායිම් වන ආයත පනේල නර්තන සහ සංගීතඥ රූ වලින් අලංකාර කොට ඇත.

ඝණ්ටායි දේවාලයේ නටබුන් අතුරින් හමුවූ විශාල ප්‍රතිමාවක් වර්තමානයේ ඛජුරාහෝ කෞතුකාගාරයේ තැන්පත් කොට ඇත. මෙම ප්‍රතිමාව මධ්‍යයේ කායෝත්සර්ග ඉරියව්වෙන් වැඩ හිඳින රිෂාභනාථ සහ ජිනවරුන් පනස් දෙදෙනාගේ රූප කැටයම් කොට ඇත. මෙම ප්‍රතිමාවේ වම් පසින් සර්වනුභූති සහ දුකණු පසින් අත් සතරක් ඇති චක්‍රේශ්වරීගේ ද රුව ද දක්නට ලැබේ.

ආශ්‍රේයයන්

ග්‍රන්ථාවලිය 

 
 
 
 
 
 

ඛජුරාහෝ
මධ්‍ය ප්‍රදේශ්හි ජෛන දේවාල
10වන සියවසේ ජෛන දේවාල
ඉන්දියාවේ වැලිගල් ගොඩනැගිලි
ආදිනාථ දේවාලය, ඛජුරාහෝ

ආදිනාථ දේවාලය (හෙවත් ආදිනාථ මන්දිරය) යනුවෙන් හඳුන්වන්නේ ඉන්දියාවේ මධ්‍ය ප්‍රදේශ්හි ඛජුරාහෝවේ පිහිටි ජෛන දේවාලයකි. මෙම දෙවොල ජෛන තීර්ථංකර ආදිනාථ වෙනුවෙන් පුද කොට තිබුණ ද, එහි පිටත බිත්තිවල හින්දු දෙවිවරුන්ගේ රූ දැකගත හැක. මෙම දේවාලය සහ ඛජුරාහෝ ස්මාරක සමූහයේ සෙසු දේවාල යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම අඩවියක් ලෙස නම් කොට ඇත.

ඉතිහාසය 

ආදිනාථ දේවාලය පසුකාලීන ක්‍රි.ව. 11වන සියවසට අයත් යැයි කාලනිර්ණය කොට ඇත. මෙය ඛජුරාහෝවේ වාමන දේවාලයට වඩා මඳක් පසු කාලීනව නිර්මාණය වන්නට ඇතැයි සැලකේ.

ඉන්දියාවේ පුරාවිද්‍යා සමීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව මගින් මෙම දේවාලය ජාතික වැදගත්කමක් සහිත ස්මාරකයක් ලෙස වර්ගීකරණය කොට ඇත.

ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය 

ආදිනාථ දේවාලයේ බිම් සැලැස්ම සහ ආකෘතිය වාමන දේවාලයට සමාන ය. මෙම දේවාල දෙක අතර ඇත්තේ ඉතාම සුළු වෙනස්කම් කිහිපයකි. උදාහරණයක් වශයෙන් ආදිනාථ දේවාලයේ පිටත බිත්තියේ මුදුන් තීරුවේ පියඹන විද්‍යාධරයින් කැටයම් කොට ඇත. නමුත් වාමන දේවාලයේ ඒ වෙනුවට ඇත්තේ දියමන්ති හැඩැති මෝස්තර ය. ආදිනාථ දේවාලයේ වක්‍රරේඛීය ශිඛරය වාමන දේවාලයට වඩා හොඳින් සමානුපාතිකව සකසා ඇත. මෙවැනි ලක්ෂණ සහ වඩාත් වැඩි දියුණු වූ ප්‍රතිමා ශිල්පීය ලක්ෂණ අනුව පෙනීයන්නේ ආදිනාථ දේවාලය ඉදි වූයේ වාමන දේවාලයට පසුව බවයි.

වර්තමානය වන විට දැකගත හැක්කේ දේවාලයේ ප්‍රධාන අංග දෙක පමණි. එනම් අන්තරාලය සහ ගර්භගෘහයයි. අන්තරාලයේ පියස්ස එහි ඇති අලංකාර කැටයම් හේතුවෙන් සුවිශේෂීභාවයක් අත් කරගෙන තිබේ.

ප්‍රතිමා 

දේවාලයේ බාහිර බිත්තිවල කැටයම් තීරු තුනක් දැකගත හැක. මේවායේ සුරසුන්දරියන් (සුන්දර ලලනාවන්), පියාඹන විද්‍යාධර යුවළවල්, ව්‍යාලයින් (මිත්‍යාමය සිංහයකු වැනි ජීවියෙකි), නර්තන සහ සංගීතඥයන්ගේ රූ දැකගත හැක. මෙම දේවාලය ජෛන දෙවොලක් වුව ද, බාහිර බිත්තිවල හින්දු දෙවිවරුන්ගේ රූප ද කැටයම් කොට ඇත. මෙහි වූ නිකේතනවල ජෛන යක්ෂිණියන් වන අම්බිකා, චක්‍රේශ්වරී, සහ පද්මාවතීගේ රූප කැටයම් කොට ඇත.

දේවාලයෙන් හමු වූ එක් ප්‍රතිමාවක හිසෙහි උෂ්ණීෂය සහිත හිඳගත් ආදිනාථගේ රුවක් හමු විය. මෙහි ධර්මචක්‍රයක් සහ කුඩා ගව රූපයක් දැකගත හැක. අසුනේ දකුණු පස විශාල උදරයක් සහිත යක්ෂයකු බඳුනක් සහ මුදල් පසුමිබියක් සිය දෑතෙහි දරා සිටිනු නිරූපිත ය. ප්‍රතිමාවේ වම් පසින් ගරුඩකු මත හිඳගත් චක්‍රේශ්වරී යක්ෂිණියගේ රුව ද වේ. ඇයගේ අත් සතරකි. ඉහළ අත් යුගල මගින් චක්‍රයක් දරා සිටින්නී ය.

මීට සමාන තවත් ප්‍රතිමාවක යක්ෂයකු, යක්ෂිණියක සහ ධර්මචක්‍රයක් දරා සිටින ගවයකු නිරූපිත ය. එහි අසුනක් මත පද්මාසනයෙන් වැඩහිඳින ආදිනාථගේ රුවත්, නෙළුම් මල් සහ දියමන්ති මෝස්තරත් දක්වා ඇත.

ආශ්‍රේයයන්

ග්‍රන්ථාවලිය 

 
 
 
 

ඛජුරාහෝ
මධ්‍ය ප්‍රදේශ්හි ජෛන දේවාල
11වන සියවසේ ජෛන දේවාල
අශ්විනී කල්සේකර්

අශ්විනී කල්සේකර් යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියානු නිළියකි. ඇය වඩාත්ම ප්‍රකට වූයේ ඒක්තා කපූර්ගේ සෝප් ඔපෙරාවක් වන කසම් සේ කතාමාලාවේ ජිග්‍යාසා වාලියාගේ චරිතය සහ ඒක්තා කපූර්ගේම නිෂ්පාදනයක් වූ ජෝධා අක්බර් ඓතිහාසික මාලා නාට්‍යයේ මහම් අංගාගේ චරිතය නිරූපණය කිරීම හේතුවෙනි.

පෞද්ගලික දිවිය 
අශ්විනී කල්සේකර් උපත ලැබූයේ 1970 ජනවාරි 22 දින ඉන්දියාවේ මාහරාෂ්ට්‍ර ප්‍රාන්තයේ මුම්බායිහි ය. ඇගේ පියා වූ අනිල් කල්සේකර් බැංකු සේවකයකු විය. අශ්විනී ඇගේ ශාස්ත්‍රවේදී (B.A.) උපාධිය මුම්බායිහි දී හැදෑරූ අතර, 1991දී උපාධිය ලබාගැනීමට සමත් විය. සිය අධ්‍යයන කටයුතුවලින් පසුව, 1991 සිට 1994 දක්වා ඇය වේදිකා රංගනය පිළිබඳ හැදෑරූවා ය. 1992 සිට 1993 දක්වා කාලයේ ඇය නිළි නීනා ගුප්තා යටතේ පුහුණුව ලැබූයේ නිළියක වීමේ සිය සිහිනය සැබෑ කරගැනීමේ අපේක්ෂාවෙනි. මීට අමතරව 1992 සිට 1995 දක්වා ඇය වේදිකා රංගන පුහුණකරුවකු වූ මුසම්මීල් වකිල් යටතේ ද පුහුණුව ලැබුවා ය. අශ්විනී පුහුණු කතක් නර්තන ශිල්පිනියක ද වේ.

1998දී අශ්විනී නිතේශ් පාණ්ඩේ සමග විවාහ වූවා ය. කෙසේනමුත් නොදන්නා හේතූන් මත 2002දී ඔවුහු දික්කසාද වූහ. පසුව 2009දී ඇය චිත්‍රපට සහ රූපවාහිනී චරිතාංග නළුවකු වූ මුරලි ෂර්මා සමග විවාහ වූවා යin.

වෘත්තිය
1996දී, අශ්විනී මරාඨි චිත්‍රපටයක් වූ තුලා ජාපර් ලා චිත්‍රපටයට රංගනයෙන් දායක වූවා ය. ඉන් අනුතරුව ඇය මරාඨි චිත්‍රපට ගණනාවකටම සහාය චරිත නිරූපණයෙන් දායක වූවා ය.

1990 දශකයේ මැද කාලයේ රූපවාහිනී රංගන ක්ෂේත්‍රයට පිවිසුණු ඇය ශාන්ති, C.I.D., අන්ජානේ, සිද්ධාන්ත් සහ කේ. ස්ට්‍රීට් පාලි හිල් වැනි රූපවාහිනී කතාමාලාවන් ගණනාවකට සම්බන්ධ වූවා ය.

ඇගේ රංගන ප්‍රතිභාව බොහෝ දෙනා විසින් හඳුනාගන්නා ලද්දේ ඒක්තා කපූර්‍ගේ සෝප් ඔපෙරාවක් වූ කසම් සේ කතාමාලාව තුළිනි. මෙහි ඇය ජිග්‍යාසා වාලියා නැමැති එදිරිවාදී චරිතයක් නිරූපණය කළා ය. මෙම චරිතය වෙනුවෙන් ඇය ඍණාත්මක චරිතයක හොඳම නිළිය සඳහා වන ඉන්දියානු රූපවාහිනී ඇකඩමි සම්මානය, ඍණාත්මක චරිතයක හොඳම නිළිය සඳහා ඉන්දියානු ටෙල්ලි සම්මානය සහ තවත් සම්මාන ගණනාවකින් පිදුම් ලැබුවා ය.

2012දී අශ්විනී, ඒක්තා කපූර්ගේ ඓතිහාසික මාලා නාට්‍යයක් වූ ජෝධා අක්බර් කතාමාලාවේ මහම් අංගාගේ චරිතය සඳහා තෝරාගැනිණි. මහම් අංගා යනු අක්බර් අධිරාජයාගේ කිරි මවයි. මෙම චරිතය නිරූපණය හේතුවෙන් ඇය විචාරක පැසසුමට ලක් වූ අතර සම්මාන ද හිමි කරගත්තා ය. මේ වෙනුවෙන් ඇය ඍණාත්මක චරිතයක හොඳම නිළිය සඳඑා ඉන්දියානු ටෙල්ලි සම්මානය සහ ඍණාත්මක චරිතයක හොඳම නිළිය සඳහා වන බොරෝප්ලස් ස්වර්ණ සම්මානය ද හිමි කරගත්තා ය.

2014දී, අශ්විනී ඒක්තා කපූර්ගේම තවත් සෝප් ඔපෙරාවක් වූ ඉත්නා කරෝ නා මුජේ ප්‍යාර් කතාමාලාවේ අතිශයින් වෙනස් නූතන චරිතයක් සඳහා තෝරාගැනිණි. මෙම චරිතය පෑම් ඛන්නා නම් විය.

නිර්මාණ දායකත්වය

චිත්‍රපට

රූපවාහිනිය

සම්මාන

ආශ්‍රේයයන්

බාහිර සබැඳි

 

ජීවත්වන්නෝ
ඉන්දියානු රූපවාහිනී නිළියෝ
ඉන්දියානු චිත්‍රපට නිළියෝ
1970 උපත්
හින්දි සිනමාවේ නිළියෝ
මුම්බායිහි නිළියෝ
ඉන්දියානු සෝප ඔපෙරා නිළියෝ
හින්දි රූපවාහිනියේ නිළියෝ
20වන සියවසේ ඉන්දියානු නිළියෝ
21 වන සියවස තුළ ඉන්දියානු නිළියෝ
විදාතා සම්පත් මධ්‍යස්ථානය

විදාතා සම්පත් මධ්‍යස්ථානය යනු විද්‍යා, තාක්ෂණ හා පර්යේෂණ අමාත්‍යංශය යටතේ ප්‍රාදේශීය ‍ලේකම් කාර්යාලවලට අනුයුක්තව පිහිටුවා ඇති ගමට තාක්ෂණය රැගෙන යාම සඳහා වන සම්පත් මධ්‍යස්ථානයයි. රාජාංගනය විදාතා සම්පත් මධ්‍යස්ථානය මේ යටතේ පිහිටුවන ලද 05 වන මධ්‍යස්ථානයයි.

මේ වන විට මෙම මධ්‍යස්ථානය මගින් විවිධ වැඩසටහන් ගණනාවක් ක්‍රියාත්මක වේ.

1.      ස්වයංරැකියාකරුවන් සඳහා තාක්ෂණය ලබා දීම.

2.      විදාතා ව්‍යවසායක සංසදය ක්‍රියාත්මක කිරීම.

3.      විද්‍යාව ප්‍රචලිත කිරීම සඳහා වන පාසල් මට්ටමේ වැඩසටහන්.

4.      ප්‍රජාව දැනුවත් කිරීමේ වැඩටහන්. ඉන් කිහිපයකි.

විදාතා සම්පත් මධ්‍යස්ථානය,

ප්‍රාදේශීය ලේකම් කාර්යාලය,

රාජාංගනය.

+94253851875, +94704720962

rajanganayavidatha14@gmail.com  

Vidatha resource center,

Divisional secretariat office,

Rajanganaya.

+94252257156, +94714394219

rajanganayavidatha14@gmail.com
Whataburger

Whataburger යනු හිස් ආහාර විශේෂයෙන් හැම්බර්ගර් ආපනශාලාව වේ. එය 1950 දී කෝපස් කිස්ට්රි, ටෙක්සාස් නගරයේ පිහිටුවන ලදි.

 ඇමෙරිකානු ෆාස්ට් ආහාර අවන්හල්
ඛජුරාහෝවේ ජෛන දේවාල

ඛජුරාහෝවේ ජෛන දේවාල දක්නට ලැබෙන්නේ ඉන්දියාවේ මධ්‍ය ප්‍රදේශ්හි ඛජුරාහෝ දේවාල සංකීර්ණයේ නැගෙනහිර සමූහයේ ය. චන්දේල පාලන සමයේ ඛජුරාහෝය ඇතුළු බුන්දෙල්ඛාන්ද්හි බොහෝ නගර විශාල ජෛන ආගමික ප්‍රජාවකට නිවහන විය. ඛජුරාහෝව තුළ ජෛනාගමිකයින් නගරයේ නැගෙනහිරට වන්නට ජීවත්ව සිට ඇති බව පෙනේ. මෙම යුගයට අයත් ජෛන දේවාල කිහිපයක් ඛජුරාහෝවේ නැගෙනහිර දේවාල සමූහයෙන් අදටත් හමුවේ. මේවායේ සංරක්ෂණ තත්ත්වය විවිධ වේ. චන්දේල යුගයට අයත් ජෛන අභිලේඛන ගණනාවක් ඛජුරාහෝවෙන් හමුවේ. ඝණ්ටායි දේවාලය හැර වර්තමානයේ දක්නට ලැබෙන සෙසු ‍සියලු ජෛන දේවාල 12වන සියවසේ මුල් කාලයේ ඉදිකළ අංගණ ප්‍රාකාරයකින් වටවී ඇත. මෙම දේවාල ඇතුළු ඛජුරාහෝ ස්මාරක සමූහයට අයත් සෙසු දේවාල යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම අඩවියක් ලෙස නම්කොට ඇත.

දේවාල
ජෛන දේවාල අතුරින් විශාල දේවාල ද්විත්වයක් වර්තමානය වන විට යහපත් සංරක්ෂණ තත්ත්වයකින් යුතුව දක්නට ලැබේ.

පාර්ශ්වනාථ දේවාලය 

මෙම දේවාලය ඉදිකළ පාහිල විසින් ක්‍රි.ව. 954දී කරවන ලද අභිලේඛනයක් මෙම දෙවොලෙන් හමුවේ. එහි උද්‍යාන පූජා කළ අයුරු සඳහන් වන අතර, අනාගත පරම්පරාවලට මෙම දේවාලය ආරක්ෂා කරන මෙන් සිදුකළ ඉල්ලීමක් ද ඇතුළත් ය. එහි සඳහන් වන්නේ එකල රාජ්‍ය කළ රජු වූයේ චන්දේල ධංග බවයි.

සුප්‍රකට පැරණි මායා සමචතුරස්‍රයක් මෙම දේවාලයෙන් හමුවී තිබේ.

මෙහි සෑම උප සමචතුරස්‍රයකම ඓක්‍යය 34ක් බැවින් මෙය චෞතිසා (තිස් හතර) යන්ත්‍රය ලෙස හැඳින්වේ.

ආදිනාථ දේවාලය 

ආදිනාථ ජෛන දේවාලයෙහි ඇතුළත් ප්‍රතිමාවක ක්‍රි.ව. 1027ට අයත් ශිලා ලේඛනයක් ඇතුළත් ය. මෙකල රාජ්‍ය පාලනය කළේ චන්දේල රජ මදනවර්මන් විසිනි.

ශාන්තිනාථ දේවාලය 

ශාන්තිනාථ දේවාලය නූතන ගොඩනැගිලි ව්‍යූහයන්ගෙන් ද සංයුක්ත වන අතර, එහි විවිධ දේවාල සහ පූජාස්ථාන හා සම්බන්ධ අංශයන් ඇතුළත් ය. එහි ප්‍රධාන අංශයෙහි අඩි 15ක් (4.6 m) උසැති ශාන්තිනාථ තීර්ථංකරයාගේ ප්‍රතිමාවක් දක්නට ලැබෙන අතර එහි ක්‍රි.ව. 1028ට අයත් ශිලා ලේඛනයක් ද අන්තර්ගත ය. මෙම අභිලේඛනය වර්තමානයේ බදාමයට යට වී ඇත. වර්තමානයේ දේවාල ව්‍යූහය තුළ නූතන නවීකරණයන් සිදුකොට තිබුණ ද, දේවාලයේ මධ්‍යය පැරණි ය.

ඝණ්ටායි දේවාලය

ඝණ්ටායි දේවාලය ක්‍රි.ව. 960 අවට කාලයේ ඛජුරාහෝවේ චන්දේල රජවරුන් විසින් නිර්මාණය කරන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ. මෙම දේවාලය රිෂාභහට පුද කළ එකක් බැව් හඳුනාගෙන ඇත්තේ දේවාලයේ චක්‍රේශ්වරීගේ රුව සමග නව ග්‍රහයන් සහ ගෝමුඛ් යක්ෂයාගේ රුව කැටයම් කොට ඇති හෙයිනි. වර්තමානය වන විට මෙම දේවාලය නටබුන් වී ඇති අතර, එහි බිත්ති ඇද වැටී ඇත. මෙහි ප්‍රවේශ ද්වාරයේ වූ කුළුණු සහ එහි මහා මණ්ඩපය පමණක් අද දක්නට ඇත.

ගැලරිය

මේවාත් බලන්න
 බුන්දෙල්ඛාන්ද්හි ජෛන ආගම
 ජෛන ප්‍රතිමා කලාව

ආශ්‍රේයයන්

බාහිර සබැඳි 
බුන්දෙල්ඛාන්ද්හි ජෛන ආගමික ස්ථාන පිළිබඳ තොරතුරු (හින්දියෙන්)
ඛජුරාහෝ ජෛන දේවාල
ශ්‍රී දිගම්බර් අතිශයි ක්ෂේත්‍ර, ඛජුරාහෝ

බුන්දෙල්ඛාන්ද්
ඡතර්පූර්
මධ්‍ය ප්‍රදේශ්හි ජෛන දේවාල
ඛජුරාහෝ
10වන සියවසේ ජෛන දේවාල