Suchinthana/si-wikipedia huggingface dataset:
ඵිලිප් සේය්මර් හොෆ්මන්

ඵිලිප් සේය්මර් හොෆ්මන් අමෙරිකානු රංගන ශිල්පියෙකු සහ නාට්‍ය  අධ්‍යක්ෂකවරයෙකි.ඔහු රගපැම ආරම්භ කලේ 1991 දී රූපාවහිනි නාට්‍යකින් නමුදු එම වසරේදීම චිත්‍රපට වල රගපැමට අවස්තාව ලැබුනි.ඒව අතුරින් including Scent of a Woman (1992), Boogie Nights (1997), The Big Lebowski (1998), Magnolia (1999), The Talented Mr. Ripley (1999), Almost Famous (2000), 25th Hour (2002), Punch-Drunk Love (2002), and Cold Mountain (2003)  ඔහුට වඩාත් හොද පිලිගැනීමක් ලැබුන

2005 දි හොෆ්ෆ්මාන්ට  biographical film Capote නම් චිත්‍රපටයක ප්‍රදාන චරිතය ලැබුනි.එය සදහා ඔහුට හොදම  නලුවාට හිමි Academy  සම්මනයක්ද in Charlie Wilson's War (2007) සහ Doubt  නම් චිත්‍රපට සදහා Academy  නාමයොජන 2ක් ද ලැබුනි.

තවද හොෆ්මන් වෙදික නාට්‍ය රංගනය සහ අධ්‍යක්ෂණයහි නිරත විය.ඔහු 1995 දි the LAByrinth Theater Company නම් සමාගමකට හවුල් වූ අතර ඒ හරහා රංගනයෙහි සහ අධ්‍යක්ෂණයෙහි  දිගින් දිගටම කටයුතු කලේය. Broadway  නම් නට්‍යයෙහි රංගනය  වෙනුවෙන්  Tony  සම්මාන 2ක් ද හොදම ප්‍රධාන චරිතයට  True West (2000), නාට්‍යයට සහ  Long Day's Journey into Night (2003).
සම්මාන කිහිපයක්ම හිමි විය.

මුල් අවධිය

හොෆ්මන් ගේ උපත සිදුවූයේ නිව් යොර්ක් හිදීය.ඔහුගේ පියා  Marilyn L. O'Connor  නීතිද්‍යයෙකු වූ අතර මව Gordon S. Hoffman ,Xerox හි විධායක නිලදාරියෙකි.ඔහුට සහෝදරියන් 2ක් සහ (ජිල් සම එමලි ) Gordy Hoffman නම් වූ සහෝදරයෙකු වේ.ඔහුගේ පිය ජෙර්මානු රෙපරමාදු කරුවෙකු වූ අතර මව කතෝලික පසුබිමකින් යුක්ත අය වේ.ඔහුගේ දෙමාපියන් ඔහුට වයස අවුරුදු 9ව තිබියදී දික්කසාද විය.ඔහුගේ ප්‍රතම රංගනය Radar O'Reilly  විය.
 
හොෆ්මන් 1984 දි New York State Summer School of the Arts යන පාසලට අතුලත් විය.ඉන් පසු ඔහු Circle in the Square Theatre සම්බන්ද වූ අතර එමගින් තම රංගන පුහුනුව ගුරුතුමෙක් ලවාම පවත්වාගෙන යන ලදි.ඔහුට 1989 දී නිව් යොර්ක් විශ්වවිද්‍යාලයේදී BFA  in drama  ලැබුනු අතර ඔහු  Bullstoi නම් නාට්‍ය ව්‍යාපාරයේ මුල් ආරම්භක සාමාජිකයෙක්ද විය. උපාදියෙන් පසු ඔහු මත් ද්‍රව්‍ය සහ මත්පැන් වලින් පුණුරුත්ථාපනය වීම සදහා යොමු විය.
විලිටම් හර්ට්

උපත 		: 1950 මාර්තු 20 ( අවු: 60)

රැකියාව 	: නළුවෙකි

ක්‍රියාකාරී වර්ෂ 	: 1978 සිට වර්තමානය තෙක් 

භාර්යාවන් 	: මේරි බෙත් හර්ට් (1971-1982) හීඩි හෙන්ඩර්සන් (1989-1992)

ගෘහස්ත සහා යිකාවන් : සැන්ඩ්‍රා ජෙනින්ස් (1981-1984) මාර්ලී මාර්ට්ලින් (1985-1986) සැන්ඩ්‍රින් බොනෙයාර් (1992-1997)

ජුලියර්ඩ් පාසලින් රංගන ශිල්පය හැදෑරූ හර්ට්, ප්‍රථම වරට 1970 දී වෙදිකාව මත රැඟුම් ඉදිරිපත් කලේය. වසර 1980 දී තිරගත වූ "ද ඕල්ටර්ඩ් ස්ටේට්" (The Altered State) හි කරදරයට පත්වූ විද්‍යාඥයෙකුගේ චරිතය මඟින් සිනමාවට එක්විය. එම චරිතය නිසා ඔහුගේ නම වසරේ නව තරුව ලෙස ගෝල්ඩන් ග්ලෝබ් සම්මානයට නිර්දේශ විය. 1981 දී තිරගත වූ "බොඩි හීට්"(Body Heat) චිත්‍රපටයේ ප්‍රධාන චරිතය ලබා ගැනීමට ඔහුට හැකිවිය. වසර 1985 දී "කිස් ඔෆ් අ ස්පයිඩර් වුමන්" (Kiss of a Spider Woman) හි සමලිංගික බිම ඔප දමන්නෙකුගේ චරිතය අති දක්ෂ ලෙස නිරූපනය කල ඔහුට, හොඳම නලුවා ලෙස ඔස්කාර් සහ BAFTA සම්මාන පිරිනැමිනි.

"චිල්ඩ්‍රන් ඔෆ් ලෙසර් ගොඩ්ස්" (Children of Lesser Gods) සහ "බ්‍රෝඩ්කාස්ට් නිවුස්" (Broadcast News) වෙනුවෙන් ඔහුට ඔස්කාර් සම්මාන නිර්දේශයන් ලැබීය. 2005 වර්ෂයේ තිරගතවූ " අ හිස්ට්‍රි ඔෆ් වයලන්ස්" (A History of Violence) ඔහුගේ මීලඟ ඔස්කාර් සම්මානය සඳහා නම නිර්දේශ වූ චිත්‍රපටයයි.  "හර්ලිබර්ලි" (Hurlyburly) හි රංගනය වෙනුවෙන් 1985 දී ඔහුගේ නම ටෝනි සම්මානය සඳහා නිර්දේශනය විය. tayim sanngaraawei kleyaar"සිරියානා" (2005), "ද ගුඩ් ෂෙපර්ඩ්" (2006), "මිස්ටර් බෲක්ස්" (2007), "ඉන්ටු ද වයිල්ඩ්" (2007), "ද ඉන්ක්‍රෙඩිබල් හල්ක්" (2008) සහ තිරගත වීමට ඇති "රොබින් හූඩ්" (2010) ඔහුගේ අනෙකුත් සාර්ථකම නිර්මාන කිහිපයකි.

මූලික අවධිය

මොහු, එක්සත් ජනපද රාජ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුවේ ඇල්ෆ්‍රඩ් හර්ට් සහ ටයිම් සඟරාවේ ක්ලෙයාර් ඉසබෙල් ට දාව වොෂින්ටන් හිදී උපත ලැබුවේය. 1968 මිඩ්ල් සෙක්ස් () පාසලින් උපාධිය ලබා ගත් අතර ඔහුව නාට්‍ය සංගමයේ සභාපති තනතුරට පත්විය. ඔහු පසුව "ටෆ්ට් විශ්වවිද්‍යාලය"  තුලින් දේවධර්මය උගත්තේය.
ලුවී බ්‍රේල්

ලූවී බේල් අන්ධ භාවයට පත්වුයේ ඔහුට වයස අවුරුදු තුනේදීය. එක් ඇසක් තමන් අතින්ම සිදුකරගත් අනතුරක් නිසාද අනෙක් ඇස සිම්පතටික් ඔප්තැල්මීයා නම් රෝගය නිසාද අන්ධ භාවයට පත්විය.
	
දහවන වියේදී ඔහු පැරිසියේ අන්ධ තරුණයින් සඳහා වන රාජ්‍ය අධ්‍යාපන ආයතනයෙන් පිරිනමන ලද ශිෂ්‍යත්වයක් ලබා ගැනීමට සමත් විය. පාසලේදී තම සගයන්ගෙන් ලැබුණු විවිධ හිරිහැර මධ්‍යයේ වුවද බ්‍රේල් කැපී පෙනෙන චරිතයක් බවට පත්විය. ඔහු එකල පාසලේදී මෙන්ම පිටතදීද මනා දක්‍ෂකම් පෙන්වු  ඕගන් සහ සෙලෝ වාදකයකු විය.
	
එකල ඔවුන්ගේ පාසලේ කියවීම සහ ලිවීම සඳහා භාවිත වුයේ පාසලේ ප‍්‍රධානියා වු වැලන්ටින් හෝයි විසින් සොයා ගත් ක‍්‍රමයකි. නමුත් විවිධ ප‍්‍රායෝගික නොවන ලක්‍ෂණ නිසා එම ක‍්‍රමය වඩා ප‍්‍රචලිත නොවීය.
	
වර්ෂ 1821 දී චාර්ල්ස් බාබියර් නම් ප‍්‍රංශ හමුදා ප‍්‍රධානියා බ්‍රේල්ගේ පාසලේ සංචාරයක නිරත වු අතර ඔහු විසින් එහිදී තම හමුදාවන්හි භාවිතයට ගන්නා ඩොට් 12 සහිත ලීවීමේ ක‍්‍රමයක් පාසලට හඳුන්වා දෙනු ලැබීය. පසු කලෙක බ්‍රේල් විසින් එම ඩොට් 12 ක‍්‍රමය ඩොට් 6 දක්වා අඩු කොට වඩා සරල ක‍්‍රමයක් නිපදවු අතර අද ද දෘශ්‍යබාධිත පුදගලයින් භාවිතා කරන බ්‍රේල් ක‍්‍රමය ලෙස හැඳින්නේනේ එයයි.
	
මෙම ඩොට් හයේ ක‍්‍රමය මඟින් යමෙකුට ඉතා කාර්යක්‍ෂම ලෙස එක්වරම වචන හඳුනාගැනීමේ හැකියාව ලැබෙන අතර ලිවීමේ හා කියවීමේ අවස්ථා දෙකම මේ ඔස්සේ ලබා ගත හැක.
	
තම ලිවීමේ ක‍්‍රමය තවදුරටත් වැඩිදියුණු කිරීමට සිතු බ්‍රේල් ගණිතමය සහ සංගීතමය සටහන් කිරීමේ ක‍්‍රමයද මේ ඔස්සේ හඳුන්වා දුන්නේය. බ්‍රේල් ක‍්‍රමය පිළිබඳව සඳහන් කොට ඔහු විසින් ප‍්‍රකාශයට පත් කරන ලද පලමු කෘතිය වන්නේ 1827 දී නිකුත් වු මෙතඞ් ඔෆ් රයිටිං වර්ඞ්ස්, මියුසික්, ඇන්ඞ් ප්ලේන් සෝන්ග්ස් බයි මීනිස් ඔෆ් ඩොට්ස්, ෆෝ යුස් බයි ද බ්ලයින්ඞ් ඇන්ඞ් ඇරේන්ඞ් ෆෝ දෙම් නම් කෘතියයි.
	
පසු කාලීනව බ්‍රේල් තම පාසලේම ගුරුවරයකු බවට පත්විය. නමුත් ඔහු ජීවත්ව සිටි කාලයේදී බ්‍රේල් ක‍්‍රමය කියවීම, ලිවීම සඳහා භාවිතා නොවිණි. 1852 දී බ්‍රේල් ක්‍ෂය රෝගය වැළදීම නිසා මරණයට පත්වුයේය. ඔහුගේ බ්‍රේල් ක‍්‍රමය ප‍්‍රංශයය තුළ පිළිගැනීමට ලක්වුයේ ඔහුගේ මරණින් වසර දෙකකට පසුවය.

සටහන් 

| 
|}
{|
බ්‍රේල්
තිසරණ

බෞද්ධයෝ පහත සඳහන් කරුණු තුන තුරුණුවන් හෙවත් තිසරණ හෙවත් තෙරුවන් ලෙස හඳුන්වයි.

 බුද්ධ	-	බුදුරජාණන්වහන්සේ යනු ධර්ම අවබෝධකරගෙන එම ධර්මය සාමාන්‍ය සත්වයාට අවබෝධ කර ගැනීමට උපකාරී වන මහා ප්‍රඥාවෙන් පිරි උතුම් පුද්ගලයෙකි. 
 ධර්ම	-	බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කරන ලද ධර්මය
 සංඝ	-	බුදුරජාණන්වහන්සේගේ ධර්මය අනුගමනය සදහා පැවිදිවු භික්ෂු භික්ෂුනීන්ගෙන් සමන්විත සංඝ ශාසනය

බෞද්ධ විශ්වාස කරන්නේ තෙරුවන් සරණයාම හැර සසර දුක්න් මිදීමට අන් ක්‍රමයක් නැති බවයි. තමා කලින් සිදුකරන ලද හෝ සිතන ලද හෝ ක්‍රියන ලද දෙයක කර්ම විපාකය ආරය් අස්ඨාංගික මාර්ගය අනුගමනයෙන් සමනය කර ගත හැක. සියුම් සුත්‍රය අංගුලිමාල සුත්‍රය හා නිර්වාණ සුත්‍රය වැනි මහායාන පත්‍ර කීමෙන් හා ඇසීමෙන් වුවද කර්ම විපාකය අඩුකරගත හැකි බවට මහායාන බෞද්ධ විශ්වාසය කරති.

බුද්ධ රත්නය

බුදුරජාණන් වහන්සේ තම ශ්‍රාවකයන්ට තමා කෙරෙහි ඇති ශ්‍රද්ධාව නිසා පමනක් ධර්ම පිළිපැදීම නියම නොකළ සේක. උන්වහන්සේගේ විසින් තම ශ්‍රාවකයින්ට ප්‍රඥාවන්තයන් විසින් යහපත් යැයි අනුමත කරන ක්‍රියා මගින් තම ධර්මය පරික්ෂණයට ලක් කොට තමාට වටහාගත හැකි නම් අනුගමනය කරන ලෙස අනුශාසනා කළ සේක.සංඝයා වහන්සේලා බුද්ධ දේශනාව ආරක්ෂා කර ගනිමින් හාධර්මය ප්‍රචාරය කරමින් සත්වයා‍ගේ යහපත පිණිස කටයුතු කරයි.

ධම්ම රත්නය

මහයාන බුදුදහමේ දී බුද්ධ යනුආරම්භයක් හා අවසානයක් නොමැති සදාකාලික ජීවියෙකුගේ පෘථිවි ප්‍රක්ෂේපනයක් වන අතර එයට අපගේ සාමාන්‍ය සිතුවිලි වලට ළගාවිය නොහැකිය. තවද මහායාන  සුත්‍ර වල බුද්ධ ධර්මය හා සංඝ යනු එකම වන අතර සදාකාලික බුදුවරයකුගේ වෙසින් මේ තුනම පවතී.

සංඝ රත්නය

බුදු දහම
බුද්ධාගම
තිසරණ
මහායාන බුදු දහමේ වර්ධනය

පින්තූරය - තුෂාරණ අධිරාජ්‍ය කණිෂ්ක රජු සමයේ බුදුන් වහන්සේගේ පිළිම සහිත කාසියක් 

1 වන සියවසේ මහායාන බුදුදහමේ නැග්ම වයඹ දිග ඉන්දියාවේ සිදු වු සංකීර්ණ දේශපාලනික වෙනස්වීම සමග සිදුවිය. ඉන්දු ග්‍රීක රාජධානි ක්‍රමයෙන් පරිහානියට පත් වු අතර එහි සංස්කෘතික ලක්ෂණ ඉන්දු - ස්ක්තියානු හා තුෂාර අධිරාජයයේ ආරම්භක යුසි (Yuezhi) විසින් අවශෝෂණය කරගන්නා ලදී.

තුෂාණයන් බුදුදහමට අනුග්‍රහය දැක්වු අතර ක්‍රි.ව. 100 දී කාශ්මීරය ජලන්දාර් නුවර කණිෂ්ක අධිරාජ්‍යායගේ අනුග්‍රහයෙන් 4 වන ධර්ම සංඝායනාව පැවැත්විනි. මෙය මාහායාන බුදුදහම නිල වශයෙන් වර්ධනය හා එය තේරවාදයෙන් වෙන්විම සනිටුහන් කරයි. තේරවාද බුදුදහම මෙම සංඝායනාවේ සත්‍යයතාව නොපිළිගත් අතර එය සමහර අවස්ථාවලදී මිසදිටු භික්ෂුන්ගේ සංඝායනාව ලෙස හැදින්විය.

බුදුරජාණන්වහන්සේ දෙවියෙකුගේ තත්ත්වයෙන් තබා වැදුම් පිදුම්කරන නව බුදුදමහක් බිහිවු අතර එහිදි සියළු සත්වයන් තුළ බුද්ධ ස්වරෑපය පවතින බැවින් බුද්ධත්වයට පත්විය හැකිය යන අදහස අඩංගු විය.

මහායාන
බුදුවරු



සම්මා සම්බුදු

ථෙරවාදී බුදුදහම අනුව කල්ප ගණනාවක් පෙරැම් පිරීමෙන් අනතුරැව, තමා විසින්ම සත්‍යය අවබෝධ කරගෙන සංසාර චක්‍රයෙන් මිදී අනෙක් සත්තවයන්ටද දුකින් මිදී විමුක්තිය ලබා ගැනිමට මග පෙන්වන්නා සම්මා සම්බුද්ධ නම් වේ.

සිද්ධාර්ථ ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේ මෙසේ පහළ වන බුදුන්ගේ කෙනෙක් වන අතර උන්වහන්සේ නිර්වාණය අවබෝධ කර ගත හැකි ‍මග දේශනා කළ සේක.

පසේබුදු

වතුරාර්‍ය සත්‍ය අවබෝධ කරගත් නමුත් එය අන්අයට පහදා දීමට අසමත් අය පසේ බුදු හෙවත් පචේක බුද්ධ නම් වේ. ශාක්‍යමුනි ගෞතම බුදුරජාණන්වහන්සේ මෙලොව පහළ වු එකම බුදුරජාණන් වහන්සේ නොවන බව සියලුම බෞද්ධයෝ පිළිගනිති. අතීතයේ බුදුරජාණන්වහන්සේලා බොහෝ ගණනක් වැඩ සිටි අතර අනාගතයේද බුදුරජාණන්වහන්සේලා පහල විමට නියමිත.

රහත්බුදු හෙවත් රහතුන්
පහලවූ බුද්ධ සාශනයකදී ධර්මය අසා  නිවාරණ අවබෝධ කරගත් තැනැත්තා අර්හත් නම් වේ.

බුදු දහම
බුදුවරු
කෙල්ටික් කලා (බටහිර යුරෝපීය ජන වර්ගයක්)

කෙල්ටික් කලා යනු කෙල්ට් යැයි හඳුන්වාගත් ගත් විවිධ පුද්ගලයන් හා බැඳුනු කලාවකි. ඔවූන් කෙල්ටික් භාෂාවන් කතාකරන එම පුද්ගලයන් ප්‍රාග්ඵෙතිහාසික යුරෝපීයන්ගේ සිට වර්තමාන කාලය දක්වා වෙසේ. එමෙන්ම භාෂාව කුමක් දැයි නොදන්නා ඵෙතිහාසික මිනිසුන් පිරිසකගේ කලාවයි. නමුත් ඔවුන්ගේ සංස්කෘතික හා ශෛලයට සමානත්වයෙන් පෙන්නුම් කරන්නේ ඔවුන් කෙල්ට්වරුන්ට නෑකම් කියන බවයි. 18 වන සියවසහි සිට වර්තමානය දක්වා පවතින කෙල්ටික් පුනරුද කලාව, සවිඥානක පරිශ්‍රමයක් දරමින් ආරම්භ කරන ලද්දේ කෙල්ට් වරුන් විසින් තම සගයන් හඳුනා ගැනීම හා ජාත්‍යාලය පෙන්නුම් කිරීමටයි. 

කෙල්ටික් කලා අලංකාරයෙන් තුයු සෘජුව රේඛාවන්ගෙන් තොරව සමමිතිය භාවිතා කරමින් ස්වාභාවයේ ප්‍රතිමුර්ත ගත නොකරමින් හෝ පරමාදර්ශී අලංකාරයට මැදි නොවු ආදී සම්භාව්‍ය සම්ප්‍රදායික නොවන්නකි. නමුත් අපට වටහා ගත හැකි මෝස්තර අඩංගුය. එමෙන්ම වෙනත් සංස්කාතික වලින් තරමක් වෙනස් කරන ලද අංගයක් සියුම්ව බොහෝ විට ඒකාබද්ධ කරයි. උදාහරණයක් ලෙස ගත් කල්හි නෛසර්ගික උඩු හා යටි ගෙතීමේ ගෙත්තම් 6 වන සියවසේ දී හඳුන්වා දුන් නමුදු එය එවිටත් විශාල වශයෙන් අසල්වැසි ජර්මන් වැසියන් භාවිතා කරමින් සිටියේය. 

කෙල්ටික් සම්ප්‍රදායන් තුනකි. පළමුවැන්න මහද්වීපික අයිස් යුගයේ හි කලාවයි. ප්‍රධාන වශයෙන් ලා ටී නේ (La T ne) සම්ප්‍රදායට සම්බන්ධ වු ස්වදේශීය ආදී සම්භාව්‍ය හා (සමහර විට මෙඩිටරෙනියාව ඔස්සේ) පෙරදිග මූලයන්ගෙන් ද ආභාෂය ලබාගෙන ඇත. දෙවනුව අයිස් යුගයේ බ්‍රිතාන්‍ය හා අයර්න්තය කලාව ආභාෂය ලබා ගන්නේ මහද්වීපික සම්ප්‍රදායෙන් නොවුවද එයට අනන්‍ය වූ ප්‍රාදේශීය මෝස්තර එක්විණි. තුන්වැන්න වන්නේ මධ්‍යම යුගයේ මුල භාගයේ දී අයර්ලන්තයේ හා බ්‍රිතාන්‍යයේ කල්ටික් පුනරුදයයි. මෙය ඉන්සියුලර් (Insular) කලාව ලෙසද හඳුන්වයි. මෙම තුන්වන සම්ප්‍රදාය 18 වන ශතවර්ෂයේ අග භාගයේ හටගන්නා ලද කෙල්ටික් පුනරුදයට අඩිතාලම නිර්මාණය කළේය.

මධ්‍යතන යුගයේ මුල්කාලීන කෙල්ටික්  කලාව
 

අයර්ලන්තිකයන්ගේ කෙල්ටික්  උරුමය, බ්‍රිතාන්‍යයේ හා සම්පූර්ණ රෝම සමය තුළත්, ඊට පෙරත් අඛන්ඩව පැවතුනි. 7 වන හා 8 වන සියවස් වලදී අයර්ලන්තයට අයත් කලාව ජර්මන් සම්ප්‍රදාය සමඟ මිශ්‍රවිය. පසු කාල සීමාවේදී ස්කැනේඩියානු ආභාශයද මෙයට එක් වු අතර මුල් කෙල්ටික්  කලාව අවසානවී 1169-1170 තුළ
7 වන සහ 9 වන සියවස් වල අයර්ලන්ත කෙල්ටික්  මිශනාරීන් බ්‍රිතාන්‍යයේ නෝර්තම්බ්‍රියාවට ගමන් කරන අතර ඔවුන් සමඟ අයර්ලන්ත සම්ප්‍රදාය ගෙන යන ලදී. (ලෝහ කර්මාන්තය පිළිබඳ දැනුම සහ මෝස්තර අංග) එහි තිබූ පන්සල් වල මෙම හැකියාවන් සංයෝජනය කර ක්‍රියාවට නංවා නැවත ඒවා ස්කොට්ලන්තයට හා අයර්ලන්තට යවන ලදී. මෙම කෙල්ටික්  හා ජර්මන් සංයෝජනය Insular කලාව ලෙස හඳුන්වයි.  
අලුත් ශිල්ප ක්‍රම භාවිතා කර රන් රිදී භාණ්ඩ වැඩ හා කැටයම් සෑදීමේ නියුක්ත විය. අලුත් මෝස්තර අංග ලෙස සත්ව අලංකරණය සහ ගෙතුම් රටා ඇතුලත් විය. මෙම අගතිගාමී කලාත්මක මෝස්තර මහද්වීපය පුරා ප්‍රචාරක ස්ථාන වලට ගෙනගිය අතර මධ්‍යතන යුගයේ ඉතිරි කාලය තුළද රෝමානු ගෝත්‍රික සහ කැරොලින් ආභාශය ලබමින් තිබුණි.
ග්‍රීක දර්ශනවාදීන්

ක්‍රි.පූ. හයවන ශත වර්ෂයේ මුල් භාගයේ දී සුළු ආසියාවේ මිලේටස් නැමැති නගරය ප්‍රධාන කොට ග්‍රීක දර්ශනය ආරම්භ වූවායැයි පිළිගැනේ. සත්‍ය ලබා ගැනීමට ඇති මේ ලැදිකම ක්‍රි.ව. 529 තෙක් විහිදී ගිය බව පෙනේ. එයට වර්‍ෂ 2000 කට පමණ පසු අද පවා ග්‍රීක දර්ශනය හැදෑරීමට උත්සාහ දැරීමෙන් එහි ඇති වැදගත්කම ප්‍රකට වේ.

තේල්ස් විසින් ක්‍රි.පූ. 585 දී සූර්‍ය්‍ය ග්‍රහණයක් පිළිබද අනාවැකියකි පළ කිරීමේ සිට ඇරිස්ටෝටල් මියගිය ක්‍රි.පූ. 322 දක්වා ඇති ශත වර්ෂ දෙකහමාර ඇතුළතය ඉතාමත් උසස් හා පලදායී බටහිර දාර්ශනික මතයක් ලොවට ලැබුණේ.

බාහිර සබැදි 
දර්ශනය

දර්ශනිකයින් ලැයිස්තුව

මූලාශ්‍ර 
	
දර්ශනය
ඇමරිකාවේ සංස්කෘතිය

සම්බන්ධතාවක් නැති මිනිසුන් සමහර විට සමාන තාක්ෂණයන් හා සමාජ සංවිධාන තමාගේ සේ පිලිගන්නා නිසා ඇමරිකාවේ සංස්කෘතික පුරුදු බො‍හෝ විට පෙනෙන ආකාරයට භුගෝලීය කලාප වලට බෙදා ඇත. උදාහරණයක් ලෙස මිසොඇමරිකා ප්‍රදේශය එවැනි සංස්කෘතික ප්‍රදේශයක් ලෙස ගත හැක. එම ප්‍රදේශයේ මිනිසුන් අතර ඇති සහජිවනය හා බෙදිගිය සංවර්ධනයත් මගින් සංකීර්ණ කෘෂිකාර්මික, සමාජිය ක්‍රම  හා සමජාතිය සංස්කෘතියක් සාදයි. තවත් ප්‍රසිද්ද උදාහරණයක් ලෙස උතුරැ ඇමරිකාවේ සමතලා ප්‍රදේශ ගත  හැක. එහි 19 ශතවර්ෂය වන තුරැ මුලිකවම මිහරක් දඩයමේ දී සමහර වෙනස් මිනිසුන් නොමැඩින් දඩයම්කරැවන්ගේ ගති ලක්ෂණ බෙදා ගෙන ඇත. ඇමරිකාවේ දුසිම් ගණන් විශාල හා සිය ගණන් කුඩා සංස්කෘතික ප්‍රදේශ  හදුනා ගත හැක.

සටහන් කිරිමේ පද්ධති
පූර්ව කොළොම්බියා ඇමරිකානු සංස්කෘතියේ ලගාවීම් හා නව නිර්මාණ මුලික ලිවීමේ නිදහස හා සංවර්ධනය මනිනු ලබයි. ක්‍රි.පු. පලමු සහස්‍රකයේ සිට මිසො ඇමරිකා ව ආවේණික ලිවීමේ පද්ධති ගණනාවක් නිපදවයි.
කැස්පජාල් බිලොක් මගින් ලියන ලද පැතිරැණු පළමු සිතුවිලි පාඨය ගැන ලපැරණිම දන්නා උදාහරණය විය හැක්කේ කුමක් ද? ආසන්නව  ක්‍රි.පු. 900 දී එකම සම්බන්ධතාව අඩංගු මැටි භාණ්ඩ හා ඔල්මෙක් අකුරු පදා හල චිත්‍ර සොයා ගෙන ඇත.

ඒ කාලය තුල සැන් ලොරෙන්සෝ වන ඔල්ටෙක් රැකියාවන්නිය ක්ෂය වෙන්න පටන් ගත්තේය. 

මායා සටහන් කිරිමේ පද්ධතිය, පිනොටික් ලාංඡන හා ලොහෝතෙරැම්ස් වල එකතුවකි. එය බොහෝ විය පොගො ග්රැෆික් හෝ ලොගොසිල්ක් සටහන් කිරිමේ පද්ධති ලෙස වෙන් කර ඇත. එහි සලබික් සලකුණු විශේෂ තැනක් ගනි. එය තමයි එකම පූර්ව කොලොම්බියා නු වල අලුත් ලෝකය දන්නා සම්පූර්ණ සමාජයේ කතා කිරිමේ භාෂාවන් නියෝජනය කරපු ලිවීමේ පද්ධතියයි. එම ක්‍රමයේ වෙනස් සංකේත දහසට වඩා ඇත. නමුත් සුලු ගණනක් එකම සංකේතයේ ‍හා තේරුමේ විවිධත්වයන් ය.

නමුත් ගොඩක් පෙනෙන්නේ කලාතුරකින් ‍හෝ විශේෂ ප්‍රදේශ වලයි. ඕනෑම වෙලාවක සංකේත 500 කට වඩා භාවිතා නොකරයි. සමහර සංකේත 200 ක් පිනෙටික් හෝ සිලබික් අර්ථනිරූපනය කරනවා

ඇමරිකාව
දිල්මන්

දිල්මන් යනු මෙසපොතේමියානු ශිෂ්ටාචාරය මඟින්  තඹ  අමුද්‍රව්‍යයේ ආකරය ලෙස සලකනු ලැබුද, ඉන්දු නිම්න හා මෙසපොතේමියානු ශිෂ්ඨාචාර වල එය ‍පොදු වෙළෙඳපොල ලෙස සැලකූ බිම් කඩකි. මෙම බිම්කඩ නිශ්චිතවම  හඳුනාගෙන නැතත් එය  බහරේනය, නැගෙනහිරි පළාත, ඕමානය  අතර හෝ පර්සියන් ගල්ෆ් මුහුදේ ඉරාක වෙරළ සීමාවේ පිහිටා තිබු බව විශ්වාස කෙරේ.

ඉතිහාසය 

දිල්මන් මුලින්ම සොයා ගනු ලැබුවේ උරුක් නගරයේ පිහිටි ඉනන්නා දේව්දුවගේ දේව් මැදු‍රක තිබු සුමේරියන් නමැති කූඤ්ඤය හැඩැති මැටි කැබැල්ලක ආධාරයෙනි. එය ක්‍රි.පූ. 4 වන සියවසේ අගභාගයේ සටහන් වුවකි. දිල්මින්   නමැති පදය පොරව සහ එක්තරා නිළධාරියෙකු සඳහන් කිරීමට යොදා ගනී.

බැබිලේනියානු කැසයිට් රාජවංශයේ නයිපුර්  වලින් සොයාගත් බර්නාබුරයාහ් රාජකාලයේ නම දරන ලිපි දෙකක දිල්මන් පිළිබඳව සඳහන් ව තිබුණි. එම ලිපි දිල්මන් හි ප්‍රාදේශීය නිලධාරියා විසින් සිය මෙසපොතේමියාවේ උන් ඉහළ නිළධාරියාට ලියන ලද ලිපිය. ඇක්කඩයන්  යනු එම ලිපි යොමුකරනු ලැබු නාමයවේ. එම ලිපිවලට සබැඳි අදාල සෑම ලියකියවිල්ලකම අඩංගු වන්නේ එකල බැබිලෝනියාව හා දිල්මින්   අතර තිබු රාජ්‍යතාන්ත්‍රික සම්බන්ධය පිළිබඳවයි. කැසයිට් අධිරාජ්‍යයේ බිඳ වැටීමෙන් පසු ක්‍රි.පූ. 1250 මෙසපොතේමියානු රජ කෙනෙකු දිල්මන්  හා මෙලුහා  හි පහල මුහුදේ  හා උඩහ මුහුදේ රාජ්‍යත්වයට පත්වුණි. අවසාන වශයෙන් නිඕ බැබිලෝන් නැමති අධිරාජ්‍යය විසින් දිල්මනය පාලනය  කරන ලදි. නිඕ - බැබිලෝන්  රාජ්‍ය  සමයෙන් පසු දිල්මිනය බිඳ වැටුණි.
පුරාණ චීන අධිරාජ්‍යය (ක්‍රි.ව 221 - ක්‍රි.ව 220)

ක්වීන්(Qin) මූර්ති ශිල්පය

පළමු ක්වීන් (Qin)  අධිරාජ්‍යයාගේ සො‍හොන් ගැබ තුළ පිහිටි ටෙරා - කොට හමුදාවේ  (Terracotta Army)  මිහිදන් කෙරුණු රණකාමීන්ගේ හා අශ්වයින්ගේ දේහ 70,000 ක් පමණ ඇත.

මෘත ශරීර මිහිදන් කිරීමට පෙර ඒවායෙහි තීන්ත ආලේප කර ඇත. දේහයන් මුලින්ම නිරාවරණය කරන විට මෙම වර්ණ නිවැරදි ලෙසම දක්නට ලැබේ. එහෙත් වාතයට නිරාවරණය වූ විට ඒවා අවපැහැ ගැන්වේ. අදටත් නිරාවරණය නොකළ දේහ පෙර පැවති නිවැරදි  වර්ණයෙන් දක්නට ලැබේ.

විවිධ ඉරියව් වලින් යුත්දේහ මෙහිදී දැකගත හැක. සිටගෙන සිටින පාබල සේනා, දන ගසාගෙන සිටින දුනුවායන්,අශ්වයන් පිට නැගි අසරුවන් ඒ අතර වේ. සෑම දේහයකම මුහුණ, කොණ්ඩා මෝස්තර එකිනෙකට වෙනස් වු හැඩයන්ගෙන් යුක්තය.

කුඹල් කර්මාන්තය 

චීනයේ භාණ්ඩ සෑදීමට හා සිදුරු වැසීමට යොදා ගන්නා පෝසිලේන්, කිරිමැටි හා පෙල්ස්පාර්ක් භාවිතාකර නිපදවයි. චීනය උසස් තත්ත්වයේ පෝසිලේන් සඳහා නමක් දිනාගෙන සිටී.

ජින්ඩිසෙන්  (Jingdezhen)  ප්‍රදේශය හැන් අධිරාජ්‍ය සමයේ සිට පෝසිලේන් භාණ්ඩ සඳහා ප්‍රසිද්ධියක් උසුලයි.

|
History of Chinese art Early Imperial China
|-
-->
ග්‍රීසියේ අධ්‍යාපනය

ස්පාර්ටාහි ඇනේන මුලු ග්‍රිසියේ ම අධ්‍යාපනය පෞද්ගලික අංශය මගින් මෙහෙයවන ලද. හෙලන් යුගයේ දී (Hellenistic Period) පොදු පාසල් ආරම්භ විය. තවත් පවුල් වලට පමණක් අධ්‍යාපනය සීමාවිය. පිරිමි දරැවන් පමණක් ලිවීම, කියවීම, සාහිත්‍ය ඉගෙන ගත්හ.  ඔවුන් ගායනය හා වාදනය ඉගනෙගත් අතර හමුදා සේවය සදහා ද පුහුණු කරන ලදි. ඔවුන්  රැකියාවක ්සදහා ඉගෙන නොගත් අතර හොද පුරවැසියන් වීමට උගත්හ. ගැහැණු දරැවන් ද ලියවීම කියවීම උගත් අතර ඔවුන් ප්‍රධාන ලෙස ගෘහාස්‍රිත කටයුතු සදහා උගත්හ. නමුත් කුඩා අවධියෙන් පසු අධ්‍යාපනය  නොලැබුහ.
 
පිරිමි දරැවන් අවු 7 දී පාසල් වෙන හෝ හමුදා බැරැක්ක වෙත යොමුකෙරැනි. වර්‍ග තුනක අධ්‍යාපනයක් එකල පැවතිනි.  එනම් ගණිත ශාස්ත්‍රි, සංගීත නැටුම් ක්‍රීඩා වශයෙනි.

ධනවත් පවුල් වල දරැවන් නිවෙසේ සේවකයතු යටතේ පෞද්ගලික පාසල් වෙත යොමු කෙරැනි. පාසල් ගුරැවරැන් නිවෙස් තුළ පැවති අතර ඔවුන්ට ලිවීම, කියවීම ගණිතය, ගායනය, වාදනය ක්‍රිඩාව පුහුණු කෙරැණි. දරැවන්ගේ වයස අවුරැ 12 වන විට මල්ලවපොර, දිවිම යගුලිය විසිකිරිම, හෙල්ලය විසිකිරිම ආදියට යොමු කෙරැණි. වසර දෙකක හමුදා පුහුණුවකින් පසු අවුරැසදු 18 දී අධ්‍යාපනය නිම කෙරුණී.

ස්පානියානු ක්‍රමයට අනුව දරුවන් පුලු පිරිසක් කුඩා අවධියෙන්ද පසු අධ්‍යාපනය කරගෙන ගියහ. තරැණයින් සිය භාරකාරයින් ආශ්‍රයෙන් දේශපාලන අදහස් ලබාගත් අතර ඔවුන්ට සහායවීමත් පොදු ජන  කටයුතු වල ආභාෂය ලබාගත්හ. ධනවත් සිසුන් ප්‍රසිද්ධ ගුරැවරැන් යටතේ අධ්‍යාපනය ලැබු අතර  ලයිසියම්, ඇකඩමි, යනු එකල ප්‍රකට පාසල් විය. ධනවත් ග්‍රීක්වරුන්ගේ අධ්‍යාපන ක්‍රමය පයිඩියා යනුවෙන් හැදින්විනි.

ආශ්‍රිත
 ග්‍රීසිය

ග්‍රීසිය
ගිසාහි මහා පිරමීඩය

මෙම පිරමීඩය කුෂුහි පිරමීඩය, කුෂුගේ පිරමීඩය , චියොප්ස්හි පිරමීඩය යනුවෙන්ද හැඳින්වේ. මෙය කයිරෝහි මායිමේ පිහිටා ඇති විශාලතම හා පැරණිතම පිරමීඩයයි. මෙය පැරණි ලෝකයේ පුදුම 7 න් ඉතිරිව පවතින එකම පුදුමය ලෙසද සැලකේ. මෙය හතරවන පාරාවෝ රජකෙනෙකු වන කුෂු රජුගේ සොහොන බවට මතයකි. මෙය වසර 20 ක් තිස්සේ සාදමින් පැවතුන අතර, සාදා නිමවුයේ ක්‍රි. පු. 2560 කාලවකවානුවේ දීය. මෙය වසර 3800 ක් තිස්සේ ලොව පැවති මිනිසා විසින් නිමකළ උසින් වැඩිම, ගොඩනැගිල්ල වේ. වර්තමානයේ ගීසාහි පිරමීඩයේ ශේෂව ඇත්තේ මුලික සැකිලි කොටසක් පමණි. මෙය සෑදීමට භාවිතා කළ පාෂාණ වර්ග මෙම පිරමීඩය අවට අදටත් දක්නට ඇත. මෙම පිරමීඩය සෑදීමට භාවිතා කළ විවිධ ක්‍රම වේදයන් පිළිබඳව විවිධාකාර මිත්‍යා මත පවතී.  එහෙත්  අද වඩාත් පිළිගැනීමට ලක්ව ඇති අදහස නම්, මෙය සාදන ලද්දේ විශාල ගල් භාවිතා කිරීමෙන් බවයි.

මෙම පිරමීඩය ප්‍රධාන කාමර තුනකින් යුක්තය. මෙහි පහළට ඇති කාමරයේ වැඩ නිමවා ඇත්තේ අර්ධ වශයෙනි. ප්‍රධාන ගැලරිය රැජිනගේ කාමරය හා සම්බන්ධවේ. තවත් කොටසක් විශාල ගැලරියේ සිට රජුගේ කාමරය වෙත යා වෙයි. රජුගේ කාමරයේ වූ ඔමියා සහිත පෙට්ටිය සාදා ඇත්තේ  තනි රතු ග්‍රැනයිට් කැබැල්ලකිනි. රජු හා රැජිනගේ කාමර වලින් ඉවතට යාමට වෙනම කුඩා දොරටු පවතී. ඒවා කෙළින්ම පිරමී‍ඩයෙන් ඉවතට දිවෙයි. පුරාවිද්‍යාඥයන් පවසන ආකාරයට එම කුඩා දොරටු භාවිතා කර ඇත්තේ උත්සව  අවස්ථාවලදීය. ගීසාහි මහා පිරමීඩය මෘත ‍දේහ  තැන්පත් කරන පන්සල් 2 කින් හා එකක් පිරමීඩයට ආසන්නව හා අනෙක නයිල් නදියට ආසන්නව ද, තවත් කුඩා පිරමීඩ 3 ක් කුෂු රජුගේ බිරිඳ සඳහා සහ තවත් ඉතා කුඩා පිරිමීඩයකින් සමන්විතවේ. මෙම පන්සල් 2 එකිනෙක හා සම්බන්ධ කරන අතර කුඩා 'මස්ටබා' සොහොන් ගල් මෙම පිරිමීඩ වට කරමින් පවති.

සටහන් 
ලෝක පුදුම
අප්‍රිකානු ඉතිහාසය 
{|

|-

|Great_Pyramid_of_Giza
|-
බුද්ධාගමෙහි ඉතිහාසය



අශෝකගේ ධර්ම ප්‍රචාරණය(ක්‍රිපූයු 261 පමණ)

3වන බෞද්ධ සංගායනාව (ක්‍රිපූයු 250 පමණ)

හෙලනිසිතික ලෝකය

ශ්‍රී ලංකාව හා බුරුමය වෙත ප්‍රචාරණය

දෙවන ‍සියවසේ ලංකාවට වැඩම කළ අශෝක අධිරාජ්‍යයාගේ පුත් මහින්ද මහරහතන් වහන්සේ හා සහයකයන් 6 දෙනා විසින් ශ්‍රී ලංකාවේ බුදුදහම ව්‍යාප්ත කරන ලදී. ඔවුන් දෙවානම්පියතිස්ස රජතුමා හා රාජකීය අමාත්‍යවරු බොහෝ දෙනෙක් බෞද්ධගාමිකයන් බවට පත් කළහ. මෙම සමයේදී සිංහල බෞද්ධන්ගේ කෙන්ද්‍රස්ථානයක් වන මහා විහාරය තැනීය. වලගම්බා රජ සමයේදී (ක්‍රි.පු.29 -17) ත්‍රිපිටකය ග්‍රන්ථාරූඩ කළ අතර තේරවාදි බුදුදහම සමෘද්ධියට පත් විය. බුද්ධඝෝෂ (4-5 සියවස) හා ධම්මපාල (5-6 සියවස) වැනි අර්ථකථාචාර්යවරු අටුවා සකස් ‍ක‍ළෝය. මහායාන බුදුදහමේ ආභාෂය තරමක් දුරට ලැබුන නමුත් තේරවාදය බුදුදහම පැතිර පැවිතුනි. එම නිසා තේරවාද බුදුදහමේ අවසන් ශක්තියමත් කෙන්ද්‍රස්ථානය ලෙස ශ්‍රී ලංකාව පැවතුන අතර ඉන්පසුව 11 වන සියවසෙන් පසු නැවතකත් එය ආසියාව පුරා ව්‍යාප්ත විය.

ඉන්දියානු අර්ධවීපයේ නැගෙනහිර ප්‍රදේශයට (වර්ථමාන බුරුමය තායිලන්තය) ඉන්දියානු සංස්කෘතික ආභාෂය තදින්ම බලපෑවේය. එහි වැඩියෙන් 3 වන සියවසේ අශෝක අධිරාජ්‍යයාගේ සමයේදි විශාල වශයෙන් බුදුදහම වැළදගත්හ. ඒ බුදුදහම මහායාන හා හීනයාන ලෙස කොටස් කිහිපයකට බෙදීම පෙරය.
බුද්ධත්වය

බුදු දහමේ ඉගැන්වීම් වලට අනුව බුද්ධත්වය යනු ලෝකයේ ශ්‍රී සද්ධර්මය නොපවතින අවස්ථාවක, එය තනිවම තමාම අවබෝධ කොට ගෙන අන්‍යන්ටද නිරවුල්ව පැහැදිලි කිරීමේ හැකියාව ලබා ගැනීමයි.බුද්ධත්වය ලබා ගැනීම පුද්ගලයෙක්ට ලබා ගත හැකි උපරිම අවබෝධාත්මක අවස්ථාව වේ. මාර්ගඵලයන්ට නොපැමිණි ඕනෑම කෙනෙකුට පාරමිතා නම් වූ උතුම් ගුණ ධර්ම අවම වශයෙන් සාරාසංඛ කල්ප ලක්ෂයක් පූරණය කිරීම මගින් උතුම් වූ බුදුබව ලබා ගත හැකිය. මෙසේ පාරමිතා පූරණය කල යුතු වන්නේ බුද්ධත්වයට පත් වීමට අවශ්‍ය පසුබිම සකස් කිරීමේ මහඟු කර්තව්‍යය සඳහා වේ. සිද්ධාර්ථ ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේ යනු මෑතදීම පහල වූ බුදු වරයාණන්ය. මේ මහා භද්‍ර කල්පයේ පහල වූ සිව් වැනි බුදුන් වහන්සේ උන්වහන්සේය. බුද්ධත්වයට පත් වනුයේ මනුශ්‍යයෙකි. 

බුදු දහම

බුද්ධත්වය
ස්තම්භනය

ස්තම්භනය යනු චෙස් ක්‍රීඩාවේදී යොදා ගන්නා වචනයකි. මෙය බොහෝ විට චෙක්මේට් යනුවෙන් අප අතරේ භාවිතා වේ. මෙහි තේරුම වන්නේ රජුට පළා යා නොහැකි පරිදි අල්ලා ගැනීම යන්නයි. ස්තම්භනය කිරීම චෙස් ක්‍රීඩාවක අවසාන ඉලක්කය වේ. ප්‍රිතිවාදියාගේ රජුට කිසිදු අයුරකින් පැන යාමට නොදී අල්ලා ගත් පසුව ඔහු චෙක්මේට් වූවා යැයි කියනු ලැබේ. බෝහෝ විට චෙක්මේට් වීමට නොහොත් ස්තම්භනය වීමට එක් පියවරකට ප්‍රථමයෙන් තරඟය අවසන් වේ. මීට හේතුව වන්නේ ප්‍රතිවාදියාට මීළඟට එක් නිත්‍යානුකූල පියවරක් නොමැති වීමය. බොහෝ ක්‍රීඩකයෝ ස්තම්භනය වීමට ප්‍රථමයෙන් ක්‍රීඩාවෙන් ඉවත් වේ.

ස්ටිල්මේට් 
චෙස් ක්‍රීඩාවේදී ප්‍රිතිවාදියාගේ රජුට ප්‍රහාරයක් සිදුවන ඉත්තන් මෙහෙය වූ අවස්ථාවක චෙක් යනුවෙන් පැවසිය යුතු වේ. එවිට ප්‍රතිවාදියා එම අනතුරු අවස්ථාවට අදාළ පරිදි ක්‍රියා කරණු ඇත. යම් අවස්ථාවකදී ප්‍රතිවාදියාගේ රජුට සිදු කිරීමට කිසිදු නීතිමය පියවරක් නොමැතිව හා එම අවස්ථාවේදී රජු චෙක් නොවී ඇති විටදී තරඟය ස්ටිල්මේට් යන අයුරින් අවසන් වේ. මෙය තරඟය ජය පරාදයෙන් තොරව අවසන් වූ අවස්ථාවක් ලෙස සැලකේ.

උදාහරණ 

ස්තම්භනය තරඟයේ මුල් භාගයේදී හෝ මැද භාගයේදී හෝ අවසාන භාගයේදී සිදුවිය හැකිය.

ප්‍රධාන ඉත්තන් දෙවර්ගය 

රැජිණ සහ රුක් යන ඉත්තන් වර්ග දෙක ස්තම්භනය කිරීම සඳහා චෙස් ක්‍රීඩාවේ ප්‍රධාන වශයෙන් යොදා ගැනේ. මෙම වර්ග දෙක එකිනෙකට ආසන්නයේ තබා ගත් කල්හි චෙක්මේට් කිරීම ඉතා පහසු කටයුත්තක් වන්නේය. රුක් දෙදෙනෙක් හෝ රැජිණියන් දෙදෙනෙක් සිටීනම් රජුගේ ආධාරයක් නොමැතිව ස්තම්භනය කල හැකිය.

මූලික ස්තම්භන අවස්ථා 
ප්‍රතිවාදියාගේ රජු පමණක් ඇති අවස්ථාවකදී ස්තම්භනය විය හැකි අවස්ථා කිහිපයක් පහත සඳහන් වේ. 
මේ සඳහා පහත දැක්වෙන එක අයුරකින්වත් පිටිය සමන්විත විය යුතුය. එසේම මේ සියළු අවස්ථවන්ට රජිගේ ආධාරය අවශ්‍ය වේ.
 එක රැජිණක් 
 එක රුක් කෙනෙක් 
 පාට දෙදෙක සිටින බිශොප්ලා දෙදෙනෙක් 
 නයිට්වරයෙක් සමග එක බිශොප් කෙනෙක්

රජු හා රැජිණ

රජු හා රුක්

රජු හා බිශොප්ලා දෙදෙනෙක්

රජු හා නයිට්වරයෙක් සමග එක බිශොප් කෙනෙක් 

චෙස්
ගෘහස්ථ ක්‍රීඩා
දෙමටමල් විහාරය

දෙමටමල් විහාරය කාවන්තිස්ස රජ විසින් කරවූ පන්සලකි. ශ්‍රී ලංකාවේ මොණරාගල දිස්ත්‍රික්කයේ බුත්තල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයේ ඔක්කම්පිටිය නැමැති ග්‍රාමයේ පිහිටා තිබේ. මෙම විහාරයේ බොහෝ දෑ මේ වන විට නටඹුන් වී ගොසිනි. එම ස්ථානයට අයත් ඉපැරණි චෛත්‍යය තවමත් ඉතිරි වී තිබේ. මීට අමතරව විහාර ගෙය, බෝධිගරය, සංඝාවාසය, උපෝසථාඝාරය ඇතුළු විශාල ගොඩනැගිලි ප්‍රමාණයකින් මෙම විහාරය පිරී තිබෙන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ.

මෙහි විශේෂ කරුණක් ලෙස දැක්විය හැක්කේ ගැහැනියක් හා පිරිමියෙක් එකව සැදූ මුර ගලය. මෙවන් මුර ගලක් ලංකාවේ වෙන කිසිදු ස්ථානයක සොයා ගත නොහැකි බව පුරා විද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව ප්‍රකාශ කරයි.

ආශ්‍රිත පොත්
 

 විහාර
මොණරාගල දිස්ත්‍රික්කයේ බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන‎
මොණරාගල දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක