Suchinthana/si-wikipedia huggingface dataset:
කාව්‍යය

කාව්‍යය යනු,  ගද්‍යමය ප්‍රදර්ශනශීලී අර්ථයන්ට අමතරව හෝ ඒවා වෙනුවට හෝ වෙනත් අර්ථයන් පුබුදුවීමට—ශබ්ද-සෞන්දර්ය විද්‍යාව, ශබ්ද සංකේත වාදය, සහ විරිත වැනි— භාෂාවෙහි සෞන්දර්යාත්මක සහ රිද්මානුකූල   ගුණාංග භාවිතා කරන  සාහිත්‍යමය කලා ස්වරූපයකි.

සටහන්
මණ්ඩලගිරිය

මණ්ඩලගිරිය හෙවත් මැදිරිගිරිය වටදාගෙය ශ්‍රී ලංකාවේ පොළොන්නරුව දිස්ත්‍රික්කයේ මැදිරිගිරිය පිහිටි වටදාගෙයක් සහිත බෞද්ධ විහාරයකි.

ඉතිහාසය
මැදිරිගිරිය වටදාගෙය හා සම්බන්ධ පළමු ඉතිහාසමය තොරතුර මහාවංශයෙන් හමුවේ. ඊට අනුව කනිට්ඨතිස්ස රජතුමා (ක්‍රි.ව. 164-192) විසින් මණ්ඩලගිරි විහාරයේ උපෝසථඝරයක් කරවූ බව සඳහන් වේ. ඒ බැවු තහවුරු කෙරෙන පැරණි බ්‍රාහ්මීය අක්ෂර සහිත ගඩොල් කැට කිහිපයක් ද මෙම ස්ථානයෙන් හමුවී තිබේ. මේ නිසා මෙම විහාරයේ ඉතිහාසය කනිට්ඨතිස්ස රජ සමයටත් එහා දිවයන්නක් බවට විශ්වාස කෙරේ.

මැදිරිගිරිය හා සම්බන්ධ දෙවන ඉතිහාසමය සඳහන, හතරවන අග්ගබෝධි රජු (ක්‍රි.ව. 677-683) දවස හමුවේ. එම සමයේ විහාරයේ කුඩා ස්තූපයට වටදාගෙයක් ඉදිකල බව විස්තර වේ. මීට අමතරව දෙවන සේන රජු (ක්‍රි.ව. 853–887) සමයේ මෙම විහාරස්ථානයේ නඩත්තු කටයුතු සඳහා ගම් වරයක් පූජා කොට තිබේ.

චෝල ආක්‍රමණ සමඟ සිදුවූ අනුරාධපුරයේ බිඳ වැටීම නිසා මැදිරිගිරිය ඇතුළු සිද්ධස්ථාන රැසක් විනාශයට පත් විය. පසුව චෝලයින් පරදා විජයබාහු රජු (ක්‍රි.ව. 1070 – 1110) පොළොන්නරුවේ රජ වීමෙන් අනතුරුව විනාශයට පත්ව තුබූ මැදිරිගිරිය විහාරය නැවත ප්‍රතිසංස්කරණය කොට එහි නඩත්තු කටයුතු සඳහා ගම්වරද පූජා කරන ලද බව මහාවංශයෙහි සඳහන් වේ.

ප්‍රතිසංස්කරණය
ඝන වනාන්තරයකට යටව පැවැති මෙම භූමිය 1897 වර්ෂයේදී එච්.සී.පී. බෙල් මහතා විසින් සොයාගනු ලැබූ අතර පසුව එහි ප්‍රතිසංස්කරණ වැඩ කටයුතු අරඹන ලදී. බෞද්ධ ස්ථානයක මුදලට වැඩ කිරීම නොවටී යැයි සැළකීම නිසා මෙම භූමියේ ප්‍රතිසංස්කරණ කටයුතු වලින් බෞද්ධ ප්‍රජාව ඉවත්ව සිටි බවත්, මුස්ලිම් ප්‍රජාව විසින් එම කටයුතු සිදු කල බවත් පැවසේ. 1945 වර්ෂයේදී මෙහි ප්‍රතිසංස්කරණ කටයුතු එවකට පුරාවිද්‍යා කොමසාරිස්ව සිටි සෙනරත් පරණවිතානයන්ගේ අධීක්‍ෂණය යටතේ නිම කරන ලදී.

භූමියේ වූ පුරාවිද්‍යාත්මක වටිනාකම හේතුවෙන් 1937 වසරේදී වටදාගෙය අවට අක්කර 600ක් පුරාවිද්‍යා තහනම් ඉඩමක් වශයෙන් ප්‍රකාශයට පත් කරනු ලැබූවත්, මිනිසුන් විසින් පදිංචිවීම සදහා ඉඩම් අත්පත්කර ගැනීම නිසා වර්තමානයේ එම ප්‍රමාණය අක්කර 250කට පමණ සීමා වී තිබේ.

අනෙකුත් නටඹුන්
වටදාගෙය හැරුණු විට විහාර සංකීර්ණයෙහි පොකුණු, ශිලා ලිපි, පිළිම ගෙවල් හා ස්ථූපයක් දැක ගත හැකි වේ.

පිච්ච මල් විහාරය
වටදාගෙයට ආසන්නව එකිනෙක සම්බන්ධිතව ගොඩ නැගූ අඩි 20×20 ප්‍රමාණයේ පිළිම ගෙවල් ද්විත්වයක් දැක ගත හැකිවේ. එහි හිටි බුද්ධ ප්‍රථිමා තුනක් හා හිදි බුද්ධ ප්‍රථිමා දෙකක් දැකගත හැකිවේ.

මේවාද බලන්න
පොළොන්නරුව වටදාගෙය
තිරියාය වටදාගෙය
ලංකාරාමය වටදාගෙය
මිහින්තලය වටදාගෙය
ථූපාරාමය වටදාගෙය

මූලාශ්‍ර

වටදාගෙවල්
පොළොන්නරුව දිස්ත්‍රික්කයේ බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන
පොළොන්නරුව දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක‎
යෝධ ඇළ

ලංකාවට පමණක් ආවේණික ඇලවල් වර්ගයකි.

ලක්‍ෂණ
 අමුණකින් හෝ මහ වැවකින් ඇරඹේ
  සමේච්ච රේඛාවක් දිගේ ගමන්කරයි
 ඉහල පැත්තේදී ඉවුරකින්ද පහල පැත්තේදී බැම්මකින්ද මායිම්වේ
 වැවකින් හෝ කුඹුරු වලින් අවසන් වේ

යෝධ ඇළවල්
 කලාවැව - තිසාවැව යෝධ ඇළ
 මින්නේරි යෝධ ඇල
 අංගමැඩිල්ල ඇළ

ආශ්‍රිත ලිපි
 වැව
 අමුණ
 සමෝච්ච රේඛා

යෝධ ඇළවල්
මැදිරිගිරිය

ශ්‍රී ලංකාවේ උතුරු මැද පිහිටි කෘෂි නගරයකි.

මූලාශ්‍ර

ආශ්‍රිත ලිපි
 මණ්ඩලගිරිය

ශ්‍රී ලංකාවේ නගර සහ ගම්මාන
වඩුක්කොඩෙයි

වඩුක්කොඩෙයි  () යනු,  ශ්‍රී ලංකාවෙහි, සුළුතර ශ්‍රී ලාංකික දෙමළ ප්‍රමුඛත්වයක් සහිත යාපනය අර්ධද්වීපයෙහි පිහිටි, කුඩා,  නමුත් වැදගත් සුළු නගරයකි.
ශ්‍රී ලංකාවේ නගර සහ ගම්මාන
වඩුවාකල්ලු

වඩුවාකල්ලු යනු ශ්‍රී ලංකාවේ කුඩා සුළු නගරයකි. එය පිහිටා ඇත්තේ උතුරු පළාත තුලය.

මෙයද බලන්න
ශ්‍රී ලංකාවේ උතුරු පළාතෙහි සුළු නගර ලැයිස්තුව

බාහිර සබැඳි
ජනලේඛන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුව -ශ්‍රී ලංකාව

ශ්‍රී ලංකාවේ උතුරු පළාතේ ජනාකීර්ණ ස්ථාන
ශ්‍රී ලංකාවේ නගර සහ ගම්මාන
වඩකච්චි

වඩකච්චි යනු ශ්‍රී ලංකාවේ කුඩා සුළු නගරයකි. එය පිහිටා ඇත්තේ උතුරු පළාත තුලය.

මෙයද බලන්න
ශ්‍රී ලංකාවේ උතුරු පළාතේ සුළු නගර ලැයිස්තුව

බාහිර සබැඳි
ජනලේඛන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුව -ශ්‍රී ලංකාව

ශ්‍රී ලංකාවේ උතුරු පළාතේ ජනාකීර්ණ ස්ථාන
ශ්‍රී ලංකාවේ නගර සහ ගම්මාන
වඩකන්ඩල්

වඩකන්ඩල්  යනු ශ්‍රී ලංකාවේ කුඩා සුළු නගරයකි. එය පිහිටා ඇත්තේ උතුරු පළාත තුලය.

මෙයද බලන්න
ශ්‍රී ලංකාවේ උතුරු පළාතේ සුළු නගර ලැයිස්තුව

බාහිර සබැඳි
ජනලේඛන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුව -ශ්‍රී ලංකාව

ශ්‍රී ලංකාවේ උතුරු පළාතේ ජනාකීර්ණ ස්ථාන
ශ්‍රී ලංකාවේ නගර සහ ගම්මාන
වඩුක්කොඩෙයි නැගෙනහිර

වඩුක්කොඩෙයි නැගෙනහිර යනු ශ්‍රී ලංකාවේ කුඩා සුළු නගරයකි. එය පිහිටා ඇත්තේ උතුරු පළාත තුලය.

මෙයද බලන්න
ශ්‍රී ලංකාවේ උතුරු පළාතේ සුළු නගර ලැයිස්තුව

බාහිර සබැඳි
ජනලේඛන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුව -ශ්‍රී ලංකාව

ශ්‍රී ලංකාවේ උතුරු පළාතේ ජනාකීර්ණ ස්ථාන
ශ්‍රී ලංකාවේ නගර සහ ගම්මාන
චෛත්‍ය

චෛත්‍ය  වර්ග තුනක් ඇත.
 ශාරීරික චෛත්‍ය
 පාරිභෝගික චෛත්‍ය 
 උද්දේසික චෛත්‍ය

චෛත්‍ය වඳින ගාථාව
චෛත්‍ය වර්ග තුන වන්දනා කිරීම සඳහා වෙන වෙනම ගාථා ඇති අතර වර්ග තුනම එකවර වන්දනා කිරීම සඳහාද ගාථාවක් ඇත.

 වන්දාමි චේතියං සබ්බං
 සබ්බඨානේ සුපතිට්ඨිතතං
ශාරීරික ධාතු, මහා බෝධිං, බුද්ධ රූපං
සකලං සදා

ශාරීරික චෛත්‍ය

නිදසුන්:
 ධාතුන් වහන්සේ
 ධාතු නිදන්කල දාගැබ්
  ධාතු තැන්පත් කරඬු

පාරිභෝගික චෛත්‍ය

නිදසුන්:
 ශ්‍රී මහ බෝධිය සහ එහි අංකුර
 ආනන්ද බෝධිය සහ එහි අංකුර
 පාත්‍රා ධාතුව
 බුදුන් වහන්සේ වැඩහිටි ආසන සහ ඒවා නිදන්කල දාගැබ්
 අනුරාධපුර ජේතවනාරාමය වැනි පාරිභෝගික ධාතු නිදන්කල දාගැබ්

උද්දේසික චෛත්‍ය

 සිරි පතුල්
 බුදු පිළිම
 බුද්ධ පින්තූර

==ආශ්‍රිත ලිපි==
 දාගැබ්

චෛත්‍ය
වෙසක් පසළොස්වක

චන්ද්‍ර දිනදසුන් වලට අනුව වෙසක් මාසයේ 15වන තිථියය වෙසක් මාසයේ පුර පක්‍ෂයේ අන්තිම තිථියයි.

ආශ්‍රිත ලිපි
 චන්ද්‍ර මාස
 පෝය
 පසළොස්වක

වෙසක්
චන්ද්‍ර දිනදසුනේ පුර පක්‍ෂයේ දින
පොසොන් පසළොස්වක

චන්ද්‍ර දිනදසුන් වලට අනුව පොසොන් මාසයේ 15වන තිථියය. පොසොන් මාසයේ පුර පක්‍ෂයේ අන්තිම තිථියයි.

ආශ්‍රිත ලිපි
 චන්ද්‍ර මාස
 පෝය
 පසළොස්වක

පොසොන්
චන්ද්‍ර දිනදසුනේ පුර පක්‍ෂයේ දින
පංච ද්‍රවිඩ

පංච ද්‍රවිඩ ලෙස සාමාන්‍යෙයන් හැඳින්වෙන්නේ ,   ක්‍රි.පූ.  103 සිට ක්‍රි.පූ. 88 දක්වා වසර 14 ක් එකිනෙකා මරා රජවෙමින් අනුරාධපුර  සිට ලක්දිව  රජරට රාජධානිය පාලනය කල බොහෝවිට  පාණ්ඩ්‍ය රාජවංශයට අයත් වියහැකි ද්‍රවිඩ නායකයන් පස් දෙනෙකි.

පසුබිම

ද්‍රවිඩයන් පස් දෙන විසින් දිවයින ආක්‍රමණය කිරීමට පෙර, රජරට පාලනය කලේ, වට්ටගාමිණී අභය ලෙසින්ද හැඳින්වුනු, වළගම්බා රජ (ක්‍රිපූ 104–103, ක්‍රිපූ 89–76) විසිනි. දකුණු ඉන්දියාවෙන් පැමිණි ආක්‍රමණිකයන් පස් දෙන විසින්, ක්‍රිපූ 103 දී, වළගම්බා රජ බලයෙන් පහකොට,   ක්‍රිපූ 89 වන තුරු රට පාලනය කරන ලද අතර, එවිට වළගම්බා රජ විසින් ඔවුන් පරාජය කොට, යළි සිහසුන හිමි කර ගත්තේය.

පාලකයෝ

පුලහත්ථ

පුලහත්ථ යනු ද්‍රවිඩයන් පස් දෙනගෙන් පළමුවැන්නා විය. පස් මසකට පෙර සිහසුනට පත් පාලක රජතුමාවූ වළගම්බා රජ බලයෙන් පහ කල ඔහු, දකුණු ඉන්දියාවෙන් පැමිණි, පාණ්ඩ්‍ය රාජවංශයේ දෙමළ නායකයෙකි.  ඔහුගේ ප්‍රධාන අමාත්‍ය ලෙසින් බාහිය පත් තල හෙතෙම, වසර තුනක් රාජ්‍යය පාලනය කලේ, ක්‍රිපූ 100 දී බාහිය විසින් ඔහු මරා දමන තෙක්ය.

බාහිය

බාහිය යනු ද්‍රවිඩයන් පස් දෙනාගෙන් දෙවැන්නා වූ අතර, හෙතෙම ක්‍රිපූ  100 සිට ක්‍රිපූ 98 දක්වා රාජ්‍ය පාලනය කලේය. පුලහත්ථගේ පාලන සමයේදී ප්‍රධාන අමාත්‍ය වූ හෙතෙම, ඔහු මරා රජකම පැහැර ගති. බාහියගේ පාලන සමය කෙලවර වූයේ, ඔහු සිහසුනට පත්ව වසර දෙකක් ගත වත්ම, ඔහුගේ අග්‍රාමාත්‍ය වූ පණය මාර විසින් ඔහු මරා දැමීමත් සමගය.

පණය මාර

ක්‍රිපූ 98 සිට ක්‍රිපූ 91 දක්වා රාජ්‍යය පාලනය කල   පණය මාර , ද්‍රවිඩයන් පස් දෙන ගෙන් තෙවැන්නාවූ අතර, ද්‍රවිඩයන් පස් දෙනා අතුරින් වැඩිම කලක් රාජ්‍යය පාලනය කල තැනැත්තා විය. සිහසුනට පත් වීමට පෙර, හෙතෙම බාහිය යටතේ අග්‍රාමාත්‍යය තනතුර දැරූ අතර, පණය මාර විසින් බාහිය මරා රාජ්‍යය පැහැරගෙන සිහසුනට පත්වූයේ ඔහුගේ අග්‍රාමාත්‍යය ලෙසින් පිලිය මාර පත් කරමිනි.

පිලිය මාර

අනුරාධපුරයේ රජ ලෙසින්  පිලිය මාර  රාජ්‍ය පාලනය සිදු කලේ ක්‍රිපූ 91 සිට ක්‍රිපූ 90 දක්වා වෙයි. ඔහුගේ පූර්වප්‍රාප්තිකයන් කල අයුරින්ම සිහසුන ඩැහැගත් හෙතෙම, පණය මාර ඝාතනය කලේ ඔහුගේ ප්‍රධාන අමාත්‍ය ලෙසින් කටයුතු කරමින් සිටියදීය. ද්‍රවිඩයන් පස් දෙන අතුරින්, අඩුම පාලන කාලය සහිත වූයේ  පිලිය මාර වන අතර, ඔහුගේ ප්‍රධාන අමාත්‍ය දාඨික විසින් ඔහු මරා රජකම පැහැර ගැනුමට පෙර එය පැවැතියේ සත් මසක් පමණි.

දාඨික

 දාඨික  යනු ද්‍රවිඩයන් පස් දෙනාගෙන් අවසන් තැනැත්තේ වූ අතර ක්‍රිපූ  සිට ක්‍රිපූ 88 දක්වා රාජ්‍ය පාලනය කලේය. දාඨික සිහසුනට පත් වූයේ ඔහුගේ රජු  පිලිය මාර ඝාතනය කිරීමෙන් වන අතර, එවිට හෙතෙම ඔහුගේ ප්‍රධාන අමාත්‍ය විය. ක්‍රිපූ 88 දී  වළගම්බා රජ විසින් ඔහු මරා දමා සිහසුන පැහැර ගනිමින් විජය රාජ වංශය යළි ස්ථාපිත කලේය. ඊළඟ වසර 12 තුල වළගම්බා රජු විසින් අනුරාධපුර රාජධානිය පාලනය කෙරිණි.

ආශ්‍රිත

බාහිර සබැඳි 
 ඩිස්කවර් ශ්‍රී ලංකා - ලිස්ට් ඔෆ් කිංස් ඇන්ඩ් කිංඩම්ස් ඉන් ශ්‍රී ලංකා
  විජය ඇන්ඩ් ද ශ්‍රී ලංකන් මොනාක්ස්
 ලක්දිව - ලිස්ට් ඔෆ් ද සව්රින්ස් ඔෆ් ලංකා
 ද මහාවම්ශ හිස්ට්‍රි ඔෆ් ශ්‍රී ලංකා ද ග්‍රේට් ක්‍රොනිකල් ඔෆ් ශ්‍රී ලංකා
 කම්ප්ලීට් ලිස්ට් ඔෆ් ශ්‍රී ලංකන් ලීඩර්ස්

රජවරුන් ලැයිස්තු
ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය
ආසියානු රජවරු
ශ්‍රී ලංකාව ආශ්‍රිත ලැයිස්තු
ශ්‍රී ලංකාවේ රජවරු
දෙමළ රජවරු
පංච ද්‍රවිඩ
කියුබා දූපත

කියුබාව සහ ඇ.එ.ජනපදයට අයත් ග්වන්ටානමෝ බොක්ක ප්‍රදේශය මෙම දූපතේ පිහිටා ඇත.

ආශ්‍රිත 
 කියුබාව

කියුබාව
බටහිර ඉන්දීය කොදෙවු
ද්‍රවිඩයන් සය දෙනා

ද්‍රවිඩයන් සය දෙනා යනු,   436  සිට 452 දක්වා අනුරාධපුර රාජධානිය පාලකය කල, බොහෝවිට පාණ්ඩ්‍ය රාජ වංශයට  අයත්වූ දෙමළ නායකයන් සය දෙනෙකි.

පසුබිම

ද්‍රවිඩයන් සය දෙනා විසින් දිවයින ආක්‍රමණය කිරීමට පෙර, අනුරාධපුර රාජධානිය පාලනය කලේ  මිත්තසේන රජ (435-436) විසිනි.

පාලකයෝ

පණ්ඩු

මෙයද බලන්න 
 ශ්‍රී ලාංකික රජවරුන්ගේ ලැයිස්තුව
 ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය
 මහාවංශය

ආශ්‍රිත

බාහිර සබැඳි 
  විජය ඇන්ඩ් ද ලංකන් මොනාක්ස්
 ලක්දිව - ලිස්ට් ඔෆ් ද සව්රින්ස් ඔෆ් ලංකා
 ද මහාවම්ශ හිස්ට්‍රි ඔෆ් ශ්‍රී ලංකා ද ග්‍රේට් ක්‍රොනිකල් ඔෆ් ශ්‍රී ලංකා
 කම්ප්ලීට් ලිස්ට් ඔෆ් ශ්‍රී ලංකන් ලීඩර්ස්
මිත්තසේන රජ

මිත්තසේන රජ, පස්වන සියවසෙහිදී අනුරාධපුරයේ රජ ලෙසින් සිටිමින්  435 සිට 436 දක්වා රාජ්‍යය පාලනය කලේය.
2013 යාන් භූමිකම්පාව

සිචුවාන් යාන් භූමිකම්පාව සිදුවූයේ, 2013 අප්‍රේල් 20 දිනදී බීජිං වේලාවෙන්  (UTC+8) 08:02 වේලාවටය. අපිකේන්ද්‍රය පිහිටා තිබුනේ චෙන්ඩූ වෙතින්  පමණ ඈතින් පිහිටි චීනයේ, සිචුවාන්හී, යාන්හී, ලූෂං  ප්‍රාන්තය අසබඩය.  භූමිකම්පාවේ විශාලත්වය,  චීන භූමිකම්පා දත්ත කේන්ද්‍රය විසින්  Ms 7.0  ලෙසින්ද, USGS විසින් Mw 6.6 ලෙසින්ද, EMSC විසින්  Mw 6.6 ලෙසින්ද සහ JMA විසින් Mj 6.9 ගණනය කර තිබුණි.

ප්‍රතිවිපාක

භූමිකම්පාව සිදුවූයේ  ලෝංමෙන්ෂාන් විභේදනය ඔස්සේ වන අතර 2008 සිචුවාන් භූමිකම්පාව නිසා ඉමහත් බලපෑමකට ලක්වූ පළාතෙහිම මෙය සිදුවී ඇත.  නිල වාර්තා අනුව, 00:40 (UTC+8) වන විට වාර්තාගත අන්දමට 160 දෙනෙක් මියගොස් ඇති අතර, 6700 ට වැඩි දෙනෙකු තුවාල ලබා, නගර කිහිපයකට මහත් හානි සිදුවී ඇත.ලූෂං හී බොහෝ පැරණි ගොඩනැගිලි කඩා වැටුණි.  විදුලිබල සැපයුම  විසන්ධිවූ අතර, බොංසිං, ලූෂං, සහ   ටියංක්වාං ප්‍රාන්තයන්හී විදුලිබල ජාලක බිඳී ගියේය.  යාන්හී කොටසක දුරසන්නිවේදනය විසන්ධි විය.   G5 බෙයිජිං–කොන්මිං අධිවේගීමාර්ගයෙහි චෙන්ඩූ-යාන් සහ යාන්-ක්ෂීචැං  කොටස් විශේෂිතව වෙන්කෙරුනේ  ගලවා ගැනීම් මෙහෙයුම් වල නිරත වාහන සඳහා වන අතර අනෙකුත් වාහන සඳහා එම කොටස් වසා දැමිණි.  බාව්ෂං (宝山) සහ  ලූෂං අතරවූ  සිචුවාන්හී  210  ප්‍රාදේශික මහාමාර්ගයෙහි  ෂියාහ්ජිං  කොටසෙහි  (小金段)  ගමනාගමනය ඇණහිටිනි. මුදවාගැනීමේ කාර්ය සිදු කරන්නන්ට බොංසිං වෙත ඇවිද යෑමට සිදුවූයේ බොංසිං වෙත ප්‍රධාන මාර්ග පිටමන්ව ඇති නිසාය.  ලූෂං හී යූසි ගංගාවෙහි (玉溪河) ජිංජිෂියා  (金鸡峡)  හී සුන්බුන් වේල්ලක් තැනී තිබුණි.

මුදවාගැනීමේ පරිශ්‍රම 
8,000 පමණ සැණින් ජනතා විමුක්ති හමුදාවේ සොල්දාදුවන් මෙන්ම 1,400 ප්‍රාදේශීය මුදවාගැනීම් සේවකයන් සහ 120 සහය  රථ ද භූමිකම්පාව සිදුවූ පීඩිත ප්‍රදේශයට යවන ලදි. එමෙන්ම, චීන හදිසි ප්‍රතිචාර කණ්ඩායමෙහි වෛද්‍යවරුන් 180 ක්ද  සොයා-මුදවාගන්නා බල්ලන්ද එහි යවන ලද්දේ රටෙහි වෙනත් කොටස් වලින් ජංගනය කල ස්වේච්ඡා පිරිස්ද සමගිනි. 

චීන අග්‍රාමාත්‍යය ලි කුචාං විසින් ප්‍රදේශයෙහි සංචාරය කොට විගසින් ක්‍රියාත්මක විය යුතු බව අවධාරණය කලේය. ප්‍රාදේශීයව ඇදහැලෙන  වර්ෂාපතනය සහ  අපර කම්පන යන සාධක නිසා මුදවාගැනීමේ පරිශ්‍රම අපහසු කරලිය හැකි බවද අමතර නායයෑම් සහ තවදුරටත්  ගොඩනැගිලි බිඳවැටීම් වැනි ඇතිවිය හැකි ද්වීතියක බලපෑම් පිළිබඳ සැලකිල්ල යොමුවී ඇති බවද නිලධාරින් අනතුරු ඇඟවූහ.  පසුකරගන්නට නුපුළුවන් මාර්ග සහ අබලි සන්නිවේදන යටි කල පහසුකම් විසින් මුදවාගැනීමේ පරිශ්‍රම වලට සැලකිය යුතු අභියෝග එල්ල කරති.

ජාත්‍යන්තර ප්‍රතික්‍රියා 

:භූමිකම්පාව හේතුවෙන් චීනය වෙත රුසියාව විසින් උදවු පිරිනැමුවේ  සෙනසුරාදාය.

ආශ්‍රිත

බාහිර සබැඳි
බටදොඹ ලෙන

බටදොඹ ලෙන ශ්‍රී ලංකාවේ රත්නපුර දිස්ත්‍රික්කයේ කුරුවිට පිහිටි, මෙරට ප්‍රාග් ඓතිහාසික මානවයා පිළිබඳ සාධක හමුවන පුරාවිද්‍යා ස්ථානයක් වේ. මීට වසර 40,000 කට‌ පෙර විසූ ආදී මානවයින් පිළිබඳ සාධක රාශියක්‌ මෙම ස්ථානයෙන් වාර්තා වී තිබේ.

කැණීම්
බටදොඹ ලෙනෙහි කැණීම් ප්‍රථම වරට 1937 වර්ෂයේදී ආචාර්ය පී.ඊ.පී. දැරණියගල මහතා විසින් ආරම්භ කරනු ලැබූ අතර පසුකාලීනව 1980 සමයේ ආචාර්ය ශිරාන් දැරණිගල හා ආචාර්ය ඩබ්.එම්. විජයපාල යන පුරාවිද්‍යාඥයන් විසින්ද මෙහි කැණීම් කටයුතු සිදු කරන ලදී.

ලෙන ආශ්‍රිතව සිදුකල කැණීම් තුළින් මෙරට මධ්‍යශිලා යුගයේ මානව ඇට සැකිලි, ක්ෂුද්‍ර ශිලා මෙවලම් හා දඩයම් කල සතුන්ගේ සාදක කොටස් ආදිය හමුව තිබෙන අතර ආචාර්ය ශිරාන් දැරණියගල විසින් 1980-1984 සමයේ සිදුකල කැණීම් වලදී මෙහි තිබී මෝර දත් හමුවී තිබේ.

මේවාද බලන්න
බටතොට ලෙන

මූලාශ්‍ර

රත්නපුර දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
පාහියන් ලෙන

පාහියන් ලෙන යනු ශ්‍රී ලංකාවේ බස්නාහිර පළාතේ කළුතර දිස්ත්‍රික්කයේ පාහියන්ගලහි ඇති විශාල ලෙනකි.  ෆා හියන් නම් චීන ජාතික භික්ෂූන් වහන්සේගේ නමින් ලෙන නම්කර ඇත. මේ අසල විහාරස්ථානයක්ද වේ. මෙම ලෙන පශ්චාත් පෙලෙස්ටොසීන මානව ඇටසැකිලි වල ශේෂයන් 1960-1980 යන කාලයන් වලදී හමුවීම හේතුවෙන් වැදගත් වේ.මෙය දකුණු ආසියාවේ කටාරම් නොකෙටූ විශාලතම ස්වාභාවික ගල් ලෙනයි.මෙහි මිනිසුන් 3500කට එකවර සිටිය හැකිය.මෙහි විශාලත්වය දැක ගැනීමට ගුහාව ඇතුලටම ගොස් පිටත බැලිය යුතුය.මෙහි අවුරුදු 35000-60000 අතර කාලයේ ආදී මානවයා වාසය කර ඇත.ඔවුන් මුහුදු මාළු, ලුණු ,මෝර දත් පළඳනා භාවිතා කර තිබේ.මෙම ගල්ලෙන ගලක් වසර සියක්දහස් ගණනක් මුළුල්ලේ  විඛාදනය වීමෙන් සෑදී ඇත.

ප්‍රාග් ඓතිහාසික මානව නෂ්ටාවශේෂ

මේ ලිපිත් බලන්න 
බලං‌ගොඩ මානවයා
බටදොඹලෙන

මූලාශ්‍ර 
Kenneth A. R. Kennedy, "Fa Hien Cave", in Encyclopedia of Anthropology ed. H. James Birx (2006, SAGE Publications; ISBN 0-7619-3029-9)
"Pre- and Protohistoric settlement in Sri Lanka" — S. U. Deraniyagala, Director-General of Archaeology, Sri Lanka
Kenneth A. R. Kennedy and Siran U. Deraniyagala, Fossil remains of 28,000-year old hominids from Sri Lanka, Current Anthropology, Vol. 30, No. 3. (Jun., 1989), pp. 394–399.
Kenneth A. R. Kennedy, T. Disotell, W. J. Roertgen, J. Chiment and J. Sherry, Biological anthropology of upper Pleistocene hominids from Sri Lanka: Batadomba Lena and Beli Lena caves, Ancient Ceylon 6: 165-265.
Kenneth A. R. Kennedy, Siran U. Deraniyagala, W. J. Roertgen, J. Chiment and T. Disotell, Upper Pleistocene fossil hominids from Sri Lanka, American Journal of Physical Anthropology, 72: 441-461, 1987.

ප්‍රාග් ඓතිහාසික යුගය - ශ්‍රී ලංකා
කළුතර දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
වසභ රජ

ලම්බකර්ණ වංශයේ ආරම්භක පාලකයා වූ වසභ රජතුමා මෙරට පාලකයින් අතර තවත් කැපීපෙනෙන චරිතයකි.

රටේ අභ්‍යන්තර පාලනය විදිමත් ලෙස සංවිදානය කිරීමට එතුමා අනුගමනය කරනලද ක්‍රියා පිළිවෙත ආදර්ශවත්ය. එතුමාවිසින් දිවයිනේ නොයෙක් ප්‍රදේශවල පිහිටුවනලද සෙල්ලිපි විශාල ප්‍රමානයක් තිබේ. ඒවායේ සදහන් කරතිබෙන තොරතුරුවලට අනුව ඒරජතුමා මෙරට පලාත් බෙදා පරිපාලනයවිදිමත් කිරීමට උත්සාහ කලේය.එමෙන් ම රජයෙ බදු අයකිරීම වඩාත් ක්‍රමවත් වූයේද මේරජුගෙ පාලන කාලයේ බව එතුමා විසින් පිහිටුවන ලද සෙල්ලිපිවලින් පැහැදිළි වේ. 

සිංහලේ රජවරු
අනුරාධපුරයේ රජවරු
Iවන ලම්බකණ්ණ රාජවංශය
1වන සියවසේ සිංහල රජවරු
2වන සියවසේ සිංහල රජවරු
උඩවත්තකැලේ

උඩවත්තකැලේ රාජකීය වන උයන පිහිටා ඇත්තේ මහනුවර ශ්‍රී දළදා මාලිගාවට පිටුපසිනි. 1856 දී රක්ෂිතයක් ලෙස නම් කරන ලද මෙම වන උයන 1938 වසරේදී අභය භූමියක් ලෙසද නම් කරන ලදී. ජෛව විවිධත්වය අතින් ඉහළ මෙම වනය තුළ ශාක විශේෂ 405ක් පමණ ඇත. එයින් ශාක විශේෂ 100ක් පමණ අප රටට ආවේණිකය. එකල නා වනය ලෙසද මෙය හදුන්වා ඇත. අතිශය දුර්ලභ පුස්වැලක් උඩවත්තකැලේදී ඔබට දැකිය හැකිය. එකල බෝගම්බර වැවේ සිට මෙහි දක්වා උමගක් වූ බව පැවසේ.

උඩවත්ත කැලේ පිළිබඳ රූප
ද්‍රවිඩ ජනයා

ද්‍රවිඩ ජනයා හෝ ජනතාව යනු,   ද්‍රවිඩ භාෂා පවුලට අයත් භාෂා දේශීය වශයෙන් කථාකරන ප්‍රකීර්ණක ජන කණ්ඩායම් හැඳින්වීම සඳහා භාවිතා කෙරෙන පදයකි.

ද්‍රවිඩ ජනයා
සිමියොන්ගේ ගෝත්‍රය

හෙබ්‍රෙව්  බයිබලය ප්‍රකාර, සිමියොන්ගේ ගෝත්‍රය () යනු   ඊශ්‍රායෙලයේ ගෝත්‍ර අතුරින් එකක් විය.

ඊශ්‍රායෙල ගෝත්‍ර විසින්  ක්‍රිපූ 1200 දී පමණ, කානාන්  යටත් කර ගැනීමෙන් පසුව ජොෂුවා විසින් ගෝත්‍ර දොළස අතරේ භූමිය බෙදා දෙන ලදි.

මෙම අවධිය වන විට, සිමියොන්ගේ ගෝත්‍රය විසින් අධිවසනය කල භූමිප්‍රදේශය පිහිටා තිබුණේ  කානාන් වෙතින් නිරිත දිගින් වන අතර, නැගෙනහිරින් සහ දකුණෙන්  ජුදාගේ ගෝත්‍රය වෙතින් මායිම්ව පිහිටියේය; ජුදාගේ ගෝත්‍රය හා සමග මායිම් අපැහැදිලි වූ අතර, ජුදාගේ ගෝත්‍රයෙහි භූමිප්‍රදේශයෙහි බටහිර කොටස තුල එයින් වටවී, සිමියොන්ගේ ගෝත්‍රයෙහි භූමිය පිහිටා තිබුණු බවක් පෙනෙයි. () සිමියොන්ගේ ගෝත්‍රය,  ජුදා රාජධානිය තුල එතරම් සැලකිය යුතු නොවන ගෝත්‍ර අතුරින් එකක් විය.

සම්භවය

ටෝරා ග්‍රන්ථය ප්‍රකාර, මෙම ගෝත්‍රය සමන්විත වන්නේ,  ලෙයාගෙන් උපන් ජාකොබ්ගේ දෙවන පුත්‍රයා වූ සිමියොන් වෙතින් පැවතෙන්නන්ගෙන් වන අතර, මෙම ගෝත්‍රය එහි නම ලබාගෙන ඇත්තේ ඔහු අනුව යමිනි; කෙසේවෙතත්, සමහරක් බයිබලය ප්‍රාඥයින්ගේ අදහස වන්නේ මෙය අපරකථනයක් වන අතර, ඊශ්‍රායෙල සහසන්ධියනයේ අනෙකුන් හට ගෝත්‍රයෙහි නිවරදභාවය පිළිබඳ හේතුවක් සැපයීමට ඉදිරිපත් නෙරුණු  අපිනාමික  රූපකයක් බවයි.

ආශ්‍රිත
ලෙවීවරයා

යුදෙව් සම්ප්‍රදායය ප්‍රකාර, ලෙවීවරයෙක් යනු,  () යනු ලෙවී.නම් හෙබ්‍රෙව් ගෝත්‍රයේ සාමාජිකයෙක් විය. ජොෂුවා සහ ඊශ්‍රායෙල්වරු කානාන් දේශයට ඇතුළුවූ විට (ජොෂුවා13:33), පරිහරණය සඳහා නගර ලැබුුනද, ඉඩම් හිමියන් වීමේ වරම නොලැබුනු එකම ඊශ්‍රායෙල ගෝත්‍රය වූයේ ලෙවීවරුන් වූ අතර, එසේ වූයේ,  "ඔවුන්ගේ උරුමය වන්නේ ඊශ්‍රායෙලයේ දෙවියන්වහන්සේගේ භූමිය පමණක්ම වන බැවිනි" (Deuteronomy 18:2).

ආශ්‍රිත
ලලිත් ඇතුලත්මුදලි

ලලිත් ඇතුලත්මුදලි ශ්‍රී ලාංකික දේශපාලනඥයෙකි.

ආශ්‍රිත ලිපි
මහපොළ

ආශ්‍රිත

1936 උපත්
1993 මරණ
ශ්‍රී ලාංකිකයෝ
ලාංකික සිංහලයෝ
ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ
කොළඹ රාජකීය විද්‍යාලයේ ආදි සිසුවෝ
ලංකික දේශපාලනඥයෝ
එක්සත් ජාතික පක්ෂයෙහි දේශපාලනඥයන්
චරිත කතා
උකුස්සා

උකුස්සාගේ ආයු කාලය අවුරුදු 70ක් පමණය.හොදින් වඩුනු උකුස්සෙක් මාලුන්,පක්ශීන්,හාවුන්,සර්පයන්,කුඩා මුව පැටවුන් වැනි සතුන්ය. 30-40 පමණ වන විට උකුස්සාට මරණයත් ජීවිතයත් අතර එක් අභියෝගයක් පැමිනෙණවා ඒ උකුස්සා අවුරුදු 40 පමණ දඩයම් කරපු හොට වකුටු වීම, නිය ගැල වීම සහ පිහාටු ගැලවීම වීම වැනි දේය. එම නිසා ඌට ගොදුරක් වත අල්ලා ගැනීමට නොහැකි වනු ඇත. ඉන්පසු ඌ නව ජීවිතයක් තෝරා ගැනේ විශාල ගල් පර්වතයකට ගොස් තමාගේ පිහාටු එකින් එක ගලවා දමය්, නියපොතු ගලක අතුල්ලා කඩා දමය්,හොටය ගලක වේගයෙන් හප්පා කඩා දමය් මෙසේ නිරාආහාරව මාස එකහමාරක් පමණ සිටිනි ඇත.පොඩ්ඩක් හෝ හිස සෙලෙව්ව හොත් හිසේ අභ්‍යන්තරයට ලේ ගොස් ඌ මිය යා හැක.ඉන්පසු ඌගේ හොටය වඩී,පිහාටු වැවී,නිය උල් වී ඌ නව ජීවිතයක් අරභය්

උකුස්සන් යනු විශාල, ශක්තිමත් සහ බුද්ධිමත් පක්ෂින් විශේෂයකි. මොවුනගේ නියපොතු සහ ඇස් ඉතා තියුණුව වැඩි තිබෙනවා මොවුනගේ ආහාර සොයා ගැනිම පහසු වීම සඳහා. සමාන්‍යෙන් මොවුන් වාසස්ථාන සඳහා යොදාගන්නේ උස් කඳු පර්වත සහ උස් ගස් වේ. ගැහැණු සතෙකු වරකට බිත්තර දෙකක් පමණ දමයි. ලෝකයේ අද වන විට උකුස්සන්ගේ වර්ග කිහිපයක්මද දැක ගත හැකිය.උකුස්සා යොදාගෙන අතීතයෙ රජවරුන් විවිද තරග පවත්වා ඇති ඇතර එය සමහර රටවල පැරනිම ක්‍රීඩවද වේ. 

තීක්ෂණ නුවණක් සහ තියුණු ඇස් දෙකක් පිහිටයි.

 අලුත් වැඩියා වෙමීන් පවති
එක්සත් රාජධානියේ නෛතික රදළ පදවි ක්‍රමය

නෛතිකව පිලිගත් රදළ පදවි සහ නමබුනාම ක්‍රමයක් එක්සත් රාජධානියේ ක්‍රියාත්මකවේ. මෙම  රදළ පදවි සහ නමබුනාම බොහෝමයක් පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට උරුමවේ.

එක්සත් රාජධානියේ රදළ පදවි
බක් පසළොස්වක පෝය

බක් මස පසළොස්වක පෝය ශ්‍රී ලංකා ශාසන ඉතිහාසයෙහි වැදගත්ම පොහොදිනයකි. බුදුන් වහන්සේ දෙවන වරට ලක්දිවට වැඩම කරන ලද්දේ මෙවන් දිනකය.

ආශ්‍රිත ලිපි
 බක් පසළොස්වක
 පසළොස්වක පොහොය දොළහ

පසළොස්වක පෝය
බක්
බක් මාසය

බක් යනු චන්ද්‍ර මාසයකි. 
 බෞද්ධ දිනදසුන අනුව අවුරුද්දේ දොලොස්වැනි (12) මාසය වේ.
 සිංහල දිනදසුන අනුව අවුරුද්දේ පළමුවැනි (1) මාසය වේ.
 ඉස්ලාම් දිනදසුන අනුව අවුරුද්දේ හයවැනි (6) මාසය වේ.

ආශ්‍රිත
 සිංහල අළුත් අවුරුද්ද

චන්ද්‍ර මාස
බක්
ඉස්ලාම් දිනදසුන

ඉස්ලාම් ආගමිකයන්ගේ සාම්ප්‍රදායික දිනදසුන වේ.

ආශ්‍රිත 
 ඉස්ලාමීය දිනදසුන

ඉස්ලාම් දිනදසුන
කෝට්ටේ සත්වන විජයබාහු රජ

සත්වන විජයබාහු රජ  යනු, කෝට්ටේ ප්‍රතිස්ථාපිත කල සයවන පරාක්‍රමබාහු රජ විසින් හදාගත් දරුවකු වන අටවන වීර පරක්‍රමබාහු රජගේ පුත්‍රයාය. ඔහු උපන්නේ  1445 දී පමණ වන අතර ඔහුගේ සහෝදරයන් වන ශ්‍රී රාජසිංහ, නවවන ධර්ම පරාක්‍රමබාහු රජ, සහ රයිගම් බණ්ඩාර යන්නන් සමග ඇතිදැඩි විය. මනම්පේරි ආරච්චි වෙත විවාහපත්ව සිටි සහෝදරියක්ද ඔහුට සිටියේය.

රාජ්‍ය කාලය
ඔහුගේ වැඩිමහළු සොහොයුරු  නවවන ධර්ම පරාක්‍රමබාහු රජුගේ මරණයෙන් පසු, කෝට්ටේ ජනතාවට අවශ්‍ය වූයේ ඔහුගේ අඩ සොහොයුරු, සකලකලා  වල්ලභ, රජු බවට පත් වීමටය. ඒ වන විට ඔහු උඩුගම්පොල උපරාජ විය. කෙසේවෙතත්, සිංහල රජුන් පිළිබඳ කතාන්තරයක් වන රාජාවලිය අනුව, ඔහුගේ අඩ සොහොයුරු සකලකල වල්ල විසින් විජයබාහු වෙත කිරුළ පැළඳුවේ සත්වන විජයබාහු ලෙසිනි. මොහු සිංහාසනාරූඪ වූයේ ක්‍රි.ව. 1513 දීය.

රජවරු - කෝට්ටේ රාජධානිය
සිරි සඟ බෝ රාජ වංශය
උත්තිය රජ

උත්තිය රජ අනුරාධපුර නගරය අගනුවර කරගෙන, ක්‍රිපූ 267 සිට ක්‍රිපූ 257 දක්වා රාජ්‍යය පාලනය කල,  රජරට රාජධානියෙහි  රජ කෙනෙකි.
මිහිඳු මාහිමිපාණන් වහන්සේගේ අපවත් වීම සිදුවූයේ මෙතුමාගේ රාජ්‍ය සමයේදී ය.

මෙයද බලන්න 
ශ්‍රී ලාංකික රජවරුන් ලැයිස්තුව

බාහිර සබැඳි 
 මහින්දාගමනයෙන් ඔපවැටුණු ලාංකීය ජන සමාජය
 කොඩ්රින්ටන්ස් ෂෝට් හිස්ට්‍රි ඔෆ් සිලෝන්
ඔස්ට්‍රියා-හංගේරියා රාජධානිය

ඔස්ට්‍රියා-හංගේරියා අධිරාජ්‍යය යනු ඔස්ට්‍රියානු අධිරාජ්‍යයේ සහ හංගේරියානු රාජධානියේ ඒකාබද්ධයෙන් පිහිටුවනු ලැබූ අධිරාජයයකි. එය 1867 සිට 1918 දක්වා පැවතියේය. පළමු ලෝක යුද්ධයේදී පරාජය වීමත් සමඟ එය බිඳ වැටුණි. 1867 ඔස්ට්‍රියා හංගේරියා සම්මුතිය අනුව ඒකාබද්ධය සිදු වූ අතර, එය හංගේරියානු පාර්ලිමේන්තුව විසින් අනුමත කිරීමත් සමඟ 1867 මාර්තු 30 සිට ඔස්ට්‍රියා-හංගේරියා අධිරාජ්‍යය බවට පත් විය. 

පෙර පැවති රටවල්
ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාග් ඉතිහාසය

මානව ජනාවාසකරණයෙන් පසුව  ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාතන ඉතිහාසය දක්වා වූ ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාග් ඉතිහාසය මෙම ලිපියෙන් ආවරණය කරනු ලබන අතර, එය තුලින් පුරාශිලා, මධ්‍යශිලා සහ ආදි යකඩ යුගය යන්නන් ආවරණය කරයි.

ශිලා යුගය

පුරාශිලා යුගය
පැරණි ගල් ගුහා පිළිබඳව තොරතුරු විශ්ලේෂණයේ දී පහතරට තෙත් කලාපයේ බුලත්සිංහල අසල පිහිටි ෆාහියන් ලෙනෙ තොරතුරු රැසක් අනාවරණය කරගත හැකිය. කුරුවිට අසල පිහිටි බටදොඹ ලෙන, කිතුල්ගල පිහිටි බෙලි ලෙන, කෑගල්ල අසල පිහිටි අත්තනගල්ලේ අළු ලෙන ආදී ස්ථාන මිසෝලිතික යුගයට අයත් පැරණි ගල් ලෙන් වලට උදාහරණ කිහිපයක් වේ. මෙම තොරතුරු ඇඹිලිපිටියේ බෙල්ලන් බැඳි පැලස්ස,ෆාහියන් ලෙන, කැනීම් වලදී එහි දියුණු මානවයන් ජීවත් වූ බවට සාක්ෂී සොයාගෙන ඇත. එමෙන්ම බටදොඹ ලෙන, බෙලි ලෙන, බෙල්ලන් බැඳි පැලැස්ස ආදී ස්ථාන වලින්ද තවත් සාක්ෂි ලැබී ඇත. මෙම ලෙන්වල ජීවත් වූ දියුණු මානවයා බලංගොඩ මානවයා ලෙස හැඳින්වේ. කැනීම් වලින් සොයා ගත් ඇට කැබලි මගින් මෙම පිරිමි මානවයෙක් සෙ.මි. 174 ද, ගැහැණියක සෙ.මී. 166 කද උසකින් යුක්ත බවද, මොවුන් දැඩි සිරුරු වලින් හෙබි ඉතා ශක්තිමත් මිනිස් කොට්ඨාශයක් බවත් සොයාගෙන ඇත.
මෙම බලංගොඩ මානවයා ලංකාවේ විවිධ ස්ථානවල කුඩා කණ්ඩායම් වශයෙන් ජීවත් වී ඇත. හෝ(ර්)ටන් තැන්න , මන්නාරම , විල්පත්තු , සබරගමු වැසි වනාන්තර මොවුන් ජීවත් වූ ස්ථාන ලෙස හඳුනාගෙන ඇත. මොවුන්ගේ ජීවන චර්යාව දැනට ලංකාවේ ජීවත් වන වැද්දන්ගේ ජීවන චර්යාවට සමාන බවද සැලකේ. බලංගොඩ මානවයා විවිධ ආකාරයේ ආයුධ භාවිතා කළ බවත්, ඔවුන් ඒ අනුසාරයෙන් දඩයම් කරගෙන තම ආහාර ලබා ගත් බවටත් තොරතුරු පවතී.

මධ්‍යශිලා යුගය
ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාතන ඉතිහාසය

ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාතන ඉතිහාසය ඇරඹෙන්නේ ක්‍රිපූ අවසන් සියවස් කිහිපය හා සමගම ඓතිහාසික වාර්තාවන් ක්‍රමානුකූල ලෙසින් එළිදැකෙමින්,   ප්‍රාග් ඓතිහාසික යුගය අවසන් වනවාත් හා සමගය.

සාම්ප්‍රදායික සිදුවීමක් වන්නේ, ක්‍රිපූ 543 දී පමණ 700 ක පිරිසක් හා සමග ශ්‍රී ලංකාවට ගොඩබැස්සේ යැයි පැවසෙන අර්ධ-කල්පිත රජෙකු වන  විජය කුමරුවන්ගේ ආගමනය වන අතර,  ශ්‍රී ලංකාවේ සිංහල ජනයාගේ වංශ කතාව වන මහාවංශයෙහි දැක්වෙන පළමු ඓතිහාසික සිද්ධිය මෙයයි.

මහාවංශයෙහි දැක්වෙන විස්තර කථාව ඓතිහාසික මුහුණුවරක් ගන්නේ, ක්‍රිපූ 3 වන සියවසෙහි  දේවානම්පිය තිස්ස රජ යටතේ බුද්ධාගම පැමිණීමත් හා සමගය. බුද්ධාගමෙහි පැවතීම හා සමගම, ක්‍රිපූ 3 වන සියවසෙහිදී පටන් සටහන් කල  ශීලා ලේඛනමය මූලාශ්‍ර හමුවී ඇත. මහාවංශය වැනි, ආදිතම ඓතිහාසික-ලේඛනමය සාහිත්‍ය ග්‍රන්ථ ලියැවී ඇත්තේ ක්‍රිව 6වන සියවසෙහි පටන්ය.

ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසයේ පුරාතන යුගය තුල මුළුමනින්ම පාහේ ප්‍රමුඛත්වය දරන්නේ  අනුරාධපුර රාජධානියයි. ශ්‍රී ලංකාවේ මධ්‍යතන  යුගය ඇරඹුනා යැයි සැලකෙන්නේ ක්‍රිව 1017 දී අනුරාධපුර රාජධානිය බිඳ වැටීමත් හා සමගය.
උපතිස්ස නුවර

උපතිස්ස නුවර   යනු   පුරාතන රජරට රාජධානියේ දෙවන පරිපාලන කේන්ද්‍රය විය. විජය රජුගේ මරණයත් සමග,  විජය රජුගේ සිහසුනට හිමි කම් කී ඔහුගේ බෑනා කෙනෙකු වූ පඞුවස්දෙව් රජ   උතුරු ඉන්දියාවේ සිට රාජධානිය වෙත පැමිණෙන තෙක් උපරාජ බවට පත් ඔහුගේ අගමැති උපතිස්ස රජ විසින් මෙම අගනගරය ස්ථාපනය කෙරිණි.

ස්ථාපනය, නම සහ පිහිටුම 
උපතිස්ස නුවර තම්බපණ්ණියට සැතපුම් හතක් හෝ අටක් හෝ උතුරින් වන අතර, වර්තමාන මන්නාරම අසල දිස්ත්‍රික්කයක, එනම් හලාවත දිස්ක්‍රික්කයේ පිහිටා තිබූ බව විශ්වාස කෙරේ.   එය නම් කෙරුණේ, විජය රජුගේ අගමැතිවූ, උපරාජ  උපතිස්ස රජ අනුව යමින් වන අතර, විජය රජුගේ මරණයට පසුව සහ  තම්බපණ්ණි රාජධානියෙහි අවසානයට පසුව ක්‍රිපූ 505 දී ප්‍රතිස්ථාපනය කෙරිණි.

ඉතිහාසය
තමන්ගේ අනුප්‍රාප්තිකයෙකු තෝරා ගැනීමේ අපහසුතාවයකින් පසුවූ, විජය රජුගේ පාලන සමයේ අවසානය ලඟාවත්ම, ඔහුගේ  මුතුන්මිත්තන්ගේ නගරය වන සිංහපුර වෙත සංදේශයක් යැවුවේ, සිංහසානාරූඨ වන ලෙසින් ඔහුගේ සොහොයුරු සුමිත්ත වෙත ආරාධනා කරමිනි.  කෙසේවෙතත් සංදේශය එහි ගමනාන්තය වෙත ලඟාවීමට පෙර විජය රජ මිය ගිය අතර ජනයා විසින් පාලනය සඳහා ඇමතිවරයෙකු තෝරා ගත්හ

මෙයද බලන්න 
 ඉතිහාසය - ශ්‍රී ලංකා

ආහ්‍රිත

බාහිර සබැඳි 
 හිස්ට්‍රි ඔෆ් සිලෝන් බයි හම්ප්‍රි විලියම් කොඩ්රිංටන්
උපතිස්ස නුවර අභය රජ

අභය රජ යනු  උපතිස්ස නුවර රජ ලෙසින්, ක්‍රිපූ  474 සිට ක්‍රිපූ 454 දක්වා රාජ්‍ය පාලනය කළ රජෙකි. ඔහුගේ සොහොයුරන් විසින් ඔවුන් අතුරින් උපතිස්ස නුවර මීළඟ රජ වීමට සුදුසුතම වැඩිමහලා බවට තෝරා ගැනීම නිසා, ඔහුගේ පියාවූ  පඞුවස්දෙව් රජුගේ අනුප්‍රාප්තිකයා ලෙසින් ඔහු රජ විය.

මෙයද බලන්න 
 ශ්‍රී ලාංකික රජවරුන්ගේ ලැයිස්තුව
 මහාවංශය
 ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය
 ශ්‍රී ලංකාවේ ස්ථාන නාම

බාහිර සබැඳි 
 හිස්ට්‍රි ඔෆ් ශ්‍රී ලංකන් කිංස්
 කොඩ්රින්ටන්ස් ෂෝට් හිස්ට්‍රි ඔෆ් සිලෝන්

ශ්‍රී ලංකාවේ රජවරු
සිංහල ජනයා
ක්‍රිපූ 5 වන සියවසේ පාලකයෝ
සමාන්තර මධ්‍යන්‍යය

ගණිතයෙහි සහ සංඛ්‍යානයෙහි, සමාන්තර මධ්‍යන්‍යය, හෝ සන්දර්භය පැහැදිලි කල්හී සරල ලෙසින් මධ්‍යන්‍යය හෝ සාමාන්‍යය යනු, කිසියම් සංඛ්‍යා ගොන්නක සංඛ්‍යා සැමගේ එකතුව, එම ගොන්නෙහි සංඛ්‍යා ගණනෙන් බෙදු විට ලැබෙන අගයයි.

ගණිතය