Suchinthana/si-wikipedia huggingface dataset:
ශ්‍රී ලංකාවේ අතීත කෘෂිකර්මය

අතීතයේ ශ්‍රී ලංකාව සහලින් ස්වයංපෝෂී රටකි.අතීතයේ විසු රජවරු විසින් කරවන ලද වැව් නිසා ශ්‍රී ලංකාවේ රජරට ප්‍රදේශය වැව් බැදී රාජ්‍ය ලෙස හැදින්වීය .අතීතයේ පැවතියේ යැපුම් කෘෂිකර්මාන්තය පදනම් කරගත් කෘෂි ආර්ථික ක්‍රමයකි .තම නිවසට සහ පවුලේ  සියලු දෙනාට අවශ්‍ය වූ ආහාර තමා විසින්ම නිපදවා ගැනීම සිදුවිය 

අතීතයේ කෘෂිකර්මාන්තය පවතී බවට සාක්ෂි 
 පැරකුම්බා රජ සමයේදී ශ්‍රී ලංකාව පෙරදිග ධාන්‍යාගාරය ලෙස හැදින්වීය.
 විජය රජු ලංකාවට ගොඩ බට මොහොතේදී කුවේණිය විසින් විජය රජු ඇතුළු පිරිසට බතින් බුලතින් සංග්‍රහ කර ඇත .
 කුවෙනිය කපු කටිමින් සිටීම .

වැව් තැනීමේදී යොදාගන්න ලද තාක්ෂණය ය .(බිසෝකොටුව ,සොරොව්ව,රළපනාව )
 බිසෝකොටුව -ජලය මගින් ඇතිවන්න වූ පීඩනය පාලනය කිරීමට තනන ලද එකකි .
ආදාන උපාංග

පරිගණක තුලට දත්ත හා උපදෙස් ලබා දීමට භාවිත වන උපාංග 'ආදාන උපාංග (Input Devices)' ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ. 

මේවා විවිධ ආකාර වේ.

යතුරු පුවරුව(Keyboard) 

පරිගණකයට දත්ත හා උපදෙස් ලබා දීමට භාවිත කරන මූලික ආදාන උපාංගය යතුරු පුවරුව ලෙස හැඳින්වේ. මේවා යතුරු පිහිටා ඇති ආකාරය අනුව විවිධ වර්ග වේ. යතුර පුවරු වර්ගය අනුව එක් එක් යතුරු පුවරුවේ ඇති යතුරු ගණන වෙනස් වේ.

ලක්ෂීය උපාංග
නුතන තිරසර සංවර්දනය කොතනටද

අනාගත අවශ්‍යතා සපුරා ගැනීමට හැකි වන පරිදි  පවත්නා සම්පත් කාර්යක්ෂමව උපයෝජනය කල යුතුව ඇත. එහිදී පාරිසරික , සමාජය , ආර්ථික යන පැතිකඩ කෙරෙහි අවදානය යොමු කල යුතුය. නමුදු අප රට තුල මෙම සංකල්පය කොතරම් දුරට ප්‍රායෝගිකව සිදු වන්නේද යන්න සොයා බලමු.
අප රට තුල ඉහත කී අංශයන් හි දියුණුවක් අද වනතුරුත් දැක ගත නොහැක.
ආර්ඩුයිනෝ



Software

අර්ඩුයිනෝ උපත ලබන්නේ 2005 දී ඉතාලියේ "Ivrea Interaction Design Institute" හිදීයි. මෙහිදී මෙය නිර්මණය කළ මැසිමෝ බන්සි, සහ ඩේවිඩ් මෙලිස් වන මොවුන්ගේ ප්‍රධාන අරමුණ වුයේ ඉලෙක්ට්‍රොනික් හෝ ප්‍රොග්‍රමින් පිළිබඳව දැනුමක් නොමැති සිසුන් සඳහා, විවිධ වු පර්යේෂණ කිරීමට හැකි පහසු වේදිකාවක් සකස් කර දීමයි.Arduino යනු නිදහස් මූලාශ්‍ර පරිගණක දෘඩාංග හා මෘදුකාංග සමාගමක්ය, මෙය තනි පුවරු ක්ෂුද්‍ර පාලක කට්ටල නිර්මාණය සහ නිෂ්පාදනය කරයි. එමගින් භෞතික ලෝකය තුල වස්තූන් හා පාරිසරික වෙනස්කම්තු සංවේදක මගින් හදුනාගෙන ඒවා පාලනය කිරීමට හැකි ඩිජිටල් උපාංග සහ අන්තර්ක්‍රියාකාරී වස්තූන් තැනීම සඳහා සහය ලබා දේ. GNU පොදු බලපත්‍ර (LGPL) යටතේ හෝ GNU General Public License (GPL) යටතේ අවසර ලබා දී ඇති නිදහස් මෘදුකාංග හා දෘඪාංග ලෙස මෙම වයාපෘතිෙය් නිෂ්පාදන බෙදා හැරේ. Arduino පුවරු වාණිජමය ආකාරයෙන් ලබා ගත හැකි වන අතර, බොහෝ උපංග ශ්‍රී ලාංකීය වෙළදසැල්වලදී මිලදී ගැනීමට පහසුකම් ඇත.

අර්ඩුයිනෝ බොර්ඩ්

Shields

Blink example

#define LED_PIN 13                  // Pin number attached to LED.

void setup() {
    pinMode(LED_PIN, OUTPUT);       // Configure pin 13 to be a digital output.
}

void loop() {
    digitalWrite(LED_PIN, HIGH);    // Turn on the LED.
    delay(1000);                    // Wait 1 second (1000 milliseconds).
    digitalWrite(LED_PIN, LOW);     // Turn off the LED.
    delay(1000);                    // Wait 1 second.
}

පරිගණක විද්‍යාව
Lankawe deshapalanaya



යටත් විජිත පරිවර්තන සහ එහි ප්‍රතිපල 
ශ්‍රී ලංකාව 1505 සිට 1948 දක්වා බටහිර විජිථවාදීන්ට යටත් විය.පළමුව පෘතුග්‍රීසීන් පිලිවෙලින් ලංදෙසීන් ඉංග්‍රීසින් ලංකාව ග්‍රහණයට හසු විය.මේ ජාතින් අතර ඉංග්‍රීසින් ප්‍රබල බලපැමක් කරන ලදී .ඔවුන් 1796 සිට 1815 දක්වා ලංකාවේ මුහුදුබඩ පළාත් පාලනය කළහ .1815 සිට මුළු ලංකාවම තම පාලනයේ අණසකට නතු කරගත්හ . එතැන් පටන් බ්‍රිතාන්‍යයින් විසින් හදුන්ව දෙන ලද ප්‍රතිපත්ති  ලංකාට බලපෑමක් කර තිබේ.

විජිතකාරක රාජ්‍ය යටත් විජිතවල විජිත රාජ්‍යයක් ගොඩනගන්නේ සහ යම් යම් සමාජ,ආර්ථික,දේශපාලන සහ පරිපාලන ප්‍රතිසංස්කරණ හදුන්ව දුන්නේ,
 තම විජිතය පවත්වාගෙන යාමේ ආරක්ෂක සහ පරිපාලන වියදම් අධික විම සහා ඍජුවම විජිතය පාලනය කිරීම අපහසු වීම .
 තම සංස්කෘතිය සමග නොගැලපීම..
 තම යටත්වැසි සමාජයෙන් තම මව් රාජ්‍යයට යහපත උදා  කරකරගැනීම.
සංඛ්‍යා පද්ධති

තොරතුරු හා සන්නිවේදන තාක්‍ෂණ විෂය ඉගෙනීමේදී සංඛ්‍යා පද්ධති පිළිබඳ දැනුම ඉතා වදගත් ය. ප්‍රධාන වශයෙන් සංඛ්‍යා පද්ධති 4 කි. 
 ද්විමය සංඛ්‍යා පද්ධතිය 
 දශමය සංඛ්‍යා පද්ධතිය
 අශ්ටමය  සංඛ්‍යා පද්ධතිය
 ෂඩ් දශමය සංඛ්‍යා පද්ධතිය

ද්විමය සංඛ්‍යා පද්ධතිය 
0 හා 1 ලෙස සංඛ්‍යා 2ක් භාවිතා වේ. පාදය දෙක වේ. භාවිතා කළ හැකි උපරිම අගය 1 වන අතර අවම අගය 0 වේ.

උදා : 110දෙක   1010දෙක

දශමය සංඛ්‍යා පද්ධතිය 
0 සිට 9 දක්වා සංඛ්‍යා 10ක් භාවිතා වේ. පාදය දහය  වේ. භාවිතා කළ හැකි උපරිම අගය 9 වන අතර අවම අගය 0 වේ.

උදා : 156දහය      563දහය

අශ්ටමය  සංඛ්‍යා පද්ධතිය 
0 සිට 7 දක්වා සංඛ්‍යා 8 ක් භාවිතා වේ. පාදය අට වේ. භාවිතා කළ හැකි උපරිම අගය 7 වන අතර අවම අගය 0 වේ.

උදා : 156අට       563අට

ෂඩ් දශමය සංඛ්‍යා පද්ධතිය 
0 සිට 15 දක්වා සංඛ්‍යා 16 ක් භාවිතා වේ. පාදය දාසය  වේ. 0 සිට 9 දක්වා ඉලක්කම් 10ක් ද A සිට F දක්වා අක්ෂර 6ක් ද ලෙස අනුලක්‍ෂණ 16ක් භාවිතා වේ. ඒ අනුව මෙයට අදාල සංඛ්‍යා පහත පරිදිය.

0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 A B C D E F 

උදා : 15Eදාසය        56A දාසය
ශ්‍රී ලංකාවේ යටත් විජිත යුගයේ ආර්ථික සහ සමාජ ප්‍රතිපල



ශ්‍රී ලංකාව 1505 සිට 1948 දක්වා  බටහිර විජිතවාදී ග්‍රහණයට හසු විය. පළමුව ප්රුතුග්රිසිනුත්  දෙවනුව ලන්දේසීනුත් තුන්වනුව ඉංග්‍රීසීහු ලංකාව ග්‍රහණයට ගත්හ. මේ ජාතීන් අතරින් ලංකාව කෙරෙහි දෘඪ බලපෑමක් එල්ල කළෝ ඉන්ග්රිසිහුය. ඔවුහු  1796 සිට 1815 තෙක් ලංකාවේ මුහුදුබඩ  පළාත් පාලනය කළහ, 1815 සිට මුළු  ලංකාව ම තම පාලනයේ අණසකට නතු කරගත්හ. එතැන් පටන්  බ්‍රිතාන්‍ය  නැමති යටත් විජිත කාරකයන්  විසින් හඳුන්වා දෙන ලද ප්‍රතිපත්ති ලංකාව නමැති විජිතකරණය වූ සමාජය කෙරෙහි දීර්ග කාලීන බලපෑමක් කර තිබේ.

විජිතකාරක රාජ්‍ය යටත් විජිතවල විජිත රාජ්‍යක් ගොඩ  නඟන්නේ හා යම් යම් සමාජ ආර්ථීක,දේශපාලන හා පරිපාලන ප්‍රතිසංස්කරණ හදුන්වා  දීම

(1) තම විජිතය පවත්වාගෙන යාමේ ආරක්ෂක හා පරිපාලන වියදම් අධික වීම සහ ඍජුව විජිතය පාලනය කිරීම  අපහසු වීම.

(2) තමන්ට අබිමුව ඇති නව සමාජයේ ඇති ජීවන රටා හා අභිලාෂ විජිතකාරකයාගේ සංස්කෘතිය සමඟ නොපෑහීම ඒවා එය වෙනස් කර ගැනීම.

(3) තමන්ට  යටත් වැසි සමාජ තම මවු රාජ්‍යයේ උපරිම යහපත සඳහා භාවිතයට ගැනීම, යන මුලික  අරමුණු ඉටු කර ගැනීමට ය.

ආර්ථීක හා සමාජ පරිවර්තන : 
dffhfhsnc bjhfhයටත් විජිත රාජ්‍යය ලංකාවේ හඳුනව දුන් ප්‍රතිපත්තින්ගේ  බලපෑම දෙයාකාර වේ. එනම්
 අපේක්ෂිත ප්‍රතිඵල
 අනපේක්ෂිත ප්‍රතිඵල

මේවා සාධනීය වීමට හෝ නොවීමට හෝ ඉඩ ඇත.ආර්ථීක හා සමාජ පරිවර්තනය තල දෙකක් යටතේ සිදු විය.

 යටත් විජිත ධනවාදයේ ආරම්භය සහ ව්‍යාප්තිය.
 යටත් විජිත සමාජ පරිවර්තනය.
සිංහල ළමා ගී



දරු නැලවිලි කවි 
ඈත ආතිතයේ සිට ශ්‍රී ලංකික මාතාවන් තම දරු පැටුවන් නළවා ගන්නට දරු නැලවිලි ගී ගයනා කර ඇත . එපමණක්ම පමණක් නොව එදා සිට අද දක්වා හෙළබස රැස උපයෝගී කරගෙන දරුවාගේ අම්මා හෝ ආත්තම්මා දරුවා නලවා ගන්නේ නැලවිලි ගී ගායනා කිරීමෙනි

එදා සිට අද දක්වා මුක්‍ය භාෂාවක් ලෙස පැවත එන මේ නැලවිලි ගී පොත පතේ සදහන් වන්නේ ඉතා කලාතුරකිනි.

කෙසේ වෙතත් අද මම බලාපොරොත්තු වන්නේ ඔබලාට දරු නැලවිලි ගී ඔබට ඉදිරිපත් කිරීමටයි

දොයි දොයි දොයි දොයිය බබා 

බයි බයි බයී බයිය බබා

නුබේ අම්මා කිරට ගියා - කිරි එරවා එන්න ගියා

කිරි මුට්ටිය ගගේ ගියා - ගඟ දෙගොඩින් කොක්කු ගියා

අතට වෙරළු ඇහිද ගෙනේ - ඉනට පළා නෙලා ගෙනේ

බරටම දර කඩා ගෙනේ - එයි අම්මා විගසකිනේ

දොයි දොයි දොයි දොයිය බබා 

බයි බයි බයී බයිය බබා

පුතේ නුබේ ලොකු අම්මා - ඇතේ වළල්ලක් ලක් දැම්මා

හිතේ සතුට නැත නිම්මා -නින්දක් නිදියන් අම්මා

පුතු හඩනා හඬ සද්දේ - ඇහුණා මට වෙල මැද්දේ

හීන පෙනෙන රෑ තිස්සේ - පුතු නාඩන් මේ වැස්සේ 

ඇත්තන ගල ගල මුදුනේ -

ලිව්වේ - පමෝදා කොඩිකාර

ආශිත වෙනත් ලිපි

සිංහල ළමා ගී
මහනුවර යුගයේ සිතුවම්

නුවර යුගයට අයත් එම කාලයේ ශිල්පීන්  විසින් අදින ලද සිතුවම් නුවර යුගයේ සිතුවම් නමින් හැදින් වේ.
මෙම සිතුවම් ලාංකේය අනන්‍යයථාවක් සහිතය. ඒවා අන්රටක සිත්තම් හා නොපෑහෙයි. දේශීය සිත්තරුන්ගේ අතින් නිමැවුණ මෙම සිතුවම් එකල සමාජ පරිසරය මැනවින් හුවා දක්වයි.

මෙම සිතුවම් අධ්‍යයනයේදී ඒවාටම පොදු ලක්ෂණ කීපයක් ඇති බව පෙනේ.
  * පරිමාණ සැලකීමක් නැත.
  * පර්යාලෝක ලක්ෂණ දක්වා ඇත්තේ ඉතා සුලුවශයෙනි.
  * ඒක පාර්ශවීය ලෙස රුප ඇදීම කර ඇ.ත.
  * හිස් තැන් පිරවීම සදහා සාම්ප්‍රධායික මල්, ගස්, ගංගා, ඉර, හද, සත්ත්වරුප, වළාකුලු ආදිය යොදා ගනී.
 
thumb
කැමරාවේ පුනරාගමනය

කැමරාව බිහිවන්නේ චිත්‍ර කලාවේ එක් සංදිස්ථානයක් පදනම් කරගෙනය. එනම් චිත්‍ර ඇදීම වේගවත් කරන විශේෂිත උපකරණය වන කාමරව නැමැති උපකරණයේ දිගුවක් හෙවත් නවීන ක්‍රමයයි.
කහ ගඟ දිගේ සැතපුම් දස දහසක්

කහ ගඟ දිගේ සැතපුම් දස දහසක් (චීන: 清 佚名 黃河萬里圖 卷) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ නොහඳුනන චිත්‍ර ශිල්පියකු විසින් නිර්මාණය කරන ලද චීන ලුළි සිතුවමකි. ක්විං රාජවංශ යුගයට අයත් මෙම සිතුවම ක්‍රි.ව. 1690 සිට 1722 දක්වා වූ කාලය අතරතුර නිර්මාණ වන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ. මෙම සිතුවම මගින් කහ ගංගා පද්ධතිය නිරූපණය වේ. වර්තමානයේ මෙට්‍රොපොලිටන් කලා කෞතුකාගාරයේ තබා ඇති මෙම සිතුවම මිලදී ගන්නා ලද්දේ 2006දී ඩබ්. එම්. කෙක් පදනම, ද ඩිලන් පදනම සහ වෙනත් දායකයන්ගේ සහාය ඇතිව ය.

කහ ගංගාවේ නිරන්තර ජල ගැලීම් නිසා එල්ල වූ තර්ජනය හේතුවෙන් ගංගා පද්ධතිය පිළිබඳ අධ්‍යයනය සහ කළමනාකරණය කිරීම ක්විං රාජ සභාවේ එක් ප්‍රමුඛතාවක් විය. මෙම ස්මාරක සිතියම මගින් ප්‍රස්තාරිකව සහ ගංගා මාර්ගය පාලනය කිරීමේ ඇති සංකීර්ණ බව සහ එය ගලාබසින කලාපයේ නගර සහ ගම්මාන කෙරෙහි ඉන් ඇතිවන අවදානම නිරූපණය ිකරීමට උත්සාහ දරා ඇත.

මෙම සිතුවම නිර්මාණය කොට ඇත්තේ කාංෂි අධිරාජයාගේ (රාජ්‍ය. 1662–1722) රාජ්‍ය සමයේ ය. මෙම සිතියම මගින් යුරෝපීය තාක්ෂණ ක්‍රම හඳුන්වා දීමට පෙර ස්වදේශික සිතියම්කරණය ලබා තිබූ දියුණුභාවය හඳනාගත හැකි ය. (කාංෂි අධිරාජයා සිය අධිරාජ්‍යය පිළිබඳ පරිග්‍රහ සමීක්ෂණයක් සිදු කිරීම සඳහා කෙටි කාලීනව ජේසුයිට් මිෂනාරිවරුන්ගේ සහාය ද ලාබගෙන ඇත) මෙම සිතියමට වැදගත් ස්ථානයක් හිමිව ඇත්තේ එහි සිතියම් විද්‍යාත්මක නිරවද්‍යතාව නිසා නොව අවට පරිසරය රූපකාත්මක් ලෙසින් අලංකාරව නිරූපණය කොට ඇති නිසායි. මෙම සිතියම තුළ සර්වදිශාදර්ශන භූමි දර්ශන සිතුවම් කලාව සහ සිතියම් කලාව හක්තැන් කොට ඇත: මෙහි ජලමාර්ග තලමිතිකව (එනම් පින්තූර පෘෂ්ඨය මත ඒවා පැතලි අයුරින් නිරූපණය කොට ඇත) දක්වා ඇති අතර, කඳු පූර්වදර්ශීව නිරූපණය කොට ඇත; එසේම ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය සැලකූ විට යාබද නගර සහ පුරවර සමාංශික ප්‍රක්ෂේපණ ලෙසින් නිරූපණය කොට ඇත. පූර්වහුස්නය (foreshortening), පර්යාලෝකය, වායුගෝලික විකෘතිය, හෝ පරිමාණයේ කුඩා වීමක් දක්නට නොලැබෙන හෙයින්, අවකාශික පසුබෑමක් ඇති බැව් පෙනේ. ඇතැමෙකුට මෙම සංරචනයේ ඉහළ හා පහළ පිළිබඳ කථා කළ හැක. නමුත් පෙරබිස සහ ඈත පසුබිම අතර මිනුම් කළහැකි වෙනස්කමක් දක්නට නොලැබේ. මෙම සිතියම දෘශ්‍යමය වශයෙන් සංගත ය. එහි ඇති නොබැඳි දර්ශනය නිසා නරඹන්නාට ඇසට පෙනෙන දර්ශනයට වැඩි දෙයක් මින් ග්‍රහණය කරගත හැක. මෙම සිතුවම නැරඹීම තුළින් නැගෙනහිර චීන මුහුදේ සිට මකර දොරටුව දක්වා කහ ගංගාවේ ගලා යාම අවබෝධ කරගත හැක.

ගැලරිය

ආශ්‍රේයයන් 

17වන සියවසේ නිර්මාණ
18වන සියවසේ නිර්මාණ
කලාව තුළ ගංගා
මෙට්‍රොපොලිටන් කලා කෞතුකාගාරයේ සිතුවම්
ක්විං රාජවංශයේ සිතුවම්
ටිමූරීය කලාව

ටිමූරීය කලාව යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ටිමූරීය අධිරාජ්‍ය (1370-1507) යුගයේ සම්භවය වූ කලා සම්ප්‍රදායයයි. ටිමූරීය කලාව එහ දක්නට ලැබෙන පර්සියානු සහ චීන කලා ශෛලීන් නිසා ප්‍රසිද්ධියට පත්ව ඇත. එසේම එහි මධ්‍ය ආසියාවේ අනෙක් ශිෂ්ටාචාරයන්ට අයත් කලාවන්ගේ ද ආභාසය දක්නට ලැබේ. ටිමූරීය අධිරාජ්‍යයේ පරිහානියෙන් පසුව, ශිෂ්ටාචාරයේ කලාව බටහිර සහ මධ්‍ය ආසියාවේ වෙනත් සංස්කෘතීන්ගේ කලාවන්ට අවශෝෂණය විය.

ඉතිහාසය 
ටිමූරීය අධිරාජ්‍යය ස්ථාපනය කරන ලද්දේ කොර ටිමෝර් නම් අධිරාජයා විසින් 1370දී ඉල්ඛානේට් අනුප්‍රාප්ති රාජ්‍ය ගණනාවක් යටත් කරගැනීමෙන් පසුවයි. නගරයක් යටත් කරගැනීමෙන් පසුව, ටිමූරීයයෝ එහි වූ ප්‍රාදේශීය කලා ශිල්පීන් හුදකලා කොට සමර්කාන්ඩ්හි ටිමූරීය අගනුවර වෙත රැගෙන ගියෝ ය. මුල්කාලීන 15වන සියවසේ දී ටිමූරීයයන් විසින් පර්සියාව ආක්‍රමණය කිරීමෙන් පසුව, එම සංස්කෘතියේ පැවති බොහෝ කලා ලක්ෂණ එවකට පැවති මොංගෝල කලාව සමග මුසු විය. දිවියේ පසුකාලීනව ටිමෝර් විසින් ඉස්ලාමය වැළඳගැනීම නිසා, සමර්කාන්ඩ් නගරය ඉස්ලාමික කලාවේ මධ්‍යස්ථානයක් බවට පත් විය. 15වන සියවසේ මැද කාලයේ දී, අධිරාජ්‍යයේ අගනුවර හේරාට් වෙත මාරු වූ අතර, එය ටිමූරීය කලාවේ තීරණාත්මක අවස්ථාවක් විය. සමර්කාන්ඩ් සේම පර්සියානු කලා ශිල්පීන් සහ විද්වතුන් හේරාට්හි ස්ථාපිත වෙමින් එය සංස්කෘති‍යේ සහ කලාවේ නව මධ්‍යස්ථානයක් බවට පත් විය. නොබෝ කලකින්ම, බොහෝ ටිමූරීයයෝ පර්සියානු සංස්කෘතිය වැළඳ ගත්හ.

චිත්‍ර කලාව 
ටිමූරීය කලාව තුළ සම්ප්‍රදායික පර්සියානු "ග්‍රන්ථයේ කලාව" නම් සංකල්පය අනුගමනය කරන්නට වූ අතර, එය ප්‍රගමනයට ද ලක් විය. ටිමූරීය කලාවේ දී අධිරාජ්‍යයේ කලා ශිල්පීන් විසින් සිතුවම් කළ කඩදාසි (පාර්ච්මන්ට් මෙන් නොව) අත්ලිපි නිර්මාණය කරන ලදී. මෙම සිතුවම් ඒවායේ ඇති වර්ණවලින් පොහොසත් බව සහ අලංකාර මෝස්තර හේතුවෙන් ප්‍රසිද්ධියට පත් විය. මෙම අත්ලිපිවල ඇතුළත් ක්ෂුද්‍රරූපී සිතුවම්වල ඇති ගුණාත්මක භාවය හේතුවෙන් මෙට්‍රොපොලිටන් කලා කෞතුකාගාරයේ සූසන් යෝමන් සඳහන් කොට ඇත්තේ "හේරාට් [අත්ලිපි සිතුවම්] ගුරුකුලය නිතරම පාහේ පර්සියානු චිත්‍ර කලාවේ උච්ච ස්ථානය ලෙස සැලකේ" යනුවෙනි. සිතුවම්කරණය අත්ලිපි සඳහා පමණක් සීමා නොවී ය. බොහෝ ටිමූරීය චිත්‍ර ශිල්පීහු අලංකෘත බිතු සිතුවම් නිර්මාණකරණයේ ද නියැළුණහ. මෙම බිතු සිතුවම් අතුරින් බොහෝමයක්, පර්සියානු සහ චීන චිත්‍ර කලා සම්ප්‍රදායයන්ගේ ආභාසය ලද භූමි දර්ශන සිතුවම් වේ. මෙම සිතුවම්කරණය සඳහා වු තේමාවන් වෙනත් සංස්කෘතීන්ගෙන් උකහා ගත් ඒවා වුව ද, ටිමූරීය බිතු සිතුවම් ක්‍රමිකව තමන්ටම ආවේණික සිතුවම් සම්ප්‍රදායයක් ලෙස වර්ධනය විය. මොංගෝල චිත්‍ර කලා සම්ප්‍රදායයන් සම්පූර්ණයෙන්ම ගිලිහී ගියේ නැත. එයට හේතුව 15වන සියවසේ ටිමූරීය කලාවේ දක්නට ලැබෙන අතිශයින් ශෛලීකෘත මිනිස් රූ මෙම සංස්කෘතියේ ආභාසය ලබා තිබීමයි.

ලෝහ කර්මාන්තය, සෙරමික්, සහ කැටයම් 

ටිමූරීය අධිරාජ්‍යය තුළ ගුණාත්මයෙන් ඉහළ ලෝහ කෘති රැසක් නිර්මාණය විය. මෙහි දී වානේ, යකඩ, පිත්තල, සහ ලෝකඩ යන ලෝහ වර්ග ‍මාධ්‍යයන් ලෙස බහුලව භාවිතා විය. ටිමූරීය රිදී-එබ්බවූ වානේ නිරන්තර පැසසුමට ලක් වූයේ එහි ඇති ඉහළ ගුණාත්මකභාවය හේතුවෙනි. ටිමූරීය අධිරාජ්‍යයේ බිඳ වැටීමෙන් පසුව, ඇතැම් ඉරානියානු සහ මෙසපොතේමියානු සංස්කෘතීන් ටිමූරීය ලෝහ කර්මාන්තයේ ආභාසය ඉදිරියට පවත්වාගෙන ගියේ ය.

චීන ශෛලියේ ආභාසය රැගත් සෙරමික් නිර්මාණ ටිමූරීය කලා ශිල්පීන් විසින් නිර්මාණය කොට තිබේ. ජේඩ් කැටයම් කලාව ද ටිමූරීය කලාව තුළ පැවතී ඇත.

උරුමය 
පසුකාලීන 15වන සියවසේ ටිමූරීය අධිරාජ්‍යයේ පරිහානියෙන් අනතුරුව, ඔටෝමාන්වරුන්, සෆාවිද් රාජවංශය, සහ මූඝල් අධිරාජ්‍යය විසින් ටිමූරීය කලා සම්ප්‍රදායයන් තම සංස්කෘතීන් තුළට උකහා ගන්නා ලදී.

ගැලරිය

ආශ්‍රේයයන් 

ටිමූරීය අධිරාජ්‍යය
ආසියානු කලාව
පර්සියානු කලාව
ග්ලිරිසීඩියා සේපියම්

ග්ලිරිසීඩියා සේපියම් () එසේත් නැත්නම් සාමාන්‍ය ව්‍යවහාරයට අනුව ග්ලිරිසීඩියා යනු මීටර 10 ක් 12 ක් පමණ උසට වැවෙන ගසකි. ගිනිසීරියා, මකුලත, ලාඩප්පා, නන්චි, වැටහිරියා, වැටමාර, ඇල්බීසියා, සෙවන සහ කොළ පොහොර යන නම් ද මේ ගසට භාවිතා වේ.

වෙනත් භාෂාවලින් හැඳින්වෙන නාම

මූලාශ්‍ර

භාහිර සබැඳි
කණිෂ්ක කරඬුව

කණිෂ්ක කරඬුව හෙවත් කණිෂ්ක ධාතු කරඬුව යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ රන් ආලේපිත තඹවලින් නිර්මාණය කරන ලද බෞද්ධ ධාතු කරඬුවකි. මෙය ක්‍රි.ව. 127ට එනම්, කුෂාණ අධිරාජ කණිෂ්කගේ පළමු රාජ්‍ය වර්ෂයට අයත් යැයි කාලනිර්ණය කොට ඇත. වර්තමානයේ මෙය පාකිස්ථානයේ පෙෂාවර් ඓතිහාසික නගරයේ පෙෂාවර් කෞතුකාගාරයේ ප්‍රදර්ශනයට තබා ඇත.

ඉතිහාසය සහ විස්තරය
මෙය අනාවරණය කරගැනුණේ 1908-1909 අතර කාලයේ අනුස්මරණීය කණිෂ්ක ස්තූපයේ (7වන සියවසේ චීන බැතිමතුන්ට අනුව මෙය ඉන්දියාවේ පැවති උසින් වැඩිම ස්තූපය විය) ධාතු ගර්භයේ සිදුකළ පුරාවිද්‍යා කැනීම් කටයුතු වලිනි. මෙම ස්තූපය පෙෂාවර් අසල ෂා-ජි-ධේරී නම් ප්‍රදේශයේ පිහිටා තිබිණි. මෙහි තිබී බුදුන් වහන්සේගේ ධාතූන් කොටස් තුනක් හමු විය. මෙම කැනීම්වලින් පසුව බ්‍රිතාන්‍ය රජය විසින් එම ධාතූන් බුරුමය වෙත ප්‍රදානය කරන ලදී. එම ධාතූන් තවමත් බුරුමයේ දැකගත හැක.

වර්තමානයේ මෙම කරඬුව පෙෂාවර් කෞතුකාගාරයේ ප්‍රදර්ශනයට තබා ඇත. එහි අනුරුවක් බ්‍රිතාන්‍ය කෞතුකාගාරයේ ද තබා ඇත. මෙම කරඬුව කැපකොට ඇත්තේ ඛරෝෂ්ඨි බසිනි. එහි ඇති අභිලේඛනය පහත පරිදි වේ:

 "(*මහාරා)ජස කණිෂ්කස කණිෂ්ක-පුරේ නගරේ ආය ගාධ-කරේ දේය-ධර්මේ සර්ව-සාත්වන හිත-සුහර්ථ භවතු මහාසේනස සඝරාකි දස අගිසල නව-කර්මි ආන*කණිෂ්කස විහාරේ මහාසේනස සංඝාරාමේ"

"සර්වාස්තිවාදින් ගුරුවරුන්ගේ පිළිගැනීම උදෙසා පිදෙන මෙම සුගන්ධ මංජුසාව කණිෂ්කපුර නගරයේ [කණිෂ්කපුරේ නගරේ] මහාරාජ කණිෂ්ක [ . . . ජස කණි] විසින් ලබාදෙන ධාර්මික ත්‍යාගයයි. (එය) සියලු සත්ත්වයින්ගේ හිත සුව පිණිසම වේවා! . . . . ස, මහාසේනගේ සංඝාරාමයේ [මහාසේනස සංඝාරාමේ] කණිෂ්කගේ විහාරයේ [ණෂ්කස විහාරේ] දානශාලාවේ ඉදිකිරීම් අධ්‍යක්ෂකවරයායි" 

මුලින් විශ්වාස කෙරුණේ මෙහි පාඨය එය නිර්මාණය කළ තැනැත්තා විසින් සටහන් කරන්නට ඇති බවයි. එම තැනැත්තා ඒජිසිලස් නම් ග්‍රීක කලාකරුවකු බවත් ඔහු විසින් කණිෂ්කගේ ස්තූප නිර්මාණය අධීක්ෂණය කළ බවත්, එමගින් බෞද්ධ උපලබ්ධියක් සහිත ග්‍රීකයන් පසුකාලීන විසූ බවටත් ඍජු සාධක ලබාදෙතැයි පැවසිණි: "කණිෂ්කගේ මහාසේනා ආරාමයේ විහාර ඉදිකිරීම් අධ්‍යක්ෂක සේවක (දාස) ඒජිසලාඕස්" ("දාස අගිසල නව-කර්මි අන*කණිස්කස විහාර මහාසේනාස සංඝාරාමේ") ලෙස එය පැහැදිළි කෙරිණි. කෙසේනමුත් මෑතකාලීනව කරඬුවේ සිදුකළ පිරිසිදු කිරීම්වල දී පෙනීගොස් ඇත්තේ එම කියැවීම් නිරවද්‍ය නොවන බවයි. ඒ වෙනුවට එම නාම අග්නිසාලා ලෙස කියැවිය යුතු බව සනාථ විය. එහි අර්ථය විහාරයේ දානශාලාව යන්නයි.

කරඬුවේ පියනෙහි පද්මාසනයක් මත වැඩ හිඳින බුදුන්ට බ්‍රහ්ම සහ ඉන්ද්‍ර දෙවිවරුන් වන්දනාමාන කරන අයුරු නිරූපිත ය.

පියනේ දාරය පියාඹන පාත්තයින් හෝ හංස රූ වලින් විසිතුරු කොට ඇත. එමගින් ආත්මය හැර දැමීම සහ සංසාරයෙන් මිදීම සංකේතවත් කෙරේ. ඇතැම් හංසයින්ගේ හොටවල්වල විජයග්‍රහණය සංකේතව්ත කෙරෙන මල් දම් කැටයම් කොට ඇත.

කරඬුවේ බ‍ඳෙහි කණිෂ්ක යැයි සිතිය හැකි කුෂාණ රජකුගේ රුවක් සහ ඔහුට දෙපසින් ඉරානියානු හිරු දෙවියන් සහ සඳ දෙවියන්ගේ රූ දැකගත හැක. පැතිවල හිඳගත් බුද්ධ රූප දෙකක් සහ ඒවාට වන්දනාමාන කරන රාජකීය රූ දැකගත හැක. මෙම රාජකීය රූ බොහෝවිට බෝධිසත්ත්ව රූ විය හැක.

මෙම දර්ශනය වටා දර්ශීය හෙලනිස්තික ශෛලියෙන් යුත් දේවතා රූ ආධාර කරගත් මාලා දාමයක් දැකගත හැක.

බ්‍රිතාන්‍ය රජය විසින් කරඬුව තුළ වූ ධාතූන් ඒවායේ ආරක්ෂාව පිණිස බුරුමය වෙත ප්‍රදානය කරන ලදී. වර්තමානයේ මෙම ධාතූන් වහ්නසේලා මණ්ඩලේ නුවර තැන්පත් කොට ඇත. මෙම අස්ථි කොටස් ත්‍රිත්වය ගෞතම බුදුන් වහන්සේගේ සැබෑ ධාතූන් යැයි විශ්වාස කෙරේ.

ගැලරිය

මේවාත් බලන්න
 බිමාරාන් කරඬුව

සටහන්

බාහිර සබැඳි

කණිෂ්ක කරඬුවේ ඡායාරූප

බෞද්ධ කලාව
බ්‍රිතාන්‍ය කෞතුකාගාරයේ ආසියානු අංග
කුෂාණ අධිරාජ්‍යය
පෙෂාවර්
කරඬු
ගන්ධාරයෙන් හමුවූ හිඳි බුද්ධ ප්‍රතිමාව

ගන්ධාරයෙන් හමුවූ හිඳි බුද්ධ ප්‍රතිමාව යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ වර්තමාන පාකිස්ථානයට අයත් ගන්ධාරයේ ජමාල් ගර්හි භූමියෙන් හමුවූ මුල්කාලීන බුද්ධ ප්‍රතිමාවකි. මෙම ප්‍රතිමාව ක්‍රි.ව. 2වන හෝ 3වන සියවසට අයත් යැයි සැලකේ. වර්තමානයේ මෙම ප්‍රතිමාව බ්‍රිතාන්‍ය‍ කෞතුකාගාරයේ කුටිය 33හි ප්‍රදර්ශනයට තබා ඇත. ක්‍රි.ව. 1වන සියවස වනතෙක්ම බුද්ධත්වයට පත්වූවන්ගේ ප්‍රතිමා නිර්මාණය නොකෙරිණි. එයට පෙර බුදුන් වහන්සේගේ රුව සංකේතවත් කෙරුණේ සිරිපතුල වැනි සංකේතවලිනි. සෙසු ගන්ධාර හෙවත් ග්‍රීක-බෞද්ධ කලා කෘති සේම මෙම ප්‍රතිමාව ද පුරාතන ග්‍රීක කලාවේ ආභාසය පෙන්වයි. එයට හේතුව මෙම ප්‍රදේශය මහා ඇලෙක්සැන්ඩර් අධිරාජයා විසින් ස්ථාපනය කරන ලද ග්‍රීක-බැක්ට්‍රීය රාජධානියේ කොටසක් වීමයි.

විස්තරය
මෙම ප්‍රතිමාව නෙළා ඇත්තේ ෂිස්ට් පාෂාණයෙනි. මේ නිසා දෑතේ නිය වැනි අතිශයින් සියුම් අංග පවා නිරූපණය කිරීමට ශිල්පියාට හැකියාව ලැබී ඇත. මෙම ප්‍රතිමාව මගින් ආචාර්යවරයකු ලෙස උන් වහන්සේ ධර්ම චක්‍රය පැවැත්වීමෙහි යෙදුණු විලාසය නිරූපණය වේ. මෙම මුද්‍රාව ධර්මචක්‍ර මුද්‍රාව ලෙස හැඳින්වේ. බුදුන් වහන්සේ විසින් සිය ධර්ම චක්‍ර ප්‍රවර්තනය සිදු කරන ලද්දේ බුද්ධත්වයෙන් අනතුරුව උත්තර් ප්‍රදේශ්හි වරාණසි අසල සාරානාත් මිගදායෙහි සිය ප්‍රථම ධර්ම දේශනයෙන් පසුවයි. බුදුන් වහන්සේ ජීවත් වූයේ ක්‍රි.පූ. 4වන සියවසේ පමණ වුවත්, මෙම ප්‍රතිමාව නිර්මාණය වී ඇත්තේ ක්‍රි.ව. 2වන හෝ 3වන සියවසේ දී ය. එසේවුව ද, මෙම ප්‍රතිමාව ආදිම බුද්ධ ප්‍රතිමා අතුරින් එකක් ලෙස සැලකේ. ක්‍රි.ව. 1වන සියවස තෙක්ම බුද්ධත්වය ලැබූවන්ගේ ප්‍රතිමා නිර්මාණය කිරීමක් සිදු නොවී ය. බුදුන් වහන්සේගේ පරිනිර්වාණයෙන් පසුව එළැඹි මුල් සියවස් සතර තුළ උන් වහන්සේගේ රුව නිරූපණය කෙරුණේ සිරිපතුල වැනි සංකේත අනුසාරයෙනි.

බීබීසී රේඩියෝ 4 නාළිකාවේ වැඩසටහන් මාලාවක් වූ ලෝක ඉතිහාසය වස්තූන් 100කින් නැමැති වැඩසටහනේ 2015 මැයි මස වැඩසටහන සඳහා මෙම ප්‍රතිමාව පූර්විකාවක් ලෙස භාවිතා විය. මෙම වැඩසටහන මගින් ලෙර සංකේතානුසාරයෙන් නිරූපණය කළ බුදුන් වහ්න්සේගේ රුව ප්‍රතිමාවක් ලෙස නිරූපණය කිරීමට අවස්ථාව හිමි කර දුන් සමාජ විපර්යාසය පිළිබඳ සාකච්ඡා කෙරිණි.

බුදුන් වහන්සේ මෙට්ටයක් හෝ පීඨිකාවක් වැනි ආසනයක වැඩ හිඳිනු නිරූපණය කොට ඇත. එම ආසනයේ ඉදිරිපස කුඩා තලප්පාවක් පැළඳ සිටින රශ්මි මාලාවකින් යුත් බෝධිසත්ත්ව රුවක් වේ. එම රුවට පසෙකින් දණගසා සිටින ස්ත්‍රී සහ පුරුෂ රූ දෙකක් වේ. මෙමගින් ප්‍රතිමාව නිර්මාණය කිරීමට අනුග්‍රහ දැක්වූ දායකයන්ගේ රූ නිරූපණය වේ යැයි සිතිය හැක.

සමාන වෙනත් ප්‍රතිමා
මෙම ප්‍රතිමාවට සමාන කළු ෂිස්ට් පාෂාණයෙන් නෙළූ බුද්ධ ප්‍රතිමාවක් යේල් විශ්වවිද්‍යාලීය කලාගාරයේ දක්නට ලැබේ තවත් මේ හා සැසඳිය හැකි බුද්ධ ප්‍රතිමාවක් ක්‍රිස්ටී’ස්හි දී 2009 සැප්තැම්බර් මස වෙන්දේසි කෙරුණේ ඇ.ඩො. 218,500ක මිලකට ය. එම ප්‍රතිමාව ද ‍ඉහත ප්‍රතිමාවේ කාල වකවානුවට අයත් සහ එම ස්ථානයෙන් හමුවූවකි. එම ප්‍රතිමාවේ උස අඟල් 26කි. මෙම බුද්ධ ප්‍රතිමා සියලු බුද්ධ ප්‍රතිමා අතුරින් අතිශයින් විරළ ප්‍රතිමා ලෙස පුළුල්ව පිළිගැනේ. ප්‍රතිමා බිඳ හෙළීම් සිදුවන තිබුණ ද මෙවැනි ප්‍රතිමා ප්‍රංශය, ජර්මනිය, ජපානය, කොරියාව, චීනය, ඉන්දියාව සහ ඇෆ්ගනිස්ථානය වැනි රටවල කෞතුකාගාරවල මෙන්ම පාකිස්ථානයේ ද ශේෂ තිබෙනු දැකගත හැක.

ගැලරිය

මේවාත් බලන්න
සිටි බුද්ධ ප්‍රතිමා

ආශ්‍රේයයන් 

බ්‍රිතාන්‍ය කෞතුකාගාරයේ ආසියානු අංග
පාකිස්ථාන කලාව
බුද්ධ ප්‍රතිමා
ඉන්දියානු ප්‍රතිමා කලාව
ගන්ධාර
දීපිකා කාකාර්

දීපිකා කාකාර් (උපත 6 අගෝස්තු 1986) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියානු රූපවාහිනී නිළියකි. ඇය ජනයා අතර ප්‍රචලිත වූයේ සසුරාල් සිමර් කා රූපවාහිනී කතාමාලාවේ සිමාර් ප්‍රේම් භාරද්වාජ්ගේ චරිතය නිරූපණය කිරීම හේතුවෙනි. කාකාර් ජලක් දිඛ්ලා ජා තරගාවලියේ 8වන වාරය සඳහා තරගකාරිණියක ලෙස සහභාගී විය. වර්තමානය වන විට ඇය ෂෝආයිබ් ඊබ්‍රහිම් සමග නාච් බලියේ 8 රියැලිටි වැඩසටහනේ තරග වදිමින් සිටින්නී ය.

වෘත්තිය 

කාකාර් සිය රූපවාහිනී රංගන වෘත්තිය ආරම්භ කළේ 2010 වර්ෂයේ දී ඉමැජින් ටීවී නාළිකාවේ මිත්‍යාමය රූපවාහිනී කතාමාලාවක් වූ නීර් භාරේ තෙරේ නේනා දේවි කතාමාලාවේ ලක්ෂ්මී චරිතය නිරූපණය කරමිනි. ඉන් අනතුරුව, ඇය සී ටීවී නාළිකාවෙන් විකාශය වූ අග්ලේ ජනම් මෝහේ බිටියා හි කිජෝ රූපවාහිනී කතාමාලාවේ රේඛාගේ චරිතය නිරූපණය කළා ය. 2001 සිට ඇය කලර්ස් ටීවී නාළිකාවෙන් විකාශය වන සසුරාල් සිමර් කා රූපවාහිනී කතාමාලාවේ සිමාර් ප්‍රේම් භාරද්වාජ් චරිතය නිරූපණය කරන්නී ය. ජලක් දිඛ්ලා ජා 8වන වාරය සඳහා තරගකාරිණියක ලෙස සහභාගී වූ ඇය සති දෙකක් තරගයේ රැඳී සිටීමට සමත් වූවා ය. අනතුරුව ඇය තරගාවලියෙන් ඉවත් වීමට සිදු විය. එම වැඩසටහනෙන් ඉවත් වූ පළමු තරගකාරිණිය ද ඇයයි. 2017දී දීපිකා සසුරාල් සිමර් කා කතාමාලාවෙන් ද ඉවත් වූවා ය.

සසුරාල් සිමර් කා කතාමාලාවේ සිමාර් ප්‍රේම් භාරද්වාජ් ලෙස ඇය ලද ජනප්‍රියත්වය නිසා ඇය කලර්ස් ටීවී නාළිකාවේ රූපවාහිනී කතාමාලා කිහිපයකම හරස් මාරු කථාංග සඳහා දායක කරගැනිණි. මේ අතරට කයිරි - රිෂ්තා ඛට්ටා මීතා (2012), බේන්තේහා (2014), ශාස්ත්‍රි සිස්ටර්ස් (2015), ස්වරාගිනි - ජෝදෙයින් රිෂ්තොන් කේ සුර් (2015, 2016) සහ බාලිකා වධු (2016) යන කතාමාලා අයත් වේ. 2014දී ඇය කලර්ස් ටීවී නාළිකාවේ රියැලිටි වැඩසටහනක් වූ ජලක් දිඛ්ලා ජා 7 සඳහා ආරාධිතයකු ලෙස සහභාගී වූයේ ඇගේ ‍සම-ප්‍රධාන නළු ධීරාජ් ධූපර් සමග ය. 2015දී කාකාර් කොමඩි නයිට්ස් විත් කපිල් වැඩසටහනට ආරාධිතයකු ලෙස සහභාගී වූයේ ජලක් වැඩසටහන ප්‍රවර්ධනය කිරීම පිණිසයි.

පෞද්ගලික දිවිය 
2013දී කාකාර් රෞනක් සැම්සන් සමග විවාහ වූවා ය. කෙසේනමුත් විවාහයෙන් වසර දෙකකට පසු 2015 ජනවාරි මස ඔවුහු දික්කසාද වූහ. මේ වන විට ඇය 2011-2013 කාලය සිට සසුරාල් සිමර් කා රූපවාහිනී කතාමාලාවේ ඇගේ සම-ප්‍රධාන නළුවා වූ ෂොආයිබ් ඊබ්‍රහිම් සමග ප්‍රේම සම්බන්ධයක නියැළෙමින් සිටින්නී ය. ඔවුන්ගේ ප්‍රේමය සම්බන්ධය වසර දෙකක් පැරණි ය.

රූපවාහිනිය

සම්මාන 
 2015 බොරොප්ලස් ස්වර්ණ සම්මාන - වඩාත්ම ගැළපෙන නිළිය
 2016 බොරෝප්ලස් ස්වර්ණ සම්මාන - ප්‍රධාන චරිතයක හොඳම නිළිය (විචාරක)

මේවාත් බලන්න 
ඉන්දියානු රූපවාහිනී නිළියන් ලැයිස්තුව

ආශ්‍රේයයන්

බාහිර සබැඳි

ජීවත්වන්නෝ
1986 උපත්
ඉන්දියානු රූපවාහිනී නිළියෝ
හින්දි රූපවාහිනියේ නිළියන්
ඉන්දියානු සෝප් ඔපෙරා නිළියෝ
පූනේහි නිළියන්
21වන සියවසේ ඉන්දියානු නිළියන්
ඩාන්සිං විත් ද ස්ටාර්ස් සහභාගීවූවන්