G 15 රටවල් එකමුතුව

මෙම G 15 රටවල් එකමුතුව (G-15) යන අවිධිමත් සංසදය පිහිටුවා ඇත්තේ ලෝක වෙළඳ සංවිධානය (WTO) සහ G 7 රටවල් එකමුතුව වැනි වෙනත් ජාත්‍යන්තර සංවිධාන සඳහා සහයෝගය ලබා දීමට ය. ලතින් ඇමරිකාව, අප්‍රිකාව සහ ආසියාවේ වර්ධනය හා සමෘද්ධිය පොදු ඉලක්කය කරගත් මෙය ස්ථාපිත කරන ලද්දේ  1989 සැප්තැම්බර් දී යුගෝස්ලාවියාව, බෙල්ග්රේඩ් හි පවත්වනු ලැබූ  නවවැනි නොබැඳි ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ රාජ්‍ය නායක සමුළුව රැස්වීමේ දී ය. G-15  අවධානය යොමු කරනු ලබන්නේ  සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල ආයෝජන, වෙළෙඳ සහ තාක්ෂණික අංශවල සහයෝගීතාවයයි. සාමාජිකත්ව රටවල් ගණන 18 දක්වා ඉහළ ගියද මෙහි නම තවම නොවෙනස් ව පවතී. චිලී, ඉරානය, කෙන්යාව තවමත්  සාමාජිකත්වය දරණ අතර යුගෝස්ලාවියාව තවදුරටත් සාමාජිකත්වය නොදරයි.  ආරම්භක සාමාජික රාජ්‍යයක් වූ පේරු 2011 වසරේ දී G-15 හැර යාමට තීරණය කළේය.

ව්‍යුහය හා ක්‍රියාකාරකම් 
G-15 හි අරමුණු කිහිපයක් පහත වේ:
 සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල් අතර අන්‍යෝන්‍ය  වශයෙන් වාසිදායක සහයෝගීතාවයක් වර්ධනය කිරීම.
 සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල ට ලෝක තත්ත්වය හා ජාත්‍යන්තර ආර්ථික සම්බන්ධතා මගින් ඇති වන බලපෑම ක්‍රමවත් ලෙස සමාලෝචනය කිරීම. 
 සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල් අතර ප්‍රතිපත්ති හා ක්‍රියාමාර්ග සම්බන්ධීකරණය කිරීම සඳහා වූ දැක්මක් සමගින් උපදේශන සේවය ලබා දීම.
 South-South cooperation සඳහා නව සහ ස්ථිර යෝජනා ක්‍රම හඳුනා ගැනීම සහ ක්‍රියාත්මක කිරීම හා ඔවුන්ට වඩා පුළුල් වූ සහයෝගයක් ලබා  දීම. 
 ගැටලු සමඟ සහයෝගයෙන් කටයුතු කිරීමට වඩාත් ධනාත්මක සහ ඵලදායී නව ක්‍රම සොයා ගැනීම.
එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය හෝ ලෝක බැංකුව වැනි වෙනත් ජාත්‍යන්තර සංවිධාන මෙන් නොව G-15 පරිපාලන ව්‍යුහයක් ස්ථාපිත කිරීමෙන්  වැලකී සිටී. නමුත්  G-15 ජිනීවා හි පිහිටා ඇති තාක්ෂණික සහාය පහසුකම් (TSF) වලින් සමන්විතය.  මෙම TSF හි කාර්යයන් සඳහා මඟ පෙන්වීම කරනු ලබන්නේ වත්මන් වසර සඳහා වන සභාපති විසින් වන අතර G-15  හි කටයුතු සහ අරමුණු සඳහා සහාය ද සපයයි.   G-15 හි අනෙකුත් කොටස් හා කාර්යයන් පහත පරිදි වේ:
 රාජ්‍ය නායකයින් හා රජයේ සමුළුව : G-15 සමුළුව ද්විවාර්ෂික ව සංවිධානය  කරනු ලබන අතර එය  පවත්වනු ලබන ස්ථානය ලෙස  G-15 සාමාජික වන සංවර්ධනය වෙමින් පවතින ප්‍රදේශ තුනෙන් එකක් තෝරා ගනී. 
 විදේශ කටයුතු ඇමතිවරුන් ගේ වාර්ෂික රැස්වීම් :  ඉදිරියේ පවත්වන සමුළු පිළිබඳ කටයුතු සාකච්ඡා කිරීමට සහ කණ්ඩායම් කටයුතු සම්බන්ධීකරණය කිරීමට  G-15  හි විදේශ කටයුතු අමාත්‍යවරුන්  වසරකට වරක්  හමු වේ.
 මෙහෙයුම් කමිටුව (ත්‍රිත්වය): මෙහෙයුම් කමිටුව හෝ ත්‍රිත්වය විදේශ ඇමතිවරු තුන් දෙනෙකුගෙන් වේ. එනම්,  පෙර සමුළුවේ සත්කාරක රට, වර්තමාන සත්කාරක රට සහ අපේක්ෂිත ඉදිරි සත්කාරක රට යන රටවල් තුනෙහි ඇමති වරුන්ය. මොවුන් තිදෙනා අධීක්ෂණ හා සම්බන්ධීකරණ කටයුතු සඳහා වගකිව යුතු වේ.
 රාජ්‍ය නායකයින් සහ රජයේ පෞද්ගලික නියෝජිතයින්: ජිනීවා හි නිතර හමු වීම සඳහා එක් එක් සාමාජික රටක් නියෝජනය කරමින් පෞද්ගලික නියෝජිතයින් පත් කර ඇත.
මීට අමතරව Federation of Chambers of Commerce, Industry and Services (FCCIS) යනු G-15 සාමාජික රටවල් විසින් පිහිටුවා ගන්නා ලද සංවිධානයකි. 

2010 වර්ෂයේ දී G-15  හි සභාපතීත්වය ශ්‍රී ලංකාව භාර ගනු ලැබීය. ඒ ටෙහෙරාන් හි පැවති 14 වැනි G-15 සමුළුව අවසානයේදී ය.

සාමාජිකයන් රටවල් සහ සංවිධාන

G-15 සමුළු

තවදුරටත් 
 Global System of Trade Preferences among Developing Countries (GSTP)

සටහන්

යොමු 
 Haas, P.M. (1992). "Introduction. Epistemic communities and international policy coordination", International Organization 46,1:1-35. ISSN, E-ISSN
 Bob Reinalda and Bertjan Verbeek. (1998). Autonomous Policy Making by International Organizations London: Routledge. ; ; OCLC

බාහිර යොමු 
 G-15 official website
 G-15 Summit in Tehran - Part I   (Free PressTV documentary)
 IMF