Suchinthana/si-wikipedia huggingface dataset:
ගඟ

[[File:Claude Monet - Branch of the Seine near Giverny.JPG|thumb

ගඟ හෙවත් ඔය යනු තවත් ගඟ/ඔය කට, විලකට හෝ සාගරයට ගලාබසින විශාල ස්‍වභාවික ජල ධාරාවකි.

ගංගාවක් නිර්මාණය වීම
ගංඟාවක් ආරම්භය කවදා කේසේ සිදු වුයේ දැයි ස්ථිරවම ප්‍රකාශ කළ නොහැක. මුල් කාලයේ ගංඟාවක් ලෙස හැදින්වුයේ නිශ්චිත ඉවුරැ ඇති ගලා යන විශාල ජල කඳකි. මි‍ට වසර මිලියන ගණනකට ඉහත පෘතුවිය නිර්මාණය වු සමයේ එය වුණු වු ගිණි බෝලයක්ව තිබ්ණි. එම අවධියේ දිර්ඝ කාලයක්ව පැවැති මහා වර්ෂා ඒමතට ඇද හැළුණු නිසා එය සිසිල් වි පහත් ස්ථාන පිරි මුහුදු ඇති විය. පෘතුවියේ උස් තැන්වල සිට මුහුදූ දක්වා මහා ජල ධාරා දගර ගැසෙමින් ගලා ගියේය.කල් ගත විමත් සමග මේ ජලය ගැලු මාර්ගවල ගැඹුරැ සහ පළල වැඩි ව් ගමන්මගෙහිද වෙනස්කමි සිදු විණ.
			
දැන් බෝහෝ  ගංඟා අරමිභ වන්නේ වනාන්තර සහිත කදුවලිනි. එම ප්‍රදේශවලට අනෙක් ප්‍රදේශවලට වඩා වැස්ස වැඩිය.මතුපිට වැසි ජලයත් වැඩි ජලය පොළොවට උරා ගැනිමෙන් ඇති වන උල්පත් වල ජලයත් එක්වි සැදෙනක කුඩා ජල ධාරා අතරමගදි තව තවත් ජලය ලබා ගෙන පිළිවෙලින් ඇළ දෙළ ඔය නදි ගංඟා සහ මහා ගංඟා බවට පත්වේ.
		
කදු මුදුන්වල රැදුණු හිම තටිටු උණු විට ඒ ජලයද එසේ  ජල ධාරා සේ ගලා බැස ගංඟා තනයි.විශාල ග්ලැසියර්(Glaciers)හෙවත් හිම තටිටු කදුවල ඉහළ සිට පහළට රැටා එන විට ඒවා නිසා හැරෙන මාර්ග ගංඟා බවට පත්වේ.

මේ කවර මුලාශ්‍රයකින් ඇරඹුණත් ගඟක ආරමිභක ප්‍රදේශය පටුය. නොගැඹුරැය. ජලය ගලන්නේද සෙමිනි. එය ඉදිරියට ගලත්ම තවත් ජල ධාරා එක් වි ජලය වැඩි වෙයි. එසේම එහිදි ගමනද වේගවත් වේ.එහිදි පස හැරි සේදි යෑම නිසා එහි ගැඹුර සහ පළල වැඩි වේ. ගංඟාව මුහුදට ගලා බසින ස්ථානයට ළං වන්නට ගංඟාවක වේගය හා ගැඹුර අඩු වේ. එයට හේතුව ගං පතුලේ විශාල වශයෙන් පස් තැන්පත් වි ගංඟ ගොඩ වීමයි.ඇතැම් අවස්ථාවලදි ගංඟ ශාඛා කිහිපයකට බෙදි මුහුදට වැටෙයි.

මේවාද බලන්න 
 දොළ
 ඇල
 ඔය
ඇළ

එක් ස්ථානයක සිට තවත් ස්ථානයකට ජලය රැගෙන යාම සදහා මිනිසා විසින් නිර්මාණය කරනලද ජල මාර්ග ඇල නම් වේ.

වර්ගීකරණය

මිරිදිය ඇලවල්

කෘෂිකර්මාන්තය සඳහා 
උදා ː- යෝධ ඇල

ප්‍රවාහන මාධ්‍යයක් ලෙස

අන්තර නගර ප්‍රවාහන මාධ්‍යයක් ලෙස 
උදා ː- මෝඩ ඇල

නාගරික ගමන් ඇල 
උදාː- වැනිස් නගරය, බැංකොක් හි ඇල මාර්ග

කරදිය ඇලවල් 
ගංගා හා සාගර එකිනෙක යා කරමින් තනා ඇති ඇල මාර්ග. මෙවා ප්‍රවාහන අවශ්‍යතා වෙනුවෙන් නිමවා ඇත.
උදා ː- සූවස් ඇල, පැනමා ඇල

වැඩිදුර කියවීම් 
 ගඟ
 දොළ
 වැව

ඇළ
Coastal construction
Water transport infrastructure
කැප්චා ප්‍රහේලිකා

කැප්චා ප්‍රහේලිකා නොහොත් Captcha Puzzle, මෙය වෙබ් අඩවි සේවා ලබ ගන්නා විට විසදිමට දෙන විකෘති කල අකුරු පෙළයි.

අන්තර්ජාලය
ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය-වාස්තු විද්‍යාව

ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය යනු ගොඩනැගිලි හා අනෙකුත් ද්‍රව්‍යමය ආකෘතීන්  නිර්මාණය කිරීමේ හා ඉදිකිරීමේ කලාව යි. මිනිසා විසින්  සාදන ලද ගොඩනැගිල්ලක් අවට පරිසර සමග සංකලනය වීමේ සිට ඉතා සියුම් වාස්තු විද්‍යාත්මක  හා ඉදිකිරීමේ  විස්තරයන් ද ඇතැම්විට ගෘහ භාණ්ඩ ද ඇතුළුව මෙය පුලුල් ව අර්ථකථනය කෙරේ. වාස්තු විද්‍යාත්මක සේවාවන් සැපයීමේ වෘත්තිය ද ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය ලෙස හැඳින්වේ.

ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පීන් විසින් ස්කන්ධය, අවකාශය, ස්වරූපය, පරිමාව, ස්වාභාවය (සෑදී තිබෙන ආකාරය), ආකෘතිය, ආලෝකය, සෙවනැලි වැනි දෑ මෙහෙයවීමෙන් හා වියදම්, ඉදිකිරීම් හා තාක්ෂණය වැනි දෑ උපයෝගී කරගනිමින් අවසානයේ  සෞන්දර්යාත්මක වූත්, ක්‍රියාකාරී වූත්, කලාත්මක වූත්  නිර්මාණයක් කරනු ලබයි. ඒ අනුව සලකා බැලුවිට ඉංජිනේරු විද්‍යාවෙන්, ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය වෙනස් වන්නේ ද්‍රව්‍ය හා හැඩ, ගණිතමය හා විද්‍යාත්මක මූලධර්ම වලට අනුකූලව නිර්මාණාත්මකව මෙහෙයවීම නිසාවෙනි.

නිර්මාණය කිරීමේ ක්‍රියාවලියට අමතරව සංවේදනය මුලික කොටගෙන  කර්ණික, දෘශ්‍ය, ආඝ්‍රාණ හා ස්පර්ශක ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය ගොඩනැගී ඇත. අපගේ සංස්කෘතියෙහි ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය දෘශ්‍ය අත්දැකීමක් ලෙස සැලකුව ද අනෙකුත් සංවේදනයන් ද අපට ස්වාභාවික හා නිර්මිත පරිසරය අත්විඳීමට  ඉවහල් වේ. සංවේදනයන් කෙරෙහි දක්වන්නා වූ ආකල්පය සංස්කෘතීන් අනුව වෙනස් වේ. නිර්මාණය කිරීමේ ක්‍රියාවලිය සංවේදන අත්දැකීම, අදහස්, භාෂාවන් හා උපකල්පනය වැනි දෑ වලින් එකිනෙකට බොහෝ සෙයින් වෙනස් වේ. 

මෙවැනි නිර්මාණයන් සංස්කෘතික හා දේශපාලන සංකේත හා කලාත්මක නිර්මාණ වශයෙන් වෙන්කොට දැක්විය හැක. ආදි කාලීන ශිෂ්ටාචාර ප්‍රධාන වශයෙන් හදුනා ගැනෙන්නේ ඔවුන්ගේ වාස්තු විද්‍යාත්මක නිර්මාණ තුළිනි. ඊජිප්තුවේ පිරමීඩ හා රෝමයේ කොලෝසියම් වැනි ගොඩනැගිලි වැදගත් සංස්කෘතික සංකේතයන් වේ. විද්වතුන් විසින් පැරණි ශිෂ්ටාචාර වල සංකේතයන් පිළිබදව නොයෙකුත්  විධි වලින් අනාවරණය කරගෙන තිබුණ ද එවැනි සංකේතයන් තමන්ගේ සංස්කෘතිය පිළිඹිබු කරන සංකේත ලෙස ජනතාවට ඉතා සමීප වේ. වර්තමානයේ දී විවිධ නගර, ප්‍රදේශ හා සංස්කෘතීන් ගේ අනන්‍යතාවය සඳහා  නොයෙකුත් වාස්තු විද්‍යාත්මක ස්මාරක භාවිතා කෙරේ.

නූතන ගෘහ නිර්මාණ සංකල්ප 
ලොව වටා සිටින ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පීන් විසින්, අදාළ පරිසරයට සහ සහ සමාජීය සන්දර්භය ට ගැලපෙන පරිදි සිදුකරන ලබන විවිධ නූතන ගෘහ නිර්මාණ සංකල්ප, මේ වන විට ශ්‍රී ලංකාවේ ද ප්‍රචලිත වී ඇත. ඉන් සමහරක් පහත පරිදි වේ.

 අවම වාදය
 රළු බව
 සමකාලීන
 බොහිමියානු
 මැදි-සියවස් නූතන
 ටූඩර්
 ගොතික්
 මධ්‍යධරණී
 නව සම්ප්‍රදායික
 සංක්‍රාන්තික

සටහන් 

වාස්තු විද්‍යාව
පටිය (ලී පටිය)

මෙම ලිපියෙහි දැක්වෙන්නේ ඉදිකිරීම් කටයුතු සඳහා භාවිතා කරන ද්‍රව්‍යයක් පිළිබඳවය.
පටියක් යනු ඝන ද්‍රව්‍යමය සිහින් තීරුවකි. (බොහෝ විට දැව) මෙය ගොඩනැගිලි ඉදිකිරීම වැනි නොයෙකුත් ක්ෂේත්‍රයන් හි විවිධ කාර්යයන් සඳහා භාවිතා වේ.

වහලවලට ෂීට් හා උළු සවිකිරීමේදී මේවා භාවිතා කෙරේ. පටිවල අනුපිළිවෙලවල් හා ඒවා අතර දුර ප්‍රමාණයන් වහල වර්ග අනුව වෙනස් වේ. මෙම පටි විටෙක අතුරු යටලීය මෙන් වහලයක කාප්පයන්ට හෝ පරාලයන්ට සෘජුකෝණිව සවිකෙරේ. තවත් විටෙක වහලයක බෑවුමට සමාන්තරව එහි සන්ධින් ආවරණය කිරීමට යොදා ගැනේ. මෙහිදී මෙම පටිද නැවත ලෝහමය වැස්මකින් ආවරණය කෙරේ. බොහෝ විට සෘජුකෝණාස්‍රාකාර හරස්කඩක් සහිත සිහින් පටි බාහිර ජනේල පැතිකඩ හෝ අභ්‍යන්තර ජනේල අතර සන්ධි ආවරණය කිරීමට යොදා ගැනේ.

දැවමය ගෘහ භාණ්ඩ තැනීමේ දී මෙවැනි සිහින් පටි, ලෑලි කිහිපයකින් යුතු ජනේල ශක්තිමත් කිරීමට හෝ සන්ධි ආවරණය කිරීමට යොදා ගැනේ.

රුවල් නැව් යාත්‍රා කිරීමේ දී අතීතයේදී සිහින් දිගැති තීරු (වර්තමානයේ දී කෙඳි වීදුරු (fiberglass) හෝ ඊට සමාන  ද්‍රව්‍යයක්, දැව) රුවල් ආධාරක වශයෙන් භාවිතා කර තිබේ.

වේදිකා ශිල්පයේ දී සිහින් දිගැති බට (බොහෝ විට ලෝහ බට) නෘත්‍ය ශාලාවේ සිවිලිමට සම්බන්ධ කෙරේ.

සටහන්
කානෝ චක්‍රය

කානෝ චක්‍රය යනු තාපගතික චක්‍රයකි. මෙය නිකොලස් ලෙනාඩ් සාඩි කානෝ (Nicolas Leonard Sadi Carnot) විසින් වර්ෂ 1824 දී හඳුන්වාදෙන ලදි. බර්නුවා පෝල් ඒමිල් ක්ලැපේහොන් (Benoit paul Emile Clapeyron) විසින් එක්දහස් අටසිය තිස් ගණන් හා හතලිස් ගණන් වලදී එය තවදුරටත් වැඩි දියුණු කරනු ලැබීය. කා‍නෝ තාප එන්ජිම යන කල්පිත ආකෘතිය මත පදනම් වූවකි.

සෑම තාපගතික පද්ධතියක්ම කිසියම් අවස්ථාවක පවතී. තාපගතික චක්‍රය ලෙස හැඳින්වෙන්නේ පද්ධතිය මෙම මුලාරම්භක අවස්ථාවේ සිට විවිධ අවස්ථාවන් හරහා අවසානයේ දී නැවත මුලාරම්භක අවස්ථාවට රැගෙන  ඒමේ දී ය. මෙම ක්‍රියාවලියේ දී පද්ධතිය අවට පරිසරය මත යම්කිසි  කාර්යයක් කරමින් තාප එන්ජිමක් ලෙස ක්‍රියා කළ හැකි ය.

තාප එන්ජිමක් අවකාශයේ ඇති උණුසුම් කලාපයක සිට සිසිල් කලාපයකට ශක්තිය ලබාදේ. එම ක්‍රියාවලියේදී  එම ශක්තියෙන් කොටසක් යාන්ත්‍රිය කාර්යය බවට පරිවර්තනය කරයි. එමෙන්ම මෙම ක්‍රියාවලිය අනෙක් අතට සිදුකරමින් චක්‍රය ප්‍රතිවර්ත කළ හැක. පද්ධතියට බාහිර බලයක් යොදා ඇති අවස්ථවක දී මෙම ක්‍රියාවලිය හරහා සිසිල් පද්ධතියක සිට උණුසුම් පද්ධතියකට තාප ශක්තිය මාරු කළ හැක. එවිට පද්ධතිය තාප එන්ජිමක් නොව, තාප පොම්පයක් ලෙස ක්‍රියා කරයි. 

කානෝ චක්‍රය, යම්කිසි තාප ශක්ති ප්‍රමාණයක් කාර්යයක් බවට පත්කිරීමට හෝ යම්කිසි කාර්යය ප්‍රමාණයක් භාවිත කරමින් සිසිල් කිරීමේ කටයුතු  කිරීමට ද, දැනට පවතින කාර්යක්ෂම බවින් ඉහළම චක්‍රය වේ.

කානෝ චක්‍රය තාප එන්ජිමක් ලෙස ක්‍රියාකිරීමේ දී එය පහත පියවර වලින් සමන්විත වේ.

1.	ඉහළ උෂ්ණත්වයක දී (TH) වායුවේ සිදුවන ප්‍රතිවර්ත්‍ය සමෝෂ්ණ ප්‍රසාරණය (සමෝෂ්ණ, තාපය එකතු වීම)

මෙම පියවරේදී (1 රූප සටහනේ A සිට B දක්වා) ප්‍රසාරණය වන වායුව හේතුවෙන් පිස්ටනය මඟින් අවට පරිසරය මත කාර්යයක් සිදුකරයි.

මෙහිදී වායුවේ ප්‍රසාරණය සිදුවන්නේ ඉහළ උෂ්ණත්වයේ ඇති නිධියෙන් අවශෝෂණය කරගන්නා තාපය මඟිනි.

2.	වායුවේ සමඑන්ට්‍රොපික (ප්‍රතිවර්ත්‍ය ස්ථිරතාපී) ප්‍රසාරණය
මෙම පියවරේදී (1 රූපසටහනේ B සිට C දක්වා ) පිස්ටනය සහ සිලින්ඩරය  තාප පරිවරණය කර ඇතැයි උපකල්පනය කරන අතර, එබැවින් තාප අව‍ශෝෂණයක් හෝ හානියක් සිදු නොවේ යැයි සැලකේ. අවට පරිසරය මත කාර්යයක් සිදුකරමින් වායුව දිගටම ප්‍රසාරණය වේ. මෙම වායු ප්‍රසාරණය ‍හේතුවෙන් පද්ධතියෙහි උෂ්ණත්වය, පහළ උෂ්ණත්වය (Tc) අඩු වේ.

3.	ප්‍රතිවර්ත්‍ය සමෝෂ්ණ, පහළ උෂ්ණත්වයේ (Tc) ඇති වායුවේ සම්පීඩනය (සමෝෂ්ණ තාප ඉවත් වීම)
(1 රූප සටහනේ C සිට  D දක්වා) මෙහිදී අවට පරිසරය මඟින් වායුව මත කාර්යය කරනු ලබන අතර, එබැවින් තාපය වායුවේ සිට පහළ උෂ්ණත්වයේ ඇති පෙදෙසට (තාප නිධියට) ගලා ගෙන යයි.

4.	වායුවේ සමඑන්ට්‍රොපික සම්පීඩනය
(1 රූපසටහනේ A සිට D දක්වා) මෙහිදී නැවතත් පිස්ටනය හා සිලින්ඩරය තාප පරිවරණය කර ඇති බවට උපකල්පනය කෙරේ. මෙම පියවරේදී අවට පරිසරය වායුව මත කාර්යයක් කරන අතර, එය සම්පීඩනය කරමින් උෂ්ණත්වය (TH) දක්වා ඉහළ නන්වයි. මෙහිදී වායුව පළමු පියවරේ ඇති අවස්ථාවටම පත් වේ.
ඉංජිනේරු විද්‍යාවේ දී පරිගණක භාවිතය

ඉංජිනේරු විද්‍යාවේ දී පරිගණක භාවිතය
අභ්‍යවකාශ යානාවක් නැවත ඇතුලුවීමේ දී එය වටා ඉහළ ප්‍රවේශයක් සහිත සුළග හමායන අයුරු පරිගණකයකින් අනුරූපනය කර ඇති අයුරු.

නවීන විද්‍යාත්මක හා තාක්ෂණික කටයුතු සදහා  පරිගණක හ පරිගණක මෘදුකාංග බෙහෙවින් වැදගත් වේ. ව්‍යාපාර කටයුතු  වල දී භාවිතා කරන මෘදුකාංග  මෙන්ම ඉංජිනේරු කටයුතු වල දී ද ඒ සඳහාම විශේෂිත වූ පරිගණක ආශ්‍රිත මුලික භෞතික  ක්‍රියාවලීන් හි ආකෘතීන් සෑදිය හැකි අතර ඒවා සංඛ්‍යාත්මක ක්‍රම මගින් විසදිය හැකි වේ.

ඉතා පහුලව භෘවිතා කරන CAD (Computer - aided design) මෘදුකාංගය ඉංජිනේරුවන් හට ත්‍රිමාණ ආකෘතීන් හා ද්විමාන රූප නිර්මාණය කිරිමට ද තම නිර්මාණයන් හි දළ නිරූපණය  සඳහා  උපකාරී වේ. CAD මෘදුකාංගය, DMU (Digital mockup) සහ CAE මෘදුකාංග (Finite element method analysis වැනි) ඉංජිනේරුවන් හට තමා නිර්මාණ‍යන් හි ආකෘතීන් ගොඩනගා ඒවා අධ්‍යයනය කිරීමට උපකාරී වේ. මෙහිදී අධික වියදමක් දරමින් හා වැඩි කාලයක් ගත කරමින් භෞතික  මුලාකෘතින් සෑදීම අවශ්‍ය නොවේ. මෙමගින් නිෂ්පාදනයන් සහ උපාංග වල ඇති දුර්වලතා නිරීක්ෂණය,  යෝග්‍යතාව පරීක්ෂා කිරීම, ඒවා එකට එකතු කිරීම සහ ඒවා අධ්‍යයනය කිරීම සිදු කළ හැක. තවද පද්ධතියක උෂ්ණත්වය, ආතතිය, විද්‍යුත් චුම්බක විමෝචනය, විද්‍යුත් ධාරාවන් හා වෝල්ටීයතාව, ඩිජිටල් ලොජික් ලෙවල්ස්, තරල ප්‍රවාහයන් හා ප්‍රගතිය (kinematics) යන ස්ථිතික හා ගතික ගති ලක්ෂණ ද මෙහි දී අධ්‍යයනය කළ හැක. මෙම තොරතුරු පරිශීලනය හා බෙදා හැරීම සාමාන්‍යයෙන් සංවිධානය කරනු ලබන්නේ නිෂ්පාදන දත්ත කළමණාකරණ (Product data management) මෘදුකාංග මගිනි.

ඉංජිනේරු වෘත්තිය සදහා විශේෂ වූ තවත් මෙවලම් අතුරින් කිහිපයක් ලෙස CNC යන්ත්‍ර ආශ්‍රිත පුහුණුව සදහා භාවිතා වන CAM මෘදුකාංගය, නිෂ්පාදන ඉංජිනේරු අංශය සදහා වන  නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලි කලමණාකරණ (Manufacturing process management) මෘදුකාංගය, ඉලෙක්ට්‍රොනික ඉංජිනේරුවන් සදහා PCB  (Printed circuit board)  සහ පරිපථ සටහන් සදහා වූ EDA, නඩත්තු  කලමණාකරණය සදහා MRO භාවිතය සහ සිවිල් ඉංජිනේරු වෘත්තියේ දී AEC මෘදුකාංගය දැක්විය හැක.

මෑත කාලයේ දී නිෂ්පාදනයන්ගේ වර්ධනය සදහා පරිගණක මෘදුකාංග භාවිතය PLM (Product Lifecycle Management) ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ.

ඉංජිනේරු විද්‍යාව
භෞතික විද්‍යාව
ඉංජිනේරු විද්‍යාවේ ක්‍රමවේදය

ටර්බයිනයක් නිර්මාණය කිරීමේ දී විවිධ ක්ෂේත්‍රයන්හි නියැලෙන ඉංජිනේරුවන්ගේ සහභාගීත්වය අවශ්‍ය වේ.

ඉංජිනේරුවන් ප්‍රශ්න වලට විසඳුම් සෙවීමට හෝ පවතින දෙයක් වැඩි දියුණු කිරීමට භෞතික විද්‍යාව හා ගණිතය උපයෝගී කර ගනී. තෝරා ගැනීම් කිහිපයක් තිබුණහොත් ඉංජිනේරුවන් ඒවායේ යෝග්‍යතාව මැන අවශ්‍යතාවයට වඩාත්ම උචිත විසඳුම තෝරාගනී. ඉංජිනේරුවෙකුගේ ඉතාම වැදගත්ම හා විශේෂිතම කාර්යභාරය වන්නේ නිර්මාණයක ඇති සීමාවන් හඳුනා ගැනීම, තේරුම් ගැනීම හා අර්ථ දැක්වීම මඟින් සාර්ථක ප්‍රථිඵල අත්කර ගැනීමයි. සාමාන්‍යයෙන් තාක්ෂණික අතින් සාර්ථක නිර්මාණයක් කිරීම පමණක් නොසෑහේ, එය ඉදිරි  අවශ්‍යතාවයන් සඳහා ද ගැලපිය යුතුය.  සීමාවන් අතරට භාවිතයට ඇති සම්පත්, භෞතික, සංකල්පමය, තාක්ෂණික සීමාවන් , අනාගත සංශෝධනයට ඇති නැඹුරුව,වියදම් ,ආරක්ෂාව ,ඉල්ලුම, ඵලදායීතාව සහ වැඩදායීතාව වැනි සාධක ඇතුලත් වේ. මෙම සීමාවන් හඳුනා ගැනීම මඟින් ඉංජිනේරුවන් සෑදිය හැකි වස්තුවක් හෝ පද්ධතියක් නිපදවීමට හෝ ක්‍රියා කිරීමට අවශ්‍ය සීමාවන් පනවනු ලබයි.

ගැටළු වලට විසඳුම් සෙවීම

ඉංජිනේරුවන් ඔවුන්ගේ විද්‍යාව, ගණිතය සහ මනා පලපුරුද්ද භාවිතා කරමින් ගැටළු වලට විසඳුම් සොයයි. ඉංජිනේරු විද්‍යාව යනු ව්‍යවහාරික ගණිතය හා විද්‍යාවෙහි එක්තරා ශාඛාවකි. ගැලපෙන ගණිතමය ආකෘතියක් නිර්මාණය කිරීම ඉංජිනේරුවන්ට එය අධ්‍යයනය කිරීම පහසු කරන අතර ගැලපෙන විසඳුම් පරීක්ෂා කිරීමද කල හැක.බොහෝ විට තෝරා ගැනීම් කිහිපයක් තිබෙන අතර ඉංජිනේරුවන් එම නිර්මාණ වල යෝග්‍යතාව පරීක්ෂා කර අවශ්‍යතාවයට වඩාත්ම උචිත විසඳුම තෝරාගත යුතුය. ගනරික් අල්තුරෙල් (Genrich Altshuller), පේටන්ට් බලපත්‍ර විශාල සංඛ්‍යාවක් අධ්‍යයනය කිරීමෙන් පසුව, පහල මට්ටමේ ඉංජිනේරු නිර්මාණ සඳහා සම්මුතියකට එලඹීමේ හැකියාව මූලික වන බවත් ඉහල මට්ටමේදී වඩාත්ම උචිත නිර්මාණය වන්නේ ප්‍රධානතම ගැටළුව ඇති කරන සාධකය ඉවත් කිරීම බවත් ප්‍රකාශ කරන ලදී.
මහා පරිමාණයෙන් නිපදවීමට පෙර ඉංජිනේරුවන් තම නිර්මාණයන් කෙතරම් දුරට නියමිත පරිදි ක්‍රියා කරන්නේදැයි නිගමනය කිරීමට උත්සාහ දරයි. ඔවුන් මේ සඳහා මූලාකෘති, සුළු පරිමාණයේ ආකෘති, අත්හදා බැලීම්, ආතතිය පිලිබඳ පරීක්ෂණ, විනාශවීම හා නොවීම පිලිබඳ පරීක්ෂණ භාවිතා කරයි. මෙවැනි පරීක්ෂණ මඟින් නිෂ්පාදනය කොතරම් දුරට අපේක්ෂිත පරිදි ක්‍රියාකරන්නේද යන්න නිගමනය කල හැකිය.ඉංජිනේරුවන් හොඳ වෘත්තිකයන් වශයෙන් තම නිෂ්පාදනයන් නියමිත පරිදි ක්‍රියා කරනවාද යන්න පිලිබඳ ඇති වගකීම ඉතා බරපතල ලෙස සලකන අතර මහ ජනතාවට හිතාමතාම හානියක් වන අයුරින් ක්‍රියා නොකරයි. අනපේක්ෂිත හානි අවම කර ගැනීමට ඔවුන්ගේ නිර්මාණ වල ආරක්ෂාකාරීබව පිලිබඳ විශේෂ කොටස් ඇතුලත් වේ. කෙසේ වුවද බොහෝවිට ආරක්ෂාකාරීබව ඉහල යන විට නිර්මාණයේ කාර්යක්ෂමතාව පහල බසී.
භෞතික විද්‍යාව
ගණිතය
Fixed-wing ගුවන් යානය (Fixed-wing aircraft)

ස්ථාවර පියාපත් (fixed-wing) ගුවන් යානය වාතයට වඩා බර යානාවක්(heavier-than-air craft) වන අතර එහි එසවීම සිදුකෙරෙනුයේ යානාවට සාපේක්ෂව තටු වල චලනය උපයෝගී කරගැනීමෙන් නොව,වාතය තුලින් ඉදිරියට යෑම උපයෝගී කරගැනීමෙනි.මෙම වදන භාවිතා වන්නේ ගුවන් යානාවට සාපේක්ෂව තටු චලනය වීම මගින් එසවීම සිදුකරන්නා වූ rotary-wing aircraft හා ornithopters වලින් මෙය වෙන්කොට දැක්වීම සඳහා ය. 

වඩා බහුල ලෙස " aeroplane "(අයර්ලන්තයේ හා පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය රටවල් වල, කැනඩාව හැර ) හෝ " airplane” (එක්සත් ජනපදයේ හා කැනඩාවේ )යන යෙදුම් ,ඕනෑම  අවර පෙති වලින් හෝ ජෙට් එන්ජින් මගින් ක්‍රියාකරන fixed wing ගුවන්යානයක් හැඳින්වීමට යොදාගැනේ. මෙම වචනය ග්‍රීක භාෂාවේ αέρας (aéras-) ("වාතය") සහ -plane යන වචන වලින් සාදන ලද්දකි. " aeroplane" මෙම යෙදුම් දෙක අතුරින් වඩා පැරණි වන අතර එය 19 වන සියවස දක්වා විහිදේ. මිනිසුන් සේවයේ යෙදුන හෝ නොයෙදුන ද; ප්‍රමාණයෙන් විශාල හෝ කුඩා  වුවද; සෑම fixed wing ගුවන්යානයක්ම පාහේ ආදර්ශනය කරනු ලබන්නේ සමහර විට ඊට වඩා විශාල හෝ කුඩා වූ fixed wing  ගුවන් යානාවක අනුරුවක් භාවිතා කරමිනි. මෙවැනි බොහෝ ගුවන් යානා දුරස්ථ පාලකයක් හෝ රොබෝවෙක් මගින් පාලනය කල හැක.

තාක්ෂණය  

ගුවන් යානා වල පියාපත් සැලසුම් කිරීම සහ විශ්ලේෂණය කිරීම තරල යාන්ත්‍ර විද්‍යාවේ ශාඛාවක් වන වායුගතික විද්‍යාවේ ප්‍රධාන යෙදුම් වලින් එකකි. ප්‍රතිපත්තිමය වශයෙන්, චලනය වන ඕනෑම වස්තුවක් වටා ඇති වාත ප්‍රවාහයේ ගුණාංග, දියර ගතිකතාවයේ නේවියර්-ස්ටොක්ස් සමීකරණ විසඳීමෙන් සොයා ගත හැකිය. කෙසේ වෙතත්, සරල ජ්‍යාමිතික හැරුණු විට මෙම සමීකරණ විසඳීමට ඉතා අසීරු වන අතර සරල සමීකරණ භාවිතා කෙරේ. පියාපත් සෝපානයක් නිපදවීමට නම් එය සුදුසු ප්‍රහාරක කෝණයකට යොමු කළ යුතුය. මෙය සිදු වූ විට, පියාපත් පියාසර කරන විට වාතය ගලායාම පහළට හරවයි. පියාපත් එහි දිශාව වෙනස් කිරීම සඳහා වාතයට බලයක් යෙදෙන බැවින් වාතය ද පියාපත් මත සමාන හා ප්‍රතිවිරුද්ධ බලයක් යෙදිය යුතු අතර එමඟින් පියාපත් මතුපිට විවිධ වායු පීඩන ඇති වේ.

හරස්කඩ හැඩය  

එයාර්ෆෝයිල් (ඇමරිකානු ඉංග්‍රීසි) හෝ එයාරොෆොයිල් (බ්‍රිතාන්‍ය ඉංග්‍රීසි) යනු පියාපත්, තලය (ප්‍රචාලකය, රෝටර් හෝ ටර්බයිනයක) හෝ රුවල් හැඩයේ හැඩයයි (හරස්කඩෙහි පෙනෙන පරිදි). අසමමිතික හරස්කඩක් සහිත පියාපත් උප ශබ්දයක් තුළ පියාසර කිරීම සාමාන්‍ය දෙයකි. සමමිතික හරස්කඩක් සහිත පියාපත් වලට වාතය පහළට හැරවීම සඳහා ධනාත්මක ප්‍රහාරක කෝණයක් භාවිතා කිරීමෙන් එසවීමක් උත්පාදනය කළ හැකිය. සමමිතික එයාර්ෆොයිල් වල එකම පියාපත් ප්‍රදේශයේ කැම්බර්ඩ් එයාර්ෆෝයිල් වලට වඩා වැඩි ස්ථායි වේගයක් ඇති නමුත් ගුවන් යානා කෙළින්ම හෝ පෙරළී තිබියදී ප්‍රායෝගික ක්‍රියාකාරීත්වයක් ලබා දෙන හෙයින් එය ගුවන් යානා වල භාවිතා කෙරේ. තවත් උදාහරණයක් නම් රුවල් බෝට්ටු වලින් වන අතර එහිදී රුවල් යනු සිහින් පටලයක් වන අතර එහි එක් පැත්තක් සහ අනෙක් පැත්ත අතර දිග-දිග වෙනසක් නොමැත. ශබ්දයේ වේගය ආසන්නව පියාසර කිරීමේ වේගය (ට්‍රාන්සොනික් ෆ්ලයිට්) සඳහා, ශබ්දයේ වේගය ආසන්නයේ වාත ධාරාව හා සම්බන්ධ ඩ්‍රැග් වල දැඩි වැඩිවීම අවම කිරීම සඳහා සංකීර්ණ අසමමිතික හැඩතල සහිත එයාර්ෆොයිල් භාවිතා කෙරේ. සුපර්ක්රිටිකල් එයාර් ෆොයිල් ලෙස හැඳින්වෙන එවැනි ගුවන් පථ ඉහළින් පැතලි වන අතර පතුලේ වක්‍ර වී ඇත.

පින්තූර ගැලරිය
ද්‍රාව ඉංජිනේරු විද්‍යාව

ද්‍රාව ඉංජිනේරු විද්‍යාව යනු තරල (ප්‍රධාන වශයෙන් ජලය ) ගලා යාම හා ගෙන යාම පිලිබඳ වූ සිවිල් ඉංජිනේරු විද්‍යාවේ අනු විෂය ක්ෂේත්‍රයකි. මෙම ඉංජිනේරු විෂය ක්ෂේත්‍රය, පාලම්, අමුණු,සොරොව්ව ,ඇළ මාර්ග,වේල්ල,ආරෝහක ඉඳිකිරීම සහ සෞඛ්‍යාරක්ෂක සහ පරිසර ඉංජිනේරු විද්‍යාව සමඟ සමීප සබඳතාවක් පවතී.

යෙදීම්
ද්‍රාව ව්‍යුහයන්(hydraulic structures);අමුණු හා වේල්ල ඇතුළුව, ජලය බෙදාහැරීමේ ජාලයන්, ජලය එක් රැස්කිරීමේ ජාලයන්,කුණාටු වලදී ඇති වන ජලය පාලනය කිරීම, රොන් මඩ ප්‍රවාහනය සහ ප්‍රවාහන ඉංජිනේරු විද්‍යාවට හා භූතාක්ෂණික ඉංජිනේරු විද්‍යාවට(geotechnical engineering) සම්බන්ධ අනෙකුත් විවිධ කටයුතු නිර්මාණය, ද්‍රාව ඉංජිනේරුවන් හට බහුලව අතින් බහුලව කෙරෙන නිර්මාණයන් ය. තරල ගති විද්‍යාවේ නියමයන්ගෙන් විකාශනය වූ සමීකරණයන්, රථ ගමනාගමනය පිලිබඳ වූ ඉංජිනේරුවන්(traffic engineers) විසින් ඉතා සුලභව භාවිතා කරනු ලැබේ.
අදාල ශාඛාවන් අතර ජල විද්‍යාව, ද්‍රාව ආදර්ශ සෑදීම, ගං වතුර අනුරූපණය, ජල ආධාරක ගං වතුර(catchment flood) පාලනය කිරීමේ සැලැසුම්, වෙරළ මායිම් පාලනය කිරීමේ සැලැසුම්, මෝය පිලිබඳ උපාය මාර්ග(estuarine strategies), වෙරල බඩ සංරක්ෂණය සහ ගංවතුර අඩු කිරීම ආදිය වේ.

ඉතිහාසය
එකල විශේෂයෙන්ම මාතිකා(aqueducts) වල ඉදිකිරීම් හා නඩත්තු කිරීම් සඳහා උපයෝගී වූ ද්‍රව ඉංජිනේරු විද්‍යාව රෝමානු අධිරාජ්‍යය යටතේ ඉතා ඉහල දියුණුවක් ලබා තිබුණි. ඔවුන් දියළු රත්‍රන් නිධි(alluvial gold deposits) පිරික්සීම හා ගොඩගැනීම සඳහා ද්‍රාව කැනීම් ක්‍රම භාවිතා කල අතර එම ක්‍රම වේදය, දියෙන් පෙරික්සුම(hushing) නමින් හැඳින්විය. එම ක්‍රම අනෙකුත් ටින් හා ලෙඩ් වැනි ලෝපස් සඳහාද යොදාගන්නා ලදී.

මෑත කාලයේ දී වැඩිම ප්‍රමාණයක් අලෙවි වූ Pompeii ඓතිහාසික නව කතාවෙහි එවැනි රෝමානු ද්‍රාව ඉංජිනේරුවෙකු(ලතින් භාෂාවෙන් " aquarius ") ප්‍රධාන චරිතය උසුලයි.

නවීන ද්‍රාව ඉංජිනේරු විද්‍යාවේ, නිවැරදි ව ප්‍රවාහයන් හි ගතිලක්ෂණ පිලිබඳ අනාවැකි පලකිරීම සඳහා වන ගණනය කිරීම් සඳහා HEC-RAS වැනි පරිගණක මෘදුකාංග භාවිතා කරයි.

ඉංජිනේරු විද්‍යාව

Reference
http://en.wikipedia.org/wiki/Hydraulic_engineering
දෙපහර එන්ජිම

දෙපහර අන්තර් දහන එන්ජිම, සුලභව දක්නට ලැබෙන සිව්පහර එන්ජිමෙන් වෙනස් වන්නේ, මෙහි, චූෂණය(intake), සම්පීඩනය(compression), දහනය(combustion) සහ පිටාරය(exhaust) යන ක්‍රියාවලීන් හතර පිස්ටන පහර දෙකක් තුලදී සම්පූර්ණ කිරීමයි. සිව්පහර එන්ජිමක මේ සඳහා පිස්ටන පහර හතරක් අවශ්‍ය වේ. දෙපහර එන්ජිමක සිදුවන්නේ, සම්පීඩන පහරේ ආරම්භයේදී සහ දහන පහර අවසානයේදී චූෂණය සහ පිටාරය යන ක්‍රියාවලීන් සිදුකිරීමයි. මේ නිසා සිව්පහර එන්ජිමේ මෙන් ක්‍රෑන්කයේ(crank) සෑම චක්‍රයකදීම තවත් අමතර චක්‍රයක් ඇති නොවී ඒ වෙනුවට බල පහරක්(power stroke) ඇතිවේ. මේ නිසා දෙපහර එන්ජිම මගින් වැඩි බලයක්(high specific power) සපයන අතර එය තැන තැන ගෙනයාහැකි දම්වැල් කියත වැනි උපකරණ සඳහා මෙන්ම දුම්රිය එන්ජිම වැනි මහා පරිමාණ කාර්මික යෙදවුම් සඳහාද යෝග්‍ය වේ.

වර්ෂ 1880 දී පමණ ඩුගල්ඩ් ක්ලාක්(Dugald Clerk) විසින් නිර්මාණය කරන ලද විශේෂ දහන සිලින්ඩරයක් සහිත එන්ජිම, දෙපහර එන්ජිමෙහි සොයා ගැනීමට මුල් වූ බව කිව හැකියි.

ආශ්‍රිත 
 අභ්‍යන්තර දහන එන්ජිම
 සිව්පහර එන්ජිම

අභ්‍යන්තර දහන එන්ජිම
අගහරු ග්‍රහයාගේ 'ග්‍රේට් රෙඩ් ස්පොට්' සහ වෙනත් කුණාටු

අගහරු ග්‍රහයාගේ එක් විශේෂ ලක්ෂණයක් වනුයේ එය මත පිහිටි, ස්ථාවර, 'ග්‍රේට් රෙඩ් ස්පොට්"  කුණාටුවයි. මෙය පාථිවියට වඩා විශාල, පුතිවක්‍ර චාප, සමකයට 220 දකුණින් පිහිටයි. මෙය 1831හෝ 1655 සිට තිබු කුණාටුවක් බව විශ්වාස කෙර් ගණිතමය ආකාති වලට අනුව මෙය ග්‍රහයාගේ නීත්‍ය ලක්ෂණයක් බව හෙළිවේ. 12 cm විවරයකින් යුත් දුරේක්ෂයකින් මෙම කුණාටුව පෘඨිවියේ සිට නිරික්ෂණය කල හැක. මෙය අණ්ඩාකාර වන අතරථ වාමාවර්තව භ්‍රමණය වේ. භ්‍රමණය කාලවාර්තය දවස් 6 පමණ වේ. මෙහි මිනුම් මෙසේය. 24 - 40,000 km - 12-14,000 km . පෘථිවියේ විෂ්කම්භය මෙන් 2/3 ගුණකයක් විශාලය. මෙහි උපරිම උච්චත්වය වළාකුළු වලට 8 km පමණ ඉහළය. අගහරු ග්‍රහයා තුළ රතු ආණ්ඩාකාරය වලට අමරතව සුදු හා දුඹුරු අණ්ඩාකාර ඇත.සුදු අණ්ඩංකාර සාපේෂවසිසිල් වළාකුළු වලින් යුත් පැතිර ඒවා වායුගෝලය ඉහළින් පිහිටයි. දුඹුරු අණ්ඩාකාර මීට වඩා තාපදායි වන අතර ඒවායේ කුණාටු පැය ගණනාක් හෝ සියවස් ගණනක් තෙක් පවතී.

2000 වර්ෂයේ දුක්ෂිණර්ධ‍ගෝලයේ වායුගෝලීය ලක්ෂණයක් සෑදුණු අතර එහි පෙනුම රතු ‍අණ්ඩාකාරය (ග්‍රේට් රේඩ් ස්පොට්) ට බොහෝ සෙයින් සම වියමෙය සුදු අණ්ඩාකාර 3 ක් එක්කාසු වීමෙන් සෑදුණු බවට සාක්ෂි ඇත. මෙය 'ඕවල් බී.ඒ' ලෙස නම් කරන ලද අතර එයට 'රෙඩිස්පෝට් ජුනියර්' නම් අපනාමය දමන ලදී. 2000 සිට මෙහි පැහැය සුදු සිට රතු දක්වා වෙනස් වු බව නිරීක්ෂණය කෙ‍රිණි.

ග්‍රහලෝක
මාස් ස'වෙය' '98 වැඩසටහන

මාස් සර්වේයර් '98 වැඩසටහන සමන්විත වූයේ වෙන වෙනම දියත් කෙරුණු අභ්‍යාවකාශා යානා දෙකක් වන, මාස් ක්ලයිමෙට් ඕබිටර් (පෙරදී මාස් සර්වේයර් '98 ඕබිටර්) සහ  මාස් පෝලර් ලෑන්ඩර් (පෙරදී මාස් සර්වේයර් '98 ලෑන්ඩර්) යන දෙකෙනි; මාස් පෝලර් ලෑන්ඩර් අභ්‍යාවකාශ යානාව තුල වූයේ පෘෂ්ඨ-විනිවිදුම් විමසනයන් (ඩීප් ස්පේස් 2) දෙකකි. මෙහෙයුම් දෙකෙහි පරමාර්ථ වූයේ අඟහරුගේ කාලගුණය, දේශගුණය, සහ ජල හා කාබන් ඩයොක්සයිඩ් (අංගාරිකාම්ල) සම්පත් ප්‍රමාණය පිළිබඳ අධ්‍යයනය කිරීම, වාෂ්පශීලි ද්‍රව්‍යයන් හි සංචයන්, හැසිරීම හා වායුගෝලය ආශ්‍රිත භූමිකාව  ගැන අවබෝධයක් ලබා ගැනීම හා දීර්ඝ කාලීන හා කඩින් කඩ දේශගුණ වෙනස් කම් පිළිබඳ සාක්ෂි විමසා බැලීමය.

1998 අඟහරු කක්ෂ නිවේශය දියත් කවුළුව තුලදී අභ්‍යාවකාශ යානා දෙකම දියත් කෙරිණි. විනිවිදුම් විමසනයන් ද සහිතවම ‍යානා දෙකම අතුරුදහන් විය.

ඕබිටර්  යානය අතුරුදහන් වූයේ,  මිනුම් පිළිබඳ වූ මෙට්‍රික් සහ  ඉංග්‍රීසි ඒකක අතර අපේක්ෂා නොකල හා අනාවරණය කර ගත නොහැකි වූ නොසීහුම් හේතුවෙන්,   ප්‍රක්ෂිප්තයෙහි ගණන දෝෂයක් නිසාය. JPL විසින් 1996 දී ප්‍රකාශයට පත්කරනු ලැබූ යාත්‍රණ මෘදුකාංග අතුරුමුහුණත් පිරිවිතර (SIS) මගින් මෙට්‍රික් ඒකක භාවිතය මෙන්ම භාවිත කල යුතු දත්ත ආකෘතිද නියම කොට දක්වා තිබුණි. මෙය මෙසේ තිබියදීද, ලොක්හීඩ් මාටින් හි පියාසැරි ක්‍රියාකාරිත්ව කණ්ඩායම විසින් ආව්ග දත්ත සපයා තිබුනේ නිව්ටන-තත්පර වෙනුවට රාත්තල්-බර තත්පර යන ඉංග්‍රීසි ඒකක වලිනි. මෙම අගයයන්  4.45 (1 රාත්බල = 4.45 නිව්) ක ගුණාකාරයකින් සාවද්‍ය විය. මෙය නිසාවෙන් පියාසැරි පථය සදොස් කිරීමේදී වැරැදි සිදුවී ඕබිටර් යානය අඟහරු වායුගෝලයෙහි වැඩිමනත් පහළ මට්ටමකට පහත් කිරීමක් සිදු විය. යානය එක්කෝ පිළිස්සි ගියේය නැතහොත් පොළා පැන අවකාශයට නික්ම ගියේය.

"ලැන්ඩර්" හි ඇනහිටිමේ හේතුව යැයි විශ්වාස කෙරෙනුයේ එහි ඇතුලත කොටස් වල යම් වැරදීමක් හේතු කොට ගෙන එය බුධ ග්‍රහයාගේ පෘෂ්ඨය මත වැටී විනාශ වීමයි.

"මාස් ස්ර්වේයර් 98"  ක්‍ර‍ලේඛය සදහා ඩොලර් මිලියන 193.1 වැය විය.

අභ්‍යවකාශ ගවේෂණය
සාගර විද්‍යාව

සාගර විද්‍යාව හෙවත් සමුද්‍ර විද්‍යාව (ග්‍රීක අර්ථය සාගර ලේඛනය යන්නයි.)යනු සාගර අධ්‍යයනය හා දියඹ විද්‍යාව වශයෙන් හැඳින්වෙන පෘථිවියේ සාගර හා මුහුද පිළිබඳව අධ්‍යයනය කරන දියඹ විද්‍යාවේ ශාඛාවකි. එයින් පරාසයක් ආවරණය කරන අතර සාගර ජීවීන් සහ පරිසර පද්ධති, සාගර තරංග, මුහුදු රැළි, භූ භෞතික විද්‍යාත්මක ද්‍රව ගතිකයන්, කැටි භූ ලක්ෂණ, මුහුදු පතුලේ භූ විද්‍යාව සහ සාගර තුළ හා එහි සීමා හරහා මතුවන භෞතික ලක්ෂණ මෙන්ම විවිධ රසායනික සංඝටක ස්‍රාවයන් පිළිබඳව අධ්‍යයනයද ඊට අයත්වේ. මෙම පුළුල්ව පැතිරුණු මාතෘකා මඟින් ප්‍රතිබිම්භනය කරන්නේ ලෝකයේ සාගර පිළිබඳ දැනුම හා එහි ක්‍රියාකාරීත්වයන් පිළිබඳ අවබෝධයට සාගර විද්‍යාඥයින් විසින් වෙනත් මිශ්‍රිත දැනුම සම්භාරයක් හැදෑරිය යුතු බව හා එය බහු විෂයයක් බවය. ඒ යටතට ජීව විද්‍යාව, රසායන විද්‍යාව, භූ විද්‍යාව, කාලගුණික විද්‍යාව හා භෞතික විද්‍යාව අයත්වේ.

සාගර විද්‍යාවේ උප කාණ්ඩයන් 
සාගර විද්‍යාව පිළිබඳ හැදැරීම ශාඛා රාශීයකට බෙදිය හැකිය.

ජීව විද්‍යාත්මක සාගර විද්‍යාව හෙවත් දියඹේ ජීව විද්‍යාව යනු ශාක සතුන් හා වෙනස් සාමුද්‍රික ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් හා ඒවායේ පාරිසරික විද්‍යාත්මක අන්තර් ක්‍රියාවන් පිළිබඳව හැදැරීමයි.
 රසායනික සාගර විද්‍යාව හෙවත් දියඹේ රසායන විද්‍යාව යනු සාගරයේ රසායනය හා වායු ගෝලය සමග එහි රසායනික අන්තර් ක්‍රියා පිළිබඳව හැදැරීමයි. 
 භූ ගෝලීය සාගර විද්‍යාව හෙවත් දියඹේ සාගර විද්‍යාව යනු තැටි භූ ලක්ෂණ හා මුහුදු පතුලේ භූ විද්‍යාව හැදැරීමයි. 
 භෞතික විද්‍යාත්මක සාගර වෙරළ හෙවත් දියඹේ භෞතිකය, උෂ්ණත්වය හා ලවණතා ව්‍යුහය මෙන්ම මිශ්‍රණය වී ඇති ආකාරය, ඒවායේ තරංග, අභ්‍යන්තර තරංග, උදම් හා දියරැලි අන්තර්ගත සාගරයේ භෞතික ලක්ෂණ පිළිබඳව හැදැරීමයි. වඩා රසවත් හැදෑරීමක් වන්නේ ශබ්දයේ හැසිරීම හෙවත් ධ්වනි සාගර විද්‍යාව, ආලෝකය (ප්‍රකාශ සාගර විද්‍යාව) හා සාගරයේ රේඩියෝ තරංගවල හැසිරීම පිළිබඳව හැදැරීමයි.

මෙම ශාඛා ප්‍රතිබිම්භනය කරන්නේ බොහෝ සාගර විද්‍යාඥයන් මුලින්ම සියලු විද්‍යාවන් හා ගණිතයන් පිළිබඳව හදාරා ඔවුන්ගේ අන්තර් විනයානුකූල දැනුම නිපුණතාවයන් හා හැකියාවන් අනතුරුව සාගර විද්‍යාවට යොදන බවයි.

සාගර විද්‍යාව සාගර ඉංජිනේරු විද්‍යාවේදී ද යොදා ගැනේ. තෙල් වේදිකා, නැව්, වරායන් හා සාගරය ආරක්ෂිතව භාවිතා කිරීමට උපකාරීවන වෙනත් ව්‍යුහයන් සැලසුම් කිරීමේදී හා ගොඩ නැංවිමේදී එය අවශ්‍යවේ.

සාගර විද්‍යාත්මක දත්ත කළමනාකරණය යනු සමීක්ෂකයන් සඳහා ඇති අතීත හා වර්තමාන දත්ත සුරක්ෂිත කිරීමේ විෂයයි.

රසායන විද්‍යාව
ජීව විද්‍යාව
ජනගහණ භූ විද්‍යාව

ජනගහණ භූගෝල විද්‍යාව, මනුෂ්‍ය භූ විද්‍යාවේ අංගයකි. එය යම් ස්ථානයක ස්වභාවය අනුව ජනගහණ වර්ධනය, ව්‍යාප්තිය, සංයුතිය හා සංක්‍රමණය පිළිබඳ අධ්‍යයනයකි. එය ජනවිකාශ විද්‍යාව දෙස භූගෝලීය දාෂ්ටිකෝණයකින් අධ්‍යයනය කරයි. එය අවකාශීය මට්ටමෙන් ජනගහණයක ලක්ෂණ ව්‍යාප්තියේ වෙනස්කම් අධ්‍යයනය කරයි. මෙය සඳහා උදාහරණයක් ලෙසජනගහණ සිතියම් දැක්විය හැක. ක්ලෝරොප්ලෙන්, අයිසෝලයින් හා තිත් සිතියම් මෙවැනි ජනගහණයක අවකාශීය පැතිරීම පෙන්වන සිතියම් වර්ථා කිහිපයකි. ජන විකාශන විද්‍යාවේ අංග,

 අවකාශිය ව්‍යාප්තිය හා ඝනත්වය අනුව පුද්ගලයින් අධ්‍යයනය
 ජනගහණයේ වර්ධනය හා අඩුවීම
ජනගහණයේ චලනය හා ජංගමතාවය
ජනාවාසවල මිනිස් කණ්ඩායම
ස්ථානයක භූවිද්‍යාත්මක ලක්ෂණ අනුව උදා:- ජනාවාස රටා
ජනගහණ සිද්ධි වෙත ස්ථානවාසින් දක්වන ප්‍රතිචාර උදා:- සංක්‍රමණ 

ඉහත සියළු කරුණු අධ්‍යයනය කරන්නේ අවකාශය හා කාලය පදනම් කරගෙනය. 
සැලකිය යුතුයි :- ජනගහණ භූවිද්‍යාව හා ජනවිකාශ විද්‍යාවේ වෙනස ක්‍රමයෙන් අඩු වෙමින් පවතී.

භූ විද්‍යාව