Suchinthana/si-wikipedia huggingface dataset:
පාර්කින්සන් රෝගය

පාර්කින්සන් රෝගය, යනු එයට ගොදුරු වූ පුද්ගලයාගේ චාලක ක්‍රියාවන් , කථනය සහ අනෙකුත් ක්‍රියාවන් අඩපණ කරන ප්‍රධාන ස්නායු පද්ධතියේ පිරිහීම් තත්වයකි.

මෙය චලන රෝගී තත්ත්වයන් ලෙස හඳුන්වන රෝග කාණ්ඩයේ එක් රෝගයකි. මාංශ පේශීවල තද බව, අනිච්ඡානුග සියුම් චලන, චාලක ක්‍රියාවන්හි වේගය අඩු වීම හෝ නැති වී යාම , මෙම කාණ්ඩයට පොදු අද්විතීය රෝග ලක්ෂණයන් වේ. ස්නායු පද්ධතියේ ඩොපැමින් ස්‍රාවය කරන නියුරෝනවල ඩොපැමින් රසායනිකය නිෂ්පාදනය අඩු වීම නිසා පාදස්ථ ගැංග්ලියන් මගින් මොළයේ කංකාල පද්ධතියේ උත්තේජන අඩු වීම මෙම ලක්ෂණ සඳහා හේතු වෙයි. ද්විතීයික රෝග ලක්ෂණ ලෙස සිහි කල්පනාව අඩු වීම සහ භාෂාවේ දුර්වලතාවයන් ඉස්මතු වෙයි. මෙම රෝගය නිධන්ගත සහ ක්‍රමයෙන් වැඩි වන රෝගයකි.

නිධන්ගත ක්‍රමයෙන් වැඩිවන පාර්කින්සෝනිය තත්ත්වය කෙරෙහි බලපාන ප්‍රධාන හේතුව පාර්කින්සන් රෝගයයි. වෙව්ලීම, මාංශවල ඝන බව, ක්‍රියාවන්වල වේගය අඩු වීම සහ ඉරියව්වල අස්ථායීභාවය ලෙස පාර්කින්සන් තත්ත්වය අර්ථ දැක්වේ. පාර්කින්ස රෝගය ප්‍රාථමික පාර්කින්සනත්වය ලෙස හැඳින්විය හැකිය. එනම් කිසිදු හේතුවක් නොමැති ජානමය විකෘතීන් නිසා ඇතිවන රෝගයකි. ද්විතීයික පාර්කින්සන් රෝගී තත්ත්වය ඇති වීමට හේතු කාරක ලෙස බෙහෙත් වර්ග , හිසට ඇති වූ පහර දීම්, සහ වෙනත් ඇතැම් රෝගී තත්ත්වයන් හඳුන්වාදිය හැකිය. ජේම්ස් පාකින්සන් විසින් ප්‍රකාශිත “වෙව්ලීම් සහිත පණ නැති වීමේ රෝග තත්වය ගැන විස්තරය” මගින් ඔහු විසින් කරන ලද සවිස්තරාත්මක හැඳින්වීම නිසා ඔහුට කරන ලද ගෞරවයක් ලෙස මෙම රෝගය පාර්කින්සන් රෝගය ලෙස නම් කරන ලදී. 
  

ස්නායු රෝග
ස්නායු වෛද්‍යවේදය
මනෝ චලනය (Psychokinesis)



අසාමාන්‍ය මානසික තත්ත්වය 

psychokinesis යන ග්‍රීක් වචනයේ "psyche", යන්නේ අර්ථය මනස, ආත්මය, හදවත හෝ හුස්ම යනුයි. "kinesis"යන්නේ අර්ථය දුරස්ථ චලනය යන්නය. එය කෙටි කළ විට PK හා TK යනුවෙන් හැඳින්වෙයි. එයින් හැඟවෙන්නේ භෞතික විද්‍යාවේ දැනට දන්නා නීතිවලට පරිබාහිරව ද්‍රව්‍යය, කාලය අවකාශය හා ශක්තිය කෙරේ බලපෑමක් ඇති කිරීමට මනසින් අපේක්ෂිත ශක්තියයි. එය ඉතා බලවත් චෛතසික ශක්තියට හැකි බවයි.දෙවියන්ගේ බලයක් මෙන් වූවකි. මනෝ චලනයට උදාහරණයක් ලෙස කිසියම් ද්‍රව්‍යයක් විකෘති කිරීමක් හෝ චලනය කිරීමත් සැලකිය හැකිය. නොහොත් අහඹු අංක ජෙනරේටරයක ප්‍රතිඵලය වෙනස් කිරීම ගණන් ගත හැකිය. එවැනි බලයක් පවතින බව කිසිදා විද්‍යාත්මකව ලේඛනගත කර නැත. මෙම සංසිද්ධියේ අධ්‍යයනය චෛතසික චලනයක් වන අතර එය අසාමාන්‍ය මනෝ විද්‍යාවේ එක් අංගයක් ලෙස සැළකේ. සමහර අසාමාන්‍ය මනෝ විද්‍යා පර්යේෂකයන් විශ්වාස කරන්නේ අහඹු අංක යන්ත්‍ර භාවිතා කරමින් ගන්නා ප්‍රතිඵල වැනි දේ පෙන්නමින් මනෝ චලනය විද්‍යාමාන වන බවත් ඒ පිළිබඳව සැක කරන්නන් තර්ක කරන්නේ සයිකොකිනෙසිස් (මනෝ චලනය) වැනි දෙයක් සැබැවින්ම නොපවතින බව පවසයි. එවැන්නක් පවතින්නේ යයි පළ කෙරෙන මතය, නොයෙකුත් ප්‍රකාශන, වංචාවල් මායාවල් හා විද්‍යාත්මක දත්ත ඇතැම්හු තම වාසියට පෙරළීම මත පදනම් වූ ඒවාය. නැතහොත් ස්වාභාවික සංසිද්ධි මත පදනම් වූ ඒවාය. මනෝ චලනය ජනප්‍රිය වී ඇත්තේ අද්භූත ආගමික ත්‍රාසජනක තේමාවල, ප්‍රබන්ධවල හා පරිගණක ක්‍රීඩාවලත්ය.

සටහන් 

{|

|Psychokinesis
චර්යාවාදයේ නැගුම

ප්‍රොයිඩ්ගේ මනෝගති විද්‍යාවේ පුද්ගලතා බද්ධ වීම සහ අන්තර්වලෝකන ස්වභාවය නිසා ද ළමා කාලයේ අත්දැකීම් නැවත එකතුකර ගැනීම නිසා ද 20 වැනි සියවසේ දී චර්යාවාදය ප්‍රධාන මග පෙන්වුම් මනෝවිද්‍යාත්මක න්‍යායක් ලෙස ප්‍රසිද්ධියට පත් විය. ජෝන් වොට්සන්ගේ පුරෝගාමීත්වයෙන් එඩ්වඩ් තෝන්ඩික්, ක්ලාක් එල්හල්, එඩ්වඩ් සී. ටොමිලන් සහ පසුකාලීනව බී.එෆ්. ස්කිනර්ගේ උපකාරයෙන් චර්යාවාදය ගැන සතුන් ආශ්‍රිත පර්යේෂණ කිරීම ඇරඹිණි. චර්යාවාදීන්ගේ මතයට අනුව මනෝ විද්‍යාවේ විෂයානුබද්ධ ගැටලු සම්මත පාලන ක්‍රියාවන්ට අනුව ක්‍රියාකාරීවීමත් සමඟ මනෝ විද්‍යාව මනස හෝ විඥාණය නොව චර්යාව මූලික ලෙස ඉලක්ක කර ගති. ඔවුන් අභ්‍යන්තර මානසික තත්ත්වයන් හැඟීම්, දැනීම්, විශ්වාසයන්, ආශාවන් සහ අනෙකුත් නිරීක්ෂණ කළ නොහැකි සිතුවිලි අධ්‍යනයේ වලංගුතාවය පිළිබඳව ප්‍රශ්න නැගිය “චර්යාවාදීන්ට අනුව මනෝ විද්‍යාවට අදාළ අර්ථ කථන කිහිපයකි. ” Watson විසින් මනෝ විද්‍යාව යනු “ස්වභාවික විද්‍යාවේ විෂය මූලික පර්යේෂණයන්හි ශාඛාවක් ලෙසද” “අන්තර් අවලෝකනය එම ක්‍රමයන්හි වැදගත් කොටසක් නිරූපණ නොකරන බවද” පෙන්වා දුනි. චර්යාවාදීන් විසින් මිනිසා සහ තිරිසනුන් ද බෙදා කළ හැකි පැහැදිලි කඩ ඉමක් නොමැති බව නිරීක්ෂණය කරන ලදී. Skinner විසින් උපකල්පන පරීක්ෂා කිරීමට කරනු ලබන පර්යේෂණ ඵලදායී නොවන බව ප්‍රකාශ කරන ලදී. එනම් වඩා හේතු භූත වූ හෝ විචාරාත්මක සෛද්ධාන්ත මඟින් අර්ථ ශුන්‍ය පර්යේෂණ හා සාර්ථක පර්යේෂණ මැඩ පවත්වන බව පවසන ලදී.
                 
20 වැනි සියවසේ පළමු භාගයේ දී චර්යාවාදය මනෝ විද්‍යාවේ ප්‍රධාන සුසමාදර්ශකයක් විය. නමුදු නූතන මනෝ විද්‍යාව විඥාණික මනෝ විද්‍යාව මඟින් අභිබවනය කරයි. භාෂාවේ දී Noam Chomsky මනෝ විද්‍යාවේ විඥානික විප්ලවය ඇති කිරීමට B. F. Skinner ගේ වාච්‍යචර්යාව පිළිබඳව කරන ලද සමාලෝචනය මඟින් හැකි විය. එමඟින් චර්යා අධ්‍යාපනය සහ‍ භාෂා ආධිපත්‍ය අධ්‍යාපනය සඳහා චර්යාවේදී ප්‍රවේශණය අභියෝගයට ලක් කරන ලදී. Chomsky විසින් Skinner විසින් සතුන් ආශ්‍රිත පර්යේෂණ ඇසුරින් ඉදිරිපත් කළ “සංවේදනය” “ප්‍රතිචාරය” “ප්‍රතියත්නය” වැනි මතයන් පුළුල් ලෙස විවේචනය කරන ලදී. තවද ඔහු විසින් Skinner ගේ මතයන් ආදේශ කළ හැක්කේ භාෂාව ලබා ගැනීම, වැනි සංකීර්ණ මිනිස් ක්‍රියා සඳහා මතුපිටින් පමණක් බවට වාද කරන ලදී. ඔහු පර්යේෂණ සහ විශ්ලේෂණ භාෂාව ග්‍රහණය කිරීමේ දී ළමයාගේ දායකත්වය සැලකිය යුතු බව ද මිනිසා භාෂාව ග්‍රහණය කිරීම සඳහා ස්වභාවික හැකියාවක් සහිතව උපත් ලබා ඇති බවද අවධාරණය කරන ලදී. මොහුගේ බොහෝ ක්‍රියාවන් මනෝ විද්‍යාඥ ඇල්බට් බන්ඩුරා හා එක්ව කරන ලද ඒවා වෙයි. ඇල්බට් බන්දුරා විසින් සමාජ ඉගෙනුම් න්‍යාය මඟින් කුඩා ළමුන් වෙනත් පුද්ගලයෙකුගේ ආකෘතියක් නිරීක්ෂණය මඟින් ඛණ්ඩශීලීත්වය (ආක්‍රමණශීලීත්වය) ඉගෙන ගන්නා බව පෙන්වා දෙන ලදී. තවද මෙම ක්‍රියාවේ දී පිටතට පෙනෙන චර්යාවේ කිසිදු වෙනසක් ඇති නොවන නිසා ආක්‍රමණශීලීත්වය කෙරෙහි හේතු වනුයේ දේහය අභ්‍යන්තර ක්‍රියාවලියක් බව ද පැවසීය.

සටහන් 

{|

|-
|මෙම ලිපිය ඉංග්‍රීසි විකිපීඩීයාව ආශ්‍රයෙන් සිංහල භාෂාවට පරිවර්තනය කරන ලද්දකි.
සැලකිය යුතුයි : මෙම පරිවර්තන කාලය තුල ඉංග්‍රීසි විකිපීඩීයාව වෙනස් වී තිබිය හැක.

|-
|Psychology Rise_of_behaviorism

|-

References 

http://en.wikipedia.org/wiki/Psychology#Rise_of_behaviorism
මනෝ විද්‍යාව
භිනෝන්මාදයේ ලකුණු හා රෝග ලක්ෂණ

හිනෝන්මාදයෙන් පෙළෙන පුද්ගලයා අසංවිධිත චින්තනය, ශ්‍රවණ භ්‍රාන්තිය හා මායාවල් ප්‍රදර්ශනය කරයි. උග්‍ර අවස්ථාවල බොහෝ කොටම ගොළුව සිටින අතර අශෝභන අවස්ථාවලදී නොසෙල්වී සිටින අතර නිරර්ථක කැටටෝනියාවක් ප්‍රදර්ශනය කරයි. වර්තමානයේ මනෝ විකාර වර්ගීකරණයට අනුව මෙවැනි රෝගියෙක් තුළ අඩුම වශයෙන් 6 මාසයකවත් බාධාකාරී ක්‍රියාකාරීත්වයක් තුළ යටත් පිරිසෙන් මාසයක්වත් මනෝ විකාර ලක්ෂණ තිබිය යුතුයි. කෙටි කාලීන හිනෝන්මාදය හැඳින්වෙන්නේ හිනෝන්මාද ක්‍රමයේ ආබාධයක් ලෙසිනි. එක් ලක්ෂණයකින් පමණක් හිනොන්මාදය හඳුනාගත නොහැකි වන අතර ඒ සියල්ලම අනෙක් මනෝ චිකිත්සක තත්වයන් යටතේ ද ඇති විය හැකිය.
    
සාමාන්‍යයෙන් සමාජ හුදෙකලා වීම සාධක කීපයක් නිසා ඇති විය හැකිය. සමාජය විසින් ඔහු හඳුනා ගනු ලැබීම දුර්වල වූ විට එය හිනෝන්මාදය හා සම්බන්ධ වෙයි. එය මායාව නිසා ඇතිවෙන පීඩන උන්මාදයේ හා භ්‍රාන්තිකයේ ක්‍රියාකාරී ලක්ෂණයි. එසේම උදාසීනත්වයේ හා අපකර්ෂණයේ නිෂේධ ලක්ෂණයි.

නව යෞවන සමයේ පසු යුගය හා වැඩිහිටි සමයේ පෙර යුගය හිනෝන්මාදයේ උච්ච අවස්ථාවයි. මේවා තරුණ වැඩිහිටියකුගේ සාමාජික හා වෘත්තීය සංවර්ධනයේ තීරණාත්මක වකවානු වෙයි. මෙකල ඒ අය අසනීප වැළඳීමෙන් දැඩි ලෙස ව්‍යාකූල විය හැකිය. හිනෝන්මාදයේ පීඩාව අඩු කිරීමට ආබාධයේ මුල් පියවර හඳුනා ගැනීමට හා ප්‍රතිකාර කිරීමට දැනට බොහෝ දේ සිදු කර තිබේ. රෝග ලක්ෂණ පහළ වීමට මාස 30කට පෙර දී මෙය හඳුනාගත හැකිය. එහෙත් ආබාධය දිගු කලක් පැවතිය හැකිය. හිනෝන්මාදය වැළදෙන්නට යන අයට ඊට පෙර අවධියේදී සමාජයෙන් ඈත්වීම, කෝප වීම, හා කාංසිය ඇති වීමට ‍ඉඩ තිබේ. මනෝ විකාර ඇති වෙන්නට පෙර තමාටම සීමා වූ මනෝ විකාර මෙබඳු අයට ඇතිවේ.

සටහන් 

{|

|Schizophrenia Signs_and_symptoms

|-
ආදී සම්භාව්‍යය යාන්ත්‍ර විද්‍යාව ( Classical mechanic) අර්ථ දැක්වීම

ආදී සම්භාව්‍යය යාන්ත්‍ර විද්‍යාව ( Classical mechanic) අර්ථ දැක්වීම 

 
ආදි සම්භාව්යය යාන්ත්ර විද්යාව	   
 
නිව්ටන්ගේ දෙවන නියමය	   
ඉතිහාසය 
 
[show] මූලික සංකල්ප	   
	 
  
[show] සූත්ර 	   
	 
  
[show] අංශ	   
	 
  
[show] විද්යාඥයන්	   
	 
	   
This box: view • talk • edit	 

ආදි සම්භාව්යය යාන්ත්ර විද්යාව ( බොහෝ විට එහි උප ක්ෂේත්රයක්වන නිව්ටෝනියානු යාන්ත්ර විද්යාව සමග පැටලේ) . ප්රක්ෂිප්තවල සිට යන්ත්ර කොටස් දක්වා මෙන්ම අභ්යවකාශයානා, ග්රහලෝක, තාරකා හා ගැලැක්සි වැනි තාරකා විද්යාත්මක වස්තු වැනි මහේක්ෂීය වස්තුවල චලිතය විස්තර කිරිමට යොදා ගනී. එය මෙම වසම් යටතේ ඉතා නිවැරදි ප්රතිඵල ලබා දෙන අතර විද්යාවේ හා තාක්ෂණයේ විශාලම හා පැරණිම විෂයයන්ගෙන් එකකි. 

මෙය හැරුණු කොට වායු, තරල හා ඝන වැනි දේ සමග කටයුතු කරන අංග පවතී. ආදි සම්භාව්යය යාන්ත්ර විද්යාව, අධි ප්රවේගයෙන් ආලෝකයේ ප්රවේගයට ළඟා වෙමින් චලනයවන වස්තු සඳහා වූ විශේෂ සාපේක්ෂතාව මගින් වැඩි දියුණු කරනු ලබයි. තව දුරටත් සාමාන්යය සාපේක්ෂතාව වඩා ගැඹුරු මට්ටම්වලදී ගුරුත්වාකර්ෂණය සමග වැඩ කිරීමට යොදා ගනී. භෞතික විද්යාවේදී ආදි සම්භාව්යය යාන්ත්ර විද්යාව, යාන්ත්ර විද්යාව පිළිබඳව වූ අංශයේ ප්රධාන උපකොටස් දෙකෙන් එකක් වන අතර බලපැවැත්වෙන භෞතික නීති එකතුවක් හා වස්තු හා වස්තුවල එකතුවල චලිතය ගණිතමය වශයෙන් විස්තර කිරීමත් සමග සැලකිල්ලට ගනී. අනෙක් උපක්ෂේත්රය වන්නේ ක්වොන්ටම් යාන්ත්ර විද්යාවයි. 

ආදි සම්භාව්යය යාන්ත්ර විද්යාව  (Classical mechanics) යන වදන සාපේක්ෂතාවාදය හා ක්වොන්ටම් භෞතිකය නිර්මාණය වීමට පෙර, ටයිකො බ්රා හා ගැලීලියෝගේ භූගෝලීය ප්රක්ෂිප්ත චලිතය මත පදනම් වූ ජොහැන්නස් කෙප්ලර්ගේ ආදී තාරකා විද්යාත්මක සිද්ධාන්ත මත ගොඩනැගුණු සර් අයිසැක් නිව්ටන් හා 17 වන සියවසේ බොහොමයක් සමකාලීන වැඩ කරන්නන් මගින් ආරම්භ කළ ගණිතමය භෞතික විද්යා පද්ධතියක් හැඳින්වීමට 20 වන සියවසේ දී නිර්මාණය විය.එම නිසා සමහරක් මූලාශ්ර “සාපේක්ෂ භෞතිකය” ලෙස හඳුන්වන දෙය එම ලයිස්තුවෙන් ඉවත් කරලීය. කෙසේ නමුත් නූතන මූලාශ්ර ගණනක අයින්ස්ටයින්ගේ යාන්ත්ර විද්යාව ඇතුළත් වන අතර ඔවුනට අනුව එය ආදී සම්භාව්යය යාන්ත්ර විද්යාවේ වඩාත් දියුණු හා නිවැරදි ආකාරයයි. ආදි සම්භාව්යය යාන්ත්ර විද්යාවේ වර්ධනයේ මූලික අවධිය නිව්ටෝනියානු යාන්ත්ර විද්යාව ලෙස හඳුන්වන අතර එය නිව්ටන් විසින් ලෙයිබනිස් හා අනෙක් අය සමග සමාන්තරව හඳුන්වා දෙන ලද ගණිත ක්රම හා ක්රියාවේ යොදවන ලද භෞතික සංකල්ප සමග සම්බන්ධ වේ. මෙය ඉදිරි කොටස්වලදී තව දුරටත් විස්තර කර ඇත. වඩා වියුක්ත හා සාමාන්යය ක්රම වලට ලැග්රන්ජියානු යාන්ත්ර විද්යාව (Lagrangian mechanics) හා හැමිල්ටෝනියානු යාන්ත්ර විද්යාව (Hamiltonian mechanics) ඇතුළත් වේ. ආදි සම්භාව්යය යාන්ත්ර විද්යාව හා නිව්ටෝනියානු යාන්ත්ර විද්යාව යන වදන් දෙකම සමාන ලෙස සලකන අතර (සාපේක්ෂතාව නොසලකා හැරේනම්) එහි අන්තර්ගතයෙන් වැඩි ප්රමාණයක් 18 හා 19 වන ශත වර්ෂවල නිර්මාණය විය. තවද නිව්ටන්ගේ කාර්යයන්ගෙන් සැලකිය යුතු තරම් දුරකට විහිදිනි. (බොහෝවිට එහි විශ්ලේෂණික ගණිතය භාවිතයේදී).

References 
http://en.wikipedia.org/wiki/Classical_mechanics
කෙටි කාලීන මතකය

ඇතැම්විට කෙටි කාලීන මතකය “ ප්‍රාථමික” “වැඩ කරන” “ක්‍රියාකාරී” මතකය ලෙස සඳහන් ව අතර තත්පර 20 ක පමණ කුඩා ප්‍රමාණයක තොරතුරු ඊට ඇතුළත් වෙයි.

කෙටි කාලීන මතකය ධාරිතාව කොටස් 3 හෝ 4 සිට (වචන, අංක, හෝ අකුරු) කොටස් 9 දක්වා වෙනස් වෙයි. පොදුවේ දැක්වෙන ධාරිතාව කොටස් 7±2 වෙයි. ඊට පටහැනිව දිගු කාලීන ස්මරණයට නියමයක් නැතිව අසීමිත තොරතුරු ප්‍රමාණයක් ඇතුළත් වේ.
  

කෙටි කාලීන මතකය මනසේ ක්‍රියාකාරීව ක්ෂණිකව භාවිතා කළ හැකි තත්ත්වයෙන් පවතින සුළු ප්‍රමාණයේ තොරතුරු ප්‍රමාණයක් අල්ලන ධාරිතාවක් ලෙස විස්තර කළ හැකිය. කෙටි කාලීන සංවේදකවල අඩංගු තොරතුරු මෙසේය.

             

කෙටිකාලීන මතකය ගබඩාව

වර්ෂ 1960 දී වර්ධනය වූ ස්මරණය පිළිබඳ සම්භාව්‍ය ආකෘතියකින් පිළිගත්තේ සියලු ස්මරණයන් කෙටිකාලීන ගබඩාවකින් දිගු කාලීන ගබඩාවකට මාරුවෙන බවයි. මේ මොඩලය ස්වරූප මොඩලයක්ය යනුවෙන් ප්‍රසිද්ධියේ විස්තර කළේ ඇට්කින්සන් හා ශීෆීන් යන දෙදෙනාය. 

මෙම ගබඩා දෙක අතර පැහැදිලි වෙනසක් ඇත් ද යන්න, විශේෂඥයන් අතර විවාදයට තුඩු දුන් කරුණකි.

       

වෙන් වශයෙන් කෙටි කාලීන ගබඩාවක් පවතීය යන කාරණයට පක්ෂව සාක්ෂි ලැබෙන්නේ විස්මෘතියෙනි. අලුත් තොරතුරු හා සිදුවීම් දැන ගැනීමට ඇති නොහැකියාවෙනි. මොළයට හානි සිදුවීමෙන්  ඇතිවෙන මෙබඳු විස්මෘතියක් සහිත ආබාධිතයන්ට ද (තත්පර 30) සුළු තොරතුරු ප්‍රමාණයක් මතකයේ රඳවා ගත හැකිය. එහෙත් දිගු කාලයක් මතකයේ රඳවා ගැනීමට ඇති හැකියාව විස්මිත ලෙස අඩු වෙයි. (HM නැමැති රෝගියා, මීට ප්‍රකට උදාහරණයකි)

අනෙක් සාක්ෂිය හමුවන්නේ පර්යේෂණාත්මක අධ්‍යයනවලිනි. ඇතැම් ඉලක්කම් මෙහෙයවීමෙන් (වික්ෂිප්ත කාර්යයක් - distractor task) ලොකු සංඛ්‍යාවකින් තනි ඉලක්කමක් යළි යළිත් අඩු කිරීම වැනි) ඉතා මෑතකදී ඉගෙන ගත් වචන ලැයිස්තුවෙකින් වචන 3 හෝ 5 ක් පිළිබඳ ස්මරණය දුර්වල විය හැකිය. මේ සියලු සොයා ගැනීම්වලින් පෙන්නුම් කරන්නේ කෙටි කාලීන ස්මරණය හා දිගු කාලීන ස්මරණය යන දෙකම එකිනෙකින් නිදහස්ව හා එකිනෙකට වෙනස්ව ක්‍රියා කරන බවයි.

සියලු පර්යේෂකයෝ කෙටි කාලීන ස්මරණය හා දිගු කාලීන ස්මරණය එකිනෙකට වෙනස් ක්‍රම බව නොපිළිගනිති. සමහර සෛද්ධාන්තිකයෝ ස්මරණය සියලු කාල පරිමාණවල ඒකීය ස්වරූපයෙන් මිලි තත්පරයේ සිට අවුරුද්ද දක්වා පවතින බව ප්‍රකාශ කරති. කෙටි කාලීන හා දිගු කාලීන ස්මරණ අතර සීමාවක් ලකුණු කිරීම දුෂ්කර වීමෙන් ඒකීය ස්මරණය පිළිබඳ මතයට සහායක් ලැබී ඇත.
ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ සමාජීය මනෝවිද්‍යා විෂය ‍ක්ෂේත්‍රය ඉතිහාසය

ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ සමාජීය මනෝවිද්‍යා විෂය ‍ක්ෂේත්‍රය ඉතිහාසය

Kurt Lewin - සමාජීය මනෝවිදයාවේ පියා

ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ සමාජීය මනෝවිද්යා විෂය ක්ෂේත්රය 20වන සියවසේ මුල් භාගයේදී ඇරඹිණි. Norman Trip Let  හෝ සමාජ සුසාධ්යකරණයේ ප්රපංචය මෙම ක්ෂේත්රයේ ප්රථම ප්රකාශිත පර්යේෂණය ලෙස හැඳින්විය හැක. 1930 දී ජර්මනියේ ගෙස්ටල්ට් මනෝවිද්යාඥයින් බොහෝ දෙනා ඇමරිකාවට සංක්රමණය විය. (විශේෂයෙන්ම Kert Lewin ) මොවුන් චර්යාත්මක සහ මනෝවිශ්ලේෂණාත්මක පථයන්ගෙන් පරිබාහිර මෙවැනි ක්ෂේත්රයක් බිහිකිරීම සඳහා පුරෝගාමී විය. සමාජ මනෝ විද්යාව නිරතුරුවම අවබෝධය සහ සිහිබුද්ධිය සඳහා ඇති ඇලීම සඳහා උරුමකම් කියති. විවිධාකාර කුඩා කණ්ඩායම් ප්රපංචය සහ ආකල්පයන් මෙම විෂය ක්ෂේත්රයේ බොහෝදුරට අධ්යයනය කළ මාතෘකා වෙයි. 

දෙවන ලෝක යුද්ධය අතරතුරදී සමාජ මනෝවිද්යඥයෝ ඇමරිකානු සෙබළුන්ගේ අවනත වීම සහ ප්රචාරණය පිළිබඳව අධ්යයනය කරන ලදී. යුද්ධය අවසන් වූ පසු පර්යේෂකයෝ ලිංගභේද සම්බන්ධ ගැටළු සහ ජාතීන් වෙනස් කොට සැලකීම යන මාතෘකා අධ්යයනයට පෙළඹූණි. 60 වන දශකයේදී සංජානන විභේදනය , පේක්ෂකයා මැදිහත් කරගැනීම , කළහකාරිත්වය යන මාතෘකා කෙරේ වැඩි අවධානයක් යොමු විය. නමුත් 1970 දී ඇමරිකාවේ සමාජ මනෝ විද්යාව තුළ අර්බුදකාරී තත්වයක් පැන නැගිණි.  විද්යාත්මක පර්යේෂණයන්වල පවතින ආචාර ධර්ම , ආකල්ප මගින් හැසිරීම් පිළිබිඹු කරනවාද? නැද්ද? සහ සංස්කෘතීන් තුළ විද්යාව කොතරම් දුරට යොදාගන්නවාද යන්න පිළිබඳ දිගින් දිගටම විවාද පැන නැගිණි. එක් අවස්ථාවකදී අන්තගාමී න්යායවාදීන් විසින් මනෝවිද්යාවේ එන මම සහ පෞර්ෂත්වය යන්නන්ගේ අවශ්යතාව පිළිබඳව අභියෝග කරන ලදී. 

1950 – 1980 දශකය තුළදී සමාජ මනෝවිද්යාඥයින් සෛද්ධාන්තිකව යොදා ගන්නා ක්රමෝපායන් මගින් පරිණත තත්වයට පත්විය. අද පර්යේෂණයන් පරීක්ෂාකාරී ආචාරධර්ම මගින් පාලනය කරන අතර , බහුත්ව වාදය සහ බහු සංස්කෘතීන්වල සාපේක්ෂව වැදගත්කම පැන නැගී ඇත. නවීන පර්යේෂණ වඩා උනන්දුවක් දක්වන්නේ උපලක්ෂණය. සමාජීය ප්රධානය සහ ස්වයං ආකල්ප වැනි මාතෘකා අධ්යයනය සඳහාය. තවද සමාජ මනෝ විද්යාඥයෝ තම අධ්යයනයන් සෞඛ්යය සහ පාරිසරික මනෝවිද්යාව මෙන්ම නීති පද්ධති තුළ මනෝවිද්යාව වැනි ක්ෂේත්ර තුළද යොදා ගනි.

References 
http://en.wikipedia.org/wiki/Social_psychology_%28psychology%29#History
සමාජ සේවා

‍‍

සමාජ සේවය යනු සමාජ සෛද්ධාන්තයන් පර්යේෂණ ක්‍රමයන් මඟින් පුද්ගලයින් කණ්ඩායම් සහ සමාජයන් අධ්‍යයනය කිරීම සහ ඔවුනගේ තත්ත්වය වැඩි දියුණු කිරීමට කටයුතු කිරීමයි. එමඟින් අනෙකුත් සමාජ විද්‍යාවන්ද මිනිස් තත්ත්වය දියුණු කිරීමට සහ සමාජයේ දිගු කාලීන ප්‍රශ්න සඳහා ප්‍රතිචාරයන් වෙනස් කිරීමට අනුබද්ධ කර ගනී. සමාජ සේවය යනු සමාජ යුක්තිය රඳවා ගැනීම , ජීවිතයේ ගුණාත්මක බව වැඩි දියුණු කිරීම සහ වැඩදායී පුද්ගලයින් , කණ්ඩායම් සහ සමාජයන් වර්ධනය සඳහා බැඳුණු වෘත්තියකි. එමඟින් සමාජයේ විවිධ ස්ථරවල සමාජ ප්‍රශ්න නිරාකරණය කිරීමට කටයුතු කරයි. විශේෂයෙන්ම දුගීන් සහ රෝගීන්ගේ සමාජ ගැටළු සඳහා වැඩි අවදානයක් යොමු කෙරේ. සමාජ සේවකයෝ සමාජ ප්‍රශ්න, ඒවාට හේතු , ඒවාට විසඳුම් සහ මිනිසාට එමඟින් ඇති බලපෑම ගැන සිත යොමු කරති. එසේම ඔවුහු පුද්ගලයින් , පවුල් කණ්ඩායම් , සංවිධාන සහ මිනිස් කොට්ඨාශ සමඟ එක්ව වැඩ කරති.

සමාජ සේවය 19 වැනි සියවසේ ඇරඹුණු පරිශීලණාත්මක වෘත්තියක් ලෙස අර්ථ දක්වා ඇත. මෙය කාර්මික විප්ලවය නිසා සමාජයේ ඇති සමාජ ප්‍රශ්නයන්ට ප්‍රතිචාර ලෙස ද, තව ද විද්‍යාත්මක සිද්ධාන්ත අධ්‍යයන කටයුතු සඳහා වැඩිපුර යොදා ගැනීම නිසා ද සමාජ සේවය පැන නැඟිණි. පසුව අධ්‍යයන ආයතන වැඩි ගණනක් සමාජ සේවා වැඩමුළු හඳුන්වා දීමට පටන් ගැනිණි.

20 වන සියවසේ අතරතුර වෘත්තීය තත්ත්වය වැඩි දියුණු කිරීම සඳහා අලුත් පර්යේෂණ සහ සාක්ෂි මත පදනම් පුහුණුව වැඩිපුර භාවිතා කෙරිණි. වර්තමානයේ සමාජ සේවකයෝ නිමක් නොමැති සාමජ අවස්ථාවල හා පරිශීලනයේ යෙදෙති. වෘත්තීමය සමාජ සේවකයෝ ලෙස සැලකෙන්නේ සමාන්‍යයෙන් සමාජ සේවා පිළිබඳ උපාධියක් දරන එමෙන්ම බොහෝ විට ඒ සඳහා බලපත්‍රයක් හෝ වෘත්තීමය ලෙස ලියාපදංචි වී ඇති පුද්ගලයින්ය. සමාජ සේවකයෝ දේශීය සහ ජාත්‍යන්තර වශයෙන් සංවිධානය වී සිටිති.

සටහන් 

{|

|Social_worker

|-

මූලාශ‍්‍ර 
http://en.wikipedia.org/wiki/Social_worker
විෂාදය

විෂාදයේ දී විවිධාකාර රෝග ලක්ෂණ ලෙස මතු විය හැක. නමුදු සියලුම රෝගීන් චිත්ත ස්වභාවයේ ප්‍රබල වෙනසක්, සිතේ ඇතිවන අධික දුක , තමාගේ කැමැති ක්‍රියාවන්වලින් ලබා ගන්නා ප්‍රීතිය අඩු වීම, යන ලක්ෂණ පෙන්වයි.

වෙනත් රෝග ලක්ෂණ වනුයේ 

දිගුකල් පවත්නා දුක, නොසන්සුන් බව හෝ හිස් බව
කෑම අරුචිය හෝ බර අඩුවීම හෝ බර වැඩිවීම සහ
නින්ද නොයාම , වැඩිපුර නිදා ගැනීම
නොසන්සුන්තාවය සහ ‍නොරුස්සනා ස්වභාවය
නොගැළපෙන වරදකාරී හැගීම් , අසරණ බව
බලාපොරොත්තු කඩවූ , අසුභවාදී හැගීම්
චින්තනයේ , අවධානය පවත්වා ගැනීම් , මතක තබා ගැනීමේ , තීරණ ගැනී‍මේ අපහසුතාවය.
මරණය ගැන සිතීම හෝ සියදිවි හානි කර ගැනීමට තැත් කිරීම
තමා ප්‍රීතිමත් වූ ක්‍රියාවන්වලින් සොම්නස ලබා ගැනීමට නොහැකි වීම.
සමාජ ආශ්‍රයෙන් , යහළුවන්ගෙන් ඈත් වීම
ශක්තිය අඩුවීම, ක්‍රියාවන්ගෙන් වේගය අඩුවීම
දිගුකල් පවත්නා , ප්‍රතිකාරයන්ගෙන් සුව නොවන කායික රෝග 
ලක්ෂණ උදා - හිසරදය, ආහාර ජීර්ණ පද්ධතියේ රෝග ලක්ෂණ, වේදනාව
චාලක ක්‍රියාවන්හි වේගය අඩු වීම

සිය රෝගීන් මෙම රෝග ලක්ෂණ සියල්ලන්ගෙන්ම පෙළීමට ලක් නොවේ. රෝග ලක්ෂණයන්ගේ තීව්‍රතාවය පුදගලයා මත රඳා පවතියි. එනමුත් සියදිවි හානි කර ගැනීමට සිතීම හෝ තැත් කිරීම හැර අනෙක් රෝග ලක්ෂණය අඩුම වශයෙන් සති 2ක් පැවතීම විෂාදය රෝග නිර්ණය කිරීම අවශ්‍ය වේ.

වැඩිහිටියන්ගේ ‍මෙන් නොව කුඩා ළමුන්ගේ රෝග නිර්ණය කිරීම දුෂ්කර කාර්යයකි. එමනිසා ‍බොහෝ විට මෙම රෝගයට ප්‍රතිකාරය කුඩා ළමුන්ගෙන් මග හැරී යයි. මෙයට හේතුව වනුයේ කුඩා ළමුන්ගේ රෝග ලක්ෂණ එම වයසට සාමාන්‍ය චිත්ත ස්වභාවයන් ලෙස ගැනීමත් විවිධ පරිසරවල ඔවු‍න්ගේ රෝග ලක්ෂණ වැඩිහිටියන්ට වඩා වෙනස්වීමත් නිසාය.

ඇතැම් ළමුන් හොඳින් ක්‍රියාකාරී වුවද , විෂාදයෙන් පෙළෙන බොහෝ ළමුන් සමාජීය හා දෛනික කටයුතුවල පැහැදිලි වෙනසක් , අධ්‍යයන කටයුතු සඳහා ඇති උනන්දුව නැතිවීම, බාහිර ස්වරූපය පැහැදිලි ඉක්මන් වෙනසක් ඇතිවීම සහ මේවා පෙන්විය හැක. එමෙන්ම මත්ද්‍රව්‍ය සහ අරක්කුවලට ඇබ්බැහි වීම ද සිදුවිය හැක. (විශේෂයෙන් වයස අවුරුදු 12 න් පසු) වැඩිහිටියන්ට වඩා සියදිවි හානි කර ගැනීමට ඇති හැකියාව අඩු වුවද උග්‍ර විෂාදයෙන් පෙළෙන ළමුන් වයස අවුරුදු 12ට අඩු කාලයේ දී වුව ද සියදිවි හානි කර ගැනීමට පෙළඹේ.

මනෝ විද්‍යාව
සංගීත ඉතිහාසය

J. පීටර් බර්ක්හෝල්ඩර්, ඩොනල්ඩ් J. ග්රවුඩ් හා ක්ලවුඩි V. පැලිස්කා විසින් රචනා කරන ලද බටහිර සංගීත ඉතිහාසය ග්‍රන්ථයේ 7 වන සංස්කරණය උතුරු ඇමරිකාවේ සංගීත ඉතිහාසයේ ඉගැන්වීමට යොදා ගන්නා ජනප්‍රිය ග්‍රන්ථ අතරින් එකකි. 

සංගීත ඉතිහාස ක්ෂේත්‍රය (සමහරක් විට ඓතිහාසික සංගීතවේදය ලෙස හඳුන්වන) සංගීතයවේදය වන පුළුල් විෂය පථයේ අතිශය විවිධත්වයකින් යුත් උප ක්ෂේත්‍රයක් වන අතර එමඟින් කාලයක් පුරාවට සිදු වූ සංගීතයේ සංයුතිය, රඟ දැක්වීම, පිළිගැනීම හා විවේචන පිළිබඳ අධ්යයනය කරයි. උදාහරණ ලෙස සංගීතය පිළිබඳ ඓතිහාසික අධ්‍යයනය , රචකයාගේ ජීවිතය හා කාර්ය, රටා හා වර්ගවල දියුණු වීම් (Baroque Concertos වැනි) , යම් විශේෂිත මනුෂ්‍ය කණ්ඩායමක් උදෙසා සංගීතයේ සමාජමය යෙදීම් හෝ යම් නිශ්චිත ස්ථානයක දී හා වේලාවක දී රඟ දැක්වීමේ ආකාර (ජොහෑන් සෙබස්තියන් බාෂ්ගේ Choir In Leipzig රඟ දැක්වීමේ බලකාය වැනි) සමඟ සලකනු ලැබේ. 

සිද්ධාන්තවල දී සංගීත ඉතිහාසයේ ඕනෑම වර්ගයක හෝ ඕනෑම ආකාරයක සංගීතයක ඉතිහාසය අධ්‍යයනය කිරීමට පරිශීලනය වේ. (ඉන්දියානු සංගීත ඉතිහාසය හෝ රොක් සංගීත ඉතිහාසය) ක්‍රියාවට යෙදවීමේ දී මෙම පර්යේෂණ මාතෘකා ඒවා මානව චිත්‍රකව පදනම් වී තිබුණත් නොතිබුණත් මානව සංගීත විද්‍යාවේ හෝ සංස්කෘතික අධ්‍යයනවල කොටසක් ලෙස සැමවිටම වර්ග කරනු ලැබේ. 

සංගීත ඉතිහාසයේ ක්‍රමවලට ප්‍රභව අධ්යනය (Esp. අත්පිටපත් අධ්යයනය), පුරා ශිල්පය, වාග් විද්‍යාව (විශේෂයෙන් පාට පිළිබඳ විවේචන), රටා විවේචනය, ඉතිහාස විද්‍යාව (ඓතිහාසික ක්‍රම තෝරා ගැනීම), සංගීතමය විශ්ලේෂණය හා චිත්‍රක විද්‍යාව ඇතුළත් වේ. මෙම අරමුණු තවදුරටත් වැඩි දියුණු කිරීමට සංගීත විශ්ලේෂණය යොදා ගැනීම බොහෝ විට සංගීත ඉතිහාසයේ කොටසක් වන නමුත් ශුද්ධ විශ්ලේෂණය හෝ සංගීත විශ්ලේෂණය සඳහා නව මෙවලම් නිපදවීම සංගීත සිද්ධාන්ත ක්ෂේත්‍රයෙහි පවතී. (මෙම ක්‍රම පිළිබඳ සවිස්තර විස්තරයක් සඳහා සංගීත ඉතිහාසයේ පර්යේෂණ යන කොටස බලන්න.) 

සංගීත ඉතිහාසඥයන්ගේ සමහරක් බුද්ධිමය නිෂ්පාදනවලට සංගීතමය කාර්යයන්වල සංස්කරණ, රචකයන්ගේ හා අනිකුත් සංගීතඥයන්ගේ චරිතාපදාන, වචන හා සංගීතය අතර සබැඳියාව පිළිබඳ අධ්‍යයන හා සමාජයේ සංගීතයෙහි ස්ථානය පිළිබඳ අධ්‍යයන ඇතුළත් වේ.

References 

http://en.wikipedia.org/wiki/Music_history
සංගීතය - අන්තර්ජාලය

සංගීතය - අන්තර්ජාලය

අන්තර්ජාලය හඳුන්වාදීම සංගීතය පිළිබඳ අත්දැකීම සම්පූර්ණයෙන්ම පරිවර්තනය කර හැක. එයට එක් හේතුවක් වන්නේ සංගීතයට ප්‍රවේශ වීමේ පහසුව හා වැඩි දියුණුව තෝරා ගැනීමයි. ක්‍රිස් ඇන්ඩර්සන් විසින් The Long Tail : Why the future of business is selling less or more නැමැති ඔහුගේ ග්‍රන්ථයේ යෝජනා කර සිටින්නේ සැපයීමේ හා ඉල්ලුමෙහි ආර්ථික ආකෘතිය හිඟය විස්තර කරන අතර අන්තර්ජාල සිල්ලර ආකෘති සුලභතාව මත පදනම් වේ. සංඛ්‍යාංක ගබඩා කිරීම් වියදම් ඉතා අවම වන අතර එමනිසා යම් සමාගමකට පාරිභෝගිකයන්ට උපරිම තෝරා ගැනීමේ නිදහස ලබා දෙමින් ඔවුන්ගේ මුළු භාණ්ඩ ලැයිස්තුවම අන්තර්ජාලයට මුදා හැරීමේ හැකියාව ලැබේ. තවද එමඟින් මිනිසුන් ඉතා කුඩා ප්‍රමා‍ණයක් පමණක් අවධානය දක්වන නිෂ්පාදන පිරිනැමීමට ද ඉඩ ලබා දේ. ඔවුන්ගේ වර්ධනය වන තෝරා ගැනීම පිළිබඳ පාරිභෝජකයන්ගේ වර්ධනය වන සැලකිල්ල මඟින් සවන්දීමේ රසඥතා හා සමාජ හඳුනාගැනීම් මත සමීප සබඳතාවක් ඇති වන අතර නිකේතන වෙළඳ පොළ දහස් ගණනක් ද එමඟින් නිර්මාණය වේ. 

අන්තර්ජාලයේ තවත් බලපෑමක්  YouTube හා MySpace වැනි සබැඳි සමාජ සමඟ කරළියට පැමිණි MySpace මඟින් අනෙකුත් සංගීතඥයන් අතර සමාජ ජාලකරණය අතිශයින් පහසු කර ඇති අතර එමඟින් අයෙකුගේ සංගීත කටයුතු පහසුවෙන් ව්‍යාප්ත කිරීම ඉඩ ලබා දේ.  YouTube හිද ආධුනික හා වෘත්තීමය සංගීඥයන් විශාල පිරිසකගේ සමාජයක් ඇති අතර ඔවුන් වීඩියෝ හා ඔවුන්ගේ මතයන් ඒ සඳහා එවීම සිදු කරයි. වෘත්තීමය සංගීතඥයින් විසින් ප්‍රචාරක ද්‍රව්‍යවලට නිදහස් ප්‍රචාරකයකු ලෙස YouTube යොදා ගනී.

උදාහරණ ලෙස YouTube පරි‍ශීලකයන් MP3 ඇසීම හා බාගත කිරීම පමණක් නොව ඔවුන්ගේම ඒවා නිර්මාණය කිරීම ද සිදු කරයි. ඩොන් ටැප්ස්කොඩ් හා ඇන්තනී ඩී විලියම්ස්ගේ Wikinomics ග්‍රන්ථය කියා සිටින්නේ එමඟින් සාම්ප්‍රදායික පාරි‍භෝජික කර්තව්‍ය,  ඔවුන් විසින් “Prosumer” ලෙස හඳුන්වන නිර්මාණය කිරීම හා පරිභෝජනය කිරීම යන දෙකම සිදු කරන පාරිභෝජකයකුගේ කර්තව්‍ය දක්වා උසස් වී ඇති බවයි. සංගීතය තුළ දී මෙය ප්‍රකාශයට පැමිණීමට සංගීතලෝලීන් විසින් Remix හා සංගීත වීඩියෝ නිපදවීම ඇතුළත් වේ.

References 
http://en.wikipedia.org/wiki/Music#Internet
එමිලි ඩිකින්සන්

එමිලි ඩිකින්සන් (1830.12.10 - 1886.05.15) ඇමෙරිකානු කිවිඳියකි. මැසචුසෙට්හි, ඇම් හර්ට්ස් හි දැඩි සමාජ සම්බන්ධතා සහිත සාර්ථක පවුලක දැරියක වූ ඇය විරාගි හුදෙකලා ජීවිතයක් ගත කළාය. තරුණ කාලයේ අවුරුදු හතක් ඇම්හර්ස්ට් විද්‍යායතනයේ අධ්‍යාපන ලැබීමෙන් අනතුරුව මවුන්ට්හෝල් යෝක් සෙමනේරියේ සුලු කාලයක් ගත කළාය. අනතුරුව ඇයගේ පවුලේ නිවස වූ හෝම්ස්ටඩ් හි නතර වූවාය. ඇයගේ වැඩිහිටි ජීවිත කාලය පුරාම ඇය ඇම්හර්ට්ස් වලින් පිටතට ගියේ ඉතා කලාතුරකිනි. එසේම නිවසින් ඈතට ගමන් කළේ නැත. ඇයගේ අසල්වාසීන් සහ එම ප්‍රදේශයේ අය ඇය සාමාන්‍ය ලෝකයාගෙන් වෙනස් වූ ගති පැවතුම් ඇති තැනැත්තියක ලෙස සැලකූ අතර ඇය සුදු ඇඳුම් ඇඳීම රුචි කළාය. ඇය අමුත්තන් හමුවීමට කැමැත්තක් නොදැක්වූවාක් මෙන්ම පසු කාලයේ ඇගේ කාමරයෙන් පිටතට හෝ නොගියාය. එබැවින් ඇය මිතුරු සබඳතා පවත්වාගෙන ගියේ ලිපි හුවමාරු කිරීමෙනි. 

ඩිකින්සන් විශාල කෘතින් ප්‍රමාණයක් කළ කිවිඳියකි. ඇයගේ එක්දහස් අටසීයකට ආසන්න ප්‍රමාණයකින් ඇය ප්‍රකාශයට පත් කළේ දුසිමකට අඩු ප්‍රමාණයකි. ඇය ජීවත්ව සිටියදි ප්‍රකාශයට පත් කළ ඇගේ කෘතින් ප්‍රකාශකයින් විසින් සැළකිය යුතු ප්‍රමාණයකට වෙනස් කරන ලද්දේ එම යුගයේ සම්ප්‍රදායික කවියේ නීති රීති ආරක්ෂා කිරිම සඳහාය. යුගයේ හැටියට ඇගේ කවි සුවිශේෂි විය. ඒවායේ අඩංගු වූයේ කෙටි පදයි. සාමාන්‍යයෙන් මාතෘකාවලින් තොරය එමෙන්ම බොහෝ විට ඇගේ කාව්‍ය රචනා මරණය සහ අමරණීයත්වය කේන්ද්‍ර කොට රචනා විය. ඇය විසින් මිතුරන්ට ලියු ලිපි වලින් මෙම කාරණා ඔවුනට කා වැද්දුවාය. 

ඇය දැන හඳුනාගෙන සිටි මිතුරන් ඥාතීන් බොහෝ දෙනෙකු ඇයගේ කෘතින් සහ ඇය විසින් කරන ලද රචනා ආදිය ගැන දැන ගෙන සිටින්නට ඇත. එසේ වුවත් 1886 දී ඇගේ මරණයෙන් පසු ඇයගේ සොයුරිය වු ලැවිනියා විසින් ඩිකින්සන්ගේ කෘතින් එකතුව සොයා ගන්නා තෙක් ඇයගේ කෘතින් වල ප්‍රමාණය පිළිබඳ කිසිවෙකු දැන සිටියේ නැත. ඇයගේ ප්‍රථම කවි එකතුව 1890 දී ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද්දේ ඇයගේ පෞද්ගලික හිතවතුන් දෙදෙනෙකු වූ තෝම්ස් වෙන්ට්වර්ත් හිගින්සන් සහ මේබල් ලුමිස් ටොඩ් විසිනි. ඔවුන් දෙදෙනාම ඒවා බොහෝ සෙයින් සංස්කරණය කළහ. 1955 වර්ෂයේ දි ප්‍රථම වරට සම්පූර්ණ වූත්, වෙනස් නොකරන ලද්දාවූත් ඇයගේ කවි එකතුවක් පළ විය. එය ද පොයම්ස් ඔෆ් එමිලි ඩිකින්සන් නම් වූ අතර විද්වතෙකු වූ තෝමස් එච්.ජෝන්සන් විසින් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදි. 19 සියවසේ අග සහ 20 සියවසේ මුල ඇයගේ කෘතින් අසතුටු දායක ලෙස විවේචනයට භාජනය වුවද දැනට ඩිකින්සන් සළකනු ලබන්නේ ප්‍රධාන පෙළේ ඇමෙරිකානු කිවිඳියක ලෙසිනි.

චරිත කතා
1830 උපත්
1886 මරණ