Suchinthana/si-wikipedia huggingface dataset:
බහු නිරාවරණය

නිකෝන් D2h කැමරාවෙහි වූ පැය 4 ක් දිග අනාවරණය මඟින් බහු ඡායාරූපගත කිරීම් අනාවරණය භාවිතා කිරීමට ඉඩ සලස්වා දී ඇත. (C.E.M.E.N.T. ඇල්ගොරිතම යොදා ගෙන)

ඡායාරූපකරණයේ දී බහු අනාවරණය යනු ආලෝකයට වූ සංවේදී බව අඩු කර මුළු අනාවරණ කාලය තුළ එක් වරක් වත් එය නැවත වැඩි කරන අනාවරණයකි. 

සාම්ප්‍රදායික කැමරාවලට කාලයේ ශ්‍රිතයක් වන ආලෝකයට වූ සංවේදී බවක් ඇත. උදාරහණ ලෙස තත්පර 1ක අනාවරණයක් යනු කැමරා ඡායාරූපය, තත්පර 1ක අනාවරණ කාලය තුළ වූ ආලෝකයට සමානව අනුකූලතාවයක් දක්වන අනාවරණයකි. යමක් ද්විත්ව අනාවරණය යැයි තීරණය කිරීම සඳහා වූ ක්‍රියා පිළිවෙල වන්නේ සංවේදීතාව ඉහළ ගොස් නැවත පහළට ඒමයි. බහු අනාවරණයට සරලම උදාහරණයක් වන්නේ සැනෙලිවලින් තොර ද්විත්ව අනාවරණයයි. සම්පූර්ණ අනාවරණය තුළ දී කැමරා ඡායාරූපය ආලෝකයට දෙවරක් අනාකූලතාවය දක්වයි.

“‍ෆ්ලෑෂ් ඇන්ඩ් බ්ලර්” ආදි ඇතැම් ඒක අනාවරණවලදී ඉලෙක්ට්‍රොනික සැනෙලි හා හාත්පස පැතිරුණු අනාවරණයක සංයුතියක් යොදා ගනී. මෙම ආචරණය ඩයිරැක් ඩෙල්ටා මිනුම (සැනෙලි) හා නියත පරිමිත සෘජුකෝණාස්‍රාකාර කවුළුවක් සංයුක්තව යොදා ගැනීමෙන් සරල කළ හැකිය . උදාහරණ ලෙස ඩයිරැක් පනාවක් අඩංගු සෘජුකෝණාස්‍රාකාර ස්පන්ද සමඟ සම්බන්ධිත සංවේදී කවුළුවක් බහු අනාවරණයක් ලෙස සැලකේ. කෙසේ නමුත් අනාවරණය අතරතුර සංවේදීතාව කිසිවිටකත් ශුන්‍ය කරා නොඑළඹේ.

ද්විත්ව නිරාවරණය

ප්‍රතිසම 
ඡායාරූපකරණයේදි ද්විත්ව නිරාවරණය ලෙස හඳුන්වන්නේ සේයා පටලයේ කොටස් දෙවතාවකදී වස්තු දෙකකට නිරාවරණය කිරීමයි. එවිට ලැබෙන ඡායාරූපය පළවෙනි රූපය මත දෙවෙනි රූපය අනුපාතනය වීමෙන් ලැබේ. මෙම තාක්ෂණය හොල්මන් ඡායාරූප සෑදීමට හෝ සැබෑ ලෙස එම ස්ථානයේ නොසිටි පුද්ගලයෙක්ව ඡායාරූපයට අන්තර්ගත කිරීම සඳහා යොදා ගත හැකිය. ඡායාරූප මායාවන් වල මෙය බහුලව භාවිතවේ. ඇතැම් විට කලාත්මක අලංකරණයක් ලෙසද මෙය භාවිත කෙරේ.

ද්විත්ව නිරාවරණය සඳහා සේයා පටලය අතින් පසුපසට ගැනිමට හැකි කැමරාවක් තිබීම වඩා පහසු වේ. ස්වයංක්‍රීය කැමරාවකින් එක් රූපයක් රූපගත කළ විගස සේයා පටලය අනෙක් රාමුව කරා යොමු වේ. ඇතැම් දියුණු කැමරා වල ද්විත්ව නිරාවරණය සඳහා පහසුකම් සලසා ඇතත්, ඡායාරූප ගැනීමට ප්‍රථම එය සකස් කිරීම අවශ්‍ය ‍වේ. නමුත් අතින් ක්‍රියාකරවන කැමරාවල පළමු ඡායාරූපය ගැනීමෙන් පසුව වුවද ද්විත්ව නිරාවරණය භාවිතා කළ හැකිය.

මෙහිදී සේයා පටලය කිහිප වරක්ම ආලෝකයට නිරාවරණ වන බැවින්, එය පමණ ඉක්මවා නිරාවරණය වීම වළක්වා ගත යුතුය. මධ්‍යම සහ අඩු ආලෝක තත්ත්ව ද්විත්ව නිරාවරණය සඳහා වඩා යෝග්‍ය වේ. එහෙත් අවස්ථා දෙකක් එකට සම්බන්ධ කරන අවස්ථාවක ත්‍රිපාදයක් භාවිතය අත්‍යාවශ්‍ය නොවේ. නමුත් චන්ද්‍රයා සිය වළයේ ගමන් කිරීම වැනි සිද්ධියක් එකම රූපයක් මත ඡායාරූප ගත කිරීම සඳහා ත්‍රිපාදයක් භාවිතා කිරීම අත්‍යාවශ්‍ය වේ.

සංඛ්‍යාංක 
Adobe Photoshop වැනි මෘදුකාංගයක් භාවිතයෙන් සංඛ්‍යාංක ඡායාරූපයක් අනුපාත කිරීම සිදුකළ හැකිය. ඡායාරූප දෙකෙහි පාරාන්ධතාව මාරුකිරීමෙන් මෙය පහසුවෙන් සිදු කළ හැකිවේ.

        

ඡායාරූපකරණය
පළමුවෙනි ගජබාහු

පළමුවෙනි ගජබාහු

පළමුවෙනි ගජබාහු (ක්‍රි.ව. 114 - 136) රජු රජරට රාජධානියේ රජ කළ සිංහළ රජෙකි. ගජබාහු යන්නෙහි තේරුම හස්තියෙකුගේ අත් ඇත්තා යනුයි. ඔහු ගජබාහුක ගාමිණී  නමින්ද ඔහු  හැඳින්වේ.  ඔහු ආගමට ඉතා ලැදි එමෙන්ම දකුණු ඉන්දීය දේශපාලනය කෙරෙහි මහත් උනන්දුවක් දැක් වූ රජ කෙනෙකු ලෙස  සැළකුම් ලැබුවේය. එමෙන්ම පත්තිනි දේවියට වැඳුම් පිදුම් කිරීමේ සිරිත ශ්‍රී ලංකාවට හඳුන්වා දුන්නේ ඔහු යයිද කියනු ලැබේ.  ඔහුගේ පාලන කාලය පිළිබඳව මුල්ම තොරතුරු ලැබෙන්නේ මහාවංශයෙනි. එසේම එළාර රජුගේ විස්තරද සමග "සීලප්පදිකාරම්" හි වැඩි වශයෙන් විස්තර වන එකම සිංහල රජතුමාද ඔහුය. 

ජීවිතය සහ ආගම

ගජබාහුගේ තරුණ කාලය සම්බන්ධයෙන් ලැබෙන තොරතුරුවලට අනුව ඔහු  අනුරාධපුර පාලකයා වූ වංශනාසික තිස්ස (110 - 113) සහ මහමත්ත බිසවගේ පුතා වූ බව පමණක් පෙනෙන අතර ඊට අමතරව වෙනත් තොරතුරු නොලැබේ. ඒ අනුව ඔහු තම පියා වූ තිස්සගේ පාලන සමයේදී සිදු වූ කරිකාලන් නමැති චෝල රජුගේ රජරට ආක්‍රමණය වැනි වෙනත් බොහෝ වැදගත් සිද්ධීන් පිළිබඳව දැනුවත්ව සිටියේය. කරිකාලන් රජරට ආක්‍රමණය කොට ඉන්දියාවේ කාවේරි නදිය හරහා ඉදිකරන වේල්ලක් බැඳීම සඳහා ඉන්දියාවට ගෙන යාමට සිංහල වැසියන් 1200 ක් දෙනා අල්ලා ගන්නා ලදී. (කරිකාලන්ගේ පාලන සමය ගජබාහුට වඩා අවුරුදු 100 ක් පසුව සිදුවූ බවට සමහර ඉතිහාසඥයින් දක්වන තොරතුරුද සැලකිල්ලට ගත යුතුය)

මහාවංශයෙන් විස්තර වන්නේ ගජබාහුගේ පාලන කාලය වසර විසි දෙකක් බවයි. කරිකාලන්ගේ ආක්‍රමණය ගැන හෝ ඉතා ප්‍රසිද්ධ කථාවක් වන ගජබාහුගේ දකුණු ඉන්දියන් ආක්‍රමණයක් ගැන තොරතුරු හෝ මහාවංශයේ නොදැක්වේ. ඵහෙත් ඵ් වෙනුවට ඔහු මාතු විහාර සහ රුවික යන විහාර දෙකද අභය උත්තර නම් ස්ථූපයද කළ ශාෂනකාමී රජෙකු ලෙස ඵහි විස්තර කර ඇත. දුටු ගැමුණු රජු කරවූ මිරිසවැටිය දාගැබට ආවරණයක් සැපයීම හා අභයගිරි විහාරවාසී භික්ෂූන්ට ආහාර සමඟ ජලය සැපීමට ජලාශයක් නිමැවීම සම්බන්ධයෙන්ද ඔහු ගරු බුහුමනට පත් විය. ඵසේම අභයගිරි ථූපය සතර වාහල් කඩ වැඩි දියුණු කිරීම ද ඔහු විසින් කරන ලද්දක් විය.

පත්තිනි දේවී වන්දනාව ශ්‍රි ලංකාවට හඳුන්වා දීමේ පුරෝගාමියා ලෙසද ගජබාහු රජු බුහුමනට පාත්‍ර වේ. චෝල රජෙකු වූ සෙන්ගුවුට්ටන් විසින් කන්නගීට (මෙම කාරණයේදී පත්තිනි දේවියයි) කෝවිලක් පූජා කිරීමේ සිද්ධියේදී ගජබාහුද සිටි බව සිල්පදිකාරකම් හි දක්වා ඇත. ඉන්දියාවේ සිට ඔහු ආපසු පැමිණීමේදී බුදුන්ගේ පාත්‍ර ධාතුව පමණක් නොව පත්තිනි දේවියගේ පා සළඹද ගෙනාවේය. ඉන් පසු මුලතිව්වලට නොදුරු වට්ටපල්ලි නම් ස්ථානයේ පත්තිනි දේවිය වෙනුවෙන් කෝවිලක් නිර්මාණය කළේය. කෙසේ වෙතත් වෙනත් මත වලින් කියවෙන්නේ පත්තිනි වන්දනාව ලංකාවට පැමිණෙන්නේ 13 වැනි ශත වර්ෂයේදීය යනුවෙනි. ගජබාහු පෙරකී සිද්ධියේදී පෙනී සිටීම විස්තර කරන්නට ඇත්තේ පත්තිනි දේවි වන්දනාව කිසියම් නිත්‍යානුකූල ආරම්භයක් පෙන්වා දෙනු පිණිස විය හැකිය.

මහනුවර පවත්වනු ලබන වාර්ෂික ඇසළ පෙළහර ගජබාහුගේ පාලන සමය සිහිපත් කරන්නකැයි කියවේ. චෝල අධිරාජ්‍ය කරා මෙහෙයවනු ලැබූ සාර්ථක ආක්‍රමණ කිපයකින් පසු ඊට ස්තුතිය පුද කිරීමට අනුරාධපුර විෂ්ණු දේවාලය මගින් පෙරහැරක් ආරම්භකරන ලද අතර අද දක්වා ඵය උත්සවයක් ලෙස වර්ධනය වී ඇත.

ගජබාහුගෙන් පසු මහල්ලක නාග නම් ඔහුගේ රජුගේ මාමා රජකමට පත්විය.

 රජවරු
බ්රි3තාන්ය්යන් මුණ ගැසිම

1762 වර්ෂයේ මැද භාගයේ රජතුමා, මදුරාසියෙහි ‍ ‍ෙෆාට් සෙන්ට් ජෝන්හි ආණ්ඩුකාරයා වු ජෝර්ජ් පිගොට් ගෙන් උදව් බලාපොරොත්තු විය. බ්රි‍තාන්ය්යට, කුරුඳු, පුවක්, ගම්මිරිස් වෙළදාමෙහි තනි ඒකාධිකාරිය තමන් සතු කර ගැනිමේ මහත් උවමනාවක් තිබු අතර ලන්දේසින් මුහුදු බඩ ප්රේදේශ වලින් පලවා හැරිමේ උවමනාවක් කන්ද උඩරට රජුටද තිබුණේය. 1762 දි උඩරට රජුට බ්රිහතාන්ය යන්ගේ උදව් ඉල්ලීමට අවශ්ය  වුයේ පැරිස් ගිවිසුමෙන් පසු ලන්දේසින් විශාල හමුදා පිරිසක් ලංකාවට එවු හෙයිනි. ඔවුහු (ලන්දේසීන්) පැති 6 කින් ගොස් උඩරට යටත් කර ගැනිමට බලාපොරොත්තු වුහ. මෙම තත්වය කළින් අවබෝධ කර ගත් උඩරට රජු ලන්දේසීන් පිටමං කිරීමට උදව් ඉල්ලා මදුරාසියේ ඉංග්රී.සි ආණ්ඩුකාරයා වෙත දූතයෙකු පිටත් කර හැරියේය. උඩරට රාජ්යඉයේ, කණිෂ්ඨ, හමුදා නිලධාරියෙකු වූ එම දූතයා මදුරාසියට රහස් ගමනක් ගියේය. ඉංග්රීසසීහු එයට ප්රවතිචාර දැක්වූයේ ඔවුන්ගේ රාජ්යය සභාවේ සාමාජිකයෙකු වූ පයිබස් මහතා (Pybus) ලංකාවට එවීමෙනි. 

බ්රිවතාන්යජ නැගෙනහිර ඉන්දියා සමාගමේ ලේඛකයෙකු වූ ජෝන් පයිබස් නැව් පහක් පිරිවරා ගෙන ආයුධ සන්නද්ධ 200 ක පිරිසක්ද කැටුව නුවර බලා පැමිණියේය. එම බ්රිකතාන්යච නැව් 1762 මැයි 5 දින ත්රිනකුණාමලයට පැමිණියේය. ඔත්තුකාරයන් මගින් පයිබස්ගේ පැමිණීම දැන ගත් ලන්දේසීහු පයිබස්ගේ ගමන් බිමන් ගැන සෝදිසියෙන් සිටියහ. පයිබස් ඉතා වෙහෙසකාරී වූ රහසිගත ගමනකින් පසු 1762 මැයි 24 දින උඩරට රජු හමුවූයේය. සාකච්ඡා වට කීපයක් පැවැත්වූ නමුත් අවසාන තීරණයකට එළඹීමට නොහැකි විය. පයිබස් මාසයකට පසු ආපසු පැමිණියේය. රජු ඔහුට මුද්දක්, කඩුවක්, මැණික් ගල් සහිත රන් දම්වැලක් තෑගි දුන්නේය. පයිබස් පුත්තලම් කපොල්ලෙන් ගඟ තරණය කොට ආපසු ගියේය. ඔහු සමග පැමිණි දිසාවේ, නැවේ කපිතාන් වූ සැමුවෙල් කොර්නිෂ්ට රන් දම් වැලක් සහ මුද්දක් (කීර්ති ශ්රීණ රාජසිංහ) රජුගේ නාමයෙන් තෑගි කළේය.
 
ජෝන් පයිබස් ඔහුගේ සටහන්වල විස්තර කරන්නේ 'රජු ඉවසිලිවන්ත ආරෝහ සම්පත්තියෙන් යුත්, වැඩ කටයුතුවලදී කඩිසර, ඡවි වර්ණයෙන් මදක් රතු පුද්ගලයෙකු' ලෙසටයි. කන්ද උඩරට වැසියන් ලන්දේසීන් සමග යුද්ධ කිරීමටත් එසේ යුද්ධ කර මාතර ලන්දේසි කොටුව අල්ලා ගැනීමටත් දැක්වූ සමත්කම් පිළිබඳව පයිබස් විෂ්මයට පත් විය. "ඔවුහු දෙදෙනෙක් හැර අනිකුත් සෑම යුරෝපියෙකුම විනාශ කළහ. ඉතිරි වූ දෙදෙනා දැන් ඒ රටෙහි සිරකරුවෝය" යනුවෙන් පයිබස් ලීවේය. 

විවාහය

ඔහු 1749 දී නාඩුකට්ටු සාමි නායක්කර් නම් තැනැත්තෙකුගේ දුවක් සරණ පවා ගත්තේය. ඔහු මදුරෙයි නගරයෙන් තවත් නායක්කර් රැජිනන් තිදෙනෙකු විවාහ කරගත් නමුත් දරුවන් නොලද්දේය. එහෙත් ඔහුගේ ප්රි්යතම සිංහල කාන්තාව (යකඩ දෝලිය) ගෙන් දියණිවරු හය දෙනෙක්ද පුතුන් දෙදෙනෙකුද ලැබුවේය. මෙම යකඩ දෝලිය බින්තැන්නේ දිසාවේගේ දියණිය මෙන්ම වියපත් සහ අන්ධ මාම්පිටිය දිසාවගේ මිණිබිරිය වූවාය. ඔහුගේ පුතුන් ඔහුට පෙර මිය ගියහ. දියණියන් රජුගේ නායක්කර් ඤාතිවරු සමග විවාහ වූහ. මාම්පිටිය දිසාවගේ පුත්රගයින් සිහසුනට උරුමකම් කියූ නමුත් එය නොසලකා හැරුණි. අන්තිමට එය රජ වාසල ඒ වන විටත් සිටි රජුගේ සහෝදරයාට ලැබුණි. 

1782 ජනවාරි 2 දින රජු මිය ගියේය. ඊට මාස දෙකකට පෙර අසු පිටින් වැටීමෙන් ලත් තුවාල එම මරණයට හේතු විය. ඔහුගේ අවුරුදු 35 ක් වූ රාජ්ය් කාලය මහජනයා දුටුවේ ඔහුගේ රාජ්යා සමය බෞද්ධ පුණර්ජීවනයක් ලැබූ සහ මහජන  ආදරය ද ලැබුණු  එකක් ලෙසයි. 

http://en.wikipedia.org/wiki/Nayaks_of_Kandy#Meeting_with_the_British
හර ජාතිකත්වය

හර ජාතිකත්වය යනු දේශපාලන ජන සමාජ තුළ තීරණ ගැනීමේ දී ස්වාධීනව පත්කළ නිලධාරීන්හට හෝ ව්‍යවස්ථාදායකයෙන් තෝරා පත්කළ ජාත්‍යන්තර නියෝජිතයින්ට හෝ සාමාජික රාජ්‍යවල ජනයාට බලය ඇති ක්‍රමවේදයකි. සාමාජික රාජ්‍යවල ආණුඩුවලට තවමත්  බලය සතුවන අතර, නමුත්  මේ බලය අන් අයත් සමඟ සම්බන්ධ කරගත යුතුයි. එමඟින් තීරණ ගැනෙන්නේ බහුතර ඡන්දයෙනි. යම් තීරණයකට එළඹීමේ දී එක් රාජ්‍යයකට තවත් රාජ්‍යයක් විසින් බල කරනු ලැබීමට ඉඩ ඇත. සන්ධීය රාජ්‍යයක නොපවතින සම්පූර්ණ සෛවරීභාවයක් මෙම සාමාජික රටවලට හිමිවන අතර ඔවුන් සහභාගීවන්නේ ස්වේච්ඡාවෙනි. එමඟින් මෙම ආණ්ඩුවක ඒකකයක් ( විෂය කාරකයක්) බවට පත්වන්නේ එහි සාමාජිකත්වය දැරීම මඟිනි.
ජාත්‍යන්තර සංවිධානවල තීරණ ගැනීමේ විරුද්ධ ක්‍රමය හර ජාතික ආණ්ඩුක්‍රම වාදයයි.

References 
http://en.wikipedia.org/wiki/Supranational
ඡායාරූප මුද්‍රණය-සැකසීම් උපකරණ

සැකසීම් උපකරණ

සැකසීමට පෙර පටලය ආලෝකයෙන් තොර කාමරයක් හෝ බහාලුමක් තුළ දී කැමරාවෙන් හා එහි කැසට්ටුවෙන්, ඔතනයෙන් හෝ දාරකයෙන් ඉවත් කර ගත යුතුය. 

කුඩා පරිමාණ සැකසීම

ආධුනික සැකසීමේ දී පටලය කැමරාවෙන් ඉවත් කර ගන්නා අතර සම්පූර්ණ අඳුරේදී (සාමාන‍්‍යයෙන් අඳුරු කුටියක් තුළ (ආරක්ෂක විදුලි පහන ක්‍රියා විරහිත කර) හෝ අත් සිදුරු ඇති පාරාන්ධ බෑගයක් තුළ) රීලයකට ‍ඔතනු ලැබේ. රීලය පටලය දඟර හැඩයකින් දරා සිටින අතර එක් එක් පුඩු අතර හිඩැස් ද ඇත. මේ නිසා පටල මතුපිට හරහා රසායන ද්‍රව්‍ය නිදහසේ ගලා යා හැක. ඉන්පසු රීල විශේෂයෙන් නිර්මාණය කරන ලද පාරාන්ධ ටැංකියක් තුළ (දවල් ආලෝක සැකසුම් ටැංකි ලෙස හඳුන්වන) බහාලන අතර අවසාන සේදුම සම්පූර්ණ වන තුරු එය එහි පවතී. 

තහඩු පටලවලදි ඒවා ට්‍රේ, එල්වුම් (ගැඹුරු ටැංකි තුළ දී භාවිතා වන හෝ චක්‍රීය සැකසුම් සිංගාරා තුළ දී සැකසිය හැක. 

වානිජමය සැකසීම

වානිජමය සැකසීමේ දී පටලය ස්වයංක්‍රීයව හෝ ක්‍රියාකරවන්නෙකු විසින් ඉවත් කරන අතර පාරාන්ධ බෑගයක් තුළ එය බහාලනු ලැබේ. සැකසුම් යන්ත්‍රය තුළට ඇතුල් කරන්නේ එයයි. සැකසුම් යාන්ත්‍රණය, අඛණ්ඩ රේඛාවක පටල එකට පුරුද්දා ක්‍රියාත්මක වන අඛණ්ඩ පදනමක් මත ධාවනය වේ. සියළු සැකසුම් පියවර තනි සැකසුම් යන්ත්‍රයක් තුළදී ස්වයංක්‍රීයව පාලනය කරන ලද කාල, උෂ්ණත්ව හා ප්‍රතිකාරක නැවත පිරවුම් සීඝ්‍රතා සමඟ සිදු කෙරේ. පටලය හෝ මුද්‍රණ එලියට මතු වන්නේ සේදී හා වියළී වන අතර අතින් කැපීමට සූදානම් වීය. සමහරක් නූතනයන්ට පටල හා මුද්‍රණ ස්වයංක්‍රීයව කැපීම සිදු කරයි. නමුත් ඉන් සමහරක දී රාමුවේ මධ්‍යයෙන් දළ සේයා පටල කැපී යයි. මෙය හේතුව ලෙස දැක්විය හැක්කේ පටල අතර හිඩැස ඉතා පටු වීම හෝ ඡායාරූපය අඩු ආලෝකයේ දී ගැනීම හේතුවෙන් පටල කෙළවර තියුණු නොවීමයි.

References 
http://en.wikipedia.org/wiki/Film_developing#Processing_apparatuses
ඡායාරූප මුද්‍රණය-සැකසීම

සැකසීම

ආධුනික හෝ වාණිජ මට්ටමේ යන ඕනෑම සැකසීමක දී පටලය රසායනික ගිල්වුම් තුළ බහාලනු ලැබේ. මෙම එක් එක් ගිල්වුම් සමීපව නිරීක්ෂණය කරන අතර විශේෂිත උෂ්ණත්ව හා බහාලුම් කාල පවත්වා ගනු ලැබේ. දියුණු කිරීම් ගිල්වුම් සම්මත සැකසුම් තත්වවලින් වූ වෙනස් වීම්වලට වඩා සංවේදී වන අතර (උදා- කාලය හා උෂ්ණත්වය) අනෙකුත් බහාලුම් අඩු සංවේදීතාවක් දක්වයි. 

·	නොපෙනෙන රූපය ලෝහක රිදී බවට හරවන විකාශකය.

·	සාමාන්‍යයෙන් ඇසිටික් අම්ලයේ තනුක කරන ලද ද්‍රවණයක් මඟින් විකාශකයේ ක්‍රියාව නවතන නැවතුම් ගිල්වුම. නූතන ස්වයංක්‍රීය සැකසුම් යන්ත්‍රවලදි මෙම පියවර යාන්ත්‍රික පෘෂ්ටයකින් දියර ඉවත් කිරීමේ මිරිකීමේ රෝලර මඟින් ප්‍රතිස්ථාපනය වී ඇත. කුඩා පරිමාණ අඳුරු කාමර තුළ දී නැවතුම් ගිල්වුම් බොහෝ විට යොදා ගන්නේ සිට්‍රික් අම්ලය‍හෝ වෙනත් කාබනික අම්ලයක් හෝ සරලවම ජලයයි. මෙයින් කුමක් හෝ පිළියමක් භාෂ්මික විකාශකය ඉවත් කරන අතර අම්ලය භාවිතා කිරීමේ දී භාෂ්මිකතාවය උදාසීනකරණය කර විකාශකය සැකසුම් ගිල්වුම සමඟ මිශ්‍ර වීම අවම කරයි. 

·	තිර කූරුව (fixer) ඉතිරි රිදී හේලයිඩ දිය කිරීම තුළින් ඡායාරූපය ස්ථිර ආලෝක සංවේදී බවට පත් කරයි. තිර කූරුව සමහරක් විට හයිපො ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ. මෙය ආදි රසායන විද්‍යාඥයෙකුගේ නම වූ හයිපො සල්ෆයිඩ් හි කෙටි කළ ආකාරයකි. හයිපොසල්ෆයිඩ්, හා ‍හයිපො යන එකක් වත් නූතන රසායන විද්‍යාවේ තයෝ සල්ෆේට් හැඳින්වීමට යොදා ගනු නොලැබේ. 

·	ඉතිරි වී ඇති තිර කූරු ඉවත් කිරීම සඳහා පිරිසිදු ජලයෙන් සේදීම. මෙලෙස සිදු කරනු ලබන්නේ ඉතිරි වී ඇති තිර කූරු රිදී රූපය දිරාපත් කර එහි අව පැහැ ගැන්වීම් හා බොඳ වීම් ඇති කළ හැකි නිසාය. තිර කූරුවෙන් පසු සේදුම් සහායකයක් (හයිපො පිරිසිදු කාරකයක් හෝ HCA ලෙස ද හඳුන්වනු ලැබේ.)භාවිතයෙන් සේදුම් කාලය අඩු කළ හැකි අතර තිර කූරුව වඩාත් සම්පූර්ණයෙන් ඉවත් කර ගත හැක. 

·	පටල සකසනයක් තුළ දී අතිරේක අවසාන මතුවීම. මෙය අයනික නොවන ජලයෙහි තෙතමන කාරකයක් වන අතර එය වියලීම දෘඩ ජලයෙන් වියලුම් ලකුණු ඉවත් කිරීමට උදව් වේ.

·	ඊට පසු පටලය දුවිලිවලින් තොර පරිසරයක දී වේලනු ලබන අතර අවසානයේ දී කපා (රෝල් පටලයක් නම්) ආරක්ෂාකාරී පොකට්ටු තුළට බහාලනු ලැබේ.

References 
http://en.wikipedia.org/wiki/Film_developing#The_process
ශ්රී5 වික්රයමරාජසිංහ 1798-1815

ශ්රීේ වික්රයමරාජසිංහ 1798-1815
	
ශ්රීේ වික්රයම රාජසිංහ රජතුමා - මහනුවර අන්තිම රජු

මොහු රාජාධිරාජ සිංහ රජුගේ බිසව වූ උපේන්ද්රඅම්මාගේ සොහොයුරියගේ පුතාය. මෙම නව රජු වූ ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ කලින් රජුගේ ඥාති පුත්‍රයාය. රජ වන විට වයස අවුරුදු 18 ක් වුනා පමණි. ඔහු මහනුවර නායක්කර් රජ පරපුරේ අන්තිමයා වූවා මෙන්ම ශ්රී  ලංකාවේද අන්තිම රජු විය. ඔහුගේ පාලන කාලය තුළ ලංකාවේ අනිකුත් පෙදෙස්වල ද බ්රිරතාන්ය  යටත් විජිතය ස්ථාපනය විය. 

රාජාධි රාජසිංහගෙන් පසු රජකමට පත්වීම සඳහා තවත් අයෙකු සිටියේය. ඔහු උපේන්ද්රකම්මා බිසවගේ සහෝදරයාය. ඔහුට රජ කමේ උරුමයට වැඩි අයිතියක් තිබිණ. කෙසේ වෙතත් අගමැති පිළිමතලාවේ, දකුණු ඉන්දීය කුමාරයා රජකමට තේරුවේය. වාර්ථාවන අන්දමට ඔහු එසේ කළේ විශාල සැලසුමක් හිතේ දරා ගෙනයි. එනම් සිහසුන අනියම් වශයෙන් ලබා ගෙන ඔහුගේම වූ නව රජ පරපුරක් පවත්වාගෙන යාමය. රජකමට පත් වීමෙන් පසු තරුණ රජුට කුමණ්ත්රවණ ගණනාවකට මුහුණ දීමට සිදු විය. 

අභ්යවන්තර අර්බුද

ඔහුගේ පාලන කාලය තුළදී ලන්දේසීන්ගෙන් පසු මුහුදු බඩ ප්රුදේශයේ බලය අල්ලා ගත් බ්රිේතාන්යදයෝ උඩරට රාජ්යූයේ දේශපාලන කටයුතුවලට මැදිහත් නොවූහ. එහෙත් පිළිමතලාවේ බ්රිීතාන්ය යන් සමග රහස් ගිවිසුම් පවත්වා ගෙන ගියේ බ්රිනතාන්යතයින්ට එරෙහිව ආරවුල් කිරීමට රජු පෙළඹෙන අයුරිණි. එවිට උඩරට රාජධානිය අල්ලා ගැනීමට බ්රිලතාන්යියින්ට සාධාරණ හේතුවක් ඉස්මතුවෙයි. පසුව රාජ ද්රෝබහි වීමේ හේතුව මත පිළිමතලාවේ මරා දැමීමට රජුට සිදු විය. එසේ කරන ලද්දේ ඊට පෙර එම වරද සම්බන්ධයෙන් දෙවරක් සමාව දී තිබීමෙන් පසුවයි. 

අලුතෙන් අගමැති (නොහොත් පළමු අධිගාර්) පදවියට පත් වූ ඇහැළේපොල, පිළිමතලාවගේ බෑණාය. ඔහු විසින් සංවිධානය කරන ලද කැරැල්ල රජු විසින් මැඩ පැවැත්වීමෙන් පසු ඇහැළේපොල කොළඹට පලා ගොස් බ්රිලතාන්යියන් හා සම්බන්ධ වූයේය. ඔහුට යටත් වන ලෙස රජතුමා දන්වා සිටියේය. සති තුනක් ගත වීමෙන් පසුව ද ඔහු යටත් නොවීම නිසා කෝපයට පත් රජු ඔහුගේ මුළු පවුලම මරා දමන ලෙස නියෝග කළේය. මෙම දඬුවම ගැන විස්තර රට පුරා පතල කරන ලද්දේ ඒ ගැන ශෝක වූවන් විසිණි. කෙසේ වුවද මෙම තොරතුරුවල නිරවද්යපතාවය ප්රදශ්නකාරීය. 

පිටුවහල් කිරීම

බ්රිවතාන්යොය හමුදාව එම අවස්ථාවේ උඩරට බලා ගමන් කළහ. ඔවුන්ගේ මෙම ගමනට රජු බලයෙන් පහ වීම අපේක්ෂා කළ මහජනතාවගේ උදව් ද ලැබිණි. රජු සිර භාරයට ගෙන රාජකීය සිරකරුවෙකු ලෙසින් මදුරාසියේ වෙල්ලෝර් කොටුව වෙත ගෙන යන ලදී. මීට රජ පවුලේ සෙස්සෝ ද ඇතුළත් වූහ.

බ්රිේතාන්යෙ රජයෙන් ඔහුට සහ බිසවුන් දෙදෙනාට දෙන ලද සුළු දීමනාවෙන් රජු ජීවත් විය. මෙම දීමනාව රජුගෙන් පසුවත් ඔහුගේ ඤාති වර්ගයාට දිගටම ගෙවා ගෙන එන ලදී. එසේ අවුරුදු 156 ක් එය ගෙවමින් සිට 1948 දී නිදහස ලැබීමත් සමග ගෙවීම නතර කරන ලදී.

http://en.wikipedia.org/wiki/Nayaks_of_Kandy#Sri_Vikrama_Rajasinha_1798-1815
ඡායාරූප මුද්‍රණය-ඡායාරූප කඩදාසි

ඩිජිටල් ඡායාරූප විකසක ක්‍රියාවලීන් භාවිතයට පැමිණීමට පෙර ඡායාරූප කඩදාසි මඟින් හැඟවුණු එකම අර්ථය වූයේ ආලෝක සංවේදක රසායන ද්‍රව්‍ය ගැල්වූ කඩදාසි ගණනයි.

වර්තමානයේ ඡායාරූප කඩදාසි (photo paper) ලෙස හැඳින්වෙන කඩදාසි බොහෝ විට ඉන්ක්ජෙට් හෝ ලේසර් මුද්‍රණ යන්ත්‍රවල භාවිතය සඳහා විශේෂයෙන් සකස් කළ කඩදාසි වන අතර ඒවා ඩිජිටල් මුද්‍රණයන් ලබා ගැනීම සඳහා භාවිත කෙරේ. මෙම ලිපියේදී අවධානය යොමු කෙරෙනුයේ සාම්ප්‍රදායික ඡායාරූප කඩදාසි සම්බන්ධවය.

ඡායාරූප කඩදාසි සමඟ ඡායා පටලයක් සෘජුව ස්පර්ශ කර වීම (ස්පර්ශ මුද්‍රණය) මඟින් හෝ විශාලකයක් භාවිතයෙන් (විශාලනය) පාලිත ආකාරයට ආලෝකයට නිරාවරණය කළ හැකිය. මේ ඔස්සේ අදෘශ්‍යමාන රූපයක් නිර්මාණය කෙරෙන අතර අනතුරුව මෙම ඡායාරූප කඩදාසි රසායනික ද්‍රව භාවිතයෙන් දෘශ්‍ය රූපයක් ලැබෙන පරිදි විකසනය කරනු ලැබේ.

ඡායාරූපකරණය
ලංකා ඉතිහාසය-බ්‍රිතාන්‍යයන් මුණ ගැසිම

1762 වර්ෂයේ මැද භාගයේ රජතුමා, මදුරාසියෙහි ෆොට් සෙන්ට් ජෝන්හි ආණ්ඩුකාරයා වු ජෝර්ජ් පිගොට් ගෙන් උදව් බලාපොරොත්තු විය. බ්‍රිතාන්‍යයට, කුරුඳු, පුවක්, ගම්මිරිස් වෙළදාමෙහි තනි ඒකාධිකාරිය තමන් සතු කර ගැනිමේ මහත් උවමනාවක් තිබු අතර ලන්දේසින් මුහුදු බඩ ප්‍රදේශ වලින් පලවා හැරිමේ උවමනාවක් කන්ද උඩරට රජුටද තිබුණේය. 1762 දි උඩරට රජුට බ්‍රිතාන්‍යයන්ගේ උදව් ඉල්ලීමට අවශ්‍ය වුයේ පැරිස් ගිවිසුමෙන් පසු ලන්දේසින් විශාල හමුදා පිරිසක් ලංකාවට එවු හෙයිනි. ඔවුහු (ලන්දේසීන්) පැති 6 කින් ගොස් උඩරට යටත් කර ගැනිමට බලාපොරොත්තු වුහ. මෙම තත්වය කළින් අවබෝධ කර ගත් උඩරට රජු ලන්දේසීන් පිටමං කිරීමට උදව් ඉල්ලා මදුරාසියේ ඉංග්‍රීසි ආණ්ඩුකාරයා වෙත දූතයෙකු පිටත් කර හැරියේය. උඩරට රාජ්‍යයේ, කණිෂ්ඨ, හමුදා නිලධාරියෙකු වූ එම දූතයා මදුරාසියට රහස් ගමනක් ගියේය. ඉංග්‍රීසීහු එයට ප්‍රතිචාර දැක්වූයේ ඔවුන්ගේ රාජ්‍ය සභාවේ සාමාජිකයෙකු වූ පයිබස් මහතා (Pybus) ලංකාවට එවීමෙනි. 

බ්‍රිතාන්‍ය නැගෙනහිර ඉන්දියා සමාගමේ ලේඛකයෙකු වූ ජෝන් පයිබස් නැව් පහක් පිරිවරා ගෙන ආයුධ සන්නද්ධ 200 ක පිරිසක්ද කැටුව නුවර බලා පැමිණියේය. එම බ්‍රිතාන්‍ය නැව් 1762 මැයි 5 දින ත්‍රිකුණාමලයට පැමිණියේය. ඔත්තුකාරයන් මගින් පයිබස්ගේ පැමිණීම දැන ගත් ලන්දේසීහු පයිබස්ගේ ගමන් බිමන් ගැන සෝදිසියෙන් සිටියහ. පයිබස් ඉතා වෙහෙසකාරී වූ රහසිගත ගමනකින් පසු 1762 මැයි 24 දින උඩරට රජු හමුවූයේය. සාකච්ඡා වට කීපයක් පැවැත්වූ නමුත් අවසාන තීරණයකට එළඹීමට නොහැකි විය. පයිබස් මාසයකට පසු ආපසු පැමිණියේය. රජු ඔහුට මුද්දක්, කඩුවක්, මැණික් ගල් සහිත රන් දම්වැලක් තෑගි දුන්නේය. පයිබස් පුත්තලම් කපොල්ලෙන් ගඟ තරණය කොට ආපසු ගියේය. ඔහු සමග පැමිණි දිසාවේ, නැවේ කපිතාන් වූ සැමුවෙල් කොර්නිෂ්ට රන් දම් වැලක් සහ මුද්දක් (කීර්ති ශ්‍රී රාජසිංහ) රජුගේ නාමයෙන් තෑගි කළේය.
 
ජෝන් පයිබස් ඔහුගේ සටහන්වල විස්තර කරන්නේ 'රජු ඉවසිලිවන්ත ආරෝහ සම්පත්තියෙන් යුත්, වැඩ කටයුතුවලදී කඩිසර, ඡවි වර්ණයෙන් මදක් රතු පුද්ගලයෙකු' ලෙසටයි. කන්ද උඩරට වැසියන් ලන්දේසීන් සමග යුද්ධ කිරීමටත් එසේ යුද්ධ කර මාතර ලන්දේසි කොටුව අල්ලා ගැනීමටත් දැක්වූ සමත්කම් පිළිබඳව පයිබස් විෂ්මයට පත් විය. "ඔවුහු දෙදෙනෙක් හැර අනිකුත් සෑම යුරෝපියෙකුම විනාශ කළහ. ඉතිරි වූ දෙදෙනා දැන් ඒ රටෙහි සිරකරුවෝය" යනුවෙන් පයිබස් ලීවේය. 

විවාහය

ඔහු 1749 දී නාඩුකට්ටු සාමි නායක්කර් නම් තැනැත්තෙකුගේ දුවක් සරණ පවා ගත්තේය. ඔහු මදුරෙයි නගරයෙන් තවත් නායක්කර් රැජිනන් තිදෙනෙකු විවාහ කරගත් නමුත් දරුවන් නොලද්දේය. එහෙත් ඔහුගේ ප්‍රියතම සිංහල කාන්තාව (යකඩ දෝලිය) ගෙන් දියණිවරු හය දෙනෙක්ද පුතුන් දෙදෙනෙකුද ලැබුවේය. මෙම යකඩ දෝලිය බින්තැන්නේ දිසාවේගේ දියණිය මෙන්ම වියපත් සහ අන්ධ මාම්පිටිය දිසාවගේ මිණිබිරිය වූවාය. ඔහුගේ පුතුන් ඔහුට පෙර මිය ගියහ. දියණියන් රජුගේ නායක්කර් ඤාතිවරු සමග විවාහ වූහ. මාම්පිටිය දිසාවගේ පුත්‍රයින් සිහසුනට උරුමකම් කියූ නමුත් එය නොසලකා හැරුණි. අන්තිමට එය රජ වාසල ඒ වන විටත් සිටි රජුගේ සහෝදරයාට ලැබුණි. 

1782 ජනවාරි 2 දින රජු මිය ගියේය. ඊට මාස දෙකකට පෙර අසු පිටින් වැටීමෙන් ලත් තුවාල එම මරණයට හේතු විය. ඔහුගේ අවුරුදු 35 ක් වූ රාජ්‍ය කාලය මහජනයා දුටුවේ ඔහුගේ රාජ්‍ය සමය බෞද්ධ පුණර්ජීවනයක් ලැබූ සහ මහජන  ආදරය ද ලැබුණු  එකක් ලෙසයි.

References 
http://en.wikipedia.org/wiki/Nayaks_of_Kandy#Meeting_with_the_British
වර්ගයන්

වර්ගයන් 

පෝලන්තයේ  Szczecin, පිහිටි ග්‍රීස්ම රංග ශාලාව

පසුගිය කාලය පුරා සංවර්ධනය වුණු විවිධාකාරයේ රංග ශාලාවන් දැකිය හැකිය. නාට්‍යයන් හිදී ලියූ වදනට වඩා නළු නිළියන් ඉදිරිපත් කරන දෙබස වඩ‍ා වැදගත් වේ. දේශපාලනික රඟමඬල ප්‍රධාන වශයෙන් ඉලක්ක කර ගන්නේ වර්තමාන සිදුවීම් පිළිබඳව ප්‍රේක්ෂකයන් හට දැනුම ලබා දීමටයි.

නාට්‍ය

 

සර්ජ් සුදෙයිකින් විසින් ‘වවුල් රඟහල’ [Bat Theatre] වෙනුවෙන් නිර්මාණය කළ දැන්වීම [1922]

නාට්‍ය [සාහිත්‍යයේ සඳහන් පරිදි ‘අභිනය’] වල ප්‍රධාන වන්නේ දෙබස් වන අතර එය තිර රචනයෙන් හෝ එවෙලේ නිර්මාණය කර ඉදිරිපත් කිරිමයි‍. නාට්‍ය යන වචනයේ ඉංග්‍රීසි පදය වන ‘drama’ යන්න ග්‍රීක බසින් කැඩී ආ එකකි. එසේම අතීත ග්‍රීසියේ ‘රඟ මඬල’ යනුවෙන් ඉතිහාසයේද රංග ශාලාවන් පිළිබඳව සඳහන්ය. එම සඳහන්වලට අනුව රංග ශාලාව යනු වේදිකාවක් ඉදිරියේ අර්ධ කවාකාර ප්‍රේක්ෂකාගාරයක සිට නළු නිළියන්ගේ රංගයන් නැරඹීමට ඇති ස්ථානයයි. තවද, සංගීතමය නාට්‍යහල් ලෙසටද වර්ග වර්ග කර ඇති රංග ශාලා කොටසක් ඇති අතර ඒවායේ සංගීතය, ගීත, නැටුම් ජවනිකා හා දෙබස්වලින් පිරි නාට්‍යයන් රඟ දක්වයි. කෙසේ වෙතත් නාට්‍යහල වේදිකාවට වැඩියමක් ප්‍රේක්ෂකයාට ලබා දේ. රඟහලින් පිටුපස ඇඳුම් නිර්මාණය, වේදිකා පසුතල සහ  අ‍ාලෝකකරණය යනාදී දෑ නිර්මාණය කරන අයුරුද දැක ගත හැක. 

දේශපාලනික රඟමඩල

දේශපාලනික රඟමඬල සම්බන්ධව දීර්ඝ සංස්කෘතියන් දැකිය හැක. සමාජය දැනුවත් කිරීමට හා සමාජ වෙනස්වීම් එහි ප්‍රධාන ඉලක්කයයි. මෙම නාට්‍යයන් හාස්‍යමය ජවනිකා වලින් පිරී ඇත. මෙමගින් මහජන මතයට බලපෑම් කළ හැකි ප්‍රබලත්වය  නිසා දේශපාලනික රඟ මඬල අති විශේෂය. ප්‍රචණ්ඩත්වය හා ගැටුම්වලට හඬ නැගිය හැකි ප්‍රභලම මාධ්‍යයයි. නිදසුනක් ලෙස බර්ටෝල් බ්‍රෙස්ට් විසින් නාසි පාලනය අතරතුරදී හ‍ා වියට්නාම් යුද්ධය අතරතුරදී ඉදිරිපත් වූ උද්ඝෝෂක ප්‍රචාරක රංගකාලව දැක්විය හැකිය. 

කතෝලික පල්ලි විසින් රංග පීඨයන් තුළ ප්‍රසාංගිකත්වය වැඩිකරනුවස් රාගයට ලැදි, අභිරහස්, සදාචාරාත්මක ආදී නාට්‍යයන් නිර්මාණයේ යෙදුණහ.

References 
http://en.wikipedia.org/wiki/Theatre#Types
රජයේ ප්ර තිචාරය

දින 5 ක් ගත වුවද රජය කිසිදු ප්රnතිචාරයක් දැක්වූයේ නැත. අවසානයේදී මැයි 27 දින රජය විසින් හදිසි නීතිය පනවන ලදී. ෆෙඩරල් පක්ෂය හා ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ තහනම් පක්ෂ ලෙස ප්රිකාශ කෙරුණි. දිවයිනෙහි ෆෙඩරල් පාක්ෂික ජ්යෙaෂ්ඨ දේශපාලනඥයන් බොහෝ දෙනෙකු අත්අඩංගුවට ගන්නා ලදි.

දින දෙකක් තුළ හමුදාව විසින් කොළඹ නගරය සන්සුන් කළ අතර පසුව මුළු දිවයින පුරා ඵය ව්යාකප්ත කළේය.
 
මේජර් ජෙනරාල් A.M මුතු කුමාර. O.B.E. E.D.නාමධාරී 1955 පෙබරවාරි 09 සිට1959 දෙසැ. 31 දක්වා පළමු ලාංකික හමුදාපති.

පැවති ආණ්ඩුවෙහි අලසකම හමුවේ A M මුතුකුමාර නැමැති ද්‍රවිඩ හමුදා ප්රෂධානියෙකු ගත් කාලීන ක්රිියා මාර්ග නිසා බොහෝ දෙමළ ජාතිකයින්ගේ දිවි ගලවා ගත හැකි විය. 

12000 කට ආසන්න වූ දෙමළ අනාථයන් කොළඹ ආසන්නයේ වූ අනාථ කඳවුරු කරා ගියහ. රජය හොර රහසේම යුරෝපීය නැව් හයක් මගින් ඵම අනාතයන්ගෙන් වැඩි පිරිසක් යාපනයේ පදිංචි කරවීම පිණිස ජුනි මස මුලදී යැවීමට කටයුතු කළේය.

ඉන් පසු සිවිල් ජනතාව පදිංචිව සිටි දිවයිනේ අනෙකුත් පෙදෙස් වලින් හමුදාව ආපසු කැඳවන ලදී. එහෙත් අවුරුදු 25 ක් පමණ කාලයක් හමුදාව යාපනයේ සිටියහ.

උරුමය 

අවුරුදු 40 ක පමණ කාලයක් තුළ සිදු වූ  ප්රවධාන හර්තාලයක් ලෙස 1958 දී සිදු වූ ඵම හර්තාලය හේතුවෙන් ප්රවධාන ජනවර්ග කණ්ඩායම් දෙක අතරේ විශ්වාසය පලුදු විය. දෙපාර්ශවය ඵකිනෙකාට චෝදනා එල්ල කර ගත්හ. තව දුරටත් සාකච්ඡා පැවැත්වීමෙන් පලක් නොවන බව ප්රාකාශ විනි.  එපරිදි අභ්යසන්තර යුද්ධයකට මග පෑදුනේය.
 
ඵවකට කුඩා ළමයෙක්ව සිටි වේලුපිල්ලේ ප්ර භාකරන් පසුව ප්රකකාශ කළේ 1958 දී සිදුවූ සිද්ධීන් ඔහුගේ දේශපාලන ගමන් මග වෙනස් කළ බවයි. 

http://en.wikipedia.org/wiki/Sri_Lankan_riots_of_1958#Government_response
ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාණ අගනගර-නගර ඇද වැටීම

ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාණ අගනගර

තම්බපන්නි
විජිතපුර

අනුරාධපුර
පොළෙ‍ාන්නරුව
සීගිරිය
රුහුණ
දඹදෙණිය
යාපහුව
කුරුණෑගල
දැදිගම
ගම්පොල
රයිගම
කෝට්ටේ
කැළණිය
සීතාවක
මහනුවර
	
මුල් කාලීන දකුණු ඉන්දීය ආක්‍රමණයන් නිසා නගරය දරුණු ලෙස පීඩාවට පත් විය. අවසානයේ 1017 දී නගරය අත් හැර දැමුණි.
 
ක්‍රි.පූ. 5 වැනි සියවසේ සිට ක්‍රි.ව.1017 දක්වා මෙම නගරය අගනගරය වශයෙන් අඛණ්ඩව පැවතුණේය. නොකඩවා කෙරුණු දකුණු ඉන්දීය ආක්‍රමණ හේතුවෙන් නගරය බිඳ වැටීම ආරම්භ විය. මෙම ආක්‍රමණවල ප්‍රථිපලය වූයේ ආර්ථික වශයෙන් නගරය දිළිඳු බවට පත් වීමයි. චෝල ආක්‍රමණික හමුදා 1017 දී නගරය කොල්ල කෑහ. වැඩි ආරක්ෂාව පතා අගනගරය පොළොන්නරුවට ගෙන යන ලදී. නගරය සහ සංකීර්ණ වාරිමාර්ග පද්ධතියට වූ හානීය කෙතරම් බලවත් දැයි කිවහොත් නගරය සම්පූර්ණයෙන්ම අත හැර දැමුණේය. අවුරුදු දහසකට ආසන්න කාලයක් පරිහානියට පත් වෙමින් තිබුණි. 

19 වෙනි සියවස වන තෙක් කැලය ශුද්ධ නොකෙරුණි. නටබුන් නිරාවරණය වී තිබුණේය. බ්‍රිතාන්‍යයන් විසින් ගම් වැව් සිය ගණනක් ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීම නිසා අවට ප්‍රදේශ යම් තරමකට සමෘර්ධිමත් විය.

References 
http://en.wikipedia.org/wiki/Anuradhapura#The_city_falls
බුද්ධාගම සහ අනුරාධපුරය

බුද්ධාගම සහ අනුරාධපුරය

බුද්ධාගම පැමිණීමෙන් පසු අනුරාධපුර නගරය වඩාත් ප්‍රසිද්ධ වූ අතර නව ගොඩනැගිලි යුගයක් ආරම්භ විය. කූටකන්නතිස්ස රජතුමා නගරය වටා ප්‍රථම පවුර ගොඩනැගූ බව මහාවංශයේ සඳහන් වේ. ඵය රියන් 7 ක් උස් වූ අතර ඉදිරියෙහි දිය අගලක්ද විය.  මෙම ආරක්ෂක උපක්‍රම වැඩි දියුණු කරන ලද්දේ වසභ රජු විසිනි. ඔහු එම පවුර රියන් 11 සිට 18 දක්වා උස් කළේය. එම පවුරේ  දොරටුවල මුර ගෙවල්ද තැනුවේය. එහි නටබුන් අද පවා දැකිය හැක. මෙම ගොඩනැගීම් කිරීමේදී ශාස්ත්‍රකරුවන්ගෙන් සහ ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පීන්ගෙන් උපදෙස් ලබා ගන්නා ලදී.

මහා ඉදිකිරීම් යුගය

විශාල ප්‍රදේශයක පැතිරුණු විහාර ආරාම සංකීර්ණයන් සහ පුරාණ ලෝකයේ උසම ගොඩනැගිලි නිර්මාණය වීමෙන් මහා ඉදි කිරීම් යුගයක් ආරම්භ විය. නගරයේ ඉදි කරන ලද ජේතවනාරාමය මුළු ලෝකයේම ගඩොලින් ඉදි කරන ලද විශාලම ගොඩනැගිල්ල වෙයි.
 
මහා විහාරය ථෙරවාදී බුදු දහමේ ප්‍රධාන මධ්‍යස්ථානය විය. මෙය ක්‍රි.පූ. 249 දී ආරම්භ කරන ලද්දේ දේවානම්පියතිස්ස රජු විසිනි. මහායානික පාර්ශවය අභයගිරිය විහාරය ආරම්භ කළහ. මහසෙන් රජතුමා (ක්‍රි.පූ. 275 - 310) මහා විහාරය සහ අභයගිරි ආරාමයන්ට මැදි කොට ජේතවනාරාමය ගොඩ නැගුවේය. 

නගරයෙන් පිට යෝධ ස්තූප සමග ප්‍රධාන ආරාමයන් ඉදි කරන ලදී. මහා විහාරයට අයිති මහා ථූපය, සිරි මහා බෝධිය සහ ථූපාරාමය නගරයට දකුණෙන් විය. අභයගිරිය උතුරේ වූ අතර පුබ්බාරාමය නැගෙනහිරින් තිබුණේය. තපෝවන විහාරය වයඹ පෙදෙසෙහි වූ අතර ජේතවනාරාමය ගිණිකොන පෙදෙසෙහි ඉදි කෙරුණි.

දන්ත ධාතුව නගරයට වැඩම කරන ලද්දේ කිත්සිරි මේඝ වර්ණ රජුගේ පාලන කාලයේදීය. ධම්මචක්ක නම් වූ ගොඩනැගිල්ලක දන්ත ධාතුව තැන්පත් කරන ලදී. එතැන් පටන් වාර්ෂික පෙරහැරක් මගින් දන්ත ධාතුව අභයගිරියට වැඩම කර එහිදී ප්‍රදර්ශනය කරන ලදි.