Suchinthana/si-wikipedia huggingface dataset:
දින හයේ යුද්ධය

ජූනි යුද්ධය, 1967 අරාබි–ඊශ්‍රායෙල යුද්ධය, හෝ තුන්වන අරාබි–ඊශ්‍රායෙල යුද්ධය ලෙසින්ද හැඳින්වෙන, දින-හයේ යුද්ධය (හෙබ්‍රෙව්: , මිල්හමිට් ෂෙෂෙට් හ යමිම්; අරාබි: , අන්-නක්ෂා, "පසුබැස්ම" හෝ , හැර්බ් 1967, "1967 වසරෙහි යුද්ධය"), ඊශ්‍රායෙලය සහ අසල්වැසි  ඊජිප්තුව (එකල හැඳින්වුනේ එක්සත් අරාබි ජනරජය ලෙසිනි), ජෝර්දානය, සහ සිරියාව යන අසල්වැසි රාජ්‍යයන් අතර 1967 ජූනි 5 සහ 10 දින අතරදී සටන් වැදුනි.

 1948 අරාබි–ඊශ්‍රායෙල යුද්ධයෙන් අනතුරුව ඊශ්‍රායෙලය සහ එහි අසල්වැසියන් අතර සම්බන්ධතා කිසිවිටෙක සම්පූර්ණයෙන් යථා තත්ත්වයට පත් නොවිණි. 1967 ජූනි මස දක්වා පැවති කාලසීමාවෙහිදී , අවිනිශ්චිතභාවයන් අන්තරාකාරී ලෙසින් උත්සන්න විය. සීනායි අර්ධද්වීපයෙහි ඊශ්‍රායෙල මායිම ඔස්සේ ඊජිප්තියානු හමුදාවන් පෙළ ගැස්වීමට ප්‍රතිචාර වශයෙන් ඊජිප්තියානු ගුවන් තොටුපොළවල් වෙත   පූර්වක‍්‍රීය ලෙසින් ගුවනින් පහරදීම් මාලාවක් ඊශ්‍රායෙලය විසින් දියත් කෙරිණි. ඊජිප්තියානුවන් කිසිසේත් බලාපොරොත්තු නොවූවක් වූ මෙය විසින් ඊශ්‍රායෙල හානි ස්වල්පයක් සහිතව සම්පූර්ණ ඊජිප්තියානු ගුවන් හමුදාවම පාහේ විනාශ වෙමින් ඊශ්‍රායෙල  ගුවන් ශ්‍රේෂ්ඨත්වය ලඟාකර දුන්නේය.

මූලාශ්‍ර
ඉබ්බාගල රජ මහා විහාරය

ඉබ්බාගල රජ මහා විහාරය යනු ශ්‍රී ලංකාවේ කුරුණැගල දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටි පුරාණ ලෙන් විහාරයකි. කුරුණෑගල නගරාසන්නයේ පිහිටා ඇති විහාරය ඇතාගල පර්වතයේ මධ්‍ය නිම්න ආශ්‍රිතව ගොඩනගා තිබේ. වර්තමානයේදී විහාරය ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක ස්ථානයක් ලෙස ප්‍රකාශයට පත්කොට තිබේ.

   විජය රජු විසින් පලවා හරින ලද කුවේණිය මහ වනයේ ගල් පව්වක් මත සිට ශෝකයෙන් විලාප දෙමින් ශාප කළ බවත් ඒ වටා සිටි ඇතෙක්, කුරුමිණියෙක්, ඉබ්බෙක්, එළුවෙක් සහ ආඳෙක් ගල් බවට පත් වූ බවත් ආශ්චර්යජනක පුරාවෘත්තයක් ලෙසින් ජනප්‍රවාදයට එක්වෙනවා. කුවේණිය ශාප කළ ස්ථානය කුවේණි ගල ලෙසත් ඇතාගල, කුරුමිණියාගල, ඉබ්බාගල, එළුගල හා අඳාගල එකම ස්ථානයක කුරුණෑගල ප්‍රදේශයේ දැකගත හැකිය.

   දෙවනි බුවනෙකබාහූ රජු 1293 දී යාපහුවේ පැවති රාජධානිය මුහුදු මට්ටමේ සිට මීටර් 116ක උසින් පිහිටන මීටර් 316ක් උස ඇතුගල පාමුල පිහිටුවා දන්ත ධාතුව ද කුරුණෑගලට වැඩම වූ බව මහාවංසයේ සඳහන්. දළදා මැඳුරේ වතාවත් සිදු කළ සංඝයන් වහන්සේලාගේ ආවාස පහසුව උදෙසා ඉබ්බාගල අසල ගල් ලෙන් නිර්මාණය කර තිබෙනවා. 

   බුවනෙකබාහූ රජුගේ වයෝවෘද්ධ මෑණියන්ට සිරිපා වන්දනාවට මහත් ආසාවක් ඇති වී ඇති අතර ඇය සිටින රෝගී බව හේතුවෙන් ඇයව දුර බැහැර එම වන්දනාව සඳහා පිටත් කිරීමට රජු අකමැති බැවින් සිරිපා අනුරුවක් ඉබ්බාගල රජමහා විහාරයේ නිර්මාණය කර මෑණියන්ගේ අවශ්‍යතාව සංසිදවූ බව ජනප්‍රවාදයේ සඳහන්. බුවනෙකබාහූ රජු විසින් ඉබ්බාගල රජමහා විහාර භූමියේ පිළිම ගෙයක් සහ දාගැබක් ද තනවා විහාරයේ නඩත්තුව උදෙසා ගම්වර පූජාවක් ද සිදුකර ඇති අතර කුරුණෑගල යුගයට අයත් සිතුවම්, නිර්මාණ හා මහනුවර යුගයේදී සිදු වූ යම් යම් ප්‍රතිශක්තිකරණ අද ද දැකගත හැකිය. 

   කොළඹ සිට කිලෝමීටර් 84ක් දුරින් පිහිටි වයඹ පළාත් සභා ගොඩනැගිල්ල පිටුපස බුවනෙකබාහූ රාජ මාළිගය හා කුරුණෑගල දළදා මැඳුරේ නටබුන් බොහෝමයක් පවතින අතර නව ඉදිකිරීම් හේතුවෙන් බොහෝ ඓතිහාසික සාධක විනාශ වී ගොසිනි. වයඹ පළාත් සබා ගොඩනැගිල්ල අසලින් ඇතුගලට යන මාර්ගයේ මීටර් 100ක් පමණ ගිය තැන හමුවන ඉබ්බාගල රජමහා විහාරය ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාවිද්‍යා ආරක්ෂිත ස්මාරක ස්ථානයක් ලෙස නම් කර තිබුණ ද බොහෝ දෙනෙකුගේ අවධානය යොමු වූ බවක් නම් පෙනෙන්නට නැහැ.

   ඉබ්බාගල රජමහා විහාරය තුළ මෙන්ම අවට පරිසරය තුළත් පවතින අයස්කාන්තය, අවට වැව් හා කඳු පර්වත අතරින් මවෙන අපූරු දර්ශන සංචාරක ආකර්ෂණය දිනාගැනීමට සමත් ය. අපේ රටට නොයෙක් යුගයන්හි දී උරුමව ඇති මෙම පෞඩත්වය අද දවසේ රජයේ සෘජු මැදිහත් වීමෙන් සංරක්ෂණය කිරීමක් සිදු නොවන්නේ නම් හෙට දවසේ අහිමිව යන්නේ උදම් ඇනීමට ඉතිහාසයක් පමණක් නොව බොහෝ ආර්ථික වාසි සපයන සංචාරක ආකර්ශනයන් කිරීමට හැකි උරුමයන්ය.

මූලාශ්‍ර

ශ්‍රී ලංකාවේ ලෙන් විහාර
කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කයේ බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන‎
කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
ඇලෙක්සැන්ඩ' හැමිල්ටන්

ඇලෙක්සැන්ඩර් හැමිල්ටන් (ජනවාරි 11, 1755 හෝ 1757 ජූලි 12, 1804) ඇමරිකානු ලෙසත් හා එක් ආරම්භක පියවරුන් එක්සත් ජනපදය. ඔහු බලවත් භාෂා පරිවර්තක හා අනුග්රාහකයෙකු, එක්සත් ජනපද ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවමෙන්ම, නිර්මාතෘ ජාතියේ මූල්ය පද්ධතිය, මෙම ෆෙඩරලිස්ට් පක්ෂය , එක්සත් ජනපදය වෙරළ ආරක්ෂක, හා නිව් යෝක් පෝස්ට් පුවත්පත. ලෙස පළමු ලේකම්, භාණ්ඩාගාර, හැමිල්ටන් ප්රධාන කර්තෘ ආර්ථික ප්රතිපත්ති ජෝර්ජ් වොෂින්ටන් පරිපාලනය. ඔහු පෙරමුණ ගෙන අරමුදල් ජනපදය' ණය විසින් ෆෙඩරල් ආණ්ඩුව, මෙන්ම පිහිටුවීම, ජාතික බැංකුව, පද්ධතිය ගාස්තු, හා මිත්රශීලී වෙළෙඳ සබඳතා බ්රිතාන්ය සමග. ඔහුගේ දැක්ම ඇතුළත් ශක්තිමත් මධ්යම රජය විසින් මෙහෙයවන ප්රබල විධායක ශාඛාව, ශක්තිමත් වාණිජ ආර්ථිකය, ජාතික බැංකුව හා සහයෝගය සඳහා නිෂ්පාදන, එමෙන්ම ශක්තිමත් හමුදාවක්. මෙම අභියෝගයට ලක් මගින් වර්ජිනියා ගොවිජන  තෝමස් ජෙෆර්සන් සහ ජේම්ස් මැඩිසන් කළ පිහිටුවා ප්රතිවාදී පක්ෂය. ඔවුන් ඇගයීමට ලක්වී ශක්තිමත් ජනපදය මත පදනම් වූ ග්රාමීය ඇමරිකාව හා මගින් ආරක්ෂා රාජ්ය සන්නද්ධ කන්ඩායම් ලෙස විරුද්ධ ශක්තිමත් ජාතික හමුදාව හා නාවික හමුදාව. ඔවුන් හෙලා හැමිල්ටන් ලෙස ද හිතකාමී දෙසට බ්රිතාන්ය හා දෙසට රාජාන්ඩුව, පොදුවේ, සහ ඉතා අභිමුඛ දෙසට නගර, ව්යාපාර හා බැංකු.

References

Notes
ටේලර් ස්විෆ්ට්

ටේලර් ඇලිසන් ස්විෆ්ට් (උපත දෙසැම්බර් 13, 1989) අැමරිකානු ගායිකාවක් හා ගී රචිකාවියක් වන්නී ය. සමකාලීන තැටිගත කලාකාරිනියන් අතර ලෝ පරසිඳු තැනැත්තියක වන්නේ, ස්වචරිතය කථානුගතකරණය කරන අැගේ ගේය රචනා විලාසයත්, ගී පදවල අන්තර්තගය වන අැගේ පුද්ගලිික ජීවිතය පිළිබඳ තොරතුරුවලට ලැබෙන මහොක්ත මාධ්‍ය අවධානයත් නිසා ම ය.

ජීවමාන ජනයා
1989 උපත්
ස්ටීවන් සිගෑල්

ස්ටීවන් මුහුදුගල් උපත		- නිකොලස් කිම් කොප්පලා 1952 ජනවාරි 4(අවුරුදු 64) ලෝන් බීච්, කැලිෆෝනියාව, ඇමෙරිකාව

රැකියාව		- නලුවෙකි, නිශ්පාදකයෙකි.

1952 උපත්
ඇබිගේල් රැච්ෆෝඩ්
පොර්ශා ඩි රොසී
අච්චුවේලි

හෝ අතුරුවැල්ල යනු ශ්‍රී ලංකාවේ යාපනය දිස්ත්‍රික්කය තුල පිහිටි ගම්මානයකි.  යාපනය දිස්ත්‍රික්කය
සුතුමලෙයි

හෝ සුදුකන්ද යනු ශ්‍රී ලංකාවේ යාපනය දිස්ත්‍රික්කය තුල පිහිටි ගම්මානයකි.  
යාපනය දිස්ත්‍රික්කය
කොzඋම්පුත් තුර

කොළුම්පුත් තුරෙෙ (கொழும்புத் துறை) ශ්‍රී ලංකාවේ යාපනය දිස්ත්‍රික්කය තුල පිහිටි ගම්මානයකි.  යාපනය දිස්ත්‍රික්කය
පණ්ඩතරිප්පුව

හෝ බන්ධ කලපුව යනු ශ්‍රී ලංකාවේ යාපනය දිස්ත්‍රික්කය තුල පිහිටි ගම්මානයකි.  

යාපනය දිස්ත්‍රික්කය
පලාලි

පලාලි (දෙමළ: பலாலி, English: Palaly) යනු උතුරු ශ්‍රී ලංකාවේ යාපනයේ පිහිටි කුඩා නගරයකි. එයට වැදගත් ජාත්‍යන්තර ගුවන් තොටුපලක් සහ ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාව පලාලි හෝ ගුවන් හමුදා පලාලි ලෙස හැඳින්වෙන හමුදා ගුවන් කඳවුරක් ඇත. හමුදා සහ සිවිල් ගුවන් යානා දෙකම එහි ගොඩබසිති. දිවයිනේ සහ ඉන්දියාවේ සෙසු ප්‍රදේශයන් සමඟ යාපනය අර්ධද්වීපයේ ප්‍රධාන ප්‍රවාහන සේවාව එයයි.      

ශ්‍රී ලංකාවේ යාපනය දිස්ත්‍රික්කය තුල පිහිටි ගම්මානයකි.   යාපනය දිස්ත්‍රික්කය
ජැකී චෑන්

ජැකී චෑන් උපත		- නිකොලස් කිම් කොප්පලා 1954 ජනවාරි 7(වයස62) ලෝන් බීච්, කැලිෆෝනියාව, ඇමෙරිකාව

රැකියාව		- නලුවෙකි, නිශ්පාදකයෙකි.

1954 උපත්
අටපිරිකර

"අටපිරිකර" හෙවත් "අෂ්ඨ පරිශ්කාරය" සඳහා බෞද්ධ සමාජය තුළ හිමිව ඇත්තේ අද්විතීය ස්‌ථානයකි. අටපිරිකර පිළිගැන්වීම වනාහී අට මහා කුසල් වලින් එකකැයි යනුවෙන්ද බෞද්ධ ඉගැන්වීම්වල සඳහන්ව ඇත. මෙහිදී අටපිරිකර යනු මහණ උපසදම්පදාව ලැබීමට අත්‍යවශ්‍ය පිරිකර අටක එකතුවකි. අදනය, පටිය, තනිපට සිවුර, දෙපට සිවුර, පාත්‍රය, දැලිපිහිය, කරකැත්ත, පෙරහන, ඉදිකටු, නූල්බෝල වශයෙන් ශ්‍රමණ පරිසකර අට දැක්වේ. 

අෂ්ඨ පරිෂ්කාර නම්,

"පත්තං පරිස්සාවනං කාය බන්ධනං 
නිච්චරං වාසි සුචිං ච සංඝ
දන්ති යේ නිච්ච පසන්ත චිත්තා 
තේ එහි භික්‍ඛුනි වදන්ති බුද්ධා"

බාහිර සබැඳි 
අටපිරිකර පුදා ලබමු සැප මෙලෙසා 
අටපිරිකර ගැන දැනගමු
 අටපිරිකරට අයත් වන්නේ
ස්වාභාවික න්‍යෂ්ටික විඛණ්ඩන ප්‍රතික්‍රියාකාරක

ස්වාභාවික න්‍යෂ්ටික විඛණ්ඩන ප්‍රතික්‍රියාකාරකයක් යනු self-sustaining න්‍යෂ්ටික දාම ප්‍රතික්‍රියාවක් සිදු වූ යුරේනියම් නිධියක් වේ.

මූලාශ්‍ර

න්‍යෂ්ටික ප්‍රතික්‍රියාකාරක
යුරේනියම්
එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරක්ෂක මණ්ඩල යෝජනාව 2334

එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරක්ෂක මණ්ඩල යෝජනාව 2334 2016 දෙසැම්බර් 23 දිනදී සම්මත කරගන්නා ලදි. එය අදාළ වූයේ "නැගෙනහිර ජෙරුසලෙම ඇතුළු  1967 වසරෙහි සිට අධිවාසිත පලස්තීන භූමිප්‍රදේශ තුල"  ඊශ්‍රායෙල ජනාවාසකරණය පිළිබඳව වෙයි. යෝජනාව පවසන්නේ ඊශ්‍රායෙලයෙහි ජනාවාසකරණ ක්‍රියාවලිය වෙතින් ජාත්‍යන්තර නීතිය "අතිශයින් නින්දිත ලෙසින් උල්ලංඝනය කිරීමක්" සිදුවන අතර  ඒ සඳහා "කිසිදු නෛතික වලංගුතාවයක් නොමැති බවයි". එය තදින් ඉල්ලා සිටින්නේ ඊශ්‍රායෙලය එවන් ක්‍රියාකාරිකම් නැවැත්විය යුතු බවත්  අධිවාසිත බලවතෙකු  ලෙසින් සතරවන ජිනීවා ප්‍රතිඥාව යටතේ එහි බැඳීම්  ඉටු කරන ලෙසත්ය.

2009 වසරෙන් පසු ඊශ්‍රායෙලය සහ පලස්තීන බලප්‍රදේශ පිළිබඳ සම්ම්තවූ පළමුවන එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරක්ෂක මණ්ඩල යෝජනාව එය වූ අතර , 1980 වසරෙහි යෝජනාව 465 ට පසුව මෙතරම් විශේෂත්වයකින් ඊශ්‍රායෙල ජනාවාස පිළිබඳ ගැටළුව ආමන්ත්‍රණය කල පළමුවැන්න විය.
න්‍යෂ්ටික ප්‍රතික්‍රියාකාරක

න්‍යෂ්ටික ප්‍රතික්‍රියාකාරකයක් යනු න්‍යෂ්ටික දාම ප්‍රතික්‍රියාවක් ආරම්භ කර පාලනයක් යටතේ පවත්වාගෙන යා හැකි උපාංගයකි.

න්‍යෂ්ටික ප්‍රතික්‍රියාකාරක
ටෙටිෂෙරි

ටෙටිෂෙරි යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඊජිප්තුවේ පසුකාලීන 17වන රාජවංශයේ සහ මුල්කාලීන 18වන රාජවංශයේ රාජකීය පවුලේ මාතෘමූලිකාවියයි.

පවුල
ටෙටිෂෙරි යනු ට්ජෙන්නා සහ නෙෆරුගේ දියණියයි. ටෙටිෂෙරිගේ දෙමව්පියන්ගේ නම් අනාවරණය වී ඇත්තේ TT320 සොහොන්ගැබෙන් සොයාගත් මමී වෙලුම් පටිවලිනි. ඇය රාජකීය-නොවන උපතක් ඇති තැනැත්තියක වුවද, සෙන්ඛ්ටෙන්රේ විසින් ඇයව සිය භාර්යාවක ලෙස පමණක් නොව මහා රාජකීය භාර්යාව ලෙස ද පත් කරගන්නා ලදී. ටෙටිෂෙරි සෙකෙනෙන්රේ ටාඕ, Iවන ආහොටෙප් රැජින සහ බොහෝවිට කාමෝස් යන අයගේ මෑණියන් වූවා ය.

Iවන අහ්මෝස් පාරාවෝවරයා විසින් ටෙටිෂෙරි වෙනුවෙන් "ගෘහයක්" සහ පිරමිඩයක් ඉදිකිරීම නිවේදනය කිරීම සඳහා ඇබයිඩොස්හි ශිලා ස්තම්භයක් පිහිටුවන ලදී. අහ්මෝස් මෙම රැජිනව හඳුන්වා ඇත්තේ "මාගේ මෑණියන්ගේ මෑණියන්, සහ මාගේ පියාගේ මෑණියන්, මහා රජුගේ භාර්යාව සහ රජුගේ මව, ටෙටිෂෙරි" යනුවෙනි. (බ්‍රෙස්ටඩ්)

භූමදානය, ස්මාරකය සහ පිරමිඩය 
ටෙටිෂෙරි බොහෝවිට තීබ්ස්හි භූමදානය කොට ඇති බව පෙනේ. ඇතැම්විට පසුව ඇගේ දේහය TT320 කුටිය වෙත ඇතුළත් කරන්නට ඇත. තීබ්ස්හි ඇති කිසිදු සොහොන්ගැබක් ටෙටිෂෙරි රැජිනගේ යැයි සාක්ෂි සහිතව හඳුනාගෙන‍ නොමැති අතර, ඇගේ යැයි සැලකෙන මමිය සහ රාජකීය පවුලේ සාමාජිකයන්ගේ මමී රාජකීය කුටියෙහි (DB320) යළි භූමදානය කෙරිණි.

අහ්මෝස් පාරාවෝවරයා විසින් ඇබයිඩොස්හි ඇය වෙනුවෙන් සමරු ව්‍යූහයක් හෙවත් ස්මාරකයක් ඉදිකරන ලදී. මෙය එම භූමියේ පිහිටි ඔහුගේ මතකාගාර දේවස්ථාන සංකීර්ණය අතර ඉදිකර තිබේ. මෙම මඩ ගඩොල්වලින් තැනි ව්‍යූහය අනාවරණය කරගන්නා ලද්දේ 1902දී ඊජිප්තු ගවේෂණ අරමුදල විසිනි. එහි තිබී Iවන අහ්මෝස් සහ ඔහුගේ සහෝදරි-භාර්යාව අහ්මෝස්-නෙෆටාරි විසින් ටෙටි‍ෂෙරි වෙනුවෙන් පිරමිඩයක් සහ කුටියක් (පූජාසනයක්) ඉදිකළ බව පැවසෙන අනුස්මරණ ශිලා ස්තම්භයක් හමු විය.

මෙය අනාවරණය කරගත් සී. ටී. කියෝලි විශ්වාස කරන්නේ ටෙටිෂෙරිගේ "පිරමිඩය" පිළිබඳ සඳහන මගින් ශිලා ස්තම්භය හමුවූ ගොඩනැගිල්ල විස්තර නොකෙරෙන බවයි. නමුත් එමගින් 1900දී ඒ. සී. මේස් විසින් පාදමේ තිබී සොයාගත් විශාල මතකාගාර දේවස්ථාන සංකීර්ණය අන්තර්ගත විශාල පිරමිඩයක් අදහස් වන බවයි.නූතන අනාවරණ මත පදනම්ව, මෙම මතය තවදුරටත් විශ්වාස කළ නොහැකි බව පෙනී යයි. 1903දී කියෝලි විසින් "පූජාසනයක්" හෝ "මස්ටාබාවක්" ලෙස විස්තර කළ ව්‍යූහයේ පාදම, ගඩොලු පිරමිඩයක පහතම ස්තරයන් බව 2004දී  එස්. හාවිගේ අධීක්ෂණය යටතේ චිකාගෝ විශ්වවිද්‍යාලයේ පෙරදිග අධ්‍යයනායතනය මගින් සිදුකළ මෑතකාලීන කැනීම් මගින් සනාථ වි තිබේ. මෙය ඊජිප්තුවේ ඉදිවූ අවසන් රැජිනකගේ පිරමිඩයයි. හුනුගල් පිරමිඩියනයක හෙවත් ප්‍රාවරයක කොටස් ද හමුවී තිබේ. එමනිසා මෙම ව්‍යූහය පිරමිඩාකාර ව්‍යූහයක් බව සනාථ වේ. චුම්බක සමීක්ෂණ මගින් පෙර පුරාවිද්‍යාඥයන් විසින් අනාවරණය කරගෙන නොතිබූ මීටර 70 සිට 90 දක්වා පරිමාණයක වූ ගඩොල් ප්‍රාවරයක් ද හඳුනාගැනිණි. මේ අනුව වර්තමානයේ පිළිගැනෙන්නේ මෙම අහ්මෝස්ගේ ශිලා ස්තම්භයේ විස්තරවන පිරමිඩය සහ කුටිය ඉදිවූයේ අහ්මෝස්ගේ මතකාගාර දේවස්ථානය මධ්‍යයේ බවයි.

බ්‍රිතාන්‍ය කෞතුකාගාරයේ ඇති ටෙටිෂෙරි නාමය සහිත කුඩා ප්‍රතිමාව කූට කෘතියක් බව ඩබ්. වී. ඩේවීස් විසින් හඳුනාගෙන ඇත. මේ සඳහා පාදක කරගෙන ඇත්තේ මේ හා සමාන රැජිනගේ කැඩීගිය ප්‍රතිමාවක (වර්තමානයේ දක්නට නැත) පහළ කො‍ටසේ වූ ශිලාලේඛනයකින් උපුටාගත් නිහීන වර්ණනාවකි. කෙසේනමුත්, මෙය ඇතැම් විද්වතුන්ගේ මතභේදයට ලක්ව තිබේ. ඔවුහු ශිලා ලේඛනය නොවන්නට මෙම ප්‍රතිමාවේ සත්‍යතාව පිළිබඳ විවිධ ප්‍රශ්න නගති.

මූලාශ්‍ර

මෙයත් බලන්න

ටෙටිෂෙරි රැජිනගේ ශිලා ස්තම්භය

ඊජිප්තුවේ දාහත්වන රාජවංශයේ අගබිසෝවරුන්
ක්‍රි.පූ. 16වන සියවසේ කාන්තාවන්
රායි ආර්යාව

රායි ආර්යාව (ක්‍රි.පූ. 1570/1560 පමණ – 1530) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ මුල්කාලීන 18වන රාජවංශයේ විසූ පුරාතන ඊජිප්තු කාන්තායකි. ඇය අහ්මෝස්-නෙෆටාරි (ක්‍රි.පූ. 1562-1495) රැජිනගේ හෙදිය ලෙස සේවය කොට තිබේ. ඇගේ මමීකෘත දේහය සොයාගන්නා ලද්දේ 1881දී තීබානු සොහොන්ගැබකිනි. මියයන විට ඇය තිස්වන වයස් සීමාවේ පසුවන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේත

2009දී වෛද්‍ය කණ්ඩායමක් විසින් සිදුකළ CAT පරිලෝකනයකින් පෙනීගියේ රායි ආර්යාව මහා ධමනි වක්‍රයේ රෝගී තත්ත්වයකින් පෙළී ඇති බවයි. ඒ අනුව, ඇතරොස්ක්ලෙරෝසිස් රෝගය පිළිබඳ සාධක සහිත පැරණිතම හඳුනාගත් මමිය ලෙස මෙය සැලකේ.

අහ්මෝස්-නෙෆටාරිගේ නැන්දණිය වූ 17වන රාජවංශයේ විසූ කුමරියක මෙන්ම රැජිනක ද වන අහ්මෝස් ඉන්හාපිගේ මමිය හමුවූයේ රායි ආර්යාවගේ බාහිර මිනීපෙට්ටිය තුළ තිබී ය.

මූලාශ්‍ර

ක්‍රි.පූ. 16වන සියවසේ කාන්තාවන්
ඊජිප්තුවේ දාහත්වන රාජවංශයේ ජනයා
පුරාතන ඊජිප්තු මමී
ක්‍රි.පූ. 16වන සියවසේ උපත්
ක්‍රි.පූ. 1530 මරණ
හෙරිට්

හෙරිට් යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ දෙවන අන්තර්මධ්‍ය යුගයේ විසූ පුරාතන ඊජිප්තු කුමරියකි. ඇය බොහෝවිට 15වන රාජවංශයේ විසූ වැදගත්ම රජු වූ හික්සොස්-පාලක අපෙපිගේ දියණිය වන්නට ඇතැයි සැලකේ.
රජුගේ සහ හෙරිට්ගේ නාමයන් සඳහන් වන්නේ හොවාඩ් කාටර් විසින් තීබානු සොහොන්ගැබකින් (සොහොන්ගැබ ANB) සොයාගනු ලැබූ ‍ශිලා බඳුනක කොටසකිනි. ඇතැම්විට මෙය Iවන අමෙන්හොටෙප්ට අයත් යැයි සැලකේ. මෙම සොයාගැනීම හේතුවෙන් හෙරිට් ඇතැම්විට 17වන රාජවංශයේ තීබානු රජකුට විවාහ කරදෙන්නට ඇතැයි සැකපහළ විය. කෙසේනමුත්, මෙම බඳුන Iවන අහ්මෝස්ගේ හික්සොස් ජයග්‍’හණයෙන් පසු අවාරිස් නගරයෙන් රැගෙන ආවක් ද විය හැක.
මෙම බඳුනෙහි හෙරිට් රජුගේ දියණිය යන ධුරය උසුලයි. ඇගේ නාමය කාර්ටුෂයක් තුළ ලියා තිබේ. මෙය රාජකීය පවුලේ සැමටම හිමි නොවන වරප්‍රසාදයකි. මීට අමතරව කිසිදු තොරතුරක් ඇය පිළිබඳ නොදනී. මෙම බඳුනෙහි කැබලි වර්තමානයේ මෙට්‍රොපොලිටන් කලා කෞතුකාගාරයේ තබා ඇත (21.7.7) .

මූලාශ්‍ර 

ක්‍රි.පූ. 16වන සියවසේ කාන්තාවන්
පුරාතන ඊජිප්තු කුමරියන්
ඊජිප්තුවේ පහළොස්වන රාජවංශයේ ජනයා
සෙටෙපෙන්රේ (කුමරිය)

සෙටෙපෙනේරේ (හෙවත් සොටෙපෙන්රේ) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ පුරාතන ඊජිප්තුවේ 18වන රාජවංශයේ විසූ කුමරියකි. ඇය පාරාවෝ අක්නාටන් සහ ඔහුගේ අගබිසව වූ නෙෆර්ටිටිගේ සයවන සහ අවසාන දියණියයි.

පවුල
සෙටෙපෙන්රේ (ඇගේ නාමයේ අර්ථය “රේගේ තෝරාගත් තැනැත්තිය”) උපත ලැබූයේ ඇගේ පියා වූ අක්නාටන්ගේ රාජ්‍ය සමයේ 9වන වර්ෂය සිට 11වන වර්ෂය දක්වා කාලය අවට අක්ටාටන් නගරයේ ය. ඇයට මෙරිටාටන්, මෙකෙටාටන්, අන්ඛෙසෙන්පාටන්, නෙෆර්නෙෆරුආටන් ටැෂෙරිට් සහ නෙෆර්නෙෆරුරේ යනුයෙන් වැඩිමහල් සොයුරියන් පස්දෙනකු විය.

දිවිය
සෙටෙපෙන්රේ පිළිබඳ පැරණිතම නිරූපණයක් අමර්ණහි රජුගේ නිවසේ බිතු සිතුවමකින් හමුවේ. මෙහි ඇය ඇගේ මව වූ නෙෆර්ටිටිගේ ඇකයේ වාඩි වී සිටිනු නිරූපිත ය. මෙම සිතුවම බෙහෙවින් හානියට ලක්වී ඇති අතර, සෙටෙපෙන්රේගේ කුඩා අතක් පමණක් දැකිය හැක. මෙම සිතුවම අක්නාටන්ගේ 9වන වර්ෂයට පමණ අයත් යැයි කාලනිර්ණය කර ඇති අතර, සම්පූර්ණ පවුලම මෙහි නිරූපිත ය.

කුමරියන් සයදෙනා එක්ව නිරූපණය කර ඇති ඊළඟ අවස්ථාව රාජ්‍ය වර්ෂය 12, ශිශිර ඍතුවේ, දෙවන මාසයේ අටවන දිනයෙන් ලැබේ. මෙම අවස්ථාව “විදේශ පඬුරු පිළිගැනීම” ලෙස ප්‍රකට ය. මෙම දර්ශනය IIවන මෙරිරේ සහ හුයා යන පුද්ගලයන්ගේ අමර්ණ සොහොන්ගැබ්වලින් හමුවේ. IIවන මෙරිරේ‍ගේ සොහොන්ගැබේ, අක්නාටන් සහ නෙෆර්ටිටි කුටියක් තුළ අසුන්ගෙන විදේශ පඬුරු පිළිගන්නා අයුරු නිරූපණය කර තිබේ. රාජකීය යුවළගේ දියණියන් සිය දෙමාපියන්ට පසුපසින් සිටගෙන සිටිනු නිරූපිත ය. පහළ පේළියේ අවසන් දියණිය සෙටෙපෙනේරේ ය. එහි ඇය ගැසෙල් මුවකු දරා සිටින සිය සොයුරිය වූ නෙෆර්නෙෆරුරේට පසුපසින් සිටගෙන සිටියි. සෙටෙපෙන්රේ එම සුරතල් ගැසෙල් මුවා වෙත ළඟාවනු නිරූපිත ය.

මරණය සහ භූමදානය
අක්නාටන්ගේ රාජකීය සොහොන්ගැබේ  කුටියේ C බිත්තියේ කුමරියන් පස්දෙනකුගේ නම් ලැයිස්තුගත කර ඇති අතර, ඉන් නෙෆර්නෙෆරුරේගේ නාමය බදාමයකින් අවාරණය කර ඇත. නමුත් එහි නිරූපණය කර ඇත්තේ කුමරියන් සිව්දෙනකු පමණි. බොහෝවිට සෙටෙපෙන්රේ නෙෆර්නෙෆරුරේට පෙර මිය යන්නට ඇත. සෙටෙපෙන්රේ සිය සයවන උපන්දිනය සැමරීමට ප්‍රථම රාජ්‍ය වර්ෂය 13 හෝ 14 අවට මියගිය බව පෙනේ.  කුටියේ B බිත්තියේ දෙවන කුමරිය වූ මෙකෙටාටන්ගේ මරණය වෙනුවෙන් රාජකීය පවුල ශෝකවනු නිරූපිත දර්ශ‍නයේ ඇය දක්නට නොමැති බැවින්, ඇය මෙකෙටාටන්ට ද පෙර මියගොස් ඇති බව පෙනේ. එසේම ඇගේ මරණය රාජකීය සොහොන්ගැබේ භූමදානයක් සිදුකිරීමට තරම් වැඩ අවසන් කර නොතිබූ කාලයක සිදු වන්නට ඇත. ඇතැම්විට පළමුව මියගිය කුමරිය ද ඇය වන්නට ඇත. ඇගේ දේහය පසුව රාජකීය සොහොන්ගැබේ  කුටිය වෙත රැගෙන යන්නට ද ඇත.

මූලාශ්‍ර

අමර්ණ යුගය
පුරාතන ඊජිප්තු කුමරියන්
ක්‍රි.පූ. 14වන සියවසේ කාන්තාවන්
අක්නාටන්
නෙෆර්ටිටි
නෙෆර්නෙෆරුරේ

නෙෆර්නෙෆරුරේ (ක්‍රි.පූ. 14වන සියවස) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ 18වන රාජවංශයේ විසූ පුරාතන ඊජිප්තු කුමරියකි. ඇය පාරාවෝ අක්නාටන් සහ මහා රාජකීය බිරිඳ නෙෆර්ටිටිගේ හඳුනාගත් දියණියන් සයදෙනාගෙන් පස්වැන්නියයි.

පවුල
නෙෆර්නෙෆරුරේ (ඇගේ නාමයේ අරුත "රේගේ රූමතියන් අතර රූමතිය" හෝ "රේගේ වඩාත් රූමත් තැනැත්තිය") උපත ලැබූයේ ඇගේ පියා වූ අක්නාටන්ගේ 8වන රාජ්‍ය වර්ෂයේ හෝ ඊට පෙර අක්ටාටන් නගරයේ ය. ඇයට මෙරිටාටන්, මෙකෙටාටන්, අන්ඛෙසෙන්පාටන් සහ නෙෆර්නෙෆරුආටන් ටැෂෙරිට් නැමැති වැඩිමහල් සොයුරියන් සිව්දෙනකු ද, සෙටෙපෙන්රේ නැමැති බාල සොහොයුරියක ද විය.

දිවිය

නෙෆර්නෙෆරුරේ පිළිබඳ පැරණිතම නිරූපණයක් අමර්ණහි රාජ මාලිගයේ බිතු සිතුවමකින් ලැබේ. මෙහි ඇය ඇගේ සොයුරිය වන නෙෆර්නෙෆරුආටන් ටැෂෙරිට් සමග කොට්ටයන අසුන් ගෙන සිටියි. මෙම බිතු සිතුවම අක්නාටන්ගේ 9වන රාජ්‍ය වර්ෂයට පමණ අයත් යැයි කාලනිර්ණය කෙරේ. එහි සම්පූර්ණ රාජකීය පවුලම නිරූපිත අතර, සෙටෙපෙන්රේ බිළිඳිය ද එහි දක්නට ලැබේ.

රාජකීය ගෘහයේ ආරක්ෂකයා වූ IIවන මෙරිරේගේ අමර්ණ සොහොන්ගැබේ වර්ෂය 12ට අයත් දර්ශනයක නෙෆර්නෙෆරුරේ නිරූපිත ය. අක්නාටන් සහ නෙෆර්ටිටි කුටියක් තුළ අසුන්ගෙන සිටින අතර, ඔවුන් විදේශ රාජ්‍යයන්ගෙන් ලැබෙන පඬුරු පිළිගන්නා අයුරු දක්නට හැක. රාජකීය යුවළගේ දියණියන් සිය දෙමාපියන්ට පසුපසින් සිටගෙන සිටිති. එහි පහළ පේළියේ මැද නෙෆර්නෙෆරුරේ නිරූපිත ය. ඇය සිය දකුණතින් ගැසෙල් මුවකු ද, වමතින් නෙළුම් මලක් ද දරා සිටියි. ඇය සිය සොයුරිය වන නෙෆර්නෙෆරුආටන් ටැෂෙරිට් හට පිටුපසින් සිටගෙන සිටියි. ඇගේ නැගණිය වූ සෙටෙපෙන්රේ ඇයට පිටුපසින් සිටගෙන සිටින අතර, ඇය සිය අත සුරතල් ගැසෙල් මුවා දෙසට යොමු කරනු නිරූපිත ය.

මරණය සහ භූමදානය
නෙෆර්නෙෆරුරේ 13වන හෝ 14වන වරාජ්‍ය වර්ෂයේ මියගොස් ඇති බව පෙනේ. බොහෝවිට මෙකල ඊජිප්තුව පුරා ව්‍යාප්ත වූ වසංගතය එයට හේතු වන්නට ඇත. අමර්ණහි රාජකීය සොහොන්ගැබේ එක් දර්ශනයක ඇය දක්නට නොලැබෙන අතර, තවත් එක් දසුනක ඇගේ නාමය බදාමවලින් වසා ඇත. විශේෂයෙන්ම රාජකීය සොහොන්ගැබේ  කුටියේ C බිත්තියේ කුමරියන් පස්දෙනාගේ නම් අතර (මෙම ලැයිස්තුවේ මේ කාලය අවට මියගියේ යැයි සැලකෙන සෙටෙපෙන්රේගේ නාමය ඇතුළත් කොට නැත) ඇගේ නාමය සටහන් කර තිබිණි. නමුත් පසුව එය බදාමයකින් වසා දමා ඇත.  කුටියේ B බිත්තියේ ඇගේ දෙමාපියන් සහ ඇගේ වැඩිමහල් සොයුරියන් තිදෙනකු වන මෙරිටාටන්, අන්ඛෙසෙන්පාටන් සහ නෙෆර්නෙෆරුආටන් ටැෂෙරිට් යන අය මියගිය දෙවන කුමරිය වූ මෙකෙටාටන් වෙනුවෙන් ශෝකවනු නිරූපිත ය. නමුත් මෙහි ‍නෙෆර්නෙෆරුරේගේ ‍රුව දක්නට නැත. මේ නිසා යෝජනා වී ඇත්තේ මෙම කුටියේ බිත්ති සරසා අවසන් වීමට ප්‍රථම ඇය මියගිය බවයි. නෙෆර්නෙෆරුරේගේ දේහය රාජකීය සොහොන්ගැබේ  කුටියේ මුලින් භූමදානය කෙරුණා විය හැක.

විකල්ප මතයක් අනුව කියැවෙන්නේ ඇය අමර්ණහි 29වන සොහොන්ගැබේ භූමදානය කෙරුණු බවයි. මෙම මතයට පාදක වී ඇත්තේ නෙෆර්නෙෆරුරේගේ ඇතුළු (භූමදාන) කුටීරයක් පිළිබඳ විස්තර වන ඇම්ෆෝරා බුජමක අඬුවකිනි. නෙෆර්නෙෆරුරේ 29වන සොහොන්ගැබේ භූමදාන කෙරුණේ නම්, එමගින් හැඟවෙන්නේ ඇගේ භූමදානය සිදුවන විට රාජකීය සොහොන්ගැබ මුද්‍රා තැබුණු බවත්, එනම් ඇය ඇගේ පියා වූ අක්නාටන්ගේ මරණින් පසු මියගිය බවත් ය.

නෙෆර්නෙෆරුරේ පිළිබඳ සඳහන් සෙසු වස්තූන්
ටූටන්ඛාමූන්ගේ නිධන් වස්තූන් අතර තිබී ඇගේ රුව නිරූපිත පියනක් සහිත කුඩා මංජුසාවක් (JdE 61498) හමු විය. මෙහි කුමරිය නැමී සිටින අතර, කුඩා දරුවන් නිරූපණය කරන අයුරින් ඇගේ ඇඟිල්ල මුව අසල තබා ඇත. මෙහි ඇති විශේෂත්වය නම්, මෙම මංජුසා පියනේ ඇගේ නාමයේ ඇති රේගේ නාමයේ කොටස සාමාන්‍ය රවුම් කළ තිත වෙනුවට ශබ්දානුසාරයෙන් ලියා තිබීමයි.

මූලාශ්‍ර

 ක්‍රිස්ටියේන් ඩෙස්රොචස්-නෝබල්කෝට්: Tutankhamen – Life and Death of a Pharaoh

අමර්ණ යුගය
පුරාතන ඊජිප්තු කුමරියන්
ක්‍රි.පූ. 14වන සියවසේ කාන්තාවන්
අක්නාටන්
නෙෆර්ටිටි
අහ්මෝස්-හෙනුට්ටමෙහු

අහ්මෝස්-හෙනුට්ටමෙහු (“සඳුගේ දරුවා; පහළ ඊජිප්තුවේ උත්තමාවිය”) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඊජිප්තුවේ පසුකාලීන 17වන සහ මුල්කාලීන 18වන රාජවංශ සමයයන්හි විසූ කුමරියක් මෙන්ම රැජිනකි.

පවුල
අහ්මෝස්-හෙනුට්ටමෙහු යනු සෙකෙනෙන්රේ ටාඕ පාරාවෝවරයාට දාව ඔහුගේ භාර්යාව මෙන්ම සොයුරිය ද වූ අහ්මෝස් ඉන්හාපි බිහිකළ දියණියයි. ඇයව ඇගේ අර්ධ-සොයුරා වූ Iවන අහ්මෝස්හට විවාහ කර දී ඇති බව පෙනේ. එයට හේතුව ඇගේ පදවි නාමයන් අතර රජුගේ භාර්යාව (hmt-nisw), මහා රජුගේ භාර්යාව (hmt-niswt-wrt), රජුගේ දියණිය (s3t-niswt) සහ රජුගේ සොයුරිය (snt-niswt) යන නාමයන් ඇතුළත්ව තිබීමයි. අහ්මෝස්-අහනුට්ටමෙහු මහා රාජකීය බිරිඳ සහ අමුන්ගේ දෙවියන්ගේ බිරිඳ වූ අහ්මෝස්-නෙෆටාරි රැජිනගේ අර්ධ-සොයුරිය ද වූවා ය.

දිවිය සහ භූමදානය

අහ්මෝස්-හෙනුට්ටනෙබ්ගේ ‍දිවිය පිළිබඳ දන්නේ තොරතුරු ස්වල්පයකි. මෙම රැජින පිළිබඳ ලෙප්සියස්ගේ Denkmahler හි ඇතුළත් ශිලා ස්තම්භයක දැක්වේ.

අහ්මෝස්-හෙනුට්ටමෙහුගේ මමිය සොයාගන්නා ලද්දේ 1881දී DB320 සොහොන්ගැබෙහි ඇගේම මිනීපෙට්ටිය තුළ තිබී ය. එය වර්තමානයේ කයිරෝවේ ඊජිප්තු කෞතුකාගාරයේ තබා ඇත. 1882 දෙසැම්බර් මස ගැස්ටන් මැස්පරෝ විසින් එය අධ්‍යයනය කරන ලදී. හෙනුට්ටමෙහු මියයන විට මහලු වියේ පසුවූවා ය. ඇගේ ගෙවීගිය දත් මේ බවට සාක්ෂි සපයයි. ඇගේ මමී වෙලුම් පටිවල මළවුන්ගේ පුස්තකයේ පාඨයන් සටහන් කොට ඇත. ඇගේ මමිය මුලින් ඇගේ මවගේ දේහය සමග භූමදාන කොට ඇති බව පෙනේ. Iවන ෂොෂෙන්ක් පාරාවෝවරයාගේ 11වන වර්ෂයෙන් පසුව එම මමිය සහ සෙසු මමී DB320 සොහොන්ගැබ් වෙත රැගෙන ගොස් තිබේ.

දහනවවන රාජවංශ සමයේ වන්දනාවට ලක්වූ රාජකීය මුතුන්මිත්තන්ගේ ලැයිස්තුවට ඇගේ නාමය ද ඇතුළත් ය. තීබ්ස්හි ඛාබෙඛ්නෙට්ගේ සොහොන්ගැබේ දඅඇගේ රුව දක්නට ලැබේ. එහි මුදුනේම තීරුවේ අහ්මෝස්-සිපායිර් කුමරිය වම්පසින් අසුන්ගෙන සිටින අතර, වම් සිට සිව්වන ස්ථානයට අහ්මෝස්-හෙනුට්ටමෙහුගේ රුව දක්නට ලැබේ. එහි ඇය දෙවියන්ගේ භාර්යාව සහ භූමිද්විත්වයේ ආර්යාව වූ අහ්මෝස්-නෙෆටාරි සහ රජුගේ භාර්යාව වූ ටුරෙස්ට පසුව දක්වා තිබේ.

මූලාශ්‍ර

බාහිර සබැඳි
 ඇගේ මමිය

ක්‍රි.පූ. 16වන සියවසේ කාන්තාවන්
ඊජිප්තුවේ දහඅටවන රාජවංශයේ අගබිසෝවරුන්
පුරාතන ඊජිප්තු මමී
අහ්මෝස් I
අහ්මෝස්-හෙනුටෙමිපෙට්

අහ්මෝස්-හෙනුටෙමිපෙට් යනුවෙන් හඳුන්වන්නේ ඊජිප්තුවේ පසුකාලීන දාහත්වන රාජවංශයේ විසූ කුමරියකි. ඇය පාරාවෝ සෙකෙනෙන්රේ ටාඕගේත්, බොහෝවිට Iවන ආහොටෙප් රැජිනගේත් දියණිය යැයි සැලකේ. ඇය Iවන අහ්මෝස්ගේ සහෝදරිය විය. ඇය විසින් රජුගේ දියණිය සහ රජුගේ සොයුරිය යන පදවි නාම උසුලා තිබේ.

මමිය 
ඇගේ මමිය සොයාගැනුණේ 1881දී DB320 සොහොන්ගැබෙනි. වර්තමානයේ එය කයිරෝවේ ඊජිප්තු කෞතුකාගාරයේ තබා තිබේ. 1909 ජූනි මස ග්‍රැෆ්ටන් එලියට් ස්මිත් විසින් එය අධ්‍යයනය කරන ලදී. හෙනුමෙටිපෙට් මියයන විට මහලු වියේ පසුවූවා ය. ඇගේ හිසකෙස් අළු පැහැති වී ඇති අතර, දත් ද දිරා ගොස් තිබේ. ඇගේ මමියට හානි සිදු වී තිබේ. එය බොහෝවිට නිධන් සොරුන් අතින් සිදුවූවකැයි සැලකේ. Iවන ෂොෂෙන්ක් පාරාවෝවරයාගේ 11වන වර්ෂයෙන් පසු ඇගේ මමිය DB320 වෙත රැගෙන විත් ඇති බව පෙනේ.

මූලාශ්‍ර

ක්‍රි.පූ. 16වන සියවසේ කාන්තාවන්
ඊජිප්තුවේ දාහත්වන රාජවංශයේ කුමරියන්
පුරාතන ඊජිප්තු මමී
අහ්මෝස් ඉන්හාපි

අහ්මෝස්-ඉන්හැපි හෙවත් අහ්මෝස්-ඉන්හාපි (මැස්පරෝ විසින් අන්හාපෝව් ලෙස දක්වයි) යුනවේන හැඳින්වෙන්නේ ඊජිප්තුවේ පසුකාලීන 17වන රාජවංශයේ සහ මුල්කාලීන 18වන රාජවංශයේ විසූ කුමරියක මෙන්ම රැජිනකි.

දිවිය
ඇය පාරාවෝ සෙනඛ්ටෙන්රේගේ දියණියක යැයි සැලකේ. එසේම ඇය සෙකෙනෙන්රේ ටාඕ පාරාවෝවරයාගේත්, සහ ආහොටෙප් සහ සිට්ඩ්ජෙහුටි රැජිනියන්ගේ සොයුරිය ද වූවා ය. ඇය සෙකෙනෙන්රේ ටාඕ සමග විවාහ වන්නට ඇතැයි පැවසේ. නමුත් ඇය Iවන අහ්මෝස්ගේ පසුකාලීන සමයේ (හෝ Iවන අමෙන්හොටෙප්ගේ සමයේ) පවා ජීවත්ව සිටින්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ.

ඇයට අහ්මෝස්-හෙනුට්ටමෙහු යනුවෙන් දියණියක විය. අහ්මෝස් ඉන්හාපි පිළිබඳ ඇගේ දියණිය වූ අහ්මෝස්-හෙනුට්ටමෙහුගේ මළවුන්ගේ පුස්තකයේ පිටපතක සහ අමනෙම්හට්ගේ සොහොන්ගැබේ (TT53) සඳහන් වේ. ඇගේ පදවි නාමයන් අතර ''රජුගේ භාර්යාව" සහ "රජුගේ දියණිය" යන නාමයන් පැවතිණි.

මරණය සහ භූමදානය

ඉන්හාපි වෙනුවෙන් ඉදිකළ සොහොන්ගැබ තීබ්සයේ පිහිටා තිබිණි. ඇගේ මමිය පසුකලෙක DB320 සොහොන්ගැබෙහි භූමදානය කෙරිණි. 1881දී එය සොයාගන්නා ලදුව, වර්තමානයේ කයිරෝවේ ඊජිප්තු කෞතුකාගාරයේ ප්‍රදර්ශනයට තබා ඇත.

මෙම මමිය හමුවූයේ ඉන්හාපිගේ ලේලිය වූ අහ්මෝස්-නෙෆටාරි රැජිනගේ කිරිමව වූ රායි ආර්යාවගේ බාහිර මිනීපෙට්ටිය තුළ තිබී ය. 1886 ජූනි 26 දින ගැස්ටන් මැස්පරෝ විසින් එය විවෘත කළ අතර, පසුව ග්‍රැෆ්ටන් එලියට් ස්මිත් විසින් එය පරීක්ෂා කරන ලදී. ස්මිත් පවසා ඇත්තේ ඉන්හාපි දැවැන්ත, ශක්තිමත් කාන්තාවක වූ බවත්, ඇය ඇගේ සොයුරාට බෙහෙවින් සමානත්වයක් දැක්වූ බවත් ය.ස්මිත් පවසන්නේ ඇගේ භූමදානය Iවන අහ්මෝස්ගේ අවසන් දිනවල සිදුවූ බවයි. මෙම මමියේ ගෙල වටා මල් මාලාවක් පැවතිණි. දේහයේ දෑත් පසෙකින් පිහිටුවා තිබූ අතර, මමියේ සම තද දුඹුරු පැහැති විය. සමේ පිටත ස්තරය තවමත් පවතින අතර, එහි ලවණ භාවිතය පිළිබඳ කිසිදු සාධකයක් හමු නොවිණි. ඉන් හැඟවෙන්නේ මෙම මමිය හෙරඩෝටස්, ඩියඩෝරස් ආදීන් පැවසූ පරිදි නේට්‍රන් ද්‍රාවණයක ගිල්වා තබා නොමැති බවයි. සිරුරේ වම් පෙදෙසේ සිදුකළ කැපුමකින්, අවයව ඉවත් කොට ඇති අතර ඇතුළු කුහරය නේට්‍රන්වලින් පිරියම් කරන්නට ඇත. දේහයට ඇරෝමැටික දැව කුඩු තවරා ඇති අතර, රෙසිනයකින් පෙඟවූ ලිනන් රෙදිවලින් එය ඔතා ඇත.

මූලාශ්‍ර

ක්‍රි.පූ. 16වන සියවසේ කාන්තාවන්
ඊජිප්තුවේ දහඅටවන රාජවංශයේ අගබිසෝවරුන්
ඊජිප්තුවේ දාහත්වන රාජවංශයේ අගබිසෝවරුන්
පුරාතන ඊජිප්තු මමී
සිට්රේ ඉන්

පුරාතන ඊජිප්තුවේ වංශවත් කාන්තාවක වූ ස්ට්රේ ඉන් (හෙවත් ස්ට්රා ඉන්, හෝ ඉන් ලෙස හැඳන්වෙන සිට්-රේ හෝ ඉනෙට්) ගේ දේහය රජුන්ගේ නිම්නයේ KV60 සොහොන්ගැබෙහි භුමදානය කරන ලදී. ඇය හට්ෂෙප්සුට් රැජිනගේ කිරි මවක යැයි සැලකේ. ගේ ජීව ප්‍රමාණයේ ප්‍රතිමාවක ඇගේ කාර්යය සඳහන් කර ඇත. ඇය රාජකීය පවුලේ සාමාජිකාවක නොවූවද, ඇය රාජකීය සුසාන භූමියෙහි භූමදානය ලැබීමේ ගෞරවය හිමි කරගත්තා ය. ඇගේ මිනීපෙට්ටියෙහි sdt nfrw nsw in m3‘t ḥrw යනුවේන කැටයම් කොට ඇත. එහි අරුත රාජකීය කිරි මව යන්නයි.

මූලාශ්‍ර

ක්‍රි.පූ. 16වන සියවසේ කාන්තාවන්
ඊජිප්තුවේදහඅටවන රාජවංශය
පුරාතන ඊජිප්තුවරුන්
RF resonant cavity thruster

RF resonant cavity thruster, එම් ඩ්‍රයිව් () යනු නිවුටන් ගේ තුන්වන නියමය පිළිපදින්නේ නැතැයි සලකන අභ්‍යවකාශ එන්ජින් විශේෂයකි.

මූලාශ්‍ර

උපකල්පිත තාක්ෂණය
ප්‍රචාලනය
තෝරියම්

තෝරියම් () යනු රසායනික මූලද්‍රව්‍යයකි. එහි පරමාණුක ක්‍රමාංකය 90 වන අතර සංඛේතය Th වේ. ස්වභාවිකව විශාල වශයෙන් හමුවන විකිරණශීලී මූලද්‍රව්‍යයකි.

ආශ්‍රිත
 න්‍යෂ්ටික ශක්තිය

තෝරියම්
ද්‍රව ෆ්ලුවොරයිඩ් තෝරියම් ප්‍රතික්‍රියාකාරකය

ද්‍රව ෆ්ලුවොරයිඩ් තෝරියම් ප්‍රතික්‍රියාකාරක (, කෙටි යෙදුම LFTR; බොහෝවිට උසුරවනුයේ: ලිෆ්ටර්) යනු තෝරියම් ඉන්ධනයක් ලෙස භාවිතා වන න්‍යෂ්ටික ප්‍රතික්‍රියාකාරක වර්ගයකි.

තෝරියම්
සමනබැද්ද පුරාණ ගල්ලෙන් විහාරය

සමනබැද්ද පුරාණ ගල්ලෙන් විහාරය ශ්‍රී ලංකාවේ අම්පාර දිස්ත්‍රික්කයේ උහන ප්‍රදේශයේ පිහිටි පුරාණ ගල්ලෙන් විහාරයක් වේ. එය අම්පාර-මහියංගනය මාර්ගයේ, අම්පාර සිට කිලෝ මීටර 6ක් පමණ දුරින් පිහිටා ඇත. විහාරය සද්ධාතිස්ස රජු (ක්‍රි.පූ. 137-119) විසින් නිමවන ලද්දක් සේ විශ්වාස කෙරේ.

ගැලරිය

මූලාශ්‍ර

අම්පාර දිස්ත්‍රික්කයේ බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන‎
අම්පාර දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
ඉන්ධන

පරමාණුක හෝ රසායනික ප්‍රතික්‍රියාවක් හරහා තාපය පිටකරනු ලබන හෝ යම් ක්‍රියාවක් කිරීම සඳහා අවශ්‍ය ශක්තිය ලබාගතහැකි ඕනෑම දෙයක් ඉන්ධනයක් ලෙස සැලකිය හැක.

ආශ්‍රිත ලිපි
ජීව ඉන්ධන
ඉන්ධන