Suchinthana/si-wikipedia huggingface dataset:
දස ප්‍රයාම ඉසව්ව

මෙම ලිපියෙහි අන්තර්ගත වන්නේ දස ප්‍රයාම ඉසව්ව ලෙස හැඳින්වෙන ක්‍රීඩා තරඟය පිළිබඳවයි. මෙම ඉසව්ව හැඳින්වීමට භාවිතා කෙරෙන ඉංග්‍රීසි පදය වූ ‍Decathlon යන නමින්ම හැඳින්වෙන ක්‍රීඩා උපකරණ අලෙවිසැල් සමූහය පිළිබඳ තොරතුරු Decathlon Group නම් ලිපියෙහි අන්තර්ගත වන අතර එම නමින්ම හැඳින්වෙන ගුවන් යානාව පිළිබඳ තොරතුරු American Champion Decathlon නම් ලිපියෙහි අන්තර්ගත වේ. මෙම නමින්ම යුතු ඇමරිකානු අධ්‍යාපන තරඟාවලිය පිළිබඳ තොරතුරු Academic Decathlon නම් ලිපියෙහි අන්තර්ගත වේ. 

දස ප්‍රයාම ඉසව්ව යනු ජවන හා පිටිය මලල ක්‍රීඩා ඉසව් 10ක් එක් කිරීමෙන් නිර්මාණය කෙ‍රුණු මලල ක්‍රීඩා ඉසව්වකි. මෙම ඉසව්ව එක ළඟ දින 2ක් තුළ පැවැත්වෙන අතර තරඟයෙහි දිනුම පැරදුම සියළු ඉසව්වන්හි දක්වන ලද දක්ෂතා ඇසුරෙන් නිර්ණය කෙරේ. එක් එක් තරඟය සඳහා දක්ෂතාවය නිර්ණය කෙරෙනුයේ ලකුණු සංඛ්‍යාවක් මත වේ. මෙම ඉසව්ව පිරිමින් සඳහා විශේෂිත වූවක් වන අතර කාන්තාවන් සඳහා පැවැත්වෙන ඉසව් සත්ප්‍රයාම නම් වේ. 

සාම්ප්‍රදායිකව ලොව දක්ෂතම ක්‍රීඩකයා සඳහා හිමි සම්මානය දස ප්‍රයාම ඉසව්ව ජයගන්නා ක්‍රීඩකයාට හිමි වේ යැයි සැලකේ. මෙම සම්ප්‍රදාය ආරම්භ වූයේ ස්වීඩනයේ ස්ටොක්හෝම් නුවර වසර 1912 දී පැවති ඔලිම්පික් තරඟාවලිය අවසානයේ දී දස ප්‍රයාම ඉසව්වේ ජයග්‍රාහකයා වූ ජිම් තෝප් හට ස්වීඩනයේ රජු වූ පස්වැනි ගුස්ටාව් රජතුමා “You, sir, are the world’s greatest athlete” ලෙස පැවසීමත් සමඟයි. ඔහුගේ ප්‍රකාශයේ අරුත වූයේ “මහත්මයානෙනි ඔබ ලොව විශිෂ්ටතම මලල ක්‍රීඩකයා වේ” යන්නයි. වර්තමානයේ මෙම ඉසව්වෙහි ජයග්‍රාහකයා වන්නේ චෙක් ජාතික රොමෑන් සෙබ්‍රීල් වේ. පසුගිය වසර 7ක කාලය තුළ පස්වතාවක් ඔහු මෙම තරඟයෙහි ජයග්‍රාහකයා වූ අතර ක්‍රීඩකයකු විසින් වාර්තා කරන ලද උපරිම ලකුණු සංඛ්‍යාවට හිමි වාර්තාව ද ඔහු සතුය. 

දස ප්‍රයාම ඉසව්ව පුද්ගලයකුගේ වේගය, ශක්තිය, දක්ෂතාවය, දරා ගැනීමේ හැකියාව සහ පෞරුෂත්වය පරීක්ෂා කිරීම සඳහා මලල ක්‍රීඩා ඉසව් සමූහයක් එක් කොට නිර්මාණය කරන ලද ඉසව්වක් වේ. මෙම ඉසව්ව හැඳින්වීම සඳහා යෙදෙන ඉංග්‍රීසි පදය Decathlon නම් වන අතර එහි සම්භවය ග්‍රීක භාෂාව ආශ්‍රිතව සිදු වී යැයි සැලකිය හැක. ග්‍රීක බසින් deka යන්නෙහි අරුත 10 නම් වන අතර athlon යන්නෙහි අරුත තරඟය යන්නයි. මෙම ඉසව්ව සඳහා යාබද දින දෙකක් තුළ ක්‍රියාවට නැංවෙන 10ක් පැවැත්වෙන අතර මින් එක් එක් දිනයක් තුළ ඉසව් 5ක් බැඟින් පැවැත්වේ. පළමු දිනයෙහි දී මීටර් 100 දිවීම, දුර පැනීම, යගුලිය විසි කිරීම, උස පැනීම සහ මීටර් 400 දිවීම යන ඉසව් පැවැත්වේ. මේ අනුව පළමු දිනයේ දී වේගවත් චලන හැකියාව, ක්ෂණික ජවය සහ පැනීමේ හැකියාව යන දක්ෂතා පරීක්ෂා කෙරේ. දෙවැනි දිනයේ දී මීටර් 110 කඩුළු මතින් දිවීම, කවපෙත්ත විසි කිරීම, රිටි පැනීම, හෙල්ල විසි කිරීම සහ මීටර් 1500 දිවීම යන ඉසව් පැවැත්වේ. දෙවැනි දිනයෙහි දී පරීක්ෂා කෙරෙනුයේ තාක්ෂණික දක්ෂතාවය සහ දරා ගැනීමේ හැකියාවයි.

References 

http://en.wikipedia.org/wiki/Decathlon

මලල ක්‍රීඩා
මේරියන් ජෝන්ස්

මේරියන් ලුසි ජෝන්ස් (මේරියන් ජෝන්ස් තොම්සන් නමින්ද හැඳින්වේ) 1975 ඔක්තෝම්බර් මස 12 වෙනි දින කැලිෆෝර්නියාවේ ලොස් ඇන්ජලිස් හීදි උපත ලැබුවාය. ඇය මීට පෙර ජවන හා පිටිය මලල ක්‍රීඩා ක්ෂේත්‍රයේ ලෝක ශූරිය වූවාය. 2000 වසරේ ඕස්ට්‍රේලියාවේ සිඩ්නි නුවරදි පැවැත්වුනු ගිම්හාන ඔලිම්පික් උළලේදි පදක්කම් පහක් දිනා ගත්තාය. එහෙත් ඉන් පසු තහනම් උත්තේජක ඖෂධ ලබා ගත් බව පිළිගැනීම නිසා 2000 වර්ෂයේ සිට ඒ දක්වා ඇය ලබා ගෙන තිබු  පදක්කම් සියල්ල ආපසු භාර දීමට ඇයට සිදු විය. 

2000 සිඩ්නි ගිම්හාන ඔලිම්පික් තරඟාවලියට පෙර ඇය තහනම් උත්තේජක ලබා ගත් බව 2007 ඔක්තෝම්බර් මාසයේදි ඇය පිලිගත්තාය. එමෙන්ම මේ සම්බන්ධයෙන් පුවත් පත් වලට, නොයෙක් ක්‍රීඩා නියෝජිත ආයතන වලට, සහ විනිශ්චය සභාවන් දෙකකටද බොරු කී බවද පිළිගත්තාය. මෙම පිළිගැනීම් වල ප්‍රතිඵලයක් වූයේ ජවන හා පිටිය මලල ක්‍රීඩා ක්ෂේත්‍රයේ අවුරුදු දෙකක කාල සීමාවකට පැනවූ තහනම ඇයට පිළිගන්නට සිදු වීමයි. එසේම තමන් එම තරඟ වලින් ඉවත් වන බවද 2007 ඔක්තෝම්බර් 05 වැනි දින ප්‍රකාශයට පත් කළාය. 2001 සැප්තැම්බර් මස 1 වැනි දිනට පසු තරඟ දිනීමෙන් ලබා ගත් සියලු ප්‍රතිඵල වලට ඇය නුසුදුසු බවත් එදිනෙන් පසු ඇය විසින් ලබා ගත් සියලු පදක්කම්, ලකුණු හා ත්‍යාගයන් ඇයට අහිමි වන බවත් එක්සත් ජනපද මත් ද්‍රව්‍ය විරෝධී ඒජන්සිය (US Anti Doping Agency) ප්‍රකාශ කළේය. 2007 ඔක්තෝම්බර් 05 දින ඇය ෆෙඩරල් නියෝජිතයින්ට බොරු කීමේ වරදට වැරදිකාරිය බව එක්සත් ජනපද දිසා අධිකරණයේදි පිළිගත්තේය. 2008 ජනවාරි 11 ඇයට මාස 6 ක සිර දඬුවමක් නියම කරන ලදි. 
	
ඇය විසින් මෙම චෝදනාවන්ට වරද පිළිගන්නා කාලය වන විට බැල්කෝ පරීක්ෂණ වලට සම්බන්ධ ප්‍රසිද්ධ පුද්ගලයින් කීප දෙනාගෙන් කෙනෙකු විය. හරියටම දින 41 ට පසු මේජර් ලීග් බේස් බොල් ක්‍රීඩකයෙකු වූ බැරි බොන්ඩ්ස්ට එරෙහිව විනිශ්චයට බාධා කිරිම සම්බන්ධයෙන් වූ එක් චෝදනාවකටද ඔහුගේම ප්‍රකාශයෙන් වැරදි බවට පිළිගැනීම සම්බන්ධ තවත් චෝදනා හතරකටද නඩු පවරන ලදි.

නීති විරෝධි (තහනම් උත්තේජක) ඖෂධ භාවිතය
මේරියන් ජෝන්ස්ගේ සම්පූර්ණ ක්‍රීඩා දිවිය පුරාම, ඇගේ උසස් පාසැලේදි පවා තහනම් උත්තේජක ඖෂධ ගත් බවට ඇයට චෝදනා එල්ල වුනේය. ඇතැම් විට ඇය එසේ කළා වන්නට ඇත. නැතහොත් ඒ සම්බන්ධයෙන් ඇගේ නම කෙසේ හෝ සඳහන් වූ අවස්ථා ඇත. මෙම චෝදනාව ජවන හා පිටිය මලල ක්‍රීඩා වල යෙදෙන ක්‍රීඩකයින්ට බොහෝ විට  නැගෙන චෝදනාවකි. 2007 දක්වා ඇය පුරුද්දක් වශයෙන් හැකි සෑම ආකාරයකින්ම සහ සෑම අවස්ථාවකදීම මෙම චෝදනාව ප්‍රතික්ෂේප කළාය. ඇයගේ ආරක්ෂාවට ඇය නිතරම කියු කරුණක් නම්, ඇය කිසිදු දිනෙක තහනම් ඖෂධ පිළිබඳ පරීක්ෂණ වලදි වැරදි කාරියක නොවුනු බවයි. මෙම චෝදනා සම්බන්ධයෙන් 2002 දී කඩාකප්පල් වූ සී.ජේ.හන්ටර් සමග තිබුනු ඇ‍ගේ විවාහය කෙරේ දොස් පැවරුවාය. 2000 ඔලිම්පික් තරඟ වලට කලින් හන්ටර් සිව් වතාවක් තහනම් ඖෂධ පිළිබඳ පරීක්ෂණ වලදි වැරදිකරු වී තිබුනේය. මෙය තහනම් ඖෂධ වලින් තොර ඇගේ ප්‍රතිරූපයට හානි පමුණුවන්නක් විය. 1990 වර්ෂයේ මුලදි ඇයගේ උසස් පාසැලේ පැවැත්වුණු තහනම් මත් ද්‍රව්‍ය පිළිබඳ හදිසි පරීක්ෂණයක් ඇය විසින් මග හරින ලදි. එම අවස්ථාවේදි ඇරඹුනු කටකථා සහ චෝදනා ඔලිම්පික් තරඟ දෙකක් සහ ශූරතාවලි කීපයක් දක්වා ඇදි ගියේය. (එම පරීක්ෂණ පිළිබඳ තමන් දැනුවත් නොකළ බව ජෝන්ස් කියා සිටියාය. ඇයගේ නීතිඥ ජොනි කොච්රන් ජවන හා පිටිය තරඟ වලට පනවා තිබු සිව් අවුරුදු තහනමද පරීක්ෂණය මග හැරීමට පනවා තිබු දඬුවමද ඉවත් කර ගත්තේය) කෙසේ වෙතත් කටකථා වලින් හා චෝදනාවන්ගෙන් ධෛර්යට පත් වුනු පුහුණුකරුවන් සහ ක්‍රීඩකයින් දෙපාර්ශවයම සමග පුහුණු වීමට යොදා ගත් ජෝන්ස්ගේ තෝරා ගැනීමේ ක්‍රමයක් ඉතා ඉක්මණින් ආරම්භ විය.

1975 උපත්
ක්‍රීඩක ක්‍රීඩිකාවෝ
මයිකල් ෂූමාකර්

මයිකල් ෂූමාකර් (1969 ජනවාරි 3 වැනිදා ජර්මනියේ හුක් හර්මුයිහයිඩ් හිදී උපත ලැබීය) හිටපු "ෆෝමියුලා වන්" ධාවකයෙක් වන අතර, ඔහු හත් වතාවක්ම ලෝක ශූරයා බවට ද පත්විය. නිල ෆෝමියුලා එක, වෙබ් අඩවියට අනුව ඔහු, “සංඛ්‍යාලේඛණාත්මකව ක්‍රීඩාව තුළ මෙතෙක් දැක ඇති විශිෂ්ටතම ධාවකයා” ලෙස සටහන් වේ. ඔහු ෆෝමියුලා එක ලෝක ශූරතාව දිනා ඇති ප්‍රථම ජර්මානු ජාතිකයා වන අතර ෆෝමියුලා එක ජර්මනියේ ජනප්‍රිය කරවීමේ ගෞරවය ද ඔහුට හිමිවේ. 2006 වර්ෂයේ දී කරන ලද FIA  සමීක්ෂණයේ දී, මයිකල් ෂූමාකර් ෆෝමියුලා එක රසිකයන් අතර වඩාත්ම ජනප්‍රිය ධාවකයා ලෙස ඡන්ද ලබා තිබුණි.

බෙනීටන් සමඟ ශූරතා 2ක් ජයග්‍රහණය කිරීමෙන් අනතුරුව, ෂූමාකර් 1996 දී ෆෙරාරි කණ්ඩායම වෙත මාරු වූ අතර, එහිදී වර්ෂ 2000 සිට 2004 කාලය තුළ ධාවක නාමයන් 5ක් අනුපිළිවෙලින් දිනා ගත්තේය. ෂූමාකර් ෆෝමියුලා එක අංශයේ බොහෝ තරඟ වාර්තා පිහිටුවා ඇත. ඒ අතරට වැඩිම ධාවක ශූරතාවය, තරඟ ජයග්‍රහණ, වැඩිම වේග වටරවුම්, පෝල් ස්ථාන, එකතු කර ගත් ලකුණු සහ තනි වාරයක දී වැඩිම තරඟ ජයග්‍රහණ ඇතුළත් වේ. සම්පූර්ණ පෝඩියම් අවසාන ලබා ගත් ප්‍රථම සහ එකම ෆෝමියුලා එක ධාවකයා ෂූමාකර් වේ (2002). ඔහුගේ ධාවනය සමහර අවස්ථාවල දී මත භේදයට තුඩු දුන්නේය. ඔහු දෙවරක් ගැටුම්වලට පත් වූ අතර එමඟින් ලෝක ශූරතාවයේ ප්‍රතිඵලය ද තීරණය විය. 1997 ලෝක ශූරතාවයේ දී ජේක්ස් විලනෙව් සමඟ වූ ගැටුමක් නිසා ඔහු තරඟයෙන් ඉවත් කෙරිණි.

2006 වර්ෂයේ ෆෝමියුලා එක තරඟවටය අවසන් වීමෙන් පසුව ෂුමාකර් රේස් ධාවනයෙන් විශ්‍රාම ගත්තේය.

ක්‍රීඩාවට අමතරව ෂූමාකර් UNESCO සංවිධානයේ තනාපතිවරයකු හා රියදුරු ආරක්ෂාව සඳහා කතා නියෝජිතයකු ලෙස කටයුතු කරයි. ඔහු ජීවිත කාලය පුරා විවිධ මානුෂීය ක්‍රියාකාරකම්හි නිරතව සිටින්නෙකි. ඔහු ලන්දේසි Tourenwagen Masters රියදුරු රැල්ෆ් ෂූමාකර්ගේ වැඩිමහල් සහෝදරයාය.

ඔහු දැනට 2008 ෂුඩරියා ෆෙරාරි F1 කණ්ඩායම සඳහා උපදේශකවරයෙක් හා විශේෂ පරීක්ෂක රියදුරෙකු ලෙස කටයුතු කරයි.

1969 උපත්
දැල්පන්දු

දැල්පන්දු ක්‍රීඩාව,

ක්‍රීඩකයින් එකිනෙකා අතර කායික ස්පර්ශ සබඳතාවක් නොදක්වන පැසිපන්දු ක්‍රීඩාවට සමානකම් දක්වන හා එමගින් වර්ධනය වු සාමාන්‍යයෙන් ගෘහස්ථ වශයෙන් සැලකෙන ක්‍රීඩාවකි. මෙය සාමාන්‍යයෙන් කාන්තා ක්‍රීඩාවක් ලෙස සලකනු ලැබේ.1891 දී ඇමරිකාවේ තරුණ ක්‍රිස්තියානි සංගමයේ උපදේශකයෙකු වන ආචාර්ය ජේම්ස් නේස්මිත් විසින් "කාන්තා බාස්කට්බෝල්" නමින් මෙම ක්‍රීඩාව නිර්මාණය කර ඇත.  මෙය ඕස්ට්‍රේලියාව, නවසීලන්තය යන රටවල ප්‍රධාන කාන්තා කණ්ඩායම් ක්‍රීඩාව බවට පත්වී ඇති අතර (නැරඹුම් ක්‍රීඩාවක් ලෙස හා සහභාගී ක්‍රීඩාවක් ලෙස) බටහිර ඉන්දිය දූපත් ,ශ්‍රී ලංකාව සහ එක්සත් රාජධානියෙහි ඉතා ජනප්‍රිය වී ඇත.

ක්‍රීඩා
පීට් සැම්ප්‍රාස්

පෙට්‍රොස් “පීට්” සම්ප්‍රාස් (1971 අගෝස්තු 12වන දින උපත ලැබීය) ග්‍රීක සම්භවයකින් යුත් ලෝකයේ හිටපු අංක ‍එකේ ඇමරිකානු ජාතික ටෙනිස් ක්‍රීඩකයෙකි. ඔහුගේ අවුරුදු 15ක ක්‍රීඩා ඉතිහාසයේ දී, ඔහු විසින් තරඟ 52 දී ග්‍රෑන්ඩ් ස්ලෑම් පිරිමි තනි ශූරතා 14ක් ජයග්‍රහණය කර වාර්තාවක් තබා ඇත. සම්ප්‍රාස් එක දිගට අවුරුදු 6ක්ම ලෝකයේ අංක ‍ලෙස ATP වාර්තාවන්හි ඇතුළත් වූ අතර, මෙය “ඕපන් ඊරා” සඳහා වාර්තාවක් වන අතර සම 3වන ස්ථානය ලබා ගත්තේය. සැම්ප්‍රාස් විම්බ්ලිඩන් තනි ශූරතාවය සත් වාරයක් ජයග්‍රහණය කළ අතර, එය විලියම් රෙන්ෂෝ සමඟ පිහිටුවා ඇති වාර්තාවකි. ඔහු එක්සත් රාජධානි විවෘත තරඟයේදී ද තනි ශූරතා 5ක් ජයග්‍රහණය කළ අතර, එය ජිමි කොනර්ස් සමඟ පිහිටුවා ඇති “ඕපන්ඊරා” වාර්තාවකි. බඩ් කොලින්ස් විසින්, සම්ප්‍රාස් මෙතෙක් විසූ හොඳම පිරිමි ටෙනිස් ක්‍රීඩකයන් 5 දෙනා අතුරෙන් එක් අයකු ලෙස නම් කර ඇත. එමෙන්ම ටෙනිස් සඟරාව විසින් ඔහු 1965 සිට 2005 කාල වකවානුව අතරතුර සිටි විශිෂ්ටතම ක්‍රීඩකයා ලෙස සඳහන් කර ඇත. 2007 ජුලි මස 17 වන දින, සම්ප්‍රාස් “සුප්‍රසිද්ධ ජාත්‍යන්තර ටෙනිස් කමිටුව” (International Tennis Hall of Fame) ඇතුළත් කර ගන්නා ලදී.

මූලාශ්‍ර

ටෙනිස් ක්‍රීඩකයන්
1971 උපත්
ප්‍රේක්ෂක ක්‍රිඩා තරග

ප්‍රේක්ෂක ක්‍රිඩා තරඟ යනු අදාල ක්‍රීඩා තරග නැරඹීම සදහා ප්‍රේක්ෂකයන් හෙවත් නරඹන්නන් සහභාගි වීම මගින් ලාක්ෂණික වන ක්‍රීඩාවන් වෙයි. උදාහරණයක් ලෙස අයිස් හොකී, බාස්කට් බෝල්, බේස් බෝල් සහ පාපන්දු වැනි ක්‍රිඩාවන් ප්‍රේක්ෂක ක්‍රිඩාවන් වන අතර දඩයමේ යෙදීම සහ දිය යට හොකී වැනි ක්‍රිඩාවන් ප්‍රේක්ෂක ක්‍රීඩාවන්ට අයත් නොවෙයි. ප්‍රේක්ෂක ක්‍රීඩාවන් වෘත්තිය හෝ ආධුනික මට්ටමින් ක්‍රියාත්මක විය හැක. ඒවා සහභාගිත්වය විශේෂ වන ක්‍රිඩා අතරින් වෙනස් වෙයි. ඒවැනි ක්‍රිඩාවන් සාමාන්‍යයෙන් විනෝදය සදහා තමන්ම නිරත වන ක්‍රිඩාවන් වෙයි. ගොල්ෆ් මෙම වර්ග දෙකෙන් ඕනෑම එකක් යටතේ වර්ගීකරණය කළ හැක. 

ප්‍රේක්ෂක ක්‍රිඩා සදහා ප්‍රේක්ෂකයන්ට තරඟය හෝ ඉසව්ව නැරඹිය හැකි ආකාරයේ ස්ථානයන් අවශ්‍ය වෙයි. තව ද  ප්‍රේක්ෂකයන්ට ක්‍රිඩා තරඟයක මාධ්‍ය විකාශයක් නැරඹීමෙන් හෝ එවැන්නකට සවන් දීමෙන් තරඟය පිළිබද තොරතුරු ලබාගත හැක. තව ද ප්‍රේක්ෂක ක්‍රිඩා තරඟ වල ප්‍රතිඵලයන් විවිධ පුවත් වැඩ සටහන් වල සහ මුද්‍රිත මාධ්‍ය ඔස්සේ ද ප්‍රකාශයට පත් වෙයි. තරඟයට ලකුණු තත්ත්වය සහ උච්ච අවස්ථාවන් හැරුණු විට මෙවන් වාර්තාවක අදාල තරගය පිළිබද විශ්ලේෂණයක් ද අන්තර්ගත විය හැක.

ප්‍රේක්ෂක ක්‍රිඩා තරඟ වල භාවිත වන යෙදුම්
Birging (බර්ජින්): මෙනමින් හැදින්වෙනුයේ කිසියම් කණ්ඩායමකට සහය දක්වන ප්‍රේක්ෂකයෙකු “තම” කණ්ඩායමේ  සාර්ථකත්වය පිළිබද ඇති වන හැඟීම් මගින් තම ආත්ම අභිමානය ඉහළ නංවා ගැනීමයි. 
Corfing (කෝෆින්) : මේ නමින් හැදින්වෙනුයේ කිසියම් ක්‍රිඩා කණ්ඩායමක ප්‍රේක්ෂකයන් තම කණ්ඩායමේ පරාජය විදදරා ගන්නා ආකාරයයි.මෙහිදි යම් හෙයකින් තමා සහය දක්වන කණ්ඩායම ජයග්‍රහණය කළහොත් ප්‍රේක්ෂකයන් “අපි දින්නෙමු” යැයි ප්‍රකාශ කරන අතර තමුන් සහය දක්වන කණ්ඩායම පරාජයට පත් වු විට “ඒ කණ්ඩායම පැරදුනා” යැයි ප්‍රකාශ කරති. 
කණ්ඩායම් වලට බෙදීම : තමුන් සහ අනෙකුත් පුද්ගලයින් සහය දක්වන කණ්ඩායම අනුව වර්ගීකරණය කොට ගැනීමේ හැකියාවයි.
වුෂු ක්‍රිඩාව

වර්තමාන වුෂු ක්‍රිඩාව පැරණි සාම්‍ප්‍රධායික එන සටන් කලාවෙන් පැවත එන්නක් ලෙස හැදින්විය හැකිය. 1949 ට පසුව චීන සමුහාණ්ඩුව ක්‍රිඩාව ආරම්‍භ කෙරුණු අතර එය චීන සම්‍ප්‍රධායි සටන් කලාව ජාතික මට්‍ටම ගෙන ඒ‍මේ උත්සාහයක් විය.

වර්තමානයේ දී බොහෝ තරඟ පත්වනු ලබන්නේ රජය විසින් පත් කරනු ලැබූ කොමිටියකින් වන අතර එම තරඟ මුල් සටන් කලා සම්ප්‍රදායට අනුව සැලසුම් කෙරේ. එසේම අවුරුදු 2කට වරක් පවත්නා  වුෂු ලෝක ශූරතාවය දක්වන අන්තර්ජාතික ක්‍රීඩාවක් ලෙස දැනට මෙම ක්‍රීඩාව වර්ධනය වී ඇත. ප්‍රථම ලෝක ශූරතාවය 1991 දින බීජින් හි දී පැවැත්වුණු අතර ක්ලාර්ක් ෂෑන් එහි ශූරයා විය.

නූතන වූෂූ ක්‍රීඩා ප්‍රධාන අංග 2කින් පවත්වනු ලබයි. ඒවා නම් “ටඕලු” සහ “සැන්ඩා” ආරයි. 

ටඕලු ආර බොහෝ දුරට චීන සටන් කලාව ඇතුළත් ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩාවට සමාන වන අතර නියමිත් නීති රීති මාලාවක් යටතේ විනිශ්චයේ දී ලකුණු ප්‍රදානය කරයි. මෙම ආරේදී මූලික චීන සම්ප්‍රදායික සටන් ශිල්ප ඇතුළත් වන අතර කෙනෙකුගේ දක්ෂතාවය ඔප් නැංවීමේ දී වෙනස් කළ හැකිය. කාල පරාසයන් තුළ බාහිර හා අභ්‍යන්තර ආරයන්ට අනුව ක්‍රීඩාව තරඟකාරීව කෙරෙන අතර නූතන තරඟකරුවන් විවිධ ශිල්ප ක්‍රමවල අනුව පුහුණු වීම් සිදු කරනු ලබයි. 

“සැන්ඩා” නූතන සටන් ක්‍රමයක් වන අතර එය චීන සම්ප්‍රදායික බොක්සින්, මල්ලව පොර හා විවිධ චින සටන් ක්‍රම (Qin Na) වල අභාසය ලබා ඇත. එය චීන විවිධ පහර දීම ශිල්ප ක්‍රම ඇතුළත්ව ඇත. එම තරඟ “ටඕලු” ක්‍රීඩා තරඟ හා සමාන්තරව පැවැත්වේ. 

සටන් කලා
ක්‍රීඩා
ඉරාක යුද්ධය-සදාම් හුසේන් අල්වා ගන්නා ලදී

අල්වා ගැනීමෙන් පසුව සදාම් හුසේන් 

“රතු අරුණෝදය” මෙහෙයුමේදී ටික්රිට් නගරය ආසන්න ගොවිපලකදී 2003.12.13 දින සදාම් හුසේන් අල්වා ගන්නා ලදී. කැරැල්ලට සම්බන්ධ ඉතිරි බාත් පාක්ෂිකයන් වැටලීමේ දී පෝෂණය වුණු බුද්ධි තොරතුරුමත පදනම්ව එය සිදු කෙරිණි. මෙම මෙහෙයුම මෙහෙයවූයේ එක්සත් ජනපද හමුදාවේ 04 වන අනුකණ්ඩය හා 121 වන කාර්ය සාධක බලකායේ සාමාජිකයන් විසිනි.

කාමර දෙකක කුඩා කුටියක් යට කුරුබිලියකදී සදාම් හුසේන් අල්‍ලා ගන්නා ලදී. ඔහු අල්ලා ගන්නා විට එක්සත් ජනපද හමුදාව හා සදාම් අතර සුළු අරගලයක් පමණක් ඇති විය. මේජර් ජෙනරාල් රේමන් ඕල්ඩ්‍රිනෝ විසින් විචාරය කළ පරිදි “අපි ඔහු මීයෙක් මෙන් අල්ලා ගතිමු” ඔහුගේ පවුලේ සාමාජිකයන් හා හිටපු ආරක්ෂක නිලධාරීන් මගින් සදාම් අල්ලා ගැනීමට බුද්ධි තොරතුරු ලබා ගැණුනි.

සදාම් අල්ලා ගැනීම හා කැරලි ප්‍රහාරයන් අඩු වීම සමග ඇතැම් අය බහු ජාතික බලකායන් කැරලිවලට එරෙහි මෙහෙයුමේ යෙදී සිටින බව හුවා දැක්වීය. ප්‍රාදේශීය රජය රට ආරක්ෂා කිරීමට අරමුණු කොට ගත් නව ඉරාක ආරක්ෂක බලකායන් පුහුණු කිරීම ආරම්භ කළේය. එක්සත් ජනපදය ඩොලර් බිලියන 20 ට වඩා ප්‍රතිසංස්කරණ ප්‍රතිපාදන ඉරාකයේ අනාගත තෙල් ආදායම් මගින් අය කර ගැනීමේ පදනම මත ලබාදෙන ලදී. තෙල් ආදායම පාසල් යලිත් ගොඩනැංවීමට හා විද්‍යුත් හා කර්මාන්තශාලා යටිතල පහසුකම් සම්පාදනයට යොදා ගන්නා ලදී. 

සදාම් අල්ලා ගැනීමෙන් කෙටි කලකට පසුව ප්‍රාදේශීය අධිකාරී සංගමය ඉරාක අන්තර්වාර රජයක් ගොඩනැංවීමට හා මැතිවරණ සූදානමක් ඇති කිරීමට කටයුතු කළේය. මේ අතුරින් ප්‍රධානතම වන්නේ ෂියා පූජක අයතුල්ලා අලි අල් - සිස්ථානි ය. මේ වකවානුවේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී මැතිවරණ පැවැත්වීමට එරෙහිව ප්‍රාදේශීය අධිකාරී සංගමය ක්‍රියාකළ අතර ඒ වෙනුවට ඔවුන් කැමැත්ත දැක්වූයේ අවසානයේ ඉරාක අන්තර්වාර රජයකට බලය පැවරීමටයි. නව ඉරාක අන්තර් වාර රජයේ බලය සඳහා අභ්‍යන්තර ගැටුම් හේතුවෙන් කැරලිකරුවන්ගේ ක්‍රියාකාරකම් කුළු ගැන්විණි. මේ අතරින් වඩාත් නොහික්මුණු ප්‍රදේශ වන්නේ ෆලූජා සහ බැග්ඩෑඩ් නගරයේ සිට බස්රා දක්වා දුප්පත් ෂියා නගර ප්‍රදේශවලිනි.

References 
http://en.wikipedia.org/wiki/Iraq_war#Post-invasion_phase
කාල් රෝජර්ස්

කාල් රොජර්ස් යනු මනෝ විද්‍යාවේ මානුෂීය ප්‍රවේශණය පිළිබඳ අධ්‍යනයේ අඩිතාලම් දැමූ ඇමරිකානු ජාතික මනෝ විද්‍යාඥයෙකි. ඔහුගේ මූලික පර්යේෂණ කටයුතු නිසා 1956 වර්ෂයේදී ඇමරිකානු මනෝ විද්‍යා සංගමයේ විද්‍යාත්මක දායකත්වය පිළිබඳව විශිෂ්ට සම්මානයෙන් පිදුම් ලැබීය. ඔහුගේ අද්විතීය ප්‍රවේශණයක් වන පුද්ගල කේන්ද්‍රගත ප්‍රවේශණය මඟින් පෞරුෂත්ව අධ්‍යනය සහ පුද්ගල බැඳීම් පිළිබඳව හදාරා ඇත. එම ප්‍රවේශණය මානසික ප්‍රතිකාර සහ උපදේශනයේ දී (රෝගියා කේන්ද්‍රගත ප්‍රවේශණය) අධ්‍යාපනය (ශිෂ්‍ය කේන්ද්‍රගත ඉගෙනුම) ආයතනය සහ අනෙකුත් කණ්ඩායම් තුළ දී බහුලව යොදා ගෙන ඇත. ඔහුගේ වෘත්තීය දායකත්වය වෙනුවෙන් ඇමරිකානු මනෝ විද්‍යා සංගමය විසින් 1972 වර්ෂයේදී වෘත්තිකයන්ගේ අද්විතීය දායකත්ව සම්මානය පිරිනමන ලදී. ඔහුගේ ජීවිතයේ අවසාන භාගය තුළ දී  ඔහු විසින් දකුණු ඇමරිකාව සහ උතුරු අයර්ලන්ත අර්බුදයේ දී පුළුල් දායකත්වය ලබාදීම නිසා නොබෙල් සාම ත්‍යාගයට පවා නම් කෙරිණි. වසර 2002 දී Haggbloom විසින් සඳහන් කිරීම සහ පිළි ගැනීම වැනි සාධක හයක් උපයෝගී කර ගනිමින් කරන ලද නිරීක්ෂණාත්මක අධ්‍යයනයේ දී 20 වැනි සියවසේ කීර්මත් මනෝ විද්‍යාඥයින් අතර හයවැනි තැනට පත්විය. තවද චිකිත්සකයින් අතර ඔහු දෙවැනි වූයේ සිග්මන්ඩ් ප්‍රොයිඩ්ට පමණි.
විද්‍යාඥයෝ
සායනික විශාදය

විශාදය යනු දෛනික ක්‍රියාකාරකම් සඳහා උද්යෝගය අඩුවීම සහ සතුට ලබා ගැනීමට හැකියාව අඩුවීම යන රෝග ලක්ෂණවලින් යුක්ත වන මානසික ආබාධයකි.

දොම්නස යන්න පුද්ගලයෙකුගේ තාවකාලික පීඩිත මනෝභාවය හැඳින්වීමට යොදාගත්ත ද සායනික විශාදය යනු පුද්ගලයෙකුගේ ක්‍රියාකාරකම් ,පවුල් කටයුතු ,අධ්‍යාපනික කටයුතු, නින්ද, ආහාර ගැනීම, කායික සෞඛ්‍යය සහ ජීවිතයේ සතුටු වීමට ඇති හැකියාව අඩපණ කරන මානසික රෝගී තත්වයකි. විශාදයේ සායනික මාර්ගය පුළුල් ලෙස වෙනස්විය හැකිය. එනම් විශාදය ජීවිතයේ එක් වරක් පමණක් ඇතිවිය හැකි අතර ඇතැම් අයෙකු කිහිපවාරයක් මෙම රෝගයට ගොදුරු විය හැකිය. තවද එය ක්‍රම ක්‍රමයෙන් හෝ හදිසියේම ඇති විය හැකිය.

මෙම රෝගයට ගොදුරු වූ පුද්ගලයා මාස කිහිපයකින් සුව විය හැකි අතර ඇතැම් රෝගීහු ජීවිත කාලය පුරාම නිරතුරුවම රෝගයෙන් පීඩා විඳිති. විශාදයට ගොදුරු වී සිටින රෝගීන් තම ජීවිත හානිකර ගැනීමට වැඩි නැඹුරුතාවයක් දක්වන අතර වෙනත් ක්‍රම මගින් ජීවිත හානි සිදු වීමට ඇති හැකියාවද වැඩි වේ.

විශාදය තනිව ඇතිවිය හැකි රෝගයක් ලෙසද ඇතැම් විට ද්විධ්‍රැව රෝගයක හෝ නිද්‍රාගත වේදනාවක අතුරුඵලයක් ලෙසද ඇතිවිය හැකිය. මනෝචිකිත්සාව සහ විශාද නාශක ඖෂධ භාවිතය විශාදයට උචිත ප්‍රතිකාර ක්‍රම ලෙස පෙන්වා දිය හැකිය.

ආශ්‍රිත ලිපි 

 Section F33 of ICD 10 classification  https://www.who.int/classifications/icd/en/bluebook.pdf
 විශාදය (online doctor sri lanka) 

මනෝ වෛද්‍යවේදය
මානසික ආබාධ
සිහිනය

සිහින යනු පුද්ගලයකු අත්විඳින හැඟීම්, දර්ශනය සහ සිතුවිලි වෙයි. නින්දේදී සිදුවන ඉක්මන් අක්ෂි චලන සමග ප්‍රබලව බැඳී පවතී. සිහිනයක අන්තර්ගතයන් සහ එහි අදහස මුළුමනින්ම වටහා ගෙන නැත. එහෙත් ඉතිහාසය පුරාවටම සිහිනය යනු විමර්ෂණයට ලක්වූ මාතෘකාවකි.

නින්දේ සහ සිහිනයේ අදාල ස්නායු විද්‍යාව

සිහිනයට විශ්වයේ පිළිගත් ජීව විද්‍යාත්මක අර්ථ දැක්වීමක් නොමැති පොදු නිරීක්ෂණ මගින් සිහිනය හා නින්දේ ඇතිවන ඉක්මන් අක්ෂි වලන ප්‍රබලව බැඳී පවතින බව සොයා ගෙන ඇත. මෙම සිහින අතරතුර, මොළයේ ඇති වන විද්‍යුත්ධාරා සටහන් මිනිසා අවදිවී සිටින විට ඇති වන විද්‍යුත් ධාරාවලට බොහෝ දුරට සමානය. ඉක්මන් අක්ෂි චලන නොමැති අවස්ථාවේ දක්නා ලද සිහින බොහෝ දුරට ලෞකික ඒවා විය. සාමාන්‍ය මිනිස් ජීවිත කාලයක් තුළ මිනිසා අවුරුදු 6 ක් පමණ සිහින දකියි. (දවසකට පැය දෙක බැගින්) මෙම සිහින හටගන්නේ මොළයේ එක් ස්ථානයකදී ද නැතහොත් මොළයේ විවිධ ප්‍රදේශවලින්ද යන්න අපැහැදිලිය. එමෙන්ම සිහින මගින් සිරුරට හා සිතට ඇති ඵලදායීතාවය තවදුරටත් අපැහැදිලි කරුණක්ව පවතී.

සටහන් 

{|

|Dream
ජීව විද්‍යාව

lucid dreaming=

සිහිනයක් තුල සිටින විට ඒසිටින්නේ සිහිනයක බව දැනගතහොත් කුමක් සිදු වේ ද?
අධ්‍යාපන මනෝවේදය

අධ්‍යාපන මනෝවේදය යනු මිනිසා අධ්‍යාපන පසුබිමක ඉගෙන ගන්නා ආකාරය, අධ්‍යාපනික වෙනස්කම්වල ඵලදායීතාව ඉගැන්වීමේ මනෝ විද්‍යාත්මක පසුබිම සහ පාසල් සමාජ මනෝ විද්‍යාත්මක පසුබිම ගැන කරන විග්‍රහයකි. නමුත් අධ්‍යාපනික මනෝවිද්‍යාව සහ පාඨශාලීය මනෝවිද්‍යාව එකිනෙකට බැඳුණ ද ගවේශකයින් සහ මතවාදීන් අධ්‍යාපනික මනෝ විද්‍යාඥයින් ලෙසද පාසල් හා ඒවා ආශ්‍රීත මනෝ විද්‍යාඥයින් පාඨශාලීය මනෝවිද්‍යාඥයින් ලෙස ද හැඳින්විය හැක. අධ්‍යාපනික මනෝ විද්‍යාව මගින් ශිෂ්‍යයා ඉගෙනීම සහ තම බුද්ධිය වැඩි දියුණු කරන ආකාරය ගැන අවධානය යොමු කර ඇති අතර විශේෂයෙන්ම මෙහිදී අධිමානසිකත්වයක් ඇති සිසුන් සහ අබාධිත සිසුන් ගැන වැඩි අවධානයක් යොමු කරයි.

අධ්‍යාපන මනෝවිද්‍යාව යන්න එය අනිත් අංගයන් හා ඇති සබඳතාවයන් මගින් බොහෝ දුරට අවබෝධ කර ගත හැකිය. මෙය මනෝවිද්‍යාව හා අතර ඇති සම්බන්ධතාවය ද වෛද්‍ය විද්‍යාව සහ ජීව විද්‍යාව අතර සහ භෞතික විද්‍යාව හා ඉංජිනේරු විද්‍යාව අතර ඇති බැඳීමට සමාන වෙයි. එමෙන්ම අධ්‍යාපනික මනෝවිද්‍යාව මගින් පුහුණු සැලසුම් අධ්‍යාපනික තාක්ෂණවේදය, විෂය මාලා සැකසුම , සංවිධානාත්මකතා අධ්‍යාපනය, විශේෂ අධ්‍යාපනය, පන්ති පාලනය වැනි උප කොටස් මනාව පහදා දෙයි. මෙය ඥානාත්මක විද්‍යාව සහ ඉගෙනීම් විද්‍යාව යන දෙඅංශයටම දායක වෙයි. විශ්ව විද්‍යාලයන්හි අධ්‍යාපනික මනෝවිද්‍යා පරිශ්‍රය පිහිටා ඇත්තේ ශාස්ත්‍ර පීඨය තුළයි. මෙම නිසා මූලික මනෝවිද්‍යා පාඨග්‍රන්ථයන්හි අධ්‍යාපනික මනෝවිද්‍යාව සඳහා යොදවා ඇති (හඳුන්වාදීම) ඉඩ ප්‍රමාණය අල්ප වේ.

    

ජීව විද්‍යාව
මනෝ විද්‍යාව
මෝහනයේ බලපෑම

ඉලක්කගත අවධානය

ඇමරිකානු මෝහන විද්‍යා සංගමයේ වෙබ් අඩවිය පවසන පරිදි මෝහනය යනු අන්තර් අවශෝෂණය, ඒකාග්‍රතාවය සහ ඉලක්කගත අවධානය පවත්වා ගැනීමකි.

බොහෝ මෝහන විද්‍යාඥයන් විසින් මෝහනයට ලක් වූවන්ගේ අත්දැකීම් තම පාලනයට නතු කර ගනු ලබයි. මෝහන කාල පරිච්ඡේදයකට පසුව සහභාගී වූවන්ගෙන් අවසාන නිගමනය ඇසූ විට ඔවුන් පැවසුයේ එම අවස්ථාව අමතක බවයි. තවද ඇතැමෙක් පැවසුවේ මෝහන විද්‍යාඥයා වැරදි බව හැඟී ගියද එම අවස්ථාවේ දී මනෝ විද්‍යාඥයකුගේ උපදෙස් පිළිපැදීම පහසු ලෙස හැඟී ගිය බවයි.

(Richard Feynman ඔහුගේ “Surely You’re Joking Mr. Feynman” කෘතියේදී තම මෝහනගත අත්දැකීම් විස්තර කරයි)

මෝහනයේ ගැඹුරු බව 

කළු ඉංගිරියා ප්‍රතිකය

නෙදර්ලන්ත ජාතික මෝහන විද්‍යාඥ කාල් සෙප්ටස්ගේ මෝහනය පිළිබඳ ගුප්ත රහස් ප්‍රකාශනයේ කළු ඉංගිරියාවේ ප්‍රතික ක්‍රියාව මෝහනයේ දී  සිදු නොවන බව සඳහන් වෙයි. විශේෂයෙන්ම මෝහනයට පත් පුද්ගලයාගේ ඇස් ඇරීමට උපදෙස් දී දීප්තිමත් ආලෝකයක් ඇසට යොමු කළ විට කළු ඉංගිරියාව සංකෝචනයට පත් නොවේ. මෝහන විද්‍යාඥයින් පුද්ගලයින් මෝහනයට පත් කිරීමට ඇතැම් ඉඟියන් යොදා ගත්ත ද ඇස් සම්බන්ධ ඉඟි , දෘෂ්ටි ඉලක්කයන්, ආලෝකය , සහ කළු ඉංගිරියාවේ සංකෝචන හා ප්‍රසාරණය සම්බන්ධ වන ඉඟියන් යොදා ගැනීම නොකළ යුතුමය.

සටහන් 

{|

|Hypnosis General_effects
දිගු කාලීන මතක ධාරිතාවය

ධාරිතාව

මොළය නියුරෝන අතර අමතර සන්ධි ගොඩ නඟා ගැනීමෙන් දිගු කාලීන තොරතුරු ගබඩා කර ගනියි. මොළයේ ආසන්න ලෙස සන්ධි 105 පවතින නිසා කෙනෙකුට මතක ධාරිතාව ටෙරා බයිට් 100 ලෙස විවාද කළ හැකිය. තවද සන්ධියකට බයිට් එකකට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක් ගබඩා කළ හැකි නම් ධාරිතාව තවත් වැඩි වේ. නමුත් මිනිසාට මොනම අයුරකින්වත් මේ තරම් තොරතුරු ගබඩා කළ නොහැකිය. 1980 මැද කාලයේ කරන ලද පර්යේෂණවලට අනුව මිනිසාගේ දිගු කාලීන මතකයේ තොරතුරු ගබඩා කළ හැක්කේ තත්පරයකට බයිට් 1-2 අතර ප්‍රමාණයක් බව සොයාගන්නා ලදී. එනම් අවුරුදු 70 ක් වන ජීවිත කාලය තුළ මොළයේ ගබඩා කළ හැක්කේ මෙගා බයිට් 125ක තොරතුරු පමණි.

කාලය

Bahrick ගේ අධ්‍යයන කටයුතුවලට අනුව දිගු කාලීන මතකයේ ඇති ඇතැම් තොරතුරු ජීවිත කාලයටම මතක තබා ගත හැකි බව අනුමාන කරන ලදී. නමුත් ඇතැම් හේතු සාධක මගින් එම මතකයන් අඩු කිරීම හෝ සම්පූර්ණයෙන් නැති කිරීම කළ හැකිය. ළමා කාලයේ අමතක වීම දිගු කාලීන මතක කාලයට බලපාන එක් හේතු සාධකයකි. එනම් අවුරුදු 3,4 පෙර තම ජීවිතයේ තොරතුරු නැවත සිහි ගැන්විය හැකි පුද්ගලයින් සිටින්නේ අතලොස්සක් පමණි.

තොරතුරු සැකසීම සහ දත්ත ගත කිරීම

බැඩ්ලිගේ පර්යේෂණ අනුව දිගු කාලීන මතකය තොරතුරු ගබඩා කිරීම සඳහා පිළිවෙලට සකසා ගනියි.

නින්ද

මනා සංවිධානාත්මක දිගු කාලීන මතකයක් සඳහා නින්ද වැදගත් සාධකයක් ලෙස ඇතැම් සිද්ධාන්ත මඟින් පෙන්වාදී ඇත.

Tarnow’s ගේ සිද්ධාන්තයන්ට අනුව දිගු කාලීන මතකයන් ගබඩා කර ඇත්තේ සිහින ආකාරයන් ලෙසය. Penfield සහ Rasmussen’s ගේ හඳුනාගැනීම් අනුව මොළයේ විද්‍යුත් උද්දීපනයන් මඟින් සිහිනවලට සමාන අත්දැකීම් ඇති වන බව පෙන්වා දී ඇත.මෙහිදී මිනිසෙකු නොනිදා සිටින කාලය තුළ විධායක කාර්යයන් මඟින් දිගු කාලීන මතකය යථාර්ථය හා ගැළපේ ද යන්න සොයා බලයි.

සටහන් 

{|

|Long_term_memory
මානසික සෞඛ්‍යය

මානසික සෞඛ්‍යය මගින් චිත්ත හැඟීම් හෝ ගුණාත්මක යහ පැවැත්ම හෝ මානසික රෝග හෝ නොමැති බව විස්තර කරයි. ධනාත්මක මනෝවිද්‍යාව හා ස්ථිර මානසික සෞඛ්‍යය අන්‍යෝන්‍යව සිතා බලන කල පුද්ගලයෙකුගේ ජීවිතය විඳීමට ඇති හැකියාව, ජීවිතයේ ක්‍රියාකාරකම් අතර සමබලතාවයක් පවත්වා ගැනීම සහ මනෝ විද්‍යාත්මක මත ප්‍රකෘති භාවයක් ලබා ගැනීම ලෙස හැඳින්විය හැකිය.

ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයට අනුව මානසික සෞඛ්‍යය යන්නට ගැලපෙන එක් පොදු අර්ථ දැක්වීමක් නොමැත. එහි අර්ථ දැක්වීමට සංස්කෘතික වෙනස්කම් , පුද්ගල ඇගයීම් , වෘත්තිකයින්ගේ සිද්ධාන්ත යන සියල්ල බලපායි.

ඉතිහාසය 

මානසික රෝග සඳහා ප්‍රතිකාරයන්හි ඉතිහාසය 8 වැනි සියවසේ සිට 15 වැනි සියවස දක්වා වූ මුස්ලිම් ජාතික වෛද්‍යවරුන් දක්වා දිවෙයි. මුස්ලිම් ජාතික වෛද්‍යවරයෙක් වන අබු සයිඩ් අල් බකී විසින් මානසික සෞඛ්‍යයේ ආධ්‍යාත්මික නිරෝගීතාවයට සම්බන්ධ කරමින් ආරම්භක සංකල්පයක් ඉදිරිපත් කොට ඇත.

19 වැනි සියවස මැද භාගයේ දී මානසික සෞඛ්‍යය පැහැදිලිව නිර්වචනය කිරීමට විලියම් ස්වීට්සර් සමත් විය. ඇමරිකානු මනෝවිද්‍යාඥ සංගමයේ ආරම්භකයෙක් වන අයිසැක් රේ විසින් තවදුරටත් සිතේ ශක්තිය ගුණාත්මකභාවය , වර්ධනය විනාශ කරන බලපෑම් සහ ක්‍රියාකාරකම්වලින් සිත ආරක්ෂා කරන කලාවක් ලෙස හඳුන්වා දුනි.

20 වැනි සියවසේ මුල් භාගයේ දී මානසික සෞඛ්‍ය සඳහා වන ජාතික සංගමයට ආරම්භයට උරදුන් ක්ලිෆඩ් විටින්හම් බියර්ස් විසින් ප්‍රථම බාහිර මානසික රෝගී සායනය ආරම්භ කරන ලදී.

සටහන් 

{|

|Mental_health

|-
සෞඛ්‍යය
ස්නායු මනෝවේදය

ස්නායු මනෝවිද්‍යාව යනු මනෝවිද්‍යාවේ සහ ස්නායු විද්‍යාවේ සම්බන්ධ කරන අන්තර් ක්ෂේත්‍රයකි. එමගින් මානසික ක්‍රියාවන් සහ ඊට අදාළ හැසිරීම්, මොළයේ ව්‍යුහය සහ ක්‍රියාකාරිත්වය මගින් හඳුනාගැනීමට උත්සාහ දරයි. ස්නායු මනෝවිද්‍යාව මිනිසා සහ සත්වයින්ගේ රෝග අධ්‍යයනයට සහ උසස් ප්‍රයිමාටාවන්ගේ සෛල හෝ සෛල කාණ්ඩවල විද්‍යුත් ක්‍රියාකාරිත්වය සටහන් කිරීමේ ප්‍රයත්නය යන දෙකටම ව්‍යවහාර කළ හැකිය. මෙය විද්‍යාත්මක ප්‍රවේශනයක් වන අතර සිතේ තොරතුරු සැකසීම ඥානාත්මක මනෝවිද්‍යාව සහ ඥානාත්මක විද්‍යාව යන දෙඅංශයකටම බෙදා ගනී. මෙය මනෝවිද්‍යාත්මක ක්ෂේත්‍ර අතරින් වඩා සාරවත් ක්ෂේත්‍රයකි. එනම් ඇතැම් කාලයන්හි ස්නායුක මනෝ විද්‍යාව, දර්ශනවාදය (විශේෂයෙන්ම චිත්ත දර්ශනය) ස්නායු අධ්‍යයනය, මනෝවිද්‍යාව, පරිගණක විද්‍යාව (කෘත්‍රීම ස්නායුක පද්ධති බිහි කිරීම) වැනි ක්ෂේත්‍ර සමග අති පිහිත වේ. පුහුණුවේ දී ස්නායුක මනෝවිද්‍යාඥයින් අධ්‍යයන කටයුතුවල (පර්යේෂණ කටයුතු) , සායනික ස්ථානවල (ස්නායුක මනෝවිද්‍යාත්මක රෝග සඳහා ප්‍රතිකාර කරමින්) , අධිකරණයන්හි (විශේෂඥ සාක්ෂිකරුවන් ලෙස ඉදිරිපත් වීම/ විත්තිකරුවන්ගේ විශ්වසනීයත්වය ඇගයීම) කර්මාන්තශාලාවල (ස්නායුක් මනෝවිද්‍යාඥයින්ගේ දැනුම මධ්‍ය ස්නායුක පද්ධතියට බලපෑ හැකි ඹෟෂධ පිළිබඳව පර්යේෂණවලදී වැදගත් වේ) වැනි අවස්ථාවල කර්යයන් සඳහා යොදවා ගනී.

සටහන් 

{|

|Neuropsychology

|-
මනෝ විද්‍යාව