Suchinthana/si-wikipedia huggingface dataset:
ජෝන් ෆ්‍රෙඩ්රික් ඩැනියෙල්

ජෝන් ෆ්‍රෙඩ්රික් ඩැනියෙල් (12 මාර්තු  1790 – 13 මාර්තු  1845) යනු  ඉංග්‍රීසි රසායනඥයෙකු සහ භෞතිකඥයෙකු විය.
භෞතික විද්‍යාඥයෝ
ජේ.එස්. තිස්සනායගම්

ජයප්‍රකාශ්  සිත්තම්පලම් තිස්සනායගම්  (ජේ. එස්. තිස්සනායගම් ලෙසින් හැඳින්වෙන, දෙමළ: ஜெயப்பிரகாஷ் சிற்றம்பலம் திசைநாயகம்) යනු  ශ්‍රී ලාංකික ජනමාධ්‍යවේදියෙකි. 2008 මාර්තු 7 දිනදී, ශ්‍රී ලංකා පොලීසියේ ත්‍රස්තවාද විමර්ශන අංශය විසින් ඔහු රඳවා තබා ගන්නා ලදි.  කිසිදු චෝදනාවක් නොමැතිව මාස 6 පමණ කිට්ටු කාලයක් ඔහු රඳවා තබා ගැනුණි.

සමාව
2010 පුවත්පත් නිදහස දිනය වෙනුවෙන් ජනාධිපති රාජපක්ෂ විසින් තිස්සනායගම් වෙත සමාව ලබා දෙනු ලබන බව 2010 මැයි 3 දිනදී ශ්‍රී ලාංකික රජය ප්‍රකාශයට පත් කළේය.

සම්මාන 
 දිරිමත් සහ ආචාර්යධාර්මික පුවත්පත්කලාව වෙනුවෙන් පිරිනැමෙන පීටර් මැක්ලර් සම්මානයේ පළමු ලාභියා ලෙසින් තිස්සනායගම් නම් කෙරිණි.   

2009දී තිස්සනායගම් විසින්  ජනමාධ්‍යවේදීන්  සුරැකීමේ කමිටුවේ ජාත්‍යන්තර පුවත්පත් නිදහස සම්මානයද දිනා ගත්තද, සිරගතව සිටීම නිසා එය පිළිගැනීම සඳහා යාමට ඔහුට නොහැකි විය. 

2010දී, බ්‍රිතාන්‍ය පුවත්පත් සම්මාන තුලදී වසරේ විදේශීය ජනමාධ්‍යවේදියා ලෙසින් ඔහු නම් කෙරිණි.  2011දී, ඔක්ස්ෆම් නොවිබ් /PEN සම්මානය වෙතින් ඔහු පුදනු ලැබීය.

මෙයද බලන්න 
ලසන්ත වික්‍රමතුංග
කළු ජූලිය
ශ්‍රී ලාංකික සිවිල් යුද්ධය

ආශ්‍රිත

බාහිර සබැඳි 
ඇම්නෙස්ටි ඉන්ටර්නැෂනල්
ඉන්ටර්නැෂනල් ප්‍රෙස් ෆ්‍රීඩම් ගෲප්ස් කෝල් ෆෝ ජස්ටිස් ෆෝ ජේල්ඩ් ශ්‍රී ලංකන් ජර්නලිස්ට් – ආර්එස්එෆ්
PEN ඇමරිකන් සෙන්ටර් අපීල්
දමිතා අබේරත්න

දමිතා අබේරත්න (සැප්තැම්බර් 14) ශ්‍රී ලංකාවේ ජනප්‍රිය සහ සම්මානනීය චිත්‍රපට හා ටෙලිනාට්‍ය රංගන ශිල්පිණියකි.

මුල් අවධිය
දමිතා අබේරත්න, ඇගේ අධ්‍යාපන කටයුතු නුගේගොඩ සමුද්‍රදේවි බාලිකා විද්‍යාලයෙනුත්, මිලාගිරිය ශාන්ත පාවුළු විද්‍යාලයෙනුත් හදාරණ ලදී.

වෘත්තීය දිවිය
1987 වසරේදී (ඇයට වයස අවුරුදු 8ක් පමණ කාලයේදී) පස්සෙ ගෙනා මනමාලී ටෙලිනාට්‍යයේ රංගනයට එක්වෙමින් දමිතා සිය කලා දිවිය කුඩා කලදීම ඇරඹුවාය. පසුව 1993 වසරේදී තිරගත වූ අයි. හේවාවසම් විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද මීහරකා චිත්‍රපටය, දමිතාගේ රංගනය ශ්‍රී ලංකා රිදී තිරයට මුහුකල මුල්ම චිත්‍රපටිය ලෙස සඳහන් වෙයි. 2003 වසරේදී දමිතා රංගනයෙන් දායක වූ ඉනෝකා සත්‍යාංගනීගේ සුළං කිරිල්ලී චිත්‍රපටිය, ඇගේ රංගන දිවියේ සුවිශේෂී සනිටුහනක් සළකුණු කල සංධිස්ථානයක් ලෙස හැඳින්වේ. මෙම සුළං කිරිල්ලී චිත්‍රපටියේ සිදුකල විශිෂ්ඨ රංගනය හේතුවෙන් දමිතාට, දේශීය මෙන්ම ජාත්‍යන්තර චිත්‍රපට උළෙලවල් හීදී සම්මාන රැසක් හිමිවිය.

රංගනයන්

සම්මාන

ආශ්‍රිත

බාහිර සබැඳි
 දමිතා අබේරත්න'ස් බයෝග්‍රැෆි ඉන් සිංහල සිනමා ඩේටාබේස්

ශ්‍රී ලංකා ජාතික චිත්‍රපටි සංස්ථාව - නිල වෙබ් අඩවිය

"සුළං කිරිල්ලී" (සිංහල)
සත්‍යාංගනී ඔෆ් "වින්ඩ් බර්ඩ්'ස්" ෆේම් ක්ලේම්ස් විංග්ස්

රංගන ශිල්පීන්
කිතුල්

කැරියෝට ඌරේන්ස් යනු,  ඉන්දියානු උපමහාද්වීපය සහ  අග්නිදිග ආසියාව තුල වෙල් වල සහ තෙත් වනාන්තර හෙළිපෙහෙළියන්හී වැඩෙන හා එහි දක්නට ලැබෙන, තාල ගෝත්‍රයේ  සපුෂ්ප ශාක විශේෂයකි. ඌරේන්ස් යන විරුදනාමයෙහි ලතින් අර්ථය  "විෂ සහිත" යන්න වන අතර ඵලයෙහි අඩංගු රසායන ද්‍රව්‍ය පිළිබඳ අඟවයි. ඒවා පොදු ලෙසින් හැඳින්වෙන්නේ ඒකාකී මින්වල් තාල වෘක්ෂ, රා තාල වෘක්ෂ, සුරා තාල වෘක්ෂ, හකුරු තාල වෘක්ෂ (දෙමළෙන් கூந்தற்பனை, සිංහලයෙන් කිතුල්, කන්නඩ බසින් ಬೈನೆ ಮರ ,  මලයාලම් බසින් ചൂണ്ടപ്പന - චූන්ඩපාන) ලෙසිනි. එහි පත්‍රයෙහි ශාඛා අහුකොන් කපා වේලා ගැනීමෙන් පසුව බිලී පිත්තක් ලෙසින් භාවිතා කරනු ලැබේ. මෙම ශාකයෙන් දැව ලබා ගන්නා අතර මෙම ශාකය ඉතා අලන්කාරවත් ශාකයකි. ස්යේ-විලියම්ස් ප්‍රකාර ,  සංස්කෘත බසින් එහ හැඳින්වෙන්නේ මෝහ-කාරින් ("විභ්‍රාන්ති කාරක") ලෙසිනි. එය, ශර්කරා තාල වෘක්ෂ අතුරින් එකකි.
මීගමු දෙමළ ජාතිකයෝ

මීගමු දෙමළ ජාතිකයෝ හෝ  පුත්තලම දෙමළ ජාතිකයෝ යනු, ශ්‍රී ලංකාවේ  බටහිර ගම්පහ සහ  පුත්තලම දිස්ත්‍රික්කයන්හී ආජන්ම ශ්‍රී ලාංකික දෙමළ ජනයා සඳහා  සාමාන්‍යයෙන්  භාවිතා කෙරෙන පදයකි. දිවයිනෙහි අනෙකුත් කොටස් වලින් මෙම දිස්ත්‍රික්කයන්ට පැමිණෙන දෙමළ  සංක්‍රමණිකයන් සඳහා මෙය භාවිතා නො‍වෙයි. දිවයින් දේශයේ අනෙකුත් දෙමළ ජාතිකයන් වෙතින් මොවුන් වෙන්කර හඳුනාගන්නේ, ඒවා අතුරින් එකක් මීගමු දෙමළ උපභාෂාව ලෙසින් හැඳින්වෙන , ඔවුන්ගේ අනන්‍ය උපභාෂාව(න්), මහත්වූ උල් තොල් වැනි වක්ත්‍රීය (මුහුණ පිළිබඳවූ) ලක්ෂණ සහ ඔවුන්ගේ සංස්කෘතියෙහි අනෙකුත් ආකාරයන් වලින් වෙයි. ශ්‍රී ලංකාවේ ආජන්ම දෙමළ ජාතිකයන්ගේ අනෙකුත් උප ප්‍රවර්ග වන්නේ, දිවයින් දේශයේ සාම්ප්‍රදායික ලෙසින් දෙමළ ප්‍රමුඛත්වයක් සහිතවූ  උතුරු හා නැගෙනහිර ප්‍රදේශයන්හී ජීවත්වන  යාපන දෙමළ ජාතිකයෝ හෝ උතුරු දෙමළ ජාතියකයෝ සහ  මඩකලපුව දෙමළ ජාතිකයෝ හෝ නැගෙනහිර දෙමළ ජාතිකයෝ වෙති. මීගමුව යනු  ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයේ ප්‍රධාන වෙරළබඩ නගරයක් වන අතර, පුත්තලම යනු අසබඩ  පුත්තලම දිස්ත්‍රික්කයේ ප්‍රධාන නගරයක් වෙයි.

සමාග්‍රහණය

මිගමු දෙමළ ජාතිකයන්ගේ ප්‍රධාන ලාක්ෂණික ගුණාංගය වන්නේ, සිංහලීකරණය නමින් හැඳින්වෙන,  බහුතර සිංහල වාර්ගික කණ්ඩායමට සමාග්‍රහණය වීමේ සන්තතික ක්‍රියාවලියයි. මෙම ක්‍රියාවලිය පබල කර ඇත්තේ විවිධ  කුල පුරාණෝත්ති සහ  පුරාවෘත්ත ගණනාවක් විසිනි. . ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයෙහි වාර්ගික දෙමළ ජනයා ඓතිහාසික ලෙසින් වෙරළබඩ තීරයෙහි ජනාවාස පිහිටුවාගෙන සිටි අතර, විසිවන සියවසෙහි මුල් දශක දෙක වන තුරු, අසබඩ පුත්තලම දිස්ත්‍රික්කයෙහි,   බහුතර කතෝලික සහ සුළුතර හින්දුවරු සහිත සැලකිය යුතු වාර්ගික දෙමළ ජනගහනයක් පැවතුණි.

ආශ්‍රිත

ශ්‍රී ලාංකික දෙමළ සමාජය
දෙමළ විසිරණය
ලංකාරාමය

ලංකාරාමය යනු ශ්‍රී ලංකාවේ අනුරාධපුර පැරණි රාජධානිය තුල, වළගම්බා රජු විසින් ඉදිකරවන ලද ස්ථූපයක් සහිත පූජා භූමියකි.

ලංකාරාම දාගැබ
වර්ථමානයේ ලංකාරාම ස්තූපය ලෙස හඳුන්වන්නේ, වළගම්භා රජු විසින් කරවූ සිලාසොබ්භකණ්ඩක චේතිය වෙයි. මෙම ස්තූපයෙහි මුල් ස්වරූපය පිළිබඳ පැහැදිලි විස්තරයක් නොමැති අතර, වර්ථමානයේ දැක ගැනීමට තිබෙන්නේ පසු කාලීනව ප්‍රතිසංස්කරණයන්ට ලක්වූ ස්තූපයයි.

ස්තූපය ඉදිකොට තිබෙන්නේ පිහිටි පොළවට වඩා අඩි 10 ක් පමණ උස්ව තනන ලද වෘත්තාකාර වේදිකාවක් මතයි. අතීතයේදී ස්තූපය වට කරමින් නිර්මාණය කර තිබූ ථූපඝරයේ කුළුණු, වර්ථමානයේ පවා ඒ මත දැකගත හැකිවේ. ස්තූපය වටා බුදු පිළිම තැම්පත් කර තිබූ බවටද සාධක පවතී.

ස්තූපයෙහි සමස්ථ විෂ්කම්භය අඩි 45 ක් (මීටර 14) පමණ වන අතර, ස්තූපය තනා තිබෙන උස් වෘත්තාකාර වේදිකාවෙහි (ඇතුල් මළුව) විශ්කම්භය අඩි 132 ක් පමණ වෙයි. ඇතුල් මළුවට පිවිසීම සඳහා දොරටු හතරක් පවතී. මුල් යුගයේදී ස්තූපය සතුව පහත මළුවක්ද පැවැති බව කියැවෙයි.

අභයගිරි විහාරයේ භික්ෂුණී ආරාමය මෙයයි. written by Sithum Sathtsara
 අටමස්ථානය

බාහිර සබැඳි

අනුරාධපුරය
ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය
වටදාගෙවල්
ඇත් පොකුණ

වර්තමානයේ සමාන්‍යයෙන් ඇත් පොකුණ ලෙස හැඳින්වෙන මාස්පොත පොකුණ යනු ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාණ අනුරාධපුර නගරය තුල, අභයගිරි ස්තූපයට නිරිත දෙස ලංකා‍රාමයට ආසන්නව, ඉදිකොට ඇති පැරණි පොකුණකි.

නාමය
මෙහි වූ විශාලත්වය නිසාම වර්ථමානයේදී මෙය ඇත් පොකුණ ලෙස හැඳින්වූවත්, අතීතයේදී මෙය මාස්පොත පොකුණ වශයෙන් හැඳින්වූ බව සඳහන් වෙයි.

විශාලත්වය
දිගින් මීටර 159 ක් හා පළලින් මීටර 52.7 ක් පමණ වන මෙම පොකුණෙහි ගැඹුර මීටර 9.5 ක් පමණ වේ. ශ්‍රී ලංකාවේ විශාලතම පොකුණ ලෙස සැලකෙන්නේද, මෙම ඇත් පොකුණ වෙයි. පොකුණට ජලය සැපයෙන ප්‍රධාන ජල මාර්ග දෙකක් පවතී. ඉන් එක් මාර්ගයක් ඔස්සේ වර්ථාමානයේදීද පොකුණට, පෙරියන්කුලම වැවෙහි සිට ජලය ගෙන එනු ලබයි. 

අභයගිරිවාසී භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ පැන් අවශ්‍යතා සපුරණු වස්, මෙම පොකුණ ඉදිකොට තිබූ බව සඳහන් වෙයි.

පළමුවන අග්බෝ රජුගේ කළ නිර්මාණයක් ලෙස හදුන්වන මෙය අභයගිරි ස්තුපයට නිරිත දෙස ලංකාරාමයට ආසන්නව පිහිටා ඇති විහාල පොකුණ දිගින් මිටර් 159 ක්ද පළලින් 52.7 ක් හා ගැඹුරින් මිටර් 9.5 ක්ද වෙයි. එයට දකුණු පැත්තෙන් තවත් ජල මාර්ග දෙකක් ඇති අතර එයින් එක් ජල මාර්ගයකින් විහාල වශයෙන් වර්ෂාව ඇති වන කාල වලදි තවමත් ඇත් පොකුණට ජලය සපයයි. පොකුණට උතුරු පැත්තේ ඇති පෙරිය කුලම වැව පිරෙන විට මේ ජල මාර්ගයෙන් ජලය පොකුණට ලැබේ. එය 1982 දි දක්නට ලැබිණ. පොකුණේ ජලය පිට කිරිමේ ජල පෙරණයක් හා ජල නිග්ගම නාලියක් පොකුණේ දකුණු පැත්තේ නැගෙනහිර කොනේ පතුලෙහි වෙයි. පොකුනට බැසිමට පඩි පේළි කිහිපයක් ඇති අතර දකුනු පැත්තේ පඩි පේලියට ආසන්නව බිසෝ කොටුවක් වෙයි. එතැන දක්වා ඇති ජල මාර්ගයෙන් එන ජලය මේ කොටුවට වැටි වේගය අඩු වි පසුව ගල් කානුවක් දිගේ ගොස් පොකුණ ඉවුරේ සවිකර ඇති ගල් පිහිල්ලට වැටි එම පිහිල්ලෙන් ජලය පොකුනට වැටිමට සලස්වා ඇත.

මේවාද බලන්න
 කුට්ටම් පොකුණ
 ලොව විශාලතම පෞරාණික තටාකය

අනුරාධපුරය
අභයගිරි විහාරය
අනුරාධපුර දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක‎
එක්විසි අනේසය

භික්‍ෂූන් වහන්සේලා විසින් ගිහියන් සතුටු කිරීම පිණිස නොකල යුතු කාරනා විසි එකක් විනය පිටකයේ සඳහන්වේ. මෙම කාරනා එක්විසි අනේසය නම්වේ.
 ගිහියන්ට හුණු, ලී ආදිය දීම
 මංගල අවමංගල කටයුතු ආදිය සඳහා ගිහියන්ට මල් දීම
 ගිහියන්ට පොල් අතු තල් අතු ආදිය දීම
 ගිහියන්ට ගෙඩි ජාති දීම
 ගිහියන්ට දැහැටි දඬු දීම
 ගිහියන්ට මුව දෝනා පැන් දීම
 ගිහියන්ට නෑමට පැන් දීම
 ගිහියන්ට ඇඟ ගල්වන සුණු (? සබන්) දීම
 ගිහියන්ට ගොඩනැගිලි සඳහා මැටි දීම
 තමා පහත් තත්‍වෙයේ තබා ගිහියන් ට උසස්කොට කථාකිරීම
 ගිහියන්ගේ සිත් ගැනීම සඳහා බොරු සැබෑ මිශ්‍රකොට කීම
 දායකයන්ගේ දරුවන් හුරතල් කිරීම
 ගිහියන්ගේ පණිවුඩ ගමින් ගමට ගෙනයාම
 ගිහියන්ගේ පණිවුඩ ගෙයින් ගෙට ගෙනයාම
 වෙදකම් කිරීම
 ගිහියන්ට වැඩකරදීම
 තමා ලත් දේ ගිහයන්ට දී ගිහියන් සතුදේ තමාට ගැනීම
 අල්ලස් දීම
 ගෙබිම් දැක්වීම
 නැකැත් කීම
 ශරීර ලකෂණ බලා පලාපල කීම

භික්‍ෂු විනය
වෙරළබඩ වැදි ජනයා

වෙරළබඩ වැදි ජනයා හෙවත්  මූදු වැද්දෝ යනු, ශ්‍රී ලංකාවේ  නැගෙනහිර පළාතේ ජීවත්වන වැදි ජන කණ්ඩායමකි. 

ශ්‍රී ලංකාවේ  වැදි ජන කණ්ඩායම් වලින් සුවිශේෂ වන්නේ අනෙක් කණ්ඩයෙම් සිංහල ජන සමාජය ආශ්‍රිතව ජීවත් වීම සමග සිංහල මිශ්‍රිතව වැදි භාෂාව කථා කිරීමත් මොවුන් පමණක් දෙමළ ජාතිකයන් ආශ්‍රිතව ජීවත්වන බැවින් මිශ්‍රව දෙමළ වැදි භාෂාව කථාකිරීමත්ය.

ජීවත්වන ප්‍රදේශය
නැගෙනහිර පළාතේ නාගරික ප්‍රදේශයන් වන්නාවූ  ත්‍රිකුණාමලය සහ මඩකලපුව අතර කුඩා වෙරළබඩ ගම්මානයන්හී මොවුන් සාමාන්‍යයෙන් ජීවත් වෙති. කෙසේවෙතත්, මඩකලපුවට දකුණෙන් පිහිටි ගම්මාන කිහිපයක් තුලද ඔවුන්ගේ ජනාවාස පිහිටා ඇත.

රැකියා
මසුන් ඇල්ලීම, හේන් ගොවිතැන, වී ගොවිතැන , වෙළෙඳ පොළ සඳහා පැස විවීම සහ කලාතුරකින් කුලී කම්කරු සේවය මගින් ඔවුන් දිවි ගැට ගසා ගනිති.

සම්භවය
මානව විද්‍යාඥයින් විසින් සැලකෙන්නේ  මොවුන් අඩ වශයෙන්  වැදි ජනයා වෙතින් මෙන්ම, ප්‍රාදේශීය දෙමළ ජනයා වෙතින්ද පැවත එන්නන් බවයි. ඔවුන්ගේ වෙදාර්  ("දඩයම්කරු" යන්නට දෙමළ පදය) අසල්වැසියන් ආදි කාලයෙහි සිටම ප්‍රාදේශීය සමාජ ව්‍යුහයෙහි කොටසක් වශයෙන් පැවති බවට නැගෙනහිර පළාතේ වැසියන් සලකන අතර, සමහරක් වෙදාර් වැඩිහිටියන් විශ්වාස කරනුයේ අතීතයේ කිසියම් කාලයකදී ඔවුන්ගේ මුතුන්මිත්තන් රට අභ්‍යන්තරයෙන් සංක්‍රමණය වූ බවකි.

සටහන්
මහනුවර ඔරලෝසු කණුව

ශ්‍රී ලංකාවේ මහනුවර නගරයේ ශ්‍රී දළදා වීදිය, එස්. එබ්. ආර්. ඩී. බණ්ඩාරනායක සහ හිරගෙදර යන මාවත් එක්කරන අන්තර්මාරුව මධ්‍යයෙහි ඉදිකොට තිබෙන ඔරලෝසු කණුව, මහනුවර ඔරලෝසු කණුව ලෙස හැඳින්වෙයි. එය 1947 වසරේ අගෝස්තු මස කඩුගන්නාවේදී හදිසි අනතුරක් හේතුවෙන් මිය ගිය, මොහමඩ් සාකි ඉස්මයිල් නම් වූ සිය පුතණුවන් සිහිවීම පිණිස, 1950 වසරේදී හාජි මොහමඩ් ඉස්මයිල් විසින් ඉදිකරවන ලද්දකි. 

ඔරලෝසු කණුව ඉදිකොට තිබෙන භූමිය මහනුවර මහනගර සභාවෙන් හිමි කර ගෙන තිබූ අතර, ඉදිකිරීම් සඳහා අවශ්‍ය වූ යන්ත්‍ර සූත්‍ර, ද්‍රව්‍ය සහ උපකරණ එක්සත් රාජධානියෙන් රැගෙන ආ බව සඳහන් වෙයි. ඉදිකිරීම් නිමවන ලද ඔරලෝසු කණුව, 1950 වසරේදී එවක ලංකා අග්‍රාමාත්‍යවරයා වූ ඩී.එස්. සේනානායක සහ මහනුවර නගරාධිපති ඊ. එල්. සේනානායක යන මහත්වරුන්ගේ ප්‍රධානත්වයෙන් විවෘත කරන ලදී.  

මෙම ඔරලෝසු කණුවෙහි වාස්තු නිර්මාණය, එවක මෙරට සිටි දක්ෂ නිර්මාණ ශිල්පියෙකු ලෙස සැලකූ ෂර්ලි ද අල්විස් මහතා විසින් සිදුකර තිබෙයි.

ආශ්‍රිත

ඔරලෝසු කණු - ශ්‍රී ලංකා
සමනල සංධ්වනිය

සමනල සංධ්වනිය චිත්‍රපටය 2013 වර්ෂයේ තිරගතවූ ජයන්ත චන්ද්‍රසිරි මහතා අධ්‍යක්ෂණය කරනු ලැබූ චිත්‍රපටයකි. උද්දික ප්‍රේමරත්න හා යශෝධා විමලධර්ම ප්‍රධාන රංගනයෙන් දායක වූ මෙය සංගීතමය දෘෂ්‍ය කාව්‍යක් ලෙසත් ප්‍රේම වෘත්තාන්තයක් ලෙසත් වර්ගීකරණය කර ඇත. මෙම චිත්‍රපටය 2013 ඔක්තෝබර් මස 4 දින ඊ.ඒ.පී. මණ්ඩලයේ සිනමාශාලා වල ප්‍රදර්ශනය ආරම්භ කරනලදී.

කථාව
වාදීෂ දේවමින්ද වික්‍රමනායක (උද්දික ප්‍රේමරත්න) නිර්මාණශීලී හා සංවේදී සංගීතවේදියෙකි. ඔහුගේ පාසල් දිවියේ පටන්ම සංගීත නිර්මාණ ඔහු අතින් නිමවේ. තැපැල්කරුවෙකු අතින් ගිලිහුණු ලිපියක් (පුණ්‍යා විසින් රේවත දිසානායක අය හට තම පෙම ප්‍රකාශ කොට යැවූ ලිපිය) වාදීෂ අතට පත්වීම හා එම ලිපිය නැවත පුණ්‍යා අතට පත් කිරීමට ඔහු සිදුකරන උත්සාහය චිත්‍රපටයෙහි දිගහැරෙයි. අවස්තා දෙකකදී නැවත එම ලිපිය පුණ්‍යා අතට ලබා දීමට ඔහු සිදුකරන උත්සාහය සහ පසුව වාදීශගේ සොහොයුරා අතට ලිපිය පත් වීමත් සමග නැවත ලිපිය දීමටත් පුන්‍යා මුණගැසීමෙන් වළකින ලෙස සොයුරාගෙන් ලබන දැඩි අවවාදයත් කථාව තුල මූලික ලෙස මතුකර දක්වා තිබේ. මෙම සිදුවීමෙන් අනතුරුව වාදිශගේ ළමා කළ ගෙවී ගොස් රටේ ප්‍රසිද්ධ කලාකරුවෙක් ලෙස වසර 21කට පසු ඔහුගේ ජීවිතයේ දෙවන අදියර ගොඩනැගෙන ආකාරය චිත්‍රපටයෙහි පිළිබිඹු කරයි.

රංගනය

 වාදීෂ දේවමින්ද වික්‍රමනායක ලෙස උද්ධික ප්‍රේමරත්න
 වාදීෂ (පාසල් කාලය ) ලෙස සූර්යාලෝක දයාරුවන්
 පුන්‍යා හීන්දෙනිය ලෙස යශෝධා විමලධර්ම
 වාදීෂ ගේ අයියා ලෙස පුබුදු චතුරංග
 ඩැනී ලෙස විල්සන් ගුණරත්න
 වාදීෂ ගේ බිරිඳ ලෙස චතුරිකා පීරිස්

චිත්‍රපටයේ ගීත
කඩුගන්නාව අම්බලම

කඩුගන්නාව අම්බලම ශ්‍රී ලංකාවේ දැකගත හැකි පැරණි අම්බලම් අතුරින් එකකි. A1 මහා මාර්ගයේ කොළඹ සිට මහනුවර දක්වා ගමන් කිරීමේදී හමුවන, කඩුගන්නාව වැලමිට වංගුවට මීටර කිහිපයක් මෙපිට පාරේ වම්පසින්, මෙම ඉපැරණි කඩුගන්නාව අම්බලම දැක ගත හැකිවේ.

ඉදිකිරීම
ලංකාවේ බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත පාලනය යටතේ, 18 වන සියවසේ මුල් යුගයේදී ඉදිකරන්නට ඇතැයි සැළකෙන මෙම අම්බලමට, මේ වන විට වසර 200ක් වත් සම්පූර්ණ වී ඇතැයි පැවසේ. එකල මෙය, වෙළෙන්දන් හා විවිධ සංචාරකයින්ගේ ගමන් වෙහෙස නිවාලන ප්‍රකට තාවකාලික නවාතැන් පොළක් වූ බව සඳහන් වෙයි.

වර්ථමානයේදී පුරාවිද්‍යාත්මක වටිනාකමකින් යුතු ඉදිකිරීමක් ලෙස සළකනු ලබන මෙම අම්බලමෙහි වාස්තු නිර්මාණ කලාව, මහනුවර යුගයේ වාස්තු නිර්මාණ කලාවන්ට සමාන බව දැකගත හැකිවේ.

ප්‍රතිසංස්කරණය
ශ්‍රී ලංකා පුරාවිද්‍යා දෙපාර්ථමේන්තුවේද සහය සහිතව මෑතකදී, ශ්‍රී ලංකා සංචාරක අමාත්‍යාංශය විසින් කඩුගන්නාව අම්බලම ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීමට පියවර ගන්නා ලදී.

මූලාශ්‍ර

බාහිර සබැඳි

 

අම්බලම්
කෑගල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
ගිරුවා අම්බලම

ගිරුවා අම්බලම ශ්‍රී ලංකාවේ දැකගත හැකි ඉපැරණි අම්බලම් අතුරින් එකකි. එය අළුත්නුවර දැඩිමුණ්ඩ දේවාල භූමි පරිශ්‍රයේ ඉදිකොට තිබෙයි.

ඉදිකිරීම
දෙවන පරාක්‍රමභාහු රජුගේ (ක්‍රි.ව. 1236-1276) අගමෙහෙසිය වූ සුනේත්‍රාදේවී බිසව විසින්, අලුත්නුවරට පැමිණෙන බැතිමතුන් සහ මහ මග ගමන්කරන්නන්ගේ පහසුව සැළසීම උදෙසා, මෙම අම්බලම ඉදිකල බව සඳහන් වෙයි.

අම්බලමෙහි වහල ගල් කණු 16ක් මත රඳවා තිබෙන අතර, එම කුළුණු පළමු බුවනෙකභාහු රජුගේ සමයට අයත් යැයි විශ්වාස කෙරේ

සංරක්ෂණය
පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව විසින්, මෙම අම්බලම සංරක්ෂණය කිරීමට පියවර යොදා තිබෙයි.

මූලාශ්‍ර

අම්බලම්
කෑගල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක‎
ශ්‍රී ලංකාවේ ත්‍රස්තවාදය සඳහා ළමුන් යොදාගැනීම

1983දී ශ්‍රී ලංකාවේ ත්‍රස්තවාදය ඇරඹීමත් හා සමගම, ජාත්‍යන්තර අවධානයට පාත්‍රවූ ගැටළුවක් බවට ත්‍රස්තවාදය සඳහා ළමුන් යොදාගැනීම පත් විය.

දෙමළ ඊළාම් විමුක්ති කොටි විසින් ත්‍රස්තවාදය සඳහා ළමුන් යොදාගැනීම
අවුරුදු 18 ට අඩු වයසැති ළමුන් බඳවාගැනීම පිළිබඳ දශක 3ක කාලයක් පෙරමුණ ගෙන සිටියේ  දෙමළ ඊළාම් විමුක්ති කොටි සංවිධානයයි. .

දෙමළ ඊළාම් විමුක්ති කොටි සංවිධානයේ කරුණා පාර්ශවය විසින් ත්‍රස්තවාදය සඳහා ළමුන් යොදාගැනීම
දෙමළ ඊළාම් විමුක්ති කොටි  සංවිධානයෙන් කැඩීගිය කරුණා පාර්ශවයද ත්‍රස්තවාදය අතහැරීමට පෙර වසරක පමණ කාලයක් ළමුන් යොදාගැනීම සිදුකරඇත.

ත්‍රස්තවාදය සඳහා ළමුන් පුහුණුකල අයෙකු ඔස්ට්‍රේලියාවේ සරණාගත බව ඉල්ලාසිටීම
ශ්‍රී ලංකාවේ ත්‍රස්තවාදය සඳහා ළමුන් පුහුණුකල කාන්තාවක් පසුව ඔස්ට්‍රේලියාවේ සරණාගත බව ඉල්ලාසිටීන ලදී.

පුනුරුත්තාපනය
ශ්‍රී ලංකා රජය විසින් මුදවා ගත් ළමුන් පුනුරුත්තාපනය කර යලි සමාජගත කෙරිනි.

ආශ්‍රිත ලිපි
 දෙමළ ඊළාම් විමුක්ති කොටි

මූලාශ්‍ර

බාහිර යොමු
 මානුෂික මෙහෙයුම් හේතුවෙන් එල්.ටී.ටී.ඊ. ළමා සොල්දාදුවන් ගණන අඩුවෙලා - හින්දුස්ථාන් ටයිම්ස්
 එල්.ටී.ටී.ඊ ළමා සොල්දාදුවන් 58 දෙනෙකු භාර වේ
යාපනය ඔරලෝසු කණුව

ශ්‍රී ලංකාවේ උතුරු පළාතේ යාපනය නගර මධ්‍යයෙහි පිහිටුවා තිබෙන යාපනය ඔරලෝසු කණුව එරට ඇති පැරණි ඔරලෝසු කණු අතුරින් එකක් වේ. එය යාපනය නගරයෙහි ඉදිකොට තිබෙන සුවිශේෂ නගර සළකුණක් ලෙසද හැඳින්වෙයි.

වේල්සයේ කුමරු ඇල්බට් එඩ්වර්ඩ් විසින් 1875 වසරේදී සිදුකල, ලංකා සංචාරය සිහිවීම පිණිස මෙම ඔරලෝසු කණුව ඉදිකෙරිණි.

අතීතය
1875 වසරේදී එවක වේල්සයේ කුමරු වූ ඇල්බට් එඩ්වර්ඩ් ලංකාව තුල නිල සංචාරයක් සිදුකිරීමට නියමිත බැව් සැළවීමත් සමග, යාපනය වෙනුවෙන් වේල්සයේ කුමරු පිළිගැනීම සඳහා කමිටුවක් නිර්මාණය කර ගැණුනි. එම කමිටුව විසින්, පිළිගැනීම් කටයුතු සිදුකිරීම සඳහා රු. 10,000 ක පමණ අරමුදල් ප්‍රමාණයක් එක්රැස්කර ගන්නා ලදී. රැස්කරගත් මුදලින් කමිටුව රිදී මංජුසාවක් සහ ආභරණ කට්ටලයක් මිලදී ගත් අතර, එම ත්‍යාගය 1875 වසරේ දෙසැම්බර් 1 වැනි දින කොළඹදී ඇල්බට් කුමාරයාට පිරිනමන ලදී.

කෙසේ වෙතත් කමිටුව මගින් රැස් කර ගත් මුදලින් තවත් රු. 6,000 පමණ මුදල් ප්‍රමාණයක් ඉතිරි වූ නිසා, එම මුදල් භාවිතා කොට ඇල්බට් කුමරුගේ ලංකා ගමන සිහිවීම පිණිස ස්මාරකයක් තැනිය යුතු යැයි අදහස් වූ අතර, 1880 ජූලි මස 1 වැනිදා යාපනය කච්චේරියේ තිබූ රැස්වීමකදී, එම මුදලින් යාපනය නගර මධ්‍යයෙහි ඔරලෝසු කණුවක් ඉදිකල යුතු බවට තීරණය විණි. ඒ සඳහා තවත් රු. 4,000 ක පමණ මුදල් ප්‍රමාණයක්ද, දේශීය දායකයන්ගෙන් උපයා ගැණුනි.

ඔරලෝසු කණුවෙහි ආකෘතිය නිර්මාණය කිරීම, රජයේ නිර්මාණ ශිල්පියෙකු වූ ජේ. ජී. ස්මිදර් (J. G. Smither) විසින් සිදුකෙරිණි. එවක බ්‍රිතාන්‍ය ලංකා ආණ්ඩුකාරවරයා වූ ජේම්ස් රොබට් (James Robert Longden), කණුව සඳහා ඔරලෝසුව ලබා දුන් බව පැවසෙයි.

පරිහානියට පත්වීම
1980 දශකයේදී ශ්‍රී ලංකාව තුල දෙමළ කොටි ත්‍රස්තවාදය නැගී සිටීමත් සමගම, යාපනය නගරයද ක්‍රමයෙන් පිරිහීමට ලක්වූ අතර, නගරයේ තිබූ අනෙකුත් දේපල වලට හානි සිදුවූවා සේම ඔරලෝසු කණුවටද, ත්‍රස්තවාදී බලපෑම් නිසා හානි සිදුවිය.

ප්‍රතිසංස්කරණය
ඒ වනවිට වේල්සයේ කුමරු බවට පත්ව සිටි චාල්ස් කුමරු විසින් 1998 වර්ෂයේදී සිදුකල සිය ශ්‍රී ලංකා සංචාරය තුලදී, හානියට පත්ව තිබූ යාපනය ඔරලොසු කණුව යථාතත්වයට පත් කිරිම සඳහා බ්‍රිතාන්‍ය සහාය ලබා දීමට පියවර ගන්නා ලදී. ඒ අනූව ඔරලෝසු කණුවේ ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීම් උදෙසා, බ්‍රිතාන්‍ය රජය විසින් රු. මිලියන 1 ක ආධාරයක් සිදු කරන ලදී.

සම්පූර්ණයෙන් ප්‍රතිසංස්කරණය කල ඔරලෝසු කණුව 2002 වසරේ ජුනි 19 වන දිනදී, එවක ශ්‍රී ලංකාවේ බ්‍රිතාන්‍ය මහකොමසාරිස් වූ ලින්ඩා ඩෆීල්ඩ් (Linda Duffield) විසින් විවෘත කරන ලදී.

ආශ්‍රිත

බාහිර සබැඳි
 
 

ඔරලෝසු කණු - ශ්‍රී ලංකා
ගෝපාලස්වාමි මහේන්ද්‍රරාජා

ගෝපාලස්වාමි මහේන්ද්‍රරාජා (1956 – 28 දෙසැම්බර් 1994), නොහොත් මහත්තයා යනු දෙමළ ඊළාම් විමුක්ති කොටි ත්‍රස්ත සංවිධානයේ හිටපු නායකයෙකි. ඔහු ඉන්දියාවේ රෝ (RAW) ඔත්තු සේවය වෙත, රහස් තොරතුරු ලබාදීම සම්බන්ධව වැරදිකරුවෙකු වූ නිසා, එල්ටීටීඊ සංවිධානය අතින් ඝාතනයට ලක්විය.

මුල් අවදිය
1956 වසරේදී මෙරට පේදුරු තුඩුවේදී උපන් මහේන්ද්‍රරාජා, එල්ටීටීඊ ත්‍රස්ත නායක වේළුපිල්ලේ ප‍්‍රභාකරන්ගේ ඥාතියෙකු වූ බව පැවසෙයි.

එල්ටීටීඊ ත්‍රස්ත සංවිධානය සමග 
1978 වසරේදී එල්ටීටීඊ ත්‍රස්ත සංවිධානය සමග එකතු වූ බව කියන මහේන්ද්‍රරාජා, පසුව 1987 වසරේදී එහි නියෝජ්‍ය නායකයා බවට පත්විය. 1989 වසරේදී ඔහු, මෙරට වැඩිකලක් නොපැවැති එල්ටීටීඊ සංවිධානයේ දේශපාලන පක්ෂය වූ විමුක්ති කොටීන්ගේ ජනතා පෙරමුණේද (People's Front of Liberation Tigers) නායකයා බවට පත්විය.

එල්ටීටීඊ නායක ප්‍රභාකරන් 1986 වසර තෙක් ඉන්දියාවේ රැඳී සිටි සමයේ, මෙරට තුල එල්ටීටීඊ ප්‍රහාර දියත් කිරීමට මූලිකත්වය ගත් අයෙක් ලෙස මහේන්ද්‍රරාජා සැළකෙයි. 1989 අගභාගයේ ප්‍රභාකරන් නැවත ලංකාවට පැමිණෙන විට, එල්ටීටීඊ ත්‍රස්ත සංවිධානයේ දෙවන අණ දෙන්නා බවට මහේන්ද්‍රරාජා පත්ව සිටි බව පැවසෙයි.

තවද 1986 වසරේදී යාපනය විශ්වවිද්‍යාලයේ ශිෂ්‍යයෙකු වූ විජේදරන් (Vijetharan) නැමැත්තෙකු, කිට්ටුගේ කල්ලිය අතින් ඝාතනය වීමත් සමග, එල්ටීටීඊ සංවිධානය හා යාපනය විශ්වවිද්‍යාලය අතර ගොඩනැගුණු ආරවුල විමසීම පිණිස, ප්‍රභාකරන් විසින් යාපනයට යවනු ලැබුවේද මහේන්ද්‍රරාජා බවට සඳහන් වෙයි.

ඝාතනය වීම 
මහේන්ද්‍රරාජා ඉන්දියාවේ රෝ (RAW) ඔත්තු සේවය වෙත රහසේ තොරතුරු පිටමන් කරන්නෙක් බවට, පසු කාලීනව වේළුපිල්ලේ ප්‍රභාකරන් සහ පොට්ටු අම්මාන් විසින් හෙළිකර ගැණුනි. මේ නිසා ඔහුව සංවිධානයෙන් නෙරපා හැරීමට ප්‍රභාකරන් හට වුවමනා වූ අතර, ඒ අනූව 1992 වසරේදී ඉසිලූ තනතුරු වලින් මහේන්ද්‍රරාජාව පහ කර දැමීමට ක්‍රියා කෙරිණි. 1993 දී එල්ටීටීඊ සංවිධානය ඔහුව සිය රැඳවුම් භාරයට යටත් කෙරූ අතර, 1994 දෙසැම්බර් 28 වන දිනදී එල්ටීටීඊ ය විසින්ම ඔහුව ඝාතනය කර දමන ලදී.

ආශ්‍රිත

බාහිර සබැඳි
http://www.atimes.com/atimes/South_Asia/DI07Df01.html

1956 උපත්
1994 මරණ
තල්දූවේ සෝමාරාම

තල්දූවේ සෝමාරාම හිමි  නමින් භික්ෂුවක්ව සිටි ක්‍රි.ව.1959 දී එවකට ලංකාවෙහි අග්‍රාමාත්‍යය එස්. ඩබ්. ආර්. ඩී. බණ්ඩාරනායක වෙඩි තබා ඝාතනයකල බවට අධිකරණය මගින් තීන්දුකර එල්ලා මරාදමනු ලැබූයේ පසුව තල්දූවේ සෝමාරාම ලෙසින් ප්‍රකට වුනු තල්දූවේ රතුගම රාලලාගේ වේරිස් සිංඤ්ඤෝ වේ. (1915–1962) විසිනි.

මුල් ජීවිතය 
ඉසෝ හාමි සහ රතුගම රාලලාගේ ඩයිරිස් අප්පුහාමි යන අයට දාව, 1915 අගෝස්තු 27 දිනදී තල්දූවේ රතුගම රාලලාගේ වේරිස් සිංඤ්ඤෝ උපන්හ.  14 වියැති වත්ම, 1929 ජනවාරි 20 දිනදී  සාමනේර බව ලද ඔහු, අධ්‍යාපනය ලද්දේ තල්දූව ඉහළ පාසැල වෙතිනි. තෙරණුවක් ලෙසින් 1936 ජූනි 25 දිනදී  මහනුවරදී ඔහු  උපසම්පදාව ලද බව කියැවේ.

ඝාතනය 
කැලණිය රජ මහා විහාරයේ විහාරාධිපති ලෙසින් වැඩ විසූ,  මාපිටිගම බුද්ධරක්ඛිත තෙරණුවන් විසින් කුමන්ත්‍රණය වෙත අමාරුවෙන් නම්මා ගත් බවට පැවසෙන,   සෝමාරාම කෙරණුවෝ, අග්‍රාමාත්‍යවරයා ඝාතනය කිරීමට අකමැත්තෙන් කැමැත්ත පළ කළේ, "රට, ජාතිය හා ආගමට හොඳක් සිදු කිරීමටය ".

නිදොස් බවට මතය
එස්. ඩබ්. ආර්. ඩී. බණ්ඩාරනායක ඝාතනය මොහු විසින් සිදු නොකල බවත් එය සිදු කලේ ඔසී කොරයා බවටත් විකල්ප මතයක් ඇත.

ආශ්‍රිත ලිපි
 ඔසී කොරයා

අධෝ සටහන් 

උපැවදි පුද්ගලයෝ
එස්.ඩබ්.ආර්.ඩී. බණ්ඩාරනායක ඝාතනය
1915 උපත්
1962 මරණ
බොරලැස්ගමුව

බොරලැස්ගමුව යනු ශ්‍රී ලංකාවේ කොළඹ දිස්ත්‍රික්කය තුල පිහිටි උප නගරයකි. එය කොළඹ-හොරණ මාර්ගයේ, කොළඹ සිට කිලෝ මීටර 14 ක් පමණ දුරින් පිහිටයි. එහි පිහිටි බොරලැස්ගමුව හන්දිය සාමාන්‍යයෙන් හඳුන්වනු ලබන්නේ නාගස් හන්දිය ලෙසයි.

ශ්‍රී ලංකාවේ විශාලතම පිඟන් මැටි නිධිය පිහිටා තිබෙන්නේද බොරලැස්ගමුව තුල වෙයි.

සංචාරක ආකර්ෂණ
බෙල්ලන්විල විහාරය - සිංහල බෝධිවංශයෙහි දැක්වෙන පරිදි, ලෝකයේ පැරණිතම ලේඛනගත වෘක්‍ෂය වන හා ක්‍රිස්තු පූර්ව තෙවන සියව‍ස යුගයෙහි අනුරාධපුරයෙහි රෝපණය කරන ලද්දාවූ ශ්‍රී මහා බෝධීන් වහන්සේගේ දෙවන අංකුර පෙළට අයත් දෙතිස් ඵලරුක බෝධීන් වහන්සේ නමක් බෙල්ලන්විල විහාරයේ රෝපණය කොට තිබේ.
බොරලැස්ගමුව වැව - බෝරලැස්ගමුව පිහිටි වැවකි.
අත්තිඩිය කුරුළු පාරාදීසය - ස්වභාවික කුරුළු පාරාදීසයක් වේ.

මූලාශ්‍ර

බාහිර සබැඳි
බොරලැස්ගමුව සවිස්තරාත්මක සිතියම

ශ්‍රී ලංකාවේ නගර සහ ගම්මාන
ශ්‍රී ලංකාවේ බස්නාහිර පළාතේ ජනාකීර්ණ ප්‍රදේශ
බොරැල්ල

බොරැල්ල (කොළඹ 8) යනු ශ්‍රී ලංකාවේ, කොළඹ පිහිටි විශාලතම උපනගරය වේ.

එය ප්‍රධාන වශයෙන් බහු-ආගමික සහ බහු-වාර්ගික පිරිසක් ජීවත් වන නගරයක් වන අතර, මෙම ප්‍රදේශ තුළ වැඩි වශයෙන් සිංහල සහ දමිළ ජාතිකයින් වාසය කරයි.

නගරයේ පිහිටි පාසල්
 වෙස්ලි විද්‍යාලය
 බණ්ඩාරනායක විද්‍යාලය
 දේවි බාලිකා විද්‍යාලය
 සී. ඩබ්. ඩබ්. කන්නංගර විද්‍යාලය
 සුසමය වර්ධන මහා විද්‍යාලය
 රත්නාවලී බාලිකා මහා විද්‍යාලය
 ඩී. එස්. සේනානායක විද්‍යාලය

ආශ්‍රිත

ශ්‍රී ලංකාවේ බස්නාහිර පළාතේ ජනාකීර්ණ ප්‍රදේශ
ශ්‍රී ලංකාවේ නගර සහ ගම්මාන
මෝදර

මෝදර යනු ශ්‍රී ලංකාවේ, කොළඹ පිහිටි උපනගරයක් වේ. 

ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන ගංගාවක් වන කැළණි ගඟ මුහුදට ගලා බසින්නේද මෝදර ප්‍රදේශය හරහා වෙයි.

කොළඔ නගරයට උතුරින් වුද කැළණි නදිය සාගරය වෙත ගලා බසින ස්ථානය "මුවදොර" වදනින් ජන ව්‍යාහාරයට එක් වුයේ මෝදර විලසටය, ලංකාවේ. කොළඔ වනාහි සුප්‍රකට වෙළෙද මධ්‍යස්ථානයකි, තොටුපළකි. පෘතුග්‍රීසි යුගයට පෙර ලක්දිව සෙසු ප්‍රදේශවලට මෙන් පර්සියානු, රෝම, අරාබි ආදි පෙරදිග ජාතීන්ගේ ආගමනයටත් සමග වෙළෙද සබදතා මෙන්ම ආගමික සබදතා වර්ධනය වු බව සදහන් වේ.

ආශ්‍රිත

ශ්‍රී ලංකාවේ බස්නාහිර පළාතේ ජනාකීර්ණ ප්‍රදේශ
ශ්‍රී ලංකාවේ නගර සහ ගම්මාන
මට්ටක්කුලිය

මට්ටක්කුලිය (කොළඹ 15) යනු ශ්‍රී ලංකාවේ, කොළඹ පිහිටි උප නගරයකි.

ආශ්‍රිත

ශ්‍රී ලංකාවේ බස්නාහිර පළාතේ ජනාකීර්ණ ප්‍රදේශ
ශ්‍රී ලංකාවේ නගර සහ ගම්මාන
මාදම්පිටිය

මාදම්පිටිය (කොළඹ 15) යනු ශ්‍රී ලංකාවේ, කොළඹ පිහිටි උපනගරයකි.

ආශ්‍රිත

ශ්‍රී ලංකාවේ බස්නාහිර පළාතේ ජනාකීර්ණ ප්‍රදේශ
ශ්‍රී ලංකාවේ නගර සහ ගම්මාන
පාමංකඩ

පාමංකඩ (කොළඹ 6) යනු ශ්‍රී ලංකාවේ, කොළඹ පිහිටි උපනගරයකි.

සංචාරක ආකර්ෂණ
පාමංකඩ බලපොකුණ - පුරාණ බලපොකුණ රජ මහා විහාර පරිශ්‍රයෙහි පිහිටි ස්වභාවික පොකුණක් වූ පාමංකඩ බලපොකුණ, හයවන පරාක්‍රමබාහු රජ දවස ඔහුගේ බටයන් විසින් සිය ජල අවශ්‍යතා වෙනුවෙන් ප්‍රයෝජනයට ගන්නා ලදැයි පැවසේ.

මූලාශ්‍ර

ශ්‍රී ලංකාවේ බස්නාහිර පළාතේ ජනාකීර්ණ ප්‍රදේශ
ශ්‍රී ලංකාවේ නගර සහ ගම්මාන
කිරුළපන

කිරුළපන යනු ශ්‍රී ලංකාවේ, කොළඹ පිහිටි උපනගරයකි.

ආශ්‍රිත

ශ්‍රී ලංකාවේ බස්නාහිර පළාතේ ජනාකීර්ණ ප්‍රදේශ
ශ්‍රී ලංකාවේ නගර සහ ගම්මාන
උපැවදිවූවෝ

කලක් භීක්‍ෂුවක්ව සිට පසුව සිය භික්‍ෂූ භාවය අත්හල පුද්ගලයෝ උපැවදිවූවෝ ලෙස හැඳින්වේ.

ආශ්‍රිත ලිපි
 චීවරධාරියෝ

උපැවදි පුද්ගලයෝ
ඔසී කොරයා

ඔසී කොරයා යනු ශ්‍රී ලංකාවේ මීගමුව ආසන්න දාගොන්නේ ජීවත්වූ අරක්කු ව්‍යාපාරිකයෙක් සහ දාමරිකයෙකි.

ව්‍යාපාර
තැබෑරුම් හිමියෙක්වූ ඔසී කොරයාගේ අරක්කු රේන්දය හලාවත දක්වා වෙරළබඩ තීරුව විය.

එල්ලව තිබූ ප්‍රධාන චෝදනා
 කොල්ලුපිටියේදී දඹරාවේ රතනසාර හිමියන්ට වෙඩි වැදුණු භාෂා පෙළපාළිය දියත් වූ 1966 ජනවාරි 8 වැනි දින  පෙළපාළිකරුවන් යට කරමින් මෝටර් රථයක් පැදවීම
 හිස බූගා කොට කලිසමක් හැඳ සිවුර පොරවා සිට එස්.ඩබ්.ආර්.ඩී. බණ්ඩාරනායක අගමැතිවරයාට වෙඩි පහර එල්ලවීමත් සමඟ සිවුර ගලවා තාප්පයට උඩින් පැන 'වැඩේ හරි මචං' කියා නවතා තිබූ මෝටර් රථයක නැඟී පලායාම (යාබද නිවෙසක මෙහෙකාර ස්ත්‍රියක වූ රොසලින් නමැති අයගේ සාක්‍ෂිය) සහ පසු  දිනක පසු හිස බූගා සිටියදීම කතරගමදී අගමැති ඝාතනය සඳහා වූ බාරය ඔප්පු කිරීම.
 ප්‍රසිද්ධ උත්සවයකදී පිස්තෝලයක් පෙන්වමින් කරුණාරත්න අබේසේකරට නිවේදනය කිරීම නවතා ගාමිණී ෆොන්සේකාට නිවේදනය සඳහා යාමට කීම 
 මෙම කිසිදු චෝදනාවක් කිසිවිටක පොලිසිය විසින් හෝ අධිකරණය විසින් විභාග කර නැත.

ආශ්‍රිත ලිපි
 අරක්කු රේන්ද
 දඹරාවේ රතනසාර හිමි
 තල්දූවේ සෝමාරාම
 එස්.ඩබ්.ආර්.ඩී. බණ්ඩාරනායක

වැඩිදුර කියවීම්
 ඔසී කොරයා හිස බූ ගායී

මූලාශ්‍ර

එස්.ඩබ්.ආර්.ඩී. බණ්ඩාරනායක ඝාතනය
බෝධිපාක්‍ෂික ධර්ම

බුදු දහමේ ඇති ලෝකෝත්තර ඥාණයන් ලැබීමට උපකාරවන ධර්මයන් පොදුවේ බෝධි පාක්‍ෂික ධර්ම ලෙස හැඳින්වේ. මේවා 37ක්ඇති අතර කොටස් 7කට බෙදේ.

සතිපට්ඨානය

සතිපට්ඨාන 4කි.
 කායානුපස්සනා සතිපට්ඨානය
 වේදනානුපස්සනා සතිපට්ඨානය
 චිත්තානුපස්සනා සතිපට්ඨානය
 ධම්මානුපස්සනා සතිපට්ඨානය

සම්මප්පධාන
සතර සම්‍යක්ප්‍රධාන වීරිය යනු, 

1.නූපන් අකුසල් නූපදවීමට කරන වීරිය 
2.උපන් අකුසල් ප්‍රහාණය කිරීමට කරන වීරි ය
3.නූපන් කුසල් ඉපදවීමට කරන වීරිය 
3.උපන් කුසල් වැඩිදියුණු කිරීමට කරන වීරිය

ඉඬිපාද
සතර ඉර්ධිපාද යනු,

ඡන්ද, චිත්ත, වීරිය, වීමංසා යන ඉර්ධිපාද වේ.

ඉන්ද්‍රිය
ශ්‍රද්ධා, වීර්යය, සති, සමාධි, ප්‍රඥා යනු පංච ඉන්ද්‍රිය ධර්ම වේ.

බල

ශ්‍රද්ධා, වීරිය, සති, සමාධි, ප්‍රඥා යනු පංච බල වේ.

බොජ්ඣංග

සති, ධම්මවිචය, වීරිය, ප්‍රීති, පස්සධි, සමාධි, උපේක්ඛා යනු සප්ත බොජ්ඣංග වේ

මග්ගංග

මාර්ගාංග අට/ආර්‍ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය යනු,

සම්මා දිට්ඨි,
සම්මා සංකප්ප,
සම්මා වාචා,
සම්මා කම්මන්ත,
සම්මා ආජීව,
සම්මා වායාම,
සම්මා සති,
සම්මා සමාධි.

බෝධිපාක්‍ෂික ධර්ම
ජූනි 3



විශේෂ සිදුවීම්

උපන්දින

1914 - මහාචාර්ය එදිරිවීර සරච්චන්ද්‍රයන්ගේ උපත.

මරණ

නිවාඩු දිනයන් හා අනුස්මරණ

අවුරුද්දේ දින
ජූනි
ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ දින