Suchinthana/si-wikipedia huggingface dataset:
උපුටා ගැනීමේ ඓතිය පිළිබඳ නීතිය - ඉතිහාසය

උපුටා ගැනීමේ අයිතිය  පිළිබඳ නීතිය - ඉතිහාසය

උපුටා ගැනීමේ අයිතිය මුද්‍රණාල බිහි වීමෙන් පසු පුළුල්ව පැතිරුණු  සාක්ෂරතාවයත් සමග ආරම්භ විය. නීතිමය සංකල්පයක් ලෙස මූලිකව මෙය දහ අටවන සියවසේ ආරම්භයේදී බ්‍රිතාන්‍යයේදී මුද්‍රණකරුවන්ගේ ඒකාධිකාරයට ප්‍රතික්‍රියාවක් ලෙස ප්රතිස්ඨාපනය විය. 2වන චාල්ස් රජු විසින් නීත්‍යානුකූල  නොවන කෘතීන් පිළිබඳ  සලකා බලා බලපත්‍ර පනත 1662 පාර්ලිමේන්තු පනතක් මගින් ඉදිරිපත් කරන ලදී. මෙමගින් බලපත්‍රලාභි  කෘතීන්ගේ ලේඛණයක් ආරම්භ වූ අතර මුද්‍රණකරුවන් හට එම පොත් ලියාපදිංචිය සඳහා තැන්පතුවක් තැබීමට නියම කරන ලදී.

ඈන් පනත යනු ප්රථම නියමාකාර උපුටා ගැනීමේ අයිතිය පිළිබඳ පනතකි. එමගින් ප්‍රකාශකයන් හට එම උපුටා ගැනීමේ අයිතිය අදාල කාලය නිමා කිරීමට ස්ථාපිත කාලයක් නියම කරන ලදී. මෙය නීතිමය සංකල්පයක් ලෙස පොත් සහ සිතියම් සෑම නව්ය කර්මාන්තයකට අනුකූලවම ප්‍රකාශ කිරීමට වර්ධනය විය. වත්මනෙහි මෙය ශ්‍රව්‍ය  පටිගත කිරීම්, සිනමා පට, ඡායාරූප, මෘදුකාංග සහ ගෘහනිර්මාණ කාර්යයන් යනාදී පුළුල් පරාසයක් ආවරණය කරයි.

1886 දී බර්න් කන්වෙන්ශන් මගින් ප්‍රථමවරට  ද්විපාර්ශවික වෙනුවට පරම ජාතිකයන් අතර අයිතිය ස්ථාපිත කරන ලදී. මේ යටතේ නිර්මාණශීලී කාර්යයන් සඳහා උපුටා ගැනීමේ අයිතිය නැවත දැක්විය යුතු නොවේ. මක්නිසාද යත් එය ස්වකීයවම නිර්මාණයේදී දායාද වන බැවිනි. ලේඛකයෙකු විසින් බර්න් කන්වෙන්ශන් වෙත සාමාජික වූ රටවල් වලදී උපුටා ගැනීමේ අයිතියට ලියාපදිංචි  වීමට හෝ ඉල්ලුම් කිරීමට අවශ්‍ය  නොවේ. යම් නිර්මාණශීලී කාර්යයක් ස්ථාපිත ඌ වහාම එම නිර්මාණකරුවා එම නිර්මාණයට හෝ එහි ව්යුත්පන්නයන්ට  ස්වයංක්‍රීම සියලුම උපුටා ගැනීමේ අයිතීන් පිළිබඳ කාර්යයන් සඳහාම සුදුසුකම් ලබයි. මෙමගින් විදේශීය නිර්මාපකයන්ද දේශීය නිර්මාපකයන් හා සමානවම එයට අත්සන් තැබූ සෑම රටකදීම අනුමත වේ. එක්සත් රාජධානිය විසින් මේ සඳහා 1887 දී අත්සන් තැබූ නමුත් එහි බොහෝ කොටස් වසර 100යක් අට පසුව 1988දී උපුටා ගැනීම් නිර්මාණ සහ පේටන්ට් පනත සම්මත වන තුරුම  භාවිතයට නොගැනුනි. එක්සත් ජනපදය මෙයට 1989 වනතුරුම අත්සන් නොතබන ලදී.

එක්සත් ජනපදය සහ බොහෝ ලතින් ඇමරිකානු රටවල් මේ වෙනුවට 1919දී බුවනෝස් අයර්ස් කන්වෙන්ශන් වෙත අත්සන් තබන ලදී. මෙමගින් උපුටා ගැනීම තහනම් යනුවෙන් සඳහන් කිරීම අවශ්‍ය 

විය. එසේම අත්සන් තැබූ රාජ්යයන් හට කාල සීමා පැනඅදාවකාශ සකසන ලදී. විශ්වීය උපුටාගැනීම් පිලිබඳ පනත 1952දී එලිවනදකන ලද අතර සෝවියට් දේශය වැනි ජාතීන් මගින්ද අනුමත කරන ලදී.

බර්න් කන්වෙන්ශන්හි ඇතුලත් රෙගුලාසි  ලෝක වෙලඳ සංවිදානයේ ටී ආර් අයි පී එස් ගිවිසුම මගින් එකි දකවන ලදී. 2002දී ඩබ්ලිව් අයි පී ඕ උපුටා ගැනීමේ පනත මගින් තාක්ශණය උපුටා ලබාගැනීම  භාවිතය සදහා ඉතා ඉහල නීති පනවන ලදී.
පුනරැද අධ්‍යයනය

Renaissance learning - පුනරැද අධ්‍යයනය

	ස්වකීය සරසවියක් හෝ වෙනත් අධ්‍යයන ආයතනයක් රහිතව, අවම වශයෙන් අධිකරණයක් හෝ අමාත්‍යවරැන් රහිතව, වේල්ස් දේශය, පුනරැදයත් සමග නැගී සංකල්ප විප්ලවයකට දායක වීමට සුදුසු තත්වයක නොවිය. 

	එ‍සේ දැනුම හා සංකල්ප ජනිත කිරීමේහි ලා මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස කටයුතු කිරිමට සුදුසු වු ප්‍රදාන නගරයක් වුව ද වේල්ස් හී නොවීය.

නමුත් පුනරැදය මගින් වේල්ස් මත නිසැක ‍බලපෑමක් තිබුණි. එනම්, යම් යම් පුද්ගලයින් (රෙපරමාදු හා කතෝලික බැතිමතුන්ද) තම ‍ෙව්ල්ෂ් භාෂාව පුනරැදයෙන් නැගී ආ මේ නව ව්‍යාපාරයේ කොටසක් කිරීමට දැක්වු කැපවිම හා අභිප්‍රාය හෙයිනි.

Konsthanthinapalaya
සාත්‍රීය

සාත්‍රීය, හෝ සාත්‍රීය න්‍රිත්‍ය, ප්‍රධාන  සම්භාව්‍ය ඉන්දියානු නර්තන සම්ප්‍රදායයන් අට අතුරින් එකකි. සමහර පරම්පරාගත චාරිත්‍ර මෑත අතීතයේ වන අතර සන්ට්‍රියා නර්තනය ජීව මාන දෙයක් ලෙස එහි නිර්මාර්තෘ 'ශ්‍රීමන්ත සංකාර දේව' ශත වර්ශ 15 ආසාමි සිට නැවත එයි. සංකාර දේව සන්ට්‍රියා නර්තනය නිර්මාණය කළේ අන්කියානාත් (අසැම්ස් නැමැති රංගන මාර්ගයක් ) සන්ට්‍රියා තුල බොහෝ විට රග දැක්වෙන රංගනය උදෙසාය. එම නර්තනය සන්ට්‍රියා තුල ව්‍යාප්ත වීමේදි සන්ට්‍රියා වශයෙන් ශාස්ත්‍රඥ මහේෂ්වර මියෝග් විසින් ප්‍රචලිත කිරිම පිණිස එය නම්කර ඇත. මෙම නර්තනයේ සීමාව සන්ට්‍රියා තුළින් බොහෝ ප්‍රේක්ෂකයින් අතරට ගිය අතර ඒ චාරිත්‍රනු කූල හා වෙනත් කටයුතු සදහා යොදා ගැනේ. ඒ අතරම ඒය මුලින්ම නිර්මාණය කලේ. වර්ෂ 500 කට පෙරයි.

ආශ්‍රිත

ඉන්දියාවේ සම්භාව්‍ය නර්තන ප්‍රභේද
ඇසෑමයේ සංස්කෘතිය
ඉන්දියාවේ නර්තන
ඉන්දියාව
ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ නර්තනයන්

ඇමරිකාවේ විවිධ වර්ගයේ නර්තනයන් ඇත. රොක් ඇන්ඩ් රෝල් නර්තනයෙන් ව්‍යුත්පන්න ලින්ඩි හෝප් රංගනයෙහි උප්පත්ති ස්ථානය වනු‍යේ ඇමරිකාවයි. තවද නුතන ස්කුවෙයර් නර්තනයෙහි ද (ඇමරිකාවේ ඓතිහාසික දියුණුව නිසා මෙහි ඇමරිකාවට සම්බන්ධ - 19 වන සියවසේ ඇමරිකාව විසින් මෙය ඔවුන්ගේ රාජ්‍ය නර්තනය ලෙස නම් කර ඇත.) උප්පත්ති ස්ථානය වනුයේ ඇමරිකාවයි. නුතනයේහි ද කෙන්ද්‍රය වනුයේද, ඇමරිකාවයි.

විවිධ වර්ගයේ සමාජීය නර්තන හා ප්‍රාසාංගික හෝ දර්ශනීය නර්තන අතර සම්ප්‍රදායික, ස්වදේශීය ආදී ඇමරිකානු නර්තන රාශියක් ද ඇත.

"So You think you can Dance"සහ " Dancing with stars" වැනි යථාර්ත වැඩසටහන් හා  තරඟ" ප්‍රේක්ෂකයන්ව නර්තනයට යොමු කර ඇත

ඇමරිකාව
නර්තන අංකනයන්

නර්තනයේ දි යමක් අගවන අයුරින් නිරූපනය කර දැක්විම නර්තන අංකනයයි. එය සංගිත ප්‍රභන්ධන අංකනයට යම් තරමින් සමනා කම් දැක්වුවත් විවිධ ලෙස විළුඹ හා පයේ ඇගිලි ශබ්ද වන සේ බිම ඇනිමෙන් කරනු ලබන නැටුම් විශේෂයේදී මිනිසාට නියත වු චාරිත්‍ර, ආචාර පිළිවෙත දැකිය හැකිය. නර්තනයේදි මේ පිළිබදව අඩංගු වන විවිධ නිරූපන ක්‍රමයක් ඇත.

•	වෙන් කොට යමක් ඇගවිම.

•	හැඩය නිරෑපනය.

•	සිතියම් ලකුණු කිරිමේ මග.

•	ගණන් වශයෙන් වු පද්ධතිය/ රීතිය.

•	සංගීත අංකනය.

•	සටහන් අංකනය.

•	ලිපි හා වචන අංකනය.

නර්තනය
නර්තන අංකනය

නර්තනයේ දී යමක් අඟවන අයුරින් නිරූපනය කර දැක්විම නර්තන අංකනයයි. එය සංගීත ප්‍රබන්ධන අංකනයට යම් තරමින් සමානකම් දැක්වුවත් විවිධ ලෙස විළුඹ හා පයේ ඇඟිලි ශබ්ද වන සේ බිම ඇනීමෙන් කරනු ලබන නැටුම් විශේෂයේදී මිනිසාට නියත වු චාරිත්‍ර, ආචාර පිළිවෙත දැකිය හැකිය. නර්තනයේදි මේ පිළිබඳව අඩංගු වන විවිධ නිරූපන ක්‍රමයන් ඇත.

	වෙන් කොට යමක් ඇඟවිම.

	හැඩය නිරූපනය.

	සිතියම් ලකුණු කිරිමේ මඟ.

	ගණන් වශයෙන් වු පද්ධතිය/ රීතිය.

	සංගීත අංකනය.

	සටහන් අංකනය.

	ලිපි හා වචන අංකනය.

නර්තන ප්‍රස්තාර‍ය - ඉතිහාසය 

පළමු පරිගණක අංකනය, සජිවීකරණය කරන ලද රූපයක් නර්තන සැලසුම් කරන්නා විසින් යෙදූ චලනයන්ට අනුව DOM නරත්න අංකනයක් සේ එඩී. ඩොම්බ්‍රොවර් විසින් ඇපල් 2 වන පුද්ගලික පරිගණය 1982 දී නිපදවන ලදී. සමහර අංගයන් හි විෂේෂිත රංගනයන් වන පෝර්ට්හැන්ඩ් නර්තනය,මොරිස් නරත්නය හා බේලාමෑස් ෆුයුලේ සඳහන් කල හැක. ඈන් හට්චින්සන්ගේ පොත වන නැටුම් ශාස්ත්‍රය  1989 හි නර්තන අංකනයන් 13 ක් සෑදෙන අතර, එකට එන සමාන කිරීම් වලින් එම පද්ධතීන්ගේ වාසි හා අවාසි දැන ගත හැක. මෙම පොත එලිදැක්විමට හා නර්තන අංගනයේ ගොඩනැගීමට හා ක්‍රියාවෙහි යෙදවීමට උපකාරී වෙයි. 1975 වර්ෂයේ දී ඈන් හට්චින්සන්, ආතර් පෙන්ටි ලියොන්ගේ පැස් ඩී සික්ස් නැටුම් රචන ය නැවත රචනා කල අතර 1844 ලා විවැන්ඩ්යර් එහි මුල් සංගිතය ද ජොෆ්රි බැලේ නාට්‍යයට ‍යොදා ගැනුනි. මෙය සෙන්ටි ලියෝ විසින් ඔහුගේ සිමෙන්නොරියාග්‍රැෆි නර්තන අංගයෙන් ප්‍රතිනිර්මාණය කලහ. 1978 මැරික්ස් බැලේ නර්තනය පිර්ලැනොම් විසින් වේදකා ගත කරන ලද අතර වර්තමානයේ එය ඔහු සතුව ඇත. පැස් ඩී සික්ස් බැලේ නර්තනය තවමත් ලාව පුරා රංගන ගත කෙරේ. ඉතා ප්‍රචලිත නර්තන අංකනයන් වන සර් ජේම් එකතුව නර්තනයේ ක්‍රමයෙන් ලෙස බ්ලැඩිමියර් ඉවැනොව්ව් ස්ටෙපනොව් විසින් පටිගත කරන ලදී. එහි අන්තර්ගත වන්නේ ප්‍රසිදධ ඉම්පිරියල් බැලේය. එය 20 වන ශතවර්ෂයේ එකතුවකිනි. මෙයින් බහුතරයක් නැටුම් ශාස්ත්‍රය මෙරයිස් පෙටියා ගේ එකතුවකි. මෙයින් ඔහුගේ මුල් රචකා වන ද ස්ලිපින් බියුටි ගිසෙල් ලානොසයර් හා ස්බෝන් විල වේ. අනෙක් රචනා අතර ද නට්ක්‍රැකර් මුල් පිටපත, ‍කොපෙලා බැලේ නර්තනය වේ.

|Dance notation

|-
{|
ලතින් ඇමරිකානු නර්තනයන්

මුල් නර්තනයේ උත්පත්තිය ලතින් ඇමරිකාව වේ. මේවා චා චා, රෑම්බා, සම්බා, සල්සා, මැම්බෝ, මෙරින්ගුයි, බචාටා,තුම්බියා හා බොලේරෝ වේ. සමහර නර්තන උපදේශනයන් ටැන්ගෝ හා ආජන්ටයන් ටැන්ගෝ ද මෙම ලැයිස්තුවට ඇතුලත් කර ඇත. මේවා අනෙකුත් නර්තන ශෛලීන්ගෙන් වෙනස් වේ. ආජන්ටිනාව තුළ චනාරේරා, ගටෝ, එසතොන්ඩිඩෝ සහ සම්බා නර්තනයන් අතරින් ටැන්ගෝ ජන නැටුමක් සේ නොසලකයි. බොහෝ බොල්වියානු ජන නැටුම් වන මොරෙන්ඩා, තුළවාඩා, ලමරාඩා, තැපරෙල්ස් සහ මෑතක දී නීර්මාණය වු ටින්තු ද වෙයි. කොලොම්බියාව තුළ වඩා ප්‍රචලිත නර්තනයකි, තුම්බියා, මෙය ආජන්ටයින් තුම්බියා ලෙස වරදවා නොගත යුතුයි. මෙය පැවත එන්නේ කැරබියන් රෙගේ හා ස්තා යන නර්තනයන් ගෙනි.

නර්තනය
රංගනය හා සංගීතය

බොහෝ මුලික සංගීත හා රැඟුම් ආකාර රඟ දක්වනු ලැබු‍වේ එකටය. මෙම යුගල නර්තනයන් පැවත එනු ලබන්නේ රැඟුම් හා සංගීත ඇතුලත් ජිග්, වොල්ට්ස් , ටැන්ගෝ, ඩිස්කෝ, සල්සා, ඉලෙක්ට්‍රොනිකා හා හිප්-හොප් ඔස්සේය. සමහර සංගීත වර්ග සමාන්තර නර්තන හැඩ අඩංගු බැරොක් සංගීතය පදනම් වූ බැරොක් නර්තන වූද, අනෙකුත් නර්තන ගොඩ නැඟුනේ වෙන් වෙන් වශයෙනි. එනම් සම්භාව්‍ය සංගීත සහ සම්භාව්‍ය බැලේ ලෙසයි.

නර්තනය බොහෝ විට සංගීතය හා බැඳෙන මුත්, එය  ස්වාධීනව හෝ එහිම අඩංගු දෑ සැපයමින් රඟ දැක්වේ(ටැප් ඩාන්ස්). නර්තනය සංගීතය සමඟ යෙදෙන රංගන හා ශෛලීය සංගීතයට උචිත ලෙස හෝ එයින් බැහැරව යන ආකාරයට ඉදිරිපත් කරයි. සංගීතය නොමැතිව දක්වන රංගනය සෑම විටම නර්තනයේ රිද්මයට අනුව යයි.

සටහන් 

{|

|Dance - Dancing and music
{|
රංගනය
සංගීතය
පාද ක්‍රියාකාරිත්වය (නර්තනය)

පාද ක්‍රියාකාරිත්වය යනු නර්තන ශිල්ප ක්‍රම‍යේ පාද තබන ආකාරයන් වේ. එනම් පාද ස්ථානය හා පාද ක්‍රියාකාරිත්වයයි.

පහත සඳහන් ආකාරයේ පාද ක්‍රියාකාරිත්වයන් සැලකිල්ලට ගනු ලැබේ.
 නර්තන ශිල්පක්‍රම - නිවැරදි පාද ක්‍රියාකාරිත්වය, නිවැරදි ඉරියව් හා චලනයන් කෙරෙහි මූලිකව බලපායි.
සෞන්දර්යය වටිනාකම| - සමහර පාද ස්ථානයන් හා ක්‍රියා සාම්ප්‍රදායික ලෙස සිත් ඇද ගන්නා සේ සැලකුවත්, සමහර දෑ අසෝබනය. නමුත් එය සංස්කෘතිය මත තීරණය වේ.
ශිල්පාත්මක ස්වභාවය - වඩා ගැඹුරු පාද ක්‍රියාකාරිත්වයන් නර්තන ශිල්පයේ මූලික අභිප්‍රාය වේ.

වෙනස් නර්තනයන් ඉහත දෘෂ්ටීන් කෙරෙහි වෙනස් ආකාරයෙන් බලපායි.

සටහන්
නවීන බෝල්රූම් ‍මුලික කොටස්

රෝජර්ස් ඇන්ඩ් ඇස්ටෙයාර්

මුල් 20 වන ශත වර්ෂයේ නර්තන යුගලයක් වන ‍ෆ්රෙඩ් ඇස්ටේයාර් සහ ජින්ජර් රෝජර්ස් බෝල්රූම් රංගනයට ඇමරිකාව තුළ බොහෝ සේ දායක විය. මොවුන් දෙදෙනා හට වෙනත් ජීවන මාර්ගයක් හා අරමුණු තිබුණත්, ඔවුන් වඩාත් ප්‍රසිද්ධ ඔවුන්ගේ චිත්‍රපට නර්තනයන්හටය. ඇස්ටේයාර් සහ රෝජර් ගේ බොහෝ නිර්මාණ සමාජ නර්තන විදහා දක්වන අතර නැටුම් ශාස්ත්‍රයද කීර්තියට භාජන විය. (බොහෝ විට ඇස්ටෙයාර් හා හර්මස් පෑන් ) මෙය අතිශයෙන් නිවැරදිව වේදිකා ගත කරන ලදි.

නවීන බෝල්රූම් රංගනය - මූලික කොටස් 

සම්භාවනීය හා පැරණි නර්තන සමාජ, බෝල්රූම් නර්තනය සංරක්ෂණයට හා රඟ දැක්වීමට අතීතයේ මනා ලෙස දායක වී ඇත.  මෙම සමාගම් විශේෂ උත්සව වලදි සම්ප්‍රදායික ඇඳුමෙන් නර්තනයන් දක්වයි. සමහර උපදේශකයන් කාලය හා ස්ථානය පිළිබඳ නර්තනයන්හි විශේෂත්වයක් විදහා පායි. තවද ‍ෆැඩ් නර්තන, කෙටි කාලීන, කාල විශේෂිත, නර්තන එක් වකවානුවක ශෛලිය හා සංගීතය හා සම්බන්ධ වු (ද ට්ව්ස්ට් වැනි ) හා විශේෂිත ගීත (YMCA හා ලාමකරිනා) ද ඇතුලත්ය.

සටහන්
පොමි

මෙම ශෛලිය සංයුක්ත සෑම ආකාරයකම නර්තනයන්ට රංග ප්‍රයෝගික නිර්මාණයට පහ මුලිකව විනෝදය ඇති කරන අර්ධකාලීන දර්ශනයන්ට උපයෝගි වේ. පොඩි මිනිසුන් 6 සිට 45 දක්වා දර්ශනයන්ට උපයෝගි වේ. පොමි මිනිසුන් 6 සිට 45 දක්වා යුත් න‍රාඩයම් ලෙස ගෙදක්වන අතර ' පොදු රගදැක්විම්' අතර මුලික රංගනයකි. තරගකාරිත්වය දරැණු ලෙස මෙම නිෂෙත්‍රය තුළ තිබෙන අතර රග දක්වන්නේ ආකාරය විනිශ්චය මත ම නොව නමුත් කරාඩයම් සමානන්තවය, අලංකාර කොට දැක්විමේ සමාර්ථය, නිරවද්‍යවතාවය සහ නැටුම් ‍ශාස්ත්‍රය මත පදනම් වේ.

රංගනය
සමාජ නර්තනය

සමාජ නර්තනය, නර්තන රූප හා නර්තන ශෛලවල ප්‍රධාන කොටසකි. එය සමාජීකරණය හා පොදු අයිතිය මූලිකව විදහා පායි. මෙය අනෙකුත් මුලික වර්ගයන් හා සැසදේයි.

 උත්සවාකාර නර්තනය

තර්කානුකූල නර්තනය

 ශෘංගාරාත්මක නර්තනය

සහභාගිත්ව නර්තනය

රැගුම් දැක්වීමේ නර්තනය

බොහෝ සමාජ නර්තන සහකාර නර්තනයයි. නමුත් බොහෝ විට සමාජ නර්තන පිළිබදව කථා කරන විට බෝල්රූම් හා අනෙකුත් සහකාර නර්තන මතකයට නැගේ. 

•	බෝල්රෑපි 

•	ස්වීන්ග් නර්තනය

•	ක්ලබ් නර්තනය

•	කොන්ට්‍රා නර්තනය

•	කන්ට්‍රි ඇන්ඩ් වෙස්ට(ර්) නර්තනය

•	ඉංග්‍රීසි කන්ට්‍රි නර්තනය

•	ෆෝල්ක් නර්තනය

•	ස්කොට්ලන්ත ජන නැටුම

•	ස්කොයාර් නර්තනය

•	ස්ට්‍රීට් නර්තනය

•	ටැන්ගෝ නර්තනය

•	තනි පුද්ගල නර්තනය

සටහන්
මලල ක්‍රීඩා - ජවන හා පිටිය ඉසව්

මෙම අසාමාන්‍ය තරග නියමආකාරයෙන් පවත්වනු ලබන්නේ ගෘහස්ථ තරග කාල සීමාවලදිය. එය එසේ සිදු කරනුයේ දිග මීටර 200 ඇතුලත වු කෙටි දුර ධාවන පථය නිසාය.සැතැප්ම තරගය හැරුණු විට බාධක, දිගු දුර තරග කලාතුරකින් පැවැත් වෙන නමුත් බොහෝ ධාවන පත සැතපුම් කාල (402.3 මීටර්) සිට මීටර් 400 බවට පරිවර්තනය කර ඇත. සෑම දිගු දුර තරගයක්ම වාර්තා ගත නොකරන නමුත්, IAAF වාර්තා පොත තුළ සැතපුම්‍ ලෝක වාර්තාව වර්තමානයේ දරන්නේ කිනම් එල් ගුරෝජ් නැමැති මොරොක්කෝ ජාතිකයා වන අතර ස්වෙට්ලනා මැස්ටනෝමා නැමැති රැසියානු ජාතික කාන්තාව විසින් එහි පුරාණ වටිනාකම දරයි.

පුරුෂයන් හා ස්ත්‍රීන් අතර තරග නොවදින අතර සමහර අවස්ථාවල පාසල් අතර තරග තුළ එසේ කිරීමට සිදු වේ. ස්ත්‍රීන්, පුරුෂයන් ධාවනය කරන දුර ප්‍රමාණයට ධාවනය කරන අතර කඩුලු පැණීම හා අසුන් පන්නා කරන තරගය තුළ බාධක උස් නොවන අතර, යක්ගුලිය, හෙල්ල සහ මිටියේ බර ප්‍රමාණය අඩුය.

ධාවන තරග 
 
 දීවිමේ තරග - මීටර් 400 ධාවන පථය මත

කෙටි දුර තරග - මීටර් 400 හා ඊට අඩු තරග, පොදු තරග වන ‍මීටර 60 (ගෘහස්ථ පමණි) මීටර් 100, මීටර් 200 , මීටර් 300 , මීටර් 400 වේ.

මධ්‍යම දුර- මීටර 800 සිට මීටර් 3000, මිටර් 800, මීටර් 1500, සැතපුම හා මීටර 3000 (ඇමරිකාව තුළ බොහෝ ප්‍රාන්තයන්හි උසස් අධ්‍යාපන පාසල් ශිෂ්‍යයන් බොහෝ විට මීටර 800, මීටර් 1600 සහ මීටර් 3200 ධාවනය කරයි) සමහර ප්‍රන්තයන්හි පාසල් තුළ මීටර 1500, මීටර් 3000 හා සැතපුම් තරග පවත්වයි.

බාධක ‍දිවීම - සාමාන්‍ය මීටර් 3000 තරගයන් වන අතර තරගකරුවන්ට බාධක හා විලය මගින් පැනීමට සිදු වේ.

දුර දිවීම -  මීටර් 5000 හා ඊට වැඩි පොදු තරග මීටර් 5000 හා මිටර් 10 000 වේ. අනෙකුත් තරග පැය 01,06,12,24 වේ.

කඩුලු පැණීම - උස මීටර් 110 හා කාන්තාවන් සදහා මීටර් 100වෙයි.මීටර් 400 අතර මැදි බාධක හා මිටර් 300 සමහර උසස් අධ්‍යාපන පාසල් තුළ භාවිතා වේ.

සහය දිවීම - මීටර් 4x100" මීටර් 4x400, මීටර් 4x800 හා 4 සැතපුම යන ආදිය වේ. කලාතුරකින් සහය දිවීමේ සැණකෙලියකදී මිශ්‍ර තරග පැවැත්වේ. නියම ආකාරයෙන් මිශ්‍ර තරග දුර මිශ්‍ර සහය දිවීම හා කෙටි දුර මිශ්‍ර සහය දිවීම වශයෙන් වේ. දුර මිශ්‍ර සහය දිවීමෙන් තරගයන් මීටර් 1200, මීටර් 400, මීටර් 800 හා මීටර් 2600 පවැත්වේ. කෙටිදුර සහය දිවීම මීටර් 400, මීටර් 2200, හා මීටර් 800 වේ. බොහෝ පාසල් තුළ කෙටිදුර සහය දිවීමට මීටර් 200 හා මීටර් 2100 අවසන් මීටර් 400 වේ. ‍ බොහෝ ඇමරිකානු පාසල් මීටර් 4 400 හා 4 800 හා තරගයක් අවසන් තරගය ලෙස තෝරා ගැනේ.

මාර්ග ධාවනය 
 

විවෘත පාසල් යොදා ගැනෙන අතර බොහෝවිට ධාවන පථයන් අවසානයත් සමඟ අවසන් වේ. පොදු තරග කී.මි. 5 ට වැඩි, කි.මී.10, කෙටි දුර හා දිගු දුර වේ. වඩා සුලභ නොවන තරග ලෙස කි.මී. 15, සැතපුම් 10 (කි.මී. 16) කි.මී. 20 හා සැතපුම් 20 (කී.මී.32)දැක්විය හැකිය. දිගු දුර දිවීමේ තරගය ඔලිම්පික් ධාවන තරගය තුළ පවත්නා එකම පොදු මාර්ග බාධක තරගය වේ.

වේගයෙන් ඇවිදීම - බොහෝ විට වීවෘත මාර්ග භාවිතා කරන අතර පාසල් තරග අතර බොහෝ විට පවතින තරගයකි. පොදු තරග කි.මී. 10, කි.මී. 20 හා කි.මී. 50 වේ.
  
පිටියේ තරග - විසිකිරිමේ ඉසව් - යගුලිය මිටිය හෙල්ල කවපෙත්ත

පැණිමේ ඉසව් - උස පැණීම, රිටි පැණීම, දුර පැණීම, තුන් පිම්ම

දුර්ලභ තරඟ - සිටගෙන උස පැණීම, සිටගෙන දුර පැණීම, සිටගෙන තුම් පිම්ම
සහය දිවීම

සටහන්
මර්ටින් වික්‍රම සිංහ (චිත්‍රය)

මර්ටින් වික්‍රම සිංහ 
(චිත්‍රය)

උපත 	-	මැයි 29 1890
		කොග්ගල, ශ්‍රී ලංකා

මරණය	-	ජුලි 23 1976
		(වයස 86)
		බණ්ඩාරවෙල, ශ්‍රී ලංකා

	මාර්ටින් වික්‍රම සිංහ ඒම්.බී. ඊ (මැයි 29 1890 සිට ජුලි 23 1976) වැදගත් ශ්‍රී ලාංකික කථා රචකයෙකි.

මුල් හේතුව සොයා යාම මුලික මාතෘකාව ලෙස මාටින් වික්‍රම සිංහයන්ගෙන් ලියවිලි, සංස්කාතිය, සහ ශ්‍රී ලාංකිකයන්ගේ ජිවි. පදනම් විය. ඔහුගේ කාර්යය විපරමට අදාල වන්න‍ේ නුතන දැනුම, ස්වභාවික හා සමාජ විද්‍යාව, සාහිත්‍යය, සාධක ශ්‍රස්ත්‍රය, කලාව, දර්ශනය විද්‍යාව, අධ්‍යාපනය, බොද්ධාගම හා තුලනාත්මක ආගම ලගාවිමට ඉක්මවා යන නොගැඹුර භාව රසය ග්‍රාම්‍ය හික්‍යාලය ශ්‍රී ලංකික පාඨකයන් හට මග පෙන්විමට සහ නොනැසි පවතින හේතුන් ඔවුන්ගේ පොදු ජාතික අත්‍යවශ්‍යතාව සහ පවතින ග්‍රාමිය පිටින හා ග්‍රාමිය සංස්කෘතිය වේ.
‍ෆ්‍රෙඩ්රික් ඩග්ලස්

‍
ෆ්‍රෙඩ්රික් ඩග්ලස් (1818-1895) ප්‍රථමවරට මහජන අවධානයට ලක් වුයේ කථිකයෙකු සහ ඔහුගේම ස්වචරිතෝපදානය ලියු කතුවරයා වශයෙනි. ඔහු එම සමයේ බොහෝ කතාබහට ලක් වු අප්‍රිකානු ඇමරිකානු ජාතිකයා බවට පත්විය. එමෙන්ම වඩාත්ම පිළිගැනීමට ලක් වු දේශකයකු හා කතුවරයකු වශයෙන්ද ඔහු ඇමරිකානු ඉතිහාසයට එක්විය.

	
ඔහුගේ ජන්මය වහල්භාවයට නතු වුයේ මේරිලන්ඩ් හිදීය. ඔහු වහල්භාවයෙන් මිදී වහල්භාවයෙන් තොර වෙනත් රැකියාවල නිරත විය. එමෙන්ම ඔහු පුවත්පත් ගණනාවක කතුවරයා ද විය. ඔහුගේ ප්‍රසිද්ධම කෘතිය වනුයේ ස්වචරිතෝපදානයක් වන "Narrative of the life of frederick Douglas an American Slave" (ෆ්‍රෙඩ්රික් ඩග්ලස්ගේ වහලකු ලෙස ගෙවු දිවියේ කතන්දරය) යයි. එය 1845 දී මුද්‍රණය විය. මෙම කාලයේදීම සමහර විචාරකයෝ මෙම කෘතිය දෝෂදර්ශනයට ලක් කළහ. ඒ කළු ජාතික‍යකු හට මෙවැනි කෘතියක් ලිවිමේ හැකියාවක් නැතිබව පවසමිනි. එහෙත් එම විචාර නොතකා මෙම කෘතිය වැඩි වශයෙන්ම අලෙවි වු කෘතියක් බවට පත්විය.

ඩග්ලස් පසුව මෙම කෘතිය නවීකරණය කර "my bondage and My Freedom(1855) ලෙස ප්‍රකාශ කළේය. සිය ජීවිත කාලය තුළ දී නොයෙක් දේශපාලනමය තනතුරු හෙබ වු ඩග්ලස්, නොයෙකුත් බලපෑම් ඇති කළ හැකි ලිපි හා රචනා, නිර්මාණය කළේය.

සටහන් 

{|

|African American literature Frederick Douglass
|-
{|
ප්‍රංශ හා කැනේඩියානු සාහිත්‍යය

ප්‍රංශ කැනේඩියානු සාහිත්‍යය ඉංග්‍රීසි සාහිත්‍යයෙන් පරිබාහිරව පරිණාමය විය. එම සාහිත්‍යය මව් සංස්කෘතියේ සම්බන්ධයකින් තොරව එයටම ආවේණික වූ ලක්ෂණයන්ගෙන් සමන්විතව පරිණාමණය විය.

1802 දී පමණ කැනඩා පුස්තකාලයක් ඇරඹිණි. එය කැනඩාවේ පළමු පුස්තකාලය විය. එහෙත් බ්‍රිතාන්‍ය පුස්තකාලයක් ඇරඹූයේ එයට අවුරුදු දහසයකට පසුවය. මෙහිදී පැවසිය යුතු කරුණක් වන්නේ මෙම පුස්තකාලයේ භූමි විද්‍යාව, ස්වභාවික විද්‍යාව ආශ්‍රිත ලිපි සඳහා අසාමාන්‍ය නාම තිබීමය. අපරදිග හා උත්තර කැනඩාව එක් වීමෙන් මෙම පුස්තකාලයේ තිබූ කෘතීන් මොන්ට්‍රියෙල්හි කැනේඩියානු පාර්ලිමේන්තුවට ගෙන එන ලදී. 1845 අප්‍රේල් 25 වන දින යම් අසාමාන්‍ය සිදුවීමක් සිදුවිය. එනම් කැනේඩියානු පාර්ලිමේන්තුවට යම් පිරිසක් විසින් ගිනි තැබීමයි. මෙම සමයේ දී උගතුන් විසින් විවිධ කෘති රචනා කර ඇති නමුත් ගිනිබත් වීමෙන් අනතුරුව බේරාගෙන ඇත්තේ  කෘති අතලොස්සකි.

ප්‍රංශ කැනේඩියානූ නවකථාවේ නැඟීමට හේතු වූයේ 1837 අපරදිග කැනඩා අරගලයත්, සහ නවීන ප්‍රාථමික පාසල් අධ්‍යාපනයත්, කියුබෙක් ජාතිමාමකත්වයත්ය. ප්‍රථම ප්‍රංශ-කැනේඩියානු නවකතාව ලෙස සැළකෙනුයේ ෆිල්ප් ඉග්නස් ෆැන්සිස් යුබර්ට් ද ගැස්පේ ගේ l' influence d'un lire ය.ප්‍රංශ ඓතිහාසික නවකතා හා ගැමි නවකතා ශෛලීන් යටපත්විය.ප්‍රථමයෙන්ම ප්‍රසිද්ධ වූ ප්‍රංශ රචකයෝ(බල්සාක් වැන්ගෝව) ඉතා උසස් කොට සළකනු ලැබූහ.

ක්‍රි.ව 1866 දී පමණ ජීවත්වූ හෙන්රි රේමන් කැස්ග්‍රේන් පියතුමා එරට පළමු සාහිත්‍ය සිද්ධාන්තවාදියා විය. සාහිත්‍යයේ ඉලක්කය විය යුත්තේ නියම කතෝලික මානසිකත්වය පිළිබඳ දැක්මක් ගොඩනැගීමයි යන්න ඔහු විසින් ඉදිරිපත් කළ ප්‍රධානම තර්කය විය. ක්‍යුබෙක් හි රචකයෝ මෙම අදහසට අනුව ලියූහ. එහෙත් Louis – Honore Frechette හා Arthur Bules වැනි සමහර කතුවරු මෙම සම්ප්‍රදාය බිඳහෙලා නොයෙක් සිත් ඇදගන්නා සුළු කෘතීන් රචනා කළහ. මෙම රටාව මොන්ට්‍රියෙල් ලවාල් විශ්ව විද්‍යාල වලින් බිහි වූ ලේඛකයන් විසින් 1930 වර්ෂය පමණ වන තෙක් අනුගමනය කරන ලදී. මේ සම‍යේ ප්‍රමුඛත්වයක් උසුලනු ලැබුවේ මානසික හා සමාජීය පසුබිමක් සහිත නවකතාය.ප්‍රථම වරට ග්‍රේබ්‍රියල් රෝයි සහ ඇනි හර්බට් යන කතුවරියන් ජාත්‍යන්තර අවධානය දිනා ගත්හ. මෙම කාල වකවානුවේ කියුබෙක් වේදිකාවද කරළියට පැමිණියේය.

ප්‍රංශ කැනේඩියානු සාහිත්‍යය විශාල ලෙස පුළුල් වීමට බලපෑවේ දෙවන ලෝක යුද්ධය, 1950 දී ඇති වූ කාර්මීකරණයේ හා ක්‍රි.ව 1960 නිහඩ විප්ලවයයි. තව ද ඇන්ටොයින් මේලෙට් විසින් prix gonocourt සම්මානය දිනාගැනීමත් සමඟම ප්‍රංශ කැනේඩියානූ සාහිත්‍යය කෙරෙහි ජාත්‍යයන්තර අවධානය ඇතිවිය.

කියුබෙක් සාහිත්‍යයේ පර්යේෂණාත්මක අංශයක් දියුණු වූයේ කිවිවර නිරකොලේ බ්‍රොසාඩ් ගේ කවි වලිනි. ඉංග්‍රීසි හා ප්‍රංශ භාෂාව කතා කරන්නන්ගේ සමාජීය හා සංස්කෘතිකමය ආතතිය විදහා දැක්වීමට Roch carrier ගේ The hockey sweater කෘතිය සමත් විය.

සටහන් 

{|

|Canadian literature French-Canadian literature
|-
{|
කාලෙම් පුනරුදය

කාලෙම් පුනරැදය ක්‍රි.ව 1920 සිට 1940 දක්වා අප්‍රිකානු ඇමරිකානු සාහිත්‍යය කෙරෙහි නව අවධානයක් ඇති කරලිය. හාලෙම් පුනරැදයට පාදක වුයේ අති විශාල සංස්කාතිකමය හා සමාජිය වර්ධනයක් සහිත නිව්යෝර්ක් හි කාලෙම් හි ජන සමාජයයයි. මෙයට නොයෙක් කළු ජාතික ‍කලාකරැවෝ, සංගීතඥයෝ සහ තවත් සම්භාවය කලාකෘති (ජෑස් හා වේදිකාව ඇතුලත්ව) අයත් විය. මෙම පුනරැදය වඩාත්ම ප්‍රචලිත වුයේ එයින් බිහි වු සාහිත්‍යයට යයි සැලකේ.

ලැන්ස්ටන් හියුස් (ඡායාරෑපය කාල් වැන් ‍වෙචන් මගින් 1936)

	මේ සමයේ වඩාත්ම ප්‍රචලත ලේඛකයන් අතර ලැන්ස්ටන් හියුස් ද ‍අයත් වේ. හියුස් මුලින්ම අවධානයට ලක් වුයේ 1922 එළිදැක්වු The book of American Negro poetry මගිනි. මෙම ජෙම්ස් වෙල්ඩන් ජොන්සන් මගින් සකසන ලදුව එම කතුවරයා එම අවධියේ වඩාත්ම කුසලතාවෙන් හෙබි කිවිදා ලෙස නම් කරන ලදි.  (Claud Mckay නවකතා තුනක්  Home the Horlem, Banjo හා Bannana Bottom පළකරන ලදුව තවත් කුසලතාවෙන් හෙබි රචකයෙකු ලෙස සැලකේ)

	ක්‍රි.ව 1930 දී හියුස් විසින් කවි එකතුවක්, (The Weary Blues) නවකතාවක් වන  Not Without laugnter  පළ කරන ලදි. ඔහුගේ වඩාත්ම ප්‍රචලිත කවිය වනුයේ ඔහු නව යෞවනයෙකු සමයේ ලියු The Negra speaks of River යන්නයි. ඔහුගේ එකම වඩාත්ම හදුනාගත් චරිතය වන්නේ ජිස් විය.
	
	සරල, කථා විලාශයකින් හෙබියා වුත් සත්‍යවාදි Herlemite ගේ විනෝදජනක නිරික්ෂණයන් හියුස්ගේ  Chicago defender හා  New York Post  හි ලිපිවල පළවිය. 1950 දී රචිත  Simple speaks his mind ඔහු විසින් පළ කළ හොදම සරල කථා ඇතුලත් ග්‍රන්ථය ලෙස නම් කළ හැක. 1967 දී අභාවප්ප්‍රාප්ත වන තුරැම හියුස් විසින් කවි එකතු 9 ක්, කෙටි කතා පොත් අටක්, නවකතා දෙකක් හා කලාකෘති, ලමා පොත් හා පරිවර්තන ද තෙලි තුඩට නගන ලදී.

මෙම පුනරැදයේ තවත් ප්‍රස්ද්ධ ලේඛිකාවක් වන්නේ Zora Neale Horstan ය. ඇය විසින්   Their eyes were watching god යන සම්බාව්‍ය ග්‍රන්ථය ලියවුණු ලදි. ඇය විසින් ග්‍රන්ථ 14 ලියවුණු අතර මේවා මානව හැසිරිම් විද්‍යාවේ සිට කෙටි කථාවේ සිට නවකතාවක පරාසය දක්වා විහිදුණි. ඇය කාන්තාවක් විම හා ඇගේ කෘථි සමාජීය හෝ දේශපාලනමය වශයෙන් වැදගත් නොවිම හේතුවෙන් ඒවා දශක කිහිපයක් යන තුරැත් එළි නොදැක්කේය. හර්ස්ටන්ගේ කෘති ක්‍රි.ව 1970 දී ඇලිස් වෝකර් විසින් රචිත ප්‍රසිද්ධ රචනාවක මාර්ගයෙන් නැවත අවධානයට ලක් වුනු අතර, හර්ස්ටන් කළු ජාතික ලේඛිකාවකන් හට මහගු ආදර්ශයක් ලෙස සලකන ලදි.

පුනරැදයෙන් එළි දුටු මහත් අවධානයට ලක් වු ලේඛකයන් ලෙස හියුස් හා හවුස්ටන්ව නම් කළ හැක. මෙයට අමතරව තවත් ලේඛකයන් ද මේ සමයේ ප්‍රසිද්ධියට පත් විය. මේ අතරට cane  ලියු ජින් ටුමර් හා The living in Easy  විසින් ලියු Dorothy west  දැක්විය හැක. තවත් ප්‍රසිද්ධ ලේඛකයකු වුයේ කවුන්ට් කාලන්ය. ඔහු විසින් එදිනෙදා කළු ජාතිකයන්ගේ ජිවිතය විස්තර කරන  ලදී. කලන්ගේ කෘති අතරට කවි එකතුවක් වන  Color(1925), Copper sun (1927) සහ  The Ballad of the Brown girl අයත් වේ. ෆ්‍රෑන්ක් මාෂල් ඩේව්ස්ගේ කවි එකතුවක් වන Black Man's Verse (1935) හා  I'am the American Negro (1937) කෘතිහු Black cat press නම් වු මුද්‍රණාලයේ මුද්‍රණය කරන ලදුව මහත්සේ විචාරයට ලක් විය. Wllace Thurman ගේ The Blacker the Berry A Novel of Negro Life (1929) කෘතිය ජාතින් තර පවතින සුදු කළු භේදය විදහා දැක්විය.

හාලෙම් පුනරැදය අප්‍රිකානු ඇමෙරිකානු සාහිත්‍යයේ සන්ධිස්ථානයක් විය. මොයට පෙර කඵළු ජාතිකයන් විසින් ලියන ලද කෘතින් කියවන ලද්දේ තවත් කළු ජාතිකයන් මගින් පමණි. මෙම පුනරැදය හරහා අප්‍රිකානු ඇරමරිකානු සාහිත්‍යය හා අප්‍රිකානු කලා කෘති ඇමෙරිකානු සංස්කෘතියට එක්වීම ඇරඹිනි

කාලෙම් පුනරුදය
ජකො‍බියානු සාහිත්‍යය

ජකො‍බියානු සාහිත්‍යය
	‍
	ශේක්ස්පියර්ගේ මරණයෙන් පසුව, කවියකු හා නාට්‍යකරැවකු වන බෙන් ජෝන්ස් ජැකොබියන් සමයේ විසු මුල් පෙලේ සාහිත්‍යධරයකු විය. ‍ෙජාන්සන්ගේ කලා කටයුතු මධය කාලින යුගය දක්වා විහිදුනි. ඔහුගේ චරිත වලට හාස්‍ය ගැබ් වී තිබුණි. ඔහුගේ සමකාලින වෛද්‍ය විද්‍යා මුලධර්ම වලට අනුව හැසිරී‍මේ වෙනස්කම් වලට හේතුව වනුයේ ශරීරයේ වන හාස්‍යයන් හතරකි. (රැධිරය, ශ්ලේෂ්ම, කළු පිත, කහ පිත) මේවා විශ්වයේ මුලධර්ම වන වාතය, ජලය, ගින්දර හා පොළොව යන ඒවා සමග බැදි පවති.
	
	ඩොන්සන්ගේ රටාව අනුව ගිය Beaumont and Fletervber විශිෂ්ඨ හාස්‍ය ජනක නවකතාවක් වන  The Knight of the Burning Pestle වැනි ග්‍රන්ථ රචනා කලේය. මෙම කථාමාලාව් පරිදි කඩ සාප්පු හිමියකු විසින් සිය නුගත් පුත්‍රයා, නාට්‍යයක ප්‍රධාන චරිතයක් රගපෑම කෙරෙහි යොමු ‍කිරිම උදෙසා නළුවෙකු සමග සිදුකරනු ලබන අරගලය දැක්වේ.

ජැකොබියානු සමයේ වු තවත් ප්‍රසිද්ධ රටාවක් වනුයේ පලිගැනිමේ කලාවයි. මෙය ප්‍රසිද්ධියට පත් වුයේ ජෝන් වෙබ්ස්ටර් හා තෝමස් කිව් විසිනි. ජෝර්ජ් චැප්මන් විසින් ද පිලිගැනීමේ ශෝකාන්ත කිහිපයක් රචනා කරන ලදි. එහෙත් ඔහු මතකයේ රැදුණේ ඔහු විසින් රචිත ප්‍රසිද්ද පරිවර්තනයක් වන ‍හෝමර් මගිනි. මෙය අනාගත ඉංග්‍රිසි සාහිත්‍ය‍ය කෙරෙහි විශාල බලපෑමක් එල්ල කරන ලද අතර, විශිෂ්ඨ නිර්මාණ කිරිම කෙරෙහි ජෝන් කිට්ස් ද යොමු කිරීමට සමත් විය.

ඉංග්‍රිසි ඉතිහාසයේ සුවිශාලම පරිවර්තනයක් වන  King Jomes Bible  ග්‍රන්ථයේ පරිවර්තනය කටයුතු 1604 අරඹා 1611 දී සම්පුර්ණ විය. එය විලියම් ටින්ඩේල්ගේ කතෘවලින් ඇරඹි බයිබලය ඉංග්‍රිසියට පරිවර්තනය කිරිමේ සම්ප්‍රදාය නියෝජනය කරන ලදි. මෙය ඉංග්‍රිසි දේවස්ථානයේ වන සම්මත බයිබලය ලෙස සැලකනෙ අතර, එම කාලයේ රචිත විශිෂ්ඨතම ග්‍රන්ථය ලෙස සැලකේ. මෙම ව්‍යාපෘතිය පළ වන ජේම්ස් රජුගේ මුලකත්වයෙන් සිදුවිය. ඔහු විසින් විද්වතුන්‍ හතලිස් එක්දෙනෙකුගේ රචනා පිළිබදව සොයා බලන ලදි. ක්‍රි.ව 1600 දී වැජඹුණු සාහිත්‍යධරයා වන ශේක්ස්පියර්ට අමතරව 17 වන සියවසේ මුල් භාගයේ විසු කවියකු ලෙස ජෝන් ඩොන් දැක්විය හැක. ඊට අමතරව අතිභෞතිකවාදි කවියන් ද දැක්විය හැක. අතිභෞතික කාව්‍යයන් අක්‍රමවත් හෝ කාව්‍යමය නොවන ලක්ෂණ දරයි. මේවා මගින් පුදුමය දනවන අවස්ථා ගෙන හැර පායි. මෙය බොන්ගේ A Valediction: forbidden Mourning මගින් පැහැදිලි කළ හැක. එහි දැක්වෙන පරිදි මාලිමාවක් මගින් එක් කාන්තාවක හා ඇගෙන් ඈත් වී මුහුදු යන පෙම්වතකු දැක්වේ. එහිදි පැහැදිලි කරන්නාවු කරැණක් වනුයේ දුරස්භාවය වැඩි වෙත්ම ප්‍රේමය මුහුකුරා යන බවයි. ඩොන්ගේ අතිභෞතිකවේදි කාව්‍යයන්වලට අමතරව 17 වන සියවසේ වැජමුණු තවත් කාව්‍ය රටාවක් වන්නේ බැරක් කලාවයි. මෙම කලාව යටතේ නිර්මාණ බිහිකළ කවියෝ කතෝලික මානසිකත්වයකින් යුතු වුහ. ඔවුහු සිය නිර්මාණ බිහිකළේ ප්‍රොතෙස්තන්ත්‍ර කණ්ඩායම් නැවත කතෝලික සභාව කෙරෙහි යොමු කරවා ගැනිම උදෙසාය.