Suchinthana/si-wikipedia huggingface dataset:
මනෝ ව්‍යාධි වේදය

මානසික රෝග මානසික පීඩන හෝ මානසික රෝග පිළිබිඹු කරන හැසිරීම් / අත්දැකීම් ගැන කරන අධ්‍යයනය මනෝ ව්‍යාධි විද්‍යාවයි. සායනික මනෝවිද්‍යාවේ එන මානසික රෝග ගැන වර්ගීකරණය සහ අවබෝධය ලබා දෙන අධ්‍යාපනික සඟරාවක් ද මේ නමින් හැඳින්වේ. මනෝ ව්‍යාධි විද්‍යාව මානසික රෝග ගැන කරන අධ්‍යයනයක් ලෙස මානසික රෝග ගැන අධ්‍යයනය සඳහා බොහෝ විවිධ ආකාරයේ වෘත්තිකයින් පෙළඹී ඇත. බොහෝ විට මනෝ රෝග චිකිත්සකයින් සායනික මනෝවිද්‍යාඥයින් විශේෂයෙන්ම මානසික රෝග සඳහා ප්‍රතිකාර සහ එහි සම්භවය සඳහා පර්යේෂණ කිරීමට සහ එහි වර්ධනය සඳහා උනන්දු වෙයි. මනෝ ව්‍යාධි විද්‍යාවේ දී බොහෝ උප ක්ෂේත්‍ර ඉවහල් වේ. උදාහරණයක් ලෙස ඇතැම් ස්නායු විද්‍යාඥයින් මානසික රෝගවලදී මොළයේ සිදුවන වෙනස්කම් ඉලක්ක කොට අධ්‍යයනය කරයි. එමනිසා මනෝ ව්‍යාධි විද්‍යාඥයෙක් ලෙස හඳුන්වනුයේ එම ක්ෂේත්‍රයේ විශේෂ පුහුණුවක් ලද බොහෝ වෘත්තිකයන්ගෙන් එක් අයෙකි.

මනෝ චිකිත්සකයින් බොහෝ විට විශ්ලේෂණාත්මක මනෝ ව්‍යාධි විද්‍යාව සඳහා උනන්දු වෙයි. එමගින් ඔවුන්ගේ ඉලක්කය වන රෝග ලක්ෂණ හෝ රෝග ලක්ෂණ සමූහයක එකතුව සපුරා ගනී. එමගින් රෝගිය‍ාගේ රෝග නිර්ණය ද (රෝගියාගේ අත්දැකීම් පවතින වර්ගීකරණය හා සසදා බැලීම) රෝග නිර්ණක පද්ධතියක් සකස් කිරීම ද, (DSM වර්ගීකරණය) කිසියම් රෝග නිර්ණයකට අදාල අත්දැකීම් හා හැසිරීම් ගොණු කරන ආකාරය සඳහා ද උදව්වක් ‍ලබාගනී.

නමුදු මෙය පෞර්ෂත්වයේ රෝගයක් වන මනෝ ව්‍යාධික හැසිරීම හා පටලවා නොගත යුතුය.

මනෝ ව්‍යාධික විද්‍යාව විශ්ලේෂණාත්මක පදයක් ලෙස

ඇතැම් විට ‍කිසියම් රෝගයක් නිර්ණය නොවූවද මනෝ ව්‍යාධික විද්‍යාව මගින් මානසික රෝගයට අදාල හැසිරීම් විස්තර කෙරේ.

මායාවන් හෝ භ්‍රාන්තිය (නොපවතින දෙයක් පිළිබඳ සංවේදනය) මනෝ ව්‍යාධියාගේ ලකුණක් ලෙස සැලකුව ද DSM වර්ගීකරණයේ එක් රෝගයකට අදාල රෝග නිර්ණායක සියල්ල සපුරන්නේ නැත.

පොදුවේ ගත් කළ ප්‍රජානනයේ හෝ ස්නායුක ප්‍රජානන පද්ධතීන්ගේ ක්‍රියාකාරිත්වයේ බිඳ වැටීමක් නිසා ඇති වන හැසිරීම් හෝ අත්දැකීම්වල පීඩනයක් , අකර්මණ්‍යතාවයක් ලෙස මනෝ ව්‍යාධික විද්‍යාව වර්ග කළ හැක.

මනෝ විද්‍යාව
සයිකෝෂියාවේ ස්වභාවය හා රෝග ලක්ෂණ

මානසික විකෘතිතාවය(භ්‍රාන්තිය) පවතින පුද්ගලයින් පහත සඳහන් එකකින් ‍හෝ වැඩි ගණනකින් පෙළිය හැක.

භ්‍රාන්තිය හෝ මායාවන් යනු බාහිර උත්තේජනයක් නොමැතිව ඇතිවන සංවේදන අවබෝධයන් වෙයි. මෙය බාහිර උත්තේජනයේ වැරදි දැක්මක් වන අවබෝධයේ විකෘතිතාවය සහ මායාවන් යන්නන්ගෙන් වෙනස් වෙයි. (බාහිර උත්තේජකයන් සහිත වීම නිසා) ව්‍යාජ දර්ශනයන් ඉන්ද්‍රියන් ‍පහේම විවිධ ආකාරයෙන් ඇති විය හැක. එනම් එළිය , පැහැයන්, රස, සුවඳ වැනි සරල සංවේදන මෙන්ම සත්වයින් සහ මිනිසුන් දැකීම සහ බිය වීම, විවිධ කටහඬවල් ඇසීම, සංකීර්ණ ස්පර්ෂ සංවේදන වැනි සංකීර්ණ අර්ථ සහිත අත්දැකීම් ද විය හැක.

ශ්‍රවණ මායාවන් , විශේෂයෙන්ම කටහඬවල් ඇසීමේ අත්දැකීම් මානසික විකෘතිතාවයේ පොදු සහ ප්‍රමුඛ රෝග ලක්ෂණයකි. මෙම ශ්‍රවණයන් තමාට කථා කරන ලෙස, තමා ගැන කථා කරන ලෙසත් තවද විවිධ කථකයින් වෙන පුද්ගලයෙකු ගැන කථා කරන ලෙස ද අත්විඳිය හැක. ශ්‍රවණ මායාවන් අවනම්බු කරන, විධාන සලස්වන , කලින් සිතේ පැවත එන මායාවන් වූ කළ ඒවා එම පුද්ගලයාට විශේෂයෙන්ම කරදරකාරී වෙයි. නමුදු සෑම විටම මෙලෙස ශබ්ද ඇසීම අනර්ථකාරී ලෙස සැලකිය නොහැක. එනම් මෙලෙස ශ්‍රවණ මායාවන් ඇසෙන බොහෝ ‍දෙනාට මනෝ චිකිත්සකයකුගේ උපකාරය අවශ්‍ය නොවේ. මොවුනට මානසික ‍රෝගයක් නොමැති වුවද ඔවුනගේ උපකාර කිරීමට ශ්‍රවණ ශබ්ද පාලකයන් නිර්මාණය කර ඇත.

මිථ්‍යාමතයන් 

මානසික විකෘතිතාවයන්හි දී මිථ්‍යා විශ්වාසයන් ඇති විය හැක. සමහරක් විශ්වාස පීඩනෝන්මාදී ඒවා වෙයි. කාල් ජැස්පර්ස් විසින් මානසික විකෘති විශ්වාසයන් ප්‍රාථමික සහ ද්විතීයික ලෙස වර්ගීකරණය කරන ලදී. ප්‍රාථමික මිථ්‍යා විශ්වාසයන් යනු හදිසියේ ඇතිවන සාමාන්‍ය මානසික ක්‍රියාවලීන්ගෙන් පැහැදිය නොහැකි විශ්වාසයන්ය. ද්විතීයික මිත්‍යා විශ්වාසයන් යනු ඇතැම් විට පුද්ගලයාගේ පසුබිම හෝ දැනට පවතින තත්වය අනුව බලපෑම් ඇති කළ හැකි මිථ්‍යාමතයන් වෙයි. (උදාහරණ - ජාතීන් අනුව / ලිංගික/ ආගමික පසුබිම /)

සිතීමේ රෝග 

සවිඥානයට ඇති වන බාධා කිරීම් නිසා ඇති වන සිතීමේ රෝග එමගින් කථනයට සහ ලිවීමට ඇති වන බලපෑම මත වර්ගීකරණය කොට ඇත. බලපෑමට ලක් වූ පුද්ගලයා කථන පීඩනය (ඉක්මණින් නොනැවතී කථා කිරීම, වාක්‍ය මැදදී වෙනත් මාතෘකාවලට නොගැළපෙන ලෙස මාරු කිරීම , සිතීමේ හිස් බව, එලිසමයට අනුව කථනය වැනි රෝග ලක්ෂණ පෙන්විය හැක.

සිතේ අභ්‍යන්තරය ගැන අවබෝධයක් නොමැතිකම 

මානසික විකෘතිතාවයේ වැදගත් සහ හඳුනාගත නොහැකි ලක්ෂණය වනුයේ අබාධයට ලක් වූ පුද්ගලයාට එය පිළිබඳ අවබෝධයක් නොමැති වීම එනම් අසාමාන්‍ය විකාර රූපී පුද්ගල අත්දැකීම් හා හැසිරීම් ගැන ඔහුට අවබෝධයක් නැත. උග්‍ර හදිසි මානසික විකෘතිතාවයක දී වුව ද එම පුද්ගලයෝ ඔවු‍න් අත් විඳින විකාර රූපී මායාවන් , විශ්වාස කළ නොහැකි මතයක් සත්‍යයන් නොවන බව අවබෝධ කර නොගනිති.

මුල් කාලයේ දී එම අවබෝධය අඩුකමට හේතු ලෙස සාමාන්‍ය ක්‍රමය සිහි බුද්ධියේ අකර්මණ්‍යතාවය ද හෝ විඳ දරා ගැනී‍මේ හැකියාව මග හැරීම ලෙස විශ්වාස කරයි. නමුත් පසුකාලීන අධ්‍යයනයන් මඟින් හීනෝන්මාදය පමණක් ඇති පුද්ගලයින් තුළ මෙන්ම විවිධ මානසික විකෘතිතා ඇති පුද්ගලයින් කණ්ඩායම් තුළ ද සිත පිළිබඳ ඇති අවබෝධය හා සිහිබුද්ධිය අතර සම්බන්ධයක් නොමැති බව හඳුනාගෙන ඇත.
සයිකොෂිකාව

වර්ගීකරණය සහ බාහිර ප්‍රභව ICD –S , OMIM , Medline plus , MeSH මානසික විකෘතිතාවය යනු යථාර්ථය සමග පවතින සම්බන්ධය ගිලිහී යාම නිසා මනසේ ඇති වන තත්වයකි. මෙම රෝගයෙන් පෙළෙන අය සයිකෝෂීය රෝගීන් ලෙස හැඳින්වේ.

මානසික විකෘතිතාවයෙන් පෙළෙන්නන් නොපවතින දෙයක් පිළිබඳ සං‍වේදනය, මිත්‍යා විශ්වාස , පෞරුෂත්වයේ වෙනස්කම් සහ සිතීමේ අක්‍රමිකතා වැනි ලක්ෂණ පෙන්වයි. මෙම රෝග අමුතු සහ විකාර රූපී හැසිරීම්, සහ දෛනික කටයුතු , සමාජ සම්බන්ධතා පවත්වා ගැනීමට අපොහොසත් වීම වැනි ලක්ෂණ සමග ද බැඳී පැවතිය හැක.

රසායනික සහ ව්‍යුහමය වෙනස්කම් නිසා ඇතිවන ක්‍රියාකාරී මානසික ආතතීන් මගින් මානසික විකෘතිතා ඇති කළ හැක. එම නිසා මානසික විකෘතිතා යනු මානසික රෝගයක් කැළඹීම ලෙස හැඳින්විය හැක.

නමුදු බොහෝ පුද්ගලයින් තම ජීවිතයට බාධාවක් නොමැතිව දිවියේ ඇතැම් කාලවල අසාමාන්‍ය සහ යථාර්ථය වෙනස් කරන සුළු අත්දැකීම් ලබා ඇත. උදාහරණ ලෙස ඇතැමුන් විවිධ ආකාරයේ දෘෂ්ටීන් අත්දැක ඇති අතර සමහර අය එමගින් ආගමික අනාවරණයක් හෝ අනුප්‍රාණයක්  අත්විඳ ඇත. එම නිසා මානසික විකෘතිතා යනු සාමාන්‍ය සිහි බුද්ධියෙන් මුළුමනින්ම වෙන් වූවක් නොව සාමාන්‍යය සිහි බුද්ධිය හා බැඳී පවතින දෙයකි. මෙයට අනුව සායනික වශයෙන් මානසික විකෘතිතා ඇති පුද්ගලයින් තුළ විශේෂයෙන්ම තීව්‍ර සහ පීඩිතකාරී අත්දැකීම් ඇති බව කිව හැක.

සමකාලීන සංස්කෘතියට අනුව මානසික විකෘතිතා යන පදය මනෝව්‍යාධික හැසිරීම සමාන බවට වැරදි ලෙසට යොදා ගනී.

මනෝ විද්‍යාව
උප‍දේශන මනෝ විද්‍යාව

මනෝ ප්‍රතිකාරය යනු සේවා දායකයින්ගේ ජීවිතයේ ප්‍රශ්න විසඳීම සඳහා පලපුරුදු මනෝ ප්‍රතිකාරකයින් යොදා අන්තර් පුද්ගල සමාජ සම්බන්ධාත්මක මැදිහත් වීම් සිදු කිරීමකි. මෙමඟින් පුද්ලයාගේ නිරෝගී පැවැත්ම පිළිබඳ හැඟීම් වැඩි දියුණු කිරීම සහ අදාල පුද්ගලයාගේ අපහසුතාවයන් පිළිබඳ අත්දැකීම් අඩු කිරීම සිදු කෙරේ. මේ සඳහා ඔහු විවිධාකාර වූ උපක්‍රම යොදාගනී. ඒවා නම් වාක්‍ය කාණ්ඩ, අදහස් හුවමාරුව සහ හැසිරීම් වෙනස් කිරීම මඟින් රෝගියාගේ / සේවාදායකයාගේ මානසික සෞඛ්‍ය දියුණු කිරීම හෝ කණ්ඩායම් සම්බන්ධතා දියුණු කිරීම වෙයි.

ක්‍රම 
 

බොහෝ මනෝ ප්‍රතිකාරයන්හි වාචික අදහස් හුවමාරුව යොදා ගනියි. නමුත් ඇතැම් විට ලිඛිත වචන , චිත්‍ර , නාට්‍ය , කථා, සංගීතය සහ ප්‍රතිකර්ම ස්පර්ශය වැනි දෑ ද යොදා ගත හැක. මනෝ ප්‍රතිකාරයේ දී සේවාදායකයා සහ පුහුණු ප්‍රතිකාරකාරන්නා අතර සැලසුම් සහගත හමුවීමක් සිදු වේ. 1990 දී මුලින්ම ප්‍රයෝජනාත්මක සහ සිද්ධාන්ත මත පදනම් වූ මනෝ විශ්ලේෂණය හා බැඳුණු මනෝ ප්‍රතිකාරයන් ඇරඹේ. එතැන් පටන් වෙනත් විවිධාකාර ප්‍රවේශන වර්ධනය වෙමින් හා තවමත් නිර්මාණය වෙමින් පවතී.

සායනික ලෙස හඳුනාගත හැකි ප්‍රශ්නවලදී මතුවන ලක්ෂණ මෙම ප්‍රතිකාරය මඟින් සුව කළ හැක. Carl Rogers ට අනුව දිනපතා ජීවිතයේ දී ඇතිවන ගැටලු සඳහා සිදු කරන ප්‍රතිකාරයන් උපදේශනය ලෙස හැඳින්විය හැක. නමුත් උපදේශනය සහ මනෝ ප්‍රතිකර්මය එකිනෙක බැඳී පවතී.

මනෝ ප්‍රතිකර්ම 

මූලික ලෙස නිර්මාණය කළ ඇත්තේ මානසික රෝග සඳහා ප්‍රතිකාරයන් ලෙසය. නමුත් සියලුම මනෝ ප්‍රතිකාර ප්‍රවේශනයන් රෝගය සුවකිරීම යන ප්‍රවේශනය පිළි නොපදී. ඇතැම් චිකිත්සකයින් තමා අධ්‍යාපනික හෝ සහායක චරිතයක් ලෙස දකී. මනෝ ප්‍රතිකාරයන් තුළ දී සංවේදී මාතෘකා බොහෝ විට සාකච්ඡාවට බඳුන් වන නිසා ප්‍රතිකාරකයින් සේවාදාකයාට ගරු කිරීම සහ රහසිගතභාවය රැකීමට නීතියෙන් බැඳී සිටී.

මනෝ ප්‍රතිකාරයේ පද්ධතීන් 

මෙහි පද්ධති ගණනාවක් ඇත

 සංජානන චර්යාව
 මනෝ විද්‍යා චාලකයන්
 සංදෘෂ්ඨිකවාදය
 උපකාරකයන් ලෙස
 කෙටිකාලීන ප්‍රතිකාර
 සැලසුම් සහගත ප්‍රතිකාරය
 සම්බන්ධිත මනෝ ප්‍රතිකාරය
 දෛනික මනෝ ප්‍රතිකාරය
 මෝහන මනෝ ප්‍රතිකාරය
 Trans – personal මනෝ ප්‍රතිකාරය 
 මූලික මනෝ ප්‍රතිකාර මූලධර්ම ආරම්භයක් ලෙස -Tinbersens ගේ ගැටළු 4ක් ආවර්තිතා වගුව 
 Tinbersens ගේ ගැටළු 4ක් වගුව අනුව සියලුම මනෝ ප්‍රතිකාර ක්ෂේත්‍ර මානව විද්‍යාවේ පර්යේෂණ සහ මිනිස්කම යටතේ පොදු ආකෘතියකට ගත හැක. (ප්‍රශ්න ඉලක්ක කර ගත් කෙටි ප්‍රතිකාරය) (පවුල් ප්‍රතිකාරය - විවාහ උපදේශනය)

මනෝ විද්‍යාව
පෞරුෂ මනෝ විද්‍යාව / චරිතාංග හෝ ගති න්‍යායන්

ඇමරිකානු මනෝවිද්‍යා සංගමයේ DSM පාඪ ග්‍රන්ථයට අනුව පෞර්ෂත්ව ගති ලක්ෂණ යනු මිනිසාට ආවේණික වන අවබෝධය සහ පරිසරය සහ තමා ගැන සිතන ආකාරය සමාජීය සහ පුද්ගල ස්වභාවයෙන් පිටතට ‍පෙනෙන ආකාරය ලෙස සැලකිය හැක.

මතවාදීන්ට අනුව පෞර්ෂත්ව ගති ලක්ෂණ 

කාලයත් සමග සාමාන්‍යයෙන් වෙනස් නොවේ
පුද්ගලයින් අතර වෙනස් වේ.(ඇතැමුන් සමාජශීලී‍ හෝ පිටතට නැඹුරු වන අරත ඇතැමුන් අභ්‍යන්තරයට නැඹුරුය)
හැසිරීම සඳහා පෞරුෂත්ව ගති ලක්ෂණ බලපායි

වැඩි වශයෙන් භාවිතා වනුයේ පෞරුෂත්ව ගති ලක්ෂණ කාණ්ඩ 3 සිට 5 දක්වා බෙදන ලද වර්ගීකරණයයි. නමුත් ඈත අතීතයේ සිට භාවිතා කළ බහිව්‍යවර්ථකයා සහ අන්තර් ව්‍යවර්ථකයා යන්න විවාදයට අඩු වශයෙන් බඳුන් වූවකි.(සමාජශීලී සහ නිෂ්ශබ්ද)

ගෝඩන් ඩිල්පෝටි චරිත ස්වභාව ලෙස හඳුන්වන විවිධාකාර ගති ලක්ෂණ නිරූපණය කරන ලදී. ප්‍රධාන ගති ලක්ෂණ යනු පුද්ගල පෞරුෂත්වය මත පවතින ඒවාය. ද්විතීයික ගති ලක්ෂණ එයට වඩා පරිබාහිර වෙයි. පොදු ගති ලක්ෂණ යනු සංස්කෘතියක් තුළ හඳුනා ගත් ගති ලක්ෂණ‍ වෙයි. මූලික ගති ලක්ෂණ යනු පුද්ගලයෙකු පැහැදිලිව වෙන් කර හඳුනා ගත හැකි ගති ලක්ෂණ වෙයි.

රේමන්ඩ් කැට්ල්ස් විසින් ප්‍ර‍ාථමික සාධක 16 ක් හා ද්විතීයික සාධක පහකින් සමන්විත පෞරුෂත්ව ව්‍යුහ 2ක් ව්‍යාප්ත කරන ලදී.

හැන්ස් අයිසෙන්ක් විසින් බාහිර ව්‍යාවර්ථක , ස්නාස්‍යක, මානසික යන ගති ලක්ෂණ මගින් පෞර්ෂත්වය පහදා දිය හැකි බව විශ්වාස කරන ලදී. අයිසෙන්ක්ගේ සහ කැට්ල්ගේ පෞර්ෂත්ව ඇගයීමට යොදාගත් ක්‍රමයේ වෙනස්කම් වනුයේ කැට්ල් විසින් පොදු පෞර්ෂත්වයට අදාල ප්‍රශ්නාවලි මගින් ඒවා සංඛ්‍යාත්මකව ඇගයිය හැකි වීමයි. මොවුන්ගේ අධ්‍යයන කටයුතු නිසා පර්යේෂණයන්වල මෙම සාධක 5ට ප්‍රධාන තැනක් ලැබී ඇත. 

ලුවිස් ගෝල්ඩ්බර්ග් පෞර්ෂත්වයේ මාන පහකින් සමන්විත අනුරූපණයක් ලෙස නම් කරන ලදී. (ප්‍රධාන මාන 5)

බහිව්‍යවර්ථක-සමාජශීලී සහ බාහිර උත්තේජක මත පදනම් වූ vs / නිසල උත්තේජක මගහරින

නියුරොෂිය	-චත්ත සංවේගී සහ දොම්නස් සහගත vs / සුබවාදී සහ කලබල නොවන

එකඟවන සුළු-මිත්‍රශීලී සහ සැනසුම්දායක  vs / මැඩපවත්වන සුළු එකඟ නොවන

අබෝධාත්මක-වගකීම් සහිත , ක්‍රමානුකූල සහ සැලසුම් සහගත vs / විශ්වාසශීලී නොවන , වගකීම් රහිත 

නිර්මාණශීලී-නව සිතුවිලි සහිත නව නිර්මාණ සාදන vs / සම්ප්‍රදායික

මතක තබා ගැනීම සඳහා මෙය OCEAN හෝ CANOE යන කෙටි යෙදුම්වලින් හඳුනාගත හැක.

John L Holland’s  ගේ අධ්‍යයන අනුව ඔහු පෞර්ෂත්ව ලක්ෂණ හයක් ඇති බවත් එමගින් ඔවුන්ගේ වෘත්තීය මග තෝරා දෙන බවත් කියන ලදී.මෙම මතය වෘත්තික උපදේශනයේ දී බහුලව යොදා ගැනෙන අතර ඒවා ෂඩාස්‍රයක් මුළු වලින් නිරූපණය වන බව ද ආසන්නව පවතින ගති ලක්ෂණ එකිනෙකට වඩා බැඳී පවතින බව ද පැහැදිලි කළේය.

මෙම පෞරුෂත්ව ලක්ෂණ හුදෙක් පහදා දීම් බවත් එමගින් පෞරුෂත්වයට අදාල හේතු නොපහදන බවට ද විවේචන පවතී. නමුදු අයිසෙන්ක් විසින් ජීව විද්‍යාත්මක යාන්ත්‍රණයක් පෞර්ෂත්වයට හේතු වන බව ද නූතන ජානමය සම්බන්ධයක් ඇති බව ද සොයා ගෙන ඇත. මෙම සිද්ධාන්තවල තවත් දුර්වලතාවයන් වනුයේ පුද්ගලයින් පහසු සරල වූ වර්ගීකරණයක් පිළිගැනීමට පෙළඹීම ද, ඒ මත පදනම් වූ අවවාද ලබා දීම ද, විශේෂ අවස්ථාවලදී පුද්ගලයන්ගේ හැසිරීම අවතක්සේරු කිරීම ලෙස ද කිව හැකිය. මතක තබා ගත යුතු කරුණක් වනුයේ පෞරුෂත්ව ගති ලක්ෂණ සංඛ්‍යාත්මක මූලධර්ම වන අතර සියලු පුද්ගල හැසිරීම්වලට අනුබද්ධ කළ නොහැකි බවත්ය.

මනෝ විද්‍යාව
අංශුමය පද්ධති



හිම කැටිති සහ හිසකේ
අංශු පද්ධතීන් සජිවි කරණය කල හෝ අචල ඒවා විය හැක. එනම් එක් එක් අංශුවේ ජීව කාලය  එකවරම විදැහුම් කරණය කල හැකි අතර නැතහොත් එය කාලය සමග විසුරුනු එකක් විය හැක. මෙම වෙනසෙහි ප්‍රතිඵලය හිම සහ හිසකේ අතර පවතින  දෘෂ්‍යමය වෙනස මගින් පැහැදිලි වේ. 

අංශුමය පද්ධතිය යන යෙදුමත් සමගම සිහියට නැංවෙන්නේ සජිවිකරණය කල පැතිකඩ වේ. එය ගිනිපුපුරු, වර්ෂාව සහ ගින්න ආදිය පරිගණක තුල ප්‍රතිනිර්මාණය සදහා චලිත අංශුමය අනුහුරුකරණයේදී  පෙ‍ාදුවේ භාවිතා වේ. මෙම ක්‍රමයේදී සජිවිකරණයේ එක් එක් රූපරාමුව තුළ එක් එක් අංශුව එහි ජීවන චක්‍රයේ නිෂ්චිත පිහිටුමක පවතින අතර සෑම අංශුවක්ම අවකාශයේ තනි ලක්ෂීය පිහිටුමක පවතියි. 

නමුත් එක් එක් අංශුවෙහි සම්පුර්ණ ජිවන චක්‍රයම එකවර විදැහුම් කරණය කළේ නම් ප්‍රතිඵලය ලෙස ස්ථිතික අංශු ලැබෙන අතර එහිදි ලක්ෂීය අංශු වෙනුවට අංශු වේ මුලු චලිත පතයම දැක්වෙන පටි ආකාර ව්‍යුහයන් ලැබේ. මෙම ව්‍යුහ හිසකේ, රෝම, තණපත් සහ සමාන ගුණාංග සහිත ව්‍යුහ නිරූපණය සදහා යොදා ගත හැක. තවද මෙම ව්‍යුහ සජිවි කරණය කල අංශු පාලනය සදහා භාවිත කරණ ප්‍රවේග දෛශික, බලක්ෂේත්‍ර, නිර්මාණය වීමේ සීඝ්‍රතා සහ අපගමන පරාමිතීන් මගින්ම පාලනය කල හැක.  ඊට අමතරව මෙම ව්‍යුහ වල විදැහුම් ඝනකම අවශ්‍ය පරිදි පාලනය කල හැකි අතර ඇතැම් යෙදුම් වලදී ව්‍යුහයේ දිග සමග එහි ඝනකම වෙනස් විය හැක. විවිධ පරාමිතීන්ගේ සංයෝජනය මගින් දැඩි බව, දුර්වල බව, බර සහිත බව, රළු බව වෙනත් ඕනෑම ගුණාංග සංඛ්‍යාවක් ආරෝපණය කළ හැක. තවද නිර්මාණයේ පෘෂ්ටය මතින් වර්ණය, දිග හෝ අනෙකුත් ගුණාංග අවශ්‍ය පරිදි වෙනස් කිරීම සදහා වයනයන් සිතියම් කරණය භාවිතා කල හැක. 

3D
පරිගණක විද්‍යාව
උටා තේ බඳුන

උටා තේ බඳුන හෝ නිවෙල් තේ බඳුන යනු පරිගණක ග්‍රැෆික් සමාජය තුළ සම්මත පරිශීලක වස්තුවක් බවට පත්ව ඇති 3D ආකෘතියකි. එය සරල හැඩයකින් යුත් සාමාන්‍ය තේ බඳුනක ගණිතමය ආකෘතියක් වන අතර ඝන සිලින්ඩරාකාර හා භාගිකව උත්තල ලෙස දිස්වේ. 

මෙම තේ බඳුන ආකෘතිය මුලින්ම නිර්මාණය කරන ලද්දේ උටායි විශ්ව විද්‍යාලයේ ග්‍රැෆික් වැඩසටහන් දියුණු කිරීමේ සාමාජිකයකු වූ, මුල් කාලීන පරිගණක ග්‍රැෆික් පර්යේෂකයෙකු වූ මාර්ටින් නිවෙල් විසින් 1975දීය.

භාවිත
පරිගණක ආශ්‍රයෙන් නිර්මාණය කල පළමු කෙටි චිත්‍රපට වල සහ අනතුරුව නිර්මාණය වු සම්පුර්ණ වාර්තාමය චිත්‍රපට වල ආරම්භක අවදියේ පටන්ම කිසියම් දර්ශනයක උටා තේ බඳුන අන්තර්ගත කරවීම එක්තරා ආකාරයක හාස්‍ය ජනක සම්ප්‍රදායක් බවට පත්විය. උදාහරණයක් ලෙස Toy Story චිත්‍රපටයේ කෙටි තේපැන් සංග්‍රහ දර්ශනයේ උටා තේ බඳුන ඇතුළත් විය. එමෙන්ම ඇතැම්විට Microsoft ආයතනයේ Windows මෘදුකාංගය සමග නිකුත් කෙරෙන Pipes නම් Screensaver වැඩ‍සටහනෙන් ඇතැම් විට ඌටා තේ පෝච්චිය දැකගත හැක. ඒ හැරුණු විට Treehouse of Horror VI ලෙස නම් කල The Simpsons කතාංගයෙහි ද තේ පෝච්චිය අන්තර්ගත වේ. 

(ජිම් ආවෝ සහ ඩේව් කර්ක් 1987 වසරේ ඉදිරිපත් කල “Fast Ray Tracing by Ray Classification” SigGraph ප්‍රකාශනයේ ඇතුළත්)එක් ප්‍රසිද්ධ කිරණ අනුරේඛිත රූප සටහනක කුළුණු හයක් නිරූපිත අතර ඉන් කුළුණු 5 ක් මත ප්ලේටෝනික ඝන වස්තු (චතුස්තලය, ඝනකය, අෂ්ට තලය, ‍මුහුණත් 12 කින් යුත් ඝන වස්තුව සහ වින්සති තලය යන ඒවා මෙයට අයත්වෙයි) නිරූපණය කර ඇති අතර ඉතිරි කුලුණ මත තේ පෝච්චියක් නිරූපිතය. මෙම රූප සටහන “The Six Platonic Solids” හෙවත් ප්ලේටෝනික ඝන වස්තු 6 ලෙස හැදින්වෙන අතර ඒ හේතුවෙන් ඇතැම් අය තේ පෝච්චිය “Teapotahedron” ලෙසද හදුන්වති. මෙම රූප සටහන පොත් සහ සඟරා කිහිපයකම කවරයේ රූප සටහන් ලෙස පලකෙරුණි. ජිම් බ්ලින් (ඔහුගේ “Project  Mathematics!” නම් වීඩියෝ ක්ලිපයේ) ෆයිතගරස් ප්‍රමයේ වෙනස් ආකාරයක් ඔප්පුකර පෙන්වීමට සමත්වීම. අංශක 90 කෝණයක් දෙපසින් ද්විමාන තේ පෝච්චිය බැගින් නිර්මාණය කරන්න. එවිට කර්ණය මත පිහිටන තේ පෝච්චියේ ක්ෂේත්‍ර ඵලය අනෙක් දෙපසෙහි පිහිටි තේ පෝච්චි වල ක්ෂේත්‍ර ඵලයන්ගේ ඓක්‍යයට සමවේ. 

නිවල් තේ පෝච්චිය Serious Sam පරිගණක ක්‍රිඩා වලද Serious යාන්ත්‍රණයේ ත්‍රිමාන ආකෘති කරණය ගුණ පෙන්වීම සදහා භාවිත වේ. 

පරිගණක ග්‍රැෆික්
විශ්ලේෂණාත්මක මනෝප්‍රතිකාරය

මනෝගතික මනෝ ප්‍රතිකාරය එක්තරා ගැඹුරු මනෝ විද්‍යාවකි. එහි ප්‍රාථමික අරමුණ පුද්ගලයකුගේ මනසේ ආතතිය සමනය කිරීමට දරණ ප්‍රයත්නයේ දී ඔහුගේ මනසේ ඇති අවිඤ්ඤානික ප්‍රීතිය හෙළි කිරීමටය. මේ අයුරින් එය මනෝ විශ්ලේෂණයට සමානය. කෙසේ වුවද මනෝගතික ප්‍රතිකාරය මනෝ විශ්ලේෂණයට වඩා කෙටි වූ ද තීව්‍රතාවෙන් අඩු වු ද එකක් සේ පෙනේ. ප්‍රවේශය අතින් බලන විට මෙවැනි ප්‍රතිකාරයන් අනෙක් ඒවාට වඩා සාර්ථක බව පෙනී යයි. මෙහිදී මැදහත් වීමේ එකම ක්‍රමයක් මත විශ්වාසය නොතබා විවිධ මූලාශ්‍රවලින් ශිල්පී ක්‍රම ඇද ගැනීමයි. එය පෞද්ගලික මනෝ ප්‍රතිකාරයන් හි ද, සමූහ මනෝ ප්‍රතිකාරයෙ හි ද, පවුල් ප්‍රතිකාරයෙ හි ද ආයතන හා සංවිධාන සම්බන්ධ වැඩ අව‍බෝධ කර ගැනීමට භාවිතා කර ඇත.

ඉතිහාසය 

මනෝ ගතිකයේ මූලධර්ම පළමුවෙන් හඳුන්වා දෙන ලද්දේ 1874 කායික විද්‍යා දේශන නැමැති ප්‍රකාශනයකින් අර්නස්ට් විල්හෙල්ම් බ්‍රෑක් (Ernst Wilhelm von Brücke) නැමැති ජර්මන් විද්‍යාඥයා විසිනි. බෲක් තාපගති විද්‍යාවෙන් ඉඟියක් ගෙන යෝජනා කළේ සියළු ජීවීන් ශක්ති සංරක්ෂණ මූලධර්මය මඟින් පාලනය වෙන ශක්ති විශේෂයන් බවය. එම වසරේම බෲක් වියනා විශ්ව විද්‍යාලයේ සිග්මන්ඩ් ප්‍රොයිඩ් නැමැති වෛද්‍ය ශිෂ්‍යයාගේ පරීක්ෂකයා විය. ප්‍රොයිඩ් පසුව ගතික කායික විද්‍යාව නැමැති මේ අලුත් නිර්මාණය මිනිස් සිත මනෝභාවගත කිරීමේ කාර්යයට උදවු පිණිස යොදා ගති. පසුව මනෝගතිකය පිළිබඳ සංකල්පය හා භාවිතය වැඩි දුරටත් වර්ධනය කරන ලද්දේ කාර්ල් ජුන්ග් , ඇල්ෆ්‍රඩ් ඇඩ්ලර්  හා මෙලනි ක්ලේන් විසිනි.

මනෝ විද්‍යාව
මනෝ විද්‍යාඥයා

මනෝ විද්‍යාඥයා මනෝ විද්‍යාවේ විශේෂඥයෙකි. චර්යාව ප්‍රජානනය හා සංවේදනය ඇතුළත් මානව ශරීරය ක්‍රමානුකූලව පිරික්සීමේ ප්‍රවීණයෙකි. මානව විද්‍යාඥයන් වෙනස් වූ ක්ෂේත්‍ර කීපයක් යටතේ වර්ග කරනු ලැබේ. මනාව ඔවුන් හඳුනා ගෙන ඇත්තේ සායනික හා උපදේශාත්මක මනෝ විද්‍යාඥයන් ද මනෝ විද්‍යා පරීක්ෂණ හා ඇගයීම් සැපයීමේ, පාලනය කිරීමේ අර්ථ දැක්වීමේ විශේෂඥයෝ වෙති.

වැඩවල ස්වභාවය 

මනෝ විද්‍යාඥයා මනෝ විද්‍යාව අධ්‍යයනය කොට එය භාවිතා කරන්නේ මනෝ විද්‍යා පදනමක් ඇති ආපදාවක් හෝ කිසියම් අක්‍රීයත්වයක් සමනය කර එය වළක්වා පුද්ගලබද්ධ සුභ සිද්ධිය හා පොදු යහපත ප්‍රවර්ධනය කිරීම සඳහාය. බොහෝ රටවල හඳුනා ගත හැකි මානසික ආබාධ ඇතුළු ඉතා උග්‍ර මානසික ගැටලුවලට මධ්‍යස්ථව විසඳුම් දෙන විධිමත් වෘත්තියකි. පර්යේෂණ මනෝ විද්‍යාත්මක ඇගයීම, උගැන්වීම උපදෙස් ගැනීම අධිකරණ සාක්ෂි, වැඩ සටහන් සංවර්ධනය හා පරිපාලනය වැනි පුළුල් පරාසයක කරුණු සායික මනෝ විද්‍යාවට අන්තර්ගත වෙයි. සායනික මනෝ විද්‍යාවට හා උපදේශක මනෝ විද්‍යාවට මනෝ ප්‍රතිකාරය ප්‍රගුණ කිරීම ප්‍රධාන වෙයි.

එය පුළුල් ශිල්ප  ක්‍රම රාශියක් භාවිතා කරයි. එසේ කරන්නේ සිතිවිලි හැඟීම් , පුද්ගල බද්ධ යහපත වැඩි දියුණු කර ගැනීමට සේවයට සම්බන්ධ චර්යා ධර්ම වෙනස් කිරීම සඳහාය. සායනික මනෝ විද්‍යාඥයින්ට පුද්ගලයන්, යුගල, ළමයින්, වැඩි වයස් වැඩිහිටියන්, පවුල් , කුඩා කණ්ඩායම් හා සමාජයන් ද සමඟ වැඩ කළ හැක. 

බොහෝ ජනයා මනෝ විද්‍යාඥයන් ගැන සිතන විට ඔවුන් සිතන්නේ  සායනික මනෝ විද්‍යාව හෝ උපදේශන මනෝ විද්‍යාව ගැනය. කෙසේ වුව බොහෝ මනෝ විද්‍යාඥයෝ කාර්මික හා සංවිධානාත්මක මනෝ විද්‍යාව හා ක්‍රීඩා මනෝ විද්‍යාව වැනි ක්ෂේත්‍රවල ද අභ්‍යාස කරති.

මනෝ විද්‍යාව
ඩිස්නොමියා

ඩ්යි‍ස්නොමියා එය නිල වශයෙන්  හඳුන්වන්නේ (136199) ඊරිස් 1 ඩිස්නොමියා නමිනි. එය වාමන ග්‍රහලොවක් වන ඊරිස්ගේ චන්ද්‍රයෙක් වේ. එය 2005 දී මයික් බ්‍රවුන් හා ලේසර් කිරණ මගින් ක්‍රියාත්මක වන (Adaptive options) ගතික ප්‍රකාශ විද්‍යා පරීක්ෂණ කණ්ඩායමක් විසින් ඩබ්.එම්.කොක් නිරීක්ෂණාගාරයේ දී සොයාගන්නා ලදී. ඉන් පසුව එය S/2005(2003 UB313)1 වශයෙන් ඩයි‍සනොමියො ලෙස නම්කරන තුරු හඳුන්වන ලදී. (ග්‍රීක බසින් එහි අර්ථය නීති අඩුවීම (lawlessness)) ග්‍රීක ඊරිස් දෙවියන්ගේ දියණිය වූ ඩිස්නොමියා වෙනුවෙන් මෙය නම් කරන ලදී.

සටහන්

මූලාශ්‍ර 

එරිස් (වාමන ග්‍රහලෝකය)
පුනරුත්ථාපන උපදේශනය

උපදේශන ක්‍රියාවලිය මගින් ආබාධිත අයෙකුගේ පුද්ගලික, වෘත්තීමය සහ ජීවිතයේ ඇති බලාපොරොත්තු ඉටුකර ගැනීමට උපකාරීවීම පුනරුත්ථාපන උපදේශක සේවයේ ඇති ප්‍රධාන පරමාර්ථයයි. පුනරුත්ථාපන උපදේශනය, පෞද්ගලික ස්ථානය, පුනරුත්ථාපන සේවා ස්ථාන, විශ්ව විද්‍යාලයේ, පාසලේ රජයේ ආයතන, රක්ෂණ සමාගමක, ආබාධිත පුද්ගලයින්ට උපකාරීවන සංවිධාන යන විවිධාකාර ස්ථානවල දැකිය හැක.

ඉතිහාසය - ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය 

ආරම්භයේදී පුනරුත්ථාපන උපදේශකයන් මහජන සෞඛ්‍ය සාත්තු සේවය, සමාජ සේවා, පාසැල් උපදේශනය වැනි මිනිස් සේවා අංශවලින් බඳවා ගනිති. උපදේශන අධ්‍යාපන වැඩසටහන් 1940 දී ආරම්භ වුවද පුනරුත්ථාපන උපදේශනය සංස්ථාපිත වූයේ 1954 දී පමණ අභ්‍යන්තර අරමුදල්වල මෙම කටයුතු සඳහා යෙදවීම ආරම්භ වූ පසුය.

ඉතිහාසයේ පුනරුත්ථාපන උපදේශනය මූලිකව කටයුතු කළේ අබාධිත තත්වයට පත් වූ මැදි වයසේ වැඩිහිටියන්ට (රැකියාව අහිමි වූ) නමුදු වර්තමානයේ පුනරුත්ථාපන උප‍ෙද්ශනය සියලුම වයස් කාණ්ඩවල ආබාධිතයන්ට අවශ්‍ය බව පෙනී ගොස් ඇත. මීට අමතරව මොහු මූලික සහ විශේෂ උපදේශන සේවාවන් මහජනසේවා වැඩසටහන්වලදී හා පෞද්ගලික අංශයේදී ආබාධිත අයට ලබාදේ.

අධ්‍යාපනය, පුහුණුව සහ සහතික කිරීම 

පුනරුත්ථාපන උපදේශකය, එම අංශයෙන් ලද අධ්‍යාපන පුහුණුව සහතික කිරීමට ඔහු ඒ සදහා‍ උපාධියක් ලබාගත යුතුය. පුනරුත්ථාපන උපදේශන සභාව ඒ සදහා අදාල ආයතනවලට බලය ලබාදී ඇත. 

අධ්‍යාපන කාලය - පුනරුත්ථාපන උපදේශන පුහුණු වැඩමුළු සාමාන්‍යයෙන් මාස 18 සිට 24 දක්වා වන අධ්‍යාපනික සහ ක්ෂේත්‍ර පුහුණුවීම් අන්තර්ගතය සායනික පුහුණුවට ප්‍රායෝගික සහ අවම වශයෙන් පැය 600 ක අධීක්ෂණය යටතේ ලද අත්දැකීම් ඇතුළත් කර ඇත. සායනික ක්ෂේත්‍ර අත්දැකීම් ලබාගැනීම මොහු කුඩා සමාජ, ග්‍රාමයන් , පෞද්ගලික පුනරුත්ථාපන වැඩමුළු ආදියට එක්වීම මගින් ලබාගනී.

පෙර අවශ්‍යතා - පුනරුත්ථාපන වැඩමුළු සාමාන්‍යයෙන් මාස 18 සිට 24 දක්වා වන අධ්‍යාපනික සහ ක්ෂේත්‍ර පුහුණු වීම් අන්තර්ගතය යටතේ ලද අත්දැකීම් ඇතුළත් කර ඇත.  සායනික ක්ෂේත්‍ර අත්දැකීම් ලබාගැනීම මොහු කුඩා සමාජ, ග්‍රාමයන්, පෞද්ගලික පුනරුත්ථාපන වැඩමුළු ආදියට එක්වීම මගින් ලබාගනී.

පෙර අවශ්‍යතා - මේ සඳහා විශේෂ සුදුසුකම් අවශ්‍ය නොමැති වුවද බොහෝ පුනරුත්ථාපන උපදේශන උපාධිදරයින්ට උපාධි අපේක්ෂක කාලයේ ලද පුනරුත්ථාපන සේවා / මනෝවිද්‍යා/ සමාජ සේවා / වෙනත් මිනිසාට බැදුණු විෂය ක්ෂේත්‍රයේ ලද අතිරේක උපාධි ඇත. 

විෂය පථය - පුනරුත්ථාපන උපදේශනය පහත ක්ෂේත්‍ර හි පුහුණුව ලබා ඇත. 
පුනරුත්ථාපන සිද්ධාන්ත, හැකියාවන් සහ ක්‍රම
පුද්ගල, කණ්ඩායම් සහ පාරිසරික ඇගයීම.
මිනිස් වර්ධනය හා විකාශනය ඇතුළු ආබාධිත තත්වයේ මානසික හා වෛද්‍යමය බලපෑම.
මනෝවිද්‍යාවේ පුනරුත්ථාපන මූලධර්ම
පුනරුත්ථාපන සැලැස්ම හා පුද්ගල පාලනය
පුනරුත්ථාපන සේවය නැගෙන ප්‍රශ්න සහ ආචාර ධර්ම
තාක්ෂණික හැඩගැසීම
වෘත්තීය වටිනාකම නිර්ණායක සහ කාර්යයන්ට හැඩ ගැසීම
වෘත්තීය පිළිබඳ මාර්ගෝපදේනය
වෘත්තීය හැඩ ගැස්වීම

සහතික කිරීම 

පුනරුත්ථාපන උපදේශන සහතික නිකුත් කිරීමේ නියෝජිත මණ්ඩලය මගින් ඒ සඳහා අධ්‍යාපන සහ සුදුසු විභාග සමත්ව ඇති පුද්ගලයින්ට උපදේශනය සඳහා සුදුසු සහ දක්ෂතාවය ඇති බවට සහතික කරන ලේඛනය ලබාදීමේ වගකීම දරයි. එමනිසා උපදේශකයින් අදාල විභාගය සමත්වීම අනිවාර්ය අංගයකි. ඔවුන් රාජ්‍ය හෝ වෘත්තීය උපදේශන වැඩමුළුවල රැකියාව ලබා ගැනීම සඳහා නම් නියමිත දිනට පෙර අදාල සුදුසුකම් ලබා තිබීම එම රැකියාව පවත්වා ගැනීමට අත්‍යවශ්‍ය වේ.

මනෝ විද්‍යාව
පාසල් උපදේශක

පාසල් උපදේශකයෙක් යනු පාසලක වැඩ කරන උපදේශනය ලබා  දෙන්නකු හෝ අධ්‍යාපනය දෙන තැනැත්තෙකි. ඓතිහාසික වශයෙන් මාර්ගෝපදේශ සලසන්නන් අධ්‍යාපනික උපදේශකයන් ‍වශයෙන් සඳහන් වෙයි. එහෙත් වෘත්තීයමය “පාසල් උපදේශකයන්” යන්න දැන් වඩා ප්‍රචලිත වචනයයි.

බොහෝ පාසල් උපදේශක තනතුරු සමාන තනතුරු (උදා - රැකියා උපදේශක) යුතුකම් හා සේවයන් අනුව එක්සත් ජනපදයේ රැකියා උපදේශක තනතුර හා සැසඳිය හැක. ඓතිහාසික වශයෙන් උසස් පාඨශාලා උපදේශකයින්ගේ අවශ්‍යතාව පහළ ‍ශ්‍රේණිවල උපදේශකයන්ගේ අවශ්‍යතාවට වඩා අවධාරණය කරන ලදී. පාසල් උපදේශක සේවා සලස්වා ඇති ආකාරය බොහෝ රටවල් වෙනස් වෙයි.

ඉතිහාසය

එක්සත් ජනපදය 

සමහර මූලික පාසල් උපදේශකවරු උපදේශන ක්‍රියා පිළිබඳ වඩා පහසු කිරීම සඳහා පොත් හා මාධ්‍ය භාවිතා කරති. එක්සත් ජනපදයේ පාසල් උපදේශක වෘත්තිය විසිවන සියවස මුල් භාගයේ දී වෘත්තීය මාර්ගෝපදේශ සේවාවක් බවට පත්විය. 1907 දී ජේස් බී. ඩේවිස් ක්‍රමානුකූල පාසල් උපදේශක වැඩ සටහනක් සකස් කළ හැකි තැනැත්තා ලෙස සැලකේ. වෘත්තීය රුචිකම් චරිත සංවර්ධනය හා චර්යාමය ගැටළු වැළැක්වීම පිළිබඳ කරුණු දක්වන්නට රචනා හා පාඩම් භාවිත කරන්නට ගුරුවරුන් දිරිමත් කිරීම සඳහා ක්‍රියා කළ ඔහු උසස් පාසලක විදුහල්පතිවරයෙක් විය. මේ වකවානුවේ බොහෝ දෙනෙකු ‍කළේ ද මෙයමය. නිදසුනක් ලෙස 1908 දී වෘත්තීය මාර්ගෝපදේශයේ පියා වූ ‍ෆ්‍රෑන්ක් පාර්සන්ස් පාසලින් වැඩට සංක්‍රමණය වීමේ දී තරුණ පිරිසට ආධාර දීම සඳහා වෘත්තීය මාර්ගෝපදේශ කාර්යාංශය පිහිටු වීය.

1920 ගණන්වල සිට 1930 ගණන් දක්වා පාසල්වල ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදි අධ්‍යාපනය නැගීම නිසා පාසල් උපදේශනය හා මාර්ගෝපදේශය වර්ධනය විය. මෙම ව්‍යාපාරය පෞද්ගලික සාමාජික හා සදාචාර වර්ධනය අවධාරණය කළේය. පාසල්වල උගැන්විය යුත්තේ අධ්‍යාපනයේ මූලධර්ම පම‍ණකැයි ද බොහෝ පාසල් මීට ප්‍රතික්‍රියා දැක්වූයේ එය අධ්‍යාපන විරෝධී යයි කියමිනි. මෙය මහා අවපාතයේ ආර්ථික දුෂ්කරතා සමඟ එක්වීමෙන් පාසල් උපදේශනයේ හා මාර්ගෝපදේශනයේ පරිහානියක් ඇති විය. 1940 එක්සත් ජනපදය යුද හමුදා නිලධාරීන් තෝ‍රා ගැනීමට බඳවා ගැනීමට හා පුහුණු කිරීමට මනෝ විද්‍යාඥයන් හා උපදේශකයන් යොදා ගත්තේය. සිසුන් පරික්සා ඔවුන්ගේ අවශ්‍යතා සපුරාලන්නට ක්‍රම සකසමින් මෙය පාසල්වල උපදේශන සේවාව ක්‍රියාත්මක කළේය. පාසල් යුද්ධය සඳහා යොදාගත් මේ පරීක්ෂණ විවෘතව පිළිගත්තේය. සබඳතාවලට උදවු දෙවින් මේ වකවානුවේ කාල් රොජර්ගේ අවධාරණය පාසල් උපදේශන වෘත්තිය කෙරේ බල පෑවේය. 1950 ගණන්වල දී රජය ‍රජයේ හා ප්‍රාදේශීය පාසල් පද්ධති තුළ මාර්ගෝපදේශ හා පෞද්ගලික සේවා අංශය පිහිටුවීය. 1957 දී සෝවියට් සමූහාණ්ඩුව 1වන ස්පුට්නික් නැමැති චන්ද්‍රිකාව ගුවන්ගත කළේය. අභ්‍යාවකාශ තරඟයේ දී රුසියාව ඇමරිකානුවන් පරදවතැයි කනස්සල්ලක් ඇති වූ අතර යුදමය අතින් ද එහි ව්‍යාකූල ස්වභාවයක් ඇති විය. ඇමරිකාවේ විද්‍යාඥයින් හා ගණිතඥයන් සෑහෙන් ප්‍රමාණයක් නැතැයි යන මතයක ද පැන නැගිණි. මේ අතර ඇ‍මරිකා රජය රාජ්‍යාරක්ෂක අධ්‍යාපනක පනත සවිමත් කර ගත්තේය. මේ සඳහා විශාල අරමුදල් යෙදවීමෙන් වෘත්තීය මාර්ගෝපදේශ ක්‍රමය විශාල වශයෙන් වර්ධනය විය. 1960 ගණන්වල සිට පාසල් උපදේශන සේවාව දිගටම ක්‍රියාත්මකව ව්‍යවස්ථාවක් ලෙස වැඩී ගියේය. අධ්‍යාපනය සංවර්ධනය කිරීමටත් වෘත්තිය වැඩි දියුණු කිරීමටත් අලුත් වෘත්තීය ආයතන පිහිටුවනු ලැබූහ. කොංග්‍රසය (2006 ‍ජනවාරි 1 දින) පෙබරවාරි 6-10 දක්වා ජාතික පාසල් උපදේශන සතිය ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී.