Suchinthana/si-wikipedia huggingface dataset:
ආර්.එල්. ස්පිට්ල්

දොස්තර රිචඩ් ලයනල් ස්පිට්ල්, සීඑම්ජී, සීබීඊ, එෆ්ආර්සීඑස් (පොදුවේ හැඳින්වෙන්නේ  දොස්තර  ආර්. එල්. ස්පිට්ල් ලෙසිනි) (දෙසැම්බර් 9, 1881 – සැප්තැම්බර් 3, 1969)  ලාංකීය  වෛද්‍යවරයෙක්, ස්වභාව විද්‍යාඥයෙක් සහ ගත් කතුවරයෙක් විය. ඔහු වැදි ජනතාව පිළිබඳ අග්‍රගණ්‍ය විශේෂඥයන් අතුරින් එක් අයෙකි.

අධ්‍යාපනය සහ වෘත්තීය දිවිය 

වෛද්‍ය ෆෙඩ්‍රික් ජෝර්ජ් ස්පිට්ල් (පසු කාලීනව ලංකා සෞඛ්‍ය සේවයේ දිස්ත්‍රික් වෛද්‍ය නිලධාරියෙක් ලෙසද කටයුතු කළ) හට දාව තංගල්ලේදී උපත ලැබූ ආර්. එල්. ස්පිට්ල් මහතා කොළඹ රාජකීය විද්‍යාලයෙන් ප්‍රාථමික හා ද්විතීය අධ්‍යාපනය ලැබීය. පසුව ලංකා වෛද්‍ය විද්‍යාලයට ඇතුළු වූ ඔහු ඉන් 1905 දී Licentiate in Medicine and Surgery උපාධිය සමත් විය. ඉන් අනතුරුව ඔහු රාජ්‍ය වෛද්‍ය සේවයට එක්වූ අතර සිය උසස් අධ්‍යාපන කටයුතු සම්පූර්ණ කිරීම සඳහා බ්‍රිතාන්‍යයට යවන ලදී. එහිදී සිය බද්ධ ඩිප්ලෝමාව 1908 දී නිමා කළ ඔහු 1909 දී රාජකීය ශල්‍ය වෛද්‍යවරුගේ විද්‍යායතනයේ ආශ්‍රිත සාමාජිකත්වය (FRCS) ලබා ගත්තේය.

1910 දී නැවත ලංකාව්ට පැමිණි ඔහුට කොළඹ මහ රෝහලේ තෙවැනි ශල්‍ය වෛද්‍ය තනතුරට පත්වීම ලැබිණි. පසුව ජ්‍යේෂ්ඨ ශල්‍ය වෛද්‍යවරයෙක් මෙන්ම කොළඹ වෛද්‍ය විද්‍යාලයේ කථිකාචාර්යවරයෙකු ලෙසද කටයුතු කළ ඔහු 1935 දී විශ්‍රාම ගත්තේය.

කතුවරයෙකු ලෙස 

ස්වභාව විද්‍යාඥයෙක් ලෙස වෛද්‍ය ස්පිට් මහතා ලංකාවේ වනාන්තර වල බොහෝ සංචාර වල නිරත විය. ඔහු එම සංචාර වලදී තුරුලතා පිළිබඳව මෙන්ම ලංකාවේ ආදිවාසීන් වන වැද්දන් ගැනද අධ්‍යයනයේ නිරත විය. වෛද්‍ය ස්පිට්ල්ගේ එම අධ්‍යයන ඔහුව එවකට ඉතා අඩුවෙන් ලොව තේරුම් අරගෙන සිටි වැදි ජනතාව පිළිබඳ විශේෂඥයෙකු බවට පත් කළ අතර ඔහු සිය අධ්‍යයන කටයුතු උපයෝගී කරගෙන ග්‍රන්ථ කිහිපයක්ම රචනා කළේය. ඔහුගේ නිර්මාණ අතර නවකතා, කාව්‍ය එකතූන් මෙන්ම පර්යේෂණ ග්‍රන්ථද වෙයි.

ග්‍රන්ථ නාමාවලිය

නවකතා
වයිල්ඩ් වයිට් බෝයි
 වයිල්ඩ් සිලෝන්
Savage Sanctuary
Far-off Things
Where the White Sambhur Roams
Vanished Trails
Brave Island (1966)

පද්‍ය එකතූන්
Leaves of the Jungle

වෛද්‍ය පොත්
අ බේසිස් ඔෆ් ස'ජිකල් හාඩ් ව'ක්
Framboesia Tropica
Essentials of Surgery

පවුල් දිවිය 

වෛද්‍ය ස්පිට්ල්, එවකට ලංකාවේ සිටි වඩාත් ගෞරවනීය වෛද්‍යවරයන්ගෙන් එක් අයෙකු වූ වෛද්‍ය W G වැන් ඩොර්ට් මහතාගේ දියණිය වී ක්ලැරිබෙල් ෆ්‍රාන්සස් වැන් ඩොර්ට් මෙනෙවිය හා විවාහ විය.

ආශ්‍රිත 
R. L. Spittel, C.M.G., C.B.E., L.M.S., F.R.C.S., British Medical Journal, 1969
Dr. R. L. Spittel: Surgeon of the wilderness
R. L. Spittle: Master writer of the wilds, by J. A. K. Jayakody

 Continuing the saga of Richard Spittel

චරිත කතා
ශ්‍රී ලාංකිකයෝ
1881 උපත්
1969 මරණ
බාහ්‍ය අර්ධ සන්නායකය

බාහ්‍ය අර්ධ සන්නායකයක් යනු, මාත්‍රණය කරන ලද , එනම්,  මාත්‍රණ කාරකයක් එක්කිරීමෙන්,  නිසග (සංශුද්ධ) අර්ධ සන්නායකයන්ට වඩා වෙනස් විද්යුත් ගුණාංග ලැබූ අර්ධ සන්නායකයකි.

මාත්‍රණයේදී සිදුවන්නේ, නිසග අර්ධ සන්නායකයකට, මාත්‍රක පරමාණු එක්කිරීමෙන්,  තාපජ සමතුලිතතාව තුල,  අර්ධ සන්නායකයෙහි ඉලෙක්ට්‍රෝන සහ කුහර වාහක සාන්ද්‍රණ වෙනස් කිරීමයි.  බාහ්‍ය අර්ධ සන්නායකයක් තුල ප්‍රමුඛ වාහක සාන්ද්‍රණයන් අනුසාරයෙන්,  එය n-වර්ගයේ හෝ p-වර්ගයේ අර්ධ සන්නායකයක් යන වග තීරණය කරයි.  බාහ්‍ය අර්ධ සන්නායකයක පවතින විද්‍යුත් ගුණාංග හේතුවෙන්,  ඒවා, බොහෝ ඉලෙක්ට්‍රොනික උපාංගයන්හි අනිවාර්යයෙන්ම තිබිය යුතු සංරචක බවට පත් කර ඇත.

අර්ධ සන්නායක ද්‍රව්‍ය වර්ග
නිසග අර්ධ සන්නායකය

නිසග අර්ධ සන්නායකයක් යනු, මාත්‍රණය-නොකල අර්ධ සන්නායකයක් හෝ i-වර්ගයේ අර්ධ සන්නායකයක් ලෙසද හැඳින්වේ,  සැලකිය යුතු තරම්  මාත්‍රක වර්ගයන් අන්තර්ගත නොවන්නාවූ සංශුද්ධ අර්ධ සන්නායකයකි. මේ නිසා ආරෝපණ වාහකයන් සංඛ්‍යාව තීරණය වන්නේ ද්‍රව්‍යයෙහි ගුණාංග අනුව මිස අපද්‍රව්‍ය ප්‍රමාණය අනුව නොවේ. නිසග අර්ධ සන්නායකයන් තුල සැකැබුණු ඉලෙක්ට්‍රෝන සහ කුහර සංඛ්‍යාව සමානය: n = p.

නිසග අර්ධ සන්නායකයක විද්‍යුත් සන්නායකතාවය ඇති වන්නේ ස්ඵටික විකලතාවයන් නිසාවෙන් හෝ  තාපජ  සැකැබුම නිසාවෙන් හෝ විය හැක. නිසග අර්ධ සන්නායකයක   සන්නායක කලාපයෙහි ඇති  ඉලෙක්ට්‍රෝන  සංඛ්‍යාව, සංයුජතා කලාපයෙහි ඇති කුහර සංඛ‍්‍යාවට සමානය. නිදසුනක් ලෙසින්, කාමර උෂ්නත්වයෙහිදී  Hg0.8Cd0.2Te දැක්විය හැක.

අන්සෘජු කලාප අන්තර නිසග අර්ධ සන්නායකයක් වනාහී සංයුජතා කලාපයෙහි උපරිම ශක්තියද සන්නායක කලාපයෙහි අවම ශක්තියද වෙනස්  k (k-අවකාශ  තරංග දෛශිකය) අගයන්හිදී ඇති වන අර්ධ සන්නායකයකි. නිදසුන් ලෙස සිලිකන් සහ  ජර්මේනියම් දැක්විය හැක.
සෘජු කලාප අන්තර නිසග අර්ධ සන්නායකයක සංයුජතා කලාපයෙහි උපරිම ශක්තියද සන්නායක කලාපයෙහි අවම ශක්තියද එකම  k අගයෙහිදී ඇති වෙයි. නිදසුනක් ලෙසින් ගැල්ලියම් ආසනයිඩ් දැක්විය හැක.

සිලිකන් ස්ඵටිකයක් පරිවාරකයකින් වෙනස් වනුයේ, නිරපේක්ෂ ශුන්‍ය උෂ්ණත්වයට ඉහළ ඕනෑම උෂ්ණත්වයකදී, දැලිසෙහි ඇති ඉලෙක්ට්‍රෝනයක් එහි ස්ථානයෙන් මිදී නික්මීම නිසා "කුහරය" ලෙසින් හැඳින්වෙන ඉලෙක්ට්‍රෝන ඌනතාවයක් ඇති වීමට පරිමිත සම්භාව්‍යතාවයක් ඇති බැවිනි.

වෝලටීයතාවයක්  යෙදුවහොත්, ඉලෙක්ට්‍රෝනය හා කුහරය යන ද්වයම කුඩා ධාරා ගැලුමකට දායක විය හැක.

අර්ධ සන්නායකයක සන්නායකතාවය, ඝන ද්‍රව්‍යයන්හී කලාප වාදය අනුසාරයෙන් ආකෘතිකරනය කල හැක. අර්ධ සන්නායකයක කලාප ආකෘතිය යෝජනා කරනුයේ, සාමාන්‍ය උෂ්ණත්වයන්හිදී, සන්නායක කලාපය වෙත ඉලෙන්ට්‍රෝන වලට ලඟාවී විද්‍යුත් සන්නායනය සඳහා දායක වීමට පරිමිත සම්භාව්‍යතාවයක් ඇති බවය.

නිසග යන පදය මෙහි ව්‍යවහාර වන්නේ, සංශුද්ධ "නිසග" සිලිකන් වල ගුණාංග සහ ඊට බොහෝ සෙයින් වෙනස්  මාත්‍රණය කල  n-වර්ගයෙහි හෝ  p-වර්ගයෙහි අර්ධ සන්නායක වල ගුණාංග අතර පරස්පරය හුවා දැක්වීම සඳහාය.

අර්ධ සන්නායක
මූලික භෞතික විද්‍යාව සහ සංකල්ප
භෞතික විද්‍යාව
ශ්‍රී ලංකාවේ ක්‍ෂීරපායි ලැයිස්තුව

ශ්‍රී ලංකාවට අයත් ගෙඩබිම් ප්‍රදේශ වලින් දේශීය ක්ෂීරපායි විශේෂ 91 හන්දුනා ගෙන ඈත. මීට අමතරව සමුද්‍රික ක්ෂීරපායි විශේෂ 26 ශ්‍රී ලංකාව අයත් සමුද්‍ර කලාපයෙන් හමුවී ඇත.

ක්ෂීරපායීන්

ගෝත්‍රය ප්‍රොබෝසයිඩියා: හස්තියෝ

ගෝත්‍රය සිරේනියා: මුහුදු ගවයෝ

ගෝත්‍රය ප්‍රයිමේට්: අග්‍රේෂයෝ

ගෝත්‍රය ලැගොමෝෆා: හාවෝ

ගෝත්‍රය රොඩෙන්ෂියා: මූෂිකයෝ

ගෝත්‍රය සොරිකොමෝෆා: හික් මීයෝ සහ වැලි මීයෝ

ගෝත්‍රය ආටියොඩැක්ටිලා: යුග්ම-කුර සතුන්

ගෝත්‍රය සිටේෂියා: තල්මසුන් සහ ඩොල්ෆින්

ගෝත්‍රය කායිරොප්ටෙරා: වවුලෝ

ගෝත්‍රය ෆොලිඩෝටා: කායුරු ඈයෝ

ගෝත්‍රය කානිවෝරා: මාංසභක්ෂකයෝ

මූලාශ්‍ර

 

ලැයිස්තු
පුදුම පදක්කම

පුදුම පදක්කම, නිර්මල පිළිසිඳගැනීමේ පදක්කම ලෙසද හැඳින්වේ, යනු ශාන්ත කැතරින් ලබුරේ තුමිය විසින්,  කන්‍යා මරිය තුමිය දර්ශනය වීමකින් පසුව, නිර්මාණය කරන ලද පදක්කමකි .

සටහන්

රූප

භක්තිමය පදක්කම්
මරියාමය ඇදහිලි
රෝමානු කතෝලික ඇදහිලි
ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික උද්‍යාන ලැයිස්තුව

ජාතික වනෝද්‍යාන යනු ශ්‍රී ලංකාවේ ආරක්ෂා කල යුතු වන පංති වන අතර වනජීවී සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව විසින් පාලනය කරනු ලබයි. ජාතික වනෝද්‍යාන 1937 අංක 2 දරණ සත්ව හා වෘක්ෂලතා ආරක්ෂක ආඥාපනත මඟින් පාලනය කරනු ලබන අතර, අමාත්‍යංශ නියෝගයෙන් එය සෑදිම, සංශෝධනය හෝ අහෝසි කිරීම කළ හැක. ජාතික වනෝද්‍යාන තුළ ඇති මුළු භූමිය රාජ්‍ය අයිතිය යටත් වේ. ජාතික වනෝද්‍යාන තුළ තහනම් කර ඇති ක්‍රියාකාරකම් වන්නේ වන සතුන් දඩයම් කිරීම හෝ මරා දැමීම හෝ ඉවත් කිරීම, කුරුල්ලන් සහ උරගයන්ගේ බිත්තර හෝ කූඩු විනාශ කිරීම, වනසතුන්ට බාධා කිරීම, කිසිම සතෙකු බෝ කිරීමට මැදිහත් වීම, කිසියම් ශාකයක් විනාශ කිරීම හෝ හානි කිරීම, වගා හෝ පතල් හෝ වෙනත් අරමුණු සඳහා ඉඩම් කට්ටි කිරීම, වෙඩි තැබීම හෝ ගිනි තැබීම, සත්ව හා ශාක ජීවිත වලට හානි කිරීම සඳහා කිසියම් උගුලක් හෝ පුපුරන ද්‍රව්‍ය හෝ වස යෙදීම වේ. වෘක්ෂලතා හා සතුන් නිරීක්ෂණය කිරීම සඳහා ජාතික වනෝද්‍යාන වලට බලපත්‍රයක් ඇතුව අමුත්තන්ට පිවිසිය හැක. මේ වන විට දැනට ජාතික වනෝද්‍යාන 26 ක් වර්ග කිලෝමීටර 5,734 ක් ආවරණය කරයි.

සටහන්

මූලාශ්‍ර

ජාතික උද්‍යාන
ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික වස්තූන්
ශ්‍රී ලංකාව
සැතපුම

සැතපුම යනු විවිධ පර්යායන් කිහිපයක දිග සඳහා ඒකකයකි. සමකාලීන ඉංග්‍රීසියෙහි, සැතපුමක් යන්නෙන් අදහස් වන්නේ 5,280 අඩි (1,760 යාර, හෝ 1,609.344 මීටර) කින් සමන්විත අනුමත සැතපුමක්, 5,280 මිනින්දෝරු අඩි (1,609.3472 මීටර (5,280.01 අඩි))  වලින් සමන්විත  මිනින්දෝරු සැතැපුමක් හෝ 1,852 මීටර (6,076.12 අඩි) වලින් සමන්විත නාවුක සැතපුමක් වේ. මෙය, පැරණි මිනුම වූ, ගවුවකින් තුනෙන් පංගුවක් පමණ වෙයි.

සටහන්
ලොව අමරණීය පුද්ගලයෝ

ලොව ජීවත් වූ ඉතා වැදගත් පුද්ගලයන්ගේ ලැයිස්තුවක් පහතින් දැක්වේ. ඔවුන්ගේ නාමයන්. ජීවත් වූ කාලයන් හා ඔවුන්ගේ කෙටි විස්තරයන් පහත වගුවෙන් දැක්වේ.

ජනයා
සාන්ත ක්ලෙයාර් ඇල්ල

ශ්‍රී ලංකාවේ දිය ඇලි වලින් එකක් වන සාන්ත ක්ලෙයාර් දිය ඇල්ල උසින් 20 වැනි ස්ථානය ගනී. එය අඩි 263ක් නොහොත් මීටර් 80 උසකින් යුක්ත වේ. මෙම දිය ඇල්ල අලංකාර දිය ඇල්ලකි.මෙය ඉතා ප්‍රකට ය.

ආශ්‍රිත ලිපි
 ශ්‍රී ලංකාවේ දිය ඇලි‎

ශ්‍රී ලංකාවේ දිය ඇලි
සිලිකන්

සිලිකන් යනු පරමාණුක ක්‍රමාංකය 14 වූ මූලද්‍රව්‍යයයි. එහි රසායනික සංකේතය Si ය. සිලිකන් ඒක පරමාණුක ඝණයකි. ආවර්තිතා වගුවේ IV (4) කාණ්‍ඩයේ සිටී. සිලිකන් හි ඉලෙට්‍රොනික වින්‍යාසය 2,8,4 වේ. ආවර්තය 3 වන අතර කාන්ඩය IV වේ. සාදන ප්‍රධාන අයනය - හෝ + 4 වේ. ප්‍රධාන සංයුජතාව 4 වේ.

ඉතිහාසය
සිලිකන් ඩයොක්සයිඩ් හෙවත් සිලිකාවලට (SiO2)  ආම්ලික ලක්ෂන ඇති බව 1660 ටැකනියස්(Tachenius) විසින් පෙන්වා දෙන ලදි. සිලිකා යනු  එතෙක් සොයා නොගනු ලැබු  මූලද්‍රවයක ඔක්සයිඩය යැයි  ලැවොසියර් සිතිය. සිලිකන් ෆ්ලුවෝරයිඩ් SiF4 නම් වායුමය සංයෝගය  තුල පොටැසියම් රත් කිරිමේන් 1809-11 පමන ගේ ලුසැක් සහ තේනාඩ් විසින් දළ සිලිකන් පිළියෙල  කළහ. සිලිකන් අලෝහයක් භව ඩේවි හෙළි කලේය. සිලිකන් සහ කාබන් අතර ඇති කිට්ටු සමානත්වයද ඔහු පෙන්වාදුනි.

පිහිටිම
මුක්ත මූලද්‍රවය වශයෙන් සිලිකන් ස්වභාවයෙන් නොපිහිටයි. එහෙත්  වැලි , ගිනිගල්,මැටි  ආදි සිලිකා සංයෝගත් සිලිකාත් කොතරම් බහුලද යත් පෘථියේ කබොලේ  බරෙන් හතරෙන් 1 පමණ සිලිකන් වලින් සමන්විත වෙයි.

පිලියෙල කිරිම
සිලිකන් ටෙට්‍රප්ලුවොරයිඩ්  තුල සෝඩියම් හෝ  පොටැසියම් ලෝහය රත් කිරිමෙන්  අස්ඵටික  සිලිකන් සදාගත් හැක.
 + 4 K →  Si + 4 KF

ගුණ 
අස්ඵටික සිලිකන් වූකලි, වාතයේ  හෝ ඔක්සිජන් තුල හෝ ප්‍රබල ලෙස රත් කල විට සිලිකා ලබදෙමින් දැවෙන දුඹුරු පැහැති කුඩකි. ස්වේත තප්ත අවස්ථාවේදි  හුමාලය වියෝජන කරයි.
උණු දාහක සාන්ද්‍ර ක්ෂාර ද්‍රාවන තුල  සිලිකන් පහසුවේන් ද්‍රාවණය වී සිලිකේට සාදයි.අස්ඵටික රූපි සිලිකන් වල  ලෝහමය පෙනුමක් ඇත.  එහෙත් එය ඉතා දුර්වල විද්‍යුත් සන්නායකයකි.
අම්ල වලට ඔරොත්තු දෙන වානේ සෑදිමට සිලිකන්  යොදාගනු ලැබේ.

සිලිකන් සංයෝග

සිලිකන් ඩයොක්සයිඩ් (සිලිකා) (SiO)
සිලිකා අස්ඵටික අකාරයෙන්, ගිනිගල් ,උපල(Opal)  සහ කියල්ගුවර් (kieselguhr) වහයෙන්ද ,  තිරුවාණ,ට්‍රිඩිමයිට් (tridymite), සහ ක්‍රිස්ටොබලයිට් (cristobalite) යන ස්ඵටික රූපි අකාරයෙන්ද ස්වභාවිකව හට ගනි. සංශුද්ධ පාරදුශ්‍ය අවර්ණ තිරුවාන ආකර ස්ඵටික ලෙස හැඳින්වේ. තරමක් සියුම්ව වෙන්ව ඇති විට වැලි යැ‍යි හැඳින්වේ. මැංගනීස් හෝ යකඩ හෝ අංශු මාත්‍ර වලින් වර්ණවත් වූ විට  ට් අමතේස නම් වේ.

මූලාශ්‍ර

External links 

 Mineral.Galleries.com – Silicon
 WebElements.com – Silicon

 
Dietary minerals
Metalloids
Semiconductor materials
Pyrotechnic fuels
Biology and pharmacology of chemical elements
Reducing agents
රසායන විද්‍යාව
විද්‍යාව

මූලද්‍රව්‍යය
හීලියම්

හීලියම් ( ) යනු පරමාණුක ක්‍රමාංකය 2 සහ පරමාණුක ස්කන්ධය 4.002602ක් වූ මූලද්‍රව්‍යයයි. එහි රසායනික සංකේතය He ය. හීලියම් අවර්ණ, ගන්ධයක් රහිත, රසයක් රහිත, විස නොවන, නිෂ්ක්‍රිය, ඒක පරමාණුක වායුවකි. ආවර්තිතා වගුවේ උච්ච වායු කාණ්‍ඩයේ ඉහලින් ම සිටින්නේ හීලියම් ය. සියලු මූලද්‍රව්‍ය අතුරින් පහලම තාපාංකය සහ ද්‍රවාංකය ඇත්තේ හීලියම් වලට වන අතර ඉතා අසාමාන්‍ය තත්ත්ව යටතේ මිස එය වායුවක් ලෙස පවතී. හයිඩ්‍රජන් හැරුණු කොට විශ්‍වයෙහි පවතින බහුලම මූලද්‍රව්‍යය හීලියම් වන අතර, අප සිටින චක්‍රාවාටය වන ක්ෂීරපථයේ ස්කන්ධයෙන් 24%ක් හීලියම් වේ.

ආශ්‍රිත ලිපි

මූලාශ්‍ර

බාහිර යොමු 

මූලද්‍රව්‍යය
ශ්‍රී පාද මධ්‍ය මහා විද්‍යාලය, හැටන්, ශ්‍රී ලංකා

හැටන් නගරයේ ඇති ප්‍රධානතම සිංහල පාසැල වන්නේ ශ්‍රී පාද මධ්‍ය මහා විද්‍යාලයයි. මෙය මිශ්‍ර පාසැලක් වන අතර, ආරම්භයේ සිටම කීර්තිමත් පාසැලක් ලෙස පැවති අතර, කඳුකරයේ සිංහල භාෂාවෙන් අධ්‍යාපනය ලබන සිසුන් සඳහා මහඟු සේවයක් කරනු ලැබූ පාසැලක් වේ. පළමු වසරේ සිට උසස් පෙළ දක්වා පංති පවත්වනු ලබන අතර, උසස් පෙළ සඳහා ජීව විද්‍යා, ගණිත, කළමනාකරණ සහ කලා යන අංශ වලින් පංති පවත්වනු ලැබේ.

Populated places in Central Province, Sri Lanka

Coordinates|| 6°53′35.86″N, 80°35′58.07″E|| Sri Pada Central College (හැටන්)
යකඩ පෙනහැල්ල

යකඩ පෙනහැල්ලක් යනු, සාමාන්‍ය පේශීන්ගේ පාලනය යටතේ ශ්වසනය සිදු කල නොහැකි තත්ත්වයක් යටතේ හෝ එය සිදුකිරීමට යමෙකුහට අසමර්ථ තත්ත්වයක් යටතේ හෝ යම් පුද්ගලයෙකුට  ආශ්වාස ප්‍රශ්වාස සිදුකිරීමට හැකියාව ලබාදෙන යන්ත්‍රයකි. එය වෛද්‍ය සංවාතක වර්ගයකි. නියමාකාරයෙන් හැඳුන්වූ කලෙක, එය සෘණ පීඩන සංවාතකයකි.

වෛද්‍ය පොම්ප
බාලක පක්ෂගාත රෝගය
ශ්වසන චිකිත්සාව
විරුදාවලී නම් ලැයිස්තුව

විරුදාවලී නම් ලැයිස්තුවක් පහතින් දැක්වේ.

පුද්ගලයින්

රටවල්
{| class="wikitable"
|-
| ඉන්දියන් සාගරයේ මුතු ඇටය || ශ්‍රී ලංකාව
|-
| යුරෝපයේ කෙළිබිම|| ස්විට්සර්ලන්තය
|-
|ලෝකයේ සීනි බදුන || කියුබාව
|-
|යුරෝපයේ ලෙඩා || තුර්කිය
|-
| දහස් විල් රට ||  පින්ලන්තය
|-
ජනයා
රටවල්
ලැයිස්තු
නයිට්‍රජන්

වායුගෝලීය වාතයේ 78.1%ක් පමණ අඩංගු නයිට්‍රජන් වායුව සාමාන්‍ය තත්‍වවලදී අක්‍රීය ය. නයිට්‍රජන් විද්‍යාත්කව N සංකේතයෙන් හඳුන්වන අතර පරමාණුක ක්‍රමාංකය 7 ද ඉලෙක්ට්‍රෝන වින්‍යාසය 2, 5 වේ. නයිට්‍රජන් යනු අත්‍යාවශ්‍යම මූල ද්‍රව්‍යයකි. එසේම ජෛව රසායනික සංයෝගවල නයිට්‍රජන් ඉතා වැදගත් මෙහෙයක්‌ ඉටු කරයි. ශාකවල වර්ධනයට නයිට්‍රජන් අත්‍යවශ්‍යය.

ස්වභාවය
 ගන්‍ධයක් නැත.
 අවර්ණය.

ඉතිහාසය

නයිට්‍රජන්වල භාවිත
ආහාර අසුරුම් වලට.(කිරිපිටි පැකට් ආදියෙහි)
නයිට්‍ට්‍රජනීය පොහොර සැදීමට.
නයිට්‍රජන් අක්‍රීය වායුවක් බැවින් ව්දුලි බල්බ වලට පිර වීමට.
රබර් පිරවුම්කාරකයක් ලෙස

ද්‍රව නයිට්‍රජන් වල භාවිත
සුපිරි පරිගනක වල සිසිලන කාරකයක් ලෙස යොදා ගනී.
සමඑහි පටක වලට පිළියම් කිරීම,නළවල පළුදු වූ තැන් පිළිසකර කිරීමට,ශීත කාරකයක් ලෙස යොද ගැනීම.
ගැඹුරු හිමායනය මගින් අහාර පරිරක්ෂණය කිරීමට.

මූලද්‍රව්‍යය
රසායන විද්‍යාව
භාගික ආසවනය

භාගික ආසවනය () යනු යම් මිශ්‍රණයක වාෂ්පශීලී සංඝටක කිහිපයක් ඇති විට ඒවා වෙන වෙනම නිස්සාරණය කර ගැනීමේ ක්‍රමවේදය වේ.

මූලාශ්‍ර

විද්‍යාව
විනාකිරි

විනාකිරි යනු  ප්‍රධාන වශයෙන් ඇසිටික් අම්ලය(CH3COOH) හා ජලයෙන් සමන්විත දියරකි.ඇසිටික් අම්ලය නිෂ්පාදනය කරනු ලබන්ෙන් ඇසිටික් අම්ල බැක්ටීරියාව මගින් එතිල් මධ්‍යසාර පැසවීමකට ලක්කිරීමෙනි.වර්තමානය වනවිට මෙය පිසීෙම් රසකාරකයක් ලෙස භාවිතා කරයි.නමුත් අතීතයේදී එය මෘදු අම්ල වර්ගයක් ලෙස කාර්මික,ෛවද්‍ය හා ගෘහස්ථ කටයුතු විශාල ප්‍රමාණයක් සදහා භාවිතා වුණි.ඉන් සමහරක් (සාමාන්‍ය  ගෘහස්ථ පිරිසිදුකාරක ආදිය)තවමත් භාවිතයට ගැනෙයි.
              මූලික වශයෙන් පියවර දෙකක් යටතේ විනාකිරි නිෂ්පාදනය සිදුවේ.

1.නිර්වායු තත්ව යටතේ යිිස්ට් මගින් 
    කාබෝහයිඩ්රේට(C2H5OH) පැසිිමට සලස්වා මද්යසාර 
    නිපදවා ගැනිිම.
2.ස්වායු තත්ව යටතේ මද්යසාර ද්රාවණය Acetobactor, Gluconobactor
    බැක්ටිරියාවන්ත විසින් තනුක අැසිටික්  අම්ල ද්රාවණය (විනාකිරි) බවට 
    පත්කිරිිම.

විනාකිරි
 
Condiments
අම්ල වැස්ස

අසාමාන්‍ය ලෙසින් ආම්ලික, එනම් ඉහළ නැංවුනු හයිඩ්‍රජන් අයන මට්ටමක් (අඩු pH අගයක්) සහිත,  ඕනෑම ආකාරයක වැස්සක් හෝ වර්ෂණයක්  අම්ල වැස්සක් වෙයි. සල්ෆර් ඩයොක්සයිඩ් (SO2) හා සල්ෆර් ට්‍රයොක්සයිඩ් (SO3) ආම්‍ලික ඔක්සයිඩයන්ය. ඒවා ජලය සමඟ ප්‍රතික්‍රියා කර සල්ෆියුරස් අම්‍ලය හා සල්ෆියුරික් අම්‍ලය සාදයි. වායුගෝලයේ SO2 හා SO3 අණු වල සාන්‍ද්‍රනය වැඩි වීම හේතුවෙන් අම්‍ල වැසි නම්‍ අහිතකර වැසි ඇතිවේ.

වායුගෝලයට SO2 එකතු කරන ප්‍රභවයන් කීපයක් වේ. ගිනිකඳු පිපිරීම එවැනි ස්වාභාවික ප්‍රභවයකි. එසේම බොහෝ ලෝහ ස්‍වාභාවිකව පවතින්‍නේ සල්‍ෆර් සමඟ මිශ්‍ර වීය. මේවා පිරිපහදුවේදී උණු කිරීමට හෝ අධික ලෙස රත් කිරීමට ලක් කරන අතර; එවිට මෙම සල්‍ෆර්, ඔක්සිජන් සමඟ ප්‍රතික්‍රියා කර SO2 සාදයි. බොහෝ විට මෙසේ නිකුත් වන SO2 ; වාතයේ ඇති O2 සමඟ එකතු වී SO3 සාදයි.

මෙම අම්‍ල වැසි; පාෂාණ ප්‍රතිමා, ගොඩනැගිලි, වනාන්තර හා ජලජ ජීවීන්ට ඉතා අහිතකර වේ.

නිර්වචනය 
"අම්ල වැස්ස" යනු ෙතත්(සි, හිම, sleet, මීදුම,  cloudwater, and dew) හා වියළි(acidifying particles සහ වායු) අාම්ලික සංරචක තැන්පත් වීම සදහා භාවිතා කරන යෙදුමකි.

ඉතිහාසය

මානුෂ ක්‍රියාකාරකම්

අම්ල deposition

තෙත ( නිධිසාධනය )

වියළි deposition

අවම කර ගැනීමේ ක්‍රම

තාක්‍ෂණික විසදුම්

References

වැඩිදුර කියැවීම්

බාහිර සබැඳුම් 

පාරිසරික රසායන විද්‍යාව
පරිසර දූෂණය
කඨින ජලය

කඨින ජලය හෙවත් කිවුල් වතුර යනු ඉහළ ඛනිජ අන්තර්ගතයක් සහිත (මෘදු ජලය හා සැසඳූවිට) ජලය වේ.

කඨිනත්‍වය

ඛඨින ජල ප්‍රවර්ග

තාවකාලික කඨිනත්‍වය

ස්ථිර කඨිනත්‍වය

මැනීම

සෞඛ්‍ය ගැටළු

මෘදුකරණය

ක්‍රියාවලිය

සමට වන හානිය

ප්‍රාදේශීය තොරතුරු

ඕස්ට්‍රේලියාවේ කඨින ජලය

කැනඩාවේ කඨින ජලය

එංගලංතයේ හා වේල්සයේ කඪින ජලය

එක්සත් රාජධානියේ කඨින ජලය 

තරමක් කඨින ජලය, ටෙනසි, මහා විල්, ශාන්තිකර වයඹ, සහ ඇලස්කාව යන ප්‍රදේශයන්හී බොහෝ ගංගාවන්හී බහුල ලෙසින් හමු වෙති.

මේවාත් බලන්න

මූලාශ්‍ර

බාහිර සබැදුම්
Akzo Nobel,  Langelier Saturation Index (LSI) Calculator
Water hardness unit converter, Converter for hardness of water

ජලය
ජලය මෘදු කිරීම

ජලය මෘදු කිරීම යනු, කඨින ජලයෙහි ඇති, කැල්සියම්, මැග්නීසියම්, සහ වෙනත් බොහෝ ලෝහ කැටායන ඉවත් කිරීමය.  මෙසේ ලැබෙන මෘදු ජලයෙහි සබන් පහසුවෙන් දියවන අතර ඒවා භාවිතා කිරීම නිසා ජලනල වල ආයුකාලය දීර්ඝ වෙයි. ජලය මෘදු කිරීම සාමාන්‍යයෙන් සිදු කෙරෙන්නේ අයන හුවමාරු රෙසින භාවිතා කිරීමෙනි.

කඨින ජලය හා බැඳි ගැටළු 

සමහරක් ලෝහ කැටායන ජලයේ පැවතීම නිසා ගැටළු රාශියක් ඇති වෙයි.  සබන් වර්ග වල ක්‍රියාකාරිත්වය හා මෙම අයන මැදිහත් වෙයි.  එය විසින්,   ජලනල වැඩ අවුල් කරවන හුණුගල් කල්කය සැදීමට සහ, ගැල්වානි විඛාදනය සඳහා  හේතුකාරක විය හැක.  කර්මාන්ත මට්ටමෙහි ජලය මෘදුකරන යන්ත්‍රයන්හී පුනර්ජනක ක්‍රියාවලියෙහි  අපවාහ ගලායෑම විසින්, පල්දෝරු පද්ධතීන්හී කල්කය තැන්පත් කිරීමෙන්,  ඒවායේ ක්‍රියාකාරිත්වය හා මැදිහත් විය හැක.

ආශ්‍රිත

රසායන විද්‍යාව
සිමෙන්ති



සිමෙන්ති පිළිබද අතීත තොරතුරු

පූර්ව භාවිත

නූතන සිමෙන්ති

Types of modern cement

පෝර්ට්ලන්ඩ් සිමෙන්ති

අප්‍රිකාව

මූලාශ්‍ර

වැඩිදුර කියැවීම්
 
 
 
 Friedrich W. Locher: Cement : Principles of production and use, Düsseldorf, Germany: Verlag Bau + Technik GmbH, 2006, ISBN 3-7640-0420-7
 Javed I. Bhatty, F. MacGregor Miller, Steven H. Kosmatka; editors: Innovations in Portland Cement Manufacturing, SP400, Portland Cement Association, Skokie, Illinois, USA, 2004, ISBN 0-89312-234-3
 "Cement Industry Is at Center of Climate Change Debate" article by Elizabeth Rosenthal in the New York Times October 26, 2007

බාහිර සබැඳුම්

 British Cement Association (UK)
 Cembureau (EU)
 Portland Cement Association (US)
 Verein Deutscher Zementwerke e. V. (VDZ), (Germany)
 Carbon dioxide emission from the global cement industry (in 1994)
 World Business Council for Sustainable Development: Cement Sustainability Initiative
 How is Cement Made? Flash Animation
 Cement by the Barrel and Cask, Concrete in Australia, 26 3: 10-13, 2000
වස්කෝ ද ගාමා

වස්කෝ ද ගාමා  (1460 හෝ 1469 ගණන් – 24 දෙසැම්බර් 1524),  විඩිගෙයිරාහී  පළමු සිටුවරයා,  පෘතුගීසි දේශ ගවේෂකයෙක් වූ අතර, හෙළිදරව් යුගයෙහි ඉමහත් සාර්ථකත්වයක් ළඟාකරගත් එක් පුද්ගලයෙකු සහ යුරෝපයෙහි සිට ඉන්දියාවට සෘජු ලෙසින් යාත්‍රා කල පළමු නැව් පෙළෙහි අණ දෙන නිලධාරියාද විය.

 

පෘතුගාලයේ සාමුද්‍රීය ඉතිහාසය
පෘතුගීසි රෝමානු කතෝලිකයෝ
ආසියාවේ ගවේෂකයෝ
අප්‍රිකාවේ ගවේෂකයෝ
පෘතුගීසි ඉන්දියාවේ ප්‍රතිරාජයෝ
හෙළිදරව් යුගය
මැලේරියාවෙන් වූ මරණ
බෝවෙන රෝගවලින් ඉන්දියාවේදී වූ මරණ
දකුණු අප්‍රිකාවේ සාමුද්‍රීය ඉතිහාසය
15වන-සියවසේ රෝමානු කතෝලිකයෝ
යටත්විජිත කේරලය
ගෝවාහී ඉතිහාසය
සුභාස් චන්ද්‍රබෝස්



සටහන්

වැඩිදුර කියැවීම්
 Indian Pilgrim: an unfinished autobiography / Subhas Chandra Bose; edited by Sisir Kumar Bose and Sugata Bose, Oxford University Press, Calcutta, 1997
 The Indian Struggle, 1920-1942 / Subhas Chandra Bose; edited by Sisir Kumar Bose and Sugata Bose, Oxford University Press, Calcutta, 1997 ISBN 978-0-19-564149-3
 Brothers Against the Raj—A biography of Indian Nationalists Sarat and Subhas Chandra Bose / Leonard A. Gordon, Princeton University Press, 1990
 Lost hero: a biography of Subhas Bose / Mihir Bose, Quartet Books, London;  1982
 Jungle alliance, Japan and the Indian National Army / Joyce C. Lebra, Singapore, Donald Moore for Asia Pacific Press,1971
 The Forgotten Army: India's Armed Struggle for Independence, 1942–1945, Peter W. Fay, University of Michigan Press, 1993, ISBN 0-472-08342-2 / ISBN 81-7167-356-2
 Democracy Indian style: Subhas Chandra Bose and the creation of India's political culture / Anton Pelinka; translated by Renée Schell, New Brunswick, NJ : Transaction Publishers (Rutgers University Press), 2003
 Subhas Chandra Bose: a biography / Marshall J. Getz, Jefferson, N.C. : McFarland & Co., USA, 2002
 The Springing Tiger: Subhash Chandra Bose / Hugh Toye : Cassell, London, 1959
 Netaji and India's freedom: proceedings of the International Netaji Seminar, 1973 / edited by Sisir K. Bose. International Netaji Seminar (1973: Calcutta, India), Netaji Research Bureau, Calcutta, India, 1973
 Correspondence and Selected Documents, 1930-1942 / Subhas Chandra Bose; edited by Ravindra Kumar, Inter-India, New Delhi, 1992.
 Letters to Emilie Schenkl, 1934-1942 / Subhash Chandra Bose; edited by Sisir Kumar Bose and Sugata Bose, Permanent Black : New Delhi, 2004
  Japanese-trained armies in Southeast Asia: independence and volunteer forces in දෙවන ලෝක යුද්ධය / Joyce C. Lebra, New York : Columbia University Press, 1977
 Burma: The Forgotten War / Jon Latimer, London: John Murray, 2004

බාහිර සබැදි 

 Biography (Calcuttaweb.com)
 
 Speeches of Netaji
 Biography in Banglapedia
 Biography  in Kamat's Potpouri
 Excerpts from Mihir Bose's "The lost hero: A Biography of Subhas Bose"  in Tamilnation.org
 Subhas Chandra Bose in Sify itihaas
 Free Indian Legion
 The True Story of Bose
 India's Holy Grail: Back from Dead by Anuj Dhar, Asia Times Book Review
 Quotesdaddy.com
 Netajibosemysteryrevealed.org 

1897 උපත්
1945 මරණ
නාසි වාදය

ජාතික සමාජවාදය (පොදු කෙටි යෙදුම  නාසි වාදය, ජර්මානු: Nationalsozialismus) යනු නාසි පක්ෂය සහ නාසි ජර්මනිය විසින් ව්‍යවහාර කරන ලද මතවාදයයි.
සුන් යත්-සෙන්



නාම

පෙර අවුරුදු

Guangzhou militarist government

Gallery

References

Further reading 
 
 Sun Yat-sen's vision for China / Martin, Bernard, 1966.
 Sun Yat-sen, Yang Chu-yun, and the early revolutionary movement in China / Hsueh, Chun-tu
 Sun Yat-sen / Bergere, Marie-Claire. c. 1998.
 Sun Yat-sen 1866-1925 / The Millennium Biographies / Hong Kong, 1999
 Sun Yat-sen and the origins of the Chinese revolution Schiffrin, Harold Z. /1968.
 Sun Yat-sen; his life and its meaning; a critical biography. Sharman, Lyon, / 1968, c. 1934
 
 
 
 
 
 The Man Who Changed China / Buck, Pearl, 1953.

External links 

 ROC Government Biography
 Sun Yat-sen in Hong Kong University of Hong Kong Libraries, Digital Initiatives
 Contemporary views of Sun among overseas Chinese
 Yokohama Overseas Chinese School established by Dr. Sun Yat-sen
 National Dr. Sun Yat-sen Memorial Hall Official Website
 Dr. Sun Yat Sen Middle School 131, New York City
 Dr. Sun Yat Sen Museum, Penang, Malaysia
 Was Yung Wing Dr. Sun's supporter? The Red Dragon scheme reveals the truth!
 Miyazaki Toten He devoted his life and energy to the Chinese people.
 Sun Yat-sen Memorial Hall  A place to commemorate Sun Yat-sen in Guangzhou
 MY GRANDFATHER, DR. SUN YAT-SEN - By Lily Sui-fong Sun
 浓浓乡情系中原—访孙中山先生孙女孙穗芳博士 - 我的祖父是客家人
 Dr. Sun Yat-Sen Foundation of Hawaii A virtual library on Dr. Sun in Hawaii including sources for six visits
 Who is Homer Lea? Sun's best friend. He trained Chinese soldiers and prepared the frame work for the 1911 Chinese Revolution.

1866 උපත්
1925 මරණ
ඉස්ලාමාබාද්

ඉස්ලාමාබාදය පාකිස්ථානයේ අගනුවර වන අතර ජනගහනය අතින් එරට දහවැනියට විශාලතම නගරයයි. 

මෙය උතුරු පාකිස්ථානයේ පෝතොහාර් සානුව තුළ පිහිටා ඇත. ඉස්ලාමාබාද් නගරය නිර්මාණය කෙරුණේ 1960 දී වන අතර එතෙක් අගනුවර ලෙස පැවති කරච්චිය යි.

හරිත නගරය යන අන්වර්ථ නාමයෙන් හඳුන්වන ඉස්ලාමාබාදය ඉතාම සැලසුම් සහගත ආකාරයට ගොඩනගන ලද්දකි. සමීක්ෂණවලට අනුව පාකිස්ථානයේ පිරිසිදුම නගරය ඉස්ලාමාබාද් වෙයි. විවිධ කලාප සහ අංශවලට බෙදා මෙම නගරය සැලසුම් කර ඇත. දකුණු ආසියාවේ විශාලතම මුස්ලිම් පල්ලිය සහ ලොව හයවැනියට විශාලතම මුස්ලිම් පල්ලිය වන ෆයිසාල් පල්ලිය පිහිටා ඇත්තේ ද ඉස්ලාමාබාදයෙහිය.

පාකිස්ථානය
අගනගර