Suchinthana/si-wikipedia huggingface dataset:
අඳුරු පදාර්ථය

අඳුරු පදාර්ථය යනු  මනඃකල්පිත පදාර්ථ වර්ගයක් වන අතර, එය දුරදක්න තුලින් දැකිය නොහැකි වුවද  විශ්වයෙහි ඇති පදාර්ථයෙන් බොහෝ කොටසක් එයින් සමන්විත වෙයි.  අඳුරු පදාර්ථයෙහි පැවැත්ම සහ එහි ගුණාංග අනුමාන කෙරෙන්නේ, දාශ්‍ය පදාර්ථය මත, විකිරණයන් මත, සහ   විශ්වයෙහි  මහා-පරිමාණ ව්‍යුහයන් මත ඇතිවන එහි ගුරුවාකර්ෂණමය ආචරණයන් භාවිතා කරමිනි.තරිඳු ඉඳුවර 

සාමාන්ය පදාර්ථ මෙන් නොව, අඳුරු පදාර්ථ විද්යුත් චුම්බක බල සමග අන්තර් ක්රියා කරන්නේ නැත. මෙය හඳුනා ගැනීමට එය අතිශය අසීරු ය.මෙවා ආලෝකය පරාවර්තනය හෝ විමෝචනය අන්තර්ග්රහණය කරන්ෙන නැත. ඇත්ත වශයෙන්ම, පර්යේෂකයන් එය හදුනාගත හැක්කේ ඵහි ගුරුත්වාකර්ශන බලපෑම නිසා ය. අඳුරු පදාර්ථ විශ්වයේ සියලු පදාර්ථ වලින් 26% කි . මෙහිපුදුම සහගත දේ නම් :අප දන්නා පදාරඵය අැත්තේ විශ්වයෙන් 4% ක් පමනි.! එහෙත්, අඳුරු පදාර්ථ  මොකක්ද ? දැනටමත් සම්මත මොඩලය ප්රසිද්ධ අයට හවුල්කරුවන් බව උපකල්පනය අංශු - එක අදහසක් එය " සමමිතික අංශු " අන්තර්ගත කළ හැකි බවයි. ඝට්ටකය (එල්එච්සී) දී පරීක්ෂණ අඳුරු පදාර්ථ ගැන වඩා සෘජු ඉඟි ලබා දෙනු ඇත.
බොහෝ න්යායන් අඳුරු පදාර්ථය අංශුවලින් එල්එච්සීහි ඉදිරිපත් කිරීමට ප්රමාණවත් තරම් ආලෝකය හැකි බව පවසති. ඔවුන් එල්එච්සීහි නිර්මාණය නම්, ඔවුන් පාත්ර නොවන මෙම අනාවරක හරහා පැන ඇත. භෞතික විද්යාඥයන් ගැටීමෙන් පසුව " අතුරුදහන් " බලශක්ති සහ ගම්යතාව ප්රමාණය ඔවුන්ගේ පැවැත්ම අනුමිතියක් පිණිස කෙසේ වෙතත්, ඔවුන් , බලශක්ති සහ ගම්යතාව ඉවතට රැගෙන යන්න ඇත. අඳුරු පදාර්ථ අපේක්ෂකයින් එවැනි සමමිතිය හා අතිරේක මාන ලෙස සම්මත මොඩලය ඔබ්බට භෞතික විද්යාව යෝජනා බව න්යායන් , නිරන්තරයෙන් මතු වෙනවා. එක් න්යාය "සැගවුනු නිම්නය " , අප දන්නා කාරණය සමඟ පොදු තුල ඇත්තේ ඉතා අල්ප සහිත අඳුරු පදාර්ථ කළ සමගාමීව ලෝකයේ පැවැත්ම බවයි. මෙම න්යායන් එක් සැබෑ බව ඔප්පු නම්, එය මන්දාකිණි එකට පැවැත්වීමට ආකාරය විද්යාඥයන් අපගේ විශ්වයේ සංයුතිය වඩා හොඳ අවබෝධයක් ලබාගැනීමට උපකාරී හා විශේෂයෙන් හැකිය.
භෞතික විද්‍යාව
ශ්‍රී ලංකාවේ මූලික යුතුකම්

ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජයේ ආණුඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවවේ 28 වන ඡේදයේ ශ්‍රී ලංකාවාසී තැනැත්තන්ගේ මූලික යුතුකම් සඳහන්වේ.

ආශ්‍රිත ලිපි
 ශ්‍රී ලංකාවේ මූලික අයිතිවාසිකම්

මූලික යුතුකම්
ජෝර්දානය

ජෝර්දානය (  ), නිල වශයෙන්  ජෝර්දාන් හැෂ්මයිට් රාජධානිය ( ) යනු, ජෝර්දාන් නදියේ බටහිර ඉවුරේ පිහිටි, බටහිර ආසියාවේ අරාබි රාජධානියකි. දකුණු සහ නැගෙනහිර දෙසින්  සවුදි අරාබියාවෙන්ද, ඊසාන දෙසින් ඉරාකයෙන්ද, උතුරු දෙසින් සිරියාවෙන්ද සහ, බටහිර දෙසින්  ඊශ්‍රායෙලයෙන්ද ජෝර්දානය මායිම් වී ඇත.

බ්‍රිතාන්‍යය සහ ප්‍රංශය විසින් සිදු කල,  බටහිර ආසියාවේ පශ්චාත්-පළමුවන ලෝක යුද්ධ බෙදීමට පසුව, ජාතීන්ගේ සංගමයෙහි කවුන්සිලය විසින් 1922 වසරෙහිදී ට්‍රාන්ස්ජෝර්දාන එමීර් රාජ්‍යය නිල වශයෙන් පිළිගන්නා ලදි. 1946 වසරෙහිදී, ස්වාධීන ස්වෛරී රාජ්‍යයක් බවට පත්වූ ජෝර්දානය,  නිල වශයෙන් හැඳින්වුනේ ට්‍රාන්ස්ජෝර්දාන හැෂ්මයිට් රාජධානිය ලෙසිනි. 1948 අරාබි–ඊශ්‍රායෙල යුද්ධය තුලදී,  බටහිර ඉවුර අත්පත් කර ගැනීමෙන් පසුව,   පළමුවන අබ්දුල්ලා රජ විසින්,  ජෝර්දානයේ රජ නමැති අභිධානය ලබා ගති. 1948 දෙසැම්බර් 1 දිනදී, රාජ්‍යයේ නම, ජෝර්දාන් හැෂ්මයිට් රාජධානිය බවට වෙනස් කරන ලදි.

ආශ්‍රිත

 
නැගෙනහිර මධ්‍යධරණි
අරාබි ලීගයේ සාමාජික රාජ්‍යයන්
අරාබි-කතාකරන රටවල් හා බලප්‍රදේශ
සාර චන්ද්‍රවංකය
ලෙවන්තය
ඉස්ලාමීය සහයෝගීතා සංවිධානයේ සාමාජික රාජ්‍යයන්
 1946 වසරේදී සංස්ථාපිත රාජ්‍යයන් සහ බලප්‍රදේශ
දක්ෂිණ ලෙවන්තය
පූර්ව බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත
එක්සත් ජාතීන්ගේ සාමාජික රාජ්‍යයන්
බටහිර ආසියාව
පිලාන රජ මහා විහාරය

පිලාන රජ මහා විහාරය ගාල්ලේ පිහිටි රජ මහා විහාරස්ථානයක් වේ.

පිහිටීම
ගාල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටි විහාරය ගාල්ල-අකුරැස්ස (A17) ප්‍රධාන මාර්ගයේ, ගාල්ල සිට සැතපුම් 7 ක් පමණ දුරින් පිහිටයි.

රජමහා විහාර
ගාල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන‎
මනිපායි හින්දු විද්‍යාලය

මනිපායි හින්දු විද්‍යාලය, ශ්‍රී ලංකාවේ මනිපායිහී පිහිටුවා තිබෙන බාලක විද්‍යාලයකි.

මේවාද බලන්න
 වී. වීරසිංහම්

ආශ්‍රිත

බාහිර සබැඳි 
 අාදි ශිෂ්‍ය සංගමය, කැනඩාව
 අාදි ශිෂ්‍ය සංගමය, යූකේ

ආණ්ඩුවේ පාසල් - ශ්‍රී ලංකා
වීරසිංහම් ශාලාව

වීරසිංහම් ශාලාව යාපනය පිහිටි මහජන ශාලාවක්/කාර්යාල ගොඩනැගිල්ලක් වේ. දිවයිනේ උතුරේ පවත්වන විවිධ සම්මන්ත්‍රණ, සමුළු හා සංස්කෘතික අංග සඳහා වීරසිංහම් ශාලාව යොදා ගනියි.

යාපනය දිස්ත්‍රික් සමූපකාර සංගමයේ පළමු සභාපතිවරයා වූ වී. වීරසිංහම් මහතාගේ නමින් ගොඩනැගිල්ල නම් කොට තිබේ. ඔහු මනිපායි හින්දු විද්‍යාලයේ විදුහල්පතිවරයාද විය.

ආශ්‍රිත
සුබ්‍රමනියම් උද්‍යානය

සුබ්‍රමනියම් ළමා උද්‍යානය ( පොදු වහර සුබ්‍රමනියම් උද්‍යානය) යාපනයේ ඉදි කොට අැති මහජන උද්‍යානයකි.

අතීතය
ප්‍රදේශයේ භෞත චිකිත්සකවරයෙකු වූ එස්. සුබ්‍රමනියම් මහතා විසින් සිදු කරන ලද පරිත්‍යාගයක් මගින් 1950 දශකයේදී යාපනය මහ නගර සභාව මෙම උද්‍යානය පිහිටුවන ලදී.

නමුත් පසු කාලීනව අැතිවූ සිවිල් යුද්ධය හේතුවෙන් 1990 වසර වන විට උද්‍යානය සම්පූර්ණයෙන් පාහේ පරිහානියට පත්වී තිබුණි. එතැන් පටන් වර්ෂ 14 ක් මහජනතාවට වසා දමා තිබූ උද්‍යානය 2004 වර්ෂයේදී, රුපියල් මිලියන 2 ක යුනිසෙෆ් අාධාර යටතේ යළි ගොඩනැගීම අැරඹුණි. ප්‍රතිසංස්කරණය කල උද්‍යානය 2006 මැයි 7 වන දිනදී එවක යාපනය දිස්ත්‍රික් ලේකම්වරයා වූ කේ.ගණේෂ් විසින් විවෘත කරන ලදී.

කොළඹ මූල්‍ය සමාගමක් විසින් 2010 වසරේදී, උද්‍යානය නවීකරණයට බදුන් කරන ලදී.

ආශ්‍රිත

උද්‍යාන - ශ්‍රී ලංකා
හල්දුම්මුල්ල බලකොටුව

හල්දුම්මුල්ල බලකොටුව (කටුගොඩැල්ල බලකොටුව),  පෘතුගීසීන් විසින් පෘතුගීසි ලංකාවේ හල්දුම්මුල්ලේ ඉදිකරනු බලකොටුවකි. ක්‍රි.ව. 17වන සියවසේ බලකොටුව එහි පදනම හැරුණු විට, වර්ථමානයේ සම්පූර්ණයෙන්ම විනාශ වී ගොස් තිබේ.

ආශ්‍රිත

බලකොටු - ශ්‍රී ලංකා
මඩකලපුව බලකොටුව

මඩකලපුව බලකොටුව, 1628දී පෘතුගීසීන් විසින් ඉදිකරන ලද්දකි. එය 1638 මැයි 18 වන දී ලන්දේසින්ගේ පාලනයට නතුවිය. පසුව, 1745 වර්ෂයේ පටන් බලකොටුව බ්‍රිතාන්‍යයන් විසින් භාවිත කරන ලදී.

ගැලරිය

මේවාද බලන්න 
ශ්‍රී ලංකාවේ බලකොටු
මඩකලපු ද්වාරය

ආශ්‍රිත

බාහිර සබැඳි 
 වෙබ් සයිට් ඔෆ් ද වර්ල්ඩ් මොනියුමන්ට්ස් ෆන්ඩ්.

බලකොටු - ශ්‍රී ලංකා
මඩකළපුව දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
භරතනාට්‍යම්

භරත නාට්‍යම් යනු ලොව ඇති පැරණිතම නර්තන සම්ප්‍රදායයි . දකුණු ඉන්දියාවේ තමිල්නාඩු ප්‍රාන්තයේ ආරම්භ වී ඇත. "භරත"  යන වචනය සකස් වී ඇත්තේ භාව, රාග, තාල  යන පදවලිනි.
ලංකා ගුරු සංගමය

ශ්‍රී ලංකාවේ පාසල් ගුරු වෘත්තියේ යෙදෙන්නන්ගේ (උප ගුරු සහ මුල් ගුරු) සේවක සංගමයකි.

ආශ්‍රිත ලිපි
 ශ්‍රී ලංකා නිදහස් ගුරු සංගමය
රුවන්වැල්ල බලකොටුව

රුවන්වැල්ල බලකොටුව, 1550 දශකයේ පෘතුගීසින් විසින් කෑගල්ලේ රුවන්වැල්ල ඉදිකරන ලද බලකොටුවකි. 1665 වසරේදී බලකොටුව ලන්දේසින්ගේ පාලනයට නතුවිය.

1817 වර්ෂයේදී බ්‍රිතාන්‍යයන් විසින් බලකොටුව අට්ටාල ද්විත්වයක් සමග ගලින් නිමවන ලදී.

වර්තමානයේ මෙම බලකොටුව පොලිස් ස්ථානයක් ලෙස භාවිතයට ගැනේ.

වැඩිදුර කියවීම්

ආශ්‍රිත

බාහිර සබැඳි 
 රුවන්වැල්ල

බලකොටු - ශ්‍රී ලංකා
පූනරින් බලකොටුව

පූනරින් බලකොටුව යාපනය අර්ධද්වීපයට අාසන්නව, පූනරින්හී පිහිටුවනු ලැබූ බල කොටුවකි. යාපනයේ සිය දේපොල අාරක්ෂා කර ගනු වස් පෘතුගීසින් විසින් එය ඉදිකරන ලදී. 1658 වසරේදී බලකොටුව ලන්දේසීන් විසිනුත්, 1796 වසරේදී බ්‍රිතාන්‍යයන් විසිනුත් අල්ලා ගන්නා ලදී.

ආශ්‍රිත

වැඩිදුර කියවීම් 
 

බලකොටු - ශ්‍රී ලංකා
කිලිනොච්චි දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
කොඩ්ඩියාර් බලකොටුව

කොඩ්ඩියාර් බලකොටුව ලන්දේසින් විසින් ලංකාවෙහි ඉදිකරන ලද පළමු බලකොටුව වේ. එය 1622 වර්ෂයේ ගොඩනංවන ලද්දකි.

පෘතුගීසීන් දිවයිනෙන් එලවා දමනු වස් ලන්දේසින් සමග අැතිකරගත් ගිවිසුමක් ප්‍රකාරව, මහනුවර සෙනරත් රජු විසින් කොඩ්ඩියාර් හී (වත්මන් මුතූර්) බලකොටුවක් ඉදිකිරීමට ලන්දේසින්ට ඉඩ ලබාදෙන ලදී. නමුත් අඩක් ඉදිකොට තිබූ බලකොටුව, ත්‍රිකුණාමලයෙහි ඒ වන විට බලය පැවති පෘතුගීසින් විසින් විනාශ කර දමන ලදී. කෙසේ වූවත් පසුව ලන්දෙසින් විසින් පෘතුගීසින් පරාජය කිරීමෙන් අනතුරුව, 1658දී බලකොටුව නැවත ගොඩනංවන ලදී.

ආශ්‍රිත

වැඩිදුර කියවීම් 
 

බලකොටු - ශ්‍රී ලංකා
ශ්‍රී මුත්තු විනයාගර් කෝවිල

ශ්‍රී මුත්තු විනයාගර් කෝවිල මෙරට යාපනය අරියාලේ පිහිටා අැති හින්දු කෝවිලකි.

ආශ්‍රිත

යාපනය දිස්ත්‍රික්කයේ හින්දු සිද්ධස්ථාන
ශාන්ත මරියා ආසන දෙව් මැදුර, යාපනය

ශාන්ත මරියා ආසන දෙව් මැදුර ශ්‍රී ලංකාවේ යාපනයේ පිහිටි ආසන දෙව් මැදුරකි.

අතීතය
1789 වසරේදී ඉදිකිරීමේ වැඩ අාරම්භ කල දේවස්ථානය 1794 වසරේදී සාදා නිමවන ලදී. එය එකල ශාන්ත මරියා දේවස්ථානය යන නමින් හැඳින්වුණි.

පසුව ශාන්ත මරියා ආසන දෙව් මැදුර බවට පත්වූ එහි යලි ඉදිකිරීම් 1939 වසරේදී ආරම්භ කල නමුත් 1975 වසර තෙක් වැඩ කටයුතු නිමවීමට නොහැකිව තිබූ බව පැවසෙයි.

ආශ්‍රිත

වැඩිදුර කියවීම්

බාහිර සබැඳි 
 

ශ්‍රී ලංකාවේ දෙව්මැදුරු
කයිලෝ (වෙබ් බ්‍රව්සරය)

කයිලෝ යනු වෙබ් බ්‍රව්සරයකි. එය සංවර්ධනය කළේ හිල්ක්‍රෙස්ට් ලැබ්ස් විසින් වින්ඩෝස් හා මැක් ඕඑස් එක්ස් යන මෙහෙයුම් පද්ධති සඳහාය. මෙය මූලිකව නිකුත්කළේ 2010 දීය, කයිලෝ, අඩි 10ක දුරින් සිට මෙහෙයවිය හැකි විශාල අකුරු හා බොත්තම් ඇති අතුරු මුහුනතකින් යුක්ත ය, එය ඈතට පෙනීමට උපකාරීවේ. මෙය විශේෂයෙන් පුළුල් විභේදන සහිත රූපවාහිනී යන්ත්‍ර සමග සම්බන්ධවන හෝම් තියටර් පරිගණක සඳහා සුදුසු වේ.

2011දි පැවති කන්සියුමර් ඉලෙක්ට්‍රොනික්ස් ෆෙයාර් ප්‍රදර්ශනයේදී කයිලෝ හට, අන්තර්ජාලට සම්බන්ධ ශ්‍රව්‍ය/ ද්‍රශ්‍ය අන්තර්ගතය අංශයෙන් නවෝත්පාදක සම්මානය ලැබුනි.

2012 මැයි 15 දින, කයිලෝ නිදහස් හා විවෘත මෘදුකාංගයක් ලෙස මොසිල්ලා මහජන වරපත අනුව නිකුත්කරන ලදි.

මේවාත් බලන්න
මොසිල්ලා ෆයර්ෆොක්ස්
මොසිල්ලා පදනම
රූපවාහිනිය
අන්තර්ජාල රූපවාහිනී

මූලාශ්‍ර

බාහිර සැබැඳි
නිල වෙබ්අඩවිය
ජිට් හබ් හි ව්‍යාපෘතිය

වෙබ් බ්‍රව්සර
පරිගණක මෘදුකාංග
ගාල්ල ශාන්ත මරියා ආසන දෙව් මැදුර

ශ්‍රී ලංකාවේ දෙව්මැදුරු
ගාල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක‎
ලුන් ඕ එස්

ලුනෙඕඑස් යනු ලිනක්ස් කර්නලය පාදක කරගත් ජංගම දුරකථන මෙහෙයුම් පද්ධතියකි. එය වර්ථමානයේ සංවර්ධනය කරන්නේ වෙබ්ඕඑස් පොර්ට්ස් ප්‍රජාවයි. එය සරල සංචාලන අතුරු මුහුනතක් සහිතයි, ලුනෙඕඑස් මූලිකව නිර්මාණය කර ඇත්තේ ස්මාර්ට් දුරකථන හා ටැබ්ලට් පරිගණක වැනි ස්පර්ශ සංවේදී ජංගම උපාංග සඳහාය. මෙම මෙහෙයුම් පද්ධතියේදී ආදානයන් තිරයේ ඇති වස්තූන් හැසිරවීමට සැබෑ ලෝකයේ ක්‍රියාවන්ට සරලව අනුරූපී පිසදැමීම, ඇමිනීම, අල්ලාගැනීම හා අතහැරීම වැනි ස්පර්ශවලින් හා තාත්වික යතුරුපුවරුවක් භාවිතයෙන් ලබාගනී.

ලුනෙඕඑස් යනු ප්ලාම්/එච්පී වෙබ්ඕඑස් හි විවෘත අනුප්‍රාප්තිකයා වේ. එහිදී පරිශීලක අතුරුමුහුනත (කියුටි 5.2 / ක්යුඑමෙල්, වෙබ්කිට් 2, ආදී) නවීනතම තාක්ෂණික ක්‍රම අනුව මැනවින් යලි ගොඩනගා ඇත. ක්‍රියාකාරී සයිනොජෙන්මොඩ් පඨන මාත්‍ර මතකයක් ඇති සියලු උපාංග සඳහා ලුනෙඕඑස් යෙදවිය හැක.

නිකුත්කිරීමේ කාලසටහන

මූලාශ්‍ර

මේවාත් බලන්න 
ඇන්ඩ්‍රොයිඩ් (මෙහෙයුම් පද්ධතිය‍)
නිදහස් හා විවෘත මූලාශ්‍ර මෘදුකාංග
සපන් දුරකතනය

බාහිර සැබැඳි 
 නිල වෙබ් අඩවිය
 ලුනෙඕඑස් ෆොරම්

මෙහෙයුම් පද්ධති
ජංගම උපකරණ සඳහා වන මෙහෙයුම් පද්ධති
නිදහස් මෘදුකාංග
ලංකා අප ස්වාමිදුවගේ ජාතික බැසිලිකාව

ලංකා අප ස්වාමිදුවගේ ජාතික බැසිලිකාව යනු, ශ්‍රී ලංකාවේ, තේවත්තේ පිහිටි, බැසිලිකා තත්ත්වයෙහි  රෝමානු කතෝලික දේවස්ථානයකි.
නවීන විද්‍යාවේ ඉතිහාසය

නවීන විද්‍යාවේ ඉතිහාසය යනු, ස්වභාවික නවීන විද්‍යා සහ සමාජ නවීන විද්‍යා ඇතුළුව, නවීන විද්‍යාවේ සහ නවීන විද්‍යාත්මක දැනුමෙහි ඓතිහාසික ප්‍රවර්ධනය පිළිබඳ අධ්‍යයනයයි.

ඉංජිනේරු විද්‍යාවේ ඉතිහාසය 
ඉංජිනේරු විද්‍යාව මානවයා බිහිවු දා පටන් ආරම්භ වු විෂය ක්ෂේත‍්‍රයකි. කප්පිය, ලීවර, රෝදය ආදී සොයා ගැනීම් ඉංජිනේරු විද්‍යාවේ මූලාරම්භය ලෙස සැලකේ. මුල් වකවානු වලදී ඉංජිනේරුවා යන පදය භාවිත වී ඇත්තේ එන්ජින් කි‍්‍රයා කරවන්නා, යුධමය එන්ජින් නිපදවන්නා යන අර්ථයෙනි. එන්ජිම යන පදය ලතින් භාෂාවේ ”ඉංජේනියම්” යන පදයෙන් ව්‍යුත්පන්න වූවකි.

පසු කාලිනව යුධමය කටයුතු වලින් බැහැර වු ඉංජිනේරු විද්‍යාවන් බිහිවු අතර ගොඩනැගිලි, පාලම්, මහාමාර්ග තැනීමේ කටයුතු එයට අයිති විය. මෙය සිවිල් ඉංජිනේරු විද්‍යාව ලෙස හැඳින්විණ.

ඊජිප්තුවේ පිරමීඩ, චීනයේ චීන මහා ප‍්‍රාකාරය, බාබිලෝන්හි එල්ලෙන උයන ආදී පැරණි නිර්මාණ සිවිල් ඉංජිනේරුවරුන් සහ යුධමය ඉංජිනේරුවන් අතින් බිහිවු අපුරු නිර්මාණයන්ය. මුල් කාලයේ සිවිල් ඉංජිනේරුවා හැඳින්වුයේ ‘‘ඉලෙක්ටි‍්‍රසිටි ’’ යන පදයේනි.

ලොව පළමු වාෂ්ප එන්ජීම 1698 දී නිපදවුයේ යාන්ති‍්‍රක ඉංජිනේරුවකු වු තෝමස් සේවරි විසිනි. කාර්මික විප්ලවය ආරම්භ වුයේ මෙම නිර්මාණය හරහාය. 19 වන ශතවර්ෂයේ අගභගයේදී ජේමිස් මැක්ස්වෙල් සහ හෙන්රිච් හර්ට්ස් විසින් කරනු ලැබු විවිධ පර්යේෂණ කටයුතු ආශ‍්‍රයෙන් ඉලෙක්ට්‍රොනික ඉංජිනේරු විද්‍යාව බිහිවිය. රික්තක නලය සහ ට‍්‍රාන්සිස්ටරයේ සොයා ගැනීම නිසාද පසුකලෙක ඉලෙක්ට්‍රොනික ඉංජිනේරුවා නව මඟකට යොමු විය. තෝමස් සේවරි සහ ජේම්ස් වොට්ගේ සොයා ගැනීම නවීන යාන්තී‍්‍රක ඉංජිනේරු විද්‍යාවේ මුලාරම්භයයි.
19 වන ශතවර්ෂයේදී රසායන ඉංජීනේරු විද්‍යාව ආරම්භ විය. ඒ කාර්මික විප්ලවයත් සමඟය. ගුවන් යානා තාක්‍ෂණය පිළිබඳ ඉංජිනේරු විද්‍යාව මේ අතර වෙනම ක්ෂේත‍්‍රයකි. ගුවන් යානා නිපදවීම, සැලසුම් කිරීම එම ක්ෂේත‍්‍රයට අයත් වේ.

විලර්ඞ් ගිබ්ස් විසිනි 1863 දී ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ පළමු ඉංජිනේරු විද්‍යාව පිළිබඳ ආචාර්ය උපාධිය ලබාගත්තේ ය.1990 දී පරීගණක තාක්‍ෂණයේ දියූණූවත් සමඟ පළමු පිරික්සුම් එන්ජිම සොයාගත්තේ පරිගණක ඉංජිනේරුවරයකු වන ඇලන් එම්ටේෆ් විසිනි.

විද්‍යාව
විද්‍යා‍වේ ඉතිහාසය
රසායන විද්‍යාව
දැයට කිරුළ

දැයට කිරුළ යනු ශ්‍රී ලංකාවේ හිටපු ජනාධිපතිවරයෙකු වූ මහින්ද රාජපක්ෂ මහතාගේ ධූරකාලය තුල අැරඹි මහජන ප්‍රදර්ශනයකි.

ආරම්භය
2007 වර්ෂයේදී ප්‍රථම වරට දැයට කිරුළ ප්‍රදර්ශනය අාරම්භ විය. අාරක්ෂක අංශ විසින් සිදුකරන කැපකිරීම් හා පරිත්‍යාග කිරීම් පිළිබඳව ජනතාවට අවබෝධ කරවීම, එසේම හමුදාව විසින් සිදුකරන යහපත සහ යුද්ධය නිමා කිරීමේ වැදගත්කම හුවාදැක්වීම එවක ප්‍රදර්ශනය පැවැත්වීමේ මූලික අරමුණ විය.

දැයට කිරුළ ප්‍රදේශ

2007 
ප්‍රථම දැයට කිරුළ ප්‍රදර්ශනය 2007 වසරේ පෙබරවාරි 4 සිට 7 දක්වා කොළඹ බණ්ඩාරනායක අනුස්මරණ සම්මන්ත්‍රණ ශාලාවේ පැවැත්විණි. ප්‍රදර්ශනයේ තේමා පාඨය රට දිනන හෙට දිනට නම් විය.

2008 
දේශීය අභිමානය, උරුමය, වත්මන් අභියෝග හා රටේ අාර්ථිකය යන මැයෙන් 2008 දැයට කිරුළ ප්‍රදර්ශනයද කොළඹ බණ්ඩාරනායක අනුස්මරණ සම්මන්ත්‍රණ ශාලාවේ පැවැත්විණි. ප්‍රදර්ශනය පෙබරවාරි  සිට 10 දක්වා පැවැතිණි.

2009 
2009 තුන්වන දැයට කිරුළ අධ්‍යාපනික හා සංවර්ධන ප්‍රදර්ශනය කොළඹ බණ්ඩාරනායක අනුස්මරණ සම්මන්ත්‍රණ ශාලාවේදී පෙබරවාරි 4 සිට 8 දක්වා පැවැත්විණි. ප්‍රදර්ශනයේ පළමු දිනය අාරක්ෂක දිනය ලෙස නම් කොට තිබුණි.

2010 
62වන නිදහස් දිනට සමගාමීව 2010 දැයට කිරුළ ජාතික සංවර්ධන ප්‍රදර්ශනය මහනුවර පල්ලෙකැලේ  ශ්‍රී ලංකා බෞද්ධ විද්‍යායතනයේ, පෙබරවාරි 4 සිට 10 දක්වා පැවැත්විණි.

ප්‍රදර්ශනයේ තේමා පාඨය පැළඳ එක කිරුළක් නැවුම් හෙට දවසක් නම් විය.

2011 
5වන දැයට කිරුළ ජාතික සංවර්ධන වැඩසටහන මොනරාගල ක්‍රියාත්මක වූ අතර ප්‍රදර්ශනය බුත්තලදී පැවැත්විණි. ප්‍රදර්ශනයේ තේමා පාඨය අාශ්චර්යයේ කිරුළ නම් විය.  පෙබරවාරි 4 සිට 10 දක්වා, අක්කර 160 ක භූමි භාගයකින් සමන්විතව තිබූ ප්‍රදර්ශනය නැරඹීම සඳහා මිලියන 2 ක ජනතාවක් පැමිණ තිබුණි.

2012 
6වන දැයට කිරුළ ජාතික සංවර්ධන වැඩසටහන හා ප්‍රදර්ශනය අනුරාධපුර දිස්ත්‍රික්කයේ ඔයාමඩුව අක්කර 2600 ක පමණ භූමි පරිශ්‍රයක පැවැත්වුණි. 2012 ප්‍රදර්ශනයේ තේමා පාඨය අාශ්චර්යයේ පුනරාගමනය නම් විය.

2013 
2013 හත්වන දැයට කිරුළ ජාතික සංවර්ධන ප්‍රදර්ශනය අම්පාර දී පැවැත්විණි. ප්‍රදර්ශනයේ තේමා පාඨය නැගෙනහිරුන්ගේ අාස්චර්යය නම් විය.

2014 
8 දැයට කිරුළ ජාතික සංවර්ධන වැඩසටහන හා ප්‍රදර්ශනය කුළියාපිටියේ දී පැවැත්විණි. ප්‍රදර්ශනයේ තේමා පාඨය අසිරිමත් සාමයෙන් ඉසුරුමත් දේශයක් නම් විය.

2015 
2015 දැයට කිරුළ ප්‍රදර්ශනය සංවර්ධනයේ මහෝගය නාමයෙන් මාතර කොටවිල ප්‍රදේශයේදී පැවැත්වීමට රාජපක්ෂ රජය සැළසුම් කර තිබුණි. නමුත් 2015 ජනපතිවරණය මගින් රාජපක්ෂ පාලනය පෙරලී ගිය අතර, පසුව බළයට පත්වූ රජය විසින් එම ප්‍රදේශයේ දැයට කිරුළ සංවර්ධන කටයුතු පමණක් සිදුකිරීමට තීරණය කරමින් ප්‍රදර්ශනයේ උත්සව කටයුතු නවතා දමන ලදී.

මේවාද බලන්න
ගම් උදාව

ආශ්‍රිත
පෝල් ෆෙයරබෙන්ඩ්

පෝල් ෆෙයරබෙන්ඩ් යනු ඔස්ට්‍රියානු දාර්ශනිකයෙකි.

පෝල් කාල් ෆෙයරබෙන්ඩ්(German: [ˈfaɪɐˌaːbɛnt]; ජනවාරි 13, 1924 – පෙබරවාරි 11, 1994) ඔස්ට්‍රියානු ජාතික විද්‍යා-දාර්ශනිකයෙකි. ඔහු බාක්ලේහි කැලිපෝනියා විශ්ව විද්‍යාලයෙහි දර්ශනය පිළිබද මහාචාර්ය ධූරය දසක තුනක (1958 සිට 1989 දක්වා) කාලයක් දැරීමෙදී කළ කාර්යයන් නිසා ප්‍රසිද්ධියට පත්විය. ඔහු එංගලන්තය, එක්සත් ජනපදය(US), නවසීලන්තය, ඉතාලිය, ජර්මනිය සහ අවසන් වශයෙන් ස්විට්සර්ලන්තයෙහි ද විවිධ වකවානු වලදී ජීවත්විය. ‘ක්‍රමවේදයට විරෝධය’(Against Method 1975 දී ප්‍රකාශිත), ‘නිවහල් සමජයේ විද්‍යාව’(Science in a Free Society 1978 දී පලවූ) සහ ලිපි එකතුවක් වන ‘හේතූන්ගේ සමුගැනීම’(Farewell to Reason 1987 දී පලවූ) ඔහුගේ ප්‍රධාන කෘතීන් අතරට ගැනේ. විද්‍යාවේ ව්‍යාකූල දැක්ම පිළිබද ඔහුගේ විප්ලවකාරී අදහස් සහ විශ්ව ව්‍යාප්ත සම්මතවිධි තිබේයැයි ප්‍රතික්ෂේපකිරීම නිසා ඔහු ජනප්‍රියත්වයට පත්විය. ඔහු විද්‍යා දර්ශනයේ මෙන්ම විද්‍යාත්මක සමාජවාදයේ ද ප්‍රබලයෙකු වේ.

ආශ්‍රේය 
දාර්ශනිකයෝ
1924 උපත්
1994 මරණ
තෝමස්‌ කූන්

තෝමස්‌ කූන් - Thomas Samuel Kuhn (/ˈkuːn/; July 18, 1922 – June 17, 1996) යනු ඇමෙරිකානු ජාතික භෞතික විද්‍යාඥයෙක්, ඉතිහාසඥයෙක් මෙන්ම විද්‍යාවේ දාර්ශනිකයෙකි. 1962 දී පලවූ 'විද්‍යාත්මක විප්ලවයන්ගේ ආකෘතිය' නමැති ඔහුගේ පොත උගතුන්ගේ මෙන්ම සාමාන්‍ය පාඨකයාගේද දැඩි අවධානයට ලක්විය. එහි දී හදුන්වාදුන් 'සුසමාදර්ශ වෙනස' (paradigm shift) නම් වදන එදා සිට ඉංග්‍රීසි භාෂාවේ තහවුරුවිය.

මූලාශ්‍ර

දාර්ශනිකයෝ
පර්සනා නොන් ග්‍රාටා

ජාත්‍යන්තර සඹඳතා වලදී පර්සනා නොන් ග්‍රාටා ලෙස හැඳින්වෙන්නේ යම් රට ආණ්ඩුවක් විසින් තම රටට විදේශකයෙකුට තම රටට ඇතුළුවීම හෝ රුඳීසිටීම තහනම් කිරීමයි.

වදන
ලතින් මුල් වදනේ වචනාර්ථය පිලිගතනොහැකි පුද්ගලයා යන්නයි.

අන්තර්ජාතික නීතිය
ප්ලේටෝ ගේ ගුහාවේ දෘෂ්ටාන්තය



ලෙන් උපමාව
ගුහාවක නැතහොත් ලෙනක උපමාව යොදා සත්‍යය අවබෝධය විස්තර කරන්නට ඔහු උත්සාහයක් ගනියි. ඒ උපමාවට අනුව දිළිඳු වූවන් ගුහාවක සිර කරනු ලැබූවන්ට සමාන වෙති. මේ සිරකරුවන් බිත්තියට මුහුණ ලා යදම් ලා බැඳ ඇත්තහ. ඒ නිසා ඔවුනට දැකිය හැක්කේ එක පැත්තක් දිහා පමණි. තමන්ව හෝ තමන් සමඟ සිටිනා අනිත් අයව දැකීමට නොහැකිය. ඔවුන්ට පෙනෙන්නේ බිත්තියේ වැටෙනා සෙවනැලි පමණකි. ඔවුන් පිටුපසින් ගින්නකි. ඔවුන් හා බිත්තිය අතර කිසිවක් නැත. ඒ නිසා ඔවුනට පෙනෙනුයේ ගින්නෙහි ආලෝකය නිසා බිත්තියට වැටෙන ඔවුන්ගේ හා ඔවුන් පිටුපස ඇති දෑ වලින් වැටෙනා සෙවනැලි පමණකි. සෙවනැලි තථ්‍ය වූ දෑ සේ ඔවුන් සලකති. ඒවාට හේතු වූ වස්තූන් පිළිබඳ හැඟීමක් ඔවුනට නැත. සිරකරුවෙක් යදම් ගලවා ගෙන ගුහාවෙන් එළියට පැමිණි සිරකරුවා ප්‍රථම වරට තථ්‍ය දේ දකියි. එසේම තමා මෙතෙක් කාලයක් සෙවනැලි වලට රැවටී සිටි බව ද අවබෝධය ලබයි. ඔහු ආරක්ෂකයෙකු වීමට සුදුසු වූ අයෙක් නම්, එවැනි දාර්ශනිකයෙක් නම්, එවැන්නා තමන් සිටි ගුහාවට ගොස් තමා හා සිරකරුවන් වු අයට සත්‍යය පිළිබඳ ව කියා දීම යුතුකම යැයි සිතනු ඇත. එහෙත් ඒ සිරකරුවනට විස්තර පැහැදිලි කිරීම පහසු නොවේ. සූර්යාලෝකය දැක පැමිණි ඔහුට දැන් හිරුලප නිසා ඔවුනට තරම් පැහැදිලි ලෙසින් සෙවනැලි නොපෙනෙනු ඇත. එසේම ඔවුනට ඔහුව පෙනෙන්නේ ඔහු ගැලවී යාමට සිටියාටත් වඩා මෝඩයෙකු ලෙසිනි. එවිට ඔහු සිරකරුවන් ඉන්නේ සිර වී යැයි කියා ඔවුන් මුදවා ගන්නට ගියොත්, සෙවනැලි දකිමින් සහනයෙන් ගෙවූ මුලාවට බාධා කළා යැයි ඒ සිරකරුවෝ කෝප වනු ඇත. කෝපාවිෂ්ට වූවන් පිටතට ගොස් තථ්‍ය දැක ආ සිරකරුවාව මරන්නට ද ඉඩ ඇත. 

ප්ලේටෝ සිය දර්ශනය ඉදිරිපත් කරන්නේ ඥාන විභාගය, සත්භාවවේදය, ආචාර ධර්ම හා රසඥානය යනාදියෙන් පාරභෞතිකව ලෝකය වටහා ගන්නා ආකාරයක් හැටියටයි. ප්ලේටෝ ට පසුකාලීන ව එන සියළු දාර්ශනිකයන් කරන්නේ මේ දර්ශනික සම්ප්‍රදායෙන් මිනිසා නැමති සිරකරුවා අන්ධකාරයෙන්, මායාවෙන් හා අසත්‍ය නැමති වහල් භාවයන් වලින් මුදවන්නට ගන්නා දාර්ශනික උත්සාහයන් යැයි සැලකේ.
ආධානග්‍රාහය

අවිවාදයෙන් පිලිගතයුතු බවට අදාල ඒකකයක් විසන් පනවා හෝ දේශනාකරඇති මූලධර්මය හෝ මුලධර්ම සමූහය ආධානග්‍රාහය නම්වේ.

ආධානග්‍රාහිත්‍වය
ත්‍රිවිද්‍යා

අරහත්බව හෝ බුදුබව ලැබීමේදී නෙකෙකුගේ අවිද්‍යාව දුරුවී පෙර ත්‍රිවිද්‍යා පහලවේ.

=01.පුබ්බේ නිවාසානුස්සති ඥාණය පෙර ආත්මයන් ආවර්ජනය කිරීමේ නුවණ.

=02.චුතූපපාත ඤාණය සත්වයාගේ චුතිය හා උත්පත්තිය දක්නා නුවණ.

=03.ආසවක්ඛය ඥානය කෙලෙස් සහමුලින්ම දුරු කිරීමේ නුවණ.

ආශ්‍රිත ලිපි
 අවිද්‍යාව (බුදු දහම)
 විජ්ජාචරණ සම්පන්න

බාහිර යොමු
 ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විජ්ජාචරණ සම්පන්න වන සේක

අෂ්ඨ විද්‍යා
විජ්ජාචරණ සම්පන්න

විජ්ජාචරණ සම්පන්න යනු සම්මා සම්බුදුවරු සතු නව අරහාදි බුදු ගුණ වලින් තෙවෙනි බුදු ගුණයයි.

අෂ්ට විද්‍යාවන්ගෙන්ද,පසළොස් චරණ ධරමයෙන්ද යුක්ත වූ බැවින් බුදු රදුන් 'විජ්ජාචරණ සම්පණ්ණ' නම් විය.

අෂ්ට විද්‍යාවන් වන්නෙ,

I.විපස්සනා ඤාණය  
II.මනෝමය ඉද්ධි ඤාණය
III.ඉද්ධි විධ ඤාණය 
IV.දිබ්බසෝත ඤාණය 
V.පර චිත්ත විජානන ඤාණය 
VI.පුබ්බෙ නිවානුස්සති ඤාණය 
VII.දිබ්බ චක්ඛු ඤාණය 
VIII.ආසවක්ඛ්‍යා ඤාණය
      අම්බටඨ සුත්‍රය / දීඝ නිකාය

පසළොස් චරණ ධර්ම වන්නෙ , 

ශීල සමපණ්න වීම , 
වැසුණු ඉන්ද්‍රියද්වාර දැනීම , 
භොජනයෙහි පමණ දැනීම , 
නිද් වැරිමෙහි යෙදීම , 
ශ්‍රද්ධාව , 
හිරි , 
ඔත්තප්ප , 
බහුශ්‍රැති බව , 
වීර්යය , 
සිහි ඇති බව , 
ප්‍රඥාව , 
ප්‍රථමධ්‍යනය , 
ද්විතීයධ්‍යනය , 
කෘතීයධයනය , 
චතුර්ධ්‍යනය . 
    සේඛ සුත්‍රය / මජ්ඣිම නිකාය

බාහිර යොමු
 ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විජ්ජාචරණ සම්පන්න වන සේක

බුදු ගුණ
මකර තොරණ

මකර රුව සහිත මකර තොරණ ශ්‍රී ලංකාවේ බෞද්ධ කැටයම් කලාවේ වාස්තු ශිල්පීය කලා කෞශල්‍යය මොනවට විහිදා දක්වන සුවිශේෂී අංගයක් ලෙස සැළකේ.  බොහෝ විට විහාරස්ථානයකට අැතුල් වන ස්ථානයේ හා බුද්ධ ප්‍රථිමා වහන්සේ නමක වටා මකර තොරණ ඉදිකර තිබෙනු දැකගත හැකිවේ.

තොරණ 

දෙපසින් මකර රූප දෙකක් යෙදෙන සේ අලංකාර පේකඩ, මල්කම් හා ලියවැලින් සමන්විත වන සේ මකර තොරණ නිමවනු ලැබේ. ප්‍රවිෂ්ඨ ද්වාරවල නිමවෙන ආරුක්කුමය මකර තොරණ මගින් සෞභාග්‍යය, වාසනාව හා එතුලින් ගමන් කරන්නන්ගේ උපද්‍රව අාදිය නිවාරණය වන බව සංකේතවත් කරයි.

මහනුවර යුගය

මහනුවර යුගයේදී මකර තොරණ විවිධ වෙනස්කම් වලට භාජනය විය. එසේම ප්‍රවිශ්ඨ ද්වාර හැරුණු විට මහනුවර යුගයේ බුද්ධ ප්‍රතිමා වලට පවා අනිවාර්ය අංගයක් ලෙසින් මකර තොරණ එක්කිරීම සිදුවිය. මෙම යුගයේදී මකර තොරණ මැටි බදාම වලින් පමණක් නොව ලී හා ශෛලමයෙන්ද නිර්මාණය කෙරුණි.

මහනුවර යුගයේ මකර තොරණ වල දෙපස මකරුන් දෙදෙනා කීර්ති මුඛ නම් වූ රෞද්‍ර මුහුණකින් (කිහිඹි මුහුණ) මුදුනදී එකිනෙක සම්බන්ධ වේ. මෙහිදී කීර්ති මුඛ ලෙස හඳුන්වන්නේ හින්දු දේව සංකල්පයේ ඊශ්වර දෙවි බව පැවසෙයි. නායක්කර් වංශික රජවරුන් විසින් ඇරඹුණු විහාරස්ථානවලට, ඊශ්වර දෙවිදුන්ගේ අාරක්ෂාව පතා මෙම  කීර්ති මුඛ මුහුණ යොදා අැති බව විශ්වාස කෙරේ.  නමුත් තවත් විශ්වාසයකට අනූව වරුණ දෙවියන්ගේ අාරක්ෂාව පතා මහනුවර යුගයේ මකර තොරණ කරවූ බව සඳහන් වේ. වරුණ දෙවිගේ (විෂ්ණු දෙවි) වාහනය මකරා වීමත්, මෙරට බුදු සසුන රැක බලා ගැනීම බුදුන් වහන්සේ විසින් උපුල්වන් දෙවියන්ට පවරනු ලැබුවේය යන විශ්වාසයත් ඊට හේතුවෙන්නට අැතැයි සැළකේ.

තොරණේ දෙපස මකරුන්ගේ හිස වටා විවිධ මෝස්තර දැකගත හැකි අතර මකරුන්ගේ මුඛයෙන් පිටතට පැන නගින ලියවැල් හා සත්ව රූප අාදිය කිහිඹි මුහුණේ මුඛය තුළට යන ආකාරයට නිමවා අැත. මකර තොරණේ දෙපස, පේකඩ, දොරටුපාල රූප හා සිංහ රූප අාදියෙන් සමන්විත වේ. ඇතැම් මකර තොරණවල කිහිඹි මුහුණ දෙපස හිරු සඳු රූපද, දේව රූපද නිර්මාණය කර ඇත. මකර තොරණේ මකරා බොහෝ විට අැතුල් පස ඉහළට සිය මුව අයාගෙන සිටින අයුරින් තිබූවත්, දෙපසට මුව අයා සිටින මකර තොරණද සමහර ස්ථානයන්හී දැකගත හැකිවේ.

රූපාවලිය

රූපාවලිය නම් සංස්කෘත ග්‍රන්ථයට අනූව මකර තොරණේ වූ මකර රූපයේ අඟපසඟ තුළින් සත්ව කොට්ඨාස කිහිපයක අංග ලක්‍ෂණ නිරූපණය වේ. ඒ අනුව මකරාට ඇතකුගේ හොඬවැලක්, සිංහයකුගේ පාද, කිඹුලකුගේ දත්, වඳුරකුගේ ඇස්, ඌරකුගේ කණ්, මත්ස්‍යයකුගේ කඳක් හා ගුරුළෙකුගේ පියාපත්ද පවතී.

ගම්මඩු හා දෙවොල්මඩු ආදී යාගයන් වලදී තොරණ විස්තර ගායනා කිරීමට පළමුව, මකර තොරණ පිළිබඳ ශ්ලෝක සන්න ගායනා කරන බව පැවසෙයි.

මකර තොරණ සම්බන්ධ විද්වත් මත

අාචාර්ය  සෙනරත් පරණවිතාන මහතාට අනුව මකර රූප ද්විත්වයෙන් හා කිඹිසි මුහුණෙන් කාලයත් ඉන් විනාශයත් අර්ථවත් කරයි. සත්ව රූ පේළිය, ලියවැල හා පද්මය මගින් සංසාර චක්‍රයත්, මකරාගේ අංගයන්ගෙන් රූප, ගන්ධ, ශබ්ද, රස, හා ස්පර්ශ යන පංච උපාදානස්කන්ධයනුත්, හිරු හා සඳුගෙන් දිවා රාත්‍රීයත්, දේව හා තාපස රූප මගින් පඨවි, ආපෝ, තේජෝ හා වායෝ යන සතර මහා භූතයනුත්, අර්ථවත් කෙරෙන බව පරණවිතානයන්ගේ අදහස වේ.

අානන්ද කුමාරස්වාමි මහතාගේ මතය අනූව මකරා යනු, ජලය සංඛේතවත් කරන්නක් වන අතර එමගින් එය ජීවයේ හරය සමග වූ සහසම්බන්ධතාවය නිරූපණය කරයි.

මූලාශ්‍ර
Yaksas-1931 - අානන්ද කුමාරස්වාමි

ආශ්‍රිත
විද්‍යාව (හින්දු සංකල්පය)

දැණුම සහ ඉගෙනුම සම්බන්ධව හින්දු පුරාණවල ඇති මතය විද්‍යාව  නම්වේ.

ආශ්‍රිත ලිපි
 අවිද්‍යාව (හින්දු)
 විද්‍යාව (බෞද්ධ සංකල්පය)

හින්දු ආගම
අෂ්ඨ විද්‍යා



ත්‍රි විද්‍යා

 පරචිත්තවිජානන ඤාණය: අනුන්ගේ සිත් දැනගැනීමේ විද්‍යාව
 පුබ්බේනිවාසානුස්මෘති ඤාණය - පෙර භව ගැන දැනීමේ විද්‍යාව
 ආශ්‍රවක්ෂයකර ඤාණය - ආශ්‍රව ක්ෂය කිරීමේ විද්‍යාව

අනෙකුත් විද්‍යා 5
 විදර්ශනා ඤාණය  : සෑම දෙයක් පිළිබඳ ව ඇත්ත ඇති සැටියෙන් විනිවිද දැකීමේ විද්‍යාව
 මනෝභය සෘද්ධි ඤාණය - බොහෝ දෙනකු ලෙස පෙනී සිටීම, නොපෙනී සිටීම
 සෘද්ධිවිධ ඤාණය - අහසින්යෑම, දිය මත ඇවිදීම, පොලොවේ කිමිදී යෑම, ගිනිමත සිටීම
 දිව්‍ය චක්ඛු ඤාණය - ඕනෑම දුරක පවතින දෙයක් දැනීමේ විද්‍යාව
 දිව්‍ය ශ්‍රෝත ඤාණය - දුර පවතින ශබ්ද , යන්ත්‍ර වලටවත් අසුනොවන සියුම් ශබ්ද ආදිය ඇසීමේ විද්‍යාව

බාහිර යොමු
 නූතන විද්‍යා අභිබවන බුදු දහමේ විද්‍යා ඤාණ

අෂ්ඨ විද්‍යා
පිරිවෙන්

පිරිවෙණ හෙවත් පිරිවෙන් යනු බෞද්ධ අධ්‍යාපන ආයතනවේ. 
පිරිවෙන් වර්ග 3ක් ඇත

 මූලික පිරිවෙන
 මහ පිරිවෙන
 විද්‍යායතන

පිරිවෙන්
දිග

ජ්‍යාමිතික මිනුම් වලදී, දිග යනු, වස්තුවක දිගුතම මානය වෙයි.    අන්තර්ජාතික රාශි ක්‍රමයෙහිදී, දිග යනු, දුරෙහි මාන සහිත ඕනෑම රාශියකි. අනෙකුත් සන්දර්භයන්හිදී,  "දිග" යනු, වස්තුවක මනිනු ලැබූ මානයක් වෙයි.

ආශ්‍රිත