Suchinthana/si-wikipedia huggingface dataset:
Nasopharyngeal swab

nasopharyngeal swab සහ සමාන ක්‍රමවේදයක් වන nasopharyngeal aspirate යනු නාසය සහ උගුර පිටුපසින් සාම්පල (sample) ලබා ගැනීමේ ක්‍රමවේදයකි.

මූලාශ්‍ර

Microbiology equipment
Respiratory therapy
Articles containing video clips
සමාජ දුරස්ථ කරණය

සමාජ දුරස්ථ කරණය () යනු බෝවන රෝග පාලනයට යොදාගන්නා ආසාදන පාලන ක්‍රියාමාර්ග සමූහයකි. . මෙහිදී වෛරසයක් වැනි රෝග කාරකයක් පැතිරීම පාලනය කල හැක. සමාජය තුල බෝවෙන රෝග පැතිරීම ගාතීය ස්‍රිතයකට සිදු වන නිසා ආසාදිත එක් පුද්ගලයෙක් නිසා තවත් පුද්ගලයින් දස දහස් ගණනකට මෙය ව්‍යාප්ත වේ. එම නිසා රටක සෞඛ්‍ය පද්ධතියේ ධාරිතාවයට යටත්ව ආසාදිත රෝගීන් මට්ටම තබා ගැනීමෙන් මරණ අනුපාතය අඩු කරගත හැකි නිසා මෙය වෛරසයක් වැනි වසංගත තත්වයක දී රටක පුරවැසියක් වශයෙන් අනුගමනය කල යුතුම ක්‍රමවේදයකි.

ආශ්‍රිත
 Cordon sanitaire
 සබන් යොදා අත් සේදීම
 Isolation (health care)
 Pest house
 Protective sequestration
 නිරෝධායනය

මූලාශ්‍ර

භාහිර සබැඳි

 Harry Stevens, Why outbreaks like coronavirus spread exponentially, and how to 'flatten the curve', The Washington Post, 14 March 2020
What is social distancing? BBC, Laura Foster, 20 March 2020

Infectious diseases
නිරෝධායනය
Epidemics
Medical hygiene
බෝවන රෝග
නිරෝධායනය
වසංගත
වසංගතවේදය
ජාත්‍යන්තර අවධානය යොමුවිය යුතු මහජන සෞඛ්‍ය පිළිබඳ හදිසි තත්ත්වයක්

ජාත්‍යන්තර අවධානය යොමුවිය යුතු මහජන සෞඛ්‍ය පිළිබඳ හදිසි තත්ත්වයක් () යනු ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය (World Health Organization, WHO) විසින් ප්‍රකාශයට පත්කරන හදිසි තත්ත්වයකි.

අශ්‍රිත
Disease X
Notifiable disease
Public health emergency (United States)

මූලාශ්‍ර

වැඩිදුර කියවීම සඳහා
Statement of the Twenty-Third IHR Emergency Committee Regarding the International Spread of Poliovirus. WHO 7 January 2020

භාහිර සබැඳි

International Health Regulations and Emergency Committees. www.who.int 

 
Global health
Health law
ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය
Emergency management
WHO regions

ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය (World Health Organization, WHO) විසින් වාර්ථා කිරීම, විශලේෂණය කිරීම සහ පරිපාලනය කිරීම සඳහා ලොව WHO regions හයකට (6) බෙදා දක්වයි.

African Region AFRO 
Algeria, Angola, Benin, Botswana, Burkina Faso, Burundi, Cameroon, Cape Verde, Central African Republic, Chad, Comoros, Ivory Coast, Democratic Republic of the Congo, Equatorial Guinea, Eritrea, Ethiopia, Gabon, Gambia, Ghana, Guinea, Guinea-Bissau, Kenya, Lesotho, Liberia, Madagascar, Malawi, Mali, Mauritania, Mauritius, Mozambique, Namibia, Niger, Nigeria, Republic of the Congo, Rwanda, São Tomé and Príncipe, Senegal, Seychelles, Sierra Leone, South Africa, Swaziland, Togo, Uganda, Tanzania, Zambia, Zimbabwe.

Region of the Americas PAHO
Antigua and Barbuda, Argentina, Bahamas, Barbados, Belize, Bolivia, Brazil, Canada, Chile, Colombia, Costa Rica, Cuba, Dominica, Dominican Republic, Ecuador, El Salvador, Grenada, Guatemala, Guyana, Haiti, Honduras, Jamaica, Mexico, Nicaragua, Panama, Paraguay, Peru, Saint Kitts and Nevis, Saint Lucia, Saint Vincent and the Grenadines, Suriname, Trinidad and Tobago, United States, Uruguay, Venezuela.

South-East Asia Region SEARO
Bangladesh, Bhutan, North Korea, India, Indonesia, Maldives, Myanmar, Nepal, Sri Lanka, Thailand, Timor-Leste, Pakistan.

European Region EURO 
Albania, Andorra, Armenia, Austria, Azerbaijan, Belarus, Belgium, Bosnia and Herzegovina, Bulgaria, Croatia, Cyprus, Czech Republic, Denmark, Estonia, Finland, France, Georgia, Germany, Greece, Hungary, Iceland, Ireland, Israel, Italy, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Latvia, Lithuania, Luxembourg, Malta, Monaco, Montenegro, Netherlands, North Macedonia, Norway, Poland, Portugal, Moldova, Romania, Russia, San Marino, Serbia, Slovakia, Slovenia, Spain, Sweden, Switzerland, Tajikistan, Turkey, Turkmenistan, Ukraine, United Kingdom, Uzbekistan.

Eastern Mediterranean Region EMRO 
Afghanistan, Bahrain, Djibouti, Egypt, Iran, Iraq, Jordan, Kuwait, Lebanon, Libya, Morocco, Oman, Palestine, Qatar, Saudi Arabia, Somalia, Sudan, Syria, Tunisia, United Arab Emirates, Yemen.

Western Pacific Region WPRO 
Australia, Brunei, Cambodia, China, Cook Islands, Fiji, Japan, Kiribati, Laos, Malaysia, Marshall Islands, Micronesia, Mongolia, Nauru, New Zealand, Niue, Palau, Papua New Guinea, Philippines, South Korea, Samoa, Singapore, Solomon Islands, Taiwan, Tonga, Tuvalu, Vanuatu, Vietnam.

මූලාශ්‍ර

ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය
Influenza-like illness

සෙම්ප්‍රතිශ්‍යා උණ වැනි රෝග ලක්ශණ () යනු 
ඉන්ෆ්ලුවෙන්සාව හෝ එවැනිම රෝග ලක්ෂණ පෙන්නුම් කරන රෝගී තත්ත්වයක් පිළිබඳ වන 
රෝග විනිශ්චය කි.

රෝග ලක්ෂණ බොහෝ දුරට උණ (fever), වෙව්ලීම (shivering), chills, malaise, වියළි කැස්ස (dry cough), අහාර අරුචිය (loss of appetite), ඇඟපත වේදනා (body aches), සහ ඔක්කාරය වේ.

ආශ්‍රිත
Attack rate
Disease surveillance

මූලාශ්‍ර

Influenza
Symptoms
Medical signs
සහලක්ෂණ
Asymptomatic carrier

රෝග ලක්ෂණ නොපෙන්වන වාහකයෙක් () යනු කිසිම රෝග ලක්ෂණයක් නොපෙන්වන මුත් යම් රෝග කාරකයක් ආසාදනය වී ඇති පුද්ගලයෙකි.

මූලාශ්‍ර 

බෝවන රෝග
රෝග නිදානය

රෝග නිදානය එසේත් නැත්නම් රෝග මූලය () යනු යම් රෝගයක් ඇතිවීමට බලපාන හේතුව ය.

ආශ්‍රිත 
Bradford Hill criteria
Causal inference
වසංගතවේදය
Molecular pathological epidemiology
Molecular pathology
Pathogenesis
Pathology

මූලාශ්‍ර

භාහිර සබැඳි
 

Pathology
Etiology
වසංගතවේදය
2020 මාර්තු මාසය තුලදී 2019–20 කොරෝනාවෛරස ව්‍යාප්ත වසංගතයෙහි කාලානුරූපය

2020 මාර්තු මාසය තුලදී සාර්ස්-කොවී-2 හී කාලානුරූපය සහ වසංගත විද්‍යාත්මක කරුනු මෙම ලිපිය විසින් ප්‍රලේඛනය කෙරෙයි. 2019 දෙසැම්බර් මාසයෙහිදී වූහාන්, චීනය තුලදී  සම්භූත වූ මෙම වෛරසය, 2019–20 කොරෝනා වෛරස ව්‍යාප්ත වසංගතය සඳහා හේතුකාරක විය. සමහරක් විකාශනයන් දැනගැනීමට ලැබෙනුයේ හෝ සම්පූර්ණයෙන් අවබෝධ කර ගත හැකිවනුයේ ඒ පිළිබඳ ප්‍රත්‍යාවලෝකනය කිරීමෙන් පමණි. මෙම රෝග ප්‍රචාරණය පිළිබඳ වාර්තා කිරීම ඇරඹුනේ  2019 දෙසැම්බර මාසය තුලදීය.

චීන ප්‍රධාන භූමි ප්‍රදේශයෙන් පිටත ප්‍රතිචාර සහ ක්‍රියාමාර්ග

27 මාර්තු
කොවිඩ්-19 ව්‍යාප්ත වසංගතයෙහි බලපෑම් වල දැඩිබව සමනය කරනු වස්, මහජනතාව, ව්‍යාපාර සහ ආර්ථිකය ඉලක්ක කර ගත්  ප්‍රිහැටින් යනුවෙන් නම් ලත් උත්තේජක පැකේජයක් ලෙසින්  මැරිං 250 බිලියන මුදලක්  ලබා දෙන බවට මලයාසියානු අග්‍රාමාත්‍යවර මුහියිඩින් යසින් ප්‍රකාශයට පත් කලේය. මෙම ප්‍රිහැටින් උත්තේජක පැකේජය සමන්විත වන්නේ  සුබසාධන උපකාර සඳහා මැරිං128 බිලියන මුදලක්, කුඩා සහ මධ්‍යම පරිමාණ ව්‍යාපාර වලට සහය වීමට මැරිං100 බිලියන මුදලක්, රටෙහි ආර්ථිකය ශක්තිමත් කිරීමට මැරිං2 බිලියන මුදලක් සහ, පෙරදී ප්‍රකාශයට පත් කෙරුණු මැරිං20 බිලියන මුදලක උත්තේජක පැකේජයක් ආදි වශයෙනි.

බී.ලීග් නමැති ජපානයෙහි වෘත්තිමය පැසිපන්දු ලීගය විසින් තරග කාලවාරයෙහි ඉතිරි තරග අවලංගු කලේ කොරෝනාවෛරස ව්‍යාප්ත වසංගතයට ප්‍රතිචාරයක් ලෙසිනි.

බ්‍රිතාන්‍ය අග්‍රාමාත්‍යවර බොරිස් ජොන්සන් වෙත කොවිඩ්-19 ආසාදනය වී ඇති බවට තහවුරු වෙයි.

ආශ්‍රිත 

2020-බැඳි කාලානුරූපයන්
කොරෝනාවෛරසය
කෙරෝනාවෛරසය
2020-03
කොරෝනාවෛරස ව්‍යාප්ත වසංගතය
الأزمة المالية 2007-2008



2007-08 මූල්‍ය අර්බුදය ( ගෝලීය මූල්‍ය අර්බුදය )  

2007-08 මූල්‍ය අර්බුදය ( ගෝලීය මූල්‍ය අර්බුදය ) ලෙස හැඳින්වෙන්නේ එම වසරවල  ලොව පුරා සිදුවු  දැඩි ආර්ථික අර්බුදයකි. 1930 දශකයේ සිදූවූ මහා අවපාතයෙන් පසු ඇති වූ බරපතලම මූල්‍ය අර්බුදය ලෙස බොහෝ ආර්ථික විද්‍යා  විසින්   සැලකේ. [1] [2] [3] [4]      

මෙම අර්බුදය 2007 දී ආරම්භ වූයේ එක්සත් ජනපදයේ ප්‍රථමික සුරැකුම්  වෙළඳපොලේ අවප්‍රමාණය වීමත් සමඟ ය. එය 2008 සැප්තැම්බර් 15 වන දින ලේමන් බ්‍රදර්ස්  ආයෝජන බැංකුවේ බිඳවැටීමත් සමඟ ජාත්‍යන්තර බැංකු අර්බුදයක් දක්වා වර්ධනය විය.  ලෙමන් බ්‍රදර්ස් වැනි බැංකු විසින් අසීමාන්තික අවදානම් දැරීම නිසා ගෝලීය වශයෙන් මූල්‍යමය බලපෑම  ත්‍රව්ර  කිරීමට හේතු පාදක විය.  ලෝක මූල්‍ය පද්ධතියේ බිඳවැටීමක් වැළැක්වීම සඳහා මූල්‍ය ආයතනවල දැවැන්ත ඇපදීම් සහ වෙනත් සහනදායී මූල්‍ය හා මූල්‍ය ප්‍රතිපත්ති යොදා ගන්නා ලදී. කෙසේවෙතත්, අර්බුදය ගෝලීය ආර්ථික පසුබෑමක් වූ මහා පසුබෑමෙන් පසුව විය. ආසියානු වෙලඳපොලවල් (චීනය, හොංකොං, ජපානය, ඉන්දියාව යනාදිය) එක්සත් ජනපදයේ උප ප්‍රමුඛ අර්බුදයෙන් පසු වහාම බලපෑමට ලක් වූ අතර අස්ථාවර විය.  යුරෝව භාවිතා කරන යුරෝපීය රටවල බැංකු පද්ධතියේ අර්බුදයක් වූ යුරෝපීය ණය අර්බුදය පසුව අනුගමනය විය. 

"එක්සත් ජනපදයේ මූල්‍ය ස්ථායිතාව ප්‍රවර්ධනය කිරීම" සඳහා වූ අර්බුදයෙන් පසුව 2010 දී එක්සත් ජනපදයේ ඩොඩ්-ෆ්‍රෑන්ක් වෝල් වීදියේ ප්‍රතිසංස්කරණ හා පාරිභෝගික ආරක්ෂණ පනත බලාත්මක කරන ලදී.  බාසල් III ප්‍රාග්ධනය සහ ද්‍රවශීලතා ප්‍රමිතීන් ලොව පුරා රටවල් විසින් සම්මත කරන ලදී.
Timeline of the 2019–20 coronavirus pandemic

චීනයේ වූහාන් නුවරින් ආරම්භ වී 2019–20 coronavirus pandemic බවට වර්ධනය වූ SARS-CoV-2, වෛරසයේ chronology සහ epidemiology පිළිබඳ වන ලිපි ලැයිස්තුවක් මෙහි දැක්වේ.

මාසය අනුව කාලානුරූපය
 Timeline of the 2019–20 coronavirus pandemic in November 2019 – January 2020
 Timeline of the 2019–20 coronavirus pandemic in February 2020
 2020 මාර්තු මාසය තුලදී 2019–20 කොරෝනාවෛරස ව්‍යාප්ත වසංගතයෙහි කාලානුරූපය

සංඛ්‍යාලේඛන

චීනය 
2019–20 coronavirus pandemic data/China medical cases
2019–20 coronavirus pandemic data/China medical cases by province

ජාත්‍යන්තර
International medical cases

මූලාශ්‍ර

 
2019–20 coronavirus pandemic-related lists
2019–20 coronavirus pandemic by country and territory

2019–20 කොරෝනාවෛරස ව්‍යාප්ත වසංගතය රටවල් සහ භූමිප්‍රදේශ හරහා පැතිරීම පිළිබඳ විස්තර මෙහි දැක්වේ.

රටවල් සහ භූමිප්‍රදේශ

තහවුරු කළ දත්ත

අප්‍රිකාව

ආසියාව

යුරෝපය

උතුරු ඇමෙරිකාව

Oceania

දකුණු ඇමෙරිකාව

International conveyance

Entities without confirmed cases
Below is a list of countries and territories with no confirmed cases of COVID-19 (as of 25 March 2020), in order of greatest population.

Locations with suspected cases are in italics and noted with an asterisk (*).

UN member states 

As of 25 March 2020, 22 sovereign states (all in Africa, Asia, or Oceania) have not confirmed any cases of COVID-19. Below is a list of these countries, in order of greatest population.

External territories

States with no recognition or limited recognition

වෙනත් ජනාවාසිත ප්‍රදේශ

ආශ්‍රිත
National responses to the 2019–20 coronavirus pandemic

මූලාශ්‍ර

භාහිර සබැඳි
Corona MAP - Daily updated interactive free map of the whole world. 
Coronavirus Timeline Map – Maps the timeline of the Coronavirus infections, deaths and recoveries.
Epidemic data for COVID-19 – Maps total cases of coronavirus in the world, China and the United States, along with patient data.
Coronavirus COVID-19 Global Cases and historical data by Johns Hopkins University
CoronaMapper – Map with several updated statistics

 
Coronavirus pandemic
Coronavirus pandemic
2019–20 coronavirus pandemic-related lists
Socio-economic impact of the 2019–20 coronavirus pandemic

2019–20 කොරෝනාවෛරස ව්‍යාප්ත වසංගතයේ වක්‍ර බලපෑම්.

ආශ්‍රිත

 Coronavirus recession

Impact of the 2019–20 coronavirus pandemic on aviation and tourism
Impact of the 2019–20 coronavirus pandemic on cinema
Impact of the 2019–20 coronavirus pandemic on education
Impact of the 2019–20 coronavirus pandemic on religion
Impact of the 2019-20 coronavirus pandemic on politics
Impact of the 2019–20 coronavirus pandemic on sports
Impact of the 2019–20 coronavirus pandemic on television
 2019–20 coronavirus pandemic related shortages
List of events cancelled due to the 2020 coronavirus pandemic
List of public venues and institutions closed during the 2019–20 coronavirus pandemic
Distance learning
Telecommuting
Contactless payment
Online banking
Mobile banking

මූලාශ්‍ර 

 
2020 in economics
2020 in international relations
Aftermath of events
Consequences of events
Economic history of the People's Republic of China
චිකිත්සාව

චිකිත්සාව () හෝ වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර () (බොහෝවිට tx, Tx, හෝ Tx ලෙස කෙටිකොට දක්වයි) යනු යම් සෞඛ්‍ය ගැටළුවක් (බොහෝවිට හඳුනා ගැනීමෙන් අනතුරුව) විසඳාගැනීම සඳහා කරන උත්සාහයක් වේ.

ආශ්‍රිත 
 Biophilia hypothesis
 Classification of Pharmaco-Therapeutic Referrals
 Cure
 Interventionism (medicine)
 Inverse benefit law
 List of therapies
 Greyhound therapy
 Mature minor doctrine
 Medicine
 Medication
 Nutraceutical
 Prevention
 Psychotherapy
 Treatment as prevention
 Therapeutic inertia
 Therapeutic nihilism, the idea that treatment is useless

මූලාශ්‍ර

භාහිර සබැඳි

 

"Chapter Nine of the Book of Medicine Dedicated to Mansur, with the Commentary of Sillanus de Nigris" is a Latin book by Rhazes, from 1483, that is known for its 9th chapter, which is about therapeutics

Drug discovery
Health policy
Medicinal chemistry
Pharmaceutical sciences
චිකිත්සාව
උපකාරක චිකිත්සාව

උපකාරක චිකිත්සාව () යනු අදාල රෝගීතත්වයකට බලපෑම් කරනවා වෙනුවට රෝගියාට සහනයක් සැලසීම කෙරෙහි අවධානය යොමුකරන චිකිත්සාව කි. උදාහරණයක් ලෙස උණ, සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව හෝ gastrointestinal upset වලදී අදාල උපකාරක චිකිත්සාව වනුයේ විවේක ගැනීම (rest), දියර වර්ග පානය කිරීම (fluids) සහ over the counter වේදනානාශක භාවිතා කිරීමයි. ඒවා රෝග මූලය වෙත ප්‍රතිකාර නොවනමුත් රෝග ලක්ෂණ වලට බලපෑම් කරන හෙයින් රෝගියාට සහනයක් සැලසෙයි.

ආශ්‍රිත
 චිකිත්සාව

මූලාශ්‍ර

Medical treatments
Medical terminology
ශ්‍රී ලංකා ජාතික රෝහල

ශ්‍රී ලංකා ජාතික රෝහල, ශ්‍රී ලංකාවේ පිහිටි රෝහලකි. අක්කර 36 ක පමණ භූමියක් ඇත. 1864 ආරම්භ කර ඇත.

ශ්‍රී ලංකාවේ රෝහල්
ශික්ෂණ රෝහල - කරපිටිය

ශික්ෂණ රෝහල - කරපිටිය, ශ්‍රී ලංකාවේ ගාල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටි රෝහලකි.

ශ්‍රී ලංකාවේ රෝහල්
ශික්ෂණ රෝහල - අනුරාධපුර

ශික්ෂණ රෝහල - අනුරාධපුර, ශ්‍රී ලංකාවේ පිහිටි රෝහලකි.

ශ්‍රී ලංකාවේ රෝහල්
ශික්ෂණ රෝහල - මඩකලපුව

ශික්ෂණ රෝහල - මඩකලපුව, ශ්‍රී ලංකාවේ පිහිටි රෝහලකි.

ශ්‍රී ලංකාවේ රෝහල්
දිස්ත්‍රික් මහ රෝහල - මීගමුව

දිස්ත්‍රික් මහ රෝහල - මීගමුව, ශ්‍රී ලංකාවේ පිහිටි රෝහලකි.

ශ්‍රී ලංකාවේ රෝහල්
දිස්ත්‍රික් මහ රෝහල - පොලොන්නරුව

දිස්ත්‍රික් මහ රෝහල - පොලොන්නරුව, ශ්‍රී ලංකාවේ පිහිටි රෝහලකි.

ශ්‍රී ලංකාවේ රෝහල්
දිස්ත්‍රික් මහ රෝහල - කලුබෝවිල

දිස්ත්‍රික් මහ රෝහල - කලුබෝවිල, ශ්‍රී ලංකාවේ පිහිටි රෝහලකි.

ශ්‍රී ලංකාවේ රෝහල්
කාසල් වීදියේ ශික්ෂණ රෝහල

කාසල් වීදියේ ශික්ෂණ රෝහල, ශ්‍රී ලංකාවේ පිහිටි රෝහලකි.

ශ්‍රී ලංකාවේ රෝහල්
දිස්ත්‍රික් මහ රෝහල - කළුතර

ශික්ෂණ රෝහල  - කළුතර, ශ්‍රී ලංකාවේ ,කලුතරපිහිටි රෝහලක් වන අතර එය කලුතර දිස්ත්‍රික්කයේ විශාලතම රෝහලක වේ. ඵය මොරටුව විශ්ව විද්‍යාලය යේ වෛද්‍ය පීඨයට අනුබද්ධිත රෝහල කි

ශ්‍රී ලංකාවේ රෝහල්
නෙවිල් ප්‍රනාන්දු රෝහල

නෙවිල් ප්‍රනාන්දු රෝහල, ශ්‍රී ලංකාවේ පිහිටි රෝහලකි.

ශ්‍රී ලංකාවේ රෝහල්
දිස්ත්‍රික් මහ රෝහල - හලාවත

දිස්ත්‍රික් මහ රෝහල - හලාවත, ශ්‍රී ලංකාවේ පිහිටි රෝහලකි.

ශ්‍රී ලංකාවේ රෝහල්
දිස්ත්‍රික් මහ රෝහල - මාතර

දිස්ත්‍රික් මහ රෝහල - මාතර, ශ්‍රී ලංකාවේ පිහිටි රෝහලකි.

ශ්‍රී ලංකාවේ රෝහල්
කොතලාවල ආරක්ෂක විශ්ව විද්‍යාල රෝහල

කොතලාවල ආරක්ෂක විශ්ව විද්‍යාල රෝහල, ශ්‍රී ලංකාවේ පිහිටි රෝහලකි.

ශ්‍රී ලංකාවේ රෝහල්
දිස්ත්‍රික් මහ රෝහල - වවුනියාව

දිස්ත්‍රික් මහ රෝහල - වවුනියාව, ශ්‍රී ලංකාවේ පිහිටි රෝහලකි.

ශ්‍රී ලංකාවේ රෝහල්
බෝවන රෝග පිළිබඳ ජාතික ආයතනය

බෝවන රෝග පිළිබඳ ජාතික ආයතනය, ශ්‍රී ලංකාවේ පිහිටි රෝහලකි.

ශ්‍රී ලංකාවේ රෝහල්
ක්ෂුද්‍ර ජීවීන්

ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් යනුවෙන් හඳුන්වනු ලබන්නේ තනි සෛලයකින් හෝ සෛල කිහිපයකින් තැනී ඇති පියවි ඇසට නොපෙනෙන මෙන් ම මිනිසා හට ජීවත් විය නොහැකි විවිධ ආන්තික පරිසරවල ජීවත් වන ඉතා කුඩා ජීවීන් කොට්ඨාසයකි.මෙම ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් අතරින් මිනිසාට,සත්ත්වයන්ට මෙන් ම ශාකවලට ද හිතකර මෙන් ම අහිතකර ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් ද සිටිති. ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් ගිනි කඳු,සාගර පතුල,හිම කඳු,ලවණ වගුරු බිම් , උණු දිය උල්පත් හා කාන්තාර වැනි මිනිසාට ජීවත් වීමට නොහැකි ආන්තික පරිසරවල ජීවත් වෙයි.බැක්ටීරියා/ඇතැම් ඇල්ගී/දිලීර වර්ග/ඇමීබා/යීස්ට්/පැරමීසියමී/එවුග්ලිනා සහ ක්ලැමිඩොමොනාස් වැනි නම්වලින් ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් කිහිප දෙනෙකු හැඳිනගත හැකි ය.මෙවැනි ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් අතරින් වෛරස් නම් ක්ෂුද්‍ර ජීවී කාණ්ඩය සුවිශේෂී වෙයි.ඒ මන්ද කිවහොත් මෙම වෛරස ජීවී මෙන් ම අජීවී ලක්ෂණ ද පෙන්වන අතර මොවුන් ප්‍රමාණයෙන් ඉතා කුඩා බැවින් මේ වෛරස නිරීක්ෂණය කළ හැක්කේ ඉලෙක්ට්‍රෝන අණ්වීක්ෂයෙන් පමණක් වෙයි.ඉහත සඳහන් වූ ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් පිළිබඳ ව මුල් වරට නිරීක්ෂණය කරන ලද්දේ ඇන්ටන් වෑන් ලීවන්හුක් නම් නෙදර්ලන්ත ජාතිකයා විසිනි.ඒ වර්ෂ 1674 දී ය.එම නිරීක්ෂණය සඳහා උපකාරී වී ඇත්තේ සරල අණ්වීක්ෂයේ සොයා ගැනීමයි.නමුත් නවතම කොරෝන වෙඉරසය සාමාන්‍ය සරල අණ්වීක්ශයෙන් දැකගත නොහැකි එය ඉලෙක්ට්‍රෝන අණ්වීක්ශයෙන් පමණක් බලාගත හැකි ජීවී සහ අජීවී ලක්ශන පෙන්නුම් කරන කශුර්ට ජීවියෙකි.
Nipun ranga mudalige

BODAHEWA NIPUN RANGA MUDALIGE, commonly known as Nipun Ranga (Sinhala: නිපුන් රංග, Tamil:  நிபூன் ரங்க முடாலிகே ; born 20 November 1998) is the Minister of Justice, Public Administration and Digital Government of Youth Parliament of Sri Lanka and member of Sri Lanka Youth Parliament  since 2020. He is the  Secretary of Professionals' forum Sri Lanka Uni league. From 2016 he was a Member of SLPP. He is a proud scholar of Sir John Kotelawala Defence University (KDU)  Rathmalana since 2018. He is the first Youth Parliamentarian who represented the KDU and who got selected as the Minister of Justice.
Airborne disease

වාතය මගින් බෝව්න රෝග () යනු කුඩා අංශු ලෙස වාතය හරහා දුරකට පැතිරීයන pathogen නිසා ඇති වන රෝගී තත්ත්ව වේ.

ආශ්‍රිත
Vector (epidemiology)
Waterborne diseases
Zoonosis

මූලාශ්‍ර

Infectious diseases by mode of transmission
බීජෞෂණ සමය

බීජෞෂණ සමය () යනු යම් pathogenic organism, රසායනික ද්‍රව්‍යයකට හෝ විකිරණයකට හෝ නිරාවරණය (exposure) සිට රෝග ලක්ෂණ පහලවීම දක්වා වන කාලයයි.

ආශ්‍රිත
 Gestation period
 Prodrome
 නිරෝධායනය
 Window period, the time between infection and when lab tests can identify the infection. The window period may be longer or shorter than the incubation period.

මූලාශ්‍ර

Infectious diseases
වසංගතවේදය
බෝවන රෝග
Travel restrictions related to the 2019–20 coronavirus pandemic

2019–20 කොරෝනාවෛරස ව්‍යාප්ත වසංගතය (2019–20 coronavirus pandemic) හේතු කොට ගෙන බොහෝ රටවල් විසින් අනතුරු දායක කලාප වල වැසියන්ට සහ මෑතකදී සංචාරය කළ අයවලුන්ට නිරෝධායන ක්‍රියාවලි (quarantines), පිවිසුම් තහංචි (entry bans) හෝ වෙනත් සීමා කිරීමේ නියෝග නිකුත් කර ඇත. තවත් සමහර රටවල් සියලුම රටවලට බලපාන අයුරින් සීමා කිරීමේ නියෝග නිකුත් කර ඇත.

ආශ්‍රිත

Impact of the 2019–20 coronavirus pandemic on aviation
Impact of the 2019–20 coronavirus pandemic on cinema
2020 coronavirus pandemic on cruise ships
Impact of the 2019–20 coronavirus pandemic on education
Impact of the 2019–20 coronavirus pandemic on religion
Impact of the 2019–20 coronavirus pandemic on politics
Impact of the 2019–20 coronavirus pandemic on sports
Impact of the 2019–20 coronavirus pandemic on television

මූලාශ්‍ර

International responses to the 2019–20 coronavirus pandemic
Human migration
වෛරස් නියුමෝනියාව

වෛරස් නියුමෝනියාව () යනු වෛරසයක් හේතුකොට ගෙන ඇතිවන නියුමෝනියාව රෝගී තත්වයකි.

වෛරස, නියුමෝනියාව ඇතිකිරීමට මූලික වශයෙන් හේතුවන ආකාර දෙකෙන් එකකි. අනෙක බැක්ටීරියා වේ. එසේම සුළු වශයෙන් දිලීර සහ පරපෝෂිතයන් ද ඒ අතර සිටිති. කුඩා ළමුන් අතර නියුමෝනියාවට බෙහෙවින් ම හේතු වන්නේ වෛරස වන අතර එම සාධකය වැඩිහිටියන් අතර බැක්ටීරියා වේ.

වසංගතවේදය
මිලියන 200 ක්  පමණ වන පිරිසකට, එනම් මිලියන 100 ක් පමණ ළමුන් සහ මිලියන 100 ක් පමණ වන වැඩිහිටියන් හට වසරක දී වෛරස් නියුමෝනියාව වැළඳේ.

මූලාශ්‍ර

භාහිර සබැඳි 

නියුමෝනියාව
බීබීසී නිවුස් ඔන්ලයින්

බීබීසී නිවුස් ඔන්ලයින් () යනු බීබීසී නිවුස්, එනම් බීබීසී හි පුවත් එක්‍ රැස් කිරීමේ සහ නිෂ්පාදන අංශයේ වෙබ් අඩවියයි.

ආශ්‍රිත

මූලාශ්‍ර

භාහිර සබැඳි 
 
 About BBC News – News Interactive bbc.co.uk

Internet properties established in 1997
News Online
BBC News
1997 establishments in the United Kingdom
British news websites
නාරද මහා ස්ථවිර

නාරද මහා ස්ථරවියන් වහන්සේ වූකලී ථෙරවාද බුදුදහම ප්‍රචලිත කිරීමට ධර්ම ප්‍රචාරයෙන් මෙන් ම ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් පොත්පත් රචනයෙන් සහ පරිවර්තනයෙන් ද දායක වූ ධර්ම විශාරද වූ හිමිනමකි. කොළඹ වජිරාරාමාධිපති ව ද උන්වහන්සේ වැඩ විසූහ. 1898 ජූලි 14 දින උපත ලැබූ අතර ගිහි නාමය වූයේ සුමනපාල පෙරේරා ය. 1983 ඔක්තෝබර් 2  දින උන්වහන්සේ අපවත් වී වදාළ සේක.

ජීවිතය 
කොළඹ, කොටහේනේ මධ්‍යම පාංතික පවුලකට දාව උපත ලැබ අතර ශාන්ත බෙනඩික් විදුහලෙන් සහ සිලෝන් යුනිවසිටි කොලේජ් වෙතින් අධ්‍යාපනය ලැබූ උන්වහන්සේ පැවිදි දිවියට පිළිපන්නේ වයස අවුරුදු 18 දී ය.

1929 දී උන්වහන්සේ ඉන්දියාවේ සමාත් හි නව මූළගන්ධකුටි විහාරය විවෘත කිරීමේ උළෙලට ශ්‍රී ලංකාව නියෝජනය කරමින් සහභාගී වූ අතර 1934 දී ඉන්දුනීසියාවට වැඩම කළේ වසර 450 කට අධික කාලයකින් පසු එරටට වැඩම කළ ප්‍රථම ථෙරවාද භික්ෂූන්වහන්සේ ලෙස ය. එම අවස්ථාවේ දී බෝරෝබුදූර් විහාරයට ගිණිකොණ දෙසින් බෝධීන්වහන්සේ නමක් රෝපණය කළ අතර එදින, එනම් 1934 මාර්තු 10 දින එහි පිරිසක් මහණ කරවීම ද සිදුකළේ ය. එතැන් පටන් උන්වහන්සේ තායිවානය, කාම්බෝජය, ලාඕසය, වියට්නාමය, සිංගප්පූරුව, ජපානය, නේපාලය සහ ඕස්ට්‍රේලියාව වැනි රටවල් රැසකට වැඩම කරමින් ධර්ම ප්‍රචාර කටයුතු සිදු කළහ. 1956 දී උන්වහන්සේ එක්සත් රාජධානිය සහ එක්සත් ජනපදයට ද වැඩම කළ උන්වහන්සේ එක්සත් ජනපදයේ වොෂින්ටන් ස්මාරකය පරිශ්‍රයේ දී මහා ජනකායකට දේශනාවක් ද පැවැත් වූහ. 1960 නොවැම්බර් 2 දින උන්වහන්සේ දකුණු වියට්නාමයේ Thích Ca Phật Đài පන්සලට බෝධීන්වහන්සේ නමක් ද වැඩම කරවූ සේක. 

පියදස්සි මහා ස්ථවිරයන් වහන්සේ ඇතුලු තවත් එවැනි භික්ෂූන්වහන්සේ සමග උන්වහන්සේ 1960 ගණන්වල දී බණ සම්ප්‍රදායේ ධර්ම දේශනා ප්‍රචලිත කිරීමට ද දායක වූ අතර ශ්‍රී ලංකාවේ බටහිර පන්නයට හැඩගැසුණු මධ්‍යම පාංතික ජනතාවගේ දෛනික ජීවිතයට බෞද්ධ උගැන්වීම් සමීප කරවීමට ද කටයුතු කළහ.

නාරද මහාස්ථවිරයන් වහන්සේ විසින් රචිත කෘති 
The Buddha and his Teachings Fourth Edition: Buddhist Missionary Society, Kuala Lumpur, Malaysia, 1988. 
Buddhism in a Nutshell
The Buddhist Doctrine of Kamma and Rebirth
A Manual of Abhidhamma
An Elementary Pali Course
Life of Venerable Sariputta
Everyman’s Ethics
Facts of Life
Dhammapada, Pali text and translation
The Way to Nibbana
The Mirror of the Dhamma: a manual of Buddhist recitations and devotional texts
An Outline of Buddhism
The Life of Buddha, in his own words

ආශ්‍රිත නාමාවලිය
වික්ෂෝප අප ස්වාමිදුව

වික්ෂෝප අප ස්වාමිදුව (), වික්ෂෝප දේව මෑණියෝ, වික්ෂෝප දේව මාතාව හෝ වික්ෂෝප මාතාව (), සහ වික්ෂෝප අප මෑණියෝ, සප්ත වික්ෂෝපයන්ගේ අප ස්වාමිදුව යනු, ඇයගේ ජීවිතයෙහි අත් දුටු වික්ෂෝපයන් හා සම්බන්ධයෙන්  කන්‍යා මරියතුමිය හැඳින්වෙන නම් වෙති.  ලෙසින්, එය කතෝලික සභාවෙහි මරිය ශිල්පය සඳහා ප්‍රධාන මාතෘකාවක්ද වෙයි.

මරියතුමියගේ වික්ෂෝප සත, ජනප්‍රිය රෝමානු කතෝලික ඇදහිල්ලකි. පොදුවෙහි භාවිතා වන ආගමික රූපයන්හී, කන්‍යා මරියතුමිය දැක්වෙන්නේ වික්ෂෝප ජනක සහ කඳුළු සලමින් සිටිමින්, දිගු කඩු හෝ කිණිසි හෝ එකක් හෝ සතක් හෝ ඇයගේ හදවත විනිවිද යමින් බොහෝවිට ලේ ගලමින් සිටින ලෙසකිනි. ධ්‍යානය අඩංගු ඇදහිලි යාච්ඤා වෙතින් ඉස්මතු කෙරුණේ, සිමියොන් තුමන්ගේ අනාගත වාක්‍යය මත පදනම් වූ එතුමියගේ වික්ෂෝප සත වෙයි. මෙම මාතෘකාව යටතෙහි දැක්විය හැකි භක්තිය පිළිබඳ පොදු නිදසුන් වන්නේ සර්වයිට් ජපමාලය, හෝ සප්ත වික්ෂෝප අප ස්වාමිදුවගේ ජපමාලය සහ මරියතුමියගේ සප්ත ප්‍රමෝද සහ මෑතකදී එක්වූ, "මරියතුමියගේ වික්ෂෝපජනක සහ නිර්මල හෘදය" වෙති.

වික්ෂෝප අප ස්වාමිදුවගේ මංගල්‍යය ජනවන්දනාමය ලෙසින් සෑම සැප්තැම්බර් 15 දිනකම පැවැත්වෙන අතර, සමහරක්  කතෝලික රටවල  වික්ෂෝප සිකුරාදා මංගල්‍යයක් පැවැත්වෙයි.

මරියතුමියගේ වික්ෂෝප සත 
වික්ෂෝප සත වනාහී, පොදු ඇදහිල්ලට පාත්‍රවූ භාග්‍යවත් කන්‍යා මරියතුමියගේ ජීවිතයේ සිද්ධීන් වන අතර කලා කෘතීන්හී නිතොර නිරූපනයට ලක්වෙයි.

වික්ෂෝප සත, ජපමාලයෙහි වික්ෂෝපජනක අභිරහස් පහ සමග පටලවා ගත යුතු නොවෙයි.

 සිමියොන් තුමාගේ අනාගත වාක්‍යය. (http://www.usccb.org/bible/luke/2) 
 ඊජිප්තුවට පලායෑම. (http://www.usccb.org/bible/matthew/2)
 ජෙරුසලෙමෙහි දේව මාළිගයෙහිදී ළමා ජේසුස්වහන්සේ නැතිවීම. (http://www.usccb.org/bible/luke/2)
  වියා ‌ඩොලරෝසා තුලදී මරියතුමියට ජේසුස්වහන්සේ හමුවීම. (නව ගිවිසුමෙහි සඳහන් නොවෙයි) 
 කල්වාරි කන්ද මතදී ජේසුස්වහන්සේ කුරුසියෙහි ඇණ ගැසීම. (http://www.usccb.org/bible/matthew/27), (http://www.usccb.org/bible/mark/15), (http://www.usccb.org/bible/luke/23), (http://www.usccb.org/bible/john/19)
 ජේසුස්වහන්සේගේ එක් ඇලයක් හෙල්ලයකින් සිදුරු කිරීම හා, එතුමන්ගේ සිරුර කුරුසියෙන් පහළට රැගෙන ඒම. (http://www.usccb.org/bible/john/19)
 අරිමාතියේ ජෝසෙප් විසින් ජේසුස්වහන්සේ භූමදානය කිරීම. (http://www.usccb.org/bible/matthew/27),   (http://www.usccb.org/bible/mark/15), (http://www.usccb.org/bible/luke/23), (http://www.usccb.org/bible/john/19)

කතෝලිකයන් විසින් සෑම දිනකම, ස්වර්ගයෙහි වැඩසිටින අපගේ පියාණෙනි යාච්ඤාව එක් වරක්ද එක් අභිරහසකට එකක් බැගින් නමෝ මරිය යාච්ඤා සතක්ද උච්චාරණය කිරීම පොදු පරිචයක් වෙයි.

ආශ්‍රිත
Reverse transcription

Reverse transcription යනු single stranded RNA (ribonucleic acid) template එකකින් ද්විත්‍ව දාම DNA (deoxyribonucleic acid) අණුවක් සාදාගැනීමේ ක්‍රමවේදයයි. මෙයට reverse transcription යනුවෙන් ව්‍යවහාර වන්නේ transcription ක්‍රියාවලියට විරුද්ධ දෙසට ක්‍රියාකිරීම නිසාය. බොහෝ single stranded RNA වෛරස (Class VI හෝ ssRNA-RT) සහ ද්විත්‍ව දාම DNA වෛරස (Class VII or dsDNA-RT), සිය ස්වභාවික ආසදන සහ ගුණන (replication) ක්‍රියාවලියේ දී මෙම ක්‍රමවේදය භාවිතා කරයි.

ඉතිහාසය
1970 දී Howard Temin සහ David Baltimore නම් වන විද්‍යාඥයන් දෙපල සිදුකරන ලද ස්වාදීන පර්යෙෂණ වල දී reverse transcriptase නමින් හැඳින්වෙන reverse transcription වලට හේතුවන එන්සයිමය සොයාගන්නා ලදී.

Class VI වෛරස තුල ර්everse transcription 

Retroviruses එසේත් නැත්නම් Class VI වෛරස ssRNA-RT, DNA intermediate සහිත RNA reverse transcribing වෛරස වේ. Retroviruse වලට උදාහරණ ලෙස Human Immunodeficiency Virus (HIV) සහ Human T-Lymphotropic virus (HTLV) දැක්විය හැක.

මූලාශ්‍ර

Genetics
Molecular biology