Suchinthana/si-wikipedia huggingface dataset:
විද්‍යුත් සහ ඉලෙක්ට්‍රොනික් ඉංජිනේරු ආයතනය

විද්‍යුත් සහ ඉලෙක්ට්‍රොනික ඉංජිනේරු ආයතනය යනු විද්‍යුත් ඉංජිනේරු ක්ෂේත‍්‍රයේ සංවර්ධනය සඳහා ගොඩනගා ඇති ලාභ නොලබන පෞද්ගලික ආයතනයකි. එය ගොඩනැගීමේ සහ පවත්වාගෙන යෑමේ මුලික අරමුණ වී ඇත්තේ විද්‍යුත් තාක්‍ෂණය වැඩි දියුණු කිරීමයි. ලොව පුරා රටවල් 150 මෙම ආයතනයේ සාමාජිකත්වය දරයි.

1963 ජනවාරි 01 වන දින මෙම ආයතන ආරම්භ කරන ලද අතර මෙහි මුලස්ථානය  නිව්යෝක් නගරයේ පිහිටා ඇත්තේය.ආයතනය රටවල් 160ක පමණ ප්‍රමණයක් නියෝජනය කරමින් සාමාජිකයින් 400,000ක පමණ සමන්විත වන අතර ඉන් 55% පමණම ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයට අයත් වේ. 

විද්‍යුත් සහ ඉලේට්‍රොනික ඉංජිනේරු ආයතනය ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ නිවීයොක්හිදී ලාභ නොලබන ආයතන නීතිය යටතේ ස්ථාපනය කරන ලදී. 1963 වර්ෂයේ  මෙය පිහි‍ටුවිමෙදී 1912 දී පිහි‍ටුවන ලද ගුවන්විදුලි ඉංජිනේරු අයතනය සහ 1884 දී  පිහි‍ටුවන ලද ඇමෙරිකා විද්‍යුත් ඉංජිනේරු ආයතනය යන ආයතන එකතු කිරිමෙන් සිදු කරන ලදී. ඇමරිකානු විද්‍යුත් ඉංජිනේරු ආයතනය  මුලික වශයෙන් ‍රැහැන් සහිත සන්නිවේදනය, අලෝකය සහ ජිව පද්ධති පිළිබද කටයුතු කළ අතර ගුවන්විදුලි ඉංජිනේරු ආයතනය ගුවන්විදුලි ඉංජිනේරු ක්‍රම ශිල්ප කෙරෙහි ප්‍රධාන වශයෙන් අවධානය යොමු කරමින් කටයුතු කරන ලදී.
විද්‍යුත් සහ ඉලෙක්ට්‍රොනික ඉංජිනේරු ආයතනයෙහි ව්‍යවස්ථාව මගින් ඔවුන් අධ්‍යාපනික සහ විද්‍යුත්, ඉලෙක්ට්‍රෝනික සහ පරිගණක ඉංජිනේරු ක්ෂේත්‍රයන් ඉලක්ක කරගෙන සිදු කරන ආයතනයක් ලෙස හඳුන්වා දෙයි. මේ සඳහා ඔවුහු විද්‍යාත්මක සඟරා පල කිරිම, සම්මන්ත්‍රණ සහ වඩමුළු පැවැත්විම වැනි කටයුතු සිදුකරන අතර මෙම ක්ෂේත්‍රයට අදාලව විද්‍යාත්මක ජර්නල ප්‍රකාශයට පත්කිරිම අතින් ඔවුන් ප්‍රමුඛස්ථානයෙහි ලා සැලකේ. විද්‍යුත් සහ ඉලේට්‍රොනික ඉංජිනේරු ආයතනය සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, ඔවුහු ප්‍රමුඛතම කර්මාන්තමය සම්මතයන් සහ ප්‍රමිතින් ඉදිරිපත් කරන ආයතනයක් බවට පත්ව සිටි. 

විද්‍යුත් සහ ඉලෙක්ට්‍රෝනික ඉංජිනේරු ආයතනයෙහි සාමජිකත්වයද සුවිශේෂි තැනක් ගන්න අතර එය විවිධාකාරයෙන් කාණ්ඩගත වී ඇත. මෙහි බහුතරයක් සමාජිකයන් වෘත්තිමය විද්‍යුත් සහ ඉලෙක්ට්‍රෝනික ඉංජිනේරුවන්ය. ආධුනිකුට ආයතනය වෙත ශිෂ්‍ය සමාජිකයකු, වෘත්තිමය සමාජිකයකු, සහකාර සමාජිකයකු ලෙස සම්බන්ධ විය හැක. සමාජික ස්වභාවය වෙනස් විම් ආදියට විවිධ නීති සහ රෙගුලාසි විද්‍යුත් සහ ඉලෙක්ට්‍රෝනික ඉංජිනේරු ආයතනය භවිතා කරයි. සමාජිකත්ව වර්ගීකරනය යටතේ ශිෂ්‍ය සමාජිකත්වය, සාමාන්‍ය සමාජිකත්වය, ජ්‍යේෂ්ඨ සමාජිකත්වය, ගරු සමාජිකත්වය, පුර්ණ කාලීන සමාජිකත්වය, සාමාජමය සමාජිකත්වය, සහ මිතුරු සමාජිකත්වය යනාදී කණ්ඩයන් පවති.

සටහන් 

{|

|Institute of Electrical and Electronics Engineers
|-
{|
ඉස්ලාමීය අධ්‍යාපනය

ඉස්ලාමීය අධ්‍යාපනයට ඉස්ලාම් ආගමට අදාළ න්‍යායන්ද නීතිමය අධ්‍යාපනයද අයත් වේ. ඊට අමතරව ඉස්ලාමීය විද්‍යාව සහ ආර්ථික ක‍්‍රම වේදයන්ද ඊට අයත්ය.
මුස්ලිම් නොවන පිරිස් ඉස්ලාමීය අධ්‍යාපන ලෙස හඳුන්වන්නේ ඉස්ලාම් ආගම, සංස්කෘතිය , ඉතිහාසය සහ දර්ශනය පිළිබඳ අධ්‍යාපනයයි.
වර්තමාන ලෝකයේ ඉස්ලාමීය අධ්‍යාපනය වඩාත් ව්‍යාප්තව ඇති අතර ඒ සඳහා සරසවි උපාධි පිරිනමන සරසවි බහුලව ඇත.

ආශ්‍රිත 
 ඉස්ලාම්

ඉස්ලාම්
තෝමස් අල්වා එඩිසන්

තෝමස් අල්වා එඩිසන් (1847 පෙබරවාරි 11 - 1931 ඔක්තෝම්බර් 18) යනු ප්‍රකට ඇමෙරිකානු පර්යේෂකයෙකි. මානව සංස්කෘතිය නව මඟකට යොමු කළ සොයා ගැනීම් රැසක් ඔහු විසින් සිදු කළ අතර ග්‍රැමෆෝනය, විදුලි බුබුළ ඉන් සමහරකි. 

ග්‍රැමෆෝනය නිර්මාණය කරන ලද්දේ 1877 දීය. එවකට ජනයාට මෙය මහත් විශ්මිත නිර්මාණයක් වු අතර එඩිසන් අසාමාන්‍ය හැකියාවක් ඇත්තෙකු ලෙස ප්‍රසාදයටද පාත්‍ර වුයේය.
1880 වර්ෂයේදී එඩිසන් ෆ්ලොරීඩා ප‍්‍රාන්ත‍්‍රයේ පදිංචි වු අතර එහිදී ඔහු ‘ ඔටෝමොබයිල් ’ තාක්‍ෂණයේ නිර්මාතෘ හෙන්රි ෆෝඩ් සමඟ මිත්‍ර වුයේය. ‘ ඔටෝමොබයිල් ’ තාක්‍ෂණය සඳහා එඩිසන්ගේ දායකත්වයක් ලැබුණේද ඒ හරහාය. 

1901 ඔහු සංබරි කලාපයේ සංචාරය කළේ පතල් නිරීක්‍ෂයකු ලෙසය. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ඔහු ෆැල්කන්බි‍්‍රජ් යපස් නිධිය සොයා ගත්තේය.

එඩිසන් සාර්ථක ව්‍යාපාරිකයකුද වුයේය. ප්‍රවාහන අංශයේ විවිධ ව්‍යාපාර රැසක් ඔහු විසින් හොබවනු ලැබු අතර සිනමා ක්ෂේත‍්‍රය තුළද එවැනි ව්‍යාපාර කටයුතු වලට ඔහු හවුල් වුයේය.

තෝමස් අල්වා එඩිසන් මෙලොව හැර ගියේ 1931 ඔක්තෝම්බර් 18 වන දිනය. ඒ වෙස්ට් ඔරේන්ජ්හි ලේවෙලින් පාර්ක් නම් ස්ථානයේ පිහිටි නිවසේදීය. එඩිසන්ගේ අවසන් හුස්ම රැගත් පරීක්‍ෂණ නලයක් හෙන්රිෆෝඩ් කෞතුගාරයේ තැන්පත් කර ඇත්තේය.

තෝමස් අල්වා එඩිසන්
1847 උපත්
1931 මරණ
රයිට් සහෝදරයෝ

රයිට් සහෝදරයින් ලෙස ප්‍රකට, ඕවිල් (1871 අගොස්තූ 19 - 1948 ජනවාරි 30) සහ විල්බර් (1867 අප්‍රේල් 16 - 1912 මැයි 30) ඇමරිකානු ජාතිකයෝ වූහ. ඔවුන් දෙපළ ලොව පුරා ප්‍රචලිත වුයේ ප්‍රථම වරට සාර්ථකව ගුවන් යානයක් නිපදවීම නිසාය. එනම් ප්‍රථම වරට වඩා හොඳින් පාලනය කළ හැකි පියාපත් සහිත ගුවන්යානයක් නිපදවුයේ මොවුන් විසිනි.

මොවුන් හඳුන්වා දුන් ‘අක්‍ෂ තුනක පාලනය’ නැමැති ක්‍රමවේදය හරහා ගුවන් නියමුවාට වඩාත් කාර්යක්‍ෂම ලෙස තම යානය හසුරුවා ගැනීමට අවකාශ ලැබිනි. අදටද ගුවන්යානා පාලනයේ සම්මතය මෙයයි.

වසර ගණනාවක් පුරා මුද්‍රණ ශිල්පයේ, මෝටර් කාර්මික ශිල්පයේ යෙදෙමින් ලබාගත් පළපුරුද්ද සහ දැනුම ගුවන් යානය සොයා ගැනීම දක්වා සහෝදරයින් දෙපළ මෙහෙයවනු ලැබීය. බයිසිකලයක පවතින සමතුලිතතාව පවත්වාගැනීමේ හැකියාව ඔස්සේ කල්පනා කළ ඔවුන් සමතුලිතතාව පවත්වා ගතහැකි පියාඹන යානයක් පිළිබඳ සිහින දුටුවේය. ගුවන් යානය නිපදවුනේ ඒ අනුවය.

සටහන් 

| 
|}
බහු භාෂා

භාෂා දෙකක් හෝ වැඩි ගණනක් කථා කරන තත් කථිකයෙක්, භාෂා දෙකක් හෝ වැඩි ගණනක් කථා කරන කථික ප‍්‍රජාවක් හෝ විවිධ භාෂා කථා කරන කථිකයන් අතර ඇතිවන සිදුවිම් බහුභාෂාත්මක බව යන්නෙන් හැදින්වේ.

බහු භාෂාමය පුද්ගලයින් 

ඉතා පෘථුල අර්ථයෙන් ගත් කළ බහුභාෂාමය පුද්ගලයෙක් යනු එකකට වඩා වැඩි භාෂා ගණනක් කථා කළ හැකි ඕනෑ පුද්ගලයෙකි. එය සක‍්‍රිය (කථා කිරිම හෝ ලිවිම මගින්) හෝ අක‍්‍රිය (සවන්දිම හා කියවිම) විය හැකිය. වඩාත් නිශ්චිත වශයෙන් භාෂා දෙකක් හෝ තුනක් සම්බන්ධ වන අවස්ථාවන් විස්තර කිරිම ‘ද්විභාෂාමය’ හෝ ‘ත්‍රෛභාෂාමය’ යන පදය යෙදේ. බහුභාෂාමය පුද්ගලයන් හැදින්විමට යොදන වර්ගීය පදයක් වනුයේ ‘බහුභාසී’ යන්නයි.

බහුභාෂාමය යන්න භාෂා දෙකක් හෝ වැඩි ගණනක් සම්බන්ධව ස්වදේශිකයෙක් වැනි යනුවෙන් දැඩිව නිර්වචනය කළ හැකිය. ස්වදේශිකයෙක් වැනි වු මට්ටමට වඩා අඩු නමුත් භාෂා දෙකක් හෝ වැඩි ගණනින් සන්නිවේදනය කළ හැකි යනුවෙන් එය ලිහිල්ව ද නිර්වචනය කළ හැකිය.

බහුභාෂා කථා කරන්නන් සිය කුඩා කාලයේදී ප‍්‍රථම භාෂාව වශයෙන් හදුන්වන අවම වශයෙන් එක් භාෂාවක් අත්කරගෙන පවත්වා ගත්හ. ප‍්‍රථම භාෂාවන් (සමහරවිට මව් භාෂාව යනුවෙන් ද හදුන්වන) දැඩි ලෙස  භාවිතයට ගැනුන ක‍්‍රම මගින් විධිමත් අධ්‍යාපනයකින් තොරව අත්කර ගැනේ. උත්පත්තියේ සිට මුල් භාෂා දෙකක් අත්කරගන්නා දරුවන් සමගාමී ද්විභාෂිතයක් ලෙස හැදින්වේ. සමගාමි ද්විභාෂිකයින් සම්බන්ධයෙන් වුව ද එක් භාෂාවක් අනික් භාෂාවට වඩා බල පැවැත්වේ. මෙවැනි ද්විභාෂාත්ම තත්ත්වයක් බොහෝවිට ඇතිවිය හැක්කේ වැඩි වශයෙන් ළදරුවකු ඒක භාෂික පරිසරයක් තුළ ද්විභාෂාත්මක දෙමව්පියන් විසින් ඇති දැඩි කරනා විටදීය. දෙමව්පියන් ඒක භාෂාත්මක වන නමුත් තමන්ගේ දරුවා හෝ දරුවන් වෙනස් රටවල් දෙකක ඇති දැඩි කළ විට දී ද මෙය සිදවිය හැකිය.

බහු භාෂාත්මක භාවය පිළිබද නිර්වචනය 

	එක් විද්වතුන් කණ්ඩාටහක් උපරිමවාදි නිර්වචනයක් වෙනුවෙන් තර්ක කරති. ඔවුනට අනුව එක් භාෂාවක් කථා කරන්නන් අනෙක් භාෂාවන්හි මෙන් එම භාෂාවෙහි දේශියත්වයක් සතුව සිටි අතර අනෙක් භාෂාවන්හි මෙන්ම එම භාෂාව පිළිබද දැනිමක් හා පාලනයක් ද සතුව සිටිති. අනෙක් විද්වතුන් කණ්ඩායමක්, පාවිච්චිය මත පදනම් වු අවම නිරිවචනයක් වෙනුවන් තර්ක කරති. මෙම කණ්ඩායමේ අදහස අනුව භාෂාවෙහ ව්‍යක්ත බවක් නොමැතිව වාක්‍ය කණ්ඩය හා අදහස් සාර්ථකව සන්නිවේදනය කරන සංචාරකයන් ද්විභාෂික ලෙස හැදින්විය හැකිය.

	කෙසේ වුව, ද්විභාෂාත්මක ලෙස වර්ගීකරණය කිරිම සදහා භාෂාවක් පිළිබද කොපමණ ප‍්‍රමාණයක් දැනුමක් ලබා තිබිය යුතු ද යන ප‍්‍රශ්නයට පිළිතුරු නොසපයන නිසා මෙම නිර්වචනයන් සම්බන්ධයෙන් ගැටළු පැන නැගිය හැකිය. එහි ප‍්‍රතිඵලයක් ලෙස බොහෝ කථිකයින් උපරිම පරමාදර්ශි තත්ත්වයක් අයත් කර නොගන්නා නිසා භාෂා හදාරන්නන් අසම්පුර්ණ ලෙස දැකිමට ඉඩ ඇති අතර එහිම දිගුවක් ලෙස භාෂාව ඉගැන්වීම අසාර්ථක කාර්යයක් ලෙස දැකීමට ද ඉඩ ඇත. ළමයින් නොබෙල් ත්‍යාග දිනුවත් ලෙස ‘රසායන විද්‍යාව ගැන කථා කිරිමට’ හෝ ඔවුන් පාසැලෙන් ඉවත් වු වහාම වෘත්තිය මලල ක‍්‍රිඩකයන් විය යුතු යැයි හෝ කිසිවෙක් අපේක්ෂා නොකරයි. නමුත් උපාධි ලබා යන ළමයින් සම්බන්ධයෙන් දෙවැනි භාෂාවක් පිළිබද චතුර භාවයට අඩු තත්ත්වයක් කෙසේ නමුත් අප‍්‍රමාණාවත්වය.

	අනෙක් අතට ‘හෙලෝ’ යන්න එකකට වඩා වැඩි භාෂා ගණනකින් කිව හැකි පුද්ගලයෙක් බහු භාෂාත්මක යැයි තර්ක කිරිම භාෂා ඉගෙනුම් ක‍්‍රියාවලිය හැල්ලූවට පත් කරයි.

	බොහෝ බහුභාෂාත්මක කථිකයන් මෙම අවම හා උපරිම නිර්වචනයන් අතර කිසියම් තැනක සිටින බව කුක් 1992 වර්ෂයේ සිට තර්ක කළේය. කුක් මොවුන් බහු ප‍්‍රවීණයන් ලෙස හදුන්වයි.

සටහන් 

| Multilingualism
|}
{|
පුරාණෝක්ති

කිසියම් සංස්කෘතියක් විසින් සත්‍යයැයි විශ්වාස කරන ස්වභාවික සිදුවීම් තේරුම් කිරීම සදහා අද්භූතත්වය යොදාගනු ලබන සහ විශ්වයේ සහ මනුෂ්‍යත්වයේ ස්වභාවය විස්තර කිරිම සදහා යොදා ගනු ලබන ජන කථා/ මිථ්‍ය/ පුරාවෘත්ත සමුහයක් පුරාණෝක්ති ලෙස හැදින්වේ. පුරාණෝක්ති යන්නෙන් මිථ්‍යා කථා එකතු කිරිම, අධ්‍යයනය සහ පුරාණෝක්ති සංග‍්‍රහය යනුවෙන් ද හැදින්වෙන මිථ්‍යා කථා පැහැදිලි කිරිම යනුවෙන් ද හැදින්වෙන දැනුමෙහි ශාඛාවන් ද ඇතුළත්ය.

පදය
පුරාණෝක්ති යන පදය අවම වශයෙන් 15 වැනි සියවසේ සිට භාවිතයේ පැවතුණු අතර ‘‘මිථ්‍යා කථා අධ්‍යයය හෝ ප‍්‍රකාශනය’ ඉන් අදහස් වේ. ‘‘මිථ්‍යාවන් සමුහය’’ යන්නෙහි අතිරේක අර්ථය ක‍්‍රි.වර්ෂ 1781 තරම් ඈතට යයි. (වඩා විස්කෘත භාවිතාවේ දී ‘‘අවම වශයෙන් පොත්විල් විසින් ඇමරිකානු සමාජය අති විශාල ලොතරුයියකට සමාන කිරිමේ සිට ව්‍යාපාර පිළිබද අපේ පුරාණෝක්ති අවදානම් දැරිම ප‍්‍රශංසාවට ලක් කළේය’’ යන්නෙන් එම වචන සමුහය හෝ පුද්ගලික මතවාදි හෝ සමාජමය වශයෙන් ගොඩනැගු ලැබු ඥානය යන්න වෙත ද යොමු කරනවා විය හැකිය) පුරාණෝක්තගත යන විශේෂණය වර්ෂ 1678 තරම් ඈතට දිව යයි.

සාමාන්‍ය භාවිතයේ දී මිථ්‍යාව යන්න ප‍්‍රබන්ධය හා උපමා කථාව සමඟ සමාන අර්ථයෙන් යෙදිය හැකිය. නමුත් සමහර විද්වතුන් එම පදයන් අතර දැඩි වෙනසක් දකිති. එම පදය 19 වැනි ශතවර්ෂයේ සිට ඉංග‍්‍රිසි භාෂාවේ භාවිතාවිය. ඔක්ස්ෆඞ් ඉංග‍්‍රිසි ශබ්ද කෝෂයෙහි නවතම මුද්‍රණයේ එහි අරුත් අතර පහත පරිදි වෙනස්කම් දකි.

මිථ්‍යා කථාවක් යන්න පරම්පරාගත කථාවක්ය යන ඔක්ස්ෆර්ඞ් ඉංග‍්‍රිසි ශබ්ද කෝෂයේ නිර්වචනයට වෙනස්ව බොහෝ ජනකථාකරුන් එම පදය යොදනුයේ එක් කාණ්ඩයක පරම්පරාගත කථා පිළිබදව පමණි. මෙම ක‍්‍රමය අනුව පරම්පරාගත කථා කාණ්ඩ තුනකට පිළියෙල කළ හැකිය.

ආගමික අධ්‍යයනයක් පිළිබද විද්වතුන් බොහෝවිට මිථ්‍යාවන් යන පදය ප‍්‍රධාන චරිත ‘දෙවිවරුන්ම හෝ ආසන්න දෙවිවරුන්’’ ගෙන් යුක්ත කථාවලට සීමා කරති.

සමහර විද්වතුන් ‘මිථ්‍යාව’’ න පදයෙහි නිර්වචනය සීමා කිරිමට ගනු ලබන එවැනි උත්සාහයන් හා එකඟ නොවෙති. ජී.එස්. කර්ක් නම් සම්භාව්‍ය ලේඛකය මිථ්‍යා හා ජන කථා අතර ඇති වෙනස ප‍්‍රයෝජනවත් විය හැකි යයි විශ්වාස කරයි. නමුත් කථා,ජන කථා සහ පුරාවෘත්ත නියම මිථ්‍යාවන් ලෙස වර්ග කිරිම පෙනුමට සරල සහ සිත් ඇදගන්නා සුළු වුව ද දැඩි ව්‍යාකූල බවක් ද ඇති කළ හැකිය. විශේෂයෙන් ‘‘සියළුම මිථ්‍යා, ආගමික විශ්වාස හැගීම් හෝ පුරුදු සමඟ සම්මිශ‍්‍රිතය යන අදහස ඔහු විශේෂයෙන් ප‍්‍රතික්ෂේප කරයි. රොබට් ඒ සිගල් නමැති ආගමික පඩිවරයා ඊටත් වඩා වැඩි දුර ගොස් මිථ්‍යාවක් යනු සරලව දිව්‍යමය, මානව හෝ සත්ව පෞරුෂයන් ප‍්‍රධාන චරිතය ලෙස ඇති කථා ලෙස නිර්වචනය කරයි.

ක‍්‍රිස්තියානි යුගය එළඹෙන විට ග‍්‍රීක-රෝමානු ලෝකයෙ ‘මිථ්‍යාව’ යන පදය උපමා කථාව ප‍්‍රබන්ධය, බොරුව යන අර්ථයෙන් යෙදිම ආරම්භ කළහ. එහි ප‍්‍රතිඵලයක් ලෙස මුල් ක‍්‍රිස්තියානි ලේඛකයන් ‘මිත්‍යා’ යන්න එම අර්ථයෙන් භාවිතා කළහ. මිථ්‍යාව යන පදයෙහි මෙම භාවිතාව ජනප‍්‍රිය ව්‍යවහාරයට පත් විය.

මෙම ලිපියෙහි ‘මිථ්‍යාව’ යන පදය යොදාගෙන ඇත්තේ බොරුව යන්න පිළිබදව ඇති ජනප‍්‍රිය සම්බන්ධතාවයෙන් ඉවත් වී විද්වත් අරුතකිනි.

විශ්වයේ මැවීම සහ සංවිධානය, මිනිසාගේ හැඩය සහ ශිෂ්ඨාචාරය පිහිටුවිම පැහැදිලි කිරිම සදහා මිථ්‍යාවන් පවසා ඇත. එය මහජනයාට පාඩම් උගන්වන අතර එයට ඉතිහාසයය සහ සංස්කෘතිය, චරිතයන් සහ ඒවා නිර්මාණය කළ පන්නරය ද සම්බන්ධ විය.
ස්වභාවික භාෂා

භාෂාව පිළිබඳ දර්ශනයෙහි ස්වභාවික භාෂාවක් (හෝ සාමාන්‍ය භාෂාවක්) යනු (පරිගණක වැඩසටහන් භාෂාව හෝ විධිමත් තර්ක ශාස්ත‍්‍රය විශේෂයෙන් ගණිතමය තර්ක අධ්‍යයනය සඳහා යොදා ගනු ලබන භාෂාවන් වැනි) විධිමත් භාෂාවන්ගෙන් සහ නිර්මාණය කළ භාෂාවන්ගෙන් වෙන්කොට හදුනාගත හැකි භාෂාවකි.

ස්වභාවික භාෂාව නිර්වචනය කිරීම 
නිශ්චිත නිර්වචනය විවාදාත්මක වුව ද ස්වභාවික භාෂාව බොහෝවිට, කෘත‍්‍රිම හෝ එස්පෙරාන්ටෝ, ලැමිනෝ සෙක්සියෝන් සහ ඔක්සිඩෙන්ටල් වැනි නිර්මාණික භාෂාවන්ගෙන් වෙන්කොට දැක්වේ.

ස්වභාවික භාෂාවන්ට පාදක වු රීතින් හි සියළුම අංශයන් සම්බන්ධයෙන් වාග් විද්‍යාඥයන්ට ඇත්තේ අසම්පුර්ණ අවබෝධයකි. එහෙයින් මෙම රීතින් අධ්‍යයනයට භාජනය වූ විෂයයන් වී තිබේ. ස්වභාවික භාෂාවන් තේරුම් ගැනීමෙන් භාෂාවක් ක‍්‍රියාත්මක වන්නේ (පද ගැලපුම, ශබ්දාර්ථ විද්‍යාව, ශබ්ද විද්‍යාව. ස්වර ශාස්ත‍්‍රය ආදී) කෙසේ ද යන්න පමණක් නොව මිනිස් සිත සහ මිනිස් මොළය භාෂාව ක‍්‍රියා කරවන්නේ කෙසේ ද යන්න පිළිබඳව ද බොහෝ කරුණු හෙළිදරව් වෙයි. වාග් විද්‍යාත්මක කොන්දේසිවලට අනුව ස්වභාවික භාෂාවක් අදාළ වන්නේ ස්වභාවිකව විකාශනය වූ භාෂාවකට පමණකි. ස්වාභාවික භාෂා අධයයනය මුලික වශයෙන් සම්බන්ධ කර ගන්නේ දේශීය (ප‍්‍රථම භාෂාව) කථාකරන්නන්ය.

විශ්ව ව්‍යාකරණ න්‍යාය,  ඕනෑම එක් භාෂාවක නිශ්චිත ව්‍යාකරන ව්‍යුහය කෙරෙහි බලපැවැත්වෙන යම් යම් පාදක වූ රීතින් පවතීයයි යෝජනා කරයි.

ව්‍යාකරණාඥයින්, ශබ්දකෝෂ ලියන්නන් සහ භාෂා ප‍්‍රතිපත්ති සකසන්නන් භාෂාවේ විකාශනය කෙරෙහි කිසියම් බලපෑමක් සිදු කළ ද ඔවුන් විසින් කිවයුතු යැයි මහජනයා විශ්වාස කරන දේ කෙරෙහි බලපෑම් කිරිමට ඔවුන්ට ඇති හැකියාව, මහජනයා ඇත්තටම පවසන දෙයට වඩා වෙනස් ව පවතී. ඒ අතරින් ස්වභාවික භාෂාව පසුව කියන ලද කාරණයට අදාළ වන අතර ඒ නිසා එය විධායක පදයකට වඩා විස්තරාත්මක පදයක් වෙයි. එහෙයින් සම්මත නොවන භාෂා විශේෂයන් (අප‍්‍රිකානු ඇමෙරිකානු දේශීය ඉංග‍්‍රිසි වැනි) සම්මත භාෂා විශේෂයෙන් (සම්මත ඇමෙරිකානු ඉංග‍්‍රිසි වැනි) පමණටම ස්වභාවික වේ.
පුරා මානව විද්‍යාව

පාෂාණීය ධාතු විද්‍යාව සහ භෞතික මානව විද්‍යාව යන ශික්ෂාවන් සංකලනයෙන් නිමැවෙන පුරා මානව විද්‍යාව විසින් සිදු කෙරෙනුයේ පාෂාණීභූත අස්ථි සහ පිය සටහන් වැනි ෆොසිලිකෘත ආදි මානව සාක්ෂී වල හමු වන ආකාරයට පුරාතන මානවයන් පිළිබඳ හැදෑරීමයි.

පුරා මානව විද්‍යාවේ ඉතිහාසය

මෙම විද්‍යාව මානවයාගේ විකාශනය පිළිබද අධ්‍යයනයට තුඩුදුන් වැදගත් සොයාගැනිම් සිදු වු 1800 වසරෙහි පසුකාලයේ ආරම්භ විය යන්න විවාදයන්ට තුඩුදිය හැකිය. මුල් අවදිය පුරා මානව විද්‍යාව පිළිබඳ පර්යේෂණ සදහා ජර්මනියේ නියැන්ඩර්තාල් සොයා ගැනිමද, තෝමස් හකස්ලි ගේ ස්වභාව ධර්මයෙහි මිනිසාගේ ස්ථානය පිළිබද සාක්ෂි සහ චාල්ස් ඩාවින්ගේ ‘ද සිසෙන්ට් ඔෆ් මැන්' (මිනිසාගේ පෙලපත) යන ග‍්‍රන්ථය ද ඉතාමත් වැදගත් වේ.

	පරිණාමය පිලිබද ඩාවින්ගේ මුල් ග‍්‍රන්ථය මානව පරිණාමය සම්බන්ධ නිහ්චය ප‍්‍රහ්නය පිළිබදව කතා නොකළද විෂය පිළිබදව ඩාවින් විසින් ලියන ලද්දේ මිනිසා සහ ඔහුගේ ඉතිහාසය පිළිබදව ආලෝකයක් විහිදුවනු ඇත යන්න පමනකි. තෝමස් හක්ස්ලි සහ රිචඞ් ද්වන් අතර ඇති වු වැදගත් මසානව පරිණාමය පිලිබද අදහස කෙරෙහි යොමුවිය. හක්ස්ලි විසින් වර්ෂ 1863 දි ලියු ස්වභව ධර්මයේ මිනිසාට හිමි ස්ථානය පිළිබද සාක්සි නම් ග‍්‍රන්ථයෙහි මානවයන් සහ වානරයන් අතර ඇති සමානකම් සහ වෙනස්කම් බොහෝමයක් විශ්වාසනිය ලෙස පැහැදිලි කරන ලදි. ඩාවින් එම විකසනය පිළිබදව ඔහුගේම ග‍්‍රන්ථය වන ඩිසෙන්ට් ඔෆ් මැන් ප‍්‍රසිද්ධ කරන විට එය ඒ ව විටත් එහුගේ න්‍ය්‍යායෙහි ඉතා ප‍්‍රසිද්ධියට පත් වු අර්ථ කථනයක් විය. එම අර්ථකතනය එම න්‍යාය දැඩි විවාදාත්මක එකක් බවට පත් කළේය. ඩාර්වින්ගේ ආරම්භක සහයකයින් බොහෝ දෙනෙක් (ඇල්ෆ‍්‍රඞ් රසල් වොලස් සහ චාල්ස් ලියෙස් වැනි) පවා මානව වර්ගයා ඔවුන්ගේ පැහැදිලිවම සිමා රහිත මානසික ධාරිතාවයන් සහ සදාචාරාත්මක සංවේදිතාවන් ස්වබාවික වරණය ඔස්සේ විකාශනය වුයේය යන අදහසට බාධා කළහ.

සටහන් 

| Paleoanthropology
|}
{|
ජනගහණ ප‍්‍රවේණි විද්‍යාව

ජනගහණ ප‍්‍රවේණි විද්‍යාව  යනු ඇලීල සංඛ්‍යාතය ව්‍යාප්තිය සහ ප්‍රධාන පරිණාමීය ක්‍රියාවලීන් සතරෙහි බලපෑම නිසා එහි ඇතිවන වෙනස් කම් පිළිබඳ අධ්‍යයනයයි: ස්වභාවික වරණය, ජානමය ප්ලාවිතය, විකෘතිය සහ ජාන ගැල්ම.  එය විසින් ප්‍රතිසංයෝජනය, ජනගහණ අනුබෙදුම සහ ජනගහණ ව්‍යුහය යන සාධක ද සැලකිල්ලට ගනියි. ඒ අනුව එය අනුවර්තනය සහ විහේෂිකරණය වැනි ප‍්‍රපංචයන් විස්තර කිරිමට වැයම් කරයි. ජනගහණ ප‍්‍රවේණි විද්‍යාව නුතන විකාශනාත්මක සංහ්ලේෂනයෙහි වැදගත් කොටසක් විය. එහි මුලික ආරම්භකයන් වුයේ මිට සම්බන්ධ හික්ෂනයක් වු ප‍්‍රමානාත්මක ප‍්‍රවේනි විද්‍යාවට ද පදනම දැමු සෙවෝල් රයිට්, ජේ.බී.එස්. හැල්ඬේන් සහ ආර්.ඒ.ෆිෂර් ය.

විෂය පථය හා න්‍යායාත්මක විමර්ශනය

	නුතන විකාශනාත්මක සංශ්ලේෂනයෙහි ඉතාමත් වැදගත් විධිමත් ජයග‍්‍රහනය වුයේ ගණිතමය ජනගහන ප‍්‍රවේනි විද්‍යාවේ රාමුව සැකසිමයි. අනුක ප‍්‍රවේණි විද්‍යාවෙන් හෙලිකරන ලද මෙන්ඩෙලියානු නොවන පැතිකඩ මොහොතකට බැහැර කල ද මෙය පැහැදිලිවම යෝධ කාර්ය භාරයකි. මෙම පරිවර්තනය පහත දැක්වෙන අන්දමින් ක‍්‍රමානුරුපව දැකිය හැකි.

(1974 වර්ෂයේ ලෙවාන්ටින් ගේ පොතෙහි පිටු අංක 12 න්  උපුටා ගැනිනි)
එ මගින් ජානමය සහ අපිජානමය නිති. කියාකාරි ජිව විද්‍යාවේ විවිධ පැතිකඩ හෝ ප්‍රවේණි දර්ශනය රූපානු දර්හනයකට හරවන සංවර්ධවයක් නියෝජනය කරයි. මෙය අපි ප්‍රවේණික දර්ශන රුපානු දර්ශන සිතියම ලෙස හදුන්වමු.

== සටහන් 
======

| Population genetics
|}
{|

ශීර්ෂ පෙළ
සමාජ මානව විද්‍යාව

හවායි පැසිෆික් විශ්ව විද්‍යාලයේ මහාචාර්යවරයෙක් වන රොබට් බොරොෆ්ස්කි ට අනුව සමාජ මානව විද්‍යාව විසින්  "මානව විද්‍යාවට හා මානව විද්‍යාඥයන්ට අපේ කාලයේ සමාජයීය ප‍්‍රශ්න දෙසට ආලෝකය විහිදුවමින් එමෙන්ම සමාජයීය වෙනසක් සඳහා අනුබල දීමේ පැහැදිලි අරමුණින් යුක්තව ඒවා පිළිබඳව පුළුල් මහජන සංවාදයක් ධෛර්යමත් කරමින් විෂය ඉක්මවා ගොස් ගැටළුවලට සාර්ථකව මුහුණදීම සඳහා ඇති හැකියාව ප‍්‍රදර්ශනය කෙරේ." (බොරොෆ්ස්කි 2004).

මෙරිල් සින්ගර්  සමාජ මානව විද්‍යාව යන සංකල්පය විවේචනයට ලක් කළේ එය විසින්  ප‍්‍රායෝගික මානව විද්‍යාව නොසලකා හැර ඇතැයි යන පදනම මත සිටිමිනි. බොහෝ ප‍්‍රායෝගික මානව විද්‍යාඥයින් විසින් සමාජ මානව විද්‍යාව යැයි දැන් විස්තර කරනු ලබන දේ දැනටමත් කරනු ලබන හෙයින් සමාජ මානව විද්‍යාඥයින් ප‍්‍රායෝගික මානව විද්‍යාඥයින්ගෙන් දුරස් කිරිමේ උපක‍්‍රමයක් මිස නව ලේබලයක් අවශ්‍යවන්නේ මන්දැයි තේරුම් ගැනීමට දුෂ්කරයැයි ඔහු ලියයි. (ඩන්ගර්-2006) ‘‘එමෙන්ම තමන් ප‍්‍රායෝගික මානව විද්‍යාවෙන් සිතාමතා වෙන්කොට දකින අළුතින් බිහිවන ලේබලයන්හි අරමුණ කුමක්දැයි ප‍්‍රශ්න කළ යුතුව ඇත. ඉන් ඒවා ගොඩනංවන්නන් හෝ පෞද්ගලික අභිමතාර්ථයන් ඉෂ්ඨ වන අතර විෂයයෙහි වඩා පුළුල් ශුභ සිද්ධිය වෙනුවෙන් ඉන් ඉටුවන සේවය කුමක්දැයි දැකීම දුෂ්කර‘‘ යැයි රිල්කෝ බෝවර් විසින් ලියා ඇත. (රිල්කෝ- බෝවර් 2000) සින්ගර් ගේ ප‍්‍රකාශයට ප‍්‍රතිචාර දක්වන එරික් හැන්ස්ටාඞ් සමාජ මානව විද්‍යාව හේතුකොට ගෙන අවශයයෙන්ම ප‍්‍රායෝගික මානව විද්‍යාව බැහැර කිරිමක් සිදු නොවන බව තර්ක කරයි. (හැන්ස්ටාඞ් 2001) එක් වැදගත් කාරණයක් හේතුකොට ගෙන "එය ප‍්‍රයෝජනවත් අර්ථාලංකාරයක් වේ යයි ද සමාජ හා ශාස්ත‍්‍රීය අවබෝධය අතර වෙනසක් ඇතැයි යන කාරණයට එය අවධානය යොමු කරයි" ද යනුවෙන් පවසන ඇලන් ජෙෆ්රි ෆීල්ඞ්ස් (ෆිල්ඞ්ස් 2001) සමාජ මානව විද්‍යාව යන සංකල්පය වෙනුවෙන් පෙනී සිටි.
රේමන් ඩාට්

වර්ෂ 1924 දී දකුණු අප්ප්‍රිකාවේ කාවේ වයඹ පළාතේ ‘ටාඋන්ග්’ හි ඔස්ට්‍රෝලොපිතිකස් මානවයාට ළගින් ඥාති වු 'ඔස්ට්‍රලෝපිතකස් ඇෆ්‍රිකානිස්' ගේ ෆොසිලයක් සොයාගැනිම නිසා ප්‍රසිද්ධියට පත්  ඕස්ට්‍රේලියානු ජාතික ව්‍යච්චේද විද්‍යාඥයෙක් සහ මානව විද්‍යාඥයෙක් විය. ගොවියකු සහ වෙළෙන්දකු වුවකුගේ පුත්‍රයකු වු ඔහු දෙවරක් විවාහ වු අතර ඔහුට දරුවන් දෙදෙනෙකු විය.

මුල් ජිවිත කාලය 

ඔහු  ඕස්ට්‍රේලියාවේ වින්ස්ලන්තයේ ටුවොන්ග්හි උපත ලැබිය, වර්ෂ 1992 දකුනු අප්ප්‍රිකාවේ ජොහැන්නස්බර්ග්හි ඩිට්වෝටර් ස‍්‍රැන්ඞ් විශ්ව විද්‍යාලයේ අභිනවයෙන් පිහිට වු ව්‍යච්චේද විද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුවේ ප්‍රධාන තනතුර භාරගැනිමට පෙර ඉප්ස්විච් භාෂා පාසැල. ක්වින්ස්ලන්ත විශ්ව විද්‍යාලය, සිඞ්නි විශ්ව විද්‍යාලය හා ලන්ඩන් විශ්ව විද්‍යාලයේ අධ්‍යපනය  ලැබිය.

සොයා ගැනිම
වර්ෂ 1924 දී ටාඋන්ග්හි හුණුගල් පතල් හිමියෙක් පාෂාණිභූතව තිබු ගල් කැබලි සහිත පෙට්ටියක් ඩාට් වෙත නැව් මගින් යැවිය. එය පරික්ෂා කරමින් සිටිය දි එහි තිබි අන්තර් කපාල අච්චුවක් සහ ඊට ගැලපෙන තිඹස් ගත වු හිස් කබල් කොටසක් ඔහුට හමුවිය. මෙම 'ටාඋන්ග් ළදරුවාගේ ෆොසිලය’ (පසුව එය හැදින්වු පරිදි) විභාග කිරිමෙන් පසු එය ‘ඔස්ට්‍රලෝපිතකස් ඇමරිකානුස්’ නම් නව ප්‍රබේදයක් ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කළේය. ඔහුගේ නව සොයාගැනිම එහි කුඩා ප්‍රමාණයේ මොළය. මිනිසුන්ගේ මෙන් දත්වල පිහිටිම සහ ඍජුව සිටිමට තිබු ඉඩකඩ යනාදිය සලකා වානරයන් සහ මානවයන් අතර එතෙක් අඩුව තිබු පුරුක බවට උපකල්පනය කළේය.

ඩාට්ගේ සොයාගැනිම් සහ ඩාට්ව ද ආරම්භයේදි සමකාලින කිර්තිමත් මානව විද්‍යාඥයින් විසින් දැඩිව විවේචනය කරනු ලැබිය. ඒ අතරින් ඉතාම විශේෂ වුයේ ටාඋන්ග් දරුවා බාල ගොරිල්ලකුට වඩා වැඩි යමක් නොවන බව පැවසු ශ්‍රීමත් ආතර් කික්ය. නිදර්ශනය ඇත්ත වශයෙන් ළදරු වයසේ වු නිසා විවිධ අරුත් දැක්වීමට බොහො ඉඩකඩ තිබිණි. මිනිස් වර්ගයාගේ අප්ප්‍රිකානු මුලයන් සහ මානව ස්වභාවය සහිත මොළයත් පෙර දෙපාවලින් ඇවිදිම පිළිබද වර්ධනය ද යන කාරණා දෙකම ඒ සමයේ පැවතුණු විකාශනාත්මක සංකල්පයන් හා නොගැලපුණි . එම නිසා ඩාට් සහ ඔහුගේ ළදරුවා බොහෝ පහරදිම්වල ඉලක්ක බවට පත්විය.
විද්‍යාඥයෝ
මානව විද්‍යාව
මිනිස් ආහාර ජීරණ පද්ධතිය

ආහාර ජීර්ණ පද්ධතිය ප්‍රධාන වශයෙන් ආමාශය සහ අන්ත්‍ර/ බඩවැල් වලින් සමන්විත වේ.වඩා පුළුල්ව සැළකීමේදී ඹුඛයේ සිට ගුදය දක්වා සියළුම ඉන්ද්‍රියයන් මෙහි ලා සැළකේ.
වැඩිහිටි පිරිමියෙකුගේ ආහාර ජීර්ණ පද්ධතිය සාමාන්‍යයෙන් මීටර් 5 පමණ දිගකින් යුක්ත වේ.එය මීටර් 9 දක්වාද දිගින් යුක්ත විය හැකිය.පද්ධතිය ප්‍රධාන වශයෙන් පුර්වාන්ත්‍රිකය හෙවත් පෙර බඩවැල,මැදි බඩවැල සහ අපරාන්ත්‍රිකය යන් ප්‍රධාන කොටස් 3කින් සමන්විත වේ.ආහාර ජීර්ණ පද්ධතිය මගින් නිරන්තරයෙන් ජීර්ණය සඳහා අවශ්‍ය කරන හෝර්මෝන ශ්‍රාවය කිරීම සිදු කරනු ලබයි.ගැස්ට්‍රින්,සෙක්‍රටීන්,කොලෙසිස්ටොකිනින්,ග්‍රෙහිලින් යන හෝර්මෝන මේ යටතට ගැනේ.
ඉහළ ආහාර ජීර්ණ පද්ධතිය අන්නශෝතය,ආමාශය සහ ග්‍රහණිය හෙවත් කුඩා බඩවැලෙහි ඉහළ කොටස් යන ප්‍රධාන ඉන්ද්‍රියයන් 3කින් සමන්විත වේ.නමුත් ඉහළ ආහාර ජීර්ණ පද්ධතිය සහ පහළ ආහාර ජීර්ණ පද්ධතිය අතර මායිම් වෙනස් විය හැක.පහළ ආහාර ජීර්ණ පද්ධතිය සඳහා කුඩා බඩවැල් සහ මහා බඩවැල් අයත් වේ.සමහර අර්ථ දැක්වීම් වලට අනුව ගුදය ද මේ යටතෙහි ලා සැළකේ.කුඩා බඩවැල් ප්‍රධාන කොටස් 3කින් සමන්විත වන අතර මහා බඩවැල ද ප්‍රධාන කොටස් 3කින් සමන්විත වේ.
අතුණුබහන් හෙවත් බඩවැල්,දළ වශයෙන් කලලයේ 16 වන දිනයේ සිට මෙහි ව්‍යුහාත්මක වර්ධනය ඇරඹේ.භූණීය කාල පරාසයේදී මෙය ඉහත දක්වන ලද ප්‍රධාන කොටස් 3කට විභේදනය වීම සිදුවෙ.ආහාර ජීර්ණ ක්‍රියාවලියේදී ඒ සඳහ ගතවන කාලය ඉතාමත් වැදගත් සාධකයකි.එය ආහාර වර්ගයේ ස්වභාවය වැනි කරුණු ගණනාවක් මත රඳා පැවතුනද දල වශයෙන් පැය 2.5 සිට 3 දක්වා වු කාල පරාසයක් ආහාරයේ 50% ජීර්ණට වී අවශෝෂණය වීමට වැය වන අතර එය ආමාශය පුර්ණ වශයෙන් හිස් වීමට පැය 4 සිට 5 දක්ව කාලයක් වැය වේ.
ආහාර ජීර්ණ පද්ධතිය ප්‍රතිශක්තිකරණ ක්‍රියාවලියේදී ඉතාමත් වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉ‍ටු කරයි.ආහාර ජීර්ණ පද්ධතියේ පෘෂ්ඨ වර්ගඵලය පාපන්දු පිටියක වර්ගඵලයට සමාන යයි සැළකේ.මෙවැනි විශාල පෘෂ්ඨ වර්ගඵලයක් පැවතිම නිසා ශරීර ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතියට රෝග කාරක රුධිරයට හෝ වසා තරලයට ඇතුළු වීම වැළේක්වීමට විශාල කාර්ය භාරයක් සිදු කළ යුතු වේ.ආමාශයේ පවතින අඩු pH අගය (1 සිට 4 දක්වා)බොහෝමයක් ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් (වෛරස්,බැක්ටීරියා) වලට මාරාන්තික වන අතර එමගින් විනාශයට පත්වේ.ශ්ලේශ්මල ස්‍රාවය මගින් ද විශාල වශයෙන් ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් විනාශයට පත් වීම සිදුවේ.

ඉහළ ජීරණ ආන්ත්‍රික කාර්ෂය  

මුඛය‚ ග්‍රසනිකාව‚ අන්නස්‍රාතය සහ අමාශය ඉහළ ජීරණ ආන්ත්‍රික කාර්ෂයට ඇතුලත් වන්නේය.  

ඛේට ග්‍රන්ථීන්‚ දිව සහ දත් මුඛය තුල ඇති ග්‍රන්ථීන් වේ.
මුඛයේ පිටුපස ඇති ග්‍රසනිකාව අන්නස්‍රාතය තුලට මාර්ගය දක්වන්නේය.
ආහාර ආමාශය තුලට තල්ලු කිරීමේ ක්‍රියාවලිය හැඳින්වෙන්නේ පරිනස්තනය යනුවෙන්ය

මුඛය 
මිනිසාගේ ආහාර ජිර්ණය ආරම්භ වන්නේ මුඛයෙනි. මුඛය තුලදි ආහාර විකා, ඛේටය සමඟ මිශ්‍ර කිරිම සිදුකෙරේ.ඛේටයේ ඇති amylase නම් එන්සයමයෙන් අහාරයයේ ඇති පිෂ්ට ධාතුව (කබොහද්‍රටෙ)ජීරණය කිරීම ආරම්භ වේ.

ග්‍රසනිකාව
මුඛයට හා නාස් කුහරයට පසු පසින් අන්නසෝත්‍රයට පෙර පිහිටා ඇත. මෙම කොටස ජිර්ණ පද්ධතියට සහ ශ්වසන පද්ධතිය යන පද්ධතින් දෙකටම අයත් වේ. මේ හරහා ආහාර මෙන්ම වාතයද හුවමාරු වේ. මේ තුල වු යාන්ත්‍රනයක් මඟින් ආහාර සහ දියර වර්ග පෙනහළු තුලට ඇතුල්විම වලකයි.

අන්නසෝත්‍රය
මුඛයේ සිට ආමාශය දක්වා ආහාර ගමන් කරන්නේ මේ හරහාය.මුඛ කුහරයෙන් එන ආහාර ආමාශය වෙත තල්ලු කැරේ.

ආමාශය
ආහාරය තාවකාලිකව ගබඩා කරන ස්ථානයයි.එහිදී අහාර ආමාශික යුශ සමග මිශ්‍ර වී ජීරණයට ලක්වේ.

සටහන් 

{|
==

|Digestive system
|-
{|
පරිසර ක්ෂුද්‍රජීවි විද්‍යාව

පරිසර ක්ෂුද්‍ර ජීවි විද්‍යාව යනු පරිසරයේ ඇති ක්ෂුද්‍රජීවීන් පිළිබඳව කෙරෙන අධ්‍යනයන්ය. එම අවස්ථාවන්හීදි පරිසරය යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ පස්‚ ජලය සහ වාතය ඇතුලු සත්වයන් සහ පැළෑටිය. තවද ජෛව විද්‍යාව ප්‍රතික්‍රියාකාරක සම්බන්ධයෙන් කෙරෙන අධ්‍යනයන් පවා පරිසර ක්ෂුද්‍ර ජීව විද්‍යාව තුලට ඇතුලත් වේ. 

ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් ගේ පැවැත්මන් බොහෝ විවිධත්වයෙන් යුක්තවේ. මුලු පෘතුවියම ක්ෂුද්‍රජීවීන් ගේ වාසස්ථානයක් බවත් ඔවුන්ගේ වර්ගයන් මනුෂ්‍යයන් විසින් හඳුනාගෙන ඇත්තේ අල්ප වශයෙන් බවත් සඳහන් වේ. 

මෙම ජීවීන් ඕනෑම පරිසර විපර්යාසයකට ඔරොත්තු දීමේ හැකියාවන් පෙන්නුම් කෙරෙන්නේය. 

පස් සාමාන්‍ය ප්‍රමානයක් ගත් විට එහි බිලියනයකටත් වඩා සංඛ්‍යාවක ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් සිටින බව සොයා ගෙන ඇත. ජෛව ගෝලයට කුඩා ජීවීන් ගෙන් ඇති වන බපෑම ඉතා විශාලය. ඔවුන් පරිසර පද්ධතියේ කෂේරුව ලෙස පිහිටන්නේය. විශේෂයෙන්ම ආලෝකය පතිත නොවන ප්‍රදේශයන් තුල.  මෙම ප්‍රදේශයන් තුල රසායනික සංශ්ලේෂණයන් ලෙස ක්‍රියා කරන බැක්ටීරියා කාබොනික ශක්තීන් සපයන්නේය. ක්ෂුද්‍ර ජීවින් , ජෛව භූරසායන චක්‍රය තුල විශේෂ භූමිකාවක් ඇත්තේය. 

කුඩා ජීවීන් සිටින ස්ථාන තුල ඇති අනවශ්‍ය ද්‍රව්‍ය එම ජීවීන්ම විනාශ කරනු ලැබේ. අපවිත්‍ර කාරකයක ස්වභාවයට අනුකූලව ක්ෂුද්‍ර ජීවින් විසින් විෂ අපද්‍රව්‍ය විනාශ කිරීමේ හැකියාව වෙනස් වන්නේය. මෙම ක්‍රියා වලින් විනිශ්චය කිරීමට බැක්ටීරියාවන් ගේ සංයෝජනය මන්තු කිරීම වැදගත් වන්නේය.

සටහන් 

| Environmental Microbiology
|}
{|
ජීව විද්‍යාව
සමස්ථිතිය

සමස්ථිතිය (ග්‍රීක: ὅμοιος, hómoios, "සමාන", සහ στάσις, stásis, "නොවෙනස්ව පවතින" වෙතින්) යනු පද්ධතියක අභ්‍යන්තර පරිසරය නියාමනය කරමින් උෂ්ණත්වය හෝ pH අගය වැනි ගුණාංගයන්හී ස්ථායි, නියත තත්ත්වයක් නඩත්තු කෙරෙන පද්ධති ගුණාංගයකි. විවෘත හෝ සංවෘත පද්ධතියක් විෂයයෙහි මෙම ගුණාංගය පැවතිය හැක.

අනෙකුත් ක්ෂේත්‍රයන්
මෙම පදය අනෙකුත් ක්ෂේත්‍රයන්හීද භාවිතා කිරීම ඇරඹි ඇති අතර, නිදසුන් වශයෙන්:

අවදානම

ආයු ගණකයක් විසින්  අවදානම් සමස්ථිතිය වෙත සඳහනක් සිදු කල හැකි අතර, මෙහිදී (නිදසුනක් වශයෙන්) අගුලු වැටුම සිදු නොවන තිරිංග භාවිතා කරනුවුන්ගේ සුරක්ෂිතභාවය පිළිබඳ වාර්තාව අගුලු වැටුම සිදු නොවන තිරිංග භාවිතා නොකරනුවුන්ගේ එම වාර්තාවට වඩා හොඳ නොවන්නේ, මුලින් සඳහන් කල අයවලුන්  සුරක්ෂිත වාහන භාවිතා කිරීම නිසාවෙන්  අවිඥානිකව සුරක්ෂිතභාවය මද රිද පැදවීම් පරිචයන්හී නියැලෙන බැවිනි.

ආශ්‍රිත

බාහිර සබැඳි
Homeostasis

සත්‍යාන්ත්‍රික විද්‍යාව
කායික විද්‍යාව
ජීවවිද්‍යාව නාමකරණය
ග්‍රීක ප්‍රතිදේයවදන්