Suchinthana/si-wikipedia huggingface dataset:
සම්බන්ධි වගා ක්‍රම

සම්බන්ධි වගා ක්‍රම

සම්බන්ධි වගා ක්‍රම යොදාගන්නා පද්ධති හා සංකල්ප ගණනාවක් පවතී.
  
උදාහරණයක් ලෙස සම සතරැස් අඩි ගෙවතු ක්‍රමයේදී වගාවන් ඉතා කිට්ටුවෙන් ඇසිරීම මඟින් වගාවන් ආරක්ෂා කිරීම සිදුකරයි. මෙහිදි සම්බන්ධි ශාක සාමාන්‍ය භාවිතයට වඩා කිට්ටුවෙන් වගා කිරීම සිදුකරයි.
නව ක්‍රමයක් වන්නේ කැලෑ වතු ක්‍රමයයි. මෙහිදී සම්බන්ධි ශාක කලවම් කිරීම මඟින් සැබෑ පරිසර පද්ධති නිර්මාණය කිරීම සිදුකරනු ලබයි.

‍ඓන්ද්‍රිය ගෙවතු ක්‍රමය සම්බන්ධි වගාවේ සාර්ථකත්වය මත රඳා පවතින්නකි. මීට හේතු වන්නේ බොහෝ කෘතිම ආකාරයේ පෝර යෙදීම්, වල් පැලෑටි අඩුකිරීම්, පළි‍බෝධක පාලනයන් හා අනිකුත් ගෙවතු අවශ්‍යතා මෙම ක්‍රමය තුළ යොදා නොගැනීමයි.

සමහර වල්පැල බෝග සමඟ මිශ්‍රව වගාකිරීමෙන් වාසි තත්ව ඇතිකර ගත හැකිය.

නවතම අධ්‍යයනයන් පෙන්වා දෙන්නේ බෝග වටා අනිකුත් බෝග වගාකර ඇතිවිට පියාඹන කෘමීන් ඒවා හානිකිරීමේ හැකියාව අඩුවන බවයි. මෙලෙස බෝග වටා වගාකරන ශාකවලට ධාරක බෝග ලෙස හඳුන්වයි.

ධාරක බෝග සොයාගැනීමේ ක්‍රියාවලිය පියවර කීපයකින් සිදුවේ.

{|
|1.	පළමු පියවර වන්නේ ධාරක ශාකවලට ආවේනික වූ ගන්ධයන්ගෙන් උත්තේජනය කිරීමයි. මෙය කෘමියා සොයන ශාකයට ළගාවීමට ඌව පොළඹවයි.
|-
|2.	දෙවන පියවර වන්නේ කෙටි පියාසර කිරීම් මඟින් කොළයෙන් කොළයට ශාකාවේ සමස්ත යෝග්‍යතාවය සෙවීමට කෘමියා පියඹා යාමයි.
|-
{|

මෙහිදී බිත්තර දැමීමට කෘමියාට ප්‍රමාණවත් උත්තේජනයක් ධාරක ශාඛාව මඟින් සැපයිය යුතුය. එනිසා කෘමියා වාර කීපයක්ම ශාකවල වැසීම් සිදුකරයි. නුසුදුසු වැසීමක් සිදුකලහොත් කෘමියා නැවතත් තම ක්‍රියාදාමය අලුතින් පටන් ගනියි.

සටහන් 

{|

|Companion_planting Versions
|-
කර්මාන්ත ගොවිපළ වචනමාලාව



කර්මාන්ත ගොවිපළ 
  
 
ඔක්ස්ෆර්ඩ් ඉංග්‍රීසි ශබ්දකෝෂයේ "කර්මාන්ත ගොවිපළේ " පළමු වාර්තාගත භාවිතය 1890 පළමු ආර්ථික විද්‍යාව පිළිබඳ ඇමරිකානු සඟරාවක් බව සඳහන් කරයි. දැන් එය විශාල ලෙස ප්‍රධාන ‍පෙලේ ප්‍රවෘත්ති සංවිධානය කරන BBC, වොෂින්ටන් තැපෑල, CNN හි භාවිත වේ. 1988 තැනු වාර්තාමය වැඩසටහන් වන "අ කව් ඇට් මයි ටේබල්" (A cow at my table) පෙන්වා දෙන්නේ එය කෘෂිකාර්මික කර්මාන්තයේ භාවිතා වන බවයි. බ්‍රිටනිකා විශ්ව කෝෂයේ (Encyclopaedia Britannica) සඳහන් කරන්නේ මෙම වචනය "ඇමරිකාවේ සවිස්තර ගොවිපළ භාවිතයේ සම්මතයක් " මෙන්ම හා සත්ත්ව අයිතීන් පිළිබඳව ක්‍රියාකාරීන් විසින් බහුලව භාවිතා කරන ලද්දක්ද බවයි. "වෙබ්ස්ටර් නිව් මිලෙනියම්" (Webster New Millennium) මෙය අර්ථ දක්වන්නේ "ගෙවල් තුළ තබා ඇති හෝ ජංගමතාවයෙන් සීමාවුණු සත්ත්වයන්ගේ ලාභ මත පදනම්වූ මහා පරිමාණ කාර්මික හා බලවත් කෘෂිකාර්මික පද්ධතිය" ලෙසය.

සත්වයන් පෝෂණය කිරීමේ ක්‍රියාදාමය 
 
මෙම ක්‍රියාදාමය අර්ථ දක්වන්නේ ඇමරිකා එක්සත් ජනපද පාරිසරික ආරක්ෂක ව්‍යුහයක් ලෙස හෝ සත්ව ගමනාගමන වළකන වගා වැඩීමක් ලෙසිනි. මෙය EPA අර්ථ දැක්වීම වන, නියමිත ප්‍රමාණය ඉක්මවූ සීමිත සත්ත්ව පෝෂණ ක්‍රියාදාමයක් යන අර්ථ දැක්වීමට වඩා වෙනස් වේ.

සීමිත සත්ව පෝෂණ ක්‍රියාදාමයන් 

ඇමරිකාව තුළ පවතින සමහර කර්මාන්ත  ගොවිපළ සීමිත සත්ත්ව පෝෂණ ක්‍රියාදාමයන් ලෙස හැඳින්වේ. 

මෙහිදී පහත අවශ්‍යතා දෙකම තෘප්ත කළ යුතු වේ. පළමුවැන්න නම් සත්වයන් ඕනෑම මාස 12 ක් ඇතුලත දින 45 ක් හෝ ඊට වැඩි දින ගණනක් ස්ථාවරව හෝ සීමා කර හෝ පෝෂණය කිරීම හෝ පවත්වාගෙන යාම කළ යුතුය. දෙවැන්න නම් භෝග, වැවිලි, සත්වාහාර වැඩිම් හෝ අස්වැන්නෙන් පසු අවශේෂ ක්‍රියාදාමය තුළ හෝ පහසුකම (facility) තුළ කුමන කාලයකදී හෝ පවත්වා නොගනී. මෙම අර්ථ දැක්වීම සත්තුන්ගේ විශාල ප්‍රමාණවල අපද්‍රව්‍යය මඟින් සිදුවන දුෂණය සම්බන්ධ අපද්‍රව්‍යය කළමනාකරණය හා පාරිසරික ආරක්ෂාවේ කොටසක් ලෙස භාවිත වේ.

රඳවා තැබීම 

සත්ත්වයන් පෝෂණය කිරීමේ ක්‍රියාදාමය හා කර්මාන්ත ගොවිපළ ගෙතුළ (indoors) හෝ බොහෝ විට ගෙයින් පිට හෝ ක්‍රියාත්මක විය හැකිය. "ඉහළ ඇසුරුම් ඝනත්වයක්" යනු සත්වයන්ට ආහාරයට ගත හැකි හා ප්‍රමාණවත් පරිදි සත්ව අපද්‍රව්‍යය යොදා ගනිමින් ස්වභාවික පිළියෙල කළ හැකි ස්වභාවික වගාවකි." ඉහළ ඇසුරුම් ඝනත්වය" වගා විනාශ කරන අතර, එමඟින් සත්ව අපද්‍රව්‍යය මතුපිටින් ගලායන හා භූමි රැදී ඇති ජලය දුෂණය කරයි . මෙය පාලනය කිරීමට නීතිමය පියවර ගනු ලැබේ. ජීවිත කාලය පුරාම රඳවා තැබීම මානුෂිකත්වයට උචිත නොවන අතර මෙහිදී "රඳවා තැබීම" යන වචනය "කර්මාන්ත ගොවිපළ" හෝ "සීමිත සත්ව පෝෂණ ක්‍රියාදාමයන්" හෝ යන කාරණා නිවැරදිව විස්තර කළ යුතුය.

සටහන් 

{|

|
Factory farming Terminology
|-
පශු සම්පත් ගොවිපල භාවිත

පශු සම්පත් ගොවිපල භාවිත

පශු සම්පත් ගොවිපල භාවිත සත්ව වර්ගය මත හා රටවල් මත වෙනස් ආකාරයන් ගනී.

පශු සම්පත් සාමාන්‍යයෙන් වැසුණු තැන්වල මිනිසුන්ගේ ආහාර සැපයිමෙන් පවත්වාගෙන යනු ලබයි.

පශු සම්පත් ඇතිකිරීම ඓතිහාසිකව සංචාරක හා ගම්බද වර්ගයේ භෞතික සංස්කෘතියකි. ඔටුවන් හා පිනිමුවන් රංචු ලෙස ඇතිකිරීම ලොව සමහර රටවල කෘෂිකර්මාන්තයට සම්බන්ධකමක් නැතිව කරගෙන යනු ලබයි. 

පශු සම්පත් ධාන්‍යය ගබඩා හා තණබිම් වල කොටකර පවත්වාගෙන යාම කෘෂිකර්මාන්ත ඉතිහාසයේ අලුත්ම දියුණුවකි. මෙහිදී ලබාදෙන ආහාර ස්වභාවික තණකොල සිට දියුණුලෙස සැකසූ ‍පෝරක ආහාර දක්වා වෙනස් විය හැක. සත්වයන් බෝකිරීම කෘතිම සිඤ්චනයක් මගින් හෝ අධීක්ෂණය කරන ලද සංසර්ගයක් මගින් සිදුකරයි.

ගෘහස්ථ නිෂ්පාදනය කරන පද්ධති සාමාන්‍යයෙන් යොදාගන්නේ ඌරන් කුකුළුන් හා වහු රංචු වෙනුවෙනි. ගෘහස්ථ සත්වයන් සාමාන්‍යයෙන් ඉතා කඩිනමින් සිදුකරනු ලබයි. එනමුත් මෙම ක්‍රමයේ ප්‍රශ්න රාශියක් ඇත. ඒවා නම් ඒවායේ නිපදවෙන අපද්‍රව්‍යය ප්‍රමාණය, අප්‍රසන්න ගන්ධයන්, භූගත ජලය දුෂණය වීම හා සත්ව සුභසාධනය සම්බන්ධ ගැටළු වැනි දෑය. 

අනිකුත් වර්ගයේ පශු සම්පත් එළිමහනේ පවත්වා‍ ගෙන යනු ලබයි. මේවායේ ඇසුරුම් ප්‍රමාණය හා අධීක්ෂණ මට්ටම වෙනස්විය හැක. විශාල විවෘත සත්ව පරාසවල සත්වයන් ඉඳහිට පමණක් පිරික්සිම සිදුවිය හැක. මෙම සත්වයන් පාලනය කිරීමට ‍ගොපල්ලන්, අශ්වයන්. වැඩකාරයන්ට අමතරව බැටළු බල්ලන් හා ගව බල්ලන්ද යොදාගත හැක.

නූතන ගොවිපල ක්‍රමවේද මිනිස් දායකත්වයෙන් අඩු අතර, අස්වැන්න වැඩකිරීමේ හා සත්ව සෞඛ්‍ය වර්ධනය කිරීමේ උපාය මාර්ග වලින් යුක්තය. ආදායම, තත්වය හා පාරිභෝගික ආරක්ෂාව යන සියලු කාරණාවලට වැදගත්කමක් දැන් හිමිවී තිබේ. පාරිභෝගික සෞඛ්‍යය, ආරක්ෂාව සත්ව සුභසාධනය යන කාරණා සැලකිල්ලට ගැනිමෙන් ඖෂධ පාවිච්චිය හා පෝෂක අතිරේක පාවිච්චිය පාලනය කිරිම හා තහනම් කිරිම සි

පශු සම්පත්
ස්ථිර කෘෂිකාර්මික සංස්කෘතියේ මූලාරම්භ

1970 වසර මැදභාගයේදී, ඕස්ට්‍රේලියානු ජාතික ආචාර්ය බිල් මොලිසන් හා ඩේවිඩ් හෝ මිග්‍රන් ස්ථිර කෘෂිකාර්මික සමාජයක් ඇතිකිරීමේ අදහස ගෙන එන ලදී. මෙයට හේතුවූයේ සීඝ්‍රයෙන් වැඩෙන විනාශකාරී කාර්මික, ‍කෘෂිකාර්මික ක්‍රමවේද වේ. මෙම ක්‍ර‍මවේද ඔස්සේ භූමිය හා ජලය දුෂණය කරන බවත්, ජෛවවිවිධත්වය විනාශකරන බවත්, කලින් සාරවත් ඉඩම්වලින් ටොන් බිලියන ගණනක පස් ඉවත්කරන බවත් ඔවුන් අත්දැකීමෙන් දැක ගත්හ. මෙයට පිළිතුරක් ලෙස ඔවුන් පළමුවරට "ස්ථිර කෘෂිකාර්මික සංස්කෘතිය" නම් සැලැස්මක් එළිදක්වන ලදී.  1978 දී එය "පර්මකල්චර් වන් (Permaculture One)" ලෙස ප්‍රකාශනය කරන ලදී .

"පර්මකල්චර්" යන වචනය පළමුව ස්ථිර කෘෂිකර්මාන්තය යන තේරුම හැඟවුවද, ඉක්මනින්ම එය "ස්ථිර සංස්කෘතිය" බවට ප්‍රසාරණය විය. එයට හේතුවක් වූයේ සමාජ සාධක නොනැසී පවතින පද්ධතියකට අවශ්‍ය අංගයක් වන නිසාය. මොලිසන් හා හෝම්ග්‍රන් නූතන පර්මකල්චර් සංකල්පයේ සම-උත්පාදකයන් ලෙස ප්‍රසිද්ධවී ඇත . 

 
"පර්මකල්චර් වන් (Permaculture One)" ප්‍රකාශනයෙන් අනතුරුව මොලිසන් හා හෝල්ම්ග්‍රන් තව දුරටත් ඔවුන්ගේ අදහස් වර්ධනය කිරීම සිදුකළේය. ඒ සඳහා ඔහු පර්මකල්චර් භූමි භාග සියගණනක් නිර්මාණය කිරීමද, මෙම දත්ත විස්තර සහිත පොතකට සංවිධානය කර එකතු කිරීමද සිදුකළේය. මොලිසන් රටවල් 80 කට වඩා තැන්වල දේශනා පැවැත්වූ අතර ඔහුගේ සති-දෙකේ නිර්මාණ පාඨමාලාවෙන් සුවිශාල ශිෂ්‍යයන් ප්‍රමාණයකට ඉගැන්වීම් කරන ලදී.

1980 වනවිට මෙය න්‍යායමය කෘෂිකාර්මික "පද්ධති නිර්මාණයක" සිට "නොනැසී පවතින මානුෂික වාසස්ථානයක පිහිටුවීමට වඩා සංකල්පය ක්‍රියාදාමයක්" දක්වා වර්ධනය වී තිබිණ.

1980 මැද භාගය වනවිට බොහෝ ශිෂ්‍යයන් සාර්ථක වෘත්තිකයන් බවට පත්ව තිබුණ අතර, තමන් උගත් ශිල්ප ඉගැන්වීමට පටන්ගෙන තිබිණ. කෙටිකාලයක් තුල පර්මකල්චර් කාණ්ඩ, ව්‍යාපෘති, සංගම් හා ආයතන සියයකට අධික රටවල් ගණනක ස්ථාපිත කරන ලදී. 1991 දී ABC නිෂ්පාදන මඟින් කල රූපවාහිනී වාර්තාවක් වූ "ලෝක ව්‍යාප්ත උයන්පල්ලා" පෙන්වූයේ පර්මකල්චර් පද්ධති ලෝක-ව්‍යාප්ත තත්ව ගණනාවකට භාවිත කර ඇති බවයි. මෙහි පටිගත දර්ශන "යුටියුබ්" (Youtube) වෙබ් අඩවියෙන් නැරඹිය හැක. "පර්මකල්චර්" එහි මුලාරම්භය වූ ඕස්ට්‍රේලියාවේ සිට අන්තර්ජාතික ව්‍යාපාරයක් දක්වා වර්ධනය වී තිබේ. ඉංග්‍රීසි ජාතික පර්මකල්චර් දේශක "පැට්‍රික් වයිට්ෆීල්ඩ්" (පෘථිවිය රැකීමේ අත්පොතේ හා පර්මකල්චර් සැකෙවින් හි කතෘ) යෝජනා කරන්නේ දැන් පර්මකල්චර් ක්‍රමවේද දෙකක් දැකිය හැකි බවයි. (මූලික හා නිර්මාණ ලෙස) මූලික පර්මකල්චර් ආකාරයේ ස්වාභාවික පරිසර පද්ධතිවලට සමාන ප්‍රතිචලිත ස්වභාවධර්ම පද්ධති නි‍ර්මාණය කිරීමක් සිදුකරයි. නිර්මාණ පර්මකල්චර් භාවිතයේ පවතින වැඩකරන සම්බන්ධය, පරිසර පද්ධතිවලට ගෙන ඒවා පදනම ලෙස යොදාගනී. අවසාන ප්‍රතිඵලය "කැලෑ උයනක්" වැනි ස්වභාවික පෙනුමක් නොපෙන්වන අතර ඊට පාදක වූ නිර්මාණය පාරිසරික මූලධර්ම මත පදනම් වී තිබේ. ස්වභාවික ශක්තීන් හා ගලායන රටා නිරීක්ෂණය කිරීමෙන් කාර්යක්ෂම නිර්මාණ පද්ධති වර්ධනය වී තිබේ. මෙය ස්වභාවික පද්ධති නිර්මාණය ලෙස හඳුන්වයි. (ආචාර්ය M. මිලින්ටන් හා A. සැම්සන් කෙලි)

සටහන් 

{|

|Permaculture Mollison and Holmgren
|-
අකිරා කුරෝසාවා

අකිරා කුරෝසාවා 1910 මාර්තු 23 දින ටෝකියෝහි නියම්ගමක උපත ලැබීය. කුරෝසාවාගේ පියා කණිෂ්ඨ උසස් පාසලක අධ්‍යයක්ෂකවරයකු විය. ඔහුගේ දෙමාපියන් වුයේ ඉසාමු කුරෝසාවා හා ෂිමා කුරෝසාවා වේ. ඉසාමු කුරෝසාවා බටහිර සංස්කෘතිය තමන් අධ්‍යක්ෂණය කල වැඩසටහන් වලට යොදාගත් අතර පසුකාලයේ චිත්‍රපට ධනාත්මක අධ්‍යාපනික අත්දැකීමක් ඇතිකරන බව වටහා ගත්තේය. පාසල් කාලයේදී අකිරා කුරෝසාවා චිත්‍ර ඇඳීමට ඔහුගේ ගුරුවරයකු විසින් උනන්දු කරවන ලදී. මෙයට ඔහුගේ සහෝදර හීගෝගේ බලපෑම ද ඇතිවිය.
   
1936 දී කුරෝසාවා අධ්‍යයක්ෂකවරුන් සඳහා ආධුනික පාඨමාලාවක් හැදෑරීය. අනතුරුව තිජිරෝ යමාමටෝ ගේ සහයක අධ්‍යයක්ෂවරයකු වශයෙන් කටයුතු කිරීමට ඔහුට අවස්ථාව ලැබිණි. ඔහු පළමුව අධ්‍යක්ෂණය කල චිත්‍රපටය වුයේ සන්හිරෝ සුගාටා" වේ. ඔහුගේ පළමු අධ්‍යක්ෂණය ජාතිකත්ව තේමාවන් නිරූපණය කරයි.
 
ඔහුගේ පළමු පසු-යුධ සමයේ චිත්‍රපටය වුයේ නෝ රිග්‍රෙට්ස් ජො අවර් යුත්" චිත්‍රපට‍යයි. තුරෝසාවා ඩුන්කන් එන්ජල්", "ස්ට්‍රේ ඩෝග්" වැනි වර්තමාන ජපානය නිරූපණය කරන චිත්‍රපට ගණනාවක් නිපදවන ලදී. ඔහුගේ රෂොමොන්" චිත්‍රපටය අන්තර්ජාතික ප්‍රසිද්ධියට පත්වූ අතර ගෝල්ඩන් ලයන්" සම්මානය දිනා ගැනීමට ද සමත් විය. එය පිරිනමන ලද්දේ වේනිස් චිත්‍රපට උළෙලදීය.

කැමරාව නළුවන්ගෙන් බොහෝ ඈතින් තබා ගැනීමෙන් හොඳ රංගනයක් නිපදවිය හැකි බව ඔහු විශ්වාස කළේය. කැමරා රාශියකින් හා දිගු නාභි දුර ඇති කාච සහිත කැමරා වලින් යුක්ත කට්ටල ඔහු භාවිතා කළේය. ඔහුගේ මෙම කුසලතාවයන් නිසා ඔහුව ටෙනෝ" (අධිරාජ්‍යයා) යන නාමයෙන් හඳුන්වන ලදී. නළුවන්ට අළුත් වේශ ඇඳුම් (costumes) ලබාදීමෙන් චරිත ව්‍යාජබවින් අඩු කල හැකි බව ඔහු විශ්වාස කළේය. සමහර අවස්ථාවල ඔහු නළුවන්ට වේශ ඇඳුම් රංගනයට දින ගණනකට කලින් ලබාදී ඒවා නිතරම අඳින ලෙසත්, එමඟින් එම ඇඳුමට බැඳීමක් ඇතිකරගන්නා ලෙසත් අවවාද කළේය. එලෙසම ඔහු තම චිත්‍රපටවල සංගීතය ලෙස අවසානයක් නොමැති සංගීත ඛණ්ඩ යොදා ගන්නා ලදී.

ජපන් විවේචකයන් ඔහුව ඕනාවට වඩා බටහිරට ලැදි යැයි වර්ග කලත්, ඇත්ත වශයෙන්ම කුරෝසාවා ජපන් සංස්කෘතියෙන් තදින්ම බලපෑමට ලක්වු අයෙකි. උදාහරණ ලෙස කුබුකි හා නෝහ් යන නාට්‍ය ශාලා රංගනයන් හා ජිදෙයිගති නම් ජපන් සිනමාවේ බලපෑම් සැලකිය හැක.

අධ්‍යක්‍ෂකවරු
1910 උපත්
1998 මරණ
ආතර් කොනන් ඩොයිල්

ආතර් කොනන් ඩොයිල් උපත ලැබුවේ 1859 මැයි මස 22 දින ස්කොට්ලන්තයේ එඩින්බර්ග් හිදීය. හොඩර් ප්ලේස්, ස්ටෝනිහර්ස්ට් හා ස්ටෝනිහර්ස්ට් විද්‍යාලවල මූලික අධ්‍යාපනය හැදෑරූ ඔහු 1876 සිට 1881 දක්වා එඩින්බර්ග් විශ්වවිද්‍යාලයේ වෛද්‍ය විද්‍යාව ඉගෙන ගත්තේය. ඔහුගේ පළමු ප්‍රකාශිත කතාව පලවන්නේ චේම්බර්ස් එඩින්බර්ග් සඟරාවේ ඔහුට අවුරුදු 20 ලබන්නට පෙරය. 1885 දී ඔහු තම ආචාර්ය උපාධිය ටබිස් ඩොසාලිස් විෂය සම්බන්ධයෙන් ලබාගත්තේය.

පසුව එඩින්බර්ග් වලට පැමිණි ඔහු සවුන්සිහි තම වෛද්‍යය සායනය ආරම්භ කළේය. එය කරන අතරතුර අ ස්ටඩි ඉන් ස්කාලට්" නම් කථාවෙන් තම කථා වීරයා වන ෂර්ලොක් හෝම්ස්ව හඳුන්වා දුන් අතර එය “බීටන්ස් ක්‍රිස්මස් ඇනුවල්" ග්‍රන්ථයේ 1887 දී එළි දැක්වීය.
         
1885 දී ඔහු ලුසී හෝකින්ස්ව විවාහ කර ගත්තේය. 1906 දී ඇය ක්ෂය රෝගයෙන් මිය ගියාය. අනතුරුව කොනන් 1907 දී ජීන් ලෙකී හා විවාහ වුවේය.

1890 දී ඩොයිල් වියෙනා හිදී අක්ෂි විද්‍යාව පිළිබඳ හැදෑරූවේය. අනතුරුව 1891 දී ලන්ඩන් නගරයේ පදිංචියට පැමිණි ඔහු අක්ෂි වෛද්‍යවරයකු ලෙස සායනයක් ඇරඹීය. තම වෛද්‍යය වෘත්තියට වැඩි කාලයක් දීමේ චේතනාවෙන් ඔහු 1893 දී තම කථා වීරවරයා වන ෂර්ලොක් හෝම්ස් චරිතය ද, "ද ෆයිනල් ප්‍රොබ්ලම්" කථාවේදී දිය ඇල්ලක ගිල්ලවා මරණයට පත්කරන ලදී. මෙයට මහජනයාගෙන් දැඩි උද්ඝෝෂණය එල්ල වුහ. ඒ නිසා හෝම්ස් කලින් කථාවේ මිය ගියා ලෙස රඟපෑ ඇති බව සඳහන් කරමින් ද ඇඩ්වෙන්චර්ස් ඔෆ් ද එම්ට් හවුස්" නම් කථාව මඟින් නැවතත් එම චරිතයට පණ පොවන ලදී. හෝම්ස් චරිතය කෙටි කථා 56 ක හා නවකථා 4 ක පෙන්නුම් කරයි. දකුණු අප්‍රිකාවේ පැවති බොඅර් යුද්ධය දී එක්සත් රාජධානියේ ක්‍රියා කලාපය නිවැරදි බව දක්වමින් ද වෝර් ඉන් සවුත් ඇෆ්‍රකා, ඉට්ස් කෝස් ඇන්ඩ් කොන්ඩක්ට්" නම් පොත රචනා කිරීමද ඔහුගේ ග්‍රන්ථ රචනයේ විශේෂ සිදුවීමකි.

ඔහුගේ පොත වන ද කමින්ග් ඔෆ් ද ෆෙයාරීස්" (1921), ඔහුගේ කොටින්ග්ලේ ෆෙයාර්ස්" නම් ඡායාරූප පිළිබඳ තිබු විශ්වාසය නිරූපණය කරයි.

1925 දී සෝවියට් සංගමය මඟින් ඔහුගේ ද ඇඩ්වෙන්චර්ස් ෂර්ලොක් හෝම්ස්" නම් කෙටි කථා එකතුව ගුප්ත විද්‍යා ගණයට වර්ග කර තහනම් කරන ලදී.

සැමුවෙල් රොස්බර්ග්ගේ ‍''නේකච් ඉස් ද බෙස්ට් ඩිස්ගයිස්" නම් 1974 දී එළිදැක්වූ පොතේ‍කොනන් ඩොයිල් ගේ ලිවීමේ කුසලතාවය හා ඉඟි හා සැඟවුණු රහස් ඔස්සේ අභිරහස් සෙවීමේ ඔහුගේ මානසිකත්වය විස්තර කර තිබේ.
බොබ් ඩිලන්

බොබ් ඩිලන් (උපතේදී නාමය - රොබට් ඇලන් සිමර්මන්. මැයි 24, 1941) යනු ඇමරිකානු ගායකයකු, ගීත රචකයකු, කතෘවරයකු, සංගීතඥයකු, කවියකු හා තැටි වාදකයකු ලෙස ප්‍රසිද්ධ සංගීතයේ දශක පහක් රැඳී සිටි ප්‍රධාන පුද්ගලයෙකි. ඩිලන්ගේ සංගීත දිවිය 1960 දී පමණ ඇරඹෙන අතර, ඔහු ඇමරිකානු අසහනයේ (American unrest) අප්‍රසිද්ධ වාර්තාකරුවකු ද වේ. ඔහුගේ ගීත වලින් කීපයක් වන, "බ්ලොමින් ඉන් ද වින්ඩ්" හා "ද ටයිම්ස්දේ ආ ද චේන්ජින්" වැනි ගීත යුධ විරෝධී සහ ප්‍රජා අයිතීන් සංවිධානවල ජය ගීත බවට පත්විය. ඔහුගේ, 2006 අගෝස්තු 29 දින නිකුත් කල "මොඩර්න් ටයිම්ස්" ඇල්බමය ඇමරිකානු ඇල්බම් දර්ශක වල අංක 1 ට පත්වු අතර, එය වයස්ගතම පුද්ගලයකු දර්ශකයේ අංක 1 ට පත්වු අවස්ථාව ලෙස ඉතිහාසයේ සනිටුහන් විය. එය රෝලින් ස්ටෝන්ස් සඟරාව මඟින් වසරේ හොඳම ඇල්බමය ලෙස තෝරා ගන්නා ලදී. 

ඩිලන්ගේ ගීත රචනා වලට මුල් වූ මාතෘකා වූයේ දේශපාලනය, සමාජ විවරණ, දර්ශනවාදය හා සාහිත්‍යමය බලපෑම් වැනි පැවති පොප් සංගීතයට විරෝධී අංශවේ. සංගීත ශෛලීන් වර්ධනය කිරීම හා පුද්ගලික කර ගැනීමට අමතරව ඔහු අයිරිෂ්, ජෑස් හා ස්වින්ග් යන සංගීත ශෛලීන්වලට අචල ලැදියාවක් දැක්වීය.

ඩිලන් ගිටාරය, සංගීත යතුරු පුවරුව හා හාමොනිකාව භාවිතා කරයි. ඔහු විසින් 1980 සිට විවිධ කාලවල විවිධ සංගීතඥයන්ගෙන් සමන්විත වූ "නෙවර් එන්ඩින්ග් ටුවර්" නම් සංගීත චාරිකාවන් කරගෙන එන ලදී. අනික් සුප්‍රසිද්ධ සංගීතඥයන් වන ජෝන් ජොගර්ට්, ද බැන්ඩ්, ටොම් පෙටී, පෝන් බේයස්, ජෝර්ජ් හැරිසන්, ද ගෙට්ෆුල් ‍ඩෙඩ්, ජොනී කෑෂ්, විලී නෙල්සන්, පෝල් සිම්සන්, එරික් ක්ලැප්ටන්, පැටී ස්මිත්, එමිලෝ හැරිස්, බ්රුස් ස්ප්‍රින්ග්ස්ටීන්, U2, ද රෝලින් ස්ටෝන්ස්, ජැක් වයිට්, මර්ලෙ හැගාඩ්, ජෙෆ් ලයින්, නිල් යන්ග්, වෑන් මොරිසන්, රින්ගො ස්ටාර්, හා සිටීම් නික්ස් යන අය සමඟ සම්බන්ධව කටයුතු කිරීමටද ඔහුට හැකිවිය.

පටිගත කලාකරුවෙකු හා රංගන ශිල්පියෙකු ලෙස ඔහු පෙන්වූ නිපුණතා ඔහුගේ දිවියේ කේන්ද්‍ර ස්ථානය ගනු ලැබීය. නමුත් ඔහුගේ හොඳම දක්ෂතා එළිදැක්වූයේ ගීත රචනයේදීය.

වසර ගණනක් පුරාවටම ඩිලන් ඔහුගේ ගීත රචනයට, රංගනයට හා පටිගත කිරීමට දැක්වූ කුසලතාවය පිළිගැනීමට හා ගෞරවයට පාත්‍රවීය. ඔහුගේ පටිගත ග්‍රැමී සඳහා ගෝල්ඩන් ග්ලොබ් හා ඇකඩමි අවෝට්ස් යන සම්මාන ලැබී ඇත. මේනිසාම ඔහුව රොක් ඇන් රෝල් කලාගාරයට අනුයුක්ත කර තිබේ. මැගසින් සඟරාවෙන් 1999 දී, 20 ශතවර්ෂයේ බලගතුම පුද්ගලයන් 100 දෙනා අතරට ඔහුව නම් කර තිබේ. 2004 දී රෝලින් ස්ටෝන්ස් සඟරාව ලොව බිහිවූ හොඳම කලාකරුවන්ගෙන් දෙවන ස්ථානයට ඔහුව නම් කර ඇත. 2000 වසරේදී ඔහුට "පොලාර් සංගීත සම්මානය", "රෝයල් ස්විඩිෂ් ඇකඩම් ඔෆ් මියුසික්" මඟින් පිරි නැමීය. 2007 දී, "ප්‍රින්ස් ඔෆ් ඇස්ට්‍රරියස්" සම්මානය මඟින්ද ඔහු පිදුම් ලැබීය. කීප වතාවකදීම ඔහුගේ නම සාහිත්‍යය පිළිබඳ නොබෙල් ත්‍යාගයට යෝජනා වී තිබේ.

2008 දී ඇමරිකානු සංස්කෘතියට හා ප්‍රසිද්ධ සංගීතයට ඔහු කල සේවාව වෙනුවෙන් ඔහුට "පල්ටිසර් ප්‍රයිස් ස්පෙෂල් සයි‍ටේෂන්" සම්මානය ප්‍රදානය කරන ලදී. මෙම සම්මානයට කලින් උරුමකම් කීවේ තෙලෝනියස් මොන්ක් හා ජෝන් කොල්ට්‍රේන් යන අයයි.

ගායකයෝ
අපරදිග ගායකයෝ
සී.ඩබ්.ඩබ්. කන්නන්ගර

ආචාර්ය ක්‍රිස්ටෝෆර් විලියම් විජේකෝන් කන්නග්ගර (ඔක්තෝබර් 13, 1884 - සැප්තැම්බර් 23, 1969) බ්‍රිතාන්‍ය ලංකාවේ  පලමු අධ්‍යාපන අමාත්‍යයවරයා විය. ''නිදහස් අධ්‍යාපනයේ පියා'' ලෙස විරුදාවලිය ලබා ඇත. රැකියාවෙන් නීතිඥවරයෙකු විය. අධ්‍යාපන ඇමතිවරයා ලෙස ඔහුට යටත් විජිත ලංකාවේ අධ්‍යාපන පද්ධතිය විශාල ලෙස ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීමට හැකිවිය.යයයයයයය.

මුල් දිවිය . 
ක්‍රිස්ටෝෆර් විලියම් විජේකෝන් කන්නන්ගර, දකුණු ශ්‍රී    ලංකාවේ බලපිටිය සහ අම්බලන්ගොඩ අතර පිහිටි ගම්මානයක් වූ රන්දොඹේහි උපත ලද්දේ 1884, ඔක්තොම්බර් 13 වන දිනදීය.  ඔහුගේ පියා LLK ටිය උසාවියෙහි නියෝජ්‍ය පිස්කල් නිලධාරිවූ දොන් ඩැනියෙල් විජේකෝන් කන්නන්ගර, කළුතර දිස්ත්‍රිකයේ පස්දුන් කොරලයට අයත් ලූල්බද්දාවෙහි වැසියෙකි. මව එමිලි විජේසිංහ හික්කඩුවේ වෑවල වීබදු වලව්වේ උපත ලැබුවාය. සහොදර සහොදරියන් පස් දෙනෙකුගෙන් යුත් පවුලේ දෙවැනියා හෙතෙම තම ප්‍රාථමික අධ්‍යාපනය ලද්දේ රන්දොඹේහී වෙස්ලියානු මිෂනාරි පාසැලෙහිදීය.

ලමා වියෙහිදී කන්නන්ගර විසින් මහත්වූ අධ්‍යාපන හැකියාවක් ප්‍රදර්ශනය කල අතර, වෙස්ලියානු මිෂනාරි පාසැලෙහි ත්‍යාග ප්‍රදානෝත්සවයකට ප්‍රධාන ආරාධිත අමුත්තා ලෙස සහභාගිවූ ගාල්ලේ  රිච්මන්ඩ් විදුහලෙහි විදුහල්පති දේවගැති ජේ.එච්.ඩැරල් මහතා මොහුගේ දක්ෂතා මැනැවින් නිරික්ෂණය කල බව කියැවේ. ප්‍රදානය කල ත්‍යාග වලින් බොහෝමයක් කන්නන්ගර විසින් දිනාගත් බව දුටු හෙතෙම, “පුතා, මෙම තෑගි බෙදා දීමෙහි ඔබ ලද තෑගි ගෙදර රැගෙන යෑමට ඔබට ගොන් කරත්තයක් කුලියට ගැනීමට සිදුවේවි ”යැයි පැවසුවේලු. රිච්මන්ඩ් විද්‍යාල මූලාරම්භ විභාගයට පෙනීසිටීමේ වරමද ඩැරල් විසින් කන්නන්ගර වෙත ලබා දුනි. විභාගයෙහිදී ගණිතයෙන් මහත් කුසලතා පෙන්වමින්, හෙතෙම ශිෂ්‍යත්වය දිනාගත්තේ, රිච්මන්ඩ් විද්‍යාලයට නොමිලේ  ඇතුළුවීම හා නවාතැන සඳහාද ප්‍රධානයක් ලබමිනි. ඔහුගේ ගමේ පාසැලෙහි ලබා දුන් අධ්‍යාපනයට වඩා ඉමහත් ඉහළ මට්ටමක පැවැති උගැන්වීමක්, එකල විශිෂ්ට ලෙස සැලකුනු පාසැලක ලැබීමට හේ එහිදී වරම් ලදි.

ගුණසමරු පදනම
සී.ඩබ්ලිව්.ඩබ්ලිව්. කන්නන්ගරයන්ගේ ගුණ සිහි කිරීමත් ඔහු පිලිබදව වත්මන් හා අනාගත ප්‍රජාව දැනුවත් කිරීමත් පිණිස 2012 වසරේදී ආචාර්ය සී.ඩබ්ලිව්.ඩබ්ලිව්. කන්නන්ගර ගුණසමරු පදනම පිහිටුවා ඇත.කොට්ටේ ශ්‍රි කල්‍යණි සමාග්‍රී ධර්ම මහා සංඝ සභාවේ වැඩබලන මහා නායක ආචාර්ය ඉත්තෑපාන ධම්මාලංකාර අනු නායක හිමියන්ගේ අනු ශාසකත්වයෙන් එම පදනම ක්‍රියාත්මයි.

බාහිර සබැඳි
ශ්‍රී ලංකාවේ බිහිවූ එකම දාර්ශනික අධ්‍යාපන අමාත්‍යවරයා...
  " මෙතෙක් කතාව 1"
" මෙතෙක් කතාව 2"
" නිදහස් අධ්‍යාපනයේ පිය උරුමය සොයා ගියෙමි"
" අකුරු පෙන්වූ මිනිසා"

ආශ්‍රිත

සිංහලයෝ
ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ
ලංකික දේශපාලනඥයෝ
නිදහස් අධ්‍යාපනය - ශ්‍රී ලංකා
පාසල් අධ්‍යාපනය - ශ්‍රී ලංකාව
ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික වීරයෝ
ලංකා ආණ්ඩුවේ අමාත්‍යවරු
එක්සත් ජාතික පක්ෂයෙහි දේශපාලනඥයන්
ශ්‍රී ලංකාවේ වි‍දේශ තානාපතිවරුන්
ශ්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යාපනඥයන්
ශ්‍රී ලංකාවේ ව්‍යවස්ථාදායක මණ්ඩලයේ සාමාජිකයන්
ලංකාවේ රාජ්‍ය මන්ත්‍රණ සභා සාමාජිකයන්
ශ්‍රී ලංකාවේ රාජ්‍ය මන්ත්‍රණ සභා සාමාජිකයන්
1884 උපත්
1969 මරණ
ඇමරිකානු කාව්‍යය

ඇමරිකානු කාව්‍යය

	19 වන ශතවර්ෂයේ ඇමරිකානු විශ්ෂ්ඨ කලාකරැවන් දෙදෙනාගේ චින්ත ස්වභාවය සහ ‍ශෛලය බොහෝ සේ වෙනස් විය. වොල්ට් පිට්මන් (1819- 1892) ක්‍රියාකාරී සංචාරකයෙක් මෙන්ම ඇමරිකානු සිවිල් යුද්ධයේදී තමන් විසින්ම පත් කර ගන්නා ලද හෙදියෙක් විය, සාහිත්‍යාත්මක නවෝදපාදකයෙක් විය. ඔහුගේ මධ්‍යසාර බෝතලය රචනා වුයේ 'ලී වස් ඔෆ් ග්‍රාස්' වු අතර ඔහු නිදහසේ ගලා යමින් හා දිග අපිලිවෙල වු රේඛා වචනයෙන් විස්තර දැක්වීමට ඇමරිකානු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයට ඇතුලත් කිරීමට යොදා ගත්තේය. තවදුරටත් ප්‍රධාන පියවරක් ගනිමින්, කාව්‍යකරැවන් ඇමරිකානුවන්ගේ විශාල වශයෙන් පැතිරැණ පළපුරැද්ද සමකරනු ලැබුයේ ගර්වයෙන් නොපිරැණු ලෙසය. උදාහරණ ලෙස 'සොන්ග් ඔෆ් මයිසෙල්ෆ්' හි ඇතුලත දිගු මධයම කාව්‍යයන්, 'ඉන් ලිවුස් ඔෆ් ග්‍රාස්' 'වයිට්මන්' ලියු මේවා සත්‍ය වශයෙන්ම සෑම සයසකම මිනිසුන්ගේ අදහස් ‍වන අතර, මේවා මගේ නොවේ''

	කාව්‍ය සංවිධානයේ වු වයිට්මන් විසින රචිත ද බොඩි ඉලෙක්ට්‍රික් ඔහු පැවසු ආකාරයට, සම්භාව්‍ය සාහිත්‍යයේ ඉගැන්වීම අනුව ඉංග්‍රිසි නවකතාකරැ ඩී.එච්. ලොරන්ස්, වයිට්මන් පිළිබදව ලියා ඇත්තේ මිනිසාගේ ආත්මය මාංශයට වඩා උත්තරීතරය යන පැරණි සංකල්පිත සදාචාරය පළමුව විනාශ කරන ලද්දේ මොහුය.

	අනෙක් පසින් 'එමලි ඩික්සන්' (1830-1886) ඇම්හර්ට් මැසවුසෝස්' නම් කුඩා ගම්මානයේ ආචාරයශිලි අවිවාහක ‍තාන්තාවකගේ ජීවිතයක් ගත කලේය. ඇයගේ අකෘතික සැලැස්ම තුල විචකෂණශිලි කවට, විශ්ෂ්ඨ නිර්මාණ සහ මානසික තික්ෂණය අන්තර්ගත විය. ඒ කාලය තුල ඇයගේ ක්‍රියාවන් අසම්මත වු අතර ඉතා සිමිත ප්‍රමාණයක් ප්‍රකාශිත විය.

	ඇයගේ කාව්‍යයන් රැසක් 'ඩිවෙල්' සහ 'ඩෙත්' වුයේ බොහෝ විට මැර ඇරඹුමක් සහිතවය. මට මරණය නැවැත්වීමට නොහැකි නිසා, ආරම්භයේ ඔහු කාලගුණික වශයෙන් මා නතර කළේය. ඩිකින්සන් ගේ කාව්‍යයක් ඇය පිරමින් බලපවත්නා සමාජයක කාන්තාවන්ගේ තත්ත්වය පිළිබදව මෙසේ කිවේය. මම කිසිවෙක් නොවේ ! ඔබ කවුද? ඹබත් කිසිවකු නොවේද?

ඇමරිකාව
ඇසමෙස් සාහිත්‍යය

'චැරෙපාස්' බො‍හෝ විට හඳුන්වා දෙනු ලබන්නේ ඇසමස් සාහිත්‍යයේ පළමු උදාහරණය ලෙසය. 'චැරෙපඩාස්' යනු 8 වැනි 12 වැනි ශතවර්ෂ වල නිර්මාණය කරන ලද බෞද්ධ ගීත වේ. මෙම ලියැවිලි 'ඔරියා'' සහ බෙංගාලි භාෂාවන්ට සමානත්වයක් දරයි. මෙම සංගීතයේ සුවිශේෂි ගති ලක්ෂණ, ශබ්ද විද්‍යා හා රූප විද්‍යා 'ඇසමෙස්' ගීත වලින් ඉතා ප්‍රබල ආකාරයෙන් විද්‍යාමාන වේ.

'චර්යාපඩාර්' පසු කාල සීමාවේදී ඇතැම් විට, (1) පෙර වෙයිශ්නවිට, (2) නවයිෂ්කෙට් හි අනුකොටස් බෙදිය හැක. මුලදී ඇසම්ස් හි ලේඛයා ලෙස ප්‍රකාශ වුයේ 'හේමා ද චැරිටා' සරස්වති රජු කාලයේ දී කුඩා කාව්‍ය වන ප්‍රාර ඉන්ද්‍රනාරයන (1350- 1365) යන කාව්‍ය රචනා කළ 'හරිහාර විප්රා' හ කවිරත්න සරස්වති යන දෙදෙනො පිළිවෙලින් “ඇස්වමේධ පර්වා” සහ “ජයදර්ථ වේද” රචනා කළේය. තවත් කාව්‍යකරුවෙකු වු 'රුබේරා කන්දලි', ‍ඩිරෝනා පර්ව ඇසෙටස් තුලට පරිවර්තනය කලේය. නමුත් වෙයිෂ්නාවේට් අනුකාලයේදී ප්‍රසිද්ධ වු 'මදෙව් කන්ඩල්' කාව්‍යකරුවා, 'වාල්මිකීගේ රාමායන' පද්‍ය ජයම්පුර කච්චර රජුගේ අනුග්‍රහයෙන් ඉදිරිපත් කළේය.

ඇසමෙස් සාහිත්‍යයේ ප්‍රසිද්ධ ලේඛකයින් වන්නේ, “ඉන්දිරා ගොස්වති”, “බිරෙ‍න්ද්‍රා කුමාර බාට්ටචර්ය”, “හොමෙන් බාර්ගොහෙයින්”, “මාහිම් බොරා”, “අරුන් ශර්මා”, “අනුරාධ ශර්මා පුජාරි” යන අයයි.

සටහන් 

{|

|Indian literature Assamese literature   
|-
{|
ඇමරිකානු සාහිත්‍යයේ බැල්කණිකරණය

ඇමරිකානු සාහිත්‍යයේ බැල්කණිකරණය
	
	මෙම් අදහස් නොසලකා ඇතැම් සංස්කෘතික ශාස්ත්‍රාල සහ බුද්ධිමතුන් ඇමරිකානු සාහිත්‍යය දශක ගණනාවක් සාහිත්‍ය‍යේ කොටසක් හෝ යුධ සංස්කෘතිය සාහිත්‍යට ව්‍යාප්ත වු බවට විවාද කළෝය. විචාරකයින්ට අනුව එක්සත් රාජදානියේ දේශපාලිනක අනන්‍යතාව සහ ලෝකයේ අනෙක් කොටස් වල බලපෑම නිසා සාහිත්‍යය තුලට ගෙන ඒමට විරැද්ධ වන්නේ එමගින් කාන්තාවන් පිළිබද කාන්තාවන්ට ලිවිය හැක්කේ කාන්තාවන්ට හා කළු ජාතිය පිළිබදව ලිවිය හැක්කේ කළු ජාතිකයින්ට පමනක් බව අදහස් වන නිසාය.

	ජනතාව මෙය මුළු මනුෂ්‍ය ස්වභාව සාහිත්‍යයට ගවේෂණය කිරිමේ හැකියාව සිමා කර ඇතැයි පැවසීම සහ විනිශ්චයකරැවන් පෙලපතලට අනුව පමණක් ජනවාර්ගික ලේඛකයින් බවට ජනවාර්ගික ලේඛයින් බවට පාටක වු කණ්ඩායමට ජනතාව විරැද්ධ විය. මෙම විචාරකයින් මේ විනිශ්චයට විරැද්ධ වු අතර, රැල්ෆ් එලිසන්ස් විසින් රචිත ඉන්විසිනබල් මැන් හි චරිතය අදෘෂ්‍යමාන බැවින් මිනිසුන් දක්න්නේ මෙය කළු මිනිසෙකුට වඩා යමක් නොවන බවය.  අනෙක් අය ජනවාර්ගික පාඨක වු සාහිත්‍යයන්ට විශේෂ සැලකිල්ලක් දැක්විය යුතු බවට විවේචනය කරනු ලබයි. උදාහරණයක් ලෙස පළමු අප්‍රිකානු ඇමෙරිකානු පුස්තකාල සම්මේලනයේ උපදේශක හා සම්මානිතිය කලාකරැවා වන රොබට් හේඩ්න් වරක් මෙසේ පැවසිය. (ජැස් සංගීතය පිළිබද ඩියුක් එලින්ග්ටන්ගේ අර්තකතනය අනුවාදනය කරමින්) කළු සාහිත්‍යය කියා යමක් නොමැත. ඇත්තේ හොද සහ නරක සාහිත්‍යයයි සහ එපමනයි.

	කණ්ඩායම් ගවේෂණය සහ ජනවාර්ගික ගති විද්‍යාව මනුෂ්‍ය තේරැම් ගැනීමට නැඹුර කර බවට යෝජකයින් විරැද්ධ වු අතර පෙරාතුව සම්පුර්ණ ජනතා කණ්ඩායම් ඇමරිකානු සාහිත්‍යයේ නැතිකම හෝ නොසලකා හරින ලදි.

	පොදු එකගතාව වුයේ නව අප්‍රිකානු ඇමරිකානු සාහිත්‍යය ප්‍රභේදයක් නිසා ඇමරිකානු සාහිත්‍යය ප්‍රභේදයක් නිසා  ඇමරිකානු සාහිත්‍ය කැඩි බිදි නොගිය බවය. ඒ වෙන්වට ඇමරිකානු සාහිත්‍යයේ නිරැපණය වුයේ, එක්සත් රාජධානියේ වැඩි වන විවිදත්වය සහ ඉතිහාසයේ පෙර නොවු විරැ ආකාරයේ විවිධත්වයක් පෙන්නුම් ‍කලේය. (අන්දරේ. 1997, මැකේ 2004) බොහෝ අප්‍රිකානු ඇමරිකානු කතුවරයන් සහ අනෙක සුළු ජාතික ලේඛකියන් නිරන්තරයෙන් ඉහළ අලෙවියක් ඇති ලැයිස්තුගත වීම යන කරැණු මගින් මෙම දර්ශනයට සත්‍යය වුයේය. ඔවුන්ගේ සහිත්‍යය තම ජනවර්ගයා කෙරෙහි පමනක් ආයාචනා කලේ නම් මෙය විය නොහැකි වන්නට තිබුණි.

ඇමරිකාව
ඇමරිකානු ඉතිහාසය
‍‍ෙත්මාවන් සහ ගති ලක්ෂණ

‍‍ෙත්මාවන් සහ ගති ලක්ෂණ

	අප්‍රිකානු ඇමරිකානු සාහිත්‍ය පුළුල් ආකාරයෙන් අර්ථ දැක්විය හැක්කේ එක්සත් ඇමරිකා ජනපදයේ අප්‍රිකානු ‍ පෙලපතින් ජිවත් වන ජනතාවගේ ලේඛන මගිනි. කෙසේ වුව ද අප්‍රිකානු ඇමරිකානු සාහිත්‍යය ද අප්‍රිකානු ඇමරිකානු ඉතිහාසය සහ ජීවිතයන් මෙන්ම විවිධත්වයක් උසුලයි. මෙයින් ප්‍රකාශ වන්නේ අප්‍රිකානු ඇමරිකානු සාහිත්‍යය සාමාන්‍යයෙන් පාඨක වී ඇත්තේ අති විශාල ඇමරිකානු සමාජය තුල අප්‍රිකානු අැමරිකානුවාගේ කාර්ය භාරය සහ ඇමරිකානුවෙක් වීමේ අර්ථය වැනි එක්සත් රාජධානියේ සිටින කළු ජාතික ජනතාවගේ ඇතැම් කැමැති තේමාවන්ට අනුවය. ප්‍රින්ස්ටන් විශ්ව විද්‍යාලයේ මහාචාර්ය, ඇල්බර්ට් ජේ. රොබෙටෝ මෙසේ පවසා තිබේ. අප්‍රිකානු ඇමරිකානු සාහිත්‍යය ඇතුළුව සෑම අප්‍රිකානු ඇමරිකානු ඉගැන්වීමක්ම මෙම රාජ්‍ය තුල අප්‍රිකානු ඇමරිකානු පැවැත්මෙහි ගැඹුරැ අර්ථය ප්‍රකාශ කරයි. මෙම පැවැත්ම ජාතියේ නිදහස, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය, සමානාත්මතාවය ඇතුළු සෑම දෙයක්ම, සෑම විට විභාග කර ඇත. ඒ ආකාරයෙන් අප්‍රිකානු ඇමරිකානු සාහිත්‍යය පිබිදිම මගින් බොහෝ කලක සිට එක්සත් ජනපදයේ කළු ජාතින්ගේ නිදහසේ හා සමානාත්මතාවයේ ගැටළු මෙන්ම, ඇමරිකානු සංස්කෘතිය, ආගම, වහල් බව, නිවසේ හැගීම් සහ නොයෙක් තේමාවන් විය.

	අප්‍රිකානු ඇමරිකානු සාහිත්‍යය යෙදෙව්වන්ගේ විසිරි යැමේ සාහිත්‍යය සහ අප්‍රිකානු ඇමරිකානු සාහිත්‍යය යන ඉතා වැදගත් ශාඛාවන් සමන්විත වන අතර මේවා සදහා අප්‍රිකානු යුදෙව්වන්ගේ උරැමයන්ගේ ආභාෂය ලැබී ඇත. මිට අමතරව අප්‍රිකානු ඇමරිකානු සාහිත්‍යය බොහෝ පශ්චාත් යටත් විජිත සාහිත්‍යයෙන් වෙනස් වන බව, අති විශාල වස්තුවක් සහ ශක්තිමත් ආර්ථිකයක් ඇති සමාජයක සුළු ජාතික කණ්ඩායමක් විසින් ලියා තිබිණි. යැයි පවසමින් පඩිවරයෙන් සුවිශේසි රේඛාවක් නිර්මාණය කළ නමුත් පශ්චාත් යටත් විජිත වාදි රාජධානිය තුල අප්‍රිකානු ඇමරිකානු සාහිත්‍යය පවති.

	අප්‍රිකානු ඇමරිකානු වාචිත සංස්කාතිය අධ්‍යාත්මික අප්‍රිකානු ඇමරිකානු ශුභාරංචිය, සංගිතය, බ්ලුස් සහ රැප් යන ඒවායින් සමන්විත වෙමින් ඉතා පොහොසත් කාව්‍යයකට හිමිකම් කියනු ලබයි. ස්වර සංක්‍රමණය, ශබ්දලංකාරය සිතාවක පුනරාවනාය භාවිතා වන අප්‍රිකානු ඇමරිකානු ක්‍රිස්තියානු දේශනා සම්ප්‍රදායන් තුළ ද වාචිත කාව්‍යය දක්නට ලැබේ. අප්‍රිකානු ඇමරිකානු සාහිත්‍යය -කාව්‍යන් විශේෂයෙන් රචනා කර තිබෙන නමුත් ගද්‍ය තුළ ද මෙම සෑම ආකාරයේ වාචික කාවයයන් ඇතුළත් විමේ ප්‍රභල සම්ප්‍රදායක් ඇත.

	කෙසේ වෙතත් මෙම ගති ලක්ෂණ සහ තේමාවන් අප්‍රිකානු ඇමරිකානු  සාහිත්‍යයේ බොහෝ මට්ටම් වල තිබෙන අතර මේවා ප්‍රභේදයන්ගේ අතිශය අර්ථ දැක්විම් නොවන අතර මේවා ප්‍රභේදයන් තුළ සෑම කටයුත්තකම අන්තර්ගත නොවේ. මීට අමතරව අප්‍රිකානු ඇමරිකානු සාහිත්‍යය විශ්ලේෂණය කිරිමට බාහිර සාහිත්‍යය න්‍යායන් යොදා ගැනීමට ප්‍රතියෝධයක් ඇත. අප්‍රිකානු ඇමරිකානු සාහිත්‍යයේ අති විශේස පඩිවරයෙක් වන කනිෂ්ඨ්‍ හෙන්රි ලුවිස් ගේටස් මෙසේ ප්‍රකාශ කර තිබේ. මාගේ ආශාව වුයේ, අනෙක් සම්ප්‍රදායන් ගෙන් ලබා ගත් සාහිත්‍යය න්‍යායන් කියවිම හෝ විශ්

අප්‍රිකානු ඇමරිකානු සාහිත්‍යය