Suchinthana/si-wikipedia huggingface dataset:
නියඟය

ඉඩෝරය හෙවත් නියඟය යනු දීර්ඝ සාමාන්‍ය කාලසීමාවට වඩා වැඩි කාලසීමාවක් යම් ප්‍රදේශයකට වායුගෝලීය, මතුපිට හෝ භූගත ජලය ලැබීමේ ඌනතාවයක් ඇති වීමයි. යම් ප්‍රදේශයකට සාමාන්‍ය ප්‍රමාණයට වඩා අඩු වර්ෂාපතනයක් ලැබීම මේ තත්ත්වය ඇතිවීමට බලපායි. එයට පරිසර පද්ධතිය කෙරෙහි මෙන්ම අදාළ ප්‍රදේශවල කෘෂිකර්මාන්ත කෙරෙහි සැලකිය යුතු බලපෑමක් ඇති කිරීමට හැකිය. නියඟ තත්ත්වය දිර්ඝකාලීන පැවතියද තද බල කෙටි නියඟ තත්ත්වයකින් පවා දේශීය ආර්ථිකයට සැළකිය යුතු අලාභ හානි කළ හැකිය. එක්සත් ජාතින් දක්වන පරිදි කැලෑ කැපීම නිසා ඇතිවන දේශගුණික අස්ථිරභාවය හේතුවෙන් සෑම අවුරුද්දකම පාහේ යුක්රේනයේ සරුබිම් විශාල ප්‍රමාණයක් එරටට අහිමි වෙයි.

ඇතිවීමට හේතු

වර්ෂාපතනය ඌනතාවය

වර්ෂාපතනය ඌනතාවය නියඟයට එක් හේතුවකි.

වියළි කාලය

වියළි කාලය එසේත් නැත්නම් වියළි ඍතුව තුලදී නියඟ ඇතිවීමට ඇති සම්බාවිතාව ඉහල යයි.

එල් නිනෝ

එල් නිනෝ () තත්ත්වය නිසා ද නියඟය ඇතිවේ.

මානව ක්‍රියාකාරකම්
වන විනාශය වැනි මානව ක්‍රියාකාරකම් නියඟයට බලපාන තවත් එක් සාධකයකි.

දේශගුණික විපර්යාස

දේශගුණික විපර්යාස හේතු කොටගෙනද නීයඟය ඇතිවේ.

ආශ්‍රිත
 ජලය

නියඟ
දළ මරණ අනුපාතිකය

දළ මරණ අනුපාතිකය යනු ජනගහන කොටසක් සැලකූ විට කාල ඒකකයක් තුළ සිදුවන මරණ සංඛ්‍යාව ලෙස අර්ථ දැක්විය හැක. සාමාන්‍යයෙන් ජනගහනයෙන් 1000 කට සිදුවන මරණ සංඛ්‍යාව මෙහි අර්ථකතනයයි. නමුත් මෙම අනුපාතය රෝග සහ අනෙකුත් ආසාධන වලදී සීඝ්‍ර ලෙසින් මියයන මරණ සංඛ්‍යාව හා සසඳන විට වෙනස් වේ.
 
පැහැදිලි කිරීම්:

	දල මරණ අනුපාතිකය - ජනගහනය 1000 කට  කාල ඒකකයක් තුළ සිදුවන මරණ  සංඛ්‍යාව 
	මාතෘ මරණ අනුපාතිකය -   උපත් 100,000 කදී ගැබිනි සහ ප්‍රසූති මරණ සංඛ්‍යාව
	ළදරු මරණ අනුපාතිකය -   අවු.1 ට අඩු ළදරුවන් 1000 කින් සිදුවන මරණ සංඛ්‍යාව
	ළමා  මරණ අනුපාතිකය -   අවු.5 ට අඩු ළමුන් 1000 කින් සිදුවන මරණ සංඛ්‍යාව
	සම්මත  දළ මරණ අනුපාතිකය(SMR)  - (අවු16-65 සහ 65+)  ජනගහනය 1000 කට කාල ඒකකයක් තුළ සිදුවන මරණ  සංඛ්‍යාව 

ඖෂධ ප්‍රතිකාරද මෙම අනුපාතිකය අඩු වැඩි වීමට බලපා ඇති බව පැහැදිලිය.
එනම්,

යන හේතූන්  දළ මරණ අනුපාතිකය වැඩි වීමට බලපා ඇත.
    
දළ මරණ අනුපාතිකයේ  මුලු ජනගහනය හා සැලකූවිට යම් යම් අඩුපාඩු දක්නට ලැබේ. උදාහරණ ලෙස ජනගහනය 1000 කට කාල ඒකකයකදී මියයන අනුපාතය සංවර්ධිත රටවලට වඩා සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල සාපේක්ෂ වශයෙන් වැඩිය. එමෙන්ම සංවර්ධිත රටවල මහලු ජනගහනය වැඩි අගයක් ගන්නා අතර එම අගය සංවර්ධිත රටවල අඩු අගයක් ගනී. බොහෝ විට ජීවන චක්‍රය රූපරාමුවක වෙන වෙනම වයස් වල මරණ සාරාංශ ගත කර ඇත. එමෙන්ම මෙම ජීවන චක්‍රය මගින් රටක ජනගහනයේ ආයු අපේක්ෂාවද ගණනය කල හැක.

සටහන 

{|

|
Death_rate
|-

ජනගහනය
ජන විකාශ විද්‍යාව
වසංගත අධ්‍යයනය
මරණය
ආයුගණක විද්‍යාව
ජනගහන පරිසර විද්‍යාව
වෛද්‍ය විද්‍යාත්මක සංඛ්‍යාන
ජනවාර්ගික අර්ථ දැක්වීම

ජනවාර්ගිකඅර්ථ දැක්වීම 

ජනවාර්ගිකඅර්ථ දැක්වීම 

ජනවාර්ගිකත්වය පිළිබදව අර්ථකථනය ඉතා සංකිර්ණ සහ අපැහැදිලි බවත්, එය ඉතා අසිරැ කර්යයක් බවත් සමාජ විද්‍යාඥ Max Weber මහතා වරක් පවසන ලදී.

 
කෙසේ වෙත්ත බොහෝ සමාජ විද්‍යාඥයින් අනුමත කරන ලද අර්ථ කථනයක් Weber මහතා ඉදිරිපත් කරන ලදි.

ශරිරික මෙන්ම චාරිත්‍ර වල සමානාත්මකතාවයන් නිසාද, සංක්‍රමණයේ සහ ජනපදකරණයේ මතකයන් නිසාද, තමන්ගේ පොදු පෙළපත ගැන ආත්මගත විශ්වාසයක් ඇති මිනිසුන්ගේ වාර්ගිකරණයට මෙම විශ්වාසය මහත් රැකුලක් වු අතර ඒ සදහා ලේ නෑකමක් තිබිම අවශ්‍ය නොවී.

Weber මහාත‍ා‍ෙග්න් පසුව සමාජ විද්‍යාඥයන්ගේ ජනවාරිගික පිළිබද හැදින්විමක් බොහෝ විට සාවද්‍ය ඒවා බව මානව විද්‍යාඥ Ronald Choen මහතා ‍මානව වගී පිළිබදව මානව විද්‍යා හා සමාජ අධ්‍යනයකදි පෙන්වා දෙන ලදී.

"අප අනුමත කරන මානව වර්ග වන අනන්‍යතාවයන්, ඉතා අඥානය, එමෙන්ම ඉතා සාවද්‍ය"

යටත් විජිතාදින් ජනවර්ගවල අනන්‍යතාවය (පෙර තම ග්‍රෝතික වල අනන්‍යතාවය) පිළිබද බොහෝ විට ප්‍රශ්න නගරන බව Choen මහතා පෙන්වා දෙන ලදී. Horld Isaacs  විසින් ජනවාර්ගිකත්වයේ අනෙක් ලක්ෂණය හදුනාගෙනඅඇති අතර, ඒ අතරින් ඔඍවුනගේ ශාරිරික පෙනුම, නම, භාධාව, ඉතිහාසය සහඉ ආගම විශේෂයක් ගනී, මෙම අර්ථකථනය සමහර ශබ්දකෝෂ වලත් අන්තර්ගත වේ.එකිනෙකට වෙනස් මානව වයිවල ලාක්ෂණික මෙලෙස ඉතා වැදගත් වුනේ කෙසේද කෙදිනද, එයට හේතුව කුමක්දැයි සමාජ විද්‍යාඥ විමර්ශනය කරන ලදි. ජනාවර්ගික සීමා ඉතා අස්ථිර බව මානව විද්‍යාඥ John Viocent පෙන්වා දෙන ලදසි. ජනවාර්ගිකරණය ද්විධාරකණයට සමාන කළ Ronald Choen තවද එය දේශපාලනික අවශ්‍යතාවයන්ගේ සිමා වලින් වට කාල හැකි වුවද පෙන්වා දෙන ලදි. මේ හේතු නිසා ජනවාර්ගිකරණවට පෙළපත දැඩිලෙස බල නොපායි. පොදුදේශපාලනික තත්ත්වය ටතේ ජනවාර්ගික සිමා වෙස්කිරිම ජනවාර්ගිකණය වැදගත් ලක්ෂණය වෙයි.
ජනවාර්ගික අරගලයේ නියාමනය

ජනවාර්ගික අරලගයේ ආරම්භයට සහ එහි පරිණාමයට හේතු  වූ කරුණු සහ එම තත්ත්වය පාලනය කිරීමට ගතහැකි ක්‍රියාමාර්ග පිළිබදව බො‍හෝ උගතුන් විසින් විශ්ලේෂණය ඉදිරිපත් කරයි. උදාහරණයක් ලෙස Jhon Coaklev මහතා විසින් ඇමරිකාවේ ජනවාර්ගික අරගලයෙහි ආරම්භයට හේතුවූ කරුණු කිහිපයක් පෙන්වා දී ඇත. ඒවා නම් ස්වදේශීයත්වය, වාසය කිරීමට ඇති ඉඩකඩ, සමාග්‍රහණය, ආසංස්කෘතිකරණය, ජනතාව හුවමාරු කිරිම්, සීමා මායිම් වෙනස් කිරීම්, ජනාඝාතන සහ ජනවාර්ගික ස්වයං ‍ඝාතන යන ඒවා වේ.

ජනවාර්ගික අරගලයට මූලික වූ හේතූන් 8 ක වර්ගීකරණයක් Jhon Macgarry සහ Brendan O' Leary යන දෙපළ විසින් ඉදිරිපත් ඇති අතර ඒවා අතර සදාචාරාත්මක විරෝධී ක්‍රම කිහිපයක් ද ඇත. 

ජාතීන් අතර වෙනස්කම් ඇත් වීමට බලපෑ හේතු 

ජනඝාතන

බලහත්කාරයෙන් ජනතාව මාරු කිරීම්

කොටස් කිරීම සහ අපක්‍රමණය

ඒකිකරණය සහ සමාග්‍රහණය

ජාතීන් අතර වෙනස්කම් කළමනාකරණයට ක්‍රම 

රාජ්‍යය පාලනය

තීර්කිකරණය (3 වන වගන්තියේ සොයා ගැනීමකි)

ෆෙඩරලිකරණය (Federalisation)

බලය බෙදා හැරීම

මෙවලම් හසුරවන්නන් පිළිබඳ විස්තරය 
ඇන්තනී ස්මිත්ගේ (Anthony Smith) 'මෙවලම් හසුරවන්නන්' පිළිබඳ විස්තර ප්‍රමුඛත්වයට පත්වුයේ 1960 හා 1970 දශකයේ ඇමෙරිකාවේදී නොනවතින ජනවාර්ගිකත්වය පිළිබඳ උණුසුම් කතාබහ පැතිර යන විටදීය. මෙම නව න්‍යායෙන් නොපසුබට භාවය විස්තර කරනු ලැබීය. නොපසුබට භාවයට හේතු වුයේ ප්‍රජා නායකයින් තමන්ගෙ සංස්කෘතික කණ්ඩායම් හා අති විශාල සංචලනය කණ්ඩායම් ඔවුන්ගේ බලය හා සම්පත් රැස් කර ගැනීමේ තරඟයට යොදා ගත් නිසාය. එයට හේතුව වුයේ එය සමාජ පන්ති යොදා ගැනීමට වඩා ප්‍රබල වු නිසාය. මෙම ජනවාර්ගිකත්වය හඳුනාගැනීමේදී ජනවර්ගය හා ජාතිය හඳුනාගැනීමේ මෙවලම් ලෙස යොදා ගනු ලැබේ.

විග්‍රහ කරන්නන්ගේ විස්තරය 

මෙයින් වැදගත් ලෙස අවධාණය කරන්නේ සමාජීය වශයෙන් ගොඩ නැඟුණු ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් වල ස්වභාවයයි. මෙයට පාදක කරගෙන ඇත්තේ බෙනඩික් ඇන්ඩර්සන්ගේ (Benedict Andersons) පරිකල්පනය කල ප්‍රජාව පිළිබඳ සංකල්පයයි. මෙම සංකල්පයෙහි යෝජකයින් වන රුවන්ඩාව පෙන්වා දෙනු ලබන්නේ 1930 දශකයේ බෙල්ජියානු යටත් විජිත බලය මඟින් ටුට්සි/හුටු (Tutsi/ Hutu) ජන ප්‍රභේදය නීති සංග්‍රහයට ඇතුලත් කර ඇත.  ඒ ගමපාලනය, කායික මිනුම් හා පල්ලි වල වාර්තා මතය. හැඳුනුම්පත් නිකුත්කරනු ලැ‍බුවේද ඉහත පදනම මතය. එම හැඳුනුම්පත් 1994 සිදුවු සමූහ ඝාතනයේදී ප්‍රධාන ස්ථානයක් හිමි කරගත්හ. 

මෑතකදී, ජනවාර්ගික අරගලය හා සිවිල් යුද්ධ පිළිබඳ උගතුන් නව න්‍යායන් ඉදිරිපත් කරනු ලැබුහ. ඔවුන්ගේ අදහස් කණ්ඩ කරනු ලැබුවේ සාම්ප්‍රදායික විද්‍යායතන තුනෙන් ලබාගත් කරුණු වලට අනුවය. මොනිකා ඩෆි ටොෆ්ට්ගේ (Monica Duffy toft) “ජනවාර්ගික ප්‍රචණ්ඩත්වයේ භූගෝලය” නම් පොතෙහි ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් පදිංචි වීමේ රටාව, සමාජයීය වශයෙන් ගොඩනැඟුණු හැඳින්වීම් සහ ප්‍රභාසම්පන්න නායකයින් බෙදිය නොහැකි බව පෙන්වු ආකාරය සඳහන්ව ඇත.

තවද, රජයන් පූර්වාදර්ශ සැපයීම මඟින් විචාරශීලී නවකයන් ක්‍රමයෙන් ප්‍රචණ්ඩත්වයට විරුද්ධව හැසිරවීමට දරන උත්සාහය පිළිබඳවද විස්තර කර ඇත. නමුත් මෙය, දැනට තෘප්තිමත්ව සිටින කණ්ඩායම් වල අමනාපයට හේතු වී ඇත. මෙවැනි පර්යේෂණ මඟින් ආදිකල්පිත, මෙවලම් හැසිරවීම හා විග්‍රහ කරන්නන්ගේ න්‍යායන්ට විසඳිය නොහැකි ප්‍රහේළිකා විසඳා ගැනීමට හැකියාව ලැබී ඇත. උදාහරණයක් ලෙස එකම ප්‍රදේශයේ ජනවාර්ගික මතභේද සමහරක් ප්‍රචණ්ඩත්වය දක්වා වර්ධනය වීමටත් තවත් සමහරක් එසේ නොවීමටත් හේතූන් වී ඇති කාරණා සෙවීමේදී ය.

සටහන් 

|Ethnic_conflict Ethnic conflict regulation
|-
{|
ජනවාර්ගික කණ්ඩායම

වංශය හෝ පරම්පාරව මුලික කොට ගෙන එකිනෙකාගේ අනන්‍යතාවයනක් හදුනාගැනීමට සමත් මිනිසුන් කොටසකින් සමන්විත වු කණ්ඩායමක් ජනවාර්ගික කණ්ඩායමක් ලෙස හදුන්වයි. ජනවාර්ගික අනන්‍යතාවය මත කණ්ඩායමේ විශිෂ්ඨත්වය රදා පවිතන අතරථ පොදු සංස්කෘතිය, භාෂාව ආගම හා ජෛව ගති ලක්ෂණ මගින්ද එය සලකුණු කරයි.

1992 හිදි පැවැති ජනවාර්ගික ‍ලෝකය මිනිමේ අභීයෝග නම් වු අන්තර්ජාතික සම්මේලනය අනුව "ජනවාර්ගිකත්වය යනු මිනිස් ජිවිතකයේ මුලික සාධකයකි. එය මිනිසුන්ට ආවේණික ආශ්චර්යාත්මක අත්දැකිමකි. මානව වේදි Fredrink Barth සහ Eric Wolf "  පවසන පරිදි ජනවාර්ලිකත්වය යනු කණ්ඩායමේ ලක්ෂණ වලට වඩා අන්තකර් ක්‍රියාවන්ය. එවැනි අනන්‍යතාවයන් පහළ කිරිමේ ක්‍රියාපිලිවෙල Ethonogenesis" ලෙස හදුන්වයි. මෙවැනි ජනවාර්ගික කණ්ඩායක්ම් වල සමාජිකයන් සංස්කෘතික සම්බන්ධතාවයන් ඇති කර ගන්නා අතර, ඉතිහාසඥයන් සහ සංස්කෘතික මනාවවේදින් පවසන පරිදි අතිතයේ එවැනි සම්බන්ධතාවන් ඇති කරගත්තාවු වටිනාකම, චාරිත්‍රයන් සහ න්‍යායන්  පසු කාලකදි සොයා ගන්නා ලදී.
කෘෂිකාර්මික පිළිවෙත්

කෘෂිකාර්මික වත් පිළිවෙත් ඒවායේ තීවෘරතාවය සහ තාක්ෂණය මත රඳාපවතී.එහි අන්තයන් දෙකකි. එකක් නම් සුළු භූමි ප්‍රදේශයක තමා සහ පවුලේ පරිභෝජනය සදහා පමණක් සීමිත නිෂ්පාදනයක යෙදෙන "පාරිභෝජක ගොවියායි." අනෙක් අන්තය සාම්ප්‍රදායික ශ්‍රමය මත පදනම් වූ(ආසියනු කුඹුරු බිම් )සහ කාර්මික කෘෂිකර්මාන්තය, කාබනික ගොවිතැන සහ සැපයුම් ගොවිතැන අඩංගු වන නූතන කෘෂිකර්මාන්තය මත රැදී තිබෙන රටාවයි. කාර්මික කෘෂිකර්මාන්තයට විශාල භූමි ප්‍රමාණයක් හෝ විශාල සතුන් සංඛ්‍යාවක්, ඉහළ සම්පත් භාවිතයක්(කෘමිනාශක,වල් නාශකා සහ ඉහල තලයක හා කාර්මීකරණයක්ද අඩංගු වේ.

මෙම තත්වයන් පරිමාණකූල පිරිමැසුම් අත් කර ගත් අතර එයට භූමිය සහ යන්ත්‍ර සූත්‍ර අවශ්‍ය විය.
විසිවන සියවස වන විට කෘෂිකාර්මික ක්ෂෙත්‍රයේ වත් පිළිවෙත් වල, විශේෂයෙන්ම කෘෂිකාර්මික රසායනයේ සහ යාන්ත්‍රීකරණයේ වෙනස්කම් පැහැදිළිව දැක ගත හැකි විය.රසායනික වල් නාශක, රසායනික කෘමිනාශක සහ රසායනික දිලීර නාශක,පාංශු විශ්ලේශීකරණය සහ සත්ව පෝෂණ යනාදී යෙදවුම් කෘෂිකාර්මික රසායනයට අයත් වේ.
ට්‍රැක්ටර් යන්ත්‍ර සහ යාන්ත්‍රික එන්ජින් වර්ග - කපු කටින යන්ත්‍රය, අර්ධ ස්වයංක්‍රීය බැලර් යන්ත්‍රය සහ ගොයම් මඩින යන්ත්‍රය යනාදී කාර්මික නිෂ්පාදනයන් කෘෂිකර්මාන්තයේ කාර්යක්ෂමතාව වැඩි කිරීමට සමත් විය.(කෘෂිකාර්මික යන්ත්‍ර සූත්‍ර බලන්න ).

ඇ.එ.ජ. ජාතික ඉංජිනේරු ඇකඩමියට අනුව,විසි වන ශතවර්ෂයේ, මහා පරිමාණ ඉංජිනේරු නිෂ්පාදකයන් අතර,බොහොමයක් කෘෂිකර්මාන්තයට අදාල නිෂ්පාදනයන් වේ.

විසිවන ශත වර්ශය මුල් භාගයේදී, ඇමෙරිකානු ගොවියෙකුට මිනිසුන් 2.5 ක් පෝෂණය කිරීම ට හැකිවුණු අතර, කෘෂිකාර්මික තාක්ෂණයේ දියුණුව මත, එය ගොවියෙකුට 130 දෙනෙකු පෝෂණය කිරීමේ හැකියාව දක්වා වර්ධනය වී ඇත.

සටහන් 

කෘෂිකර්මය
රැකිරක්ෂා නීතිය

රැකිරක්ෂා නීතිය

සාමූහික කම්කරු නීතිය,

සාමූහික කම්කරු නීතියේ දී සේවා යෝජක, සේවක සහ වෘත්තිය සංගම් අතර ත්‍රෛපාක්ෂික සබඳතාවන් සැලක්ල්ලට ලක් කෙරේ. වෘත්තීය සංගම් යනු කම්කරු නීතියේ සඳහන් අන්දමට වැඩ කරන ජනතාවගෙන් සැදුම් ලත් සංවිධානයන්ය. ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ වැඩ කරන ජනතාවගේ මධ්‍යස්ථාන වෘත්තීය සංගම් වලට අදාළ නීති සියල්ලන්ගෙන් බැඳී නොමැති ආයතනයන්ය.  
වෘත්තීය සංගම් 
සමහර රටවල නීතිය මඟින් කිසියම් ක්‍රියාමාර්ගයකට යොමු වීමට පෙර වෘත්තීය සංගම් විසින් අනුගමනය කල යුතු ක්‍රියා පටිපාටින් දක්වා ඇත. උදා වැඩ වර්ජනයකට යොමු වීමට පෙර සාමාජිකයන් අතර ඡන්දයකට යාම, දේශපාලන ව්‍යාපෘතීන් සඳහා සාමාජිකයින් සහභාගි කරවීම.  වෘත්තීය සංගමයකට සම්බන්ධ වීමේ අයීතිය සහ ඒ සම්බන්ධයෙන් නිහඬව සිටීමේ අයිතිය නීතිය මඟින් තහවුරු කරනු ලබයි. වැඩ වර්ජනයන ඡන්ද විමසීමක දී බහුතරයකගේ තීරණය අනුගමනය කිරීම  වැනි බැඳීම් සමුදායක් සංස්ථාපනය කිරීමට සමහර නීති සංග්‍රහ අවසර ලබා දී ඇත.  
වැඩ වර්ජන
වැඩ වර්ජන ක්‍රියා මාර්ග කාර්මික ආරවුල් සම්බන්ධයෙන් වැඩ කරන ජනතාව සතු ප්‍රබලතම අවියක් වේ. බොහෝ රටවල වැඩ වර්ජනය කිරීම සීමා කරන ලද තත්වයන් යටතේ නීතිගත කොට ඇත. ඒවා නම්,
  
•වැඩ වර්ජන නිර්දේශිත ප්‍රජාතාන්තී්‍රය ක්‍රියා මාර්ගයක් වශයෙන් තීන්දු කිරීම 

•සෘජුව කම්කරුවන් සේවයේ නොයොදන සමාගම් වලට එරෙහිව සිදු කරන සානුකම්පිත වැඩ වර්ජන නීති විරෝධි විය හැක.

•මහා වැඩ වර්ජන මහජන සුරක්ෂණය මඟින් තහනම් කල හැක.

•සමහර වෘත්තීකයන් හට වැඩ වර්ජනය කිරීම තහනම් වේ. (ගුවන් තොටුපල නිලධාරීන්, සෞඛ්‍යය නිලධාරීන්, පෙලීසිය)

පිකටිං,

පිකටිං යනු කම්කරුවන් වැඩ වර්ජන අතරතුර භාවිතා කරන උපක්‍රමයකි. ඔවුන් කම්කරු සහභාගීත්වය වැඩි කර ගැනීම සහ වැඩ වර්ජන කඩාකප්පල් කරන්නන් වැඩ බිමට ඇතුළු වීම වැලැක්වීමට සඳහා ව්‍යාපාරයෙන් බාහිර ස්ථානයක එක්රැස් වී වැඩ වර්ජනය ට සහභාගී වෙයි. බොහෝ රටවල පිකටිං කම්කරු නීතිය සහ සාමාන්‍ය නීතිය මඟින් සීමා කරනු ලබයි.
යුරෝපා සංගම් නීතිය යුරෝපා සංගම් නීති මූලධර්ම ආධිපත්‍යය

යුරෝපා අධිකරණය විසින් කිහිප වරක්ම යුරෝපා ප්‍රජාවේ (ප්‍රථම ස්තම්භය) නීතිය ජාතික නීතියට වඩා උත්තරීතර බව තීන්දුකොට ඇත. සාමාජික රටවල නීතිය සහ යුරෝපා ප්‍රජාවේ නීතිය අතර ඝට්ටනයක් ඇති වන විටක දී යුරෝපා ප්‍රජාවේ නීතියට ප්‍රමුඛතාවය ලැබෙන අතර එවිට සාමාජික රාජ්‍යයේ නීතිය අදාළ නොවිය යුතුය. මෙම සංකල්පය යුරෝපා ප්‍රජාවේ නීතියේ අඳාධිපත්‍යය ලෙස හැඳින්වෙන අතර මෙම සංකලපය ඉස්මතු වූයේ ඡඔසටඅ ව. ුණුළ නඩුවේ  දී යුරෝපා අධිකරණය විසින් ලබා දෙන ලද තීන්දුවත් සමඟය. මෙම නඩුවේ දී අධිකරණ තීන්දුව අනුව පෙනීයන්නේ ස්වායත්ත නීති ප්‍රභවයක් වන ගිවිසුමකින් හට ගනු ලබන නීතිය, කෙසේ සකස් කරන ලද්දක් වුවත් එහි විශේෂ සහ නියම ස්වාභාවය නිසා ප්‍රජා නීතියක ලක්ෂණ වලින් තොරව හෝ එහි නීතිමය පදනම ප්‍රජාව තුළින්ම ප්‍රශ්ණාර්ථයට ලක් කිරීමකින් තොරව දේශීය නීතිමය ප්‍රතිපාදන අභිභවා යා නොහැකිය. බොහෝ රටවල උපරිමාධිකරණ ප්‍රකාශ කරන පරිදි ප්‍රජා නීතිය උත්තරීතර වුවත් එය සාමාජික රටවල මූලික ව්‍යවස්ථාදායක මූලධර්මයන් ට දිගින් දිගටම ගරු කරන අතර අවසාන විනිශචය වන්නේ සාමාජික රාාජ්‍යය මිස යුරෝපා සංගම් ආයතනය නොවේ. මේ අනුව සාමාජික රටවල් තවදුරටත් ගිවිසුම් ප්‍රධානියා බවත් සහ ප්‍රජා නීතියේ බලපෑමේ පදනම බවත් අදහස් වේ.

සෘජු බලපෑම

ප්‍රජා නීතිය සාමාජික රාජ්‍යයන් තුළ නීති පද්ධතීයනට සාපේක්ෂව පුළුල් පරාසයක් ආවරණය කරනු ලබයි. ගිවිසුම් ප්‍රතිපාදන සහ යුරෝපා සංගම් රෙගුලාසි ප්‍රතිපාදන වල සමාන්තර ච සෘජු බලපෑම් ඇතැයි කියනු ලැබේ. මෙහි අර්ථය නම් පුරවැසියන් හට තවත් පුරවැසියෙකුට එරෙහිව ප්‍රදානය කරන ලද අයිතිවාස්කම් මත විශ්වාස කල හැකි ය. උදා ගුවන් සේවිකාවකට වෙනස්කම් කොට සැලකීමට එරෙහිව ඇගේ ගුවන් සේවා සේවායෝජකයාට නඩුවක් පැවරිය හැකිය. තවත් ප්‍රධාන නෛතික මෙවලමක් වන යුරෝපා සංගම් නියමයන් සිරස් වභයෙන් සෘජු බලපෑම් ඇත. මෙහි දී ඒවා මත පදනම්ව පුරවැසියන්ට තවත් පුරවැසියෙකුය විරුද්ධව නඩු පැවරිය නොහැක.   
 
නියමයන් සාමාජික රටවලට තම ජාතික නීතියට මඟ පෙන්වීමක් වන පරිදි පරිවර්තනය කර ගැනීමට අවස්ථාව සැලසෙන අතර බොහෝ විට එක්සත් රාජ්‍යයේ දී මෙන් පාර්ලිමේන්තු පණතක් හෝ වෙනත් ව්‍යවස්ථාපිත මෙවලමක් මඟින්  සිදු කරනු ලැබේ. එවිට ජනතාව නීතිය ක්‍රියාත්මක කෙරෙන බවට විශ්වාස කරන අතර රජයට විරුද්ධව නඩු පවරන්නේ නියමයන් හරිහැටි ක්‍රියාත්මක නොකරන විට පමණි. උදා පාරිභෝභිකයිනට හානිදායක සහ අගුණ නිෂ්පාදන සඳහා සමාගම වගකිව යුතු බවට නියම කරන නිෂ්පාදන වගකීම් නියමය.
බාලවයස්කරුවන් (නීතිය)

නීත්‍යානුකූල අන්දමට වැඩිහිටියෙක් ලෙස පිළිගැනීමත් සමාජයේ වැඩිහිටියෙක් සතු අයිතිවාසිකම් ප්‍රදානය කිරීමේ වයස් මට්ටමට වඩා පහළ පුද්ගලයන් හැඳින්වීමට භාවිතා කරනු ලබන යෙදුම බාලවයස්කරුවන් යන්නයි. මෙම වයස් සීමාව විවිධ අධිකරණ ප්‍රදේශයන් සහ භාවිතයන් මත වෙනස් වන මුත් බොහෝ විට 18 හෝ 21 යන දෙකෙන් එකක් වේ. බාලවයස්කරුවන්ගේ තත්ත්වය පූර්ණ වයස පණතෙහි අර්ථ දක්වා ඇත.

බ්‍රසීලය, ක්‍රොඒෂියාව, ඉන්දියාව, එක්සත් රාජ්‍යය, ඔස්ට්‍රේලියාව, කැනඩාව සහ නවසීලන්තය ඇතුළු බොහෝ රටවල බාලවයස්කරුවෙක් යනු වයස අවුරුදු 18 ට අඩු පුද්ගලයන් ලෙස අර්ථ දක්වා ඇත. ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ පූර්ණ වයස ජනපදයන් විසින් තීරණය කරනු ලබන අතර බොහෝ විට අවුරුදු 18 ට අඩු පුද්ගලයන් බාලවයස්කරුවන් ලෙස හඳුන්වන අතරම සමහර ප්‍රදේශයන හි අවුරුදු 21 ට අඩු පුද්ගලයින් බාලවයස්කරුවන් ලෙස හඳුන්වා ඇත.

අපරාධ යුක්ති ක්‍රියාපිළිවෙලේ සමහර අවස්ථාවල දී බාලවයස්කරුවන් යන යෙදුම අපරාධයක් සම්බන්ධ විභාගයක දී බාලවයස්කරුවෙකු හැටියටත් (දඬුවම් දිය හැකි) සහ යෞවනයකු හෝ වැඩිහිටියෙකු ලෙස සලකනු ලබන නිසා ඉහතින් දැක්වු ආකාරය සමඟ පූර්ණ වශයෙන් සමාන නොවේ (බොහෝ විට මිනීමැරීම වැනි බරපතල ගනයේ අපරාධ සඳහා පමණක්).

භාවිතය 

ළදරුවා, දරුවා, ගැටවර, නව යෞවන, යෞවන සහ තරුණයා යන යෙදුම් භාවිත කළත් සමහර අධිකරණයන් විසින් මෙම යෙදුම් නීතිමය වශයෙන් වෙනස් ලෙස සලකනු ලබයි. වැඩිහිටියන් සඳහා අදාළ නොවන විශේෂ සීමාවන්, දඬුවම් සහ රැකවරණයන් බාලවයස්කරුවන් සඳහා වලංගු වේ. එක්සත් ජනපදය සහ සෝමාලියාව හැරෙන්නට එක්සත් ජාතීන්ගේ සියලුම සාමාජික රටවල් එක්සත් ජාතීන්ගේ ළමා අයිතිවාසිකම් ප්‍රඥප්තිය ස්ථීර කොට ඇත.

බාලවයස්කරුවන් සඳහා පනවනු ලැබූ සීමාවන් ට උදාහරණයන් ලෙස ව්‍යවස්ථාපිත ස්ත්‍රී දූෂණ නීති, මත්පැන් සහ දුම්වැටි භාවිතය තහනම, අනිවාර්ය වේ. තවද පාසල් යාම, නෛතික ලියකියවිලි සඳහා වැඩිහිටියෙකු විසින් සම අත්සන් කිරීමේ අවශ්‍යතාවය (ගිවිසුම්වලදී) රියදුරු බලපත්‍ර අවශ්‍යතාවයන්, වෙනම නඩු විභාග සහ දඬුවම් ක්‍රම (ළමා අධිකරණ) ළමා කම්කරු නීති, නිසැරිය නීති, වයස් සීමාවන් පනවනු ලැබූ චිත්‍රපට බැලීමේ තහනම සහ ඡන්දය ප්‍රකාශ කිරීමේ තහනම දැක් විය හැකිය. මෙම නීති පවරනු ලබන්නේ බාලවයස්කරුවන්ගේ ආරක්ෂාවට වුවත් ඔවුන්ගේ නිදහස දැඩි ලෙස සීමා කරනු ලබයි.

බාලවයස්කරුවන් සඳහා පනවනු ලැබූ සීමාවන් අඩු මානසික හැකියාව යන උපකල්පනය මඟින් සාධාරණීයකරණය කළ හැකිය. සමහර අධිකරණ බාලක මුක්තිය සඳහා අවසර ලබාදෙන අතර තවත් අධිකරණ මඟින් බාලවයස්කරූවන්ට වැඩිහිටියන් සඳහා වූ සමහර අයිතිවාසිකම් වලට සුදුසුකම් අති බව පෙන්විය හැකිය. වයස සහ සම්බන්ධ සියලුම සිමා කිරීම් එම වයස සමඟ බැඳී තිබීම අනිවාර්ය නොවේ. කෙසේ වෙතත් බාලවයස්කරුවෙක් ව සිට වැඩිහිටියෙක් බවට පත්වීමේ දී කෙනෙකු ස්වාධීනව ගිවිසුම් චලට එළඹීමට හැකිවන වයස නියම චශයෙන් විස්තර කොට ඇත. 20 වැනි සියවස අවසානයේ දී ආසියාවෙන් පිටත බොහෝ රටවල් අවුරුදු 18 දී සියලුම වයස සම්බන්ධ තත්ත්ව මාරුවිම් සඳහා අවසර ලබාදෙන ලදී. එකිනෙකා වයස් පදනම මත සිමා කිරීම් සහ තත්ත්වය මාරුවන වයස තෝරා ගැනීම සඳහා මුල් තැන ලබා දීම, වයස් විශේෂිත තීරණ ගැනීමේ හැකියාව යනාදි ගැටලු දිගින් දිගටම ප්‍රශ්න කිරීමට ලක්වීම නිසා විවාදය සඳහා විවෘතව පවතී.

නීතිය
ප්‍රබන්ධ

නිසඳැස් සමන්විත වන්නේ කිසිදු එක් නිශ්චිත රටාවකට ගතු නොවන්නකිනි. ඇතැම් විට කාව්‍යමය නොවන රචනා වලිනි. එය යමක් ආකර්ෂණීය අයුරින් ප්‍රකාශ කිරීමක් නොවේ. නිසඳැස් අනිවාර්යෙන්ම සුන්දර රටාවක් උසුලයි. එහෙත් එයට එළිවැට  රැකීම ආදිය අයත් නොවේ. මෙහිදී මෙහි ඇති වෙනස නිශ්චිතවම කිසිවෙකුටත් පැවසිය නොහැකිය. පහත වර්ගීකරණය සලකන්න.

කථාමාලාවක් සහිත ප්‍රබන්ධ නවකතා රචනය සඳහා ගතු කර ගනී. කෙටි කථා, විචිත්‍රමත් නව කථා සහ තවත් දේ මෙයට අයත් වේ. මෙම වර්ගීකරණයට අයත් ස්වාධීන තනි කෘති ඉතිහාසය පුරා පළ කර ඇති නමුදු එය එක් ශෛලීයක් බවට දියුණු වුයේ මෑත කාලයේදීය. බොහෝ විට මේවා විවිධ අයුරෙන් වර්ගීකරණය කිරිමට පුළුවන.

 මිනිසාගා යනු නිශ්චිතවම වචන 50 කින් හෙබි කෙටි කථාවකි.

 තවත් වර්ගයක් වන්නේ නිශ්චිතවම වදන් 100 කින් හෙබි කථාවකි.

 කෙටි කථාවක් සමන්විත වන්නේ වචන 1000 හා 20000 අතර වන රචනාවකිනි.

	කෙටි නවකථාවකට  වචන 20 000 - 50 000 අයත් වේ.

	නවකථාවක් වචන 50 000 වැඩි සංඛ්‍යාවකින් සමන්විත වේ.

සටහන් 

{|
රෝම ආධිපත්‍ය

Actium යුද්ධයේදී Octavain  හට මාක් ඇන්තනි සහ VIIවන ක්ලියෝපැට්‍රා රැජිණ පරාජය වීමෙන් පසු බු.ව.30දී ඊජීප්තුව,රෝම අධිරාජ්‍යයට අයත් රාජ්‍යක් බවට පත් විය.රෝමන් ජාතිකයන් ඊජීප්තුවෙන් ලැබෙන ධාන්‍ය නැව් බඩු තොග ගැන බෙහෙවින් විශ්වාසය තැබූ අතර අධිරාජ්‍යයා විසින් රෝම හමුදාවට,මෙම කාලය තුල ප්‍රකට ගැටලුවක්ව තිබූ දාමරිකයන්ගෙන් එල්ල වන ප්‍රහාර මැඩ පැවත්වීමටත් නියම කරන ලදී.රෝමය තුල විදේශීය සුඛෝපබෝගී භාණ්ඩ සඳහා අධික ඉල්ලුමක් පැවති බැවින් පෙරදිගින් එන වෙළඳ මාර්ගයේ ඇලෙක්ස්සැන්ඩ්‍රාව වැදගත් මධ්‍යස්ථානයක්ව තිබුනා..

රෝම ජාතිකයන් තුල ග්‍රීක ජාතිකයන්ට වඩා ඊජීප්තු ජාතිකයන් කෙරෙහි සතුරු ආකල්ප වැඩි වශයෙන් පැවතියද,ඇතැම් සිරිත් විරිත්(දෙවියන් ඇදහීම,මමී කරණය )දිගටම පැවතුනි.මාතෘ චායාරූප නිර්මාණ කලාව ප්‍රචලිතව තිබූ අතර සමහර රෝම අධිරාජ්‍යයන් ඔවුන්වම පාරාවෝ ලෙස විස්තර කරන ලදී.(නමුත් ටොලමින් තරම් නොතිබුනි.ඔවුන් ඊජීප්තුවෙන් පිට ජීවත් වූ අතර ඊජීප්තු අධිරාජ්‍යයේ උත්සව අවස්ථා සිදු නොකරන ලදී. )දේශීය ආණ්ඩුව රෝමයේ ක්‍රමයට හැඩගැසුනු අතර ස්වදේශීය ඊජීප්තු වැසියන්ට සමීප විය.

ක්‍රි.ව. පළමු ශතවර්ශයේ මැද භාගයේ සිට ක්‍රිස්තියානි ආගම ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රා මුල් බැසගත් අතර  එය ව්‍යාප්ත විය.අන් ආගමිකන් තම ආගමට හැරවීමට බලාපොරොත්තු වූ අතර ජනප්‍රිය ආගමික සිරිත් විරිත් වලට එය තර්ජනයක් විය.මෙය ක්‍රිස්තියානි ආගමට හැරුනු අයට හිංසා කිරීම් වලට හේතු විය.නමුත් ක්‍රිස්තියානිය ජය ගනු ලැබීය.ඵලයක් ලෙස ඊජීප්තුවන්ගේ මිත්‍යාදෘශ්ඨික සංස්කෘතිය ක්‍රමයෙන් පරිහානියට පත් විය.ස්වදේශීය ජනයා ඔවුන්ගේ භාෂාව දිගටම භාවිතා කරන අතරතුර ඊජීප්තු පූජකවරු සහ පූජකවරියන් අඩුවීම නිසා චිත්‍ර ලිපියෙන් සමන්විත ලේඛන කියවීමේ හැකියාව ක්‍රමයෙන් නැතිවී ගියේය.පැවති පන්සල් ඇතැම් විට පල්ලි බවට පත් කරගත් අතර ඇතැම්විට පාළු වී අත්හැර දමන ලදී

රෝමය
පුරාවිද්‍යාත්මක කැණීම්

පුරාවිද්‍යාත්මක කැණීම්

පුරාවිද්‍යාත්මක කැණීම්,භූමිය නොපුරුඩු අයගේ බලප්‍රදේශයක්ව පවතිද්දී පවා පැවති අතර බොහෝ ව්‍යාපෘති වලින් අනාවරණය කරගත් බහුතරයක් තොරතුරු වල ප්‍රභව ඉතිරිව භූස්තරය පිලිබඳ අධ්‍යයනය සහ ත්‍රිමාණ නිර්මාණ ආදී සමීක්ෂණ වලට සාමාන්‍යයෙන් පිවිසිය නොහැකිය,විවිධ වර්ගයේ තොරතුරු අනාවරණය කරගැනීමට එයට පුලුවන්. නවීණ කැනීම් ශිල්ප ක්‍රම වලට,ලැබෙන සම්බවය වාර්තා කරගැනීමට සියුම් ලෙස ලක්ෂණ සහ වස්තු පිහිටි ස්ථාන අවශ්‍යය වේ.මෙමඟින් තිරස් පිහිටීම මෙන්ම සිරස් පිහිටීමද තීරණය කිරීමට හැකියාව ලැබේ.අවට තිබෙන වස්තූන් සහ ලක්ෂණ සමඟ ඒවායේ පවතින සම්බන්ධතාද පසුව කරන විග්‍රහ සඳහා වාර්තා කර ගනු ලැබේ.මෙමඟින් පුරාවිද්‍යාඥාට,කුමන මානව කෘති හා ඒවා පැවතියද යන්න ආදිය නිගමනය කිරීමට ඉඩ ලැබේ.උදාහරණයක් ලෙස භූමිය කණීමේදී එහි භූ ස්තරය පිලිබඳව අධ්‍යයනයට ඉඩ ලැබේ.භූමිය විවිධ සංස්කෘතීන් ගෙන් යුක්තව තිබුනි නම් බොහෝ පැරණි කාලයේ පැවති එම සංස්කෘතීන්ගෙන් එන මානව කෘති මත මෑත කාලයේ සංස්කෘතීන්ගෙන් එන මානව කෘති පවතී.

පුරාවිද්‍යා පර්යේෂණ වලදී වඩාත්ම වියදම් සහිත අවස්ථාව කැණීම් අවස්ථාවයි.ප්‍රතිඵලයක් ලෙස සමහර භූමි කැණීම් කරන ප්‍රතිශතය රඳාපවතින්නේ එම රට අනුවයි.බොහෝ විට එය 90% කි.කැණීම් වලදී සමීක්ෂණයට වඩා සාම්පල් ලබාගැනීම වඩා වැදගත් වේ.මෙම ක්‍රියාවලිය වඩා පරිස්සමෙන් කල යුතු උවත් විශේෂයෙන් මතුපිට පස ඉවත් කිරීමට විශාල යාන්ත්‍රික උපකරණ (බැකෝ යන්ත්‍ර )කැනීම් වලදී භාවිතා කරයි.සියලුම ලක්ෂණ පැහැදිලිව පෙනෙන බව නිශ්චය කිරීමට මෙම ප්‍රදේශය උඩහ්ලු සහ මේසන් හැඳි භාවිතා කරමින් පිරිසිදු කරයි.

ඊලඟ කාර්ය්‍යය භූමිසැලැස්මක් නිර්මාණය කිරීමයි.එය කැණීම් වල තීරණ ගැනීම සඳහා භාවිතා කරයි.වාර්තා ගැනීම සඳහා විවිධ කොටස් වෙනවෙනම ස්වභාවික යටිපස කැණීම් වලට භාජනය කරයි.උදාහරණයක් ලෙස අගලක් කොටස් 2 කින් යුක්ත වේ.පිරවුම හා විවරය ලෙස වේ.විවරය යනු ස්වභාවික පස හමුවන ලක්ෂණ ඇති මායිම වේ.එය ලක්ෂණ සහිත මායිම වේ. පිරවුම යනු ස්වභාවික පසට වඩා සම්පූර්නයෙන් වෙනස් ලක්ෂණ සහිත වීමයි.

පරිමාණයට අඳිනලද සැලැස්ම හා භූමියේ එක් එක් ලක්ෂණ වල ඒකක අඳිනු ලැබේ.ඒවායේ චායා රූප ලබාගෙන (කලු සුදු හා වර්ණ )අන්තර්ගතය වාර්තා කරනු ලැබේ.දැනට විනාශ වීගිය පුරා වස්තූන් ගේ වාර්තා ,ඒවායේ තොරතුරු සපයා දෙන අතර එම භූමි විස්තර කිරීමට හා තේරුම් ගැනීමටද යොදාගනී.

අප්‍රිකාව

මෑත කාලයේදී සිදුකල පුරාවිද්‍යා කැණීම්මකදී ලාස් ගාල් නම්වූ ගල් කුහරයක සිතුවම් කල සිත්තමක් සොයාගෙන ඇත.  මින් පැහැදිලි වනුයේ මෙම ආදී වාසින් එළදෙනුන්ට ආගමික වශයෙන් ඉහළ වැදගත්කමක් ලබා දී තිබු බවයි.

ක්‍රි.ව.23000-25000 අතර වූ කාලයකට අයත් යැයි සැලකෙන ගල් කුහරයක ඇද ඇති සිතුවමක් නැම්බියාවෙන්ද සොයාගෙන ඇත.

ඕස්ටේ්‍රලියාව

මෙවැනි පර්වත කුහරයන් තුල ඇඳ ඇති සිතුවම් ඕස්ටේ්‍රලියාවේ කාකඩු ජාතික උද්‍යානයේද දැකගත හැක.  මෙම උද්‍යානයේම ඕකර් නම් වූ මැටියෙන් නිර්මාණ්‍ය කරන ලද සිතුවම් ඇති අතර, ඕකර් අකාබනික ද්‍රව්‍යයන් නිසා මේවායේ වයස හරියාකාරව නිර්ණය කල නොහැක.

දකුණු ආසියාව 

මෙවැනි පර්වත කුහරවල ඇඳ ඇති සිතුවම් ඉන්දියාව, තායිලන්තය, මැලේසියාව සහ ඉන්දුනිසාව වැනි රටවලින් සොයාගෙන ඇත. බුරුම, තායි, දේශසීමාවේ මෙකොං නදියට ඉහළින් පිහිටා ඇති පර්වත කුහරවල සිතුවම් බහුලව දක්නට ලැබේ.  මැලේසියාවේ නයාකේව්ස් ජාතික උද්‍යානයේ ඇති කුහර සිතුවම් වලටත්, පේරක්හි පිහිටා ඇති ගුවා ටම්බුන් හි සිතුවම්වලින් වසර 200-1200 ක් පමණ ඉතිහාසයක් ඇතැයි සැලකේ.
පුරා විද්‍යාවේ අතීතය

පුරා විද්‍යාවේ අතීතය

ඉතිහාසය පිලිබද ගවේශණය දියුණුව පවතින වෘත්තියක් සහ දියුණුව පවතින  තාක්ෂණයේ වලංගුතාවය රදා පවතින්නේ පරික්ශා කරන භුමියේ ප්‍රමාණය මතය.
ගවේශණ මගින් සොයාගත් පුරණ ස්මාරක සහ වසර දහස් ගණන් පැරණි වස්තු එකතුව විශාල වටිනාකමක් හෝ ඉහළ කලාත්මක අගයක් ගනී..

සොයාගන්නා ලද නටඹුන් පිළිඹදව විධිමත් ලෙස අධයනය 19 වැනි ශතවර්ෂයෙදි පමණ ආරම්භ කරන ලදි. රෝමයේ  ඉතා ඉපැරණි විශිෂ්ට වු නිරමාණයන් පුරාවිද්‍යාව පිළිබඳ ලිපි හුවමරු ආයතනයේ  Eduard Gerhard සහ ඔහුගේ කණ්ඩායම මගින් 1829 දි සොයාගන්න ලදි.

පුරාවිද්‍යාවේ  ක්‍රමවේද කලාකාමී සහ වෘත්තිමය යන ආකර දෙකටම දියුණුව පවතින අතර මෙම ක්‍රියාවලිය Mortimer Wheeler වැනි පුද්ගලයන් ඉහළ සංයමයකින් යුතු මාර්ගයන් මගින් කරන ලද විශිෂ්ට ගවේශන නිසා 20 වැනි ශතවර්ශයේ සිට නොනවත්වා  දියුණු වෙමින්  පවතී.

නාගරික පුරාවිද්‍යාවේ සහ ගලවාගැනිමේ පුරාවිද්‍යාවේ දියුණුව පුරාවිද්‍යා දියුණුව කෙරෙහි ඉතා වැදගත් තොරතුරු ප්‍රමාණයක් ලබා දෙයි. ප්‍රාග් තාරක විද්‍යාව යනු පුරාවිද්‍යාව නොවන අතර වැඩිදුර අධ්‍යනයේදී අතීත ගැමි සංස්කෘතියට සම්බන්ධව පවතින බවට සාධක ඇත

පුරා විද්‍යාව
ජපන් ප්‍රාග් ඉතිහසය



පැලියොලිතික යුගය 

     
පැලියොලිතික යුගය ක්‍රි.පූ.100,000 සිට 30,000 අතර කාලයේ පැවතිණි.මේ කාලයේදී මුල්ම ගල් ආයුධ නිපදවුණු අතර මෙම යුගය ක්‍රි.පූ.12,000 පමණ එනම් අයිස් යුගය අවසානයේදී නිමාවිය.මින්පසු මෙතෝලිතික යුගය අරම්භ විය.මෙම යුගයේ ආරම්භය ලෙස ක්‍රි.පූ. 35,000 නිවැරදි යැයි පොදුවේ පිළිගනියි.ක්‍රි.පූ.11,000 දී පමණ අවසාන අයිස් යුගයෙන් පසු ජපන් දූපත් සමූහය මහද්වීපයෙන් වෙන්විය.ආධුනික ගවේෂකයකු කරන ලද වංචාව හෙළිදරව්වීමෙන් පසු බහුතරයක් පහත් හ මධ්‍යම පැලියෝලිතික භූමි දැඩි ලෙස නැවත පරීක්ෂා කරන ලදි.

ජේ මොන් යුගය 

ජේ මොන් යුගය ක්‍රි.පූ. 14,000 සිට ක්‍රි.පූ.300 දක්වා පැවතුණි.පළමු ශිෂ්ටාචාරගත වීම හා ස්ථාවර ජීවන රටා දක්නට ලැබුනේ ක්‍රි.පූ.14,000 පමණය.ඒ මෙගලිතික හා නියෝලිතික අර්ධ ද්විතීක දඩයම් ජීවන රටාව මගින් පෝෂණය වූ ජේ මොන් යුගයත් සමගය.

මේ කාලයේදී ලී මත තැනූ නිවාස හා පතල් නිවාස ( පොලව යට තැනූ නිවාස )භාවිතා විය.කෘෂිකර්මාන්තයේ ලක්ෂණද දක්නට ලැබුණි.රෙදි විවීම පිළිබඳව දැනුමක් මේ යුගයේදී නොපැවති අතර සත්ව හම්වලින් ඇඳුම් සකසා ගැනිණි.මොවුන් ගොතන ලද ලණු ඇතුලත් කර මැටි භාජන සෑදූහ.(ජේ මොන් ලණු ගෙතුම් රටාව ).විකිරණ කාබන් පරීක්ෂාවට අනුව ලොව පැරණිම මැටි වළං සමහරක් මෙම යුගයට අයත් යැයි සොයාගෙන ඇත.මේ සමග කිරිච්චි,ජේඩ්,සිප්පිකටුවලින් තැනූ පනා සහ ක්‍රි.පූ.11 වැනි සියවසට අයත් ගෘහ භාණ්ඩද හමුවී ඇත.කෙසේ වෙතත් මෙම කාල නිර්ණයන් සමග ගැටලු පවතී.මැටි ප්‍රතිමාද කැණීම්වලින් සොයාගෙන තිබේ.මෙම ගෘහ භාණ්ඩ  නිසා යම් යම් ඔකිනාව වැනි ප්‍රදේශ වලත් වෙළෙඳ මාර්ග තිබූ බවට සාක්ෂි  හමුවේ . EEA පරීක්ෂණවලට අනුව අයිනු ගෝත්‍රිකයන්, හොක්කයිව් හා හොන්ෂ් ප්‍රදේශවල විසූ ස්වදේශීය ජනතාව ජේ මොන්ගේ මිනිසුන්ගෙන් පැවත එන බවට සාක්ෂි සපයයි.එම නිසා ජේ මොන් මිනිසුන් ජපානයේ ප්‍රථම ආදිවාසීන් නියෝජනය කරයි.

ආශ්‍රිත 
History_of_Japan Japanese_pre-history