Suchinthana/si-wikipedia huggingface dataset:
කීර්ති ශ්‍රී රාජසිංහ රජ

කීර්ති ශ්‍රී රාජසිංහ යනු විජයරාජසිංහගේ බිරිඳගේ වැඩිමහල් සහෝදරයාය. ඔහු පැමිණියේ 'මදුරෙයි' නගරයෙනි. ඔහු සිහසුනට උරුමකම් ලැබූ තවත් මස්සිනා කෙනෙකු වූයේ එපරිද්දෙනි. එමෙන්ම ඔහු දකුණු ඉන්දීය රජ පෙළපතේ දෙවැන්නාය. කීර්ති ශ්‍රී රාජසිංහ ඔහුගේ මස්සිනාගෙන් පසු රජු බවට පත් වන විට සියුමැලි තරුණයෙකි. ඔහුට සිහසුනේ උරුමය ලැබුණේ 1751 වර්ෂයේදී ය. 

ඔහුගේ පාලන යුගයේ මුල් කාලය, කැප කළේ සාහිත්‍යය සහ ආගමික කටයුතුවල අභිවෘද්ධිය පිණිසයි. ලන්දේසීන්ගේ ද උදව් ලබාගෙන බුද්ධාගමේ දියුණුව සඳහා සියමෙන් (තායිලන්තයෙන්) භික්ෂූන් වහන්සේලා ගෙන්වා ගත්තේය. මහනුවර රජමහා විහාරය (ගංගාරාමය) තැනවූයේය. දන්ත ධාතුන් වහන්සේ උදෙසා දැනට දක්නට තිබෙන ඇතුළු විහාරයක් ද තනවා සිව්වැනි වික්‍රමබාහු රජුගේ සිට ඔහුගේ රාජ්‍ය කාලය දක්වා මහාවංශයේ විස්තරය සම්පූර්ණ කිරිමට ද කටයුතු යෙදුවේය.

ලන්දේසි බලකොටුවලට පහර දීම 
1761 දී කීර්ති ශ්‍රී රාජසිංහ රජතුමා මාතර, කටුවන, තංගල්ල, මාරකඩේ සහ ඌරුබොක්ක යනාදී ස්ථානවල පිහිටි ලන්දේසි බලකොටු සහ මුර පලවල්වලට පහර දී ඒවා විනාශ කොට ලන්දේසීන් ඝාතනය කළේය. යටත් වූ අය සිර ගත කළහ.

මෙම අවමානයට පළිගැනීමක් වශයෙන් නව ආණ්ඩුකාරයා ලෙස පත් වී පැමිණි වැන් එක්, මහනුවරට පහර දීම සඳහා කඩිනමින් සැළසුම් කළේය. එහෙත් ආරක්ෂක උපක්‍රම සහ සේනාවන්ගේ දුර්වලත්වය හේතුවෙන් ආක්‍රමණය සාර්ථක නොවීය. නැවතත් ඔව්හු 1764 දී සහ 1765 දී ද පහර දුන්හ. 1763 වර්ෂයේ මුල ලන්දේසීහු තමන්ගේ බලය තහවුරුකර ගැනීමේ පමණක් යෙදී සිටි අතර ඔවුන් යටත් කර ගත් ප්‍රදේශවලින් උඩරට වැසියන් ක්‍රමයෙන් පලවා හරිමින් සිටියහ. 1763 වර්ෂය පුරා දිගටම සාමය අපේක්ෂා කරමින් රජතුමා ඔහුගේ නියෝජිතයින් ලන්දේසීන් වෙත යැව්වේ කොන්දේසි සාකච්ඡා කිරීම සඳහාය. රජු විසින් තුන් කෝරළය, හතර කෝරළය සහ හත් කෝරළය සහ පුත්තලම පවරා දී මුහුදු බඩ පෙදෙස් සම්පූර්ණයෙන්ම භාර දෙනු ඇතැයි ලන්දේසි ආණ්ඩුකාරයා බලාපොරොත්තු විය. එහෙත් රජතුමා මෙම ඉල්ලිම්වලට එකඟ කරවා ගත නොහැකි විය. ඔහුගේ රාජ්‍යයේ ස්වාධීනත්වයට හානිවන කිසිවක් කිරිමට රජු එකඟ නොවීය. රජු එකඟත්වයට පැමිණීම හිතා මතාම ප්‍රමාද කළේය. එසේ කළේ මදුරාසියේ සිටි ඉංග්‍රීසීන්ගේ උදව් ලැබේ යයි බලාපොරොත්තුවෙනි. 1762 දී ඔහු ඒ සම්බන්ධයෙන් ජෝන් පයිබස් සමග සාකාච්ඡා සහ අදහස් හුවමාරු කරගෙන තිබුණේය.

මේවාද බලන්න
 මහනුවර රාජධානිය 
 ශ්‍රී ලාංකීය ඉතිහාසය
 සිංහලේ රාජාවලිය

බාහිර සබැඳි
 ගලගොඩ අදිකාරම් - කීර්ති ශ්‍රී රාජසිංහ රජුගේ අග්‍රාමාත්‍ය

ලාංකික සිංහලයෝ
සිංහලේ රජවරු
රජවරු
චරිත කතා
ශ්‍රී ලංකාවේ රජවරු
දේශ මාමකත්වය සහ ක්‍රීඩා.

දේශානුරාගය සහ ක්‍රීඩාව එකිනෙක වෙලී පවතී. එසේ පවතින්නේ ක්‍රීඩාව ජාතීන් අතර සංකේතාත්මක තරඟයක් සඳහා අවස්ථාවක් සපයන බැවිනි. ක්‍රීඩා තරඟ බොහෝ විට ජාතීන් අතර ගැටුම් අර්බුද පිළිබිඹු කරයි. එමෙන්ම රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික සබඳතා අතින්ද  ක්‍රීඩාව කිසියම් මෙහෙයක් ඉටු කරයි. ක්‍රීඩාවට දේශපාලනය ඇතුලු වීම සමහරු දකින්නේ ක්‍රීඩාවේ මූලික ආචාර ධර්ම බිඳ දැමීමක් ලෙසිනි. එහෙත් මෙම තත්වය ක්‍රීඩා ඉතිහාසය පුරා සැබවින්ම පවතී. 
	
ජාතික කණ්ඩායම් අතර පැවැත්වෙන බොහෝ ක්‍රීඩාවන් අභිමානය නැංවීමේ පරමාර්ථ දිරිමත් කරයි. ක්‍රීඩාව තුලින් ජාතික ඒකාග්‍රතාවය පිළිබඳ හැඟීමක් ඇති කිරිම පහත් ජාති මාමකත්වයේ ප්‍රාථමික අවස්ථාවන් වලින් එකකි.
	
ක්‍රීඩාවන් කීපයක් ජාතික අභිමානය සංකේතවත් කරන කාරණයක් වී තිබේ. ද ඈෂස් (The Ashes), එංගලන්තය සහ ඕස්ට්‍රේලියාව අතර දේශාභිමානය පිළිබඳ හේතුවක් වී තිබේ. ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවේදීද ඉන්දියාව සහ පකිස්තානය අතර තරඟයක් පවතින කාලයට දෙරට අතර සන්සුන් තත්වයක් දක්නට ලැබෙන්නේ මෙම ජාති මමත්වය හේතුවෙනි.
	
ඔලිම්පික් ක්‍රීඩා ජාති මමත්වය ප්‍රදර්ශනය කිරීමේ තරඟ සඳහා ප්‍රධාන වේදිකාවකි. 19 වෙනි ශත වර්ෂය අවසාන භාගයේ සිදු වූ එහි ආරම්භයේ සිට දේශපාලනික අර්බුද වල ස්වරූපය එහි ඉතිහාසයෙන් පිළිබිඹු වෙයි. එක්සත් ජනපදය සහ එහි දේශපාලනික සහචර රටවල් විසින් 1980 දී ගිම්හාන ඔලිම්පික් ක්‍රීඩා වර්ජනය කිරීමත්, සෝවියට් දේශය විසින් 1984 ගිම්හාන ඔලිම්පික් උළෙල වර්ජනය කිරීමත් සීතල යුද්ධයේ කොටසක් විය. 
	
වර්ණභේදවාදය නිල ප්‍රතිපත්තියක් ලෙස දකුණු අප්‍රිකාවේ ක්‍රියාත්මක වන අවස්ථාවේ බොහෝ ක්‍රීඩකයින් හෘද සාක්ෂියට එකඟව ක්‍රියා කිරීමේ ප්‍රතිපත්තියක් අනුගමනය කරමින් එම රටේ පැවැත්වෙන ක්‍රීඩා තරඟ වලට සහභාගී නොවී සිටීමේ ක්‍රියා පිලිවෙලක් පවත්වා ගෙන ගියහ. මෙය පසු කලෙක එම රටේ ඇති වුනු වර්ණභේදවාදී ප්‍රතිපත්ති ඉවත් කිරීමට සාර්ථක දායක්වයක් සැපයීමක් වුනා යයි ඇතැමෙකු සිතූ අතර, තවත් අයට පෙනුනේ එය ඊට වඩා කල් පවතින අනර්ථකාරී ප්‍රතිඵල උදා කරන්නක් ලෙසිනි. බොහෝ අප්‍රිකානු රටවල් 1976 දී මොන්ට්‍රියල් ගිම්හාන ඔලිම්පික් ක්‍රීඩා වර්ජනය කිරීමට හේතු වූයේ එවකට නවසීලන්ත අගමැති සියලුම කලු ජාතකයින්ට දකුණු අපිකාවේ සංචාරය කිරීමට අවසර දීමයි. මෙම ප්‍රශ්නය 1981 ස්ප්‍රිංබොක් සංචාරය කාලයේ ප්‍රධාන මාතෘකාවක් බවට පත් විය.
	
අයර්ලන්ත ඉතිහාසය තුල ගේලික් (Gaelic) ක්‍රීඩා දිගටම කෙරී ගෙන ගියේ ජාති මාමක හැඟීම් පෙරදැරි කර ගෙනයි. උදාහරණයක් වශයෙන් කිසියම් පුද්ගලයෙකු විසින් බ්‍රිතාන්‍ය සම්භවයක් ඇති පාපන්දු, ක්‍රිකට්, රග්බි නැතහොත් වෙනත් ක්‍රීඩාවන් කරනු ලබන බව දුටුවහොත් ඔහුට ගේලික් ක්‍රීඩාවන් වන ගේලික් පාපන්දු, Hurling,  නැතහොත් වෙනත් ක්‍රීඩාවන් කිරිම තහනම් කළ හැකිව තිබුනි.
	
ජාතිවාදී ඉතාලි ෆැසිස්ට් වාදීන් පාපන්දු සහ රග්බි ක්‍රීඩා වලට විකල්පයක් වශයෙන් වොලාටා (Volata) නම් ඔවුන්ගේම ක්‍රීඩාවක් නිර්මාණය කරන ලදි. මෙය ජනප්‍රිය බ්‍රිතාන්‍ය ක්‍රීඩාවන් සඳහා ආදේශකයක් විය. මේවා ඔවුන්ගේ පුරාණ ක්‍රීඩාවන් වන හර්පස්තම් සහ කැල්සියෝ ෆියරෙන්තිනෝ වැනි ක්‍රීඩාවල උරුමය සොයා යාමක් වැනිය. කෙසේ වුවද වොලාටා ක්‍රීඩාව වැඩිකල් පැවතුනේ නැත.

ඇත්ලටික් බිල්බැඕ නම් ස්පාඤ්ඤ පාපන්දු කණ්ඩායමේ බැස්ක් ක්‍රීඩකයින් පමණක් තෝරා ගැනීමේ ප්‍රතිපත්තිය බැස්ක් ජාතිවාදය සමග තදින් සම්බන්ධ වී තිබුනි.

References 
http://en.wikipedia.org/wiki/Nationalism_and_sport
එලිමහන් ජවන හා පිටිය ක්‍රීඩා.

අර්ධ කවයන් දෙකක් කෙළින් කොටස් දෙකක් සමග යා කොට නිර්මානය කළ සාමාන්‍ය ක්‍රමයේ
ඕවල් හැඩැති ධාවන පථයකි.

එළිමහන් ජවන හා පිටිය මලල ක්‍රීඩා සාමාන්‍යයෙන් සරත් සෘතුවෙන් ආරම්භ වී ග්‍රීෂ්ම සෘතුව පුරාම පවතී. බොහෝ ධාවන පථයන් ඕවාලාකාරය. වට ප්‍රමාණය මීටර් 400 කි. නවීන “ටාරටන්” ධාවන පථ හෙවත් ඉතාම මෑතදී පැමිණි “මොන්ඩෝ” ධාවන පථ රබර් මතු පිටකින්යුක්තය. මෙම ධාවන පථ සාමාන්‍යයෙන් 6 සිට 10 දක්වා   මංතීරු ගණනකින් යුක්ත වේ.බොහෝ ඒවාට වැටකින් යුක්ත පටු මං තීරුවක්ද අඩංගු වේ. එහි එක් නැම්මක ජලයෙන් යුත් වලක්ද ඇත. මෙම ධාවන පථයට ඇතුලත ප්‍රදේශය ඇමෙරිකන් පාපන්දු, සොකර්, නැතහොත් ලැක් රොසේ  ක්‍රීඩාවන් සඳහා ක්‍රීඩා පිටියක් ලෙස යොදා ගත හැක. මෙම අභ්‍යන්තර පිටිය තණකොළ වලින් හෝ කෘතිම තණ කොළ වලින් යුක්තය. 

සියලු පිටිය ක්‍රීඩා මෙම අභ්‍යන්තර පිටිය තුල පැවැත්විය හැක. කෙසේ වුවද හෙල්ල, කව පෙත්ත සහ හැමර් විසි කිරීම ධාවන පථය සහිත පිටියෙන් ඉවත වෙනත් පිටියක පවත්වනු ලැබේ. එයට හේතුව එම ක්‍රීඩා සඳහා විශාල ඉඩකඩක් අවශ්‍ය වීම සහ ක්‍රීඩා උපකරණ මගින් පිටියට හානි සිදු වීමයි.  එසේම ඒවා ධාවන පථයට වැටීමද එක් හේතුවකි. එහෙත් ඇතැම් අභ්‍යන්තර පිටි මෙම ක්‍රීඩා සඳහා විශේෂයෙන්ම යොදා ගැනේ. හෙල්ල විසි කිරීම සඳහා ක්‍රීඩකයාට බොහෝ දුරක් දිව යාමට සිදු වේ. අනෙකුත් ක්‍රීඩකයන් ධාවන පථය ප්‍රයෝජනයට නොගන්න අවස්ථාවල හෙල්ල විසි කිරීමේ ක්‍රීඩකයින් දිව යාම ආරම්භ කිරීමට ධවන පථය පාවිච්චි කරති.

References 
එලිමහන් ජවන හා පිටිය ක්‍රීඩා
1977 ශ්‍රී ලංකා කෝලහාලය

කැරැල්ල

පසුබිම
නිදහසෙන් පසු, විශේෂයෙන් 'සිංහල පමණයි' පනතෙන් පසුව දෙමළ වැඩි ජනගහණයක් ඇති උතුරු සහ නැගෙනහිර පළාත්වලට වැඩි බල තල අවශ්‍ය යැයි දෙමළ පක්ෂ ඉල්ලා සිටියහ. තවත් සමහරෙක් තවත් ඉදිරියට යමින් ෆෙඩරල් පාලනයක් ඉල්ලා සිටියහ. අගමැතිවරුන් දෙදෙනෙකු සමග ගිවිසුම් කීපයක් (අඩු ගණනේ දෙකක්) තිබුණු අතර ඒ එකක් වත් ක්‍රියාත්මක නොවීය. අවසානයේ බලාපොරොත්තු කඩ වූ දෙමළ නායකයෝ, එක්ව සිටීමෙන් ප්‍රයෝජනයක් නොමැති බවත් එකම විසඳුම වෙනම රාජ්‍යයක් බවත් තීරණය කළහ. 1974 දී, උතුරු නැගෙනහිර දෙමළ ජනතාව නියෝජනය කළ සියලුම ප්‍රධාන දෙමළ පක්ෂ එක සංවිධානයක් යටතට පැමුණුනාහ. ඒ දෙමළ එක්සත් විමුක්ති පෙරමුණය. අනතුරුව 1976 දී යාපනයේ වඩුක්කොඩෙයි හීදී පවත්වන ලද සමුළුවකදී වෙනම රාජ්‍යයක් (Tamil Eelam ) කරා යා යුතු යයි ඔව්හු එකඟතාවයකට පැමිණියහ. 

1977 ජුලි 21 දින පැවැත්වූ මැතිවරණයේදි දෙමළ දිස්ත්‍රික්ක සම්පූර්ණයෙන්ම වාගේ ඡන්දය ප්‍රකාශ කළේ දෙමළ එක්සත් විමුක්ති පෙරමුණටයි (TULF). මෙම පක්ෂය ශ්‍රී ලංකාව තුළ දෙමළ ප්‍රදේශ වෙන් විය යුතු බවට විවෘතව කථා කළ පක්ෂය විය. වී.නවරත්නම්ගේ නායකත්වයෙන් යුත් 'ටැමිලර් සුයට්චි කලහම්' නැතහොත් දෙමළ ස්වපාලන පක්ෂය වැනි පක්ෂද වෙන්වීම අරභයා පක්ෂපාතීව කථා කළ නමුදු එම පක්ෂය පිළි ගැනුණේ නැත. ස්වපාලන සඳහා ඉදිරිපත් වූ එම පක්ෂයට එකද අසුනක්වත් හිමි කර ගැනීමට නොහැකි විය. 

අවුරුදු කීපයක් යාපනය ප්‍රදේශයේ යුද්ධ හමුදාවට සහ පොලීසියට විටින් විට පහර දෙනු ලැබිණි. මෙය කරන ලද්දේ ආයුධ සන්නද්ධ දෙමළ තරුණ කණ්ඩායම් විසිනි. මෙම පිරිස ඉතා සුළු සංඛ්‍යාවකි. ප්‍රචණ්ඩකාරී ක්‍රියා මාර්ගයකින් වෙනම රාජ්‍යයක් දිනා ගැනීම ඔවුන්ගේ අරමුණ විය. ද්‍රවිඩ එක්සත් විමුක්ති පෙරමුණ සහ සන්නද්ධ සටන් කාමීන් අතර කිසියම් සම්බන්ධයක් තිබෙන බව නව අගමැති ජූනියස් රිචඩ් ජයවර්ධන ඒත්තු ගත්තේය. එමෙන්ම මෙය නීත්‍යානූකූලව මැඩ පැවැත්වීමට ද ඔහුට අවශ්‍ය විය.

කැරැල්ල
කැරැල්ල කෙසේ ආරම්භ වූයේද යන්න පිළිබඳ විවිධ මති මතාන්තර තිබුණේය. පොලිස් නිලධාරීන් පිරිසකට අවසරපත් නොමැතිව කානිවල් බලන්නට යාමට ඉඩදීමක් නිසා එය ආරම්භ විනැයි සමහරෙක් විශ්වාස කළහ. කිහිප දෙනෙක් පිළිගත්හ. කෙසේ වෙතත් පරීක්ෂණවලින් හෙළි වූයේ එය කලින් සූදනම් වී, හොඳින් සැලසුම් කිරීමෙන් අනතුරුව කරන ලද්දක් යන්නයි. 1977 අගෝස්තු 12 දින කැරැල්ල ආරම්භ වූයේ නව රජය බලයට පත් වී මාසයක් ගත වීමටත් කළිණි.

රජයේ ප්‍රතිචාරය
අමිර්තලිංගම් විසින් පාර්ලිමේන්තුවේදී ප්‍රශ්න කරනු ලැබීමෙන් පසු අගමැති ජයවර්ධන කැරැල්ල සම්බන්ධයෙන් ද්‍රවිඩ එක්සත් විමුක්ති පෙරමුණ වෙත දෝෂාරෝපණය කළේය.

"වෙනම රාජ්‍යයක් පිහිටු වීමට සූදානම්ය යන ආරංචියට මිනිසුන් කලබල වෙති. කොයි හැටි වෙතත් එවැනි ප්‍රකාශයන් කළ විට පුවත්පත් මගින් ඒවා දිවයින පුරා පතල කරයි. එමෙන්ම ඔබ ප්‍රචණ්ඩකාරී නොවන්නේ යයිද එහෙත් ප්‍රචණ්ඩත්වය ඉදිරියේ නියම වේලාවට පැමිණෙනු ඇතැයි ඔබ කියන විට ශ්‍රී ලංකාවේ සිටින අනෙක් ජනතාව කුමක් කරනු ඇතැයි ඔබ සිතන්නේද. ඔවුන් ප්‍රතිචාර දක්වනු ඇත්තේ කෙසේද? ඔබට යුද්ධය අවශ්‍ය නම් යුද්ධය වේවා. සාමය අවශ්‍ය නම් එය එසේ වේවා ඔවුන් එසේ කියනු ඇත. එය මා කියනා දෙයක් නොවේ. ශ්‍රී ලංකා ජනතාව කියන දෙයකි."

අවසානයේ අගෝස්තු 20 දින රජය ඇඳිරි නීතිය ප්‍රකාශයට පත් කොට කලබල මැඩ පැවැත්වීමට හමුදාව යවන ලදී.

ප්‍රථීඵලය
මෙම කැරලිවලින් අනතුරුව දෙමළ තරුණයින් රැඩිකල්වාදීන් වූහ. ද්‍රවිඩ එක්සත් විමුක්ති පෙරමුණ ස්වාධීනත්වය ලබා ගැනීම සඳහා නීතියෙන් සහ ව්‍යවස්ථානුකූල මාර්ගවලින් ගන්නා ක්‍රියා මාර්ග කිසි දිනෙක සාර්ථක නොවන බවත් එකම විසඳුම ආයුධ සන්නද්ධ අරගලය බවත් ඔවුහු තේරුම් ගත්හ.
පුවත්පත්වල උපදෙස් තීරුව

උපදෙස් තීරුව යනු පුවත්පතක හෝ සඟරාවක උපදෙස් තීරු රචකයෙකු විසින් ලියනු ලබන උපදෙස් තීරුවයි.  (කථා ව්‍යවහාරයෙහි මෙම තීරුව ලියනු ලබන්නා හඳුන්වන්නේ Agony aunt වශයෙනි. පිරිමි කෙනෙකු නම් Agony Uncle වශයෙනි) ඉදිරිපත් කරනු ලබන්නා සැනසිලිදායක උපදෙස් සපයන වැඩිහිටි කාන්තාවක් බැවින් Aunt නම යෙදී ඇත.

උපදේශ තීරු රචකයෙක් කියවන්නන්ගේ පෞද්ගලික ප්‍රශ්නවලට, පිළිතුරු සපයයි.  විශේෂයෙන් ලිංගික ගැටලුවලට උපදෙස් සපයයි.  බොහෝ විට ප්‍රශ්ණ සහ පිළිතුරු සකස් කරනු ලබන්නේ කාර්යාලය තුලදීය.  ඇගනි ආන්ට් යනු ඇත්තෙන්ම ලේඛකයින් කීපදෙනෙකුගෙන් සැදුම්ලත් මණ්ඩලයකි.  මැජොරි ප්රූප් ගේ නම (ඡායාරූපයද සමඟ) පළවුනේ ඇය විශ්‍රාම ගොස් බොහෝ කලකට පසුවයි.  නාමික ලේඛකයාගේ නම ව්‍යාජ නමක් විය හැක.  ඒ සමඟ පලවන පින්තූරය නියම ලේඛකයාගේ රූපයට තරමක් දුරට සමාන විය හැක.

උපදෙස් තීරු රචකයින් පිළිබඳ උදාහරණ

බොහෝ උපදෙස් තීරු ලිපි දැනට ගිණිය නොහැකි පුවත්පත් සංඛ්‍යාවක දක්නට ලැබේ.  එක්සත් ජනපදයේ එවැනි ඉතා ප්‍රසිද්ධ අය අතරට ඩියර් ඇබි, (Dear Abby) ඈන් ලැන්ඩර්ස්, සහ නවීන ආකෘතියකින් “ටෙල් මී එබවුට් ඉට්” (Tell me about it) තීරුව ලියන කැරොලින් හැක්ස් යනාදිහු ඇතුලත් වෙති. www.justasksandy.com වැනි අන්තර්ජාල අඩවි මෙවැනි උපදෙස් විශාල ප්‍රේක්ෂක පිරිසකට සපයයි. 

තීරු රචක උපදෙස් අන්තර්ජාලයේද දැනට දැකිය හැක. ස්වේච්ඡාවෙන් වැඩ කරන බොහෝ ‘ඇගනි ආන්ට්’ ලා සිටින අඩවි විශාල සංඛ්‍යාවක් හරහා පැතිරී ඇති එක් වැඩ සටහනක් තිබේ. මෙවැනි “Wisdom of the crowd” (සාමූහික නුවණ) අඩවි දිනපතා ඉදිරිපත් කරනු ලබන ගැටලු ගැන සාකච්ඡා කරන ලෙස එම අඩවි වලට ප්‍රවිශ්ඨ වන්නන්ට ආරාධනා කරති. මෙයින් බොහෝ දෙනෙකුට තමන්ගේ ගැටලු වලට නොමිලේ පිළිතුරු ලබා ගත හැකිය. එසේ වුවත් විනෝදය බලාපොරොත්තුවෙන් ඇතැම් අය බොහෝ විට කරන පිළිතුරු සැපයීම් නිසා අවංකව එම කාර්ය කරන අය අපහසුතාවයන්ට පත් වෙති. එබැවින් මෙවැනි වෙබ් අඩවි ඉතා සීරුවෙන් පරික්ෂා කළ යුතුය. තවත් අඩවි පෞද්ගලිකව සපයන පිළිතුරු සඳහා මුදල් අය කරන අතර අනෙකුත් පිළිතුරු නොමිලේ සපයනු ලැබේ. මෙයට උදාහරණයක් නම් www.itsworthasking.com අඩවියයි. 

නව අන්තර්ජාල ඇගනි ආන්ට් පරපුරක් ජනප්‍රිය වී තිබෙන බව ඔප්පු වී තිබේ. වෙබ් අඩවි තව දුරටත් වාරතාකරුවන්ගෙන් ලබා ගන්නා ප්‍රශ්න මුද්‍රණය නොකරති. එහෙත් ඒ වෙනුවට පෞද්ගලිකත්වය ආරක්ෂා වන පරිදි ගැටලුව සහ පිළිතුරු වෙනුවෙන් වග කියති. ඉලෙක්ට්‍රොනික සන්නිවේදනයේ වේගවත් භාවයට ස්තුති වන්නට ඇගනි ආන්ට්ස්ලා තවමත් සිටිති. එහෙත් කිසියම් ගාස්තුවක් අය කර ඊ මේල් මගින් ප්‍රතිචාර දක්වති.

ආදර්ශ ආකෘති

ප්‍රශ්න බොහෝ විට අත්සන පමණක් යොදමින් නිර්නාමිකව විමසනු ලැබේ. උදාහරනයක් වශයෙන් කිසියම් කෙනෙකු තමන්ගේ සහකරු හෝ සහකාරියගේ නොමනා හැසිරීමක් ගැන විමසන්නේ Confused –Johannesburg යනුවෙන් සඳහන් කරමිනි. 

ලෝකයේ පළමු අන්තර්ජාල උපදේශ තිරුව වූයේ කෝර්නල් විශ්ව විද්‍යාලයේ “ Dear uncle Ezra” නම් 1986 දී ආරම්භ කරන ලද වෙබ් අඩවියයි.

References 
http://en.wikipedia.org/wiki/Advice_column
බ්‍රෝඩ් ෂීට් (පුවත්පත්වල හැඩය හා ප්‍රමාණය ගැන මිම්මකි)

බ්‍රෝඩ් ෂීට් (පුවත්පත්වල හැඩය හා ප්‍රමාණය ගැන මිම්මකි)

 

             ඒ ඒ පුවත් පත්වල ප්‍රමාණයන් - 2005 අගෝස්තුවේදී -
‘ල මොන්ඩේ’ පත්‍රය බර්ලයිනර් ෆෝර්මැට් ස්වරූපයෙනි.
‘ද ගාඩියන්’ පත්‍රය බ්‍රිතාන්‍ය බ්‍රෝඩ් ෂීට් ස්වරූපයෙනි.
‘ඩේලි මේල්’ පුවත් පත ටැබ්ලොයිඩ් වර්ගයේ එකකි.
ද ටයිම්ස් පත්‍රය කොම්පැක්ට් ස්වරූ‍පයෙනි.

බර්ලයිනර් සෙයිටුන්ග් සහ නියුස් ඩියුට්ෂ්ලන්ඩ් පත්‍ර දෙක බ්‍රෝඩ් සීට් සහ බර්ලයිනර් දෙක අතර ප්‍රමාණයකි. ප්‍රමාණය බලා ගැනීම සඳහා සුදු පාට A 4 ප්‍රමාණයේ කඩදාසියක් ඉදිරියෙන් තබා ඇත.

බ්‍රෝඩ්ෂීට් යනු විවිධ පුවත් පත්වල හැඩයන් අතර විශාලතම ප්‍රමාණයයි. එහි විශේෂ ලක්ෂණයක් වන්නේ පිටුවේ දිග ප්‍රමාණයයි. (සාමාන්‍යයෙන් මෙය අඟල් 22 ක් හෝ ඊට වැඩිය) මෙම වචනය භාවිතයට පැමිණෙන්නේ ජනප්‍රිය තනි පිටුවේ කවි කොළ හෝ දේශපාලන උපහාස ප්‍රකාශන අඩංගු වීදි වල විකුණන ලද ප්‍රකාශනයන් මුල් කර ගනිමිනි. මෙම බ්‍රෝඩ්ෂීට් ප්‍රමාණයේ පළමු පුවත්පත නම් 1618 දී ප්‍රකාශනය කළ Dutch Courante uyt Halian පුවත්පත යි.

අනෙකුත් සාමාන්‍ය පුවත්පත්වල හැඩයන් කුඩා බර්ලයිනර්, ටැබ්ලොයිඩ්/කොම්පැක්ට් යනාදී නම් වලින් හැඳින්වේ. 

විස්තර

බොහෝ බ්‍රෝඩ්ෂීට් පුවත්පත් සාමාන්‍යයෙන් අඟල් 29½  x 23½ වේ. මෙය සාමාන්‍ය ටැබ්ලොයිඩ් පුවත්පතක් මෙන් දෙගුණයක් විශාලය. ඕස්ට්‍රේලියානු සහ නවසීලන්ත බ්‍රෝඩ්ෂීට් ප්‍රමාණයේ පුවත්පත් හැම විටම A 1 ප්‍රමාණයේ ඒවාය.(84.1 x 59.4 සෙ.මී)

එක්සත් ජනපදයෙහි බ්‍රෝඩ්ෂීට් එකකින් ඉදිරිපිටු බාගය අඟල් 15 ක් දිගු වන අතර දිග අඟල් 22¾ කි. බොහෝ එක්සත් ජනපද පුවත්පත් වල අමුද්‍රව්‍ය මිළ අඩු කර ගැනීම සඳහා එම පුවත්පත් වල ප්‍රමාණය අඟල් 22¾ x 12 දක්වා අඩු කර ඇත.
බ්‍රෝඩ්ෂීට් ප්‍රමාණය වර්ග දෙකකි. 

•	සම්පූර්ණ බ්‍රෝඩ් සීට් ප්‍රමාණය:-  සම්පූර්ණ බ්‍රෝඩ්ෂීට් ප්‍රමාණයේ කොළයක් කෙළින් අතට භාගයක් වන සේ නවනු ලැබේ. එවිට එය පිටු 4 ක් ලෙස සකස් වේ. මෙය පළමු පිටුව සහ පළමු පිටුවේ ඇතුල් පැත්ත සහ අවසාන පිටුව සහ අවසාන පිටුවේ ඇතුල් පැත්තයි. මෙම පිටු හතර සාමාන්‍යයෙන් ‘ස්ප්‍රෙඩ්’ (Spread) යනුවෙන් හැඳින්වේ. ඇතුල් බ්‍රෝඩ්ෂීට් පිටු ඒ ආකාරයෙන් අතුලත් කරනු ලැබේ.
•	භාග බ්‍රෝඩ්ෂීට් ප්‍රමාණය:-  භාග බ්‍රෝඩ්ෂීට් යනු සාමාන්‍යයෙන් ඇතුල් පිටුවකි. ලම්බාකාරව නවන ලද එකක් නොවේ.

සාමාන්‍ය ක්‍රමයට නොවන පුවත්පතක් සඳහා උදාහරණයක් නම් එය පිටු දෙකේ භාග බ්‍රෝඩ්ෂීට් ප්‍රමාණයේ හෝ පිටු හතරේ සම්පූර්ණ බ්‍රෝඩ්ෂීට් ප්‍රමාණයේ පුවත්පත් විය හැකිය. 

බ්‍රෝඩ්ෂීට් ක්‍රමයේ පත්තර, පත්තර විකුණන ස්ථානවල ඉඩකඩ පිරිමසා ගැනීම සඳහා දෙකට නමනුලැබේ. මෙම ක්‍රමය පිටු අංක සඳහා බලපාන්නේ නැත. බොහෝ වැදගත් ප්‍රවෘත්තිමය කථා හරස් නැම්මට උඩින් යොදනු ලැබේ. මෙය ටැබ්ලොයිඩ් ප්‍රකාශනවල දක්නට නොලැබේ. ඒවායේ මෙම හරස් නැමීම දක්නට නොමැත.

ඓතිහාසිකව ගත් කල බ්‍රෝඩ්ෂීට් ක්‍රමය සංවර්ධනය වයේ 1712 දී පත්‍රවල පිටු ප්‍රමාණය අනුව බද්දක් අය කිරීම ආරම්භ කිරීමෙන් පසුවය.

බ්‍රෝඩ්ෂීට් ක්‍රමයේ පුවත්පත් මුද්‍රිත ප්‍රවෘත්ති පතුරුවා හැරීම සඳහා වඩා ජනප්‍රිය ආකෘතියක් බවට පත් වී තිබේ. මෙම ක්‍රමයට ලෝකයේ ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් පල වන විශාල බෙදා හැරීමක් සහිතව පවතින පුවත් පතක් නම් “ ද ටයිම්ස් ඔෆ් ඉන්ඩියා” පුවත් පතයි. ඊළඟට ඒ ආසන්නයටම පැමිණෙන්නේ “ද නිව් යෝර්ක් ටයිම්ස්” පුවත්පතයි. (ඔඩිට් බියුරෝ ඔෆ් සර්කියුලේෂන් අනුව)

References 
http://en.wikipedia.org/wiki/Broadsheet
ශ්‍රී රාජාධි රාජසිංහ රජ

ශ්‍රී රාජාධි රාජසිංහ  (ක්‍රි.ව. 1782-1798) නමින් සිහසුනට උරුමකම් ලැබූ ඔහු කීර්ති ශ්‍රී රාජසිංහ රජුගේ සොහොයුරාය. ඔහුද තම සහෝදරයා සමග මදුරෙයි හි සිට මෙහි පැමිණියේ කුඩා ළමයෙකුව සිටියදීය. මේ හේතුව නිසාම ඔහු හැදී වැඩුනේ උඩරැටියෙකු පරිද්දෙනි. සිංහලයෙකු පරිද්දෙනි. එවකට මල්වතු විහාරයේ නායක හිමියන්ගේ දක්ෂතම ශිෂ්‍යයෙකු ලෙස කැපී පෙනුණේය. ඔහු විවිධ දක්ෂතාවලින් යුත් අයෙකු විය. භාෂා බොහොමයක් ඉගෙන ගත්තේය. පාලි සහ සංස්කෘත ද ඒ අතර විය. බුද්ධාගම සම්බන්ධයෙන් නොමසුරු දායකත්වයක් සැපයූ ඔහු කාව්‍ය රසිකයෙකු විය. එසේම කවියෙක් ද විය.

1798 දී දරුවෙකු නොමැතිව, අනුප්‍රාප්තිකයෙකු ද නම් නොකර ඔහු මිය ගියේය. සියලු වගකීම් පිළිමතලාවේ වෙත පැවරුණි. පිළිමතලාවේ පළමු අධිගාර් නොහොත් අගමැති තනතුර දරමින් සිටියේය. ඔහු අති දක්ෂ, බලලෝභි, කූට උපක්‍රමයෙහි දක්ෂ පුද්ගලයෙකු විය. හිස් වූ සිහසුනට අනුප්‍රාප්තිකයෙකු තේරීම ඔහුට පැවරුණි. විවාද චරිතයක් වූ පිළිමතලාවේ, රජ පෙළපතේ අවසාන වීමට වගකිව යුතු ප්‍රධාන සාධකයන්ගෙන් එකක් විය. 
 මහනුවර රාජධානිය 
 සිංහලේ රාජාවලිය
රිටි පැනීම

රිටි පැනීමේ ඉසව්වේදී ක්‍රීඩකයෙකු දිග, නැමෙන සුලු රිටක් භාවිත කරනු ලැබේ. මෙම රිට ෆයිබර් ග්ලාස් හෝ කාබන් ෆයිබර් වලින් තනන ලද්දකි. මෙම ක්‍රීඩාව පුරාණ ග්රීසියේ භාවිත වී ඇත. මෙම ක්‍රීඩා ඉසව්ව 1896 සිට පිරිමි සඳහාද 2000 දී ගැහැණු සඳහාද ඔලිම්පික් ක්‍රීඩා ඉසව්වක් විය.

ඉතිහාසය 
පුරාණ කාලයේ උතුරු මුහුද ආශ්‍රිතව නෙදර්ලන්තයේ ෆ්‍රයිස්ලන්ඩ් වැනි පඳුරු වලින් ගහණ ගොහොරු බිම් සහ කේම්බ්රිජ්ෂයර්, හන්ටින්ඩන්ෂයර්, ලින්කන්ෂයර්, නෝෆෝක් ප්‍රදේශ වල වූ විශාල වගුරු බිම්ද තරණය කිරීම සඳහා රිටි භාවිතා කරන ලදි. මෙම වගුරු බිම් වල වතුර බැස යාම සඳහා නිර්මාණය කරන ලද කෘතිම ක්‍රම නිසා ප්‍රදේශයේ ඇල මාර්ග ජාලයක් නිර්මාණය වූ අතර හැම එකක්ම වාගේ එකට එකක් සම්බන්ධ විය. මේවා තරණය කිරිම සඳහා රිටි යොදා ගත් අතර, එවැනි රිටි එකතුවක් සෑම නිවසකම ගොඩ ගසා තිබුනි. වැනිසියානු ඔරු පදින්නන් ද ඔරුවේ සිට ගොඩ බිමට පැනීම සඳහා මෙම රිටි යොදා ගත්හ. මෙම ක්‍රමය ජනතා ක්‍රියාකාරකමක් දක්වා වර්ධනයවූ අතර අවසානයේ වාර්ෂිකව පවත්වනු ලබන තරඟයක් බවට පත් විය. මෙම ක්‍රීඩාවේ මුල් ස්වරූපය හරහට පැනීම වූ නමුත් එම ක්‍රමය ක්‍රීඩා තරඟ වලට කිසි දිනෙක යොදා නොගැනුනේය. ඒ වෙනුවට ඉහළ පැනීම පමණක් ක්‍රීඩාවෙහි දක්නට ලැබේ.
	
ජෙහාන් සී.එෆ්.ගට්ස්මුත් සහ ෆෙඩ්රික් එල් ජාන් විසින් මෙය ජිම්නාස්ටික්  අභ්‍යාස වලට හඳුන්වා දීමෙන් පසු 1850 දී පමණ ජර්මනිය තුල මෙහි නවීන තරඟ ඇරඹුනේය. දහනම වෙනි ශත වර්ෂය අවසානයේ එක්සත් ජනපදයේ නවීන රිටි පැනීමේ තාක්ෂණය වර්ධනය විය. බ්රිතාන්යයේ මෙය පළමු වරට භාවිතා වූයේ කැලිඩෝනියන් ක්‍රීඩා වලදී ය. ආරම්භයේදී රිට සඳහා උණ ලී හෝ අලුමිනියම් භාවිතා විය. රිටි පැනීමේ සාර්ථකත්වය මුලින්ම තීරණය  කරන ලද්දේ උස අනුව නොව පනින ලද දිග ප්‍රමාණය මැනීමෙනි. පසු කාලයේදී ෆයිබර් ග්ලාස් සහ කාබන් ෆයිබර් කොටස් යොදා තැනුනු වඩාත් නම්යශීලී රිටි හේතුවෙන් ක්‍රීඩකයින්ට නව උස ප්‍රමාණයන් කරා ළඟා වීමට හැකි විය. රිටි පැනීම   සඳහා ක්‍රීඩකයාගේ වේගය සහ ජවය අත්‍යාවශ්‍ය වන අතර තාක්ෂණික දක්ෂතාවන්ද ඒ හා සමානවම වැදගත් වේ. රිටි පැනීමේදී කෙළින් අතට සිටුවා ඇති කණු දෙකක් මත ඉහළ කොනේ රඳවා ඇති හරස් පොල්ලක් මතින් එම පොල්ලේ නොගෑවෙන ලෙස පැනීම කළ යුතුය.  

මලල ක්‍රීඩා
ශ්‍රී විජය රාජසිංහ රජ

නරේන්ද්‍ර සිංහ රජුගේ පළමු බිරිඳගේ සහෝදරයා නොහොත් රජුගේ මස්සිනා වූ ශ්‍රී විජය රාජසිංහ එම නමින්ම මහනුවර රාජධානියේ රජු ලෙස සිහසුනට පත් විය. ඔහු දකුණු ඉන්දියාවේ විජයනගර් පරම්පරාවෙන් පැවත එන්නෙකි. ඔහුගේ සම්භවය ද මදුරෙයි නගරයයි. 

නව රජු සැලකිය යුතු තරමේ ප්‍රබුද්ධයෙකු විය. හින්දු භක්තිකයෙකු වුවත් ජාතික ආගම වූ බුද්ධාගමේ උන්නතිය සඳහා සම්පූර්ණ අවධානය යොමු කළේය. ඔහු රටේ නොයෙක් ස්ථානවල ගල් ලෙන්වල බුදුන්ගේ සැතපෙන පිළිම, හිටි පිළිම,  හා හිඳි පිළිම ජීවමාන ප්‍රමාණයට ගලින් නිම කිරීමට කටයුතු කළේය. එවකට මුහුදු බඩ ප්‍රදේශ පාලනය කරමින් සිටි ලන්දේසීන් සමග වෙළඳ කටයුතු මුල් කරගෙන සටන් කීපයක නියැලීමට රජුට සිදු විය. ශ්‍රී විජය රාජසිංහ පල්ලි විනාශ කළේය. ලන්දේසීන්ට හා පෘතුග්‍රීසීන්ට නොයෙක් වද හිංසා පැමිණ වූ අතර එම තත්වය කීර්ති ශ්‍රී යුගය දක්වා පැවතියේය. රටේ ව්‍යසනකාරී සිද්ධීන් කීපයක් ඇති වූ අතර එවැනි දෑ සිදු වන්නේ රජුගේ ක්‍රියා කලාපයන් නිසා යැයි රජු සිතුවේය. එයින් පසු පමණක් රජුගේ එම ක්‍රියා නැවතුණේය.

මදුරෙයි රාජකීය පවුල සමග විවාහ සබඳතා
රජු සිහසුනට පත් වීමෙන් පසු දකුණු ඉන්දියාවෙන් බිරිඳක් ගෙන්වා ගැනීමට අපේක්ෂා කළේය. මේ සඳහා ඔහු 1739 දී මදුරෙයි නගරයට දූතයින් දෙදෙනෙකු යැව්වේය. ඒ වන විට මදුරෙයි හි නායකවරුන් විජයරංග චොක්කනාථ සමයේ භුක්ති විඳිමින් සිටි බලය සහ ගෞරවය ඔවුන් වෙතින් ගිලිහී තිබුණි. මේ නිසා ශ්‍රී ලංකාවේ රජු විසින් ගෙනෙන ලද යෝජනාව භාර ගැනීමට වඩා සුදුසු සහ මනෝඥ බැව් මදුරෙයි නායකවරු කල්පනා කළහ. බංගරුතිරුමලගේ පවුලේ අය රජුගේ යෝජනාව පිළිගත්හ. එම පවුල ඒ වන විට වාසය කළේ ශිවනංග සමීන් හි තිරුපචේතිරම් අසල වෙල්ලෙයි කුරුච්චි කොටුවේය. බංගරු තිරුමලගේ ඤාති වූ රාම ක්‍රිෂ්ණප්පා නායක සහ නරෙනප්පා නායක නම් සහෝදරයින් දෙදෙනා රාම්නාද් නම් ස්ථානයේදී රජුගේ නියෝජිතයන් දෙදෙනා මුණ ගැසුනාහ. නරෙනප්පා නායක හට විවාහ කර දෙන වයසේ දියණියක් සිටි අතර ඔව්හු මහනුවර රජුගේ ඉල්ලීමට කැමැත්ත පළ කළහ. සහෝදරවරු ඔවුන්ගේ පවුලේ අයද ඤාතීන් ද රජුගේ නියෝජිතයා සමග දියණියගේ විවාහ මංගල්‍යය උදෙසා ලංකාවට පැමිණියහ. පසුව ඔව්හු නෑදෑ හිතමිත්‍රාදීන් සමග මහනුවර පදිංචි වූහ. නරෙනප්පා නායක එක් ර‍ෙජකුගේ මාමා කෙනෙකු වූවාක් මෙන් අනාගත රජවරුන් දෙදෙනෙකුගේ පියෙකු වීමේ අවස්ථාව ලැබුවේය. ඒ අනාගත රජවරුන් දෙදෙනා නම් ඔහුගේ පුතුන් දෙදෙනාය. එයින් එක් කෙනෙකු 1740 වන විට අවුරුදු 5 ක් හෝ 6 ක වයස් වූ අතර අනෙකා අත දරුවෙකු විය. ඔවුන් දෙදෙනා පිළිවෙලින් ශ්‍රී විජය රාජසිංහගෙන් පසු රජ බවට පත්වූහ. 

1747 දී ශ්‍රී විජය රාජසිංහ තවත් මදුරෙයි කුමරියක් සරණ පාවා ගත්තේය. මේ සෑම මනමාලියකම ඇයගේ නෑදෑයින් කණ්ඩායමක් ගෙන ආහ. ඔවුන් රාජකීය උරුමයක් ඇති අය වූහ. පසුව ඔව්හු මහනුවර ඔවුන්ගේ ස්ථිර නිවහන කර ගත්හ.

මරණය
රජු ඔහුගේ අනුප්‍රාප්තිකයා නම් කළ විගසින් මිය ගියේය. ඔහුට දරුවන් නොමැති විය. ඔහු රජ බවට පත් වීමට නම් කරනු ලැබුවේ ඔහුගේ බිරිඳගේ සොහොයුරා වූ තමන්ගේ වැඩිමල් මස්සිනාය. හෙතම ඔහුගේ සොහොයුරිය රජු සමග විවාහ වූ දිනයේ සිටම රජ මාළිගයේ සිටි තැනැත්තෙකි. අනුප්‍රාප්තිකයෙකු පත් කිරීම සම්බන්ධයෙන් වූ මෙම විශේෂිත ක්‍රමය නිසා නරෙනප්පා නායකගේ පුතා කීර්ති ශ්‍රී රාජසිංහ නමින් මහනුවර සිහසුන උරුම කර ගත්තේය.  

රජවරු
ශ්‍රී ලංකාවේ රජවරු
ලන්දේසීන් සහ පෘතුග්‍රීසීන්

පෘතුග්‍රීසී පාලනය හැම විටම සීමා වී තිබුණේ මුහුදු බඩ පළාත්වලටයි. ඔවුන්ගේ ආගමට හරවා ගත් බොහෝ මිනිසුන් ධීවරයෝ වූහ. ඔවුන්ගේ බලයේ කොඳු නාරටිය වූයේ එයයි.

තම පාලන ප්‍රදේශ පුළුල් කර ගැනීමට අවශ්‍යව සිටි පෘතුග්‍රීසීන්ගෙන් පළිගැනීම සඳහා සිංහල රජු විසින් ලන්දේසීන් ප්‍රයෝජනයට ගන්නා ලදී. ලන්දේසීන්ගේ පැමිණීම පෘතුග්‍රීසීන්ට සතුරන් දෙදෙනෙකු සමග ගණු දෙණු කිරීමක් වූයේය. අවසානයේ ලන්දේසීන් සමග ගිවිසුමකට බැඳීමට පෘතුග්‍රීසීන්ට බල කෙ‍රිණි. එහි අර්ථය වූයේ විවෘත ආර්ථිකයට එළඹීමයි. අවසානයේ පෘතුග්‍රීසීහු ලංකාව අත හැරදා ගිය අතර ඉතිහාසය රොඩු ගොඩක් බවට පත් වූහ. 

පෘතුගාලය සමග යුද්ධ කිරීම ඔවුන්ගේ පාලකයා වූ ස්පාඤ්ඤයේ රජුට එරෙහිව කරන යුද්ධයක් විය. එක් වතාවකදී පෘතුගාලය ස්පාඤ්ඤයෙන් නිදහස ඉල්ලා සිටි අවස්ථාවෙදී නෙදර්ලන්තය, පෘතුගාලය සමග සාමයක් ඇති කර ගත්තේය. ඉන් පසු ගෝවේදී අත්සන් කරන ලද ගිවිසුමක් මගින් ලංකාවේ අත්පත් කර ගත් ප්‍රදේශ බෙදූහ. සෙමෙන් සෙමෙන් ලන්දේසීහූ ලංකාවේ සහ ඉන්දුනීසියාවේ මුහුදු බඩ පෙදෙස් සහ පිටත පෙදෙස්වල පාලකයෝ වූහ. පෘතුග්‍රීසීන්ට ඉතිරි වූ පෙදෙස් ලන්දේසීන් හා ඉංග්‍රීසීන් සමග සසඳන කළ කුඩා පෙදෙස්වලට සීමා විය. ප්‍රංශයට ප්‍රථම යුරෝපයේ සමූහාණ්ඩුවක් අත් හදා බැලූවේ නෙදර්ලන්තයයි. ඔවුන්ගේ ප්‍රධාන ආකල්පය වූයේ අනිකුත් යුරෝපීය රටවල්වලට වඩා වූ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයකි. ලන්දේසී ප්‍රවේශය, පෘතුග්‍රීසි පාලකයින් සමග නොවූ ජනතාවට සංස්කෘතික හා භාෂා පිළිබඳ නිදහස ලබා දෙන ලදී. 

ලන්දේසීහු ඔවුනට එරෙහිව යුද්ධ කළ නරකම සතුරන්ගේ එකෙකු වූ පෘතුග්‍රීසීන්ට අවස්ථාව දුන්හ. එපරිදි ඔවුනට ස්වදේශික ජනතාවගේ බධා කිරීමකින් තොරව ලංකාව යටත් කර ගැනීමට හැකි විය.

ලංකාවේ ලන්දේසි පාලනයේ ගැටළු

ලන්දේසීහු ඔවුන්ගේ ප්‍රදේශ පාලනය කිරීම හා පුළුල් කිරීම ඇරඹූහ. මෙහිදී මහනුවර රජු තමනට උදව් ලබා ගැනීම සඳහා වෙනත් පාර්ශවයක් සෙව්වේය. මේ සඳහා ඔහු හැරුණේ ප්‍රංශය දෙසටය. අවසානයේ ඉංග්‍රීසීන් විසින් උපායශීලීව ලන්දේසි පාලන ප්‍රදේශ ලන්දේසීන්ගෙන් ලබා ගන්නා ලදී. ඒ නැපෝලියානු යුද්ධ කාලයේදීය. 

ලන්දේසීන් විසින් මැලේ සොල්දාදුවන් කීප දෙනෙක් සහ පොලිස් නිලධාරීන් ලංකාවේ පදිංචි කරවූයේ ස්වදේශික ජනතාව පාලනය කිරීමේ ක්‍රමයක් වශයෙනි. 

ලන්දේසින් රිපබ්ලිකන් වරුන් ලෙස රිපබ්ලිකන් නොහොත් සමූහාණ්ඩු පිළිබඳ අදහස් ලංකාවට ගෙනාවෝය. 

ලන්දේසි ජනතාව අතර ඔරෙන්ජ් හි ප්‍රින්ස් පාලනයට වඩා බතාවියාවේ පාලනය ජනප්‍රිය විය. 1799 දී සිදු වූ බ්‍රිතාන්‍ය -රුසියන් ආක්‍රමණයේදී මෙය විද්‍යාමාන විය. 

ප්‍රංශ ගැති රාජ්‍යයක් ලෙසට බතාවියන් සමූහාණ්ඩුව ප්‍රංශයේ සහායයෙකු විය. ඒ ප්‍රංශය බ්‍රිතාන්‍යයට එරෙහිව කළ යුද්ධයේදීය. මෙය ලන්දේසි ජනපද ඔවුනට අහිමි වීමට මග පෑදුවේය. එමෙන්ම 1797 දී සිදු වූ කැම්පර්ඩවුන් සටනේදී ලන්දේසි නාවික බලඇණියක් පරාජයට පත් වීමද හේතු විය. ලන්දේසීන්ගේ වෙළඳාම කඩා වැටීම ආර්ථික අර්බුද කීපයකට හේතු විය. 19 වෙනි ශත වර්ශයේ දෙවැනි භාගයේදී ලන්දේසීන්ගේ ධනය පෙර තිබූ මට්ටමට ගෙන ආ හැකි වූයේ 19 සියවසේ දෙවැනි භාගය තරමේදීය.

References 
http://en.wikipedia.org/wiki/Dutch_Ceylon#The_Dutch_and_the_Portuguese