Suchinthana/si-wikipedia huggingface dataset:
මයිටොකොන්ඩ්‍රියා

මයිටොකොන්ඩ්‍රියා වනාහි සෛලීය ශ්වසනයෙන් සෛලයට අවැසි ශක්තිය හෙවත් ATP නිපදවන  ඉන්ද්‍රිකාවකි. සෛල තුළ ජව පොළවල් සේ ද මෙය හැඳින්වේ.

ව්‍යුහය 
සෛල ප්ලාස්මය පූරකයේ විසිරී ඇති මෙය පටල දෙකකින් වටවූ කුඩා ඉන්‍ද්‍රියිකාවකි. හැඩය ගෝලාකර හෝ දණ්ඩාකාර හෝ ඕවලාකාර වේ. පිටත හා ඇතුලත ලෙස වූ පටල දෙක අතර අන්තර්පටල අවකාශයක් ඇත.  අභ්‍යන්තර පටලයෙන් වට වූ අවකාශය පූරකය යි. අභ්‍යන්තර පටලය පූරකය දෙසට නෙරීම් ඇති කරයි. ඒවා ‘මියර‘ නම් වේ.  එතුල 70s වර්ගයේ රයිබසෝම, න්‍යෂ්ටික අම්ල හා සෛලීය ශ්වසනයේ කෙබ් චක්‍රයට අවැසි එන්සයිම ඇත. මයිටොකොන්ඩ්‍රියා ස්‍වයං ප්‍රතිවලිත ඉන්ද්‍රිකාවකි.

කෘත්‍යය 
සෛලීය ශ්වසනයේ කෙබ් චත්‍රය හා ඉලෙක්ට්‍රෝන පරිවහනය සිදුවන ස්ථාන ලෙස ක්‍රියා කරයි. ATP නිපැයීම හා ගබඩා කිරීම සිදු කරයි. රයිබසෝම පිහිටි බැවින් ප්‍රෝටීන සංස්ලේෂණය කරයි.ප්‍රභා ස්වසනයට දායක වේ.

බාහිර සබැඳි 
  මේන්ස් සරසවියෙහි මයිටොකොන්ඩ්‍රියා සිතියම
 mitochondrial.netහි මයිටොකොන්ඩ්‍රියා පර්යේෂණ ද්වාරය
 cytochemistry.netහි මයිටොකොන්ඩ්‍රියා වාස්තු ආඥාවන්
 ඇලබාමා සරසවියෙහි මයිටොකොන්ඩ්‍රියා සබැඳුම්
 MIP මයිටොකොන්ඩ්‍රියාමය භෞතික සමාජය
 3D structures of proteins from inner mitochondrial membrane at University of Michigan
 3D structures of proteins associated with outer mitochondrial membrane at University of Michigan
 විස්කන්සින් සරසවියෙහි මයිටොකොන්ඩ්‍රියාමය ප්‍රෝටීන එකමුතුව
 Mitochondrion - Cell Centered Database
 Mitochondrion Reconstructed by Electron Tomography at San Diego State University
 Video Clip of Rat-liver Mitochondrion from Cryo-electron Tomography

සෛල ජීව විද්‍යාව
සෛලීය ස්‍වසනය
ඉන්ද්‍රිකා
වාර්තාමය ඡායාරූපකරණය

සාමාන්‍යයෙන් වාර්තාමය ඡායාරූප කරණය එක්තරා ආකාරයකට වෘත්තීය ඡායාරූප පත්‍රකලාවේදයේ එක් ආකාරයකි. නමුත් ඇතැම් විට ආධුනිකයින් හෝ ශිෂ්‍යයින් හෝ පවා මෙම ක්ෂේත්‍රයේ ක්‍රියාත්මක විය හැකිය. සාමාන්‍යයෙන් ඡායාරූප ලබාගන්නා තැනැත්තා උත්සාහ කරනුයේ කිසියම් වස්තුවක (බොහෝ විට මෙහිදී පුද්ගලයින්ගේ ඡායාරූප ලබාගැනේ). සත්‍ය ඉලක්ක ගත කරන ලද සහ අවංක ඡායාරූපයක් ඉදිරිපත් කිරීමටයි. සාමාන්‍යයෙන් ඡායාරූපයෙන් එය ලබාගත් තැනැත්තාගේ කිසියම් චින්තන පැතිකඩක් නිරූපණය කරයි.
    
මෙවැනි ඡායාරූප ප්‍රකාශයට පත් කිරීම අරමුණු කොට ගෙන ලබා ගැනීම ප්‍රමුඛවෙයි. නමුත් ඇතැම් විට කලාගාර, ප්‍රදර්ශන හෝ වෙනත් පොදු අවස්ථාන්හිදි ඉදිරිපත් කිරීම සදහා පමණක් අරමුණු කොට ගෙන ලබා ගැනෙන අවස්ථාද පවතී. ඇතැම් විටෙක කිසියම් සංවිධානයක් හෝ ආයතනයක් එහි ක්‍රියාවලීන්හි වාර්තාමය ඡායාරූප ලබාගැනීම සිදු කරන නමුත් එම ඡායාරූප එම ආයතන වල පෞද්ගලික ලේඛනාගාර වෙත පමණක් යොමු කෙරේ.

සටහන්
ගොල්ගි දේහ

ගොල්ගි දේහ (ගොල්ගි සංකීර්ණ හා ගොල්ගි උපකරණය) යනු සූන්‍යෂ්ටික සෛලවල ඇති ඉන්ද්‍රිකාවකි. මෙය 1897දී කැමිලෝ ගොල්ගි නම් විද්‍යාඥයා විසින් මුල්වරට නිරීක්ෂණය කරන ලදී. සෛල ප්ලාස්මීය පූරකය තුළ, බොහෝවිට න්‍යෂ්ටිය ආශ්‍රිතව පිහිටයි.

ව්‍යුහය 
ඒකක පටලයකින් වටවූ තරලයකින් පිරුණු කුහරමය පැතලි මඬලාකාර මඩි එකක් මත එකක් පිහිටීමෙන් ගොල්ගි දේහ සෑදී ඇත. එම මඩි අතර ක්‍ෂුද්‍ර නාලික සහ ක්‍ෂුද්‍ර සූතිකා පවතී. එමගින් ඊට ස්ථායිතාවයක් ලැබී ඇත. ප්‍රසාරණිත පර්යන්ත ආශයිකා නම් වේ. ගොල්ගි දේහ කීපයක එකතුව ගොල්ගි සංකීර්ණ නමින් හැඳින්වේ.

ගොල්ජි සංකීර්ණයේ උත්තල මහුනත හා අවතල මුහුණත ලෙස මුහුණත් දෙකක් පවතී.ඒවා සිස් මුහුණත හා ට්‍රාන්ස් මුහුණත ලෙසද හඳුන්වයි.සිස් මුහුණත රළු අන්ත:ප්ලාස්මීය දෙසට යොමු වෙමින් එයින් පැමිණෙන ආශයිකා ලබා ගන්නා අතර ඒවා ස්‍රාවී ආශයිකා අංකුර ලෙස පැණනැගී ට්‍රාන්ස් මුහුණතෙන් වෙනත් දිශාවකට ගමන් කරයි. ස්‍රාවී සෛලවල ගොල්ගි දේහ බහුලව දැකිය හැකිය.

මූලාශ්‍ර 

ජීව විද්‍යාව
ඉන්ද්‍රිකා
ඩොබරයිනර්ගේ ත්‍රික

ආවර්තිතා වගුවෙහි ඉතිහාසයේ, ඩොබරයිනර් ත්‍රික යනු, කිසියම් භෞතික ගතිලක්ෂණ ඇසුරෙන් රසායනික මූලද්‍රව්‍ය සංවිධානය කිරීමේ ආදිතම උත්සාහයකි.  ජර්මන් ජාතික ජොහෑන් වුල්ෆ්ගැන්ග් ඩොබරයිනර් නමැති විද්‍යාඥයා 1829දී මෙය සොයාගති. පසුව, ඔහුට ගෞරවය පිණිස එම විද්‍යාඥයාගේ නමින් මෙය ‘ඩොබරයිනර් ත්‍රික‘යැයි නම් කෙරිණි.

මෙම ත්‍රිකයක දෙපස පිහිටි මූලද්‍රව්‍යවල සාපේක්‍ෂ පරමාණුක ස්කන්‍ධයන්හි සාමාන්‍ය අගය, එනම් මධ්‍යන්‍යය මැද පිහිටි මූලද්‍රව්‍යයේ සාපේක්‍ෂ පරමාණුක ස්කන්‍ධයට ආසන්නව සමාන වේ.

ඩොබරයිනර් ත්‍රික සඳහා උදාහරණ

රසායන විද්‍යාව
වැලි කඳු

භෞතික භූගෝල විද්‍යාවෙහි, වැලි කන්දක් යනු සුළං හෝ ජල ප්‍රවාහය නිසාවෙන් තැනෙන වැලි  හෙලකි. සුළගේ බලපෑම අනුව වැටියේ හැඩය හා ප්‍රමාණය වෙනස්කම් වලට භාජනය වේ. බොහෝ වැටි සුළං මුහුනතේ වැලි ඉහළට එසවීම නිසා දික් හැඩයක් ගන්නා අතර අතුරු  මුහුනතේදි බෑවුම කෙටිවේ. වැටි අතර පිහිටන නිම්නය හෝ පල්ලම ස්ලැක් ලෙස හැඳින්වේ. වැටි පිටිය යනු වැලි වැටි බොහෝ සංඛ්‍යාවක් ඇති ප්‍රදේශයකි. මෙවැනි විශාල බිම් අර්ග් ලෙස නම් කෙරේ.

සමහර වෙරළාශ්‍රිත ප්‍රදේශ වල වෙරළ තීරයට සමාන්තර වැටි එකක් හෝ කිහිපයක් දක්නට ලැබේ. බොහෝ ස්ථාන වල මුහුදේ කුණාටු රැළි වලින් සිදුවන විනාශය අවම කර ගැනීමට වැලි වැටි උපකාරී වේ. වඩා පැතිරුණු වැටි පවතින්නේ වෙරළාශ්‍රිතව වුවද ප්‍රමාණයෙන් මහත් වැටි හමුවන්නේ රට තුළ පවතින අතීතයේ විලක් හෝ මුහුදු වෙරළක් ලෙස පැවතුනු වියළි බිම් ප්‍රදේශ වලිනි. වැලි ගං ඉවුරු, බොරළු සහිත ප්‍රදේශ, විශාල මෝය හා මුහුදු ප්‍රදේශ වල ජලය ගලායාමෙන්ද වැලි වැටි ඇතිවේ (දුරියම් ක්‍රියාවලිය)

කාන්තරීකරණය

  	
මාර්ග දෙපස වැලි ගොඩ ගැසීම වළක්වාලිය හැකි එක් ක්‍රමයක් වන්නේ මාර්ග අවට ගස් හා වෙනත් වගාවන් ඇති කිරීමයි. වැලි වැටි ‍මඟින් ඇතිවන ප්‍රධානතම ප්‍රශ්නයක් වන්නේ මනුෂ්‍ය වාස වල ඉඩ ප්‍රමාණය අඩු කිරීමයි. වැලි වැටි වල පිහිටීම වෙනස් වන ආකාර කිහිපයක් වන අතර මේ සෑම ආකාරයටම සුළඟ උපකාරි වේ.

මෙසේ වැලි වැටි චලනය වන එක් ආකාරයක් වන්නේ ප්ලවනයයි. මෙහිදී පොකුණක් මතින් විසි කරන ලද ගලක් ජලය මතින් පැන පැන යන ආකාරයට වැලි අංශු පොළොව මතින් ගමන් කරයි. මෙසේ ගමන් කරන අංශු තවත් වැලි අංශු මත ගැටීම නිසා එම අංශුද චලනය වීමට පටන් ගනී. වැඩි වේගයකින් යුත් සුළඟක් හේතුවෙන් අංශු වාතයේදි ගැටී ඇතිරිල්ලක් ආකාරයට ගමන් කරයි. විශාල වැලි කුණාටු වලදී වැලි වැටි 10m වැනි දුර ප්‍රමාණයක් වුවද මේ ක්‍රමයෙන් චලනය වේ. තවද හිම ආකාරයටම වැලි ද හිමධාව (ඇවලාන්ඩ්) ලෙස සුළගෙන් ආවරණයව ඇති වැටි වල බැවුම් වලින් පහළට වැටේ. මෙමඟින්ද වැටි ඉදිරියට ගමන් කරයි. 

අප්‍රිකාවේ ගොඩනැගිලි හා වගාවන්ට වැලි කඳු නිසා තර්ජන ඇතිවේ. මැද පෙරදිග හා චීනයේ වැලි කඳු වාණිජ තෙල් මඟින් පෙඟවීමෙන් එහි චලනය නැවැත්වීමට උත්සාහ කර ඇත.මෙය වැටි වල ජීවත්වන ජීවින්ට ඉතා හානි දායක වන අතර මෙය සඳහා යොදාගන්නා තෙල් සීමිත සම්පතකි. වැලි බාධක ද මේ සඳහා යොදා ගත හැකි නමුත් වඩාත්ම ඵලදායි බාධක නිර්මාණය සම්බන්ධයෙන් තවමත් පර්යේෂණ කෙරෙමින් පවතී. වැලි වැටි මඟින් නගර හා කෘෂිකාර්මික ප්‍රදේශය විනාශ වීම වැළැක්වීම එක්සත් ජාතීන්ගේ පරිසර වැඩසටහනේ ප්‍රධාන කාර්යයක් වී ඇත.
කොත්තු

කොත්තු රොටී (හෝ කොත්තු) යනු ගෝදම්බ රොටී, එළවළු, බිත්තර සහ/හෝ මස්, හා කුළුබඩු ආශ්‍රයෙන් සකසා ගන්නා ශ්‍රී ලාංකික ආහාර වට්ටෝරුවක් වේ.

විකල්ප ප්‍රභේද
දර්ශීය කොත්තු රොටිය ආශ්‍රිතව නිර්මාණය වූ විකල්ප කොත්තු වර්ග ඇත.
 නූඩ්ල්ස් කොත්තු
 කොස් කොත්තු
 චීස් කොත්තු 
 ඩොල්පින් කොත්තු

මූලාශ්‍ර

ආහාර
ශ්‍රී ලාංකික ආහාර
පාෂාණික ධාතු සත්ව විද්‍යාව

palcoology යන්න paleozoology ලෙසද ලියන අතර මෙය paleon=old සහ zoom = animal යන ග්‍රික වචන ඇසුරින් බිහිවුවකි. මෙය පාෂාණිය ධාතු විද්‍යාවේ සහ පාෂාණිය ධාතු ජීව විද්‍යාවේම අංශයකි. මෙහිදි මුලිකව කරනු ලබන්නේ ද විද්‍යාත්මක සන්දර්භයන්ගේ ඉතිරි වි ඇති බහු ශෛලික විධි පොසිල හඳුනාගැනිම සහ වෙන්කර ගැනීමයි. එමෙන්ම මෙම පොසිල භාවිතයෙන් ප්‍රාග් ඓතිහාසික යුගය සහ අතීත පරිසර පද්ධති ප්‍රතිනිර්මාණයද සිදු කරයි.

බහු සෛලිකයින්ගේ මහා පරිමාණ පොසිල පිළිබඳව Neopotorizo අවධියේ සිටම වාර්තාවන නමුත් මේ බහුසෛලිකයින් අයත්වන්නේ paleozoic අවධියටයි. අවසන් භාගයේ deronial අවධිය දක්වාම සුලභ වි නොමැත.

කෙසේ නමුදු වඩාත්ම ප්‍රමුඛ මහා පොසිලය ඩයිනොසොරස පොසිලයයි. වෙනත් ප්‍රධාන පොසිල අතර ට්‍රයිලෝබයිටයන්, ක්‍රස්ටේසියාවන්,අස්ථික මසුන්, මෝරුන්, පෘෂ්ඨවංශින්ගේ දත් සහ බොහෝ අපෘශ්ඨවංශි කෝෂද හමු වි ඇත. මේවා මෙලෙස ඉතිරිව ඇත්තේ මේවායේ දෘඩභාවය ස්වභාවික පරිසරයට ඔරොත්තු දිමට හැකිවු නිසාය. මෙම කොටස් බොහෝවිට හමුවන්නේ සත්ව පොසිලවලය. ජල්ලි මසුන්, පණුවන්, වටපණුවන් සහ කෘමින්ගේ දෘඩ කොටස් නොමැති නිසා ඔවුන්ගේ පොසිලද අල්පය.
ජීව විද්‍යාව
පර්සියානු රංගකලාව

පර්සියානු රංග භූමි පිළිබඳ ඉතිහාසය පුරාණය තෙක් (641 – 1000) ඇඳි යන්නකි. රටවැසියන්ගේ පළමු රංග භූමි හා රංග සංසිද්ධිය උද්දීපනය පිළිබඳව සටහන්ව ඇත්තේ පුරාතන වීරයන්ගේ වීරත්වයත්, “Soug Sivash” හා “Mogh Koshi” වැනි සතුරන් හට අපහාස  කිරීමටත් තැනුනු උත්සවාකාර රංග භූමි වලය. එමෙන්ම Herodotos" සහ '' Gezenphon" නර්තනයන්ගෙන් ද, රංග භූමි නිර්මාණයන්වලින් ද, මන: කල්පිත සහ ආදර කතාන්තර හා සංගීත ඉතිහාසය ද ඒ බව වාර්තා වේ.

වර්ගීකරණය  

සිනමාවේ මුලාරම්භයට පෙර ප්‍රසිද්ධ වු විවිධාකාර නාට්‍යමය ඉදිරිපත් කිරීමේ කලාවක් ද විය. උදාහරණ කිහිපයක් ලෙස,

	Khayaneshab Bazi  (රූකඩ දර්ශන)

	Saye –bazi (හෙවනැලි දර්ශන)

	Rouhozi (හාත්සොත්පාදක රංගන)

	Ta'Zreh	 (අවමඟුල් රංගන ක්‍රමයන්)

Kjeimesh – shab-Bazi  වූ කලි ‍රුසියාවේ සාම්ප්‍රදායික රූකඩ සංදර්ශන වේ. මෙය කුඩා කාමරයක ඉදිරිපත් කරයි. මේ සඳහා පුද්ගලයින් දෙදෙනෙකු සහභාගි වේ. ඒ  සංගීත වාදකයෙකු  හා Morshad  නමින් හඳුන්වන පුද්ගලයෙකි. දෙබස් කණ්ඩයන් ගලා යන්නේ  Morshad හා රූකඩයන් අතරය. ඉදිරිපත් කරන විලාශයත්, රූකඩ සඳහා රචිත පිටපතත්, යොදාගත් උපක්‍රමත්, වාග් මාලාවත් නිසා රූකඩ සංදර්ශනය වෙනත් සංදර්ශන අතරින් පැහැදිලි වුද,  සුවිශේෂි වුද වෙනසක් පෙන්වයි. එවගේම Gaja සමයේදී  ඉරානයේ , නව ඉරාන රූකඩ ‍විශේෂයන් ද බිහි විය. රූකඩ දැක්වීම අදටත් ඉරානය තුළ ප්‍රසිද්ධය. ‍ Rostam සහ Soharb යන රූකඩ සන්දර්ශන ඉරානයේ සුවිශේෂි ඉදිරිපත් කිරීමක් ලෙස සැලකීම මිට උදාහරණයක් වේ.  Ta'zich  සහ  Naggali වු කලි සම්පුර්ණයෙන් හෝ අසම්මත සංගීතය හා ගායනය යොදා ගනිමින් ඉදිරිපත් කරන්නා වූ  පර්සියානු රංග භූමි නාට්‍යය විශේෂයකි.  Tazien ඉස්ලාමීය යුගයට පෙර බිහිවුවකි. ‍‍ෂාහ්නාමෙහ්ගේ (Shahnameh) ඛේදවාචකය හා Shahnameh  වීම  ඊට ගැලපෙන උදාහරණයක් වේ.
පර්සියානු සම්ප්‍රදායේ Tazieh සහ Parde-khani පදනම් වී ඇත්තේ වීරචරිතාත්මක ප්‍රාණය සහ විරෝධය සංකේතවත් කරන්නාවූ ඓතිහාසික හා ආගමික සංසිද්ධීන් මතය. බොහෝ සෙයින් දැකිය හැකි සේවාව වන්නේ ආදරය පරිත්‍යාගය සහ නපුරට එරෙහිව නැඟී සිටින වීර කතාන්දරය.
 

බටහිර හාස්‍යය හා ඛේදවාචක ප්‍රධානම නාට්‍ය වර්ගය බවට පත් වෙද්දී පර්සියාව තුළ  Tazieh ප්‍රමුඛ වේ.
බෝර් වාදය

බෝර් වාදය ඉදිරිපත් වූයේ හයිඩ්‍රජන් විමෝචන වර්ණාවලි හඳුනාගැනීමට ඩෙන්මාර්ක් ජාතික නීල් බෝර් විසින් දැරූ ප්‍රයත්නයේ ප්‍රතිඵලයක් වශයෙනි. මෙය යෙදිය හැක්කේ එක් ඉලෙක්ට්‍රෝනයක් පමණක් පවතින පරමාණු හෝ අයන සඳහා ය.

උපකල්පන
 හයිඩ්‍රජන් පරමාණුවේ ඉලෙක්ට්‍රෝනය එහි න්‍යෂ්ටිය කේන්‍ද්‍ර කරගත් නිශ්චිත වෘත්තාකාර මාර්ගවල භ්‍රමණය වේ.
 ශක්ති මට්ටම්වලට ආවේණික ශක්තීන් ඇති බවත් ඉලෙක්ට්‍රෝනය පවතින තුරු ශක්ති අවශෝෂණය/විමෝචනය නොවන බව.
 ඉලෙක්ට්‍රෝනයක් භෞම අවස්ථාවේදී න්‍යෂ්ටියට ආසන්නතම අඩු ම ශක්ති මට්ටමක පවතී.
 උත්තේජිත ඉලෙක්ට්‍රෝන භෞම අවස්ථාවට ඒමේදී ශක්ති අවශෝෂණය/විමෝචනය වේ.

වාදයන්
රසායන විද්‍යාව

==බෝර් ආකෘතියේ දුර්වලතා
==

හයිඩ්‍රජන් පරමාණුව තලීය හෝ තැටි ආකාර වේ.
බෝර් වාදයෙන් පැහෙදිලි කල හැක්කේ තනි ඉලෙක්ට්‍රෝනයක් පවතින පරමාණුවල වර්ණාවලි පමණි.
විමෝචන වර්ණාවලියේ ත්‍රීවතා විචලනය පැහැදිලි කල නොහැකි වීම.
බුද්ධංගල ආරණ්‍ය සේනාසනය

ශ්‍රී ලංකාවේ නැගෙනහිර පළාතේ, අම්පාර දිස්ත්‍රික්කයේ, අම්පාර නගරයට ආසන්නව අක්කර 1280 ක පමණ වපසරියක් පුරාවට පිහිටා ඇති බුද්ධංගල ආරණ්‍ය සේනාසනය වසර 2300 කට වඩා පැරණි ඉතිහාසයක් සහිත පුද බිමකි.එය අම්පාර නගරයට කි.මී. 4.5ක් පමණ උතුරින් පිහිටි අතර ඉතා රමණීය පරිසරයකින් යුතු භූමි භාගයකි. සුවිශාල පර්වත තලා කූට පහක් සිටින සේ මතු වී ඇති අතර එකිෙනක කූට තද බෑවුම් සහිත වැහි සමයේදී ආරවල් බවට පත් වන කපොලු වලින් සාර්ථක ලෙස වෙන් කරයි. එනිසා මෙම මුදුන් වලට නැගිය හැක්කේ වෙන වෙනම වැටුණු මං වලිනි. පූජනීය නටඹුන් පිහිටි භූමියෙහි සිට උතුර ෙදසට පැතිර යන මිටි ගල් තලා රැස මෙහි එකම කොටස් ලෙස සැළකිය හැකිය. වැහි සමයේ තැන තැන දිය ආරවල්, ගල් ෙකම්, පිරී ඉතිරන රමණීය‍ නෙත් සිත් අදනා ෙමම භූමිය අක්කර දහස් ගණනක් ඈතට ගමන් කරන බිහිසුණු වනය වේ. සිය ගණන් වල් ඇතුන් හා අලින් නිබදව දැක්ය හැකි වුවත් ඔවුන්ෙගන් කිසි ෙවකුට හානියක් ෙනාසිදු වීම ඉමහත් අසිරියකි.   

සේනාසනයෙහි වූ අඩි 500 ක් පමණ උස්වූ ගල් මස්තකයක ඉදි කරන ලද ස්ථූපයෙහි, ගෞතම බුදුන් වහන්සේගේ සහ උන්වහන්සේගේ අග්‍රශ්‍රාවක වහන්සේලා දෙනම වූ සැරියුත් රහතන් වහන්සේගේ හා මුගලන් රහතන් වහන්සේගේ ධාතූන් වහන්සේලා නිදන් කොට තිබේ. මිහිදු මහරහතන් වහන්සේ විසින් දඹදිව විදිසාවෙන් වැඩම කරවූ මෙම සර්වඥධාතූන් වහන්සේලා සහ අග්‍රශ්‍රාවක ධාතූන් වහන්සේලා, සංචා ස්ථූපයේ අනුරුවකට අනූව සැකසූ දඹ රන් කරඩුවක තැම්පත් කර එවක රුහුණට තිබූ එකම වටදාගෙය වූ මෙහිලා නිදන් කර තිබේ. පසුකාලීනව ගරා වැටී තිබූ මෙම ස්ථූපය තුල සිදු කරනු ලැබූ කැණීම් අතරතුරදී හමුවූ ධාතූන් වහන්සේලා බුදුන් වහන්සේගේ හා අග්‍රශ්‍රාවක වහන්සේලාගේ බැව්, ආචාර්ය සෙනරත් පරණවිතාන මහතා විසින් තහවුරු කරන ලදී.  

පුද භූමියෙහි දක්නට ලැබෙන වර්ථමාන නව ස්ථූපය 1974 වසරේදී විලියම් ගොපල්ලව මහතා විසින් විවෘත කොට තිබේ.

අතීතයේ මෙම පුද භූමිය කරක්ධිගල යනුවෙන් හඳුන්වා තිබෙන බව පුරාවිද්‍යාඥයින්ගේ විශ්වාසයයි.

ඉතිහාසය

ක්‍රිස්තු පූර්ව 2-3 වන සියවස් කාලයේ පණ්ඩාවාසදේව රජ සමයේ ලක් දිවට පැමිණි දීඝායු කුමාරයා දීඝගම, දීඝවාපිරට්ඨ, දිගාමඩුල්ල යන නම්වලින් හැඳින්වූ මෙම දිගාමඩුලු ප්‍රදේශයේ රජකම් කරන ලදී. මහින්දාගමනයෙන් පසු ප්‍රබෝධමත්භාවයට පත්වූ මෙම බුද්ධංගල අරණ රහතුන් වහන්සේලාගේ නිජ භූමියක් බවට පත්විය. චිත්‍රා දේවියගේ ආදායම් පාලක ප්‍රමුඛ උත්තියගේ පුතු, සුජාතාගේ ලෙනද දීඝති ප්‍රභූකරවූ ලෙනද, මෙම ආරණ්‍යයේ පැමිණි නොපැමිණි සංඝයා වෙත පූජා කල බව ගල්ලෙන් වල සඳහන් වෙයි.

භාවනා කිරීම සඳහා සකස් වූ තපෝවනය, දෙවන පෑතිස් රජුගේ ඇවෑමෙන් උත්තිය රජුගේ ඥාතීන්ගේ අනුග්‍රහයෙන් ආරම්භ වූ බව ශිලා ලිපි වලින් පැහැදිලි කොට තිබේ.

කාලය ගත වීමත් සමග ක්‍රමයෙන් ජන ශුන්‍යත්වයට පත්වූ මෙම ප්‍රදේශය මෑත කාලීනව කොටි ත්‍රස්ථවාදීන්ගේ බලපෑමට යටත්ව තිබුණි. මෙම උතුම් පිං භූමිය ආරක්ෂා කරනු වස් 1964 වසරේදී බුද්ධංගලට වැඩම කරවූ කළුතර ධම්මානන්ද හිමි (බුද්ධංගල ලොකු හාමුදුරුවෝ) සහ බටයායේ ආරියවංශ හිමි විසින් මෙම ප්‍රදේශය ආශ්‍රිතව බුද්ධංගල සිංහල ජනපදය බිහි කොට, විහාරය වැඩි දියුණු භාවයට පත් කරන ලදී.

මේවාද බලන්න
බුද්ධංගල ආනන්ද හිමි

ආශ්‍රිත

බාහිර සබැඳි
නේවි කන්ස්ට්‍රක්ට් රෙලික් ඔබ්සර්වේෂන් ඩයස් ඇට් හිස්ටොරික් බුද්ධංගල රජ මහා විහාරය 

අම්පාර දිස්ත්‍රික්කයේ බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන
අම්පාර දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
ජනගහණ ඝනත්වය



මානව ජනගහණ ඝනත්වය 

ලෝක ජනගහන ඝනත්වය යනු එක් කොටසක ජීවත් වන මිනිසුන්ගේ සංඛ්‍යාවයි. සාමාන්‍යයෙන් මෙය ගණනය කරනුයේ රටක් , නගරයක්, පළාතක් හෝ සමස්ත ලෝකය ලෙසයි.ලෝකයේ ජනගහණය බිලියන 7 ක් පමණ වන අතර, පෘථිවියේ මුළු වර්ගප්‍රමාණය  (භූමිය හා ජලය ඇතුළුව) වර්ග කිලෝමීටර මිලියන 510 (වර්ග සැතැප්ම මිලියන 197 ) වෙයි. එබැවින්, ලෝක ව්‍යාප්ත මානව ජනගහණ ඝනත්වය, බිලියන 7 ÷ මිලියන 510 = 13.7 කිමී2 ට (35 වර්ග සැතැප්මයට) පමණ වෙයි.

මෙම ඝනත්වය ජනගහනය වැඩිවත්ම වැඩි වේ. මෙයට සියළුම බිම්තලය අයත් වන අතර ඇන්ටාක්ටිකාවද අයත් වේ.

ජනගහන ඝනත්වය ඉතා වැඩි රටවල්/කලාප

මේවාද බලන්න
ජනගහනය අනූව ලෝකයේ රටවල් ලැයිස්තුව
ලෝක ජනගහනය
ජනගහනය අනූව ආසියාවේ රටවල් ලැයිස්තුව

සටහන
ලයිසොසෝම

ලයිසොසෝම යනු, ජීර්ණ එන්සයිම අඩංගු සෛල ප්ලාස්ම පටලයේ පවතින පටලයකින් වටවූ තද පැහැති කුඩා ගෝලාකාර දේහ වේ. මේවා ගොල්ජිදේහ මගින් හටගැනේ.

ව්‍යුහය
ඒකක පටලයකින් වටවී ඇත. සෛල ප්ලාස්ම පූරකයේ තද, රවුම් දේහ වේ. ප්‍රෝටියේස්, පෙජටයිඩේස, කාබොහයිඩ්‍රේස්, ලයිපේස්, නියුක්ලියේස්, පොස්පටේස, එස්ටරේස් ආදී ජීර්ණ එන්සයිම පිරී ඇත. රළු අන්ත:ප්ලාස්මීය ජාලිකාවල ඇති රයිබොසෝමවල නිපැයෙන එන්සයිම ගොල්ජි මඩිවලට ඇතුළුවී ක්‍රමයෙන් සාන්ද්‍ර තත්‍වයට පත්වී ගොල්ගි ආශයිකා ලෙස වෙන්වේ. එම ආශයිකා ලයිසොසෝම බවට පත්වේ.

කෘත්‍ය
 ජීර්ණ එන්සයිම ගබඩා කිරීම.
 බහිස්සෛලීය ජීර්ණය
 අන්ත:සෛලීය ජීර්ණය
 භක්‍ෂණය
 ස්වයං භක්‍ෂණය
 ස්වයං ජීර්ණය

ජීව විද්‍යාව
ඉන්ද්‍රිකා
සිංහල විකිපීඩියා

සිංහල විකිපීඩියා යනු අන්තර්ජාලය පාදක කරගත් නිදහස් විශ්වකෝෂයක් වන විකිපීඩියාවේ සිංහල සංස්කරණයයි. මෙය 2005 දී නිර්මාණය වූ අතර දැනට මෙහි ලිපි  ක් ඇත.
ඉන්දියානු සාම සාධක හමුදාව

ඉන්දියානු සාම සාධක හමුදාව (IPKF; ; ) යනු  1987 හා 1990 අතරතුරදී ශ්‍රී ලංකාවේ සාම සාධක මෙහෙවර සඳහා පැමිණි ඉන්දියානු හමුදා බල ඇණියකි.

ආශ්‍රිත ලිපි
 තමිල් නාඩු විමුක්ති හමුදාව

ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය
ඉන්දියාවේ සන්නද්ධ හමුදාව
ඉන්දියානු සාම සාධක හමුදාව
දෙමළ ඊළම
1980 ගණන් වල ඉන්දියාව
ඉන්දියාව
අයර්ලන්ත ඉතිහාසය



පාෂාන යුගය ( ක්‍රි.පූ. 8000 - ක්‍රි.පූ. 4500)

රෝමානු ලේඛන, අයර්ලන්ත කාව්‍ය හා පුරාවෘත්ත වල නිර්දේශ කීපයකට අනුව,පෙර ක්‍රිස්තියානි අයර්ලන්තය ගැන තොරතුරු ලැබේ. හිම යුගය තුළ, අයර්ලන්තය ග්ලැසියර් ඛාදිත විය.
මීටර් 300 ක් පමණ ඝණකම ඇති අයිස් තට්ටු ,ගල්, සුණුවිසුනු කරමින් භූමිය මත ගලා ගිය අතර සියලුම අතීත ජනාවාස ගැන තිබූ සාක්ෂි නැති වී ගියේය.මෙය බ්‍රිතාන්‍යයේ දකුණු ප්‍රදේශයේ විශාල හිම තට්ටු ඉවත් වී ජනාවාස ගැන තොරතුරු අනාවරණය කර ගත නොහැකි වූ සිදු වීමකට සමාන විය. අයර්ලන්තය ආක්ටික් මුඩු බිමක් හෝ හිම කතරක් විය. මිඩ්ලන්තයේ ද එසේම රටින් තුනෙන් දෙකක් පමණ අයිස් තට්ටු ඉවත්වී මුලුමනින්ම ජනාවාස පිළිබඳ ඇස්තමේන්තු කිරීමට නොහැකි විය.
රට පුරා විසිරී තිබූ භූමි 6 ක පමණ ප්‍රදේශයක වැදි රංචු ජනාවාස පිහිටුවා ගත්හ. ස්කොට්ලන්තයේ ඊශාන දිශාවේ මෙම මුල්ම ජනාවාස ඇතිවූ බවට සිතිය හැකිය. වර්තමානයට වඩා එකල මුහුදු මට්ටම අඩු වූවත්, ඒ කාලයේද අයර්ලන්තය දූපතක්ව පැවතිණි. මෙහි පුදුමයක් නැත. අයර්ලන්තයේ බොහෝ ජනපද මුහුදුබඩ ආශ්‍රිතව  තිබූ අතර ඔවුන්ගේ ජීවිකාව මුහුද ආශ්‍රිතව පැවතිණි. බොහෝ අය නැව්කරුවන් විය. සමහර විට මෙම ගස් රහිත හිමට යට වූ පස සාරවත් කැලෑ සහිත පස් බවට පත් වීමට පෙර බොහෝ රටවල් පසුකරමින් මෙසේ ආර්ථිකය දියුණු කර ගත්හ.

නවශිලා යුගය ( ක්‍රි.පූ. 4500 - ක්‍රි.පූ. 2500) 

නවශිලා යුගය යනු ගොවිකර්මාන්තය, කුඹල් කර්මාන්තය සමඟ පැමිණි වඩා දියුණු පාෂාණ ආශ්‍රිත නිර්මාණයන් බිහිවූ යුගයකි. මෙම නව සොයා ගැනීම් නව ප්‍රජාවක්  (settlers) විසින් සිදුකරන්නට ඇතැයි මුලදී සිතුවද, මෙම කාලය හා සබැඳි විශාල ප්‍රමාණයේ ආක්‍රමණයක් අයර්ලන්ත ඉතිහාසය තුළ දක්නට නොලැබේ. නවශිලා පරිවර්තනය සිදුවන යැයි සැලකීමට වඩාත්ම ඉඩකඩ ඇත්තේ එය යුරෝපා මහද්වීපයේ ‍ වෙනත් රටවල් එංගලන්තය ආදිය සමඟ තිබු ‍සබඳතාවල ප්‍රතිඵලයක් ලෙස සිදු වු බවට වන මතයයි.

කෘෂිකර්මාන්තය ක්‍රි.පූ 4500 දී පමණ ආරම්භ වුනි. එළුවන්, බැටළුවන් හා ධාන්‍ය නිරිත දිග යුරෝපයෙන් ගෙන ආ අතර, ජනගහණය සීඝ්‍රලෙස ඉහල ගියේය. වියළි ගල් තාප්ප වලින් වෙන්කරගත් C ide    වර්‍ගයේ කුඹුරු ක්‍රි.පූ 3500 සිට 3000 දක්වා සියවස් ගණනාවක් වගාකරන ලදි. තිරුඟු හා බාර්ලි මේවායේ ප්‍රධාන අස්වැන්න විය.

කුඹල් කර්මාන්තයේ ආරම්භයද කෘෂිකර්මාන්තයත් සමඟ සිද්ධවුනි. නවශිලා යුගයේ කැපී පෙනන ලක්ෂණය වනුයේ හදිසියේ ඉස්මතු වූ ශිලාමය ස්මාරක තැනීමයි. මෙසේ බිහි වූ විශාල සොහොන් ගැබ් එම ජනතාවගේ ආගමික ඇඳහිලි සඳහා බලපාන ලදි. මෙම සොහොන් කැණිමේ දී මිනිස් මෘත ශරීරවල කොටස් අවමගුල්‍භාණ්ඩ, මැටි භාණ්ඩ, ඊතල හිස්, පොරෝ, ආදිය හමු වී තිබේ. මෙම ශිලාමය සොහොන් 1200 ක් පමණ සොයා ගෙන ඇති අතර මේවා ප්‍රධාන භාණ්ඩ 4 කට වර්‍ග කල හැක.

ආශ්‍රිත
Early history of Ireland Neolithic

ඉතිහාසය
අයර්ලන්තය​
ආමේනියාවේ ඉතිහාසය



ප්‍රාග් ඓතිහාසික යුගයේ ආමේනියාව
නවශිලා යුගයේ ජනාවාසවල සලකුණු ආමේනියානු උස් බිමේ දැක ගතහැකිය. 

ප්‍රදේශයේ පූර්ව ඓතිහාසික සංස්කෘතියේ ආදිතමයා වනුයේ , දළ වශයෙන් ක්‍රි.පූ: 6000 – 4000 අතර පැවති මධ්‍යම ට්‍රාන්ස්කොකෝසස් පළාතේ ෂුලාවේරි- ෂෝමු සංස්කෘතියට අයත් බව කාබන් කාල නිර්න ක්‍රමයෙන් සොයා ගෙන ඇත.

ලෝකඩ යුගය 
     

මුල් ලෝකඩ යුගය වන්නේ ක්‍රි.පූ: 4000 – 2200 ත් අතර පැවති කුරා අරාක්සස් සංස්කෘතියයි. පසුව එය ක්‍රි.පූ: 22000 – 1500 දක්වා ට්‍රියේලිට් සංස්කෘතිය බවට පත් විය. 

ක්‍රි.පූ : 1500-1200 අතරදී හයාසා - අසී ආමේනියානු උස්බිමේ බටහිර භාගයේ පැතිරුණු අතර හිට්ටි අධිරාජ්‍ය සමග නිරන්තර ගැටුම් ඇති විය. ක්‍රි.පූ: 1200 – 800 දී ආමේනියාවලින් වැඩි කොටසක් , රාජධානි අතර ඇති වූ සන්ධානයක් යටතේ එක්සත් විය. එම සන්ධානය අෂ්‍රියන් මූලාශ්‍රවල සඳහන් වන්නේ නයිරි ලෙසය (අෂ්‍රියන් හි “ ලෑන්ඩ් ඔෆ් රිවර්ස්”).

උරාර්තු රාජධානිය (යකඩ යුගය) 

 
ආමේනියානු උස්බිමේ කෝකසස් හා ප්‍රාචීර ඒෂියා මයිනර් තුළ වූ උරාර්තු රාජධානිය ක්‍රි.පූ: 9 වැනි ශතවර්ෂය සහ ක්‍රි.පූ: 585 අතර කාලයේදී සමෘධියෙන් වැජඹුණි. උරාර්තු රාජධානියේ ආරම්භකයා වු අරාම් ආමේනියානු උස් බිමේ වු සියලු රාජ්‍ය එක්සේසත් කළ අතර උරාර්තියානු රජවරුන්ගේ සාම්ප්‍රදායික තේමාව වන “රජවරුන්ගේත් රජ” යන විරුදාවලිය තමාටම පිරිනමා ගන්නා ලදී. උරාර්තියවරු තම ආධිපත්‍ය ටාරොන් හා වස්පුරකන් පුරාම පිහිට වූහ. උරාර්තුහි ප්‍රධාන තරඟකරුවා වුයේ නියෝ - අෂ්‍රියන් අධිරාජ්‍යයාය.

I වැනි සර්දුරිගේ රාජ්‍ය කාලය අතරතුර (ක්‍රි.පු. 834 – 828) උරාර්තුව ශක්තිමත් සහ සංවිධානය වු ජාතියක් වු අතර අසැල්වැසි ගෝත්‍රවලින් බදු අය කිරීමට නීති පැනවීමද සිදුවුණි. සර්දුරි විසින් තුෂ්පා නගරය (වර්තමානයේ වෑන්) උරාර්තු හි අගනගරය බවට පත් කරන ලදී. ඔහුගේ පුත්‍ර ඉෂ්පුයිනිස් පසු කාලයේ ටයිග්‍රනෝසෙර්ටා ලෙස හැඳින්වෙන ප්‍රදේශය පැරද වීමෙන් හා උරුමියාව දක්වා පුළුල් කිරීමෙන් තම රාජ්‍යයේ මායිම විශාල කළේය. මීනුවස් (ක්‍රි.පු 810 – 785), උරාර්තියානු ප්‍රාන්තය අරරාතියන් ප්‍රදේශය දෙසට (උතුරට) පුළුල් කළේය. ඔහු මෙසපොතේමියානු කීලකාකාර ශුද්ධ ලියවිලි 90 කට වැඩි අගිෂ්තිස් I , හිටීස් වලින් ලටකියා පැරද වුවේය.  ඉන්පසුව බයිබ්ලොස්, ෆිනිෂියා දක්වා බලය පතුරුවා ක්‍රි.පු. 782 දී යුධ සිරකරුවන් 6600 ක් යොදවමින් “ඉරිබුනි” ගොඩ නැංවුයේය.

මීඩ්ස් ක්‍රි. පු. 612 දී ආසියාව ආක්‍රමණය කර උරාර්තියානු අගනගරය වු වෑන් ක්‍රි.පු. 585 දී භාරගත් අතර එයින් පසු උරාර්තු ආධිපත්‍ය නිමාවිය.

ආශ්‍රිත 
History_of_Armenia Prehistory
අධ්‍යයනය (ඇඳීම)

කලාව තුළ කටු සටහනක් හෝ සිතුවමක් ඇඳීම වැනි අවසානාත්මක කෘතියක් නිර්මාණය කිරීමේ පෙරහුරුවක් ලෙස හෝ දෘෂ්‍ය සටහනක් තබාගැනීම ලෙස අධ්‍යනයක් ලෙසින් හැඳින්වේ. විචිත්‍රවත් සැලසුම් සහගතව නිර්මාණය කරන ලද කෘතියකට වඩා අධ්‍යනයක් විසින් නිර්මාණකරුවා වෙත බලපෑමක් සිදු කරයි. ඒ චිත්‍ර ශිල්පියා සිය විෂය වස්තුව ගවේෂණය කිරීමේදී අරමුණු වන නව තීක්‍ෂණ සිතීම් එයට අන්තර්ගත වන බැවිනි. එතුළින් හමුවන නව දෘෂ්ටිය විසින් නර්මාණයට නව ජීවයක් එක්කරනු ලබයි. දෘෂ්‍ය රූපයන්ට අදාළව ලියනු ලබන සටහන් වලින් සිත්තරා විෂය වස්තුව පිළිබඳ ඥාණනය ලද ආකාරය හෙළිකරන බැවින් ඒවා මඟින් කෘතියේ වටිනාකම වැඩි කරයි.  අවාසනාවකට මෙන් අධ්‍යයනයන් සඳහා යොදාගනු ලබන කඩදාසි බොහෝදුරට කල්පැවැත්මෙන් තොර ඒවා වෙයි.

20 වැනි සියවසේ සංකල්පීය චිත්‍ර කලාවේ ප්‍රබෝධයක් ඇති කිරීමට මෙම අධ්‍යයනයන් හේතුවිය. මෙහිදී නිර්මාණාත්මක ක්‍රියාවලියම කලා කෘතියේ විෂය වස්තුව බවට පත්විය. අධ්‍යයනයේදී වැඩි වැදගත්කමක් මෙම ක්‍රියාවලිය කෙරෙහි යොමුවන බැවින් නරඹන්නාට කලාකෘතියක් ලෙස භෞතික යමක් ඉතිරි නොවේ.
    
අධ්‍යයනයන් ඉතාලියානු පුනරුද යුගය දක්වා දිවයයි. කලා ඉතිහාසඥයෝ මයිකල් ආන්ජලෝගේ අධ්‍යනයන් සමහරක් සංරක්‍ෂණය කොට ඇත. මෙයින් එක් අධ්‍යයනයක් සිස්ටීන් දේවස්ථානයේ සීලිමේ ඉතිරිව පවතී. අධ්‍යයනයේ පදනම ලෙස පිරිමි නිරූපකයකු යොදාගනු ලැබ තිබුණද අවසාන කෘතියේ චිත්‍රණය කර තිබුණේ කාන්තා රුවකි. මෙවැනි අධ්‍යනයන් තුළින් විශිෂ්ට සිත්තරුන් සිය නිර්මාණය ක්‍රමක්ක්‍රමයෙන් ගොඩනංවා ඇති ආකාරය පිළිබඳව අදහසක් ලබාගත හැකිවෙයි.
ග්‍රෙගරි රස්පුටින්

ගිරිගරි යෙපිමොවිච් රස්පුටින් (Grigori Yefimovich Rasputin)( ) ( – ) රුසියානු මීස්ටික් කෙනකි. ශුද්ධවන්තයෙකු බව තමන් විසින්ම පවසාගත්, එමෙන්ම දෙවැනි නිකොලස් සාර් පවුල සමඟ හිතවත්කමක් ගොඩනගා ගැනීම මගින් රුසියානු අධිරාජ්‍යයේ අවසාන සමයේ දී එහි කටයුතු වලට සැළකිය යුතු බලපෑමක් ඇති කළ පුද්ගලයෙකි. 

සයිබීරියාවේ පොක්රොව්ස්කොයෙ (Pokrovskoye) නම් ගම්මානයේ ගොවි පවුලක උපත ලද රස්පුටින් 1897 දී පුජකාරාමයකට වන්දනා ගමනක් යාමෙන් පසු ආගමික පරිවර්තන අත්දැකීමකට මුහුණ දුන්නේය. ඔහු තමන්ව පූජකයෙකු/වන්දනාකරුවෙකු ලෙස හඳුන්වන්නට විය. නමුත් රුසියානු ඕතඩොක්ස් පල්ලියේ කිසිදු නිල තත්ත්වයක් ඔහුට නොවීය. 1903 දී හෝ 1904-05 ශීත ඍතුවේ දී ශාන්ත පිටර්ස්බර්ග් වෙත පැමිණීමෙන් පසු රස්පුටින් පල්ලියේ සහ සමාජය තුල පිළිගත් පුද්ගලයන් කිහිපදෙනෙකු නතු කර ගත්තේ ය. සමාජයේ වැදගත් චරිතයක් බවට පත් වූ ඔහු 1905 නොවැම්බරයේ දී සාර් හමුවිය. 

1906 අග බාගයේ දී සාර් සහ ඔහුගේ බිරිය වූ ඇලෙක්සන්ද්‍රාගේ පුත්, හිමෝෆීලියා රෝගයෙන් පෙළුණු අලෙක්සේයිට වෙදකම් කරන්නෙකු ලෙස රස්පුටින් කටයුතු කරන්නට විය. ඇතැම් රුසියානුවන් විසින් යෝගීවරයෙකු/දාර්ශනිකයෙකු/අනාගත වක්තෘවරයෙකු ලෙස සහ තවත් සමහරුන් විසින් ආගමික ඇස්බැන්දුම්කරුවෙකු ලෙස සලකනු ලැබූ රස්පුටින් රාජ සභාව තුල භේද බින්න ඇතිකරවන්නට සමත් වූ පුද්ගලයෙකු විය. 1915 දී දෙවැනි නිකොලස් පළමුවන ලෝක යුද්ධයේ රුසියානු හමුදා සටන් වදින්න අයුරු නිරීක්ෂණය සඳහා පිටර්ස්බර්ගයෙන් පිටත්ව ගිය විට රස්පුටින්ගේ බලය උච්චස්ථානයකට පත් වූයේ පාලන තන්ත්‍රය කෙරෙහි අලෙක්සන්ද්‍රාගේ සහ රස්පුටින්ගේ බලපෑම් ඉහල නංවමිනි. 1916 දෙසැම්බර් 30 අළුයම් කාලයේ, සාර් පවුල කෙරෙහි රස්පුටින්ගේ බලපෑම් වලට විරුද්ධ වූ වංශවතුන් කිහිපදෙනෙකුගෙන් සැදි කණ්ඩායමක් විසින් රස්පුටින් වෙඩි තබා ඝාතනය කරන ලදී. 

ඇතැම් ලේඛකයින් පවසන්නේ රස්පුටින් සාර් පාලනය අවසන් කිරීමට සහාය දුන් බව සහ රුසියානු විප්ලවයට සහ රොමොනොව් පෙළපතේ බිඳවැටීමට ද සහාය දුන් බවයි. කෙසේ වෙතත් රස්පුටින් ගේ ජීවිතය සහ ඔහුගේ බලපෑම් පිළිබඳව නිශ්චිත තොරතුරු ඇත්තේ ස්වල්පයකි. බොහෝ විස්තර් ගොඩනැගී ඇත්තේ කටකතා සහ පුරාවෘත මගිනි.       

1869 උපත්
1916 මරණ
රුසියානු ජනයා
රුසියාව
බුද්ධ ධර්මයේ දැක්වෙන සමාව දීම

බුද්ධ ධර්මයට අනුව සමාව දීම පුද්ගලයෙකුගේ මනස තුළ ඇතිවන හිංසාකාරී සිතුවිලි නිසා හටගන්නා මානසික පීඩනය නැතිකර ගැනීමේ ක්‍රමයකි. වෛරය හා ව්‍යාපාද සිතුවිලි අපේ මානසික කර්මයට දීර්ඝ කාලීන බලපෑමක් ඇති කරයි. ඒ වෙනුවට බුදුදහමේ පුහුණු කරන්නේ යහපත් බලපෑම් ළගා කරවන සිතුවිලිය. කර්මය මෙනෙහි කළ විට අපට වැටහෙන්නේ පළිගැනීමට අවස්ථා සෙවීම නොව, මෛත්‍රීය හා සමාව දීම වඩා වැදගත් බවයි. මක්නිසාදයත් පළිගන්නා තැනැත්තා සියල්ලන්ටම වඩා අවාසනාවන්ත තත්ත්වයකට පත්වන බැවිනි. අමනාපකමක් හටගත් විට බුදුදහමට අනුව සිදුකළ යුත්තේ සන්සුන්ව එයට හේතුව සොයාගෙන එම අමනාපය අත්හැරීමයි. බුදුදහමේ හරය වන්නේ අවිද්‍යාව හා දුකින් මිදීමට, භාවනාවෙන් යථාර්ථයේ ස්වභාවය අවබෝධය කර ගැනීමයි. බුදුදහම තණ්හාවේ නියම ස්වරූපය මෙන්ම තණ්හාව හටගැනීමට හේතු වන වස්තූන්ගේ යථාර්තයද අධ්‍යයනය කරයි. අපි සමාව දීමට අකමැති නම් අපි අපගේ වේදනාව තවත් වැඩි කරගන්නා අතර නැවත ඉපදීමේදී දුක ලෙස හටගන්නේ මෙයයි. 

වෛරය ඇතිවීම වළක්වා ගැනීම සඳහා බුදුදහමේ මෛත්‍රීය, කරුණාව, මුදිතාව හා උපේක්ෂාව යන කරුණු පිළිබඳව අවධාරණය කරයි. මෙමඟින් අප තුළ හා අනුන් තුළ ඇති විඩාව අවබෝධකර ගැනීමට හැකිවේ. 9/11 ප්‍රහාරය ගැන අජානී ජයසරෝ නම් බෞද්ධ භික්ෂුව තම ශිෂ්‍යයන් අමතා මෙසේ පැවසීය. " අපි අපගේ උපත, මහළු විය, රෝගී බව හා මරණය යන කරුණුවලදී ලෝක වාසී අනෙක් සත්වයන් සමඟ ඇති බැඳීම පිළිබඳව ගැඹුරින් සිතන විට එමඟින් අපට නව යථාවබෝධයක් ලැබේ." 

"යමෙක් මට හිරිහැර කළා, පහරදුන්නා, පරාජය කළා, සොකරකම් කළා යන සිතුවිලි රඳවා තබා ගන්නා තැනැත්තාගේ වෛරය නොසන්සිඳේ." 

"යමෙක් මට හිරිහැර කළා, පහරදුන්නා, පරාජය කළා, සොරකම් කළා යන සිතුවිලි සිතෙන් අතහරින පුද්ගලයාගේ වෛරය සන්සිඳේ." 

- ධම්මපදය 1.3 - 4 - පරිවර්තනය රාධාක්‍රිෂ්ණන්
බුදු දහම