Suchinthana/si-wikipedia huggingface dataset:
ද හින්දු

ද හින්දු යනු ඉංග්‍රීසි-භාෂාවෙන් නිකුත් කරනු ලබන දිනපතා ඉන්දියානු පුවත්පතකි. 1878 වසරේ ආරම්භ කරනු ලැබූ එය 1889 වසරේදී දිනපතා මුද්‍රණය වන පුවත්පතක් බවට පත්විය. එහි ප්‍රධාන මූලස්ථානය චෙන්නායිහී පිහිටුවා තිබේ. 2013 දෙසැම්බර් වන විට පුවත්පත් මිලියන 1.39ක සාමාන්‍ය විකුණුම් ප්‍රමාණයක් හිමිකරගනිමින් ද හින්දු පුවත්පත ඉන්දියාවේ වැඩිම සංසරණයක් සහිත පුවත්පත් අතරින් දෙවන ස්ථානයට පත්විය. 2012 ඉන්දියානු පාඨක සමීක්ෂණයට අනූව, ඉන්දියාවේ තෙවැනියට වැඩිම ප්‍රමාණයක් කියවන ඉංග්‍රීසි පුවත්පත වන්නේද මෙම පුවත්පතයි. (ටයිම්ස් ඔෆ් ඉන්ඩියා හා හින්දුස්ථාන් ටයිම්ස් පුවත්පත් වලට පසුව) සමීක්ෂණයට අනූව එහි පාඨක ප්‍රමාණය මිලියන 2.2 ක් සේ දැක්වෙයි. ද හින්දු පුවත්පතේ විශාලතම පුවත්පත් සංසරණ පදනම දකුණු ඉන්දියාව සතුවන අතර, කේරල සහ තමිල් නාඩු ප්‍රාන්තයන්හී වැඩිම ප්‍රමාණයක් කියවන ඉංග්‍රීසි පුවත්පතද ලෙසද මෙම පුවත්පත හැඳින්වේ.
සමාගම සතු සේවකයින් ප්‍රමාණය 1,600 ක් පමණ වන අතර එහි වාර්ෂික පිරිවැටුම 2010 වසරේදී ඩොලර් මිලියන 200 ක් පමණ විය. . ග්‍රාහක පිරිස හා දැන්වීම් ප්‍රචාරණය, ආයතනයේ ප්‍රධාන ආදායම් මාර්ග බවට පත්ව තිබේ.

1995 වසරේදී ද හින්දු පුවත්පත, අන්තර්ජාල පුවත් කලාපයක් ඉදිරිපත් කරනු ලැබූ ප්‍රථම ඉන්දියානු පුවත්පත බවටද පත්විය. 2014 ඔක්තෝම්බරය වන විට, පුවත්පත ප්‍රාන්ත අටක, ස්ථාන 18 කදී මුද්‍රණය කෙරිණ.  ඊට අමතරව ද හින්දු පුවත්පත වර්ථමානයේ ඉස්ලාමාබාද්, කොළඹ, ඩකා, කත්මණ්ඩු, බෙයිජිං, මොස්කව්, පැරිස්, ඩුබායි, වොෂින්ටන්, ඩී.සී., ලන්ඩන් හා අඩිස්අබාබා යන විදේශීය නගරයන්හී සිය ප්‍රාදේශීය කාර්යාල පිහිටුවා තිබේ.

ඉතිහාසය
ද හින්දු පුවත්පත 1878 සැප්තැම්බර් 20වන දින මැඩ්‍රාස්හීදී, සතිපතා පුවත්පතක් ලෙස ආරම්භ කෙරුණි. පුවත්පතේ ප්‍රථම කලාපය පිටපත් 80 ක පමණ ප්‍රමාණයකින් සමන්විත සමන්විත වූ අතර, සුබ්‍රමනියා අයියාර් එහි පළමු සංස්කාරකවරයා විය. 1883 වර්ෂයේදී පුවත්පත සතියකට තෙවතාවක් ලෙසත් 1889 දී දිනපතා සවස් පුවත්පතක් ලෙසත් මුද්‍රණය කෙරිණි. එක් පත්‍රයක මිල ඇනා 4ක් විය.

අන්තර්ජාල කලාපය
ද හින්දු පුවත්පතේ පළමු අන්තර්ජාල කලාපය 1995 දී දියත් කරනු ලැබූ අතර වර්ෂ 14 කට පසුව 2009 අගෝස්තු 15 වන දිනදී පළමු වරට එය බීටා සංස්කරණයක් වශයෙන් හා 2010 ජුනි 24 වන දිනදී සම්පූර්ණ සජීවී වෙබ් අඩවියක් ලෙස දියත් කරන ලදී.

1965 වසරේදී ද ටයිම්ස් විසින් ද හින්දු පුවත්පත ලොව හොදම පුවත්පත් 10 අතුරින් එකක් ලෙස නම් කරන ලදී.

මතබේදයට ලක්වීම්
ද හින්දු පුවත්පත ශ්‍රී ලංකා දමිළ ජනයාගේ අයිතිවාසිකම් සම්බන්ධ කරුණු වලදී සිංහල පක්ෂාතීත්වයක් දක්වන බවට චෝදනා එල්ල වී තිබේ. එසේම ශ්‍රී ලංකා දමිළ ජනයාට එරෙහිව ඉන්දියානු සාම සාධක හමුදාව විසින් සිදුකෙරූ අපරාධ හෙළිදරවු කිරීම හේතුවෙන් තමා හින්දු පුවත්පතින් නෙරපා දැමූ බවටද ශ්‍රී ලාංකික දේශපාලන විචාරකයෙකු වූ ඩේවිඩ් ජෙයරාජ් විසින් වරෙක ද හින්දු පුවත්පතට චෝදනා එල්ල කරනු ලැබිණි.  කෙසේ නමුදු 2005 නොවැම්බරයේදී හින්දු පුවත්පතේ ප්‍රකාශක එන්. රාම් වෙත ශ්‍රී ලංකාව විසින් විදේශිකයෙකු වෙත පිරිනමන ඉහළම සිවිල් සම්මානය වූ "ශ්‍රී ලංකා රත්න" සම්මානය හිමි විය.

මූලාශ්‍ර

ඉන්දියාව
ආසියානු පුවත්පත් පිළිබඳ අංකුර ලිපි
ආසියාව
විකිපීඩියා ආසියානු මාසය 2015
පුවත්පත්
මුගටි ගණය

Herpestes is a genus of the මුගටි කුලයේ (Herpestidae). It is the type genus of the family. It contains the following ten species, with a number of subspecies, and one extinct species:

 Short-tailed mongoose, Herpestes brachyurus
 H. b. brachyurus
 H. b. hosei 
 H. b. javanensis
 H. b. palawanus
 H. b. parvus
 H. b. sumatrius
 අළු මුගටියා, Herpestes edwardsi
 H. e. edwardsi
 H. e. ferrugineus
 H. e. lanka
 H. e. montanus
 H. e. nyula
 බොර මුගටියා, Herpestes fuscus
 H. f. fuscus
 H. f. flavidens
 H. f. maccarthiae
 H. f. rubidior
 H. f. siccatus
 Egyptian mongoose, Herpestes ichneumon
 H. i. ichneumon
 H. i. angolensis
 H. i. cafra
 H. i. centralis
 H. i. funestus
 H. i. mababiensis
 H. i. numidicus
 H. i. parvidens
 H. i. sabiensis
 H. i. sangronizi
 H. i. widdringtonii
 Small Asian mongoose, Herpestes javanicus
 H. j. javanicus
 H. j. auropunctatus
 H. j. exilis
 H. j. orientalis
 H. j. pallipes
 H. j. palustris (Bengal mongoose)
 H. j. peninsulae
 H. j. perakensis
 H. j. rafflesii
 H. j. rubrifrons
 H. j. siamensis
 H. j. tjerapai
 Long-nosed mongoose Herpestes naso
 Collared mongoose, Herpestes semitorquatus
 H. semitorquatus semitorquatus
 H. s. uniformis
 හෝතම්බුවා, Herpestes smithii
 H. smithii smithii
 H. s. thysanurus
 H. s. zeylanius
 Crab-eating mongoose, Herpestes urva
 H. u. urva
 H. u. annamensis
 H. u. formosanus
 H. u. sinensis
 මහ මුගටියා, Herpestes vitticollis
 H. v. vitticollis
 H. v. inornatus
 † Herpestes lemanensis (†=extinct)

මූලාශ්‍ර 

Herpestes
කොළඹ පරිපාලන දිස්ත්‍රික්කයේ ආරක්‍ෂිත පුරාවිද්‍යා ස්මාරක ලැයිස්තුව

ශ්‍රී ලංකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු
කොළඹ දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
කොටහේන ශාන්ත ලුසියා ආසන දෙව්මැදුර

කොටහේන ශාන්ත ලුසියා ආසන දෙව්මැදුර (), ශ්‍රී ලංකාවේ කොළඹ ප්‍රදේශයේ පිහිටි දෙව්මැදුරකි.

ආශ්‍රිත 
 කොටහේන ශාන්ත බෙනඩික් විද්‍යාලය
 බම්බලපිටියේ යහපත් එඩේරා කන්‍යාරාමය

මූලාශ්‍ර 

ශ්‍රී ලංකාවේ දෙව්මැදුරු
කොළඹ දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
සාන්ත පීතර බැසිලිකාව

සාන්ත පීතර බැසිලිකාව (), වතිකානුවේ පිහිටි දෙව්මැදුරකි.

ආශ්‍රිත 
 වතිකානුව

මූලාශ්‍ර 

වතිකානුවේ දෙව්මැදුරු
සාන්ත ඩෙනිස් බැසිලිකාව

සාන්ත ඩෙනිස් බැසිලිකාව () එසේත් නැතිනම් සාන්ත ඩෙනිස්‌ දේවස්‌ථානය, පැරිස් නුවර ආසන්නයේ ප්‍රංශයේ පිහිටි දෙව්මැදුරකි.

ආශ්‍රිත
 ප්‍රංශය

මූලාශ්‍ර

ප්‍රංශයේ දෙව්මැදුරු
බර්ජ් ඛලීෆා

බර්ජ් ඛලීෆා (, "ඛලීෆා ටවර්", උච්ඡාරණය  ), යනු එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යයේ, ඩුබායි නගරයේ පිහිටි උස් ගොඩනැගිල්ලකි. එය විවෘත කිරීමට පෙර හඳුන්වනු ලැබූයේ බර්ජ් ඩුබායි ලෙසය. එය ලොව ඇති වඩාත් උසම කෘතීම ව්‍යුහයයි. එහි උස  වේ.

බර්ජ් ඛලීෆා ගොඩනැගිල්ල ඉදිකිරීම අරඹනු ලැබූයේ 2004 වසරේදීය. එහි බාහිර කොටස 2009 වන විට ඉදිකර අවසන් විය. එහි ප්‍රාථමික ව්‍යුහය සවිගැන්වූ කොන්ක්‍රීට් වලින් නිමවා ඇත. ඩුබායි නගරයේ සංවර්ධන ව්‍යාපෘතියකට සමගාමීව මෙම ගොඩනැගිල්ල 2010 වසරේදී විවෘත කෙරිණි. මෙය නිර්මාණය කර ඇත්තේ මහා පරිමාණ මිශ්‍ර භාවිත සංවර්ධනයේ කේන්ද්‍රස්ථානය ලෙසයි. බර්ජ් ඛලීෆා ගොඩනැගිල්ල ඉදිකිරීමට එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යයේ රජය තීරණය කර ඇත්තේ, එරට ඛනිජ තෙල් මූලික කරගත් ආර්ථිකයෙන් වෙනස් වී රටට ජාත්‍යන්තර පිළිගැනීම ලබාගැනීමටයි. මෙම ගොඩනැගිල්ල එනමින් නම් කර ඇත්තේ අබුඩාබිහි පාලකයා සහ එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යයේ ජනාධිපති වන කලීෆා බින් සයෙද් අල් නහ්යාන් ට ගෞරව පිණිසය. මෙම ගොඩනැගිල්ල ඉදිකිරීමේදී ගනු ලැබූ ණය පියවීම සඳහා එක්සත් අරාබි එමීර් රජය සහ අබුඩාබි නගරය විසින් ඩුබායි නගරයට මුදල් ලබාදෙන ලදී. බර්ජ් ඛලීෆා ගොඩනැගිල්ල විසින්, එතෙක් ලොව විවිධ ගොඩනැගිලි මගින් තබා තිබූ 'ලොව උසම ගොඩනැගිලි' වාර්තා රැසක් බිඳහෙලනු ලැබීය.

බර්ජ් ඛලීෆා ගොඩනැගිල්ල නිර්මාණය කරනු ලැබූයේ එවකට ස්කිඩ්මෝ, ඔවින්ග්ස් සහ මෙරිල් සමාගමේ (SOM) හිමිකරු ඒඩ්‍රියන් ස්මිත් විසිනි. ඇමරිකාවේ විලිස් ටවර් සහ නව ලෝක වෙළඳ මධ්‍යස්ථානයේ 1 WTC ගොඩනැගිල්ල යන සුප්‍රසිද්ධ ගොඩනැගිලිද නිර්මාණය කරනු ලැබූයේ මෙම සමගම විසිනි. හයිඩර් කන්සල්ටින් සමාගම ගොඩනැගිල්ලේ අධීක්ෂණ ඉංජිනේරු කාර්යය සිදුකළහ. NORR ගෘෘප් කන්සල්ටන්ට්ස් ඉන්ටනැෂනල් ලිමිටඩ් ආයතනය විසින් මෙහි ගෘහනිර්මානය අධීක්ෂණය කරන ලදී. මෙම ගොඩනැගිල්ලේ ගෘහනිර්මාණය ඉස්ලාමීය ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය සහ කලාපයේ සංස්කෘතික හා ඓතිහාසික සංකල්පයන් යොදා ගනිමින් සකසා ඇත. ගොඩනැගිල්ලේ ස්පිරුලාකාර ප්‍රාසාදශෘංගය මීට එක් උදාහරණයකි. ගොඩනැගිල්ලේ ඉංග්‍රීසි Y අකුරේ හැඩය ඇති සැලැස්ම වෙන්කර තිබෙන්නේ නිවාස සහ හෝටල් සඳහාය. ගොඩනැගිල්ල මධ්‍යයේ ඇති රුකුල් දෙනු ලැබූ හර ව්‍යුහ පද්ධතියක් විසින් ගොඩනැගිල්ලට ආධාරකයක් ලෙස ක්‍රියා කරයි. එමෙන්ම ගොඩනැගිල්ල වටකරමින් ඉදිකර ඇති ආරක්ෂක පටල පද්ධතියක් විසින් ඩුබායිහි ගිම්හාන උෂ්ණත්වය දරා සිටීමට ගොඩනැගිල්ලට සහය වෙයි. එක් කුටියක 12 - 14 අතර පිරිසක් රැගෙන යා හැකි සෝපාන පද්ධති 57ක් බර්ජ් ඛලීෆා ගොඩනැගිල්ල තුල ඇත. භාණ්ඩ ප්‍රවාහන උත්තෝලක 8ක්ද ඊට අමතරව ඇත.

බර්ජ් ඛලීෆා ගොඩනැගිල්ල සම්බන්ධයෙන් විචාරක අදහස් ධනාත්මක වේ. මෙම ගොඩනැගිලි නිර්මාණය වෙනුවෙන් සම්මාන රැසක්ද ඊට ලැබී ඇත. කෙසේවෙතත් ගොඩනැගිල්ල ඉදිකරන සමයේ එහි කම්කරුවන්ට මුහුණ දීමට සිදුවූ ගැටළු ආන්දෝලනාත්මක වී ඇත. බර්ජ් ඛලීෆා ගොඩනැගිල්ල ඉදිකළ බොහෝ කම්කරුවන් දකුණු සහ නැගෙනහිර ආසියානුවන් වූ අතර ඔවුන් අඩු වැටුප් ලැබූ බවත්, අඩු පහසුකම් සහිත නවාතැන්වල ජීවත් වූ බවත් වාර්තා වේ.

මූලාශ්‍ර 

ආසියාව
විකිපීඩියා ආසියානු මාසය 2015
ආසන දෙව්මැදුර

ආසන දෙව්මැදුර යනු රදගුරුවරයෙක්ගේ "කැතීඩ්‍රාව" () අඩංගු පල්ලියයි. මෙය රදගුරු පදවියක මධ්‍යම පල්ලිය ලෙස සේවය කරන අතර සම්මන්ත්‍රණය හෝ රදගුරු මණ්ඩලය තුළ වාර්ෂික සම්මන්ත්‍රණ පැවැත්වීමට භාවිතා කරයි."ආසන දෙව්මැදුර" යන කාර්යය සහිත පල්ලි සාමාන්‍යයෙන් කතෝලික, නැගෙනහිර ඕතඩොක්ස්, ඇංග්ලිකන් සහ සමහර ලුතෙරන් සභා වැනි එපිස්කෝපල්(රදගුරු) ධුරාවලියක් සහිත ක්‍රිස්තියානි නිකායන්ට විශේෂිත වේ. , . 

ආසන දෙව්මැදුරක කාර්යයන් මූර්තිමත් කරන පල්ලි ගොඩනැගිලි මුලින්ම දර්ශනය වූයේ 4 වන සියවසේදී ඉතාලිය, ගෝල්, ස්පාඤ්ඤය සහ උතුරු අප්‍රිකාවේ ය. නමුත් බටහිර කතෝලික සභාව තුළ ආසන දෙව්මැදුරු 12 වන සියවස දක්වා විශ්වීය බවට පත් නොවීය. ඒ වන විට ඔවුන් මීසම් පල්ලි, ආරාම පල්ලි සහ රදගුරු නිවාස වලින් වෙනස් වූ වාස්තු විද්‍යාත්මක ආකෘති, ආයතනික ව්‍යුහයන් සහ නීතිමය අනන්‍යතා වර්ධනය කර ගෙන තිබුණි. ආසන දෙව්මැදුර පල්ලියට වඩා ධුරාවලියේ වැදගත් වන්නේ රදගුරුවරයා ඔහුගේ හෝ ඇයගේ පරිපාලන අධිකාරිය යටතේ ඇති ප්‍රදේශය පාලනය කරන්නේ ආසන දෙව්මැදුරෙන් වන බැවිනි.

රෙපරමාදු ප්‍රතිසංස්කරණයෙන් පසුව, ස්කොට්ලන්තය, නෙදර්ලන්තය,ජර්මනියේ සමහර ප්‍රදේශ, ඇතැම් ස්විස් කැන්ටන් වැනි බටහිර යුරෝපයේ ප්‍රදේශ කිහිපයක ක්‍රිස්තියානි පල්ලි බිෂොප්වරුන් සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් කළ ප්‍රෙස්බිටේරියන් දේශපාලනයක් අනුගමනය කළේය. මෙම ඉඩම්වල පැරණි දෙව්මැදුරේ ගොඩනැගිලි තවමත් සභා නමස්කාරය සඳහා භාවිතා වන අතර, ඒවා "ආසන දෙව්මැදුර" යන මාතෘකාව සහ අභිමානය රඳවාගෙන, ආසන දෙව්මැදුරේ කාර්යයන් පවත්වාගෙන යාම සහ සංවර්ධනය කිරීම කෙරෙන නමුත් ධූරාවලි ආධිපත්‍යයෙන් තොරය.

16 වන ශතවර්ෂයේ සිට, නමුත් විශේෂයෙන් 19 වන සියවසේ සිට, බටහිර යුරෝපයේ ආරම්භ වූ පල්ලි, ආසියාව, අප්‍රිකාව, ඕස්ට්‍රේලියාව, ඕෂනියා සහ ඇමරිකාව යන රටවල විවිධ ආකාරයේ ආසන දෙව්මැදුරන් ආශ්‍රිත නව රදගුරු පදවි විශාල සංඛ්‍යාවක් ආරම්භ කිරීමට තුඩු දුන් මිෂනාරි ක්‍රියාකාරකම්වල ප්‍රබල වැඩසටහන් දියත් කර ඇත. මීට අමතරව, කතෝලික සභාව සහ ඕතඩොක්ස් සභාව යන දෙකම පෙර රෙපරමාදු දේශයන් තුළ ආගමට හැරවූවන් සහ සංක්‍රමණික සම-ආගමිකයින් සඳහා නව රදගුරු පදවි පිහිටුවා ඇත. එහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන්, විවිධ නිකායන් සහිත ආසන දෙව්මැදුර තුනකින් හෝ වැඩි ගණනක සේවය කරන එක් නගරයක කිතුනුවන් සොයා ගැනීම අසාමාන්‍ය දෙයක් නොවේ.

මූලාශ්‍ර
ෆින්එයාර්

ෆින්එයාර් (, ) යනු ෆින්ලන්තයේ ධජයදාරී මෙන්ම විශාලතම ගුවන්සේවාවයි. එහි මූලස්ථානය වන්ටා හි පිහිටා ඇති අතර ප්‍රධාන තොටුපළ හෙල්සින්කි-වන්ටා ගුවන්තොතොටුපළ යි. ෆින්එයාර් සහ එහි දුහිතෘ සමාගම්, ෆින්ලන්තයේ දේශීය හා ජාත්‍යන්තර ගුවන් ගමන්වල ආධිපත්‍යය දරයි. එහි ප්‍රධාන කොටස් හිමිකරු වන්නේ 55.8% ක කොටස් හිමිකාරිත්වයක් දරණ ෆින්ලන්ත රජය යි. මෙම ගුවන්සේවාව මගින් 2014 දී ගුවන් මගීන් මිලියන 9.6ක්, යුරෝපා රටවල් 60ක සහ ආසියානු රටවල් 13ක ගමනාන්ත කරා කැඳවාගෙන යන ලදී. 2014 මාර්තු මාසය වනවිට එහි 5473 ක පිරිසක් සේවය කරන ලදි.

ෆින්එයාර්, අඛණ්ඩව පැවතීගෙන එන, ලොව පැරණිම ගුවන් සේවා අතර පස්වන ස්ථානය හිමිකර ගනී. 1963 සිට මාරාන්තික හෝ දරුණු පාඩු ගෙනදුන් අනතුරු සිදු වී නොමැති අතර ෆින්එයාර් ලෝකයේ සුරක්ෂිතම ගුවන් ලැයිස්තුවේ නිරතුරුවම වේ (2014 දී #3 ).

ආශ්‍රිත
තිබ්බොටුගොඩ

බස්නාහිර පලාතේ ගණේමුල්ල නගරයට සැතපුම් භාගයක් පමණ ඉතා ආසන්නයේ පිහිටි එකම ගම් දනව්වක් ලෙස හොරගොල්ල හා තිබ්බොටුගොඩ යන ගම්මානයන් දෙක හැදින්විය හැකිය.
වර්ථමානයේ එම ගම්මානයන් දෙක වටා පිහිටි අනෙකුත් ගම්මානයන් වන්නේ පන්සලවත්ත, විලේගොඩ, පත්තිනිපිටිය සහ කුඩාබොල්ලත යන ගම්මානයන්ය. උරුවල් ඔය ගලා බසින්නේද මෙම ගම්මානය මැදිනි.

එෙතිහාසික පසුබිම
මෙම ගම්මානයන්හි අතීතය අනූව පළමුවන රාජසිංහ රජ  සමයේ  දිවයින ආක්‍රමණය කොට  සිටින ලද පෘකුග්‍රීසින් පලවා හැරීම සදහා යුධ සේනා මෙහෙයවද්දී මෙම පලාත් භාරව සිටි සකලකලා වල්ලභ නම් රාජ කුමාරයෙක් යටතේ  ඩිංගිරි නම් රජ කුමාරයෙක් මේ ප්‍රදේශය භාරව කටයුතු කර ඇති බවත්, සතුරන් හා සටන් කිරිම පිනිස ආරක්ෂිත ස්ථානයක් වශයෙන් මෙහි පිහිටි කදු ගැටයක් භාවිතා කළ බවට මුඛ පරම්පාරානුගත වංශ කථාවල පැවසේ. ඒ සදහා ඇති කදිම උදාහරණය වන්නේ මෙතෙක් ඉතිරිව ඇති නමින් පමණ්ක් හදුන්වනු ලබන ඩිංගිරි කඩුව යන ඇල මාර්ගයයි.

පුරාණ ශ්‍රී සුගතාරාම රජ මහා විහාරය

පත්තිනි පිටිය දේවාලය

ඩිංගිරි කඩුව ඇල මාර්ගය

දේවශ්ථානය 
ශාන්ත ඉසිදෝරැ දේවශ්ථානය මෙම ගම් පියස තුල පිහිට ඇත 
1815 දී ඉංග්රීතසින් අතට සිරකරැවකු බවට පත් තුන් සිංහලයේ අන්තිම සිංහල රජ වන ශ්රී5 වික්රංම රාජසිංහ නම් වූ මහ නිරිදුන් සිරකරැවකු ලෙසින් මහනුවර සිට කොලොම්තොටට රැගෙන යන ලද්දේද තිබ්බොටුගොඩ මායිමක්  ගෙස සැලකෙන එමෙන්ම සභාවක් ලෙස 1999 ඔක්තෝම්බර් මස 01 වන තෙක් පැවති  ප්රිධාන දෙව් මැදුර අසලින් බව මුඛපරම්පරානුගත කථාවන්හි සදහන් වීම ද විශේෂත්වයකි.

කුරැදු වගාවේ ආරම්භය 
එක් එක් ජාතින්ගේ ආක්‍රමණයත් සමගින් මෙම ප්‍රෙද්ශය මුහුදුභඩ සිමාවට ඉතාමත් ආසන්නේ පැවතීම නිසාත්,පැරණි රජ දරැවන් විසින් විදේශි හමුදා පලවා හැරිම පිණිස මෙම ස්ථානයන්ද උපයොගී කර ගන්නා නිසාත් විදේශිකයන්ගේ ආක්‍රමණයන්ට නතුවිමේ හේතුවෙන් කුරැදු වගාව මෙම ප්‍රෙද්ශයේ ප්‍රචලිත විය. කෘෂිකර්මාන්තයෙන් තම ජීවිකාව ගෙන ගිය වැසියන් ක්‍රමක් ක්‍රමයෙන් තමනට වාසි සහගත ලෙස කුරැදු වගාව තෝරාගෙන වැඩ කටයුතු කරගෙන යන ලදී. එහෙත් මෙම ජනතාව කිසිදු විටකත් තමන්ට අයත් කුඔරඅ වගාව අත්හැර නොදැමීම නිසා වර්ථමාන පරපුරටද එය දායාද කරන්නට හැකි විම මෙහි විසු ජනතාවගේ වැදගත්කම වශයෙන් හැදින්වි හැකත

තිබ්බොටුගොඩ ගාමිණී විද්‍යාලය 
තිබ්බොටුගොඩ ගම්මානය වටා පිහිටා ඇති හොරගොල්ල,පන්සලවත්ත,විගේගොඩ,පත්තිනිපිටිය, බුංවල ,කුඩාබොල්ලත සහ මිදෙල්ලවිට යන ගම්මානයන්හි ජීවත් වන්නාවු ජනතාවගේ දූ දරැවන් ගේ අධ්‍යාපන දැනුම දියුණු කිරිම සදහා පිහිටා ඇති එකම පාසැල මෙම ගම් තුල පිහිටා ඇත. එය තිබ්බොටුගොඩ ගාමිණි විද්‍යාලය වේ.

ඡායාරැප
ඉඩම (වේදිකා නාට්‍යය)

ඉඩම, ආර්. ආර්. සමරකෝන් ශිල්පියා විසින් නිර්මාණය කරනලද වේදිකා නාට්‍යයකි.

මූලාශ්‍ර
ගණේමුල්ල දුම්රිය ස්ථානය

ගණේමුල්ල දුම්රිය ස්ථානය යනු ශ්‍රී ලංකාවේ බස්නාහිර පළාතේ ගණේමුල්ල නගරයේ පිහිටි දුම්රිය ස්ථානය වේ.

පිහිටීම
ගණේමුල්ල නගර මධ්‍යයේ ගලහිටියාව මධ්‍ය මහා විද්‍යාලය ආසන්නයෙන්ම ගණේමුල්ල දුම්රිය ස්ථානය පිහිටා තිබේ. ගණේමුල්ල කමාණ්ඩෝ යුධ හමුදා කදවුරට ඇත්තේ කිලෝ මීටර් හතරක් වැනි කෙටි දුරකි. එසේම කොළඹ කොටුව දුම්රිය ස්ථානයේ සිට කිලෝමීටර 13 ක් පමණ දුරකින් මෙම දුම්රිය ස්ථානය පිහිටයි. ගණේමුල්ල දුම්රිය ස්ථානය, කොළඹ කොටුව දුම්රිය ස්ථානයේ සිට ප්‍රධාන දුම්රිය මාර්ගයේ 13 වැනියාට හමුවන දුම්රිය ස්ථානය වන අතර එය මුහුදු මට්ටමේ සිට මීටර් 09.45 ක උන්නතාංශයකින් යුතුව පිහිටා තිබේ.

ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයට අයත් ගණේමුල්ල දුම්රිය ස්ථානය පහල දුම්රිය මාර්ගයේ කොළඹ පැත්තට බුළුගහගොඩ දුම්රිය ස්ථානයටත් ඉහල දුම්රිය මාර්ගයේ පොල්ගහවෙල පැත්තට යාගොඩ දුම්රිය ස්ථානයටත් අතර මැද පිහිටා ඇති ප්‍රධාන දුම්රිය ස්ථානයකි.

ඉතිහාසය 
බස්නාහිර පලාතේ ගම්පහ දිස්ත්‍රීක්කයට අයත් වන ගණේමුල්ල දුම්රිය ස්ථානය පිහිටා ඇති ගණේමුල්ල නගරය ඉතිහාසය අතින් මෙන්ම භුගෝලිය සාධකයන් අතින්ද ඉතාමත් වැදගත් ස්ථානයක පිහිටා ඇත. යාගොඩ සුගතානන්දාරාම රජ මහා විහාරය මෙම දුම්රිය ස්ඨානයට නිලෝ මීටර් 02.09 ක් වැනි ආසන්න දුරකින් පිහිටා ඇති අතර තිබ්බොටුගොඩ පුරාණ සුගතාරාම රජ මහා විහාරය කිලෝ මිටර් 02.9 ක් වැනි දුරකින්ද, කොස්සින්න රජ මහා විහාරය කිලෝමීටර් 03.6 කි න්ද පිහිටා ඇත. එසේම ශ්‍රී ගංකා යුධ හමුදාවට අයත් ක්මාන්ඩෝ රෙජිමේන්තුව කිලෝ මීටර් 4.9 ක් වැනි දුරකින් පිහිටා ඇත. එසේම ජනප්‍රීම පාසැලක් වන ගලහිටියාව මධ්‍ය මහා විද්‍යාලයට ඇත්තේ මිටර් 800 ක් වැනි කෙටි දුරකි.
තවද දිනපතා රාජකාරින් සදහා කෙළඔට විශාල වශයෙක් ජනතාවක් දිනපතා මෙම දුම්රිය ස්ථානයෙන් ගමන් ගන්නා බැවින් ඉතාමත් කාර්ය බහුල දුම්රිය ස්ථානයක් වශයෙන් හදුන්වා දිය හැක.

ජීවත් වන ජනතාව 
බොදු ජනතාවක් දිවි ගෙවන පරිසරයක් වශයෙන් සදහන් කළ හැකි වුවද සාමාන්‍ය වශයෙන් රෝමානු කතෝලික අයවලුන්ද දිවි ගෙවීම් කළද වෙනත් කිසිදු ජාතියකට අයත් අයවලුන් නොමැති ගැමි පරිසරයෙන් නගරයක් වශයෙන්  සදහන් කල හැක.

මූලාශ්‍ර

ශ්‍රී ලංකාවේ දුම්රිය ස්ථාන
ශ්‍රී ලංකාවේ බස්නාහිර පළාතේ දුම්රිය ස්ථාන
ගාමිණි විද්‍යාලය, තිබ්බොටුගොඩ

තිබ්බොටුගොඩ ගාමිණි විද්‍යාලය, ශ්‍රී ලංකාවේ ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයේ, තිබ්බොටුගොඩ ගණේමුල්ල නගරයේ සිට 278 ජා ඇල බස් මාර්ගයේ කිලෝ මීටර් එකහමාරක් පපමණ දුරකින් පිහිටා ඇති මිශ්‍ර කණිෂ්ඨ විද්‍යාලයකි.

පිහිටිම 
ගණේමුල්ල නගරයේ සිට 278 ජාඇල බස් මාර්ගයේ කිලෝ මිටර් එකහ මාරක් පමණ දුරකින් ගිබ්බොටුගොඩ ග්‍රාමය මධ්‍යෙය් මෙම පාසැල පිහිටා ඇත.

අධ්‍යාපන පලාපය 
බස්නාහිර පලාතට අයත් ගම්පහ අධ්‍යාපන කලාපයේ ගම්පහ අධ්‍යාපන කොට්ඨාශයට අයත් මිශ්‍ර පාසැලක් වේ.

ඉතිහාසය
වසර සියයකට වඩා ඉපැරණි ප්‍රථමයෙන් තිබ්බොටුගොඩ ශාන්ත ඉසිදෝරු දේවස්ථානයට අයත්වු මෙම පාසැල එකළ හදුන්වනු ලැබුයේ තිබ්බොටුගොඩ රෝමානු කතෝලික විද්‍යාලය යන නමිනි.1960 දී රජයට පවරා ගන්නා ලද උපකෘත පාසැලකි. ගම් වැසියන් හත් අට දෙනකුගෙන් සුසැදි අතීත කුඩා පාසැල වර්ථමානය වන විට සිසුන් තුන්සිය පනස් දෙනකු පමන අකුරැ කියන පාසැලක් දක්වා වර්ධනය වි ඇත.
තිබ්බොටුගොඩ ග්‍රාමයේ කතෝලික හා බෙෘද්ධ දරැ දැරියන්ට අමතරව මිදෙල්ලවිට, කුඩාබොල්ලත, හොරගොල්ල දරු දැරියන්ටද අධ්‍යාපනය ලබා දිමට කටයුතු සලසා ඇත.

ප්‍රධාන කරුණු
 මිශ්‍ර  පාසලකි 
ශ්‍රේණිය 1 සිට 11  දක්වා (වයස 11-16) 
අ.පො.ස(සා.පෙළ)  
ගුරුභවතුන් 26 ක් පමණ 
සිසුන් 350 ක් පමණ

ගාමිණි විදුහල් ඡායාරෑප

මූලාශ්‍ර

බාහිර සබැඳි

අධ්‍යාපන ආයතන - ශ්‍රී ලංකා
පාසල් - ශ්‍රී ලංකා
ශ්‍රී ලංකාවේ ආදි වාසීන්



හැදින්වීම 
හ්‍රී ලංකාවේ ආදී වාසින් යනුවෙන් හැදුන් වනුයේ වැද්දන්ය.ඔවුන්ගේ ආරම්භය සිදුවු ආකාරයන් පිළිබදව එක් එක් කට කථා මෙන්ම ජන කථාවන්ද කිහිපයකි.ඉන් වැඩි දෙනකුගේ මතය වන්නේ ඉංදියාවෙන් පිටුවහල් කරනු ලැබු විජය කුමාරයා ලක්දිවට ගොඩ බැසීමේදි හමුවු එවකට යක්ෂ ගෝත්‍රයක කුමාරිකාවක් වශයෙන් සලකණු ලැබු කුවේණිය හා විවාහ විමෙන් පසු ෆමම යුවලට දාව උපන් දරැවන් වු ජීවන්ත හා දිසාලා යන දරැ පරපුරෙන් පැවත එන්නන් බවය.
මෙසේ ඉහත කථා පුවතට අනුව ආදි වාසින් ලෙස සලකණු ලබන වැද්දන්ටත් ප්‍රථමයෙන් සිංහලයින් මෙම රටතුල ජීවත්වු බවට සාධක බොහොමයක් ඇතත් වර්ථමානයේ ආදි වාසින් ලෙස සලකනු ලබන්නේ මෙම වැද්දන්ය.
 '''”සිවු හෙලයන්ගෙන්” සමන්විත රට සිංහලය වී නම් සිංහලයන් වන්නේ එවකට සිටි යක්ෂ – නාග - රාක්ෂ - දේව යන ප්‍රධාන ජන කොට්ඨාසයන්ය. පුලින්ද හා සබර යන තවත් ප්‍රධාන ජන කොට්ඨාස දෙකක් ද විය. බලංගොඩ මානවයා ලෙස නම්කර ඇති ශ්‍රී ලංකාවේ ආදි මානවයාගෙන් මුල් කොට ඇතිව පසුව පැවතෙන සබරුන් සබරගමුව ප්‍රධාන කොට ඇති ආදිවාසී ජන කොට්ඨාසයෝය.වැද්දන් ආදිවාසින් යැයි නම් කිරිමට සමහර සිංහලයින් විසින් මැලිකමක් දැක්වුවද ඔවුන් ආදිවාසින්ගේ හවුල් කරැවන් කොටසක් වශයෙන් ඉහත ජන කථාවන් අනුව සනාථ වේ"' 
 
මේ ජන කොට්ඨාසය හෝර්ටන්තැන්න දක්වා සංක්‍රමණය වී ඇතැයි භූගත පුරා විද්‍යා සාක්ෂි ලැබී ඇති බව ප්‍රකටය. දිවයිනේ විවිධ පළාත්වලින් මුලින් හඳුනාගත් බලංගොඩ මානවයාට සමාන එම යුගය නියෝජනය කරන බොහෝ ජන කොට්ඨාසයන් සිටි බවට සාධක ලැබී තිබේ. මෙම මානව ශේෂ අවි ආයුධ හා මෙවලම් හා අනෙකුත් පාෂාණ කොටස් ද හමුවීමෙන් ව්‍යාප්තිය මුලු දිවයිනටම ආවරණය කරයි.
පාලි හා සංස්කෘත පොත්වල දැක්වෙන “ව්‍යාධ” යනු විදීම නම් දුන්නෙන් විද සතුන් දඩයම් කර ආහාරයට ගැනීමට නිසා වැද්දන් ලෙස නම් කෙරුණ බව ප්‍රකාශිතයි. ආහාරයට හා අනෙකුත් අවශ්‍ය  දෑ සොයා කැලෑවට වැද කල්ගත කර පැමිණීම නිසා ද වැදි වශයෙන් සඳහන් කළ හැකියි.
මේ ස්වදේශීය ජන කොටස් දිවි පැවැත්ම හා ඒ සඳහා තෝරා ගත් මාධ්‍යයන් අනුව ප්‍රධාන කොටස් කීපයකට බෙදා දැක්වීමට තොරතුරු සෙවූ විමර්ශකයින් කටයුතු කර තිබේ.

ආදි වාසීන් ජිවත් වන පලාත්

ඇදුම් පැලදුම්

ආහාර හා නවාතැන් පහසුකම්

ආගමානුකුල චාරිත්‍ර

භාෂාව

වැද්දන් වර්ග කිහිපයකට අයත්ය

නිරි වැද්දන් 
ගස් බෙන – ගස් මණ්ඩි අතර සිටිමින් ගස් පොතු, සුඹුල් ඇඳුම් වශයෙන් යොදා ගත්තද,කයෙන් වැඩි කොටසක් නිරාවරණය වූ පිරිස

ගල් වැද්දන් 
ආහාර රැස්කර ගල්ගුහා හා ගල්තලාවන් ඇසුරේ දිවි ගෙවූ අය දක්ෂ දඩයම්කරුවෝ -ඈත කැලෑවේ ජීවත් වූ අතර සිරුර වසා ගැනීම සඳහා කොළ අතු ආදිය භාවිත කෙරුණි.

ගම් වැද්දන්  ගම්මානයට සමීපව ගොවිතැන් ආහාර භෝග වගාවට සම්බන්ධ කැලෑ සීමාවේ ජීවත්වූ අය, නිවෙස වශයෙන් අතු සෙවිලි කළ කටුමැටි කුඩා නිවෙස් -කෙටි රෙදිකඩ විලි වසාගැනීමට යොදා ගත්හ.

වෙරළබඩ වැද්දන් 
මේ අය මසුන් ඇල්ලීම මඟින් ආහාර සපයා ගත්, මුහුදු වෙරළේම කළපුවලට සමීපව දිවි ගෙවූ අය. ගම්මානවල ගොවීන් හා සමීප වූ නිසා කෙටි රෙදි කඩකින් සිරුර වසා ගැනීමට පුරුදු වූ අයයි.

ගංගා ජලාශ හා මූදු අසල වූ ගෝත්‍රිකයින්  නාග ඇදහිල්ල නිසා නාගගෝත්‍ර  වූ අතර ගොඩ බිම ඇසුරු කරමින් යක්ෂයන් හා රාක්ෂයින් ඇදහීම නිසා යක්ෂ හා රාක්ෂ ග්‍රෝත්‍ර   ලෙස හැඳින්වූවා යැයි පිළිගත හැකියි.

ආදී වාසීන් ලෙස සලකන වැදි ජනයාගේ අතීත තොරතුරැ

වැදි නායකයින් 
 උෘරැවරිගේ තිසාහාමි
 උෘරැවරිගේ වන්නිලා ඇත්තෝ

වැදි ජන සාහිත්‍යය

වැදි ජනයාගේ ඡායාරෑප

වෙනත්
යාගොඩ දුම්රිය ස්ථානය

යාගොඩ දුම්රිය ස්ථානය යනු ශ්‍රී ලංකාවේ බස්නාහිර පළාතේ යාගොඩ ගම තුල පිහිටි දුම්රිය ස්ථානය වේ.

පිහිටීම
යාගොඩ ගම මධ්‍යයේ පිහිටි මෙම දුම්රිය ස්ඨානය කෘෂිකර්මාන්තය අතින් ජීවන රටාවක් ගෙවන ජනතාවක් ජිවත්වන ප්‍රෙද්ශයක් වුවද නගරයේ රැකියාවන් සදහා පිටත්වන්නාවු අයවළුන්ගේ මෙන්ම පාසැල් සදහා ගමන් ගන්නාවු පාසැල් දරැවන්ගේ පහසුව සදහා මහත්වු කාරය භාරයක් ඉටුකරණ දුම්රිය ස්ථානයක් වශයෙන් හැදින් විය හැක.
කොළඹ කොටුව දුම්රිය ස්ථානයේ සිට කිලෝමීටර 13 ක් පමණ දුරකින් පිහිටි යාගොඩ දුම්රිය ස්ථානය, කොළඹ කොටුව දුම්රිය ස්ථානයේ සිට ප්‍රධාන දුම්රිය මාර්ගයේ 14 වැනියාට හමුවන දුම්රිය ස්ථානය වන අතර එය මුහුදු මට්ටමේ සිට මීටර් 10.45 ක උන්නතාංශයකින් යුතුව පිහිටා තිබේ.
ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයට අයත් යාගොඩ දුම්රිය ස්ථානය පහල දුම්රිය මාර්ගයේ කොළඹ පැත්තට ගණේමුල්ල දුම්රිය ස්ථානයටත් ඉහල දුම්රිය මාර්ගයේ පොල්ගහවෙල පැත්තට ගම්පහ දුම්රිය ස්ථානයටත් අතර මැද පිහිටා ඇති ප්‍රධාන දුම්රිය ස්ථානයකි.
මීටර් 800 ක් වැනි ආසන්න දුරකින් යාගොඩ පුරාණ සුගතානන්දාරාම රජ මහා විහාරය පිහිටා තිබේ.

ඉතිහාසය 
බස්නාහිර පලාතේ ගම්පහ දිස්ත්‍රීක්කයට අයත් වන යාගොඩ දුම්රිය ස්ථානය පිහිටා ඇති යාගොඩ ගම් ප්‍රෙද්ශය නගරය ඉතිහාසය අතින් මෙන්ම භුගෝලිය සාධකයන් අතින්ද ඉතාමත් වැදගත් ස්ථානයක පිහිටා ඇත.යාගොඩ සුගතානන්දාරාම රජ මහා විහාරය මෙම දුම්රිය ස්ඨානයට මීටර් 900  ක් වැනි ආසන්න දුරකින් පිහිටා ඇති අතර දුම්රිය ස්ථානය පිහිටා ඇති ස්ථානය අවට මනස්කාන්ත වෙල් යායකින් වට වී ඇති බැවින් දුම්රිය ස්ථානයේ මනහර බව මනාවට කියාපාන්නාවු සාධකයකි්‍.
තවද දිනපතා රාජකාරින් සදහා කෙළඔට සාමාන්‍ය වශයෙක් ජනතාවක් දිනපතා මෙම දුම්රිය ස්ථානයෙන් ගමන් ගන්නා බැව් දුම්රියේ ගමන් කරන්නාවු අයෙකුට දැකගත හැකි කරැණක් වනු නොඅනුමානය.

ජීවත් වන ජනතාව 
බොදු ජනතාවක් දිවි ගෙවන පරිසරයක් වශයෙන් සදහන් කළ හැකි වුවද සාමාන්‍ය වශයෙන් රෝමානු කතෝලික අයවලුන්ද දිවි ගෙවීම් කළද වෙනත් කිසිදු ජාතියකට අයත් අයවලුන් නොමැති ගැමි පරිසරයෙන් හෙබි ගම්මානයක් වශයෙන් සදහන් ලඛ හැක.

මූලාශ්‍ර
ගොනාගොල්ල විහාරය

ගොනාගොල්ල විහාරය (පුංචි සීගිරිය) ශ්‍රී ලංකාවේ අම්පාර දිස්ත්‍රික්කයේ වැවගම්පත්තුව ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශයට අයත් කොත්මලේ ඔය ජනපදය ප්‍රදේශයේ පිහිටි පුරාණ විහාරස්ථානයක් වේ.  විහාරය අම්පාර ගොනාගොල්ල පාරේ කොහොඹාන හංදියෙන් නැගෙනහිරට හැරී සැතපුම් තුනක් පමණ ගිය විට හමුවේ.

පැරණි සිතුවම්

විහාර පරිශ්‍රයෙහි වූ ගල්පර අතර කුඩා ගල් ලෙන් දෙකක් පවතී. එක් ගල් ලෙනක බටහිරින් යොදන ලද බදාම තට්ටුවක් මත පැරණි චිත්‍ර ඇඳ ඇත. ඇඳ ඇති සිතුවමෙහි නළඟනකගේ හා පුරුෂයකුගේ රූප සටහන් වේ. එම සිතුවම් රතු, කහ, කොළ, සුදු වර්ණයන් උපයෝගී කරගනිමින් ඇඳ තිබේ.

නටඹුන්
විහාරයේ සිතුවම් ලෙනට ආසන්නව පොකුණු දෙකක හා දාගැබක අවශේෂ දැකගත හැකිවේ. මීට අමතරව ගිරි ලිපි කිහිපයක්ද විහාරය තුල ස්ථාපිතය.

ගොනාගොල්ල ගිරි ලිපි
විහාරයේ ස්ථාන දෙකක ගල් පර්වතයන්හී කොටා ඇති ගිරි ලිපි දැක ගත හැකිවේ. මීට අමතරව ලෙන්හීද කටාරම් සහිත කොටස්හී පැරණි අක්ෂර වේ.

ගිරි ලිපි 1
මෙම ගිරි ලිපි ක්‍රිස්තු වර්ෂ 3-4 සියවස් වලට අයත් වන අතර, අපර බ්‍රාහ්මී අක්ෂරයන්ගෙන් හා පුරාණ සිංහල භාෂාවෙන් නිර්මිත වේ.
පළමු ලිපිය - ප්‍රාදේශීය පාලක (රට නායක) මහින්දගේ බිරිඳ හා බකදයගේ බිරිඳ විසින් විහාරයට සිදුකල කිසියම් ප්‍රදානයක් පිළිබඳ සඳහන් වේ.
දෙවන ලිපිය - මහ රටෙහි කිසියම් ගමක වාසය කරන ලද අභය නම් තැනැත්තා විසින් අළිතක මහා විහාරයට වැසි සළු පූජා කිරීම පිළිබඳව සඳහන් වේ.
.තෙවන ලිපිය - කිසියම් පුද්ගලයෙකු විසින් අළිතක මහා විහාරයේ පැවැති අරියවංස පූජාව සදහා කහවණු පූජා කල බව මෙම ලිපියේ සඳහන්ය.

ගිරි ලිපි 2
මෙම ගිරි ලිපි ක්‍රිස්තු වර්ෂ 3-4 සියවස් වලට අයත් වන අතර, පරිවර්ථිත බ්‍රාහ්මී අක්ෂරයන්ගෙන් හා පුරාණ සිංහල භාෂාවෙන් නිර්මිත වේ.
පළමු ලිපිය - භික්ෂූන් වහන්සේලා වෙත පූජා කරන ලද කිසියම් ප්‍රධානයක් පිළිබඳව තොරතුරු සඳහන්ය.
දෙවන ලිපිය - ගොවිගමෙහි වාසය කරන නදසබ විසින් මේ පියගැටපෙළ කරවන ලද බව සෙල්ලිපියේ සඳහන්ය. එහි පින සියළු සත්වයෝ වෙත අනුමෝදන් කර තිබේ.

මේවාද බලන්න
ශ්‍රී ලංකාවේ අම්පාර දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක ලැයිස්තුව

මූලාශ්‍ර

අම්පාර දිස්ත්‍රික්කයේ බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන
අම්පාර දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක‎
සාන්තුවරු

කතෝලික දහමට අනුව ස්වර්ගයේ සිටිනා ඕනෑම කෙනෙකු "සාන්තුවරයෙකු" ලෙස හැඳින්වේ.

ආශ්‍රිත 
 කතෝලික සභාව

මූලාශ්‍ර

සාන්තුවරු
මුහුදුබඩ දුම්රිය මාර්ගය

මුහුදුබඩ දුම්රිය මාර්ගය, කොළඹ කොටුවේ සිට ගාල්ල , මාතර සහ බෙලිඅත්ත දක්වා දිවෙන ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන දුම්රිය මාර්ගයකි.

මාර්ග විස්තරය
මුහුදුබඩ දුම්රිය මාර්ගය මරදාන දුම්රිය ස්ථානයෙන් ආරම්භ වී කොළඹ කොටුව බලා බටහිර දෙසට දිවයන අතර ඉන්පසු දකුණු දිශාවට හැරී ශ්‍රී ලංකාවේ බටහිර වෙරළ තීරය ඔස්සේ ගාල්ල කරා දිවෙයි. ගාල්ල දුම්රිය ස්ථානය පර්යන්ත දුම්රිය ස්ථානයක් ලෙස සකසා ඇති බැවින් දුම්රිය මාතර බලා ධාවනයට දුම්රිය ස්ථානයෙන් පසුපසට ගත යුතුය.

ඉතිහාසය

ඉදි කිරීම
මෙය ශ්‍රී ලංකාවේ දෙවනියට ඉදිකරන ලද දුම්රිය මාර්ගයයි. ප්‍රථම දුම්රිය 1877 මාර්තු 1 වන දින පානදුරට ධාවනය අාරම්භ විය. 1878 පෙබරවාරි 1 කළුතරට දුම්රිය ධාවනය අාරම්භ වූ අතර ඊට වසරකට පසු එනම් 1879 පෙබරවාරි 1 වාද්දුව දුම්රිය විවෘත විය. 1879 සැප්තැම්බර් 22 උතුරු කළුතර හා දකුණු කළුතර යන දුම්රිය ස්ථාන 2ක් ඇරඹිණි. 1890 මාර්තු 2 වන දා අලුත්ගමටද, 1892 සැප්තැම්බර් 8 කොස්ගොඩටද, 1893 නෙවැම්බර් 15 අම්බලන්ගොඩටද, 1894 මැයි 7 ගාල්ල ටද දුම්රිය ධාවනය ආරම්භ වුනු අතර 1895 දෙසැම්බර් 17 මාතර දක්වා දුම්රිය ධාවනය ඇරඹිණි. 2018 වසරේදී බෙලි අත්ත දක්වා මාර්ගය ඉදිවිය ඉදිරියේදි බෙලිඅත්ත සිට කතරගම දක්වා දීර්ඝ කෙරේ.

20 වන සියවසේ වර්ධනය
20 වන සියවසේ මැද භාගයේදී මුහුදුබඩ දුම්රිය මාර්ගය වෙනස්කම් රාශියකට ලක් විය. රුහුණු කුමාරි වැනි සීඝ්‍රගාමී සේවා අාරම්භ වූ අතර හුමාල එන්ජින් වෙනුවට වාෂ්ප එන්ජින් ධාවනය වීම අැරඹිණි.

සුනාමි අනතුර
2004 ශ්‍රී ලංකා සුනාමි-දුම්රිය ව්‍යසනය

දෙසැම්බර් මස ඉන්දියන් සාගරයේ අැතිවූ සුනාමි තත්වයක් නිසා දුම්රියක් පෙරලී 1500කට අධික මගීන් ජීවිතන්ෂයට පත්වූ අතර දුම්රිය මාර්ගයට දැඩි අලාභහානි සිදුවිය

මෑත කාලීන වර්ධනය
2011-2012 කාලසීමාවේ දී කළුතර-මාතර කොටස මුලුමනින්ම ප්‍රතිසංස්කරණය කල අතර සුව පහසු මැදිරි සහිත දුම්රියන් ධාවනයට එක් කෙරිණි. මෙම මාර්ගය කතරගම දක්වා දීර්ඝ කිරීම සදහා සැලස්මක් ඇති අතර බෙලිඅත්ත දක්වා කොටසේ ඉදිකිරීම් සිදු කෙරෙමින් පවතී.

කාලසටහන

පහළට

ආශ්‍රිත 
 දුම්රිය දෙපාර්තමේන්තුව, ශ්‍රී ලංකා

ශ්‍රී ලංකාවේ දුම්රිය මාර්ග