Suchinthana/si-wikipedia huggingface dataset:
මධ්‍යන්‍යය

ගණිතයෙහි, විශේෂයෙන්ම සංඛ්යානයෙහි මධ්‍යන්‍යය නොහොත් සාමාන්‍යය වර්ග කීපයක් පවතී. ඒ සෑම එකක්ම පාහේ දෙන ලද දත්ත සමුහයක් සාරාංශ කිරීමට දායක වෙයි. බොහෝ විට මධ්‍යන්‍යය භාවිතයෙන් දෙන ලද දත්ත සමුහයක සමස්ත අගය ( විශාලත්වය සහ ලකුණ ) වඩා හොඳින් තේරුම් ගත හැක.

මධ්‍යන්‍යය වර්ග  
 සමාන්තර මධ්‍යන්‍යය
 ගුණෝත්තර මධ්‍යන්‍යය
 හරාත්මක මධ්‍යන්‍යය

සමාන්තර මධ්‍යන්‍යය - Arithmetic mean 

සංඛ්‍යා සමුහයක සියලු අගයන්ගේ එකතුව සමූහයේ ඇති සංඛ්‍යා ගණනින් බේදීමෙන් සමාන්තර මධ්‍යන්‍යය (සරලව ගත් කල සාමාන්‍යය ) ගණනය කල හැක.
එලෙසම, නියැදියක් () සැලකූ කල, නියැදිගත අගයන්ගේ එකතුව නියැදියේ ඇති අයිතම ගණනින් බෙදීමෙන් නියැදියක මධ්‍යන්‍යය () ලබාගත හැක. 

උදාහරණයක් වශයෙන්, 4, 36, 45, 50, 75 යන අගයන්ගේ සමාන්තර මධ්‍යන්‍යය පහත පරිදි වේ:

ගුණෝත්තර මධ්‍යන්‍යය - Geometric mean 

යම් ධන සංඛයා සමුහයක් අර්ථ දැක්වීමේදී ඒවාගේ එකතුවට ( සමාන්තර මධ්‍යන්‍යය මෙන්) වඩා ඒවා අතර ගුණිතය භාවිතය (වර්ධන අනුපාතිකය වැනි) වඩා අර්ථවත් වන අවස්ථා වල දී ගුණෝත්තර මධ්‍යන්‍යය වැදගත් වෙයි.

උදාහරණයක් ලෙස ඉහත දැක්වූ සංඛ්‍යා සමූහයෙහි ම (4, 36, 45, 50, 75) ගුණෝත්තර මධ්‍යන්‍යය පහත පරිදි වේ:

හරාත්මක මධ්‍යන්‍යය - Harmonic mean 
හරාත්මක මධ්‍යන්‍යය භාවිතා වනුයේ යම් ඒකකයක් (උදා. වේගය - ඒකක කාලයකදී දුර ) භාවිතයෙන් අර්ථ දක්වනු ලැබූ සංඛ්‍යා ශ්‍රිතයක සාමාන්‍යය ගණනය කිරීමේදී ය. 

උදාහරණයක් වශයෙන්, 4, 36, 45, 50, 75 යන අගයන්ගේ හරාත්මක මධ්‍යන්‍යය පහත පරිදි වේ:

සමාන්තර, ගුණෝත්තර හා හරාත්මක  මධ්‍යන්‍යයන්  අතර සම්බන්ධතාව 

සංඛ්‍යා ශ්‍රිතයක් සැලකූ කල එහි සමාන්තර, ගුණෝත්තර හා හරාත්මක මධ්‍යන්‍යයන් අතර සම්බන්ධතාව පහත පරිදි වේ.

 සමාන්තර මධ්‍යන්‍යය
 ගුණෝත්තර මධ්‍යන්‍යය
 හරාත්මක මධ්‍යන්‍යය

සමාන්තර, ගුණෝත්තර හා හරාත්මක මධ්‍යන්‍යයන් සමාන වන්නේ ශ්‍රිතයේ සියලු අංග සමාන වන විට යි.

ආශ්‍රිත

ගණිතය
සංඛ්‍යානය
බංගලාදේශ ක්‍රිකට් කණ්ඩායමේ ශ්‍රී ලංකා තරග සංචාරය 2019

බංග්ලාදේශ ක්‍රිකට් කණ්ඩායම 2019 ජූලි මාසයේදී ශ්‍රී ලංකාවේ සංචාරය කළේ එක්දින ජාත්‍යන්තර (එදිජා) තරඟ තුනකට ක්‍රීඩා කිරීම සඳහා ය. මුලදී, සංචාරය 2019 දෙසැම්බර් මාසයේදී පැවැත්වීමට නියමිතව තිබුනි. නමුත් එය 2019-20 බංග්ලාදේශ ප්‍රිමියර් ලීග් තරඟාවලිය සමඟ ගැටීම වළක්වා ගැනීමට වෙනස් කරන ලදී.

2019 මැයි 11 වන දින, බංග්ලාදේශ ක්‍රිකට් පාලක මණ්ඩලයේ (BCB) සභාපති නස්මුල් හසන් පැපොන් ප්‍රකාශ කළේ, බංග්ලාදේශ කණ්ඩායම ජූලි මාසයේදී ශ්‍රී ලංකාවේ සැලසුම් සහගත සංචාරයක් සඳහා යාමට ඉඩක් නොමැති බවයි. ඒ 2019 අප්‍රේල් 21 පාස්කු බෝම්බ ප්‍රහාර පසුව රට තවත් ත්‍රස්ත ප්‍රහාරයකට ගොදුරු විය හැකි බවට ඇති බිය උපුටා දක්වමිනි. 2019 ජුනි 27 වන දින, තත්ත්වය තක්සේරු කිරීම සඳහා බංග්ලාදේශයේ සිවිල් බුද්ධි ඒජන්සිය වන ජාතික ආරක්ෂක බුද්ධි (NSI) පුද්ගලයින් හතර දෙනෙකු ශ්‍රී ලංකාවට එවන ලද බව වාර්තා විය. 2019 ජුලි 8 වෙනිදා ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් විසින් කොළඹ ආර්. ප්‍රේමදාස ක්‍රීඩාංගණයේදී තරඟ තුනම පවත්වන බව සහතික වීමත් සමඟින්, සංචාරය ඉදිරියට යන බව තහවුරු කළේය.

මෙම තරඟමාලාව සඳහා, ශ්‍රී ලංකාව ක්‍රීඩකයින් විසි දෙදෙනෙකුගෙන් යුත් සංචිතයක් නම් කරන ලද අතර, එය පසුව දාහතකින් යුත් අවසන් සංචිතය දක්වා අඩු කරන ලදී. ප්‍රධාන තේරීම් කමිටු සභාපති අශාන්ත ද මෙල් පැවසුවේ මෙමගින් එක් එක් තරගය සඳහා තනි පුද්ගල පදනමින් පෙළගැස්ම අත්හදා බැලීමට ඉඩ සැලසෙන බවයි. මෙම තරගාවලියට පෙර බංගලාදේශ කණ්ඩායමේ නායක මෂ්රෆි මොර්ටාසා ආබාධයකට ලක්වීම හේතුවෙන් සංචාරයෙන් ඉවත් විය. තමීම් ඉක්බාල් පළමු වරට එක්දින නායකත්වයට පත් විය.

ශ්‍රී ලංකා පන්දු යවන ක්‍රීඩක ලසිත් මාලිංග එක්දින තරගාවලියේ කොළඹදී පැවැත්වෙන පළමු තරගයෙන් අනතුරුව එක්දින පිටියෙන් සමුගත්තේය. ඔහු සිය අවසන් පන්දුවෙන් කඩුල්ලක් දවාගත්තේය, ඔහුගේ ක්‍රිකට් දිවිය අවසන් කලේ එක්දින තරඟ වල නවවන වැඩිම කඩුලු ලාභියා ලෙස දවාගැනීම් 338ක් සමඟිනනි. තරගමාලාවට පෙර ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් පිටියෙන් සමුගත් ශ්‍රී ලංකා පන්දු යවන ක්‍රීඩක නුවන් කුලසේකර වෙනුවෙන් අවසන් එක්දින තරගය කැප කරන බව ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් නිවේදනය කලේය.

ශ්‍රී ලංකාව පළමු එක්දින තරග දෙක ජයගත් අතර ඒ අනුව තරගමාලාව  ඉදිරියෙන් සිටිමින් තරගමාලාව ජය ගැනීමට ශ්‍රී ලංකාව සමත් විය. එය 2015 නොවැම්බරයේ බටහිර ඉන්දීය කොදෙව්වන් 3-0 ලෙස පරාජය කිරීමෙන් පසු ඔවුන්ගේ මව්බිමේදී එක්දින තරඟාවලි ජයග්‍රහණයක් වාර්තා කල පලමු අවස්ථාව විය. තෙවැනි තරගය ලකුණු 122කින් ජයගත් ශ්‍රී ලංකාව තරගමාලාව 3-0ක් ලෙස ජය ගත්තේය.

සංචිත 

තරගාවලියට පොරොත්තුව, ආබාධයක් හේතුවෙන් මෂ්රෆි මොර්ටාසා සහ මොහොමඩ් සයිෆුදීන් බංග්ලාදේශ සංචිතයෙන් ඉවත් කර ඇති අතර, ඒ වෙනුවට පිළිවෙලින් ෆර්හාඩ් රේසා සහ තස්කින් අහමඩ් කණ්ඩායමට ඇතුළත් කරන ලදී. 2019 ජූලි 23 වන දින, ෂෆියුල් ඉස්ලාම් බංග්ලාදේශ සංචිතයට එක් කරන ලදී.

අමිල අපෝන්සු, නිරෝෂන් දික්වැල්ල, ධනුෂ්ක ගුණතිලක, ලක්ෂාන් සඳකැන්, ලහිරු මධුශංක, ශ්‍රී ලංකා ආරම්භක විස්සයි 20 සංචිතයට නම් කර තිබුණත්, තරගාවලිය සඳහා අවසන් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයින් දාහත් දෙනා අතරට ඇතුළත් වූයේ නැත.

පුහුණු තරගය

එක්දින තරගමාලාව

1 වන එදිජා තරගය

2 වන එදිජා තරගය

3 වන එදිජා තරගය

යොමු කිරීම්

බාහිර සබැඳි 

 ESPN Cricinfo හි තරගමාලා පිටුව
නවසීලන්ත ක්‍රිකට් කණ්ඩායමේ ශ්‍රී ලංකා තරග සංචාරය 2019

නවසීලන්ත ක්‍රිකට් කණ්ඩායම 2019 අගෝස්තු සහ සැප්තැම්බර් මාසවල ශ්‍රී ලංකාවේ සංචාරය කළේ ටෙස්ට් තරග දෙකකට සහ විස්සයි20 ජාත්‍යන්තර (වි20ජා) තරග තුනකට ක්‍රීඩා කිරීමටය. ටෙස්ට් තරගමාලාව සමාරම්භක 2019-2021 අයිසීසී ලෝක ටෙස්ට් ශූරතාවයේ කොටසක් විය. සංචාරය සඳහා කාලසටහන 2019 ජූලි මාසයේදී තහවුරු කරන ලදී. මුලින්, පළමු වි20ජා තරග දෙක කොළඹ ආර්. ප්‍රේමදාස ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගණයේදී පැවැත්වීමට නියමිතව තිබුණද, එය මහනුවර පල්ලෙකැලේ ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගණයට ගෙන යන ලදී.

ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් විසින් ටෙස්ට් තරගමාලාව සඳහා විසි දෙදෙනෙකුගෙන් යුත් සංචිතයක් නම් කරන ලද අතර, එය අවසන් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයින් පහළොස් දෙනා දක්වා අඩු කරන ලදී. ටෙස්ට් තරගමාලාව 1-1ක් ලෙස සම වූ අතර පළමු තරගය ශ්‍රී ලංකාව ජයගත් අතර දෙවැනි තරගය නවසීලන්තය ජයග්‍රහණය කළේය.

තෙවැනි සහ අවසන් වි20ජා තරගයේදී ජාත්‍යන්තර විස්සයි20 ක්‍රිකට් පිටියේ කඩුලු 100ක් දවාගත් පළමු පන්දු යවන්නා බවට පත්වීමට ශ්‍රී ලංකාවේ ලසිත් මාලිංග සමත්විය. මාලිංග සිය පන්දු යැවීමේ තෙවැනි ඕවරයේදී කඩුලු ත්‍රිත්වයක් සහ පන්දු 4කදී කඩුලු 4ක් දවාගත්තේය. ඔහු මීට පෙර 2007 ලෝක කුසලාන ක්‍රිකට් තරගාවලියේදී දකුණු අප්‍රිකාවට එරෙහිව එසේ කිරීමෙන් පසුව ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් පිටියේ පිට පිට පන්දු හතරකදී කඩුලු 4ක් දවාගත් පළමු පන්දු යවන්නා විය. ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවේ සියලුම ආකෘතීන් හරහා කඩුලු ත්‍රිත්ව පහක් ලබාගත් පළමු පන්දු යවන්නා බවටද ඔහු පත්විය. නවසීලන්තය වි20ජා තරගමාලාව 2-1ක් ලෙස ජය ගත්තද තරඟය ජය ගත්තේ ශ්‍රී ලංකාවයි.

සංචිත 

දෙවැනි ටෙස්ට් තරගය සඳහා ශ්‍රී ලංකා සංචිතයට ඩිල්රුවන් පෙරේරා එක් කර තිබේ.  නවසීලන්ත විස්සයි20 සංචිතයෙන් ලොකී ෆර්ගියුසන් ඉවත් කරනු ලැබුවේ මාපටැඟිල්ලක් කැඩී යාමෙනි.  මාටින් ගප්ටිල් ආබාධයකට ලක්වීම හේතුවෙන් අවසන් තරගයට සහභාගි නොවීම හේතුවෙන් තුන්වැනි තරගය සඳහා නවසීලන්ත විස්සයි20 සංචිතයට හමිෂ් රදර්ෆර්ඩ් එක් කරන ලදී.

පුහුණු තරඟ

තුන්දින තරගය: ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් පාලක මණ්ඩලයේ සභාපති XI එදිරිව නවසීලන්තය

වි20 තරගය: ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් පාලක මණ්ඩලයේ සභාපති XI එදිරිව නවසීලන්තය

ටෙස්ට් තරගමාලාව

1 වන ටෙස්ට් තරගය

2 වැනි ටෙස්ට් තරගය

වි20ජා තරගමාලාව

1 වන වි20ජා තරගය

2 වන වි20ජා තරගය

3 වන වි20ජා තරගය

යොමු කිරීම්

බාහිර සබැඳි 

 ESPN Cricinfo හි තරගමාලා පිටුව
ආර්ටිමිස් 1

ආර්ටිමිස් 1 (නිල වශයෙන් Artemis I) යනු මිනිසුන්-රහිත චන්ද්‍ර ගවේෂණ මෙහෙයුමකි. මෙය නාසා ආයතනයේ ආර්ටිමිස් වැඩසටහන යටතේ සිදු කෙරුණු ප්‍රථම අභ්‍යවකාශ ගමන වන අතර, අභ්‍යවකාශ දියත්කිරීමේ පද්ධතිය නමින් හැඳින්වෙන රොකට්ටුවේ සහ ඔරායන් අභ්‍යවකාශ යානයේ ප්‍රථම පියාසැරියද විය. ආර්ටිමිස් 1 මෙහෙයුම 2022 නොවැම්බර් 16 වැනිදා, නැගෙනහිර සම්මත වේලාවෙන් 1:47:44 (සමායෝත සාර්වත්‍ර වේලාවෙන් 06:47:44) ට කෙනඩි අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්ථානයේ 39B දියත් කිරීම් සංකීර්ණයෙන් සාර්ථකව දියත් කෙරුනි.

ගවේෂණ මෙහෙයුම-1 (Exploration Mission-1; EM-1) ලෙස මුලින් හැඳින්වුණු මෙය ආර්ටිමිස් වැඩසටහන නිර්මාණය කිරීමත් සමග ආර්ටිමිස් I ලෙස නැවත නම් කෙරුණි. පෘථිවි කක්ෂයට පිවිසීමෙන් සහ චන්ද්‍ර සංක්‍රාන්ති නික්ෂේපණ (Trans-lunar injection) දහනය සිදු කිරීමෙන් අනතුරුව, කියුබ්සැට් වර්ගයේ කුඩා ගණකාකාර චන්ද්‍රිකා 10 ක් දියත් කිරීම සිදු කෙරුණි. නොවැම්බර් 21 වෙනිදා ඔරායන් යානය චන්ද්‍රයා අසළින් පියාසර කෙරූ අතර, ඉන් පසු චන්ද්‍රයා වටා දුරස්ථ ප්‍රතිගාමී කක්ෂයකට ඇතුල් විය. එහි දින හයක් ගත කිරීමෙන් පසුව දුරස්ථ ප්‍රතිගාමී කක්ෂයෙන් ඉවත්වූ යානය, දෙසැම්බර් 5 වැනිදා පෘථිවිය බලා නැවත පැමිණීම සඳහා දහනයක් සිදු කරන ලදී. පෘථිවි වායුගෝලයට නැවත-ඇතුල්වීමේ දී තාප නිවාරකයක් මගින් යානය ආරක්ෂා කෙරුනු අතර, ඉන්පසුව පැරෂුට් ආධාරයෙන් පැසිපික් සාගරය මතට පතිත විය. ආර්ටිමිස් 1 මගින් 'අභ්‍යවකාශ දියත්කිරීමේ පද්ධතිය' සහ ඔරායන් යානය මිනිසුන්-සහිත මෙහෙයුම් සඳහා සුදුසු බවට සහතික කෙරෙනු ඇත. ආර්ටිමිස් 1 මෙහෙයුමෙන් අනතුරුව, 2024 වර්ෂයේ දී ආර්ටිමිස් 2 මෙහෙයුම මිනිස් ගගනගාමීන් සහිතව චන්ද්‍රයා අසලින් පියාසැරියක් සිදු කරනු ඇත. ඊටත් පසුව, 2025 වර්ෂයේ දී ආර්ටිමිස් 3 මෙහෙයුම මගින් දශක පහකට පමණ පසුව ප්‍රථම වතාවට නැවතත් මිනිසුන් සඳ මත ගොඩබස්වනු ඇත.

ආශ්‍රිත
ආර්ටිමිස් (බහුරුත්හරණය)

ආර්ටිමිස් යනු දඩයමට, වනාන්තරවලට සහ කඳුවලට, චන්ද්‍රයාට, සහ ධනු ශිල්පයට අධිපති පුරාණ ග්‍රීක දෙවඟන වෙයි.

ආර්ටිමිස් යන්නෙන් පහත දේවල් ද අදහස් විය හැක.

විද්‍යාව සහ තාක්ෂණය

අභ්‍යවකාශ ගමන් 

 ආර්ටිමිස් වැඩසටහන, නාසා ආයතනය විසින් 2025 වන විට චන්ද්‍රයා වෙත නැවත මිනිසුන් යැවීමේ ප්‍රයත්නය
 ආර්ටිමිස් 1, ආර්ටිමිස් වැඩසටහනේ පළමු මෙහෙයුම
පර බ්‍රහ්මන්

පර බ්‍රහ්මන් (  ) යනු හින්දු දර්ශනයේ සියලු විස්තර කිරීම් සහ සංකල්පනයන්ගෙන් ඔබ්බට ගිය දෙයයි. එය විශ්වයේ සෑම තැනකම සහ ඉන් ඔබ්බට ඇති සියල්ලක් තුළම සදාකාලිකව පැතිරී ඇති අරූපික ( මායාවගෙන් තොර බව යන අර්ථයෙන්) තත්වයක් ආකරයෙන් විස්තර කෙරේ. 

පර බ්‍රහ්මන් විවිධාකාරයෙන් සංකල්පගත වේ. අද්වෛත වේදාන්ත සම්ප්‍රදාය තුළ, පර බ්‍රහ්ම යනු නිර්ගුණ බ්‍රහ්මන්ගේ සමාන පදයකි, එනම්, ගුණයෙන් තොර නිරපේක්ෂ යථාර්ථය යි. අනෙක් අතට, ද්වෛත වේදාන්ත සහ විශිෂ්ඨාද්වෛත වේදාන්ත සම්ප්‍රදායන් තුළ, පර බ්‍රහ්මන් සගුණ බ්‍රහ්මන් ලෙස අර්ථ දක්වා ඇත, එනම්, ගුණාංග සහිත නිරපේක්ෂ යථාර්ථය යි. වෛෂ්ණව, ශෛව සහ ශක්ත ආගම්වල පිළිවෙලින් විෂ්ණු, ශිව සහ මහාදේවි පර බ්‍රහ්ම ලෙසින් සැළකේ. ගණාපත්‍ය නිකාය තුළ මහාගණපති පර බ්‍රහ්මන් ලෙස සැළකෙන කාර්තිකේය නිකාය තුළ කාර්තිකේය සැළකේ.

ආශ්‍රේයයන්
රඹුක්වැල්ල සෝභිත හිමි

අතිපූජ්‍ය රඹුක්වැල්ලේ ශ්‍රී ධර්මරක්ෂිත සෝභිතාභිධාන ශ්‍යාමෝපාලි මහා නිකායේ දහනවවැනි මහානායක ස්වාමීන්ද්‍රයන් වහන්සේ (1946-1955)

ක්‍රිස්තු වර්ෂ   1866ක්ව අගෝස්තු මස 17 වැනි දින හිස්සව අලගුවන්න ඒකනායක රාජගුරු පණ්ඩිත වාසල මුදියන්සේලාගේ ලොකුබණ්ඩාර නිලමේ නිසා උඩදුම්බර හක්මණ වලව්වේ ගලගොඩ ලොකු කුමාරිහාමිට දාව පාතදුම්බර පලිස්පත්තුවේ හක්මණ විල් අමුණේ වලව්වේදී උපන් මුන්වහන්සේ ගංගාරාම රජමහ විහාරාධිපතිව වැඩවුසූ අතිගරු රඹුක්වැල්ලේ ශ්‍රී සෝනුත්තරාභිධාන නායක ස්වාමීන්ද්‍රයන් වහන්සේ වෙතින්  කුණ්ඩසාලේ නරේන්ද්‍රසිංහාරාම රජමහ විහාරයේදී ධර්මශාස්ත්‍රෝද්ග්‍රහණයෙහි යෙදීමෙන් මූලිකාධ්‍යාපනය ලබා ඇත.

ඉන්පසු ක්‍රි.ව.1875 දී රඹුක්වැල්ල කුණ්ඩසාලේ ‍රජමහා විහාරයේදී "රඹුක්වැල්ලේ ශ්‍රී සෝභිත " හිමි නමින් පැවිදිබිමට පත්වූයේ   මල්වතු මහා විහාරයේ වැඩවුසූ වැරසැර රඹුක්වැල්ලේ ශ්‍රී ධම්මරක්ඛිතාභිධාන අනුනායක ස්වාමීන්ද්‍රයන් වහන්සේගේ ශිෂ්‍යානුශිෂ්‍ය පරපුර නියෝජනය කරමිනි.උගතමනා බණදහම්හි මනා පරිචයක් ලබන්නට උන්වහන්සේට ආචාර්යවරයාණන් නමකවූයේ  මල්වතු මහා විහාරාධිවාසී ව වැඩ විසූ වටරක රතනජෝති සෝභිතාභිධාන අනුනායක ස්වාමීන්ද්‍රයන් වහන්සේයි.

අතිගරු හිප්පොල ධම්මරක්ඛිත සෝභිතාභිධාන මහානායක ස්වාමීන්ද්‍රයන් වහන්සේ උපාධ්‍යාය ව පූජ්‍ය වැව්ගොන්නේ විපස්සි අනුනායක ස්වාමීන්ද්‍රයන් වහන්සේ හා පූජ්‍ය වටරක රතනජෝති සෝභිතාභිධාන අනුනායක ස්වාමීන්ද්‍රයන් වහන්සේ කර්මාචාරීව ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1887 දී මල්වතු මහාවිහාරයේ උපසම්පදාව ලැබිය. 

තවද මුන්වහන්සේ අතිපූජ්‍ය තිබ්බටුවාවේ ශ්‍රී සිද්ධාර්ථ සුමංගල මහානායක ස්වාමීන්ද්‍රවර ප්‍රමුඛ විංශත්වර්ගික ගරුතර කාරක මහා සංඝසභාව වෙතින් තුනේ වියදම් පඩිය නම් වූ කාරක පදවියට ද,වර්ෂ 1925 ඔක්තෝම්බර් මස 14 වැනිදා ගංගාරාම රජමහ විහාරයේ නායක පදවියට ද,වර්ෂ 1934 ජනවාරි මස 7 වැනිදා අපේ මල්වතු මහා විහාරයේ අනුනායක පදවියට ද,වර්ෂ 1946 ජනවාරි මස 6 වැනිදා අතිගරු පහමුණේ ශ්‍රී සුමංගලාභිධාන මහානායක ස්වාමීන්ද්‍රයන් වහන්සේගෙන් පුරප්පාඩුව පැවැති මහ පදවියට ද පත්වී වදාළහ.  

කුණ්ඩසාලේ රජමහ විහාරය,ගෝනාවත්තේ රජමහ විහාරය,සිද්දාවුල්ලේ රජමහ විහාරය යන විහාරයන්හි විහාරාධිපතිත්වය ද හෙබවූ මුන්වහන්සේ වසර පනහක පමණ කාලයක් උතුම් දළදා තේවාවෙහි යෙදී තිබේ.ගංගාරාම රජමහ විහාරයෙහි එකල ජරාවාසව පැවැති සංඝාවාසය වෙනුවට නව සංඝාවාසයක් ද ඉදිකරවීම උන්වහන්සේගෙන් සැලසුනු පුළුල් සමාජයීය මෙහෙවරෙහි අග්‍රඵලයක් බැව් කිව මනා ය .

මහා විහාරයෙහි සංඝ සාමග්‍රිය අරභයා නිබඳ කටයුතු කළ මුන්වහන්සේ නිර්භීත ය.එමෙන් ස්ථානෝචිත ප්‍රඥාවෙන් යුක්ත ය.අතිගරු රඹුක්වැල්ලේ ශ්‍රී ධර්මරක්ෂිත විපස්‍යභිධාන විසිපස්වැනි මහා නායක ස්වාමීන්ද්‍රයන් වහන්සේ හා කුණ්ඩසාලේ නරේන්ද්‍රසිංහාරාම පොත්ගුල් රජමහ විහාරාධිපතිව වැඩවුසූ ජ්‍යෙෂ්ඨ කාරක සංඝසභික රඹුක්වැල්ලේ ශ්‍රී ධර්මරක්ෂිත සීලරතනාභිධාන නායක ස්වාමීන්ද්‍රයන් වහන්සේ මුන්වහන්සේගේ ශිෂ්‍යවරයින් වහන්සේලාය. පුරා අසූ නව වසක් ආයු ශ්‍රී වින්දනය කෙරෙමින් සිටි උන්වහන්සේ 1955  ජූලි මස 1 වැනි දින රාත්‍රි 2 ට අපවත් වූ සේක.

මූලාශ්‍ර
ගල්ගිරියාවේ බුද්ධරක්ෂිත හිමි

අතිගෞරවාර්හ ගල්ගිරියාවේ ශ්‍රී බුද්ධරක්ඛිත මහානාහිමි (1913-1919)

                    වයඹපළාතේකුරුණෑගලදිස්ත්‍රික්කයේහිරියාලහත්පත්තුවේ නිකවාගම්පහ කෝරළයේ ගල්ගිරියාවේ  ශ්‍රී නාරායන චන්ද්‍රසේකර හේලියබණ්ඩාරලාගේමුතුකුඩවලව්වේදී වර්ෂ 1839 ජූනිමස08 වැනිදා උපත ලැබූ උන්වහන්සේගේ ගිහිනම වූයේ 'හීන්බණ්ඩා'යි.

                        වර්ෂ1849දීකඳුලවඉහළවිහාරයහාකඳුලවහාවරාවලවිහාරද්වයාධිපතිවවැඩවුසූඅතිගෞරවාර්හගල්ගිරියාවේශ්‍රීධර්මරක්ෂිතසුමංගලාභිධානදසවැනිමහානායකස්වාමීන්ද්‍රයන්වහන්සේසහඑවකකඳුලවවිහාරාධිවාසීවවැඩවුසූඅතිගෞරවාර්හමැදගමශ්‍රීධර්මරක්ෂිතදේවමිත්තාභිධානදොළොස්වෙනිමහානායකස්වාමීන්ද්‍රයන්වහන්සේආචාර්යකොටගනිමින් පැවිදිවිය.

                                                  වර්ෂ1863මැයිමස29වැනිදාඑවකලේවැල්ලගංගාරාමරජමහවිහාරාධිපතිනායකපදවියදැරූවැඩවුසූමැදගමදේවමිත්තමහානායකස්වාමීන්ද්‍රයන්වහන්සේඋපාධ්‍යායවමල්වතුවිහාරාධිවාසීබෝපේගුණරතන,හිප්පොලසෝභිතස්වාමීන්ද්‍රයන්වහන්සේලාකර්මාචාරීව"වාහලනාග"නාමයෙන්උන්වහන්සේගේඋපසම්පත්තියසිදුවිය.

                      ඉනිබයථෝක්තමැදගමමහනාසමිඳුන්වෙතින්වර්ෂ1868 දීඅපේමල්වතුමහාවිහාරයේඋපෝසථාගාරයේකර්මවාගාචාර්යඨානාන්තරයකටද,වර්ෂ1875 දීගරුතරකාරකසංඝසභාවේතුනේවියදම්පඩියටද,වර්ෂ1876 දීදළදාතේවාමුරයටද,වර්ෂ1900 දීඅතිගෞරවාර්හතිබ්බටුවාවේශ්‍රීසිද්ධාර්ථසුමංගලාභිධානමහානායක  ස්වාමීන්ද්‍රයන්වහන්සේවෙතින්ජ්‍යෙෂ්ඨකාරකසංඝසභිකධූරයටදඋන්වහන්සේපත්වූඅතරවර්ෂ1902 දීතේවාභාරනායකපදවියටදපත්වූහ.

                                                            ස්වකීයපැවිදිසහෝදරකඳුලව,වරාවලවිහාරයන්හිඅධිපතිකඳුලවඅත්ථදස්ස්‍යභිධානඉහළදොළොස්පත්තුවේප්‍රධානසංඝනායකස්වාමීන්ද්‍රයන්වහන්සේගේඅපවත්වීමෙන්සිස්වූඑකීවිහාරයන්හිඅධීශත්වයටපත්උන්වහන්සේවර්ෂ1907 ජූනි12 වැනිදාඑකීනායකපදවියටදපත්වූහ.

                                            ඉනික්බිතිවමුන්වහන්සේවර්ෂ1913දීමහානායකඨානාන්තරප්‍රාප්තවවර්ෂ1914දී වල්ගම්පායේ විහාරාධිපති ධුරයටද පත්විය.කඳුලවඉහළවිහාරයප්‍රතිසංස්කරණය,වල්ගම්පායේඝණ්ඨාස්ථම්භයඉදිකිරීම,දෙහෙල්ගමුවකන්දේවිහාරය,තල්ගොඩපිටිය,පෙරියකඩුවයනවිහාරයන්හිජරාවාසහරවාවිහාරසංවර්ධනයකෙරෙහිතත්පරවූඋන්වහන්සේහාකඳුලවඅත්ථදස්සිතෙරණුවන්විසින්බිහිකළශිෂ්‍යබාලාදීන්පහතපරිදිය.

                  ඇඹෝගමපියරතන,හෙනවරතනපාල,හේරත්ගමධම්මානන්ද,කඳුලවසුදස්සී,හෙනවධම්මරක්ඛිත,කිරිබමුණේසෝමානන්දහාගල්ගිරියාවේදේවමිත්තයනස්වාමීන්ද්‍රයන්වහන්සේලාවෙත්.පුරාසයවසක්මහනාපදවිදැරූඋන්වහන්සේවර්ෂ1919 දීඅපවත්වීවදාළහ.
God Save the King

එංගලන්ත ජාතික ගීය 👇👇

God save our gracious King!
Long live our noble King!
God save the King!
Send him victorious,
Happy and glorious,
Long to reign over us,
God save the King.

Thy choicest gifts in store
On him be pleased to pour,
Long may he reign.
May he defend our laws,
And ever give us cause,
To sing with heart and voice,
God save the King.
උඩුගම ශ්‍රී රතනපාල මහනායක මාහිමිපාණන් වහන්සේ (1966 1970)

උඩුගමශ්‍රීබුද්ධරක්ඛිතරතනපාලාභිධානමහානායකස්වාමීන්ද්‍රයන්වහන්සේ

          ක්‍රිස්තුවර්ෂ  1893 ජූනිමස02 වැනිදාකුරුණෑගල  දිස්ත්‍රික්කයේපොතුහැරඋඩුගමගමේඋපතලැබූමුන්වහන්සේගේපියාණන්වූයේඋඩුගමජයසුන්දරමුදියන්සේලාගේගම්පතිනිලමේතුමාය.ඩිංගිරිමැණිකේජයසුන්දරකුමාරිහාමිමුන්වහන්සේගේමවවූවාය.උඩුගමබුලුපිටියරජයේවිද්‍යාලයෙන්හාමහනුවරත්‍රිත්වවිද්‍යාලයෙන්මූලිකාධ්‍යාපනයලදමුන්වහන්සේක්‍රිස්තුවර්ෂ1909 දීස්වකීයගුරුදේවෝත්තමඋඩුගමශ්‍රීගුණරතනාභිධානනායකස්වාමීන්ද්‍රයන්වහන්සේවෙතින්ප්‍රව්‍රජ්‍යාවලබනලදි.

                      ඉන්පසුබොරලැස්ගමුවේපරමධම්මනිවෙසපිරිවෙණකේන්ද්‍රකොටගනිමින්තත්පරිවේණස්ථානයෙහිවැඩවුසූඅතිගෞරවාර්හවලානේපඤ්ඤාතිස්ස,ලෙනදොරධම්මරක්ඛිතආදියතීන්ද්‍රයන්වහන්සේලාවෙතින්ධර්මවිනය,භාෂාශාස්ත්‍රාදියවිෂයෙහිදැනුමලදහ.ක්‍රිස්තාබ්ධයෙන්1915 වැන්නෙහිදීඅස්ගිරිමහාවිහාරයවෙතවැඩමවාඅතිගෞරවාර්හඅඹගස්වැවේශ්‍රීධම්මපාලරතනජෝත්‍යභිධානතෙළෙස්වැනිමහානායකස්වාමීන්ද්‍රයන්වහන්සේඋපාධ්‍යායකොටගලගෙදරශ්‍රීගුණරතන,වැල්ලවශ්‍රීඅත්ථදස්සිනායකස්වාමීන්ද්‍රයන්වහන්සේලාකර්මාචාරීවඋපසම්පත්තියලදහ.

    පොතුහැරශ්‍රීරතනපාලාභිධානමහානායකස්වාමීන්ද්‍රයන්වහන්සේගේසඟපෙළපතනියෝජනයකරනමුන්වහන්සේවර්ෂ1921 දීඋතුම්දළදාතේවාමුරයටපත්වූහ.තවදඅතිගෞරවාර්හමුල්ලේගමධර්මකීර්තිශ්‍රීචන්ද්‍රජෝතිගුණරතනාභිධානපසළොස්වැනිමහානායකස්වාමීන්ද්‍රයන්වහන්සේවෙතින්කාරකසංඝසභාවටපත්වූඅතර1941 වර්ෂයේදීරන්ගිරිදඹුලුරජමහවිහාරාධිපතිනායකපදවියටදපත්වූහ.

        ස්වකීයගුරුදේවෝත්තමඋඩුගමශ්‍රීගුණරතනාභිධානමහාස්වාමීන්ද්‍රයන්වහන්සේගේඅපවත්වීමෙන්කටුගස්තොටගොහාගොඩලියන්ගස්තැන්නපුරාණවිහාරය,මැල්සිරිපුරතලංගමුවරජමහවිහාරයහාපරණගමඅනුරාගලරජමහවිහාරයයනවිහාරයන්හිඅධීශත්වයටපත්වූහ.මුන්වහන්සේවිසින්අතිගෞරවාර්හඋරුලෑවත්තේශ්‍රීරතනජෝත්‍යභිධානඅනුනායකස්වාමීන්ද්‍රයන්වහන්සේගෙන්පුරප්පාඩුවූඑමඅනුනායකපදවියලද්දේවර්ෂ1955 දීය.එහිදීආණ්ඩුකාරතුමාවෙතින්එමසන්නස්පත්‍රයපූජාකිරීමදවිශේෂිතසිදුවීමකි.

    තවදඅතිගෞරවාර්හයටවත්තේධර්මකීර්තිශ්‍රීසුමංගලධම්මරතනාභිධානමහානායකස්වාමීන්ද්‍රයන්වහන්සේගෙන්පුරප්පාඩුවූමහානායකපදවියසඳහාවර්ෂ1966 අගොස්තුමස18 වැනිදාමුන්වහන්සේපත්වූහ.එමෙන්මමහියංගණරජමහවිහාරාධිපතිනායකපදවියටදපත්වූහ.

    වරක්භාරතයටසම්ප්‍රාප්තදලයිලාමාසම්මුඛවීමටලක්දිවින්වැඩමකළසංඝරත්නයඅතරමුන්වහන්සේදවූහ.සැමටහිතවත්එමෙන්ත්‍යාගශීලීගුණැතිමුන්වහන්සේගේශිෂ්‍යවරයන්ලෙස(1999_2015)හාකාරකසංඝසභිකවඳුරාගලරතනජෝතිස්වාමීන්ද්‍රයන්වහන්සේදවෙත්.මුන්වහන්සේවර්ෂ1970 පෙබරවාරිමස09 වැනිදිනපූර්වාහ්න6.45 ටඅපවත්වූසේක.
Udugama Sri Rathanapala Mahanayake thero (1966-1970)

Born on June 2, 1893 AD in Potuhera Udugama village in Kurunegala district, his father was Udugama Jayasundara Mudiansela's village head Nilametuma. Dingirimanike Jayasundara Kumarihami was his mother. Educated from Udugama Bulupitiya Government College and Kandy Trinity College. In 1909 He Received Pravrajya from Lord Gunaratanabhidhana Nayaka.

      After that, he gained knowledge in theology and linguistics from Venerable Valane Pannatissa, Lenadora Dhammarkakhita, etc., who worked at the Tat Parivenasthanam at Paramadhamma Nivesa Pirivena in Boralasgamuwa.

In 1915 AD, Venerable Ambagaswe Sri Dhammapala Ratanajotyabhidhana Thirteenth Mahanayake Thero, who came to Asgiri Maha Vihara, received instruction from Galagedara Sri Gunarathana, Wellawa Sri Atthadassi Nayaka Thero.

Potuhera Sri Ratanapalabhidhana Mahanayake, who represents the sangapata of the Mahanayaka Theradhara, received the noble Daladathevamur in the year 1921. Furthermore, His Eminence Mullegama Dharmakirthi Sri Chandrajothi Gunaratanabhidhana, the fifteenth Mahanayake Theradhara, received the Karaka Sanghasabha from the Fifteenth Mahanayake Theradhara, and in 1941, Rangiri Dambulu received the title of Rangiri Rajamaha viharadhika.

        After the death of his Gurudevottama Udugama Sri Gunaratanabhidhana Maha Therodrayan, he became the head of the temples of Katugastota Gohagoda Liangasthanna Purana Vihara, Malsiripura Talangamuwa Rajamaha Viharaya and Paranagama Anuragala Rajamaha Viharaya. The offering of the Sannaspat is also a special event.

    And on the 18th of August 1966, His Holiness succeeded to the post of Mahanayake, which was vacated by the Venerable Yatawatte Dharmakirti Sri Sumangala Dhammarathanabhidhana Mahanayake.

    His Holiness was among the Sangha who once traveled to India to meet the Dalai Lama. His beloved and generous disciples included  Udugama_Sri_Buddharakkitha_Thero and Karaka Sangha member Vanduragala Ratanajoti.He passed away on February 9, 1970 at 6.45 am.
තොටළඟ

කෙටි විස්තරයක් සහිත ලිපි
Short description matches Wikidata

තොටළඟ (දෙමළ: பாலத்துறை, ඉංග්‍රීසි: Grandpass), යනු ශ්‍රී ලංකාවේ බස්නාහිර පළාතේ, කොළඹ දිස්ත්‍රික්කය තුල පිහිටි උප නගරයකි. එය කොළඹ 14 ලෙස හැඳින්වෙන ප්‍රදේශයක කොටසකි.

ඉතිහාසය 
ශ්‍රී ලංකාවේ පෘතුගීසි පාලන සමයේදී මෙම ප්‍රදේශය ග්‍රෑන්ඩ්පාසෝ (Grande Passo; පරිවර්තනය:විශාල පියවරක්) ලෙස නම් කරන ලදී. බ්‍රිතාන්‍ය පාලන සමයේදී මෙම නම ග්‍රෑන්ඩ්පාස් (Grandpass) බවට පරිවර්තනය විය.ග්‍රෑන්ඩ්පාස් නාමය අදටත් පවතී. එය ලන්දේසි සමයේදී ග්‍රූට් පාස් (Groote Pas),පස් නකොලෙගම් (Pas Nacollegam) සහ පාස් වැන් ගොන්ස්ඩෝප් (Pas van Goensdorp) යන නම්වලින් ද හැඳින්විණි. 

Coordinates on Wikidata
මල්වතු විහාරය

සියම් නිකායයේ මල්වතු විහාර පාර්ශවයේ මූලස්ථාන පන්සල වේ. 

සියම් නිකායයේ මල්වතු විහාර පාර්ශවය
පන්සල් - ශ්‍රී ලංකා
දරමිටිපොල ධම්මරක්ඛිත හිමි

දරමිටිපොල ධම්මරක්ඛිත මහානාහිමි වයඹ පළාතේ  කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කයේ හිරියාල හත්පත්තුවේ හැටහය කෝරළයේ ඉබ්බාගමුව ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයේ "දරමිටිපොල"නම් ග්‍රාමවරයෙහි මුන්වහන්සේ උපත ලැබිය.  ශ්‍රී රංග බමුණු මුදියන්සේ මුන්වහන්සේගේ ගිහිනමයි.

ක්‍රි.ව. 1774 දී  අතිගෞරවාර්හ මැදවල මහානායක ස්වාමීන්ද්‍රයන් වහන්සේ වයෝවෘද්ධ භාවයෙන් සිටි නිසා උන්වහන්සේ ඉල්ලා අස්වීමෙන් අනතුරුව එම මහ පදවියට පත් මුන්වහන්සේ බෝධිසත්ත්වගුණෝපේත සරණංකර සංඝරාජ මාහිමියාණන් වහන්සේගේ ද්විතීය ශිෂ්‍යවරයන් වහන්සේ වශයෙන් සලකනු ලැබේ. මේ මහෝත්තමයාණන් වහන්සේ වර්ෂ1774 සිට වර්ෂ1787 දක්වා පුරා තෙළෙස්වසක් මහානාහිමි ධුරය දැරූහ.

කඳුලව මැදිරිය රජමහ විහාරයෙහි දීර්ඝ කාලයක් වැඩවුසූ මුන්වහන්සේ ව්‍යක්ත ධර්මධර භික්ෂූන් වහන්සේ නමක් වශයෙන්ද,පුස්කොළ ලේඛනයෙහි අතිසමර්ථවූ  මුන්වහන්සේ  කෙරෙහි මහත්සේ ප්‍රසාදයට පත් සෙංකඩගල රජපැමිණි කීර්ති ශ්‍රී රාජසිංහ මහරාජෝත්තමයාණන් වහන්සේ විසින් දොළුකන්ද පාමුල වරාවල රජමහ විහාරය කරවා එම විහාරයට රන් හා අවශේෂ වටිනා ලෝහයෙන් කරවූ ප්‍රතිමා වහන්සේ නමක් ද නොයෙක් ගම්වර ද පූජාකළ බවට වරාවල සන්නස දෙස්දෙයි.එමෙන්ම රජු විසින් නොයෙක් ත්‍රිපිටක ධර්මය ලියවූ පුස්කොළ පොත් පෙට්ටගමක් සෙංකඩගල මහවාසලෙහි සිට මහත් පුදපෙළහරින් යුතුව වැඩමකරවා දරමිටිපොළ මහ නා හිමියන් වෙත සාදරයෙන් පූජාකොට තිබේ.

ඉහත කී කඳුලව මැදිරිය රජමහ විහාරය,කඳුලව ඉහළ රජමහ විහාරය,මල්වතු විහාරයේ දරමිටිපොල පන්සල,යථෝක්ත වරාවල රජමහ විහාරය හා ලුණුකඩවැල්ල රජමහ විහාරය ආදී විහාරස්ථානයන්හි කටුකොහොල් හරවා සංවර්ධනය කරවූ එමෙන් මුන්වහන්සේ යටතේ පාලනය වූ විහාරස්ථානයන්ය.

තව ද ඉහත කී වරාවල විහාරයේ "ධර්මරක්ෂිත"නමින් පරිවේණස්ථානයක් අරඹා නොයෙක් ධර්ම ශාස්ත්‍රයන්හි තෙර පත් සැටක් පමණ වූ ශිෂ්‍යපුත්‍රයන් වහන්සේලා ගොඩනැංවීමෙහි සාරඵලය වූයේ ඉන් නිසා සත්කෝරලයේ හා හිරියාල හත් පත්තුවෙහි අනුබද්ධ විහාරස්ථානයන්හි සංඝපරම්පරා විහිදීයෑමයි.එමෙන්ම අපේ මල්වතු මහා විහාරයෙන් මුන්වහන්සේ වෙත ඉහළ දොළොස්පත්තුවේ ප්‍රධාන සංඝනායක පදවියට පත්කිරීම ද කැපී පෙනෙනුයේ උන්වහන්සේ යථෝක්ත ඨානාන්තරප්‍රාප්ත පළමු යතීන්ද්‍රයාණන් වහන්සේ වූ හෙයිනි.

එපමණකුදු නොව රංගම අමාත්‍යවරයා විසින් වරාවල විහාරයේ කරවූ උපෝසථාගාරයේදී බෝධිසත්ත්වගුණෝපේත වැලිවිට අසරණ සරණ සරණංකර සංඝරාජෝත්තමයාණන් වහන්සේගේ මුලිකත්වයෙන් සිදුකළ උපසම්පදා විනයකර්මයක් පිළිබඳව වරාවල ඓතිහාසික තල්පත් සාක්ෂ්‍ය දරයි.මුන්වහන්සේ ක්‍රිස්තුවර්ෂ 1787 දී අපවත් වී වදාළහ.

මුන්වහන්සේගේ ප්‍රධාන ශිෂ්‍යවර වහන්සේලා

කඳුලව බැබිලේ රතනපාල තෙරුන් වහන්සේ(කඳුලව මැදිරිය රජමහ විහාරය)
කටුපොත අනුනායක හිමි (වරාවල රජමහ විහාරය  පෙරියකඩු ඒකද්වාරික රජමහ විහාරය) 
තලවින්නේ උන්නාන්සේ
වල්පොල සිද්ධාර්ථ හිමි (පොල්ගොල්ල පිංගල්පොත්ත රජමහ විහාරය )
බෝවල උන්නාන්සේ 
පහලවත්තේ උන්නාන්සේ 
දළදාගම උන්නාන්සේ 
තිස්සව උන්නාන්සේ
කනුමුල්ලේ ධම්මානන්ද හිමි
බොරවැවේ ධම්මපාල අනු නායක හිමි (නියඳවනේ රජමහ විහාරය/බාඔරුව යාම්ලෙන රජමහ විහාරය)
ගම්මුල්ලේ රතනපාල හිමි
වේපත ඉර හිමි
යාපනයේ ක්‍රියාත්මන අපරාධ හා එම අපරාධ කල්ලි නිවාරණය කිරීම

යාපනයේ ක්‍රියාත්මන අපරාධ හා එම අපරාධ කල්ලි නිවාරණය කිරීම