ඇස්ට්‍රිඩ් ලින්ඩ්ග්‍රෙන්

ඇස්ට්‍රිඩ් ඇනා එමිලියා එරික්සන් (1907 නොවැම්බර් 14– 2002 ජනවාරි 28) යනු ස්වීඩන් ජාතික කතුවරියක් සහ තිරරචන ලේඛිකාවකි. ළමා කථා රචිකාවියක් ලෙස ජනප්‍රසාදයට ලක්වූ ඇගේ ග්‍රන්ථ ලොව පුරා මිලියන 144 කට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක් අලෙවි වී තිබෙයි. 2013 මැයි වන විට, ලොව වැඩිම පරිවර්ථන ගණනකට ලක්වූ ග්‍රන්ථ කතුවරු අතරින් 18 වන ස්ථානය ඇයට හිමිවී තිබෙයි.

ජීවිත කතාව

ඇස්ට්‍රිඩ් හැදී වැඩුනේ විමර්බි (Vimmerby), ස්මලන්ඩ් (Småland) හී නස් (Näs) වලයි. ඇගේ ග්‍රන්ථ බොහොමයකට පාදක වී තිබෙන්නේ ඇගේ එම ළමා කාලයේ මතකයන් හා සිදුවීම් වේ.

ඇස්ට්‍රිඩ් ගේ මාපියන් වූවේ සැමුවෙල් ඔගස්ට් එරික්සන් සහ හනා ජොන්සන් දෙපලයි. ඇයට සහෝදරියන් දෙදෙනකු සහ එක් සහෝදරයෙකු සිටියහ. ඇගේ එම සහෝදරයා පසු කලෙක ස්වීඩන පාර්ලිමේන්තුවේ සාමාජිකයෙක් බවටද පත්විණි.

පාසල් අධ්‍යාපනය නිම කිරීමෙන් අනතුරුව ඇස්ට්‍රිඩ්, විමර්බි වල පුවත්පත් කාර්යාලයක සේවය කල අතර එහිදී එහි ප්‍රධාන සංස්කාරක අතින් ඇය ගැබ්බර වූවාය. ඔහු ඇයව විවාහ කරගැනීමට කැමැත්ත පල කලද එය ප්‍රතික්ෂේප කල ඇස්ට්‍රිඩ් ස්ටොක්හෝම් වෙත සංක්‍රමණය වූවාය. එහිදී ඇය යතුරු ලිවීමට සහ ලඝු ලේඛනය කිරීමට ඉගෙන ගත්තාය. මේ කාලයේ කෝපන්හේගන් තුලදී සිය ප්‍රථම පිරිමි දරුවා, ලාර්ස් (Lars) බිහිකල ඇස්ට්‍රිඩ්, ඔහුව හදා වඩා ගැනීමට පවුලකට භාර දෙන ලදී.

කොතරම් අගහිඟකම් ඇතිවූවත්, ඇස්ට්‍රිඩ් සිය දරුවා අතනොහරිමින් අවසානයේ දරුවා හදාවඩා ගැනීමට දුන් පවුලෙන් නැවතත් දරුවා ඇය වෙතට ලබා ගන්නා ලදී.

1931 දී, ඇස්ට්‍රිඩ් රැකියාව කල ස්ථානයේ ප්‍රධානියා වූ ස්ටුවර් ලින්ඩ්ග්‍රෙන් (Sture Lindgren (1898–1952)) සමග විවාහ වුනු අතර 1934 දී ඔහුට දාව දෙවන දරුවා වූ කරින් (Karin) ඇය බිහි කලාය. 

1941 දී ඔවුහු ඩලගටන් (Dalagatan) හි නිවාසයකට සංක්‍රමණය වූ අතර, වයස අවුරුදු 94 දී, එනම් 2002 වසරේදී ඇස්ට්‍රඩ් මිය යන තුරුම වාසය කලේ එම නිවසෙයි.

මිය යාමට වසර කිහිපයකට පෙර ඇස්ට්‍රිඩ් අන්ධභාවයෙන් පෙළුනාය.

වෘත්තිය දිවිය

කතුවරියක් වීමට පෙර ඇස්ට්‍රිඩ් මාධ්‍යවේදිනියක් සහ 1993 ස්වෙඩිෂ් ග්‍රෝන් ප්‍රී හී ලේකම්වරියක ලෙස සේවය කලාය.

1944 දී Rabén & Sjögren විසින් පැවැත්වනු ලැබූ ලේඛක තරඟයක දෙවන ත්‍යාගය ඇස්ට්‍රිඩ්ගේ Britt-Marie lättar sitt hjärta (Britt-Marie unburdens her heart) නවකථාව වෙනුවෙන් හිමිවිය. ඉන් වසරකට පසු එම තරඟයේම Rabén & Sjögren ප්‍රථම ත්‍යාගය ඇගේ Pippi Långstrump  (Pippi Longstocking) නවකථාව සඳහා හිමිවිය. එම නවකථාව මේ වන විට ලොව පුරා භාෂා 60 කට පමණ පරිවර්ථනය වී තිබේ.

1956 දී, ඇස්ට්‍රිඩ් ගේ Mio, min Mio (Mio, My Son)  නවකථාවේ ජර්මානු සංස්කරණය ඉහල ඇගයීමකට පාත්‍ර විය. 1956–1975 කාලය තුල ග්‍රන්ථ 16 ක් පමණ ඇස්ට්‍රිඩ් රචනා කලාය.

1958 වසරේදී, ඇස්ට්‍රිඩ්Rasmus på luffen (Rasmus and the Vagabond) ග්‍රන්ථය වෙනුවෙන් දෙවන Hans Christian Andersen Medal ඇගයීම් සම්මානය ලබා ගත්තාය.

දරුවන්ගේ සහ සතුන්ගේ අයිතීන් වෙනුවෙන් ඇය කල සේවය නිසා 1994 දී, ඇස්ට්‍රිඩ්ට Right Livelihood Award සම්මානය පිරිනැමුණි.

බුහුමන් සහ සමරු

1967 දී, එනම් ඇස්ට්‍රිඩ් ගේ 60 වන උපන් දිනය දා,  Rabén & Sjögren විසින් "ඇස්ට්‍රිඩ් ලින්ඩ්ග්‍රෙන් සම්මානය" නමින් සාහිත්‍ය සම්මානයක් වාර්ෂිකව ස්වීඩන් ජාතික ළමා කතුවරු වෙනුවෙන් ඇති කරන ලදී. එම ත්‍යාගය ස්වීඩන් ක්‍රෝනර් 40,000, පමණ වටිනාකමකින් යුක්ත වෙයි.

ඇස්ට්‍රිඩ් ලින්ඩ්ග්‍රෙන් ගේ මරණයෙන් අනතුරුව එරට රජය විසින් "ඇස්ට්‍රිඩ් ලින්ඩ්ග්‍රෙන් අනුස්මරණ සම්මානය" නමින් ස්වීඩන් ක්‍රෝනර් මිලියන 5 ක මුදල් ත්‍යාගයක්, ළමා හා තරුණ සාහිත්‍යය වෙනුවෙන් පිහිටුවන ලදී.

ඇස්ට්‍රිඩ් ලින්ඩ්ග්‍රෙන් ගේ සත්‍ය අත් පිටපත් එකතුවක් ස්ටොක්හෝම් හී Kungliga Biblioteket රාජකීය පුස්ථකාලයේ තැම්පත් කර ඇති අතර, එම පුස්ථකාලය 2005 වසරේදී යුනෙස්කෝවේ ලෝක උරුම ලැයිස්තුවට ඇතුලත් විය.

2011 අප්‍රියෙල් 6 දින, බෑන්ක් ඔෆ් ස්ව්ඩන් ප්‍රකාශයක් කොට කියා සිටියේ, ඇස්ට්‍රිඩ් ලින්ඩ්ග්‍රෙන් ගේ රුව සහිත ක්‍රෝනර් 20 ක වටිනාකම සහිත බැංකු නෝට්ටුවක් 2014–15 කාලය තුල මුදා හරින බවයි.

"ඇස්ටරොයිඩ් ලින්ඩ්ග්‍රෙන්"
1978 දී සෝවියට් තාරකා විද්‍යඥයෙකු වූ Nikolai Stepanovich Chernykh විසින් හඳුනාගත් ඇස්ටරොයිඩයක්, "3204 Lindgren" ලෙස නම් කරන ලදී.  මෙම නම් කිරීම ගැන අදහස් දක්වමින් ඇස්ට්‍රිඩ් ලින්ඩ්ග්‍රෙන් කියා සිටියේ මින් පසු ජනතාව මා "ඇස්ටරොයිඩ් ලින්ඩ්ග්‍රෙන්" ලෙස හඳුන්වනු ඇත කියායි.

"ඇස්ට්‍රිඩ් ගේ දිය උල්පත"

 

ඇස්ට්‍රිඩ් ලින්ඩ්ග්‍රෙන් සිහිවීම පිණිස ඇගේ ළමා කල නිවහනට යාබදව "Källa Astrid" ("ඇස්ට්‍රිඩ් ගේ දිය උල්පත) නමින් පොකුණක් නම් කර ඇත. 

වර්ථමානයේ ඇස්ට්‍රිඩ් ගේ ළමා කල නිවහන පොදු ජනතාව වෙත දැකබලාගත හැකි ලෙස විවෘත කොට ඇති අතර ඇස්ට්‍රිඩ් ගේ දිය උල්පතට මීටර 100 ක් පමණ දුරින් ඇස්ට්‍රිඩ් ලින්ඩ්ග්‍රෙන් කෞතුකාගාරයද පිහිටුවා ඇත. ඇස්ට්‍රිඩ් ලින්ඩ්ග්‍රෙන් මිහිදන් කල "ඇස්ට්‍රිඩ් ලින්ඩ්ග්‍රෙන් වර්ල්ඩ්" (Astrid Lindgrens World) උද්‍යානයද ඒ ආශ්‍රිතවම ඉදි කොට තිබේ.

රචනා කල ග්‍රන්ථ

අතිශය ජනප්‍රියත්වයට පත් වූ ග්‍රන්ථ
 Pippi Longstocking
 Karlsson-on-the-Roof 
 Emil of Lönneberga 
 Bill Bergson 
 Madicken
 Ronia the Robber's Daughter 
 Seacrow Island 
 The Six Bullerby Children / The Children of Noisy Village 
 Mio, My Son 
 The Brothers Lionheart (ද බ්‍රදර්ස් ලයන්හාට්)

ඉංග්‍රීසි භාෂාවට පරිවර්ථනය වූ ග්‍රන්ථ

 A Calf for Christmas
 Brenda Helps Grandmother
 The Children of Noisy Village
 The Children on Troublemaker Street
 Christmas in Noisy Village
 Christmas in the Stable
 Circus Child
 The Day Adam Got Mad
 Dirk Lives in Holland
 The Dragon With Red Eyes
 Gerda Lives in Norway
 Emil and the Bad Tooth
 Emil and His Clever Pig
 Emil Gets into Mischief 
 Emil in the Soup Tureen
 Emil's Little Sister
 Emil's Pranks
 Emil's Sticky Problem
 The Ghost of Skinny Jack
 Happy Times in Noisy Village
 I Don't Want to Go to Bed
 I Want a Brother or Sister
 I Want to Go to School Too
 Kati in America
 Kati in Italy
 Kati in Paris
 Lotta
 Lotta's Bike
 Lotta's Christmas Surprise
 Lotta's Easter Surprise
 Lotta Leaves Home
 Lotta on Troublemaker Street
 Markos Lives in Yugoslavia
 Marje
 Marje to the Rescue
 Matti Lives in Finland
 Mirabelle
 Mischievous Martens
 Mischievous Meg
 Most Beloved Sister
 My Nightingale Is Singing
 My Swedish Cousins
 My Very Own Sister
 Nariko-San, Girl of Japan
 Noby Lives in Thailand
 Rasmus and the Vagabond; also Rasmus and the Tramp —Rasmus på luffen, 1956, filmed in 1955 and 1981 (below)
 The Red Bird
 The Runaway Sleigh Ride
 Scrap and the Pirates
 Sea Crow Island
 Siva Lives on Kilimanjaro
 Simon Small Moves In
 Springtime in Noisy Village
 That's Not My Baby
 The Tomten
 The Tomten and the Fox
 The World's Best Karlson

චිත්‍රපට
ඇස්ට්‍රිඩ් ලින්ඩ්ග්‍රෙන් ගේ කෘති ඇසුරින් නිපදවූ චිත්‍රපට ලැයිස්තුව.  බොහොමයක් චිත්‍රපට ස්වීඩනයේත්, රුසියාවේත් නිපදවා ඇත.

Mästerdetektiven Blomkvist (1947) – අධ්‍යක්ෂණය: Rolf Husberg
Pippi Långstrump (1949) – අධ්‍යක්ෂණය: Per Gunwall
Mästerdetektiven och Rasmus (1953) – අධ්‍යක්ෂණය: Rolf Husberg
Luffaren och Rasmus (1955) – අධ්‍යක්ෂණය: Rolf Husberg
Rasmus, Pontus och Toker (1956) – අධ්‍යක්ෂණය: Stig Olin
Mästerdetektiven Blomkvist lever farligt (1957) – අධ්‍යක්ෂණය: Olle Hellbom
Alla vi barn i Bullerbyn (1960) – අධ්‍යක්ෂණය: Olle Hellbom
Bara roligt i Bullerbyn (1961) – අධ්‍යක්ෂණය: Olle Hellbom
Vi på Saltkråkan (1964) – අධ්‍යක්ෂණය: Olle Hellbom
Tjorven, Båtsman och Moses (1964) – අධ්‍යක්ෂණය: Olle Hellbom
Tjorven och Skrållan (1965) – අධ්‍යක්ෂණය: Olle Hellbom
Tjorven och Mysak (1966) – අධ්‍යක්ෂණය: Olle Hellbom
Skrållan, Ruskprick och Knorrhane (1967) – අධ්‍යක්ෂණය: Olle Hellbom
Malysh i Karlson (1968) – අධ්‍යක්ෂණය: Boris Stepantsev
Pippi Långstrump (1969, සංස්කරණය 1968–69 TV series) – අධ්‍යක්ෂණය: Olle Hellbom
Här kommer Pippi Långstrump (1969, සංස්කරණය 1968–69 TV series) – අධ්‍යක්ෂණය: Olle Hellbom
Karlson vernulsya (1970) – අධ්‍යක්ෂණය: Boris Stepantsev
På rymmen med Pippi Långstrump (1970) – අධ්‍යක්ෂණය: Olle Hellbom
Pippi Långstrump på de sju haven (1970) – අධ්‍යක්ෂණය: Olle Hellbom
Emil i Lönneberga (1971) – අධ්‍යක්ෂණය: Olle Hellbom
Nya hyss av Emil i Lönneberga (1972) – අධ්‍යක්ෂණය: Olle Hellbom
Emil och griseknoen (1973), Emil and the Piglet – අධ්‍යක්ෂණය: Olle Hellbom
Världens bästa Karlsson (1974) – අධ්‍යක්ෂණය: Olle Hellbom
Priklyucheniya Kalle-syschika (1976)  – අධ්‍යක්ෂණය: Arūnas Žebriūnas
Bröderna Lejonhjärta (1977) – අධ්‍යක්ෂණය: Olle Hellbom
Du är inte klok, Madicken (1979) – අධ්‍යක්ෂණය: Göran Graffman
Madicken på Junibacken (1980) – අධ්‍යක්ෂණය: Göran Graffman
Rasmus på luffen (1981) – අධ්‍යක්ෂණය: Olle Hellbom
Peppi Dlinnyychulok (1982) – අධ්‍යක්ෂණය: Margarita Mikaelyan
Ronja Rövardotter (1984) – අධ්‍යක්ෂණය: Tage Danielsson
Emila nedarbi (1985) – අධ්‍යක්ෂණය: Varis Brasla
Alla vi barn i Bullerbyn (1986) – අධ්‍යක්ෂණය: Lasse Hallström
Mer om oss barn i Bullerbyn (1987) – අධ්‍යක්ෂණය: Lasse Hallström
Mio, min Mio (1987) – අධ්‍යක්ෂණය: Vladimir Grammatikov
Kajsa Kavat (1988) – අධ්‍යක්ෂණය: Daniel Bergman
The New Adventures of Pippi Longstocking (1988) – අධ්‍යක්ෂණය: Ken Annakin
Godnatt herr luffare! (1988) – අධ්‍යක්ෂණය: Daniel Bergman
Allrakäraste syster (1988) – අධ්‍යක්ෂණය: Göran Carmback
Ingen rövare finns i skogen (1988) – අධ්‍යක්ෂණය: Göran Carmback
Gull-Pian (1988) – අධ්‍යක්ෂණය: Staffan Götestam
Hoppa högst (1988) – අධ්‍යක්ෂණය:Johanna Hald
Nånting levande åt Lame-Kal (1988) – අධ්‍යක්ෂණය: Magnus Nanne
Peter och Petra (1989) – අධ්‍යක්ෂණය: Agneta Elers-Jarleman
Nils Karlsson Pyssling (1990) – අධ්‍යක්ෂණය: Staffan Götestam
Pelle flyttar till Konfusenbo (1990) – අධ්‍යක්ෂණය: Johanna Hald
Lotta på Bråkmakargatan (1992) – අධ්‍යක්ෂණය: Johanna Hald
Lotta flyttar hemifrån (1993) – අධ්‍යක්ෂණය: Johanna Hald
Kalle Blomkvist – Mästerdetektiven lever farligt (1996) – අධ්‍යක්ෂණය: Göran Carmback
Kalle Blomkvist och Rasmus (1997) – අධ්‍යක්ෂණය: Göran Carmback
 Pippi Långstrump (1997, animated) – අධ්‍යක්ෂණය: Clive Smith
 Pippi i Söderhavet (1999, animated) – අධ්‍යක්ෂණය: Paul Riley
 Karlsson på taket (2002, animated) – අධ්‍යක්ෂණය: Vibeke Idsøe

මූලාශ්‍ර

භාහිර සබැදි

 Astrid Lindgren's works — Official site produced by license holders
 
 Astrid Lindgren's World — Amusement Park official site
 Astrid Lindgrens Näs — Official site produced by the Astrid Lindgren-museum and culture center Astrid Lindgrens Näs in Vimmerby
 Astrid Lindgren — Right Livelihood Award (1994)
 Astrid Lindgren — A fan site
 Astrid Lindgren (1907–2002) — Biography of Astrid Lindgren. Includes bibliography, with date and English translation of title.
 Astrid spacecraft description — NASA's National Space Science Data Center site
 Astrid Lindgren – Astrid Lindgren's Profile on FamousAuthors.org

 
Swedish-language writers
Hans Christian Andersen Award for Writing winners