Suchinthana/si-wikipedia huggingface dataset:
කාලී දෙවඟන

කාලී (; ) හෙවත් කාලිකා () යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ මහාදේවියගේ උග්‍ර ස්වරූපයකි.එතුමියගේ ආදිතම නිරූපණය දුෂ්ට බලවේග විනාශ කරන්නිය ලෙස සැලකිණි. තන්ත්‍රික ශෛව ආගමේ ප්‍රවර්ගයක් වන කුලමාර්ගය තුළ උපප්‍රවර්ගයන් සතරින් එකක දෙවඟන ද ඇයයි. කාලයත් සමග විවිධ ආගමික ව්‍යාපාර සහ තන්ත්‍රික නිකායයන් ‍විසින් ඇයව විවිධ ලෙස වන්දනා කොට ඇත. මෙයට නිදසුන් ලෙස දිව්‍යමය මාතාව, විශ්වයේ මාතාව, ආදි ශක්ති, හෝ ආදි පරාශක්ති ලෙස ඇයව සැලකීම දැක්විය හැක. ඇතැම් ශක්ති හින්දු සහ තන්ත්‍රික නිකායයන්, විශේෂයෙන්ම කාලිකුල ක්‍රමය අනුගමනය කරන නිකායයන් විසින් ඇයව පරම යතාර්ථ‍ය හෙවත් බ්‍රහ්මන් ලෙස ද සලකනු ලබයි. එසේම ඇය ආරක්ෂිකාවක ලෙස ද, මෝක්ෂය හෙවත් විමුක්තිය/නිර්වාණය ප්‍රදානය කරන්නිය ලෙසත් සැලකේ. බොහෝ අවස්ථාවල කාලි මාතාව නිරූපණය  කෙරෙන්නේ, දුර්වලව වැතිරගත් සිය සැමියා වන ශිව දෙවියන්ගේ සිරුර මත සිටගෙන හෝ නර්තනයේ යෙදෙමින් සිටින තැනැත්තියක ලෙසයි.

ශිව යන්නෙහි "ඉ" කාරය ශක්තියයි. ශක්තිය රහිත ශිව ශව බවට පත් වේ. කාලි දෙවඟන පාමුල සිටින්නෙ එම ශව්‍ය වූ ශිව දෙවිඳුන්ය. සමස්ථ භාරතයේම,විශේෂයෙන් නැගෙනහිර භාරතයේ කොල්කටාව, ඇසෑමය වැනි ප්‍රදේශ වල හින්දූන් විසින් කාලි දෙවඟන වන්දනා කරනු ලබයි. ශක්ත සහ බෞද්ධ දේවතාවියන් සංයුක්ත කොට ඇති ලැයිස්තුවක් වන මහාවිද්‍යාවරියන් දස දෙනා අතරෙහි ප්‍රමුඛත්වය කාලි දේවියට හිමි වේ.

නිරුක්තිය 
කාලී යනු කාලම් ("කළු, අඳුරු පැහැති") යන්නෙහි ස්ත්‍රී ලිංග ස්වරූපයයි. කාලී යන්නෙහි පුරුෂ ස්වරූපය වන "කාල" යන්නෙන් "කාලය" හෝ "කාලයේ සම්පූර්ණත්වය" යන්න ද හැඟවේ. එමගින් "ජීවීන්ට ප්‍රාණය හෝ මරණය ලබාදෙන ස්වභාව ධර්මයේ වෙනස්වන ස්වභාවය" සංකේතවත් කෙරේ. ඇගේ අනෙක් නම් යටතට කාලරාත්‍රී ("කළු රාත්‍රිය"), සහ කාලිකා ("කළු තැනැත්තිය") යන්න ද අයත් වේ.

සටහන්

බාහිර සබැඳි
  
 කාලි සඳහා බ්‍රිටනිකා විශ්වකෝෂයේ ඇති තොරතුරු

 
 

  

මරණ දේවතාවියෝ
විනාශකාරී දේවතාවියෝ
පාර්වතීගේ ස්වරූප
හින්දු දෙවඟනෝ
මහාවිද්‍යාවෝ
මාතෘ දේවතාවියෝ
කාල සහ ඉරණම් දේවතාවියෝ
සතී (හින්දු දෙවඟන)

සතී () () හෙවත් දාක්ෂායණී (සංස්කෘත: दाक्षायणी, සාහිත්‍යමය. දක්ෂගේ දියණිය) දේවිය යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ හින්දු ආගමේ විවාහ සාර්ථකත්වයට සහ චිරජීවනතයට අධිපති දෙවඟනයි. දෙමළ බසින් සතී දෙවඟන  තාට්චායිණී ලෙසත්, තෙලිඟු භාෂාවෙන් පේරාන්ටලු ලෙසත් හැඳින්වේ. ආදි පරාශක්ති දේවියගේ ස්වරූපයක් වන දාක්ෂායණී ශිවගේ දෙවන බිරිඳයි. ශිවගේ තෙවන බිරිඳ වූ පාර්වතී සතීගේ නැවත උපතක් ලෙස සැලකේ. (දේවී භාගවත පුරාණයට අනුව ශිවගේ පළමු බිරිඳ කාලිකා දේවිය වන අතර දෙවන බිරිඳ සතී දෙවඟනයි.)

හින්දු ජනප්‍රවාදයෙහි, සතී සහ පාර්වතී යන දෙදෙනාම ශිව දෙවියන් තපස් හුදකලා දිවියේ සිට ලෝකයේ මැවුම්කාරී සහභාගීත්වය කරා යොමු කිරීමට හේතු වූයේ යැයි විශ්වාස කෙරේ. අවංකත්වයේ සහ විශ්වාසනීයත්වයේ අවසන් ක්‍රියාව ලෙස හින්දු වැන්දඹුවන් සිය සැමියාගේ චිතකයට පැන සිය දිවි හානිකරගැනීමේ චාරිත්‍රය වන සති පූජාව ද මෙම දෙවඟන සිය සැමියා වෙනුවෙන් සිය දිවි හානිකරගත් ආකාරය නිසා ගොඩනැගුණකි.

නිරුක්තිය 
සතී දේවියගේ මුල්ම සදහන් වීම් රාමායණය සහ මහා භාරතයේ කාලයේ සොයාගත හැක.නමුත් ඇගේ කතාවේ තොරතුරු පුරාණවල සදහන් වේ.දක්ෂ රජුගේ ප්‍රියතම දියණිය සතී ලෙස පුරාවෘත්තයන් විස්තර කරයි.

මේවාත් බලන්න
 සති (චාරිත්‍රය)
 හින්දු දෙවිවරු

සටහන්

පාර්වතීගේ ස්වරූප
හින්දු දෙවඟනෝ
ශිවගේ භාර්යාවෝ
හරිශේන

හරිශේන () යනු දේවසේන රජුගේ අනුප්‍රාප්තිකයා මෙන්ම පුත්‍රයා ද වේ. ඔහු බෞද්ධ ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය, කලාව සහ සංස්කෘතිය කෙරෙහි දැඩි අනුග්‍රහයක් දැක්වී ය. ලෝක උරුම ස්මාරකයක් වන අජන්තා ඔහුගේ ඉදිකිරීම් සඳහා දිනදසුනකි. අජන්තාවේ 16වන ලෙනෙහි වූ අභිලේඛනයක සඳහන් වන්නේ ඔහු විසින් උතුරින් අවන්තියත් (මාල්වා), නැගෙනහිරින් කෝසල (ඡාට්ටිස්ගාර්), කාලිංග සහ ආන්ධ්‍රා ප්‍රදේශත්, බටහිරින් ලාට (මධ්‍යම සහ දකුණු ගුජරාටය) සහ ත්‍රීකූටයත් (නාසික් දිස්ත්‍රික්කය) සහ දකුණින් කුන්තල (දකුණු මහාරාෂ්ට්‍ර) දේශයත් යටත් කරගත් බවයි.

හරිශේනගේ අමාත්‍යවරයකු, සහ හස්තිභෝජගේ පුත්‍රයා වූ වරාහදේව විසින් අජන්තාවේ ලෙන් අංක 16හි ශෛලමය විහාරය තනවන ලදී. අජන්තාවේ බෞද්ධ ලෙන් තුනක් වන ලෙන් අංක 16 සහ 17යන විහාර ලෙන් සහ අංක 19 චෛත්‍ය ශාලාව කැන ඒවායේ සිතුවම් සහ ප්‍රතිමා නිර්මාණය කෙරුණේ ලද්දේ හරිශේන රාජ්‍ය සමයේ ය. කලා ඉතිහාසඥ වෝල්ටර් එම්. ස්පින්ක් අනුව ලෙන් අංක 9,10,12,13 සහ 15A (ආශ්‍රේ: පිටු අං. 4, Ajanta-A Brief History and Guide - වෝල්ටර් එම්. ස්පින්ක්) හැර සෙසු සියලු අංන්තා ලෙන් ඉදිවූයේ හරිශේන රාජ්‍ය සමයේ ය. නමුත් ඔහුගේ මතයට සැමදෙනාම එකඟ නොවේ.

හරිශේනගෙන් පසු නම් නොදන්නා තවත් රජවරුන් දෙදෙනකු රාජ්‍ය කොට ඇත. රාජවංශයේ අවසානය පිළිබඳ තොරතුරු හමු නොවේ. ඇතැම්විට ඔවුන්ව මහිස්මතියේ කලචූරීන් විසින් පරාජය කරන්නට ඇත.

ආශ්‍රේයයන්

වාකාටක රාජවංශය
5වන සියවසේ ඉන්දියානු රජවරු
ධාරාශිව් ලෙන්

ධාරාශිව් ලෙන් යනු ඉන්දියාවේ මහාරාෂ්ට්‍ර ප්‍රාන්තයේ ඔස්මානාබාද් නගරයට 8 km නුදුරින් පිහිටි බලාඝත් කඳුවැටියේ ඇති ලෙන් 7කින් සමන්විත ලෙන් සංකීර්ණයකි. මෙම ලෙන් ඉන්දියාවේ පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුවේ අවධානයට ලක්වූ අතර ජෙම්ස් බර්ගස් විසින් රචිත Archaeological survey of India ග්‍රන්ථයේ ද මේ පිළිබඳ සඳහන් වේ. මහාරාෂ්ට්‍ර රජය විසින් ධාරාශිව් ලෙන් ආරක්ෂිත ප්‍රදේශයක් ලෙස ප්‍රකාශයට පත්කොට ඇත.

ඉතිහාසය
ධාරාශිව් ලෙන් ක්‍රි.ව. 5-7වන සියවස් අතර කාලයේ නිර්මාණය වන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ. පළමු ලෙන ක්‍රි.ව. 10වන සියවසේ රාෂ්ට්‍රකූටයන්ගේ සමයේ සොයාගැනුණු අතර මෙම ලෙන් බෞද්ධ ලෙන් ද, නැතහොත් ජෛන ලෙන් ද යුනවෙන් වාද විවාද පවතියි. විශ්වාස කෙරෙන්නේ මුලින් මෙම ලෙන් බෞද්ධ ලෙන් වූ බවත්, පසුව ඒවා ජෛනාගමිකයන්ගේ ප්‍රයෝජනයට ගෙන ඇති බවයි.

ලෙන්

මෙහි ලෙන් 7ක් ඇති අතර,  ඉන් 1වන ලෙස කුළුණු 20ක පීඨිකාවකින් සමන්විත ය. ප්‍රධාන ලෙනක් වන ලෙන් අංක 2 අජන්තාවේ වාකාටක ලෙන් ආදර්ශයට ගෙන තනා ඇත. මෙහි මධ්‍ය ශාලාව අඩි 80 x 80 ප්‍රමාණයේ වන අතර, එහි භික්ෂූන්ගේ වාසය සඳහා කුටි 14ක් ඇත. ගර්භගෘහයේ පද්මාසනයෙන් වැඩහිඳින ගෞතම බුදුන් වහන්සේගේ ප්‍රතිමාවක් ඇත. තෙවන ලෙන ද පළමු ලෙනට සමාන වන අතර, මෙහි පසුව ඇති ලෙන් ජෛන ලෙන් වේ.

වර්තමාන තත්ත්වය
ධාරාශිව් ලෙන් බෞද්ධ සහ ජෛන යන සම්ප්‍රදායයන් දෙකටම අයත් යැයි මත ඉදිරිපත්ව තිබේ. කෙසේනමුත් මහාරාෂ්ට්‍ර ප්‍රාන්තයේ ලෙන් 1200ක ජේම්ස් බර්ගස් විසින් සිදුකරන ලද අධ්‍යයනයක දී පෙනීගොස් ඇත්තේ සැබැවින්ම ක්‍රි.ව. 5වන සියවසේ දී ධාරාශිව් ලෙක් බෞද්ධ ලෙන් වූ බවයි. 12වන සියවසේ දී ඉන් ඇතැම් ලෙන් ජෛන ලෙන් බවට පත්වී ඇත.

මේවාත් බලන්න
 අජන්තා ලෙන්
 එල්ලෝරා ලෙන්
 තුල්ජා භවානි දේවාලය

ආශ්‍රේයයන්

ඔස්මානාබාද් දිස්ත්‍රික්කයේ සංචාරක ආකර්ෂණයන්
බෞද්ධ ලෙන්
ඉන්දියානු ශෛලමය ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය
මහාරාෂ්ට්‍රයේ ලෙන්
ජෛන ශෛලමය ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය
12වන සියවසේ ජෛන ‍දේවාල
මීරා

මීරා, සැවොම දන්නා පරිදි මීරා බායි හෙවත් මීරාබායි යනු , 16වන සියවසේ විසූ හින්දු යෝගී කිවිදියක මෙන්ම  ක්‍රිෂ්ණා දෙවියන්ගේ බැතිමතියකි. ඇයව භක්තිමත්ව සෘෂිවරියක් ලෙසින් විශේෂයෙන් උතුරු ඉන්දීය හින්දු සමාජයේ පුදනු ලැබේ.

මීරා බායි ඉන්දියවේ රාජස්ථානයේ, පාලි දිස්ත්‍රික්කයේ කුද්කිවල රාජ්පුත් රාජකීය පවුලක උපන්නාය. ඇයව සඳහන් කරන්නේ භක්තමල් වශයෙන් වන අතර, ක්‍රි.ව1600 පමණ කාලයේදී ඇය භක්ති සම්ප්‍රධායය පෝෂණය කළ අයෙක් ලෙස ස්ථිරකරයි.  සමාජය සහ පවුල් චාරිත්‍ර කෙරෙහි මීරා දැක්වූ නිර්භය සහ ඇය ලක්වු පීඩාවන් පිළිබදව බොහෝ ජනප්‍රවාදවල සඳහන් වේ.ඇය ක්‍රිෂ්ණා දෙවියන් වෙනුවෙන් තම ආත්මය  පරිත්‍යාග කළ අතර ක්‍රිෂ්ණා ඇගේ සැමියාබව ඇය පිළිගන්නා ලදි.ඇයගේ මෙම ආගමික ප්‍රතිපත්තිය හේතුවෙන් ඥාතීන් ඇයට හින්සා කරන ලදි.  ඇය අති මහත් ප්‍රමාණයක ජනකතා සහ සාන්තුවරියන්ගේ චරිතාපදාන සහ පුරාවෘතවල ප්‍රධාන මාතෘකාව විය.නමුත් මෙම කතා හා සිදුවීම් අතින් එකිනෙකට පරස්පර ස්වභාවයක් ගනී.

ක්‍රිෂ්ණා දෙවියන් මීරා හා සම්බන්ධ කොට ඉන්දියානු සම්ප්‍රධායයයේ දහස් සංඛ්‍යාත භක්තිගීත ප්‍රමාණයක් ලියවී ඇත.නමුත් සියගණනක්වූ ස්වල්ප පිරිසක් විශ්වාස කරන්නේ ,පැරණි විද්වතුන් කාව්‍ය ද්විත්වයක් පමණක් ලියා ඇතිබවත් බොහෝ කාව්‍යයන් රචනාවී ඇත්තේ 18වනසියවසේදී බවයි.  බොහෝ කාව්‍යයන්හි මීරා ආරෝපණය කර ඇත්තේ වෙනත් අයෙක් පසුව ඇයගේ ගුණ වර්ණනා කරන අයුරෙනි. මෙම කාව්‍යයන් පොදුවේ හඳුන්වනු ලබන්නේ බජන්ගීත ලෙසයි.මේවා ඉන්දියාවේ අතිශයෙන් ජනප්‍රියවේ. හින්දුදේවස්ථාන වන, චිත්තෝර්ගාර් බලකොටුව වැනි ස්ථාන,මීරා බායි ගේ මතකයන් සඳහා කැපකොට ඇත.නූතන කාලයේදී, චිත්‍රපට,හාස‍්‍ය උපදවන සිදුවීම් ,සහ වෙනත් ජනප්‍රිය සාහිත්‍යයන් මැය ආශ්‍රයෙන් නිර්මාණය වී තිබේ.

මේවාත් බලන්න 
 ආන්දාල
 භජන්
 භක්ති ඉරියව්ව
 ක්‍රිෂ්ණා
 විෂ්ණු

ආශ්‍රේයයන්

බාහිර සබැඳි 

මීරාබායි සහ ඇගේ භක්ති ව්‍යාපාරය, S. M. Pandey and Norman Zide (1965), History of Religions, Vol. 5, No. 1, pages 54–73
රාජස්ථානයේ මීරාබායි,පරීතා මුක්තා (1989)

1498 දී උපත්
1547 දී මරණ
හින්දු ආගමික නායිකාවෝ
16වන සියවසේ හින්දු ආගමික නායිකාවෝ
හින්දු කිවිදියෝ
ඉන්දියානු ආගමික නායිකාවෝ
ක්‍රිෂ්ණා සම්බන්ධ පුද්ගලයෝ
රාවිදාසියා
මත් සෘශි
හින්දු ජනප්‍රවාද
ඉන්දියානු කිවිදියෝ
ක්‍රිෂ්ණාගේ බැතිමතුන් 
භක්ති ව්‍යාපාරය
පාලි දිස්ත්‍රික්කයේ පුද්ගලයෝ
16වන-සියවසේ ඉන්දියානු පුද්ගලයෝ
16වන-සියවසේ ඉන්දියානු කිවිදියෝ
16වන-සියවසේ ඉන්දියානු කාන්තාවෝ
රාජස්ථානයේ කවියෝ
රාජස්ථානයේ ලේඛ්කාවෝ
මල්හාරි (ගීතය)

"මල්හාරි" () යනු 2015 බ්ලොක්බස්ටර බොලිවුඩ් චිත්‍රපටයක් වන බාජිරාඕ මස්තානි තුළ අන්තර්ගත ගීතයකි. මෙම ගීතය නිර්මාණය කරන ලද්දේ සංජේ ලීලා භන්සාලි විසිනි. එය ගායනා කරන්නේ විශාල් දඩ්ලානි විසිනි. මෙහි පද රචනය සිදුකරන ලද්දේ ප්‍රශාන්ත් ඉන්ගෝලේ විසිනි. ගීතයේ වීඩියෝවෙහි ‍රන්වීර් සිං රංගනයේ යෙදෙයි. මෙහි නර්තන රචනය සිදුකරන ලද්දේ ගනේෂ් ආචාර්ය විසිනි. මෙම චිත්‍රපටය දෙමළ සහ තෙලිඟු භාෂාවලින් හඬකැවුණු අතර, මෙම ගීතය දෙමළෙන් "තඩක්කු තඩක්කු" යනුවෙන් ද, තෙලිඟු බසින් "මහාලිංගා" ලෙස ද මුදාහැරිණි. මෙහි හින්දි ප්‍රභේදය 2015 නොවැම්බර් 29 දින නිකුත් කෙරිණි. දෙමළ  සහ තෙලිඟු ප්‍රභේද සඳහා දිව්‍යා කුමාර්, අරුන් ඉන්ග්ලේ, කෞස්තුභ් දාතර් සහ මණි අයියර් ගායනයෙන් දායක වූහ.

මෙහි දෙමළ ප්‍රභේදයේ පද රචනය මදන් කාර්කි විසින් ද, තෙලිඟු ප්‍රභේදයේ පද රචනය රාමජෝගයියා සාස්ත්‍රි විසින් ද සිදුකරන ලදී.

ඇගයුම්

මේවාත් බලන්න 
බාජිරාඕ මස්තානි
බාජිරාඕ මස්තානි (ධ්වනිපථය)

ආශ්‍රේයයන්

බාහිර සබැඳි 
 iTunes
 සාව්න් ඔස්සේ මාර්ගස්ථ මුදාහැරීම
 ගානා ඔස්සේ මාර්ගස්ථ මුදාහැරීම
 දෙමළ ප්‍රභේදයේ සාව්න් ඔස්සේ මාර්ගස්ථ මුදාහැරීම
 තෙලිඟු ප්‍රභේදයේ සාව්න් ඔස්සේ මාර්ගස්ථ මුදාහැරීම

හින්දි ගීත
හින්දි චිත්‍රපට ගීත
චිත්‍රපට සඳහා ලියැවුණු ගීත
2015 ගීත
ආජ් ඉබාදත්

"ආජ් ඉබාදත්" () යනු 2015 බ්ලොක්බස්ටර බොලිවුඩ් චිත්‍රපටයක් වන බාජිරාඕ මස්තානි තුළ අන්තර්ගත ගීතයකි. මෙම ගීතය නිර්මාණය කරන ලද්දේ සංජේ ලීලා භන්සාලි විසිනි. එය ගායනා කරන්නේ ජාවෙඩ් බෂීර් විසිනි. මෙහි පද රචනය සිදුකරන ලද්දේ ඒ. එම් ටුරාස් විසිනි. ගීතයේ වීඩියෝවෙහි ‍රන්වීර් සිං සහ දීපිකා පඩුකෝන් රංගනයේ යෙදෙයි. මෙම චිත්‍රපටය දෙමළ සහ තෙලිඟු භාෂාවලින් හඬකැවුණු අතර, මෙම ගීතය දෙමළෙන් "ප්‍රාර්ථනෛ" යනුවෙන් ද, තෙලිඟු බසින් "නාටෝ මුඛා මුඛි" ලෙස ද මුදාහැරිණි. දෙමළ  සහ තෙලිඟු ප්‍රභේද සඳහා ජාවෙඩ් අලි, අරුන් ඉන්ග්ලේ, ශ්‍රේයාස් පුරණික්, ශෂී සුමන් සහ මණි අයියර් ගායනයෙන් දායක වූහ.

මෙහි දෙමළ ප්‍රභේදයේ පද රචනය මදන් කාර්කි විසින් ද, තෙලිඟු ප්‍රභේදයේ පද රචනය රාමජෝගයියා සාස්ත්‍රි විසින් ද සිදුකරන ලදී.

ඇගයුම්

මේවාත් බලන්න 
බාජිරාඕ මස්තානි
බාජිරාඕ මස්තානි (ධ්වනිපථය)

ආශ්‍රේයයන්

බාහිර සබැඳි 
 iTunes
 සාව්න් ඔස්සේ මාර්ගස්ථ මුදාහැරීම
 ගානා ඔස්සේ මාර්ගස්ථ මුදාහැරීම
 දෙමළ ප්‍රභේදයේ සාව්න් ඔස්සේ මාර්ගස්ථ මුදාහැරීම
 තෙලිඟු ප්‍රභේදයේ සාව්න් ඔස්සේ මාර්ගස්ථ මුදාහැරීම

හින්දි ගීත
හින්දි චිත්‍රපට ගීත
චිත්‍රපට සඳහා ලියැවුණු ගීත
2015 ගීත
අයනීකරණ ශක්තිය

අයනීකරණ ශක්තිය යනු වායුමය අවස්ථාවේ මූලද්‍රව්‍ය පරමාණු වලින් ඉලෙක්ට්‍රෝන ඉවත් කර ධන අයන සෑදීමයි.එහිදී ඍණ ආරෝපිත ඉලෙක්ට්‍රෝන ධන ආරෝපිත න්‍යෂ්ටිය සමග පවතින ආකර්ෂණ බලය බිද හෙලමින් ඉලෙක්ට්‍රෝන ඉවත් කල යුතු වේ. ඒ සදහා අවශ්‍ය ශක්තිය අයණීකරණ ශක්තිය වේ.
ගජානනා

"ගජානනා" () යනු 2015 බ්ලොක්බස්ටර බොලිවුඩ් චිත්‍රපටයක් වන බාජිරාඕ මස්තානි තුළ අන්තර්ගත ගීතයකි. මෙම ගීතය නිර්මාණය කරන ලද්දේ ශ්‍රේයාස් පුරාණික් විසිනි. එය ගායනා කරන්නේ සුඛ්වින්දර් සිං විසිනි. මෙහි පද රචනය සිදුකරන ලද්දේ ප්‍රශාන්ත් ඉන්ගෝලේ විසිනි. මෙම චිත්‍රපටය දෙමළ සහ තෙලිඟු භාෂාවලින් හඬකැවුණු අතර, මෙම ගීතය දෙමළෙන් "විනායකා" යනුවෙන් ද, තෙලිඟු බසින් "ගජානනා" ලෙස ද මුදාහැරිණි. දෙමළ  සහ තෙලිඟු ප්‍රභේද සඳහා දිව්‍යා කුමාර්, අරුන් ඉන්ග්ලේ, කෞස්තුභ් දාතර්, මණි අයියර්, දීප්ති රෙගේ, අර්චනා ගෝරේ සහ ප්‍රගති ජෝෂි ගායනයෙන් දායක වූහ.

මෙහි දෙමළ ප්‍රභේදයේ පද රචනය මදන් කාර්කි විසින් ද, තෙලිඟු ප්‍රභේදයේ පද රචනය රාමජෝගයියා සාස්ත්‍රි විසින් ද සිදුකරන ලදී.

ධ්වනිපථ ඇල්බමයේ පළමු ගීතය ලෙස මෙම "ගජානනා" ගීතය පූනේහි බාලේවාදි ක්‍රීඩාංගනයේ ශ්‍රී ශිව් ඡත්‍රපති ස්පෝර්ට්ස් කම්ප්ලෙක්ස් හි දී මුදාහැරුණේ චිත්‍රපටයේ අධ්‍යක්ෂ සංජේ ලීලා භන්සාලි, රන්වීර් සිං සහ දීපිකා පඩුකෝන්ගේ සහභාගිත්වයෙනි.

ඇගයුම්

මේවාත් බලන්න 
බාජිරාඕ මස්තානි
බාජිරාඕ මස්තානි (ධ්වනිපථය)

ආශ්‍රේයයන්

බාහිර සබැඳි 
 iTunes
 සාව්න් ඔස්සේ මාර්ගස්ථ මුදාහැරීම
 ගානා ඔස්සේ මාර්ගස්ථ මුදාහැරීම
 තෙලිඟු ප්‍රභේදයේ සාව්න් ඔස්සේ මාර්ගස්ථ මුදාහැරීම

හින්දි ගීත
හින්දි චිත්‍රපට ගීත
චිත්‍රපට සඳහා ලියැවුණු ගීත
2015 ගීත
ඉතිහාස මුලාශ්‍ර

ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය පිළිබඳ ඇති මූලාශ්‍ර ප්‍රදාන  වශයෙන් කොටස් දෙකක්ට බෙදා වෙන්කල හැකිය.
 සාහිත්‍ය මුලාශ්‍ර 
 පුරාවිද්‍යාත්මක මුලාශ්‍ර
1.සාහිත්‍ය මුලාශ්‍රhttps://si.m.wikipedia.org/wiki/%E0%B6%9C%E0%B7%9C%E0%B6%B1%E0%B7%94%E0%B7%80:GLO1_Homo_sapiens_small_fast.gif 

මෙම සාහිත්‍ය මුලාශ්‍රය ද තවදුරටත් ප්‍රදාන කොටස් දෙකකට වෙනකොට දැක්විය හැක .
 දේශීය සාහිත්‍ය මුලාශ්‍ර 
 විදේශීය සාහිත්‍ය මුලාශ්‍ර 
1.දේශීය සාහිත්‍ය මුලාශ්‍ර 
 දීප වංශය 
ශ්‍රීලංකාවේ පුරාණතම දේශීය සාහිත්‍ය මුලාශ්‍රය වන්නේ දීප වංන්ශයි.මෙය ක්‍රිස්තුවර්ෂ 4 දී පමණ රචනාකොට ඇත .මෙහි පුනුරුක්ති දෝෂ ඉතා අදික බැවින් මෙය වෙනුවට මහාවංශය රචනා කොට ඇත .දීපවංශයෙහි මහසෙන්රජ සාමය තෙක් තොරතුරු ඇතුලත් වේ.
England
 මහාවංශය 
මහාවංශය කොටස් කිහිපයකින් සමන්විත වෙයි .මෙහි පළමු කොටස අනුරාධපුර දික්සද සෙනෙවියා පිරිවෙනෙහි විසු මහානාම නම් බික්ෂුවක් විසින් සිදු වී ඇත .මෙහිද බුදුන් වහන්සේගේ ලංකා ගමනේ සිට මහසෙන් රජ සාමය අවසානය තෙක් ඓතිහාසික කරුණු ඇතුලත්ය .මෙය ක්‍රිස්තුවර්ෂ පහත්ම හයත්හා අතර කල වකවානු වලදී ලියවෙන්නට ඇති විශ්වාස කෙරේ .වංශය හා දීපවංශය අතර ඇතැම් කරුණු අතර සමානත්වයක් දක්නට ලබෙයි මෙයට හේතුව වන්නේ මෙමෙ ග්‍රන්ථ ප්‍රකාශනයට පෙර ලියවී තිබු සින්හලට්ට කතා මහාවංශය ,උත්තර විහාරට්ට කතා ,විනයට්ට කතා ආදියේ ආබාසය ලැබීම ඊට හේතුව් ඇත . මහාවංශය ලියවී ශතවර්ෂ හතරකට පසු මහාවංශයේ ඇතැම් තැන් විස්තර කිරීමට මහාවංශ ටීකාවක් රචනා කොට ඇත .මෙය වන්සන්තප්පකශිනි නමින් හදුන්වයි .

 මේවාට අමතරව 
බෝදිවංශය ,ථුප වංශය,ධාතුවංශය ,පුජාවලිය ,සධ්ධර්මාලන්කාරය මෙම සාහිත්‍ය මුලාශ්‍ර රජරට ඉතිහාසය හැදෑරීමට ප්‍රයෝජනවත්ය .

කෝට්ටේ රාජධානිය සමය සිට මහනුවර රාජධානිය දක්වා ඉතිහාසය හැදෑරීමට ප්‍රයෝජනවත්ය .

ශාසන ඉතිහාසය රැගත් නිකාය සංග්‍රහය ,දේශපාලන තොරතුරු රැගත් රාජාවලිය ගම්පොල රාජධානියේ සිට කෝට්ටේ රාජධානිය දක්වා ඓතිහාසික තොරතුරු සපයයි .

ශ්‍රීලංකා සාහිත්‍ය මුලාශ්‍ර යොදාගෙන ඉතිහාසය තැනීමේදී මෙම තොරතුරු පිලිබඳ සැලකිලිමත් විය යුතුය 
 මුලාශ්‍ර රචනා වූ කාලය 
 මුලශ්‍රයේ කතුවරයා 
 කතුවරයාගේ අරමුණු
 මුලාශ්‍රය ලිවීමට කරුණු සපයාගත් ආකාරය .

2.විදේශීය සාහිත්‍ය මුලාශ්‍ර

ශ්‍රීලංකාව පිලිබදව විවිද රටවල් ද  සාහිත්‍ය මුලාශ්‍ර රචනා කොට ඇත .
දේවි (2016 චිත්‍රපටය)

දේවි යනු 2016 ඒ.එල්. විජයි විසින් සම-රචනය සහ අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද ඉන්දියානු සංගීතමය ගොතික සංත්‍රාස ප්‍රහසන චිත්‍රපටයකි. මෙහි ප්‍රධාන චරිත නිරූපණය කරන්නේ ප්‍රභූ දේවා සහ තමන්නා විසිනි. සෝනු සූද් සහ ආර්. ජේ. බාලාජි මෙහි සහාය චරිත නිරූපණය කරති.

මුලින් දෙමළ චිත්‍රපටයක් වන මෙය ඒ හා සමගාමීව තෙලිඟු හා හින්දි භාෂාවලින් රූගත කොට මුදාහැරිණේ පිළිවෙලින් අභිනේත්‍රි සහ තුතක් තුතක් තුටියා යන නම්වලිනි. මෙම ත්‍රිත්වයම 2016 ඔක්තෝබර් 7 දින ලොව පුරා මුදාහැරිණි. මෙහි දෙබස් රචනා කරන ලද්දේ ඒ. එල්. විජයි (දෙමළ), කෝන වෙංකට්  (තෙලිඟු), චින්තන් ගාන්ධි (හින්දි) විසිනි.

ආශ්‍රේයයන්

බාහිර සබැඳි 

2016 චිත්‍රපට
ඉන්දියානු චිත්‍රපට
2010 දශකය තුළ දෙමළ-භාෂා චිත්‍රපට
2010 දශකයේ තෙලිඟු-භාෂා චිත්‍රපට
දෙමළ-භාෂා චිත්‍රපට
තෙලිඟු-භාෂා චිත්‍රපට
හින්දි-භාෂා චිත්‍රපට
2010 දශකයේ හින්දි-භාෂා චිත්‍රපට
බහුභාෂා චිත්‍රපට
ඒ. එල්. විජයි අධ්‍යක්ෂණය කළ චිත්‍රපට

ජී. වී. ප්‍රකාශ් කුමාර්ගේ හින්දි චිත්‍රපට ස්වරමාලා
ජී. වී. ප්‍රකාශ් කුමාර්ගේ දෙමළ චිත්‍රපට ස්වරමාලා
සජීඩ්-වජීඩ්ගේ චිත්‍රපට ස්වරමාලා
ගෝපි සුන්දර්ගේ චිත්‍රපට ස්වරමාලා
ඉන්දියානු ප්‍රහසන සංත්‍රාස චිත්‍රපට
මද්‍රාසපට්ටිනම්

මදරාසපට්ටිනම් () යනු ඒ. එල්. විජයි විසින් රචනය සහ අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද 2010 ඉන්දියානු දෙමළ කාලාන්තර නාට්‍ය චිත්‍රපටයකි. චිත්‍රපටයේ ප්‍රධාන චරිත නිරූපණය කරන්නේ ආර්යා සහ ඒමි ජැක්සන් විසිනි. එසේම නසර්, කොචින් හනීෆා සහ ඇලෙක්ස් ඕ'නෙල් ද මෙහි වැදගත් චරිත නිරූපණයක් සිදු කරති. මෙම චිත්‍රපටය 2010 ජූලි 9 දින මුදාහැරිණි. පසුව මෙය තෙලිඟු බසින් හඬකවා ආන්ධ්‍ර ප්‍රදේශයේ මුදාහැරුණේ 1947: අ ලව් ස්ටෝරි යන නමිනි.

ආශ්‍රේයයන්

බාහිර සබැඳි
 
 

ඉන්දියානු චිත්‍රපට
දෙමළ-භාෂා චිත්‍රපට
ඉන්දියානු ඓතිහාසික චිත්‍රපට
1947 පසුබිමෙහි නිර්මාණය වූ චිත්‍රපට
2010 චිත්‍රපට
බ්‍රිතාන්‍ය රාජ් පසුබිමෙහි නිර්මාණය වූ චිත්‍රපට
ඒ. එල්. විජයි අධ්‍යක්ෂණය කළ චිත්‍රපට
ජී. වී. ප්‍රකාශ් කුමාර්ගේ දෙමළ චිත්‍රපට ස්වරමාලා
2010 දශකය තුළ දෙමළ-භාෂා චිත්‍රපට
ලන්ඩනය පසුබිමෙහි නිර්මාණය වූ චිත්‍රපට
ලන්ඩනයේ රූගත වූ චිත්‍රපට
චෙන්නායි පසුබිමෙහි නිර්මාණය වූ චිත්‍රපට 
චෙන්නායිහි රූගත වූ චිත්‍රපට
ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් කණ්ඩායමේ එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍ය හා පකිස්ථාන තරග සංචාරය 2017-18

වර්තමානයෙහි ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් කණ්ඩායම 2017 සැප්තැම්බර සහ ඔක්තොම්බර මාස තුලදී එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යය තුල සංචාරයෙහි යෙදෙන්නේ,   පකිස්තාන ක්‍රිකට් කණ්ඩායමට එරෙහිව ටෙස්ට් තරග දෙකක්, එක් දින ජාත්‍යන්තරයන් (එදිජා) පහක් සහ  විස්සයි20 ජාත්‍යන්තරයන් (වි20ජා) තුනක් තරග වැදීම සඳහාය. මිස්බා-උල්-හක් විශ්‍රාම ගැනීමෙන් අනතුරුව, සෆ්රාස් අහමඩ් විසින් පකිස්තාන  නායකත්වය සැපයුනු පළමු ටෙස්ට් තරග කිහිපයද මෙයට අඩංගු විය.

2017 අගෝස්තු මාසයෙහිදී ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් සභාපති තිලංග සුමතිපාල ප්‍රකාශ කලේ, ඔක්තොම්බර මාසයෙහිදී පැවැත්වෙන වි20ජා තරග තුන අතුරින් එකක් හෝ පකිස්තානයෙහි ලාහෝරයෙහිදී තරග වැදීමට ඔහු මනාප බවකි.  2009 වසරෙහිදී ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් කණ්ඩායම වෙත ත්‍රස්තවාදී ප්‍රහාරයක් එල්ලවූයේ ලාහෝරයෙහි ගඩාෆි ක්‍රීඩාංගණය වෙත ගමන් කරමින් සිටියදීය. එතැන් පටන් පකිස්තානය වෙත සංචාරයෙහි යෙදුනු එකම ටෙස්ට් කණ්ඩායම වූයේ   2015 මැයි මාසයෙහි සංචාරයෙහි යෙදුනු සිම්බාබ්වේ කණ්ඩායම විය. 2017 සැප්තැම්බර මාසය වන විට තරග කාලසටහන තහවුරු කර තිබූ අතර අවසන් වි20ජා තරගය ලාහෝරයෙහි පැවැත්වීමට නියමිත විය. ලාහෝරයෙහි තරගයට සහභාගි වීමට ක්‍රිඩකයන්ට  "ගිවිසුම්කර බැඳීමක්" ඇති බවක් ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් පැවසුවද, පකිස්තානය වෙත සංචාරයෙහි නොයෙදෙන ක්‍රිඩකයන් වෙත  දන්ඩනයන් පැනවෙන බවක් සිතිය නොහැක.  වර්තමාන ශ්‍රී ලංකා කණ්ඩායමෙහි චාමර කපුගෙදර සහ සුරංග ලක්මාල් 2009 ත්‍රස්තවාදී ප්‍රහාරයෙහිදී බස් රථය තුල සිටි අතර, ඔවුන් දෙදෙනාම වි20ජා සංචිතයට තෝරා ගැනීමට ඉඩ ඇත.

ශ්‍රී ලංකා කණ්ඩායම සහභාගිවූ පළමු දිවා/රාත්‍රී ටෙස්ට් තරගය වූ දෙවන ටෙස්ට් තරගය, දිවා/රාත්‍රී ඉසව්වක් ලෙසින් තරග වැදිණි. ටෙස්ට් සහ එදිජා තරග ඉසව් සඳහා  විනිසුරුවන් නම් කිරීම, 2017 සැප්තැම්බර 27 දිනදී  පකිස්තාන ක්‍රිකට් පාලක මණ්ඩලය (පීසීබී) වෙතින් සිදුවිය.ශ්‍රී ලංකාව විසින් ටෙස්ට් තරගාවලිය 2–0 ලෙසින් ජයග්‍රහණය කෙරිණි . එය එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යය තුල  පකිස්තානයෙහි පළමුවන  අන්ත පරාජය වූ අතර,   2002 ඔක්තොම්බරයෙහිදී ඕස්ට්‍රේලියාව වෙතින්  3–0 ලෙසින් පරාජය වීමෙන් පසුව තම රට විසින් සත්කාරකත්වය සැපයුනු තරගාවලියකදී එය විසින් ලැබූ දෙවන අන්ත පරාජය විය.

සංචිත 

එක්දින තරගාවලියට පෙර මොහොමඩ් අමීර් ආබාධයකට ලක්ව පාකිස්තාන සංචිතයෙන් ඉවත් වූ අතර ඔහු වෙනුවට උස්මාන් ඛාන් කණ්ඩායමට එක්විය. නුවන් ප්‍රදීප් ආබාධයකට ලක්ව ශ්‍රී ලංකා එක්දින සංචිතයෙන් ඉවත් කෙරුණු අතර ඔහු වෙනුවට ළහිරු ගමගේ කණ්ඩායමට එක්කර තිබේ. තෙවැනි එක්දින තරගයට පෙර සධීර සමරවික්‍රම ශ්‍රී ලංකා එක්දින සංචිතයට එක් කර ඇත.

ටෙස්ට් තරග

පළමු තරගය

දෙවන තරගය

එක්දින තරග

පළමු තරගය

දෙවන තරගය

තෙවන තරගය

හතරවන තරගය

පස්වන තරගය

විස්සයි20 තරග

පළමු තරගය

දෙවන තරගය

තෙවන තරගය

මුලාශ්‍ර
ෂානිවාර් වාඩා

ෂානිවාර්වාඩා () යනු ඉන්දියාවේ මහාරාෂ්ට්‍රයේ පූනේ නගරයේ පිහිටි බලකොටුවකි. 1732දී ඉදිවූ මෙය, 1818 තෙක්ම මරාඨ අධිරාජ්‍යයේ පේෂ්වාවරුන්ගේ ආසනයව පැවතිණි. 1818දී තෙවන ඇංග්ලෝ-මරාඨ යුද්ධයේ දී බ්‍රිතාන්‍ය නැගෙනහිර ඉන්දියානු වෙළඳ සමාගම යටතට පත් විය.  මරාඨ අධිරාජ්‍යයේ නැගීමත් සමග, මෙම මාලිගය 18වන සියවසේ ඉන්දියානු දේශපාලනයේ කේන්ද්‍රස්ථානයක් බවට පත් විය.

1828දී  විස්තර කළ නොහැකි අයුරින් අයුරින් ඇතිවූ ගින්නක් හේතුවෙන් මෙම බලකොටුවේ විශාල ප්‍රදේශයක් විනාශ විය. නමුත් ශේෂව ඇති නටබුන් සංචාරක ආකර්ෂණයක් බවට පත්ව ඇත.

මේවාත් බලන්න
භොන්ස්ලේ ඡත්‍රපතිවරුන්ගේ නව මාලිගය, කොල්හාපූර්
ගේක්වාඩ්වරුන්ගේ ලක්ෂ්මී විලාස් මාලිගය, වඩෝදරා
සින්ඩියාවරුන්ගේ ජයි විලාස් මාලිගය, ග්වලියෝර්
හෝකාර්වරුන්ගේ රාජ්වාඩා, ඉන්දෝර්
භොන්ස්ලේවරුන්ගේ තන්ජාවූර් මරාඨ මාලිගය
මහාරාෂ්ට්‍රයේ බලකොටු ලැයිස්තුව

ආශ්‍රේයයන්

බාහිර සබැඳි

මරාඨ අධිරාජ්‍යයේ ගොඩනැගිලි සහ ව්‍යූහ
ඉන්දියාවේ රාජකීය නවාතැන්
මහාරාෂ්ට්‍රයේ මාලිගා
පූනේ දිස්ත්‍රික්කයේ බලකොටු
පූනේහි සංචාරක ආකර්ෂණයන්
පූනේහි ඉතිහාසය
පූනේහි ගොඩනැගිලි සහ ව්‍යූහ
ලීච්ටන්ස්ටේන්

ලිච්ටෙන්ස්ටයින්, Principality of Liechtenstein  (, ) යනු මධ්‍යම යුරෝපයේ පිහිටි භූමියෙන් වට වූ රටකි. එහි දේශ සීමා වන්නේ බටහිරින් ස්විට්සර්ලන්තයත් නැගෙනහිරින් ඔස්ට්‍රියාවත් ය. 

ජර්මන් භාෂාව කතා කරන ලොව කුඩාම රාජ්‍යය වන්නේ ලිච්ටෙන්ස්ටයිනය යි. එය නගර සභා 11 කට බෙදා ඇති ව්‍යවස්ථාපිත රාජාණ්ඩුවකි. එහි අගනුවර වාඩුස් වේ. ලිච්ටෙන්ස්ටයින් හි  භූමියෙන් වැඩිමනක්, කඳු වලින් සමන්විත වෙයි. එබැවින් එය ශීත ඍතු ක්‍රීඩා සඳහා ජනප්‍රිය ය. 160km2 (වර්ග සැතපුම් 62) කට වඩා මදක් වැඩි භූමි ප්‍රදේශයකින් යුතු මෙහි ඇස්තමේන්තුගත ජනගහණය 37,340 කි. විශාලතම නගර සභාව ෂාන් වේ.

ආර්ථිකමය වශයෙන් ලොව තෙවන ඉහළතම ඒක පුද්ගල දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය පවතින්නේ ලිච්ටෙන්ස්ටයින්හි යි. එය දෙවැනි වන්නේ කටාර් සහ ලක්සම්බර්ග් වලට පමණි. රැකියා විරහිත ප්‍රතිශතය 1.5% ක් වන අතර එම අගය, ලොව අවම රැකියා විරහිත ප්‍රතිශත අතර පවතී. 

වගා කරන ලද භූමි ප්‍රදේශ සහ කුඩා ගොවිපළවල් බොහෝමයක් රටේ උතුරු සහ දකුණු ප්‍රදේශ වල පිහිටා ඇත.

මූලාශ්‍ර

බාහිර සබැදුම් 

 Liechtenstein Official site of the Principality of Liechtenstein
 Chief of State and Cabinet Members
 Tourism Liechtenstein - The official tourism page of Liechtenstein
 Kunstmuseum Liechtenstein - The national Gallery of Liechtenstein
 Hochschule Liechtenstein - University of Applied Sciences Liechtenstein
 History of Liechtenstein: Primary documents from EU Docs
 
 Liechtenstein from UCB Libraries GovPubs
 
 
 
 Photos of Liechtenstein
 "Arukikata" Liechtenstein, Traveller's guide written in Japanese/English
 Russian Portal about Principality of Liechtenstein
 Sarah Lyall, "For Rent: One Principality. Prince Not Included." New York Times, 25 March 2003

යුරෝපා රටවල්‎
රාජධානි
කනගාවා එපිට මහා රළ

හෙවත් මහා රළ හෝ සරලව රළ යුනවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ජපන් උකියෝ-ඉ සිත්තරකු වන හොකුසායි විසින් නිර්මාණය කරන ලද දැවඅච්චු මුද්‍රණයකි. මෙය 1829 සහ 1833 අතර කාලයේ ප්‍රකාශයට පත් කොට ඇත. පසුකාලීන එඩෝ යුගයට අයත් මෙය  හොකුසායිගේ ෆූජි කන්දේ දර්ශන තිස් හය සිතුවම් මාලාවේ පළමු සිතුවම ද වේ. හොකුසායිගේ වඩාත්ම ප්‍රකට කෘතිය වන මෙය, ලොව පුරා වඩාත්ම ප්‍රසිද්ධියට පත් ජපන් කලා නිර්මාණයක් ලෙස ද සැලකේ.

මෙමගින් නිරූපණය වන්නේ කනගාවා ප්‍රාන්තයේ මුහුදේ ඇති බෝට්ටු දැවැන්ත රළක බලපෑමට ලක්වන ආකාරයයි. ඇතැම් අවස්ථාවන්හි දී සුනාමියක් යැයි ද අනුමාන කෙරෙන මෙය බොහෝවිට විශාල රළ පහරක් ලෙස සැලකේ. සිතුවම් මාලාවේ සෑම සිතුවමකම පාහේ දක්නට ලැබෙන ෆූජි කන්ද මෙහි ද නිරූපිත ය. එය පසුබිමින් දිස්වේ.

මෙම මුද්‍රණයේ උපස්ථිතීන් මෙට්‍රොපොලිටන් කලා කෞතුකාගාරය, බ්‍රිතාන්‍ය කෞතුකාගාරය, චිකාගෝ කලායතනය, ලොස් ඇන්ජලීස් ප්‍රාන්ත කලා කෞතුකාගාරය සහ මෙල්බර්න්හි වික්ටෝරියා ජාතික කලාගාරය මෙන්ම ප්‍රංශයේ ජිවර්නිහි ක්ලෝඩ් මොනේගේ නිවස ඇතුළු බටහිර එකතූන් ගණනාවකම දැකගත හැක.

සටහන්

බාහිර සබැඳි 

 "කනගාවා එපිට මහා රළ" සඳහා මෙට්‍රොපොලිටන් කාල කෞතුකාගාරයේ (නිව් යෝක්) ඇති සටහන
 බීබීසී ශ්‍රව්‍ය ගොනුව ලෝක ඉතිහාසය වස්තූන් 100කින්
 විවිධ ප්‍රකාශකයන්ගේ නොයෙක් පිටපත් සමග මුල් කෘතිය පිළිබඳ අධ්‍යයනයක්

1832 නිර්මාණ
කට්සුෂිකා හොකුසායිගේ නිර්මාණ
සාගර කලාව
බ්‍රිතාන්‍ය කෞතුකාගාරයේ ආසියානු වස්තූන්
උර මේඛලාව

උර මේඛලාව යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ එක් එක් පස බාහු සමග සම්බන්ධ වන ගාත්‍රා සැකිල්ලේ පිහිටි අස්ථි කට්ටලයකි. මිනිසුන්ගේ නම් මෙය අක්ෂකාස්ථිය සහ අංසඵලකයෙන් සමන්විත ය; උරහිස අස්ථි තුනකින් සමන්විත සත්ත්ව විශේෂවල මෙය අක්ෂකාස්ථිය, අංසඵලකය සහ කාකතුණ්ඩිකාව යන අස්ථිවලින් සෑදේ. ඇතැම් ක්ෂීරපායී විශේෂවල (බල්ලන් සහ අශ්වයින් වැනි) අංසඵලකයකින් පමණක් මෙය සමන්විත වේ.

ඉහළ ගාත්‍රා සඳහා උර මේඛලාව පහළ ගාත්‍රා සඳහා ඇති ශ්‍රෝණි මේඛලාවට අනුරූප ය. ආක්ෂක සැකිල්ලට ගාත්‍රා සම්බන්ධ කරන මේඛලා ගාත්‍රා සැකිල්ලේ කොටසකි‍.

මිනිසුන් තුළ, උර මේඛලාන සහ ආක්ෂක සැකිල්ල අතර පිහිටි එකම සත්‍ය ව්‍යූහවිද්‍යාත්මක සන්ධිය වන්නේ එක් එක් පස ඇති උරෝස්ථි-අක්ෂකාස්ථි සන්ධියයි‍. අංසඵලකය සහ උරස් කූඩුව අතර ව්‍යූහවිද්‍යාත්මක සන්ධි නොපිහිටන අතර, ඒ වෙනුවට පිහිටි පේශීමය සම්බන්ධතා හෝ කායික විද්‍යාත්මක සන්ධි හේතුවෙන් සුසංහිත ශ්‍රෝණි මේඛලාවට සාපේක්ෂව උර මේඛලාවට පුළුල් පරාසයක චලන දැක්වීමේ හැකියාව ලැබී ඇත. සාමාන්‍යයෙන් ඉහළ ගාත්‍රය බර දැරීමෙන් නිදහස් නිසා, එහි ස්ථායිතාව පුළුල් පරාසයක චලන සඳහා හේතු වී ඇත. අංසඵලකය පමණක් සහිත සත්ත්ව විශේෂවල, ඉදිරි ගාත්‍රය සහ උරස අතර සන්ධි දක්නට නොමැති අතර, සම්බන්ධතාව පේශීමය සම්බන්ධතාවකි.

මේවාත් බලන්න
 උරහිස
 දෙපාවත් බව නිසා මානව සැකිල්ලේ ඇති වෙනස්කම්

ආශ්‍රේයයන්

සැකිලි පද්ධතිය
අධෝහනුව

අධෝහනුව, අධෝහනුක අස්ථිය හෝ යටිහනුව යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ මුහුණේ පිහිටි විශාලතම, ශක්තිමත්ම සහ පහතින්ම පිහිටි අස්ථියයි. යටි හනුව සාදන මෙය පහළ දත් සම්බන්ධ කර තබා ගනියි. අධෝහනුවේ පූර්ව පෘෂ්ඨයේ මධ්‍ය රේඛාව මඳ මියර සැකැස්මකින් යුතු ය. මෙය අධෝහනුක යෝගය පිළිබඳ ඉඟියකි. මෙහි දී අධෝහනුක වර්ධනයේ දී දකුණු සහ වම් ප්‍රසර හා වී ඇත.  සිරුරේ අනෙකුත් යෝගයන් මෙන්, මධ්‍යරේඛා සන්ධානයක් වන මෙහි ද අස්ථි සම්බන්ධ වී ඇත්තේ තන්තුමය කාටිලේජයකින් වන නමුත්, මෙම සන්ධානය හා වීම සිදුවන්නේ මුල්කාලීන ළමාවියේ දී ය.

ව්‍යූහය

අධෝහනුව පහත කොටස්වලින් සමන්විත වේ:
 වක්වූ, තිරස් කොටසක් වන දේහය හෙවත් පාදම. (බලන්න අධෝහනුවේ දේහය).
 ලම්බාකාර කොටස් දෙකක් වන, බාහු, නැතහොත් වෙන් වෙන්ව ගතහොත් බාහුව, ආසන්නව ඍජුකෝණවලින් දේහයේ අග සමග සම්බන්ධ ය. (බලන්න අධෝහනුක බාහුව). මෙම සන්ධියේ දී සෑදෙන කෝණය හනුක කෝණය නම් වේ.
 ගර්තික ප්‍රසරය, අධෝහනුවේ දත් දරා සිටින ප්‍රදේශයයි. (අධෝහනුක දේහයේ ඉහළ කොටස)
 සන්ධාන අග්‍රය, බාහුවෙන් විහිදෙන උත්තර (ඉහළ) සහ අපර නෙරුමකි. මෙය ශංඛක අස්ථිය සමග ශංඛකඅධෝහනුක සන්ධිය සාදයි. 
 තුණ්ඩාකාර ප්‍රසරය, බාහුවෙන් විහිදෙන උත්තර සහ පූර්ව නෙරුමකි. මෙය ශංඛක පේශිය සම්බන්ධ වීමට පෘෂ්ඨය සපයයි.

අධෝහනුව ශංඛකඅධෝහනුක සන්ධියේ දී ශංඛක අස්ථි ද්විත්වය සමග සන්ධානය වේ.

අමතර පින්තූර

මේවාත් බලන්න 

අස්ථි ශබ්දමාලාව
මෞඛ සහ ඌර්ධවහනුකවක්ත්‍ර සැත්කම්
සිමියානු රාක්කය
ව්‍යූහ විද්‍යාත්මක පිහිටීම සඳහා පද

ආශ්‍රේයයන්

බාහිර සබැඳි

  – "මුඛ කුහරය: අස්ථි"
 uni-mainz.de තුළ ඇති සටහන්

පෘෂ්ඨවංශී ව්‍යූහ විද්‍යාව
පක්ෂි හොට‍යේ කොටස්