Suchinthana/si-wikipedia huggingface dataset:
ලැටිනෝ (වර්ගනාමය)

ස්පාඤ්ඤ-භාෂිත යන්නට පර්යාය පදයක් ලෙසින් සාවද්‍ය ලෙසින් භාවිතා වුවද, ලැටිනෝ  හෝ  යනු පරපුරෙන් හෝ උපතින් ලතින් ඇමරිකානු  ජනයා හැඳින්වීමට එක්සත් ජනපදයෙහි ප්‍රධාන වශයෙන් භාවිතා වන පදයකි.  ස්පාඤ්ඤ-භාෂිත යන්න සම්භවයෙන් හෝ පරපුරින් හෝ ස්පාඤ්ඤ භාෂාව කථා කරන පුද්ගලයන්  හැඳින්වෙන පටු පදයක් වන අතර,  සම්භවයෙන් හෝ පරපුරින් හෝ ලතින් ඇමරිකානුවන් වන බ්‍රසීලියානුවන්ද ඇතුළු ඕනෑම අයෙකු හැඳින්වීමට "ලැටිනෝ" යන පදය නිතර භාවිතා වෙයි.

ආශ්‍රිත

එක්සත් ජනපදයෙහි වාර්ගික කණ්ඩායම්
වර්ගනාම
ලැටිනෝ අධ්‍යයනය

ඇමරිකාවේ කතා කරන පරපුරට අයත් මිනිසුන්ගේ පෙළපත ගැන සහ ඔවුන්ගේ අත්දැකිම් ගැන අධ්‍යනයක් ලතින් අධ්‍යනයෙන් සිදුවෙයි. අප්‍රිකානු ඇමරිකානු අධ්‍යනය, ආසියානු ඇමරිකානු අධ්‍යනය සහ ස්වදේශිය ඇමරිකානු අධ්‍යනය වැනි අනෙකුත් ජනවාරගික අධ්‍යනයන් මෙන්ම් ලතින් අධ්‍යනයේදී ලතින් ජනතාවගේ ඉතිහාසය, සංස්කෘතිය දේශපාලනය සහ අත්දැකිම් ගැන කථා කරයි. සමාජ විද්‍යාව ඉතිහාසය, සාහිත්‍යය දේහපාලනික විද්‍යාව හා ලිංගක අධ්‍යනය වැනි නොයෙකුත් අධ්‍යනයන් ලතින් අධ්‍යනයේ යෙදෙන උගතුන්ට තම අධ්‍යනයට යොදා ගනී.

ඉතිහාසය

සංගණ්‍ය විද්වතුන් 

 Gloria F. Anzoldua - 	චිකාගෝ අධ්‍යයනය පිළිබඳ ශිෂ්‍යත්වලාභියෙක් සහ ක්‍රියාවාදියෙක්.

	Frances Aparicio - චිකාගෝවෙහි  Illinois විශ්වවිද්‍යාලයේ ලතින් ඇමෙරිකානු සහ ලතින් අධ්‍යයනය පිළිබඳ වැඩසටහනේ මහාචාර්යවරයෙක්.

 Juan Bruce - nova - UC Irvine  වල ස්පාඤ්ඤ හා පෘතුගාල භාෂා පිළිබඳ මහාචාර්ය

 Alrene Davila - මානව විද්‍යාව සමාජ හා සංස්කෘතික විශ්ලේෂණය පිළිබඳ මහාචාර්ය නිව්යෝක් විශ්වවිද්‍යාල.

 Juan Flores - 	අප්‍රිකාණු සහ ලතින් අධ්‍යයනය පිළිබඳ මහාචාර්ය, නිව්යෝර්ක් විශ්වවිද්‍යාලය, Hunter විද්‍යාලය, නිව්යෝක් නගර විශ්වවිද්‍යාල උපාධිධාරී මධ්‍යස්ථානයේ සමාජ විද්‍යාඥ සහ නිව්යොක් නගර විශ්වවිද්‍යලයේ  Puerto Rican අධ්‍යයන අංශයේ හිටපු අධ්‍යක්ෂක.

 Suzanne Oboler - Puerto Rican සහ ලතින් ඇමෙරිකානු අධ්‍යයනය පිළිබඳ මහාචාර්ය - John jay විද්‍යාලය.  ' ලතින් අධ්‍යයනය' සඟරාවේ ආරම්භක කතෘ.

 Americo Paredes. 1915-1999 හිටපු Dickson, Allen සහ Anderson Centennial මහාචාර්ය ඔස්ටින් ටෙක්සාස් විශ්වවිද්‍යාලය.

Gustavo Perez Firmat - David feinson මානව ශ්‍රාස්ත්‍ර මහාචාර්ය - කොලොම්බියානු විශ්වවිද්‍යාලය.

 José David Saldivar - UC Berkeley විශ්වවිද්‍යාලයේ ඉංග්‍රීසි දෙපාර්තමේන්තුවේ සහයක මහාචාර්ය.

Illan Stavans – Lewis - Sebring ජනවාර්ගික අධ්‍යයනය පිළිබඳ මහාචාර්ය Amherst විද්‍යාලයේ ලතින් ඇමෙරිකානු සහ ලතින් සංස්කෘතිය පිළිබඳ මහාචාර්ය

ප්‍රධාන පාඨමාලා/අධ්‍යයනාංශ

	චිකානෝ අධ්‍යයන ආයතනය - UC Santa Barbara හි - ආරම්භය 1969

	චිකානෝ අධ්‍යයන පර්යේෂණ මධ්‍යස්ථානය - UCLA හි - ආරම්භය 1969

	ලතින් අධ්‍යයන වැඩ සටහන -  Corell විශ්වවිද්‍යාලය - ආරම්භය 1987

	ලතින් ක්‍රියාමාර්ග පර්යේෂණ මධ්‍යස්ථානය UC Berkley ප්‍රාන්ත විශ්වවිද්‍යාලය - ආරම්භය 1988

	ස්පාඤ්ඤ පර්යේෂණ මධ්‍යස්ථානය - Arizona ප්‍රාන්ත විශ්වවිද්‍යාලය - ආරම්භය 1989

	චිකානෝ/ ලතින් පර්යේෂණ මධ්‍යස්ථානය - US Santa Cruz හි - ආරම්භය 1990

	De Estudios pertoriguenos මධ්‍යස්ථානය - CUNY Hunter විද්‍යාලය - ආරම්භය 1991

	Caban පර්යේෂණ ආයතනය - Florida ජාත්‍යන්තර විශ්වවිද්‍යාලය - ආරම්භය 1991

	Dominacan අධ්‍යයන ආයතනය - Cuny නගර විද්‍යාලය - ආරම්භය 1994

	ලතින් අධ්‍යාපන ආයතනය - Noterdame විශ්වවිද්‍යාලය - ආරම්භය 1999

	ලතින් වල දියුණුව සඳහා වූ මධ්‍යස්ථානය - Smithsonian ආයතනය - ආරම්භය 1998

	Pew ස්පාඤ්ඤ මධ්‍යස්ථානය - ආරම්භය 2001
ලතින් භාෂාව උගැන්වීම



දර්ශන විද්‍යාත්මක අරමුණු
ලතින් භාෂාව කලෙක යුරෝපයේ භාවිතා වූ සාර්වත්‍ර ශාස්ත්‍රීය භාෂාව වුවද, ලියකියවිලි ලේඛනයට හෝ එදිනෙදා දේශනයන් සඳහා හෝ ශාස්ත්‍රඥයෝ තව දුරටත් එය භාවිතා නොකරති. 1960 ගණන් වලදී දෙවන වතිකානු ප්‍රතිසංස්තරණ වල කොටසක් ලෙසින් රෝමානු කතෝලික සභාව පවා එහි ආගමික ජනවන්දනා වතාවන් (ට්‍රයිඩෙන්ටින් දිව්‍ය පූජාව වැනි) ලතින් භාෂාවෙහි සිට ස්වදේශීය ස්වභාෂා දක්වා නවීකරණය කලේය. කෙසේවෙතත්, 21වන සියවස දක්වා ශාස්ත්‍රීය ප්‍රමුඛ ආවශ්‍යයකයක් ලෙසින් පැවතීමට ලතින් භාෂාව සමත් වී ඇත.
එල්ලෝරා ගුහා

එල්ලොරු ලෙසින්ද හැඳින්වෙන, එල්ලෝරා ( )  යනු,   මහාරාෂ්ට්‍ර ඉන්දියානු  ප්‍රාන්තයෙහි    අවුරන්ගබාඩ් නගරයට  වයඹ දෙසින්  පිහිටි සහ  රාෂ්ට්‍රකූට රාජවංශය විසින් තනවා ඇති පුරාවිද්‍යාත්මක අඩවියකි. එහි ඇති ඉතා උසස් ගුහා නිසාම ප්‍රචලිත එල්ලෝරා, ලෝක උරුම අඩවියකි.  එල්ලෝරා වෙතින් නිරූපණය වන්නේ  ඉන්දියානු ගලෙහි-නෙළූ ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයෙහි  පරම නිදර්ශනයකි.  "ගුහා" 34 – සත්‍යවශයෙන්ම චරනන්ද්‍රි කඳු වල සිරස් මුහුණත කැණීම වෙතින් තැනුනු ව්‍යුහයන් වෙති. බෞද්ධ, හින්දු සහ ජෛන ගලෙහි-නෙළූ දේවාල සහ විහාර සහ මතාවන් 5වන සියවස සහ 10වන සියවස අතර තනා ඇත.  සමීපයෙහි තනා ඇති, බෞද්ධ ගුහා 12 (ගුහා 1–12), හින්දු ගුහා 17 (ගුහා 13–29) සහ ජෛන ගුහා 5 (ගුහා 30–34), ප්‍රදර්ශනය කරනුයේ  ඉන්දියානු ඉතිහාසයෙහි මෙම යුගයේ පැවැති ආගමික සුසංයෝගයයි.  එය,  ඉන්දීය පුරාවිද්‍යාත්මක මිනින්දෝරු ආයතනය යටතේ පවතින රක්ෂිත ස්මාරකයකි.

ශබ්දනිරුක්තිය
වෙරුල් හෝ එලුරා ලෙසින්ද හැඳින්වෙන එල්ලෝරා යන නාමය, එලපුර යන පුරාතන නාමයේ විකෘතවූ ආකාරයයි.

බෞද්ධ ගුහා

මෙම ගුහා තනා ඇත්තේ 5වන සිට 7වන සියවස දක්වා කාලය තුලදීය. ගුහා 1-5 පළමු අදියරෙහි (400-600) සහ ගුහා 6-12 පසු අදියරකදීද (මධ්‍ය 7වන - මධ්‍ය 8වන සියවස) ලෙසින්, පස්වන සහ අටවන සියවස අතර තැනුනු බෞද්ධ ගුහා, මුලදීම තැනුනු නිර්මාණ වලින් කිහිපයක් බවට පෙරදී  විශ්වාස කෙරුණු මුත්, නවීන විද්වතුන්ට වර්තමානයේදී පැහැදිලිව ඇත්තේ සමහරක් හින්දු ගුහා (27,29,21,28,19,26,20,17 සහ 14), මෙම ගුහාවලට පෙරදී නිමවී ඇති බවයි. මුලින්ම තැනී ඇති බෞද්ධ ගුහාව වන්නේ ගුහා 6 වන අතර, එයින් පසුව 5,2,3,5 (දකුණු පාර්ශවය), 4,7,8,10 සහ 9 තැනී ඇත. අවසනට තැනී ඇත්කේ 11 සහ 12 ගුහාය. සියළුම බෞද්ධ ගුහා  630-700 අතරතුරදී තනා නිම කොට ඇත.

මෙම නිර්මාණ බොහෝවිට විහාර හෝ ආශ්‍රමයන් වෙතින් සමන්විත වී ඇත: මේවා කඳු මුහුනත කැණීමෙන් නෙලා ඇති විශාල, මහල්-කිහිපයකින් සමන්විත ගොඩනැගිලි වන අතර, විසුම් කුටි, නිදන කුටි, මුළුතැන් ගෙවල් සහ අනෙකුත් කුටි වලින් සමන්විත විය.

සටහන්
විකිපීඩියා කිව්‍ ආර් කෝඩ්

විකිපීඩියා විශ්වකෝෂය ලොව විශාලතම ඔන්‍ ලයින් විශ්වකෝෂය වේ යම් තැනක් හෝ ස්මාරකයක් පිළිබද තොරතුරු බලා ගන්නට ඕනෑ නම් විකිපීඩියා වෙබ්අඩවියට ගොස් පිවිස සොයා බැලීම කළ යුතුය එහෙත් එය එසැනින් කල හැක්කක් නොවේ දැන් එම අපහසුව මග හරවමින්  යන එන ඕනෑ තැනක තිබෙන විශේෂ ස්ථානායක ,ගොඩනැගිල්ලක ඕනෑම තැනක විස්තර එසැනින් කියවන්නට කිව් .ආර් .කෝඩ් යොදා ගන්නට විකිපීඩියා කටයුතුවල යෙදෙමින් පවතී  යම් තැනක තිබෙන කිව් .ආර් .කෝඩ් එකක් කිව් .ආර් .කෝඩ් ස්කෑනරයක් මගින් ස්කෑන් කල විට ඊට අදාළ  විකිපීඩියා වෙබ් පිටුව විවුර්ත වේ . පෙනුම අතින් ගත්කල  මෙම කිව් .ආර් .කෝඩ්  එකක් සුදු පාට  පසු බිමක කලුපාටින් සටහන් කල තිත් රටාවකි .මෙම තිත් රටාව හරි හතරැස් ප්‍රදේශ‍යක හෙවත් සමචතුරස්‍රාකාර පිහිටුවා තිබේ .මෙම තිත් රටාවෙන් පනිවුඩයක් නිරුපනය කෙරේ එනම් එය මොඩියුලයකි.බිත්තියක ,බිල්බෝඩ් එකක හෝ වෙනත් දැන්වීම් පුවරුවක කිව් .ආර් .කෝඩ් ඇද තබන විට මෙම මොඩියුලය ඉතා විශාල වෙයි .එහෙත්  ඒවා කියවන විට  ඉමේජය අවශ්‍ය පරිධි කුඩා වේ .බිත්තිය මත තබන කිව් .ආර් .කෝඩ් එක ජංගම දුරකථනය හරහා චායාරූප ගත කොට එහි කියවෙන තොරතුරු වලින් අදාළ වෙබ්අඩවියට පිවිසිය හැකිබව දනිමු .කිව් .ආර් .කෝඩ් වල තවත් විශේෂ ලක්ෂණය වන්නේ තොරතුරු ඉක්මනින් කියවිය හැකි වීමයි කිව්.ආර්(Quick response)යන නමහි තේරුම එයයි .කිව් .ආර් .කෝඩ් තාක්ෂනය යොදා ගැනීම ගැන විකිපීඩියා ආයතනය පරීක්ෂණ කිරීම ඇරබුයේ බ්‍රිතාන්‍ය දුපතක් වන ගිබ්‍රල්ටාවෙනි වසර 50000 කට එපිට කාලයේ මානවයන් විසු ලෙන් සමුහයක් මේ දුපතේ තිබේ එය ලොව ප්‍රකට සංචාරක පුඅරවරයකි මෙහි තිබෙන ආදීවාසී විසු ලෙන් 200 කට වැඩි ගණනකගේ විස්තර කීමට ඒවායේ කිව් .ආර්.කෝඩ් සවිකොට තිබේ මෙමගින් විස්තර හොදින් දන ගන්නට පුළුවනි සංචාරක මග පෙන්වන්නෙක් වෙනත් මුලාශ්‍ර වත් එවිට ඕනෑ වන්නේ නැත .මෙය ගැන විකිපීඩියා ප්‍රදානින් පැවසුවේ තමන්ට ඇත්තේ එකම අරමුණක් බවත් එනම්  ඔන්‍ ලයින් විශ්වකෝෂය  ඔෆ් ලයින් විශ්වකෝෂයක් බවට පත්කර ලෝකයට සම්බන්ධ කිරීම පමණක් බවය කිව් .ආර්.කෝඩ් ඒ සදහා ඇති පහසුම ක්‍රමය බවයි .

                  --61.245.172.35 17:36, 9 ජනවාරි 2013 (යූටීසී)දහම් ප්‍රදීප් චතුරංග
විකිපීඩියා කිව් .ආර් කෝඩ්

විකිපීඩියා විශ්වකෝෂය ලොව විශාලතම මාර්ගගත (Online) විශ්වකෝෂය වේ. යම් තැනක් හෝ ස්මාරකයක් පිළිබඳ තොරතුරු බලා ගන්නට ඕනෑ නම් විකිපීඩියා වෙබ් අඩවියට ගොස් පිවිස සොයා බැලීම කළ යුතුය. එහෙත් එය එසැනින් කල හැක්කක් නොවේ. දැන් එම අපහසුව මග හරවමින්  යන එන ඕනෑ තැනක තිබෙන විශේෂ ස්ථානායක, ගොඩනැගිල්ලක, ඕනෑම තැනක විස්තර එසැනින් කියවන්නට කිව් .ආර් .කෝඩ් යොදා ගන්නට විකිපීඩියා කටයුතුවල යෙදෙමින් පවතී.  යම් තැනක තිබෙන කිව් .ආර් .කෝඩ් එකක් කිව් .ආර් .කෝඩ් ස්කෑනරයක් මගින් ස්කෑන් කල විට ඊට අදාළ  විකිපීඩියා වෙබ් පිටුව විවෘත වේ. පෙනුම අතින් ගත්කල  මෙම කිව් .ආර් .කෝඩ්  එකක් සුදු පාට  පසු බිමක කලුපාටින් සටහන් කල තිත් රටාවකි .මෙම තිත් රටාව හරි හතරැස් ප්‍රදේශ‍යක හෙවත් සමචතුරස්‍රාකාර පිහිටුවා තිබේ .මෙම තිත් රටාවෙන් පණිවුඩයක් නිරුපණය කෙරේ. එනම් එය මොඩියුලයකි. බිත්තියක ,බිල්බෝඩ් එකක හෝ වෙනත් දැන්වීම් පුවරුවක කිව් .ආර් .කෝඩ් ඇද තබන විට මෙම මොඩියුලය ඉතා විශාල වෙයි. එහෙත්  ඒවා කියවන විට  ඉමේජය අවශ්‍ය පරිදි කුඩා වේ. බිත්තිය මත තබන කිව් .ආර් .කෝඩ් එක ජංගම දුරකථනය හරහා ඡායාරූප ගත කොට එහි කියවෙන තොරතුරු වලින් අදාළ වෙබ් අඩවියට පිවිසිය හැකි බව දනිමු. කිව් .ආර් .කෝඩ් වල තවත් විශේෂ ලක්ෂණය වන්නේ තොරතුරු ඉක්මනින් කියවිය හැකි වීමයි කිව්.ආර් හෙවත් Quick response යන නමහි තේරුම එයයි. කිව් .ආර් .කෝඩ් තාක්ෂණය යොදා ගැනීම ගැන විකිපීඩියා ආයතනය පරීක්ෂණ කිරීම ඇරඹුවේ බ්‍රිතාන්‍ය දුපතක් වන ගිබ්‍රල්ටාවෙනි. වසර 50000 කට එපිට කාලයේ මානවයන් විසු ලෙන් සමුහයක් මේ දුපතේ තිබේ. එය ලොව ප්‍රකට සංචාරක පුරවරයකි. මෙහි තිබෙන ආදීවාසී විසු ලෙන් 200 කට වැඩි ගණනකගේ විස්තර කීමට ඒවායේ කිව් .ආර්.කෝඩ් සවිකොට තිබේ මෙමගින් විස්තර හොදින් දැන ගන්නට පුළුවන. සංචාරක මග පෙන්වන්නෙක් වෙනත් මුලාශ්‍ර වත් එවිට ඕනෑ වන්නේ නැත. මෙය ගැන විකිපීඩියා ප්‍රධානින් පැවසුවේ තමන්ට ඇත්තේ එකම අරමුණක් බවත් එනම් මාර්ගගත (Online) විශ්වකෝෂය නිර්මාර්ගගත (Offline) විශ්වකෝෂයක් බවට පත්කර ලෝකයට සම්බන්ධ කිරීම පමණක් බවය. කිව්.ආර්. කෝඩ් යනු ඒ සදහා ඇති පහසුම ක්‍රමය බව ඔවුන් වැඩිදුරටත් පවසා සිටියෝය.
කුංකුම

කුංකුම යනු ලොව මිල අධිකම කුළුබඩු විශේෂයයි. සැෆරෝනු, සැෆ්‍රෝන්,  ලෙස පර්සියානු, තුර්කි සහ ඉංග්‍රීසි බසින් හඳුන්වන කුංකුම සකස් කරනු ලබන්නේ සැෆ්‍රෝන් ක්‍රෝකස් නම් පැලෑටියේ හටගන්නා මලේ රේණු වලිනි. සාමාන්‍යයෙන් මලක රේණු 3ක් පමණ හටගන්නා අතර කිලෝ එකක පමණ ප්‍රමාණයක් සකස් කර ගැනීමට ඉතා විශාල මල් ප්‍රමාණයක් අවශ්‍ය වීමත්, ඒවා සකස් කිරීමට විශාල මිනිස් ශ්‍රමයක් වැය කිරීමට සිදුවීමත් නිසා මෙය මිල අධික වීමට හේතු වේ. කුංකුම වල නිජ භූමිය පර්සියාව හෙවත් වර්ථමාන ඉරානය ලෙස සැලකේ. වර්ථමානයේ පවා උසස්ම වර්ගයේ කුංකුම නිශ්පාදනය කරනු ලබන්නේද ඉරානය වන අතර ලෝක කුංකුම නිශ්පාදනයෙන් 90%-93%ක් පමන නිශ්පාදනය වන්නේ ඉරානයේය. ඊට අමතරව ග්‍රීසිය, ඇෆ්ගනිස්ථානය හා මොරොක්කෝවේද කුංකුම වගා කෙරේ. ලෝක කුංකුම නිශ්පාදනය වසරකට ටොන් 250ක් පමණි.

මූලාශ්‍ර

කුංකුම
ඉන්ද්‍රනාත තේනුවර

උපුල් ඉන්ද්‍රනාත තේනුවර ලාංකීක ඡයාරූපශිල්පියෙකි. ඔහු මුලින් ම කැමරාවක් අයිති කොට ගෙන ඡායාරෑපකරණය ආරම්භ කළේ 1977 වසරේ දී ය. ප්‍රාථමික අධ්‍යාපනය ලබන සමයේ දී ඔහු වඩා දක්ෂ වූයේ රචනා කරණයට ය. වරක් ජනරජ දින සාහිත්‍ය තරගයේ දී ද, තවත් වරක් සමස්ත ලංකා සාහිත්‍ය තරගයක දී ද රචනා අංශයෙන් අම්පාර දිස්ත්‍රක්කයේ දක්ෂතම රචකයා වීම එහි තේනුවරයන් දැක්වූ අනුපමේය දස්කම් වලට නිදසුන්වේ. 

තර්ස්ටන් විද්‍යාලයයේ අධ්‍යාපනය ලබමින් සිටියදී ම 1979 වසරේ ඔක්තෝබර් 04 දින ඔහු ගුරුවරයකු ලෙස කොළඹ කොටහේනේ ශාන්ත ලුසියා මහා විද්‍යාලයට පත්වීමක් ලබයි. ඊට පෙර ලේක් හවුසියේ යොවුන් ජනතා පුවත්පතේ නිදහස් චිත්‍ර සහ අක්ෂර නිර්මාණ ශිල්පියකු ලෙස සේවය කර ඇත.  ඈඩවර්ටයිසින් ආයතනයක ප්‍රධාන සැලසුම් ශිල්පියකු ලෙස ද, ජාතික තලයේ පුවත්පත් ගණනාවක රූ රටා සංස්කාරක සහ ප්‍රධාන ඡායාරූප ශිල්පී ලෙස ද, සිල්ක්ස්ක්‍රීන් මුද්‍රණ ක්ෂේත්‍රයේ විප්ලවකාරයකු ලෙස ද, පරිගණකාශ්‍රිත ප්‍රතිරූප සංස්කරණ ශිල්පයේ සිවිල් වැසියකු ලෙස ද ආදී රැකියාවන් ගණනාවක් ම පසු කොට කොට තිබෙන ඉන්ද්‍රනාත තේනුවර අද නවකයන් පුහුණූ මධ්‍යස්ථානයක් පවත්වාගෙනයයි.

ඡායාරූප ශිල්පියෝ
චරිත කතා
අංශු භෞතික විද්‍යාව

සාමාන්‍යයෙන් පදාර්ථය හෝ  විකිරණය ලෙසින් හැඳින්වෙන දේවල්හී සංරචකයන් වන අංශූන්හී පැවැත්ම හා ඒවා අතර අන්තර්ක්‍රියාවන් පිළිබඳ අධ්‍යයනය සිදු කෙරෙන   භෞතික විද්‍යාවේ  ශාඛාව අංශු භෞතික විද්‍යාව ලෙසින් හැඳින්වේ. වර්තමාන අවබෝධය අනුව, අංශූන් යනු  ක්වොන්ටම් ක්ෂේත්‍රයන්හී සැකෙබුම් වන අතර ඒවායේ ගතිකයන් ප්‍රකාර එකිනෙක අතර අන්තර්ක්‍රියා ඇති කර ගනිති. මෙම අධ්‍යයන සරියෙහි බෙහෙවින් අභිමත අධ්‍යයනරුචියන් වන්නේ මූලික ක්ෂේත්‍රයන් පිළිබඳව වන අතර, එයින් ගම්‍ය වන්නේ අනෙකුත් ක්ෂේත්‍රයන්ගේ පර්යන්ත අවස්ථා ලෙසින් විස්තර කළ නොහැකි බවෙකි.

භෞතික විද්‍යාව
සෙවන් සමුරායි

යනු අකිරා කුරොසවා විසින් සම-රචනය, සංස්කරණය, සහ අධ්‍යක්ෂණය සිදුකරන ලද 1954 ජපාන වික්‍රමාන්විත නාටක චිත්‍රපටයකි. මෙම චිත්‍රපටය දිගහැරෙන්නේ  ජපානයේ ප්‍රාන්තාන්තර යුධ ගැටුම් පැවැති යුගයෙහිදී වර්ෂ 1587 දීය. අස්වැන්න නෙලීමෙන් පසුව තම බෝග සොරා ගැනුමට නිතිපතා පැමිණෙන දාමරිකයන් කණ්ඩායමක් හා සටන් වැදීමට ස්වාමීන් විරහිත සමුරායි වරුන් (රෝනින්) සත් දෙනෙකු කුලියට ගන්නා ගොවියන්ගේ ගමක් පිළිබඳ කතාවක් එයින් දැක්වෙයි.

සෙවන් සමුරායි යන්න  මෙතෙක් ගැනුනු විශිෂ්ටතම හා මහත් ආභාසාත්මක චිත්‍රපට අතුරින් එකක් බවද, දිගු කාල පරිච්ඡේදයක් පුරාවට බටහිර ලෝකයේ ප්‍රචලිතව පවතින ජපන් චිත්‍රපට අතුරින් එකක් බවද සැලකෙයි. ජනප්‍රිය මෙන්ම විවේචනාත්මක පිළිගැනීම් වලට මෙය ලක්විය; සියළු කල් විශිෂ්ටතම චිත්‍රපට දැක්වුනු 1982 වසරේ  සයිට් ඇන්ඩ් සවුන්ඩ් විවේචකයන්ගේ ලැයිස්තුවෙහි ඉහළම ස්ථාන තුන වෙත මෙය තේරුණු අතර, 1992 සහ 2002 දී අධ්‍යක්ෂක වරුන්ගේ ඉහළම චිත්‍රපට දහය අතරට තේරුණි.

කතා වස්තුව
කොල්ලකෑමේ යෙදුනු දාමරිකයන් රැලක් කඳු පෙදෙසක පිහිටි ගොවි ගම්මානයක් වෙත පිවිසුනු මුත්, මෙම ගම්මානය මෑතදී කොල්ලකෑ බව ඔවුන්ගේ නායකයා හඳුනාගන්නා බැවින්, ඔහු තීරණය කරන්නේ තවද මාස කිහිපයකින් පැමිණෙන අස්වනු නෙලීමෙන් පසු වන තුරු එය කොල්ලකෑමෙන් වැලකීම සුදුසු බවයි. මෙම සංවාදය ගම්වැසියෙකුගේ කණවැකෙයි. ගොවින් එකතුවී ගමේ වෘද්ධයා කරා යන අතර, ඔහු විසින් තීරණය කොට ප්‍රකාශ කරනුයේ, ගම ආරක්ෂා කිරීම සඳහා ඔවුන් විසින්  සමුරායි වරුන් කුළියට ගත යුතු බවයි. පිරිනැමිය හැකි වෙනයම් වේතනයක් ඔවුන් වෙත නොමැති හෙයින්, වෘද්ධයා ඔවුන්ට පවසන්නේ "කුසගින්නෙහි සිටින සමුරායි වරුන් සොයන ලෙසයි."

මිනිසුන් කිහිපදෙනෙකු නගරයට ගොස් වෘද්ධයාගේ උපදෙස් ප්‍රකාර ක්‍රියා කල මුත්, ඔවුන් කතාබහ කල සෑම සමුරායි වරයෙක්ම කාර්යය භාරගැනීම ප්‍රතික්ෂේප කරති. සොරකු විසින් ප්‍රාණ ඇපයට ගත් කුඩා පිරිමි දරුවකු,  පළපුරුදු සමුරායිවරයෙකු වන කැම්බයි විසින් දක්ෂ ලෙසින් මුදා ගන්නා අයුරු ඔවුහූ දැක බලා ගනිති. කට්සුෂිරෝ නම් තරුණ සමුරායිවරයෙක් මෙයින් චිත්ත ප්‍රමෝදයට පත්ව ඔහුගේ අනුගාමිකයෙක් බවට පත්වීමට අවසර ඉල්ලා සිටියි.

ආශ්‍රිත
යටාල වෙහෙර

යටාල වෙහෙර හෙවත් දළදා දාගැබ ශ්‍රී ලංකාවේ දකුණු පළාතේ පිහිටා ඇති පුරාණ දාගැබක් වන අතර එය මහානාග යුවරජු විසින් කරවන ලද්දක් වේ. රහතන් වහන්සේලා වැඩසිටි ස්ථානයක් වු මෙය රුහුණු මාගම රාජධානිය තුල ඉදිකරන ලද ප්‍රථම චෛත්‍යය වශයෙන් සැලකෙන අතර කලක් දළදාව නිදන් කර තිබී ඇත. ස්ථූපය හම්බන්තොට - කතරගම මාර්ගයේ දෙබරවැව හා අකුරුගොඩ ප්‍රදේශ අතර තිස්සමහාරාම දාගැබට කිලෝ මීටර 1 1/2 පමණ දුරින් පිහිටා තිබේ.

ඉතිහාසය

සිය බිසව පිරිමි දරුවෙකු බිහිකල පසුබිම මත, මහානාග රජු විසින් ක්‍රිස්තු පූර්ව 3වන සියවසේදී පමණ යටාල වෙහෙර ඉදිකෙරූ බව සඳහන් වේ. පැරණි ඉතිහාසමය මූලාශ්‍රයන්හී මෙම වෙහෙර, මණි චේතිය නමින් හඳුන්වා තිබේ. ඉදිකොට නිමකරනු ලැබූ ස්ථූපය ත්‍රිපිටකාරිට්ඨ හිමියන්ට පූජා කළ බව ලළාට ධාතු වංශයේ සඳහන් වෙයි.

ස්ථූපය
ස්ථූපය වටා සතර දිසාවට විවර වූ වාහල්කඩ හතරක් දැකගත හැකිවන අතර එහි සිදුකල පුරාවිද්‍යා ගවේෂණ අනූව එහි ඉදිකිරීම් ප්‍රධාන යුග 3 කට අයත් බව තහවුරු කොට ගෙන තිබේ. පැරණිම කොටස කි‍්‍රස්තු පූර්ව යුගයට අයත් වන අතර, දෙවන කොටස සේ සැළකෙන තනි පේසාව කොටස ක්‍රිස්තු වර්ෂ 4වන සියවසට අයත් වේ. වර්ෂ 1884 දි කළ ඉදිකිරීම් තුන්වැනි සමයට අයත්ය.

ස්ථූපය වටා ගල්කණු, ගල් පුවරු හා පැරණි ගඩොල් ආදිය විසිර පවතී. මීට අමතරව විහාරයේ නව සංඝාවාසය අසල විශාල ආසනඝර ගොඩනැගිල්ලක නටබුන් දැකගත හැකිවේ. සිදුකල පුරාවිද්‍යා කැණීම් වලදී පිහිටි පොළවට අඩි 3 ක් පමණ යටින් පැරණි ඇත් පවුරක අත්තිවාරමක්ද මතු කොට ගෙන ඇත.

මූලාශ්‍ර

හම්බන්තොට දිස්ත්‍රික්කයේ බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන
හම්බන්තොට දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
නියඟලා

ඉතා සිත්ගන්නාසුළු මලක් හටගන්නා මරණීය විශ සහිත අලයක් ඇතිවන වැලකි.
විද්‍යාත්මක නාමය - ලොරියෝසා සුපර්බා

ශ්‍රී ලංකාවේ වැල් වර්ග
සමස්ත ලංකා මුස්ලිම් කොංග්‍රසය

සමස්ත ලංකා මුස්ලිම් කොංග්‍රසය ( All Ceylon Makkal Congress) යනු ශ්‍රී ලංකාවේ ලියාපදිංචි දේශපාලන පක්ෂයක් වේ. එය 2005 වසරේදී රිෂාද් බදියුදීන් විසින් පිහිටුවන ලදී.

මූලාශ්‍ර

ශ්‍රී ලංකාවේ ඉස්ලාමීය දේශපාලන පක්ෂ
බටගොඩ

බටගොඩ ගම වනාහි බස්නාහිර පළාතේ ‌කළුතර දිස්තික්කයේ ‌‌‌ඓතිහාසික රයිගම් ‌කෝරළයේ පිහිටි සුන්දර ගම් පියෙසකි. ‌මෙම ගම නාමකරණය වීම සදහා බලපෑ ‌‌සිදුවීමක් ජනපවාදයේ සදහන් ‌වෙයි.එනම් ‌කෝට්ටේ යුගයේ විසු විදීය බණ්ඩාර යුධ ‌සේනාවත් සමග ‌ආ නිසා ‌මෙය බටගොඩ නම් වූ  බවයි.( බටයන් ‌ගොඩ බැසූ ‌හෙයින් බටග‌ෙ‌ාඩ නම් විය) ‌කෙසේ ‌වෙතත් එය සනාථ කර ගැනීමට තරම් පුරාවිද්‍යාත්මක ‌‌හෝ සාහිත්‍ය මූලාශයන් ‌ ‌මෙතෙක් දක්නට ‌නොමැත. එසේම ‌‌මෙම බටගොඩ ග‌මෙහි අවට පිහිටි යම් යම් ස්ථාන නාමකරණය සදහා බලපෑ ‌හේතු ද ජනපවාදයේ සදහන් ‌වෙයි.

දළදා වහන්‌සේ වැඩ සිටි තැන දා මළුව, වීදිය බණ්ඩාර සිටි තැන කුමාර වත්ත, සූරිය ‌දේවිය සිටි තැන සූරියගොඩ, අධිකාරම්වරු සිටි තැන අධිකාරිගොඩ, ගහලයෝ විසූ තැන ගහලවතුගොඩ, විදීය බණ්ඩාර රැස්වීම් පැවත් වූ තැන රැහිගොඩ ආදි වශයෙන් විවිධ ස්ථාන සදහා නම් ‌යෙදීම සිදු වී ඇත්තෙ ඉහත ජනපවාදයට අනුව බව කියැවේ. බටගොඩ ගම පිළිබද ඉතිහාස අධ්‍යනයේදී ලං‌දේසී ‌තෝම්බු වැදගත් ‌වේ. ලං‌දේසි යුගයේ ජීවත් වූවන් පිළිබද ‌තොරතුරු ඉන් ආනාවණය කර ගත හැකිය. ඉංගිසි යුගය පිළිබද ‌තොරතුරු තත් යුගයේ රාජකාරී ලියකියවිලිවලින් දැනගත හැකිය.

බටගොඩ ‌‌බෝධිමළු විහාරය 
බටගොඩ ‌‌බෝධිමළු විහාරය වනාහි 1894. 04.21 ‌වෙනි දින ආරම්භ වී ඇත. ඉහත සදහන් කළ දා මළුව නැමති ස්ථානයෙහි ‌‌බෝධින් වහන්සේ නමක් ‌රෝපණය කිරීමෙන් අනතුරුව ‌‌බෝධිමළු විහාරය නමින් නම් කර ඇත. ‌‌මෙම විහාරස්ථානය ‌බෝධින් වහන්සේ නමක් ‌රෝපණය කර ආරම්භ කර ඇත්‌තෙ පූජ්‍ය පැල්පොල ඉන්දරතන හිමියන්ය. පැල්පොල ඉන්දරතන හිමියන්ට පසුව  ‌පූජ්‍ය ඉවුඩුගොඩ සාරානන්ද  මාහිමිපාණන් වහන්සේ  විහාරාධිපති භාවයට පත් වී ඇත. අනතුරුව පූජ්‍ය පැළෑද සීලාලංකාර මාහිමිපාණන් වහන්සේ විහාරාධිපති භාවයට පත් වී විහාරස්ථානය සියලු විහාරාංගයන්ගෙන් සමන්විත විහාරස්ථානයක් බවට පත් කර ඇත. උන්වහන්සේගෙන් අනතුරුව පූජ්‍ය බටගොඩ චන්දානන්ද මාහිමිපාණන් වහන්සේ විහාරාධිපති භාවයට පත් විය. වර්තමාන විහාරාධිපති හිමියන් ‌‌ලෙස බටගොඩ චන්දවිමල හිමි‌යෝ කටයුතු කරති,

ශ්‍රී ලංකාවේ නගර සහ ගම්මාන
ශ්‍රී ලංකාවේ ගුවන් විදුලි නාලිකා ලැයිස්තුව

ශ්‍රී ලංකාව තුළ බොහෝ ගුවන්විදුලි නාලිකා දැනට ක්‍රියාකාරීව පවතී . මෙම නාලිකා විවිධ වූ වැඩසටහන් සිංහල, දෙමළ සහ ඉංග්‍රීසි යන භාෂාවන්ගෙන් විකාශය වේ.

ශ්‍රී ලංකාවේ ගුවන්විදුලි නාලිකා
විවිධ වූ නාලිකා ශ්‍රී ලංකා ගුවන් විදුලි සංස්ථාව (SLBC) හා පෞද්ගලික ආයතන කිහිපයක් මගින් විකාශය කෙරේ.

[./Https://www.indusararadiotv.com Indusara Publication & Media Network] මගින් Indusara Radio , Radio Eka සහ Sanasara Radio විකාශය කෙරේ.
Colombo Communication Limited (EAP හි සමාජිකයෙකි.) මගින් E FM, රන් FM, සහ ශ්‍රී FM විකාශය කෙරේ.
Maharaja Broadcasting Corporation මගින් සිරස FM, ශක්ති FM, Y FM, Legends FM සහ Yes FM විකාශය කෙරේ.
 Asia Broadcasting Corporation මගින් Gold FM, Sun FM, හිරුFM, ෂා FM සහ Sooriyan FM විකාශය කෙරේ.
VIS Broadcasting (Private) Limited මගින් සිංහ FM, Red FM, Tamil FM විකාශය කෙරේ.
TNL Radio Network මගින්  TNL Rocks, Lite FM සහ රිද්ම්FM විකාශය කෙරේ.
Voice of Asia Network මගින් සියත FM, Real Radio, Vettri FM සහ Kiss FM විකාශය කෙරේ.

ශ්‍රී ලංකා ගුවන් විදුලි සංස්ථාව (SLBC) සිංහල, දෙමළ සහ ඉංග්‍රීසි යන භාෂා 3න්ම ක්‍රියා කරයි. සමාජ දැනුවත්කම උදෙසා පණිවුඩ බොහෝ විට නිකුත් කරන්නේ මේවායින්ය. (බීමත් රිය පැදවීම, ඖෂධ සහ සෞඛ්‍යය සැලකිල්ලට භාජනය කරනවා.)

පෞද්ගලික ගුවන්විදුලි ප්‍රචාරන සමාගම්, සන්නිවේදනය මාධ්‍යය අමාත්‍යංශය හා ශ්‍රී ලංකා විදුලි සංදේශ නියාමන කොමිෂන් සභාව (TRCL) බලපත්‍රයක් ලබා ගත යුතු වේ.
2010 වන විට රාජ්‍ය හා පෞද්ගලික ගුවන් විදුලි මධ්‍යස්ථාන හතළිහකට අධික සංඛ්‍යාවක් ශ්‍රී ලංකාවේ ක්‍රියාත්මක විය.  පහත වගුවේ දැනට සක්‍රියව සිටින අය ලැයිස්තු ගත කර ඇත.

ජාත්‍යන්තර විකාශකයින්
ජාත්‍යන්තර විකාශකයින් කිහිප දෙනෙකු පිටත සිට ගුවන් විදුලි නාලිකා ක්‍රියාත්මක කරන අතර සිංහල හෝ දෙමළ භාෂා භාවිතා කරමින් එය සිදු කරයි.

(නම අනුපිළිවෙලින්, හිමිකාරීත්වය / පවත්වාගෙන යාම, මූලික රට)
All India Radio - ඉන්දියානු රජය - ඉන්දියාව
BBC Sandeshaya -  බීබීසී ලෝක සේවය - එක්සත් රාජධානිය
BBC Tamilosai - බීබීසී ලෝක සේවය - එක්සත් රාජධානිය
CRI Sinhala Service -  චයිනා රේඩියෝ ඉන්ටර්නැෂනල් - චීනය
CRI Tamil Service -  චයිනා රේඩියෝ ඉන්ටර්නැෂනල් - චීනය
Radio Veritas - රේඩියෝ වෙරිටාස් ඒෂියා කතෝලික පදනම - පිලිපීනය
Sri Lanka Number One Online Radio -Indusara Radio

See also
List of television networks in Sri Lanka
List of newspapers in Sri Lanka
List of Sri Lankan Broadcasters

References

Communications in Sri Lanka
Radio stations in Sri Lanka
Sri Lankan radio
ස්නේහ භීතිකාව

ස්නේහ භීතිකාව යනු ආදරය කරනු ලැබීම හා  ආදරයෙහි බැඳීම වෙත ඇති භීතියයි. මෙම උපද්‍රැවයට සාමාන්‍ය හේතුව වන්නේ අතීතයෙහි ඇතිවූ ආදරය හා බැඳි  චිත්තවේගකාරී ආරාවුලකට යම් පුද්ගලයෙක් මුහුණපෑම වන මුත් එය  නිදන්ගත භීතිකාවක්ද විය හැක.

ආශ්‍රිත

බාහිර බැඳි 
 වට් ඊස් ෆිලොෆේබියා?
 සිම්ප්ටම්ස් ඔෆ්  ඇන්සයටි

භීතිකාවන්
යටත්විජිත මානසිකත්‍වය

යටත් විජිතයක්ව දිගුකාලයක් පැවති හෝ පවත්න සමාජයක පුද්ගලයන් හෝ ආයතන; තමන්ව යටත්කර සිටින හෝ සිටි ජාතියේ හෝ රටේ සංස්කෘතිය, සිද්ධාන්ත, භාෂාව, ආකල්ප, දැණුම ආදිය තමන්ගේ ඒවාට වඩා උසස් බවට ඇතිවන හීනමානය යටත්විජිත මානසිකත්‍වය නම්වේ.

ආශ්‍රිත ලිපි
 දූපත් මානසිකත්‍වය

යටත්විජිතකරණය
බ්‍රිතාන්‍ය ඉන්දියාව

ක්‍රිස්තු වර්ශ 1612 සහ 1947 අතර කාලය තුල පෙරදිග ඉන්දීය සමාගමට හෝ බ්‍රිතාන්‍ය රජහට අයත්ව තිබූ ඉන්දියාව සහ ආශ්‍රිත පරිපාලන කලාප බ්‍රිතාන්‍ය ඉන්දියාව නමින් පොදුවේ හැඳින්විනි.

බ්‍රිතාන්‍ය ඉන්දියාව
පණ

සතුන්ගේ ජීව භාවය ඇතිතාක් ඒතුල පණ පවතින බව පෙරදිග සමාජයන් විශ්වාසකරයි. ශාක වලට ජීවය ඇති නමුත් පන නැත.

ආශ්‍රිත ආගමික මත

බෞද්ධ මත
දැනුවත්ව සතෙකුගේ පණ නැසීම අකුසල් ගෙනදේ

ජෛන මතය
දැනුවත්ව හෝ නොදැනුවත්ව සතෙකුගේ පණ නැසීම අකුසල් ගෙනදේ

බටහිර විද්‍යාව
බටහිර විද්‍යාව ජීවය පිළිබඳව මිස පණ පිළිබඳව සඳහනක් හෝ සැලකිල්ලක් නොදක්වයි.

ආශ්‍රිත ලිපි
 ජීවය
 සත්තු
ජීව විද්‍යාව
එක්සත් ජනපද මහ කොමසාරිස් කාර්යාලය, ටෙහෙරානය

එක්සත් ජනපද මහ කොමසාරිස් කාර්යාලය, ටෙහෙරානය යනු ඉරානයේ අගනුවර පිහිටි ගොඩනැගිල්ලකි.   ඉරාන–එක්සත් ජනපද සෘජු ද්වීපාර්ශවික සබඳතා වර්තමානයේ රජයන් දෙක අතර නොපවතින අතර 1979  ඉරාන ප්‍රාණඇපකරු අර්බුදයෙන් පසුව එජ විසින් මෙම ගොඩනැගිල්ල භාවිතා කරන්නේ නැත.

ඇමරිකාව
රාජකීය තැපැල් නෞකාව

බොහෝවිට එහි RMS යන කෙටි නාමයෙන් දැක්වෙන,  රාජකීය තැපැල් නෞකාව (සමහරවිට දුම්-නැව හෝ ධූමයාත්‍රාව) යන නම් තැබීම, 1840 තරම් ඈත අතීතයට දිවෙන අතර, බ්‍රිතාන්‍ය රාජකීය තැපැල් සේවය වෙත කොන්ත්‍රාත් පදනමකින් සේවා සපයමින් තැපෑලෙන් යැවෙන ද්‍රව්‍ය රැගෙන යන මුහුදු යාත්‍රා සඳහා භාවිතා වන   නැව් උපසර්ගයකි.

සටහන්
ශාරීරික යෝග්‍යතා මධ්‍යස්ථාන

ව්‍යායාම උපකරණ භාවිතාකර ශාරීරික ව්‍යායාම සිදුකරන ස්ථාන  ශාරීරික යෝග්‍යතා මධ්‍යස්ථානවේ.

ශාරීරික යෝග්‍යතාව
පෙබරවාරි 30

පෙබරවාරි මාසයට දින 30ක් තිෙබ්ද?

    අතැම් ගණිතඥයින්ගෙ මතය අනුව වසර 400කට වරක් පෙබරවාරි මාසයට දින 30ක් ඒක් වෙ.  ඒය සිදුවන්නෙ වසර 4කට වරක් දින 29ක් ඒක් වීමෙදී ඉතිරිවන
 තත්පර ගණනක් වසර 400කදී එකතු වී පැය24ක් නිර්මාණය වීමෙන්ය. නමුත් මෑත කාලෙයෙදී ඒම දින 30 පිලිබදව කිසිදු සදහනක් නොමැත.
 1700දී පමන වැරදීමකින් ස්වීඩනයෙ දින දසුනක පෙබරවාරි මාසය සදහා  දින30 ක් ඒක් වීති‍බේ.
පෙබරවාරි
ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ දින
ජල කුණ්ඩය

ජල කුණ්ඩයක් (මධ්‍යයුග ඉංග්‍රීසි සිස්ටෑන්, ලතින් භාෂාව සිස්ටර්නා වෙතින්, "පෙට්ටිය" යන අරුත් දෙන  සිස්ටා වෙතින්, ග්‍රීක κίστη, සිස්ටෙ, "පෙට්ටිය" වෙතින්) යනු ද්‍රව, සාමාන්‍යයෙන් ජලය,  ධාරණය සඳහා වන ජලරෝධක ග්‍රාහකයකි.  වැසි ජලය ධාරණය කොට ගබඩාකෙරුමටද ජල කුණ්ඩයන් බොහෝ විට තනනු ලැබේ. ජලකුණ්ඩයක් ළිඳකින් වෙනස් වන්නේ එහි ඇති ජලරෝධක අතුරුණු නිසාය. නූතන ජල කුණ්ඩ ලීටර කිහිපයක සිට ඝන මීටර් දහස් ගණනක් දක්වා  ධාරිතාවක් සහිත වන අතර ආවරිත  ජලාශ සඳහා භාවිතා වෙයි.

ආශ්‍රිත
අමු යකඩ

අමු යකඩ යනු  කෝක් අඟුරු වැනි  අධි-කාබන් ඉන්ධනයක් හා සමගද,  ස්‍යන්දයක් වශයෙන් හුණු ගල් හා සමගද  යපස් උණුකිරීමේදී තැනෙන අතරමැදි ඵලයකි. ඉන්ධනය වශයෙන් අඟුරු සහ ඇන්ත්‍රසයිට් ද භාවිතා කරයි. අමු යකඩ කාබන් මෙන්ම, දර්ශීය වශයෙන් 3.5–4.5%, සිලිකා සහ  බොරයෙහි අනෙකුත් සංඝටක අන්තර්ගතයෙන් ඉතා ඉහළ වන අතර, මේ නිසා එය මහත්  පහසුවෙන් කැඩෙන සුළු වෙන බැවින් සීමිත භාවිතයන්හී හැරුණු විට ද්‍රව්‍යයක් වශයෙන් සෘජු ලෙසින් භාවිතයට  සුදුසු නොවේ.

මෙම ලෝහ කුට්ටි සඳහා භාවිතාවූ අච්චු වල සාම්ප්‍රදායික හැඩය වූයේ  වැලි පසුබිමක සකස්කෙරුණු අතු බෙදී ගිය ව්‍යුහයක් වන අතර, මධ්‍යම බස්නාවක් හෝ  මගක් වෙතට ලම්භකව බොහෝ තනි තනි ලෝහ කුට්ටි සදයි. ඊරියකගේ බුරුල්ලෙන් කිරි උරා බොන ඌරු පැටවුන් රැළකගේ  මුහුණුවරක් එවන් ආකෘතියකට ඇත. ලෝහය සිසිල්වී ඝණිභවනය වූ විට, වඩාත් සිහින් බස්නාව (ඉහත ප්‍රතිසාම්‍යය පරිදී ඊරිය) වෙතින්,  කුඩා ලෝහ කුට්ටි ( ඉහත ප්‍රතිසාම්‍යය පරිදී ඌරන්) කඩා වෙන් කර ගන්නා අතර, එම නිසාම අමු යකඩ සඳහා ඉංග්‍රීසියෙන් භාවිතා වන පිග් අයන් (සෘජු සිංහල පරිවර්ථනය  ඌරු යකඩ ) යන්න යෙදී ඇත. අමු යකඩ භාවිතා කරන්නේ යළි-උණුකිරීම සඳහා  පමණක්ම බැවින්, ලෝහ කුට්ටි වල  තරමෙහි විෂම බව සහ සුළු ප්‍රමාණයන්ගෙන් වැලි අඩංගු වීම යන කරුණු වලින් ඇතිවන අපහසුව වාත්තු කිරීමෙහි සහ පරිහරණයෙහි පහසුව හා සමග සැසඳීමෙහිදී නොසැලකිය යුතු තරම්ය.

ඉතිහාසය

චොවු රාජවංශයේ  (ක්‍රිපූ 1122–256) අගභාගයේදී චීන ජාතිකයෝ අමු යකඩ තැනූහ.  පශ්ච මධ්‍යතන යුග (1350–1500) වන තුරු,  යුරෝපයෙහි, මෙම ක්‍රියාවලිය සොයා ගෙන නොතිබුණි.  සත්‍ය වශයෙන් පවසතොත්, මධ්‍යතන තාක්ෂණය හමුවේ, වානේ බවට අමු යකඩ කාබන්හරණය කිරීම අතීශයින්  වෙහෙස කරවන ක්‍රියාවලියක් වූ නිසා, උෂ්මකයේදී ද්‍රව බවට යකඩ කලාප සංක්‍රමණය කිරීම  මග හරින ලද සංසිද්ධියක් විය.

භාවිතා
අමු යකඩ, සාම්ප්‍රදායික ලෙසින්, සියුම්තර පට්ටලයෙහිදී සහ පසුව  ඇළලුම් උෂ්මකයෙහිදී, සිද්ධ යකඩ බවටද මෑත කාලයෙහිදී  වානේ බවටද හැරවෙයි.

ආශ්‍රිත

රසායන විද්‍යාව
යකඩ