Suchinthana/si-wikipedia huggingface dataset:
බෙන් හර් චිත්‍රපටිය (1959)

“බෙන් හර්” යනු William Wyler විසින් 1959 දී අධ්‍යක්ෂණය කරනු ලැබූ වීර කාව්‍යයකි. එය Lew Wallace ගේ නව කතාවක් වූ Ben-Hur: A Tale of the Christ (1880) හි තුන් වන චිත්‍රපටයයි. එහි මංගල දර්ශනය 1959 නොවැම්බර් 18 වන දා නිව් යෝර්ක් නුවර Loews සිනමා ශාලාවේ දී පැවැත්වුණි. Ben Hur චිත්‍රපටිය සඳහා වාර්තාගත ඇකඩමි සම්මාන එකොළහක් හිමිවූ අතර එය සමාන වනුයේ ඉන් පසුව බිහි වූ ටයිටැනික් (1997) හා ලෝර්ඩ් ඔෆ් ද රින්ග් සහ The Return of the King (2003) චිත්‍රපටවලට පමණි.

බෙන්-හර් චිත්‍රපටිය හිමිකරගත් සම්මාන 

මෙම චිත්‍රපටිය සඳහා පෙර නොවූ විරූ ආකාරයට ඇකඩමි සම්මාන එකොළහක් හිමි වූ අතර එය සංඛ්‍යාවෙන් සමාන වනුයේ 1997 දී නිපද වූ ටයිටැනික් චිත්‍රපටියට හා 2003 දී නිෂ්පාදිත The Lord of the Rings: The Return of the King චිත්‍රපටවලට පමණි. එම සම්මාන නම්, හොඳම චලන චිත්‍ර සිනමා පටය, හොඳම ප්‍රධාන නළුවා සඳහා වූ සම්මානය - Charlton Heston, හොඳම අධ්‍යක්ෂණය , හොඳම පසුතල හැඩ ගැන්වීම, වර්ණකරණය - Edward C. Carfagno, William A. Horning, and Hugh Hunt, හොඳම සිනමා රූපණය,  හොඳම වර්ණ ගැන්වීම, හොඳම ඇඳුම් නිර්මාණය, විශේෂ ප්‍රයෝග සඳහා වූ සම්මානය, හොඳම චිත්‍රපට සංස්කරණය John D. Dunning හා Ralph E. Winters හොඳම නාට්‍යමය හෝ විකට චිත්‍රපටය සඳහා වූ සම්මානය, නම් සම්මාන එකොළහයි. තවද මෙම චිත්‍රපටය හොඳම අනුවර්ථික සිනමා පටය ලෙසට ඇකඩමි සම්මාන උලෙලේ දී නාම යෝජනා වුණි. මෙම චිත්‍රපටිය Golden Globe සම්මාන උළෙලේදී ද සම්මානයට පාත්‍ර වුණි. ඒවා නම් හොඳම චලනය චිත්‍ර, සිනමා පටය, වෘත්තාන්ත, හොඳම චලන චිත්‍ර අධ්‍යක්ෂණය, චලන චිත්‍ර සිනමා පට සඳහා වූ හොඳම සහාය නළුවා සම්මානය - Stephen Boyd හා අශ්ව කරත්ත තරඟය අධ්‍යක්ෂණය සඳහා විශේෂ සම්මානයක් Andrew Marton හට හිමි වුණි. තවද මෙය හොඳම චිත්‍රපටය සඳහා BAFTA සම්මානය ද, New York Film Critics Circle සම්මානය ද දිනා ගති. විශිෂ්ටතම චලන චිත්‍ර සිනමා පටය අධ්‍යක්ෂණය සඳහා DGA සම්මානය ද හිමි වුණි. 1998 දී මෙම චිත්‍රපටය එතෙක් බිහි වූ හොඳම ඇමරිකානු චිත්‍රපට අතරින් 72 වෙනි ස්ථානය හිමි කරගත් අතර AFI හි 100 Years... 100 Cheers දී 56 වන ස්ථානය හිමි කර ගන්නා ලදී. 2001 දී ඇමරිකානු චිත්‍රපට ආයතනයෙහි හොඳම ත්‍රාසජනක ඇමරිකානු චිත්‍රපටය සඳහා ලබා දෙන වර්ගීකරණයේ 49 වෙනි ස්ථානය දිනා ගති. 2004 දී ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ National Film Registry හි සංරක්ෂණය කිරීම පිණිස Library of Congress මඟින් මෙම චිත්‍රපටය තෝරා ගැනුණි. එය සංස්කෘතිකමය, ඓතිහාසික හා කලාත්මක වැදගත්කමක් සහිත චිත්‍රපටයක් ලෙසට සංරක්ෂණය කෙරුණි. 2005 දී මෙම චිත්‍රපටය හොඳම සංගීතය සඳහා ඇමරිකානු චිත්‍රපට ආයතනය මඟින් කරන ලද වර්ගීකරණයට අනුව 21 වෙනි ස්ථානය ලබා ගනී. 2007 දී, AFI මඟින් වසර 100ක් තුළ නිපද වු චිත්‍රපට 100ක් අතරින් 100 වෙනි ස්ථානය ලබා ගනී. (දහවන සංවත්සරික මුද්‍රණය)

සටහන්
ශ්‍රී ලංකාවේ වසර පණහක සිනමාව

ශ්‍රී ලංකාවේ වසර පණහක සිනමාව

ගාමිණි හා මාලිනී නිධානය චිත්‍රපටය. මෙම චිත්‍ර පටය වසර 50 ක සිනමා ඉතිහාසයක ප්‍රථම ස්ථානය ගනී. 

1947 ජනවාරි මාසයේ සිට 1997 ජනවාරි මාසය අතර සම්පුර්ණ වු වසර පනහක කාලසීමාවක් තුලදී පැවති සිංහල සිනමාව තුල බිහිවු චිත‍්‍රපට අතරින් ප්‍රධාන පෙලේ සුපිරි චිත්‍රපට අතරින් ප්‍රධාන පෙ‍ලේ සුපිරි චිත්‍රපට දහය වර්ග කිරීම  සඳහා සිනමා අධිකාරීය විසින් කමිටුවක් පත්කර ඇත. 

1972 දී ලෙස්ටර් ජේම්ස් පිරිස් විසින් කළ නිධානය (The Treasure) නම් චිතුපටය රංගන දායකත්වය ගාමිණි ෆෝන්සේකා හා මාලිනි විසින් ලබා දුන් අතර  එහි තිර රචනය සඳහා වස්තු බීජය වී ඇත්තේ නිධානයක් ග‍බා ගැනීමේ අරමුනින් තම බිරිඳ ඝාතනය කිරීමේ සිද්ධියක්ය. මෙම චිත්‍රපටය 1972 දී වැනීසියේ පැවති අන්තර්ජ‍ාතික සිනමා උ‍ෙළලදී Silver Lion of St Mark සම්මානය හිමිකරගන්නා ලදී.තවද ලන්ඩන් සිනමා උ‍ෙළලදී වසරේ විශිෂ්ඨතම සිනමා නිර්මාණය සඳහා ඩිප්ලෝමාවක්ද හිමිකරගනී. ශ්‍රී ලාංකික සිනමාවේ මුල් වසර 50 තුල බිහිවු හොදම චිත්‍රපටය ලෙසට මෙකී චිත්‍ර පටය තෝරාපත් කර ඇත.

References 
http://en.wikipedia.org/wiki/Cinema_of_Sri_Lanka#Fifty_years_of_cinema
ඉන්දියාවේ මධ්‍යම රාජධානි--මගධා - නන්දා - පළමු රජ පෙළපත

මෞර්යන්ගේ පාලනය යටතේ නොතිබු එකම ප්‍රදේශය වුයේ වර්තමානයේ තමිල්නාඩුව හා කේරලය ලෙස හඳුන්වන ප්‍රදේශයයි. (එවකට එය දෙමළ රාජධානිය විය) ඉපැරණි දෙමළ සංගම් සාහිත්‍ය කෘති වලින් එකක් වන පුරනානුරු ග්‍රන්ථයේ සඳහන් වන්නේ මෞර්යන්ගේ හමුදාව ඉලන්චෙට් චෙන්නි නමින් හැඳින්වු චෝල රජවරයෙකුගේ නායකත්වය යටතේ වු දෙමළ හමුදාවක් විසින් පලවා හැරි බවයි. කලිඟු පාලකයෙකු වු කරවෙල රජතුමා විසින් මෙම දෙමළ හමුදාව විසුරුවා හැරි බවට ඔහුගේ සෙල් ලිපියක සඳහන් වෙයි. 

ඔහුගේ පුත් වූ අශෝක අධිරාජ්‍යයා විසින් එම රාජධානිය උරුම කර ගත් අතර ඔහු මෙම ක්‍රමය ඔහුගේ රාජධානිය ව්‍යාප්ත කිරීමට පටන් ගත්තේ ය. කාලිංග රාජ්‍යය ආක්‍රමණයේ දී සිදු වු අති සුවිසල් විශාල වින‍ාශයෙන් පසු බුදුදහම වැළඳ ගැනීමෙන් ඔහු නැවත ලේ වැගිරවීම් නැවැත් වු අතර අවිහිංසාකාමී මාර්ගයකට යොමු විය. අශෝක අධිරාජ්‍යයාගේ රාජාඥා දැනට ඉන්දියාවේ ඉතිරිව ඇති පැරණි තම ඓතිහාසික ලිපි ලේඛන වන අතර එමගින් අශො‍්ක අධිරාජ්‍යයාගේ කාලයේ සිට ඉදිරියට පැවති රජ පෙළපත්වල දළ නියම කිරීමක් සිදු කිරීමට හැකි විය. අශෝක අධිරාජ්‍යයා යටතේ වු මයුරන් රජ පෙළපත මුළු නැගෙනහිර ආසියාව හා ගිනි කොණ දිග ආසියාව පුරා බුදු දහම පැතිර වීමට හේතු වු අතර එමගින් සමස්ථයක් ලෙස ආසියාවේ ඉතිහාසය හා දියුණු වීම වේගවත් කරන ලදී. අශෝක අධිරාජ්‍යයා ලෝකයේ දැනට පහල වු ශ්‍රේෂ්ඨතම පාලකයෙක් ලෙස සැලකෙයි. 

 

මයුරන් කාලයේදි ගොඩනගන ලද සාංචියෙහි පිහිටි බෞද්ධ ස්ථුපයක්

References 

http://en.wikipedia.org/wiki/Magadha#Nanda_dynasty
ඉන්දියාව
ශ්‍රී ලංකාවේ සිනමාව - අන්තර් ජාතික සම්මානලාභි චිත්‍රපට

ශ්‍රී ලංකාවේ සිනමාව - අන්තර් ජාතික සම්මානලාභි චිත්‍රපට 

වෑකන්ද වලව්ව

වෑකන්ද වලවීම (Mansion by the Lake) යනු ශ්‍රී ලාංකීය ධනවත් පුද්ගලයින්ගේ ජීවිත පිළිබඳව කියැවෙන්නාවු ලොස්ටර් ‍ජේම්ස් පීරිස් විසින් 2002 දී අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද සම්මාන ලාභී චිත්‍රපටයකි. මෙහි කථා තේමාව ශ්‍රී ලාංකීය පවුල් සංස්ථාවට ගැලපෙන පරිදි වෙනස් කර ඇති අතර එහි මූලික පදනම වන්නේ Autou Chekov විසින් රචිත The Cherry Orchard නම් නාට්‍යයි. 

සුළං කිරිල්ලී

ඉනෝකා සත්‍යාංගනී විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද සුළං කිරිල්ලී (The Klind Bird) නම් වු තේමාවයි. ශ්‍රී ලාංකීය සිනමා කර්මාන්තයේ ඉතිහාසය තුළ තනි චිත්‍ර පටයක් සඳහා ලද ඉහළම සම්මාන සංඛ්‍යාව හිමිකරගෙන  ඇත්තේ මෙම චිත්‍ර පටයයි.

මෙයද බලන්න
Cinema of Sri Lanka

සිනමා කලාව
චිත්‍රපට විචාරය - මාධ්‍යවේදීන් විසින් සිදුකරන විචාරයන්



මාධ්‍යවේදීන් විසින් සිදුකරන විචාරයන්

ප්‍රවෘත්ති පත්‍ර, සඟරා, විකාශක මාධ්‍ය සහ අන්තර්ජාලය ඔස්සේ පළවන ප්‍රකාශ වෙනුවෙන් ක්‍රියාකරන චිත්‍රපට විචාරකයින් බොහෝ විට විචාරය කරනු ලබන්නේ අලුතින් නිකුත් කළ චිත්‍රපටය. සාමාන්‍යයෙන් ඔවුන් දෙන ලද චිත්‍රපටයක් නරඹනුයේ එක්වරක් පමණක් වන අතර මත වාදයන් නිර්මාණය කිරීම සඳහා ඔවුන්ට ලැබෙනුයේ දිනක හෝ දින දෙකක පමණ කාලයකි. කෙසේ නමුත් විචාරකයන් චිත්‍රපට වෙත වැදගත් බලපෑමක් එල්ල කරන අතර මෙම තත්ත්වය ඇතැම් කාණ්ඩවල චිත්‍රපට සඳහා විශේෂ වේ. විශාල ජනකායක් වෙත ප්‍රදර්ශනය කෙරෙන ක්‍රියාදාම චිත්‍රපට, භීතිය දනවන චිත්‍රපට සහ විනෝදාත්මක චිත්‍රපට වෙත විචාරකයෙකුගේ මතවාදයන් නිසා දැඩි බලපෑමක් එල්ල නොවේ. චිත්‍රපටයක විචාරයෙහි බහුතර කොටසක් අයත්කර ගන්නා සාරාංශ ගත කතා සැලසුම සහ විස්තරය එම චිත්‍රපටය නැරඹීම සඳහා පුද්ගලයකු තීරණය කරයිද නොකරයිද යන්න වෙත දැඩි බලපෑමක් එල්ල කරයි. සීමිත ලෙස නිකුත් කෙරුණු ස්වාධීන නාට්‍ය වැනි කීර්තිය සඳහා වන චිත්‍රපට මත විචාරයන් මගින් ඇති කරන බලපෑම අතිශය වැදගත් වෙයි. අසතුටු දායක විචාරයක් හේතුවෙන් බොහෝවිට චිත්‍රපටයක් කොන්වී යාම සහ ඒ හේතුවෙන් එය ආර්ථික වශයෙන් අවාසි සහගත වීම සිදුවිය හැකිය.

සටහන් 
සිනමාව චිත්‍රපට
චින් රාජවංශය

චීන රාජවංශයක් වන චින් රාජවංශය ක්‍රි.පු. 221 දී පළමු අධිරාජ්‍යයා වු චින් ෂී හුවාන්ග්ඩි විසින් චීනය එක්සත් කිරීමත් සමග ආරම්භ විය. ක්‍රි.පු. 221 ආරම්භ වු මෙම පාලන සමයට පෙර අතුව චීනය පාලනය වුයේ රදළ වංශික ෂෝවු රාජ වංශය මගින් වේ. ක්‍රි.පු. 206 දී මෙම රාජ වංශය බිද වැටීමත් සමග චීනය හැන් රාජවංශයේ පාලනයට නතුවිය. මෙම රාජවංශයට අයත් පළමු අධිරාජ්‍යයා ෂී වෑන්ග් ටි ලෙස ද හැදින්වෙන අතර ඔහු චීනය එක්සේසත් කිරීමත් සමග චීනයේ අධිරාජ්‍යමය පාලන සමය ආරම්භ විය. එය අවසන් වුයේ 1912 වසරේදී චින්ග් රාජවංශය බිද වැටීමත් සමගයි. චින් රාජ වංශය එහි පාලන සමය තුළදී කේන්ද්‍රගත වු නිළධාරී වාදි පාලන ක්‍රමයක් නිර්මාණය කල අතර එය එතැන් පටන් අනුයාත රාජ වංශයන් මගින් භාවිතා කරන ලදී. චින් රාජ වංශයේ පාලන සමයේ උපරිම අවධියේදී ඔය යටතේ පාලනය වු ජනතාව මිලියන 40 ක් පමණ වේ.

References 
http://en.wikipedia.org/wiki/Qin_Dynasty
චිත්‍රාගාරය

චිත්‍රාගාරයක් යනු චිත්‍රපට නිර්මාණය සඳහා සකස් කළ පාලිත පරිසරයකි. මෙම පරිසරයට අභ්‍යන්තර (ශබ්ද වේදිකාව), බාහිර (පසුපස ප්‍රදේශය) හෝ එම ද්විත්වයම අයත් විය හැකිය. සාමාන්‍ය ව්‍යවහාරයේදී චිත්‍රාගාරය යන යෙදුම චිත්‍රපට නිෂ්පාදක ආයතන හැඳින්වීමට ද භාවිතා කෙරෙයි. මීට ප්‍රධාන හේතුව වුයේ හොලිවුඩයේ ස්වර්ණමය අවධියේදී (1920 දශකයේ අග භාගයේ සිට 1940 දශකයේ අගභාගය දක්වා) ප්‍රමුඛ පෙළේ චිත්‍රපට නිෂ්පාදන ආයතන සතුව ඔවුන්ගේම චිත්‍රාගාර පැවතීමයි. වර්තමානයේද ඇතැම් නිෂ්පාදන ආයතන සතුව චිත්‍රාගාර පවතී. කෙසේ නමුත් සමස්තයක් ලෙස ලෝකය සම්බන්ධයෙන් ගත් කල (එක්සත් ජනපදයේ පවා) බොහෝ චිත්‍රපට නිෂ්පාදක ආයතන කිසිදිනෙක තමන්ට අයත් චිත්‍රාගාර පවත්වාගෙන ගොස් නැත. ඒ වෙනුවට ඔවුහු ස්වාධීන අයිතිය සහිත ස්ථාන කුලියට ගෙන සිය නිර්මාණ සිදු කර ඇත. බොහෝ විට මෙම ස්ථාන අයත් පුද්ගලයින්ම විසින් තමන්ගේම චිත්‍රපට නිපදවීම සිදු නොකරති.

සටහන් 
සිනමාව
චිත්‍රපටි ශාලා

චිත්‍රපටි ශාලාවක් හෙවත් සිනමා ශාලාවක් යනු චිත්‍රපට පෙන්වන ස්ථානයක් වන අතර සාමාන්‍යයෙන් මෙය ගොඩනැගිල්ලක් වෙයි.

බොහෝ චිත්‍රපට ශාලා වාණිජමය අරමුණින් ක්‍රියාත්මක වන ඒවා වන අතර පොදු ජනතාව වෙනුවෙන් ක්‍රියාත්මක වෙයි. මේවාට ඇතුල්වීම සඳහා ටිකට්පතක් මිලට ගත යුතු වේ. දර්ශන ශාලාවේ ඉදිරි පස පිහිටා ඇති විශාල ප්‍රක්ෂේපක තිරයකට ප්‍රක්ෂේපක යන්ත්‍රයක් ආධාරයෙන් චිත්‍රපටය ප්‍රක්ෂේපණය කෙරේ. ඇතැම් චිත්‍රපට ශාලා මේවන විට සංඛ්‍යාත සිනමා ප්‍රක්ෂේපණ හැකියාවෙන් යුක්ත වෙයි. එබැවින් ඒවාට භෞතිකව චිත්‍රපට පිටපත් ප්‍රවාහනය අනවශ්‍ය වේ.

සටහන් 

සිනමාව
මහා ඇලෙක්සැන්ඩ' රජ

මහා ඇලෙක්සැන්ඩර්, 3 වැනි ඇලෙක්සැන්ඩර් ලෙසද හැඳින්වේ. මැසිඩෝනියාව පාලනය කළ පුරාණ ග්‍රීක රජෙකි. ඔහු යුද්ධයේ දී අනභිභවනීය මෙන්ම අති සාර්ථක රණ ශූර සෙන්පතියෙකු‍ ලෙස ඉතිහාසගත වී ඇත. ඔහුගේ මරණය සිදුවන විට පුරාණ ග්‍රීසීය විසින් හඳුනා ගැනුණු ලෝකයේ අති විශාල ප්‍රදේශයක් ඔහු යටත් කර ගෙන සිටියේය.

ඔහුගේ පියා වූ මැසිඩෝනියාවේ II පිලිප් රජුගේ මරණයෙන් පසු ඇලෙක්සැන්ඩර් මැසිඩෝනීයාවේ රජු බවට පත් විය. II පිලිප් රජු ග්‍රීසීය සතු ප්‍රධාන භූමියේ තිබූ නාගරික රාජ්‍යයන් (League of Corinth) මැසිඩෝනියන් පාලනය යටතේ ඵක්සත් කළේය. ඔහු දකුණු ග්‍රීක නගර රාජ්‍යයන්හි ඇතිවූ කැරළි මැඩ පවත්වා ඉන් පසු උතුරු මැසිඩෝනියාවේ අසල්වැසි පෙදෙස්වලට දරුණු ආක්‍රමණයක් ඵල්ල කොට ඵම පෙදෙස් ද යටත්කර ගත්තේය. ඵසේ කිරීමෙන් මැසිඩෝනියාවේ බලය තහවුරු කරගත් පසු නැගෙනහිර බලා ගමන් ගත්තේය. ඵහිදී ආකිමෙනිඩ් පර්සියානු අධිරාජ්‍යය යටත් කර ගත්තේය. ඔහු ඇනටෝලීයාව, සිරියාව, ටිනීෂියාව, ජුදේ, ගාසා, ඊජිප්තුව, බැක්ට්‍රියාව සහ මෙසපොතේමියාව යනාදී රටවල් ජයගෙන අවසානයේ ඔහුගේ අධිරාජ්‍යයේ සීමාව ඉන්දියාවේ පන්ජාබය දක්වා පුළුල් කළේය.

ඔහුගේ මරණයට ප්‍රථම සංග්‍රාමිකව හා වාණිජ අංශවලින් ඔහුගේ බලය අරාබි අර්ධද්වීපය දක්වා පුළුල් කිරීමේ සැලසුම් ඔහු සකස් කර තිබුණේය. ඉන් පසුව ඔහු බටහිර දෙසට හමුදාවක් (කාර්තේජ්, රෝමය සහ අයිබීරියන් අර්ධද්වීපය කරා) මෙහෙයවූයේය. ඔහු මුලින් අදහස් කර සිටියේ පෙර දිගට යාමටයි. ඵහෙත් ඔහුගේ ළමා කාලයේ ගුරුවරයා ඵය විස්තර කර තිබුණේ “ලෝකයේ අවසානය දක්වා සහ සයුරෙනුත් ඔබ්බට” ලෙසිනි. 

ඇලෙක්සැන්ඩර් තම හමුදාවට විදේශිකයන් ද ඵක් කළේය. සමහර උගත්තු ඔහුට මෙම “මිශ්‍ර කිරීමේ පිළිවෙත” සම්බන්ධයෙන් ප්‍රසංශා කළේය. ඔහු තම සෙබළුන්ට විදේශීය කාන්තාවන් හා විවාහ වීමට දිරි දුන්ණේය. ඔහුද විදේශීය කුමරියන් දෙදෙනකු සරණ කර ගත්තේය. 

ඇලෙක්සැන්ඩර් දොළොස් අවුරුද්දක් පුරා කළ අනවරත යුද්ධ ව්‍යපාරයකින් පසුව මිය ගියේය. මරණයට හේතුව මැලේරියාව, වසදීම, උණ සන්නිපාතය, මොළය ඉදිමීම හෝ මත්පැන්වලින් ඇතිවූ අහිතකර තත්වය යනාදී කරුණක් විය හැකිය. ඔහුගේ උරුමයන් හා විජයග්‍රහණවල ප්‍රතිඵල ඔහුගේ මරණයෙන් පසුව ද බොහෝ කාළයක් පැවතුණේය. ග්‍රීක ජනාවස තුළ ශත වර්ෂ ගණනාවක් පුරා පැතිරුණේය. මේවායින් ඇතිවූ සංස්කෘතික බලපෑම දුර බැහැර පෙදෙස්වලට ද බලපෑවේය. මෙම යුගය ‘හෙලනිස්තික යුගය’ යනුවෙන් හැඳින්වෙන අතර එහි ග්‍රීක, මැදපෙරදිග සහ ඉන්දියානු සංස්කෘතික ගුණාංග විදහා දැක්වීය. ඇලෙක්සැන්ඩර් චරිතය ග්‍රීක හා ග්‍රීක නොවන සංස්කෘතීන් තුළ පවා ඵෙතිහාසික මෙන්ම මිත්‍යා කථාවල ද ප්‍රධාන චරිතයක් විය. ඔහුගේ වික්‍රමයන් පරම්පරාගත සාහිත්‍යය ප්‍රබෝධමත් කළේය. ඵ් තුළ ඔහු දර්ශනය වන්නේ ඇචිලස් (පුරාණ ග්‍රීක වීරයෙකි-ඔහුට හානි කිරීමට අපහසුය) සම්ප්‍රදායේ පුරාණ කථාවල ඵන වීරයෙකු ලෙසිනි.

|-

මහා ඇලෙක්සැන්ඩර් රජු
කාමෝද්දීපන චිත්‍රපට

කාමෝද්දීපන චිත්‍රපට හුදෙක් නරඹන්නාගේ ලිංගික හැඟීම් උද්දීපනය සඳහා වූ, ලිංගික ක්‍රියාවලිය සහ අනෙකුත් ලිංගික ක්‍රියාවන් විවෘතව ප්‍රදර්ශණය කෙරෙන චිත්‍රපටයි. මෙම චිත්‍රපටි, 1900 මුල් භාගයේ සිනමා නිර්මාණ බිහි වී ඉතා කෙටි කලකට පසු නිර්මාණය විය. අසභ්‍ය ගණයට වැටෙන අනෙකුත් නිර්මාණ සහ මෙම චිත්‍රපට අතර පොදුවේ ගත් කළ බොහෝ සමානතා පවතී. “Pornography” යන්න බොහෝ විට “porn" ලෙස හඳුන්වන අතර එම ඝණයේ නිර්මාණ "porno” ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ. මෙම චිත්‍රපට හැඳින්වීමේ පැරණි නම් අතර "adult film," (වැඩිහිටි චිත්‍රපට) "stag film," සහ "blue movie” ඇතුළත් වේ. සාමාන්‍යයෙන් "softcore" යන්න ලිංගික ක්‍රියාවලිය හෝ “අත්‍යන්ත ලිංගික ආශ්වාදය” ඇතුළත් දර්ශන පෙන්නුම් නොකරන එහෙත් කාමෝද්දීපන දර්ශන හැඳින්වීම සඳහා භාවිතා කරන අතර, "hardcore" යන්න ලිංගික ක්‍රියාවලිය සහ “අත්‍යන්ත ලිංගික ආශ්වාදය” සහිත දර්ශන හැඳින්වීම සඳහා යොදා ගනු ලැබේ. සිනමා කැමරාව, එහි ඉතිහාසයේ සිටම කාමෝද්දීපන දර්ශන රූගත කිරීම සඳහා භාවිතා කර ඇත. බොහෝ අවස්ථාවල දී ඒවා රහසේ බෙදා හැරුණු අතර නිවසේ හෝ පෞද්ගලික සමාජ ශාලා සහ රාත්‍රී සිනමා ශාලාවල ප්‍රදර්ශණය සඳහා මේවා යොදා ගැණුනි. මෙම චිත්‍රපට අර්ධ වශයෙන් නීත්‍යානුකූල කරනු ලැබුවේ 1970 දශකයේ දීය. 1980 දශකයේ දී අසභ්‍ය වීඩියෝ පිටපත් මීට දශක කිහිපයකට පෙර නොසිතූ පරිදි බෙදාහැරුණි. 1990 දශකයේ අගභාගයේ දී සහ 2000 මුල් භාගයේ දී අන්තර්ජාලයේ ව්‍යාප්තියත් සමඟ අසභ්‍ය නිර්මාණ බෙදා හැරීම ද වැඩි විය. එසේම එයින්  අසභ්‍යත්වය පිළිබඳ නීතිමය පැමිණිලි ද සංකීර්ණ බවට පත් කළේය. අසභ්‍ය නිර්මාණ යනු සාර්ථකභාවයට පත්වන මූල්‍යමය වශයෙන් ලාභදායී ව්‍යාපාරයකි. 2004 වර්ෂයේ පළ වූ රොයිටර් ලිපියකට අනුව දැක්වෙන්නේ, ඩොලර් මිලියන ගණනක් උපයන මෙම ව්‍යාපාරය මඟින් සෑම වසරකම මෙවැනි DVD තැටි 11,000ක් බෙදා හරිනු ලබනු බවයි. මෙමඟින් අලුත් පරම්පරාව චිත්‍රපට රසවිදීම සඳහා යොමු කිරීමට තරඟ කරන චිත්‍රාගාර සහ තාක්ෂණ ආයතන කණ්ඩායම් දෙකක් අතර සටනක් ගෙන යාමට විශාල උත්සාහයක් ගනු ලැබේ.

සිනමාව
The Lord of the ring : The Return of the King

ප්‍රවර්ධන දැන්වීම

අධ්‍යක්ෂණය 		පීටර් ජැක්සන් 

නිෂ්පාදනය 		බැරී M. ඔස්බර්න්
			ෆ්‍රෑන් වොල්ෂ්

නවකතාව :

J.R.R. ටොල්කීන්
 
තිර රචනය : 

රචනය 			ෆ්‍රෑන් වොල්ෂ්
			ෆිල්පා බොයෙන්ස්
			පීටර් ජැක්සන්

			එලිජා වුඩ්
			සින් ඇස්ටින්
			විගෝ මෝර්ටෙන්සන්
			ලෑන් මැකලන්
			ඇන්ඩි සර්කිස්
			ලිව් ටයිලර්
			කේට් බ්ලැන්චට්

ප්‍රධාන 			ජෝන් රිස් -  ඩේවිස්
			බර්නාඩ් හිල්
			ක්‍රිස්ටෝර්පර් ලී
			බිලි බොයිඩ්
			ඩොමිනික් මොනගන්
			ඕලන්ඩෝ බ්ලූම්
			හියුගෝ වීවින්ග් 
			මිරැන්ඩා ඔටෝ
			ඩේවිඩ් වෙන්හැම්
			බ්‍රැඩ් ඩවුරිෆ්
			කාර්ල් අර්බන්
			ජෝන් නොබෙල්
			සීන් බීන්

සංගීතය			හොවර්ඩ් ෂෝ
		
සිනමාකරණය		ඇන්ඩෘ ලෙස්නි

සංස්කරණය		ජෙමී සෙල්කර්ක්

බෙදාහැරීම		ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය - New Line Cinema
			ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය හැර වෙනත් විවිධ බෙදාහරින්නන්

නිකුත්කළ දින (ය)	2003 දෙසැම්බර් 17
			
			සිනමා දර්ශනය : 

ධාවන කාලය 		මීටර් 200

			දීර්ඝ කළ සංස්කරණය : 

			මීටර් 252

රට 			නවසීලන්තය
			එක්සත් ජනපදය

භාෂාව 			ඉංග්‍රීසි

වියදම 			ඩොලර් මිලියන 94

දළ ආදායම 		ඩොලර් 1,119,263,306

මුල් කෘතිය		The Lord of the Rings :
			The Two Towers

The Lord of the ring : The Return of the King  යනු පීටර් ජැක්සන් විසින් සම රචනා කළ සම නිෂ්පාදනය කළ මනඃකල්පිත වීර චරිත චිත්‍රපටයකි. මෙය ප්‍රධාන වශයෙන් J.R.R වොල්‍කීන්ගේ ‘The Lord of the Rings’ කාතියෙහි තුන්වන වෙළුම මත පදනම් වී ඇති අතර (නමුත් දෙවන වෙළුමෙහි කොටස් ද ඇතුළත් වේ.) එය  ‘The Lord of the Rings’ චිත්‍රපට ත්‍රිත්වයෙහි අවසාන චිත්‍රපටය වේ. එය ‘The  Fellowship of the Rings’ සහ ‘The Two Towers’ අනුව දිවෙන අතර සම චිත්‍රපටවලට සමගාමීව චිත්‍රපටයට නගා ඇත.

සවුරන් විසින් භූමි මධ්‍යය ආක්‍රමණය කිරීමේ ඔහුගේ අවසාන අදියරත් දියත් කිරීමත් සමග, මායාකාර ගැන්ඩාෆ් සහ රෝහන්හි රජු තිඔ‍ඩන් විසින් ඉදිරියෙන් පැමිණෙන තර්ජනයෙන් ගොන්ඩර්හි අගනුවර වන මිනාස් ටිරිත් ආරක්ෂා කර ගැනීමට සිය හමුදාවන් රැස් කරති. ඇරගන් අවසානයේදී ගොන්ඩර් අත්පත් කරගන්නා අතර ඔහු විසින් සෞරන් පරාජය කිරීම පිණිස උදවු ලබා ගැනීමට භූත සේනාවක් කැඳවයි. අවසානයේදී අවසානයේදී ආයුවල සියළු බලයන් හමුදාවේ වුවද ඔවුන්ට ජයගත නොහැකි බව ඔවුන් තේරුම් ගනී; හොබිට්ස්, ෆ්‍රෝඩෝ, සහ සෑමි තිදෙනාට මුද්දේ වගකීම පැවරෙන අතර ගොලමි ඔවුන්ට ද්‍රෝහි වේ, අවසානයේදී ඔවුන් මෝඩෝහි One Ring විනාශ කරනු ලැබේ.

2003 නොවැම්බර් 17 වන දින නිකුත් වූ ‘The Lord of the ring : The Return of the King’ චිත්‍රපටය, වැඩිම විවේචක ප්‍රසාදය දිනූ චිත්‍රපටි අතුරින් 1 ක් සහ මෙතෙක් වැඩිම බොක්ස් ඔෆිස් සම්මානය ලැබූ චිත්‍රපටය බවට පත් විය. එය යෝජිත ඇකඩමි සම්මාන එකොළහම ජයග්‍රහණය කළ අතර, එමගින් මෙය වැඩිම ඇකඩමි සම්මාණ ජයග්‍රහණය වෙනුවෙන් ‘ටයිටැනික්’ සහ ‘බෙන් - හර්’ චිත්‍රපට සමග සම තත්වයට පත් වේ. මෙය හොඳම චිත්‍රපටය සඳහා ඇකඩමි සම්මානයද ජයග්‍රහණය කළ අතර එම ජයග්‍රහණය මනඃකල්පිත චිත්‍රපටයක් ඉතිහාසයේ පළමුවරට ලැබූ අවස්ථාව එය විය.එසේම එය ‘ටයිටැනික්’ චිත්‍රපටයට පිටුපසින් සිටිමින් මෙතෙක් ලොව පුරා  දෙවැනි වැඩිම ආදායම් ලද චිත්‍රපටය බවටද, චිත්‍රපට මාලාවෙහි වැඩිම සාර්ථකත්වය ලැබූ චිත්‍රපටය බවටද පත් විය‍. මෙහි විශේෂ දීර්ඝ කරන ලද සංස්කරණය, චිත්‍රපටයේ විවිධ කොටස් සහිත අතිරේක මිනිත්තු 52 න් සමන්විත වන අතර එහි DVD තැටිය 2004 දෙසැම්බර් 14 වන දින නිකුත් කරන ලදී.

References 
http://en.wikipedia.org/wiki/The_Lord_of_the_Rings:_The_Return_of_the_King
දෙමළ සිනමාව

දෙමළ සිනමා ව්‍යාපාරය ඉන්දියාවේ කේන්ද්‍රගතව පවතින දෙමළ භාෂා සිනමා නිර්මාණ සඳහා වාසස්ථානය වන අතර එය ඇතැම් විට කොලිවුඩය ලෙසද හැඳින්වේ. (கோலிவுட்) කොලිවුඩ් නම් නාමය කොඩම්බක්කම් නම් චෙන්නාහි (අතීතයේදී මෙය මදුරාසිය ලෙස හැඳින්වුණි) පිහිටා ඇති ප්‍රදේශය ඇසුරෙන් නිර්මාණය වූවකි. මෙම කොඩම්බක්කම් ප්‍රදේශයේ දී දෙමළ චිත්‍රපටවලින් බහුතරයක් නිර්මාණය කෙරෙයි. දෙමළ භාෂා චිත්‍රපට ශ්‍රී ලංකාවේදීද පටිගත කෙරෙයි.

1916 වසරේදී කීචකා වාදම් නම් චිත්‍රපටයෙන් නිහඬ කොලිවුඩ් චිත්‍රපට නිර්මාණය වූ අතර ශබ්ද සහිත චිත්‍රපට නිර්මාණය 1931 පටන් ආරම්භ විය. 1930 දශකයේ අවසාන කොටස වන විට මෙම ක්ෂේත්‍රය කෙතරම් සාර්ථකත්වයක් ලබා තිබුණේද යත් මදුරාසි ප්‍රාන්තයේ ව්‍යවස්ථාදායකය විසින් ප්‍රථම වරට 1939 දී විනෝදාස්වාද බදු පනතක් ඉතා අඩු විරෝධයක් මධ්‍යයේ සම්මත කර ගන්නා ලදී.

ශ්‍රී ලංකා දෙමළ සිනමාව

දමිල බසින් හඬ කැවූ සිංහල චිත්‍රපට
කුසුමලතා(සැඟගවුණ පිළිතුර)
කලියුගකාලම්(කලියුග කාලේ)
නාන්ගු ලෙච්චම්(හාරලක්ෂෙ)
යාර් අවල්(අභිරහස)
ඔරුතෙලෙ කාදල්(ඒක දිග කතාවක්)
පනි මලර්ගල්(මිහිදුම් සිහින)
ඉවලුම් ඔරු පෙන්(ගැහැනියක්)
අජාසත්ත(අජාසත්ත)

සටහන් 

සිනමා කලාව
ඉන්දියාව
ටයිටැනික් (1997 චිත්‍රපටය)

ටයිටැනික් 1997 වර්ෂයේ දී ජේම්ස් කැමරන් විසින් අධ්‍යක්ෂණය කර ,රචනා කර, නිෂ්පාදනය කර සංස්කරණය කරන ලද RMS ටයිටැනික් නැව ගිලීයාම පිළිබඳව වූ ,ව්‍යවසනය කැටිවූ ප්‍රේම වෘත්තාන්තමය චිත්‍රපටයකි. 1912 දී මංගල යාත්‍රාවේ යෙදෙන අතරතුරදී අවාසනාවන්ත ඉරණමකට ගොදුරු වන ටයිටැනික් නෞකාව තුළදී ආදරයෙන් වෙළෙන සමාජයේ වෙනස් සමාජ පන්ති දෙකකින් එන ජැක් ඩෝසන් සහ රෝස් ඩිවිටි බුකාටර් (ලියනාඩෙ ඩි කැප්රියෝ සහ කේට් වින්ස්ලෙට් රඟ දක්වයි) අතර ප්‍රේම වෘතාන්තය මෙය තුළින් ගෙන හැර දක්වයි. මෙම චිත්‍රපටයේ ප්‍රධාන චරිත සහ කේන්ද්‍රගත ආදර කතාව කල්පිත ඒවා වුවද සමහර සහායක චරිත(නාවික පිරිසෙහි සාමාජිකයන් වැනි) ඓතිහාසික චරිත පදනම් කරගෙන ගොඩනගා ඇත. ග්ලෝරියා ස්ටුවර්ට් විසින් වයස් ගත රෝස් ගේ චරිතය රඟ දක්වන අතර ඇය විසින් නූතන දින රාමුවක සිට කතාව කියනු ලැබේ. සුන්බුන් වූ සැබෑ RMS ටයිටැනික් නෞකාවෙහි කොටසක් රූපගත කළ කැමරන් විසින් 1995 දී චිත්‍රපටය නිෂ්පාදනය ආරම්භ කළේය. ඔහු විසින් මෙම ආදර කතාව සැබෑ ජීවිතයේ ශෝකාන්තය දැනවීමට ප්‍රේක්ෂක පිරිස ඇඳ බැඳ තබා ගැනීමේ උපක්‍රමයක් ලෙස චිත්‍රපටයේ වර්තමාන දර්ශන සඳහා රූගත කිරීම් Akademik Mstislav Keldysh හිදි සිදු කෙරෙනු අතර Playas de Rosarito හිදී නෞකාව යලි නිර්මාණය කරන ලදී. කැමරන් විසින් ‘පරිමාණ ආදර්ශය’ සහ පරිගණක රූපද නෞකාවේ ගිලියෑම නැවත නිරූපනය සඳහා යොදා ගන්නා ලදී. ටයිටැනික් සඳහා දැරූ වියදම ඇ.ඩොලර් මිලියන 200ක් පමණ වූ අතර එය මෙතෙක් නිපදවා ඇති වැඩිම වියදම් දැරූ චිත්‍රපටයද වේ. මේ සඳහා Paramount Pictures සහ20th Century Fox. ආයතනද මූල්‍යයමය ආධාර සපයා ඇත. චිත්‍රපටය 1997 ජුලි මස 2 වැනි දා මුලින්ම නිකුත් වීමට නියමිතව තිබුණද එයින් පසු නිෂ්පාදන කාර්යන් නිකුත් වීමේ දිනය 1997 දෙසැම්බර් 19 වැනිදා දක්වා කල් ගියේය. ටයිටැනික් නිකුතුවේ දිනය කල් යෑම පිළිබඳ පුවත සැල වීමත් සමග මුද්‍රණාලය ටයිටැනික් අසාර්ථකවේ යැයිද එය Fox සහ Paramount ආයතන වල වැටීමට හේතු වේ යැයි ද විශ්වාස කළේය. සියලු සුන්වූ බලාපොරොත්තු මැද ටයිටැනික් චිත්‍රපටය චිවේචනාත්මක වශයෙන් සහ වාණිජමය වශයෙන් සාර්ථක චිත්‍රපටයක් බවට පත්විය. එය ‘ඇකඩම් සම්මාන’සඳහා යෝජිත නම් අතරට 14 වතාවක් එකතු වෙමින් ඇකඩම් සම්මාන සඳහා වැඩියෙන්ම යෝජනා වු චිත්‍රපටය බවට පත්විය. ටයිටැනික් චිත්‍රපටය  හොඳම චිත්‍රපටය සඳහා ඇකඩමි සම්මානය ඇතුළුව ඇකඩම් සම්මාන 11 ක් ජයග්‍රහණය කළේය. එමෙන්ම එය ලොව වටා ඩොලර් බිලියන 1.8ක ආදායමක් ලබමින් මෙතෙක් දෙවෙනි වැඩිම ආදායමක් ලද චිත්‍රපටය බවටද පත්විය.

සටහන් 

හොලිවුඩ් චිත්‍රපට
චිත්‍රපට
යුරෝපානු ඉතිහාසය-වසර සියයේ යුද්ධය

වසර සියයේ යුද්ධය යනු ප්‍රංශයේ ජේෂ්ඨ කේප්ටියානු රජ පරම්පරාවේ නැතිවීමත් සමග හිස්වු ප්‍රංශ රජකිරුල සදහා රාජකීය නිවාස දෙකක් අතර දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ පැවති ගැටුමකි. මූලික තරඟ කරුවන් දෙපල වුයේ වැලෝයිස් (Volais) නිවහන හා ප්ලේටජෙනට් (Plantaganet) නිවහනයි. වැලෝයිස් නිවහන ප්‍රංශ රජකමට ඉල්ලුම් කළ අතර එංගලන්තයේ ප්ලේටර්ජෙනට් නිවහන ප්‍රංශය හා එංගලන්තය රජ කමට ඉල්ලුම් කරන ලදී. අංජවු නිවහන ලෙසද හැදින්වු එංගලන්තයේ ප්ලේටර්ජෙනට් රජවරුන්ගේ මූල  ප්‍රංශයේ අංජවු හා නොර්මැන්ඩි ප්‍රදේශ වල පිහිටා තිබුණි. ප්‍රංශ සොල්දාදුවන් දෙපැත්තෙහිම සටන් කළ අතර බුර්ගන්ඩිවරු හා ඇක්විටෙන්වරු ප්ලේටජෙනට් පැත්තට වැඩි දායකත්වයක් ලබාදෙන ලදී. 

මෙම ගැටුම 1337 සිට 1453 දක්වා වසර 116 ක් පුරාවට පැවතුණි. යුද්ධය කුඩා සාමකාල කිහිපයකින් හා දිගු සාමකාල දෙකකින් අතරමග විරාම සහිතව සිදු වන ලදී. අවසානයේදී එය ප්ලේටර්ජෙනට්වරු ප්‍රංශයෙන් නෙරපාදැමීමත් සමගම ඉවත් විය. (කැලයිස් පේල් හැර) 1360 සිට 1369 දක්වා හා 1389 සිට 1415 දක්වා තිබු දිගු සාමකාල දෙක අඩු කළ විට යුද්ධය වසර 81 ක් පුරාවටම පැවති ඇත. 

යුද්ධය ඇත්ත වශයෙන්ම ගැටුම් ශ්‍රේණියක් වු අතර සාමාන්‍යයෙන් කොටස් තුනකට හෝ 4 කට බෙදීම සිදු කරනු ලැබේ. ඒවා නම් එඩ්වඩ් යුද්ධය (1337 – 1360), කැරොලයින් යුද්ධය (1369 – 1389) ලැන්කස්ටර් යුද්ධය (1412 – 1431) හා ජෝන් ඔෆ් ආර්ක් (1412 – 1431) ගේ පෙනී සිටීමෙන් පසු ඉංග්‍රීසි බලමුළුව ක්‍රමයෙන් හීන වී යාමයි. අනෙකුත් සමකාලීන යුරෝපීය ගැටුම් කිහිපයක් ද එංගලන්තය හා‍ප්‍රංශය අතර ගැටුමට සෘජුවම සම්බන්ධ වී තිබේ. ඒවා නම් පරම්පරාව පිළිබද බ්‍රිටන් යුද්ධය, කැස්ටිලියානු සිවිල් යුද්ධය හා රිටර්වරු දෙදෙනාගේ යුද්ධය වෙයි. වසර 100 යේ යුද්ධය යන වදන මෙම ක්‍රියාදාම ශ්‍රේණිය විස්තර කිරීම සදහා පසුව හදුන්වා දෙන ලද  වදනකි. 

සාධක ගණනක් නිසා මෙම යුද්ධයට ඓතිහාසික විශේෂත්වයක් උරුම වී ඇත. මූලිකවම පෙලපත් පිලිබද ගැටුමක් වුවත් මෙම යුද්ධය මගින් ප්‍රංශය හා ඉංග්‍රීසි ජාතිකත්වය පිළිබද අදහසට වේගයක් ලබා දෙන ලදී. යුධමය වශයෙන් එමගින් නව ආයුධ හා ශිල්පීය ක්‍රම බිහිවු අතර දැඩි අශ්වා රෝහකයන් විසින් අනසක පතුරුවා ගෙන සිටි වැඩ වසම් හමුදා පති ඉවත දමන ලදී. බටහිර රෝම අධිරාජ්‍ය කාලයේ සිට බටහිර යුරෝපයේ ප්‍රථම නැගිසිටිමේ හමුදාව මෙම යුද්ධය සදහා හදුනාවාදුන් අතර එමනිසා කුලී ජනයාගේ භූමිකාව බොහෝ සෙයින් වෙනස් විය.  මේ සියල්ල නිසා මෙන්ම එහි දිගු කාලය නිසා එය මධ්‍යතන යුධ ඉතිහාසයේ වඩාත් විශේෂිත ගැටුම් වලින් එකක් ලෙස සැලකිය හැක. ප්‍රංශයේ සිදු වු ඉංග්‍රීසි ආක්‍රමණ, සිවිල් යුද්ධ, මරණීය වසංගත, දුර්භික්ෂ හා කුලී හමුදා මංකොල්ල කරුවන් බවට පත්වීම මගින් එහි ජනගහනය 2/3 කින් අඩුවන ලදී.

References 
http://en.wikipedia.org/wiki/Hundred_Years_War