Suchinthana/si-wikipedia huggingface dataset:
වොෂින්ටන් (ජනපදය)

එක්සත් ජනපදයේ වයඹ ශාන්තිකර ප්‍රාන්තයට අයත් ජනපදයකි.එය වොෂින්ටන් ධරණියේ අපර කොටසින් කැඩී ආවකි. වර්ෂ 1846 දී බ්‍රිතාන්‍ය විසින් Oregon ගිවිසුම ඇතිකර එමගින් Oregon සීමා අරගලය සමතයකට පත් කිරීමේ අදහසින් මෙය පවරා දෙන ලදි.වර්ෂ 1889 දී මෙය 42 වැනි ජනපදය ලෙස එක්සත් ජනපදයේ රාජධානියට එකතු විය.ජන සංඛ්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව තක්සේරු කරන අන්දමට එහි ජනගහනය වර්ෂ 2009 දී 6,664,195 විය. ආසන්න වශයෙන් පදිංචිකරුවන්ගෙන් 60% ක් පමණ ජීවත් වන්නේ Seatle පුරවරයේය.එය ප්‍රවාහනයේ,වෙළෙදාමේ, කර්මන්ත සහ කලාවේ කේන්ද්‍රස්ථානයක් වෙයි.ජනපදයේ ඉතිරි බටහිර ප්‍රදේශය ඝන වැසි වානාන්තර වලින් ද මධ්‍යය කඳු පන්තියකින් ද සමන්විතය. ඊසාන සහ ගිණිකොනට වන්නට වගාවට හිතකර අර්ධකාන්තාර පිහිටා ඇත. නගරයට නම් තබන ලද්දේ හිටපු එක්සත් ජනපද ජානාධිපති ජොර්ජ් වොෂින්ටන්ගේ නමිනි.එය ජනපති කෙනෙකුගේ නමින් නම් කළ එක්සත් ජනපදයේ පළමු ජනපදයයි.බහුලවම වොෂින්ටනය Washington State හෝ අවස්ථානුකූලව State of Washington ලෙස නම් කෙරුණද එහි බොහොමයක් පදිංචිකරුවෝ බොහෝ දෙනෙක් එය සරලව වොෂින්ටන් නමින් හඳුන්වති.

මූලාශ්‍ර 

ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය
ඇමරිකානු ජනපද
ඈම්ස්ටර්ඩෑම්

නෙදර්ලන්තයේ විශාලතම නගරයද,අගනුවරද වන්නේ ඇම්ස්ටර්ඩැම්ය.එය බටහිර දිශාවට වන්නට උතුරු හෝලන්ඩ් ප්‍රදේශයේ පිහිටා ඇත.2008 ජනවාරි 1 වැනිදා වනවිට නගරයේ ජනගහණය මිලියන 1.36 ක් විය. රැන්ඩ්ස්ටඩ් වල උතුරු කොටසත් ඇතුළුව මෙය යුරෝපයේ හය වැනි විශාලතම ජනගහණ ප්‍රදේශයයි.එහි ජනගහණය මිලියන 6.7 ක් පමණ වේ.Amstellerdam යන වචනයෙන් මෙහි නම බිදී විත් ඇත. Amstel ඟගේ (dam) බැම්ම යන අරුත මුල්කරගෙනද මෙම නම ඇතිවී ඇත. මෙම නගරය ආරම්භවුයේ 12 ශතවර්ෂයෙදී කුඩා ධීවර ගම්මානයක් ලෙසනි. මෙම නගරය ලන්දේසිය ස්වර්ණමය යුගයෙදී ලෝකයට වටිනා වාරායක් විය. එයට මූලික හේතුව එහි වු වෙළෙඳාම් සදහා වූ නව සොයාගැනීම්ය.මෙම කාලයේදි මෙම නගරය දියමන්ති සහ මූල්‍ය කටයුතු සඳහා මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස කටයුතු කෙරිණි.19 සහ 20 වැනි ශතවර්ෂ වලදී නගරය පුළුල් වු අතර නොයෙක් අසල්වැසියන් අතිවිය. මෙම නගරය නෙදර්ලන්තයේ සංස්කෘතික සහ මූල්‍ය අගනුවරයි.නොයෙකුත් ලන්දේසි මූලස්ථන වල පිහිට ඇත.Philips සහ ING ඇතුළුව ලෝකයේ ප්‍රධානතම කර්මාන්ත 500 අතරින් 7 ක් මෙහි මධ්‍යයේ ඇත. මෙහි ඇති කොටස් වෙළෙඳපොල ලොකයේ පැරණිතම කොටස් වෙළෙඳපොල ය. මෙහි ඇති පෞරාණික වටිනාකම නිසා. වාර්ෂිකව මිලියන 3.6 පමණ විදේශිකයෝ මෙහි පැමිණෙති.

මූලාශ්‍ර 

නෙදර්ලන්තය
අගනගර
බ්‍රසල්ස්

බ්‍රසල්ස් යුරෝපා සංගමයේ ප්‍රධාන නගරයක් වන අතර බෙල්ජියමේ විශාලතම නාගරික ප්‍රදේශය වේ. මෙහි ජන වර්ග 19 පමණ වෙසෙති. 10 වැනි ශතවර්ෂයේ charlemage වංශිකයන් වාසය කළ බලකොටු නගරයේ සිට බ්‍රසල්ස් වර්ධනය විය. මෙම පුරවරය බෙල්ජියමේ නාගරිකම ප්‍රදේශය වන අතර ජනගහනය මිලියන 1.8 ඉක්මවයි.දෙවන ලෝක යුද්ධයේ අවසානයේ සිට මෙම නගරය ලෝක දෙශපාලනයේ කේන්ද්‍රස්ථානය විය.මෙම නගරයේ EO සහ NATO ආයතනවල මූලස්ථාන පිහිටා ඇත.තවදුරටත් 20 වන ශතවර්ෂයේ දී ප්‍රංශ භාෂාව කථාකරන ප්‍රමාණය ඉක්මවා ලන්දේසි කතාකරන ජනගහනය මෙහි වැඩිවිය. මෙහි මෙම භාෂා දෙකටම රාජ්‍ය පිළිගැනීම ඇත.

යුරෝපය
නගර සහ ගම්මාන
බැංකොක්

බැංකොක් තායිලන්තයේ අගනගරයයි. මෙය කෙටියෙන් "තායි" ලෙස හදුන්වයි. මෙම නගරය තායිලන්තයේ දේශපාලන, සමාජීය හ ආර්ථික මධ්‍යස්ථානය වෙයි. 1980 හා 1990 යන වර්ෂ වල ආසියානු ආයෝජනයේ උච්චතම අවස්ථාවේ පැවති බැංකොක් නගරය කලාපයේ ආර්ථික හා ව්‍යාපාර කේන්ද්‍රස්ථානය විය.එයින් ලෝකේ අනෙක් රටවලට දේශපාලන හා සංස්කෘතික අතින් කරන බලපෑම් වැඩි විණි. 2019 වර්ෂයේදී එයට ගිණිකොණ දිග ආසියාවේ වැඩිම වියදම් ඇති නගරය අතර දෙවැනි තැන හිමි විය.
                     
බැංකොක් වල උසස් සංස්කෘතියක් පැවතුන අතර විනෝදාත්මක අංශය විදේශීය ලක්ෂණ වලින් සමන්විත විය. පැරණි දේ සීඝ්‍රයෙන් නවීකරණය හා නාගරීකරණය විය. බැංකොක් නගරය නැරඹීමට වසරකට මිලියන 11 ක පමණ විදේශ සංචාරකයෝ පැමිණෙති.{{citation needed]}

බැංකොක් නගරයේ ජනගහනය 6355144 වූ අතර "ග්‍රේට් බැංකොක්"වල එය 11, 971, 000 විය. මෙය තායිලන්තයේ වඩා කාර්මීකරණය හා නාගරීකරණය වූ ප්‍රදේශයයි.

බැංකොක් වෙනත් පළාත් හයකට මායිම්ව පවතින අතර ඉන් පළාත් පහක් බැංකොක් නගරයට සම්බන්ධ වෙයි. මෙහි ප්‍රධාන ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපළ දෙකක් හා අධිවේගි මාර්ග හතරක් පවතී. වර්ෂ 2020 වන විට එය අටක් දක්වා වැඩි කිරීමට එහි පාලකයෝ බලාපොරොත්තු වෙති.

"අයුක්තා" රාජධානි සමයේ "ජායෝ පරයා" ගංඟාව ආර්ම්භයේ කුඩා වෙළඳ මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස මෙය පිහිටා තිබුණි. වර්ෂ 1782 දී "අයුක්තා" රාජධානිය විනාශ වු පසු සියමේ ප්‍රධාන නගරය "බැංකොක්" විය. කෙසේ වෙතත් වර්තමානයේ "රත්නා කෝෂි" රාජධානිය 1782 තෙක් නොපැවතුන අතර "ථක්සීන්" රජුගේ මරණින් පසු ප්‍රධාන නගරය "රාමා" ගංඟෙන් අනෙක් පසට මාරු විය. "රත්නා කෝෂි" රාජධානිය දන් පැරා නැකෝණි ලෙස හඳුන්වයි. 18 වැනි සියවසින් පසුව බැංකොක් නගරය නාගරීකරණය වෙමින් ජාතික රාජ්‍ය පාලන මධ්‍යස්ථානය බවට පත්විය.

බැංකොක් නගරය සියම් දේශයේ අගනගරය ලෙස නම් කරන තෙක් එය යුරෝපීය යටත් විජිත කේන්ද්‍රස්ථානය ලෙස සැලකුණද එය නිදහස් කලාපයක් ලෙස පැවතුණි.

මූලාශ්‍ර 

අගනගර
තායිලන්තය
අබුඩාබි

එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යයේ ප්‍රධාන මෙන්ම දෙවනුවට විශාල නගරය අබුඩාබි වේ. අබුඩාබි, උතුරු මැද වෙරළ තීරයේ පර්සියානු බොක්ක ආශ්‍රිතව පිහිටි ටී(T) හැඩති දූපතකි.
            
අබුඩාබි ෆෙඩරල් රජයේ කාර්යාල, එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යයේ මධ්‍යස්ථානය හා එමිරේට් රජ නිවස මෙහි පිහිටා ඇත. මෙය සර්ව භෞමික රාජධානියකි. අබුඩාබියේ වේගවත් දියුණුව, නාගරිකරණය සහ ජනතාවගේ ඉහළ සාමන්‍ය ආදායම නිසා එය විශාල සහ දියුණු නගරයක් බවට පත්වී ඇත. වර්තමානයේ මෙම නගරය රටේ දේශපාලන, කාර්මික සංස්කෘතික හා වාණිජ මධ්‍යස්ථානය බවටද පත්ව ඇත. 2008 වර්ෂයේ එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යයේ ජාතික දේශීය නිෂ්පාදනයෙන් 56.7% අබුඩාබියෙන් උත්පාදනය වී ඇත. අබුඩාබියේ වැදගත් මූල්‍ය ආයතන වන අබුඩාබි ආරක්ෂක ආයතනය , එක්සත් අරාබි මධ්‍යම බැංකුව, සංස්ථා නිල නිවාස සහ ආයතන සහ සංස්ථා විශාල ප්‍රමාණයක් පිහිටා ඇති අතර අබුඩාබිය ලෝකයේ විශාල තෙල් නිෂ්පාදකයෙක් වේ. මෑත වකවානුවේ අබුඩාබි නගරයේ ආර්ථිකය විවිධාංගීකරණය වෙමින් නව මූල්‍ය ආයෝජන හා සංචාරක ව්‍යාපාරය ආරම්භ විය. කලාපය තුළ තෙවනුවට විශාල වියදම් සහිත නගරය වන අතර ලෝකයේම 26 වැනි වියදම් සහිත නගරය වේ. 2007 වර්ෂයේදී අබුඩාබිය ලෝකයේ සෞභාග්‍යයෙන් ඉහළම නගරය ලෙස සැලකිණි.

අගනගර
එක්සත් අරාබි එමීර් රජ්‍යය
පරණ ඉන්දියාවේ දේශපාලන ව්‍යුහය

පරණ ඉන්දියාවේ දේශපාලන ව්‍යුහය පෙනෙන පරිදි එය ආරම්භ වී තිබෙන්නේ රානා කියන ඒකක ය භාවිතයෙනි. මුල් කාලයේ මෙයින් ලා ආර්යයන් සමග පැවති ජානා කිහිපයක් සාක්ෂාත් කරගත්හ. ඒවා නම් ආත්ම වශයෙන් සමාජමය බෙදීමට ලක්වුනු සහ එකිනෙකා අතර සටන් ඇති කරගන්නා සහ ආර්යන් නොවන අය බැටලුවන් හරකුන් සමග සටන් කරනා අය ලෙසයි. 

ජනපද කියන සාහිත්‍යමය වචනයේ තේරුම  'පය තැබීමට ඉඩ ඇති ගෝත්‍රය ' යනුයි. 
පෙර පැවති ජාන නැමැති ෆමින් ජනපදය ලෙස නම පැමිණියේය. ‍මෙහි ප්‍රථම ක්‍රියාවලිය සම්පූර්ණ වුයේ ඔවුන්ගේ කාලයේ දීය වයඹ වැනි බෞද්ධයන් නොමැති පළාත් විවිධ ජනපදවලට දේශසිමා අනුව බෙදා දැමිමා, ජනපද නැගී සිටිමේ රට සදහා මෙම සැම ජනපදයක් ම ශාස්ත්‍රිය ගෝත්‍රයන් පසුව නම් කලා.
බුදුන්ගේ කාලයට ප්‍රථම මෙම ‍සොලොස් මහා ජනපද සදහා කිසිම ඉතිහාසයක් ලබා නොදුනි.

බුද්ධ ධර්මයේ අන්ගුත්තර නිකායේ බොහෝ තැන් වල මෙම ජාතීන් 16 ගැන සදහන් වේ.
1.	තායි
2.	කෝසල
3.	අන්ත
4.	මගද
5.	වප්පි
6.	වල්ල
7.	චේදි
8.	වට්ටා
9.	කුරැ
10.	පන්චල
11.	මච්චල
12.	සූරසේන
13.	අස්සක
14.	අවන්තී
15.	ගාන්ධාර්
16.	කාම්බෝජ
ඉන්දියාව
ඉන්දියාවේ ආර්ථිකය

ආර්ථිකය

දකුණු ආසියාවේ කාලයක් සමග එරට පොදු ආර්ථික පද්ධතියට ‍දේශපාලන ඒකීයභාවය සහ යුධමය ආරක්ෂාව ලබාදුන්නා. තවද කෘෂිකාර්මික නිෂ්පාදනත් සමග වාණිජ සහ වෙළද ක්ෂේත්‍රය දියුණුවුනා. දහස් ගණන් වූ රාජධානි වලටත්, කුඩා කුඩා හමුදා කණ්ඩායම් වලටත් බලසම්පන්න ආගමික නායකයින්ටත් සහ විවිධ සුභසාධන සමිති වලට සම්බන්ධ වුනු පෙර තත්ත්වය කේන්ද්‍රිය විනයානු කුල බලතලත් ඇති කලා අස්වැන්න එකතු කරන ගොවීන්ට එම ආගමේ රජ්ජුරැවන් නිසින් බද්ධක් ඇති කලා. අර්තසාස්ත්‍ර නමැති ක්‍රමයේ පුතිපත්ති වලට අනුව ඔවුන්ට මුදල් අයකලා. චන්ද්‍රගුප්ත මයුර ඉන්දියාව හරහා තනි මුදල් ඒකකයක් ප්‍රකාශය‍ට පත් කලා. තවද ආගමික පාලකයින් බලධාරින් අතර සම්බන්ධතාවක් (ජාලයක් ) ඇතිකලා. මීට අමතරව මහරජන සේවය වෙළද හා ගොවීන් අතර ප්‍රචලිත කලා තවද මටුර‍යන් ‍හමුදාව විසින් අවරාළ කණ්ඩායම් පෞද්ගීක ආගමික හමුදාවක් සහ බලසම්පන්න නායකයින්  මුලිනුපුටා දැම්මා. මයුරා නිෂ්පාදනය වැඩි කිරිමට වතුර මාර්ග සාදා පොදු ක්‍රම උපයෝගී කොට දායකත්වය ලබා ගත්තා. මේ ආකාර තුන ඉන්දියාවේ දේශපාලන ඒකීයතාව ය හා  අභ්‍යන්තර සාමය නිසා එහි වෙළදාම පුළුල් වුනා. ඉන්දු - ග්‍රීක් සන්ධාන (ගිවිසුම්) යටතේ සහ අ‍ශෝක පාලන  කාලය තුල ජාත්‍යන්තර වෙළදාම ප්‍රචලිත වුනා. පකිස්තානගේ පවතින නවීකරණ දේශසීමාවන  හයිබන් පාස්, පිටතට හා ඇතුලට  වෙලදාම කල හැකි වැදගත් සන්දිස්ථානයක් වුනා. වෙළදාමත් මැතේ අර්ධද්වීපය හා දකුණු දිග ආසියාව හරහා ප්‍රචලිත වුනා. ඉංදියාව රෙදිපිලි (සිල්ක්) භාණ්ඩ පොඩි වෙළද භාණ්ඩ හා බඹ, අපනයනය කලා. අධිරාජ්‍යයා යුරෝපයේ හා බටහිර ආසියාවේ දහස් සංඛ්‍යාත පාරවල් වතුර මාර්ග, ඇල මාර්ග,  රෝහල් හා තානායම් හදා දෙමින් මෙයට දායක වුනා. බදු පැනවීම හා අස්වැන්න එකතු කිරිම නිෂ්පාදන වැඩි කිරිමට හේතු වුනා. විවිධ ක්‍රම වලින් මයුර අධිරාජ්‍යයේ ආර්ථික තත්වය පුළුප් සම්බන්ධතාවයක් සංවිධානවලට හා හවුල් ව්‍යාපාර වලට තිබුනා. රෝමාණු වැසියන්ට සංවිධානාත්මක පොදු රාජ්‍ය ත්‍රන්තික ව්‍යාපෘති පැවතියේ ද යමුරානු ඉංදියාවට නියමාකාර පෞද්ගලික වාණජමය ආයතන පැවතිනි.  මෙය හේතු වුයේ මයුරා සදහා තරග වදින නිදහස් පෞද්ගලි ස්ථාරන පැවතීමයි.රොමානුවන්ට මෙවැනි නිදහස්ව පවතින වස්තුන් (ආයතන) නොමැති තාක්කල් ඔවුන්ට පුළුවන් තරගයට මුහුණ දී ඔවුන්ගේ සංවර්ධනය කරා යාමට.

ඉන්දියාවේ ආර්ථිකය
ලෝක වෙළෙඳ සංවිධානයේ සාමාජීක ආර්ථික
ඉන්දියාව
ජැනිස්මි-(ආගම)

අධිරාජ්‍ය චන්ද්‍රගුප්ත මයුර පැනිස්මි ආගම ‍වැළදගත්තයින් පසුව ඔහු ඉංදියාවේ පළමු ආගම් පුචලිත ප්‍රධානියා වශයෙන් පත්විය. චන්ද්‍රගුප්තයේ වයසක කාලයෙදී ජැනිස්මි  ආගමිකයෙකු ලෙස සම්බන්ධ වන්නට උත්සහ කරණ ලදී. චන්ද්‍රගුප්ත විටක ආචාර්ය බහුභාගු පිළිපදින කෙනෙක් විය. එනම් ඔහුගේ ආන්තිම කාලයේ දී ජැනිස්මි ආගමේ සත්කාර නැමැති දේ පිලිපැද්දේය. එනම් මරණයට වේගයෙන් නැවති ස්‍රාමරණ බොලගොල්ල දි කන්නාටක තුල පැවති‍දේවල් උදාහරණ ලෙස ගත හැක. කොහොම වුනත්  ඔහුගේ සාර්තක කරැවා වන අධිරාඩ්‍ය බින්දුරා ආජිවක කෙනෙක් වුනා සහ ඔහු ජේන් හා බුද්ධාගමෙන් දුරස් කර තැබුවා. අ‍ශෝක රාජ්‍යයාගේ මුණුපුරාවන සාම්ප්‍රති ත් ජේන් ආගම වැළදගත්තා. සංර්‍මරත් සර්‍මපුති ජේන් හාමුදුරැ නමකට උගන්වන්නට සිදුවුනා. තවද ඔහු ඉන්දියාව පුරාවට ජේන් පංසල් 125,000 හදා ඇති බවට සලකනවා. ඒවායින් සමහරක් දේවල් තාමත් අෂ්මෙඩඉාඩි - වීරවිගම් උජෙන් සහ ලිටාන් නැමති නගර අවටින් දැකිය හැක. එනම් අශෝකත සම්ප්‍රති ඔවුන්ගේ ජේන් ආගම ව්‍යාප්ත කිරිමට පණිවුඩ, ග්‍රිසියට පර්සියාවට සහ මධ්‍යම නැගෙනහිරට යැවුවා නමුත් අදට කිසිම සෙවීමක් ඒ පිළිබදව සිදු වී නැත. කෙහොමවුනත් ජේන් ආගම මයුරන් නීතියට අනුව අනිවාර්ය බලයක් බවට පත්වුනා. චන්ද්‍රගුප්ත හා සාර්‍මපුති දකුණු ඉන්දියාවේ ජේන් ආගම ප්‍රචලිත කිරීමට වෙනමම වෙන් කලා ලක්ෂ සංඛ්‍යාත ජේන් පන්සල් සහ ටේෆ් දේවස්ථාන එවුන්ගේ ආගම් කාලයේ දී ගොඩනැගුවාය. නමුත් එහි ප්‍රතිපක්ෂ වල හා ආගම් සදහා මුල්‍ය හි අඩුකම් නිසා ශාන්තකාර්මය හා දුමානුජමන්ට නැගඒමත් සමග ජේන් ආගම වෙනස් වන්නට පටන් ගත්තා.

ආගම්
ක්‍රිස්තියානුවන්ගේ විශ්වාසයේ ලක්ෂණය

ත්‍රිත්ව දෘෂ්ටික ක්‍රිස්තියානු ධර්මය, සම්බන්ධව විශ්වාසනීය ප්‍රකාශනයන් කිහිපයක් විධිමත්ව සකස් කෙරිණි.

විශ්වාසයේ ලක්ෂණ දෙකකි

බව්තිස්මය හා උපදේශක බව්සිතිස්මය. විශ්වාස ලක්ෂණය නව අදහන්නන්ට කියා‍දෙන අතර, එය විශ්වාසයේ සමාව දීමක් ලෙස පිළිගැනේ. උපදේශක ජීවන දර්ශනය, භාෂාවන්ගේ අනුමැතිය ඇතිව සභාවේ ධර්මයයි. මුල් යුගයේ විශ්වාස ලක්ෂණය වන්නේ බව්තිස්මයි. මෙහි ඉතා ප්‍රසිද්ධ වන්නේ ධර්ම දූතවරුන්ගේ විශ්වාසයේ ලක්ෂණය වේ.

ක්‍රිස්තියානු සභාවන් ස්ථාවරව පවත්වාගෙන යාමට මෙම විශ්වාස ලක්ෂණයන් ඉවහල් වුනි. ‍නව සංවර්තනය වන්නන්ට ආගමික විශ්වාසය ක්‍රියා දීමට මේවා උපයෝගි කරගත්තේය. 200 දී පමණ ඔවුන්ව ප්‍රශ්න කිරීමට පටන් ගනුයේ බව්තිස්මයේ විශ්වාස කරන්නන් බවට පත් කිරීමටයි. මුල් යුගයේ විශ්වාස ලක්ෂණ ලෙස සලකන්නේ I කොරින්ති 15:1-9.

මුල් යුගයේ තවත් ක්‍රිස්තියානි විශ්වාසයක් වන්නේ “දෙවියන් වහන්සේ ජේසුස්ය”. (සාන්ත පාවුළු සන්දේශය සිට රෝමවරු 10:9 ) ත්‍රිත්ව දෘෂ්ටිකයන්ට මෙම ‍ජීවන දර්ශනය බෙහෙවින් වැදගත් වේ. එනම් ඉශ්‍රාලයේ යාවේ දෙවියන් වහන්සේගේ මාංශගත වීම, ජේසුස් ක්‍රිස්තුන්‍ස්ගේ පරිපුර්ණ බව සහතික කිරීම මෙහි වැදගත්කම වේ. (කොලොසිවරුන් 2:9)

මෙහි ධර්මය සමඟ ක්‍රිස්තියානු ධර්මය ගැටුනු නමුත් එහි දේව ධර්මය දියුණු වීම වඩාත් සංකිර්ණ අදහස් ගොඩ නැඟීමට අවශ්‍ය වේ.

සටහන්
ක්‍රිස්තියානු ධර්මයේ ඉතිහාසය- සමකාලින ඉතිහාසය (වර්තමාන 1848)

ක්‍රිස්තියානු ධර්මයේ ඉතිහාසය- සමකාලින ඉතිහාසය (වර්තමාන 1848)

සමකාලින යුග වල පල්ලි ඉතිහාසය පැතිරෙන්නේ 1848 විප්ලවයේ සිට අද දක්වාය.
රැසියානු සධාර්මික පල්ලිය- රැසියානු අධිරාජ්‍යා

රැසියානු සාධාර්මික පල්ලිය, රැසියානු අධිරාජ්‍යයේ වැදගත් ස්ථානයක් ගත්තේය. මෙය පාලනය කරනුයේ 18 වන සියවසේ පිතර්ගේ 1 ගේ සභාව ප්‍රතිසංස්කරණය කල වේ

Russifivation මුල් වු විවිධ සංවිධාන සමග පල්ලිය සම්බන්ධ වුනේ යුදෙව් නොවන සංවිධිත ඝාතනයන්හි සම්බන්ධකම් හා විරැද්ධත්වය ද පළ කලේය. සැම්ටික නොවන යුදෙව් නොවන සංවිධිත ගාතනයන් සබාව සමග කිසිම සම්බන්ධකමක් නොතිබුණු බවට සාක්ෂි නොතිබුණ ද 19 වන සියවසේ සිටම ජේ්‍යෂ්ඨ පුජකවරැ යුදෙව් ජනතාවට විවෘතව බැණ වැදුණහ. තවද, යුදෙව් ආගමත් සමග ක්‍රිස්තු සබාව නිල සම්බන්ධයක් නොමැත

ගොවි/ ගැමි ජනතාවයේ බදු නියත කිරිමට පල්ලියට හැකි විය.

Bolsheviks හා අ‍නිකුත් රැසියානු විප්ලවකරැවන් විසින් පල්ලිය දක්නා ලද්දේ ජානතාවගේ සතුරා ලෙසයි.

කිතු දහම
ජේම්ස්, සෙබඩීගේ පුත්

සෙබෙත්ගේ පුත් ශාන්ත ජාකොබ් ජේසුස් වහන්සේගේ එක් ශ්‍රාවකයෙකි. ඔහු සෙබඩි හා සලෝමි යන දෙදෙනාගේ පුත් වු අතර ශුද්ධවර ජොහාන්ගේ සහෝදරයා විය. ධර්ම දූත ජේම්ස් ගෙන් වෙන් කිරීම සඳහා ඔහුව සාන්තුවර මහා ජා‍කොබ් යන නමින් හැඳින්වේ. ඔහු ජේසුස් වහන්සේගේ ශ්‍රාවකයන් අතරට පළමුවෙන්ම සම්බන්ධ වු අයෙකි. ජාකොබ් සංක්ෂිප්ත ශුභාරංචිය සඳහන් කරන පරිදි ජේසුස් වහන්සේ ජාකොබ් හා ජොහාන්ට කතාකොට සංචාරය කිරීමට ආරාධනා කළේ ඔවුන් දෙදෙනා තම පියා සමඟ මුහුදු වෙරළේ සිටිය දී ය. මාර්ක්ට අනුව ජේම්ස් හා ජෝන් හඳුන්වන්නේ ගිගිරුමේ පුතණුවන් යනුවෙනි. ධර්ම දූතවරුන්ගේ ක්‍රියා පොතේ 12:1-2 වර්ථාවන් අනුව හෙරො‍ද් රජු විසින් ජේම්ස්ව කඩුවෙන් ඇණ මරා දමනු ලැබුවේය.

	
ඔහුගේ මළ සිරුර ගලිසියේ (ස්පාඤ්ඤයේ) සන්තියාගෝ ද කොම්පොස්තලාහි, තැන්පත් කර ඇති බවට තොරතුරු ලැබි ඇත. ඔහුගේ භූමිදාන නගරය, කතෝලික ධර්මයේ තුන්වන ශුද්ධ වු නගරය හැටියට පිළිගෙන ඇත. (ජේරුසලම් හා රෝමය යන නගරයන්ට පසුව). මෙම ශාන්තුවරයාගේ සොහොනට යන වන්දනා ගමන යුරෝපියානු කතෝලිකයන් අතරේ ප්‍රධාන හා ප්‍රසිද්ධත්වයකට පත් වු වන්දනා ගමනකි. එම නිසාම මොහුව වන්දනාගමන්වල නියැලෙන්නන්ගේ එක් ආරක්ෂක මුනිවරයෙකු ලෙස පිළිගෙන ඇත.

සටහන්
අපෝස්තුළු ජෝන්

අපොස්කුළු ජෝන් 

හාන්ස් මේම්ලින් විසින් ශාන්ත ජෝන් අපොස්කුළුවරයා, 1468 ශතකය (ද නැෂනල් ගැලරි, ලන්ඩන්)
ස්වා‍මින් වහන්සේට ප්‍රියමනාප වු අපොස්කුල්වරයා 
උපත: ක්‍රි.ව 6 වන ශතකය ගලීල ශුද්ධ වු නගරය
මරණය: 101 ශතකය. චෆිසස්, කුඩා ආසියාව
ගෞරවය දැක්වීම: සියළුම ක්‍රිස්තු ධර්මයන්
මංගල්‍යය: දෙසැම්බර් 27 (බටහිර ක්‍රිස්තු ධර්මය)
සැප්තැම්බර් 26 සහ මැයි 3 (නැගෙනහිර ක්‍රිස්තු ධර්මය)
උපලක්ෂණය; ග්‍රන්ථය, වයන් බදුනක සිටින සර්පයා, නාටංකය, රාජා‍ලියා
අනුග්‍රහය, ලේඛකයන්, දැවිම, විෂවිම්, දේව ර්මධරයන්, ප්‍රකාශකවරැන්, ග්‍රන්ථ විකිණිම්කරැවන්, සංස්කාරකවරැ, මිත්‍ර සම්බන්ධකම් සහ චිත්‍රකරැවන්

ශාන්ත ජෝන් අපොස්කුළුවරයා, ජේස්සු වහන්සේගේ අපෝස්කුළුවරැන් 12 දෙනොගෙන් එක් අයෙකි. ක්‍රිස්තියානු විශ්වාසය මොහුව අදුනන්නේ නව ගිවිසුමේ විවිධ කාරය්යයක් සම්බන්ධව ලේඛකයෙකු හැටියටයි. මොහුයග් කාර්යයන් අතුරින් කිහිපයකි. ජෝන්ගේ ශ්‍ුබාරංචිය, ජෝන්ගේ සන්දේශය සහ හෙළිදර්ව් පොත/ ග්‍රන්ථය
ජුදාස් ඉස්කාරි‍යොත්

ජුදාස් ඉස්කොරියොත් (මරණය ක්‍රි.ව 29-33 අප්‍රේල්) නව ගිවිසුමට අනුව, ජෙසුස් වහන්සේගේ ධර්ම දූතවරුන් දොළොස් දෙනාගෙන් එක් අයෙකි.  ගිණුම් පිළිබඳව වාර්තා තැබීම මොහුට භාර වු වගකීමකි. ජෙසුස්ට ද්‍රෝහි වු වරදට මොහු සම්බන්ධ විය.

	
ජුදාස් සුවිශේෂය ( 4 වන සියවස මුල් කාලයේ පැවතුණු) සමඟ ජුදාස් සම්බන්ධ වි ඇත. ගුප්ත කණ්ඩායම් අතර ප්‍රසිද්ධ චරිතයක් ලෙස පෙනී සිටිය අතර මොහු දාර්ශනික ලේඛනවල විශේෂ මාතෘකාවක් බවටද පත් වූවේය. බොහෝ ක්‍රිස්තියානිවරු (ගිහියෝ, පුජකවරු හෝ දේව  ධාර්මිකයෝ) ජුදාස්ව ද්‍රෝහියෙක් ලෙස තවමත් සළකති. ද්‍රෝහියට සමාන අර්ථයෙන් ‘ජුදාස්’ යන නම භාෂා කිහිපයකින්ම සඳහන් වේ. කෙසේ වුවත් ඇතැම් වියතුන්  ජුදාස් පිළිබඳව විකල්පීය අදහස් දක්වයි.ඒ අනුව ජෙසුගේ දැනුම හා කැමැත්ත පරිදි ,යලි බයිබලයේ දිවැස්වැකි නියෝග කිරීමෙන් පසුව ද්‍රෝහියා යන ස්වරූපය ගොඩ නැඟීමට ඉතිහාසික විරූපීකරණය කර ඇති බව ඍවුන්ගේ පිළිගැනීමයි.

ජුදාස් ඉස්කාරියොට් විවේචනය කිරීම 

                
ගුප්ත කණ්ඩායම් (ඥෙයවාදී කණ්ඩායම් ආදි) ජුදාස්ගේ චරිතය සම්බන්ධයෙන් මහත් උනන්දුවක් ගනුයේ දෙවියන් වහන්සේට ද්‍රෝහි වීම විද්‍යාමානව පරස්පරයකින් යුත් කරුණක් වුණු නිසාය. මුලික ප්‍රශ්න ලෙස සලකා බැලුවේ මේවාය.

·	දිවැස්වැකි මුල පිරීමට ජේසු‍ස්ට ද්‍රෝහි වීම සඳහා ජුදාස් සිටියේ ඔහු ජීවත්ව සිටි කාලයේ පමණක්ද?

·	ජේසුස් වහන්සේ තමන්ව ජුදාස්ට පාවා දීම සඳහා හේතු වු කරුණු,

-	ජේසුස් වහන්සේ මෙම පාවාදීම වළක්වාලීමට බැරිවුයේ ද?

-	ජේසුස් වහන්සේ තම කැමැත්තෙන්ම මෙම පාවා දීමට දායක වුයේද?

-	ජේසුස් වහන්සේ තම කැමැත්තෙන්ම මෙම පාවා දිමට ක්‍රියාවන් අනුගමනය කෙරුවේද?

·		මාක් සිට ජෝන් දක්වා කියවීමේදී ජුදාස්ගේ දුෂ්ට හැසිරීම වඩාත් ප්‍රබල සහ ප්‍රකාශිතයට පත් වීමට හේතුව කුමක්ද?

ඉරේනියස් එක් ඥෙයවාදී නිකාය කැනිටිස් (Cainites) විශ්වාස සම්බන්ධව වාර්තා තැබුවේය. එනම් ජුදාස් සොටියාගේ ආයුධයක් ‍(දේව ඥානය) වනුයේ ඩෙමියුර්ජ්ගේ තන්හාව පෙර දැරි කොටගෙන යන්නයි. ශුභාරංචියේ කියු පරිදි රිදීමය කාසි ගණනය කරන්නා ජුදාස් බව හෙබ්රව් බයිබ‍ලයේ දෙවියන් වහන්සේගේ ගෝලයෙක් බව කියැවේ. පසු කාලයේදී කැනිටිස් (Cainites) කණ්ඩායම් දෙකකට බෙදුනි. ඊට හේතුව ‍ ජේසුස්ගේ විශ්ව විද්‍යාව සමඟ එකඟතාවයකට පත් නොවීම නිසාය.

	
ඔරිජින් සම්ප්‍රදායක් දැන සිටියේය. එය ජුදාස්ට පමණක් සම්බන්ධ නොවුන අතර ජේසුස් වහන්සේගේ ශ්‍රාවකයෝ සියළුදෙනාම උන් වහන්සේගේ පාවාදීමට හවුල් වු බවට යන්නෙනි. තවද ජුදාස්ව කරදර (කෲර) පුද්ගලයෙකු හැටියට ඔරිජින් විනිශ්චය නොකළේය.

	
ක්‍රිස්තු විරෝධිතයෙකු වු සෙල්සස්, ප්‍රායෝගික කියවීම විනිශ්චය කිරීමෙන් මෙම දාර්ශනික කතාවන් අසම්මත බව ප්‍රකාශ කළේය. ඊට හේතුව වුයේ ජේසුස් වහන්සේ තමාව පවා ‍දෙනු ලබන පුද්ගලයා කවුරුන්ද කියා යුදෙව් වසන්ත  උත්සවයේදි හැඟ වීමයි.
	
	
ජේසුස් වහන්සේ කලින් සිටම දැ‍නගෙන සිටිය බවත්, ජුදාස්ගේ ද්‍රෝහි වීමත්, ශුභාරංචිය ඉදිරිපත් කරනු ලැබුවේය.  2006 අප්‍රේල් හිදී ජුදාස් සුවිශේෂ ලේඛනය නව භාෂාවන්ට පරිවර්තනය කරනු ලැබුවේය. එහිදී ජේසුස් වහන්සේ ඔහුව පාවා දීමට ජුදාස්ට කිවු බව සත්‍ය ලෙස පිළිගත හැකි කරුණකි. මෙය ජොහොන් සුවිශේෂය සමඟ එකඟ නොවුවත්, මාක් සුවිශේෂයේ අර්ථ කිහිපයක් ඇත.

කිතු දහම
අපෝස්තුළුවර ජුඩ්

ජූඩ් යනු ජේසුස් වහන්සේගේ අපෝස්තුළුවරුන් දොළොස්දෙනා අතුරින් එක් අයෙකි . සාමාන්‍ය වශයෙන් උන්වහන්සේ හැඳින්වෙන්නේ තද්දේයුස් ලෙසින් වන අතර, සමහරවිට ජේම්ස් ගේ ජූඩ්, ජූඩ් තද්දේයුස්, ජුදාස් තද්දේයුස් හෝ ලෙබ්බේයුස් ලෙසින්ද හැඳින්වෙයි. එතුමා සමහරවිට ජූඩ්, "ජේසුස්තුමාගේ සොහායුරු" ලෙසින්ද හැඳින්වෙන නමුත්, ජේසුස් තුමාණන් පාවාදුන් වෙනත් ගෝලයෙක් වන ජුදාස් ඉස්කාරියොත් ගෙන් වෙන්කොට දැක්වෙයි.

අපොස්කුළුවරයා හා ප්‍රාණපරිත්‍යාගවරයා
උපත: ක්‍රි.ව පෙර හා ක්‍රිස්තු වර්ෂයෙන් (පළමු වන සියවසේ)
මරණය:  ක්‍රි.ව පළමුවන සියවසේ පර්සියාව
ගෞරවය දැක්විම රෝමානු කතෝලික සභාව, නැගෙනහිර යුරෝපය හා මැදපෙරදිග සංදාර්මික සභාව නැගෙනහිර යුරෝපය හා මැදපෙරදිග  කතෝලික සභාව ක්‍රිස්තියානු කොප්ටික්වරැන්  එංගලන්ත සභාව
ප්‍රධාන ‍සිද්ධාන්තය: හාන්ත පිටර්, රෝමය Rheims Toulovse France

මංගග්‍යය ඔක්තෝබ්ර් 28 ජුනි 29
ස්වභාවය/ උපලක්ෂණය පොරව, පිත්ත, බෝට්ටුව, හබල, පදක්කම  (Armenia)ආර්මේනියාව, දරැණු අවස්ථා, රෝහල් ශාන්ත පිටස්බරග්. ෆ්ලොරිඩා
අනුග්‍රහය/ආධාරය: පොලිස් දෙපාර්තමේන්තුව

ශාන්ත ජු‍ඩ් (ජුදාස්) ක්‍රිස්තියානු සාන්තුවරයෙකි. නව ගිවිසුමේ ජාකොබ්ාගේ ජුඩ් හා තදෙවුස් යන නමින් හදුන්වයි. තදෙවුස් හා ජුදාස් තදෙවුමස් යන නම් වලින් ද හදුන්වයි. ග්‍රික‍යේ තම ගිවිසුමේ සදහන් වන අන්දමට ඔවුන්ගේ මුල් නම් සමාන වුවත් ජුඩ්, ජුදාස් ඉස්කැරියොට් සමග පටලවා ගත නොයුතුයි. එනමුදු ඔවුන්ගේ නම ග්‍රික, ජුදා නමට විවිධත්වයක් විම ද එය යුදෙව් ජනතාව අතර පොදු නමක් බවට පත් විමත් නිසාය.

තදෙවුස්ව ශාන්ත බතලෙමෙවු සමගාමිත්වයෙන් ඇයගේ ආරක්ෂක මුනිවරයා ලෙස පිළිගත්තාය. රෝමානු කතෝලික සභාවේ මොහු දරැණු අවස්ථා හා තවදුරටත් බලපෑම් කළ නොහැකි ආරක්ෂක මුනිවරයා ලෙස පිලිගත්තේය.

හාන්ත ජුඩ්ගේ උපලක්ෂණය වන්නේ පිත්තය. ඔහුගේ හිසෙහි ගිනිදැල්ලක් ‍ස්වරැපයට ද බොහෝ විට දැකගත හැක. මෙය පෙන්තකොස්ත සමයේදි ශුද්ධෝත්මයාණන් දානය කිරිමත් සමග සැබවින්ම නියෝජනය කරනු ලැ‍ෙඉබ්. හිසේ ගිනිදැල්ලක් යන ස්වරැපයෙන් පෙනි සිටිමට හේතු වන්නේ එහු දරණු අවස්ථාවල ආරක්ෂක මුනිවරයා විමත් බලාපොරොත්තු රහිත සිටින අයට හාස්කම් පැවැත්විමත්ය. ඔහු මෙලෙස පෙන්වනුයේ ශාන්ත ජුඩ් හාස්කම් සිදු කරන ආකාරයේ ශුද්ධාත්මය ද ඒවා සිදු කරන නිසාය. ඇතැම් විට එහු පොරව අල්ලා සිටිම යන ආකාරයකට නියෝජනය වන්නේය. (එනම් ඔහුව මරණයට පත් වුනේද මෙනැවැනි ආයුධයකින් නිසාය) තවද සන්නස් පත්‍රය සමග ද හෝ පෙතක් සමග ද හෝ වඩුවාගේ අධිකොුද්ව සමග ද ඔහුව දැක ගත හැක.ක්‍රි.ව 65 දී පමණ එතුමන්එව ෲර ලෙස මරා දමනු ලැබූ බව කියැවෙ එතුමාගෙ මරණයෙන්ටික කලකට පසු බෙරූට් සිට ෝමයට ගෙන එන ලද එතුමන්ගෙ ශු.සිරුර වතිකානුවෙ ශාන්ත පීතර බැසිලිකාවෙ වම් පස ප්‍රධාන අල්තාරය තුල තැම්පත් කොට ඇත.
තංගල්ල

තංගල්ල යනු ශ්‍රී ලංකාවේ දකුණු පළාතට අයත්  වෙරළ තීරයේ පිහිටා ඇති නගරයකි. එය හම්බන්තොට දිස්ත්‍රික්කයට අයත් වේ.  මාතර දිස්ත්‍රික්කයට ආසන්නවම පිහිටා ඇති නිසා, දිස්ත්‍රික්කයේ අනෙකුත් ප්‍රදේශ වලට සාපේක්ෂව මෘදු දේශගුණික තත්වයක් මෙහි වේ.

නාමය
"තංගල්ල" යන සිංහල නම ලැබී ඇති අයුරු පිළිඹඳව ජනප්‍රවාදයේ විවිධ මතිමතාන්තර පැවතියත් ඉන් ප්‍රධාන මතය වන්නේ තපස්සුභල්ලුක වෙළඳ දෙබැයන් විසින් බුදුන් වහන්සේගේ කේෂ ධාතු වඩමවාගෙන ඒමේදී අතරමගදී මුව දොවා ගැනීමට එක්තරා ප්‍රදේශයකට පැමිණ ඇති අතර ඔවුන් දෙදෙනා විසින් ධාතූන්වහන්සේ අසල ඇති ගලක් මත තබා මුව දොවනය කිරීමට ගොස් ඇති අතර මොහොතකින් "රාං" ගා ශබ්දයක් අසී ඇති බැවින් දෙදෙනා හැරී බැලූ විට දැක ඇත්තේ ධාතූන් වහන්සේ අවකාශයේ වැඩ වාසය කරද්දී එම ගල පැලී ගොස් ඇති බවයි. ඉන් අනතුරුව එම ප්‍රදේශයට "රාංගල" යන නම භාවිතා කැර ඇති අතර පසුව එය "රාංගල්ල" , "රංගල්ල" ලෙසත් වෙනස් වී වර්ථමානයේ භාවිතා කරන "තංගල්ල" ලෙස වෙනස් වී ඇති බවයි. 

සංචාරක කේන්ද්‍රස්ථානයක් ලෙසත්, ධීවර වරායක් ලෙසත්, තංගල්ල නගරය කලාපිකව වැදගත් වේ. වෙරළාසන්නයේ පිහිටා ඇති පෞරාණික ඕලන්ද කොටුව නූතනයේදී බන්ධනාගාරයක් ලෙස භාවිත කෙරේ. මුල්කිරිගල ඉපැරණි විහාරස්ථානය වෙත පිවිසුම් ස්ථානයක් ලෙසද තංගල්ල නගරය වැදගත් වේ.

ශ්‍රී ලංකාවේ නගර සහ ගම්මාන
ආක්ටික් කවය

අක්ෂ වෘත්ත රේඛාවේ කවයන් පහෙන් ප්‍රධාන එකකි. පෘථිවි සිතියමේ ලකුණු කර ඇති ආක්ටික් කවය එහ රේඛාවට  උතුරින් අක්ෂ වෘත්ත රේඛාවට සමාන්තරව (2000 වර්ෂයේ දී ) ‍0 33'39  (හෝ ‍0 56'0830 ) දිවයේ. මෙමකවයට උතුරින් පිහිටි ප්‍රදේශය ආක්ටික් නමින් හැදින්වේ. උතුරට ඇති කලාපය උතුරැ සමගිතෝෂ්ණ කලාපය නමින් හැදින්වේ දක්ෂීන අර්ධ ගෝලයේ මෙයට සමානව ඇති අක්ෂි වෘත්තයේ රේකාව ඇන්ටාක්ටික් කවය යනුවෙන් හැදින්වේ.

ආක්ටික් කවය ධ්‍රැව දිනයේ දක්ෂින අන්තය ලකුණු කරයි. (24 පැයේ ම හිරැ එළිය ඇති බොහෝ විට මධ්‍යම රාත්‍රියේ  හිරැ'' යනුවෙන් ද හැදින්වේ ධ්‍රැව රාත්‍රිය. ( පැය 24 ම හිරැ නැති රාත්‍රිය ) අඩු  වශයෙන් වසරකට වරක් ආක්ටික් කවයට උතුරින් හිරැ අඛණ්ඩව 24 පැටක් ක්ෂිතිජයට ඉහලින් තිබෙන අතර වසරකට වරක් ක්ෂිතිජයට යටින් අඛණ්ඩ ව පැය 24 තිබේ. ආක්ටික් කවයේ ද මේ සිදුවීම්ඇති වේ. ‍නියම වශයෙන් අනුපිළිවෙලින් ජුනි හා දෙසැම්බර් වලදී උර්සාමේජර් නමැති තරැවලට දකුණින්ම ස්ථානයට සමව ඇති බැවින් එයට ආක්ටික් යැයි කියනු ලැබේ. (ග්‍රීක් භාෂාවෙන් මෙගල් අක්ටෝස් හෝ මහා වලසි)

ඇත්ත වශයෙන් ම වායුගෝලයේ කැරකීම හා හිරැ තිතක් මෙන් නොව මංචලය වශයෙන් පෙනෙන හෙයින් මධ්‍යමරාත්‍රි හිරැගේ කොටසක් උත්තරායන ආක්ටික් කවයට දකුණින් 50 (කි.මි. 90) දැකිය හැක. එමෙන්ම දක්ෂිණායතනය දින රාත්‍රියේ ආක්ටික් කවයට උතුරෙන් 50 0 දක්වා හිරැගේ කොටසක් දැකිය හැක. මුහුදු මට්මමේ දී මෙය සත්‍ය වේ. මේ සීමාවන් මුහුදු මට්ටමින් උස් වීමෙ දී  වැඩි වේ. කදුකර ප්‍රදේශවල දී බොහෝ විට කෙලින් පෙනීමක් නැත.

ආක්ටික් කවයේ පිහිටිම ස්ථිර නැත නමුත් කල්යෑමේන් සංකීර්ණ ආකාරයට මෙය වෙනස් වේ. විස්තර සදහා අක්ෂ වෘත්ත රේඛාවේ කවයක් බලන්න.

Geography of the Arctic
Circles of latitude
සංස්කෘතික භූගෝල විද්‍යාව

සංස්කෘතික භූගෝල විද්‍යාව යනු මිනිස් භූගෝල විද්‍යාවේ උප කේෂ්ත්‍රයකි. ඒ අනුව සංස්කෘතික භූගෝල විද්‍යාව යනු සංස්කෘතික වශයෙන් ඇති දේවල් හා නිගමනයන් පිළිබඳවත් ස්ථානයන් හා අවකාශයට සම්බන්ධ  වී ඇති ආකාරය හා ඒවායේ වෙනස්වීම පිළිබඳවත් හැදෑරිමයි. එහිදී භාෂාව, ආගම, ආර්ථිකය, රජය හා වෙනත් විද්‍යාමාන දේ විස්තර කිරිමේ හා වෙන් වෙන් ව පරීක්ෂා කිරිමේ මාර්ග පිළිබඳවත්, එක් තැනකින් තවත් තැනකට සංස්කෘතියේ ඇති වෙනස සහ ඇතැම්  සංස්කෘතීන් වෙනස් නොවී තිබිම පිළිබඳවත් සහ අවකාශය සම්බන්ධයෙන් මනුෂ්‍යයන් ක්‍රියාකරන්නේ කෙසේද යන්නත් පැහැදිලි කෙරේ. 

අධ්‍යයන සීමාව
 
සංස්කෘතික භූගෝල විද්‍යාව හැදෑරීමේ සීමාව පුළුල් පරාසයක පවතී. හැදෑරීමට ඇති මාතෘකාවන් අතර :

	සංස්කෘතික ලක්ෂණ එක්රැස් කිරිමක්, පැහැදිලි කිරිමක් ලෙස ‍ගෝලීයකරණය අනුමාන කර ඇත.
	බටහිරකරණය හෝ ඇමරිකානුකරණය, ඉස්ලාමීයකරණය වැනි වෙනත් ඒ හා සමාන ක්‍රියාමාර්ග. 
	රාජ්‍යයන් අතර නායකත්වය පිළිබඳව වූ සංස්කෘතික මත හෝ සංස්කෘතික අධිරාජ්‍යවාදය හරහා සංස්කෘතික සමානාත්මතාවය ඇතිවීම.
	වෙනස් විම් හැදෑරීමක් ලෙස සංස්කෘතික ප්‍රදේශ වෙන් කොට දැක්වීම, විධි, ආකාරයන්, භාෂා, පුහුණු වීම්, ආයතන, ශක්තිමත් ඉදිකිරිම් පිළිබඳ සැලසුම් සහ භූ ගෝලීය ප්‍රදේශ පිළිබඳ පූර්ණ සංස්කෘතික හැදෑරීම් පෙළක් ඇති කිරීම. ( සංස්කෘතික ප්‍රදේශයක් බලන්න)
	සංස්කෘතික භූමි දර්ශන හැදෑරීම.
	අනෙක් මාතෘකා ඇතුලත් වන්නේ ස්ථානයේ ස්වාභාවය, යටත් විජිත වාදය, යටත් විජිතවාදයෙන් පසු  ජාත්‍යන්තර වාදය, ආගමනය, විගමනය හා සංචාරක ව්‍යාපාරය සම්බන්ධවයි.
භූගෝල විද්‍යා සංවර්ධනය

භූගෝල විද්‍යා සංවර්ධනය යනු පොළොව මත වෙසෙන මිනිසාගේ ජීවන තත්ත්වය හා ක්‍රියාකාරකම් පිළිබඳ පෘථිවියේ භූගෝල ශාස්ත්‍රය යටතේ අධ්‍යයනය කිරීමයි. මෙහිදී සංවර්ධනය යනු මිනිසුන්ගේ ජිවිත වලට බලපාන වෙනස් වීමේ ක්‍රියාවලියකි. මේ වෙනස ඉවසා දරා සිටින මිනිසුන්ගේ ජීවන තත්ත්වයේ වැඩි දියුණුවක් සිදුවේ. "කෙසේ වුවද සංවර්ධනය සෑම අවස්ථාවක දීම නියත ක්‍රියාවලියක් නොවේ," අසංවර්ධනය සංවර්ධනය කරා ගෙන ගිය ගෝලීය ආර්ථික බලයන් සම්බන්ධයෙන් ගන්ඩර් ෆැනක් විස්තර කළේ ඒ අයුරිනි. මෙය ඔහුගේ රඳා පැවැත්මේ මතයෙන් ආවරණය වී ඇත.
   
භූගෝලීය සංවර්ධනයේ දී, භූගෝලී ශාස්ත්‍ර ඥානය අනුව සංවර්ධනයට ඇති අවකාශ පිළිබඳව විවිධ ක්‍රමවේද හදාරයි. ආර්ථික, දේශපාලන හා සමාජ සාධක දෙස බැලීමේදී සංවර්ධනය මැනීමට හැක්කේ කවර ගුණාංගවලින් ද යන්න සොයා ගැනීමට ඔවුන් උත්සාහ දරති. වෙසෙසින්ම ඔවුන් තේරුම් ගැනීමට ප්‍රයත්න දරන්නේ  භූගෝලීය හේතුන් හා වෙනස්වන සංවර්ධනයේ ප්‍රතිඵලයන්ය. එම අධ්‍යයනවලදී සංසන්දනය කරනුයේ ආර්ථික වශයෙන් වඩා සංවර්ධිත රටවල් (MADC) හා ආර්ථික වශයෙන් ඌන සංවර්ධිත(LEDC) රටවල්ය. අතිරේක වශයෙන් රටවල් ඇතුළත වෙනස්කම්ද සලකා බලනු ලැබේ. 

සංවර්ධනය වන භූගෝලීය විද්‍යාවේදී තිරසර සංවර්ධනය ගැනද අධ්‍යයනය කෙරෙනුයේ අනාගත පරම්පරාවටත් ඔවුන්ගේ අවශ්‍යතාවයන් සපුරා ගැනීමට ඉඩකඩ සැලසිය යුතු බැවිනි.

සටහන් 

{|

|Development geography
|-

භූගෝල විද්‍යාව