Suchinthana/si-wikipedia huggingface dataset:
ප්‍රතිචක්‍රීයකරණය

ප්‍රතිචක්‍රීයකරණය () යනු අපද්‍රව්‍ය නැවත භාවිතා කළ හැකි ද්‍රව්‍ය බවට පත්කිරීමයි.ප්‍රතිචක්‍රීයකරණය කිරීමට 3R සංකල්පය යොදා ගැනීමටහැකිය
ප්‍රතිචක්‍රීකරණය යනු අපද්‍රව්‍ය නව ද්‍රව්‍ය හා වස්තු බවට පරිවර්තනය කිරීමේ ක්‍රියාවලියයි.  ද්‍රව්‍යයක ප්‍රතිචක්‍රීකරණය කිරීමේ හැකියාව රඳා පවතින්නේ එහි කන්‍යා හෝ මුල් තත්වයේ තිබූ ගුණාංග නැවත ලබා ගැනීමට ඇති හැකියාව මතය. [1]  එය "සාම්ප්‍රදායික" අපද්‍රව්‍ය බැහැර කිරීම සඳහා විකල්පයක් වන අතර එමඟින් ද්‍රව්‍ය ඉතිරි කර හරිතාගාර වායු විමෝචනය අඩු කිරීමට උපකාරී වේ.  ප්‍රතිචක්‍රීකරණය කිරීමෙන් ප්‍රයෝජනවත් විය හැකි ද්‍රව්‍ය නාස්තිය වළක්වා ගත හැකි අතර නැවුම් අමුද්‍රව්‍ය පරිභෝජනය අඩු කළ හැකිය.

 ප්‍රතිචක්‍රීකරණය යනු නවීන අපද්‍රව්‍ය අවම කිරීමේ ප්‍රධාන අංගයක් වන අතර එය “අඩු කිරීම, නැවත භාවිතා කිරීම සහ ප්‍රතිචක්‍රීකරණය කිරීම” අපද්‍රව්‍ය ධූරාවලියේ තුන්වන අංගය වේ. [2] [3]  මේ අනුව, ප්‍රතිචක්‍රීකරණය මගින් පාරිසරික තිරසාරභාවය අරමුණු කරගනු ලබන්නේ අමුද්‍රව්‍ය යෙදවුම් ආදේශ කිරීමෙන් සහ අපද්‍රව්‍ය ප්‍රතිදානය ආර්ථික පද්ධතියෙන් ඉවතට හරවා යැවීමෙනි.  ප්‍රතිචක්‍රීකරණයට අදාළ සමහර ISO ප්‍රමිතීන් ඇත, එනම් ප්ලාස්ටික් අපද්‍රව්‍ය සඳහා ISO 15270: 2008 සහ ප්‍රතිචක්‍රීකරණ භාවිතයේ පාරිසරික කළමනාකරණ පාලනය සඳහා ISO 14001: 2015.

 ප්‍රතිචක්‍රීකරණය කළ හැකි ද්‍රව්‍යවලට වීදුරු, කඩදාසි, කාඩ්බෝඩ්, ලෝහ, ප්ලාස්ටික්, ටයර්, රෙදිපිළි, බැටරි සහ ඉලෙක්ට්‍රොනික උපකරණ ඇතුළත් වේ.  ආහාර හා ගෙවතු අපද්‍රව්‍ය වැනි ජෛව හායනයට ලක්විය හැකි අපද්‍රව්‍ය කොම්පෝස්ට් කිරීම හෝ වෙනත් ලෙස භාවිතා කිරීම ද ප්‍රතිචක්‍රීකරණය කිරීමේ ක්‍රමයකි. [5]  ප්‍රතිචක්‍රීකරණය කළ යුතු ද්‍රව්‍ය ගෘහස්ථ ප්‍රතිචක්‍රීකරණ මධ්‍යස්ථානයකට භාර දෙනු ලැබේ. නැතහොත් කුණු කසළ බඳුන්වලින් ලබාගෙන ඒවා වර්ග කර, පිරිසිදු කර නව නිෂ්පාදන නිපදවීමට නියම කර ඇති නව ද්‍රව්‍යවලට නැවත සකස් කරනු ලැබේ.

 දැඩි අර්ථයෙන් ගත් කල, ද්‍රව්‍යයක් ප්‍රතිචක්‍රීකරණය කිරීමෙන් එකම ද්‍රව්‍යයේ නැවුම් සැපයුමක් ලැබෙනු ඇත example නිදසුනක් ලෙස, භාවිතා කරන ලද කාර්යාල කඩදාසි නව කාර්යාල කඩදාසි බවට හෝ පොලියුරේටීන් පෙන නව පොලියුරේටීන් බවට පරිවර්තනය කරනු ඇත.  නිෂ්පාදනයේ සංශුද්ධතාවය නැති කර නොගෙන නැවත නැවතත්, දින නියමයක් නොමැතිව කෑන් බවට පත්විය හැකි ලෝහ කෑන් වැනි ඇතැම් ද්‍රව්‍ය ප්‍රතිචක්‍රීකරණය කිරීමේදී මෙය සිදු වේ. [6]  කෙසේ වෙතත්, මෙය බොහෝ විට දුෂ්කර හෝ මිල අධිකය (අමුද්‍රව්‍ය හෝ වෙනත් ප්‍රභවයන්ගෙන් එකම නිෂ්පාදනයක් නිෂ්පාදනය කිරීම හා සසඳන විට), එබැවින් බොහෝ නිෂ්පාදන හෝ ද්‍රව්‍ය “ප්‍රතිචක්‍රීකරණය” කිරීම වෙනුවට විවිධ ද්‍රව්‍ය නිපදවීමේදී (උදාහරණයක් ලෙස කඩදාසි පුවරුව) නැවත භාවිතා කිරීම ඇතුළත් වේ.  ප්‍රතිචක්‍රීකරණය කිරීමේ තවත් ආකාරයක් නම්, යම් යම් ද්‍රව්‍යයන් ඒවායේ අභ්‍යන්තර වටිනාකම නිසා (කාර් බැටරි වලින් ඊයම්, හෝ මුද්‍රිත පරිපථ පුවරුවලින් රත්‍රන් වැනි) හෝ ඒවායේ අන්තරායකර ස්වභාවය නිසා (උදා: රසදිය ඉවත් කිරීම සහ නැවත භාවිතා කිරීම)  උෂ්ණත්වමාන සහ උෂ්ණත්වමාන වලින්).
ප්‍රතිචක්‍රීයකරණය
අළුතෑපොල විහාරය

අළුතෑපොල විහාරය ශ්‍රී ලංකාවේ ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයේ දිවුලපිටිය ප්‍රදේශයේ පිහිටි පුරාණ පන්සලකි.
ජනප්‍රවාදයන්ට අනූව වළගම්බා රජු මෙම විහාරස්ථානය ආශ්‍රිතවද කලක් සැඟව සිටි බැව් සඳහන් වේ. මීට අමතරව විහාර භූමිය තුල පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුවට අයත් පැරණි මිනින්දෝරු කණුවක් දැකගත හැකිවේ.

මේවාද බලන්න
ශ්‍රී ලංකාවේ ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක ලැයිස්තුව

මූලාශ්‍ර

ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයේ බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන
ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
දිවුලපිටිය

දිවුලපිටිය ශ්‍රී ලංකාවේ බස්නාහිර පළාතේ ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කය තුල පිහිටා ඇති නගරයක් වේ. එය ගම්පහ නගරයේ සිට කිලෝමීටර 22ක් පමණ දුරින් පිහිටයි.

සංචාරක ආකර්ෂණ
 බලගල්ල සරස්වතී පිරිවෙණ - දිවුලපිටිය පිහිටි බලගල්ල සරස්වතී පිරිවෙණ, ප්‍රදේශයේ පැරණි බෞද්ධ අධ්‍යාපන ආයතනයක් ලෙස ප්‍රචලිත වේ. එය 1903 වර්ෂයේ මාර්තු 7 වන දින පිහිටුවන ලදී. 
 බලගල්ල වලව්ව - නැසීගිය අමාත්‍යවරයෙකු වූ ලක්ෂ්මන් ජයකොඩි මහතා විසූ වලව්ව වේ. වර්ථමානයේ මෙය පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරකයක් වශයෙන් ප්‍රකාශිතය.

මූලාශ්‍ර

ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කය
ශ්‍රී ලංකාවේ නගර සහ ගම්මාන
රත්නපුර පරිපාලන දිස්ත්‍රික්කයේ ආරක්‍ෂිත පුරාවිද්‍යා ස්මාරක ලැයිස්තුව

රත්නපුර දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
සායන



සායන 
රෝහලකට වඩා කුඩා ප්‍රමාණයෙන් වෛද්‍ය පහසුකම් ලබාගෙන වෛද්‍ය සේවාවක් සායනයක් ලෙස හදුන්වනු ලබයි. මේවා බොහෝ අවස්ථාවන්හිදි පාලනය කරනු ලබන්නේ රජයෙන් වන අතර එහිදී වෛද්‍යවරයෙකු මගින් බාහිර රෝගී සේවාවන් ලබාදෙනු ලබයි.
ඇමරිකාවන්හී සීක වෛරසය පැතිරීම (2015–වර්තමානය)

2016 මුල් භාගය වන විට, සීක වෛරස ඉතිහාසයේ වඩාත් පුළුල් පැතිරීම  ඇමරිකාවන් තුල සිදුවෙමින් පැවතිණි. 2015 අප්‍රේල් මාසයේදී බ්‍රසීලයෙන් ඇරඹුනු මෙම පැතිරීම, පසුව  දකුණු ඇමරිකාවෙහි, මධ්‍යම ඇමරිකාවෙහි සහ, කැරිබියානු දිවයින්හී අනෙකුත් රටවල් වෙත පැතිරී ගියේය.

2016 ජනවාරියේදී, ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය (ලෝසෞසං) පැවසුවේ වසර අවසානය වන විට ඇමරිකාවන්හී බහුතරය පුරාම වෛරසය  පැතිර යෑමට ඉඩ ඇති බවයි.  අනතුරුව, 2016 පෙබරවාරි මාසයේදී, ලෝසෞසං ප්‍රකාශයට පත් කලේ, ජාත්‍යන්තර සැලකිල්ලට පාත්‍ර විය යුතු මහජන සෞඛ්‍ය අවදානමක් බවට වෛරස පැතිරීම පත්ව ඇති බවයි.

මෙයද බලන්න 

 2007 යැප් දිවයින් සීක වෛරස පැතිරීම

ආශ්‍රිත 

2010 ගණන් වෛද්‍යමය පැතිරීම්
2015 සෞඛ්‍ය ව්‍යසන
2016 සෞඛ්‍ය ව්‍යසන
බ්‍රසීලය තුල 2015 වසර
බ්‍රසීලය තුල 2016 වසර
දකුණු ඇමරිකාව තුල 2015
දකුණු ඇමරිකාව තුල 2016 වසර
බ්‍රසීලයේ වෛද්‍යමය පැතිරීම්
සීක වෛරසය
ගිලන් බාරේ සහලක්ෂණය

ගිලන් බාරේ සහලක්ෂණය, (Guillain–Barré syndrome, GBS) යනු පර්යන්ත ස්නායු පද්ධතියට හානිවීම හේතුකොටගෙන මාංශ පේශි දුර්වලවීමේ තත්වයකි.

ආශ්‍රිත
 සහලක්ෂණය

සහලක්ෂණ
ඇෆ්‍රඩයිටී

ඇෆ්‍රඩයිටී  යනු, ආදරය, රූපසම්පත්තිය, සුඛ වේදනාව සහ, ප්‍රජනනය පිළිබඳ  ග්‍රීක දෙවඟන වෙයි. ඇයගේ රෝමානු සමතුලිතය වන්නේ,   දෙවඟන වෙයි.  ඇය  සිකුරු ග්‍රහයා අනුසාරයෙන් හැඳින්වෙයි.
යුරේනස් (පුරාණෝක්තිය)

යුරේනස් යනු, අහස මූර්තිමත් කරන ආදිකල්පික ග්‍රීක දෙවියා විය. රෝමානු පුරාණෝක්තියෙහි ඔහුගේ  සමතුල්‍යය වන්නේ  කයිලුස් වෙයි.

යුරේනස් ග්‍රහ ලෝකය 

පුරාතන ග්‍රීකයෝ සහ රෝමානුවෝ දැන සිටියේ  'චංචල තාරකා' (, ප්ලැනෙටායි) පහක් පමණි: බුධ, සිකුරු, අඝහරු, බ්‍රහස්පති, සහ සෙනසුරු.

සටහන්

මැවුම් මිථ්‍යාවන්
ග්‍රීක දෙවිවරුන්
ගායියාගේ දරුවන්
අහස් සහ කාලගුණ දෙවිවරුන්
ඡ්‍යෝතිෂයෙහි ග්‍රහ ලෝක

ග්‍රහ ලෝකයක් යනු කුමක්ද යන්න විග්‍රහ කරන විටදී,  නූතන තාරකා විද්‍යාත්මක අවබෝධයට වඩා වෙනස් අර්ථයක් ඡ්‍යෝතිෂයෙහි ග්‍රහ ලෝක යන්නෙන් ලබා දෙයි. දුරදක්න යුගයට පෙර, ඉතාමත් සමාන වස්තූන් වර්ග දෙකකින් රාත්‍රී අහස සමන්විත වූවේ යැයි සිතන ලදි: එකිනෙකට සාපේක්ෂව නිශ්චලව පැවති අචල තරු සහ, වසරක කාලසීමාව පුරා අචල තරුවලට සාපේක්ෂව චලනය වූ "සැරිසරන තරු" ( ඇස්ටරෙස් ප්ලානෙටි) ලෙසිනි.

ග්‍රීකවරුන්ට සහ අනෙකුත් ආදි තාරකා විද්‍යාඥයින්ට අනුව, මෙම කාණ්ඩයට අයත් වූයේ පියවි ඇසට දිස්වන ග්‍රහ ලෝක පහ වන අතර, පෘථිවිය මෙම කාණ්ඩයට අයත් නොවීය. "ග්‍රහ ලෝකය" යන පදය දැඩි ලෙසින් යෙදූ කල මෙම වස්තූන් පහට පමණක් යෙදුනු නමුදු, පසුකාලීනව මෙම පදය පුළුල් කරන ලදුව, විශේෂයෙන් මධ්‍යතන යුගයන්හිදී  සූර්යයා සහ චන්ද්‍රයා (සමහර විට "ආලෝක" ලෙසින් හැඳින්විණි) ද එකතු කොට, සම්පූර්ණ ග්‍රහ ලෝක සංඛ්‍යාව සතක් බවට පත් කෙරිණි. වත්මන් ඡ්‍යෝතිෂ්‍ඥයින් පවා මෙම අර්ථ දැක්වීම භාවිතා කරති.

පුරාතන ඡ්‍යෝතිෂඥයින්ට, ග්‍රහ ලෝක වෙතින් නිරූපණය වුනේ දෙවිවරුන්ගේ අභිප්‍රාය සහ මිනිස් ක්‍රියාකාරකම් වෙතට ඔවුන්ගේ සෘජු බලපෑම විය.

ග්‍රහ ලෝක සඳහා  සංකේතනය

මෙම වගුව විසින්  ඡ්‍යෝතිෂ්ශාස්ත්‍රමය ග්‍රහ ලෝකයන් (තාරකා විද්‍යාත්මක ග්‍රහ ලෝකයන්ට වෙනස් ලෙසින්) සහ ඒවා සමග අනුසාරිත ග්‍රීක හා රෝමානු දේවතාවන් දැක්වෙයි. බොහෝ අවස්ථාවලදී, රෝමානු දේවතාවාගේ හෝ දේවතාවියගේ හෝ නම අනුව ග්‍රහ ලෝකයේ නම ව්‍යුත්පන්නව ඇත. කුතුහලය දක්වන තවත් කරුණක් වන්කේ රෝමානු දේවතාවෙක් ඒ හා සමසම ග්‍රීක දේවතාවෙක් හා සමග ඒකාබද්ධ කිරීමය. සමහර අවස්ථා වලදී, එකම දේවතාවා වෙනස් නම් දෙකකින් හැඳින්වෙති.
ත්‍රසිමේන් විල සටන

ත්‍රසිමේන් විල සටන (ජූනි 24, 217 ක්‍රිපූ, ජුලියානු දින දසුනෙහි අප්‍රේල්) යනු දෙවන පියුනික් යුද්ධයෙහි ප්‍රධාන සටනකි. හැනිබල් යටතේ සටන් වැදුනු කාර්තජේනියානුවන්  විසින්   ගායියුස් ෆ්ලාමිනියුස් යටතේ වූ රෝමානුවන් පරාජය කෙරිණි. භාවිතා කල භටයන් ගණන අනුව සැලකූ කල හමුදාමය ඉතිහාසයේ විශාලතම රැක සිට පහරදීම ලෙසින්,  ත්‍රසිමේන් විලෙහි රෝමානු හමුදාවට එරෙහිව හැනිබල්ගේ  මෙම ජයග්‍රහණය තවමත් සැලකෙයි. ආදිතම දන්නා යුද්ධ උපාය මාර්ගික  විවර්තන ගමනයද හැනිබල් විසින් භාවිතා කරන ලද්දේ මෙම සටනෙහි පූර්විකා අවදියෙහිදීය.

පූර්විකාව
 ටිබේරියස් සැම්ප්‍රෝනියුස් ලොන්ගුස්ගේ  ත්‍රේබියාවේ පරාජයෙන් මහත් ලෙසින් ත්‍රාසයට සහ තැති ගැන්මට ලක්ව සිටි රෝමානුවෝ, උතුරු දෙසින් පැමිණි මෙම නව තර්ජනයට එදිරිව ක්‍රියාකරනු වස් වහා සැලසුම් කලහ. සැම්ප්‍රෝනියුස් රෝමය වෙත යළි සම්ප්‍රාප්තවූ අතර, රෝමානු සෙනෙට් මන්ත්‍රී මණ්ඩලය තීරණය කලේ ඉදිරි වසර වූ ක්‍රිපූ 217 දී නව  කොන්සල්වරුන් තෝරා පත් කර ගන්නා ලෙසිනි. නව කොන්සල්වරයන් ලෙසින් ග්නායුස් සර්විලියුස් ජෙමිනුස් සහ  ගායියුස් ෆ්ලාමිනියුස් පත්වූ අතර, කොන්සල්වරයා ලෙසින් තේරී පත්වූ පසුව සුදුසු චාරිත්‍ර වාරිත්‍ර සිදු නොකොට රෝමයෙන් ඉවතට යෑම හේතුවෙන් දෙවැන්නාගේ පත්වීම සෙනෙට් මන්ත්‍රී මණ්ඩලය විසින් අවලංගු කිරීමේ තර්ජනයක්ද පැවතිණි.පුබිලියුස් කොර්නේලියුස් ස්කීපියෝ වෙනුවට ක්‍රියාකරමින් ඔහුගේ යුද්ධ හමුදාවේ අණ දෙන නිලධාරි ලෙසින් ක්‍රියා කරන ලෙසින්  සර්විලියුස් වෙත වරදානය ලබා දුන්  සෙනෙට් මන්ත්‍රී මණ්ඩලය, සැම්ප්‍රෝනියුස්ගේ යුද්ධ හමුදාවේ ඉතිරිවී තිබු කුමන හෝ කොටසට සඳහා නායකත්වය සැපයීමට ෆ්ලාමිනියුස් පත් කලේය. ත්‍රේබියා වෙතදී ලද පරාජය නිසා හමුදාවන් දෙකම දුර්වලව සිටි බැවින්, නව සේනාංක සතරක් පිහිටුවන ලදි. මෙම නව සේනා බලයන් හා පෙර හමුදාවෙහි ඉතිරිය එක් කොට, කොන්සල්වරුන් දෙදෙනා අතරෙහි බෙදා දෙන ලදි.ටීකීනුස් සහ ත්‍රේබියා සටන් වලින් පසුව, ෆ්ලාමිනියුස්ගේ හමුදාව දකුණු දෙසට හැරී ගමනෙහි යෙදුනේ රෝමය ආරක්ෂා කිරීමට සූදානම් වනු සඳහාය. හැනිබල් පසුපසින්ම පැමිණි අතර, වේගයෙන් ගමන් කල බැවින් විගසින් රෝමානු හමුදාව පසු කලේය. නගරය වෙත ලඟා වීමට පෙර, හැනිබල් සමග සටනෙහි නියැලීම සඳහා ගමන් වේගය වැඩි කර ලීමට ෆ්ලාමිනියුස් හට අනිවාර්යයෙන් සිදු කිරීමට විය. සර්විලියුස් යටත් වූ තවත් බල සේනාවක්  ෆ්ලාමිනියුස් හා එක් වීමට නියමිතව තිබුණි.

මෙය සිදුවීමට හැකිවීමට පෙර, ෆ්ලාමිනියුස්ගේ සේනාව දරුණු සටනකට පොලඹවාගැනීමට උපායක් ලෙසින්  ෆ්ලාමිනියුස් විසින් ආරක්ෂා කිරීමට නියමිතව තිබූ ප්‍රදේශය විනාශ කිරීම හැනිබල් විසින් සිදු කෙරිණි. පොලිබියුස් ලියා ඇති පරිදී,  ෆ්ලාමිනියුස් සටනට පොළඹවාගත හැකි අයුරු පිළිබඳ හැනිබල් විසින් සිතාගත් ආකාරයට ක්‍රියාත්මක වෙමින්,   "ෆයිසුලයි යාබද ප්‍රදේශය වෙතින් ඔහු නික්මවී ගොස් රෝමානු කඳවුරෙන් මද දුරක් ඉදිරියට ගිය සැණින්, අසබඩ ප්‍රදේශය වෙත ආක්‍රමණයක් සිදු කල විට, ෆ්ලාමිනියුස් කලබල බවට පත්වුනු අතර, සතුරා විසින් තමන්ට අවමන් කරන ලදැයි යන අදහසින් මහත් ප්‍රකෝපයට පැමිණියේය: ප්‍රදේශයෙහි විනාශකිරීම දිගටම පැවතෙත්ම, සතර අතින් නැගුනු දුමාරය වෙතින් විනාශකිරීමේ කාර්යය ඉදිරියට පැවතෙන බව දුටු ඔහුට එම දර්ශනය ඉවසිලිමත් ලෙසින් විඳ දරාගැනීමට නොහැකි විය."මේ අවස්ථාවෙහිදීම, රෝමයේ මිත්‍රපාක්ෂිකයන්ගේ පාක්ෂිකභාවය බිඳ හෙලීමට හැනිබල් ප්‍රයත්න දැරුවේ, ජනරජය බල රහිත බවත් ඔවුන් ආරක්ෂා කිරීමට හැකියාව රහිත බවත් ඒත්තු ගැන්වීමෙනි.

ආශ්‍රිත

බාහිර සබැඳි 
Livius.org: ත්‍රසිමේන් ලේක්
බැට්ල් ඔෆ් ලේක් ත්‍රසිමේන් ඇනිමේටඩ් බැට්ල් මැප් ජොනතන් වෙබ් විසින්

 ත්‍රසිමේන්
ක්‍රිපූ 217
ක්‍රිපූ 210 ගණන් වල ගැටුම්
සාමා සටන

ඔක්තෝම්බර් 19, 202 ක්‍රිපූ සමීප වකවානුවෙහි සටන් වැදුනු සාමා සටන විසින්, දෙවන පියුනික් යුද්ධයෙහි අවසානය සනිටුහන් කරන ලදි. නියුමිඩියානු නායක මාසිනිස්සාගේ තීරක සහයෝගයද සහිතව, පුබිලියුස් කොර්නේලියුස් ස්කීපියෝ ආෆ්රිකානුස් (ස්කීපියෝ) විසින් නායකත්වය සැපයුනු රෝමානු යුද්ධ හමුදාවක් විසින්, සේනාධිපති හැනිබල් විසින් මෙහෙයවුනු  කාර්තජේනියානු සේනාවක් පරාජයට පත් කලේ, හැනිබල් විසින් සංඛයාමය උත්තරීතර බවක් දරමින් සිටියදීය. ඔහුගේ හමුදාව බෙහෙවින් සමන්විත වූයේ මෑතදී බඳවාගත් භටයන් වෙතින් වූ හෙයින් සහ ඉතාලියේදී මහත් සඵලත්වයකින් හැනිබල් විසින් මෙහෙයවුනු පාරට්ටුකාර නියුමිඩියානු අශ්වාරෝහක හමුදාව ඒ වන විට පැති මාරු කොට රෝමානු පාර්ශවයෙහි වු හෙයින්ද මෙය මෙසේ වූයේය. 

හැනිබාල්ගේ යුද්ධ හස්තීන් ව්‍යකූල කොට පරාජය කර හැකි මගක් ස්කීපියෝ විසින් තේරුම් ගෙන සිටි අතර, මෙය සිදු කිරීමෙන් අනුතුරුව ඔහුගේ සේනාව විසින්  කාර්තජේනියානු පාබල හමුදාවට මහත් පරාජයක් අත් කර දුන්නේ පාර්ශවික ලෙසින් රෝමානු අශ්වාරෝහක හමුදාවේ උත්තරීතර බව නිසාය. තම භූමියේදී පරාජය කරනු ලැබීමෙන් පසුව, කාර්තජේනියානු සෙනෙට් මන්ත්‍රී මණ්ඩලය  සාමය සඳහා අයැදුම් කල අතර, රෝමානු ජනරජය විසින්–නින්දා පමුණුවන කොන්දේසි යටතේ–එය ඔවුනට ලබාදීමෙන් 17-වසර යුද්ධය නිමාවට පත් කෙරිණි.

පූර්විකාව
ඇල්ප්ස් කඳුවැටිය තරණය කරමින් ක්‍රිපූ 218 දී ඉතාලියානු අර්ධද්වීපයට පැමිණි හැනිබල්, රෝමානු හමුදාවන්ට එරෙහිව ප්‍රධාන ජයග්‍රහණ කිහිපයක් අත් කර ගති. හැනිබල් පරාජය කිරීමට හෝ ඔහු ඉතාලියෙන් පන්නා දැමීමට හෝ රෝමානුවන් අසමත් වුවද, ක්‍රිපූ 206 වසරෙහිදී ස්පාඤ්ඤයෙහිදී සිදුවූ ඉලීපා සටනෙහිදී ස්කීපියෝගේ තීරණාත්මක ජයග්‍රහණයට අනතුරුව, රෝමානුවන්ගේ අණසකට අයිබීරියාව යටත් විය. ක්‍රිපූ 205 දී ස්කීපියෝ යළි රෝමයට පැමිණි අතර, ඒකඡන්දයෙන් කොන්සල්වරයා ලෙසින් තේරී පත් විය. එවිට පමණට බලවත්ව සිටි ස්කීපියෝ,  කාර්තජේනියානු මාතෘ භූමිය සෘජු ලෙසින් ආක්‍රමණය කිරීමෙන් යුද්ධය කෙළවර කල යුතු බවට යෝජනා කලේය.  ෆබියුස් මක්සිමුස් විසින් ඒත්තු ගන්වනු ලැබූ පරිදී, මෙම ව්‍යාපාරය අතිශයින් උපද්‍රව සහිත බවට සිතූ  සෙනෙට් මන්ත්‍රී මණ්ඩලය, ස්කීපියෝගේ මහාපේක්ෂා සහිත සැලසුමට මුලදී විරුද්ධ විය. කෙසේවෙතත්, අත්‍යන්තයේදී මෙම සැලසුම අනුමත කරන ලෙසින් සෙනෙට් මන්ත්‍රී මණ්ඩලය ඒත්තු ගැන්වීමට  ස්කීපියෝ සහ ඔහුගේ ආධාරකරුවන් සමත් වූ අතර, ආක්‍රමණය පිළිබඳ යත්න දැරීමට අවශ්‍ය අධිකාරිය ස්කිපීයෝ වෙත ලබා දෙන ලදි. 

නිසි පරිදී බඳවාගත් හමුදා ඛණ්ඩ ස්කිපීයෝ වෙත මුලින් ලබා නොදුන් අතර, ඔහු  සිසිලිය වෙත යාත්‍රා කලේ විෂමජාතීය ස්වේච්ඡයන් 7,000 කින් සමන්විත කණ්ඩායමක් හා සමගිනි.
සාමය සඳහා අයැදුම් කිරීම

යුද්ධයෙහි නියැලෙන ජාතියක් විසින් සාමා ක්‍රියාදාමයක් ඇරඹීම සඳහා ගනු ලැබිය හැකි පියවර අතුරින් එකක්   සාමය සඳහා අයැදුම් කිරීම  ලෙසින් හැඳින්වෙයි. ජයග්‍රහණය ලබන ජාතියට වාසිදායක වන්නාවූ සාමය සඳහා අයැදුම් කිරීම උදෙසා  පරාජය වන්නාවූ පාර්ශවය විසින් සාමාන්‍ය වශයෙන් ආරම්භය සපයන්නේ, සම්පූර්ණ හෝ  කොන්දේසි විරහිත   හෝ යටත්වීම මත යුද්ධයක් කෙළවර කිරීම වෙනුවෙන් ඉතා අධික මිලක් වැය කල යුතු වන්නාවූ   හෙයින් කොන්දේසි විරහිත යටත්වීම වළක්වා ගැනීම උදෙසාය.

අමතර ගැටුම්කාරී තත්ත්වය විජයග්‍රාහී පාර්ශවයෙහි සංජානනය පරිදී ඔවුනට ප්‍රතිඵලදායක නොවන අවස්ථාවන් වැනි විවිධ හේතු නිසා යුද්ධය නිමා කිරීමට අවශ්‍ය වූ විට සාමය සඳහා අයැදුම් කිරීම සමහරවිට විජයග්‍රාහී පාර්ශවය විසින්ම අරඹනු ලබයි. මෙම අවස්ථාවෙහිදී, ඉල්ලීම් ඉදිරිපත් කරනු ලැබිය හැකි අතර, ඒ වෙනුවට ජාතීන් දෙක විසින්  "ශ්වෙත සාමයක්" හෝ යුද්ධයට පෙර පැවති තත්ත්වය වෙත එකඟ විය හැක.

මෙයද බලන්න 
කිලෙයාස්

උපාය කෞශල්‍යය
සාමය
ශ්‍රී ලංකාවේ නිවාඩු දිනයන්

ශ්‍රී ලංකාවේ රජයේ හා බැංකු නිවාඩු දිනයන් 1971අංක 29 දරන නිවාඩු පනතේ  ප්‍රකාරව නියමකරන්නා වූ නිවාඩු දිනයන් වේ.
මාවරගල ආරණ්‍ය සේනාසනය

ශ්‍රී ලංකාවේ මහියංගනය ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශයේ දඹාන ගම්මානයේ පුරාණ මාවරගල ආරණ්‍ය සේනාසනය  පිහිටා තිබේ. එය මහියංගන රජමහා විහාරයේ සිට කිලෝ මීටර් 15 ක්‌ පමණ දුරින් පිහිටයි.

ඉතිහාසය
මෙම ආරණ්‍ය සේනාසනයෙහි ඉතිහාසය වළගම්බා රජ සමය දක්වා දිවයන බව පැවසෙයි. ජනප්‍රවාදයන්ට අනූව මෙරට අවසන් රහතන් වහන්සේ සේ සැළකෙන මළියදේව රහතන් වහන්සේ හා තවත් භික්ෂූන් වහන්සේලා 60 නමක් මෙම ආරණ්‍ය සේනාසනයෙහි වැඩවිසූ බව විශ්වාස කෙරේ. කෙසේ නමුදු පසුකාලීනව මෙම පුදබිමේ පිහිටි ගල්ගුහා දඹාන වැදි ජනයා විසින් භාවිතා කල බව සඳහන්ය.

ආරණ්‍ය සේනාසනය
ආරණ්‍ය සේනාසනයට අයත් භූමිපරිශ්‍රයෙහි බවනගල නම් සමතලා ගල් තලාවක් දැකගත හැකිවේ. පැරණි තොරතුරු වලට අනූව මළියදේව රහතන් වහන්සේ ඇතුළු භික්ෂූන් වහන්සේලා එහි භාවනා වැඩූ බව සඳහන් වේ. මීට අමතරව ගල් තලාව මත ඉදිකොට තිබූ පැරණි කුටියකට යොදාගත් ගල්කණු සිටු වූ පාදම් සලකුණු කිහිපයක් වර්ථමානයේද දැකගත හැකිවේ.

රූගත කිරීම්
සම්මානනීය සිනමා පටයක් වූ සූරිය අරණ චිත්‍රපටයෙහි සමහර කොටස් මෙම ආරණ්‍ය සේනාසනය ආශ්‍රිතව රූගත කොට තිබේ.

මූලාශ්‍ර

බදුල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන‎
බදුල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
බාර්සිඩ්වරු

බාර්සිඩ් පවුල යනු, කාර්තේජ් නම් පුරාතන නගරයේ සංගණ්‍ය පවුලක් විය; එහි සාමාජිකයන්ගෙන් බොහෝ අයෙක් රෝමානු ජනරජයේ දරුණු සතුරෝ වූහ. "බාර්සිඩ්" යනු ඉතිහාසඥයින් විසින් ප්‍රබන්ධ කෙරුණු නාමවිශේෂණමය ආකාරයක් විය (මේවාද හා සසඳන්න "රමසයිඩ්" සහ " අබෑසිඩ්"); සත්‍ය  අපරනාමය වූයේ බාර්කා හෝ බාර්කාවරු වූ අතර, එහි අර්ථය වූයේ අකුණු ගැසීම යන්නයි. කනානීය සහ  හෙබ්‍රෙව් භාෂා වල එන ברק  බරාක්, අරාබි භාෂාවේ එන برق, බර්ක් සහ, අනෙකුත් සෙමිටික භාෂාවන් තුල දකිනු ලබන මෙවන් වචනද බලන්න.

පසුබිම
ක්‍රිපූ 3වන සියවසෙහිදී, බාර්සීඩ්වරු, කාර්තේජයෙහි පාලක  කතිපයාධිපත්‍යයෙහි ප්‍රමුඛත්වය ගත් පවුල් අතරින් එකක් විය. . ඔවුන් සමහරවිට තේරුම් ගන්නට ඇත්තේ  මධ්‍යධරණී මුහුද වෙතට රෝමානු ජනරජයෙහි සම්ප්‍රසාරණය විසින් කාර්තේජයෙහි වෙළෙඳ බලයට තර්ජනයක් එල්ල වන බවයි. මේ අනුව, ඔවුන්  පළමුවන පියුනික් යුද්ධයෙහි (ක්‍රිපූ 264-241) සටන් කල අතර දෙවන පියුනික් යුද්ධය (ක්‍රිපූ 218-201) සඳහා සූදානම් වූහ. 

බාර්සිඩ්වරුන් විසින් අයිබීරියානු අර්ධද්වීපයෙහි කාර්තජේනියානු නගර කිහිපයක් ඇරඹූ අතර එයින් සමහරක් වර්තමානයේ වුව පවතිති. නිදසුනක් වශයෙන් මාවොන් සහ ආර්ට් හඩස්ට් (එහි නමෙහි ලතින් පරිවර්තනය යටතේ වඩාත් ප්‍රසිද්ධ විය: "කැර්තාගෝ නෝවා: - නව කාර්තේජය) සටහන් කර ගත යුතු අතර මෙය දැනට වර්තමාන ස්පාඤ්ඤයේ  කර්තහේනා යන නම දරයි. බාර්සිලෝනා සඳහා ශබ්ද නිරුක්තියක් ලෙසින්ද මෙම නම භාවිතා වෙයි.

පවුල් සාමාජිකයෝ 
මෙම පවුලේ සංගණ්‍ය සාමාජිකයෝ පහත දැක්වෙති.

කුලදෙටු හැමිල්කර් බාර්කා (ක්‍රිපූ 275-228), පළමුවන පියුනික් යුද්ධයෙහිදී  (ක්‍රිපූ 264-241) සහ ඉක්බිතිව මර්සනරි යුද්ධයෙහිදී  (ක්‍රිපූ 240-238) කාර්තජේනියානු ජෙනරාල්වරයෙක් ලෙසින් සේවය කළේය.

ආශ්‍රිත 

 
පියුනික් යුද්ධ
හැනිබල්

හැනිබල් (247 – 183 සහ 181 අතර), සම්පූර්ණ වශයෙන් හැනිබල් බාර්කා යනු,  පියුනික් කාර්තජේනියානු හමුදා සෙන්පතියෙක් වූ අතර, ඉතිහාසයේ ප්‍රමුඛතම හමුදා සෙන්පතීන් අතුරෙන් එක් අයෙක් ලෙසින් සාමාන්‍ය ලෙසින් සැලකෙයි. ඔහුගේ පියාණන්වූ  හැමිල්කර් බාර්කා පළමුවන පියුනික් යුද්ධය අතරතුරදී ප්‍රමුඛතම කාර්තජේනියානු ආඥාපතියෙකු විය. ඔහුගේ බාල සොහොයුරන් වූයේ  මාගෝ සහ  හස්ඩ්රුබල් වූ අතර, ඔහු   සාධාරණ හස්ඩ්රුබල්ගේ මස්සිනා විය.

සටහන්

ආශ්‍රිත

උපලක්ෂණය

තවදුරටත් කියවීම 

 ක්‍රිපූ 183
 ක්‍රිපූ 247
සිය දිවි නසා ගත් පුරාතන ජනයා
කාර්තජේනියානු ජෙනරල්වරු
යුද්ධ ගමනය
සිය දිවි නසා ගත් හමුදාමය පුද්ගලයෝ
සිය දිවි නසා ගත් දේශපාලනඥයෝ
දෙවන පියුනික් යුද්ධයෙහි ආඥාපතියෝ
ක්‍රිපූ 3වන-සියවසෙහි ජනයා
ක්‍රිපූ 2වන-සියවසෙහි ජනයා
 
ක්‍රිපූ 240 ගණන් වල උපත්
ක්‍රිපූ 180 ගණන් වල මරණ
ක්‍රිපූ 247 උපත්
හස්ඩ්රුබල් බාර්කා

හස්ඩ්රුබල් බාර්කා (ක්‍රිපූ 245–207 ) යනු  හැමිල්කර් බාර්කාගේ දෙවන පුත්‍රයා සහ  දෙවන පියුනික් යුද්ධයේදී කාර්තජේනියානු ජෙනරල්වරයෙක් විය. ඔහු,  සුප්‍රසිද්ධ හැනිබල්ගේ සහෝදරයා විය.

ක්‍රිපූ 245
ක්‍රිපූ 207
කාර්තජේනියානු ජෙනරල්වරු
දෙවන පියුනික් යුද්ධයේ ආඥාපතිවරු
ක්‍රියාන්විතයෙහිදී මිය ගිය හමුදාමය පුද්ගලයෝ
ක්‍රිපූ 3වන-සියවසෙහි පුද්ගලයෝ
බාර්සිඩ්වරු
ක්‍රිපූ 240 ගණන් වල උපත්
ක්‍රිපූ 200 ගණන් වල මරණ
සාධාරණ හස්ඩ්රුබල්

සාධාරණ හස්ඩ්රුබල් ( 270 ක්‍රිපූ – 221 ක්‍රිපූ පමණ) යනු, කාර්තජේනියානු  හමුදා නායකයෙක් සහ දේශපාලනඥයෙක්,  හැමිල්කර් බාර්කාගේ මරණයෙන් පසුව අයිබීරියාවේ ආණ්ඩුකාරයා සහ කර්තහේනාහී ආරම්භකයා විය.

ආශ්‍රිත 

ක්‍රිපූ 270 ගණන් වල උපත්
ක්‍රිපූ 221
බාර්සිඩ්වරු
නගර සමාරම්භකවරු
ස්පාඤ්ඤයේ කර්තහේනාහී ඉතිහාසය
ක්‍රිපූ 220 ගණන් වල මරණ
මහියංගනය සමන් දේවාලය

ශ්‍රී ලංකාවේ ඌව පළාතේ බදුල්ල දිස්ත්‍රික්කය තුල මහියංගනය පිහිටි සමන් දේවාලය මෙරට පැරණි දේවාල අතුරින් එකක් වේ. එය මහියංගනය රජ මහා විහාර භූමි පරිශ්‍රය තුල ඉදිකොට තිබේ.

මහියංගනයට අධිපති සුමන සමන් දෙවියෝ වෙනුවෙන් මෙම දේවාලය නිර්මිත වන අතර, සමන් දෙවියන්ගේ සහෝදරිය (අක්කා) ලෙස සැළකෙන මහ ලොකු දේවතාවියද මෙහිදී වන්දනයට ලක්වේ.

මූලාශ්‍ර

දේවාල
බදුල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
සයිෆැක්ස්

සයිෆැක්ස්  යනු, ක්‍රීපූ 3වන සියවසෙහි අවසන් කාර්තුවෙහිදී බටහිර නියුමිඩියාවේ ජීවත්වූ පුරාතන නියුමිඩියානු  ගෝත්‍රයක් වූ මාසේසිලයි ගෝත්‍රයේ රජෙකු විය. ලිවීගේ අබ් ඌර්බෙ කෝන්ඩිටා (ලේඛනය  27-25 ක්‍රිපූ පමණ) තුල ඔහුගේ කථාව ලියැවී ඇත.

ස්ෆැක්ස් නම් ටියුනීසියානු නගරය නම් කර ඇත්තේ සයිෆැක්ස් රජු අනුව යමින් බව කියති.

ආශ්‍රිත

 නියුමිඩියාවේ රජවරු
දෙවන පියුනික් යුද්ධයේ ආඥාපතියෝ
උපන් වර්ෂය නොදන්නා අවස්ථා
ක්‍රිපූ 200 ගණන් වල මරණ
පුරාතන කාර්තේජ්

පුරාතන කාර්තේජ් යනු, කාර්තේජ් නම්  ෆනේෂියානු පුර-රාජ්‍යය විය. ක්‍රිපූ 7වන සහ 3වන සියවස අතරතුර කාලයේදී, එහි බල ඉම් ගෝලය, එනම් ඊනියා කාර්තජේනියානු අධිරාජ්‍යය වෙත, උතුරු අප්‍රිකාවේ  වෙරළබඩ තීරයෙන් මහත් කොටසක් මෙන්ම  වෙරළබඩ  අයිබීරියාවේ සහ බටහිර මධ්‍යධරණියේ දිවයින් වල සැලකිය යුතු කොටස්ද අයත් විය. 

කාර්තේජය ප්‍රතිස්ථාපනය කෙරුණේ ක්‍රිපූ 814 වසරෙහිදීය.  එකල,  ටයියර් නම් ෆනේෂියානු රාජ්‍යයේ පරායත්තයක් වූ කාර්තේජය, 650 පමණ වත්ම නිදහස ලබා ගත් අතර,  බටහිර මධ්‍යධරණිය පුරා අනෙකුත් ෆනේෂියානු ජනාවාස මත පවත්වා ගත් එහි දේශපාලනමය ආධිපත්‍යය ක්‍රිපූ 3වන සියවස කෙළවර වන තුරුම පැවතිණි. නගරයෙහි ප්‍රමුඛත්වයෙහි උච්චතම අවස්ථාවෙහිදී, ප්‍රදේශය පුරා පැතිරුණු වෙළෙඳ මධ්‍යස්ථාන සමගින් ප්‍රධාන වෙළෙඳ කේන්ද්‍රයක් ලෙසින් පැවතිණි.

එහි ඉතිහාසයෙන් බොහෝ කාලයක්, සිසිලියේ සිටි ග්‍රීකයන් සහ රෝමානු ජනරජය හා සමගින්, එදිරිවාදී තත්ත්වයක කාර්තේජය සිටි අතර, මේ නිසාම  පිළිවෙලින්  ග්‍රීක-පියුනික් යුද්ධ (ක්‍රිපූ 600-265 පමණදී) සහ පියුනික් යුද්ධ (ක්‍රිපූ 264-146) ලෙසින් හැඳින්වෙන සන්නද්ධ ගැටුම් මාලාවකට මුහුණ දුන්නේය. කාර්තේජය තැනුනු ප්‍රදේශයේ සිටි ආදිවාසිකයන් වූ විභව්‍ය  එදිරිවාදී  බර්බර්වරුන්, හා සමගද පලහිලව් විසඳා ගැනුමට නගරයට සිදු විය. 

ක්‍රිපූ 146 දී, තුන්වන සහ අවසාන පියුනික් යුද්ධයෙන් පසුව, රෝමානු සේනාවෝ කාර්තේජය විනාශ කොට ඉන්පසුව එය අධිවාසනය කලහ.
අනෙකුත් ෆනේෂියානු පුර රාජ්‍යයන් සහ පූර්ව කාර්තජේනියානු පරායත්තයන් සියල්ලම පාහේ ඉන්පසුව රෝමානුවන් වෙතට පත් වූහ.

ඉතිහාසය

ෆනේෂියානු ජනාවාසයන්ගේ පැතිරීම 

ඔවුන්ගේ වෙළෙඳ නෞකා සමූහ සඳහා ආරක්ෂිත වරායන් සැපයීම සඳහාද , ප්‍රදේශයේ ස්වභාවික සම්පත් සඳහා ඒකාධිකාරියක් පවත්වාගෙන යෑම සඳහා සහ පිටස්තර මැදිහත්වීම් වලින් තොරව නිදහස් වෙළෙඳාමක් පවත්වා ගෙන යෑම සඳහාත්, ෆනේෂියානුවන් විසින් මධ්‍යධරණී වෙරළ දිගට බොහෝ ජනපද නගර පිහිටවූහ .  වෙළෙඳ භාණ්ඩ සඳහා ඉල්ලුමක් සපුරාලීම සඳහාද, ටයියර්, සයිඩ්න්, සහ බිබ්ලෝස් පාලනය කල අධිරාජ්‍යයන් අනුපිළිවෙල වෙත කප්පම් ගෙවීමේ අවශ්‍යතාවයෙන් මිදීමටද සහ, වාණිජ්‍ය්‍ය සඳහා සුදුසු මධ්‍යධරණියෙහි එම ප්‍රදේශය මුළුමනින් ග්‍රීක ජනපදකරණයට ලක්වේද යන බිය නිසාද, මෙම නගර පිහිටුවීමට පොළඹවන ලදහ. විශාල ස්වයං-පෝෂිත නගර,  එතෙර පිහිටුවීමට අවශ්‍ය ජනගහණය සහ ඇවැසිතාවයන් සැපයීමට ෆනේෂියානුවන් අපොහොසත් වීම නිසා, ඔවුන්ගේ බොහෝ  ජනපද නගරවල වැසියන් සිටියේ 1,000 කට අඩු ගණනක් වුවද, කාර්තේජය සහ අනෙකුත් නගර කිහිපයක් තුල විශාල ජනගහණයක් පවත්වාගෙන යෑමට ඔවුහූ සමත් වූහ.

කාර්තජේනියානු පාලනය 
ටයියරියානුවන් විසින් බටහිර අප්‍රිකානු වෙරළ තීරයෙහි ජනපද තුන්සියයක් පිහිටවූ බවට ස්ට්‍රාබෝගේ ප්‍රකාශය පැහැදිලි අතිශයෝක්තියක් වුවද, ටියුනීසියාව, මොරොක්කෝව, ඇල්ජීරියාව,  අයිබීරියාව, තුලද ශුෂ්ක ලිබියානු වෙරළ තීරයෙහි  අඩු ප්‍රමාණයකටද  ජනපද පිහිටවූ බව සත්‍යයකි.

ආශ්‍රිත

පුරාතන අප්‍රිකාවේ රාජ්‍යයන්
කාර්තේජය
ටියුනීසියාව තුල ක්‍රිපූ 146 වසර
අප්‍රිකාවෙහි ක්‍රිපූ 2වන-සියවසෙහි විසංස්ථාපන
ටියුනීසියාවෙහි ක්‍රිපූ 1වන-සහස්‍රෙයහි විසංස්ථාපන
විවර්තන ගමනය

විවර්තන ගමනයක් යනු, ප්‍රහාරකයාගේ හමුදා බලකායන් විසින් ආරක්ෂකයාගේ හමුදා බලකායන්ගේ පසුභාගය වෙත පැමිණ,   ඔවුන්ගේ ප්‍රධාන ආරක්ෂක ස්ථාන වෙතින් ආරක්ෂකයාගේ හමුදා වෙන්කොට ඔවුන් කොටුවීමක පිහිටුවීමට තර්ජනය කෙරෙන හමුදාමය උපානැණයකි.  එවිට ආරක්ෂකයාගේ හමුදා විසින් එම ස්ථාන අත්හැර දැමිය යුතුය.

නිදසුන්
 උල්ම් සටන
ත්‍රසිමේන් විල සටන
අර්ධද්වීප මෙහෙයුම
මුහුද දක්වා ෂර්මන්ගේ නොනැවතී ගිය ගමන (ඇමරිකානු සිවිල් යුද්ධය)

ආශ්‍රිත

යුද්ධ හැසිරවීම්  උපානැණ
ඔල්ඩොවාන්

ඔල්ඩොවාන් යනු, ඔල්ඩුවාන් ලෙසින්ද ශබ්ද නැගෙන, ප්‍රාග් ඉතිහාසයේ ආදිතම  ශිලා මෙවලම් තැනීමේ පුරාවිද්‍යාත්මක ප්‍රයත්නය සඳහා යෙදෙන පුරා විද්‍යාත්මක පදයකි. වසර මිලියන 2.6 ගණනකට පෙර සිට වසර මිලියන 1.7 ගණනකට පෙර දක්වා කාලසීමාවෙහිදී, පහළ පුරාශිලා යුගයෙහිදී, අප්‍රිකාවේ, දකුණු ආසියාවේ, මැද පෙරදිග සහ යුරෝපයේ බොහෝ ප්‍රදේශවල පුරාතන හොමිනිනිවරුන් විසින් ඔල්ඩොවාන් මෙවලම් භාවිතා කරන ලදි. මෙම තාක්ෂණික ප්‍රයත්නයට පසුකාලීනව පැවතියේ වඩාත් විදග්ධ  ඇකිලියානු ප්‍රයත්නයයි.

1930 ගණන් වලදී පළමු ඔල්ඩොවාන් ශිලාවන් පුරාවිද්‍යාඥ ලුවිස් ලිකී විසින් සොයාගත් ප්‍රදේශය වන  ටැන්සානියාවේ ඔල්ඩුවයි දුර්ගමාර්ගය අනුසාරයෙන් "ඔල්ඩොවාන්" යන පදය භාවිතයට රැගෙන ඇත. කෙසේවෙතත්, කැටගල් මෙවලම් ප්‍රයත්නයන් (ඔල්ඩොවාන් ඇතුළුව) නම්කිරීමට "ආදර්ශය 1" මෙවලම් යන පදයද, දෙපත් ලෙසින් සැකසුනු මෙවලම් (ඇකිලියානු අත්පොරව ඇතුළුව) නම්කිරීමට "ආදර්ශය 2" මෙවලම් යන පදයද,  සැකසුනු-ධරය මෙවලම් නම්කිරීමට "ආදර්ශය 3" මෙවලම් යන පදයද ආදි වශයෙන් භාවිතා කිරීමට  සමහරක් සමකාලීන පුරාවිද්‍යාඥයින් සහ පුරා මානව විද්‍යාඥයින් රුචියක් දක්වති. 

ඔල්ඩොවාන් මෙවලම් වර්ගීකරණය තවමත් අවුල්සහගත තත්ත්වයක පවතියි.  ඔල්ඩොවාන් එකලස්කිරීම් වර්ගීකරණ ක්‍රමවේදයක් නිර්මාණය කල  මුල් තැනැත්තා වූ මේරි ලිකී විසින් ඇයගේ ක්‍රමවේදය නිර්මාණය කර ගත්තේ  නිර්දිෂ්ට භාවිතය පදනම් කර ගෙනය. පොරෝ, සූරන සහ, කොටනයන් (මෝල්) යන දේ මෙම ක්‍රමවේදයට අයත් වූහ.

සටහන්
ගූගල් ටෙක්ස්ට්-ටු-ස්පීච්

"ගූගල් ටෙක්ස්ට්-ටු-ස්පීච්" යනු ගූගල් සමාගම විසින් සංවර්ධනය කළ තිර කියවනයකි. එය  ඇන්ඩ්‍රොයිඩ් මෙහෙයුම් පද්ධතිය සඳහා යෙදවුමකි. එයට තිරය මත ඇති දෑ කියවිය හැක. එයට කැන්ටොනීස් (හොංකොං), චීන (චීනය), ලන්දේසි, ඉංග්‍රීසි (ඉන්දියාව), ඉංග්‍රීසි (එක්සත් රාජධානිය), ඉංග්‍රීසි (එක්සත් ජනපදය), ප්‍රංශ, ජර්මානු, හින්දි, ඉන්දුනීසියානු, ඉතාලි, ජපන්, කොරියානු, පෝලන්ත, පෘතුගීසි (බ්‍රසීල), රුසියානු, ස්පාඤ්ඤ (ස්පාඤ්ඤය), ස්පාඤ්ඤ (එක්සත් ජනපදය), තායි (තායිලන්තය), තුර්කි (තුර්කිය) යන භාෂා ලියවිය හැක. ගූගල් ප්ලේ බුක්, ගූගල් ට්‍රාන්ස්ලේට් හා ගූගල් ටොක් බැක් වැනි ප්‍රවේශතා පදනම් මෘදුකාංග වල මෙය භාවිතා වේ. තෙවන පාර්ශව, වෙනත් භාෂා වලටද ඊට අදාළ ශබ්ද ස්ථාපනයෙන් මෙය භාවිතා කළ හැක.

මූලාශ්‍ර

මෘදුකාංග
ඇන්ඩ්‍රොයිඩ් (මෙහෙයුම් පද්ධතිය)
මැඩම් ටුසූ හොලිවුඩ්

මැඩම් ටුසූ හොලිවුඩ් යනු හොලිවුඩ්, කැලිෆෝනියා පිහිටි ඉටි කෞතුකාගාරයකි.

මේවාද බලන්න 
 මැඩම් ටුසූ ලන්ඩනය
 මැඩම් ටුසූ හොංකොං
 මැඩම් ටුසූ
 රොක් සර්කස්
සර්යා

කාර්යබද්ධ බඩුතොග කාණ්ඩය හෝ FGB ලෙසින්ද හැඳින්වෙන, සර්යා (; lit. රතු අහස දිළියුම, අවුරෝරා, හිරු උදාව), යනු  ජාත්‍යන්තර අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්ථානයෙහි පළමුවෙන් අභ්‍යාවකාශ ගත කෙරුණු මොඩියුලයයි.   එකලස් කිරීමේ මුල් අවදියෙහිදී ජාත්‍යන්තර අභ්‍යාවකාශ මධ්‍යස්ථානය සඳහා විදුලි බලය, ගබඩා පහසුකම්, ප්‍රචාලනය සහ මාර්ගෝපදේශනය සපයන ලද්දේ FGB විසිනි.  වඩාත් විශේෂිත ක්‍රියාකාරිත්වයන් සහිත අනෙකුත් මොඩියුල අභ්‍යාවකාශගත කිරීම සහ කක්ෂයෙහි  එකලස් කිරීම හා සමගින්, මොඩියුලයේ අභ්‍යන්තරික පීඩනය කෙරුණු කොටසෙහි සහ බාහිරව සවිකර ඇති ඉන්ධන ටැංකි තුලද ලබඩා කර තැබීම් සඳහා සර්යා දැන් ප්‍රාථමික වශයෙන් භාවිතා වෙයි. සර්යා යනු,  රුසියානු සැලූට් වැඩසටහන් සඳහා සැලසුම් කෙරුණු  TKS අභ්‍යාවකාශ යානයෙන් ව්‍යුත්පන්න වූවකි. හිරු උදාව යන අර්ථය දෙන සර්යා යන නම,  FGB වෙත දෙන ලද්දේ, ජාත්‍යන්තර අභ්‍යාවකාශ සහයෝගීතාවයෙහි නව පිටුවක් එය විසින් උදා කල නිසාය. එය රුසියානු සමාගමක් විසින් තැනුනු නමුදු, එහි හිමිකරු වූයේ එක්සත් ජනපදය වෙයි.