Suchinthana/si-wikipedia huggingface dataset:
සිනමා ක්‍රමවේදය

සිනමාව යන පදය මගින් චිත්‍රපටි, කලාවක් ලෙස චිත්‍රපට චිත්‍රපටි ක්ෂේත්‍රය සහ චිත්‍රපට කර්මාන්තය යන සියල්ල හැඳින්විය හැකිය. සිනමා නිර්මාණයන් සිදු කිරීමේදී විවිධ රූපරාමු කැමරා මගින් පටිගත කිරීම් නැතහොත් සජීවිකරණ ක්‍රම භාවිතය මගින් රූපරාමු නිර්මාණය හෝ විශේෂ ප්‍රයෝග භාවිතා කිරීම සිදුකෙරේ.
  
චිත්‍රපට නිෂ්චිත සංස්කෘතීන් මගින් නිර්මාණය කෙරුණු සංස්කෘතිකමය මානව කෘතීන් ලෙස සැලකිය හැකිය. පෙරළා ඒවා මගින් සංස්කෘතිය වෙත ද බලපෑම් ඇති කරයි. ප්‍රචලිත විනෝදාස්වාද ක්‍රමයක් මෙන්ම පුරවැසි අධ්‍යාපනය (හෝ අධි ශික්ෂණය) සඳහා ප්‍රබල ක්‍රමවේදයක් සහ කලාත්මක නිර්මාණයක් ලෙස චිත්‍රපට සැලකිය හැකිය. සිනමාවෙහි දෘෂ්‍ය ගුණය හේතුවෙන් එය සතුව විශ්වීය සන්නිවේදක හැකියාවක් පවතියි. ඇතැම් චිත්‍රපට හඬකැවීම් හෝ උපසිරැසි (මෙහිදි සංවාද පරිවර්තනය කොට ඉදිරිපත් කෙරෙයි) යොදාගැනීමෙන් ලොව පුරා ප්‍රසිද්ධ නිර්මාණ බවට පත්ව ඇත.

සාම්ප්‍රදායික ක්‍රමයේදී චිත්‍රපටයක් තනි තනි රූපරාමු රැසකින් යුක්ත වේ. මෙම රූපරාමුව එකදිගට වේගවත්ව ප්‍රදර්ශනය කරන විට නිරීක්ෂකයා හට චලනයක් සිදුවේ යැයි හැඟේ. මෙහිදී රූපරාමු මාරුවන අයුරු නිරීක්ෂකයා හට දැකිය නොහැකිවේ. ඊට හේතුව ඇස තුළ අපට පෙනෙන යම් වස්තුවක්, එම වස්තුව මුල් පිහිටුමෙන් ඉවත් වු පසුව ද තත්පරයකින් කුඩා කාලයක් දක්වා එම රූපය පැවතීමේ ආචරණයයි. (Persistence of Vision) ඒ අනුව නිරීක්ෂකයන් චලනයක් සිදුවේ යැයි තීරණය කරන අතර ඒ සඳහා බීටා චලනය නම් මානසික ආචරණය හේතුවේ.

චිත්‍රපටි හැඳින්වීමට භාවිතා වන ඉංග්‍රීසි වචනය “Film” නම්වේ. මෙය අතීතයේදී චිත්‍රපටි පටිගත කිරීම සහ ප්‍රදර්ශනය සඳහා භාවිතා කළ මූලික මාධ්‍ය වන ඡායාරූප පටල (Photographic film – Film Stock) හැදින්වීම සඳහා භාවිතා වූ ඉංග්‍රීසි වචනයෙන් බිඳී ආ පදයකි. චිත්‍රපටියක් හැඳින්වීම සඳහා ඉංග්‍රීසි බසින් විවිධ නම් භාවිතා කළ හැකිය. (picture, picture show, photo play, flick සහ වඩාත් පොදුවේ movie) මෙම ක්ෂේත්‍රය හැඳින්වීමට භාවිතා වන අනෙකුත් පදයන් අතරට රිදී තිරය වැනි යෙදුම් පෙන්වා දිය හැකිය. (the big screen, the silver screen, the cinema, the movies)

සටහන් 

සිනමාව
ඉන්ද්‍ර

ඉන්ද්‍ර වනාහි යුද්ධයට මෙන් ම කාලගුණයට ද අධිපති දෙවියාය. හින්දුසමය අනුව හෙතෙම දෙවියන්ගේ රජුය. එසේම ස්වර්ගයට ද අධිපති වෙයි. ඉන්ද්‍ර පිළිබදව ප‍්‍රථම වරට සඳහන් වන්නේ හින්දු පූජනීය ග‍්‍රන්ථය වන ඍග්වේදයෙහි සදහන් වේ. ඒ අනුව හෙතෙම ප‍්‍රධාන දෙවියා වන අතර ආක‍්‍රමණශීලී චරිත ලක්ෂණවලින් යුක්තය. 

පශ්චාත් කාලීන හින්දු සමයෙහි පැන නැගි ති‍්‍රමූර්තිය අනුව ඔහුගේ ගෞරවය සහ කාර්යභාරය මදක් අඩු වී ඇතත් වෛදික යුගයේ සිට පුරාණ යුගය දක්වා ම ඉන්දීය පුරාණෝක්තීන්හි දෙවියන්ගේ ප‍්‍රධාන පාලකයා වශයෙන් ඉන්ද්‍ර හැම විට ම වැදගත් ස්ථානයක් හිමි කරගෙන ඇත.

පුරාණ තුල

ඉන්ද්‍ර 14
එක් එක් 'මාත්‍ර' 'මන්වන්තර' නමැතියුගයක් තුළ පාලනය කෙරේ. මන්වන්තර 14 ක් එකතුවිමෙන් කල්ප 1 සෑදේ. මෙම 1 ක් ක්පයක් බ්‍රාහ්මයාගේ 1 ක් දවසක්හා සැසදේ. සෑම මන්වන්තරයකටම ඉන්දා 1 ක් ඇත. එනම්, කල්ප 1 කදී ඉන්ද්‍රා 14 ක් වෙනස් වේ. පහත ලයිස්තුව විෂ්නු පුරාණ 31 -2 වලින් උපුටා ගන්නා ලදී.

හින්දු ආගම
හින්දු මූර්ති

හින්දු 'මුර්ති' යනුවෙන් හඳුන්වනු ලබන්නේ දේව ප්‍රතිමා ආදියයි. මෙම ප්‍රතිමා තුළ දේවත්වය මුර්තිමත් වී ඇතැයි විශ්වාස කරති. දේවානුභාවයෙන් ප්‍රතිමාවකට දේවත්වය කැඳවීම කළ පසු එයට වැඳුම් පිඳුම් කිරිමට සුදුසු බව පිළිගනිති. එම නිසා හින්දුන් මෙන්ම මහායාන බෞද්ධ ජනයා භක්තිය ඇති කර ගැනිම සහ භාවනාවන් සඳහා සිත කේන්ද්‍රගත කර ගැනීමට මෙම ප්‍රතිමා ප්‍ර‍යෝජනවත් ලෙස සලකයි. ‍වංචකස්තු ග්‍රන්ථ වල ප්‍රතිමා  පුද පූජා සඳහා උපයෝගී කර ගැනිම පිළිබඳ ව විස්තරාත්මකව දක්වා ඇත.

නිශ්චිත හැඩ රුවකින් තොර මුර්ති නොහොත් ප්‍රතිමා කලාතුරකින් දක්නට ලැබුනද, බහුල වශයෙන් දක්නට ලැබෙන්නේ නිශ්චිත හැඩ හෝ ස්වරූපයකින් දෙවියන් නිරූපනය කෙරී ඇති ශිව, ගණ, රාම, කාලි වැනි දේව ප්‍රතිමාවන් ය. 'ශිල්ප ශාස්ත්‍ර' ග්‍රන්ථයෙහි දක්වා ඇති නියමයන්ට අනුකූලව  ප්‍රතිමා නිර්මාණය කෙරේ. ප්‍රතිමා සැකසිම සදහා පංච ලෝහ වර්‍ග  භාවිතා කරනු ලැබේ. ප්‍රාණ ප්‍රතිශ්ඨා නමින් හඳුන්වනු ලබන උත්සව අවස්ථාවල දී පූජකවරුන් විසින් මෙම ප්‍රතිමාවලට දිව්‍යමය භාවය ආරෝපණය කරනු ලැබේ.

ප්‍රතිමා වන්දනය මඟින් එක් එක් පුද්ගලයා දෙවියන් කෙරෙහි ඇති භක්තිය වර්ධනය කර ගන්නා අතර ඔවුන්ගේ දෙවියන් කෙරෙහි  ඇති ඇල්ම ගෞරවය, වඩාත් තහවුරු කර ඇදහීම ද සිදුවන්නේය. කෙසේ වෙතත් “ආර්ය සමාජ” සහ "සත්‍ය ධර්‍ම මහිම" යන සංවිධාන මෙය හුදු, රූප වන්දනයක් පමණක් බව පවසා මෙම විශ්වාසයන් බැහැර කරනු ලබයි.

සත්ගුරු සිවය සුබ්‍රමනියස්වාමි තුමා පවසන අන්දමට ප්‍රතිමා (මුර්ති) නූතන කාලයේ දුරකතනයකට සමාන කළ හැකිය. මේ අනුව කෙනෙකු කතා කරන්නේ දුරකතනයට නොවන බවත් එය දුර සිටින කෙනෙකු‍ට  කතා කිරිමේ මාධ්‍යය  වශයෙන්  පමණක් යොදා ගන්නා බව  පවසයි. ඒ ආකාරයෙන් වන්දනීය තත්ත්වයක් ආරෝපණය කර පූජනීයත්වය  වඩවා ඇති ප්‍රතිමා මඟින් කෙනෙකුට පහසුවෙන් දෙවියන් අවබෝධ කර ගැනිමට හැකිවනු ඇත.

කලා ශිල්ප
හින්දු ආගම
පූජා සහ පූජාවන්හි දී අනුගමනය කෙරෙන පිළිවෙත් ආශ‍්‍රම ධර්ම



මැනැවින් ඉටුකෙරෙන පූජාවකදී පහත දැක්වෙන පියවර අනුගමනය කෙරේ. 

1. දේවාරාධනය

2. පිළිගැන්වීම

3. ආයාචනය

4. නිමකිරීම

5. ධෝවනය සහ බෙදාදීම

ආරාධනය

දේවාලයක් තුළ පිහිටි  ප‍්‍රතිමාවක් හෝ තාවකාලික සංකේතයක් මගින් හෝ දෙවියන්ට ආරාධනය කිරීම පළමුව සිදු කරනු ලැබේ. මෙකී තාවකාලික සංකේතය ප‍්‍රතිමාවක් හෝ දෙවියන් සංකේතවත් කෙරෙන පහත දැක්වෙන අංගවලින් එකක් හෝ විය හැකිය. 

	භාෂාවේ සහ ඥානයේ දෙවගන වන සරස්වතිය වෙනුවෙන් තීන්ත භාජනයක්, පෑනක් සහ මල් කිනිත්තක්.

	ශිව වෙනුවෙන් ශෛලමය ශිව ලිංගයක්

	විෂ්ණු වෙනුවෙන් හැඩ ගැන් වූ පාෂාණයක්

කෙසේවෙතත් බොහෝ පූජාවන්හිදී ගංගා නදියේ ජලයෙන් පුරවාගත් මැටි කලයක් සහ අඹ කොළ මත තබන ලද පොල් ගෙඩියක් සංකේතයක් ලෙස භාවිත කෙරේ. ඇතැම් පූජාවන්හිදී ප‍්‍රතිමා කිහිපයක් ම භාවිත කරන අතර පූජාව පවත්වනු ලබනුයේ කවර දෙවි කෙනෙක් වෙනුවෙන් වුව ද සංකේතාත්මකව විෂ්ණු දෙවියන්ගේ පැමිණීම අනිවාර්ය වෙයි. 

පිළිගැන්වීම

පූජා භාණ්ඩ දෙවියන්ට පිළිගැන්වීමේදී දෙවියන් පිළිගැනීම සහ පූජා භාණ්ඩ ඔවුන්ට කැපකිරීම පහත දැක්වෙන අනුපිළිවෙල අනුව සිදු වෙයි.

1.  ආසනයක් පිළිගැන්වීම

2.  පා ධෝවනය පිණිස ජලය පිළිගැන්වීම

3.  අත් ධෝවනය පිණිස ජලය පිළිගැන්වීම

4.  පානය පිණිස පැන් පිළිගැන්වීම

5.  ස්නානය කරවීම

6.  සිරස ස්නානය කරවීම

7.  අසුන් ගැන්වීම

8.  ඇදුම් පූජා කිරීම

9.  පූන නූල පැළදවීම

10. සදුන් ආලේපය පූජා කිරීම

11. සහල් පූජා කිරීම

12. පුෂ්ප  පූජා කිරීම

13. ස්තෝත‍්‍ර ගායනය

14. සුවද දුම් පූජා කිරීම

15. ආලෝක පූජා කිරීම

16. ආහාර පූජා කිරීම

17. පළතුරු පූජා කිරීම

18. බුලත් පූජා කිරීම

මේ සියල්ල ඉන්දීය සමාජය තුළ ගෞරවණීය අමුත්තෙකු විෂයයෙහි සිදු කෙරෙන සංග‍්‍රහ වේ. ‘එතෙ ගන්ධපුෂ්පේ ... නමඃ.  ඕම් ... නමඃ. එතෙ ආධිපත්‍යෙ ශී‍්‍ර විෂ්ණවෙ නමඃ. ’ යන සරළ ගායනයකින් ද පූජාව සමන්විත වෙයි. සියලූම පූජාවන්ගේ අධිපතීත්වය විෂ්ණු බව පිළිගැනෙන හෙයින් විෂ්ණු දෙවියන්ගේ පැමිණීම අනිවාර්ය වෙයි. ආහාර පූජා කිරීම වඩාත් විසිතුරු ලෙස සිදුකෙරේ. ආහාර පූජා කිරීමේදී ඒවා රතු වස්ත‍්‍රයකින් ආවරණය කිරීම ද  කරනු ලැබේ.

ආයාචනය

පූජාවන්හි ඉතාමත් ම නිර්මාණාත්මක අංගය ආයාචනය සේ සැළකිය හැකිය. ශුද්ධ ග‍්‍රන්ථ සජ්ඣායනය, භක්ති ගීත ගායනය සහ නර්තනය ද මන්ත‍්‍ර ගායනයෙහි යෙදෙමින් පුෂ්පෝපහාර පැවැත්වීම ද මෙයට අන්තර්ගත වෙයි. 

නිමකිරීම

යහපත අයැදිමින් ද වරදක් සිදුවූයේනම් කමාව අයැදිමින් ද සියලූම පූජා භාණ්ඩ දෙවියන් උදෙසා නැවත වරක් කැප කරමින් දෙවියන් වටා ප‍්‍රදක්ෂිණා කිරීම මෙහිදී සිදුවෙයි. සක් පිඹීම, ඝන්ඨා නාදකිරීම සහ බෙර වාදනය ද මෙහිදී සිදු කෙරේ. 

ධෝවනය සහ බෙදාදීම

දෙවියන්ට ආරාධනය කරනු ලැබූයේ තාවකාලික සංකේතයක් මගින් නම් එය ජලයෙහි ගිල්වා ධෝවනය කිරීම පිණිස විශේෂ උත්සවයක් පවත්වනු ලැබේ. පූජාවෙන් අනතුරුව ප‍්‍රසාද යනුවෙන් හ`දුන්වනු ලබන පූජා භාණ්ඩ බැතිමතුන් සහ පූජකයින් වෙත බෙදා දීම සිදු වෙයි.

සටහන් 

හින්දු ආගම
ස‍‍‍‍ඳෙහි වායු ගෝලය

බොහෝ ප්‍රායෝගික කටයුතු වලදී චන්ද්‍රයා වටවී ඇත්තේ රික්තයකින් බවට සැලකේ. පෘථිවියේ වායුගෝලයත් සමඟ සන්සන්දනය කරන විට සඳෙහි වායු ගෝලය ඉතා විරල සහ නොසැලකිය හැකි ප්‍රමාණයේ එකකි. සඳෙහි වායුගෝලයේ පවතින වායූන් සඳහා එක් මූලයක් වන්නේ සඳෙහි කබොල සහ  ප්‍රාවරණය තුළ විකිරණශීලී ක්ෂය වීම මඟින් නිපදවෙන රේඩෝන් වැනි වායූන් වේ. මෙසේ වායූන් නිදහස් වීමේ ක්‍රියාවලිය නිර්වායුකරණය ලෙස හැඳින්වේ. සඳෙහි වායුගෝලය නිර්මාණය වීම සඳහා තවත් වැදගත් මූලයක් ලෙස පටපනය නම් ක්‍රියාවලිය හැඳින්විය හැකිය. ක්ෂුද්‍ර උල්කාෂ්ම සඳ මත පතිත වීම, සූර්ය සුළඟ සහ සූර්යාලෝකය මෙම ක්‍රියාවලියට අයත් වේ. මෙසේ නිදහස් වන වායූන් රැසකි, 
                     
චන්ද්‍රයාගේ ගුරුත්වාකර්ෂණය හේතුවෙන් නැවත ප්‍රාවරණ පාෂාණ තුළට උරා ගැනීම හෝ,
සූර්ය විකිරණ පීඩනය හේතුවෙන් අභ්‍යවකාශය තුළට විසිරී යාම හෝ යම් හෙයකින් වායූන් අයනීකරණය වී ඇත්නම් සූර්ය සුළඟෙහි චුම්භක ක්ෂේත්‍රය ඔස්සේ ඉවතට ගසා ගෙන යාම සිදු වේ.

සංයුතිය  
සෝඩියම් සහ පොටෑසියම් යන මූලද්‍රව්‍යයන්ගේ පැවැත්ම පෘථිවියේ සිටම ක්‍රියාවේ යෙදවිය හැකි වර්ණාවලි මිතික ක්‍රම මගින් තහවුරු කර ඇති අතර රේඩෝන් - 222 සහ පොලෝනියම් - 210 වැනි මූලද්‍රව්‍යවල පැවැත්ම ලුනා ප්රෝස්පෙක්ටර් (Lunar Prospector) යානයේ ඇල්ෆා අංශු වර්නාවලි මානය මගින් ලබාගත් දත්ත ඇසුරෙන් අධ්‍යාලහාර කොට ඇත. ආගන් - 40, හීලියම් - 4, ඔක්සිජන් සහ/හෝ මෙතේන් (CH4), නයිට්‍රජන් වායුව (N2) සහ /හෝ කාබන් මොනොක්සයිඩ් (CO) සහ කාබන්ඩයොක්සයිඩ් (CO2) යන වායුන්ගේ පැවැත්ම ඇපලෝ අභ්‍යවකාශ ගාමීන්ගේ ඇඳුම් තුළ පිහිටි සංවේදක මගින් ප්‍රතිග්‍රහණය කර ගන්නා ලදී.  

චන්ද්‍ර වායුගෝලයේ මූල්ද්‍රව්‍ය වල දෛනික සාමාන්‍ය බහුලතාවය (ඝන සෙන්ටිමීටරයකට අණු වශයෙන්) පහත දැක්වේ.

ආගන්: 40,000
හීලියම්: 2,000-40,000
සෝඩියම්: 70
පොටෑසියම්: 17
හයිඩ්‍රජන්: 17ට වඩා අඩු

සඳෙහි ස්ථිති විද්‍යුත් වශයෙන් පාවීමට ලක්වන දුහුවිලි අංශු වලින් සකස් වු විරල වායුගෝලයක් ද පවතියි.

මෙම ලිපිද බලන්න
 චන්ද්‍රයාගේ ගුරුත්වාකර්ෂණ ක්ෂේත්‍රය
 චන්ද්‍රයාගේ භූ-ලක්ෂණ

ආශ්‍රිත

සඳ
චන්ද්‍රයා
අභ්‍යවකාශ විද්‍යාව
ඊලාම් යුද්ධයේදී සිවිල් ජනතාව ඝාතනය කිරීම



පසුබිම 
බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිතවාදි පාලකයින් විසින් ශ්‍රි ලංකාවේ පාලන කටයුතුවලදී මෙන්ම අධ්‍යාපනික, ආර්ථික පාලනය වැනි කටයුතුවලදී ද දෙමළ ජනතාවට වැඩි සැලකිල්ලක් දැක්වූහ. මෙසේ කිරිමට බ්‍රිතාන්‍යයන්ගේ බෙදා වෙන් කොට පාලනය කිරිමේ ප්‍රතිපත්තිය මුල් විය. දෙමළ සුළු ජනතාව සහ සිංහල මහ ජාතිය අතර ප්‍රචණ්ඩකාරි අර්බුදයක් ඉක්මණින් ඇති වීමට හේතු වුයේ එයයි. 1956 දි ඉදිරිපත් කරන ලද සිංහල පමණයි පනත මගින් ඉංග්‍රිසි සහ දෙමළ භාෂාව පාවිච්චි කිරිමේ සාධාරණ අයිතියට සීමාවන් පන වන ලදි. මෙම ක්‍රියාවලියට එරෙහිව දෙමළ ජනතාව දැක්වූ විරෝධතාවලට ප්‍රචණ්ඩකාරි පිරිස්වලින් පහර ඵල්ල විය. මෙවැනි සිද්ධීන් ක්‍රම ක්‍රමයෙන් වැඩි වී 1958 දී ඇති වූ කැරැල්ලක් දක්වා එම තත්ත්වය වර්ධනය විය.

1960 දශකය පුරා පැවති විරෝධතා ව්‍යාපාර සහ ඒවා වැළැක්විමට රජය ගත් ක්‍රියා මාර්ගද දෙපාර්ශවය අතර ද්වේශය වර්ධනය වීමට හේතු විය. 1971 දි දෙමළ සිසුන් ඉලක්ක කර ගත් ප්‍රමිතිකරණ ප්‍රතිපත්තිය සහ වෙනත් සීමාකිරිම් හඳුන්වා දෙන ලදි. එයින් වඩාත් තහවුරු කරන ලද්දේ සිංහල සහ මුස්ලිම් සිසුන්ට පමණක් ඉඩදෙන ක්‍රියා පිළිවෙලකි. මෙහි ප්‍රතිඵලය වූයේ දෙමළ සිසුන් වැඩි පිරිසක් සන්නද්ධ කණ්ඩායම් කරා යොමු විමයි. මෙම නැගී ගෙන එන අංකුර තත්ත්වයන් සම්බන්ධයෙන් පොලීසිය ගත් ක්‍රියාමාර්ගයන්හි ප්‍රතිඵලය වූයේ දෙමළ ජනතාව සහ රජය අතර විරසකය තව තවත් වැඩි වීමයි.

ඉන්පසුව 1977 දී එක්සත් ජාතික පක්ෂය බලයට පැමිණිමෙන් පසු "1977 කැරලි" යන නමින් හැඳින්වෙන කැරළි කීපයක් ඇති වුනි. 1981 දි ප්‍රචණ්ඩකාරි පිරිසක් විසින් ඉතා ප්‍රසිද්ධියක් ඉසිලු යාපනය පුස්තකාලය ගිනි තබන ලදි. 1983 දක්වා ඒ හා සමාන කුඩා පරිමාණයේ ප්‍රචණ්ඩකාරි ක්‍රියාවන් රජයත් හතු පිපෙන්නාක් මෙන් බිහිවු දෙමළ සන්නද්ධ කණ්ඩායම් අතරත් ඇතිවුණි. සැළකිය යුතු සංඛ්‍යාවක් වූ මිනිමැරුම්, පැහැරගෙන යාම්, හිරිහැර කිරිම්, අතුරුදන් කිරිම් පිළිබඳව එම දෙපාර්ශවයට චෝදනා ඵල්ල විය.

කළු ජුලියේ සිදුවීම් 

කළු ජුලිය ආරම්භ වුයේ එල්.ටී.ටී.ඊ සංවිධානය විසින් 1982 ජුලි 23 වන දින උතුරේදී හමුදා රථ පෙළකට සැඟවී කරන ලද පහරදීම මුල් කරගෙනය. මෙය දෙමළ කැරලිකරුවන් විසින් පොලිස් නිලධාරීන් හට කරන ලද පහරදීම් පෙළක එක් පහරදීමක් පමණක් විය. මුලින්ම රථ පෙලේ ඉදිරියෙන් ගමන් කරන ලද ජීප් රිය ඉලක්ක කරගෙන බිම් බෝම්බයක් පුපුරවන ලද අතර එයින් අඩුම වශයෙන් සොල්දාදුවන් දෙදෙනෙක් තුවාල ලබන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ. ජීප් රියට පසු පසින් පැමිණි ට්‍රක් රථයේ සිටි සෙබළුන් ජීප් රිය තුළ සිටි පිරිසට ආධාර පිණිස එළියට පැමිණි විගස ඔවුන්ට ස්වයංක්‍රීය ගිනි අවි හා ග්‍රෙනේඩ්වලින් පහර දෙන ලදී. මෙහිදී එක් නිලධාරියෙක් හා සෙසු නිල 12 ක් මරණයට පත් වූ අතර , තවත් දෙදෙනෙක් බරපතල ලෙස තුවාල ලදහ. මුළු මරණ ගණන 15 ක් වූ අතර , එල්.ටී.ටී.ඊ ප්‍රාදේශීය නායකයෙක් වූ කිට්ටු  විසින් සැගවී සිට කරන ලද මෙම පහරදීම සංවිධානය කිරීම හා ක්‍රියාත්මක කිරීමේ වගකීම භාර ගන්නා ලදී.

සටහන්
වතු දෙමළ කම්කරුවන්ට පුරවැසිභාවය ලබාදීම ප්‍රතික්ෂේප කිරීම

බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත පාලකයින් විසින් 19 වැනි සහ 20 වැනි ශත වර්ෂවලදී ඉන්දියාවෙන් ගෙන එන ලද වතු කම්කරුවන්ගෙන් යුත් සෑහෙන දෙමළ ජනගහනයක් මධ්‍යම පලාතේ වතු ආශ්‍රිතව වෙසෙති. ඉන්දියන් දෙමළ හෝ වතු දෙමළ යනුවෙන් හඳුන්වනු ලබන මොවුහු ප්‍රධාන වශයෙන් ලංකාවේ තේ වතුවල දැනුදු සේවය කරති. පරම්පරා ගණනක් තිස්සේ ඔවුන් දරිද්‍රතාවයෙන් පීඩා විදින අතර නොකඩවා පහත් ජිවන තත්ත්වයක් අත් විදිති. එකම භාෂාවක් කතා කරන නමුදු උතුරේ සහ නැගෙනහිර සිටින අනෙක් දෙමළ ජනතාව, උඩරට දෙමළ ජනතාව වෙනත් ජන කොට්ඨාශයක් ලෙස සලකා කටයුතු කරති.
                    
        

1949 දී ඩී.එස්. සේනානායක රජය වතු කම්කරුවන්ට පුරවැසිභාවය නොදීමට නීතියක් සම්මත කර ගත්තේ ඔවුන් රටක් නැත්තවුන් තත්ත්වයට හෙළමිනි.

මෙහි ප්‍රතිඵලය වුයේ දේශපාන සමතුලිතභාවය දෙමල ජනතාවගෙන් ඈත්වීමයි. 1948 දී නිදහස ලබන විට පාර්ලිමේන්තුවේ 33% ඡන්ද බලය දෙමළ ජනතාවට තිබුණි. වතු දෙමළ ජනතාවට ඡන්ද බලය අහිමි වීම මත එම ප්‍රමාණය 20% දක්වා අඩුවිය. සිංහලයනට පාර්ලිමේන්තුවේ 2/3 ක බලය ලබා ගැනීමට හැකිවීමෙන් සිංහල ප්‍රතිපත්ති සම්බන්ධයෙන් පාර්ලිමේන්තුවේදී විරෝධය පෑමට දෙමල ජනතාවට තිබුණු ඉඩ ප්‍රස්ථා අහිමි විය. මෙම අසාමානත්වයට ප්‍රධාන හේතුව වුයේ සිංහල බහුතරයක් සිටින බහු ආසන මන්ත්‍රී කොට්ඨාශයකින් දෙමළ මන්ත්‍රීවරයෙකු තෝරා ගැනීමය. බහු ජාතික ආසන ඇති කිරීමට හේතුව වුයේ ඉදිරි ජාතිකවාදී ආණ්ඩුවකදී සුදු ජාතීන්ට වැඩි බලයක් ඒම වළක්වනු පිණිසයි.

පුරවැසිභාවය අහිමි කිරීමෙන් පමණක් සෑහීමට පත් නොවී ඉන්පසු බලයට පත් පක්ෂ රාජ්‍යයන් කීපයක්ම උත්සාහ කළේ වතු දෙමල ජනයා සම්පුර්ණයෙන්ම රටෙන් ඉවත් කිරීමටයි. 1962 දී එවකට අගමැති එල්. බී. ශාස්ත්‍රි සමග ගිවිසුමක් අතසන් කරන ලදී. දෙවැනි ගිවිසුම ඉන් අවුරුදු 3කට පසුව ඉන්දිරා ගාන්ධි සමග අත්සන් කෙරිණි. මෙයින් වතු දෙමළ ජනතාව 600000 ක් අවුරුදු 15 ක් තුළ ඉන්දියාවට යැවීමටත් 375000 කට ශ්‍රී ලංකාවේ පුරවැසිභාවය දීමටත් එකගතාවයක් ඇති විය. මෙයින් පළමු පිරිස ඉන්දියාවට නොගිය අතර ශ්‍රී ලංකාවේ නැවතුණහ. එහෙත් එම ඡන්ද බලයද, පිටරටකට යාමේ අවස්ථාවද , සැබෑ ශ්‍රී ලාංකික පුරවැසියෙකු ලෙස කටයුතු කිරීමේ අවස්ථාවන් අහිමි කර ගනිමිනි. 2003 දී ඉතිරිව සිටි උඩරට දෙමළ ජනතාවට පුර්ණ පුරවැසිභාවය ප්‍රදානය කරන ලදී.

සටහන්
උඩරට යුද්ධ අතරමැදි කාලය (1805-1815)

පළමු උඩරට යුද්ධය අවසානයේ හා දෙවැන්න අතර වූ අවුරුදු 10 ක කාලය තුළ සිදු වීම් කෙසේද කියතොත් දෙවැනි යුද්ධයේ ස්වරූපය පළමුවැන්නට වඩා සෑහෙන වෙනසක් ගත්තේය. 1805 දී බ්‍රිතාන්‍යයට උඩරට සතුරු රදළවරු රාශියක් සමග මත ගැටුම් ඇති කර ගැනීමට සිදු වූ නමුදු 1815 එම රදළවරුම උඩරටට පැමිණෙන ලෙස බ්‍රිතාන්‍යයින්ට ඇරයුම් කොට ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ රජු බලයෙන් පහ කිරීමට උදව් ද කළහ.

එවකට ලංකාවේ බ්‍රිතාන්‍ය ආණ්ඩුකාරවරයා වූ මේට්ලන්ඩ් විසින් මහා පරිමාණ නීතිමය හා සාමාජයීය ප්‍රතිසංස්කරණ රැසක් හඳුන්වා දෙන ලදී. එහි අරමුණ වුයේ බ්‍රිතාන්‍ය බලය ආරක්ෂා කිරීම හා ව්‍යාප්ත කිරීමයි. දූෂණ තුරන් කිරීම සඳහා සිවිල් සේවය ප්‍රතිසංවිධානය කිරීමද, කුල නීතිය පදනම් කර ගත් ලාංකික මහාධිකරණයක් ආරම්භ කිරීම ද ඊට ඇතුළත් විය. ඒ සමඟ ලන්දේසි පල්ලිවලට තිබුණු වරප්‍රසාද නැති වූ අතර කතෝලික ප්‍රජාවට ඡන්ද බලය හිමි විය. මේට්ලන්ඩ් බෞද්ධ අධිකාරී බලයට රහසින් පීඩා කළ අතර යුරෝපීයයන්ට අක්කර 4000 ක බිම් කොටස් දෙන බව පැවසීමෙන් ඔවුන් දිවයිනට ගෙන්වා ගැනීමද අපේක්ෂා කළේය. ඔහුගෙන් පසු පැමිණි රොබට් බ්‍රවුන්රිග් ද මෙම ප්‍රතිපත්ති ඉදිරියට ගෙන ගියේය.

1807 දී සාදා නිම කරන ලද නුවර වැවෙහි අලංකාරය හැරෙන්නට එම ව්‍යාපෘතිය ජනතා ප්‍රසාදයට ලක් නොවීය. ඊට හේතු වූයේ එයින් ප්‍රායෝගික වශයෙන් සේවයක් සිදු නොවීමයි. සාම්ප්‍රදායික වශයෙන් එවැනි විශාල වාරි කර්මාන්ත තැනවීමේ ප්‍රධාන අරමුණ වූයේ කුඹුරුවලට ජලය සැපයීම වුවත් මැද සෙංකඩගල කුඹුරු තිබුණේ නැත. 1810 දී රජු විසින් පිළිමතලාවේ අදිකාරම්ව ඔහු දරමින් සිටි ප්‍රධාන ඇමති ධූරයෙන් ඉවත් කරන ලදී. ඊළඟ වසරේ පිළිමතලාවේ අදිකාරම් කැරළි ගැසුවේය. රජතුමා විසින් නුවර ප්‍රධානීන්ද බියට පත්කරමින් ඔහු මරණයට පත් කරනු ලැබුවේය. රජු තවදුරටත් බලවත් බෞද්ධ සංස්ථා සතු ධනය හා ඉඩම් බලහත්කාරයෙන් ලබා ගෙන අන් සතු කළේය. මේ කාලය මුළුල්ලේ බ්‍රිතාන්‍ය සිවිල් සේවකයෙකු වූ ජෝන් ඩොයිලි සිංහල රදළවරු කීප දෙනෙකු සමග සම්බන්ධතා පවත්වා ගෙන ගියේය. ඔව්හු නායක රජ පෙළපතකට වඩා බ්‍රිතාන්‍ය පාලනය වඩා හොඳ යයි සිතූහ.

සටහන් 
ඉතිහාසය - ලංකා
සිනෙමා ෆෝඩී (මෘදුකාංගය)

සිනෙමා ෆෝඩී යනු සුප්‍රසිද්ධ ත්‍රිමාන වැඩසටහනකි. එය චිත්‍රපටවල වඩා ජනප්‍රිය වී තිබේ. එයට හේතු වී ඇත්තේ එය සාර්ථක ලෙස   (composing ) වැඩසටහන් සමඟ සම්බන්ධ වී තිබීමය. එසේම එය ඉතා දැකුම්කළු මෙන් ම භාවිතයට පහසු වන ලෙස සකස් කර තිබීමද එහි ජනප්‍රියත්වය සඳහා බලපා තිබේ. මෙම ක්‍රමවේදය පෝලර් එක්ස්ප්‍රස්  (polar Express) ඕපන් සීසන් (open season)  හා මොන්ස්ටර් හවුස්   (Monster Mouse) වැනි චිත්‍රපට සඳහා භාවිතා කර ඇත.
මෙම වැඩසටහන දැනට වැඩියෙන් භාවිතා වන්නේ ත්‍රිමාන වැඩසටහන්වල ක්‍රියාත්මක වන සමුහ  (points) (Vertices) සමඟය. මෙහි දි ත්‍රිමාන ඡායාව නිර්මාණය වන්නේ වස්තු වල තුන්පිට කිහිපයක් නිරූපණය කිරීමෙනි.  නිසල ඡායාරූප, චිත්‍රපට මෙන්ම ස්භාව ධර්මය ද මෙම ක්‍රමවේදය ඔස්සේ නිරූපණය කළ හැකිය.

එයට ඊට ආවේණික  වූ පරිගණක භාෂාවක් ඇත. 
             
C.O.F.F.E.E	වන මෙය 	Jscript  හා වඩාත් භාවිතා   C++API සමාන වේ. මිල රහිත 
C++SDK (plugins) සඳහා යොදා ගන්නා අතර එය එයට ම යොදා ගන්නා මෘදුකාංගයකින් ද සමන්විත වේ. තවද මෙය (plug in cafe)  වලින් ලබාගත හැක. 

    
මැක්සන්  (MAXON) ආයතනය විසින් වැඩසටහන් හතරක් හදුන්වා දී ඇත. එනම්, (The care cinema 4D application) ද කෙයාර් සිනොමා ෆෝඩ් ඇප්ලිකේෂන්, (the excel bundle) ද එක්සෙල් බන්ඩින්  (Net render (3 license) PyroCluster, Advanced Render, MOCCA and Thinking particles)ඇතුලත්ව ,  (the studio bundle) ද ස්ටුඩියෝ බන්ඩිල් , මෙය සෑම මොඩුයුල වලින් හා  Cinema 4 D  වලින්  ද සේවා සහතිකයක් ද තවත් නවීන අංග වලින්  ද සමන්විත වේ. මෙම මාදිලිය ලබාගත හැක්කේ විශේෂ ඉල්ලීමක් මත පමණි.

පළමුව Cinema 4 D   නිපදවන ලද්දේ අටිගා  (Amiga) පරිගණක සඳහාය නමුත් පසු කාලයේ දී එය මැක් (Mac), ඕ එස් එක්ස්  (Mac OS X) මයික්‍රොසොෆ්ට් වින්ඩෝස්   (Microsoft windows)  මෙන්ම වර්තමාන ලිනක්ස්  (Linux.) සඳහා ද ඉදිරිපත් කර ඇත.

සෑම මැක්සන්  (MAXON)  භාවිතාකරන්නෙකුටම ත්‍රිමාණ මෘදුකාංග සඳහා ලගා වීමට ඔවුන්ගේ මෘදුකාංග හරහා ඉඩ ලබා දී ඇත. පුහුණු ඩීවීඩී තැටි හා ජි. බී වලට වැඩි ප්‍රමාණයක උපදේශක (ජර්මානු බසින් හා ඉංග්රීසි බසින් ) මෙයට උපකාර වී ඇත. තවද මැක්සන් (MAXON)  ඉගෙන ගන්නා පිරිසට  සම්බන්ධ වීමට සිනවෙන්ස්ඩි ඩොට් කොම් (cinevencdy.com)  නමැති සමාජයක් ද පිහිටුවා ඇත. තවද මීට අමතරව  ෆෝඩ් කැෆේ (4D  café), (Spanish forum) හා සි ජි ටෝක් (CG talk)  වැනි සජීවි සන්නිවේදන පහසුකම් ද සලසා දී තිබේ.  මැක්සන්  (MAXON) HQMC ලියවිලි හා උපදේශන එකට එකතු කර මෘදුකාංග සමඟ ලබා දීමක් සිදු කරයි. 

සිනෙමා ෆෝඩී (cinema 4D) අඩොබි ආෆ්ටර් ඉෆෙක්ට්ස්  (Adobe after effects) මඟින් දක්වා ඇති පරිදි.

පරිගණක මෘදුකාංග
සමූහ උත්තේජනය

සමූහ උත්තේජනය යනු  චිත්‍රපට සඳහා වර්තමානයේ බොහෝ ලෙසින් ත්‍රිමාන පරිගණක චිත්‍රකයන්හී දක්නට ලැබෙන ස්ථිතීන් හෝ චරිත විශාල සංඛ්‍යාවක් චලනය කිරීමට උත්තේජනය සැපයීමේ ක්‍රියාවලියයි. මෙම සමූහ උත්තේජනය කරන අතරතුර, නිරික්ෂිත මානව චර්යාත්මක අන්තර්ක්‍රියා සැලකිල්ලට ගැනෙන්නේ සාමුහික චර්යාව ප්‍රතිවලිත කිරීම සඳහාය.

මෙම සමූහ උත්තේජන අවශ්‍යතාවය ඇතිවන්නේ, සාම්ප්‍රදායික ක්‍රමවේදයන් භාවිතා කිරීමෙන් ප්‍රායෝගික ලෙසින් සජීවීකරණය කල හැකි ගණනට වඩා ඇටසැකිලි/ඇටකටු වැනි පාත්‍ර වර්ගයා   වැඩි සංඛ්‍යාවක අවශ්‍යතාවයක් කිසියම් දර්ශනයක් අපේක්ෂා කරන විටදීය. සමූහ උත්තේජන ක්‍රමවේදය මගින් පිරිවැය සඵලතාව හැකියාව  සලසන අතර එලෙසින්ම උත්තේජිත එක් එක් පාත්‍රවර්ගයා හෝ කාරකය හෝ  වෙන වෙනම පාලනය කිරීමේ හැකියාවද ලබා දෙයි.

සජීවිකාරකයෝ දර්ශීය වශයෙන් සිදුකරනුයේ සම්පූර්ණ පාත්‍රවර්ගයා සඳහා හෝ ප්‍රත්‍යෙක කායික කොටස් සඳහා හෝ චලන පුස්තකාලයක් නිර්මාණය කිරීමයි. සැකසුම සරලීකෘත කරනු වස්, මෙම සජීවිකරණයන් සමහරවිට  රූපකාරකයන් ලෙසින් පැලහීම කරනු ලැබේ. විකල්ප වශයෙන්, මෙම චලනයන්  පටිපාටිමය ලෙසින් ජනිත කල හැක - එනම් මෘදුකාංග තුලින් ස්වයංක්‍රීයව රංග රචනයකල හැක.

සමූහයේ සත්‍ය චලනය සහ අන්තර්ක්‍රියා දර්ශීය වශයෙන් සිදු කෙරෙන්නේ පහත ආකාර දෙකකින් එක් අයුරකිනි:

අංශු චලනය 

පාත්‍රවර්ගයා ලක්ෂ්‍යාකාර  අංශූන්ට අමුණා තැබෙන අතර, ඉන්පසු සුළඟ, ගුරුත්වය, ආකර්ෂණ, සහ ගැටුම් සමායිත කිරීමෙන් ඒවා සජීවීකරණය කෙරෙයි. අංශු ක්‍රමය ක්‍රියාත්මක කිරීමට සාමාන්‍යයෙන් අධික වැයක් සිදු නොවන  අතර, බොහෝ ත්‍රිමාන මෘදුකාංග පැකේජ තුල එය සිදු කල හැක.  කෙසේ වුවත් මෙම ක්‍රමයේ ප්‍රායෝගික ‍දෝෂයක් වන්නේ අවශ්‍ය ලෙස චරිත යොමු කිරීමට ඇති අපහසුවත් චලන පැතලි තලයකට සිමාවීමත් ය. කෙසේවෙතත්, මෙම ක්‍රමවේදය එතරම් යතාර්ථනිරූපිත නොවන්නේ අවශ්‍ය වූ විටෙක එක් එක් ස්ථිතීන් මෙහෙයවීම අපහසු වන අතර චලිතය සාමාන්‍යයෙන් පැතැලි පෘෂ්ඨයකට සීමා වන නිසාවෙනුත්ය.

සමූහ කෘත්‍රිම බුද්ධිය (ඒ. අයි.) 

වස්තුවක් එසේත් නැත්නම් කාරකයට (Artificial intelligence) ලබා දේ. මෙම ක්‍රමය කාරකයක් හට පෙනීමෙන් දැක්ම, මූලික හැගිම්, ශක්ති මට්ටම වැනි දෑ මූලික කර ගනිමින් මෙහෙයවීමක් සිදු කරයි.‍මෙම කාර්යයන් හට පසුව අරමුණු ලබා දීමේදී ලෝකයේ විශාල පිරිසකගේ එකතුවක් මෙන් අනෝන්‍යව ක්‍රියාකිරීමට අවස්ථාව ලබා දේ. බොහෝ විට එම චරිත වටපිටාවේ අවයවයන්ට අනුව ක්‍රියා කරයි. එනම් කදු නැගීම ඉනිමං වලින් බැසීම වැනි ක්‍රියාකාරකම් සඳහා සැකසුම් කරයි. මෙම ක්‍රමය (partice Mation) ක්‍රමයට වඩා තාත්වික නමුත් වඩා මිල අධික වේ

(AI) ක්‍රමයේ වඩාත් ප්‍රසිද්ධ උදාහරණයක් වන්නේ (New Line cinema's) ද ලෝඩ් ඔෆ් ද රින්ග් (The lord of the ring) චිත්‍රපටයේ සටන් වදින හමුදාවන්ය. මෙහි දී පිරිස් අනුකරණය කර ඇත්තේ (Wera Digital's) (Massive software) මදුකාංගය යොදා ගනිමිනි.

ත්‍රිමාණ සජීවීකරණය
මයික්‍රොසොෆ්ට් ඩිරෙක්ට් ත්‍රීඩී

ඍජු ත්‍රිමාන (Direct 3D) යනු මයික්‍රෝසොෆ්ට්හි  Direct x API හි කොටසකි. මයික්‍රෝසොෆ්ට්හි සමහර කාරක පද්ධතීන්වල පමණක් ඍජු ත්‍රිමාන (Direct 3D) අන්තර්ගත වන අතර   X box සහ X box 360 හි ග්‍රැෆික් සඳහා  ද යොදා ගෙන ඇත. ක්‍රියාකාරිත්වය වැදගත් වන ත්‍රීමාන ග්‍රැෆික් සඳහා  ඍජු ත්‍රිමාන (Direct 3D) යොදා‍ගැනෙන අතර එයට උදාහරණ ලෙස පරිගණක ක්‍රිඩා පෙන්වා දිය හැකිය.  ඍජු ත්‍රිමාන (Direct 3D) පරිගණක යෙදුම්  වලදී සම්පූර්ණ තිරයට යොදාගැනීමට අවස්ථාව සලසා දෙයි. එමෙන්ම තමන්ගේ ග්‍රැෆික් කාඩය මඟින් අවස්ථාව සලසා දී ඇත්නම් ඍජු ත්‍රිමාන (Direct 3D) මඟින් දෘඩකාංගවල වේගය වැඩි කිරීම ද සිදු කරයි. 3D ග්‍රැෆික් දෘඩකාංගවල  විශේෂිත වූ ග්‍රැෆික් තාක්ෂණයන් ඍජු ත්‍රිමාන (Direct 3D) මඟින් ඉස්මතු කළ හැකි අතර එවැනි ඒවා සඳහා උදාහරණ ලෙ‍ස  Z- අවරෝධකය (buffering), anti - aliasing, ඇල්ෆා සම්මිශ්‍රණය (alpha blending), අනුරූපණය (mapping), වායුගෝලීය ප්‍රතිවිපාක සහ නිවැරදි ආකෘති (correct texture) අනුරූපණය වැනි දෘඩකාංග පෙන්වා දිය හැකිය. අනෙකුත්  Direct X තාක්ෂණයන් සමඟ එක්ව  ගත් විට  ඍජු ත්‍රිමාන (Direct 3D) හි විඩීයෝ අනුරූපණය, ත්‍රිමාණ ග්‍රැ‍ෆික් ද්විමාණ බවට පත්කිරීම වැනි විශේෂාංගද ඇත. 

ඍජු ත්‍රිමාන (Direct 3D) යනු ත්‍රිමාණ API එකකි. ත්‍රිමාණ පරිවර්තනයන් සඳහා අවශ්‍ය විධාන එහි ඇතුල් වේ. කෙසේ හෝ  ඍජු ත්‍රිමාන (Direct 3D) 8 වැනි පිටපත පෙර  Direct draw හි විශේෂ අංගයන් වලට වඩා දියුණූ අංගයන්ගෙන් යුක්ත වන අතර එහි ද්විමාණ දර්ශන පරිවර්තනය ද සිදු කිරීමට හැකියාව  ඇත.  නවතම දර්ශන කාඩ්වල ඇති දියුණු තාක්ෂණයට සරිලන  අයුරින් ඍජු ත්‍රිමාන (Direct 3D) දියුණු කිරීමට මයික්‍රොසො‍ෆ්ට් ආයතනය නිරන්තරයෙන්  බැදී සිටි.  ඍජු ත්‍රිමාන (Direct 3D) සමහර  මෘදුකාංග සඳහා අණුකරණයක් ලෙස යොදාගත හැකි නමුත් එය පරිගණකයේ නැති පික්සල් මෘදුකාංග සඳහා අණුකරණයක් ලෙස යොදාගත නොහැකිය. උදාහරණයක් ලෙස ඍජු ත්‍රිමාන (Direct 3D) යොදාගැනෙන මෘදුකාංගයකට  Pixelshaders අවශ්‍ය වුවහොත් සහ එම විශේෂාංගයට පරිගණකයේ වීඩියෝ කාචය සුදුසු නැතිවුවහොත් ඍජු ත්‍රිමාන (Direct 3D) එහි යොදාගත නොහැකිය. ත්‍රිමාණ අනු රූපයන් හි ඇති රටාවන් සහ බහුඅස්‍රයන් සකස් කිරීමේ හැකියාවක්  ඍජු ත්‍රිමාන (Direct 3D) සතුවන නමුත්  එමඟින් තත්ත්වය හා ක්‍රියාකාරීබව, මෘදුකාංග වලට සාපේක්ෂව පහත වැටීමක් සිදුවේ. API  එක Reference Rasterizer එකක් අර්ථ දක්වා නොමැති අතර එය  Pixel shaders සඳහා යොදාගැනීමේ දී ඉතා අක්‍රමවත් බැවින් භාවිතය ඉතා අඩුවේ.
          

ඍජු ත්‍රිමාන (Direct 3D) හි ප්‍රධාන තරගකරුවන්නේ Open GL එකයි. එහි බොහෝ විශේෂාංග සහ මෙවලම්, (API එකේ නොමැති) ඇත.

සටහන් 
ත්‍රිමාණ සජීවීකරණය
{|

|-

|Direct3D
|-
{|
මානව චර්යාමය පරිසර විද්‍යාව

මිනිස් චර්යාව සහ සංස්කෘතික විවිධත්වය හැදෑරීමේදී මානව චර්යාමය පරිසර විද්‍යාව යොදා ගැනේ. මෙම අධ්‍යයනාංශයේදී පාරිසරික සන්දර්භය තුළ සිදුවන මානව ගතිලක්ෂණ අනුවර්තනයවීම, චර්යාවන් සහ මිනිස් ජීවිතවල අතීතය විමසාබැලීම සිදුකෙරේ. මානව චර්යාමය පරිසරවිද්‍යාව පරිණාමීය මනෝවිද්‍යාව, සංස්කෘතික පරිසරවිද්‍යාව සහ තීරණ න්‍යාය වැනි විෂයයන් සමග අන්තර් සම්බන්ධතාවයෙන් යුතුය. පාරිසරික සහ සමාජ සාධක සමාජ තුළ මෙන් ම සමාජ අතර ද මිනිස් චර්යාව හැඩගැස්වීමෙහිලා කෙසේ බලපාන්නේද යන්න තීරණයකිරීම මෙම අධ්‍යයනාංශයේ එක් අරමුණකි. තව ද වර්ධනය, සංවර්ධනය, ප‍්‍රජනනය, දෙමාපිය රැකවරණය සහ සහකරුවකු සොයාගැනීම වැනි කි‍්‍රයාවන්ගෙන් සමන්විත වෙයි. එමෙන්ම තරඟකාරී ජීවන කි‍්‍රයාවලියේදී මානව චර්යාවෙහි ඇතිවන වෙනස්කම් පැහැදිලි කිරීම ද මෙම විෂයයෙහි අනෙකුත් පරමාර්ථය වෙයි.

සටහන් 

{|

|-

|Human_behavioral_ecology
|-

මානව විද්‍යාව
වෛද්‍ය මානව විද්‍යාව

වෛද්‍ය මානවවිද්‍යාව, සමාජ හා සංස්කෘතික මානවවිද්‍යාවේ අනුවිෂයකි. සෞඛ්‍ය, රෝගාබාධ සහ හෙදකර්මය හා ඒ හා සබැඳි සංසිද්ධීන්ගේ සමාජයීය කි‍්‍රයාකාරීත්වය සහ සංස්කෘතික නියෝජන පිළිබඳව මානව විද්‍යාඥයින් විසින් පවත්වන ලද ආනුභූතික පර්යේෂණ සහ එහිදී බිහිවූ න්‍යායයන් හඳුන්වාදීම පිණිස වර්ෂ 1963 දී පමණ සිට  මෙම පදය භාවිත කෙරේ. තවද මේ සඳහා සෞඛ්‍ය පිළිබඳ මානව විද්‍යාව සහ රෝගාබාධ පිළිබඳ මානව විද්‍යාව වැනි වදන් ද යුරෝපීය රටවල භාවිත කෙරේ. වෛද්‍ය මානව විද්‍යාව යන පදය පෘතුගීසි භාෂාවේ එන “medische anthropologie” යන වචනයේ පරිවර්තනයක් සේ සැලකේ. එය වර්ෂ 1940 දී පමණ කාලයේදී සෞඛ්‍ය සහ රෝගාබාධ සම්බන්ධයෙන් සිදුකරන ලද දාර්ශනික අධ්‍යයන ගැන සඳහන් කිරීම සඳහා ඇතැම් ලේඛකයින් විසින් භාවිත කරන ලද්දකි

සටහන් 

{|

|-

|Medical_anthropology
|-

මානව විද්‍යාව
පියරේ ටිල්හාඩ් ඩී චාර්ඩින්

පියරේ ටිල්හාඩ් ඩී චාර්ඩින් ප‍්‍රංශ දාර්ශනිකයෙකි. ජේසු නිකායික පූජකවරයෙකි. පාෂාණභූතවිද්‍යාව සහ භූගර්භවිද්‍යාවෙහි ප‍්‍රවීණයෙකි. පීකිං මානවයා සොයාගැනීම සඳහා ද දායක වූවන්ගෙන් එතුමා එක් අයෙකි .

ටිල්හාඩ් විසින් ලියන ලද ප්‍රධානම ග‍්‍රන්ථය වන මිනිසා පිළිබඳ ප‍්‍රපංචය ප‍්‍රසාරණය යන කෘතියෙහි විශ්වය පිළිබඳ පුළුල් විග‍්‍රයක කර තිබේ. හෙතෙම  බයිබලයේ උත්පත්ති පොතෙහි දැක්වෙන ලෝක නිර්මාණය පිළිබඳ සාම්ප‍්‍රදායික අර්ථකථනය බැහැර කළේය. මෙය ශාන්ත ඔගස්ටින් විසින් වර්ධිත මූලික පාපය පිළිබඳ අදහස බිඳ දමන්නක් ලෙස සිතූ බැවින් රෝමයේ වතිකානුවේ ඇතැම් නිලධාරීන්ගේ අප‍්‍රසාදයටද  හේතුවිය.

ටිල්හාඩ් ගේ ස්ථාවරයට පල්ලියේ බලධාරීන් එරෙහි විය. ඔවුන් විසින් ටිල්හාඩ් ගේ කෘති එතුමාගේ ජීවිත කාලය තුළ ප‍්‍රකාශයට පත්කරන්නට අවසර දෙනු නොලැබීය. එතුමාගේ මරණින් පසුව කම්පා වන ජෝන් පාප්තුමා ටිල්හාඩ් පුනරුත්ථාපනයට ලක්කළ නමුත් පරිණාමය පිළිබඳ තත්කාලීන පල්ලියේ ස්ථාවරය කෙරෙහි එතුමාගේ කෘති වැදගත් පලපෑමක් කළ බව සලකනු ලැබේ.

සටහන් 

1881 උපත්
1955 මරණ