පාරාවෝවරුන්ගේ ලැයිස්තුව

මෙම ලිපියේ අන්තර්ගත වන්නේ පුරාතන ඊජිප්තුවේ පාරාවෝ ලැයිස්තුවයි. මෙමගින්, ක්‍රි.පූ. 3100ට පෙර කාලයේ මුල්කාලීන රාජවංශික යුගයේ සිට ක්‍රි.පූ. 30දී ඔගස්ටස් සීසර් විසින් ඊජිප්තුව රෝමයේ පළාතක් ලෙස ඈඳාගැනුණු ටොලමියානු රාජවංශයේ අවසානය දක්වා කාලපරිච්ඡේදය ආවරණය වේ.

මෙහි ලබා දී ඇත්තේ දිනයන් ආසන්න වශයෙන් බව සලකන්න. පහත දැක්වෙන පාරාවෝවරුන්‍ගේ ලැයිස්තුව පුරාතන ඊජිප්තුවේ සම්මුතික කාලානුක්‍රමය අනුව ප්‍රධාන වශයෙන්ම ඊජිප්තු පුරාවිද්‍යාව පිළිබඳ පෙට්‍රී කෞතුකාගාරය විසින් සම්පාදනය කළ විශ්වවිද්‍යාල සඳහා ඩිජිටල් ඊජිප්තුව නැමැති දත්ත සමුදාය මත පදනම්ව ගොඩනැගූවකි. නමුත් වෙනත් විකල්ප දිනයන් හා ඒවායේ ප්‍රාමාණිකයන් වෙනම දක්වා ඇත.

පුරාතන ඊජිප්තු රාජාවලි 
පාරාවෝවරුන්ගේ නූතන ලැයිස්තු සඳහා පාදක කොටගෙන ඇත්තේ ඓතිහාසික වාර්තා ය. මේ අතර, පුරාතන ඊජිප්තු රාජාවලි ලැයිස්තු සහ මැනතෝගේ ඒජිප්ටියාකා වැනි ඉතිහාස වාර්තා මෙන්ම පුරාවිද්‍යාත්මක සාක්ෂි ද වේ. පුරාතන මූලාශ්‍ර සැලකීමේ දී ඊජිප්තුවේදීන් සහ පුරාවිද්‍යාඥයින් ඒවායේ ඇති විශ්වසණීයත්වය, නිරවද්‍යභාවය සහ සම්පූර්ණත්වය පිළිබඳ බෙහෙවින් සැළකිලිමත් වන්නේ ඒවායින් බොහෝමයක් අදාළ රාජ්‍ය සමයයන්ට පසුකලෙක ලියැවුණු ඒවා නිසායි. පුරාතන රාජාවලි සම්බන්ධයෙන් ඇති තවත් ගැටුලවක් නම් ඒවා බොහෝමයක් හානි වී පැවතීමත් එකක් අනෙක සමග සැසඳීමට ඇති අපහසුවත් ය.

මේ වන විට පහත රාජාවලි හඳුනාගෙන ඇත (රාජවංශ අනුපිළිවෙලින් දක්වා ඇත):
 ඩෙන් මුද්‍රා ලාංඡන (1වන රාජවංශය); ඩෙන්ගේ සොහොන්ගැබෙන් හමුවූ සිලින්ඩරාකාර මුද්‍රාවක් සටහන්ව තිබිණි. මෙහි නාමර් සිට ඩෙන් දක්වා සියලුම 1වන රාජවංශයේ පාරාවෝවරුන්ගේ නම් ඒවායේ හොරස් නාමයන් අනුව දක්වා ඇත.
 පැලර්මෝ පාෂාණය (5වන රාජවංශය); ඔලිවින්-බැසෝල්ට් ඵලකයක තිබී හමු විය. කොටස්වලට බිඳී ඇති හෙයින් වර්තමානයේ අසම්පූර්ණ අයුරින් පවතී.
 ගිසා රාජාවලිය (6වන රාජවංශය); ජිප්සම් සහ දේවදාර ලී මත රතු, කොළ සහ කළු පැහැ තීන්තවලින් ලියා ඇත. අතිශය වරණාත්මක ය.
 දකුණු සකාරා පාෂාණය (6වන රාජවංශය); කළු බැසෝල්ට් ඵලකයක් මත කැටයම් කොට තිබේ. අතිශයින් වරණාත්මක ය.
 කාර්නැක් රාජාවලිය (18වන රාජවංශය); හුනුගල් මත කැටයම් කර ඇත. අතිශය වරණාත්මක ය.
 Iවන සෙටිගේ ඇබයිඩොස් රාජාවලිය (19වන රාජවංශය); හුනුගල් මත කැටයම් කර ඇත. සවිස්තරාත්මක ය. නමුත් පළමු අන්තර්මධ්‍ය යුගය නොසලකා හැර ඇත.
 IIවන රැම්සෙස්ගේ ඇබයිඩොස් රාජාවලිය (19වන රාජවංශය); හුනුගල් මත කැටයම් කර ඇත. අතිශය වරණාත්මක ය.
 සකාරා රාජාවලිය (19වන රාජවංශය), හුනුගල් මත කැටයම් කර ඇත. අතිශයින් විස්තරාත්මක ය. නමුත් නොදන්නා හේතූන් මත 1වන රාජවංශයේ බොහෝ රජවරුන් පිළිබඳ සටහන් කර නොමැත.
 ටියුරින් රාජාවලිය (19වන රාජවංශය); පැපිරසයක රතු සහ කළු තීන්තයෙන් ලියා ඇත. ඉතිහාසයේ ඇති වඩාත් සම්පූර්ණ රාජාවලිය විය හැක. වර්තමාන‍යේ හානියට පත්ව ඇත.
 මැනතෝගේ ඒජිප්ටියාකා (ග්‍රීක යුගය); පැපිරස් මත ලියා තිබෙන්නට ඇත. මුල් ලේඛන දක්නට නැත. මෙහි අන්තර්ගත ඇතැම් රජවරුන් ප්‍රබන්ධ කොට ඇති බව පෙනේ.

පූර්වරාජවංශික යුගය

පහළ ඊජිප්තුව 
පහළ ඊජිප්තුවට භූගෝලීය වශයෙන් උතුරු නයිල් සහ නයිල් ඩෙල්ටාව ඇයත් විය. පහත ලැයිස්තුව සම්පූර්ණ නොවිය හැක:

ඉහළ ඊජිප්තුව 
මෙහි ගොනුකර ඇත්තේ පසුකාලීන නැකාඩා III යුගයට අයත් ඉහළ ඊජිප්තුවේ පූර්ව රාජවංශිකත පාරාවෝවරුන්ගේ නම් ය. ඇතැම්විට රාජවංශය 00 ලෙස ද හඳුන්වයි.

මුල්කාලීන රාජවංශික යුගය

පූර්වරාජවංශික පාලකයින්: රාජවංශය 0 
පහත පූර්වරාජවංශික පාරාවෝ ලැයිස්තුව සම්පූර්ණ එකක් විය හැක. මෙම රජවරුන් පළමු රාජවංශයට පෙර රාජ්‍ය පාලනය කළ හෙයින් ඇතැම්විට "රාජවංශය 0" ලෙස හඳුන්වා ඇත.

පළමු රාජවංශය

දෙවන රාජවංශය

පැරණි රාජධානිය

තෙවන රාජවංශය

සිව්වන රාජවංශය

පස්වන රාජවංශය
පස්වන රාජවංශය විසින් ක්‍රි.පූ. 2498 සිට 2345 දක්වා පාලනය ගෙන යන ලදී.

සයවන රාජවංශය
සයවන රාජවංශය විසින් ක්‍රි.පූ. 2345 සිට 2181 දක්වා පාලනය ගෙනගොස් තිබේ.

පළමු අන්තර්මධ්‍ය යුගය
පළමු අන්තර්මධ්‍ය යුගය (ක්‍රි.පූ. 2181–2060) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ පැරණි රාජධානියේ අවසානය සහ මධ්‍ය රාජධානියේ ඇරඹීම අතර කාලයේ පැවති අවුල්වලින් ගහණ වූ ව්‍යාකූල සමයකි.

IIවන පෙපි රජුගේ මරණින් පසු පැරණි රාජධානිය ශීඝ්‍රයෙන් බිඳවැටිණි. ඔහු විසින් වර්ෂ 64කට වඩා (බොහෝවිට 94ක් දක්වා) රාජ්‍ය පාලනය මෙහෙයවූයේ මානව ඉතිහාසයේ වැඩිම කාලයක් රාජ්‍ය පාලනය මෙහෙයවූ රජු ලෙස ය. ඔහුගේ රාජ්‍ය සමයේ අවසන් කාලය ඔහුගේ වියපත්භාවය හේතුවෙන් අසමර්ථකම් පෙන්නුම් කළ යුගයක් විය. රාජධානි දෙකෙහි ඒකාබද්ධභාවය ගිලිහෙමින් පැවති අතර, සාගත හේතුවෙන් ප්‍රාදේශීය නායකයින් කැරැලි ඇතිකරන්නට විය.

6වන රාජවංශයේ අනුප්‍රාප්තිකයින් ලෙස පෙනී සිටි 7වන සහ 8වන රාජවංශවල රජවරුන් මෙම්ෆිස්හි යම් බලයක් රඳවා ගැනීමට උත්සාහ දැරුව ද, එයට බෙහෙවින් ඉවහල් වූයේ බලවත් නොමාර්ච්වරුන් ය. වසර 20 සිට 45 දක්වා කාලයකට පසු, හෙරක්ලියොපොලිස් මැග්නා ප්‍රදේශය මුල් කරගනිමින් බිහිවූ නව පාරාවෝ පෙළපතක් මගින් ඔවුනට බලයෙන් පහකෙරිණි. මෙම සිදුවීමෙන් මඳ කාලයකට පසු, තීබ්ස් කේන්ද්‍රකරගත් ප්‍රතිවාදී පෙළපතක් සිය නාමික උතුරු අධිපතීන්ට විරුද්ධව කැරැල්ලක් මෙහෙයවා ඉහළ ඊජිප්තුව එක්සත් කරන ලදී. ක්‍රි.පූ. 2055 අවට කාලයේ, IIIවන ඉන්ටෙෆ් පාරාවෝවරයාගේ පුත්‍රයා මෙන්ම අනුප්‍රාප්තිකයා ද වූ IIවන මෙන්ටුහොටෙප් විසින් හෙරක්ලියොපොලියානු පාරාවෝවරුන් පරාජය කොට භූමි ද්විත්වය යළි එක්සත් කරන ලදී. මෙලෙසින් මධ්‍ය රාජධානිය ඇරඹිණි.

හත්වන සහ අටවන රාජවංශ (සංයුක්ත)
හත්වන සහ අටවන රාජවංශ විසින් ආසන්න වශයෙන් වර්ෂ 20–45ක් පමණ පාලනය ගෙනගොස් තිබේ. මේ අතර බෙදුණු ඊජිප්තුවක් තුළ මෙම්ෆිස් සිට රාජ්‍ය පාලනය කළ කෙටිකාලීන රජවරුන් ගණනාවක් අයත් වේ. මෙහිදී වැඩවසම් ක්‍රමය හේතුවෙන් ඔවුනට හිමිවූයේ සීමිත බලයකි. පහත දැක්වෙන ලැයිස්තුව සඳහා පාදක කරගෙන ඇත්තේ Iවන සෙටි රාජ්‍ය සමයට අයත් ඇබයිඩොස් රාජාවලියයි. එය ජූර්ගන් වොන් බෙකරැත්ගේ Handbuch der ägyptischen Königsnamen ග්‍රන්ථයෙන්උපුටා ගැනිණි. එසේම රැම්සෙසීය යුගයට අයත් තවත් රාජ නාමාවලියක් වන ටියුරින් රාජ නාමාවලියේ කිම් රයිහොල්ට්ගේ නූතනම ප්‍රතිනිර්මාණය ද ආශ්‍රය කරගෙන ඇත.

නවවන රාජවංශය
නවවන රාජවංශය විසින් ක්‍රි.පූ. 2160 සිට 2130 දක්වා පාලනය මෙහෙයවා තිබේ. නවවන සහ දසවන රාජවංශවල රජවරුන් 18 දෙනකුගේ නම් ටියුරින් රාජාවලියේ දැක්වේ. මේ අතුරින්, නම් දොළහක් දක්නට නොමැති අතර, හතරක් ඇත්තේ අර්ධ වශයෙනි.

දසවන රාජවංශය
දසවන රාජවංශය යනු ක්‍රි.පූ. 2130 සිට 2040 දක්වා පාලනය ගෙනගිය, පහළ ඊජිප්තුවේ බලය අත්කරගත් ස්වදේශික කණ්ඩායමකි.

එකොළොස්වන රාජවංශය
එකොළොස්වන රාජවංශය යනු ක්‍රි.පූ. 2134 සිට 1991 දක්වා පාලනය ගෙනගිය ඉහළ ඊජිප්තුව කේන්ද්‍ර කරගත් ස්වදේශික කණ්ඩායමකි. 11වන රාජවංශය සම්භවය වූයේ 8වන, 9වන හෝ 10වන රාජවංශයේ රජවරුනට සේවය කළ තීබානු නොම්ර්ච්වරුන්ගෙනි.

Iවන මෙන්ටුහොටෙප්ගෙන් ඇරඹි වැඩිමහල් ඉන්ටෙෆ්ගේ අනුප්‍රාප්තිකයින් සිය උතුරු අධිපතීන්ගෙන් ස්වාධීනව කටයුතු කොට අවසානයේ IIවන මෙන්ටුහොටෙප් යටතේ ඊජිප්තුව ආක්‍රමණය කරන ලදී.

මධ්‍ය රාජධානිය
මධ්‍ය රාජධානිය (ක්‍රි.පූ. 2060–1802) යනු පළමු අන්තර්මධ්‍ය යුගයේ අවසානයේ සිට දෙවන අන්තර්මධ්‍ය යුගය ආරම්භය දක්වා කාලසීමාවයි. දොළොස්වන රාජවංශයට අමතරව ඇතැම් විද්වතුන් විසින් මෙම යුගයට එකොළොස්වන, දහතුන්වන සහ දාහතරවන රාජවංශය ද ඇතුළත් කොට ඇත. මධ්‍ය රාජධානි සමයේ වැදගත් සිදුවීමක් ලෙස රාජධානියෙන් බාහිර වෙළඳාම දියුණු වීම සැලකිය හැක. මෙම වෙළඳාම විවෘත වීම ක්‍රමිකව මධ්‍ය රාජධානියේ බිඳවැටීමට හේතු විය. එයට හේතුව හික්සොස්වරුන් විසින් ඊජිප්තුව යටත කරගැනීමයි.

එකොළොස්වන රාජවංශයේ ඉතිරි කොටස
එකොළොස්වන රාජවංශයේ දෙවන අර්ධය ඊජිප්තුවේ මධ්‍ය රාජධානියට අයත් යැයි සැලකේ.

පහළ නූබියාවෙන් පමණක් සාක්ෂි හමුවන අපැහැදිළි රජවරුන්

දොළොස්වන රාජවංශය 
දොළොස්වන රාජවංශය විසින් ක්‍රි.පූ. 1991 සිට 1802 දක්වා පාලනය ගෙනයන ලදී.

දෙවන අන්තර්මධ්‍ය යුගය
දෙවන අන්තර්මධ්‍ය යුගය (ක්‍රි.පූ. 1802–1550) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ මධ්‍ය රාජධානියේ අවසානය සහ නව රාජධානියේ ආරම්භය අතර කාලසීමාවේ පැවති අවුල් වියවුල් ගහන ව්‍යාකූල යුගයයි. මෙය වඩාත්ම ප්‍රකට වූයේ හික්සොස්වරුන් විසින් පහළොස්වන රාජවංශය ලෙස ඊජිප්තුවේ රාජ්‍ය පාලනය ගෙනගිය සමය නිසායි.

දහතුන්වන රාජවංශය දොළොස්වන රාජවංශයට සාපේක්ෂව බෙහෙවින් දුර්වල රාජවංශයක් විය. ඔවුනට ඊජිප්තුවේ භූමි ද්විත්වය එක්ව පාලනය කළ නොහැකි විය. රාජවංශයේ ආරම්භක යුගයේ ක්‍රි.පූ. 1805 පමණ හෝ ක්‍රි.පූ. 1710 අතර මැද කාලයක නැගෙනහිර ඩෙල්ටාවේ වගුරු පෙදෙසක පිහිටි ෂොයිස්හි ප්‍රාදේශික පාලන පවුලක් විසින් මධ්‍යගත පාලනයෙන් මිදී කනානීය දාහතරවන රාජවංශය පිහිටුවන ලදී.

හික්සොස්වරුන් පළමුවරට IVවන සොබෙක්හොටෙප් සමයේ නැගී එන්නට විය. ක්‍රි.පූ. 1720 අවට 14වන රාජවංශයේ රාජධානිය ආක්‍රමණය කළ ඔවුනට අවාරිස් (නූතන ටෙල් එල්-ඩබ්'ආ/ඛටා'නා) නගරය අල්ලා ගැනීමට හැකි විය. අනතුරුව, ක්‍රි.පූ. 1650 පමණ අවට කාලයේ පහළොස්වන රාජවංශයේ ආරම්භකයා වූ සැලිටිස්ගේ නායකත්වයෙන් යුත් හිටයිට් හමුදා මෙම්ෆිස් ආක්‍රමණය කොට 13වන රාජවංශයේ නිමාව සනිටුහන් කළේ ය. 13වන රාජවංශයේ බිඳ වැටීමෙන් ඇතිවූ බල රික්තය හේතුවෙන් 16වන රාජවංශය තීබ්ස්හි නැගී එන්නට විය. නමුත් මඳ කලකට පසු හික්සොස්වරුන් විසින් එය ද යටත් කරගන්නා ලදී.

අනතුරුව හික්සොස්වරුන් ඉහළ ඊජිප්තුවෙන් පසුබැසීමත් සමග තීබ්ස්හි ස්වදේශික ඊජිප්තු පාලන නිවසක් දාහත්වන රාජවංශය පිහිටුවන ලදී. මෙම රාජවංශයේ සෙකෙනෙන්රේ ටාඕ, කාමෝස් හා අවසානයේ අහ්මෝස් යන පාරාවෝවරුන් විසින් ක්‍රමිකව හික්සොස්වරුන්ව නැවත ආසියාව වෙත පලවා හරින ලදී. අහ්මෝස් රජු නව රාජධානියේ ආරම්භක පාරාවෝ ලෙස සැලකේ.‍

දහතුන්වන රාජවංශය
දහතුන්වන රාජවංශය (ටියුරින් රාජාවලිය අනුව) ක්‍රි.පූ. 1802 සිට 1649 අවට කාලය දක්වා රාජ්‍ය පාලනය මෙහෙයවා තිබේ. මැනතෝ අනුව එය වර්ෂ 153ක් හෝ 154ක් පැවතිණි. මෙම වගුව 13වන රාජවංශයේ හඳුනාගත් රජවරුන් සමග සැසඳිය හැක.

පහත දැක්වෙන රජවරුන්ට හිමි ස්ථානය නොදනී:

දාහතරවන රාජවංශය
දාහතරවන රාජවංශය යනු නැගෙනහිර ඩෙල්ටාවේ ආවරිස් වෙතින් පැමිණි ස්වදේශික ජන කොට්ටාසයකි. ඔවුන් විසින් ක්‍රි.පූ. 1805 හෝ 1710 පමණ සිට ක්‍රි.පූ. 1650 දක්වා රාජ්‍ය පාලනය මෙහෙයවා තිබේ. මෙම රාජවංශයේ බොහෝ රජවරුන්ගේ බටහිර සෙමිටික් නාමයන් දක්නට ලැබෙන හෙයින් ඔවුනට කනානීය සම්භවයක් ඇතැයි සිතිය හැක.

පහත පාරාවෝවරුන්ගේ පිහිටුම සහ අනන්‍යතාව අවිනිශ්චිත ය:

ටියුරින් රාජාවලිය මගින් අමතර නම් සපයා තිබුණ ද, ඒවා ඉහත වගුවට ඇතුළු කර නොමැති බව සලකන්න.

පහළොස්වන රාජවංශය
පහළොස්වන රාජවංශය බිහිවූයේ සශ්‍රීක චන්ද්‍රවංකයේ සිට පැමිණි හික්සොස් ජනයා අතුරිනි. ඔවුහු ක්‍රි.පූ. 1674 සිට 1535 දක්වා නයිල් කලාපයේ වැඩි ප්‍රදේශයක කෙටි කාලයක් රාජ්‍ය පාලනය ගෙනගියහ.

ඇබයිඩොස් රාජවංශය
දෙවන අන්තර්මධ්‍ය යුගයට ඇතැම්විට ක්‍රි.පූ. 1650 සිට 1600 දක්වා පැවති ස්වාධීන ඇබයිඩොස්හි රාජ්‍ය පාලනය ගෙනගිය රාජවංශයක් ද ඇතුළත් කෙරේ. ඇබයිඩොස් රාජධානියේ විසූ බවට කෙටිකාලීන රජවරුන් සිව්දෙනකුගේ නම් හමුවේ. එම නම් (ඔවුන්ගේ නොදන්නා) කාලානුක්‍රම අනුපිළිවෙල නොසලකා පහත ඉදිරිපත් කොට ඇත:

දහසයවන රාජවංශය
දහසයවන රාජවංශය යනු ක්‍රි.පූ. 1650දී මෙම්ෆිසය මූලික කරගත් 13වන රාජවංශයේ බිඳවැටීමෙන් පසු නැගී ආ ස්වදේශික තීබානු රාජවංශයකි. අවසානයේ දී ක්‍රි.පූ. 1580 පමණ හික්සොස්වරුන්ගේ 15වන රාජවංශය විසින් එය ආක්‍රමණය කරන ලදී. 16වන රාජවංශයට සිය පාලනයට නතු කරගත හැකිවූයේ ඉහළ ඊජිප්තුව පමණි.

16වන රාජවංශයට ඇතැම්විට ස්නෙෆරන්ඛ්රේ පෙපි III සහ නෙබ්මාට්රේ යන පාරාවෝවරුන් ද අයත් විය හැක. ඔවුන්ගේ කාලානුක්‍රම පිහිටුම් අවිනිශ්චිත ය.

දාහත්වන රාජවංශය
ඉහළ ඊජිප්තුව කේන්ද්‍ර කරගත් දාහත්වන රාජවංශය ක්‍රි.පූ. 1650 සිට 1550 දක්වා පාලනය ගෙනගියේ ය:

මුල්කාලීන 17වන රාජවංශයට ඇතැම්විට කාලානුක්‍රම පිහිටුම අවිනිශ්චිත නෙබ්මාට්රේ පාරාවෝවරයා ද අයත් විය හැක.

නව රාජධානිය

නව රාජධානිය (ක්‍රි.පූ. 1550–1077) යනු ඊජිප්තුවේ දහඅටවන, දහනවවන, සහ විසිවන රාජවංශ ඇතුළත් යුගයයි. මෙය ක්‍රි.පූ. 16වන සිට 11වන සියවස දක්වා කාලය එනම්, ඊජිප්තුවේ දෙවන අන්තර්මධ්‍ය යුගය සහ තෙවන අන්තර්මධ්‍ය යුගය අතර කාලසීමාව අයත් වේ.

සිය යුධ හැකියාව බැහැරට ව්‍යාප්ත කරමින් නව රාජධානිය ඊජිප්තුවේ දැවැන්තම භූමි ව්‍යාප්තිය පෙන්නුම් කළ අවධිය විය. එය දකුණින් නුබියාව තෙක් ව්‍යාප්ත වූ අතර, මෑත පෙරදිග විශාල භූමි පදේශ අයත් විය. වර්තමාන සිරියාවට අයත් භූමි ප්‍රදේශය තමන් සතු කරගැනීම පිණිස ඊජිප්තු හමුදා හිටයිට් හමුදා සමග සටන්වැදීම ද මෙකල සිදු විය.

නව රාජධානියේ සුපකට පාරාවෝවරුන් දෙදෙනකු ලෙස අක්නාටන් සහ IIවන රැම්සෙස් යන පාරාවෝවරුන් දැක්විය හැක. IVවන අමෙන්හොටෙප් යනුවෙන් ද හැඳින්වුණු අක්නාටන්ගේ ආටන් දේවන වන්දනාව ඒකදේවවාදයට මුල්ම නිදසුනක් ලෙස සැලකිය හැක. IIවන රැම්සෙස් රජු දහඅටවන රාජවංශ සමයේ ඊජිප්තුව සතුව පැවති නූතන ඊශ්‍රායලය/පලස්තීනය, ලෙබනනය සහ සිරියාව සතු භුමිය යළි ලබාගැනීමට උත්සාහ දැරී ය. ඔහුගේ ආක්‍රමණවල දී කාඩේෂ්හි සටනේ දී ඊජිප්තු හමුදා IIවන මුවාටල්ලි නැමැති හිටයිට් රජුට එරෙහිව සටනෙහි යෙදුණහ.

දහඅටවන රාජවංශය 
දහඅටවන රාජවංශය විසින් ක්‍රි.පූ. 1550 සිට 1292 පමණ දක්වා රාජ්‍ය පාලනය සිදුකොට තිබේ:

දහනවවන රාජවංශය 
දහනවවන රාජවංශය විසින් ක්‍රි.පූ. 1292 සිට 1186 දක්වා රාජ්‍ය පාලනය කොට තිබේ. ශ්‍රේෂ්ඨතම පාරාවෝවරුන් අතුරින් අයකු වූ මහා IIවන රැම්සෙස් ද මේ රාජවංශයට අයත් ය:

විසිවන රාජවංශය 
විසිවන රාජවංශය විසින් ක්‍රි.පූ. 1190 සිට 1077 දක්වා පාලනය ගෙනයන ලදී:

තෙවන අන්තර්මධ්‍ය යුගය
තෙවන අන්තර්මධ්‍ය යුගය (ක්‍රි.පූ. 1077–732) මගින් ඊජිප්තු අධිරාජ්‍යය බිඳ වැටීමෙන් පසු නව රාජධානියේ අවසානය සනිටුහන් කරයි. මෙකල ලිබියානු සම්භවයක් ඇති රාජවංශ ගණනාවක් රාජ්‍යත්වයට පත්වූ හෙයින් මෙය ලිබියානු යුගය ලෙස ද හඳුන්වයි.

විසි-එක්වන රාජවංශය
විසිඑක්වන රාජවංශය යනු ටැනිස් මූලික කරගත් සාපේක්ෂව දුර්වල රාජවංශයකි. සෛද්ධාන්තිකව ඔවුන් සම්පූර්ණ ඊජිප්තුවේ පාලකයන් වුවත්, ප්‍රායෝගිකව ඔවුන්ගේ බලපෑම සීමා වූයේ පහළ ඊජිප්තුවට පමණි. ඔවුහු ක්‍රි.පූ. 1069 සිට 943 දක්වා රාජ්‍ය පාලනය ගෙනගියහ.

අමුන්ගේ තීබානු ප්‍රධාන පූජකවරුන්
නිල වශයෙන් පාරාවෝවරුන් නොවූව ද, තීබ්ස්හි අමුන්ගේ ප්‍රධාන පූජකවරුන් විසිඑක්වන සහ විසිදෙවන රාජවංශ සමයේ ඉහළ ඊජිප්තුවේ සැබෑම පාලකයෝ වූහ. මොවුනට සිය නාමයන් කාර්ටුෂයන්හි සටහන් කිරීමේත්, රාජකීය සොහොන්ගැබ්වල භූමදානය වීමේත් වරප්‍රසාදය තිබිණි.

විසිදෙවන රාජවංශය
විසිදෙවන රාජවංශයේ පාරාවෝවරුන් ක්‍රි.පූ. 943 සිට 728 දක්වා අවට කාලයේ පාලනය මෙහෙයවූ ලිබියානුවෝ වූහ:

විසිතුන්වන රාජවංශය
විසිතුන්වන රාජවංශය යනු හෙරක්ලිපොලිස් සහ තීබ්ස් ‍මූලික කරගත් ලිබියානු සම්භවයක් ඇති ස්වදේශික‍ කොට්ඨාසයකි. මොවුහු ක්‍රි.පූ. 837 සිට 735 පමණ දක්වා පාලනය මෙහෙයවූහ:

රුඩාමුන්ගෙන් පසු තීබ්සයේ ප්‍රාදේශීය පාලකයකු බලයට පත් විය:

විසිහතරවන රාජවංශය 
විසිහතරවන රාජවංශය යනු බටහිර ඩෙල්ටාවේ (සායිස්) විසූ සතුරු රාජවංශයකි. කෙටිකාලීන රාජවංශයක් වූ මෙය ක්‍රි.පූ. 732 සිට 720 දක්වා පාලනය ගෙනගිය අතර, එහි සිටියේ පාරාවෝවරුන් දෙදෙනකු පමණි.

විසිපස්වන රාජවංශය 
පියේ නැමැති රජකු යටතේ පහළ ඊජිප්තුව ආක්‍රමණය කළ නූබියානුවෝ ඊජිප්තුවේ සිහසුන අත්කරගත්හ. පියේගේ රාජ්‍ය සමයේ මුල්කාලයේ ඔවුන් තීබ්ස් සහ ඉහළ ඊජිප්තුව ද පාලනය කොට ඇත. පහළ ඊජිප්තුවේ පියේගේ ආක්‍රමණය මගින් ක්‍රි.පූ. 656 තෙක් පාලනය ගෙනගිය විසිපස්වන රාජවංශය ස්ථාපනය කෙරිණි.

අවසානයේ මොවුන්ව නූබියාව වෙත පලවා හරින ලදී. එහ ඔවුහු නැපාටාහි (ක්‍රි.පූ. 656–590) සහ පසුව මෙරෝයි (ක්‍රි.පූ. 590 – ක්‍රි.ව. 4වන සියවස) රාජධානි පිහිටුවාගත්හ.

පසුකාලීන යුගය 
පසුකාලීන යුගය කි.පූ. 664 සිට 332 අවට කාලය තෙක් දිවෙයි. මෙයට ස්වදේශික ඊජිප්තුවරුන්ගේ මෙන්ම පර්සියානු පාලන අවධි ද අයත් ය.

විසිහයවන රාජවංශය 
විසිහයවන රාජවංශය විසින් ක්‍රි.පූ. 664 සිට 525 පමණ දක්ාව පාලනය මෙහෙයවන ලදී.

Iවන නෙචෝගේ පුත්‍රයා මෙන්ම අනුප්‍රාප්තිකයා ද වූ Iවන ප්සාම්ටික් විසින් ඊජිප්තුව යළි එක්සත් කළ අතර, ඔහු විසිහයවන රාජවංශයේ ආරම්භකයා ලෙස සැලකේ‍.

විසිහත්වන රාජවංශය (පළමු පර්සියානු යුගය)
ක්‍රි.පූ. 525දී පර්සියානු අධිරාජ්‍යය විසින් ඊජිප්තුව ආක්‍රමණය කර ක්‍රි.පූ. 404 තෙක් එය ඈඳා තබාගන්නා ලදී. ඇකිමේනීය ෂාහන්ෂාවරුන්ව ද මෙකල පාරාවෝවරුන් ලෙස සැලකුණු අතර, "විසිහත්වන" රාජවංශය ඔවුන්ගෙන් සමන්විත විය:

විසිඅටවන රාජවංශය
විසිඅටවන රාජවංශය පැවතියේ වර්ෂ 6ක් පමණි. ක්‍රි.පූ. 404 සිට 398 දක්වා එහි එක් පාරාවෝවරයකු රාජ්‍ය පාලනය කොට ඇත:

විසිනවවන රාජවංශය
විසිනවවන රාජවංශය විසින් ක්‍රි.පූ. 398 සිට 380 දක්වා රාජ්‍ය පාලනය මෙහෙයවන ලදී:

තිස්වන රාජවංශය
තිස්වන රාජවංශය විසින් ක්‍රි.පූ. 380 සිට ඊජිප්තුව නැවත වරක් ක්‍රි.පූ. 343දී පර්සියානු ග්‍රහණයට නතුවන තෙක් පාලනය ගෙන යන ලදී:

තිස්එක්වන රාජවංශය (දෙවන පර්සියානු යුගය)
ඊජිප්තුව නැවත වරක් ඇකිමේනීය පර්සියානුවන්ගේ පාලනයට යටත් විය. මැනතෝගේ වාර්තා අනුව, ක්‍රි.පූ. 343 සිට 332 දක්වා පාලනය මෙහෙයවූ පර්සියානු පාලකයින් තිස්එක්වන රාජවංශය යටතට ඇයත් යැයි සැලකේ:

හෙලනිස්තික යුගය

ආගේඩ් රාජවංශය
මහා ඇලෙක්සැන්ඩර් යටතේ මැසිඩෝනියානුවෝ සිය පර්සියානු සහ ඊජිප්තු ආක්‍රමණය මගින් හෙලනිස්තික යුගය ව්‍යාප්ත කළහ. ආගේඩ්වරුන් විසින් ක්‍රි.පූ. 332 සිට 309 දක්වා රාජ්‍ය පාලනය මෙහෙයවා ඇත:

ටොලමියානු රාජවංශය
දෙවන හෙලනිස්තික රාජවංශය වූ ටොලමිවරුන් විසින් ක්‍රි.පූ. 305 සිට ක්‍රි.පූ. 30 දී ඊජිප්තුව රෝමයේ පළාතක් බවට පත්වන තෙක් රාජ්‍ය පාලනය මෙහෙයවන ලදී. (දින දෙකක අතිච්ඡාදනයක් පැවතීමෙන් පැවසෙන්නේ හවුල් පාලනයක් පැවති බවයි) මෙම රාජවංශයේ සුප්‍රකටම සාමාජිකයා VIIවන ක්ලියෝපැට්රා රැජිනයි. ඇය වර්තමානයේ සරලව ක්ලියෝපැට්රා ලෙස හඳුන්වයි. ඇය ජූලියස් සීසර්ගේ බිසවක වූ අතර, සීසර්ගේ මරණින් පසු මාක් ඇන්ටනිගේ භාර්යාව බවට පත්වූවා ය. ඇයට ඔවුන් දෙදෙනාටම දාව උපන් දරුවන් ද විය. ඊජිප්තුව සහ රෝමය අතර රාජවංශික සහ දේශපාලනික වශයෙන් ඒකාබද්ධභාවයක් ඇතිකිරීමට ක්ලියෝපැට්රා උත්සාහ දැරුවා ය. නමුත් සීසර්ගේ ඝාතනය සහ මාක් ඇන්ටනිගේ පරාජය හේතුවෙන් ඇගේ සැලසුම් අසාර්ථක විය. ඊජිප්තුවේ ටොලමියානු රාජවංශයේ අවසන් පාලකයා වූ සිසේරියන් (ටොලමි XV ෆිලොපේටර් ෆිලොමේටර් සීසර්) විසින් ඔහුගේ මව වූ VIIවන ක්ලියෝපැට්රා සමග ක්‍රි.පූ. 47 සැප්තැම්බර් 2දින සිට හවුල් පාලනයක් ගෙනගොස් තිබේ. VIIවන ක්ලියෝපැට්රාගේ වැඩිමහල්ම පුත්‍රයා වූ ඔහු, බොහෝවිට ජූලියස් සීසර්ගේ එකම පුත්‍රයා විය හැකි යැයි පැවසේ. ක්ලියෝපැට්රාගේ මරණින් පසු, ක්‍රි.පූ. 30 අගෝස්තු 12 දින ඔහු නාමිකව ස්වාධීන පාරාවෝ බවට පත් විය. පසුව රෝම අධිරාජ ඔගස්ටස් බවට පත්වූ ඔක්ටේවියන්ගේ නියෝග අනුව සිසේරිය්නව මරාදැමුණු බවට විශ්වාස කෙරේ. නමුත් ඒ පිළිබඳ ඓතිහාසික සාක්ෂි අපැහැදිළි ය.

රෝමය
VIIවන ක්ලියෝපැට්රා රෝම ආඥාදායක ජූලියස් සීසර් සහ රෝම සෙන්පති මාක් ඇන්ටනි සමග සම්බන්ධතා පැවැත්වූවා ය. නමුත් ඇගේ සියදිවි හානි කරගැනීමෙන් පසු (මාක් ඇන්ටනිව පසුව ඔගස්ටස් අධිරාජයා බවට පත් ඔක්ටේවියන් විසින් පරාජය කිරීමෙන් පසු) ක්‍රි.පූ. 30දී ඊජිප්තුව රෝමයේ පළාතක් බවට පත් විය. ඊජිප්තුව තුළ දී, ඉන් පසුකාලීන රෝම අධිරාජවරුන් පාරාවෝ පදවිය භාවිත කොට ඇති බව පෙනේ. එක්තරා ඊජිප්තු රාජාවලියක රෝම අධිරාජවරුන් පාරාවෝවරුන් ලෙස දක්වා ඇති අතර, එයට ‍ඩෙෂියස් ද ඇතුළත් වේ. බලන්න රෝම අධිරාජවරුන් ලැයිස්තුව.

මේවාත් බලන්න

 සම්මුතික ඊජිප්තු කාලානුක්‍රමය
 ඊජිප්තු කාලානුක්‍රමය
 ඊජිප්තුවේ ඉතිහාසය

ග්‍රන්ථාවලිය
 ජේ. එච්. බ්‍රෙස්ටඩ්, History of Egypt from the Earliest Time to the Persian Conquest, 1909
 ජේ. කර්නි, 'Egypt from the Death of Ramesses III to the End of the Twenty-First Dynasty' in The Middle East and the Aegean Region c.1380-1000 BC, කේම්බ්‍රිජ් විශ්වවිද්‍යාලීය මුද්‍රණාලය, ISBN 0-521-08691-4

 ඩොඩ්සන්, ඒඩන් සහ හිල්ටන්, ඩියෑන්. The Complete Royal Families of Ancient Egypt. තේම්ස් ඇන්ඩ් හඩ්සන්. 2004. ISBN 0-500-05128-3
 ශ්‍රීමත් ඇල්න ගාඩිනර් Egyptian Grammar: Being an Introduction to the Study of Hieroglyphs, තෙවන සංස්කරණය, ප්‍රතිශෝධිතයි. ලන්ඩන්: ඔක්ස්ෆර්ඩ් විශ්වවිද්‍යාලීය මුද්‍රණාලය, 1964. උපග්‍රන්ථය A, පිටු. 71–76.
 නිකොලස් ග්‍රිමල්, A History of Ancient Egypt, (බ්ලැක්වෙල් බුක්ස්: 1992)
 මර්නේන්, විලියම් ජේ.; Ancient Egyptian Coregencies, Studies in Ancient Oriental Civilization. No. 40. චිකාගෝ විශ්වවිද්‍යාලීය පෙරදිග ආයතනය, 1977
 මයිකල් රයිස්, Who's Who in Ancient Egypt, රූට්ලෙජ් 1999
 රයිහොල්ට්, කිම් සහ ස්ටීවන් බාර්ඩ්‍රම්; 2000. "The Late Old Kingdom in the Turin King-list and the Identity of Nitocris." Zeitschrift für ägyptische Sprache und Altertumskunde 127
 ෂෝව්, ඉයන්; The Oxford History of Ancient Egypt., ඔක්ස්ෆර්ඩ් විශ්වවිද්‍යාලීය මුද්‍රණාලය, 2000.
 ෂෝව්, ගැරී. The Pharaoh, Life at Court and on Campaign, තේම්ස් ඇන්ඩ් හඩ්සන්, 2012.
 ටෝබි ඒ. එච්. විල්කින්සන්, Early Dynastic Egypt, රූට්ලෙජ් 1999, ISBN 0-415-18633-1
 වර්නර්, මිරොස්ලාව්, The Pyramids - Their Archaeology and History, ඇට්ලැන්ටික් බුක්ස්, 2001, ISBN 1-84354-171-8
 Egypt, History & Civilisation ආචාර්ය ආර්. වෙන්ටුරා විසිනි. ප්‍රකාශනය ඔසිරිස්, තැ.පෙ. 107 කයිරෝ.

බාහිර සබැඳි
 ඊජිප්තු කාලානුක්‍රම අඩවිය
 ඊජිප්තු රාජකීය පෙළපත්
 මැනතෝ සහ රාජාවලි වෙනස් ප්‍රාථමික රාජාවලි පිළිබඳ විචාරයක්
 කාලානුක්‍රම වගුව - 0 රාජවංශය සහ ඓතිහාසික යුගය; ඩේරියස් සිටෙක් විසිනි
 Egyptian Journey 2003: History: King Lists මැනතෝ, ඇබයිඩොස් සහ ටියුරින් රාජාවලිවල පාඨයන්ට අධිසබැඳිය (දෙවි-රජවරුන් නොමැතිව)
 විශ්වවිද්‍යාල සඳහා ඩිජිටල් ඊජිප්තුව
 පාරාවෝවරියන්ගේ සම්පූර්ණ ලැයිස්තුව

මූලාශ්‍ර

 
පාරාවෝවරුන්, ලැයිස්තුව
පාරාවෝවරුන්