Suchinthana/si-wikipedia huggingface dataset:
උතුරු ඇමරිකාව ගැන

North America
උතුරු ඇමරිකාව

United States of America 
ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය

 

එක්සත් ජනපද රේගුව සහ දේශසීමා ආරක්ෂක නිලධාරින් 

එක්සත් ජනපද කොංග්රගසය විසින් ඇමෙරිකන් ඩොලර් බිලියන හතලිහක හදිසි වියදම් පනතක්ද අතිරේක ඩොලර් බිලියන 20 ක් ගුවන් සේවා කර්මාන්තය සඳහා ද අනුමත කරන ලදී. 

දහස් ගණනක් රහස් තොරතුරු පසු පස ලුහු බඳිමින් බොහෝ රාජ්ය්වල බොහෝ ශාඛාවන් හරහා පරික්ෂණ ආරම්භ වුනේය.

අධිකරණ දෙපාර්ථමේන්තුවේ එක්සත් ජනපදය තුල සිටින පුරවැසි නොවු ඇතැම් පිරිමි සඳහා විශේෂ ලියා පදිංචි කිරීමේ ක්රයමයක් ආරම්භ කළේය. ඒ අනුව ඔවුන් ආගමන විගමන සහ රටවැසියන් ලියා පදිංචි කිරීමේ කාර්යාල වල ලියා පදිංචි වීම අවශ්යව විය. 

එක්සත් ජනපදය තුල නීතිය ක්රි‍යාත්මක කිරීමේ ආයතනයන්ට පරික්ෂණ බලතල වැඩි කිරීම සඳහා පනත් කීපයක් සම්මත වුනේය. මෙයින් විශේෂිත වන්නේ (USA Patriot Act) එ.ජ.දේශමාමක පනතයි. මෙම නව පනත් මගින් රජය සතුව පවතින වැදගත් සීමා වන් ඉවත් කරන බවත් ජනතා නිදහසට අයුතු බලපෑම ඇති වන බවත් ජුලි 30 දා කෙරුනු හතරවැනි සංශෝධනයේ ව්ය්වස්ථානූකූල නොවන උල්ලංඝණයන් සිදු වන බවත් කියමින් මහජන නිදහස් සංවිධාන චෝදනා නැගුහ. ACLU සංවිධානය දේශමාමක පනතේ 215 වැනි වගන්තියට එරෙහිව නීතිමය අභියෝගයන් ගොනු කළේය. ඔවුන් කීවේ මෙම පනත් මගින් පුරවැසියන්ගේ පළමු වැනි සංශෝධිත අයිතින් ද හතර වැනි සංශෝධිත අයිතීන්ද එෆ්බීඅයි ආයතනයට උල්ලංඝනය කිරීමට ඉඩ ප්රැස්ථාව ලැබෙන බවයි. එමෙන්ම ව්ය පාර සෝදිසියට පොත් සාප්පු සහ ත්රරස්තවාදි පරීක්ෂණ වල එක්රැස් කළ තොරතුරු අදාළ පුද්ගලයාට හෙළි නොකර පරිකෂා කිරීමේ අයිතිය ද එෆ්බිඅයි ආයතනයට ලැබෙන බවද කීහ. ප්රළජාවන් කීපයක් පාලන සංවිධාන එම පනත් වලට එරෙහිව ආදර්ශ විසඳුම් සම්මත කර ගත්හ. 

2005 ජුනි 9 දින ජනාධිපති බුෂ් කළ කතාවකින් කීවේ එ.ජා.දේශමාමක පනත උපයෝගි කර ගෙන 400 ක් පමණ සැකකරුවන් විරුද්ධව චෝදනා ගොනු කළ බවයි. එයින් භාගයකට වඩා පිරිසක් වැරදිකරුවන් කර ඇත. මේ අතර (American Civil liberation Union) 7000 ක පිරිසක් පනත අනිසි ලෙස යෙදවීම ගැන පැමිණිලි කර ඇති බව අධිකරණ දෙපර්ථමේන්තුවේ වාර්තා උපුටා දක්වමින් කීහ. ACLU සංවිධානය තව දුරටත් කීවේ බොහෝ දෙනා තමුන් පරික්ෂාවට භාජනය වෙමින් සිටින බව ‍නොදැන සිටි බවයි. ඒ මන්ද යත් කියතොත් නීතිය මගින් අවශ්ය  වූයේ පරීක්ෂණ රහසේ කළ යුතු වීමයි. DARPA නම් ආයතනය 2002 මුලදී සම්පූර්ණ තොරතුරු ලබා ගැනීමේ අවස්ථාව ඇති වැඩ සටහන් ආරම්භ කළේය. එය සැළසුම් කරන ලද්දේ ත්රnස්ත විරෝධි කටයුතු වල දී පාවිච්චි කිරීමට හැකි වීම පිණිස තොරතුරු තාක්ෂණය දියුණු කිරිම සඳහා මෙම වැඩ සටහනට බොහෝ විවේචන එල්ල වීම නිසා කොංග්රරසය විසින් මුදල් යෙදවීම නතර කරනු ලැබිනි. 

ආරක්ෂ‍ාව සහ යුද කටයුතු සම්බන්ධයෙන් කටයුතු කළ රජයේ බලඅධිකාරියේ බොහොමයක් නැවත ප්ර තිසංවිධානය කරන ලදී. මෙයින් වඩාත් වැදගත් වූයේ දේශයේ ආරක්ෂා කටයුතු සම්බන්ධයෙන් දේශය සුරකීමේ දේපාර්ථමේන්තුවයි. (The Department of Homeland Security) පිහිටුවිමයි. මෙය ආරක්ෂක දෙපාර්ථමේන්තුව තුළට හමුදාවන් ඒකාබද්ධ කිරීම ඇරඹීමෙන් පසු කරන ලද එ.ජනපද ෆෙඩරල් රජයේ විශාලතම ප්රaතිසංවිධානයයි. 9/11 න් පසු රහසින් ස්ට්රැදටර්ජික් ඉන්ෆ්ලුවන්ස් කාර්යාලය නිර්මාණය කරන ලද්දේ ප්රතචාරක කටයුතු සම්බන්ධිකරණය සඳහා වුවත් එය අනාවරණය වීමෙන් සුලු කලකට පසුව වසා දමන ලදී. 

නොබොදා නියෝජිත මන්ත්රිු මණ්ඩල මණ්ඩලය 9/11කොමිෂමෙන් නිර්දේශය කරන ලද කරුණු බොහොමයක් නීතිගත කරමින් පණතක් සම්මත කළේය. පනත පාර්ලිමේන්තුව තුළ 299 – 128 ප්රොමාණයකින් සම්මත වුවත් තවමත් සෙනෙට් මන්ත්රිප මණ්ඩලය තුළ සළකා බැලෙමින් පවතී. තවමත් පනත සම්බන්ධයෙන් ප්රටතිපාදන යොදවා නැත. 

http://en.wikipedia.org/wiki/War_on_terror#North_America
ලංකා ඉතිහාසය-නායකයෝ

1848 දි දිවයින නිදහස් කර ගැනීම සඳහා ක්‍රියා මාර්ගයක් ආරම්භ විය. එයට නායකත්වය දුන්නේ ගොංගාලේගොඩ බණ්ඩා, පුරන් අප්පු, දිනෙස්, සහ ඩිංගි රාළ වැනි අයයි. මාතලේ ප්‍රදේශයේ ගම් ප්‍රධානීන් සහ ජනතාව ඊට සහය දැක්වූහ. මෙම පිරිස පහතරටට සම්බන්ධකමක් තිබුණු කම්කරුවෝ වූහ. එමෙන්ම ඔවුනට නායකත්වය දුන් උඩරට ජනතාවට  වඩා පෘථුල දැක්මක් ඇති අය වූහ. 

ගොංගාලේගොඩ බණ්ඩා

වංශපුරන දේවගේ සින්චියා ප්‍රනාන්දුගේ පුතා වූ ගොංගාලේගොඩ බණ්ඩා 1848 කැරැල්ලේ නායකයා විය. එමෙන්ම සිහසුනට උරුමකමක්ද ඔහුට තිබුණි. ඔහු පොලිසියේ සේවය කළේය. ඔහු උඩරට මාර්ගයේ ප්‍රවාහන කටයුතු හා සම්බන්ධව සිට උඩුනුවර ගොංගාලේගොඩ පදිංචි විය. එහිදි ඔහු උඩරට ජනතාව අතර ජනප්‍රිය විය. 1848 කැරැල්ල ආරම්භ වීමට ආසන්නයේ ඔහු දළදා මාළිගාව අසල සිටියේය. 1848 ජුලි 6 දින ගොංගාලේගොඩ බණ්ඩා නුවර කච්චේරිය ඉදිරිපිට අසාධාරණ බදු පැනවීම්වලට එරෙහිව විරෝධතා ව්‍යාපාරයක් මෙහෙය වුයේය.

වීර පුරන් අප්පු

හැන්නදිගේ ෆ්‍රැන්සිස්කු ප්‍රනාන්දු නොහොත් වීර පුරන් අප්පු යනු ශ්‍රි ලංකා ඉතිහාසයේ කැපී පෙනෙන චරිතයන් අතරින් එක් අයෙකි. ඔහු 1812 වසරේ වෙරළ බඩ නගරයක් වූ මොරටුවේදි ජන්ම ලාභය ලැබීය. අවුරුදු 13 දි ඔහු මොරටුව අතහැර රත්නපුරයට ගොස් එහි සිටි පළමු සිංහල නිතිඥයෙකු වූ ඔහුගේ මාමා සමග නැවතුනේය. ඉන් පසු ඌවට ගොස් 1847 දි ඔහුට මුණ ගැසුණු බණ්ඩාර මැණිකේ නම් කාන්තාව සමග විවාහ වුයේය. ඇය නුවර ගුන්නෑපාන ආරච්චි නම් අයගේ දියණිය වුවාය.

References 
http://en.wikipedia.org/wiki/Matale_Rebellion#Leaders
භූමි අලංකරණය

ගොඩනැගිලි ද්‍රව්‍ය

ගොඩනැගිලි ඉදිකරන්නෝ ගල්, ගඩොල් දැව ආදි විවිධාකාර දෑ උපයෝගී කර ගත්හ. ඉදිරියට නෙරා ඇති කවාකාර ගඩොල් ආරුක්කු, කවාකාර පියැසි, සහ ගෝලාකාර ශිඛර යනාදිය ද ගොඩනංවන ලදි. ගොඩනැගිලිවල ආධාරක බිත්ති වශයෙන් පර්වතවල මුහුණත යොදාගන්නා ලදී. සීගිරියේ කැටපත් පවුර දරා සිටින වේදිකාව ද ගඩොලින් කරන ලද පියගැට පෙල ද පිහිටා තිබෙන්නේ ප්‍රපාතාකාර ගල් පර්වතයෙහිය. 6 වැනි ශත වර්ෂයේදී පමණ ගොඩනැගිලි නිර්මාණකරුවෝ හුණුගල්වලින් නයිස් නම් කලු ගල් වර්ගය වෙත මාරු වූහ. පොළොන්නරුවේ වටදාගෙයිහි බිත්ති ගල්වලින් නිර්මාණය කරන ලදී. ඒවා ඉහල මහළ දක්වා උස් විය. ඉහල මාලය කරා යොමු වුණු ගල් පඩි පේලියක පහලම පඩිය පොළොන්නරුවේ පරාක්‍රමබාහු රජ මාළිගයේ ඇති නටබුන්වල අදත් දැකිය හැක. පස් වෙනි ශත වර්ෂයේ ආරණ්‍යවල විසූ භික්ෂුන් වහන්සේලා පාවිච්චි කළ අතු සෙවිලි කල මඩුව ද ඉතා නිවැරදිව සැලසුම් කරන ලද ඒවා විය.

දැව

පුරාණ ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයේදී පාවිච්චි කර ඇත්තේ ගල් පමණක් නොවන බව සටහන් කර ගැනීම වැදගත්ය. දැනට දක්නට තිබෙන ගල් නිමැවුම්වල නටබුන්වලින් යමක් නිශ්චය කිරීම නිරවද්‍ය නොවේ. ඒවා මැටි හෝ කපලාරු බිත්ති සහිතව මූලික වශයෙන් දැවවලින් කරන ලද ගොඩනැගිලිය. 3 වැනි සියවසේ සිටම ඉතා අලංකාරව නිර්මාණය කළ දැව ගොඩනැගිලි තිබුණේය. සීගිරියෙහි කොටස් කීපයකින් යුත් වහලක් සමග දැවයෙන් සහ ගඩොල් යොදා නිර්මාණය කල අලංකාර වාහල්කඩක් තිබුණේය. අද ද දක්නට ලැබෙන අති විශාල උළුවහු කණුවලින් මේ බව සනාථ වේ.

බර දරා සිටීම සඳහා දැව යොදා ගෙන තිබුණි. සැකිළි සඳහා ගසක කඳ සම්පූර්ණයෙන්ම යොදා ගෙන ඇත. ක්‍රි.පු 4 වැනි සියවසේදි ඉදිකරන ලද අනුරාධපුර නැගෙනහිර වාහල්කඩ නිර්මාණය කිරීමට යොදා ගෙන තිබුණේ සම්පූර්ණ දැව කඳන්ය. පොළොන්නරුවේ සහ පඬුවස්නුවර මාළිගාවල තිබෙන ගඩොල් බිත්තිවල සිරස් විවරයන් තුල, ඉහල මාලයේ සහ වහලේ බර දරා සිටීමට යොදාගෙන තිබෙන දැව කණු තනි ගසකින් නිර්මාණය කර ගත් දැව කණු වෙයි.

මංජු ශ්‍රි ශිල්පය නැමති ග්‍රන්ථයේ දැව කැපීම සහ පදම් කිරීම පිළිබඳව තොරතුරු ඇතුලත් වේ. හොඳින් වැඩුනු ගස් තෝරා ගෙන නව සඳ කාලයේදි ඒවා කපනු ලබයි. එසේ කරන්නේ ඵ් කාලයේදි ගසෙහි ක‍ඳේ සීනි ප්‍රමාණය අඩු බැවිනි. එසේ වූ විට ගසේ කඳට හානි කරන කෘමින් ඒම වැළකේ.
 
ශෛලමය නටබුන්වල ඉතිරි වී තිබෙන සළකුණුවලින් පෙනෙන්නේ ඉතා විශිෂ්ඨ වඩු තාක්ෂණයක් යොදාගෙන තිබුණු බවයි. වඩු වැඩ සඳහා යොදාගෙන තිබුණේ පොරව, වෑය, සහ නියන වැනි සාමාන්‍ය ආයුධයි. වඩු කර්මාන්තයේදී භාවිතයට ගන්නා ශිල්පීය ක්‍රම දෙකක් සද්ධර්මරත්නාවලියේ විස්තරවේ. දැව නරක් නොවීම සඳහා තෙල් ගැල්වූ අතර ඇද ඇරීම සඳහා රත් කර ඇත.

References 
http://en.wikipedia.org/wiki/Architecture_of_ancient_Sri_Lanka#Landscaping
ප්රා4ග් ඵෙතිහාසික යුගය

අවුරුදු 34000 කට පෙර දිවයි‍නේ මානව ජනාවාස විය. ඵම මානව වර්ගය බලංගොඩ මානවයා ලෙසින් හැඳින්වෙන්නේ ඔවුන්ගේ ඇට සැකිලි හා වෙනත් දේ බලංගොඩ ප්රවදේශයෙන් හමු වූ බැවිනි. ඔවුන් ගල් ගුහාවල ජීවත්වූ මෙසොලිතික් (පාෂාණ යුගයේ ඵක්තරා අවස්ථාවකි) යුගයට අයත් දඩයමින් ජීවිකාව ගෙන ගිය පිරිසක් බව සොයා ගෙන ඇත. මොවුන් දිවයිනෙහි ආදිතම වැසියන් බව බටදොඹ ලෙන පාහියන් වැනි ප්රරසිද්ධ ලෙන් කිපයක් ආශ්රී තව ලැබුණු ඔවුන් පරිහරණය කළ උපකරණවලින් සනාථ වෙයි.

මධ්යක කඳුකරයේ පිහිටි හොර්ටන් තැන්න නිර්මාණය වූයේ බලංගොඩ මනවයා විසින් දඩයම් සෙවීම සඳහා ඵහි තිබූ ගස් කොලන් ගිනි තැබිමෙනැයි විශ්වාසයක් පවතී. ඵමෙන්ම ඵම ප්රීදේශයේ තිබී හමු වූ ක්රිහ.පූ.15000 ක කාලයේ යැයි අනුමාන කරන බාර්ලි සහ ඕට් වැනි ධාන්ය් වර්ග හමුවීමෙන් පෙනී යන්නේ බලංගොඩ මානවයා කෘෂි කර්මාන්තයේද නියැලුනු බවයි.

වාරණ රාජ මහා විහාරය සහ කලටුවාව ප්රනදේශයේ මැතකදී කරන ලද කැනීම්වලින් අවුරුදු 8000 කට පෙර ජීවත්වූ මෙසොලිතික් ශිලා යුගයේ මානවයා විසින් පරිහරණය කරන ලද සෙ.මි 4 ක් පමණ වූ ඉතා කුඩා ශිලා මෙවලම්ද මැටි භාජන ද, පුළුස්සන ලද දැව වල අඟුරු ද, මළ මිනී භූම දානය කිරීම සඳහා යොදා ගත් මැටි භාජන ද සොයා ගෙන ඇත.

ශ්රීි ලංකා‍වේ දේශිය ශාකයක් වූ කුරුඳු ක්රිද.පූ. 1500 දී පමණ ඊජිප්තුවෙදී පාවිච්චියට ගෙන තිබීමෙන් පෙනී යන්නේ දෙරට අතර ඵ් වන විට වෙළඳ සම්බන්ධයක් තිබුණු බවයි. 

අනුරාධපුර ප්රීදේශයේදී ක්රිර.පූ. 900 ට කලින් වූ විශාල ජනාවාස සහ ගල් යුගයේ සංස්කෘතික ලක්ෂණ සොයාගෙන තිබේ. ඵ් කාළය වන විට ඵම ජනාවාස වූ ප්ර දේශ හෙක්ටයාර් 15 ක ප්රෂදේශයකට සීමා වුවත් ඵය ශත වර්ෂ කිපයක් තුළදී නගරයක තත්වය දක්වා හෙක්ටයාර් 50 ක් පමණ පුළුල් විය. මේ හා සමාන භුමියක් සීගිරියේ අලිගල ප්රනදේශයේ ද සොයාගෙන ඇත.

වන්නිල ඇත්තෝ නොහොත් වැද්දන් යනුවෙන් හඳුන්වන දඩයම ජීවිකාව කරගත් තවමත් උතුරු නැගෙනහිර ප්රනදේශවල ජීවත්වන ජනතාව ඵක්කෝ අනිවාර්යෙන්ම දෙමළ හෝ නැතිනම් ද්රපවිඩ සම්භවයක් ඇති ජන කොටසකි.

ක්රින.පූ. 2 සහ 4 වැනි සියවස් අතර රචනා කරන ලදැයි සැලකෙන රාමායන නම් වීර කාව්යහයෙහි ලංකාව ගැන විස්තර වන්නේ ඵය කුවේර නම් ධනයට අධිපති දෙවියා වෙනුවෙන් විශ්වකර්මයා විසින් නිර්මාණය කරන ලද්දක් ලෙසිනි. කුවේර පරදවා රාවණා විසින් අනියමින් සිහසුනට පත් විය. රාම කුමරු සුග්රිනව (වානර හමුදාවේ රජු) සහ ඇමති වූ හනුමන් සමග මන්නාරම හරහා පැමිණ ලංකාවේ රජු වූ රාවණා විසින් පැහැර ගෙන ඵනු ලැබූ ඔහුගේ බිරිඳ සීතාවන් බේරා ගත් බව රාමායනයේ විස්තර කර ඇත.
 
පුරාණ වංශකතාවක් වූ මහා වංශයේ සහ දීපවංශයේ විස්තර කර ඇති පරිදි ආර්යයන් ලංකාවට ඵ්මට පළමුව යක්ෂ සහ නාග නම් ගෝත්ර්වල ජනයා ලංකාවේ ජීවත්වී ඇත. සමහර විට මෙම නම් ඵ් වන විට ලංකාවේ ජිවත්වූ ආදී ජනතාව හැඳින්වූ නම් විය හැක. 

ඉතා පැරණි අක්ෂරවලට උදාහරණයක් වූ බ්රාවහ්මී අක්ෂර හා බ්රාීහ්මීය නොවන අක්ෂරවලින් යුත් මැටි භාණ්ඩ අනුරාධපුරයෙන් සොයාගෙන ඇත. 

http://en.wikipedia.org/wiki/History_of_Sri_Lanka#Prehistory
ලංකා ඉතිහාසය-ලම්බකන්න

මානවම්ම (684-718) සිහසුන අත්පත් කර ගත්තේ පල්ලවවරුන්ගේ උදව්වෙනි. මානවම්ම හඳුන්වා දුන් පල්ලව අනුග්‍රහය ශත වර්ෂ තුනක් කල් පැවතුනේය. 9 වෙනි ශත වර්ෂය වන විට දකුණු ඉන්දියාවේ පාණ්ඩ්‍යයන්වරු නැගී සිටීමත් සමග අනුරාධපුරය පිරිහීමකට ලක් විය. කෙසේ වෙතත් සිංහලයන් තවත් පාණ්ඩ්‍යයන්ට සතුරු කුමාරයෙකුගේ උදව්වෙන් පාණ්ඩ්‍ය දේශය ආක්‍රමණය කොට මදුරෙයි නගරය කොල්ල කෑහ. පස්වෙනි මහින්ද (982-1029) අනුරාධපුරයේ රජ කළ අන්තිම සිංහල රජු විය. 1007 දි ඔහු රුහුණට පලා ගිය නමුත් සොලීන් විසින් ඔහු අත් අඩංගුවට ගෙන සිර කළේය. ඔහු ඉන්දියාවේදීම මිය ගියේය.

චෝල අධිරාජ්‍ය 
1 වෙනි මහා රාජ රාජ චෝලන්ද ඔහුගේ පුතා වු 1වෙනි රාජෙන්ද්‍ර චෝලන්ද සිංහල රජවරු සහ ලංකාව පුරා වෙනත් රාජධානිවල සිට අනෙකුත් උප රජවරුන්ද පරදවා මුළු ලංකාවම දෙමළ රාජ්‍යයක් යටතට පත් කළේය. පස්වෙනි මහින්ද රජුද ඔහුගේ පවුල ද අත්අඩංගුවට ගෙන චෝල නාඩු වෙත යවන ලදහ. ඉන්පසු ගතවුනු අවුරුදු 140 ක කාලය දිවයින පාලනය කරන ලද්දේ දමිළයන් විසිනි.

පොළොන්නරුව පාලනය 
1 වැනි විජයබාහු (1055-1110) නැවත මුළු දිවයිනේම බලය අල්ලා ගෙන පොළොන්නරුව අග නගරය ලෙස තෝරා ගත්තේය. විජයබාහු රජු කාලිංග (ඔරිස්සා) දේශයේ රාජකීය පවුලක කුමාරිකාවක් දෙවෙනි බිසව ලෙස සරණ පාවා ගත් අතර වික්‍රමබාහු නම් පුතෙක්ද, රත්නවල්ලි නම් දියණියක් ද ලැබුවේය. ඔහුගේ සොහොයුරිය වු මිත්තා පාණ්ඩ්‍ය කුමරෙකුට සරණ පාවා දුන් අතර පුතුන් තිදෙනකු ලැබුවාය. පළමුවැන්නා මානාභරණ විය. ඔහු රත්නවල්ලි සරණ කර ගත්තේය. ඔවුන් දෙපලගේ පුතා වුයේ 1 වැනි පරක්‍රමබාහු (1153-1186) රජුය. විජයබාහු රජුගේ මුණුබුරා මෙන්ම  සිංහල, පාණ්ඩ්‍ය, කාලිංග උරුමයක් ඇති මානාභරණගේ සහ විජයබාහුගේ  දියණිය වූ රත්නවල්ලි යන දෙපලගේ පුතා වූ පරාක්‍රමබාහු බලසම්පන්න රජෙකු විය. ඔහුගේ ඉංජිනේරුමය හැකියාව නාවික බලය, කලා ශිල්ප, සංස්කෘතික කටයුතු  පිළිබඳ සටහන් විශාල සංඛ්‍යාවක් වු ලේඛනවල සහ කයිට්ස්හි තිබෙන දෙමළ ලියවිල්ලක පවා තිබේ. ධර්මකිර්ති විසින් චූලවංශය ලියන ලද්දේ පරාක්‍රමබාහු යුගය දක්වා තොරතුරු අඩංගු කිරිම සඳහා මහාවංශය දිගු කිරීමක් වශයෙනි. අනුරාධපුර යුගයෙන් පසු ඇති වූ ඉතා වටිනා මහා යුගයක් ලෙස පරාක්‍රමබාහු යුගය සැළකෙයි.

References 
http://en.wikipedia.org/wiki/History_of_Sri_Lanka#Lambakanna
ලෝක වෙළඳ මධ්යiස්ථානයේ කඩා වැටීම

ලෝක වෙළඳ මධ්යiස්ථානයේ කඩා වැටීම

 

දකුණු කුළුණ කඩා වැටීමෙන් පසුව පහළ මැන් හැටන් ප්රeදේශය

ෆෙඩරල් තාක්ෂණික ගොඩනැගිල්ල හා ද්විත්ව කුළුණු කඩා වැටීම් හා අදාල ගිනි ආරක්ෂක පරීක්ෂණය හා WTC 7 අදාල ගිනි ආරක්ෂක පරීක්ෂණය මෙහෙයවනු ලැබුවේ එක්සත් ජනපද වාණිජ දෙපාර්තමේන්තුව හා ගුණාත්මක භාවය හා තාක්ෂණය පිළිබඳ ජාතික ආයතනයයි. (NIST) මෙම පරීක්ෂණයේ අරමුණ වූයේ ගොඩනැගිලි කඩා වැටීමට හේතුව,මරණ හා තුවාල කරුවන්ගේ සංඛ්යානව , ලෝක වෙළඳ මධ්යිස්ථානය සැලසුම් කිරීමේදී හා කළමනාකරණයේදී අඩංගු වූ ක්රියයාපටිපාටීන් පිළිබඳ සෙවීමයි. 

වාර්තා හුවා දක්වන පරිදි ද්විත්ව කුළුණුවල වානේ ආකෘතීන්හි ගිනි ප්රබතිරෝධී බව ගුවන්යානාවල ක්ෂණික ඝට්ටනය නිසා ඇති වූ අතර එසේ නොමැති වූයේ නම් කුළුණු ඍජුව පවතිනු ඇති බවයි. ප්රතධාන පරීක්ෂණයේ අධ්යූක්ෂකවරයාවන ජීන් කෝලි විසින් විචාරය කළ පරිදි “කුළුණු පුදුමාකාර ලෙස නිවැරදිව ක්රිරයා කළේය. ගොඩනැගිලි කඩා වැටීමට හේතුව වූයේ ත්රදස්තවාදීන් ගුවන්යානා නොව ඉන් අනතුරුව ඇති වූ ගින්නයි. එයින් පසුව ද කුළුණුවලින් තුනෙන් දෙකක් ඍජුව පවතින ආකාරය ඔප්පු විය” . ගින්න මගින් මහල්වලට ආධාරවන බැමි දුර්වල කළ අතර ඒ බැමි කඩා වැටීමට හේතු වේ. කඩාවැටෙන මහල් පිටත වානේ රාමු ඉදිරියට නැවෙන ලක්ෂ කරා යොමු කළේය. හර රාමූන්ටු හානිවීමෙන් පසුව ආධාරක බාහිර රාමුවලට ගොඩනැගිල්ල දරා සිටිය නොහැකි වූ අතර එය කඩා වැටීමට හේතු විය. මීට අමතරව කුළුණුවල සෝපානයන් බලපෑම් ඇති වූ ප්රිදේශවල ජනතාවට ඉක්මණින් ඉවත්වීමට උචිත පරිදි සවිගන්වා නොමැති බව වාර්තා විය. NIST ප්රවකාශ කළ පරිදි WTC 7 කඩා වැටීම පිළිබඳ අවසාන වාර්තාව වෙනමම වාර්තාවක් ලෙස නිකුත්වනු ඇත. මෙය Purdue විශ්ව විද්යාකලය මගින් කළ ස්වාධීන අධ්යතයනයන් මගින් තහවුරු කෙරිණි. 

http://en.wikipedia.org/wiki/9/11#Collapse_of_the_World_Trade_Center
නිදහස සහ නව ව්යeවස්ථාව

ලංකාවේ ප්රවධාන ජාතීන් දෙක වන සිංහල හා දෙමළ ජනවර්ග දෙක අතර මූලික වශයෙන් නොසන්සුන් තාවයක් හටගත්තේ ඵම ජාතීන් දෙකම නියෝජනයවන පරිද්දෙන් දෙමළ ජාතිකයකු වූ පොන්නම්බලම් අරුනාචලම් ජාතික ව්ය වස්ථාදායක කවුන්සිලයට පත් කිරිමෙනි. බ්රිනතාන්යම ආණ්ඩුකාරයා වූ විලියම් මැනිං "ජනවාර්ගික නියෝජනයක්" සඳහා ක්රිමයාකාරීව ධෛර්ය දුන්නේය. ඵ් අනුව සිංහල හා දෙමළ ජනයා අතර බලය දෝලනය වූ කොළඹ ආසනය නිර්මාණය විය. ඉන් අනතුරුව ඩොනමෝර් කොමිසම දැඩි ලෙස ජනවාර්ගික නියෝජනය ප්රමතික්ෂේප කළේය. ඵ් වෙනුවට පොදු ඡන්දය දීමේ ක්රනමයක් යෝජනා කළේය. මෙම ක්ර මයට දෙමළ ජනයා ඵකහෙලා විරුද්ධ වූහ. දෙමළ ජන සංයුතිය අනුව පාර්ලිමේන්තුවේ ඔවුන්ගේ බලය අඩු වන බව ඔවුනට අවබෝධ විය.

කොළඹ පදිංචිව සිටිමින් යාපනයේ සහ නැගෙනහිර පාලනය කළ උසස් පැලැන්තියේ ඉඩම් හිමි දෙමළ ප්රසජාවද මෙම ක්රගමයෙන් ඔවුන්ගේ බලය ඵම ප්ර දේශවල අඩු වන බව වැටහින. හිට්ලර්,මුසෝලිනී සහ ෆ්රුන්කෝ ආදීන්ගේ නැගී සිටීමත් සමග ජාතිවාදී දේශපාලන කැරැල්ලක් 1930 ගණන් වලදී යුරෝපයේ ආරම්භ වෙමින් තිබුණු බව බ්රි තාන්යෙ ඉතිහාසඥයෙකු වූ ජේන් රසල් තහවුරු කළේය. 1935 දි ජී.ජී. පොන්නම්බලම් "ලාංකික" යන සංකල්පය ප්ර0තික්ෂේප කළේය. ඵ් වෙනුවට තමන් අභිමානවත් "ද්රබවිඩයෙකු" බව ප්රෙකාශ කළා පමණක් නොව මහාවංශයට පහර දෙමින් ප්රෂසිද්ධ රැස්වීම්වලදී ඵ් බව දිගටම කි‍වේය. නාවලපිටියේදී ඔහු විසින් පවත්වන ලද දේශනය ප්ර්ථම සිංහල දෙමළ කෝලහලයකට හේතුවුනු අතර යාපනය මැතිවරණ කොට්ඨාශයේ ඔහුට වැඩි දේශපාලන වාසියක්ද අත් විය.
 
දේශපාලනික වශයෙන් අති දක්ෂිණාංශිකයෙකු මෙන්ම දීප්තිමත් කතෝලික නිතිඥයකු වූ පොන්නම්බලම්ගේ අදහස වූයේ සිංහල හෝ දෙමළ වේවා ඡන්දය දිය යුත්තේ ඵක්තරා පන්තියකට  පමණක් බවයි. ඵවකට දෙමළ ප්රේජාවගේ නායකයකු වූ පොන්නම්බලම් සෝල්බරි කොමිෂමට යෝජනා කළේ සිංහල දෙමළ දෙපාර්ශවයටම නිදහස් ලංකාව තුළ සමාන ආසන සංඛ්යාජවක් හිමි විය යුතු බවයි. රටේ ඵක් පුරවැසියෙකුට ඵක ඡන්දයක් පමණක් හිමි වන මැතිවරණ ක්ර මයක් ඇති කිරීමට බලාපොරොත්තුව සිටි කොමිෂමට ඔහුගේ මෙම අදහස ඉතා පුදුමයට කරුණක් විය. බ්රිබතාන්යටයන් විසින් සම්ප්රාදායික දෙමළ ප්රගදේශවල සිංහල ජනයා පදිංචි කරවන්නැයි කියූ පොන්නම්බලම්ගේ ප්රවකාශය ද කොමිසම ප්රගතික්ෂේප කළා පමණක් නොව දෙමළ ජනයා විශාල වශයෙන් දකුණට සංක්ර මණය වන බව ද පෙන්වා දුන්නේය.

කෙසේ වෙතත් 1948 නිදහස ලැබීමෙන් පසු ජී.ජී.පොන්නම්බලම් සහ ඔහුගේ දෙමළ කොංග්රෙසයේ මධ්යකස්ථ මතධාරීන් බටහිරට නැඹුරු අදහස් ඇති ඵක්සත් ජාතික පක්ෂය සමග ඵක් විය. තමිල් අරසු කච්චි නොහොත් ද්රිවිඩ ඵක්සත් පෙරමුණ (ඉංග්රී සියෙන් ෆෙඩරල්) පිහිටුවා ගනිමින් S.J.V.චෙල්වනායගම් දෙමළ දේශපාලන කොටස් දිනා ගැනීම සඳහා කටයුතු කළේය.

http://en.wikipedia.org/wiki/Origins_of_the_Sri_Lankan_civil_war#Independence_and_the_new_constitution
සෞඛ්ය/ ගැටලු

සෞඛ්ය/ ගැටලු

 

ගිණි නිවන භටයෙකු ‘නිව්යෝර්ක් සිටි’ හි සුන් බුන් හා දුම් වලා මැද හුදකලාව.

කුලුණු දෙක කඩා වැටීමෙන් පතිත වුනු ටොන් දහසක් පමණ සුන්බුන් වල පිළිකා කාරකයන්ද ඇතුළත් 2500 ක් පමණ විෂ සහිත ද්ර්ව්ය  ඇතුලත් විය. ගලවා ගැනීමේ හා ප්රදතිසංස්කරණ කටයුතුවල යෙදුනු සේවකයින් බෙලහීන කරන රෝග වලට ගොදුරු වීමට බොහෝ දුරට හේතු වූයේ ඔවුන් මෙම සුන් බුන් ආශ්රිෙත වාතාවරණයට නිරාවරණය වීමයි. උදාහරණයක් වශයෙන් NYPD නිලධාරියෙකු වූ ෆ්රෑ න්ක් මැක්රි නමැත්තා ඔහුගේ සිරුර පුරා පැතිරුණු පිළිකාවක්  හේතුවෙන් 2007 සැප්තැම්බර් මස 03 වැනි දින මිය ගියේය. ඔහුගේ පවුලේ අයගේ අදහස වූයේ දිගු කලක් එම ප්රසදේශයේ සිටීම එයට හේතුවක් වූ බවයි. සේවයේ යෙදී සිටියදී වන අනතුරු සම්බන්ධයෙන් එම පවුලේ අය කිසියම් ආධාරයක් ඉල්ලා ඇති අතර පාලක පක්ෂය තවම ඒ ගැන තීරණයක් දී නැත. පහළ මැන්හැට්න්  සහ ඒ අසල වූ චයිනා ටවුන් ප්රපදේශවල ඇතැම් පදිංචිකරුවන්ට, ශිෂ්යැයින්ට සහ කාර්යාල සේවකයින්ටද මෙම සෞඛ්යූ ගැටලු බලපෑවේය. ලෝක වෙළඳ මධ්යගස්ථානය කඩා වැටීමෙන් පසු විෂ සහිත දූවිලි, මරණ කිහිපයකට හේතුවක් වූ බව හෙලි වූ අතර, එසේ මිය ගිය අයගේ නම් ලෝක වෙළඳ මධ්යෂස්ථාන අනුස්මරණ ස්මාරකයෙහි ඇතුලත් කිරීමට නියමිතය. තවද, වාතයේ ඇති විවිධාකාර විෂකාරක කොටස්වලට නිරාවරණය විම දරු ගැබ් කෙරෙහි අහිතකර ලෙස බලපාන බවට විද්යාඑත්මක අනුමානයන්ද විය. අමම අනතුරුදායක තත්වයට පෙර සූදානමක් ලෙස එක්තරා ළමා පාරිසරික සෞඛ්යන මධ්යණස්ථානයක්, ලෝක වෙළඳ මධ්ය ස්ථානය බිමට සමතලා වුනු කාලයේ ඒ අසල පදිංචිව සිටි හෝ රැකියාවේ යෙදුනු ගැබ් ගත් මවුවරුන්ගේ දරුවන් පිළිබඳව පරීක්ෂණ පවත්වා ගෙන යනු ලැබේ.

ප්රේහාරයෙන් පසු ඇති වුනු ලෙඩ රෝගවලට වියදම් වූ මුදල්වලට අදාල හබයන් තවමත් අධිකරණවල විවාද වෙමින් පවතී. 2006 ඔක්තෝබර් 17 වන දින ඇල්වින් හෙලර්ස්ටීන් නම් ෆෙඩරල් විනිශ්චයකරු, ගලවා ගැනීමේ සේවකයින්ගේ ගාස්තු නොගෙවීමට නිව් යෝර්ක් (අධිකාරිය) විසින් ගන්නා ලද තීරණයකට ඉඩ නොදුන්නේය. මෙම තීන්දුව අනාගතයේ කළ හැකි එවැනි ඉල්ලීම්වලට අනුබලයක් විය. ප්රනහාරය සිදු වීමෙන් පසු ගත වූ ආසන්න සති කිහිපය තුළ මහජනතාවට නැවතත් මැන්හැට්න් ප්ර දේශයට පැමිණෙන්නැයි  ඉල්ලීම් කළ රජයේ නිලධාරීන් මහජනයාගේ දෝෂ දර්ශනයට ලක් විය. EPA (සංවිධානයේ) පාලක ක්රිුස්ටියන් ටොඩ් විට්මන් ප්රවහාරයෙන් පසු බොහෝ විවේචනයන්ට ලක් වූයේ එම ප්ර දේශය ජනතාවට ආරක්ෂාකාරී පෙදෙසක් යයි වැරදි තොරතුරු සැපයීම හේතුවෙනි. ජනාධිපති බුෂ් ද EPA අර්ථ දැක්වීමට පිළිගෙන, ප්රවහාරයෙන් පසු ප්ර දේශයේ වාතයේ තත්වය සම්බන්ධයෙන් කළ ප්රශකාශය නිසා විවේචනයට ලක් විය. ඊට අමතරව නගරාධිපති ගුයිලියානි ද, මූල්යක ව්යාතපාර ආයතනයන්ට වෝල් ස්ට්රී්ට් ප්ර දේශයට එන්නට බල කිරීම සම්බන්ධයෙන් දෝෂ දර්ශනයන්ට ලක් විය.

http://en.wikipedia.org/wiki/9/11#Health_effects
ලංකා ඉතිහාසය-ස්වාධීන ජනරජය (1970)

ස්වාධීන ජනරජය (1970)

බණ්ඩාරනායක මහත්මිය යටතේ ශ්‍රී ලංකාව නිදහස් ස්වාධීන ජනරජයක් බවට පත් විය. සෙනෙට් මන්ත්‍රී මණ්ඩලය අහෝසි කොට රාජ්‍ය භාෂාව ලෙස සිංහලයන්ට තිබුණු තැන ස්ථිර කළේය. (දෙමළ භාෂාව දෙවැනි භාෂාව විය) බ්‍රිතාන්‍යයට යටත් නොවූ නිදහස් ස්වාධීන ජනරජයක් වූයේ ඵ් යටත් වී සිටීමේ ගති ලක්ෂණ ඉවත් කර දැමීමයි. උදාහරණයක් ලෙස ශ්‍රෙෂ්ඨාධීකරණය ඉක්මවා ඵංගලන්තයේ ප්‍රිවි කවුන්සිලයට අභියාචනා කිරීමේ අවස්ථාව අවලංගු කිරීම දැක්විය හැක. බ්‍රිතාන්‍යයන් සතු වතු සමාගම් ජනසතු කරනු ලැබුවේ මාක්ස්වාදී ව්‍යපාරයේ මැතිවරණ පොරොන්දු ඉටුකිරීමක්ද වතු අයිතිකාර සමාගම්වල ඵ් වන විට පැවතුන ආයෝජන නොකිරීමද වැළැක්වීමද අරභයාය.

ආර්ථික ස්වාධීනත්වයක් කරා පස් අවුරුදු සැළසුමක් ක්‍රියාත්මක කිරීමේ උත්සාහයක්ද දරන ලද නමුත් විදේශ විනිමය හිඟ කමත් විශාල මුදලක් වැය වන සුබ සාධන වැඩපිළිවෙලක්ද 1974 දී ඇති වූ ඉන්ධන අර්බුදය ද හේතුවෙන් ඵය ක්‍රියාත්මක කිරීම දුෂ්කර විය. ඵ් සමගම අනපේක්ෂිතව පැමිණි නියඟයක් නිසා ලක්වාසී ජනතාවගේ ප්‍රධාන ආහාර භෝගය වූ වී වගාවට බරපතල හානි සිදු විය. බර කර්මාන්ත ක්ෂෙත්‍රයේ මෝටර්රථ අමතර කොටස්වල හා ඉලෙක්ට්‍රොනික භාණ්ඩ නිෂ්පාදනයේ ඉදිරි පිම්මක් සඳහා කටයුතු කරන ලදී. රාජ්‍ය සංස්ථා මගින් ක්‍රියාත්මක වූ දැඩි විමධ්‍යගත ආර්ථිකය ඉතා මන්දගාමි ඵකක් විය.

1971 දී මාඕවාදී නැතහොත් චේගුවේරා ආදී විවිධ නම්වලින් හැඳින්වූ ජනතා විමුක්ති පෙරමුණු කැරැල්ලක් දියත් කළේය. ඵය ආරම්භ කරන ලද්දේ සෝවියට් දේශයේ ලුමුම්බා සරසවියේ ඉගෙනුම ලැබූ මාක්ස්වාදියෙකු වූ රෝහණ විජේවීර විසිනි. ඔහුගේ ව්‍යපාරය ලංකාවේ ඵවකට බලයේ සිටි මාක්ස්වාදී පක්ෂ සමග සම්බන්ධ නොවීය. ඵකී කැරැල්ලට සම්බන්ධ වූ බොහෝ ත්‍රස්තවාදී පිරිස නිදහසෙන් පසු ඇති වූ ජනගහන වර්ධනයත් සමග බිහි වූ රැකියා විරහිත උගත් තරුණයන් වූහ. ඵකි කැරැල්ල ඉතා අමානුෂික ලෙස මර්ධනය කරන ලදී. ඵහෙත් ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ ශ්‍රි ලංකා වාමාංශික සිංහල ජාතිවාදී දේශපාලනයේ හඬක් බවට පත් වූයේ සිරිල් මැතිව් මූලිකත්වයෙන් යුතු වූ දක්ශිණාංෂික යූ.ඇන්.පී. ව්‍යපාර හා සමගාමි වෙමිනි. 1956 දි ආයුධ සන්නද්ධ දෙමළ සන්ධානයක් (උදා. පුලිපඩෙයි) නමින් ත්‍රිකුණාමලයේ බිහි විය. 1976 දි දමිළ නොවන අය යාපනය සරසවියෙන් ජනවාර්ගිකව ඉවත් කර පිරිසිදු කිරීමක් සිදු වූ අතර මුස්ලිම් සහ සිංහල වැසියන් යාපනය නගරයෙන් ඉවත් කර නගරය ජනවාර්ගික වශයෙන් ශුද්ධ කිරීම ක්‍රියාත්මක විය.

අන්තවාදී දෙමළ කණ්ඩායම් කොළඹ මුල් කර ගෙන තිබුණු ප්‍රධාන ද්‍රවිඩ ඵක්සත් විමුක්ති පෙරමුණේ නායකත්වය ප්‍රතික්ෂේප කළහ. ඔවුන් අතින් දෙමළ රජයේ සේවකයන් හා රජය සමග සම්බන්ධකම් පැවැත්වූ දෙමළ මන්ත්‍රීවරුන් හිරිහැරයට ලක් විය. 1975 දී යාපනය පුරපති ඝාතනය කෙරුණි. ආයුධ සන්නද්ධ පිරිස ඔවුන්ගේ ස්වාධීනත්වය ද අයිතිවාසිකම් සහ සාම්ප්‍රධායික නිජ භූමියද ඉල්ලමින් දෙමළ විමුක්ති කොටි සංවිධානය (LTTE) නම් වූ ආයුධ සන්නද්ධ බෙදුම්වාදී සංවිධානයක් පිහිටුවා ගත්තේ ඊලම් යනුවෙන් හැඳින්වෙන දෙමළ ස්වාධීන රාජ්‍යයක් බිහි කිරීමේ අරමුණෙනි. මෙයට ඉන්දීය දේශපාලඥයන්ගේ ආධාර හා ද්‍රව්‍යයමය අධාර ද ලැබුනේයැයි විශ්වාස කළ හැක. රජය නොදැනීම වාගේ අභ්‍යන්තර යුද්ධයක් කරා තල්ලු වූ අතර සයනයිට් කරල් පලඳින, කැමැත්තෙන් දිවි තොර කරගන්නා සුවිශේෂී සේනාංක ද බිහි විය.

http://en.wikipedia.org/wiki/History_of_Sri_Lanka#Independent_republic_.281970_to_present.29

ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය
වාරි මාර්ග වැඩ

වාරි මාර්ග වැඩ

පුරාණතම ලිඛිත වාර්තාව වන මහාවංශයේ දැක්වෙන පරිදි මහා පරිමාණ වාරිමාර්ග ව්‍යාපාර පිළිබඳ තොරතුරුවල ඉතිහාසය ක්‍රි.පූ. 4 වෙනි සියවස දක්වා දිව යයි. (බ්‍රෝහියර් 1934, පාකර් 1981) "අහසින් වැටෙන එක වැසි බිඳකුදු මනුෂ්‍ය ප්‍රජාවගේ යහපත පිණිස යෙදවීමෙන් තොරව මුහුදට ගලා යාමට ඉඩ නොදිය යුතුයි" යනුවෙන් පරාක්‍රමබාහු රජතුමා (1153 - 1186) වාරි මාර්ග ව්‍යාපෘතීන් නිර්මාණය කිරීමේ පරමාර්ථය දක්වා ඇත.

චූලවංශය නම් පාලි භාෂාවෙන් රචිත පුරාණ වංශකථාවේ පරාක්‍රමබාහු ප්‍රාදේශීය පාලකයෙකු වශයෙන් බස්නාහිර පළාතේද පසුව ශ්‍රී ලංකාවේම පාලකයා ලෙසද කළ වාරි ව්‍යාපාරයන් පිළිබඳව එකින් එක වෙන වෙනම තොරතුරු දක්වා ඇත. ඔහු මහා පරිමාණයේ ජලාශ 163 ක්ද, කුඩා වැව් 2617 ක්ද, වාරි ඇල මාර්ග 3910 ක්ද ගල් වලින් කරන ලද 328 ක් වූ සොරොව්ද 168 සොරොව් බාධකද, අලුතෙන් නිම කළේය. නැතහොත් අලුත්වැඩියා කළේය. අලුත්වැඩියා කිරීම්වලට අමතරව ගංගා ඉවුරු හරහා කපොලු 1969 ක් ඉදි කළේය. ඔහු විසින් තනවන ලද ජලාශ අතරින් විශාලත්වය නිසාම පරාක්‍රම සමුද්‍රය යනුවෙන් නම් කරන ලද ජලාශයේ වපසරිය වර්ග කි.මී. 30 කි. වැව් බැම්ම කි.මී. 14 ක් දිගය. වර්ග කි.මී. 100 ක ප්‍රදේශයේ කුඹුරුවලට ඒ මගින් ජලය ලැබුනේය.

ලංකාවේ ආණ්ඩුකාරවරයෙකුව සිටි ශ්‍රීමත් හෙන්රි වෝඩ්, බ්‍රෝහියර් ගේ (1934) සටහන් එකතුවක "පුරාතන මහා පරිමාණ වාරි කර්මාන්ත  විශාල ප්‍රමාණයක නටබුන් එකම ප්‍රදේශයක් තුළ විසිරී තිබෙන රටක් ලංකාවේ හැර ලෝකයේ වෙන කුමන ප්‍රදේශයක හෝ නැත" යනුවෙන් ප්‍රකාශ කර ඇත. 

මහා ජලාශ

ශ්‍රී ලංකාවේ ජලාශ. වෙනත් පුරාතන ශිෂ්ටාචාරවල අපට දකින්නට ලැබෙන වැව්වලට සහ ජල පරිභෝජනයට සහ විදුලි බලය ලබා ගැනීම පිණිස තනා තිබෙන ජලාශවලට වඩා වෙනස්ය.

දේශීය වශයෙන් මේවා හඳුන්වනු ලබන්නේ වැව සහ  බහු වචනයෙන් වැව් වශයෙනි. එය පුරාතන සිංහලයින් විසින් ප්‍රයෝජනයට ගත් එක් ක්‍රමයක් හැඳින්විය යුතු  නිවැරදි වචනයක් විය යුතුය.

References 
http://en.wikipedia.org/wiki/Ancient_Constructions_of_Sri_Lanka#Irrigation_Works
කුට්ටම් පොකුණ

නාන පොකුණු සඳහා පුරාණ ශ්‍රී ලංකාවේ පෙන්විය හැකි එක් උදාහරණයක් නම් කුට්ටම් පොකුණයි. මෙය අනුරාධපුර යුගයේ ක්‍රි.ව.  569-571 පළමු වැනි අග්ගබෝධි රජු විසින් කරන ලද්දකි. මෙය සිංහලයන්ගේ  වාරි ඉංජිනේරු ශිල්පයේ ද, වාස්තු විද්‍යාත්මක ක්‍රමවල ද සුවිශේෂී අග්‍ර ඵලයක් ලෙස සළකනු ලැබේ.

විශාලත්වය
පොකුණ පිහිටි උද්‍යානය සැළසුම් කර තිබෙන්නේ අඩි 18½ ක් පමණ දිග බිම් තීරුවකිනි. විශාලතම පොකුණ දිග අඩි 132 ක් සහ පළල 51 කි. කුඩා පොකුණ අඩි 91 ක් සහ පළල 51 කි. ගැඹුර ලොකු සහ කුඩා දෙක්හි පිළිවෙලින් අඩි 18 ක් සහ 14 කි.

ගොඩනැගීම

කුට්ටම් පොකුණුවල මතු පිට යටට, සහ පැතිවලට යොදා ඇත්තේ කැපූ ගල් පුවරුය. පොකුණු දෙකේම දෙපැත්තේ පියගැට පෙළවල් දකින්නට ඇත. ඒවා සමෘද්ධිය විදහා දක්වන පුන්කළස්වලින් සහ ලියවැල්වලින් අලංකෘතය. ඉවුරු සකස්කර තිබුනේ භික්ෂූන් වහන්සේලාට ඒවායේ හිඳගෙන කුමක් හෝ භාජනයක් ගෙන දිය නෑමට හැකි වනු පිණිසයි. පෙකුණට ජලය පැමිණියේ ද පිට වූයේ ද භූගත නල මාර්ගයක් මගිනි. පොකුණට ජලය ඇතුළු වන විට එය පෙරීමට උපක්‍රම යොදා තිබුණි. ආචාර්ය සෙනරත් පරණවිතානයන් මෙම පොකුණු යුගල සංරක්ෂණයට මහත් සේ වෙහෙස මහන්සි විය. මෙහිදී පොකුණ පතුලේ තිබී කුඩා මත්ස්‍යයින්, හක් ගෙඩියක්, කකුළුවෙක් සහ නාට්‍යාංගනාවකගේද පිළි රූ සොයා ගනු ලැබිණි.

මේවාද බලන්න
 ඇත් පොකුණ

අනුරාධපුරය
අනුරාධපුර දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක