Suchinthana/si-wikipedia huggingface dataset:
බෝපත් ඇල්ල

බෝපත් ඇල්ල පිහිටා තිබෙන්නේ ශ්‍රී ලංකාවේ රත්නපුර දිස්ත්‍රික්කයේය. මෙම ඇල්ලේ හැඩය බොහෝ දුරට බෝ පත්‍රයක ස්වරූපයට සමාන හෙයින් මෙම දිය ඇල්ල බෝපත් ඇල්ල නමින් හඳුන්වයි. මෙම දිය ඇල්ල ලංකාවේ සංචාරය කරන සංචාරකයන්ගේ ආකර්ශණය බෙහෙවින් දිනාගත් ස්ථානයක් ලෙස හැඳින්වේ. ප්‍රාදේශිය පුරාවෘත වල සඳහන් අන්දමට බෝපත් ඇල්ලේ නිධානයක් නිදන් කර ඇති බවත් එය ආරක්ෂා කිරීම සඳහා ඒ අසල අවතාර ගැවසෙන බවත් සඳහන්ය.

පිහිටීම
බෝපත් ඇල්ල පිහිටා තිබෙන්නේ කුරුවිට ප්‍රදේශයේ අඟලවත්ත නම් ගමේය. මෙම ඇල්ල ආසන්න වශයෙන් රත්නපුර නගරයෙන් කි.මී 3ක් ඔබ්බෙන් පිහිටා ඇත.

දිය ඇල්ල
මෙයට බෝපත් ඇල්ල නම් නම ලැබී ඇත්තේ මෙයටම ආවේණික වූ හැඩය නිසාය. පටු විවරයකින් කඩා හැලෙන පළමු දියකඳ පසුව පුළුල් වන අතර මෙය බැලූ බැල්මට බෝපත්‍රයක හැඩය සිහියට නංවයි. හුදෙක් බෝගස බෞද්ධයන්ගේ පූජනීයත්වයට පත්වූ වෘක්ෂයකි. එහෙයින් මෙම ඇල්ලටද එම පූජනීයත්වයම හිමිවී ඇත. දිය ඇල්ල ජෛව විවිධත්වයෙන් පරිපූර්ණ නෑඹුල් වනයකින් වැසී පවතී. 

බෝපත් ඇල්ල උසින් මීටර් 30ක් පමණ වේ. කළු ගඟේ අතු ගංගාවක් වන කුරු ගඟෙන් මෙම දිය ඇල්ල පෝෂණය වේ. මෙම දිය ඇල්ල ගලා වැටීමේ සීඝ්‍රතාව තත්පරයට ගන මීටර් හයක් පමණ වන අතර වර්ශයකට සාමාන්‍ය වර්ෂාපතනය මි.මී 5080 පමණ වේ.මෙම දිය ඇල්ලේ ජලය වී ගොවිතැන සඳහා යොදා ගැනේ. 

තවද බෝපත් ඇල්ල ලංකාවේ පුළුල් ලෙස අධ්‍යයනයට ලක්වූ ඇල්ලක් ලෙස හැඳින්වේ. බෝපත් ඇල්ල ලංකාවේ ප්‍රධානම සංචාරක පාරාදීසක් වීමට හේතුව අගනගරය වන කොළඹට පහසුවෙන් ලඟාවිය හැකි වීමයි. තවද මෙම ඇල්ල භාවිතයෙන් ජල විදුලිය නිපදවීමේ අසාර්ථක උත්සාහයක නටඹුන්ද දිය ඇල්ල ආසන්නයේ පවතී. දිය ඇල්ලේ පිවිසුම් මාර්ගය දෙපස පිහිටා ඇති කුඩා වෙළඳ කුටි හේතුවෙන් දිය ඇල්ලේ සුන්දරත්වයට තර්ජනයක් එල්ල වී ඇත.

පුරාවෘත
එන පුරාවෘත්ත අනුව රටේ පුරාතන පාලකයන් ස්නානයට දිය ඇල්ල භාවිතා කල බවත්, ඒ අතර තුර මහ සමන් දේවලය වැඳ පුදා ගත් බවත් කියවේ. තවද මෙහි සමන් දෙවියන්ගේ ඇල්ම බැල්ම පවතින ප්‍රදේශයක් ලෙස හැඳින්වේ. එවැනි පුරාවෘත අතර මිත්‍යා විශ්වාසද පවතී. පෙම්වතා අත්හල ගැමි තරුණියක දිය ඇල්ලට පැන දිවිනස ගෙන ඇති අතර ඇයගේ ආත්මය දිය ඇල්ල අවට සැරිසරන බව එක් විශ්වසයකි. තවත් සුප්‍රසිද්ධ විස්වාසයක් වන්නේ පුරාණ නිධානයක් මෙම දිය ඇල්ල තුල සඟවා ඇති බවත් එය ලබා ගැනීමට මිනිස් ජීවිත 1000ක් බිලි දිය යුතු බවත්ය.

මේවාද බලන්න
 ශ්‍රී ලංකාවේ දිය mou tainsඇලි

යොමුව

ශ්‍රී ලංකාවේ ගඟ වල්
දුන්හිඳ ඇල්ල

දුන්හිද යනුශ්‍රි ලංකාවේ  ඇති අලංකාර දිය ඇල්ලකි. බදුල්ල නගරයට කි.මි 5ක් පමණ දුරින් පිහිටයි. එහි උස අඩි 210 කි. එනම් මී 64කි. දිය ඇල්ල පාමුල පැතිර පවත්නා මීදුම (ජල වාෂ්ප ) මෙයට එම නම ලැබීමට හේතුවයි. (සින්හලෙන් "දුන්" යනු මීදුම හෙවත් දුම යන්නයි ) බදුලු නගරය හරහා ගලා බසින බදුලු ඔය මේ  මනරම්දිය ඇල්ල නිර්මාණය කරයි.

දිය ඇල්ලට ලගා වීම සදහා කි.මි. 1ක පමණ දුරක් යාමට සිදුවේ. එම මාර්ගයේ මද දුරක් ගමන් කරන විට තවත් කුඩා දිය ඇල්ලක් හමුවන අතර එය "කුඩා දුන්හිඳ" ලෙස හැඳින්වේ. මාර්ගය අවසානයේ දිය ඇල්ල නැරඹීම සදහා නරඹන්නන් හට ආරක්ෂිත වේදිකාවක් ඉදිකර ඇත.

මේවාද බලන්න
 ලංකාවේ දියඇලි උස අනුව
 ලංකාවේ මධ්‍යම පලාතේ දියඇලි

දිය ඇලි - ශ්‍රී ලංකා
සර් ජෝන් එක්ස්ටර්

ජෝන් එක්ස්ටර් (17 සැප්තැම්බර් 1910 – 28 පෙබරවාරි 2006) ඇමරිකානු ජාතික ආර්ථික විද්‍යඥයෙකි, ෆෙඩරල් සංචිත පද්ධතියයෙහි පාලක මණ්ඩලයෙහි සාමාජිකයෙක්, ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව  හී පළමු අධිපතියාණන්ද වේ. එමෙන්ම එක්ස්ටර් පිරමීඩයේ  නිර්මාතෘවරයාණෝද වේ.

දිවිගමනේ තතු 

වර්ෂ 1990 දී උපත ලද මෙතුමා වුසටර් විශ්වවිද්‍යලයෙන් තම ප්‍රථම උපාධිය ලබාගන්නා ලදී (1928–1932). වර්ෂ දී 1939 නීතිය හා  සාමය පිළිබඳ ෆ්ලිචර් අධ්‍යයන ආයතනයට ඇතුලත් වුනු හෙතෙම, හර්වඩ් විශ්ව විද්‍යාලයට ඇතුල්ව ආර්ථික විද්‍යාව පිළිබඳව අධ්‍යයනයක නිරත වූ එතුමා ආර්ථික අවපාතය පිළිබඳ හා ඒ පිළිබඳවූ හේතුසාධක පිළිබඳව තම විශේෂ අවධානය යොමුකරන ලදී. 

දෙවන ලෝක යුධ සමයෙන් පසු, මෙතුමා ෆෙඩරල් සංචිත පද්ධතියට ආර්ථිකඥයකු වශයෙන් එක්විය.  වර්ෂ 1948 දී පළමුව පිලීපීනයේත් ඉන්පසු ශ්‍රි ලංකාවේත් මූල්‍ය කටයුතු පිළිබඳ ලේඛම් හට උපදේශකවරයෙකු ලෙසත් සේවය කරන ලදී. 

වර්ෂ 1950 සිට 1953, සර් ජෝන් එක්ස්ටර් ලංකා මහ බැංකුව හී (දැන් ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව) නියාමක අධිපතීන් ලෙස පත් කරන ලදී.
. වර්ෂ 1953 දී, එතුමා අන්තර්ජාතික ප්‍රතිසංස්කරණ හා සංවර්ධන බැංකුවෙහි මැදපෙරදිග කාර්යාංශයෙහි අධිපතතීන් ලෙස තෝරා පත්කරගන්නා ලදී.වර්ෂ 1954 දී, නිව්යෝර්ක්හී ෆෙඩරල් සංචිත පද්ධතිය අන්තර්ජාතික බැංකු මහඟු ලෝහ සංකාර්යයන්හී උපසභාපති ලෙස පත්කරන ලදී . 

ජෝන් එක්ස්ටර් වර්ෂ 1959 දී නිව්යෝර්ක්හී ෆෙඩරල් සංචිත පද්ධතියෙන් ඉවත්ව ප්‍රථම ජාතික පුරවර බැංකුව සමඟ එහි උපඅධිපතතීන් ලෙස එක්විය,එවකට මෙය ලොව දෙවන විශාලතම බැංකුව විය. ඉන් ඉක්බිතිව එතුමාව ජ්‍යෙෂ්ඨ උපඅධිපතතීන් ලෙස උසස් කරන ලදී.  මෙහිදී අන්තර්ජාතික මූල්‍ය උපදේශකයකු ලෙස එතුමන්ගේ වගකීම වූයේ, බැංකුවෙහි අන්තර්ජාතික බැංකු මණ්ඩලය හා විදේශීය රටවල මධ්‍යම බැංකු හා රාජ්‍ය අංශය සමඟ සබඳකම් පවත්වාගෙන යෑමයි. වර්ෂ 1972 දී එතුමා විශ්‍රාම ලැබූ අතර අනතුරුව පෞද්ගලික උපදේශකයකු ලෙස කටයුතු ආරම්භ කරන ලදී.

ජෝන් එක්ස්ටර් විදේශීය සඳබතා පිළිබඳව සභාවෙහි මූල්‍ය පර්යේෂණ හා අධ්‍යයන කමිටුවෙහි සාමාජිකත්වය දරනු ලැබීය.

එක්ස්ටර් පිරමීඩය 

සර් ජෝන් එක්ස්ටර් එක්ස්ටර් පිරමීඩයේ නිර්මාතෘවරයාණෝද වේ (මෙය එක්ස්ටර්ගේ' රත්රන් පිරමීඞය හා එක්ස්ටර්ගේ' අපවර්තිත පිරමීඞය යන නම් වලින්ද හඳුන්වනු ලැබේ.) මෙය සංවිධානයක වත්කම් හා අවදාම පිළිබඳ දෘෂ්ටි කල්පනය සඳහා යොදා ගනුලබයි. එක්ස්ටර්ගේ යෙදුම අනුව රත්තරන් ආයෝජකයක් ලෙස ඉතා විශ්වාසී වටිනාකමක් ලබාදෙන අතර එයට වඞා ඉහළ වටිනාකමින් යුතු වත්කම් වලින් ඉහල අවදානමක් උද්ගතකරයි.

විමර්ශන මූලාශ්‍රය
කොල්ලුපිටිය



කොල්ලුපිටිය
කොල්ලුපිටිය යනු කොළඹ නගරය  තුළ පිහිටා ඇති උප නගරයකි. කොල්ලුපිටිය නගරයට එම නම ලැබුනේ මහනුවර අවසන් වරට පාලනය කල රජතුමා සිංහාසනයෙන් පහ කිරීමට අසාර්ථක උත්සහයක් දැරූ මහනුවර සිටි ප්‍රධානියකු ගෙනි. බ්‍රිතාන්‍ය හා ලන්දේසි පාලන සම වලදී කොල්ලුපිටිය ප්‍රදේශය තුළ මද්‍යාගාරයක් පවත්වාගෙන යනු ලබුනු අතර එහිදී පොල් පැණි මද්‍යසාර බවට පරිවර්තනය කිරීම සිදුකරනු ලැබිණ.
වර්තමානය වන විටදී මෙම ප්‍රදේශය සමාජයේ උසස් පැලැන්තිය අරමුණු කරගත් සාප්පු සංකීර්ණ වලින් සමන්විත වාණිජ උප නගරයක් බවට පත්ව ඇත. ඒ අතරම සමහර තානාපති කාර්යාල පිහිටා අත්තේද කොල්ලුපිටිය නගරාසන්නවය. මීට අමතරව මහනුග උද්‍යානය නමින් ප්‍රකට  පුද්ගලික පටුමග පිහිටා තිබෙන්නේද කොල්ලුපිටිය ප්‍රදේශයෙහිය.

ජන සංයුතිය
කොල්ලුපිටිය යනු බහු ආගමිකයින් සහ බහු ජාතික වැසියන් වාසය කරන ප්‍රදේශයකි. මෙම ප්‍රදේශය තුළ වැඩි වශයෙන් වාසය කරන්නේ සිංහල ජතිකයින්ය. මීට අමතරව දමිළ ජාතිකයින්, බර්ගර් ජාතිකයින්, අරාබි ජාතිකයින්ගෙන් පැවත එන්නන් මෙන්ම අනෙකුත් ජාතිකයින්ද සුලු වශයෙන් වාසය කරයි.

ප්‍රදෙශයේ ක්‍රියාත්මක වන පාසල්
 ශාන්ත තොමස් ප්‍රාථමික විදුහල
බිශොප්ස් විදුහල
මෙතෝදිස්ත විදුහල

මූලාශ්‍ර

ශ්‍රී ලංකාවේ නගර සහ ගම්මාන
ශ්‍රී ලංකාවේ බස්නාහිර පළාතේ ජනාකීර්ණ ප්‍රදේශ
ගුප්ත කේතනය

60456272

හැදින්වීම

ගුප්ත කේතකරණයේ( cryptography),ගුප්ත කේතනය(encryption) කියලා හදුන්වන්නේ අපිට වැදගත් වන තොරතුරු( plaintext කියනවා) ඇල්ගොරිතම( algorithm) භාවිතා කරමින් කිසිවකුට ,විශේෂ දැනුම එහෙමත් නැත්නම් ගුප්ත කේතනයට අදාල යතුර ( key) හිමි පුද්ගලයන්ට හැර වෙනත් කිසිවකුට කියවන්න බැරිවිදියට පරිවර්ථනය කිරීමයි. මේ ක්‍රියාවලියට ලක්වුණු තොරතුරු අපි cipher text ලෙස හදුන්වනවා. මේ ආකාරයටම මෙම ක්‍රියාවලියේ ප්‍රතිලෝම ක්‍රියා වලිය අපි හදුන්වනවා ගුප්ත ප්‍රතිකේතනය (Decryption) කියලා එමගින් අපිට පුලුවන් ගුප්ත කේතනය කරපු තොරතුරු නැවත කියවීමට හැකි තත්වයට පත් කරගන්න.බොහෝ විට අතීතයේ යුධමය කටයුතු වලදි සහ රාජතාන්ත්‍රික කටයුතු වලදි  තම සන්නිවේදන කටයුතු රහසිගතව සිදු කිරීමට මෙම ගුප්ත කේතනය බහුලව භාවිතා වු අතර එහෙත් වර්ථමානයේ බොහෝවිට සාමාන්‍ය ජනතාවගේ තොරතුරු ආරාක්ෂා කිරීම සදහා මෙම ගුප්ත කේතනය භාවිතා  කරනවා.උදාහරනයක් ලෙස පරිගණක ආරක්ෂණ ආයතනය ( Computer Security Institute)2007වාර්ථා වලට අනුව 71% ආයතන තම තොරතුරු හුවමාරු කිරීම සදහා මෙම ගුප්ත කේතනය භාවිතා කරලා තියනවා සහ 53% අයතන තොරතුරු  ගබඩා කිරීම සදහා මෙම ගුප්ත කේතනය භාවිතා කරයි. තවද පරිගණක සහ දත්ත සුරැකුම උපාංග තුල තොරතුරු ආරක්ෂකාරීව ගබඩා කිරීමට අපිට මෙම ක්‍රමය යොදාගන්න පුලුවන්.වර්තමාන වාර්ථාවලට අනුව ගණුදෙනු කරුවන්ගේ පුද්ගලික වාර්ථා වැනි රහසිගත වාර්ථා විශාල වශයෙන් තම පරිගණක මගින් හෝ දත්ත ගබඩා තුලින් සොරා ගැනීම් සිදුවී ඇති අතර ගුප්ත කේතනය මගින් මෙවැනි උවදුරු වලින් සිදුවිය හැකි හානිය එවැනි උවදුරු භෞතිකව වැලැක්විය නොහැකි අවස්තා වල වුවත් අවම කරගත හැක. 

තවඩුරටත් මෙම ගුප්ත කේතනය තොරතුරු සංක්‍රමණයෙදී තොරතුරු  ආරාක්ෂා  කිරීම සදහා යොදා ගන්නවා.උදාහරණ ලෙස  අන්තර්ජාලය,  ජංගම දුරකථන,  රැහැන් රහිත පද්ධති,සහ බැංකු  ATM යන්ත්‍ර තුල තොරතුරු සංක්‍රමණ  ගත හැක.මෙහිදීත් තොරතුරු සංක්‍රමණය වීමෙදී අතරමැදදී සොරා ගැනීම් මගින් සිදුවිය හැකි බලපෑම කිරීම ගුප්ත කේතනය  මගින් අවම කරගත හැක. .

මේවත් බලන්න

 Cryptography
 Cold boot attack
 Cyberspace Electronic Security Act (in the US)
 Encryption software

 Cipher
 Key management
 Key
 Famous ciphertexts
 Rip van Winkle cipher
 Strong secrecy

 Disk encryption
 Secure USB drive
 Secure Network Communications
 Security and Freedom Through Encryption Act

සටහන්

යොමුව
 Helen Fouché Gaines, “Cryptanalysis”, 1939, Dover. ISBN 0-486-20097-3
 David Kahn, The Codebreakers - The Story of Secret Writing (ISBN 0-684-83130-9) (1967)
 Abraham Sinkov, Elementary Cryptanalysis: A Mathematical Approach, Mathematical Association of America, 1966. ISBN 0-88385-622-0

බාහිර වෙබ් අඩ්වි

http://www.enterprisenetworkingplanet.com/_featured/article.php/3792771/PGPs-Universal-Server-Provides-Unobtrusive-Encryption.htm
SecurityDocs Resource for encryption whitepapers
A guide to encryption for beginners
Accumulative archive of various cryptography mailing lists. Includes Cryptography list at metzdowd and SecurityFocus Crypto list.

Cryptography
පනා

පනා (ඒක වචනය: පනාව) හිසකෙස් කෙස් අවැසි පරිදි පිහිටුව ගනීමට සහ පිරිසිදු කිරිමට යොද ගන්න උපකරන වර්ගයකි. අවුරුදු 5000 පමන පෑරණි පර්සියානු භන්ඩ අතර පනා සොයාගැනිමට පුරාවිද්‍යාඥවරුන් සමත්වී අත.

විස්තරය 
පනා  ද්‍රව්‍ය බොහොමයකින් සාදා ගත ඇති අතර වැඩිපුරම සාදා අත්තේ ලීයෙන් සහ ප්ලස්ටික් වලින්ය.ඇත් දල සහ කැස්බෑ ලෙලි වලින් සෑදු පනාවන් කාලයකදි ප්‍රසිද්දව පැවති අතර සත්ව හින්සනය නිසාවෙන් භාවිතය අඩුවිය.දැව වලින් සදනු ලබන පනාවන් බොක්ස් දැව වලින් සඩ ඇති අතර චෙරි දැව සහ අනෙකුත් දැව යොදා ගනු ලැබේ.තත්වය ඉහල ලී පනාවන් අතින් සැදු සහ නිමකර පනාවන්ය.

කොන්ඩ පනාව සාමන්‍යන් විශාල පනාවක් වේ.සාමන්‍යන් කොන්ඩ පනාව කොන්ඩය සකසීමට හා ලස්සන කරගැනීමට යොදා ගනි.

භාවිතය 

පනාව බොහෝ කර්යයන් සදහා යොදා ගනු ලැබේ.දිගු කෙස් වල ආරක්ෂාව සහ කෙලින් තබා ගැනීමට,කෙස් කලබ ලස්සන කිරීමට,ආභරනයක් ලෙස,කෙස් වෙන්කර ගනීමටඩෙඩ්ලොක් හො හිස මත තොප්පිය රදවා ගනීමටකිප්පා යොද ගෙන ඇත.ස්පාක්ගයේ මන්තිල්ලයෙහි පයීනීතා විශාල අලන්කාරවත් අභරනයක් ලෙස රදව ඇත.

කර්මාන්තයන්හිදී පුලුන් වලින් ඇට හා අෙනකුත් කැබලි ඉවත් කර ගැනීමටද පනාව භාවිතා කරය්.කාර්මික විප්ලවයහිදී ප්‍රසිද්ධ වූ ඇට අරින යන්ත්‍රය සාදා අත්ෙතද පනාෙවහි හැසිරීම අධ්යනය කිරීෙමන්ය.පනාව කඩදාසියක් මත වර්ණ හැසිරවීමටද ෙයාදා ගත හැක. 

රහස් පරීක්ෂණ හා අපරාධ පරීක්ෂණ වලදී ජීවත්ව සිටින ෙහා් මියගිය අයෙගා්් පනාවන් භාවිතෙයන් ඔවුන්ෙග් අනන්‍යතාව,ෙසෞඛ්‍යය හා විෂ රසායන විද්‍යාව ෙසායා ගත හැක

සංගීතය සැපයීම 
ගසක කොළයක් හෝ කඩදාසි කැබල්ලක් පනාවෙහි එක පැත්තකින්ද, අනිත් පැත්තෙන් කටින් කුඩා හඩක් නිකුත් කිරීමෙන්ද සංඛ්‍යාතය ඉතා ඉහළ නැංවිය හැක.එමෙන්ම එයින් නිකුත් වන තරන්ග මාලාවෙහි හඩෙහි උස් පහත් බව හ ඩ්වනි ගුනය මුකයේ කුහරය මගින් වෙනස් කරගත හැක.

කසූ යන සන්ගීත භන්ඩයටත්,ලැමලොපොන් යන සන්ගීත භන්ඩයටත් සමාන හඩක් නිකුත් කිරීමට පනාවට හැක.පනාවෙ දති වල ප්‍රසන්වාද ගුණයෙන් යුක්ත වන්නෙ එහි අති දැති වල අනන්‍ය ප්‍රමනයත් එහි හැඩයත් නිපදවා ඇති ද්‍රව්‍යත් සමගය.පනාවේ ඇති එකිනෙකට සමාන නැති දති වලින් එකිනෙකට වෙනස් නාද නිකුත් කරයි,මෙය පසු කලයෙදි තම්බ් පියනො සහ සන්ගීත පෙට්ටියට යොදගෙන ඇත.

අප්‍රිකා පනාව 

ෙමහි ඈති වුන දැතිි වලින් යුක්ත වේ. කැරලි ගසුන කොන්ඩ වලට භාවිත කරය්.1970දී මෙය හිස ආභරණයක් ලෙසද භවිත කර ඇත.

උකුණු පනාව 

"උකුණු පනාව" හා "ලේඩි පනාව" විේෂශෙයන් මහේක්ෂ පරෙපාෂිතයන් ඉවත් කිරීමට හා ඉන් ඇතිවන හානි වළක්වා ගැනීමට භාවිත කරය්.ලේඩ ඉවත් කිරීමට තරම් හීනි දැති ඇති පනාවකි. සමහර උපමා වලදී "හීනි පනාවක් වෙග" යන්න භවිත කරනේන ඉතා සූක්ෂම ෙලස වැඩක් කල විටය."හීනි දැති පනාව" පසු කාලීනව "හීනි පනාව" බවට ව්යවහාරයට ගැනුනි.

සනීපාරක්ෂාව 
එකම පනාව යොදා ගනීම පරපෝෂිත අසාද්මිකත ඇති කල හැක. එක පුද්ගලයෙක් භාවිතා කල පනාවක පරපෝෂිත බිත්තර රාශියක් හෝ සමහරවිට පරපෝෂිතයන් පවා සිටිය හැක.උකුණෝ, මැක්කෝ, කකුළුවෝ, කීඩෑවූ, දිලීර මින් කිහිපයකි

පනා භාවිතා කරන්නන් 
ජනගහනෙයන් පිරිමි 94%ත් වඩා වැඩියෙන් හා ගැහණු 98%ත් වැඩියෙන් දියුනු රටවල පනා භාවිත කරති. . 
ඉතිර ජනගහනෙයන්ි පනා භවිතා නොකරන්නන් බොහෝ විට තැරුණ කාලයෙදීම හිසෙකස් වැටීම, ෙකස් අවපැහැ වීම, හිස ෙකස් තඹ වීම වැනි ෙද්වල් වලට මුහුණ පාය්..

පින්තූර

References

External links 

 H Morewitz (2008), "A Brief History of Lice Combs", Nuvoforheadlice.com
 TheOriginOf.com, (n.d.), "The Origin of Combs" 

Early musical instruments
Hairdressing
Toiletry
ශ්‍රී ලංකාවේ පාසල් ලැයිස්තුව

ශ්‍රී ලංකාවෙි  කැගල්ල දිස්තුික්කය තුල පාසල් ලංකාවේ ප්‍රධාන වශයෙන් පාසල් වර්ග තුනකි. එනම්, රජයේ පාසල්  

, අර්ධ රජයේ පාසල් සහ පෞද්ගලික පාසල් ය. මෙයින් සියළුම පාසල් පාහේ සපයනු ලබන්නේ ප්‍රාථමික සහ ද්විතීක අ‍ධ්‍යාපනයයි.

රජයේ/අර්ධ රජයේ පාසල්

නිදහස් අධ්‍යාපනය සංකල්පය යටතේ රජයේ පාසල් වල අධ්‍යාපනය ලබාදීමට ගාස්තු අය නොකරනු ලැබේ. අර්ධ රජයේ පාසල් වල ගුරුවරුන්ට රජයෙන් වැටුප් ගෙවන අතර, එමනිසා අනෙකුත් නඩත්තු කටයුතු සඳහා පමණක් අය කෙරේ. රජයේ පාසල් ජාතික පාසල් සහ පළාත්බද පාසල් ලෙස ප්‍රධාන කොටස් දෙකකි. මධ්‍යම රජයට අයත්වු අධ්‍යාපන අමාත්‍යංශය විසින් මුලදී පාලනය කරනු ලැබූ බහුතර පාසල් සංඛ්‍යාවක් දේශීය විෂය මාලාවට අයත් භාෂාවන් වූ සිංහල, දෙමළ ද සුළු ප්‍රමාණයක් ඉංග්‍රීසි පාසල්ද ක්‍රියාත්මක වු අතර පසුව එය පාලනය කරනු ලැබුවේ පළාත් සභාව විසිනි.

රජයේ නොවන පාසල්
රජයේ නොවන පාසල් පෞද්ගලික පාසල් සහ ජාත්‍යන්තර පාසල් ලෙස ප්‍රධාන කොටස් දෙකකි. පෞද්ගලික පාසල් රජය විසින් සෘජුවම පාලනය කරනු නොලැබුවත් සිංහල, දෙමළ, සහ ඉංග්‍රීසි යන භාෂාවන්ට අදාලව අධ්‍යාපන අමාත්‍යංශය විසින් සකස් කරනු ලබන නීති රෙගුලාසි අනුව ක්‍රියාත්මක වේ. ජාත්‍යන්තර පාසල් ලෙස හදුන්වන්නේ ප්‍රාථමික භාෂාව හැටියට ඉංග්‍රීසි භාෂාව භාවිතා කරන අතරම විදේශීය ඉගෙනුම් පටිපාටිය අනුමනය කරන පාසල් ය. ඉන් ඉතා කුඩා ප්‍රමාණයක් ජාත්‍යන්තර නොවන පාසල් දේශීය හා විදේශීය ඉගෙනුම් පටි පටිය අනුගමනය කරනු ලැබේ. මෙම විශේෂ ලක්ෂණය නම් පෞද්ගලික පාසල් අධ්‍යපන අමාත්‍යංශයේ නීති රෙගුලාසි ක්‍රියාත්මක කිරීමට අකමැති විමයි. ජාත්‍යන්තර පාසල් සහ වෙනත් ජාත්‍යන්තර නොවන පාසල් ලැයිස්තු ගතකර ඇතතේ අ‍ධ්‍යාපන අමාත්‍යංශය යටතේ නොව ආයෝජන මණ්ඩලය යටතේය. ශ්‍රී ලංකාවේ විද්‍යාලය(පාසල්) තෘතීක අධ්‍යාපන ආයතන නොවන නමුත් ප්‍රාථමික හා ද්විතික අධ්‍යාපන ආයතන වේ. සියළුම ප්‍රභූ පාසල් පාහේ යටත් විජිත සමයේ පිහිටවු ඒවා වන අතර අනෙක් පාසල් එයින් පසු වර්ෂ වල පිහිටවන ලද පාසල්ය.

මේවාද බලන්න 
 ශ්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යාපනය
 ශ්‍රී ලංකාවේ නිදහස් අධ්‍යාපනය 
 ශ්‍රි ලංකාවේ පාසල් ලැයිස්තුව
 ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික පාසල් ලැයිස්තුව
 ශ්‍රී ලංකාවේ පළාත් පාසල් ලැයිස්තුව
 ශ්‍රී ලංකාවේ රජයේ පාසැල් ලැයිස්තුව

අධ්‍යාපන ආයතන - ශ්‍රී ලංකා
පාසල් - ශ්‍රී ලංකා
අකාරාදී පිලිවෙලට සැකසිය යුතු ලැයිස්තු
චාරිකාව

චාරිකාව යනු,  භූගෝලීය ලෙසින්  සාපේක්ෂ වශයෙන් දුරස්තර ලෙසින් වන පිහිටුම් අතර ජනයා ගමනය වීම වන අතර, දෙපය, පාපැදිය, මෝටර් රථය, දුම්රිය, බෝට්ටුව, ගුවන් යානය හෝ, වෙනත් ක්‍රම භාවිතයෙන් හෝ ගමනෙහි යෙදීම විය හැකි අතර, මාර්ගෝපකරණ සහිතව හෝ නොමැතිව හෝ මෙන්ම, එක් පසකට ගමනක් හෝ වට ගමනක් හෝ විය හැකිය. අනුයාත ගමන්කිරීම් අතර කෙටි රැඳී සිටීම්ද චාරිකාවකට අයත් විය හැකිය.

අරමුන සහ පෙළඹවීම 

විශ්‍රාන්තිය, දේශාටනය හෝ  නිවාඩුව ගතකිරීම, පර්යේෂණ ගමනතොරතුරු රැස් කිරීම සඳහා, ජනතාව හමුවීම සඳහා නිවාඩු ගතකිරීම, අසරණසරණය සඳහා ස්වෙච්ඡා ගමනය, වෙනත් තැනක ජීවිතය ඇරඹුමට සංක්‍රමණය, ආගමික වන්දනා ගමන් සහ මෙහෙයුම් ගමන්, ව්‍යාපාරික ගමන්කිරීම, වෙළෙඳාම, මගියෙකු ලෙසින් ගමනය සහ, සෞඛ්‍ය පහසුකම් ලබා ගැනුමට  හෝ  යුද්ධයෙන් පලායෑම හෝ චාරිකාවෙන් වින්දනයක් ලැබීම වැනි අනෙකුත් හේතූන්, චාරිකාවෙහි අරමුණු අතර විය හැක. පාගමන හෝ පාපැදි පැදීම වැනි මිනිස්-ජවයෙන් වන ප්‍රවාහණය හෝ, පොදු ප්‍රවාහණය, මෝටර් රථ, දුම්රියන් සහ  ගුවන් යානා වැනි වාහන උපකාරයෙන් හෝ, චාරිකාවන් සිදු විය හැක.

විනෝදය, විශ්‍රාන්තිය, සොයාගැනීම සහ ගවේෂණය, අනෙකුත් සංස්කෘතීන් දැන හඳුනා ගැනීම සහ අන්තර්පුද්ගල සම්බන්ධතාවයන් ගොඩනැගීමට පුද්ගලික කාලය වැයකිරීම වැනි දේවල් චාරිකාවන් සඳහා පෙළඹවීම් විය හැක. චාරිකාවන්හී විස්තාරය අනුව ඒවා, දේශීය, ප්‍රාදේශීය, ජාතික (ස්වදේශීය) හෝ අන්තර්ජාතික විය හැක. සමහරක් රටවල, දේශීය නොවන අභ්‍යන්තර චාරිකා සඳහා අභ්‍යන්තර ගමන් බලපත්‍රයක් අවශ්‍ය වෙන අතර, ජාත්‍යන්තර චාරිකා සඳහා ගමන් බලපත්‍රයක් සහ වීසා පතක් අවශ්‍ය වෙයි. මෙම ගමනක්, පුද්ගලයෙකු එක් තැනක සිට අනෙක් තැනකට ගොස් යළි පැමිණීමක් වන වට ගමනක කොටසක් විය හැකිය.

චාරිකා සුරක්ෂිත භාවය 

බලධාරින් තරයේ කියා සිටින්නේ චාරිකා සුරක්ෂිත භාවය සහතික කිරීම සඳහා පූර්වෝපායය ගැනීමෙහි වැදගත් කමයි.  පිටරට චාරිකාවෙහි යෙදෙන විට, සුරක්ෂිත සහ අමිහිරි-සිදුවීම්-රහිත ගමනක් අත්විඳීමට බොහෝවිට වාසනාව සැලසෙන මුත්, අපහසුතාවයන්ට, අපරාධයන්ට සහ ප්‍රචණ්ඩතාවයට චාරිකාවේ යෙදෙනවුන් ගොදුරු විය හැකිය.

චාරිකාවෙහි යෙදිය හැකි විවිධ ආකාරයන්හී සුරක්ෂිත භවය සංසන්දනය කිරීමට භාවිතා කල හැකි ප්‍රධාන සංඛ්‍යානයන් තුනක් ඇත (ඔක්තොම්බර් 2000 දී සිදුකෙරුණු ඩීඊටීආර් සමීක්ෂණය මත පදනම්ව):

ආශ්‍රිත

 
සංචාරක ව්‍යාපාරය
සංචාරක ක්‍රියාකාරකම්
ප්‍රවාහණ සංස්කෘතිය
නා

' නා' ගස ශ්‍රී ලංකාවට ආවේණික නිවර්තන වෘක්ෂයකි. ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික වෘක්ෂය ද මෙය වෙයි. 

මෙම ශාඛයේ දැව ඉතා දැඩි ස්වභාවයක් ගන්නා බැවින් ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් "අයන් වුඩ්" ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ.  සෙවණ සදන විසල් අතු පතරින් සහ සුවඳවත් මලින් ද යුක්ත මෙම ශාකය නිවර්තන දේශගුණ කලාපවල සරුවට වැඩේ. ශ්‍රී ලංකාවට ආවේණික වුව ද ඇසෑම්, දකුණු නේපාලය, ඉන්දු චීනය සහ මැලේ අර්ධද්වීපය වැනි ප්‍රදේශවල ද වගා කරනු ලැබේ.

අඩි 100 ක් පමණ උසට වැඩෙන නා ගසේ කඳේ පාදම බොහෝ විට රුකුල්වලින් යුක්ත වන අතර කඳේ විශ්කම්භය මීටර් 2 ක් පමණ වේ. ශ්‍රී ලංකාවේ මුහුදු මට්ටමේ සිට මීටර 1500 ක උසක් දක්වා වූ තෙත් කලාපයේ බහුලව පවතී. 7 - 10 cm පමණ දිගින් යුතු සරළ, පටු සහ දිගටි ශාක පත්‍ර  තද කොල පැහැති වන අතර පත්‍රයේ යටි පැත්ත සුදු පැහැතිය. අලුතන් මතු වන දළු, රතු පැහැති හෝ කහ පැහැයට හුරු රෝස පැහැති වන අතර එල්ලා වැටෙන ස්වභාවයක් දරයි. මලක විශ්කම්භය සෙන්ටිමිටර් 4 - 7.5 පමණ වන අතර පෙති 4 කින් යුතු සුදු පැහැති මල මැද කහ පැහැති රේණු විශාල ප්‍රමාණයක් වෙයි.

හෙක්ටයාර 96 (අක්කර 238) ක භූමි භාගයක් පුරා පැතිර පවතින ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික නාමල් උයන, මුළුමනින් ම පාහේ සමන්විත වන්නේ නා ගසිනි. පුරාවෘත්තයන්ට අනුව, හතරවන දප්පුල රජතුමාගේ කාල පරිච්ඡයේදී (ක්‍රි.ව. 8 වැනි සියවස) නාමල් උයන නිර්මාණය කරන ලද බවත්, අද පවතින නා ගස් පැවෙතෙන්නේ එදා තිබූ ගස්වල අතු රිකිලි වලින් බවත් විශ්වාස කෙරේ. එම නිසා, මිනිසා විසින් නිර්මාණය කරන ලද ශ්‍රි ලංකාවේ පැරණිතම වනාන්තරය ලෙස මෙම වනාන්තරය සලකනු ලැබේ. උද්භිද විද්වතුන්ගේ මතය වන්නේ, වියලි කලාපය තුළ පිහිටි, තෙත් කලාපීය ශාක ගහණයක් පවතින එකම නා වනය මෙය බවයි.

භාවිත 
 නා දැව ඉතා බර, දැඩි සහ ශක්තිමත්ය. එහි බර ඝන අඩියට රාත්තල් 72 වන අතර ඝනත්වය 1.12 ටොන්/මිටර් 3 වේ. තද අදුරු රතු පැහැතිය. ඉරුම් යන්ත්‍ර යොදා ගෙන ඉරා ගත හැකි මෙම දැව, රේල් පීලිවලට සහ ශක්තිමත් දැව වශෙයන් යොදා ගනී.
.
 ශාකයෙන් වැගිරෙන ලාටු (දුම්මල) තරමක් විෂ සහිත නමුත් නා ගස ඖෂධීය වටිනාකමින් යුක්ත ය. මල් කහට සහිත ය. වේදනා නශක, ජීරක, මල බද්දය, බඩේ අමරුව, හතිය තත්වයට, උණ, වමනය සහ ලිංගික බෙලහීනකමට හොඳ ඖෂධයකි. බීජ වලින් ගනු ලබන තෙල් සමේ රෝග සුව කිරිම සඳහා යොදා ගැනේ.වියළුණු මල් අර්ශස් වලට සහ පාචනයට භාවිතා කරයි. නා ගසෙහි වර්ණ විනිවිද යන්නාක් සේ කාවදින බැවින් වර්ණ ගැන්වීම් සඳහා යොදාගනී.

බාහිර සබැඳුම්
 Sriracha College: මෙසුවා ෆෙරියා
 Himalaya Health Care: 'මෙසුවා ෆෙරියා'' factsheet

ජාතික සංකේත - ශ්‍රි ලංකා
ගස් - ශ්‍රී ලංකා
මෙසුවෆ්
ගලුගුඩුවා

ගලුගුඩුවා හෙවත් කහ කොණ්ඩයා ශ්‍රී ලංකාවට ආවේණික, කදුකර ප්‍රදේශ නිවාස කොට ගෙන බෝ කිරීම සිදු කරන කුරුල්ලෙකි.

විවිධ නාම
 
"Pycnonotus penicillatus' යන විද්‍යාත්මක නාමයෙන් හැඳින්වේග
මෑතක සිට Yellow-eared bulbul යන ඉංග්‍රීසි නාමය ඍජුව පරිවර්තනය කර කහ කන් කොණ්ඩයා''' ලෙසද යෙදේ.

වර්ගීකරණය
කාක ගණයට (passerine) අයත් පවුලේ කොන්ඩ කුරුලු  (bulbul)) සාමාජිකයෙකි. 

කහ කන් කොණ්ඩයා කුඩා වන ලැහැබවල් හෝ ගොවිපොලවල් ආශ්‍රිත කුඩා කැලෑ සිය වාසස්ථාන ලෙස තෝරා ගන්නා අතර, හෝර්ටන් තැන්න, නුවර එළියේ වික්ටෝරියා උද්‍යානය යන ස්ථාන වල බහුලව දකින්නට ලැබේ. මොවුන් කුඩා පඳුරු මත කූඩු තනන අතර සාමාන්‍යයෙන් එක් වරකදී  බිත්තර දෙකක් දමයි.

මෙම පක්ෂියා දිගින් සෙන්ටිමීටර 20 (අඟල් 7) පමණ වන අතර දිගු පෙඳයකට ද හිමිකම් කියයි. මොවුන්ගේ ශරීරයේ උඩු කොටස අඳුරු කොළ පැහැයකින් ද යටි කොටස කහ පැහැයකින් ද යුතු වේ. හිසේ පිහිටන කොණ්ඩය වැනි කොටස අළු පැහැති මෙම පක්ෂියාගේ  ඇසට යටින් පිහිටන කහ පැහැති පැල්ලම සහ හිස දෙපස ඇති කහ පැහති පිහාටු රොද දෙක සුවිශේෂී ලක්ෂණ වේ. තවද දෑස් වලට ඉදිරියෙන් සුදු පැහති පිහාටු රොදක් ඇති මොවුන්ගේ ගෙල ප්‍රදේශයද සුදු පැහයෙන් යුක්ත වේ.

මොවුන්ට කහ කන් කොණ්ඩයා යන නම ලැබී ඇත්තේ හිස දෙපස කන් දෙකක් ආකාරයෙන් පිහිටි ඉහත සඳහන් කල කහ පැහැති සියුම් පිහාටු රොදයන් නිසාවෙනි.

ගැහැනු සහ පිරිමි සතුන් දෙවර්ගයම පෙනුමෙන් සමාන වූවත් පැටවුන් තරමක් අඩු පැහැයක් ගනී. ගැහැනු සතුන් ආකර්ශණය කර ගැනීම සඳහා පිරිමි සතුන් අතර ඇති වන සටන් බොහෝවිට කොට්ටොරුවෙකු පරිද්දෙන් ඉහල පහල පැද්දීමක් නැතහොත් උඩපැනීමක් ආකර ගනී.

කහ කන් කොණ්ඩයා ආහර වශයෙන් ගනු ලබන්නේ පළතුරු සහ කෘමි සතුන්ය.

සමාජයීය වැදගත්කම

මෙකල ශ්‍රී ලංකාවේ භාවිතා වන රුපියල් දහයේ මුද්දරය සඳහා  මෙම අලංකාර පක්ෂියාගේ රුව යොදා ගෙන තිබේ. ,

මූලාශ්‍ර

වැඩිදුර කියවීම
  Database entry includes a brief justification of why this species is near threatened
 Birds of India'' by Grimmett, Inskipp and Inskipp, ISBN 0-691-04910-6

ආශ්‍රිත ලිපි
 ශ්‍රී ලංකාවේ කුරුළු නාමාවලිය

කුරුල්ලෝ
Pycnonotus
කුරුල්ලෝ
ශ්‍රී ලංකාවේ කුරුල්ලෝ
ශ්‍රී ලංකා‍වට පමණක් ආවේණික කුරුල්ලෝ
තොරතුරු හා සන්නිවේදන තාක්ෂණය පිළිබඳ උපාධි පාඨමාලාව



කොළඹ විශ්ව විද්‍යාලයීය පරිගණක අධ්‍යයනායතනයේ තොරතුරු හා සන්නිවේදන තාක්ෂණය පිළිබඳ උපාධි පාඨමාලාව (BICT) 

විශ්ව විද්‍යාලයීය පරිගණක අධ්‍යයනායතනය මගින් ලබාදෙනු ලබන උපධි පාඨමාලා අතරින් එක් වැදගත් පාඨමාලාවක් ලෙස තොරතුරු හා සන්නිවේදන තාක්ෂණය පිළිබඳ උපාධි පාඨමාලාව (Bachelor of Information and Communication Technology) හදුන්වා දිය හැකිය. මෙම පාඨමාලාව සදහා සිසුන් තොරාගනු ලබන්නෙ අ.පො.ස උසස් පෙළ විභාග ප්‍රථිපල මත පදනම් වූ Z අගයට අනුකූලවය. පාඨමාලාව සදහා කඩයිම් Z අගයවිශ්ව විද්‍යාල ප්‍රතිපදන කොමිසන් සභාව මගින් අදාල වසරේ  අ.පො.ස උසස් පෙළ විභාග ප්‍රථිපල මත නිකුත් කෙරේ. අ.පො.ස උසස් පෙළ විභාගය පහත විෂ්‍යය ධාරා යටතේ නිමකල සිසුන් මෙම පාඨමාලාව සදහා අයදුම්කිරීමට සුදුසුකම් ලබයි.

 විද්‍යා විෂය ධාරව (ගණිත හෝ ජීව විද්‍යා)
 වණිජ්‍යා විෂය ධාරව
 කලා විෂය ධාරව (අර්ථික විද්‍යාව ඇතුලත්ව)

පාඨමලාව සදහා අයදුම් කිරීමෙන් පසු අයදුම්කරුවන් කොළඹ විශ්ව විද්‍යාලයීය පරිගණක අධ්‍යයනායතනය මගින් පවත්වන තෝරගැනීමේ පරීක්ෂණයකට ඉදිරිපත්විය යුතුය. මෙයින් සමත්වන හා අවශ්‍ය කඩයිම් ලකුණු සපුරණ සිසුන් 80 දෙනෙකු වසරකට පාඨමාලාව සදහා තොරාගැනේ.
තොරතුරු හා සන්නිවේදන තාක්ෂණය පිළිබඳ උපාධි පාඨමාලාව තොරතුරු තාක්ෂණය,සන්නිවේදන තාක්ෂණය හා කලමනාකරණය යන විෂය ක්ෂේත්‍ර ආවරණය කරයි.
පාඨමාලාවේ සමාන්‍ය උපධිය වසර තුනකින් පිරිනමන අතර විශේෂ උපධිය සදහා වසර හතරක් සම්පුරණ කල යුතුය.
සතර අගති

පාලකයා කවර කරුණකදී වුව අන්තගාමී වනුයේනම් එHhjjjkවැනි රටක/රාජ්‍යයක සාධාරණය, යුක්තිය ඉෂ්ට නොවේ. අනිසා ජනතා සුබ සිද්ධිය උදෙසා පාලකයා සතර අගතියෙන් වැළැකිය යුතු බව  බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් දේශනා කලසේක.

සතර අගති
ඡන්දා දෝසා භයා මෝහා, යෝ ධම්මං අතිවත්තතී

නිහීයති තස්ස යසෝ කාල පක්ඛේව චන්දිමා

ඡන්දා දොසා භයා මොහා යො ධම්මං නාති වෘකති

ආපුරති තස්ස යසො සුක්ඛ පකෙඡව චන්දිමා

ජන්දය – යමෙකුට හෝ යමකට ඇති කැමැත්තෙන් අගතියට යෑම.

දෝස - යමෙක් හෝ යමක් සමග ඇති කරගන්නා ද්වේෂයෙන් අගතියට යෑම.

භය – යමෙකුට හෝ යමකට ඇති බියෙන් අගතියට යෑම.

මෝහ - මෝඩකමෙන් අගතියට යෑම.

සූත්‍ර පිටකයේ දීඝ නිකායේ සඳහන් යටකී පළමු ගාථාවෙන් ප්‍රකාශ වන්නේ මෙම කරුණු සතරින් යමෙක් අගතියට පත්ව කටයුතු කරන්නේ නම්, අව පක්‍ෂයේ චන්ද්‍රයා මෙන් ඔහුගේ යසස පිරිහෙන බව යි. එසේ අගතියට නොයන තැනැත්තාගේ යසස පුර පක්‍ෂයේ චන්ද්‍රයා මෙන් ක්‍රමයෙන් වර්ධනය වන බව දෙවැනි ගාථවෙන් අර්ථවත් වෙයි.
 ඡන්දය
 ද්වේශය
 භය
 මෝහය

ඡන්ද
මින් අදහස් වන්නේ යම් යම් දෑ ගැන ඇති පුද්ගල කැමැත්ත යි. ස්වතන්ත්‍රව ගන්නා තීරණ හා කළ යුතු නොකළ යුතු දෑ පිළිබඳ ගන්නා තීරණ මීට අදාල ය. එබැවින් පාලකයා යුක්තිය, සර්ව සාධාරණත්වය ඉටුවන පරිදි නිවැරැදි තීරණ ගැනීම අගතියෙන් වෙන් වීමෙකි.

ද්වේශය
යුතුකම්, සුදුසුකම් හා සාරධර්ම පිළිබඳ යථාවබෝධය නොමැතිව සමගිය හා සාමදානය පිටුදැක කටයුතු කිරීම ‍ද්වේශය යි. රටවැසියා හෝ නිලධාරීනට දඬුවම් කිරීම ඔවුනගේ අභිවෘඬිය උදෙසා ම සිදුකළ යුතුවේ. එසේ නොමැතිව පාලකයා දැඩි අන්තවාදී දූෂිත මනෝභාවයකින් හෙබි නම් හේ තුළ මධ්‍යස්ථ සිතුවිලි ඇති නොවේ. යහ පාලනයක් උදෙසා ද්වේශය පිටුදැකිය යුතුබව බුදුදහම අවධාරණය කරයි.

භය
මෙහිදී පාලකයා සෑමවිට ම මැති ඇමතීන්, සෙසු නිලධාරීන් හා ‍අන් පාලකයන් පිළිබඳ මහත් භීතියකින් පසුවීම භය නම් වේ. එහෙත් විශිෂ්ට චරිතයක් ඇති පාලකයා කිසිදු විටෙක බිය නොවේ. හෙතෙම බුද්ධිමත්ව ක්‍රියා කරයි. භය ඉස්මතු වනුයේ ආත්මාර්ථය නිසා ය. එබැවින් බියෙන් පෙලෙන පාලකයා ජනතාව ද නිලධාරීන් ද අයථා ලෙස පෙළීමට පත් කරන හෙයින් බුදුදහම භය අගතියක් ලෙස උගන්වයි.

මෝහය
මෝහය යනු මුළාව යි. රාජ්‍ය පාලනයේදී පාලකයාට තීක්‍ෂණ බුඬියක් තිබීම අත්‍යාවශ්‍ය ය. එබැවින් හේ මෝහය මුලිනුපුටා දැමිය යුතුය. එය සියළු වැරැදි ක්‍රියාවලට මුල්වන අකුසල මූලයක් හෙයින් එය අගතියක් ලෙස බුදුදහම උගන්වයි. පාලකයා බුඬිහීන, අඥාන මෝඩයකු නම් ඔහුට යහ පාලනයක් ගෙනයාම ඉතාමත් අපහසු ය. යුක්තිය, සාධාරණත්‍වය වටහා ගැනීමට පාලකයකු මුළාවෙන් තොරවිය යුතු ය. ඉන් අගතිගාමී නොවිය යුතු ය.

බුදු දහම