Suchinthana/si-wikipedia huggingface dataset:
භෘකුතේස්වර් ශිව දේවාලය

භෘකුතේස්වර් සිව දේවාලය පිහිටා ඇත්තේ ඉන්දියාවේ ඔඩිෂාවේ භුබනේස්වර් පැරණි නගරයේ යමේශ්වර පැට්නාවෙහි ය. තනි ව්‍යූහ පීඪ දෙවොලක් වන මෙහි කිසිදු පූර්ව ද්වාර මණ්ඩපයක් දක්නට නොලැබේ. ප්‍රදේශයේ ජනයාට අනුව, මෙම දේවාලය ගොඩනංවන ලද්දේ කේසරීවරුන් විසිනි.

පිහිටීම 
භෘකුතේස්වර දේවාලය පිහිටියේ භුබනේස්වර පැරණි නගරයේ යමේශ්වර් පැට්නාවෙහි ය. මෙය ලිංගරාජ් දේවාලයේ සිට යමේශ්වර දේවාලය වෙත දිවෙන මාර්ගයේ බධේයිබාන්ක් චෞක්හි දකුණු පස පිහිටා ඇත. මෙම දේවාලය තාලේස්වර දේවාලයට  බටහිරින් ද, යමේශ්වර දේවාලයට  වයඹ දිගින් ද, සහ බක්රේස්වර දේවාලයට  නැගෙනිහරින් ද පිහිටා ඇත. මෙම දෙවොල උතුරු දෙසට මුහුණලා පිහිටා ඇත. තනි ව්‍යූහයේ පීඪ දෙවොලක් වන මෙහි ඉදිරි ස්වාර මණ්ඩපයක් දක්නට නොලැබේ. මෙහි වන්දනයට ලක්වන ප්‍රධාන දෙවියා වන්නේ වෘත්තාකාර යෝනි පීඨයක් මත පිහිටි ශිව ලිංගයයි. මෙය ජීවමාන දේවාලයකි.

යුගය 
පසුකාලීන ක්‍රිව. 13වන සියවසට අයත් යැයි සැලකෙන මෙම දේවාලය ගංග රාජවංශ සමයේ ඉදිවන්නට ඇත.

ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය 
මෙහි දකුණු, නැගෙනහිර සහ බටහිර පැතිවලින් ප්‍රාකාරයකින් වටවී ඇත. උතුරු දෙසින් පුරාතන ළිඳක් දක්නට ලැබේ. බිම් සැලැස්ම අතින් මෙහි සමචතුරස්‍රාකාර විමානයක් දක්නට ලැබේ. උච්චත්වය සැලකූ විට විමාන පීඪ දෙවොලක් වන අතර එය මීටර 5.03ක උසින් යුක්ත ය. දේවාලයේ ඇති තුනට බෙදුණු බාදා නම් අංගය මීටර 2.03ක් උසැති ය. මෙහි ගාන්දි කොටස මීටර 3.00ක් උසින් යුත් අතර, එහි පසුපසට නෙරූ පේසා දක්නට ලැබේ. මෙහි මස්තකය ඇද වැටී ඇත. 

මෙහි උළුවහු කණු මීටර 1.70ක් උසින් යුක්ත වන අතර ඒවායේ පළල මීටර 0.70කි. මේවා චාම් ස්වභාවයක් ගනියි. මෙය ලැටරයිට් මාධ්‍යයෙන් නිර්මාණය කොට ඇති අතර වියළි පෙදරේරු ක්‍රම ශිල්පය අනුගමනය කොට ඇත. මෙහි කාලිංග ගෘහනිර්මාණ ලක්ෂණ දක්නට ලැබේ.

මේවාත් බලන්න
 භුබනේස්වර්හි දේවාල ලැයිස්තුව

සටහන්

ආශ්‍රේයයන් 
M.M. Ganguly, Orissa and Her Remains, Calcutta, 1912, P. 269.
N. K. Sahu (Ed), A History of Orissa, Vol. II, Delhi, 1980, P. 270.
R. P. Mohapatra, Archaeology in Orissa, Vol.I, Delhi, 1986, P. 82.
R. L. Mitra. The Antiquities of Orissa, Vol. II, Calcutta, 1963, P. 118-121.

13වන සියවසේ හින්දු දේවාල
ඔඩිෂාවේ ශිව දේවාල
භුබනේස්වර්හි හින්දු දේවාල
ස්වප්නේස්වර ශිව දේවාලය

ස්වප්නේස්වර ශිව දේවාලය පිහිටා ඇත්තේ ඉන්දියාවේ ඔරිස්සා ප්‍රාන්තයේ අගනුවර වන භුබනේස්වර් පැරනි නගරයේ ගෞරිනගර්හි ය. මෙය පූර්වේශ්වර ශිව දේවාලයේ සිට මීටර 200ක් ඈතින් පිහිටා ඇත. මෙම දේවාලය නැගෙනහිරට මුහුණලා පිහිටා ඇත. දේවාලයේ ගර්භගෘහය හිස් වන අතර, එය වර්ග මීටර 2.00ක ක්ෂේත්‍රඵලයකින් සමන්විත ය.

බාහිර විස්තරය

වටපිටාව
මෙම දේවාලයෙහි වටපිටාව සැලකූ විට දකුණු සහ බටහිර දිශාවලින් මීටර 3.00ක පමණ දුරකින් පෞද්ගලික නිවාස ගොඩනැගිලි දක්නට ලැබේ. නැගෙනහිරින් මාර්ගයක් සහ උතුරින් කාණු පද්ධතියක් ද දැකගත හැක. මෙම දේවාලය නැගෙනහිරට මුහුණලා පිහිටා ඇත.

ගෘහනිර්මාණ ලක්ෂණ (සැලැස්ම සහ උච්චත්වය)
දේවාලය පිහිටා ඇත්තේ උසැති පීඨයක් වන අතර එය බොරදම් තුනකින් සමන්විත ය. මෙහි මිනුම් දිග 50.80 m x පළල 5.75 m සහ උසින් 0.92 m ක් වේ. සැලැස්ම අතින්, ‍මෙම දේවාලය පංචරථ ආකාරයක් ගන්නා අතර, සතරැස් විමානයක් සහිත ය. ද්වාර මණ්ඩපය නැගෙනහිරට මුහුණලා පිහිටා ඇත. විමානය වර්ග මීටර 4.65ක ක්ෂේත්‍රඵලයකින් යුත් අතර, ද්වාර මණ්ඩපයේ පළල 0.15 mකි. රේඛා සම්ප්‍රදායයෙන් යුත් මෙම දේවාලයේ දර්ශීය බාදා, ගාන්දි සහ මස්තක යන අංග දක්නට ලැ‍‍බේ. ප්‍රභාගයේ සිට මස්තකය දක්වා උස 10.00 m කි. දේවාලයේ බාදා නම් අංගය උසින් 2.85 m වන අතර තෙබෙදුම් සැලැස්මකින් යුත් නිසා එය ත්‍රියංග බාදාවකි. ප්‍රභාගයේ බොරදම් පහක් ඇති අතර එය 0.70 m ප්‍රමාණයේ වේ. 1.65 m ප්‍රමාණයේ සරල ජංඝාවක් ඇති අතර, බරණ්ඩ නම් අංගය උසින් මීටර 0.50 කි. එහි ද බොරදම් පහක් ඇත. දේවාලයේ ගාන්දි කොටස 5.10 m උසැති අතර, එය චාම් ය. පාදමේ හැර අනෙක් ස්ථානවල විසිතුරු කැටයම් දක්නට නොලැබේ. පාදමේ චෛත්‍ය කැටයම් ඇත.

රාහ අවකාශ සහ පාර්ශ්ව දේවතා
උතුරු, බටහිර සහ දකුණු යන දිශා තුනෙහි ජංඝා කොටසේ පාර්ශ්වදේවතා අවකාශ පිහිටා ඇත. ඒවා උසින් මීටර 0.75ක් ද, පළලින් මීටර 0.45ක් සහ ගැඹුරින් මීටර 0.29කි. හිස් ස්වභාවයක් ගන්නා මේවා ද කැටයම් රහිත ය.

මෝස්තර අංග
උලුවහු කුළුණු: මෙහි ඇති උළුවහු කුළුණු අලුත්වැඩියා කටයුතුවල දී මෑතකාලීනව එකතු කරන ලද ඒවා වන අතර, ඒවායේ කිසිදු කැටයමක් දක්නට නැත.
උඩලිපත: දේවාලයේ උඩලිපත ද නවීකරණය කළ එකකි.

ගොඩනැගීම සදහා භාවිතා කොට ඇති ගොඩනැගිලි අමුද්‍රව්‍යය වන්නේ ලා අළු වැලිගල් වන අතර, ඉදිකිරීම් තාක්ෂණය වියළි පෙදරේරු ක්‍රමයයි. මෙය කාලිංග ශෛලියෙන් යුතු ය. මුලින් මෙම දේවාලය ගොඩනගා ඇත්තේ බොරදම් තුනක් සහිත උස් වූ පිස්තයක ය.

සංරක්ෂණ තත්ත්වය
X සහ XI මූල්‍ය කොමිසමේ ප්‍රදාන අනුව ඔරිස්සා ප්‍රාන්ත පුරාවිද්‍යා අධිකාරිය විසින් මෙම දේවාලය පිළිසකර කරවන ලදී. මෑතකාලීන ප්‍රතිසංස්කරණ කටයුතු හේතුවෙන් දේවාලය සංරක්ෂණය අතින් හොඳ තත්ත්වයක පවතියි. පිස්තයේ සිට කලස දක්වා මෙම දේවාලය සම්පූර්ණයෙන්ම අලුත්වැඩියා කොට ඇත.

තර්ජන
දේවාලය සංරක්ෂණයේ දී මුහුණ පාන ප්‍රධාන ගැටලුවක් වන්නේ වේදිකාවේ උතුරු පැත්තේ ගලායන ජලය රැඳීම හේතුවෙන් දීර්ඝකාලීනව වේදිකාවේ අත්තිවාරම දුර්වල තත්ත්වයට පත්වීමයි.

මේවාත් බලන්න
 භුබනේස්වර්හි දේවාල ලැයිස්තුව

ආශ්‍රේයයන් 

භුබනේස්වර්හි හින්දු දේවාල
දේවසභා දේවාලය

දේවසභා දේවාලය පිහිටා ඇත්තේ ඉන්දියාවේ භුබනේස්වර්හි පැරණි නගරයේ ඛාරාඛියා වෛද්‍යනාත් දේවාල භූමියේ ය. අත්හැර දැමූ දේවාලයක් වන මෙය නැගෙනහිරට මුහුණලා පිහිටා ඇත. මෙහි කුටිය ඇතුළත කිසිදු දේව ප්‍රතිමාවක් දක්නට නොලැබේ. ප්‍රදේශවාසීන්ට අනුව නම්, මෙම දේවාලය සියලු දෙවිවරුන් සහ දේවතාවියන් සඳහා රැස්වීම් ස්ථානයක් වන හෙයින් එය "දේවසභා" ලෙස නම්කොට ඇත.

ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය
මෙම දේවාලයේ ඉතිහාසය ක්‍රි.ව. 14වන සියවසට දිවෙන අතර, මෙහි රේඛා දියුල් ස්ථල විද්‍යාවක් ඇත. මෙය ඛාරාඛියා වෛද්‍යනාථ දේවාල භූමියේ නිරිතදිග කෙළවරේ පිහිටා ඇත. මෙය දකුණු සහ බටහිර ප්‍රාකාරයෙන් මීටර 5.00ක් දුරින් පිහිටා ඇත. මෙම දේවාලය නැගෙනිහරට මුහුණලා පිහිටා ඇත. මෙය පිහිටා ඇත්තේ වර්ග මීටර 5.50ක ක්ෂේත්‍රඵලයක් ඇති පහත් චතුරස්‍ර වේදිකාවක් මත ය. එම වේදිකාවේ උස මීටර 0.60කි.

සැලැස්ම අනුව, දේවසභා දේවාලයේ සතරැස් හැඩැති ගර්භ ගෘහයක් ඇති අතර, එය මීටර 4.00ක් උසැති අතර, එහි මීටර 0.90ක් උසැති ද්වාර මණ්ඩපයක් ඇත. පංචරථ සැකැස්මෙන් යුතු මෙහි මධ්‍ය රාහයක් සහ රාහයේ දෙපස අනුරථ හා කණිකා පාග යුගල බැගින් වේ. උච්චත්වය අනුව සැලකූ විට මෙහි විමානය රේඛා සම්ප්‍රදායෙන් යුක්ත ය. එහි පභාගයේ සිට මස්තකය තෙක් උස මීටර 5.73කි. පහළ සිට ඉහළට සැලකූ විට, දේවසභා දේවාලයෙහි බාදා, ගණ්ඩි සහ මස්තක යන අංග දැකගත හැකි ය. බාදා කොටසෙහි ඇති පංචවිධ කොටස් අනුව මෙම දේවාලයට මීටර 2.43ක් උසින් යුත් පංචාංග බාදා කොටසක් ඇත. පභාගයේ පහළ ඛුර, කුම්භ, පට සහ බසන්ත යන පාදම් බොරදම් සතරක් දක්නට ලැබේ. මෙම කොටසේ උස මීටර 0.58කි. තල ජංඝ සහ උපර ජංඝ යන කොටස්වල උස පිළිවෙලින් මීටර 0.50ක් සහ මීටර 0.53කි. මේවා මීටර 0.25ක් උසැති බොරදම් තුනකින් සමන්විත බන්ධනා කොටසකින් යුක්ත ය. මීටර 0.57ක් උසැති බරණ්ඩ කොටසෙහි බොරදම් පහක් දක්නට ඇත. ගණ්ඩි සහ මස්තක කොටස් පිළිවෙලින් මීටර 2.25ක් සහ මීටර 1.05ක උසින් යුක්ත ය. මේවායේ ප්‍රතිමා සැරසිලි අංග දක්නට නොමැත.

රාහ අවකාශ සහ පාර්ශ්ව දේවතාවන්
රාහ පාගවල බටහිර, උතුරු සහ දකුණු යන පැති තුනෙහි තලජංඝ කොටසෙහි පාර්ශ්වදේවතා අවකාශ දැකගත හැක. මේවා උසින් මීටර 0.76 x පළල මීටර 0.55 x සහ ගැඹුර මීටර 0.20 යන මිනුම්වලින් යුක්ත වේ. උළුවහු කුළුණු උසින් මීටර 1.79ක් වන අතර පළලින් මීටර 1.20කි. එහි චාම් සිරස් තීරු දෙකක් දැකගත හැක. දකුණු පස උළුවහු කුළුණ අර්ධ වශයෙන් කැඩීගොස් ඇත.

මේවාත් බලන්න
 භුබනේස්වර්හි හින්දු දේවාල

ආශ්‍රේයයන් 

Lesser Known Monuments of Bhubaneswar by Dr. Sadasiba Pradhan ()
http://ignca.nic.in/asi_reports/orkhurda245.pdf

භුබනේස්වර්හි හින්දු දේවාල
අර්ත් (1998 චිත්‍රපටය)

අර්ත් (1947: අර්ත් ලෙස ඉන්දියාවේ නිකුත් කරන ලද): 1999 දී ඉන්දියානු යුගයේ නාට්ය චිත්රපටය වන දීපා මෙතා විසින් මෙහෙයවනු ලබයි. එය පදනම් වන්නේ බප්සි සිඩ්වාගේ නවකතාව, ක්රැකින් ඉන්දියා (1991, එක්සත් ජනපදය, 1992, ඉන්දියාව, 1988 ප්‍රට්මයෙන් ම එක්සත් රාජධානියේ දී  අයිස් කැන්ඩි මෑන් ලෙස) අර්ත් යනු ගිම්හානයේ (1996) පෙරාතුව පෙරාතුව පැවති මීතාගේ මූලද්රව්යයේ ත්රිකෝණයෙහි දෙවන වාරය වන අතර පසුව වෝටර් (2005) පසුවය. 1999 වසරේ ඇකඩමි සම්මානය සඳහා හොඳම විදේශීය චිත්රපටය සඳහා ඉන්දියාව ඇතුළත් විය.

කතා වස්තුව 
කථාන්තරය ඉන්දියාවේ නිදහස ලැබීමේදී 1947 දී ඉන්දියාවේ බෙදීමට පෙර හා ඉන්පසුව ඉන්දියානු දේශයේ ලාහෝර් (දැන් පකිස්ථානයේ පන්ජාබ් අගනුවර වූ) කාල සීමාව තුළ පිහිටුවා ඇත.

පෝලියෝ රෝගී තරුණ ගැහැණු ළමයෙක්, ලෙනී ( මායා සෙත්නා ), ඇගේ වැඩිහිටි වියේ ( ශබානා අස්මි ) ඇගේ වැඩිහිටි  හඬින් කථාව හරහා කථාන්තරය මෙහෙයවයි. ඇය ජීවත් වන්නේ හින්දු , සික්ස් සහ මුස්ලිම්වරුන් අතර වැඩෙන ආතතීන් වෙත මධ්යස්ථව සිටීමට බලාපොරොත්තු වන ධනවත් පර්සි පවුලකිනි. ඇය ඇගේ දෙමාපියන් විසින් කවියාට ඇති අතර ආරක්ෂා Bunty (Kitu Gidwani) සහ Rustom (අරිෆ් Zakaria), සහ ඇයගේ Ayah, Shanta (Nandita දාස්) නම් ලස්සන හින්දු කාන්තාවක් විසින් රැකබලා ගත්තා. ඩිල් නාවස්, අයිඩ්රි කන්ඩි මිනිසා ( ආමීර් ඛාන් ) සහ හසාන් ( Masahur ) ( රාහුල් කන්නා ) මුස්ලිම් හා ෂැන්ටා සමඟ ආදරයෙන් බැඳී සිටිති. ෂන්තා, ඩිල් සහ හසාන් විවිධ විශ්වාසයන්ගෙන් යුත් කුඩා කණ්ඩායමේ කොටසක් (ලෙනීගේ පවුල වෙනුවෙන් වැඩ කරන සමහර අය) උද්යානය තුළ සිය දිවි ගෙවති. කෙසේ වෙතත්, මෙම කොටස සමඟ ඒකාබද්ධ වූ මිතුරන් කණ්ඩායමක් බෙදී ඇති අතර ඛේදවාචකය සිදුවනු ඇත.

රංගනය 
 ආමීර් ඛාන් - අයිස් පලම් මිනිසා වන දිල් නවාස් 
 නන්දිතා දාස් - ශාන්තා, ආයා 
 රාහුල් ඛන්නා - හසන්, මාස්ටර් 
 මියා සෙත්නා - ලෙනී සෙත්නා 
 ශබානා ආස්මි - වැඩිහිටි ලෙනී, කථිකාචාර්ය 
 කිටි ගිඩ්වනි - බැන්ටි සෙත්නා 
 අරෆා සෙකියා - රස්ටොම් සෙත්නා 
 කුල්බුෂාන් කර්බන්ද - ඉමාම් ඩී 
 කුමාර් රාජේන්ද්ර - සරණාගත පොලිස් 
 පවන් මැල්හෝත්රා - මස් වෙළෙන්දා

විවේචනාත්මක පිළිගැනීමක්

සමාලෝචන 
රොජර් ඊබට් සිනමා හතරෙන් තුනෙන් තුනක් ලබා දුන්නේ පෘථිවිය "එහි ප්රතිඵලයක් ලෙස එහි නරඹන්නන්ගෙන් බොහෝ ඉතිහාසයක් අවශ්ය නොවන බැවිනි. එය හැඳින්විය යුත්තේ කුමක් ද යන්න දැන ගැනීම සහ විශ්වීය පණිවුඩයක් ඇත" යන්නය. [4] නිව් යෝර්ක් ටයිම්ස් පුවත්පත එය විස්තර කලේ, "ශිෂ්ටාචාරය කිසියම් පීඩනයක් යටතේ හදිසියේම කඩා වැටිය හැකි ආකාරය පිලිබඳ බලවත් හා කලබලකාරී සිහි කැඳවුමක්" ලෙසය. [6] නිව් යෝක්යර් තර්ක කරන්නේ, "දීපා මීචා ඇගේ ද්රව්යමය වශයෙන් ඒත්තු ගැන්වී ඇති අතර, ඒවායේ ලක්ෂණ ඉතා අලංකාරයි. [8] Rediff.com සටහන් කරන පරිදි, " ආමීර් ඛාන් ඔහුගේ ජීවිතයේ හොඳම කාර්ය සාධනය බොහෝ විට ලබා දී ඇත. එය තවත් නළු අයිස්-කැන්ඩි මනුෂ්ය එළඹීමේදී එයා මාර්ගය ජීවත් ගෙන ඒම සිතීම දුෂ්කර ය. " [10] ප්ලැනට් බොලිවුඩ් 10 න් චිත්රපට 9.5 දුන් ප්රකාශ කරමින්," පෘථිවි දැඩි කරන්න කැමති අය කිරීම රෙකමදාරු කරනු ලැබේ වෙනත් වර්ගයේ හින්දි චිත්රපටි බලන්න. සාමාන්ය ළමයකුට වෙහෙසට පත්ව සිටින ගැහැණු ළමයින්ගේ කථා හා පළිගැනීමේ නාට්යද හමුවෙයි. " [12]

සම්මාන සහ නාමයෝජනා 
 ආසියානු සිනමා උළෙල - හොඳම චිත්රපට සම්මානය [14] 
 ෆිල්ම් ෆෙයාර් හොඳම පෞරාණික විත්තිකරු සම්මානය - රාහුල් කන්න පොළොව 
 1999 දී ඉන්දියාවේ නිල ප්රවේශය හොඳම විදේශ භාෂා චිත්රපට සඳහා 71st ඇකඩමි සම්මානය සඳහා, නමුත් AMPAS තෝරා අවසන් නාමයෝජනා පහ අතර ඇතුළත් කර නැති විය.

Soundtrack

යොමු

External links 
 Official trailer
 
 AllMovie
ඉන්දියානු චිත්‍රපට
බ්‍යාමෝකේස්වර දේවාලය

සුරේස්වර මහාදේව දේවාලය හෙවත් බ්‍යමෝකේස්වර දේවාලය පිහිටා ඇත්තේ ඉන්දියාවේ ඔරිස්සා ප්‍රාන්තයේ අගනුවර වන භුබනේස්වර් පැරණි නගරයේ තාලා බසාර් වෙළඳ සංකීර්ණයේ ය. මෙම දේවාලය පිහිටියේ ලිංගරාජ් දේවාලය ඉදිරිපිට මාර්ගයේ සිට නැගෙනහිර පිවිසුම් දොරටුව තෙක් 10.00 m දුරිනි. මෙම දේවාලය බටහිරට මුහුණලා පිහිටා ඇත. ජීවමාන දේවාලයක් වන මෙහි වන්දනයට ලක්වන ප්‍රධාන දේව ප්‍රතිමාව වන්නේ ගර්භගෘහයේ මධ්‍යයේ වෘත්තාකාර යෝනිපීඨයක් මත පිහිටි ශිව ලිංගයයි. වර්තමානයේ මෙහි ගර්භගෘහය පිහිටියේ මාර්ගයේ මට්ටමින් 1.50 m පහළිනි. පොළවේ වැළලී තිබූ මෙම දේවාලය අනාවරණය කරගත්තේ මෑතකදී ය. මෙය ඉදිවූයේ ක්‍රි.ව. 10වන සියවසේ ය. ප්‍රද්ශයේ වෙළඳසැල් හිමිකරුවන් විසින් මෙය පවත්වාගෙන යනු ලබයි.

වැදගත්කම 
ප්‍රදේශවාසීන් විශ්වාස කරන්නේ මෙම දේවාලය කේශරීවරුන් (සෝමවංශීන්) විසින් ඉදිකළ බවයි. මහා ශිවරාත්‍රී හෙවත් ශිවරාත්‍රී, සංක්‍රාන්ති, ජලාභිෂේක වැනි උත්සව මෙහි සමරනු ලබයි.

දේවාලය 
මෙම දේවාලය වටා උතුරු සහ දකුණු දෙසින් වෙළඳසැල් පිහිටි අතර, නැගෙනහිරින් නිවාස ගොඩනැගිලි ද බටහිරින් මාර්ගයත් පිහිටයි. බටහිරින් පිහිටි ප්‍රවේශ ද්වාරය හැරුණු විට බරන්ද කොටසේ සිට බාදා කොටස තෙක් මුළු දේවාලයම වැළලී ගොස් ඇත. එම නිසා දේවාලයේ බිම් සැලැස්ම නිශ්චිතව නිර්ණය කළ නොහැකි ය. කෙසේනමුත්, එය පංචරථ සැලැස්මෙන් යුත් අතර, මධ්‍ය රාහයක් සහ රාහයේ දෙපස පිහිටි අනුරථ සහ කණිකා පාග යුගළ බැගින් දක්නට ලැබේ.  වර්තමාන මාර්ගයේ මට්ටමෙන් 1.50 m පහළින් පිහිටි ගර්භගෘහය වෙත දිවෙන පියගැට පහක් දක්නට ඇත. රේඛා දියුල් ශෛලියෙන් යුත් විමානය උච්චත්වය අතින් බරන්දයේ සිට මස්තකයේ සිට 7.00 m උසින් යුක්ත ය. ගන්දි නම් කොටස 5.00 m උසැති අතර, මස්තකයේ උස 2.00 m කි.

මෙහි ගන්දි ප්‍රතිමා සැරසිලිවලින් තොර ය. අලුත්වැඩියා කටයුතුවල දී දේවාලයට රතු පැහැ සේදුමක් ලබා දී ඇත. උළුවහු කණු සිරස් තීරු තුනකින් අලංකාර කොට ඇති අතර, දොර රාමුවේ ඉහළ කොටසේ නවග්‍රහ පනේලය දෙපස ගංගා දේවතාවියන්ගේ රූ දැකගත හැක. උළුවහු කණු උස 1.72 m x පළල 1.30 m යන මිනුම්වලින් යුක්ත වේ. දොර රාමුවේ දකුණු පස ගංගා දේවතාවියගේත්, වම්පස යමුනා දේවතාවියගේත් රුව දැකගත හැක. ඔවුන් සිය වාහනය මත නැගී සිටින අතර පිටත අත ඉණෙහි තබා ගනිමින් ඔසවාගත් ඇතුළත අතින් කෙණ්ඩියක් දරා සිටින්නේ මුක්තේස්වර අංගණයේ වූ කැටයම් සිහිපත් කරමිනි. ඔවුන්ගේ කේශ කලාපය ශෛලිගත ක්‍රමයෙන් නිරූපණය කොට ඇති අතර, මුහුණ මෘදු සහ උණුසුම් සිනහවකින් යුක්ත ය. මේ දෙදෙනාම වාමන සහායකයන් පිරිවරා සිටියි. උළුවහු කණුවේ පාදමේ දෙපස ශෛවීය ද්වාරපාල රූ දැකගත හැක. මෙම ද්වාරපාල රූ වල ඉහළ කොටස පමණක් පෙනෙන්නට තිබේ.

ලලාටබිම්බ කොටසෙහි ගජලක්ෂ්මී රුවක් දැකගත හැක. මෙම දේවතාවිය දෑතෙන් නෙළුම් මල් දරාසිටින අතර, හස්තීන් දෙපස සිටිනු දක්නට ලැබේ. උළුවහු කණුවට ඉහළින් වු ස්තරය 1.85 m ප්‍රමාණයේන යුත් එතර එහි නවග්‍රහයන් කැටයම් කොට ඇත. තීර්ථේස්වර දේවාලයේ සේම මෙහි ද දණගසා සිටින කේතුගේ සම්පූර්ණයෙන් නිරූපණය කොට ඇත.

දේවාලය ඉදිකිරීමට භාවිතා වූ අමුද්‍රව්‍යය වන්නේ වයිරම් සහිත අළු වැලිගල් පාෂාණයයි. මෙහි ඉදිකිරීම් ක්‍රමය වියළි පෙදරේරුවම වන අතර, ශෛලිය කාලිංග ශෛලිය වේ. මෙහි උළුවහු කණුවල ඉහළ කොටසේ ගංගා දේවතාවියන් නිරූපණය කර තිබීම විශේෂ ලක්ෂණයකි. සාමාන්‍යයෙන් එම රූ හමුවන්නේ උළුවහු කණුවල පාදමේ ද්වාරපාල රූ සමගිනි.

මේවාත් බලන්න
 භුබනේස්වර්හි දේවාල ලැයිස්තුව

ආශ්‍රේයයන්

භුබනේස්වර්හි හින්දු දේවාල
ඉන්දියාවේ ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය
චක්‍රේශ්වරී ශිව දේවාලය

චක්‍රේස්වර ශිව දේවාලය යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියාවේ ඔරිස්සාවේ භුබනේස්වර්හි රාජාරාණි ජනපදයේ හාටියාසුනි මාවතේ පිහිටි ජීවමාන හින්දු දේවාලයකි. ක්‍රි.ව. 10-11 සියවසේ නිර්මාණය වූ මෙය ශිව දෙවියන් උදසා කැපකොට ඇත. මෙහි ගර්භගෘහයේ වන්දනාවට ලක්වන ශිව ලිංගය වෘත්තාකාර යෝනිපීඨයක් මත ඇත. නැගෙනහිර සහ උතුරු දිශාවලින් දේවාලය වටා නිවාස ගොඩනැගිලි පිහිටි අතර, බටහිරින් චක්‍රේස්වර ජලාශය දැකගත හැක. මෙම දේවාලයට වැදගත් ස්ථානයක් හිමිව ඇත්තේ ශිවරාත්‍රී, දිවාලි, සහ සංක්‍රාන්ති වැනි උත්සව මෙහි සැමරෙන නිසායි. එසේම මෙම දේවාලය නූල් උත්සවය, රුද්‍රාභිෂේක, චන්ද්‍රාභිෂේක වැනි උත්සව සඳහා ද යොදා ගැනේ.

ගෘහනිර්මාණ ලක්ෂණ 
මෙම දේවාලය පිහිටියේ පහත් වේදිකාව්ක මත ය. සැලැස්ම අනුව, මෙම දේවාලයේ විමානා ලක්ෂණ ඇති අතර, නවිකරණය කළ ඉදිරි ද්වාර මණ්ඩපයක් ද ඇත. විමානය (පූජාශ්‍රමය) පංචරථ සැලැස්මෙන් යුක්ත ය. උච්චත්වය අනුව රේඛා සම්ප්‍රදායයෙන් යුත් විමානය පභාගයේ සිට කලස තෙක් විහිදේ. පහළ සිට ඉහළට දේවාලයේ බාදා, ගන්දි සහ මස්තක යන අංග දැකගත හැක. බාදාවේ කොටස් තුනක් ඇති බැවින් මෙය ත්‍රියංග බාදාවකි. පහළ පභාග කොටසේ බොරදම් සතරක් ඇති අතර ඒවා ඛුර, කුම්භ, පට සහ බසන්ත පරිදි වේ.

විශේෂ ලක්ෂණ 
ලලාටබිම්බ කොටසෙහි සාමාන්‍යයෙන් දක්නට ලැබෙන ගජලක්ෂ්මී රුව වෙනුවට මෙහි ඇත්තේ අත් සතරක් සහිත ගනේෂ රුවකි. මෙය භුබනේස්වර්හි අනෙක් දේවාලවල දක්නට නොලැබෙන්නකි. තවත් එවන් ලක්ෂණයක් කලාරහංග නම් කොටසේ දක්නට ලැබෙන අතර එහි ලලාටබිම්බ කොටසේ ගනේෂ සහ සරස්වතී යන රූ දෙකම දැකගත හැක. දේවාලය ඉදිරිපස, පාර්වතී සහ කාර්තිකේය රූ දැකගත හැකි අතර, දේවාලයේ දකුණු පැත්තේ ආම්ලක පාෂාණයක් ද ඇත.

මෝස්තර අංග 
උළුවහු කණු ලියවැල් සහිත සිරස් තීරු තුනකින් විසිතුරු කොට ඇත. මෙම ලියවැල් මෝස්තර අතර පිටත සිට ඇතුළට පුෂ්ප සාඛ, නර සාඛ සහ පත්‍ර සාඛ යන සැරසිලි දැකගත හැක. ලලාටබිම්බයෙහි වූ අවකාශයෙහි සිය වාහනය වන මීයා මත හිඳගත් ගනේෂ රුවක් ඇත. දොරබාවේ පාදමේ, දෙපස ද්වාරපාල රූ දැකගත හැක. මෙම ද්වාරපාල රූ දකුණතින් ත්‍රිශූලයක් සහ වමතින් වරද මුද්‍රාව දරාසිටින ශෛවීය දොරටුපාල රූ වේ. උළවහු කණුවලට ඉහළින් වූ ස්තරය නවග්‍රහයන් සහිතව අලංකාරව කැටයම් කොට ඇත. මෙහි දෑතේ නෙළුම් මල් දරා සිටින  සූර්ය, අඩ සඳක් දරා සිටින රාහු සහ සර්ප වලිගයක් සහිත කේතු රුවක් දැකගත හැක.

මේවාත් බලන්න
 භුබනේස්වර්හි දේවාල ලැයිස්තුව

ආශ්‍රේයයන් 

ඔඩිෂාවේ ශිව දේවාල
භුබනේස්වර්හි හින්දු දේවාල
චින්තාමණීස්වර ශිව දේවාලය

චින්තාමණීස්වර් ශිව දේවාලය යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියාවේ ඔරිස්සා ප්‍රාන්ත අගනුවර වන භුබනේස්වර්හි පිහිටි ශිව දෙවියන් උදසා කැපකළ හින්දු දේවාලයකි. මෙය පිහිටියේ පැරණි නැවතුමේ බසාරය අසල චුත්තක්-පූරි මාර්ගයේ ශාඛාවක් වන චින්තාමණීස්වර් මාර්ගය අවසානයේ ය. බටහිරට මුහුණලා ඇති මෙම දේවාලයේ වන්දනාවට ලක්වන ප්‍රධාන දේව ප්‍රතිමාව වනුවේ යෝනිපීඨයක් මත පිහිටි ශිව ලිංගයයි.

දේවාලය
මෙම දේවාලයේ ඉතිහාසය ක්‍රි.ව. 14න සියවස තෙක් ඈතට දිවයයි. ප්‍රදේශයේ පුරාවෘත්ත අනුව, දේවාලය ගොඩනංවන ලද්දේ කේශරීවරුන් (සෝමවංශීන්) විසිනි. ශිවරාත්‍රී, ශිව විවාහ, ජාලසාය, රාද්‍රභිෂේක වැනි උත්සව ගණනාවක් මෙහි පැවැත්වේ. විවාහ සහ නූල් මංගල්‍යයන් ද මෙහි පැවැත්වේ.

ගෘහනිර්මාණ ලක්ෂණ
සැලැස්ම අතින්, මෙහි සතරැස් ගර්භගෘහයක් ඇති අතර, රේඛා සම්ප්‍රදායේ විමානයක් ද දැකගත හැක. දේවාලයේ පහළ සිට ඉහළට පිළිවෙලින් බාදා, ගන්දි සහ මස්තක යන අංග පිහිටයි. මෙහි කොටස් පහකින් යුත් පංචාංග බාදාවක් ඇති අතර, පභාගයේ පාදමෙහි ඛුර, කුම්භ, පට, කණි සහ බසන්ත ලෙස බොරදම් පහක් ඇත. දේවාලයේ ඛුර කොටස අර්ධ වශයෙන් පොළොවෙහි වැළලී ඇත. මෙහි ඇති ජංඝ නම් කොටස තල ජංඝ සහ උපර ජංඝ ලෙස බෙදෙන්නේ බන්ධනා කොටසේ ඇති බොරදම් තුනක් සහ බරන්ද කොටසේ ඇති බොරදම් හතක් මගිනි. ගන්දි කොටසෙහි කිසිදු මෝස්තරයක් දක්නට නොලැබෙන අතර, මස්තක කොටසෙහි ඔරිස්සා දේවාලවල දක්නට ලැබෙන බේකි, ආමලක, ඛාපූරි සහ කලස යන අංග දක්නට ලැබේ.

නැගෙනහිර නිකේතනයෙහි අත් සතරක් ඇති කාර්තිකේය රුවක් වේ. ඔහුගේ ප්‍රධාන වමතින් වරද මුද්‍රාවත්, දකුණතින් සෙංකෝලයකුත් දරා සිටියි. ඔහුගේ ඉහළට එසවූ පසුපස වමතින් කුකුළෙක් දරා සිටින අතර පසුපස දකුණත මොනරාගේ හිස මත තබාගෙන සිටියි. දකුණු නිකේතනයෙහි අත් සතරක් සහිත ගනේෂ රුවක් වේ. ගනේෂ සි ඉදිරි දකුණතන් නවගුණ වැලක් ද, වමතින් මෝදක පත්‍රයක් ද දරා සිටියි. ඉහළට එසවූ පසුපස දකුණතික් අංකුශයක් සහ වමතින් බිඳුණු දළයක් ද දරා සිටියි. උතුරු රාහ නිකේතනයේ පාර්වතී දෙවඟනගේ රුවක් වේ.

චින්තාමණීස්වර් පොකුණ

මෙම දේවාල පරිශ්‍රය තුළ දේවාල පොකුණක් ද පිහිටා ඇත. ප්‍රෙද්ශවාසීන්ට අනුව මෙ පොකුණ ද කනවන ලද්දේ කේශරීන් විසිනි. කාර්තික පූර්ණිම සහ ශ්‍රවණ පූර්ණිම වැනි මංගල්‍යයන් මෙම ස්ථානයේ සිදුකරනු ලබයි. ඍජුකෝණාස්‍රාකාර හැඩැති මෙම පොකුණ ලැටරයිට්වලින් තනා ඇත. එහි දිග 22.40 m ද, පළල 11.20 m සහ ගැඹුර 3.00 m ද වේ. මෙම පොකුණ ජලය සැපයෙන්නේ ස්වාභාවික අල්පතක් ඔස්සේ භුගල ජලයෙනි. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස වර්ෂය පුරාම මෙහි ජල මට්ටම නියතව පවතියි. අතිරික්ත ජලය මුදාහැරීමට මෙහි නැගෙනහිර බිත්තියේ බිහිදොරක් ඇත.

මේවාත් බලන්න
 භුබනේස්වර්හි දේවාල ලැයිස්තුව

ආශ්‍රේයයන්

බාහිර සබැඳි
http://ignca.nic.in/asi_reports/orkhurda041.pdf

ඔඩිෂාවේ ශිව දේවාල
භුබනේස්වර්හි හින්දු දේවාල
14වන සියවසේ හින්දු දේවාල
විෂ්ණු දේවාලය, භුබනේස්වර්

විෂ්ණු දේවාලය, භුබනේස්වර් යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියාවේ ඔරිස්සා ප්‍රාන්ත අගනුවර වන භුබනේස්වර්හි පිහිටි විෂ්ණු දෙවියන් උදසා කැපකළ හින්දු දේවාලයකි. මෙය පිහිටියේ  භුබනේස්වර්හි ලිංගරාජ දේවාලයේ සිට කේදාරා-ගෞරි මාවත වෙත දිවෙන තාලබසාර් විථියේ දකුණුපස, තාලබසාර්හි බින්දුසාගර් ජලාශයේ නැගෙනහිර ඉවුරේ ය. බටහිරට මුහුණලා පිහිට මෙම දේවාලයේ ගර්භගෘහය ගබඩාවක් ලෙස භාවිතයට ගෙන ඇත. පිටත බිත්තියේ ඇති කැටයම් කොටස් සහ රාහ නිකේතනයන්හි ඇති පාර්ශ්වදේවතා රූ අනුව යෝජනා වී ඇත්තේ මෙම දේවාලය මුලින් විෂ්ණු දෙවියන්ට කැපකළ එකක් බවයි.

දේවාලය
මෙම දේවාලය ක්‍රි.ව. 12වන සියවසේ දී රේඛා දියුල් ස්ථල ක්‍රමය අනුව නිමවන්නට ඇතැයි ඇස්තමේන්තු කෙරේ.

මෙම දේවාලය බටහිරින් බින්දුසාගර් ජලාශයෙන් සීමා වන අතර එය මාර්ගයේ සිට මීටර 8.00ක් දුරින් ඇත. උතුරින්, මීටර 10.00ක පමණ දුරින් අනන්ත වසුදේව දේවාලය පිහිටයි. දේවාලයට නැගෙනහිරින් මීටර් 1.00ක පමණ දුරින් අනන්ත වසුදේව් බෝගමණ්ඩපය පිහිටි අතර, දකුණු දිශාවෙන් ප්‍රදේශයේ වෙළඳසැල් කිහිපයක් ද පිහිටා ඇත.

ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය
මෙහි තාලජංඝ කොටස ඛාඛාර මුණ්ඩි නෙරිකුළුණු මාලාවකින් අලංකාර කොට ඇත. බන්ධනා කොටසෙහි කැටයම් නොමැති බොරදම් තුනක් වේ. උපර ජංඝ කොටස ද පීඪමුණ්ඩි කැටයම් මාලාවකින් අලංකාර කොට ඇත. බරන්ද නම් කොටසෙහි බොරදම් පහක් ඇති අතර, ගන්දි කොටස චාම් ය. නමුත් එහි මධ්‍ය රාහ කොටසේ උද්‍යෝත සිංහ සහ කණික පාග කොටසේ දොපිච්ඡා සිංහ කැටයම් දක්නට ලැබේ.

උළුවහු කුළුණු පුෂ්ප සාඛ, නර සාඛ සහ ලතා සාඛ යන සිරස් කැටයම් සහිත තීරු තුනකින් සමන්විත ය. දොරබාවේ පාදමේ පීඪ මුණ්ඩි ද්වාරපාල නිකේතන දෙකක් ඇති අතර, එහි අසාමාන්‍ය ලෙස ස්ත්‍රී සහ පුරුෂ ද්වාරපාල රූ දක්වා ඇත. ලලාටබිම්බයෙහි පද්ම පීඨයක් මත ලලිතාසනයෙන් හැඳගත් ගජලක්ෂ්මී රුවක් වේත ඇගේ වමතින් නෙළුමක් දරා සිටින අතර, දකුණතින් වරද මුද්‍රාව දැක්වේ. ඇය දෙපසින් මනාව පිපුණු නෙළුම් මල් දෙකක් වේ. ගර්භගෘහය ඇතුළත නැගෙනහිර බිත්තියේ විශාල පීඪ මුණ්ඩි නිකේතන දෙකක් ඇත. ප්‍රධාන දේව ප්‍රතිමාව තැබිමට එය භාවිතා වන්නට ඇත. නමුත් වර්තමානයේ එම දේව ප්‍රතිමාව දක්නට නොලැබේ.

ග්‍රන්ථාවලිය
 Lesser Known Monuments of Bhubaneswar by Dr. Sadasiba Pradhan ()

මේවාත් බලන්න
 භුබනේස්වර්හි දේවාල ලැයිස්තුව

බාහිර සබැඳි
 විෂ්ණු දේවාලය - භුබනේස්වර් - බාදා

භුබනේස්වර්හි හින්දු දේවාල
විෂ්ණු දේවාල
12වන සියවසේ හින්දු දේවාල
ලාඩු බාබා දේවාලය

ලාඩු බාබා දේවාලය යනු ඉන්දියාවේ ඔරිස්සාවේ භුබනේස්වර්හි පිහිටි හින්දු දේවාලයකි. ක්‍රි.ව. 13වන සියවසේ නිර්මාණය වූ මෙය අතීතයේ කෛන්ඡි දේවාලය ලෙස හැඳින්විණි.

පිහිටීම
ලාඩු බාබා දේවාලය පිහිටියේ භුබනේස්වර්හි පැරණි නගරයේ බාඩු සාහි ප්‍රදේශයේ උත්තර දරාජා නම් ස්ථානයේ ය. ලිංගරාජ් වෙළඳ සංකීර්ණයේ සිට බධේයිබාන්කා චෞක් තෙක් දිවෙන රථ මාර්ගයේ දකුණු පස ය. මෙය චිත්‍රකාරිනී දේවාලයේ සිට මීටර 30ක් උතුරින් පිහිටි අතර, මෝහිනී දේවාලයේ සිට මීටර 70.00ක් දකුණින් පිහිටා ඇත. මෙම දේවාලයේ ගර්භගෘහය හිස් ය. කෙසේනමුත්, පිටත බිත්තිවල වූ කැටයම් අංග අනුව යෝජනා වී ඇත්තේ මෙම දේවාලය මුලින් ශිව දෙවියන්ට කැප කොට තිබූ බවයි.

සම්ප්‍රදායයන් සහ පුරාවෘත්ත

ප්‍රදේශයේ ජනයා අනුව, රාම-රාවණ යුද්ධයේ දී ස්වර්ණ ලංකා විනාශයෙන් බේරාගෙන මෙහි දේව ප්‍රතිමාව ඒකාම්‍ර ක්ෂේත්‍ර තුළ තැන්පත් කොට ඇත.

භෞතික තොරතුරු

වටපිටාව
මෙම දේවාලය බටහිරින් උත්තරදරාජ, බාඩු සාහි මාර්ගයෙන් මායිම් වන අතර, අනෙක් දිශාවලින් පෞද්ගලික නිවාස ගොඩනැගිලිවලින් ද මායිම් වේ. මෙම දේවාලය නැගෙනහිරට මුහුණලා පිහිටා ඇත.

ගෘහනිර්මාණ ලක්ෂණ
බටහිර පෙදෙස හැර මෙම දේවාලයේ සෙසු ප්‍රෙද්ශ ජංඝාවේ අර්ධයක් දක්වා පොළොවේ වැළලී ඇත. බටහිර දිශාවෙන් එය පභාගයේ අර්ධයක් තෙක් වැළලී ඇත. සැලැස්ම අනුව මෙම දේවාලය පංචරථ සැලැස්මක් ගනියි. එහි සතරැස් විමානයක් හා ඉදිරි ද්වාර මණ්ඩපයක් පිහිටයි. විමානය වර්ග මීටර 6.00ක ක්ෂේත්‍රඵලයකින් යුත් අතර, ද්වාරමණ්ඩපය මීටර 0.50ක ප්‍රමාණයේ වේ. රේඛා ශෛලියෙන් යුත් මෙම දෙවොල උච්චත්වය අතින් පාදමේ සිට කලස තෙක්  මීටර 11.20ක උසකින් යුක්ත ය. මෙහි බාදා කොටස මීටර 2.70ක් උසැති ය

රාහ නිකේතන සහ පාර්ශ්ව දේවතා
පැති තුනක ඇති රාහ නිකේතන හැඩයෙන් සමාන අතර ඒවා උස මීටර 1.10 x පළල මීටර 0.51 x ගැඹුර මීටර 0.43 යන මිනුම්වලින් යුක්ත වේ. බටහිර නිකේතනය හැර සෙසු අවකාහ හිස් ය. බටහිර අවකාශයෙහි පද්ම පීඨිකාවක් මත හිඳගත් අත් සතරක් සහිත ගනේෂ රුව් වේ. ඔහුගේ පහළ වමත පරසුවක් දරා සිටින අතර, පහළ දකුණකෙහි අක්ෂ්‍ය මාලාවක් ඇත. ඉහළ වම් සහ දකුණු අත් කැඩීගොසිනි. මෙම රුවේ ජටාමකුටයක් ඇත. සොඬයේ කොටසක් ද කැඩීගොසිනි. මෙම රුවට පසුබිමින් අලංකාර මකර තොරණක් ද වේ.

තර්ජන

ගර්භගෘහය ඇතුළත ජලය රැඳීම, නරගෙනහිර බිත්තියේ රාහ සහ අනුරාථ පාග අතර සන්ධියේ මෙන්ම කණිකා සහ අනුරථ පාග අගර සන්ධියේ සහ දොරබාවට ඉහළින් ශාක වැවීම මෙයට තර්ජනයක්ව ඇත.

මෙම දේවාලය පභාග සහ ජංඝා යන කොටස් තෙක් වැළලී ඇත. මෙය ශීඝ්‍ර හානියට පත්ව ඇත්තේ ප්‍රදේශයේ ජනයා මෙහි ගර්භගෘහය කසල රදවනයක් ලෙස භාවිත කිරීම නිසායි. ශාක වර්ධනය වීම නිසා දේවාලයේ පිටත බිත්තිවල පිපිරුම් ඇතිවි තිබේ. මෙය ගර්භගෘහය තුළ ජලය කාන්දු වීමට හේතු වී ඇත. ඔරිස්සා ප්‍රාන්ත පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව විසින් මෙය ප්‍රතිසංස්කරණය කරන ලදී.

මේවාත් බලන්න
 භුබනේස්වර්හි දේවාල ලැයිස්තුව

ආශ්‍රේයයන්

ඔඩිෂාවේ ශිව දේවාල
භුබනේස්වර්හි හින්දු දේවාල
ජාත්‍යන්තර ලක්‍රොස් සම්මේලනය

ජාත්‍යන්තර ලක්‍රොස් සම්මේලනය යනු ලෝකයේ විවිධ රටවල්වල ඇති ලක්‍රෝස් සංගම්වල ප්‍රධාන ආයතනයයි. මෙය FIL ලෙසින්ද හැඳින්වේ.
2008 දී ආරම්භ වූ මෙම ආයතනයේ දැනට සාමාජීකයන් 58 දෙනෙක් සාමාජිකත්වය ලබා ඇත. මීට අමතරව තවත් රටවල් 38ක් ද ලක්‍රොස් ක්‍රීඩා කරයි. මෙම ආයතනයේ මුලස්ථානය කැනඩාවේ ටොරොන්ටෝ නගරයේ පිහිටුවා ඇත. මෙම ආයතනය විසින් FIL ලෝක ශූරතාවය සහ FIL 19න් පහළ ලෝක ශූරතාවය ආදී තරගාවලි සංවිධානය කරයි. මීට අමතරව ආදිවාසී කණ්ඩායම් දෙකක්ද මෙහි සාමාජිකත්වය ලබා ඇත.

සාමාජිකත්වය

පුර්ණ සාමාජිකයින්

අනෙකුත් සමාජිකයින්

මුලාශ්‍ර