Suchinthana/si-wikipedia huggingface dataset:
ලංකාතිලක පිළිම ගෙය

ලංකාතිලක පිළිමගෙය ශ්‍රී ලංකාවේ පොළොන්නරුව පිහිටි පුරාණ බෞද්ධ විහාර මන්දිරයක් වේ. චූලවංශයට අනූව එය පරාක්‍රමබාහු රජතුමා (ක්‍රි.ව. 1153-1186) විසින් ඉදිකරවන ලද්දක් සේ සැළකේ.

පිළිම ගෙය
ලංකාතිලකය පරාක්‍රමභාහු රජු විසින් ඉදිකරනු ලැබූ විහාර අතර විශාලතම ප්‍රථිමා ගෘහය ලෙස හැඳින්වේ. ගඩොලින් නිමවා ඇති එහි වහළ වෘත්තාකාර ස්වරූපයක් ගන්නා බැවින් ගෙඩිගේ සම්ප්‍රදායට අයත් යැයි විශ්වාස කෙරේ. ප්‍රථිමා ගෘහය ගර්භ ගෘහය, අන්තරාලය, හා මුඛ මණ්ඩපය ලෙස කොටස් තුනකින් සමන්විත වන අතර එහි වූ හිටි බුදු පිළිමය අඩි 42 ක් පමණ උසකින් යුක්ත වේ. බුද්ධ ප්‍රථිමාවෙහි අත් හා මුහුණ විනාශ වී තිබේ. 

අඩි 40ක් උස හිටි බුදු පිළිමයක් වන ලංකාතිලක පිළිමගෙයි බුදුපිළිමය සමභංග ප්‍රතිමාවකි. ගඩොල් හා හුණු බදාම මාධ්‍යයෙන් ප්‍රචලිත වූ ප්‍රතිමා නිර්මාණය පිළිබඳව මනා උදාහරණයක් වන මෙම බුද්ධ ප්‍රතිමාව 1910දී "එච්.සී.පී බෙල්"ගේ වාර්තා වලට අනූව අඩි 41ක් උස විය. එකල මෙහි හිස කොටස කැඩී ගොස් නොතිබූ අතර නිර්මාණය සඳහා භාවිත කර ඇති ගඩොල් ප්‍රමාණයෙන් කුඩා ඒවා වේ. ඒ මත ස්තර ගණනාවක් යෙදූ බදාම තට්‍ටු ඇත. බදාම තට්‍ටු 10ක් ප්‍රතිමාව සඳහා යොදාගෙන ඇත. ඇස්, කට, නාසා, සවන් යන කොටස් තැනීමේදී හුණු බදාම ස්ථර වශයෙන් භාවිත කිරීම අවශ්‍ය වේ. ගඩොල් ආකෘතිය ශරීරයේ බාහිර දළ ආකෘතිය පමණක් දරා සිටී. මෙහි දෙඅත් කැඩී ගොස් තිබෙන අතර එහි දකුණතින් අභය මුද්‍රාවද, වමතින් සිවුරු පොටද දරා සිටීම නිරූපණය වන අයුරින් තනා තිබෙන්නට ඇතැයි විශ්වාස කල හැකිය. බුද්ධ ප්‍රතිමාව අඩි 4ක් උස ගඩොල් පද්ම පීඨයක් මත වැඩ හිඳී. හුණු බදාමයෙන් කළ මෙය වර්ණ ගන්වා තිබී ඇත. මූර්ති ශිල්පියා බුදුන් වහන්සේගේ සිවුර අවසන් වන ස්ථානයට පහළින් කුඩා සිංහ රුවක් නිර්මාණය කර ඇත. සිවුරු පොටේ බර දරා සිටින අධාරකයක් ලෙස මෙය තනා ඇත. ප්‍රතිමාවේ කලාත්මක ලක්ෂණයන්ට හානියක් නොවන අන්දමට මෙය නිර්මාණය කර ඇති ආකරය විස්මය දනවන සුළුය. බුද්ධ ප්‍රතිමා හා ගෘහ නිර්මාණ ආකෘතිය ඉතා හොඳින් එකිනෙක හා සම්බන්ධවන ලෙස ගලපා තිබේ. එහි පිය ගැට පෙළ තවමත් දක්නට ලැබෙන අතර ඉහලට යන්නෙකුට යායුතුව ඇත්තේ පිලිමයට පි‍ටුනොපා ශරීරය හරස් අතට තබාගෙනය. එය මෙහි පවතින්නාවූ තවත් සුවිශේෂී ලක්ෂණයක් ලෙස සඳහන් කල හැකිය.

මේවාද බලන්න
ලංකාතිලක විහාරය, උඩුනුවර
තිවංක පිළිම ගෙය
ථූපාරාම පිළිම ගෙය

මූලාශ්‍ර

පොළොන්නරුව දිස්ත්‍රික්කයේ බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන
පොළොන්නරුව දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක‎
උඩුනුවර ලංකාතිලක විහාරය

{{තොරතුරුකොටුව පන්සල
| name =ලංකාතිලක විහාරය
| img = Lankathilaka Vhihara - Le temple.JPG
| img_size = height="20"width="30";
| alt =
| country          = ශ්‍රී ලංකාව
| coordinates      = 
| location=මහනුවර 
| founder  = හතරවන බුවනෙකබාහු රජ
]] found =
[]=

ලංකාතිලක විහාරය යනු ශ්‍රී ලංකාවේ මහනුවර පරිපාලන දිස්ත්‍රික්කයට අයත් උඩුනුවර ග්‍රාමයේ පිහිටි පුරාණ බෞද්ධ සිද්ධස්ථානයක් වේ. එය පිළිමතලාව හන්දියේ සිට දවුලගල මාර්ගයේ කිලෝමීටර 4ක් පමණ දුරින් පිහිටයි. ලංකාතිලක විහාරය ගම්පොල යුගයේ ඉදි කෙරූ විශිෂ්ඨතම වාස්තු ලක්ෂණ පෙන්නුම් කරන නිර්මාණයක් ලෙස සැළකේ.

ඉතිහාසය 
ලංකාතිලක විහාරයේ ඉතිහාසය ක්‍රි.ව. 14වන සියවස පමණ දක්වා දිවයයි. පැරණි මූලාශ්‍රයන්ට අනූව මෙම විහාරය හතරවන බුවනෙකබාහු රජ (ක්‍රි.ව. 1341-1351) විසින් ඉදිකොට ලද්දක් බැව් විශ්වාස කෙරේ. රජු විසින් මෙම විහාරයේ ඉදිකිරීම් සිය ප්‍රධාන අමාත්‍ය සේනාධිලංකාරවෙත පැවරූ බවත්, ඔහු දකුණු ඉන්දියානු වාස්තුවේදී සත්පති රායර්ගේ සහය ඇතිව විහාරය ගොඩනැංවූ බවත් සඳහන් වේ. පුරාවිද්‍යාඥ සෙනරත් පරණවිතාන මහතාට අනූව, සතපති රායර් විසින් ලංකාතිලක විහාරය ඉදිකිරීමේදී, පොළොන්නරු යුගයේ සිංහල, ද්‍රවිඩ සහ ඉන්දුචීන වාස්තු නිර්මාණ රටා උපයෝගී කොට ගෙන ඇත.

විහාරය

ස්වභාවික පිහිටි ගල් පර්වතයක් මත විහාර ගොඩනැගිලි ඉදිකොට තිබේ. ඉන් පිළිමගෙය ඊටම ආවේණික වූ සාම්ප්‍රදායික සිංහල මූර්ති හා වාස්තු ලක්ෂණයන්ගෙන් සමන්විත වේ. එහි ඇතුල් බිත්ති මහනුවර යුගයේ සිතුවම් වලින් සමන්විතය. වර්ථමානයේ මහල් තුනක් පමණක් දැකගත හැකි පිළිම ගෙය, එකල මහල් හතරකින් සමන්විතව තිබූ බව විහාරයෙන් හමුවූ ලංකාතිලක තඹ තහඩුවට අදාල තොරතුරු වලින් හෙළිදරව් වේ. 

මීට අමතරව රජවරු විසින් විහාරයට සිදුකරන ලද ප්‍රධානයන් ගැන කියැවෙන, සිංහල සහ දෙමළ යන භාෂා ද්විත්වයෙන්ම කරවන ලද ශිලා ලේඛන විහාර පරිශ්‍රය තුලදී දැකගත හැකිවේ.

දේවාල
ලංකාතිලක විහාරයේ පිළිමගෙය දේවාල පහකින් සමන්විත වන අතර, විෂ්ණු, ගණදෙවි, සුමන සමන්, විභීෂණ සහ කුමාර බණ්ඩාර යන දෙවිවරු එහි වන්දනාමාන වේ. මින් කුමාර බණ්ඩාර දෙවි ලංකාතිලක විහාරය ආරක්ෂා කරනු ලබන දේවතාවා ලෙස විශ්වාස කෙරේ.

මේවාද බලන්න
ශ්‍රී ලංකාවේ මහනුවර දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක ලැයිස්තුව
ලංකාතිලක විහාරය, පොළොන්නරුව
ගඩලාදෙණිය විහාරය

මූලාශ්‍ර

මහනුවර දිස්ත්‍රික්කයේ බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන
මහනුවර දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
මොන්සැන්ටෝ සමාගම

අ.එ.ජ. අයිතිය සහිත බහුජාතික සමාගමකි. රසායනික පළිබෝධනාශක සහ ජාන වෙනස්කල බෝග බීජ මෙහි ව්‍යාපාරයයි.

ආන්දෝලන සහ සමාගමට එරෙහි නෛතික ක්‍රියාමාර්ග

ශ්‍රී ලංකාව
රජරට වකුගඩු රෝගයට මෙම සමාගම රවුන්ඩ් අප් නමින් නිපදවන ග්ලයිෆොසෙට් රසායනය හේතුවන බැවින් ශ්‍රී ලංකා ආණ්ඩුව මෙම රසායනය තහනම් කර ඇත . එම තහනම ඉවත්කරවා ගැනීමට මෙම සමාගම මහත් වියදමක් සහ පරිශ්‍රමයක් දරනු ලබයි.

ආශ්‍රිත ලිපි
 ග්ලයිෆොසෙට්

මූලාශ්‍ර

මොන්සැන්ටෝ සමාගම
හේට් ස්ටෝරි 3

හේට් ස්ටෝරි 3 යනු 2015 වසරේ දෙසැම්බර් 4 වැනි දින නිකුත් කෙරූ විශාල් පාණ්ඩ්‍ය විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද  ත්‍රාසය මුසු ශෘංගාරාත්මක ඉන්දියානු සිනමා පටයකි. වික්‍රම් භාට් හා මධුරි බැනර්ජි විසින් රචනය කරනු ලැබූ එහි කරන් සිං ග්‍රොවර්, ෂාමන් ජෝශි, සරින් ඛාන් හා ඩේසි ෂා යන රංගන ශිල්පීහූ මූලික රංගනයෙන් දායක වේ. 2014 වසරේ තිරගත වූ පාණ්ඩ්‍යගේ හේට් ස්ටෝරි 2 චිත්‍රපටියෙහි අනුගාමී සිනමාපටය ලෙස 2015 දෙසැම්බර් 4වන දින මෙය සිනමාහල් වෙත නිකුත් කෙරුණි.

කතා වස්තුව
චිත්‍රපටය ආරම්භවන්නේ ධනකුවේරයෙකු වූ ආදිත්‍ය දිවාන් (ෂාමන් ජෝෂි) හා ඔහුගේ බිරිඳ වූ සියා දිවාන් (සරීන් ඛාන්), වික්‍රම් දිවාන් (අනතුරකින් ජීවිතක්ෂයට පත්වූ ආදිත්‍යගේ වැඩිමහල් සහෝදරයා) නමින් රෝහලක් විවෘත කරන අවස්ථාවක් පාදක කර ගනිමිනි. මෙම අවස්ථාවේ අහම්බෙන් හමුවන අමුත්තෙකු වූ සවුරව් සිංහානියා (කරන් සිං ග්‍රෝවර්) දිවාන් පවුල වෙත කාරයක් ත්‍යාග කරමින් ඔවුනට දහවල් ආහාරය සඳහා ආරාධනාවක් සිදුකරයි. එහිදී ඔහු ආදිත්‍ය වෙත අසැබි යෝජනාවක් ඉදිරිපත් කරමින්, සියා තමා වෙත එක් රැයකට ආදිත්‍ය විසින් එවනු ලැබුවහොත් ආදිත්‍යගේ ව්‍යාපාර පුළුල් කරගැනීමටත්, වුවමනා තරම් මුදල් ලබා දීමටත් හැකි යැයි ප්‍රකාශ කරයි. සවුරව්ගේ මෙම පහත් යෝජනාව ආදිත්‍ය විසින් ප්‍රතික්ෂේප කරයි. මේ සිදුවීමෙන් පසු සවුරව්, ආදිත්‍ය විනාශ කිරීමට කුමන්ත්‍රණ සිදුකරමින්, ඔහුගේ හවුල්කරුවෙකු වූ කායා (ඩේසි ෂා) ඝාතනය කරයි. මෙම ඝාතනයේ වැරදිකරුවා බවට ආදිත්‍ය පත්වෙයි. සිය සැමියා සිරභාරයේ සිටිනු දැකීමට අකමැති වන සියා ඔහුගේ නිර්දෝෂීභාවය ඔප්පු කරනු වස් සවුරව් විසින් සිදුකල යෝජනාව පිළිගනියි. එහිදී ඇය සවුරව්ගේ මෙම යෝජනාව සිදුකිරීමේ මූලික අරමුණ දැනගන්නා අතර, පසුව ඇය සහ ආදිත්‍ය, සවුරව් විනාශ කර දැමීමට ඔවුන්ගේ හැකි උපරිමය සිදු කරයි.

රංගන ශිල්පීන්
 කරන් සිං ග්‍රොවර් - සවුරුවු සිංහානියා / කරන් සිංහානියා (සැබෑ නාමය) ලෙස
 ෂාමන් ජෝශි - ආදිත්‍ය සිංහා ලෙස
 සරින් ඛාන්  - සියා දිවාන් ලෙස
 ඩේසි ෂා - කායා ෂර්මා ලෙස
 ප්‍රියංශු චැටර්ජි - වික්‍රම් දිවාන් ලෙස
 පූජා ගුප්තා - ගීතයක

මූලාශ්‍ර
ගඩලාදෙණිය විහාරය

ගඩලාදෙණිය විහාරය (ධර්මකීර්ති විහාරය) යනු ශ්‍රී ලංකාවේ මහනුවර දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටි පුරාණ බෞද්ධ සිද්ධස්ථානයක් වේ. එය පිළිමතලාව හන්දියේ සිට දවුලගල මාර්ගයේ කිලෝමීටර 1ක් පමණ දුරින් පිහිටයි. මෙම විහාරය වත්මන් ශ්‍රී ලංකාවේ පවතින අංගසම්පූර්ණ ගල් විහාරය ලෙස සැලකේ.

ඉතිහාසය
ගඩලාදෙණිය විහාරයේ ඉතිහාසය ක්‍රි.ව. 14වන සියවස පමණ දක්වා දිවයයි. පැරණි මූලාශ්‍රයන්ට අනූව මෙම විහාරය පළමුවන ධර්මකීර්ති හිමියන්ගේ අනුශාසනා පරිදි හතරවන බුවනෙකභාහු රජ (ක්‍රි.ව. 1341-1351) විසින් ඉදිකරන ලද්දක් වේ. රජු විසින් මෙම විහාරයේ ඉදිකිරීම් සිය ප්‍රධාන අමාත්‍ය සේනාධිලංකාර වෙත පැවරූ බවත්, ඔහු දකුණු ඉන්දියානු වාස්තුවේදී ගණේශ්වරාචාරීගේ සැළසුමකට අනූව විහාරය ගොඩනැංවූ බවත් සඳහන් වේ.මෙය ගම්පොල යුගයේ ඉදිකල ඉතා වැදගත් සිද්ධස්ථාන යකි

විහාරය

ගඩලාදෙණිය විහාරයේ මූලික ඉදිකිරීම් ලක්ෂණ හා වාස්තුකලා ලක්ෂණ දකුණු ඉන්දිය විජයනගර් සම්ප්‍රදායට සමානතා දක්වයි. ස්වභාවික පිහිටි ගල් පර්වතයක් මත විහාර ගොඩනැගිලි ඉදිකොට තිබේ. විහාරය ප්‍රථිමාගෘහයකින්, පිවිසුම් තොරණකින්, චෛත්‍යයකින්, බෝධි වෘක්ෂයකින්, සංඝාවාසයකින් හා දේවාල දෙකකින් සමන්විත වේ. විහාර භූමියෙහි මීට අමතරව පැරණි ශිලා ලිපි කිහිපයක්ද දැකගත හැකිවේ.

කළු ගලින් නිර්මිත විහාරය එකක් පිටුපස එකක් යෙදෙන පරිද්දෙන් කාමර දෙකකින් සහ පිට මණ්ඩපයකින් යුක්ත වේ. එහි ඇතුල් කාමරය තුල රියන් 12 ක් පමණ උස් වූ ඔත් පිළිමයක් හා හිටි පිළිම  හතරක් දැකගත හැකි වෙයි. පිටමණ්ඩපය ඉදිරිපිට ස්ථාපිත ගල් කුලුණු ද්විත්වය විහාරයේ වූ සුවිශේෂී නිර්මාණයක් සේ සැළකේ. එහි වම් ගල් කුළුණ ගණේශ්වරාචාරී විසිනුත් දකුණු කුළුණ ලාංකීය ගල් වඩුවෙකු විසිනුත් කැටයම් කර ඇතැයි පැවසේ. ඒ අනූව වම් කුළුණ හින්දු ආභාසයට අනුවත්, දකුණු කුළුණ බෞද්ධ ආභාසයට අනුවත් සකස් කොට තිබේ.

ශෛලමය බෝධිඝරයකින් වටවූ ගඩලාදෙණිය විහාරයේ වූ බෝධි වෘක්ෂය, දඹදිව දෙව්රම් වෙහෙර ආනන්ද බෝධියෙන් රැගෙන ආ බෝධි අංකුරයක් යැයි විශ්වාස කෙරේ. එය පළමුවන ධර්මකීර්ති හිමි විසින් රෝපණය කොට තිබේ. සිද්ධස්ථානයේ වූ අඩි 40ක් පමණ උසට ගොඩ නංවා ඇති චෛත්‍යය විජයොත්පහය චෛත්‍යය ලෙස වහරනු ලැබේ. උස්වූ කුළුණු 4 ක් මත පියස්සක් යෙදීම මගින් ඊට ආරක්ෂාව සළසා ඇත.
       එමෙන්ම මෙම විහාරභූමියේ සෙල්ලිපි 6ක් ද පිහිටා තිබේ. ඉන් තුනක් විහාරගෙයට බටහිරින් විහාර සීමාවෙන් පිටත පිහිටියා වූ බෑවුමේ ගලේ කොටා ඇත. ඉන් එක් ලිපියක් හඳුනාගත නොහැකි ලෙසින් විනාශ වී තිබීම කනගාටුවට කරුණකි.තවත් ලිපියක් බෝධියට පැත්තෙන් වූ ගල්තලාවෙහි පිහිටා ඇත.තවත් සෙල් ලිපි(ටැම් ලිපි) 2ක් විහාරගෙය අසල ටැමේ පිහිටා ඇත.

වැඩි විස්‍තර සඳහා පිවිසෙන්න ගඩලාදෙණිය විහාර වෙබ්පිටුව වෙත
https://gadaladeniyarajamahaviharaya.lk

මේවාද බලන්න
ශ්‍රී ලංකාවේ මහනුවර දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක ලැයිස්තුව
ලංකාතිලක විහාරය, උඩුනුවර

මූලාශ්‍ර

මහනුවර දිස්ත්‍රික්කයේ බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන‎
මහනුවර දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
අසාහාන් සුල්තාන් රාජ්‍යය

අසාහාන් සුල්තාන් රාජ්‍යය යනු වර්‍ෂ 1630 සිට 1946 දක්වා පැවති මැලේ සුල්තාන් රාජ්‍යයකි. මෙය වත්මන් ඉන්දුනීසියාවේ සුමාත්‍රා දූපතේ උතුරු සුමාත්‍රා පළාත තුළ පිහිටි අසාහාන් ප්‍රාන්තය ආවරණය කොට තිබුණි.

මූලාශ්‍ර

සුමාත්‍රාවේ ඉතිහාසය
පෙර සුල්තාන් රාජ්‍යයන්
ඉන්දුනීසියාවේ යටත් විජිතයට පෙර රාජ්‍යයන්
උතුරු සුමාත්‍රා
ඉන්දුනීසියාවේ ඉස්ලාමීය රාජ්‍යයන්
බුලුඞාන් සුල්තාන් රාජ්‍යය

බුලුඞාන් සුල්තාන් රාජ්‍යය යනු බෝර්නියෝ දුපතේ නැඟෙනහිර ප්‍රදේශයේ වත්මන් ඉන්දුනීසියාවේ උතුරු කලිමන්තාන් පළාත තුළ බුලුඞාන් ප්‍රාන්තයේ පිහිටා තිබූ රාජ්‍යයකි. එහි දේශභුමියට උතුරු කලිමන්තාන් පළාතේ නැඟෙනහිර වෙරළ තීරය සහ මැලේසියාවේ තවාවු ප්‍රදේශය ඇතුළත් විය.

ඉතිහාසය
මෙම සුල්තාන් රාජ්‍යය පිහිටුවනු ලැබුවේ උමා අපාන් නමැති කයාන් කණ්ඩායමක් විසිනි. ඔවුන් 17 වැනි සියවසෙහි වෙරළ බඩ ප්‍රදේශයට සංක්‍රමණය වීමට පෙර අපෝ කයාන් (කයාන් උස් බිම් සානුව) ප්‍රදේශයේ විසූ අය වූහ.

ගැලරිය

මූලාශ්‍ර
 Burhan Magenda, East Kalimantan: the decline of a commercial aristocracy, Cornell Modern Indonesia Project, 1991, ISBN 0-87763-036-4
 Sellato, Bernard, Forest, Resources and People in Bulungan, Center for International Forestry Research, 2001, ISBN 979-8764-76-5

පෙර සුල්තාන් රාජ්‍යයන්
ඉන්දුනීසියාවේ යටත් විජිතයට පෙර රාජ්‍යයන්
ඉන්දුනීසියාව තුළ ඉස්ලාමීය රාජ්‍යයන්
මැලේසියානු ඉතිහාසය තුළ පෙර රාජ්‍යයන්
බොනේ සුල්තාන් රාජ්‍යය

බොනේ (හෙවත් බොනි, හෙවත් බොනේ සඔරාජා) යනු වත්මන් ඉන්දුනීසියාවේ සුලාවසි දූපතේ නිරිත දිග ප්‍රදේශයේ පිහිටා තිබූ සුල්තාන් රාජ්‍යයකි. එහි දේශ භූමිය වර්‍ග සැතපුම් 1000 ක් (වර්‍ග කිලෝමීටර් 2600 ක්) විශාල විය. බොනේහි ප්‍රධාන නගරය වූ බොනි පිහිටා තිබෙන්නේ බූගිස් ජාතිකයින්ගේ නිජබිම වූ මකාසාර් නගරයේ සිට ඊසාන දිගට කිලෝමීටර් 130 ක් (සැතපුම් 81 ක්) දුරිනි.

සුලාවසි දූපතේ පිහිටි අනෙකුත් රාජ්‍යවල මෙන්ම මෙම රාජ්‍යය තුළ ද පිරිමි ළමුන්ට පෙර ගැහැණු ළමුන්ට හරහා රාජාසනය ලබා දීමේ සිරිතක් තිබුණි.

මූලාශ්‍ර
 බොනේහි සිදු වූ යුද්ධ පිළිබඳව බැලීමට, Perelaer, De Bonische Expedition, 1859 (Leiden, 1872) ; තවද, Meyers, Militaire Spectator (1880).

බාහිර සබැඳි
 බොනේහි ඉතිහාසය

පෙර සුල්තාන් රාජ්‍යයන්
ඉන්දුනීසියාවේ යටත් විජිතයට පෙර රාජ්‍යයන්
ඉන්දුනීසියාව තුළ ඉස්ලාමීය රාජ්‍යයන්
ලයි-ෆයි

ලයි-ෆයි (ලයිට් ෆිඩෙලිටි) යනු,  වයි-ෆයි ක්‍රමයට සජාතීය වන්නාවූ, ද්වීදිශා, උච්ච වේග සහ පූර්ණ ජාලකෘත රැහැන්-රහිත සන්නිවේදන  තාක්ෂණයකි.

2011 හඳුන්වාදීම්
රැහැන්-රහිත ජාලකරණය
ප්‍රකාශ සන්නිවේදනය
එඩින්බරෝ විශ්වවිද්‍යාලය
සම්බාස් සුල්තාන් රාජ්‍යය

සම්බාස් යනු බෝර්නියෝ දූපතේ වත්මන් ඉන්දුනීසියාවේ පිහිටා තිබූ මැලේ රාජ්‍යයකි.

සුල්තාන්වරයා
සුල්තාන්වරයා අමතනු ලබන්නේ “අති උත්තරීතර” යනුවෙනි. ඔහුගේ රාජකීය නමට පෙර “ශ්‍රී පාඩුකා අල්-සුල්තාන් තුවාන්කු” යනුවෙන් ද එකතු කර ගනු ලැබේ. සුල්තාන්වරයාගේ ආර්‍ය්‍යාව සඳහන් කරනු ලබන්නේ “ශ්‍රී පාඩුකා රාතු” ලෙස ය.

සුල්තාන්වරුන් සිහසුනට පත් කරනු ලබන්නේ පිරිමි ළමුන්ගෙන් වන අතර රාජකීය භාර්‍ය්‍යාවන්ගේ පුතුන්ට රාජකීය නොවන භාර්‍ය්‍යාවන්ගේ පුතුන්ට වඩා මුල් තැන දෙනු ලැබේ.

බාහිර සබැඳි 
 සම්බාස්
 සම්බාස් සුල්තාන් රාජ්‍යය බිහි වූයේ බෘෘනයි රාජ්‍යයෙනි

ඉන්දුනීසියාවේ යටත් විජිතයට පෙර රාජ්‍යයන්
බටහිර කලිමන්තාන්
ඉන්දුනීසියාවේ ප්‍රාන්ත අගනුවර
ඉන්දුනීසියාවේ ඉස්ලාමීය රාජ්‍යයන්
පෙර සුල්තාන් රාජ්‍යයන්
සැර්ඩං සුල්තාන් රාජ්‍යය

සැර්ඩං සුල්තාන් රාජ්‍යය යනු වත්මන් ඉන්දුනීසියාවේ උතුරු සුමාත්‍රා පළාත තුළ පිහිටා තිබූ මැලේ සුල්තාන් රාජ්‍යයකි. මෙය ඩෙලි සුල්තාන් රාජ්‍යයට යාබදව පිහිටා තිබුණේය.

1943 දී ජපන් ආක්‍රමණිකයින් විසින් සැර්ඩං සුල්තාන් රාජ්‍යයේ රජ පවුලේ සාමාජිකයෙක් වූ තැංකු රහ්මතුල්ලාහ් හිස ගසා දමනු ලැබුවේය.

මූලාශ්‍ර

ඉන්දුනීසියාවේ යටත් විජිතයට පෙර රාජ්‍යයන්
පෙර සුල්තාන් රාජ්‍යයන්
සමුද්‍ර පසායි සුල්තාන් රාජ්‍යය

සමුද්‍ර පසායි, හෙවත් සමුද්‍ර හා පසායි යනුවෙන් ද සමහර විට සමුද්‍ර දාරුස්සලාම් යනුවෙන් ද හඳුන්වනු ලබන්නේ 13 වැනි සියවසේ සිට 15 වැනි සියවස දක්වා වත්මන් ඉන්දුනීසියාවේ සුමාත්‍රා දූපතේ උතුරේ පිහිටා තිබූ මුස්ලිම් රාජ්‍යයකි. සමුද්‍ර යනුවෙන් මෙම රාජ්‍යය නම් කිරීමට හේතුව සංස්කෘත භාෂාවෙන් මහ මුහුදට යෙදෙන වචනය බව සිතනු ලැබේ. හිකායාත් රාජා-රාජා පසායි තුළ සඳහන් ඇති පරිදි, මෙරාහ් සිලු රජ තුමා මෙම රාජ්‍යයට සමන්දරා යනුවෙන් නම් කර තිබේ. වර්‍ෂ 1267 ඉස්ලාමය වැළඳ ගත් එම රජ තුමා තමාට මලිකුල් සාලිහ් ලෙස නමක් තබා ගත් අතර, ඔහු මෙම රාජ්‍යයේ පළමු සුල්තාන්වරයා විය.

මෙම රාජධානිය පිළිබඳ තොරතුරු ලැබෙන්නේ ඉතා සුළු වශයෙනි.

මූලාශ්‍ර

වැඩිදුර කියවීම
 
 
 

ඉන්දුනීසියාවේ යටත් විජිතයට පෙර රාජ්‍යයන්
පෙර සුල්තාන් රාජ්‍යයන්
පෙයුරෙයුලාඃ සුල්තාන් රාජ්‍යය

පෙයුරෙයුලාඃ සුල්තාන් රාජ්‍යය යනු අග්නි දිග ආසියාවේ පැරණිතම ඉස්ලාමීය රාජ්‍යවලින් එකකි. එය 9 වැනි සියවසේ පැවති බවක් අදහස් කෙරේ. පෙයුරෙයුලාඃ රාජ්‍යය පිහිටා තිබුණේ වත්මන් ඉන්දුනීසියාවේ සුමාත්‍රා දූපතේ උතුරින් පිහිටි නැඟෙනහිර අචේහ් ප්‍රාන්තය තුළ ය.

බාහිර සබැඳි
 බන්දර් කලීෆා
 පෙයුරෙයුලාඃ සුල්තාන් රාජ්‍යය IAIN Ar-Raniry

මූලාශ්‍ර

 SKI Fakultas Adab UIN Yogyakarta, Sejarah Peradaban Islam di Indonesia, Yogyakarta: Penerbit PUSTAKA, 2006.

ඉන්දුනීසියාවේ යටත් විජිතයට පෙර රාජ්‍යයන්
පෙර සුල්තාන් රාජ්‍යයන්
පජාං සුල්තාන් රාජ්‍යය‍

පජාං සුල්තාන් රාජ්‍යය (1568–1586) යනු වත්මන් ඉන්දුනීසියාව තුළ ජාවා දූපතේ කෙටි කලක් පිහිටා තිබූ මුස්ලිම් රාජ්‍යයකි. ඩෙමාඃ සුල්තාන් රාජ්‍යයේ රජකමට හිමිකම් පෑ හඩිවිජය හෙවත් ජකා තිංකීර් නමින් හඳුන්වනු ලැබූ බොයොලාලි හි අධිපතියා විසින් මෙය ආරම්භ කරනු ලැබුවේය.

ග්‍රන්ථ
 අන්ජාර් අනි. 1980. Raden Ngabehi Ronggowarsito, Apa yang Terjadi? Semarang: Aneka Ilmu
 Andjar Any. 1979. Rahasia Ramalan Jayabaya, Ranggawarsita & Sabdopalon. Semarang: Aneka Ilmu
 Babad Majapahit dan Para Wali Jilid 3. 1989. Jakarta: Departemen Pendidikan dan Kebudayaan, Proyek Penerbitan Buku Sastra Indonesia dan Daerah
 Babad Tanah Jawi, Mulai dari Nabi Adam Sampai Tahun 1647. (terj.). 2007. Yogyakarta: Narasi
 H.J.de Graaf dan T.H. Pigeaud. 2001. Kerajaan-Kerajaan Islam Pertama di Jawa. Terj. Jakarta: Pustaka Utama Grafiti
 Hayati dkk. 2000. Peranan Ratu Kalinyamat di jepara pada Abad XVI. Jakarta: Proyek Peningkatan Kesadaran Sejarah Nasional Direktorat Sejarah dan Nilai Tradisional Direktorat Jenderal Kebudayaan Departemen Pendidikan Nasional
 Moedjianto. 1987. Konsep Kekuasaan Jawa: Penerapannya oleh Raja-raja Mataram. Yogyakarta: Kanisius 
 Purwadi. 2007. Sejarah Raja-Raja Jawa. Yogyakarta: Media Ilmu
 රික්ලෙෆ්ස්, එම්. සී., A History of Modern Indonesia since c. 1200, Palgrave MacMillan, New York, 2008 (terbitan ke-4), ISBN 978-0-230-54686-8
 ස්ලාමත් මුල්ජානා. 1979. Nagarakretagama dan Tafsir Sejarahnya. Jakarta: Bhratara

ඉන්දුනීසියාවේ යටත් විජිතයට පෙර රාජ්‍යයන්
පෙර සුල්තාන් රාජ්‍යයන්
ලංකාවේ රජ

1948 දී නිදහස ලැබූ ලංකාවේ රාජ්‍ය නායක පදවියයි

වින්ඩ්ස' රජ වංශය (1948–1972)

<onlyinclude>

ආශ්‍රිත ලිපි
 ලක්දිව රාජාවලිය
කුෂ්ඨරාජගල

කුෂ්ඨරාජගල යනු ශ්‍රී ලංකාවේ මාතර දිස්ත්‍රික්කයේ වැලිගම ආශ්‍රිත ස්වභාවික ගල් පර්වතයක උන්නතව නෙළා ඇති අවලෝකිතේශ්වර බෝධිසත්ව ප‍්‍රතිමාවක් වේ. එය ගාල්ල-මාතර මාර්ගයේ වැලිගම සිට මාතර දෙසට කිලෝ මීටර පහක් පමණ දුරින් පිහිටයි. ප්‍රථිමාව වැලිගම අග්‍රබෝධි විහාරයට අයත් වේ.

ඉතිහාසය
කුෂ්ඨරාජගල ප්‍රථිමාව පිහිටා ඇති වැලිගම ප්‍රදේශය අතීත අනුරාධපුර යුගයේ පටන් පැවැති පුරාණ නැව් තොටක් වීම හේතුවෙන්, මෙම ස්ථානය පිළිබඳව පැරණි සාහිත්‍ය මූලාශ්‍රවල විවිධ තොරතුරු දැකගත හැකි වේ. සිංහල බෝධිවංශයට අනූව අනුරාධපුර ශ්‍රී මහා බෝධියට අයත් දෙතිස් ඵල අංකුරයන්ගෙන් එකක්, වැලිගම අග්‍රබෝධි විහාර භූමියෙහි රෝපණය කොට තිබෙන අතර මේ හේතුවෙන් මෙහි ඉතිහාසය දේවානම්පියතිස්ස රජ (ක්‍රි.පූ. 307 - 267) සමය දක්වා දිවෙන බව විශ්වාස කෙරේ. කෙසේ නමුදු මෙම ප්‍රථිමාව එහි වූ නිර්මාණ ලක්ෂණවලට අනුව ක්‍රි.ව. 6 -7 සියවස්වලට අයත් වන පැවසෙයි.

පසුකාලීනව ගොඩනැගුණු බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත සමයේ, වැලිගම හරහා ඉදිකල දුම්රිය මාර්ගය හේතුවෙන් වැලිගම අග්‍රබෝධි විහාරය හා කුෂ්ඨරාජගල පිහිටි භූමිය දෙකඩ වීමට ලක්විය.

ජනප්‍රවාද
කුෂ්ඨරාජගල සම්බන්ධව ජනප්‍රවාදයන්ද පවතී. ඉන් එකකට අනූව මෙම ප්‍රථිමාව, කුෂ්ඨ රෝගයක් වැළඳුණු හතරවැනි අග්බෝ රජු දේව ආශීර්වාදය ලබා ගැනීමේ අරමුණින් දෙවුන්දර පිහිටි දේවාලයට පැමිණි අවස්ථාවේ නාථ දෙවියන්ගේ රූපයක් ඉදිකිරීමට සිදුකල බාරවීමකට අනූව ඉදිකරන ලද්දක් වේ. කුෂ්ඨ රෝගයෙන් සුවවීමෙන් අනතුරුව රජු විසින් බාරය ඔප්පු කිරීමක් වශයෙන් වැලිගම අවලෝකිතේශ්වර නාථ රූපය කරවූවේ යැයි ජනවහරෙහි දැක්වේ.

ප්‍රථිමාව
කුෂ්ඨරාජගල ප්‍රථිමාව මගින් මහායාන බුදුධහමට අයත් අවලෝකිතේශ්වර බෝධිසත්වයන් නිරූපණය වන බැව් පිළිගැනීමට ලක්ව තිබේ. මහායාන බෝධිසත්ව ප්‍රථිමා හී ජටා මකුටයෙහි (ශීර්ෂාභරණයෙහි) සමාධි බුදු පිළිමයක් අන්තර්ගතවීමත්, මෙම ප්‍රථිමාවේ ජටා මකුටයෙහි සමාධි බුද්ධ ප්‍රතිමා සතරක්ම දැකගත හැකි වීමත් ඊට හේතුව වී තිබේ. මීට අමතරව මහායානිකයන් විසින් රෝග සමනය උදෙසා අවලෝකිතේශ්වර නාථ දෙවියන් පිදීම හා මහාචාර්ය සෙනරත් පරණවිතාන මහතා විසින් දක්වනු ලැබූ නේපාල ලිපියක, නාථ දෙවියන් ගේ එකසිය අටක් වූ අවතාර අතරේ සිංහනාද අවලෝකිතේශ්වර රෝග සමනය කරන්නෙකු බවත් එනිසාම සිංහල ද්වීපයෙහි ආරෝග්‍යශාලා ලෝක නාථ නාමය ව්‍යවහාර කරන බව, සඳහන් කිරීම නිසා මෙම මතය ඇති වී තිබේ.

උසින් අඩි අටක් පමණ වන, පිහිටි ගලට අනුබද්ධවන ලෙස නිර්මාණය කොට ඇති මෙම ප්‍රථිමාවේ යටිකය දෝතියකින් සරසා තිබේ. එම පිළිමයේ උඩුකයේ උදර බන්ධනයකින් දැකගත හැකිවන අතර ගෙලෙහි මාල හා දෑතෙහි වළලු පවතී. දෙකන් ලම්බකර්ණව දක්වා ඇති අතර ඒවා කුණ්ඩලාභරණවලින් අලංකෘතය. දෙඅත් මගින් මුද්‍රාවන් දක්වයි. ඉන් දකුණු හස්තයෙන් විතර්ක මුද්‍රාව හා වම් හස්තයෙන් ආහ්වාන මුද්‍රාව දක්වන බව උල්රිච් වොන් ශ්‍රොඩර් මහතාගේ, බුඩිස්ට් ස්කල්පචර් ඉන් ශ්‍රී ලංකා (Buddhist Sculptures in Sri Lanka) නමැති ග්‍රන්ථයෙහි සඳහන් කර ඇත. එසේම ජටා මකුටයෙහි සමාධි බුදුපිළිම 4 ක්ම නෙළා ඇති මෙරට එකම අවලෝකිතේශ්වර බෝධිසත්ව පිළිමය ලෙසද කුෂ්ඨරාජගල පිළිගැනේ.

මූලාශ්‍ර

මාතර දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක‎
බීමා සුල්තාන් රාජ්‍යය

බීමා සුල්තාන් රාජ්‍යය යනු වත්මන් ඉන්දුනීසියාව තුළ සුම්බාවා හි නැඟෙනහිර ප්‍රදේශයේ, එනම් වත්මන් බීමා තුළ පිහිටා තිබූ මුස්ලිම් රාජ්‍යයකි. බීමා සුල්තාන් රාජ්‍යයට පෙර පැවති රාජ්‍යය සඳහන් කෙරෙන්නේ බීමා රාජධානිය ලෙස ය. මෙම රාජ්‍යය එය තුළින් සඳහන් කෙරෙන්නේ ඹොජෝ රාජධානිය ලෙස ය.

මූලාශ්‍ර

ඉන්දුනීසියාවේ යටත් විජිතයට පෙර රාජ්‍යයන්
පෙර සුල්තාන් රාජ්‍යයන් 
බටහිර නුසා තැංගාරා
ලංකත් සුල්තාන් රාජ්‍යය

ලංකත් සුල්තාන් රාජ්‍යය යනු වත්මන් ඉන්දුනීසියාවේ උතුරු සුමාත්‍රා පළාත තුළ ලංකත් ප්‍රාන්තයේ පිහිටා තිබූ මුස්ලිම් රාජ්‍යයකි. එහි පැවැත්ම ඉස්ලාමයට පෙර සමය දක්වා තිබිය හැකි නමුත් එය පිළිබඳ ලිඛිත ඉතිහාසය තිබෙන්නේ 17 වැනි සියවසේ සිට ය.

මූලාශ්‍ර

Pranala luar 
  අරුල් ඩාහුලු, ලංකත්
  ලංකත් රාජ්‍යයේ සුල්තාන්
  ලංකත් සුල්තාන් රාජ්‍යය
  කුයීන්ස්ලන්ත විශ්වවිද්‍යාලයේ ලංකත් සුල්තාන් රාජ්‍යය පිළිබඳ ලිපි

ඉන්දුනීසියාවේ යටත් විජිතයට පෙර රාජ්‍යයන්
පෙර සුල්තාන් රාජ්‍යයන් 
උතුරු සුමාත්‍රා
මොට්ටගල ගාමිණී තිස්ස ආරාම සංකීර්ණය

මොට්ටගල ගාමිණී තිස්ස ආරාම සංකීර්ණය ශ්‍රී ලංකාවේ අම්පාර දිස්ත්‍රික්කයට අයත් අක්කරපත්තුව ආලයඩි වෙම්බු ප‍්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයේ පිහිටා ඇති එෙතිහාසික බෞද්ධ පුදබිමක් වේ. එය අක්කරපත්තුව නගරයේ සිට දකුණු දිශාවට විහිදෙන සාගම පාරේ කිලෝ මීටර් දහයක් පමණ ගමන් කල විට හමුවන මොට්ටියගල ප්‍රදේශයේ, මාර්ගයේ වම්අත දෙසින් වූ වෙල්යායක් මධ්‍යයේ පිහිටයි.

ඉතිහාසය
මොට්ටගල කඳු පාමුල පිහිටි මෙම ආරාම සංකීර්ණයේ ඉතිහාසය මහානාග රජුගේ කාලයේ සිට යඨාලතිස්ස, ගෝඨාභය, කාවන්තිස්ස යන රජ සමයන් දක්වා දිවෙන බව පැවසෙයි. මහාචාර්ය සෙනරත් පරණවිතාන මහතා විසින් රචිත ඉන්ස්ක්‍රිප්ෂන් ඔෆ් සිලෝන් පාර්ට් - II (Inscription of Ceylon Part - II) කෘතියට අනූව මෙම පුදබිමේ දැකගත හැකි බ‍්‍රාහ්මීය අක්ෂර වලින් සමන්විත ගිරි ලිපිය (487 සෙල්ලිපිය) ක්‍රිස්තු පූර්ව 3-1 සියවස්වලට අයත් යැයි දක්වා තිබේ. එම ශිලාලිපියෙහි දසභානික පරම්පරාවට අයත් උපතැර නාග නාග නම් රජ කෙනෙක්‌ ගමිනිතිස විහාරය කරවා පැමිණි නොපැමිණි පූජා කළ බැව් සටහන් කොට තිබේ.

විහාරය
බොහොදුරට නටඹුන්ව ගොස් ඇති මෙම විහාර සංකීර්ණයෙහි වර්තමානයේ දිය පොකුණක්, ගල් පඩි පෙළක් දැකගත හැකිවේ. මීට අමතරව කඳු මුදුනේ දාගැබක් තිබූ බවට විශ්වාස කෙරේ. කඳු පාමුල තිබූ දාගැබ අන්තවාදීන් විසින් බුල්ඩෝසර් කොට සමතලා කිරීමට මෑතකදී පියවර ගෙන තිබුණි.

විනාශ කිරීම
තම කුඹුරු ඉඩම විශාල කර ගනු වස් 2012 වර්ෂයේ අගෝස්තු 31 හා සැප්තැම්බර් 3 අතර කාල සීමාව තුලදී, මොට්ටගල කඳු පාමුල එතෙක් වසර 2300ක් පමණ කලක් තිබූ පැරණි දාගැබ බුල්ඩෝසර් කිරීම මගින් සම්පූර්ණයෙන් විනාශ කොට දැමීමට, ප්‍රදේශයේ මුස්ලිම් අයෙකු පියවර ගෙන තිබුණි. පසුව මාධ්‍ය මගින් මම විනාශය වාර්ථා කිරීමත් සමග, පොලීසිය මගින් සිදුවීමට සම්බන්ධ පුද්ගලයින් දෙදෙනෙකු අත්අඩංගුවට ගත් අතර පසුව රුපියල් 25,000 බැගින් වූ දඩයක් මත ඔවුන් නිදහස් කොට දැමීමට අධිකරණය පියවර ගන්නා ලදී.

මේවාද බලන්න
සාගම සෑය

මූලාශ්‍ර

අම්පාර දිස්ත්‍රික්කයේ බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන‎
අම්පාර දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
මලියදේව රහතන්වහන්සේ

මලියදේව රහතන් වහන්සේ ක්‍රි.පූ. දෙවන සියවසේ ලක්දිව විසු අරහත් භාවය ලැබූ හිමි නමකි.

මහාවංසයට අනුව ලක්දිව විසු අවසන් ප්‍රසිද්ධතම අභිඥ්ඥාලාභී රහතන්වන්සේ මලියදේව රහතන්වන්සේ වූ සේක. ජනප්‍රවාදයට අනුව උන්වහන්සේ ඉන්දියාවේ සිට බුද්ධ ප්‍රතිමා 4ක් ලංකාවට වැඩම කරවූ සේක.

උන්වහසේ ගේ භාවනා කුටිය අරන්කැලේ ද   වැඩසිටි ස්ථානය ගුහාරාමයේද ඇත.

මේවාද බලන්න
 මලියදේව විද්‍යාලය

මූලාශ්‍ර 

රහතන් වහන්සේලා
ඛනිජ

රසායනික සූත්‍රයකින් දැක්විය හැකි, ස්ඵටික ව්‍යුහයක් ඇති, බොහෝවිට ඝන අවස්ථාවේ පවතින අකාබනික, ස්වභාවිකව ඇතිවන ද්‍රව්‍යයක් ඛනිජයක් () නම් වේ.එසේම මෙය එක් සංඝටයකින් පමණක් සෑදුණකී.
ශ්‍රි ලංකාවේ ඛනිජ වර්ග රාශියක් ස්වාභාවික ව හමුවේ.ඒවායෙන් කිහිපක් නම්,

1.ෆෙල්ස්පාර්(Feldspar) 

2.ඩොලමයිට්(Dolomite) 

3.තිරුවානා (Quartz)

4.ඉල්මනයිට්(Ilmenite)

5.මයිකා (Mica)

6.මිනිරන්(Graphite) අපට ලෝකය දෙස අවධානය යොමු කිරීමේ දී ඛනිජ වර්ග 3000 කට අධික ප්‍රමාණයක් අද වන විට සංඛ්‍යාලේකන ගතව තිබේ.

ඛනිජ වලින් අැති
 ඛනිජ තෙල්

ඛනිජ
පොළොන්නරුව කිරි වෙහෙර

කිරි වෙහෙර ශ්‍රී ලංකාවේ පොළොන්නරුව පිහිටි පුරාතන ස්ථූපයක් වේ. එය ලංකාතිලක ප්‍රථිමා මන්දිරයට උතුරු දෙසින් වන්නට ඉදිකොට තිබේ. අඩි 80ක් පමණ උසැති ස්ථූපය පොළොන්නරුවේ ආලාහන පිරිවෙනට අයත්ය.

ඉතිහාසය
ඉතිහාසය පිළිබඳව පැහැදිලි සාධක නොමැති වූවද, මෙම ස්ථූපය පරාක්‍රමබාහු රජුගේ (1153-1186) බිසවක වූ සුබද්‍රා දේවිය විසින් ඉදිකෙරූවක් බැව් විශ්වාස කෙරේ. එසේම ස්තූපය ආරම්භයේදි රූපවතී ස්තූපය නමින් හැඳින්වූ බවද පැවසේ.

ස්ථූපය
උස ප්‍රමාණය අනූව කිරි වෙහෙර පොළොන්නරුවේ පිහිටි දෙවැනි උසම ස්ථූපය සේ සැළකේ. එසේම එය වසර 900 ක පමණ කාලයක් ස්වභාවික බලපෑම් යටතේ, මුල් ඉදිකෙරූ ස්වරූපයෙන්ම බදාම ආලේපිත තට්ටුව ඉතිරිව පවතින ස්ථූප අතුරින් එකක් සේ සැළකේ. මීට අමතරව කිරි වෙහෙර වටා කුඩා ස්තූප ප්‍රමාණයක් දැකගත හැකි වන අතර එම ස්තූප, හිමිවරුන් හා රාජකීයයන් වෙනුවෙන් ඉදිකෙරූ ඒවා බැව් තහවුරුකොට තිබේ. කෙසේ නමුදු කිරි වෙහෙර ඇතුළුව, මෙහි වූ ස්තූප බොහොමයක් නිදන් හොරුන් විසින් විනාශ කොට තිබූ බවද සඳහන් වේ.

මූලාශ්‍ර

පොළොන්නරුව දිස්ත්‍රික්කයේ බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන‎
පොළොන්නරුව දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
තිස්ස දේවේන්ද්‍ර

තිස්ස දේවේන්ද්‍ර (ඉංග්‍රීසි: Tissa Devendra) යනු  හිටපු  සභාපති සමාජ සේවා කොමිසම.

ජීවන සටහන් 

තිස්ස දේවේන්ද්‍ර ලංකා විශ්ව විද්‍යාලයෙහිත්, කේම්බ්‍රිජ් විශ්ව විද්‍යාලයෙහිත් උගත්තේය. උපාධි ලබා ගැනීමෙන් පසු හෙතෙම ශ්‍රී ලංකා පරිපාලන සේවයෙහි තිස් වසරක රාජ්‍ය සේවයක නිරත වූයේය. අනතුරුව තිස්ස දේවේන්ද්‍ර එක්සත් ජාතීන්ගේ උපදේශක සේවාවෙහි ද නිරත විය. ශ්‍රී ලංකාවේ සංස්කෘතිය හා ඉතිහාසය අළලා ඔහු විසින් ඉංග්‍රීසි බසින් ලියූ ලිපි ලේඛන නිරතුරුව ඉංග්‍රීසි පුවත්පත් හා සඟරා ආදියෙහි පළවේ. ඔහු නමින් ප්‍රකාශිත තිස්ස දේවේන්ද්‍ර වැටුප් කොමිෂන් සභා වාර්තාව නිරතුරුව සඳහන් කරනු ලබන රාජ්‍ය ලේඛනයකි. කලක් ඔහු රාජ්‍ය සේවා කොමිෂන් සභාවේ සභාපති පදවියද හෙබවීය.

තිස්ස දේවේන්ද්‍ර  කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසුවෙකි.

ආශ්‍රිත
  තිස්ස දේවේන්ද්‍රයන් ගේ ඉංග්‍රීසි විකිපීඩියා පිටුව
 කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසු සිවිල් නිලධරයන්

 
චරිත කතා
ශ්‍රී ලාංකිකයෝ
ආදි නාලන්දියයෝ
ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ
ලාංකික සිංහලයෝ
1929 උපත්
එර්වින් ජයසූරිය

ආචාර්ය එර්වින් ජයසූරිය (ඉංග්‍රීසි: Irwin Jayasuriya) යනු  හිටපු  සභාපති සභාපති ලංකා ගමනා ගමන මංඩලය.

ජීවන සටහන් 

එර්වින් ජයසූරිය  කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසුවෙකි.

ආශ්‍රිත
  එර්වින් ජයසූරියයන් ගේ ඉංග්‍රීසි විකිපීඩියා පිටුව
 කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසු සිවිල් නිලධරයන්

 
චරිත කතා
ශ්‍රී ලාංකිකයෝ
ආදි නාලන්දියයෝ
ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ
ලාංකික සිංහලයෝ
පි අමරසිංහ

ආචාර්ය  පි. අමරසිංහ (ඉංග්‍රීසි: P. Amarasinghe) යනු  හිටපු  උප ගවනර් ජෙනරාල්ර් ලංකා මහ බැංකුව.

ජීවන සටහන් 

පි. අමරසිංහ කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසුවෙකි.

ආශ්‍රිත
  පි. අමරසිංහයන් ගේ ඉංග්‍රීසි විකිපීඩියා පිටුව
 කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසු සිවිල් නිලධරයන්

චරිත කතා
ශ්‍රී ලාංකිකයෝ
ආදි නාලන්දියයෝ
ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ
ලාංකික සිංහලයෝ
2007 මරණ