එස් පහ (5S) ක්‍රමය

5S යනු වැඩකරන ස්‍ථාන (workplace) පිලිවෙලට තබාගන්නා ක්‍රමවේදයකි.

ඉතිහාසය 
දෙවන ලෝක  සමයේ ප්‍රථිපලයක් ලෙස 1945 අගෝස්තු 06 වැනිදා ඇමෙරිකානු හමුදාව විසින් ජපානයේ හිරෝෂිමා සහ නාගසාකි නගරවලට පරමාණු බෝම්බ හෙලීමෙන් පසු ලක්ෂ ගණන් ජපන් ජාතිකයන් මියගිය අතර මිලියන ගණනක් ජනතාව සදාකාලික අබාධිතයන් බවට පත්විය. මෙහිදී සිදුවූ ව්‍යසනය නිසා ආර්ථික වශයෙන් ද ජපානය ඉතාම දුර්වල විය. නමුත් 1970 වන විටම ලෝකයේ දෙවන ආර්ථික බලවතා වීමේ ගමනේදී ජපන් ජනතාව පුරුදු පුහුණු කල යහපත් ගුණාංග නැතහොත් ක්‍රමවේද එස් පහ ක්‍රමය යටතේ විස්තර කල හැකිය. මෙය සාමාන්‍ය ජන ජීවිතයේදී සාර්ථක මිනිසෙකු වීම සඳහා කුඩා දරුවාගේ පටන් වැඩිහිටි පුද්ගලයෙකු දක්වා පුහුණු කරගත හැකි ගුණාංග වලින් සමන්විතවේ.

සෙයිරි (අනවශ්‍ය දේ ඉවත් කිරීම) 
එදිනෙදා අප ජීවත්වන සම ස්ථානයකම අපට අවශ්‍ය මෙන්ම අනවශ්‍ය දෙයද බහුලව තිබෙනවා. අපගේ මුදල් පසුම්බිය ගෙන බැලුවොත් එහි තිබෙන පැරණි ලදු පත්, අනවශ්‍ය කොළ කැබලි, අපට සැමවිටම අවශ්‍ය නොවන කාඩ්පත්, පැරණි බස් ටිකට් පත් වැනි දේ තිබිය හැකියි. එසේම ඔබ ගමන් මල්ලක් භාවිතා කරන්නෙක් නම් තීන්ත අවසන් පැන්, බත් එතු කොළ කැබලි, අනවශ්‍ය කවර වැනි විවිධ දේවල් තිබිය හැක. අපගේ නිවහන වෙත ගොස් බැලුවහොත්  පැරණි පොත්පත්, ඇඳුම් පැළදුම්, බඩු බාහිරාදිය ආදී ප්‍රයෝජනයට ගත නොහැකි දේවල් බහුල වශයෙන් තිබේ. තවද අප කඩයකින් යමක් රැගෙන ආවිට කුඩා කාඩ්බෝඩ් පෙට්ටි , ටින් කැබලි, අසුරණ ආදිය ප්‍රයෝජනයට නොගත්තත් නිවස තුල තැනින් තැන තබා ඇති බව සැමවිටම දැකිය හැක. නිවසේ ඇති සියලුම බදු බාහිරාදිය සැලකුවහොත්  අපට නිතරම අවශ්‍ය වෙන දේවල්, ඉඳහිට අවශ්‍ය වෙන දේවල් සහ කිසි දාක අවශ්‍ය නොවන දේවල් ආදීලෙස වර්ග කල හැක.

සෙයිතොන් (අවශ්‍ය දේ විධිමත් ව ඇසිරීම) 
ඉහතින් තෝරාගත් අවශ්‍ය සියල්ල පිළිවෙලකට සකස් කළ යුතු බව මෙයින් කියවේ. අවශ්‍ය ද්‍රව්‍ය නිසි ලෙස ස්ථාන ගත කිරීමෙන් ඒවා සොයා ගැනීම පහසු වේ. මෙහිදී තමාට යම් උවමනාවක් ඇති වූ විට ඒ සඳහා අවශ්‍ය බඩු භාණ්ඩ සෙවීමට විශාල කාලයක් වැය කළ යුතු වන්නේ නැත. මෙහිදී සෑම දෙයක් සඳහාම නිශ්චිත ස්ථානයක් වෙන් කිරීම වැදගත් වේ. එම ස්ථානයේ වෙනත් කිසිදු ද්‍රව්‍යයක් තැබීම සිදු නොකළ යුතුය.

සෙයිසෝ (පිරිසිදු කිරීම)
පිළිවෙලකට තැබූ දේවල් ඉතාම පිරිසිදු තත්වයේ තැබිය යුතු බව මෙයින් කියවේ. දිනපතා එම බඩු භාණ්ඩ පිරිසිදු කිරීම මෙහිදී වැදගත් තැනක් ගනී. කාර්යාලයක් වැනි ස්ථානයක නම් දිනපතා පිරිසිදු කිරීම අපහසු විය හැක. මේ නිසා අවම ලෙස සතියකට දිනයක් හෝ යොදාගෙන පිරිසිදු කිරීම කළ යුතුය. පිරිසිදු කම පරික්ෂා කිරීම ආයතනයේ ප්‍රධානියාට හෝ ඒ සඳහා විශේෂයෙන් පත් කළ නිලධාරියෙකුට පැවරිය යුතුය.

සෙයිකෙත්සු (ක්‍රමානුකුල බව) 
ඉහත පියවර තුනේදී අනුගමනය කරන ලද සංවිධිත බව, සුපිළිවෙල, හා සුපිරිසුදුකම වැඩි දියුණු කරමින් අඛණ්ඩව ඉදිරියට ගෙන යාම මෙමගින් සිදු කෙරේ. මෙහිදී අඛණ්ඩව ක්‍රියාත්මක කිරීමට වඩා වැදගත් වන්නේ අඛණ්ඩව වැඩි දියුණු කිරීමයි. උදාහරණයක් ලෙස ඉහත පියවර ඔස්සේ ඔබගේ නිවසේ අනවශ්‍ය සියල්ල ඉවත් කර, අවශ්‍ය දෑ පමණක් පිළිවෙලකට සකස් කර, නිතරම පිරිසිදුව තබා ගැනීමට ඔබට හැක. මෙය අඛණ්ඩව කරගෙන යන අතර නිවසේ අලංකාරය වැඩි කිරීමට මල් වැවීම, අලුත් තිර රෙදි දැමීම වැනි  විවිධ දේ කිරීමටද හැකියාව තිබේ. මේවා සිදු කෙරෙන්නේ සම්මිතිය අදියර තුළදීය.

මෙම පියවරේදී ප්‍රගතිය මැන බැලීමද කළ යුතු වේ.කාර්යාලයක් හෝ ආයතනයක් තුළ නම් ප්‍රගතිය පරීක්ෂා කිරීමට ආයතනයේ ප්‍රධානියාට වගකීමක් පැවරේ. නමුත් නිවසක නම් නිවසේ සිටින වැඩිහිටියෙකුට මෙය සිදු කළ හැක. තමාටම වුවත් මෙහි ප්‍රගතිය මැන ගැනීමට බාධාවක් නැත.

සෙත්සුකේ (විනයානුකුල බව) 
මෙමගින් අදහස් වන්නේ 5S සංකල්පය පිළිබඳව අන් අය දැනුවත් කිරීමයි. 5S සංකල්පය ඉගෙන ගැනීම හා ක්‍රියාත්මක කිරීම තරමටම එය පිළිබඳව අන් අය දැනුවත් කිරීමද වැදගත් වේ. ශ්‍රී ලංකාව පුරා මෙම සංකල්පය ව්‍යාප්ත කිරීමට එය විශාල උපකාරයකි.

ඔබ පිළිවෙලකට, ක්‍රමවත්ව වැඩ කරන විට වෙනදාට වඩා ඔබේ කාලය ඉතිරි වේ. ඔබ තුළ මේ නිසා ඇති වූ දියුණුව දුටුවිට ඔබගේ මිතුරන් එයට හේතුව අසනවා නොඅනුමානය. එවිට ඔබ ඔවුන් 5S සංකල්පය  පිළිබද ඔවුන් දැනුවත් කරන්න.

ආශ්‍රිත ලිපි