Suchinthana/si-wikipedia huggingface dataset:
ජී බී සේනානායක



ප්‍රකාශන

නව කතා
 වරදත්ත
 මේධා
 චාරුමුඛ
 අවරගිර
 රළ බිඳුම
 මල පුඩුව
 කැකෑරිල්ල
 ජල ගැල්ම
 බැඳුම
 රුව
 උරගල
 මුදුපාණී
 කෙළෙස් සයුර
 එකට එක
 මණිකේතු / රම්‍යා
 දෙපොට
 ලොකු කුමාරිහාමි

කෙටිකතා
 දුප්පතුන් නැති ලෝකය
 පළි ගැනීම
 ඈත බැලුම
 ගමන
 නැටුම
 රූපිකා
 මංමුළාව
 ‍ලේඛකයා
 කාන්ති

පද්‍ය

 හැඬී ද ඔබ

 ශාන්තය මුහුණ සුදු හැඳි
 මළ සිරුරෙහි දෑත එක් කළ
 දිලෙයි දෙපස තෙල් පහන්
 යන්තම් සැලෙන සිළින්

 ළඟ මිනිය සිටියි බිරිඳ
 අවුරුදු පනසක් වයස සිහින් තල එලළු
 පිටිපසින් ඈ විසි පස් හැවිරිදි
 දුවය මඳක් තර පැහැපත්
 සාලෙ දොර අසල සිටියි
 විසි දෙකක් වයස පුත්

 අඹු දරු දැරි එකකුට හෝ
 නැත මතක මළහු විඳි දුක්
 දිවියක් මුළුල්ලේ ඔවුන් රැකුමට
 හඬත් ඔවුහු විටින් විට සොවින් මෙන්
 නෑයන් මිතුරන් ආ කල

 හැඬී ද ඔබ ළඟ නෑයකු මළ කල
 කිම ඔබ හැඬුයේ, බලන්න සොයා ඔබ සිත

 සෙවණැලි කාව්‍ය සංග්‍රහයෙනි

 ජී.බී. සේනානායක
 රුබයියාට් (පරිවර්තන)
 විඳිමි
 දැල් කවුළුව
 සෙවණැලි
 මුළාව
 කවරෙක්ද

ශාස්ත්‍රීය
 නවකතා කලාව
 බටහිර ශ්‍රේෂ්ඨ නවකතා
 විචාර ප්‍රවේශය
 සාහිත්‍ය සේසත්
 සාහිත්‍ය විග්‍රහය
 සාහිත්‍ය ධර්මතාව

චරිතාපදාන
 සාහිත්‍ය දර්ශන සිතුවිලි
 විනිවිඳිමි අඳුර
 මගේ සිතුම් පැතුම්
 මම එදා සහ අද

යෞවන සාහිත්‍ය
 රණරාළ

සුරංගනා කතා
 මල් කුමාරි
 හාල්මැස්සා
 රත්හඳුන් රූපය
 හීනය
 අඹ කතාව
 මහා ‍ලෝබයා

චරිත කතා
නවකතා කරුවෝ
2005 ජූලි 21 ලන්ඩන් පිපිරවීම්

2005 ජුලි 21 වන දින ලන්ඩන් උමං දුම්රිය මාර්ග හා ලන්ඩන් බසයක් තුළ දෙවැනිවරට     එකවර සිදුවන බෝම්බ පිපිරම් හතරක් වාර්තා විය. බෝම්බ හතරම පිපිරිම සිදු කරන උපාංග පිපිරිමක ට ලක් වුවත් ප්‍රධාන පිපිරිම් සිදු කරන විදුලි ආරෝපණය පුපුරා නොගිය නිසා අනතුරක් සිදු නොවීය. එම පිපිරිමෙන් තුවාල ලත් එකම පුද්ගලයා වුයේ ඇදුම රෝගියෙකි. මෙම සිදු වීමට සම්බන්ධ සියළු සැකකරුවන් සිද්ධිය වීමත් සමගම පළා ගියද පසුව අත්තඩංගුවට පත් විය. 

අණුස්මරණ කටයුතු

2006 ජුලි 7වන දා ඊට අවුරුද්දකට පෙර බෝම්බ සිද්ධියෙන් මිය ගිය පිරිස සිහි කිරිම පිණිස මිනිත්තු 02ක නිහඩතාවයක් රකින ලදී. බෝම්බ පිරිරුණු ස්ථානයේ සමරු ඵලකයක්ද  විවෘත කරන ලදී. එමෙන්ම මිය ගිය පිරිස සිහිකිරිම පිණිස එම ස්ථාන වල අනුස්මරණ උත්සව පවත්වන ලදී. 

විමර්ශන
මුලික ප්‍රථිථල 

ප්‍රහාරය ඇතිවු ආකාරය, වේලාව ආදිය පිළිබදව ව්‍යාකූල තොරතුරැ පොලිස් මුලාශ්‍ර මගින් කියවිණී. අධිකරණ විමර්ශන නිළධාරින් මුලින්ම උපකල්පනය කරන ලද්දේ හමුදාව භාවිතා කරන ප්ලාස්ටික් පුපුරණ ද්‍රව්‍යය භාවිතා කර ඇති බවත් පිපිරීම් එකවර සිදු වීම නිසා පිපිරවීම සිදු කරන උපකරණය ඒවා එකවිට පුපුරැවා හැරිමට හැකි අයුරින් නිපදවා ඇති බවත්ය. මේ සියල්ල හුදු කල්පිත බවට පත් වුයේ තවදුරටත් කරැණු  අණාවරනය වන්නට වු විටයි. නිවසේදී නිෂ්පාදනය කරන ලද කාබනික පෙරොක්සයිඩ යොදා ගෙන ඇති බව 2006 මැයි මස බ්‍රිතාන්‍යය රජයේ බුද්ධිමය හා ආරක්ෂක කමිටුව විසින් නිකුත් කරන ලද වාර්තාවක සදහන් වේ. 
මරාගෙන මැරෙන ප්‍රහාරකයන් හතර දෙනෙකු ඇතුළුව සාමාන්‍යය මගින් 54 දෙනෙකු මරැමුවට පත් විය.700 පමණ දෙනා තුවාල ලැබු අතර 100ක් පමණ දිවා රාත්‍රි රෝහල් ප්‍රතිකාර සදහා යොමු කරන ලදී. ලොකර්බි අනතුරෙන් පසුව " පෑන් ඇමරිකා ගුවන් යානා - 103, 270 දෙනෙකු මරැමුවට පත්විය)  බ්‍රිතාන්‍යය ඉතිහාසයේ වාර්තා වු දරුණුම ත්‍රස්තවාදී ප්‍රහාරය ලෙස මෙය හැදින්වේ. එමෙන්ම ලංඩනය තුළ 2වන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු වාර්තා වු දරුණුතම බෝම්බ පිපිරිම මෙය වේ. 
 පොලිසිය විසින් CCTV විඩියෝ පට 2500ක් පමණද අධිකරණ පර්යේෂණ සාක්ෂි විශාල ප්‍රමාණයක්ද විමර්ශණයට ලක්කරන ලදී. බෝම්බ ඒ අනුව සවිකර ඇත්තේ දුම්රිය හා බසයේ බිම් තට්ටු වලය. 
පොලිස් විමර්ශන නිළධාරින් විසින් සිද්ධියට සම්බන්ධ මරාගෙන මැරෙන බෝම්බකරුවන්  හතර දෙනෙකු හදුනා ගත්හ. ජුලි 07 වන දා සිදු වු බෝම්බ පිපිරිම බටහිර යුරෝපයේ සිදුවු ප්‍රථම බෝම්බ පිපිරීම වේ. ප්‍රංශ අභ්‍යන්තර කටයුතු අමාත්‍යය නිකොලොස් සර්කෝඩි  බ්‍රිතාන්‍ය ස්වදේශ කටයුතු අමාත්‍යංශයේ පැවති මාධ්‍ය හමුවකදී කියා සිටියේ ඊට කලින් වසරේ පැවති එංගලන්ත- ඇමරිකානු ආරක්ෂක හමුවකදී කලින් විස්තර කර එක් නමක් බ්‍රිතාන්‍යය බුද්ධි අංශ සදහා වත්කමක් ලෙස සළකා ඇති බවයි. මෙය ස්වදේශ කටයුතු ලේකම්චාල්ස් ක්ලාර්ක් විසින් ප්‍රතික්ෂේප කරනු ලැබුවා මෙන්ම මෙය හැදින්වුයේ " මෙය අවම වශයෙන් තමාගේ මතකයේ වත් නොවන බවයි".

ත්‍රස්තවාදී ප්‍රහාර
සැප්තැම්බර් 11 ප්‍රහාරය-ගුවන් යානා කොල්ලකරැවන්

ප්‍රහාරකයන්ගෙන් පහළොස් දෙනෙක් සවුදි අරාබියෙන් ද, දෙදෙනෙක් එක්සත් අරාබි එමිරේට් රාජ්‍යයෙන් ද තවත් අයෙකු ඊජිප්තුවෙන්ද අනෙක් පුද්ගලයා ලෙබනනයෙන්ද එක්ව සිටිය හ. සාමාන්‍යයෙන් මරාගෙන මැරෙන ප්‍රහාරකයන්‍ තොරතුරු වලට ප්‍රතිවිරුද්ධව මෙම ගුවන් යානා මංකොල්ලකරුවන් හොදින් අධ්‍යයනය හදාරා ඇති වැඩිහිටි පිරිස් හා විශ්වාසයන් හොදින් තහවුරු කරගත් පුද්ගලයන් බව පෙනේ. 

ප්‍රහාරයෙන් පැය ගණනක් තුළ FBI විසින් ප්‍රහාරයට පැමිණි ප්‍රහාරකයන් කවුරුන් ද යන වග සහ ඔවුන්ගේ පෞද්ගලික තොරතුරු අණාවරනය කර ගන්නා ලදී. 
මොහොමඩ් අට්ටා ගේ බඩු බඩුබාහිරාදිය අතර සියළු ගුවන් යානා මංකොල්ලකරැවන් 19 දෙනොගේ අනන්‍යතාවය හෙළි කරන ලිපි ලේඛණ සහ ප්‍රහාරය සම්බන්ධව තොරතුරු , ප්‍රහාරය‍ට හේතු, හා වටපිටාව පිළිබද හෙළි කරන තොරතුරු ඇතුළත් විය. 

2001 සැප්තැම්බර් 27 වන දින  FBI විසින් ත්‍රස්තවාදීන් 19 දෙ‍නාගේ ජායාරූප ප්‍රසිද්ධියට පත් කරන ලදී. ඔවුන්ගේ ජාතිකත්වය මෙන් ම බොහෝ අයගේ අන්වර්ථ නාමයන් ද ඒ සමගම ප්‍රසිද්ධියට පත් කරන ලදී. විශේෂ නිළධාරින් 7000ක් පමණ යොදා ගනිමින් FBI විසින් මෙතෙක් පවත්වනු ලැබු විශාලම පරික්ෂණය පෙන්ට්බොම් ( Penttbom ) ලෙස කේත නාමයකින් හැදින් වු සැප්තැම්බර් ප්‍රහාරය පිළිබදව පරික්ෂණය යි. ඇ.එ.ජ රජය මෙන්ම  FBI විශ්වාස කරන්නේ මෙම ප්‍රහාරයට වගකිව යුතු වන්නේ ඔසාමා බින් ලාඩන් නායකත්වය අල්කයිඩා සංවිධානය වන බවයි. FBI  සදහන්කරන අන්දමට " අල්කයිඩා හා බින් ලාඩ්න් සැප්තැම්බර් 11 ප්‍රහාරයට වගකිව යුතු බවට සාක්ෂි ඉතා පැහැදිලිවත්  බිද හෙළිය නොහැකි ලෙසටත් සනාථ වී ඇත." බ්‍රිතාන්‍යයද එම මතය සනාථ කරනු ලැබු රටවල් අතරට එක් වේ.

ඔසාමා බින් ලාඩ්න්
2001 ප්‍රහාරය සදහා උනන්දු කල හේතුන් කිහිපයක් පරියේෂකයන් විසින් ඇ.එ.ජ විරැද්ධව ශුද්ධ යුද්ධයක් ප්‍රකාශ කිරිම සහ බින් ලාඩ්න් විසින් ආගමික නියෝගයක් අත්සන් තැබීමත් 1998 දී ඇමරිකානු සාමාන්‍යය ජනතාව ඝාතනය කිරිම සදහා  ඇරයුම් කිරිම ඒ අතර වේ.
සැප්තැම්බර්
රාජ්‍ය අනුග්‍රහය ලබන ත්‍රස්ථවාදය

, ත්ර ස්තවාදය හා රාජ්යා ත්රථස්තවාදය සදහා නිර්වචන එකිනෙකට පරස්පර විරෝධී වේ. 

(1).	˝ජ්යා‍තන්තර ත්ර්ස්තවාදය˝ යනු එක්රාජ්යනයකට වඩා වැඩි රාජ්ය  ප්රකමාණයක භුමිය‍ට හෝ ජනතාවට හෝ සම්බන්ධ වන ත්රනස්තවාදයයි.

(2).	 ˝ත්රධස්තවාදය˝ යන යෙදුමේ අර්ථය වන්නේ කලින් සැළසුම් කරන ලද, දේශපාලනිකව පොළඹවන ලද ප්ර්චණ්ඩත්වය උප ජාතීය කණ්ඩායම් හෝ රහසිගත කණ්ඩායම් මගින් යුද්ධයට සම්බන්ධ නොමැති ඉලක්ක වලට  එරෙහිව යෙදවීමයි.

(3).	 ˝ ත්රටස්තවාදි සංවිධාන˝ යන්නෙන් අර්ථ ගැන්වෙන්නේ ජ්යාලතන්තර ත්රපස්තවාදය ක්රිකයාත්මකකරණ හෝ උප කණ්ඩායමක් මෙහෙයවන කණ්ඩායමක් ලෙසයි. 

ඇ.එ.ජ. යේ 2006 දී පල කළ ත්රයස්තවාදය පිළිබද වාර්තාවක් වන ˝Country Reports on Terrorist˝ හි රාජ්යට අනුග්රකහය ලබන ත්ර ස්තවාදය යන්න අර්ථකතනය කර ඇත්තේ ˝යම් රාජයයක් දිගින් දිගටම ත්ර˝ස්තවාදී ක්රි්යා සදහා සහයෝගය ලබා දෙන්නේ නම් ලෙසයි˝
ත්රිස්තවාදයට ප්රෝතිචාර දැක්වීම

ත්රනස්තවාදයට ප්රසතිචාර දැක්වීම පුළුල් පරාසයකට පැතිර යන විෂයකි. ඒ තුළට දේශපාලන වර්ණාවලිය නැවත පෙළ ගැස්සවීම සහ මුලික වටිනාකම් නැවත තක්සේරැ කිරිම ඇතුලත්වේ. ත්රවස්තවාදය පිටු දැකීම යන යෙදුම සදහා පටු අර්ථගැන්වීම් ද පවතින අතර එය ත්රකස්තවාදී ක්රි යාකාරකම් කරන පුද්ගලයන් වෙත ඉලක්ක වී ඇත. 

හදුනාගත් ත්ර ස්තවාදයට එරෙහි ක්රිතයාමාර්ග කිහිපයක් මෙසේය. 

1.	ඉලක්ක ගතවු නිති, අපරාධ ක්රිතයාපටිපාටින් රටින් පිට කිරිම සහ වර්ධනය කළ පොලිස් බලතල 

2.	දැඩි බාධක ඉලක්ක කිරිම් - දොරවල් අගුල් දැම්ම් හෝ රථවාහන සදහා මාර්ග බාධක යෙදීම 

3.	සතුරන් නිෂ්ක්රි යකරන හෝ ප්රවතික්රි්යාකාරි හමුදා ක්රි යාමාර්ග 

4.	බුද්ධීඅංශ වැඩි දියුණු කිරිම හා පරික්ෂණ කටයුතු වැඩි දියුණු කිරිම 

5.	සතුරන් නිෂ්ක්රි ය කරන මානුෂිය කටයුතු 

6.	ප්රරශ්න කිරිම සදහා වැඩි ඉඩකඩක් ලබා දීම සහ රදවා ගැනීමේ ප්රරතිපත්ති 

7.	හිංසා කිරිම/ වද දිම වලංගු මෙවලමක් ලෙස නිල වශයෙන් පිළීගැනීම.
මිසයිල

මිසයිල යනු ස්වයංක්‍රියව ක්‍රියාක්මක වන, ඉලක්කයක් සදහා ආයුධයක් ලෙස ක්‍රියාත්මක වන පුපුරණ ද්‍රවය රැගත් ප්‍රක්ෂිප්ත ආයුධයකි. මිසයිල විදිනය ලෙස භාවිත කරන්නේ රොකට්ටුවකි. ඊට අමතරව ˝ටර්බොජෙට්˝ (Turbojet) රැම්ජෙට් ( ramjet ) සහ ˝ටර්බොෆැන්˝ එංජින් බාවිතා කළ හැකිය. 

මිසයිල යන වචචනය ලතින් වචනයක් වන ˝මීටර්˝ (mittere) යන ක්‍රියා පදයෙන් වන අතර එහි තේරැම වන්නේ ˝යැවීම ˝ යන්නයි. 

පුපුරණ ද්‍රව්‍ය
ආයුධ
මෝටාර්

මෝටාරයක් යනු   තුවක්කු කටෙන්-උණ්ඩ ඇතුළු කරන වක් අයුරින් එල්ලය ගන්නාවූ අවියක් වන අතර, එය  අඩු ප්‍රවේගයකින් ෂෙල් උණ්ඩ නිකුත් කරනුයේ කෙටි පරාසයකට, සහ දිගු-චාප හැඩැති ප්‍රක්ෂේප පථයකින් ගමන් කරන අයුරිනි. එය සාමාන්‍යයෙන් එහි තුවක්කු කටෙහි විෂ්කම්භය මෙන් 25 ගුණයකට වඩා අඩු දිගකින් යුතු තුවක්කු කාණුවක් සහිතයි.

ක්‍රියාකාරිත්වය  

අනෙකුත් අවි වලට සාපේක්ෂව මෝටාර සරල හා ක්‍රියාකාරිත්වය පහසු අවියකි. සහායක කාලතුවක්කුකරුවන් විසින් අවශ්‍යතාවට-සැලසුම්කෙරුණු  බෝම්බයක් බහාලනු ලබන බටයකින්  නවීන මෝටාරයක් සමන්විත වෙයි.  මෙම බටය සාමාන්‍යයෙන් පොළොවට අංශක 45 ක් සහ 85 ක් අතර කෝණයකින් සකස් කොට තිබෙන අතර, ඉහළ ආනත කෝණයන් විසින් කෙටි වෙඩිමුර දිග ලබා දෙයි. බෝම්බය සතුව පතොරම් කසුවක් නොමැත; චලශක්තිකරය සම්බන්ධකරන්නේ බෝම්බයේ වල්පත වෙතය. එය බටයෙහි පාදම වෙත පැමිණෙත්ම  එය දල්වන ඇණයක් වෙත ගැටෙන අතර, එය විසින් චලශක්තිකරය  පිපීරවීම තුලින් ප්‍රක්ෂිප්තය නිකුත් කෙරේ. සමහරක් විශාල  පරිමාණ මෝටාර සතුව  දුන්නෙන්-ක්‍රියාත්මක වන දල්වන ඇණයක් ඇත.

මෙම ලක්ෂණ මෝටාරයේ විශාල සමාජිකයන් වන හොවිස්ටරය  (Howitzer) හා ක්ෂෙත්‍ර තුවක්කුව  (field guns) වලට වඩා වෙනස්ය.
මේවා ඉතා ඉහළ ප්‍රවේගයකින්, විශාල පරාසයක, Flatter arcs හා සමහර අවස්තාවල සෘජුව වෙඩි තැබීමට හැකියාව ඇත. 
19වන හා 20වන සියවස් වලදී බර අධික, විශ්කම්භය 1m පමණ වන තෙක් විශ්කම්භය ඇති මෝටාර් භාවිතා කර ඇත. 
මෝටාර්, ගිනිකෙළි, ආදිය රදවන්නක් ලෙසත් ෂෙල් හෝ..................................

සැහැල්ලු මධ්‍යම ප්‍රමාණයේ මෝටාර් අතේ ගෙන යා හැකි අතර පාබල සේනාවන් වලදී බොහෝ විට යොදා ගනී. මෝටාර් අංශයක් සතුව කාලතුවක්කු බැටරි පැවතීමේ ප්‍රධාන වාසිය වන්නේ ඒවා ප්‍රමාණයෙන් එහා මෙහා ගෙන යා හැකි වීමත් හමුදාව, භට පිරිසක් හෝ ස්ථානයක් හදිසි ගින්නකින් රැක ගැනීමට හැකි වීමත් නිසාය. එමෙන්ම අගලකට මුවා වී හෝ කපොල්ලකට මුවා වී  සිට ප්‍රහාර එල්ල කළ හැකි වේ. මේ අනු ව බලන කළ මෝටාරය යනු පාබල හමුදාවකට ඉතා  උපකාරි වන ආයුධයක් වන්නේ එය ඔනෑම පොළොවක / බිමක ප්‍රවාහනය කළ හැකි වීමත් කාලතුවක්කු සදහා වන සවිස්තරාත්මක උපකාරය අවශ්‍ය නොවීමයි. 
මීට අමතරව මි.මි 120 – 300 ත් අතර විශ්කම්භය ඇති බර අධික මෝටාර් ද පවති. මේවා බොහෝ විට ඇදගෙන යාම හෝ රථයක් මත සවිකර ඇති ඒවා වන අතර  සේනාංක මට්ටමෙන් පාබල හමුදාවේ භාවිතා කරයි. මේ මට්ටමේ  වුවද මෝටාර් Howitzer හෝ ක්ෂෙත්‍ර තුවක්කු වලට වඩා  සරල හා අඩු වියදම් වේ. 

මෝටාරයත් පුද්ගලයන්  එක් කෙනෙකු හෝ කිහිප දෙනෙකුට ඔසවා ගෙන යාමට හැකිය. (විශාල මෝටාර්  කෑලි කිහිපයකට වෙන් කොට ගෙන යා යුතුය. පාබල මෝටාරයක් මෝටාර් රැගෙන යන වාහනයක එහා මෙහා ගෙන යා හැකි අතර එහි රදවා තබා වෙඩි තැබිමද සිදු කළ හැකිය. 

බර මෝටාර් ඇද ගෙන යන වාහනයක තැබීම හෝ ස්වයංක්‍රියව ක්‍රියාත්මක වන මෝටාර් රදවා තබන ස්ථිර වාහනයක් අත රදවන ලද්දක් ලෙසත් මෙය භාවිතා කළ හැකිය.  උදා වශයෙන් යනු Patria Amos PTI මෙම බර මෝටාර් වල ඉතා මෑත කාලීන නිර්මාණයකි.

අවි ආයුධ​
දිය වගාව

ඇක්වාපොනික්ස් යනු ජල ජීවින් හා පැලෑටි නැවත නැවත මාරු කරමින් ජලජ ජීවින් හා පැලැටි වගා කිරීමේ ක්‍රමයයි.
	
ජලජ ජීවින් කුඩා ඉඩ ප්‍රමාණයක, හෝ ටැංකියක ඇති කිරීමෙන් එම ජලජ ජීවින්ගෙන් නිකුත් වන අප ද්‍රව්‍ය අතුරු නිෂ්පාදනයක් ලෙසින් ජලයට එක් වේ. මෙම අප ද්‍රව්‍ය එකතු වූ ජලය පැලෑටි වලට අවශ්‍ය පෝෂණ ගුණයන්ගෙන් අනූනය. එහෙත් ඒ සමග එම ජලය ජල ජීවින්ට විෂ සහිතය.
	
පැලැටි වැවෙන්නේ ඒවාට පෝෂණිය කොටස් අඩංගු ජලය ප්‍රයෝජනයට ගැනීමට හැකි වන අයුරිනි. පැලැටි පෝෂණ කොටස් උරා ගන්නා අතර ජලයේ තිබෙන විෂ කොටස් ඒ සමග ඉවත් කරයි. මෙය ජලජ ජීවීන්ට හිතකරය.
	
දැන් කෙරෙන්නේ පිරිසිදු වි ඇති ජලය ජලජ ජිවීන් සිටින පරිසරයට මුදා හැරීමයි. මෙසේ මේ ක්‍රියා දාමය නොකඩවා කෙරි ගෙන යයි. ඇක්වාපොනික් ක්‍රමයට අනුව ජලය ඉවත් කිරීමක් හෝ මාරු කිරිමක් සිදු නොවේ. ජල ජීවින් හා පැලැටි අතර පවත්නා සහ සම්බන්ධතාවය මත මෙම ක්‍රමය රඳා පවතින්නේ පරිසරය මනා ලෙස පවත්වා ගෙන යාම සඳහාය. පැලෑටි විසින් උරා ගන්නා ජලය සහ වාෂ්ප වීම මගින් ඉවත් වන ජලය නැවත ලබා ගැනීමට සෑහෙන ප්‍රමානයට පමණක් ජලය එක් කරනු ලැබේ.
	
ඇක්වාපොනික් ක්‍රමය ගෘහස්ත කුඩා ඒකක වල සිට විශාල වාණිජ මට්ටමක් දක්වා වෙනස් වේ. ජල ජීවින්ට ගැලපෙන ලෙස මේවාට පිරිසිදු ජලය හෝ කරදිය මිශ්‍ර කළ හැක.

ඇක්වාපොනික් ක්‍රමයේ සුවිශේෂි වාසි

	නිරන්තරයෙන් ජලය නැවත ප්‍රයෝජනයට ගැනීම හා ප්‍රතිචක්‍රීකරණය හරහා ජලය සුරැකීම.
	ස්වභාවික මාලු ‍ෛතලෝදය සමග පැලැටී වලට කාබනික පොහොර භාවිතය.
	මනා ලෙස කරනු ලබන ජලජ ජීවි වගාවෙන් ඝණ අප ද්‍රව්‍ය බැහැර කිරීම.
	ආහාර නිෂ්පාදන කටයුතු වලට අවශ්‍ය වගා බිම් ප්‍රමාණය අඩු වීම.
       වගා කටයුතු වලදී, ඒක පුද්ගල ඉන්ධන දහනයෙන් පිටවන කාබන් ඩයොක්සයිඩ් ප්‍රමාණය අවම කිරීම
	කුඩා කාර්යක්ෂම වාණිජ ආයතන ගොඩනැගීමට හැකි වීම.
	වෙළඳ පොලට ආසන්නව කුඩා කාර්යක්ෂම වාණිජ ආයතන ගොඩනැගිය හැකිය. මෙයින් ආහාර ලබා ගැනීම සඳහා යා යුතු දුර කෙටි වේ.

දිය වගාව සමඟ සැබැඳී ඇති ප්‍රධාන අවාසි නම් 

	ගෘහ, ටැංකි, ජල නළ එලීම, පොම්ප හා වැවීම් පාත්ති සඳහා මූලික වියදම
	පද්ධතියක් සකස් කළ හැකි අපරිමිත ක්‍රම සංඛ්‍යාව නිසා ඒවා සමානව වෙනස් වන ප්‍රතිඵලවලට, මතභේදයට තුඩු දෙන පරීක්ෂණවලට හා සාර්ථකතා හෝ අසාර්ථකතාවලට හේතු වේ. 
	සමහරක් දිය වගා ස්ථාපනය කිරීම් වලදී, ප්‍රතිචක්‍රීකරණය හා ජල/හාත්පස පැතිරුණු උෂ්ණත්වය ලබා ගැනීම සඳහා මිනිසා විසින් නිෂ්පාදිත ශක්තිය, තාක්ෂණික විසඳුම් හා පාරිසරික පාලක මත අතිශයින් රඳා පැවතීමට හේතු වේ. 
	පරිස්සම් සහගතව සිදු කරන ලද සැලසුම්වලින් අනතුරු අවම කරගත හැකි වුවත් දිය වගා පද්ධතිවල බහු බිඳ වැටීමේ තනි ලක්ෂ්‍ය පැවතිය හැකි අතර එහි දී විදුලිය බිඳ වැටීමක් හෝ පයිප්පයක් අවහිර වීමක් වැනි ගැටළුවක් මත්ස්‍ය සම්භාරය සම්පූර්ණයෙන්ම නැතිවී යාමට මඟ පාදා දී ඇත. 
	අනෙකුත් සියළු ජල සංස්කෘති මත පදනම් වූ පද්ධති මෙන්ම ආහාර සැපයීම සාමාන්‍යයෙන් අඩු අගයෙන් යුත් වර්ගවලින් ගන්නා ලද මාළු කෑමවලින් සමන්විත වේ. කැලෑ මත්ස්‍ය සම්භාරවල සිදු වන හායනය මඟින් මෙම ක්‍රියාවලිය තිරසාර නොවන ක්‍රියාවලියක් බවට පත් කරයි.

References
http://en.wikipedia.org/wiki/Aquaponics
ආහාර විද්‍යාව (ආහාර තාක්ෂණය)

ආහාර විද්‍යාව යනු ආහාර පිළිබඳ සියළු තාක්ෂණික පැතිකඩයන් පිළිබඳ අවධානය යොමු කිරීමයි. එය අස්වැන්න නෙලා ගැනීම, පරිභෝජන තත්වයට එය පිළියෙල කර ගැනීම, පිසීම හා අවසානයේ පරිභෝජනය දක්වා දිවේ. එය කෘෂි අංශයේ එක් විද්‍යාවක් වන අතර පෝෂණය අංශයෙන් එක් විද්‍යාවක් වන අතර පෝෂණය අංශයෙන් එය කැපී පෙනෙන විද්‍යාවකි.

මෙම විද්‍යාවට අයත් කාර්යයන් අතර අලුත් කාර්යයන් අතර අලුත් ආහාර වර්ග නිෂ්පාදනය ඒවා නිෂ්පාදනයට අවශ්‍යය ක්‍රියා පටිපාටිය සැලසුම් කිරීම, එම නිෂ්පාදනයට අඩංගු දෑ එය මිළ දී ගැනීමේ හෝ පරිභෝජන කිරීමේ හැකියාව, සේම රසායනික හා ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් පිළිබඳ පරීක්ෂණ ආදී සියළු දෑ සම්බන්ධ වේ. විශ්ව විද්‍යාල මට්ටමේ දී , ආහාර විද්‍යාව විෂයේ දී කෙලින්ම අධ්‍යයනය කරනුයේ ආහාර නිෂ්පාදනය හා එහි අඩංගු දෑ පිළිබඳවයි. ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ මෙම විෂය උගන්වනු ලබනුයේ විශ්ව විද්‍යාල තුළය. 

ආහාර විද්‍යා විෂයට අඩංගු උපකරණ

·	ආහාර වල සුරක්ෂිත බව - ආහාර තුළින් වැලදෙන රෝග කාරකයන් වළක්වා ගැනීම.

·	ආහාර වල ඇති ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් පිළිබද අධ්‍යයනය - ආහාර ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් අතර ධන හා රින (සුභ හා අසුභ) ක්‍රීයාවලීන්

·	ආහාර කල්තබාගැනීම - ආහාර වල ගුණය අඩුනොවන ලෙස

·	ආහාර නිෂ්පාදනය - ආහාර නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලිය

·	නිෂ්පාදනාගාර - අළුත් ආහාර නිෂ්පාදනයට

·	වෙළද පොළ අධ්‍යයනය - පාරිභෝගිකයාගේ රුචිකත්වය විමසීමට

·	ආහාර රසායන විද්‍යාව - ආහාර වල අඩංගු විවිධ අංශු හා ඒවායේ ක්‍රියාකාරීත්වය අධ්‍යයනය

·	ආහාරයේ අඩංගු දෑ - ආහාර පරිභෝජනයට සුදුසු තත්ත්වයට ගෙන ඒමේ ක්‍රියාවලියෙන් පසු කල්තබා ගැනීම පිළිබද අධ්‍යයනය

·	හොද ආහාරයක තිබිය යුතු ගුණාත්මක බව හා පිසීම පිළිබද විද්‍යාත්මක අධ්‍යයනය

·	ආහාර තාක්ෂණය - ආහාර නිෂ්පාදනයේ තාක්ෂණික අංශය 

·	ආහාර භෞතිකමය ස්වභාවය - ආහාරයන්ගේ භෞතික ස්වභාවය පිළිබද අධ්‍යයනය

එක්සත් රාජධානියේ ඇති ප්‍රධාන සංවිධානය The Institute of food Technologist (IFT) ආහාර තාක්ෂණයන්ගේ ආයතන ලෙස හැදින්වේ. මෙහි මුලස්ථානයේ චිකාගෝ වල ඉල්ලිනොයිස් හි ඇති අතර එය අන්තර් ජාතික ආහාර විද්‍යාව හා තාක්ෂණික ආයතනයේ සාමාජිකයෙකි. යුරෝපානු ජාතික විද්‍යාව හා තාක්ෂණික ආයත‍නයේ සාමාජිකයෙකි. යුරෝපානු ජාතික සංවිධානය European Federation of food science and Technology ආහාර විද්‍යාව හා තාක්ෂණය පිලිබද යුරෝපානු සංවිධානය ලෙසද හැදින්වේ. මෙහි මූලික ස්ථානය නෙදර්ලන්තයේ Wageningen විශ්ව විද්‍යාලයේ පිහිටා ඇත. 	

හැරල්ඩ් මැක්ගී හා‍හෝවාර්ඩ් හිල්මන් ආහාර විද්‍යාව හා මුළු තැන්ගෙහි තාක්ෂණික ක්‍රම පිළිබද ප්‍රචලිත වොක් ලියන ලදී.

2006 ඔක්තෝබර් මස ආහාර තාක්ෂණය පිළිබද ගැටළුවකදී ආහාර තාක්ෂණයන්ගේ ආයතනයේ සභාපති ඩෙනිස් අතර හෙලින්ටන් සිය  ආහාර විදයා පිළිබද අළුත්ම නිර්වචනය ප්‍රකාශ කළේය. ඒ අනුව ආහාර විද්‍යාව යන්ත්‍ර ආහාරයන්හි ස්වභාවය අධ්‍යයනය කිරීම හා ඒවායේ ගුණාත්මක බව පිරිහීම පිළිබද භාවිතයට ගැනෙන ජීව විද්‍යාත්මක, භෞතික විද්‍යාත්මක හා යන්ත්‍ර ශීල්පීයමය ක්‍රියාවලියයි.

References 	
http://en.wikipedia.org/wiki/Food_science

ආහාර විද්‍යාව
ක්ෂුද්‍ර ජීව විද්‍යාව
ජීව විද්‍යාව
සිරස් වගාව

සිරස් වගාව යනු නාගරික ප්‍රදේශයන්හි උස් ගොඩනැගිලි වල කෙරෙන කෘෂිකාර්මික ක්‍රම වේදයකි. මෙම ගොඩනැගිලි වල හරිතාගාර ක්‍රම උපයෝගි කර ගනිමින් වසර පුරා සම්පත් ප්‍රතිචක්‍රීකරණය කරමින් අනාගත නගර ස්වයං පෝෂිතව පවත්වා ගෙන  යාම පිණිස පළතුරු එළවලු වගාව මෙන්ම මසුන් ඇති කිරීම සහ සත්ව පාලනයද කළ හැකිය.
	
මෙම සංකල්පය සඳහා කෙරුණු පර්යේෂණ වල මූලිකයා ලෙස හැඳින්වෙන්නේ නිව් යෝර්ක් හි කොලම්බියා විශ්ව විද්‍යාලයේ ඩික්සන් ඩෙස්පොමියර් නම් වූ පාරිසරික සෞඛ්‍ය විද්‍යා මහාචාර්යවරයාය. ඩික්සන්ගේ සිරස් වගාව නැමැති සංකල්පය අඩංගු ලිපිය නිව් යෝර්ක් මැගසින් නම් සඟරාවේ පළ වීමත් සමග ලොස් ඇන්ජලීස් හි (යුනයිටඩ් ෆියුචර් හි නිර්මාණ අධ්‍යක්ෂ) ක්‍රිස් ජේකබ් විසින් සැලසුම් කරන ලද මෙම ක්‍රමය කැලිෆොර්නියාව විසින් ලෝකයේ අවධානයට යොමු කරනු ලැබීය.
	
තිරස් වගා ක්‍රමයේ බලාපොරොත්තු විය හැකි වාසිදායක තත්වය නම් කැලැ එලි කිරීම වැලැක්වීම සහ කාන්තාර ඇතිවීමේ තත්වය වැලැක්වීමයි. ජනාවාස ප්‍රදේශ තුලම ආහාර නිෂ්පාදනය කර ගැනීමෙන් ඈත තිබෙන ගොවිබිම් වලින් ආහාර වර්ග ප්‍රවාහනයේදි ඇති විය හැකි දූෂණ තත්වයන්ද අවම කර ගත හැකිය. මනාව සකස් කරන ලද හරිතාගාරයක් පාවිච්චි කිරීමෙන් අස්වැන්න වැඩිපුර ලබා ගත හැකි අතර කෘමිනාශක වල් පැලැටී නාශක සහ පොහොර භාවිතයද අවම කළ හැකිය. දැනට පෙනෙන අන්දමට ඉදිරියේදි මෙම සිරස් ගොවිපල වල අප ජලය පිරිසිදු ජලය බවට පත් කර අප ද්‍රව්‍ය වලින් විදුලියද නිපදවා එම අංශ වලින් ස්වයං පෝෂිත තත්වයට පත් වනු ඇත.
	
මහාචාර්ය ඩෙස්පොමියර් මෙම සිරස් ගොවිපලවල් බිහි කිරීමේ තාක්ෂණය දැනට අප සතු බව කියයි. ඔහු කියන්නේ මෙම ක්‍රමය ලාභ හා ප්‍රතිඵල දායී බවයි. දළ ඇස්තමේන්තුවකට අනුව 35000 ක පිරිසකගේ ප්‍රයෝජනයට ගත හැකි සිරස් ගොවිපලක් බිහි කිරීමට වැය වන්නේ ඇමෙරිකන් ඩොලර් මිලියන 84 කට වඩා අඩු මුදලකි. දැනට ටොරොන්ටෝ නගරයෙහි මෙවැනි ගොවිපලක් තැනීමට සැළසුම් ශිල්පි ගෝර්ඩන් ග්‍රාෆ් සැළසුම් කර ඇත.
පුරා විද්‍යාව ගිල්වුණු ලද වැඩ බිම්

ප්‍රාග් ‍ෛඑතිහාසික භූ දර්ශනය

ජලජ පුරා විද්‍යාව මඟින් අධ්‍යයනය කරනු ලබන්නේ දේශගුණයේ හා භූ විද්‍යාවේ වෙනස් වීම් නිසා වර්තමානයේ දී ජලය යට පිහිටන ප්‍රාග් ‍ෛඑතිහාසික වස්තු හා වැඩ බිම්ය. 

නැවුම් හා ක්ෂාර ජලජ වස්තු අප පැවතුණු කාලය පුරාවටම මිනිසුන්ට වැදගත් ආහාර ප්‍රබවයක් බවට පත්ව තිබේ. පැරණි ගම්මාන ජලය ප්‍රබව ආසන්නයේ පිහිටා තිබීම එතරම් පුදුමයක් වීමට හේතුවක් නොවේ. අවසාන ‍අයිස් යුගයේ සිට මේ දක්වා මුහුදු මට්ටම අඩි 250ක් (දළ වශයෙන් මීටර් 75ක්) තරම් උස් වී ඇත. 

එමනිසා අයිස් යුගය පුරාවට වූ මනුෂ්‍ය ක්‍රියාකාරකම්වල වාර්තාවල විශාල ප්‍රමාණයක් දැන් සොයා ගත හැක්කේ ජලය යටිනි. 

දැන් කළු මුහුද ලෙස හඳුන්වන ප්‍රදේශය වතුරෙන් යට වීම (වර්තමානයේ පොස්පරස් පිහිටි ස්ථානයේ පිහිටි භූමි පාලමක් මධ්‍යධරණී මුහුදෙහි වැඩි වන ජල පීඩනය යටතේ බිඳී වැටීමත් සමඟ) එකල සුවිසල් මිරිදිය ජලාශයක් වූ ඒ වටා පිහිටි මනුෂ්‍ය ක්‍රියාකාරකම් විශාල ප්‍රමාණයක් ගිල්වන ලදී. 

බටහිර යුරෝපයේ වෙරළෙහි පිහිටි සුවිශේෂී ලෙන් කලා වැඩ බිම් දැන් ප්‍රවේශ විය හැක්කේ කිමිදීම මඟින් පමණි. එයට හේතුව එම ගුහාවල ඇතුළත ජලයෙන් පිරී නොපැවතුණත් ඒවාට ඇතුළු වන ස්ථාන ජලය යට පිහිටීමයි. 

‍ෛඑතිහාසික වැඩ බිම්

ඉතිහාසය පුරාවට එක් එක් කාලවල දී සිදු වූ භූමිකම්පා මඟින් මනුෂ්‍ය ජනපද ගිල්වීම සිදු වී ඇත. එවැනි ව්‍යසනවල අවශේෂ ලෝකය පුරා පිහිටන අතර ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රියා පෝර්ට් රෝයල් වැනි වැඩ බිම් වර්තමානයේ දී වැදගත් පුරා විද්‍යාත්මක වැඩ බිම් බවට පත්ව තිබේ. නටඹුන් වූ නෞකා සමඟ මෙන්ම පුරා විද්‍යාත්මක පර්යේෂණවලට බහු තේමා අනුගමනය කළ හැකිය. ඒවාට අවසාන ව්‍යසනය පිළිබඳ සාක්ෂි, ව්‍යසනයට පෙර තිබූ ව්‍යුහ හා භූ දර්ශනය හා එහි ඇති වුණු සංස්කෘතිය හා ආර්ථිකය ඇතුළත් වේ. නැවක් මුහුදුබත් වීමක් මෙන් නොව භූ කම්පා අවස්ථාවක් හරහා නඟරයක් විනාශ වීම වසර ගණනක් පුරාවට සිදු විය හැකි අතර විනාශයේ යම් කොටස් සඳහා සාක්ෂි ද තිබිය හැක. (සමහරක් විට අතරතුර වූ නැවත ගොඩනැඟීම් ද සමඟ)

References 	

http://en.wikipedia.org/wiki/Maritime_archaeology#Submerged_sites

පුරා විද්‍යාව
නාගරික පුරා විද්‍යාව

නාගරික පුරා විද්‍යාව යනු පුරා විද්‍යාවේ උප ක්ෂේත්‍රයක් වන අතර මෙම ක්ෂේත්‍රය දිගු කාලයක් තිස්සේ මිනිසුන් වාසය කළ නඟරයන් ආශ්‍රිතව හමුවන අතීත ද්‍රව්‍ය සම්බන්ධයෙන් විශේෂිත වූවකි. බොහෝ විට මෙවන් දිගු කාලීන මානව වාසස්ථානයන් ආශ්‍රිතව අතීතය සම්බන්ධව තොරතුරු රාශියක් සොයා ගැනීමේ හැකියාව පවතී. 

මිනිසුන් තම ජීවිත කාලය පුරාම අපද්‍රව්‍ය. ඉවතලීම සිදු කරයි. මිනිසුන් විශාල ප්‍රමාණයක් රාශිගතව වාසය කරන ප්‍රදේශ ආශ්‍රිතව මෙසේ අපද්‍රව්‍ය විශාල වශයෙන් එක් රැස් වීම සිදු වේ. මෙවන් අපද්‍රව්‍ය අතරට මල ද්‍රව්‍යද, මුළුතැන්ගෙයින් ඉවතලන අපද්‍රව්‍ය , කැඩී බිඳී ගිය ද්‍රව්‍ය. ආදී වශයෙන් විශාල ද්‍රව්‍ය පරාසයක් අයත් වේ. මෙම අපද්‍රව්‍ය සියල්ල බැහැර කළ යුතු වන අතර සුළු මිනිසුන් පිරිසක් සඳහා මෙම අවශ්‍යතාවය ප්‍රදේශීයව සපුරාගත හැකි ‍‍වේ. කෙසේ නමුත් සෞඛ්‍යම ගැටළු මතු නොවන අයුරින් මෙසේ ප්‍රාදේශීයව අපද්‍රව්‍ය බැහැර කිරීම කළ හැකි වන්නේ සීමිත ජන සංඛ්‍යාවක් වාසය කරන අවස්ථාවන්හි දී පමණි. අදින් වසර 5000කට පමණ ඈත අතීතයේ පටන් මිනිසුන් විශාල සංඛ්යා වන් වශයෙන් එක්ව වාසය කිරීම ආරම්භ කිරීමත් සමඟ මෙසේ ප්‍රාදේශීයව අපද්‍රව්‍ය බැහැර කිරීමේ ක්‍රම, ක්‍රමයෙන් ප්‍රායෝගික ‍නොවන තත්වයට පත් විය. මේ හේතුවෙන් මෙවැනි විශාල ජනාවාස ප්‍රදේශයන් වෙත ද්‍රව්‍යක විශාල වශයෙන් ගෙන ඒම සිදු වූ නමුත් ඒවා එම ප්‍රදේශවලින් බැහැරට ගෙන යාම සිදු නොවූ තරම්ය. 

19 වන සියවසේ ක්‍රමානුකූල ලෙස අපද්‍රව්‍ය  බැහැර කිරීම ක්ර මවේද නඟරාශ්‍රිත ප්‍රදේශයන්හි ප්‍රචලිත වීමට ප්‍රථම බොහෝ විට මිනිසුන් අපද්‍රව්‍ය තම නිවසින් බැහැරට විසි කිරීම හෝ තම ඉඩමේ වල දැමීම සිදු කරන ලදී. නඟර ‍සැලසුම්කරණ නීති හඳුන්වාදීමට ප්‍රථම මෙවැනි ජනාවාස ආශ්‍රිතව නිවාස කඩා වැටීම ඉතා සාමාන්‍ය සිදු වීමක් වූ අතර එවන් අවස්ථාවල දී එම නිවාස හිමිකරුවන් බොහෝ විට කඩා වැටුණු නිවසින් තවදුරටත් ‍ප්‍රයෝජනයට ගත හැකි ද්‍රව්‍ය වෙන් කොට ගෙන ඒවා ඇසුරින් කඩා වැටුණු නිවස මතම නව නිවස ගොඩනැඟීම සිදු කරන ලදී. 

මෙම ගොඩනැගීම් ක්‍රමවේදය හේතුවෙන් යම් තරමක හෝ ‍ඉතිහාසයක් පවතින මධ්‍යම ප්‍රමාණයේ මානව ජනාවාසයක් පවා ගොඩනැඟී ඇත්තේ අතීතයේ කඩා වැටුණු සහ කඩා දමන ලද ගොඩනැඟිලි සමූහයක අවශේෂයන් මත වේ. මේ හේතුවෙන් මෙවන් ජනාවාස මුල් භූමි මට්ටමින් ඉහලට එසවුණු ‍ස්වභාවයක් පෙන්වන අතර ඒවා ‍එසේ ඉහලට එසවීමට හේතු වනුයේ ඒවාට යටින් තැන්පත්ව පවතින පුරා විද්‍යාත්මක අවශේෂයන් වේ. මෙම තත්වය වඩාත් පැහැදිලිව දැකගත හැකි වනුයේ නියර් ඊස්ට්හි පිහිටි ටෙල් වැනි පුරා විද්‍යාත්මක ස්ථානයන් ආශ්‍රිතව වේ. මෙහි දී වසර දහස් ගණනක් තිස්සේ මිනිසුන් වාසය කළ ප්‍රදේශ අවට බිම් මට්ටමින් මීටර් ගණනාවක් ඉහලට එස‍වී තිබෙනු නිරීක්ෂණය කළ හැක.

මධ්‍යම යු‍ගයේ යුරෝපයේ පැවති ආකාරයෙන් බැම්මක් මඟින් වට කරන ලද ජනාවාසයන් හි දී ඒවා වටා පිහිටි බැම්ම මඟින් අපද්‍රව්‍ය ඉවතට යෑම වැළැක්වීම මඟින් මෙම ක්‍රියාවලිය වඩාත් වේගවත් කිරීම සිදු විය. ‍

References 	

http://en.wikipedia.org/wiki/Urban_archaeology

පුරා විද්‍යාව
ව්‍යාජ පුරා විද්‍යාව

ව්‍යාජ පුරා විද්‍යාව (විචිත්‍ර පුරා විද්‍යාව හෝ කල්ට් පුරා විද්‍යාව ලෙසද හදුන්වන) යනු ද්‍රව්‍ය අවශේෂ හා වැඩබිම් ප්‍රදේශ විද්‍යාත්මක නොවන ආකාරයෙන් අර්ථ නිරූපණය කිරීම වු ව්‍යාජ විද්‍යාත්මක පුරා විද්‍යාවයි. සම්මතව පිළිගත් පුරාවිද්‍යාත්මක ක්‍රම වලට නොගැල පෙන පුරා විද්‍යාත්මක සිද්ධාන්ත, වැඩබිම්, කැණීම් හා ප්‍රකාශන ව්‍යාජ පුරාවිද්‍යාව යන කාණ්ඩය යටත‍ට වැටෙයැයි සැලකෙයි. ජන පුරා විද්‍යාවේ තතු නොදන්නා අදහස්  එකතුවලට මුහුදෙන් එතෙර චාරිකා, ගිලුණු මහද්වීප, නැති වූ රාජධානි, අමතක වූ භාෂා මේ දක්වා හඳුනානොගත් ශිලා ලේඛණ හා පැරණි තක්සේරු හරහා නැවත සොයා ගැනීම ඇතුළත් වේ. 1990 දී මයිකල් ජී. මිචලොවික් මෙලෙස ප්‍රකාශ කර සිටි අතර තවදුරටත් ඔහු විසින් පවසා සිටියේ ජන පුරා විද්‍යාව, පුරා විද්‍යාවේ අතීතය තේරුම් ගැනීමේ ඒකාධිකාරයට අභියෝගයක් එල්ල කරන අතර රජය මඟින් මුදල් ලබා දෙන සහයෝගීත්වය මත වූ ඔවුන්ගේ පරාදීනත්වයේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස පුරා විද්‍යාඥයින් මේ සියල්ලටම ප්‍රතිචාර දැක්වීම සිදු කරන ලදී. ‍

ව්‍යාජ පුරා විද්‍යාව සිතා මතා හෝ නොසිතාම සිදු කළ හැක. පුරා විද්‍යාත්මක බොරු හා ප්‍රයෝග සිතාමතා සිදු කරන ව්‍යාජ පුරා විද්‍යාව ලෙස සැලකේ. නියම පුරා විද්‍යාත්මක සොයා ගැනීම් විද්‍යාත්මක නොවන තේරුම් ගැනීම් හරහා ව්‍යාජ පුරා විද්‍යාවට නොසිතා පරිවර්තනය විය හැක. 
ව්‍යාජ පුරා විද්‍යාව නිරන්තරයෙන් ජාතිකත්වයෙන් හෝ යම් විශේෂිත ආගමික, ව්‍යාජ ඓතිහාසික, දේශපාලනික හෝ මානව විද්‍යාත්මක සිද්ධාන්තයක් ස්ථිර කිරීම සඳහා වූ ආශාව මඟින් නිරන්තරයෙන් පොළඹවනු ලැබේ. බොහොමයක් අවස්ථාවලදී පූර්ව නිගමනයක් ප්‍රකාශයට පත් කරන අතර විස්තර සහිතව සිද්ධාන්තය සනාථ කිරීම සඳහා ක්ෂේත්‍ර කාර්යයන් යොදා ගනු ලැබේ. 

ව්‍යාජ පුරා විද්‍යාව අනුගමනය කරන්නන් සාමාන්‍යයෙන් අධ්‍යාපනික පුරා විද්‍යාඥයින්ට එරෙහිව යන අතර සාම්ප්‍රදායික විද්‍යාව වැදගත් සාක්ෂි ඕනෑවට වඩා නිරීක්ෂණය කරනවා යැයි පවසමින් විද්‍යාත්මක ක්‍රම ප්‍රකාශයට පත් කරයි. වැදගත් සාක්ෂිවල වංචා කිරීම, සැලසුම් කිරීම ඇතුළත් වන කුමන්ත්‍රණ සිද්ධාන්ත කැඳවීම සිදු විය හැක. 

ජන පුරා විද්‍යාවට ද පුළුල් ආධාරයක් ලැබෙනු ඇත. ප්‍රාග් ඓතිහාසික අස්ථිමය අවශේෂ නැවත වැළලීම සඳහා‍දේශීය ඇමරිකානුවන්ගේ ඉල්ලීමට ඇමරිකානු පුරා විද්‍යාඥයින් දැක්වූ ප්‍රතික්‍රියාව මඟින් මහජනතාව වෘත්තීමය අදහස් හා හැසිරීම්වලට නැමෙන ආකාරය හොඳින් නිරූපණය කරනවා යැයි මිකොලොවික් නිරීක්ෂණය කළේය.

References 	
http://en.wikipedia.org/wiki/Pseudoarchaeology