Suchinthana/si-wikipedia huggingface dataset:
කැමරාව-පටල පටයේ ඉතිහාසය

1876 සිට හර්ටර් සහ ඩි‍්‍රෆීල්ඞ් ආලෝක සංවේදී පටල පටයක් නිර්මාණය කිරීමට පුරෝගාමී වූහ. 
ඩැගියුරේගේ ඡායාරූපකරණය වැනි මුල් කාලීන ඡායාරූපගැනීමේ ක‍්‍රමවේදයන්හිදී පටලපට භාවිතයට නොගැනුනි. ඊස්ට්මන් කොඩැක් 1885 දී ප‍්‍රථම නම්‍යශීලී ඡායාරූප පටල පටය නිපදවිමට සමත්විය. එය කඩදාසි මත රසායනික ස්ථරයන් ආලේප කරන ලද්දක් විය. ප‍්‍රථම පාරදෘෂ්‍ය ප්ලාස්ටික් පටල පටය නිපදවන ලද්දේ 1889 දීය. ඊට පෙර වීදුරු ඡායාරූපකරණ තහඩු භිවිතයට ගැනුනි. ඒවා මිළ අධික කැඞී බිඳී යා හැකි වූ නමුත් ඉහල ගුණාත්මකභාවයකින් යුතු විය. පළවැනි ඡායාරූප පටල පටය නිපදවන ලද්දේ වහා ගිනි ඇවිලෙන සුලූ නයිට්‍රොසෙලියුලෝස් සහ සුවිකාරකයන් ලෙස කපුරු යොදාගනිමිනි. 1920 ගණන්වලදී නියටේ‍්‍රට් පටල පටය සෙලියුලෝ ඇසිටේට් පටල පට මගින් ආදේශ කරනු ලැබු අතර ඒවා වඩාත් ආරක්‍ෂාකාරී විය. මෙම වෙනස්කම 1933 වන විට x කිරණ පටල පට සඳහාද 1951 වන විට චලන චිත‍්‍ර පටල පට සඳහාද යොදාගනු ලැබිණ.

සුවිශේෂී සංවේදීතාවය

මුල් පටල පට සංවේදීවුයේ නිල් ආලෝකයට පමණකි. 1879 දී කොළ සිට නිල් දක්වා වර්ණ පරාසයට සංවේදී වන සම්‍යයක් වර්ණදායී පටල පට හඳුන්වා දෙනු ලැබිණි. පසුකාලීනව ද්‍රෘෂ්‍ය වර්ණාවලියේ සියලූම වර්ණයන්ට සංවේදී සර්වවර්ණදායී පටල පට හඳුන්වාදෙනු ලැබිණි. වර්ණාවලි සංවේදීතාවය නොසලකා මේ සියලූ පටල පට යොදාගැනුනේ කලූ සුදු ඡායාරූප ලබාගැනීම සඳහාය. 

වර්ණ ඡායාරූප ලබාගැනීම සඳහා වූ පර්යේෂණ 1861 සිටම සිදුවිය. නමුත් ප‍්‍රායෝගිකව භාවිතාකළ හැකි තෛලෝදයන් භාවිතයට පැමිණියේ 1930 ගණන්වලදීය. දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු එහි විශාල දියුණුවක් ඇතිවූ අතර බහුතරයක් ඡායාරූප සඳහා වර්ණ පටල පට යොදාගැනීම ආරම්භ විය.

කාච සහ උපකරණ නිර්මාණය කෙරෙහි ඇතිවූ බලපෑම 

ඡායාරූපකරණ කාච සහ උපකරණ නිර්මාණයේදීද යොදාගනු ලබන පටල පටයන් සැලකිල්ලට ගන්නා ලදී. මුල්කාලීන කාචයන් නාභිගත වියයුතු වූයේ නිල් ආලෝකයට පමණකි. සම්‍යයක් වර්ණදායී පටල පට හඳුන්වාදීමත් සමග වර්ණාවලියේ කොළ සිට නිල් දක්වා වර්ණයන්ට නාභිගත වීම අවශ්‍ය විය. ඒ අනුව පටල පටයේ රූප රාමු සංඛ්‍යාව බලාගැනිම සඳහා රතු පැහැති කවුලූවක් යොදා ගැනුන අතර එයින් කිසියම් රතු ආලෝකයක් නිකුත්වුවද එය පටල පටයට කිසිදු බලපෑමක් සිදු නොකරන ලදී. එමෙන්ම අඳුරු කාමරයන්හිද රතු ආලෝකය යොදාගනු ලැබිණි. සර්ව වර්ණදායී පටල හඳුන්වාදීමත් සමග වර්ණාවලියේ සියලූම වර්ණ නාභිගත කළහැකි කාචයන්ගේ අවශ්‍යතාවය පැනනැඟුනි. පෙර පැවැති සියලූ ක‍්‍රමයන්හිදී වස්තුවක ලා පැහැ ඡායාවන් සහ කාචය මත වැටුනු වර්ණයන් බලපෑමක් ඇතිනොකරන ලදී. එමඟන් වියහැකි උපරිම හානිය වූයේ වර්ණ තීව‍්‍රතා වෙනස මඳක් වෙනස්වීම පමණකි. නව පටල පටය භාවිතයේදී එසේ නොසලකා හැරීම් සිදුකළ නොහැකි විය. ඒ අනුව වඩාත් නිරවද්‍ය කාච යොදාගැනීමේ අවශ්‍යතාවය පැනනැගුනි.

විවිධ පටල පට වර්ග සඳහා යොදාගත් පෙරනයන්ද විවිධ විය.

ඡායාරූපකරණය
නීතිය--ද්වි පාර්ශ්වික හා ඒක පාර්ශ්වික ගිවිසුම්

ගිවිසුමක් ද්විපාර්ශ්වික හෝ ඒකපාර්ශ්වික වියහැක. මේ අතුරින් වඩාත් සුලභ ගිවිසුම් වර්ගය වන ද්විපාර්ශ්වික ගිවිසුමකදී ගිවිසුමේ එක් එක් පාර්ශ්වය අනෙක් පාර්ශ්වය වෙත පොරොන්දුවක් ලබාදිම සිදුකෙරේ. උදාහරණයක් ලෙස නිවසක් විකිණීමේ ගිවිසුමකදී ගැණුම්කරු විකිණුම්කරුට ඩොලර් 200 000 ක මුදලක් විකිණුම්කරු විසින් ගැණුම්කරු වෙත නිවසේ අයිතිය පවරාදීම වෙනුවෙන් ගෙවිමට පෙරොන්දු වෙයි.

ඒකපාර්ශ්වික ගිවිසුමකදී පොරොන්දුව බැඳෙන්නේ ගිවිසුමේ එක් පාර්ශ්වයක් පමණකි. යම් කි‍්‍රයාවක ප‍්‍රතිඵලයක් වෙනුවෙන් ත්‍යාගයක් පිරිනැමීමට එකඟවන ගිවිසුම් මෙයට උදාහරණයකි. A ගේ සුනඛයා B විසින් සොයාදෙනු ලැබුවහොත් B වෙත ත්‍යාගයක් පිරිනැමීමට A පොරොන්දු වෙයි. මෙම උදාහරණයේදී A ගේ මුදල් ගෙවීමේ පොරොන්දුවට පූර්වගාමී කොන්දේසියක් ලෙස සුනඛයා සොයාදීම පවතී. 
ඒකපාර්ශ්වික ගිවිසුමක අර්පණය බොහෝවිට පොදුවේ මහජනතාව වෙත දැන්වීමක ආකාරයෙන් ඉදිරිපත් කරනු ලබයි. එහිදී ප‍්‍රතිග‍්‍රහණය සිදුවන්නේ එහි කොන්දේසිය ඉෂ්ඨ කළ විටය. 

ඒකපාර්ශ්වික ගිවිසුම්වලදී ප‍්‍රතිග‍්‍රහණය අර්පණය කරන්නාට දැනුම්දීමේ අවශ්‍යතාවයක් නොමැත. අදාල කි‍්‍රයාව සිදුකරන්නා එය ඉටුකිරීම මඟින් ප‍්‍රතිග‍්‍රහණය සම්පූර්ණ කරයි. ඒ අනුව ප‍්‍රතිග‍්‍රාහකයා වෙත ප‍්‍රතිෂ්ඨාව ගෙවීමට අර්පණකරු බැඳී සිටියි.  
ඒකපාර්ශ්වික ගිවිසුම් අතරින් වඩාත්ම සුලභ ආකාරය වන්නේ රක්‍ෂණ ගිවිසුම්ය. රක්‍ෂණය ලබාගන්නා තැනැත්තා සිය වාරිකයන් ගෙවනතාක් ඔහුට රක්‍ෂණ ගිවිසුමෙන් ආවරණය වන අනතුරක් සිදුවුවහොත් අදාල මුදල ගෙවිමට රක්‍ෂණ සමාගම බැඳී සිටියි. නමුත් මෙහිදී රක්‍ෂණය ලබාගන්නා තැනැත්තා වාරික ගෙවීමට පෙරොන්දුව නොබැඳෙයි.

සාමාන්‍යයෙන් අධිකරණයන් ද්විපාර්ශ්වික ගිවිසුම්වලට වැඩි කැමැත්තක් දක්වයි. එක්සත් ජනපදයේ සාමාන්‍ය රීතිය වන්නේ සැකයක් පවතින අවස්ථාවන්හිදී අදාල කි‍්‍රයාව සිදුකිරීමට එකඟවීම හෝ අදාලකි‍්‍රයාව සිදුකිරීම මගින් ප‍්‍රතිග‍්‍රහනය කරන ලෙසට අදාල තැනැත්තා වෙත ආරාධනා කිරීමක්’ ලෙසින් අර්පණය අර්ථනිරූපනය කෙරේ. මෙහිදී ඒකපාර්ශ්වික ගිවිසුමකදී අර්පණය අවලංගු කිරීමෙන් ඇතිවිය හැකි අවාසිදායක තත්වය මඟහැරවීමට නීතිය උත්සාහ දරා ඇති බවක් පෙනී යයි. මෙහිදී පොරොන්දුවකට වඩා කිසියම් කි‍්‍රයාවක් කිරීම අවශ්‍ය වන්නේ නම් එහි ඒකපාර්ශ්වික ගිවිසුමක් පවතී.

References 
http://en.wikipedia.org/wiki/Contract#Bilateral_v._unilateral_contracts
ඈන් රණසිංහ

ඈන් රණසිංහ 1925 ඔක්තෝබර් 2 වන දින ඇනිලීස් කර්ට්ස් නමින් ජර්මනියේ එසන් හිදී උපත ලැබුවාය. ඇය ශී‍්‍ර ලංකාවේ ජීවත්වන ජාත්‍යන්තර කීර්තියටපත් කිවිඳියකි. නාසි ජර්මනියෙන් එංගලන්තයට පලා ආ ඇය ශී‍්‍ර ලංකීය මහාචාර්යවරයකු සමග විවාහ වූ අතර 1956 දී ශී‍්‍ර ලාංකික පුරවැසිභාවය ලබාගත්තාය. ඇගේ පළමු කාව්‍ය සංග‍්‍රහය වු The Sun That Sucks The Earth to Dry 1971 දී ප‍්‍රකාශයට පත්විය. ඇගේ රචනාවන් වැඩි ප‍්‍රමාණයන් කවි වූ නමුත් ඇය විසින් කෙටිකථාද ලියා පළකොට ඇත. ඇගේ කෘති ගුවන් විදුලිය ඔස්සේ විකාශය වී ඇති අතර රටවල් දාහතක භාෂෘවන් නවයකට පරිවර්තනය වී ඇත.

සිය ජීවන අත්දැකීම් මත පදනම් වූ ඇයගේ ලිවීම් ‘ඉතාමත් සංවේදී නොඑසේනම් අතිශයන් ප‍්‍රකම්පනය කරවන’ ලෙස හඳුන්වනු ලබයි. ඛේදවාචකයන් බෝහෝවිට ඈන් රණසිංහගේ කවිවල තේමාව වී ඇති අතර එය ‘1983 ජූලි’ වැනි ශී‍්‍ර ලංකවේ ප‍්‍රචණ්ඩ අතීතය සමග සමපාත වෙයි. ඇගේ බොහොමයක් කවිවලට මාතෘකා වී ඇත්තේ පරාරෝපනය සහ සුලූ ජාතිකයන්ට සිදුවන හිංසාවන්ය. 
සිය ලිවීම් වෙනුවෙන් ඈන් රණසිංහ දේශීය හා ජාත්‍යන්තර සම්මානයන් අතිවිශාල සංඛ්‍යාවකට පාත‍්‍ර වී ඇති අතර 1985 සහ 1992 වසරවල කවි සඳහාද, 1987 වසරේ ප‍්‍රබන්ධ නොවන රචනාවන් සඳහාද ශී‍්‍ර ලංකා කලා මණ්ඩලය පිරිනැමූ සම්මානයන් ඒ අතර වෙයි. 1994 දී ඇය ශී‍්‍ර ලංකාවේ හොඳම කෙටිකථා සංග‍්‍රහය සඳහා වන රාජ්‍ය සාහිත්‍ය සම්මානය දිනා ගත්තාය. ඇය ශී‍්‍ර ලංකාවේ ඉංගී‍්‍රසි ලේඛකයින්ගේ සහයෝගීතාවයේ ආරම්භක සාමාජිකයා වන අතර බොහෝවිට එහි සඟරාව වන ක්‍ය්බබැකි හි සංස්කාරකවරිය වශයෙන්ද කටයුතු කරයි. ඇගේ නම The Oxford Companion to Twentieth Century Poetry (ඔක්සෆර්ඞ් සහ නිව්යෝර්ක්: ඔක්ස්ෆර්ඞ්, 1994) නාමාවලියටද ඇතුලත්ව ඇත.

චරිත කතා
සාහිත්‍ය
ඉංග්‍රීසි සාහිත්‍ය
1925 උපත්
2016 මරණ
සෞඛ්‍ය නීතිය

සෞඛ්‍ය නීතිය

(1) සෞඛ්‍ය කර්මාන්තයේ ප්‍රතිපාදකයින්, ගෙවන්නන් හා විකිණුම්කරුවන් හා රෝගීන් අතර සම්බන්ධතාවයන් සහ (2) කි්ප‍රයාකාරීත්වය, නියාමනය සහ ගණුදෙනු සම්බන්ධ නෛතික ගැටළුද ඇතුලත්ව සෞඛ්‍ය සේවාවන් සැපයීම සම්බන්ධයෙන් පෙඩරල්, ප්ඛ‍රාන්ත, ප්ත‍රාදේශීය සහ වෙනත් අධිකරණ බලයන් කෙරෙහි බලපාන්නාවූ සෞඛ්‍ය කර්මාන්තයේ නීති, රීති, නියාමනයන් සහ රෝගීන්, ප්්‍රතිපාදකයින්, ගෙවන්නන් සහ සෞඛ්‍ය කර්මාන්තයේ විකිණුම්කරුවන් සම්බන්ධයෙන් අදාල වන නීතිය සෞඛ්‍ය නීතිය ලෙසින් හඳුන්වනු ලැබේ.

මෙම නීතියට පහත නීති ක්ෂේත්ි‍රයන්ද අදාල වේ.
•	ගිවිසුම් නීතිය
•	වෛද්යි අවප් ‍රයෝගයන්
•	පරිපාලන නීතිය
•	මහජන සෞඛ්‍ය පිලිබඳ නීතිය

නීතිය
ජාත්‍යන්තර නීතිය

පොදු ජාත්‍යන්තර නීතියට ව්‍යවස්ථාවක් සැකසීම සඳහා එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය නිර්මාණය කිරීමේ අදහස දෙවන ලෝක යුද්ධ සමයේදී ඇති වූවකි.

ජාත්‍යන්තර නීතිය ලෙසින් හැඳින්වෙන්නේ ජාතික රාජ්‍යයන් ප්‍රකාශිතව හා ව්‍යංගයෙන් පිලිගත් වටිනාකම් හා ප්‍රමිතීන්ට ගරුකරමින් කටයුතු කරන ගිවිසුම් පද්ධතියකි. පුද්ගලික තැනැත්තන් වෙනුවට ජාතික රාජ්‍යයන් සම්බන්ධයෙන් අදාලවන බැවින් එය අනෙක් නීති පද්ධතීන්ගෙන් වෙනස් වෙයි. කෙසේ වෙතත් ජාත්‍යන්තර නීතිය යන යෙදුම එකිනෙකට වෙනස් දැනුම් පද්ධතීන් තුනක් විසින් යොදාගනු ලැබේ.

 එක්සත් ජාතීන්ගේ සමුද්‍රිය නීතිය, ජාත්‍යන්තර අපරාධ නීතිය සහ ජිනීවා සම්මුති ඇතුලත් වන පොදු ජාත්‍යන්තර නීතිය 
කිසියම් නඩුවක් විභාග කළයුතු අධිකරණ බලය
අදාල අධිකරණ බලයන් තුලදී අදාල කරගත යුතු නීතිය කුමක්ද යන ප්‍රශ්නවලට පිලිතුරු සපයන පුද්ගලික ජාත්‍යන්තර නීතිය හෝ නීති අතර ගැටුම 
ප්‍රජාතික නෛතික පද්ධතියක් සමඟ කටයුතු කිරීමේදී ජාතික රාජ්‍යයන්ගේ නීති පද්ධතීන් පිලිගත නොහැකි තත්වයට පත්වීම සුවිශේෂ ලක්‍ෂණයක් වන වර්තමාන කලාපීය ගිවිසුම් සම්බන්ධයෙන් අවධානයක් යොමු කරන ප්‍රජාතික නීතිය හෝ ප්‍රජාතික සංවිධානයන් පිලිබඳ නීතිය

 නීතිය
ගුවන් තරණ නීතිය

ගුවන් තරණ නීතිය

පියසැරිය ගුවන් සංචාරය සහ ඒ හා සබැඳි ව්‍යාපාරික කාරණාවන් සම්බන්ධයෙන් අදාල වන්නාවූ නීතියේ ශාඛාව ගුවන් තරණ නීතිය ලෙසින් හැඳින්වේ. එයට අයත්වන සමහර කලාපයන් අද්මිරාල්ති නීතිය සමඟ සමපාත වන අතර ගුවන් සංචාරයේ ස්වභාවය අනුව බොහෝ අවස්ථාවන්හිදී ගුවන් තරණ නීතිය ජාත්‍යන්තර නීතියට අදාල වන්නක් ලෙස සලකනු ලැබේ. කෙසේවෙතත් ගුවන් සේවාවන්හි ව්‍යාපාරික පැතිකඩ සහ ඒවායේ නියාමනයද ගුවන් තරණ නීතියට ඇතුලත් වෙයි. එක්සත් ජනපදය තුල පියසැරි පිලිබඳ ව්‍යවහාරික පැතිකඩ පාලනය කරනු ලබන්නේ පෙඩරල් ගුවන් තරණ පාලක මණ්ඩලය විසිනි. ජාත්‍යන්තර විෂය ක්ෂේත‍්‍රයේදී ජාත්‍යන්තර සිවිල් ගුවන් තරණ සංවිධානය පොදු රීති සපයන අතර ගුවන් තරණ නීතිය අදාල වනතාක් දුරකට ජාත්‍යන්තර කාරණාවන් සම්බන්ධයෙන් මැදිහත් වෙයි. එය එක්සත් ජාතීන්ගේ විශේෂ නියෝජිතායතනයකි.

එක්සත් ජනපදයේ සහ බොහෝ යුරෝපීය රටවල ගුවන් තරණ නීතිය පෙඩරල් හෝ රාජ්‍ය මට්ටමේ කාරණයක් ලෙස සලකනු ලබන බැවින් එය නියාමනය කිරීමද පෙඩරල් හෝ රජ්‍ය මට්ටමින් සිදුවේ. එක්සත් ජනපදය තුල ගුවන් තරණය සම්බන්ධ කාරණාවන් ජනපදයන්ට පාලනය කළ නොහැකි අතර ඒ සම්බන්ධයෙන් අදාල වන්නේ පෙඩරල් නීතීන්ය. උදාහරණයක් ලෙෂ මෑතකදී නිව්යෝර්ක් හි මගීන්ගේ අයිතිවාසිකම් පිලිබඳ පනත අධිකරණය විසින් ප‍්‍රතික්ෂේප කරනු ලැබීම දැක්විය හැක. එයට හේතුව ලෙස දක්වනු ලැබුයේ ගුවන් තරණය සම්බන්ධ නියාමනයන් පෙඩරල් රජයේ කරුණක් ලෙස සාම්ප‍්‍රදායිකව සලකනු ලැබීමයි. කෙසේ වෙතත් එක්සත් ජනපදය ගුවන් තරණ නීතිය අද්මිරාල්ති නීතිය තරම්ම පෙඩරල් රජයේ කරුණක් ලෙස සලකනු ලබන බව ප‍්‍රකාශ කළ නොහැක්කේ එරට ආණ්ඩුක‍්‍රම ව්‍යවස්ථාව අද්මිරාල්ති කටයුතු පරිපාලනය සම්බන්ධයෙන් විවිධානයන් දක්වා සිටියද ගුවන් තරණ නීතිය සම්බන්ධ ප‍්‍රතිපාදන එයට ඇතුලත්ව නොතිබීම හේතුවෙනි. පෘථිවියේ වායුගෝලයෙන් ඔබ්බෙහි කාරණාවන් සම්බන්ධයෙන් අදාල වන්නාවූ අභ්‍යවකාශ නීතිය සාපේක්‍ෂව නව නීති ක්ෂේත‍්‍රයක් වන අතර අභ්‍යවකාශ විෂයට අදාල සඟරාවන්ගේ සහ ශාස්ත‍්‍රඥයින්ගේ සහය දැනටමත් ඊට ලැබී ඇත. බලාපොරොත්තු වියහැකි පරිද්දෙන්ම අභ්‍යවකාශ නීතියේ වැඩි කොටසක් ගුවන් තරණ නීතිය හා බැඳී පවතී. 

එමෙන්ම රාජ්‍ය නිෂ්පාදනයන්හි වගකීම සම්බන්ධයෙන් වන නීතිය බොහෝ අවස්ථාවන්හි පෙඩරල් නීතිය විසින් අතික‍්‍රමණය කරනු ලබන අතර ගුවන් තරණ නිෂ්පාදකයින් සිය නිෂ්පාදනයන්හි දෝෂයන් සම්බන්ධයෙන් ඔවුන් අනිවාර්යයෙන්ම වගකිව යුතු බවට සැලකෙනු ඇත.

නීතිය
ගුවන් තරණ නීතිය
පවුල් නීතිය

පවුල් නීතිය ලෙසින් හඳුන්වනු ලබන්නේ පවුල සම්බන්ධ කාරණාවන් සහ ගෘහස්ථ සම්බන්ධතා සම්බන්ධයෙන් අදාල වන්නාවූ නීතියයි. එයට පහත කාරණාවන් අයත් වෙයි.

• විවාහය, සිවිල් සම්බන්ධතාවයන් සහ ගෘහස්ථ හවුල්කාරීත්වයන්
• කාලත්‍රයා විසින් අපයෝජනය, සුජාතභාවය, කුලද්දාගැනීම, අන්වාදේශය, ළමා අපයෝජනය සහ ළමා අපහරනය ආදී විවාහය තුලදී උද්ගත වන්නාවූ ගැටළු
• දික්කසාදය, විවාහ ශූනතාවය, දේපළ සමථයන්, ඇලිමනි (දික්කසාද දීමනා) සහ දෙමාපිය වගකීම පිලිබඳ නියෝගයන් (එක්සත් ජනපදයේ දරුවාගේ භාරකාරත්වය, අභ්‍යාපගමනය සහ නඩත්තු දීමනාවන්) ආදී සම්බන්ධතාවය අවසන් කිරීමේ හා ඒ හා බැඳුනු කාරණාවන්

පවුල් නීති පද්ධතිය ඉදිරියට පැමිණිය හැකි ආරවුල් ආකාරයන් ඉහත ලැස්තුවට සීමා නොවේ. එක්සත් ජනපදයේ බොහෝ අධිකරණ බලප්‍රදේශයන් තුල වැඩිම නඩු ගණනක් විභාග වන්නේ පවුල් අධිකරණයන්හිය. මෙම පද්ධතියේ පිහිට සොයා නඩු පවරන පිරිස කිසිදු සමාජ හෝ ආර්ථිකමය පන්තියකට සීමා නොවේ.

ගිවිසුම් නීතිය
සාක්‍ෂි යනු

සාක්‍ෂි

පුළුල් අර්ථයෙන් සැලකූකළ ඉන් අදහස් වන්නේ කිසියම් ප්ත‍රකාශයක සත්‍යවාදී බව නිරූපනය කිරීම සඳහා යොදාගත හැකි  ඕනෑම දෙයකි. දාර්ශනිකව අත්‍යයැයි උපකල්පනය කරනු ලබන වෙනත් ආස්ථානයකට ආධාරකයක් ලෙසින් යොදාගනු ලැබිය හැකි සත්‍ය යැයි උපකල්පනය කරනු ලබන ප්ද‍රමේයයන් සාක්‍ෂි ලෙස හඳුන්වනු ලැබිය හැක. ප්න‍රතිපත්ති, විද්යාකත්මක පර්යේෂණ, අපරාධ පරීක්‍ෂණ සහ නෛතික කතිකාව වැනි විවිධ ක්ෙෂ්ත්න‍රයන් තුල සාක්‍ෂි යන්නට සුවිශේෂී අර්ථයන් පවතී.
උතුරු කැෙරාලිනා විශ්ව විද්යා්ලයේ දර්ශනය පිලිබඳ අධ්‍යනාංශය විසින් සිදුකරනු ලබන පර්යේෂණයන්ට පාදක වන්නාවූ පශ්චාත් නූතන න්‍යායන් තුල සාක්‍ෂි පරිභෝජන භාණ්ඩයක් ලෙස සලකනු ලැබේ. යම් කෙනෙකුට ලබාගත හැකි වඩාත් වේගවත් සාක්‍ෂිය වන්නේ ඔහුගේම සංවේදී ඉන්ද්‍රියන්ගේ සංවේදනාවන්ය. උදාහරණයක් ලෙස අහස නිල් පැහැති බවට සාක්‍ෂියක් සොයන අයකු සිදුකළ යුතුව ඇත්තේ අහස දෙස බැලීම පමණකි. කෙසේවෙතත් මෙම උදාහරණය තුලම සාක්‍ෂි සම්බන්ධයෙන් වන ගැටළුකාරී තත්වයන් ගණනාවක්ද අන්තර්ගත වෙයි.
 
• නිල්-කහ වර්ණ අන්ධතාවයකින් පෙලෙන නමුත් ඒ බව නොදන්නා අයකු අහසේ වර්ණය පිලිබඳ වෙනස් සංවේදනයක් ලබනු ඇත. සාක්‍ෂි පිලිබඳ ප්ා‍රමිතීන් ගොඩනැංවීමේදී මුහුණ පෑමට සිදුවන්නාවූ ප්ය‍රධානතම අභියෝගය වන්නේ ඉතා සරළ සංවේදනාවන් පවා පුද්ගලනීෂ්ශි්ි‍රත වන අතර එම තොරතුරම විෂයමූලික වන විට වඩා සාත්‍ය ලෙස සැලකිය හැකිවීමය.
• එමෙන්ම ‘නිල්’ යන්නෙන් කුමක් අදහස් කළේද යන්නද ප්ද‍රශ්ණගත වියහැක. අප එය මනින්නේ කෙසේද ? (එය තීරණය වන්නේ වර්ණයක තරංග ආයාමයක් මත නම් අප එය මනින්නේ කෙසේද ?)
• එමෙන්ම සාක්‍ෂිය පරිවර්තනයවීමේ ගැටළුද ඇත. උදාහරණයක් ලෙස ජර්මන් භාෂාවේ  blau ලෙස දැක්වෙන දෙය ඉංගී්න‍රසි භාෂාවට blue ලෙස පරිවර්තනය කෙරේ. නමුත් ජර්මානුවන්ට වර්ණාවළියේ විවිධ කොටස් වළට විවිධ වචන පැවතිය හැක. එනම් ‘සාක්‍ෂි’ යනු සමාජීය ගොඩනැංවීමකි.
බුද්ධිමය දේපළ නීතිය ඉතිහාසය

බුද්ධිමය දේපළ යන යෙදුමේ වඩාත් පැරණිතම භාවිතය හඳුනාගත හැකිවන්නේ 1845 ඔක්තෝබර් මාසයෙනි.

ඬේවොල් එ. බ‍්‍රවුන් හිදී මැසචුසෙට්ස් සංචාරක අධිකරණය පේටන්ට් අයිතිය පිලිබඳව විභාග කරමින් චාර්ල්ස් එල්. වුඞ්බරි විනිසුරුවරයා කියා සිටියේ ‘අපට බුද්ධිමය දේපළ ආරක්‍ෂා කළහැකි වන්නේ මේ ක‍්‍රමයෙන් පමණකි. කෙනෙකුගේ මානසික ශ‍්‍රමය, නිෂ්පාදන හා අභිරුචීන් ඔහු වගා කරන තිරිඟු හෝ ඔහු ඇති කරන සතුන් වැනිය’. ‘සොයාගැනීම් දේපළ වේ’ යන ප‍්‍රකාශය ඊටත් බොහෝ ඈතට යන්නකි. 1791 ප‍්‍රංශ නීතියේ පළවැනි වගන්තිය කියා සිටියේ ‘සෑම නව සොයාගැනීමක්ම එසේ කළ අයගේ දේපළ වේ. එම අයිතිය සුරක්‍ෂිත කිරීම සඳහා එකී සොයාගැනීම තාවකාලිකව භූක්ති විඳිම සඳහා එම තැනැත්තාට වසර පහකට දහයකට හෝ පහළොවකට පේටන්ට් අයිතිය ලබාදිය යුතුය’ යනුවෙනි.

බුද්ධිමය දේපළ යන යෙදුමේ පැතිරුනු ජනපි‍්‍රයභාවය වඩා නූතන සංසිද්ධියකි. 1967 දී මෙකී යෙදුම ප‍්‍රවර්ධනය කිරීමට සකී‍්‍රයව උත්සාහ කළ ලෝක බුද්ධිමය දේපළ සංවිධානය ස්ථාපිත කරන තුරුම එය එතරම සාමාන්‍ය එකක් නොවුනි. කෙසේවෙතත් 1980 පමණ වනතුරුම උදෘත ලකුණුවලින් තොරව එය යෙදුනේ කලාතුරකිනි.

මෙම සංකල්පයේ සමභවය ඊටත් එහාට සොයා යා හැක. යුදෙව් නීතිය තුල බලබෑම අතින් වර්තමාන බුද්ධිමය දේපළ නීතියට සමාන ප‍්‍රතිෂ්ඨාවන් කිහිපයක් අන්තර්ගත වේ. කෙසේවෙතත් බුද්ධිමය නිර්මාණයන් ‘දේපළ’ වන්නේය යන සංකල්පය මෙකල නොපැවතින. 

කෙසේවෙතත් බොහෝ බටහිර රටවල නීති පද්ධතීන් තුල බුද්ධිමය දේපළ සම්බන්ධ ප‍්‍රතිපාදනයන් නොතිබූ අතර මෙම යෙදුම විසින් ආවරනය කරනු ලබන නීතීන් සාධාරණීකරණය කෙරුනේ බලහත්කාරයෙනි. මෙම යෙදුම සමහර පනත් කෙටුම්පත්වල පාද සටහන් තුල හැරෙන්නට එක්සත් ජනපදයේ ප‍්‍රකාශන හිමිකම් පිලිබඳ නීති සම්පාදනයන් තුල අන්තර්ගත නොවුනි. ආණ්ඩු ක‍්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ හා ව්‍යවස්ථාපිත නීතීන් තුල යොදාගනු ලැබූ යෙදුම වූයේ ‘පරම හිමිකම්’ යන්නයි. 

 නීතිය
ධම්මපද

ධම්මපද (පාලි - ප්‍රාකෘත - ධමපද, සංස්කෘත - ධර්මපද )යනු ධර්ම පාඨ ඇතුළත් කාව්‍යමය ලක්ෂණවලින් යුතු ථෙරවාදී බුද්ධාගමේ ඉතා ප්‍රසිද්ධ සහ ජනප්‍රිකෘතියකි. මෙය ඛුද්දක නිකායට  අන්තර්ගත කොට ඇත.

බොහෝ ගාථාවන් ධර්ම කරුණු  හා සම්බන්ධය. පාලි ධර්ම ග්‍රන්ථයන්හි කොටස්වල ගාථාවලින් භාගයක් පමණ දක්නට ලැබෙන්නේ වුවද, ධම්මපද සූත්‍ර පිටකයේ ඛුද්දක නිකායේ කොටසකි. හතරවැනි හෝ පස් වැනි සියවසේ බුද්ධඝෝෂ හිමි විසින් අර්ථකථන දක්වා ඇත. එහි ගාථාවල අර්ථය පැහැදිලි කරන කථා 299 ක් අඩංගු වේ.

හමුවී ඇති පැරණිම සංස්කරණ

ධම්මපදයෙහි බොහෝ ප්‍රසිද්ධව ඇත්තේ පාලි සංස්කරණ වුවද වෙනත් පුර්ණ අනුවාද ද ඇත.

සංවිධානය 

පාලි ධම්මපදයෙහි ගාථා 423 ක් ඇතුළත් වේ. පරිච්ඡේද 26 කි. ඒවා පාලි භාෂාවෙන් පහත පරිදි වේ.

{|
|i	යමක වග්ග - යුගල වර්ගය
|-
|ii.	අප්පමාදවග්ග - අප්‍රමාද බව
|-
|iii.	චිත්තවග්ග - සිතිවිලි
|-
|iv.	පුෂ්ඵ වග්ග - මල්
|-
|v.	බාල වග්ග - මෝඩ
|-
|vi.	පණ්ඩිත වග්ග - ඥාණවන්ත
|-
|vii.	අරහන්ත වග්ග - පූජනීය
|-
|viii.	සහස්ස වග්ග - දහස්
|-
|ix.	පාප වග්ග - පව
|-
|x.	දණ්ඩ වග්ග - දඬුවම්
|-
|xi.	ජරා වග්ග - මහලු
|-
|xii	අත්ථ වග්ග - තමාම
|-
|xiii	ලෝක වග්ග - ලෝකය
|-
|xiv.	බුද්ධ වග්ග - බුදුන් (උධෘත බලන්න)
|-
|xv.	සුඛ වග්ග - සැප
|-
|xvi.	පිය වග්ග - සතුට
|-
|xvii.	කෝධ වග්ග - තරහ
|-
|xix	ධම්ම වග්ග - යුක්තිය
|-
|xx.	මාග්ග වග්ග - මාර්ගය
|-
|xxi	පකීර්ණක වග්ග - විවිධ
|-
|xxii	නිරය වග්ග - අපාය
|-
|xxiii	නාග වග්ග - ඇතා
|-
|xxiv	භික්ඛු වග්ග - භික්ෂූන්
|-
|xxv	බ්‍රාහ්මණ වග්ග - බමුණන්	
}|

කෘතියේ මූලාශ්‍ර
ධම්මපද කෘතියේ ගාථා බොහෝමයක් වෙනත් මූලාශ්‍ර වලින් ලබාගෙන ඇත.

බෞද්ධ මූලාශ්‍ර
 සතර නිකාය
 ඛුද්දක නිකායේ වෙනත් කොටස්

බෞද්ධ නොවන මූලාශ්‍ර
 උපනිෂදි
 දිව්‍යාවදාන
 මහාභාරත
 මනුස්මෘති
 ජාතක මාලා

මූලාශ්‍ර

ඛුද්දක නිකාය
නන්ද රහතන්වහන්සේ

නන්ද කුමරු සිද්ධාර්ථ කුමාරයාගේ බාලම අර්ධ සහෝදරයා විය.  බුදුන් වහන්සේගේත් ඔහුගේත් පියා ශුද්ධෝදන රජුය. නන්ද කුමරුගේ මව මහා ප්‍රජාපතී ගෝතමී දේවියයි. ඇය බුදුන් වහන්සේගේ මවගේ බාලම සොහොයුරියයි.
සුන්දරී නන්දා කුමරිය නන්ද කුමරුගේ සොහොයුරියයි.

බුදුන් වහන්සේ බුද්ධත්වයට පැමිණ සත් වසක් ගෙවුණු තැන පියරජතුමාගේ ඇරයුමෙන් තම ඉපදුණු නුවර වූ කපිලවස්තු පුරයට වැඩම කළහ.

බුදුන් වහන්සේ ආපසු වඩින තුන්වැනි දිනයේදී දානය වළඳා අවසානයේ නිශ්ශබ්දවම පාත්‍රය නන්ද කුමරු අතට දී ආපසු ගමන් ඇරඹීය. පාත්‍රය බුදුන් වහන්සේ විසින් ආපසු ගනිතැයි කල්පනා කරමින්ම නන්ද කුමරු බුදුන් වහන්සේ එවකට වැඩ හුන් නිග්‍රෝධ උයනට වඩින තෙක්ම බුදුන් වහන්සේ පසු පස ගියේය. මෙය බුදුන් වහන්සේ තම බාල සොහොයුරාට ධර්මය නිශ්ශබ්දව පෙන්වා දීමක් විය.

ඔවුන් උයනට පැමිණි විට බුදුන් වහන්සේ නන්ද අමතා පැවිදි වීමට කැමැත්ත විමසා සිටියහ. නන්ද කුමරු එදින සිය රූමත් සොහොයුරිය නන්දා ජනපද කල්‍යාණි ය සමග විවාහ වීමට සිටි නමුදු මහණ වී සඟ සසුනට ඇතුළත් විය.

එහෙත් නන්ද ආධ්‍යාත්මික වශයෙන් සතුටක් නොලද්දේය. ඔහුගේ සිතිවිලි නිරන්තරයෙන් ජනපද කල්‍යාණිය කෙරෙහි යොමු වී තිබුණේය.

මේ බව දැන ගත් බුදුන් වහන්සේ නන්ද කුමරු තව්තිසා දෙව්ලොවට කැඳවා ගෙන ගියහ. එසේ යන අතර මගදී ගින්නකට හසු වූ වැඳිරියක ඔහු විසින් දක්නා ලදී. වැඳිරියගේ කන්, නාසා සහ වලිගය පිළිස්සී ගොසිනි. ඇය දැවි අඟුරු වී තිබුණු ගසක් බදා සිටියාය. ඔවුන් දිව්‍ය ලෝකයට පැමිණි විට නන්ද දිව්‍ය අප්සරාවන් දුටුවේය. "ඔබ වඩා රූමත් යනුවෙන් අදහස් කරන්නේ කවරෙක්ද? ජනපද කල්‍යාණිය ද නැතහොත් මේ දිව්‍ය අප්සරාවන්ද? " යනුවෙන් බුදුන් වහන්සේ විමසූහ.

"බුදු හිමියනි, මෙම දිව්‍යාංගනාවන් හා සසඳන විට ජනපද කළ්‍යාණිය අර පිළිස්සුණු වැඳිරිය මෙනි" යයි නන්ද තෙරුන් පිළිතුරු දුන්නේය.

"සතුටු වන්න නන්ද මම නියම කරපු ආකාරයට ඔබ නොනැවත ක්‍රියා කරන්නේ නම් මෙම දිව්‍යාංගනාවන් හා සම්බන්ධ වීමට මම ඔබට අවස්ථාව ලබා දෙන බවට පොරොන්දු වෙමි. එනිසා ශුද්ධ ජීවිතයක සතුට ලබා ගන්න" යනුවෙන් බුදුන් වහන්සේ වදාළහ.

මෙය ඇසු නන්ද හිමි දිව්‍ය අප්සරාවන් ලබා ගැනීමේ අපේක්ෂාවෙන් කැපවීමෙන් අනලස්ව අභ්‍යාසයන්හි යෙදුණේය. මෙය දැනගත් අනෙක් භික්ෂුහු ඔහු හාස්‍යයට ලක් කළහ. අනතුරුව නන්ද ඔහු පෙලඹවූ කාරණයම පාදක කරමින් තණ්හාව ප්‍රහීණ කොට අරහත් භාවය ලබා ගත්තේය.

රහතන් වහන්සේලා
සමාධි බුදු පිළිමය

සමාධි බුදු පිළිමය ශ්‍රී ලංකාවේ අනුරාධපුර මහමෙව්නා උයනේ පිහිටා තිබේ. මෙම පිළිම වහන්සේ බුදු රජාණන් වහන්සේ ධ්‍යාන මුද්‍රාවෙන් වැඩ සිටිමින් භාවනාවේ යෙදෙන අයුරු දක්වයි. මෙම භාවනා කිරීමේ ඉරියව්වේදී එරමිණියා ගොතා ගෙන අත්ල උඩු අතට හරවා එකක් මත එකක් සිටින සේ උකුල මත දෑත් තබා බුදුන් වහන්සේ වැඩ හිඳින සේක. මෙම ඉරියව්ව පිළිබඳ මුළු මහත් බෞද්ධ ලෝකයම දැනුවත් වන අතර එනිසාම බුදු පිළිම නිර්මාණය කිරීමේදී බහුලව යොදාගනු ලැබේ. අනුරාධපුර සමාධි පිළිම වහන්සේ අඩි 7'3" ක උසින් යුක්ත වන අතර තනි ග්‍රැනයිට් (හුණුගල්) පාෂාණයෙන් නිමවා ඇත.

ඉතිහාසය

සමාධි බුදු පිළිම වහන්සේ 4 වන හෝ 5 වන සියවසේ අභයගිරි සමයට අයත් ලෙස සැලකෙන අතර එය කිනම් රජ කෙනෙකුගේ කාලයේදී නිර්මාණය කරන ලද්දේ දැයි නිශ්චිතව නොදනී. නමුත් මෙම පිළිමය එකල උතුරු, දකුණු, නැගෙනහිර හා බටහිර යන සිව් දිශාවන්ට මුහුණ ලා පිහිටවූ එකිනෙකට සමාන පිළිම වහන්සේලා 4 නමකගෙන් එකක් ලෙස පිළිගත් මතයක් පවතී. මෙම පිළිමය දැනට පිහිටි ස්ථානයේදීම 1888 දී හමු වූ අතර ඒ වන විට පිළිමයේ නාසයට හානි සිදුවී තිබුණි. පිළිමය ආවරණය කරමින් තිබෙන උඩු වියන 1950/60 කාල සීමාවේදී පිහිටනු ලැබීය. 

පුරාවිද්‍යාඥ ආනන්ද කුමාරස්වාමි මහතා මෙම සමාධි බුදු පිළිමය නිසැකවම ශ්‍රී ලංකාවේ මූර්ති ශිල්පීන්ගේ නිර්මාණයක් බවත් ඉන්දියාවෙන් අතික්‍රාන්තය නොවූවක් ලෙසත් අවධාරණය කර ඇත.

සමාධි බුද්ධ ප්‍රතිමාව බාහිර ලෝකය සමඟ බැඳිමක් හෝ විදැහීමක් නොමැතිව භාවනානුගෝගීව සිටින බුදු රජාණන් වහන්සේගේ මනසේ සන්සුන් බව නිරූපණය කරනු ලැබේ.

ආශ්‍රිත
 Toluvila statue
 Ancient constructions of Sri Lanka
 Atamasthana
 Buddhism
 Mahawamsa

මූලාශ්‍ර 
von Schroeder, Ulrich. (1990). Buddhist Sculptures of Sri Lanka. (752 p.; 1620 illustrations). Hong Kong: Visual Dharma Publications, Ltd. ISBN 962-7049-05-0
von Schroeder, Ulrich. (1992). The Golden Age of Sculpture in Sri Lanka - Masterpieces of Buddhist and Hindu Bronzes from Museums in Sri Lanka, [catalogue of the exhibition held at the Arthur M. Sackler Gallery, Washington, D. C., 1st November 1992 – 26th September 1993]. Hong Kong: Visual Dharma Publications, Ltd. ISBN 962-7049-06-9
 Samadhi Statue by A C B Pethiyagoda

බාහිර සබැඳි 

Discover Sri Lanka - More information & images about Samadhi Statue
Samadhi Buddha Statue
 Anuradhapura Samadhi Statue 

ශ්‍රී ලංකාවේ බුද්ධාගම
පුරාවේදය - ශ්‍රී ලංකා
අනුරාධපුර
පුරා විද්‍යාව
ආසියාවේ දේශපාලනය

ආසියාවේ භූමි ප්‍රමාණ අති මහත් බැවින් හා නානා විධ ජනගහණයකින් යුක්ත වීමත් නිසා බලාපොරොත්තු විය යුතු ආකාරයටම දේශපාලනය සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් ආකාරයක් ගනී. ව්‍යවස්ථානුකූල රාජාණ්ඩු, පරම බලැති රාජාණ්ඩු තනි පක්ෂ ක්‍රම, යටත් විජිත ජනපද, ලිබරල් ප්‍රජාතාන්ත්‍රික හා හමුදා ඒකාධිපතිත්වයෙන් යුතුව ඇතිවාක් මෙන්ම විවිධාකාර වූ නිදහස් ව්‍යාපාර ද ඇත.
ආසියාව පුරාම ශිෂ්ටාචාරය පිළිබඳ දිගු ඉතිහාසයක් ඇති අතර ලිවීම සොයා ගැනීමත් සමඟ මෙසපොතේමියාවෙන් ඇරඹි දේශපාලන පිළිවෙලවල් පිළිබඳ විස්තරාත්මක කරුණු අපට ඉදිරිපත්ව ඇත. විශාල එමෙන්ම මනාව සකස් කෙ‍රුණු සිවිල් සේවයක් චීනයේ පැන නැඟුණු අතර එය දේශපාලනයට එක් කර ගැනීම සුදුසුය. ආසියාවේ දේශපාලනයට එක් කර ගැනීම සුදුසුය. ආසියාවේ දේශපාලනය බොහෝ දුරට යටත් විජිත වාදයේ හා අධිරාජ්‍යවාදයේ බලපෑම්වලට යටත් වෙමින් සමහර රාජ්‍යයන් පැරණිතම විජිතයන් යටත් කොට ගෙන සිටි රාජ්‍යයන් සමඟ සමීප සබඳතා ඇති කරගෙන ඇති අතර අනිත් ඒවා කටුක ප්‍රතිඵල අත් විඳීමට ලැබෙන නිදහස් අරගලවල නිරතව ඇත.
තත්වය තවදුරටත් සංකීර්ණ වී ඇති බවට ආසියාවේ පවතින සැලකිල්ලේ තත්වය පෙන්වන දිගට පවතින කාශ්මීරයේ පවතින අවිනිශ්චිතභාවය හා මහජන චීන සමූහාණ්ඩුවත්, චීන සමූහාණ්ඩුවත් අතර ඇති අවිනිශ්චිතභාවයක් දැකිය හැක. වඩා දියුණු සහයෝගීතාවයන් හා හුවමාරු කිරීම් ගැන කලාපීය වැඩ සටහන්වලට උදාහරණයකි, අග්නිදිග ආසියා ජාතීන්ගේ සංවිධානය (ASEAN)

ආසියාව
දේශපාලනය
කැනඩාවේ දේශපාලනය

කැනඩාවේ දේශපාලනය ව්යවස්ථානුකූල රාජ්යත්වයකින් වූ රාමුවක් තුළ හා බලවත් ප්රජාතාන්ත්රික සම්ප්රදායක් ඇතුළත් සන්ධීය ක්රමයේ පාර්ලිමේන්තු ආණ්ඩුවකින් ක්රියාත්මක වේ.
බොහෝ ව්යවස්ථාදායක භාවිත, එක්සත් රාජධානියේ වෙස්ට් මිනිස්ටර් පාර්ලිමේනතුවේ ලිඛිත නොවූ සම්මතයන් අනුව යමින් ක්රියාත්මක වේ. කෙසේ නමුත් කැනඩාව එක්කර ගත් වෙනස්කම් ද එහි ඇත. උදාහරණ වශයෙන් ගතහොත් පක්ෂ විනය, එක්සත් රාජධානියට වඩා තදින් ක්රියාත්මක වේ. පාර්ලිමේන්තුවේ වැඩි ඡන්ද, විශ්වාසය පළ කිරීමේ යෝජනා හැටියට සැලකෙන අතර පාර්ලිමේන්තුවේ කැබිනට් නොවන මන්ත්රීවරුන්ගේ බලතල ඒ මඟින් අඩු කිරීමට ද යොමු වේ. ආණ්ඩු පක්ෂයේ සිටින එවැනි පක්ෂ කණ්ඩායම් හා විරුද්ධ පක්ෂයේ සිටින කණිෂ්ඨ හෝ පහල එක් අංශයකට පමණක් වූ මන්ත්රී කොටස් පසු පෙළ මන්ත්රීවරු වශයෙන් හැඳින්වේ. පසු පෙළ මන්ත්රීවරුට පොදු ගිණුම් කාරක සභාවේ හෝ ජාතික ආරක්ෂක කමිටු වැනි කමිටුවල නියෝජිතයන් වාඩි වීම මඟින් ඔවුන්ට පාර්ලිමේන්තුවේ බලපෑම් කළ හැකි වේ. 

කැනඩාව
යුරෝපයේ දේශපාලනය

යුරෝපයේ දේශපාලනය මහද්වීපය තුළ නිරන්තරව ක්‍රම ක්‍රමයෙන් විකාශනය වන දේශපාලනයක් ඇත. විවිධ හේතු කාරණා නිසා වෙනත් මහාද්වීපවලට වඩා ඈතට දිවුණු බොහෝ විස්තරාත්මක දේ ඒ සතුයි. ඒ කරුණු වලට කලාපයේ ජාතික රාජ්‍යවල දීර්ඝ ඉතිහාසය මෙන්ම යුරෝපා රටවල් අතර වර්තමානයේ ඇති වන දේශපාලනික එකමුතුභාවය පිළිබඳ නැඹුරුව ද අයත්ය.
වර්තමාන යුරෝපා දේශපාලනය පිළිබඳව අවබෝධ කර ගැනීම යුරෝපා මහද්වීපයේ පසුගිය ඓතිහාසික  සිදුවීම් දිහා සලකා බැලීමෙන් කළ හැක. එමඟින් වර්තමාන යුරෝපීය දේශපාලන නිර්මාණය භූගෝලයීය ආර්ථිකය හා සංස්කෘතිය හේතු වී බලපා ඇත.
වර්තමානයේ යුරෝපා දේශපාලනය යුරෝපා සංගමය මඟින් බල පවත්වාගෙන යයි. නැ‍ඟෙනහිර යුරෝපයේ අයෝමය තිරය කඩා වැටී කොමියුනිස්ට් රාජ්‍යයන් බිඳ වැටීමේ සිට මෙම ක්‍රමය ක්‍රියාත්මක විනි. ශීත යුද්ධය නිමා වීමත් සමඟ නැ‍ඟෙහිර යුරෝපයේ සාමාජික රාජ්‍ය 27 කගෙන් යුරෝපා සංග‍මයේ පාර්ලිමේන්තුවට සාමාජිකයන් තෝරා පත් කර ගෙන එය ව්‍යාප්ත වෙමින් පවතී.

මූලාශ්‍ර 
http://en.wikipedia.org/wiki/Politics_of_Europe
‘නර්ගීස්’ සුළි කුණාටුව

‘නර්ගීස්’ සුළි කුණාටුව 
නර්ගීස් සුළි කුණාටුව ඉතා බිහිසුණු නිවර්තන සුළි කුණාටුව 2008 මැයි 02 දින මියන්මාරය [බුරුමය] හරහා හමා ගියේය. එය මහා මාරන්තික ඛේදවාචකයක් වූයේ 23,335 ට පමණ මාරකයක් වූ නිසාවෙනි. තවද, අතුරුදන් වී ඇති වී සංඛ්‍යාව දැනට 37,019 වන අතර ගණනය කර ඇති ලෙස‍ට අවසානයේ මෙහි එකතුව 100 000 කට ආසන්න විය හැකි බවට මත ඉදිරිපත් කර ඇත. 
උතුරු ඉන්දියානු සාගර කලාපයේ මෙතෙක් සිදු වූ මාරාන්තික  සුළි කුණාටුව අතුරින් ‘නර්ගීස්’ කුණාටුව දෙවැනි වී ඇත්තේ ‘නිනා’ කුනාටුවට පමණි. එහෙත් නම් නොකළ කුණාටුද ඇතුළත් වූ පසු ‘නර්ගීස්’ සුළි කුණාටුව 8 වන තැනට පත්වේ. නමුත් මියන්මාරයට බල පෑ සුළි කුණාටු අතුරින් එය 2006 දී හටගත් ‘මාලා’ සුළි කුණාටුවට පමණක් දෙවැනි වේ. 
2008 වසරේ උතුරු ඉන්දියානු මුහුදු සුළි කුණාටු කාලසීමාවේදී සිදු වූ මෙම ‘නර්ගීස්’ සුළි කුණාටුව එකී කාලය තුළ උතුරු ඉන්දීය මුහුදු කලාපයේ නම් කළ පළමු සුළි කුණාටුවයි. එය වර්ධනය වීම ඇරඹී ඇත්තේ අප්රේුල් 27 වන දින බෙංගාල බොක්කේ මධ්යණම ප්රරදේශය ආශ්රීනතවයි. පසුව එය වයඹ දෙසට ගමන් කරනවාත් සමගම ක්ෂණිකව ඉතා බිහිසුණූ කුණාටුවකට පරිවර්තනය විය. 
අප්රේකල් 29 වන විට තිබූ වියළි වායු තත්වය ‘නර්ගීස්’ සුළි කුණාටුව අඩපන කළද නැගෙනහිර දෙසට ගමන් ඇරඹීමත් සමග ක්ෂණිකව එය ඉතා තීව්රි වූ අතර පැයට කිලෝමීටර් 165 ක වේගයකින් ගමන් කළේ මැයි 02 වන දිනය. නමුත් එහි වේගය පැයට කිලෝමීටර් 215  පමණ වන බවට සුළි කුණාටු අවධානම් ඇඟවීමේ ඒකාබද්ධ මධ්ය ස්ථ‍ානය ගණනය කොට ඇත. මියන්මාරයට ආසන්න ‘අයියර්වාඩ්’ නම් වෙරළ සීමාවට ළඟා වෙද්දී සුළි කුණාටුව වඩ වඩාත් තීව්රා වූ අතර ‘රැන්ගූන්’ නගරය දෙසින් හමා ගිය පසු සුළි කුණාටුව දුර්වල වෙමින් මියන්මාර් හා තායිලන්ත දේශ සීමා  ආසන්නයට වත්ම එය සම්පූර්ණයෙන්ම පහව ගියේය.
සුළි කුණාටුව හඳුන්වන ‘නර්ගීස්’ යන නාමය  උර්දු නමක් වන අතර එහි අර්ථය ‘ඩැෆොඩිල්’ මල  යන්නයි.
ඉතා දරුනු නර්ගීස් කුණාටුව - ඉතා දරුනු මට්ටමට වැටෙන සුළි කුණාටු 4ක් ඇති විය. (SSHS)
 
2008-04-27 වනදා ඇති වූ අතර 2008-05-03 වන දින පහව ගියේය.
ඉහළම සුළං වේගයන්
165 km/h [විනාඩි 03 යි] , 215 km/h [විනාඩි 01 යි] 
පහළම පීඩන තත්වයන්
962 hPa
ශ්රී  ලංකාව, ඉන්දියාව, බංග්ලාදේශය, මියන්මාරය යන රටවලට ද බලපාන ලදී.

http://en.wikipedia.org/wiki/Cyclone_Nargis