Suchinthana/si-wikipedia huggingface dataset:
භාරතී බ්‍රේල්

භාරතී බ්‍රේල්  , හෝ භාරතීය බ්‍රේල් (හින්දි:    "ඉන්දියානු බ්‍රේල්") යනු, ඉන්දියාවෙහි භාෂා ලිවීම සඳහා භාවිතා වන බෙහෙවින් ඒකාබද්ධිත  බ්‍රේල් අක්ෂර මාලාවකි. ඉන්දියාව නිදහස ලබත්ම, රටෙහි විවිධ පළාත්වල හා විවිධ භාෂාවන් සඳහා බ්‍රේල් නිරූපණ ක්‍රම එකොළසක් භාවිතා කරමින් පැවතිණි. By 1951 වසර වන විට, භාරතී බ්‍රේල් නමින් තනි ජාතිත ප්‍රමිතියක් වෙක එළඹ ඇති අතර, ඉන්පසුව එය  ශ්‍රී ලංකාව, නේපාලය සහ, බංග්ලාදේශය විසින් අපත්‍යිකරණය කෙරිණි.ඉන්දියාවේ හා නේපාලයෙහි භාවිතා වන නේපාල භාෂාවෙහි සහ ඉන්දියාවෙහි සහ ශ්‍රී ලංකාවෙහි භාවිතා වන දෙමළ භාෂාවෙහි අක්ෂර වින්‍යාසයන්  පිළිබඳ සුළු වෙනස් කම් ඇත. ඉන්දියාවෙහි සහ බංග්ලාදේශයෙහි භාවිතා වන බෙංගාලි බ්‍රේල් ක්‍රමවල සැලකිය යුතු වෙනසක් ඇති අතර, අක්ෂර කිහිපයක් වෙනස් බවක් දක්වයි.  පකිස්තානය විසින් භාරතී බ්‍රේල් අපත්‍යීකරණය නොකරන ලද අතර, එබැවින් ඉන්දියාවෙහි භාවිතා වන උර්දු බ්‍රේල් ක්‍රමයෙන් සම්පූර්ණයෙන් වෙනස් හෝඩියක් පකිස්තානයේ භාවිතා කෙරෙන උර්දු බ්‍රේල් ක්‍රමය විසින් භාවිතා කරනු ලබන අතර, ඒවා අතර පොදු ලක්ෂණ පවතින්නේ ඉංග්‍රීසි හෝ ජාත්‍යන්තර බ්‍රේල් වෙතින් පොදු උරුමයක් පවතින බැවිනි.  සිංහල බ්‍රේල් බොහෝ ලෙසින් භාරතී බ්‍රේල් හා අනුකූල වූවද, හෝඩියෙහි කෙළවරට වන්නට සැලකිය යුතු තරමට වෙනස් වන අතර එය පිළිබඳව වන ලිපියෙහි විස්තර සඳහන් කර ඇත.

ආශ්‍රිත
රාත්‍රි ලේඛන ක්‍රමය

ධ්වනි ශිල්පය  රාත්‍රි ලේඛන ක්‍රමය යනුවෙන් හඳුන්වනු ලැබුවේ, කඩදාසි ඵලක චතුරස්‍රයක තුණ්ඩ සයක තීරු දෙකක් වශයෙන් තුණ්ඩ දොළසක් අනුසාරයෙන් සකස් කෙරුණු සංකේත භාවිතා කෙරුණු කේත ක්‍රමයක් වූ අතර, බ්‍රේල් ක්‍රමයෙහි පූර්වගාමියා වශයෙන් වර්තමානයෙහි සිහිපත් කෙරෙයි.  ආලෝකය නොමැතිව සොල්දාදුවන්ට රාත්‍රියෙහි නිශ්ශබ්දව සන්නිවේදනය කල හැකි කේතයක් සකසන ලෙසට වූ නැපෝලියන්ගේ  නියෝගයට ප්‍රතිචාරයක් වශයෙන්  චාල්ස් බාබියේ විසින් මෙය නිර්මාණය කෙරිණි. මෙයට  ධ්වනි ශිල්පය නමැති පදය යෙදවූයේ, එක් එක් තුණ්ඩ ජාලකය විසින්, අක්ෂරයක් හෝ  ශබ්දානුවක් හෝ නිරුපණය කල බැවිනි.

සංඛ්‍යාංක දෙකක කේතයක් විසින් අක්ෂරයක් නිරූපණය කෙරුණු පොලිබියුස් චතුරස්‍රය හා බාබියේගේ ක්‍රමය සබැඳුණි. බාබියේ විසින් මෙම ක්‍රමය වෙනස් කිරීමේදී, ප්‍රංශ හෝඩියෙහි බොහෝ අක්ෂර මෙන්ම ද්විප්‍රස්තාර සහ ත්‍රිප්‍රස්තාර කිහිපයක් නිරූපණය කිරීමට 6&වරක්;6 න්‍යාසයක්  භාවිතා කර ඇත:

අක්ෂරයක් (හෝ ද්වීප්‍රස්තාරයක් හෝ ත්‍රිප්‍රස්තාරයක්) නිරූපණය කෙරෙන්නේ අක්ෂ දෙකක් ලෙසින් සැකසුනු තුණ්ඩ තීරු දෙකක් වෙතින් වන අතර, පළමු තීරුව වෙත ඇති තුණ්ඩ එකෙහි සිට සය විසින් න්‍යාසයෙහි පේළිය නිරූපණය කෙරෙන අතර, දෙවැන්න වෙත ඇති තුණ්ඩ එනෙහි සිට සය විසින්   තීරුව නිරූපණය කෙරෙයි: නිද., "t" අකුර සඳහා  4–2 යන න්‍යාස නිරූපණය පහත පරිදී දැක්වෙයි

එක් සංකේතයක් නිරූපණය කිරීමට තුණ්ඩ දොළසක් තරම් වැඩි ගණනක් (6 කින් සමන්විත තීරු දෙකක්) අවශ්‍ය වෙයි.

බාබියේගේ ක්‍රමය උගැනුමට සොල්දාදුවන්හට අති දුෂ්කර වූ අතර එබැවින් එය හමුදාව විසින් ප්‍රතික්ෂේප කෙරිණි. 1821 වසරෙහිදී, බාබියේ විසින් ප්‍රංශයෙහි,  පැරිසියෙහි පිහිටි, අන්ධයන් සඳහාවූ ජාතික ආයතනය වෙත සංචාරයක් සිදු කල අතර එහිදී ඔහු ලුවී බ්‍රේල් මුණ ගැසිණි. බ්‍රේල් විසින් බාබියේගේ කේතයෙහි මූලික  දුර්වලතා හඳුනාගත් අතර, එය වූයේ මිනිස් ඇඟිල්ලක්  විසින් සම්පූර්ණ සංකේතය වටහා ගැනුම සඳහා එය චලනය කිරීම අනිවාර්යයේන  කල යුතු වීම නිසා සංකේතයෙන් සංකේතයට වේගයෙන් ගමන් කිරීම කල නොහැකි වීම විය.

මෙම දුර්වලතාවය මගහැරවීමට බ්‍රේල්ගේ සංශෝධනය වූයේ  තුණ්ඩ-6ක කොටුවක් භාවිතා කිරීම වූ අතර, බ්‍රේල් ක්‍රමය විසින් දෘෂ්‍යාබාධිත අයවළුන් සඳහා ලේඛන සන්නිවේදනය පිළිබඳ විප්ලවීය ප්‍රගතියක් ලබා දුනි.

ආශ්‍රිත
 කස්කීඩෙනිස් ෆන් එට් බ්‍රයිලිශ්‍රිෆ්ට්

ස්පර්ශාත්මක හෝඩි
1820 හඳුන්වාදීම්
එළු

හෙළ හෝ හෙළු ලෙසින්ද හැඳින්වෙන, එළු යනු, ක්‍රිපූයු 3වන සියවසෙහි මධ්‍ය  ඉන්දු-ඉරානියානු භාෂාවක් හෝ ප්‍රාකෘතයකි. එය  සිංහල භාෂාවෙහි මුතුන්මිත්තා වෙයි.

පාලි සහ සංස්කෘත සමග  එළු සංසන්දනය
ප්‍රාකෘතයක් වශයෙන් සලකන කල, පාලි වැනි අනෙකුත් ප්‍රාකෘත සමගින් එළු සමීප සම්බන්ධයක්  දක්වයි. සැබවින්ම පවසතොත්, ආකෘතිය වශයෙන් සැලකූ කල, එළු වචන-ප්‍රකෘති අතුරින් බොහෝ කොටසක් පාලිය හා සර්වසම වෙයි.  සාම්ප්‍රදායික ශබ්දවිද්‍යාත්මක අනුරූපිත මාලාවක් යොදාගනිමින් පාලි  සහ සංස්කෘත තාක්ෂණික පද පහසුවෙන් එළු බස වෙතට පෙරැලීම සිදු කල හැකි වන තරමට එම සබැඳියාව ප්‍රකට වෙයි. මෙම අනුරූපිතයන්ගේ පැවතීම නිසාවෙන්, කිසියම් එළු වදනක්,  පැරණි  ප්‍රාකෘත නිඝණ්ටුවක කොටසක්ද නැතිනම් සංස්කෘතයෙන් අනුරූපිත තාවකාලික භාවිතයක්ද යන්න  සැමවිට පැහැදිලිව පැවසීම නොහැකි වෙයි.

ස්වර සහ සංයුක්ත ස්වර 
සංස්කෘත ඓ සහ ඖ සැමවිටම  පිළිවෙලින් එළු එ සහ ඔ වෙත ඒකශබ්දකරණය වෙයි
නිදසුන්: මෛත්‍රී → මෙත්, ඖෂධ → ඕසද

ශබ්ද වෙනස්වීම් 

 සංස්කෘතයෙහි සහ පාලියෙහි වචනයක මුලින් යෙදෙන ච යන්න ස හෝ  හ බවට පත්වෙයි
නිදසුන්: චන්ද්‍ර → සඳ, හඳ

සංයුක්ත ව්‍යඤ්ජනාක්ෂර

වචනයක් ආරම්භයේදී එක් ව්‍යාඤ්ජනාක්ෂරයක් පමණක් පැවතිය හැකිය
නිදසුන්: ධර්ම → දම්ම
නිදසුන්: ප්‍රාණ → පණ

ආශ්‍රිත
1829 බ්‍රේල්

ලුවී බ්‍රේල්ගේ මුල් ප්‍රකාශනය, ප්‍රොසීඩියර් ෆෝ රයිටිං වර්ඩ්ස්, මියුසික්, ඇන්ඩ් ප්ලේන් සෝං ඉන් ඩොටිස් (1829), විසින්,  බ්‍රේල් පෙළෙහි පූර්වගාමියා වීම පිළිබඳව බාබියේගේ  රාත්‍රි ලේඛන ක්‍රමයට කීර්ති සම්මානය පුද කරයි. නූතන බ්‍රේල් සහ එය අතර මූලික වෙනස්කම් වශයෙන් දැක්විය හැක්කේ, නූතන ක්‍රමයෙහි ඇති දශක පහ වෙනුවට එය තුල අක්ෂර දශක (මාලා) නවයක් සහිත වීමත්, එය විසින් තුණ්ඩ වලට අමතරව ඉරි භාවිතා කිරීමත්ය. කෙසේවෙතත්, භාවිතයෙහිදී ඉරි සහ තුණ්ඩ වෙන් කර හඳුනාගැනීමේ දුෂ්කරතාවය නිසාවෙන් ඉරි භාවිතය ප්‍රශ්නකාරී බව බ්‍රේල් විසින් හඳුනාගනු ලැබූ අතර, ඔහුගේ පොතෙහි දෙවන සංස්කරණයෙහිදී එම අක්ෂර කොටස් අත්හැර දමන ලදි.

පළමු අක්ෂර දශක සතර විසින් හෝඩියෙහි අකුරු 40 ක්ද (ප්‍රංශ හෝඩියෙහි අකුරු 39 සහ ඉංග්‍රීසි  w),  පස්වැන්න විසින් ඉලක්කම්ද, සයවැන්න විසින් විරාමයද, සත්වැන්න සහ අටවැන්නෙහි කොටසක් විසින් ගණිතමය සංකේතද නිරූපණය කෙරිනි.

ආශ්‍රිත

1829 පොත්
ප්‍රංශයෙහි 1829 වසර
1829 හඳුන්වාදීම්
බ්‍රේල්
දකුණු ආසියානු ගල් යුගය

දකුණු ආසියානු ගල් යුගය වෙතින් ආවරණය කරන විෂය පථය වන්නේ,  දකුණු ආසියාවෙහි පුරාශිලා, මධ්‍යශිලා සහ නවශිලා යුගයන් වෙති. දකුණු ආසියාවේ විසූ  අතිශයින් පුරාතන සහ ව්‍යවච්ඡේදක වශයෙන් නූතන  හෝමෝ  සේපියන්වරු පිළිබඳ සාක්ෂි  ශ්‍රී ලංකාවෙහි බටදොඹලෙන සහ බෙලිලෙන  යන් තැන්හී ලෙන් අඩවි වෙතින් හමුවී ඇත.  වර්තමානයෙහි බටහිර පකිස්තානයෙහි පවතින මේර්ගාහී,  නවශිලා යුගය ඇරඹී ඇත්තේ කිපූයු  7000 දී පමණ වන අතර ක්‍රිපූයු 3300 එනම්  ලෝකඩ යුගයේ පළමු ඇරඹුම වන තුරු පැවතී ඇත. දකුණු ඉන්දියාවෙහි මධ්‍යශිලා යුගය ක්‍රිපූයු 3000 වන තුරු පැවති අතර, නවශිලා යුගය ක්‍රිපූයු 1400 වන තුරු පැවතී, එයින් පසුව  සංක්‍රාන්ති මහාශිලා යුගයක් පැවතියේ ලෝකඩ යුගය බෙහෙවින් මග හරිමිනි. උතුරු සහ දකුණු ඉන්දියාවෙහි  යකඩ යුගය දළ වශයෙන් එක්වරම පාහේ ක්‍රිපූයු   1200 සිට 1000 දක්වා පමණ කාලයේදී ඇරඹුණි  (පේන්ටඩ් ග්‍රේ වෙයාර් සංස්කෘතිය, හල්ලූර්).

හෝමෝ එරෙක්ටස්

පකිස්තානයෙහි ඉහළ පන්ජාබයේ සෝන් නදිය ඔස්සේ (වර්තමාන රාවල්පින්ඩි අසල)  පොතෝහාර් සානුවෙහි  ප්ලයිස්ටොසීන අවධියෙහිදී හෝමෝ එරෙක්ටස් ජීවත් වූහ. වර්තමානයෙහි ඉන්දියාව, පකිස්තානය සහ නේපාලයට අයත් වන සිවලික් ප්‍රදේශයෙහි සෝනියානු අඩවි  හමු වෙයි. 
  දෙමුහුණත් අත්පොරෝ සහ  මහපිහි සම්ප්‍රදායයන් මධ්‍ය ප්ලෙයිස්ටොසින් යුගය තුල ඇරඹෙන්නට ඇත.

සටහන් 

ගල් යුගයේ ආසියාව
ප්‍රාග් ඓතිහාසික ඉන්දියාව
ප්‍රාග් ඓතිහාසික පකිස්තානය
තිවංක පිළිම ගෙය

පොළොන්නරුව පෞරාණික නගරයේ දැකගත හැකි තිවංක පිළිම ගෙය මහා පරාක්‍රමබාහු රජු (ක්‍රි.ව. 1153-1186) විසින් ඉදිකරවූ ජේතවනාරාමයට අයත් විහාර මන්දියක් බව ප්‍රකාශ වේ. විහාර මන්දිරය තුල දැකගත හැකි දැවැන්ත බුද්ධ ප්‍රථිමාව තුන් තැනකින් වක්‍රවූ ආකාරයට නිමවා ඇති බැවින් මෙයට තිවංක යන නාමය ලැබුණු බව පැහැදිලි වේ.

ඇතුලත වූ දොළොස්වන සියවසට අයත් වටිනා බිතුසිතුවම් නිසාවෙන් මෙම ප්‍රථිමා මන්දිරය වඩාත් ජනප්‍රියත්වයට පත්වී තිබේ. ජාතක කතා හා බුද්ධ චරිතයේ ඇතැම් සිදුවීම් අළලා මෙම බිතු සිතුවම් නිර්මාණය වී ඇත. තිවංක පිළිමගෙය, ලංකාතිලක සහ ථූපාරාමය මෙන්ම ගෙඩිගේ ඉදිකිරීම් සම්ප්‍රදායට අයත් පිළිමගෙයක් සේ සැළකේ. එහි ගඩොල් පියස්සේ කොටසක්, ගොඩනැගිල්ලට දකුණු පෙදෙසේ ශේෂව පවතී. ගොඩනැගිල්ලෙහි පිටත බිත්තිහී දැකගත හැකි දේව රූප සහිත විමාන හා විවිධ ඉරියව්වලින් යුතු වාමන රූප උසස් කලා කෘති සේ සැළකේ.

මේවාද බලන්න
ලංකාතිලක පිළිම ගෙය
ථූපාරාම පිළිම ගෙය

මූලාශ්‍ර

හැඳින්වීම් පුවරුව - ශ්‍රී ලංකා පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව

පොළොන්නරුව දිස්ත්‍රික්කයේ බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන
පොළොන්නරුව දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය සඳහා වන මාධ්‍යවේදීන්ගේ සංවිධානය

ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය සඳහා වන මාධ්‍යවේදීන්ගේ සංවිධානය (ජේඩීඑස්) යනු,  ශ්‍රී ලංකාවෙන් පිටුවහල් කර ඇති මාධ්‍යවේදීන්, මානව හිමිකම් සේවකයන් සහ අනෙකුත් ක්‍රියාකරුවන් විසින් පිහිටුවා ගෙන ඇති  ජර්මනියේ ස්ථානගතව ක්‍රියාත්මක වන සංවිධානයකි.  ශ්‍රී ලංකාවෙහි මානව හිමිකම් සහ මාධ්‍ය නිදහස උල්ලංඝනය පිළිබඳ වාර්තා එය සතුව පවතින අතර, ශ්‍රී ලංකාවේ යුද්ධ අපරාධ පිළිබඳ විඩියෝ එය විසින් ඉදිරිපත් කර ඇත.

ආශ්‍රිත

ජාත්‍යන්තර රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන
අදහස් ප්‍රකාශන නිදහස පිළිබඳ සංවිධාන
බ්‍රිතාන්‍ය බෙන්කූලන්

බ්‍රිතාන්‍ය බෙන්කූලන් යනු, වර්තමානයෙහි  බෙන්කුලු නගරය පිහිටා ඇති ප්‍රදේශය අවට වූ, සුමාත්‍රාවෙහි බ්‍රිතාන්‍ය සන්තකයක් විය. මෙහි වාසය සංස්ථාපනය කෙරුණේ 1685 වසරෙහිය.

මුලින් බ්‍රිතාන්‍ය ඉන්දියාව තුල පාලන ප්‍රදේශයක්වූ මෙය, 1785 වසරෙහිදී බෙන්කූලන් වාස  ප්‍රදේශය බවට තත්ත්වයෙන් පහත හෙලා  බෙන්ගාල් පාලන ප්‍රදේශය යටතෙහි පිහිටුවන ලදි.

1817 ඔක්තොම්බර් 15 දිනදී, බෙන්කූලන් අග්‍රාණ්ඩුකාරවරයා ලෙසින් ස්ටැම්ෆර්ඩ් රැෆල්ස් පත් කෙරිණි.  අග්‍රාණ්ඩුකාරවරයා ලෙසින් ඔහුගේ ධූර කාලය තුලදී, වහල් සේවය අවලංගු කිරීම මෙන්ම, ප්‍රදේශයේ නව වෙළෙඳ වරායක පහසුකම් සැපයීම සඳහා සිංගප්පූරුව සංස්ථාපනය කිරීම වැනි ප්‍රධාන ප්‍රතිසංස්කරණ කිහිපයක් රැෆල්ස් විසින් පනවන ලදි.

1823 වසරෙහිදී, බෙන්කූලන්හී බල පාලනය වෙතින් සිංගප්පූරුව ඉවත් කෙරිණි. 1824 වසරෙහි එංගලන්ත-ලන්දේසි ගිවිසුම තුලදී බෙන්කූලන් ප්‍රදේශය නෙදර්ලන්තයට පවරා දෙන ලදි.

ආශ්‍රිත

ඉන්දුනීසියාවෙහි බ්‍රිතාන්‍ය පාලනය
බ්‍රිතාන්‍ය නැගෙනහිර ඉන්දියා සමාගම
බෙන්ගාල් පාලන ප්‍රදේශය
පූර්ව බ්‍රිතාන්‍ය යටත්විජිත
ලෝක ඩිජිටල් පුස්තකාලය ආශ්‍රිත
බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යයේ 1785 සංස්ථාපිත
සුමාත්‍රාවේ ඉතිහාසය
බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යයේ 1824 විසංස්ථාපිත
ආසියාවෙහි 1785 සංස්ථාපිත
ආසියාවෙහි 1824 විසංස්ථාපිත
කුමාර පොකුණ

කුමාර පොකුණ යනු ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාණ පොළොන්නරුව නගරය තුල, ඇතුල් නුවර රාජ සභා මණ්ඩපයට ආසන්නව ප්‍රාකාරයෙන් පිටතට වන සේ ඉදිකොට ඇති පැරණි පොකුණකි. පැරණි වංශ කතා හී මෙම පොකුණ "ශිලා පොක්කරණී" යන නමින් හදුන්වා දී තිබේ.

විශාලත්වය
කුමාර පොකුණ දිගින් අඩි 44 ක් පමණ සහ පළලින් අඩි 38 පමණ වේ. පොකුණට බැසීම සදහා ශිලාමය පඩි පෙලක් නිර්මාණය කොට තිබෙන අතර  පොකුණ මධ්‍යයේ කුඩා වෘත්තාකාර ගල් වේදිකාවක් දැකගත හැකි වේ. දෙපස වූ කැටයම් සහිත ගල් පිලී දෙකක් මගින් පොකුණට ජලය සැපයෙන අතර පොකුණේ වූ අපිරිසිදු ජලය ඉවත් කිරීම වෙනුවෙන් නිර්මාණය කෙරූ හතරැස් විවරයක්ද ඇත.

පොකුණට ආසන්නයෙන් සළු මණ්ඩපය නමින් හඳුන්වන කුඩා ගොඩනැගිල්ලක නෂ්ඨාවශේෂ දැකගත හැකි වේ.

මේවාද බලන්න
 නෙලුම් පොකුණ

මූලාශ්‍ර

පොළොන්නරුව දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
ගල් පොත සෙල් ලිපිය

ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාණ පොළොන්නරුව නගරයේ දළදා මළුවෙහි පිහිටි ගල් පොත ශිලා ලේඛනය මෙරට විශාලතම සෙල් ලිපිය සේ සැළකේ. එය නිශ්ශංක මල්ල රජු (1187-1196) විසින් කරවන ලද්දකි.මෙය පොළොන්නරු යුගයට අයත් වේ.

ශිලා ලිපිය දිගින් මීටර 8.2 ක් පමණ වන අතර මීටර 1.4 ක පමණ පළලකින් සමන්විත වේ. මීට අමතරව එය අඩි 2 ක පමණ ඝණකමකින්ද යුක්තය. පේලි 72 කින් සමන්විත වන එහි අක්ෂර 4300ක් පමණ වන බව ප්‍රකාශ වේ. සෙල්ලිපියේ ආරක්ෂාවට පියස්සක් තිබී ඇත. පසෙකින් කැටයම් කොට ඇති ඇතුන් දෙදෙනෙකු පිරිවරාගත් ස්ත්‍රී රූපයෙන් ගජ ලක්ෂ්මී දෙවඟන නිරූපණය කොට තිබේ.

අන්තර්ගතය
නිශ්ශංක මල්ල රජුගේ පරපුර, වීරක්‍රියා හා පිං කටයුතු අදිය පිළිබඳව මෙම ගල් පොත ලිපියේ විස්තර කොට තිබේ. මෙය නිර්මාණය කිරීමට යොදා ගත් විශාල ගල් කුට්ටිය, කිලෝ මීටර සිය ගණනක් දුරින් පිහිටි සෑගිරිය හෙවත් මිහින්තලේ සිට මෙහි රැගෙන ආවක් බැව් මෙම ලිපියේම සඳහන් කොට තිබේ. මීට අමතරව මෙහි වූ අකුරු සඳහා ලෝහමය දියරයක් පුරවා තිබූ බවටද සාධක වේ.

මූලාශ්‍ර

ශ්‍රී ලංකාවේ ශිලා ලිපි
පොළොන්නරුව දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක‎
වේලක්කාර සෙල් ලිපිය

ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාණ පොළොන්නරුව නගරයේ දළදා මළුවෙහි වේලක්කාර සෙල් ලිපිය දැකගත හැකිවේ. ශිලා ලිපිය පළමුවන විජයබාහු රජු සමයේ (ක්‍රිස්තු වර්ෂ 12 වන සියවසේ) නිමවන ලද්දක් වන අතර, සංස්කෘත මිශ්‍ර දෙමළ භාෂාවෙන් සහ දෙමළ, ග්‍රන්ථාක්ෂර හා සිංහල අක්ෂරයන්ගෙන් සමන්විත වේ.

විජයබාහු රජුගේ මරණයෙන් පසුව රටෙහි ඇතිවූ වියවුල් කාලය තුල මෙම වේලක්කාර සෙල් ලිපිය ස්ථාපනය කල බව පැවසෙයි. විජයබාහු රජුගේ මුල් සමයේදී රජු විසින් සිය පුද්ගලික ආරක්ෂකයින් වූ වේලයික්කාර භටයන්ට දළදා මැදුරේ ආරක්ෂාව භාර කොට තිබූ බැව් මෙහි සඳහන් වේ. කෙසේ නමුදු රජුගේ තිස්වැනි වසරේදී චෝලයන්ට විරුද්ධව යුද්ධ කිරීම ප්‍රතික්ෂේප කල වේලක්කාර භටයෝ රජුට විරුද්ධව කැරැල්ලක් ඇති කිරීම නිසා විජයබාහු රජු විසින් ඔවුනට දඩුවම් කල බව හා සේවයෙන් නෙරපූ බව ප්‍රකාශ වේ. රජුගේ මරණයෙන් පසු වියවුල් සහගත තත්වයක් ඇතිවූ හෙයින් දළදා මැදුරේ ආරක්ෂාව නැවත වේලක්කාර භටයින්ට පැවරීමට මුගලන් තෙරුන් වහන්සේ කටයුතු කර තිබේ. අනාගතයේ කවර තත්වයක් ඇතිවූවද තමන් විසින් ධාතූන් වහන්සේලාට ආරක්ෂාව සපයන බවට වේලක්කාර භටයෝ තඹ පත් ඉරුවක හා මෙම ශිලා ලිපියෙහි කොටා දිවිහිමියෙන් ශපථ කොට තිබීම ඊට හේතුව වී තිබේ.

මූලාශ්‍ර

හැඳින්වීම් පුවරුව - ශ්‍රී ලංකා පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව
ශ්‍රී ලංකාවේ ශිලා ලිපි
පොළොන්නරුව දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක‎
ථූපාරාම පිළිම ගෙය

ථූපාරාම පිළිම ගෙය ශ්‍රී ලංකාවේ පොළොන්නරුව පෞරාණික නගරයේ පිහිටි පුරාණ බෞද්ධ විහාර මන්දිරයක් වේ. ථූපාරාමය ලෙස ව්‍යවහාරයේ යෙදෙන මෙම පිළිම ගෙයි පැරණි නාමය හා නිර්මාණකරුවා කවුරුද යන්න අවිනිශ්චිත වේ. කෙසේ නමුදු මෙම පිළිම ගෙය පරාක්‍රමබාහු රජුගේ ඇමතිවරයෙකු වූ මහින්ද අමාත්‍යවරයා හෝ පළමුවන විජයබාහු රජු විසින් ඉදිකරන්නට ඇතැයි මත පවතී. පොළොන්නරුව පැරණි නගරයේ පිහිටි ගොඩනැගිලි අතුරින් පියස්ස හොඳින්ම ආරක්ෂා වී ඇති ගොඩනැගිල්ල ලෙස මෙම පිළිම ගෙය සැළකේ.

ගොඩනැගිල්ල හා බුද්ධ ප්‍රතිමා 

ථූපාරාම පිළිම ගෙයහි පැති බිත්ති හා වහලය දැව නොයොදා ගඩොල් භාවිතයෙන් නිර්මාණය කොට ඇති හෙයින්, මෙය (ගෙඩිගේ) සම්ප්‍රදායට අයත් ගොඩනැගිල්ලක් සේ හඳුනාගැනේ. පිටත බිත්ති මත දැකගත හැකි ප්‍රථිමා සහ විමාන ආදිය දකුණු ඉන්දීය වාස්තු ලක්ෂණ නිරූපණය කරයි. ප්‍රථිමා ගෘහය තුල විශාල හිඳි බුද්ධ ප්‍රථිමාවක් තිබූ බවට සාධක තිබෙන අතර, වර්ථමානයේ දැකගත හැක්කේ එහි විශාල ආසනය පමණක් වේ.

මෙම බුදු පිළිමය පොලොන්නරුව යුගයේ ඇති පිළිම ගෙවල් තුළ තැන්පත් කර ඇති ගල් මාධ්‍යයෙන් තනන ලද විශිෂ්ඨතම ප්‍රතිමාවලින් එකකි. "අඩි 9යි අඟල් 9ක්" උස බුද්ධ ප්‍රතිමාව නිවැරදි  ප්‍රමානුපාත සහිතව පුෂ්ටිමත් අඟ පසඟ යොදා ඇත.මෙහි දකුණු අත කිහිල්ලට පහලින්ද,වමත වැලමිට අසළින්ද කැඩී ගොස් ඇත.පද්මාසනයක් මත ප්‍රතිමාව පිහි‍ටුවා ඇත.මුලදී ප්‍රතිමාවේ පාදය අසළින් කැඩී ගොස් තිබුණද වර්තමානයේ ප්‍රතිසංස්කරණය කර ඇත.

මෙහි ශෛලීය ලක්ෂණ විමසීමේදී "නන්දදේව විජේසේකර"(පැරණි සිංහල ප්‍රතිමා ශිල්පය) මෙය අනුරාධපුර ලක්ෂණවලට සමාන බව දක්වයි."චාල්ස් ගොඩකුඹුර" ද මෙය පොලොන්නරු යුගයට පෙර යුගයක තනන්නට ඇතැයි අදහස් දක්වා සිටියි.

මෙම ප්‍රතිමාවේ මුහුණේ ප්‍රකාශන ගුණය ඉතා උසස් ය.ඇස්,කන්,නාස ආදී අවයව නිවැරදි හැඩයෙන් යුතුව නිවැරදි ස්ථානයන්හි පිහි‍ටුවා ඇත.කරුණාබරිත මන්දස්මිතියකින් යුත් මුහුණේ නිකට පමණක් මදක් අනවශ්‍යලෙස ඉදිරියට නෙරා ආ බවක් පෙනේ.සිවුර ඒකාංශ කොට පොරවා ඇත.එහි එක් කොණක් වමතින් දරා සිටින අයුරක් පෙනේ.කැඩී ඇති දකුණතින් "අභය මුද්‍රාව" නිරූපිත බැව් පැහැදිලිය.සිවුර ශරීරයට ඇලී ඇති අයුරකින් තනා ඇත.යටිකයට අඳින ලද අඳනයෙන් ශරීරයේ මාංශපේෂී තද වී ඇති අයුරු ඉඟ පෙදෙසින් දක්වා ඇත.සිවුරේ ‍රැළි සමාන්තර රේඛා මඟින්  දක්වා තිබුනද ඒවා ගල් විහාරයේ ‍රැළි වලට වඩා අජීවී බවක් ප්‍රකට වේ.චීවරය ඇඟට ඇලී ඇති නිසා ශාරීරික හැඩයද ඉන් මතුවී ඇත.

ප්‍රතිමාව ස්ථානගත කර ඇති ගෘහ නිර්මාණ ආකෘතිය ද එහි විශිෂ්ඨත්වය තව දුරටත් උද්දීපනය වන සේ තනා ඇත.බුදු පිළිමයේ දෙනෙත් වල කුහර 2ක් ඇති අතර මුල් කාලයේදී ඒවායේ මැණික් ඔබ්බවා තිබූ බව කියැවේ.පිළිමගෙයි පිළිමයේ මුහුණතට ඉදිරිපසින් ආලෝකය ගලා ඒමට කවුළුවක් තනා තිබෙන අතර එමඟින් ගලන ආලෝකය නිසා බුදු පිළිමයේ දෙනෙත් මත ඔබ්බවා ඇති මැණික් යුගළ දිලිසෙමින් ථූපාරාම ගෘහය අලෝකමත් කළ බව පැවසේ.මුල් කාලයේ මෙය වර්ණ ගන්වා ඇතිබව තිබූ බවට සාක්ෂි පවතී.අවසාන වශයෙන් නිවැරදි අඟ පසඟ වලින් යුත් විශිෂ්ඨ ප්‍රතිමාවක් ලෙස"ථූපාරාම බුද්ධ ප්‍රතිමාව"හැඳිවිය හැකිය.

මේවාද බලන්න
ලංකාතිලක පිළිම ගෙය
තිවංක පිළිම ගෙය

මූලාශ්‍ර

හැඳින්වීම් පුවරුව - ශ්‍රී ලංකා පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව

පොළොන්නරුව දිස්ත්‍රික්කයේ බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන‎
පොළොන්නරුව දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
සත්මහල් ප්‍රාසාදය

සත්මහල් ප්‍රාසාදය ශ්‍රී ලංකාවේ පොළොන්නරුව පෞරාණික නගරය තුල දළදා මළුවෙහි ගල් පොත ආසන්නයේ ඉදි කොට ඇති මීටර 9ක් පමණ උස් වූ පැරණි ඉදිකිරීමක් වේ. සාම්ප්‍රදායිකව සත්මහල් ප්‍රාසාදය ලෙස හැඳින්වූවද මෙහි පැරණි නාමය හෝ අනෙකුත් විස්තර අවිනිශ්චිත වේ. මහා පරාක්‍රමබාහු රජු (ක්‍රි.ව. 1153-1186), විසින් පොළොන්නරුවේ සත්මහල් ප්‍රාසාදයක් කරවූ බවට මහාවංශයේ සඳහන්ව ඇතත්, මෙම ගොඩනැගිල්ල එය බැව් විශ්වාස කිරීම අපහසු බැව් පැවසෙයි.

ඉහළට නැගෙන විට පියවරෙන් පියවර කුඩාවන සේ චතුරස්‍රාකාර හැඩයෙන් මහල් හතක් වන සේ ඉදිකොට ඇති මෙම ඉදිකිරීම මෙරට විරල ඝණයේ සතූපයක් විය හැකි බව විශ්වාස කෙරේ. සත්මහල් ප්‍රාසාදය හැරුණු විට මෙම විශේෂිත ආකාරයේ ඉදිකිරීම් ත්‍රිත්වයක් අනුරාධපුර අභයගිරි විහාරයේ හා නඛා වෙහෙරහීදී දැකගත හැකිවේ. තායිලන්තයේ ලම්න්හ වාත් කුකුත් විහාරයේ ස්තූපයටද මෙය සමානකමක් දක්වයි. අග්නිදිග ආසියාතික රටවල වාස්තු ලක්ෂණ මෙම ගොඩනැගිල්ලෙහි දැකගත හැකි වේ.

මේවාද බලන්න
නඛා වෙහෙර
ප්‍රසාද ස්තූපය

මූලාශ්‍ර

හැඳින්වීම් පුවරුව - ශ්‍රී ලංකා පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව

පොළොන්නරුව දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක‎
මහා පරාක්‍රමබාහු රජ මාළිගය

මහා පරාක්‍රමබාහු රජ මාළිගය (හෝ වෙෙජයන්ත ප්‍රාසාදය/ විජයොත්පාය) යනු ශ්‍රී ලංකාවේ පොළොන්නරුව පෞරාණික නගරයේ ඇතුල් නුවර තුල දැකගත හැකි මහා පරාක්‍රමබාහු රජුගේ (ක්‍රි.ව. 1153-1186) සත් මහල් මාළිගාව වේ. මෙම මාළිගය එහි වූ මූලික සැළැස්මට අනූව 12 වන ශතවර්ෂයේ අනුරාධපුර විජයබා මාළිගයට, පඬුවස්නුවර හා යාපහුව යන මාළිගාවන්ට සමාන බව පැවසේ.

නාමය
ශක්‍ර දෙවියින්ගේ වාසභවන හැඳින්වීම සඳහා යොදන වෙෙජයන්ත ප්‍රාසාදය යන නාමය අතීතයේදී මෙම පරාක්‍රමබාහු රජ මාළිගය හැඳින්වීමට යොදා තිබූ බව ප්‍රකාශ වේ. රජු සහ දෙවියන් සමාන යැයි යන සංකල්පය ඉස්මතුකරවීම සඳහා මෙවැනි නාමයක් සිය රජ මාළිගාවට යෙදීමට රජු කටයුතු කරන්නට ඇතැයි මින් ගම්‍ය කෙරේ.

මාළිගය

ඉතාමත් ඝන ශක්තිමත් ගඩොලින් නිමවා ඇති මෙම මාළිගය එකල මහල් හතකින් සමන්විතව තිබූ බව පැවසෙයි. උඩු මහල් ලී බාල්ක මත ලෑලි සවිකිරීම මගින් නිමවා තිබී ඇති අතර මහල් තරණය සඳහා ගල් පඩි යොදා තිබූ බව විශ්වාස කෙරේ. තිබූ යැයි කියැවෙන මහල් හතෙන්, මහල් තුනක අවශේෂ වර්ථමානයේ දැකගත හැකි වන අතර දැව බාල්ක සඳහා උපයෝගී කොට ගත් තව් හා බිත්ති කුහර, ඝන ගඩොල් බිත්ති අතර ශේෂව පවතී. මාළිගාව ගිනිගෙන දැවීමෙන් විනාශ වූ බවට සාධක පවතී. 

මහාවංශයට අනූව මෙම මාළිගයෙහි කාමර දහසක් තිබූ බව කියැවෙයි. කෙසේවූවද මාළිගා ගොඩනැගිල්ලෙහි කාමර දහසක් පැවතීම සිදුවිය නොහැක්කක් සේ සැළකුණද සමස්ථ මාළිගා පරිශ්‍රය තුල කාමර දහසක් තිබෙන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ. මාළිගය අවට නොයෙකුත් ගොඩනැගිලි ඉදිකිරීම් දැකගත හැකි වන අතර ඒවා විවිධ පූජා, විනෝද කටයුතු, දැසි දස්සන්ගේ ලැගුම්හල් හා ගබඩා ආදිය සඳහා යොදා ගන්නට ඇතැයි සැළකේ.

මූලාශ්‍ර

ආශ්‍රේය
හැඳින්වීම් පුවරුව - ශ්‍රී ලංකා පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව

පොළොන්නරුව දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
ගාලු කොටුව වටලෑම (1640)

1640 වර්ෂයේ දී ගාල්ලේ පෘතුගීසි කොටුව හෙවත් සැන්ටා කෲස් ඩි ගෝල් වටලෑම, ලන්දේසි–පෘතුගීසි සහ සිංහල–පෘතුගීසි යුද්ධ සමයේ දී සිදු වූ සිදුවීමකි. ගාලු කොටුව යටතේ දකුණු ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතා සශ්‍රීක ව කුරුඳු වගා කළ බිම් ඇතුළත් ගම් 282 ක් පැවතිණි එය පෘතුගීසි ලංකාවේ වැදගත් වෙරළබඩ යුධෝපායික ආරක්ෂක ප්‍රදේශයක් විය උඩරට රාජධානිය සමග සන්ධානගත වී සිටි ලන්දේසීන් විසින් කොමදෝරුවරයෙකු වූ ආකර්ස්ලූට් හි විලෙම් ජේකොබ්සෝන් කෝස්ටර් යටතේ කාර්ය සාධක හමුදාවක් 1640 මාර්තු 8 වන දින ගාලු බොක්කට ගොඩ බස්වන ලදී. පිට පිට සිව් දිනක් කොටුවට කාලතුවක්කු ප්‍රහර එල්ල කර 1640 මාර්තු 13 දින කොටුවට කඩාවැදි ලන්දේසි භටයන් ජය තහවුරු කර ගත්තේ ය. කැප්ටන් ලොරෙන්සෝ ෆෙරෙයිරා ඩි බ්‍රිටෝගේ නායකත්වයෙන් යුතු වූ පෘතුගීසි ආරක්ෂක හමුදාව ප්‍රබල ප්‍රතිරෝධයක් එල්ල කළ අතර බලාපොරොත්තු නොවූ පරිදි ලන්දේසි භටයින්ට වූ මහත් හානිය නිසා “රත්රන් මලක්කාවේ, ඊයම් ගාල්ලේ” (Gold in Malacca, lead in Galle) නම් පිරුළක් ද ඇතිවිය. මෙම ජයග්‍රහණය සමග ලන්දේසීන් පසු කලෙක ගෝව හා දකුණු ඉන්දියාවේ පෘතුගීසි ආරක්ෂක මධ්‍යස්ථාන වලට පහර දීමට පහසු නාවික මූලස්ථානයක් ලෙස භාවිත කළ විශාල තොටුපොළක් පාලනයට නතුකර ගත්තේය. එසේම ඔවුන් ශ්‍රී ලාංකික කුරුඳු වෙළඳාම පාලනයට යටත් කර ගත් අතර දූපතේ ස්ථිර භූමි භාගයක් ද හිමිකර ගත්තේය.

පසුබිම

පෘතුගීසීන් 1505 දී ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණ කෝට්ටේ රාජධානිය සමග වෙළඳ සබඳතා ඇතිකර ගත්තේ ය. ඔවුහු කොළඹ කොටුවක් තනවා එය ආරක්ෂාවට හමුදාවක් යොදන ලදී. 1521 දී සිදු වූ “විජයබා කොල්ලය” ලෙස හඳුන්වන සිදුවීමේ දී, කෝට්ටේ රජු සත්වන විජයබාහුගේ පුතුන් තිදෙනා කැරලි ගසා සිය පියාව මරා දැමූහ. ඔවුහු රාජධානිය ඔවුන් අතරම බෙදා ගෙන කුඩා රාජධානි තුනක් බිහිකරන ලදී: කෝට්ටේ, සීතාවක හා රයිගම. මෙම රාජධානි අතර පසුව ඇති වූ එදිරිවාදිකම් නිසා අභ්‍යන්තර දේශපාලනයට සම්බන්ධ වීමට පෘතුගීසීන්ට අවස්ථාවක් හිමිවිය. 1557 දී කෝට්ටේ රාජධානිය පෘතුගාලයට යටත් රාජ්‍යයක් බවට පත්විය. 1591 දී යාපනය රාජධානිය යටත් ව 1594 දී සීතාවක ද පෘතුගීසි බලප්‍රදේශයට ඈඳා ගන්නා ලදී. 1594 අප්‍රියෙල් වන විට මුළු ශ්‍රී ලංකාව ම යටත් කර අවසන් කිරීමේ පෘතුගීසීන්ගේ අපේක්ෂාවට හරස් වූයේ උඩරට රාජධානිය පමණකි.

මූලාශ්‍ර

සටහන්
ලාරා දත්තා

ලාරා දත්තා භූපති (1978 අප්‍රේල් 16) යනු ඉන්දියානු රංගන ශිල්පිණියක, නිරූපිකාවක සහ 2000 වර්ෂයේ විශ්ව රූ රැජින කිරුළුධාරිනිය වේ. ඇය ඉන්දියාවේ, විශ්ව රූ රැජින කිරුළක් හිමිකරගත් දෙවැනි තැනැත්තියද වේ. 2003 වර්ෂයේ අන්දාස් සිනමා පටයේ රංගනයෙහි යෙදෙමින් හින්දි සිනමාවේ සිය මංගලාවතරණය සිදුකල ඇය එම චිත්‍රපටය වෙනුවෙන් 2003 වසර සඳහා වූ ෆිල්ම්ෆෙයාර් සම්මාන උළෙලදී හොඳම නවක නිළිය සම්මානය හිමිකර තැනීමට සමත් වූවාය. පසුව ඇය විසින් රංගනය එක්කල මස්ති (2004), කාල් (2005), වැනි සිනමාපට වාණිජ වශයෙන් සාර්ථකත්වයට පත්විය. 2005 වසරේ තිරගත වූ නෝ එන්ට්‍රි (2005) හා හවුස්ෆුල් වැනි හාස්‍යෝත්පාදක සිනමාපටහී ඇය විසින් සිදුකල මුල් පෙළේ රංගනයන්, සාර්ථකත්වයට පත්වීම හේතුවෙන් 2005 වර්ෂය ඇගේ රංගන දිවියේ සන්ධිස්ථාන වර්ෂයක් බවට පත් විය. වාණිජ සාර්ථකත්වය හැරුණු විට ඇය විසින් රංගනය එක් කල ජූම් බරාබර් ජූම් (2007), බිල්ලු (2009), චලෝ දිල්ලි (2011) හා ඩේවිඩ් (2013) වැනි චිත්‍රපටි ප්‍රේක්ෂකයාගේ විචාරාත්මක ඇගයීම්වලට ලක්විය.

මූලාශ්‍ර

1978 උපත්
විද්‍යා බාලන්

විද්‍යා බාලන් (1978 ජනවාරි 1) යනු ඉන්දියානු ජාතික රංගන ශිල්පිණියක වේ. ඉන්දියානු බොලිවුඩ් සිනමාව තුල සිය ස්ථානය වෘත්තීයම වශයෙන් තහවුරු කොටගෙන සිටින ඇය, ඉන්දීය ජාතික සිනමා සම්මානයක්, ෆිල්ම්ෆෙයාර් සම්මාන පහක්, ස්ක්‍රීන් සම්මාන පහක් ඇතුළු රංගනය උදෙසා පිරිනැමෙන සම්මාන රැසකට හිමිකම් කියන්නියක් වේ. 2014 වසරේදී ඇය ඉන්දීය රජය විසින් පිරිනමනු ලබන පද්ම ශ්‍රී සම්මානයෙන්ද පිදුම් ලැබුවාය.

1978 උපත්
මැණික් වෙහෙර

මැණික් වෙහෙර ශ්‍රී ලංකාවේ පොළොන්නරුව පෞරාණික නගරයේ උතුරු දොරටුව මහ වීදියට ආසන්නව ඉදි කොට ඇති විහාරාරාමයක් වේ.

ඉතිහාසය
සාමාන්‍ය වහරේදී මැණික් වෙහෙර ලෙස හැඳින්වෙන මෙම විහාරරාමයේ ඉතිහාසය අවිනිශ්චිත වේ. කෙසේ වූවද මෙහි වූ ලක්ෂණ අනූව මෙය ක්‍රි.ව. 8-9 සියවසේ ඉදිකරන ලද්දක් සේ විශ්වාස කෙරේ.

ආරාමය
මාළක තුනකින් සමන්විත වන ආකාරයට නිමවා ඇති මෙම විහාරාරාමයේ ස්තූපයක්, බෝධිඝරයක්, ප්‍රථිමා ගෘහ කිහිපයක්, දාන ශාලාවක්, වෙද පන්සලකි හා වෙනත් කුටි රැසක් දැකගත හැකි වේ. ස්තූපය ගඩොලින් කල උස්වූ චතුරස්‍රාකාර වේදිකාවක් මත ගඩොල් බිත්ති වලින් වටවන සේ නිමවා ඇත. ගඩොල් වේදිකාවේ පාදම් අලංකාර සිංහ රූ සහිත ඵලකයන් මගින් සරසා තිබෙන අතර ස්තූප මළුවට ඇතුළුවීමට ශෙෙලමය උළුවස්සක් යොදා ගෙන තිබේ. මෙහි වූ මුරගල්හී විශේෂත්වය වන්නේ ඒවායේ පිටත පැතිහී ඇත් රූපයක් නෙලා ඇති ආකාරය දැකගත හැකිවීමයි.

මූලාශ්‍ර

පොළොන්නරුව දිස්ත්‍රික්කයේ බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන
පොළොන්නරුව දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
පොත්ගුල් වෙහෙර

පොත්ගුල් වෙහෙර (හෝ පොත්ගුල් විහාරය) ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණි පොළොන්නරුව නගරයේ සිට වැව් බැම්ම ඔස්සේ දකුණු දෙසට සැතැප්මක් පමණ දුරින්, පරාක්‍රමබාහු ප්‍රථිමාවට ආසන්නයේ ඉදිකොට තිබේ. මෙම සංකීර්ණය පරාක්‍රමබාහු රජු (1153-1186) විසින් ඉදිකරන ලද්දක් බැව් විශ්වාස කෙරේ.

🌎 🌎🌎🌎🌎🌎🌎🌎🌎🌎🌎🌎🌎🌎🌎🌎🌎🌎🌎🌎🌎🌎🌎🌎🌎🌎🌎🌎🌎🌎🌎🌎🌎🌎

සංකීර්ණය
මෙම ආරාම සංකීර්ණය භූමි මට්ටම් හතරක ඉදිකොට තිබේ. ඉන් තුන්වන මට්ටම තුල ගොඩනැගිලි 9ක් දැකගත හැකි වන අතර ඒවා භික්ෂුකුටි ලෙස භාවිතයට ගන්නට ඇතැයි සැළකේ. ආරාම සංකීර්ණයට ඇතුළු වීම පිණිස ප්‍රවිශ්ඨ ත්‍රිත්වයක් වන අතර ඉන් ප්‍රධාන ප්‍රවිශ්ඨ ද්වාරය නැගෙනහිර දිශාමුඛය. සිවුවන උපරි මට්ටමේ ගෝලාකාර වහලක් තිබූ වෘත්තාකාර ගොඩනැගිල්ලක නටඹුන් වන අතර එය පරාක්‍රමබාහු රජු විසින් තනනු ලැබූ මඩල මන්දිරය ලෙස විශ්වාස කෙරේ. වර්ථමානයේ එහි වහළ දැකගත නොහැකි වන අතර ඇතුලත බිත්තිහී විනාශයට ලක්වූ පැරණි සිතුවම් කොටස් දැකගත හැකි වේ.

මීට අමතරව උපරි මළුවෙහි සිව් දිශාවෙන් ඉදිකරන ලද දාගැබ් හතරක් දැකගත හැකිය. ආරාම සංකීර්ණයෙහි වූ ලක්ෂණ අනූව මෙය පැරණි බෞද්ධ පුස්තකාලයක් ලෙස භාවිතයට ගන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ.

මූලාශ්‍ර

පොළොන්නරුව දිස්ත්‍රික්කයේ බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන‎
පොළොන්නරුව දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක‎
පොත්ගුල් විහාරය (බහුරුත්හරණය)

පොත්ගුල් විහාරය යන්නෙන් පහත දෑ අදහස් විය හැක:
 පොත්ගුල් වෙහෙර - පොළොන්නරුව පිහිටි පුරාණ බෞද්ධ පුස්තකාලයක් වේ. 
 පොත්ගුල් විහාරය, මීරිගම - ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයට අයත් මීරිගම ලෝලුවාගොඩ පිහිටි බෞද්ධ සිද්ධස්ථානයක් වේ. 
 පොත්ගුල් විහාරය, අලවල - ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයට අයත් නිට්ටඹුව අත්තනගල්ලේ අලවල පිහිටි බෞද්ධ සිද්ධස්ථානයක් වේ. 
 පොත්ගුල් විහාරය, උඩුනුවර - මහනුවර දිස්ත්‍රික්කයට අයත් උඩුනුවර ගල්ලැන්ගොල්ල පිහිටි බෞද්ධ සිද්ධස්ථානයක් වේ. 
 ඇල්පිටිය පොත්ගුල් විහාරය, වැලිගල්ල - මහනුවර දිස්ත්‍රික්කයට අයත් වැලිගල්ල ඇල්පිටිය පිහිටි බෞද්ධ සිද්ධස්ථානයක් වේ. 
 පොත්ගුල් විහාරය, රත්නපුර - රත්නපුර පිහිටි බෞද්ධ සිද්ධස්ථානයක් වේ. 
 බෝධිරුක්ඛාරාම පුරාණ පොත්ගුල් විහාරය, තලවත්තේගෙදර - කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කයට අයත් පොල්ගහවෙල පිහිටි බෞද්ධ සිද්ධස්ථානයක් වේ. 
 පෙරියකඩුනැලව පුරාණ පොත්ගුල් විහාරය, ඉබ්බාගමුව - කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කයට අයත් පෙරියකඩුනැලව ග්‍රාමයේ පිහිටි බෞද්ධ සිද්ධස්ථානයක් වේ. 

වක්‍රෝත්තිහරණ පිටු
එන්රීකේ ඉග්ලෙයිසියස්

එන්රීකේ මිගුඑල් ඉග්ලෙයිසියස් ප්‍රෙස්ලර් () යනු 1976 මැයි 8 දින උපත ලද ස්පාඤ්ඤ ජාතික ගායකයෙක්, ගීත රචකයෙක් සහ නලුවෙකි. බොහෝ දෙනා ඔහුව හදුන්වනු ලබන්නේ ලතින් පොප් රජුලෙසය. එන්රීකේ ලතින් ඇමරිකාවේ අති ජනප්‍රිය තාරකාවක් වීමට, ඇමරිකාව තුල විශාල වෙලදපලක් දිනා ගැනීම හා එන්රීකේ ඉග්ලෙයිසියස් යන වේදිකා නාමයට මාරු වීමට පෙර තම වෘත්තීය ආරම්භ කරනු ලබන්නේ 1990 මැද භාගයේ ඇමරිකානු ස්පාඤ්ඤ භාෂා මධ්‍යස්ථානයක් වන ෆොනෝවීසා ලේබලය යටතේ එන්රීකේ මාටිනෙස් යන නමින්ය.

මූලාශ්‍ර

1976 උපත්
පොප් ගායකයෝ
මෙඩූසා

ග්‍රීක පුරානෝක්ති විද්‍යාවට අනුව මෙඩූසා යනු හිසේ කෙස් වෙනුවට පන ඇති විශකුරු සර්පයන් සිටින භයානක මුහුනක් ඇති පියාපත් සහිත නපුරු දෘෂ්ටි ඇති මනුෂ්‍ය කාන්තා රාක්ශයෙකි. ඇයගේ මුහුන දෙස කෙලින් බලනා පුද්ගලයන් පිලිමයක් බවට හැරවීමේ හැකියාවක් ඇය සතුව පවතී. මූලාශ්‍ර වලට අනුව ඇය පෝර්සිස් සහ සෙටෝගේ දියනිය සේ සැලකේ.

මෙඩූසාගේ හිස සිදින ලද්දේ පර්සියස් නම් වීරයා  විසිනි. ඔහු එහි බලය භාවිතා කලේ තම සතුරන් පැරදවීමට ආයුධයක් ලෙසය. ඔහු මෙඩූසාගේ හිස අවසානයේ ඇතීනා දෙවඟනට ලබා දෙන අතර ඇය මෙඩූසාගේ හිස ඇයගේ පලිහට සම්බන්ධ කර ගන්නා ලදි. පුරාණ පිලිගැනීම් වලට අනුව මෙඩූසාගේ හිසේ පින්තූර ගෝර්ගෝනියන් යන දුශ්ඨ බලවේග පලවාහරින මෙවලමක් ලෙසද යොදා ගනී.