Suchinthana/si-wikipedia huggingface dataset:
උඩරට සාම්ප්‍රදායික මංගල ආභරණ

උඩරට සාම්ප්‍රදායික මංගල ආභරණ යනු අතීතයේ සිටම ලාංකික සමාජයේ විවහ මංගල සම්ප්‍රදායික් වන උඩරට විවහ මංගල්‍යයේ මනාලිය විසින් මංගල ඔසරියට අමතරව පලඳින සාම්ප්‍රදායික ආභරණයි. 

වර්තමානයේදී මනාලියන්, හැඩගන්වන ස්ථානවලින් ආභරණ සපයාගත්තද, ඇතමුන් තවමත් පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට දායාදවී පැමිනෙන පරම්පරාවේම ආභරණ කට්ටලය භාවිතා කරයි.

ආභරණ

නළල් පටිය
නළල් පටිය මනාලියගේ මව විසින් මනාලියට පැළඳවීම සිරිත.මෙම අවස්ථාවේදී පිරිත් කීම සිදු කරනු ලබනවා. නළල් පටියේ දකුණු පැත්තෙන් මනාලයවත්, වම් පැත්තෙන් මනාලියවත් සංකේතවත් කරනවා.

ඉර හඳ ආභරණ
මනාලියගේ හිසේ දකුණු පැත්තේ හිරු සහ වම් පැත්තේ සඳු පළඳවනවා.හිරුගේ ගති ගුණ මනාලයාගේ ගති ගුණ වලටත්, සඳුගේ ගති ගුණ මනාලියගේ ගති ගුණ වලටත් සමාන කරනවා. ඒ වගේම ඉර හඳ පවතින තුරු මංගල යුවලගේ බැඳීම පවතිනවා කියලා සංකේතවත් කරනවා. මීට අමතරව මේ ආභරණය පැළඳීම නිසා, මනාලියට තමාගේ පතිවෘතාව ආරක්ෂා කර ගැනීමට ශක්තිය ලැබෙන කියලත් කියනවා .

කොණ්ඩා කූරු
කොණ්ඩා කූරු පළඳවන්නේ හිසේ පිටුපසටයි. මේවා පැළඳිමෙන් මනාලියට සෞභාග්‍යයේ ලැබෙන බව සංකේතවත් කරනවා.

කුඩුක්කන්
උඩරට මනාලිය පළඳින කරාබු වර්ගය හඳුන්වන්නේ “කඩුක්කන්” කියලා.විශේෂම කාරණාව තමයි මේවා පැළඳිමෙනුත් මනාලියට සෞභාග්‍ය ලැබෙන බව සංකේතවත් කරනවා.

වළලු
උඩරට මනාලියගේ වළලු හඳුන්වන්නේ අගස්ති වළලු සහ බංගලි වළලු කියලා.

මුදු
උඩරට මනාලිය ඇඟිලි පහටම මුදු පළඳිනවා.මේ මුදු වලින් කියන්නේ මනාලියට නිරෝගී සම්පත්තිය හිමි වන බව සංකේතවත් කරනවා.

හවඩිය
හවඩිය පළඳින්නේ මනාලියගේ ඉනේ නියම හැඩය ඔප් නැංවීමටයි.

මංගල මාල කට්ටලය
උඩරට මනාලිය සම්ප්‍රදායික ඔසරිය සමඟ පළඳිනු ලබන මේ සුවිශේෂී මාල කට්ටලය පත්තිනි දේවියගේ ආභරණ කට්ටලය කියලා තමයි විශ්වාස කරන්නේ.එයින් සංකේතවත් කෙරෙන්නේ මනාලිය පතිවත රකින, එයට ගරු කරන යුවතියක් බවයි.මේ මාල ගොඩක් දිඟයි.එකේ තේරුම තමයි මනාලියට මුහුණ පෑමට සිදු වන විවිධ සෞඛ්‍ය ගැටළු මාලය දිගේ පොලව වෙත ඇදී යනවා කියන එක.එමඟින් මනාලියට නීරෝගී සම්පත්තිය හිමි වන බව විශ්වාස කරනවා.ඒ විතරක් නෙමෙයි මනාලිය පළඳින මාල හත මඟින් ඉදිරි පරම්පරා හතක් නියෝජනය කරනවා කියලත් මතයක් තියෙනවා.

හංස පූට්ටු මාලය
හංස පූට්ටු මාලයේ හංසයන් නිර්මාණය කර ඇත්තේ එකට පූට්ටු වී සිටින ලෙසයි. මෙයින් සංකේතවත් කරන්නේ විවාහක යුවල වෙන් නොවී, සදාකාලයටම බැඳී සිටින බවයි.
හංස පූට්ටු තැල්ල රඳවන්නේ මනාලියගේ පපුව මතයි.මෙයින් සංකේතවත් කරන්නේ මනාලිය තම කිරෙන් දරුවන් පෝෂණය කරන බවයි.

පදක්කම් මාලය
මනාලියගේ පියා විසින් පදක්කම් මාලය මනාලියට පළඳවනු ලැබීම සිරිතයි. එමඟින් සංකේතවත් කරන්නේ මනාලිය මෙතෙක් කල් පියාගේ ගෞරවය ආරක්ෂා කළ බවත්, අනාගතයේදී සැමියාගේ ගෞරවය ආරක්ෂා කරන බවත්ය.

මකර මාලය
මකර මාලය පැළඳීම නිසා මනාලියගේ නවග්‍රහ අපල, වස් දොස් දුරු වන බව සංකේතවත් කරනවා.

කිරි මාලය
කිරි මාලය රඳවන්නේ මනාලියගේ පපුවට පහලිනුයි. එයින් සංකේතවත් කරන්නේ මනාලියව අනාගතයේදී ඇගේ දරුවන් විසින් වැළඳගෙන සිටින බවයි.

අගස්ති මාලය
අගස්ති මනාලියකගේ සිරුරේ ගැටීමෙන් ඇයගේ සියලු අපල දුරු වන බව විශ්වාස කරනවා.මනාලියගේ ජිවිතයේ ඇති අවාසනාව දුරු කර සෞභාග්‍ය උදා කරන්නට මේ අගස්ති මාලය සමත් වන බව විශ්වාස කරනවා.

ධාන්‍ය මාලය
ධාන්‍ය මාලයෙන් මනාලියගේ යහපත් සෞඛ්‍ය සංකේතවත් කරනු ලබනවා.

පෙති මාලය
මේ පෙති මාලයෙන් මනාලියගේ පවිත්‍රතාවය සංකේතවත් කරනවා

කර මාලය
විශේෂ මාල 07න් පසුව මනාලයා විසින් මනාලියට මාලයක් පළඳවන මාලය කර මාලය වේ.

මූලාශ්‍ර
උත්තර ලංකා සභාව

උත්තර ලංකා සභාගය යනු ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන සංධානයකි. ශ්‍රී ලංකාවේ ක්‍රියාත්මක වාමාංශික සහ ජාතිකවාදී පක්ෂ 7 ක් මෙම සංධානයට එක් වී ඇත. 2022 සැප්තැම්බර් 04 දින මෙම සංධානයේ පළමු සමුළුව පැවැත්විය. මෙම සංධානයේ සභාපතිවරයා වන්නේ හිටපු අමාත්‍ය විමල් වීරවංශ ය. මෙම සංධානයට ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුවේ මන්ත්‍රී ආසන 15 ක් හිමිව ඇත.

උත්තර ලංකා සභාගයේ හවුල්කාර පක්ෂ

·        ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී වාමාංශික පෙරමුණ

·        ලංකා සම සමාජ පක්ෂය

·        ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය

·        ජාතික නිදහස් පෙරමුණ

·        පිවිතුරු හෙළ උරුමය

·        විජය ධරණී ජාතික සභාව

·        යුතුකම ජාතික සංවිධානය

උත්තර ලංකා සභාගයේ පළමු සමුළුවේදී ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද එහි ජාතික විධායක සභාව පහත දේශපාලන ක්‍රියාධරයන්ගෙන් සමන්විත වේ

·        Ven. Athuraliye Rathana - පූජ්‍ය අතුරලියේ රතන හිම

·        Wimal Weerawansa - විමල් වීරවංශ

·        Dr. G. Weerasinghe - වෛද්‍ය ජී. වීරසිංහ

·        Wasudewa Nanayakkara - වාසුදේව නානායක්කාර 

·        Prof. Thissa Witharana - මහාචාර්ය. තිස්ස විතාරන

·        Udaya Gammanpila - උදය ගම්මන්පිල

·        Gevindu Kumaratunga - ගෙවිඳු කුමාරතුංග

·        Jayantha Samaraweera - ජයන්ත සමරවීර

·        Mohamed Musammil - මොහොමඩ් මුසම්මිල්

·        Priyanga Kothalawala - ප්‍රියංගා කොතලාවල

·        Nimal Chandrasiri - නිමල් චන්ද්‍රසිරි

·        G.V.D. Thilakarisi - ජී.වී.ඩී. තිලකසිරි

·        Nimal Ranawaka - නිමල් රණවක

·        Naminda AnuraPriya - නමින්ද අනුරප්‍රිය

·        Nilanthi Amarakoon - නිලන්ති අමරකෝන්

·        Dammilka Rathmale - ධම්මිකා රත්මලේ

·        Upul Wijesekara - උපුල් විජේසේකර

·        Upul Konara - උපුල් කෝනාර

·        Anil De SoyZa - අනිල් ද සොයිසා

·        S. Hapuarachchi - එස්. හපුආරච්චි

·        Upul Ranjith -උපුල් රංජිත්

·        Dilrukshi Perera - දිල්රුක්ෂි පෙරේරා

·        Dew Gunasekara - ඩිව් ගුණසේකර

·        Weerasumana Weerasinghe - වීරසුමන වීරසිංහ

·        D.K. Jinadasa - ඩී.කේ. ජිනදාස

·        Dulzy De  Silva - ඩල්සි ද සිල්වා

·        Upul Dalabandara - උපුල් දෑලබණ්ඩාර

·        Madusanka Mahawatte - මධුසංක මහවත්ත

·        Keerthi Bandara - කීර්ති බණ්ඩාර

·        Kapila Perera - කපිල පෙරේරා

·        Pathum Ranasinghe - පැතුම් රණසිංහ

·        Sujeewa Fernando - සුජීව ප්‍රනාන්දු
සිම්බු

සිලම්බරසන් තෙසිංගු රාජේන්ද්‍ර දෙමළ චිත්‍රපට නළුවෙක්, නිෂ්පාදකයෙක්, තිර රචකයෙක් සහ සංගීත අධ්‍යක්ෂකවරයෙකි.  ඔහු චිත්‍රපට කර්මාන්තයට කළ සේවය වෙනුවෙන් 2022 ජනවාරි 11 දින තමිල්නාඩුවේ වේල්ස් විශ්ව විද්‍යාලයෙන් ගෞරව ආචාර්ය උපාධියක් ලබා ගත්තේය.   "Bigg Boss Ultimate" වැඩසටහනේ Bigg Boss දෙමළ OTT අනුවාදය Simbu විසින් සත්කාරකත්වය දරනු ඇත.

යොමු කිරීම
වරකාගොඩ ඥාණරතන හිමි

හාරිස්පත්තුවවරකාගොඩදූල්දෙණියරාජකරුණානවරත්නඅතපත්තුවාසලමුදියන්සේලාගේමුදියන්සේසහහිඟුල්වලඅලකොලදෙණියේදුග්ගන්නාරාළලාගේපිංචිඅම්මාදම්පතීන්ගේ තෙවන දරුවා ලෙස 1942 මාර්තු 18 වනදා උන්වහන්සේ   උපතලැබීය.

දොළොස්වනවියෙහිදීඋඩපිටියේශ්‍රීසුමංගල,මැදගොඩපඤ්ඤානන්ද,අළුදෙණියේරතනපාලහාරඹුක්වැල්ලේසද්ධානන්දයනමහාස්වාමින්ද්‍රයන්වහන්සේලාගේආචාර්යත්වයෙන්1955 අප්‍රේල්07වනදාඅස්ගිරිමහාවිහාරයීයමංගලඋපෝසථාගාරයේදීඑවකටඅස්ගිරිමහාවිහාරපාර්ශ්වයේමහානායකයටවත්තේධම්මරතනමහානාහිමියන්ගේඋපාධ්‍යායත්වයෙන්පැවිදිබිමටපත්වූහ. ඒවරකාගොඩඤාණරතනහිමිනාමයෙනි.

ශාසනිකවත්පිළිවෙත්මැනවින්හදාරා1962 ජූනි09 වනදාඅස්ගිරිමහාවිහාරයීයමංගලඋපෝසථාගාරයේදීඅධිසිල්ලැබූහ.

බදුල්ලවිද්‍යාත්තංසපිරිවෙනෙන්හාවත්තේගමශ්‍රීධර්මදීපපිරිවෙන්වෙතින්මූලිකපිරිවෙන්අධ්‍යාපනයලබාඅස්ගිරිමහාවිහාරපිරිවෙනින්හාපේරාදෙණියශ්‍රීසාරානන්දපිරිවෙනින්උසස්අධ්‍යාපනයලබා1970 දීවිද්‍යාලංකාරවිශ්වවිද්‍යාලයෙන්ශාස්ත්‍රවේදීඋපාධියලබාගත්හ. ශිෂ්‍යඅවදියේසිටමසුපේෂලශික්ෂාකාමීයතිවරයන්වහන්සේනමක්ලෙසගිහිපැවිදිසැමගේගෞරවයටපාත්‍රවූඋන්වහන්සේප්‍රාචීනභාෂාඅධ්‍යාපනයලබාප්‍රාචීනහාප්‍රතිචීනභාෂාපිළිබඳවියතෙකුවූහ. ස්වකීයගුරුදේවයන්වහන්සේලාවෙතගුරුබැතියෙන්කටයුතුකළදක්ෂස්වාමීන්වහන්සේනමක්වූහ.

1976දීගිනිගත්හේනබදුපොලවිද්‍යාලයෙන්සියගුරුභූමිකාවආරම්භකළවරකාගොඩඤාණරතනස්වාමීන්ද්‍රයන්වහන්සේමහනුවරවිද්‍යාර්ථවිද්‍යාලය, කොත්මලේමඩකුඹුරවිද්‍යාලය, වලලපාතදුම්බරමහාවිද්‍යාලය, හාපොල්ගොල්ලමහාවිද්‍යාලයයනපාසල්වලවිසිපස්වසරකපමණකාලයක්ගුරුවෘත්තියෙහිනිරතවූහ. ඉන්වැඩිකාලයක්සේවයකළපොල්ගොල්ලවත්තවිද්‍යාලයටයාබදවභූමිභාගයක්පිරිනැමීමදසුවිශේෂීවේ. ගුරුවරයෙකුවශයෙන්සේවයෙහිනිරතවෙමින්ශාස්ත්‍රයදානයකිරීමත්සමඟමහානාහිමියෝසමාජමෙහෙවරෙහිදනිරතවූහ.

වරකාගොඩඤාණරතනමහානාහිමිපාණන්වහන්සේශිෂ්‍යඅවදියේසිටමවත්පිළිවෙත්මෙන්මසංඝසභාවේකටයුතුපිළිබඳවමනාපුහුණුවක්දලැබූහ.

වරකාගොඩඤාණරතනමහානායකස්වාමීන්ද්‍රයන්වහන්සේපාර්ශ්වයටඅයත්ශාසනිකවිවිධකාර්යයන්හිනිරතවූහ. අස්ගිරිමහාවිහාරපාර්ශ්වයෙහිවැඩිසිටිඅතිපූජ්‍යමහානායකස්වාමීන්ද්‍රයන්වහන්සේලාගේමඟපෙන්වීමහාඇසුරලබමින්ශාසනිකපදවිඋසුලන්නටහැකිවීමත්ඊටඅදාළකටයුතුක්‍රමවත්වවගකීමෙන්සිදුකිරීමටත්උන්වහන්සේටශක්තියලැබිණි.

ශ්‍රීදළදාවහන්සේවෙනුවෙන්තේවාකටයුතුවලනිරතවීමේභාග්‍යබුද්ධශ්‍රාවකයන්වහන්සේනමක්ලබන්නේනම්එයඉතාදුර්ලභඅවස්ථාවකි. 1976 දීසිරිදළදාමාළිගාවෙහිතේවාවෙහිනිරතවීමටපත්වූවරකාගොඩඤාණරතනනායකස්වාමීන්ද්‍රයන්වහන්සේ2004 වර්ෂයේදීදශ්‍රීදළදාවහන්සේවෙතතේවාකටයුතුවලනිරතවූහ.

පලීපානශ්‍රීචන්දානන්දමහානායකස්වාමීන්ද්‍රයන්වහන්සේවිසින්1990 දීවරකාගොඩඤාණරතනස්වාමීන්ද්‍රයන්වහන්සේකාරකමහාසංඝසභාවටපත්කරනලදහ. උඩුගමශ්‍රීධම්මදස්සිරතනපාලබුද්ධරක්ඛිතමහානායකමාහිමිපාණන්වහන්සේවිසින්2009 ජ්‍යෙෂ්ඨකාරකසභිකතනතුරපිරිනමනලදඅතරකාරකසංඝසභාවේඋපාධ්‍යායධූරයට2006 දීඋඩුගමශ්‍රීබුද්ධරක්ඛිතමහනාහිමියන්විසින්මපත්කරනලදී.

2015 අප්‍රේල්07 වනදාඅස්ගිරිමහාවිහාරපාර්ශ්වයේඅනුනායකධූරයටපත්වූවරකාගොඩඤාණරතනමහාස්වාමීන්ද්‍රයන්වහන්සේලෝකශාසනිකසේවාවෙහිනිරතවූහ. ඓතිහාසිකබදුලුමුතියංගනරජමහාවිහාරයේවිහාරාධිපතිධූරයට2000 දීපමණපත්වූඋන්වහන්සේඅස්ගිරියවිජයසුන්දරාරාමයේසහපොල්ගොල්ලඋඩගුන්නෑපානබෝධිමල්කඩවිහාරයේවිහාරාධිපතිධූරයටපත්වඑමවිහාරස්ථානවලආගමිකකටයුතුමැනවින්සිදුකළහ. 1987 දීදඹදිවබුද්ධභූමියවන්දනාකරගත්උන්වහන්සේඋඩුගමශ්‍රීබුද්ධරක්ඛිතමහානායකස්වාමීන්ද්‍රයන්වහන්සේසහගලගමඅත්ථදස්සිමහානායකස්වාමීන්ද්‍රයන්වහන්සේසමඟසිංගප්පූරුවසහබුරුමයටවැඩමකළඅතර2002 දීතායිලන්තයේආගමිකඋත්සවරැසකටවැඩමකළහ.

ගලගමඅත්ථදස්සිමහානායකමාහිමියන්ගේඅපවත්වීමෙන්පසුඅස්ගිරිමහාවිහාරපාර්ශ්වයේමහානායකධූරයටවරකාගොඩධම්මසිද්ධිශ්‍රීපඤ්ඤානන්දඤාණරතනමහානායකමාහිමිපාණන්වහන්සේපත්වූහ.
අන්‍යෝන්‍ය එකඟතාවය (සන්ධානය)

අන්‍යෝන්‍ය එකඟතාවයක් යනු ගිවිසුම් හෝ හමුදාමය සන්ධාන වර්ගයක් වන අතර, අර්බුදයක් හෝ හමුදාමය ක්‍රියාවක් තුලදී එකිනෙකා අතර අදහස් හුවමාරු කර ගැනීමට හෝ සහයෝගීතාවයෙන් කටයුතු කිරීමට එහි අත්සන්කරුවෝ එකිනෙකාට පොරොන්දු වෙති. නිදසුන් අතර, ප්‍රංශය සහ එක්සත් රාජධානිය අතර වූ ඔන්තෝන්ත් කෝදියාල් හෝ ප්‍රංශය, රුසියාව සහ බ්‍රිතාන්‍යය අතරවූ ට්‍රිපල් ඔන්තෝන්ත් දැක්විය හැක.

යුද්ධ අතරතුරදී එකිනෙකාට උදවු කිරීම සලකා බැලූ කල ආරක්ෂණ ගිවිසුම් වලට අත්සන් කරුවන්ට වඩා අඩුවශයෙන් අන්‍යෝන්‍ය එකඟතාවයන්හී අත්සන්කරුවෝ එසේ කරන බවද    අනාක්‍රමණ ගිවිසුම් වලට අත්සන්කරුවන්ට වඩා වැඩි වශයෙන් එසේ කරන බවද පෙනී යයි. මහා බලවතුන් විසින් යුද්ධ ඇරඹීම සැලකූ කල අනාක්‍රමණ  ගිවිසුම්ල හවුල් කරුවන්ට හෝ ආරක්ෂණ ගිවිසුම් වල හවුල් කරුවන්ට හෝ කිසිදු සන්ධානයකට නොබැඳි පාර්ශවයන්ට එරෙහිව එසේ කිරීමට වඩා අඩු ප්‍රවණතාවයකින් අන්‍යෝන්‍ය එකඟතාවයන්හී හවුල්කරුවන්ට එරෙහිව එසේ කරන බවද පෙනී ගොස් ඇත.
නාකුළුගමුව

නාකුළුගමුව () යනු ශ්‍රී ලංකාවේ, දකුණු පලාතේ, හම්බන්තොට දිස්ත්‍රික්කයේ හි පිහිටි ගම්මානයකි. එය තංගල්ල පාර (A2 අධිවේගී මාර්ගය) හි පිහිටා ඇත.

නාකුළුගමුව යනු තංගල්ලේ සාපේක්ෂව ඉහළ ජනාකීර්ණ ගම්මානයකි.

පල්ලි, බෞද්ධ පන්සල්, හින්දු කෝවිල්, මුස්ලිම් පල්ලි, විවිධ වර්ගයේ පාසල් සහ බොහෝ පෞද්ගලික වෙළඳසැල් සහ ආයතන ප්‍රදේශය පුරා ව්‍යාප්තව ඇත. එය බහුතරයක් රෝමානු කතෝලික සහ බෞද්ධ ප්‍රදේශයක් වුවද, විවිධ ආගම් අදහන ජනතාව සාමකාමී සහජීවනයෙන් මෙහි ජීවත් වෙති. සැලකිය යුතු ජනගහනයක් සුළුතර දෙමළ සහ මුස්ලිම් කුඩා ප්‍රතිශතයක් ද පවතී. 

එක් ඇදහිලිවන්ත කණ්ඩායමක් හෝ වාර්ගික කණ්ඩායමක් තවත් කෙනෙකුට එරෙහිව ප්‍රචණ්ඩත්වය භාවිතා කළ බවට කිසිදු වාර්තාවක් නොමැත.

නාකුළුගමුව සඳහා දුම්රිය ස්ථානයක් 2022 සැප්තැම්බර් 4 වන දින විවෘත කරන ලදී.

බිම් සලකුණු සහ කැපී පෙනෙන ස්ථාන

අධ්‍යාපන ආයතන
නාකුළුගමුව ගාමිණී මහා විද්‍යාලය
නාකුළුගමුව ප්‍රාථමික විද්‍යාලය
රඹුක්කැටිය මහා විද්‍යාලය

වෛද්‍ය ආයතන
පොලිකෙයාර් පෞද්ගලික වෛද්‍ය මධ්‍යස්ථානය
නාකුළුගමුව ප්‍රාදේශීය රෝහල

ආගමික ආයතන
රඹුක්කැටිය විහාරය
වල්ලවත්ත ජයතිලකාරාමය
ශ්‍රී විමලානන්ද දහම් පාසල
වැව්දත්ත විහාරය

පොදු ස්ථාන
නාකුළුගමුව දුම්රිය ස්ථානය
මිරිස්වත්ත ජල ටැංකිය
නාකුළුගමුව තැපැල් කාර්යාලය

මෙයද බලන්න
උඩරට රජවරුන්ගේ ලැයිස්තුව
සිතාවක මායාදුන්නේ
සීතාවක බලකොටුව
ශ්‍රී ලංකාව
ශ්‍රී ලංකා ඉතිහාසය
කස්තානය
ලැස්කරින්
ලක්දිව රාජාවලිය

මූලාශ්‍ර

ශ්‍රී ලංකාවේ ජනාකීර්ණ ප්‍රදේශ
සයිනායි අර්ධද්වීපය

සයිනායි අර්ධද්වීපය, හෝ සරල වශයෙන් සයිනායි  (, , ), යනු ඊජිප්තුවෙහි අර්ධද්වීපයක් වන අතර, ආසියාවෙහි පිහිටන රටෙහි එකම කොටස වෙයි. එය උතුරු දෙසින් මධ්‍යධරණි මුහුද සහ දකුණු දෙසින් රතු මුහුද අතර පිහිටා ඇති අතර, ආසියාව සහ අප්‍රිකාව අතර බිම් සේතුවකි. සයිනායි සතුව 60,000 කිමි2 (23,000 සතරැස් සැතපුම්) පමණ භූමි ප්‍රමාණයක් ඇති අතර (ඊජිප්තුවෙහි මුළු භූමි ප්‍රමාණයෙන් සියයට 6 පමණ) එහි ජනගහණය දළ වශයෙන් ජනයා 600,000 පමණ වෙයි. පරිපාලනමය වශයෙන්, සයිනායි අර්ධද්වීපයෙහි භූමි ප්‍රමාණයෙන් අතිමහත් බහුතරයක්  ආණ්ඩුකාර පරිපාලන කොට්ඨාශ දෙකකට බෙදෙයි: දකුණු සයිනායි ආණ්ඩුකාර පරිපාලන කොට්ඨාශය සහ උතුරු සයිනායි ආණ්ඩුකාර පරිපාලන කොට්ඨාශය. තවත් ආණ්ඩුකාර පරිපාලන කොට්ඨාශ තුනක් සූවස් ඇළ ප්‍රදේශයෙහි පවතින අතර, අප්‍රිකානු ඊජිප්තුව දක්වා විහිදෙයි: සූවස් ඇළෙහි දකුණුතම කෙළවරෙහි සූවස් ආණ්ඩුකාර පරිපාලන කොට්ඨාශය, මධ්‍යයෙහි ඉස්මයිලියා ආණ්ඩුකාර පරිපාලන කොට්ඨාශය, උතුරු කෙළවරෙහි පෝට් සේඩ් ආණ්ඩුකාර පරිපාලන කොට්ඨාශය.

සම්භාව්‍ය යුගයෙහිදී මෙම ප්‍රදේශය හැඳින්වුනේ අරාබියා පෙට්‍රයා ලෙසිනි. අර්ධද්වීපය විසින් සයිනායි යන නම අත්පත් කර ගත්තේ නූතන යුගයෙහිදී වන අතර ශාන්ත කැතරින්ගේ තාපසාරාමය අසල කන්දක් බයිබලීය සයිනායි කන්ද බවට උපකල්පනය කිරීමත් හා සමගය.  සයිනායි කන්ද යනු ආබ්‍රහමික ආගම් වල ආගමික ලෙසින් ඉතාමත් වැදගත් ස්ථාන අතරින් එකකි.

පුරාතන ඊජිප්තුවෙහි  පළමුවන රාජවංශයෙහි ( ක්‍රිපූ) සිට සයිනායි අර්ධද්වීපය ඊජිප්තුවෙහි කොටසක් විය. එයට උතුරින් පිහිටි ලෙවන්තය , (වර්තමාන සිරියාවෙහි, ලෙබනනයෙහි, ජෝර්දානයෙහි, ඊශ්‍රායෙලයෙහි සහ පලස්තීනයෙහි භූමි ප්‍රදේශ), ප්‍රදේශය මෙයට වඩා හාත්පසින්ම වෙනස් වන අතර, විශේෂයෙන්ම එහි  යුද උපායශිලී භූදේශපාලනමය පිහිටුම සහ සංස්කෘතික අභිසාරීතාවයන් නිසා ඓතිහාසික වශයෙන් ඊජිප්තුව සහ මෙසපොටේමියාවෙහි සහ සුළු ආසියාවෙහි විවිධ රාජ්‍යයන් අතර ගැටුම් වල කේන්ද්‍රස්ථානයක් විය. විදේශ අධිවාසය පැවැති කාලසීමාවන්හිදී, ඊජිප්තුවෙහි සෙසු ප්‍රදේශ මෙන්ම, සයිනායි ප්‍රදේශයද, විදේශ අධිරාජ්‍යයන් විසින් අධිවාසය කරනු ලැබ පාලනය කරනු ලැබුනු අතර, මෑත ඉතිහාසයෙහිදී ඕටමන් අධිරාජ්‍යය (1517–1867) සහ එක්සත් රාජධානිය (1882–1956) වෙතින් එසේ සිදු විය. 1956 දී සිදු වුනු සූවස් අර්බුදයෙහිදී (ත්‍රෛපාක්ෂික ආක‍්‍රමණය ලෙසින් ඊජිප්තුවෙහි මෙය හැඳින්වෙන්නේ එරා, ප්‍රංශය සහ ඊශ්‍රායෙලය විසින් එකවර සිදු කෙරුණු සමායෝජිත ප්‍රහාරයක් බැවිනි), සහ 1967දී වූ දින-හයේ යුද්ධයෙහිදී ඊශ්‍රායෙලය විසින් සයිනායි ප්‍රදේශය ආක්‍රමණය කොට අධිවාසය කරන ලදි. 1973 ඔක්තොම්බර 6 දිනදී, ඊජිප්තුව විසින්  යොම් කිපුර් යුද්ධය ඇරඹුවේ අර්ධද්වීපය යළි දිනා ගැනීමෙහි අභිලාශයෙන් වුවද එය අසාර්ථක විය. 1982 වසරෙහිදී, 1979   ඊජිප්තු–ඊශ්‍රායෙල සාම ගිවිසුමෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙසින්, මත භේදයට තුඩුදුන් ටාබා භූමි ප්‍රදේශය හැරුණු විට සයිනායි අර්ධද්වීපයෙහි සෙසු ප්‍රදේශ වලින් ඊශ්‍රායෙලය ඉවත් වූ අතර , 1989 සමථකරණ කොමිසමක නියමය පරිදී එයද යළි පවරා දෙන ලදි.

ආශ්‍රිත

 
ආසියාවෙහි අර්ධද්වීප
ඊජිප්තුවෙහි අර්ධද්වීප
බටහිර ආසියාවෙහි භූගෝලය
මැද පෙරදිග භූ රූප
බටහිර ආසියාවෙහි භූ රූප
උතුරු සයිනායි ආණ්ඩුකාර පරිපාලන කොට්ඨාශය
දකුණු සයිනායි ආණ්ඩුකාර පරිපාලන කොට්ඨාශය
හීබ්‍රෑ බයිබලීය ප්‍රදේශ
අරාබි–ඊශ්‍රායෙල  ගැටුම
මැද පෙරදිග ඉතිහාසය
රතු මුහුදෙහි භූ රූප
සූවස් ඇළ
බටහිර ආසියාව
යුද්ධ-මුක්ත කලාප
බිම් සේතුව

ජෛව භූගෝල විද්‍යාවෙහි, බිම් සේතුවක් යනු, මෙවැන්නක් නොමැති නම් වෙන්වූ භූමි ප්‍රදේශ අතරවූ දේශ සන්ධියක් හෝ පළල් භූමි සබඳතාවයක් වන අතර එය හරහා සතුන් සහ ශාඛ තරණය කොට අළුත් භූමි ප්‍රදේශ තුල  විජිත පිහිටුවීම කල හැකි වන්නේය. මුහුදු මට්ටම් පහත බැසීම් නිසා, පෙරදී ජලයෙහි ගිලී තුබුණු,  මහාද්වීපික තටකයෙහි නොගැඹුරු කොටස් නිරාවරණය වීම හේතුවෙන් සිදුවන්නාවූ සාමුද්‍රීය ප්‍රතිගමනය ; හෝ භූස්තර චලනය නිසා නිමැවෙන නව භූමි ප්‍රදේශ; හෝ සමහරවිට අයිස් යුගයකට පසුව පශ්චාත්-ග්ලැසියර පොලා පැනීම නිසා මුහුදු පතුල ඉහල යෑම නිසා හෝ බිම් සේතුවක් නිමැවීම විය හැකිය.

ප්‍රමුඛ නිදසුන් 

 ඉන්දියාව සහ ශ්‍රී ලංකාව යා කරන ආදම්ගේ පාලම (රාම සේතු ලෙසින්ද හැඳින්වෙන)
 ඕස්ට්‍රේලියාව සහ ටැස්මේනියාව එකිනෙක යා කල බාසියානු තැන්න

මූලාශ්‍ර

ජෛව භූගෝල විද්‍යාව
සයිනායි කන්ද

සයිනායි කන්ද ( හාර් සයිනායි; ඇරමයික්: ܛܘܪܐ ܕܣܝܢܝ Ṭūrāʾ Dsyny), සාම්ප්‍රදායික වශයෙන් ජබෙල් මෝසා ලෙසින් හැඳින්වෙන (, පරිවර්තනය: මෝසස් කන්ද), යනු ඊජිප්තුවෙහි සයිනායි අර්ධද්වීපයෙහි පිහිටි  කන්දකි. එය බොහෝ විට ටෝරා, බයිබලය, සහ කුරානය පරිදී , මෝසෙස් වෙත දස පණත ලැබුණු  බයිබලීය සයිනායි කන්ද පිහිටි ස්ථානයම විය හැක.

එය 2,285-මීටර (7,497 අඩි) පමණ මධ්‍යස්ත උසැති කන්දක් වන අතර වර්තමානයෙහි සයිනායි අර්ධද්වීපය ලෙසින් හැඳින්වෙන ප්‍රදේශයෙහි ශාන්ත කැතරින් නගරය අසල පිහිටා ඇත.  නිදසුනක් ලෙසින්,  2,629 මීටර හෝ 8,625 අඩි උසැති ඊජිප්තුවෙහි උසම කඳු මුදුන වන කැතරින් කන්ද අසලින් එය පිහිටා ඇත.

භූවිද්‍යාව
 

සයිනායි කන්දෙහි පර්වත සැදුනේ  ඇරබියානු-නිවුබියානු ඵලකයෙහි පරිණාමයෙහි අවසන් අදියරෙහිදීය. සයිනායි කන්ද යමහල්මයද ඇතුළත් විභින්න පර්වත වර්ග වෙතට ආක්‍රාන්තිවූ ක්ෂාරීය කළුගල් වෙතින් සැදුනු වට සංකීර්ණයක් වෙයි. කළුගල් වල සංයුතිය සයනොග්‍රැනයිට් සිට ක්ෂාරීය ෆෙල්ස්ෆා කළුගල් දක්වා පරාසයක පවතියි. යමහල් පාෂාණ, ක්ෂාරීය සිට පරැල්කලයින් පරාසයක් පවතින අතර, ඒවා නිරූපණය වන්නේ භූතල ගැලීම සහ විදාරණ සහ යමහලකට යටින්  පිවිසුව වෙතින් වෙයි. සාමාන්‍ය වශයෙන් සැලකූ කල, සයිනායි කන්දෙහි අනාවෘත පර්වත වල ස්වභාවය විසින් දක්වන්නේ ඒවා එකිනෙකට වෙනස් ගැඹුරු තුල නිර්මාණය වූ ඒවා බවයි.

ආගමික වැදගත්බව

ජුදා ආගම/ක්‍රිස්තියානි ආගම

කන්දට වහාම උතුරින් පිහිටා  ඇත්තේ 6වන සියවෙසහි ශාන්ත කැතරින්ගේ තාපසාරාමය වෙයි. මුස්ලිම්වරුන් විසින් තවමත් භාවිතා කරන  මුස්ලිම් දේවස්ථානයක්ද, 16 වන සියවසෙහි දේවස්ථානයක නටබුන් මත 1934දී ඉදිකෙරුනු සහ තවමත් මහජනයාට විවෘතව නොමැති ග්‍රීක ඕර්තඩොක්ස් කුඩා පල්ලියක්ද, කඳු මුදුනෙහි පිහිටා ඇත. බයිබලීය ගල් පුවරු සපයා ගෙන ඇති පර්වතය වට කොට මෙම කුඩා පල්ලිය තනා ඇති බව සිතනු ලැබෙයි.  දස පණත ලැබෙන තුරු මෝසස් බලාපොරෙත්තුවෙන් රැඳී සිටි "මෝසස්ගේ ගුහාව"ද කඳු මුදුනෙහි පිහිටා ඇත.

ආශ්‍රිත

 
ඊජිප්තුවෙහි කඳු
සයිනායි අර්ධද්වීපය
ශුද්ධවූ කඳු
හීබ්‍රෑ බයිබලීය කඳු
ඊජිප්තුවෙහි සංචාරක ආකර්ෂණ ස්ථාන
මිඩියන්
මෝසස්
සයිනායි
ක්‍රිස්තියානු වන්දනාමය අඩවි
අබේවර්ධන බාලසූරිය

අබේවර්ධන බාලසූරිය (9 මාර්තු 1947 - 26 මාර්තු 2010), ශ්‍රී ලාංකික සංගීතඥයෙක්, පසුබිම් ගායකයෙක්, ලේඛකයෙක් සහ රූපවාහිනී වැඩසටහන් නිෂ්පාදකයෙක් විය.  . 

ශ්‍රී ලාංකිකයන්
ශ්‍රී ලාංකික ගායකයෝ

මූලාශ්‍ර

ශ්‍රී ලාංකික ගායකයෝ
2010 මරණ
1947 උපත්
Articles with hCards
කෙටි විස්තරයක් සහිත ලිපි
ඇනී එර්නෝ

ඇනී එර්නෝ (; උපත 1 සැප්තැම්බර් 1940) යනු ප්‍රංශ ලේඛිකාවක්, සාහිත්‍යය පිළිබඳ මහාචාර්යවරියක් සහ නොබෙල් ත්‍යාගලාභියෙක් වෙයි. ඇයගේ සාහිත්‍ය කෘති, බොහෝ විට ස්වයංචරිතාපදාන, සමාජවිද්‍යාව සමග සමීප බැඳියක් දරයි. එර්නෝ වෙත 2022 සාහිත්‍යය සඳහා නොබෙල් ත්‍යාගය පිරිනැමුනේ  " පුද්ගල මතකයන්හී මූලයන්, විරක්තියන් සහ සාමූහික සංයමයන් ඇය විසින් අනාවරණය කිරීම පිළිබඳ දැක්වූ ධෛර්යය සහ සායනික තීක්ෂ්ණතාව වෙනුවෙනි".

මූලාශ්‍ර

භාහිර සබැඳි 

 
 Critical bibliography (Auteurs.contemporain.info) 
 
 

1940 උපත්
අජන්තා රණසිංහ

රණසිංහ ආරච්චිලාගේ අජන්තා සරත් කුමාර රණසිංහ (30 මැයි 1940 - 27 පෙබරවාරි 2016), ජනප්‍රිය අජන්තා රණසිංහ ලෙසින්, සම්මානලාභී ශ්‍රී ලාංකික මාධ්‍යවේදියෙකු, ගීත රචකයෙකු, කවියෙකු සහ නවකතාකරුවෙකු විය.  රට තුළ මෙතෙක් බිහි වූ වඩාත්ම කැපී පෙනෙන  සහ සාරවත් ගී පද රචකයෙකු ලෙස සැලකේ, වසර 40 ක වෘත්තීය ජීවිතය තුළ ඔහු චිත්‍රපට 60 කට ආසන්න ප්‍රමාණයකට සහ ගීත 400 කට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයකට දායක විය.

ප්‍රසිද්ධ ගී
විවිධ යුගවල ගායක ගායිකාවන්ට ගීත 4000කට අධික ගීත සංඛ්‍යාවක් රචනා කර ඇත..

ආදර සැමරුම් කැටිවු
Adaraneeya Wasanthe
Api Ayeth Hamu
ආශා නිරාශා මැවු
Bodhiye Viharaye'Bol Vee AhuruBonda Meedum KadurelleBudun Methun Lowa UththamaDaesama RiddanaDawasak ThiyewiDegoda Thala Ganga Galaදිනෙක මතුදාDuhul Meedume Sihil MarutheDuras Wannata Me LesinDuwa Maa WageGame Kopi KadeGanga JaleGela Wata Banda WuHanga GalleneHindi VadanHiru NonegeewaIgillila Yanna YanIndunil GangulalIrata Udin Sakwalata UdinIra UdinIra Wata Yana GirawunIthin Aneකල්පනා ලොව මල් වනේKanden EhaKeena Dam Mitakකිරි කවඩි සිනාKiri Sudu SeleKoho Koho Kohe IdanKurullo Nube ThalenMage DinapothehiMage Kadulin NimawuMage Lowata ObaMalanika MathakayenMal Parawena LokeMal Pokuru PokuruMala Giraa GelaMangala Mal DamaMata Mani WageMata WasanaMe Ayurin ApiMe Mai Gaha YataMe Pasal Meda MidulaiMe Seetha NilleMidule Athana NangoMuthumenike Ude RayinNinda Nena RathriyeNiranjala KatadoNirwana Swarna Dwarayenපාලු සුසානේPaloswaka Sanda PayanuParami Dam PuramuPata Podak ThilakalaPem RajadahanePemathura HengumPokuru Pokuru Mal Senakili Punchi Dawas WalaRa Dolos PayeRa Duru Rata MeRa Pal RakinaRa Vee La Ai Me UdeRali Palama Sudu PatataRallen Rallata Pawena OruweRana Hansa YuwalaRan Kenden BedaRaththaran Pem PuraneRuwan Wala WimaneSalalihiniyoSanda Sangi (Praveena teledrama song)Sath Ruwan WassaSeegiri LanduneSihala KalakaruwaneniSihina Nelum MalSili Sili Seethala Alle
Siri Bo Meda
Sithata Danena Me Lathawul
Sudu Sesathak Wan
Suwanda Dani Danenawa
Suwanda Dena Malwane
Tharu Arundati
Ukulata Nawath
Veedi Kone Mawatha Addara
Wala Theerayen Eha
Wanka Giriya
Werale Muhuru Walle
Villuda Punchi Depa
Yaluwe Sithin Hadannepa
Yadha Bime Awi

මුලාශ්‍ර 

චරිත කතා
ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ
ශ්‍රී ලාංකික ගී පද රචකයෝ
ලාංකික සිංහලයෝ
ආදි නාලන්දියයෝ
2016 මරණ
1940 උපත්
2022 කාන්තා වි20 ආසියානු කුසලානය

2022 කාන්තා වි20 ආසියානු කුසලානය යනු 2022 ඔක්තෝබර් 1 සිට 16 දක්වා බංග්ලාදේශයේ සිල්හෙට් හිදී පැවැත්වෙන කාන්තා ආසියානු කුසලාන තරඟාවලියේ අටවන සංස්කරණයයි. මෙම තරඟාවලිය සදහා බංග්ලාදේශය, ඉන්දියාව, මැලේසියාව, පකිස්ථානය, ශ්‍රී ලංකාව, තායිලන්තය සහ එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යය අතර තරඟ වදියි. 2022 සැප්තැම්බර් 20 වන දින, ආසියානු ක්‍රිකට් කවුන්සිලය (ACC) තරඟාවලියේ කාලසටහන ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී. 2018 තරගාවලියේ අවසන් මහා තරගයේදී ඉන්දියාව කඩුලු තුනකින් පරදවා පළමු වරට ශූරතාව දිනාගත් බංග්ලාදේශය වත්මන් ශූරයන්ය. තරගාවලිය පැවැත්වෙන්නේ සිල්හෙට් ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගණයේදීය. කණ්ඩායම් හත රවුන්ඩ් රොබින් අදියරකට ක්‍රීඩා කරන අතර පළමු කණ්ඩායම් හතර අවසන් පූර්ව වටයට පිවිසේ.

එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යය සහ මැලේසියාව 2022 ජූනි මස මැලේසියාවේ පැවති ACC කාන්තා වි20 ශූරතාවලියේ අවසන් මහා තරගයට පැමිණීමෙන් තරගාවලියට සුදුසුකම් ලබා ගත්හ. 

රවුන්ඩ් රොබින් තරගයේදී තායිලන්තය කඩුලු 4කින් පාකිස්තානය පරදවා ප්‍රතිවාදීන්ට එරෙහිව ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් ඉතිහාසයේ සිය පළමු ජයග්‍රහණය වාර්තා කළේය.

කණ්ඩායම් සහ සුදුසුකම්

සංචිත 
තරඟාවලිය සඳහා පහත සංචිත ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී. 

2022 සැප්තැම්බර් 18 වන දින, වළලුකර විකෘති වීම හේතුවෙන් පාකිස්තානයේ ෆාතිමා සානා තරඟාවලියෙන් ඉවත් කරන ලද අතර,  පසුව ඇය වෙනුවට නෂ්රා සන්දු විසින් සංචිතයට ඇතුළත් කරන ලදී.  ඉන්දියාව සිම්රන් බහදූර් සහ ටානියා භාටියා ද ස්ථාවර ක්‍රීඩකයන් ලෙස නම් කළේය.  බංග්ලාදේශය ශර්මින් අක්තර්, මරුෆා අක්ටර්, රබෙයා ඛාන් සහ නුෂාට් ටස්නියා පොරොත්තු ක්‍රීඩකයන් ලෙස නම් කර ඇත.

රවුන්ඩ් රොබින්

ලකුණු වගුව 
 Advanced to the semi-finals

සවි කිරීම්

ප්ලේ-ඕෆ්

වරහන

අර්ධ අවසන් පූර්ව වටය

අවසාන

යොමු කිරීම්

බාහිර සබැඳි 

 ESPNcricinfo හි තරගාවලි පිටුව
චන්ද්‍රිකා (බහුරුත්හරණය)



පුද්ගලයින් 

 චන්ද්‍රිකා බණ්ඩාරනායක කුමාරතුංග - ශ්‍රී ලංකාවේ හතරවන විධායක ජනාධිපති

අභ්‍යවකාශය 

 ස්වභාවික චන්ද්‍රිකා - චන්ද්‍රයා ඇතුළු ස්වභාවික උපග්‍රහයන්
 කෘතීම චන්ද්‍රිකා - මිනිසා විසින් කක්ෂගත කරන ලද වස්තූන්
 චන්ද්‍රිකා චක්‍රාවාට - වෙනත් චක්‍රාවාටයක් වටා කක්ෂගතව ඇති චක්‍රාවාට
2022 වි20 ලෝක කුසලාන සංචිතය

2022 අයිසීසී පිරිමි වි20 ලෝක කුසලානය අටවන අයිසීසී පිරිමි වි20 ලෝක කුසලාන තරඟාවලියයි. 2022 ඔක්තෝබර් 16 සිට නොවැම්බර් 13 දක්වා ඕස්ට්‍රේලියාවේ පැවැත්වීමට සැලසුම් කර ඇත. සෑම කණ්ඩායමක්ම 2022 ඔක්තෝබර් 10 ට පෙර ක්‍රීඩකයින් පහළොස් දෙනෙකුගෙන් යුත් සංචිතයක් තෝරා ගන්නා ලදී. තරඟාවලියේ ආරම්භක දිනය වන 2022 ඔක්තෝබර් 16 වන දිනට ක්‍රීඩකයාගේ වයස සහ ක්‍රීඩකයෙකු විස්සයි 20 ක්‍රිකට් වල කණ්ඩායම් එකකට වඩා ක්‍රීඩා කළ විට, ඔවුන්ගේ දේශීය කණ්ඩායම පමණක් ලැයිස්තුගත කර ඇත. (උදාහරණයක් ලෙස: එකල ජොස් බට්ලර් ලැන්කෂයර් ලයිට්නින් වෙනුවෙන් ක්‍රීඩා කළේය.)

යොමු කිරීම්
අපහාස

අපහාස () යනු යම් පුද්ගලයෙකු පිළිබඳ අසත්‍ය ප්‍රකාශ, එම පුද්ගලයාගේ කීර්ති නාමයට හානිවන ලෙස තුන්වන පාර්ශවයකට සන්නිවේදනය කිරීමයි.

ආශ්‍රිත

 Absence of Malice
 
 Anti-Defamation League
 Blind item
 Blood libel
 Character assassination
 Chilling effect (law)
 Crimen injuria
 Criminal libel
 Cyber Bullying
 Cyber defamation law
 Defamation Act
 Defamation of religion and the United Nations
 Depp v. Heard
 Dignitary tort
 False accusation
 Hate Speech
 Insult (legal)
 Intentional tort
 Libel Act
 Libel tourism
 Malicious prosecution
 Martin v. Hearst Corporation
 Political libel
 Rector v. Major League Baseball Advanced Media
 Rumor
 Small penis rule
 Smear campaign
 Strategic lawsuit against public participation
 United States free speech exceptions

මූලාශ්‍ර
සවිස්තරාත්මක සටහන්

Citations

භාහිර සබැඳි

 

 
Bullying
Communication of falsehoods
Honor crimes
Journalism ethics
Tort law
Censorship
Lying
කාන්තාවන්ගේ සුල්තාන් රාජ්‍යය

කාන්තාවන්ගේ සුල්තාන් රජ්‍යය  නැතහොත් කාන්තා සුල්තාන්වරියන්ගේ රාජ්‍යයසමය (තුර්කි: Kadınlar Saltanatı/කදන්නාර් සාල්තනත) යනු ඔටෝමාන් අධිරාජ්‍යයේ සුල්තාන්වරුන්ගේ භාර්යාවන් සහ මව්වරුන් රාජ්‍යය පාලනය කල කාල පරිච්ඡේදයකි. මෙය ඕටමන් අධිරාජ්‍යයට අසාමාන්‍ය දේශපාලන බලපෑමක් ඇති කළේය. මෙම සංසිද්ධිය දළ වශයෙන් 1533 සිට 1656 දක්වා සිදු වූ අතර, සුල්තාන් සුලෙයිමාන් I, හුරෙම් සුල්තාන් (Roxelana ලෙසද හැඳින්වේ) සමඟ විවාහ වීමත් සමඟ ආරම්භ විය. 

මෙම කාන්තාවන් හසේකි සුල්තාන් ලෙස හඳුන්වන සුල්තාන්ගේ භාර්යාවන් හෝ වාලිදේ සුල්තාන් ලෙස හඳුන්වන සුල්තාන්ගේ මව්වරුන් විය. ඔවුන්ගෙන් බොහෝ දෙනෙක් වහල් සම්භවයක් ඇති අය වූ අතර, සුල්තාන් පාලන සමයේදී අපේක්ෂා කළ පරිදි විවාහය පිළිබඳ සම්ප්‍රදායික අදහස සුල්තාන්වරයාට නුසුදුසු යැයි සැලකූ අතර, ඔහුගේ රාජ්‍ය භූමිකාවෙන් ඔබ්බට කිසිදු පෞද්ගලික පක්ෂපාතීත්වයක් අපේක්ෂා නොකළේය. මෙම කාලය තුළ, "හසේකි" සහ "වාලිදේ" සුල්තාන්වරුන් දේශපාලන සහ සමාජ බලය හිමිකර ගත් අතර, එමඟින් අධිරාජ්‍යයේ දෛනික ක්‍රියාකාරිත්වයට බලපෑම් කිරීමට සහ දානපති කටයුතු කිරීමට මෙන්ම විශාල හසෙකි සුල්තාන් සංකීර්ණය වැනි ගොඩනැගිලි ඉදිකිරීමට ඉල්ලීමට හැකි විය. තවත් උදාහරණයක් ලෙස එමිනොනු හි වාලිදේ සුල්තාන් මුස්ලිම් පල්ලිය සංකීර්ණයද  ගත හැක. මෙය යෙනි පල්ලිය (යෙනි ජාමි) ලෙසද හැඳින්වේ.

ඔටෝමන් අධිරාජ්‍යයේ බලවත් කාන්තා සුල්තානාවරුන්

මූලාශ්‍ර