Suchinthana/si-wikipedia huggingface dataset:
පුරාතන මිසරය

පුරාතන මිසරය (පුරාතන ඊජිප්තුව) යනු නයිල් ග‍ඟෙහි අග කොටස අවට කේන්ද්‍රගත ව පැවති, හා දැනට නූතන ඊජිප්තු රාජ්‍යය ලෙසින් පවතින, ඊසාන දිග අප්‍රිකාවෙහි, පුරාතන ශිෂ්ඨාචාරයකි.

මිසර සංස්කෘතිය

කලාව 

වසර 3500 ක් පුරාවට මිසර කලා ශිල්පීන් සිය නිර්මාණ සඳහා යම් සම්ප්‍රදායක් මුල්කරගත් බව සඳහන් වේ. සැබවින්ම එම සම්ප්‍රදාය හා බැදුනු නෑ නීතිරීති පද්ධතියක් තිබිණි. නිර්මාණ සඳහා යොදාගන්නා රේඛා, හැඩතල හා වර්ණ අඛණ්ඩව විදේශීය බලපෑම් හෝ අන් කිසියම් හේතුවක් නිසාවත් නොවෙනස්ව පවත්වාගෙන ගොස් ඇත. මෙම නෑ නීතිරීති පද්ධතිය නිසාම එකල ඊජිප්තු කලා නිර්මාණ බොහෝ විට ආගමික හෝ දේශපාලනික අරමුණු උදෙසාම බිහිවී ඇත. 

පුරාණ ඊජිප්තු කලා ශිල්පීන් පිළිම ඇඹීමට පාෂාණ මෙන්ම දැව ද යොදා ගන්නා ලදි. ඔවුන් සතුව පැවතුනාවූ ඛනිජ ද්‍රව්‍යයන්ගේ වර්ණ සාදාගෙන ඇත. තවද ඊජිප්තු කලා ඉතිහාසය දෙස බලන කල ඔවුන් එකල සිය මිය ගිය ඥාතීන් උදෙසා නිර්මාණය කල සොහොන්කොත් වැදගත් තැනක් ගනී. දැවයෙන් හා මැටියෙන් නිමැවුනු මෙම සොහොන් කොත්වල ඔවුන් සිය එදිනෙදා ජීවිතය ගත කරන ආකාරය පෙන්වා ඇත. මින් ඔවුන් මියගිය වුන්ගේ මරණින් පසු ලෝකය ආරක්ෂා කිරීම අරමුණු කරගෙන ඇත. 

එකල මිසරයේ කලාව සඳහා වූ දේශපාලනික බලපෑම අමර්නා (Aප්රබ්) යුගයේ බිහිවූ නිර්මාණවල මැනවින් ප්‍රදර්ශනය වේ. කෙසේ වෙතත්, මෙම යුගයෙන් පසු බිහිවූ නිර්මාණවල නැවතත් මුල් සම්ප්‍රදායන් වල තිබූ ගති ලක්ෂණ පිළිඹිබු වේ.

මෙයද බලන්න

පුරාතන මිසරය
African civilizations
Ancient history
Civilizations
Former empires of Africa
පුරාණ අප්‍රිකාවේ රාජ්‍ය
රත්නසාර විද්‍යාලය



ආශ්‍රිත,බාහිර ආශ්‍රිත හා වෙනත් යොමු සහ මූලාශ්‍ර ඉදිරිපත් කර නැවත සංස්කරණය කරන්න

රත්නසාර විද්‍යාලය 

ශ්‍රී ලංකාවේ ගාල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ බද්දේගම ප්‍රදේශයේ සන්දරවල නගරය තුල පිහිටා ඇති ප්‍රදේශයේ ප්‍රමුඛ පෙලේ පාසලකි. සිසු දරු දැරියන් 1000 ක් පමණ අධ්‍යාපනය ලබන රත්නසාර විද්‍යාලයේ 1 වසර සිට 13 වසර දක්වා පන්ති පැවැත්වේ. අ. පො. ස (උ. පෙළ) කලා හා වානිජ්‍ය යන අංශ දෙක පමණක් ඇත.
චෙක්මේට් මෙහෙයුම

ඔපරේෂන් චෙක්මේට් හෙවත් චෙක්මේට් මෙහෙයුම  යනු 1988 ජූනි මාසයෙහිදී උතුරු ශ්‍රී ලංකාවේ වඩමරච්චි ප්‍රදේශයෙහිදී ඉසාසාහ විසින්  දෙඊවිකො ට එරෙහිව දියත් කරන ලද එදිරි-ත්‍රස්තවාදී මෙහෙයුමකි. කොටින් විසින් වර්ජනය කරන ලෙස බලකෙරුනු උතුරු නැගෙනහිර පළාත් මැතිවරණයට ඉතා ආසන්නයෙහි හා ඊට පෙර දියත් කෙරුනු මෙහි ඉලක්කය වූයේ  මැතිවරණ ක්‍රියාවලියට බාධා ඇතිකෙරුමට කොටින්ට ඇති හැකියාව විනාශ කර දැමීමයි. එය අවසන් වූයේ ඉසාසාහ සඳහා ජය අත්කර දෙමිනි.

ආශ්‍රීත

ශ්‍රී ලංකාවෙහි 1988 
20වන-සියවසෙහි ගැටුම්
ශ්‍රී ලංකා සිවිල් යුද්ධයෙහි සටන්
ඉන්දියානු සාම සාධක හමුදාව
 ඉන්දියාවෙහි 1988
පහතරට නැටුම්

ශ්‍රී ලංකා‍වේ විවිධ පලාත් වල විවිධ සිංහල කුල පරම්පරාවන් තුලින් ඒ ඒ ජන සම්ප්‍රදායන්ට අදාලව නැටුම්, ගැයුම්, ශාන්තිකර්ම බලි තොවිල් හා යාති කර්ම පුරාණයේ සිට පැවත එයි. එයිනුත් රජ දවස සිට උඩරට පහතරට හා සබරගමු වශයෙන් ‍වෙනස් සම්ප්‍රදායන් අනුගමනය කර ඇත. ඒවාත් තව තව අතු බෙදී කුල පරම්පරා වශයෙන් මේ දක්වා සම්ප්‍රදායන් හා නව්‍ය කරණයට ලක්ව පවතී. පහතරට වන්නම් 32 ක් තිබුණද වර්තමානය වන විට ඒවායෙහි ඇතැම් කොටස් ගිලිහී ගොස් ඇත. පහතරට වන්නම් බොහෝමයක් දඹදෙණි යුගයේ රචනා කර ඇති බව කියැවේ. මෙහි ප්‍රධාන තාලවාද්‍ය භාණ්ඩය වන්නේ පහතරට බෙරය හෙවත් යක් බෙරයයි. 

පහතරට  සිංහලන් විසින් ඉතා අපූරුතම නිර්මාණයන් බිහිකර ඇත. මුහුදු ආශ්‍රිත ; හේන් ගොවිබිම මුලකරගෙන ද ජන ජීවිතයේ විශේෂ අවස්ථා අරභයා පහතරට නැටුම් සම්ප්‍රදායක් බිහි වී ඇත. 

මෙම සම්ප්‍රදාය තුල විෂය බීජය වී ඇත්තේ පහත රට ජනයාගේ නිරෝගීබව මෙන්ම පරිසරය සතා සිව්පාවන් හා වගාවන් වල පලදාව ආරක්ෂාව උදෙසා වීම විශේෂ වේ. පහතරට ශාන්තිකර්ම මූලික කොටස් 03 කට බෙදේ. එනම්, 

 දෙවියන් උදෙසා - මඩු ශාන්ති කර්ම 
 සූනියම් සහ සන්නි - රටයකුම හෙවත් රිද්දියාගය
 ග්‍රහයන් උදෙසා - බලි ශාන්ති කර්මය 

මෙම ශාන්ති කර්ම අතුරින් මඩු ශාන්ති කර්ම විශේෂ වේ. එනම්, දෙවියන් උදෙසා වීමයි. මෙය මගින් දෙවියන් සතුට උදෙසාත් පිහිට පතාත් මෙම ශාන්ති කර්මය පවත්වන අතර මෙය සස්ශ්‍රීකත්වය උදෙසා කෙරෙන ශාන්තිකර්මයක් වේ. 

ගොවි ජනපද ආශ්‍රිත මෙන්ම ගොවි පවුල්වල ශාන්ති උදෙසා මෙම ශාන්ති කර්මය පවත්වනු ලබයි. මෙය සදහා, 

අළුත් සහල් මංගල්ල්‍ය 
ගම්මඩු ශාන්ති කර්මය 
දෙවොල් මඩු ශාන්ති කර්මය , 

වශයෙන් ශාන්ති කර්ම 03 ක් පැවැත්වේ.

කෝළම් 

පහතරට  නැටුම් කලාව  ශාන්ති කර්ම වලට පමණක් සිමා වී නොමැත . ඉතාමත් උසස් කලාත්මක  නාට්‍ය අංගයන්ගෙන් සමන්විත කෝලම් නාට්‍ය කලාව පහතරට සම්ප්‍රදාය තුළ  ප්‍රධාන තැනක් ගනියි . ශාන්ති කර්ම වල මෙන්ම  වෙස්මුහුණු පැළඳ  කරන රංගනයන් වුවද  කෝලම් නාට්‍ය කලාව ශාන්ති කර්ම සමග සම්බන්දයක් නොමැත. යටත්විජිත  පාලන සමයේ  තිබු  දුර්වලතාවයන් ඉස්මතු කරමින් පවතින පාලන ක්‍රමය උපහාසයට  සහ විවේචනයට  ලක් කිරිමක්  ප්‍රබලව දැකිය හැකිය.

ඊට අමතරව  ලංකාව ආක්‍රමණය කළ  සහ ලංකාවේ සංක්‍රමණය  කළ විවිධ ජන කොටස් පිළිබඳවද  කෝලම් නාට්‍යය නිර්මාණය වී තිබෙනු දැකගත හැකිය    

කෝලම් නැටුම් වල ඇති පිටපත්වල නොයෙකුත් චරිත දක්‌නට ඇත්තේය

සබේ විදාන හා සභාපති පමණක්‌ වෙස්‌ මුහුණු පළඳින්නේ  නැත. සභාපති නික්‌ම ගිය පසු පිළිවෙළින්

ලියනආරච්චි, අණබෙර, නොංචි, පොලිස්‌, හේවාජසයා, ලෙංචිනා, මුදලි සමග හොංචා,කාපිරි , දෙමළ . මුස්ලිම් . රජ කට්‌ටුව පැමිණේ. ඉක්බිති  රජ හා බිසව පැමිණේ අනතුරුව  සිංහ , ගොන්  කොටි, කව රාක්ෂ , සුරඹා  වල්ලිය.නාග, මරු, ගුරුළු යන රාක්‍ෂ නැටුම් රඟ දැක්‌වේ.

ඉන් අනතුරුව රඟ දක්‌වන්නේ තෝරාගත් කථා පුවතකි. සඳකිඳුරු , මනමේ , ගෝටයින්බර  වැනි ඓතිහාසික කතා පුවතක් හෝ ජාතක කථා පුවතකි  

පහතරට ශාන්තිකර්ම
සිංහල නැටුම්
දෙවොල් මඩු ශාන්ති කර්මය

පහත රට නැටුම් සම්ප්‍රදාය හා බැඳුනු අතීතයේ සිට පැවත එන්නා වූ දෙවොල් මඩු ශාන්ති කර්මය ජනී ජනයාගේ යහපත සහ සශ්‍රීකත්වය පතා දෙවියන් වෙනුවෙනපවත්වන්නා වූ මඩු ශාන්ති කර්මයකි. 
ලංකාවේ පළමු දෙවොල් මඩු ශාන්ති කර්මය රුවන්වැල්ල ප්‍රදේශයේදී ඉන්දියාවෙන් පැමිනි සේරමාන නම් රජ කෙනෙකු විසින් පවත්වන ලද බව ඉතිහාසයේ සදහන් වෙයි. 

ඒ මෙසේය, 

ඉන්දියාවේ චෝල රාජ්‍ය කාලයේ සිට සේරමාන නම් රජුට සිටි ගෝනෙකුගේ කෑගැසීම නිසා රජුගේ නින්දට බාදා ඇතිවිය. දිගින් දිගටම ඇති වූ කෑගැසීම නිසා රජුගේ ගෝනා මැරීමට නියෝග කලේය. රාජ පුරුෂයින් ගෝනා මැරීමට පසුපස එලවද්දී උගේ පය පැටලී අසල තිබූ රජුගේ උයනෙහි පොකුණට වැටී මරණයට පත්විය. රජතුමා මෙම විපත තමාට කල බව දැනගත් ගෝනා රජු කෙරෙහි වෛරයෙන් මරණයට පත්වූවේය එම පොකුනෙහිම කුඩා මැඩියෙක්ව උපදමින්ය. 

දිනක් උයනට ගිය රජු පොකුනෙහි පිපී තිබූ මානෙල් මලක් කඩා සුවද ආඝ්‍රහණය කරන විට මල යට සැගවී සිටි ගෙම්බා නහය දිගේ රජුගේ මොලයට රිංගා ගත්තේය. මෙයින් රෝගාතුර වූ රජුට නෙයෙක් ප්‍රතිකාර කලද සුව නොවීය. දිනක් රජතුමා රූමත් කතක් සිහිනෙන් දුටු අතර මේ පිළිබදව පුරෝහිත බමුණන්ට දැන්වීමෙන් ඔවුන් කියා සිටයේ සිහිනෙන් පෙනී සිටියේ පත්තිනි මෑනියන් බවත් ඇගේ ශාපයක් රජුට ඇති බවත්ය. ශාපය දුරලීමට බුද්ධාගම ස්ථාපිත රටකට ගොස් පිං පැමින විය යුතු බව ඔවුන් කියා සිටියේය. 

මීට සුදුසුම රට ලංකාව යයි තීරණය කල සේරමාන රජු ඇතුළු පිරිස නැවිනැගී වත්තල් තොටින් දිවයිනට පැමිණ කැළණියට ගොස් බුදුන් වැද පත්තිනි දේවියට පිං දී නවගමුවේදී රජුගේ හිසේ ප්‍රමාණයට රන් අඹ ගෙඩියක් පූජා කරන ලදී. අනතුරුව රුවන්වැල්ලේ දී පළමු දෙවොල් මඩු යාගය කරන ලදී.

මීට තරමක වෙනස් කථා ප්‍රවෘතියක්ද කියැවෙන අතර යාග සාහිත්‍ය තුල මෙම අදහස නොමැත. එනම් සේරමාන රජු බිසව සමග නැවකින් යද්දී මලක් කඩා සුවද ආඝ්‍රහණය කල විට එහි තිබූ විෂ වායුවක් නිසා රෝගී වූ බවත් පසුව රජු වෙනුවෙන් දෙවොල් දෙවියන් නාමයට එම නැවේ කුඹ ගසක් සිටවූ බවත් ඉන්පසු යාගයක් කර රෝගය සුව වූ බව කියැවේ. දෙවොල් මඩු ශාන්ති කර්මයක දක්නට ඇති කාල පන්දම් ගස සහ බිසෝ කප එම සිදුවීම සිහි කරවන බවත් ඇතැමුන්ගේ අදහසයි. එදා පටන් දෙවොල් මඩු යාගය ඇතිවූ බව සමහරක් සාමුප්‍රදායික ශිල්ලීන්ගේ අදහසයි. එසේම දෙවොල් මඩුව ප්‍රධාන දේවාලයකට සම්බන්ධ කර එම දේවාල බිමෙහි කරන කල එය දෙවොල් මඩුව බවට ප්‍රචලිත විය. 

මිනිසුන්ටත් ඔවුන්ගේ කර්මාන්ත වලට සහ ඔවුන් ජීවත් වන ස්ථානයන්ට හා ප්‍රදේශ වලටත් බලපාන්නා වූ අපල උපද්‍රව රෝග පීඩා ඇතුළු නොයෙකුත් කරදර වලදී මඩු ශාන්ති කර්මයක් පවත්වා දෙවියන්ගේ ආශිර්වාදය සහ පිහිට ලබා ගැනීමට අතීතයේ පටන් මේ දක්වා පැවත එන්නේය. 

දෙවොල් මඩු, හැල්ලුම් මඩු, කිරි මඩු, පූජා මඩු, පහන් මඩු, දේවාල මඩු, තුන් දා ගී මඩු, හත් දා ගම් මඩු, ගරා මඩු, දනු මඩු ආදී වශයෙන් බොහෝ මඩු ශාන්තිකර්ම පවතින අතර පත්තිනි දෙවියන් මුල්කරගෙන මේ සියළු යාගයන් සිදු වේ. මේවා අතරින් දෙවොල් මඩු ශාන්තිකර්මය පහතරට ප්‍රචලිතව පවතින අතර සමහර ප්‍රදේශ වල සියල්ලන්ගේ ආධාර උපකාර ඇතිව දෙවොල් මඩු කරන අතර සමහරක් තම තනි වියදමෙන්ද කරන අවස්ථාද වෙයි. 

පහතරට ප්‍රදේශයේ මෙම ශාන්ති කර්මය කරන කපු මහතුන් අදටත් ජීවත් වෙයි. යමෙකුට දෙවොල් මඩු ශාන්ති කර්මයක් කරවා ගැනීමට අවශ්‍ය නම් මඩු යාග සිදු කරන කපු පරම්පරාවේ මුල් කපු මහතා හමුවී අරාධනා කිරීම උදාරත්වයෙන් හෙබි සිරිතක් ලෙස හදුන්වයි. ඒ ඇරයුම පිළිගන්නා මුල් කපු මහතා පේරු හතක නොහොත් පරම්පරා හතක ඇදුරන් කැදවා මඩු ශාන්ති කර්මය පැවැත්වීමට ක්‍රියා කරන අතර දෙවොල් මඩු ශාන්ති කර්මය ක්‍රමානුකූලව සිදු කරනු ලබයි. 

දෙවොල් මඩු ශාන්ති කර්මයක පෙල පාලිය මේ ආකාරයෙන් දිග හැරෙනු ඇත.

බුද්ධාගම
පෝක් සමුද්‍ර සන්ධිය

ඉන්දියන් සාගරයේ පිහිටි දූපතක් වන ශ්‍රී ලංකාව ඉන්දියාවේ දකුණු කෙළවරේ උතුරු 60 සහ 100 අතරත් නැගෙනහිරට 800 සහ 820 අතරත් පිහිටා ඇත. කිලෝමීටර් 32 ක අඩුම පළලක් තිබෙන පෝක් සමුද්‍ර සන්ධිය මගින් ශ්‍රී ලංකාව සහ ඉන්දියාව වෙන් ව තිබේ.
විකි

විකියක් යනු, විකි නම් මෘදුකාංගය භාවිතා කරගෙන නිර්මාණය කරණු ලබන වෙබ් අඩවියකි. මෙමගින් වෙබ් බ්‍රවුසරය තුළ ඉතා පහසුවෙන් WYSIWYG පෙළ සකසුවක හෝ මාර්ක්අප් භාෂාවක් උපයෝගී කරගෙන වෙබ් පිටු තැනීම, සංස්කරණය කිරීමේ හැකියාව සහ පිටු අතර සබැඳිමේ හැකියාවක් ඇත.විකි බොහෝ විට භාවිතා කරනුයේ සහයෝගීව වෙබ් අඩවි නිර්මාණය කිරීමට සහ ප්‍රජා වෙබ් අඩවි බලාත්මක කිරීමටය.විකිපීඩියා විශ්වකෝෂය යනු එවැනි සහයෝගීව නිර්මාණය වන වඩාත්ම ප්‍රචලිත විකියක්ය.තවද ව්‍යාපාරමය කටයුතු වලදී දැනුම් කළමණාකරණ පද්ධතියක් (knowledge management systems) ලෙසත් ඉන්ට්‍රානෙට් (intranet) පහසුකමක් ලෙසද විකී භාවිතා කරයි.විකි මෘදුකාංගයේ ප්‍රථම නිමැවුම් කරුව වන්නේ වර්ඩ් කනින්හම් (Ward Cunningham) නැමැත්තාය.

ගුණාංග 
වෝඩ් කනිංහැම් සහ තවත් සමකර්තෘවරයෙකු වන Bo Leuf  සිය The Wiki Way: Quick Collaboration on the Web නැමති පොතේ විකි සංකල්පයේ මූලික ස්වභාවය පහත පරිදි විස්තර කර ඇත.

 විකියක් ඕනෑම පිටුවක් සංස්කරණය කිරීමට සහ විකි වෙබ් අඩවිය තුළ නව පිටු තැනීමට හුදෙක් විශේෂඥයන්ගේ පමණක් නොව සෑම තරාතිරමක පරිශීලකයන්ගේ සහභාගීත්වය අපේක්ෂා කරන අතර වෙනත් කිසිදු බාහිර මෙවලමක සහායෙන් තොර ව හුදෙක් සාමාන්‍ය වෙබ් බ්‍රවුසරයක් හරහා එය ඉටු කිරීමට ඉඩ සලසා දෙයි.
 විකියක් පිටු සබැඳීම ප්‍රත්‍යක්ෂමය ලෙස සරල කිරීමෙන් සහ සබැඳියකින් ඉලක්කගත පිටුවක් විකිය තුළ පවතින්නේද නොපවතින්නේද යන්න දැක්වීම තුළින් විවිධ පිටු අතර අර්ථාන්විත තේමාත්මක සබඳතාවන් ගොඩනංවයි.
 විකියක් යනු කිසිදු සංස්කාරක මණ්ඩලයක හෝ විශේෂඥ පිරිසක සංස්කරණයට හෝ පරීක්ෂාවට ලක් වූවක් නොවේ. එය සාම්ප්‍රදායික පරිශීලනයට ඔබ්බට ගොස් අඩවියේ දියුණුව පිණිස පාඨක  සහභාගීත්වයද අපේක්ෂා කරයි. ඒ අනුව එය පරිශීලකයන්ගේ දායකත්වයන් මත නිරන්තර ව යාවත්කාලීන වෙමින් පවතී. 

විකියක් සිය සංස්කාරක ප්‍රජාවට සාමූහික ව ලේඛනයේ යෙදීමට අවස්ථාව සලසා දෙයි. ඒ සදහා පරිගණකයක්, අන්තර්ජාල සබදතාවක්, එච්. ටී. එම්. එල්. වලට සමාන සරළ සළකුණු භාෂාවක් පිළිබද ව මූලික අවබෝධයක් තිබීම පමණක් සෑහෙයි. විකියක ඇති තනි පිටුවක් විකි පිටුවක් යනුවෙන් හැදින්වෙන අතර විකිය යනුවෙන් හැදින්වෙන්නේ අධිසන්ධාන වලින් සබැදුණු සමස්ත පිටු එකතුවයි. විකියක් යනු ඇත්ත වශයෙන් ම පිටු සැකසීමට, කියැවීමට, තොරතුරු සෙවුම් කිරීමට හැකි පිණිස නිමැවුණු දත්ත පාදකයකි. විකියක් ඒකරේඛීය නොවූ සංකීර්ණ, පරිණාමය වෙමින් පවතින, ජාලගත තොරතුරු සංග්‍රහයක් සපයන අතර එහි දී තොරතුරු සහ හැඩසවීම සම්බන්ධයෙන් සංස්කාරකවරුන්ට සංවාදයේ නිරත වෙමින් ප්‍රජාවක් ලෙස කටයුතු කිරීමටද ඉඩ සලසයි. 

විකි ක්‍රමවේදයේ අනන්‍ය ලක්ෂණය වන්නේ පිටු සැකසීමට සහ යාවත්කාලීන කිරීමට ඇති විවෘත ඉඩ හසර යි. බොහෝවිට වෙබ් අඩවියට සිදුකරන වෙනස්කම් කිසිදු මණ්ඩලයකගේ පරීක්ෂාවට ලක් වීමෙන් තොර ව එසැණින් දිස් වේ. බොහෝ විකි ගිණුමක් රහිත ව වුව පැමිණෙන ඕනෑම පුද්ගලයෙකුට වෙනස්කම් කිරීමට ඉඩකඩ ලබා දේ. මේ තත්ත්වය විසින් ඇතැම්විට විකි අඩවි අනිසි සංස්කරණවලට ලක්වීමටද ඉඩ සලසා දී ඇත.
ලෙ කොබූසියර්

පසුව තමා  ලෙ කොබූසියර් නමින් හැඳින්වීමට මනාප වූ චාල්ස්-එඩුවර්ඩ් ජිනරෙට්-ග්‍රිස්  (ඔක්තෝබර් 6, 1887 – අගෝස්තු 27, 1965) යනු, ස්විස්-ප්‍රංශ වාස්තු විද්‍යාඥයෙක්, මොස්තර රචකයෙක්, නගර නිර්මාණකරුවෙක්, ලේඛකයෙක් සහ එලෙසින්ම  සිත්තරෙක් වූ අතර, වර්තමානයෙහි නූතන වාස්තුවිද්‍යාව ‍හෝ ජාත්‍යන්තර ශෛලිය ලෙසින් හැඳින්වෙන්නෙහි පුරෝගාමීන් අතුරින් එක් අයෙකු වීම නිසාවෙන් ජනප්‍රිය වූවෙකු වෙයි. හේ ස්විට්සර්ලන්තයෙහි උපන් නමුත්, ඔහු 30 ගණන් වයසැති වූ කල ප්‍රංශ පුරවැසියෙක් බවට පත්විය.

නූතන උස් ගොඩනැගිලි සැලසුම අධ්‍යයනයෙහි පුරෝගාමියෙකු වූ හේ, ජනාකීර්ණ නගරයන්හී වැසියන් හට වඩා හොඳ ජීවන තත්ත්වයන් සැපයීමෙහි ලා කැපවී ක්‍රියා කලේය. දශක පහක් ඔස්සේ පැතුරුණු ඔහුගේ වෘත්තිය තුලදී, මධ්‍යම යුරෝපය, ඉන්දියාව, රුසියාව තුල ඔහුගේ බොහෝ ගොඩනැගිලි ඉදිවූ අතර, උතුරු හා දකුණු ඇමරිකාවෙහි එක් ගොඩනැගිල්ල බැගින් තැනිණි. හේ  නගර නිර්මාණකරුවෙක්, සිත්තරෙක්, මූර්ති ශිල්පයෙක්, ලේඛකයෙක්, හා නූතන ගෘහභාණ්ඩ සැලසුම්කරුවෙකු ද විය.

දිවිය

දිවියෙහි මුල් කල හා අධ්‍යාපනය, 1887-1913 
වයඹ දිග ස්විට්සර්ලන්තයෙහි,  ජුරා කඳුවැටියෙහි, ප්‍රංශ දේශ සීමාවෙන් කිලෝමීටර පහක් පමණක දුරකින් පිහිටි,   නිව්චාටෙල් පාලන ප්‍රදේශයෙහි පිහිටි කුඩා නගරයක් වූ  ලා චො-ඩි-ෆොන්ඩ්ස් හි, ඔහු උපන්නේ චාල්ස්-එඩුවර්ඩ් ජිනරෙට්-ග්‍රිස් ලෙසිනි.  ඔහු අධ්‍යාපනය ලැබූවේ ‍ෆ්‍රොබෙලියානු ක්‍රමවිධි අනුගමනය කල බාලාංශ පාසැලකිනි.

ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පීන්
බ්‍රිතාන්‍යය (බහුරුත්හරණය)

බ්‍රිතාන්‍ය යනු මහා බ්‍රිතාන්‍යය සහ එක්සත් රාජධානිය ආශ්‍රිත නාම-විශේෂණය සහ ජාති-නාමය යි. එය පහත දෙයටද යොමු විය හැක:


ජනතාව
 බ්‍රිතාන්‍ය ජනතාව, හෝ බ්‍රිතාන්‍යයන්, එක්සත් රාජධානියේ, අයිල් ඔෆ් මෑන් හී, චැනල් දූපත් වලින් එකක, හෝ බ්‍රිතාන්‍ය විදේශීය භූමිප්‍රදේශ වලින් එකක පුරවැසියන්, සහ ඔවුන්ගෙන් පැවතෙන්නන්
 බ්‍රිතාන්‍යයන්(‍ඓතිහාසික), මහා බ්‍රිතාන්‍යය දූපතෙහි දකුණු කොටසෙහි පුරාතන කෙල්ටික නිවැසියන් 
 බ්‍රිතාන්‍ය ජාතිකත්ව නීතිය, එක්සත් රාජධානියෙහි, චැනල් දූපත් වල සහ බ්‍රිතාන්‍ය කිරීට යටත් ප්‍රදේශ වල පුරවැසියන් පාලනය කෙරෙන නීතිය

භාෂාව
 බ්‍රිතාන්‍ය ඉංග්‍රීසි, එක්සත් රාජධානියෙහි භාවිතා වන ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙහි ආකෘතීන්
 බ්‍රිතාන්‍ය භාෂාව (කෙල්ටික්), බ්‍රිතොනික් යනුවෙන්ද හැඳින්වේ, වෙල්ෂ්, කෝනිෂ් සහ බ්‍රෙටන් භාෂා වලට පූර්වජ, කලෙක බ්‍රිතාන්‍යයෙහි භාෂිත පුරාතන කෙල්ටික් භාෂාව

භූගෝලය
 බ්‍රිතාන්‍ය දිවයින්, මහාද්වීපික යුරෝපයෙහි වයඹ දිග වෙරළට ඔබ්බෙන් පිහිටි, මහා බ්‍රිතාන්‍යය, අයර්ලන්තය සහ අනෙකුත් කුඩා දූපත් සය-දහසකට වැඩි ගණනක් අයත් දූපත් සමුදායක්
 බ්‍රිතාන්‍ය දූපත්, එක්සත් රාජධානිය, චැනල් දූපත් සහ අයිල් ඔෆ් මෑන් සාමුහිකව විස්තර කෙරෙන නෛතික පදයක්
 බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යය, එක්සත් රාජධානිය විසින් පාලනය හෝ පරිපාලනය කරන ලද, ඩොමීනියන, යටත් විජිත, ආරක්ෂිත රාජ්‍යයන්, භාර ප්‍රදේශ සහ අනෙකුත් භූමි ප්‍රදේශයන්
වේළුපිල්ලේ ප‍්‍රභාකරන්

වේළුපිල්ලේ ප‍්‍රභාකරන් (දමිළ: வேலுப்பிள்ளை பிரபாகரன்; 1954 නොවැම්බර් 26 – 2009 මැයි 18) යනු ශ්‍රී ලංකාවේ උතුරු නැගෙනහිර ස්වාධීන දෙමළ රාජ්‍යයක් බිහිකිරීමට උත්සාහ කළ දෙමළ ඊළාම් විමුක්ති කොටි (LTTE) සංවිධානයේ ආරම්භක නායකයා ය.

ළමයින් 4 දෙනෙකුගෙන් යුත් පවුලේ බාලයා වූ ප්‍රභාකරන් ශ්‍රී ලංකාවේ යාපනය අර්ධද්වීපයේ උතුරු වෙරළ තීරයේ ඇති වැල්වෙටිතුරෙයි හි උපත ලැබීය. ශ්‍රී ලංකාවේ දෙමළ සංස්කෘතියේ සහ සාහිත්‍යයේ හදවත ලෙස සැළකිය හැකි යාපනය ප්‍රදේශයේ එවකට දෙමළ ජාතිවාදී අදහස් ප්‍රචලිත වන්නට විය. මෙයට ප්‍රධානම හේතුව ලෙස සැළකිය හැක්කේ 1948 ලංකාව බ්‍රිතාන්‍යයෙන් නිදහස ලැබීමෙන් පසුව පත්වූ ශ්‍රී ලාංකාවේ රජයන් විසින් දෙමළ ජනයාට නොයෙක් ආකාරයට සිදුවූ වෙනස්කම් කිරීම් ය.

1976 ආරම්භ වූ LTTE ය වඩාත් ප්‍රසිද්ධියට පත් වූයේ, ඔවුන් 1983 දි ශ්‍රී ලංකා යුද්ධ හමුදාවේ සෙබළුන් 13 දෙනෙකු මරණයට පත් කළ රැක සිට පහර දීමකින් පසු වය. මෙම ප්‍රහාරයෙන් පසුව සිදුවූ කලු ජූලිය මගින් රටපුරා දෙමළ වැසියන් දහස් ගණනක් මරණයට පත් වූ අතර, එය ශ්‍රී ලංකානු සිවිල් යුද්ධයේ ආරම්භය ලෙස සැළකේ. 

ප්‍රභාකරන් තම ප්‍රචන්ඩකාරි සහ ත්‍රස්තවාදි ක්‍රියා නිසා දැඩි ලෙස විවේචනයට ලක් වී ඇත. LTTE ය රටවල් 32 ක් මගින් ත්‍රස්තවාදී සංවිධානයක් ලෙස නම් කරන ලදී. මේවාට පිළිතුරු දෙමින් ප්‍රභාකරන් පැවසුවේ තමා ප්‍රචන්ඩත්වය තෝරාගත්තේ ප්‍රචන්ඩ-නොවන අරගල නිෂ්එල වූ බැවින් යනුවෙනි. කෙසේ නමුත් ඔහු ආරම්භ කළ වසර 30 ක යුද්ධයෙන් සිංහල, දෙමළ හා මුස්ලිම් වැසියන් දහස් ගණනක් විපතට පත් විය.

ඔහු Jan Pulkowo Janowka වැනි බටහිර ජර්මනියේ රැඩිකල්වාදීන් සමඟ සන්ධානගත වූ විප්ලවවාදී සමාජවාදියෙකි. මේ සමඟ ඔහු මුවර්ස් දහසක් මරා දැමූ දුම්රියක් පීලි පැනුවේය!

චරිත කතා
දෙමළ ඊළාම් විමුක්ති කොටි
එල්.ටී.ටී.ඊ. නායකයෝ
ත්‍රස්තවාදී නායකයෝ
ශ්‍රී ලාංකිකයෝ
පුරා විද්‍යාවේ ඉතිහාසය

පුරා විද්‍යාවේ ඉතිහාසය

පුරා විද්‍යාවේ ඉතිහාසය දිනෙන් දින දියුණු වන වෘත්තීයකරණය වීම්වලින් එකක් වන අතර එමඟින් සමීක්ෂණයට ලක් කරනු ලබන ප්‍රදේශයේ හැකිතාක් දත්ත ලබා ගැනීම සඳහා දිනෙන් දින වැඩි වන තාක්ෂණික ක්‍රම පරාසයක් යොදා ගනී. 

පුරාතන ස්මාරක කැනීම හා කෞතුක භාණ්ඩ එකතු කිරීම වසර දහස් ගණනක් පුරාවට පැවතී ඇති නමුත් ඒවා බොහෝ විට සිදු වී ඇත්තේ වටිනා දෑ එකතු කිරීමට හෝ සෞන්දර්යාත්මක වශයෙන් වැදගත් මානව කෘති ලබා ගැනීමටය. 

එහි භෞතික අවශේෂ හරහා අතීතය පිළිබඳ ක්‍රමානුකූල අධ්‍යයනය කිරීම ඇරඹුනේ 19 වන සියවසේ දීය. මෙහි සැලකිය යුතු මුල්කාලීන දියුණු වීමක් වූයේ 1829 දී පුරා විද්‍යාත්මක අනුරූපතා පිළිබඳ ආයතනයේ එඩ්වඩ් ජෙහාඩ් හා ඔහුගේ පිරිස විසින් රෝමයේ සිදු කළ සොයා ගැනීම්ය. පුරා විද්‍යාත්මක ක්‍රම ඒ සඳහා ආශාවක් ඇති ආධුනිකයන් විසින් හා වෘත්තීයමය පුරා විද්‍යාඥයින් විසින් දියුණු කළ අතර ඔවුන් අතරට ඕගස්ටස් පිට් රිවස් හා විලියම් ෆින්ඩර්ස් පෙට්‍රි ඇතුළත් වේ. 

මෙම ක්‍රියාවලිය 20 වන සියවසේ දී මෝටයිමර් වීලර් වැනි පුද්ගලයන් විසින් අඛණ්ඩව සිදු කළ අතර ඔවුන්ගේ කැනීම් සඳහා වූ අතිශය ශික්ෂාකාමී ප්‍රවේශය ලබා ගත හැකි සාක්ෂිවල තත්වය වර්ධනය කරන ලදී. 

20 සියවස අතරතුර දී නාගරික පුරා විද්‍යාවේ හා ඉන්පසු මුදා ගැනීමේ පුරා විද්‍යාවේ දියුණුවීම් පුරා විද්‍යාත්මක විද්‍යාවේ දියුණුවත් සමඟ වඩාත් වැදගත් සාධක බවට පත්විය. එමඟින් ලබා ගත හැකි දත්ත ප්‍රමාණය අතිශයින් වර්ධනය විය. 

මෙහි තවත් අංශයක් වන පුරා විද්‍යාත්මක තාරකා විද්‍යාව පුරා විද්‍යාව ලෙස නොහඳුනන නමුත් එය සංස්කෘතිකමය සන්දර්භයක් පුරා පුරාතන හෝ සාම්ප්‍රදායික තාරකා විද්‍යාව පිළිබඳ අධ්‍යයන සමඟ ගණුදෙණු කරයි. 

http://en.wikipedia.org/wiki/Archaeology#History_of_archaeology

පුරා විද්‍යාව
විද්‍යා‍වේ ඉතිහාසය
පැතුරුම් පත්

Spreadsheet එකක් හෝ පැතුරුම් පතක් යනු පරිගණකය තුළ ඇති ඉලෙක්ට්‍රොනික කොටුරූල් කොළයක් (Electronic Grid) හෝ කොටුරූල් පොතක් ලෙස පැහැදිලි කළ හැකිය. මෙහි ඕනෑම කොටුවකට පෙළක්, එනම් වචනයක් හෝ වචන සමූහයක් (Text) , අගයක් (Value), සූත්‍රයක් (Formula) යන ඕනෑම දෙයක් ඇතුළු  කළ හැකි වන අතර විශේෂ ගණනය කිරීම් සඳහා ම වෙන් වූ  ශ්‍රිත (Functions) ගණනාවක් ද ඕනෑම පැතුරුම් පතක අන්තර්ගත කර ඇත.

මුල් යුගයේ බොහෝ පැතුරුම්පත්වල එක් පිටුවක් පමණක් තිබූ අතර එයට උදාහරණ ලෙස Visicalc හා Multiplan  යන පැතුරුම්පත් නම් කළ හැකිය. මේවායින් Visicalc නම් පැතුරුම්පත පළමු පැතුරුම්පත ලෙස සැලකෙන අතර එය නිර්මාණය වූයේ Apple II නම් වූ පරිගණකයටයි.

පසු කලෙක මෙම ලැයිස්තුවට SuperCalc හා Quattro Pro යන ඒවා ද එකතු විය. ක්‍රම ක්‍රමයෙන් පැතුරුම්පත්වලට පිටු බොහෝ ගණනක් එකතු වූ අතර එයට උදාහරණ වශයෙන් Lotus 123  මෙන්ම MS Excel හා OpenOffice.org Calc ද දැක්විය හැකිය.

මුල් කාලයේ සිටම පැතුරුම්පත්වල ගුණාත්මක බව ඉතා ඉහළ මට්ටමක පැවතිණි. Visicalc නම් පැතුරුම්පතෙහි ද ගණිතමය හා මූල්‍ය අංශයේ බොහෝ ගණනය කිරීම් සඳහා ශ්‍රිත ගණනාවක් තිබීම අද කෙනෙකුට විශ්වාස නොකළ හැකි තරමේ කාරණයක් වනු ඇත. Lotus 123 (Version 2.0) වන විට න්‍යාස ගුණනය (Matrix Multiplication) මඟින් සමගාමී සමීකරණ (Simultaneous Equations) විසඳීමේ පහසුකම පවා පැතුරුම්පතට ඇතුළු කර තිබීම මෙයට දිය හැකි හොඳම උදාහරණයකි.

Lotus 123 නම් පැතුරුම්පත ලෝකයට බිහි වීමත් සමඟම පැතුරුම්පතකින් ප්‍රධාන අවශ්‍යතා තුනක් ඉෂ්ඨ කර ගත හැකි විය. ඒවා නම් පැතුරුම්පතක කොටු භාවිතා කාරමින් සාමාන්‍ය ගැටළු විසඳීම (Spreadsheet Applications), ඇතුළු කළ දත්ත මඟින් අවශ්‍ය ප්‍රස්ථාරයක් ලබා ගැනීම හා දත්ත ඇතුළු කිරීමේදී ඒවා දත්ත ගොනු (Databases) ලෙස ඇතුළු කිරීමෙන් දත්ත ගොනුවලට අදාල ගැටලු විසඳීම යන කාරණා තුනයි. Lotus 123 වල 123 යන ඉලක්කම් 3න් හැඟවෙන්නේ මෙයයි.

පැතුරුම්පත්
එච්. සී. පී. බෙල්

ලංකාවේ බ්‍රිතාන්‍ය ප්‍රථම පුරා විද්‍යා කොමසාරිස්වරයා වූයේ එච්.සී.පී.බෙල් ( Harry Charles Purvis Bell ) ය. ( ක්‍රි.ව.1851 – 1937 ). ඔහු උපත ලද්දේ බ්‍රිතාන්‍ය ඉන්දියාවෙහිය.

කර්තව්‍යයන් 
 The Máldive Islands: An account of the Physical Features, History, Inhabitants, Productions and Trade. Colombo 1883
 The Maldive Islands. Report on a Visit to Málé, Colombo, 1921.
 The Maldive Islands. Monograph on the History, Archaeology, and Epigraphy, Colombo, 1928.
 The Máldive Islands. Monograph on the History, Archæology, and Epigraphy with W. L. De Silva, Colombo 1940.
 Excerpta Maldiviana, Colombo 1940.

මූලාශ්‍ර

 ආශ්‍රිත 
Bethia N. Bell and Heather M. Bell (1993), H. C. P. Bell: Archaeologist of Ceylon and the Maldives''

බ්‍රිතාන්‍ය පුරාවිද්‍යාඥයෝ
ශ්‍රී ලංකාවේ සිවිල් සේවකයෝ
1851 උපත්
1937 මරණ
සූත්‍රය (ගණිතය)

Formula එකක් හෙවත් සූත්‍රයක් යනු ප්‍රතිඵලය ලෙස අගයක් හෝ පෙළක් ලැබෙන යම්කිසි සමීකරණයකි. දත්ත ගොනු සඳහා වන මෘදුකංග මෙන්ම පැතුරුම්පත් වලට අයත් මෘදුකාංගවල ද මෙසේ යම්කිසි සූත්‍රයක් ඇතුළු කර අගයක් සොයා ගැනීමට අවසර ලබා දේ.

උදාහරණයක් ලෙස X+2 යනු X හි අගයට 2ක් එකතු කිරීමෙන් අවශ්‍ය අගය ලබා ගැනීම සඳහා වන සූත්‍රයයි.

පැතුරුම්පත් සඳහා සූත්‍ර ලිවීමේදී එක්කෝ කලින් අර්ථ දක්වන ලද විචල්‍යයක් හෝ නමක් පාවිච්චි කළ හැකි නමුදු සාමාන්‍යයෙන් සිදු වන්නේ එහි යම්කිසි කොටුවක් (Cell එකක්) හෝ කිහිපයක් සම්බන්ධ කර සූත්‍රය තැනීමයි.

උදාහරණයක් ලෙස A1 නම් කොටුවේ 8 ද A2 නම් කොටුවේ 6 ද A3 නම් කොටුවේ 10 ද ඇතැයි සිතමු.  A1 හි අගය හා A2 හි අගය එකතු කර එම පිළිතුර A3 වල අගයෙන් ගුණ කර ලැබෙන උත්තරය A4 නම් කොටුවේ දැක්විය යුතු යැයි ද සිතමු.

MS Excel නම් මෘදුකාංගයේ දී A4 නම් කොටුවේ = (A1 + A2) * A3 යන සමීකරණය ඇතුළු කළ යුතු අතර Lotus 123 නම් මෘදුකාංගයේ දී එම සූත්‍රය @ (A1 + A2 ) * A3 යන්න විය යුතුය

 
ගණිතය
අගය (ගණිතය)

අගයයක් ( Value) යනු ගණනය කළ හැකි දෙයකි. යම්කිසි සංඛ්‍යාවකින්, + හෝ - ලකුණකින් එසේත් නැත්නම් දශම තිතකින් ඇරඹී, අතරමැද කිසිදු අකුරක් හෝ වෙනත් අදාල නොවන කිසිම සළකුණක් නොමැති, සම්මත අගයයක් නිරූපණය කළ හැකි සේ දක්වා ඇති දෙයක් අගයයක් ලෙස හැඳින්විය හැකිය.

පහත දැක්වෙන්නේ අගයයන් සඳහා උදාහරණ කිහිපයකි.
12, -5.2, 0, 1.25, -19, + 200

දත්ත ගොනු සඳහා වන මෘදුකාංගයක දී නම් අගයයක් සඳහා වෙනම Field Type එකක් ඇත. එ නමුත් පැතුරුම්පත් සඳහා වන මෘදුකාංගවලදී බොහෝ විට පිළිගත හැකි සංඛ්‍යාවක් අගයයක් ලෙස සැලකේ.

පරිගණක
දත්ත ගබඩා
ගණිතය
ශ්‍රිත

Function එකක් හෙවත් ශ්‍රිතයක් යනු අගයක් හෝ අගායයන් සමූහයක් සඳහා යම්කිසි නිශ්චිත ගණනය කිරීමක් වෙනුවෙන් වෙන් කර ඇති Keyword එකකි. දත්ත ගොනු සඳහා වන මෘදුකාංගවල වෙන්ම පැතුරුම්පත් සඳහා වන මෘදුකාංගවල ද නොයෙක් වර්ගීකරණයන් යටතේ ශ්‍රිත බොහෝ ගණනක් දක්නට ලැබේ.

බොහෝ මෘදුකාංගවල, විශේෂයෙන් පැතුරුම්පත්වල ශ්‍රිත පහත දැක්වෙන වර්ගීකරණයන් යටතේ වර්ග කර ඇත.

ගණිතමය ශ්‍රිත (Mathematical Functions)

ත්‍රිකෝණමිතික ශ්‍රිත (Trigonometric Functions)

බහුවලයික ශ්‍රිත (Hyperbolic Functions)

සංඛ්‍යානමය ගණනය කිරීම් සඳහා වන ශ්‍රිත (Statistical Functions)

මූල්‍යමය ගණනය කිරීම් සඳහා වන ශ්‍රිත (Financial Functions)

පෙළ සම්බන්ධ ශ්‍රිත (Text Functions)

දින හා කාල සම්බන්ධ ශ්‍රිත (Date & Time Functions)

දත්ත ගොනු සම්බන්ධ ශ්‍රිත (Database Functions)

ඉංජිනේරු විද්‍යාව සම්බන්ධ ශ්‍රිත (Engineering Functions)

මෘදුකාංග
ත්‍රිකෝණමිතික ශ්‍රිත

ගණිතයේදී, ත්‍රිකෝණමිතික ශ්‍රිත (වෘත්තාකාර ශ්‍රිත ලෙසද හැඳින්වේ) යනු  කෝණයක ශ්‍රිත වේ. ඒවා භාවිතා වන්නේ ත්‍රිකෝණයක කෝණ ත්‍රිකෝණයෙහි පැතිවල දිගට අදාළ කිරීමටය. වෙනත් බොහෝ භාවිතා අතර, ත්‍රිකෝණ පිළිබඳ හැදෑරීමට සහ ආවර්තික සංසිද්ධින් ආදෘශ්‍යනය කිරීමට ත්‍රිකෝණමිතික ශ්‍රිත වැදගත් වෙයි.

ත්‍රිකෝණමිතික ශ්‍රිත පොදුවේ, කෝණය අඩංගු වන සෘජුකෝණි ත්‍රිකෝණයක පාද දෙකක දිග අතර අනුපාතයක් ලෙස අර්ථ දැක්විය හැකිය. එසේම ඒකක වෘත්තයක සිට විවිධ රේඛා කාණ්ඩවල දිග ලෙසද අර්ථ දැක්විය හැකිය. බොහෝ නවීන අර්ථ කථනයන් මගින් එය අපරිමිත ‍ශ්‍රේණි ලෙස හෝ අභිමත ධන හෝ සෘණ අගයන්ට හා සංකීර්ණ සංඛ්‍යාවලට පවා විස්තාරණය වූ අවල්‍ය සමීකරණවල විසඳුම් ලෙස වඩාත් පුළුල් ලෙස දැක්විය හැකිය.

සෘජුකෝණී ත්‍රිකෝණික නිර්වචන
A නැමති කෝණය අඩංගු අභිමත සෘජුකෝණි ත්‍රිකෝණයක, A කෝණය සඳහා ත්‍රිකෝණමිතික  ශ්‍රිත අර්ථ දැක්වීමේදී, ත්‍රිකෝණයේ පාද සදහා පහත සඳහන් නම් යොදා ගනී.
 
කර්ණය යනු සෘජුකෝණයට ප්‍රතිවිරුද්ධ පාදය හෝ සෘජුකෝණී ත්‍රිකෝණයේ දිගම පාදය යැයි නිර්වචනය කරයි. මෙය h  ලෙස ගනී.		
සම්මුඛ පාදය යනු අප භාවිතා කරන කෝණයට ප්‍රතිවිරුද්ධ පාදයයි. මෙය a ලෙස ගනී.
බද්ධ පාදය යනු අප භාවිතා කරන කෝණය හා සෘජු කෝණය යන දෙකම අඩංගු වන පාදයයි. මෙය b ලෙස ගනී.

සියලු ත්‍රිකෝණ ගනු ලබන්නේ යුක්ලීඩ් තලයේ පවතින පරිදි වේ. ඒනිසා සෑම ත්‍රිකෝණයකම අභ්‍යන්තර කෝණවල ඓක්‍යය රේඩියන් π (1800) වේ. මේ නිසා සෘජුකෝණි ත්‍රිකෝණවල සෘජු කෝණි නොවන ඉතිරි කෝණ රේඩියන් 0 හා π  (900) අතර පිහිටයි. කියවන්නා විසින් සැලකිය යුතු කරුණ නම් නිරතුරුවම, ත්‍රිකෝණමිතික ශ්‍රිත අර්ථ දැක්වීමේදී කෝණය මෙම පරාසය තුළ තිබෙන බවයි. ඒකක වෘත්තයක් යොදාගෙන හෝ සමමිතියක් සැලකීමෙන් හා ආවර්තිත ශ්‍රිතයක් ලෙස සලකමින් අපට මෙය සම්පූර්ණ තර්කයක් බවට විස්තීරණය කළ හැක.

ශ්‍රිත සංක්ෂේපණ සර්ව සාම්‍යයන් 
(රේඩියන් මගින්)
 සයිනය
 කොසයිනය
 ටැංජනය
 කෝසීකනය
 සීකනය
 කොටැංජනය

කෝණයක  සියළු ත්‍රිකෝණමිතික ශ්‍රිතයන් කේන්ද්‍රය 0 වන වෘන්තයක පාදයන් මගින් ජ්‍යාමිතිකව ගොඩනැගිය හැකිය.

නවීන ව්‍යවහාරයේදී වගුගත කොට ඇති එකිනෙකට සම්බන්ධ සමීකරණ සමග මූලික ත්‍රිකෝණමිතික ශ්‍රිතයන් හයක් භාවිතා කරයි. විශේෂයෙන් අවසන් ශ්‍රිත හතරේ එම සම්බන්ධතා බොහෝ විට ගනු ලබන්නේ මුල් ශ්‍රිත දෙකේ නිර්වචන මගිනි. නමුත් ඒවා ජ්‍යාමිතිකව ගොඩනැගිය හැකිය.

ප්‍රතිලෝම ශ්‍රිත
ත්‍රිකෝණමිතික ශ්‍රිත ආවර්තක වන අතර මේ නිසා ආක්ෂේපක නොවේ. එනිසා ඒවාට එම ආකාරයෙන්ම ප්‍රතිලෝම ශ්‍රිත නොමැත. එම නිසා ප්‍රතිලෝම ශ්‍රිත අර්ථ කථනය සඳහා ඒවා සාපේක්ෂ වන පරිදි වසම් සීමා කළ යුතු වේ. පහත සඳහන් ඒවාවල වම්පස ඇති ශ්‍රිත දකුණු පස ඇති සමීකරණ මගින් අර්ථ දක්වන අතර මේවා සාධනය කලහැකි සර්ව සාම්‍යයන් නොවේ. ප්‍රධාන ප්‍රතිලෝම ශ්‍රිත පහත පරිදි අර්ථ දක්වයි.
 

ප්‍රතිලෝම ත්‍රිකෝණමිතික ශ්‍රිතවලදී බොහෝ විට චාප සයින, චාප කොසයින යනාදිය සඳහා sin−1 සහ cos−1 අංකනය බහුලව ලෙස භාවිතා කෙරේ. මෙම අංකනය යොදාගන්නා විට ශ්‍රිතවල ගුණන ප්‍රතිලෝම සමග ප්‍රතිලෝම ශ්‍රිත පැටලිය හැක. "arc-"  උපසර්ගය භාවිතා කරන අංකනය එවැනි පැටලුම් ඇති නොකරන නමුත් "arcsec" යන්න "arcsecond" සමග පැටලිය හැක.
sin හා cos ලෙසම ප්‍රතිලෝම ත්‍රිකෝණමිතික ශ්‍රිතද අපරිමිත ශ්‍රේණි මගින් දැක්විය හැක.
නිදසුනක් වශයෙන්,

මෙම ශ්‍රිත වෙනත් ශ්‍රිතවල ප්‍රතිව්‍යුත්පන්න යැයි සාධනය මගින් ද මේවා අර්ථ දැක්විය හැක. උදාහරණයක් ලෙස arcsine පහත පරිදි ලිවිය හැක.

වෙනත් ශ්‍රිත සඳහා ප්‍රතිසම සූත්‍ර,ද මේ ආකාරයෙන්ම සොයා ගත හැක. සංකීර්ණ ලඝු ගණක භාවි‍තයෙන් මෙම සියලු ශ්‍රිත සංකීර්ණ විචල්‍ය සඳහා  ගොඩනැගිය හැක.

මේවාද බලන්න
ත්‍රිකෝණමිතිය
ත්‍රිකෝණමිතිය