Suchinthana/si-wikipedia huggingface dataset:
න්‍යෂ්ටියක රසායන විද්‍යාව-ඉතිහාසය

විල්හෙල්ම් රොන්ජන් විසින් X කිරණ සොයාගැනීමෙන් පසුව, බොහෝ විද්‍යාඥයන් (අයනීකරණ විකිරණය) සඳහා උත්සුක විය. සුථර දීපනය සහ ඡායාරූප තහඩුවේ කළු වීම අතර සම්බන්ධය අධ්‍යයනය කළ හෙන්රි බෙකරෙල් ඒ අතර එක් පුද්ගලයෙක් විය. කිසිදු බාහිර  ශක්තියක් නොමැතිව යුරේනියම් විසින් නිෂ්පාදනය කරනු ලබන කිරණ ඡායාරූප තහඩුව කළු පැහැති කිරීමට හැකියාවක් ඇතැයි බෙකරෙල් සොයාගත් කල්හි , විකිරණශීලීතාවය සොයා ගන්නා ලදී. (පැරීසියේ සේවය කරන) මාරි කියුරි සහ ඇයගේ සැමියා පියෙර් කියුරි විකිරණශීලී මූලද්‍රව්‍ය  දෙකක් අශුද්ධ යුරේනියම්වලින් වෙන් කරන ලදී. ඔවුන් විකිරණමිතික ක්‍රම යොදා ගනු ලැබුවේ සෑම රසායනික වෙන්කිරීමකදීම  විකිරණශීලීතාවය ගමන් කරනු ලබන්නේ කුමන මාර්ගයකදැයි හඳුනාගැනීමටයි. යුරේනියම් ශුද්ධ ලෝහය ඔවුන් එකල ප්‍රසිද්ධ නොයෙකුත් රසායනික සංයෝගවල විකිරණශීලීතාවය මණින ලදී. ඉන්පසු ඔවුන් මෙම විකිරණශීලී කුඩා අංශු තවත් කුඩා කොටස්වලට වෙන් කළ අතර මෙලෙස සිදු කරන ලද්දේ විශේෂිත ක්‍රියාවලියක් සිදු කිරීමට කුඩා කොටස්වලට වෙන් කළ යුතු බැවිනි. (විකිරණශීලීතාවය , ස්කන්ධයෙන් බෙදන ලදී) මේ ආකාරයට ඔවුන් පොලෝනියම් සහ රේඩියම් වෙන් කරන ලදී. 1901 වර්ෂයේ දී අවධානයට යොමු වූ පරිදි මේ ආකාරයට ඉතා විශාල ප්‍රම‍ාණයේ විකිරණ මිනිසුන්ට හානිදායක විය හැකිය. බෙකරෙල් විකිරණ සාම්පලයක් තම සාක්කුවේ දමාගෙන යෑමට පුරුදු වී සිටි අතර, මේ නිසා විකිරණ විශාල ප්‍රමාණකට නිරාවරණය වීමෙන් විකිරණශීලී පිලිස්සීම්වලට ඔහු ලක් විය. මෙම ආපදාව හේතුවෙන් විකිරණවල ඇති ජීව විද්‍යාත්මක ගුණ අධ්‍යයනය කිරීමට පෙළඹුණ අතර, එයින් පසුව වෛද්‍ය ප්‍රතිකාරවල ද දියුණුවක් ඇති විය. මාරි කියුරිගේ දියණිය (ඉරේන් ජෝලියට් කියුරි) සහ ඇයගේ සැමියා විකිරණශීලීභාවය “නිර්මාණය” කිරීමේ ප්‍රමුඛයන් වූහ. ප්‍රෝටෝනවලින් අධික නයිට්‍රජන් සමස්ථානිකයක් නිර්මාණය සඳහා ඔවුහු ඇල්ෆා සංඝටක බොරෝන් සමග විචර්ෂණය කළහ. මෙම සමස්ථානිකය පොසිටෝන නිකුත් කරයි. මීට අමතරව, නව විකිරණශීලී සමස්ථානියක් නිර්මාණය කිරීම සඳහා ඔවුන් ඇලුමිනියම් සහ මැග්නීසියම් නියුට්‍රෝන සමග විචර්ෂණය කරන ලදී. කැන‍ඩාවේ සහ එංගලන්තයේ වැඩ කරමින් සිටි, අර්නස්ට් රදර්ෆර්ඩ් පෙන්ණුම් කරන ලද්දේ විකිරණශීලීභාවයේ පරිහානිය සරල සමීකරණයක් මගින් විස්තර කළ හැකි බවයි. (ප්‍රථම පන්තියේ රේඛීය ව්‍යුත්පන්න සමීකරණයක් වර්තමානයේ හඳුන්වනු ලබන්නේ ප්‍රථම පන්තියේ චාලක ශක්තිය ලෙසයි) මෙයින් අදහස් කරනු ලබන්නේ දෙනු ලබන විකිරණ සංඝටක අර්ධ ජීවකාලය ලක්ෂණ දක්නට ලැබෙන බවයි. (යම් මූලයක අඩංගු විකිරණ ප්‍රමාණය භාගයකින් අඩු කිරීමට ගන්නා කාලය) ඔහු විසින් ඇල්ෆා, බීටා හා ගැමා විකිරණ යන පද හඳුන්වා දෙන ලදී. ඔහු නයිට්‍රජන් , ඔක්සිජන් බවට පත් කළේය. එමෙන්ම විශේෂයෙන්ම ගයිගර් මාර්ස්ඩන් පරීක්ෂණය (ස්වර්ණ පත්‍ර පරීක්ෂණය) පරමාණුවක “ප්ලම් පුඩිම -ආකාරය” වැරදි බව පෙන්ණුම් කළේය. මෙම ප්ලම් - පුඩිම ආකාරය යෝජනා කරන ලද්දේ 1904 දී ජේ.ජේ. තොම්සන් විසිනි. මෙහිදී පරමාණුව සකස් වී ඇත්තේ සෘණ ආරෝපිත ඉලෙක්ට්‍රෝන තුලිත කිරීමට සකස් වූ ධන ආරෝපිත  “වළාකුලක්” මගිනි. රදර්ෆර්ඩ්ට නම්, ස්වර්ණ පත්‍ර පරීක්ෂාවෙන් අදහස් කෙරෙනුයේ, මුලින්ම පරමාණුවේ රදර්ෆර්ඩ්ගේ ආකෘතියට අනුව ද ඉන් පසුව ක්‍රමයෙන් බොහර් ආකෘතියට අනුව  ධන ආරෝපිත සීමා වන්ගේ ඉතා කුඩා න්‍යෂ්ටියකට පමණක් බවද ඉන්පසුව ක්‍රමයෙන් බෝර්  ආකෘතියට අනුව ධන න්‍යෂ්ටිය වටා ඍණ ඉලෙක්ට්‍රෝන වටවී ඇති බවත් සඳහන් වුනි.

References 
http://en.wikipedia.org/wiki/Nuclear_chemistry#Early_history

රසායන විද්‍යාව
වසූරිය

වසූරිය මිනිසාට පමණක්ම ආවේනික වූ වැලියොලා මේජර් හා වැලියෝලා  මයිනර්   නම් වෛරස ප්‍රභේද දෙකක් මගින් හටගන්නා බෝවන රෝගයකි. මෙය ලතින් භාෂාවෙන් තිත් හෝ බිබිලි ඇතිකරන යන අරුත් දේ. පහලොස්වන ශත වර්ශයේදී යුරෝපයේ වසූරිය (smallpox)  යන නම උපදේශය (great pox) නම් රෝගයෙන් වෙන්කොට හදුනාගැනීම සදහා භාවිතා  වුණි. 

වසූරිය රෝගය සමෙහි උගුරෙහි හා මුඛයෙහි කුඩා රැධිර වාහිණි තුළට සීමා වේ. සමෙහි මේවා කුඩා ලප සහිත පැල්ලමක් ලෙස ද පසු කාලීනව ඉස්සුනු දියරයක් පිරී බිබිලි ලෙසට ද හටගනී. වැලියෝලා මිස්රි වෛරස මගින් වඩාත් දියුණු  තත්වයට රෝගය ඇති කරන අතර මෙමගින්  30%  සිට 35% දක්වා මරණ සංඛ්‍යාවක් ඇති කරයි. වැලිසොරා මයිනර් මගින් ඇතිකරන රෝගය එතරම් දරුණු නොවන අතර එමගින් රෝගයට ගොදුරු වූවන්ගෙන් ආසන්න වශයෙන් 1% ක් බිලිගනී.  වැලියොලා මයිනර් මගින් ආසාදිතයන්ට ඇති වන දීර්ඝකාලීන සංකූලතාවයන් වන මුහුණෙහි ඇතවන ඊට ආවේනික කැළැල් ජීවත් වන්නන්ගේ  65 - 85% ක් අතර දක්නට ලැබේ. 2% සිට 5% දක්වා වූ සුළුතරයකට ඇසේ කනීණිකාවේ ඇති වන තුවාල නිසා හටගන්නා අන්ධභාවය, ආතරයිටිස් රෝගය නිසා හන්දිපත්වල ඇතිවන විකෘතිතා හා අස්ථිවල ඇති වන ආසාදනයන් දක්නට ඇත. 

වසූරිය මානව වර්ගයා තුළ ඇතිවන්නට ඇත්තේ ක්‍රි.පූ. 3 වන සියවසේ සිටය. රෝගය නිසා 18 වන සියවසේ දී 400000 ක් පමණ යුරෝපා ජාතිකයින් පිරිසක් මරුමුවට පත්වූ අතර එවකට අන්ධවීම් අතරින් තුන්වන  ස්ථානයක් ගනී.  ආසාදිතයින්ගෙන් 20%  සිට  60% අතර ද ළමුන්ගෙන් 50% කට වැඩියෙන් රෝගය නිසා මරණයට පත්වුණි. 

විසිවන සියවසේදී සිදුකරන ලද ගණන් බැලීම්වලට අනුව වසූරිය රෝගය නිසා මිලියන 300 - 500 ත් අතර පුද්ගලයින් ප්‍රමාණයක් මරණයට පත්ව ඇත. 1967 දී ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය තක්සේරු කළ අන්දමට එම වසර තුළ මිලියන 15 ක් වූ රෝගීන් ප්‍රමාණයක් වාර්තා වූ අතර මිලියන දෙකක් මරණයට පත්ව ඇත. දහනවවන හා විසිවන ශතවර්ෂය පුරාවටම  දියත් කරන ලද සාර්ථක ප්‍රතිශක්තීකරණ ව්‍යාපාරයක් නිසා ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය මගින් 1979 දී වසුරිය ලොව තුලින් මුළුමනින්ම තුරන් කිරීමට හැකි වුණි. මේවන විට මුළුමනින්ම ලොවෙන් තුරන් කරන ලද එකම බෝවන රෝගය වන්නේ වසුරියයි.

ආශ්‍රිත
 වසංගත ලැයිස්තුව

මූලාශ්‍ර

භාහිර සබැඳි 

බෝවන රෝග
මානව සංහතියේ ජයග්‍රහන
ප්‍රතිශක්තිකරණය
ගැලලියෝ ගැලලී

ඉතාලි ජාතික ගැලලියෝ ගැලලී භෞතික විද්‍යාඥයෙකු , ගණිතඥයකු , තාරකා විද්‍යාඥයකු සහ දාර්ශනිකයෙකු වූ අතර විද්‍යාත්මක විප්ලවය / පුනරුදය උදෙසා විශාල කාර්යභාරයක් ඉටු කළේය. ඔහුගේ මූලික ක්‍රියාකාරකම් අතරට දුරේක්ෂය වැඩි දියුණු කිරීම සහ එමගින් තාරකා විද්‍යාත්මක සොයාගැනීම් සිදු කිරීම සහ කොපර්නිකානු වාදයට සහය පළ කිරීම ද වේ. ගැලීලියෝ “නූතන විද්‍යාවේ පියා” “විද්‍යාවේ පියා” “නූතන භෞතික විද්‍යාවේ පියා” සහ “නුතන නිරීක්ෂණාත්මක තාරකා විද්‍යාවේ පියා” යනාදී විරුධාවලිවලින් පිදුම් ලබන්නෙකි. ප්‍රගති විද්‍යාව යටතේ ගැලීලියෝ විසින් වර්තමානයේ භෞතික විද්‍යාත්මක ඉගැන්වීම් පටිපාටිවල ආරම්භක අවධියේ උගන්වනු ලබන ඒකාකාර ත්වරණයෙන් චලිත වන වස්තූන් පිළිබද අධ්‍යයනය කරන ලදී. සූර්ය ලප නිරීක්ෂණය හා ඒවා පිළිබද වැඩිදුර අධ්‍යයනය සිදු කිරීමත් , ගැලීලියානු චන්ද්‍රයන් ලෙස වර්තමානයේ දී හැදින්වෙන බ්‍රහස්පතිගේ විශාලම චන්ද්‍රයන් සිව්දෙනා සොයාගැනීමක් ගැලීලියෝ තාරකා විද්‍යාවට දැක්වූ දායකත්වයට උදාහරණ වේ. තවද ව්‍යවහාරික විද්‍යාව හා තාක්ෂණය පිළිබද කටයුතු ය‍ටතේ ගැලීලියෝ විසින් මාලිමා යන්ත්‍ර සැලැස්ම ද වැඩි දියුණු කරන ලදී. කොපර්නිකානුවාදයට ගැලීලියෝ විසින් සහාය දැක්වීම ඔහුගේ ජීවිත කාලය තුළ දී විවාදයට තුඩු දුන් කරුණක් විය. භූකේන්ද්‍රවාදය ඇරිස්ටෝටල්ගේ කාලයේ සිටම පිළිගත් මතවාදය වූ අතර ගැලීලියෝ විසින් එය බැහැර කිරීම නිසා කතෝලික පල්ලිය විසින් සූර්ය කේන්ද්‍රවාදය සත්‍ය බව අදහස් පළ කිරීම තහනම් කරන ලදී. ඒ සදහා බලපෑ ප්‍රධාන හේතු වූයේ සූර්ය කේන්ද්‍රවාදය බයිබලයේ වචනාර්ථ අරුතට පටහැනි වීම සහ සූර්ය කේන්ද්‍රනවාදය සදහා වූ සාක්ෂි එකල අල්ප වීමයි. මෙම ක්‍රියාදාමයේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ගැලීලියෝට සිය සූර්ය කේන්ද්‍රවාදී අදහස් ප්‍රසිද්ධියේම බැහැර කිරීමට සිදු වූ අතර කතෝලික පරීක්ෂක සභාවේ නියෝග මත ජීවිතයේ අවසාන කාලය නිවාස අඩස්සියට යටත්ව ගෙවීමට සිදු විය.

විද්‍යා පුනරුදය කෙරෙහි මහඟු සේවයක් කළ මොහු ව භෞතික විද්‍යාවේ පියා සහ නූතන විද්‍යාවේ පියා  යන නම් වලින් හැදින්වේ.  ඔහුගේ සොයාගැනීම් අතරට එක්වන ප්‍රධානම දේවල් වන්නේ බ්‍රහස්පතිගේ විශාලතම චන්ද්‍රයන් 4 දෙනා, හිරු ලප පිළිබඳ කළ අධ්‍යයන සහ දියුණු කල මාලිමා යන්ත්‍රයයි.

සංගීතඥයන් වූ වින්සන්සෝ ගැලීලි සහ ජුයිලා අම්මානාති ට දාව පීසා නගරයේදී උපන් දරු සය දෙනාගෙන් පළමු වැන්නා ගැලීලියෝය. ළමා වියේදී පූජකයෙක් වීමට වුවමනා වුවද තම පියාගේ අනුදැනුම පරිදි පීසා සරසවියේ වෛද්‍ය උපාධියක් සඳහා ඇතුළත් විය. 1591 දී පියාගේ මරණයෙන් පසුව පාදුවා සරසවියට මාරුවක් ලද ඔහු 1610 වනතුරු එහි භූගෝල විද්‍යාව, යාන්ත්‍ර විද්‍යාව හා අභ්‍යවකාශ විද්‍යාව ඉගැන්වීය. මේ කාලයේදී ඔහු චාලක විද්‍යාව, අභ්‍යවකාශය, පදාර්ථමය ශක්තිය හා දුරදක්නයේ වැඩිදියුණු කිරීම් මගින් විශාල මෙහෙයක් කරන ලදි. 

1610 දී ඔහු දුරදක්නයෙන් බ්‍රහස්පතිගේ චන්ද්‍රයන් පිළිබඳව කරන ලද පරික්ෂණ වල වාර්තා එළිදැක්විණි. මීළඟ අවුරුද්දේදී ඔහු රෝමයේ ගණිතඥයන් සහ දර්ශනවාදීන්ට තම දුරදක්නය පිළිබඳ වැඩි විස්තර ලබාදුන්නේය. ගැලීලියෝද සහය දුන් "හිරු මධ්‍යගත ග්‍රහලෝක පද්ධතිය” නම් මතයට 1612 දී දැඩි විරෝධයක් එල්ලවිය. ඔහුගේ ප්‍රථම ග්‍රන්ථය වූ "Dialogue Concerning the Two Chief World Systems", කෘතිය 1623 දී ප්‍රකාශයට පත් කෙරිණි. දිගින් දිගටම ඔහුගේ මතවාදවලට විරෝධයන් එල්ලවූ අතර 1632 දී ඔහුට රෝමයේ ශුද්ධ වූ කාර්යාලයට වාර්තා කරන ලෙස අණ කෙරිණි.

සටහන් 

1642 මරණ
1564 උපත්
ඉතාලි ජාතිකයින්
රෙනේ ඩෙස්කාටෙස් - බටහිර දර්ශනවාදය

උපත - 				1596 මාර්තු 31

ලා-හේයි එන් ට්‍රවරීන් , ඉන්ඩ්‍රේ - එට් - ලොයිර්, ප්‍රංශය (මෙම ප්‍රදේශය වර්තමානයේ ඩෙස්කාටෙස් ලෙස නම් කර ඇත)

මරණය -  			1650 පෙබරවාරි 11 (වයස අවුරුදු 53)

ටොක්හෝම්, ස්වීඩනය

ගුරු පෙළපත් - 			කැටිසියානු වාදය, හේතුවාදය, ප්‍රතිෂ්ඨාපනවාදය

ප්‍රධාන අධ්‍යයන ක්ෂේත්‍ර - 	අධ්‍යාත්මවිද්‍යාව, ඥාන මීමාසෝව, විද්‍යාව, ගණිතය

වැදගත් අදහස් - 	සමිත්තක ශක්තිපථ ඓක්‍යය, අනුමාන ක්‍රමය, කැටීසිය වෛතය දෙවියන්ගේ පැවැත්ම ඔප්පු කිරීම සදහා භාරථවාදී කරුණු දැක්වීම නූතන දර්ශනවාදයේ පියා ලෙස ද සැලකේ.

මතවාදයේ 
බලපෑ පුද්ගලයින් - 	ප්ලෝටෝ, ඇරිස්ටෝටල්, අල්ගසේක්, ඇවරෝස්, ඇවිසෙන්නා, අල් - ගසාලි , ඇන්සෙල්ම්, ශාන්ත-ඔගස්ටීන්, ඇක්වයිනාස්, ඔක්හාම්, සෝරේස්, මර්සේන්, සෙක්ස්ටස්, එම්පිරිකස්, මයිකල් ද  මාන්ටේන් , ඩන්ස් ස්කෝටස්

මතවාදයන්ගේ 
බලපෑමට ලක්වූවන් -	ස්පිනෝසා, හෝබ්ස්, ආර්නොල්ඩ් , මලේබ්රාන්ච්, පැස්කල්, ලොක්, ලිබිනිස් , මෝරේ, කාන්ට්, පැසර්ට්, බ්රන්ශ්විග්, සියෙක්, කොම්සකි, ස්ටැන්ලි

රේනේ ඩෙස්කාටේස් ප්‍රභල ප්‍රංශ ජාතික දර්ශනවාදියෙකු, ගණිතඥයෙකු, විද්‍යාඥයෙකු සහ ලේඛකයෙකු විය. ඔහුගේ නම ලතින් භාෂාවට අනුව රෙනාටස් කාටිසියස් ලෙස උච්චාරණය කරනු ලැබේ. ඔහු නූතන දර්ශනවාදයේ පියා සේ සැලකෙන අතර පසුකාලීන බටහිර දර්ශනවාදය ඔහුගේ අදහස්වලින් ප්‍රභල ලෙස පෝෂණය වී තිබේ. අද පවා ඔහුගේ ග්‍රන්ථ සුපරීක්ෂාකාරී අධ්‍යයනයන්ට භාජනය වේ. ඩෙස්කාටෙස් විද්‍යාත්මක පුනරුදය පුරෝගාමියෙකු වූ අතර ගණිතය කෙරෙහි ඔහු සිදුකල බලපෑම තල ජ්‍යාමිතියේ හා ගණිතයේදී යොදා ගන්නා කණ්ඩාංක තල ලෙස දැක්වීමෙන්ම පැහැදිලි වේ. 

ඩෙස්කාටෙස් නිතරම සිය අදහස් සිය පූර්වගාමීන්ගේ අදහස්වලින් වෙන්කර දැක්වීමට උත්සාහ කළේය. ‘passions of the soul’ නම් හැගීම් පිලිබඳ ග්‍රන්ථ ආරම්භයේදී ඩෙස්කාටෙස්  තමාගේ ග්‍රන්ථය පෙර නොවූ විරූ ආකාරයේ එකක් වූ බැවු ලියා තිබේ. කෙසේ නමුත් ඩෙස්කාටෙස්ගේ දර්ශනයේ ඔහුලේ කාලයට පෙර පැවති ඇරිස්ටෝටලියානුවාදය වැනි දර්ශනයන් ශාන්ත ඔගස්ටීන් වැනි දාර්ශනිකයින්ගේ මත සහ 16 වැනි සියවසේ පුනරුදය ලැබූ , නිහඬව දුක්වඳීමේ දර්ශනය ආදියේ පූර්වාදර්ශ නිරීක්ෂණය කළ හැක‍. ඩෙස්කාටෙස් මූලික කරුණු දෙකක් පදනම් කරගෙන ස්වභාව විද්‍යාත්මකව පිළිගත් සම්ප්‍රදායන්ගෙන් බැහැරව ක්‍රියා කළේය. පළමුවැන්න ලෙස ඔහු රූපීය හා ධාතුමය ලෙස කායික ද්‍රව්‍යය විශ්ලේෂණය ප්‍රතික්ෂේප කළ අතර දෙවැන්න ලෙස හෙතෙම ස්වභාවික හෝ දිව්‍යමය යන ඕනෑම ආක‍ාරයකට ස්වභාවික සංසිද්ධීන් විස්තර කිරීමේදී ආන්තිකවීම ප්‍රතික්ෂේප කළේය.  දේව මැවුමෙහි නිදහස් පරිපූර්ණ බව ඔහුගේ ආගමික මතවාදය විය. 

17 වැනි සියවසේදී මහාද්වීපික හේතුවාදයේ පතාක යෝධයෙකු සේ ඩෙස්කාටෙස් සැලකිය හැක. පසුකාලීනව ඔහුගේ මතවාද බැරක් සපිනෝසා සහ ගොට්ෆ්‍රෙඩ් ලිබිනිස් වැනි අය විසින් ද පිළිගන්නා ලදී. එහෙත් අනුභවෛකවාදී සම්ප්‍රදායට අයත් වූ හෝබ්ස්, ලෝක්, බර්ක්ලි හා හියුම් වැන්නවුන් විසින් ප්‍රතික්ෂේප කරන ලදී. සපිනෝසා, ලිබිනිස් හා ඩෙස්කාටෙස් යන තිදෙනාම ගණිතය සහ දර්ශනවාදය පිළිබඳ මත පුහුණුවක් ලද්දෝ වූහ. ලිබිමිස් හා ඩෙස්කාටෙස් විද්‍යාවේ ප්‍රගමනය කෙරෙහිද මහත් දායකත්වයක් දක්වන ලදී. කලනයේ හා විශ්ලේෂණයේ  සොයාගැනීමට පසු කාලීනව අතිශයින් වැදගත් වූ ජ්‍යාමිතීය හඳුන්වාදීම ද ඩෙස්කාටෙස් විසින් කළ කාර්ය භාර්යට අයත්ය. මනස සහ එහි ක්‍රියාකාරිත්වය පිළිබඳ ඩෙස්කාටෙස්ගේ චින්තනය ඉලෙක්ට්‍රෝනික පරිගණකය , යාන්ත්‍රික බුද්ධිය පිළිබඳ චින්තන ප්‍රවාහයන්ට මූලාරම්භය සැපයීය. ඩෙස්කාටෙස්ගේ වඩාත් ප්‍රසිද්ධ කියමන සචින්තක ශක්තියේ ඓක්‍යය නම් වේ. “මම සිටින නිසා මම සිටිමි” යන්න ඔහු පල කළ අදහස වේ. ඔහුගේ මෙම අදහස ‘Discourse on the Method’ යන ග්‍රන්ථයේ සිව්වැනි කොටසේද සඳහන් වේ.

References 
http://en.wikipedia.org/wiki/Ren%C3%A9_Descartes
වෛද්‍ය විද්‍යාවේදී ප්‍රතිරූපණ ක්‍රම ලබාදීමේ සේවාව

මෙය වෛද්‍ය උපකරණවලින් ලබාදෙන සේවාවෙහි විශේෂ ක්ෂේත්‍රයක් වන අතර එය ජෛව වෛද්‍ය ක්ෂේත්‍රවලින් වෙන් වේ. නමුත් ඔවුන්ගේම සේවා කණ්ඩායම් සහිත රෝහල්වල ද එය ජෛව වෛද්‍ය දෙපාර්තමේන්තුවට අන්තර්ගත කර ඇත. 

එක් අවස්ථාවකදී මෙම ක්ෂේත්‍රය පිළිබදව පුහුණුවක් ලබාගැනීමට ක්‍රම දෙකක් පමණක් තිබුණි. ඒවා වනුයේ හමුදා සේවයේදී ලබාගන්නා පුහුණුව සහ නිෂ්පාදකයාගෙන් රැකියා පුහුණුවේදී ලබාගන්නා දැනුම. නමුත් 1980  සිට විවිධ ස්වාධීන පුහුණු කිරීමේ මධ්‍යස්ථාන ආරම්භ කළ අතර එවන් එක් පාසලක් වූයේ RSTI 

මෙම ක්ෂේත්‍රයෙහි විවිධ රැකියා අවස්ථාවන් පවතී. ඒවා නම් නිෂ්පාදකයන්ගේ සේවා සපයන්නකු ලෙස , රෝහල්වල සහ ස්වාධීනව සේවා සපයන්නකු ලෙස රැකියාවෙහි යෙදීමයි. නමුත් වඩාත්ම ස්ථාවර අවස්ථාව වනුයේ නිෂ්පාදකයන්ගේ සේවා සපයන්නකු ලෙසින් හෝ රෝහල්වල රැකියාවෙහි යෙදීමයි. එසේ වන්නේ එමගින් දිගින් දිගටම අදාල ක්ෂේත්‍රය පිළිබදව පුහුණුවක් ලබා ගැනීමට හැකියාව ලැබීම සහ එමගින් රැකියා ස්ථානයෙහි මනා සම්බන්ධතාවයන් පවත්වා ගැනීමට හැකිවීමයි. 

නිෂ්පාදකයන්ගේ සේවා සපයන්නකු ලෙස ක්‍රියා කරන ඉන්ජිනේරුවරයෙකුට රැකියා කරන අවස්ථාවලදී එක් ස්ථානයක සිට තවත් ස්ථාන කිහිපයක සේවා සැපයිය හැකි අතර සම්මත නොවූ හෝරාවන්වල ද සේවා සැපයිය හැකිය. ඔවුන් වඩාත් හොද පාරිභෝගික සේවාවන් සහ සම්බන්ධතාවයන් ලබාදීම සදහා එම උපකරණ නඩත්තු කිරීම, කොටස් ඉවත් කර අළුතින් කොටස් සවිකිරීම, අළුත් වැඩියා කිරීම, අංකනය කිරීම සහ නඩත්තු කිරීම සිදු කරනු ලබයි. තවද වාර්ෂිකව අදාල උපකරණයෙහි විකිරණ ප්‍රභවය පිළිබදව පරීක්ෂා කර අදාල රජයට වාර්තා කළ යුතු වේ. 

රෝහල්වල සේවයට යොදා ඇති විකිරණවේදීන් හට විශාල වශයෙන් වෛද්‍ය පහසුකම් ලබාදී ඇත. අවශ්‍ය සේවාවන් සැපයීම සදහා ඔවුනට රෝහල්වලට සහ වෙනත් ස්ථානයන් වෙත ගමන් කිරීම අවශ්‍ය වේ. ඔවුන් ද වාර්ෂිකව විකිරණ ප්‍රභවය පිළිබදව පරීක්ෂා කළ යුතු වේ. නිෂ්පාදකයන්ගේ සේවා සපයන්නකු හෝ ස්වාධීන සේවා සපයන්නකු මිළදී ගත් උපකරණ සම්බන්ධ කිරීම සහ සවිකිරීම සිදු කරනු ලබයි. 

ස්වාධීනව සේවා සපයන්නකු සාමාන්‍යයෙන් නිෂ්පාදකයෙකුගේ සේවා සපයන්නකු ලෙස සේවය කර ඉන් ඉවත්ව තමාගේම සේවා සපයන ව්‍යාපාරයක් ආරම්භ කළ පුද්ගලයෙකි. ස්වාධීන වශයෙන් මෙම ක්ෂේත්‍රයෙහි රදා පැවතීම අසීරු එකක් වන අතර එය සදහා වැඩි ප්‍රමාණයක් මුදල් වැය කිරීමට ද සිදු වේ. එසේ වන්නේ නිෂ්පාදකයන්ගේ සේවා සපයන්නන් විසින් ඔවුනට පුහුණුව ලබාදීමට පසුබටවන හෙයිනි. කෙසේ නමුත් ඔවුනට ඊට අමතරව පුහුණුව ලබාගැනීමේ පහසුව පවතී. මෙම ක්ෂේත්‍රයෙහි අතිශය තරගකාරී තත්ත්වයක් පවතී. නිෂ්පාදකයන්ගේ සේවා සපයන්නන් ඔවුන්ගේ සේවාවන් ලබාගැනීමට රෝහල්වලින් හෝ සායනවලින් පසුබට වීමක් පෙන්නුම් කරයි නම් තමාගේ උපකරණවල මිල ගණන් පහත දැමීමක් ඔවුන් විසින් සිදු කරනු ලබති.  

ස්වාධීන සේවා සපයන්නකු හට නැවත සකස් කරන ලද උපකරණ විකිණීමට හෝ සම්බන්ධ කිරීම සිදු කළ හැකිය. ඔවුන් විසින් ඒවා අළුත් වැඩියා කිරීම, අංකනය කිරීම හා නඩත්තු කිරීම සිදු කරනු ලබති. ප්‍රතිරූපණ සේවාවන් ලබාදීමේදී සැපයිය යුතු අවශ්‍යතාවයන් සදහා විශේෂ උපකරණ සහ වැඩි මුදලක් වැය කිරීමට සිදු වන අතර එය ස්වාධීන සේවා සපයන්නකු හට ආර්ථික වශයෙන් සීමා සැපයිය හැකිය. සාමාන්‍යයෙන් භාවිතා කරන උපකරණ වනුයේ ගබඩා දෝල නේක්ෂය සහ මල්ටිමීටරයයි.  අමතර උපකරණ වනුයේ KEITHLEY DOSIMETER , MAPS METER , BIDDLE CONTACT TACHOMETER සහ  LIGHT TO RADIATION ය.

References 
http://en.wikipedia.org/wiki/Medical_imaging#Medical_imaging_service
ලියොනාඩ් ඉයුලර්

ලියෝන්හාඩ් පෝල් ඔයේලර් (1707 අප්‍රේල් 15 – 1783 සැප්තැම්බර් 18) යනු ස්විස් ජාතික ගණිතඥයකු හා භෞතික විද්‍යාඥයකු වන අතර ඔහු ජීවිතයෙන් වැඩි කාලයක් ගත කළේ රුසියාවේ හා ජර්මනියේය. 
කලනය හා ප්‍රස්තාර ප්‍රමේයයන් වැනි විශාල විවිධත්වයකින් යුත් ක්ෂේත්‍රවල වැදගත් සොයා ගැනීම් රැසක් ඉයුලර් විසින් සිදු කොට තිබේ. තවද ඔහු නූතන ගණිතමය පාරිභාෂිතයේ හා අංකනයේ විශාල ප්‍රමාණයක් හඳුන්වා දුන්නේ මොහු විසිනි. එයින් ගණිතමය විශලේෂණය සඳහා කළ දෑ විශේෂ වේ. ගණිතමය විශ්ලේෂණයේ ගණිතමය ශ්‍රිත පිළිබඳ මතය වැනි දේ හඳුන්වා දෙන ලද්දේ මොහුය.එලෙසම ඔහු යාන්ත්‍රික විද්‍යාව, ප්‍රකාශ විද්‍යාව හා තාරකා විද්‍යාව යන ක්ෂේත්‍රවල ඔහුගේ කාර්යයන් සඳහා ද ප්‍රසිද්ධියක් ලබා ඇත.
18 වැනි ශත වර්ෂයේ සිටි ශ්‍රේෂ්ඨතම ගණිතඥයකු ලෙස ඉයුලර් සැලකිය හැකිය ඔහු සැමදාටම වූ විශිෂ්ටතමයන්ගෙන් කෙනෙකි. එලෙසම ඔහු අතිශය ඵලදායී පුද්ගලයන්ගෙන් කෙනෙකු වන අතර ඔහුගේ කාර්යයන් එක් තැන් කළ ක්වෝර්ටෝ වෙළුම් 60-80 පිරවිය හැක. පියරි, සයිමන් ලාප්ලාස් අයත් වදනක් මෙලෙස ගණිතයට ඉයුලර්ගේ බලපෑම ප්‍රකාශ කරයි. “ඉයුලර් ගැන කියවන්න, ඉයුලර් ගැන කියවන්න, ඔහු අප සැමගේම ශාස්තෲවරයාය.”
ස්විස්ටර්ලන්තයේ ෆ්‍රෑන්ක් 10 බැංකු නෝට්ටුවේ හය වන ශ්‍රේණියේ සහ ස්විස්ටර්ලන්ත, ජර්මානු හා රුසියානු තැපැල් මුද්දර විශාල සංඛ්‍යාවක ඉයුලර් ගේ රුව ඇත. 2002 ඉයුලර් උල්කාපාතනය ඔහුට ගරු කිරීමක් ලෙස නම් කරන ලද්දකි. එලෙසම ලුතෙරන් පල්ලිය විසින් ඔවුන්ගේ ශාන්තු වරයාගේ දින දර්ශනයේ මැයි 24 වන දා ඔහුව අනුස්මරණය කරනු ලබයි.

සටහන්

මූලාශ්‍ර

භාහිර සබැඳි

 
 The Euler Archive: Composition of Euler works with translations into English
 Opera-Bernoulli-Euler (compiled works of Euler, Bernoulli family, and contemporary peers)
 Euler Tercentenary 2007
 The Euler Society
 Euleriana at the Berlin-Brandenburg Academy of Sciences and Humanities
 Euler Family Tree
 Euler's Correspondence with Frederick the Great, King of Prussia
 
 

 
විද්‍යාඥයෝ
භෞතික විද්‍යාඥයෝ
තාරකා විද්‍යාඥයෝ
1707 births
1783 deaths
18th-century Latin-language writers
18th-century male writers
18th-century Swiss astronomers
18th-century Swiss mathematicians
18th-century Swiss philosophers
18th-century Swiss physicists
Academic staff of Saint Petersburg State University
Ballistics experts
Blind academics
Burials at Lazarevskoe Cemetery (Saint Petersburg)
Burials at Smolensky Lutheran Cemetery
Fellows of the American Academy of Arts and Sciences
Fellows of the Royal Society
Fluid dynamicists
Full members of the Saint Petersburg Academy of Sciences
Latin squares
Mathematical analysts
Members of the French Academy of Sciences
Members of the Prussian Academy of Sciences
Members of the Royal Swedish Academy of Sciences
Mental calculators
Number theorists
Optical physicists
People associated with the University of Basel
People celebrated in the Lutheran liturgical calendar
Scientists with disabilities
Swiss blind people
Swiss emigrants to the Russian Empire
Swiss music theorists
Swiss Protestants
University of Basel alumni
Writers about religion and science
අයනික බන්ධන

අයනික බන්ධනයක් යනු ස්ථිති විද්‍යුත් ආකර්ෂණ යට‍තේ කැටායන සහ ඇනායන අතර ඇතිවිය හැකි රසායනික බන්ධන වර්ගයකි. එනම් ප්‍රතිවිරුද්ධ ලෙස ආරෝපිත අයන අතර ආකර්ෂණයෙන් සෑදෙන බන්ධනයක් වේ.

ලෝහ ඉලෙක්ට්‍රෝන එකක් හෝ කිහිපයක් මුදාහරිමින් ස්ථායී ඉලෙක්ට්‍රෝන වින්‍යාසයක් සහිත ධන ආරෝපිත අයන හෙවත් කැටායන සාදයි. මෙසේ ලෝහවලින් ඉවත් කරන ඉලෙක්ට්‍රෝන අලෝහවලට ඇතුළු වී ස්ථායී ඉලෙක්ට්‍රෝන වින්‍යාසයක් සහිත සෘණ ලෙස ‍ආරෝපණය වූ අයනයන් අතර ඇතිවන ස්ථිති විද්‍යුත් ආකර්ශන බල හේතුවෙන් මෙම අයන එක්වීමෙන් ද බන්ධන සාදනු ලැබේ.

උදාහරණයක් ලෙස සාමාන්‍ය මේසලුණු හෙවත් සෝඩියම් ක්ලෝරයිඩ් සලකා බැලු විට, සෝඩියම් හා ක්ලෝරීන් එකතු වීමේදී සෑම සෝඩියම් පරමාණුවක්ම ඉලෙක්ට්‍රෝන එක බැගින් ඉවත් කරමින් කැටායන () සාදන අතර සෑම ක්ලෝරීන් පරමාණුවක්ම ඉලෙක්ට්‍රෝනය බැගින් ලබාගනිමින් ඇනායන () සාදයි. මෙසේ සෑදුණු අයන එකිනෙක සමග 1:1 අනුපාතයට ආකර්ෂණය වීමෙන් සෝඩියම් ක්ලෝරයිඩ් (NaCl) සාදනු ලැබේ.

පරමාණුවලින් ඉලෙක්ට්‍රෝන ඉවත් වීම තාප අවශෝෂක ක්‍රියාවකි. මේ හේතුවෙන් අයන වැඩි ශක්තියක් ලබා ගනී. බන්ධන බිදීමේදීත් හෝ ඉලෙක්ට්‍රෝන එකකට වැඩි ප්‍රමාණයක් එක් කර ගනිමින් ඇනායන සෑදීමේදී ද ශක්ති විපර්යාස සිදුවිය හැකිය. කෙසේ වුවත් අයන එකිනෙකට ආකර්ෂණය වීමේදී ඒවා සතු ශක්තීන් මුක්ත කරයි.

නිදහස් පරමාණුවලට වඩා බැදුනු පරමාණුවල ශක්තිය අඩුවූ විට අයනික බන්ධන ඇති වනුයේ ප්‍රතික්‍රියාවේ සමස්ත ශක්ති විපර්යාසය වාසිදායක නම් පමණි. ශක්ති විපර්යාසය විශාලවත්ම සෑදෙන බන්ධනයේ ප්‍රබලතාවය ද වැ‍ඩිවේ. ලෝහවල විද්‍යුත් සෘණතාවය අඩුවීම හා අලෝහවල විද්‍යුත් සෘණතාව වැඩිවීම හේතුවෙන් ලෝහවලින් ඉලෙක්ට්‍රෝන පිටකරගන්නාවූ ද අලෝහ ‍මගින් ඉලෙක්ට්‍රෝන ලබාගන්නා වූ ද ආකාරයේ ප්‍රතික්‍රියාවල ශක්ති වෙනස වඩාත් වාසිදායක වේ.

අයනික බන්ධන තනිව නොපවතී. සෑම අයනික බන්ධනයකම යම් ප්‍රමාණයක් සහසංයුජ හෝ ලෝහක බන්ධන පවතී. පරමාණු දෙක අතර විද්‍යුත් සෘණතා වෙනස විශාලවත්ම බන්ධනයේ අයනික ස්වභාවය ද වැඩිවේ. අයනික සංයෝග විලීන හෝ ද්‍රාවණ තත්වයන්හිදී විද්‍යුතය සන්නයනය කරයි. සාමාන්‍යයෙන් මෙවැනි සංයෝගවල ද්‍රවාංක ඉතා ඉහළ අතර ජලයේ ද්‍රාව්‍ය ලෙස පැවතීමට වැඩි නැඹුරුතාවයක් දක්වයි.

අයනික බන්ධන හා සහ සංයුජ බන්ධන අතර ඇති වෙනස්කම් 

අයනික බන්ධන ඇති වනුයේ ප්‍රතිවිරුද්ධ අයනවල ආකර්ෂණය හේතුවෙනි. නමුත් සහසංයුජ බන්ධන ඇති වනුයේ පරමාණු අතර ඉලෙක්ට්‍රෝන හවුලේ තබා ගැනීමෙනි. සහ සංයුජ බන්ධන ඇති විට පරමාණුවල අණුක ආකෘතිය VSEPR නියම අනුව නිර්ණය කර ඇත. නමුත් අයනික ද්‍රව්‍යවල ආකෘතිය සන්නිපාතක ආචරණය අනුව සැකසී ඇත.

විද්‍යුත් සන්නායකතාව 

අයනවලට නිදහසේ චලනය වෙමින් විද්‍යුත් ආරෝපණ ඇනෝඩයේ සිට කැතෝඩය වෙතට ගෙන යා හැකි බැවින් අයනික ද්‍රව්‍ය විද්‍යුතය සන්නයනය කරයි. මෙසේ අයනික ද්‍රව්‍ය විද්‍යුතය සන්නයනය කරනුයේ ඒවා විලීන තත්වයේ පවතින විටය. විලීන අවස්ථාවේ දී පරමාණු සචල වීමත් එවිට ඉලෙක්ට්‍රෝනවලට සෘජුවම අයනික ද්‍රව්‍ය හරහා ගලායාමට හැකිවීමත් මීට හේතුවේ.

අයන ලෙසින් පවතින ද්‍රව්‍ය 

රසායන විද්‍යාව
රසායනික ප්‍රතික්‍රියා-ප්‍රතික්‍රියා වර්ග

රසායනික ප්‍රතික්‍රියාවීමේ විවිධ වූ ආකාර ඇත. විටෙක ඒවා කාණ්ඩ ගත කිරීමේ ක්‍රම එකමත එක වැටෙමින් හා එක්වර ද වීමෙන් හඳුනාගැනීම අපහසු කරයි. එමනිසා පහත දක්වා ඇත්තේ පොදු ප්‍රතික්‍රියා වර්ග කිහිපයක් පහදා දීමේ උදාහරණයන් ද  සමගිනි.

 *•	සමාවයවිකතාවය	- ශුද්ධ පරමාණු සංයුතියෙහි වෙනසක් නොමැතිව  එහි හැඩයේ ප්‍රතිව්‍යුහගත වීමක් සමාවයවිකතාව නම් වේ.

 *•	සෘජු සැබැදුම (Direct Combination) හෝ විශ්ලේෂණය 
ප්‍රතික්‍රියක මූලද්‍රව්‍ය දෙකක් හෝ කිහිපයක් එක්වී වඩා සංකීර්ණ වූ ප්‍රතිඵලයක් ලබාදීම.

N2 + 3 H2 → 2 NH3

 *•	රසායනික වියෝජනය හෝ සරල කොටස්වලට වෙන්කර ගැනීම
 එනම් සංයෝගයක් කුඩා සංයෝගවලට හෝ මූලද්‍රව්‍යය වලට වෙන් කිරීම
2 H2O → 2 H2 + O2 
 *•	තනි විස්ථානගත වීම හෝ ආදේශ වීම
	එනම් මූලද්‍රව්‍යයක් වෙනත් සක්‍රීය මූලද්‍රව්‍යයක් හමුවේ සංයෝගයෙන් විස්ථානගත වීමයි.
	2 Na(s) + 2 HCl(aq) → 2 NaCl(aq) + H2(g) 

 *•	හුවමාරු වීම හෝ ද්විත්ව  ප්‍රතිස්ථාපන ප්‍රතික්‍රියා
	එනම් සං‍යෝග දෙකක් අතර අයන හෝ බන්ධන හුවමාරුවෙන් තවත් සංයෝග දෙකක් සෑදීමයි. 
NaCl(aq) + AgNO3(aq) → NaNO3(aq) + AgCl(s) 
 *•	අම්ල   - භෂ්ම ප්‍රතික්‍රියා
	අම්ල -භෂ්ම ප්‍රතික්‍රියාවකදී ඒවා විවිධ වූ ආකාරයට හැසිරෙන ‍නිසා අම්ල භෂ්ම ප්‍රතික්‍රියාවලට විවිධ වූ අර්ථ කථනයන් පවතී. ඉන් වැදගත්ම කිහිපයක් පහත දැක්වේ.
	

 *	ආහීනියස් අර්ථ දැක්වීම
	අම්ල ‍ජලය හමුවේදී H3O+ පිට කරමින් විඝටනය වේ. භෂ්මය OH-  අයන් ජලයට පිට කරමින් විඝටනය වේ.

 *	බ්‍රොන්ස්ටඩ් - ලෞරි අර්ථ දැක්වීම
	අම්ල යනු (H+)  ප්‍රෝටෝන ප්‍රදානය කරන්නන්ය. භෂ්ම යනු ප්‍රෝටෝන ප්‍රතිග්‍රහණය කරන්නන්ය.  එය මෙයට ආහීනියස් වාදය ද ඇතුළත් වේ.

 *	ලුවිස් වාදය
	අම්ල යනු එකසර යුගල් ප්‍රතිග්‍රහණය කරන්නන්වන අතර භෂ්ම යනු එකසර යුගල් ප්‍රදානය කරන්නන් වේ. එයට බ්‍රොන්ස්ටන් ලෞරිවාදයට ඇතුළත් වේ.

 *•	රෙඩොක්ස් ප්‍රතික්‍රියා 
	‍එනම් එම ප්‍රතික්‍රියාවට ලක්වන මූලද්‍රව්‍යවල ඔක්සිකරණ අංක වෙනස් වීමෙන් සිදුවන ප්‍රතික්‍රියා වේ. මෙම ප්‍රතික්‍රියාවල දී ප්‍රතික්‍රියක අතර ඉලෙක්ට්‍රෝන හුවමාරුවීමක් සිදුවී අවසන් ඵලය ලබාදේ.
	උදාහරණ	-
	2 S2O32−(aq) + I2(aq) → S4O62−(aq) + 2 I−(aq) 

	මෙහිදී I2  හි ඔක්සිහරණ අංකය අඩු වී I-  වන අතර S2O32-  (තයෝ සල්ෆේට අයනය ) ඔක්සිකරණය වී S4O62-  බවට පත් වේ.

	
දහනය

එය එක්තරා ආකාරයක රෙඩොක්සි ප්‍රතික්‍රියාවක් වේ. එහිදී දහනය කළ හැකි මූලද්‍රව්‍යයක් ඔක්සිකරණ  මූලද්‍රව්‍යයක් හා එක්වීමෙන් තාපය පිට කරමින් ඔක්සිකරණය වේ. මෙහි ඔක්සිකරණ මූලද්‍රව්‍යය වශයෙන් බොහෝ විට O2 යොදා ගනී. දහනය යන පදය යොදාගනු ලබන්නේ සම්පූර්ණ පද්ධතියම ඔක්සිකරණයට ලක්වීමේදීය. එනම් පාලිත තත්වයන් යටතේ සිදුවන ඔක්සිකරණයන් දහනයන් නොවේ.
C10H8+ 12 O2 → 10 CO2 + 4 H2O 
CH2S + 6 F2 → CF4 + 2 HF + SF6 
කාබනික ප්‍රතික්‍රියා

කාබනික ප්‍රතික්‍රියා වර්ග ඉතා විශාල ප්‍රමාණයක් පවතින අතර එහිදී ප්‍රතික්‍රියාවට තම පරමාණුක ව්‍යුහයේ ප්‍රධාන මූලද්‍රව්‍ය වශයෙන් කාබන් පවතින සංයෝගවල ප්රතික්‍රියා‍වේ. කාබනික සංයෝගවල ප්‍රතික්‍රියාව එම සංයෝගයේ ඇති ක්‍රියාකාරී කාණ්ඩය මත වෙනස් අයුරින් අර්ථ දැක්විය හැකි. එනම්  එය අකාබනික ප්‍රතික්‍රියාවලට විරුද්ධව අරුත් ගැන්විය හැක. තවද කාබනික ප්‍රතික්‍රියා ඒවායේ යාන්ත්‍රණය අනුව ද වෙනස් කළ හැක.

පහත උදාහරණ කිහිපයක් දක්වා ඇත 

  *•	අයන ප්‍රතික්‍රියා - හයිපො ක්ලෝරයිට්වල ද්විධාකරණය
  *•	සක්‍රීය ආකාබනික මූලද්‍රව්‍ය සමග සිදුවන ප්‍රතික්‍රියා
	උදා -	ඉනොලේට්වල ප්‍රතික්‍රියා
  *•	සම්පූර්ණ  ප්‍රතික්‍රියා
	උදා - අධික උෂ්ණත්වවලදී දහනය 
  *•	කාබීන වල ප්‍රතික්‍රියා

References 
http://en.wikipedia.org/wiki/Chemical_reaction#Reaction_types