Suchinthana/si-wikipedia huggingface dataset:
හොංකොං

හොංකොං මහජන චීන ජනරජය විසින් පාලනයවන විශේෂ පරිපාලන (Hong Kong Special Administrative Region of the People's Republic of China) කොටස් දෙකෙන්  එකකි. අනින් එක මැකාඋ වේ. සම්පූර්ණ ප්‍රමාණය වර්ග කිලෝ මීටර 1104 කි.

සටහන්

මූලාශ්‍ර

වැඩි විස්තර සඳහා 
 රාජ්‍ය තොරතුරු කේන්ද්‍රය 
 හොංකොං 
 හොංකොං රාජ්‍ය තොරතුරු

ආසියානු රටවල්
විභේදන (භූ විද්‍යාව)

භූමිකම්පා විභේදන සිදුවන ප්‍රදාන ආකාර 3ක් පවතිනවා: සාමාන්‍ය ආකාරය(එක් භූ තලයක් මත අනික පහලට ලිස්සායාම), විලෝම ආකරය(එක් භූ තැටියක් මත අනික ඉහලට තල්ලු වීම) සහ තිරස් විබේදිත ආකරය(භූ තැටි දෙකක් එකිනෙකට විරුද්දව තිරස් දෙසට තල්ලු වීම). සාමාන්‍ය සහ විලෝම ආකාරයන් අවපාතිත භූ ස්තර ඇතිවීමට උදාහරන ලෙස දක්වන්න පුලුවන්.

භූ විද්‍යාව
මේරි පාකර් ෆොලේට්

මේරි පාකර් ෆොලේට් (1868-1933) යනු ඇමරිකානු ජාතික කළමනාකරණ උපදේශකවරියක් මෙන්ම සමාජ සේවිකාවකි.  එමෙන්ම සංවිධානික චර්යාව (Organizational Behavior) සහ  සංවිධානික සිද්ධාන්ත (Organizational Theory) පිලිබඳ පුරෝගාමී දේශකවරියකි.

1868 උපත්
1933 මරණ
වග

වග ප්‍රදේශය කොළඹ දිස්ත්‍රික්කයේ අවිස්සාවේල්ල  මැතිවරණ කොට්ඨාශයේ පිහිටා ඇත. සීතාවක ප්‍රාදේශීය සභාව මගින් මෙම ප්‍රදේශය පාලනය කෙරෙයි. සඳහා කොළඹ - රත්නපුර මාර්ගයේ මීපේ හන්දිය අසලින් හෝ කළුඅග්ගල හන්දිය අසලින් මෙම ප්‍රදේශයට පැමිණීමට හැක. එමෙන්ම කැලණිවැලි දුම්රිය මාර්ගයේ  වග දුම්රිය ස්ථානය හමුවේ. ලබුගම හා කලටුවාව ජලාශ හා  රක්ෂිත ද  මෙම ප්‍රදේශයට ආසන්නයේ පිහිටා ඇත.‍ඉතාමත් සුන්ද ර ප්‍ර‍දේශයක් වන වග ප්‍රදේශයේ ප්‍රධා‍න මහා මාර්ගය වන්නේ ලබුගම - කළුඅග්ගල 148 බස් මාර්ගයයි.
කොළඹ පරිපාලන දිස්ත්‍රික්කය
මන්ගෝ ජාතික වනෝද්‍යානය

මන්ගෝ ජාතික වනෝද්‍යානය යනු ඕස්ට්‍රේලියාවෙහි, නිරිත දිග නිව් සවුත් වේල්සයෙහි, සිඩ්නි නගරයට කිමී 876 ක් බටහිරට වන්නට, බල්රනල්ඩ් ෂයර්හි හුදකලාව පිහිටි ජාතික වනෝද්‍යානයකි. වර්ග කිලෝමීටර 2,400 ක් පුරාවට පැතිර ඇති  හා වියලි විල් දසසතකින් සමන්විත,  ලෝක උරුම අඩවියක් වන   විලන්ඩ්‍රා විල් ප්‍රදේශයෙහි කොටසකි එය. පූන්කාරී සිට කිලෝමීටර් 75 ක් පමණ ගිණිකොණ දිගින්ද, මිල්ඩූරා, වික්ටෝරියා සිට කිමී 110 ක් ඊසාන දිගින්ද සහ ඉවන්හෝ සිට දළ වශයෙන් කිමී 145 ක් බටහිරට වන්නටද මෙම වනෝද්‍යානය පිහිටා ඇත. වර්ෂා කාලය තුලදී හා ඉන් පසුව, වනෝද්‍යානය වෙත ඇති හා එය අවට ඇති මාර්ග තරණය කල නොහැකි තත්ත්වයකට පත්විය හැක.

මන්ගෝ ජාතික වනෝද්‍යානයෙහි විශේෂත්වය වන්නේ පුරාතන වියලි විල් අතුරින් දෙවන විශාලතමය වන මන්ගෝ විල එහි පිහිටීම වෙයි. එහිදී සොයාගත් පුරාවිද්‍යාත්මක නෂ්ටාවශේෂ නිසාවෙන් මන්ගෝ ජාතික වනෝද්‍යානය අතිශයින් වැදගත් වෙයි. ඕස්ට්‍රේලියාවේදී සොයාගෙන ඇති පැරණිතම මානව නෂ්ටාවශේෂ වන මන්ගෝ මානවයාගේ නෂ්ටාවශේෂද, චාරිත්‍රානුකූලව ආදාහනය කර ඇති බවට දන්නා පැරණිතම මානවයා වන මන්ගෝ මානවිකාවගේ නෂ්ටාවශේෂ යන දෙවගයම වනෝද්‍යානය තුලදී සොයාගැනුණි. විලෙහි ගිණිකොණ දෙසින් පිහිටි හා 'චීන මහා ප්‍රාකාර' ලෙසින්ද හැඳින්වෙන  අඩ සඳ කවුලු ආකාර භූමි සැදිලි මාලාවක් පහළින් මන්ගෝ විලෙහි ඉවුරෙහි ඔවුන් වළලා තිබුණි.

නිව් සවුත් වේල්සයේ ජාතික වනෝද්‍යාන
ඕස්ට්‍රේලියාවේ ලෝක උරුම අඩවි
1979දී පිහිටවුනු සංරක්ෂික ප්‍රදේශ
අයිඕඑස් (ඇපල්)

අයිඕඑස් (iOS) යනු ඇපල් සමාගම විසින් ජංගම උපකරණ වලට නිපදවන ලද මෙහෙයුම් පද්ධතියකි.මෙය අයි ෆෝන් ඕඑස් ( iPhone OS) ලෙස 2010 පෙර හදුන්වන ලදී. මූලිකව අයිෆෝන් සදහා නිපදවනු ලැබුවත්, පසුව එය අයිපොඩ් , අයිපැඩ්, සහ ඇපල් ටීවී වැනි අනෙකුත් ඇපල් නිශ්පාදන වලටද යොදා ගන්නා ලදී.

ජංගම දුරකථන - මෙහෙයුම් පද්ධති
සිම්බියන්

සිම්බියන් යනු අත්හිටුවන ලද ජංගම මෙහෙයුම් පද්ධතියක් සහ ස්මාර්ට්ෆෝන් සඳහා නිර්මාණය කර ඇති පරිගණක වේදිකාවකි. සිම්බියන් පළමුව සංවර්ධනය කරන ලද්දේ PDA සඳහා හිමිකාර මෘදුකාංග මෙහෙයුම් පද්ධතියක් ලෙස 1998 දී සිම්බියන් සමාගම විසින් ය. සැම්සුන්, මෝටරෝලා, සෝනි එරික්සන් වැනි බොහෝ ප්‍රධාන ජංගම දුරකථන වෙළඳ නාමයන් විසින් සිම්බියන් භාවිතා කළ අතර ඒ සියල්ලටත් වඩා නොකියා විසිනි භාවිතා කළේය. ජපානයේ ෆුජිට්සු, ෂාප් සහ මිට්සුබිෂි ඇතුළු වෙළඳ නාම වලින් එය ප්‍රචලිත විය. ස්මාර්ට්ෆෝන් කර්මාන්තය ආරම්භ කළ පුරෝගාමියෙකු වශයෙන්, ස්මාර්ට්ෆෝන් සීමාසහිතව භාවිතා කරන ලද කාල වකවානුවේදී 2010 වසර අවසානය දක්වාම ලොව පුරා වඩාත්ම ජනප්‍රිය වූ ස්මාර්ට්ෆෝන් මෙහෙයුම් පද්ධතිය එය විය. පසුව iOS සහ ඇන්ඩ්‍රොයිඩ් විසින් මෙය අභිබවා යන ළදි.

මූලාශ්‍ර 

ජංගම දුරකථන - මෙහෙයුම් පද්ධති
ගෝතමී විහාරය

කොළඹ බොරැල්ලේ ගෝතමී පාරේ පිහිටා ඇති ගෝතමී විහාරය වර්ෂ 1900 හි වෙසක් පුර පසලොස්වක දින අරඹන ලද්දකි. ගෝතමී විහාරය, එහි ඇති පුරාණ බිතු සිතුවම් නිසා මහත් ප්‍රසිද්ධියට පත් වූ විහාරයකි. ප්‍රාචීන භාෂාවන්ගෙන් මෙන් ම බුරුම හා තායි භාෂාවන්ගෙන් ද ලියැවුණු දුර්ලභ ග්‍රන්ථ රාශියක් ඇතුළත් පුස්තකාලයක් ද දඹදිව ජය ශ්‍රී මහා බෝධීන් වහන්සේගේ ඵලරුහ බෝධියක් ද මෙහි ඇත. මෙම විහාරයේ වැඩ වාසය කළ ස්වාමීන් වහන්සේලා අතර ප්‍රාචීන භාෂෘ ශාස්ත්‍ර පිළිබඳ විශිෂ්ට පඬිරුවන් වූ තෙල්වත්තේ අමරවංශ, තෙල්වත්තේ ශ්‍රී ආරියවංශ යන හිමිවරු වෙත්.

ආරම්භය
මෙම විහාරයේ මූලික දායකත්වය දරන ලද්දේ ශ්‍රීමත් ජේම්ස් පීරිස්  ගේ මෑණියන් වූ ඇපලෝනියා ද සොයිසා පීරිස් විසිනි. විහාරය කරවා පූජා කෙ‍රුණේ දොඩන්දූවේ ‍ශෛලබිම්භාරාමාධිපති ව වැඩ විසූ බෞද්ධ අධ්‍යාපනඥ පූජ්‍යපාද දොඩන්දූවේ ශ්‍රී පියරතන මාහිමියන් වෙත ය.

චිත්‍ර

මෙම විහාරය අතිශය ප්‍රසිද්ධියට පත් වීමට ප්‍රධාන හේතුව වන්නේ ලෝක ප්‍රකට චිත්‍ර ශිල්පි ජෝර්ජ් කීට් (1901-1993) විසින් අඳින ලද අගනා බිතු සිතුවම් සමූහය මෙහි පිහිටා තිබීමයි. 

කීට් විසින් 1939 මුල් භාගයේ දී අරඹන ලද මෙහි චිත්‍රකරණය 1940 දී නිම කරන ලදී. මෙහි දී ඔහුට අනුග්‍රහය දක්වන ලද්දේ ඇපලෝනියා පීරිස් ගේ මුණුබුරකු වූ හැරල්ඩ් පීරිස් විසිනි. කීට් ගේ චිත්‍රකරණය සඳහා අවශ්‍ය පරිදි ප්‍රතිමා ගෘහයේ බිත්ති සකස් කරන ලද්දේ ගෘහනිර්මාණ ශිල්පී ඇන්ඩෲ බොයිඩ් විසිනි. මුලින් තද දුඹුරු පැහැති රේඛා චිත්‍ර ලෙස නිමවන ලද බිතු සිතුවම් පසුව තෙල්වත්තේ ශ්‍රී අමරවංශ නාහිමියන් ගේ ඉල්ලීම පරිදි කීට් විසින් වණර්‍වත් කරන ලද බව පැවසේ.  චිත්‍රකරණය සඳහා කිසිඳු අය කිරීමක් නොකළ කීට් සායම් සඳහා වැය වූ මුදලින් සෑහීමකට පත් විය. කීට් විසින් අඳින ලද එක ම බිතු සිතුවම් සමූහය මෙය වීම විශේෂ කරුණකි. 

බුද්ධ ප්‍රතිමාව ඇති ගර්භය වටා පිහිටා තිබෙන ප්‍රදක්ෂිණා පථයෙහි පිට බිත්තියේ ඇතුළු පැත්තෙහි දේවාරාධනාව, මහමායා සිහිනය, සිද්ධාර්ථ කුමාරෝත්පත්තිය, ධනු ශිල්ප දැක්වීම, සරණ මංගල්‍යය, නළඟන රැඟුම්, ගිහිගෙයි කල කිරීම, සතර පෙර නිමිති දැකීම, රාහුල පුතුන් දැකීම, මහාභිනිෂ්ක්‍රමණය, අනෝමා නදියෙන් එතෙර වීම, කේෂඡේදනය, පිඬු සිඟා වැඩීම, ආලාර කාලාම තවුසා මුණ ගැසීම, මාර යුද්ධය යන බුදු සිරිතෙහි වැදගත් සිදුවීම් කීපයක් සිතුවමට නගා තිබේ. මෙම චිත්‍ර නිර්මාණයේ දී පෙරදිග පැරණි චිත්‍ර කලා සම්ප්‍රදාය අනුව එක් සිද්ධියක් අනෙක් සිද්ධිය හා බද්ධ වන පරිදි අඛණ්ඩ කථන න්‍යාය අනුගමනය කර තිබේ. 

ප්‍රදක්ෂිණා පථයෙහි ඇතුළු බිත්තියෙහි පිට පැත්තේ මූණත් තුනක, බුදුන් වහන්සේ කිඹුල්වතට වැඩීම, ප්‍රථම ධර්මදේශනාව හා සම්බුද්ධ පරිනිර්වාණය වෙන් වෙන් ව සිතුවම් කර තිබේ. 

සිංහල චිත්‍රවල එන මිනිස් රූ සාමාන්‍ය ප්‍රමාණයට වඩා විශාල ව සිතුවම් කොට ඇත. සිත්තරා පැරණි සම්ප්‍රදායෙන් පිටතට අවස්ථා ලෙස පැරණි විහාරවල සාමාන්‍යයෙන් ඇතුළු ගර්භයේ ඇස් මට්ටමෙන් ඉහළ සිතුවම් කෙ‍රෙන බුදු සිරිතේ සිද්ධි මෙහි ප්‍රදක්ෂිණා පථයේ ඇස් මට්ටමින් පහළ සිතුවම් කිරීම දැක්විය හැකි ය. ප්‍රධාන බිතු සිතුවම්වලට පහළින් ඇති අලංකරණ මෝස්තර නිමවා ඇත්තේ මේ යුගයේ විසූ ප්‍රකට සාම්ප්‍රදායික චිත්‍ර ශිල්පියකු වූ මංජුශ්‍රී විසිනි. විශේෂයෙන් මෙම චිත්‍රවල වටිනාකම සැලකිල්ලට ගනිමින් ශ්‍රී ලංකා රජය විසින් 1989 වර්ෂයේ දී ගෝතමී විහාරය සංරක්ෂණය කළ යුතු ජාතික වස්තුවක් ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කර තිබේ.

මූලාශ්‍ර

විහාර
කොළඹ දිස්ත්‍රික්කයේ බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන‎
කොළඹ දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
ලෝවැඩ සඟරාව

මෙම ලිපිය ලියන ලද්දේ රුමේශි කාවින්දි විසිනි.

වීදාගම මෛත්‍රෙය ස්වාමීන් වහන්සේ විසින් රචිත ලෝවැඩ සඟරාව සිංහල සාහිත්‍යාවලියේ දක්නට ලැබෙන අග්‍රගණ්‍ය බෞද්ධ උපදේශ කාව්‍යයකි. හයවන පැරකුම්බා රජු දවස කි‍්‍ර. ව. 1412 - 1467 කාල වකවානුවේදී ලෝවැඩ සඟරාව රචනා කර තිබේ.බෞද්ධ සමාජයේදී පොදු ජනයා අතර යහපත් ගුණ ධර්ම වඩවාලීම අරබයා ලෝවැඩ සඟරාව උන් වහන්සෙ රචනා කර තිබේ. "පාලි ධර්මය නොදන්නා සාමාන්‍ය ගැමි ජනතාවට පින් සහ පව් වල විපාක මෙසේ යයි අවබෝධ කරලීම මූලික අරමුණු කරගෙන ලොවැඩ සඟරාව රචනා කළෙමි" යන්න "වෙසෙසින් පෙළදම් නොමදත් දනහටපවසම් කළ කම් පල දැන්හෙළුකොට" යනුවෙන් හා "නොදැනෙනුවන්හට පව්පින් නියම කොටබඳ ලෝවැඩ සඟරා පිණෙනි හැම විට" දක්වා තිබීමෙන් මනාව පැහැදිලි වේ. බුද්ධ වර්ෂ 2015 දී පමණ රචනා කරණ ලද ලෝවැඬ සඟරාව කියවීමෙන් මෙලොව පරලොව දෙලොවම සෙත සලසා ගත හැකි උපදෙස් අපට ලබා ගත හැක. මිනිසාගේ දෙලෝ අභිවෘද්ධියටම හේතු වන මහා අනර්ග ධර්ම අවවාද රාශියක් කැටිකොට ගොතන ලද කවි 140 ට උචිත ලෙස ලෝවැඩ සඟරාව නමින් මේ කෘතිය නම් කොට තිබේ.

එම්.කේ. සුසන්ත සේනාධිලංකාරගේ  අසම්පූර්ණ සංස්කරණවලින් යටපත්වූ වීදාගම මෛත්‍රිය හිමිගේ ලෝවැඩසඟරාව නමැති ග්‍රන්ථයේ ලෝවැඩසඟරාවේ පද්‍ය 271ක් දක්වා තිබේ. මෙය විශිෂ්ට පර්යේෂණයකි. වීදාගම මෛත්‍රිය හිමි තරුණ හිමිනමකව සිටියදී ලෝවැඩසඟරාව රචනා කළ බවත්, උන්වහන්සේ මහනෙත්පාමුළ අධිපතිවීමෙන් පසුව ඒබව සඳහන් කරමින් ලෝවැඩසඟරාව නැවත සංස්කරණය කරන ලද බව සෙන්ධිලංකාරගේ පර්යේෂණයේ සඳහන්වෙයි.

භාව සන්න සහිත ලෝවැඩ සඟරාව

1
      සෙත් සිරි දෙන මහ ගුණ
    සත් හට වන බව දුකට
    තිත් ගනඳුර දුරලන
    සිත් සතොසින් නමදිමි
  
      මුහුදාණන්
    වෙදාණන්
    දිනිදාණන්
    මුනිදාණන්
  
නිර්වාන සැපත ගෙන දෙන ගුණ සාගරයක්වු, සංසාර දුක නැමැති රෝගය සුව කරන වෛද්‍යවරයකු බඳු වූ තීර්තක නැමැති මිත්‍යාදෘශ්ටි අන්ධකාරය නසන සූර්යයා බඳු වූ බුදුන් වහන්සේ සිත් සතුටින් වදිමි.

2
      ඇම පමණින් පැවසු මුනි දැන
    මෙම හැම දෙන බලවයි දැක්විය
    තම තම නැණ පමණින් දැන ගත
    මම නමදිම් සදහම් පහදා
  
      යුතු
    යුතු
    යුතු
    යුතු
  
ලෝකය පිළිබදව සියළු තතු අවබෝධ කර ගත් බුදුරජාණන් වහන්සේ මෙම සියළුදෙනාගේ දැනුම පිණිස පෙන්වා දීය යුතු වූ. තම තම නුවනින් අවබෝධ කරගත යුතු ශ්‍රී සද්ධර්මය පැහැදුනු සිතින් නමස්කාර කරමි.

3
      සිරිමත් බඹ සිරසෙහි පා
    සැරියුත් මහ මුගලන්
    පිළිවෙත් සරු මහ සඟගණ
    මුදුනත් දී නමදිමි බැති
  
      පිසිනා
    පිළිවෙළිනා
    සොබනා
    පෙමිනා
  
ශ්‍රීමත් මහා බ්‍රග්මයාගෙන් පවා වැදුම් ලබන ( බ්‍රහ්මයාගෙ හිසෙහි තම පාද පිසදමන) මහා සැරියුත් මහා මුගලන් මහරහතුන්ගේ පිළිවෙලින් එන ප්‍රතිපත්තියෙන් සාර වු මහා සංඝරත්නය ආදර භක්තියෙන් දොහොත් මුදුන් දී වදිමි.

සම්පූර්ණ කාව්‍යය  https://si.wikipedia.org/wiki/ලෝ_වැඩ_සඟරාව
ලා නිනා

'ලා නිනෝ යනු දේශගුණික විපර්යාසයකි. මෙය ප්‍රති එල් නිනෝ වශයෙන් ද හඳුන්වයි, මෙම තත්ත්වයේදී සිදුවන්නේ ලොව විශාලතම සාගරය වන ශාන්තිකර සාගරයේ (පැසිපික් සාගරයේ) නිවර්තන කොටසේ බටහිර ප්‍රදේශවල අසාමාන්‍ය පරිදි උණුසුම් තත්ත්වයක්‌ ඇතිවීමත්, නැගෙනහිර ප්‍රදේශවල අසාමාන්‍ය ලෙස සිසිල් තත්ත්වයක්‌ ඇතිවීමත්ය.

මෙය ආසන්න ලෙස සෑම   වසර 5 කට වරක් නිවර්තන කලාපීය පැසිෆික් සාගර මතුපිටෙහි සිදු වේ යයි පැවසෙන දේශගුණ විපර්යාස තත්වයකි. මෙහිදී සිදුවන විපර්යාසයේ ආවේනික ලක්ෂණය නම් එකී සාගර මතුපිට උශ්නත්වය අසාමාන්‍ය ලෙස  විචලන වීමයි. මෙසේ උෂ්නත්වය ඉහළ සහ පහල යාම  "එල් නිනෝ" සහ "ලා නිනා" ලෙසින් පිලිවෙලින් හඳුන්වයි.  

දේශගුණික විපර්යාස
එල් නිනෝ

එල් නිනෝ බලපෑමක් ලොවට ඇතිවන්නේ සමකය ආශ්‍රිත දියවැල්වල රටාව වෙනස්වීම හේතුවෙනි. මෙහිදී ඇතිවන මුහුදු සුළං මගින් සාගරය මතුපිට ඇති උෂ්ණත්වය අඩු නොකරන අතර මුහුදු ජලය ද උණුසුම් වේ. එහි ප්‍රථිපලයක් ලෙස පොළව මතුපිට උෂ්ණත්වය ද ඉහල යයි.

එල් නිනෝ යනු පටියක ආකාරයෙන් සැළකිය හැකි උණුසුම් මුහුදු ජලයෙන් සමන්විත උෂ්ණත්ව කලාපයකි. මෙය වරින් වර දකුණු ඇමෙරිකාව ආශ්‍රිත ශාන්තිකර සාගර වෙරළාසන්නව ඇතිවේ. 

'El Niño– Southern Oscillation' (ENSO), නමැති අවස්ථාවක්ද ඇත. මෙය නැගෙනහිර නිවර්තන ශාන්තිකර සාගරයේ මතුපිට උෂ්ණත්ව වල  හා බටහිර නිවර්තන ශාන්තිකර සාගරයේ මතුපිට වායු පීඩනයේ වෙනස් වීම් නිසා ඇතිවන්නක් ලෙස හඳුනා ගැනේ. ද්වී ආකාර වූ විචලනය එකට සබැඳී ඇත, එල් නිනො , උණුසුම් අවධිය: බටහිර ශාන්තිකර සාගර මතුපිට වා පීඩනය වැඩිය. ලා නිනා, සිසිල් අවධිය, වා පීඩනය අඩුය. කෙසේ වුවද මේ සඳහා හේතු වන යාන්ත්‍රණයන් තවමත් අධ්‍යයන මට්ටමේ පවතී.

ශාන්තිකර සාගරය අවට වන කෘෂිකර්මාන්තය හා මත්ස්‍යකර්මාන්තය මත යැපෙන දියුණු වෙමින් පවතින රටවල් මෙහිදී මහත් බලපෑමකට යටත් වී ඇත. එල් නිනෝ යනු "මානවකයා" යන්නට වන ස්පඤ්ඤ වචනයයි, එසේම මහාක්ෂර වලින් El Niño යනු ක්‍රිස්තුස් වහන්සේගේ දරුවා ලෙස දැක්වේ. මෙයට හේතුව නම් ශාන්තිකර කලාපයේ මෙම ආවර්තිත උණුසුම් තත්ත්වය බොහෝ විට නත්තල් සමයට සමගාමීව ඇති වීමයි.

මූලාශ්‍ර

ආශ්‍රිත
 නියඟය

කාළගුණ විපර්යාස
දේශගුණික විපර්යාස
ඇල්කේන

පැරපීන හෝ සන්තෘප්ත හයිඩ්‍රොකාබන ලෙසද හැඳින්වෙන ඇල්කේන කාබන් සහ හයිඩ්‍රජන් වලින් පමණක් සමන්විතවේ. සියළු පරමාණු ඒක බන්ධන වලින් පමණක් සම්බන්ධ වී ඇත (සන්තෘප්ත සන්යෝග බැවින්). ඇල්කේන එකම අනුභවික සූත්‍රය සහිත සන්යෝග වන අතර ඒවායේ අණුක ස්කන්ධ 14 ගුණාකාර වලින් එකිනෙකට වෙනස් වේ.

සෑම කාබන් පරමාණුවකම බන්ධන 4ක් තිබිය යුතු වේ( C-C හෝ C-H බන්ධන). එසේම සියළු හයිඩ්‍රජන් පරමාණු කාබන් පරමාණුවකට සම්බන්ධ වී තිබිය යුතු වේ (C-H බන්ධන). එකිනෙකට බැදුනු කාබන් පරමාණු ‍රැසක් කාබන් සැකිල්ලක් හෝ කාබන් දාමයක් ලෙස හැදින්වේ. සාමාන්‍යයෙන් ඇල්කේනයක ප්‍රමාණය එහි කාබන් පරමාණු ගණනින් දක්වයි (උදා: C2-ඇල්කේන)

"R" මගින් දක්වන ඇල්කයිල් ඛාණ්ඩ පැති දාම හෝ ක්‍රියාකාරී ඛාණ්ඩ වන අතර, ඇල්කේන මෙන්ම කාබන් සහ හයිඩ්‍රජන් තනි බන්ධන වලින් සමන්විත වේ. උදාහරණ ලෙස මෙතිල් හෝ එතිල් ඛාණ්ඩ ගත හැකිය.

සරලම ඇල්කේනය මෙතේන් (CH4) වේ. ඇල්කේනයක තිබිය යුතු කාබන් පරමාණු ගණනෙහි සීමාවක් නැත. නමුත් ඒවා අනිවාර්‍යයෙන් චක්‍රිය නොවන, සන්තෘප්ත හයිඩ්‍රොකාබන විය යුතුය . සන්තෘප්ත මේද හා තෙල්, කාබන් දාමයේ කාබන් පරමාණු 10 ට වඩා ඇති ඇල්කේන වලට උදාහරණ වේ.

ඇල්කේන ජෛවීය වශයෙන් එතරම් ප්‍රතික්‍රියාශීලී නොවේ. ජෛවීය වශයෙන් සක්‍රිය වූ ක්‍රියාකාරී ඛාණ්ඩ සම්බන්ධ වන වෘක්ශයක් ලෙස ඇල්කේන ගත හැක.

ඇල්කේන වල ව්‍යුහාත්මක වර්ගීකරණය 

සන්තෘප්ත හයිඩ්‍රොකාබන:

 රේඛීය (පොදු සූත්‍රය CnH2n+2) -:  කාබන් පරමාණු දාමයක් ආකාරයෙන් සැකසී ඇත.
 ශාඛනය වූ (පොදු සූත්‍රය CnH2n+2,n>3) -: කාබන් දාමය ශාඛා එකකට හෝ ඊට වැඩි ගණනකට බෙදී ඇත.
 චක්‍රිය (පොදු සූත්‍රය CnH2n,n>2) කාබන් දාමය මුලින් හා අගින් සම්බන්ධ වී වලයක් තනා ඇත.

IUPAC නිර්වචනයට අනුව මුල් ඛාණ්ඩ දෙක ඇල්කේන වන අතර තුන්වන ඛාණ්ඩය සයික්ලො ඇල්කේන (චක්‍රීය ඇල්කේන) ලෙස හැදින්වේ. සන්තෘප්ත හයිඩ්‍රොකාබන වලට දාමාකාර, චක්‍රීය (උදා: බහුචක්‍රීය) හෝ ශාඛනය වූ ඕනෑම ව්‍යුහයක් සම්බන්ධ වුවද, ප්‍රධාන කාබන් දාමය චක්‍රීය නොවන තෙක් ඒවා ඇල්කේන වේ (පොදු සූත්‍ර නැත).

කාබනික රසායනය
මුක්කුවර්

මුක්කුවර් යනු ජන වර්ගයකි. වෙරළබඩ දකුණු ඉංදියානු සම්භවයක් ඇති මොවුන් දැන්ට ඉංදියාවේ සහ ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රදේශ කිහිපයක වාසය කරයි. අතීතයේ මුතු කැඩීම සඳහා කිමිදීම ප්‍රගුණ කල ජාතියකි.

වාස භූමි

දකුණු ඉංදියාව අයත් ප්‍රදේශ
 කේරලයේ පුන්නාල
 ලක්‍ෂද්‍වීපය

ශ්‍රී ලංකාවට අයත් ප්‍රදේශ
 වයඹ පළාතේ කල්පිටිය, මාම්පූරි, මහගල්ගමුව
 නැගෙනහිර පලාතේ ප්‍රදේශ

ශ්‍රී ලංකවේ මුක්කුවර්වරු
ශ්‍රී ලංකාවේ සුළුතර ජනවර්ගයකි. 1400 සියවසේදී ලංකාද්වීපයට පැමිණ ඇත.

පෙලපත් නාම
 රාජවන්නි උන්නැහේ
 අදිරියන් පුල්ලේ

ආගම
 රෝමානු කතෝලික (බහුතරය)
 හිංදු
 බෞද්ධ
හොස්නි මුබාරක්

මොහොමඩ් හොස්නි සයිඩ් මුබාරක් (Muhammad Hosni Said Mubarak) (උපත​ 1928 ) ඊජිප්තු රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකයෙකි. 1981 සිට 2011 දක්වා ඊජිප්තුවේ ජනාධිපති ධුරය දැරීය​. මුබාරක් 1975 දී ඊජිප්තු උප ජනාධිපතිවරයා ලෙස පත් කරන ලද අතර , 1981 ඔක්තෝබර් මස 14 වන දින එවකට ඊජිප්තු ජනාධිපති ව සිටි අන්වර් සදාත් ඝාතනයට ලක් වීමෙන් පසු ඔහු ජනාධිපති වශයෙන් පත් විය​. මුස්ලිම් අන්තවාදීනට එරෙහි දැඩි පිළිවෙත​, ඊශ්‍රායලය සමඟ සාමයෙන් කටයුතු කිරීම වැනි සදාත් විසින් අනුගමනය කරන ලද, අභ්‍යන්තර හා ජාත්‍යන්තර දේශපාලන ප්‍රතිපත්ති එලෙස ම ඉදිරියට පවත්වා ගෙන ගියේ ය​. 

දේශපාලනයට පිවිසීමට පෙර ඔහු ඊජිප්තු ගුවන් හමුදාවේ නිලධාරියකු වූ අතර 1972 සිට 1975 දක්වා ඊජිප්තු ගුවන් හමුදාවේ අණ දෙන නිලධාරියා විය.

2011 ජනවාරි මස ඇරබුනු විරෝධතා නිසා ඔහු ඊජිප්තු ජනාධිපති ධුරයෙන් ඉල්ලා අස් විය. 

1928 උපත්
භාෂා භාවිත කරන්නන්ගේ මුළු සංඛ්‍යාව අනුව නාමාවලිය

පහත දැක්වෙන්නේ භාෂාවල ප්‍රාථමික සහ ද්විතීයික භාෂාව භාවිත කරන්නන්ගේ සංඛ්‍යාව අනුව නාමාවලියයි. කෙසේවෙතත්,විශේෂයෙන්ම  ද්විතීයික භාවිතා කරන්නන්ගේ ඇස්තමේන්තු වල අවිනිශ්චිතතාවක් ඇති නිසා, එවැනි නාමාවලි සියල්ලම පරෙස්සම් සහගතව භාවිතා කරන්න. විශේෂයෙන්ම, පහත නාමාවලි සියල්ලම තාවකාලික බව සලකන්න.

ඇස්තමේන්තු

ජෝර්ජ් එච්.ජේ වෙබර් ඇස්තමේන්තුව  

වෙබර් විසින් ප්‍රාථමික හා ද්විතීයික භාවිතා කරන්නන්ගේ   ඇස්තමේන්තුව 1997 දෙසැම්බර් මස පල කරන ලදී.

වැඩිදුර 
 ප්‍රාථමික භාවිතා කරන්නන්ගේ මුළු සංඛ්‍යාව අනුව භාෂා නාමාවලිය 
 භාෂාමය ජන විකාශනය
 භාෂා නාමාවලිය

සටහන

මූලාශ්‍ර 
 මෝස්ට් වයිඩ්ලි ස්පෝකන් ලැන්වේජස්
 ද වර්ල්ඩ්ස්  10 මෝස්ට් ඉන්ෆ්ලුවෙන්ෂල් ලැන්වේජස් ජෝර්ජ් වෙබර් විසින්
 ක්වෙස්ට්-ක්වෙ ලා ෆ්‍රැන්කොෆොනි?
උබුන්ටු

උබුන්ටු ලෙස හැඳින්වෙන්නේ:
 උබුන්ටු (දර්ශනවාදය), අප්‍රිකානු සම්භවයක් ඇතු ආචාරධර්ම සංකල්පයකි
 උබුන්ටු (පරිගණක මෙහෙයුම් පද්ධතිය), ලිනක්ස් බෙදාහැරීම
 උබුන්ටු අකුරුවර්ගය , උබුන්ටු පරිගණක මෙහෙයුම් පද්ධතියේ භාවිත කරනු ලබේ
 උබුන්ටු කෝලා, සිසිල්බීම වර්ගයකි
 උබුන්ටු ප්‍රාදේශිය නගර සභාව, උතුරු කේප්, දකුණු අප්‍රිකාව

වැඩිදුර 
 උබුන්ටු Goode, The Goode Familyහි එන චරිතයක්
අන්තර්ජාතික මූල්‍ය අරමුදල

අන්තර්ජාතික මූල්‍ය අරමුදල සාමාජිකයින් 187 කාගෙන් සමන්විතවේ. පහත අරමුණු සාක්ෂාත් කරගැනීමේ අරමුණින් පිහිටුවා ඇත.

1.	ගෝලීය මූල්‍ය සහයෝගිතාවය ශක්‌තිමත් කිරීම ‍‍‌‍ 

2.	මූල්‍ය ස්ථාවරත්වය ආරක්ෂාකිරීම

3.	අන්තර්ජාතික වෙලඳාමට අවශ්‍ය පහසුකම් සැලැස්වීමව  

4.	සේවා නියුක්තිය වැඩි කිරීම 

5.	තිරසාර ආර්ථික වර්ධනය  

6.	ලෝකය පුරාම දුප්පත්කම අඩු කිරීම

අඩවියෙන් බැහැර පිටු 
අන්තර්ජාතික මූල්‍ය අරමුදලේ නිල වෙබ් අඩවිය
Outline of manufacturing

Manufacturing යනු යන්ත්‍ර, මෙවලම් සහ ශ්‍රමය යොදා ගනිමින් භාවිතය හෝ විකිණීම සදහා භාණ්ඩ නිෂ්පාදනයයි.

නිෂ්පාදනය
ගුඩු විදීම

ගුඩු විදීම යනු, ශ්‍රී ලංකාවේ ළමුන් අතර කුඩා ලී කෝටුවක් තවත් කෝටුවක් අධාරයෙන් ඇතට විදීමෙන් කරන සෙල්ලමකි. එසේ විදින ලද කුඩා කෝටුව කිසියම් අයෙක් විසින් අල්ලා ගත හොත් එම විදීම කළ තැනැත්තා දැවී යාම සිදුවෙයි. කිසියම් කෙනකුට එම කෝටු කැබැල්ල අල්ලාගත නොහැකි වුවහොත්, විදීම කළ තැනට ඇති දුර අත තිබෙන දිගු කෝටුවෙන් මනිනු ලැබේ. වැඩිම දුරක් කෝටුව විදීම සිදුකල තැනැත්තා තරගය අවසානයේ ජයග්‍රහණය කරනු ලැබේ.

මූලාශ්‍ර

සෙල්ලම්
චක්ගුඩු පැනීම

චක්ගුඩු පැනීම යනු, ශ්‍රී ලංකාවේ ළමුන් අතර  එළිමහනේ කට්ටිය දෙකකට බෙදී කරන සෙල්ලමකි. මේ ක්‍රිඩාව කබඩි ක්‍රිඩවට සමානකමක් දක්වයි.

සෙල්ලම්
හෘද සාක්ෂිය

හෘද සාක්ෂිය යනු අන් අයෙකුගේ දෙයක් නොව තමා කරන කියන දේ හිතන පතන දේ පිළිබඳ තමා දරන මතය තමා විසින්ම තහවුරු කරගෙන ලබන එකඟතාවයයි.
මනෝ විද්‍යාව
ශ්‍රී ලංකාවට පමණක් ආවේණික සමනල්ලු

ආවේනික විශේෂයක් යනු, "ලෝකයේ කිසියම් රටක හෝ ප‍්‍රදේශයකට සීමාවූ එම ප‍්‍රදේශය හැර ලෝකයේ වෙනත් රටක හෝ ප‍්‍රදේශයක ස්වාභාවික පරිසරයේ ජීවත් නොවන ජීවි විශේෂයක් වේ".

ආවේනික ජීවි විශේෂයක වැදගත්කම නම්, එම අදාල ප‍්‍රදේශයෙන් එම ආවේනික ජීවියා වද වුවහොත් හෝ තුරන් උවහොත් මුළු ලෝකයටම එම ජීවියා අහිමිව යාමයි.

අප රටේ ආවේනික සමනල් විශේෂ ගණන 23 කි. එනම් ලංකාවේ මුළු සමනල විශේෂ ප්‍රමානය වන 245 න් 9% ක් පමණ ප‍්‍රතිශතයක් වේ. ඉන් වැඩිම ආවේණික සමනල විශේෂ ප‍්‍රමාණයක් අඩංගු වන්නේ ලයිසැනිඬේ  කුලයේය.

ශ්‍රී ලංකාවේ ආවේණික සමනල නාමාවලිය-

පැපිලියොනිඩේ කුලය -
Screenshot20220206-101551.jpg

Common Birdwing - "Troides darsius" - සියොත්පියා
Ceylon Rose - "Pachliopta jophon" - හෙළ සෙවිවන්දියා

නිම්ෆාලිඩේ කුලය -

Ceylon Tree Nymph - "Idea iasonia" - රජතපති
Ceylon Tiger - "Parantica taprobana" - හෙළ ගෝමරා
Blue Oak Leaf - "Kallima philarchus" - පිටනිල් කොළයා
Ceylon Treebrown - "Lethe daretis" - හෙළ රුක් ගුරුවා
Ceylon Forester - "Lethe dynsate" - හෙළ වනසරා
Cingalese Bushbrown - "Mycalesis rama" - හෙළ පඳුරු ගුරුවා
Jewel Four-ring - "Ypthima singala" - නෙත්මිණි සිව්වා
Ceylon Palmfly - "Elymnias singhala" - හෙළ රඹතාලියා

ලයිසැනිඩේ කුලය -

Ormiston's Oakblue - "Arhopala ormistoni" - සිදුරු නිලයා
Green's Silverline - "Spindasis greeni" - ග්‍රීනිගේ රජතාලියා
Clouded Silverline - "Spindasis nubilus" - වළා රජතාලියා
Ceylon Indigo Royal - "Tajuria arida" - හෙළ නීලපරමයා
Woodhouse's Four Lineblue - "Nacaduba ollyetti" - වනාසිනීලයා
Pale Ceylon Six Lineblue - "Nacaduba sinhala" - ගෙලඉරි නීලයා
Ceylon Cerulean - "Jamides coruscans" - හෙළ සෙරුලියා
Milky Cerulean - "Jamides lacteata" - එළ සෙරුලියා
Ceylon Hedge Blue - "Udara lanka" - ලක් ගොමුනීලයා

පියරිඩේ කුලය -

Lesser Albatross - "Appias galene" - කුදු දිගුපත් සමනලයා
One-Spot Grass Yellow - "Eurema ormistoni" - තනිපුල්ලි තෘණපීතයා

හෙස්පරයිඩේ කුලය -

Black Flat - "Celaenorrhinus spilothyrus" - කාලකුන්චිකා
Decorated Ace - "Thoressa decorata"  - සිතිරාසියා
පොඩොල්ස්ක්

පොඩොල්ස්ක්(රුසියානු: Подо́льск) රුසියාවේ, මොස්කව් ඔබ්ලාස්ට් හි පොඩොල්ස්කි දිස්ත්‍රික්කයේ පරිපාලන නගරයයි. මොස්කව් ඔබ්ලාස්ට්හි විශාලත ම නගරය වන මෙය කාර්මික නගරයකි. මොස්ක්වා නදියෙහි අතු ගංගාවක් වන Pakhra නදිය අසබඩ පිහිටා ඇත​.

ඉතිහාසය​ 
18 වන සියවසේ දී, මොස්කව්හි ඩැනිලොෆ් දේවස්ථානයට අයත්ව පැවති පොඩොල් ගම්මානය ඇසුරින් පොඩොල්ස්ක් නගරය බිහි විය​. 1791 දී දෙ වන කැතරින් අධිරාජිණිය එය නගරයක් වශයෙන් ප්‍රකාශයට පත් කළා ය​.

රුසියානු විප්ලවයට පෙර, රුසියාවේ වඩාත් කාර්මීකරණයට ලක් වූ නගර අතර පොඩොල්ස්ක් විය​. මහන මැෂින් නිපද වූ සිංගර් කර්මාන්ත ශාලාවක් ද එහි පිහිටා තිබුණි.

ව්ලැඩ්මීර් ලෙනින් කිහිප වාරයක් මෙම නගරයට පැමිණ ඇත​.

සෝවියට් සමූහාණ්ඩුව පැවති සමයේ දී, මොස්කව් ඔබ්ලාස්ට් හි කාර්මික දැවන්තයෙක් විය​. ඒ වන විට නගරය තුළ කර්මාන්ත ශාලා හැත්තෑවකට වැඩිය ක්‍රියාත්මක වෙමින් පැවතුණි. බොහෝ පොඩොල්ස්ක් නගර වැසියෝ මෙම කර්මාන්ත ශාලාවල සේවය කළහ​.

අඩවියෙන් බැහැර පිටු 
 පොඩොල්ස්ක් නගරයේ නිල වෙබ් අඩවිය​
 GeoHack - Podolsk

රුසියාව
සිරිල් මුණසිංහ

විදුහල්පති වරයෙක්, සමාජ සේවකයෙක්, අනුශාශක වරයෙක් මෙන්ම ප්‍රාදේශීය සභා මන්ත්‍රීවරයෙක් ලෙසද කෑගල්ල ප්‍රදේශය තුල සියලුම දෙනා අතර ජනාදරයක් ලබාසිටින මුණසිංහ අරච්චිල්ලාගේ සිරිල් මුණසිංහ නම්වූ ගුරු මහතා  තම මුළු ජීවිතයම ප්‍රදේශයේ පොදු ජනතාවගේ යහපත සඳහා කැපකළ රට තුල බොහෝ දෙනෙක් නොදන්නා චරිතයකි. 

මුදලට සහ බලපුලුවන් කාරකමට කුළල් කාගන්නා දේශපාලකයන් බහුල සමයක එකදු පෝස්ටරයක් වත් නොඅලවා අනවශ්‍ය ලෙස මුදල් වියදම් නොකර පා ගමනින් ම ගෙයින් ගෙට තනිවම ඇවිද යමින් තම ජන්ද ප්‍රචාර කටයුතු කරන සහ අඛණ්ඩව වසර 20 කටත් වැඩියෙන් කෑගල්ල ප්‍රාදේශීය සභාව නියෝජනය කරන සැම මැතිවරණයකදීම වැඩිම මනාප ලබාගන්නා මුල් පස්දෙනා අතර සිටින ශ්‍රී ලංකාවේ  අවම  මුදලක් වියදම් කර මැතිවරණයක් ජයගන්නා මන්ත්‍රීවරයා ද  සිරිල් මුණසිංහ මහතායි.

සමාජයීය පසුබිම 

කෑගල්ල සිධාර්ථ විදුහලේ විදුහල්පති තුමා

සාමවිනිසුරු වරයෙකි

කෑගල්ල මායා ක්‍රීඩා සමාජයේ උප සභාපතිවරයා

කෑගල්ල දිස්ත්‍රික් පාපන්දු ලීගයේ අනුශාසක

කෑගල්ල දිස්ත්‍රික් මලල ක්‍රීඩා සංගමයේ අනුශාසක

කෑගල්ල ප්‍රවීනයන්ගේ මලල ක්‍රීඩා සංගමයේ සභාපති

දේශපාලන පසුබිම 
1973 සිට 1976 දක්වා මාවතපත්තු ගම්සභාවේ උප සභාපති දුරය දැරීම

1974 සිට 1977 දක්වා ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂ , කෑගල්ල ආසනයේ මධ්‍යම සංවිධානයේ ලේකම් දුරය දැරීම

1976 සිට 1977 දක්වා පී බී ජී කලුගල්ල ඇමතිතුමාගේ දේශපාලනික අංශයෙහි සම්බන්ධීකරණ ලේකම් දුරය දැරීම

1974 සිට 1977 දක්වා ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂයේ කෑගල්ල දිස්ත්‍රික් තරුණ සංවිධානයේ සංවිධායක දුරය දැරීම

1991 සිට 2010 දක්වා අඛණ්ඩව කෑගල්ල ප්‍රාදේශීය සභාව නියෝජනය කිරීම

ආගමික පසුබිම
මහින්ද රාජපක්ෂ ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගනය

නාකි මයිනා ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගනය හම්බන්තොට ඉදිකරන ලද නව ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගනයයි. මෙය 2011 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානය සඳහා ඉදිකරන ලද අතර එහි ක්‍රිකට් තරඟ 2ක් පැවැත්විය .මෙම ක්‍රීඩාංගනයේ පවත්වන ලද ප්‍රථම තරඟය ශ්‍රී ලංකාව හා බටහිර ඉන්දීය කොදෙව් අතර 2010 දෙසැම්බර් 9 වන දින පවත්වන ලදී. මෙම ක්‍රීඩාංගනය නරඹන්නන් 35,000කට පහසුකම් සලසයි.  මෙම ක්‍රීඩාංගණයෙහි ක්‍රීඩා කල හැකි කොටසෙහි දිග මීටර 100 ක් හා පළල මීටර 100 කි. ක්‍රීඩාංගණයෙහි දෙඅග නම් තණමල්විල අග සහ සූරියවැව අග යනුවෙන් වෙති.ක්‍රීඩාංගණයෙහි වත්මන් අභිරක්ෂකයා රවි දිසානායක මහතා වෙයි.

ඉතිහාසය

2011 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානය

පහත දැක්වෙන තරඟ 2011 පෙබරවාරි මසදී හම්බන්තොට අන්තර්ජාතික ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගනයේදී පැවැත්විය.ප්‍රථම ජාත්‍යන්තර එක්දින තරඟය ශ්‍රී ලංකාව හා කැනඩාව අතර 2011 පෙබරවාරි 20 දීන පැවැත්විය.
2011 ක්‍රිකට් ලෝක  කුසලාන තරඟාවලියේ  තරඟ 2ක් මෙම ක්‍රීඩාංගනයේදී පැවැත්විය.

වැඩිදුර
 ශ්‍රී ලංකාවේ අන්තර්ජාතික ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගන නාමාවලිය

යොමුව

බාහිර සබැඳුම්

 Cricinfo profile on Hambantota
 Suriyawewa Cricket Stadium Hambantota Layout
 Guide to Hambantota

ශ්‍රී ලංකාවේ ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගන
යෝජිත ක්‍රීඩාංගන

ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානය
කෑගල්ල පරිපාලන දිස්ත්‍රික්කය

ශ්‍රී ලංකාවේ සබරගමුව පළාතේ ඇති වර්ග කිලෝමීටර් 1663 ක විශාලත්වයෙන් සහ වසර 2001 ජනගහන දත්ත වලට අනුව 785,524 ක ජනතාවක් වාසය කරන උතුරින් කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කයද බටහිරින් ගම්පහ සහ කොළඹ දිස්ත්‍රික්ක ද දකුණින් රත්නපුර දිස්ත්‍රික්කය ද නැගෙනහිරින් නුවරඑළිය සහ මහනුවර දිස්ත්‍රික්කයන් ද වලින් සීමා වී විවිධ භූ විෂමතා ලක්ෂණ වලට උරුමකම් කියන  කෑගල්ල දිස්ත්‍රික්කය පිහිටා තිබේ.

පරිපාලන ව්‍යුහය

ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාස  
	
කෑගල්ල
රඹුක්කන 
දැරණියගල
මාවනැල්ල 
අරණායක
ගලිගමුව
වරකාපොළ
රුවන්වැල්ල
බුලත්කොහුපිටිය
යටියන්තොට
දෙහිඕවිට

ජන්ද කොට්ඨාස 

කෑගල්ල
ගලිගමුව
දැදිගම
අරණායක
මාවනැල්ල
රුවන්වැල්ල
රඹුක්කන
යටියන්තොට
දැරණියගල

ජනගහනය

ප්‍රධාන භෝග 
වී  , තේ , රබර් , පොල්

ප්‍රධාන සිද්ධස්ථාන

බෙලිගල රාජමහා විහාරස්ථානය

ශ්‍රී ලංකාවේ බෞද්ධයන්ගේ උතුම්ම පුජනීය වස්තුව වන ශ්‍රී දන්ත ධාතුන් වහන්සේ සතුරු ආක්‍රමණ වලින් ආරක්ෂා කරගැනීම සඳහා පැරණි රජදරුවන් යම් අවස්ථා වලදී එය සඟවා තබන ලද අතර එවන් එක ස්ථානයක් වන්නේ බෙලිගල රාජමහා විහාරස්ථානයයි.

වට්ටාරම රාජමහා විහාරස්ථානය
ශ්‍රී ලංකාවේ අවසානම මහරහතන් වහන්සේ වැඩ වාසය කල විහාරස්ථානය වට්ටාරම රාජමහා විහාරස්ථානයයි.

ඓතිහාසික පසුබිම

ආශ්‍රිත ලිපි 
කෑගල්ල
සබරගමුව පළාත

ආශ්‍රිත

කෑගල්ල පරිපාලන දිස්ත්‍රික්කය
ඇලෙක්සි ලියනෝෆ්

ඇලෙක්සි අර්කිපොවිච් ලිනනොෆ් () (30 1934 මැයි 30 දින සෝවියට් සංගමයේටිසුල්ස්කි දිස්ත්‍රික්කයේ ලිස්ට්වියන්කා ගමේ උපත ලද ඔහු සෝවියට් ගගනගාමියෙක් සහ  සොවියට් ගුවන් හමුදා ජෙනරාල්වරයෙකි. 1965 මාර්තු 14 වන් දින ඔහු අභ්‍යාවකාශයේ ඇවිදින ලද ප්‍රථම මීනිසා බවට පත්විය.ආතර් සී ක්ලාර්ක් විසින් ලියනලද 2010 විද්‍යා ප්‍රබන්ධ නවකතාවේ එන අභ්‍යාවකාශ යානාව ( "ලියනෝෆ්") නම් කරන ලද්දේ ද ඔහුගේ නමිනි.

දිගු අසනීප තත්ත්වයකින් පසුව ලියනෝෆ්, 2019 ඔක්තොම්බර් 11 දිනදී මිය ගියේය. ඔහුගේ අවමංගල්‍යය ඔක්තොම්බර් 15 දිනදී පැවැත්වීමට නියමිතය. 85 වියැති වූ ඔහු  වොස්කොඩ් වැඩසටහනෙහි සහභාගී වී ‌‌‌නොනැසී  ඉතිරිව සිටි අවසන් ගගනගාමියාද විය.

ආශ්‍රිත

අභ්‍යවකාශගාමීන්
1934 උපත්