Suchinthana/si-wikipedia huggingface dataset:
මනුෂ්‍ය කායික විද්‍යාව

මානුෂ්‍ය කායික විද්‍යාව යනු මනුෂ්‍යා ගේ ශරීරයේ සිදු වෙන ක්‍රියාවලීන් යුක්ත වූ විද්‍යාවයි. ව්‍යුහ විද්‍යාව සහ කායික විද්‍යාව බොහෝ සම්බන්ධයක් පෙන්නුම් කරයි. ව්‍යුහ විද්‍යාවෙන් මනුෂ්‍ය ගේ ආකෘතිය පිළිබඳවත් කායික විද්‍යාවෙන් මනුෂ්‍ය ගේ ක්‍රියාවලීන් පිළිබඳවත් අධ්‍යයනය වේ.

ඉතිහාසය
ග්‍රීසියේ සහ ඉන්දියාවෙහි වෛද්‍ය විද්‍යාත්මක ඉතිහාසය ඉතා පැරණිය. ග්‍රිසියේ කායික විද්‍යාත්මක ඉතිහාසයෙ පිළිබද අවධාරණය කිරිම ඇරිස්ටෝටල් විසින් ආරම්භ කරන ලද අතර ඔහු කාර්යෙහි ව්‍යුහයේ සහ කෘත්‍යය අර ඇති සම්බන්ධතාවය පිලිබද පරිච්චනාත්මක චින්තන ඉදිරිපත් කරන ලදි. ඉන්පසු ක්ලෝසියස් ගැලනසි ක්‍රි.පු. 126-199 දක්වා කාලය කුලදි ශරිරියේ කාර්යයන් පිලිබදව පරියේෂණ පවත්වන ලදි. ශරීරයෙහි කාර්යයන් පිලිබදව පරියේෂණ පැවැත්වු පළමු විද්‍යාඥය ඔහුය. ඉන්දියාවේ ආයුර්වේදයට සම්බන්ධ පැරණි ග්‍රන්ථවල මනුෂ්‍ය ව්‍යුහය විද්‍යාව සහ කායික විදයාව පිලිබද තොරතුරු සටහන්ව පවති.

මධ්‍යකාලින යුගයේදි ඉන්දියානු සහ ග්‍රීක වෛද්‍ය විද්‍යව මුස්ලිම් වෛද්‍යවරැන්ගේ බලපෑමෙන් තවදුරටත් වර්ධනය විය. ඇවිලේනා 980-1037 දක්වා කාලවකවානුව තුළදි වෛද්‍ය විද්‍යාව අදාල පරික්ෂණ පැවැත්විම සහ ප්‍රමාණකරණය සිදු කර, ඉන්පසු ඉබින් අලි - නාෆස් විසින් 213-1288 කාල වකවනු තුළදි කායික විද්‍යා ක්ෂේත්‍රයෙහි බොහෝ තොරතුරැ අනාවරණය කර ගන්නා ලදි. ඒ අනුව ඔහු හැදවතෙහි ව්‍යුහය ප්‍රථම වතාවකට නිවැරදි විස්තර කනර ලද අතර කිරිටයේ ක්‍රියාකාරිත්වය පෙණහල්ලේ ව්‍යුහය සහ සංසරණ කායකාර්මය පිලිබදව ද නිවැරදි ද විස්තර කරන ලදි.

පුනරැදය කාල සමයේදි බටහිර ලොව කුප කාය විද්‍යාව සහ ව්‍යුහය විද්‍යාව පිලිබද පර්යේෂළු පැවැත්විම අරඹන ලදි. මෙම සමයේදි වවච්ඡේකයා පිලියම් හාවි විසින් සිදුකළ පර්යේෂණ වලදි සංසරණ පද්ධතිය පිළිබද තොරතුරැ සොයා ගන්නා ලදි.

19 වන සියවසේදි කායික විද්‍යාත්මක දැනුම ඉතා සීඝ්‍රයෙන් වර්ධනය විය. මැතියාස් ශිල්ඩන් සහ තියොඩොර් ශ්වෑන් විසින් සොයාගන්නා ලද සෛලීය න්‍යාය තුළින් අවයවයන් සෛල තුළින් නිර්මාණය වි ඇති බව ප්‍රථම වරට සොයා ගන්නා ලදි ක්ලෝඕ බර්නාඩ් 1813-1879 සහ වෝල්ටර් කැනෝන 1871-1945 මෙම සමයේ සිටි තවත් ඉතා ප්‍රසිද්ධ කාය වෛද්‍යවරයන් දෙනෙක් වේ.

සටහන් 

| Human physiology
|}
{|
යාන්ත්‍රික කාර්ය



බලය සහ විස්ථාපනය 

බලය සහ විස්ථාපනය යන දෙකම දෛශික රාශින් ව්. ඒව තිත් ගුණිතය මගින් සම්බනධ විමෙන් ආදිශ රාශියක් වු යන්ත්‍රික කාර්ය ගනනය කල හැක.
W=D.d=FDcos∅ (1)

මෙහි ∅ යනඅ බලය සහ වාස්ථාපන දෛශික අතර කෝණය වේ.
මෙම සුත්‍රය වලංගු විමට නම් බලය සහ කෝණය නියත විය යුතුය. වස්තුවේ මහ සැමවිටම ඒකිය සරල රේඛිය විය යුතු අතර රේඛාවේ  දිගේ චලනය වන විට‍ දිශාව වෙනස් වේ.

කලය අනුව බලය වෙනස් වන විට ගමන් මග සරල රේඛාවකින් වෙනස් වු අවස්ථාවලදි (1) සමීකරණය සාමාන්‍යනේ යෙදිය නොහැකි වුවත් චලන කුඩා පිටර වලට බෙදිය හැකි වේත එහිදි බලය සහ චලනය එක් එක් පියවර යලදි නියතකයකට ආසන්න කල හැකි අතර මුලු කාර්ය එම පියවර වලදි කරන ලද කාර්වල එකතුවක් ලෙස ප්‍රකාශ කල හැක. යාන්ත්‍රික කාරය සදහා වන සාමන්‍ය අර්ථ දැක්විම පහත රේඛිය අනුකලයකින් ඉදිරිපත් කල හැක.
WccF ds (2)

මෙහි	C	- මග හෝ වස්තුව මගින් නිර්ක්ෂණයට කර වක්‍රය
F	- බලය දෛශිතය
S	- පිහිටුම් දෛශිකය 

8W=F.ds යන ප්‍රකාශනය අවනිශ්චිල අවකලංක ජන එහි තේරැම Wc හි ගණනය කිරිමෙ ගමන් මග කෙරෙහි   Fds අවචලනය කිරිම කල නොහැක

2 සමීකරණය මගින් ශුන්‍ය නොවන බලයක් මගින් ශුන්‍ය කාර්යයක් කල හැකි බව පැහැදිලි කරයි. සරලම අවස්ථාවදි බලය චලනය වන දිශාවට ලම්මබ වු විට අනුකලනය සැමවිටම ශුන්‍ය වේ. මෙය වෘත්තයක චලනයේදි තුලදි සිදුවේ.කෙසේ නමුත් අනුකලනය සමහර විට ශුන්‍ය නොවන් එය සමහර අවස්ථාවලදි ඝන හෝ ධන වුවත අනුකලනයේ දි ශුන්‍ය කර ගත හැක.

ශුන්‍ය නොවන බලයක් පැවතිම මගින් ශුන්‍ය කාර්යක් කිරීම සහ එයට සම්බන්ධ රාශියක් වන ආවේගය අතර වෙනස නිරෑපනය කරයි. අවේග යනු කාලයට අනුබද්ධ බලයෙන් අනුකලනයයි. ආවේගය වස්තුවේ ගම්‍යතා වෙනස මිනුම් කරන අතර එය දෛයික රාශියක් වන අතර දිශාවට සංවේදි වේ. කාර්යය ප්‍රවේගය‍පෙුමගෙයේ විශාලත්වය ලෙස සලකනු ලබේ. උදාහරණයක් ලෙස වස්තුවක් ඒකා රේඛිය චලිතය වෙදන විට කෙන්ද්‍රය දෙසට යොදන බල‍යෙන් කාර්යක් සිදු නොවන අතර ස්පර්ශිය සංරදක ශුන්‍ය නොවන ආවේගයක් වේ.

(සංස්කරණය) යාන්ත්‍රික ශක්තිය 

ප්‍රධාන ලිපිය යාන්ත්‍රික ශක්තිය

වස්තුවක යාන්ත්‍රික ශත්කිය මුලු ශක්තියෙන් කොටසක් වන අතර එය යාන්ත්‍රික කාර්ය අනුව වෙනස් විය හැක. එයට චාලක ශක්තිය සහ විභව ශක්තිය ඇතුලත් වේ. මෙහි සදහන් නොවු වැදගත් ආකාරයශන්තිය ලෙස තාපශක්තිය (මෙය සර්පණය කාර්ය මගින් වැඩි කල හැකි අතර පහසුවෙන් අඩුකල නොහැක) සහ අනිකුත් ශක්තින් (මෙය නියාවන් වන අතර ඉතිරි ඒකන් නොවෙනස්ව පවති) 

බාහිර F  බලයක් වස්තුවක් මත ක්‍රියකර විට එහි චලක ශක්තිය Ek1  සිට Ek2 දක්වා වෙනස් ව්. 

W=∆Ek=Ek2-Ek1=∆Ek=12mv22-12mv12=12m∆(v2)

අප මෙම ප්‍රතිඵලය ව්‍යුත්පන්න කල විට වස්තුවක් වන බාහිර බලයක ක්‍රියකරමින් ව්‍යුත්පන්න කල විට වස්තුවක් මත බහිර බලයක් ක්‍රියාකරිමෙන් ඇතිවන යාන්ත්‍රික කාර්ය එම වස්තැවේ ප්‍රවේගය වනස් විම වර්ගයට සමානගති වේ. (ඉහත සමීකරණයේ අවසාන   විය යුතු වේ)

යාන්ත්‍රික ශක්ති සංස්ථිතික මුලඡධර්මයේ අනුව ඕනෑම පද්ධතියක වන සංස්ථික බලය යෙදුවිට (ගුරැත්වාකර්ෂණය බලයක් පමනක් වේ) හෝ අනිකුත් බලය මගින් අති කරන කාර්ය වල එකතුවට ශුන්‍ය වන විට ඒවායේ සුලු යාන්ත්‍රික ශක්තිය නියතව පවති.

උදාහරණයක් ලෙස නියත ස්කන්ධයෙන් ඇති වස්තුවක් නිදහසේ වැටුන විට 1 අවස්ථාවේ මුලු ශක්තිය දෙයන අවස්ථාවේ ශක්තියට සමාන වේ.

(Ek + Ep )1=(Ek + Ep )2

Ek 	-	චාලක ශක්තිය සහ

Ep 	-	විභව ශක්තිය

සටහන්
ජීව විද්‍යාත්මක සමස්ථිතිය

ජීව පද්ධතිමය පරාමිතිට අනුව අවයවයන් අනුකූලවන්නේ හෝ නියාවකයෙන් වේ. නියාමකයන් තත්ත්ව විසුරුණු සහ පාරිසරික වෙනස්විම් වලට බඳුන් වන පරාමිතිය ස්ථිර මට්මටමක තබා ගැනිමට උත්සාහ දරයි. නමුත් අනුළවන්නා පරාමිතිය නිර්මාණය කිරිම සදහා පරිසරයට ඉඩ ප්‍රස්තාව ලබා දේ. උදාරණයක් වශයෙන් තාපවශෝක සත්වයන් ශරිරි උෂ්නත්වය ස්ථිර මට්ටමක පවත්වාගෙන යන අතර බහිෂ්තාපි සත්ත්වයන් විවිධ වු ශරීර උෂ්ණත්වයන් පෙන්නුම් කරයි.

අනුකූලවන්නන් හට පාරිසරික වෙනස්විම් අනුව තම පරාමිතිය පානය කිරිමේ යම් කිසි හැකියාවක් පවති. උදාහරණයක් වශයෙන් උරගයන් උදෑසන කාලයේදි රත්වු ගල්මත සිට අව්ව තපිමින් තම ශරිර උෂ්ණත්වය වැඩි කර ගනී. මෙලෙසට නියාමය පාරිසරික වෙනස්විම් වලට ප්‍රතිචාර දක්වයි. මේ අනුව තාපාවශෝක සත්ත්වයෙකු වන ලේනා රත් වු ගලක් මත සිටින විට ඔහුගේ ශරිර උෂෟණත්වය ස්ථිර මට්ටමක පවත්වාගෙන යෑම සදහා ශාරිර අභ්‍යන්තර අවයවයන් ගල මත ඇති උෂ්ණත්වය ප්‍රයෝජනයට ගනී.
මේ අයුරින් එකිනෙකාට වෙනස් වු පරාමිතිය රදවා ගැනිමේ ක්‍රම පිහිටා තිබිම තුඵින් සත්ත්වයන්හට විවිධ වු පරිසරික තත්ත්වයන්හි ජීවිත්වි මේ හැකියාව ලැබි ඇත. උදාහරණයක් වශෆයන් බහුපෝෂකයන් අඩු උෂ්ණත්ව මට්ටම් තුලදි උදාසින වන අතර තාපව ශෝකයන් අඩු උෂ්ණත්ව මට්ටස තුළදී ක්‍රියාශිලි වේ. ස්වයංක්‍රීය නියාමයක පද්ධති පවත්වාගෙන යාම සදහා තිපර්ක ශක්තිය අවශ්‍ය බැවින් මෙසේ ශරිරය තුළ උෂ්ණත්වය ස්ථිර පවත්වාගන යෑම යාම් වටිනාකමක් මත සිදුවේ. සර්පයන් හා සම්ස්ථිතිය පවත්වගෙන යෑම සදහා අවම ශක්ති ප්‍රමාණයන් අවශ්‍ය වන බැවින් එවුන් පතිකයකට වරක් පමණක් ආහාර ගනී.

හෝමෝන රුධිරයට නිකුත් කිරීම තුළින් සමස්ථිතික නියාමක පාලනය කරනු ලබවයි. නමුත් සමහර අවස්ථාවන්හිදි අනෙකුත් යාමක ක්‍රියාවලීන් සමබරතාව පවත්වාගෙන යෑම සදා සරළ විසරණයක් උපයෝගී කොට ගනී.

ශරීර උෂ්ණත්වය පාලනය කිරිමට අමතරව සමස්ථිතික නියාමයනය තුළින් තවත් බෙහෝ දේ සිදු කරයි. රුධිරයේ පවතින ග්ලුකෝස් ප්‍රමාණය සහ රුධිරයේ සාන්ද්‍රණය නියාමක කුළින් පාලනය කරනු ලබයි. ක්ෂීරපායින් ඉන්දියුලින් සහ ග්ලුකොජන් මගින් රුධිරයේ ග්ලුකෝස් ප්‍රමාණය පාලනය කරනු ලබයි.  අගන්‍යාශය තුළින් හෝමෝනව නිපදවේ. මෙම හෝමොන නිපද විමට නොහැකි වු විට එය දියවැඩියාව ඇති කරයි. වකුගඩු රුධිරයෙන් අතිරේක ජලය සහ අයන ඉවත් කරයි. මෙම අතිරේක ජලය මුත්‍රා ලෙස පිටවේ. වකුගඩු ක්ෂිරපායින්ගේ සම්ස්ථිතික පද්ධතියෙමහි විශාල කර්තව්‍යයක් ඉටු කරයි. වකුගඩු තුළින් රුධිරය තුළ අන්තර්ගත අතිරේක ජලය ලුණු සහ යුරියා ඉවත් කරනු ලබයි. මේවා ශරිරියෙහි ප්‍රධාන අපද්‍රවයයන් වේ.

සටහන්
මාංශපේශි

විශේෂ මාංශපේශින් වර්ග තුනක් පවතී. ඒවා නම්

අස්ථි හා සම්බන්ධ මාංශපේශින්

අස්ථි හා සම්බන්ධ මාංශපේශින් සතුව පවතින තන්තු බහුන්‍යෂ්ටික වන අතර සෛලීය න්‍යෂ්ටික ප්ලාස්මා පටලය යටින් පිහිටා ඇත. මෙම සෛල ඉත සිතින් මයෝමිත තන්තු තුළින් නිර්මාණය වි ඇත. මෙම තන්තු ඉරි වැටුණු ආකාරයෙන් හෝ රේඛා සහිතව පිහිටා ඇත. මෙම සෑම තන්තුවක්ම ප්‍රෝටින් සුත්‍රිකාවක් සහිත වේ. එක් තන්තුවක් දිගු නුලක් ආකාරයෙන් සැකසි ඇත. අස්ථි හා සම්බන්ධ මාංශපේශියෙන් කුඩාම අංගය සැකෝටීර් ලෙසින් හදුන්වන අතර එය සෛලයක කෘත්‍යාත්මක අගංය වේ. ප්‍රෝටින් සුත්‍රිකා තන්තුවකට රදවා තබන Z රේඛාවක සිට තවත් සෛලයක පිහිටි  Z රේඛාවක් දක්වා තන්තුවක්පවතී. සෑම සැකෝමීටර් මධ්‍යම M රේඛාව ලෙස නම් කරනු ලබයි.

හෘදය හ සම්බන්ධ මාංශපේශින්

හෘදය හා සම්බන්ධ මාංශපේශින් පාර්ශවිකව සම්බන්ධ වී ඇති නිසා ඒවා අවස්ථි සම්බන්ධ මාංශපේශින් වලට වඩා වෙනස් වේ. කෙසේ නමුදු එම මාංශපේශින් අපට රරැචි ආකාරයෙන් පාලනය කර නොහැක. අස්ථි කුහර තුළ ඇති ගැටයන් තුළින් මෙම මාංශපේශින් පාලනය කරන අතර, අස්ථි කුහර තුළ ඇති ගැටයන් ස්වතන්ත්‍ර ස්නායු පද්ධතියන් තුළින් පාලනය වේ.

මෘදු මාංශපේශින්

මෘදු මාංශපේශින් ස්වතන්ත්‍ර ස්නායු පද්ධතිය මගින් පාලනය වන අතර මෙම මාංශපේශින් ද අපට රැචි ආකාරයෙන් පාලනය කිරිමට නොහැක.

සටහන්
පෑලැටි වල රෝග කාරක බීජ සහ රෝග විනිශ්චය

පැලැටියක් රෝග කාරයක් තුළින් ආපාදනය විමට කරැණු තුනක් හේතු විය හැකිය. රෝග ත්‍රිකෝණය ලෙසින් මෙය හදුන්වයි. 

දීලිරබොහොසයක් ශාඛා ව්‍යාධි විද්‍යාවට අයත් දීලිර අස්කොවස්ටේස් ඛණ්ඩය හෝ බයිඩියොම්සේටේස් ඛණ්ඩයට  අයත් වේ. 

ශෘඛ බීජානු නිස්පාදනය කරන අවස්ථාවේදි ලිංගිකව හෝ අලිංගිකව දිලිර ද නැවතනිපද වේ. මෙම දීලිර බොහෝ දුරක් වායුවෙන් ජලයෙන් හෝ පස තුලින් පැති යාම සිදු විය හැකිය. පස තුළින් ව්‍යාප්ක වන බොහෝ දිලිර තම ජිවින වක්‍රයේ මුල් අවධිය පස් තුළ ගත කරයි. දීලිර රෝග දීලිර නාශක යෙදිම තුලින් පානය කර ගත හැකිය නමුත් වර්තමානයේ බොහෝ දිලිර මෙම දිලිර නාශක වලටද ක්‍රමයෙන් විකසනය වී ඇත.

බැක්ටිරියා

ශාක අනුසාරයෙන් ඇති බොහෝ බැක්ටිරියාවන් මෘක්‍යවීයන් වන අතර එම බැක්ටිරියාවන් ශාක වලට හානි සිදු කරන්නේ නැත. නමුත් ඉතා අල්ප බැක්ටිරියා ප්‍රමාණයක් රෝග ඇති කිරිම සිදු කරනු ලබයි. බැක්ටිරියා ආසාදන නිර්වර්තන සහ අර්ධ නිර්වර්තන කලාබ වල පැතිරිම යාම බහුල වේ.

වෛරයිරසයන් සහ වෛරසන් වැනි වු ජීවින්

ශඹාක වෛරස බොහෝ ප්‍රමාණයක් පවතින අතර සමහර ශාක වෛරසයන් ස්පර්ශනේ ව්‍යාප්ත වේ. බොහෝ අවස්ථවන්හිදි ශාක වෛරසයන් අස්වැන්න ලබා ගැනිම අහිමි කරයි. ශාක වෛරසයන් රෝග වාහකයන් තුළින් ව්‍යාප්ත වේ. බොහෝ විට කෘමි සත්ත්වයන් මගින් මෙය ව්‍යාප්ත වුවුද සමහර අවස්ථාවන්හි දි දිලිර පණුවන් මගින් සහ මුල සත්ත්වයන් තුළින් රෝගය ව්‍යාප්ත වේ.
ශබ්දාර්ථ විද්‍යාව

ශබ්දාර්ථ විද්‍යාව යනු සන්නිවේදනයේ අර්ථය අධ්‍යයනය කිරිමයි. වාග් විද්‍යාවේදී එය කිසියම් විශේෂිත අවස්ථාවන්හිදි සහ සන්දර්භයන්හිදී නියෝජිතයින් හෝ ප්‍රජාවන් විසින් යොදා ගනු ලබන සංඥාවන්හි අර්ථ නිරූපණය අධ්‍යයනය කිරිමයි. වෙනත් විවිධ ක්ෂේත්‍රයන් කිහිපයක ඒ හා සම්බන්ධ අර්ථයක් ඇත.

ප්‍රකාශනයක තේරුම සංයුක්ත වන්නේ කුමකින් ද යන්න පිළිබඳව ශබ්දාර්ථ විද්‍යාඥයින් වෙනස් මත දරති. උදාහරණයක් ලෙස ‘ජෝන් බේගල් :ඉටැකවලට කැමතිය’’ යන වාක්‍යයෙහි බේගල් යන වචනය එහි වචනාර්ථය හෝ මුඛ්‍යාර්ථය නොව එම ද්‍රව්‍යය හැදින්වීමට යොදන වචනය විය හැකිය. නමුත් එයින් එය ‘ජෝන් ගේ බඩගින්න හඟවන්නේ කෙසේද වැනි ඉන් ඇතිවන ඇඟවිමක් ද විය හැකිය. උපමාලංකාර සම්බන්ධතාවයක් ද විය හැකිය. සාම්ප්‍රදායිකව විධිමත් ශබ්දාර්ථ විද්‍යා දෘෂ්ටි කෝණයට අනුව ශබ්දාර්ථ විද්‍යාව එහි වචනාර්ථ තේරුමට සීමා කරන අතර එහි සියලුම රූපාලංකාර සම්බන්ධතාවයන් ප්‍රායෝගිකවාදයට පවරයි. නමුත් මෙම වෙනස පවත්වාගැනීම වඩ වඩාත් දුෂ්කර වේ. යමෙක් විධිමත් ශබ්දාර්ථ විද්‍යාව, ලක්ෂණ වීමංසාව, යෝගිකතාව යනාදියෙන් ඥානාත්මක ශබ්දාර්ථ විද්‍යාව දෙසට ගමන් කිරිමේදී න්‍යායවාදියෙක් වචනාර්ථ සාලංකාර වෙනසට දායක වන ප්‍රමාණයෙහි අඩුවීමක් සිදු වේ.

ශබ්දාර්ථ විද්‍යාව යන වචනය එහි නුතන අර්ථයෙන් ප්‍රථමවරට දිස්වුයේ ‘මයිකල් බි‍ රියල්’ ගේ ක්‍රි.වර්ෂ 1897 ‘එසේ ඞී සෙමැන්ටික්’ නම් පොතෙහි ප්‍රංශ බසින් ‘සෙමැන්ටික් ප්බඑසුමැ යනුවෙනි. ජාත්‍යන්තර විද්‍යාත්මක ශබ්දාවලියෙහි ශබ්දාර්ථ විද්‍යාව. ශබ්දාර්ථ වේදය :ීැප්ිසදකදටහ_ යනුවෙන් ද හැඳින් වේ. ශබ්දාර්ථ විද්‍යා ශික්ෂාව ක්ෂිණ නොවන සාරාංශ අර්ථයන් දෙස බැලීම සඳහා යොදාගත් ක්‍රමයක් වන ‘ඇල්ෆ‍්‍රඞ් කෝසිබ්ස්කි’ ගේ සාමාන්‍ය ශබ්දාර්ථ විද්‍යාවෙන් වෙනස් වේ.

සටහන්
ස්වින්ග් නර්තන

ස්වින්ග් ඩාන්ස්' යනු 1920, 30 හා 40 දශකවලදී ජෑස් සංගීතයට අනුව  රිද්මයානුකූල පැද්දිම නර්තනයක් කොට ගත් ජන කණ්ඩායමක් විසින් ගොඩනගනු ලැබුවකි. නමුත් මෙම නර්තන ආකාරය ජෑස් සංගීතයේ රිද්මය දක්වා දිවයයි. වඩාත් ප්‍රචලිත නර්තන කණ්ඩායමක් වන්නේ ලින්ඩා බෝච් නැමැති කණ්ඩායමයි.මෙය එදා පටන් අද දක්වා පැවත එන සහකාර නර්තනයකි. මෙම නර්තන වැඩි වශයෙන් දක්නට ලැබෙන්නේ අප්‍රිකානු ඇමරිකන් ජන සමුහ, අප්‍රිකානු ඇමරිකන් නර්තන ශීල්පින්, (වැල්බෝ ආ ඇන්ජලෝ) මෙන්ම ඇමරිකානු හා අනෙකුත් ජන සමාජ තුළය. මෙම පැද්දෙන නර්තනයේ මුල් ආකාරයන් ලෙස 'බ්ලැක් බොටම්',"චාල්ස්ටන්", "ටැබ්ඩාන්ස්", ඩික්සිලන්ඩ් ජෑස් හැඳින්විය හැකිය. දකුණු ඇමරිකන් හි නව සර්ලියන්ස් හි මෙම නර්තන සම්ප්‍රදාය ගොඩ නැගි ඇත. මෙම නර්තන උතුරු දිශාවේ පිහිටි නිව්යෝර්ක්, කැන්සාසිටි, හා චිකාගෝ යන නගර කරා 1920 දී ව්‍යාප්ත වුණි. ගම්බද කළු ජාතිකයන් ද පිඩාවලින් මිදිමට උතුරට සංක්‍රමණය වූහ. ජිම්ක්‍රෝලෝස්, ලින්චින් ප්‍රදේශවල හා පසුව දකුණේ පැවැති රැකියා වියුක්තිය එහි පැවැති අවනතිය ඊට හේතුවිය. ස්වින්ජෑස් බටහිර අප්‍රිකානු සහ ඇමරිකන් අප්‍රිකානු නර්තනය හා සංගීතයෙහි ස්වර සංයෝග විදහා පායි. මෙය 'ස්ව කාල' සහ 'අට වන ස්වර' නොහොත් තුන්පියවර වශයෙන්ද එහි නාද වන රිද්මයන්ගේ වෙනස් විම්ද කාලය අනුව පරතරයද වේ. වර්තමානයේ බොහෝ දියුණු රටවල මෙම ස්වින්ග් ඩාන්ස් ශෛලයන් දක්නට තිබේ. ලින්ට් හෝප් වඩාත් ප්‍රචලිත වුවත් ඒ ඒ රටවල නගරවල රග දැක්වෙන නර්තනයන් අනුව එකිනෙක වෙනස් වේ. සෑම ප්‍රාදේශිය ස්වින්ඩාන්ස් සමාජයක් තුළ ඊට ආවේණික සංස්කෘතියන් හා ස්වින්ග් ඩාන්ස් භාවිතා වන විවිධ ආකාරයන් ද වෙයි.

සටහන්
මධ්‍යකාලීන යුගයෙහි දේවස්ථාන (800-1499)

මධ්‍යකාලින යුගය ලෙසින් හැදින්වන්නේ ක්‍රි.ව. 800 වන සියවසේදි වාර්ලේ මැග්නේ රජතුමාගේ අභිෂේකයන් සමග යුද්ධය අවසන් විම (1453) වසර 100 න් පැවති සහ 1515 දි ඇති වු රෙපරමාදු ප්‍රති‍ශශෝධනය සහිත කලවකවානුවයි.

ක්‍රි.ව. 800 වන සියවසේ දි බටහිර යුරෝපය සම්පුර්ණ වශයන්ම ක්‍රිස්තියානි රජවරැ මගින් පාලනය කෙරැණ ද පෙරදිග යු‍රෝපයෙහි මිෂනාරි ක්‍රියාකාිත්වය පමණක් පැවතිණි. උදාහරණයක් වශයෙන් 9 වන සයවසේදි පෙරදිග මිෂනාරි ක්‍රියාකාරිත්වයෙහි එස්.එස් සරිලි සහ මෙතොඩියස් සාර්ථකත්වයට ලබා ඇත.   ඒ අනුව ඔවුන් බයිලය රැසියන් ආදි පෙරදිග යුරොපානු භාෂාවක පරිවර්තන කර යුකරේනය බෙලාරැසය සහ රැසියාවෙන් ක්‍රිස්තුධර්ය ප්‍රචලිත කරන ලදි. 

ක්‍රි.ව. 9 වන සහ 10 වන සියවසේදි ක්‍රිස්තුධර්මය පෙරදිග යුරොපයෙහි ප්‍රචලිත විය. න්‍රිස්තු ධර්මය කියවැන් රැස් ඇතුළු බොහො පෙරදිග යුරෝපානු රටවල පැතිරැණි.

මෙතොඉයස් ඉන්පසුව සර්බියාවට යවන ලදි. 1345 දි සර්බියව පිතා ශාසට ලෙසින් පිළිගැණුනි ඉන්පසු බල්ගේරියාවේ සාර් බෝරිස් රජු යටතේ ක්‍රිස්තියානු ධර්මය පැතිර වු අතර 1589 දි රැසියාවද පීතා ශාසනය සහිත රාජයයන් ලෙසින් පිළිගැණුනි.

බයිබල මාතා භාෂාවට පරිවර්ථනය කර භාවිතයට ගැනිමෙට දිමෙන් පෙරදිග යරෝපය තුළ ක්‍රිස්තියානු ආගම ඉක්මනින් ප්‍රචලිත විය.

සටහන්
සක්‍රමේන්තුව

'සක්‍රමේන්තුව යනු ක්‍රිස්තියානි චාරිත්‍රයකි, එය විශේෂ හා වැදගත් ලෙස පිළිගැනේ. එවැනි චාරිත්‍රවල පැවැත්ම හා අර්ථය පිළිබඳව විවිධ මත පවතී. බොහෝ කිතුනුවන් සක්‍රමේන්තු දෙවියන්ගේ යථාර්ථයේ දෘශ්‍ය සංකේතයක් මෙන්ම දෙවියන් වහන්සේගේ කරුණාව සඳහා වූ නාලිකාවක් ලෙස සලකති. කතෝලික, ලූතරන්, ඇංග්ලිකන්, මෙතෝදිස්ත සහ ප්‍රතිසංස්කරණය ඇතුළු බොහෝ ක්‍රිස්තියානි නිකායන්, හිපෝහි ඔගස්ටින් විසින් සකස් කරන ලද සක්‍රමේන්තුව පිළිබඳ නිර්වචනය පිළිගනී: එය යේසුස් ක්‍රිස්තුස් විසින් ආරම්භ කරන ලද අභ්‍යන්තර කරුණාවේ බාහිර ලකුණකි. සක්‍රමේන්තු මගින් දෙවියන් වහන්සේගේ වරප්‍රසාදය පෙන්නුම් කරන්නේ සහභාගිවන්නාට බාහිරව නිරීක්ෂණය කළ හැකි ආකාරයටය.

කතෝලික සභාව, හුසයිට් සභාව සහ පැරණි කතෝලික සභාව සක්‍රමේන්තු හතක් හඳුනා ගනී: බව්තීස්මය, පසුතැවිලි වීමේ සක්‍රමේන්තුව (සංහිඳියාව හෝ පාපොච්චාරණය), දිව්‍ය සත්ප්‍රසාදය (හෝ ශුද්ධ වූ හවුල), අභිවෘද්ධි ආලේපය, ආශිර්වාදකාර බන්දනය (විවාහය), පූජාත්වරය සහ රෝගීන්ගේ ආලේපය. නැගෙනහිර ඕතඩොක්ස් පල්ලිය සහ පෙරදිග ඕතඩොක්ස් පල්ලිය මෙන්ම නැගෙනහිර කතෝලික පල්ලි වැනි පෙරදිග පල්ලි ද ප්‍රධාන සක්‍රමේන්තු හතක් ඇති බව විශ්වාස කරති. ඔවුන්  () යන ග්‍රීක වචනයට අනුරූප වන පරිශුද්ධ අභිරහස් යන වචන භාවිතා කරන අතර බටහිර සම්ප්‍රදායේ සක්‍රමේන්තු ලෙස හඳුන්වන චාරිත්‍රවලට සහ පල්ලිය වැනි වෙනත් යථාර්ථයන්ට ද එය යොදා ගනී. ප්‍රතිසංස්කරණ සම්ප්‍රදාය තුළ ඇති බොහෝ රෙපරමාදු නිකායන්, ක්‍රිස්තුස් වහන්සේ විසින් පිහිටුවන ලද සක්‍රමේන්තු දෙකක්, දිව්‍ය සත්ප්‍රසාදය (හෝ ශුද්ධ වූ හවුල) සහ බව්තීස්මය හඳුනා ගනී. ලුතරන් සක්‍රමේන්තුවලට මෙම දෙක ඇතුළත් වන අතර, බොහෝ විට තුන්වන සක්‍රමේන්තුව ලෙස පාපොච්චාරණය (සහ නිරවුල් කිරීම) එකතු කරයි. ඇංග්ලිකන් සහ මෙතෝදිස්ත ඉගැන්වීම නම් "ශුභාරංචියේ අපගේ ස්වාමීන් වන ක්‍රිස්තුස් වහන්සේ විසින් පත් කරන ලද සක්‍රමේන්තු දෙකක් තිබේ, එනම් බව්තීස්මය සහ ස්වාමීන්ගේ රාත්‍රී භෝජනය" සහ "සාක්‍රමේන්තු ලෙස පොදුවේ හඳුන්වන එම පහ, එනම් තහවුරු කිරීම, පසුතැවිලි වීම, නියෝග, විවාහය සහ අතිශයින් වෙන්වීම, ශුභාරංචියේ සක්‍රමේන්තු සඳහා ගණන් නොගත යුතුය."

ක්වේකරිසම් වැනි සමහර සම්ප්‍රදායන් කිසිදු චාරිත්‍රයක් පිළිපදින්නේ නැත, නැතහොත් ඇනබැප්ටිස්ට්වරුන් සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, ඒවා හුදෙක් මතක් කිරීම් හෝ ප්‍රශංසනීය පිළිවෙත් වන අතර ඒවා සත්‍ය අනුග්‍රහය ලබා නොදෙන නමුත් සක්‍රමේන්තු නොව "ආඥාපනත" වේ.

යොමු කිරීම්
ශාන්ත ඇන්ඩෘ

නව තෙස්තමේන්තුවෙහි සදහන් වන ආකරයට ශාන්ත ඇන්ඩෘ ජොනැහි ගේ පුතනුවන් වන අතර ශාන්ත පිටර්ගේ බාල සහොදරයාය. ඔකඩොක්සි සම්ප්‍ර‍දය හෙවත් Protoclets  පළමු කැදවුම්කරැ ලෙසින් හදුන්වන ශාන්ත ඇන්ඩෘ යේසුස්වහන්සේගේ දේවදුතවන් 12 දෙනා අතිරින් එක් දේවදුතයෙකි. ග්‍රික භාධෂවෙන් ඇන්ඩෘ යනු මනුෂ්‍යත්වය හා නිර්භිතකමයි.

ශාන්ත ඇනඩෘ සහ ඔහුගේ සහෝදර ශාන්ත පිටර ගැලිලියේ බෙත්සයිඩා හි උපත ලත අතර ඔවුන් දෙදෙනාම වෘතතියෙන් ධිවරයන් විය. සම්ප්‍රදායෙහි කියැවෙම අයරින් දෙවියන් වහ්නසේ ඔවුන් මිනිසුන්ගේ ධිරවරයන් නිරූපණය කිරිමට ශ්‍රාවකයන් බවට පත්කොට ඇත.
ජෝන් බයිබලය උගන්වන අයුරින් ඇන්ඩෘ මුලින්ම ජොන් නම් වු බෞතිසමකරැගේ ශ්‍රාවකයෙක් විය. ඉන්පසු ජොන් නැමැති ධර්ම දූතකයාගේ මග පෙන්විම යටතේ ඔහු යෙසුස්වහන්සේ වෙත ගොස් ඇත. යෙසුස්වහන්සේ දුටු දැනින්ම එතුමා ගැලුවුම්කරු බව හදුනාගත් ඇනඩෘ තම ‍සහෝදරයා ද යේසුස්වහන්සේට හදුන්වා දුන්යේ. මෙලෙස සහෝදරයන් දෙදෙනා යෙසුස්වහන්සේගේ ශ්‍රාවකයන් බවට පත්විය.

බයිබලයේ සදහන් නවවන ආකාරයට යේසුස්වහන්‍සේගේ කුරුසයේ ඇණ ගැසිමෙන් ප්‍රාණයක්ත කර ඇත. ජනශ්‍රාතියට අනුව ශාන්ති ඇන්ඩෘ X හැඩට ඇකි කුරැසයක ඇණ ගැසිමෙන් ප්‍රාණත්‍යක්ත කර ඇත.පසු කළෙක එය ශාන්ත ඇන්ඩෘවරයාගේ කුරුසය ලෙසින් ද හැදිව්වේත

ශාන්ත ඇන්ඩෘ අනුශාසකයා ජනශ්‍රැතියට අනුව එහුගේ දාතු පැට්රා සිය මුලින්ම කොන්තතනිපෝලයට ගෙන ගොස් පසුව ශාන්ත ඇන්ඩෘ වෙත ගෙන ගොස් ඇ.ත. පුරාවෘත වලට අනුව ඔහුගේ ධාතු රෝමානුවන් විසින් මිලදි ගෙන ශාන්ත පිටර්ගේ බැසිලිකාවේ ශාන්ත ඇන්ඩාගේ හිස මිහිදන් කර අති අතර එය තෝමස් පලියෝලෝස් විසින් 1461 දි පියුස් II පාපිවහ්නසේ  (Pope Pius II) වෙත තිළිණ කරන ලද බව පැවසේ VI පාප්වහන්සේ ගේ තිරණයකට අනුව 1964 දි වතිකානු නගරයේ කර තිබු ධාතු නැවතත් පැට්රා වෙත තිළිණ කර තිබේ. පැට්රාහි ශාන්ත ඇන්ඩෘ දෙවස්ථානයෙහි තැන්පත් කර ඇති ධාතු සිහි කිරීමට සැම වර්ෂයකට නොවැම්බර් 30 වන දින සිදු කරනු ලබයි.

සටහන්
ශුද්ධවූ පේදුරු තුමා

සිමියොන් පේදුරු ලෙසින්ද හැඳින්වුනු, ශුද්ධවූ පේදුරු තුමා  යනු, කැපී පෙනුනු  මුල් ක්‍රිස්තියානි නායකයෙකු වූ අතර, නව ගිවිසුම පරිදී   ජේසුස් ක්‍රිස්තුස් වහන්සේගේ අපෝස්තුළුවරුන් දොළොස් දෙනා අතුරින් එක් අයෙකු විය. සාන්තුවරයෙක් බවට එතුමා හට බුහුමන් දැක්වෙන අතර  රෝමානු කතෝලික සභාව, නැගෙනහිර ඕර්තඩොක්ස් සභාව සහ, පෙරදිග ඕර්තඩොක්ස් ආගම විසින් එතුමා සලකනුයේ, රෝමයේ පළමු  රදගුරුතුමා සහ පළමු පාප් වහන්සේ ලෙසිනි. ජුවාම්ගේ  (හෝ ජෝනාහ් හෝ ජෝනා) පුත්‍රයාවූ මෙතුමා, ගලීල හෝ ගෝලාන්ටිස් පළාතේ බෙත්සෙයිදා ගමෙහි උපන්නේය.  එතුමාගේ සොහොයුරු ඇන්ඩෲ තුමාද අපෝස්තුළුවරයෙක් විය.

අන්තියෝකියෙහි බිෂෝප්වරයා හා පසුව රෝමයේ බිෂෝප් වරයා හෝ පාප්වහන්සේ ලෙස හැදින්වු මෙතුමා පළමු සභා නායකයින් අතරින් එකි තැනැත්තෙකු ලෙස සැලකිය හැක.

රෝම ඉතිහාසයට අනුව ජුනි 26 වන දින ‍පේදුරු සහ පාවුලු යන දෙදෙනාම මරණයට පත්ව ඇත. නමුත් හිෂේහි ශාන්ත ඔගස්ටින් ඔහුගේ 285 වන දේශනයෙහි පවසන ආකාරයට‍ දේවදුතයන් දෙදෙනෙකුගේ මරණය සිහි කිරිම සදහා දිනයක් යොදා ‍ගෙන ඇත. සත්‍යය වශයෙන්ම ඔහුගේ ආගම වෙනුවෙන් දිවි පිදු දිනයන් 2 ක් තිබුනද ඔවුන් දෙදෙනාම එකම පුද්ගලයෙකු ලෙස සලකයි

.

අනුරියෝ සෝන්ටිෆසියෝහි සදහන් වන ආකාරවය පිටර්ගේ මරණය ක්‍රි.ව 64 දි හෝ ක්‍රි.ව 67 දි සිදු වි ඇත. සමහර විද්වතුන්ට අනුව ශාන්ත පිටර් ක්‍රි.ව. 64 ඔක්තෝම්බර් 13 වන දින මරණයට පත්ව ඇත. ඉතිහාසයට අනුව ශාන්ත පීටර් ශිර්ෂය පහලට සිටින සේ කරුසයේ ඇණ ගසා මරණයට පත්ව ඇත  ශාන්ත පිටර්ගේ බැසිලිකාව ඇති ස්ථාවය ශාන්ත පීටර් භුමිදානය කල ස්ථානය ලෙස සොයාගෙන ඇත. ඔහුව චිත්‍රයට නගා ඇති බොහෝ අවස්ථාවලදී ශාන්ත පීටර් ස්විරයේ දොරටුවෙහි යතුරු දරාගෙන සිටින ආකාරය පෙන්නුම් කර ඇත.

සටහන්
සිමොන් ශාන්තුවරයා

සිමෝන් දේවදුතයා හේවත් උද්යෝගිමත් සිමෝන් දෙවියන් වහන්සේ විසින් පත්කරන දේවදුතයන් අතරින් ඉතාම අප්‍රසිද්ධියට පත් දේවදුතයකි. ඔවුගේ නාමය හැරෙන්නට ඔහු පිළිබද විස්තර ඉතා අල්ප වශයෙන් සදහන්ව පවති. ඩී පිරිස් ඉලස්ට්‍රිබුස් හි ජෙරෝම් ඔහු පිළිබදව සදහන් කර නොමැත.

සිමෝන් යන නාමය සිනෝපිටින් ගොස්පලෙ සෑම ඡේයකම සදහන් වන අතර අනෙකුත් දේවදුතයන්ගේ නාම ඔවුන් පිළිබද වැඩි විස්තර සදහන් නොකර දක්වා ඇත.

පීටර් ලෙස නම් කල සිනොම් ඇන්ඩෘ ඔහුගේ සහෝදරයා ජේමිස් සහ ජොන් සහ පිලිප් සහ බාර්කලොමොෆ් සහ මැතිව් තෝමස් සහ ඇල්ෆායස්ගේ පුත් වු ජේමිස් හා උද්යෝගිමත් සිමන් සහ ජෙමිස් සහ අවසානයේ අ‍සෝහියෙකු වු ජුදාස් ඉස්කැරියෝට්. 
(ලුක් 6 12 -16)

උද්යෝගිමත් සිමෝන් පිටර්ගෙන් වෙන්කර දැක්විම සදහා ඔහුව කැනනි‍යිසොස් හා කැනනිට්ස් යන නාම වලින් හදුන්වනු ලැබිය. ලුක්ස්ගේ 6.15 දේවදුතයන් පිළිබද විස්තර කර ඇති ඡේදයේ ඔහුව උද්යෝගිමත් සිමන් ලෙස හදුන්වා දි ඇත.

කැනොන්ක් නව තෙස්තමේන්තුවෙහි සිමෝන් පිළිබදව කිසිම සදහනක් නොමැති අතර ඒ වෙනුවට ජෙරුසලමේ සිමන් පිලිබදව විස්තර කර ඇත.

සටහන්
ක්‍රිස්තියානි දේවස්ථානය තුළ ඇති සංකේත



සක්‍රමේන්තුව

අතීතයේදි ක්‍රිස්තියානි දේවස්ථාන තුළ සක්‍රමේන්තුවට අයත් සංඛේත සහිත චිත්‍ර දක්නට ලැබුණි. සක්‍රමේන්තුවට අයත් සංකේත ප්‍රමාණය එම දේවස්ථානයට අයත් නිකාය අනුව වෙනස් වේ. නමුත් සෑම දේවස්ථානයක් තුළම ඉයුකැරිස්ට සහ බෞතිස්මයට අදාල චිත්‍ර දක්නට ලැබේ. ක්‍රිස්තුභක්තික කිරීමට අදාල රෑප තෙල්ගැල්විමට අදාල චිත්‍ර කිතුනු භක්තිකයෙකු බවට ස්ථිර කරයි. චිත්‍ර, පවකමා කිරිමේ චිත්‍ර සහ විවාහයට‍ අදාල චිත්‍ර සමහර දේවස්ථාන තුල පමණක් දක්නට ලැබේ. මෙම චිත්‍ර තුළින් අභ්‍යන්තර අධ්‍යාත්මික විශ්ෂ්ඨත්වයක් බාහිරයට දෘෂ්‍යමාන වන බව විස්තර කෙරැනද රෝමානු කතෝලික මතයට අනුව මෙම චිත්‍ර බාහිර සංකේත විශ්ෂ්ඨත්වයේ මධ්‍ය වේ. ඉයුබැරිස්ටර් සංකේතවත් කරන පාන් සහ වයින් රූප ජෙසුස් වහන්සේගේ බිදුණු ශරිරය හා ලේ නිරෑපණය කරයි. බෞතිස්මකරණයේ රෑප තුලින් දෙවියන් වහනසේ විසින් පව් කමා කරන ලද යන පනිවිඩය සංකේතවත් කරයි. මෙලෙස චිත්‍ර තුළින් සංඛේතවත් කරන පණිවිඩ  විවිධ නිකාය අනුව වෙනස් වේ.

ප්‍රතිමාව

ක්‍රිස්තියානු ප්‍රතිමා කලාව පළමුවෙන්ම සොහොන් කොත් පින්තාරැ කලාවෙන් ආරම්භ විය මුර්ති කලාව යනු යම් වස්තුවක් නයෝජනය වන අයුරින් එම වස්තුවට සමාන අනුරුවක්,රූපයක්, මුර්තියක් හෝ චිත්‍රයක් ආකාරයෙන් දැක්විමයි. ඉසෝරියන් ලියෝ III   අධිරාජ්‍යයා විසින් ප්‍රතිමා වන්දනවා ක්‍රි.ව 726 දී තහනම් කරන ලදි.ඉන්පසු අධිරාජනි රිජන්ට් ඉරෙන් යටතේ එම තහනම ඉවත් කෙරිණි. නැවතත් ක්‍රි.ව 815 දී ලියෝ V අධිරාරජ්‍යා විසින් ප්‍රතිමා වන්දනාව තහනම් කලද අධිරාජනී රීජන්ටන් තියඩෝරා ගේ රාජ්‍යය සමයෙහි මෙම තහනම ඉවත් කෙරිනි.

වර්ථමානයේ පෙරදිග එතඩොක්ස් දේවස්තානයන්හි ප්‍රාවින් එතඩොක්ස් දේවස්තානයන්හි ‍, ක්‍රෝප්ටික්ස් දේවස්ථානයන හි සහ පෙරදිග කතෝලික දේවස්ථානයන් හි මෙම ප්‍රතිමා වන්දනාව කෙරේ.

සටහන්
අපෝස්තුළුවරුන් දොළොස් දෙනා

ක්‍රිස්තියානි දේවධර්මයෙහි සහ සාමයිකවේදයෙහි , අපෝස්තුළුවරුන්, විශේෂයෙන් අපෝස්තුළුවරුන් දොළොස්දෙනා (ගෝලයන් දොළොස්දෙනා හෝ සරල ලෙසින් දොළොස්දෙනා ලෙසින්ද හැඳින්වෙති) යනු, ජේසුස් වහන්සේගේ ප්‍රධාන ගෝලයන් වූහ. ක්‍රිව පළමුවන සියවසෙහිදී, ජේසුස් තුමන්ගේ ජීවිතය සහ ධර්ම ප්‍රචාරය තුලදී, අපෝස්තුළුවරුන් එතුමාගේ සමීපතම අනුගාමිකයන් වූ අතර ජේසුස් තුමන්ගේ සුබ අස්න පණිවුඩය පැහැදිලි කර දුන් ප්‍රධාන ගුරුවරුන් බවට පත්වූහ.

ක්‍රිස්තියානි සම්ප්‍රදාය තුල බොහෝවිට අපෝස්තුළුවරුන් සංඛ්‍යාව දෙළොසක් වශයෙන් දැක්වෙන අතර, විවිධ සුබ අස්න රචකයන් විසින් එකම පුද්ගලයාට විවිධ නම් භාවිතා කර ඇති අතර, එක් සුබ අස්නක සඳහන් කර ඇති අපෝස්තුළුවරුන් අනෙකක සඳහන් කර නොමැත. ශුද්ධර ලූක් විසින් සුබ අස්න වෙතින් ව්‍යුත්පන්න වූ පෙරදිග ක්‍රිස්තියානි සම්ප්‍රදායක් අනුව, ජේසුස් තුමාගේ ධර්ම ප්‍රචාර කාලය තුලදී  අපෝස්තුළුවරුන් 70 තරම් සංඛ්‍යාවක් සිටි බව දැක්වෙයි. පාවුළු තුමා බොහෝ විට අපෝස්තුළුවරයෙක් ලෙසින් හැඳින්වෙන්නේ, දමස්කස් වෙත එතුමාගේ ගමනෙහිදී ක්‍රිස්තුන් වහන්සේගේ දර්ශනයක් තුලින් එතුමාට සෘජු ලෙසින් අවබෝධය ලබා දී එතුමා වෙත අධිකාරිය පැවරූ නිසාවෙනි (). ජේසුස් තුමන්ගේ ධර්මදූත සේවාව තුලදී අපෝස්තුළුවරුන් දොළොස් දෙනාට අධිකාරී බලය පැවරීම සමදෘෂ්ඨික සුබ අස්න තුල සඳහන්ව ඇත. එතුමන්ගේ උද්දේශිත උත්ථානයට පසුව, සියළු ජාතීන්ට එතුමන්ගේ උගැන්වීම් ප්‍රචාරය කිරීම සඳහා,  ජේසුස් තුමන් විසින් ඔවුන් අතරින් එකොළොස්දෙ‌නෙකු (ඒ වන විට මියගොස් සිටි ජූදස් ඉස්කාරියොත් හැර) වෙත මහත් අධිකාරී බලය පැවරීම සිදු කල සේක. මෙම සිද්ධිය, අපෝස්තුළුවරුන්ගේ විසරණය ලෙසින් හඳුන්වා ඇත.

ශුද්ධවූ බයිබලය විසින් හඳුන්වන පරිදී අපෝස්තුළුවරුන් දොළොස්දෙනාගේ නම් 

නව ගිවිසුමෙහි දැක්වෙන අපෝස්තුළුවරුන් ලැයිස්තු සතර විසින් (, , , සහ ) හැඳින්වෙන අපෝස්තුළුවරුන් සියල්ල පුරුෂයෝ වෙති. සමදෘෂ්ඨික සුබ අස්න තුල සහ ක්‍රියා පොතෙහි, අපෝස්තුළුවරුන් දොළොස්දෙනට වෙනස් නම් දක්වා ඇත. මෙම කරුණ අරභයා,  ශුද්ධවර මතෙව් සහ ශුද්ධවර මාක් විසින් සුබ අස්න වෙතින් ශුද්ධවර ලූක් විසින් සුබ අස්න ස්ථාන දෙකකදී වෙනස් වෙයි. "තද්දේවුස්"වෙනුවට එය විසින් දක්වන්නේ "ජාකාබ්ගේ පුත් ජූදස්" යනුවෙනි. (වැඩි විස්තර සඳහා, අපෝස්තුළුවර ශුද්ධවර ජූඩ් බලන්න.)

මෙම කරුණ අරභයා සමදෘෂ්ඨික සුබ අස්න වෙතින් වෙනස් වන, ශුද්ධවර ජොහන් විසින් සුබ අස්න තුල අපෝස්තුළුවරුන්ගේ විධිමත් ලැයිස්තුවක් නොදැක්වෙයි. එය තුල "දොළොස්දෙන" () ලෙසින් හැඳින්වෙතත්, සුබ අස්න විසින් මෙම දොළොස්දෙන සැබවින්ම කවුරුන්දැයි විදහා නොදැක්වෙන අතර, ශුද්ධවර ජොහන් විසින් සුබ අස්න විසින් මොවුන් නම් ආශ්‍රයෙන් නොහඳුන්වයි. තවද ශුද්ධවර ජොහන් විසින් සුබ අස්නෙහි "අපෝස්තුළුවරුන්" සහ "ගෝලයන්" යන පද පැහැදිලි ලෙසින් වෙන් කර සඳහන් නොවෙයි.

නව ගිවිසුමෙහි දැක්වෙන අනෙකුත් අපෝස්තුළුවරු

සටහන් 

අපෝස්තුළුවරුන් දොළොස් දෙනා
රෙජි සිරිවර්ධන

රෙජි සිරිවර්ධන කොළඹ දිස්ත්‍රික්කයේ රත්මලාන ප්‍රදේශයේ උපත ලැබීය. මුල් අධ්‍යාපනය ශාන්ත තෝමස් විදුහලෙන් හැදෑරූ  ඔහු, එහි පැවති ඇන්ග්ලීනන්  පරිසරයට ඇති නොකැමැත්ත මත ආනන්ද විද්‍යාලයට ඇතුලත් විය. මොහුට කොළඹ විශ්ව විද්‍යාලයට ශිෂ්‍යත්වයක් ලැබුන අතර ලු‍ඩොපික් හා ඩොරික් ඩී සොයිසා යටතේ ඉංග්‍රීසි හදාරා ලන්ඩන් සරසවි උපාධියක් ලබා ගත්තේය. 2 වන ලෝක යුද්ධ සමයේ දී විශ්ව විද්‍යාල සමයේ ලංකා  සම සමාජ පක්ෂයට එකතු වූ අතර, මෙහි අසම්මතතාවය වන හමීඩ් හි අසම්මත නායකයෙක් වූ අතර මොහුගේ කාර්යය වුයේ 1942 අප්‍රේල් 05 දා සිරගෙයින් පැන ආ නොල්වින් ආර් සිල්වාට ආරක්ෂක ස්ථානයක් සැපයීමයි. උපාධියෙන් පසු ඔහු ආනන්ද හා රාජකීය පාසැල්වල ඉංග්‍රීසි ඉගැන්වූ අතර සම සමාජ පක්ෂයේ එඩ්වඩ් වික්‍රමසිංහ පසුව සේලින්බුස් පත්‍රයේ වාර්තාකරුවකු ලෙස බඳවා ගත්තේය.  1960 වකවානුවේ යු.එන්.පී  සමඟ ලේක් හවුස් ආයතනයේ බැදියාවෙන් ඉවත් විය.පසුව ඔහු විශ්ව විද්‍යාලයේ ඉංග්‍රීසි අංශයේ වැඩ කළේය. ඔහු ලේස්ටර් ජේමිස් පීරිස්ගේ ගම්පෙරලිය හා ගොළු හදවත  චිත්‍රපටවල වැඩ කල අතර 1971 බිහි වූ ජාතික චිත්‍රපට සංස්ථාවේ එක් නිර්මාතෘකරුවෙකු විය. 1995 ඔහු හොඳම ඉංග්‍රීසි රචකයා ලෙස ශ්‍රේෂියන් සම්මානය ලබා ගත්තේය.

සටහන්