Suchinthana/si-wikipedia huggingface dataset:
Dassault MD.750

Dassault MD.750 (Mirage 6000 හෝ Mega Mirage, Spectre) යනු 1960 ගණන් වලදී Dassault Aviation විසින් වැඩි දියුණු කරන ලද interceptor aircraft සඳහා වන twinjet tailless delta wing සංකල්පයකි. මෙහි සැලසුම් ඉලක්ක අතර, මාක් 3.5 (Mach) ක උපරිම වේගය සහ ඉහළ high rate of climb, එනම් මිනිත්තු  පහක් (5) හෝ හයක් (6) ඇතුළත උන්නතාංශය මීටර 16000 ක් දක්වා ලඟාවීම වේ. එය බොහෝදුරට Mikoyan-Gurevich MiG-25 හා සමාන වන අතර ප්‍රධාන වෙනස්කම වන්නේ MiG-25 යානයේ twin fins වෙනුවට මෙහි single vertical stabilizer භාවිතා වීම වේ.

ආශ්‍රිත 
 Dassault Mirage 4000
 Avro Canada CF-105 Arrow

මූලාශ්‍ර 

Dassault Group aircraft
twinjets
French fighter aircraft
Tailless delta-wing aircraft
බාහිර කන

පිටත කන, හෙවත් බාහිර කන යනුවෙන් හඳුන්වන්නේ කනෙහි බාහිර කොටසයි. මෙයට කන්පෙත්ත සහ බාහිර ශ්‍රවණ නාලය අයත් වේ. එමඟින් ධ්වනි ශක්තිය එක්රැස් කොට කන්බෙරය (කර්ණපටහ පටලය) වෙත යොමුකරයි.

ආශ්‍රේයයන්

ශ්‍රවණ පද්ධතිය
කන
හිස් ඩාර්ක් මැටීරියල්ස් (රූපවාහිනී කතාමාලාව)

හිස් ඩාර්ක් මැටීරියල්ස් යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ෆිලිප් පුල්මන්ගේ නවකථා මාලාව ඇසුරෙන් නිර්මාණය වූ ෆැන්ටසි නාට්‍ය රූපවාහිනී කතාමාලාවකි. මෙය නිර්මාණය කරන ලද්දේ බෑඩ් වුල්ෆ් සහ නිව් ලයින් ප්‍රොඩක්ෂන් යන සමාගම් විසින් බීබීසී වන් සහ එච්බීඕ නාළිකා වෙනුවෙනි. මින් එච්බීඕ නාළිකාව එහි අන්තර්ජාතික බෙදාහැරීම සිදුකරන ලදී.

කථාංග අටකින් යුත් මෙහි පළමු කථාවාරය 2019 නොවැම්බර් 3 දින බීබීසී වන් ඔස්සේ එක්සත් රාජධානියේ ද, නොවැම්බර් 4 දින එච්බීඕ නාළිකාව ඔස්සේ එක්සත් ජනපදයේ ද විකාශය ඇරඹිණි. කථාංග සතකින් යුත් මෙහි දෙවන කථාවාරය 2020 නොවැම්බර් 8 දින එක්සත් රාජධානියේ ද, නොවැම්බර් 16 දින එක්සත් ජනපදයේ ද විකාශය ඇරඹිණි. මෙහි තෙවන කථාවාරය කථාංග අටකින් මුදාහැරීමට නියමිත ය.

සටහන්

ආශ්‍රේයයන්

බාහිර සබැඳි
 
 
 
 

බීබීසී රූපවාහිනී නාට්‍ය
බ්‍රිතාන්‍ය ෆැන්ටසි රූපවාහිනී කතාමාලා
හිස් ඩාර්ක් මැටීරියල්ස්
විද්‍යා ෆැන්ටසි රූපවාහිනී කතාමාලා
මාලා නාට්‍ය රූපවාහිනී කතාමාලා
හිස් ඩාර්ක් මැටීරියල්ස්

හිස් ඩාර්ක් මැටීරියල්ස් යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ෆිලිප් පුල්මන් විසින් රචිත ෆැන්ටසි නවකථා ත්‍රිත්වයකි. මෙයට නදර්න් ලයිට්ස් (1995) (උතුරු ඇමෙරිකාවේ මෙය ද ගෝල්ඩන් කොම්පාස් ලෙස ප්‍රකාශයට පත්කෙරිණි), ද සට්ල් නයිෆ් (1997), සහ දි ඇම්බර් ස්පයිග්ලාස් (2000) යන කෘති අයත් වේ. මෙමඟින් නිරූපණය වන්නේ නව යොවුන් වියේ ළමුන් දෙදෙනකු වන, ලයිරා බෙලාක්වා සහ විල් පැරී විසින් සමාන්තර විශ්වයන් ගණනාවක සැරිසරන ආකාරයයි. මෙම නවකථා සම්මාන ගණනාවක් ලබා ඇති අතර, ඒ අතරට 1995  කාර්නෙජී සම්මානය (නදර්න් ලයිට්ස් සඳහා) සහ 2001 විට්බ්‍රෙඩ් වසරේ ග්‍රන්ථය සම්මානය (දි ඇම්බර් ස්පයිග්ලාස් සඳහා) ද වේ. 2003 දී, මෙම ත්‍රිත්වය බීබීසී හි ද බිග් රීඩ් මනාප සටහනෙහි තෙවන ස්ථානයෙහි පසු විය.

ආශ්‍රේයයන්

වැඩිදුර කියවීමට

බාහිර සබැඳි

 
1990 දශකයේ ෆැන්ටසි නවකථා
2000 දශකයේ ෆැන්ටසි නවකථා
1995දී හඳුන්වා දුන් ග්‍රන්ථ මාලා
ඉංග්‍රීසි ෆැන්ටසි නවකථා
ප්‍රබන්ධ ආගම්
ෆිලිප් පුල්මන්ගේ නවකථා
ලයිරා බෙලාක්වා

ලයිරා බෙලාක්වා (), හෙවත් ලයිරා සිල්වර්ටන්ග්, ‍යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ෆිලිප් පුල්මන්ගේ හිස් ඩාර්ක් මැටීරියල්ස් නවකථා ත්‍රිත්වයෙහි එන ප්‍රධාන වීරවරියයි. හිස් ඩාර්ක් මැටීරියල්ස් අනුව, ලයිරා නම් දැරිය අපගේ විශ්වයට සමාන්තර වෙනත් විශ්වයක වාසය කරයි. ඔක්ස්ෆර්ඩ් හි ජෝර්ඩන් කොලීජියේ හැදීවැඩෙන ඇය, අධිකාරිය ලෙස හඳුන්වන දේවාත්මයක් සමඟ සිටින අස්රියෙල් උතුමාණන් සහ ඔවුන්ගේ ප්‍රතිපාක්ෂික මෙටාට්‍රොන් අතර වූ විශ්වීය යුද්ධයකට මැදි වෙයි. ලයිරා චරිතය ද බුක් ඔෆ් ඩස්ට්'' නම් නවකථා ත්‍රිත්වයෙහි ද ප්‍රමුඛව දක්නට ලැබේ.

ආශ්‍රේයයන්

හිස් ඩාර්ක් මැටීරියල්ස් චරිත
චිත්‍රපට තුළ ළමා චරිත
රූපවාහිනිය තුළ ළමා චරිත
සාහිත්‍යය තුළ ළමා චරිත
ෆිලිප් පුල්මන්

සර් ෆිලිප් පුල්මන්, CBE, FRSL (උපත 1946 ඔක්තෝබර් 19) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ වඩාත්ම අලෙවි වන ග්‍රන්ථ ප්‍රකාශිත ඉංග්‍රීසි කතුවරයෙකි. ඔහුගේ ප්‍රකට ග්‍රන්ථ අතර ෆැන්ටසි ත්‍රිත්වයක් වන හිස් ඩාර්ක් මැටීරියල්ස් සහ ජේසුස් වහන්සේ පිළිබඳ ප්‍රබන්ධ නවකථාවක් වන ද ගුඩ් මෑන් ජීසස් ඇන්ඩ් ද ස්කෝන්ඩ්‍රල් ක්‍රයිස්‍ට් යන නවකථා වැදගත් වේ. 2008 දී, ද ටයිම්ස් සඟරාව විසින් පුල්මන් "1945 සිට විශිෂ්ටතම බ්‍රිතාන්‍ය ලේඛකයන් 50" දෙනාගෙන් අයකු ලෙස සඳහන් කරන ලදී. 2004 බීබීසී ජනමත විචාරණයකට අනුව, ඔහු බ්‍රිතාන්‍ය සංස්කෘතියේ එකොළොස්වෙනියට වඩාත්ම බලපෑම් සහගත පුද්ගලයා ලෙස නම්කරන ලදී. සාහිත්‍යය උදෙසා ඔහු සිදුකළ සේවාව වෙනුවෙන් 2019 නව වර්ෂ ගෞරව උළෙලේ දී ඔහුට නයිට් නාමයක් ප්‍රදානය කරන ලදී.

ආශ්‍රේයයන්

වැඩිදුර කියවීමට 
 Hugh Rayment-Pickard, The Devil's Account: Philip Pullman and Christianity (London, Darton, Longman and Todd, 2004).

 Wheat, Leonard F. Philip Pullman's His Dark Materials – A Multiple Allegory: Attacking Religious Superstition in The Lion, the Witch and the Wardrobe and Paradise Lost.
 Robert Darby: Intercision-Circumcision: His Dark Materials, a disturbing allegory of genital mutilation .
 Gerald O’Collins SJ., Philip Pullman's Jesus (London, Darton, Longman and Todd, 2010).

බාහිර සබැඳි

 
 
 
 
 

1946 උපත්
20වන සියවසේ බ්‍රිතාන්‍ය නවකථාකරුවෝ
21වන සියවසේ බ්‍රිතාන්‍ය නවකථාකරුවෝ
21වන සියවසේ ඉංග්‍රීසි නවකථාකරුවෝ
බ්‍රිතාන්‍ය අඥේයවාදීන්
බ්‍රිතාන්‍ය අදේවවාදී ක්‍රියාකාරීන්
බ්‍රිතාන්‍ය අදේවවාදීන්
 
ජීවත්වන්නෝ
ඔක්ස්ෆර්ඩ් හි ලේඛකයෝ
ෂින්ජොං රැජින

ෂින්ජොං රැජින(හංගුල්: 신정왕후, හන්ජා: 神貞王后; 1809 ජනවාරි 21 - 1890 ජූනි 4) හෙවත් හ්යෝයු වැන්දඹු ‍රැජින (효유왕대비) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ජොසොන් හි කිරුළ හිමි හ්යෝමියොං කුමරුගේ එකම පතිනිය වන අතර, ඇය ජොසොන් හි හොන්ජොං රජුගේ මෑණියන් ය. 1864-1873 අතර කාලයෙහි, ඇය විසින් ගෝජොං රජු සිංහාසනයට පත්කොට, ජොසොන් රාජ්‍යයේ නාමික රාජ්‍යාධිකාරිණිය ලෙස කටයුතු කළා ය. එහි දී සත්‍ය රාජ්‍ය බලය, ලාබාල රජුගේ  පියා වූ හූංසොන් දේවොන්ගුන් සතු විය.

ආශ්‍රේයයන්

බාහිර සබැඳි

https://thetalkingcupboard.com/joseon/royal-ladies-of-joseon-dynasty/

1809 උපත්
1890 මරණ
19වන සියවසේ රාජ්‍ය පාලිකාවෝ
කොරියාවේ රාජ්‍යාධිකාරීන්
ජොසොන් රාජවංශයේ රාජකීය බිසෝවරු
පර්සිවල් ලොවෙල්

පර්සිවල් ලෝරන්ස් ලොවෙල් (; මාර්තු 13, 1855 – නොවැම්බර් 12, 1916) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඇමරිකානු ව්‍යාපාරිකයකු, කතුවරයකු, ගණිතඥයකු, සහ තාරකා විද්‍යාඥයෙකි. අඟහරු ග්‍රහයාගේ ඇල මාර්ග ඇති බවට ඔහු සැකපහළ කළේ ය. ඔහු විසින් ඇරිසෝනාවේ ෆ්ලැග්ස්ටාෆ් හි ලොවෙල් නිරීක්ෂණාගාරය ස්ථාපිත කළ අතර, ඔහුගේ මරණින් වර්ෂ 14කට පසුව ප්ලූටෝ සොයාගැනීමට එය අඩිතාලම දැමී ය.

ආශ්‍රේයයන්

බාහිර සබැඳි

 
 
 
 
 
 Lowell Observatory
 BBC Science: Percival Lowell
 

1855 උපත්
1916 මරණ
ඇමරිකානු තාරකා විද්‍යාඥයෝ
ඉංග්‍රීසි සම්භවයක් සහිත ඇමරිකානු ජනයා
අධිරාජකීය වංශවත් සුන්හොන් බිසව

යොංවොල් ඉයොම් වංශයේ අධිරාජකීය වංශවත් සුන්හොන් බිසව (1854 පෙබරවාරි 2 – 1911 ජූලි 20) (순헌황귀비 엄씨) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ කොරියානු රජ සහ අධිරාජ කොරියාවේ ගෝජොංගේ බිසවකි. ඇයට මරණින් පසුව සුන්හොන් හ්වං-ග්වයි-බි "සුන්හොන්, ඉහළම ශ්‍රේණියේ අධිරාජකීය උපබිසව" යන නාමය ලබාදෙන ලදී. ඇගේ සම්පූර්ණ නාමය වූයේ ඉයොම් සොන්-යොං (엄선영) ය. ඇය, ඉයොම් ජින්-සම් (엄진삼) සහ ජ්‍යූං චන්-ජොං (증찬정) දෙපළගේ දියණියයි.

දරුවන්
යි යුන්, කිරුළ හිමි උයිමින් කුමරු (1897 ඔක්තෝබර් 20 – 1970 මැයි 1) (이은 의민태자)

ආශ්‍රේයයන් 

1854 උපත්
1911 මරණ
කොරියානු උපබිසෝවරු
ජොසොන් රාජවංශයේ රාජකීය බිසෝවරු
යොංවොල් ඉයොම් වංශය

යොංවොල් ඉයොම් වංශය () යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ කොරියානු වංශයකි. ඔවුන්ගේ බොන්-ග්වන් පිහිටියෙර් ගංවොමන් පළාතේ යොංවොල් ප්‍රාන්තයේ. ඔවුන්ගේ ආදිකර්තෘවරයා වන්නේ  නැමැත්තායි. මොහු සිල්ලා හි ග්‍යොංදොක් රජ දවස ටෑං හි ෂුවාන්සොං අධිරාජයාගේ නියෝගයක් අනුව යොංවොල් සින් වංශයේ ආරම්භකයා වන  සමඟ දූතයකු ලෙසින් සිල්ලාවට පැමිණ තිබේ.

මේවාත් බලන්න 
 විදේශීය සම්භවයක් සහිත කොරියානු වංශ නාම

ආශ්‍රේයයන්

බාහිර සබැඳි 
 

 
චීන සම්භවයක් සහිත කොරියානු වංශ නාම
අධිරාජකීය බොක්න්‍යොං ග්වයි-ඉන් බිසව

චොංජු යං වංශයේ අධිරාජකීය බොක්න්‍යොං ග්වයි-ඉන් බිසව (1882 සැප්තැම්බර් 27 – 1929 මැයි 30) (복녕당 귀인 양씨) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ කොරියානු රජ සහ අධිරාජයා වූ කොරියාවේ ගෝජොංගේ බිසවකි. ඇගේ සම්පූර්ණ නාමය වූයේ යං චුන්-ගි (양춘기) ය. 

ඇය 1905 මාර්තු 10 දින පරිවාර ස්ත්‍රියක ලෙසින් දොක්සුගුං මාලිගයට පිවිසියා ය. දොක්හ්යේ කුමරියට උපත ලබාදීමෙන් පසු, ඇයට "බොක්න්‍යොං" (福寧) යන නාමය ලබාදෙන ලදී.

දරුවන්
දොක්හ්යේ කුමරිය (1912 මැයි 25 – 1989 අප්‍රේල් 21) (덕혜옹주)

ආශ්‍රේයයන් 

1882 උපත්
1929 මරණ
කොරියානු උපබිසෝවරු
ජොසොන් රාජවංශයේ රාජකීය බිසෝවරු
ජොසොන් රාජවංශ අන්තඃපුරය
ජාවිඩ් සෆර්ලි

ජාවිඩ් සෆර්ලි (සම්පූර්ණ නම: ජාවිඩ් කලිග් ඔග්ලු සෆර්ලි; 1993 මැයි 31; අලිගුලුලර්, ඉමිෂ්ලි, අසර්බයිජානය - 2020 ඔක්තෝබර් 23; ගුබද්ලි, අසර්බයිජානය) - අසර්බයිජානියානු සන්නද්ධ හමුදාවේ ජ්‍යෙෂ් Le ලුතිනන්, දේශප්‍රේමී යුද්ධයේ දිවි පිදූවෙක්.

ජීවිත හා හමුදා සේවය 
සෆාර්ලි ජාවිඩ් කලිග් ඔග්ලු 1993 මැයි 31 වන දින ඉමිෂ්ලි කලාපයේ අලිගුලුලර් ගම්මානයේ උපත ලැබීය. 1999 දී ඔහු රසූල් මම්මඩොව්ගේ නමින් අලිගුලුලර් ගම් ද්විතීයික පාසලේ පළමු ශ්‍රේණියට ඇතුළත් විය. 2001 දී එන්. ෂිරිනොව්ගේ නමින් නම් කරන ලද ඉමිෂ්ලි දිස්ත්‍රික් ද්විතීයික පාසලේ අංක 5 හි අධ්‍යාපනය ලැබීය.
2007-2008 දී ඔහු ජේ. නක්චිවන්ස්කිගේ නමින් හමුදා ලයිසියම් වලට ඇතුළු විය. ඔහු 2010 දී උසස් පාසලෙන් උපාධිය ලබා AAHM වෙත ඇතුළත් විය.ඔහු 2014 දී AAHM උපාධිය ලබා ගත්තේය. 2014-2015 දී ඔහු TTM හි අධ්‍යාපනය දිගටම කරගෙන ගියේය. 2016 දී බකූ හි මුෂ්විගාබාද් ජනාවාසයේ පිහිටි 4 වන යුද හමුදා බලකාය එන්. යතුරුපැදි පාබල සේනාංකයේ ඒකක අණ දෙන නිලධාරියෙකු ලෙස වැඩ කිරීමට පටන් ගත්තේය. 2017 දී ඔහු ජ්‍යෙෂ් Senior ලුතිනන් තනතුරට උසස් කරන ලදී. බලඇණියේ නියෝජ්‍ය අණදෙන නිලධාරියා ලෙස වැඩ කිරීමට පටන් ගත්තේය.

දේශප්‍රේමී යුද්ධය, ප්‍රාණ පරිත්‍යාගය සහ භූමදානය 
ජ්‍යෙෂ් Senior ලුතිනන් ජාවිඩ් සෆාර්ලි දේශප්‍රේමී යුද්ධයේ පළමු දින සිට ආයුධ සන්නද්ධව සිටින අතර මාතෘ භූමියේ භෞමික අඛණ්ඩතාව සඳහා පළමු සටනේ සිට අවසාන සටන දක්වා සතුරන් තලා දමමින් සිටී. ආමේනියානු සොල්දාදුවන් 23 දෙනෙකු ඉදිරියේ 3 දෙනෙක් නිර්භීතව සටන් කළ බවත්, ආමේනියානු සොල්දාදුවන් තිදෙනෙකු ඉදිරියේ ඉදිරියට යා නොහැකි බවත් පලා ගිය බවත් සහෝදරවරු පැවසූහ. ඒ තිදෙනාගෙන් එක් අයෙක් ජාවිඩ් සෆර්ලි ය.
ජ්‍යෙෂ් Senior ලුතිනන් ජාවිඩ් සෆාර්ලි දෙවන කරබාක් යුද්ධයේ ප්‍රධාන සටන් වලින් එකක් වන ෆුසුලි, හද්රුට් සහ ජබ්‍රෙයිල් සඳහා වූ සටන්වලට සහභාගී වූ අතර සාෆර් සමඟ සටනින් ආපසු පැමිණියේය.
ජාවිඩ් සෆර්ලිගේ අවසන් සටන ගුබද්ලි සඳහා වූ එක් සටනකි. 2020 ඔක්තෝබර් 23 වන දින ගුබද්ලිගේ මඟ පෙන්වීම යටතේ ජ්‍යෙෂ් Senior ලුතිනන් ජාවිඩ් සෆාර්ලි වීරෝදාර විය.
මාසයක් පමණ අතුරුදහන් වූ අපගේ ප්‍රාණ පරිත්‍යාගිකයාගේ මළ සිරුර නොවැම්බර් මාසයේදී සොයාගෙන නොවැම්බර් 17 වනදා තැන්පත් කරන ලදී.
අසර්බයිජානයේ භෞමික අඛණ්ඩතාව යථා තත්ත්වයට පත් කිරීම සහ කරබාක්ගේ විමුක්තිය වෙනුවෙන් ඔහු කළ කැපකිරීම වෙනුවෙන්, ඔහුගේ ප්‍රාණ පරිත්‍යාග දිනය දක්වා වූ සියළුම සටන් වලදී වීරත්වය වෙනුවෙන් සහ හමුදා ඒකකයට ඔහුගේ රාජකාරිය ගෞරවාන්විතව ඉටු කිරීම වෙනුවෙන්, 15.12.2020 දිනැති අසර්බයිජානයේ ජනාධිපති ඉල්හැම් අලියෙව්ගේ නියෝගයට අනුව. සෆාර්ලි ජාවිඩ් කලිග් ඔග්ලු මරණයෙන් පසු "මාතෘ භූමිය සඳහා" පදක්කම පිරිනමන ලදී.
ජ්‍යෙෂ් L ලුතිනන් සෆාර්ලි ජාවිඩ් කලිග් ඔග්ලූට “ධෛර්යය උදෙසා” පදක්කම පිරිනමන ලද්දේ ජනාධිපති ඉල්හැම් අලියෙව්ගේ නියෝගය අනුව ය.
සෑම සටනකදීම මෙන්ම ෆුසුලිගේ විමුක්තිය උදෙසා අවසානය දක්වාම සටන් කළ ෆිසුලි හි විශාල වීරත්වයක් පෙන්වූ දිවි පිදූ මේජර් ලුතිනන් සෆාර්ලි ජාවිඩ් කලිග් ඔග්ලු, 2011.12.25 දිනැති ජනාධිපති ඉල්හැම් අලියෙව්ගේ නියෝගයෙන් “ෆුසුලි විමුක්තිය සඳහා” පදක්කම ප්‍රදානය කරන ලදී.

ත්යාග 
(15.12.2020) - පදක්කම "මාතෘ භූමිය සඳහා" (ඔහුගේ මරණයෙන් පසු)

(18.12.2020) - පදක්කම “ධෛර්යය සඳහා” (ඔහුගේ මරණයෙන් පසු)

(25.12.2020) - පදක්කම "ෆුසුලි නිදහස් කිරීම සඳහා" (ඔහුගේ මරණයෙන් පසු)
තාං රාජවංශය

තාං රාජවංශය (, ; ) හෙවත් තාං අධිරාජ්‍යය යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ 618 සිට 907 දක්වා පැවති අධිරාජකීය චීන පාලන රාජවංශයකි. (690 සහ 705 අතර කාලයේ අරාජික සමයයක් සහිතව) මෙය සුයි රාජවංශයෙන් අනතුරුව රාජ්‍යත්වයට පත් අතර, අනතුරුව පංච රාජවංශ සහ දස රාජධානි යුගය ඇරඹිණි. ඉතිහාසඥයන්‍ට අනුව, තාං රාජවංශය චීන ශිෂ්ටාචාරයේ උච්චස්ථානය ලෙස සැළකෙන අතර, චීන සංස්කෘතියේ ස්වර්ණමය ‍යුගය ලෙස ද සැලකෙයි.

සටහන්

ආශ්‍රේයයන්

උද්ධෘත

බාහිර සබැඳි 

 The Tang Dynasty at the Metropolitan Museum of Art
 Home of 300 Tang Poems, University of Virginia
 Tang art with video commentary, from the Minneapolis Institute of Arts
 Paintings of Sui and Tang dynasties
 Zizhi Tongjian, vols. 182, 183, 184, 185, 186, 187, 188, 189, 190, 191, 192, 193, 194, 195, 196, 197, 198, 199.

 
චීන ඉතිහාසයේ රාජවංශ
චීන ඉතිහාසයේ පැරණි රටවල්
අධිරාජකීය චීනය
මධ්‍යකාලීන ආසියාව
තාං හි රුයිෂොං අධිරාජයා

{{Infobox Chinese
|title=තාං රුයිෂෝං|c=
|l="තාං හි දූරදර්ශී ආදිතමයා"
|p=Táng Ruìzōng
|y=Tòhng Yeuihjūng
|altname=Li Dan
|c2=
|l2=(පෞද්ගලික නාමය)
|p2=Lǐ Dàn
|y2=Léih Daan
|altname3=Li Xulun
|c3=
|l3=(පෞද්ගලික නාමය)
|p3=Lǐ Xùlún
|y3=Léih Yūklèuhn
|altname4=Li Lun
|c4=
|l4=(පෞද්ගලික නාමය)
|p4=Lǐ Lún
|y4=Léih Lèuhn
|altname5=Wu Lun
|c5=
|l5=(පෞද්ගලික නාමය)
|p5=Wǔ Lún
|y5=Móuh Lèuhn
|altname6=Wu Dan
|c6=
|l6=(පෞද්ගලික නාමය)
|p6=Wǔ Dàn
|y6=Móuh Daan
}}තාං හි රුයිෂෝං අධිරාජයා (662 ජූනි 22 – 716 ජූලි 13), පෞද්ගලික නාමය ලී දන්, හෙවත් ඇතැම් කාලවල දී ලී ෂුලුන්, ලී ලුන්, වූ ලුන්, සහ වූ දන්''', ලෙස හැඳින්වූයේ තාං රාජවංශයේ පස්වන සහ නවවන අධිරාජයායි. ඔහු ගඔෂොං අධිරාජයාගේ අටවන පුත්‍රයා වූ අතර, ඔහු ගඔෂොංගේ දෙවන බිරිය වූ වූ අධිරාජිනියගේ සිව්වන පුත්‍රයායි. පළමු රාජ්‍ය සමයේ දී, රූකඩ පාලකයකු වූ මොහු 684 සිට 690 දක්වා සිය මව යටතේ නාමිකව රාජ්‍ය බලය හෙබවී ය. සිය මවගේ මරණින් පසු දෙවන රාජ්‍ය සමයේ දී ඔහුට රාජ්‍ය බලය හිමි වූ අතර, ඔහුගේ සොයුරිය වූ තායිපිං කුමරියට ද වැදගත් බලයක් හිමි විය.

 ආශ්‍රේයයන් 
 උද්ධෘත 

 මූලාශ්‍ර 

 Old Book of Tang, vol. 7.
 New Book of Tang, vol. 5.
 Zizhi Tongjian'', vols. 201, 202, 203, 204, 205, 206, 207, 208, 209, 210, 211.

|-

|-

|-

|-

|-

ටෑං රාජවංශ අධිරාජවරු
662 උපත්
716 මරණ
වූ සේටියෑන්
තාං හි නව ග්‍රන්ථය

තාං හි නව ග්‍රන්ථය (Xīn Tángshū), හෙවත් "තාං හි නව ඉතිහාසය", නැතහොත් "නව තාං ඉතිහාසය", යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ වෙළුම් දහයකින් සහ පරිච්ඡේද 225කින් යුත් තාං රාජවංශයම ආවරණය වන නිල ඉතිහාස ග්‍රන්ථයයි. මෙය සම්පාදනය කරන ලද්දේ ඖයැං ෂියු සහ සොං චිගේ මූලිකත්වයෙන් යුත් විද්වත් මඬුල්ලක් විසිනි.

18වන සියවස තෙක්ම මෙය සරලව හැඳින්වූයේ තාංෂු (තාං හි ග්‍රන්ථය) යනුවෙනි.

මේවාත් බලන්න 

 විසි හතර ඉතිහාස ග්‍රන්ථ

ආශ්‍රේයයන්

උද්ධෘත

මූලාශ්‍ර 
 Works cited

බාහිර සබැඳි 

 Chronicles of the Chinese Dynasties, Twitchett, Official History under the T'ang, pp. 19119–236.

 New Book of Tang 《新唐書》 Chinese text with matching English vocabulary

විසි හතර ඉතිහාස ග්‍රන්ථ
11වන සියවසේ ඉතිහාස ග්‍රන්ථ
චීනයේ ඉතිහාස වාර්තාකරණය
සොං රාජවංශ සාහිත්‍යය
ටෑං රාජවංශය පිළිබඳ ඉතිහාස ග්‍රන්ථ
බටහිර චෞ

බටහිර චෞ (; ක්‍රි.පූ. 1045 පමණ – ක්‍රි.පූ. 771) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ පුරාතන චීනයේ චෞ රාජවංශයේ පළමු අර්ධයයි. මෙය ආරම්භ වූයේ චෞ හි වූ රජ මුයේ සටනේ දී ෂෑං රාජවංශය බලයෙන් පහකිරීමත් සමඟයි. මෙය අවසන් වූයේ ක්‍රි.පූ. 771දී චුවැන්රොං සංචාරක ගෝත්‍රිකයින් විසින් හඔජිං අගනුවර යටත් කොටගෙන චෞ හි යෞ රජ මරාදැමීමත් සමඟයි.

බටහිර චෞ මුල්කාලීන ‍රාජ්‍යය වසර හැත්තෑ පහක් පමණ තෙක්ම සාර්ථකව පැවති අතර, අනතුරුව ක්‍රමයෙන් පරිහානියට පත් විය. පැරණි ෂෑං භූමිය ප්‍රවේණි නින්දගම් අනුව බෙදා වෙන්කළ අතර, ඒවා රජු වෙතින් ක්‍රමයෙන් ස්වාධීන වන්නට පටන් ගත්තේ ය. ක්‍රි.පූ. 771 දී, චෞවරුන්ව වෙයි ගංගා නිම්නයෙන් ඉවතට පලවා හැරුණු අතර, අනතුරුව සැබෑ රාජ්‍ය බලය රජුගේ නාමික යටත් රාජ්‍ය සතු විය.

රජවරු

සටහන්

ආශ්‍රේයයන්

උද්ධෘත

උද්ධෘත කෘති

වැඩිදුර කියවීමට

චෞ රාජවංශය
ක්‍රි.පූ. 8වන සියවසේ අහෝසි කිරීම්
චීන ඉතිහාසයේ රාජවංශ
වසන්ත සහ සරත් සමය

වසන්ත සමයයනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ආසන්න වශයෙන් ක්‍රි.පූ. 771 සිට 476 දක්වා වූ (හෝ ඇතැම් බලධාරීන්ට අනුව ක්‍රි.පූ. 403 දක්වා) වූ චීන ඉතිහාසයේ යුගයයි. මෙය දළ වශයෙන් නැගෙනහිර චෞ යුගයේ ප්‍රථම අර්ධයට අනුරූප වේ. මෙම යුගයෙහි නාමය පැනනැගී ඇත්තේ ක්‍රි.පූ. 722 සහ 479 අතර කාලයේ ලූ රාජ්‍යයට අයත් වසන්ත සහ සරත් වාර්ෂික වාර්තා, නම් වංශකථා ග්‍රන්ථය ආශ්‍රයෙනි. මෙය කොන්ෆියුසියස් (ක්‍රි.පූ. 551–479) හා සම්බන්ධ ය.

මෙම යුගයේ දී, විවිධ වැඩවසම් රාජ්‍ය කෙරෙහි පැවති චෞ අධිකාරිය ක්‍රමයෙන් හීන වූ අතර, එම රාජ්‍ය ස්වාධීන පාලන තන්ත්‍රයක් ගෙනයමින්, එකිනෙකා සමඟ සටන් වැදුණහ. මේ අතර වඩාත්ම බලවත් රාජ්‍යයක් වූ ජින් රාජ්‍යයේ බෙදී යාම, වසන්ත සහ සරත් සමයේ අවසානය සනිටුහන් කළේ ය. මෙලෙසින් සතුරු රාජ්‍ය සමය ආරම්භ විය.

සටහන්

ආශ්‍රේයයන්

උද්ධෘත

වැඩිදුර කියවීමට
 Ebrey, Patricia Buckley (1999). The Cambridge Illustrated History of China. Cambridge: Cambridge University Press.  (paperback).

බාහිර සබැඳි

  – linked to their occurrences in classical Chinese texts.
 

 
චීනයේ ක්‍රි.ක්‍රි.පූ. 1වන සහස්‍රකය
අන්වර් අරසොව්

අන්වර් තාලිෂ් ඔග්ලු අරසොව් - අසර්බයිජානයේ ජාතික වීරයා; ඔහු කරබාක් යුද්ධයෙන් මිය ගියේය.

ඉතා වැදගත් 
ඔහු 1953 දෙසැම්බර් 2 වන දින ගංජා හි උපත ලැබීය. ඔහු එම නගරයේ අංක 15 ද්විතීයික පාසලේ අටවන ශ්‍රේණියෙන් උපාධිය ලබා ගත්තේය. ඉන්පසු ඔහු වෘත්තීය පාසලක අධ්‍යාපනය ලැබීය. ටික කලක් වැඩ කිරීමෙන් පසු ඔහු ගංජා පොලිටෙක්නික් විද්‍යාලයට ඇතුළත් විය. 1974 දී බඳවා ගත් අන්වර්, මූර්මන්ස්ක් කලාපයේ උතුරු බලඇණියේ සේවය කළේය. සිය හමුදා සේවය අවසන් කිරීමෙන් පසු ඔහු නැවත ගංජා වෙත පැමිණ ක්‍රිස්ටල් කම්හලේ වැඩ කිරීමට පටන් ගත්තේය. ඒ. අරසොව්, එකවරම නිම නොකළ අධ්‍යාපනය දිගටම කරගෙන යමින්, 1980 දී කාර්මික පාසලෙන් සාර්ථකව උපාධිය ලබා, බලාගාරයේ වැඩ කිරීමට පටන් ගත්තේය, පළමුව නියාමකයෙකු ලෙස, පසුව මාරුවීමේ ප්‍රධානියා ලෙස.

සටන් වලට සහභාගී වීම 
1988 දී ආමේනියානුවන් නාගෝර්නෝ-කරබාක්හි යුද්ධය ආරම්භ කර පෙරමුණට යන විට අන්වර් අභ්‍යන්තර කටයුතු අමාත්‍යාංශය විසින් කුලියට ගන්නා ලදී. 1989 දී ඔහු චේකෙන්ඩ් අල්ලා ගැනීම සඳහා වූ සටන්වලට සහභාගී විය. 1992 දී ඔහු ගංජා හි ජාතික ආරක්ෂක කාර්ය මණ්ඩලයේ දෙවන නියෝජ්‍ය ප්‍රධානියා විය. 1992 අගෝස්තු මාසයේදී ඔහු ටාටාර්හි රෙජිමේන්තු අණ දෙන නිලධාරියා ලෙස පත් කරන ලදී. ඔහුගේ නිර්භීතකම වෙනුවෙන් ඔහුට කර්නල් තනතුර පිරිනමන ලදී.
ඔහු අග්දාරා කලාපයේ සාර්ථක මෙහෙයුම් රැසකට සහභාගී විය. 1992 නොවැම්බර් 1-2 දින රාත්‍රියේ ඔහු ආග්ඩම් කලාපයේ සර්ඛාවන්ඩ් ගම්මානයේ ආර්මේනියානු කොල්ලකරුවන් සමඟ සටන් කොට නිර්භීතව මිය ගියේය.

පවුලක් 
ඔහු විවාහකයි. එක් පුතෙකු හා එක් දියණියක් සිහිපත් වේ.

ජාතික වීරයා 
1992 නොවැම්බර් 6 දිනැති අසර්බයිජාන් ජනරජයේ අංක 290 දරන ජනාධිපතිවරයාගේ නියෝගය අනුව අසර්බයිජානයේ ජාතික වීරයා යන නාමය අරාසොව් අන්වර් තාලිෂ් ඔග්ලුට මරණින් පසු ප්‍රදානය කරන ලදී.
ඔහුව තැන්පත් කරනු ලැබුවේ ගංජාහි දිවි පිදූවන්ගේ ඇලී වලය.

බාහිර සබැඳි 
http://www.azerbaijans.com/content_420_en.html
නැගෙනහිර චෞ

නැගෙනහිර චෞ (; ; ක්‍රි.පූ. 770–256) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ පුරාතන චීනයේ චෞ රාජවංශයේ දෙවන අර්ධයයි. මෙය ප්‍රධාන යුග දෙකකට වෙන්කළ හැකි ය: වසන්ත සහ සරත් සහ යුද්ධ රාජ්‍ය සමයයි.

ආශ්‍රේයයන්

උද්ධෘත

මූලාශ්‍ර 

 許倬雲 著，鄒水傑 譯：《中國古代社會史論——春秋戰國時期的社會流動》（桂林：廣西師範大學出版社，2006）.
 Yang Hsien-yi and Gladys Yang (1974), Records of the Historians. Hong Kong: Commercial Press.
 Reprinted by University Press of the Pacific, 2002. Contains biographies of Confucius and Laozi. .

චෞ රාජවංශය
චීනයේ ඉතිහාසය
චීන ඉතිහාසයේ රාජවංශ
පුරාතන චීනයේ ඉතිහාසය
යුද්ධ රාජ්‍ය සමය

යුද්ධ රාජ්‍ය සමය () යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ පුරාතන චීන ඉතිහාසයේ එන යුගයකි. මෙකල යුද්ධ ව්‍යාපාර මෙන්ම ආයතනික සහ යුධමය ප්‍රතිසංස්කරණ රැසක් දක්නට ලැබිණි. වසන්ත සහ ශරත් කාලයෙන් පසුව එළඹි මෙම යුගයේ දී චින් ආක්‍රමණ මඟින් සෙසු සියලු රාජ්‍ය යටත් කරගත් අතට, මෙසේ චින් රාජ්‍යය ලද විජයග්‍රහණය ක්‍රි.පූ. 221 දී ප්‍රථම එක්සත් චීන අධිරාජ්‍යය බිහිවීමට ඉවහල් විය. එය චින් ‍රාජවංශය නම් විය.

ආශ්‍රේයයන්

උද්ධෘත

වැඩිදුර කියවීමට

බාහිර සබැඳි

Warring States Period - Ancient History Encyclopedia
Warring States Project, University of Massachusetts Amherst
Rulers of the warring states – Chinese Text Project
 China's Warring States Period, BBC Radio 4 discussion with Chris Cullen, Vivienne Lo & Carol Michaelson (In Our Time, Apr. 1, 2004)

චෞ රාජවංශය
පුරාතන චීනයේ ඉතිහාසය
ෂින් රාජවංශය

ෂින් රාජවංශය (; ) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ක්‍රි.ව. 9 සිට 23 දක්වා කෙටි කාලයක් පමණක් පැවති චීන රාජවංශයකි. (මෙහි රාජ්‍ය පාලනය කොට ඇත්තේ එක් රජෙක් පමණකි) මෙය ස්ථාපනය කරන ලද්දේ හන් රාජවංශයේ බිසවකගේ ඥාතියකු වූ වං මැං විසිනි. ඔහු විසින් හන් හි පිං අධිරාජයාව බලයෙන් පහකොට දශකයකට අධික කාලයක් පාලනය ගෙනගිය අතර, පසුකාලීනව කැරලි කණ්ඩායම් විසින් ඔහුව නෙරපා හරින ලදී. වං ගේ මරණින් පසුව, හන් හි ජිං අධිරාජයාගේ දූරස්ථ ඥාතියකු වූ ලියු ෂියු විසින් යළි හන් පාලනය ප්‍රතිෂ්ඨාපනය කළ හෙයින්, බොහෝ අවස්ථාවල මෙම ෂින් රාජවංශය යනු හන් රාජවංශයේම අරාජික සමයයක් ලෙස සැළකේ. ඒ අනුව එම කාලය මඟින් හන් රාජවංශය බටහිර හන් (හෙවත් "පැරණි හන්") සහ නැගෙනහිර හන් (හෙවත් "පසුකාලීන හන්") ලෙස කාල පරිච්ඡේද දෙකකට බෙදා ඇත.

ආශ්‍රේයයන්

උද්ධෘත කෘති

වැඩිදුර කියවීමට 
 Book of Han, vol. 99, parts 1, 2, 3.
 Zizhi Tongjian, vols. 36, 37, 38, 39.
 Yap, Joseph P. Wars With the Xiongnu – A translation from Zizhi tongjian Chapter 13–17 – pp. 404–601. (sc).

 
Dynasties in Chinese history
Former countries in Chinese history
1st century in China
States and territories established in the 0s
States and territories disestablished in the 1st century
23 disestablishments
1st-century establishments in China
1st-century disestablishments
තුන් රාජධානි

තුන් ‍රාජධානි () යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ක්‍රි.ව. 220 සිට 280 දක්වා චීනය වෙයි, ෂූ, සහ වූ යන රාජ්‍ය ත්‍රිත්වය අතර බෙදී පැවති කාලයයි. මෙම තුන් රාජධානි යුගය ආරම්භ වන්නේ හන් රාජවංශයේ අවසානය සමඟ වන අතර, ජින් ‍රාජවංශය මෙහි අවසානය සනිටුහන් කළේ ය. ලියාඕදොං අර්ධද්වීපයේ ක්‍රි.ව. 237 සිට 238 දක්වා පැවති කෙටි කාලීන යැන් ‍රාජධානිය ඇතැම් අවස්ථාවලදී "4වන රාජධානිය" ලෙස හඳුන්වනු ලබයි.

සටහන්

ආශ්‍රේයයන්

ග්‍රන්ථාවලිය

 

 Ge Jianxiong, 中国人口史 (History of the Population of China) vol 1. Shanghai: Fudan University Press, 2002.

වැඩිදුර කියවීමට

 
 Hill, John E. 2004. The Peoples of the West from the Weilue 魏略 by Yu Huan 魚豢: A Third Century Chinese Account Composed between 239 and 265.   University of Washington, Draft annotated English translation.

බාහිර සබැඳි  

 Online Three Kingdoms publications of Dr Rafe de Crespigny, Australian National University

 
 

 
චීන ඉතිහාසයේ රාජවංශ
සරලීකෘත චීන අක්ෂර

සරලීකෘත චීන අක්ෂර () යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ සාමාන්‍ය සම්මත චීන අක්ෂර වගුව අනුව චීන මූලභූමිය, සහ සිංගප්පූරුව තුළ භාවිතා වන සම්මත චීන අක්ෂර ප්‍රභේදයකි. මෙය සහ සම්ප්‍රදායික චීන අක්ෂර යන අක්ෂර ප්‍රභේද වර්තමාන චීන ලිඛිත භාෂාව තුළ භාවිතා වන සම්මත අක්ෂර මාලාවන් වේ. සාක්ෂරතාව ප්‍රවර්ධනය කරනු වස් 1950 සහ 1960 දශකවල දී මහජන චීන සමූහාණ්ඩු රජය විසින් මෙය මුද්‍රණ ක්ෂේත්‍රය තුළ භාවිතය දිරිගන්වන ලදී. මේවා නිල වශයෙන් මහජන චීන සමූහාණ්ඩුව සහ සිංගප්පූරුව තුළ භාවිතා වන අතර, සම්ප්‍රදායික චීන අක්ෂර හොං කොං, මැකාවු, චීන සමූහාණ්ඩුව (තායිවානය) සහ කලාතුරකින් මැලේසියාවේ සහ සිංගප්පූරුවේ චීන ප්‍රජාව විසින් භාවිතා කරනු ලබයි.

සටහන් සහ ආශ්‍රේයයන්

වැඩිදුර කියවීමට
 Bergman, P. M. (1980). The basic English-Chinese, Chinese-English dictionary: using simplified characters (with an appendix containing the original complex characters) transliterated in accordance with the new, official Chinese phonetic alphabet. New York: New American Library. .
 Bökset, R. (2006). Long story of short forms: the evolution of simplified Chinese characters. Stockholm East Asian monographs, No. 11. Stockholm: Dept. of Oriental Languages, Stockholm University. .
 Chen, H. (1987). Simplified Chinese characters. Torrance, CA: Heian. .

බාහිර සබැඳි
 Andrew West, Proposal to Encode Obsolete Simplified Chinese Characters
 Stroke Order Animation and Dictionary of Simplified Chinese Characters
 Simplified to Traditional Chinese Conversion Table

 
චීන භාෂාව
හොංවු අධිරාජයා

හොංවු අධිරාජයා, (1328 ඔක්තෝබර් 21 – 1398 ජූනි 24) හෙවත් චූ යුවාන්චෑං (), යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ මිං රාජවංශයේ ආරම්භක පාලකයායි. ඔහු විසින් 1368 සිට 1398 දක්වා පාලනය ගෙනයන ලදී.

සටහන්

ආශ්‍රේයයන්

වැඩිදුර කියවීමට 

 Brook, Timothy. (1998). The Confusions of Pleasure: Commerce and Culture in Ming China. Berkeley: University of California Press.  (Paperback).

බාහිර සබැඳි 

මිං රාජවංශයේ අධිරාජවරු
මිං රාජවංශ බෞද්ධයෝ
චීන බෞද්ධ පාලකයෝ
1328 උපත්
1398 මරණ