Suchinthana/si-wikipedia huggingface dataset:
යුදෙව් ඇමෙරිකානු සාහිත්‍යය

එක්සත් ජනපද සාහිත්‍යය ඉතිහාසය තුල ඉතා වැදගත් තැනක් යුදෙව් - ඇමෙරිකානු සාහිත්‍යයට හිමි වේ. මෙයට ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් ලිවීමේ සම්ප්‍රදාය ප්‍රධාන වශයෙන් ඇතුලත් වෙතත්, අනෙකුත් භාෂාද එක් වී ඇත.  ඒ අතර ‘යිඩිෂ්’ භාෂාව ප්‍රධාන තැනක් ගනී. බොහෝ ලේඛකයින් සහ විවේචකයින් ඇමරිකාව තුල යුදෙව්භාවය ගැන ලිවීමේ පුරුද්ද අගය කළ අතරම බොහෝ ලේඛකයින් ඔවුන්ට ‘යුදෙව් හඬවල්’ ලෙස සලකා කරන ලද නොසැළකිම් ගැන එරෙහි වූහ. එසේම බොහෝ නාමික වශයෙන් යුදෙව් ලේඛකයින් යුදෙව් ඇමෙරිකන් සාහිත්‍යය නියෝජනය කළ අය වශයෙන් නොසැළකේ. මේ සඳහා උදාහරණයක් වන්නේ ‘අයිසැක් ඇසිමොව්’ ය.

17 වෙනි සියවසේ මැද භාගයේදී පමණ ඇමෙරිකාවට සංක්‍රමණය වුණු යුදෙව් සම්භවයක් සහිත ප්‍රජාව විසින් පළමුවෙන් සකස් කරන ලද මතක සටහන්, ආයාචනා ආදියෙන් ආරම්භ වුනු යුදෙව් ඇමෙරිකානු ලේඛණ කලාව ඉන් පසු ගත වුනු සියවස් කිහිපය තුල ප්‍රබන්ධ කථා, කාව්‍ය සහ නාට්‍ය ආදී විවිධ අංග දක්වා වර්ධනය විය. එම ලේඛණ කලාව 20 වෙනි ශත වර්ෂය පමණ වන විට හෙන්රි රොත්, සාවුල් බෙලොව්, බර්නාඩ් මැලමුඩ්, චේම් පොටොක් සහ පිලිප් රොත් වැනි ලේඛකයින්ගේ කෘති ද අඩංගු යුදෙව් - ඇමෙරිකානු නවකථා ලෙස හැඳින්වීම ඇරඹුනේය. ඔවුන්ගේ කෘතීන් වලින් ලෞකික සමාජය සහ යුදෙව් සමාජය අතර ඝට්ඨනයන් නිරීක්ණෂය වුනු අතර, ඒවා එලිස් දිවයින හරහා පැමිණි සංක්‍රමණිකයින්ට හා ඔවුන්ගේ දරු මුණුබුරන්ට තියුණු ලෙසින් දැනුනේය.

ඇමෙරිකානු යුදෙව්වන්ගේ තරුණ පරම්පරාව විසින් ප්‍රදර්ශනය කරනු ලැබූ සංස්කෘතික වශයෙන් නව සොයා ගැනීම් සහ ඒ වන විට කෙරෙමින් තිබූ අනුගත වීම් වැනි ප්‍රවණතාවයන් සහ සමූල ඝාතණය කෙරෙහි අවධානය යොමු කරමින් පෝල් ඕස්ටර්, මයිකල් චෙබොන්, ජොනතන් සැෆ්රන් ෆොයර් සහ ආර්ට් ස්පීගල් වැනි වඩාත් මෑත කාලින කතෘවරු ඔවුන්ගේ කාර්යයෙහි අනන්‍යතාවය පිළිබඳ ගැටළුව පරික්ෂා කිරීමේ කටයුතු නොකඩවා කර ගෙන ගොස් තිබුණේය. නවීන යුදෙව් ඇමෙරිකානු නවකථාවල බොහෝ විට යුදෙව් චරිත අඩංගු වේ. ‘ද නිව් යෝර්කර්’ වැනි සඟරා බොහෝ යුදෙව් අමෙරිකානු ලේඛකයින් පුළුල් කියවන සමාජයකට හඳුන්වා දීම සඳහා දායක වූ බව පැහැදිළි වී තිබේ.

References 
http://en.wikipedia.org/wiki/Jewish_American_literature
-
සාහිත්‍ය විචාරණය

සාහිතය විචාරණය යනු සාහිත්‍ය අධ්‍යයනය,සාකච්ඡා කිරීම,පරිණාමනය හා තේරුම් ගැනීමයි. නූතන සාහිත්‍ය විචාරණය බොහෝ විට සාහිත්‍ය සිද්ධාන්ත දැනුම් දෙනු ලැබේ. එය එහි ක්‍රම හා අරමුණු පිළිබද දාර්ශණික සාකච්ඡාවකි. ක්‍රියාවලි දෙක ඉතා සමීප වුවත් සාහිත්‍ය විචාරකයන් සෑම විටම සාහිත්‍යමය සෛද්ධාන්තිකයන් නොවෙයි.  

සාහිත්‍ය විචාරණය, සාහිත්‍ය සිද්ධාන්ත වලින් හෝ ප්‍රතිවිරුද්ධ ලෙස ග්‍රන්ථ පරිශීලනය කිරීමෙන්, වෙනත් ක්ෂේත්‍රයක් සේ සැලකීම හෝ නොසැලකීම යම් මතභේදයට තුඩු දෙන කාරණාවකි. උදාහරණ ලෙස Johns Hopkins Guide to Literary Theory and Criticism ග්‍රන්ථය සාහිත්‍ය සිද්ධාන්තය හා සාහිත්‍ය විචාරය අතර වෙනසක් නොදක්වන අතර එකම සංකල්පය විස්තර කිරීම සදහා සැම විටම එම දෙකම එකට යොදා ගනී. විචාරණය සැමවිටම සාහිත්‍යමය කර්තව්‍යයන් සමග සෘජුවම කටයුතු කරන නිසා සමහරක් විවේචකයන් සාහිත්‍ය විචාරණය සලකන්නේ සාහිත්‍ය සිද්ධාන්තයේ ප්‍රයෝගික යේදීමක් ලෙසය. සෛද්ධාන්තික දර්ශනයකින් එය එසේ නොවේ. 

නූතන සාහිත්‍ය විචාර බොහෝවිට ප්‍රකාශයට පත් කරනු ලබන්නේ ග්‍රන්ථයක හෝ රචනාවක ආකාරයනි. අධ්‍යාපනික සාහිතය විචාරකයන් සාහිතය දෙපාර්තුමෙන්තු වල ඉගැන්වීම සිදු කරන අතර අධ්‍යාපනික සඟරා වල ප්‍රකාශනය කිරීම සිදු කරයි. වඩාත් ජනප්‍රිය විචාරකයන් ඔවුන්ගේ විචාර New york Times Book Review, New york Review of books, London Review of book, The Nation හා The New Yorker වැනි පුළුල්ව පැතිරී ඇති ආවර්ථික වල ප්‍රකාශනය කරනු ලැ‍බේ. 

සාහිත්‍යය
නයිජීරියානු සාහිත්‍යය

නයිජීරියාව අති සාර්ථක ලේඛකයින් රාශියක් බිහි කර ඇත්තේය. ඔවුන්ගෙන් බොහෝ දෙනෙක් ඔවුන්ගේ කෘතින් සඳහා ගෞරව සම්මාන වලින් පිදුම් ලබා ඇත්තාහ. ඒ අතර චිනුආ අචිබෙ, ජේම්ස් එන්. හෙන්ෂෝ, න්ටියෙන් යොංග්, උඩෝ අක්පන්, ඊ.ඊ. න්කන්ගා, වොලෙ සොයින්කා, කෙන් සරො - විවා, සයිප්‍රියන් එක්වෙන්සි, චුක්වු එමෙකා ඉකෙ, බුචි එමෙචෙටා, වුන්මි සොෆොලා, එලෙඩි අමඩි සහ බෙන් ඔක්රි ආදිහු වෙති.

විවේචකයින්ගේ ගෞරවාදරයට පත්වූ තරුණ පරපුරේ ලේඛකයින් අතරට චිමමන්ඩා න්ගොසි අඩිචි, ෆ්‍රැන්සින් ඔහන්යිඩෝ, සෙෆි අට්ටා, හෙලන් හබිලා, හෙලන් ඔයෙයෙමි, චිඩි ඇන්තනි ඔපාරා, යනාදිහු ගැනෙති. 

නයිජීරියාව
ආර්.කේ. නාරායන්

- උපත-1906 ඔක්තෝබර් 10 ඉන්දියාවේ චෙන්නායිහි දී 

- රැකියාව-නවකතා රචකයෙකු, කෙටිකතා රචකයකු සහ නිබන්ධන රචකයකු වේ. 

- ඔහුගේ නිර්මාණ අයත් වන කාණ්ඩයන්-ප්‍රබන්ධ, පුරාණ කතා, ප්‍රබන්ධමය නොවන ග්‍රන්ථ

- වැදගත් නිර්මාණ-Swami and the Friends (1935)

R.K. නාරායන් (1906 ඔක්තෝබර් 10 – 2001 මැයි 13) හෙවත් රාසිපුරම් ක්‍රිෂ්ණස්වාමි අයියර් නාරායන්ස්වාමි ඉංග්‍රීසි බසින් ග්‍රන්ථ රචනයෙහි යෙදුණු ඉන්දියානු කතුවරුන් අතර ඉතා සුප්‍රසිද්ධ කතුවරයෙකු වේ. 

නාරායන් විසින් රචනා කරන ලද බොහෝ ග්‍රන්ථයන් තුළ ඉන්දියානු ජීවිතයෙහි ගුණාංග පැහැදිලිව නිරූපණය වන අතර ඒවා තුළ ඔහුටම ආවේණික රචනා ශෛලියක් දැක ගත හැක. මෙම ගුණය ඔහුගේ ප්‍රථම නවකතාව වූ Swami and the Friends (1935) නම් ග්‍රන්ථයේ පටන්ම දැක ගත හැක. ඇතැම් විට නාරායන් ඇමරිකානු කතුවරයෙකු වූ විලියම් ෆෝක්නර් සමඟ සංසන්දනය කරනු ලැබේ. ඔවුන්‍දෙදෙනාගේම ග්‍රන්ථ මානවවාදී පදනමක් මත සාමාන්‍ය ජීවිතයේ සතුට සහ ශක්තිය වර්ණනා කෙරෙන ආකාරයේ ඒවා වේ. 

නාරායන් වයස අවුරුදු 94ක් වන තෙක්ම ජීවත් වූ අතර වසර 50කට බොහෝ වැඩි කාලයක් ග්‍රන්ථ රචනා කිරීමෙහි නිරත වීමට ඔහු සමත් විය. ඔහුගේ වයස අවුරුදු 87 වන තෙක්ම ඔහු තම ග්‍රන්ථ ප්‍රකාශයට පත් කිරීම සිදු කරන ලදී. ඔහුගේ ග්‍රන්ථ අතරට නවකතා 14ක් සහ කෙ‍ටි කතා සංග්‍රහයන් 5ක් අයත් වේ. ඒ හැරුණු විට චිත්‍රාධාරයෙන් ගමන් විස්තර දැක්වෙන ග්‍රන්ථ කිහිපයක් ද ඉන්දියානු වීර කාව්‍ය ඇසුරෙන් නිර්මාණය කරන ලද සංක්ෂිප්ත ප්‍රබන්ධ නොවන කතා සංග්‍රහ කිහිපයක් ද My Days නමින් නිබන්ධනයක් ද ඔහු විසින් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී.

චරිත කතා
1906 උපත්
2001 මරණ
විලියම් වර්ඩ්ස්වර්ත්

විලියම් වර්ඩ්ස්වර්ත් (1770 අප්‍රේල් 7 – 1850 අප්‍රේල් 23)  යනු ප්‍රධාන පෙලේ රොමැන්ටික් කවියෙකි. ඔහු තවත් එවැනි කවියෙකු වූ සැමුවෙල් ටේලර් කෝල්රිජ් සමග එක් වී ඉංග්‍රීසි සාහිත්‍යයේ රොමැන්ටික් යුගයක් නිර්මාණය කිරීමට කටයුතු කළහ. ‘ලිරිකල් බැලඩ්’ ඔවුන්ගේ ඒකාබද්ධ ප්‍රකාශනය විය. (Lyrical Ballads)

වර්ඩ්ස්වර්ත්ගේ අගනාම කෘතිය ලෙසින් සාමාන්‍යයෙන් සළකනු ලබන්නේ ද ප්‍රෙල්‍යුඩ් (The prelude) නම් ඔහුගේ ජීවිතයේ මුල් කාල පරිච්ඡේදය ගැන ස්වයං චරිතාපදපයක් වශයෙන් ලියැවුනු කාව්‍යයයි. මෙය කතෘවරයා විසින් කිහිප විටක් සංස්කරණය කරමින් තවත් කරුණු අඩංගු කළේය. මෙය මුලදි හඳුන්වන ලද්දේ ටු කොල්රිජ් (To Coleridge) යනුවෙනි. ඔහුගේ මරණයෙන් පසුව මාතෘකාවක් යොදා ප්‍රසිද්ධියට පත් කරන ලදී. වර්ඩ්ස්බර්ත් 1843 වර්ෂයේ සිට 1850 දි සිදු වූ ඔහුගේ මරණය දක්වා එංගලන්තයේ රාජ්‍ය සම්මාන ලද කවියා ලෙස සම්මානයට පාත්‍ර වුයේය.

කවියන්
ගුවනේ සිට භූමියට එල්ල කරන මිසයිල

ගුවනේ සිට භූමියට එල්ල කරන මිසයිලයක් යනු යුධ ගුවන් යානයක (බෝම්බ හෙලන යානා, ප්‍රහාරක යානා , සටනේ යෙදෙන යානා) දියත් කිරීමට සැලසුම්කරන ලද භූමියේ , මුහුදේ හෝ එම දෙකෙහිම ඇති ඉලක්ක වලට පහර දීමට සැලසුම් කරන ලද මිසයිල වේ. මග පෙන්වන ලද රූටා යන බෝම්බවලට මේවා සමාන වුවද මිසයිල ලෙස සැලකීමට හේතුවන්නේ ඒවා සතු ප්‍රචාලන පද්ධතියයි. රොකට් මෝටර් හා ජෙට් එන්ජින් ඒ අතර ප්‍රමුඛ වේ. මේවා මිසයිලයේ පරාසයටද වගකියනු ලැබේ.පිළිවෙලින් ඒවා කෙටි හා දුර ලෙසින් දැක්විය හැකිය. ඇතැම් සෝවියට් මිසයිල මගින් බල ගැන්වෙන අතර දිගු පරාසය මෙන්ම වැඩි වේගයක්ද එමගින් ලබා දේ.

ලේසර්, අධෝරක්ත ප්‍රකාශ හෝ GPS සංඥා මගින් මග පෙන්වීම සිදු කෙරේ. මග පෙන්වන ක්‍රමය ඉලක්කය මත රඳා පවතී. උදා: - නැව් අක්‍රීය හෝ සක්‍රීය රේඩාර් මගින් හඳුනා ගත හැකි වුවද හිස් අවකාශයකින් වටවු විශාල ලෝහ ස්කන්ධ නොමැති භූමි ඉලක්ක සඳහා මෙම ක්‍රමය එතරම් සාර්ථක නොවනු ඇත. 

 
භූමි - භූමි මිසයිල හා ගුවන් භූමි මිසයිල අතර අධි පිහිටීම් දක්නට ලැබේ. උදා :- ගුවනේ සිට දියත් කෙරුණු Tomhawk මිසයිල මාදිලියක් පැවතියද එය AGM – 86 ALCM මගින් අවලංගු කරනු ලැබීය. තවත් උදාහරණයන් වන්නේ පෙන්ගුයින් ප්‍රති නෞකා මිසයිල හා AGM – 84 Harpoon මිසයිලය. ගුවන් භූමි මිසයිල බොහොමයක් නැව් හා භූමි ඉලක්ක යන 2 සඳහාම යොදා ගැනේ. එමෙන්ම ඒවා තව දුරටත් කාර්යක්ෂම භාවිතය සඳහා නවීකරණය කළ හැකිය. Standoff Land ප්‍රහාරක මිසයිලය Harpoon මිසයිලයේ භූමි මාදිලියකි.

ගුවන් භූමි මිසයිලවල ප්‍රධාන වාසියක් වන්නේ ඒවා මගින් සපයන ලැගුම් ගැනීමේ දූරයි. මෙමගින් වඩාත් තීව්‍ර ආරක්ෂිත කලාපයෙන් ඔබ්බට ගොස් ඉලක්කය වෙත ආයුධ දියත් කිරීමට ඉඩ ලබා දේ. බොහෝ ගුවන් - භූමි මිසයිල පහරදී අමතක කරන සුළු ඒවා වේ. ලැගුම් ගැනීමේ දුරින් උපරිම ප්‍රයෝජන ලබා ගැනීම සඳහා දියත් කිරීමේ වේදිකාව වෙනතකට හැරවීමට ඉඩ ලබා දේ. ක්ෂිතිජයෙන් ඔබ්බට දියත් කිරීමට සුදුසු පරාසයක් ඇතැම් මිසයිල සතුව පවතී. මේවාට ( සාමාන්‍යයෙන් කෲස් මිසයිල හෝ ප්‍රතිනාවුක මිසයිල ) ඉලක්කය ස්වයංක්‍රීයව සොයාගැනීමේ හැකියාව ඇත. German Luft waffe හි Taurus KEPD 350 කෲස් මිසයිලය.

ගුවන් භූමි මිසයිලවල උප අංශ යටතට

සාමාන්‍යයෙන් ගුවනේ සිට හෙලිකොප්ටර් මගින් දියත් කෙරෙන මගපෙන්වන ලද ප්‍රතියාත්‍රා මිසයිල

ගුවනේදී දියත් කෙරෙන කෲස් මිසයිල

 ගුවනේදී දියත් කෙරෙන ප්‍රතිනාවුක මිසයිල

ප්‍රතිවිකිරණ මිසයිල අයත් වේ.

මිසයිලයේ ඉලක්කය දුරස් වන්නට දියත් කෙරෙන ගුවන් යානයේ උන්නතාංශය හා වේගය වැඩි වේ. දිගු පරාස මිසයිල සඳහා මෙම වෙනස්කම් ස්වල්ප වේ. නමුත් කෙටි පරාස මිසයිල ඉහළ සිට දියත් කෙරෙන විට සීඝ්‍රයෙන් පරාසය වෙනස් කර ගනී.

ගුවනේ සිට දියත් කෙරෙන බැලැස්ටික මිසයිල සඳහා උදාහරණ පැවතියද ඒවා දුලභ වේ. උපක්‍රමික හා උපායික ලෙස ගුවන් භූමි මිසයිල ඇතැම්විට වර්ග කෙරේ. කුඩා න්‍යෂ්ටික යුධ හිසක් ඇති ඒවා උපායික ලෙසද විශාල යුධ හිසක් ඇති ඒවා උපක්‍රමක ලෙසද හැඳින්වේ.
මුර බෝට්ටු

මුර බෝට්ටු සඳහා සැලසුම් බොහොමයක් පවතී. රටේ නාවුක හමුදාව, වෙරළාරක්ෂක බලකාය හෝ පොලිස් බලකාය මගින් හසුරවනු ලැබේ. දියඹේ (නිල් ජලයේ) හෝ මෝය අසබඩ ගංගා ( දුඹුරු ජලයේ) ආදී පරිසරවල භාවිතා වේ. සීමා ආරක්ෂක කටයුතුවල සාමාන්‍යයෙන් යෙදී සිටිනු දැක ගත හැකිය. සොර බඩු ජාවාරම් කරුවන්ට, කොල්ල කරුවන්ට එරෙහිව, ධීවර කටයුතු සඳහා විගමන නීති බලාත්මක කිරීම සඳහා යොදා ගැනේ. මේවා මුදා ගැනීමේ මෙහෙයුම් සඳහා ද භාවිතා වේ.

වෙරළබඩ මුර යාත්‍රා හා දියඹ මුර යාත්‍රා ලෙස වර්ග කළ හැකිය.

මේවායේ වේග ප්‍රහාරක යාත්‍රා සබ්මැරීන් ප්‍රහාරක යාත්‍රාවලට වඩා කුඩාය. ඒවා සදහා ට්‍රොපිඩෝ බෝට්ටු හා මිසයිල බෝට්ටුද අඩංගු වේ. නමුත් ඇතැම් ඒවා ආරක්ෂක නෞකාවත් තරමටම විශාල වේ. දියඹ මුර බෝට්ටු, නාවික බල ඝනයක කුඩාම නෞකා, විවෘත මුහුදේදීද උපයෝගී වේ.එක්සත් ජනපද හමුදාව වැනි විශාල හමුදාවල දියඹ යාත්‍රා හා වෙරළාරක්ෂක කටයුතු සඳහා මේවා යොදා ගැනේ. නමුත් කුඩා නාවික හමුදාවන් මේ යාත්‍රා යුද මෙහෙයුම් කටයුතු සඳහාද යොදා ගනී.

ලෝක යුද්ධ දෙකෙහිදීම සංඛ්‍යාත්මක වර්ධනය සඳහා දෙපාර්ශවයම ටෝමාර් බෝට්ටු සන්නද්ධ කොට මුර බෝට්ටු බවට පත් කෙරිණි. තවද සමුද්‍ර ධීවර බෝට්ටුවලටද, මැෂින් තුවක්කු හා යල්පැනගිය නාවුක උපාංග සවිකර මුර බෝට්ටු බවට පත් කෙරිණි. ඇතැම් නූතන බෝට්ටු අදටත් ධීවර බෝට්ටු හා විවේක බෝට්ටු මත පදනම් වේ. 

සමුද්‍ර මුර බෝට්ටු සාමාන්‍යයෙන් 30 m (අඩි 100 ) දිගකින් යුතුය. එක් මධ්‍යම කැලිබර් කාලතුවක්කුවක් ප්‍රධාන යුධ උපකරණ ලෙස විවිධ සැහැල්ලු ආයුධ රාශියක් යොදා ගනී. උදා: මැෂින් තුවක්කු , ආසන්න ආයුධ පද්ධතියේ ක්‍රියාකාරිත්වය මත මෙම වර්ගයටද වඩාත් දියුණු සංවේදක හා ප්‍රහාර පාලන පද්ධති අඩංගුවිය හැකිය. එමගින් ට්‍රොහිඩෝ , ප්‍රතිනාවුක හා භූමි - ගුවන් මිසයිල පරිවහනයට ඉඩ ලබා දේ. බොහෝ නූතන සැලසුම් ගෑස් ටර්බයින පද්ධති මගින් බලගැන්වෙන අතර (CODAG වැනි ) නාවුක සැතපුම් 25-30 පරාසයක් දරයි. ඒවා ප්‍රාථමිකව රටේ අනන්‍ය ආර්ථික කලාපයේ මුර කටයුතු සඳහා යොදා ගනී. පොදු කටයුතු වන්නේ ධීවර කටයුතු අධීක්ෂණය , ප්‍රති හොරබඩු ජාවාරම් කටයුතු, නීති විරෝධී විගමන මුර බෝට්ටු , මංකොල්ල කරුවන්ට එරෙහි කටයුතු සෙවීමේ හා මුදා හැරීම ( නීතිය බලාත්මක කිරීමේ ) ආදි කටයුතුය. විශාලතම දියඹ මුර යාත්‍රාවල ගුවන් යානා හා හෙලිකොප්ටර අංගනයක්ද ඇත. කුරුස යුධ සමයේදී මේවා නාවික හමුදාවේ විශාල නැව්වලට ආධාරක ලෙස භාවිතා කළ බව කියවේ.

ප්‍රමාණයෙන් කුඩා වීම හා අඩු වියදම මේවා ලෝකයේ සුලභතම යුධ යාත්‍රා බවට පත් ‍කොට ඇත. “ කොල ජල” හැකියාවන් පමණක් ඇති යාත්‍රා ඒ අතර විශේෂ වේ. ඒවා උතුරු මුහුද වැනි කුඩා මුහුදුවල යාත්‍රා කටයුතු සඳහා ද ප්‍රයෝජනවත් වේ.

මෙවැනි යුධ මූලික රාජකාරි සඳහා යෙදවෙන සමාන යාත්‍රා අතරට ට්‍රොපිඩෝ බෝට්ටු හා මිසයිල බෝට්ටු අයත් වේ. එක්සත් ජනපද නාවුක හමුදාව Pegasus වර්ගයේ සන්නද්ධ ජල යාත්‍රා වසර ගණනාවක් තිස්සේ යුධ බෝට්ටුවල රාජකාරිය සඳහා යොදා ගනී. “ ගංගාමය මුර බෝට්ටු” විශාල ගංගාවල මුර සේවය සඳහා එක්සත් ජනපදය සැලසුම් කළ මුර බෝට්ටු වර්ගයකි.

ප්‍රවාහන මාධ්‍ය
ආරක්ෂක නෞකා
නෞකා වර්ග
නියමුවන් රහිත ගුවන් යානය

මිනිසුන් රහිත ගුවන් යානා යනු නියමුවකු රහිත ගුවන් යානා වේ. දුරස්ථ පාලක මඟින් පාලනය හෝ පෙර සැලසුම් කළ ගුවන් සැලසුම් මත පාදකව හෝ වඩාත් සංකීර්ණ ගතික ස්වයංක්‍රිය පද්ධති මත පාදකව පියාසර කළ හැකිය. මේවා යළි පිරික්සුම හා ප්‍රහාරය සඳහා විවිධාකාර යුධ කටයුතුවල දී භාවිතා වේ. මානව නිරීක්ෂකයෙක් අවධානමකට ලක් වූ අවස්ථා, අපරාධ දර්ශනවල පොලිස් නිරීක්ෂණය, ස්වභාවික විපතක දී යළි පිරික්සුම් කටයුතු සඳහා වැනි සිවිල් යෙදවුම්වලදී වැඩි වශයෙන් භාවිතා වේ. මිනිසුන් සහිත ගුවන්යානාවක් යෙදවීමට උචිත නොවන වඩාත් නීරස, අසික්කිත, භයානක මෙහෙයුම් සඳහා UAV භාවිතා වේ.

හැඩයෙන්, ප්‍රමාණයෙන්, ගති ලක්ෂණයෙන් හෝ සැකසුමෙන් මේවායේ ඉහළ විවිධත්වයක් පවතී. මේවා මිසයිලවලින් වෙන් කර හඳුනාගැනීමට අර්ථ දක්වා ඇත්තේ ප්‍රහාරය දරා සිටීමට හැකි ජෙට් මඟින් හෝ අනුවැටුම් එංජිමක් මඟින් බල ගැන්වෙන රථයක් ලෙසය. කෘස් මිසයිල UAV යටතට නොගැනේ. ඊට හේතුව වන්නේ වෙනත් මාර්ගෝපදේශිත මිසයිල මෙන් තමාම ආයුධයක් ලෙස ක්‍රියාකරන බැවින් හා යළි භාවිතා කළ නොහැකි නිසාවෙනි. එසේ වුවත් එයද මිනිසුන් රහිත වන අතර ඇතැම්විට දුරස්ථ පාලිත විය හැකිය.

UAV යන පදය ඇතැම්විට UAVS ලෙස දික් කෙරේ. (මිනිසුන් රහිත ගුවන් යානා රථ පද්ධතීන්) ෆෙඩරල් ගුවන් අධිකාරිය මිනිසුන් රහිත ගුවන් යානා පද්ධතිය යන වර්ගය පිළිගෙන ඇති අතර එය මුලින්ම හඳුන්වා දුන්නේ එක්සත් ජනපද නාවික හමුදාව විසින්ය. මේවා භූමි නවාතැන් හා වෙනත් මූලයන් සහිත හුදු ගුවන් යානා නොව පද්ධති බව ඔවුන්  විසින් හුවා දක්වන ලදහ.

ගුවන් යානා
යුද්ධයකට ප්‍රමුඛවන යුධ සාධක

යුද්ධයකට ප්‍රමුඛවන යුධ සාධක

නියම යුද්ධයක් ඇරඹෙන්නේ නිල වශයෙන් යුද්ධයක් නැවැත්වීමෙන් පසුවය. ඒ රටේ ජාතින් අතර හෝ විවිධ විශ්වාසයන් අැත්තන් අතර හෝ විය හැකිය. යුද්ධයක් විස්තර කිරීමද යුද්ධයක් හා සම්බන්ධ තවත් වැදගත් අංගයක් ලෙස ප්රකාශ කළ හැකිය. එසේ විස්තර කළ යුත්තේ සාමදායී අවස්ථා ද යුධ ඉතිහාසයේ සඳහන්ව තිබෙන නිසාවෙනි. II වන ලෝක යුධ සමය ඊට කදිම නිදසුනයි.

යුද්ධයක් පටිපාටි ගත කිරීමකට වඩා යුද්ධයක් භාරගැනීම මගින් යුද්ධයකට කරන පෙළඹවීම අතිමහත්ය. යුද්ධයක නිරතවීමට රටක නායකත්වයෙත්, හමුදා බලකායන්ගෙත්, රටවැසියන්ගෙත් මනා සහයෝගයක් තිබීම අනිවාර්යය වේ. නිදසුනක් ලෙස රෝමයේ සිදු වූ III වන Punic යුධ ගැටුමේදී සොල්දාදුවන් තම සතුරා නැවත නැගී සිටීම වළක්වාලන අරමුණ පෙරදැරි කොට ගෙන දැඩි අභිප්‍රේරණයකින් සටන් වැදුණහ. සටන, තම දිවිය හා සම්බන්ධ කරගෙන යුධ වදින සියල්ලෝම ජයග්‍රහණයකට මග පාදා ගනිති. “ඩාරියන්ඩෝර්මර්” ගේ “Why Nations Go to War” [රටක් යුද්ධයකට පෙලඹෙන්නේ ඇයි?] නම් කෘතියට අනුව යුධ වදින පාර්ශව දෙකම තම යුද්ධය වෙනුවෙන් විශාල කැපවීමක් කරයි. තවද, යුධ කටයුතුවලින් පසුව ලැබෙන ප්‍රතිලාභ [තුවාල කරුවන්, වියදම්] ආදිය පිළිබඳව සර්ව ශුභවාදී ලෙස නිරීක්ෂණය කළ යුතු බවත්, සතුරු චේතනාවන් පිළිබඳව ද අව‍බෝධයෙන් සිටිය යුතු බවත් කර්තෘවරයා වැඩිදුරටත් පවසයි.

References 

http://en.wikipedia.org/wiki/War#Factors_Leading_to_War
ත්‍රිවිධ හමුදා - ශ්‍රී ලංකා

ශ්‍රී ලංකා දේශපාලනය- ශ්‍රී ලංකා ආරක්ෂක හමුදාව

ශ්‍රී ලංකා ආරක්ෂක හමුදාව ශ්‍රී ලංකා යුධ හමුදාව , ශ්‍රී ලංකා නාවික හමුදාව හා ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාවෙන් සමන්විතයි. මේවා පාලනය ආරක්ෂක අමාත්‍යංශයට අයත්  ආරක්ෂක ඇමති ලෙස ක්‍රියාකරන ජනාධිපති යටතේ පාලනය කෙරේ. මුලික වශයෙන් ශ්‍රි ලංකා පාබල හමුදාව ගොඩබිම යුධ කටයුතු සඳහා යොමුවිය. අනිත් සේවාවන්ට වඩා පැරණි හමුදාවද එය විය.විශාලත්වයෙන්ද එය ප්‍රමුඛ විය. කෙසේ නමුත් රට මුහුදින් වටවී තිබීම නිසා නාවික හමුදාව වැඩිම වැදගත් ආරක්ෂක ශක්තියක් හමුදාවමෙන්  සැලකුණි. ගුවන් හමුදාව මූලික වශයෙන් යුධ හමුදාවටත් නාවික හමුදාවටත් උදව් කිරීම සඳහා වු හමුදාවක් ලෙස සේවය කරයි. කෙසේ නමුත් යුධ හමුදාවේ අණ දෙන නිලධාරියා වුයේ සුළු ජනවාර්ගයට අයත් දෙමල ජාතිකයෙකි.මෑත දශකවලදී හමුදාවට සිංහල ජනයා පමණක් වාගේ බඳවා ගැනෙනු පෙනේ. මෙය බොහෝ දුරට දෙමල වර්ගයා තුළ සැක බිය ඇති වීමට හේතු විය. එහි ඉතිහාසය තුල  යුධහමුදාව බොහෝ යුද්ධයන්හි දිගටම යෙදි ඇති අතර බොයර් යුද්ධය හා ලෝක යුද්ධ දෙකේදීම බ්‍රිතාන්‍ය අණ යටතේ යෙදී ඇත. නිදහසෙන් පසු ප්‍රධාන වශයෙන් රටතුල කැරැල්ලට විරුද්ධව අවිගත් කණ්ඩායම් වලට විරුද්ධව ක්‍රියාත්මක වූ අතර ප්‍රධන වශයෙන් එල්.ටී.ටී.ඊ. යට විරුද්ධවත් එක් අවස්ථාවක අවිගත් ජෙ.වි.පීයට විරුද්ධවත් හමුදාව ක්‍රියාත්මක විය. 

ශ්‍රී ලංකා හමුදාව පුහුණුවීම් කටයුතු ඕස්ටේලියාව, එක්සත් රාජධානිය, ඊශ්‍රායලය, එක්සත් ජනපදය, ඉන්දියාව, පකිස්ථානය හා දකුණු අප්‍රිකාව යන රාජ්‍යය මගින් ලබා ගනී. වෙනත් රාජ්‍යවල සොල්දාදුවන් ද යුධ ක්‍රියාන්විත වල යෙදෙව් බවට චෝදනා තිබුණද මේවා ඔප්පු වී නොමැති අතර සහතික වීමකුදු සිදුවී නොමැත. මෑතකදී එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය හයිටි රාජ්‍යයේ ක්‍රියාත්මක සාම හමුදාවට ශ්‍රී ලාංකික යුධ හමුදාවද තෝරා ගෙන ඇත. ශ්‍රී ලංකා හමුදා එල්.ටී.ටී.ඊයට විරුද්ධව සටන් කිරීමේ 1983 සිටම යෙදී ඇත. වසර 25 ක කාලය තුළ මියගිය හෝ තුවාල ලද සංඛ්‍යාව පැහැදිලි  නොමැත. දෙපාර්ශවයම ගණන් ලඝුකොට දැක්වුවත් එය දසදහස් ගණනින් විය හැක. ශ්‍රී ලංකා හමුදාවට එරෙහිව වද හිංසා පැමිණ වීම, දූෂණය හා නීතිය අතට ගෙන විශාල වශයෙන් ජනයා මැරීම ගැන චෝදනා ඇත. නමුත් ඇම්නෙස්ට් ජ්‍යාත්‍යන්තරයෙත්, හියුමන් රයිට්ස් වොච් (මානව හිමිකම් සෙවීමේ සංවිධානයේත්) UNHCR සංවිධානයේත් චෝදනා කිරීම් රජය කිසිම විභාග කිරීමකට එකඟ වී නොමැත. ප්‍රතික්ෂේප කොට ඇත. අද දක්වා හමුදාවේ කිසිවකු යුධ අපරාධ සම්බන්ධයෙන් චෝදනා ලබා නොමැත.

References 

http://en.wikipedia.org/wiki/Politics_of_Sri_Lanka#Military_of_Sri_Lanka
ජාත්‍යන්තර සබඳතාවල බලය

ජාත්‍යන්තර සබඳතාවල බලය බොහෝ වෙනස් ක්‍රමවලට විග්‍රහ කොට ඇත. දේශපාලන විද්‍යාඥයින්  ඉතිහාසඥයන්, අන්තර් ජාතික සබඳතාවල ක්‍රියාකාරීව යෙදී සිටින්නන් (රාජ්‍යය තාන්ත්‍රිකයින්) දේශපාලන බලය පිළිබඳ පහත සඳහන් සංකල්ප ප්‍රයෝජනයට ගනී.

·	බලය රජ්‍යන්ගේ හෝ නායකයන්ගේ අන්තිම ඉලක්කය වශයෙන්,

·	බලය බලපෑම් කිරීමේ මිනුම් දණ්ඩක් වශයෙන් ද යම් යම් පැන නැඟීම්වලදී, සිදුවීම්වලදී, ක්‍රියා කරන්නන් සඳහාත් ප්‍රකාශනයට පත්වීම් 

·	බලය, අර්බුධයක දී - යුද්ධයක දී ජයග්‍රහණය දැක ගැනීම සඳහාත් හා සුරක්ෂිතභාවයට පත්වීම සඳහාත් සහ

බලය, සම්පත් හා දක්ෂතා - හැකියා පාලනය සඳහාත් වර්තමාන කථාවේ දී සාමානයෙන් රාජ්‍ය බලය යන්නෙහි ආර්ථික හා යුධ බලය යන දෙකම සඳහන් කරයි. බොහෝ ප්‍රමාණ වැදගත් බලයන් අන්තර් ජාතික වශයෙන් ඇති රාජ්‍යයන් , මධ්‍යම බලවතුන් , කලාපීය බලවතුන්, මහා බලවතුන් හා අති මහත් බලවතුන් වශයෙන් හඳුන්වයි. පොදුවේ පිළිගත් මිණුම් දණ්ඩක් රාජ්‍යයක බලය තේරීමට නොහැක.
රාජ්‍යයන් හැර බලය පතුරුවා ගන්නන් අන්තර් ජාතික සබඳතාවල දී දක්නට  ඇත. එවැනි අංශ තුළට ඇතුළත් අන්තර් ජාතික සංවිධාන, යුධ ආරක්ෂක සංවිධාන (උදා - නැටෝ) බහු ජාතික සාමූහික සංවිධාන, රාජ්‍ය ආණුවලට අයත් නොවන සංවිධාන, හෝ රෝමාණු කැතලික් පල්ලිය වෝල් මාට් හෝ හැන්සටික් ලීග්.වැනියන් වේ.

References 
http://en.wikipedia.org/wiki/Power_in_international_relations
බලතල බෙදීමේ න්‍යාය

බලතල බෙදීම යනු ප්‍රංශ දේශපාලන විද්‍යාඥයකු වූ බරොන් ඩී මොන්ටිස්කු විසින් හඳුන්වන ලද ප්‍රජාතාන්ත්‍රික රාජ්‍යවලට ගත හැකි ආදර්ශනයකි.
පුරාණ ග්‍රීක නගර රාජ්‍යවල ව්‍යවස්ථාවලින් මෙම බලය බෙදීම නැමැති ආදර්ශනය සංවර්ධනය විය. කෙසේ වුව ද ප්‍රථමයෙන් රෝම සමූහාණ්ඩුවේ මෙය පුළුල් ලෙස භාවිතා වුණි. මෙය රෝම සමූහාණ්ඩු ව්‍යවස්ථාවේ ප්‍රධාන කරුණක් ලෙස විග්‍රහ වී ඇත. මෙම ආකෘතිය යටතේ රාජ්‍යය ශාඛා වලට බෙදෙන අතර ඒ හැම ශාඛාවක්ම වෙනස් හා ස්වාධීන බලතල සතුවන අතර ඒවාට වගකීමට බලප්‍රදේශ ද ඇත. මෙම බලප්‍රදේශය විධායකය, ව්‍යවස්ථාදායකය හා අධිකරණය වේ.

බලතල බෙදීමට යෝජනා කරන්නන් විශ්වාස කරන්නේ ඒ මඟින් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය ආරක්ෂාවන බවත් දුෂ්ට ඒකාධිපතිවරුන් බලයට පත්වීමට හරස්වීමත් සිදුවන බවය. බලතල බෙදීමට විරුද්ධ අදහස් දරන්නන් විමසන්නේ පාර්ලිමේන්තු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය සමඟ බලය සම්බන්ධවීමේ දී මිශ්‍ර වීමේ දී බලාපොරොත්තු වන අවසාන ඉලක්කය සාර්ථක ලෙස ඉටු වෙනවාද යන්නයි. තවදුරටත් විවේචකයින් මතු කරන්නේ දුෂ්ට ඒකාධිපති පාලනයට පෙර හරස්වීමක් නොවුව ද ආණ්ඩු කිරීමේ ක්‍රියාදාමය පමා වීමත්, විධායකය දුෂ්ට ආඥාදායකත්වයට යොමු වීමත්, වගකීම් සහගත නොවීම හා ව්‍යවස්ථාදායකය සීමා කිරීමට පෙළඹවීමත් සිදුවන බවයි.

කිසිදු ප්‍රජාතාන්ත්‍රික ක්‍රමයක සම්පූර්ණ බලතල බෙදීම සිදුවීමක් හෝ බලතල කොහෙත්ම නොබෙදීමක් ද සිදු නොවේ. සමහර ක්‍රමවලදී බලතල බෙදීමම පදනම්ව පවතී. අනිත් ක්‍රමවලදී බලතල බෙදීම මිශ්‍රව පවතී.

දේශපාලනය
එක්සත් ජනතා නිදහස් සන්ධානය

එක්සත් ජනතා නිදහස් සන්ධානය යනු ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලනික සන්ධානයකි.

සන්ධානය නිර්මානය වූයේ ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂය, ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ, ශ්‍රි ලංකා මහජන පක්ෂය, මුස්ලිම් ජාතික එක්සත් සන්ධානය, මහජන එක්සත් පෙරමුණ, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී එක්සත් ජාතික පෙරමුණ, දේශ විමුක්ති ජනතා පක්ෂය

2004 මැතිවරණය ඉදිරියේ තිබිය දී කොමියුනිස්ට් ශ්‍රී ලංකා පක්ෂය සහ ලංකා සම සමාජ පක්ෂය එක්සත් ජනතා නිදහස් සන්ධානය  සමඟ අවබෝධතා ගිවිසුමක් අත්සන් කරන ලදී. එමඟින් එම පක්ෂ දෙක යූ.පී.එ‍ෆ්.ඒ. සංධානයේ මැති‍වරණ ලකුණෙන් තරඟ කිරීමට එකඟ වුණි.
2004 අප්‍රේල් 2 ව්‍යවස්ථාදායක මැතිවරණයේ දී ආසන 225න් ආසන 105ක් ලබා 45.6% ඡන්ද ප්‍රතිශතයක් ලබා ගත්තේය.
ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුවේ සුළුතර ආණුඩුවක් බවට පක්ෂය පත් කරමින් චන්ද්‍රිකා කුමාරතුංග ජනාධිපතිනි‍යගේ රජයෙන් එහි ප්‍රධාන පක්ෂයක් වූ ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ 2005 අප්‍රේල්වලදී අස් විය.
2005 ශ්‍රී ලාංකික ජනාධිපතිවරණය, 2005 දී එම පක්ෂ අපේක්ෂක මහින්ද රාජපක්ෂ සියයට ඡන්ද 50.29% ලබමින් පළවෙනි තැනට පත්විය.
2010 දී ද ශ්‍රී ලංකාවේ ජනාධිපතිවරණය, 2010 දී එම පක්ෂ අපේක්ෂක මහින්ද රාජපක්ෂ සියයට ඡන්ද 57.88% ලබමින් පළවෙනි තැනට පත්විය. කෙසේ වෙතත් ශ්‍රී ලංකාවේ ජනාධිපතිවරණය, 2015 දී තෙවන වතාවට තරඟ වැදුනු එම පක්ෂ අපේක්ෂක මහින්ද රාජපක්ෂ මහතා පරාජයට පත් විය.

ආශ්‍රිත
 එක්සත් ජනතා නිදහස් සන්ධානය

දේශපාලන පක්ෂ ලැයිස්තුව
රෝරිංග් ට්වෙන්ටි (Roaring Twenties)

"ෆොලිස්" (Follies) ආකාර දර්ශනයක් -  දශකයේ වඩාත්ම ජනප්‍රිය අධ්‍යක්ෂකවරයෙකු වූ ෆ්ලොරෙන්ස් සීග්ෆෙල්ඩ් ගේ "ෆොලිස්" (මෝඩකම). මේරි ඊටන් සහ ජොනි වෙස්මුලර් පෙනී සිටින මෙම සිනමා නිශ්චල ඡායාරූප 1929 ෆොලිස් පාදක කර ගත් 'ග්ලොරිෆයින්ග් ද ඇමෙරිකන් ගර්ල්' (Glorifying the American girl) චිත්‍රපටයෙනි.
	
රෝරිංග් ට්වෙන්ටි (Roaring Twenties) යන වචනය 1920 දශකය විස්තර කිරීම සඳහා භාවිතා වේ. (විශේෂයෙන් උතුරු ඇමෙරිකාවේ) එම කාලය තුල සමාජීය, කලා සහ සංස්කෘතික ප්‍රබෝධය එයින් අවධාරණය කෙරේ. පළමු ලෝක යුද්ධය ආරම්භ වීමට ආසන්නයේ දේශපාලන තත්වය ඉතා හොඳින් පැවතුනි. ජෑස් සංගීතය දියුණු විය. තරුණ ලඳුන් නවීන කාන්තාවන් ලෙස හැඩ ගැසුනෝය. කලා ශිල්ප වල තත්වය ඉහළම තත්වයට පත් විය. නව සොයාගැනීම් කීපයක් නිසාද මහත් ප්‍රථිපල ලැබෙන ආකාරයේ අපනයන ද්‍රව්‍යයන් සොයා ගැනීමෙන්ද පෙර නොවූ ආකාරයේ සංවර්ධන කටයුතු සහ ඉතා ඉක්මණින් වැඩි වූ පාරිභෝගික ඉල්ලීම් හේතුවෙන්ද ජනතාවගේ ජීවන රටාවේ කැපි පෙනුනු වෙනස් වීම් නිසාද එම යුගයේ පැහැදිලි වෙනසක් දක්නට ලැබුනි. 

රෝරිංග් ට්වෙන්ටීස් (Roaring Twenties) නමින් හැඳින්වුනු උතුරු ඇමෙරිකාවේ ආරම්භ වුනු සමාජ විප්ලවය පළමු වැනි ලෝක සංග්‍රාමයෙන් පසු යුරෝපය දක්වා පැතිරුනේය. එම අවුරුදු කිපය තුල යුරෝපය ඔවුන්ගේ පුනර්ජිවන කටයුතු වල සහ යුද්ධයේ දි වූ විශාල ජීවිත හානි සම්බන්ධයෙන් කටයුතු කරමින් සිටියේය. මෙම අවස්ථාවේදි එක්සත් ජනපදය යුරෝපයට උදව් කළේ සුලු වශයෙනි. ඒ වෙනුවට හුදෙකලාව සිටිමේ තීරණයක සිටියේය. දශකයේ මැද භාගය වන විට යුරෝපයේ ආර්ථික වර්ධනයේ සීඝ්‍ර දියුණුවක් ඇති විය. දශකයේ දෙවැනි භාගයේදි පමණ ජර්මනියේද, බ්‍රිතාන්‍යයේද සහ ප්‍රංශයේද "රෝරිංග් ට්වෙන්ටි" පැන නැංගේ "ගෝල්ඩන් ට්වෙන්ටීස්" නොහොත් ස්වර්ණමය විසි ගණන් නමින් හැඳින්වෙමිනි. ප්‍රංශයේ සහ කැනඩාවේ එය හැඳින්වුනේ "ක්‍රේසි ඉයර්ස්" (Crazy years) යන නමිනි. 
	
නවීනත්වය හා බැඳුනු වෙන්වීමක් රෝරින්ග් ට්වෙන්ටීස් හි හරය සනිටුහන් කළේය. නවීන තාක්ෂණයෙන් සෑම දෙයක්ම කළ හැකි බව පෙනි ගියේය. නව තාක්ෂණය, විශේෂයෙන් මෝටර් රථ වාහන, චිත්‍ර පට සහ රේඩියෝ යනාදිය මගින් විශාල පිරිසකගේ නවීනත්වය ඉස්මතු කළේය. ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයෙහි සහ එදිනෙදා ජීවිතයේ විධිමත් ලෙස සකස් කළ මෝස්තර වැල් වැටුනේය. එතෙක්මතකයේ තිබුණු පළමු ලෝක යුද්ධයේ බියකරු මතකයන්ට එරෙහිව මෙන් මෙම කාලය තුල ජෑස් සංගීතය සහ නැටුම් ක්ෂේත්‍රය තුල විනෝදය සහ සැහල්ළු බව වර්ධනය විය. එම කාල පරිච්ඡේදය බොහෝ අවස්ථාවල "ජෑස් යුගය" ලෙසද හැඳින්වුනේය.

References 
http://en.wikipedia.org/wiki/Roaring_Twenties
ඇමෙරිකානු සිවිල් අයිතිවාසිකම් ව්‍යපාරය-වෙන්කොට සැළකීම

(1896) ප්ලෙසි එරෙහිව ෆර්ගියුසන් නඩුවේ ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ තීන්දුවෙන් "වෙනස් වූවත් සමාන" මතය යටතේ මහජන ප්‍රවාහණ සේවාවලදි වෙනස් කොට සැළකීමේ රජයේ ආඥාව පිළිගන්නා ලදි. විසිවෙනි ශත වර්ෂයේ ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය අප්‍රිකා අමෙරිකානුවන්ගේ ඡන්ද බලය අහිමි කළ රාජ්‍ය ව්‍යවස්ථා (ප්ලෙසි සමග 1915 ගින් එදිරිව එක්සත් ජනපද නඩුවේදී මෙන්) ආපසු හැරවීම ආරම්භ කළ අතර දකුණු ජනපද විසින් පොදු ජීවිතයේ සහ පෞද්ගලික ජීවිතයේ සෑම අංශයකම වාගේ කාවද්දා තිබුණු වෙනස් අන්දමින් සැළකීම අනුමත කළේය. 

එම තීරණයට එරෙහිව අදහස් දැක්වූ එකම විනිශ්චකාරයාවූ හාර්ලන් අනාවැකියක් ප්‍රකාශ කළේය. 

"සිවිල් සමාජයේ පාලනය සම්බන්ධ රෙගුලාසි ලෙස සුදු මිනිසුන්ට සහ කළු මිනිසුන්ට එකම බස් රථයක ගමන් කළ නොහැකිය යනුවෙන් රජයකට නීති පැන විය හැකිනම් එහි නගරවල පාරවල් පාවිච්චි කිරීම සම්බන්ධව සුදු මිනිසුන්ට පාරවල්වල එක පැත්තකුත් කලු මිනිසුන්ට අනික් පැත්තත් පාවිච්චි කිරීම ක්‍රමවත් නොකරන්නේ මන්ද? සමාන පදනමක් මත ප්‍රසිද්ධ පාරවල්වල රථවලින් එකට ගමන් ගන්නා සුදු හා කළු මිනිසුන්ට එක සමානව දඬුවම් නොකරන්නේ මන්ද"
	
අධිකරණය ඉක්මණින් පාසැල් වෙන්කිරීම අනුමත කිරීමට ප්ලෙසි (Plessy) ව්‍යාප්ත කළේය. පෞද්ගලික ආයතනයක් වූ බෙරියා කොලිජියේ සුදු සහ කළු ළමුන් ඒකාබද්ධ කොට ඉගැන්වීම තහනම් කළ කෙන්ටුකි ව්‍යවස්ථාව බෙරියා කොලෙජ් එදිරිව කෙන්ටුකි 211 යු.එස් 45 (1908) නඩුවෙන්ද අනුමත කරන ලදි. බොහෝ ජනපද විශේෂයෙන් දකුණේ ජනපද ඔවුන්ට අවශ්‍ය සීමා කිරීමේ නීති ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහා සාමාන්‍යයෙන් විලියම් ක්‍රෝ නීති නමින් හැඳින්වෙන ප්ලෙසි  සහ බෙරියා තීරණ උපකාර කර ගන්නා ලදි. එම ජිම් ක්‍රෝ නීති මගින් අප්‍රිකා - අමෙරිකානුන් සඳහා නිර්මාණය කළේ දෙවැනි ස්ථානයයි.
	
බොහෝ මහ නගර සභා සහ කුඩා නගරවල  කුලී රථවල සුදු මිනිසුන් සමග ගමන් කිරීමටද,  එකම දොරටුවකින් ගොඩනැගිල්ලකට ඇතුළු වීමටද අප්‍රිකානු - ඇමෙරිකානුන්ට අවසර නොලැබුනි. ඔවුන්ට ජලය පානය සඳහා වෙනම උල්පත් සහ  වෙනම විවේකාගාර විය. එමෙන්ම වෙනම සුසාන භූමි, වෙනම පාසැල් සහ දිව්රීම සඳහා වෙනම බයිබලයක් පාවිච්චි කිරීමට පවා සිදු විය. මහජන පුස්තකාල වලට සහ ආපන ශාලාවලට ඔවුන් වැද්ද නොගන්නා ලදි. බොහෝ උද්‍යාණ ඔවුනට තහනම් කරන ලද්දේ "නීග්‍රෝවරුන්ට සහ බල්ලන්ට අවසර නැත" යනාදී දැන්වීම් පුවරු ප්‍රදර්ශනය කිරීමෙනි. එක්තරා නාගරික සත්ව උද්‍යාණයක් මෙම තත්වය කෙතරම් දුරට ගෙන ගියේද කියතොත් එයට ඇතුල් වීමට වෙනම වේලාවල් යොදා තිබුනි.
	
විශේෂයෙන් දකුණු ප්‍රදේශවල ජාති වශයෙන් වෙන් කිරීමේ ප්‍රතිපත්ති වඩාත් දරුණු විය. සුදු මිනිසෙකු පැමිණෙන විට කලු මිනිසුන් පාරෙන් මග හැර ඔහුට ඉඩ දිය යුතු විය. කළු මිනිසෙකුට සුදු කාන්තාවක් දෙස එක එල්ලේ බැලිය නොහැකි විය.කලු මිනිසුන්ට හා ගැහැණුන්ට අමතන ලද්දේ ටොම් සහ ජේන් යන නම් වලිනි. සුදු මිනිසුන් කලු මිනිසුන් හැඳින්වීම සඳහා කුමන වියේ සිටි කලු මිනිසෙකුට වුවද යොදන ලද්දේ "Boy" යනුවෙනි. ගැහැණුන්ට "Girl" යනුවෙනි. බොහෝ විට "නිගර්" නැතහොත් "කලර්ඩ්" (නීග්‍රෝ නැතහොත් කල්ලා) යනුවෙන් පටබැඳි නම් කියා කතා කරන ලදි. 

උතුරේ මීට වඩා අඩු තත්වයක් කරා වෙනසක් සිදු වෙමින් පැවතියේය.

References 

http://en.wikipedia.org/wiki/American_Civil_Rights_Movement_%281896-1954%29#Segregation