Suchinthana/si-wikipedia huggingface dataset:
සර්වත්‍රේස්වර ශිව දේවාලය

සර්වත්‍රේස්වර් ශිව දේවාලය' පිහිටියේ ඉන්දියාවේ ඔඩිෂාවේ අගනුවර වන භුබනේස්වර්හි ලුවිස්රෝඩ් සිට සිසුපාල්ගාර් වෙත දිවෙන මහාවීර් වීථියේ දකුණු පස ය. මෙහි ගර්භගෘහයේ වෘත්තාකාර යෝනි පීඨයක් මත ශිව ලිංගයක් තැන්පත් කොට ඇත. ජීවමාන දේවාලයක් වන මෙහි ප්‍රධාන පූජක පදවිය හොබවන්නේ බිභූති භූසන් දාස් විසිනි. ප්‍රධාන පූජකයාට අනුව මෙය පාතාලඵුට ලිංගයකි. දේවාල පරිශ්‍රය පිහිටියේ ගංගුවා දිය පහරේ දකුණු ඉවුරේ ය.

සර්වත්‍රේස්වර යන්නෙහි අර්ථය සියලු තලයන්ට අධිපති යන්නයි. පෞද්ගලික හිමිකාරීත්වයක් යටතේ පවතින මෙම දේවාලය පවත්වාගෙන යනු ලබන්නේ ගාදා මහාවීර් උන්නයන පරිසාද සංවිධානය විසිනි. මෙහි සභාපතිවරයා ප්‍රතාප් කුමාර් මෝහපත්‍රා වන අතර, ලේකම්වරයා වන්නේ බිභූති භූෂන් දාස් ය. ක්‍රි.ව. 10වන සියවසේ ඉදිවූ මෙහි මුල් දේවාලය පීඪ දියුල් ක්‍රමය අනුව සකසා ඇත. මෙම දේවාලය සුප්‍රකට සිසුපාල්ගාර්හි පුරාතන බලකොටු නගරයට මීටර 100ක් දුරින් පිහිටි අතර, මදනේස්වර දේවාලයට 1 km පමණ දුරින් පිහිටා ඇත.

වැදගත්කම
ප්‍රදේශයේ ජනයා අනුව මෙම දේවාලය ඉදිකරවන ලද්දේ චේඩියේ පාලක ඛාරවේල විසිනි. ඔහු ක්‍රි.පූ. 1වන සියවසේ දී කාලිංගය පාලනය කොට ඇත. ජාගරා, රාජ, සංක්‍රාන්ති වැනි විවිධ ආගමික උත්සව මෙහි දී සමරනු ලැබේ. එසේම විවාහ මංගල්‍යය, නූල් මංගල්‍ය, උපන්දින සැමරුම් සහ මහජන රැස්වීම් ද මෙහි පවත්වනු ලැබේ.

ගෘහනිර්මාණ ලක්ෂණ
මෙම දේවාලය බටහිරට මුහුණලා පිහිටා ඇත. සැලැස්ම අතින් මෙම දේවාලයේ වර්ග මීටර 5.20ක ක්ෂේත්‍රඵලයකින් යුත් සතරැස් විමානයක් ඇත. මෙහි මීටර 0.90ක් උසැති ද්වාර මණ්ඩපයක් ඇති අතර, විමානය පංචරථ සැලැස්මෙන් යුතු ය. උච්චත්වය අනුව රේඛා සම්ප්‍රදායයෙන් යුත් දේවාලයේ ඛුර යන අංගයේ සිට කලස තෙක් උස මීටර 7.88කි.

දේවාලයේ පහළ සිට ඉහළට බාදා, ගන්දි සහ මස්තක යන අංග පිහිටයි. බාදාවේ කොටස් පහක් ඇති නිසා එය පංචාංග බාදාවකි. එහි උස මීටර 3.18කි. පභාගයේ පහළ මීටර 0.80ක් උසැති බොරදම් පහක් වන අතර ඒවා ඛුර, කුම්භ, පට, කණි සහ බසන්ත පරිදි වේ.

මෝස්තර අංග
සිමෙන්ති බදාමය සහ සුදු පැහැ සේදුම නිසා මෙම දේවාලය චාම් අයුරින් පවතියි. මෙහි උළුවහු කණු මීටර 1.95ක් උසැති අතර, පළල මීටර 0.90කි. උළුවහු කණුවට ඉහළින් වූ ස්තර දිගින් මීටර 1.20ක් වන අතර, මෑතකාලීනව එය නවග්‍රහ කැටයම්වලින් සරසා ඇත. අළු වැලිගලින් නිර්මිත මෙය ආශ්ලේෂ පෙදරේරු ක්‍රමය අනුව නිමවා තිබේ. එය කාලිංග ශෛලියෙන් යුක්ත ය.

සංරක්ෂණය
නවීකරණ කටයුතු නිසා මෙය තරමක් හොඳ තත්ත්වයෙන් සංරක්ෂණය වි පවතියි. 1980 වර්ෂයේ දී ප්‍රදේශයේ ජනයා විසින් මෙම දේවාලය අලුත්වැඩියා කරන ලදී.

ශ්‍රේණිය (A/B/C)
 වාස්තු විද්‍යා: B
 ඓතිහාසික: C
 සංවිධානික: B
 සමාජ/සංස්කෘතික: C

අතිරේක දේවාල
මෙම පරිශ්‍රයෙහි උද්‍යෝත සිංහ, භුමිආම්ලා කොටස්, කැටයම් කළ පාෂාණ සහ කැඩීගිය ගනේෂ ප්‍රතිමාවක් දක්නට ලැබේ. සර්වත්‍රේස්වර දේවාලයේ නැගෙනහිර පැත්තේ මීටර 0.9ක් දුරින් පැතලි වහළක් සහිත නූතන කොන්ක්‍රීට් දේවාලයක් දක්නට ලැබේ. මෙම දේවාලය තුළ හනුමාන් හෙවත් මහාවීර්ගේ ප්‍රතිමාවක් දක්නට ලැබේ. ඔහු සිය දකුණු අතේ ගන්ධමර්දනයක් දරා සිටියි. ඒ අසල පැරණි දේවාලයකට අයත් වර්ග මීටර 7.00ක ක්ෂේත්‍රඵලයකින් යුත් මීටර 0.50ක් උසැති වේදිකාවක් දක්නට ලැබේ. මෙම වේදිකාවේ බොරදම් කට්ටල දෙකක් ඇත. මෙම දේවාල සංකීර්ණය ගදාමහාවීර ලෙස හැඳින්වෙන අතර, එය ලැටරයිට් ගල් කුට්ටිවලින් තනා ඇත. මෙය ගිනිකොන දිග කෙළවරේ පිහිටි සර්වත්‍රේස්වර දේවාලයේ විමානයේ සිට මීටර 7.20ක් දුරින් පිහිටා ඇත.

මේවාත් බලන්න
 භුබනේස්වර්හි දේවාල ලැයිස්තුව

ආශ්‍රේයයන්

භුබනේස්වර්හි හින්දු දේවාල
සුක දේවාලය

සුක දේවාලය යනු යනු අත්හැර දමා ඇති දේවාලයකි. මෙම දේවාලය සප්තරථ සඳහා පුදකොට ඇති අතර, උපර ජංඝ කොටසේ දික්පාලයන්ගේ ස්ත්‍රී රූ නිරූපණය කොට ඇත. මෙම දේවාලය ඔරිස්සාවේ දේවාල නිර්මාණකරණයේ පරිණත අවධියක ඉදිවූ බැව් පෙනේ.

පිහිටීම
සුක දේවාලය පිහිටියේ භුබනේස්වර්හි පැරණි නගරයේ උත්තරදරාජා බාඩු ෂාහි ප්‍රදේශයේ සංකරානන්ද වීථියේ ය. මෙය බින්දුසාගර් ජලාශයේ දකුණු ඉවුරේ සිට මීටර 50.00ක් දුරින් පිහිටා ඇත. දේවාලය බටහිරට මුහුණලා පිහිටා ඇත. මෙම දේවාලය වර්තමාන‍යේ භාවිතයට නොගැනුණ ද, දේවාලයේ පිටත බිත්තිවල ඇති ප්‍රතිමා නිර්මාණ අනුව යෝජනා වී ඇත්තේ මෙම දේවාලය මුලින් ශිව දෙවියන්ට කැපකළ දෙවොලක් බවයි. මෙම දේවාලය ගෘහනිර්මාණ සහ ප්‍රතිමා ලක්ෂණ අතින් දියුණු ස්වභාවයක් පන්නුම් කළ ද, එය අත්හැර දමා ඇත. දේවාලය වර්තමාන පොළොව මට්ටමින් මීටර 1.80ක් පහළින් පිහිටා ඇත.

මෙම දේවාලයට මීටර 50ක් දුරින් නැගෙනහිරින් භාබානිසංකර දේවාලය පිහිටා ඇත. උතුරින් සාරි දෙවොලත්, දකුණින් නිවාස ගොඩනැගිලි ද දක්නට හැක.

වැදගත්කම 
මෙම දේවාලය ක්‍රිව. 13වන සියවසේ දී ගංග පාලන සමයේ ඉදිවන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ. මෙය රේඛා දියොල් ස්ථල ක්‍රමයෙන් යුක්ත ය. මෙම දේවාලය ඔරිස්සා ගොඩනැගිලි සම්ප්‍රදායේ දියුණු අවධියක ඉදිව ඇති බව පෙනේ.

ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය 
මෙම දේවාලය බටහිරට මුහුණලා ඉදිකොට ඇත. සැකැස්ම අතින් මෙම දේවාලයේ විමානයක් සහ නවීකරණය කළ ද්වාර මණ්ඩපයක් දැකගත හැක. විමානය සප්තරථ ආකාරයේ එකක් වන අතර, එහි මධ්‍ය රාහයක් සහ අනුරාහ, අනුරථ සහ කණිකා පාග යන අංග පිරිවරා ඇත. වර්ග මීටර 5.80ක භූමියක පැතිරි විමානය අසල මීටර 0.90ක් දිගැති ඉදිරි ද්වාර මණ්ඩපයක් ඇත. රේඛා සම්ප්‍රදායයෙන් යුත් විමානයේ පහළ සිට ඉහළට උස මීටර 11කි. කොටස් පහකින් යුත් බාදාවේ උස 3.50කි. පභාගයේ පාදම මීටර 0.87ක් උසැති අතර, එහි බොරදම් පහක් වේ. එම බොරදම් ඛුර, කුම්භ, පට, කනි සහ බසන්ත ලෙස වේ. තල ජංඝ සහ උපර ජංඝ යන කොටස් මීටර 0.72 බැගින් වන අතර, ඒ සෑම එකක්ම බොරදම් තුනක් සහිත මීටර 0.32ක බන්දනාවකින් යුක්ත වේ. ගන්දි සහ මස්තක යන අංග පිළිවෙලින් මීටර 5.00 සහ මීටර 2.50 පරිදි වේ.

රාහ නිකේතන සහ පාර්ශ්ව දේවතා 
පරිණත අවධියේ දර්ශීය දේවාලයක මෙන් මෙහි ද රාහ නිකේතන, තල ජංඝ නම් කොටසේ පැති තුනක ද්කනට ලැබේ. මේවා වර්තමානයේ හිස්ව පවතියි. මෙම හිස් නිකේතනයක මිනුම් උස මීටර 0.90 x පළල මීටර 0.45 සහ ගැඹුර මීටර 0.23 පරිදි වේ.

ශ්‍රේණිය (A/B/C) 
 වාස්තු විද්‍යා: A
 ඓතිහාසික: C
 සංවිධානික: C
 සමාජ/සංස්කෘතික: C

තර්ජන සහ සංරක්ෂණය
උපරිව්‍යූහයේ සහ එහි අවට ශාක වැඩෙමින් පවතියි. මෙම සංස්කෘතික උරුමය සහජන වැසිකිලියක් බවට පත්ව තිබීම හේතුවේන නරඹන්නන්ගේ ආකර්ෂණය ගිලිහී ඇත. ප්‍රදේශයේ වැසියන් අතර මේ පිළිබඳ අවබෝධය පුළුල් කළ යුතුව ඇත. යාබද නිවාසවල සහ සාරි දියුල්හි තාප්ප මෙය වටකොට ඇත.

X සහ XI මූල්‍ය කොමිසමේ ප්‍රදානයන් අනුව ඔරිස්සා ප්‍රාන්ත පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව විසින් මෙම දේවාලය පිළිසකර කොට ඇත.

මේවාත් බලන්න
 භුබනේස්වර්හි දේවාල ලැයිස්තුව

ආශ්‍රේයයන් 

ඔඩිෂාවේ ශිව දේවාල
භුබනේස්වර්හි හින්දු දේවාල
13වන සියවසේ හින්දු දේවාල
සුබර්ණේස්වර ශිව දේවාලය

සුබර්ණේස්වර් ශිව දේවාලය පිහිටියේ ඉන්දියාවේ ඔරිස්සාවේ භුබනේස්වර්හි මිෂ්රා සාහි නම් ස්ථානයේ ය. ලිංගරාජ බටහිර ඇළේ වම් ඉවුරේ පිහිටි මෙම දේවාලය වෙත බින්දුසාගර් සිට පරසුරාමේස්‍වර දේවාලය තෙක් දිවෙන කෝතීර්ථේස්වර් වීථිය ඔස්සේ ළඟා විය හැක. ලිංගරාජ බටහිර ඇල ඔස්සේ නාගේස්වර දේවාලය මුහුණලා මීටර 10.35 දුරින් මෙය පිහිටා ඇත. දේවාලය නැගෙනහිරට මුහුණලා පිහිටා ඇත. මෙහි වන්දනාවට ලක්වන ප්‍රධාන දේව ප්‍රතිමාව වන්නේ ගර්භගෘහයේ ඇති වෘත්තාකාර යෝනි පීඨයක් මත පිහිටි ශිව ලිංගයයි. මෙහි ගර්භගෘහය වර්ග මීටර 2.35ක ක්ෂේත්‍රඵලයකින් යුක්ත ය. මෙය දොරටුවේ ඇති චන්ද්‍රසිලාවට මීටර 1.20ක් පහළින් පිහිටයි.

සම්ප්‍රදාය සහ පුරාවෘත්ත 
මෙම දේවාලය මෙසේ නම්කොට ඇත්තේ දේවාලය සහ රන්කරුවන් අතර තිබූ සමීප සම්බන්ධතාව නිසායි. වර්තමානයේ පෞද්ගලික හිමිකාරීත්වයක් යටතේ පවතින මෙහි වර්තමාන හිමිකරුවා වන්නේ සරෝජ් කුමාර් මිෂ්රා ය. 

මෙය ක්‍රි.ව. 10වන සියවසේ දී ඉදිවූයේ යැයි සැලකේ. එය සෝමවංශී පාලන සමයේ ඉදිවන්නට ඇත. මෙම කාලනිර්ණය සඳහා පාදක කොටගෙන ඇත්තේ ගොඩනැගිල්ලේ මෝස්තර අංග සහ ගොඩනැගිලි අමුද්‍රව්‍ය භුබනේස්වර්හි 10වන සියවසේ දේවාලවලට දක්වන සමානත්වයයි.

වැදගත්කම 
රේඛා දියොල් සම්ප්‍රදායයයෙන් ‍යුත් මෙම දේවාලය ජීවමාන දේවාලයකි. ප්‍රදේශවාසීන් විශ්වාස කරන්නේ මෙම දේවාල ගොඩනැංවූයේ කේශරීවරුන් විසින් බවයි. ඔවුන්ව සෝමවංශීන් ලෙස ද හැඳින්වේ. මෙම දේවාලයේ දී ශිවරාත්‍රී. සංක්‍රාන්ති සහ චතුර්දාසි ඇතුළු උත්සව ගණනාවක් සැමරීම සිදුකෙරේ.

බාහිර පෙනුම 
මෙම දේවාලයේ වටපිටාව සැලකූ විට, නැගෙනහිරින් ප්‍රවේශ මාර්ගයත්, දකුණින් ලිංගරාජ බටහිර ඇළ මාර්ගයත් කුඹුරු යායන් ද, බටහිරින් නාගේස්වර දේවාලය ද පිහිටයි. දේවාලයට උතුරින් නිවාස ගොඩනැගිලි දැකගත හැක. මෙම දේවාලය නැගෙනහිර දිශාවට මුහුණලා ඉදිකොට ඇත.

ගෘහනිර්මාණ ලක්ෂණ 
මෙම දේවාලය මීටර 6.90ක් දිගැති, මීටර 6.30ක් පළලැති සහ මීටර 0.23ක් උසැති පහත් පීඨයක් මත නිර්මාණය කොට ඇත. සැලැස්ම අතින් පංචරථ ආකාරයක් ගන්නා මෙහි විමානය සතරැස් ය. එහි නැගෙනහිරට මුහුණලා ද්වාර මණ්ඩපයක් පිහිටයි. විමානයේ වර්ගඵලය වර්ග මීටර 5.45ක් වන අතර, ඉදිරි ද්වාර මන්ඉපයේ දිග මීටර 0.50කි. උච්චත්වය අතින්, රේඛා සම්ප්‍රදායයෙන් යුත් මෙම දෙවොලේ ඛුර සිට කලස යන අංග තේක උස මීටර 11.58කි. මෙහි බාදා කොටස උසින් මීටර 3.48ක් වන අතර, එහි ප්‍රධාන කොටස් පහක් දැකගත හැක. එම කොටස් වන්නේ බොරදම් සතරක් සහිත පභාගය (මීටර 0.92), තලජංඝ (මීටර 0.86), තනි බොරදමේ බන්ධනා (මීටර 0.20), උපර ජංඝ (මීටර 0.75) සහ බොරදම් සතරක් සහිත බරන්ද (මීටර 0.75) යන අංගයි. බරන්ද කොටසට ඉහළින් ළුූ ගන්දි කොටසේ උස මීටර 6.10කි. මෙය මධ්‍ය රාහයක් සහ එහි එක් එක් පස වූ අනුරථ සහ කණික පාග යුගලකින් සමන්විත ය. වක්‍රරේඛීය ස්වභාවයක් ගන්නා රාහය මෝස්තරවලින් තොර ය. ‍මෙහි මස්තකය දර්ශීය ඔරිස්සා දේවාලවල දක්නට ලැබෙන බේකි, ආම්ලක, ඛාපූරි සහ කලස යන අංගවලින් යුත් අතර, එහි උස මීටර 2.00කි.

සංරක්ෂණ තත්ත්වය 
මෙහි සිවිලිමේ පිපිරීම් දැකගත හැකි අතර, ඒ ඔස්සේ ගර්භගෘහයට වැසි ජලය කාන්දු වේ. X සහ XI මූල්‍ය කොමිසමේ ප්‍රදානයන් අනුව මෙහි අලුත්වැඩියා කටයුතු සිදුකරන ලදී.

ශ්‍රේණිය (A/B/C) 
i) වාස්තු විද්‍යා: B
ii) ඓතිහාසික: B
iii) සංවිධානික: C
iv) සමාජ/සංස්කෘතික: C

තර්ජන
මෙහි ගර්භගෘහය වත්මන් පොළොව මට්ටමෙන් මීටර 1.20ක් පහළින් පිහිටි නිසා, වර්ෂා සමයේ යාබද බටහිර ඇළෙහි ඇති ජලය මේ තුළට කාන්දු වීම සිදු වේ. ඇළෙහි වතුර පිටාර යන විට මෙහි ගර්භගෘහය තුළට ජලය කාන්දු වන බැවින් දේවාලයේ අත්තිවාරම දුර්වල වීමේ අවදානමක් ඇත.

මේවාත් බලන්න
 භුබනේස්වර්හි දේවාල ලැයිස්තුව

ආශ්‍රේයයන් 

භුබනේස්වර්හි හින්දු දේවාල
ග්යොංචොන්සා ස්තූපය

ග්යොංචොන්සා ස්තූපය යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ කොරියාවේ අං. 82වන ජාතික වස්තුවයි. 1962 දෙසැම්බර් 20 දින දකුණු කොරියානු රජය විසින් එය ජාතික වස්තුවක් ලෙස නම් කරන ලදී. 

ස්තූපයේ පළමු මහලේ ඇති ශිලා ලේඛනයෙහි සඳහන් වන්නේ මෙම ස්තූපය ඉදිකරන ලද්දේ 1348දී, එනම් ගොර්යෝහි චුංමොක් රජුගේ සිව්වන වර්ෂයේ බවයි. මෙම ස්තූපය මුලින් පිහිටුවා තිබුණේ වර්තමාන ග්යොංගි-දෝ පළාතේ ගේපුං-ගුන්හි, ග්වංදොක්-මියොන් ප්‍රදේශයේ බුසෝ කන්ද පාමුල පිහිටා තිබූ ග්යොං‍‍චොන්සා විහාරයේ ය. නමුත් මෙම විහාරය වර්තමානයේ දක්නට නොලැබේ. ජපානය විසින් කොරියාව යටත් කරගෙන තිබූ සමයේ මෙම ස්තූපය ජපානය වෙත රැගෙන යන ලදී. නමුත් 1960දී එය නැවත කොරියාව වෙත රැගෙන ආ අතර, ග්යොංබොක්ගුං මාලිග භූමියේ එය ස්ථාපනය කරන ලදී. වර්තමානය වන විට, ස්තූපය කොරියාවේ ජාතික කෞතුකාගාරයේ ප්‍රධාන ශාලාවලින් එකක තැන්පත් කොට ප්‍රදර්ශනයට තබා ඇත.

තොරතුරු

මෙම ස්තූපය මීටර 13ක උසින් යුක්ත ය. එය මහල් දහයකින් සමන්විත ය. කෙසේනමුත්, ස්තර තුනකින් සමන්විත අත්තිවාරම හේතුවෙන් මෙම ස්තූපය සතුව මහල් දහතුනක් ඇතැයි බොහෝ විට වරදවා වටහාගනු ලැබෙයි. ගොර්යෝ යුගයේ බොහෝ ස්තූප මෙන් නොව මෙම ස්තූපය නිර්මාණය කොට ඇත්තේ කිරුගරුඬවලිනි. සාමාන්‍යයෙන් එකල කොරියානු ප්‍රතිමා ශිල්පීන් ප්‍රතිමාකරණයේ නියැළෙන්නට ප්‍රිය කළේ ග්‍රැනයිට් මාධ්‍යයෙනි. පසුකාලීනව ජොසොන් රාජවංශ යුගයේ ඉදිවූ වොන්ගක්සා ස්තූපය ශෛලිය අතින් මෙම ස්තූපයට බෙහෙවින් සමාන ය. මේ නිසා එම ස්තූපය නිර්මාණය කෙරෙහි ග්යොංචොන්සා ස්තූපයේ ආභාසය බෙහෙවින් බලපාන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ.

ග්යොංචොන්සා ස්තූපය පිහිටා ඇත්තේ ස්තර තුනකින් යුත් වේදිකාවක් මත ය. මෙය කුරුසියක ආකාරයෙන් සතර දිශාවන්ට නෙරා ඇත. ස්තූපයේ පළමු මහල් තුන අත්තිවාරමේ (වේදිකාවේ) හැඩයට සමාන හැඩයකින් යුක්ත ය. මෙම ස්තර තුනකින් යුත් අත්තිවාරමේ සෑම පනේලයක්ම බුද්ධ රූප, බෝධිසත්ත්ව රූප, පුෂ්ප සහ ලියකම් කැටයම්වලින් අලංකාර කොට ඇත.

සෙසු මහල් සමචතුරස්‍රාකාර හැඩයෙන් යුක්ත වන අතර, සංකීර්ණ කැටයම්වලින් සමන්විත ය. මේ නිසා මෙම කිරිගරුඬ ස්තූපය දැවයෙන් නිමවූවක් මෙන් පෙනේ. සෙසු මහල් ගරාදි වැටවල්, වක්වූ දෙපළ වහලවලින්, පියසි කෙළවරවල්වලින් යුක්ත බව සහ සෑම පියස්සක්ම උළු අතුරා ඇති බව පෙන්වීමට කැටයම් කොට තිබේ.

මෙම ස්තූපය අතිශයින් වටිනා නිර්මාණයක් ලෙස සැලකෙන්නේ එමගින් වර්තමානය වන විට බොහෝ සෙයින් දක්නට නොමැති ගොර්යෝ යුගයේ දැවමය ගෘහනිර්මාණ ශෛලිය නිරූපණය කරන හෙයිනි. දකුණු කොරියානු සංස්කෘතික උරුම පරිපාලනය අනුව මෙම ස්තූපය කොරියානු ශෛලමය නිමැවුම් අතර විශිෂ්ටතම නිදසුනක් වන අතර, ඉහළ කලාත්මක වටිනාකමකින් යුක්ත ය.

ගැලරිය

මේවාත් බලන්න
 වොන්ගක්සා ස්තූපය
 කොරියාවේ ජාතික කෞතුකාගාරය
 දකුණු කොරියාවේ ජාතික වස්තූන්
 උතුරු කොරියාවේ ජාතික වස්තූන්

ආශ්‍රේයයන්

බාහිර සබැඳි 
 සංස්කෘතික උරුමය: ග්යොංචොන්සා ස්තූපය

කොරියානු ස්තූප
ශෛලමය ස්තූප
කොරියානු කලාව
දකුණු කොරියාවේ ජාතික වස්තූන්
දකුණු කොරියාවේ ස්තූප
සෝසන්හි ගලින් නෙළූ ත්‍රිත්ව බුද්ධ ප්‍රතිමා

සෝසන්හි ගලින් නෙළූ ත්‍රිත්ව බුද්ධ ප්‍රතිමා () පිහිටා ඇත්තේ දකුණු කොරියාවේ චුංචොංනම්-දෝ පළාතේ සෝසන්හි, උන්මන්-මියොන්හි, ගයාසන් ප්‍රදේශයේ ය. මධ්‍යයේ කැටයම් කොට ඇති බුද්ධ රූපය සෙන්ටිමීටර 208ක උසින් යුක්ත ය. බුද්ධ ප්‍රතිමාවේ දකුණු පසින් සිටගත් බෝධිසත්ත්ව රුවකුත්, වම් පසින් බන්ගාසායුසං රූපයක් ද වේ. "බෙක්ජේ සිනහව" ලෙස හැඳින්වෙන කලා ලක්ෂණය මෙම කැටයම්වල ද දැකගත හැකි අතර, ස්වාභාවික පාෂාණය තුළට හාරා ප්‍රතිමාව නෙළීම සිදුවූ බෞද්ධ ප්‍රතිමාවලට මෙය මනා උදාහරණයක් ලෙස ද දැක්විය හැක. 1962 දෙසැම්බර් 20 දින මෙම කැටයම් දකුණු කොරියාවේ 84වන ජාතික වස්තුව ලෙස නම්කරන ලදී.

ලක්ෂණ
සිටගත් බුද්ධ ප්‍රතිමාවේ මුහුණ ස්ථූල ස්වභාවයක් ගනියි. එහි නෙත් "ඇප්‍රිකොට් කූපයක්" වැනි ය. කෙටි, විශාල නාසයක් සහිත අතර සිනහවෙන් යුත් මුඛයක් දැකගත හැක. මෙමගින් බෙක්ජේ රාජධානියේ ප්‍රතිමාවලට අනන්‍ය වූ දයාබරිත පෙනුමැති ස්වභාවය නිරූපණය කෙරේ. සිවුර ඝනකම් ය. සිවුරේ රැළි U-හැඩයෙන් යුතුව නැවත නැවත එල්ලා වැටේ. ශීර්ෂයෙහි පසුපස වෘත්තාකාර හැඩැති ප්‍රභා මණ්ඩලයෙහි මධ්‍යයේ නෙළුම් පෙති මෝස්තරයක් දැකගත හැකි අතර, ප්‍රභා මන්ඩලයෙහි දාරයේ ගිනි සිළු ආකාර රටාවන් දැකගත හැක.

කැටයමෙහි වම්පස කිරුළක් පැළඳ සිටින සිටගත් බෝධිසත්ත්ව රුවක් වේ. මධ්‍යයේ ප්‍රධාන බුද්ධ රූපයේ සේම මෙම බෝධිසත්ත්ව රුවෙහි ද මුහුණ මාංසලමය ස්වභාවයක් ගනියි. බෝධිසත්ත්ව රුවෙහි මුහුණු ද සිනහසෙන් අයුරින් නිර්මාණය කොට ඇත. එහි දේහයේ උඩුකය මාලයකින් සහ යට කය වළලුකර තෙක් දිවෙන දිගු වස්ත්‍රයකින් සරසා ඇත.

කැටයමෙහි දකුණු පස සිනහසෙන මුහුණකින් යුක්ත හිඳ ගත් බෝධිසත්ත්ව රූපයක් වේ. මෙම බෝධිසත්ත්ව ප්‍රතිමාවේ ද මුහුණු වටකුරු අතර, මාංසලමය ස්වභාවයක් ගනියි. බෝධිසත්ත්ව රුවෙහි දෑත්වලට දැඩි හානි පැමිණ වී ඇති නමුත්, ශේෂව ඇති කොටස් මගින් කැටයම් ශිල්පියා දැක්වූ නිපුණත්වය මැනවින් නිරූපණය කරයි. මෙම බෝධිසත්ත්ව රුව සිය වමතින් සිය දකුණු වළලුකර අල්ලාගෙන සිටින අතර, ඔහුගේ නිකට දකුණු අත මත තබාගෙන සිටියි.

මෙම කැටයමේ නිරූපිත ප්‍රධාන බුද්ධ රූපය සහ මෛත්‍රෙය බෝධිසත්ත්ව රුව මගින් "පද්ම සූත්‍රය" දේශනා කළ අවස්ථාවක් නිරූපණය වේ යැයි සැලකේ. මෙම කැටයම් ක්‍රි.ව. 6වන සියවසේ පසු භාගයේ හෝ මුල්කාලීන 7වන සියවස අතර කාලයේ නිර්මාණය වන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ. එයට හේතුව එම යුගයට ලාක්ෂණික වන දැඩි, ගෞරවාන්විත දේහ ලක්ෂණත්, රවුම් සහ පැහැදිළි කැටයම් මෙහි ප්‍රධාන බුද්ධ ප්‍රතිමාවේ දක්නට ලැබීමයි. එසේම ලාලිත්‍යවත් විසිතුරු බෝධිසත්ත්ව රුවත්, රූපවල ඇති සජීවී භාවයත් මෙහි දී කැපී පෙනේ.

සංස්කෘතික වැදගත්කම
මෙම ප්‍රදේශය ටෙයාන් අර්ධද්වීපය වෙත වූ මාර්ගය ඔස්සේ වැටී තිබිණි. ටෙයාන් අර්ධද්වීපය චීනය සිට බෙක්ජේ සහ බුයෝ රාජධානි වෙත වූ ප්‍රවාහන මධ්‍යස්ථානයක් ද විය. මේ නිසා මෙම කලා කෘති මගින් චීනය සහ බෙක්ජේ රාජ්‍යය අතර වූ ක්‍රියාකාරී සංස්කෘතික හුවමාරුව පෙන්නුම් කරයි.

දත්ත පත්‍රිකාව

මේවාත් බලන්න
දකුණු කොරියාවේ ජාතික වස්තූන්
බෙක්ජේ
සෝසන්
කොරියානු බෞද්ධ ප්‍රතිමා කලාව
කොරියානු බුදු දහම

ආශ්‍රේයයන්

බාහිර සබැඳි
කොරියාවේ කලාවන්, මෙට්‍රොපොලිටන් කලා කෞතුකාගාරයේ ප්‍රදර්ශන නාමාවලිය (PDF ලෙස සම්පූර්ණයෙන් මාර්ගස්ථව ලබාගත හැක), මෙම ජාතික වස්තුව සම්බන්ධ දෑ එහි අන්තර්ගත ය.

සෝසන්
දකුණු චුංචොං පළාතේ ගොඩනැගිලි සහ ව්‍යූහ
‍දකුණු කොරියාවේ ජාතික වස්තූන්
කොරියාවේ තුන් රාජධානි
දකුණු චුංචොං පළාතේ සංචාරක ආකර්ෂණයන්
ලාඛේස්වර ශිව දේවාලය

ලාඛේස්වර ශිව දේවාලය යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියාවේ ඔරිස්සාවේ භුබනේස්වර්හි පිහිටි හින්දු දේවාලයකි. ක්‍රි.ව. 13වන සියවසට අයත් මෙම දේවාලය පිහිටියේ භුබනේස්වර්හි පැරණි නගරයේ ලිංගරාජ වෙළඳ සංකීර්ණයේ පසුපස ගංගා-යමුනා මාවතේ දකුණු පස ය. මෙය ලිංගරාජ දේවාලයට මීටර 70ක් ඊසාන දිගින් පිහිටි අතර, ගංගේස්වර සහ යමුනේස්වර ශිව දේවාලවලට මීටර 10ක් දකුණින් පිහිටා ඇත. දේවාලය නැගෙනහිරට මුහුණලා පිහිටා ඇත. එකල මෙහි ගර්භගෘහයේ වන්දනාවට ලක්වූ ප්‍රධාන දේව ප්‍රතිමාව වූයේ වෘත්තාකාර යෝනි ඵීඨයක් මත පිහිටි ශිව ලිංගයයි. මෙය චන්ද්‍රසිලාවට මීටර 0.77ක් පහළින් පිහිටා ඇත.

සම්ප්‍රදාය සහ පුරාවෘත්ත

මෙම දේවාලයේ ඓතිහාසික පසුබිම සම්බන්ධයෙන් ප්‍රදේශවාසීහු විවිධ අදහස් දරති. මෙම දේවාලය ලවත්වාගෙන යනු ලබන්නේ ගංගා-යමුනා සංගථනයේ සාමාජිකයන් විසිනි.

මෙය සප්තරථ සැලැස්මෙන් යුත් අතර, අනුරථ පාගය නෙළුම් මෝස්තරවලින් අලංකාර කො‍ට ඇත. ප්‍රදේශවාසීන් විශ්වාස කරන්නේ මෙම දේවාල ගංග රාජවංශය සමයට අයත් බවයි. ශිවරාත්‍රී, සංක්‍රාන්ති, චන්දන උත්සව්, කාර්තික-පූර්ණිම, ජලාභිෂේක ඇතුළු උත්සව ගණනාවක් මෙම දේවාලයේ සැමරීම සිදු කෙරේ. මෙම දේවාල පරිශ්‍රය මහජන රැස්වීම් සඳහා ද යොදා ගැනේ.

භෞතික තොරතුරු 

මෙම දේවාලය උතුරින් ගංගා-යමුනා මාර්ගයෙන් ද, අනෙක් දිශා තුනෙන් පෞද්ගලික නිවාස ගොඩනැගිලිවලින් ද වටවී ඇත. දේවාලය නැගෙනිහරට මුහුණලා පිහිටයි.

වර්තමානයේ දේවාලය පිහිටා ඇත්තේ දිග මීටර 11.80 x පළල මීටර 5.70 x උස මීටර 0.43ක් වන පහත් පිස්තයක ය. සැලැස්ම අතින් සප්තරථ සැලැස්මෙන් යුත් මෙම දේවාලයේ සතරැස් විමානයක් සහ අලුත්වැඩියා කළ පූර්ව ද්වාර මණ්ඩපයක් ඇත. විමානයේ ක්ෂේත්‍රඵලය වර්ග මීටර 5.40ක් වන අතර, නැගෙනහිරට මුහුණලා පිහිටි ද්වාර මණ්ඩපය මීටර 0.90කි. උච්චත්වය අතින් රේඛා දියුල් සම්ප්‍රදායයෙන් යුත් මෙම දේවාලය බාදා, ගන්දි, මස්තක යන කොටස්වලින් යුත් අතර, එම කොටස්වල උස මීටර 13.05කි. බාදාව කොටස් පහකින් යුත් අතර, එහි උස  මීටර 3.55කි. පභාගයේ (මීටර 0.93) බොරදම් පහකින් යුත් අතර, තල ජංඝ (මීටර 0.83), බොරදම් තුනක් සහිත බන්ධනා (මීටර 0.27), උපර ජංඝ (මීටර 0.87), බොරදම් සතක් සහිත බරන්ද (මීටර 0.65) යන කොටස් ද දක්නට ලැ‍බේ. දේවාලයේ ගන්දි කොටස මීටර 6.00ක් උසැති ය. මස්තකය උසින් මීටර 3.50ක් වන අතර, එහි බේකි, ආම්ලක, ඛාපූරි සහ කලස යන අංග දක්නට ලැබේ.

මෝස්තර අංග

පභාග‍ කොටසේ වූ රාහ නිකේතනයේ පාදම තාලගාර්වික රූ වලින් අලංකාර කො‍ට ඇත. රාහ නිකේතනය අසල භෝ මෝස්තර සහ ශෛලිගත චිත්‍ය මෝස්තර දැකගත හැක. මේ දෙපස ස්ත්‍රී රූ දෙකක් සහ ශංඛ දක්නට හැක. එයට ඉහළින් ගජක්‍රාන්ත දක්නට ලැබේ. බේකි විවරය තුළ ශෛවීය දේවතා රූ දක්නට ලැබේ. මෙහි උළවහු කුළුණු මෑතකාලීන නිර්මාණ වන අතර, ඒවායේ මෝස්තර දක්නට නොලැබේ. මෙහි ග්‍රහම් ස්තරය ද සරල ය.

සංරක්ෂණ තත්ත්වය 
පියස්සේ සහ උපරිව්‍යූහයේ බිත්තිවල ඇති පළුදු වීම් හරහා වැසි ජලය කාන්දු වීම සිදු වේ. ගර්භගෘහයේ උතුරු බිත්තියේ ද මෙම පිපිරුම් දැකගත හැක. දේවාලයේ නිරිතදිග කෙළවරේ පාදා කොටස් ද අර්ධ වශයෙන් විනාශ වී ඇත.

මේවාත් බලන්න 
 භුබනේස්වර්හි දේවාල ලැයිස්තුව

ආශ්‍රේයයන් 

ඔඩිෂාවේ ශිව දේවාල
භුබනේස්වර්හි හින්දු දේවාල
13වන සියවසේ හින්දු දේවාල
පබනේස්වර දේවාලය

පබනේස්වර ශිව දේවාලය පිහිටියේ ඉන්දියාවේ ඔරිස්සාවේ භුබනේස්වර්හි පිහිටි දේවාලයකි. මෙය කේදාර-ගෞරි දේවාල වෙත දිවෙන මාර්ගයේ වම්පස පරසුරාමේස්වර දේවාලයට මීටර 100ක් පමණ නැගෙනහිරින් පිහිටා ඇත. මෙම දේවාලය අතීතයේ දෛතේස්වර ශිව දේවාලය ලෙස ද හැඳින්විණි. විමානයක් සහ නවීකරණය කළ ද්වාර මණ්ඩපයකින් යුත් මෙම දේවාලය නැගෙනහිරට මුහුණලා පිහිටා ඇත. මෙහි වන්දනාවට ලක්වන ප්‍රධාන දේවතාවා වන්නේ ගර්භගෘහයේ වෘත්තාකාර යෝනිපීඨයක් මත පිහිටි ශිව ලිංගයයි. මෙය ජීවමාන දේවාලයකි. මෙම දේවාලය දකුණින් මාර්ගයෙන් සීමා වන අතර, අනෙක් දිශා තුනෙන් පෞද්ගලික ගොඩනැගිලි සහ වෙළඳ සංකීර්ණයෙන් මායිම් වේ. පසුකාලීනව මෙම දේවාලය නවීකරණය කොට ඇති අතර, පභාගයට ඉහලින් මෙහි දෙවන ඉදිකිරීම් අවධියක් ද හඳුනාගත හැක. පොදු හිමිකාරීත්වයක් යටතේ පවතින මෙම දේවාලය ප්‍රදේශ ජනයා විසින් පවත්වාගෙන යනු ලබයි.

මෙම දේවාලය ඉදිවූ නිශ්චිත දිනයක් නොදනියි. නමුත් ගෘහනිර්මාණ ලක්ෂණ අනුව මෙම දේවාලය ක්‍රි.ව. 10වන සියවසේ ඉදිවන්නට ඇතැයි අනුමාන කෙරේ. මෙම දේවාලය රේඛා දියුල් ලක්ෂණවලින් යුක්ත ය. වර්තමානයේ ද පූජා කටයුතු සඳහා භාවිතා වන මෙම දේවාලය ජීවමාන දේවාලයකි. එහි ශිවරාත්‍රී, සංක්‍රාන්ති සහ කාර්තික පූර්ණිම වැනි ආගමික උත්සව සැමරීම සිදු කෙරේ.

ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය
මෙම දේවාලය නැගෙනහිර, බටහිර සහ උතුරු පැතිවලින් පෞද්ගලික නිවාස ගොඩනැගිලි සහ වෙළඳ සංකීර්ණයෙන් වටවී ඇති අතර, දකුණින් මාර්ගයෙන් ද වටවී ඇත. දේවාලය නැගෙනහිරට මුහුණලා පිහිටයි.

සම්පූර්ණ දේවාලයම අලුත්වැඩියාවට ලක් කළ එකකි. සැලැස්ම අතින් දේවාලයේ විමානයක් සහ නවීකරණය කළ ඉදිරි ද්වාර මණ්ඩපයක් දැකගත හැක. මෙම ද්වාර මණ්ඩපයේ දිග මීටර 3.80ක් වන අතර, පළල මීටර 0.75කි. දේවාලයේ පහත් වේදිකාවක පිහිටා ඇති අතර, වර්තමානයේ එය පසෙන් යටවී පවතියි. මෙම දේවාලය පංචරථ සැලැස්මෙන් යුත් අතර, එහි මධය රාහයක් සහ එහි එක් එක් පැත්තේ වූ අනුරථ පාග සහ කණික පාග යුගළ දැකගත හැක. උච්චත්වය අතින් ‍දේවාලයේ මීටර 2.90ක් උසැති ත්‍රියංග බාදාවක් ඇත. මීටර 0.75ක් වන පභාගයේ ඛුර, කුම්භ, පට සහ බසන්ත යන බොරදම් සතර දක්නට හැක. ජංඝ කොටසේ උස මීටර 1.65ක් වන අතර එය චාම් ය. බරන්ද කොටසේ උස මීටර 0.50කි. මෙම දේවාලය කිසිදු ප්‍රතිමා මෝස්තරවලින් යුක්ත නොවේ. දේවාලයේ මස්තකයේ ඇති බේකි, ආම්ලක, ඛාපූරි සහ කලස යන අංග මගින් දර්ශීය කාලිංග සම්ප්‍රදායය සිහිපත් කරයි. මෙහි පැති තුනක ඇති සමාන පෙනුමින් යුත් රාහ නිකේතන උස මීටර 0.80 x පළල මීටර 0.45 x ගැඹුර මීටර 0.25 යන මිනුම්වලින් යුතු ය. මේවා හිස් ය. අළු වැලිගල් මාධ්‍යය යොදාගෙන වියළි පෙදරේරු තාක්ෂණනේ නිර්මිත මෙම දේවාලවල කාලිංග ගෘහනිර්මාණ ශිල්පී ලක්ෂණ දක්නට ලැබේ.

මෝස්තර අංග 
උළුවහු කණු තනි සිරස් ලියවැල් තීරුවකින් අලංකාර කොට ඇත. ලලාටබිම්බ කොටසේ නෙළුමක් මත ලලිතාසනයෙක් හිඳගත් ගජලක්ෂ්මී දෙවඟනගේ රුවක් වේ. උළුවහු කණුවේ පාදමේ ද්වාර පාල නිකේතනයක් වේ. මෙහි ශෛවීය ද්වාරපාල රූ දැකගත හැකි අතර, ඔවුන් ත්‍රිශූල දරා සිටියි. මෙහි වම්පස උළවහු කණුව අලුත්වැඩියා කළ එකක් වන අතර, එය චාම් ය.

සංරක්ෂණ තත්ත්වය
මෙම දේවාලයේ උපරි ව්‍යූහයේ පිපිරීම් වර්ධනය වී ඇති අතර, එහි දකුණු සහ බටහිර පැතිවලට අර්ධ ලෙස හානි සිදුවී ඇත. X සහ XI මූල්‍ය කොමිසමේ ප්‍රදානයන් අනුව ප්‍රාන්ත පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව මගින් මෙහි ප්‍රතිසංස්කරණ කටයුතු සිදු කොට ඇත.

ශ්‍රේණිය (A/B/C) 
i) වාස්තු විද්‍යා: B
ii) ඓතිහාසික: C
iii) සංවිධානික: C
iv) සමාජ/සංස්කෘතික: C

මේවාත් බලන්න
 භුබනේස්වර්හි දේවාල ලැයිස්තුව

ආශ්‍රේයයන් 

භුබනේස්වර්හි හින්දු දේවාල
10වන සියවසේ හින්දු දේවාල
භ්‍රිංගේස්වර ශිව දේවාලය

භ්‍රිංගේස්වර ශිව දේවාලය භුබනේස්වර්හි ගිනිකොනදිග ප්‍රදේශයේ ඛාටුවපාදා ගම්මානයේ ධෞලි කඳු අසල දායා ගංගාවේ වම් ඉවුරේ ය. බටහිරට මුහුණලා පිහිටි මෙම දේවාලයේ වන්දනාවට ලක්වූ ප්‍රධාන දේව ප්‍රතිමාව වන්නේ මධ්‍යයේ සිදුරක් ඇති වෘත්තාකාර යෝනි පීඨයයි. මෙය ලා අළු පැහැ වැලිගලින් නිර්මාණය කොට ඇත. මෙම දේවාලය එහි පැරණි අමුද්‍රව්‍ය යොදා ගනිමින් පහළ සිට ඉහළට නවීකරණය කොට ඇත. වර්තමානයේ මෙම දේවාලය ඔරිස්සා ප්‍රාන්ත පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුවේ ආරක්ෂාව යටතේ පවතියි. මෙම දේවාලය අතීතයේ භෛරංගේස්වර දේවාලය ලෙස ද හැඳින්විණි.

ශිවරාත්‍රී, කාර්තික් පූර්ණිම, රාජ සංක්‍රාන්ති, ජාලසය උත්සවය වැනි විවිධාකාර චාරිත්‍ර සහ වතාවත් මෙම දේවාලයේ දී සිදු කෙරේ. එසේම නූල් උත්සවය, මුන්දන, විවාහ මංගල්‍ය වැනි උත්සව ද මෙම දේවාලයේ සිදු කෙරේ. එපමණක් නොව ගම්මානයේ මහජන රැස්වීම් සඳහා  මෙම දේවාලය යොදා ගැනේ.

ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය
මෙම දේවාලය නැගෙනහිරින් ධෞලි කඳුගැටයෙන් මායිම් වේ. බටහිරින් ගම්මානය වෙත දිවෙන මාර්ගයෙනුත් මායිම් වේ. මෙම දේවාලය බටහිරට මුහුණලා පිහිටයි. මෙම දේවාලය ගොඩනගා ඇත්තේ දිගින් 26.50 m වන, පළලින් 22.10 m සහ උසින් 2 m වන උස් වූ වේදිකාවක් මත ය. සැලැස්ම අනුව, මෙම දේවාලයේ සතරැස් විමානයක් සහ 08.35 m දිගැති ඉදිරි ද්වාර මණ්ඩපයක් ඇත. (විමානයේ උස 7.10 m වන අතර, ඉදිරි ද්වාර මණ්ඩපයේ උස 1.25 mකි). විමානයේ සතරැස් ගර්භගෘහයක් ඇති අතර එහි ක්ෂේත්‍රඵලය 2 m2 කි. විමානය පංචරථ සැලැස්මෙන් යුත් අතර, එහි මධ්‍ය රාහයක්, අනුරථ පාග යුගලක් සහ රාහයේ දෙපස වූ කණික පාග දැකගත හැක. උච්චත්වය අතින් විමානය රේඛා සම්ප්‍රදායයෙන් යුත් අතර, එහි උස 11.14 m කි. දේවාලයේ බාදා කොටස 4.14 m උසැති අතර එහි කැටයම් මෝස්තරවලින් තොර බොරදම් පහක් ඇත. පභාගය 1.08 m වන අතර, තල ජංඝය 0.95 m ද, බන්ධනා කොටස 0.31 m, උපර ජංඝය 0.90 m සහ බරන්ද කොටස 0.95 m ප්‍රමාණයෙන් යුක්ත වේ. පභාගයේ ඛුර, කුම්භ, පට සහ බසන්ත යන පාදම් බොරදම් හතර දැකගත හැක. ගන්දි කොටසේ උස 4.50 m වන අතර, එහි රාහ පාග කොටසේ තුන් පැත්තෙහි වූ උද්‍යෝත සිංහ රූ සහ බටහිර බිත්තියේ ගජක්‍රාන්ත රූ හැර වෙනත් මෝස්තර දක්නට නොලැබේ. මස්තකයේ ‍බේකි, ආම්ලක, ඛාපූරි, කලස සහ ආයුධ යන අංග දක්නට ලැබෙන අතර එහි උස 2.50 m කි.

රාහ නිකේතන සහ පාර්ශ්ව දේවතා
තල ජංඝ කොටසේ වූ රාහ පාග අංගයේ උතුරු, බටහිර සහ දකුණු යන පැති තුනෙහි පාර්ශ්වදේවතා නිකේතන දැකගත හැක. මේ සෑම එකක්ම උස 1.06 m, පළල 0.57 m සහ ගැඹුර 0.39 m යන මිනුම්වලින් යුක්ත ය. මෙහි දකුණු නිකේතනයේ ගනේෂ රප්‍රතිමාවකුත්, උතුරු නිකේතනයේ මහීෂාසුරමර්දිනී රුවකුත් දැකගත හැක. පද්ම පීඨයක් මත ත්‍රිභංග ඉරියව්වෙන් සිටගෙන සිටින ගනේෂ සිය පහළ දකුණතින් අක්ෂමාලාවකුත්, පහළ වමතින් සෙංකෝලයකුත් දරා සිටියි. ප්‍රතිමාවේ ඉහළ අත් යුගල කැඩී ගොසිනි. මෙහි ඔහු ජටාමකුටයක් හිසෙහි පැළඳ සිටින අතර, පූජනීය නාග හුයක් (නාගෝපබිත) ද පැළඳ සිටියි. ඔහුගේ හිසට පසුපසින් ත්‍රිපත්‍ර චෛත්‍ය මෝස්තරයක් දැකගත හැකි අතර, සහායකයන් දෙදෙනකු වරකා පූජා කරන අයුරුත්, පියාඹන විද්‍යාධරයන් මල් මාලා දරා සිටින අයුරුත් දැකගත හැක.

මේවාත් බලන්න
 භුබනේස්වර්හි දේවාල ලැයිස්තුව

සටහන්

ආශ්‍රේයයන් 
L. S.S. O’ Malley, Bengal District Gazetter Puri, Calcutta 1908, P. 
M.M. Ganguly, Orissa and Her Remains, Calcutta, 1912, P. 269.
N. K. Sahu (Ed), A History of Orissa, Vol. II, Delhi, 1980, P. 270.
R. L. Mitra. The Antiquities of Orissa, Vol. II, Calcutta, 1963, P. 118-121.

ඔඩිෂාවේ ශිව දේවාල
භුබනේස්වර්හි හින්දු දේවාල
8වන සියවසේ හින්දු දේවාල