Suchinthana/si-wikipedia huggingface dataset:
ක්‍රීඩාව අලෙවිය

ක්‍රීඩා කණ්ඩායම්, ලීගයන් හා ක්‍රීඩා ඉසව් වැනි ක්‍රීඩා නිෂ්පාදන සහ ක්‍රීඩා නොවන නිෂ්පාදන (උදා: සිගරට්, බීර, දුරකථන සේවා) ආදිය විකිණීම සඳහා අලෙවි මුලධර්ම සහ එවා ක්‍රියා‍ෙව් යෙදවීම ස්පෝර්ට් මාකටින් (එක්සත් ජනපදයේදී නම්: ස්පෝර්ට්ස් මාකටින් - Sports marketing) නැතහොත් "ක්‍රිඩා අලෙවිය" යන යෙදුමෙන් හැඳින්වේ. මෙම අලෙවි ක්‍රියාවලිය ක්‍රීඩාව සමඟ විවිධ ආයතන හරහා සිදුවේ. 

වෘත්තිය පුහුණුකරුවන් සහ ක්‍රීඩකයින් උදෙසා ගණු දෙනු හා කොන්ත්‍රාත් කළමණාකරනය කළ පළමු ක්‍රීඩා කළමණාකරන ආයතනයන් බිහි වීම ඇරඹුනේ 1960 දශකයේ සහ 1970 දශකයේ මුල් භාගයේදිය. ඒ මාර්ක් මැක්කොමැක්ගේ ඉන්ටර්නැෂනල් මැනේජ්මන්ට් ගෲප් (IMC), බොබ් වුල්ෆ් (වුල්ෆ් ඇසෝසියේෂන්) සහ ඩොනල්ඩ් ඩෙල්ගේ ප්‍රොසර්ව් (proserv) ආයතන සමගිනි.

ස්වීඩනයේ වර්ල්ඩ්ස් ක්ලාස් ඉවෙන්ට්ස් මගින් ක්‍රීඩා අලෙවියේ සාර්ථක සහ නව හැඩයක් වූ "ලොකයේ ශක්තිමත්ම මිනිසා සුපර් තරඟාවලිය" ක්‍රියාත්මක කරයි.

මෙයට සමානව ප්‍රථම පූර්ණ සේවා ක්‍රීඩා අලෙවි ව්‍යාපාර සහ අනුග්‍රාහකත්ව නියෝජිතායතනයන් 1970 ගණන් වල මැදභාගයේ දී මිලිස්පෝර්ට් LLS (දැනට මාර්කටින් ආර්ට්හි එක් පාර්ශවයක්) සහ ප්‍රොසර්ව් සමග ආරම්භ කෙරුනේය. මෙය ක්‍රීඩකයන් කළමණාකරනයෙන් ඔබ්බට ක්‍රීඩා තරඟ සහ අනුග්‍රාහකයින් සමඟ ගණුදෙනු කිරීම දක්වා පුළුල් විය.

ක්‍රීඩා වෙළඳාමේ අති විශාල වර්ධනයක් සිදු වූයේ 1984 ලොස් ඇන්ජලීස් හි පැවැත්වුනු ගිම්හාන ඔලිම්පික් උළෙල සමඟිනි. එහිදී අනුග්‍රාහකයින් ඔවුන්ගේ වෙළඳ භාණ්ඩ විකිණීම සඳහා එය වේදිකාවක් කර ගත්හ. උදාහරණයක් වශයෙන් කොකාකෝලා සමාගම ඩොලර් මිලියන 30 කට ආසන්න මුදලක් ඔවුන්ගේ නිල අනුග්‍රාහකත්වය වෙනුවෙන් වැය කළහ.

1984 ඔලිම්පික් උළෙලේ ප්‍රධාන සංවිධායක වූ පීටර් උබෙරොත් (Perer Ueberroth) ක්‍රිඩාව අලෙවි කිරීමේ ඇති බලය ප්‍රදර්ශනය කිරීම සම්බන්ධයෙන් අගැයීමට පාත්‍ර වන පුද්ගලයෙකු විය. ඔහු ඊට පෙර ට්‍රාන්ස් ඉන්ටර්නැෂනල් එයාර් ලයින් සහ ට්‍රාන්ස්පොරේෂන් කොන්සල්ටන්ට්ස් හි ජ්‍යෙෂ්ඨ විධායක නිලධාරී තනතුර ඉසිලුවේය. ඔලිම්පික් වලින් පසු උබෙරොත් මේජර් ලිග් බේස්බෝල් (1984-89) හි කොමසාරිස් ලෙස සේවය කළේය. වර්තමානයේ එක්සත් ජනපද ඔලිම්පික් කමිටුවේ මණ්ඩල ප්‍රධානියා ලෙස සේවය කරයි.

කර්මාන්ත ව්‍යාපාර සම්බන්ධ ප්‍රකාශනයක් වූ ස්පෝට්ස් බිස්නස් ජර්නල් නම් ප්‍රකාශනයට අනුව අද කාලයේ ක්‍රීඩාව අලෙවි කිරීම යනු ඩොලර් බිලියන 250 ක් වටිනා කර්මාන්තයකි. ක්‍රීඩා අලෙවිය නමැති ව්‍යාපාරයට ක්‍රීඩා සම්බන්ධ දැන්වීම්, ක්‍රීඩකයන් නිර්දේශ කිරීම, පහසුකම් ගොඩනැංවීම, ක්‍රීඩා උපකරන සහ බලපත්‍ර ලත් වෙළඳ භාණ්ඩ, ක්‍රීඩා තරඟ ඉසව් කළමණාකරණය සහ අලෙවි සේවා, අනුග්‍රාහකත්වය සහ ප්‍රවේශ පත්‍ර විකිණීම, මාධ්‍ය ප්‍රචාරණ අයිතීන්, සහ ක්‍රීඩාවට සම්බන්ධ වෙබ් අඩවි ඇතුලත් මාධ්‍යයන්, පොත්පත් සඟරා සහ වීඩියෝ ක්‍රීඩා ආදිය ඇතුලත්වේ.

ඊ මේල්, වෙබ්, වොයිස් මැසේජින්, ස්ට්‍රීමිං වීඩියෝ සහ ජංගම දුරකථන ආදී නව සන්නිවේදන ක්‍රම උපයෝගි කර ගනිමින් ක්‍රීඩා අලෙවි ක්ෂේත්‍රයේ අභියෝග හා අලුත් අවස්ථා උදාවි ඇත. 

ක්‍රීඩා අලෙවි කර්මාන්තයේ නැගී එන ක්‍රීඩකයෙක් වන්නේ රෙවලූෂන් නම් චිකාගෝ මූලස්ථානය කර ගත් ක්‍රීඩා අලෙවි සහ සන්නිවේදන ඒජන්සියයි. එය 2005 දී NCCA සමග හවුලක් ප්‍රකාශ කළේ, 2006 NCCA අංක 1 කාණ්ඩයේ පිරිමි බාස්කට් බෝල ශූරතාවයේ අර්ධ අවසාන සහ අවසාන තරඟයන්ට සුවිශේෂී ආගන්තුක සත්කාර පිරිනැමීම සඳහාය. RCE Dome හැරුණු විට NCCE විසින් "ද ටෝරනමන්ට් ක්ලබ්" වෙත සුවිශේෂී සහ පහසු සත්කාරයන් ප්‍රදානය කළ බව ක්‍රීඩා තරඟ ඉතිහාසයේ පළමු වතාවට සනිටුහන් කළේය.

ක්‍රීඩාව අලෙවිය
ක්‍රීඩා ඇඳුම්

පාපැදි ධාවන තරඟ වලදි තද ඇඳුම් (Tights) ආරක්ෂක හිස් වැසුම් සහ විශේෂ පාවහන් පාවිච්චි කරනු ලැබේ.
	
ක්‍රීඩා ඇඳුම් යනු පාවහන්ද ඇතුලුව ක්‍රීඩා සහ ව්‍යයාම කිරීමේදි අඳිනු ලබන ඇඳුම් පැළඳුම් යනාදියයි.
	
ක්‍රීඩාවට විශේෂ වූ ඇඳුම් වලට කෙටි කලිසම්, ට්‍රැක් සූට් (Track suit) ටී ෂර්ට්, පෝලෝ කමිස සහ පුහුණු කරන්නන්ගේ ඇඳුම් ආදිය ඇතුළත් වේ. විශේෂයෙන් සකස් කරන ලද ඇඳුම් වලට වෙට් සූට් (Wet suit) සහ සැලොපෙට්ස්ද ඇතුලත්වේ. එයට ජොක් ස්ට්‍රැප් වැනි යට ඇඳුම්ද ඇතුලත් වේ. සාමාන්‍ය ඇඳුම් මෝස්තර වලදීද ක්‍රීඩා ඇඟලුම් බොහෝ විට අඳිනු ලැබේ.
	
බොහෝ ක්‍රීඩාවන් සඳහා ක්‍රීඩකයන් ඇඳුම්වල විවිධාකාර අයිතමයන්ගේ සංකලනයක් අඳිති. උදාහරන ක්‍රීඩා පාවහන්, පෑන්ට්ස් සහ කමීස ආදී වශයෙනි. සමහ‍ෙරක් ආරක්ෂක හිස් වැසුම් සහ අමෙරිකන් පාපන්දු ක්‍රීඩකයන් පාවිච්චි කරන අංගාරක්ෂක වැනි ඇඳුම් අඳිති.
ස්කොෂ් ක්‍රීඩාව

ස්කොෂ් හෙවත් බෝල-බිත්ති ටෙනිස් ක්‍රීඩාව යනු දැල් සහිත පිත්තක් යොදා ගෙන කරන ක්‍රීඩාවකි. කලින් එය නම් කරන ලද්දේ 'ස්කොෂ් රැකට්ස්' යනුවෙනි. මවි ක්‍රීඩාව වූ රැකට්ස් වලදී පාවිච්චි කළ තද බෝලය සමඟ සැසඳීමේදි මේ සඳහා යොදා ගන්නා බෝලය මෘදුය. මෙම ක්‍රීඩාව දෙදෙනෙකු සමඟ හෝ යුගල ක්‍රීඩාවක් වශයෙන් හතර දෙනෙකුද සමග කෙරෙන ක්‍රීඩාවකි. නියමිත ප්‍රමිතියකින් යුතු පිත්තක්ද මැද කුහරයක් තිබෙන රබර් බෝලයක්ද යොදා ගෙන හතර වටේ බිත්ති යෙදූ ක්‍රීඩාගාරයක මෙම ක්‍රිඩාව කරනු ලැබේ. ස්කොෂ් ක්‍රීඩාව වර්ග කර තිබෙන්නේ සන්ධි වලට විශේෂයෙන් දණහිස් වලට වැඩි පීඩනයක් දෙන ක්‍රීඩාවක් වශයෙනි.

ක්‍රීඩා
ක්‍රීඩාවේ තාක්ෂණය

මළල ක්‍රීඩකයෙකුගේ සෞඛ්‍ය මළල ක්‍රීඩකයෙකුගේ ශිල්පීය ක්‍රම හෝ භාණ්ඩවල ගති ලක්ෂණ සැලකුවද ක්‍රීඩා‍ෙව්‍දී තාක්ෂණය වැදගත් ස්ථානයක් ගනී.

උපකරණ 

ක්‍රීඩා‍ව බෙහෝ තරඟකාරී බවට පත්ව ඇති නිසා  වඩා හොඳ උපකරණවල අවශ්‍යතාවය වැඩි වී ඇත. ගොල්ෆ් පිති පාපන්දු හිස් ආවරණ ‍ෙබ්‍ස් බොල්  පිති සහ අනෙකුත් සෑම උපකරණයකම සැලකිය යුතු වෙනස්කම්‍ සිදු වී ඇත්තේ නව තාක්ෂණය හඳුන්වා දීමෙන් පසුවය.

සෞඛ්‍ය 
 
මනුෂ්‍ය ශරීරය පිළිබඳ දැනීම ගැඹුරුවීමත් සමඟ මළල ක්‍රීඩකයන්ගේ විභවතාව වැඩි දියුණු වී‍ෙම් පරාසය පෝෂණයේ සිට තුවාලවලට ප්‍රතිකාර කිරීම දක්වා වර්ධනය වී ඇත. වයස වැඩිවන තෙක් ක්‍රීඩා කිරීමට ඉක්මනින් තුවාල සුව කර ගැනීමට සහ මීට පෙර පරම්‍පරාවලට වඩා ප්‍රතිඵලදායක ලෙස පුහුණු වීමට මළල ක්‍රීඩකයන්ට හැකි වී ති‍ෙබ්‍.

උපදෙස් 

වැඩිදියුණු වෙමින් පවතින තාක්ෂණය ක්‍රීඩා පිළිබඳ පර්යේෂණ පැවැත්වීමට අළුත් අවස්ථා නිර්මාණය කරන ලදී. මින් පෙර අවබෝධ කර ගැනීමට නොහැකිව තිබු ක්‍රීඩාවේ අංගයන් විශ්ලේෂණය කිරීමේ හැකියාව ඇති වී තිබේ. මලල ක්‍රීඩකයෙකුගේ චලනයන්ගේ නිරූපණයන් පාවිච්චි කල හැකි වීම හෝ උසස් කම්පියුටර් තාක්ෂණය මගින් ශාරීරික ආදර්ශයන්ගේ දර්ශනයන් අනුකරණය කිරීමට ඇති හැකියාව මගින් මළල ක්‍රීඩකයෙකු හට ඔවුන් කරමින් සිටින දේ හා ඔවුන්ට ඔවුන් විසින්ම වැඩි දියුණු වීමට ඇති හැකියාව තේරුම් ගැනීමට පුළුවන්කම ලැබී තිබේ.

http://en.wikipedia.org/wiki/Sports#Technology
ටෙනිස්

ටෙනිස් ක්‍රීඩාව යනු කේවල (තනි) හෝ යුගල වශයෙන් කෙරෙන ක්‍රීඩාවකි. මෙහි දී ක්‍රීඩක ක්‍රීඩිකාවන් කෙඳිවලින් නිමවන ලද පිත්තක් (racquet) හා ලෝමමය කවරයකින් වැසුණු රබර් බෝලයක් භාවිතා කරන අතර ප්‍රතිවාදී පිටියට දැලට උඩින් බෝලය පතිත කිරීම කරයි.
ටෙනිස් ක්‍රීඩාවේ මූලාරම්භය එක්සත් රාජධානිය වන අතර 19 වන ශත වර්ෂයේ දී තණ පිටියක කෙරෙන ක්‍රීඩාවක් ලෙස ඇරඹුනි. ලෝකයේ අනිත් රටවල් අතර පැතිරීමට පෙර ඉංග්‍රීසි කතා කරන ඉහළ පැලැන්තියේ බ්‍රිතාන්‍ය ජාතිකයන් අතරට මෙය ප්‍රචලිත විය. අද ටෙනිස් ක්‍රීඩාව කළ හැකිය. රැකට්ටුව නිවැරදිව භාවිතා කළ හැකි සියළු දෙනාටම සේම, රෝද පුටුවක යන ආබාධිතයින්ට වුව ද මෙය ක්‍රීඩා කළ හැකිය. එක්සත් ජනපදයේ ද ක්‍රීඩා සංගමය විසින් ජාතික මට්ටමේ විද්‍යා පීඨයක් මේ සඳහා පිහිටුවා ඇත.
1970 දී හඳුන්වා දුන් තරඟ සම වූ අවස්ථාවක දිනුම්කරුවා තේරීමේ නීතිය හැරෙන්නට 1890 දී හඳුන්වා දුන් නීති රීති අදටත් එලෙසින්ම පවතී. මෑතක දී එක් කරන ලද ක්ෂණික නැවත විකාශය තාක්ෂණයෙන් ක්‍රීඩකයාට සිය ලකුණු පිළිබඳ අභියෝග කිරීමට නිත්‍යානුකූලව හැකිව ඇත.
මිලියන ගණනින් සිටිනා ටෙනිස් ක්‍රීඩක ක්‍රීඩිකාවන් අතර සේම මිලියන ගණනක් නරඹන ක්‍රීඩාවක් බවට ද මෙය පත්ව ඇත. විශේෂයෙන්ම (Grand Slam) තරඟාවලිය , ඕස්ට්‍රේලියානු, ප්‍රංශ හා එක්සත් රජධානි විවෘත තරඟද, විම්බල්ඩන් ටෙනිස් ශූරතා තරඟයද නරඹන්නන් අතර ඉතා ජනප්‍රියයි. මෑත වසරවලදී නැ‍ගෙනහිර යුරෝපයේ හා ඈත පෙරදිග ‍රටවල ද මෙම ක්‍රීඩාව පැතිරීම විශේෂත්වයකි.

ක්‍රීඩා
ප්‍රෝටීන

කාබෝහයිඩ්‍රේට මෙන්ම ඉතා විශාල ව්‍යුහමය කර්තව්‍යයක් ප්‍රෝටීන මගින් සිදුවේ. ඇක්ටින් හා මයෝසීන්වල චලනය කංකාල පේශිවල සංකෝචනය සඳහා නිතැතින්ම හේතුවේ. බොහෝමයක් ප්‍රෝටීන කිසියම් අණුවක හෝ අණු කාණ්ඩයකට විශේෂිතව බැඳී ඇති අතර ඔවුන්ට බැඳෙන දෙය  ඉතාමත් සුවිශේෂීව තෝරා ගනු ලබයි. ප්‍රතිදේහ යම් කිසි විශේෂිත අණුවකට සබැඳි ප්‍රෝටීන් සඳහා උදාහරණයකි. ප්‍රතිදේහ යොදා ගෙන සිදුකරන enzyme-linked immunosorbent assayපරීක්ෂණ (ELISA) ජීව අණු සෙවීමට නුතන වෛද්‍ය විද්‍යාවේ දී භාවිතා වන වඩාත් සංවේදී ක්‍රමයකි. කෙසේ  වුවත් වඩාත්ම වැදගත් ප්‍රෝටීන වර්ගය වන්නේ එන්සයිමයි. මෙම පුදුම සහගත අණු උපස්ථර ලෙස හඳුන්වන විශේෂිත ප්‍රතික්‍රියක අණු හඳුනා ගන්නා අතර ඒවා අතර ප්‍රතික්‍රියාව උත්ප්‍රේරණය කරයි. එන්සයිම මගින් ප්‍රතික්‍රියාවේ සක්‍රීයන ශක්තිය අඩු කරන අතර ප්‍රතික්‍රියාව 1011 ගුණයකින් වේගවත් කරයි.  තනිව සිදු වීමට සාමාන්‍යයෙන් අවුරුදු 3000 ක් පමණ  ගත වන ප්‍රතික්‍රියාවක් එන්සයිම ඇතිවිට තත්ත්පරයකටත් වඩා අඩු කාලයක දී සිදුවේ. ක්‍රියාවලිය අවසානයේ දී එන්සයිම එලෙසම පවතින අතර නව උපස්ථර කොටසක් සමග නව ප්‍රතික්‍රියාවක් උත්ප්‍රේරණය කිරීම ආරම්භ කරයි. විවිධ නවිකාරක භාවිතයෙන් එන්සයිමවල ක්‍රියාවලිය පාලනය කළ හැකි අතර එමගින් සෛලයක ජීව රසායනය පාලනය කළ හැකිය. 

සාරාංශයක් ලෙස ගත් කළ ප්‍රෝටීන් යනු ඇමයිනෝ අම්ල දාමයකි. ඇමයිනෝ අම්ල කාණ්ඩ 4 කට බැඳුණු කාබන් පරමාණුවකින් යුක්ත වේ. එකක් ඇමයිනෝ ඛණ්ඩයක් වෙයි. –NH2 අනික කාබොක්සිලික් අම්ල කාණ්ඩයක් වෙයි. –COOH (නමුත් කායික තත්ව මත මේවා   -NH-3  හා –COO- ලෙස පවතී) තෙවැන්න හයිඩ්‍රජන් පරමාණුවක් වෙයි. හතර වැනි කාණ්ඩය “-R” මගින් සංකේතවත් කරන අතර එක් එක් අම්ලය සඳහා මෙම කාණ්ඩය වෙනස් වෙයි. සම්මත ඇමයිනෝ අම්ල වර්ග විස්සක් පවතී. මෙයින් සමහරක් ඒ ලෙසට හෝ නවීකරණය වී හෝ භාවිතා වේ. උදාහරණ ලෙස ග්ලුටමේට් වැදගත් නියුරෝන සම්ප්‍රේෂකයක් ලෙස ක්‍රියාකරයි. 

ඇමයිනෝ අම්ල  (1) උදාසීන ලෙස (2) භෞතික තත්ව යටතේ පතින ආකාරයෙන් (3) ඩයිපෙප්ටයිඩයක් ලෙස එකට එකතු වීමෙන් යන තුන් ආකාරයෙන් සාකච්ඡා කළ හැකිය.

ඇමයිනෝ අම්ල පෙප්ටයිඩ් බන්ධන මගින් එකිනෙකට සම්බන්ධ විය හැකිය. මෙම විජලන සංස්ලේෂණයේ දී ජල අණුව ඉවත්වන අතර පෙප්ටයිඩ් බන්ධනය එක් ඇමයිනෝ අම්ලයක නයිට්‍රජන් පරමාණුවක් හා අනෙක් කාබොක්සිලීන් කාණ්ඩයේ කාබන් පරමාණුවක් සම්බන්ධ කරයි. ඵලය ලෙස ලැබෙන අණුව ඩයි පෙප්ටයිඩ් ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ. කෙටි දාම ඇමයිනෝ අම්ල (තිහට අඩු) පෙප්ටයිඩ ‍හෝ පොලි පෙප්ටයිඩ් ලෙස හඳුන්වයි. ඉතා දිගු දාම ප්‍රෝටීන් ලෙස හඳුන්වනු ලබයි. උදාහරණයක් ලෙස වැදගත් රුධිර මස්තු ප්‍රෝටීනයක් වන ඇල්බියුමින්හි ඇමයිනෝ අම්ල කොටස් 585 ක් අඩංගුවේ. 

ප්‍රෝටීන බිඳ වැට්ටවීමට ද මේ හා සමාන ක්‍රමයක් භාවිතා වේ. පළමුව එය එහි සංරචක ඇමයිනෝ අම්ල බවට ජල විච්ජේදනය වේ. ඇමයිනෝ අයන ලෙස  (NH4+) රුධිරයේ ඇති නිදහස් ඇමෝනියා (NH3) ජීවය සඳහා හානිදායකය.  එමනිසා එය පිට කිරීමට ක්‍රමයක් තිබිය යුතුය. සතුන්ගේ අවශ්‍යතා මත වෙනස් සතුන්ගේ වෙනස ක්‍රියා පිළිවෙත් මේ සඳහා දායක වේ. ඒක සෛලික පටක කෙළින්ම ඇමෝනියා පරිසරයට මුදා හරී. එලෙසින්ම අස්ථික මත්ස්‍යයා ඇමෝනියා ජලය මුදාහරින අතර ඒවා ඉතා ඉක්මණින් ජලයේ දිය වේ. සාමාන්‍යයෙන් ක්ෂීරයින් යූරියා චක්‍රය හරහා ඇමෝනියා යුරීයා බවට පරිවර්තනය කරයි.

ප්‍රෝටීන්
මල්ලව පොර

මල්ලව පොර ක්‍රීඩාව යනු ප්‍රතිවාදීන් දෙදෙනෙකු අතර ආයුධ භාවිතයෙන් තොරව සිය ශරීර ශක්තිය උපයෝගී කරගෙන සිය ප්‍රතිවාදියාව මෙල්ල කිරී‍ෙම්‍ ක්‍රීඩාවයි.මෙහිදී ප්‍රතිවාදියාව මෙල්ල කිරීම සඳහා උපයෝගී කරනු ලබන තාක්ෂණයන් අතර ප්‍රතිවාදියාව දැඩිව ග්‍රහණයට ලක් කිරීම ඔහුව සිරකර ගැනීම හා සිය ශරීර ශක්තිය උපයෝගී කර ගැනීම වැනි දෑ දැකිය හැකිය. සාමාන්‍යයෙන් සටනකදී මෙම තාක්ෂණයන්ගෙන් බැහැරව සටන් කිරීම විවිධ ආබාධයන් ඇති වීමට හේතු ‍ෙව්‍.මෙම ක්‍රීඩා‍ෙව් මුලික ප්‍රතිපත්ති ආත්ම ආරක්ෂාව සඳහා කෙරෙන සටන් ක්‍රම හා හමුදාවේ මුහුනට මුහුනලා ඉතා ලඟින් සිදු කෙරෙන ස‍ටන් වලට සමානව පවතී.විවිධ ස්වරූපයේ මල්ලව පොර තරඟ ලොව පුරා පැතිර තිබෙන අතර ඒවා සතුව දීර්ඝ ඉතිහාසයක්ද ඇත. ක්‍රීඩාවක් වශයෙන් මල්ලව පොර ක්‍රීඩා කිරීම ඔලිම්‍පික් ක්‍රීඩා අතරට එක් වුයේ මීට අවුරුදු සිය ගණනකට පෙරය.

ක්‍රීඩා
ධාවන තරග



ධාවන තරඟයේ ආරම්භය
ධාවන තරගයන්හි ආරම්භය සිදු වුයේ ස්වයංක්‍රීය පෙට්‍රල් වාහන සොයා ගැනීමත් සමගය. ඊට පෙර පැවතියේ අශ්වයන් හෝ ගවයන් විසින් ඇදගෙන යන තිරික්කල් තරග වැනිදෑය. පළමු තරගය 1894 දී සංවිධානය කරනු ලැබුවේ Le perit journal නම් පැරීසියේ සඟරාව විසිනි. එය හැකියාවන්ගේ විශ්වාසී බව මැන බැලීමටය. නමුත් ධාවන තරඟය පැරිස් වෙනුවට රෝචන් (Rouen) ලෙස 1894 මාරු විය . තරගකරුවන් වූයේ ‘කාල් බෙන්ස්’ (karl benz’s) බෙන්ස් ඇන්ඩ් සි (Benz and cie) Gottlieli daimler (ගොට ලෙයිබ් ඩෙම්ලර්) හා විල්හෙල්ම් මේබැච් යන කර්මාන්තවල වාහනය.

ඊට වසරකට පසු එනම්,1895 දී ප්‍රථම නියම ධාවන තරගය ප්‍රංශයේදී පැවැත්වුණි. ඒ පැරිසියේ සිට බොර්ඩෙක්සි (Bordeaux) දක්වාය. එහිදී ප්‍රථමයා ලෙස Emili Levasser (එමිලි ලෙවැසර්) පැමිණි අතර ඔහු තරග නුසුදුස්සකු වූයේ ඔහුගේ වාහනයේ නියමිත ආසන ගණන නොතිබීම නිසාය.

ජාත්‍යන්තර තරගයන් ආරම්භ වූයේ ‘ගෝර්ඩ්න්’ බෙනට් කුසලාන (gorden bennet cup auto recinz) තරගයත් සමගය.

එක්සත් ජනපදයේ පැවති ප්‍රථම කාර් තරගය වූයේ ඉවැන්ස්මිත්, ඉල්ලි නොයිස් හිදීය. ඒ 1882 නොවැම්බර් 28 සැතපුම් 54 – 36 දක්වා (කි.මී 87 – 48) තරගයක් ලෙසිනි. එහිදී පැය 10 මිනිත්තු 23 ක් වාර්තා කරමින් ප්‍රෑන්ක් ඩුයේ ජය ගත්තේය. ඒ පෙට්‍රල් වාහන තුනක් හා එක් විද්‍යුත් කාරයක් පරදවමිනි. ප්‍රථම කුසලාන තරගය වූයේ ‘Vanderbilt cup’ වැන්ඩර් බිල්ට් කුසලානයයි.

ධාවන තරඟ
තුන් පිම්ම

තුන් පිම්ම ජවන හා පිටිය අංගයක් ලෙස තුන් පිම්ම සැලකිය හැකිය. මීට පෙර එය හැඳින්වූයේ "hop, step and jump" යනුවෙන් තරඟකරුවන් අනුගමනය කරන්නාවූ පියවර අනුව. ක්‍රීඩකයන් පථයක් මත දුව විත් ලකුණු කරන ලද යම් කිසි ස්ථානයක සිට සිය පිම්ම ක්‍රියාත්මක කරනු ඇති. පිම්මේ ප්‍රමාණය මනිනුයේ මෙම ලෑල්ල හෝ සලකුණු කරනු ලැබූ ස්ථානයේ සිටයි. ආරම්භක ස්ථානය ලකුණු කර ඇති ලෑල්ලේ මැටිවලින් හෝ මෙලෙක් තීරුවලින් අලවා සකසා ඇත. එය ක්‍රීඩකයින් සිය සීමාව ඉක්මවා පියවර තබන්නේ දැයි සලකුණු කර ගැනීමටයි. පළමු පතිත වීම කළ යුත්තේ ආරම්භක පියවර තැබූ පාදයෙන්මය. ඊළඟ පියවර, පියවර තැබීමයි. ඒ විරුද්ධ පය භාවිතයෙන් ඉන්පසු වැලි පිරුණු වලකට පැනීම සිදු කෙරේ. මෙම වල දුර පැනීම සඳහා පිළයෙල කරන්නා වූ වලටම සමානය. ආරම්භක පියවර සීමාව ඉක්මවා තැබීම, වලට පිටතින් පැනීම, හෝ නියමිත කාල සීමාව (සාමාන්‍යයෙන් විනාඩිය) ඇතුළත් පිම්ම කිරීමට උත්සාහ නොකිරීම ක්‍රීඩකයාගේ පිම්ම අවලංගු වීමට හේතු වේ.

1896 පැවැති නූතන ඔලිම්පික් ක්‍රීඩා තරඟයේ සිටම තුන්පිම්ම ජනප්‍රිය ක්‍රීඩා අංගයකි. ඊට අමතරව පළමු ඔලිම්පික් ශූරයා වූයේ ද තුන් පිම්ම අංගය කළ ජේම්ස් කොනොල්ලි ක්‍රීඩකයාය. 1996 කාන්තා තුන් පිම්ම අංගය ද ඔලිම්පික් ක්‍රීඩා අංග අතරට එක්විය. එහි දී එළිමහන් සේම ගෘහස්ථ ශූරතාවයන් යන අංග 2 ක ටම ඇතුළත්ය.

මෙම පිම්ම සාර්ථක කර ගැනීමට ක්‍රීඩකයා තුළ වේගය, ජවය, රිද්මය හා නොපසුබට බව යන ගුණාංග වර්ධනය වී තිබිය යුතුය. එහෙත් ‍සීමා සහිත දක්ෂතා ඇති ක්‍රීඩකයන්ට වුව ද තාක්ෂණය දියුණු කිරීමෙන් මෙය කළ හැකිය. මීටර් 13 හා 14 ඉක්මවා සාර්ථක පිම්මක් සඳහා ක්‍රීඩකයාට තත්පර 12ක් ඇතුළත මීටර් 100 ක් දිවීමේ හැකියාව ඇති වේගයක් සහ බර පිළිබඳ පුහුණුවීම් plyometrics සහ තාක්ෂණ ක්‍රියාකාරකම් සම්පූර්ණ කළ  යුතු වේ. විශේෂ දක්ෂතා ඇති ක්‍රීඩකයන් සඳහා අවශ්‍ය කරන සුදුසුකම් ඇත්නම් සාර්ථකව ජාත්‍යන්තර තලයට  ළඟාවිය හැකිය. එසේ විශේෂිත දක්ෂතා ඇති ක්‍රීඩකයෙකි බ්‍රිතාන්‍ය ජාතික තුන්පිමි ක්‍රීඩකයා. ඔහුගේ දුර මීටර් 16.50 ක් ද වේගය 11.5 ක් ද වේ. (මීටර් 100ට)

ලෝක වාර්තා තබා ඇති පිරිමි ක්‍රීඩකයා වන්නේ බ්‍රිතාන්‍ය ජාතික ජොනතන් ඒඩ්වර්ඩ් (Jonathan Edwards) ඔහුගේ දුර මීටර් 18.29 අතර කාන්තා ශූරතාවය යුක් රේන් ජාතික ඉනෙස්සා ක්‍රැවෙනටිස් විසින් (15 – 50m) තබා ඇත. ලෝක ගෘහස්ථ ශූරතාවය දිනාගනු ලැ‍බුවේ කියුබානු ජාතික ඇලිසර් වූටියා  (Aliecer Urrutia) සහ ස්වීඩන් ජාතික ක්‍රිස්ටියන් ඔල්සන් (Christian Olsson) විසින් මීටර් 17.83 සම වාර්තා තබා ඇත. එසේම ගෘහස්ථ ලෝක කාන්තා ශූරතාවය දිනා ඇත්තේ රුසියානු ජාතික මටියානා ලෙබෙඩෙවා (Tatyana Lebedeva) විසින් 2004 IAAF  ලෝක ශූරතා තරඟාවලියේ දීය.

ක්‍රීඩා
මලල ක්‍රීඩා
වීනස් විලියම්

වීනස් එබනි ස්ටාර් විලියම්ස් ඇමරිකානුවකු ලෙස 1980 ජුනි 17 දින උපත ලැබුවාය. ඇය වෘත්තීය ටෙනිස් ක්‍රීඩාවේ අංක 01 දිනාගත් ක්‍රීඩිකාව වන අතර “විම්බල්ඩන්” ටෙනිස් ශූරිය ද වේ.

මේ වන විට ඇය ඔලිම්පික් රන් පදක්කම් දිනා ඇති අතර “Grand Slam” තරගාවලිය 14 වතාවක් දිනා ඇත. එය සය වතාවක් තනි තරග (කේවල) ලෙස ද, කාන්තා යුගල තරග හයක් ද, මිශ්‍ර යුගල තරග දෙකක් ද ඊට ඇතුළත්ය. ඇය හිටපු අංක 01 ටෙනිස් ශූරියගේ වැඩිමහල් සොයුරිය වන අතර විලියම් සහෝදරියෝ ටෙනිස් ක්‍රීඩාවට ලෝ පතලය.

මූලාශ්‍ර

1980 උපත්
වොලිබෝලය

සාමාන්‍යයෙන් කෙරෙන අනිකුත් වොලිබෝල් ක්‍රීඩාව සඳහා නිළ වශයෙන් වොලිබෝලය පාචිච්ච් කරයි.

වොලිබෝල් කාණ්ඩ 3ක් ඇත.

පිළිගත් ගෘහස්ථ වොලිබෝල්
තරුණ ගෘහස්ථ වොලිබෝල්
වෙරළ වොලිබෝල්

සියළුම වොලිබෝල රවුම් හැඩයෙන් යුත් හුලං පිරුණු අවකාශයක් තුළ සම් තට්ටු 18 කින් යුත් බොලයකි. සෑම කොටසක්ම තට්ටු තුනකින් හෝ පේළි තුනකින් යුක්ත වේ. පිළිගත් වොලිබෝලයකින් (ගෘහස්ථ වැඩිහිටි) සහ සුදුපාට හෝ පැහැදිලිව හඳුනාගත හැකි වර්ණ තුනකින් සමන්විත වේ. බාල වයස් කාණ්ඩ සඳහා ඇති වොලිබෝලය සාමාන්‍යයෙන් ප්‍රමාණයෙන් කුඩාවට තනා ඇති අතර ළමයින්ට එය පහසුවෙන් පාචිච්ච් කළ හැකිය. බෝහෝ දෙනෙකු විශ්වාස නොකලත් සාමාන්‍ය වොලිබෝලය හා වෙරළ වොලිබෝලය බරින් එක හා සමාන වේ. වෙනසකට ඇත්තේ බීච් බෝලය තරමක ප්‍රමාණයෙන් වැඩි වීමත්, වඩා මෘදු වීම හා දීප්තිමත් වර්ණයන්ගෙන් යුතු වීමත්ය.

ගති ලක්ෂණ

ප්‍රධාන වෙළඳ නාම 

තරගකාරී වොලිබෝල් වෙළඳ නාම කිහිපයක් භාවිතයේ ඇත. ඒවා අතර පහත වෙළඳ නාම ඇතුළත් වන අතර ඒවාට සීමා ද නොවේ.

“ටකිකාරා”  Tachikara
“මෝල්ටන්” Molten
“විල්සන්” Wilson
“මිකාසා” Mikasa
“බේඩන්”  Baden
“ස්පේල්ඩින්ග්” Spalding

බොහෝ වර්ගීකරණයන් නැවත කුඩා කොටස්වලට විනෝදාස්වාද ක්‍රීඩා සඳහා යොදා ගනු පිණිස වෙන්කරනු ලැබේ.

ක්‍රීඩා
මහා පිපිරුම

මහා පිපුරුම් ආකෘතියට අනුව විශ්වය ව්‍යාප්ත වූයේ අධික ලෙස ඝනත්වයකින් හා තාප තත්වයක සිට අතර දැනුදු ව්‍යාප්ත වේ. අභ්‍යාවකාශ ව්‍යාප්ත වෙනවා යන්න විස්තර කිරීමට පොදු හා වැදගත් සදෘශ්‍යයක් වන්නේ අභ්‍යවකාශය, පිපෙන බනිස් ගෙඩියක වූ වියලි බෝංචි කරලක්  මෙන්, ඒ සමඟ මන්දාකිණි රැගෙන යාමයි. කෙසේ නමුත් සාමාන්‍ය සාපේක්ෂිත අභ්‍යාවකාශ විද්‍යා , අභ්‍යාවකාශයට කිසියම් හෝ “‍රසායනිකත්වයක්” ආරෝපණය නොකරයි.

මහා පිපුරුම යනු ස්වධීන නිරීක්ෂණ ගණනක් මඟින් හොඳ සංකළණයකින් ලැබෙන විශ්වයේ අභ්‍යාවකාශ විද්‍යාත්මක ආකෘතියයි.  දී එඩ්වින් හබල් විසින් මන්දාකිණි අතර දුරවල් ඒවායේ වර්ණාවලියේ විස්ථාපනවලට සමානුපාතික බව ගැනීමෙන් පසුව විශ්වය ව්‍යාප්ත වන බව දැක්වීමට එම උදාහරණය යොදා ගන්නා ලදී. දැන් විශ්වය ව්‍යාප්ත වෙමින් පවතී නම් අතීතයේ දී එය කුඩා, වැඩි ඝනත්වයෙන් හා වැඩි උෂ්ණත්වයෙන් යුක්ත විය යුතුය. මෙම අදහස ඉතා අධික ඝනත්ව හා උෂ්ණත්ව දක්වාම විස්තර සහිතව සලකා ඇති අතර එයින් ඇතිවන නිගමනය ඉතාමත් සමීපව නිරීක්ෂිත දේ තහවුරු කරයි.

ඉතිහාසය
උපහාසාත්මකව, බිග් බෑන්ග් යන වදන හඳුන්වා දු‍න්නේ ෆ්‍රෙඩ් ‍හොයිල් (Fred Hoyle) ඔහු විසින් නිවැරදි යයි විශ්වාස නොකළ සිද්ධාන්තයක් පහත් කොට සැලකීමට කරන ලද එතරම් වැදගත්කමක් නැති ප්‍රකාශයක දීය. කෙසේ නමුත් 1964 දී අන්තරීක්ෂ ක්ෂුද්‍ර තරංග පසුබිම පිළිබඳ සොයා ගැනීම, මහා පිපිරුම සඳහා වූ නොපිලිගත නොහැකි ආධාරයක් විය. දුරස්ථ මන්දිකිණි වලින් වූ ආලෝක වර්ණාවලි විශ්ලේෂණ හෙලි කරන්නේ, හබල් නීතිය මඟින් විස්තර කරන සබඳතාවයක දී , දිගු තරංග ආයාම දෙසට වූ විස්ථාපන එක් එක් ගැලැක්සීය දුරවල්වලට සමානුපාතික වන බවයි. මෙය විශ්වය තවමත් ප්‍රසාරණය වන බව දැක්වීමට යොදා ගනී. තවදුරටත් , 1964 දී අන්තරීක්ෂ ක්ෂුද්‍ර තරංග පසුබිම විකිරණය (cosmic microwave background radiation) සොයා ගැනීම, ප්‍රසාරණය නිසා විශ්වය ඉතා උණුසුම් හා ඉහල ඝනත්වයකින් යුත් මුල් තත්වයකින් සිසිල් වූ බවට ප්‍රබල සාක්ෂියක් සපයයි. අන්තරීක්ෂ ක්ෂුද්‍ර තරංග පසුබිම සොයා ගැනීම, මහා පිපිරුම බොහෝ දුරට විශ්වයේ නිර්මාණය වීම විස්තර කරන බව භෞතිකඥයන් , තාරකා විද්‍යාඥයන් හා තාරකා භෞතිකඥයන් විසින් පිළි ගැනීමට බොහෝ සෙයින් ඉවහල් විය.

සනාත කිරීම
තවදුරටත් මහා පිපිරුමට සහාය දෙන සාක්ෂි, විශ්වයේ වූ සැහැල්ලු මූලද්‍රව්‍යවල සාපේක්ෂ සමානුපාතය මඟින් ඇති විය. විශ්වය පුරාවට වූ හයිඩ්‍රජන් හා හීලියම් වල නිරීක්ෂිත බහුලත්වය, මහා පිපිරුම් න්‍යෂ්ටික සංස්ලේෂණයට අනුව තාර්කිකව හා ප්‍රමාණාත්මක විස්තර කර ඇති පරිදි විශ්වයේ වේගයෙන් ප්‍රසාරණය හා සිසිලනය සිදු වූ ප්‍රථම මිනිත්තු කිහිපයේ සිදු වූ න්‍යෂ්ටික ක්‍රියාවලියෙන් උත්පාදිත මෙම මූලද්‍රව්‍යවල ගණනය කරන ලද අනුමාන සමඟ සමීපවම ගැලපිනි.

ගැටලු
කෙසේ නමුත් මහා පිපුරුමෙන් පමණක් විස්තර නොකළ විශ්වයේ රහස් ඇත. උදාහරණයක් ලෙස විශ්වයේ එක් දිශාවකට ආලෝක වර්ෂ බිලියන 12 ක් දිග ප්‍රදේශයක් ප්‍රතිවිරුද්ධ දිශාවට ආලෝක වර්ෂ බිලියන 12ක් දිග ප්‍රදේශයට වඩා ස්වල්ප වෙනස් වීම් දක්වයි. නමුත් විශ්වය වසර බිලියන 13.7 ක් පමණ පමණක් පැරණි නිසා මෙම ප්‍රදේශ කිසි විටෙක හේතු කාරකව සම්බන්ධ වී ඇතැයි දර්ශනය වේ. එසේ නම් ඒවා එතරම් සමාන වූයේ ඇයි? 1981 ඇලන් ගත්ගේ (Alan Guth) විශ්වීය පිම්ඹීම පිළිබඳ සිද්ධාන්තය , කෙටියෙන් ඉතාමත් මුල් කාලීන විශ්වයේ අතිශය දර්ශීය ප්‍රසාරණයේ අහඹු පිපිරීමක්, මෙම ක්ෂිතිජ ගැටලුවට හා මහා පිපිරුම මඟින් පැහැදිලි නොවූ තවත් ගැටලු ගණනක් සඳහා විසඳුම් සැපයීය. “ගත්”ගේ සිද්ධාන්තයට අනියම් සහයන් ලැබී තිබුණත් මහා පිපුරුම මෙන් සමීපව හා හොඳින් සහය ලැබී නැත.

අභ්‍යවකාශ විද්‍යාව
තාරකා විද්‍යාව
ග්‍රාහක - ගවේෂණය

අභ්‍යාවකාශ ගවේෂණ යුගයවන තෙක් ග්‍රාහක වළල්ලේ වස්තූන් අතිවිශාල දූරේක්ෂවලට පවා හරිහැටි දර්ශනය නොවූ අතර එහි හැඩය හෝ පැතිර පවතින ප්‍රදේශය අභිරහසක්ව පැවතුණි. පොළවේ ස්ථාපනය කරන ලද හොඳම දුරේක්ෂවලට හා පෘථිවි කක්ෂගත හබල් අභ්‍යාවකාශ දූරේක්ෂයට පවා අති විශාල ග්‍රාහකවල වුවද අනාවරණය කරගත හැකිවූයේ මතුපිට පෘෂ්ඨයේ සුළු දත්ත ප්‍රමාණයක් වූ අතර බොහෝ ඒවා අපැහැදිලි ඡායා මාත්‍රයක් පමණක් විය. ඒවායේ වර්ණාවලි දත්තවලින් හා ආලෝක වක්‍රවලින් (භ්‍රමණයත් සමග සිදුවන තීව්‍රතා වෙනස්වීම්) පවා අනුමාන කරගත හැකි වූයේ ඒවායේ හැඩය හා සංයුතිය පිළිබඳව සීමාසහිත කරුණු ප්‍රමාණයක් පමණි. රේඩාර් ඡායාරූපකරණය මගින් ග්‍රාහකවල හැඩය හා කක්ෂීය, භ්‍රමණ පරාමිතීන් පිළිබඳව නිවැරදි දත්ත ලබා ගත හැකි අතර පෘථිවියට වඩාත් සමීප ග්‍රාහකවල මෙය වඩාත් හොඳින් සිදුකළ හැක. 

ප්‍රථමයෙන් ග්‍රහක හැඩති වස්තූන්වල සමීප ජායාරූපයක් ගනු ලැබුයේ 1971 දී මැරිනර් 9 අඟහරුගේ කුඩා චන්ද්‍රයින් දෙදෙනාවන ෆෝබෝස් හා ඩීටෝස් ඡායාරූප කිරීමත් සමගවන අතර ඒවා බොහෝ දුරට අඟහරු විසින් ග්‍රහණය කර ගන්නා ලද ග්‍රාහක ලෙස සැලකේ. මෙම ඡායාරූප මගින් බොහෝ ග්‍රාහකවල අවිධිමත් හැඩයන් පෙන්ණුම් කෙරුණු අතර පසුව වොයෝජර් ගවේෂණවලින් ගන්නා ලද වායුගෝලයන්ගේ (gas giants) කුඩා චන්ද්‍රයින්ගේ ගන්නා ලද ඡායාරූප මගින් ද මෙය දැක්වුණි.

ප්‍රථමයෙන් සමීප ඡායාරූපයක් ගන්නා ලද සත්‍ය ග්‍රාහකය වූයේ 951 ග්‍රැස්පා  ය. ඒ 1991 දීය. පසුව 1993 දී 243 - අයිඩා හා චන්ද්‍රයා වූ ඩැක්ටිල්ගේද ඡායාරූප ගත් අතර මේ සියල්ල බ්‍රහස්පතිට වූ ගැලීලියෝ ගවේෂණ ගමන් මගෙහි (Galileo probe en route) ඡායාරූප ගත කරන ලදී.

ප්‍රථමයෙන්ම පිළිගත් ඇස්ටෝරයිඩයක් ලෙස ගවේෂණ කරණු ලැබුවේ නියර් ෂූමාකර්ය. එය ඡායාරූප ගත කරන ලද්දේ 253-මැතිල්ඩේ මගින් 1997 දී වූ අතර එය පසුව 433 - එරොස්හි කක්ෂයට ඇතුළු වී අවසානයේදී 2001 දී එය මතට ගොඩ බැස්වූයේය.

9969 බ්‍රේසිලි (1999 දී ඩීප් ස්පේස් 1 මගින්) හා 5535 ඇනීෆ්‍රෑන්ක් (2002 දී ස්ටාර්ඩස්ට් මගින්) ඇතුළුව තවත් ඇස්ටොරයිඩ, වෙනත් ගමනාන්තයක් කරා යන අභ්‍යවකාශ යානා මගින් කෙටි අධ්‍යයනයන්ට ලක් කරන ලදී. 

2005 සැත්තැම්බර්හිදී ජපන් අභ්‍යවකාශ යානයක් වන හයබුසා (Hayabusa) 25143-ඉටොකාවා අධ්‍යයනය කිරීම පටන් ගත් අතර ඉදිරි කාලයේදී එහි සාම්පල පෘථිවියට එවනු ඇත. නමුත් යානයෙහි පාලන රෝද 3 න් 2 ක හටගත් දෝෂ නිසා සූර්ය ශක්තිය ලබාගැනීම පිණිස නියම දිශානනියකට පැමිණීමට අපහසු වීමද ඇතුළු හිරිහැර රාශියකට පත්වීමට හයබුසාට සිදු විය. එය 2008  දී හා 2010 දී 2867-ස්ටෙයින්ස් අධ්‍යයනය කරනු ඇත. 

2007 සැත්තැම්බර්හිදී නාසා ආයතනය ඩොවින් මෙහෙවර දියත් කළ අතර එය වාමන ග්‍රහලොවක් වන සිරස් හා 4 - වෙස්ටා ග්‍රාහක කක්ෂගත වී බොහෝ දුරට 2 පෙලාස් කරාද තම මෙහෙවර දීර්ඝ කරනු ඇත. 

පෘථිවියේ දුර්ලභ හෝ අවසාන වූ මූලද්‍රව්‍ය ලබාගැනීම හා අභ්‍යාවකාශ වාසස්ථාන තැනීම පිණිස අමුද්‍රව්‍ය ලබා ගැනීමේ ප්‍රභවයන් ලෙස අනාගතයේදී ග්‍රාහක භාවිතා කරණු ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ. (ඇස්ටෝරයිඩ ජනපදකරණය බලන්න) පෘථිවියේ සිට ගෙනයාමට බර වැඩි‍ හෝ වියදම් වැඩි අමුද්‍රව්‍ය යම් දිනක ග්‍රාහක කැණීම් මගින් ලබාගනු ඇති අතර අභ්‍යාවකාශ මධ්‍යස්ථාන ආදිය ගොඩ නැගීමට ඒවා යොදා ගනු ඇත.

http://en.wikipedia.org/wiki/Asteroid#Exploration
අභ්‍යවකාශ පියසැරි

අභ්‍යවකාශ පියසැරි, අභ්‍යවකාශ චාරිකා, අභ්‍යවකාශ ගමන් () යනු අභ්‍යවකාශ තාක්ෂණයේ මහිමයෙන් අභ්‍යවකාශ යානා බාහිර අවකාශයට ගමන් කිරීමකි.

අභ්‍යවකාශ පියසැරි, අභ්‍යවකාශ ගවේෂණයට මෙන්ම අභ්‍යවකාශ විනෝද ගමන් සහ චන්ද්‍රිකා සන්නිවේදනය වැනි වාණිජ කටයුතුවලට ද යොදා ගනී. මේ හැර අතිරේක වාණිජමය නොවන අභ්‍යවකාශ ගමන්වලට ද යොදා ගනී. අතිරේක වාණිජමය නොවන අභ්‍යවකාශ ගමන්වලට අභ්‍යවකාශ ගවේෂණය චන්ද්‍රිකා සෝදිසි කරබැලීම් සහ අනෙකුත් පෘථිවි නිරීක්ෂණ චන්ද්‍රිකා ද ඇතුළත් වේ.

අභ්‍යවකාශ ගමනක් රොකට් ගුවන්ගත කිරීමකින් ආරම්භ වේ. එමගින් අභ්‍යවකාශ යානයට පෘථිවි ගුරුත්වය අභිබවා අභ්‍යවකාශයට ප්‍රචාලනය වීමට අවශ්‍ය ආරම්භක තෙරපුම ලබාදේ. අභ්‍යවකාශ යානයක චලිතය ( ප්‍රචාලනය සිදු නොවන අවස්ථාවේදී සහ සිදුවන අවස්ථාවේදී ) ගැන අධ්‍යයනය කිරීම තාරකා ගති විද්‍යාව මගින් සිදු වේ. සමහර අභ්‍යවකාශ යානා දින වකවානු වලින් තොරව අභ්‍යවකාශයේ රැඳී පවතී. සමහරක් පෘථිවි වායුගෝලයට නැවත ඇතුළු වීමේදී කොටස්වලට කැඩී යයි. අනෙක්වා ග්‍රහලෝකයක් මතට හෝ චන්ද්‍රයෙක් මතට ගොඩබැස්සවීම හෝ ගැටීම සිදුවේ.

ආශ්‍රිත 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Space travel in science fiction

මූලාශ්‍ර

භාහිර සබැඳි 

 Aerospace engineering at Wikiversity
 Encyclopedia Astronautica
 Basics of Spaceflight
 

 
අභ්‍යවකාශ විද්‍යාව
අභ්‍යවකාශ ගවේෂණය
තාරකා විද්‍යාව
අභ්‍යවකාශ ගමන්වල ඉතිහාසය

තාත්වික අභ්‍යවකාශ ගමන් පිළිබඳ තාත්වික යමක් යෝජනා කිරීමේ ගෞරවය හිමිවනුයේ “කොන්ස්තන්තියන් සියොල් කොවිස්කිටය” ඔහුගේ සුප්‍රසිද්ධ ග්‍රන්ථය වූ ප්‍රතික්‍රියමය යෙදුම් උපක්‍රමය මගින් අන්තරීක්ෂ අවකාශය ගවේෂණය කිරීම” 1903 දී ප්‍රකාශයට පත් විය. නමුත් මෙම න්‍යායාත්මක ග්‍රන්ථය රුසියාවෙන් පරිබාහිර අභ්‍යවකාශ ක්ෂේත්‍රයක් තුළට වැඩි බලපෑමක් එල්ල කළේය.

1919 දී රොබට් එච්. ගොඩාඩ් විසින් ප්‍රසිද්ධ කරන ලද “සීමාන්තික උසකරා පිවිසුමට ක්‍රමවේදයක්” නැමති පත්‍රය සමග අභ්‍යවකාශ ගමන් ඉන්ජිනේරු තාක්ෂණය අතින් සිදුවිය හැකිදෙයක් බවට පත්විය. 

ද්‍රව ඉන්ධන රොකට්ටු සඳහා විසර්ජන නැසින්න පිළිබඳව වූ ඔහුගේ යෙදුම් අන්තර් ග්‍රහලෝක චාරිකා ප්‍රායෝගික කිරීමට බොහෝ සේ දායක විය. මෙම ප්‍රකාශන පත්‍රය පසුකලෙක අභ්‍යවකාශ ගමන්වල ප්‍රබල භූමිකාවක් රඟ පෑ හර්මන් ඔබර්ත්ට සහ වර්නර් වොන් බ්‍රවුන්ට බොහෝ සේ බලපෑවේය.

අභ්‍යවකාශයට පිවිසි ප්‍රථම රොකට්ටුව 1942 ඔක්තෝබර් 03 වැනි දින පරීක්ෂණ ගමනක යෙදුන ජර්මාණු V – 2 රොකට්ටුවේ මූලාකෘතියකි. පෘථිවිය වටා කක්ෂගත වූ ප්‍රථම කෘත්‍රීම චන්ද්‍රිකාව වූ ස්පුට්නික් -1 චන්ද්‍රිකාව සෝවියට් රුසියාව විසින් 1957 ඔක්තෝබර් 04 වැනි දින ගුවන්ගත කරන ලදී. 

ප්‍රථම මනුෂ්‍ය අභ්‍යවකාශ ගමන වොස්ටෝක් -1 විය . 1961 අප්‍රේල් 12 වැනි දින ගුවන් ගත කෙරුණු මෙම යානය මගින් රුසියානු ගගනගාමී යූරි ගගාරින් පෘථිවිය වට‍ා  එක් වටයක් ගමන් ගත්තේය. 

තවමත් අභ්‍යවකාශයට පිවිසීමට යොදා ගන්නා ප්‍රායෝගික ක්‍රමවේදය රොකට්ටුවයි. කෙටිදුර ඉහිලුම් ජෙට්යානා වැනි අනෙක් තාක්ෂණයන් තවමත් ඊට පියවර ගණනක් පසුපසින් සිටී.

තාරකා විද්‍යාව​