Suchinthana/si-wikipedia huggingface dataset:
තෙවන චාල්ස් රජ

තෙවන චාල්ස් රජ,(චාර්ල්ස් ෆිලිප් ආතර් ජෝර්ජ්, උපත 1948 නොවැම්බර් 14) යනු එක්සත් රාජධානියේ සහ තවත් පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය රාජ්‍ය 14ක රජු වේ. බ්‍රිතාන්‍යයේ දෙවන එලිසබෙත් රැජිනගේ හා ෆිලිප් කුමාරයාගේ පළමු දරුවා වේ. 1972 වසරේදී ලංකාව ජනරජයක් බවට පත්ව ලංකාවේ රජ පදවිය අහෝසිවනතුරු ලංකාවේ අවසන් ඔටුන්න හිමි කුමරුව සිටියේය. 
1952 සිට ඔටුන්න හිමි කුමරු ලෙස සේවය කරන ඔහු බ්‍රිතාන්‍ය ඉතිහාසයේ දිගුම කාලයක් එම තනතුරේ රැඳී සිටි පුද්ගලයාය.

1981 වසරේ ඩයනා ස්පෙන්සර් ආර්යාව සමග විවාහ වූ ඔහු එම විවාහයෙන් විලියම් කුමරු, වේල්සයෙහි කුමරු හා වේල්සයෙහි හැරී කුමරු යන දරුවන් ලැබිය. 1996 දී ඔවුන් දික්කසාද වූ අතර ඩයනා කුමරිය 1997 දී ප්‍රංශයේ පැරිස් නුවරදී වාහන අනතුරකින් ජීවිතක්ෂයට පත් වූවාය. 2005 දී ඔහු කැමිලා පාර්කර් සමග විවාහ වූ අතර ඈ දැන් රජ මෙහෙසිය නමින් හදුන්වයි. 
1948 උපත්
බ්‍රිතාන්‍ය එංලන්ත සභා සාමාජීකයෝ
බ්‍රිතාන්‍ය ව්‍යාපාරිකයෝ
බ්‍රිතන්‍ය පරිසරවේදීහු
එක්සත් රාජධානියේ කුමරුවෝ
ලන්ඩනයේ ජනයා

චාල්ස් රජතුමා උපත ලැබුවේ එතුමාගේ මවගේ සීයා වන හයවන ජෝර්ජ් රජතුමාගේ පාලන සමයේදී බකිංහැම් මාලිගයේ වන අතර එතුමාගේ මව දෙවන එලිසබෙත් රැජින 1952 දී සිංහාසනයට පත් වන විට ඔහුට වයස අවුරුදු තුනකි , ඔහු උරුමක්කාරයා බවට පත් විය. ඔහු 1958 දී වේල්සයේ කුමරු බවට පත් කරන ලද අතර ඔහුගේ අධ්‍යාපනය 1969 දී පැවැත්විණි. ඔහු Cheam සහ Gordonstoun පාසල්වල (ඔහුගේ පියා, පිලිප් කුමරු, එඩින්බරෝ ආදිපාදවරයා ලෙස ) අධ්‍යාපනය ලැබූ අතර පසුව Geelong Grammar School හි Timbertop මණ්ඩපයේ මාස හයක් ගත කළේය. ඕස්ට්‍රේලියාවේ වික්ටෝරියා නගරයේ කේම්බ්‍රිජ් විශ්වවිද්‍යාලයෙන් ශාස්ත්‍රවේදී උපාධියක් ලබා ගැනීමෙන් පසුව, චාල්ස් රජතුමා 1971 සිට වසර පහක් බ්‍රිතාන්‍ය ගුවන් හමුදාවේ සහ නාවික හමුදාවේ සේවය කළේය . 1981 දී එතුමා ඩයනා ස්පෙන්සර් ආර්යාව සමඟ විවාහ වූ අතර ඔහුට පුතුන් දෙදෙනෙකු සිටී: විලියම් කුමරු සහ හැරී කුමරු  . ඔවුන් දෙදෙනාම හොඳින් ප්‍රසිද්ධියට පත් වූ අනියම් සබඳතාවල නිරත වූ පසු 1996 දී දික්කසාද විය . ඊළඟ වසරේ ඩයනා වේල්සයේ කුමරිය රිය අනතුරකින් මිය ගියාය . 2005 දී චාල්ස් රජතුමා එතුමාගේ දිගුකාලීන සහකරු වන කැමිලා පාකර් බෝල්ස් ආර්යාව සමඟ විවාහ විය .

උරුමක්කාරයා ලෙස පෙනෙන පරිදි, චාල්ස් රජතුමා ඔහුගේ මව වෙනුවෙන් නිල රාජකාරි සහ කටයුතු භාර ගත්තේය. ඔහු 1976 දී ප්‍රින්ස් ට්‍රස්ට් නම් තරුණ පුණ්‍යායතනය ආරම්භ කළේය , ප්‍රින්ස් පුණ්‍යායතන සඳහා අනුග්‍රහය දක්වයි , සහ වෙනත් පුණ්‍යායතන සහ සංවිධාන 400 කට අධික සංඛ්‍යාවක අනුශාසකයෙකු, සභාපතිවරයෙකු හෝ සාමාජිකයෙකි. ඔහු ඓතිහාසික ගොඩනැගිලි සංරක්ෂණය කිරීම සහ සමාජය තුළ ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයේ වැදගත්කම වෙනුවෙන් පෙනී සිටියේය; එම ශිරා තුළ චාල්ස්  රජතුමා පර්යේෂණාත්මක නව නගරයක් වන පවුන්ඩ්බරි ජනනය කළේය . පරිසරවේදියෙකු වන චාල්ස් රජතුමා , ඩචි ඔෆ් කෝර්න්වෝල් වතුයායේ කළමනාකරුවෙකු ලෙස කටයුතු කළ කාලය තුළ දේශගුණික විපර්යාස වැළැක්වීම සඳහා කාබනික ගොවිතැනට සහය දුන් අතර ඔහුට සම්මාන සහ පිළිගැනීමක් ලබා දුන්නේය.විවේචන මෙන්ම; ඔහු ජානමය වශයෙන් වෙනස් කරන ලද ආහාර භාවිතය පිළිබඳ ප්‍රමුඛ විවේචකයෙකු වන අතර, හෝමියෝපති සහ වෙනත් විකල්ප වෛද්‍ය විද්‍යාව සඳහා ඔහුගේ සහයෝගය විවේචනයට ලක්ව ඇත. ඔහු පොත් 20 කට අධික ප්‍රමාණයක් කර්තෘ හෝ සම කර්තෘත්වයෙන් සිය අදහස් ප්‍රකාශයට පත් කර ඇත .

චාල්ස් රජතුමා 2022 සැප්තැම්බර් 8 වන දින එතුමාගේ මවගේ මරණයෙන් පසු රජකමට පත් විය . වයස අවුරුදු 73 දී, ඔහු බ්‍රිතාන්‍ය ඉතිහාසයේ දීර්ඝතම උරුමක්කාරයා සහ වේල්සයේ කුමරු වීමෙන් පසුව බ්‍රිතාන්‍ය සිංහාසනයට ඇතුළු වූ වයස්ගතම පුද්ගලයා විය. එතුමාගේ රාජාභිෂේකය 2023 මැයි 6 වන දින සිදු කෙරේ.
නව zසීලන්තය

නවසීලන්තය දුපත් රටක් වන අතර පැසිෆික් මුහුදේ මුලික බිම් දෙකක් වන උතුරැ දුපත හා දකුණු දුපත අයත්ව පිහිටා ඇත. බොහෝ කුඩා දුපත් විශේෂයෙන් ස්ටුවර්ට් දුපත, රනියුරා සහ චැතැම් දුපත අයත්ය. ස්වදේශී ඔයෝරි භාෂාව වන්නේ ‍අයෝට්යාරෝෂාය. නවසීලන්ත රාජධානියට තැන් දුපත්, නියු, ටොකෙලාඕ, රොස් අයත් වේ. නවසීලන්නය පිහිටියේ කි. මි. 2000 (සැතපුම් 1250) ගිණිකොණ ඔස්ට්‍රේලියාවට ටැස්මන් මුහුද හරහාය. එහි උතුරට වන්නට ඇති ලගම අසල්වැසියන් වන්නේ කැලසෝනියා, ෆිජි සහ ටොන්ගාය. නවසීලන්තය හුදෙකලා කාලසීමාව තුල විශාල සත්ත්ව ගහනයක් වන පක්ෂීන් වර්ධනයක් ඇති විය. සමහර සතුන් පක්ෂීන් මිනිසුන්ගේ පැමිණීමත් සමග වද වි ගියේය. එහි ජනගහනයෙන් බහුතරයක් යුරෝපියානු ස්වභාවකින් ද ස්වදේශී මයොරි ජාතිකයන් විශාලතම සුළු පිරිස විය. ආසියානු හා මයෝරි නොවන හොලිකේෂින්වරැන් ද විශේෂීත සුළු කොටසකි. පොදුවේ භාවිතා වන භාෂාව වන්නේ ඉංග්‍රිසිය. නවසීලන්තය දියුණු වු රටක් වන අතර එය අන්තර්ජාතික වශයෙන් මානව සංවර්ධනය ජිවන ම්ටටම ජිවිතාපේක්ෂාව සාක්ෂරතාවය, අධ්‍යාපනය, සාමය, සෞභාග්‍යය, ආර්ථික නිදහස, ව්‍යාපාර යහපාලනය, දුෂණය අඩු බව, මාධ්‍ය නිදහස සහ සිවිල් වගකීම් හා දේශපාලන අයිතිය ද ඉහළ අගයක් ගනි. එහි නගර ද ලෝකයේ රටවල් ජිවත් විමට සුදුසුම නගර අතර වේ.

රජය
රාජ්‍ය නායකයා II වන එලිසබෙත් රැජින වන අතර චාරිත්‍රානුකුල ආණ්ඩුකාරවරයකු අමතර බලය අත්කර ගෙන ඇත. රැජිණයට සැබෑ දේශපාලන බලයක් නොමැති අතර ඇය එරටේ සංකේත ස්ථානයකි. දේශපාලන බලය ප්‍රජාත්‍රාන්ත්‍රියව තෝරාගත් නවසීලන්ත පාර්ලිමේන්තුව යටතේ අගමැතිවරයෙකු යටතේ පාලනය වේ.

නවසීලන්තය
කක්කල් කැස්ස



කක්කල් කැස්ස 
විෂබීජයක් හේතු කොට ගෙන ශ්වසන පද්ධතියේ හට ගන්නා ආසාදනයකි කක්කල් කැස්ස. මෙය සාමාන්‍යයෙන් ළමයින් අතර දක්නට ලැබෙන රෝගයකි. වරින් ‍වර නොකඩවා කැස්ස ඇති වීම ද, එම කැස්ස අවසානයේදී ළමයා හුස්ම ඉහළට ඇදීමේ දී සිහින් (හුරුවන් බෑම) වැනි ශබ්දයක් පිට කිරීම ද, මේ රෝගයේ විශේෂ ලක්ෂණයකි.

කක්කල් කැස්ස වැඩි වශයෙන් ස්ප‍ර්ශයෙන් බෝවන රෝගයකි. හුස්ම ගැනීමේ දී, ආසාදක විෂ බීජ ශ්වසන පද්ධතිය තුළට ඇතුළු වීමෙන් ආසාදනය හට ගනියි. දින 7 – 14 කට  පසු ශ්වසන පද්ධතියේ රෝග ලක්ෂණ මතු වෙයි.

මෙම ‍රෝගය තුන් අවදියකට බෙදිය හැකිය. පළමු අවදියේ දී සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව වැනි රෝග සලකුණු ඇති වෙයි. දෙවෙනි අවදියේහි දී යන්තම් කැස්ස ඇති වී, කල් යත්ම, එය තදබල කැස්සක් බවට පත් වී ‍වරින් වර නොකඩවා කැස්ස හට ගැනීමෙන් රෝගී ළමයා තදබල ලෙස රෝගාතුර වී, ඇස් රතු වී, මුහුණ පිපුණු බවක් සහ රතු පැහැයක් දරයි. තව ද පිට පිට කැස්ස වරින් වර ඇති වන අතර, එවැනි කැස්ස අගදී ළමයා හුස්ම ඉහළට අදින විට හුරුවන් බෑමක මෙන් හුස්ම අදින ශබ්දයක් ඇසීම ද, මේ රෝගයට ‍විශේෂ ලක්ෂණයකි. තුන්වන අවදියෙහි, කැස්ස සහ වමනය ක්‍රම ක්‍රමයෙන් අඩුවන අතර දෙවනි අවදියෙහි දක්නට ලැබුණු ‍රෝග ලක්ෂණ අඩු වීමට ද පටන් ගනියි.
එහෙත් මෙම කැස්ස සති ගණනාවක් තිස්සේ පැවතීමට හැකි ය. මේ රෝගය ‍වැළඳුණු විට ක්ලෝමයක් දුර්වල වීමෙන් ද්විතීයික ආසාදනය හෝ දීර්ඝ කාලයක් ප‍කිවත්නා කාලික පෙනහැල්ලේ රෝග හට ගැනීමට පුළුවන. බිළිඳුන් අතර මේ රෝගය පවත්නා විට, නිතර වලිප්පුව ඇති වීම‍ට ඉඩ තිබේ. 

රෝගය ආරම්භයේ දී ම නියමිත ප්‍රතිජීවකය දීමෙන් රෝගය වැඩි කල් ගත වීමට පෙර මැ‍ඩලීමට සහ ද්විතීයික ආසාදනයන් හට ගැනීම වැළැක්විය හැක.
 
විශේෂ වැක්සීනයකින් ප්‍රතිශක්තිකරණය වීෙමන් මේ රෝගයෙන් බොහෝ දුරට ආරක්ෂාව ලබා ගත හැකි ප්‍රධාන මාර්ගය යි. මේ වැක්සීනය සාමාන්‍යයෙන් ජීවිතයේ පළමු අවුරුද්ද තුළදී වෙන වෙන මාත්‍රා තුනක් ලෙසින් දෙනු ලැබේ.  තවද එය සාමාන්‍යයෙන් ඩිප්තීරියාව නොහොත් ගල පටල රෝගය සහ ‍ටෙටනස නොහොත් පිටගැස්ම සඳහා ආරක්ෂාව ලබා දෙන වැක්සීනයක් සමඟ සම්බන්ධ කරන ලද එක වැක්සීනයක් ලෙසින් දෙනු ලැබේ.
කක්කල් කැස්ස බෝවුණු විට, ගෙදර හෝ රෝහලේ එවැනි රෝගී ළමයින් වෙන් කොට තැබිය යුතුයි. ත‍වද වැඩි වියට පත් ළමුන්ට වුව ද එය බෝවුණු ‍විට, පාසැල වෙත නොයැවිය යුතුයි.

රෝග
දියබත්

දිය බත් යනු පහසුවෙන් සදා ගත හැකි පෝෂ්‍ය දායක උදෑසන ආහාරයකි.

පිලියෙල කිරීම
 ක්‍රමය: රාත්‍රියේ ඉතිරි වන බත් භාජනයකට දමා එයට ජලය එකතු කර පෙ‍ඟෙන්නට හරිනු ලැබේ. පසු දින උදෑසන ජල‍යේ පෙඟුන බත් අතින් මිරිකා ජලය ඉවත් කර, දිය බත් සඳහා සාදන විශේෂ පොල් කිරි මිශ්‍රණය සමග ආහාරයට ගත හැක. (බත් පෙරා ගත් වතුර බීමට ගත හැක) 
 ක්‍රමය: රාත්‍රියේ ඉතිරි වන බත් මුට්ටියේ තබා එයට බත් වැසෙන පමණට ජලය දමා වසා තබන්න. පෝෂණ ගුණය අපතේ නො යැවීමට පසු දින දිය බත් සකසා ගැනීමේදී ජලය ඉවත් නොකළ යුතුය!.. එම බත් ගෙන දිය බත් සඳහා සාදන විශේෂ පොල් කිරි මිශ්‍රණය එක් කර හොඳින් අනා ගන්න

පොල් කිරි මිශ්‍රණය
දිය බත් අහාරයට ගැනීම සඳහා පොල් කිරි මිශ්‍රණය සාදා ගැනීමට පොල් කිරි වලට ලියාගත් රතු ලූනු, පුළුස්සා ගත් වියළි මිරිස් හෝ/හා අමු මිරිස්, රස අනුව ලුණු සහ පදමට දෙහි ඇඹුල් එකතු කර ගන්න. 

බත් වර්ග - සිංහල
වැලි තලප

සාම්ප්‍රදායික සිංහල පැණි රසති කැවිලි වර්ගයකි.

වැලි තලප සාදන ක්‍රමය සහ එහි ගුණ (පැරැණි කවියක්)

කැකුළු හාල් පිටියෙන්	ද   -   ව‍ටකර ඔලු ඇට මෙන් 	ද
තම්බා කඩ පිම්මෙන්	ද   -   සුරැකිව තබා යෙහෙන්

කිතුල් හකුරු පැණියෙන්	ද   -   මදක් සීනි සමගින්		ද 
සැඳිගා කකාරමින්	                ද   -   ලුණු වැටෙනා පදමින්	ද
තිවග දෙදුරු සමඟින්	        ද   -   එක එක පමණ යසින්	ද
බැද සුන්කර ගනිමින්	        ද   -   එකතුව සෑම දෙයින්

බඳුනක ලා සතොසින් 	ද   -   සමකර යස විලසින් 	   ද
එදවස පසුව ගොසින්	ද   -   ගනිමන් නැවත තොසින්

කැබලිව සැනින් කපා	ම   -   රඔකැන් සමඟ කදී	ම
ලොව සතහට සොඳ කදී	ම   -   අසනුව නැණැති සියල්

උදය - උදය සැමදා	        ම   -   වළඳා උණු පැන් බී	ම
සත සිත් පිනවා		ම   -   මියුරු දෙයකි සුවිපුල්

වැලි තලප යන නා  	ම   -   පැවැසුව පෙරැදුරු සෑ	ම
වා, පිත් සමන් කිරී	        ම   -   කදිමට වේ නිරවුල්

කතිරග කිරඟ කිදෙන් 	ද   -   කිටිතක තක්කිට කින්	ද
දෙමිකිට කිටිතක කුන්	ද   -   ජෙනෙකිට ගුදිත ගුදන්

සිංහල ‍කැවිලි
ශ්‍රී ලංකාවේ ජනාධිපති

ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රිත සමාජවාදී ජනරජයෙහි ජනාධිපතිවරයා  ( ප්‍රසිඩන්ට් ඔෆ් ද ඩිමොක්ට්‍රටික් සෝෂලිස්ට් රිපබ්ලික් ඔෆ් ශ්‍රී ලංකා;    “ඉලංගෙයි යෙනනායක සෙයාසලිස කුඩියරස  ජනාධිපති“) යනු ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජයේ රාජ්‍ය නායකයා සහ ආණ්ඩුවෙහි ප්‍රධානියා සහ ආරක්ෂක හමුදාවන්හි සේනාධිනායකයා වෙයි. ජනාධිපතිවරයා යනු,  ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රබල දේශපාලන තනතුරුධාරියෙකි .  මෙම තනතුර නිර්මාණය කෙරුණේ වසර 1978 දීය. 2022 ජූලි 20 වැනි දින රහස් ඡන්දයකින් රනිල් වික්‍රමසිංහ මහතා පාර්ලිමේන්තුව විසින් නවවැනි ජනාධිපතිවරයා ලෙස තේරී පත් විය.

ඉතිහාසය

ශ්‍රී ලංකා සමාජවාදී ජනරජයේ ජනාධිපති
නිදහස ලැබෙත්ම, ලංකාවේ විධායක බලතල පැවරී තිබුණේ,   අග්‍රාණ්ඩුකාරවරයා වෙතින් නියෝජනය කෙරුණු, ලංකාවේ රජ වෙත වන අතර, මෙම බලතල අග්‍රාමාත්‍යවරයාගේ උපදේශනය පරිදී ක්‍රියාත්මක කෙරිණි . 1972 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව විසින් රජුගේ බලතල ඉවත් කොට, අග්‍රාණ්ඩුකාරවරයා වෙනුවට විධායක ජනාධිපතිවරයා යන තනතුර ආදේශනය කෙරුණි.

ආශ්‍රිත ලිපි
 ශ්‍රී ලංකාවේ ජනාධිපතිවරු ලැයිස්තුව
මේස ‍පන්දු

මේස‍ පන්දු යනු ක්‍රීඩකයින් දෙදෙනෙකු හෝ හතරදෙනෙකු සැහැල්ලු පන්දුවකට ඉදිරියට සහ පසුපසට එකිනෙකා වෙත පැඩලයන් මඟින් පහර දීමයි. ක්‍රීඩාව සිදු කරන්නේ දැලකින් දෙකට බෙදු ද ‍ෙම්‍සයක් මතදීය. ක්‍රීඩකයන් තමන් දෙසට එන පන්දුව එක් වතාවක් පමණක් තම පැත්තේ වැද්දවීමෙන් අනතුරුව අනිත් පැත්තට යොමු කල යුතුය. පන්දුව විරුද්ධවාදියාගේ පැත්තේ නොගැටුනහොත් හෝ විරුද්ධවාදියා පන්දුව අවසාන ඉර පසුකිරීමට ප්‍රථම පහර නොදුනහොත් එය මල පන්දුවක් ලෙස හැදින් ‍ෙව්‍. ක්‍රීඩාව ඉතා ඉක්මනින් සහ ඉක්මන් ප්‍රතික්‍රියාකාරී විය යුතුය. දක්ෂ ක්‍රීඩකයෙකු හට දඟර කවා පන්දුව යැවිය හැකිය. එලෙස යැවී‍ෙමන් විරුද්ධ පැත්තේ සිටින ක්‍රීඩකයාට පන්දුව එන ආකාරය සහ එයට පහරදෙන ආකාරය කල්‍‍‍‍ෙව්ලා ඇතිව සැලසුම්‍කර ආත්ම විශ්වාසයකින් යුතුව පන්දුවට පහරදී‍ම්‍ හැකියාව වලක්වයි.
	
මෙම ක්‍රීඩාව 1880 දී එංගලන්තයේදී ආරම්‍භ කරන ලද්දේ රාත්‍රී ආහාරයට පසු ඉහල පෙලේ වික්ටෝරියානුවන් විනෝදය සඳහා කරන ලද ක්‍රීඩාවක් ලෙසිනි. එහිදී දැලක් ලෙස පොත් පේලියක් ද රවුම්‍කර ගත් ෂැම්‍පේන් මූඩියක් හෝ ගැට ගසා ගත් නූල් බෝලයක් ලෙසද , සිගරට්‍පෙට්‍ටියක පියනක් පැඩලය ලෙසද භාවිතා කරන ලදී.
	
නූතන ක්‍රීඩාවක් ලෙස ‍මේස පන්දු යුරෝපයේ ඇ‍ෙමරිකා‍ෙව් සහ ජපානයේ විකසනයට පත්ව ඇත. මෙම ක්‍රීඩාව පාලනය කරනු ලබන්නේ 1926 දී පිහිටුවා ගන්නා ලද අන්තර්ජාතික ‍ෙම්‍ස පන්දු ස‍ම්මේලනය මගිනි.(ITTF)

ක්‍රීඩා
කුරුම්බැට්ටි මැෂිම

කුරුම්බැට්ටි මැෂිම යනු පහසුවෙන් සාදාගත හැකි ශ්‍රී ලංකාවේ ගැමි  ළමුන් අතර ජනප්‍රිය පරිසර හිතකාමී සෙල්ලම් බඩුවකි.

සාදන අයුරු
ඉරටු කැබලි කිහිපයක් සහ කුරුම්බැට්ටියක් භාවිතා කරමින් මෙම කුරුම්බට්ටි මැෂිම සාදාගත හැකිය.

කුරුම්බැට්ටි මැෂිම සාදා ගැනීම පහත ඡායාරූපය උපයෝගී කරගන්න. 
ප්‍රථමයෙන් ම සිරස් ඉරටු කැබලි දෙක සවිකර ගන්න. 
දෙවනුව වක්‍රාකාර ඉරටු කැබැල්ල සවි කරගන්න. 
අවසානයේ දී තිරස් ඉරටු කැබලි දෙක රඳවා ගන්න.

ක්‍රීඩා කිරීම
සාදා ගත් කුරුම්බැට්ටි මැෂිමේ තිරස් ඉරටු කැබලි දෙකේ දෙකෙලවරින් අල්ලා මැද කොටස කැරකැවීමෙන් මෙය ක්‍රියාත්මක කල හැක. එවිට එයින් මිහිරි හඬක් ජනනය වෙයි. හරස් ඉරටු 2 අතරට ශාක පත්‍රයක් තබා ක්‍රියාත්මක කිරීමෙන් , යමක් මැසුවා සේ පෙනෙන සිදුරු රාශියක් සැදේ.

සෙල්ලම්
සෙල්ලම් බඩු
පෝෂක ප්‍රදේශය

පෝෂක ප්‍රදේශයක් යනු වැස්සෙන් සහ හිම දියවීමෙන් හෝ අයිස් පරිවාහයක් මගින් ලැබෙන ජලය පහළට ගලා ගොස් ගංගාවක්, විලක්, ජලාශයක්, පුනීල මෝයක්, තෙත්බිමක්, මුහුදක් හෝසාගරයක් වැනි ජල ස්කන්ධයක් වෙතට එක් වන භූමි ප්‍රදේශයකි. ජලය රැගෙන යන ඇළ සහ ගංගාවන් මෙන්ම මෙම දිය මං වෙත ජලය සපයන භූමි තලයන්ද මෙම පෝෂක ප්‍රදේශයන්ට අයත් වන අතර, මෙම එක් එක් ප්‍රදේශ අනුයාත ප්‍රදේශයන්ගෙන් වෙන් වන්නේ ජලවහන බෙත්මක් මගිනි.

ජල ධාරා ප්‍රදේශය ප්‍රනීලයක් වැනිය. ජල ධාරාවට අයත් සියලු ප්‍රදේශ වල ජලය එක්රැස් කර ජල මාර්ගයකට බැස්ස වීම සෑම ජල ධාරාවකම භූමි ප්‍රදේශ අතර යාබද ජල ධාරා වලින් උස් වූ  වැටියකින් වෙන් කෙරේ. එය ජලය ‍‍බෙදීම යනුවෙන් හැදින්වේ. එම සංකල්පයට විස්තර ‍කිරිමට යොදා ගත හැකි වෙනත් වචන වන්නේ වැහි වතුර එක්කාසු කරන ප්‍රදේශයයි.
 
කාර්මික අවබෝධයෙන් නම් දිය බස්නා ව එක් ජල බැස යාමේ ප්‍රදේශයක් වෙනත් ජල බැසයාමේ ප්‍රදේශයක් වෙන් කිරිමයි. කෙසේ වුවද එක්සත් ජනපදයේ හා කැනඩාවේ මෙම වචන බොහෝ විට යොදා ගන්නේ ජල ධාරාව හෝ ජලය එක්කරන ප්‍රදේශයට මයි. දිය බස්සා වෙනත් දියබස්සා වලට ගලා යයි. ලොකු ඒවා කුඩා ඒවා වලට ඇදී හෝ උප දියබස්නා වලට ජලය ගලා යයි. දිය බස්නා එක් නොකොට සම්බන්ධ කිරිම තේරැම් ගැනිමට ජෙමෝෆෝලොජජි තේරැම් ගැනීමට අවශ්‍ය.

අධෝසටහන්
අංග වැසියන්



ලිඛිත ඉතිහාසය 
අංග වැසියන් ගැන මුලින්ම පැහැදිලි ව සදහන් වන්නේ ආතර්ව වේදයේ (V.22.14) හිදී   මගධ වරුන්, ගාන්ධාර වරුන් සහ මුජාවාත වරුන් හා සමග වන අතර, පෙනෙන ආකාරයට ඔවුන් සියල්ල නීච ලෙසින් ගර්භා කොට සැලකූවන් වූහ. 

මහා ග්‍රන්ථ අනුව අංග වැසියන්ගේ, කාලිංග වැසියන්ගේ, වංග වැසියන්ගේ, පුන්ද්‍ර වැසියන්ගේ (හෝ පුන්ද්‍ර රාජධානිය - සමහරක් කොටස් වර්තමානයේ නැගෙනහිර බිහාරයේ, බටහිර බෙංගාලයේ සහ බංග්ලාදේශයේ අයත් වෙති), විදර්භ වැසියන්ගේ, සහ වින්ධ්‍යා-වාසීන්ගේ ජනපද පිහිටා තිබුනේ  පූර්ව-දක්ෂිණ කොට්ඨාශයෙහිය. 

අංග රාජධානියෙහි මුල් රජවරුන් කිහිප දෙනෙකු පිළිබඳවද මහා ග්‍රන්ථ දක්වා සිටියි. මහාගෝවින්ද සුත්තන්ත හි අංග රාජධානියෙහි ධතරත්ත රජ ගැන සඳහන් කරයි. ජෛන ග්‍රන්ථ අතර ධාධිවාහන සඳහන් වන්නේ අංග රාජධානියේ පාලකයා ලෙසිනි. මහා ග්‍රන්ථ සහ හරිවංශය ඔහු දක්වන්නේ රාජධානියේ  අපිනාමික ස්ථාපකයා වන  අංග ගේ ප්‍රත්‍රයා සහ අනන්තර අනුප්‍රාප්තිකයා ලෙසිනි.  ජෛන ජනශ්‍රැතිය ප්‍රකාර ඔහු ජීවත්වූයේ ක්‍රිස්තු යුගයට පෙර හයවන සියවසෙහි මුල් භාගයෙහිදීය. 

ජෛන ප්‍රජනනයේ අංගා වරැන් හා වංගා වරැන් ආර්යය මනුෂ්‍යයන්ගේ මුල්ම කණ්ඩයමට වර්ග කරයි. මහා භාරකයට අනුව අංගා පිහිටා තිබුණෙත් දළ වශයෙන් බගාපු, බිහාරයේ මොන්ගිර් සහ බෙන්ගාලයේ ඇතැම් ප්‍ර‍දේශ වලය. චම්පා නදිය මගධ වල බටහිර මායිමත් අංගා වල නැගෙනහිර මායිමත් වෙන්කරන ලදි. අංගා වල උතුරැ මායිම වුයේ ද ගංගා නදියයි. කලින් මාලිනි ලෙස හදුන්වන ලද එහි අගනගරය වූ චම්පා චම්පා නදිය හා  ගංගා නදිය හමුවන ස්ථානයට නුදුරින් ගංගා නදියේ දකුණු ඉවුරේ පිහිටා තිබුණි. එය ආදි කාලීන ඉන්දියාවේ තිබූ ශක්තිමත් ම හා ප්‍රධාන නගර 6 න් එකක් විය. එය වෙළද වා වානිජ කටයුතු සදහා ප්‍රධාන මධ්‍යස්ථානයක් වු අතර එහි වෙළන්දන් ඈත පිහිටි ස්වර්ණභූමියට යාත්‍රා කරන ලදි. බිම්බිසාර රාජ්‍යය යටතේ අංග, මගධ රාජ්‍යයේ කොටසක් විය.

ආශ්‍රිත
චේදි රාජධානිය

චේදි (සංස්කෘත:चेदी) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ දළ වශයෙන් වර්තමාන මධ්‍ය ප්‍රදේශ් හි බුන්දෙල්ඛාන්ද් කොට්ඨාසයේ සිට යමුනා ගංගාවේ දකුණු ප්‍රදේශය තෙක් කේන් ගංගාව දිගේ පැතිර තිබූ පුරාතන ඉන්දියානු මහාජනපදයකි. මෙහි අගනගරය සංස්කෘත භාෂාවෙන් සුක්තිමතී ලෙසත් පාලියෙන් සොත්ථිවතී-නගර ලෙසත් හඳුන්වා ඇත. පාලි බසින් වූ බෞද්ධ සූත්‍ර අනුව මෙය සොළොස් මහාජනපදවලින් එකක් ලෙස සැලකිණ.

මේවාත් බලන්න 
භාරත ඛණ්ඩ

ආශ්‍රේයයන්

Kisari Mohan Ganguli, The Mahabharata of Krishna-Dwaipayana Vyasa Translated into English Prose, 1883-1896.

ඉන්දු-ආර්ය ජනයා

බාහිර සබැඳි

යාදව රාජධානි
ගාන්ධාර

උතුරැ දිග පාකිස්ථාන‍යේ  හා නැගෙනහිර ඇෆගනිස්ථානයේ පිහිටා තිබු පෞරාණික රාජධානිය ගාන්ධාරය නම් විය. ගාන්ධාර රාජධානිය ප්‍රධාන වශයෙන් පැතිරී තිබුනේ පෙෂාවර් නිම්නය. පෝටෝහාර් සානුව සහ කාබුල් නදිය කේන්ද්‍රගත කරගෙනය. එහි ප්‍රධාන නගරයට ‍වුයේ පුරැෂ පුරය හෙවත් පුරැෂයන්ගේ නගරයයි. (නූතන පෙෂාවර් නගරය) තවත් කළෙක තක්ෂිලාව ප්‍රධාන නගරය විය.

ගාන්ධාර රාජධානිය ක්‍රිස්තු පූර්ව පළමු සහශ්‍රයේ මුල් භාගයේ සිට ක්‍රිස්තු වර්ෂ එකොළොස් වන සියවස දක්වා අඛණ්ඩව පැවැතුණි. ක්‍රිස්තු වර්ෂ පළමු සියවසේ සිට පස්වන සියවස දක්වා වු කාලය තුළ ගාන්ධාර රාජ්‍යය එහි උපරිමයට ලගා විය. ඒ සදහා දායක වූ ප්‍රධාන පාලකයන් වුයේ බෞද්ධ නරපතියෙකු වූ කුෂාන්ය.

දසවන හා අකොලොස්වන ශතවර්ෂයේ හි එහි පාලනය මුස්ලිම් භක්තික අිරාජයන් අතට පත්වීමට ප්‍රථම එහි පාලනය හින්දු භක්තිකයන් වු ෂහි වරැන් අත විය. ෂහි ධන පදය ඉතිහාස කතෘ, අල්, බිරැනි විසින් හින්දු පාලකයන් හැදින්වීමට යොදා ගන්නා ලදි.

ෆස්නි හි මහමුද් එහි පාලනය ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1021 දී අත්පත් කරගත් පසු ගාන්ධාර යන නාමය භාවිතයෙන් ඉවත් විය. මෝග් යුගයේ දී එම ප්‍රදේශය ලාහෝර් සි හෝ කාබුල් සිට පාලනය කෙරිනි. එම කාලයෙේදී ගාන්ධාර ප්‍රදේශය කාබුල් ප්‍රාන්තයේ කොටසක් විය.

සටහන්

මූලාශ්‍ර 
 Beal, Samuel. 1884. Si-Yu-Ki: Buddhist Records of the Western World, by Hiuen Tsiang. 2 vols. Trans. by Samuel Beal. London. Reprint: Delhi. Oriental Books Reprint Corporation. 1969.
 Beal, Samuel. 1911. The Life of Hiuen-Tsiang by the Shaman Hwui Li, with an Introduction containing an account of the Works of I-Tsing. Trans. by Samuel Beal. London. 1911. Reprint: Munshiram Manoharlal, New Delhi. 1973.
 Bellew, H.W. Kashmir and Kashgar. London, 1875. Reprint: Sang-e-Meel Publications 1999 ISBN 969350738X
 Caroe, Sir Olaf,  The Pathans, Oxford University Press, Karachi, 1958.
 Herodotous, The Histories, Translated by Aubrey De Selincourt, Penguin Books, 1954.
 Hill, John E. 2003. "Annotated Translation of the Chapter on the Western Regions according to the Hou Hanshu". 2nd Edition.
 Hussain, J.  An Illustrated History of Pakistan, Oxford University Press, Karachi, 1983.
 Legge, James. Trans. and ed. 1886. A Record of Buddhistic Kingdoms: being an account by the Chinese monk Fâ-hsien of his travels in India and Ceylon (A.D. 399–414) in search of the Buddhist Books of Discipline. Reprint: Dover Publications, New York. 1965.
 Shaw, Isobel. Pakistan Handbook, The Guidebook Co., Hong Kong, 1989
 Watters, Thomas. 1904–5. On Yuan Chwang's Travels in India (A.D. 629–645). Reprint: Mushiram Manoharlal Publishers, New Delhi. 1973.

බාහිර සබැදි

 Livius.org: Gandara
Photographs and in-situ description of the famous Ghandharan 'fasting Buddha' from Lahore Museum's collection
 The Buddhist Manuscript project
 University of Washington's Gandharan manuscript
 Coins of Gandhara janapada

ගාන්ධාර
ඇෆ්ගන්ස්ථාන්
මහාජනපද
පංචාල

පංචාල (, ) යනු උතුරු ඉන්දියාවේ පුරාතන ප්‍රදේශයක් වන අතර, ගංගා සහ යමුනා නදිය අවට භූගෝලීය ප්‍රදේශය, විශේෂයෙන්ම උතුරු ගංගා නදී තැන්න, මෙයට අයත් වූයේ යැයි සැලකෙයි. මෙයට වර්තමානයෙහි අයත් වන්නේ  උත්තරකන්ද් සහ  උත්තර්  ප්‍රදේශ් යන ප්‍රාන්ත වෙති. පුරාතන අවධියෙහිදී, එනම් ක්‍රිපූයු 6වන සියවස පමණ කාලයේදී,  එය,   මහජනපද සොළොසකින් (දහසයකින්)  එකක් වූ පංචාල  නම්වූ රාජ්‍ය සන්ධානයකට නිජ බිම විය.

භූගෝලීය බිම් ප්‍රමාණය
කුරු රාජ්‍යයන්ට නැගෙනහිරින්, ඉහළ හිමාලය ප්‍රදේශය සහ ගංගා නදිය අතර ප්‍රදේශය පුරා පංචාල පැතිර පැවතිණි. වර්තමාන  බුඩාවුන්, ෆාරුක්කබාද් සහ  උත්තර් ප්‍රදේශ්හී යාබද දිස්ත්‍රික්ක දළ වශයෙන් මෙයට අදාළ වෙති. මෙම රාජ්‍යය උත්තර-පංචාලය සහ දක්ෂිණ-පංචාලය ලෙසින් බෙදා තිබුණි. උතුරු පංචාලයේ අගනුවර වූයේ වර්තමාන බරෙයිලි දිස්ත්‍රික්කයේ එයොන්ලා ටෙසිල්හී රාම්නගර් ගම්මානය අසල, අහිචාත්‍රා (අධිචාත්‍රා සහ චාත්‍රවතී ලෙසින්ද හැඳින්වේ) වූ අතර දකුණු පංචාලයේ අගනුවර  ෆාරුක්කබාද් දිස්ත්‍රික්කයේ  කම්පිල්යා හෝ  කම්පිල් විය. කන්‍යාකුබ්ජ හෝ කන්නාඋජ් නමැති ප්‍රසිද්ධ නගරය පංචාල රාජධානියේ පිහිටියේය.
ඉන්දියාව
කාඕ කාඕ ගේ පිබිදීම

කහ තලප්පා කැරැල්ල සමයෙහිදී අශ්වාරෝහක හමුදාවෙහි අණ දෙන නිලධාරියෙකුද ක්‍රියු 188 වන විට බස්නාහිර උද්‍යාන යුද්ධ හමුදාවෙහි කර්නල් වරයෙකුද වූ කාඕ කාඕ, ක්‍රියු 196 වන විට යැං පළාතේ (නූතන බටහිර සංඩොං සහ නැගෙනහිර හෙනං) ආණ්ඩුකාරවරයා බවට පත් වූයේ ඔහු විසින් අධිරාජ්‍යයා ලුවායැං සිට ඔහුගේ මූලස්ථානය පිහිටි ක්සූචං වෙත රැගෙන යෑමෙන් පසුවය. ක්‍රියු 197දී යුවැං ෂූ විසින් ඔහුගේම ෂොං රාජ වංශය (仲朝) ප්‍රකාශයට පත් කලද, මෙම දැඩි පියවර නිසා ඔහුගේ අනුගාමිකයන් බොහෝ දෙනෙක් ඔහු අත්හැර යාම සිදුවූ අතර, යුවැං ෂවෝ වෙත ඔහුගේ අභිධානය පිරිනැමීමට යත්න දැරීමෙන් පසුව අන්ත දුගී බවෙන් ක්‍රියු 199දී මිය යෑමට සිදු විය.
200 දී ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ නිලධාරියෙකු වූ ඩොන්ග් චොන්ග්ට කාඕ කාඕ මරා දැමිමට රහසිගත නිල නියෝගයක් ලැබුණි. ඔහු මේ සදහා ලියු වෙයි සමග එකතු විය. නමුත් කාඕ කාඕ මේ රහසිගත සැලසුම ගැන දැනගෙන ඩොන්ග් චෙන්ග් සහ ඔහුගේ සහචරයන් මරාදමන ලදි.  ලියු බෙයි පමණක් බේරී උතුරේ වූ යු ආන් ෂාඕ වෙත පැනයන ලදි.

කහ හිස්වැසුම් කරැවන් විසින් නායකත්වය දරන ලද කැරලි කරැවන් ද ඇතුලත්ව අසල තිබු දිස්ත්‍රීකක වල සායම ස්ථාපනය වූ පසු උසාවිය සමග තිබූ ගණුදෙනු විසදා කාඕ කාඕ
ඔහුගේ අවධානය ඔහුගේම හතුරා  වූ ගොන්සුන සැන ඉවත් කළ යු ආන් ෂාඕ  වෙත යොමුකරන ලදි.  කාඕ කාඕට වඩා නිලයෙන් උසස් වු යු ආන් ෂාඕ විශාල හමුදාවක් සමග කහ නදියේ උතුරැ ඊවුරේ කදවුරැ බදින ලදි.

200 දි ෂැක්සියන් වලදී ලියු බිආඕට එරෙහිව ලද ඉක්මන් යුධ ජයග්‍රහණයක් කැරලි කාර කිසු යොන්ග් සහ අනෙක් පිරිස  පරාජ කිරිමෙන් පසු ලද ඊ පහරකින් සන් කේ මරණිය තුවාල ලදි. ඔහුගේ බාල සහෝදරයෙකු වන සන් ක්ආන් ඔහුගේ අනුප්‍රාප්තිකයා ලෙස නම් කරන ලදි.

මාස ගණනක සැලසුම් වලට පසු කාඕ කාඕ සහ යුආන් හ්, ගුඅන්ඩු වලිදි මුණ ගැසෙන ලදි. කාඕ කාඕ උපායශිල ිලෙස ගණනින් විශාල වූ යුආන්ගේ උතුරැ  හමුදාවේ සැපයුම්  වලට ගිනිතබා දුර්වල කරන ලදි. ලියුබෙයි ජන්ගේ ප්‍රදේශයට පැන යන ලද අතර යුආන් ෂාඕගේ හමුදාවේ බහුතරය විනාශ කරන ලදි.  202 දී යු ආන් ඝාතනයත් සමග කහ නදියේ උතුරැ ‍ප්‍ර‍දේශයේ බෙදා ගැනීමට ඔහුගේ පුතුන් අතර ඇතිවු බෙදීම් වාසිය කාඕ කාඕ ලබා ගන්නා ලදි. 204 ඔහු අල්ලා ගන්නා ලද අතර ජි. බින්ග්, ක්යින්ග් සහ යු යන ප්‍රදේශ අල්ලා ගන්නාලදි. 207 අවසානයේ දී මුයුආන් ඒලේඡ්චයන්ට එරෙහිව ලද ජයග්‍රහණයත් සමග උතුරැ චීන තැනිතලාවේ සම්පූර්ණ බලය කාඕ කාඕ ලබාගන්නා ලදි.

සටහන්

අධෝසටහන්
ශ්‍රි ලංකා දේශගුණය (භූ‍ගෝල විද්‍යානුකූලව)

ශ්‍රී ලංකාවේ දේශගුණය උෂ්ණ කලාපිය ලෙස හා උණුසුම් ලෙසත් පෙන්වා දිය හැකිය. එහි පිහිටිම රේඛාන්තර  10 ත් අතරය. රටට තරමක් උණුසුම් දේශගුණයක් දායාද කර ඇත. මෙය සාගර සුලං හා සෑහෙන තෙතමනයකිනි.  අඩුම ඌෂණත්වය මධ්‍යම කදුකරයේ නුවර එළියේ අඩුම 16   *(මෙහි සීත සෘතු‍වේ දී දින ගණන් මිදුණ දිය වැටේ) සිට ඊසාන දිග වෙරළේ ත්‍රිකුණාමල නගරයේ 32 0 වේ( මෙහි උෂ්ණත්වය 38 0 දක්වා නගී) සම්පූර්ණයෙන් බලන කල රටේ වාර්ෂික සාමාන්‍ය උෂ්ණක්වය 28 සිට 30  දිවා රෑ උෂ්ණත්වය 4 සිට 7 දක්වා වෙනස් වේ. ඉතා සීතල මාසය වන්නේ ජනවාරි මායයිත විශේෂයෙන් කදුකරයේ සිටින මිනිසුන්ට  මේ කාලයේ දී කෝට් හා ‍ස්විටර් ඇදිම ට සිදු වේ. ශ්‍රීෂ්මසෘතුවේ දී නමාන්ෂුන් වැසි වලට  පෙර උෂ්ණමය කාලය මැයි මාසයේ දීය.

ඉන්දියන් සාගරයේ හා බෙංගාල බොක්කෙන් හමන මෝසම් සුලං අනුව වර්‍ෂපතන ආකාරය බලපාන අතර කාල හතරක් සටහන් වේ. පළමුවැනි එක මැයි මැද සිට ඔක්තෝබර් ඉන්දියන් සාග‍රයේ තෙතමනය ගෙන එමින් නිරිත දිග සුළං හට ගනි. මෙම සුළං මධ්‍යම කදුකරයේ බෑවුන් මුණ ගැසීමෙන් කදු බැවූම් වලට ද දිව‍යිනේ නිරිත දිග ප්‍රදේශවලට ද මහා වැසි පතිති වේ. සමහර සුළං හමන බෑවුම් වලට මසකට මි.මි 2500 ලැබෙන නමුත් සුලගට මුවා වු නැගෙනහිර හා ඊසාන දිග ප්‍රදේශවලට අඩුවෙන් වැසි පතිත වේ. අන්තර් මෝසම් මාසවලිදී ඔක්තෝබර්  හා නොවැම්බර් මාසවලට දෙවැනි කාලය සිදුවේ. මේ කාලයේ දී කලින් කල ඇතිවන කුණාටු  ඇතිවන අතර සමහර විට උෂ්ණකලාපිය සයික්ලොනස් නිසා අහස වළාකුලින් බරවෙන අතර නිරිතට, ඊසානට සහ දිව‍යිනේ නැගෙනහිරට වැසි වැසේ. තුන්වැනි කාලය අතර දෙසැම්බර් සිට මාර්තු දක්වා බෙංගාල බොක්කේ සිට තෙතමනය එමින්  ඊසාන දිගින් ‍මෝස්ම් සුලං පැමිණේ මේ මාසවලදී ඊසාන දිග කදු බෑවුන් මි.මි. 25000 වර්‍ෂපතනය ලබමින් ගං වතුර ඇති වේ. තවත් අන්තර්මෝසම් කාලයක් මාර්තු සිට මැයි දක්වා නියමිත ප්‍රමාණයට වඩා අඩු මා වෙනස්වන සුළග සමග  ගිගිරැම් වැසි ඇතිවේ.

නිරිත දිග හා කදු ප්‍රදේශවල තෙතමනය අධිකවන අතර සාතුවෙන් සෘතුව වෙනස්වන ආකාරයේ වැසි ලැබෙන අතර තෙතමනය අධික වේ. ජුනි මොසම් සුළං කාලයේ දි 90% දක්වා නැගෙමින් අවුරැද්ද පුරා කොළඹ දිවා තෙතමනය 70% වේ. අනුරාධපුරයේ, මාර්තුවේ ඇති වන අන්තර් මෝසම් සුලං කාලයේ දී දහවල් 60% තෙතමනයක් පවති නොවැම්බර් ‍හා දෙසැම්බර් වැසි කාලපරිච්ඡෙද 79% දක්වා නගි. කදුකරයේ මහනුවර දහවල් තෙතමනය සාමාන්‍යයෙන් 70% ක් සහ 79% ක් වේ.

භූගෝල විද්‍යාව
ශ්‍රී ලංකාව
දේශගුණ විද්‍යාව

දේශගුණ විද්‍යාවෙන් කෙරෙන්නේ දේශගුණය පිළිබඳව හැඳෑරීමයි. යම්කාලයක් තුළ දේශගුණික තත්ත්වයන් විද්‍යානුකූලව පැහැදිලි කිරීම, වායුගෝලය පිළිබඳ විද්‍යාවේ අංශයකි. විදුලි සංදේශ හා දේශගුණික දර්ශක වැනි ශිල්ප ක්‍රම උප‍යෝගී කරගෙන කෙටි කාලයකින් දේශගුණික තත්ත්වය ප්‍රකාශ කිරීමට අවශ්‍ය මුලික දැනීමක් ලබා ගත හැකිය.

වායු ශාස්ත්‍රය සමඟ ඇති වෙනස්කම් 

සති කිහිපයක් දක්වා හදාරණ කෙටි කාලීන දේශගුණික අධ්‍යයනයන් වායු‍ගොලික අදාළ වේ.වෙනස්වන දේශගුණික විද්‍යාව, ඒ ක්‍රියාවලිවල වේගය හා නැම්ම හදාරයි එය හදාරන්නේ දහස් ගණන් දක්වා ඇති වන දේශගුණික සිද්ධින් මෙන්ම වායුගෝලීය තත්ත්වයන්ට සම්බන්ධ සිද්ධි අධ්‍යයනයෙනි. වායු ශාස්ත්‍රයට අදාළව පුහුණු වන වායු විද්‍යාඥයෝ දේශගුණික හා ස්වාභාවධර්මය යන දෙකම හදාරති. දේශිය, ප්‍රාදේශිය, ගෝලීය සහ ස්වාභාවික හෝ මිනිසා විසින් පොළඹවන ලද හේතුන් දේශගුණයන්හි වෙනස්වීමට හේතුවේ. ඉදිරි දේශගුණික හා වෙනස්වීම් කලින් දැක්වීමට දේශගුණික විද්‍යාවට හැකි වේ.

උෂ්ණත්වය වෙනස්වීම, වායුගෝලයේ, ජලය, වාතය, සාගර හා ගොඩබිම අතර ඇති සම්බන්ධතා(විශේෂයෙන්ම වගාව, ඉඩම් ප්‍රයෝජනයට ගැනීම, භූමි ප්‍රදේශ විස්තර) සහ වායුගෝලයේ රසායනික සහ භෞතික සැකැසිම, දේශගුණික විද්‍යාවන් විද්‍යාමාන වන දේවල්වේ.ඒ හා සම්බන්ධිත අනෙකුත් විෂයන් වන්නේ තාරකා භෞතික විද්‍යාව, වායුගෝලීය භෞතික විද්‍යාව, රසායනික විද්‍යාව, පරිසර විද්‍යාව, භූ විද්‍යාව, භූ භෞතික විද්‍යාව, ජල විද්‍යාව, සාගර විද්‍යාව හා ගිණිකඳු පිළිබඳ විද්‍යාව වේ.

ඉතිහාසය 
 
දේශගුණය වෙනස්වීම මතය පිළිබඳ තර්ක කරන ලද මුල්ම මිනිසා වන්නේ මධ්‍යකාලීන චීන විද්‍යාඥයකු වූ ෂෙන් කුඕ යි (1031 – 1095 AD ). ෂෙන් කුඕ අනුමාන කරන ලද්දේ දේශගුණය ස්වාභාවිකව විශාල කාලයක් තිස්සේ වෙනස්වු බවය.ඔහු එසේ අනුමාන කර ඇත්තේ යැන්ෂු ප්‍රදේශයේ අසල පො‍ළොව යට සොයාගන්නා ලද ගල් ගැසුන බම්බු නිරීක්ෂණය කිරීමෙන් පසුව අනුමාන කර ඇත. මෙය සොයා ගන්නා ලද්දේ බම්බු වැවීම සඳහා නුසුදුසු වියලි දේශගුණික ප්‍රදේශයකිනි.එඩ්මන්ඩ් ගැලී මුල් දේශගුණික පර්යේෂකෙයක්ය.ඔහු විසින් දකුණු භූගෝලීය මුහුදු ගමනකින් පසු වෙළඳ සුළං පිළිබඳ සිතියමක් 1686 දී ප්‍රසිද්ධ කළේය. 18 වැනි ශතවර්ෂයේ එක්සත් ජනපදයේ සිට යුරෝපයට තැපැල් ලියුම් මුහුදින් යැවීම සඳහා ගල්ෆ්ස්ට්‍රිම් මාර්ග සෑදු ප්‍රථම මිනිසා බෙන්ජමින් ෆ්‍රෑන්ක්ලින් ය. ෆැන්සිස් ගොල්ටන් ඇන්ටිසයික්ලොන් පදය නිපදවා ඇත. හෙල්මට් ලෑන්ඩ්ස්මර්ග් විසින්බෙදාවෙන්කල සංඛ්‍ය විස්තර දේශගුණික විද්‍යාව සඳහා යෙදීමෙන් භෞතික විද්‍යාව ඇති විය.

දේශගුණ විද්‍යාව
භෞතික විද්‍යාව