Suchinthana/si-wikipedia huggingface dataset:
කේසරියා ස්තූපය

කේසරියා ස්තූපය වනාහි ඉන්දියාවේ බිහාර් හි චම්පාරන් (නැගෙනහිර) දිස්ත්‍රික්කයේ පැට්නා සිට  දුරින් කේසරියා නම් ප්‍රදේශයේ පිහිටි බෞද්ධ ස්තූපයකි. මෙම ස්තූපයේ මුල්ම ඉදිකිරීම ක්‍රි.පූ. 3වන සියවසට අයත් යැයි සැලකේ. කේසරියා ස්තූපයේ විෂ්කම්භය  පමණ වන අතර එය  පමණ උසකට විහිද පවතියි.

ඉතිහාසය

මෙම ස්ථානය පිළිබඳ ගවේෂණ 19වන සියවසේ මුල් කාලයේ ආරම්භ වූ අතර 1814 දී කර්නල් මැකෙන්සීගේ මූලිකත්වයෙන් සොයාගත් මෙම ස්ථානයේ විධිමත් කැනීම් කටයුතු 1861-62 අතර කාලයේ ජනරාල් කනිංහැම්ගේ මූලිකත්වයෙන් සිදුකරන ලදී. 1998 දී ඉන්දීය පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුවේ (ASI) පුරාවිද්‍යාඥ කේකේ මොහොමඩ්ගේ මූලිකත්වයෙන් ද මෙහි කැනීම් සිදුකරන ලදී.  අශෝක ස්තම්භ ශීර්ෂයක නටබුන් හමුවීම හේතුවෙන් මුල් කේසරියා ස්තූපය අශෝක (ක්‍රි.පූ. 250 පමණ) රජ සමයට අයත් යැයි සැලකේ.

වෛශාලියෙහි ලිච්ඡවීන් විසින් බුදුන් වහන්සේගේ පාත්‍රා ධාතුව නිදන් කර තැනූ ස්තූපය පිළිබඳ වන විස්තරය හා මෙම ස්ථානය සැසඳෙන බැවින් ස්තූප ගොඩැල්ලේ මුල්ම ඉදිකිරීම් බුද්ධ කාලයට අයත් විය හැක.

වර්තමානයේ දක්නට ඇති ස්තූපය ක්‍රි.ව. 200 සහ 750 අතර කාලයේ ගුප්ත රාජවංශ යුගයට අයත් ය. ප්‍රදේශයේ ජනයා මෙම ස්තූපයට "දේවාලය" යැයි වහරති.

ඉන්දීය පුරාවිද්‍යා අධිකාරිය විසින් මෙම ස්තූපය ජාතික වැදගත්කමක් ඇති ස්මාරකයක් ලෙස ප්‍රකාශයට පත්කොට ඇත. සංචාරක ආකර්ෂණයට ලක් වූ ස්ථානයක් වුවද, කේසරියාව තවදුරටත් සංවර්ධනය කළ යුතුව ඇති අතර, ස්තූපයේ විශාල පෙදෙසක් තවමත් වනගහනයෙන් වැසී ඇත.

මේවාත් බලන්න
ධමෙක් ස්තූපය
චෞඛණ්ඩි ස්තූපය
සාරානාත්
බෞද්ධ විහාරස්ථාන ලැයිස්තුව

ආශ්‍රේයයන්

ඉන්දියාවේ ස්තූප
ඉන්දියාවේ බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන
බිහාරයේ පුරාවිද්‍යා ස්ථාන
බිහාරයේ සංචාරක කර්මාන්තය
තනිවැල්ල දේවාලය

෴ පෘතුගීසින් හා සටනට වැදි පළමු පාලකයා ෴

   

   සුවිශේෂ සේවාවක් කළ යුග පුරුෂයන් දේවත්වයෙන් ඇදහීම ලාංකීය සාංස්කෘතියේ ලක්ෂණයකි. හලාවත මාදම්පේ තනිවැල්ල දේවාලය ද එසේ ඉඳි වූවක් ය. රාජාවලියේ මාදම්පේ නගරය හඳුන්වා ඇත්තේ කටුපිටි මාදම්පේ යන නමින් වේ.

කොළඹ - පුත්තලම් ප්‍රධාන මාර්ගයේ මාදම්පේ නගර සීමාව ආරම්භ වනවාත් සමඟ ම ඇති කඩුපිටි ඔයත්, තිලිපිටි වැවත් අසල මාර්ගය අද්දර ඉඳිකර ඇති විශාල අශ්ව රුව හේතුවෙන් තනිවැල්ල දේවාලය හඳුනා ගැනීම පහසුය. තනිවැල්ල දේවාලයට අයත් කුඩා දේවාල කුඩාවැව, මහවැව , පූකුලම , මැල්ලවගාර, ගල්අමුණ, ගල්මුරුව හා ජයරත්නාගාර යන ගම්මාන වල දැක ගත හැක. කඩුපිටි ඔය මැඳ කුඩා දූපතක් ලෙස තනිවැල්ල දෙවිඳුන්ගේ සංහිද පිහිටා ඇත.

යාපනය ජයගෙන 6 වන බුවනෙකබාහූ නමින් ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර කෝට්ටේ රාජධානියේ රජ වුණ සපුමල් කුමාරයාගේ සහොදර, පසු කලෙක කෝට්ටේ රජ වූ 8 වන වීර පරාක්‍රමබාහු රජුගේ යකඩ දෝළිය බිසවගේ පුත්, තනියවල්ලභ රජ ලෙස මාදම්පේ ප්‍රදේශය පාලනය කර ඇත. පෘතුගීසින් 1518 දී කොළඹ බළකොටුවක් ඉදිකරන අවස්ථාවේ ඔවුන්ට විරුද්ධව සටනක් ආරම්භ කර ඇත්තේ ද,  ඉන්දියාවේ කායල්පට්ටනමේ කදිරායන නම් මුස්ලිම් ආක්‍රමණිකයා හලාවතට ගොඩ බැස බලෙන් මුතු කිමිදීමත් වෙළඳාම සඳහා සිටි ඇතුන් පැහැරගැනීමත් නිසා බොහෝ ප්‍රශ්න ඇති වූ අවස්ථාවේ සටන් වැද ඔවුන් පලවා හැර ඇත්තේ ද, තනියවල්ලභ රජ විසිනි. රාජාවලියේ හා අලකේශ්වර ග්‍රන්ථ තුළ මෙන්ම, 1848 දී එමර්සන් ටෙනන්ට් ද සිය ඒන්ෂන්ට් සිලෝන් ග්‍රන්ථයේ ද, එච්.සී.පී.බෙල් විසින් 1920 දී රාජකීය සමිති සඟරාවට ප්‍රින්ස් තනියවල්ලබාහු ඔෆ් මාදම්පේ නමින් සකසන ලද ලිපියේ ද මේ තොරතුරු සනාථ කර ඇත.

තනියවල්ලභ රජුගේ මරණය සම්බන්ධව නොයෙක් මතවාද ජනශ්‍රැතියේ පවතී. එක් තැනක තනියවල්ලභ රජුගේ දියණියගේ පුත් වීදියබණ්ඩාර විසින් ඝාතනය කළ බව කියවේ. තවත් පුරාවෘත්තයක දැක්වෙන්නේ තනියවල්ලභ රජු මුස්ලිම් ජාතිකයන් සමඟ සටනට ගිය අවස්ථාවේ ඇමතිවරයෙකු විසින් සුරූපී බිසව වසඟයට ගන්නට උත්සාහ දරා ඇති බව ය. එම අවස්ථාවේ තම සැමියා පිළිබඳ එකම සිතින් දැඩි සිතකින් උන් බිසව රිදවීමට ඇමතියා විසින් රජු සටනින් පරාජව සියදිවි නසාගත් බව දන්නවා ඇත. එයින් ශෝකයට පත් බිසව තිලිපිටි වැවට පැන දිවි නසාගත් පසු යුද්ධය දිනා නැවත ආ රජු මේ ශෝකය දරාගත නොහැකිව සියදිවි නසා ගත් බව සඳහන් වේ.

හලාවත ප්‍රදේශයේ ඉංග්‍රිසි සහකාර ඒජන්ත වශයෙන් සිටි ඊ.ටී.නොයෙස් ප්‍රදේශයේ පැවැති ජනප්‍රවාදයක් අනුව සටහන් කරන්නේ තනියවල්ලභ යුද්ධයට ගිය අවස්ථාවේ පෘතුගීසින් විසින් තම බිසව අල්ලාගෙන යෑම නිසා ශෝකයෙන් රජු මියගිය බවය. ඒ වර්ෂ 1551 ට පෙර බව විශ්වාසය යි. රජුගේ මාළිගය පිහිටි ප්‍රදේශය අද ද මාලිගාවත්ත නමින් හඳුන්වයි.

තනියවල්ලභ රජු කළ සේවය නිසා හෝ පිදු අපරිමිත ප්‍රේමය නිසා හෝ ජනතාව අතර දේවත්වයෙන් පිදුම් ලැබීය. විශාල නුග රුක් සංහිද පාමුල මිනිසුන් මල් පහන් පිදීය. මේ මාර්ගයේ ගමන් ගත් සෙට්ඨි වෙළෙන්දෙකුගේ අශ්ව රථයේ අශ්වයා දෙදිනක් ම සංහිද දෙසට එක්වරම හැරී දිවයාම හේතුවෙන් කරත්තය පෙරළී බොහෝ තුවාල හා පාඩු සිදු වී ඇත. දිනක් ඔහුට පෙනී උන් තනියවල්ලභ දෙවිඳුන්ට වූ බාරයක් ඔප්පු කිරීම් වශයෙන් සංහිද ඉදිරියේ විශාල අශ්ව රුව නිර්මාණය කළ බව කියවේ.

තනියවල්ලභ යන නම තනිවැල්ල බවට පත් වූ බව සිතිය හැක. අද ද මෙම පුදුබිම මිනිසුන්ගේ බාර-හාර පිදුම් ලබන ස්ථානයකි. මාදම්පේ පුරවරට එළියක් වූ තනිවැල්ල දෙවියන්ගේ පුරාවෘත්තය එසේ ය.
නෙල්ලිගල පුදබිම

දළදා මාළිගය තරම් ම බෞද්ධ ජනතාව අතර ප්‍රසිද්ධ පුද බිමක් තමයි නෙල්ලිගල ජාත්‍යන්තර බෞද්ධ මධ්‍යස්ථානය.

2014 වසරේ ලඳු කැළෑවක් සංරක්ෂණයන්නල්ලිගල පුදබිම නිර්මාණය වෙන්නේ. මෙතනදී කැළෑව සංරක්ෂණය කර ඇති බව නම් විශේෂයෙන් සඳහන් කළ යුතුමයි. වන විහඟුන්ගේ මිහිරි නාදය දසත පැතිරෙන මනරම් පරිසරයක මේ බෞද්ධ උරුමය පිහිටනවා.

මුහුදු මට්ටමේ සිට මීටර් 700 උසින් පිහිටන නෙල්ලිගල මුදුනේ සිට හන්තාන, හුන්නස්ගිරි, අඳාගල, අලගල්ල, බතලේගල, අම්බුළුවාව, ඇටිගල, රාමසාර කන්ද, ශ්‍රී පාදය, පිදුරුතලාගල යන කඳු සියල්ල අංශක 360ක දර්ශන පථයකින් නරඹන්න පුලුවන්. අවුරුදු හයක කැපවීමෙන් තමයි මේ රන් පුදබිම නීල කඳු වළල්ල මැද ඉදි වෙන්නේ. මෙහි පිළිම, නිර්මාණ රන්වන් පාටක් ගන්නා අතර රත්‍රන් විශාල පාත්‍රයක ඇති බෝධිය විශේෂයි.

අඩි හැත්තෑවක් උස බුබ්බුලාකාර චෛත්‍ය නීල පසුබිමේ රන්වන් අනෙකුත් නිර්මාණ අතර කැපී පෙනෙනවා. එම ස්තූපය මාස තුනකින් වැඩ අවසන් කර තිබීම තවත් පුදුමයක්. ශ්‍රී ශාක්‍යසිංහ සුගන්ධ කුටිය තුළ කේශ ධාතූන් වහන්සේ වැඩ සිටනවා. ශ්‍රී ශාක්‍යසිංහ සුභසාධක සමිතිය මඟින් ප්‍රදේශයට සහන සලසන, කර්ම නම් ධර්ම සඟරාව ඔස්සේ ධර්ම ප්‍රචාරය සිදු කරන නෙල්ලිගල ජාත්‍යන්තර බෞද්ධ මධ්‍යස්ථානය යුගයේ මහත් යුග මෙහෙවරක් සිදුකරනවා.

ලක්ෂයකට අධික ජනතා සහභාගිත්වයෙන් සිදු කරන දාස්පෙතියා මල් පූජාව, චෛත්‍ය වන්දනා වැඩසටහන් හා පොහොය වැඩසටහන් මෙහිදී සිදුකෙරෙනවා. අවට ප්‍රදේශයේ මුස්ලිම් ප්‍රජාව සමඟ ද සහයෝගයෙන් කටයුතු කරන නෙල්ලිගල මුළු මහත් සමාජයට ම ආදර්ශයක්. 

මෙහි දකින්න ලැබෙන සුභාරතී ධර්ම ශාලාව ද ඉතාම විශාලයි. සියලු විහාරාරාංග සම්පූර්ණ නෙල්ලිගල ජාත්‍යන්තර බෞද්ධ මධ්‍යස්ථානය ඒ හිත ගත නිවන පරිසරය නිසාම කෙටි කලක් ඇතුළත බොහෝ ජනතා ආකර්ශනය දිනාගත් බව නම් නිසැකයි. වතුර බුබුලේ ධම්මරතන හිමියන් නිර්මාතෘ වන කොම්බෑකඩුව ගම්මානයේ නෙල්ලිගල පුදබිම ඉහළටම වාහනයකින් ගමන් කිරීමේ හැකියාව පැවතීම වන්දනාකරුවන්ට මහත් පහසුවක්.
බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන සංචාර

෴ ලොව ආකර්ෂණීයම බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන 10 ෴

දේව ධර්මවාදී ආගමක් නොවන බුද්ධ ධර්මය හය වන සියවසේ පමණ ඊශානදිග ඉන්දියාවෙන් ආරම්භව විවිධ ආධ්‍යාත්මික සම්ප්‍රදායන් සමඟ මිශ්‍ර වෙමින් ලෝකය පුරා ව්‍යාප්ත වුණා. කාලයත් සමඟ ලංකාව සහ දකුණු ආසියාතික රටවල ප්‍රචලිත ථෙරවාදය හා නැගෙනහිර ආසියාතික රටවල ජනප්‍රිය මහායානය යන විශාල ශාඛා දෙකක් බිහි වී තිබෙනවා. බුද්ධ ධර්මය ම පදනම් කරගෙන ඇති වජිරයාන සම්ප්‍රදාය හිමාලය ප්‍රදේශයේ වැඩි වශයෙන් පුහුණුවීම් කරන අතර ටිබෙටය, භූතානය, නේපාලය වැනි රටවල යෝගීන් මෙම දර්ශනය අනුගමනය කරනවා.

ලොව පුරා මිලියන 500කට අධික ජනකායක් බෞද්ධ දර්ශනය සමඟ බැඳී සිටින අතර බෞද්ධ දර්ශනයේ සිත් ඇදගන්නා මානසික සමබරතාව පිළිබඳ ඉගැන්වීම් බටහිර ජනතාව බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන වෙත වඩාත් ළංකරන සාධකය වී ඇත. කුතුහලයෙන් පිරි ආගමික සංචාරකයන් අතර ලොව ජනප්‍රියම බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන 10 මෙසේ පෙළගැස්වෙයි.

10. දකුණු කොරියාවේ හයින්සා පන්සල 

9. වොට් අරුන්, තායිලන්තය 

8. ෆා ද ලුආන්ග්, ලාඕසය 

7. ජොහාන්ග්, ටිබෙට් 

6. ටොඩයිජි පන්සල, ජපානය 

5. බූදානත්, නේපාලය 

4. ඉන්දියාවේ මහාබෝධි පන්සල

3. ස්වේතගොන්, මියන්මාරය

2. බගන්, මියන්මාරය 

1. බොරෝබුදුර්, ඉන්දුනීසියාව

මේ සමහර සිද්ධස්ථාන දකිද්දී කෙනෙකුට හිතෙන්න පුලුවන් ලංකාවේ අපේ පන්සල් තරම් ලස්සන නෑ නේ කියලා. නමුත් සංචාරක ආකර්ශනය අනුව ලෝකයේ ජනප්‍රියම සිද්ධස්ථාන දහය අතරට එක්වෙන්න නම් දෙදහස් පන්සිය වසරක පෞඩත්වය පමණක් ප්‍රමාණවත් වෙන්නේ නෑ. ඉතිහාසය රැකගැනීම, පරිසර සංරක්ෂණය, නව තාක්ෂණය අනුව පහසුකම් දියුණු කිරීම වගේ රටක් වශයෙන් තිරසාර සංවර්ධනයක් සමඟම රටේ පුරවැසියන්ගේ ආකල්ප හා විනය ඉතා ඉහල මට්ටමක පැවතීමත් වැදගත්. 

ආණ්ඩු, සංවිධාන මේ දේවල් සිදු කරන තෙක් බලා නොඉද තම විනය ආරක්ෂා කරගනිමින්, තම ප්‍රදේශය වෙනුවෙන් එක් වී යම් මෙහෙවරක් කිරීමට සිතට ගන්න. එවිට අපේ රටට ආශිර්වාදයක් වුණ බුදු දහමේ උරුමයන් නැරඹීමට වැඩි සංචාරකයන් ප්‍රමාණයක් පැමිනේවි. පෙර රජ දවස මෙන්ම මුළු ලොවටම නිර්මල බුදු දහම ප්‍රචාරය කරන රටක් බවට නැවත ශ්‍රී ලංකාව ප්‍රචලිත වේවා !

   නිදා නොනිද යළි පිබිදී අහස බලන්නේ

නවොදයේ තෙද රැඳි හිරු පිපී දිලෙන්නේ

   

   පීදෙන හෙළ රන් ගොයමේ සිරිය උදාරයි

හෙළ නෙත සිත සනහා නව සිහින සදාලයි 

   එවන් අසිරිමත් ජාතිය ජයෙන් උදාරයි 

යශෝ කැළුම් වර ජෝතිය පිනෙන් උදාරයි
මළපොත

ඇත්තටම ' මළ පොතේ අකුරක් බෑ ' ද...

   එහෙනම් කියවලා ම බලන්න ..👇

      ෴ මළ පොත ෴

   අප රටේ කෙනෙකු මිය ගිය පසු මිනිය නිවසේ තැම්පත් කළ දා පටන් සත් දවසක් නික්මෙන තුරු රැය පහන් වන තුරු ඉටු කළ කාර්යක් තිබුණි. එනම් ප්‍රදේශයේ හුරු පුරුදු පුරුෂ පාර්ශවයේ පිරිසක් විසින් වෙස්සන්තර ජාතක කාව්‍ය කියවීම ය. වෙස්සන්තරේ කියනවා යනුවෙන් හඳුන්වනු ලැබූ මෙම කාර්ය ස්වෙච්ඡාවෙන් කරන ලද්දකි. ඒ අනුව ඔවුන් හඬ නඟා කියන මෙම කවි ඇසීමෙන් එම අවමඟුල පිළිබඳ වූ ශෝකී ස්භාවය මුළු ගම්මානය පුරාම පැතිර ගිය බව නොරහසකි. අවමඟුල් නිවෙස් තුළ රාත්‍රි කාලයේ පැතිර යන නිහැඩියාව හෙවත් මළ පාළුව ඒ තුළින් මැකී ගිය බව සියනෑ කෝරළයේ ගැමියන්ගේ මතයයි. 

   පන්සිය පනස් ජාතක පොතේ අවසාන හෙවත් 541 වන ජාතක කතාව වන වෙස්සන්තර ජාතක කතාව පාදක කරගෙන ලියන ලද මෙම වෙසතුරු දා කව අපගේ ජාතක කතාවක් කව්‍ය නිර්මාණයක් වූ පළමු අවස්ථාව නොවේ. රචකයෙකු රචනා කළ කාලවකවානුවක් පිළිබඳ විස්තර සඳහන් නොවන වෙසතුරු දා කවෙහි අඩංගු මුළු පද්‍ය සංඛ්‍යාව 975 කි. වෙස්සන්තර කාව්‍ය සමස්ථ වශයෙන් ම විරහ වේදනා රසයෙන් පිරි කවි වලින් යුතු ප්‍රබන්ධයක් නොවේ. 

   එහි ඇතැම් තැන් වල හාස්‍ය හා ශෘංගාර රසය ද මැනවින් ගැබ්ව තිබේ. වෙස්සන්තර ජාතක කතාවේ එන මහළු ජූජක බමුණා සරණ පාවාගත් තරුණ බිරිඳ ගෙන් සෙසු කාන්තාවන් උසුළු විසුළුවෙන් ප්‍රශ්න විමසන අන්දම 388 වන මෙම කවියෙන් දැක්වේ.

   අප මේ ගෑනුන් හැමටම නින්දා 

   තොප මේ එන්නේ සිත් නපුරෙන් දා

   සැප වින්ඳේ තොපි කොයි හැටියෙන් දා

   සිප ගත්තේ කොයි කොයි විලසින් දා

   ජූජක බමුණාගේ විරූපී බව, ඔහුගේ හැසිරීම්, ඔහු සිය බිරිඳ ගෙන් පීඩනයට ලක්වන අන්දම මෙම කාව්‍යයේ හාස්‍ය රසයෙන් නිර්මිතයි. ඒ සියලු රසයන් පරයමින් වෙස්සන්තර රජු දරු දෙන්නා දන්දෙන අවස්ථාවේ කරුණා රසය, මන්ත්‍රී දේවියගේ විරහවේ දුක් රසය හේතුවෙන් බොහෝ දෙනා අතර වෙසතුරු දා කව වැළපුම් කාව්‍යක් ලෙස ප්‍රසිද්ධිය. 

   අනේකවිධ සිංහල සාහිත්‍යයේ කාව්‍ය සංග්‍රහ අතරින් අවමංගල්‍යයන්හී දී ගයනා කෙරෙන එකම කාව්‍ය සංග්‍රහය බැවින් වෙසතුරු දා කව ' මළ පොත ' ලෙස හැඳින්විය. මෙලෙස වෙසතුරු දා කව මළගෙවල් වල කොතරම් ජනප්‍රිය ද යන්න පැහැදිලි වන තැනක් ලෙස සාමාන්‍ය නිවෙසක වෙසතුරු දා කව ගායනය අසුභ ය යන මතයක් ද ගැමියන් අතර විය. මෙන්ම කෙනෙකුගේ මරණය ඇඟවීම පිණිසත් ' වෙස්සන්තරය කියන්න වෙනවා ' යනුවෙන් ව්‍යවාහාර වී ඇත.

   තියුණු සංවේදී බවක් දනවන වෙසතුරු දා කව නාද රටා ධර්මසිරි ගමගේ සූරින් අධ්‍යක්ෂණය කළ පූජා චිත්‍රපටයට සංගීත නිර්මාණයේදී ප්‍රේමසිරි කේමදාසයන් ද යොදාගෙන තිබුණි. වෙස්සන්තර කතා ප්‍රවෘත්තියේ පරමාදර්ශය මියගිය තැනැත්තාගේ ඥාතීන්ට තම විරහ වේදනාව දුරුකර ගැනීමට ද යම් පිටුවහලක් වූ බව නොවනුමානය. වෙස්සන්තරය කීම බෞද්ධ දර්ශනය හා සිංහල සාහිත්‍ය එක්ව සෑදුණු ⁣මනෝ චිකිත්සක ක්‍රමයක් ලෙසද අර්ථ දැක්විය හැක.

           

              තොරතුරු තිලක් සේනාසිංහගේ ලිපියක් ඇසුරිනි
Pseudophilautus cuspis

Pseudophilautus cuspis, නැතහොත් පොදුවේ තියුණු හොඹු පඳුරු මැඬියා යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ Rhacophoridae කුලයට අයත් මැඬි විශේෂයකි. මොවුන් ශ්‍රී ලංකාවට ආවේණික ය.

මොවුන්ගේ ස්වාභාවික වාසස්ථානවන්නේ උපනිවර්තන හෝ නිවර්තන තෙත් පහතරට වනාන්තර ය. වාසස්ථාන අහිමි වීම නිසා මොවුන් තර්ජනයට ලක්ව ඇත.

ආශ්‍රේයයන්

 Manamendra-Arachchi, K. & Pethiyagoda, R. 2004.  Philautus cuspis.   2006 IUCN Red List of Threatened Species.   Downloaded on 23 July 2007.

cuspis
ශ්‍රී ලංකාවට ආවේණික සත්ත්ව ප්‍රජාව
ශ්‍රී ලංකාවේ මැඬියෝ
2004 දී විස්තර කෙරුණු උභයජීවීන්
Pseudophilautus femoralis

Pseudophilautus femoralis හෙවත් පොදුවේ පලා පඳුරු මැඬියා ලෙස හැඳින්වෙන්නේ Rhacophoridae කුලයට අයත් මැඬි විශේෂයකි. මොවුන් ශ්‍රී ලංකාවට ආවේණික ය.

මොවුන්ගේ ස්වාභාවික වාසස්ථාන වන්නේ උපනිවර්තන හෝ  නිවර්තන තෙත් කඳුකර වනාන්තර ය. වාසස්ථාන අහිමි වීම නිසා මොවුන් තර්ජනයට ලක්ව ඇත.

ආශ්‍රේයයන්
 Manamendra-Arachchi, K., Pethiyagoda, R. & Biju, S.D. 2004.  Philautus femoralis.   2006 IUCN Red List of Threatened Species.   Downloaded on 23 July 2007.

femoralis
ශ්‍රී ලංකාවේ මැඬියෝ
ශ්‍රී ලංකාවට ආවේණික සත්ත්ව ප්‍රජාව
1864 දී විස්තර කෙරුණු උභයජීවීන්
Pseudophilautus macropus

Pseudophilautus macropus හෙවත් විශාල පාදැති පඳුරු මැඬියා යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ Rhacophoridae කුලයට අයත් මැඬි විශේෂයකි.
මොවුන් ශ්‍රී ලංකාවට ආවේණික වේ.

මොවුන්ගේ ස්වාභාවික වාසස්ථාන වන්නේ උපනිවර්තන හෝ නිවර්තන තෙත් පහතරට වනාන්තර සහ වගාබිම් ය. වාසස්ථාන අහිමි වීම නිසා මොවුන් තර්ජනයට ලක්ව ඇත.

ආශ්‍රේයයන්
 Manamendra-Arachchi, K. & de Silva, A. 2004.  Philautus macropus.   2006 IUCN Red List of Threatened Species.   Downloaded on 23 July 2007.

macropus
ශ්‍රී ලංකාවේ මැඬියෝ
ශ්‍රී ලංකාවට ආවේණික සත්ත්ව ප්‍රජාව
1868 දී විස්තර කෙරුණු උභයජීවීන්
න්‍යෂ්ටිකාව

සෙයිලයේ පවතින ප්දාන ම ඉන්දිකාවයි. සජීවී ය. පටල දෙකකින් ආවරණය වි ඇත.නය්‍යශ්ටිය තුළ නය්‍යශ්ටිකාව හා කොමැටින් දාවය්‍ය(වර්ණ දේහ)අඩංගු වේ.බෝහො විට ගොලාකාරය.
Did you know

1. තාරා හොට ප්ලැටිපස් (The duck billed platypus) සහ

ස්පයිනි ඇන්ට් ඉටර් ( spiny anteater) යනු ක්ෂීරපායින් වන අතර ජීවමාන දරුවන් බිහි කරනවාට වඩා බිත්තර දමති. පලමු රූපයෙන් තාරා හොට ප්ලැටිපස්

2. 1979 මුල්ම ප්ලැටිපස් දැකගන්න ලැබුනට පස්සේ මේ කතාව මිනිස්සු පිළිගත්තේ නෑ

ප්ලැටිපස් මළ සිරුරක් නැවක ගමන් කල චීන ජාතිකයන් පිරිසක් විසින් ගොඩට ගෙන ආවහම මිනිස්සු කියල

තියෙන්නේ තාරවෙකුගේ හොටයි දිය බල්ලෙකුගේ සිරුරයි

බීවරයෙකුගේ වලිගෙයි එකට තියල මහපු සිරුරක් කියල.

3. නිල් තල්මසෙකුගේ දිව පමණක්

අලියෙකු තරම් බරයි.

මිනිසුන් 100 කට පමණ නිල් තල්මසෙකුගේ කටට ගැළපේ.

නිල් තල්මසෙකුගේ හදවත මිනි කූපර් ප්‍රමාණයකි

බර රාත්තල් 2,000 කට (කිලෝග්‍රෑම් 907). එහි හෘද ස්පන්දනය විය හැකිය

සැතපුම් දෙකක දුරින් අනාවරණය වී ඇති අතර මිනිසෙකුට පහසුවෙන් බඩගා යා හැකිය

එහි ප්‍රධාන ධමනි හරහා.

නිල් තල්මසුන්ට ජෙට් එන්ජිමකට වඩා හයියෙන් ශබ්ද නිපදවිය හැකිය

සැතපුම් 1,000 ක් ඒහාවෙන් වෙනත් තල්මසුන් සමඟ සන්නිවේදනය කළ හැකිය

වැඩිදුර තොරතුරැ පහත ලින්ක් එකෙන්.

https://myblogdineth.blogspot.com/2020/07/blog-post_49.html
සඳුන් පෙරේරා

මහාචාර්ය සඳුන් පෙරේරා (ඉංග්‍රීසි: Sandun Perera) යනු  කළමනාකරණ විද්‍යා මහාචාර්ය නෙවාඩා විශ්ව විද්‍යාලය ඇමරිකානු එක්සත් ජනපදය.

ශ්‍රී ලංකාවෙන් බිහිවූ වැඩිම උපාධි සංඛ්‍යාවක් (PhD 3ක්, MSc 3ක්, MBA 1ක්, සහ BSc 1ක්) හිමිකරගෙන ඇති විද්වතෙකි.  ඇමෙරිකාවේ ටෙක්සාස් විශ්ව විද්‍යාලයෙන් කළමනාකරණ විද්‍යාව පිලිබඳවද ෆ්ලොරිඩා අත්ලාන්තික් සරසවියෙන් මූල්‍යමය ගණිතය (Financial Math) පිළිබඳවද ආචාර්ය උපාධි ලබාගෙන ඇත. ඔහු කොළඹ විශ්වවිද්‍යාලයේ ගණිතය පිලිබඳ විශේෂ උපාධිලාභියෙක් වේ.

සඳුන් පෙරේරා  කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසුවෙකි.

ආශ්‍රිත
 කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසු මහාචාර්ය වරුන්

 Sihinayaki Re - Sandun Chamara Perera

 Ep-13 with Dr. Sandun Perera | විද්‍යාඥයෙක් වෙන්නෙ කොහොමද? | How to Become a Scientist?

චරිත කතා
ශ්‍රී ලාංකිකයෝ
ආදි නාලන්දියයෝ
ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ
ලාංකික සිංහලයෝ
මහාචාර්යවරු - ශ්‍රී ලංකා
තිලක් වීරකෝන්

මේජර් ජෙනරල් තිලක් වීරකෝන් (ඉංග්‍රීසි: Thilak Weerakoon)  VSV,, RSP, USP, psc යනු  ශ්‍රී ලංකා යුද්ධ හමුදා නිලධාරියෙක් වෙයි.

මේජර් ජෙනරල් තිලක් වීරකෝන් කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසුවෙකි.

ආශ්‍රිත

 කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසු හමුදා නිලධරයන්

 බුද්ධි අධ්‍යක්ෂ සලෛයි ඇතුළු බ්‍රිගේඩියර්වරු පහක් මේජර් ජෙනරාල් ධුරයට

 නාලන්දා රණවිරු උපහාර 2020

  
චරිත කතා
ශ්‍රී ලාංකිකයෝ
ආදි නාලන්දියයෝ
සිංහලයෝ
ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ
ශ්‍රී ලංකා යුද්ධ හමුදා නිලධාරීන්
නිලන්ත හීනටිගල

රියර් අද්මිරාල් නිලන්ත හීනටිගල (ඉංග්‍රීසි: Nilantha Heenatigala) USP යනු  ශ්‍රී ලංකා නාවික හමුදා අධ්‍යක්ෂ ජනරාල් සේවා.

රියර් ඇඩ්මිරල් නිලන්ත හීනටිගල  කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසුවෙකි.

ආශ්‍රිත

 කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසු හමුදා නිලධරයන්

 ඇවන්ගාඩ්-නඩුව-සැප්තැම්බර්-සිට-විභාගයට

 නාලන්දා රණවිරු උපහාර 2020

   
චරිත කතා
ශ්‍රී ලාංකිකයෝ
ආදි නාලන්දියයෝ
ශ්‍රී ලංකා නාවික හමුදා නිලධාරීන්
ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ
ලාංකික සිංහලයෝ
සෙනරත් විජේසුරිය

රියර් අද්මිරාල් සෙනරත් විජේසුරිය (ඉංග්‍රීසි:  Senarath Wijesooriya) USP යනු  ශ්‍රී ලංකා නාවික හමුදා ගිණිකොන නාවික විධානය භාර ආඥාපති වෙයි.

රියර් ඇඩ්මිරල් සෙනරත් විජේසුරිය  කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසුවෙකි.

ආශ්‍රිත

 කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසු හමුදා නිලධරයන්

 රියර් අද්මිරාල් සෙනරත් විජේසුරිය ගිණිකොන නාවික විධානය භාර ආඥාපති වශයෙන් වැඩ භාර ගනී

 මුහුදු මහා විහාරයට නව ජල පිරිපහදු මධ්‍යස්ථානයක්

    
චරිත කතා
ශ්‍රී ලාංකිකයෝ
ආදි නාලන්දියයෝ
ශ්‍රී ලංකා නාවික හමුදා නිලධාරීන්
ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ
ලාංකික සිංහලයෝ
කෝලිත සෙල්ලහේවා

වෛද්‍ය විද්‍යා මහාචාර්ය කෝලිත සෙල්ලහේවා තවද කෝලිත හරිස්චන්ද්‍ර සෙල්ලහේවා (ඉංග්‍රීසි: Kolitha Sellahewa or Kolitha Harischandra Sellahewa) යනු වෛද්‍ය විද්‍යා මහාචාර්ය සහ කායික රෝග විශේෂඥ මාලබේ සයිටම් විශ්ව විද්‍යාලය, මාලඹේ නෙවිල් ප්‍රනාන්දු ශික්ෂණ රෝහල, මෙලකා මනිපාල් වෛද්‍ය විද්‍යාලය මලයාසියාව.

ජීවන සටහන් 

කෝලිත සෙල්ලහේවා  කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසුවෙකි.

ආශ්‍රිත

 කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසු ව්‍යෛද්‍යවරුන්

 ආදි නාලන්දයීය ව්‍යෛද්‍යවරුන්ගේ සංගමය

 පෞද්ගලික අධ්‍යාපනයත් නිදහසේ අංගයක් – මහාචාර්ය කෝලිත එච්. සෙල්ලහේවා – මාලඹේ නෙවිල් ප්‍රනාන්දු ශික්ෂණ රෝහල

 සයිටම් විභාග ක්‍රමය වෛද්‍ය විද්‍යාලයටත් වඩා ගුණාත්මකයි

 History of Nalandian Doctors Association

 Past Presidents of the Ceylon College of Physicians

      
චරිත කතා
ශ්‍රී ලාංකිකයෝ
ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ
ලාංකික සිංහලයෝ
ආදි නාලන්දියයෝ
මහාචාර්යවරු - ශ්‍රී ලංකා
එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරක්ෂක මණ්ඩලයෙහි සාමාජිකයන්ගේ ලැයිස්තුව

එක්සත් ජාතීන්  ආරක්ෂක මණ්ඩලයෙහි සාමාජිකත්වය සමන්විත වන්නේ ස්ථීර සාමාජිකයන් පස් දෙනෙකු සහ තෝරා පත් කරගනු ලබන ස්ථීර-නොවන සාමාජිකයන් දස  දෙනෙකු වෙතිනි. 1966 වසරට පෙර, තෝරා පත් කර ගනු ලබන සාමාජිකයන් හය දෙනෙකු සිටි අතර, 1945 වසරෙහිදී එක්සත් ජාතීන් පිහිටුවීමෙන් පසුව, චීනය නියෝජනය කිරීම හැරුනු විට, ස්ථීර සාමාජිකයන් පිළිබඳව කිසිදු වෙනසක් සිදුවී නොමැත. තෝරා පත් කර ගනු ලබන සාමාජිකයන් විසින් වසර-දෙකක කාල සීමාවක් තුල මණ්ඩලයෙහි තනතුරු හොබවන අතර, මෙම තනතුරු අතරින් අඩක් සඳහා සැම වසරකදීම තරග පැවැත්වෙයි. භූගෝලීය  සන්තතිය පවත්වා ගෙන යනු වස්, එක් එක් එජා ප්‍රාදේශීය කාණ්ඩ පහ සඳහා කිසියම් සාමාජිකයන් ගණනක් වෙන් කර ඇත.

වර්තමාන සාමාජිකත්වය 
ස්ථීර සාමාජිකයෝ

ස්ථීර-නොවන සාමාජිකයෝ

ප්‍රාදේශීය කාණ්ඩ

 අප්‍රිකානු කාණ්ඩය: සාමාජිකයෝ 3
 ආසියා-ශාන්තිකර කාණ්ඩය: සාමාජිකයෝ 2 
 නැගෙනහිර යුරෝපියානු කාණ්ඩය (CEIT හෝ, කන්ට්‍රීස් විත් ඉකොනමීස් ඉන් ට්‍රාන්ෂිසන් (ආර්ථිකයන් සංක්‍රාන්තියෙහි පවතින රටවල්)): සාමාජිකයෝ 1 
  ලතින් ඇමරිකානු සහ කැරිබියානු කාණ්ඩය (GRULAC): සාමාජිකයෝ 2 
 බටහිර යුරෝපියානු සහ අනෙකුත් කාණ්ඩය (WEOG): සාමාජිකයෝ 2 ; අවම වශයෙන් එක් සාමාජිකයෙක් හෝ බටහිර යුරෝපය වෙතින් විය යුතුයි 

මෙයට අමතරව, මණ්ලයෙහි එක් ස්ථීර-නොවන සාමාජිකයයෙක්  අරාබි රටක් වන අතර, මාරුවෙන් මාරුවට අප්‍රිකානු හෝ ආසියා-ශාන්තිකර කාණ්ඩ අතරින් වෙයි. ක්‍රියා පිළිවෙල වෙත මෙම නීතිය 1967 වසරෙහි එක් කරන ලදුව, 1968 වසරෙහි මුල සිට ක්‍රියාත්මක වීමට නියම කෙරිණි.

එක් එක් වසරෙහිදී එජා ආරක්ෂක මණ්ඩලය විසින් වසර-දෙකක කාල සීමාවක් සඳහා නව සාමාජිකයන් පස් දෙනෙකු තෝරා පත් කර ගැනෙයි; සැම විටම වසරෙහි ඔක්තොම්බර් මාසයෙහි ආරම්භ වන මෙම මැතිවරණය, එක් එක් ප්‍රදේශයෙහි රටවල් අතරින් තුනෙන්-දෙකක බහුතරය ලැබෙන තුරු පැවැත්වෙයි. යළි-පත්වීම සඳහා අවසර ලැබෙන මුත්, තනතුරු කාලය පිට පිට නොපැමිණිය යුතුයි.

මැතිවරණ කාල සටහන

* අරාබි ජාතීන් සඳහා නියෝජිතයා මෙම තෝරාගැනීම් අවකාශ දෙක අතර මාරුවෙන් මාරුවට තෝරා ගැනෙයි.

පෙර සහ ඉදිරි ආරක්ෂක මණ්ඩල සංයුතිය 
1946 සිට 1965 දක්වා, ආරක්ෂක මණ්ඩලයෙහි ස්ථීර-නොවන සාමාජිකයෝ සය දෙනෙක් වූහ. එකල ප්‍රාදේශීය කාණ්ඩකරනය වූයේ මෙලෙසය:
 ලතින් ඇමරිකාව: සාමාජිකයෝ 2 
 පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලය: සාමාජිකයෝ 1 
 නැගෙනහිර යුරෝපය: සාමාජිකයෝ 1 
 මැද පෙරදිග: සාමාජිකයෝ 1 
 බටහිර යුරෝපය: සාමාජිකයෝ 1 

මෙම කාණ්ඩකරනයට සමහරක් ව්‍යතිරේකයන් විය: 1961 දී ලයිබීරියාව විසින් බටහිර යුරෝපියානු රටකට හිමි අවස්ථාව ලබා ගති; 1964-1965 අතරතුර  අයිවරි කෝස්ට් විසින් පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩල සාමාජිකයෙකුගේ තැන ගති; 1956 සිට නැගෙනහිර යුරෝපය කාණ්ඩය තුල ආසියානු රටවල් අඩංගු විය.

ආරක්ෂක මණ්ඩලයෙහි යෝජිත විස්තාරණයෙහි කොටසක් වශයෙන්,  සාමුහිකව  4 කාණ්ඩය හෝ ජී4 ජාතීන් ලෙසින් හැඳින්වෙන බ්‍රසීලය, ජර්මනිය, ඉන්දියාව සහ ජපානය විසින්, මණ්ඩලය තුල ස්ථීර නියෝජනයක් ඉල්ලා සිටිති. ඉතාලිය විසින් සම්මුතිය සඳහා ඒකීකරණය කාණ්ඩය පිහිටුවමින්, ආරක්ෂක මණ්ඩලයෙහි මෙම විස්තාරණය වෙත විරුද්ධත්වය දක්වයි .

වසර අනුව සාමාජිකත්වය

සථීර

සටහන්

ආශ්‍රිත
ශ්‍රී ලංකාවේ යටත් විජිත සමය

ලංකාවේ මූලික වශයෙන් යටත් විජිත අවධි 3ක් දැකිය හැකිය.

*පෟතුගීසි.

*ලන්දේසි.

*ඉංග්‍රීසි.

මේ අතරින් ඉංග්‍රීසීන් වැඩිම කලක් ලංකාව යටත් කරගෙන සිටියේය.
සික් ධර්මය

සිඛී හෙවත් සික් ආගම 15 වන සියවසේ අගභාගයේදී ඉන්‍දියානු උප මහද්වීපීය කලාපය තුළ පංජාබ් ප්‍රාන්තය මුල් කර ගනිමින් නිර්මාණය වූව කි.  එය ප්‍රධාන ලොව ආගම්වල ළාබාලතම ආගමක් වන අතර ලෝකයේ පස්වන විශාලතම සංවිධානාත්මක ආගම වේ.
 
21 වන සියවසේ මුල් භාගය වන විට සීඛ් ආගමිකයෝ, මිලියන 25 ක් පමණ වාසය කරති. .
සිඛ් දහම පදනම් වී ඇත්තේ ගුරු නානක් හෙවත් පළමු ගුරු (1469–1539)  සහ ඔහුගෙන් පසුව පැමිණි සීඛ් ගුරු නවදෙනාගේ අධ්‍යාත්මික ඉගැන්වීම් මත ය. දසවන ගුරු, ගුරු ගෝවින්‍ද් සිං, ඔහුගේ අනුප්‍රාප්තිකයා ලෙස ගුරු “ග්‍රන්ථ් සහීබ්”(සීඛ් ආගමික ග්‍රන්ථය) නම් කළ අතර, මනුෂ්‍ය ‘ගුරු’ වරුන්ගේ පෙළගැස්ම අවසන් කොට, සීක්වරුන්ට සදාකාලික, ආගමික අධ්‍යාත්මික මඟ පෙන්වීම ලෙස ශුද්ධ ලියවිල්ල ස්ථාපිත කළේය. “සත්‍ය, විශ්වාසය, ආත්ම දමනය සහ පාරිශුද්ධත්‍වය” සහිත “ක්‍රියාශීලී, නිර්මාණාත්මක හා ප්‍රායෝගික ජීවිතය”, ජීවභෞතික සහ පාරභෞතික සත්‍යයට වඩා ඉහළින් ඇති බවත්, පරමාදර්ශී මනුෂ්‍යයන් “දෙවියන් වහන්සේ සමග එක්‍වීම තහවුරු කරන අතර ඔහුගේ කැමැත්ත දන්නා බව”ත් ගුරු නානක්තුමන් ඉගැන්වීය.  හයවන ‘සික් ගුරු’ වන ගුරු හර්-ගොබින්‍ද් විසින් “මිරි” (දේශපාලන / තාවකාලික) සහ “පිරි” (අධ්‍යාත්මික) යන අංග අන්‍යෝන්‍ය වශයෙන් සහජීවනය සඳහා ස්ථාපිත කරන ලදි.
‘සීඛ් ධර්‍ම ග්‍රන්ථය’ ආරම්භ වන්නේ “මූල මන්ත්‍ර” (ਮੂਲ ਮੰਤਰ) සහ “ඉක් ඕම්කාර්” (ੴ, 'එක් දෙවිවරයෙක්') පිළිබඳ මූලික යාච්ඤාවෙනි. ගුරු ග්‍රන්ථ් සහීබ් හි දක්‍වා ඇති සීක් ආගමේ මූලික විශ්වාසයන් අතර “එක් නිර්මාණකරුවෙකුගේ නම” පිළිබඳ විශ්වාසය හා භාවනාව ඇතුළත් වේ. තව ද දිව්‍යමය එක්සත් ස්වභාවය සහ සියලු මනුෂ්‍ය වර්‍ගයාගේ සමානාත්මතාවය; “සේවා” (පරාර්‍ථකාමී සේවය) ලෙස ද සියලු දෙනාගේ යහපත හා සමෘද්ධිය සඳහා යුක්තිය උදෙසා උත්සාහ කිරීම ද නිවැසියෙකුගේ ජීවිතය ගත කරන අතරතුර අවංකව හැසිරීම සහ යහපත් ජීවනෝපාය ක්‍රම ද සීඛ් ධර්‍මයේ මූලික ඉගැන්වීම් වෙයි. 
සික් දහම අවධාරණය කරන්නේ “සිම්‍රන්” (ਸਿਮਰਨ, දෙවියන් වහන්සේගේ වචන මෙනෙහි කිරීම) සහ එය කිර්තාන් හරහා හෝ අභ්‍යන්තරව “නාම් ජප්නා” (උන් වහන්සේගේ නාමය ගැන මෙනෙහි කිරීම) තුළින් දෙවියන් වහන්සේගේ පැමිණ සිටීම දැනෙන මාධ්‍යයක් ලෙස ප්‍රකාශ කළ හැකිය. 
මෙම ආගම හින්‍දු හා ඉස්ලාමයෙන් හැරීම් ලබා ගනිමින් ‘ආගමික පීඩා’ කාලවලදී ආගම වර්‍ධනය වී පරිණාමය විය. සික් ගුරු වරුන් දෙදෙනෙකු වන ගුරු අර්ජාන් (1563-1605) සහ ගුරු තේඝ් බහදූර් (1621–1675) ඉස්ලාම් ආගම වැළඳ ගැනීම ප්‍රතික්‍ෂේප කිරීමෙන් පසු “මෝගල් පාලකයින්” විසින් වධහිංසා පමුණුවනු ලැබීය. ‘සික්’වරුන්ට හිංසා පීඩා කිරීම ගුරු ගෝවින්‍ද් සිං විසින් හෘද සාක්‍ෂියේ හා ආගමික නිදහස ආරක්‍ෂා කිරීමේ නියෝගයක් ලෙස “ඛල්සා” ආරම්භ කිරීමට හේතු විය.

මූලාශ්‍ර 
https://en.wikipedia.org/wiki/Sikhism
https://pa.wikipedia.org/wiki/%E0%A8%B8%E0%A8%BF%E0%A9%B1%E0%A8%96%E0%A9%80

බැහැර පිටු
බන්දු මුණසිංහ

මුණසිංහ ආරච්චිලාගේ දොන් බන්දු (ඉංග්‍රීසි: Bandu Munasinghe) හෙවත් බන්දු මුණසිංහ, ශ්‍රී ලංකා සිනමා නළුවෙකි. විශේෂයෙන්ම සිනමාවේ දුෂ්ට චරිතවල රඟපෑ මුණසිංහ ශ්‍රී ලාංකේය රිදී තිරයේ ප්‍රථම සටන් අධ්‍යක්ෂවරයාද වේ.

පෞද්ගලික ජීවිතය
ඔහු 1936 මාර්තු 16 වැනිදා බොරැල්ලේ උපත ලැබීය. ඔහු මුලින්ම අධ්‍යාපනය ලැබුවේ රාජගිරිය හේවාවිතාරණ විද්‍යාලයෙන් සහ ද්විතීයික අධ්‍යාපනය කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයෙනි. ඔහු බොක්සිං ක්‍රීඩකයෙකු ලෙස දස්කම් දැක්වීය. මේ නිසා පාසලෙන් පසු ටික කලක් හමුදාවට බැඳුණු ඔහු බොක්සිං දස්කම් පෙන්වීය.

ඔහු ජයන්ති මුණසිංහ සමඟ විවාහ වූ අතර එහිදී 1967 මාර්තු 16 වන දින විවාහ උත්සවය පවත්වන ලදී.

වසර තිස්පහක් සිනමා තරුවක් වූ මුණසිංහ 1993 දී හදිසියේ රෝගාතුර විය. ඔහු රත්නපුරේ ඇඹිලිපිටිය ප්‍රදේශයට ගිය අතර එහිදී එක් කකුලක් කපා ඉවත් කරන ලදි. ඔහු 2005 පෙබරවාරි 5 වන දින වයස අවුරුදු 69 දී මිය ගියේය.

වෘත්තීය ජීවිතය
1958 දී සටන් නළුවන් වූ එම්. ගිල්මන් සහ එම්.පී. ගැමුණු යන දෙදෙනා මුණසිංහට කිරිබත්ගොඩ සිරිසේන විමලවීරගේ නවජීවන චිත්‍රාගාරයේ උදේ 10 ට පමණ සිටින ලෙස දැනුම් දුන්හ. නවජීවන චිත්‍රාගාරයේදී ඔහු සිය මංගල සිනමා රංගනය කළේ මා ආලේ කල තරුණිය චිත්‍රපටියෙනි. මුණසිංහ සටන් නළුවකු ලෙස රඟපෑ දෙවන චිත්‍රපටය වූයේ 1961 වසරේ ගිල්මන්ගේ අධ්‍යක්ෂණයෙන් ජනප්‍රිය වූ වැඩබිම චිත්‍රපටියයි. ඉන්පසුව, දස්කොන්, වෙන ස්වර්ගයක් කුමටද?, දීපාශිකා, ගැටවරයෝ යන චිත්‍රපටවල රඟපෑවා. 1965 දී ඔහු සිය වෘත්තීය ජීවිතයේ ප්‍රථම වරට දුෂ්ට චරිතයක් සඳහා තෝරාගනු ලැබුවේ සාරවිට චිත්‍රපටියෙනි. පසුව ධීවරයෝ, සත පනහ, ස්වීප් ටිකට්, දරු දුක වැනි චිත්‍රපටවලද සටන් නළුවකු ලෙස රඟපෑමට අවකාශ ලැබුනි.

ඔහු ප්‍රධාන දුෂ්ට චරිත සඳහා චිත්‍රපට කිහිපයකම සටන් ජවනිකාවල දිගටම කටයුතු කළේය, විශේෂයෙන් සූරයන්ගෙත් සූරයා, එදත් සූරයා අදත් සූරයා, හතර දෙනම සූරයෝ, සිංගප්පූරු චාලි, සුලි සුළඟ සහ හිත හොඳ මිනිහෙක් වැනි චිත්‍රපටවල ඔහුගේ සටන් කැපී පෙනුනි. සිනමාවේ ඔහුගේ ප්‍රධාන පෙරළිය සිදු වූයේ 1964 දී එම්. එස්. ආනන්දන් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද "සිතක මහිම" චිත්‍රපටයේ සටන් අධ්‍යක්ෂකවරයා ලෙසය. කෙසේ වෙතත් ඔහුගේ පළමු චරිතාංග රංගනය පැමිණියේ සේන දයානන්ද අධ්‍යක්ෂණය කළ තරංගා චිත්‍රපටය හරහාය. 1975 සතිශ්චන්ද්‍ර එදිරිසිංහ විසින් රචිත රජගෙදර පරවියෝ චිත්‍රපටයේ මුණසිංහ සහෘද සටන් නළු ඇලෙක්‌සැන්ඩර් ප්‍රනාන්දු සමඟ එක්ව යථාර්ථවාදී සටන් ජවනිකා නිර්මාණය කළේය.

ඊට අමතරව ඔහු දක්ෂ කඩු සටන් විශේෂඥයෙකි. ඔහු කඩු සටන් ගැන ඉගෙන ගත්තේ ගාමිණී ෆොන්සේකා සහ එච්.ඩී.කුලතුංගගෙනි. මුණසිංහ රඟ පෑ චරිත අතර ප්‍රධාන නිළියට වධ හිංසා පමුණුවන දර්ශන ඇතුළත් වූයේ ආවා සොයා ආදරේ චිත්‍රපටයේය. 1970 ගණන්වල ඔහු පිළිවෙළින් සුගන්ධි (1979) සහ තරංගා (1975) චිත්‍රපටවල අග්‍රා සජීවනී සහ මානෙල් වානගුරු සමඟ චරිතාංග නිරූපණය කළේය.

ආශ්‍රිත

බාහිර සබැඳි
 රොබින් ප්‍රනාන්දු ඇලුම් කළ අපේ සිනමාවේ සටන් නළුවන් හත් දෙනෙක්

1936 උපත්
2005 මරණ
ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ
ලාංකික සිංහලයෝ
ආදි නාලන්දියයෝ
රංගන ශිල්පීන්
චිත්‍රපටි නළුවන්
කලාකරුවෝ
චරිත කතා