Suchinthana/si-wikipedia huggingface dataset:
ගුවාටමාලා

[[Image: 125px-Flag_of_Guatemala.svg.png   |frame|thumb|alt=tiny globe|             ජාතික කොඩිය
{|
|ආදර්ශ පාඨය 
|"සදාකාලික වසන්තයෙන් යුතු රට" 
|-
|ජාතික ගීය 
| Himno Nacional de Guatemala
|-
|             සිතියම
|-
|colspan="2" |
|-
|අගනුවර සහ විශාලම නගරය 
|ගෝතමාලා සිටි
|-
|රාජ්‍ය භාෂාව 
|ස්පාඤ්ඤය භාෂාව 
|-
|ජන වර්ග 	
|82.1% ස්වීඩන්, 5.1% ෆයින්ස්, 12.5% වෙනත්
|-
|රාජ්‍ය
|ජනාධිපති සමූහාණ්ඩුව
|-
|ජනාධිපති 			 
|අල්වරො කොලොම් කබල්ලෙරො
|-
|උප ජනාධිපති  			
|රාෆෙල් එස්පාඩා
|-
|නිදහස 
|-
|මෙක්සිකෝ සහ ස්පාඤ්ඤයේ සිට
|15 සැප්තැම්බර් 1821 
|-
|       වර්ග ප්‍රමාණය
|-
|එකතුව	
|වර්ග කිලෝමීටර 108,890 
|-
|
|වර්ග සැතපුම් 42,042
|-
|ජලය (%)
|0.4
|-
|            ජනගහනය
|-
|2009 තක්සේරුව 		
|13,276,517
|-
|ඝනත්වය	
|වර්ග කිලෝමීටර 119.38 

|-
|
|වර්ග සැතපුම් 348.6
|-
|දළ ජාතික නිෂ්පාදිතය
|2009 තක්සේරුව
|-
|එකතුව 			
|ඩොලර් 67.816(බිලියන) 
|-
|සාමාන්‍ය 		
|ඩොලර් 4,839
|-
|දළ ජාතික නිෂ්පාදිතය (සාමාන්‍ය) 			
|2009 තක්සේරුව
|- 
|එකතුව 	
|ඩොලර් 37.302 (බිලියන)  
|-
|සාමාන්‍ය 	
|ඩොලර් 2,662
|-

|මානව සංවර්ධන දර්ශකය HDI (2010)		
|0.560(මධ්‍යම)
|-
|මුදල් 	
|ක්වෙට්සැල් (GTQ)
|-
|අන්තර්ජාල "'
|.gt
|-
|දුරකථන සංකේත 
|502
|}
]]ගුවාටමාලා''' මධ්‍යම ඇමෙරිකාවේ පිහිටි රටක් වන අතර එහි දේශසීමාවන් වට වී ඇත්තේ මෙසේය, උතුරෙන් සහ බටහිරෙන් මෙක්සිකෝවද, නිරිත දිගට පැසිපික් සාගරයෙන්ද, ඊසාන දිගට බෙලිස් රාජ්‍යයෙන්ද (Belize), නැගෙනහිරට කැරිබියාවෙන් සහ ගිණිකොනට හොන්දුරාස් හා එල් සැල්වදෝර් රාජ්‍ය යනාදියෙන් සීමා වී ඇත. භුමි ප්‍රමාණය වර්‍ග කි.මී. 108890 ක් ද (වර්‍ග  සැතපුම් 42043) ඇස්තමේන්තු කළ ජනගහනය 13,276,517 ක් ද වෙයි.
නියෝජිත ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී රාජ්‍යයක් වන ගුවාටමාලාවේ අගනගරය වන්නේ ගුවාටමාලානුවරයි. ගුවාටමාලාව සතු ජීව විද්‍යාත්මක වශයෙන් වැදගත් සහ විශේෂිත පරිසර පද්ධතිය නිසා එය ජෛවවිද්‍යාත්මකව බහුලවම පිහිටි ස්ථානයක් ලෙස නම් කිරීමට දායකත්වයක් සැපයීය.
ගිනියා ජනරජය

'ගිනියා ජනරජය' යන්න ගිනියා රාජ්‍යයේ නිල නාමය වේ. මෙය බටහිර අප්‍රිකාවේ පිහිටි රටකි. කලින් 'ප්‍රංශ ගිනියා' නමින් හදුන්වනු ලැබූ මෙම රට වර්තමානයේ සමහර අවස්ථාවන් හිදී 'ගිනියා කොනක්‍රී' (Guinea conaky) නමින් ද  හදුන්වනු ලබයි. එසේ කෙරෙන්නේ අසල්වැසි ගිනි බිසවූ රාජ්‍යයෙන් වෙන්කර හඳුනාගැනීම පිණිසය. ගිනියා රාජ්‍යයේ අගනුවර වන 'කොනක්‍රී' ජාතික ආණ්ඩුවේ සුවිශේෂි ස්ථානයක් ගනී. එය මෙරටෙහි විශාලතම නගරය ද වන්නේ ය.

ගිනියා හි භූමි ප්‍රමාණය වර්‍ග කි.මී. 246,000 කි. (වර්‍ග සැතපුම් 94981) අත්ලාන්තික් සාගරයේ බටහිර දේශසීමාවෙන්, නැගෙනහිර ට සහ දකුණට වක් වෙමින් මෙම ර‍ට භූගෝලීය වශයෙන් චන්ද්‍රවංකයක  (අර්ධ කවාකාර) හැඩය ගනී. ගිනියාව, එහි උතුරු දිග දේශසීමාව  ගිනි බිසවු, සෙනෙගල් හා මාලි සමඟින් ද, දකුණු දිග සීමාව සියරා හා ලියොන්, ලයිබීරීයාව සහ අයිවරි කෝස්ට් යන රටවල් සමඟින් ද පොදුවේ පරිහරණය කරයි. නැගෙනහිර දෙසට ගලා බසින නයිජර්  ගංගාව ආරම්භ වන්නේ ගිනියාවෙනි.

ගිනියාව ජන වාර්ගික කණ්ඩායම් 24 කට නිවහන වේ. මේ අතරින් ඉතා කැපී පෙනෙන කණ්ඩායම් වන්නේ, ෆ්පුලා (Fulla) මැන්ඩින්කා  (Mandinka) සහ සුසු  (Susu) යන නම් වලින් හඳුන්වනු ලබන ජන වාර්ගික කණ්ඩායම් ය.
ගිනි බිසවු

ගිනි බිසවු ජනරජය පිහිටා ඇත්තේ බටහිර අප්‍රිකාවේය. උතුරට සෙනෙගල්, දකුණට සහ නැගෙනහිරට ගිනියාව, සහ බස්නාහිරට අත්ලාන්තික් සාගරය මෙරටෙහි දේශසීමාවන් වෙයි.
මෙහි භූමි ප්‍රමාණයන් ආසන්න වශයෙන් වර්ග කි.මි. 37,000 ක් (වර්ග සැතපුම් 14,000) වන අතර ඇස්තමේන්තු ගත ජනගහනය 1,600,000 ක් වේ.ගිනිබිසව් පෘතුගීසි ගිනියාහි, පැරණි පෘතුගීසි කොළනියක් වද තිබිණි.නිදහස ලැබීමත් සමඟ මෙහි අගනුවර හඳුන්වන ලද 'බිසවු' යන නාමය රටේ නමට එකතු  කරනු ලැබීය.  එසේ කරන ලද්දේ ගිනියා ජනරජයේ නාමයත් සමඟ ඇතිවිය හැකි ව්‍යාකූලතා මග හැරවීම පිණිසය. ගිනි බිසවු රාජ්‍යයේ ඒක පුද්ගල දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය, ලොව  ඇති අවම ප්‍රමාණයන්ගෙන් ‍එකකි.
ගයනාව

ඒකාබද්ධ ගයනා ජනරජය යන නිල නාමයෙන් හඳුන්වන ගයනාව, පෙර කල ව්‍යවහාර කරනු ලැබුවේ 'බ්‍රිතාන්‍ය ගයනා' යන නමින් ය. මෙය පිහිටා ඇත්තේ ඉංග්‍රීසි භාෂා භාවිතයෙන් යුත් කැරිබියන් හි සංස්කෘතිකමය කොටස්කරුවකු වන දකුණු ඇමෙරිකා‍වේ උතුරු වෙරළ තීරයේ ය. 

1948 දී යුරෝපීයන් විසින් ගවේෂණය කර සොයා ගනු ලැබූ ගයනාව සමඟ  වසර 500 කටත් වැඩි කාලයක සිට ස්පාඤ්ඤ, ලන්දේසි සහ බ්‍රිතාන්‍යයින්  අරගලයෙහි යෙදුනහ. දකුණු  ඇමෙරිකාවේ ප්‍රධාන භූමියෙහි පිහිටි පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලයට අයත් එකම රාජ්‍යය වන්නේ ගයනාවයි. ගයනාවේ අගනුවර වන ජොර්ජ්ටවුන් හි ස්වකීය මහලේකම් මුලස්ථානය පිහිටුවා ගෙන ඇති 'කැරිබියන් ප්‍රජාව' නම් (Caricom) සංවිධානයේ ගයනා රාජ්‍යය සාමාජිකයෙක් වෙයි. එක්සත් රාජධානිය වෙතින් මෙරට නිදහස ලැබුවේ 1966 වර්ෂයේ දීය.

ඵෙතිහාසිකව සලකා බැලූ කළ ගයනා නමින් දන්නා ප්‍රදේශය (ජලය බහුල පෙදෙස)  (Land of many waters), ඇමසොන් ගංගාවේ උතුරින් හා ඔරිනොකෝ ගංගාවෙන් නැගෙනහිරින් පිහිටි විශාල ගොඩබිම් ප්‍රමාණයකින්  සමන්විතව යෝධ පළිහක් සේ තිබිණි. 17 වන සියවසේ පසුභාගයේ දී සහ 18 වන සියවසේ මුල් කාලයේ දී අධිරාජ්‍යවාදීන් විසින් මතු කී විශාල බිම් පෙදෙසින් උප පාලන ප්‍රදේශ පහක් කැබලි කර වෙන් කරවන ලදි. මෙම උප පාලන ප්‍රදේශ පහ නම් වශයෙන් දක්වතොත් මෙසේ වෙයි.

ස්පාඤ්ඤ ගයනාව (දැන් වෙනිසියුලාව), පෘතුගීසි ගයනා (දැන් උතුරු බ්‍රසීලය), බ්‍රිතාන්‍ය ගයනාව (දැන් ගයනාව), ඕලන්ද ගයනාව (දැන් සුරිනාමය) ප්‍රංශ ගයනාවේ පිහිටි ප්‍රංශයට අයත් නූතන පාලන ප්‍රදේශ වශයෙනි. නූතන ගයනාවේ දේශ සීමාවන් වන්නේ, නැගෙනහිරින් සූරිනාමය, දකුණින් සහ නිරිත දිගට බ්‍රසීලය, බටහිරින් වෙනිසියුලාව සහ උතුරින් අත්ලාන්තික් සාගරය යනාදියයි.

වර්‍ග කි.මී. 215,000 ක භූමි ප්‍රමාණයකින් යුත් ගයනාව, (උරුගුවේ සහ සුරියනාමයට පසුව ) දකුණු ඇමෙරිකා ප්‍රධාන භුමියෙහි පිහිටි තෙවන කුඩාම රට වේ. මෙහි ජනගහනය දළ වශයෙන් 770,000 ක් වේ. (පෘතුගීසි) බ්‍රසීලය, (ඕලන්ද) සූරියනාමය, (ප්‍රංශ) ප්‍රංශ ගයනාව රටවලට අතිරේකව, ස්පාඤ්ඤ බස භාවිතා නොකරන රටවල් හතරෙන් එකක්  ගයනා රාජ්‍යය හදුනාගෙන තිබේ.
අයිවර් කෝස්ට්

අයිවර් කෝස්ට්, බටහිර අප්‍රිකාවේ පිහිටා ඇති රටකි. මෙම රට ඉංග්‍රීසි බසින් මෙනමින් පොදුවේ හඳුන්වනු ලබන මුත් එසේ ව්‍යවහාර කිරීම, අයිවරි රාජ්‍ය විසින් නිල වශයෙන් අධෛර්යමත් කරයි. ඔවුන්ගේ මනාපය වන්නේ සියළු භාෂාවන්ගෙන් ස්වකීය රටෙහි ප්‍රංශ නාමය වන'කොටෙ ඩී අයිවරි' (cote d' Ivoire)  යන්නෙන් හඳුන්වනු ලැබීමටයි. අයිවරි කෝස්ට් රාජ්‍ය සතුවන භූමි ප්‍රමාණය වර්‍ග කි.මී. 322462 කි. රටේ දේශ සීමාවන් වන්නේ ලයිබීරියාව, ගිනියා, මාලි, බුර්කිනා ෆසෝ හා ඝානා යන රටවල්ය. එහි දකුණු දිග මායිම ගිනියා බොක්ක හරහා වැටී තිබේ. 1998 වසරේ දී 15, 366, 672 ක්වූ ජනගහනය, 2009 දී 20,617,068 ක් වනු ඇතැයි ඇස්තමේන්තු කර  තිබිණි. 

යුරෝපීය ආක්‍රමණයන්ට පෙරාතුව අයිවර් කෝස්ට් රාජ්‍යය බොහෝ වැදගත් රාජ්‍යයන්ට නිවහන වී තිබිණි.  එවැනි රාජ්‍යයන් අතර ගයාමාන්, ‍කොං අධිරාජ්‍යය  (Kong Empire)   සහ ‍'බොලෙ' (Baoule)  විය. තවද, ප්‍රංශ යටත් විජිත සමය පුරාවටම සහ අයිවරි කෝස්ට් රාජ්‍යයට නිදහස ලැබීමෙන් පසුව පවා, වෙන්කොට හැඳින්වෙන  ස්වකීය අනන්‍යතාවයන් තවදුරටත් රැකගැනීමට වෑයම් කළ 'අග්නි' රාජධානිය දෙක  (Agno Kingdoms)  'ඉන්ඩෙනී'  (Indenie)  සහ 'සන්වි'   (Sanwi) යන රටවල් ද, අයිවරි කෝස්ට් රාජ්‍යයට අයත්ව තිබිණි. වර්‍ෂ 1843 – 1844 කාලයේ දී එකඟ වූ ගිවිසුමකට අනුව අයිවරි කෝස්ට් ප්‍රංශයේ ආරක්ෂිත යටත් රාජ්‍යයක් බවට පත්වූ අතර, 1893 දී එය අප්‍රිකාව සඳහා වූ යුරෝපීයන්ගේ අරගලයේ කොටසක් ලෙසින්  ප්‍රංශයේ යටත් විජිතයක් බවට පත් කරන ලදි. 

1960 අගෝස්තු 7 වන දින මෙම රාජ්‍යය නිදහස ලැබීය. 1960 සිට 1993 දක්වා මෙරටට නායකත්වය දුන්නේ 'හවුපොඑට් බොයිග්නි' (Houphouet Boigny)  විසින්ය. අයිවරි  කෝස්ට් රාජ්‍ය ස්වකීය බටහිර අප්‍රිකානු අසල්වැසි රටවල් සමඟ දේශපාලනික, හා ආර්ථික සමීප සබඳතා  පවත්වාගෙන යයි. එසේම, බටහිර ජාතීන් සමඟ විශේෂයෙන්ම ප්‍රංශය සමඟ සමීපව ඇසුරු කරයි. කෙසේ වෙතත් 'හවුපොඑට් බොයිග්නි '‍ගේ පාලනය අවසන් වීමෙන් පසුව, මෙම රට නීත්‍යානුකූල නොවන කුමන්ත්‍රණ දෙකකට (1999 දී හා 2001 දී) සහ සිවිල් යුද්ධයකට මුහුණ දුන්නේ ය. එහෙත් මෑතකදී පවත්වන ලද මැතිවරණය ද නව රජය හා කැරලිකරුවන් අතර  ඇතිකර ගත් දේශපාලන එකඟතාවය ද මෙරටට නැවත සාමය ගෙන ඒමට හේතු භූත විය.

අද වනවිට අයිවරි කෝස්ට් රාජ්‍යය ජනාධිපතිවරයාට ප්‍රබල විධායක බලතල ආරෝපණය  කරනු ලැබ ඇති ජනරජයක් වෙයි. නීතියට අනුව මෙරටෙහි අගනුවර වනුයේ 'යමොසොවුක්රො' ය (Yamoussoukro). රාජ්‍ය භාෂාව ප්‍රංශ බසය. මෙම රට පළාත් 19 කට ද, ප්‍රදේශ  58 කට ද බෙදා ඇත. අයිවරි කෝස්ට් රාජ්‍යය කෝපි සහ කොකෝවා නිෂ්පාදනය තුලින් 1960 ගණන් වලදී සහ 1970 ගණන් වලදී බටහිර අප්‍රිකාවේ ඉතා ප්‍රබල ආර්ථිකයක් සහිත රටක් බවට පත් වී තිබිනි. කෙසේ වෙතත් 1980 ගණන් වලදී මෙම රාජ්‍ය මුහුණ දුන් ආර්ථික අර්බුදය, දේශපාලන හා සමාජීය ප්‍රචණ්ඩ හා කැළඹිලි සහිත කාලපරිච්ඡේදයක් වෙත රට ගෙන ගියේය.

21 වන සියවසේ අයිවරි කොස්ට් ආර්ථිකය පුළුල් වශයෙන් වෙළෙඳපොල පදනම් කරගන්නක් වු අතර දැඩි විශ්වාසයක් රැදවූයේ කෘෂිකර්මාන්තය මතය. මෙහිදී අලෙවිය සඳහා කෘෂි නිෂ්පාදනයෙහි යෙදුනු කුඩා වතු හිමියෝ පුමුඛ වුහ. ජනගහනයෙන් හතරෙන් එකක් පමණ දිවි ගෙවන්නේ ජාත්‍යන්තර අවම දෛනික ආදායම වූ ඇමෙරිකන් ඩොලර් 1.25 කටත් වඩා අඩු ආදායමක් ලබමිනි.
කිරිබාස්

කිරිබටි (;  හෝ ; ),  නිල වශයෙන් හඳුන්වනු  ලබන්නේ කිරිබටි ජනරජය යන නමිනි. මෙය, මධ්‍යම ඝර්මකලාපීය පැසිෆික් සාගරයේ පිහිටි දිවයිනකි. කිරිබටි ජනරය, කොරල් පර 32 කින් ද නැවත සාදා ගන්නා ලද කොරල් දිවයිනකින් ද නිර්මාණය වී තිබේ. එය වර්ග කි.මි. 3,500,000 පුරා පැතිර පවතී. නිරක්ෂ රේඛාව මත පිහිටි දූපතකි. නැගෙනහිර දේශසීමාව ජාත්‍යන්තර දින රේඛාව වෙයි. කිරිබටි යන නාමය ප්‍රධාන දූපත් සමූහයේ 'ගිල්බට් දූපත්' (Gilbert Islands) යන නාමයෙන් නිරුක්ති වූ, 'ගිල්බට්ස්' යන දේශීය උච්චාරණයෙන් බිදී  ආවකි. 1979 දි එක්සත් රාජධානිය වෙතින්  මෙරටට නිදහස ලැබිණි.  පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලයේ ද ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ සහ ලෝක බැංකුවේ ද සාමාජික  රටක් වන කිරිබටි 1999 දී එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ පූර්ණ සාමාජිකත්වය ලැබීය.

මූලාශ්‍ර

ඕෂනියානු රටවල්
ලාඕස්

ලාඕස් රාජ්‍යයේ නිල නාමය 'ලාඕස් ජනතා ප්‍රජාතාන්ත්‍රවාදී ජනරජය ' වේ. මෙය අග්නිදිග ආසියාවේ අවශේෂ රටවලින් වට වී පිහිටි රටක් වෙයි. මෙහි මායිම් වනුයේ වයඹ දිගින් බුරුමය සහ මහජන චීන සමූහාණ්ඩුවද නැගෙනහිරින් වියට්නාමය ද, දකුණු දිගින් කාම්බෝජය ද සහ බටහිරින් තායිලන්තය ද වශයෙනි. ලාඕස්හි ඉතිහාසය, 14 වන සියවසේ සිට 18 වන සියවස දක්වා දිවයයි.එනම් එරට අතීතය 'දශ ලක්ෂ සංඛ්‍යාත හස්තීන්ගේ භූමිය' යනුවෙන් ද හඳුන්වනු ලැබු 'ලැන් ක්ෂැං' රාජධානිය දක්වා ඈතට විහිද යයි.

ප්‍රංශයේ ආරක්ෂිත රාජ්‍යයක්ව පැවති කාලපරිච්චේදයෙන් අනතුරුව 1949 වර්ෂයේ දී ලාඕසය ස්වාධීනත්වය ලැබීය. 1975 වසරේ දී 'පැ‍තේ ලාඕ කොම්යුනිස්ට් ව්‍යාපාරය' බලයට පත්වීමත් සමඟ දීර්ඝ කාලයක් පුරා පැවති සිවිල් යුද්ධය නිල වශයෙන් සමාප්ත විය. එනමුදු පාර්ශවයන් අතර අරගල වසර ගණනාවක් යනතුරුම අඛණ්ඩව පැවතිණි. 2006 වර්ෂයේ දත්තයන්ට අනුව ජනගහනයෙන් සියයට හතලිස් හතරක ප්‍රතිශතයක් දිවි ගෙවනුයේ දෛනික ජාත්‍යන්තර අවම ආදායම් මට්ටම වන ඇමෙරිකන් ඩොලර් 1.25 කට වඩා අඩු ආදායමක් ලබමිනි. මධ්‍යම ඔත්තු සේවයේ ලෝක ‍තොරතුරු වාර්තා පොතෙහි මෙම ජනගහන ප්‍රතිශතය දක්වා ඇත්තේ සියයට 26% ක් ලෙසය.
ලෙසෝතෝ

මෙම රාජ්‍යයෙහි නිල නාමය 'ලෙසොතෝ රාජධානිය" නම් වේ. ලෙසොතෝ සිවි දෙසින්ම වට වී ඇත්තේ දකුණු අප්‍රිකානු ජනරජයෙනි.  රටෙහි වපසරිය වර්ග කිලෝමීටර් 30,000 කට (වර්ග සැතපුම් 11583 කට ) මඳක් වැඩි ප්‍රමාණයකි. ඇස්තමේන්තු ගත ජනගහනය ආසන්න වශයෙන් 1,800,000 කි. එහි අගනරගය ද, විශාලම නගරයද වනුයේ 'මසේරු" ය. ලොව පිහිටි රටවල් අතරින් වඩාත්ම දකුණු දෙසින් වටවී පවතින රට වනුයේ ද ලෙසෝ‍තෝ ය. එය පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලයේ සාමාජික රටකි. 'ලෙසෝතෝ' යනු 'ලෙසොතෝ' බස කථා කරන ජනතාවගේ රට යන්නෙහි දළ පරිවර්තනයකි. ජනගහනයෙන් සියයට 40% පමණ දිවි ගෙවනුයේ  දිනකට අවම ජාත්‍යන්තර ආදායම් මට්ටම වන ඩොලර් 1.25 කටත් වඩා අඩු ආදායමක් ලබමිනි.
මැඩගස්කරය

මැඩගස්කරය හෙවත් මැඩගස්කර් ජනරජය, අප්‍රිකාවේ ගිනිකොණ වෙරලට ඔබ්බෙහි ඉන්දියන් සාගරයේ පිහිටා ඇති දිවයිනක් වේ. මැඩගස්කරය නමින් ද හඳුන්වනු ලබන ප්‍රධාන දූපත, ලොව පිහිටි විශාලත්වයෙන් සිව්වන ස්ථානය ගන්නා වූ දූපතක් වන අතර ලෝකයේ ශාක සහ සත්ව විශේෂයන් ගෙන් සියයට 5% ක පමණ ප්‍රමාණයකට නිවහන ද වේ. මින් සියයට 80% ක පමණ ප්‍රතිශතයක් මැඩගස්කරයට පමණක් ආවේනික වෙති.

ප්‍රයිමේතාවන්ගේ උනහපුළු අව‍ගෝත්‍රය (Lemur infraorder of primates) මාංශ භක්ෂක ෆෙපාසා (Carnivorous Fossa) පක්ෂීන් කුල තුනක්,  (Three birds families) සහ බා - ඩ- බාබ් වෘක්ෂ විශේෂ හයක්  (Six baobab species) යනාදී මේ අතර වෙයි.

ජනගහනයෙන් තුනෙන් දෙකක්ම ජාත්‍යන්තර දෛනික අවම ආදායම් මට්ටම වූ ඇමෙරිකන් ඩොලර් 1.25 කටත් වඩා පහල ආදායම් ලබමින් දිවිගෙවන්නෝ වෙති.

References 

 
අප්‍රිකානු රටවල්
African Union member states
ඉන්දියන් සාගරයේ රටවල්
East Africa
French-speaking countries
Island countries
අප්‍රිකානු දූපත්
Islands of Madagascar
Least Developed Countries
Member states of La Francophonie
Physiographic provinces
Southern Africa
States and territories established in 1960
Former colonies of ප්‍රංශය
මාලි

මාලි රටෙහි නිල නාමය වන්නේ 'මාලි ජනරජය' යන්නයි. මෙය බටහිර අප්‍රිකාවේ පිහිටි රටකි. උතුරට, ඇල්ජීරියාව, නැගෙනහිරට නයිජිරියාව, දකුණට බුර්කිතා, ෆපසෝ සහ අයිවරි කෝස්ට්ද, නිරිත දිගට ගිනියාවත්,බටහිරට සෙනෙගල් හා මොරි‍ටානියා යන රටවල්ද මෙහි දේශි සීමාවන්ය. මෙහි භූමි ප්‍රමාණය වර්‍ග කි.මී. 1,240,000 වන අතර ජනගහනය මිලියන 14 කට වැඩි වේ. මාලි හි අගනගරය වනුයේ බමාකෝ (Bamako) ය.

මාලි රාජ්‍යය පළාත් අටකින් සමන්විත වන අතර එහි උතුරට ඇති දේශසීමාව සහරාවේ මධ්‍ය ප්‍රදේශයට ළංවෙයි. එසේම බහුතරයක් ජනතාව වාසය කරන මාලි හි දකුණු පළාතේ නයිජර් සහ සෙනෙගල් නම්වූ ගංඟා දෙක දක්නට ලැබේ. රටෙහි ආර්ථික ව්‍යුහය කෘෂිකර්මාන්තය, සහ ධීවර කර්මාන්තය යන ක්ෂේත්‍ර .මූලික කොට පනතියි.මාලී සතු ස්වාභාවික සම්පත් අතර රන්, යුරේනියම් සහ ලවණ වර්ගද වෙයි.එහෙත් මාලි රාජ්‍යය යනු ලොව පවත්නා අන්තලෙස දිළිදුභාවයට පත්ව සිටින රටකි.

වත්මන් මාලි රාජ්‍යය වරෙක සහරාව පුරා විහිදුනු වෙළද ජාලය හසුරුවන ලද බටහිර අප්‍රිකානු අධිරාජ්‍ය ත්‍රිත්වයේ කොටස් කරුවකුව සිටියේ ය. එම අධිරාජ්‍යයන් ත්‍රිත්වය වන්නේ ඝානා අධිරාජ්‍යය, මාලී යන නාමම ඇතිවීමට මුලාශ්‍ර වූ මාලි අධිරාජ්‍යය, හා ‍සොන්ඝයි (Songhai) අධිරාජ්‍යයන් වේ. 18 වැනි ශත වර්ෂයේ පසුභාගයේ දී, මාලි රාජ්‍යය ප්‍රංශයේ පාලනයට නතු වූණි.එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ප්‍රංශ සූඩාන්හි කොටසක් බවටද පත් වීමට මාලි රාජ්‍යයට සිදු විය. මාලි, සෙනගල් රාජ්‍යය සමඟ එකවිට නිදහස ලබමින් 'මාලි ෆෙඩරල් රාජ්‍ය සමූහය' බවට පත් වූයේය. වසරක් ඇවෑමෙන් වර්ෂ 1991 දී දියත් වූ කුමන්ත්‍රණයක ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවක් සම්පාදනය කිරීමටත් ප්‍රජාතන්ත්‍රික , බහු පක්ෂ රාජ්‍යයක් ලෙස මාලී රාජ්‍යය ස්ථාපිත වීමත් සිදුවිය. ජනගහනයෙන් හරි අඩකටත් වැඩි පිරිසකගේ දෛනික ආදායම ඇමෙරිකන් ඩොලර් 1.25 ටත් වඩා අඩු අගයක් ගනී.මෙය ලෝකයේ අනෙක් රටවල දෛනික ආදායම හා සැසදීමේදී ඉතාමත් පහළ අගයකි.

ආශ්‍රිත
මෝල්ටාව

මෝල්ටාව යනු,  සිසිලියට  දකුණින්ද, ටියුනීසියාවට  නැගෙනහිරින්ද සහ,   ලිබියාවට  උතුරින්ද, මධ්‍යධරණි මුහුදේ පිහිටි දකුණු යුරෝපියානු රටකි. යම්තම්  භූමි ප්‍රමාණයක් ආවරණය කිරීම නිසා, ලොව කුඩාතම රටවල් අතුරින් එකක් සහ වඩාත් ජනගහණ ඝණත්වය සහිත රටවල් අතුරින් එකක් බවට මෝල්ටාව පත්කරයි. මෝල්ටාවේ අගනුවර වැලෙටා වෙයි. නිල භාෂා දෙකක් එය සතු වෙයි: මෝල්ටීසියානු සහ ඉංග්‍රීසි.

ඉතිහාසය පුරාම  මොල්ටාව පිහිටා තිබෙන ස්ථානය ප්‍රබල යුද්ධෝපායන් ක්‍රියාත්මක කිරීමෙහි ලා ඉතා වැදගත් ඉඩ ප්‍රස්තා සලසා දී තිබුණත්, ෆනීෂියන්වරු, ග්‍රීකයන්, රෝමන්වරු, ෆැටිමිඩ්ස් (Fatimids), සිසිලියන්වරු , ශාන්ත ජෝන් නයිට්වරු, ප්‍රංශ හා බ්‍රිතාන්‍ය යන ජාතීන්ට මෙම දූපත් පාලනය කිරීමේ බලය අනුපිළිවෙලින් ලබා දී තිබිණි. මොල්ටාව, වසර 1964 දී එක්සත් රාජධානිය වෙතින් නිදහස ලබාගත් අතර පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලයේ සාමාජිකත්වයෙහි තවදුරටත් රැදී සිටීමේ නිදහස තබාගනිමින්, 1974 දී ජනරජයක් බවට පත්විය. 1964 සිට මොල්ටාව එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ  සාමාජික රටකි. යුරෝපා සංගමයේ සාමාජිකත්වය ලබාගත්තේ වර්ෂ 2004 දීය. මෙම රාජ්‍යය 2007 සිට  ෂෙනගන් (Schengen) ගිවිසුමහි පාර්ශවකරුවෙකුද, 2008 සිට යුරෝසෝන්හි   (eurozone)  සාමාජිකයකු ද වන්නේ ය. මල්ටා රාජ්‍යයට දීර්ඝ කාලින ක්‍රිස්තියානි උරුමයක් තිබේ. එය, පුරෝගාමී ක්‍රිස්තියානු ධර්මදූතයින්ගේ නිල පෙදෙසක් ද වන්නේ ය.  'අපෝස්තල්'  (Apostle)  පනතට අනුව පෝල් ශාන්තුවරයාගේ යාත්‍රාව  'මෙලිටේ' (melite)  හිදි මුහුදුබත් විය. ඉන්පසු මෙම සාන්තුවරයා පූජකවරයකු ලෙස 'මෙලිටේ' හි  විසීය. බයිබලය  උගතුන් බොහෝ දෙනෙකු 'මෙලිටේ' යනුවෙන් දක්වන්නේ මල්ටාව බවට හඳුනා ගනිති. කතෝලික ධර්මය, මොල්ටාවේ නිල ආගම ලෙස නොකඩවා පවතින අතර, එය එරටෙහි ප්‍රමුඛ ආගම ද වන්නේ ය. මොල්ටාව ප්‍රචලිත වන්නේ එහි දක්නා ලැබෙන ලෝක උරුමයන් හේතු කොටගෙනය. මේවා අතරින් කැපී පෙනන වැදගත් ස්ථානය වන්නේ යුරෝපයේ දක්නට ලැබෙන ඉතා පෞරාණික කිසිදු කලා  ශිල්පයක් හා නොඈදුනු තනිව තිබෙන්නා වූ නිර්මාණයක් වන මොල්ටාවේ ශිලාමය සිද්ධස්ථානයන් ය.

ආශ්‍රිත

එක්සත් ජාතීන්ගේ සාමාජික රාජ්‍යයන්
මාෂල් දූපත්

මාෂල් දූපත් හි නිල නාමය වනුයේ 'මාෂල් දූපත් ජනරජය' යන්නයි. මෙය පැසිපික් සාගරය මධ්‍යයේ කොරල් පර සහ දූපත් වලින් සැදුම් ලත් මයික්‍රොනීසියානු ජාතික රාජ්‍යයකි. මාෂල් දූපත් පිහිටියේ ජාත්‍යන්තර දින රේඛාව‍ට බටහිරින් සහ නිරක්ෂයට හරියටම උතුරිනි. ජනගහනය දළ වශයෙන් 62,000 කි. මෙ‍රටෙහි දේශ සීමාවන් වනුයේ උතුරින් නාඋරු සහ කිරිබටි, නැගෙනහිරින් මයික්‍රොනේසියා ෆෙඩරල් රාජ්‍ය, දකුණින් මාෂල් දූපත් රාජ්‍ය විසින් හිමිකම් කියා පාන්නා වූ ඇමෙරිකන් ප්‍රාන්තයක් වන වේක් දූපතත් (wake Island) ය. ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදයත් සමඟ එළඹුනු 'නිදහස් ගිවිසුමක්' යටතේ 1986 දී මාෂල් දූපත් ස්වාධීනත්වය ලැබීය.
මොරිටේනියා

මොරිටේනියාවේ නිල නාමය 'මොරිටේනියා ඉස්ලාමීය ජනරජය'නම් වෙයි. මෙය පිහිටා ඇත්තේ බටහිර අප්‍රිකාවේය. මෙහි දේශ සීමා ලෙස බටහිරින් අත්ලාන්තික් සාගරයත්,නිරිත දිගට සෙනෙගල්ද, නැගෙනහිරට සහ ගිණිකොනට මාලී රටද, ඊසාන දිගින  ඇල්ජිරියාව සහ වයඹින්  මොරොක්කෝව විසින් පාලනය කරනු ලබන බටහිර සහරාවද වෙයි. නූතන රාජ්‍යයෙන්, පැරණි මොරිටානියා පළාතේ නිරිත දිග දිසාව දක්වාම ආවරණය වන නමුදු, මොරිටානියා හි රෝමන් පළාත සිහිගන්වනු වස්  මෙරටට ඒ නම ලැබී තිබේ. අගනගරය සේම මොරිටානියාහි පිහිටි විශාලම නගරය වනුයේද අත්ලාන්තික් වෙරළ තීරයේ පිහිටා ඇති 'නොවක්චොට්' (Nouachott) නුවරයි.

ජෙනරල් මොනටඩ් අවුල්ඩ් අබිදෙල් අසීස්ගේ නායකත්වයෙන් දියත් කරන ලද හමුදා කුමන්ත්‍රණයක් මගින් 2008 අගෝස්තු 6 වන දින එවකට පැවති මොරිටානියා සිවිල් ආණ්ඩුව, බලෙන් නෙරපා හරිනලදී.එම වර්ෂයේම ජූලි 19 වැනි දින පැවැත් වූ ජනාධිපතිවරණයට තරඟ කිරීම පිණිස ජනරාල් අසීස් යුධ හමුදාවෙන් ඉල්ලා අස්වූ අතර පසුව ඔහු මැතිවරණයද ජයගත්තේය. මොරිටානියාහි ජනගහනයෙන් 20% පමණ ජීවත් වනුයේ දිනකට ඇමරිකන් ඩොලර් 1.25 කටත් අඩු ආදායමක් ලබමිනි
මොනාකෝ

මොනාකෝ රාජ්‍යයේ නිල නාමය වනුයේ ප්‍රින්සිපැලිටි ඔෆ් මොනාකෝ යන්නය. (Principality of Monaco) මධ්‍යධරණී මුහුදේ උතුරු මැදට වන්නට නිරිත දිග යුරෝපයේ පිහිටි කුඩා ස්වෛරී රාජ්‍යයකි. මොනාකො තුන් පැත්තකින්ම  වටවී ඇත්තේ එහි අසල්වැසි රටවන ප්‍රංශයෙනි. රට මැද සිට ඉතාලියට ඇති දුර කි.මි. 16 (සැතපුම් 9.9) කි. එහි භූමි ප්‍රමාණය වර්‍ග කි.මී. 2.02 km2 (0.78 sq mi)වේ. ජනගහනය 36,371 කි. මෙය ලෝකයේ දෙවනුවට කුඩාම රට වන අතර ලෝකයේ ජන ඝනත්වය අධිකම රට ද වෙයි.

මොනාකෝ යනු රටේ නම, මෙන්ම (එහි තිබෙන එකම නගරය වන) අගනුවරෙහි නමද වන්නේ ය. එය බදුවලින් තොර වූ කෙම්බිමක් ලෙස ප්‍රකටය. ජනගහනයෙන් බහුතරයක් එනම් 84% ක් පමණ ධනවත් විදේශිකයෝ වෙති. බොහෝ විට මෙම රට හඳුන්වනු ලබන්නේ යුරෝපයේ "ලාස් වේගා‍ස්" යනුවෙනි. මොනාකෝහි පාලනය ව්‍යවස්ථානුරූප රාජාණ්ඩු ක්‍රමයකි. පාලනය කරනුයේ කුමාරයෙකු විසිනි. දැනට රාජ්‍ය නායකයා වනුයේ II වැනි ඇල්බට් කුමාරයයා. 1297 සිට ග්‍රිමාල්ඩ් රාජවංශිකයින් විසින්( House of qrimaldi) මෙම රාජ්‍ය පාලනය කරන ලදී. වර්ෂ 1861 දී අත්සන් කරන ලද ප්‍රංශ - මොනාකො ගිවිසුම මඟින් මෙම රාජ්‍යයෙහි ස්වෛරීභාවය නිල වශයෙන් පිළිගනු ලැබිණි. මොනාකෝ නිදහස් රාජ්‍යයක් වන නමුදු එහි ආරක්ෂාව පිළිබඳ වගකීම ඇත්තේ ප්‍රංශයටය.

මූලාශ්‍ර

කුමාරධානි
යුරෝපා රටවල්
පලාවු

පලාවු ජනරජය යන නිල නාමයෙන් හැඳින්වෙන පලාවූ රාජ්‍යය, පිලිපීනයට සැතපුම් 500 ක් (කිලෝමීටර් 800) පමණ නැගෙනහිරින් සහ ටෝකියෝ නගරයට සැතපුම් 2000 (කිලෝමිටර් 3200) පමණ දකුණින් පිහිටා ඇති රාජ්‍යයක් ‍වේ. (එක්සත් ජනපදය විසින් පරිපාලන කටයුතු සිදු කළා වූ ) එක්සත් ජාතීන්ගේ භාරකාර මණ්ඩලයේ භාරකාරත්වයෙන් 1994 වර්ෂයේ දී මිදුණු පලාවූ රාජ්‍යය, ලොව පවතින කෙටි කාලීන ඉතිහාසයක් ඇති ඉතා කුඩා ස්වෛරී ‍රාජ්‍යයන්ගෙන් එකක් වේ. දේශිය උච්චාරණය මත පිහිටා සමහර අවස්ථාවන් හිදී මෙරටේ නාමය ඉංග්‍රීසි බසින් ''බෙලෝ" (Belau) යනුවෙන් කියවනු ලැබේ. එසේම (Pelew) යනුවෙන් ද පෙර කළ උච්චාරණය කර තිබේ.

පලාවු
ජනරජ
පැරගුවේ

පැරගුවේ ජනරජය යන නිල නාමයෙන් හඳුන්වනු ලබන පැරගුවේ රාජ්‍යය, සිව් දෙසින්ම භූමියෙන් සපුරා වට වූ බටහිර අර්ධ ගෝලයෙහි  පිහිටි රටවල් අතරින් එකකි. අනෙක් එවැනි ම රටක් වනුයේ බොලීවියාවයි. මේ දෙරට ම පිහිටා ඇත්තේ දකුණු ඇමෙරිකාවේ ය. පැරගුවේ ගංගාවෙහි දෙවුරු පුරා පිහිටි පැරගුවේ රාජ්‍යයේ දේශ සීමා වනුයේ දකුණින් හා නිරිත දිගින්  ආර්ජන්ටිනාව, නැගෙනහිරින් හා ඊසාන දිගින්  බ්‍රසීලය සහ වයඹ දිගින් බොලීවියාව වශයෙනි. මෙම රට දකුණු ඇමෙරිකා මධ්‍ය ප්‍රදේශයෙහි පිහිටා තිබීම හේතු කොට ගෙන සමහර අවස්ථාවන්හි දී 'ඇමෙරිකාවේ හදවත' යනුවෙන් ද හඳුන්වනු ලබයි. 2009 වසර වන විට ඇස්තමේන්තු කළ ජනගහනය මිලියන හයකට අධික සංඛ්‍යාවක් විය.

දකුණු ඇමෙරිකානු රටවල්
කාටාර්

කටාර් රාජ්‍යය යනුවෙන් ද නැතහොත් දේශිය වශයෙන් 'දව්ලත් කටාර්' (Dawlat Qatar) යනුවෙන් ද මෙරට හඳුන්වයි.කටාර් රාජ්‍යය මැදපෙරදිග පිහිටි ආරාබියානූ එමීර් රාජ්‍යයට අයත් (Emirate) අරාබි අර්ධද්විපයේ ඊසාන දිග වෙරළ තීරයෙහි පිහිටා ඇති කුඩා රටකි. දකුණු දෙසින් සවුදි අරාබිය නොවුයේ නම්, පර්සියන් මුහුදු බොක්කෙන් මෙරට සිව් දෙසම වටවන්නට ඉඩ තිබිණි. ආසන්නයෙහි පිහිටි බහරේන් දූපත, කටාර් රාජ්‍යයෙන් වෙන් වෙන්නේ පර්සියන් ගල්ෆ් සමුද්‍ර සන්ධියෙනි. 

කටාර් රාජ්‍යය ඛණිජ තෙලින් හා ගෑස් සම්පතින් පොහොසත් රටකි. ලොව විශාලත්වයෙන් තෙවනි තැන ගන්නා ගෑස් සංචිතයන් ද ඉහළම ‍එක් පුද්ගල ආදායම වාර්තා වන්නේද මෙරටිනි. පරිපූර්ණ රාජාණ්ඩුවක් වන කටාර් රාජ්‍යය වර්ෂ 1800 යේ මැද භාගයේ සිටම පාලනය කරන ලද්දේ 'අල්තානි' පවුල විසිනි. එවකට දිළිදු රාජ්‍යයක්ව පැවති කටාර් රාජ්‍යය බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිතයක් බවට පත්වීය. පසුව ඛණිජ තෙල් සහ ස්වාභාවික ගෑස් නිෂ්පාදන ක්ෂේත්‍රයෙහි ලා කැපී පෙනුණු වර්ධනයත් සමග ඉහළ ආදායම් තත්ත්වයක් සපිරි, ස්වාධීන රාජ්‍යක් බවට ක්‍රමයෙන් පරිවර්තනය විය.වර්ෂ 1972 පටන් මෙරට පාලනය කළ රාජ්‍ය නායකයා (එමීර් ) විසින් ඛණිජ තෙලින් ඉපැයූ ආදායම් නිරන්තරයෙන් අපගමනය කිරීම (Siphoni off) හේතු කොට ගෙන  අසූව දශකයේ පසුභාගයෙහිද අනූව දශකයේ මුල් කාලසීමාවන් හිදි ද, කටාර් ආර්ථිකය ප්‍රපාතයට ඇද වැටිණි. ඔහුගේ පුත් එනම් වර්තමාන පාලකයා (එමීර්) වන හමාඩ් බින් කලීෆා අල්තානි 1995 වසරේ දියත් කළ ලේ වැගිරීමකින් තොරව සිදුකළ කුමන්ත්‍රණයක ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ඔහුගේ පියාව පාලනයෙන් නෙරපා හැරිණි. බහරේන් සහ සවුදි අරාබිය සමග දිගු කාලයක් පුරා පැවති ‍දේශසීමා ආරවුල 2001 වසරේ දී විසදා ගැනීමට කටාර් රාජ්‍යය සමත් වන ලදී.

මැද පෙරදිග රටවල්
කොංගෝ ජනරජය

කොංගෝ-බ්‍රාසවිල් හෝ සරල ලෙසින් කොංගෝ ලෙසින්ද හැඳින්වෙන, කොංගෝ ජනරජය (), යනු මධ්‍යම අප්‍රිකාවේ පිහිටි  රටකි. එයට මායිම් වන්නේ ගැබෝන්, කැමරූන්, මධ්‍යම අප්‍රිකානු ජනරජය, කොංගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය, සහ ඇන්ගෝලානු වුවද පරිබාහිර රටවලට යාබදව ඇති පළාතක්  වන චබින්දා ද වෙති.

කොංගෝ ගංගා දෝණිය පෙදෙස සමග වෙළඳ සබදතා වර්ධනය කළ 'බන්ධු' ගෝත්‍රිකයෝ මෙම කලාපයෙහි තම අණසක පතුරුවා සිටියහ. මෙම ජනරජය  කලින් ප්‍රංශයේ  යටත් විජිතයක්ව පැවතිණි. 1960 වසරේ දී නිදහස ලැබීමත් සමඟ  මධ්‍යම කෝංගෝ හි ප්‍රංශ කොළනිය 'කොංගෝ ජනරජය' බවට පත් වූයේය. 1970 වසරේ සිට 1991 දක්වා වූ කාලය තුලදී 'කොංගෝ මහජන සමුහාන්ඩුව' මාක්ස් ලෙනින්වාදී ඒක පාක්ෂික රාජ්‍යයක් විය.  1997 වසරේ පැවතුණු  සිවිල් යුද්ධයේ දී ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදීව තෝරා පත් කර ගනු ලැබූ රජය නෙරපා දමන ලද නමුත් බහු පාක්ෂික මැතිවරණ 1992 වසරේ සිට පවත්වාගෙන යනු ලැබීය.

ආශ්‍රිත

කොංගෝ ජනරජය
කොංගෝ
ජනරජ
අප්‍රිකානු රටවල්‎
ශාන්ත කිට්ස් සහ නෙවිස්

ශාන්ත ක්‍රිස්ටෝපර් සහ නෙවිස් ෆෙඩරල් රාජ්‍ය සංගමය යනුවෙන් ද හඳුන්වනු ලබන 'ශාන්ත කිට්ස් සහ නෙවිස් ෆෙඩරල් රාජ්‍ය සමූහය යනු බටහිර ඉන්දීය කලාපයේ පිහිටි 'ලීවර්ඩ්' දූපත් දෙකක වූ ෆෙඩරල් රාජ්‍යයකි. වපසරිය හා ජනගහනය සැලකීමට ගත් කළ මෙම රට ඇමෙරිකා මහද්වීපයේ පිහිටි කුඩාම ස්වෛරී රාජ්‍යය ‍වේ. 

වඩා විශාල දූපත වන ශාන්ත කිට්ස්හි පිහිටා ඇති 'බසෙටෙරේ' (Basseterre) ෆෙඩරල් ක්‍රමයට සංවිධානය වූ මෙරටෙහි අගනුවරද, ආණ්ඩුවේ මුලස්ථානය ද වන්නේ ය, විශාල වශයෙන් කුඩා රාජ්‍යය වන්නේ නේවිස්ය.එය 'ද නැරෝ' (The Narrows) නමින් හඳුන්වන නොගැඹුරු ඇළ හරහා ශාන්ත කිට්ස් හි සිට සැතපුම් 2 ක් ගිණිකොන දෙසට වන්නට පිහිටා තිබේ. ඉතිහාසයට අනුව 'ඇන්ගියුලා' නම් වූ බ්‍රිතාන්‍ය යටත් දේශයද මෙම ෆෙඩරල් රාජ්‍ය සංගමයේ කොටසක් ව තිබී ඇත. එකල මෙය පොදුවේ හඳුන්වා ඇත්තේ 'ශාන්ත ක්‍රිස්ටෝපර් නෙවිස් ඇන්ගියුලා' යනුවෙන් ය. භුගෝලීය වශයෙන් බැලූ කළද ශාන්ත කිට්ස් හා නේවිස්, ලීවර්ඩ් දූපත් හි කොටසක් වේ. උතුරින් හා වයඹ දෙසින් ඇත්තේ ශාන්ත ඉයුස්ටේටියස්, සබා, ශාන්ත බර්තලම් සහ ශාන්ත මාටින් ,සින්ට් මාටින් (saint- Martin/sint Marten) යන දූපත් සමූහයයි. ඇන්ටිගුවා, සහ බාර්බුඩා නැගෙනහිරට හා ඊසාන දෙසට පිහිටා තිබේ. ගිණිකොන දෙසින් ඇත්තේ 'රෙඩොන්ඩා' නම් වූ ජනශුන්‍ය කුඩා දූපත් සමූහය සහ දැනට සක්‍රීයව පවතින ගිණි කන්දක් සහිත 'මොන්ටිසෙරට්' (Montserrat) දූපතය. 

යුරොපීයයන් මුලින්ම පදිංචි වූ කැරිබියන් කලාපයෙහි දූපත් අතර ශාන්ත කිට්ස් හා නෙවිස් දූපත් ද වෙති. ශාන්ත කිට්ස් කැරිබියන් හි ප්‍රථම බ්‍රිතාන්‍ය හා ප්‍රංශ යටත් ජනපද වලට නිවහනද විය.

මූලාශ්‍ර 

ශාන්ත කිට්ස් සහ නෙවිස්
කැරීබියානු දූපත්
සැමෝවා

සැමෝවා යනු ස්වාධීන සැමෝවා රාජ්‍යය' යන නිළ නාමයෙන් හඳුන්වනු ලබන ඕෂනියානු කලාපයට අයත් රටකි. පෙර කල මෙරට හඳුන්වන ලද්දේ 'බටහිර සැමෝවා' සහ 'ජර්මානු සැමෝවා' යන නම් වලිනි.
දකුණු පැසිපික් සාගරයේ පිහිටි සැමෝවා  දූපත්, පාලනය කරනු ලබන්නේ 'ස්වාධින සැමෝවා රාජ්‍යයෙනි'. මෙරට නවසීලන්තයෙන් නිදහස ලබා ගත්තේ 1962 වසරේ දීය. සැමෝවා හි ප්‍රධාන දූපත් වන්නේ 'යුපොලු සහ 'පොලිනේසියා' හි විශාලතම දූපත වන 'සවායි' ය. අගනගරය 'ඒපියා' වන අතර 'ෆ්ලියොලෝ ජාතළ්‍යන්තර ගුවන් තොටුපල' (Faleolo Internationational Airporlare) පිහිටා ඇත්තේ 'යුපෝලු' දූපතෙහිය.
සැමෝවා රාජ්‍යය 1976 දෙසැම්බර් මස 15 වන දින එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයට ඇතුලත් කරගන්නා ලදි. ඇමෙරිකානූ මහද්වීපයේ  සැමෝවා අයත් වන දූපත් සමූහය 20 වන සියවසට පෙරාතුව යුරෝපීය දේශ ගවේශකයින් විසින් හඳුන්වනු ලැබුයේ. 'යාත්‍රිකයින්ගේ දූපත්' (Navigators Islands) යනුවෙනි. එසේ හැඳින්වීමට හේතුවනම් සැමෝවරුන් සතුව මුහුදු ගමන් පිළිබඳ පවත්නා නිපුණතාවන්ය.

මූලාශ්‍ර

ඕෂනියානු රටවල්