Suchinthana/si-wikipedia huggingface dataset:
සීගිරියේ ඉතිහාසය

සීගිරිය ප්‍රාග් ඵෙතිහාසික යුගය තුළ ද ජනාවාස වී තිබෙන්නට ඇත. සැදැහැවතුන් විසින් සකස් කිරීමෙන් පසු බෞද්ධ භික්ෂූන් වහන්සේ උදෙසා පූජා කරන ලද ගල් ලෙන් සහිත එම ලෙන් ආරාම ක්‍රි.පූ 5 වැනි සියවසේ සිට පරිහරණය කර තිබේ. උද්‍යානයන් සහ මාළිගය තැනවූයේ කාශ්‍යප රජු විසිනි. කාශ්‍යපයන්ගේ මරණයෙන් පසු 14 වැනි සියවස දක්වා ඵය ආරාම සංකීර්ණයක් ලෙස පැවතුන අතර ඉන් පසු පාළුවට ගියේය. බ්‍රිතාන්‍ය ජාතික ගවේෂකයෙකු වූ ජෝන් ස්ටිල් නැමැත්තා මෙහි නටබුන් අනාවරණය කළේ ය. සීගිරියෙහි වූ කුරුටු ගී පුරාවිද්‍යාඥ සෙනරත් පරණවිතාන  මහතා විසින් කියවූ පසුව   කාණ්ඩ 2 ක් ලෙස ඔක්ස්ෆර්ඩ් ආයතනය විසින් 'සීගිරි කුරුටු ගී' නමින් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී. පරණවිතාන විසින්ම (Story of Sigiriya) සීගීරියේ කතාන්දරය නැමැති කෘතියද කරන ලද්දේ ය.

සිගීරියේ මූලාරම්භය පිළිබඳ පුරා කථා

ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාණ ඵෙතිහාසික වංශ කතාවක් වූ මහා වංශ‍යෙහි කාශ්‍යප විස්තර වන්නේ ධාතුසේන රජුගේ පුත්‍රයා වශයෙනි. කාශ්‍යප  තම පියා ධාතුසේන රජු පණ පිටින් බිත්තියකට බැඳ ජීවිතක්ෂයට පත් කොට තම සහෝදරයා වූ මොග්ගල්ලානට උරුමව තිබූ රජකම පැහැර ගත්තේ ය. මොග්ගල්ලාන යනු රජුගේ අග බිසවගේ පුත්‍රයා ය. මොග්ගල්ලාන ඉන්දියාවට පලා ගියේ තම සහෝදරයා වූ කාශ්‍යප විසින් ඝාතනය කරනු ලැබේය යන බියෙනි. ඵහෙත් කාශ්‍යපගෙන් පලි ගන්නා බවට ඔහු ශපත කළේ ය. ඔහු ආපසු ලංකාවට පැමිණ තමනට උරුම රාජ්‍යය ලබා ගන්නෙමැයි අදහසින් ඉන්දියාවේ සිට සේනා සංවිධානය කළේ ය.
	
මොග්ගල්ලානගේ ආපසු පැමිණීම නියත වශයෙන්ම සිදු වන බව සිතූ කාශ්‍යප සීගිරිය බලකොටුවක් වශයෙන් තෝරා ගෙන ඵහි මතුයෙහි මාළිගාවක් ද ඉදි කළේය. මොග්ගල්ලාන ආපසු පැමිණ යුද්ධ ප්‍රකාශ කළේය. යුද්ධය කෙරීගෙන යන අතරතුරේ දී කාශ්‍යපගේ හමුදාව ඔහු තනි කළේ ය. කාශ්‍යප තම කඩුව මත ඇද වැටී සිය දිවි හානි කර ගත්තේ ය. පුරාවෘත්තවල සහ  ජනප්‍රවාදවල සඳහන් වන අන්දමට ඵ් පුවත මෙසේය "කාශ්‍යප තම යුද හස්තියා සටන් කිරීමට සුදුසු ස්ථානයක් සොයා වෙනත් තැනකට මෙහෙය වූ විට ඔහුගේ හමුදාව ඵය වරදවා තේරුම් ගත්තේ කාශ්‍යප පැරදී පසු බසින ලෙසිනි" ඉන් පසු ඔහුගේ හමුදාව කාශ්‍යප සම්පූර්ණයෙන් ම තනි කොට පලා ගියහ. මොග්ගල්ලාන තම අගනුවර ලෙස අනුරාධපුරය තෝරා ගත්තේ ය. සීගිරිය ආරාම සංකීර්ණයක් බවට පත් විය.

වෙනත් කතාන්දරවලින් කියවෙන්නේ සීගිරියේ මුල් නිමැවුම්කරු ධාතුසේන රජු බවත් තම පිය රජු සිහිවීම පිණිස කාශ්‍යප එහි වැඩ කටයුතු නිම කළ බවත් ය. කාශ්‍යප රජු  විනෝදකාමියෙකු මෙන්ම සීගිරිය විනෝද මාළිගාවක් ලෙස ඉදි වූ බවත් වෙනත් කතාන්දරයකින් කියවෙයි. කාශ්‍යපගේ අවසාන ඉරණම පිළිබඳව තිබෙන තොරතුරු අස්ථීර ය. සමහර ප්‍රවාදවල කියවෙන්නේ කාශ්‍යපගේ අනියම් බිරියක විසින් වස දීමෙන් ඔහු ඝාතනය වූ බවයි. ඔහුගේ අවසාන සටනේදී ඔහුගේ හමුදාව විසින් තනි කිරීම නිසා තම අසිපතින් ගෙල සිඳ ගෙන කාශ්‍යප දිවි තොර කර ගත් බව තවත් කතන්දරයකින් කියැවේ. සීගිරිය නිර්මාණය බෞද්ධ ප්‍රජාවගේ කාර්යයක් වූ බවත් ඊට හමුදා සහභාගිත්වයක් කිසිසේත් නො වුණු බවත් තවදුරටත් විස්තර කරන අර්ථකථනයන් ද තිබේ. පුරාණ ලංකාවේ මහායාන හා ථෙරවාද දෙපාර්ශවය අතර පැවති තරඟයේදී සීගිරි පරිශ්‍රය වැදගත් ස්ථානයක් ඉසිලූ බව ද කියැවේ.මේ

පිහිටීම

සීගිරිය පිහිටා තිබෙන්නේ (උ. 7.5700) (නැ.80) මධ්‍යම පළාතේ මාතලේ දිස්ත්‍රික්කය තුළයි. 

http://en.wikipedia.org/wiki/Sigiriya#History

සීගිරිය
ශ්‍රී ලංකාවේ ලෝක උරුම අඩවි
ඇඩෝබි ෆ්ලෑෂ්

Adobe Flash බහු මාධ්‍ය වේදිකාවක් ලෙස හැදින්විය හැකිය. ඒය පටන් ගැන්මෙදි Micromidia ආයතනය සතු වුවත් දැන් එය වැඩි දියුණු කිරීම හා බෙදාහැරීම සිදු කරනු ලබන්නේ Adobe ආයතනය මගිනි. Flash මෘදුකාංගය ඉදිරිපත් කරනු ලැබුවේ 1996 වර්ෂයේදීය. වෙබ් පිටු සදහා Flash Animation නිර්මාණයේදි අන්‍යෝන්‍යව ක්‍රියා කරන ජනප්‍රිය මාධ්‍යයක් මේ වන විට පත්ව ඇත. බොහෝ විට Flash මෘදුකාංගය Animation නිර්මාණය, වෙලද දැන්වීම නිර්මාණය හා web page වල විවිධ කොටස් නිර්මාණය සදහා යොදා ගනු ලබනවා, එනම් web page එකක් තුලට video එකක් අන්තර්ගත කිරීමට හා ඉතා අලංකාර web page නිර්මාණය සදහා යොදාගනු ලබනවා.

ආශ්‍රිත 
 Adobe Flash

මෘදුකාංග
අන්සැරි එක්ස් (X) කුසලානය

අන්සැරි එක්ස් (X) කුසලානය 

“Ansari X PRIZE” යනු නව අජටාකාශ යානා තැනීමේ අභියෝගයකි. එහි වටිනාකම ඇමරිකානු ඩොලර් 10,000,000කි. සති දෙකක කාලය තුළ දී මිනිසුන් සහිත අභ්යාrවකාශ යානයක් දෙවරක් අභ්යා.වකාශගත කිරීම මෙම අභියෝගයයි. එයට සහභාගී විය හැක්කේ රාජ්ය්ය නොවන සංවිධානවලට පමණක් වන අතර එහි අරමුණ වූයේ අඩු වියදම් අභ්යාවවකාශ චාරිකා දිරි ගැන්වීමයි.

 2004 ඔක්තෝබර් 4  දා (පළමු චන්ද්රියකාව ගුවන්ගත කිරීමෙන් වසර 47 පසු) Burt Rutan විසින් සැලසුම් කරන ලද අභ්යා වකාශ යානයක් මෙම අභියෝගය ජය ගන්නා ලදී. එයට මූල්යරමය ප්රසතිපාදන සපයනු ලැබුවේ මයික්රෝසොෆ්ට් සමාගමේ සම නිර්මාතෲ පෝල් ඇලන් විසිනි. ජයග්රා්හකයාට ඇ.ඩො. මිලියන 10 ත්යාාග මුදල පිරිණැමුන ද ඒ වන විට නව තාක්ෂණික දියුණු කිරීම සඳහා ඔවුහු ඇ.ඩො. මිලියන 100 අධිකව වැය කර තිබුණි.
 
මෙයට පසු 2006 ඔක්තෝබරයේ දී දෙවන අභියෝගය Archon X PRIZE , 2006 ඉදිරිපත් කෙරුණි. ඉන්පසු තෙවන හා සිව්වන අභියෝග ලෙස Automotive X PRIZE  ද පිරිනමන ලදී. (2007 සැප්තැම්බර්වලදී) සිව්වැනි ත්යාeගය වූ Google Lunar X PRIZE ඉදිරිපත් කරන ලදී.

http://en.wikipedia.org/wiki/Ansari_X_PRIZE
අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්ථානය

අභ්‍යාවකාශ මධ්‍යස්ථානයක් (හෝ කක්ෂීය මධ්‍යස්ථානයක්) යනු,  අභ්‍යාවකාශයෙහි (වඩාත් බහුල ලෙසින් පහත පෘථිවි කක්ෂයෙහි) දීර්ඝ කළ  කාල පරිච්ඡේදයක් රැ‍ඳී සිටීම සහ අනෙකුත් අභ්‍යාවකාශ යානා තටාකගත කිරීම සඳහා සැලසුම් කර ඇති,  අභ්‍යාවකාශගාමීන් පිරිසකට නවාතැන් සැපයීමේ හැකියාව ඇති,  අභ්‍යාවකාශ යානයකි. අභ්‍යාවකාශ මධ්‍යස්ථාන ප්‍රධාන ප්‍රචාලන බලයෙන් සහ ගොඩබෑමේ පහසුකම්වලින් අනිකුත් මිනිසුන් රැගෙන යන අභ්‍යවකාශ යානාවලින් වෙනස්වේ. එම අභ්‍යාවකාශ යානා බොහෝ විට අභ්‍යාවකාශ මධ්‍යස්ථානය වෙත ප්‍රවාහන කෙරෙන යානා ලෙස හැදින්විය හැකිය. අභ්‍යාවකාශ මධ්‍යස්ථාන සැලසුම් කර ඇත්තේ කක්ෂයේ සති, මාස සහ සමහර විට වර්ෂ ගණනක් වැනි මධ්‍ය කාලීන කාලයක් වාසය කිරීමටය. දැනට භාවිතා වන එකම අභ්‍යාවකාශ මධ්‍යස්ථානය අන්තර්ජාතික අභ්‍යාවකාශ මධ්‍යස්ථානය වේ. මීට පෙර තිබූ ඒවා වන්නේ අල්මැස් (Almaz) , සැලීයුට් කාණ්ඩය (Salyut Series) , ස්කයි ලැබ් (Sky lab) සහ මීර් (Mir) ය.

මේ වන විටත් (2007 තෙක්) අභ්‍යාවකාශ මධ්‍යස්ථාන භාවිතා කරනුයේ දිගු කාලීන අභ්‍යාවකාශ ගමන්වලින් මිනිස් සිරුරට සිදුවන බලපෑම අධ්‍යයනය කිරීමටත් අනෙකුත් අභ්‍යවකාශ යානාවල පහසුකම් නොමැති විශාල විද්‍යාත්මක අධ්‍යයනයන් කිරීමේ වේදිකාවක් ලෙසය. සෝයූස් 11 සහ සැල්යුට් 1 වැනි අවාසනාවන්ත යානා සහ සෑම මිනිසුන් රැගත් අභ්‍යාවකාශ යානාවල අභ්‍යාවකාශ ගමන් කාල සීමා අභ්‍යාවකාශ මධ්‍යස්ථානය පිහිටුවීම කරළියට ගෙන ආ අතර 1994 සි‍ට 1995 දක්වා “වැලරි පොල්යකොව්” (Valeriy Polyakov) විසින් මීර් (Mir) හි සිට දින 437.7 අභ්‍යාවකාශයේ ගතකර වාර්තාවක් තැබූ අතර 2008 වන විට අභ්‍යාවකාශගාමීන් තුන්දෙනෙක් වර්ෂයකට වඩා තනි අභ්‍යාවකාශ චාරිකා සම්පූර්ණ කර ඇත. ඔවුන් සෑම දෙනාම මීර් යානයේ ද සිටි සාමාජිකයන් ද වීම විශේෂයකි.

සටහන් 

අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්ථාන
අභ්‍යවකාශ විද්‍යාව
සැල්යුට් වැඩසටහන



නිල ලාංඡනය 

සැල්යුට් වැඩසටහන යනු සෝවියට් සමූහාණ්ඩුව විසින් ගෙන ගිය ප්‍රථම අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්ථාන වැඩසටහනයි.  1971 සිට 1982 දක්වා වසර එකොලහක් තිස්සේ අභ්‍යවකාශ ගත කෙරුණු තනි ඒකකයකින් සමන්විත වූ අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්ථාන 9 කින් මෙය සමන්විතවේ. ජෛව විද්‍යාත්මක, භූ සම්පත් පර්යේෂණ, තාරකා විද්‍යා‍ත්මක යන අභ්‍යවකාශයේ ජීවත් වීමේ දී පැන නගින ගැටළු පිළිබදව දිගු කාලීන පර්යේෂණ සිදු කිරීමේ අරමුණින් මෙම ව්‍යාප්තිය ආරම්භ විය. මෙ‍ම වැඩසටහන ඉංජිනේරු විද්‍යාවේ වර්ධන අවධිය වන දිගු කාලීන අභ්‍යවකාශ නැවතුම්පොළවල් පිළිබද පර්යේෂණ කිරීම තෙක් වර්ධනය වීමට ඉඩ සැලසිහ. අවසාන වශයෙන් ගත්කළ සැල්යුට් මධ්‍යස්ථානයෙන් ලබාගත් අත්දැකීම් බහු පද්ධති අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්ථාන වන “මීර්” සහ ජාත්‍යන්තර අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්ථානය සෑදීමට අඩිතාලම දැමීමට ඉවහල් විය. එම මධ්‍යස්ථාන දෙකෙහිම හදවත ක්‍රියාත්මක වන්නේ සැල්යුට් වැඩසටහනෙන් ව්‍යුත්පන්න වූ මධ්‍ය පද්ධතියෙනි.

මෙම වැඩසටහන විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ මධ්‍යස්ථාන (DOS මාදිලියේ) 6කින් සහ හමුදාමය පිරික්සුම් මධ්‍යස්ථාන (OPS මාදිලියේ) 3 කින් සමන්විත වේ. මෙම හමුදාමය පිරික්සුම් මධ්‍යස්ථාන අල්මාස් (Almaz) වැඩසටහන වැනි අතිශය රහස් 3 වැඩසටහන්වල කොටස් ලෙස ද ක්‍රියාත්මක විය. මෙය වැඩි දියුණු වීමේ දී සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයක් වූ අභ්‍යවකාශ ගමන් වාර්තා බිද ‍වැටුණු අතර සමහර අභ්‍යවකාශ මෙහෙයුම් කාල වාර්තා ද ඇතුළත් වේ. පළමු වරට අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්ථානයක් එක් පිරිසකගෙන් තවත් පිරිසකට කක්ෂයකදී භාරදීම සහ අභ්‍යවකාශයේ ඇවිදීමේ විවිධ වාර්තා ද මීට ඇතුළත්ය. 1991 දී මෙම වැඩසටහන අවසාන වන විට එමගින් අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්ථාන තාක්ෂණය සරල තනි තටාකගත කිරීමේ දොරටු මධ්‍යස්ථානවල (Single – docking port Stations) සිට චමත්කාර ජනක විද්‍යාත්මක හැකියාවන්ගෙන් යුතු සංකීර්ණ බහු දොරටු කක්ෂීය වාසස්ථාන තෙක් ප්‍රගමනය වීම දක්නට ලැබුණු අතර එම තාක්ෂණික උරුමය අද වනවිට නොකඩවා ඉදිරියට පැමිණ ඇත.

අභ්‍යවකාශ විද්‍යාව
වර්ධනය

වර්ධනය

 

මීර් පර්යන්ත ගොඩනැගිලි පද්ධතියේ ඉදිරි කෙලවරේ ගෝලීය පෘෂ්ටය මත ඇති නැවතුම් පොළ 5 ද සමග එහි ඡායාරුවක් 

පෙබරවාරි 17, 1976 දී සැල්යුට් Dos-17k අභ්ය වකාශ නැවතුම් පොළෙහි වැඩි දියුණු කරන ලද ආකෘතියක් නැමැවීමට තීරණය වූ අතර මීර්  එහි ප්ර්තිඵලයක් මෙන්ම සෝවියට් අභ්යාිවකාශ පද්ධතියේ තුන්වන පරම්පරාවේ කොටසක් ද වේ. 1971 පටන් සැල්යුට් අභ්යා්වකාශ මධ්යතස්ථාන හතරක් දියත් කර ඇත. මීර් සංවර්ධනය කෙරෙන අතරතුර තවත් 3 ක් දියත් කෙරිණි. එය සැලසුම් කෙරුණු අවධියේදී පර්යන්ත පද්ධති දෙකෙහි (DOS-7, DOS-8) නැවතුම් ‍පළ 4 ක් ඉදිරිපත් කිරීමට අදහස් විය. සැල්යුට් මධ්යනස්ථානයේ මෙන් දෙකෙළවරෙහි හා මධ්යපස්ථානයේ ඉදිරිපස ඇති ගෝලීය තාටාකය දෙපස තවත් දෙකක් වශයෙනි. 1978 වන විට මෙය පසුපස එක් නැවතුම් පොළක් හා ඉදිරිපස ගෝලීය කොටසෙහි නැවතුම් පොළ 5 ක ආකෘතියක් බවට විකාශනය වී තිබුණි.

 

සොයුස්(z) අභ්යා වකාශ යානයෙන් ලබාගත් ටොන් 7.5 මොඩියුලවලට නැවතුම් පළ සම්බන්ධ කිරීමට මුලදී සැලසුම්කර තිබුණි. මෙම මොඩ්යු්ල (“සොයුස්” හි මෙන් සොයුස් ප්ර චාලන මොඩියුලයක් හා අවගමන මොඩියුලයක් ද කක්ෂීය මොඩයුලය) වෙනුවට ප්ර්තිස්ථාපිත පරීක්ෂණාගාර මොඩියුලයක් ද භාවිතා කිරීමට ඉඩ ඇත. ස්වෙස්ඩා සර්විස් මොඩියුලය මීර් 2 හි ගර්භය වන අතර මීර් හි ගර්භයයි. මීර් වැඩසටහන 1979 පෙබරවාරි හිදී යෝජනා වූ විලැඩ්මර් චෙලෝම්ගේ අල්මාස්(z) යුධමය අභ්යාතවකාශ නවාතැන් වැඩ සටහන සමග ඒකාබද්ධ වූවකි. TKS අභ්යාාවකාශ යානය මත පදනම්ව, ටොන් 20 අභ්යඒවකාශ මොඩියුල රැඳවීමට මෙහි තටාක ගත කිරීමේ පර්යන්ත වැඩි දියුණු කෙරිණි. අභ්ය,වකාශ මධ්යටස්ථානය පිළිබඳ සමස්ත වගකීම දැරුවේ NPO Energia විසිනි. කෙසේ වුවද Energia, Salyut 7, Soyuz-T හා Progress අභ්යවවකාශ යානාවෙහි ඒ වන විට කෙරෙමින් තිබූ වැඩ කටයුතු නිසා Khrunichev හි සංවර්ධන ශාඛාව වූ KB – Salyut ට අතු කොන්ත්රාඩත්තුවක් පැවරිණි. KB-Salyut 1979 දී වැඩකටයුතු ආරම්භ කළ අතර සැලසුම් 1982 – 1983 නිකුත් කෙරිණි. Kurs ස්වයංක්රී ය මුණගැසීම් පද්ධතියක්, Altair චන්ද්රිටකා සන්නිවේදන පද්ධතියක්, Elektron ඔක්සිජන් උත්පාදනයක් Vozdukh කාබන්ඩයොක්සයිඩ් වායු පිරිසිදු කරණයක්, විභ්ර ම ඩයින ජවරෝද (Almoz ගෙන් ගන්නා ලද), Salyut SB සංඛ්යාංුක පියාසැරි පාලන පරිගණකයක් ඇතුලු අලුත් පද්ධති කිහිපයක් අභ්යාවකාශ නැවතුම් පළට අතුළත් විය.

1984 මුල භාගයේදී Buran අභ්යතවකාශ ෂටලට පියාසැරි පරීක්ෂාවකට සුදානම් කිරිම සඳහා වූ Buran වැඩ සටහන සඳහා සියලු සම්පත් යෙදවීම නිසා මීර් වැඩ සටහනේ කටයුතු ඇණ හිට තිබිණි. නමුත් 1986 27 වන සමාජවාදී පක්ෂ කොන්ග්රසසය වන විට Mir කක්ෂගත කිරීම සඳහා අභ්යnවකාශ හා ආරක්ෂාව පිළිබඳ මධ්යවම කොමිටි ලේකම් විසින් Valentin Glushko හට කරන ලද නියෝගය නිසා 1984 දීම ඒ සඳහා නැවත මුදල් සම්පාදනය කෙරිණි.

සැලසුම් කරන ලද ක්රිායාවලිය අනුගමනය කිරීම හා 1986 අවශ්යි දිනයේදී දියත් කිරීමට නොහැකි බව පැහැදිලි විය . ඉන්පසු Cosmonaut’s day (අප්රේ්ල් 12) දී පියාසැරි ආකෘතියද baikonur වෙත ගෙනයාමටත් එහිදී පද්ධති පරීක්ෂා කිරීම් හා ඒකාබද්ධ කිරීම් කිරීමට තීරණය විය. Khrunichev හිදී භූමි පරීක්ෂා ආකෘතිය මත කරන ලද පරීක්ෂාවන්හි ප්රතතිඵල හේතුවෙන් කේබල 2500 න් 1100 නැවත අලුතෙන් සකස් කිරීමට සිදුවිය. ඔක්තෝබර්යේදීම මීර් එහි පිරිසිදු කිරීමේ කාමරයෙන් එළියට ගන්න‍ා ලදී. 1986 පෙබරවාරි 16 දින ප්ර්ථම දියත් කිරීමේ උත්සාහය අභ්යයවකාශයානා සන්නිවේදනය දුර්වලවීම මත ව්යිර්ථ විණි. 

http://en.wikipedia.org/wiki/Mir#Development
මීතොටමුල්ල



භූගෝලීය පිහිටීම

මීතොටමුල්ල  යනු කොළඹ දිස්ත්‍රික්කයේ   කොළඹ නගර මායිමේ ම පිහිටි ග්‍රාමයකි. මෙම ගම කොලොන්නාව නගර සභාවට අයත් වන අතර කොලොන්නාව ඡන්ද කොට්ඨාසය තුළ පිහිටා තිබේ.  දෙමටගොඩ කොලොන්නාව මාර්ගයේ කොලොන්නාව තෙල් සංස්ථා දොරටුව ඉදිරිපසින් හා ඔරුගොඩවත්ත වැල්ලම්පිටිය පරණ අවිස්සාවේල්ල මාර්ගයේ ප්‍රධාන දුම්රිය මාර්ගයට නුදුරින් මීතොටමුල්ලට ඇතුළු වන ප්‍රධාන මාර්ග දෙකකි.

ආගමික ස්ථාන හා වෙනත් ආයතන

මීතොටමුල්ලෙහි විහාරස්ථාන ගණනාවක් ඇති අතර එයින් මීතොටමුල්ල ශ්‍රී නාගවනාරාමය ආ මීතොටමුල්ල ක්ෂේත්‍රාරාමය මුල් තැනක් ගනී. නම් පොත නම් ග්‍රන්ථයේ සඳහන් වන සම්මුඛ දේවාලය යනු මීතොටමුල්ල ශ්‍රී නාගවනාරාමයේ ඉහළ මළුවේ ඇති දේවාලය යැයි විශ්වාස කරති. ප්‍රධාන දුම්රිය මාර්ගයේ සිට කොලොන්නාව තෙල් සංස්ථා පරිශ්‍රය තෙක් දිවෙන දුම්රිය මාර්ගය ද වැඩි හරියක් දිව යන්නේ මීතොටමුල්ල බස් ඩිපෝව මෙන්ම ජැෆර්ජි ඇඟළුම් ආයතනය ද එකම රජයේ පාසල වන රාහුල විද්‍යාලය ද පිහිටා ඇති මෙම ගම මැදිනි.

ප්‍රසිද්ධ පුද්ගලයින්

ප්‍රසිද්ධ කිවිවරයකු වූ නැසීගිය යූ. ඒ. එස්. පෙරේරා හෙවත් සිරි අයියා ගේ මෙන්ම පළමු මනමේ බිසව වූ ට්‍රිලීෂියා ගුණවර්ධනයන්ගේ ද ගම වූයේ මීතොටමුල්ලයි.

ශ්‍රී ලංකාවේ නගර සහ ගම්මාන
ලියනගේ අමරකීර්ති

ලියනගේ අමරකීර්ති. අටවක පුත්තු නවකතාව රචනය කරමින් 2008 වසරේ රාජ්‍ය සාහිත්‍ය සම්මාන දිනාගත් ලියනගේ අමරකීර්ති කුරුණෑගල දෙමටගොල්ල රජයේ විදුහලෙන් සහ වැල්ලව මධ්‍ය මහා විද්‍යාලයෙන් සිය මූලික අධ්‍යාපනය ලබා 1994 දී කොළඹ විශ්ව විද්‍යාලයෙන් ශාස්ත්‍රවේදී උපාධියද, ඉන් අනතුරුව වර්ෂ 2000 දී ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ වින්කොන්සින් විශ්ව විද්‍යාලයෙන් ශාස්ත්‍රපති උපාධියද හිමිකරගත්තේය.

ප්‍රකාශන

ප්‍රබන්ධ කතා
 මානව භක්තිය හා සිත්තරා
 රළ
 නන්දන උයන
 මම දැන් නිදමි
 විල සහ මල
 මහ කන්ද පාමුල
 වීරියවන්තයෝ (යොවුන් නවකතා)
 අටවක පුත්තු
 කුරුලු හදවත
අහම්බකාරක
ගෙදර වට සිතියම

පරිවර්තන
 මහා පුරුෂයෙකුට බිරිඳව
 තරණ නවකතාකරුවෙකු වෙත
 මල් බර සමය
 ගැටුම, සංස්කෘතිය, වෙනස
 නෙරූදාගේ ලියුම්කාරයා
 කලාව කුමකටද?
අභිරහස්

පද්‍ය
 එකමත් එක පිටරටක

ශාස්ත්‍රීය
 අමුතු කතාව
 සහෘද සාක්ෂිය
 පහන සහ කැඩපත
 නව කවි සලකුණ
 කෙටිකතා කලාව

සම්මාන
 මම දැන් නිදමි- රාජ්‍ය සම්මාන 2000 
 2007- අටවක පුත්තු - රාජ්‍ය සාහිත්‍ය සම්මානය හොඳ ම සිංහල නවකතාව 
 කුරුලු හදවත- ස්වර්ණපුස්තක 2014 
 කුරුලු හදවත- විද්‍යයෝදය සම්මාන 2014 
 අහම්බකාරක - ස්වර්ණ පුස්තක 2016

අඩවියෙන් බැහැර පිටු
ගසල් ආර කවි| ප්‍රේම රාත්‍රිය - [ලියනගේ අමරකීර්ති]
අමරකීර්ති ගේ ‘සිළුමිණ’ ලිපියේ එන අදහස් උදෙසා ‘කතිකා’ අධ්‍යයන කවයේ ප‍්‍රතිචාරය
Facebook page

නවකතාකරුවෝ
ලේඛකයෝ - ශ්‍රී ලංකා
ශ්‍රී ලාංකික ලේඛකයෝ
ශ්‍රී ලංකීය නවකතාකරුවන්
කරුණාසේන ජයලත්

කරුණාසේන ජයලත් ශූරීන් සිංහල සාහිත්‍යයේ යොවුන් සාහිත්‍යයක් නිර්මාණය කිරීමට දායකත්වය දැක්වූ නවකතා කරුවෙකි.

ප්‍රකාශන

නව කතා
 ගොළු හදවත
 බඹා කෙටූ හැටි
 මුව දඩයම
 ලස්සන ඇස්
 ගැහැණු ළමයි
 පිරුණු හදක්
 යහළු යෙහෙළි
 මව සහ දුව
 ඇවැස්ස නෑයෝ
 හතුරු හිතක්
 රිදී නිම්නය
 සතීගේ කතාව
 කුල කුමරිය

චරිත කතා
අටවක පුත්තු

අටවක පුත්තු නවකතාව ලියනගේ අමරකීර්ති විසින් ලියැවුනු 2008 වර්ෂයේ හොඳම නවකතාව ලෙසින් රාජ්‍ය සාහිත්‍ය සම්මාන දිනාගත් සිංහල භාෂාවෙන් ලියැවුනු නව කතාවකි. ලාංකීය සමාජය පිළිබඳ සියුම් විවරණාත්මය නව කතාවක් වන මෙම අටවක පුත්තු නවකතාව ‍සාමාන්‍ය ලිඛිත භාෂා ශෛලියෙන් බැහැරව වාචික භාෂා ශෛලියෙන් ලියැවුනකි.

කතා සාරාංශය

අටවක පුත්තු නවකතාවේ ප්‍රධාන චරිත
 දමයන්ත බණ්ඩාර දිසානායක
 නන්ද දිසානායක
 නයනි
 අනෝමා
 දිල්කි
 රවී
 රෙජින නෝනා
 මහාචාර්ය ඒකනායක

නවකතා
සාහිත්‍ය
ඒ.වී. සුරවීර

ඒ. වී. සුරවීර

කෘති-කාටත් මා ඒපා වෙලා,ගොදුරු ලොබ,පැදි දියට බොර දිය,බව තිමිර
"අර්ථවත් ලෙස චරිතාංගයක් හෝ චරිතයක් මතු කරන ප්‍රබල අවස්ථාව කෙටිකතාව" බව බව ඒ.වී.සුරවීර මහතාගේ කෙටිකතාව පිළිබඳ නිර්වචනයයි
   
    
    

සාහිත්‍යය‍
ලේඛකයෝ - ශ්‍රී ලංකා
සිංහලයෝ
ශ්‍රී ලාංකික ලේඛකයන්
ශ්‍රී ලංකීය නවකතාකරුවන්
අනුරාධපුර රාජවංශය

අධිරාජ්‍යයා සමග ඔහුගේ තිබුණ සම්බන්ධතාවය හේතුවෙන්  ක්‍රි.පු. 247 දී (අශෝකගේ පුත්) මහින්ද මගින් ලංකාවට බුදු දහම හදුන්වාදීම ද (මහින්දගේ සොයුරිය)  සංඝමිත්තා මගින් ශ්‍රී මහා බෝධිය ජම්බු කොළය (සම්බිලිතුරෙයි)  හරහා ලංකාවට ගෙන ඒමද සිදුවිය. රජතුමාගේ රාජ්‍ය සමය ථෙරවාදී බුදුදහමට ඉතා සමීප විය. 
එළාර (ක්‍රි.පු 205 - 161)
		දෙමළ රජකෙනෙක් වූ එළාර අසේල රජු මරා දැමී‍මෙන් පසු  මහවැලි ගගට උතුරින් වූ පිහිටි රට පාලනය කළේය. එළාර රජ සමයේදී කැළණිතිස්ස (නිරිත දිග) මයා ‍රටේ උප රජක  විය. (ගිණිකොණ දිග) රැහුණේ ප්‍රාදේශිය උප රජු වුයේ කාවන් තිස්සයි. තිස්ස මහා විහාරය, දීඝ වාපී වැව සහ සේරුවිල පිහිටි බොහෝ සිද්ධස්ථානද  කරවන ලද්දේ කාවන්තිස්ස විසිනි.
දුටු ගැමුණු (ගාමිණි) (ක්‍රි.පු. 161 - 137)
		මහා වංශයේ විස්තර අණුව කාවන්තිස්ස රජුගේ වැඩිමහල් පුතා වූ දුටු ගැමුණු අවුරැදු 25 ක තරුණ යෙකි. එළාර (අවුරැදු 64) හා සටන් කොට ඔහුව පරාජ‍ය කළේය. ලංකාවේ අශෝක ලෙස දුටුගැමුණු රජතුමා වර්ණනා කර ඇත. පීරමීඩ හා සමාන රුවන්වැලි සෑය කරවන ලද්දේ මේ රජතුමාය. එය ඉන්ජිනේරුමය හාස්කමකි. එළාර සමග කළ යුද්ධයේදී සිර භාරයට ගත් දෙමළ ඉන්ජිනේරැවන් හා කම්කරුවන් යොදා එය ගොඩ නංවන ලදී.
දෙමළ ප්‍රධානීන් පස් දෙනෙක්
		ප්‍රලහත - බාහිය විසින් ධුරයෙන් පහ කරන ලදී.
		බාහිය - පනය මාර විසින් ධුරයේන් පහ කරන ලදී.
		පනයමාර - පීලය මාර විසින් ධුරයෙන් පහ කරන ලදී.
		පිලයමාර - ධාතිය විසින් ධුරයෙන් පහ කරන ලදී.
		ධාතිය - වළගම්භා රජු විසින් රාජත්වයෙන් පහ කරන ලද්දේ දෙමළ පාලනය                            අවසන් කරමින.
1 වැනි වළගම්බාහු (ක්‍රි.පු. 89 - 77)
	
		දුටු ගැමුණු රාජධානිය නැවත ස්ධාපනය කළේය. මෙකල ථෙරවාදී මහා විහාරය සහ මහායානවාදි අභයගිරිය  අතර ආගමික මත වාද ගැටුම් ඇති විය. මාත‍ලේ අළු විහාරයේදී ත්‍රිපිටකය පාලි විසින් ග්‍රන්ථාරූඩ කෙරෙනි.
චෝර නාග (මහානාග) (ක්‍රි.පු. 63 - 51)
		මොහුගේ බිසව වු අනුලා දේවිය විසින් වස ෙදවනු ලැබින.
අනුලා දේවිය (ක්‍රි.පු. 48 - 44)
		කුඩා තිස්ස හා චෝර නාගගේ වැන්දඹුව වූ අනුලා ලංකාවේ පළමු රැජිනයි. ඇයට බොහෝ පෙම්වතුන් සිටි අතර ඔවුන්ට වස දෙනු ලැබින. අවසානයේ කුට්ටකන්න තිස්ස අතිත් මරැමුවට පත්වුවාය. 
වසභ (ක්‍රි.ව. 67 - 111)
		වල්ලිපුරම් රම්පත - අනුරාධපුර නගරය ආරතක්ෂාව අතින් ශක්තිමත් කළේය. වැව් එකොළහක් බොහෝ ආඥාවල්
1 වැනි ගජබාහු ක්‍රි.ව. 114 - 136
		චෝල රාජ්‍ය ආක්‍රමණය කර සිරකරැවන් ආපසු ගෙනාවේය. බුදුන්ගේ ධන්ත ධාතුව නැවත හිමිකරගනී.
මහාසේන ක්‍රි.ව. 274 - 301
		ථෙරවාදයට (මහාවිහාරය) බොහෝ හිරි හැර කළේය. මහායානය ඉස්මත්‍රවි.  පසුව රජු මහා විහාරයට පැමිණියේය.
පණ්ඩු ක්‍රි.ව. 429
		පාණ්ඩ්‍ය පාලකයින් හත්දෙනාගෙන් පළමු වැන්නාය. අන්තිමයා පීඨිය විය. 455
	ධාතුසේන ක්‍රි.ව. 455 - 473
		මේ රජුගේ මාමා වූ මහානාම (හිමි) මහාවංශය ලිවීය. කලාවැව කරවීය.   ඔහුගේ පුත් කාශ්‍යප ක්‍රි.ව. 470- 488 අති  ප්‍රසිද්ධසීගිරිය පර්වත  මාළිගය ගොඩනැංවීය. සීගිරියේ 700 ක් පමණ වූ කුරැටු ගී සිංහලයේ කිසියම් පැතිකඩක් පෙන්වයි.

ඉතිහාසය - ලංකා
අනුරාධපුර
පුර්ව ඓතිහාසික යකඩ යුගය

පුර්ව ඓතිහාසික යකඩ යුගය

	ඓතිහාසික වාර්තා අනුව නගරයේ ආරම්භය ක්‍රි.පු 5 වන සියවසේ පමණ සිදුවී ඇතැයි සදහන්‍ වෙයි. එහෙත් පුරාවිද්‍යා දත්ත අනුව එය ක්‍රි.පු. 10 වෙනි ශත වර්ෂය දක්වා දිවයයි. පුරාවිද්‍යාත්මක කැණිම් වලින් මනුෂ්‍යවාසය පිළිබද කරැණු හෙලිවන නමුදු ක්‍රි.පු. 5 වන සියවසෙන් එපිට (ප්‍රාග් ඓතිහාසික) කාලය පිළිබදව සාක්ෂි ඇත්තේ ඉතා සුළු වශයෙනි.

	අනුරාධපුරයේ  කරන ලද වැඩිදුර කැණිම් වලදී නගරය හෝ නගරය අසල ප්‍රාග් ඓතිහාසික ජනාවාසයන් පැවතුන බව අනාවරණය වී ඇත. ක්‍රි.පු. 900 - 600 අතර කාල පරාසය තුල ප්‍රාග් ඓතිහාසික යකඩ යුගයේ, යකඩ තාක්ෂණය, කුඹල් කර්මාන්තය, අශ්වයින්, ගෘහාශ්‍රිත ගවයින්,  වී වගාව පිළිබද ලකුණු පෙනෙන්නට තිබේ.  ක්‍රි.පු. 700 - 700 වකවානුවේ අනුරාධපුරයේ ජනාවාස හෙක්ටයාර් 50 ක පමණ ප්‍රමාණයක් දක්වා වර්ධනය වී ඇත. වයඹින් හා ඊසාන  දිගින් ප්‍රාධාන වරායන් තිබීමත් වාරි පහසුකම් සහිත සරැ සාර භූමියක් නගරය වටා තිබීමත් හේතුවෙන් නගරය සුභ කටයුතු වලදී ආරක්ෂිත විය.  ආක්‍රමණිකයන්ගෙන් බේරීමට ස්වාභාවික රැකවරණය සලසමින් නගරය ඝණ වනාන්තරයෙන් වට වී තිබුණි.

ඓතිහාසික මුල් යුගය 
	ක්‍රි.පු. 500 - 250 අතර කාල සීමාව වංශකථා අනුව අධ්‍යනය කර තිබේ. මෙම කාල සීමාවේ පණ්ඩුකාභය රජු ද්වාරයන්, වාණිජ මධ්‍යස්ථාන ආදී අංග ඇතුලත් කරමින්  ක්‍රමවත් නගර සැළසුම් කළේය. නගරය වර්ග කි.මී 1 ක පමාණයක පැතිර තිබු අතර එය මාහාද්වීපය තුල එකල ඒ වර්ගයේ විශාලතම නගර වලින් එකක් ලෙස සැළකුනි.

 ඉතිහාසය
යුගය අනුව ඉතිහාසය
බ්රියතාන්ය යන් හා උඩරැටියන්-පසුබිම

පසුබිම - බ්‍රිතාන්‍යයන් හා උඩරැටියන්

නෙදර්ලන්තයේ බලය ප්‍රංශයට නතු වීමෙන් කලබලයට පත්වු බ්‍රිතාන්‍ය , යුධමය වශයෙන් ඉතා වැදගත් වරායක් වුද , ලන්දේසීන්ට අයත්ව තිබු ත්‍රිකුණාමලය වරාය අත්පත් කරගත් හ.   එමෙන්ම මඩකලපුව , ගාල්ල හා යාපනය මෙන්ම ලංකවේ මුහුදුබඩ  පහත් බිම්ද එසේ අත්පත් කර ගත්හ. මුලු ශ්‍රී ලංකවේම පාලනය තමන් නතු කර ගැනීම දක්වා බලය ව්‍යාප්ත කළ යුතු යයි කල්පනා කළ ඔවුහු රාජකාරිය සහ කුල ක්‍රමය වැනි සමාජයේ ස්ථාපිතව තිබු අංගද වෙනස් කළහ. මෙම ක්‍රියාවලිය මහනුවර රාජධානිය හා ඔවුන් අතර තිබු අවුල් තත්වය තවදුරටත් වර්ධනය වීමට බලපෑවේය.

ශ්‍රී ලංකාවේ මධ්‍ය කදුකරය නායක්කාර් රජුන් ගේ පාලනය යටතේ ස්වාධීනව පැවතියේය. කන්ද උඩරට රාජධානිය සමග ගිවිසුමක් අත්සන් කිරීමට ඉන් පෙර ගන්නා ලද උත්සාහයන් ප්‍රතික්ෂේප විය. සිංහල රදළවරු  නිරන්තයෙන් රජුට එරෙහිව කුමන්ත්‍රණය කිරීමත් , යටි උගුල් ඇටවීමත් හේතුවෙන් උඩරට රාජධානියේ සුරක්ෂිතභාවය අස්ථාවර විය. ඒ වන විට බ්‍රිතාන්‍ය පාලන ‍ප්‍රදේශයට පලා ගොස් සිටි රාජාධිරාජසිංහ රජුගේ මස්සිනා වු මුත්තුසාමි රාජ්‍ය බලය උදුරා ගැනීමට කරන උත්සාහයට මුහුණ පෑමටද රජුට සිදුවිය. මෙම මුත්තුසාමි 1800 වර්ෂයේ මුල බ්‍රිතාන්‍ය ය‍ටත් ප්‍රදේශයට ගොස් උඩරට රජුට එරෙහිව කටයුතු කරමින් සිටියේය.

අලුතෙන් බදවා ගත් ඉන්දියානු භටයන්ද සමග 6000ක් පමණ බ්‍රිතාන්‍ය හමුදා ඇණියද , අධිරාජ්‍ය හමුදාව තව දුරටත් මුහුදු බලයේ තනි අයිතිය භුක්ති වින්දාහ.

එම කරුණ  එසේ සිදුවන විට මහනුවර රාජධානිය දුෂ්කර ගිරි දුර්ග මධ්‍යයේ පිහිටා තිබීමේ වාසිය එම රාජධානියට හිමි විය. එසේම ශත වර්ෂ හතරම මුළුල්ලේ යටත් විජිත වාදීන්ට යටත් නොවී සිටීමේ අත්දැකීම්ද තිබුණේය.

References 
http://en.wikipedia.org/wiki/Kandian_Wars#Background_-_the_British_and_the_Kandyans
කලු ජූලිය

1983 ජුලි 23 වැනි දින ශ්‍රී ලංකාවේ ඇරඹුණු ජනවාර්ගික කලබල හැදින්වීමට බොහෝ දෙනා පාවිච්චි කරනනේ "කලු ජුලිය" යන වචනයයි.අතේ ගැසීම මෙම සිද්ධියේදී දෙමළ මිනිසුන් දාහක් පමණ මරා දමනු ලැබීය. නිවාස දස දහසක් විනාශ කරනු ලැ‍බීය. ශ්‍රී ලංකික දෙමළ ජනතාවගෙන් බොහෝ පිරිසක් වෙනත් රටවල් බලා ගියහ. මෙම කලබලය ආරම්භ වීමට හේතුවුයේ දෙමළ විමුක්ති කොටි සංවිධානය නමින් හැදින්වු ආයුධ සන්නද්ධ, දෙමල කණ්ඩායමක  සැගවී සිට කරන ලද මාරාන්තික ප්‍රහාරයකින් ශ්‍රී ලංකා හමුදාවේ සෙබලුන් 13 දෙනෙකු ජීවිතක්ෂකයට පත්වීමයි.

සිංහල බහුතරයකින් යුත්  ශ්‍රී ලංකා රජයත් - දෙමළ බෙදුම්වාදීනුත් අතර ආයුධ සන්නද්ධ  අරගලයකට මුල පිරුවේ මෙම කලු ජුලි සිද්ධිය බව සාමාන්‍ය පිළිගැනීමයි.

පසුබිම
බෙදීම හා යටත් කිරීම් සංකල්පය අනුගමනය කළ බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත වාදීන් ශ්‍රී ලංකවේ පාලනය, අධ්‍යාපනය හා ආර්ථිකය පාලනය වැනි කටයුතු වලදී දෙමළ ජනයාට විශේෂ අනුග්‍රහයක් දැක්වීම සිංහල දමිළ ජනයා අතර ආයුධ සන්නද්ධ අරගලයක් ඇරඹීමට අනුබලයක් විය. 1956 වසරේ දී ගෙන ආ සිංහල පමණයි පනතින් දෙමළ හා ඉංග්‍රීසි භාෂා සාධාරණ මට්ටමින් භාවිතා කිරීමට මුළුමනින්ම බාධා කරන ලදී. දෙමළ ජනතාව විසින් මෙම ජනතාවට එරෙහිව සුළු වශයෙන් ආරම්භ කරනු ලැබු විරෝදතා ව්‍යාපාර සුළු කැරලි ගැසීම් 1958 කොලාහලය (හර්තාලය) දක්වා අනුක්‍රමයෙන් වර්ධනය විය.

1960 වසරේ පැවති  විරෝධතා ව්‍යාපාර සහ රජයෙන් ඒවා මැඩපැවැත්වීමට ගත් ක්‍රියාමාර්ග, දෙපාර්ශවය අතර වෛරය වර්ධනය වීමට හේතු විය.  1971 දී මුස්ලිම් හා සිංහල ශිෂ්‍යයන් ට විශේෂ අනුග්‍රහයක් දැක්වීමට ක්‍රියාමාර්ග ගැනීමත් (affirmatiue action) දෙමළ ශිෂ්‍යයින් සම්බන්ධයෙන් කිසියම් ප්‍රමිති කරණයක් හා වෙනත් සීමා කිරීම් පැනවීමත් හේතු කොට ගෙන දෙමළ සිසුන් ආයුධ සන්නද්ධ දෙමළ කණ්ඩායම් කෙරේ වැඩි වශයෙන් නැඹුරු වීමට පිටි වහලක් විය. මෙම අංකුර බලවේග සම්බන්දයෙන් පොලිසීය ගත් ක්‍රියාමාර්ග දෙමළ සිවිල් ජනතාව හා රාජ්‍යය අතර විශ්වාසය පලුදු වීමට දැඩිසේ බලපෑවේය. 

‘1977 කැරළි කෝලාහල’ ලෙස හැදින්වෙන ජනවාර්ගික කලබල කීපයක් එම වර්ශයේදී එක්සත් ජාතික පක්ෂය බලයට පත්වීමෙන් පසු හටගත්තේය. 1981 දී ප්‍රතිසංස්කරණය කරන ලද යාපනය මහජන පුස්තකාලය කලහකාරී පිරික් විසින් ගිනි බත් කරන ලදී. 1983 වර්ෂය වන තෙක් මේ හා සමාන සුළු ප්‍රමාණයේ සටන් හතු පිපෙන්නාක් මෙන් පැන නැගුණු දෙමළ සන්නද්ධ කණ්ඩායම් හා රජය අතර ඇති විය. මෙහිදී සැලකිය යුතු මිනී මැරුම් සංඛ්‍යාවක් අතුරුදහන් වීම් හා මේ සම්බන්ධ පැමිණිලි දෙපාර්ශවයෙන්ම කරන ලද බවට වාර්තා විය.

මූලාශ්‍ර 

දේශපාලනය

ඉතිහාසය - ශ්‍රී ලංකා
සෞරග්රකහ මණ්ඩලය තුළ ව්යා ප්තීන්

සෞරග්ර/හ මණ්ඩලය තුළ ව්යාdප්තීන් 

 

ප්රගධාන ග්රා හක වළල්ල (සුදු) හා ට්රෝගජන් ග්රාඅහක (කොළ)

වර්ථමානයේ මසකට 500 ක් තරමේ විශාල සීඝ්ර්තාවයකින් යුතුව මේ වන විට සෞරග්රරහ මණ්ඩල තුළ සියදහස් ගණනක් ග්රා හක හදුනාගෙන ඇත. 400000 කට අධික ප්ර්මාණයක් අප්රලධාන ග්රහහයින් ලෙස (minor planets) ලේඛන ගත කරන ලද ඒවා වන අතර 185000 කට නිත්ය  නිල ලෙස වෙන් කළ හැකිතරමට හොදින් හදුනාගෙන ඇති කක්ෂ පවා ඇත. මෙයින් 14336 ක් නිල වශයෙන් නම් කර ඇත. අවම සංඛ්යාෂගත, නම් නොකරන ලද අප්රමධාන ග්‍රහයා 175629 ලැම්බර්ටිනිය. වර්තමාන ඇස්තමේන්තු මගින් සෞරග්ර හ මණ්ඩලයේ ඇති 1km ට වැඩි විශ්කම්භයක් ඇති මුළු ග්රා හක සංඛ්යා ව මිලියන 1.1-1.9 අතර බව දක්වයි. 975x909km විශ්කම්භයක් ඇති සෙරස් වරක් සෞරග්රයහ මණ්ඩලය තුළ විශාලම ග්රාගහකය ලෙස සලකනු ලැබූවත් එය නැවතත් වාමන ග්රාරහලොවක් ලෙස වර්ගීකරණය කරනු ලැබීය. මෙම වෙනස දැන් 500km පමණ විශ්කම්භයක් ඇති 2-පෙලොස් හා 4 වෙස්ටාටද බලපා ඇත. සාමාන්යවයෙන් ප්රූධාන ග්රාකහක වළල්ලේ ඇස්ටොරයිඩවලින් සමහර අවස්ථාවලදී පියවි ඇසට දර්ශනය වන එකම ග්රාරහකය 4 වෙස්ටාය. කෙසේ වුවද ඉතා දුර්ලභ අවස්ථාවන්හිදී පෘතුවියට ආසන්න ග්රායහක පවා කෙටි කාලයකට තා‍ක්ෂණික සහයකින් තොරව දර්ශනය කරගත හැක. (99942 ඇපෝෆිස් බලන්න)

 

වමේ සිට දකුණට 4 වෙස්ටා, 1 සිරස්, පෘතුවි චන්ද්ර9යා 

අගහරු හා බ්රටහස්පති කක්ෂ අතරින් වැටී ඇති ප්රිධාන ග්රාෘහක වළල්ලේ වස්තූන්ගේ මුළු  ස්කන්ධය 3.0 – 3.6 x 1021kg පමණ බවට ඇස්තමේන්තු කර ඇති අතර මෙය චන්ද්ර යාගේ ස්කන්ධයෙන් 4% ක් පමණ වේ. මෙයින් මුළු ස්කන්ධයෙන් 32% පමණ වන 0.95 x 1021kg ස්කන්ධයක් සිරස්ට අයත් වේ. ඉතිරි විශාලතම ග්රා හකයින් 3 හි ස්කන්ධ, 4 වෙස්ටා 9%, 2 පෙලාස් 7%, 10 හයිජියා (3%) ලෙස වන අතර ඒවා මෙම අගය 51% දක්වා ගෙන එයි. ඉතිරි විශාලම ග්රාිහකයින් තිදෙනා වන 511 වැඩිඩා (1.2%) , 704 ඉන්ටරුමේනියා (1%) හා දුජුනෝ (0.9%) ට අයත් වන්නේ මුළු ස්කන්ධයෙන් 3% ක් පමණය. මෙසේ ඉතිරි ග්රා හක ගණන සංඛ්යා වෙන් සීඝ්රටයෙන් වැඩි වුවද ඒවායේ තනි තනි ස්කන්ධයන් අඩුවේ. 

ප්රායධාන ග්රා්හක වළල්ලෙන් පිට විවිධ පන්තිවලට අයත් ග්රාේහකයින් අනාවරණය කොට ගෙන ඇත. පෘතුවිය සමීපයේ ඇති ග්රාැහකවලට පෘතුවි කක්ෂයට ආසන්න කක්ෂ ඇත. ‍ෙට්රාිජන් ඇස්ටෝරයිඩ ග්රාහලොවක් සමග සමමුහුර්තකරණය වෙමින් ගුරුත්වාකර්ෂණයෙන් අගුළු වැටී ඇති අතර ඒවා අදාල ග්රරහලොවේ එහි කක්ෂයේ ඉදිරියෙන් හෝ පසුපසින් යයි. මේවායින් බොහෝමයක් බ්රඅහස්පති සමග සම්බන්ධ වී ඇති අතර කිහිපයක් අගහරු හා නේප්චූන් සමග කක්ෂ ගත වී ඇත. බ්ර හස්පති හා නෙප්චූන් අතර කක්ෂගතව පවතින ග්රා්හක සෙන්ටොර්ස් නමින් හදුන්වන අතර මෙයින් ඔබ්බේ නෙප්චූන් වඩ‍ා දුරින් ඇති වස්තූන්ගෙන් (trans Neptunian Objects) පිරී ඇත. සූර්යයාට ඉතා ළගින් බුධගේ කක්ෂයට ආසන්නව වල්කැනොයිඩ්ස් නමින් හැදින්වෙන ග්රාරහක කාණ්ඩයක් ඇති බවට සැක කෙරෙන මුත් මේවා කිසිවක් තවමත් සොයා ගෙන නැත. 

http://en.wikipedia.org/wiki/Asteroid#Distribution_within_the_Solar_System