කපිල් දේව්

කපිල් දේව් රම්ලාල් නිඛන්ජ්  (උපත 1959 ජනවාරි 6) හිටපු ඉන්දීය ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෙකි . ඔහු වේග හා මදවේග පන්දු යවන්නෙකු හා දැඩි ලෙස පහර දුන් මැද පෙළ පිතිකරුවෙකු විය. ශ්‍රේෂ්ඨතම තුන් ඉරියව් ක්‍රීඩකයෙකු ලෙස සලකනු ලබන ඔහු, මෙතෙක් සිටි ශ්‍රේෂ්ඨතම නායකයකු ලෙසද සැලකේ. ඔහු 1983 දී තුන්වන ලෝක ක්‍රිකට් ශූරතාව දිනා ගැනීමට ඉන්දියාවට (පලමු වරට) නායකත්වය දුන්නේය. ඔහු 2002 දී සියවසේ ඉන්දීය ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයා ලෙස විස්ඩන් විසින් නම් කරන ලදී.

1983 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානය දිනාගත් ඉන්දීය ක්‍රිකට් කණ්ඩායමේ නායකයා වූ දේව් ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානයක් දිනාගත් පළමු ඉන්දියානු නායකයා බවට පත්විය. ඔහු 1999 සැප්තැම්බර් සිට 2000 සැප්තැම්බර් දක්වා කාලය තුළ ඉන්දීය ජාතික කණ්ඩායමේ පුහුණුකරු විය  ඔහු 1994 දී විශ්‍රාම ගත්තේ ටෙස්ට් ක්‍රිකට් පිටියේදී වැඩිම කඩුලු සංඛ්‍යාවක් ලබාගත් ලෝක වාර්තාව 2000 දී කෝට්නි වොල්ෂ් විසින් බිඳ දමන තෙක් තබා ගනිමිනි. එවකට ඔහු ටෙස්ට් හා එක්දින තරග දෙකෙහිම වැඩිම කඩුලු ලබා ගත් ක්‍රීඩකයා විය. ඔහු එක්දින කඩුලු 200 ක් ලබාගත් පළමු ක්‍රීඩකයා වේ. ඔහු ක්‍රිකට් ඉතිහාසයේ ටෙස්ට් තරග වලදී කඩුලු 400 කට වඩා වැඩි (434 කඩුලු) හා ලකුණු 5000 කට වඩා වැඩියෙන් ලබා ගෙන ඇති එකම ක්‍රීඩකයා වේ  ඔහු ඉතිහාසයේ හොදා තුන් ඉරියව් ක්‍රීඩකයා කරමින් 2010 මාර්තු 11 වන දින දේව්ව අයිසීසී විශිෂ්ඨයන්ගේ ලැයිස්තුවට ඇතුළත් කරන ලදී.

ළමා අවධිය 
තේක්ක වෙළෙන්දෙකු වූ ඔහුගේ පියා රාම් ලාල් නිඛන්ජ් සහ ඔහුගේ මව රාජ්කුමාරිට දාව 1959 ජනවාරි 6 වන දින චන්දිගාර්හි  උපත ලැබීය. ඉන්දියාව බෙදීමෙන් පසුව ඔහුගේ පවුල ෆසීල්කා වෙත පදිංචියට ගියේ අවසානයේ චන්දිගාර් වෙත යාමට පෙරය.    දේව් ඩීඒවී පාසලේ ශිෂ්‍යයෙකි.

දේශීය තරග

හර්යානා 
1975 නොවැම්බරයේදී පන්ජාබයට එරෙහිව කඩුලු 6 ක් දවා ගනිමින් දේවා, හර්යානා වෙනුවෙන් කැපී පෙනෙන ආරම්භයක් ලබා දුන් අතර පන්ජාබ් පිල ලකුණු 63 කට සීමා කරමින් හර්යානා ජයග්‍රහණය කරා ගෙන ගියේය. ඔහු තරඟ 30 කදී කඩුලු 121 ක් ලබා ගනිමින් තරගසමය අවසන් කළේය.

1976-77 තරගසමය ආරම්භවූයේ ජම්මු හා කාශ්මීරයට එරෙහිව, 8/36 ක තරග වාර්තාක්ද සමගය. එම තරගසමයේ ඉතිරි කාලය සඳහා ඔහු දැක්වූ දායකත්වය සාමාන්‍ය දෙයක් වූ අතර, හර්යානා අර්ධ අවසන් පූර්ව වටයට සුදුසුකම් ලැබීය. දෙවෙනි ඉනිමේදී ඕවර 9 කදී ලකුණු 8/20 ලෙස දේව් සිය හොඳම ඉනිම ක්‍රීඩා කළේය. බෙංගාලය පන්දුවාර 19 කදී ලකුණු 58 කට දැවී ගියේය. අර්ධ අවසන් පූර්ව වටයේදී හර්යානා පිල බොම්බායට පරාජය විය.

ඔහු සිය 1977-78 තරගසමය ආරම්භ කළේ සේවා පිළට එරෙහි පළමු ඉනිමේදී 8/38 ක් ලබා ගනිමිනි. දෙවන ඉනිමේදී කඩුලු 3 ක් දවාගත් ඔහු පළමු පෙළ ක්‍රිකට් පිටියේදී කඩුලු 10 ක් දවාගත්තේය. තරග 4 කදී කඩුලු 23 ක් දවාගත් ඔහු ඉරානි කුසලානය, දුලීප් කුසලානය සහ විල්ස් කුසලානය සඳහා තෝරා ගන්නා ලදී.

1978–79 තරසමය දී, හර්යානා පූර්ව අර්ධ අවසන් පූර්ව තරගයේදී බෙංගාලය සමඟ නැවත වරක් මුණගැසුණේ දේව්ගේ දුර්වල කාලයෙන් පසුවය (තරඟ 4 කින් කඩුලු 12 ක්). කණ්ඩායම් අදියර තරගවලදී ඔහු අර්ධ ශතක 2 ක් රැස් කළේය. අර්ධ අවසන් පූර්ව තරගයේදී ඔහු පළමු ඉනිමේදී කඩුලු 5 ක් දවා ගත්තේය. දෙවන ඉනිමේදී හර්යානාගේ දුර්වල පිතිකරණය බෙංගාලයට වාර 2 කදී ඔවුන්ගේ පරාජයෙන් පළිගැනීමට ඉඩ දුන්නේ කඩුලු 4 ක් දැවී ලකුණු 161 ක් ලබා ගනිමිනි. ඉරානි කුසලාන තරඟයේදී දේව් කැපී පෙනුණු අතර ඔහු ලකුණු 62 ක් රැස් කරමින් අංක 8 ස්ථානයට පත්විය. ඉන්දියාවේ XI කණ්ඩායම විසින් කර්නාටක කණ්ඩායම පරාජය කරන ලද තරගයේදී ඔහු උඩ පන්දු 5 ක් ලබා ගත්තේය. ඩුලීප් කුසලාන අවසන් මහා තරගයේදී කැපී පෙනෙන දස්කම් දක්වමින් දේව් ජාතික අවධානයට ලක්විය. පන්දුවාර 24 කදී පළමු ඉනිම 7/65 ක් ලබා ගත්තේය. ඔහු පළමු වරට ඩියෝඩර් කුසලානය සහ විල්ස් කුසලානය සඳහා උතුරු කලාප සංචිතයට ඇතුළත් විය. ඔහු පාකිස්තානයට එරෙහිව මෙම වාරයේදී සිය පළමු ටෙස්ට් තරගය ක්‍රීඩා කළේය.

1979-80  තරගසමයේදී දේව් දිල්ලියට එරෙහිව මංගල ශතකයක් ලබා ගනිමින් සිය පිතිකරණ දක්ෂතාව පෙන්නුම් කළේය. උත්තර් ප්‍රදේශ්ට එරෙහිව ප්‍රථම වතාවට හර්යානා නායකත්වය දැරූ පූර්ව අර්ධ අවසන් පූර්ව තරගයේදී ඔහු දෙවන ඉනිමේදී කඩුලු 5 ක් දවා ගනිමින් අර්ධ අවසන් පූර්ව වටයට පිවිසියේය. එහිදී ඔවුන් කර්නාටකයට පරාජය විය. දේව් ඉන්දීය ජාතික සංචිතයට තම ස්ථානය තහවුරු කර ගැනීමත් සමඟ දේශීය තරගවලදී ඔහුගේ සහභාගීත්වය අඩු විය.

1990–91 රංජි ශූරයන් 
1990-91 රංජි සමයේදී හර්යානා අවසන් පූර්ව වටයට පිවිසියේ චේතන් ෂර්මාගේ පන්දු යැවීමේ දක්ෂතාවය සහ අමර්ජිත් කේපීගේ පිතිකරණ දස්කම් හේතුවෙනි. බෙංගාලයට එරෙහි අවසන් පූර්ව තරගයේදී දේව් දස්කම් අතරට පිවිසි අතර එහිදී ඔහු තම කණ්ඩායම ලකුණු 605 ක දැවැන්ත ලකුණු සංඛ්‍යාවක් කරා ගෙන ගියේ ලකුණු 141 ක් සහ කඩුලු 5 ක් ලබා ගනිමිනි.

කපිල් දේව්, චේතන් ෂර්මා, අජේ ජඩේජා සහ විජය යාදව් ඇතුළු හර්යානා සහ බොම්බායේ ක්‍රිකට් කණ්ඩායම නියෝජනය කරන සංජේ මන්ජ්‍රෙකර්, විනෝද් කම්බලි, සචින් තෙන්ඩුල්කාර්, දිලිප් ඇතුළු 1991 ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයින්ගේ අවසන් මහා තරගය සිහිපත් වේ. වෙන්ග්සාර්කාර්, චන්ද්‍රකාන්ත් පණ්ඩිත්, සාලිල් අන්කෝලා සහ අබේ කුරුවිල් . පළමු ඉනිමේදී දීපක් ෂර්මා (199), අජේ ජඩේජා (94) සහ චේතන් ෂර්මා (98) ලකුණු 522 ක් ලබා ගැනීමට හර්යානාට උදව් කළ අතර යෝගේන්ද්‍ර භන්දාරි (කඩුලු 5) සහ දේව් (කඩුලු 3) බොම්බායට ලකුණු 410 ක් සීමා කළේය. දේව්ගෙන් ලකුණු 41 ක් සහ ඉහළම ලකුණු ලාභියා වූ බැනර්ජි (60) හර්යානා ලකුණු 242 ක් ලබා ගත් අතර බොම්බායට ලකුණු 355 ක ඉලක්කයක් තැබීය. ආරම්භක කඩුල්ලෙන් පසුව, බොම්බේ කණ්ඩායම වෙනුවෙන් වෙන්ග්සාර්කාර් (139) සහ තෙන්ඩුල්කාර් (96) සටන් කළහ. තෙන්ඩුල්කාර් දැවී යාමෙන් පසුව හර්යානා ලකුණු 102 කට අවසන් කඩුලු 6 ලබා ගත් අතර වෙන්ග්සාර්කාර් සහ බොම්බේ ඉලක්කයට වඩා ලකුණු 3 ක් අඩු විය. දේව් සිය මංගල සහ එකම රංජි කුසලාන ශූරතාව දිනා ගත්තේය.

එංගලන්ත ප්‍රාන්ත 
කපිල් දේව් 1981, 1982 සහ 1983 යන තරගවාරයන් සඳහා නෝර්ත්හැම්ප්ටන්ෂයර් ප්‍රාන්තය නියෝජනය කළ අතර පසුව 1984 සහ 1985 අතර වෝර්සෙස්ටර්ෂයර් වෙනුවෙන් ක්‍රීඩා කළේය. කපිල් සිය ප්‍රාන්තයේ පළමු පන්තියේ තරග 40 කට ක්‍රීඩා කර ඇති අතර ඉනිම 64 කදී ලකුණු 2,312 ක් රැස්කර ගෙන ඇත්තේ ශතක හතරක් සහ අර්ධ ශතක 14 ක් සමඟිනි. ඔහුගේ සමස්ත පළමු පන්තියේ කඩුලු 835 න් 103 ක්ම ලැබුණේ එම ප්‍රාන්ත කණ්ඩායම් දෙක සමඟ ඔහු කළ කාලය තුළය.

ජාත්‍යන්තර වෘත්තිය

මුල් කාලය (1978-1982) 
දේව් සිය ටෙස්ට් ක්‍රිකට් දිවියට පිවිසියේ 1978 ඔක්තෝබර් 16 වන දින පාකිස්තානයේ ෆයිසලාබාද්හිදී ය. ඔහුගේ තරග සංඛ්‍යාලේඛන කැපී පෙනුනත්, සංඛ්‍යා ඔහුගේ දායකත්වයේ කිසිදු මිනුමක් ප්‍රකාශ කළේ නැත. ඔහු පාකිස්තාන පිතිකරුවන්ට තම වේගය උපයෝගී කරගෙන එක් වරකට වඩා ඔවුන්ගේ හිස් වැසුම් වලට පහර දුන්නේය.  දේව් සාදික් මොහොමඩ්ගේ කඩුල්ල මංගල කඩුල්ල ලෙස දවා ගත්තේය.  ඔහු තුන් ඉරියව්වෙන්ම කැපී පෙනෙන ක්‍රීඩක දක්ෂතා පෙන්වීය. ඔහු පන්දු 33 කදී සහ හයේ පහර 2 ක් සමග ඉන්දියාවේ වේගවත් ටෙස්ට් අර්ධ ශතකය රැස් කිරීමට සමත් විය.  බටහිර ඉන්දීය කොදෙව් කණ්ඩායමට එරෙහි තරගමාලාවේදී ඔහු දිල්ලියේ ෆෙරෝස් ෂා කෝට්ලාහිදී පන්දු 124 කදී සිය මංගල ටෙස්ට් ශතකය (126)  සහ ස්ථාවර පන්දු යැවීමේ දක්ෂතාවයක් (කඩුලු 17 ක් 33.00) පෙන්නුම් කලේය. දේව් එංගලන්තයට කැමති බවට උප මහාද්වීපයෙන් පිටත ඔහුගේ පළමු අවස්ථාවේම පෙන්නුම් කරයි. ඔහු සිය පළමු කඩුලු 5 ක් සහ එංගලන්තයේ සියලුම කඩුලු ලබා ගත්තේය. එය විශාල පිරිවැයකින් (ඕවර 48 ක් සහ ලකුණු 146 ක් ලබා ගත්තේය) එංගලන්තය දැවැන්ත 633 ක් ලබා ගනිමින් තරගය පහසුවෙන් ජය ගත්තේය.  දේව් කඩුලු 16 ක් දවාගනිමින් ලකුණු 45 ක් රැස් කළේය (සාමාන්‍යය: 7.5). ඔහු එක්දින ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවට පිවිසියේ මීට පෙර පාකිස්තාන සංචාරයේදීය. එහිදී ඔහුගේ පෞද්ගලික ක්‍රියාකාරිත්වය සාමාන්‍ය මට්ටමක පැවති අතර 1979 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලාන තරගාවලියේදී දේව් සහ ඉන්දියාව යන දෙදෙනාම දුර්වලව පැවතුනි.

ඕස්ටේ‍්‍රලියාවට එරෙහිව කඩුලු 28 ක් (සාමාන්‍යය: 22.32) සහ අර්ධ ශතකයක් ඇතුළුව ලකුණු 212 ක් ලබා ගනිමින් දේව් කඩුලු 5 ක් දවා ගනිමින් ඉන්දියාවේ ප්‍රමුඛ වේග පන්දු යවන්නා බවට පත්විය.  1979-80 තරගවාරයේ දී පාකිස්තානයට එරෙහිව ටෙස්ට් 6 කින් යුත් ටෙස්ට් තරගමාලාවේදී ඔහු කීර්තියක් ලබා ගත්තේය. ඔහු ඉන්දියාවට පැමිණි අමුත්තන්ට එරෙහිව ජයග්‍රහණ 2 ක් ලබා ගැනීමට සමත් විය - වරක් පිතිකරණයෙන් (69) බොම්බායේ වන්කඩේ ක්‍රීඩාංගණයේදී  සහ පන්දුව (තරගයේදී කඩුලු 10 ක් - පළමු ඉනිමේදී 4/90 සහ දෙවන ඉනිමේදී 7/56, පන්දුව 98 කින් 84 ක්) මදුරාසියේ චෙපෝක්හිදී (දැන් චෙන්නායි) .  දේව් මෙම තරඟයේදී ඔහුගේ තුන් ඉරියව්වෙන්ම දැක්වූ දක්ෂතාවය ඔහුගේ වෘත්තීය දිවියේ උපරිමය ලෙස සලකන අතර ඔහුගේ දෙවන ඉනිම 7/56 වේ.  මෙම තරගාවලියේදී ඔහු කඩුලු 100 ක් හා ලකුණු 1000 ක් ලබා ගත් අඩුම තරග සංඛ්‍යාවක් ක්‍රීඩා කල ටෙස්ට් ක්‍රීඩකයා බවට පත්විය.(තරඟ 25 කදී) ( පසුව ඉයන් බොතම් එම ජයග්‍රහණයම තරඟ 21 කදී ලබාගෙන ඇත) සහ තරඟාවලිය කඩුලු 32 කින් අවසන් කළේය. (සාමාන්‍ය: 17.68) සහ අර්ධ ශතක 2 ක් ඇතුළුව ලකුණු 278 ක්. 

1980-81 දී ඉන්දියාවේ ඕස්ට්‍රේලියානු සංචාරයේදී හුරුපුරුදු ඉන්දියානු තරගමාලාවේ පෙනුම පෙනෙන්නට තිබුනේ ඉන්දියාව 1–0ක් ලෙස පසුබෑමට ලක්ව තිබූ අතර ලකුණු 143 ක් වැනි සුළු ප්‍රමාණයක් ආරක්ෂා කරමින් සිටි අතර දේව් ඉඟටිය ආබාධයකින් බැහැර විය. ඕස්ට්‍රේලියාව සිව්වන දිනය 18/3 ට අවසන් කළ විට, දේව් අවසන් දින වේදනා නාශක එන්නත් සමඟ ක්‍රීඩා කිරීමට කැමති වූ අතර භයානක ඕස්ට්‍රේලියානු මැද පෙළ ඉවත් කළේය. ඉන්දියාව වෙනුවෙන් තරගය ජය ගත්තේ දේව් ඉනිම පන්දු යැවීමේ ඉරියව්වෙන් 16.4–4–28–5ක් ලෙසිනි. එය ඔහුගේ හොඳම පන්දු 5 ක් ලෙස දැක්විය හැකිය.  ඕස්ට්‍රේලියානු සංචාරයේදී ඔහු නවසීලන්තයට එරෙහිව බ්‍රිස්බේන්හිදී පැවති එක්දින තරගවලදී සිය පළමු අර්ධය වාර්තා කළේය. කෙසේ හෝ ඉන්දියාවේ ටෙස්ට් ක්‍රිකට් වර්ධනය එක්දින ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවට හැඩගැසීමට නොහැකි වූ අතර එක්දින තරග 16 කට පසුව ලකුණු 278 ක් (සාමාන්‍යය: 17.38) සහ කඩුලු 17 ක් ලබා ගැනීමට වෘත්තීය ආරම්භයක් තිබුණි.

පසු කලෙක නවසීලන්ත සංචාරයට පසු  දේව් 1981-82 එංගලන්තයට එරෙහි ගෘහස්ථ තරගාවලියට සූදානම්ව සිටියේය. එහිදී බොම්බායේ වැන්කෙඩේ ක්‍රීඩාංගණයේදී ඔහුගේ පළමු කඩුල්ල 5 කින් ජයග්‍රහණය කළේය. ඔහු ලකුණු 318 ක් රැස් කළේය (සාමාන්‍යය: 53, 1 ශතකය, අර්ධ ශතකය) කඩුලු 22 ක් (කඩුලු 5 ක් දවාලීම) සහ තරගයේ වීරයා සම්මානයෙන් පිදුම් ලැබීය.  

පළමු වරට ශ්‍රී ලංකාවට මුහුණ දුන් දේව් 1982–83 වාරය ආරම්භ කිරීමට කඩුලු 5 ක් දවා ගැනීමට සමත් විය. ඊළඟ පාකිස්තාන සංචාරයේදී, දේව් සහ මොහින්දර් අමර්නාත්, ප්‍රතිවාදී තුන් ඉරියව් ක්‍රීඩක ඉම්රාන් ඛාන් (කඩුලු 40 ක් සහ ශතක 1) විසින් ආධිපත්‍යය දැරූ තරගමාලාවේ එකම දීප්තිමත් ස්ථාන විය.  දේව් ට දෙවැනි ටෙස්ට් ක්‍රිකට් තරගයේ දී 5/102 ලෙසද ජාතික ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගණයේදී, කරච්චි දී පැවැත්වෙන තෙවැනි ටෙස්ට් තරගයේ දී, 7/220 ඉක්බාල් ක්රීඩාංගණයේදී, ෆයිසලාබාද්හි දී සහ 8/85 ගඩාෆි ක්රීඩාංගනයට, ලාහෝර් ඔහු කණ්ඩායම සෙසු සාමාජිකයන් සිට කුඩා සහාය ලැබී ඇති අතර. මෙම විනාශකාරී සංචාරයෙන් පසුව සුනිල් ගවස්කාර් වෙනුවට දේව් ඉන්දීය ක්‍රිකට් කණ්ඩායමේ නායකයා බවට පත් කරන ලදී.

නායක: 1983 ලෝක කුසලාන ශූරයන් (1982-1984) 
1982-83 තරග වාරයේ දී ශ්‍රී ලංකාවට එරෙහිව ( පාකිස්තාන සංචාරයට පෙර) ගවස්කාර් විවේක ගන්නා විට දේව් ඉන්දියාවේ නායකයා ලෙස ආරම්භ විය. නිත්‍ය නායකයා ලෙස ඔහුගේ පළමු පැවරුම වූයේ බටහිර ඉන්දීය කොදෙව් සංචාරයයි . එහිදී විශාලතම ජයග්‍රහණය හුදකලා එක්දින ජයග්‍රහණයකි. දේව් (72) සහ ගවස්කාර් (90) ඉන්දියාව දැවැන්ත ලකුණු සංඛ්‍යාවක් කරා ගෙන ගියහ - ඕවර 47 කදී ලකුණු 282/5 ක් සහ දේව්ගේ කඩුලු 2 ඉන්දියාවට බටහිර ඉන්දීය කොදෙව් පිල ලකුණු 255 කට සීමා කිරීමට සහ ඉන්දියාවේ ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයින් කියා  1983 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානයේ බටහිර ඉන්දීය කොදෙව් කණ්ඩායම.  සමස්තයක් ලෙස ගත් විට, දේව් ඔහු දෙවන ටෙස්ට් තරගයේ දෙවන බේරා ගැනීමට ශතකයක් ලෙස බටහිර ඉන්දීය කොදෙව් හොඳ මාලාවක් විය  මෙන්ම කඩුලු 17 (: 24,94 සාමාන්ය) අහුලා.

1983 ලෝක කුසලාන කාර්ය සාධනය 
දේව් ලෝක කුසලානයට අවතීර්ණ වූයේ තරග 32 ක්, ලකුණු 608 ක් (සාමාන්‍යය: 21), කඩුලු 34 ක්. මීට පෙර පැවති ලෝක කුසලාන දෙකේදී ඉන්දියාවේ හුදකලා ජයග්‍රහණය 1975 දී නැගෙනහිර අප්‍රිකාවට එරෙහිව විය. යෂ්පාල් ෂර්මා (ලකුණු 89), රොජර් බිනි සහ රවී ශාස්ත්‍රි (කඩුලු 3 බැගින්) ලබා ගනිමින් ඉන්දියාව ලෝක කුසලාන තරගාවලියේදී බටහිර ඉන්දීය කොදෙව් පිලට පළමු වරට පරාජය විය.  සිම්බාබ්වේට එරෙහි ජයග්‍රහණයෙන් පසුව, ඉන්දියාව ඊළඟ තරඟ දෙක පරාජය විය - ඕස්ට්‍රේලියාව (දේව්ගේ හොඳම වෘත්තීය ලකුණු 5/43 තිබියදීත්)  සහ බටහිර ඉන්දීය කොදෙව්. අවසන් පූර්ව වටයට පිවිසීමට ඉන්දියාවට දැන් ඕස්ට්‍රේලියාවට හා සිම්බාබ්වේට එරෙහිව ජයග්‍රහණ අවශ්‍ය විය.

ඉන්දියාව 1983 ජුනි 18 වන දින රාජකීය ටන්බ්‍රිජ් වෙල්ස් හි නෙවිල් පිටියේදී සිම්බාබ්වේට මුහුණ දුන්නේය. පසුපසට ඇද වැටීමෙන් පසුව, පහළ පෙළ පිතිකරුවන් සමඟ පන්දුවට පහර දුන් දේව්, රොජර් බිනි (ලකුණු 22) සහ මදන් ලාල්ගේ උදව්වෙන් පැත්ත ස්ථාවර කළේය. දේව් පන්දු 100 කදී සිය ශතකය රැස් කළේය. කිර්මානි (ලකුණු 22) සමගින්, දේව් 9 වන කඩුල්ල වෙනුවෙන් නොදැවී ලකුණු 126 ක් රැස් කළේය - එය වසර 27 ක් (දින 10,000),  එයට මායිම් 16 ක් සහ හයේ පහර 6 ක් ඇතුළත් විය. අංක 4 ස්ථානයේ හොඳම එක්දින පිතිකරණ දස්කම්  තරගය ලකුණු 31 කින් ඉන්දියාව ජය ගත්තේය.  මෙම තරඟයෙන් පසුව දේව් තමා වෙනුවෙන් ත්‍යාගයක් ලෙස මර්සිඩීස් වෙන්කර ගත් බව පැවසේ. 

අවසන් පූර්ව වටයේදී ඉන්දියාව ඉංග්‍රීසි ක්‍රිකට් කණ්ඩායමට මුහුණ දුන්නේය. එංගලන්තය බිනි සහ අමර්නාත්ට කඩුලු අහිමිවීමෙන් පසුව පහළ පෙළ අඩු කිරීමට දේව් උදව් කළේය. ඔහු කඩුලු 3 ඉන්දියාව 213 එංගලන්තයට සීමා ලෙස ගත් අතර අමරනාත් මැද සඳහා (ලකුණු 46 ක්), Yashpal ෂර්මා (61) සහ සන්දීප් පටිල් (51 *) ජයග්රහණය කෙළේ  පිළිබඳ ගැනීමට සහ අවසන් මහා තරගය ලෙස ඇතුළු වීම , බටහිර ඉන්දීය කොදෙව් ක්රිකට් ලෝක කුසලාන ශූරතා කඩුලු ත්‍රිත්වයක් සොයමින් සිටි කණ්ඩායම. බටහිර ඉන්දීය කොදෙව් කණ්ඩායම ලකුණු 183 කට ඉන්දියාව සීමා කළ අතර ක්‍රිෂ්ණමාචාරි ශ්‍රීකාන්ත් (ලකුණු 38) පමණක් ලකුණු ලබා ගැනීමේ සහනයක් ලබා දුන්නේය. අහිමි වුවත් ගෝර්ඩන් ග්රිනිච්, බටහිර ඉන්දීය කොදෙව් විසින් ඉක්මන් ලකුණු පිටුපස 57/2 තම ඉනිම කණ්ඩම්බි විව් රිචර්ඩ්ස් . යාර 20 කට වඩා පසුපසට දිවීමෙන් පසු දේව් ගැඹුරු හතරැස් කකුලකට හසු වූ මදන් ලාල්ගේ පන්දුවක් අතට ගත් විට රිචර්ඩ්ස් එක් ආක්‍රමණශීලී පහරක් ක්‍රීඩා කළේය. මෙම අල්ලා ගැනීම 1983 ලෝක කුසලාන අවසන් මහා තරඟයේ හැරවුම් ලක්ෂ්‍යය ලෙස සැලකෙන අතර එය එක්දින ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවේ විශිෂ්ටතම ක්‍රීඩාවක් ලෙස සැලකේ. බටහිර ඉන්දීය කොදෙව් පිල ලකුණු 50/1 සිට 76/6 දක්වා බිඳ වැටුණු අතර අවසානයේ 140 ට දැවී ගියේය. දේව් ඇන්ඩි රොබට්ස්ගේ කඩුල්ල ලබා ගත්තේය.  මෙම ජයග්‍රහණය ඉන්දියාවේ මංගල ලෝක කුසලානය  අතර ඔහු ලකුණු 303 ක් (සාමාන්‍යය: 60.6), කඩුලු 12 ක් (සාමාන්‍යය: 20.41) සහ තරඟ 8 කදී ලකුණු 7 ක් ලබා ගත්තේය.

පශ්චාත් ලෝක කුසලානය 
ලෝක කුසලානයෙන් පසුව ඉන්දියාව බටහිර ඉන්දීය කොදෙව් ක්‍රිකට් කණ්ඩායමට සත්කාරකත්වය ලබා දුන් අතර ටෙස්ට් තරගාවලිය 3–0ක් සහ එක්දින තරගාවලිය 5–0ක් ලෙස පරාජයට පත්විය. දේව් සිය හොඳම ටෙස්ට් පන්දු යැවීම අහමදාබාද්හි මොටෙරා ක්‍රීඩාංගණයේදී 9/83 කින් ආපසු ලබා ගනිමින් පරාජයට පත්විය.  ටෙස්ට් හා එක්දින තරගාවලියේදී ඔහුගේ පන්දු යැවීමේ දක්ෂතාවය ඔහුගේ දුර්වල පිතිකරණ දක්ෂතාවය නිසා පහත වැටුණි. 1984 මුල් භාගයේදී ගවස්කාර් නැවත නායකයා ලෙස පත් කිරීමෙන් තේරීම් කමිටුව දේව්ගේ පාලනය අවසන් කළේය.

නායකත්වයට ආපසු යාම 
දේව් 1985 මාර්තු මාසයේදී නැවත නායකයා ලෙස පත් කරන ලද අතර 1986 දී එංගලන්තයට එරෙහිව ටෙස්ට් තරගමාලාවක් සඳහා ඉන්දියාවට මඟ පෙන්වීය. මෙම කාල පරිච්ඡේදය තුළ ඔහුගේ වඩාත් ප්‍රසිද්ධ තරඟයක් වන දෙවන ටයිඩ් ටෙස්ට් තරගය ඕස්ට්‍රේලියානු පිතිකරු ඩීන් ජෝන්ස් සමඟ ඒකාබද්ධ තරගයේ වීරයා ලෙස නම් කරන ලදී.

ඔහු 1987 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානයේ නායකයා ලෙස රඳවා ගනු ලැබීය. ඔවුන්ගේ පළමු තරඟයේදී ඕස්ට්‍රේලියාව ඉන්දියාවට එරෙහිව ලකුණු 268 ක් රැස් කළේය. කෙසේ වෙතත්, ඉනිම අවසන් වීමෙන් පසුව, දේව් විනිසුරුවන් සමඟ එකඟ වූයේ ඉනිමේදී එක් සීමාවක් ලකුණු 6 ක් නොව හයේ පහරක් ලෙස වැරදියට සං aled ා කර ඇති හෙයින් ලකුණු 270 දක්වා වැඩි කළ යුතු බවය. ඔවුන්ගේ පිළිතුරට අනුව ඉන්දියාව ලකුණු 269 ක් ලබා ගත්තේ ඕස්ට්‍රේලියාවේ ලකුණු එකකට වඩා අඩුවීමෙනි. විස්ඩන් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයාගේ ඇල්මැනැක් හි වාර්තා වූයේ “කපිල් දේව්ගේ ක්‍රීඩා දක්ෂතාවය සමීප තරගයක තීරණාත්මක සාධකය සනාථ කළ” බවයි.  ඉන්දියාව 1987 ලෝක කුසලාන අවසන් පූර්ව වටයට පිවිසි අතර එහිදී ඔවුන් එංගලන්තයට පරාජය විය. ඉන්දියාවේ පරාජයේ වරදට දේව් මුහුණ දුන්නේ ගැඹුරු මැදපෙළේ පන්දුවට පහර දීමත් සමඟ ය. 1989 දී ඉන්දියාවේ පාකිස්තාන සංචාරයේ උප නායකයා වුවද ඔහු නැවත ඉන්දියාවට නායකත්වය දුන්නේ නැත.

ගවස්කාර් සමඟ ඇති වූ වෙනස්කම් පිළිබඳ වාර්තා මෙන්ම පන්දු යවන්නෙකු ලෙස ඔහුගේම නොගැලපෙන ස්වරූපයද ගිලිහී ගිය හෙයින් නායකත්ව කාලය ඔහුට දුෂ්කර විය. කෙසේ වෙතත්, පසුව දෙදෙනාම තරයේ කියා සිටියේ මෙම වාර්තා අතිශයෝක්තියට නංවන බවයි.  කැප්ටන් ලෙස දේව්ගේ රංගනය ක්‍රීඩකයෙකුට වඩා හොඳය.

නිපුණතා 
Dev අයිතියක්-අත වේග පන්දු යවන ඔහුගේ සුන්දර පියවර හා බලසම්පන්න සඳහා සඳහන් outswinger, සහ ඔහුගේ වෘත්තීය ජීවිතය වඩාත් සඳහා ඉන්දියාවේ ප්රධාන වැඩ වර්ජනය සමත් විය. ඔහු සිහින් සංවර්ධනය inswinging ගෙනආවද 1980 ගනන්වල දී, ඔහු එරෙහිව ඉතා ඵලදායී ලෙස භාවිතා කරන වලිගය-එන්ඩර්ස් . පිතිකරුවෙකු ලෙස, ඔහු පන්දුවේ ස්වාභාවික පහරක් එල්ල කළ අතර ඔහුට කාර්යක්ෂමව කොක්කක් හා රිය පැදවිය හැකිය. ස්වාභාවිකවම ආක්‍රමණශීලී ක්‍රීඩකයෙකු වන ඔහු බොහෝ විට ප්‍රහාරය විපක්ෂයට ගෙන යාමෙන් දුෂ්කර අවස්ථාවල දී ඉන්දියාවට උදව් කළේය. හර්යානා සුළි කුණාටුව යන අන්වර්ථ නාමයෙන් හඳුන්වන ඔහු දේශීය ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවේ හර්යානා ක්‍රිකට් කණ්ඩායම නියෝජනය කළේය.

පන්දු යැවීමේ විලාසය 
දේව් වේගවත් පන්දු යවන්නෙක් විය. කෙසේවෙතත්, භාර දීමේ වේලාවේදී චතුර ලෙස දුවද්දී සහ එක්රැස්වීමකින් අදහස් කළේ පිටස්තරයා ස්වභාවිකවම ඔහු වෙතට පැමිණීමයි. සාමාන්‍යයෙන් දකුණත් කරුවන්ට කරදරයක් වන දිග හා දිශාවට පන්දු යැවීම, ඔහුගේ පන්දුව ඔහුගේ ගොදුරු වූවන්ගෙන් බොහෝ දෙනෙකුගේ පිතිහරඹය විය. ඔහු පිටත කෙළවරේ පිතිකරණයට පහර දීමට උත්සාහ කළ අතර, එක්කෝ ඕෆ් සයිඩ් කෝර්ඩන් හෝ එල්බීඩබ්ලිව්. පන්දුව දාරය මඟ හැරුණු විට. පැත්තෙන් ගත් ක්‍රියාවෙන් අදහස් කළේ, පළමු වසර කිහිපය තුළ ඔහුට පන්දු යැවිය හැකි එකම පන්දුව මෙය බවයි. තණතීරුවෙන් ඔබ්බට ගිය ස්වාභාවික විචලනයන් හරහා ඔවුන්ගේ රේඛා රඳවාගෙන හෝ දකුණත් කරු වෙතට පැමිණියේය. කෙසේවෙතත්, ඔහු පරිණත වීමත් සමඟම ක්‍රියාව අඩාල වූ අතර ඔහු ඉන්ස්වින්ජර් යන්ත්‍රයක්ද වර්ධනය කළේය. 1980 දශකයේ මැද භාගයේදී ඔහු සඳහන් කළේ තමන්ට කැමැත්තෙන් පන්දු යැවීමට නොහැකි වූ එකම පන්දුව කකුල කපන්නා බවයි.

1983 අවසානය වන විට, දේව් මේ වන විටත් වසර පහක් තුළ ටෙස්ට් කඩුලු 250 ක් පමණ ලබාගෙන ඇති අතර, මෙතෙක් කඩුලු ලබා ගත් වැඩිම ක්‍රීඩකයෙකු බවට පත්වීමේ මාවත දෙස හොඳින් බැලීය. කෙසේවෙතත්, 1984 දී දණහිසේ සැත්කමකින් පසුව ඔහුගේ පන්දු යැවීම අඩු විය. මෙම පසුබෑම නොතකා, ඔහු කිසි විටෙකත් යෝග්‍යතා හේතුන් මත එක ටෙස්ට් හෝ එක්දින තරඟයක් ක්‍රීඩා කිරීම අතපසු කළේය. ඔහු තම දෂ්ට සමහර අහිමි වුවද, ඔහු තවත් වසර දහයක් සඳහා ඵලදායී පන්දු යවන ක්රීඩක රැඳී සිටි අතර, මෙතෙක් 400 ක් ලබා දෙවන පන්දු යවන්නා බවට පත් විය කඩුලු ඔහු ගත් විට 1991-92 දී ටෙස්ට් ක්රිකට් මාර්ක් ටේලර් ඕස්ට්රේලියාවේ ඕස්ට්රේලියාව එදිරිව මාලාවක ගේ කඩුල්ල. එම ඕස්ට්‍රේලියානු සංචාරයේදී ඔහු කඩුලු 25 ක් දවා ගත්තේය.

අවසාන වසර කිහිපය 
1990 දශකයේ මුල් භාගයේ නායකයින්ගේ අනුප්‍රාප්තිකයා යටතේ දේව් ඉන්දියාවේ ප්‍රමුඛ වේග පන්දු යවන්නා ලෙස ඉදිරියට ගියේය. 1990 ලෝඩ්ස් ටෙස්ට් තරගය අතරතුරදී ඔහු කැපී පෙනෙන සිදුවීමකට සම්බන්ධ විය. ඔහු පිට පිට දඟ පන්දු යවන ක්‍රීඩක එඩී හෙමිංස්ට හයේ පහර 4 ක් සමගින් පහරක් එල්ල කළේය.  මෙම තරගය ඉන්දියාවට එරෙහිව ඉංග්‍රීසි ජාතිකයෙකු විසින් ලබාගත් වැඩිම ටෙස්ට් ලකුණු සංඛ්‍යාව වන අතර  333 ග්‍රැහැම් ගූච් විසින් . දේව් විනිසුරු ඩිකී බර්ඩ් විසින් සර්වකාලීන ශ්‍රේෂ් greatest තම තුන් ඉරියව් ක්‍රීඩකයෙකු ලෙස සඳහන් කළේය. 

සාමාන්‍යයෙන් අවසන් ඕවර දහය තුළදී ලකුණු ලබා ගැනීමේ වේගය වේගවත් කිරීම සඳහා භාවිතා කළ පිංච-පහරක් ලෙස ඔහු ක්‍රීඩාවේ එක්දින අනුවාදයේ වටිනා පිතිකරුවෙකු බවට පත් වූ අතර බිඳවැටීමකදී ඉනිම ස්ථාවර කිරීමට විශ්වාසය තැබීය. ඔහු 1992 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලාන තරගාවලියට ක්‍රීඩා කළ අතර ඔහුගේ අවසන් අවස්ථාව මොහොමඩ් අෂාරුදින්ගේ නායකත්වය යටතේ පන්දු 100 කට ලකුණු 125.80 ක් ලබා ගනිමින් පිතිකරණ වර්ධන වේගයෙහි ඉහළින්ම සිටියේය.  ඔහු පන්දු යැවීමේ ප්‍රහාරයට නායකත්වය දුන්නේ ජවගල් ශ්‍රීනාත් සහ මනෝජ් ප්‍රභාකරන් වැනි තරුණ දක්ෂතා ඇති අතර අවසානයේ ඔහුගෙන් පසුව ඉන්දියාවේ ප්‍රමුඛ වේග පන්දු යවන්නන් ලෙස පත්වනු ඇත. ඔහු 1994 දී විශ්‍රාම ගත්තේ රිචඩ් හැඩ්ලිගේ වැඩිම ටෙස්ට් කඩුලු බිඳ දැමූ වාර්තාව බිඳ දමමිනි.

ප්‍රතිවාදීන්ට එරෙහි ශතක ලැයිස්තුව

ජාතික පුහුණුකරු 
අන්ෂුමාන් ගයික්වාඩ්ගෙන් පසුව 1999 දී කපිල් දේව් ඉන්දීය ජාතික ක්‍රිකට් කණ්ඩායමේ පුහුණුකරු ලෙස පත් කරන ලදී.  ඔහුගේ ධූර කාලය තුළ ඉන්දියාව නවසීලන්තයට එරෙහිව එක් ටෙස්ට් තරගයක් පමණක් ජයගෙන ඇති අතර ඕස්ට්‍රේලියාවේදී (3–0) සහ දකුණු අප්‍රිකාවට එරෙහිව (2–0) තම රටේදී ප්‍රධාන තරග පරාජයන් දෙකක් වාර්තා වූ අතර පොදුවේ බලාපොරොත්තු සුන්වීමක් ලෙස සලකනු ලැබීය.  මනෝජ් ප්‍රභාකරන් විසින් තරග පාවා දිමේ චෝදනාවේ උච්චතම අවස්ථාවේදී  (පසුව නිෂ්ප්‍රභ කරන ලද චෝදනාවකි)  දේව් ජාතික පුහුණුකරු ධුරයෙන් ඉල්ලා අස්විය. ඔට්ටු ඇල්ලීමේ මතභේදයට තුඩු දුන් අවස්ථාවේදී ඔහු සිය සමුගැනීම නිවේදනය කරමින් කියා සිටියේ, “මට මෙතරම් මුදලක් ලබා දුන් ක්‍රීඩාවට මම ඇලුම් කළ අතර පසුව තෙවන පාර්ශවයකගේ ඇසීමෙන් එය විශාල වශයෙන් ඉවතට ගෙන ගියෙමි”.  කෙටි කාල පරතරයකින් පසුව ඔහුගෙන් පසු නවසීලන්තයේ හිටපු පිතිකරු ජෝන් රයිට් පුහුණුකරු ලෙස පත් වූ අතර ඔහු ඉන්දියාවේ පළමු විදේශ පුහුණුකරු බවට පත්විය.

ආපසු පැමිණීම 
නිශ්ශබ්දතාවයකින් සිටීමෙන් පසුව, දේව් නැවත ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවට පිවිසියේ 2002 ජූලි මාසයේදී විස්ඩන් ඉන්දියානු ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයාගේ සම්මානය සඳහා අවසන් තරඟකරුවන් 16 දෙනාගෙන් කෙනෙකු ලෙස විස්ඩන් ප්‍රකාශයට පත් කිරීම නිසාවෙනි. දේව් සම්මානය දිනා ගැනීම සඳහා දීර්ඝකාලීන කණ්ඩායමේ සගයෙකු වූ ක්‍රීඩක ගවස්කාර් සහ ප්‍රේක්ෂකයින්ගේ ප්‍රියතම ක්‍රීඩක තෙන්ඩුල්කාර් සමග සිටි එම මොහොත “මගේ හොඳම පැය” ලෙස ප්‍රකාශ කළේය. 

දේව් සෙමෙන් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවට පැමිණියේ පන්දු යැවීමේ උපදේශකයෙකු ලෙසය  සහ 2004 මාර්තු මාසයේදී ඉන්දියාවේ පාකිස්තාන සංචාරයට පෙර සූදානම් වීමේ කඳවුරේ පන්දු යැවීමේ පුහුණුකරු ලෙස කටයුතු කළේය.  2006 ඔක්තෝම්බර් මාසයේදී දේව් ජාතික ක්‍රිකට් ඇකඩමියේ සභාපති ලෙස වසර 2 ක කාලයක් සඳහා නම් කරන ලදී. 

2005 දී ඔහු විපුල් කේ රාවල් විසින් රචිත සංස්කෘතික චිත්‍රපටයක් වන ඉක්බාල් හි කෙටි චරිතයක් රඟපෑවේය. මුලදී අධ්‍යක්ෂවරයා ඔහු වෙත ළඟා වීමට උනන්දු නොවීය. නමුත්, ලේඛක විපුල් කේ රාවල් එම චරිතය ලියා ඇත්තේ ඔහු මතකයේ තබාගෙන ය.

2007 මැයි මාසයේදී දේව් විධායක මණ්ඩලයේ සභාපතිවරයා ලෙස සී ටීවී විසින් ඉදිරිපත් කරන ලද ඉහළම ඉන්දියානු ක්‍රිකට් ලීගයට (අයිසීඑල්) සම්බන්ධ වූ අතර, බීසීසීඅයි හි ව්‍යුහයට විරුද්ධ වීමට වඩා එය අගය කිරීමක් ලෙස ඔහුගේ තීරණය ආරක්ෂා කළේය - “අපි බලාපොරොත්තු වන්නේ ප්‍රතිවාදී කණ්ඩායමක් නිර්මාණය කිරීමට නොව, ඉන්දියානු මණ්ඩලයට වැඩි දක්ෂතා සොයා ගැනීමට ”.  2007 ජුනි මාසයේදී බීසීසීඅයි ප්‍රතිචාර දැක්වූයේ දේව් ඇතුළු අයිසීඑල් වෙත සම්බන්ධ වූ සියලුම ක්‍රීඩකයින් සඳහා විශ්‍රාම වැටුප අවලංගු කිරීමෙනි.  නව ඉන්දීය ක්‍රිකට් ලීගයේ විධිමත් මාධ්‍ය හමුවක් ඇමතීමෙන් දිනකට පසු 2007 අගෝස්තු 21 වන දින දේව් ජාතික ක්‍රිකට් ඇකඩමියේ සභාපති ධුරයෙන් ඉවත් කරන ලදී. 

2012 ජුලි 25 වන දින දේව් අයිසීඑල් වෙතින් ඉල්ලා අස් වූ අතර දිගින් දිගටම බීසීසීඅයි වෙත සහයෝගය ලබා දුන් අතර එමඟින් නැවත බී.සී.සී.අයි. වෙත සම්බන්ද විය.

භෞමික හමුදාවට බැඳීම 
2008 සැප්තැම්බර් 24 වන දින දේව් ඉන්දියානු භෞමික හමුදාවට බැඳුණු අතර යුද හමුදා මාණ්ඩලික ප්‍රධානී ජෙනරාල් දීපක් කපූර් විසින් ලුතිනන් කර්නල්වරයෙකු ලෙස පත් කරන ලදී. ඔහු ගෞරවනීය නිලධාරියෙකු ලෙස සම්බන්ධ විය.

හර්යානා ක්‍රීඩා විශ්ව විද්‍යාලයේ කුලපති 
ඔහු 2019 දී හර්යානා ක්‍රීඩා විශ්ව විද්‍යාලයේ පළමු කුලපති ලෙස පත් කරන ලදී.  මෙම විශ්ව විද්‍යාලය පිහිටා ඇත්තේ ඉන්දියාවේ හර්යානා ප්‍රාන්තයේ ය.

පෞද්ගලික ජීවිතය 
ඔහු 1980 දී රෝමි භාතිය සමඟ විවාහ වූ අතර 1996 ජනවාරි 16 වන දින අමියා දේව් නම් දියණියකද සිටියේය. 

1994 දී දේව් ගොල්ෆ් ක්‍රීඩාව භාර ගත්තේය.  2000 දී ලෝරස් පදනමේ එකම ආසියානු ආරම්භක සාමාජිකයා දේව් විය. 40 දෙනෙකුගෙන් යුත් ආරම්භක සාමාජික මණ්ඩලයේ සෙසු ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයින් දෙදෙනා වූයේ ඉයන් බොතම් සහ විව් රිචර්ඩ්ස් ය. ස්ටීව් වෝ සම්බන්ද වීමෙන් 2006 දී ඇකඩමි සාමාජිකයින් 40 සිට 42 දක්වා පුළුල් කරන ලදී. දිල්ලි වෛද්‍ය සංගමය විසින් 2014 ජනවාරි 31 වන දින නවදිල්ලියේ ඔෆිසර්ස් ක්ලබ් හි ඉන්දියානු ගුවන්තොටුපල අධිකාරියේදී සංවිධානය කරන ලද උත්සවයකදී ඔහු සිය අවයව දන්දීමට පොරොන්දු විය.    දේව් දිල්ගි, යෙ දිලගි , ඉක්බාල්, චේන් කුලි කි මේන් කුලි සහ මුජ්සේ ෂාඩි කරෝගි යන චිත්‍රපටවල චරිත නිරූපණය කළේය.  ඔහු ශයිලේන්ද්‍ර සිං සමඟ ‘වන් ඉන්දියා මයි ඉන්දියා’ නමින් ගීතයක් ද නිකුත් කර තිබේ. 

2020 ඔක්තෝබර් 23 වන දින දේව්ට හෘදයාබාධයක් වැළඳී රෝහල් ගත කෙරිණි. ඔහු දිල්ලියේ රෝහලක හදිසි කිරීටක ඇන්ජියෝප්ලාස්ටි පරීක්ෂණයකට භාජනය විය.

පොත් 
ඔහු ස්වයං චරිතාපදාන තුනක් සහ සික් ආගම පිළිබඳ එක් පොතක් ලියා ඇත. ස්වයං චරිතාපදාන කෘති අතරට - 1985 දී එළිදැක්වූ දෙවියන්ගේ නියෝගයෙන් , 1987 දී ක්‍රිකට් මයි ස්ටයිල්  සහ 2004 දී ස්ට්රයිට් ෆ්‍රොම් ද හාර්ට්  ඔහුගේ නවතම කෘතිය වන "වී, ද සික්" 2019 දී එළිදැක්විණි.

ව්‍යාපාරික අවශ්‍යතා 
දේව් විවිධ ව්‍යාපාර සඳහා ආයෝජනය කර ඇත:

 සිකොම් ඉලෙක්ට්‍රොනික්ස් (2005) හි 5% කොටස් 
 කැප්ටන්ස් ඉලෙවන් රෙස්ටුරන්ට් (2006) චන්දිගාර්හි  සහ පට්නා 
 කැප්ටන්ස් රීට්‍ රීට් හෝටලය (1983; 2002 දී ප්‍රතිසංස්කරණය කර යළි විවෘත කරන ලදී)  චන්දිගාර්
 ඉන්දියාවේ ක්‍රීඩා ස්ථානවල විදුලි පහන් සවි කිරීම සඳහා දේව් මස්කෝ ලයිටිං පුද්ගලික සමාගම (මස්කෝ ලයිටින් සමඟ එක්ව).  ආලෝකකරණ ව්‍යාපෘති අතරට PCA ක්‍රීඩාංගනය, GCA ක්‍රීඩාංගනය, බ්‍රබෝර්න් ක්‍රීඩාංගණය, බරබතී ක්‍රීඩාංගණය, 16 වන අංශ ක්‍රීඩාංගණය ඇතුළත් වේ. 
 සැම්කෝ වෙන්චර්ස්,  2015 දී සැම්කෝ සුරැකුම්පත් සඳහා හිමිකාරීත්වය දරන සමාගමකි.

වාර්තා

නායකත්ව වාර්තාව

ටෙස්ට් තරඟ 
මුලාශ්‍රය:

එක්දින ජාත්‍යන්තර 
මුලාශ්‍රය:

ටෙස්ට් ක්‍රිකට් 

 1994 මුල් භාගයේදී ඔහු ශ්‍රීමත් රිචඩ් හැඩ්ලි සතුව තිබූ වාර්තාව බිඳ දමමින් ලොව වැඩිම ටෙස්ට් කඩුලු ලාභියා බවට පත්විය. දේව්ගේ වාර්තාව 1999 දී කෝට්නි වොල්ෂ් විසින් බිඳ දැමීය.
 ටෙස්ට් ලකුණු 4,000 ක් සහ ටෙස්ට් කඩුලු 400 ක් ලබා ගත් එකම තුන් ඉරියව් ක්‍රීඩකයා.
 වෘත්තීය දිවියේ වැඩිම ඉනිම ස\ම්ඛ්‍යාව (184) දුවද්දී තොරව 
 ටෙස්ට් කඩුලු 100 (අවුරුදු 21, දින 25), 200 (අවුරුදු 24, දින) සහ  300 (අවුරුදු 27, දින 2) ලබා ගත් ලාබාලතම ටෙස්ට් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයා 
 ටෙස්ට් තරඟයක ඉනිමක හොඳම පන්දු යැවීමේ  නායකයා (9/83) වන අතර ඇත්ත වශයෙන්ම ටෙස්ට් ඉනිමකදී කඩුලු 9 ක් දවාගත් එකම නායකයා ඔහුය. 
 ටෙස්ට් ඉනිමකදී පරාජයට පත්වූ කණ්ඩායමේ හොඳම පන්දු යැවීම (9/83)

එක්දින ක්‍රිකට් 

 එක්දින ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවේ වැඩිම කඩුලු ලාභියා (1978-1994)
 ශ්රේණිගත කිරීම් වල උපරිමය (631) (22 මාර්තු 1985) යනු ඕස්ට්රේලියාවේ පාකිස්ථානය එරෙහිව ලෝක තරගාවලිය අවසන් තරගයෙන් පසුව 
 ලෝක කුසලාන ඉතිහාසයේ (175*) අංක 6 ස්ථානයේ හෝ ඊට අඩු මට්ටමක පන්දුවට පහරදීමේදී වැඩිම එක්දින ලකුණු සංඛ්‍යාව 
 එක්දින ඉනිමකදී වැඩිම පන්දු සංඛ්‍යාවකට හයවන ස්ථානයේ පන්දුවට පහර දී මුහුණ දුන් ක්‍රීඩකයා(138, නීල් මැකලම් සමඟ සමව)

ලගා කර ගත් ජයග්‍රහණ

සම්මාන 

 1979–80 - අර්ජුන සම්මානය
 1982 - පද්ම ශ්‍රී
 1983 - වසරේ විස්ඩන් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයා 
 1991 - පද්ම භූෂාන් 
 2002 - සියවසේ විස්ඩන් ඉන්දියානු ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයා 
 2010 - අයිසීසී ක්‍රිකට් හෝල් ඔෆ් ෆේම් 
 2013 - එන්ඩීටීවී විසින් ඉන්දියාවේ ශ්‍රේෂ්ඨතම ගෝලීය ජීවන පුරාවෘත්ත 25 
 2013 - සී. කේ. නායුදුගේ ජීවිත කාලය සඳහා වන සම්මානය (නිවේදනය කරන ලදි)

ජනප්‍රිය සංස්කෘතිය තුළ 
ටෝනි ඩිසූසා විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද බොලිවුඩ් චිත්‍රපටයක් වන අසාර් 2016 දී නිකුත් කරන ලද්දේ 90 දශකයේ හා 2000 දශකවල තරග වංචාවන් වටා ය. චිත්‍රපටයේ දේව්ගේ චරිතය රඟපෑවේ වරුන් බඩෝලා විසිනි. 

බොලිවුඩ් අධ්‍යක්ෂ කබීර් ඛාන් ලෝඩ්ස් හිදී ඉන්දියාවේ ප්‍රථම ලෝක කුසලානය දිනා ගැනීමේ අවස්ථාවට 83 නම් වූ චරිතාපදානයක් නිෂ්පාදනය කරයි. මෙම චිත්‍රපටයේ දේව් ලෙස රන්වීර් සිං රංගනයෙන් දායක වන අතර එය නිෂ්පාදනය කරනු ලබන්නේ අනුරග් කාශ්‍යප් විසිනි.

බාහිර සබැඳි 
 Kapil Dev at ESPNcricinfo

යොමුව 
 
ජීවමාන ජනයා
1959 උපත්
Pages with unreviewed translations