Srijan-Upadhyay/marathi-tts-indictts huggingface dataset:
मग मुजरा करून ते तरुण निघून गेले.
त्यांमधे राजवैद्य, हकीम जलीम खान याचाही समावेश होता.
तो राजवाड्यात जाण्याची तयारी करीत असतानाच कांही दरबारी त्याच्याकडे आले.
दरबार्यांपैकी सर्वांत वयस्कर व्यक्तीने हकीमजवळ जाऊन त्याच्या कानात त्यांची योजना सांगितली.
त्याच्या लक्षांत आले कीं, केवळ दगदगीमुळे बादशहा आजारी पडला असून, त्याला कांही दिवसांच्या विश्रांतीची गरज आहे.
आपल्यापैकी अनेकांना तुरुंगात डांबले जाईल व कांहीजणांना फांशी देण्यांत येईल.
पण खड्गवर्माला मांत्रिक व जटाभुताचीच चिंता होती.
एवढ्यांत जवळच्या विटांवर कांहीतरी जडवस्तू आपटल्याचा आवाज दोघांनी ऐकला.
तो आवाज ऐकून खड्गवर्मा ताबडतोब उठून म्हणाला.
खड्गवर्मा मांत्रिकाच्या तलवारी पासून स्वतःला वाचवत म्हणाला.
आम्हाला आव्हान देऊन तू स्वतःचा जीव धोक्यांत घालत आहेस.
असे म्हणत त्याने मांत्रिकाचा हात पकडून त्याला जोरांत खाली ओढले.
खोलींत पडलेली धान्याची पोती त्यांना दिसली.
तेवढ्य़ांत त्यांना शेजारच्या खोलीतून कोणाचेतरी ओरडणे ऐकूं आले.
त्यामुळे धगीने भिंत गरम झाली आहे आणि माझे अंग भाजत आहे.
थोड्याच वेळांत खोलीचे छत खाली कोसळणार आहे असं म्हणत जीवदन्त म्हातार्याजवळ आला.
जीवदन्त वृद्धाचे बोलणे मधेंच थांबवत म्हणाला.
आम्हाला त्या पुजारिणीच्या हृदयापासून बचाव करुन जंगलात जायचे आहे.
दोन तरुण लढवय्यांच्या मदतीने अरण्यमलने गणाचारीचे कपट उघडे करुन, त्याला वाघांपुढे मरण्यास टाकले.
अरण्यमल गादीवर बसून एक वर्ष झाले.
एक चौथर्यावर एक सुशोभित सिंहासनावर त्याला बसवून ते उत्सव साजरा करुं लागले.
इतका मान मिळाल्याने मनांतल्यामनांत त्याला गर्व झाला.
वाघांवरुन उतरुन ते सरळ अरण्यमलाकडे येउं लागले.
” त्यांच्यातील एकजण म्हणाला “मंत्रीजी, डोंगराजवळील आमच्या ज्वारीच्या शेतातील कणसें कांही नवीन लोक तोडून नेत आहेत.
डाकूंच्या सरदाराने स्वर्णाचारी नांवाच्या एका वास्तुविशारदाला पकडले होते.
क्षणभर तो विचारांत पडला की आता काय करायचं?
लगेच त्याने आपला भाला उचलून सिंहावर फेंकला.
तो भाला सिंहापासून फूटभर अंतरावर जाऊन जमिनीवर पडला.
उंटावर स्वारी करणारा डाकू खाली पडला होता, त्याचा उंट घाबरुन क्षत्रिय तरुणांच्या झोंपडीच्या मागच्या बाजूला पळायला लागला.
आणखी एका मदतनीसाच्या उंटावर बसलेला स्वर्णाचारी मदत मागण्यासाठी मोठमोठ्याने ओरडूं लागला.
डाकूंचा सरदार नाराजीने स्वर्णाचारीकडे बघत म्हणाला, “ए वास्तुविशारदा!
नाहीतर तुला उंटावरुन खाली पाडीन आणि या सिंहाचेच भक्ष्य बनवीन.
” त्याच्या या बोलण्यावर स्वर्णाचारी फारच खूष झाला.
कारण त्याला ठाऊक होतं की त्या सिंहाने त्याला कांहीच केलं नसतं.
स्वर्णाचारीने घाबरण्याचं नाटक करत म्हणलं, “नायकजी, मला सिंहाचा आहार बनवण्यासाठी त्याच्यापुढें फेकून द्या!
तसंच झालं तर जन्मभूमीवर प्राण देऊन पुण्य तरी मी कमावीन.
त्याला दिसले की एक काळी, कभिन्न, हिडीस राक्षसी त्यांच्याकडे धावत येते आहे.
त्या काळ्या हडळीच्या हातात एक जळती मशाल पण आहे.
ही कोणी राक्षसी किंवा डोंगरी लावसट आहे की काय?
” असे म्हणून चार चोर नदीच्या बाजूला पळायला लागले.
कोणी झाडांमागे, तर कोणी नदीकडे पळूं लागले.
त्या चोराचे बोलणे ऐकून खड्ग व जीवदन्त बुचकळयांत पडले.
खड्गवर्मा व जीवदत्त एका ठिकाणीं धूर येत होता त्या जागी पोंचले.
जेव्हां त्यांना कळलं की हा भुयारी किल्ला आहे, तेव्हां त्यांनी आंत प्रवेश केला.
अरे बाबा, या दोघांना बहुतेक वाटतंय की लांडग्यांचा कडा म्हणजे आरामस्थान आहे.
त्या उजेडांत जीवदत्ताने भुयारी वाट नीट स्पष्टपणें पाहिली, आणि तो म्हणाला.
हे तर खूपच मोठे आणि प्रशस्त आहे.
तो आपल्या चारी बाजूंस बघूं लागला.
दुसरा कांही मार्ग नसल्याने समरबाहू व चंदूने खड्गवर्माचे हात पकडले.
आता चौघांनी ते जिथे होते त्या भुयारांत बारकाईने बघितले.
जीव, गुरु भल्लूक आणि त्याच्या टोळीचा कांही पत्ता लागत नाही.
खड्ग, बिळांतून आरडाओरडा ऐकूं येतो आहे.
समरबाहूच्या अनुयायांजवळ पोंचण्यापूर्वीं प्राणीसंग्रहालयाच्या अधिकार्यांनी आपल्या सैनिकांना थांबवून त्यांना सांगितले.
त्यांना पाहून असं वाटतंय कीं त्यांना लढता येत नसावं.
तलवार उपसून जटाभुताला आपल्या बरोबर घेऊन मांत्रिक निघाला.
डोळयांची पापणी न हलवता जीवदन्त त्या पडक्या घरांकडे पहात राहिला.
जमेल तेवढ्या लवकर त्यांना मारुन, त्याला तेथून निघून जायचे होते.
दोघे भिंतीजवळ जाऊन दुसर्या बाजूला काय आहे ते पहाणार, तेवढ्यांत मांत्रिक भिंतीवर उभा राहून ओरडूं लागला.
असे म्हणत त्याने जीवदन्ताच्या गळयाचा वेध घेत तलवार फेकली.
रस्त्यांत आम्हाला वाघाची डरकाळी आणि एका माणसाचे घाबरलेले ओरडणे ऐकूं आले.
ठीक आहे, चल, त्यांना जरा त्याची गंमत कळूं देच.
दुसर्याच क्षणीं एक दार उघडले आणि त्यामुळें भुयारांत उजेड पसरला.
खड्ग, हे बीळ लहान आहे अशी आपली चुकीची समजूत होती.
इतके लोक आंत राहूं शकतील असं बाहेरच्या लोकांना समजणारदेखील नाही.
त्याला बिळांतल्या वाटेने जाऊन आपली सुटका करायची नव्हती.
सरदार, लांडगे आपल्यावर हल्ला करणार आहेत.
तिकडे जीवदन्त आपल्या मंत्रदंडाने लांडग्यांना घाबरवत होता.
आम्ही त्या भूतळाखालच्या दिशेकडे जाऊं लागलो.
लौकरच, आम्ही एक प्रचंड भूभागाला लागलो.
पाण्याखालच्या आमच्या जागेवरुन आम्हाला झाडांची मुळें आणि लहान वाटांची सुरवात की शेवट?
तिच्या तोंडातून एक पाण्याची लाट फुटली, आणि मी डोळेच मिटले.
एक लोखंडी दहशतीचा गोळा माझ्या पोटांत वाढायला लागला.
डायनॉसॉरने त्याला हळूंच गुहेच्या तोंडाशी ठेवले आणि माझ्याकडे बघून रॉबिनने मिशा हलवल्या.
निदान जराशी कृतज्ञता वाटू दे कीं!
अशा संधीचा ते पुरेपूर फायदा उठवतात.
गोष्ट ऐकून तुझा थकवा दूर होईल व तुझा विचारही बदलूं शकेल.
त्या वृक्षाच्या छायेंत एक योगी रहात होता.
डोंगराळ भागात पोंचलेल्या जीवदन्त व खड्गवर्मा यांना चोर व स्वर्णाचारी दिसले.
त्यांच्या मागोमाग हे दोघे डोंगरावर गेले.
तेंव्हा एक चोर धावत त्यांच्याजवळ आला, व काही सांगू लागला.
पण आजपर्यन्त त्यांनी अशा नरभक्षकांना पाहिले नव्हते किंवा त्यांच्याबद्दल कांही ऐकले नव्हते.
साहेब जंगलात शिकार करताना आम्ही एक हरीण मारले.
जवळच वाघाचे पिल्लूं अस्वस्थपणे येरझार्या घालतंय चोर म्हणाला.
दाऊद म्हणाला कीं, बादशहाचे मन बिरबलाविषयी कलुषित करायला हवे.
जरूर विश्वास ठेवतील, बघाच तुम्ही दाऊद आत्मविश्वासाने म्हणाला.
आम्ही तुझा आदर करूंच, पण बादशहांचाही तू लाडका होशील.
तेव्हां ते तुमच्याकडे माझ्याविषयी चौकशी करतील.
दाऊदने एक मोठा अपराध घडल्याचे पाहिल्याने त्याचे मन दुखावले गेले आहे.
त्यामुळे त्याने आज थोड्या उशीरा येण्याची परवानगी मागितली आहे.
थोड्याच वेळांत तो शिपाई त्या वृद्धास व एका तरुणास घेऊन दरबारांत आला.
त्या वृद्धाचे केस संपूर्ण पिकले होते व सर्व शरीर सुरकुतलेले दिसत होते.
तरुणांना कायद्याचे ज्ञान देणे हा माझा व्यवसाय आहे.
त्यांच्याकडून यासाठी जे पैसे मला मिळतात, त्यावरच मी पोट भरतो तो वृद्ध म्हणाला.
तुझ्यांत जसे कांही सद्गुण आहेत, तसेच कांही दोषदेखील आहेत.
मला इतकंच वाईट वाटतं कीं तुझ्यांत चिकाटी आहे, शौर्य आहे, प्रेमाची भावना आहे.
कोणताही विषय तर्काच्या कसोटीला लावून पाहिला पाहिजे.
कोणत्याही विषयाचा अगदी सखोल विचार करणें अतिशय जरूरीचे असते.
मल्लयुद्ध, धनुर्विद्या, गदायुद्ध वगैरे सर्व क्षत्रियांच्या विद्यामधें तो प्रवीण होता.
केयूर राज्याच्या सेनापतीचा अकाली मृत्यू झाला.
त्यासाठी राजधानीमधें एक खास स्पर्धा ठरविण्यांत आली.
पाऊस पडत नाही तोपर्यंत अशीच परिस्थिती राहील, जहॉंपन्हॉं!
दगडाच्या आवाजावरून तो दगड कोरड्या तळाच्या जमिनीवरच पडल्याचे लक्षांत आले.
एका दगडाबरोबर आणखी एखादा दगडही टाकायला हवा.
एक दगड टाकल्यावर दुसराही दगड टाकायला हवा, हे ठीक आहे.
अस्वलाची कातडी पांघरलेल्या माणसांनी खड्गवर्मा व जीवदत्ताला भुयारातून कांही अंतरावर नेले.
पूर्वीं आपण ज्यांनाज्यांना इथें पकडून आणलं होतं, ते सगळेजण लांडग्यांचे ओरडणें ऐकून भीतीने थरथर कांपत होते.
पहिल्या माणसाने लागलीच गुहेच्या वरची लोखंडी सांखळी आपली पुरी ताकद पणाला लावून ओढली.
त्या बोलण्यावर अस्वलाचे कातडे पांघरलेला माणूस जोराने हंसायला लागला आणि म्हणाला.
राजा, या निबिड अंधारात तू कुठे जातो आहेस?
जर तुला असं वाटत असेल की कोणतेही ध्येय गांठायला कठोर परिश्रम हा एकमेव मार्ग आहे, तर हे चुकीचे आहे.
त्याने कांही कठोर परिश्रम केले नाहीत पण त्याने चमत्कार घडवले.
आपल्या बायकोमुलांबरोबर तो मोठ्या सुखांत आयुष्य घालवत होता.
एक दिवस माधव सहकुटुंब राजधानी पहायला निघाला.
माधवने मोठ्या कष्टाने स्वतःला वांचवले पण त्याच्या मुलांना आणि बायकोला चित्त्यांनी मारुन टाकले.
राजा, अज्ञान आणि मूर्खपणा यांच्याही काही सीमा असतात.
मी तुला पुनःपुन्हा विचारलं की तुझं ध्येय काय आहे, पण तू कधीच उत्तर दिलं नाहीस.
त्यामुळे आपल्या ध्येयापासून ते दूर जातात व त्यांच्या जीवनाचा चक्काचूर होतो.
तुला योग्य मार्गावर आणणं माझं कर्तव्य आहे.
ह्या कर्तव्याने प्रेरित झाल्यामुळे शशांक नावाच्या एका तपस्वीची कथा मी तुला सांगणार आहे.
असे म्हणून वेताळाने शशांकाची गोष्ट सांगायला सुरवात केली.
आपल्या जीवाचीसुद्धां पर्वा न करता तू हे साहस करतो आहेस.
कीं तू मंत्र-तंत्र शक्ती अवगत करून घेण्याच्या प्रयत्नांत आहेस?
तसे असेल तर तू अतिशय सावध असायला हवेस.
सिद्धेंद्र नांवाच्या पंडिताने आपला शिष्य विजयसिंहला निक्षून सांगितले होते.
राजा, मी इतकं सांगूनही तूं पुन्हा तेच काम करतो आहेस.
खूप पूर्वी विक्रमसिंह नांवाचा एक राजा होता.
तितक्यांत खड्गवर्माने दारापाठीमागून वांकून आपले हात खाली सोडले व म्हणाला.
जीवदन्ताने कान देऊन ऐकलं की बिळांतून कांही आवाज येतोय.
मी माझे तोंड धूतले व स्वतःला थोडे फार सावरले.
माझे हात पाण्यात तसेच बूडत ठेवून, माझ मन स्वैरविहार करू लागले.
ते काय होते ते बघायची माझी हिंमत झाली नाही.
बरेच दूर, मला चीनी हत्तीचा हर्षध्वनि ऐकू आला.
पैशांच्या व्यवहारांत लिखित स्वरूपांतील पुरावा असणे अत्यावश्यक असते.
मी अस्लम खानला गेल्या वीस वर्षांपासून ओळखतो.
कृपया, त्याला कर्जाऊ रक्कम परत करायला लावा मधुसूदन पांडे म्हणाला.
परंतु दर वेळेला आपला विश्वास खरा ठरतोच असं नाही हं!
तुझ्यासारखाच त्याला खूप आत्म- विश्वास होता.
कांही दरबारी बिरबलाचा खूप द्वेष करीत.
बिरबल राजदरबारांतून बाहेर फेकला जाईल, अशी परिस्थिती निर्माण करण्याची ते वाटच पहात होते.
मग दरबारी निघून गेले व हकीमने राजवाड्याकडे धाव घेतली.
त्याने पायापासून गळ्यापर्यंत एक नक्षीदार, जाड दुलई पांघरली होती.
पण त्याने हे निदान स्वतःजवळच ठेवले व तो बादशहाला गंभीरपणे म्हणाला.
परंतु मुघलांशी शत्रुत्व पत्करण्याएवढी ताकद आपल्यात नाही.
शहाण्याला अशक्यप्राय गोष्टही शक्य करता येते.
मी तुझ्या भल्या-साठीच सांगतो आहे कारण मी तुझा हितचिंतक आहे.
वीरपूर राजाच्या प्राणीसंग्रहालयाच्या अधिकार्या- जवळ आता केवळ सात सैनिक उरले होते.
त्यांपैकीं एक जखमी झाला आणि लंगडत लंगडत इतर सैनिकांच्या पाठोपाठ येऊं लागला.
समरबाहूचे चारच अनुयायी शिल्लक होते, परंतु तरीही त्यांनी राजसैनिकांबरोबर लढायचा निश्चय केला होता.
आपल्या मिशांवर हात फिरवीत, शड्डू ठोकत ते ओरडले.
वीरसिंहच्या सैनिकांपैकी तिघेजण समरबाहूच्या अनुयायांसमोर टिकू शकले नाहीत आणि जमिनीवर पडले.
आता लंगडा सैनिक व अधिकारी झाडीमधे लपत पळून जाऊं लागले.
अंतरिक्ष यानाने खाली उतरण्यास सुरूवात केली आणि आम्ही सर्वजण स्तब्धपणे उभे राहुन त्याला बघत होतो.
हे लक्षात ठेव की रुप बदलत असतात.
जो तुझा भाऊ दिसतो तो तुला नुकसान पोहचवू शकतो.
मयुरी औरोच्या जवळ उभी होती आणि तिच्या चेहेर्यावर वेगळच हसु खेळत होतं.
एका क्षणासाठी मी उदास झालो अंतरिक्ष यान हळूच जमिनीवर टेकले.
मी ह्या स्थितीला बदलण्यासाठी पुर्ण आत्मविश्वासाने त्या याना जवळ गेलो आणि ओरडलो.
राजन, हे स्मशान विषारी सर्प, घुबडें आणि जनावरांनी भरलेले आहे, तरीही तू निर्धास्त मनाने चालतो आहेस.
कधीकधी मंत्र्यांच्या सल्ल्यापेक्षां राजगुरुचा विचार योग्य मानला जातो.
क्वागा मार्गदर्शक होती तर चिनी हत्ती माझ्याबरोबर एकतर्फी संवाद करीत होता.
कांहीही न बोलता आम्ही अनुनिर्वला येऊन पोंचलो होतो, हे मला समजलं.
महासागरावर जरी थंड हवा होती, तरी माझा चेहरा गरम वाटूं लागला.
पण त्या ओल्या अंधारवाटांवरती माझ्यासाठी काय वाढून ठेवलेले असेल?
पण रॉबिन झुरळ मात्र नेहमीसारखेच आनंदी होते.
मला वाटलं की पाणी माझ्या हाता खाली श्र्वास घेत होते.
मी माझे डोळे घट्ट बंद केले.
मी मनात प्रार्थना करत होतो की माझे आइ-वडील त्यात असावे अचानक मला एक जोराचा झटका लागला.
साइबेरियन चीता आपल्या समुद्रासारख्या निळ्या डोळ्यांना मला रागीटपणे बघत होता.
मी त्याच्या दाट पांढर्या बर्फासारख्या फरच्या केसांना पाहु शकत होतो.
त्याचे काळे पट्टे मंत्रमुग्ध करण्यासारखे होते.
दुर्भाग्याने वाइटाचे अनेक रुप असतात आणि हे बोलत बोलत चुप होऊन तो अंतरिक्ष यानाकडे बघु लागला.
मला काचेच्या छोट्या छोट्या खिडक्यांजवळचे चेहरे अस्पष्ट दिसू लागले होते.
एक मिनिट झाला नंतर दुसरा असे वाटत होते की जसे आत ते लोक फार वेळ लावत आहेत.
मी शिवा आहे एक मानव ह्या साहसपुर्ण केलेल्या घोषणेनंतर जवाबात पुर्ण शांतता होती.
पाण्याचा गार स्पर्श माझ्या त्वचेला फार आहलादक वाटला.
मला आश्र्चर्य वाटले कीं जर का मी बोललोच नसतो तर सर्व वस्तु विविधरूपाने बदलल्या असत्या.
पाणी आजोबांच्या कम्पाउण्ड मधे शीरत होत.
सुधारलेल्या संस्कृतीची माती, हरवलेल्या खजिन्याचा धातु सारखा भास, शतकांचे पाप.
जेव्हां काशीराज्याचा कारभार ब्रम्हदत्त सांभाळत होता, तेव्हां बोधिसत्त्वाचा जन्म एका व्यापारी कुटुंबात झाला.
बाळपणापासूनच तो वडीलधार्यांकडून व्यापाराचे बारकावे शिकत आला होता.
अशा प्रकारे त्याने आपले ज्ञान, संयमी विचारशक्ती, वाढवली होती.
काशीनगरींत मंदमती नांवाचा आणखी एक व्यापारी राहात होता.
एकदा बोधिसत्व नेहमीसारखा गाड्यांवर माल लादून व्यापारी दौर्यावर जायची तयारी करीत होता.
आपल्या दोघांच्या बैलगाड्या जर एकाच वेळी निघाल्या तर मार्ग अरुंद वाटेल आणि प्रवास जास्त लांबेल.
म्हणून आपण जरका एका पाठोपाठ एक असे गेलो तर ते सोईस्कर व सुखावह होईल.
आता अगोदर तू पुढे जायचंस कीं माझ्यामागून यायचंस ते तूच ठरव.
मी अगोदर पुढे गेलो तर त्याचा किती प्रकारांनी लाभ होईल!
जिथें जाईन, तिथें मी सांगीन त्या किंमतीला माल विकून टाकता येईल.
एकदां दोघे मिळून तेलिवाहा नावाची नदी पार करून आंध्रपुर नांवाच्या गांवी पोचले.
ब्रह्मदत्त काशी राज्याच्या गादीवर असतां बोधिसत्वांनी एका वाण्याच्या घरात अवतार घेतला.
‘पिलूशेट या नांवानेच लोक त्यांना ओळखत.
एकदा पिलूशेट राजसभेत जात असतां त्यांची नजर एका मेलेल्या उंदरावर पडली, व ते म्हणाले.
तो उच्च कुळांतच जन्मला होता, परंतु फार गरीब होता.
दुसर्या दिवशी थोडा जास्त गूळ विकत घेलता व मडके भरून पाणी नेऊन पुन्हां त्याच जागी जाऊन बसला.
त्या दिवशी त्याला माळ्यांनी फुलझाडेसुद्धा दिली.
क्रयाधिकार्यावर राज्यासाठी लागणार्या हत्ती, घोडे वगैरे प्राण्यांची, शस्त्रास्त्रांची व इतर वस्तूंची खरेदी करण्याची जबाबदारी असे.
अर्थातच त्याने प्राणी व पदार्थांच्या गुणधर्माची पारख करून किंमत ठरवायची असे.
ह्या विचारात असतां एकदां राजोद्यानाच्या बाजूने राजवाड्याची जी खिडकी होती ती राजाने उघडली.
एक माळी उन्हातान्हांत झाडांना पाणी घालीत होता, तो राजाला दिसला.
‘किती इमानदार माणूस आहे, नाही तर इतक्या उन्हांत घाम गाळून याने झाडांना पाणी लावले असते कां?
कपडे धुवायचे, रानांत जाऊन लांकडे तोडून आणायची व नदीवरून पाणी आणायचे अशी सगळी कामें तिला करावी लागत होती.
त्यामुळें मालाची विक्री करण्यासाठी त्याला वरचेवर बाहेरगांवी जावे लागत असे.
बाजारांतून जड पिशव्या भरून सामान आणायचे व स्वयंपाक करायचा, ही कामेंही तेजीमाला करीत होती.
इतकं पुरे नव्हतं म्हणून उरलेल्या वेळांत भाताच्या शेतांत जाऊन आपल्या काका-मामांना मदत करायला तिला पाठवले जाई.
इतकं काम केल्यानंतर साहजिकच तिचे कपडे विरुन फाटत.
कांचन कांही कारणाने चिडली कीं ती सारा राग तेजीमालावर काढत असे व तिला मार मिळे.
तेजीमाला हे सारं निमूटपणें सोशीत होती.
आईच्याविरुद्ध चकार शब्ददेखील तिने कधी कोणाजवळ काढला नाही.
एके दिवशी सटींगरी या शेजारच्या गांवातल्या प्रमुखाने आपला नोकर फुनचोककडे पाठवला.
आमच्या गांवाला एका खट्याळ भुताने छळायला सुरवात केली आहे.
ते फक्त एक खट्याळ व मजेशीर भूत होते.
असे तो नोकर भयंकर चिडलेल्या आवाजांत म्हणाला.
यांचं मांस तर फारच चविष्ट असेल.
आम्हाला असला धिप्पाड, कुरूप काका आहे हे ठाऊकच नव्हतं.
केळीं पाहिल्याबरोबर निया धांवतच पिंजर्यांत शिरला.
निमाला जरा धास्ती वाटत होती, पण ती रसरशीत केळीं पाहून त्याला मोह आवरेना.
पिंजरा घेऊन तो डोंगरापलीकडच्या गुहेंत आपल्या घरी गेला.
फुनचोकच्या बायकोने दिलेल्या चांग सरबताचा घोट घेऊन त्याने पुढे कहाणी सांगायला सुरवात केली.
आता मात्र त्या भुताने एक अतिशय वाईट व अक्षम्य असे काम केले आहे.
पण या मुलांना पकडायचं तर शेजारी कुणाला कळता कामा नये.
आपल्याला आज मस्त जेवण मिळणार आहे.
राक्षसीणबाईने जेव्हां पातेल्यांत पाहिलं तेव्हां तिला पाण्यावर बुडबुडे दिसले.
राजवाड्यांतली कुत्री उतरून खाली आली व रथाला बांधलेल्या वाद्या, घोड्यांचे लगाम, वगैरे कातडी सामान त्यांनी कुरतडून खाल्ले.
किल्ल्यांतल्या रथाजवळ बाहेरची कुत्री पोचणे सुद्धां शक्य नाही.
तर मग खर्या अपराधी कुत्र्यांना पकडून आपल्या अनुयायांचं रक्षण करणे आपले कर्तव्य आहे.
तो इतर गुरांबरोबर गांवभर मन मानेल तिकडे हिंडे फिरे.
ते वयांत आले तोपर्यंत त्यांच्या कुटुंबाची प्राप्ती आणखी जास्तच वाढली.
कुळांकडून त्यांना यावयाचे खंडाचे पैसे, धान्य, वगैरे वसूल केले.
बोधिसत्वांनी फराळाचे जे सामान फेकून दिले, ते पाण्यांतल्या एका भुताने घेतले.
त्यावेळी त्यांच्या भावाच्या डोक्यात एक दुष्ट विचार आला.
थोरल्या राणीची दोन मुलं असताना धाकट्या मुलाला युवराजपद कसं देता येईल?
फिरल्यावर तेथील अरण्य प्रांतात येऊन पोचले.
आपल्या वडिलांच्या गैरहजेरींत तेजीमालाचे हाल पहावत नसत.
तिची आई तिच्याकडून आणखी बारीकसारीक कामें करवून घेत असे.
त्यांत चवीपुरत मीठ आणि फक्त हिरवी मिरची चुरडून घातली जाई.
त्याच्याजवळ एक आश्चर्यकारक कथा सांगण्याजोगी होती.
त्याने एका; केळीच्या झाडावरचा एक पिकलेला घड तोडला आणि आपल्या खांद्यावरच्या पिंजर्यांत ठेवला.
राक्षसाने ताबडतोब बाहेरुन दार बंद केले.
अग ए, पाणी तापलंय कीं नाही ते बघ बरं जरा!
हे ऐकताच निमाला एक युक्ती सुचली.
राजमार्गाच्या दुतर्फा उभे असलेले लोक मोठ्या उत्साहाने.
एकही माणूस अंबारीत विराजमान झालेल्या माझ्याकडे पहायला तयार नाही!
बोधिसत्वा, माझे वाईट दिवस आले आहेत.
या विश्वासानेच मी इथवर आलो आहे.
नंतर त्याने आपल्या संपत्तीचा अर्धा वाटा म्हणजे चाळीस कोटी वराह आपल्या मित्राला दिले.
त्याच्या जोडीला, आपल्या सेवकांपैकी अर्धे सेवकही त्याच्या ताब्यात दिले.
प्रत्येक बाबतींत तो सर्व बाजूंनी विचार करी व नंतर निर्णय घेत असे.
वयाने मोठा झाल्यानंतर पांचशे बैलगाड्यांवर माल लादून पूर्वेपासून पश्चिमेला जाई.
त्याने व्यापारांत भरपूर फायदा कमावला होता.
एकाच वेळीं माल विकायचा असला तर दाम कमी करावा लागेल.
वाट निर्वेध, मोकळी असेल, जमीन ओली, दमट नसेल, मग प्रवासांत कांही अडथळे येणार नाहीत.
बैलांना भरपूर वैरण मिळत राहील, सगळ्या माणसांना ताजी फळें, भोजन मिळेल.
पांचव्या कल्पात बोधिसत्वांनी सेरिवा नावाच्या देशात भांडी विकणारा तांबोळी म्हणून अवतार धारण केला.
या धंद्यात बोधिसत्व उचित तेवढेच लक्ष घेत.
त्याच देशात भांड्याचा व्यापार करणारा आणखी एक व्यापारी होता.
तो व बोधिसत्व परस्परांच्या सल्ल्याने कोठे जायचे ते ठरवून व्यापार करीत.
त्या आंध्रपुर गावात एका वाण्याचे घर होते.
त्या कुटुंबातले दोघे भाऊ आणि संपत्ती गेल्यावर उरले काय ते दारिद्रय, एक म्हातारी आई, आणि तिची लहान मुलगी.
दोघी घरोघरी काम करुन आपला उदरनिर्वाह चालवीत होत्या.
त्यात एक सोन्याचे भांडे होते, चांगली स्थिती असताना ते वापरात नव्हते.
त्यामुळे वापरात नव्हते म्हणून थोडे फिक्के पडले होते.
ते सोन्याचे आहे हे दोघींनाही माहीत नव्हते.
ते कुशाग्र बुद्धीचे होते व त्यांना शुभाशुभशकुनांचे शास्त्र चांगले अवगत होते.
पिलूशेट म्हणाले ते सत्य होणारच, असा पूर्ण विश्वास त्याला वाटला.
त्याने त्या पैशाचा गूळ विकत घेतला आणि बरोबर एक मडके भरुन पाणी घेऊन रानांतल्या वाटेवर जाऊन बसला.
रानांतून फुलें वेचून त्यांच्या माळा करुन विकणारे पुष्कळ माळी त्या वाटेने आले.
त्यांना त्याने थोडा गूळ खायला देऊन प्यायला पाणी दिले.
प्रत्येकाकडून त्याबद्दल ओंजळ भरून फुले मागून घेतली.
अशा तर्हेने त्याने थोड्याच दिवसात कांही रौप्य नाणी संपादन केली.
त्याच्या मनांत आपल्या क्रयाधिकार्याविषयी संशय होता.
योग्य किंमतीपेक्षा जास्त किंमत देऊन स्वतःसाठी त्यांतून कांही रक्कम उचलीत असावा.
कांही दरबार्यांच्या तोंडी त्याने बोधिसत्वांविरुद्ध तक्रार ऐकली होती.
एके दिवशी राजा आपल्या रथांत बसून वनविहार करून सूर्यास्तसमयी किल्ल्यांत परतला.
सारथी घोड्यांना तबेल्यांत घेऊन गेला आणि रथ राजवाड्याच्या आवारात उघड्यावर सोडून गेला.
राजाने संतापून हुकूम सोडला की दिसेल त्या कुत्र्याला धरून ठार करा.
राजाज्ञेप्रमाणे राज्यांतल्या सर्व कुत्र्यांचा संहार सुरु झाला.
कांही कुत्री राजाच्या शिपायांच्या हातून निसटून स्मशानात बोधिसत्व रहात होते तेथे गेली व म्हणाली,.
प्रभो, महाराजांच्या रथाचे कातडी सामान कांही कुत्र्यांनी कुरतडून खाऊन टाकले म्हणे.
याचा अर्थ असा की रथाचे कातडी सामान किल्ल्यां-तल्या कुत्र्यांनीच खाल्लेले असणार!
मी महाराजांना भेटून परत येईपर्यंत तुम्ही इकडेच रहा.
त्याला पाहून पाहणाराचे मन हरपून जात असे.
त्याचे सौंदर्य पाहून त्याच्या मालकाला तर आनंदच झाला, इतर लोकांनाही तो हवाहवासा वाटे.
त्या पाड्याचा मालक एका म्हातारीच्या घरांत भाड्याने रहात होता.
म्हणून भाड्याऐवजी तो पाडाच म्हातारीला देऊन मालक निघून गेला.
भाताची पेज, कोंडा, पेंड, वगैरे पौष्टिक पदार्थ ती त्या पाड्याला खायला घालीत असे.
काळा पाडा वाढत गेला तसतशी त्याला सुंदर कोवळी शिंगे येऊ लागली.
मला इतक्या पुत्रवात्सल्याने लहानाचा मोठा करणारी म्हातारी किती गरीब आहे.
बारशाच्या दिवशी निरनिराळ्या देशातून थोर विद्वान व अनेक ज्योतिषी आले.
पंचायुधे धारण करून हा जगज्जेता होईल आणि शूर पराक्रमी म्हणून याचा नावलौकिक होईल!
म्हणून मुलाचे नांव पंचायुध असेच ठेवण्यांत आले.
मुलाला समजूत येऊ लागली, तेव्हां राजाने त्याला सांगितले.
गुरुकुलांतून समावर्तन संस्कार झाल्यावर घरी निघतेवेळी कुलगुरुने शिष्याला आशीर्वाद देऊन पांच आयुधे दिली.
गुरुवर्यांचा निरोप घेऊन पंचायुध काशीला परत निघाला.
त्या अरण्यांतून चालत असतां पंचायुधाला वाटेत कांही ऋषी व मुनी भेटले.
या रानांत रोमांच नावाचा एक भयंकर राक्षस राहतो आहे.
तू त्याच्या दृष्टीस पडलास तर तो तुला जिवंत सोडणार नाही.
पराक्रमी पंचायुधाच्या मनावर मुनींच्या त्या सल्ल्याचा काही एक परिणाम झाला नाही.
त्याने त्यांच्या म्हणण्याकडे दुर्लक्ष केले व तो त्याच अरण्यमार्गें पुढे निघाला.
वाटेत एका जागी त्याला ताडामाडाएवढा उंच व अवाढव्य देहधारी रोमांच राक्षस भेटला.
शिवाय सर्व अंगावर अस्वलासारखे लांब लांब केसही होते.
त्यांच्या कुटुंबाच्या मालकीच्या एका गांवात वसुलीसाठी दोघे भाऊ निघाले.
बोधिसत्वांनी संवयीप्रमाणे खायला घेतलेल्या फराळाच्या सामानापैकी थोडे उरविले.
खाऊन पिऊन झाल्यानंतर बोधिसत्व नदीकांठावर एक पंचा अंथरून झोपले.
तो विचार म्हणजे आलेल्या पैशांतील भावाचा वांटासुद्धां उडविण्याची दुर्बुद्धी त्याला झाली.
पित्याने सुचविल्याप्रमाणे महाशासन व सोमदत्त राजधानी सोडून निघाले.
एका पर्व दिनी मगधाचे राज्य स्वर्गालाही लाजवील असे सजविले होते.
राजधानीमध्ये एक वैभवसंपन्न मिरवणूक काढायचे आयोजन झाले होते.
याच्या दमदार चालीचा डौल पाहता, एखाद्या सार्वभौम राजाचे वाहन होण्यास साजेसा आहे!
असे त्या हत्तीच्या गुणांचे कौतुक करुं लागले.
याची शिक्षा म्हणून कांहीतरी उपाय योजून या हत्तीची विल्हेवाट लावली पाहिजे.
काय रे, तो पांढरा हत्ती चांगला प्रशिक्षित आहे काय?
त्याला योग्य प्रशिक्षण देऊन अंबारीचा हत्ती मीच बनविले, प्रभू!
मगधचे राज्य सुसंपन्नस्थितीत असतां एकदा बोधिसत्व त्या राजाच्या दरबारी कोषाध्यक्ष म्हणून काम करीत असत.
त्यावेळी ऐंशी कोटी वराह किंमतीच्या मालमत्तेचे ते स्वामी होते.
काशीराज्यांत त्याच सुमारास श्रीवत्स नांवाचा एक धनिक रहात असे.
ते दोघे कोट्याधीश जीवश्च मित्र होते.
एकदा श्रीवत्सचे दुर्भाग्य बळावले व व्यापारा- मध्ये तोटा झाल्यामुळे, त्याला आपल्या सार्या संपत्तीला मुकावे लागले.
श्रीवत्स आपल्या पत्नीसमवेत पायी मगधदेशीं पोचला व त्याने बोधिसत्वाची भेट घेतली.
त्याचा परिणाम म्हणून बोधिसत्वाला आपल्या पदाबरोबर धनालाही मुकावे लागले.
ब्रह्मदत्त काशी येथे राज्य करीत असतां बोधि-सत्वांनी एका जमिनदाराचा मुलगा म्हणून अवतार धारण केला.
त्यांच्या वाटेंवर एक नदी लागली, ती पार करून जावयाची होती.
आपली सेवा करावी फक्त एवढीच इच्छा आहे!
तुम्ही राजधानीबाहेर दूर कोठेतरी कांही काळ जाऊन रहा कसे!
तिघे मिळून प्रवास करीत; हिमालय पर्वतात कांही दिवस भ्रमण करीत.
सुसज्ज सैनिक मागेपुढे असलेल्या, हत्तीच्या नटलेल्या अंबारीमध्ये बसलेल्या राजाची मिरवणूक निघाली.
सर्वांची दृष्टी या हत्तीवरच खिळली आहे.
नुसता अहंकारी व मानी हत्ती असावा अशी मला शंका वाटते आहे.
देशाच्या इतर भागात, ह्या खेळाला पिट्ठु हरियाणा/उत्तरी राजस्थान, किंवा सितोलिया राजस्थान/गुजरात म्हणतात.
दुसरा विकल्प, तुम्ही दवडत असताना तुमच्या कडे पाठ असणार्या खेळाडूला पाठलाग करण्याचे काम पास करणे, हा आहे.
खेळाचा ध्येय शक्य तीतक्या कमीतल्या कमी वेळात सर्व प्रतिस्पर्धींना टॅग करण्याचा आहे.
ह्या खेळासाठी तुमच्या जवळ कंचे मार्बल्स किंवा छोटे रंगीत काचेचे बॉल्स आणि खुल्ली जागा असली पाहिजे.
एक उथळ खड्डा जमीनीत खणण्यात येतो आणि खेळाचा ध्येय अंटीला ह्या खड्ड्यात टाकण्याचा आहे.
आता अंटीला आपल्या कडे खेचा आणि डाव्या हाताच्या तर्जनीनी अंटीला हव्या त्या दिशेत जोरानी सोडण्यासाठी धक्का द्या.
ज्याची अंटी खड्ड्याच्या अगदी जवळ असते तो पहिले खेळतो.
गिल्ली क्रिकेटमधल्या बेल क्रिकेट बेल्स सारखी व दाण्डु क्रिकेट बॅट सारखा असतो.
हा दोन्ही बाजुंनी खेळला जातो आणि त्यात अमुक क्लिष्ट नियम असतात.
एकदा चेंडु लागला कि ज्याने चेंडुनी थप्पी पाडली तो मुख्य लक्ष्य असतो आणि इतर सगळे दुय्यम लक्ष्य असतात.
पण संघाचा कोणीही खेळाडू स्वतःला, चेंडु लागायच्या अगोदर विपक्षी संघाच्या खेळाडूला स्पर्श करून वाचवू शकतो.
ह्या व्यतिरिक्त आणखी पण नियम आहे, जे या खेळाला जास्त मनोरंजक बनवतात.
ह्यांना पुन्हा तसच भिरकवून, सीध्या तळहातात धरायच असत.
अश्या रीतिने प्रत्येक मुलगी तीचा डाव संपेस्तोर खेळते.
जर त्याने त्याचा दुसरा पाय जमीनीला लावला तर तो खेळातून आउट होतो व वर्तुळाच्या बाहेर ऊभा रहातो.
वर्तुळाच्या आत, ज्यांचा पाठलाग करण्यात येतो आहे त्यांनीमात्र दोन्ही पायांनी दवडायच असत, एका पायावर कुदायच नसत.
जर दुसरा संघ जास्त वेळ लावतो, तर पहिला संघ विजेता ठरतो.
हा खेळ देशाच्या बर्याचश्या भागांमधे फार हौंशीने खेळला जातो.
खेळात तुमच्या प्रतिस्पर्धीच्या अंटीला मारणाच्या प्रयत्न करण्यात येतो.
लक्षात ठेवा, अंटीला धक्का देताना, तुमचा डावा अंगठा दृढपणे जमीनीला टेकलेला असला पाहिजे.
त्यांनी तपश्चर्या सोडून मेनकेला आपल्या आश्रमांत स्वतः बोलावून नेले.
महाराज जखमी होऊन बेशुद्ध झाले होते.
तर त्याच्या समोरच डोके फोडून प्राण द्यायचा.
व रामाच्या पायां पडून त्याने आंसवांनी रामाचे पाय धुवून काढले.
रामाने चकित होऊन धर्मभृत मुनींना विचारले.
आणि तीला हे च नाही कळत कि लोक अल्फाबेटिकली कसे काय मरतात.
किंबहुना, आणखी कोणत्या ही रीतीने त्याला ठार करणे शक्य नाही!
म्हणून पुत्रगणपती हा शंकराचा-सुद्धा मुलगा आहे!
ती आदिशक्ती होय, असे पुत्र विनायकाने सांगितले आहे.
तुझी छोटी-छोटी पावले पुढे टाकण्याची ढब पाहून माझे भरपूर मनोरंजन झाले.
व आपल्या डोळ्यांना स्पर्श करुन नमस्कार केला.
म्हणून आतांपासून, चिरकालापर्यंत गणपती-नवरात्राचा उत्सव, लोक मोठ्या समारंभाने करतील.
वासुकीची दोरी करून त्याच्या तोंडाकडून धरून ओढू लागले.
अश्वसुरा नांवाचे मद्य आणि अशीच रत्ने उद्भवली.
व सुदर्शन चक्र त्याच्या रक्षणार्थ सतत हजर राहील, असे विष्णूने सांगितले.
रावणाने तिचा बुचडा धरला, म्हणून ती योगाग्नीने जळून गेली आणि लंकेत जन्मली.
म्हणून तीन जन्मांतच उद्धार व्हावा अशी इच्छा प्रकट केली.
आणि ती माझ्याशी कधीही कठोरपणे वागली नाही.
व श्री राम नवमी महोत्सव उजवण्याची व श्री रामरथाची मिरवणुक काढण्याची सुरुवात केली.
एक सुंदर व अद्भुत घटना आजही महाराष्ट्रात प्रचलित आहे.
कीं ज्या व्यक्तीसाठी तू इतके कष्ट झेलतो आहेस, ती व्यक्ती किती स्वार्थी आहे.
त्यांच्याचमुळें त्यांना यातना सहन कराव्या लागतात.
भुतेंप्रेते आहेत आणि ती केव्हांही तुला त्रास देऊं शकतील.
थोरला मुलगा रामभद्र याला राज्याभिषेक केला व राज्यशासनाचे सारे कामकाज त्याच्यावर सोंपवले.
की जंगलात शिकारीस गेलेल्या त्यांचा सरदार, समरबाहूला जंगली नरभक्षकांनी पकडून कुठेतरी दूर नेले आहे.
तिथें जरा तर्क-शक्तीचा अभाव आहे.