Srijan-Upadhyay/marathi-tts-indictts huggingface dataset:
त्या तान्ह्या मुलाला पाहून रावण त्याच्याकडे आकृष्ट होऊ लागला.
त्यांनी पंचधातूची केलेली एक पेटी घेऊन त्यांत त्या अर्भकाला ठेवले, आणि ती पेटी समुद्रांत टाकून दिली.
मिथिला नगरीचा राजा जनक हा फार मोठा ज्ञानीपुरुष व राजर्षी होता.
यज्ञ करण्यासाठी जमीन सपाट व सारखी करण्याकरिता नांगरीत होता.
पेटी उघडून पाहिली तर आंत एक सुंदर मुलगी.
जनक राजाने तिला भूदेवीने दिलेला प्रसाद समजून प्रेमाने आपली मुलगी म्हणून उचलून घेतले.
मगर उड्या मारमारुन हत्तीच्या अंगाचे लचके तोडी हत्तीचे सर्वांग रक्तबंबाळ झाले.
हत्ती सोंडेने मगरीला आवळून धरी, तर मगर आपल्या खडबडीत शेपटीने हत्तीला बडवून काढू लागली.
नाहीतर शत्रुत्वाने वागून तीन जन्मांतच माझ्या हातून तुम्हाला मुक्ती मिळेल.
जयविजयांनी परत विष्णूच्या सेवेला लवकर हजर व्हायला यावे.
असे सांगून लक्ष्मीनारायणांचे अनेक प्रकारे स्तोत्र गात निघून गेले.
दितीची मुलं म्हणून दैत्य म्हणजे राक्षस होऊन जन्माला आले.
त्याने विष्णूवर विजय मिळविण्याची प्रतिज्ञा केली.
देवांना स्वर्ग व इंद्राला स्वर्गाचे राज्य प्राप्त झाले.
हा गिड्डा आपल्याला काय अडवणार या घमेंडीत रावण प्रवेश करू लागला.
तेव्हां वामनरूपातील विष्णूने विराट रूप धारण करून पायाच्या अंगठ्याने रावणाला उडविले.
त्या धक्क्याने रावण लंकेत जाऊन पडला.
पिकांना कृमिकीटकांची बाधा होऊं नये याची काळजी वाहतो.
दुसर्या दिवशी बलिप्रतिपदा म्हणून बलीची पूजा होते.
बळी तो कान पिळी, हाच न्याय झाला.
संरक्षक म्हणून तू रहायला पाहिजेस, पण तू दुर्भाग्यांवर चालून येऊं लागलास तर तुला शिक्षा करणे भागच आहे!
शेवटी, या स्वामीच्या असाधारण जीवनपद्धतीबद्दल कुणीही हस्तक्षेप करुं नये, असा न्यायाधीशांनी फतवा काढला.
मी माझे सारे आयुष्य या भूमीची जमेल तशी सेवा करण्यांत घालवले आहे.
देवाचे बोलावणे येईपर्यंत माझ्याजवळ मला पुरेसे मिळेलच, असं मला वाटतं.
छान, पण आता शंभरीच्या वयाला तू नवीन रोपे कां लावतो आहेस?
इंद्राने महात्मा विश्वरूपाचा अंत करण्याचा निर्णय घेतला.
तो ऐरावतावर स्वार होऊन विश्वरूपाकडे गेला आणि त्याच्यावर त्याने आपल्या वज्रायुधाचा प्रयोग केला.
तो एका तोंडाने वेदपठण करीत असला तर दुसर्या तोंडाने दारू पीत असे.
तिसर्या मस्तकाने विश्वांत होणार्या सर्व घटनांचे निरीक्षण तो करीत असे.
एकाच पायावर उभा राहून थंडीमधें पाण्यांत, व उन्हाळ्यांत अग्नीच्या मधें, कांहीही न खाता पिता तो तपस्येंत मग्न होता.
परंतु त्यांच्या शृंगारिक हावभावांचा कांहीही उपयोग झाला नाही.
त्यांना इंद्राचा मत्सर वाटत होता, म्हणून त्यांनी तीन मस्तकांच्या विश्वरूपाची निर्मिती केली.
जेव्हां इंद्राने हे सर्व कांही पाहिलं, तेव्हां त्याला वाटलं कीं त्याचं इंद्रपद जिंकण्यासाठी ही तयारी सुरुं आहे.
इंद्राने विश्वरूपाच्या तपस्येचा भंग करण्याचा निश्चय केला.
त्यांनी सांगितले कीं विश्वरुपाच्या तपस्येचा भंग करणं त्यांच्याने शक्य होणार नाही.
आपण हे केवढे घोर पाप करणार आहोत याचा त्याने विचार देखील केला नाही.
इथे त्याचा लोकांनी बघितलेला आणि नोंदलेला असा फक्त एकच चमत्कार सांगता येईल.
त्या काळांत समाजांत वावरणार्या इंग्लिश स्त्रियांनी तो नागव्याने हिंडत होता, त्याला हरकत घेतली.
त्याला पकडण्याची आज्ञा देणार्या न्यायाधीशालादेखील त्याचा निरागसपणा व त्याने घडवलेले अर्थपूर्ण चमत्कार बघून आश्चर्य वाटले होते.
उदाहरणार्थ, ते बोम्बे युनिवर्सिटीत सिंडिक ऍंड डीन ऑफ आर्ट्स ह्या पदावर होते.
नामदेवांसाठी प्रत्येक गोष्टीची सुरुवात व अंत म्हणजे फक्त विठोबा.
एकदा नामदेवांची आई काही कामात होती, तीने नामदेवाला विठोबाला नैवेद्य दाखवून यायला सांगितलं.
त्यांच्या एकसष्ठ रचनांचा सिक्खांच्या पवित्र ग्रंथ, गुरु ग्रंथ साहिबांमधे समावेश झालेला आहे.
‘तीर्थावली नावाच्या संग्रहात त्यांच्या संत ज्ञानेश्वरांच्या बरोबर केलेल्या यात्रेविषयी वर्णन आहे.
त्यांचे कीर्तन फार प्रभावी होते, ते म्हणायचे –
बाल्यकाळात, रामदासांनी हिन्दु पवित्र ग्रंथांचे ज्ञान प्राप्त केले व ध्यान आणि धार्मिक अध्ययनाची आवड निर्माण केली.
रामदास एक अद्वैतिन व अजोड भक्त होते.
पंचवटी क्षेत्रात त्यांनी श्री रामचंद्रांच्या देव्हार्याची स्थापना केली.
त्यांच्या संपूर्ण जीवन इतिहासात, न्यायाधीश महादेव गोविंद रानडे ह्यांनी अन्य कार्यालयाची कामगिरी पण हस्तगत केली.
नामदेव मंदिरात गेले, विठोबा समोर त्यांनी नैवेद्याच ताट ठेवले व त्यांना नैवेद्य खाण्यासाठी प्रार्थना केली.
त्यांनी हिंदी व पंजाबी भाषेत पण काही कविता लिहिल्या.
नामदेवांच्या भक्तिमय रचना “अभंग”, यांचा संग्रह नामदेवांची गाथा या दस्तावेजात झाला आहे.
बर्याच भक्तीग्रंथांमधे त्यांच्या कीर्तनांचा संदर्भ आला आहे.
स्वतः भगवान रामाने त्यांना प्रेरणा दिली होती.
त्यांचा मुख्य उद्देश्य हिन्दु धर्माचा संपूर्ण भारतात प्रचार करण्याचा होता.
शिवाजींनी रामदासांच शिष्यत्व पत्करलं त्या जागेचं नाव होतं सिंगनवाडी
शिवाजींच्या भगवा ध्वजाचा स्वीकार व संत रामदासांच्या नावाखाली राज्याचं शासन करण्याविषयी ठरवल.
चिंचोना नावाच एक झाड त्या पाण्याच्या जवळ उगलेलं होतं.
ह्या झाडाची क्विना-क्विना नावाची साले विषारी मानली जातात.
ह्यांच्या अध्ययनासाठी वैज्ञानिकांना ह्यांवर रेडियो कॉलरचा उपयोग करावा लागतो.
सर्वात अगोदर तर अत्याधिक उजेड खगोलशास्त्रविषयी अवलोकनांत नुकसानदेह साबित होउ शकतो.
आणि हीच दुर्घटना त्याच्या साठी जीवनदायी ठरली.
फार लवकर, चिंचोना झाडाची चमत्कारी औषधीय गुणांची कहाणी त्या क्षेत्रातील जेसूई मिशनरीज मधे फैलली.
आज पण, मलेरियाच्या विषाणुंची वृद्धि रोखून त्याचा इलाज करण्यासाठी क्विनाइनचा वापर होतो.
या, रेंजर राणी आपल्याला ह्याची काही विशेषता दाखवत आहे.
हे प्राणी फार लाजरे असतात व मनुष्यांपासून लांबच राहातात.
आणिक म्हणजे हा प्राणी आजिबात आवाज करत नाही आणि खूप लांब-लांबचे अंतर कापतात.
म्हणून, जर का तुम्हाला चांदण्या बघायची आवड असेल, तर तुमच्या आवडत्या नक्षत्रांना शोधणे फार अवघड होउन जाते.
आणि जुनाट पडकी घरे असलेल्या जागी येऊन पोचले.
त्याने आपल्या हातांतील दंडाने म्हातार्याच्या हातांतील बेड्या तोडल्या.
अजूनही ती चोर पुजारीण ह्या पुराण्या नगरांवर राज्य करते आहे कां?
त्यांच्या मदतीने त्या नीच पुजारिणीचे तुकडे तुकडे करुन गिधाडांना खायला घालीन तेव्हांच मी शांत होईन.
मधूनमधून विजा चमकत होत्या त्यामुळें वातावरण जास्तच भेसूर वाटत होते.
मला इथून घेऊन जाण्याचा तुझा इतका अट्टाहास कां आहे?
पुष्पानगरचा राजा सुशांत एक सूज्ञ आणि सुस्वभावी राजा होता.
तो साधूंना दानधर्म करीत असे आणि गुणवंत कवी व कलाकारांना पुरस्कार देत असे.
एकदा राजवाड्यांतल्या आचार्यांना राजाने खास पाहुण्यांसाठी कांही खास पदार्थ बनवायला सांगितले होते.
राजाच्या या शीघ्रकोपी स्वभावामुळें प्रजाजन नेहमी अस्वस्थ पण शांत असत.
राज्यांतल्या मंदिरातून प्रवचनें करण्यासाठी त्याला राजाकडून संमती हवी होती.
विजांचा गडगडाट आणि कोल्हेकुई यांत मधेच भुतांचा हंसण्याचा आवाज येत होता.
मध्यरात्र झाली आहे, गडद अंधार आहे, कांहीही दिसत नाही आणि तुला भिती वाटत नाही कां?
गंगा ही एक तोंडाळ आणि भांडखोर स्वभावाची बाई होती.
तिचा पती, बिरबल, हा एक सज्जन गृहस्थ होता.
भीमही शांत व सालस स्वभावाचा होता.
निमूटपणें तो स्मशानाच्या दिशेने चालूं लागला.
तू संकटांच्या गर्तेंत सांपडलेला आहेस ते मला पाहावत नाही.
इतके कष्ट सहन केल्यानंतर जेव्हां तुला समजेल
विलासी आहे, लंपट आहे, त्यावेळेस तू निराश होणं साहजिकच आहे.
चार एकरांची शेती झाली आणि दहा हजार रुपयांची रोख रकम त्याने जमवली.
कधीकधी अत्यंत हुशार माणसेंदेखील अशक्य परिस्थितींत अडकतात.
आपण राज्यकारभारांतून मुक्त झालो तर चांगलं होईल असं त्याला वाटायला लागलं.
त्याने प्रेत खाली उतरवले आणि तो स्मशानाच्या दिशेने चालूं लागला.
तरीदेखील या रात्रींच्या वेळीं तुला स्मशानांत कष्ट झेलताना पाहून मला तुझे खरोखर आश्चर्य वाटते, आणि तुझी कींव येते.
मी असं पाहिलंय कीं कधीकधी विवेकी माणसें, ज्यांचे भक्त असतात, त्यांची ते आराधना करतात.
म्हातारपणामुळें त्याची तार्किक दृष्टी व विवेकबुद्धि भ्रष्ट झाली होती.
त्याचबरोबर मी तुला या मुनीवर विश्वास ठेवणार्या विश्वेश्वरचीही गोष्ट सांगेन.
या जंगली जमातींमध्ये गण्डकमृग नांवाची एक जमात होती.
ह्याच जमातीतील गणाचारी नांवाचा माणूस राजाला पदच्युत करण्याचा प्रयत्न करीत होता.
गण्डक जमातीने हा दिवस वार्षिकोत्सव म्हणून साजरा करायचे असे ठरवून आवश्यक ती तयारी केली.
ह्यावेळी गण्डकमृग जातीचे दोन तरुण वाघांवर बसून वेगाने तिथे आले.
माझ्या परवानगी शिवायच राजाला भेटुं पहाताय?
क्षत्रिय तरुणांनी एक सिंह पाळलेला होता त्या सिंहाला विघ्नेश्वरने डाकूंवरती आक्रमण करण्यासाठी पुकारले.
सिंहाने एका डाकूवर झडप घातली व त्याचा गळा तोंडात पकडला.
जन्मभूमीपेक्षां जास्त प्रिय आणखी काय असणार?
गण्डकमृग जमातीवाल्यांच्याबरोबर जाऊन खड्ग, जीवदन्त एका नदीच्या कांठावर चोरांना भेटले.
जळणार्या लाल निखार्यांसमोर बसून चोरांचा सरदार आपल्या साथीदारांशी बोलत होता.
गुहेंतुन आलेल्या त्या राक्षसीच्या किंकाळ्या ऐकून तो तिकडे वळला.
हिच्या पासून आपले रक्षण केले पाहिजे.
पण त्याच्या साथीदारांनी त्याचे बोलणे अजिबात ऐकले नाही.
येवढ्यांत ती भयानक राक्षसीण झोपलेल्या चोरांवर तुटून पडली.
त्याच झाडाखाली गण्डकमृग जमातीचे चार लोक होते, ते तर भीतीने थरथर कापूं लागले.
मुसळधार पाऊस कोसळत होता आणि ढगांचा गडगडाट थरकांप उडवत होता.
तुझे मौन हे जास्तीच कोड्यांत टाकणारे आहे, त्या राजा सुशांत सारखेच !
प्रजा सुखी होती आणि राज्याची भरभराट होत होती, त्याबद्दल तो जागरूक होता.
ते पदार्थ चांगले बनले नाहीत म्हणून राजाने त्या आचार्यांना नोकरीवरूनच नाही तर राज्याबाहेर ताबडतोब हाकलून दिले.
एखाद्या अधिकार्याने कांही चूक केली किंवा कामांत दिरंगाई केली, तर राजाची त्याच्यावर वक्रदृष्टी होत असे.
त्याची हकालपट्टी होईच, शिवाय त्याला मरणदंडाची शिक्षा होई.
एक दिवस एक साधू दरबारांत आला.
सोसाट्याच्या वार्याने अरण्यांतली झाडें हलत होती.
राजा त्या जुन्या झाडावर परत चढला आणि त्याने ते प्रेत खाली आणले.
आपल्या खांद्यावर ते प्रेत घेऊन तो स्मशानाच्या दिशेने चालायला लागला.
हे इतके कष्ट तूं कशासाठी करतो आहेस?
वन्य श्वापदांच्या, विषारी जनावरांच्या आणि भुताखेतांच्या या अरण्यांत तू तुझे प्राण धोक्यांत कां घालतो आहेस?
अरूणा नांवाच्या मुलीला एका महर्षीकडून एक वर मिळाला होता.
या गोष्टीवरून तरी तू तसाच मूर्खपणा करणार नाहीस.
त्याच्या आईखेरीज त्याला इतरांची कुणाचीही भिती वाटत नसे.
राजन्, मी तुला अनेकवेळां सांगतो आहे कीं स्मशानामधें क्रूर जनावरें आहेत.
परंतु दुःखाची गोष्ट अशी कीं तू माझ्या सांगण्याकडे लक्ष देत नाहीस.
माझी एकमात्र इच्छा आहे कीं आता तरी तू विचार बदलावास.
म्हणून मी तुला स्पंदनदास नांवाच्या एका कवीची कहाणी सांगतो.
त्याला वाटलं कीं आता इतकी सोय करुन ठेवलीय तर आपण आता लग्न करावे आणि सुखासमाधानाने संसार करावा.
श्रीमंत मंडळींच्यावर त्याचा फारसा कांही परिणाम झाला नाही.
तू जिवावर उदार होऊन या भयंकर स्मशानांत एकटाच चालला आहेस.
माझ्या दृष्टीने तर हा निव्वळ मूर्खपणा आहे.
राज्याचा कारभार अतिशय कुशलतेने तो सांभाळत होता.
त्याच्या राजवटींत प्रजा फारच सुखी होती, शांततापूर्ण आयुष्य घालवीत होती.
राजाने मंत्रीगण व इतर सरदारांबरोबर विचारविनिमय केला.
निश्चयाचा पक्का विक्रमार्क परत एकदा त्या झाडाजवळ गेला.
उदाहरण म्हणून मी तुला अंगद नांवाच्या एका मुनीची कहाणी सांगतो.
ती पांच वर्षांची असताना अकस्मात एका अनोख्या रोगाने आजारी पडली.
ती जे खातपीत होती ते तिला पचत नव्हते.
दुसरा कांही उपाय सुचेना म्हणून तिचा पिता रत्नगुप्त जवळच्या अरण्यांत गेला.
तुला मी उदाहरण म्हणून कनकसेन राजाची गोष्ट सांगतो.
ममतापुरी नगर करुणा नदीच्या कांठावर होते.
लोकांना प्रथम तो वेडा आहे असं वाटत असे.
ते दोष जर तू सुधारले नाहीस तर त्यांत तुझेच नुकसान आहे.
आणि नंतरच त्याविषयीची कार्यसिद्धी केली पाहिजे.
कुणाचेतरी भले होण्याऐवजी त्याचे नुकसान होईल.
मला वाटतं वीरदत्ताप्रमाणें तुझ्यामधेही खोलवर विचार करण्याची वृत्ती नाही.
सर्व प्रकारच्या युद्ध विद्यांमधें तो निपुण होता.
त्या पदावर योग्य व्यक्तीची निवड करण्यासाठी शोध सुरुं झाला.
तिथे पोचायला त्यांना एका छोट्याशा जंगलातून जावे लागणार होते.
सर्व जमीनजुमला विकून दुसर्या गांवी रहायला जावे म्हणून निघाला.
झाडावरून शव खाली ओढून त्याने ते खांद्यावर घातले व नेहमीप्रमाणे तो स्मशानाकडे झपाझप चालू लागला.
राजा, तुझ्या धैर्याची खरंच कमाल आहे.
तुझ्याजवळ अमाप संपत्ती आहे, धन-दौलत आहे.
कारण ती विद्या अवगत करून घेऊन त्याचा उपयोग करण्यांत धोकेच येतात.
दिवसेदिवस तुझा हट्टी स्वभाव वाढतच चालला आहे.
म्हणूनच संकटाशी सामना करताना तू घाबरत नाहीस.
राजन्, तुझी जिद्द व सहनशक्ती असामान्य आहे यांत शंकाच नाही.
तेव्हां प्रेताच्या आंत लपलेला वेताळ राजाला म्हणाला.
राजन्, मी वारंवार समजावून सांगून देखील तू आपला हेका सोडीत नाहीस व निष्फळ कष्ट उपसतो आहेस.
अजूनही तू आपल्या प्रयत्नांत कधी यशस्वी झाला नाहीस.
म्हणजे तुझी चूक सुधारण्याचा प्रयत्न तू करशील.
आणि वेताळ त्या राजाची गोष्ट पुढे सांगू लागला.
पण कांही गुरु, राजाची विनंती टाळता आली नाही तर कांहीतरी विक्षिप्त सल्ला देऊन टाकतात.
राज्याकडे दुर्लक्ष करून तू उगीच इकडे आपला वेळ वांया दवडतो आहेस.
त्याने आपल्या राज्याची जबाबदारी कर्तव्यदक्ष मंत्र्यावर लादायला पाहिली, पण तो त्यांत यशस्वी झाला नाही.
त्याने झाडावरून शव खाली उतरवले आणि खांद्यावर घेतले.
तुझा हट्ट पाहिला कीं वाटतं तुला आपल्या विजयाबद्दल गाढ विश्वास आहे.
त्याने महाराजांशी टक्कर दिली आणि विजयदेखील मिळवला.
उद्या तुम्ही नेहमीप्रमाणे दरबारांत जा, आणि आपापली आसने ग्रहण करा.
सर्वांसाठी एकच समान कायदा आहे आणखी एक दरबारी म्हणाला.
आपल्या राज्यांत न्यायव्यवस्था समाधानकारक नाही, असे तुला वाटते कां?
त्यांना घेऊन ये अकबराने हुकूम केला.
जहॉंपन्हॉं, माझे नांव अब्दुल रहमान आहे.
पाण्याचा एक थेंबही नाही दीर्घ श्वास घेत काळजीयुक्त स्वरांत बादशहा म्हणाला.
परंतु साध्या दगडाची बरोबरी मौल्यवान हिर्याशी थोडीच होऊ शकेल?
बादशहाचे शब्द ऐकून फैजखान कावराबावरा झाला.
इतर दरबार्यांप्रमाणे जर तो गप्प बसला असता तर ही परिस्थिती ओढवली नसती.
आपण ही जबाबदारी माझ्यावर सोंपवली आहेत, त्याबद्दल मी आपल्याला धन्यवाद देतो.
आणि त्याने वांकून बादशहाला सलाम केला.
तू जरा ह्या प्रकरणांत लक्ष घालशील कां?
तुला नक्कीच न्याय मिळेल, असे आश्वासन देऊन बिरबलाने त्याला परत पाठवले.
आम्ही सांगतो तसे कर म्हणजे बिरबलाचा कायमचा बंदोबस्त होईल दुसरा दरबारी म्हणाला.
बिरबलाचा पाडाव करण्यासाठी मी अगदी वाट्टेल ते करू शकतो हकीम म्हणाला.
आलमपन्हा, हा एक गंभीर आजार आहे.
हे औषध जर बैलाच्या दुधातून घेतले तरच परिणामकारक ठरेल.
एका प्रसंगी, तरुणांचा एक समूह खूपच निग्रही, हट्टी झालेला दिसत होता.
मुघलांचा शहाणपणा मापण्याची एखादी योजना घेऊन कांही दिवसांत आम्ही परत येऊं.