Srijan-Upadhyay/marathi-tts-indictts huggingface dataset:
बाबाही बराच वेळापासून स्वयंपाकघरात होते पण त्यांच्या फक्त पोळया आणि भाजी करुन झाली होती.
अजून कुकर लावायचा बाकी होता.
हो ना रे चिनू, आपण इतका वेळ स्वयंपाकघरात आहोत पण दोनच पदार्थ करु शकलो.
आई रोज सकाळ, दुपार, संध्याकाळ इतके पदार्थ कसे करत असेल, ते सुध्दा आपली अजिबातच मदत नसतांना.
बाबाच्या ह्या प्रश्नाने चिनूला आपले संध्याकाळचे वागणे आठवले.
ताप आलेला असतांनाही आपण आईशी किती वाईट बोललो हे आठवून त्याला खूप वाईट वाटले.
धावतच तो आईच्या खोलीत गेला.
आईच्या जवळ जाऊन तिला म्हणाला, आई मला माफ कर, तू आमच्यासाठी किती कष्ट घेतेस.
मी मात्र तुला बर नसतांनाही खायला करायचा हटट केला.
कधी कधी तर तू प्रेमाने कलेले, मी मात्र आवडत नाही म्हणून सरळ टाकून देतो.
चिन्यमचे हे बोलणे ऐकून आईने त्याला जवळ घेतले.
बाबाही समाधानाने स्वयंपाकघरात जेवणाची पान घ्यायला वळला.
मोंटूचे बाबा त्यांच्या ऑफिसच्या कामानिमित्त देशात परदेशात जात असत.
मोंटूचा मामाही अमेरिकेत होता, त्यामुळे सतत मोंटूला चॉकलेटचे विविध प्रकार खायला मिळत.
चॉकलेट खातांना त्याला मजा येत असे परंतु चूळ भरायला किंवा दात घासायला मोंटूला प्रचंड कंटाळा होता.
हळूहळू त्याचा परिणाम दिसू लागला.
मोंटूचे वजन वाढायला लागले होते, त्याचे दात काळे होऊन किडायला लागले होते.
कधी जर खूप थंड किंवा अती गरम पदार्थ खाल्ले तर त्याच्या दातातून कळा येत असत.
ती कुठल्याही क्षणी आपल्या घरातून उडून जाऊ शकते.
अशा वेळी त्याला अत्यंत रडू येत असे.
आईबाबा त्याला ह्या गोष्टीवरुन खूप समजावत पण त्याला अजिबात समजावून घ्यायचे नसायचे.
एके दिवशी झोपलेला असतांना त्याला कुणाचा तरी रडण्याचा आवाज आला.
त्याने इकडे तिकडे पाहिले परंतु कोणी दिसेना.
थोडयावेळाने आवाज अधिक मोठा झाला.
त्याने नीट कानोसा घेतल्यावर लक्षात आले की आवाज तर त्याच्या तोंडातून येत आहे.
त्याला अजिबात कळेना म्हणून त्याने आरश्यासमोर आ करुन मोठे तोंड उघडले, तर चक्क त्याचे मागचे चार दात म्हणजेच दाढा रडत होत्या.
मोंटू तू आमची नीट काळजी न घेतल्यामुळे बघ काय झाले.
मी कुठे काय केले, मोंटू ओशाळून म्हणाला.
हो तूच हे सगळे केलेस, रोज आठ-दहा चॉकलेट्स खायचास, खाल्ल्यावर चूळ भरायचा नाहीस, रात्री दात घासायचा नाहीस, सकाळचे तुझे दात घासणेही घाईचेच असते.
त्यामुळे चॉकलेट आणि अन्नाचे सगळे कण आमच्या दातात अडकून रहातात.
दिवसरात्र अडकून बसल्यामुळे आम्हाला किड लागली आहे, आमचा पांढराशुभ्र रंग तर काळाकुट्ट झाला आहे.
मोंटू दातांचे बोलणे ऐकून अधिकच ओशाळला.
दात पुढे म्हणाले, आता तू कुठलाही गरम किंवा गार पदार्थ खाल्ला की आम्हाला किती त्रास होतो माहिती आहे, जोरदार ठणका बसतो.
डॉक्टर काकांकडे गेल्यावर आता ते आम्हाला काढून टाकणार, तुझ्या हलगर्जीपणामुळे आमचे घर जाणार आहे.
मोंटू अरे उठ, शाळेत जायची वेळ झाली आहे, आईची हाक आली.
मोंटू दचकून जागा झाला.
अरे म्हणजे हे फक्त स्वप्न होते तर, मोंटूला अगदी हुश्श झाले.
मात्र त्याने निश्चय केला दातांची काळजी घेण्याचा आणि दात घासायला बाथरुम मध्ये पळाला.
मिता कोकणातल्या छोटया खेड्यात रहायची.
तिचे गाव शांत, सुंदर आणि समुद्राकाठी वसलेले होते.
तिचे बाबा मासळी विकायचे आणि आई घरी पापड, लोणची करुन विकायची, ह्यावर त्यांच्या कुटूंबाचा उदर निर्वाह चालत असे.
रोज सकाळी पहाटे उठून मिताही त्यांच्या बरोबर समुद्र किनारी जात असे.
तिला सकाळच्या उन्हात चमकणारी समुद्राची वाळू खूप आवडत असे.
वाळूत ती अनेक प्रकारची नक्षी काढत असे.
समुद्रातले अनेक रंगी मासेही तिला खूप आवडत असत.
तिचे बाबा मासे पकडत तेंव्हा जाळ्यात अडकलेल्या माश्यांची तडफड तिला अस्वस्थ करुन जात असे.
तिने एक दिवस तिच्या बाबांना विचारले, बाबा, आपल्या सारखेच सगळ्यांनी रोजच मासे पकडले तर समुद्रातले मासे एक दिवस संपून जातील.
मग सगळ्यांनी बाजारात जाऊन विकायचे काय आणि खायचे काय, मिताच्या ह्या प्रश्नावर आई-बाबा दोघांनाही हसू आले.
त्या दिवशी रात्री मिताच्या आईला अस्वस्थ करणारे स्वप्न पडले.
तिने स्वप्नात पाहिले की समुद्रातले सगळे मासेच संपून गेले आहेत, त्यामुळे त्यांना पैसे मिळणेच कठीण झाले आहे.
आईने मिताच्या बाबांनाही हे स्वप्न सांगितले.
दुसर्या दिवशी सकाळी उठल्यावर नेहमीप्रमाणे समुद्रावर जाण्याची तयारी झाली.
मिताने बघितले की तिच्या आईने मासे ठेवण्याच्या नेहमीच्या टोपलीपेक्षा आकाराने लहान टोपली घेतली होती.
तिला काही कळले नाही पण न विचारताच ती शाळेत गेली.
आल्यावर मिताने बघितले तर तिचे बाबा नारळाच्या झावळ्या करत होते, आई पापड करण्यात गुंग होती.
आज दोघेही जण मासळी बाजारातून लवकर घरी आले होते.
मिताने त्याबद्दल विचारताच आई म्हणाली, मिता तुझ्या प्रश्नाने आम्हाला विचार करायला भाग पाडले आहे.
आजपासून आम्ही ठरवले आहे की आवश्यकते नुसारच आपल्याला जितके मासे हवेत तितके मासे घ्यायचे.
अधिक घेण्याचा हव्यास करायचा नाही.
आपला खर्च भागवण्यासाठी आम्ही इतरही उद्योग करायचे ठरवले आहेत, पण त्यासाठी निसर्गाची हानी मात्र अजिबात करायची नाही.
आईचे बोलणे ऐकून मिताने तिला अत्यानंदाने मिठी मारली.
मंजूच्या बोटांना जन्मापासूनच आपल्या सारखी पेरं नव्हती.
तिला वस्तू धरतांना, लिहीतांना, बटण लावतांना अशी रोजची कामे करतांना खूपच त्रास व्हायचा.
पण मंजू जिद्दीने स्वतःची कामे कोणाचीही मदत न घेता पूर्ण करायची.
मंजूला चित्रकलेची खूपच आवड होती, चित्र काढतांना तिला वेळेचे भान राहत नसे.
एका रविवारी सकाळी तीन तास बसून बागेचे सुंदर चित्र रंगवले.
चित्र पाहताच आईने आनंदाने मंजूला जवळ घेत म्हटले, मंजू, तुझ्या हातात कला आहे, त्याला अधिकाधिक वाढवायचा प्रयत्न कर.
आईच्या बोलण्याचा मंजूवर खोलवर परिणाम झाला.
त्या रात्री आईबाबांचे बोलणे मंजूच्या कानावर पडले.
आई म्हणत होती, अहो, आता शाळेत स्पर्धा आहेत, आपण मंजूला नवीन रंग आणि काही कागद घेऊन देऊ या का.
त्यावर बाबा वैतागलेल्या सुरात म्हणाले, अगं, महागई किती वाढलेली आहे, शिक्षणाच्या भविष्याच्या द्रुष्टीने कितीतरी पैसा साठवायचा आहे.
रंगाचे पैसे खर्च करणे आपल्याला शक्य नाही, तसे ही हातामुळे मंजूला फार काळ चित्रकला करता येईल असे मला वाटत नाही.
वडीलांचे हे शब्द ऐकून मंजूला रडूच कोसळले.
सकाळी काढलेले चित्र तिने फाडून टाकले.
दुसर्या दिवशी उठल्यावर मंजू आईला स्वयंपाकात मदत करायला आली.
आईने आश्चर्याने तिला त्याबद्दल विचारले.
मंजूने कालचे संभाषण ऐकल्याचे सांगितले.
आईच्या डोळयात पाणी आले, तिने मंजूला कुशीत घेत म्हटले, मंजू आपल्या अपंगत्वावर आपणच मात करायला शिकले पाहिजे.
तुला माहिती आहे विल्मा रुडाल्फ ही अमेरिकन खेळाडू पोलिओमुळे दोन्ही पायांनी अपंग होती.
पण मेहनत आणि जिद्दीच्या जोरावर तिने ऑलिंपिक स्पर्धेत तीन सुवर्ण पदके मिळवून जागतिक विक्रम केला होता.
मंजू तुझी स्थिती तर ह्यापेक्षा कितीतरी चांगली आहे, तुझ्या ह्या वाटचालीत तुला अनेक अडचणी येणारच आहेत त्यावर मात करायला शिक.
आईच्या बोलण्याने मंजूला खूपच हुरुप आला.
आईला घटट मिठी मारत मंजू म्हणाली, हो आई, जर विल्मा करु शकते तर मी का नाही.
आठवडयाभराने नीनाचा वाढदिवस होता.
वाढदिवसाला काय काय आणायचे ह्याची यादी ती तिच्या बाबांना समजावून सांगत होती.
चॉकलेट केक, दहा मेणबत्त्या, पावभाजी आणि हो त्या दिवशी घालण्यासाठी खास सीमाचा निळ्या टिकल्यांचा फ्रॉक.
सीमा नीनाची मावस बहीण होती.
शाळेच्या स्नेहसम्मेलनात सीमाला परीची भूमिका करायची होती म्हणून तिच्या आईने खास निळा फ्रॉक आणला होता.
नीनाला तो फ्रॉक खूपच आवडल्यामुळे वाढदिवसाच्या दिवशी तो घालायचा म्हणून हट्ट करत होती.
नीनाच्या आई-बाबांना तिला कसे समजवावे हेच समजेना.
तिच्या अशा स्वार्थी आणि अविचारी वागण्याचे त्यांना वाईटही वाटत होते.
त्यांनी परोपरीने नीनाला समजावून सांगितले पण काही उपयोग झाला नाही.
उलट तिचा हट्ट दिवसेंदिवस वाढतच चालला होता.
होता होता वाढदिवसाचा दिवस उजाडला.
सकाळी झोपेतून उठल्यावर नीनाला आईबाबांनी जवळ घेऊन लाड केले.
गिफ्ट देण्यासाठी दोघांनीही तिला डोळे बंद करायला सांगितले, नीना खूपच उत्सुक होती.
हातात खोके ठेवल्यावर घाईने तिने ते उघडले आणि आत चक्क तिच्या आवडीचे चंदेरी रंगाचे, उंच टाचेचे बूट होते.
तिला खूप दिवसांपासून ते घ्यायचे मनात होते.
आई, आज मी निळ्या ड्रेसवर हे बूट घातल्यावर किती छान दिसतील नाही, नीनाने आईला मीठी मारत विचारले.
अगं, पण नीना आज हे बूट सीमा घालणार आहे, तिने तसे आम्हाला अधीच सांगून ठेवले आहे, आईने शांतपणे नीनाला समजावले.
अगं आई पण आज माझा वाढदिवस आहे मग सीमा कशी काय माझे बूट घालणार, नीना रागात म्हणाली.
नीना जर तू सीमाचा नाटकाचा फ्रॉक तिचे नाटक व्हायच्या आधीच घालू शकतेस तर सीमा तुझे बूट का घालू शकणार नाही, आईने विचारले.
आईच्या ह्या प्रश्नाने नीनाला निरुत्तर केले.
तिची चूक तिला उमगली, आपण सीमाच्या मनाचा विचार न करता आपण तिचा स्नेहसम्मेलनाचा ड्रेस घालायला मागितले ह्या बद्दल तिला वाईट वाटले.
पण सीमाने मात्र समजूदारपणे तिचा फ्रॉक काहीही तक्रार न करता घालायला दिला.
त्या क्षणी नीनाने कपाटातून फ्रॉक काढून सीमाला दिला आणि तिची माफी मागितली.
आईबाबांनाही खूप आनंद झाला कारण त्यांची नीना आज खऱ्या अर्थाने मोठी झाली होती.
भुवनचे आईबाबा बंगलोर सारखे मोठे शहर सोडून चिकमंगळूर सारख्या छोट्या गावी राहायला आले.
बऱ्याच दिवसांपासून त्यांना शहरातले प्रदुषण, आवाज, धूळ आणि वेगवान आयुष्यापासून दूर शांततेत जगायचे होते.
त्यांनी विचार केला आठ वर्षाच्या भुवनला ह्या छोटया गावात जुळवून घेणे सहज शक्य होईल.
भुवनला मात्र त्याच्या नवीन शाळेचे मित्र अजिबात आवडले नव्हते.
बंगलोरच्या शाळेचे मित्र अत्यंत स्मार्ट होते.
नवीन गावातल्या शाळेचे मित्र मात्र त्याला इतके स्मार्ट वाटत नसत.
ही मुले इंग्रजीत न बोलता सतत आपल्या मातृभाषेत म्हणजेच कन्नडात बोलत आणि डब्यात दहीभात आणत असत.
भुवन त्या मुलांपासून अलिप्त राहत असे त्यामुळे वर्गातली मुले त्याच्याशी बोलायला उत्सुक नसत.
भुवनला त्यांच्या सारखे झाडावर चढणे, मोठयांची सायकल चालवणे व गावाकडचे खेळ खेळणे अजिबात जमत नसे.
वर्गातही अभ्यास करतांना भुवन सतत शिक्षकांच्या पुढे पुढे करायचा त्यामुळे वर्गातली इतर मुले त्याला आपल्यापेक्षा हुशार आणि वेगळा समजत असत.
अशामुळे शाळेत येऊन इतके दिवस झाले तरी त्याला कुणीच मित्र मिळाले नव्हते, भुवन अगदी एकटा पडला होता.
एके दिवशी तो असाच उदास बसला होता.
माझ्याशी कोणी मैत्री का करत नाही, मला कुणीच खेळायलाही बोलवत नाही, ह्या गावात येऊन मी अगदी एकटा पडलो आहे, असे म्हणतांना भुवनला अगदी रडू येत होते.
असे म्हणत असतांनाच त्याच्या टेबलवर एक पिवळा-नारिंगी प्रकाश भुवनला दिसला.
त्या पाठोपाठ डोक्यावर सोनेरी मुकूट घातलेली दीड फूट उंचीची छोटी परी अवतरली.
भुवन रडणे थांबवून तिच्याकडे पाहू लागला.
परी म्हणाली, भुवनबाळा तुझे दुःख मी जाणते, सगळी मुले तुझ्याशी खेळायला लागतील, मैत्री करतील, मात्र त्यासाठी तुला बरेच बदलावे लागेल, आहेस तयार ह्या सार्यांसाठी.
भुवनने आनंदाने आपली मान हलवली, तिने तथास्तु म्हटले.
दुसर्या दिवशी शाळेत चित्रकलेची स्पर्धा होती, भुवनची चित्रकला उत्तमच होती.
स्पर्धेसाठी खास त्याच्या बाबांनी त्याला नवीन रंगपेटी बक्षीस दिली होती, पण आज भुवनने वेगळाच निश्चय केला होता.
शाळेत गेल्याबरोबर त्याने चित्रकलेच्या वृंदा मॅडमला सांगितले की बर वाटत नसल्यामुळे त्याला स्पर्धेत भाग घ्यायचा नाहीये.
त्याने आपली नवीन रंगपेटीही वर्गातल्या मुलांना वापरायला दिली.
वर्गातल्या मुलांना खूपच आश्चर्य वाटले.
मधल्या सुट्टीत भुवन वेगळा न बसता स्वतःहून मुलांच्या गोलात सामील झाला.
आईने स्पर्धेच्या दिवसासाठी खास म्हणून डब्यात दिलेला पाईनऍपल केक सगळ्या मुलांना वाटला.
सगळ्या मुलांनी मिटक्या मारत आणि भुवनच्या आईचे कौतूक करत केक संपवला.
केक संपल्याचे भुवनला अजिबात वाईट वाटत नव्हते, उलट बदल म्हणून त्याने कविताने आणलेला दहीभात खाल्ला.
इतक्यात आदित्य आणि ऋषी तेथे आले आणि म्हणाले, भुवन तुझे टॅटू तू आमच्या कंपासमध्ये टाकलेस का, आम्हाला कितीतरी दिवसांपासून ते हवे होते.
भुवनेही मान डोलावली पण त्याला माहीत होते की हे सारे छोटया परीने केले आहे, त्याने तिला मनोमन धन्यवाद दिले.
नंतर खेळाच्या तासाला राघव भुवनला मोठी सायकल चालविण्याचा आग्रह करत होता.
तुला वाटते मला हे जमेल, भुवनने भीतभीत त्याला विचारले.
मी आहे ना तुला शिकवायला, राघव आश्वासक आवाजात म्हणाला.
भुवनने चक्क मोठी सायकल चालवून बघितली.
थोडयाच वेळात भुवन सार्या मुलांबरोबर खेळत होता, मस्ती करत होता, हसत खिदळत होता.
चिकमगलूरला आल्यापासून आजचा त्याचा दिवस खूपच आनंदात गेला होता.
एका दिवसात अचानक त्याला खूप मित्रमैत्रिणी मिळाल्या होत्या.
रात्री घरी जाऊन त्याने परीला बोलावले पण ती काही आली नाही.
झोपल्यावर मात्र परी त्याच्या स्वप्नात आली.
भुवनला म्हणाली, भुवन आज तुला मी मुलांशी मैत्री करायला मदत केली, आता तू स्वतःहून मित्र जोडले पाहिजेस.
तू गुणी मुलगा आहेसच परंतु सर्व मित्रांना मदत करायला आणि त्यांच्या बरोबर जुळवून घ्यायला तुला शिकलेच पाहीजे, त्यामुळे तू सर्वात 'बेस्ट' होशील.
भुवन परीचे म्हणणे ऐकून स्वप्नातच मान डोलवत होता.
विनित आणि अनिकेतची दाट मैत्री होती.
त्यांच्या तिसरीच्या वर्गाची ट्रीप डोंगरावर जाणार आहे असे प्राची टिचरनी सांगताच सर्व मुले आनंदाने 'हुर्रे' ओरडली.
होता होता तो दिवस उजाडला आणि सारी मुले सकाळी ठीक सात वाजता शाळेत हजर झाली.
बस लगेचच सुटल्यामुळे सगळी मुलं खूपच एक्साईट झाली होती.
सगळ्यांनी खाऊची अगदी जय्यत तयारी करुन आणली होती.
साडे आठला गाडीतच सगळयांनी ब्रेकफास्ट करायचा ठरला.
सर्वांनी आपापले डबे उघडले, विनितनेही डब्यात आणलेला शिरा आणि ऍपलचा चट्टामट्टा करायला सुरूवात केली.
अनिकेत मात्र कोल्डड्रिंक्स आणि भलमोठं वेफर्सच पाकीट खात होता.
होता होता बस डोंगराच्या पायथ्याशी पोहोचली.
सगळी मुले खाली उतरल्यावर टिचरनी सांगितले, मुलांनो उंचावरची लेणी पाहण्यासाठी आपल्याला डोगंर चढायचा आहे.
मुलं तर काय तयारच होती.
सर्वांनी आपल्या बॅगपॅक पाठीवर टाकल्या, टोप्या घातल्या आणि चढायला सुरूवात केली.
मधून मधून उत्साह वाढावा म्हणून टिचर त्यांना 'हर हर महादेव' म्हणायला सांगत होत्या.
मुलांनाही आरोळया देतांना अगदी शिवाजीचे मावळे झाल्यासारखे वाटत होते.
जसे जसे हे मावळे वर जात होते तसा त्यांचा उत्साह कमी कमी होत होता, त्यांना दम लागत होता.
बरेच जण थांबत थांबत चढत होते तर काहीजण सारखे पाणी पीत होते.
डोंगर चढायचा उत्साह फारच थोडया मुलांमध्ये शिल्लक होता अपवाद फक्त विनितचा, तो सर्वात आधी डोंगरावर जाऊन पोहोचला.
विनितच्या मागोमाग सगळे पोहोचल्यावर त्यांनी फिरुन डोंगर आणि लेणी पाहिली.
संध्याकाळ होत आल्यामुळे खाली उतरणे आवश्यक होते.
प्राची टिचरनी सगळयांना जवळ बोलावले आणि त्या मुलांना समजावत म्हणाल्या, आज बहुतेक मुलांना डोंगर चढतांना दम लागला, अनिकेत तर सर्वात मागे राहिला होता.
तुमच्यात न दमता जर कोणी डोंगर चढला असेल तर तो आहे विनित, असं का माहिती आहे का, मुलांनी नाहीच्या माना डोलावल्या.
टिचरनी कारण समजावत सांगितले, विनित अजिबात जंकफुड खात नाही.
आईने केलेले पदार्थ कुरकूर न करता मनापासून जेवतो, त्यामुळे त्याच्या शरीराचे चांगले पोषण होऊन शक्ती वाढते.
दररोज सकाळी व्यायाम केल्यामुळे त्याचा स्टॅमीना पण वाढला आहे.
तुम्ही जर त्याच्या सारखे वागलात तर तुमचाही स्टॅमीना वाढून न दमता तुम्हीही डोंगर चढू शकाल.
कधीतरी बदल म्हणून वेफर्स, बिस्किटे खायला हरकत नाही, पण संपूर्ण जेवण त्यावर नको.
मुलांनी मोठयाने हो म्हटले आणि उडया मारत डोंगर उतरायला सुरूवात केली.
टीना तिच्या आई-वडिलांची एकुलती एक मुलगी होती म्हणून तिचे सर्व लाड पुरवले जात होते.
तिला कुठल्याही गोष्टीला नाही ऐकायची सवय नव्हती.
मागितलेली गोष्ट मिळाली नाही की ती रडून घर डोक्यावर घेत असे.
खाऊ, पुस्तक, खेळ असे काही सुध्दा आपल्या मित्र-मैत्रिणींबरोबर शेअर करायची नाही, उलट त्यांच्यावर दादागिरी करायची.
यामुळे टीनाला वर्गात एकही मित्रमैत्रिण नव्हते, हया गोष्टीचे टीनाच्या आईला खूप वाईट वाटायचे.
एकदा टीनाच्या वर्गात गौरी नावाची नवीन मुलगी आली, नवीन असल्यामुळे टीचरांनी तिला टीना शेजारी बसवले.
टीना अर्थातच स्वत:हून तिच्याशी बोलायची नाही, पण गौरी मात्र तिच्याशी बोलायची आणि टीना सांगेल तसे वागायचीसुध्दा.
परीक्षेत गणितात गौरी नापास झाली आणि टीनाला मात्र पैकीच्या पैकी मार्कस मिळाले.
टीनाच्या आईला कळल्यावर आई म्हणाली, टीना, अग तुला गौरीला मदत करायला हवी, तुला जर एखादी गोष्ट येत नसेल तर तू तिला समजावून सांगायला हवीस.
टीनाने आईकडे सरळ दुर्लक्ष केले.
मग मात्र आईने सांगून टाकले, जर टीना गौरीला मदत करणार नसेल तर तिला घरात कार्टून पाहता येणार नाही.
हे ऐकल्यावर नाईलाजाने टीनाने गौरीला मदत करायचे ठरवले.
आता टीना गौरीला रोज गणित शिकवू लागली.
रोजच्या मेहनतीचे फळ त्यांना मिळाले आणि पुढच्या परीक्षेत गौरीला गणितात उत्तम मार्कस मिळाले.
गौरीने सर्व वर्गासमोर टीनाचे आभार मानले, पण टीनाला मात्र त्याचे काहीच वाटले नाही.
तिने तर कार्टून बंद होईल हया भीतीने मदत केली होती.
निर्मळ मनाची गौरी टीनाला मदतीची परतफेड कशी करता येईल हयाची संधी शोधत होती.
एकदा टीना आणि वर्गातल्या साहीलचे भांडण झाले.
टीनाने त्याला 'इडियट' म्हटले, हे शब्द टिचरनी ऐकल्यावर टीनाला शिक्षा म्हणून संपूर्ण शाळा झाडायला सांगितली.
टीनाला तर रडूच फूटले, एवढी मोठी शाळा कशी झाडायची आणि घरी कधी जायचं, ह्याच काळजीत टीना होती.
परंतु त्याचवेळेला गौरी टीनाच्या मदतीला आली.
टीना आणि गौरीने संपूर्ण शाळा झाडून काढली.
टीनाला गौरीच्या चांगूलपणाची जाणीव झाली, तिने गौरीचे आभार मानले.
तेव्हापासून दोघींची छान गट्टी तर जमलीच पण टीनानेही सर्वांना मदत करायला, मिळून मिसळून वागायला सुरूवात केली.
एका गावाच्या बाजूला एक मोठा डोंगर होता.
या डोंगरावर वेगवेगळया फळांच्या फळबागा होत्या
सुंदर सुवासिक फुलांच्या फुलबागा होत्या, भाज्यांचे मळे होते.
मुलांसाठी खेळायला मस्त प्रशस्त बाग होती.
बागेत थुईथुई उडणांरं कारंजं होतं.
या बागेतून त्या बागेत जायला लाल नागमोडी रस्ते होते.
डोंगराच्या वरच्या बाजूला घनदाट जंगल होतं, या डोंगरावर झुळझुळणारे झरे होते, तुडुंब भरलेल्या विहिरी होत्या.
फक्त पावसाळयातच कोसळणारा पांढराशुभ्र धबधबा होता.
सगळया गावाचं या डोंगरावर फार प्रेम होतं.
गावात आलेले पाहुणे मुद्दामहून हा डोंगर पाहायला जायचे.
पाहुणे जंगलात फिरायचे, रानमेवा खायचे, विहिरीत पोहायचे.
फळबागेत फळं खाऊन झाडांखाली निवांत झोपायचे.
झ-यातले गोड गार पाणी पिऊन ताजेतवाने व्हायचे.
डोंगर उतरतांना सोबत फळं फुलं घेऊन जायचे.
मुलं बागेत खेळायची, कारंज्यात भिजायची, मजा करायची.
सगळे कौतूकाने म्हणत, अजबच डोंगर आहे.
हा डोंगर मात्र मनातून नाराजच होता, बैचेन होता.
डोंगराला वाटे, छोटी छोटी झाडं मोठी झाली की त्याचं जंगल होतं, त्यांच्या फळबागा होतात.
लहान लहान झरे मोठे झाले, एकत्र आले की त्यांची नदी होते.
पाणी ऊंच उडू लागलं तर त्याचं कारंजं होतं.
पायवाट मोठी झाली की त्याचा मोठा रस्ता होतो.
आपण कधीच मोठं होतं नाही, आपली कधीच वाढ होत नाही.
आपण सगळयांना मदत करायची, सगळयांना ऊर्जा पुरवायची, सगळया सगळयांना आनंदी करायचं, पण तरीही, आपली झीजच होते!
मी अशाने हळू हळू खचूनच जाईन, माझी कुणालाच काळजी नाही.
डोंगर आपल्याच विचारात गढून गेला.
डोंगरावरच्या झाडांना, झ-यांना व रस्त्यांना डोंगराच्या मनातलं कळलं.
डोंगरावरची झाडं हसली, सळसळली.
झाडं म्हणाली, अरे डोंगरा, तुझ्यामुळेच तर आम्ही आहोत, आम्ही आमच्या मुळांनी तुला असं घट्ट धरून ठेवलंय की तुझी झीज होणारच नाही !
कडक उन्हाळयात जेव्हा ऊन तापू लागतं, तेव्हा आम्ही आमची सारी पानं तुझ्यावर अंथरतो आणि आम्ही मात्र निष्पर्ण होऊन उन्हात तापत राहतो अतिशय आनंदाने.
तुझ्या पोटातलं थोडस पाणी पितो आम्ही, पण तशीच सावली ही देतो तुला.
हे ऐकून डोंगराचं मन भरून आलं.
डोंगरावरचा झळा जरा खळाळला, दगडाजवळ बुडबुडला.
झरा डोंगराला म्हणाला, अरे डोंगरा, तुझ्याच अंगाखांद्यावरून आम्ही वाहतो, बागडतो, आम्हाला आहेच की तुझी काळजी.
आम्ही म्हणजे, तू पाणी पिऊन तृप्त झाल्यावर टाकलेल्या चुळा.
भर उन्हाळयात तुला गारवा वाटावा, म्हणून तर त्यावेळी आम्ही तुझ्या पोटात असतो आणि पावसाळयात, तुझ्यावरचा सगळा कचरा, गाळ वाहून नेतो.
तुला चांगलं स्वच्छ करतो आणि पुढच्या उन्हाळयासाठी तुझ्यावरच्या विहिरी, तळं भरून ठेवतो.
हे ऐकून डोंगराचे डोळे पाणावले.
डोंगरावरचा रस्ता उधळला, डोंगराला बिलगला.
रस्ता डोंगराला म्हणाला, अरे डोंगरा, आम्ही, तुझ्यावरच चालतो, तुझ्यातूनच वळतो, त्यातुनच वाट काढतो आणि वाटसरूंना वाट दाखवितो.
मग ते फळं खाऊन, पाणी पिऊन समाधानी होतात.
फुलांचा वास घेऊन ताजेतवाने होतात, तेव्हा, ते सारे तुझंच कौतुक करतात, तुलाच आर्शिवाद देतात.
हा सारा गाव सुध्दा तुझ्यावरच प्रेम करतो ना, रे डोंगरा.
हे ऐकून डोंगराला थोडासाच आनंद झाला.
भल्यामोठया डोंगराचा इवलासा आनंद झाडांना, झ-यांना व रस्त्यांना समजला, कसं कुणास ठाऊक, पण गावातल्या मुलांना पण कळला.
मुले नाचत नाचत डोंगरावर गेली, बागेत खेळली, मातीत लोळली, विहिरीत पोहली.
मग फुलबागेतली फुलं घेऊन मुलांनी तो अख्खा डोंगर फुलांनी सजवला!
हे पाहायला सारा गाव जमा झाला.
तेव्हा डोंगराला मनापासून, अगदी मनातल्या मातीपासून खूप आनंद झाला!
सगळे म्हणाले अजबच आहे हा फूल डोंगर.
उत्तरवारा व सूर्यनारायण यांची अधिक श्रेष्ठ व शक्तीमान कोण, याबद्दल एकदा खूप हमरी-तुमरी झाली.
शेवटी ते सिध्द करण्याचा एक मार्ग त्यांनी निश्चित केला.
रस्त्याने जाणा-या एका प्रवाशाला त्याच्या अंगावरील कपडे काढायला लावण्यात जो यशस्वी होईल तोच श्रेष्ठ व विजयी होय, असे दोघांनी ठरविले.
पवनराजाने प्रवाशावर पहिला हल्ला केला.
सोसाटयाचा वारा सुटला, वा-याच्या त्या प्रचंड सोसाटयात सापडताच प्रवाशाने आपल्या अंगावरील कपडे आपल्या शरीराभोवती अधिक लपेटून घेतले.
इतकेच नाही, तर वा-याने जेंव्हा अधिक उग्र स्वरूप धारण केले, तेंव्हा तर त्या माणसाने आणखी एक वस्त्र आपल्या अंगाभोवती लपेटून घेतले.
अखेर कंटाळून जाऊन वा-याने आपण हरल्याचे कबूल केले, व त्या प्रवाशाला सूर्य नारायण कसे काय वागवतील, ह्या उत्सुकतेने वायुराज गंमत पाहू लागले.
सूर्य प्रथम उबदारपणे प्रकाशू लागला, तसा प्रवासी शांत झाला, त्याने बाहेरचे लपेटलेले वस्त्र बाजूस सारले.
हळुहळू आपली प्रखरता वाढवीत सूर्य तेजाने तळपू लागला.
अखेर उष्णता असह्य होत चालली, तसतशी आपल्या अंगावरील सारी वस्त्रे त्या प्रवाशाने एकामागून एक काढून टाकली.
या नंतरही उष्णता आणखी असह्य झाल्यावर तो प्रवासी जवळच्या नदीत अंघोळ करावयास उतरला.
बळजबरीपेक्षा कुशलपणे दुस-याचे मन वळविणे, हेच जगात अधिक यशकारक असते, हेच खरे.
झोटींगांपेक्षा प्रेमदेवताच जगाचा अधिक लवकर विकास करू शकते.
एका धनगराला एक नुकतेच जन्मलेले लांडग्याचे पिल्लू मिळाले.
ते त्याने आपल्या कुत्र्याच्या पिल्लांबरोबर वाढवले व मोठे केले.
ज्या ज्या वेळी एखादा लांडगा कळपातले मेंढरू पळवून नेई, तेंव्हा त्याचा पाठलाग करणा-या त्या धनगराच्या कुत्र्यांमध्ये तो पाळलेला लांडगा नेहमी सामील होई.
पण गंमत मात्र अशी की, त्यावेळी तो लांडगा त्या दरोडेखोर इतर लांडग्याचा पाठलाग करी.
अर्थात, धनगराचा लांडगाही शेवटी लांडगाच.
या चोरीमध्ये नंतर तो इतर लांडग्यांशी गुपचूप भागीदारी करी.
इतकेच नाही, तर बाहेरचे कोणी कळपातून मेंढरू न्यायला आले नाही तर, तो कळपांत वाढलेला लांडगा, स्वत:च गुपचूप एखादे मेंढरू ठार करी, व मेजवानीचा आनंद लुटी.
धनगर मात्र बेसावध होता आणि मुख्य म्हणजे, त्या लांडग्यावर विश्वासून होता.
एके दिवशी लांडग्याची बदमाशी धनगराच्या ध्यानी आली.
आपण इतकी वर्षे पाळलेल्या व स्वत:च मोठे केलेल्या त्या लांडग्याला धनगराने एका झाडाला लटकावून फाशी दिले.
वाट्टेल तो प्रयत्न केला, तरी पाणी वळणावरच जाणार.
दुष्टांचा नैसर्गिक दुष्टावा संस्काराने बदलून तो सज्जन होणे कधीच शक्य नाही.
धुळीने भरलेले दोन प्रवासी, थकलेले, भागलेले, वणवण उन्हामध्ये उघडया रखरखीत रस्त्यावरून चालत होते.
डोक्यावर भयंकर ऊन 'मी' म्हणत होते.
इतक्यात रस्त्याच्या कडेला त्यांना एक मोठे झाड दिसले.
मोठया आनंदाने ते तिकडे वळले, त्यांनी झाडाखाली आसरा घेतला.
विसाव्यासाठी त्यांनी तिथेच बसकण मारली.
दूरदूर विस्तारलेल्या झाडाच्या फांद्यांमुळे तिथे बराच गारवा होता.
प्रवाश्यांचा कासाविस जीव झाडाच्या सावलीमध्ये सुखावला.
विश्रांती घेता घेता तिथे पहुडलेल्या एकाची नजर झाडाच्या फांदीकडे गेली.
तो आपल्या सहप्रवाशाला म्हणाला, फुकट हे एवढं मोठ्ठं झाड आहे, फळं धरत नाही, काही नाही, काय उपयोग या झाडाचा माणसाला?
ते ऐकल्यावर संतापून झाड म्हणाले, किती कृतघ्न रे तूं ! तापलेल्या उन्हातून इथे आलास तो माझा आसरा घेण्यासाठी.
या क्षणी प्रत्यक्ष माझ्या सावलीत बसलेला आहेस, तरीसुध्दा तू मला निरूपयोगी म्हणून हिणवत आहेस.
काही काही प्रकारची साधीसुधी सेवा फारच महत्त्वपूर्ण असली तरी तिचा उपयोग घेणा-यांना मात्र कसलीच कृतज्ञता वाटत नाही.
एक साप एकदा नदीत पडला.
पुराच्या जोरदार प्रवाहाबरोबर तो वेगाने वाहून चालला होता.
तेवढयात एक काटेरी झुडुप त्याच्याजवळून वाहत चाललेले त्याला दिसले.
कसेबसे तो त्याच्यावर चढून बसण्यात यशस्वी झाला आणि मग ते सारे लाटांवर वेगाने खाली वाहात जाऊ लागले.
किना-यावर एक कोल्हा होता.
काटेरी झुडुप व त्याच्यावर चढून बसलेला साप पाहून कोल्हा म्हणाला, वा:! सुंदर! आत बसलेला तो प्रवासी आणि त्याला वाहून नेणारी ती नाव, दोन्हीही एकमेकांना कशी अगदी शोभून दिसतात.
कधी कधी चांगल्याप्रमाणे वाईट गोष्टीही जगात परस्परांना साजेशा, शोभून दिसतात.
एका फासेपारध्याच्या जाळयात एक कवडा सापडला.
त्याला पकडून न्यायला तो जेंव्हा जवळ आला, तेंव्हा तो पक्षी अगदी गयावया करून म्हणाला, पारधीदादा जाऊ द्या मला.
मी वचन देतो की, तुम्ही मला सोडलात तर दुस-या कवडयांना जाळयात पकडून देईन मी.
पारधी त्याच्यावर ओरडला, छे, मग तर मुळीच नाही सोडत तुला, तुझ्यासारख्या विश्वासघातक्याला कशाला सोडायचं?
जो आपल्या निरूपद्रवी मित्रांचा विश्वासघात करू इच्छितो, तो साक्षात मृत्युपेक्षाही भयंकर!
विश्वासघातासारखा जगात दुसरा भयंकर गुन्हा नाही.
वादळी नि वाईट हवेमुळे एक शेतकरी आपल्या घरीच कित्येक दिवस अडकून पडला होता.
बाहेर जाता येत नाही, अन्न आणता येत नाही, हे पाहून शेवटी त्याने आपली मेंढरे मारून खायला सुरवात केली.
आणखी काही दिवस गेल्यावर त्याने आपल्या बक-यांचा फन्ना उडवला.
आणखी काही दिवसांनी तर त्याने आपल्या बैलांवरही हात टाकला व आपली भूक भागवली.
हे सारे पाहून त्याचे कुत्रे एकमेकांत कुजबुजू लागले की, पाहिलंत ना सारं, काय केलंय आपल्या धन्यानं आतापर्यंत?
अजून काही विपरित घडलं नाही, तोवरच शहाणपणानं आपली तोंडं काळी करूया आपण!
जो धनी आपल्याबरोबर श्रम करणा-या बैलांनाही शिल्लक ठेवण्यास तयार नाही, तो भुकेने पिसाळल्यावर अखेर आपल्यावर देखील हात टाकणार नाही, याची शाश्वती कोणी सांगावी.
जे आपल्या मित्रावरही हात टाकायला नि त्याचा दुरूपयोग करायला कचरत नाहीत, त्यांच्यापासून सावध राहून नेहमी चार हात दूर असणे बरे!
त्यांची ती वरवरची दिखाऊ नीती नि प्रतिष्ठा संशयास्पद व धोकेबाज समजणे शहाणपणाचे होय!
शेतात काम करता करता एका शेतक-याचे फावडे हरवले.
त्याला वाटले, मजुरांपैकी कोणी ते चोरले असावे.
त्याने कसून चौकशी केली, पण कोणीही कबूल होईना.
कोणीही काही त्याबाबत माहीत असल्याचेही सांगेना.
तेंव्हा त्या शेतक-याने सा-या मजुरांना घेऊन जवळच्या गावातील मोठया देवळात जाऊन शपथ घ्यायला लावायचे, असे ठरविले.
ठरल्याप्रमाणे सर्व मजूरांना घेऊन तो शेतकरी त्या जागृत देवस्थानी गेला.
देवळाच्या दारातच दवंडीवाला दवंडी पिटत होता.
थाळी पिटून तो मोठमोठयाने म्हणत होता की, 'लोक हो, ऐका. आपल्या या जागृत देवस्थानातील देवांचे दागिने चोरीला गेले आहेत.
चोरीची किंवा चोराची पुराव्यासह जो बित्तंबातमी देईल त्याला कोतवालसाहेब माठे बक्षिस देतील.
ती बातमी ऐकून, शेतक-याला मोठा अचंबा वाटला, आणि तो स्वत:शीच म्हणाला, 'चला, आल्या पावली घरी परत गेलेलेच बरे.
आपल्या प्रयत्नाइतका सामर्थ्यशाली देव दुसरा कोणी नाही.
आपल्या छानदार खोगिराची एका घोडयाला घमेंड वाटत होती.
हमरस्त्याने एक ओझे लादलेला गाढव चालला होता, तो त्या घोडयाला वाट करून द्यायला जरा बाजूला झाला.
पण आपल्याच तो-यात घोडा उतावीळपणे त्याला म्हणाला, चल लवकर हो बाजूला, नाहीतर एखादी लाथच खाशील.
बिचारे गाढव गप्पच राहीले, पण घोडयाचे ते उध्दटासारखे वागणे त्याच्या मनात राहीले.
काही दिवसांनी तो घोडा म्हातारा व निकामी झालेला पाहून त्याच्या मालकाने तो एका शेतकऱ्याला विकला.
आता त्या शेतक-याच्या शेतखणाची गाडी ओढून नेण्याचे काम त्याला करावे लागत होते.
थकला भागला तो घोडा असाच एकदा रस्त्यावरून जात असताना पूर्वीचे ते गाढव त्याला भेटले.
त्याला पाहताच खोचकपणे गाढवाने त्याला विचारले, कुठे निघाली स्वारी, नि हे काय, तुमचं ते पूर्वीचं छानदार खोगिर नाही दिसत कुठे.
काय हो अश्वराज, त्या वेळच्या त्या घमेंडीत कधी अशी पाळी येईल, असं वाटलं होतं का तुम्हाला.
जीवनात चढ-उतार दोन्ही असतात, हे सदैव ध्यानी बाळगावे.
एकदा देवांनी जाहीर केले की, सा-या पशूंमध्ये ज्याचे मूल सर्वात सुंदर दिसेल त्याला एक मोठे बक्षिस मिळेल.
ही सूचना ऐकल्यावर सर्व पशु आपापल्या मुलांना घेऊन प्रतियोगितेच्या ठिकाणी हजर झाले.