Sovesh/autoresearch-or huggingface dataset:
ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ର ଦିବସ ପ୍ରତିବର୍ଷ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ମାସ ୧୫ ତାରିଖରେ ପାଳିତ ହୁଏ । ଗଣତନ୍ତ୍ରର ମୂଳ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ବଜାୟ ରଖିବା ସହ ଏହି ବିଚାରକୁ ପ୍ରସାର କରାଇବା ଏହାର ଲକ୍ଷ୍ୟ । ବିଶ୍ୱସ୍ତରରେ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧର ଅବକ୍ଷୟ ରୋକିବା ତଥା ପାର୍ଲିଆମେଣ୍ଟର ଏ ସମ୍ପର୍କିତ ଦାୟିତ୍ୱ ସମ୍ପର୍କରେ ଏକ ସଚେତାତା ସୃଷ୍ଟି କରାଇବା ପାଇଁ ଏହି ଅବସରରେ ବିଭିନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମର ଆୟୋଜନ କରାଯାଇଥାଏ ।

ଇତିହାସ 
ସେପ୍ତେମ୍ବର ୧୯୯୭ରେ ଆନ୍ତଃ ପାର୍ଲିଆମେଣ୍ଟାରୀ ୟୁନିୟନ (IPU)ଦ୍ୱାରା ଗଣତନ୍ତ୍ରର ମୌଳିକ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଉପରେ ଏକ ସାର୍ବଭୌମିକ ଘୋଷଣାନାମା ଗୃହୀତ ହେଲା । ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଅର୍ଥାତ ୨୦୦୭ ମସିହାରେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ମିଳିତ ଜାତିସଂଘର ସାଧାରଣ ପରିଷଦରେ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ମାସର ୧୫ ତାରିଖଟି ସମସ୍ତ ସଭ୍ୟ ରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କଦ୍ୱାରା ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ର ଦିବସ ରୂପେ ପାଳନ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ସଂକଳ୍ପ ପାରିତ ହେଲା । ଏଥି ସହ ସଦସ୍ୟ ରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ମୌଳିକ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ବଜାୟ ରଖିବା ଦିଗରେ ବିଶ୍ୱ ସ୍ତରରେ ଏକ ସଚେତନତା ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ବିଭିନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଜରିଆରେ ଏହି ଦିନଟିକୁ ପାଳନ କରିବାକୁ କୁହାଗଲା ।

ଆଧାର

ବାହାର ଆଧାର 
 International Day of Democracy, 15 September

ସେପ୍ଟେମ୍ବର ମାସର ପାଳିତ ଦିବସ
ମାଘ ମାସ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଏକାଦଶୀକୁ ଭୀଷ୍ମ ଏକାଦଶୀ ଭାବେ ପାଳନ କରାଯାଏ ।
ଏହା ଜୟା ଏକାଦଶୀ ବା ଭୈମୀ ଏକାଦଶୀ ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ । ଭୀଷ୍ମ ଏକାଦଶୀ ତିଥିରେ ବିଷ୍ଣୁ ସହସ୍ରନାମ ସ୍ତୋତର ଜନ୍ମ ହେଇଥିବା କଥିତ ଅଛି । ଏହି ଦିନ ଉପବାସ ରହି ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ ଏବଂ ସାରାଦିନ ବିଷ୍ଣୁସହସ୍ର ନାମ ସ୍ତୋତ୍ର ନାମ ଗାନ କଲେ ଭଗବାନଙ୍କ ଆଶିର୍ବାଦ ମିଳେ । ଏହିଦିନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜା ଓ ବନ୍ଦନା କରାଯାଏ । ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତି, ମାଘ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା, ମହା ଶିବରାତ୍ରି ପରି ମହାକୁଭର ଅନେକ ସ୍ନାନ ଦିବସ ମଧ୍ୟରେ ଭୀଷ୍ମ ଏକାଦଶୀ ଏକ ପବିତ୍ର ଦିନ ଯେଉଁ କୁମ୍ଭସ୍ନାନ କରାଯାଏ । 

ଓଡ଼ିଶାରେ ଏହି ଏକାଦଶୀ ଦିନ ସାକ୍ଷୀଗୋପାଳର ଶ୍ରୀଗୋପାଳଜୀଉଙ୍କ ଗଜଉଦ୍ଧାରଣ ବେଶ ହୋଇଥାଏ । ଯାଜପୁରରେ ବ୍ୟାସ ସରୋବର ମେଳା ଓ କଣ୍ଟିଲୋର ନୀଳମାଧବଙ୍କ ପୀଠରେ ଭୌମୀ ଏକାଦଶୀ ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ।

କିମ୍ବଦନ୍ତୀ 
ହିନ୍ଦୁ ବିଶ୍ୱାସ ଅନୁଯାୟୀ ଏହି ଏକାଦଶୀର ନାମ ଜୟା ଓ ଏହି ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତ କଲେ ପିଶାଚତ୍ୱ ନାଶହୁଏ । ଅର୍ଥାତ ଏହିଦିନ ଶୁଦ୍ଧ, ପବିତ୍ର ଭାବରେ ଉପବାସ ଓ ବିଷ୍ଣୁ ପୂଜନ କଲେ ମଣିଷ ମନରେ ଥିବା ଦୁଷ୍ଟ ପ୍ରବୃତ୍ତିର ବିଲୟ ଘଟେ । ଏହା ପିଶାଚତ୍ୱ ସମ୍ପର୍କରେ ଏକ କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ରହିଛି:-

ପଦ୍ମପୁରାଣ ମତେ, ଏକଦା ସ୍ୱର୍ଗପୁରୀରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଗନ୍ଧର୍ବ ଗାନ କରୁଥିଲେ ଏବଂ ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ । ଏହି ଆୟୋଜନରେ ପୁଷ୍ପବତୀ ନାମକ ଏକ ଗନ୍ଧର୍ବ କନ୍ୟା ଏବଂ ମାଲ୍ୟବାନ ନାମକ ଏକ ଯୁବକ ଥିଲେ । ସେ ଦୁହେଁ ପରସ୍ପରପ୍ରତି ମୋହମତ୍ତର ଥିଲେ । କାମ ବାଣ କାରଣରୁ ସେମାନେ ସ୍ଥାନ କାଳ ପାତ୍ର ପ୍ରତି ଅନ୍ଧ ଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଟିକିଏ ସାଧାରଣ ବିଚାର ନଥିଲା ଯେ ସେମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସଭାରେ ନୃତ୍ୟ ଓ ସଂଗୀତ ପରିବେଷଣ କରୁଛନ୍ତି  । ସଭାକଥା ଭୁଲି ଦୁହେଁ ଦୁହିଁଙ୍କ ପ୍ରତି ନିମନ୍ତ୍ରଣ ଦୃଷ୍ଟି ରଖୁଥିଲେ । ଏମିତିକି ମାଲ୍ୟବାନ ନିଜକୁ ଦିୱାନା ରୂପେ ସଜାଇ ଗାଉଥିବା ଗୀତକୁ ମଧ୍ୟ ଭୁଲିଯାଇଥିଲେ ଏବଂ ପୁଷ୍ପବତୀ ପ୍ରେମପାଗଳିନୀ ହେତୁ ନୃତ୍ୟର ତାଳମାନ ବି ଭୁଲି ଯାଉଥିଲେ । ଦେବରାଜ ଇନ୍ଦ୍ର ଭରପୁର ସଭାରେ ସେମାନଙ୍କ ଆଚରଣ ଦେଖି କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ସେମାନଙ୍କୁ ଅଭିଶାପ ଦେଲେ ଯେ ସେ ଦୁହେଁ ପିଶାଚ ଯୋନି ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତୁ । ଏତିକି କହି ସେ ସେମାନଙ୍କୁ ସ୍ୱର୍ଗଚ୍ୟୁତ କଲେ । ସେ ଦୁହେଁ ସ୍ୱର୍ଗାରୋହଣ ଦ୍ୱାର ଦେଇ ହିମାଳୟର ବଦ୍ରୀନାଥରେ ପହଞ୍ଚି ସେହି ହିମାଳୟ ଧାମରେ ନିବାସ କଲେ । ସେଠି ଏତେ କଷ୍ଟପାଇଲେ ଯେ ଜୀବନଟା କେମିତି ଉଦାସ ମନେହେଲା । 
ସୌଭାଗ୍ୟକୁ ଏହି ଏକାଦଶୀ ଦିନ ଦୁହେଁ ଜୀବହିଂସା କଲେ ନାହିଁ । ଖାଦ୍ୟ ଓ ଜଳ ସ୍ପର୍ଶ ବି କଲେ ନାହିଁ ଏବଂ ରାତ୍ରି ଉଜାଗର ରହିଲେ । ଫଳରେ ତାଙ୍କର ପାପ କ୍ଷୟ ହୋଇଗଲା । ସେମାନଙ୍କୁ ସୂଚାଇ ଦିଆଗଲା ଯେ ଯେଉଁଦିନଟି ସେମାନେ ଉପାସରେ ରହି ରାତ୍ରୀ ଉଜାଗର ଥିଲେ, ସେଦିନଟି ଥିଲା ଭୈମୀ ବା ଜୟା ଏକାଦଶୀ । ଏହି ଏକାଦଶୀ କାରଣରୁ ତାଙ୍କ ମୁକ୍ତିର ବାଟ ଫିଟିଗଲା । ଅଲକ୍ଷରେ ଏକାଦଶୀରେ ବ୍ରତ କରି ପୂଣ୍ୟ ଅର୍ଜନ କରିଥିଲେ ଏବଂ ପରଦିନ ନିଜ ଶରୀର ଫେରି ପାଇ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବାସ କଲେ ।

ପୌରାଣିକ 
କୌରବ ବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତଥା ଯୋଦ୍ଧା, ଜ୍ଞାନୀ, ରାଜଧର୍ମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଣ୍ଡିତ ପିତାମହ ଭୀଷ୍ମ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ଏହିଦିନ ବିଷ୍ଣୁ ସହସ୍ରନାମ ସ୍ତୋତ ଶିଖେଇଥିଲେ । କୌରବଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ପରାସ୍ତକରିବା ଲାଗି କିଛି କୌଶଳ ଶିକ୍ଷାଦେବା ସକାଶେ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠଭ୍ରାତା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଶରଶର୍ଯ୍ୟାରେ ଥିବା ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ନିବେଦନ କରିଥିଲେ । ବିଷ୍ଣୁ ସହସ୍ରନାମ ସ୍ତୋତ୍ର ଜରିଆରେ ଭୀଷ୍ମ ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କର ମହିମା ସମ୍ପର୍କରେ ଅବଗତ କରାଇଥିଲେ । ତା ପରଠୁ ଏହି ସ୍ତୋତ୍ରଗାନ କରି ପାଣ୍ଡବମାନେ ମହାଭାରତ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟୀ ହୋଇଥିଲେ ।

ଆଧାର 

ଏକାଦଶୀ
ରିକେଟ (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ Rickets) ରୋଗ ହେଲେ ପିଲାମାନଙ୍କର ହାଡ଼ (bones) ଦୁର୍ବଳ ଓ ନରମ ହୋଇଯାଏ । ଏଥିରେ ବାୱ ବା ବଙ୍କା ଗୋଡ଼ (Bowed legs), ସ୍ୱଳ୍ପ ଶାରୀରିକ ବିକାଶ (stunted growth), ଅସ୍ଥି ଯନ୍ତ୍ରଣା, ବଡ଼ କପାଳ, ନିଦ୍ରା ସମସ୍ୟା ଇତ୍ୟାଦି ଲକ୍ଷଣମାନ ଦେଖାଯାଏ ।  ରୋଗ ସାଂଘାତିକ ହେଲେ ଅସ୍ଥି ଭଗ୍ନ:en:Bone fractures, ମାଂସପେଶୀ ସ୍ପାଜ୍ମ (muscle spasms), ବକ୍ର ମେରୁଦଣ୍ଡ (abnormally curved spine, ବୁଦ୍ଧି ଅକ୍ଷମତା (intellectual disability) ଆଦି ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯାଏ ।  

ସାଧରଣତଃ ଜୀବସାର ଘ (vitamin D) ଅଭାବ ହେଲେ ଏହି ରୋଗ ହୁଏ । ଯଥେଷ୍ଟ ଜୀବସାର ଘ ନଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଲେ, କଳା ଚର୍ମ ଥିଲେ, ସ୍ୱଳ୍ପ ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଥିଲେ, ପରିପୁରକ ଖାଦ୍ୟ ନ ଦେଇ କେବଳ ସ୍ତନ୍ୟପାନ (breastfeeding) କରେଇଲେ, ସିଲିଆକ ଡିଜିଜ (celiac disease), କେତେକ ଜେନେଟିକ ରୋଗ (genetic condition) ଥିଲେ ଏହି ରୋଗ ହେବା ସମ୍ଭାବନା ଥାଏ । ଏହା ସ‌ହିତ ଯଥେଷ୍ଟ କ୍ୟାଲସିଅମ (calcium) ଓ ଫସଫରସ (phosphorus) ଅଭାବ ମଧ୍ୟ ଏ ରୋଗର କାରକ ହୁଏ । 
ଗ୍ରୋଥ ପ୍ଲେଟ (growth plate) ସ୍ଥାନରେ ଯଥେଷ୍ଟ କ୍ୟାଲସିଅମ ଜମା ନହେବାରୁ ହାଡ଼ ଶକ୍ତ ହୋଇପାରେନି ।  ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ନିମନ୍ତେ ରକ୍ତରେ ଅଳ୍ପ କ୍ୟାସଲିଅମ, ଅଳ୍ପ ଫସଫେଟ ଓ ଅଧିକ ଆଲକାଲାଇନ ଫସଫାଟେଜ (alkaline phosphatase) ସ‌ହିତ ସ୍ୱାଭାବିକ ଏକ୍ସ-ରେ ଚିତ୍ର ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏ ।

ରିକେଟ ରୋଗ ସ୍ତନ୍ୟପାୟୀ ପ୍ରାଣୀ ତ‌ଥା ମାନବଙ୍କର ହାଡ଼ ତିଆରି ହେବାବେଳେ ଓ ଏପିଫିସିସ ବନ୍ଦ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ତୃଟିପୁର୍ଣ୍ଣ ଭିଟାମିନ 'ଡି' (ଜୀବସାର 'ଘ'), ଫସ୍‌ଫରସ୍ ଓ କ୍ୟାଲ୍‌ସିୟମ ସଂଯୋଜନା ଯୋଗୁ ଅସ୍ଥି ଦୂର୍ବଳ ହୋଇ ବକ୍ର ହୋଇଯାଏ ବା ଭାଙ୍ଗିଯାଏ । ବିକାଶଶୀଳ ଦେଶମାନଙ୍କରେ ଏହି ରୋଗ ବାରମ୍ବାର ପିଲାମାନଙ୍କଠାରେ ଦେଖାଯାଏ । ମୂଖ୍ୟତଃ ଭିଟାମିନ୍ ଡି ଅଭାବ ଯୋଗୁ ଏହା ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସାଂଘାତିକ ତରଳ ଝାଡ଼ା ଓ ବାନ୍ତି ଯୋଗୁ କ୍ୟାଲ୍‌ସିୟମ ଅଭାବ ହୋଇ ଏହି ରୋଗ ହୋଇପାରେ । ବୟସ୍କ ଲୋକଙ୍କଠାରେ ଏହି ରୋଗ ହୋଇପାରେ କିନ୍ତୁ ଅଧିକାଂଶ ରୋଗ ପିଲା ବୟସରେ କୁପୋଷଣ ବା ଖାଦ୍ୟାଭାବ ତ‌ଥା ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ଯୋଗୁ ହୁଏ ।  

କେବଳ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରୁଥିବା ପିଲାଙ୍କ ନିମନ୍ତେ ପରିପୂରକ ଜୀବସାର ଘ ଦେଲେ ଏହି ରୋଗର ପ୍ରତିଷେଧ ହୋଇପାରିବ ।  ରୋଗର କାରଣ ଅନୁସାରେ ଚିକିତ୍ସା କରାଯାଏ ।  ଜୀବସାର ଘ ଅଭାବ ଥିଲେ ଭିଟାମିନ ଡି ଓ କ୍ୟାଲସିଅମ ଦେଇ ଚିକିତ୍ସା କରାଯାଏ । ଅଳ୍ପ କିଛି ସପ୍ତାହ ମଧ୍ୟରେ ରୋଗରେ ଉନ୍ନତି ହେବା ଲକ୍ଷକରିହୁଏ । ବଙ୍କା ହାଡ଼ ମଧ୍ୟ ସମୟ କ୍ରମେ ଉନ୍ନତି କରେ ।  ଅଧିକ ବଙ୍କା ହୋଇଯାଇଥିଲେ ଅପରେଶନ କରି ସିଧା କରାଯାଏ । ଜେନେଟିକ କାରଣରୁ ହୋଇଥିଲେ ବିଶେଷ ଚିକିତ୍ସା କରାଯାଏ । 
 

ସାଧାରଣତଃ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାଚ୍ୟ (Middle East), ଆଫ୍ରିକା ଓ ଏସିଆରେ ଏହି ରୋଗ ଅଧିକ ହୁଏ । ଅଳ୍ପ ସଂଖ୍ୟକ କେତେକ ଦଳକୁ (minority group) ଛାଡ଼ିଦେଲେ ବାକି ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା ଓ ୟୁରୋପରେ ଏହି ରୋଗ ସାଧାରଣତଃ ଦେଖାଯାଏନାହିଁ । ପିଲା ବୟସରେ ବିଶେଷତଃ ୩-୧୮ ମାସ ବୟସରେ ଏହି ରୋଗ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ । ପୁଅ ଓ ଝିଅ ସମ ପରିମାଣରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୁଅନ୍ତି । ପ୍ରଥମ ଶତାବ୍ଦୀରେ ରିକେଟର ବର୍ଣ୍ଣନା ଥିଲା  ଓ ସାରା ରୋମାନ ଜଗତରେ (Roman Empire) ରୋଗ ଥିବା ଲକ୍ଷ କରାଯାଉଥିଲା । ବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହା ଏକ ସାଧାରଣ ରୋଗ ଥିଲା । ପୂର୍ବରୁ କଡ଼ ଲିଭର ଅଏଲ (cod live oil) ସାହାଯ୍ୟରେ ଚିକିତ୍ସା କରାଯାଉଥିଲା ।

ଆଧାର 

ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
୮୯୦ ଗ୍ରେଗୋରି ପାଞ୍ଜି ଅନୁସାରେ ଏକ ସାଧାରଣ ବର୍ଷ ଅଟେ |

ଘଟଣା

ଜାନୁଆରୀ-ମାର୍ଚ୍ଚ

ଅପ୍ରେଲ-ଜୁନ

ଜୁଲାଇ-ସେପ୍ଟେମ୍ବର

ଅକ୍ଟୋବର-ଡିସେମ୍ବର

ଅଜ୍ଞାତ ତିଥି ଘଟଣା

ଜନ୍ମ

ଜାନୁଆରୀ-ମାର୍ଚ୍ଚ

ଅପ୍ରେଲ-ଜୁନ

ଜୁଲାଇ-ସେପ୍ଟେମ୍ବର

ଅକ୍ଟୋବର-ଡିସେମ୍ବର

ମୃତ୍ୟୁ

ଜାନୁଆରୀ-ମାର୍ଚ୍ଚ

ଅପ୍ରେଲ-ଜୁନ

ଜୁଲାଇ-ସେପ୍ଟେମ୍ବର

ଅକ୍ଟୋବର-ଡିସେମ୍ବର

ଆଧାର 

୮୯୦
ବଟ ତିଆରି ବର୍ଷ ଲେଖା
ଚୌଧୁରୀ ହେମକାନ୍ତ ମିଶ୍ର (୧୩ ଅପ୍ରେଲ ୧୯୩୫ - ୩୧ ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୦୫) ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ବ୍ୟଙ୍ଗ ସାହିତ୍ୟିକ ଥିଲେ । ସେ ଅନୁବାଦ ସାହିତ୍ୟ ରଚନା ପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିଲେ ।  ବ୍ୟଙ୍ଗ ବ୍ୟତିତ ସାହିତ୍ୟର ଅନ୍ୟ ବିଭାଗ, ଯଥା କବିତା, ପ୍ରବନ୍ଧ, ନାଟକ ଓ ଅନୁବାଦରେ ମଧ୍ୟ ସେ ଲେଖନୀ ଚାଳନା କରିଛନ୍ତି ।

ହେମକାନ୍ତ, ୧୯୩୫ମସିହାରେ କଟକ ଜିଲ୍ଲାର ଭେଡା ଗ୍ରାମର ଏକ ଜମିଦାର ପରିବାରରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।

ସେ ରେଭେନ୍ସା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରେ ପାଠ ପଢ଼ିଥିଲେ । ମନୋବିଜ୍ଞାନରେ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ପରେ, ହେମକାନ୍ତ ପି.ଏଚ୍.ଡି ମଧ୍ୟ ଲାଭ କରିଥିଲେ । ନିଜ କର୍ମମୟ ଜୀବନ ମଧ୍ୟରେ, ସେ ଆଇ.ଆଇ.ଟି ଖଡ଼ଗପୁର, ଆହ୍ଲାବାଦ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ, ଭାରତୀୟ ଭାଷା ସଂସ୍ଥାନ ଓ ମାଡ୍ରାସ ଟେକନିକାଲ ଟିଚର୍ସ ଟ୍ରେନିଂ ଇନଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟରେ ଶିକ୍ଷାଦାନ କରିଥିଲେ । ସେ ଏନ.ସି.ଇ.ଆର.ଟିର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରି ଅବସର ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ୨୦୦୫ ମସିହା ଅଗଷ୍ଟ ୩୧ତାରିଖରେ,  ବେଙ୍ଗାଳୁରୁଠାରେ ତାଙ୍କର ପରଲୋକ ଘଟିଥିଲା ।

ସାହିତ୍ୟ ସର୍ଜନା 
ଉଭୟ କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ (ଅନୁବାଦ) ପୁରସ୍କାର ଓ ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ଲାଭ କରିଥିବା ହେମକାନ୍ତଙ୍କ ସାହିତ୍ୟ ସାଧନା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା, ରେଭେନ୍ସା କଲେଜରେ ପଢ଼ିବା ସମୟରୁ । ଫତୁରାନନ୍ଦଙ୍କଦ୍ୱାରା ଅନୁପ୍ରାଣିତ ହୋଇ, ସେ ବ୍ୟଙ୍ଗସାହିତ୍ୟକୁ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ଦେଇଥିଲେ । ସେ ଫତୁରାନନ୍ଦଙ୍କ ଜୀବନୀ "ହାସ୍ୟ ସମ୍ରାଟ ଫତୁରାନନ୍ଦ" ମଧ୍ୟ ରଚନା କରିଥିଲେ ।

ରଚନାବଳୀ 
 ଭଲ୍ଲୁକର ପୂରା ପ୍ୟାଣ୍ଟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମଜା ଗଳ୍ପ
 ନିଷିଦ୍ଧ ପୁସ୍ତକ
 ହେମକାନ୍ତଙ୍କ ହସଗୋଲା
 ବାରବୁଲା ଦେବଦୁତ
 କୁରୁଳିଆ ଗଳ୍ପ
 ହାସ୍ୟ ସମ୍ରାଟ ଫତୁରାନନ୍ଦ
 ଅଘଟଣ ସଂକଳନ (ଗଳ୍ପ ଗ୍ରଂଥ)
 ତେରେଛା ଗଳ୍ପ

ସମ୍ମାନ ଓ ପୁରସ୍କାର 
 କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ (ଅନୁବାଦ) ପୁରସ୍କାର, ୨୦୦୪ (ବାରବୁଲା ଦେବଦୁତ)   
 ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର, ୧୯୭୬ (ନିଷିଦ୍ଧ ପୁସ୍ତକ) 
 ଝଙ୍କାର ପୁରସ୍କାର (କ୍ଷୁଦ୍ରଗଳ୍ପ), ୧୯୭୭ (ପ୍ରଜାତନ୍ତ୍ର ପ୍ରଚାର ସମିତି ପ୍ରଦତ୍ତ)
 ରସରାଜ ଉପାଧୀ (ସରତ ସାହିତ୍ୟ ସମିତି ପ୍ରଦତ୍ତ) 
 ନୀରଦପ୍ରଭା ହାସ୍ୟବ୍ୟଙ୍ଗ ସମ୍ମାନ, ୨୦୦୩ (ଉତ୍କଳ ସାହିତ୍ୟ ସମାଜ ପ୍ରଦତ୍ତ)

ଆଧାର 

୧୯୩୫ ଜନ୍ମ
୨୦୦୫ ମୃତ୍ୟୁ
କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟିକ
ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ
ଝଙ୍କାର ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ
ଓଡ଼ିଆ ଔପନ୍ୟାସିକ‎
ଓଡ଼ିଆ ଗାଳ୍ପିକ
ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟିକ
କଟକ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
କପ୍ତିପଦା ଓଡ଼ିଶାର ଉତ୍ତର ଭାଗରେ ଥିବା ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ରାଜସ୍ୱ ଗ୍ରାମ।

ଭୂଗୋଳ 
କପ୍ତିପଦା ୨୧.୫୧ ଉତ୍ତର ଅକ୍ଷାଂଶ ଓ ୮୬.୫୩ ପୂର୍ବ ଦ୍ରାଘିମାରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଏହା ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲାର ସଦର ମହକୁମା ବାରିପଦା ସହରର ୫୩ କିଲୋମିଟର ଦକ୍ଷିଣରେ ଅବସ୍ଥିତ। ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲାର ମୋଟ ୨୬ ପଞ୍ଚାଯତ ସମିତି ମଧ୍ୟରୁ କପ୍ତିପଦା ଗୋଟିଏ। ଏହା କପ୍ତିପଦା ଉପଖଣ୍ଡରେ ଅବସ୍ଥିତ ଯାହାର ମୁଖ୍ୟ ସହର ଉଦଳା ଏଠାରୁ ୮ କିଲୋମିଟର ଦୂର।କପ୍ତିପଦା ଗ୍ରାମର ପାଦ ଦେଶରେ ସୋନ ନଦୀ ବୋହି ଯାଇଛି। ରାଜ୍ୟ ରାଜଧାନୀ ଭୁବନେଶ୍ୱର ଏଠାରୁ ୨୨୦ କି.ମି. ଦୂର। ବାଲେଶ୍ୱର ଏହାର ନିକଟତମ ରେଳ ସ୍ଟେଶନ ଓ ବଜାର (ପେଣ୍ଠ ସ୍ଥଳୀ ) ହୋଇଥିବାରୁ ଏଠାକାର ଲୋକେ ବାଲେଶ୍ୱର ଉପରେ ବହୁତ ନିର୍ଭରଶୀଳ।

ଅଧିବାସୀ 
କପ୍ତିପଦାର ଜନସଂଖ୍ୟା ପାଖାପାଖି ୫ ହଜାର। କପ୍ତିପଦାର ଅଧିକାଂଶ ଅଧିବାସୀଙ୍କ ମାତୃଭାଷା ଓଡ଼ିଆ ଓ ଏଠିକାର ସରକାରୀ ଭାଷା ମଧ୍ୟ ଓଡ଼ିଆ। କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ ଅନେକ ସାନ୍ତାଳି ଭାଷା ଭାଷୀ ଓ ଅନ୍ୟ କିଛି ବଙ୍ଗଳା ଓ ରାଜସ୍ଥାନୀ ଭାଷାଭାଷୀ ପରିବାର ମଧ୍ୟ ବସବାସ କରନ୍ତି। ଅହିକାଂଶ ଲୋକ ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମାବଲମ୍ବୀ।  ମାତ୍ର ଆଦିବାସୀ ସାନ୍ତାଳୀ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ଲୋକେ ଆପଣାକୁ ସାର୍ନା ବୋଲି ଏକ ଭିନ୍ନ ଧର୍ମର ବୋଲି ପରିଚୟ ଦିଅନ୍ତି।

ପ୍ରଶାସନ 
କପ୍ତିପଦା ଗ୍ରାମ ଉଦଳା (ସଂରକ୍ଷିତ) ବିଧାନ ସଭା ଓ ମୟୂରଭଞ୍ଜ (ସଂରକ୍ଷିତ) ଲୋକ ସଭା କ୍ଷେତ୍ରର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। କପ୍ତିପଦା ପଂଚାୟତ ସମିତିର ମୁଖ୍ୟ କାର୍ୟାଳୟ ଏହି ଗ୍ରାମରେ ଅଛି। ଆଇନ୍ ଶୃଙ୍ଖଳା ବ୍ୟବସ୍ଥା କପ୍ତିପଦା ଥାନାର ଦାୟିତ୍ୱ। ନିକଟରେ ଥିବା ଜଙ୍ଗଲର ସଂରକ୍ଷଣ  ପାଇଁ ଜଙ୍ଗଲ ବିଭାଗର ଅଫିସ ଟିଏ ମଧ୍ୟ ଅଛି।

ଶିକ୍ଷା ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ  
କପ୍ତିପଦା ଗ୍ରାମରେ ମୋଟ ୫ଟି ସରକାରୀ ବିଦ୍ୟାଳୟ ଅଛି। ପ୍ରାଥମିକ ସ୍ତରରେ ୨ଟି ବେସରକାରୀ ବିଦ୍ୟାଳୟ ମଧ୍ୟ ଅଛି। ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା ପାଇଁ ସୋନ ନଦୀ ଉପକଣ୍ଠରେ ଗୋଟିଏ ଓ ନୂଆସାହିଠାରେ  ଅନ୍ୟ ଏକ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ଅଛି। ଏଠାରେ କଳା, ବିଜ୍ଞାନ ଓ ବାଣିଜ୍ୟରେ ସ୍ନାତକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶିକ୍ଷା ପ୍ରଦାନର ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି। ନୂଆସାହିଠାରେ ଥିବା କପ୍ତିପଦା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଏବେ ଧନ୍ଦାମୂଳକ ଶିକ୍ଷାଦାନର ବ୍ୟବସ୍ଥା ବି ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି।
କପ୍ତିପଦା ବଜାର ଉପକଣ୍ଠରେ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସେବା ପାଇଁ ଏକ ସରକାରୀ ଗୋଷ୍ଠୀ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକେନ୍ଦ୍ର ଅଛି। ତାଛଡା କିଛି ବେସରକାରୀ ହୋମିଓପ୍ୟାଥି କ୍ଲିନିକ ମଧ୍ୟ ରହିଛି।

ପର୍ଯ୍ୟଟନ

ଝିଙ୍କେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର 
କପ୍ତିପଦାଠାରୁ ୨ କି.ମି. ଦୂର ଝିଙ୍କପଦାଠାରେ ଝିଙ୍କେଶ୍ୱର ମହାଦେବଙ୍କ ମନ୍ଦିର ରହିଛି। ଏଠାରେ ଥିବା ଳିଙ୍ଗ ସ୍ୱୟଂଭୂ ବୋଲି ଲୋକ କଥା ରହିଛି। ତେଣୁ ପ୍ରତିଦିନ ଏଠାକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁଙ୍କ ଭିଡ ଛୁଟେ।

କାଳ ଓ ସୋନ ବନ୍ଧ 
କପ୍ତିପଦାଠାରୁ ୮ କି.ମି. ଦୂରରେ କାଳନଦୀ ଉପରେ ଏକ ବନ୍ଧ ଅଛି, ଯାହା ବନ୍ୟା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ସହିତ ନିକଟବର୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳରେ ଜଳସେଚନର ସୁବିଧା ଯୋଗାଉଛି। ଏଠାରେ ମାଛ ଚାଷ ମଧ୍ୟ ହେଉଛି। ବିଶେଷ କରି ଇଂରାଜୀ ନବବର୍ଷ ସମୟରେ ଏଠି ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କ ଭିଡ ହୁଏ। ସେହିପରି ୧୪ କି.ମି. ଦୂରରେ ସୋନ ନଦୀ ଉପରେ ଅନ୍ୟ ଏକ ଜଳସେଚନ ପ୍ରକଳ୍ପ ରହିଛି।

ସମୀବୃକ୍ଷ 
କପ୍ତିପଦାଠାରୁ ୧୦ କି.ମି. ଦୂରରେ ଏହା ଏକ ମୁଣ୍ଡିଆ ପାହାଡ। କିନ୍ତୁ ମହାଭାରତରେ ଅଜ୍ଞାତବାସ ସହ ଏହାର ସମ୍ପର୍କ ଯୋଗୁଁ ଏହା ପାଖ ଆଖରେ ବହୁତ ଜଣାଶୁଣା। ମକର ସଙ୍କ୍ରାନ୍ତି ସମୟରେ ଏଠାରେ ସପ୍ତାହବ୍ୟାପୀ ମେଳା ବସେ।

ଦେବକୁଣ୍ଡ 
ଦେବକୁଣ୍ଡ ଏଠାରୁ ପ୍ରାୟ ୩୦ କି.ମି. ଦୂର। ଶିମିଳିପାଳ ଉପକଣ୍ଠରେ ଏହା ଏକ ସୌନ୍ଦର୍ଜ୍ୟ ପୂର୍ଣ ଜଳପ୍ରପାତ। ଏଠାରେ ଥିବା ଦେବୀ ପୀଠରେ ମକର ସଙ୍କ୍ରାନ୍ତି ସମୟରେ ମେଳା ବସେ।

ଆଧାର

ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲା
୧୪୯୫ ଗ୍ରେଗୋରି ପାଞ୍ଜି ଅନୁସାରେ ଏକ ସାଧାରଣ ବର୍ଷ ଅଟେ |

ଘଟଣା

ଜାନୁଆରୀ-ମାର୍ଚ୍ଚ

ଅପ୍ରେଲ-ଜୁନ

ଜୁଲାଇ-ସେପ୍ଟେମ୍ବର

ଅକ୍ଟୋବର-ଡିସେମ୍ବର

ଅଜ୍ଞାତ ତିଥି ଘଟଣା

ଜନ୍ମ

ଜାନୁଆରୀ-ମାର୍ଚ୍ଚ

ଅପ୍ରେଲ-ଜୁନ

ଜୁଲାଇ-ସେପ୍ଟେମ୍ବର

ଅକ୍ଟୋବର-ଡିସେମ୍ବର

ମୃତ୍ୟୁ

ଜାନୁଆରୀ-ମାର୍ଚ୍ଚ

ଅପ୍ରେଲ-ଜୁନ

ଜୁଲାଇ-ସେପ୍ଟେମ୍ବର

ଅକ୍ଟୋବର-ଡିସେମ୍ବର

ଆଧାର 

୧୪୯୫
ବଟ ତିଆରି ବର୍ଷ ଲେଖା
ସାତକୋଶିଆ ବାଘ ଅଭୟାରଣ୍ୟ ହେଉଛି ଏକ ବାଘ ସଂରକ୍ଷଣ ସ୍ଥାନ ଯାହାକି ଭାରତର ଓଡ଼ିଶାର ଅନୁଗୋଳ ଏବଂ ନୟାଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା ସୀମାରେ ଅବସ୍ଥିତ ୯୮୮.୩୦ ବର୍ଗ କିଲୋମିଟର ଅଞ୍ଚଳରେ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ।

ଆଧାର 

ଅଭୟାରଣ୍ୟ
ଅନୁଗୋଳ ଜିଲ୍ଲା
ଭାରତରେ ଥିବା ବାଘ ଅଭୟାରଣ୍ୟ
ଜନ୍ମ 
 ୧୯୦୫ – ଉଦୟନାଥ ଷଡ଼ଙ୍ଗୀ, ଶିଶୁସାହିତ୍ୟିକ (ମୃତ୍ୟୁ: ୮ ଜାନୁଆରୀ ୧୯୯୯) 
 ୧୯୨୬ – ପଦ୍ମ ବିଭୂଷଣ କେଳୁଚରଣ ମହାପାତ୍ର, ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀ ଓ ଗୁରୁ (ମୃତ୍ୟୁ: ୭ ଅପ୍ରେଲ ୨୦୦୪)
 ୧୯୨୨ – ବାଙ୍କ ବିହାରୀ ଦାସ, ଓଡ଼ିଆ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ (ମୃତ୍ୟୁ: ୨୮ ଜୁଲାଇ ୨୦୦୧)

ମୃତ୍ୟୁ 
 ୧୯୬୩ – ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାୟଣ ସାହୁ, ଲେଖକ ଓ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ (ଜନ୍ମ: ୩ ଅକ୍ଟୋବର ୧୮୯୦)

ଘଟଣାବଳୀ

ପର୍ବପର୍ବାଣି

ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 
  BBC: ଏହି ଦିନ
   କାନାଡାରେ ଏହି ଦିନ

ଜାନୁଆରୀ
ବଟଦ୍ୱାରା ତିଆରି ତାରିଖ ଲେଖା
ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ନାଟ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠାନ ବିଶ୍ୱର ସର୍ବବୃହତ ପରିବେଷଣ କଳା ଅନୁଷ୍ଠାନ । ଏହା ୧୯୪୮ ମସିହାରେ ୟୁନେସ୍କୋ ସହାୟତାରେ ବିଭିନ୍ନ କଳାକାରମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯାଇଥିଲା । ପରିବେଷଣ କଳାପାଇଁ ସମର୍ପିତ ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନ ୟୁନେସ୍କୋର ଶାନ୍ତି, ପାରସ୍ପାରିକ ବୁଝାମଣା ତଥା ବିନା ଜାତୀ ଧର୍ମ ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ବୟସ ଭିତ୍ତିରେ ସାଂସ୍କୃତିକ ପରିପ୍ରକାଶକୁ ଅଗ୍ରାଧିକାର ଦେଇଥାଏ । ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନ କଳା ଶିକ୍ଷା ଓ ବିଭିନ୍ନ ଅନୁଷ୍ଠାନ ମଧ୍ୟରେ ଅନୁବନ୍ଧନ ଦିଗରେ ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଏ । ଏହା ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ନୃତ୍ୟ ଦିବସ ଓ ବିଶ୍ୱ ନାଟ୍ୟ ଦିବସ ପ୍ରତିବର୍ଷ ପ୍ୟାରିସଠାରେ ପାଳନ କରିଥାଏ ।

ଲକ୍ଷ୍ୟ 
ଅନୁଷ୍ଠାନଟି ନିଜ ଲକ୍ଷ୍ୟପୁରଣ ଦିଗରେ ନିମ୍ନ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଥାଏ :

 ନାଟକ, ନୃତ୍ୟ ଓ ସଙ୍ଗୀତ ଆଦି ପରିବେଷଣ କଳା ଦିଗରେ ହେଉଥିବା କାମକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିଥାଏ ।
 ଅନ୍ତର୍ଦେଶୀୟ ଓ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ପରିବେଷଣ କଳାର ବିଭିନ୍ନ ବିଭାଗରେ କାମ କରୁଥିବା ଅନୁଷ୍ଠାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସହଯୋଗ ବୃଦ୍ଧିଦିଗରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଏ ।
 ବିଭିନ୍ନ ଦେଶରେ ନିଜର ଅନୁଷ୍ଠାନର କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ଖୋଲିଥାଏ ।
 ପରିବେଷଣ କଳା ଉପରେ ପର୍ଯ୍ୟବସିତ ବିଭିନ୍ନ ଦସ୍ତାବିଜ ସଂଗ୍ରହ କରିଥାଏ ।
 'ଥିଏଟର ଅଫ ନେସନସ' ପ୍ରତିଷ୍ଠା, 'ଥିଏଟ୍ରିକାଲ କଂଗ୍ରେସ'କୁ ସହଯୋଗ ବିଭିନ୍ନ ଉତ୍ସବ, ପ୍ରଦର୍ଶନୀ ଆଦି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଏ ।
 ପରିବେଷଣ କଳାରେ ଥିବା କଳାକାରମାନଙ୍କ ସ୍ୱାର୍ଥରକ୍ଷା ଦିଗରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଏ ।

ଅନୁଷ୍ଠାନ 
ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନର ନିଜର ୯୨ଟି ସେଣ୍ଟର ରହିଛି । ପ୍ରତି ସେଣ୍ଟରରେ ସେହି ଦେଶରେ ପରିବେଷଣ କଳା ଦିଗରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ରହିଥାନ୍ତି । ଏହି ସେଣ୍ଟରଗୁଡ଼ିକ ଉଭୟ ଜାତୀୟ ଓ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି ।

ଏହି ଅନୁଷ୍ଠନରେ ବିଭିନ୍ନ ସମିତିମାନ ରହିଛି । ସେଗୁଡିକ ପରିବେଷଣ କଳାର ବିଶେଷ ବିଭାଗରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି । ସେଥି ମଧ୍ୟରୁ 'ଦ କମୁନିକେସକ କମିଟି', 'ଦ ଇଣ୍ଟରନେସନାଲ ମନୋଡ୍ରାମା ଫୋରମ', 'ଦ ଇଣ୍ଟରନେସନାଲ ଡ୍ୟାନ୍ସ କମିଟି' ଆଦି ଅନ୍ୟତମ ।

ଆଧାର

ବାହାର ଆଧାର
୬୨୫ ଗ୍ରେଗୋରି ପାଞ୍ଜି ଅନୁସାରେ ଏକ ସାଧାରଣ ବର୍ଷ ଅଟେ |

ଘଟଣା

ଜାନୁଆରୀ-ମାର୍ଚ୍ଚ

ଅପ୍ରେଲ-ଜୁନ

ଜୁଲାଇ-ସେପ୍ଟେମ୍ବର

ଅକ୍ଟୋବର-ଡିସେମ୍ବର

ଅଜ୍ଞାତ ତିଥି ଘଟଣା

ଜନ୍ମ

ଜାନୁଆରୀ-ମାର୍ଚ୍ଚ

ଅପ୍ରେଲ-ଜୁନ

ଜୁଲାଇ-ସେପ୍ଟେମ୍ବର

ଅକ୍ଟୋବର-ଡିସେମ୍ବର

ମୃତ୍ୟୁ

ଜାନୁଆରୀ-ମାର୍ଚ୍ଚ

ଅପ୍ରେଲ-ଜୁନ

ଜୁଲାଇ-ସେପ୍ଟେମ୍ବର

ଅକ୍ଟୋବର-ଡିସେମ୍ବର

ଆଧାର 

୬୨୫
ବଟ ତିଆରି ବର୍ଷ ଲେଖା
ଡାଇମରକାପ୍ଟୋସକସିନିକ ଏସିଡ (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ Dimercaptosuccinic acid ବା DMSA ଅନ୍ୟ ନାମ ସକସିମର/succimer) ଏକ ଔଷଧ ଯାହା ସୀସା, ପାରଦ 
ଓ ଆର୍ସେନିକ ବିଷକ୍ରିୟା ନିମନ୍ତେ ବ୍ୟବ‌ହାର କରାଯାଏ । ଏନେକ ନିର୍ଣ୍ଣୟାତ୍ମକ ପରୀକ୍ଷାରେ ଏହା ଟେକନେସିଅମ-୯୯ଏମ (Technetium-99m) ସ‌ହିତ ରେଡିଓଲେବୁଲ କରି ବ୍ୟବ‌ହାର କରାଯାଏ । ଏହା ୧୯ ଦିନ ନିମନ୍ତେ ପାଟିରେ ଦିଆଯାଏ ।  ଆଉ ଥରେ ଦେବାକୁ ଆବଶ୍ୟକ ହେଲେ ଅତି କମ୍‌ରେ ୨ ସପ୍ତାହ ବ୍ୟବଧ୍ୟାନ ଆବଶ୍ୟକ ।
 

ଏହାର ସାଧାରଣ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାରେ ବାନ୍ତି, ତରଳ ଝାଡ଼ା, ରାସ ଓ କମ୍ ନିଉଟ୍ରୋଫିଲ ସ୍ତର (low blood neutrophil levels) ହେବା ଦେଖାଯାଏ । ଯକୃତ ସମସ୍ୟା (Liver problems) ଓ ଆଲର୍ଜି ପ୍ରତିକ୍ରିୟା (allergic reactions) ଦେଖାଯାଇପାରେ । ଗର୍ଭାବସ୍ଥାରେ ଶିଶୁପ୍ରତି ନିରାପତ୍ତା ପ୍ରସଙ୍ଗ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇନାହିଁ ।  ଏହା ଚିଲେସନ ଥେରାପି (Chelation therapy) ପରିବାରର ଏହା ସଦସ୍ୟ । ସୀସା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଓଜନିଆ ଧାତୁ ସ‌ହିତ ବନ୍ଧନ ସୃଷ୍ଟିକରି ପରିସ୍ରାରେ (urine) ନିଷ୍କାସିତ ହୋଇଯାଏ ।

ସନ ୧୯୫୦ରୁ ଚିକିତ୍ସା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଡାଇମରକାପ୍ଟୋସକସିନିକ ଏସିଡ ବ୍ୟବ‌ହାର ହୋଇଆସୁଛି । ଏହାର ନାମ ବିଶ୍ୱ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଂଗଠନର ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକୀୟ ଔଷଧ ଚିଠାରେ (World Health Organization's List of Essential Medicines) ଅଛି ଯାହା ମୌଳିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସିସ୍ଟମ (health system) ନିମନ୍ତେ ଅତି ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ । ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାରେ ଏହା ଜେନେରିକ ଔଷଧ ନାମରେ (generic medication) ସନ ୨୦୧୫ ସୁଦ୍ଧା  ବିକ୍ରୟ ହୋଇନାହିଁ । ଗୋଟିଏ କୋର୍ଷ ଚିକିତ୍ସାରେ ପ୍ରାୟ ୨୦୦ ଡଲାର (ଏକ ୧୦୦ମିଗ୍ରା ବଟିକାର ଦାମ୍ ୬.୬୩ ଡଲାର) ଖର୍ଚ୍ଚ ହୁଏ । ଭାରତରେ ଏକ ୧୦୦ମିଗ୍ରା ବଟିକାର ମୂଲ୍ୟ ପ୍ରାୟ ୧.୨୪ ଡଲାର ।

ଆଧାର 

ଔଷଧ
ଭାରତଦେଶରେ ଓଡ଼ିଶାରାଜ୍ୟର ଭଦ୍ରକଜିଲ୍ଲା ଅନ୍ତର୍ଗତ ଧାମରା (Dhamara) ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ବୈତରଣୀ ମୁହାଣର ଏକ ସହର। ନଦୀର ଅପରପାର୍ଶ୍ୱରେ କାଳିଭଞ୍ଜଡ଼ିଆଁ ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଭିତର କନିକା ଅଭୟାରଣ୍ୟର ଶୋଭା ଅତୁଳନୀୟ। ପଞ୍ଚଦଶ ଶତାବ୍ଦୀ ବେଳକୁ ଏହା ଏକ ବନ୍ଦରରୂପେ ବିକଶିତ ହୋଇଥିଲା।
ଉତ୍ତର ଓଡ଼ିଶା ଓ କଲିକତା ଭିତରେ ବାଣିଜ୍ୟିକ ସମ୍ପର୍କ ରକ୍ଷା କରିବାପାଇଁ ଏହି ବନ୍ଦର ବିକଶିତ ହୋଇଥିଲା, ଯାହା ୧୯୪୭ର ଭାରତର ସ୍ୱାଧୀନତା ପରେ ଧିମା ପଡ଼ିଯାଇଥିଲା।

ଏପ୍ରିଲ ୧୯୯୮ରେ ଧାମରା ବନ୍ଦର ଗଢ଼ି ତୋଳିବା ପାଇଁ ଏକ ଚୁକ୍ତିନାମା ସ୍ୱାକ୍ଷରିତ ହେଲା। ବଙ୍ଗୋପସାଗରଠାରୁ ପାଖାପାଖି ସାତ କିଲୋମିଟର ଦୂରରେ ଏହି ଗଭୀର ଜଳ ବନ୍ଦରକୁ ତିଆରି କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତାବ ହେଲା।

ଭବିଷ୍ୟତ କାର୍ଯ୍ୟ ଯୋଜନା 
 ଧାମରାର ଚାରିଡ଼ିହାଠାରେ ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଥମ ଜାହାଜ ତିଆରି କାରଖାନା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେବାର ଅଛି। ଏହା ପୂର୍ବଭାରତେର ପ୍ରଥମ ପ୍ରାଇଭେଟ ସଂସ୍ଥା ହେବ। ଅପିଜୟ ସୁରେନ୍ଦ୍ର ଗ୍ରୁପ ଓ ଭାରତ ସିପୟାର୍ଡ ଲିମିଟେଡ୍ ଏହି ଆଧୁନିକତମ ଜାହାଜ ତିଆରି କାରଖାନାକୁ ୨୨୦୦କୋଟି ଟଙ୍କାର ପୁଞ୍ଜି ବିନିଯୋଗ କରି ମିଳିତ ଭାବେ ଗଢିବେ। ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପର ପ୍ରଥମ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ୯୦୦ କୋଟି ଟଙ୍କା ବ୍ୟୟ କରାଯିବ ବୋଲି ଅଟକଳ ହୋଇଛି। 
 
 ୱେଲସ୍ପନ ପାୱାର ଏଣ୍ଡ ଷ୍ଟିଲ୍ ଲିଃ. ଧାମରାଠାରେ ଏକ ଲୌହ ପରିଶୋଧନ କେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବାର ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେିଇଛନ୍ତି। ଏହି କମ୍ପାନୀ ଆଗରୁ ୬୧୦୩.୮୦ କୋଟି ଟଙ୍କାର ଏକ ଇଷ୍ପାତ କାରଖାନା ଟାଙ୍ଗୀଠାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବାପାଇଁ ଆଗରୁ ମଞ୍ଜୁରି ପାଇ ସାରିଛନ୍ତି।

ଦର୍ଶନୀୟ ସ୍ଥାନ 
 ଧାମରେଈ ମନ୍ଦିର
 ଧାମରା ବନ୍ଦର
 ସାତଭାୟା
 ଭିତର କନିକା କୁମ୍ଭୀର ଅଭୟାରଣ୍ୟ

ଧାମରାମୁହାଣର ଅପରୂପ ଶୋଭାରେ ବିମୁଗ୍ଧ କବିବର ରାଧାନାଥ ‘ଉଷା’ କାବ୍ୟରେ ଲେଖିଛନ୍ତି:

‘ଧାମରା ମୋହାଣେ ପାଣ୍ଡୁ ଜଳାରଣ୍ୟେ ବାହୁଁ ନୌଚର
ପୂର୍ବମୁଖେ ତରୀ ଦେଖଇ ସମ୍ମୁଖେ ମହା ସାଗର
ନୀଳ ସେତୁ କାନ୍ତି ଧରିତ୍ରୀର ଶ୍ୟାମ ସୀମା ବଳୟ
ଧନ-ଜନ-ପ୍ରାଣ ବିନାଶ ଚିନ୍ତାରେ ହୋଇ ଅଥୟ

ଭୟେ ଜଡ଼କର ଯୋଡ଼ି ପୋତ-ପଡ଼ି ଯାଚେ ଅଭୟ
ତେଜୋଧାମ ଯେଉଁ ଧାମରୀ ଦେବୀଙ୍କ କଞ୍ଜ ପୟରେ
ତାଙ୍କ ଅଧିଷ୍ଠିତ ଭୂମିରୁ ଆସିଲେ ଭୂପ କୁମରେ।’ (ପୃ.-୮୯)

ଆଧାର 

ଭଦ୍ରକ ଜିଲ୍ଲାର ସହର
ଭଦ୍ରକ ଜିଲ୍ଲା
୧୬୦୮ ଗ୍ରେଗୋରି ପାଞ୍ଜି ଅନୁସାରେ ଏକ ସାଧାରଣ ବର୍ଷ ଅଟେ |

ଘଟଣା

ଜାନୁଆରୀ-ମାର୍ଚ୍ଚ

ଅପ୍ରେଲ-ଜୁନ

ଜୁଲାଇ-ସେପ୍ଟେମ୍ବର

ଅକ୍ଟୋବର-ଡିସେମ୍ବର

ଅଜ୍ଞାତ ତିଥି ଘଟଣା

ଜନ୍ମ

ଜାନୁଆରୀ-ମାର୍ଚ୍ଚ

ଅପ୍ରେଲ-ଜୁନ

ଜୁଲାଇ-ସେପ୍ଟେମ୍ବର

ଅକ୍ଟୋବର-ଡିସେମ୍ବର

ମୃତ୍ୟୁ

ଜାନୁଆରୀ-ମାର୍ଚ୍ଚ

ଅପ୍ରେଲ-ଜୁନ

ଜୁଲାଇ-ସେପ୍ଟେମ୍ବର

ଅକ୍ଟୋବର-ଡିସେମ୍ବର

ଆଧାର 

୧୬୦୮
ବଟ ତିଆରି ବର୍ଷ ଲେଖା
ପ୍ରତାପ ସିନ୍ଧୁକେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର ଓଡ଼ିଶାର ଭଦ୍ରକ ଜିଲ୍ଲାସ୍ଥିତ ବନ୍ତ ବ୍ଳକର ଅଣିଜୋର(ଅଣିଜୋ)ଠାରେ ଥିବା ଏକ ଶିବ ମନ୍ଦିର । ପ୍ରତାପ ସିନ୍ଦୁକେଶ୍ୱର ଓଡ଼ିଶାର ଦ୍ୱିତୀୟ ବୃହତ ଶିବଲିଙ୍ଗ ଭାବେ ମାନ୍ୟତା ପାଇଛନ୍ତି  ।ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକଙ୍କ କହିବା ଅନୁସାରେ  ସିନ୍ଦୁକେଶ୍ୱରଙ୍କ ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରତିବର୍ଷ ବଢୁଛନ୍ତି । ଯେଉଁ ବସ୍ତ୍ର ତାଙ୍କୁ ଲାଗି କରାଯାଇଥାଏ, କିଛି ଦିନ ପରେ ତାହା ଛୋଟ ହୋଇଯାଏ । ସେଥିରୁ ଜଣାଯାଏ ବାବାଙ୍କ ଲିଙ୍ଗ ବୃଦ୍ଧି ହେଉଛି । ଆରଡ଼ିର ଆଖଣ୍ଡଳମଣି ହେଉଛନ୍ତି ସାନ ଭାଇ ଓ ଅଣିଜୋର ସିନ୍ଦୁକେଶ୍ୱର ହେଉଛନ୍ତି ବଡ଼ଭାଇ ।  ଏହି ମନ୍ଦିର ୧୯ଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିଲା । ମୁଖ୍ୟ ମନ୍ଦିରର ଚତୁଃପାର୍ଶ୍ୱରେ ଗଣେଶ, ହନୁମାନ, ଜଗନ୍ନାଥ, ପାର୍ବତୀ, ରାମ ଆଦି ଦେବଦେବୀଙ୍କ ଛୋଟ ମନ୍ଦିରମାନ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଛି ।

କିମ୍ବଦନ୍ତୀ 
୧୯ଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ସାଳନ୍ଦୀ ନଦୀର ତଟଦେଶରେ ପ୍ରତାପ ସିନ୍ଧୁକେଶ୍ୱରଙ୍କ ଆବିର୍ଭାବ ଘଟିଥିଲା । କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଅନୁସାରେ, ନଦୀ ପାଖ ପାଦଚଲା ବାଟରେ ଜଣେ ଗଉଡୁଣୀ ନିତି ଦହି ବିକ୍ରି କରିବାକୁ ଗାଁକୁ ଯାଉଥିଲେ । ଦିନେ ଦହି ବିକ୍ରି କରି ଘରକୁ ଫେରିବା ବେଳେ ଅନତି ଦୂରରେ ଏକ ଗାଈ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ଦେଖିଲେ । ଗାଈର ସ୍ତନରୁ କ୍ଷୀର ଝରୁଥିଲା । ସେ କ୍ଷୀର ପଡୁଥିବା ସ୍ଥାନରେ ଏକ ସୁନା କଙ୍କଣ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବସ୍ତୁଟିଏ ଦେଖିବାକୁ ପାଇଲେ । ଗଉଡୁଣୀ ଉକ୍ତ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଇ 
ଶିବଲିଙ୍ଗ ଦେଖିଲେ । ଏହାକୁ ନେବା ଆଶା ରଖି ନିଜ ଦହି ହାଣ୍ଡିକୁ ଶିବଲିଙ୍ଗ ଉପରେ ଢାଙ୍କିଦେଇ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ । ଘରକୁ ଯାଇ ନିଜ ପତିଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଘଟଣା କହିଲେ ଏବଂ ପରଦିନ ସକାଳୁ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ସହ ଏକ ଶାବଳ ନେଇ ସେହି ଶିବଲିଙ୍ଗକୁ
ତାଡ଼ିବାକୁ ଲାଗିଲେ । ଲିଙ୍ଗଟି ଭାରୀ ହୋଇଥିବାରୁ ଉଠାଇ ନପାରିବାରୁ ଗଉଡ଼ କ୍ରୋଧାନ୍ୱିତ୍ୱ ହୋଇ ସାବଳରେ ଲିଙ୍ଗକୁ ଏକ ଶକ୍ତ ପ୍ରହାର ଦେଇଥିଲେ । ଗଉଡ଼ର ପ୍ରହାର ଫଳରେ ଉକ୍ତ ଲିଙ୍ଗରୁ ରକ୍ତ ଝରିବାକୁ ଲାଗିଲା । ଏହି ଘଟଣା ଦେଖି ଗଉଡ଼ ଗଉଡ଼ୁଣୀ ନିଜର ଭୁଲ ବୁଝି କାନ୍ଦିବାକୁ ଲାଗିଲେ । ତାଙ୍କର କାନ୍ଦିବା ଦେଖି ହଠାତ ଆକାଶବାଣୀ ହେଲା "କ’ଣ ପାଇଁ କାନ୍ଦୁଛ?" । ଉଭୟ ଦମ୍ପତି ସମସ୍ତ ଘଟଣା ବଖାଣିଲେ । ଉତ୍ତର ଆସିଲା, "ମୁଁ ହେଉଛି ସେହି ଲିଙ୍ଗ, ତୁ ଯାହାକୁ ଲୋଭାସକ୍ତ ହୋଇ ନେବାକୁ ଉଦ୍ୟମ କରୁଥିଲୁ ଓ ଖୋଳି ନ ପାରିବାରୁ କ୍ରୋଧାନ୍ୱିତ ହୋଇ ପ୍ରହାର କରିଥିଲୁ । ମୋର ନାମ ବାବା ପ୍ରତାପ ସିନ୍ଧୁକେଶ୍ୱର । ତୁ ମୋତେ ପୂଜା କର, ତୋର ସମସ୍ତ ମନସ୍କାମନା ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବି । ଏ ଅଞ୍ଚଳର ଅଭୀଷ୍ଟ ସିଦ୍ଧିଲାଭ ସଙ୍ଗେସଙ୍ଗେ ମୋର ମହିମା ପ୍ରଚାର ହେବ ।" ଏହା ପରଠାରୁ ବାବା ସିନ୍ଧୁକେଶ୍ୱର ନାମରେ ପୂଜା ପାଉଛନ୍ତି ଅଣିଜୋ ଗ୍ରାମରେ ।

ଇତିହାସ 
ସିନ୍ଧୁକେଶ୍ୱରଙ୍କ ଆବିର୍ଭାବ ପରେ କାଶୀରୁ ରାମାନୁଜ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚି ଲିଙ୍ଗକୁ ଦେଖି ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ ପାଇଁ ମନ ବଳାଇଥିଲେ । ଲାଲଗୋରା ଗ୍ରାମର ଜମିଦାର ଯଶୋବନ୍ତ ଚୌଧୁରୀଙ୍କ ସହାୟତାରେ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇ ପୂଜା କରାଯାଇଥିଲା । ବାଲେଶ୍ୱର ଜିଲ୍ଲାର ସାମନ୍ତ ରାଧାଗୋବିନ୍ଦ ଦାସ, ଭଦ୍ରକ ବାଉଦଘରର ଓକିଲ ଗଣପତି ଦାସ, ଆଗରପଡ଼ାର ଜମିଦାର କୃଷ୍ଣ ଚରଣ ଦାସ ଆଦି ମନ୍ଦିର ତୋଳାଇବାରେ ସହଯୋଗ କରିଥିଲେ । ରାମାନୁଜ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀଙ୍କ ଦେହାନ୍ତ ପରେ ଶୁକଦେବ ଦାସ, ତାଙ୍କ ଅନ୍ତେ ଗୋପାଳ ଦାସ ଓ ତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ମନ୍ଦିରର ଅଂଶୀଦାରମାନେ ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା କରୁଛନ୍ତି ।

ପାଳିତ ପର୍ବପର୍ବାଣି 
ଏଠାରେ ମୁଖ୍ୟପର୍ବ ମହାଶିବରାତ୍ରି ପନ୍ଦର ଦିନ ବ୍ୟାପୀ ପାଳିତ ହୁଏ । ମନ୍ଦିରରେ ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତି, ମହାବିଷୁବ ସଂକ୍ରାନ୍ତି, ଗଣେଶ ଚତୁର୍ଥୀ, ରଥଯାତ୍ରା, ଶୀତଳ ଷଷ୍ଠୀ, ଅଶୋକାଷ୍ଟମୀ, ରାମ ନବମୀ ଆଦି ପାଳିତ ହୋଇଥାଏ । ଏହି ପର୍ବରେ ବାଲେଶ୍ୱର, ଭଦ୍ରକ, ମୟୂରଭଞ୍ଜ, ଯାଜପୁର, କେନ୍ଦୁଝର ଆଦି ଜିଲ୍ଲାରୁ ଭକ୍ତ ସମାଗମ ହୋଇଥାଏ ।

ଆଧାର 

ଭଦ୍ରକ ଜିଲ୍ଲା
ଓଡ଼ିଶାର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର
ଭଦ୍ରକ ଜିଲ୍ଲାରେ ଥିବା ଶିବ ମନ୍ଦିର
୧୯ଶ ଶତକର ଦେଉଳ
ଏକ ଭାରତୀୟ  ଅଟେ । ଏହା ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ଆହ୍ମଦ୍‌‌ନଗର ଜିଲ୍ଲାରେ ଅବସ୍ଥିତ ।

ଭୌଗଳିକ ଅବସ୍ଥିତି 
 ୧୮.୬୧୫୩ ଉତ୍ତର ଅକ୍ଷାଂଶ ଓ ୭୪.୬୯୮୯ ପୂର୍ବ ଦ୍ରାଘିମାରେ ଅବସ୍ଥିତ । ସମୁଦ୍ର ପତନଠାରୁ ଏହା ୧୮୧୪ ଫୁଟ ଉଚ୍ଚତାରେ ରହିଛି ।

ଜନସଂଖ୍ୟା ଓ ସାକ୍ଷରତା 
୨୦୦୧ ମସିହାର ଭାରତୀୟ ଜନଗଣନା ଅନୁସାରେ,  ସହରର ମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟା ୨୬୩୩୧ ଅଟେ । ସେଥି ମଧ୍ୟରୁ ୫୧.୭୨% ଜଣ ପରୁଷ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ୪୮.୨୮% ଜଣ ନାରୀ ଅଟନ୍ତି । ର ସାକ୍ଷରତା ହାର ୭୦.୫୯% ଅଟେ । ଏହା ଜାତୀୟ ହାରଠାରୁ -୫.୭୫% ପ୍ରତିଶତ କମ ଅଟେ । ସେଥିରୁ ୩୯.୯୦% ପ୍ରତିଶତ ପୁରୁଷ ଓ ୩୦.୬୮% ନାରୀ ଅଟନ୍ତି । ୧୨.୩୪% ଲୋକ ସେଠାରେ ୬ ବର୍ଷ ବୟସରୁ କମ ବୟସ୍କ ଅଟନ୍ତି ।

ଭାଷା 
ମରାଠୀ ର ସରକାରୀ ଭାଷା  ଅଟେ ।

ଆହୁରି ପଢନ୍ତୁ

ଆଧାର

ବାହାର ଲିଙ୍କ 

ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ସହର

    
ବଟ ତିଆରି ଭୌଗଳିକ ପ୍ରସଙ୍ଗ ବଟ ତିଆରି ଭୌଗଳିକ ପ୍ରସଙ୍ଗ2
ମାନବ ମସ୍ତିଷ୍କ ସ୍ନାୟୁ ମଣ୍ଡଳର (nervous system) ଏକ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଅଙ୍ଗ ଓ ମେରୁଦଣ୍ଡ (spinal cord) ସ‌ହିତ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ସ୍ନାୟୁ ମଣ୍ଡଳ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି । ମସ୍ତିଷ୍କ‌କୁ ତିନି ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଥାଏ ଯଥା:- ପ୍ରମସ୍ତିଷ୍କ (cerebrum), ବ୍ରେନଷ୍ଟେମ (brainstem) ଓ ସେରିବେଲମ (cerebellum) । ମାନବ ଶରୀରର ଅଧିକାଂଶ କାର୍ଯ୍ୟ ଏହି ଅଙ୍ଗଦ୍ୱାରା ସମାହିତ ହୋଇଥାଏ; ସ୍ନାୟୁ ମାଧ୍ୟମରେ ଆସିଥିବା ବିଭିନ୍ନ ଖବରମାନଙ୍କର ପ୍ରୋସେସିଙ୍ଗ, ଇଣ୍ଟିଗ୍ରେଟିଙ୍ଗ ଓ ସ୍ପର୍ଶ ଅଙ୍ଗ ମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ଆସିଥିବା ବିଭିନ୍ନ ଖବରକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରାଯାଇଥାଏ ଓ ସେହି ଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଶରୀରର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନ‌କୁ ଅନୁଦେଶ ବା ଇନସ୍ଟ୍ରକସନ ଦିଆଯାଏ । ମାନବ ମୁଣ୍ଡର (head) ଖପୁରୀ (skull bones) ଭିତରେ ଏହା ସୁରକ୍ଷିତ ହୋଇ ରହିଥାଏ ।  

ମାନବ ମସ୍ତିଷ୍କର ସର୍ବାଧିକ ବଡ଼ ଅଂଶର ନାମ ପ୍ରମସ୍ତିଷ୍କ ବା ସେରେବ୍ରମ । ସେରେବ୍ରାଲ ହେମିସ୍ଫିଅର (cerebral hemispheres) ନାମରେ ଏହା ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇଥାଏ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭାଗରରେ ଥିବା ସେରେବ୍ରାଲ କର୍ଟେକ୍ସର ବାହ୍ୟ ଅଂଶକୁ ଗ୍ରେମାଟର ଓ ଅଭ୍ୟନ୍ତର ଅଂଶକୁ ହ୍ୱାଇଟ ମାଟର କୁହାଯାଏ । କର୍ଟକ୍ସରେ ଥିବା ବଡ଼ ଅଂଶକୁ ନିଓକର୍ଟେକ୍ସ (neocortex) ଓ ଛୋଟ ଅଂଶକୁ ଆଲୋକର୍ଟେକ୍ସ (allocortex) କୁହାଯାଏ । ନିଓକର୍ଟେକ୍ସରେ ଛଅଟି ସ୍ତର ଥାଏ ଓ ଆଲୋକର୍ଟେକ୍ସରେ ତିନିରୁ ଚାରି ସ୍ତର ଥାଏ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ହେମିସ୍ଫିଅରକୁ ଚାରି ଲୋଗରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଥାଏ ଯଥା:- ଫ୍ରଣ୍ଟାଲ (frontal), ଟେମ୍ପୋରାଲ (temporal), ପାରାଇଏଟାଲ (parietal) ଓ ଅକ୍ସିପିଟାଲ (occipital lobe) ଲୋବ । ଫ୍ରଣ୍ଟାଲ ଲୋବରେ ସ୍ୱନିୟନ୍ତ୍ରଣ (self-control), ଯୋଜନା (planning), ଯୁକ୍ତିଯୁକ୍ତ ବିଚାର (reasoning) ଓ ଆବସ୍ଟ୍ରାକ୍ଟ ବିଚାର (abstract thought) ଭଳି ଏକଜିକ୍ୟୁଟିଭ କର୍ମ (executive functions) କରାଯାଏ; ଅକ୍ସିପିଟାଲ ଲୋବରେ ଦୃଷ୍ଟିର କେନ୍ଦ୍ର ଥାଏ ।  ପ୍ରତ୍ୟେକ ଲୋବରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସ୍ଥାନରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କାମ ହୁଏ ଯେପରିକି ସେନ୍‌ସରି କର୍ଟେକ୍ସ, ମୋଟୋର କର୍ଟେକ୍ସ ଓ ସେରେବ୍ରାଲ କର୍ଟେକ୍ସ ଆସୋସିଏସନ କ୍ଷେତ୍ର । ଉଭୟ ଲୋବ ଏକାଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଯାଗାରେ ସାଧିତ ହୁଏ ଯେପରିକି ଭାଷା ବାମ ପାଖରେ ଓ ସ୍ପାସିଆଲ ଦୃଷ୍ଟି ସକ୍ଷମତା (visual-spatial ability) ଡାହାଣ ପାଖରେ ଥାଏ । ଦୁଇ ହେମିସ୍ଫିଅର ପରସ୍ପର ସ‌ହିତ କମିସ୍ୟୁରାଲ ସ୍ନାୟୁ ଟ୍ରାକ୍ଟ (commissural nerve tracts) ସାହାଯ୍ୟରେ ସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇଥାଏ ଓ କର୍ପସ କାଲୋସମ (corpus callosum) ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଥାଏ ।   

ବ୍ରେନସ୍ଟେମଦ୍ୱାରା ସେରେବ୍ରମ ଓ ମେରୁଦଣ୍ଡ ସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇଥାଆନ୍ତି । ବ୍ରେନସ୍ଟେମରେ ମିଡବ୍ରେନ, ପନ୍ସ ଓ ମେଡୁଲା ଓବଲଙ୍ଗାଟା ଥାଏ । ସେରେବ୍ରମ ଓ ବ୍ରେନସ୍ଟେମ ପରସ୍ପର ସ‌ହିତ ସେରିବେଲାର ପେଡୁନ‌କ୍ଲ ସାହାଯ୍ୟରେ ସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇଥାଆନ୍ତି । ସେରେବ୍ରମ ଭିତରେ ଚାରୋଟି ଭେଣ୍ଟ୍ରିକ୍ଲ ଥାଏ ଓ ସେଗୁଡ଼ିକ ପରସ୍ପର ସ‌ହିତ ସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇଥାଆନ୍ତି ଓ ତାହା ମଧ୍ୟରେ ସେରେବ୍ରୋସ୍ପାଇନାଲ ଫ୍ଲୁଇଡ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଓ ସଂଚାଳନ ହେଉଥାଏ । ସେରେବ୍ରାଲ କର୍ଟେକ୍ସ ତଳେ ଥାଲାମସ (thalamus), ଏପିଥାଲାମସ, ପାଇନିଆଲ ଗ୍ରନ୍ଥି, ହାଇପୋଥାଲାମସ (hypothalamus), ପିଟୁଇଟାରି ଗ୍ରନ୍ଥି ଓ ସବଥାଲାମସ; ଲିମ୍ବିକ ସିସ୍ଟମରେ ଆମିଗଡାଲା (amygdala) ଓ ହିପୋକାମ୍ପସ (hippocampus); କ୍ଲସ୍ଟ୍ରମ, ବାସାଲ ଗାଙ୍ଗ୍ଲିଆର (basal ganglia) ଅନେକ ନ୍ୟୁକ୍ଲିଅସ; ବାସାଲ ଫୋରବ୍ରେନ ଓ ତିନୋଟି ସରକମ‌ଭେଣ୍ଟ୍ରିକୁଲାର ଅର୍ଗାନ ଥାଏ । ମସ୍ତିଷ୍କରେ ସ୍ନାୟୁ ଓ ନିଉରୋଗ୍ଲିଆ ଜୀବକୋଷ ଥାଏ । ମସ୍ତିଷ୍କରେ ୮୬ ବିଲିଅନ  ସ୍ନାୟୁ ଥାଏ ଓ ସମାନ ସଂଖ୍ୟକ ଅନ୍ୟ ଜୀବକୋଷମାନ ଥାଏ । ନିଉରୋଟ୍ରାନ୍ସମିସନ ସାହାଯ୍ୟରେ ସ୍ନାୟୁରୁ ସ୍ନାୟୁକୁ ଖବର ସଞ୍ଚାଳିତ ହୁଏ ।

ଆଧାର 

ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ଅଭିରାମ ନନ୍ଦ, ଜଣେ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଖ୍ୟାତିସମ୍ପର୍ଣ୍ଣ ବଂଶୀବାଦକ ଅଟନ୍ତି । ଉଭୟ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଓ ଆଧୁନିକ ସଙ୍ଗୀତରେ ସେ ବଂଶୀବାଦନ କରନ୍ତି । ୯୦ଦଶକରୁ ବଂଶୀବାଦନ ସହିତ ଜଡ଼ିତ, ଅଭିରାମ ୧୦୦୦ରୁ ଅଧିକ ଗୀତରେ ବଂଶୀବାଦନ କରିସାରିଛନ୍ତି । ସେ ଗୁରୁ ହରିପ୍ରସାଦ ଚୌରାଶିଆ ଓ ମୋହିନୀ ମୋହନ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କଠାରୁ ବଂଶୀବାଦନ ଶିକ୍ଷା କରିଛନ୍ତି । ସେ ଭାରତର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନ ଏବଂ ୫୩ଟି ବାହାର ଦେଶରେ ବଂଶୀବାଦନ କରି ସାରିଛନ୍ତି । ବହୁ ଦେଶୀ ଓ ବିଦେଶୀ ଛାତ୍ର ତାଙ୍କଠାରୁ ବଂଶୀବାଦନ ଶିକ୍ଷାଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି । ବଂଶୀ ତିଆରି କରିବାରେ ମଧ୍ୟ ସେ ପାରଙ୍ଗମ । ଦେଶବିଦେଶର ବହୁ ବଂଶୀବାଦକ ତାଙ୍କଠାରୁ ବଂଶୀ କିଣିଥାନ୍ତି ।

ବଂଶୀବାଦକ ଭାବରେ 
ନବେ ଦଶକ ଆରମ୍ଭରୁ ଅଭିରାମ ବଂଶୀବାଦନ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ୧୯୯୫ ମସିହାରେ ଗୋଆର ଅନୁଷ୍ଟିତ ଯୁବ ଉତ୍ସବରେ ସେ ବଂଶୀବାଦନ ପାଇଁ ଜାତୀୟ ଯୁବ ପୁରସ୍କାର ଲାଭ କରିଥିଲେ । ହରିପ୍ରସାଦ ଚୌରାଶିଆଙ୍କଠାରୁ ବଂଶୀ ଶିକ୍ଷା ପରେ ସେ ବହୁ ମଞ୍ଚ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଗୁରୁଙ୍କ ସହିତ ଏକାଠି ବଂଶୀବାଦନର ସୁଯୋଗ ପାଇଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଯଶ ବଢିବା ସହ, ସେ ଦେଶବିଦେଶରେ ବଂଶୀବାଦନର ସୁଯୋଗ ପାଇଥିଲେ । ସେ ଜଣେ ବେତାର କଳାକାର ମଧ୍ୟ । ଓଡ଼ିଶୀ ସଙ୍ଗୀତ ଓ ନୃତ୍ୟରେ ବଂଶୀ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର । ବହୁ ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟ ଶିଳ୍ପୀଙ୍କ ସହ ଅଭିରାମ ପରିବେଷଣ କରନ୍ତି ।

ଜୀବନୀ 
ଅଭିରାମ, ଜଗତସିଂହପୁର ଜିଲ୍ଲାର ତେରତଙ୍ଗଠାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ନାମ ଅଶୋକ କୁମାର ନନ୍ଦ ଓ ମାତାଙ୍କ ନାମ କାନ୍ତିଲତା । ତାଙ୍କ ପିତା ବୃତିରେ ଜଣେ ଇଞ୍ଜିନିୟର ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ବଂଶୀବାଦନ ଓ ଅଭିନୟ ପ୍ରତି ଆକୃଷ୍ଟ ଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଭାଇ ପିଣ୍ଟୁ ନନ୍ଦ ଜଣେ ଅଭିନେତା । 

ପିଲାଦିନରୁ ସେ ବଂଶୀପ୍ରତି ଆକୃଷ୍ଟ ଥିଲେ ଓ ତାଙ୍କର ଏହି ପ୍ରବୃତ୍ତି ଦେଖି ପିତା ତାଙ୍କୁ ଉତ୍କଳ ସଙ୍ଗୀତ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ପଠାଇଥିଲେ । ସେଠାରେ ଗୁରୁ ମୋହିନୀ ମୋହନ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କଠାରୁ ସେ ବଂଶୀବାଦନ ଶିକ୍ଷା କରିଥିଲେ । ଅଧିକ ଶିଖିବା ପାଇଁ ସେ ମୁମ୍ବାଇ ଯାଇ ଗୁରୁ ହରିପ୍ରସାଦ ଚୌରାଶିଆଙ୍କ ପାଖରୁ ପାରମ୍ପାରିକ ଗୁରୁ-ଶିଷ୍ୟ ସଂସ୍କୃତି ମଧ୍ୟରେ ବଂଶୀ ଶିକ୍ଷା କରିଥିଲେ । ଅଭିରାମଙ୍କ ପତ୍ନୀ ସୋନାଲୀ ମହାପାତ୍ର ଜଣେ ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟ ଶିଳ୍ପୀ ଅଟନ୍ତି ।

ସମ୍ମାନ ଓ ପୁରସ୍କାର 
 ସୁରମଣୀ - ସୁର ସିଂଗାର ସଂସଦ (ମୁମ୍ବାଇ)

ଆଧାର 

ଜଗତସିଂହପୁର ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ
ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି