Sovesh/autoresearch-or huggingface dataset:
ଚଉକିବଟ (ଭୀମକୁଣ୍ଡି ନଗର ନାମରେ ମଧ୍ୟ ଜଣା) ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ପୌରାଣିକ ଐତିହ୍ୟସମ୍ପନ୍ନ ସ୍ଥାନ । କଟକ ଜିଲ୍ଲାର ସାଲେପୁର ବ୍ଲକ ଅନ୍ତର୍ଗତ ବାଲିଆରେ ଅବସ୍ଥିତ । ପଞ୍ଚସଖା ଯୁଗର ସିଦ୍ଧ ସାଧକତଥା ତ୍ରିକାଳଦର୍ଶୀ ମହାପୁରୁଷ ଅଚ୍ୟୁତାନନ୍ଦ ଦାସ,ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ,ଯଶୋବନ୍ତ ଦାସ, ବଳରାମ ଦାସଙ୍କଦ୍ୱାରା ଲିଖିତ ପୋଥି ଓ ପୁସ୍ତକରେ ଏହି ଭିଷ୍ମକୁଣ୍ଡି ନଗରର ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ରହିଛି । ଏହାକୁ ଅଳକାପୁରୀ ବା ଗୁପ୍ତଶଂଖ ନାଭିମଣ୍ଡଳ ସ୍ଥାନରୁପରେ ଚିତ୍ରଣ କରାଯାଇଛି। ଦ୍ୱାପର ଯୁଗର ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅଷ୍ଟପାଟବଂଶୀ ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାଟବଂଶୀ ରାଣୀ ମାଆ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ଜନ୍ମସ୍ଥାନ । ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ପିତା ଭିଷ୍ମକରାଜାଙ୍କ ନଅର ଏଠାରେ ଥିବା ଜଣାଯାଏ। । ପୁରାଣ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କୁଣ୍ଡୀ ନଦୀ ଏବେ ସୁଧା ଭିଷ୍ମକ କୁଣ୍ଡୀ ନାମରେ ପରିଚିତ । ଚଉକିମୁନି ଏଠାରେ ସାଧନା କରି ଦେହତ୍ୟାଗ କରିଥିବାରୁ ଚଉକିବଟ ନାମରେ ନାମିତ ।

କିମ୍ବଦନ୍ତୀ
କୁହାଯାଏ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ବିବାହ ପାଇଁ ତିଆରି ହୋଇଥିବା କନକବେଦୀ ଏହି ମନ୍ଦିର ତଳେରହିଛି । କିଛି ବର୍ଷ ତଳେ ପୋଖରି ଖୋଳା ହେଲାବେଳେ ଚାରିଟି ପଥର ଖୁମ୍ବ ବାହାରିଥିଲା। ବାଲିଆର କରିମାବାଦଠାରେଏବେବି ବଡ଼ ବଡ଼ ପଥର ରହିଛି ଯାହାକୁ ଛୋଟ ଖୁମ୍ବ କହନ୍ତି । ଏଠାରେ ଲୋକମାନେ ପୁଅ ଝିଅ ବାହାଘର ଯଥା ମାଙ୍ଗଳିକ କାର୍ଯ କରିବା ପାଇଁ ଭିଷ୍ମକୁଣ୍ଡୀ ନଦୀ କୂଳରେ ପହଞ୍ଚି ସାମଗ୍ରୀ ମାଗିଲାବେଳେ ତାହା ଆପେ ଆପେ ପାଣିଉପରେ ଭାସି ଆସୁଥିଲା ପରେ ସେଗୁଡିକୁ ନେଇ ପାଣିରେ ଭସାଇ ଦେଉଥିଲେ।କାଳକ୍ରମେ ଲୋକମାନେ ନଦୀରୁ ଆସିଥିବା ଜିନିଷ ଫେରାଇଲେ ନାହିଁ ଯାହାଫଳରେ ନଦୀରୁ ସେ ଜିନିଷ ଆଉ ମିଳୁ ନାହିଁ। ବଟେଶ୍ୱରରେ ଥିବା ମାଭଗବତୀ ହେଉଛନ୍ତିଏହି ଭିଷ୍ମକକୁଣ୍ଡୀ ନଗରର ଆରାଧ୍ୟ ଦେବୀ ଯେ ଏହି ନଗରକୁ ଜଗି ରହିଥିବା କୁହାଯାଏ।ଏହିକୁଣ୍ଡୀ ନଗର ପାଖରେ ରହିଛି ଅଷ୍ଟବଟ ଯଥା ଚଉକିବଟ, ଗୁରୁବାରିଆବଟ, ଗେଞ୍ଜବଟ, ସମାଧିବଟ, ଚନ୍ଦନବଟ,ରତ୍ନବଟ,ବିଜୁଳିବଟ ଓ ମାଧିଆବଟ। ଶିଶୁପାଳ ରାଜାଙ୍କ ନାମରେ ନାମିତ ଶିଶୁଆ ଗ୍ରାମ ନିକଟରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଯେଉଁଠାରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଶିଶୁପାଳକୁ ପରାସ୍ତ କରି ରୁକ୍ମିଣୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ସେ ଯାଗା ଏବେ ଦଲଦଲିଆପାଟ ନାମରେ ବିଦିତ । ଏହି ପାଟର ବିଶେଷତ୍ୱ ଯେ ଏହା ବର୍ଷକ ବାରମାସ ଏଠାକାର ଜମି ସନ୍ତସନ୍ତିଆ ରହେ ।

ଆଧାର 

କଟକ ଜିଲ୍ଲା
ମିତାକ୍ଷରା ହେଉଛି ଯାଜ୍ଞବଲ୍ମ୍ୟମୁନି ପ୍ରଣୀତ ହିନ୍ଦୁ ସ୍ମୃତି ଗ୍ରନ୍ଥର ବିଜ୍ଞାନେଶ୍ୱର କୃତ ଏକ ଟୀକାଗ୍ରନ୍ଥ । ଏକାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ରଚିତ ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥ ହିନ୍ଦୁ ମତରେ ଜନ୍ମଗତ ଉତ୍ତରାଧୀକାର ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ । ଯାଜ୍ଞବଳ୍କ୍ୟ ସ୍ମୃତି ସହ ସମଗ୍ର ମିତାକ୍ଷରା ସଂହିତା ପ୍ରାୟ ୪୯୨ ପୃଷ୍ଠରେ ମୁଦ୍ରିତ ଏକ ଗ୍ରନ୍ଥ ଭାବେ ଉପଲବ୍ଧ ।

ପୃଷ୍ଠଭୂମି 
ବ୍ରିଟିଶ ରାଜତ୍ୱ ସମୟରୁ ହିନ୍ଦୁ ଆଇନର ମୂଳ ଆଧାର ଭାବେ ଯେଉଁ ଦୁଇ ମାନ୍ୟତାକୁ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି ତନ୍ମଧ୍ୟରୁ ମିତାକ୍ଷରା ଅନ୍ୟତମ । ଅନ୍ୟଟି ହେଲା ଦାୟଭାଗ । ହିନ୍ଦୁ ଉତ୍ତରାଧିକାର ଅଧିନିୟମ, ୧୯୫୬ରେ ମଧ୍ୟ ହିନ୍ଦୁ ଆଇନକୁ ସଂହିତାବଦ୍ଧ କରିବାପାଇଁ ଏହି ଦୁଇ ମତକୁ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି । କେବଳ ବଙ୍ଗଦେଶ ଓ ଆସାମ ଛଡ଼ା ଭାରତର ଅନ୍ୟ ସର୍ବତ୍ର ମିତାକ୍ଷରା ଲିଖିତ ବିଧି ଅନୁସାରେ ସମ୍ପତ୍ତିର ଭାଗ ତଥା ଉତ୍ତରାଧିକାର ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହୁଏ । ବଙ୍ଗଦେଶ ତଥା ଆସାମରେ 'ଦାୟଭାଗ' ଅନୁସାରେ ପୈତୃକ ସମ୍ପତ୍ତି ବିଭକ୍ତ ହୁଏ ।

ମିତାକ୍ଷରା ସହ ଦାୟଭାଗ ତତ୍କାଳୀନ ଭାରତରେ ବ୍ରିଟିଶ ପରିଚାଳିତ ଅଦାଲତ ଗୁଡିକରେ ଉତ୍ତରାଧିକାର ମାମଲାରେ ଫଇସଲା ବେଳେ ପ୍ରଚଳିତ ହିନ୍ଦୁ ଆଇନର ତର୍କସଙ୍ଗତ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଭାବେ ପ୍ରଭାବ ବିସ୍ତାର କରିପାରିଥିଲେ ।  ମିତାକ୍ଷରା ଭାରତର ସର୍ବାଧିକ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏହାର ମାନ୍ୟତା ବଜାୟ ରଖିଥିବା ବେଳେ ଦାୟଭାଗ କେବଳ ବଙ୍ଗ ତଥା ଆସାମରେ ପ୍ରଭାବୀ ଥିଲା ।

ଆଇନଗତ ନିହିତାର୍ଥ 
ମିତାକ୍ଷରାର ବିଧାନ ଅନୁସାରେ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମହେଲା କ୍ଷଣି ଜୀବିତ ପିତାଙ୍କ ସଙ୍ଗେ ପିତାମାତାଙ୍କ ତ୍ୟକ୍ତ ସମ୍ପତ୍ତିରେ ମଧ୍ୟ ଜଣେ ସତ୍ୱାଧିକାରୀ ବା ଅଂଶୀଦାର ହୁଏ । କିନ୍ତୁ ଦାୟଭାଗ ଅନୁସାରେ ପିତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁପରେ ହିଁ ପୈତୃକ ସମ୍ପତ୍ତିରେ ଏକାଏକା ପୁତ୍ରର ସ୍ୱତ୍ୱ ପ୍ରବର୍ତ୍ତେ । ଏହିପରି ସ୍ତ୍ରୀଧନ ସମ୍ପତ୍ତି ବଣ୍ଟନ, ପୋଷ୍ୟପୁତ୍ର ଗ୍ରହଣ ଆଦି ସମ୍ବନ୍ଧେ ମିତାକ୍ଷରାର ବିଧାନ ଦାୟଭାଗର ବିଧାନଠାରୁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର । ଉତ୍କଳୀୟମାନେ ମିତାକ୍ଷରା ଶାସ୍ତ୍ରାଧୀନ ଓ ବଙ୍ଗାଳୀମାନେ ଦାୟଭାଗର ଅଧୀନ । ହିନ୍ଦୁ ଉତ୍ତରାଧିକାର (ସଂଶୋଧନ) ଅଧିନିୟମ, ୨୦୦୫ ସଂଶୋଧନ ବଳରେ ଏଣିକି କନ୍ୟାଟିଏ ମଧ୍ୟ ନିଜର ଜନ୍ମଗତ ଅଧିକାର ଭାବେ ପୈତୃକ ସମ୍ପତ୍ତିରେ ନିଜ ଅଂଶର ହକ୍ ଜାହିର କରିପାରିବ ।

ସିଦ୍ଧାନ୍ତରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ରତା 
 ମିତାକ୍ଷରାର ବିଧାନ ଅନୁସାରେ ପୁତ୍ରଟିଏ ନିଜର ଜନ୍ମଗତ ଅଧିକାର ଭାବେ ପୈତୃକ ସମ୍ପତ୍ତିରେ ନିଜ ଭାଗର ଅଧିକାରୀ ହେବ ।
 ମିତାକ୍ଷରାର ବିଧାନ ଅନୁସାରେ ପୈତୃକ ସମ୍ପତ୍ତିରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଂଶିଦାରଙ୍କ ସମ୍ମିଳିତ ଅଧିକାର ରହିବ ।

ମିତାକ୍ଷରା ପ୍ରଣାଳୀରେ ମିଳିତ ହିନ୍ଦୁ ପାରିବାରିକ ସମ୍ପତ୍ତିରେ ଅଂଶୀଦାରମାନଙ୍କ ଅଂଶ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ନୁହେଁ । କାରଣ ବଞ୍ଚିଥିବା ଅଂଶୀଦାଅରଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଏବଂ ନୂତନ ଅଂଶୀଦାରଙ୍କ ଜନ୍ମ ସହ ସହିତ ସେମାନଙ୍କର ଅଂଶଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ । କେତେକଙ୍କ ମତରେ

‘ମିତାକ୍ଷରା' ବିଦ୍ୟାଳୟ ଅଧୀନରେ ଚାରୋଟି ଉପ-ବିଦ୍ୟାଳୟ ଅଛି:

ଦ୍ରାବିଡ ବିଦ୍ୟାଳୟ ବା (ମାଡ୍ରାସ ବିଦ୍ୟାଳୟ)

ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ବିଦ୍ୟାଳୟ ବା (ବମ୍ବେ ବିଦ୍ୟାଳୟ)

ବନାରସ ବିଦ୍ୟାଳୟ  ଓ

ମିଥିଲା ବିଦ୍ୟାଳୟ

ଅନୁବାଦ 
ଇଂରେଜ ଶାସନ କାଳରେ ଅଦାଲତରେ ସମ୍ପତ୍ତିଗତ ଅଧିକାର ସମ୍ପର୍କିତ ମାମଲାର ସୁପରିଚାଳନା ନିମିତ୍ତ ଇଂରେଜମାନେ ମିତାକ୍ଷରାର ଏକ ଅନୁବାଦର ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁଭବ କଲେ । ଫଳରେ ୧୮୧୦ ମସିହାରେ ମିତାକ୍ଷରାର ପ୍ରଥମ ଅନୁବାଦ କରିଥିଲେ ହେନେରୀ ଥୋମାସ୍‌ କୋଲ୍‌ବୃକ୍‌ । ଦ୍ୱିତୀୟ ଅନୁବାଦ କରିଥିଲେ W. Macnaghten ନାମକ ଇଂରେଜ ଯେଉଁଥିରେ ସମ୍ପତ୍ତିଗତ ଅଧିକାର ସମ୍ପର୍କିତ ମାମଲାର ପ୍ରକ୍ରିୟା ବିଷୟରେ ଉଲ୍ଲେଖ ଥିଲା । ପରିଶେଷରେ ୧୮୨୯ ମସିହାରେ J. R. Gharpure ମିତାକ୍ଷରର ଏକ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଅନୁବାଦ କରିବାରେ ସକ୍ଷମ ହୋଇଥିଲେ ।

ଆଧାର

ବାହାର ଲିଙ୍କ 
The Importance of Mitakshara in the 21st century by Justice Markandey Katju

 ଭାରତୀୟ ଆଇନ
ଲାଠିକଟା, ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ଓଡ଼ିଶାର ସୁନ୍ଦରଗଡ ଜିଲ୍ଲାର ଏକ ଗ୍ରାମ ।

ଜନସଂଖ୍ୟା 
୨୦୦୧ ଜନଗଣନା ଅନୁସାରେ ଲାଠିକତାର ଜନସଂଖ୍ୟା ୬୮୯୬ ଥିଲା ।  ଏହା ମଧ୍ୟରୁ ପୁରୁଷ ସଂଖ୍ୟା ୫୩% ହେଇଥିବା ବେଳେ ମହିଳା ସଂଖ୍ୟା ୪୭% ଥିଲା । ୬ ବର୍ଷରୁ କମ ଆବାଦୀ୧୩% ରହିଥିଲା । ଏହି ସହରର ସାକ୍ଷ୍ୟରତା ହାର ୭୨% ରହିଥିଲା , ଯାହା ଜାତୀୟ ହାରଠାରୁ ଅଧିକ ଥିଲା ।

ଆଧାର 

ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲାର ଗାଆଁ ଓ ସହର
ଓଡ଼ିଶା ଭୌଗଳିକ ମୁଣ୍ଡିଆ ପ୍ରସଙ୍ଗସମୂହ
ଉମେଶ ଚନ୍ଦ୍ର ସ୍ୱାଇଁ (୧୫ ନଭେମ୍ବର ୧୯୪୮ - ୧୭ ନଭେମ୍ବର ୨୦୨୧) ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ ଥିଲେ । ସେ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାରେ ଜଣେ ବିଧାୟକ ଭାବରେ ଚାରି ଥର କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ୧୯୭୭, ୧୯୯୦, ୨୦୦୦ ଓ ୨୦୦୪ ମସିହାରେ ହୋଇଥିବା ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ସେ ବାଲିକୁଦା ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ଯଥାକ୍ରମେ ୭ମ, ୧୦ମ, ୧୨ଶ, ଓ ୧୩ଶ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ ।

ଜନ୍ମ, ପରିବାର ଓ ଶିକ୍ଷା 
ଉମେଶ ଚନ୍ଦ୍ର ସ୍ୱାଇଁ ୧୯୪୮ ମସିହାର ନଭେମ୍ବର ୧୫ ତାରିଖରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କ ନାମ କାର୍ତ୍ତିକ ଚନ୍ଦ୍ର ସ୍ୱାଇଁ ।

ରାଜନୈତିକ ଜୀବନ 
ଉମେଶ ଚନ୍ଦ୍ର ସ୍ୱାଇଁ ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ବିଜୁ ଜନତା ଦଳର କର୍ମୀ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ । ପୂର୍ବରୁ ସେ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ, ଜନତା ପାର୍ଟି ଓ ଜନତା ଦଳର କର୍ମୀ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ । ୨୦୧୪ ମସିହାରେ ସେ କଂଗ୍ରେସରୁ ଇସ୍ତଫା ଦେଇ ବିଜେଡିର ସଦସ୍ୟତା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ଓ ନିର୍ବାଚନ ନଲଢ଼ି ଦଳ ପାଇଁ ପ୍ରଚାର କରିଥିଲେ । ସେ ଛାତ୍ର ରାଜନୀତିରେ ପ୍ରବେଶ କରି ମଧୁସୂଦନ ଆଇନ କଲେଜରେ ଛାତ୍ର ସଂସଦ ସଭାପତି ରୂପେ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ । ସେ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାରେ ଜଣେ ବିଧାୟକ ଭାବରେ ଚାରି ଥର କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ।

ବିଧାନ ସଭା ସଭ୍ୟ ବିବରଣୀ

ମୃତ୍ୟୁ 
ଉମେଶ ଚନ୍ଦ୍ର ସ୍ୱାଇଁ ୨୦୨୧ ମସିହାର ନଭେମ୍ବର ୧୭ ତାରିଖରେ ହୃଦ୍‌ଘାତରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ । ମୃତ୍ୟୁବେଳକୁ ତାଙ୍କୁ ୭୩ ବର୍ଷ ବୟସ ହୋଇଥିଲା ।

ଆଧାର 

୧୯୪୮ ଜନ୍ମ
୨୦୨୧ ମୃତ୍ୟୁ
ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ
ଜଗତସିଂହପୁର ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
୭ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
୧୦ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
୧୨ଶ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
୧୩ଶ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ମହମ୍ମଦ ରାଗେଃ(ଜନ୍ମ ୧ ଜାନୁଆରୀ ୧୯୯୮) ହେଉଛନ୍ତି ଜଣେ ୟେମିନି ମଧ୍ୟ-ଦୂର ଦୌଡାଳୀ ଯିଏ କି ୧୫୦୦ ମିଟର ଦୌଡରେ ଭାଗ ନିଅନ୍ତି । ସେ ୨୦୧୬ ଅଲମ୍ପିକସରେ ଅଂଶ ଗ୍ରହଣ କରି ନିଜ ଦେଶକୁ ଅଲମ୍ପିକ୍ସରେ ସ୍ଥାନ ଦେଇଥିଲେ। ଜଣେ ଯୁବ ଖେଳାଳି ଭାବରେ ସେ ୨୦୧୩ ଏସୀୟ ଯୁବ କ୍ରୀଡ଼ାରେ ଅଂଶ ଗ୍ରହଣ କରି ତାମ୍ର ପଦକ ହାସଲ କରିଥିଲେ।

International competitions

ଖେଳାଳି
ରିଫାମ୍ପିସିନ/ଆଇସୋନିଆଜିଡ/ପାଇରାଜିନାମାଇଡ (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ Rifampicin/isoniazid/pyrazinamide, ବା rifampin/isoniazid/pyrazinamide) ଏକ ମିଶ୍ରିତ ଔଷଧ ଯାହା ଯକ୍ଷ୍ମା ରୋଗର ଚିକିତ୍ସାରେ ଦିଆଯାଏ ।  ଏଥିରେ ସ୍ଥିରୀକୃତ ମାତ୍ରାର ମିଶ୍ରିତ ରିଫାମ୍ପିସିନ, ଆଇସୋନିଆଜିଡ ଓ ପାଇରାଜିନାମାଇଡ ଔଷଧମାନ ଥାଏ । ଏହି ମିଶ୍ରିତ ଔଷଧ ଏକ‌କ ଭାବରେ ବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଯକ୍ଷ୍ମାରୋଧୀ (antituberculosis medication) ଔଷଧ ସ‌ହିତ ଦିଆଯାଇପାରେ । ପାଟିରେ ଏହି ଔଷଧ ଦିଆଯାଏ ।

ଏହି ମିଶ୍ରତ ଔଷଧରେ ଥିବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଔଷଧର ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ହୋଇପାରେ । ଏଥିରେ ଅରୁଚି, ଅଇ, ଗଣ୍ଠି ଯନ୍ତ୍ରଣା, ଥକ୍କାଣ, କାଲୁଆ ଅନୁଭବ ଓ ଶାରୀରିକ ସମନ୍ୱୟ ଅଭାବ ହୋଇପାରେ । ସାଂଘାତିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାଅରେ ଯକୃତ ସମସ୍ୟା (liver problems) ହୋଇପାରେ । ପନ୍ଦର ବର୍ଷ ବୟସରୁ କମ ପିଲାଙ୍କୁ ଦେବା ଠିକ ନୁହେଁ । ଗର୍ଭାବସ୍ଥାରେ ଏହାର ନିରାପତ୍ତା ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇନାହିଁ ।

ସନ ୧୯୯୪ରେ ଡାକ୍ତରୀ ବ୍ୟବ‌ହାର ନିମନ୍ତେ ରିଫାମ୍ପିସିନ/ଆଇସୋନିଆଜିଡ/ପାଇରାଜିନାମାଇଡ ସ୍ୱୀକୃତ ହୋଇଥିଲା । ଏହାର ନାମ ବିଶ୍ୱ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଂଗଠନର ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକୀୟ ଔଷଧ ଚିଠାରେ (World Health Organization's List of Essential Medicines) ଅଛି ଯାହା ମୌଳିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସିସ୍ଟମ (health system) ନିମନ୍ତେ ଅତି ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ । ବିକାଶଶୀଳ ଦେଶମାନଙ୍କରେ (developing world) ଏହି ଔଷଧର ଏକ ମାସର ଡୋଜର ହୋଲସେଲ ମୂଲ୍ୟ ପ୍ରାୟ ୩.୯୩ ଆମେରିକୀୟ ଡଲାର । ଇଂଲଣ୍ଡରେ ଏହାର ଏକ ମାସର ଚିକିତ୍ସା ଖର୍ଚ୍ଚ ପ୍ରାୟ ୩୯.୫୧ ପାଉଣ୍ଡ ।

ଆଧାର 

ଔଷଧ
୧୬୫୫ ଗ୍ରେଗୋରି ପାଞ୍ଜି ଅନୁସାରେ ଏକ ସାଧାରଣ ବର୍ଷ ଅଟେ |

ଘଟଣା

ଜାନୁଆରୀ-ମାର୍ଚ୍ଚ

ଅପ୍ରେଲ-ଜୁନ

ଜୁଲାଇ-ସେପ୍ଟେମ୍ବର

ଅକ୍ଟୋବର-ଡିସେମ୍ବର

ଅଜ୍ଞାତ ତିଥି ଘଟଣା

ଜନ୍ମ

ଜାନୁଆରୀ-ମାର୍ଚ୍ଚ

ଅପ୍ରେଲ-ଜୁନ

ଜୁଲାଇ-ସେପ୍ଟେମ୍ବର

ଅକ୍ଟୋବର-ଡିସେମ୍ବର

ମୃତ୍ୟୁ

ଜାନୁଆରୀ-ମାର୍ଚ୍ଚ

ଅପ୍ରେଲ-ଜୁନ

ଜୁଲାଇ-ସେପ୍ଟେମ୍ବର

ଅକ୍ଟୋବର-ଡିସେମ୍ବର

ଆଧାର 

୧୬୫୫
ବଟ ତିଆରି ବର୍ଷ ଲେଖା
ମଣିମାଳା ଦେବୀ (୧୯ ଜୁନ ୧୯୩୧ - ୧୬ ଜୁନ ୨୦୧୬)ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର ଅଭିନେତ୍ରୀ ।
ମଣିମାଳା ୧୯ ଜୁନ ୧୯୩୧, ଶୁକ୍ରବାର ଦିନ କଟକ ଜିଲ୍ଲାର ବାଲିବିଶି ଗ୍ରାମରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।
ନଅବର୍ଷ ବୟସରେ ସେ ଅଭିନୟ ଜଗତରେ ପାଦ ଦେଇଥିଲେ । ସେ ଆଦୌ ସ୍କୁଲ ଯାଇନଥିଲେ । ୧୯୪୫ ମସିହାରେ କଟକ ଆସି ସେ ଅନ୍ନପୂର୍ଣ୍ଣା-ଏ ଥିଏଟରରେ ଯୋଗଦେଇ ଜୟଦେବ ନାଟକରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ଅନ୍ନପୂର୍ଣ୍ଣା ଥିଏଟରରେ ସେ କାଳୀଚରଣ ପଟ୍ଟନାୟକ, ବାଳକୃଷ୍ଣ ଦାସ ଓ ଧୀରେନ ଦାଶଙ୍କଠାରୁ ନୃତ୍ୟ, ସଙ୍ଗୀତ ଓ ଅଭିନୟ ଶିକ୍ଷା କରିଥିଲେ ।

ତାଙ୍କ ଅଭିନିତ ପ୍ରଥମ କଥାଚିତ୍ର ଶ୍ରୀ ଲୋକନାଥ ସହ ୧୪ଟି କଥାଚିତ୍ର ଜାତୀୟ ପୁରସ୍କାରରେ ସମ୍ମାନିତ । 
ସେ ୩୦ଟି କଥାଚିତ୍ର ଓ ଶତାଧିକ ରଙ୍ଗମଞ୍ଚ ନାଟକରେ ଅଭିନୟ କରିଛନ୍ତି । ସାମୁଏଲ ସାହୁଙ୍କ ସହ, ମଣିମାଳାଙ୍କ ଯୋଡି ଦର୍ଶକମାନେ ପସନ୍ଦ କରୁଥିଲେ ।

ଅଭିନୀତ ନାଟକ 
 ଚଣ୍ଡାଲୁଣୀ
 ଜାନକୀ
 ଚଷା ଝିଅ
 କଳା ପାହାଡ଼
 ମୁକ୍ତି କୋଣାର୍କ
 ଶ୍ରୀ ଜୟଦେବ

ଅଭିନୀତ କଥାଚିତ୍ର 

 ଅନ୍ଧ ଦିଗନ୍ତ, ୧୯୯୦
 କିଛି ସ୍ମୃତି କିଛି ଅନୁଭୂତି, ୧୯୮୯
 ନିଷିଦ୍ଧ ସ୍ୱପ୍ନ, ୧୯୮୮
 କ୍ଳାନ୍ତ ଅପରାହ୍ଣ, ୧୯୮୫
 ମାୟା ମିରିଗ, ୧୯୮୪
 ନୀରବ ଝଡ଼, ୧୯୮୪
 କିଏ କାହାର, ୧୯୬୭
 ଭାଇ ଭାଉଜ, ୧୯୬୭
 କା, ୧୯୬୬
 ମଲାଜହ୍ନ, ୧୯୬୫
 ଅଭିନେତ୍ରୀ, ୧୯୬୫
 ଜୀବନସାଥୀ, ୧୯୬୩
 ସୂର୍ଯ୍ୟମୁଖୀ, ୧୯୬୩
 ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ୧୯୬୨
 ଶ୍ରୀ ଲୋକନାଥ, ୧୯୬୦

ପୁରସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନ 
 କବିସମ୍ରାଟ ଉପେନ୍ଦ୍ରଭଞ୍ଜ ସମ୍ମାନ: ୨୦୦୮ 
 ଜୟଦେବ ପୁରସ୍କାର: ୨୦୦୦ 
 ଗୁରୁ କେଳୁଚରଣ ମହାପାତ୍ର ସମ୍ମାନ: ୧୯୯୯
 ଓଡ଼ିଶା ସଙ୍ଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର, ୧୯୮୭(ଜୀବନବ୍ୟାପି ଅବଦାନ ପାଇଁ)‌

ଆଧାର

ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 
 

୧୯୩୧ ଜନ୍ମ
୨୦୧୬ ମୃତ୍ୟୁ
କଟକ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର ଅଭିନେତ୍ରୀ
କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲାର ରାଜକନିକା ବ୍ଳକ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଜୟନଗର ପଞ୍ଚାୟତର ବଜରପୁରରେ ମା ବାସୁଳାଇଙ୍କ ମନ୍ଦିର ଅବସ୍ଥିତ । ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ଓ ବୈତରଣୀର ସଙ୍ଗମସ୍ଥଳରେ ଅବସ୍ଥିତ ବଜରପୁର ପୂର୍ବେ ବଜରଗଡ଼ ଭାବେ ପରିଚିତ ଥିଲା । ବଜଗଗଡ଼ କନିକା ରାଜବଂଶର ପ୍ରଥମ ରାଜଧାନୀ ଥିଲା । ମା’ ବାସୁଳାଇ କନିକା ରାଜାଙ୍କର ଇଷ୍ଟଦେବୀ ଥିଲେ । 
ଏହି ମନ୍ଦିରରେ ଅଗିରା ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ପାରମ୍ପରିକ ଭାବେ ଦେବୀ-ମାନବ ଶୁଭପରିଣୟ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥାଏ ।

କିମ୍ବଦନ୍ତୀ 
ଦିନେ ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ ରାଜା ବଳି ନିଜ ଭାଇ ବିସୁଳି ସହିତ ମୃଗୟା ନିମନ୍ତେ ବୁଲୁଥିବା ବେଳେ ମାନବୀ ରୂପରେ ଭ୍ରମଣ କରୁଥିବା ମା’ ବାସୁଳାଇଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ । ମା’ଙ୍କ ଅପରୂପ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟରେ ବିମୋହିତ ହୋଇ ବଳୀ ତାଙ୍କୁ ବିବାହର ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେବା ମାତ୍ରେ ଦେବୀ ନିଜ ପରିଚୟ ଦେଲେ ମଧ୍ୟ ବଳୀ ଏହା ବୁଝିବା ପାଇଁ ରାଜି ହେଲେ ନାହିଁ । ଦେବୀ ବିକଳ୍ପ ରୂପେ ସର୍ତ୍ତ ରଖିଲେ ନାମକୁ ମାତ୍ର ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ବିବାହ କରିବେ, ତାଙ୍କୁ ଛୁଇଁବା ମାତ୍ରେ ବଳୀର ଜୀବନ ଆୟୁ ଶେଷ ହୋଇଯିବ । ଅଜ୍ଞାନ ବଳୀ ଏହାର ପରିଣାମ ବୁଝିବା ପୂର୍ବରୁ ଦେବୀଙ୍କୁ ଛୁଇଁବାରୁ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲା । ସେଦିନ ଅଗିରା ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଥିଲା । ଦେବୀଙ୍କ ସ୍ୱପ୍ନାଦେଶ ପରେ ସେବେଠାରୁ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଏହି ଶାକ୍ତପୀଠରେ ଦେବୀମାନବର ଶୁଭ ପରିଣୟ ହୋଇ ଆସୁଛି । କୁମ୍ଭାର ରାଜା ବଳୀର ବଂଶଧରମାନେ ବଳୀ ଓ ବିସୁଳୀର ପ୍ରତିମୁର୍ତ୍ତି ଧରି ବାଜା ରୋଷଣୀ ସହ ବଜରପୁରରେ ପହଞ୍ଚିବା ପରେ ସେମାନଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ କରାଯାଇଥାଏ । ପୂଜକ ମା ବାସୁଳୀଙ୍କର ପିତା ହୋଇ ଏହି ବିବାହରେ କନ୍ୟାଦାନ କରିଥାନ୍ତି । ସାଧରଣ ବିବାହ ଉତ୍ସବର ରୀତିନୀତି ଓ ପରମ୍ପରା ଅନୁଯାୟୀ ଏହି ବିବାହ ଉତ୍ସବ ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥାଏ । ସମ୍ବଲପୁରର ପବିତ୍ର ଶୀତଳଷଷ୍ଠିରେ ହରପାର୍ବତୀଙ୍କ ବିବାହ ପରି ସମଗ୍ର କନିକା ଅଞ୍ଚଳରେ ଏହି ବିବାହ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ମାନ୍ୟତା ରଖିଥାଏ । ମା ବାସୁଳାଇ ଅଞ୍ଚଳବାସୀଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠା କନ୍ୟା ଭାବେ ବିବେଚିତ ହୋଇଥାନ୍ତି । ଏହି ବିବାହପୂର୍ବରୁ ଏହାକୁ ଲାଗିଥିବା ଆଖପାଖ ୨୨ଖଣ୍ଡ ଗ୍ରାମର ଲୋକମାନେ ନିଜ ପୁତ୍ରକନ୍ୟାଙ୍କ ବିବାହ ଉତ୍ସବ କରନ୍ତି ନାହିଁ ।

ପ୍ରବାଦ ଅଛି ଯେ ଦେବୀଙ୍କ ବିବାହ ପରଦିନଠାରୁ ସାତଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅର୍ଥାତ ଅଷ୍ଟମଙ୍ଗୁଳି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦେବୀଙ୍କ ଆସ୍ଥାନ ନିକଟକୁ ତଥା ପରିସୀମା ମଧ୍ୟକୁ କେହି ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ । ଏହି ନିଷେଧ ସମ୍ପର୍କୀୟ ଲୋକକଥାଟି ହେଲା : ଥରେ ଜଣେ ବୃଦ୍ଧ ନିଜର ହଜିଯାଇଥିବା ବଳଦଟିକୁ ବଜରପୁର ତଥା ଏହାର ଆଖପାଖରେ ଖୋଜୁଥିଲେ । ସେ ଦେବୀଙ୍କ ଦର୍ଶନ ନିମନ୍ତେ ଯିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେବାରୁ ଦେବୀଙ୍କର ବାହାଘର ସରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅଷ୍ଟମଙ୍ଗୁଳା ଯାଇନଥିବାରୁ ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କୁ ବାରଣ କରିଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ବୃଦ୍ଧ କୌଣସି ବାରଣ ନ ମାନି ଦେବୀଙ୍କ ଆସ୍ଥାନ ନିକଟକୁ ଯାଇଥିଲେ । ବୃଦ୍ଧ ଦେବୀଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରିବା ସମୟରେ ନିଜ ହସ୍ତରେ ଧରିଥିବା ବାଡ଼ିଟି ସାପ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ଦଂଶନ କରିଥିଲା । ସେହି ଦିନଠାରୁ ଦେବୀଙ୍କ ଅଷ୍ଟମଙ୍ଗୁଳା ଶେଷ ନହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କେହି ସେଠାକୁ ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ ।

ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର
ସହିଦ ଚେତରାମ ଜତାଭ ଜଣେ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ ଥିଲେ ଯିଏ ୧୯ ଜୁଲାଇ ୧୮୨୭ରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ସେ ୧୮୫୭ ମସିହାରେ ଭାରତୀୟ ବିଦ୍ରୋହରେ ଭାଗ ନେଇଥିଲେ । ସେ ୨୬ ମଇ ୧୮୫୭ ମସିହାରେ ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମ ପ୍ରଦେଶ (ବର୍ତ୍ତମାନ ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶ)ର ଏଟା ଜିଲ୍ଲାର ସୋରୋ ଅଞ୍ଚଳରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ ।

ଜୀବନୀ
କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଅନୁଯାୟୀ, ମହାରାଜା ପଟିଆଲା ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପିଠିରେ ସିଂହ ବୋହି ନେଉଥିବାର ଦେଖିଲେ । ପଚରାଯିବାରୁ ଜଣାପଡିଛି ଯେ ବ୍ୟକ୍ତି ଜଣକ ବିନା ଅସ୍ତ୍ରରେ ସିଂହକୁ ହତ୍ୟା କରିଛି । ରାଜା ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସୈନ୍ୟବାହିନୀରେ ଯୋଗଦେବାକୁ କହିଥିଲେ । ରାଜାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତରେ ସେ ସେନାରେ ଯୋଗ ଦେଲେ । ସେହି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ଚେତାରାମ ଯତାଭ । ଚେତାରାମ ବ୍ରିଟିଶମାନଙ୍କ ସହିତ ଲଢ଼ିଥିଲେ । ବ୍ରିଟିଶ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ହଇରାଣ କରୁଥିବା ଦେଖି ସେ ସେମାନଙ୍କ ସହ ଲଢ଼ିଥିଲେ, ଏହା ପରେ ବ୍ରିଟିଶମାନେ ତାଙ୍କୁ ଗିରଫ କରି ଏକ ଗଛରେ ବାନ୍ଧି ଦେଇଥିଲେ । ଆହ୍ଲାବାଦର ଜି.ବି ପାଣ୍ଟ ଇନଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ୍ ଅଫ୍ ସୋସିଆଲ୍ ସାଇନ୍ସ ସୁବର୍ଣ୍ଣର ଐତିହାସିକ ବଦ୍ରି ନାରାୟଣ ତିୱାରୀଙ୍କଦ୍ୱାରା ଜତାଭଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁକୁ ହାଇଲାଇଟ କରାଯାଇଛି, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ଜୀବନୀ ଇତିହାସରେ ହଜିଯାଇଥିବା ଜଣାପଡିଛି । ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉତ୍ସଗୁଡ଼ିକ ତିବାରୀଙ୍କ ଥିଏସରକୁ ପୁନରାବୃତ୍ତି କରିଛି, ଯାହା ୧୯୯୦ ମସିହାରେ ଡି.ସି. ଦିନକରଙ୍କଦ୍ୱାରା ଲିଖିତ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟଙ୍କ ଅବଦାନରୁ ନିଆଯାଇଥିଲା ।

ଆଧାର
ତୁଳସୀ ଦାସ ଶ୍ରାବଣ ଶୁକ୍ଳ ସପ୍ତମୀ ଦିନ ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶର ଯମୁନା ନଦୀକୂଳସ୍ଥିତ ରାଜାପୁରଠାରେ ୧୫୩୨ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦରେ ଜନ୍ମଲାଭ କରିଥିଲେ। ସେ ହିନ୍ଦୀ ରାମାୟଣର ରଚୟିତା।

ପରିବାର
ତୁଳସୀ ଦାସଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ନାମ ଆତ୍ମାରାମ ଦ୍ୱିବେଦୀ ଓ ମାତାଙ୍କ ନାମ ହୁଳସୀ ଦେବୀ। ଉଭୟ ପିତାମାତା ପ୍ରଭୁ ରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ପରମ ଉପାସକ ଥିଲେ । ସେମାନଙ୍କର ବହୁଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୌଣସି ସନ୍ତାନସନ୍ତତି ହୋଇନଥିଲା। ସେଥିପାଇଁ ଉଭୟ ଦମ୍ପତି ପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କୁ ସର୍ବଦା ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁଥିଲେ। ପରିଶେଷରେ ଏକ ଶିଶୁପୁତ୍ର ଜନ୍ମଲାଭ କଲା। କିନ୍ତୁ ପିଲାଟି ଜନ୍ମରୁ ୩୨ଟି ଦାନ୍ତ ନେଇ ଆସିଥିଲା। ଜନ୍ମ ସମୟରେ ଅନ୍ୟ ନବଜାତ ଶିଶୁଙ୍କ ପରି ଆଦୌ କ୍ରନ୍ଦନ କରିନଥିଲା। ତେଣୁ ଅନେକ ଏହାକୁ ଏକ ଅଶୁଭ ସୂଚନା ବୋଲି ମନେକଲେ।  ପିତା ଆତ୍ମାରାମ ମଧ୍ୟ ଭଗବାନ ବାର୍ଦ୍ଧକ୍ୟ ଅବସ୍ଥାରେ ଏପରି ଏକ ସନ୍ତାନ ତାଙ୍କୁ ଦେଇଥିବାରୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚିନ୍ତିତ ହୋଇ ପଡ଼ିଲେ । ଶେଷରେ ଆତ୍ମାରାମ କୁଳଗୁରୁ ନୃସିଂହ ଦାସ ଯିଏ ଜଣେ ଜ୍ୟୋତିର୍ବିଦ ତାଙ୍କ ସହିତ ପରାମର୍ଶ କଲେ। ସେ ଗଣନା କରି ଦେଖିଲେ ଯେ ଶିଶୁଟି ଅଶୁଭ ମୂଳା ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଜାତ ହୋଇଛି ଏବଂ ପିତୃହନ୍ତା ହେବ। ତେଣୁ ପିତାମାତା ଉପାୟଶୂନ୍ୟ ହୋଇ ଶିଶୁପୁତ୍ରକୁ ତାଙ୍କ କୁଳଗୁରୁଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କଲେ। ଗୁରୁ ଶିଶୁଟିକୁ ନେଇ ତାଙ୍କ ଘରେ ଲାଳନପାଳନ କଲେ ଓ ନାଁ ରଖିଲେ ତୁଳସୀ। 

ପିତାଙ୍କ ଦେହାନ୍ତ ପରେ ଯୁବକ ତୁଳସୀ ଘରକୁ ଫେରି ମାତା ହୁଳସୀଙ୍କ ପାଖରେ ରହିଲେ ଏବଂ ପିତା କରୁଥିବା ଯଜମାନ କର୍ମ କରି ଜୀବନ ବିତାଇଲେ । ସଂସାରରେ ଧର୍ମାଚରଣ ପାଇଁ ସହଧର୍ମିଣୀର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି। କାରଣ ସ୍ତ୍ରୀ, ଧର୍ମ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ସହାୟତା ପ୍ରଦାନ କରେ ବୋଲି ମୁନିଋଷିମାନେ ସ୍ତ୍ରୀକୁ ସହଧର୍ମିଣୀ ରୂପେ ନାମିତ କରିଛନ୍ତି। । ତୁଳସୀ ରତ୍ନାବଳୀ ନାମକ ଏକ ଝିଅକୁ ବିବାହ କଲେ । ତୁଳସୀ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟର ଉପାସକ ହୋଇଥିବାରୁ ପତ୍ନୀ ରତ୍ନାବଳୀ ପାଖରେ ସର୍ବଦା ରହୁଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ନିମିଷେ ମାତ୍ର ଛାଡ଼ି ରହିପାରୁନଥିଲେ । ତୁଳସୀ ଯଜମାନ କାର୍ଯ୍ୟ ବ୍ୟତୀତ ଅବଶିଷ୍ଟ ସମୟରେ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ପାଖରେ ସମୟ କଟାଉଥିଲେ । ବିବାହ ପରେ ରତ୍ନାବଳୀ ବାପଘରକୁ କେବେ ଯାଇନଥିଲେ । ଦିନେ ତୁଳସୀଙ୍କ ଅବର୍ତ୍ତମାନ କାଳରେ ପିତାଙ୍କ ଅସୁସ୍ଥତା ଖବର ଶୁଣି ରତ୍ନାବଳୀ ପିତ୍ରାଳୟକୁ ଅସୁସ୍ଥ ପିତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାଲିଗଲେ । ତୁଳସୀ ଘରକୁ ଫେରି ଦେଖିଲେ ଯେ ରତ୍ନାବଳୀ ଘରେ ନାହିଁ । ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ଘରେ ନ ଦେଖି ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼ିଲେ । ମାଆଙ୍କ ପାଖରୁ ସୂଚନା ପାଇଲେ ଯେ ସେ ଅସୁସ୍ଥ ପିତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ତାର ବାପଘରକୁ ଯାଇଛି । ତେଣୁ ସେ କିଛି ଖିଆପିଆ ନକରି ମେଘ ଅନ୍ଧାର ରାତିରେ ମାଆକୁ କହି ଶ୍ୱଶୁରାଳୟକୁ ଗଲେ । ତାଙ୍କର ଏକମାତ୍ର ଚିନ୍ତା କିପରି ଶିଘ୍ର ଯାଇ ରତ୍ନାବଳୀଙ୍କ ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚିବେ । ତେଣୁ ବାଟରେ ବିଭିନ୍ନ ବାଧାବିଘ୍ନକୁ ଖାତିର ନକରି ଅର୍ଦ୍ଧରାତ୍ରିରେ ବର୍ଷାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓଦା ହୋଇ ଆସି ରତ୍ନାବଳୀଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିଲେ । ତୁଳସୀଙ୍କ ଏପରି ଅବସ୍ଥା ଦେଖି ରତ୍ନାବଳୀ ବାକ୍ ଶୂନ୍ୟ ହୋଇଗଲେ ଏବଂ କହିଲେ ‘ସ୍ତ୍ରୀ ପ୍ରତି ଅତ୍ୟଧିକ ଆସକ୍ତ ଠିକ୍ ନୁହେଁ । ସ୍ତ୍ରୀର ଯୌବନର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ ପରି ଶୋଭାପାଏ, ମାତ୍ର ତାହା କ୍ଷଣସ୍ଥାୟୀ । ତେଣୁ ସ୍ତ୍ରୀ ମୋହ ପରିହାର କରି ପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ପାଦ ପଦ୍ମରେ ଏହି ପ୍ରେମ ବ୍ୟାକୁଳତାକୁ ଅର୍ପଣ କଲେ ତାଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦରୁ ପରମ ଶାନ୍ତି ଲାଭ କରିବା ସହିତ ସଂସାର ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳିବ । ତେଣୁ ରତ୍ନାବଳୀଙ୍କର ଏହି ମର୍ମଭେଦୀ କଥାରେ ତୁଳସୀଙ୍କ ଜ୍ଞାନୋଦୟ ହେଲା ଏବଂ ସେ ପାର୍ଥିବ ପ୍ରେମକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରି ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ଆନନ୍ଦ ପାଇବାକୁ ପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କଠାରେ ନିଜକୁ ସମର୍ପିତ କଲେ ।  ତୁଳସୀ ଚଉଦବର୍ଷ ଭାରତର ବିଭିନ୍ନ ତୀର୍ଥକ୍ଷେତ୍ର ଓ ଧର୍ମସ୍ଥାନ ପରିଭ୍ରମଣ କରିବା ସହ କଠୋର ସାଧନା କଲେ ଏବଂ ଶେଷରେ ପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ କରୁଣା ଲାଭ କଲେ । ଫଳତଃ ରାମ ପ୍ରେମରେ ନିଜକୁ ବିଲୀନ କରି ପବିତ୍ର ରାମ ଚରିତ ମାନସ ରଚନା କଲେ ।

ଆଧାର

ବାହାର ଫଟୋ
 Tulsi-Eulogy
 Works of Tulsidas in Hindi on Wikisource
 The Ramcharitmanas of Tulasidas, published by Gita Press
୧୪୯୭ ଜନ୍ମ
୧୫୩୨ ଜନ୍ମ
୧୬୨୩ ମୃତ୍ୟୁ
ଧର୍ମ ପ୍ରଚାରକ
ଘଟଣାବଳୀ

ଜନ୍ମ 
 ୧୮୯୪- ଭାରତ ରତ୍ନ ବରାହଗିରି ଭେଙ୍କଟଗିରି, ଭାରତର ୪ର୍ଥ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି (ମୃତ୍ୟୁ: ୨୩ ଜୁନ ୧୯୮୦)
 ୧୯୩୪- ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ରଘୁନାଥ ପାଣିଗ୍ରାହୀ, ଓଡ଼ିଶୀ କଣ୍ଠଶିଳ୍ପୀ (ମୃତ୍ୟୁ: ୨୫ ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୧୩)
 ୧୯୩୮- କବି ପ୍ରସାଦ ମିଶ୍ର, ହୃଦରୋଗ ବିଶେଷଜ୍ଞ, ବକ୍ତା ଓ ଲେଖକ (ମୃତ୍ୟୁ: ୧୫ ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୧୪)
 ୧୯୫୪- ନିରଞ୍ଜନ ରାଉତ, ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟ ଶିଳ୍ପୀ ଓ ଗୁରୁ

ମୃତ୍ୟୁ 
 ୨୦୧୫- ଗଣେଶ୍ୱର ମିଶ୍ର, ଲେଖକ, ଅନୁବାଦକ ଓ ଶିକ୍ଷାବିଦ (ଜନ୍ମ: ୧୯୪୨)

ପର୍ବପର୍ବାଣି

ବାହାର ଲିଙ୍କ 

  BBC: ଏହି ଦିନ
  କାନାଡାରେ ଏହି ଦିନ 

ଅଗଷ୍ଟ
ବଟଦ୍ୱାରା ତିଆରି ତାରିଖ ଲେଖା
ସୁଖନା ହ୍ରଦ ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ହରିୟଣାର ଚଣ୍ଡିଗଡଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ଜଳାଶୟ । ଏହା ହିମାଳୟ ପର୍ବତ ସାନୁହର ପାଦ ଦେଶରେ ରହିଛି । ତେବେ ଏହା ଏକ ବର୍ଷାଜଳ ଗ୍ରହନକାରୀ ହ୍ରଦ ଓ ଏହାର ଆୟତନ 3 ବର୍ଗ କିଲୋମିଟର । ଏହାକୁ 1958 ମସିହାରେ ସୁଖନା ଜୋର ନାମକ ନାଳରେ ଡେମ ନିର୍ମାଣ କରି ଦ୍ରୁଷ୍ଟି କରାଯାଇଥିଲା । ଏହାର ଜଳ ଧାରଣ ଅଞ୍ଚଳରୁ ବହୁପରିମାଣର ପଟୁ ମାଟି ଆସୁଥିବାରୁ ଏହା ଉପରସ୍ଥ 24.42 ବର୍ଗ କିଲୋମିଟର ଅଞ୍ଚଳକୁ ଅଧିଗ୍ରହଣ କରାଯାଇ ସେଠାରେ ଜଙ୍ଗଲ ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଇ ଭୂମି ସ୍ଖଳନକୁ ରୋକା ଯାଇଥିଲା । ବର୍ତ୍ତମାନ ସୁଖନା ନାଳ ଏହି ହ୍ରଦରେ ନ ପଡି ଅନନ୍ୟ ଦିଗରେ ଯାଉଛି ।

ଇତିହାସ 
ଏହି ହ୍ରଦ ତତ୍ କାଳୀନ ମୁଖ୍ୟ ଇଞ୍ଜିନିଅର ଓ ଲେ ଲୋର୍ବୁସିଅର ନାମକ ବିଦେଶୀୟଙ୍କଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ହେଇଥିଲା । ଏହାର ପ୍ରକୃତିକ ପରିବେଶ ବଜାୟ ରଖିବାକୁ ଏଠାରେ ମୋଟର ବୋଟ ଚାଳନ ତଥା ଏହା ଉପରସ୍ଥ ବନ୍ଧରେ ଜାଣ ବହନ ଚଳାଚଳ ନିଷେଧ କରାଯାଇଥାଏ । ଏହି ବନ୍ଧ ନିକଟରେ ଏକ ଗଲ୍ଫ କୋର୍ସ ଓ ନେକ ଚାନ୍ଦଙ୍କ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ' ଚଣ୍ଡିଗଡ ରକ ଗାର୍ଡେନ' ରହିଛି ।

ଲୋକ କଥା 
ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ଲୋକଙ୍କ ଏହି ହ୍ରଦ ସହ ଘନିଷ୍ଠ ସମ୍ପର୍କ ଥାଏ । ବନ୍ଧା ଉପରସ୍ଥ ରାସ୍ତାରେ ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକ ଭ୍ରମଣ କରିଥାନ୍ତି । ସନ୍ଧ୍ଯା କାଳୀନ ଦୃଶ୍ୟ ଏଠାରେ ଖୁବ ମନୋହର ହେଇଥିବାରୁ ଚିତ୍ରକରମାନେ ଏହାର ଚିତ୍ର ତିଆରି କରିଥାନ୍ତି । ଏହି ହ୍ରଦରେ ବୋଟିଙ୍ଗ , ସ୍କେଟିଙ୍ଗ ଆଦି ଜଳ କ୍ରୀଡ଼ାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି । 

ପକ୍ଷୀ ବିହାର 

ଏହି ହ୍ରଦରେ ଶୀତ କାଳ  ରେ ଅନେକ ସଂଖ୍ୟାରେ ବିଦେଶାଗତ ପକ୍ଷୀ ସମବେତ ହେଇ ଆକର୍ଷଣକୁ ବହୁଗୁଣିତ କରନ୍ତି । ସାଇବେରିଆନ ଡକ , କ୍ରେନ , ସ୍ଟ୍ରୋକ ଆଦି ପ୍ରଜାତିର ପକ୍ଷୀ ଏଠାରେ ଶିତ ଋତୁରେ ରହୁଥିବାରୁ ଏହାକୁ ଭାରତ ସରକାରଙ୍କଦ୍ୱାରା ଏକ ସଂରକ୍ଷିତ ଅଞ୍ଚଳ ଘୋଷଣା କରାଯାଇଛି ।

ଉନ୍ନୟନ ଓ ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ 
ଏଠାରେ ଚଣ୍ଡିଗଡ ପ୍ରଶାସନଦ୍ୱାରା ବଡ ଆକାରର ମାଛ ନ ଧରିବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି ।  

ଏହି ହ୍ରଦ ଅଞ୍ଚଳର ଆହୁରି ଉନ୍ନୟନ ପାଇଁ ଚଣ୍ଡିଗଡ ପ୍ରଶାସନ ତରଫରୁ 2.73 କୋଟି ଟଙ୍କାର ଯୋଜନା କରାଯାଇ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ଅନୁମତି ହାସଲ କରିଛି ।

ସମସ୍ୟା 

 ହ୍ରଦରେ ଗୁଳ୍ମ ଜାତୀୟ ବୃକ୍ଷର ଅତିଶୟ ବୃଦ୍ଧହୀ ଯୋଗୁ ସମସ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି ହେଇଛି ।ଏହା ସହିତ ପଟୁ ମାଟି ର ପତନ ମଧ୍ୟ ଚିନ୍ତାଜନକ ସ୍ଥିତିରେ ରହୁଛି । ଏକ ପ୍ରକଳ୍ପ ମାଧ୍ୟମରେ ଏହାର ସମାଧାନ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା ଚାଲିଛି ।   ପୁଣି ପଞ୍ଜାବ ଓ ହରିୟଣାର ଏହାର ମାଲିକାନା ନେଇ ବିବାଦ ଚାଲିଛି । 

ହ୍ରଦର ମୂଳ ଜଳ ଧାରଣ କ୍ଷ୍ୟମତା ପତୁମତୀ ଯୋଗୁ ବର୍ତ୍ତମାନ 56%କୁ ଆସିଯାଇଥିବା ବେଳେ ବର୍ଷା କାଳରେ ଏହା ଆହୁରି ବୃଦ୍ଧହୀ ହୁଏ ।

ପୁନଶ୍ଚ ଦେଖଣା 
 Garden of Silence

ଆଧାର

ବାହାର ଲିଙ୍କ 
 Sukhna Lake - India Airport Global Website

ଭାରତର ହ୍ରଦ‌
ଲଳିତ ମୋହନ ମହାନ୍ତି (୮ ଜୁନ ୧୯୩୭ - ୧୧ ଜୁନ ୨୦୦୦) ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ ଥିଲେ । ସେ ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିର ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସର କର୍ମକର୍ତ୍ତା ଭାବରେ ସକ୍ରିୟ ଥିଲେ । ଲଳିତ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାରେ ଜଣେ ବିଧାୟକ ଭାବରେ ଥରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ୧୯୮୫ ମସିହାରେ ଓଡ଼ିଶାରେ ହୋଇଥିବା ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ସେ ବଡ଼ମ୍ବା ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ୯ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ ।

ଜନ୍ମ, ପରିବାର ଓ ଶିକ୍ଷା 
ଲଳିତ ମୋହନ ମହାନ୍ତି ୧୯୩୭ ମସିହାର ଜୁନ ମାସ ୮ ତାରିଖରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କ ନାମ ରାଜ କିଶୋର ମହାନ୍ତି ଏବଂ ପତ୍ନୀଙ୍କ ନାମ ଇନ୍ଦିରା ମହାନ୍ତି । ଲଳିତଙ୍କ ପେଶାରେ ଜଣେ ଡାକ୍ତର ଥିଲେ ।

ରାଜନୈତିକ ଜୀବନ 
ଲଳିତ ମୋହନ ମହାନ୍ତି ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସର କର୍ମକର୍ତ୍ତା ଭାବରେ ସକ୍ରିୟ ଥିଲେ । ସେ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାରେ ଜଣେ ବିଧାୟକ ଭାବରେ ଥରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ।

ମୃତ୍ୟୁ 
ଲଳିତ ମାନସିଂହ ୨୦୦୦ ମସିହାର ଜୁନ ମାସ ୧୧ ତାରିଖରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ । ମୃତ୍ୟୁବେଳକୁ ତାଙ୍କୁ ୬୨ ବର୍ଷ ବୟସ ହୋଇଥିଲା ।

ଆଧାର 

୧୯୨୨ ଜନ୍ମ
୨୦୦୦ ମୃତ୍ୟୁ
ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ
କଟକ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
୯ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
କେପ୍ ଗ୍ରିଫନ ବା କେଫ ଭଲଚର ହେଉଛି ଏକ ବିରଳ ପ୍ରଜାତିର ଶାଗୁଣା । ବିଶ୍ୱର ସବୁଠୁ ପୁରୁଣା ପ୍ରଜାତିର ଶାଗୁଣା ମଧ୍ୟରେ ଏହା ଅନ୍ୟତମ । ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରିକା, ଲେସୋଥୋ, ବୋତ୍ସ୍ୱାନା ଓ ନାମ୍ବିଆର କେତେକ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏ ପ୍ରଜାତିର ପକ୍ଷୀ ଦେଖିବାକୁ ମିଳନ୍ତି । ବର୍ତ୍ତମାନ ଏମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ହ୍ରାସପାଇବାରେ ଲାଗିଛି । ଏହି ଶାଗୁଣାଙ୍କ ଆକାର ୯୬ରୁ ୧୧୫ ସେ.ମି। ଡେଣାର ଆକାର ପ୍ରାୟ ୭.୪ରୁ ୮.୫ ଫୁଟ । ଓଜନ ପ୍ରାୟ ୭ରୁ ୧୧କି.ଗ୍ରା ।   ରଙ୍ଗ ଗାଢ଼ ମାଟିଆ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ଡେଣାର ତଳଭାଗ  ଓ ପେଟ ତଳ ରଙ୍ଗ ଧଳା ଦେଖାଯାଏ । ଡେଣାର ଶେଷଭାଗ ଓ ଲାଞ୍ଜ କଳା । ଆଫ୍ରିକାରେ ଦେଖାଯାଉ ଥିବା ମାସାଂସୀ ପକ୍ଷୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଏହାକୁ ସବୁଠୁ ବଡ଼ ପକ୍ଷୀ ଭାବେ ଗଣନା କରାଯାଏ । ହିମାଳୟ ଗ୍ରିଫନ ଓ ସାଇନେରସ ଭଲଚରଙ୍କ ପରେ ଏହା ତୃତୀୟ ସର୍ବ ବୃହତ ପୁରୁଣା ଶାଗୁଣା ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଏ ।

ଅଣ୍ଡିରା ପକ୍ଷୀଙ୍କ ସହିତ ମାଈ ପକ୍ଷୀର ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ ରହିଛି । ମାଈ ପକ୍ଷୀ ବର୍ଷକରେ ମାତ୍ର ଗୋଟିଏ ଅଣ୍ଡା ଦେଇଥାନ୍ତି । ଏମାନେ ପ୍ରାୟତଃ  ମାସାଂହାରୀ । ମୃତ ପଶୁଙ୍କ ମାଂସ ଭକ୍ଷଣ କରନ୍ତି । ଜଙ୍ଗଲ ଅଞ୍ଚଳରେ ତଥା ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଗଛରେ ଆଶ୍ରୟ ନିଅନ୍ତି । ବିଷ ପ୍ରୟୋଗ, ପ୍ରାକୃତିକ ବାସସ୍ଥଳୀ ଧ୍ୱଂସ ଏବଂ ବିଦ୍ୟୁତ ତାର ହିଁ ଏମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଘୋର ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି । ଏହି ପକ୍ଷୀ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଅଞ୍ଚଳର ଚାଷୀମାନେ ହିଂସ୍ର ପଶୁ ଯଥା ବାଘ ଓ ଗଧିଆଙ୍କ ଆକ୍ରମଣରୁ ଗୃହପାଳିତ ପଶୁଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା ପାଇଁ ମୃତ ପଶୁଙ୍କ ଦେହରେ ବିଷ ପ୍ରୟୋଗ କରିଥାନ୍ତି । ଫଳରେ ଏହି ଶାଗୁଣାମାନେ ଉକ୍ତ ବିଷବୋଳା ପଶୁର ମାଂସ ଖାଇବା ପରେ ମୃତ୍ୟୁମୁଖରେ ପଡୁଛନ୍ତି । କେପ ଗ୍ରିଫନ ଶାଗୁଣାଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା କ୍ରମାଗତ ହ୍ରାସ ପାଇ ବର୍ତ୍ତମାନ ୮ ହଜାର ଭିଅତରେ ସିମୀତ ଥିବା ଏକ ଆକଳନରୁ ଜଣାପଡ଼ିଛି । ସେଥିପାଇଁ ଇଣ୍ଟର ନ୍ୟାଶନାଲ ୟୁନିଅନ ଫର କଞ୍ଜରଭେଶନ ଅଫ ନେଚର ପକ୍ଷରୁ ଏହାକୁ ବିଲୁପ୍ତପ୍ରାୟ ପକ୍ଷୀ ତାଲିକାରେ ସ୍ଥାନିତ କରାଯାଇଛି ।

ଆଧାର

ବାହାର ତଥ୍ୟ

 BirdLife Species Factsheet.
 Cape Vulture - Species text in The Atlas of Southern African Birds.
 Cape Griffon

ପକ୍ଷୀ
ଚଣ୍ଡୁଳ ପକ୍ଷୀ ବା ଚଣ୍ଡୂଳ ପକ୍ଷୀ ବା ଭରତିଆ ପକ୍ଷୀ (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ Oriental Skylark ବା Small Skylark, ଜୀବବିଜ୍ଞାନ ନାମ Alauda gulgula) ସ୍କାଏଲାର୍କ୍ ପ୍ରଜାତିର ଏକ କ୍ଷୁଦ୍ରାକାର ପକ୍ଷୀ । ଦକ୍ଷିଣ, କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଓ ପୂର୍ବ ୟୁରେସିଆରେ ଏହି ପକ୍ଷୀ ପ୍ରଜାତି ବ୍ୟାପ୍ତ । ନିଜ ପ୍ରଜାତିର ଅନ୍ୟ ସ୍କାଏଲାର୍କ୍ ପକ୍ଷୀଙ୍କ ପରି ଏହି ପକ୍ଷୀ ମଧ୍ୟ  ମୁଖ୍ୟତଃ ଉନ୍ମୁକ୍ତ ତୃଣଭୂମିରେ ବିଚରଣ କରେ ଏବଂ କୀଟପତଙ୍ଗ ଓ ମଞ୍ଜି ଇତ୍ୟାଦି ଆହରଣ କରିଥାଏ ।

ବର୍ଗୀକରଣ 
ଇଂରାଜୀ ସୈନ୍ୟ ଓ ପରିବେଶବିତ୍ ଜେମ୍‍ସ୍ ଫ୍ରାଙ୍କଲିନ୍ ୧୮୩୧ ମସିହାରେ ଚଣ୍ଡୁଳ ପ୍ରଜାତି ବିଷୟରେ ଲେଖିଥିଲେ ଓ ସେ ପ୍ରଥମେ ଏହାର ଜୀବବିଜ୍ଞାନ ନାମ ଅଲୌଡା ଗୁଲ୍‍ଗୁଲା (Alauda gulgula) ବୋଲି ରଖିଥିଲେ । ଗୁଲ୍‍ଗୁଲା ନାମ ଦେବାର କାରଣ କିନ୍ତୁ ଅସ୍ପଷ୍ଟ । ଲାଟିନ୍ ଭାଷାରେ ଗୁଲା ଶବ୍ଦ ଗଳା ବା ତଣ୍ଟିକୁ ବୁଝାଇଥାଏ ଓ ଗୁଲ୍‍ଗୁଲା ବୋଧହୁଏ କଣ୍ଠର ସଙ୍ଗୀତରୂପୀ ପରିପ୍ରକାଶ ।

ଚଣ୍ଡୁଳ ପକ୍ଷୀର ଅନ୍ୟ କିଛି ସାଧାରଣ ନାମ ହେଉଛି “ଭାରତୀୟ ସ୍କାଏଲାର୍କ୍”, “ପ୍ରାଚ୍ୟ ସ୍କାଏଲାର୍କ୍”, “କ୍ଷୁଦ୍ର ସ୍କାଏଲାର୍କ୍” । ସଂସ୍କୃତ ଭାଷାରେ ଏହି ପକ୍ଷୀକୁ ଭରଦ୍ୱାଜ ପକ୍ଷୀ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ ।

ଉପପ୍ରଜାତି 
ଚଣ୍ଡୁଳର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ୧୩ଟି ଉପପ୍ରଜାତି ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଇଛି : 

 କାଶ୍ମୀରୀ ଚଣ୍ଡୁଳ (A. g. lhamarum) - ରିଖାର୍ଡ୍ ମାଇନେର୍ଟଜ୍‍ହାଗେନ୍ ଓ ଆନ୍ନି ମାଇନେର୍ଟଜ୍‍ହାଗେନ୍, ୧୯୨୬: ଏମାନେ ପାମିର ମାଳଭୂମି ଓ ପଶ୍ଚିମ ହିମାଳୟରେ ଦେଖାଯାନ୍ତି
 A. g. inopinata - ଭାଲେଣ୍ଟିନ୍ ବିଆଞ୍ଚି, ୧୯୦୫: ଏମାନେ ତିବ୍ବତୀୟ ମାଳଭୂମି ଓ ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମ ଚୀନରେ ଦେଖାଯାନ୍ତି ।
 A. g. vernayi - ଅର୍ନଷ୍ଟ୍ ମାୟର୍, ୧୯୪୧: ଏମାନେ ପୂର୍ବ ହିମାଳୟ ଓ ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ ଚୀନରେ ଦେଖାଯାନ୍ତି ।
 ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଚଣ୍ଡୁଳ (A. g. inconspicua) ବା ତୁର୍କ ଚଣ୍ଡୁଳ - ନିକୋଲାଇ ସେୱେର୍ତ୍ସୋଭ୍, ୧୮୭୩: ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ଏମାନଙ୍କୁ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପ୍ରଜାତି ଭାବେ ଗଣାଯାଉଥିଲା । ଏମାନେ ଦକ୍ଷିଣ କାଜାକ୍‍ସ୍ତାନରୁ ନେଇ ପୂର୍ବ ଇରାନ, ପାକିସ୍ତାନ ଓ ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମ ଭାରତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦେଖାଯାଇଥାନ୍ତି ।
 A. g. gulgula - ଜେମ୍‍ସ୍ ଫ୍ରାଙ୍କଲିନ୍, ୧୮୩୧: କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଓ ଉତ୍ତର ଭାରତରୁ ନେଇ ଶ୍ରୀଲଙ୍କା ଏବଂ ପୂର୍ବରୁ ଉତ୍ତର ଇଣ୍ଡୋଚୀନ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏହି ଉପପ୍ରଜାତି ଦେଖାଯାଏ ।
 A. g. dharmakumarsinhjii - ହୁମାୟୂଁ ଅବ୍ଦୁଲାଲି, ୧୯୭୬: ପଶ୍ଚିମ-କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଭାରତରେ ଏହି ଉପପ୍ରଜାତି ଦେଖାଯାଏ ।
 A. g. australis - ୱିଲିୟମ୍ ଏଡ୍ୱିନ୍ ବ୍ରୁକ୍‍ସ୍, ୧୮୭୩: ପ୍ରଥମେ ଏହାକୁ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପ୍ରଜାତି ଭାବେ ଗଣାଯାଉଥିଲା । ଏମାନେ ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ ଭାରତରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳନ୍ତି ।
 A. g. weigoldi - ଅର୍ନଷ୍ଟ୍ ହାର୍ଟର୍ଟ୍, ୧୯୨୨: କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଓ ପୂର୍ବ ଚୀନରେ ଏହି ଉପପ୍ରଜାତି ଦେଖାଯାନ୍ତି ।
 A. g. coelivox - ରବର୍ଟ୍ ସ୍ୱିନ୍‍ହୋ, ୧୮୫୯: ଦକ୍ଷିଣ ଓ ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଚୀନ ଏବଂ ଉତ୍ତର ଭିଏତନାମରେ ପରିଲକ୍ଷିତ ଏହି ଉପପ୍ରଜାତିକୁ ପ୍ରଥମେ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପ୍ରଜାତିର ମାନ୍ୟତା ଦିଆଯାଇଥିଲା ।
 A. g. sala - ରବର୍ଟ୍ ସ୍ୱିନ୍‍ହୋ, ୧୮୭୦: ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଚୀନର ହାଇନାନ୍ ଦ୍ୱୀପରେ ପରିଲକ୍ଷିତ ଏହି ଉପପ୍ରଜାତିକୁ ପ୍ରଥମେ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପ୍ରଜାତିର ମାନ୍ୟତା ଦିଆଯାଇଥିଲା ।
 A. g. herberti -  ଅର୍ନଷ୍ଟ୍ ହାର୍ଟର୍ଟ୍, ୧୯୨୩: କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଓ ପୂର୍ବ ଥାଇଲ୍ୟାଣ୍ଡରୁ ନେଇ ଦକ୍ଷିଣ ଭିଏତନାମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଉପପ୍ରଜାତି ଦେଖାଯାନ୍ତି ।
 A. g. wattersi -  ରବର୍ଟ୍ ସ୍ୱିନ୍‍ହୋ, ୧୮୭୧: ତାଇୱାନରେ ପରିଲକ୍ଷିତ ଏହି ଉପପ୍ରଜାତିକୁ ପ୍ରଥମେ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପ୍ରଜାତିର ମାନ୍ୟତା ଦିଆଯାଇଥିଲା ।
 A. g. wolfei - ମାସୌଜି ହାଚିସୁକା, ୧୯୩୦: ଉତ୍ତର ଫିଲିପାଇନ୍ସର ଲୁଜନ୍ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏହି ଉପପ୍ରଜାତି ଦେଖାଯାଏ ।

ବିବରଣୀ 
ଚଣ୍ଡୁଳର ଶରୀରର ଦୈର୍ଘ୍ୟ ପ୍ରାୟ ୧୬ ସେଣ୍ଟିମିଟର୍ । ଏମାନଙ୍କ ଉପର ପଟର ରଙ୍ଗ ହଳଦି ମିଶା ମାଟିଆ, ଲାଞ୍ଜର ବାହାର ପଟଟି ଧଳା ଓ ଏହା ମୁଣ୍ଡରେ ଏକ ଛୋଟ ଶିଖା ରହିଥାଏ । ଉଭୟ ମାଈ ଓ ଅଣ୍ଡିରା ଚଣ୍ଡୁଳ ପକ୍ଷୀ ଦେଖିବାକୁ ଏକା ପରି ।

ପରିସ୍ଥିତିକ ବ୍ୟବହାର 
ଏମାନେ ବାରମ୍ବାର ରଡ଼ି କରି ଆକାଶକୁ ଉଡ଼ି ପଳାନ୍ତି ଓ ପୁଣି କିଛି ସମୟରେ ଭୂପୃଷ୍ଠକୁ ଫେରି ଆସନ୍ତି । ଅଣ୍ଡିରାମାନେ ଆକାଶରେ ଉଡ଼ୁଥିବା ବେଳେ ମାଈମାନଙ୍କୁ ଆକୃଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ କାକଳି ଧ୍ୱନି ସୃଷ୍ଟି କରିଥାନ୍ତି ।

ଆଧାର

ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଲିଂକ୍ 

 Haryana Online
 Birding in Taiwan

ପକ୍ଷୀ
୧୬୯୦ ଗ୍ରେଗୋରି ପାଞ୍ଜି ଅନୁସାରେ ଏକ ସାଧାରଣ ବର୍ଷ ଅଟେ |

ଘଟଣା

ଜାନୁଆରୀ-ମାର୍ଚ୍ଚ

ଅପ୍ରେଲ-ଜୁନ

ଜୁଲାଇ-ସେପ୍ଟେମ୍ବର

ଅକ୍ଟୋବର-ଡିସେମ୍ବର

ଅଜ୍ଞାତ ତିଥି ଘଟଣା

ଜନ୍ମ

ଜାନୁଆରୀ-ମାର୍ଚ୍ଚ

ଅପ୍ରେଲ-ଜୁନ

ଜୁଲାଇ-ସେପ୍ଟେମ୍ବର

ଅକ୍ଟୋବର-ଡିସେମ୍ବର

ମୃତ୍ୟୁ

ଜାନୁଆରୀ-ମାର୍ଚ୍ଚ

ଅପ୍ରେଲ-ଜୁନ

ଜୁଲାଇ-ସେପ୍ଟେମ୍ବର

ଅକ୍ଟୋବର-ଡିସେମ୍ବର

ଆଧାର 

୧୬୯୦
ବଟ ତିଆରି ବର୍ଷ ଲେଖା