କ୍ଷୀର ଏକ ତରଳ ସଫା ଦ୍ରବ୍ୟ ଅଟେ ଯାହା ମାଦାୟମାନଙ୍କ କ୍ଷୀର ଗ୍ରନ୍ଥିରୁ ତିଆରି ହୋଇଥାଏ । ନବଜାତ ଶିଶୁ ସେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କ୍ଷୀର ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିଥାଏ ଯେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଅନ୍ୟ   ଖାଦ୍ୟ ପଦାର୍ଥର ସେବନ କରିବାରେ ଅକ୍ଷମ ହୋଇଥାଏ । ସାଧାରଣତଃ କ୍ଷୀରରେ ୮୫ ପ୍ରତିଶତ
ଜଳ ରହିଥାଏ ଏବଂ ଶେଷ ଭାଗରେ ସଠିକ ତତ୍ତ୍ୱମାନେ ଖଣିଜ ଦ୍ରବ୍ୟ ବସିକରି ରହିଥାଏ ।ଗାଈ ମଇଁଷିଙ୍କ ଛଡା ବଜାରରେ ବିଭିନ୍ନ କମ୍ପାନିର ପ୍ୟାକେଟ କ୍ଷୀରବି ଉପଲବ୍ଧ ରହିଥାଏ । କ୍ଷୀର ପ୍ରୋଟିନ , କ୍ୟାଲସିୟମ ଏବଂ ରାଇବୋଫ୍ଲୋବିନ (ଭିଟାମିନ ବି-୨) ଯୁକ୍ତ ହୋଇଥାଏ , ଏହା ଛଡା ଏ , ଡି , କେ ଏବଂ ଈ ସହିତ ଫସଫରସ , ମ୍ୟାଗ୍ନେସିୟମ , ଆୟୋଡିନ ପରି କିଛି ଦ୍ରବ୍ୟ କିମ୍ବା ବସା ତଥା ଊର୍ଜା ମଧ୍ୟ ହୋଇଥାଏ । ଏହାଛଡା ଏଥିରେ କିଛି ଏଞ୍ଜାଇମ୍ ଏବଂ କିଛି ଜୀବିତ ରକ୍ତ କୌଶିକମାନ ମଧ୍ୟ ରହିପାରେ ।

ବିଭିନ୍ନ ଦେଶରେ  କ୍ଷୀରର ଉତ୍ପାଦନ ପ୍ରକ୍ରିୟା

୨୦୧୨ ମସିହାରେ , କ୍ଷୀରର ପ୍ରସ୍ତୁତିକାରକ ଏବଂ କ୍ଷୀରର ଉତ୍ପନ୍ନ ପ୍ରଣାଳୀକୁ  ଆମେରିକା , ଚାଇନା , ପାକିସ୍ଥାନ ଏବଂ ବ୍ରାଜିଲ ଅନ୍ତର୍ଗତ ରାଜ୍ୟ ମାନଙ୍କରୁ ଭାରତ ସାଧାରଣତଃ ଭାବେ ଅନୁସରଣ କରିଥିଲା । ୨୦୧୩  ମସିହାରେ ସମସ୍ତ ୨୮ ୟୁରୋପିଆନ ସଂଘର ସଦସ୍ୟମାନେ ଏକସଙ୍ଗରେ ୧୫୩.୮ ମିଲିଅନ ଟନ୍ସ କ୍ଷୀର ଉପୁଜାଇ ଥିଲେ , ସବୁଠାରୁ ବୃହତ୍ତର ସଂଘ ଭାବେ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ-ଅର୍ଥନୈତିକ ସଂଘ

ଗାଈର କ୍ଷୀର 
ଗାଈ କ୍ଷୀରରେ ପ୍ରତି ଗ୍ରାମ ୩.୧୪ ମିଲିଗ୍ରାମ କୋଲେଷ୍ଟ୍ରୋଲ ରହିଥାଏ । ଆୟୁର୍ବେଦ ଅନୁସାରେ ଗାଈର ସତେଜ କ୍ଷୀରକୁ ଉତ୍ତମ କୁହାଯାଏ । (ବତ୍ରା ହସ୍ପିଟାଲ ଏଣ୍ଡ ମେଡ଼ିକାଲ ରିସର୍ଚ୍ଚ ସେଣ୍ଟର)ର ଆୟୁର୍ବେଦିକ ବିଭାଗର "ମେହର ସିଂ"ଙ୍କ ଅନୁସାରେ ଗାଈର କ୍ଷୀର ମଇଁଷିର କ୍ଷୀର ତୁଳନାରେ ମସ୍ତିଷ୍କ ପାଇଁ ଅଧିକ ଲାଭଦାୟକ ଅଟେ ।

ମଇଁଷିର କ୍ଷୀର 

ମଇଁଷି କ୍ଷୀରରେ ପ୍ରତି ଗ୍ରାମ ୦.୬୫ ମିଲିଗ୍ରାମ କୋଲେଷ୍ଟ୍ରୋଲ ରହିଥାଏ । ମଇଁଷି କ୍ଷୀରରେ ଗାଈର କ୍ଷୀର ତୁଳନାରେ ୯୨ ପ୍ରତିଶତ କ୍ୟାଲସିୟମ , ୩୭ ପ୍ରତିଶତ ଲୌହ ଏବଂ ୧୧୮ ପ୍ରତିଶତ ଅଧିକ ଫସଫରସ ରହିଥାଏ । (ଇଣ୍ଡିଆନ ସ୍ପାଇନଲ ଇଂରାଜୀ ସେଣ୍ଟର)ର ମେଡ଼ିକାଲ ଡାଇରେକ୍ଟର "ଏଚ୍. ଏସ୍. ଛାବଡ଼ା"ଙ୍କ ଅନୁସାରେ ଗାଈର କ୍ଷୀରଠାରୁ ମଇଁଷିର କ୍ଷୀର ଅଧିକ ଭଲ ହୋଇଥାଏ । ସେଥିରେ କମ କୋଲେଷ୍ଟ୍ରୋଲ ରହିଥାଏ ଏବଂ ମିନେରାଲ ଅଧିକ ରହିଥାଏ ।

ପ୍ୟାକେଟ କ୍ଷୀର

ଏହି ପ୍ରକାରର କ୍ଷୀର ମଦର-ଡେୟରୀ , ଅମୁଲ , ପରାଗ , ଆଞ୍ଚଲ ଜୌସୀ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ଯୋଗାଣ କରନ୍ତି । ଏଥିରେ ଭିଟାମିନ ଏ , ଲୌହ ଏବଂ କ୍ୟାଲସିୟମ ମିଶିକରି ରହିଥାଏ । ଏଥିରେ ବହୁପ୍ରକାର ତଥା , ଫୁଲ୍ କ୍ରିମ , ଟୋଣ୍ଡ , ଯୋଡ଼ା ଟୋଣ୍ଡ ଏବଂ ଫ୍ଲେବର୍ଡ କ୍ଷୀର ମିଶ୍ରଣ ହୋଇଥାଏ । ଫୁଲ୍ କ୍ରିମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ମେଲାଇ ରହିଥାଏ , ଏଣୁ ଅଧିକ ବହଳିଆ ରହିଥାଏ । ଏହି ସବୁର ନିଜ ଉପଯୋଗିତା ରହିଥାଏ , କିନ୍ତୁ ଚିକିତ୍ସକ ମାନଙ୍କ ରାୟ ଅନୁସାରେ , ପିଲାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଫୁଲ୍ କ୍ରିମ କ୍ଷୀର ବହୁତ ଭଲ ଅଟେ ତ ବଡ଼ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ କମ କ୍ରିମର ମିଶ୍ରିତ କ୍ଷୀର ଉପଯୋଗ୍ୟ । 

କ୍ଷୀରର ପ୍ରସ୍ତୁତିକରଣ ବିଭିନ୍ନ କିସମରେ ବିକ୍ରୟ କରାଯାଏ - ନିମ୍ନକ୍ତ ପ୍ରକାର/ମାପକ୍ରମ ଉପରେ ଆଧାରିତ:
 ଖାଦ୍ୟକୁ ନଷ୍ଟ ହେବାରୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଅଳ୍ପ ମିଶ୍ରିତ ପଦାର୍ଥ (ଏ.ଜି , ଭିଟାମିନ) ,
 ବୟସ (ଏ.ଜି. , ଚେଦ୍ଦାର) , 
 ଘନୀକରଣ (ଏ.ଜି. , କ୍ଷୁଦ୍ର ସରଳ ଛେନା) , 
 କୃଷିକର୍ମ ପ୍ରକ୍ରିୟା (ଏ.ଜି. , ଜୈବ , ତୃଣୀୟ ପ୍ରକ୍ରିୟା କରଣ) , 
 ମୋଟାପଣ ଆଧେୟ (ଏ.ଜି. , ଦୁଇ ପଦାର୍ଥର ଅଧେ ଅଧେ) ,
 ଅମ୍ଳୀଭବନ (ଏ.ଜି. , ଲହୁଣୀ-କ୍ଷୀର) ,
 ଆସ୍ୱାଦ (ଏ.ଜି. , ଚକୋଲେଟ ଏବଂ ସ୍ଟ୍ରବେରୀ) ,
 ସମଜାତୀୟ (ଏ.ଜି. , କ୍ରିମ ଟପ୍) ,
 ଦୁଗ୍ଧ ଶର୍କରାର ହ୍ରାସକରଣ ଏବଂ ନିରାକରଣ ,
 ସ୍ତନ୍ୟପାୟୀ ପ୍ରାଣୀ (ଏ.ଜି. , ଗାଈ , ଛେଳି , ମେଣ୍ଢା , ମଇଁଷି) ,
 ପ୍ୟାକିଙ୍ଗ (ଏ.ଜି. , ବୋତଲ , ଜରି) ,
 ଉତ୍ତାପଦ୍ୱାରା ଦୁଗ୍ଧର ଜୀବାଣୁ ନାଶନ (ଏ.ଜି. , କଞ୍ଚା କ୍ଷୀର)
 ଜଳର ଆଧେୟ (ଏ.ଜି. , ଶୁଷ୍କ କ୍ଷୀର)

କ୍ଷୀରର ମୂଲ୍ୟବର୍ଦ୍ଧନ
କ୍ଷୀର ଏକ ପୂର୍ଣ୍ଣ , ସ୍ୱଚ୍ଛ , ସ୍ତନ ଗ୍ରନ୍ଥିୟର ଧାରଣ ଅଟେ । ପୌଷ୍ଟିକତାର ଦୃଷ୍ଟିରେ କ୍ଷୀର ଏକ ମାତ୍ର ସମ୍ପୁର୍ଣ୍ଣ ଆହାର ଅଟେ ଯାହା ଆମପାଇଁ ପ୍ରକୃତିର ଦାନ ଅଟେ । ଆମ ଶରୀରକୁ ସାଧାରଣତଃ ପାଖାପାଖି ୩୦ରୁ ଅଧିକ ତତ୍ତ୍ୱର ଆବଶ୍ୟକତା ହୋଇଥାଏ । କିଛିବି ପ୍ରକୃତ ଭୋଯ୍ୟ ପଦାର୍ଥ ପ୍ରକୃତିରେ ଉପଲବ୍ଧ ହୋଇନାହିଁ ଯାହାଦ୍ୱାରା ଏ ସବୁର ପ୍ରାପ୍ତ କରାଯାଇପାରେ । କିନ୍ତୁ କ୍ଷୀରରେ ପାଖାପାଖି ସମସ୍ତ ପୋଷକ ତତ୍ତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥାଏ । ଏଥିପାଇଁ ପିଲାମାନଙ୍କ ପାଇଁ କ୍ଷୀରକୁ ସନ୍ତୁଳିତ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୋଜନର ସ୍ତର ଦିଆଯାଇଛି । କ୍ଷୀରରେ ରହିଥିବା ସଂଘଟକ ହେଉଛି ପାଣି , ପ୍ରକୃତ ପଦାର୍ଥ , ବସା , ପ୍ରୋଟିନ , ଖଣିଜ ବସବିହିନ ପଦାର୍ଥ ରହିଥାଏ । ଯଦି ଆମେ କ୍ଷୀରରେ ରହିଥିବା ପାଣିର କଥା କୁହାଯାଏ ତ, ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ପାଣି ଗଧୀର କ୍ଷୀରରେ ୯୧.୫% ହୋଇଥାଏ , ଘୋଡ଼ିର କ୍ଷୀରରେ ୯୦.୧% , ମନୁଷ୍ୟରେ ୮୭.୪% , ଗାଈରେ ୮୭.୨% , ଓଟଣୀରେ ୮୬.୫% ଏବଂ ଛେଳି କ୍ଷୀରରେ ୮୬.୯% ରହିଥାଏ  ।

କ୍ଷୀରର ଉତ୍ପାଦନ ଲକ୍ଷ୍ୟ ହିସାବରେ ୧୨ତମ ପଞ୍ଚବର୍ଷିୟା ଯୋଜନା (୨୦୧୦-୨୦୧୭)ରେ ବଢିକରି ୨୬.୯୫ ଲକ୍ଷ ମେଟ୍ରିକ ଟନ କରିବାର ଅଛି ଯେମିତିକି (୨୦୧୦-୨୦୧୧)ରେ ଆମ କ୍ଷୀରର ଆବଶ୍ୟକତା ୩୩.୬୯ ଲକ୍ଷ ମେଟ୍ରିକ ଟନ ରହିଥିଲା । ଏଠାରେ ଏହା ଦର୍ଶାଯାଇଛି କି , ଆମ ପୃତି ମାର୍ଗରେ ବହୁ କାମ ଅଛି ଯାହା ପାଇଁ ଆମକୁ ନିଜ ଖାଦ୍ୟପେୟକୁ ସୁଧାରିବାଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଜୀବଜନ୍ତୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଚାରା , ପାଣି ଏବଂ ପ୍ରବନ୍ଧନ ଉପରେ ବହୁତ ଅଧିକ କଷ୍ଟ କରିବାର ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି । 

କ୍ଷୀର ସମ୍ପୁର୍ଣ୍ଣ ଆହାର ସହିତ ଜଲ୍ଦି ଖରାପ ହୋଇଯାଉଥିବାର ଅଧିକ ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି । ଏଥିପାଇଁ କ୍ଷୀରର ସ୍ୱରୂପକୁ ବଦଳ କରି ଆମେ ବହୁ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରଖିପାରିବା , ଏହା ସହ କ୍ଷୀରର ମୂଲ୍ୟବର୍ଦ୍ଧନଦ୍ୱାରା ବହୁ ଆମଦାନୀ ତିଆରି କରି ପାରିବା । କ୍ଷୀରରୁ ଉତ୍ପାଦିତ ପଦାର୍ଥ ପୂର୍ବରୁ ଆମକୁ ଏହା ମୁଖ୍ୟତଃ ଜାଣିବାର ଅଛି ଯେ , କ୍ଷୀରର ମାଙ୍ଗ କେଉଁ ରୂପରେ ଅଧିକ ରହିଥାଏ ।

କ୍ଷୀରରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଦ୍ରବ୍ୟ

ସଂଘନିତ ପୂର୍ଣ୍ଣ କ୍ଷୀର ଦ୍ରବ୍ୟ
 ଖୁଆ, ରାବିଡୀ, କୁଲ୍ଫୀ, ଆଇସ୍କ୍ରିମ୍

ପୂର୍ଣ୍ଣ କ୍ଷୀର ଜମେଇ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଦ୍ରବ୍ୟ
 ଦହି, ପନିର, ଛେନା, ଶ୍ରୀଖଣ୍ଡ, ଚୀଜ୍

କ୍ଷୀର ମନ୍ଥନରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଦ୍ରବ୍ୟ
 ଲହୁଣୀ, ଘିଅ, ଲସ୍ସୀ

ଖୁଆ - କ୍ଷୀରରୁ ଜଳକୁ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ବାଷ୍ଫିତ କରିବାକୁ ଆମେ ଖୁଆ କହିଥାଉ । ଏଥିରେ ତାପକୁ ଅଧିକ ଗରମରେ ରଖି ଫୁଟାଯାଏ , ତଥା କ୍ଷୀରକୁ ସବୁସମୟରେ ଘାଣ୍ଟିବାକୁ ପଡିଥାଏ । କ୍ଷୀର ଗରମ କରିବାର ବାସନର ମୁହଁ ଚୌଡା ହେବା ଦରକାର । ଅନ୍ତିମ ସମୟରେ ତାପର କ୍ରମ କମାଇଦେବ ଉଚିତ ନ ହେଲେ ଖୁଆ ଖୁଆ ଜଳିଯିବାର ଅଧିକ ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି । ଯଦି ଏହାକୁ ପ୍ୟାକିଙ୍ଗ କରି ବଜାରରେ ବିକ୍ରୟ କରାଯାଏ ତେବେ ନମୀ ଅବରୋଧକ ବଟର ପେପରରେ ପ୍ୟାକିଙ୍ଗ କରାଯିବା ଆବଶ୍ୟକ । 

ଶ୍ରୀଖଣ୍ଡ - ଖୁଆକୁ କପଡ଼ାରେ ଛାଣିକରି ଏହାର ପାଣି ବାହାର କରିଦିଆଯାଏ କିମ୍ବା ଖାଣ୍ଟି ଶ୍ରୀଖଣ୍ଡ ପ୍ରସ୍ତୁତି ହୋଇଯାଏ । ଏଥିରେ ପେସା ଯାଇଥିବା ଚିନି (୪୫%) ମିଶ୍ରଣ ହୁଏ ଏବଂ ୫ ଡିଗ୍ରୀ ସେଲ୍ସିୟସରେ ଥଣ୍ଡା କରିବା ପାଇଁ ରଖାଯାଏ ।

ଲହୁଣୀ - ଲହୁଣୀ ଏକ କ୍ଷୀର ଦ୍ରବ୍ୟ ଅଟେ , ଯାହା ଦହିର ମନ୍ଥନରେ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥାଏ । ଯେଉଁଥିରେ ବଞ୍ଚିଥିବା ୮୦% କିମ୍ବା ଜଳ ୧୦%ରୁ ଅଧିକ ନ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ ।

ଘିଅ- ଯେତେବେଳେ ଆମେ ଦହିରୁ ଲହୁଣୀ ବାହାରିଥାଏ ଏବଂ ସେହି ଲହୁଣୀକୁ କଢ଼ାଇରେ ଗରମ କରାଯାଏ ତ , ଲହୁଣୀ ଖେଳିଯାଏ । ଖେଳିବା ପରେ ଲହୁଣୀ ତରଳରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇଯାଏ । ତାପରେ ପତଳା ନରମ କପଡ଼ାରେ ଛାଣି କରି ଘିଅ ବାହାର କରାଯାଏ । 

ଲସ୍ସୀ- ଦହିରେ ପାଣି ତଥା ଲହୁଣୀ ମିଶ୍ରଣକରି ମନ୍ଥନିରେ ଘାଣ୍ଟି ଦିଆଯାଏ । ଏହା ପରେ ସେଥିରେ ଚିନି ମିଶାଇଦିଆଯାଏ ଏବଂ ନିଜ ପସନ୍ଦର ଅନୁରୂପ ସେଥିରେ ସୁଖା ମେବେ , ଚକୋଲେଟ ଗୁଣ୍ଡ ପକାଇ ଲସ୍ସୀ ତିଆରି ହୁଏ । 

ରାବିଡୀ- ଏହା ଏକ ମିଠା ସଂଘନିତ ପୂର୍ଣ୍ଣ କ୍ଷୀର ଅଟେ । ଏହାକୁ ତିଆରି କରିବା ପାଇଁ ଚଉଡା ମୁହଁ ଥିବା ବାସନରେ ଗରମ କରାଯାଏ । ଫୁଟନ୍ତା କ୍ଷୀର ଉପରେ ପତଳା ପରସ୍ତ ଜମା ହୋଇଯାଏ , ଯାହାକୁ ଆମେ 'ସର' କହିଥାଉ । ସେହି ସରକୁ ଏକତ୍ର କରି ରଖାଯାଏ ଏବଂ ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଚାଲୁ ରହିଥାଏ ; ଯେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କ୍ଷୀର ବାସନରେ ବହଳିଆ ନ ହୋଇଯାଏ । ଯେତେବେଳେ ବାସନରେ କ୍ଷୀରର ମାତ୍ରା ୧/୬ ହୋଇଯାଏ ସେତେବେଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଚାଲିଥାଏ । ଏବେ ସବୁ ଜମା ହୋଇଥିବା ପରସ୍ତରେ ଚିନି ପକାଇ ଦିଆଯାଏ । ପରେ ରାବିଡୀର ପ୍ରସ୍ତୁତି ହୋଇଯାଏ ।   

ଆଇସ୍କ୍ରିମ୍- କ୍ଷୀରକୁ ଗାଢା କରି ସେଥିରେ କଷ୍ଟାର୍ଡ ପାଉଡର , ଚିନି , କାଜୁ , କିସମିସ , ବାଦାମ କିମ୍ବା ପିସ୍ତା ବି ମିଶାଇ ଦିଆଯାଏ । ଏହି ତିଆରି ମିଶ୍ରଣକୁ ଫ୍ରିଜରେ ୪-୫ ଡିଗ୍ରୀ ସେଲସିୟସରେ ଜମିବା ପାଇଁ ନିଜ ମନପସନ୍ଦର ବାସନରେ ରଖି ଦିଆଯାଏ । ଏହା ପରେ ଆଇସ୍କ୍ରିମ୍ ତିଆରି ହୋଇଯାଏ ।

କ୍ଷୀରର ଆବଶ୍ୟକତା
ଇଣ୍ଟରନ୍ୟାଶନାଲ ଡିଆରୀ ଜର୍ଣ୍ଣାଲଙ୍କ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ ୟୁନିଭର୍ଷିଟି ଆକାରରେ କରାଯାଇଥିବା ଏକ ଘୋଷଣାରେ ଏହା ପ୍ରମାଣିତ କରାଯାଇଛି କି , ଯେଉଁ ଲୋକ ପ୍ରତ୍ୟେକଦିନ ଅତି କମରେ ଗୋଟେ ଗ୍ଲାସ କ୍ଷୀର ପିଅନ୍ତି , ସେମାନେ ଅନ୍ୟ ଲୋକ ତୁଳନାରେ ସବୁଦିନ ମାନସିକ ଏବଂ ବୌଦ୍ଧିକ ସ୍ତରରେ ଅଧିକ ସ୍ଥିତିରେ ଉପଲବ୍ଧ ହୋଇଥା'ନ୍ତି ; ଯେଉଁମାନେ କଦାପି କ୍ଷୀର ପିଅନ୍ତି ନାହିଁ ।

କ୍ଷୀରର ମହତ୍ତ୍ୱ 
କ୍ଷୀର ଏକ ପୁଷ୍ଟିକର ପାନୀୟ ପଦାର୍ଥ । ଏଥିରେ କ୍ୟାଲ୍ସିୟମ୍‍, ଫସ୍‍ଫରସ୍‍ ଓ ଅନ୍ୟ ପୋଷକ ତତ୍ତ୍ୱ ଗଚ୍ଛିତ ହୋଇ ରହିଥାଏ । କ୍ଷୀରକୁ ଏକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆହାର ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଇଥାଏ । କ୍ଷୀରର ନିୟମିତ ଓ ସଠିକ୍‍ ସେବନ ଆମକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରିବା ସହିତ ସୁସ୍ଥ ରଖିଥାଏ । ଜ୍ୟୋତିଷ ଶାସ୍ତ୍ରରେ କ୍ଷୀରର ସମ୍ବନ୍ଧ ଚନ୍ଦ୍ରମାଙ୍କ ସହ ରହିଛି ।

କ୍ଷୀରର ଧାର୍ମିକ ମହତ୍ତ୍ୱ : 
– ସମସ୍ତ କ୍ଷୀର ମଧ୍ୟରୁ ଗାଈ କ୍ଷୀର ସବୁଠାରୁ ପବିତ୍ର ଓ ଭଲ ହୋଇଥାଏ।

– ପ୍ରଭୁ ଶିବଙ୍କ ରୁଦ୍ରାଭିଷେକରେ କ୍ଷୀରର ବିଶେଷ ବ୍ୟବହାର ହୋଇଥାଏ।

– କ୍ଷୀରରେ ରୁଦ୍ରାଭିଷେକ କରିବାଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ମନସ୍କାମନା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥାଏ।

– ସୋମବାର କ୍ଷୀର ଦାନ କରିବାଦ୍ୱାରା ଚନ୍ଦ୍ରମା ଭଲ ସ୍ଥିତରେ ରହିଥାଆନ୍ତି ଓ ଶୁଭଫଳ ମିଳିଥାଏ।

– ଜଳରେ କିଛି କ୍ଷୀର ମିଶାଇ ସ୍ନାନ କରିବାଦ୍ୱାରା ମାନସିକ ଦୁଶ୍ଚିନ୍ତା ଦୂର ହୋଇଥାଏ ଓ ଚିନ୍ତା କମ୍‍ ହୋଇଥାଏ।

କ୍ଷୀରର ବୈଜ୍ଞାନିକ ମହତ୍ତ୍ୱ : 
– କ୍ଷୀରକୁ ଫୁଟାଇ ଥଣ୍ଡା କରି ପିଇବା ଉତ୍ତମ ହୋଇଥାଏ।

– କାଚ କିମ୍ବା ଷ୍ଟିଲ୍‍ ପାତ୍ରରେ ପିଇବା ଅଧିକ ଭଲ ହୋଇଥାଏ।

– ରୂପା ପାତ୍ରରେ କ୍ଷୀର ପିଇବା ଅଧିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟବର୍ଦ୍ଧକ ହୋଇଥାଏ।

– କ୍ଷୀର ସହ ମହୁ ଓ ମିଶ୍ରିର ପ୍ରୟୋଗ ସର୍ବୋତ୍ତମ ହୋଇଥାଏ।

– କ୍ଷୀର ପିଇବାଦ୍ୱାରା ଯଦି ପେଟ ବଢୁଛି ତେବେ ସେଥିରେ ପାନମହୁରୀ ପକାଇ ଫୁଟାଇ ପିଇବା ଆବଶ୍ୟକ।

କ୍ଷୀର ପିଇବା ସମୟରେ ଏଥିପ୍ରତି ଧ୍ୟାନ ଦିଅନ୍ତୁ : 
– କ୍ଷୀରକୁ ନଫୁଟାଇ କଦାପି ପିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ।

– ତମ୍ବା ପାତ୍ରରେ କ୍ଷୀର କେବେହେଲେ ପିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ କିମ୍ବା ଭଗବାନଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ ମଧ୍ୟ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।

– କ୍ଷୀର ସହ ମାଛର ସେବନ ବିପଜ୍ଜନକ ହୋଇଥାଏ।

– ପେଟ କିମ୍ବା ତ୍ୱଚା ସମସ୍ୟା ଥିଲେ କ୍ଷୀର ପିଇବା ଉଚିତ୍‍ ନୁହେଁ।

ଆଧାର

ବାହାର ତଥ୍ୟ

 
 Virtual Museum Exhibit on Milk, Cream & Butter
 

ଖାଦ୍ୟ