ପାରୋ ଅନ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ବିମାନବନ୍ଦର (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ Paro International Airport, ଯୋଂଗ୍‍ଖା ଭାଷାରେ སྤ་རོ་གནམ་ཐང༌, ଉଚ୍ଚାରଣ - ପାରୋ ଗ୍ନାମ୍ ଥାଂଗ୍) ଭୁଟାନର ଚାରୋଟି ବିମାନ ବନ୍ଦର ମଧ୍ୟରୁ ଏକ ଏବଂ ଦେଶର ଏକମାତ୍ର ଅନ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ବିମାନ ବନ୍ଦର । ଏହାର IATA ବିମାନ ବନ୍ଦର କୋଡ଼୍ ହେଉଛି PBH ଓ ଏହାର ICAO ବିମାନ ବନ୍ଦର କୋଡ଼୍ ହେଉଛି VQPR । ପାରୋ ସହରରୁ ଏହା ୬ କିଲୋମିଟର ଦୂରରେ ପାରୋ ଛୁ ନଦୀର ଏକ ଗଭୀର ଉପତ୍ୟକାରେ ଅବସ୍ଥିତ । ବିମାନ ବନ୍ଦରକୁ ଘେରି ରହିଥିବା ପର୍ବତ ଶିଖରଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରାୟ ୧୮୦୦୦ ଫୁଟ୍ ଉଚ୍ଚ । ତେଣୁ ପାରୋରେ ବିମାନ ଅବତରଣ ଓ ଆରୋହଣ କଷ୍ଟକର । ବିଶ୍ୱରେ ଏହାକୁ ବିମାନ ଚଳାଚଳ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଏକ କଷ୍ଟକର ବିମାନ ବନ୍ଦର ବୋଲି ଗଣନା କରାଯାଇଥାଏ । ୨୦୧୧ ମସିହା ସୁଦ୍ଧା ପାରୋରେ ବିମାନ ଚଳାଚଳ କରିବା ପାଇଁ ୧୨ରୁ କମ୍ ସଂଖ୍ୟକ ଅତି କୁଶଳୀ ବିମାନ ଚାଳକଙ୍କ ପାଖରେ ଅନୁମତି ପତ୍ର ରହିଥିଲା ।

ବିମାନ ଚଳାଚଳ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଭଲ ପାଣିପାଗ ଓ ମାନକ ଦୂରତା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୃଶ୍ୟତା ଥିଲେ ହିଁ ପାରୋରେ ବିମାନ ଚଳାଚଳ ହୋଇଥାଏ । ଏହି କାରଣରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ମଧ୍ୟରେ ଭଲ ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକ ସମୟରେ ହିଁ ପାରୋ ବିମାନ ବନ୍ଦରରେ ବିମାନ ଅବତରଣ ବା ଆରୋହଣ କରାଯାଇଥାଏ । ୨୦୧୧ ମସିହା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାରୋ ଭୁଟାନର ଏକ ମାତ୍ର ବିମାନ ବନ୍ଦର ଥିଲା । ସଡ଼କ ପଥରେ ପାରୋ ବିମାନ ବନ୍ଦରକୁ ପହଞ୍ଚି ହେବ । ପାରୋ ସହରରୁ ବିମାନ ବନ୍ଦରର ଦୂରତା ୬ କିଲୋମିଟର । ଭୁଟାନର ରାଜଧାନୀ ଥିମ୍ପୁରୁ ପାରୋ-ଥିମ୍ପୁ ସଡ଼କରେ ୫୪ କିଲୋମିଟର ଯାତ୍ରା କଲେ ପାରୋ ବିମାନ ବନ୍ଦରରେ ପହଞ୍ଚିହେବ ।

ଇତିହାସ 

୧୯୬୮ ମସିହାରେ ଭାରତୀୟ ସୀମା ସଡ଼କ ସଂସ୍ଥା (Indian Border Roads Organisation) ପାରୋ ଉପତ୍ୟକାରେ ଏକ ଏୟାର୍ ଷ୍ଟ୍ରିପ୍ (କେବଳ ବିମାନ ଚଳାଚଳ ସଡ଼କ) ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲା । ଭୁଟାନର ରାଜ ସରକାର ଭାରତୀୟ ସେନାଠାରୁ କୌଣସି ସହାୟତା ଚାହିଁଲେ ହେଲିକପ୍ଟର ଯୋଗେ ଏଠାରେ କାର୍ଯ୍ୟ ନିର୍ବାହ ହେଉଥିଲା । ୧୯୮୧ ମସିହା ଅପ୍ରେଲ୍ ୫ ତାରିଖରେ ଭୁଟାନର ଶାସକମାନେ ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରଥମ ବିମାନ ସେବା କମ୍ପାନୀ ଡ୍ରୁକ୍ ଏୟାର୍‍ର ସ୍ଥାପନା କଲେ । 

ପାରୋ ବିମାନ ବନ୍ଦର ଏକ ଗଭୀର ଉପତ୍ୟକାରେ ଓ ସମୁଦ୍ର ପତନରୁ ପ୍ରାୟ ୭୩୩୨ ଫୁଟ୍ ଉଚ୍ଚତାରେ ଅବସ୍ଥିତ । ବିମାନ ବନ୍ଦରକୁ ଘେରି ରହିଥିବା ପର୍ବତଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରାୟ ୧୮୦୦୦ ଫୁଟ୍ ଉଚ୍ଚ । ପରେ ୩୯୦୦ ଫୁଟ୍ ଲମ୍ବା ଏକ ବିମାନ ସଡ଼କ (ରନ୍ ୱେ) ନିର୍ମାଣ କରି ଏକ ବିମାନ ବନ୍ଦର ଆରମ୍ଭ କରାଗଲା । କେଉଁ ପ୍ରକାରର ବିମାନ ଚଳାଚଳ ପାଇଁ ପାରୋ ବିମାନ ବନ୍ଦର ଯୋଗ୍ୟ ତାହା ଭୁଟାନ ସରକାରଙ୍କୁ ଜଣାଇ ଦିଆଗଲା । ୧୮-୨୦ଟି ଯାତ୍ରୀ ବସି ପାରିବା ଭଳି STOL କ୍ଷମତା, ଉଚ୍ଚା ସର୍ଭିସ୍ ଛାତ, ଅଧିକ ହାରରେ ଆରୋହଣ କ୍ଷମତା ଓ ଅଧିକ ଦିଗ ପରିବର୍ତ୍ତନ କ୍ଷମତାସମ୍ପନ୍ନ ବିମାନ ହିଁ ପାରୋ ବିମାନ ବନ୍ଦର ପାଇଁ ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ ବୋଲି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଆଗଲା । ବିନା ଇନ୍ଧନ ଭରି ଓ ଅତି କମ୍ ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣରେ ବିମାନଟି ୧୨୦୦ କିଲୋମିଟରର କଲିକତା-ପାରୋ-କଲିକତା ଯାତ୍ରା କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ ହେବା ଏକ ମୁଖ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକତା ବୋଲି ଧାର୍ଯ୍ୟ କରାଗଲା । ଭିତ୍ତିଭୂମି ଅଭାବରୁ ପାରୋରେ ବିମାନର ତ୍ରୁଟି ମରାମତି କରିବା କଷ୍ଟକର ବୋଲି ଏପରି ଆବଶ୍ୟକତା ଧାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଇଥିଲା । ପରୀକ୍ଷାମୂଳକ ଭାବେ ୧୯୭୮ରୁ ୧୯୮୦ ମଧ୍ୟରେ ଭାରତ ଓ ଭୁଟାନଦ୍ୱାରା ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ତିନି ପ୍ରକାରର ବିମାନ ଉଡ଼ାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରାଗଲା କିନ୍ତୁ ସମସ୍ତ ବିମାନ ମୌଳିକ ଆବଶ୍ୟକତାଗୁଡ଼ିକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବାରେ ବିଫଳ ହୋଇଥିଲେ ।

୧୯୮୧ ମଧ୍ୟ ଭାଗରେ ଭାରତ ସରକାର ନିଜ ଦେଶରେ ହାଲୁକା ବିମାନ ଚଳାଚଳ ଓ ପରିବହନ ପାଇଁ ଏକ ସମିତି ଗଠନ କରିଥିଲେ । ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ସମିତିର ତଥ୍ୟ ଓ ବିଶ୍ଳେଷଣ ଭିତ୍ତିରେ ଭୁଟାନ ସରକାର ପାରୋ ପାଇଁ ଡୋର୍ଣ୍ଣିଅର୍ ୨୨୮-୨୦୦ ବିମାନର ଚୟନ କରିଥିଲେ । ପ୍ରଥମ ବିମାନଟି ୧୯୮୩ ଜାନୁଆରୀ ମାସରେ ଓ ଦ୍ୱିତୀୟଟି ୧୯୮୩ ବର୍ଷର ଶେଷ ଆଡ଼କୁ ମଗାଇବାର ଯୋଜନା କରାଯାଇଥିଲା । ୧୯୮୩ ମସିହା ଜାନୁଆରୀ ୧୪ ତାରିଖ ଦିନ ପ୍ରଥମ ୧୮-ସିଟର୍ ଡୋର୍ଣ୍ଣିଅର୍ ୨୨୮-୨୦୦ ବିମାନ ପାରୋ ବିମାନ ବନ୍ଦରରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲା । ପାରୋ ଜୋଂଗ୍‍ର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଲାମା ଅବତରଣ ସମୟ, ଯାତ୍ରୀ ସଂଖ୍ୟା, ବିମାନ ଠିଆ ହେବାର ଦିଗ ପ୍ରଭୃତି ଆଗରୁ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରି ରଖିଥିଲେ ।

୧୯୮୩ ମସିହା ଫେବୃଆରୀ ୧୧ ତାରିଖରୁ ଡ୍ରୁକ୍ ଏୟାର୍ ପାରୋରୁ କଲିକତା (ଫ୍ଲାଇଟ୍-୧୦୧) ଓ ତା’ ପର ଦିନ କଲିକତାରୁ ପାରୋ (ଫ୍ଲାଇଟ୍-୧୦୨) ବିମାନ ସେବାର ଶୁଭାରମ୍ଭ କରିଥିଲା । ଗୋଟିଏ ବିମାନ ପଥ, ଦୁଇ ପ୍ରକୋଷ୍ଠ ବିଶିଷ୍ଟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କକ୍ଷ ଓ ଯାତ୍ରୀଙ୍କ ଚେକ୍ ଇନ୍-ଚେକ୍ ଆଉଟ୍ କାଉଣ୍ଟର୍ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସହିତ ପାରୋ ବିମାନ ବନ୍ଦରରେ ସେବା ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଥିଲା । ୧୯୮୬ ମସିହା ଜାନୁଆରୀ ମାସରେ ଭୁଟାନର ସରକାରଙ୍କ ବିମାନ ସେବା ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପୂର୍ବରୁ ଡ୍ରୁକ୍ ଏୟାର୍ ପାରୋ ବିମାନ ବନ୍ଦରର ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ ଓ ସେବା ପରିଚାଳନାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦାୟିତ୍ୱ ବହନ କରୁଥିଲା ।

୧୯୯୦ ମସିହାରେ ପାରୋର ବିମାନ ପଥର ଦୈର୍ଘ୍ୟ ୪୬୦୦ ଫୁଟ୍‍ରୁ ୬୪୪୫ ଫୁଟ୍ ସଂପ୍ରସାରିତ କରାଗଲା ଓ ଓଜନିଆ ବିମାନମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବିମାନ ପଥକୁ ବଳିଷ୍ଠ ଓ ଉଚ୍ଚ କ୍ଷମତାସମ୍ପନ୍ନ କରାଗଲା । ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ପାରୋ ବିମାନବନ୍ଦର ବିକାଶ ପ୍ରକଳ୍ପ ମାଧ୍ୟମରେ ଏଠାରେ ଏକ ହ୍ୟାଙ୍ଗର ନିର୍ମାଣ କରାଗଲା ।

୧୯୮୮ ମସିହା ନଭେମ୍ବର ୨୧ ତାରିଖରେ ଡ୍ରୁକ୍ ଏୟାର୍‍ର ପ୍ରଥମ ବିଏଇ ୧୪୬-୧୦୦ ଜେଟ୍ ବିମାନ ପାରୋକୁ ଅଣାଯାଇଥିଲା । ୨୦୦୩ ମସିହାରେ ଡ୍ରୁକ୍ ଏୟାର୍ ବିଏଇ ୧୪୬ ଇଞ୍ଜିନ୍‍ ବଦଳରେ ନୂଆ ବିମାନ ଆଣିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଥିଲା । ୨୦୦୪ ମସିହା ଅକ୍ଟୋବର ୧୯ ତାରିଖରେ ପାରୋରେ ଏୟାର୍‍ବସ୍ ଏ୩୧୯-୧୦୦ ବିମାନ ପହଞ୍ଚିଥିଲା ।

ପାରୋରୁ ଅନ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ଉଡ଼ାଣ ସର୍ବ ପ୍ରଥମେ ୨୦୧୦ ମସିହା ଅଗଷ୍ଟ ମାସରେ ବୁଦ୍ଧ ଏୟାର୍ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲା । ଭୁଟାନର ପ୍ରଥମ ଘରୋଇ ବିମାନ କମ୍ପାନୀ ତାଶି ଏୟାର୍ ୨୦୧୧ ମସିହା ଡିସେମ୍ବର ମାସରୁ ବିମାନ ସେବା ଯୋଗାଇଥିଲା । ୨୦୧୨ ମସିହାରେ ପାରୋ ବିମାନ ବନ୍ଦରରେ ୧୮୧୬୫୯ ଯାତ୍ରୀ ବିମାନ ସେବାର ସୁବିଧା ଲାଭ କରୁଥିବାର ତଥ୍ୟ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା ।  ୨୦୧୮ ମସିହା ବେଳକୁ ୬୭୬୧ ବିମାନ ଓ ୩୯୭୫୯୯ ଯାତ୍ରୀ ଏହି ବିମାନ ବନ୍ଦରରୁ ସେବା ପାଉଥିବା ଜଣା ପଡ଼ିଥିଲା । ପୂର୍ବରୁ ରହିଥିବା ବିମାନ ଟ୍ୟାକ୍ସିୱେ ସହିତ ସମାନ୍ତରାଳ ଭାବେ ଆଉ ଏକ ବିମାନ ଟ୍ୟାକ୍ସିୱେ ନିର୍ମାଣ କରାଗଲା ଯେପରିକି ପ୍ରତିଦିନ ୫୦ଟି ବିମାନ ଚଳାଚଳ ହୋଇପାରିବ ।

ବ୍ୟବସ୍ଥା 
ବିମାନ ବନ୍ଦରରେ ପିଚୁ ପଡ଼ିଥିବା ଗୋଟିଏ ପକ୍କା ବିମାନ ସଡ଼କ (ରନ୍ ୱେ) ରହିଛି । ବିମାନ ବନ୍ଦରରେ ଥିବା ଏକ ମାତ୍ର ଟର୍ମିନାଲ ୧୯୯୯ ମସିହାରୁ ସେବାରେ ନିଯୋଜିତ ରହିଛି ।

ସକ୍ରିୟ ଏୟାର୍ ଲାଇନ୍ସ ଓ ବିମାନ ସେବା

ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ 

 ଗେଲେଫୁ ବିମାନ ବନ୍ଦର
 ଭୁଟାନ
 ଥିମ୍ପୁ

ଆଧାର

ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଲିଂକ୍ 

BBC World feature on landing at Paro Airport

ଭୁଟାନ