ଅମିତାଭ ଘୋଷ (ଜନ୍ମ ୧୧ ଜୁଲାଇ ୧୯୫୬) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଲେଖକ ଅଟନ୍ତି । ସେ ଇଂଗ୍ରାଜୀ ଭାଷାର ଐତିହାସିକ କାଳ୍ପନିକ ଲେଖକ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଜଣାଶୁଣା । ସେ ୨୦୧୮ ମସିହାରେ ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସାହିତ୍ୟିକ ସମ୍ମାନ ୫୪ ତମ ଜ୍ଞାନପୀଠ ପୁରସ୍କାର ଜିତିଥିଲେ । ଘୋଷଙ୍କ ଉଚ୍ଚାଭିଳାଷୀ ଉପନ୍ୟାସଗୁଡ଼ିକ ଭାରତ ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣ ପୂର୍ବ ଏସିଆର ଜାତୀୟ ତଥା ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ପରିଚୟର ପ୍ରକୃତି ଅନୁସନ୍ଧାନ ପାଇଁ ଜଟିଳ କାହାଣୀ ରଣନୀତି ବ୍ୟବହାରର ପରିଚୟ ଦେଇଥାଏ । ଉପନିବେଶବାଦ ଏବଂ ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଭଳି ବିଷୟ ଉପରେ ଆଲୋଚନା କରି ସେ ଅଣ-କାଳ୍ପନିକ ବିଷୟ ମଧ୍ୟ ଲେଖିଛନ୍ତି ।

ଜୀବନ

ଅମିତାଭ ଘୋଷ ୧୧ ଜୁଲାଇ ୧୯୫୬ ମସିହାରେ କଲିକତାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ସେ ଡେରାଡୁନର "ଦି ଡୁନ ସ୍କୁଲ"ରେ ଅଧ୍ୟୟନ କରିଥିଲେ । ସେ ଭାରତ, ବଙ୍ଗଳାଦେଶ ଏବଂ ଶ୍ରୀଲଙ୍କାରେ ବଡ ହୋଇଥିଲେ । ଡୁନ ସ୍କୁଲରେ ତାଙ୍କର ସମସାମୟିକ ଲେଖକ ବିକ୍ରମ ସେଟ୍ ଏବଂ ଐତିହାସିକ ରାମ ଗୁହା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଥିଲେ । ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଥିବାବେଳେ ସେ ନିୟମିତ ଭାବରେ ଦି ଡୁନ ସ୍କୁଲ ୱିକ୍ଲି ନାମାକ ସାପ୍ତାହିକ ପତ୍ରିକାରେ କାଳ୍ପନିକ ଏବଂ କବିତାରେ ଯୋଗଦାନ କରିଥିଲେ ଯୋଗଦାନ କରିଥିଲେ ଏବଂ ରାମ ଗୁହାଙ୍କ ସହିତ ଇତିହାସ ଟାଇମ୍ସ ପତ୍ରିକା ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ । ଡୁନ ପରେ ସେ ସେଣ୍ଟ ଷ୍ଟିଫେନ କଲେଜ, ଦିଲ୍ଲୀ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଏବଂ ଦିଲ୍ଲୀ ସ୍କୁଲ ଅଫ୍ ଇକୋନୋମିକ୍ସରୁ ଡିଗ୍ରୀ ହାସଲ କରିଥିଲେ । 

ତା’ପରେ ସେ ନିଜର ଡି.ଫିଲ୍ ସମାପ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ବ୍ରିଟିଶ ସାମାଜିକ ଆନ୍ଥ୍ରୋପୋଲୋଜିଷ୍ଟ ପିଟର ଲିଓନହର୍ଡଙ୍କ ତତ୍ତ୍ୱାବଧାନରେ ଅକ୍ସଫୋର୍ଡର ସେଣ୍ଟ ଏଡମୁଣ୍ଡ ହଲରେ ସାମାଜିକ ଆନ୍ଥ୍ରୋପୋଲୋଜିରେ ଇନଲାକ୍ସ ଫାଉଣ୍ଡେସନ୍ ସ୍କଲାରସିପ୍ ଜିତିଥିଲେ । ୨୦୦୯ ମସିହାରେ, ସେ ରୟାଲ ସୋସାଇଟି ଅଫ୍ ସାହିତ୍ୟିକ ଭାବରେ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ । ୨୦୧୫ ମସିହାରେ ଘୋଷଙ୍କୁ ଫୋର୍ଡ ଫାଉଣ୍ଡେସନ ଆର୍ଟ ଅଫ୍ ଚେଞ୍ଜ୍ ଫେଲୋ ଭାବରେ ନାମିତ କରାଯାଇଥିଲା ।

ତାଙ୍କୁ 2007 ମସିହାରେ ଭାରତ ସରକାର ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ ।

ଘୋଷ ଆଇବିସ୍ ଟ୍ରିଲୋଜୀ ଉପରେ କାମ ଆରମ୍ଭ କରିବା ପାଇଁ ଭାରତ ଫେରିଥିଲେ ଯେଉଁଥିରେ ସି ଅଫ୍ ପପିସ୍ (୨୦୦୮),ରିଭର ଅଫ ସ୍ମୋକ (୨୦୧୧) ଏବଂ ଫ୍ଲଡ ଅଫ ଫାୟାର (୨୦୧୫) ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଥିଲା ।

କାର୍ଯ୍ୟ

ଘୋଷ ଦି ସର୍କଲ୍ ଅଫ୍ ରିଜିନ୍ (୧୯୮୬ର ଡେବ୍ୟୁ ଉପନ୍ୟାସ), ଦି ଶ୍ୟାଡୋ ଲାଇନ୍ସ (୧୯୮୮), ଦି କୋଲକାତା କ୍ରୋମୋଜୋମ୍ (୧୯୯୫), ଦି ଗ୍ଲାସ୍ ପ୍ୟାଲେସ୍ (୨୦୦୦) ଏବଂ ଦି ହଙ୍ଗ୍ରି ଟାଇଡ୍ (୨୦୦୪)ର ଲେଖକ ଅଟନ୍ତି । ସି ଅଫ୍ ପପିସ୍ (୨୦୦୮), ଆଇବିସ୍ ଟ୍ରିଲୋଜୀର ପ୍ରଥମ ଭଲ୍ୟୁମ୍ ଥିଲା ଯାହା ୧୮୩୦ ଦଶକରେ ସେଟ୍ କରାଯାଇଥିଲା । ଘୋଷଙ୍କ ରିଭର ଅଫ ସ୍ମୋକ (୨୦୧୧), ଆଇବିସ୍ ଟ୍ରିଲୋଜୀର ଦ୍ୱିତୀୟ ଭଲ୍ୟୁମ୍ ଅଟେ । ତୃତୀୟ, ଫ୍ଲଡ ଅଫ ଫାୟାର,ଟ୍ରିଲୋଜୀକୁ ସମାପ୍ତ କରି, ସକରାତ୍ମକ ସମୀକ୍ଷା ପାଇଁ ୨୮ ମଇ ୨୦୧୫ ମସିହାରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା । ତାଙ୍କୁ ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ପ୍ରଦାନ କରିଥିବା ଶ୍ୟାଡୋ ଲାଇନ୍ସ "ସାମ୍ପ୍ରଦାୟିକ ହିଂସା ଘଟଣା ଏବଂ ଏହାର ମୂଳ ଗଭୀର ଭାବରେ ଭାରତୀୟ ଉପମହାଦେଶର ସାମୂହିକ ମାନସିକତାରେ ବିସ୍ତାର କରିଛି।"

ଘୋଷଙ୍କ ଗୁନ୍ ଆଇସଲ୍ୟାଣ୍ଡ, ୨୦୧୯ ମସିହାରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା, ଏହା ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଏବଂ ମାନବ ସ୍ଥାନାନ୍ତରଣ ସହିତ ଜଡିତ ଥିଲା । ଏହି ପୁସ୍ତକ ସମାଲୋଚକମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଇଥିଲା । ୨୦୨୧ ମସିହାରେ ଘୋଷ ନିଜର ପ୍ରଥମ ପୁସ୍ତକ, "ଜଙ୍ଗଲ ନାମା" ନାମରେ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ, ଯାହା ବନ୍ ବିବିର ସୁନ୍ଦରବନ କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ବିଷୟରେ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିଥିଲା ​​।

ପୁରସ୍କାର ଏବଂ ସ୍ୱୀକୃତି

ଅମିତାଭ ଘୋଷ "ଶ୍ୟାଡୋ ଲାଇନ୍ସ" ପାଇଁ ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ଏବଂ ଆନନ୍ଦ ପୁରସ୍କର ଜିତିଥିଲେ । ୧୯୯୭ ମସିହାରେ ସେ "ଦି କୋଲକାତା କ୍ରୋମୋଜୋମ୍" ପାଇଁ  ଆର୍ଥର୍ ସି କ୍ଲାର୍କ ପୁରସ୍କାର ଲାଭ କରିଥିଲେ । ୨୦୦୮ ମସିହାର ମ୍ୟାନ୍ ବୁକର୍ ପୁରସ୍କାର ପାଇଁ "ସି ଅଫ୍ ପପିସ୍"କୁ ସର୍ଟଲିଷ୍ଟ କରାଯାଇଥିଲା । ୨୦୧୧ ମସିହାରେ ମ୍ୟାନ ଏସିଆନ ଲିଟେରାରୀ ପୁରସ୍କାର ପାଇଁ "ରିଭର ଅଫ ସ୍ମୋକ୍"କୁ ସର୍ଟଲିଷ୍ଟ କରାଯାଇଥିଲା । ଭାରତ ସରକାର ତାଙ୍କୁ ୨୦୦୭ ମସିହାରେ ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ନାଗରିକ ସମ୍ମାନ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ ।

ଘୋଷ ୨୦ ନଭେମ୍ବର ୨୦୧୬ ମସିହାରେ ମୁମ୍ବାଇ ଲିଟଫେଷ୍ଟ ଟାଟା ସାହିତ୍ୟ ଲାଇଭରେ ଆଜୀବନ ସଫଳତା ପୁରସ୍କାର ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ଡିସେମ୍ବର ୨୦୧୮ ମସିହାରେ ତାଙ୍କୁ ୫୪ ତମ ଜ୍ଞାନପୀଠ ପୁରସ୍କାର ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ଏହି ସମ୍ମାନ ପାଇଁ ମନୋନୀତ ହୋଇଥିବା ସମୟରେ ସେ ଇଂରାଜୀରେ ପ୍ରଥମ ଭାରତୀୟ ଲେଖକ ଥିଲେ ।

ଆଧାର

୧୯୫୬ ଜନ୍ମ
ଜ୍ଞାନପୀଠ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ
ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ବିଜେତା
ଇଂରାଜୀ ଲେଖକ
ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ସମ୍ମାନିତ
ଭାରତୀୟ ଲେଖକ
ଭାରତରେ ଜନ୍ମିତ ବ୍ୟକ୍ତି