କାଗୁରା (神楽 ବା かぐら: ଈଶ୍ବରଙ୍କ ମନୋରଞ୍ଜନ) ହେଉଛି ଏକ ଶିଣ୍ଟୋ ପାରମ୍ପରିକ ନୃତ୍ଯ । ଏହା ପାରମ୍ପରିକ କଳା କାମିଗାକାରୀରୁ (神懸 ବା かみがかり: ଭବିଷ୍ଯବାଣୀର ଦୈବିକରଣରୁ) ସଂଗୃହିତ । ଏବେ ଏହା ଏକ ଜୀବନ୍ତ ଲୋକ ସଂସ୍କୃତି ଭାବେ ପରିଚିତ । ଏହା ମୁଖ୍ଯତଃ ଶିମାନେ ଉପରାଜ୍ଯରେ ବହୁଳ ପ୍ରସାରିତ । ହିରୋଶିମାରେ ମଧ୍ଯ ଏହା ପ୍ରସାର ଲାଭ କରିଛି ।

ଇତିହାସ

କୋଯିକୀ ଏବଂ ନିହୋଁ ଶୋକି ଐତିହାସିକ କିମ୍ବଦନ୍ତୀରେ କାଗୁରାର ଲୋକପ୍ରଥାରୁ ଉଦ୍ଭବ କଥା କୁହାଯାଇଛି । ଏହି କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଦ୍ୱୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବୀ, ଆମାତେରାଶୁଙ୍କ ବିଷୟରେ କୁହାଯାଇଛି, ଯେ ଦେବୀ ଆମାତେରାଶୁ ଏକ ଗୁମ୍ଫା ଭିତରେ ନିଜକୁ ବନ୍ଦ କରିଦେଲେ ଫଳରେ ସାରା ସଂସାର ଅନ୍ଧକାର ଏବଂ ଶୀତଳ ହୋଇଗଲା । ଆମେନୋ ଉଜୁମେ ବା ଊଷାର ଦେବୀ, ଅନ୍ୟ ଦେବାଦେବୀଙ୍କୁ ଏକ ନୃତ୍ଯ କରିବା ପାଇଁ କହିଲେ, ଯାହା ଆମାତେରାଶୁଙ୍କୁ ଗୁମ୍ଫାରୁ ବାହାରି ଦେଖିବା ପାଇଁ ପ୍ରେରିତ କଲା ।  ଏହି ଘଟଣାରୁ କାଗୁରା ନୃତ୍ଯର ଉଦ୍ଭବ ବୋଲି ଲୋକେ ବିଶ୍ବାସ କରନ୍ତି ।

ଆଗରେ କାମାକୁରା ବା କାମିକୁରା (神座) ବୋଲି ଖ୍ଯାତ, କାଗୁରା ନୃତ୍ଯ ରାଜସଭାମାନଙ୍କରେ ମିକୋମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ପରିବେଷିତ ହେଉଥିଲା, କାରଣ ବିଶ୍ବାସ ଅଛି ଯେ ମିକୋ ବା ଶାଳର ପରିଚାରିକାମାନେ ଦେବୀ ଆମେନୋ ଉଜୁମେଙ୍କ ବଂଶଧର । ରାଜସଭାରେ ପ୍ରଦର୍ଶିତ ଏହି ମିକାଗୁରା (御神楽) କ୍ରମେ ଗ୍ରାମର ଲୋକ ପରମ୍ପରାରେ ସାତୋକାଗୁରା (里神楽) ରୂପରେ ଜଡ଼ିତ ହେଲା । ଏହା ଦୀର୍ଘ ହଜାରବର୍ଷର ବିସ୍ତାର ପରେ ବିଭିନ୍ନ ରୂପକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା, ଯଥା - ମିକୋ କାଗୁରା, ଶିଶି କାଗୁରା, ଇଶେ କାଗୁରା ଏବଂ ଇଜୁମୋ କାଗୁରା ଇତ୍ୟାଦି । ଏହା ଛଡା ଆହୁରି ଅନେକ ପ୍ରକାରର ଅନେକ ରୂପରେ କାଗୁରା ନୃତ୍ଯ ଦେଶସାରା ପ୍ରସାର ଲାଭ କରିଛି । କାଗୁରାର ଏହି ରୂପଗୁଡ଼ିକ ଧର୍ମ ମଧ୍ଯରେ ସୀମିତ ନ ରହି ସାଧାରଣ ଜାପାନୀ ସମାଜର ଅଭିନ୍ନ ଅଙ୍ଗ ରୂପେ ପରିଗଣିତ ହେଉଛି ।

ରାଜସଭାରେ କାଗୁରା
ମିକାଗୁରା ଅନେକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳ ଏବଂ ମହତ୍ବପୂର୍ଣ୍ଣ ସମ୍ମିଳନୀରେ ପରିବେଷିତ ହୋଇଥାଏ । ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳରେ ଯେଉଁଠାରେ ପବିତ୍ର ଦର୍ପଣ ରଖାଯାଇଛି, ଗାଗାକୁ ଦରବାର ସଂଗୀତର ସହିତ ଏହା ପ୍ରଦର୍ଶିତ ହୁଏ । ରାଜକୀୟ ଅମଳ ପର୍ବରେ ମଧ୍ଯ ଏହା ପ୍ରଦର୍ଶିତ ହୁଏ । ଏହା ଛଡା ବଡ଼ବଡ଼ ଶିଣ୍ଟୋଶାଳମାନଙ୍କରେ, ଯଥା - ଇଶେ, କାମୋ, ଇୱାଶୀମିଜୁ ହାଚିମାଙ୍ଗୁ, ଆଦିରେ ମଧ୍ଯ ଏହା ପରିବେଷିତ ହୋଇଥାଏ । ପ୍ରଥମ ସହସ୍ରାବ୍ଦରୁ ଏହି ପ୍ରଥାଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରତିବର୍ଷ ପାଳିତ ହୋଇଥାଏ ।

ଜାପାନର ରାଜକୀୟ ଗୃହ ବିଭାଗ ଅନୁସାରେ ଏବେ ମଧ୍ଯ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଡିସେମ୍ବର ମାସରେ ସାମ୍ରାଜ୍ଯ ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳରେ ଏବଂ ରାଜକୀୟ ଅମଳ ପର୍ବରେ କାଗୁରା ନୃତ୍ଯ ପ୍ରଦର୍ଶିତ ହୋଇଥାଏ ।

ଲୋକ କାଗୁରା
ସାତୋକାଗୁରା ବା ସାଧାରଣ କାଗୁରା, ବାସ୍ତବରେ ମିକାଗୁରାରୁ ସୃଷ୍ଟ ବିଭିନ୍ନ ନୃତ୍ଯ ପରମ୍ପରାକୁ କୁହାଯାଏ । ନିମ୍ନରେ କାଣ୍ଟୋ ଅଞ୍ଚଳର କେତେକ କାଗୁରା ପରମ୍ପରା ବିଷୟରେ ସଂକ୍ଷିପ୍ତରେ ଦିଆଗଲା:
 ମିକୋ କାଗୁରା - ମିକୋମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ପରିବେଷିତ କାଗୁରା ଯେଉଁଥିରେ କାମିଙ୍କ ଆବାହନ କରାଯାଏ । ପ୍ରଥମରେ ଏଗୁଡ଼ିକ ସାଧାରଣ ଝୁଲିବା ପରି ଅନିୟମିତ ଭାବଭଙ୍ଗୀର ସମାହାର ଥିଲା କିନ୍ତୁ ପରେ ଏହା ଏକ ସୁନିୟନ୍ତ୍ରିତ ନୃତ୍ଯରେ ପରିଣତ ହେଲା । ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହା ଦାଇଜୋ ସାଇ (大嘗祭) ପର୍ବରେ ତଥା କାମିଙ୍କ ଆରାଧନାରେ ଶାଳମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦର୍ଶିତ ହୁଏ । ବୌଦ୍ଧ ମନ୍ଦିରରେ ମଧ୍ଯ ଯୁଦ୍ଧ କଳା ଭାବରେ ଏହା ପ୍ରଦର୍ଶିତ ହୁଏ । ଏହି ନୃତ୍ଯଗୁଡ଼ିକରେ ଘଣ୍ଟି, ବାଉଁଶ କାଠି ଇତ୍ୟାଦି ବ୍ଯବହାର କରାଯାଏ ।
 ଇଜୋମୁର୍ୟୁ କାଗୁରା - ଇଜୁମୋ ମହାଶାଳରେ ପ୍ରଦର୍ଶିତ ନୃତ୍ଯର ଅନେକ ମହତ୍ତ୍ବ ରହିଛି; ଯଥା - ପବିତ୍ରକରଣ, ବିଶେଷ ଦିନମାନଙ୍କର ଉତ୍ସବ ପାଳନ ଲୋକକଥାର ନାଟକୀକରଣ ଇତ୍ୟାଦି । ଏହି ନୃତ୍ଯଟି ଇଜୁମୋ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ଚୁଗୋକୁ ଅଞ୍ଚଳରେ ଲୋକପ୍ରିୟ ଥିଲା କିନ୍ତୁ ଏବେ ଏହା ସାରା ଦେଶରେ ବହୁଳ ପ୍ରସାରିତ ହୋଇଛି । ଏହା ଧାର୍ମିକ ପରମ୍ପରାରୁ ଲୋକ ପରମ୍ପରାରେ ପରିଣତ ହୋଇଛି ।

 ୟୁତାତେ କାଗୁରା - କାଗୁରାର ଏକ ବିଶେଷ ରୂପ ଯେଉଁଥିରେ ମିକୋ ଏବଂ ପଣ୍ଡାମାନେ ବାଉଁଶ କାଠିକୁ ଗରମ ପାଣିରେ ବୁଡାଇ ନିଜ ଉପରେ ଏବଂ ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଲୋକମାନଙ୍କ ଉପରେ ଝିଣ୍ଟିଥାନ୍ତି ।
 ଶିଶି କାଗୁରା - ସିଂହନୃତ୍ଯର ଏକ ରୂପ, ଶିଶି କାଗୁରାରେ ଏକ ନୃତ୍ଯ ଦଳ ଶିଶି ସିଂହର ରୂପନେଇ ସହର ସାରା ବୁଲିଥାନ୍ତି ।
 ଦାଇ କାଗୁରା - ଇଶେ ମହାଶାଳ ଏବଂ ଆତ୍ସୁତା ଶାଳ ମଧ୍ଯରେ ଯିବା ଆସିବା କରୁଥିବା ପଣ୍ଡାମାନଙ୍କ ରୀତିନୀତିରୁ ଏହି କାଗୁରା ଉଦ୍ଧୃତ । ପଣ୍ଡାମାନଙ୍କ ଏହି ରୀତିନୀତିଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାନୀୟ ଅଞ୍ଚଳର ଦୁଷ୍ଟ ଶକ୍ତିମାନେ ଶାନ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ବୋଲି ବିଶ୍ବାସ କରାଯାଏ ।

ତୋକୁଗାୱା ଶୋଗୁନେତର (୧୬୦୩-୧୮୬୮) ଆରମ୍ଭ କାଳରେ ଏଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ନୃତ୍ଯ ପରମ୍ପରା ଏଦୋର ଏକ ମୁଖ୍ଯ ମନୋରଞ୍ଜନର ମାଧ୍ଯମ ହୋଇସାରିଥିଲା । ଶୋଗୁନେତର ସ୍ଥାପନ ଉତ୍ସବ ସହ ମିଶି ଏହାର ବହୁଳ ପ୍ରସାର ହୋଇଥିଲା ।

ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ
 ଶିଣ୍ଟୋବାଦର ଶବ୍ଦାବଳୀ
 ଗାଗାକୁ
 କାଗୁରା ସୁଜୁ

ଆଧାର