ବିଭିନ୍ନ ଝଡ଼ ବା ବାତ୍ୟା ସତର୍କ କେନ୍ଦ୍ର ନିଜ ନିଜ ମଧ୍ୟରେ ଯୋଗାଯୋଗ ବେଳେ ଓ ସାଧାରଣ ଜନତାଙ୍କୁ ଆସନ୍ନ ବାତ୍ୟାର ସୂଚନା ଦେବାବେଳେ ସୁବିଧା ପାଇଁ, କ୍ରାନ୍ତୀୟ ଓ ଉପ-କ୍ରାନ୍ତୀୟ ଘୁର୍ଣ୍ଣିବାତ୍ୟାମାନଙ୍କର ନାମକରଣ କରାଯାଇଥାଏ । ଏକ ଅଞ୍ଚଳରେ ବାରମ୍ବାର ଘୁର୍ଣ୍ଣିବାତ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥିଲେ ଅଲଗା ଅଲଗା ନାମ ରଖିବାଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କ ସମ୍ପର୍କିତ ଭ୍ରାନ୍ତି ଦୂର ହୁଏ ।  ସାଧାରଣତଃ ବାତ୍ୟାରେ ପବନର ବେଗ ୩୩ ନଟ୍‍ସ୍ (୬୧ କି.ମି. ପ୍ରତି ଘଣ୍ଟା ବା ୩୮ ମାଇଲ୍ ପ୍ରତି ଘଣ୍ଟା) ଅତିକ୍ରମ କରି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏପରି ବେଗ ବଜାୟ ରଖିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ନାମକରଣ କରାଯାଏ । ଯେଉଁ ବେସିନ୍ ବା ସାମୁଦ୍ରିକ ଉତ୍ସରୁ ଏମାନେ ସୃଷ୍ଟି ହୁଅନ୍ତି, ତାହା ଅନୁସାରେ ନାମକରଣ କରାଯାଏ । ବେଳେବେଳେ ଏହି ନାମକରଣ ସଂଜ୍ଞାରେ ବ୍ୟତିକ୍ରମ ଦେଖାଯାଏ : ଯଥା କେତେକ କ୍ରାନ୍ତୀୟ ବଳୟ ଘୁର୍ଣ୍ଣିବାତ୍ୟା ପଶ୍ଚିମ ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗରର ନାମକରଣ ତାଲିକା ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି । କ୍ରାନ୍ତୀୟ ବାତ୍ୟାର ବେଗ ବା ବଳ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବେଗ ପାର କରିବା ପରେ ଦକ୍ଷିଣ ଗୋଲାର୍ଦ୍ଧରେ ଏହା ନାମକରଣ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ବିବେଚିତ ହୁଏ । 

ନାମକରଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାର ପ୍ରଚଳନ ପୂର୍ବରୁ କ୍ରାନ୍ତୀୟ ବାତ୍ୟାଗୁଡିକୁ ସେମାନେ ପ୍ରଭାବିତ କରୁଥିବା ସ୍ଥାନ, ବିଭିନ୍ନ ବସ୍ତୁ, ଘଟୁଥିବା ଦିନ ଅନୁସାରେ ସେମାନଙ୍କ ନାମ ରଖାଯାଉଥିଲା । ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆର କ୍ୱିନ୍‍ସ୍‍ଲ୍ୟାଣ୍ଡ୍ ସରକାରୀ ପାଣିପାଗ ବିଭାଗର ପାଣିପାଗ ବିଜ୍ଞାନୀ କ୍ଲେମୋଁ ରାଗ୍ଗ୍ (Clement Wragge)ଙ୍କୁ ବାତ୍ୟା ନାମକରଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାର ଶ୍ରେୟ ଯାଇପାରେ, ଯିଏ ୧୮୮୭ରୁ ୧୯୦୭ ମଧ୍ୟରେ ଅନେକ ବାତ୍ୟାଙ୍କୁ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ନାମ ଦେଇଥିଲେ ।  କ୍ଲେମୋଁ ଅବସର ନେବା ପରେ ଏପରି ନାମକରଣ ପଦ୍ଧତି ଅନେକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କେହି ବ୍ୟବହାର କଲେନାହିଁ । କିନ୍ତୁ ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ପରେ ପଶ୍ଚିମ ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗରୀୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ପୁଣି ନାମକରଣ ଉପାୟ ବ୍ୟବହୃତ ହେବା ଆରମ୍ଭ ହେଲା । ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ପୂର୍ବ, କେନ୍ଦ୍ର, ପଶ୍ଚିମ ଓ ଦକ୍ଷିଣ ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗରୀୟ, ଅଷ୍ଟ୍ରେଲୀୟ ଅଞ୍ଚଳ, ଆଟ୍‍ଲାଣ୍ଟିକ୍ ମହାସାଗରୀୟ ଓ ଭାରତୀୟ ମହାସାଗରୀୟ ବାତ୍ୟାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନାମକରଣ ପଦ୍ଧତି ସ୍ଥିରୀକୃତ ହେଲା ଏବଂ ବାତ୍ୟାମାନଙ୍କ ନାମ ତାଲିକା ପ୍ରକାଶ କରାଗଲା ।

ଇତିହାସ

ବର୍ତ୍ତମାନ ୧୧ଟି ସତର୍କ କେନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟରୁ କୌଣସି ଏକ କେନ୍ଦ୍ର ଏହି ଘୁର୍ଣ୍ଣିବାତ୍ୟାର ନାମକରଣ କରିଥାଏ । ଏହି ନାମ ଘୁର୍ଣ୍ଣିବାତ୍ୟାର ଆରମ୍ଭରୁ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ । ଘୂର୍ଣ୍ଣିବାତ୍ୟା ସହିତ ନାମ ସଂଲଗ୍ନ ହେବାଦ୍ୱାରା ଜଳବାୟୁ ପୂର୍ବାନୁମାନ, ସାଧାରଣ ଜନତାଙ୍କୁ ଦିଆଯାଉଥିବା ସୂଚନା, ସତର୍କ କେନ୍ଦ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହେଉଥିବା ତଥ୍ୟ ଆଦାନପ୍ରଦାନ ଇତ୍ୟାଦିରେ ଏହି ନାମ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ଓ ସ୍ପଷ୍ଟ ବାର୍ତ୍ତା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଏ । ଗୋଟିଏ ଅଞ୍ଚଳରୁ ଏକା ସମୟରେ ଏକାଧିକ ବାତ୍ୟା ବା ଝଡ଼ର ସମ୍ଭାବନା ଥିଲେ ନାମଦ୍ୱାରା ସଭିଙ୍କ ଦିଗ, ପ୍ରକାର ଇତ୍ୟାଦି ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଲୋକଙ୍କୁ ଜଣାଇ ଦିଆଯାଏ । ଝଡ଼ମାନଙ୍କ ନାମ ଏକ ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇସାରିଥିବା ତାଲିକାରୁ ବଛାଯାଏ । ଘୁର୍ଣ୍ଣିବାତ୍ୟା ୧ ମିନିଟ୍, ୩ ମିନିଟ୍ ବା ୧୦ ମିନିଟ୍ ପାଇଁ ନିରନ୍ତର ଭାବେ ୬୫ କି.ମି. ପ୍ରତି ଘଣ୍ଟା/ ୪୦ ମାଇଲ୍ ପ୍ରତି ଘଣ୍ଟା ବେଗରେ ପ୍ରବାହିତ ହେଲେ ସେମାନଙ୍କ ନାମକରଣ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ । ଏହି ବେଗର ମାପ ପ୍ରତି ମହାସାଗର ଓ ଏହାର ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳ ପାଇଁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ହୋଇପାରେ । ପଶ୍ଚିମ ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗରରେ ଲଘୁଚାପ ଅତି ଘନୀଭୂତ ହୋଇ କ୍ରାନ୍ତୀୟ ବାତ୍ୟାରେ ପରିଣତ ନ ହେବା ଯାଏଁ ବା PAGASAର କ୍ଷେତ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ ନ କରିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେମାନଙ୍କୁ ନାମ ଦିଆଯାଏନାହିଁ । ଦକ୍ଷିଣ ଗୋଲାର୍ଦ୍ଧରେ ବାୟୁପ୍ରବାହ ଅତ୍ୟନ୍ତ ତୀବ୍ର ହେବାପରେ ଓ ଏହାର କେନ୍ଦ୍ରରେ ବଳ ଖୁବ୍ ଅଧିକ ହେଲେ ଏହାକୁ ନାମ ଦିଆଯାଏ ।

ଉତ୍ତର ଆଟ୍‍ଲାଣ୍ଟିକ୍ ମହାସାଗର

ବର୍ତ୍ତମାନର ନାମକରଣ ୧୯୭୯ ପରଠାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି । ଏଥିରେ ଏକ ସ୍ତ୍ରୀ-ଲିଙ୍ଗୀୟ ନାମ ଓ ଏକ ପୁଂଲିଙ୍ଗୀୟ ନାମ କ୍ରମକ୍ରମ ବଦଳ କରି ଦିଆଯାଏ । ପୁଣି କେତେକ ସ୍ପାନ୍ୟାର୍ଡ୍ ଓ ଫରାସୀ ନାମ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ । କିଛି ବର୍ଷ ତଳେ କେବଳ ସ୍ତ୍ରୀ-ଲିଙ୍ଗବାଚୀ ନାମ ଦିଆଯାଉଥିଲା ।

ପୂର୍ବ ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗର

ଉତ୍ତର ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗର (୧୪୦° ପଶ୍ଚିମ ଦ୍ରାଘିମାରୁ ପୂର୍ବ)

ମଧ୍ୟୋତ୍ତର ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗର (୧୪୦° ପଶ୍ଚିମ ଦ୍ରାଘିମାରୁ ୧୮୦°)

ପଶ୍ଚିମ ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗର (୧୮୦° – ୧୦୦° ପୂର୍ବ)

ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ନାମ

ଫିଲିପିନ୍‍ସ୍

ଉତ୍ତର ଭାରତୀୟ ମହାସାଗର(୪୫°ପୂ – ୧୦୦°ପୂ)

ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ ଭାରତୀୟ ମହାସାଗର (ଆଫ୍ରିକା – ୯୦°ପୂ)

ଅଷ୍ଟ୍ରେଲୀୟ ଅଞ୍ଚଳ (୯୦°ପୂ – ୧୬୦°ପୂ)

ଇନ୍ଦୋନେସିଆ

ପାପୁଆ ନ୍ୟୁ ଗିନି

ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ

ଦକ୍ଷିଣ ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗର (୧୬୦° ପୂର୍ବ – ୧୨୦° ପଶ୍ଚିମ)

ଦକ୍ଷିଣ ଆଟ୍‍ଲାଣ୍ଟିକ୍ ମହାସାଗର

ଓଡ଼ିଶା ଓ ସାମୁଦ୍ରିକ ଝଡ଼

ଆଧାର