ହୋଗେନାକ୍କଲ୍ ଜଳପ୍ରପାତ ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତର ତାମିଲନାଡ଼ୁ ରାଜ୍ୟର ଧର୍ମପୁରୀ ଜିଲ୍ଲାରେ କାବେରୀ ନଦୀ ଶଯ୍ୟାର ଅବସ୍ଥିତ । କର୍ଣ୍ଣାଟକର ରାଜଧାନୀ ବେଙ୍ଗାଳୁରୁଠାରୁ ଓ ଧର୍ମପୁରୀ ସହରଠାରୁ ଏହି ଜଳପ୍ରପାତର ଦୂରତା ଯଥାକ୍ରମେ ୧୮୦ କି.ମି. ଏବଂ ୪୬ କି.ମି. । କେହି କେହି ଏହି ଜଳପ୍ରପାତକୁ ଭାରତର "ନାଏଗ୍ରା ଜଳପ୍ରପାତ" ବୋଲି କହିଥାନ୍ତି । ନୌବିହାର ଓ ସ୍ନାନ ଉପଯୋଗୀ ହୋଇଥିବାରୁ ଏହା ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ସ୍ଥଳୀ । ଏହି ଜଳପ୍ରପାତ ଶଯ୍ୟାର କାର୍ବନାଟାଇଟ୍ ଶିଳା ଦକ୍ଷିଣ ଏସିଆ ତଥା ପୃଥିବୀର ସର୍ବପୁରାତନ ଆଗ୍ନେୟ ଶିଳାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗଣା । ତାମିଲନାଡ଼ୁ ସରକାର ଏହି ଜଳପ୍ରପାତରୁ ରାଜ୍ୟକୁ ପାନୀୟ ଜଳ ଯୋଗାଣ ପାଇଁ ଏକ ପ୍ରକଳ୍ପ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ।

ନାମକରଣ

“ହୋଗେନାକ୍କଲ୍” ନାମଟି କନ୍ନଡ଼ ଭାଷାର ଦୁଇଟି ଶବ୍ଦ ହୋଗେ ଓ କଲ୍ର ସମ୍ମିଶ୍ରଣରୁ ସୃଷ୍ଟ । ହୋଗେ ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ “ଧୂଆଁ” ଓ କଲ୍ ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ “ପଥର” । ପଥର ଉପରେ ପାଣି ପିଟି ହେବା ପରେ ଏକ ଧୂମିଳ ଆଭା ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ବୋଲି ଏହି ଜଳପ୍ରପାତର ନାମ “ହୋଗେନାକ୍କଲ୍” (ଧୂମିଳ ଶିଳାରାଶି) ବୋଲି ଦିଆଯାଇଛି । ତାମିଲନାଡ଼ୁ ରାଜ୍ୟର ଲୋକେ ତାମିଲ ଭାଷାରେ ଏହାକୁ ମାରିକୋଟ୍ଟାୟାମ୍ ବୋଲି କହିଥାନ୍ତି ।

ନଦୀ

ପଶ୍ଚିମଘାଟ ପର୍ବତମାଳାସ୍ଥିତ ବ୍ରହ୍ମଗିରି ପାହାଡ଼ର “ତଳକାବେରୀ” ନାମକ ସ୍ଥାନରୁ କାବେରୀ ନଦୀର ଉତ୍ପତ୍ତି । ତାହା ପରେ ନଦୀ ଶଯ୍ୟାର ସମୁଦ୍ର ପତନରୁ ଉଚ୍ଚତା କ୍ରମଶଃ କମିଛି ଓ ତେଣୁ ନଦୀ ପ୍ରଖର ବେଗରେ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇଛି । ନଦୀ ଶଯ୍ୟାରେ ବହୁ ଉପନଦୀ ଓ ସ୍ରୋତ ମିଳିତ ହେବା ଫଳରେ ନଦୀର କାୟାବୃଦ୍ଧି ମଧ୍ୟ ଘଟିଛି । ହୋଗେନାକ୍କଲ୍‍ଠାରେ କାବେରୀ ନଦୀ ଓସାରିଆ ହୋଇ ପ୍ରସ୍ତର ଶଯ୍ୟା ଦେଇ ଅନେକ ଝରଣା ବା ପ୍ରପାତରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଛି । କେତୋଟି ଝରଣା ୨୦ ମିଟର୍ ଉଚ୍ଚା ଓ ନିରନ୍ତର ପଡ଼ୁଥିବା ପାଣି ଆକାଶରେ ଘଡ଼ଘଡ଼ିର ଗର୍ଜ୍ଜନ ପରି ଶୁଣାଯାଏ । ପ୍ରପାତ ପରେ କାବେରୀ ନଦୀ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇ ମେଟ୍ଟୁର୍ ଷ୍ଟାନ୍‍ଲି ଜଳଭଣ୍ଡାରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛି । କାବେରୀ ନଦୀ ପରିବହନ କରୁଥିବା ପଟୁମାଟି ନଦୀର ଦକ୍ଷିଣାଂଶର ଉର୍ବରତା ବୃଦ୍ଧି କରିଥାଏ ।

ହୋଗେନାକ୍କଲ୍‍ଠାରେ କାବେରୀ ନଦୀ ପ୍ରଶସ୍ତ ହୋଇ ପ୍ରଥମେ ପଥର ଓ ତାହା ପରେ ବାଲିଆ ତଟ ସହିତ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇଛି । ମେଟ୍ଟୁର୍ ବନ୍ଧକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ଏହା ୬୦ ବର୍ଗ କି.ମି. ପରିମିତ ଅଞ୍ଚଳରେ ଯେଉଁ ହ୍ରଦ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି ତାହାକୁ “ଷ୍ଟାନ୍‍ଲି ଜଳଭଣ୍ଡାର” ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ୧୯୩୪ ମସିହାରେ ନିର୍ମିତ ଏହି ପରିଯୋଜନା ଜଳବିଦ୍ୟୁତ୍ ଓ ଜଳସେଚନ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥାଏ ।

ପାଣିପାଗ

ମୌସୁମୀ ପ୍ରବାହ ବା ବର୍ଷାଋତୁର କିଛି ଦିନ ପରେ ନଦୀରେ ଉତ୍ତମ ଜଳପ୍ରବାହ ହେଉଥାଏ ଓ ହୋଗେନାକ୍କଲ୍ ବୁଲିଯିବା ପାଇଁ ଏହା ପ୍ରକୃଷ୍ଟ ସମୟ । କିନ୍ତୁ ଗହଳିରୁ ବର୍ତ୍ତିବା ପାଇଁ ଲୋକେ ଅନ୍ୟ ଋତୁରେ ମଧ୍ୟ ହୋଗେନାକ୍କଲ୍ ପରିଭ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଯାଆନ୍ତି । ଏଠାରେ ଖରା ଦିନେ ତାପମାତ୍ରା ୨୩ରୁ ୩୪° ସେଲ୍‍ସିୟସ୍ ଏବଂ ଶୀତ ଦିନେ ତାପମାତ୍ରା ୧୩ରୁ ୨୭° ସେଲ୍‍ସିୟସ୍ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଥାଏ ।

ନୌବିହାର

ଶୁଷ୍କ ଋତୁରେ ଜଳ ପ୍ରପାତରେ ପ୍ରବାହ ବେଶୀ ପ୍ରଖର ନଥାଏ ଓ ଏହି ସମୟରେ ହୋଗେନାକ୍କଲ୍‍ଠାରେ ନୌକା (କୋରାକଲ୍) ଚାଳନା ପାଇଁ ଅନୁମତି ରହିଛି । ଏଠାକାର ନୌଚାଳକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଆମଦାନିର ମୁଖ୍ୟ ଉତ୍ସ । କୋରାକଲ୍ ଡଙ୍ଗାଗୁଡ଼ିକର ବ୍ୟାସ ପ୍ରାୟ ୨.୨୪ ମିଟର୍ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହୋଇଥାଏ । କିନ୍ତୁ ଏଥିରେ ପ୍ରାୟ ୮ ଜଣ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲୋକ ବସିପାରିବେ । ଏହି କୋରାକଲ୍ ଡଙ୍ଗାଗୁଡ଼ିକ ବାଉଁଶ, ବେତ ଇତ୍ୟାଦିରେ ନିର୍ମିତ ଏବଂ ଡଙ୍ଗାଟିଏ ତିଆରି ହେବାକୁ ପ୍ରାୟ ୧ ଦିନ ସମୟ ନିଏ । ଡଙ୍ଗାର ତଳ ପଟ ଦେଇ ପାଣି ପଶିବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଥାଏ, ତେଣୁ କୋରାକଲ୍‍ର ତଳ ପଟେ ଚମଡ଼ା ବା ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ଜରିଦ୍ୱାରା ଆବୃତ୍ତ କରି ରଖାଯାଏ । ପ୍ରଦୁଷଣ ବୃଦ୍ଧି ହେଉଥିବାରୁ ହୋଗେନାକ୍କଲ୍ ପାର୍ଶ୍ୱବର୍ତ୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳରେ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍‍ର ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ ଲୋକଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କରାଯାଇନଥାଏ । ଗୋଟିଏ ମାତ୍ର ଆହୁଲାଦ୍ୱାରା ଏହି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର କୋରାକଲ୍ ଡଙ୍ଗା ପରିଚାଳିତ ହୋଇଥାଏ । ସ୍ଥାନୀୟ ତାମିଲ୍ ଭାଷାରେ କୋରାକଲ୍‍ମାନଙ୍କୁ “ପାରିସାଲ୍” ବା “ଟେପ୍ପା” ଓ କନ୍ନଡ଼ ଭାଷାରେ ହରିଗୋଳୁ ବୋଲି କୁହାଯାଇଥାଏ ।

ହୋଗେନାକ୍କଲ୍ ପ୍ରପାତ ନିକଟରେ ନଦୀରୁ ଧରାଯାଇଥିବା ସଜ ମାଛ, ପାଣି, ଜଳଖିଆ ଇତ୍ୟାଦି ବିକ୍ରି କରାଯାଉଥାଏ । ବିକ୍ରେତାମାନେ କୋରାକଲ୍ ଡଙ୍ଗାରେ ବୁଲି ବିକ୍ରି କରିବାର ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ପ୍ରପାତ ନିକଟରେ ଭାକୁର, ରୋହି, ମାଗୁର ପ୍ରଭୃତି ମାଛ ମିଳନ୍ତି । ଗଣ୍ଡରୁ ଫେରିବା ପରେ ବାମ ତଟରେ ରହିଥିବା ଅନେକ ଅସ୍ଥାୟୀ ଚୁଲି ନିକଟରେ ମାଛ ଭଜା ଖାଇବାକୁ ମିଳେ । ଏହିଠାରେ ବହୁ ଲୋକ ଗାଧୁଆ, ପହଁରାରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଥାଆନ୍ତି ।

ହୋଗେନାକ୍କାଲ୍ ଜଳ ପ୍ରକଳ୍ପ
ହୋଗେନାକ୍କଲ୍‍ଠାରେ ତାମିଲନାଡ଼ୁ ସରକାରଙ୍କଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ ସମନ୍ୱିତ ପାନୀୟ ଜଳ ପ୍ରକଳ୍ପ ରହିଛି । ତାମିଲନାଡ଼ୁର କୃଷ୍ଣଗିରି ଓ ଧର୍ମପୁରୀ ଜିଲ୍ଲାର ଗ୍ରାମ ଓ ସହରାଞ୍ଚଳ ଲୋକଙ୍କୁ ପାନୀୟ ଜଳ ଯୋଗାଇ ଦେବା ପାଇଁ ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପ ଆରମ୍ଭ କରାଗଲା । ୨୦୦୮ ମସିହା ଫେବୃଆରୀ ମାସରେ ଜାପାନର ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସହଯୋଗ ବ୍ୟାଙ୍କ୍ ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପ ପାଇଁ ୧୩୪୦ କୋଟି ଟଙ୍କାର ବ୍ୟୟ ମଞ୍ଜୁର କରିଥିଲା ।

ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ
ଶିବସମୁଦ୍ର ଜଳପ୍ରପାତ
ମୁଦୁମଲୈ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ
ତାମିଲନାଡ଼ୁ

ଆଧାର

ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଲିଂକ୍

 Protest against `encroachment' of island near Hogenekal Falls 

ତାମିଲନାଡ଼ୁ
ଭାରତର ଜଳପ୍ରପାତ