ସାଧାରଣ କଲରାପତରିଆ ବାଘ ପରି କଳା କଲରାପତରିଆ ବାଘ ମଧ୍ୟ “ପାନ୍ଥେରା” ପ୍ରଜାତିର । ଏସିଆ ଓ ଆଫ୍ରିକାରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା କଳାବାଘ କଲରାପତରିଆ (ଜୀବବିଜ୍ଞାନ ନାମ Panthera pardus) ପ୍ରଜାତିର ହୋଇଥିବା ବେଳେ, ଆମେରିକୀୟ ମହାଦେଶର କଳାବାଘ ଜାଗୁଆର (ଜୀବ ବିଜ୍ଞାନ ନାମ Panthera onca) ଶ୍ରେଣୀର ହୋଇଥାନ୍ତି ।

ମେଲାନିନ୍ ଆଧିକ୍ୟ 
ମଣିଷମାନଙ୍କ ଶରୀରରେ ମେଲାନିନର ମାତ୍ରା ମଣିଷର ରଙ୍ଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରେ । ମେଲାନିନ୍ ମାତ୍ରା ମଣିଷ ଶରୀରରେ ଅଧିକ ହେଲେ ତାହାର ରଙ୍ଗ କଳା ଓ କମ୍ ହେଲେ ସେ ଗୋରା ହୋଇଥାଏ । ସେହିଭଳି ବାଘମାନଙ୍କ ଶରୀରରେ ମେଲାନିନ୍ ଆଧିକ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ କଳା ହେବାର କାରଣ । ଜାଗୁଆରମାନଙ୍କ ଶରୀରରେ ପ୍ରମୁଖ ଏଲୀଲ (ଈଂରାଜୀରେ Dominant Allele) ମେଲାନିନ୍ ଆଧିକ୍ୟର କାରଣ ହୋଇଥିବା ବେଳେ କଲରାପତରିଆ ବାଘମାନଙ୍କ ଶରୀରରେ ପ୍ରତିସୃତ ଏଲୀଲ (ଈଂରାଜୀରେ Recessive Allele) ଯୋଗୁଁ  ମେଲାନିନ୍ ଆଧିକ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ । କଳାବାଘର ଶରୀରକୁ ଭଲଭାବେ ନିରେଖି ଦେଖିଲେ ଜାଣିହେବ ଯେ ଏମାନଙ୍କ ଶରୀରରେ ମଧ୍ୟ ସାଧାରଣ କଲରାପତରିଆ ବାଘ ବା ଜାଗୁଆର ପରି ଚିତା ଚିତା ଦାଗ ରହିଥାଏ । କିନ୍ତୁ ଅତ୍ୟଧିକ ମେଲାନିନ୍ ପାଇଁ କଳା ରଙ୍ଗର ଲୋମତଳେ ଏହି ଚିତା ଚିତା ଦାଗ ଲୁଚିଯାଏ ଓ ବାଘର ଚମ ଏକ ଚିତ୍ରିତ ରେଶମ କପଡ଼ା ପରି ଦେଖାଯାଏ । ଏହାକୁ ଈଂରାଜୀରେ Ghost Striping ବୋଲି କୁହନ୍ତି । ସାଧାରଣ ବାଘଛୁଆ ଓ ମେଲାନିନ୍ ଆଧିକ୍ୟବିଶିଷ୍ଟ ବାଘଛୁଆ ଏକା ସମୟରେ ଗୋଟିଏ ମା’ ବାଘଠାରୁ ଜନ୍ମ ହୋଇପାରନ୍ତି । ଘଞ୍ଚ ଅରଣ୍ୟରେ କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ଆଲୋକର ଅଭାବ ଯୋଗୁଁ କଳାବାଘମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଖୁବ୍ ସହାୟକ ହୁଏ । କେତେକ ସଦ୍ୟ ପରୀକ୍ଷଣରୁ ଜଣାପଡ଼ିଛି ଯେ ଶରୀରର ପ୍ରତିରୋଧକ କ୍ଷମତାରେ ଉନ୍ନତିମୂଳକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ବା ମ୍ୟୁଟେଶନ୍ (Mutation) ହେଲେ ଶରୀରରେ ମେଲାନିନ୍ ବୃଦ୍ଧିପାଏ ।

କଳା କଲରାପତରିଆ ବାଘ

ବଣରେ କଳାବାଘ 
ଜାଭାଦ୍ୱୀପରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା କଲରାପତରିଆ ବାଘଙ୍କ ଦେହର ଚିତାଦାଗ ଅଧିକ କଳା ଓ ଏମାନଙ୍କ ଆଖି ରୁପାପରି ଈଷତ୍ ପାଉଁଶିଆ ରଙ୍ଗର ।  ତେଣୁ ପୂର୍ବେ ଏହି ପ୍ରଜାତିର କଲରାପତରିଆ ବାଘଙ୍କୁ କଳାବାଘ କୁହାଯାଉଥିଲା । ସାଧାରଣତଃ ବିଷୁବବୃତ୍ତୀୟ ଚିରହରିତ୍ ଅରଣ୍ୟ (ଯଥା ମାଳୟ ଦ୍ୱୀପ) ଓ କ୍ରନ୍ତୀୟ ଅରଣ୍ୟ (ଯଥା କେନିଆର ପାହାଡ଼ରେ)ରେ କଳା କଲରାପତରିଆ ବାଘ ଦେଖାଯାନ୍ତି । ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଜାଭା, ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ ଚୀନ, ବର୍ମା, ଆସାମ, ନେପାଳ ଆଦି ସ୍ଥାନରେ ମଧ୍ୟ କଳା କଲରାପତରିଆ ବାଘ ଦେଖାଯାନ୍ତି । ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତର ଟ୍ରାଭାଙ୍କୋର୍ ଏବଂ ଆଉ କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ସାଧାରଣ କଲରାପତରିଆ ବାଘ ତୁଳନାରେ ଅଧିକ ସଂଖ୍ୟାରେ ଥାଇପାରନ୍ତି ବୋଲି ଅନୁମାନ କରାଯାଏ ।   କ୍ୟାମେରୁନ୍ ଦେଶରେ ମଧ୍ୟ କଳାବାଘ ଦେଖାଯାଇଛି ।  

ସାଧାରଣ କଲରାପତରିଆ ବାଘ ପରି କଳାବାଘମାନଙ୍କ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରମାନ ହେଲା : ଆଫ୍ରିକୀୟ କଳାବାଘ (P. p. pardus), ଭାରତୀୟ କଳାବାଘ (P. p. fusca), ଇଣ୍ଡୋଚୀନୀ କଳାବାଘ (P. p. delacouri), ଜାଭା କଳାବାଘ (P. p. melas) । 

ଓଡ଼ିଶାର ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲାର ଗର୍ଜ୍ଜନପାହାଡ଼ ସଂରକ୍ଷିତ ଅରଣ୍ୟରେ ଏକ କଳା କଲରାପତ୍ରିଆ ବାଘ ରହିଥିବା ଜଣାପଡ଼ିଥିଲା । "କବିନୀର ଭୂତ" ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତର ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କଳା କଲରାପତ୍ରିଆ ବାଘ । ସେହିପରି ତାଡୋବା ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନରେ ମଧ୍ୟ ଏକ କଳା କଲରାପତ୍ରିଆ ବାଘ ଠାବ ହୋଇଥିଲା ।

ଚିଡ଼ିଆଘରରେ କଳାବାଘ 
ଚିଡ଼ିଆଘରେ ଥିବା ଅଣ୍ଡିରା ବା ମାଈ କଳାବାଘଠାରୁ କଳାବାଘଛୁଆ ଜନ୍ମ ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ଅଧିକ । ତେଣୁ ଚିଡ଼ିଆଖାନାରେ ଥିବା କଳାବାଘମାନଙ୍କୁ ଅନେକ ବର୍ଷରୁ କଳାବାଘଛୁଆ ଜନ୍ମ କରିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଆସୁଛି । ଏକ ବିରଳ ପ୍ରଜାତି ଭାବେ ବିଭିନ୍ନ ଦେଶମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏମାନଙ୍କ ବ୍ୟବସାୟ ବା ଅଦଳବଦଳ ମଧ୍ୟ ହୋଇଆସିଛି । ଫଙ୍କ୍ ଓ ୱାଗ୍ନାଲଙ୍କ ବନ୍ୟଜନ୍ତୁ ଜ୍ଞାନକୋଶ ଅନୁସାରେ ଚିଡ଼ିଆଘରର କଳାବାଘଙ୍କ ପ୍ରଜନନ କ୍ଷମତା ବଣର କଳାବାଘଙ୍କଠାରୁ କମ୍ ।  ନିଜ ଜୀବନକାଳରେ ଚିଡ଼ିଆଘରର କଳା ମା’ ବାଘ ହାରାହାରି ୧.୮ ଛୁଆ ଜନ୍ମ କରୁଥିବା ବେଳେ ବଣରେ ଥିବା କଳା ମା’ ବାଘ ହାରାହାରି ୨.୧ ଛୁଆ ଜନ୍ମ କରିଥାଏ । ସଜାତି ପ୍ରଜନନ ଏହାର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ । 

୧୯୮୦ ଦଶକର ପ୍ରଥମାର୍ଦ୍ଧରେ ଡୁବଲିନ୍ ଚିଡ଼ିଆଖାନାରୁ ୧୦ ବର୍ଷ ବୟସ୍କ “ଦ କବୱେବ୍ ପାନ୍ଥର୍” ନାମକ ଏକ କଳା କଲରାପତରିଆ ବାଘୁଣୀ ଗ୍ଲାସଗୋ ଚିଡ଼ିଆଖାନାକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ ହୋଇଥିଲା । ସେଠାରେ ୭ ବର୍ଷ ରହିବା ପରେ ତାକୁ ମାଦ୍ରିଦ୍ ଚିଡ଼ିଆଖାନାକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ କରାଗଲା । ଏହି ବାଘୁଣୀର ଦେହ କଳା ଓ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଥାନେ ଧଳା ଲୋମ ରହିଥିଲା । ଦୂରରୁ ଦେଖିଲେ ତା’ଦେହସାରା ବୁଢ଼ୀଆଣି ଜାଲ ଥିବାର ଭ୍ରମ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥିଲା । ଏହି ବାଘୁଣୀଟି ଶ୍ୱେତକୁଷ୍ଠ (ଈଂରାଜୀରେ vitiligo)ରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ଥିବା ପରେ ଜଣା ପଡ଼ିଲା । କାରଣ ତା’ ଦେହରେ ଧଳା ଦାଗ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ବଢ଼ିବାକୁ ଲାଗିଲା ।  ଏହିପରି ଅନେକ “କବୱେବ୍ ପାନ୍ଥର୍” ବିଭିନ୍ନ ଚିଡ଼ିଆଘରେ ରହିଛନ୍ତି ।

କଳା ଜାଗୁଆର 

ପ୍ରମୁଖ ଏଲୀଲ ହିଁ ଜାଗୁଆରମାନଙ୍କ ଶରୀରରେ ମେଲାନିନ୍ ଆଧିକ୍ୟର କାରଣ । ଏଥିପାଇଁ ସାଧାରଣ ଓ କଳା ଜାଗୁଆରର ମିଳନରୁ କଳା ଜାଗୁଆର ଛୁଆ ହେବା ସମ୍ଭବ । କିନ୍ତୁ ଦୁଇଟି ସାଧାରଣ ଜାଗୁଆରର ମିଳନରୁ କଳା ଜାଗୁଆରଛୁଆ ଜନ୍ମ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ । ଏଲୀଲ ଯୋଗୁଁ କେତେକ ଜାଗୁଆର ଘନକଳା ରଙ୍ଗର ହୋଇଥିବା ବେଳେ ଆଉ କେତେକ ଅଳ୍ପ କଳା ହୋଇଥାନ୍ତି । 

ଆମେରିକୀୟ ମହାଦେଶର ଆଦିମ ଅଧିବାସୀମାନେ କଳା ଜାଗୁଆରକୁ ଏକ ଅନ୍ୟ ପ୍ରଜାତି ଭାବେ ଗଣନା କରୁଥିଲେ । ବ୍ରିଟିଶ୍ ପରିବେଶବିତ୍ ୱିଲିୟମ୍ ହେନେରି ହଡସନଙ୍କ ଭାଷାରେ : ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ଲୋହିତ ଚମଡ଼ାରେ କଳା କଳା ଚିତାଦାଗ ବିଶିଷ୍ଟ ଜାଗୁଆର ଏକ ଅତି ସୁନ୍ଦର ପ୍ରାଣୀ । ପରିବେଶ ଅନୁସାରେ ଏମାନଙ୍କ ଶରୀରରେ କିଛି ଭିନ୍ନତା ପରିଲକ୍ଷିତ ହୁଏ । ଉଷ୍ମ ଜଳବାୟୁରେ ବସବାସ କରୁଥିବା ଇଣ୍ଡିଆନ୍ ଜନଜାତି ଏହି ପ୍ରାଣୀର ତିନୋଟି ପ୍ରକାର ଦେଖିଥିବା କୁହନ୍ତି । (ବି.ଦ୍ର. : କଲମ୍ବସ୍ ଆମେରିକୀୟ ମହାଦେଶରେ ପହଞ୍ଚି ଭାରତରେ ପହଞ୍ଚିଯାଇଛି ବୋଲି ଭାବିଥିଲେ । ଏହି ଭୂଖଣ୍ଡର ଆଦିମ ଜନଜାତିକୁ ଇଣ୍ଡିଆନ୍ କୁହାଯାଉଥିଲା ।) ଏହି ତିନି ପ୍ରକାରର ଜାଗୁଆର ହେଲେ : (୧) ଆକାରରେ ବଡ଼ ଜାଗୁଆର ଯାହାର ଦେହରେ ବଡ଼ ଗୋଲଗୋଲ ଚିତାଦାଗ ଥାଏ, (୨) ପାଣିରେ ପଶିବାକୁ ପସନ୍ଦ ନ କରୁଥିବା ଆକାରରେ ଛୋଟ ଜାଗୁଆର ଯାହାର ଦେହର ଚିତାଦାଗ ମଧ୍ୟ ଛୋଟ ଏବଂ (୩) କଳା ଜାଗୁଆର ।  କଳା ଜାଗୁଆରର ମେଲାନିନ୍ ଆଧିକ୍ୟ ବିଷୟରେ ଅଜ୍ଞାତ ଇଣ୍ଡିଆନ୍ ଜନଜାତି ମନରେ ଏହା ସମ୍ପର୍କରେ ଅନେକ ଭୁଲ ଧାରଣା ରହିଛି – ଏହା ଅନ୍ୟ ଜାଗୁଆରଠୁ ବଡ଼ ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଲଗା ପ୍ରକାରର ବାଘ, ସାଧାରଣ ଜାଗୁଆରଠାରୁ ଅଧିକ ଭୟଙ୍କର, ଏହାର ଡାକ ସାଧାରଣ ଜାଗୁଆରଠାରୁ ଭିନ୍ନ,  ନଦୀକୂଳିଆ ସ୍ଥାନ ଅପେକ୍ଷା ଏହା ଶୁଷ୍କତର ଜଂଗଲରେ ରହିବାକୁ ଭଲପାଏ, କଳାବାଘ କେବଳ କଳାବାଘୁଣୀ ସହିତ ସହବାସ କରେ ଓ ସେମାନଙ୍କ ଛୁଆ ମଧ୍ୟ କଳା ହିଁ ହୋଇଥାନ୍ତି ।  

ଓଣ୍ଟାରିଓ (କାନାଡ଼ା)ର ବେରିସ୍ଥିତ ବେର୍ କ୍ରିକ୍ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ଅଭୟାରଣ୍ୟରେ “ଡାୟାବ୍ଲୋ” ନାମକ ଏକ କଳା ଜାଗୁଆର ସହିତ “ଲୋଲା” ନାମକ ଏକ ସିଂହୀର ଶଂକରରେ ଏକ କୋଇଲା ପରି କଳା ମାଈଛୁଆ ଓ ଚିତାଦାଗ ଥିବା ଈଷତ୍ ଖଇରିଆ ଅଣ୍ଡିରାଛୁଆର ଜନ୍ମ ହୋଇଥିଲା । ଏହି କୃତ୍ରିମ ଉପାୟରେ ସୃଷ୍ଟ ଜନ୍ତୁମାନଙ୍କୁ “ଜାଗ୍ଲାୟନ୍” କୁହାଗଲା ।  ଏଥିରୁ ଜଣାପଡ଼େ ଯେ ଜାଗୁଆରର ମେଲାନିନ୍ ଆଧିକ୍ୟ ବହନକାରୀ ଜିନ୍ ସିଂହୀର ସାଧାରଣ ରଙ୍ଗର ଜିନ୍ ଅପେକ୍ଷା ପ୍ରଭାବଶାଳୀ । ଆହୁରି ମଧ୍ୟ, କଳା କଲରାପତରିଆ ବାଘଙ୍କ ଚମଡ଼ାକୁ କୌଣସି ବାଘଛାଞ୍ଚ ଉପରେ ଚଢ଼ାଇ ସଂରକ୍ଷଣ କରି ରଖିଲେ ତାହା କ୍ରମଶଃ ଲାଲ କଳଙ୍କ ରଂଗର ହୋଇଯାଏ । ଅପରପକ୍ଷେ କଳା ଜାଗୁଆରର ଚମଡ଼ା ଧୀରେ ଧୀରେ ଚକଲେଟ୍ ପରି ରଂଗର ହୋଇଯାଏ ।

କଳା କୁଗାର୍ ବା କଳା ପୁମା 
ଉତ୍ତର ଆମେରିକାର କୁଗାର୍ ବା ପୁମା ଜାତୀୟ ବାଘରେ ମାତ୍ରାଧିକ ମେଲାନିନ୍ ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କେବେ ପରିଲକ୍ଷିତ ହୋଇନାହିଁ । କିନ୍ତୁ “ଉତ୍ତର ଆମେରିକୀୟ ବ୍ଲାକ୍ ପ୍ୟାନ୍ଥର୍” ଦେଖାଯିବାର କେତେକ ଘଟଣା ଗୁଜବ ନା ସତ୍ୟ ତାହା କାହାରିକୁ ଜଣା ନାହିଁ । ବ୍ଲାକ୍ ପ୍ୟାନ୍ଥରର ଆକାର ବଡ଼ ବୋଲି ଉତ୍ତର ଆମେରିକୀୟ ଦେଖଣାହାରୀଙ୍କ ମତ ଭ୍ରାନ୍ତିକର ଓ ଭୁଲ ପ୍ରଜାତିର ଜୀବକୁ ବ୍ଲାକ୍ ପ୍ୟାନ୍ଥର୍ ବୋଲି କୁହାଯାଉଥାଇପାରେ ବୋଲି ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ମତ ଦିଅନ୍ତି । ଚୋକ୍ଟାଓର ଲୋକକଥାରେ ପେଚା ଓ ବ୍ଲାକ୍ ପ୍ୟାନ୍ଥରଙ୍କୁ ଏକତ୍ରିତ ଭାବେ ମୃତ୍ୟୁର ପ୍ରତୀକ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ । 

୧୭୪୯ ମସିହାରେ ଫରାସୀ ପରିବେଶବିତ୍ ଜୋର୍ଜେସ୍-ଲୁଇ ଲେକ୍ଲେର୍କ୍ କଳା କୁଗାର୍ ବିଷୟରେ ଲେଖିଥିଲେ : 

କାୟେନସ୍ଥିତ ରାଜାଙ୍କ ବୈଦ୍ୟ ଏମ୍. ଡେ ଲା ବୋର୍ଡେ ମୋତେ ସୂଚନା ଦେଲେ ଯେ, ଦକ୍ଷିଣ ଆମେରିକୀୟ ମହାଦେଶରେ ତିନି ପ୍ରକାରର ହିଂସ୍ର ଜନ୍ତୁ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ପ୍ରଥମ ହେଲା ଜାଗୁଆର ଯାହାକୁ ବାଘ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ, ଦ୍ୱିତୀୟ ପ୍ରକାରର ପଶୁ କୁଗାରକୁ ତାହାର ଲାଲ୍ ରଂଗର ଲୋମ ପାଇଁ ଲାଲ୍ ବାଘ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ । ପ୍ରାୟ ୯୦ କିଲୋଗ୍ରାମ୍ ଓଜନବିଶିଷ୍ଟ ଜାଗୁଆରର ଆକାର ବଡ଼ ବୁଲ୍ କୁକୁର ପରି ଓ କୁଗାର ଛୋଟ, କମ୍ ଭୟଙ୍କର ଓ ଆଖପାଖରେ ଏତେ ବେଶୀ ଦେଖାଯାଏନାହିଁ । ଏହି ଦୁଇ ପ୍ରଜାତିର ବାଘ ପ୍ରାୟ ୬ ବର୍ଷରେ ପ୍ରାପ୍ତବୟସ୍କ ହୁଅନ୍ତି । ଏକ ତୃତୀୟ ପ୍ରକାରର ପ୍ରଜାତି ବିଷୟରେ ସେ ଆହୁରି କୁହନ୍ତି ଯେ ଏହି ପ୍ରଜାତିକୁ କଳାବାଘ କୁହାଯାଏ ଓ ଏହାକୁ କଳା କୁଗାର୍ ଭାବି ଏହାର ଏକ ଚିତ୍ର ଏଠାରେ ରଖୁଛୁ । ୧୮ କିଲୋଗ୍ରାମରୁ ଅଧିକ ଜଣାପଡ଼ୁନଥିବା ଏହି ଜନ୍ତୁଟିର ମୁଣ୍ଡ ସାଧାରଣ କୁଗାରଠାରୁ ଛୋଟ, କିନ୍ତୁ ଏହାର ଏକ ଲମ୍ବା ଲାଞ୍ଜ ଓ ଦେହସାରା କଳା ଲୋମ ରହିଥାଏ । କଳାବାଘୁଣୀ ଗଛର କୋରଡ଼ରେ ନିଜ ଛୁଆଙ୍କୁ ଲୁଚାଇ ରଖେ ଓ ସେମାନଙ୍କ ଲାଳନପାଳନ କରେ । 

ଏହି ବର୍ଣ୍ଣନାରେ ଥିବା କଳା କୁଗାରର ମାର୍ଗେ ବା ଓସେଲଟ୍ ଜାତୀୟ ପ୍ରାଣୀ ସହିତ ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ ରହିଛି । ଏହି ପ୍ରଜାତିର ବିରାଡ଼ି ଗଛରେ ରହନ୍ତି, ଏମାନଙ୍କ ଓଜନ ୧୮ କିଲୋଗ୍ରାମରୁ କମ୍ ଓ ଏମାନଙ୍କର କେବେକେବେ ମେଲାନିନ୍ ଆଧିକ୍ୟ ଦେଖାଦିଏ । 

ଥୋମାସ୍ ପେନ୍ନାଣ୍ଟ୍ ମଧ୍ୟ କଳା କୁଗାରର ଏକ ବର୍ଣ୍ଣନା ଦେଇ କୁହନ୍ତି ଯେ : କଳାବାଘର ମୁଣ୍ଡ କଳା ରଂଗର; ପାର୍ଶ୍ୱ, ପାଦ, ଗୋଡ଼ର ଆଗପଟ, ଲାଞ୍ଜ ଆଦି କଳା ଚିକ୍କଣ ଲୋମରେ ଭରା; ଏହାର ଉପର ଓଠ ଧଳା; ଏହାର ଆଖି ଉପରେ ଲମ୍ବା ଲୋମ ଓ ପାଟି ଉପରେ ଲମ୍ବା ନିଶ ଥାଏ; ଏହାର ତଳପେଟ, ଗୋଡ଼ର ପଛପଟ, ପଞ୍ଝା ଆଦି ଧଳା ବା ପାଉଁଶିଆ ରଂଗର; କାନ ଗୋଜାଗୋଜା; ଏହା ବଡ଼ ହୋଇ ଗୋଟିଏ ବର୍ଷର ବାଛୁରୀ ଆକାରର ହୁଏ; ଇଣ୍ଡିଆନ୍ ପ୍ରଜାତିର ଲୋକଙ୍କୁ ଆତଙ୍କିତ କରି ରଖିଥିବା ଏହି ଜନ୍ତୁ ବଳଶାଳୀ, ଅତି ହିଂସ୍ର ସ୍ୱଭାବର ଓ ଏକ ବିକଳ ପ୍ରଜାତି । ୧୭୮୧ରେ ଥୋମାସ୍ ପେନ୍ନାଣ୍ଟଙ୍କ ଲେଖାର ଅନୁବାଦ କରିଥିବା ସ୍ମେଲି ମତ ରଖନ୍ତି ଯେ – ଏହି ବର୍ଣ୍ଣନା ଲଣ୍ଡନରେ କିଛି ବର୍ଷପୂର୍ବେ ରଖାଯାଇଥିବା ଦୁଇଟି କଳା ଜାଗୁଆରଙ୍କୁ ଦେଖି ଦିଆଯାଇଥାଇପାରେ ।

କଳାବାଘଙ୍କ ଉଲ୍ଲେଖ

ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆରେ ବ୍ଲାକ୍ ପ୍ୟାନ୍ଥର୍ 

ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆର ଭିକ୍ଟୋରିଆ, ନ୍ୟୁସାଉଥୱେଲ୍ସ୍, ପଶ୍ଚିମ ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆର ଗ୍ରାମ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳରେ କଳାବାଘ ବୁଲିବାର ଦେଖାଯାନ୍ତି । ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆର ଏହି “ଭୂତ ପ୍ୟାନ୍ଥର୍” ବିଲେଇ, କୁକୁର ଓ ଅନ୍ୟ ଗୃହପାଳିତ ଗୋରୁ ମାରି ଉଠାଇ ନେଇଯାନ୍ତି । “ଏନିମଲ୍-ଏକ୍ସ୍ ନ୍ୟାଚୁରାଲ୍ ମିଷ୍ଟ୍ରିସ୍” ଏହି “ଭୂତ ପ୍ୟାନ୍ଥର୍”ମାନଙ୍କ ଉପରେ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରୁଥିଲା । 
ସ୍ଥାନୀୟ ଗବେଷକ ମାଇକ୍ ୱିଲିୟମ୍ସ୍ ସେ ଅଞ୍ଚଳରେ ମିଳୁଥିବା ପଶୁଙ୍କ ଲୋମ, ମଳରୁ ସେଗୁଡ଼ିକ କୁକୁର ବା ବିଲେଇ ବୋଲି ଜଣା ପଡ଼ନ୍ତି । ୱିଲିୟମ୍ସଙ୍କ ମତରେ ଚିଡ଼ିଆଘରେ ଥିବା କଲରାପତରିଆ ବାଘର ଲୋମ, ମଳ ଇତ୍ୟାଦିଠାରୁ ଏହା ଯଥେଷ୍ଟ ଭିନ୍ନ । କିନ୍ତୁ ଯେଉଁ ପରୀକ୍ଷାଗାରରେ ଏହା ପରୀକ୍ଷଣ ହେଉଥିଲା ତାହା ଏହିସବୁ ଲୋମ ଓ ମଳର ପରୀକ୍ଷଣ ସଠିକ୍ ଭାବରେ କରିପାରିନଥିଲା ଓ ଏହାର ପରିଚୟ କୌଣସି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଦିଆଯାଇ ନଥିଲା ।

ଆଭାଷୀ ମେଲାନିନ୍ ଆଧିକ୍ୟ 
କେତେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ କଲରାପତରିଆ ବାଘଙ୍କଠାରେ ମେଲାନିନ୍ ଆଧିକ୍ୟ ଥିବାର ଆଭାଷ ମିଳେ କିନ୍ତୁ ଏହାକୁ ମେଲାନିନ୍ ଆଧିକ୍ୟ ବୋଲି କହିହେବନାହିଁ । ଏମାନଙ୍କ ଛାଲର ରଙ୍ଗ ସାଧାରଣ କଲରାପତରିଆ ବାଘ ପରି କିନ୍ତୁ କଳା ଚିତାଦାଗ ଅପେକ୍ଷାକୃତ ନିକଟତର ହୋଇଥାନ୍ତି ଓ ଏଥିପାଇଁ ଏମାନଙ୍କ ଶରୀରର ଖଇରିଆ ରଙ୍ଗ ଅଧିକାଂଶ ସ୍ଥାନରେ ଲୁଚିଯାଏ ।

ସାଂସ୍କୃତିକ ଓ ସାହିତ୍ୟିକ ରଚନାରେ କଳାବାଘ 
- ରୁଡ୍ୟାର୍ଡ୍ କିପଲିଂଗଙ୍କଦ୍ୱାରା ଲିଖିତ ପ୍ରସିଦ୍ଧ “ଦ ଜଙ୍ଗଲ ବୁକ୍” ପୁସ୍ତକରେ ମଣିଷ ଛୁଆ “ମୋଗଲି”ର ବନ୍ଧୁ ଓ ଶିକ୍ଷକ “ବଗୀରା” ଚରିତ୍ରଟି ଏକ କଳା କଲରାପତରିଆ ବାଘ । 

- ଏକ ଆଫ୍ରିକୀୟ-ଆମେରିକୀୟ ରାଜନୈତିକ ସଂସ୍ଥାର ନାମ ମଧ୍ୟ “ଦ ବ୍ଲାକ୍ ପ୍ୟାନ୍ଥର୍” । 

- ମାର୍ଭେଲ୍ କମିକ୍ସରେ “ଦ ବ୍ଲାକ୍ ପ୍ୟାନ୍ଥର୍” କାଳ୍ପନିକ ଆଫ୍ରିକୀୟ ଦେଶ ୱାକାଣ୍ଡାର ଏକ ମହା ନାୟକ ବା ସୁପର୍ ହିରୋ । 

- ଶିକାରୀ ଓ ଲେଖକ କେନ୍ନେଥ୍ ଆଣ୍ଡରସନ୍ ନିଜ ପୁସ୍ତକ “ଦ ବ୍ଲାକ୍ ପ୍ୟାନ୍ଥର୍ ଅଫ୍ ଶିବାନୀପଲ୍ଲୀ”ରେ ସେ ଶିକାର କରିଥିବା ଏକ କଳା କଲରାପତରିଆ ବାଘର କଥା ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି ।

କଳାମହାବଳ ବାଘ 
କଳାରଙ୍ଗର ବଡ଼ବାଘ, ମହାବଳବାଘର ଏକ ମେଲାନିନ୍ ଆଧିକ୍ୟବିଶିଷ୍ଟ ବାଘ ଓ କୌଣସି ଅନ୍ୟ ପ୍ରଜାତି ନୁହେଁ ।  ପଟାଦାଗବିହୀନ ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ୍ଣ କଳାରଙ୍ଗର ମହାବଳବାଘର ଉଲ୍ଲେଖ କେତେକ ଲେଖା ଓ ବର୍ତ୍ତମାନ ହଜିଯାଇଥିବା ଏକ ଚିତ୍ରରେ ରହିଥିଲା । ପ୍ରକୃତରେ ଅଧିକାଂଶ ସମୟରେ ପଟାଦାଗ ରହିଥାଏ କିନ୍ତୁ କଳାଲୋମ ଆଢ଼ୁଆଳରେ ଦିଶେନାହିଁ । 

ବର୍ତ୍ତମାନ ସମୟରେ ଚିହ୍ନଟ ହୋଇଥିବା କଳା ମହାବଳବାଘ ଆଭାଷୀ ମେଲାନିନ୍ ଆଧିକ୍ୟବିଶିଷ୍ଟ ବାଘ । ଏମାନଙ୍କ ଶରୀରରେ ସାଧାରଣ ମହାବଳବାଘଠାରୁ ମୋଟା ମୋଟା ଓ ଅଳ୍ପ ବ୍ୟବଧାନରେ ପଟାଦାଗ ଥାଏ । ତେଣୁ ପଟାଦାଗ ଶରୀରରେ ଅଧିକ ଭାଗ ଆବୃତ୍ତ କରିରଖେ ଓ ଖଇରିଆ / ହଳଦିଆ ଭାଗ କମ୍ ଦେଖାଯାଏ । ସଜାତି ପ୍ରଜନନ ଯୋଗୁଁ ଏପରି ବାଘଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ବଢ଼ୁଛି ବୋଲି କେତେକ ମତ ରଖନ୍ତି । ଏହିପରି ବାଘଙ୍କ ଆକାର ଛୋଟ । ଏହାର ଅନେକ ସମ୍ଭାବନା ଥାଇପାରେ - ସଜାତି ପ୍ରଜନନ ବା ବଡ଼ କଲରାପତପିଆ ବାଘକୁ ଭୁଲରେ ଲୋକେ ମହାବଳବାଘ ବୋଲି ଭାବିବା ଅସମ୍ଭବ ନୁହେଁ । ଓଡ଼ିଶାର ଶିମିଳିପାଳ ଜାତୀୟ ଅଭୟାରଣ୍ୟରେ ଏପରି ମେଲାନିନ୍ ଆଧିକ୍ୟବିଶିଷ୍ଟ ମହାବଳବାଘ ରହିଥିବାର ସୂଚନା ଅଭୟାରଣ୍ୟର କ୍ୟାମେରାଟ୍ରାପ୍ଦ୍ୱାରା ଜଣାପଡ଼ିଛି ।

ଆଧାର 

ବଡ଼ ବିଡ଼ାଳ