ବୁଧିସାଗର କୃଷ୍ଣପ୍ପା କୁନ୍ଦେରନ ( ଟୁଲୁ ଭାଷା ରେ ಬುಧಿಸಾಗರ ಕೃಷ್ಣಪ್ಪ ಕುಂದೆರನ್ ) ୨ ଅକ୍ଟୋବର , 1939ରେ ମୁଲକି ନାମକ ସ୍ଥାନ , ଯାହା କର୍ଣାତକର ମାଙ୍ଗାଲୋର ନିକଟରେ ଅବସ୍ଥିତ , ସେଇଠି ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ସେ ଭାରତର ଜଣେ ପ୍ରାକ୍ତନ ୱିକେଟ କିପର ତଥା ବେଟସ ମେନ । ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ରଣ ସଂଗ୍ରହ କରି ପଡ଼ୁଥିବା ବୁଧି ଭାରତୀୟ ଦଳରେ ଫରୁଖ ଇଞ୍ଜିନିଅରଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତି ପାଇଁ ବେଶୀ ସଂଖ୍ୟାରେ ମେଚ ଖେଳି ପାରି ନ ଥିଲେ । 

ସେ ୧୯୫୮/୫୯ରେ ପ୍ରଥମ ଶ୍ରେଣୀ କ୍ରିକେଟ ଭ୍ରମଣକାରୀ ୱେଷ୍ଟ ଇଣ୍ଡିଜ ଦଳ ସହ କ୍ରିକେଟ କ୍ଲବ ଓଫ ଇଣ୍ଡିଆ ତରଫରୁ ଖେଳିଥିଲେ । ପରବର୍ଷ ସେ ମାତ୍ର ଦୁଇଟି ପ୍ରଥମ ଶ୍ରେଣୀ ମେଚ ଖେଳିବା ପରେ ଭାରତୀୟ ଟେଷ୍ଟ ଦଳରେ ସ୍ଥାନ ପାଇ ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ ଗସ୍ତରେ ଯାଇଥିଲେ । ସେ ସେଠାରେ ତୃତୀୟ ଟେଷ୍ଟ ଖେଳିବାର ସୁଯୋଗ ପାଇ ହିତ ୱିକେଟ ହେଇ ଔତ ହେଇଯାଇଥିଲେ ହେଁ 4 ର୍ଥ ଟେଷ୍ଟରେ ୭୧  ଓ ୩୩ ରଣ କରିଥିଲେ । 

କୁନ୍ଦେରନ ସେହି ବିରଳ ଖେଳାଳିଙ୍କ ଭିତରେ ଜଣେ  ଯିଏ କି ଘରେଇ ରଣଜୀ ଟ୍ରଫିରେ ଖେଳିବା  ଆଗରୁ ହିଁ ଟେଷ୍ଟ ଦଳରେ ସ୍ଥାନ ପାଇଥିଲେ । 1960 ମସିହାରେ ପ୍ରଥମ ରଣଜୀ ମେଚ ଖେଳିଥିଲେ । ସେ ପ୍ରଥମ ପଦାର୍ପଣ ମେଚରେ ୨୦୫ ରନ କରିଥିଲେ । ଏହି ସମୟରେ ଭାରତୀୟ ଟେଷ୍ଟ ଦଳରେ ଫାରୋଖ ଇଞ୍ଜିନିଅରଙ୍କ ଆବିର୍ଭାବ ଘଟିବାରୁ ବୁଧି ଟିମରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ କେବଳ ବେଟସ ମେନ ହିସାବରେ ଖେଳିଲେ ।

ଇଂଲଣ୍ଡର ୧୯୬୩/୬୪ ଭରତ ଗସ୍ତରେ ଇଞ୍ଜିନିଅର ଆହତ ହେବା କାରଣରୁ ବୁଧି ସ୍ଥାନ ପାଇ ପ୍ରଥମ ଟେଷ୍ଟରେ ଓପନିଂ ବେତସ ମେନ ଭାବରେ ସେ ୧୯୨ରନ କରିବା ସହ ସମଗ୍ର ସିରିଜରେ 525 ରଣ କରିଥିଲେ । 
 

ତାହା ପରେ ଉଭୟ କୁନ୍ଦେରନ ଓ ଇଞ୍ଜିନିଅର ଭାରତୀୟ ଦଳରୁ ବାହାରି ଗଲେ । ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ ସିଂହ ନୂଆ ଭାବେ ୱିକେଟ କିପର ହେଲେ । ପରେ ଇଞ୍ଜିନିଅର ନିଊ ଜିଲାଣ୍ଡ ସିରିଜ ପାଇଁ ୱିକେଟ କିପର ତଥା ବୁଧି ଅପନର ହିସାବରେ ଆହତ ଦିଲୀପ ସରଦେଶାଇଙ୍କ ବଦଳ ଖେଳାଳି ଭାବେ ଖେଳିଥିଲେ । 

୧୯୬୫ରେ କୁନ୍ଦେରନ ତାଙ୍କ ଭାରତୀୟ ରେଳ ଚାକିରି ଛାଡି ମହିଶୂର ଗଲେ ଓ ମହିଶୂର ତରଫରୁ ରଣଜୀ ମେଚ ଖେଳିଲେ । ଏଠାରେ ସେ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର , ପ୍ରସନ୍ନା , ଭେଙ୍କଟରଘବନଙ୍କ ପରି ସ୍ପିନ ବୋଲରଙ୍କ ପାଇଁ ୱିକେଟ ରକ୍ଷ୍ୟଣ କରିପାରିଲେ । ୧୯୬୬/୬୭ ୱେଷ୍ଟ ଇଣ୍ଡିଜ ସିରିଜରେ ସେ ୭୯ ରନର ପରି ଖେଳିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାହା ପରେ ପୁଣି ଦଳରୁ ବାହାରି ଯାଇଥିଲେ । ପୁନର୍ବାର ସେ ୧୯୬୭ରେ ଇଂଲଣ୍ଡ ଗସ୍ତରେ ଯିବା ଦଳରେ ସ୍ଥାନ ପାଇଲେ । ସେଠାରେ ସେ ସରଦେଶାଇଙ୍କ ଅନୁପସ୍ଥିରେ ଖେଳିଥିଲେ ଓ ତାହା ତାଙ୍କର ସେଶ ଟେଷ୍ଟ ଥିଲା । 

ସେ ସ୍କଟଲାଣ୍ଡରେ ମଧ୍ୟ ଲିଗ  ମେଚ ଖେଳୁଥିଲେ 1970 ଦଶକ ଯାଏ ।ସେ 1980 ପରେ ସ୍କଟଲ୍ଯାଡରେ ସ୍ଥାୟୀ ଭାବରେ ରହିଗଲେ । 
 

୬୬ ବର୍ଷ ବୟସରେ କେନସରରେ ତାଙ୍କର  ପରଲୋକ ହେଇଥିଲା ।

ବିଶେଷ କଥା ସବୁ 
 He changed his surname from Kunderam to Kunderan in 1964. Budhisagar literally means ocean of wisdom.
 Three Indian cricketers of the Ranji Trophy era played Test cricket before they appeared in a Ranji match - Kunderan, Vivek Razdan and Parthiv Patel.
 Kunderan is one of the eight players to score a double century on their first appearance in Ranji Trophy. The others are
 George Abell, 210, Northern India v Army, 1934-35 
 Gundappa Viswanath, 230, Mysore v Andhra, 1966-67 
 Amol Mazumdar, 260, Bombay v Haryana, 1993-94 
 Anshuman Pandey, 209*, Madhya Pradesh v Uttar Pradesh, 1995-96 
 Manprit Juneja, 201* Gujarat v Tamil Nadu, 2010/11 
 Jiwanjot Singh, 213 Punjab v Hyderabad, 2012/13 
 Vijay Zol, 200* Maharashtra v Tripura, 2013/14 
 ବୁଧି କୁନ୍ଦେରନଙ୍କଦ୍ୱାରା ୧୯୬୩/୫୪ରେ ଇଂଲଣ୍ଡ ବିପକ୍ଷ୍ୟରେ କରାଯାଇଥିବା ୫୨୫ ରନର ରେକର୍ଡ  ପରେ ଅଫିକାର ଲିଣ୍ଡସ୍ଲେ ଓ ଜିମାୱେର ଆଣ୍ଡି ଫ୍ଲାୱାର ମାତ୍ର ଦୁଇଜଣ ୱିକେଟ କିପର ବେତସ ମେନ ଯିଏ ଗୋଟିଏ ସିରିଜରେ ୫୦୦ରୁ ଅଧିକ ରନ କରିଥିଲେ ।

References 
 Sujit Mukherjee, Matched Winners, Orient Longman (1996), p 61-75
 Christopher Martin-Jenkins, The Complete Who's Who of Test Cricketers

ବାହାର ଲିଙ୍କ 
 Cricinfo Profile
 Cricketarchive Profile
 Rahul Bhattacharya, Love Letters, The Nightwatchman, August 2013
 History of Drumpellier CC which briefly touches on Kunderan's Scottish career 
 Interview with Kunderan
 Cricinfo Obituary
 Article by Partab Ramchand 
୧୯୩୯ ଜନ୍ମ
୨୦୦୬ ମୃତ୍ୟୁ
ଭାରତୀୟ କ୍ରିକେଟ ଖେଳାଳି