ଚୀନୀ କଲରାପତ୍ରିଆ ବାଘ (ଇଂରାଜୀରେ Chinese leopard) ବୋଲି କଲରାପତ୍ରିଆ ବାଘଙ୍କ କୌଣସି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଉପପ୍ରଜାତି ନାହିଁ । କିନ୍ତୁ ଚୀନର ଭୌଗୋଳିକ ସୀମାରେ କଲରାପତ୍ରିଆ ବାଘଙ୍କର କିଛି ଉପପ୍ରଜାତିମାନ ଦେଖାଯାନ୍ତି ଓ ସେମାନଙ୍କୁ ଚୀନୀ କଲରାପତ୍ରିଆ ବାଘ ବୋଲି ଭ୍ରମାତ୍ମକ ଭାବେ କୁହୀଯାଇଥାଏ । ନିମ୍ନଲିଖିତ ଉପପ୍ରଜାତିର କଲରାପତ୍ରିଆ ବାଘ ଚୀନରେ ଦେଖାଯାନ୍ତି । 

 ଆମୁର କଲରାପତ୍ରିଆ ବାଘ (ଜୀବବିଜ୍ଞାନ ନାମ ପାନ୍ଥେରା ପାର୍ଡସ୍ ଓରିଏଣ୍ଟାଲିସ୍ P. p. orientalis): ଉତ୍ତର ଚୀନର ଜିଲିନ୍ ପ୍ରାନ୍ତରେ ହୁନ୍‍ଚୁନ୍ ଜାତୀୟ ପ୍ରକୃତି ଅଭୟାରଣ୍ୟରେ କ୍ୟାମେରା ଟ୍ରାପ୍ ଲଗାଯାଇ କିଛି ଆମୁର କଲରାପତ୍ରିଆ ବାଘଙ୍କ ସନ୍ଧାନ ମିଳିଥିଲା । ଲମ୍ବା ଓ ଉଚ୍ଚ କଣ୍ଟା ତାରବାଡ଼ ଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଏହି କଲରାପତ୍ରିଆ ବାଘମାନେ ତୁମେନ୍ ନଦୀ ବାରମ୍ବାର ପାର କରି ଅନାୟାସରେ ଋଷ, ଚୀନ ଓ ଉତ୍ତର କୋରିଆର ଅନ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ସୀମା ମଧ୍ୟରେ ଯିବା ଆସିବା କରୁଥାନ୍ତି ।
 ଇଣ୍ଡୋଚୀନୀ କଲରାପତ୍ରିଆ ବାଘ (ଜୀବବିଜ୍ଞାନ ନାମ ପାନ୍ଥେରା ପାର୍ଡସ୍ ଡେଲାକୁରି P. p. delacouri): ଦକ୍ଷିଣ ଚୀନର ୟୁନାନ୍ ପ୍ରାନ୍ତରେ ଏହି କଲରାପତ୍ରିଆ ଉପପ୍ରଜାତି ଦେଖାଯାନ୍ତି । ପର୍ଲ୍ ନଦୀ ଏକ ପ୍ରାକୃତିକ ବାଧା ପରି ଏହି କଲରାପତ୍ରିଆ ଉପପ୍ରଜାତିକୁ ଉତ୍ତରସ୍ଥ ଅନ୍ୟ ଉପପ୍ରଜାତିଙ୍କଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ କରି ରଖିଛି ।
 ଭାରତୀୟ କଲରାପତ୍ରିଆ ବାଘ (ଜୀବବିଜ୍ଞାନ ନାମ ପାନ୍ଥେରା ପାର୍ଡସ୍ ଫୁସ୍କା P. p. fusca): ଦକ୍ଷିଣ ତିବ୍ବତର ଚୋମୋଲାଂଗମା ଜାତୀୟ ପ୍ରକୃତି ଅଭୟାରଣ୍ୟରେ ଭାରତୀୟ ଉପପ୍ରଜାତି ଦେଖାଯାନ୍ତି ।

ବକର୍ଗୀକରଣର ଇତିହାସ 
ଅଷ୍ଟାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଶେଷ ଭାଗରୁ ବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଆରମ୍ଭ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦକ୍ଷିଣ ଓ ପୂର୍ବ ଏସିଆରେ ଅନେକ କଲରାପତ୍ରିଆ ନମୁନାର ଅଧ୍ୟୟନ କରାଯାଇଥିଲା :

 ୧୭୯୪ ମସିହାରେ ଫ୍ରେଡ୍ରିକ୍ ଆଲବ୍ରେଖ୍‍ଟ୍ ଆଣ୍ଟୋନ୍ ମେୟେର୍ ଭାରତରୁ ମିଳିଥିବା ଏକ କଳା କଲରାପତ୍ରିଆ ବାଘକୁ ଫେଲିସ୍ ଫୁସ୍କା ନାମ ଦେଇଥିଲେ । ଲଣ୍ଡନ ଟାୱାରରେ ଏହି ନମୁନାକୁ ପ୍ରଦର୍ଶିତ କରାଯାଇଥିଲା ।
 କୋରିଆରୁ ପ୍ରାପ୍ତ ଏକ କଲରାପତ୍ରିଆ ବାଘ ଛାଲକୁ ୧୮୫୭ ମସିହାରେ ହର୍ମାନ୍ ଶ୍ଳେଗେଲ୍ ଫେଲିସ୍ ଓରିଏଣ୍ଟାଲିସ୍ ନାମ ଦେବାର ପ୍ରସ୍ତାବ ରଖିଥିଲେ ।
 ବ୍ରିଟିଶ୍ ମ୍ୟୁଜିୟମ୍‍ରୁ ପ୍ରାପ୍ତ ଏକ କଲରାପତ୍ରିଆ ବାଘ ଛାଲକୁ ୧୮୬୨ ମସିହାରେ ଜନ୍ ଏଡ୍ୱାର୍ଡ୍ ଗ୍ରେ ଲେପର୍ଡସ୍ ହାପୋନେନ୍ସିସ୍ ନାମରେ ଡାକିବାର ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇଥିଲେ ।
 ପେକିଂ ନିକଟରୁ ମିଳିଥିବା ଏକ କଲରାପତ୍ରିଆ ଛାଲକୁ ଗ୍ରେ ୧୮୬୭ ମସିହାରେ ଲେପର୍ଡସ୍ ଚିନେନ୍ସିସ୍ ବୋଲି ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଥିଲେ ।
 ଦକ୍ଷିଣ ଚୀନରୁ ପ୍ରାପ୍ତ ଏକ କଲରାପତ୍ରିଆ ବାଘ ଛାଲକୁ ୧୯୧୧ ମସିହାରେ ଏମିଲ୍ ବ୍ରାସ୍ ଫେଲିସ୍ ପାର୍ଡସ୍ ସିନେନ୍ସିସ୍ ନାମ ଦେଇଥିଲେ । ମଧ୍ୟ ପ୍ଲାଇଷ୍ଟୋସିନ୍ କାଳର କଲରାପତ୍ରିଆ ଦାନ୍ତ ଜୀବାଶ୍ମ ଦକ୍ଷିଣ ଚୀନରୁ ଖନନ କରାଯାଇଥିଲା ଯାହା 
ପାନ୍ଥେରା ପାର୍ଡସ୍ ସିନେନ୍ସିସ୍ ପରି ଥିଲା । 
 ଅନ୍ନାମରୁ ମିଳିଥିବା ଏକ କଲରାପତ୍ରିଆ ଛାଲକୁ ରେଜିନାଲ୍‍ଡ୍ ଇନ୍ନେସ୍ ପୋକକ୍ ୧୯୩୦ ମସିହାରେ ପାନ୍ଥେରା ପାର୍ଡସ୍ ଡେଲାକୁରି ବୋଲି ନାମିତ କରିଥିଲେ ।

୧୯୯୬ ମସିହାରେ ହୋଇଥିବା ଏକ ଫାଇଲୋଜିଓଗ୍ରାଫିକ୍ ବିଶ୍ଳେଷଣ ଅନୁସାରେ ଦକ୍ଷିଣ ଚୀନର କଲରାପତ୍ରିଆ ବାଘଙ୍କୁ ପାନ୍ଥେରା ପାର୍ଡସ୍ ଡେଲାକୁରି ବର୍ଗରେ ସାମିଲ କରାଗଲା । ୨୦୦୧ ମସିହାରେ କରାଯାଇଥିବା ଏକ ଜେନେଟିକ୍ ବିଶ୍ଳେଷଣରୁ ପାନ୍ଥେରା ପାର୍ଡସ୍ ଡେଲାକୁରି ଓ ପାନ୍ଥେରା ପାର୍ଡସ୍ ହାପୋନେନ୍ସିସ୍ ଉପପ୍ରଜାତିମାନଙ୍କ ବିଚରଣ ସୀମା ପରସ୍ପରକୁ ଲାଗି ରହିଥିବାର ଜଣାପଡ଼ିଲା । ପାନ୍ଥେରା ପାର୍ଡସ୍ ହାପୋନେନ୍ସିସ୍‍ ଓ ପାନ୍ଥେରା ପାର୍ଡସ୍ ଓରିଏଣ୍ଟାଲିସ୍‍ଙ୍କ ଭୌଗୋଳିକ ବିତରଣ ସୀମା ମଧ୍ୟ ଲାଗି ରହିଥିବାର ଜଣାପଡ଼ିଲା ।

ଚୀନୀ ଲେଖକମାନେ ଭାରତୀୟ କଲରାପତ୍ରିଆ ବାଘ ଉପପ୍ରଜାତିକୁ ଇଣ୍ଡୋଚୀନୀ କଲରାପତ୍ରିଆ ବାଘ ଉପପ୍ରଜାତିର ସମାର୍ଥବାଚକ ବୋଲି ଲେଖି ଅଛନ୍ତି । ୨୦୧୭ ମସିହାରେ ବିଡ଼ାଳ ବିଶେଷଜ୍ଞ ଦଳର ବିଡ଼ାଳ ବର୍ଗୀକରଣ ଟାସ୍କଫୋର୍ସ୍ ପାନ୍ଥେରା ପାର୍ଡସ୍ ହାପୋନେନ୍ସିସ୍‍କୁ ପାନ୍ଥେରା ପାର୍ଡସ୍ ଓରିଏଣ୍ଟାଲିସ୍‍ର ଅଂଶ ବୋଲି ଚିହ୍ନଟ କରିଥିଲେ । ତେଣୁ ଉତ୍ତର ଚୀନର କଲରାପତ୍ରିଆମାନଙ୍କୁ ପାନ୍ଥେରା ପାର୍ଡସ୍ ଓରିଏଣ୍ଟାଲିସ୍ ବା ଆମୁର କଲରାପତ୍ରିଆ ଶ୍ରେଣୀରେ ଗଣାଗଲା । ଦକ୍ଷିଣ ଚୀନର କଲରାପତ୍ରିଆ ବାଘ ଡେଲାକୁରି ବା ଇଣ୍ଡୋଚୀନୀ ଉପପ୍ରଜାତିର ହେବା ସମ୍ଭବପର ବୋଲି ସେମାନେ ମତ ରଖିଲେ ।

ଭୋଗୋଳିକ ବିତରଣ 
୨୦୦୨ ମସିହାରୁ ୨୦୦୯ ମଧ୍ୟରେ ଦକ୍ଷିଣ ଚୀନର ୧୧ଟି ପ୍ରକୃତି ଅଭୟାରଣ୍ୟରେ କ୍ୟାମେରା ଟ୍ରାପ୍ ସର୍ବେକ୍ଷଣ କରାଯାଇଥିଲା । କିନ୍ତୁ କେବଳ ଚିନ୍‍ଲିଂଗ୍ ପର୍ବତର ଚାଂଗ୍‍ଚିଂଗ୍ ଜାତୀୟ ପ୍ରକୃତି ଅଭୟାରଣ୍ୟରେ କଲରାପତ୍ରିଆ ବାଘ ଦେଖାଯାଇଥିଲେ । ସିଚୁଆନ୍‍ର ୱୋଲୋଂଗ୍ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ସଂରକ୍ଷିତ ଜଙ୍ଗଲରେ କଲରାପତ୍ରିଆ ବାଘ ଦେଖାଯାଇନଥିଲେ ।
ବର୍ତ୍ତମାନ ସମୟରେ ହେବେଇ, ହେନାନ, ଶାଂହି ଓ ନିଂଗ୍‍ହିଆ ପ୍ରାନ୍ତର ସଂରକ୍ଷିତ ବନରେ କଲରାପତ୍ରିଆ ରହିଥିବାର ତଥ୍ୟ ମିଳିଛି । ଗାନ୍‍ସୁ ପ୍ରାନତରେ କୌଣସି କଲରାପତ୍ରିଆ ବାଘ ନଥିବାର ପ୍ରମାଣ ମିଳିଛି । ଚିଂଗ୍‍ହାଇ ପ୍ରାନ୍ତରେ କଲରାପତ୍ରିଆ ବାଘ ଅଛନ୍ତି ନା ନାହିଁ ତାହା ଅନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ । ହୁନାନ୍, ହୁବେଇ, ଝେଜିଆଂଗ୍, ଫୁଜିଆନ୍ ଓ ଗ୍ୱାଂଗ୍‍ହି ପ୍ରାନ୍ତରେ ଏମାନେ ସମ୍ଭବତଃ ବିଲୁପ୍ତ । ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ଏହାକୁ ଏକ ଅତି ସଙ୍କଟାପନ୍ନ ଜୀବ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ କଲରାପତ୍ରିଆଙ୍କ ସଂରକ୍ଷଣ ଜୀବବିଜ୍ଞାନୀ ଓ ସଂରକ୍ଷଣବିତ୍‍ମାନଙ୍କ ଧ୍ୟାନ ଆକର୍ଷଣ କରିପାରିନାହିଁ ।

ପରିସ୍ଥିତିକ ବ୍ୟବହାର 
ଚୀନରେ କଲରାପତ୍ରିଆ ବାଘଙ୍କ ପରିସ୍ଥିତିକ ବ୍ୟବହାର, ପରିବାସ ଓ ଆବଶ୍ୟକତା ପ୍ରଭୃତିର ସାମ୍ପ୍ରତିକ ତଥ୍ୟ ଅନୁପଲବ୍ଧ ।

ଚୀନର କଲରାପତ୍ରିଆ ବାଘମାନେ ପାଣ୍ଡା ଭାଲୁଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିବା ବିଷୟ ୧୯୮୦ ଦଶନ୍ଧିରେ ୱୋଲୋଂଗ ପ୍ରକୃତି ଅଭୟାରଣ୍ୟରେ କରାଯାଇଥିବା ଏକ ସର୍ବେକ୍ଷଣରୁ ଜଣା ପଡ଼ିଥିଲା ।

କଲରାପତ୍ରିଆ ବାଘମାନେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବାର ଉଦାହରଣ ମଧ୍ୟ ରହିଛି, ତେବେ ଏପରି ଘଟଣା ଖୁବ୍ କମ୍ ପରିଲକ୍ଷିତ ହୁଏ ।

ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ 

 ଅନ୍ୟ କିଛି କଲରାପତ୍ରିଆ ଉପପ୍ରଜାତି: ସିଂହଳୀ କଲରାପତରିଆ ବାଘ  ଜାଭା କଲରାପତରିଆ ବାଘ  ଭାରତୀୟ କଲରାପତରିଆ ବାଘ
 ହିମ କଲରାପତ୍ରିଆ ବାଘ

ଆଧାର

ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଲିଂକ୍ 

 ECNS, June 2018: Researchers discover large number of wild North Chinese leopards
 New China, March 2018: Ranger photographs rare leopard in NW China 
 Mongabay, July 2017: A spotty revival amid decline for China’s endemic leopards

ବଡ଼ ବିଡ଼ାଳ