ଶିଶୁ ସମ୍ପଦ ଏକ ମାସିକ ଶିଶୁ ବିଜ୍ଞାନ ପତ୍ରିକା ।

ଇତିହାସ 
"୧୯୫୪ ମସିହାରେ "ଚଳନ୍ତା ରାଇଜର ଅମୁହାଁ ନଈ" ବହିର ପ୍ରକାଶନ ପରେ ମନହେଲା ପିଲାଙ୍କ ପାଇଁ ସବୁ ବିଷୟରେ -ବିଶେଷ କରି ବିଜ୍ଞାନ ଉପରେ - ବହୁସଂଖ୍ୟକ ଲେଖା ପ୍ରକାଶ କରି ଲୋକେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ କେମିତି ଗ୍ରହଣ କରୁଛନ୍ତି ଜାଣିବା ପାଇଁ । ତାହାର ଏକମାତ୍ର ଉପାୟ ହେଉଛି, ଗୋଟିଏ ମାସିକ ଶିଶୁ ପତ୍ରିକା ବାହାର କରିବା । ""ଶିଶୁ ସଂପଦ"" ନାମ ଦେଇ ୧୯୫୪ରେ ହିଁ ସେଭଳି ଗୋଟିଏ ପତ୍ରିକା ବାହାର କଲି । . . .ବହୁ ସଂଖ୍ୟକ ଚିତ୍ର ଦିଆଯିବ।" -ବିନୋଦ କାନୁନଗୋ

ବିନୋଦ କାନୁନଗୋଙ୍କ ନିଜ ଭାଷାରେ ଏହା ଥିଲା ଶିଶୁ ସଂପଦର ଜନ୍ମ କାହାଣୀ । ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ ପିଲାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପତ୍ରିକାର ପ୍ରକାଶନ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ୧୯୦୯ ମସିହାରେ, ରେବା ରାୟଙ୍କର "ପ୍ରଭାତ" ପତ୍ରିକା ସହିତ । "ପଞ୍ଚାମୃତ" (୧୯୨୦), "ଜହ୍ନମାମୁଁ" (୧୯୩୨) ଓ "ସଂସାର" (୧୯୫୧) ପରେ ପ୍ରକାଶିତ "ଶିଶୁ ସଂପଦ" ଓଡ଼ିଆ ପିଲାଙ୍କୁ "ଜ୍ଞାନ-ଖାଦ୍ୟ" ଯୋଗାଇବାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖିଥିଲା ।
ଏହାର ପ୍ରଥମ ସମ୍ପାଦକୀୟରେ ବିନୋଦବାବୁ ଲେଖିଥିଲେ, "ଆମେ ସାତ ବର୍ଷ ହେଲା ସ୍ୱାଧୀନ ହେଲୁଣି । ଦେଶଟିକୁ ନୂଆ ଛାଞ୍ଚରେ ପକାଇ ଗଢ଼ିବା ପାଇଁ କେତେ ବିଚାର ଚାଲିଛି । କିନ୍ତୁ ଦୁଃଖର କଥା ଯେ ଛୋଟ ଛୋଟ ପିଲାଙ୍କର ପ୍ରକୃତ ଜ୍ଞାନ ବଢ଼ାଇବା ପାଇଁ ଆମ ଓଡ଼ିଶାରେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଶେଷ କିଛି ଉଦ୍ୟମ ହୋଇ ନାହିଁ ।. . . ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ସଂପଦ "ଶିଶୁ"ର ଉନ୍ନତି ପାଇଁ ଆମେ କରୁଛୁ କ'ଣ?. . . ତାକୁ ଆମେ ପ୍ରକୃତ ଅର୍ଥରେ ଭୋକିଲା ରଖୁଛୁ ।. . . ତା'ର ମନର ଭୋକ ସେହିଭଳି ରହିଛି କହିଲେ ଚଳେ । ଓଡ଼ିଆ ଶିଶୁର ମନର ଭୋକ ମଣ୍ଟେିବା ପାଇଁ "ଜ୍ଞାନ-ଖାଦ୍ୟ" ଦରକାର । ସେ ଖାଦ୍ୟ ଯୋଗାଇବା ପାଇଁ "ଶିଶୁ ସଂପଦ" ଉଦ୍ୟମ କରିବ।"

ଆରମ୍ଭ ସମୟର ଲେଖାର କିଛି ଅଂଶ  
ସଚିତ୍ର ବିଜ୍ଞାନ ଲେଖା ଉପରେ ଶିଶୁ ସଂପଦ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେବ ବୋଲି ଘୋଷଣା କରା ଯାଇଥିଲା । ଏଥିରେ ତାହା କେତେ ଦୂର ସଫ ଳ ହୋଇ ପାରିଥିଲା ତାହା ଦେଖିବା ପାଇଁ ତଳେ ଆରମ୍ଭ ସମୟର ଲେଖାର କିଛି ଅଂଶ ଦିଆଯାଉଛି। ବିନୋଦ ବାବୁଙ୍କ ପ୍ରାଥମିକ ଉଦ୍ୟମ ସହିତ ମଧ୍ୟ ପାଠକମାନଙ୍କୁ ଏହା ପରିଚିତ କରାଇ ପାରିବ।

ହାଡ଼ ତିଆରି ଘର 
 ଆମ ଦେହକୁ ଅନେକ ଲୋକ "ତିନି ମହଲା" କୋଠାଟିଏ ବୋଲି କହିଥାନ୍ତି । ଉପର ମହଲାଟା ହେଲା ମୁଣ୍ଡ, ମଝି ମହଲାଟି ଛାତି ଓ ତଳ ମହଲାଟି ପେଟ । "ଜଙ୍ଘ ମୂଳଦୁଆ" ଉପରେ ମଣିଷ ଦେହ ଘରଟି ତିଆରି ହୋଇଛି । ଖୁଣ୍ଟ, ଶେଣୀ, ରୁଅ, ଛୁକରେ ଆମ ରହିବା ଘର ତିଆରି ହୋଇଛି । ମଣିଷ ଦେହଟି ସେମିତି ନାନା ଆକାରର ହାଡ଼ରେ ତିଆରି । ଉପରୁ ଦେଖିଲେ ଆମେ ଜାଣିପାରୁ ନାହିଁ ଏତେ ଗୁଡ଼ାଏ ହାଡ଼ ଆମ ଦେହରେ ଅଛି ବୋଲି - କିନ୍ତୁ ପ୍ରକୃତରେ ଅଛି ଦୁଇଶହ ଛଅ ଖଣ୍ଡ। 
 . . . ଆମର ପାପୁଲିଟିକୁ ଦେଖୁନା । କେତେ ଖଣ୍ଡ ହାଡ଼ ଖଞ୍ଜ। ଯାଇଚି । କଚଟିଟିକୁ ଦେଖିଲେ ଉପରୁ ଜଣା ପଡୁଛି ସତେ ଯେପରିକି ଖଣ୍ଡେ ବା ଦିଖଣ୍ଡ ହାଡ଼ । କିନ୍ତୁ ପ୍ରକୃତରେ ଆଠ ଖଣ୍ଡ ।. . . କଚଟି, ପାପୁଲି ଓ ଅଙ୍ଗୁ ଳି ଗୁଡ଼ିକ ଏପରି ଖଞ୍ଜ। ଯାଇଛି ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ତା' ହାତରେ ଲେଖୁଛି, ଚିତ୍ର କରୁଛି, ବାଜା ବଜାଉଛି, ଚିମୁଟୁଛି. . .
 . . . ସେମିତି ବେକଠାରୁ ପିଚାଯାଏ ପିଠି ମଝିରେ ଯେଉଁ ମରେୁଦଣ୍ଡ ଅଛି ସେଇଟି କେତେ ଖଣ୍ଡ ହାଡ଼ ଯୋଡ଼ି ବିଛାଭଳି ତିଆରି ହୋଇଛି ଦେଖ (ଚିତ୍ର)। ତା ନ ହୋଇ ଖଣ୍ଡିଏ ହାଡ଼ରେ ଗଢ଼ା ହୋଇଥିଲେ ଆମ ବେକ, ମୁଣ୍ଡ, ପିଠି, ଅଣ୍ଟା ଏତେ ଢଙ୍ଗରେ ବାଙ୍କୁ ଥାନ୍ତା କିପରି ?
 ମୁଣ୍ଡଟା କେଡେ଼ ଛୋଟ । କିନ୍ତୁ ତାକୁ ତିଆରି କରିବାକୁ ଦରକାର ହୋଇଛି ବାଇଶି ଖଣ୍ଡ ହାଡ଼ - ତାର ମୁଣ୍ଡଟା ହେଲା ପରା ଚାରି ମହଲା କୋଠା । କେଉଁ ମହଲାରେ କି କାମ ହେଉଛି ଦେଖ । ଉପର ମହଲାରେ ମସ୍ତିଷ୍କ ରହିଛି । ସେଇଟି ହେଉଛି ବୁଦ୍ଧିର ଘର । ସେଠି କାମ ଭଲ ଭାବରେ ନ ଚାଲିଲେ ମଣିଷ ନିର୍ବୁଦ୍ଧିଆ ହୋଇଥାଏ ।
 . . . କଦଳୀ ବାହୁଙ୍ଗା କାଟିଦେଲେ ତା' ଭିତରଟା ଯେମିତି ଦେଖାଯାଏ ହାଡ଼ ଭିତର ଠିକ ସେମିତି । ସେ ଖୋପ ଗୁଡ଼ିକ ଗୋଟିଏ ଗୋଟିଏ ଘର । ସେହି ଘରେ ପରା ରକ୍ତ ତିଆରି ହୁଏ।
 ସ୍କୁଲରେ ଗୁରୁଜୀ ପଚାରିଲେ - ତୁମକୁ ଗୋଟିଏ ସହଜ ମାନସାଙ୍କ ପଚାରିବି। ଗୋଟିଏ ପିଲା ଜନ୍ମ ବେଳେ ତାର ଲମ୍ବ ଥିଲା ଅଠର ଇଞ୍ଚ । ସେତେବେଳେ ତାର ମୁଣ୍ଡର ଲମ୍ବ ୪ ଇଞ୍ଚ, ହାତ ୭ ଇଞ୍ଚ ଓ ଗୋଡ଼ ୬ ଇଞ୍ଚ । ତାକୁ ଯେତେବେଳେ ୨୫ ବର୍ଷ ହେଲା ସେ ୭୨ ଇଞ୍ଚ ଉଚ୍ଚ ହୋଇଗଲାଣି । ତାଙ୍କ ବଂଶରେ ସବୁ ଭାଇଙ୍କ ଭିତରେ ସେ ଥିଲା ଡେଙ୍ଗା। ତାକୁ ସବୁ ଥଟ୍ଟା କରନ୍ତି - "ଏଇଟା ବାଉଁଶ ଗଜା ଭଳି ବଢ଼ିଯାଉଛି।" ସେ ୭୨ ଇଞ୍ଚ ଲମ୍ବ ହେଲା ବେଳକୁ ତା'ର ହାତ, ଗୋଡ଼ ଓ ମୁଣ୍ଡ କେତେ କେତେ ଲମ୍ବ ହୋଇଥିବ କହିଲ ?
. . . ବାବୁଲା ଉଠି କହିଲା - ଏ ଉତ୍ତର କ'ଣ କଷ୍ଟ? ଅଠର ଇଞ୍ଚର ପିଲା ଯେତେବେଳେ ବଡ଼ ହେଲାବେଳକୁ ବାସ୍ତରୀ ଇଞ୍ଚ ହେଲାଣି, ତା ମୁଣ୍ଡ ହୋଇଥିବ ୧୬ ଇଞ୍ଚ, ଗୋଡ଼ଟିମାନ ୨୪ ଇଞ୍ଚ ଓ ହାତଟିମାନ ୨୮ ଇଞ୍ଚ ହୋଇଥିବ।
 ଗୁରୁଜୀ ପୁଣି ପଚାରିଲେ - ଆଚ୍ଛା, ଛୋଟ ପିଲାଟିର ଗଣ୍ଡିଟା ଯଦି ଥିଲା ୮ ଇଞ୍ଚ ସେ ୭୨ ଇଞ୍ଚ ଉଚ୍ଚ ହେଲାବେଳକୁ ତାର ଗଣ୍ଡିର ଲମ୍ବ କେତେ ହୋଇଥିବ ? ହରିଶ କହିଦେଲା -୩୨ ଇଞ୍ଚ । ଗୁରୁଜୀଙ୍କର ଏତେବେଳେ ହସିବାର ପାଳି ପଡ଼ିଲା । ସେ ଚକଖଡ଼ି ଆଣି ବ୍ଲାକବୋର୍ଡରେ ପିଲା ଯେଉଁ ଉତ୍ତର ଦେଇଥିଲେ ସେଇ ଭାଗମାପରେ ଗୋଟିଏ ମଣିଷ ଚିତ୍ର କରିଦେଲେ । ଦେଖିଲା ବେଳକୁ ଗୋଟାଏ ବେଢଙ୍ଗିଆ ମଣିଷର ଚିତ୍ର ‽
ଗୁରୁଜୀ କହିଲେ - ସମସ୍ତଙ୍କ ଚେହେରା ଯଦି ଏହିଭଳି ହୋଇଥାନ୍ତା କେମିତି ଦେଖା ଯାଉଥାନ୍ତା ?
ପିଲାଏ ହସିଲେ ଓ କାବା ହୋଇ ତାଙ୍କ ମୁହଁକୁ ଚାହିଁଲେ । ଗୁରୁଜୀ ଏହି ଚିତ୍ରଟି ଆଣି ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖାଇ କହିଲେ - ଏକା ତୁମେ କାହିଁକି ଅନେକ ପଢ଼ାଶୁଣା ବୟସ୍କ ଲୋକେ ହୁଏତ ଠିକ ତୁମରି ଭଳି ଉତ୍ତର ଦେବେ । ପିଲାଟିର ଉଚ୍ଚତା ଯେତେବେଳେ ଚାରିଗୁଣ ବଢ଼ିଗଲା ଅନେକ ଭାବିଥିବେ ଯେ ମୁଣ୍ଡ, ହାତ, ଗୋଡ଼, ଗଣ୍ଡି ସବୁ ଚାରିଗୁଣ ଲେଖାଁ ବଢ଼ିଯିବା କଥା। କିନ୍ତୁ ପ୍ରକୃତରେ ତାହା ହୁଏ ନାହିଁ । ସେହି ମଜା ଚିତ୍ରଟି ଦେଖ । ଛୋଟ ଶିଶୁଟି ବଡ଼ ହୋଇ ଯାଇଛି । ତାର ମୁଣ୍ଡ ଦୁଇଗୁଣ ବଢ଼ିଲା ବେଳକୁ ଗଣ୍ଡି ବଢ଼ିଛି ତିନି ଗୁଣ । ହାତ ବଢ଼ିଛି ଚାରିଗୁଣ - ଗୋଡ଼ ବଢିଛି ପାଞ୍ଚଗୁଣ । ତା ନ ହୋଇ ସବୁ ସମାନ ଭାବରେ ବଢୁଥିଲେ ଆମେ କେତେ ଅସୁନ୍ଦର ଦେଖା ଯାଆନ୍ତେ ଦେଖିଲ ତ ?
. . . ଛବିରେ ଯାହା ପାଖରେ "କ' ଲେଖା ଯାଇଛି ତାକୁ ଦେଖ - ଗୋଟାଏ ଅସୁର ଛୁଆ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଚି । ତା ମଝିରେ ଗାର ଟଣାଯାଇଛି - ମୁଣ୍ଡ ଯେଡ଼ିକି ଦେହର ବାକି ଅଂଶତକ ସେଡ଼ିକି । ସେଇଟି ପ୍ରକୃତରେ ଅସୁର ଛୁଆ ନୁହେଁ - ମଣିଷ ଛୁଆ । ମା ପେଟରେ ଅଛି, ଜନ୍ମ ହୋଇନାହିଁ । ମା ପେଟରେ ତାର ବୟସ ମୋଟେ ଦିମାସ ବା ଷାଠିଏ ଦିନ । ସେତେବେଳେ ତାର ମୁଣ୍ଡଟି ଯେଡ଼ିକି, ଗଣ୍ଡିଟି ସେଡ଼ିକି । ଯାହା ପାଖରେ "ଖ" ବୋଲି ଲେଖାଯାଇଛି ସେଇଟି ହେଉଛି ପିଲା ଜନ୍ମ ହୋଇପଡ଼ିଲା ବେଳର ଚେହେରା । ତା ମଝିରେ ଗାରଟିଏ ଟାଣିଦେଲାରୁ ନାହି ଉପରେ ପଡ଼ିଚି । ନାହିଠାରୁ ମାପିଦେଲେ ଉପରକୁ ଯେତିକି, ତଳକୁ ସେତିକି । ତା ପାଖ ଚିତ୍ର. . . "ଗ" ପିଲାର ବୟସ ହେଉଛି ଛଅ । ତା ମଝିରେ ଗାର ଟାଣି ଦେଖାଗଲା ଯେ - ନାହି ତଳକୁ ଗାରଟି ପଡ଼ିଛି । ଶେଷ ଚିତ୍ରଟି ହେଲା ବଡ଼ମଣିଷର ଚେହେରା । ତା ଦେହର ମଝିଟା କେତେ ତଳେ । ବର୍ତ୍ତମାନ ତୁମେ ବୁଝିଗଲ ଯେ ମା ପେଟରେ ରହିଲାଠାରୁ ପଚିଶ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମନୁଷ୍ୟ ଦେହର ଭାଗମାପ କି ଭଳି ବଦଳି ଯାଉଥାଏ ।. . .

ଆମ ଦେହର ଇଞ୍ଜି ନ 
ସତରେ କଣ ଆମ ଦେହରେ ଇଞ୍ଜି ନ ଲାଗିଛି ? ହଁ -ସେହି ଇଞ୍ଜିନ ଗୁଡ଼ିକ ମାଂସରେ ତିଆରି । ମାଂସରେ ତିଆରି ଇଞ୍ଜିନ ଗୁଡ଼ିକୁ ମାଂସପେଶୀ ନାମ ଦିଆ ଯାଇଛି ।
. . . ଦେହଟିକୁ ଚଳାଇବାକୁ ଶହ ଶହ ମାଂସପେଶୀ ଇଞ୍ଜିନ ଖଞ୍ଜାଯାଇଛି । ମଣିଷ ଦେହରେ ସିନା ୨୦୬ ଖଣ୍ଡ ହାଡ଼ - କିନ୍ତୁ ସେହି ୨୦୬ ଖଣ୍ଡ ହାଡ଼କୁ ଚଳାଇବା ପାଇଁ ଛ' ଶହରୁ ଅଧିକ ମାଂସପେଶୀ ଇଞ୍ଜିନ ଖଞ୍ଜିବା ଦରକାର ହୋଇଛି । 
. . . ଏହି ଇଞ୍ଜିନମାନେ କାମ ନ କଲେ ଦେହ ଚଳି ପାରିବ ନାହିଁ ।
. . . ମୁଣ୍ଡ ହାଡ଼ଗୁଡ଼ିକୁ ସିଧା ଭାବରେ ରଖିବାପାଇଁ ବେକ ଓ ଗାଲରେ କେତେଗୁଡ଼ିଏ ମାଂସପେଶୀ ଖଞ୍ଜା ଯାଇଛି। ସେ ମାଂସପେଶୀ ଇଞ୍ଜିନ ଚାଲିଥିଲା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ - କାମ କରୁଥିଲା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଣ୍ଡଟା "ଚେଇଁଛି" । ଆଖିପତା ପାଖ ମାଂସପେଶୀ କାମ କଲାରୁ ଆଖି "ଅନେଇଛି"। 
. . . ଗୁଡ଼ାଏ ମଣିଷ ବେକ, ଗାଲ ଓ ଆଖିପତା ମାଂସପେଶୀକୁ ସତେ ଯେମିତି ଟାଣି ଧରିଛନ୍ତି ।
ସେମାନେ ତ ସବୁବେଳେ କାମ କରି ପାରିବେ ନାହିଁ । . . . ଅତି ଲୋଭ କରି ରାତିରେ ଖାଇସାରି ବହି ପଢ଼ି ବସିଲୁ । . . . ସେହି "ଲୋକଗୁଡ଼ାକ" ଥକା ହୋଇ ଇଞ୍ଜିନ ଦେହରୁ ହାତ ଖସାଇ ଦେଲେ। ଫଳ ହେଲା କଣ ? ମୁଣ୍ଡ ଆଉ ସିଧା ହୋଇ ରହି ପାରିଲା ନାହିଁ - ଆଖି ଅନାଇ ପାରିଲା ନାହିଁ । ମୁଣ୍ଡ ତଳକୁ ଝୁଙ୍କି ପଡ଼ିଛି - ଆଖି ବୁଜିହୋଇ ଗଲା । . . .

ଆଧାର 

ଓଡ଼ିଆ ପତ୍ରିକା