ବଣ୍ଡ ହେଉଛି ଆର୍ଥିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକ ପ୍ରକାର ସୁରକ୍ଷା ଯାହା ଅଧୀନରେ ପ୍ରଦାନକାରୀ (ଋଣଦାତା) ଧାରକ (ଋଣଦାତା)ଙ୍କୁ ଋଣ ଦିଅନ୍ତି । ବଣ୍ଡର ସର୍ତ୍ତାବଳୀ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି - ପରିପକ୍ୱତା ତାରିଖରେ (maturity date) ବଣ୍ଡର ମୂଳଧନ (principal)  ପରିଶୋଧ ଏବଂ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ କୁପନ (ବଣ୍ଡରେ ସୁଧକୁ କୁପନ୍ କୁହାଯାଏ) ଦେବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ | ସୁଧ ସାଧାରଣତଃ ସ୍ଥିର ବ୍ୟବଧାନରେ ଦେୟ ହୋଇଥାଏ, ଯଥା: ଅର୍ଦ୍ଧବାର୍ଷିକ, ବାର୍ଷିକ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଅବଧିରେ କମ୍ ଥର | ଏହିପରି, ଏକ ବଣ୍ଡ ହେଉଛି ଋଣ କିମ୍ବା ଆଇଓୟୁର (IOU: I owe you) ଏକ ରୂପ | ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ନିବେଶ ପାଇଁ କିମ୍ବା ସରକାରୀ ବଣ୍ଡ କ୍ଷେତ୍ରରେ, ବର୍ତ୍ତମାନର ଖର୍ଚ୍ଚକୁ ଅର୍ଥ ଯୋଗାଇବା ପାଇଁ ବଣ୍ଡ ଋଣଗ୍ରହୀତାଙ୍କୁ ବାହ୍ୟ ପାଣ୍ଠି ପ୍ରଦାନ କରେ |

ବଣ୍ଡ ଏବଂ ଷ୍ଟକ୍ ଉଭୟ ସିକ୍ୟୁରିଟି, କିନ୍ତୁ ଉଭୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରମୁଖ ପାର୍ଥକ୍ୟ ହେଉଛି ଷ୍ଟକହୋଲ୍ଡରମାନଙ୍କର ଏକ କମ୍ପାନୀରେ ଏକ ଇକ୍ୱିଟି ଅଂଶଧନ ରହିଥାଏ (ଅର୍ଥାତ୍ ସେମାନେ ମାଲିକ), ଯେତେବେଳେ ବଣ୍ଡହୋଲ୍ଡରମାନଙ୍କର କମ୍ପାନୀରେ ଋଣଦାତା ଅଂଶଧନ ଅଛି (ଅର୍ଥାତ୍ ସେମାନେ ଋଣଦାତା)। ଋଣଦାତା ଭାବରେ, ଷ୍ଟକହୋଲ୍ଡରମାନଙ୍କ ଉପରେ ବଣ୍ଡହୋଲ୍ଡରମାନଙ୍କର ପ୍ରାଥମିକତା ଅଛି | ଏହାର ଅର୍ଥ ସେମାନଙ୍କୁ ଷ୍ଟକହୋଲ୍ଡରଙ୍କ ଆଗୁଆ ପରିଶୋଧ କରାଯିବ, କିନ୍ତୁ ଦେବାଳିଆ ପରିସ୍ଥିତିରେ ସୁରକ୍ଷିତ ଋଣଦାତାମାନଙ୍କ ପଛରେ ରହିବେ | ଅନ୍ୟ ଏକ ପାର୍ଥକ୍ୟ ହେଉଛି ବଣ୍ଡର ସାଧାରଣତଃ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଶବ୍ଦ, କିମ୍ବା ପରିପକ୍ୱତା ଥାଏ, ଯାହା ପରେ ବଣ୍ଡକୁ ମୁକ୍ତ (redeem) କରାଯାଏ, ଯେତେବେଳେ ଷ୍ଟକ୍ ସାଧାରଣତଃ ଅନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ରହିଥାଏ | ଏକ ବ୍ୟତିକ୍ରମ ହେଉଛି ଏକ ଅମୁକ୍ତ (irredeemable) ବଣ୍ଡ, ଯାହା ଏକ ସ୍ଥାୟୀତା, ଅର୍ଥାତ୍ କୌଣସି ପରିପକ୍ୱତା ନଥିବା ଏକ ବଣ୍ଡ | ସ୍ଥିର ଜମା (fixed deposit) କିମ୍ବା ସ୍ୱଳ୍ପ କାଳୀନ ବାଣିଜ୍ୟିକ କାଗଜକୁ ମନି ମାର୍କେଟ ଇନଷ୍ଟ୍ରୁମେଣ୍ଟ ଭାବରେ ଶ୍ରେଣୀଭୁକ୍ତ କରାଯାଇଛି କିନ୍ତୁ ବଣ୍ଡ ନୁହେଁ: ମୁଖ୍ୟ ପାର୍ଥକ୍ୟ ହେଉଛି ଉପକରଣର ପରିପକ୍ୱତାର ସମୟସୀମା , ବଣ୍ଡରେ ବହୁତ ଅଧିକ ହୋଇଥାଏ |

ସବୁଠାରୁ ସାଧାରଣ ରୂପଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ମ୍ୟୁନିସିପାଲିଟି, କର୍ପୋରେଟ୍ ଏବଂ ସରକାରୀ ବଣ୍ଡ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ | ପ୍ରାୟତଃ ବଣ୍ଡ ବୁଝାମଣା ଯୋଗ୍ୟ, ଅର୍ଥାତ୍, ଉପକରଣର ମାଲିକାନା ମାଧ୍ୟମିକ ବଜାରରେ ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରାଯାଇପାରିବ | ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ବଣ୍ଡରେ ସ୍ଥାନାନ୍ତର ମାଧ୍ୟମିକ ବଜାରରେ ଷ୍ଟକ ଭଳି ହୋଇପାରେ  | ବଣ୍ଡ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନର ବିଭିନ୍ନ କାରଣ ହେତୁ ମାଧ୍ୟମିକ ବଜାରରେ ଏକ ବଣ୍ଡର ମୂଲ୍ୟ ମୁଖ୍ୟଙ୍କଠାରୁ ଯଥେଷ୍ଟ ଭିନ୍ନ ହୋଇପାରେ |

ଶବ୍ଦ ବ୍ୟୁତ୍ପତ୍ତି 
ଇଂରାଜୀରେ, " bond " ଶବ୍ଦ "ବାନ୍ଧ"ର ବ୍ୟାଖ୍ୟାତତ୍ତ୍ୱ ସହିତ ଜଡିତ | "ବଣ୍ଡ" ଶବ୍ଦର ଏହି ଅର୍ଥରେ "ଅନ୍ୟକୁ ରାଶି ଦେବା ପାଇଁ ବାନ୍ଧୁଥିବା ଆର୍ଥିକ ଉପକରଣ "ର ଅର୍ଥ ଅତି କମରେ ୧୫୯୦ ଦଶକରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା |

ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟଗୁଡିକ

ମୂଳଧନ 

ନୋମିନାଲ, ପ୍ରିନ୍ସିପାଲ୍, ପାର୍, କିମ୍ବା ଫେସ୍ ପରିମାଣ ହେଉଛି ସେହି ପରିମାଣ ଯାହା ଉପରେ ପ୍ରଦାନକାରୀ ସୁଧ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଯାହା ସାଧାରଣତଃ, ଅବଧି ଶେଷରେ ପରିଶୋଧ କରିବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ | କିଛି ସଂରଚିତ ବଣ୍ଡରେ ଏକ ମୁକ୍ତି ପରିମାଣ ଥାଇପାରେ ଯାହା ମୁହଁ ପରିମାଣଠାରୁ ଭିନ୍ନ ଏବଂ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମ୍ପତ୍ତିର କାର୍ଯ୍ୟଦକ୍ଷତା ସହିତ ସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇପାରେ  |

ପରିପକ୍ୱତା 
ପରିପକ୍ୱତା ତାରିଖରେ ନୋମିନାଲ ରାଶି ପରିଶୋଧ କରିବାକୁ ପ୍ରଦାନକାରୀ ବାଧ୍ୟ । ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ଉପଯୁକ୍ତ ଦେୟ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି, ପରିପକ୍ୱତା ତାରିଖ ପରେ ବଣ୍ଡ ଧାରକଙ୍କ ପ୍ରତି ପ୍ରଦାନକାରୀଙ୍କର ଆଉ କୌଣସି ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ଦେୟ ନାହିଁ | ପରିପକ୍ୱତା ତାରିଖ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମୟସୀମାକୁ ପ୍ରାୟତଃ ଏକ ଅବଧି କିମ୍ବା ପରିପକ୍ୱତା ବୋଲି କୁହାଯାଏ | ପରିପକ୍ୱତା ଯେକୌଣସି ସମୟ ହୋଇପାରେ, ଯଦିଓ ଏକ ବର୍ଷରୁ କମ୍ ଅବଧି ସହିତ ଋଣ ସିକ୍ୟୁରିଟିଗୁଡିକ ସାଧାରଣତଃ ବଣ୍ଡ ପରିବର୍ତ୍ତେ ଅର୍ଥ ବଜାର ଉପକରଣ ଭାବରେ ନାମିତ | ଅଧିକାଂଶ ବଣ୍ଡର ୩୦ ବର୍ଷରୁ କମ୍ ଅବଧି ଅଛି | କିଛି ବଣ୍ଡ ୫୦ ବର୍ଷ କିମ୍ବା ତା'ଠାରୁ ଅଧିକ ସର୍ତ୍ତାବଳୀ ସହିତ ଜାରି କରାଯାଇଛି, ଏବଂ ଐତିହାସିକ ଭାବରେ କୌଣସି ପରିପକ୍ୱତା ତାରିଖ (ଅବିସ୍ମରଣୀୟ) ସହିତ କିଛି ସମସ୍ୟା ରହିଛି | ସରଞ୍ଚନା ହିସାବରେ ଭାରତରେ ନିମ୍ନ ପ୍ରକାରର ବଣ୍ଡ ରହିଛି:

 ଜିରୋ କୁପନ ବଣ୍ଡ (Zero-Coupon Bond)
 ସରକାରୀ ସିକ୍ୟୁରିଟିବଣ୍ଡ (ଜି-ସେକ୍)
 କର୍ପୋରେଟ୍ ବଣ୍ଡ ଫଣ୍ଡ 
 ପରିବର୍ତ୍ତନୀୟ ବଣ୍ଡ
 ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି-ଲିଙ୍କ୍ ହୋଇଥିବା ବଣ୍ଡ
 ସାର୍ବଭୌମ ଗୋଲ୍ଡ ବଣ୍ଡ (ଏସଜିବି)
 ଆରବିଆଇ ବଣ୍ଡ (ଫ୍ଲୋଟିଂ ରେଟ୍ ସେଭିଂ ବଣ୍ଡ)
 ଟିକସ ମୁକ୍ତ ବଣ୍ଡ ଇତ୍ୟାଦି

କୁପନ 
କୁପନ୍ ହେଉଛି ସୁଧ ହାର ଯାହା ପ୍ରଦାନକାରୀ ଧାରକଙ୍କୁ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି | ସ୍ଥିର ହାର ବଣ୍ଡ ପାଇଁ, କୁପନ୍ ବଣ୍ଡର ଜୀବନସାରା ସ୍ଥିର ହୋଇଛି । ଫ୍ଲୋଟିଂ ରେଟ୍ ନୋଟ୍ ପାଇଁ, କୁପନ୍ ବଣ୍ଡର ସମଗ୍ର ଜୀବନରେ ଭିନ୍ନ ହୋଇଥାଏ ଏବଂ ଏକ ମନି ମାର୍କେଟ୍ ରେଫରେନ୍ସ ହାରର ଗତିଉପରେ ଆଧାରିତ ।

ୟୀଲଡ୍ 
ୟୀଲଡ୍ ହେଉଛି ବଣ୍ଡରେ ବିନିଯୋଗରୁ ପ୍ରାପ୍ତ ରିଟର୍ଣ୍ଣ ହାର | ଏହା ସାଧାରଣତଃ ନିମ୍ନଲିଖିତ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏକୁ ସୂଚିତ କରେ:

 ସାମ୍ପ୍ରତିକ ୟୀଲଡ୍, କିମ୍ବା ଚାଲୁଥିବା ୟୀଲଡ୍: ବାର୍ଷିକ ସୁଧ ଦେୟ ବଣ୍ଡର ବର୍ତ୍ତମାନର ବଜାର ମୂଲ୍ୟ (ପ୍ରାୟତଃ the ପରିଷ୍କାର ମୂଲ୍ୟ )ଦ୍ୱାରା ବିଭକ୍ତ |
 ପରିପକ୍ୱତା (କିମ୍ବା ମୁକ୍ତି ଅମଳ, ଯେପରି ବ୍ରିଟେନରେ କୁହାଯାଏ) ହେଉଛି ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବଜାର ମୂଲ୍ୟରେ ଏକ ବଣ୍ଡ କିଣୁଥିବା, ଏହାକୁ ପରିପକ୍ୱତାରେ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଏବଂ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟରେ ସମସ୍ତ ସୁଧ ଦେୟ ଏବଂ ପୁଞ୍ଜି ମୁକ୍ତି ଗ୍ରହଣ କରୁଥିବା ଜଣେ ନିବେଶକଙ୍କଦ୍ୱାରା ଅର୍ଜିତ ହେବାର ଆଶା କରାଯାଉଥିବା ମୋଟ ଫେରସ୍ତ ହାରର ଏକ ଆକଳନ |  
 ବର୍ତ୍ତମାନର ଅମଳ ଅପେକ୍ଷା ଏହା ଏକ ବଣ୍ଡରେ ଫେରସ୍ତର ଏକ ଅଧିକ ଉପଯୋଗୀ ମାପ କାରଣ ଏହା ଭବିଷ୍ୟତର ସୁଧ ଦେୟର ବର୍ତ୍ତମାନର ମୂଲ୍ୟ ଏବଂ ପରିପକ୍ୱତାରେ ପରିଶୋଧ ହୋଇଥିବା ମୂଳ ମୂଲ୍ୟକୁ ଧ୍ୟାନରେ ରଖେ | କ୍ରୟ ସମୟରେ ଗଣନା କରାଯାଇଥିବା ପରିପକ୍ୱତା କିମ୍ବା ମୁକ୍ତି ଅମଳର ଅମଳ ନିବେଶକ ପ୍ରକୃତରେ ରୋଜଗାର କରିବେ ବୋଲି ଜରୁରୀ ନୁହେଁ, ଯେପରି ଅର୍ଥ ବିଦ୍ୱାନ ଡକ୍ଟର ଆନେଟ୍ ଥାଉ ଏବଂ ଡକ୍ଟର ଫ୍ରାଙ୍କ ଫାବୋଜି ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି | ପରିପକ୍ୱତାର ଅମଳ କେବଳ କିଛି ସର୍ତ୍ତରେ ହୃଦୟଙ୍ଗମ ହେବ, ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ: 
 ୧) ସମସ୍ତ ସୁଧ ଦେୟ ଖର୍ଚ୍ଚ କରିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ପୁନଃବିନିଯୋଗ କରାଯାଏ, ଏବଂ 
 ୨) ସମସ୍ତ ସୁଧ ଦେୟ ବଣ୍ଡ କ୍ରୟ ସମୟରେ ଗଣନା କରାଯାଇଥିବା ପରିପକ୍ୱତାକୁ ଅମଳରେ ପୁନଃବିନିଯୋଗ କରାଯାଏ |   
 ଏହି ପାର୍ଥକ୍ୟ ବଣ୍ଡ କ୍ରେତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଚିନ୍ତାର ବିଷୟ ହୋଇନପାରେ ଯେଉଁମାନେ କୁପନ୍ ଦେୟ ପୁନଃବିନିଯୋଗ କରିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ଖର୍ଚ୍ଚ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି, ଯେପରିକି ସମ୍ପତ୍ତି/ଦାୟିତ୍ୱ ମେଳକ ରଣନୀତି ଅଭ୍ୟାସ କରୁଥିବା କ୍ରେତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ |

କ୍ରେଡିଟ୍ ଗୁଣ 
ଏହି ସମସ୍ୟାର ଗୁଣବତ୍ତା ବଣ୍ଡହୋଲ୍ଡରମାନେ ଧାର୍ଯ୍ୟ ତାରିଖରେ ପ୍ରତିଶୃତି ଦିଆଯାଇଥିବା ରାଶି ଗ୍ରହଣ କରିବାର ସମ୍ଭାବନାକୁ ସୂଚିତ କରେ | ଅନ୍ୟ ଶବ୍ଦରେ, କ୍ରେଡିଟ୍ ଗୁଣବତ୍ତା ନିବେଶକମାନଙ୍କୁ କହିଥାଏ ଯେ ଋଣଗ୍ରହୀତା କେତେ ସମ୍ଭାବନାରେ ଡିଫଲ୍ଟ ହେବାକୁ ଯାଉଛନ୍ତି । ଏହା ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର କାରଣ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବ | ଉଚ୍ଚ-ଅମଳ ବଣ୍ଡହେଉଛି ବଣ୍ଡ ଯାହା କ୍ରେଡିଟ୍ ରେଟିଂ ଏଜେନ୍ସିଦ୍ୱାରା ନିବେଶ ଗ୍ରେଡ୍ ତଳେ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ କରାଯାଏ | ଯେହେତୁ ଏହି ବଣ୍ଡଗୁଡିକ ନିବେଶ ଗ୍ରେଡ୍ ବଣ୍ଡ ଅପେକ୍ଷା ବିପଦପୂର୍ଣ୍ଣ, ନିବେଶକମାନେ ଅଧିକ ଅମଳ ଅର୍ଜନ କରିବାକୁ ଆଶା କରନ୍ତି | ଏହି ବଣ୍ଡଗୁଡ଼ିକୁ ଜଙ୍କ ବଣ୍ଡ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ |

ବଜାର ମୂଲ୍ୟ 
ଏକ ବାଣିଜ୍ୟିକ ବଣ୍ଡର ବଜାର ମୂଲ୍ୟ, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାରଣ ମଧ୍ୟରେ, ସୁଧ ଦେୟର ପରିମାଣ, ମୁଦ୍ରା ଏବଂ ସମୟ ଏବଂ ପୁଞ୍ଜି ପରିଶୋଧ, ବଣ୍ଡର ଗୁଣବତ୍ତା ଏବଂ ଅନ୍ୟ ତୁଳନାତ୍ମକ ବଣ୍ଡର ଉପଲବ୍ଧ ମୁକ୍ତି ଉତ୍ପାଦନଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭାବିତ ହେବ ଯାହା ବାଣିଜ୍ୟ ହୋଇପାରିବ | ବଜାରରେ

ମୂଲ୍ୟକୁ ପରିଷ୍କାର କିମ୍ବା ମଇଳା ବୋଲି କୁହାଯାଇପାରେ | "ମଇଳା" ସମସ୍ତ ଭବିଷ୍ୟତର ନଗଦ ପ୍ରବାହର ବର୍ତ୍ତମାନର ମୂଲ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଭୂକ୍ତ କରେ, ଆକାଉଣ୍ଟ୍ ସୁଧକୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରି, ଏବଂ ଏହା ପ୍ରାୟତଃ ୟୁରୋପରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ | "ପରିଷ୍କାର" ହିସାବିତ ସୁଧକୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ  ନାହିଁ, ଏବଂ ପ୍ରାୟତଃ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ |

ଇସ୍ୟୁ ମୂଲ୍ୟ ଯେଉଁଥିରେ ନିବେଶକମାନେ ପ୍ରଥମେ ଜାରି ହେବା ସମୟରେ ବଣ୍ଡ କିଣନ୍ତି ତାହା ସାଧାରଣତଃ ନାମମାତ୍ର ପରିମାଣ ସହିତ ପ୍ରାୟ ସମାନ ହେବ | ପ୍ରଦାନକାରୀ ଗ୍ରହଣ କରୁଥିବା ନିଟ୍ ଆୟ ହେଉଛି ଏହିପରି ଇସ୍ୟୁ ମୂଲ୍ୟ, କମ୍ ପ୍ରଦାନ ଶୁଳ୍କ | ବଣ୍ଡର ବଜାର ମୂଲ୍ୟ ଏହାର ଜୀବନରେ ଭିନ୍ନ ହେବ: ଏହା ଏକ ପ୍ରିମିୟମ‌ରେ ବାଣିଜ୍ୟ କରିପାରେ (ସମକକ୍ଷ, ସାଧାରଣତଃ କାରଣ ବଜାର ସୁଧ ହାର ସମସ୍ୟା ପରଠାରୁ ହ୍ରାସ ପାଇଛି), କିମ୍ବା ରିହାତିରେ (ସମାନ ମୂଲ୍ୟରେ, ଯଦି ବଜାର ହାର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି କିମ୍ବା ବଣ୍ଡରେ ଡିଫଲ୍ଟ ହେବାର ଅଧିକ ସମ୍ଭାବନା ଅଛି)।

ଆଧାର

ବାହ୍ୟ ଲିଙ୍କ୍ 

 
 Estate planner victimized terminally ill, FBI
 Disadvantages of Bond, Digital Marketing Finance
ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଅର୍ଥବ୍ୟବସ୍ଥା