ତଜୌଂଗଡାଇନ୍ ଉତ୍ସବ (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ Tazaungdaing Festival ଓ ବ୍ରହ୍ମଦେଶୀୟ ଭାଷାରେ တန်ဆောင်တိုင်ပွဲတော်) ବ୍ରହ୍ମଦେଶୀୟ ଚନ୍ଦ୍ର ପଞ୍ଜିକାର ଅଷ୍ଟମ ମାସ ତଜୌଂଗମୋନ ମାସର ପୂର୍ଣ୍ଣମୀ ଦିନ ପାଳିତ ହୁଏ । ଏହାକୁ ବ୍ରହ୍ମଦେଶରେ ଆଲୋକର ପର୍ବ କୁହନ୍ତି । ଏହି ପର୍ବ ବର୍ଷା ଋତୁର ସମାପ୍ତି ସୂଚୀତ କରେ ଓ ଏହିଦିନକୁ ଏକ ଜୀତୀୟ ଛୁଟି ରୂପେ ଘୋଷଣା କରାଯାଇଥାଏ । ଏହି ପର୍ବ ଦିନ କାଥିନା ଋତୁର ପରିସମାପ୍ତି ଘଟେ । କାଥିନା ଋତୁରେ ବୌଦ୍ଧ ସନ୍ୟାସୀମାନଙ୍କୁ ନୂତନ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଉପହାର ଇତ୍ୟାଦି ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥାଏ । 

ବ୍ରହ୍ମଦେଶରେ ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମର ଉତ୍ଥାନ ସମୟରୁ ଏହି ପର୍ବ ପାଳନ କରାଯାଉଥିବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି । ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମରେ ପାଳିତ କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ପର୍ବରୁ ଏହାର ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ ।

ଉତ୍ସବ ପାଳନ 
ଏହି ଅବସରରେ ବୌଦ୍ଧ ସନ୍ୟାସୀ ପରିଧାନ କରୁଥିବା ମଥୋ ଥିଂଗାନ (မသိုးသင်္ကန်း) ନାମକ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପୀତ ବସ୍ତ୍ର ବୁଣିବାର ପ୍ରତିଯୋଗିତା ଆୟୋଜନ କରାଯାଏ । ରେଙ୍ଗୁନ୍‍ର ଶ୍ୱେଦାଗନ ପାଗୋଡ଼ାର ପ୍ରତିଯୋଗିତା ଉଲ୍ଲେଖଯୋଗ୍ୟ । ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ରାତିରୁ ନେଇ ପୂର୍ଣ୍ଣମୀ ରାତିର ପାହାନ୍ତା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କ୍ରମାଗତ ଦୁଇ ଦିନ ଏହି ବସ୍ତ୍ର ବୁଣା ପ୍ରତିଯୋଗିତା ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ । ଏହି ପରମ୍ପରା ବୁଦ୍ଧଙ୍କ ଜୀବନୀ କଥା ଉପରେ ପର୍ଯ୍ୟବସିତ । ଗୌତମ ବୁଦ୍ଧ ସାଂସାରିକ ଜୀବନ ପରିତ୍ୟାଗ କରିବା ବିଷୟ ଆସନ୍ନ ଜାଣି ତାଙ୍କ ମାତା ମାୟା ରାତି ସାରା ବସି ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ପୀତ ବୌଦ୍ଧ ଭିକ୍ଷୁ ବସ୍ତ୍ର ବୁଣିଥିଲେ । ବୁଦ୍ଧଙ୍କ ମାଉସୀ ଗୌତମୀ ଏହି ପ୍ରଥାକୁ ଅଧିକ ପ୍ରଚଳନ କରାଇଲେ ଓ ପ୍ରତି ବର୍ଷ ବସ୍ତ୍ର ବୁଣି ବୌଦ୍ଧ ଭିକ୍ଷୁଙ୍କୁ ଦାନ କରୁଥିଲେ ।

ବ୍ରହ୍ମଦେଶର ବହୁ ସ୍ଥାନରେ ଗରମ ପବନ ଭରା ବେଲୁନରେ ଆଲୋକ ଖଞ୍ଜା ଯାଇ ଆକାଶ ଦୀପ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣମୀ ଦିନ ଏମାନଙ୍କୁ ଛଡ଼ାଯାଏ । ଏହି ପାଳନ ଶୈଳୀ ଉତ୍ତର ଥାଇଲ୍ୟାଣ୍ଡରେ ପାଳିତ ଲୋଏ କ୍ରଥୋଂଗ ବା ୟି ପେଂଗ୍ ସହ ସମାନ । ଏହି ସବୁ ଆକାଶ ଦୀପ ତାୱତିଂଶ ଲୋକରେ ଥିବା ସୁଲାମଣି ଚୈତ୍ୟ ପାଇଁ ଟେକା ଯାଉଥିବା ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମ ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି । ସେହି ଲୋକରେ ବୁଦ୍ଧ ବାସ କରନ୍ତି ଓ ଏହି ସବୁ ଆକାଶ ଦୀପ ଦୁଷ୍ଟ ଆତ୍ମାମାନଙ୍କୁ ତଡ଼ିଦିଏ ବୋଲି ଲୋକଙ୍କ ଧାରଣା ରହିଛି । ସମଗ୍ର ବ୍ରହ୍ମଦେଶରେ ପାଳିତ ଏହି ଉତ୍ସବରେ ତଞ୍ଜି ନାମକ ସ୍ଥାନର ତଜୌଂଗଡାଇନ୍ ଉତ୍ସବ ଏକ ବିଶେଷ ସ୍ଥାନ ଗ୍ରହଣ କରିପାରିଛି । ସେଠାରେ ବେଲୁନ୍ ଉଡ଼ାଇବା ଓ ବାଣ ଫୁଟାଇବା ପ୍ରତିଯୋଗିତା ମଧ୍ୟ ଆୟୋଜିତ ହୁଏ । ୧୮୯୪ ମସିହାରେ ତୃତୀୟ ଆଂଗ୍ଲୋ-ବର୍ମା ଯୁଦ୍ଧ ପରେ ଉପର ବର୍ମାର ମିଳନ ପରେ ତଞ୍ଜିର ଗରମ ପବନ ଭରା ବେଲୁନ୍ ଉଡ଼ା ପ୍ରତିଯୋଗିତା ବ୍ରିଟିଶ୍‍ମାନେ ଆରମ୍ଭ କରାଇଥିଲେ । 

ପୁଣ୍ୟ ଅର୍ଜନ ପାଇଁ ଲୋକେ ଏହି ଉତ୍ସବ ସମୟରେ ଉପହାର ପ୍ରଦାନ, ଦାନ ଅର୍ପଣ, ପାରମ୍ପରିକ ଚତୁଦିଶା (စတုဒိသာ) ଭୋଜିର ଆୟୋଜନ ଆଦି କରିଥାନ୍ତି । ବହୁ ଲୋକ ନିଜ ଘରକୁ ପରିବାରର ବୟସ୍କମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ସେମାନଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ଓ ପାଗୋଡ଼ା ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି । ବିଭିନ୍ନ ସଙ୍ଗୀତ ଓ ନାଟକ ସମାରୋହ ମଧ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥାଏ । ୟମ ଯତ୍‍ଦ ପରି ପାରମ୍ପରିକ ନାଟକ ଥଦିଂଗ୍ୟୁତରୁ ନେଇ ତଜୌଂଗଡାଇନ୍ ସମୟ କାଳ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଦର୍ଶିତ ହୁଏ ।

ପ୍ରାକ୍-ଔପନିବେଶିକ ସମୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନ ବ୍ରହ୍ମଦେଶୀୟ ରାଜସଭାରେ ୧୫ ହିନ୍ଦୁ ଦେବାଦେବୀଙ୍କ ପୂଜା ଆୟୋଜିତ ହେଉଥିଲା । କୃଷ୍ଣପକ୍ଷର ଅଷ୍ଟମୀ ଦିନ ରାଜାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଏକ ଶୋଭାଯାତ୍ରା ବାହାରୁଥିଲା ଓ ଶେଷରେ ପ୍ୟାଥାଥ୍ (ସଂସ୍କୃତରେ ପ୍ରାସାଦ) ଢାଞ୍ଚାରେ ନିର୍ମିତ ୮ଟି ବାଉଁଶ କୁଟୀରରେ ଅଗ୍ନି ସଂଯୋଗ କରାଯାଉଥିଲା ।

ବ୍ରହ୍ମଦେଶୀୟ ସଂସ୍କୃତି ଅନୁସାରେ ତଜୌଂଗମୋନର ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନ ବ୍ରହ୍ମଦେଶୀୟ ଘରମାନଙ୍କରେ ମେଜାଲି ଫୁ ଥୋକ୍ (မယ်ဇလီဖူးသုပ်) ନାମକ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସାଲାଡ଼୍ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ । ଲୋକେ ସୁନାମକେଇ ଗଛର କଢ଼ ଏହି ସାଲାଡ଼ରେ ଓ ବିଭିନ୍ନ ସୁପ୍ ପାନୀୟରେ ଉପାଦାନ ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି । ଏହି ଦିନ ରାତିରେ ଯୁବକ-ଯୁବତୀମାନେ ନିଜ ପଡ଼ୋଶୀମାନଙ୍କ ଘରୁ ଚୋରାଇବା ବା ବିଭିନ୍ନ ଦୁଷ୍ଟାମୀ କରି ସେମାନଙ୍କୁ ହଇରାଣ କରିବାର ଏକ ପ୍ରଥା ମଧ୍ୟ ରହିଆସିଛି । ଏହି ପ୍ରଥାକୁ "କିମାନୋ ପ୍ୱେ" (ကျီးမနိုးပွဲ, ଅର୍ଥାତ୍ "କାଉମାନଙ୍କୁ ନିଦରୁ ଉଠାଅ ନାହିଁ") କୁହନ୍ତି ।

ଧାର୍ମିକ ପରମ୍ପରା ଓ ପ୍ରଥା 

 ମାଡୌକ, ନ୍ୟାଉଂଗଲେବିନ୍ ଓ ପାଥୈନରେ ଲୋକେ ମି ମ୍ୟ ପ୍ୱେ (မီးမျှောပွဲ) ସହିତ ଏହି ପର୍ବ ପାଳନ କରନ୍ତି ।
 ଦାୱେଇରେ ଲୋକେ ୨୮ ବୁଦ୍ଧଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଶୋଭାଯାତ୍ରାର ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିଥାନ୍ତି ।
 ମୱଲାମିନେ, କ୍ୟାଇଖାମି ଓ ମୋନ ପ୍ରଦେଶର ଅନ୍ୟ ଉପକୂଳସ୍ଥ ଅଞ୍ଚଳରେ ୱାମ୍ ଊ ମ୍ୟ ପ୍ୱେ ଆୟୋଜିତ ହୁଏ । ଏଥିରେ ଏକ ମାଟି ପାତ୍ରରେ ଫୁଲ, ଫଳ, ଦୀପ, ଧୂପକାଠି, ଶାକାହାରୀ ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରଭୃତି ରଖି ପାହାନ୍ତା ସମୟରେ ଶିନ୍ ଉପଗୁତ୍ତଙ୍କୁ ଉତ୍ସର୍ଗ କରି ସମୁଦ୍ରରେ ଭସାଇ ଦିଆଯାଏ ।

ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ 

 କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା
 ବାଲି ଯାତ୍ରା
 ଦୀପାବଳି
 ଲୋଏ କ୍ରଥୋଂଗ

ଆଧାର 

ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମ