ପ୍ରିୟବ୍ରତ ଦାସ ଜଣେ ଭାରତୀୟ ସମାଜ ସଂସ୍କାରକ । ସେ ପେଷାରେ ଯନ୍ତ୍ରୀ ଓ ବେଦ ସଂପର୍କରେ ଗବେଷଣା କରି ସେ ବାବଦରେ ପୁସ୍ତକ ରଚନା କରିଛନ୍ତି । ସେ ୧୯୫୮ ମସିହାରେ ସମାଲୋଚନା-ଭିତ୍ତିକ ପୁସ୍ତକ "ବେଦ ମନୁଷ୍ୟକୃତ କି?" ରଚନା କରି ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିଲେ । ପ୍ରିୟବ୍ରତ ଦାସ ବେଦବିତ ତଥା ସମାଜ ସଂସ୍କାରକ ଶନ୍ନୋଦେବୀଙ୍କ ସହ ବିବାହିତ ।

ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ ଓ ଶିକ୍ଷା 
ପ୍ରିୟବ୍ରତ ଦାସ ୧୯୩୨ ଜୁଲାଇ ୧ ତାରିଖରେ ଓଡ଼ିଶାରେ ଜନ୍ମିତ । ସେ ୧୯୪୮ ମାଟ୍ରିକ ପରୀକ୍ଷା ଉତ୍ତୀର୍ଣ କରିଥିଲେ । ଏହା ପରେ ସେ ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ୧୯୫୦ ମସିହାରେ ପ୍ରଥମ ଦଶଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥାନ ରଖି ଉତ୍ତୀର୍ଣ ହୋଇଥିଲେ । ବିହାର ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂ କଲେଜ, ପାଟନାରୁ ୧୯୫୪ ମସିହାରେ ସିଭିଲ ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂରେ ପ୍ରଥମ ଶ୍ରେଣୀରେ ପାସ କରିଥିଲେ ଏବଂ ପରେ ଇଂଲାଣ୍ଡରେ (Brighton College of Technology) ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ଡିଗ୍ରୀ ଲାଭ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପିତା ଜଣେ ବେଦବିତ୍ ଜ୍ଞାନୀ ତଥା ଉଚ୍ଚଚିନ୍ତାଧାରାର ବ୍ୟକ୍ତି ଥିବାରୁ ପିଲାଟି ଦିନରୁ ସେ ବାପାଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ବେଦ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ବିଭିନ୍ନ ବହି ଅଧ୍ୟୟନ କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ମାତ୍ର ୨୬ ବର୍ଷ ବୟସରେ ତାଙ୍କ ଲିଖିତ ଏକ ପୁସ୍ତକ ବେଦ ମନୁଷ୍ୟକୃତ କି ଏକ କାଳଜୟୀ ତଥା ଚର୍ଚ୍ଚିତ ପୁସ୍ତକ । ବିଭିନ୍ନ ସମୟରେ ବିଭିନ୍ନ ଖବର କାଗଜରେ ବେଦ ସମ୍ପର୍କିତ ପ୍ରାୟ ପାଞ୍ଚଶହରୁ ଅଧିକ ଲେଖା ପ୍ରକାଶ ପାଇସାରିଛି । ତାଙ୍କର ଲିଖିତ ଅନେକ ପୁସ୍ତକ ମଧ୍ୟରୁ ବେଦ ବିଦ୍ୟା ଆଧାରିତ କେତୋଟି ଲୋକପ୍ରିୟ ପୁସ୍ତକ ହେଉଛି ଋଗବେଦ ସୌରଭ, ଅଥର୍ବ ବେଦ ସୌରଭ, ସାମବେଦ ସୌରଭ ତଥା ଜଜୁର୍ବେଦ ସୌରଭ । ବେଦକୁ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚାଇବାପାଇଁ ସେ ସରଳ ଭାଷାରେ ଅନେକ ଭାଷ୍ୟ ରଚନା କରିଯାଇଛନ୍ତି । ଏହାଛଡା ସେ ଡଃ ଏମ୍. ବିଶ୍ୱେସରାୟ ଓ ଡଃ ଏ. ଏନ୍. ଖୋସଲା ଭଳି ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱଙ୍କ ଜୀବନୀ ରଚନା କରିଛନ୍ତି । ଚାକିରି ଜୀବନରୁ ଅବସର ନେବା ପରେ ସେ ଭୁବନେଶ୍ୱରରେ ଆର୍ଯ୍ୟ ସମାଜ ତଥା ବୈଦିକ ଅନୁସନ୍ଧାନ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଛନ୍ତି । ଭୁବନେଶ୍ୱରସ୍ଥ ଆର୍ଯ୍ୟ ସମାଜର ସଭାପତି ଭାବେ ସେ ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି । ଓଡ଼ିଶାରେ ନବ ମାତୃକା ପୂଜାର ପ୍ରୋତ୍ସାହକ ଭାବେ ସେ ପରିଚିତ । ନବରାତ୍ରୀ ସମୟରେ ନଅ ଗୋଟି ଦେବୀଙ୍କର ମୃଣ୍ମୟ ପିତୁଳାକୁ ପୂଜା କରିବା ଅପେକ୍ଷା ବେଦ ସମ୍ମତ ପଦ୍ଧତିରେ ନଅ ଜଣ ଗୁଣୀ ବୟୋବୃଦ୍ଧା ମହିଳାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନିତ କରିବା ପ୍ରଥା ସେ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ଏହି କ୍ରମରେ ୫୦ରୁ ଅଧିକ ବୟୋବୃଦ୍ଧାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନିତ କରାଯାଇଛି । ବେଦସ୍ଥ ଜ୍ଞାନ ବିତରଣ କରିବା ସହ ବେଦ ସମ୍ମତ ପଦ୍ଧତିକୁ ଅଧିକ ଲୋକ ପ୍ରିୟ କରାଇବା ସହ ଏହି ପ୍ରଥାକୁ ଓଡ଼ିଶାର ପୁର ପଲ୍ଲୀରେ ପହଞ୍ଚାଇବା ତାଙ୍କର ଲକ୍ଷ୍ୟ ।

ଜଣେ ସମାଜ ସଂସ୍କାରକ ଭାବେ ସେ ବିଧବା ବିବାହ ପୁନଃ ପ୍ରଚଳନ କରାଇବା ସହ ମହିଳାମାନେ ପୁରୋହିତ କାର୍ଯ୍ୟକରିବା ଏବଂ ମୁଖାଗ୍ନୀ ଦେବା ଭଳି କାର୍ଯ୍ୟର ସପକ୍ଷବାଦୀ ଭାବେ ସେ ସୁପରିଚିତ । ତାଙ୍କ ସହଧର୍ମିଣୀ ଶନ୍ନୋଦେବୀ ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଥମ ମହିଳା ପୁରୋହିତ ଭାବେ ଜଣାଶୁଣା । ସେ ମଧ୍ୟ ଜଣେ ମହିଳା ସମାଜ ସଂସ୍କାରକ ଭାବେ ପ୍ରିୟବ୍ରତ ଦାସଙ୍କୁ ସହଯୋଗ କରିଆସୁଛନ୍ତି । 

ସେ ବିଭିନ୍ନ ସମୟରେ ଆମେରିକା, ଜର୍ମାନୀ, ଫ୍ରାନ୍ସ, ଋଷିଆ। କେନିଆ ତଥା ହଲାଣ୍ଡ ଭଳି ଅନେକ ସ୍ଥାନ ଯାତ୍ରା କରି ବୈଦିକ କର୍ମ କାଣ୍ଡ ତଥା ବେଦ, ବେଦାନ୍ତ ସମ୍ପର୍କିତ ଭାଷଣ ପ୍ରଦାନ କରିଅଛନ୍ତି ।

ରଚନାବଳୀ 
 Glimpses of the Sama Veda
 Glimpses of the Atharva Veda
 Glimpses of the Yajur Veda
 Glimpses of the Rig Veda
 Vedic Beliefs 
 Ancient Verses
 ଅଥର୍ୱବେଦ ସୌରଭ
 ଉପନିଷଦ ପ୍ରକାଶ
 ବୈଦିକ ଧର୍ମ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତରୀ
 ବୈଦିକ ଅନ୍ତୈଷ୍ଟି  ସସ୍କାର ଓ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ନିର୍ଣ୍ଣୟ
 ବୈଦିକ ବିବାହ ପଦ୍ଧତି
 ବେଦ ମନୁଷକୃତ କି

ସମ୍ମାନ ଓ ପୁରସ୍କାର 
 ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର (ବେଦ ମନୁଷ୍ୟକୃତ କି?) ୧୯୫୮

ଓଡ଼ିଶା ତଥା ଓଡ଼ିଶା ବାହାରର ଅନେକ ଅନୁଷ୍ଠାନଦ୍ୱାରା ସେ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇଛନ୍ତି ।

 Theosophical society, Brighton (UK) 1966
 Hindu Centre, London (UK)1967
 Yoga Centre, Brisbaden (Germany)1968
 Brajamohan Sahitya Samiti, Bhawanipatna, Orissa 1968
 All Orissa Sanskrit Teachers' conference; Utkal University, Bhubaneswar 1972
 Veda Sammelan, Port Louis (Maurititius)1973
 Dharma Sammelan, Nairobi (Kenya)1977
 Jadumani Sahitya Samsad, Udaipur, Orissa 1979
 Dayananda Death Centenary, Ajmer, Rajasthan 1983
 Vevekananda Kendra, Kanyakumari1986
 Maharshi Dayananda Bodhotsava, Tankara, Gujurat 1989
 Jagannath Society of the Americas, Nesvill (USA)1998
 Orissa Society of Americas, Montreal, California (USA)1998
 Viswatma Mandir, Sauthal (London)1998
 Arya Samaj, Rajauri Garden (Delhi)2001
 Centenary of Gurukul University, Kangri (Haridwar)2002
 Maurititius Pundit Sabha, Maurititius2002
 Vigyan Prachar Samiti, Bhubaneswar2002
 National Institute of Technology, Rourkela2003
 Utkala Sahitya Samaja, Centenary Celebration, Cuttack2003
 Kharosrota Sahitya Parishad, Kandiahat, Orissa 2004
 National Aluminum Company (NALCO), (Environmental Day)2004
 Institution of Engineers, Orissa Centre, Bhubaneswar.2006
 Lekhaka Sammukhya, Silver Jubilee, Bhubaneswar 2007
 Neelamani Smruti Samman, Bhubaneswar 2008
 Institution of Engineers, Barhampur Centre 2008

ପୁରସ୍କାର 
ସେ ପାଇଥିବା ପୁରସ୍କାରଗୁଡ଼ିକ ହେଲା :

 Orissa Sahitya Academy Award, Bhubaneswar 1960

 Meghjibhai Puraskar, Mumbai 1994

 Maharshi Dayananda Puraskar, Ajmer (Rajasthan)1994

 Bhjmasen Pathee Puaskar, Kashi Viswavidyalaya, Kashi 1995

 Nandighosha Puraskar, Bhubaneswar 1997

 Rastriya Veda-Vedanga Puraskar, Nasik (Maharastra)2005

 Pt. Ganga Pd. Upadhyaya Puraskar, AlIahabad 2008

ଉପାଧୀ 
ବିଭିନ୍ନ ସମୟରେ ବିଭିନ୍ନ ଅନୁଷ୍ଠାନ ତାଙ୍କୁ ଅନେକ ଉପାଧୀଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ କରିଛନ୍ତି ।
 "Vidya Vagish" Gurukul Mahavidyalaya, Amsena 1992

 "Arya Ratna" Gurukul Mahavidyalaya, Indraprastha1995

 D.Lit, Utkal University 2006

 "Arya Bibhusan" by Yoga Guru Swami Ramadev 2006

 "Acharya" Utkal Arya Mahasammlan 2007

ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ 
 "ପ୍ରିୟବ୍ରତ ଦାସଙ୍କ ଫେସବୁକ ପୃଷ୍ଠା"

ଆଧାର 

ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକ
୧୯୩୨ ଜନ୍ମ
ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି