ଭାଲଚନ୍ଦ୍ର ଭାନାଜୀ ନେମାଡ଼େ (ଜନ୍ମ ୧୯୩୮) ମରାଠୀ ଭାଷାର ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଲେଖକ, କବି, ସମାଲୋଚକ ତଥା ଶିକ୍ଷାବିତ । ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ଉପନ୍ୟାସ "କୋସାଲା"ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ନେମାଡେ ମରାଠୀ ସାହିତ୍ୟ ଜଗତକୁ ନୂତନ ଧାରା ଆଣିଥିଲେ । ଏହା ପରେ ପରେ ସେ ଚାରୋଟି ଉପନ୍ୟାସ "ବିଧର", "ହୁଲ୍", "ଜରିଲା" ଏବଂ "ଝୁଲ୍" ଲେଖିଥିଲେ । ୨୦୧୩ରେ, ନେମାଡେଙ୍କ ହିନ୍ଦୁ: ଏକ ସମୃଦ୍ଧ ଅଡଗଲ (ମରାଠୀ:हिंदू एक समृद्ध अडगळ) ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା ଯାହାକି ତାଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉପନ୍ୟାସ ଭାବରେ ପରିଗଣିତ ହୋଇଥିଲା | ନେମାଡେ "ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର" ପାଇବା ସହିତ ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସାହିତ୍ୟିକ ସମ୍ମାନ ଜ୍ଞାନପୀଠ ପୁରସ୍କାର ପାଇଛନ୍ତି ସେ । ୨୦୧୩ରେ ତାଙ୍କୁ ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ପୁରସ୍କାର ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା ।

ଆଦ୍ୟ ଜୀବନ 
ନେମାଡେ ୨୭ ମଇ ୧୯୩୮ରେ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ଖଣ୍ଡେଶ ଅଞ୍ଚଳର ସାଙ୍ଗାଭି ଗାଁରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ମାଟ୍ରିକ୍ ପାସ କରିବା ପରେ ସେ ପୁଣେକୁ ଚାଲିଗଲେ ଏବଂ ପୁଣେର ଫର୍ଗୁସନ୍ କଲେଜରୁ ବିଏ ଏବଂ ପୁଣେର ଡେକାନ୍ କଲେଜରୁ ଭାଷା ବିଜ୍ଞାନରେ ଏମଏ ଏବଂ ମୁମ୍ବାଇର ମୁମ୍ବାଇ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଇଂରାଜୀ ସାହିତ୍ୟରେ ବିଏ ହାସଲ କରିଥିଲେ । ସେ ଉତ୍ତର ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ପିଏଚଡି ଏବଂ ଡି ଲିଟ ଡିଗ୍ରୀ ଲାଭ କରିଥିଲେ ।

ନେମାଡେ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ କଲେଜ ଶିକ୍ଷକ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ସେ ଲଣ୍ଡନରେ ଏକ ବର୍ଷ ସ୍କୁଲ ଅଫ୍ ଓରିଏଣ୍ଟାଲ୍ ଏବଂ ଆଫ୍ରିକୀୟ ଷ୍ଟଡିଜ୍ରେ ମରାଠୀ ଭାଷା ଶିକ୍ଷା କରିଥିଲେ । ୧୯୭୩ରୁ ୧୯୮୬ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଔରଙ୍ଗାବାଦର ମରାଠୱାଡା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଇଂରାଜୀ ଶିକ୍ଷକ ଭାବେ ଶିକ୍ଷାଦାନ ଦେଇଥିଲେ । ୧୯୮୭ରେ, ସେ ଗୋଆ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ପ୍ରଫେସର ତଥା ଇଂରାଜୀ ବିଭାଗର ମୁଖ୍ୟ ଭାବରେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ । ୧୯୯୧ରେ, ସେ ମୁମ୍ବାଇ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରୁ ସେ ତୁଳନାତ୍ମକ ସାହିତ୍ୟ ଅଧ୍ୟୟନ ପାଇଁ ଗୁରୁଦେଓ ଟାଗୋର ଚେୟାର ଭାବରେ ଅବସର ନେଇଥିଲେ । ୧୯୬୦ ଦଶକରେ ନେମାଡେ ମରାଠୀ ପତ୍ରିକା 'ଭାଚା'ର ସମ୍ପାଦନା କରିଥିଲେ ।

ସାହିତ୍ୟ ସର୍ଜନା 
ନେମାଡେ ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ଉପନ୍ୟାସ କୋସାଲା (ମରାଠୀ: कोसला) ୧୯୬୩ ମସିହାରେ ଲେଖିଥିଲେ । ପାଣ୍ଡୁରାଙ୍ଗା ସାଙ୍ଗିଭିକର ନାମକ ଏକ ଗାଉଁଲି ମରାଠୀର ଆତ୍ମକାହାଣି ଭାବେ ଲେଖାଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ  ମୋଟାମୋଟିଭାବେ ଏହା ନେମାଡେଙ୍କ ନିଜ ଜୀବନ ଉପରେ ଆଧାରିତ ।

କୋସଲାରେ ଉପନ୍ୟାସର ମୁଖ୍ୟ ଚରିତ୍ର ସାଙ୍ଗଭିକର, ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ କଥିତ ମରାଠୀ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି । ଏଥିରେ ତାଙ୍କର ବିଶ୍ୱ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ମୁଖ୍ୟତଃ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳର ବାସିନ୍ଦାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ଉପରେ ଆଧାରିତ । କୋସାଲା ଏକ କ୍ରୋନୋଲୋଜିକାଲ୍ ଆତ୍ମଜୀବନୀ ବର୍ଣ୍ଣନା, ତଥାପି ଏହା କିଛି ଅଭିନବ କୌଶଳକୁ ନିୟୋଜିତ କରେ | ଏହିପରି, ସାଙ୍ଗଭିକର ତାଙ୍କ ଜୀବନର ଏକ ବର୍ଷକୁ ଏକ ଚତୁର ଡାଏରୀ ଆକାରରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି | ଅନ୍ୟ ଏକ ଅଭିନବ କୌଶଳ ଭାବରେ, କାହାଣୀଟି ସାଙ୍ଗଭିକର ଏବଂ ତାଙ୍କ ବନ୍ଧୁ ସୁରେଶ ବାପାଟଙ୍କଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିବା "ଐତିହାସିକ ଅନୁସନ୍ଧାନ"କୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥାଏ, ଯାହା ଶେଷରେ ସେମାନଙ୍କ ଅବସ୍ଥାର ଅବସାଦ ଏବଂ ଦୁଃଖଦ ଘଟଣାକୁ ଉନ୍ମୁକ୍ତ କରିଥାଏ । କୋସଲା ଇଂରାଜୀ, ହିନ୍ଦୀ, ଗୁଜରାଟୀ, କନ୍ନଡ, ଆସାମୀୟ, ପଞ୍ଜାବୀ, ବଙ୍ଗାଳୀ, ଉର୍ଦ୍ଦୁ, ଓଡ଼ିଆ ଇତ୍ୟାଦି ସହିତ ବିଭିନ୍ନ ଭାଷାରେ ବହୁଳ ଭାବରେ ଅନୁବାଦ କରାଯାଇଛି ।

କୋସାଲା ପରେ ନେମାଡେ ତାଙ୍କର ଚାରୋଟି ଉପନ୍ୟାସ ବିଧର (ମରାଠୀ: बिढार), ହୁଲ୍ (ମରାଠୀ: हूल), ଜରିଲା (ମରାଠୀ: जराला) ଏବଂ ଝୁଲ୍ (ମରାଠୀ: झूल) ମାଧ୍ୟମରେ ଏକ ଭିନ୍ନ ନାୟକ ଚାଙ୍ଗଦେବ ପାଟିଲଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ । ଅନ୍ୟ ଚାରୋଟି ଉପନ୍ୟାସ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରଥମତଃ ହିନ୍ଦୁ: ଏକ ସମୃଦ୍ଧ ଅଡଗଲ (ମରାଠୀ:हिंदू एक समृद्ध अडगळ)ରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା, ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱବିତ୍ ଖଣ୍ଡେରାଓ ଏହାର ନାୟକ ଭାବରେ ରହିଥିଲେ |

ସମ୍ମାନ ଓ ପୁରସ୍କାର 
 ୧୯୯୦ରେ ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର (ଆଲୋଚନାତ୍ମକ କୃତି 'ଟିକା ସ୍ୱୟମ୍ବର' ପାଇଁ)
 ୨୦୧୧ରେ ପଦ୍ମଶ୍ରୀ 
 'ସାହିତ୍ୟାଚି ଭାଷା' ପାଇଁ କୁରନ୍ଦକର ପୁରସ୍କାର (୧୯୪୯)
 'ଦେଖଣି' ପାଇଁ କୁସୁମାଗରାଜ ପୁରସ୍କାର (୧୯୯୧)
 ‘ଦେଖଣି’ ପାଇଁ ନା. ଧୋ. ମହାନୋର ପୁରସ୍କାର (୧୯୯୨)
  କୁସୁମାଗ୍ରଜ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ (ନାସିକ)ଦ୍ୱାରା ଜନସ୍ଥାନ ପୁରସ୍କାର, (୨୦୧୩)
 'ଜୁଲ୍' (୧୯୭୯) ପାଇଁ କହ୍ନାଡର ଯଶୱନ୍ତରାଓ ଚାଭାନ୍ ପୁରସ୍କାର ।
  ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ଫାଉଣ୍ଡେସନ୍ ଅଫ୍ ଗୌରବ ପୁରସ୍କାର (୨୦୦୧)
 'ବିଧର' ପାଇଁ ହା ନା ଆପଟେ ପୁରସ୍କାର (୧୯୪୯)
 'ହିନ୍ଦୁ ଏକ ସମୃଦ୍ଧ ନେତା' ପାଇଁ ୨୦୧୫ରେ ଜ୍ଞାନପୀଠ ପୁରସ୍କାର
 ଗୋବର୍ଦ୍ଧନରାମ ସାହିତ୍ୟ ପୁରସ୍କାର - ୨୦୧୯ (ଗୋବର୍ଦ୍ଧନରାମ ସ୍ମୃତି କମିଟି, ଗୁଜରାଟ ପ୍ରଦତ୍ତ)

ଆଧାର 

୧୯୩୮ ଜନ୍ମ
ଜ୍ଞାନପୀଠ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ
କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ବିଜେତା
ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ସମ୍ମାନିତ