વીર નર્મદ દક્ષિણ ગુજરાત યુનિવર્સિટી ગુજરાત રાજ્યના સુરત શહેરમાં આવેલી એક જાહેર યુનિવર્સિટી છે. અગાઉ દક્ષિણ ગુજરાત યુનિવર્સિટી તરીકે ઓળખાતી આ યુનિવર્સિટીનું નામ વિખ્યાત વિદ્વાન અને ગુજરાતી કવિ નર્મદના માનમાં ૨૦૦૪માં વીર નર્મદ દક્ષિણ ગુજરાત યુનિવર્સિટી (વીએનએસજીયુ) રાખવામાં આવ્યું હતું. ૧૯૬૫માં સ્થપાયેલી આ યુનિવર્સિટી સ્નાતક અને અનુસ્નાતક અભ્યાસક્રમો પૂરા પાડે છે, જેમાં જાહેર વહીવટ, ગ્રામીણ અભ્યાસ, તુલનાત્મક સાહિત્ય અને જળચર જીવવિજ્ઞાન જેવા બિન-પરંપરાગત અનુસ્નાતક વિભાગોનો સમાવેશ થાય છે.

ઇતિહાસ અને રૂપરેખા 
આ યુનિવર્સિટીની સ્થાપના દક્ષિણ ગુજરાત યુનિવર્સિટી અધિનિયમ, ૧૯૬૫ દ્વારા કરવામાં આવી હતી. ૧૯૬૬માં શરૂ થયેલી આ શૈક્ષણિક સંસ્થાને ૨૩ મે ૧૯૬૭ના રોજ યુનિવર્સિટી તરીકે સામેલ કરવામાં આવી હતી અને ૧૯૬૮માં યુનિવર્સિટી ગ્રાન્ટ્સ કમિશન (વિશ્વવિદ્યાલય અનુદાન આયોગ (યુજીસી)) દ્વારા તેને માન્યતા આપવામાં આવી હતી. વીએનએસજીયુ એ ભારતની પ્રથમ યુનિવર્સિટી છે જેણે ગ્રામીણ અધ્યયનમાં અનુસ્નાતક અભ્યાસક્રમો પ્રદાન કર્યા છે. ૨૦૦૪માં તેનું નામ બદલીને વીર નર્મદ દક્ષિણ ગુજરાત યુનિવર્સિટી ગુજરાતના કવિ વીર નર્મદ તરીકે જાણીતા નર્મદશંકર લાભશંકર દવેના નામ પરથી રાખવામાં આવ્યું હતું.

પરિસર 
(વેસુ) સુરત શહેરમાં આવેલી અર્બન યુનિવર્સિટી, યુનિવર્સિટીનું કેમ્પસ ૮૧૦ એકરમાં ફેલાયેલું છે. ૩૦૦૦ થી વધુ વિદ્યાર્થીઓ કેમ્પસમાં અભ્યાસ કરે છે. યુનિવર્સિટી આર્ટ્સ, કોમર્સ, સાયન્સ, એજ્યુકેશન, મેનેજમેન્ટ સ્ટડીઝ, રૂરલ સ્ટડીઝ, એન્જિનિયરિંગ એન્ડ ટેકનોલોજી, મેડિસિન, લો અને નવા રચાયેલા કમ્પ્યુટર સાયન્સ, હોમિયોપેથી અને આર્કિટેક્ચરની ફેકલ્ટીઓ ધરાવે છે. વિવિધ વિભાગોમાં અનેક મોટા અને નાના સંશોધન પ્રોજેક્ટ્સ થઈ રહ્યા છે. બધા વિભાગોની પોતાની કમ્પ્યુટર પ્રયોગશાળાઓ અને વિભાગીય પુસ્તકાલયો છે. ૧.૭૨ લાખથી વધુ પુસ્તકો સાથેની આ કેન્દ્રીય લાઇબ્રેરી અને ૨૪૨ થી વધુ રાષ્ટ્રીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય જર્નલ અને ૬૦૦૦ થી વધુ ઇ-જર્નલમાં સબ્સ્ક્રાઇબ કરે છે.

યુનિવર્સિટી કેમ્પસમાં ૮૦ ઇમારતો છે જેમાં ૬ બોયઝ હોસ્ટેલ અને ૫ ગર્લ્સ હોસ્ટેલ, ઉપરાંત એક જિમ્નેશિયમ, એક હેલ્થ સેન્ટર, ઇન્ડોર સ્ટેડિયમ અને તેના સ્ટાફ માટે રહેણાંક ક્વાર્ટર્સ નો સમાવેશ થાય છે. ડે કેર સેન્ટર પણ છે. રમતગમતની સુવિધાઓમાં ફિટનેસ સેન્ટર, બાસ્કેટબોલ કોર્ટ અને ટ્રેક્સ સાથેનું રમતનું મેદાન શામેલ છે. સીબી પટેલ ઇન્ટરનેશનલ ક્રિકેટ સ્ટેડિયમ યુનિવર્સિટીમાં આવેલું ક્રિકેટ સ્ટેડિયમ છે. આ મેદાન આંતરરાષ્ટ્રીય સ્ટેડિયમોના માપદંડોને અનુરૂપ ૩.૭૫ લાખ ચોરસ ફૂટને આવરી લે છે અને તેમાં ૩૫,૦૦૦ લોકો બેસી શકે છે.

સંલગ્ન કોલેજો 
વીર નર્મદ દક્ષિણ ગુજરાત યુનિવર્સિટી વર્ષ ૨૦૧૯-૨૦૨૦ મુજબ ૨૯૦ સંલગ્ન કોલેજો ધરાવે છે.

વિભાગો 

વીર નર્મદ દક્ષિણ ગુજરાત યુનિવર્સિટીના કેમ્પસમાં નીચેના શિક્ષણ વિભાગો આવેલા છે:

 ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ એક્વેટિક બાયોલોજી
 આર્કિટેક્ચર વિભાગ
 જીવવિજ્ઞાન વિભાગ
 ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ બાયોટેકનોલોજી
 ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ બિઝનેસ એન્ડ ઇન્ડસ્ટ્રીયલ મેનેજમેન્ટ
 રસાયણશાસ્ત્ર વિભાગ
 વાણિજ્ય વિભાગ
 તુલનાત્મક સાહિત્ય વિભાગ
 ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ કમ્પ્યુટર સાયન્સ
 અર્થશાસ્ત્ર વિભાગ
 શિક્ષણ વિભાગ
 અંગ્રેજીનો વિભાગ
 ગુજરાતી વિભાગ
 આઈ.સી.ટી. વિભાગ
 ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ જર્નાલિઝમ એન્ડ માસ કોમ્યુનિકેશન
 કાયદા વિભાગ
 લાઇબ્રેરી એન્ડ ઇન્ફોર્મેશન સાયન્સ વિભાગ
 ગણિત વિભાગ
 ભૌતિકશાસ્ત્ર વિભાગ
 જાહેર વહીવટ વિભાગ
 માનવ સંસાધન વિકાસ વિભાગ
 ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ રૂરલ સ્ટડીઝ
 સમાજશાસ્ત્ર વિભાગ
 ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ સ્ટેટિસ્ટિક્સ
 ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ ફાઇન આર્ટ્સ
 યુનિવર્સિટી સાયન્સ ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટ સેન્ટર

સંગ્રહાલય  
નર્મદ સ્મૃતિ ભવન ખાતે સારિકા સદન ની પ્રતિકૃતિ છે, જે નર્મદનું ઘર છે, જેમાં તેમની કૃતિઓ અને સામાનનું પ્રદર્શન કરવામાં આવ્યું છે.

નોંધપાત્ર ભૂતપૂર્વ વિદ્યાર્થીઓ 
 ફૂલચંદ ગુપ્તા
 રઈશ મનીઆર
 એષા દાદાવાળા
 ભગવતીકુમાર શર્મા
 રવિન્દ્ર પારેખ
 ધ્વનિલ પારેખ
 કિરણસિંહ ચૌહાણ

આ પણ જુઓ 
 સુરતમાં જોવાલાયક સ્થળોની સૂચિ

સંદર્ભ 

શિક્ષણ
ગુજરાતની યુનિવર્સિટીઓ
સુરત શહેર