સુબ્રમણ્યમ સ્વામી (જન્મ 15 સપ્ટેમ્બર, 1939) ભારતીય રાજકારણી, અર્થશાસ્ત્રી અને આંકડાશાસ્ત્રી છે, જે ભારતીય સંસદના ઉપલા ગૃહ રાજ્યસભામાં  નામાંકિત સભ્ય તરીકે સેવા આપે છે. સ્વામીએ ભારતના આયોજન પંચના સભ્ય તરીકે સેવા આપી છે અને ચંદ્ર શેખરની સરકારમાં કેબિનેટ પ્રધાન હતા. અગાઉ નવેમ્બર 1978 માં, સ્વામી પ્રખ્યાત વ્યક્તિઓના જૂથના સભ્ય હતા અને વિકાસશીલ દેશો (ઇસીડીસી) વચ્ચેના આર્થિક સહકાર પર સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘના કોન્ફરન્સ ઓન ટ્રેડ એન્ડ ડેવલપમેન્ટ (યુએનસીટીએડી) નો અહેવાલ તૈયાર કરવા માટે સ્વિટ્ઝરલેન્ડના જિનેવા ખાતે બોલાવવામાં આવ્યા હતા. સ્વામીએ વેપાર વ્યવસ્થાની સરળ પદ્ધતિઓ બનાવી અને નવી નિકાસ વ્યૂહરચના પણ તૈયાર કરી જે પછીથી અપનાવવામાં આવેલા વેપાર સુધારામાં અગ્રણી બની. 1994 માં,લેબર સ્ટાન્ડર્ડ્સ અને આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર પરના કમિશનના અધ્યક્ષ હતા જેની રચના ભૂતપૂર્વ વડા પ્રધાન પી . વી. નરસિંહ રાવ દ્વારા કરાઈ હતી. 

તેઓ કેરાલામાં એસસીએમએસ ગ્રૂપ ઓફ એજ્યુકેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યુશન્સના બોર્ડ ઓફ ગવર્નરોના અધ્યક્ષ  તરીકે પણ કામ કરે છે. તેમણે મોટાભાગે પીપલ્સ રિપબ્લિક ઑફ ચાઇના (પીઆરસી), પાકિસ્તાન અને ઇઝરાઇલ સાથે ભારતના વિદેશી સંબંધો પર લખ્યું છે. 26 એપ્રિલ 2016 ના રોજ તેમને રાજ્યસભામાં નામાંકિત કરવામાં આવ્યા હતા.

પ્રારંભિક જીવન અને શિક્ષણ 
સુબ્રમણ્યમ સ્વામીનો જન્મ તમિલનાડુ, ચેન્નઈના મૈલાપોરમાં થયો હતો, તેમનું મૂળ તમિલનાડુનું મદુરાઈ છે.   તેમના પિતા સિતારામ સુબ્રમણ્યમ, એક અમલદાર હતા અને તેમની માતા પદ્માવતી, એક ગૃહિણી હતી. તેમને એક નાના ભાઈ, રામ સુબ્રમણ્યમ તેમજ બે નાની બહેનો છે.  

સ્વામીએ હિન્દુ કૉલેજ, દિલ્હી યુનિવર્સિટીમાં હાજરી આપી, જ્યાંથી તેમણે ગણિતમાં તેમની બેચલર ઓનર્સ ડિગ્રી મેળવી. ત્યારબાદ તેમણે કોલકત્તાના ઇન્ડિયન સ્ટેટેસ્ટિકલ ઇન્સ્ટિટ્યુટના સ્ટેટિસ્ટિક્સમાં તેમની માસ્ટર ડિગ્રી લીધી. પાછળથી હેન્ડ્રિક એસ. હોઉથકકર  દ્વારા  તેમની ભલામણ થઈ હતી અને સંપૂર્ણ રોકફેલર સ્કોલરશીપ પર હાર્વર્ડ યુનિવર્સિટીમાં અભ્યાસ કરવા ગયા હતા,  જ્યાં તેમણે 1965 માં અર્થશાસ્ત્રમાં પીએચડી મેળવી. તેમના થીસીસ સલાહકાર નોબલ વિજેતા સિમોન કુઝનેટ્સ હતા .   1963 માં, જ્યારે સ્વામી હાર્વર્ડમાં ડોક્ટરલ વિદ્યાર્થી હતા, તેઓ ન્યૂ યોર્ક સિટીમાં સહાયક અર્થશાસ્ત્ર બાબતોના અધિકારી તરીકે યુનાઇટેડ નેશન્સ સચિવાલયમાં કામ કર્યું હતું. ત્યારબાદ હાર્વર્ડ યુનિવર્સિટીના લોવેલ હાઉસ ખાતે તેમણે નિવાસી ટ્યુટર તરીકે કામ કર્યું અને 1986 માં, વિશ્વ બેંકના સલાહકાર તરીકે સેવા આપી હતી. 

હાર્વર્ડ યુનિવર્સિટીમાં અભ્યાસ કરતી વખતે સ્વામી પારસી વંશીય ભારતીય મહિલા રોક્સનાને મળ્યા હતા, જેઓ હાર્વર્ડ યુનિવર્સિટીમાં ગણિતમાં પીએચડીનો અભ્યાસ કરતા હતા.   જૂન 1966 માં તેઓ પરણ્યા હતા. સ્વામી પાસે બે પુત્રીઓ છે. મોટી પુત્રી ગીતાંજલી સ્વામી એ ઉદ્યોગ સાહસિક અને ખાનગી ઇક્વિટી પ્રોફેશનલ છે. તેણીએ એમઆઈટીના અધ્યાપક ડૉ. સંજય સર્મા સાથે લગ્ન કર્યા છે, જે ભારત સરકારના નિવૃત્ત આઇએએસ અધિકારી અને પૂર્વ સચિવ આર્થિક બાબતોના ઇએએસ સરમાના પુત્ર છે. નાની પુત્રી સુહાસીની હૈદર, એક પ્રિન્ટ અને ટેલિવિઝન પત્રકાર છે, જે ભૂતપૂર્વ ભારતીય વિદેશ સચિવ સલમાન હૈદરના પુત્ર નદેમ હૈદર સાથે લગ્ન કર્યાં છે.

શૈક્ષણિક કારકિર્દી 
જુલાઇ 1965 માં, હાર્વર્ડથી અર્થશાસ્ત્રમાં પીએચડી મેળવ્યા પછી, સ્વામી એક સહાયક અધ્યાપક તરીકે તે જ સંસ્થામાં અર્થશાસ્ત્રના ફેકલ્ટી તરીકે જોડાયા.   1969 માં, તેમને એક એસોસિયેટ પ્રોફેસર બનાવવામાં આવ્યા હતા.  એસોસિયેટ પ્રોફેસર તરીકે, તેમને અમર્ત્ય સેન  દ્વારા દિલ્હી સ્કૂલ ઓફ ઇકોનોમિક્સમાં ચાઈનીઝ અધ્યયનની અધ્યક્ષતા માટે આમંત્રણ આપવામાં આવ્યું હતું.  તેમણે આ ઓફર સ્વીકારી, અને ખરેખર તે પોઝિશન લેવા ભારત આવ્યા હતા, પરંતુ ભારતની આર્થિક નીતિ અને તેની પરમાણુ નીતિ અંગેના તેમના મંતવ્યોને કારણે તેમની છેલ્લી ઘડીએ તેમની નિમણૂંક રદ કરવામાં આવી હતી.  તે સમયે, ભારત હજી પણ આંશિક રીતે સમાજવાદ અને નેહરુ દ્વારા સ્થાપિત "નિયંત્રિત અર્થતંત્ર" મોડેલ તરફ આધારિત હતું, અને સ્વામી બજાર અર્થતંત્રમાં આસ્થાવાન હતા. 

ત્યારબાદ, સ્વામી ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યુટ ઑફ ટેક્નોલોજી, દિલ્હી ગયા અને તે 1969 થી 1970 ની શરૂઆતમાં ત્યાં ગાણિતીક અર્થશાસ્ત્રનાં સંપૂર્ણ અધ્યાપક હતા.   1970 ના દાયકાની શરૂઆતમાં તેને તેના ગવર્નર બોર્ડ દ્વારા સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવ્યા હતા પરંતુ 1990 ના દાયકાના અંતમાં ભારતના સુપ્રીમ કોર્ટ દ્વારા કાયદેસર રીતે પુનઃસ્થાપિત કરવામાં આવી હતી. તેમણે 1991 સુધી પોઝિશનમાં ચાલુ રાખ્યું જ્યારે તેમણે કેબિનેટ પ્રધાન બનવા માટે રાજીનામું આપ્યું. તેમણે આઈઆઈટી, દિલ્હી (1977-80) ના બોર્ડ ઓફ ગવર્નરો અને આઇઆઇટી કાઉન્સિલ (1980-82) પર સેવા આપી હતી. તેમણે 2011 સુધી હાર્વર્ડ  માં ઉનાળાની સત્રમાં અર્થશાસ્ત્ર અભ્યાસક્રમો પણ શીખવ્યાં. 

સ્વામી હવે કોચીમાં કમ્યુનિકેશન અને મેનેજમેન્ટ સ્ટડીઝ સ્કૂલના અધ્યક્ષ તરીકે સેવા આપે છે.

રાજકીય કારકિર્દી

પ્રારંભિક રાજકારણ 

સ્વામીની કારકિર્દી સર્વોદય ચળવળમાં તેમની સામેલગીરી સાથે શરૂ થઈ હતી, જે એક અરાજકીય ચળવળ હતી, પરંતુ પાછળથી જનતા પક્ષની રચનાની સ્થાપના થઈ હતી.  તેમની રાજકીય કારકિર્દીમાં વાસ્તવિક વળતર આઇઆઇટીમાંથી બરતરફ થયા પછી થયું હતું. તેમના દ્વારા ઉભી કરાયેલી ઉદાર આર્થિક નીતિઓ તત્કાલીન તત્કાલીન વડા પ્રધાન ઈન્દિરા ગાંધી સાથે જામી ન હતી, જેમણે તેમને 'અવાસ્તવિક વિચારો સાથે સાન્તાક્લોઝ' તરીકે નકારી કાઢ્યા હતા. પાછળથી તેમને ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યુટ ઑફ ટેક્નોલૉજીમાંથી કાઢી મૂકવામાં આવ્યાં હતાં. આ તેમની સક્રિય રાજકીય કારકિર્દીની શરૂઆતનું ચિહ્ન છે. ઈન્દિરા ગાંધી ના ચુસ્ત વિરોધી ભારતીય જન સંઘએ તેમને ભારતીય સભાના ઉપલા ગૃહ રાજ્ય સભામાં મોકલી આપ્યાં. 

1974 અને 1999 ની વચ્ચે તેઓ 5 વખત સંસદના સભ્ય તરીકે ચૂંટાયા હતા. તેમણે 1977 અને 1980 દરમિયાન, ઉત્તરપ્રદેશ અને તમિળનાડુ અને સંસદમાં બે વખત મુંબઇ ઉત્તર પૂર્વ શહેરનું પ્રતિનિધિત્વ કર્યું છે. 

કટોકટીના સમયગાળા દરમિયાન, તેઓ મિશિગનમાં ભારતીય ઉદ્યોગપતિ સાથે હેવન કરવા માંગતા યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં ભાગી ગયા હતાં, અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં વિરોધ પક્ષના પ્રવક્તા બન્યા હતા. 1976 માં, જ્યારે કટોકટી હજી અમલમાં હતી અને તેમના નામનું ધરપકડ વોરંટ જારી કરવામાં આવ્યું હતું.

સ્વામી સત્રમાં હાજરી આપવા માટે સંસદમાં આવ્યા હતા અને સત્ર સ્થગિત થયા પછી ભારતથી ભાગી ગયા હતાં. વિરોધ પક્ષોની નજરમાં આ વિરોધની આ રીત સારી રીતે આવકારાઈ હતી.   

સ્વામી જનતા પાર્ટીના સ્થાપક સભ્યોમાંના એક હતા અને 2013 સુધી પ્રમુખ તરીકે રહ્યા હતા.

ચુંટાયેલ સભ્ય 

 1974-76 - ઉત્તર પ્રદેશથી રાજ્યસભાના સભ્ય, જન સંઘ પક્ષની ટિકિટ પર ચૂંટાયા  
 1977-80 - મુંબઇ ઉત્તર-પૂર્વથી લોકસભાના સભ્ય, જનતા પક્ષની ટિકિટ પર ચૂંટાયા 
 1980-84 - મુંબઇ ઉત્તર-પૂર્વથી લોકસભાના સભ્ય, જનતા પક્ષની ટિકિટ પર ચૂંટાયા   
 1988-94 - ઉત્તર પ્રદેશથી રાજ્યસભાના સભ્ય, જનતા પક્ષની ટિકીટ પર ચૂંટાયા   
 1998-99 - મદુરાઈથી લોકસભાના સભ્ય, જનતા પક્ષની ટિકિટ પર ચૂંટાયા   
 2016 - રાજ્યસભાના સભ્ય, નામાંકિત કેટેગરી

વાણિજ્ય અને ભારતના કાયદા પ્રધાન 
1990 અને 1991 દરમિયાન, સ્વામીએ ભારતના આયોજન પંચના સભ્ય અને વાણિજ્ય અને કાયદાના કેબિનેટ પ્રધાન તરીકે સેવા આપી હતી. નરસિંહ રાવ સરકારમાં, સ્વામી લેબર સ્ટાન્ડર્ડ્સ અને ઇન્ટરનેશનલ ટ્રેડ પરના કમિશનના અધ્યક્ષ હતા, જે કેબિનેટ-રેંક પોસ્ટ હતી.   સ્વામીએ તેમના પુસ્તકમાં જણાવ્યું છે કે મનમોહનસિંહ તેમની ભૂમિકા પણ સ્વીકારે છે.

પાછળથી વર્ષો 
1994 અને 1996 ની વચ્ચે સ્વામી વડા પ્રધાન પી.વી. નરસિંહ રાવ હેઠળ લેબર સ્ટાન્ડર્ડ્સ અને ઇન્ટરનેશનલ ટ્રેડ (કેબિનેટ મંત્રીના ક્રમાંકમાં સમકક્ષ) ના કમિશનના અધ્યક્ષ હતા.  તેઓ 2013 સુધીમાં જનતા પાર્ટીના પ્રમુખ રહ્યા. 11 ઓગસ્ટ, 2013 ના રોજ, સ્વામી સત્તાવાર રીતે ભાજપમાં જોડાયા હતા જ્યારે તેના પ્રમુખ રાજનાથ સિંહ હતા. પાર્ટીમાં તેમના પ્રવેશથી જનતા પક્ષને ભારતીય જનતા પાર્ટી સાથે જોડવામાં આવ્યો.

કોર્ટ અરજીઓ 

 ૨ જી કૌભાંડ
 મતદાન મશીનમાં મુશ્કેલીઓ
 એર્સલ મેકસીસ કૌભાંડ
 નિર્ભયા દિલ્હી ગેંગ બળાત્કાર કેસ
 હેલિકોપ્ટર કૌભાંડ
 નેશનલ હેરાલ્ડ કૌભાંડ
 હાશીમપુરા હત્યાકાંડ
 રામ સેતુને તૂટવાથી ટાળો
 અયોધ્યા રામ મંદિર
 ઇટાલિયન નૌકાદળ મુદ્દો
 ધર્માંતરણ અટકાવવું
 તાજ મહેલ શિવ મંદિરની તપાસ
 ભારતીય મીડિયા ના વિદેશી માલિકો પર પ્રતિબંધ 
 જયલલિતા ની વિરુદ્ધ ભ્રષ્ટાચાર નો કેસ 
 સોનિયા ગાંધી ની ખોટી જન્મ તારીખ અને શૈક્ષણિક ડિગ્રીનો કેસ 
 મંદિર પર સરકાર નું અતિક્રમણ ટાળવાનો મુદ્દો

અંગત જીવન 
સ્વામીએ 10 જૂન, 1966 ના રોજ રોક્સના કાપડિયા સાથે લગ્ન કર્યા, અને તેઓને બે પુત્રીઓ છે.

સંદર્ભ 
ભારતીય હિન્દુઓ
જીવિત લોકો
૧૯૩૯માં જન્મ
ચકાસણી કર્યા વગરના ભાષાંતરો