રાજકોટ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન ભારત દેશના ગુજરાત રાજ્યના રાજકોટ શહેરના નાગરિક માળખાકીય સુવિધાઓ અને સંચાલન માટે જવાબદાર છે. સંગઠન ટૂંકમાં, આર.એમ.સી (RMC) તરીકે ઓળખાય છે. તેની સ્થાપના ૧૯૭૩ માં થઈ હતી. આ નાગરિક વહીવટી મંડળ ૧૦૪.૮૬ કિમી 2 ક્ષેત્રનું સંચાલન કરે છે. 

આરએમસીના શાસન માળખામાં રાજકીય અને વહીવટી પાંખો છે. રાજકીય પાંખ મેયરની અધ્યક્ષતામાં કાઉન્સિલરોની ચૂંટાયેલી સંસ્થા છે. આઇ.એ.એસ. કેડરના કમિશનર વહીવટી પાંખના વડા છે અને તે નિગમના વ્યૂહાત્મક અને કાર્યકારી આયોજન અને સંચાલન માટે જવાબદાર છે. કમિશનર નિગમની ફરજો નિભાવવા માટે ચૂંટાયેલા કાઉન્સિલરોની બનેલી બોર્ડ અથવા સ્થાયી સમિતિ વતી નિર્ણયો લે છે.

સેવાઓ 
આર.એમ.સી. શહેરને પાયાના માળખાકીય સુવિધાઓ અને વહીવટ સુવિધાઓ પ્રદાન કરવા માટે જવાબદાર છે.  

 જળ શુદ્ધિકરણ અને પુરવઠો 
 ગટરની સારવાર અને નિકાલ 
 કચરો નિકાલ અને શેરી સફાઇ 
 સોલિડ વેસ્ટ મેનેજમેન્ટ 
 ડિઝાસ્ટર મેનેજમેન્ટ 
 રસ્તાઓ, શેરીઓ અને ફ્લાયઓવરનું નિર્માણ અને જાળવણી. 
 સ્ટ્રીટ લાઇટિંગ 
 ઉદ્યાનો, બગીચા અને ખુલ્લા પ્લોટો (જગ્યાઓ) ની જાળવણી 
 કબ્રસ્તાન  
 જન્મ અને મૃત્યુની નોંધણી 
 હેરિટેજ સાઇટ્સનું સંરક્ષણ 
 રોગ નિયંત્રણ, રોગપ્રતિરક્ષા સહિત 
 જાળવણી (જાહેર) મ્યુનિસિપલ સંચાલિત શાળાઓ.

શહેર નાગરિક કેન્દ્ર 
રાજકોટ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન દ્વારા શહેરના વિવિધ વિસ્તારોમાં સિટી સિવિક સેન્ટર શરૂ કરવામાં આવ્યું છે જેથી ટેકનોલોજીનો મહત્તમ લાભ મળી રહે અને દૈનિક વહીવટમાં પારદર્શિતા આવે. રાજકોટ મહાનગરપાલિકાના વિવિધ વિસ્તારોમાં રાજકોટના નાગરિકોના લાભાર્થે કાર્યરત આરએમસી પાસે પાંચ શહેર નાગરિક કેન્દ્રો છે. હવે કોઈપણ નાગરિક તેના નિવાસસ્થાનથી 3 કિ.મી.ની અંદર મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનની સેવાઓ મેળવી શકશે. બધા શહેર નાગરિક કેન્દ્રો ઓનલાઇન નેટવર્કિંગ સુવિધા દ્વારા એક બીજા સાથે જોડાયેલા છે. શહેર નાગરિક કેન્દ્ર સંપત્તિ કર આકારણી અને સંગ્રહ, પાણી ચાર્જ આકારણી અને સંગ્રહ, નવું પાણી જોડાણ, ફરિયાદ નિવારણ, દુકાન અને સ્થાપના, જન્મ અને મૃત્યુનું પ્રમાણપત્ર, મકાન યોજનાઓની પરવાનગી અને વિવિધ કર સંગ્રહ જેવી સુવિધાઓ પ્રદાન કરે છે.  

 અમીન માર્ગ સિટી સિવિક સેન્ટર 
 કૃષ્ણ નગર શહેર નાગરિક કેન્દ્ર 
 પૂર્વ ઝોન શહેર નાગરિક કેન્દ્ર 
 સેન્ટ્રલ ઓફિસ સિટી સિવિક સેન્ટર 
 વેસ્ટ ઝોન સિટી સિવિક સેન્ટર 
 કોઠારીયા રોડ સિટી સિવિક સેન્ટર  

વહીવટી હેતુઓ શહેરને મધ્ય, પૂર્વ અને પશ્ચિમમાં 3 ઝોનમાં વહેંચાયેલું છે. શહેર વધુ 23 વોર્ડમાં વહેંચાયેલું છે.  

ગુજરાત સરકાર દ્વારા નિયુક્ત કરાયેલા આઈ.એ.એસ. કોર્પોરેશનનું નેતૃત્વ મ્યુનિસિપલ કમિશનર કરે છે, તે ઘરની કારોબારી શક્તિ ચલાવે છે. દરેક વોર્ડમાં 4 કોર્પોરેટરો રજૂ થાય છે. સત્તા માટે કોર્પોરેટરો ચૂંટવા માટે ચૂંટણી યોજવામાં આવે છે. મેયર પક્ષના વડા છે જેમાં સૌથી વધુ સંખ્યામાં કોર્પોરેટરો ચૂંટાયા છે. શહેર સેવાઓ દૈનિક ચલાવવા માટે મેયર જવાબદાર છે.

પર્યાવરણ સુરક્ષા પહેલ 

 આરએમસી કમિશનર શ્રી બી.એન. પાનીએ પર્યાવરણ બચાવવા રાજકોટમાં પાણીના પ્લાસ્ટિકના પાઉચ પર પ્રતિબંધ મૂક્યો હતો.

પુરસ્કારો અને માન્યતા 

 2015 માં, ક્વોલિટી કાઉન્સિલ ઓફ ઈન્ડિયા, નવી દિલ્હી દ્વારા રાજકોટ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનને સ્લમ બાળકોના એવોર્ડમાં કુપોષણના અસરકારક સંચાલનથી સન્માનિત કરાયા. 
 ૨૦૧૫ માં, હોસ્પિટલો અને આરોગ્યસંભાળ પ્રદાતાઓ માટે નેશન એક્રેડેટીશન બોર્ડ (ભારતનું ગુણવત્તાસભર પરિષદ મંડળ) એ રાજકોટ મહાનગરપાલિકાને આવા માન્યતા પ્રાપ્ત કરવા માટે નાના મવા હેલ્થ સેન્ટરનું પહેલું શહેરી આરોગ્ય કેન્દ્ર નભ એક્રેડિશન એવોર્ડ (નભ એક્રેડેટિશન) થી સન્માનિત કર્યું. ) 
 ૨૦૧૫  માં, ગુજરાત સરકારે મુખ્યમંત્રી શ્રી આનંદીબેન પટેલ દ્વારા રાજકોટ મહાનગરપાલિકાને હેલ્થકેરમાં શ્રેષ્ઠ પ્રેક્ટિસ માટે 'કૈકલ્પ એવોર્ડ' આપી સન્માનિત કર્યું. 
 વર્ષ ૨૦૧૬ માં, ભારતની ગુણવત્તા પરિષદ, નવી દિલ્હી દ્વારા રાજકોટ મહાનગરપાલિકાને ફૂડ સેફ્ટી એક્ટ -2016 ના અમલીકરણ માટે રાષ્ટ્રીય એવોર્ડથી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા.

ગિનીસ વર્લ્ડ રેકોર્ડ્સ 

 2017 માં, રાજકોટ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન "લાર્જેસ્ટ હાઉસ ક્લીનિંગ લેસન" માટે ગિનીસ વર્લ્ડ રેકોર્ડ ધારક બન્યું છે, જેમાં ટ્રેનર દ્વારા દર્શાવ્યા મુજબ રાજકોટના વિવિધ વિસ્તારોના 1890 લોકોએ ભાગ લીધો હતો. આ પાઠ 50 મિનિટથી વધુ સમય સુધી ચાલ્યો. ભાગ લેનારાઓને રસોડા, બેડરૂમ, બાથરૂમ, વસવાટ કરો છો ખંડ અને ફ્લોરની સફાઈ વિશે સ્ત્રોત પર કચરો અલગ કરવા માટેની ટીપ્સ તેમજ શીખવવામાં આવતા હતા. આગળ, દરેક સહભાગીને બે ડસ્ટબિન, એક મોપ, સાવરણી અને ડસ્ટરવાળી કીટ ભેટ આપી હતી. આ રેકોર્ડ કરવાનો પ્રયાસ 28 મે 2017 ના રોજ રાજકોટમાં કરવામાં આવ્યો હતો. ગિનિસ વર્લ્ડ રેકોર્ડ્સ પૃષ્ઠની ઓફિશ્યિલ લિંક.

રાજકોટ મેરેથોન 2017 
રાજકોટ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન દ્વારા 5 ફેબ્રુઆરી 2017 (રવિવાર) ના રોજ મેરેથોનનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. દોડવીરોને ત્યાં છ જુદા જુદા રૂટ આપવામાં આવ્યા હતા: 

 પૂર્ણ મેરેથોન (42.195   કિ.મી.) 
 હાફ મેરેથોન (21.097)   કિ.મી.) 
 ડ્રીમ રન (10.00   કિ.મી.) 
 રંગીલા રાજકોટ રન (5.00   કિ.મી.) 
 સિનિયર સિટીઝન રન (2.50   કિ.મી.) 
 સ્પેશિયલ રન - અલગ-સક્ષમ લોકો માટે (1.00 કિ.મી.) 

ભારતીય ક્રિકેટર ચેતેશ્વર અરવિંદ પૂજારા તે મેરેથોનના બ્રાન્ડ એમ્બેસેડર હતા. મેરેથોનનો ઉદ્દેશ્ય “રન ફોર સ્માર્ટ રાજકોટ” ના સૂત્ર અંતર્ગત સ્માર્ટ સિટી વિશે જાગૃતિ ફેલાવવાનો હતો  

ત્યાં ૬૩૫૯૫ દોડવીરોએ વિવિધ ઓફર કરેલા મેરેથોન માર્ગોમાં ભાગ લીધો હતો. આટલી મોટી ભાગીદારીથી તે વિશ્વની બીજી સૌથી મોટી મેરેથોન અને એશિયાની સૌથી મોટી મેરેથોન બની.

સંદર્ભ