Sovesh/autoresearch-gu huggingface dataset:
૨૦ માર્ચ એ ગ્રેગોરીયન પંચાંગ પ્રમાણે, વર્ષનો ૭૯ મો (લિપ વર્ષમાં ૮૦ મો) દિવસ હોય છે. આ પછી વર્ષમાં ૨૮૬ દિવસો બાકી રહે છે.

આ દિવસ ઉત્તરીય ગોળાર્ધમાં "વાસંતિક વિષુવકાળ" (vernal equinox), એટલે કે જેમાં દિવસ અને રાત્રી સમાન હોય છે, નો હોય છે. તદનુસાર વસંત ઋતુનો પ્રથમ દિવસ પણ ગણાય છે, અને દક્ષિણી ગોળાર્ધમાં "શરદ (પાનખર) વિષુવકાળ" (autumnal equinox) નો હોય છે. તેથીજ મોટાભાગે ઘણાં દેશોમાં પરંપરાગત પારસી (કે ઇરાનિયન) નવરોઝ આ દિવસેજ આવે છે. રાશીચક્રનો આ છેલ્લો દિવસ હોય છે.

૨૦ માર્ચના દિવસે બનેલા મહત્વના બનાવો 
 ૧૬૦૨ - ડચ ઇસ્ટ ઇન્ડિયા કંપનીનું ગઠન થયું.(Dutch East India Company) 
 ૧૭૩૯ - નાદિર શાહે દિલ્હી લુટ્યું અને મયુરાસનનાં કિંમતી રત્નોની લુંટ કરી.
 ૧૮૫૨ - 'હેરિયેટ બીચર સ્ટોવે' પ્રખ્યાત નવલકથા અંકલ ટોમ`સ કેબિન (Uncle Tom's Cabin) પ્રકાશિત કરી.  
 ૧૯૧૬ - આલ્બર્ટ આઇનસ્ટાઇને પોતાનો સાપેક્ષવાદનો સામાન્ય સિદ્ધાંત (theory of relativity) પ્રકાશિત કર્યો.  
 ૧૯૯૫ - ટોક્યો ભૂગર્ભ રેલ પર 'સારિન ગેસ' હુમલામાં ૧૨ મૃત્યુ અને ૧,૩૦૦ લોકો ઘવાયા.
 ૧૯૯૬ - દલિત ખ્રિસ્તી આરક્ષણ અધ્યાદેશ પર હસ્તાક્ષર કરવાની ભારતના રાષ્ટ્રપતિની ના.

જન્મ 
 ૧૯૬૬ - અલ્કા યાજ્ઞિક, ગાયક કલાકાર

અવસાન 
 ૧૩૫૧ - તઘલખ વંશના બાદશાહ મહમંદ તઘલખનું અવસાન
 ૧૯૨૫ - હિન્દના એક વખતના ગવર્નર જનરલ લોર્ડ કર્ઝનનું અવસાન

તહેવારો અને ઉજવણી
 વિશ્વ મસ્તક ઇજા જાગૃતિ દિન (હેડ ઇન્જરી અવેરનેસ)
 વિશ્વ વાર્તા દિવસ (World Storytelling Day)
 જાપાનનો રાષ્ટ્રીય તહેવાર.(વાસંતિક વિષુવકાળ પર આધારીત)
 આંતરરાષ્ટ્રીય જ્યોતિષ વિજ્ઞાન દિવસ (વાસંતિક વિષુવકાળ પર આધારીત)
 નવરોઝ (વાસંતિક વિષુવકાળ પર આધારીત)
 વિશ્વ ચકલી દિવસ

માર્ચ
મહોબા ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા  ઉત્તર પ્રદેશ રાજ્યના  મહોબા જિલ્લાનું મુખ્ય મથક છે.

બાહ્ય કડીઓ 
 મહોબા જિલ્લાનું અધિકૃત વેબસાઇટ
 મહોબા : ચિત્ર-દર્શન 

ઉત્તર પ્રદેશનાં શહેરો
દત્રાણા (તા. સાંતલપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા   પાટણ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સાંતલપુર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. દત્રાણા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ,  દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

સાંતલપુર તાલુકો
લેરખા એ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ગીર સોમનાથ જિલ્લાના ઉના તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરો, કપાસ, મગફળી, શેરડી, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

સંદર્ભ
કોટડા (તા. સાયલા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા સુરેન્દ્રનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સાયલા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. કોટડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
 

સાયલા તાલુકો
સર્પગ્રીવા કે સર્પગ્રીવ (અંગ્રેજી: Oriental Darter, Indian Darter, સંસ્કૃત: મુદૃગ, હિન્દી: પનવા, પનડુબ્બી) (Anhinga melanogaster ) એ ઉષ્ણકટિબંધીય દક્ષિણ એશિયા અને દક્ષિણપૂર્વ એશિયાનું મોટું જળપક્ષી છે.

વર્ણન
સર્પગ્રીવા  લાંબી પૂંછડી,  પાંખોનો વ્યાપ, અને  વજન ધરાવે છે.તેને સીધી અણીદાર ચાંચ ધરાવતી લાંબી અને પાતળી ગરદન હોય છે. તે પાણીમાં ડૂબકી લગાવી માછલીનો શિકાર કરે છે. તે પાણીમાં માછલીને પોતાની ભાલા જેવી ચાંચમાં પરોવી દે છે અને પછી પાણી બહાર માથું કાઢી, માછલીને હવામાં ઉછાળી અને ચાંચથી પકડી પાડી ગળી જાય છે. પાણીમાં તરતી વખતે તેનું શરીર પાણીની અંદર રહે છે અને માત્ર ડોક જ બહાર દેખાય છે, જે સર્પ જેવી લાગતી હોવાથી તેને "સર્પગ્રીવા" (સંસ્કૃત : ગ્રીવા=ગરદન, ડોક) અને ક્યારેક અંગ્રેજીમાં પણ "snakebird" તરીકે ઓળખાવાય છે. કાજિયાની જેમ આના પીંછા પણ ભીંજાય તેવા હોય છે એથી ઘણેભાગે પાણી બહાર, આસપાસના ખડકો પર પોતાની પાંખો સુકવતા જોવા મળે છે.

ચિત્ર ગેલેરી

બાહ્ય કડીઓ

 અવાજ
 ઈન્ટરનેટ પક્ષી સંગ્રહ પર ચિત્રો અને ચલચિત્રો

સંદર્ભો
    

પક્ષી
સૈફ પાલનપુરી (મૂળનામ: સૈફુદ્દીન ગુલામ અલી ખારાવાલા) મુશાયરા પ્રવૃત્તિના અગ્રેસર ગઝલકાર હતા.

તેમનો જન્મ ૩૦ ઓગસ્ટ, ૧૯૨૩ ના રોજ પાલનપુરમાં થયો હતો. તેમની માતાનું નામ રૂકૈયાબાઈ અને પિતાનું નામ ગુલામઅલી હતું. એમનાં ગુજરાતી ગઝલકાર બનવા પાછળ શયદાનો હાથ હતો અને એટલે એમણે તેમને પોતાના ઉસ્તાદ માનેલા અને સૈફ પોતાને ‘શયદાશિષ્ય’ તરીકે ઓળખાવવામાં ગૌરવ અનુભવતા.

તેમનું અવસાન ૭ મે, ૧૯૮૦ ના રોજ થયુ હતું.

મુખ્ય રચનાઓ 
 ગઝલસંગ્રહો: ઝરુખો (૧૯૬૮), હિંચકો (૧૯૭૧), એજ ઝરુખો એજ હીંચકો.
 સંપાદન: મરીઝ સાહેબ સાથે “બગીચો” નામનું સંપાદન.

સંદર્ભ 

ગુજરાતી સાહિત્યકાર
૧૯૨૩માં જન્મ
૧૯૮૦માં મૃત્યુ
વિજયાનગર (તા. સાવરકુંડલા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  અમરેલી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સાવરકુંડલા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. વિજયાનગર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી,  તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ,  દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
 

સાવરકુંડલા તાલુકો
સૌરાષ્ટ્ર
ગોડસંબા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા સુરત જિલ્લાના કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા માંડવી તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ગોડસંબા ગામમાં ખાસ કરીને આદિવાસીઓ વસે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, માધ્યમિક શાળા, આંગણવાડી, પંચાયતઘર, દૂધની ડેરી વગેરે સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકો વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી, પશુપાલન જેવાં કાર્યો કરે છે. જુવાર, મગફળી, ડાંગર, ચણા, વાલ, તુવર અને અન્ય શાકભાજી અહીંનાં ખેત- ઉત્પાદનો છે. આ ઉપરાંત કેટલાક ખેડૂતો પિયતની સગવડ મેળવી શેરડી, કેળાં, ડાંગર વગેરેની ખેતી પણ કરે છે.

માંડવી તાલુકો(સુરત)
સુરત જિલ્લો
વૈશાખ સુદ ૨ને ગુજરાતીમાં વૈશાખ સુદ બીજ કહેવાય છે. આ દિવસ હિંદુ વૈદિક પંચાગના વિક્રમ સંવત મુજબ વર્ષના સાતમા મહિનાનો બીજો દિવસ છે, જ્યારે શક સંવત મુજબ વર્ષના બીજા મહિનાનો બીજો દિવસ છે.

તહેવારો અને ઉજવણીઓ

મહત્વની ઘટનાઓ

જન્મ
 વિ.સં. ૧૯૪૬ - કાનજી સ્વામી

અવસાન

સંદર્ભ

પંચાંગ
સમય
હાથીગઢ (તા. લીલીયા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  અમરેલી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા લીલીયા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. હાથીગઢ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ,  દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

હાથીગઢ ઢસા-રાજુલા માર્ગ પર આવેલું રેલ્વે સ્ટેશન છે.

સંદર્ભ 

લીલીયા તાલુકો
સૌરાષ્ટ્ર
ગવા ડુંગરા (તા. ફતેપુરા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યપૂર્વ ભાગમાં આવેલા દાહોદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ફતેપુરા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ગવા ડુંગરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, ઘઉં, ડાંગર, મગ, અડદ, અન્ય કઠોળ તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

ફતેપુરા તાલુકો
૨૦ જુલાઇનો દિવસ ગ્રેગોરીયન પંચાંગ મુજબ વર્ષનો ૨૧૦મો (લિપ વર્ષ દરમ્યાન ૨૧૧મો) દિવસ છે. આ દિવસ પછી વર્ષ પુરું થવામાં ૧૫૫ દિવસ બાકી રહે છે.

મહત્વની ઘટનાઓ 
 ૧૯૨૧ – એડોલ્ફ હિટલર જર્મન કામદારોના રાષ્ટ્રીય સમાજવાદી પક્ષના નેતા બન્યા.
 ૧૯૪૮ – ઓલિમ્પિક રમતો: XIV ઓલિમ્પિયાડ રમતોત્સવ: બીજા વિશ્વયુદ્ધને કારણે ૧૨ વર્ષના વિરામ બાદ (બર્લિનમાં ૧૯૩૬ના ગ્રીષ્મ ઓલિમ્પિક્સ પછી) યોજાનાર પ્રથમ ગ્રીષ્મ ઓલિમ્પિક્સ લંડનમાં શરૂ થયો.
 ૧૯૫૭ – આંતરરાષ્ટ્રીય પરમાણુ ઊર્જા સંસ્થાની સ્થાપના કરવામાં આવી.
 ૧૯૮૦ – ઇસ્લામિક ક્રાંતિ પછી ઇરાને એક નવો પવિત્ર ધ્વજ અપનાવ્યો.
 ૧૯૮૭ – બ્રિટિશ વડા પ્રધાન માર્ગારેટ થેચર અને ફ્રાન્સના પ્રમુખ ફ્રેનોઇસ મિત્તરેન્ડે ઇંગ્લિશ ચેનલ હેઠળ ટનલ (યુરોટનલ) બનાવવાના કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા.
 ૧૯૮૭ – ભારતના વડા પ્રધાન રાજીવ ગાંધી અને શ્રીલંકાના રાષ્ટ્રપતિ જે. આર. જયવર્દનેએ વંશીય મુદ્દાઓ પર ભારત-શ્રીલંકા સમજૂતી પર હસ્તાક્ષર કર્યા.
 ૨૦૦૫ – ખગોળશાસ્ત્રીઓએ, લઘુગ્રહ એરિસની શોધની જાહેરાત કરી.

જન્મ 
 ૧૮૪૧ – ગેર્હાર્ડ હેનરિક હેન્સન, (Gerhard Armauer Hansen) નોર્વેના ચિકિત્સક, રક્તપિત્તના કારકના શોધકર્તા (અ. ૧૯૧૨)
 ૧૯૦૪ – જે.આર.ડી.તાતા, ભારતીય ઉદ્યોગપતિ (અ. ૧૯૯૩)
 ૧૯૪૯ – આરીફ અલ્વી, પાકિસ્તાની રાજકારણી
 ૧૯૫૯ – સંજય દત્ત, ભારતીય અભિનેતા

અવસાન 
 ૧૮૫૭ – ચાર્લ્સ લુસિઅન બોનાપાર્ટ, ફ્રેન્ચ પ્રકૃતિશાસ્ત્રજ્ઞ અને પક્ષીવિદ્યા નિષ્ણાત (જ. ૧૮૦૩)
 ૧૮૯૧ – ઈશ્વરચંદ્ર વિદ્યાસાગર, ભારતીય શિક્ષણવિદ્ અને સમાજ સુધારક (જ. ૧૮૨૦)
 ૧૯૯૬ – અરુણા આસફ અલી, ભારતીય સ્વાતંત્ર્યસેનાની, રાજકીય કાર્યકર્તા, શિક્ષણશાસ્ત્રી અને પ્રકાશક (જ. ૧૯૦૯)
 ૨૦૦૯ – ગાયત્રીદેવી, જયપુરના ભુતપૂર્વ મહારાણી (જ. ૧૯૧૯)
 ૨૦૧૬ – મધુસૂદન ઢાંકી, ગુજરાતના સ્થાપત્યવિદ્ અને કળા ઇતિહાસકાર (જ. ૧૯૨૭)

તહેવારો અને ઉજવણીઓ 
 આંતરાષ્ટ્રીય વાઘ દિવસ (International Tiger Day)
 મોહન બાગાન દિવસ, (Mohun Bagan Day)

બાહ્ય કડીઓ 
 બી.બી.સી.(BBC): આજનો દિવસ

જુલાઇ
અગાવાડા (તા. દાહોદ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા દાહોદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા દાહોદ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. અગાવાડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, ડાંગર, મગ, અડદ, ચણા, કપાસ, દિવેલી, અન્ય કઠોળ તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

દાહોદ તાલુકો
ચરાડુ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા  મહેસાણા જિલ્લાના મહેસાણા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ડાંગર, બાજરી, તમાકુ, બટાટા, શક્કરીયાં તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

મહેસાણા તાલુકો
ડોકવા (તા. શહેરા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના મધ્યપૂર્વ ભાગમાં આવેલા મુખ્યત્વે  આદિવાસીઓની વસ્તી ધરાવતા પંચમહાલ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૭ (સાત) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા શહેરા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ડોકવા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

શહેરા તાલુકો
મુંબઈ શેર બજાર કે જે બોમ્બે સ્ટોક એક્સચેંજ (BSE) ના નામે ઓળખાય છે તે મુંબઈમાં આવેલ ભારતનું એક મહ્ત્વનું શેર બજાર છે અને ભારત સરકારના નાણાં મંત્રાલયની દેખરેખ હેઠળ ચાલે છે. તે મુમ્બઈના ફોર્ટ વિસ્તારની દલાલ સ્ર્ટીટ ખાતે આવેલ છે. BSEની શરુઆત ૧૮૭૫માં જાણીતા રુના વ્યાપારી પ્રેમચંદ રાયચંદ દ્વારા કરવામાં આવી હતી અને તે એશીયાનું સૌથી જુનુ સ્ટોક માર્કેટ છે અને દુનીયાનુ દસમાં નંબરે સ્થપાયેલ બજાર છે. હાલમાં નાણાંકીય લેવડદેવડના આધારે તે દુનિયાનું ૮મુ સૌથી મોટું શેર બજાર છે અને માર્કેટ કેપીટલાઈઝેશન આશરે ૨૭૬ લાખ કરોડ રુ જેટલુ છે. દેશની ૭૪૦૦ જેટલી કંપનીઓ આ બજારમાં નોંધાયેલી છે જેમાંથી ૪૦૦૦ જેટલી કંપનીઓ સક્રીય રીતે કાર્યરત છે અને તે દેશનાં અર્થતંત્રના ૪% જેટલી છે.

ઈતિહાસ 
ઈ.સ, ૧૮૫૦માં હાલના હોર્નિમન સર્કલ પાસે આવેલ વડના ઝાડ હેઠળ પાંચ શેર દલાલોએ ભેગા મળીને આ બજારની શરુઆત કરેલ હતી જે થોડા દાયકાઓ બાદ ત્યારનાં એસ્પ્લેનેડ રોડ અને મેડોઝ સ્ટ્રીટ ચોક પાસે ખસેડાયુ હતું. ૧૮૭૪માં બજારમાં કાયમી જગ્યા મળતાં નેટીવ શેર સ્ટોક બ્રોકર એસોશિએશનનાં નેજા હેઠળ ૧૮૭૫માં નાંમાકીત થયુ હતું. ૧૯૨૮ સુધી ટાઉન હોલ પાસેના વિસ્તારમાં કાર્યરત થયા બાદ ૧૯૨૮ની સાલમાં હોર્નીમન સર્કલ પાસે લઈ જવામાં આવ્યુ હતું અને ત્યારબાદ તે દલાલ સ્ટ્રીટના નામે જાણીતું થયુ હતુ. ૩૧મી ઓગસ્ટ ૧૯૫૭ના રોજ ભારત સરકાર દ્વારા ભારતનાં સૌપ્રથમ શેર બજાર તરીકેને માન્યતા મળી હતી. હાલમાં આ બજાર જીજીભોય ટાવર સ્થીત કાર્યન્વીત છે જેના બાંધકામની શરુઆત ૧૯૭૭માં થઈ હતી અને ૧૯૮૦માં પુર્ણ થઈ હતી. મકાનનુ નામ તત્કાલીન પ્રમુખ ફિરોઝ જમશેદજી જીજીભોયની યાદમાં રાખવામાં આવેલુ હતુ.

૧૯૮૬માં બી.એસ.ઈ દ્વારા "સેન્સેક્ષ" ની શરુઆત કરી હતી જેથી બજારના નાણાંકીય દેખાવનુ આલેખન કરી શકાય. ૨૦૦૦ની સાલ્થી બી.એસ.ઇ દ્વારા 'ડેરીવેટીવ' અને 'ફયુચર/ઓપ્શન' માર્કેટ પણ ચાલુ કરવામાં આવેલ્ છે. શરુઆતમાં બજારનાં લે-વેચનાં સોદા 'ટ્રેડીંગ ફ્લોર' પર થતા હતા પરંતુ ૧૯૯૫ની સાલથી સી.એમ.સી દ્વારા બનાવેલ વિજાણુ ટ્રેડીંગ પ્લેટફોર્મ પર થાય છે. હાલનાં સ્વ્યંસચાલીત બોલ્ટ પ્લેટફોર્મ ઉપર રોજનાં ૮૦ લાખથી પણ વધારે સોદાઓ કરવા સક્ષમ છે. ૨૦૧૭માં બી.એસ.ઈ.નું જાહેર કંપનીમાં રુપાંતરણ થયેલ છે અને એન.એસ.ઈ. ઉપર તેના શેરના સોદાઓ થઈ શકે છે.

સંદર્ભ 

 અર્થશાસ્ત્ર
રગડા પેટીસ એ ચાટ શ્રેણીમાં આવતી એક અન્ય વાનગી છે. બાફેલા બટેટાની ટીકીને વટાણાના રસ્સા વાળા શાક સાથે ચટણીઓ ભેળવીને તે બને છે. ભારતના મહા નગરોમાં આ વનગી પ્રખ્યાત છે. આમાં વપરાતા પદાર્થોનું ઘનત્વ વધુ હોવાથી આ વાનગી ચાટ હોવાં છતાં એક પેટ ભરનારી બાનગી છે.

સામગ્રી
બાફેલા બટેટા, સફેદ વટાણા (પલાળેલા), કોથમીરની ચટણી, ખજૂર આમલીની ચટણી. વૈકલ્પિક: પૂરીનો ભૂકો, ઝીણાં સમારેલા કાંદા, ઝીણી સમારેલી કોથમીર, સેવ.

કૃતિ
પલાળેલા વટાણા બાફી લો. (બાફતા પહેલા ચપટી સોડા ઉમેરવી)
બટેટા પણ સાથે બાફી લેવા.
એક પેણીમાં તેલ લઈ, તેમાં હિંગ જીરાનો વઘાર કરી, તેમાં બાફેલ વટાણા ઉમેરો અને એકરસ થવા દો.
બાફેલ બટેટાને ફોલીને છુંદી લો અને તેના ગોળા વાળો.
તવા પર તેલ લઈ, તેમાં બટેટાનો ગોળો મૂકી, ચપટો કરી , બનેં બાજુ એ બદામી રંગના થાય ત્યા સુધી શેકો. 
એક પ્લેટમાં થોડો રગડો લો તેમા પેટીસ મુકો, ફરી રગડો રેડો.
તેના પર તીખી મીઠી ચટણી  રેડો.

વિવિધતા:
વધુ સજાવટ અને સ્વાદ માટે તેના પર સમારેલા કાંદા, કોથમીર ભભરાવી શકાય. આ ઉપરાંત સેવ પૂરીનો ભૂકો, વિગેરે પણ ભભરાવીને ખાઈ શકાય. વૈવિધ્ય લાવવા માટે ચીઝ પણ છીણીને નાંખી શકાય, આમ કરતાં તે ચીઝ ભેળ બને છે.

વાનગી
અલ્પાહાર
મુંબઇની પ્રખ્યાત વાનગીઓ
ફરસાણ
ઉમેદપુરા (તા. દાંતા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા દાંતા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ઉમેદપુરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

દાંતા તાલુકો
વેરાડ (તા. ભાણવડ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૪ (ચાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ભાણવડ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. વેરાડ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ,  દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
 

 

ભાણવડ તાલુકો
સૌરાષ્ટ્ર
ભાલકા તીર્થ ભારત દેશના ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર પ્રદેશમાં પ્રભાસ ક્ષેત્રમાં વેરાવળ શહેર ખાતે આવેલ છે.

મહત્વ 

સોમનાથ મંદિરથી ૪ કિલોમીટર દૂર સ્થિત આ તીર્થ વિશે માન્યતા છે કે અહીં વિશ્રામ કરતી વેળાએ ભગવાન શ્રીકૃષ્ણને જરુ નામના શિકારીએ ભૂલથી તીર માર્યું હતું, ત્યાર પછી તેઓએ પૃથ્વી પર પોતાની લીલા સંકેલી નિજધામ પ્રસ્થાન કર્યું હતું.

શ્રી સોમનાથ ટ્રસ્ટ દ્વારા સંચાલિત આ સ્થાનને એક ભવ્ય યાત્રાધામ અને પ્રવાસન સ્થળ તરીકે વિકાસ કરવાની યોજના પર કામ ચાલી રહ્યું છે.

આવાગમન 
સોમનાથ, વેરાવળ અને ભાલકા વગેરે સ્થળો સુધી પહોંચવું એકદમ સરળ છે, કારણ કે આ વિસ્તાર સડક માર્ગ, રેલ માર્ગ અને હવાઈ માર્ગ દ્વારા રાષ્ટ્રીય ધોરણે સારી રીતે જોડાયેલ છે. નજીકનું રેલવે સ્ટેશન વેરાવળ અને નજીકનાં હવાઈમથકો દીવ અને રાજકોટ છે.

છબીઓ

આ પણ જુઓ 
 દ્વારકા
 સોમનાથ

સંદર્ભો 

ગીર સોમનાથ જિલ્લો
જોવાલાયક સ્થળો
યાત્રાધામ
ફેરો એ ગુજરાતી લેખક રાધેશ્યામ શર્મા દ્વારા લખાયેલ નવલકથા છે, જે ૧૯૬૮માં પ્રકાશિત થઈ હતી. આ નવલકથાનું કથાવસ્તુ સ્થૂળ છે: અમદાવાદની પોળમાં રહેતો કથા-નાયક પોતાનો મૂંગો પુત્ર બોલતો થાય એ માટે પત્નીને લઈ સૂર્યમંદિરે બાધા કરવા માટે ટ્રેનની મુસાફરી કરે છે; નિર્ધારિત સ્ટેશને પહોંચતા પહેલા જ તેમનો નાનકડો પુત્ર ગૂમ થઈ જાય છે.

કથાવસ્તુ
'ધક્કો આવ્યો. ગાડી ઊપડી' — આ વાક્યથી નવલકથાનો પ્રારંભ થાય છે. નવલકથામાં પ્રથમપુરુષ કથનપદ્ધતિનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે.

અમદાવાદની પોળમાં રહેતાં પતિ-પત્નીનો પુત્ર ભૈ જન્મથી મૂંગો છે. એ બોલતો થાય એ માટે તેઓ એ મૂંગા દીકરાને ટ્રેનમાં સાથે લઈ સૂર્યમંદિરે બાધા કરવા લઈ જાય છે. ગાડીની મુસાફરીની સાથે સાથે પતિ (નાયક)ના ચિત્તનો પ્રવાસ સમાંતરે દર્શાવવામાં આવ્યો છે. નાયક પોતે લેખક છે એટલે સતત ચિંતન કર્યા કરે છે.

દંપતિને શ્રદ્ધા છે કે સૂર્યદેવની કૃપાથી જન્મેલો પણ અ-બોધ પુત્ર સૂર્યદેવના દર્શન, બાધા અને કૃપાથી બોલતો થઈ જશે. ત્રણ જણા ટ્રેનમાં પ્રવાસ કરે છે ને તેમનો ચેતનાપ્રવાહ પણ ચાલે છે. ટ્રેન સૂર્યદેવના સ્થાનકના સ્ટેશને પહોંચે એ પહેલાં જ આગલા સ્ટેશને પુત્ર ભૈ ખોવાઈ જાય છે. નાયક સંડાસમાં ગયો હોય છે. તે બારણું હચમચાવતાં બહાર નીકળે છે, અને ભૈ વિશે કૈં ખબર ન મળતા અકળાઈને પત્નીને એક તમાચો મારી દે છે. એવામાં ગાડી ઊપડે છે. નાયક સાંકળ ખેંચવા હાથ ઊંચો કરે છે. પણ એટલામાં જ એક ભારે પ્રકાશવાળું એન્જિન પસાર થાય છે. નાયકની આંખ પત તેનો પ્રકાશ પડે છે ને ધૂમાડાથી એની આંખ અને ડબો ભરાઈ જાય છે. નાયક કહે છે: 'સાંકળ તરફ ઊંચો કરેલો મારો જમણો હાથ ગૂંગળાવા લાગ્યો'. આ સાથે નવલકથા પૂર્ણ થાય છે.

આવકાર
ઉમાશંકર જોશી એ આ નવલકથાની પ્રસ્તાવનામાં લખ્યું છે: "અર્થગર્ભ પ્રતિકોથી [આ] કૃતિ એક સમૃદ્ધ સ્વરકંપોવાળી રાગિણી જેવી બની છે".

સુમન શાહ દ્વારા લખાયેલ પુસ્તકના શિર્ષક "ચંદ્રકાન્ત બક્ષીથી ફેરો"માં આ નવલકથાનો સંદર્ભ છે.

નોંધ

સંદર્ભ સ્ત્રોતો

બાહ્ય કડીઓ
 ફેરો એકત્ર ફાઉન્ડેશન પર

નવલકથા
લુણસાપુર (તા. જાફરાબાદ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  અમરેલી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  જાફરાબાદ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. લુણસાપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, માછીમારી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ,  દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
 

જાફરાબાદ તાલુકો
સૌરાષ્ટ્ર
ભારતીય ફિલિપાઇન્સ ભારતીય મૂળના ફિલિપાઇન્સનો ઉલ્લેખ કરે છે, જેણે ફિલિપાઇન્સ સાથે જે ઐતિહાસિક જોડાણ કર્યું છે અને પોતાની જાતને સ્થાપિત કરી છે. આ શબ્દ ફિલિપિનો નાગરિકોનો ઉલ્લેખ કરે છે, જે હાલમાં શુદ્ધ અથવા મિશ્ર ભારતીય વંશજો છે, જે હાલમાં દેશમાં રહે છે, બાદમાં ભારતીયો અને સ્થાનિક વસતી વચ્ચે આંતરલગ્નનો પરિણામ.

નોંધો

સંદર્ભ
કોઠા (તા. લુણાવાડા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા મહીસાગર જિલ્લામાં આવેલા લુણાવાડા તાલુકાનું એક ગામ છે. કોઠા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

લુણાવાડા તાલુકો
દિવાન બલ્લુભાઈ શાળા અમદાવાદમા આવેલી શહેરની સૌથી જૂની શાળાઓમાંની એક શાળા છે. ૧૯૦૮માં માત્ર ૧૦૨ વિદ્યાર્થીઓ સાથે આ શાળાની સ્થાપના કરવામા આવેલી. આ શાળાની બે શાખાઓ મણીનગર અને પાલડી વિસ્તારોમાં આવેલી છે. શાળા બાલમંદિરથી ૧૨ ધોરણ સુધીનું શિક્ષણ આપે છે. ૬ જાન્યુઆરી ૨૦૦૮ના રોજ શાળાએ ૧૦૦ વર્ષ પૂર્ણ કર્યાની ઉજવણી કરી હતી.

ચિત્રો

શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ
ચિત્ર દોરવાની અને તેને સંબંધિત કલાને ચિત્રકલા કહેવામાં આવે છે.

ગુજરાતમાં ચિત્રકલા 
ગુજરાતના કેટલાક વિશ્વ વિખ્યાત ચિત્રકારોમાં રવિશંકર રાવળ, કનુ દેસાઈ, રસિકલાલ પરીખ, છગનલાલ જાદવ, હિરાલાલ ખત્રી, યજ્ઞેશ્વર શુક્લ, સોમાલાલ શાહ, બંસીલાલ વર્મા, ઈશ્વર સાગરા, પીરાજી સાગરા, ભુપેન ખખ્ખર વગેરેનો સમાવેશ કરી શકાય.

ગુજરાતમાં ચિત્રકલાના નમૂના સૌથી પ્રાચીન સિંધુ સંસ્કૃતિનાં કેન્દ્રો જેવાં કે લોથલ, રંગપુર અને રોઝડી વગેરે સ્થળોએથી પ્રાપ્ત થયાં છે. ગુજરાતની ચિત્રકલાની એક શૈલી પિછવાઈ-ચિત્રશૈલી છે.

કલા
અમાસ ચંદ્રમાસના કૃષ્ણ પક્ષ કે વદ પક્ષનો પંદરમો દિવસ જે સંપૂર્ણ મહિનાનો છેલ્લો કે ત્રીસમો દિવસ હોય છે. પંચાંગમાં આને ૦)) સંજ્ઞા દ્વારા પણ દર્શાવાય છે. અંગ્રેજીમાં આ દિવસને "ન્યુ મૂન" તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

તિથિ
તરસાડાબાર ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા  સુરત જિલ્લાના કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા માંડવી  તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. તરસાડાબાર ગામમાં ખાસ કરીને આદિવાસીઓ વસે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, પંચાયતઘર, દૂધની ડેરી વગેરે સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકો વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી, પશુપાલન જેવાં કાર્યો કરે છે. જુવાર, મગફળી, ડાંગર, ચણા, વાલ, તુવર અને અન્ય શાકભાજી અહીંનાં ખેત- ઉત્પાદનો છે. આ ઉપરાંત કેટલાક ખેડૂતો પિયતની સગવડ મેળવી શેરડી, કેળાં, ડાંગર વગેરેની ખેતી પણ કરે છે.

તરસાડાબાર ગામ વચ્ચેથી વાપીથી શામળાજી જતો રાજ્ય ધોરી માર્ગ નં-૫ અ પસાર થાય છે. આ ઉપરાંત આ ગામ અન્ય રાજ્ય ધોરી માર્ગ દ્વારા કામરેજ, બારડોલી અને વ્યારા જેવાં મહત્વનાં કેન્દ્રો સાથે જોડાયેલું છે.
ઈ.સ.૧૯૬૮ના વર્ષમાં આવેલા અતિ ભારે પુરમાં તાપી નદી પરના પુલ તુટી જવાને કારણે અહીંથી માંડવી વચ્ચે નવા પુલના નિર્માણ સુધી હોડી દ્વારા ફેરી સેવા ચાલુ કરવામાં આવી હતી, જેમાં વાહનો પણ લઇ જઇ શકાતાં હતાં. નવા પુલના બદલાયેલા સ્થળને કારણે માંડવીથી બાજીપુરા તેમ જ વ્યારા જતો રસ્તો બરાબર ગામની વચ્ચેથી લઇ જવાની ફરજ પડી હતી.

માંડવી તાલુકો(સુરત)
સુરત જિલ્લો
સુઇ (તા. ઠાસરા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  ખેડા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ઠાસરા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. સુઇ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, કપાસ,  દિવેલીં, તમાકુ, બટાટા, શક્કરીયાં તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

ઠાસરા તાલુકો
મેનપુરા (તા. ગળતેશ્વર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  ખેડા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ગળતેશ્વર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. મેનપુરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી, તમાકુ, બટાટા, શક્કરીયાં તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

ગળતેશ્વર તાલુકો
મંડલવા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા છોટાઉદેપુર જિલ્લામાં આવેલા  છોટાઉદેપુર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. મંડલવા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ,  તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકો વસવાટ કરે છે. 

છોટાઉદેપુર તાલુકો
ગોપળા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સુરત જિલ્લાના મહુવા તાલુકાનું ગામ છે. ગોપળા ગામમાં ખાસ કરીને આદિવાસી લોકો વસે છે.

ગામના લોકો મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી અને પશુપાલન નો વ્યવસાય કરે છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ડાંગર, શેરડી, કેળાં, તુવર, કેરી, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

મહુવા તાલુકો(જિ.સુરત)
પાટોદ (તા.પાદરા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા વડોદરા જિલ્લામાં આવેલા પાદરા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. પાટોદ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે કપાસ,  તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત કેટલાક લોકો પિયતની સગવડ મેળવી શેરડી, કેળાં, ડાંગર વગેરેની ખેતી પણ કરે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

પાદરા તાલુકો
ધોળકડા (તા. રાધનપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા   પાટણ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  રાધનપુર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ધોળકડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ,  દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે. આ ગામ બનાસ નદીના કિનારૅ આવેલું છે. આ ગામમાં નવરાત્રી ઉત્સવ સુંદરરીતે કરવામાં આવે છે. 

રાધનપુર તાલુકો
વાસણા કોતરીયા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના વડોદરા જિલ્લાના વડોદરા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. વાસણા કોતરીયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. મકાઈ, બાજરી, કપાસ, ડાંગર, તમાકુ અને શાકભાજી આ ગામનાં ખેત ઉત્પાદનો છે.  આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

વડોદરા તાલુકો
બાબરા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર પ્રદેશના અમરેલી જિલ્લાના બાબરા તાલુકાનું વહીવટી મથક છે.

ઇતિહાસ 
બાબરા અર્જુનના પુત્ર બભ્રુવાહનની રાજધાની હોવાનું કહેવાય છે. બભ્રુવાહનનો કુંડ અહીં આવેલો છે અને કાળુભાર નદીનું ઉદ્‌ગમ સ્થાન અહીંથી છે. બ્રિટિશ શાસન સમયે બાબરા કાઠિયાવાડ એજન્સીનું થાણું હતું. બાબરા પર વાળા કાઠીઓ શાસન કરતા હતાં. 

લોકવાયકા પ્રમાણે બાબરાની ફરતા ૧૨ (બાર) ટીંબા હતા, જે ભાંગીને બાબરા ગામ બનેલ છે.

વસતી 
૨૦૧૧ની વસતી ગણતરી મુજબ બાબરા નગરપાલિકાની વસતી ૨૫,૨૭૦ વ્યક્તિઓની છે જેમાં ૧૩,૨૦૮ પુરુષો અને ૧૨,૦૬૨ સ્ત્રીઓનો સમાવેશ થાય છે.

૦ થી ૬ વર્ષની વયના બાળકોની વસતી ૧૨.૫૦% છે. વસતીમાં લિંગ દર ૯૧૩ છે, જે રાજ્યના સરેરાશ ૯૧૯ કરતાં નીચો છે. ગુજરાતના બાળકોના દર ૮૯૦ની સામે બાબરાનો દર ૮૪૭ છે. બાબરાનો સાક્ષરતા દર ૭૬.૭૨% છે જે રાજ્યના સરેરાશ ૭૮.૦૩% કરતાં નીચો છે. પુરુષોમાં સાક્ષરતા દર ૮૨.૨૧% જ્યારે સ્ત્રીઓમાં સાક્ષરતા દર ૭૦.૭૭% છે.

વહીવટ 
બાબરા નગરનો વહીવટ નગરપાલિકા કરે છે. નગરને ૭ વિભાગો (વોર્ડ)માં વહેંચવામાં આવ્યું છે જેમાં દર પાંચ વર્ષે ચૂંટણી થાય છે. નગરપાલિકામાં ૫,૦૨૨ ઘરોનો સમાવેશ થાય છે, જેને મૂળભૂત સુવિધાઓ નગરપાલિકા દ્વારા પૂરી પડાય છે.

જોવાલાયક સ્થળો 
નીલકંઠ મહાદેવ મંદિર, બભ્રુવાહનનો કુંડ અથવા પાંચ કુંડ, મેલડી માતાનું મંદિર, બાલમુકુંદ લાલજીની હવેલી, તાપડિયા આશ્રમ, ભુરખીયા હનુમાન મંદિર, વગેરે જોવાલાયક સ્થળો છે. અહીં આવેલો ટીંબો રાજ્ય સંરક્ષિત સ્મારક (S-GJ-6‌) ઘોષિત કરવામાં આવેલો છે.

પરિવહન 
રાજકોટ હવાઇમથક અને અમરેલી રેલ્વે સ્ટેશન બાબરાની નજીકના હવાઇમથક અને રેલ્વે સ્ટેશન છે. બાબરા ચિતલ અને લાઠી રેલ્વે સ્ટેશનથી ૧૦ માઇલના અંતરે આવેલું છે અને તે ઢસા રેલ્વે સ્ટેશનથી આશરે ૧૫ માઇલના અંતરે છે. તે રાજકોટ-ભાવનગર વચ્ચેના મુખ્ય માર્ગ પર આવેલું છે.

સંદર્ભ 

 આ લેખ હવે પબ્લિક ડોમેઇનમાં રહેલા પુસ્તકમાંથી લખાણના અંશો ધરાવે છે: 

ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો
ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો
બાબરા તાલુકો
સૌરાષ્ટ્ર
મહિષી હિંદુ પૌરાણિક કથાઓમાં એક ભેંસ સ્વરૂપની રાક્ષસી છે, જે મહિષાસુરની બહેન છે. પાર્વતીના અવતારરૂપ  દુર્ગા દ્વારા તેના ભાઈના માર્યા ગયા પછી મહિષીએ દુર્ગા અને દેવતાઓ સામે બદલો લેવા તપસ્યા કરી હતી. દક્ષિણ ભારતની મલયાલી પરંપરા અનુસાર, વિષ્ણુ અને શિવના પુત્ર અયપ્પને મહિષીને હરાવ્યા હતા.

ઉદ્ભવ 
શ્રી ભૂતનાથઉપખ્યાનમ અનુસાર, બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને શિવના સંયુક્ત સ્વરૂપ ત્રિમૂર્તિ પુરુષ સ્વરૂપે  દત્તાત્રેયમાં પ્રગટ થઈ હતી, જે ઋષિ અત્રી અને તેમની પત્ની અનસૂયાના પુત્ર હતા. વિષ્ણુ અને શિવની પત્નીઓ લક્ષ્મી અને પાર્વતી એક અન્ય ઋષિની પુત્રી લીલા તરીકે પ્રગટ થયા અને દત્તાત્રેયને તેના પતિ તરીકે સ્વીકાર્યા. જ્યારે તેના પતિએ સંસારનો ત્યાગ કરવાનું નક્કી કર્યું ત્યારે લીલાએ વિરોધ કર્યો, જેના કારણે ઋષિએ તેને મહિષી એટલે કે એક ભેંસ તરીકે જન્મ લેવાનો શ્રાપ આપ્યો.

પુનર્જન્મ 
મૃત્યુ બાદ લીલાનો મહિષી નામે ભેંસ સ્વરૂપ રાક્ષસી તરીકે પુનર્જન્મ થયો. જ્યારે દુર્ગા દ્વારા તેના ભાઈ મહિષાસુરનો વધ કરવામાં આવ્યો ત્યારે તેણે બ્રહ્માની તપસ્યા કરી. બ્રહ્માએ તેને વરદાન આપ્યું કે  તે ફક્ત વિષ્ણુ અને શિવના પુત્ર દ્વારા જ મરી શકે. વિષ્ણુ અને શિવનો પુત્ર જન્મવાની શક્યતા ન હોઈ તે નિશ્ચિંત બની. અને શક્તિ વડે સ્વર્ગ જીતી લીધું, ઈન્દ્રનું સિંહાસન લઈ લીધું અને દેવોને સ્વર્ગ બહાર કાઢી મૂક્યા.બ્રહ્માના કહેવાથી દત્તાત્રેયએ 'સુંદર મહિષા' નામના એક સુંદર ઢોરનું રૂપ લીધું. તે મહિષીને સંમોહિત કરી સ્વર્ગથી દૂર પૃથ્વી પર જંગલોમાંઆવ્યાે છે. સમુદ્ર મંથનની ઘટના પછી વિષ્ણુએ લીધેલા મોહિની સ્વરૂપથી આકર્ષિત થઈ શિવે તેની સાથે સંભોગ કર્યો તેનાથી તેમના પુત્ર અયપ્પા/ઐયપ્પા (અયપ્પન)નો જન્મ થયો. જ્યારે મહિષી દેવો સાથે બદલો લેવા આવી ત્યારે અસુરોની મદદ લઈ તેણે અનેક સ્વરૂપ ધારણ કર્યાં અને સ્વર્ગ પર હુમલો કરી દીધો. દેવોએ બાળક એવા અયપ્પનની મદદ માગી જે સ્વર્ગ પહોંચ્યા અને મહિષીને શિંગડાથી પકડીને પૃથ્વી પર પાછા લઈ આવ્યા જ્યાં તેનું મૃત્યુ થયું.

સંદર્ભ 

પૌરાણિક પાત્રો
ભાચર (તા. થરાદ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  થરાદ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ભાચર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ,  દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

જાણીતા વ્યક્તિઓ 

 પરબતભાઈ પટેલ - રાજકારણી, નેતા.

થરાદ તાલુકો
પતિત પવન મંદિર એ ભારતના મહારાષ્ટ્ર રાજ્યના રત્નાગિરીમાં આવેલું એક હિંદુ મંદિર છે. તેની સ્થાપના વિનાયક દામોદર સાવરકર દ્વારા કરવામાં આવી હતી અને તેનું નિર્માણ શ્રીમાન ભગોજીશેઠ કીર દ્વારા ૨૨ ફેબ્રુઆરી ૧૯૩૧ના રોજ કરવામાં આવ્યું હતું.

લોકપ્રિય માધ્યમોમાં 
સાવરકરના જીવન પર સુધીર ફડકેની હિન્દી ફિલ્મ વીર સાવરકર, રત્નાગિરીમાં ચલચિત્રિત કરાઇ હતી અને તેના દ્રશ્યો પતિત પવન મંદિરમાં ઉતારાયા હતા. આ ચલચિત્ર સુધીર ફડકેનું છેલ્લું ચલચિત્ર હતું જેમાં તેમણે ગીતો અને સંગીત આપ્યું હતું.

સંદર્ભ

પૂરક વાચન 

 કાણે, પાંડુરંગ વામન : ધર્મશાસ્ત્રનો ઇતિહાસ: (પ્રાચીન અને મધ્યકાલીન, ધાર્મિક અને નાગરિક કાયદો) — પૂના: ભંડારકર ઓરિએન્ટલ રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ, ૧૯૬૨–૧૯૭૫

બાહ્ય કડીઓ
ડુમેલાવ (તા. શહેરા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના મધ્યપૂર્વ ભાગમાં આવેલા મુખ્યત્વે  આદિવાસીઓની વસ્તી ધરાવતા પંચમહાલ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૭ (સાત) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા શહેરા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ડુમેલાવ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

શહેરા તાલુકો
વિજાપુર (ગ્રામ્ય) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા   મહેસાણા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વિજાપુર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. વિજાપુર (ગ્રામ્ય) ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ,  દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

વિજાપુર તાલુકો
કેરાળા (તા. ઉપલેટા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા રાજકોટ જિલ્લામાં આવેલા ઉપલેટા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. કેરાળા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
 

ઉપલેટા તાલુકો
સૌરાષ્ટ્ર
ઉમરેચા (તા. સતલાસણા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા મહેસાણા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સતલાસણા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ઉમરેચા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

સતલાસણા તાલુકો
આંતરરાષ્ટ્રીય નૃત્ય દિવસ, આંતરરાષ્ટ્રીય નૃત્ય પરિષદ તથા 'અંબ્રેલા ઓર્ગેનાઇઝેશન' દ્વારા યુનેસ્કોનાં સહયોગમાં,૨૯ એપ્રિલનાં રોજ દરેક પ્રકારનાં નૃત્યો માટે મનાવવામાં આવે છે.

આ ઉજવણી ૧૯૮૨થી, યુનેસ્કોની આંતરરાષ્ટ્રીય રંગમંચ સંસ્થા દ્વારા શરૂ કરાયેલ છે.

આ ઉજવણીનો મુખ્ય હેતુ લોકોમાં નૃત્યનાં મહત્વ પ્રત્યે જાગરુકતા ઉત્પન્ન કરવાનો તથા વિશ્વભરની સરકારોને, નૃત્યનું શિક્ષણ આપતી સવલતો ઉભી કરવા માટે મનાવવાનો છે. નૃત્ય એ માનવ સંસ્કૃતિનું અભિન્ન અંગ છે.

બાહ્ય કડીઓ 

 આંતરરાષ્ટ્રીય નૃત્ય દિવસ, અધિકૃત વેબસાઇટ

મહત્વના દિવસો
કલા
ભૈરોં સિંઘ શેખાવત (૨૩ ઓક્ટોબર ૧૯૨૩ - ૧૫ મે ૨૦૧૦) ભારતીય રાજકારણી અને ભારતના ભૂતપૂર્વ ઉપરાષ્ટ્રપતિ હતા. તેઓ રાજસ્થાનના મુખ્યમંત્રી રહ્યા હતા. તેઓ ભારતીય જનતા પાર્ટીના સભ્ય હતા.

સંદર્ભ 

રાજકારણી
૧૯૨૩માં જન્મ
૨૦૧૦માં મૃત્યુ
વીરવાવ (તા. કાલાવડ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  જામનગર જિલ્લામાં આવેલા  કાલાવડ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. વીરવાવ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ,  દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
 

કાલાવડ તાલુકો
સૌરાષ્ટ્ર
દૈયડ(અંગ્રેજી-Magpie Robin) એ સોંગબર્ડ કુળનું એક પક્ષી છે જે પહેલા થ્રશ વર્ગમાં ગણવામાં આવતું હતું, પણ હવે તે માખીમાર વર્ગમાં ગણવામાં આવે છે. આ એક અનોખું કાળું-ધોળુ પક્ષી છે જેની પૂંછડી મોટેભાગે ઉંચી રાખે છે. આ પક્ષી લગભગ આખા ભારતીય ઉપમહાદ્વિપમાં જોવા મળે છે.

દૈયડ એ બાંગ્લાદેશનું રાષ્ટ્રીય પક્ષી છે.

વર્ણન
આકારમાં તે એકદમ યુરોપિયન રોબીન જેવી જ હોય છે પણ દૈયડની પૂંછડી થોડી લાંબી હોય છે. તેની લંબાઈ લગભગ ૧૮-૨૦ સે.મી. જેટલી હોય છે. નરનો ઉપરનો ભાગ, ગળું અને માથું કાળું હોય છે. તેના ખભાના ભાગે સફેદ પટ્ટી હોય છે. માદા રાખોડી કાળી હોય છે. તે તેની પૂંછડી ઊંચી નીચી કરતા રહે છે. તે સામાન્ય રીતે એકલા અથવા જોડીમાં જોવા મળે છે. તે મોટેભાગે ખુલ્લા જંગલોમાં, લીલા અને પાણીવાળા વિસ્તારો, બાગ બગીચાઓ જોવા મળે છે. ઘણીવાર વિવિધ જૂથોમાં અન્ય પક્ષીઓ સાથે પણ હોય છે. તે એક મિલનસાર પક્ષી છે. તમને આ નાનું પક્ષી સંધ્યાકાળની આસપાસ ખુબ જ પ્રવૃત્તિશીલ જોવા મળશે. તે આસપાસ ફરે છે અને આવાજ કરી તેના સાથીને બોલાવે છે. તે સુંદર ગાયક પક્ષી છે. તે પાંદડા વગરની ડાળખી કે સાફ જગ્યા પર બેસીને ચીઈઈઈ જેવી સીટી અથવા ચી ચપ ચપ જેવો અવાજ કરે છે.

ભૌગોલીક વિસ્તાર
દૈયડ મોટેભાગે ઉષ્ણકટિબંધીય દક્ષિણ એશિયામાં જોવા મળે છે. તે બાંગ્લાદેશ, લગભગ સંપુર્ણ ભારત, પુર્વીય પાકિસ્તાન, પુર્વીય ઇન્ડોનેશિયા, થાઇલેન્ડ અને શ્રીલંકામાં જોવા મળે છે. ઓસ્ટ્રેલિયામાં તેમને કૃત્રીમ રીતે વસાવવામાં આવ્યા છે.

ખોરાક
તેઓ મોટેભાગે નાના જીવજંતુઓ પર નિર્ભર રહે છે. આ ઉપરાંત તેઓ ખુબ નાના ફળો અને અનાજના દાણાથી પણ કામ ચલાવી લે છે. જયારે તેઓ બચ્ચાઓને ખોરાક આપે છે ત્યારે મુખ્યત્વે જીવાંત અને ઈયળો આરોગે છે. ઉડતા-ઉડતા જ હવામાં જીવાંત પકડવામાં તે ખુબ જ કુશળ હોય છે.

વર્તન અને સંવનન
તેઓનો સંવનનકાળ મુખ્યત્વે માર્ચથી જુલાઈ સુધીનો હોય છે. સંવનન સમયે નર પોતાના પીંછા અને શરીર ફુલાવી માદાને આકર્ષિત કરે છે. તેઓ માળો બનાવવા માટે ઝાડના પોલાણો, દીવાલ કે મકાનના ગોખલા અને પોલાણો પસંદ કરે છે. માળો મોટા કદનો, અવ્યવસ્થિત અને આકારમાં છીછરા કપ જેવો હોય છે. આ ઉપરાંત, માણસો દ્વારા કૃત્રીમ રીતે બનાવેલ "નેસ્ટ બોક્ષ"નો ઉપયોગ પણ કરે છે. તેમાં સુંદર લીલાશ પડતાં ભૂરા રંગના અને તેમાં રતાશ પડતાં ડાઘાવાળા ૩ થી  ૫ ઈંડા મૂકે છે. ઈંડાને ફક્ત માદા જ સેવે છે, જ્યારે બચ્ચાંના ઉછેરમાં નર માદાનો સરખો હિસ્સો હોય છે. 

પક્ષી
ગુજરાતનાં પક્ષીઓ
પ્રાણીશાસ્ત્ર
કોઠા ભાડુકીયા (તા. કાલાવડ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા જામનગર જિલ્લામાં આવેલા કાલાવડ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
 

કાલાવડ તાલુકો
સૌરાષ્ટ્ર
અંબાવા (તા. લીમખેડા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા આદિવાસીઓની બહુમતી ધરાવતા દાહોદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા લીમખેડા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. અંબાવા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, ઘઉં, ડાંગર, મગ, અડદ, અન્ય કઠોળ તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

લીમખેડા તાલુકો
જેસિંગપુર (તા. લુણાવાડા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા મહીસાગર જિલ્લામાં આવેલા લુણાવાડા તાલુકાનું એક  ગામ છે. જેસિંગપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

લુણાવાડા તાલુકો
જાનીવાંકડ, દમણ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ દમણ અને દીવમાં આવેલા કુલ ૨ (બે) જિલ્લાઓ પૈકીના એક એવા દમણ જિલ્લામાં આવેલા એકમાત્ર તાલુકાનું મહત્વનું ગામ છે.

 

દમણ અને દીવ
દમણ જિલ્લો
સિદ્ધાંતસાર () એ ગુજરાતી લેખક અને તત્વચિંતક મણિલાલ દ્વિવેદી દ્વારા તત્ત્વજ્ઞાનના ઇતિહાસ પર લખાયેલ પુસ્તક છે, જે ૧૮૮૯માં પ્રકાશિત થયું હતું. આ પુસ્તકમાં વિશ્વની ધર્મમૂલક તત્ત્વજ્ઞાનની પ્રણાલિઓની ઐતિહાસિક આલોચના કરવામાં આવી છે, અને અદ્વૈત દર્શનની શ્રેષ્ઠતા સ્થાપિત કરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે.

લેખન અને પ્રકાશન
'સિદ્ધાંતસાર'ની પ્રસ્તાવનામાં મણિલાલે આ પુસ્તક લખવા પાછળનો હેતુ સ્પષ્ટ કરે છે:

પુસ્તકનો સાર
પ્રથમ પ્રકરણમાં મણિલાલ સર્વસામાન્ય એક ધર્મભાવના નક્કી કરવાની આવાશ્યકતા પર ભાર મૂક્યો છે. છેલ્લા બે પ્રકરણોમાં ભારતીય અને પાશ્ચાત્ય તત્વજ્ઞાનની તુલના કરીને જગતની સર્વમાન્ય ધર્મભાવના થવાને લાયક કોઈ પણ ધર્મ હોય તો તે અદ્વૈતમૂલક આર્યધર્મ જ છે એમ સિદ્ધ કરવાનો તેમણે પ્રયાસ કર્યો છે. વચ્ચેના પ્રકરણોમાં મણિલાલે વેદ, ઉપનિષદ્, સૂત્ર, સ્મૃતિ, ષડ્દર્શનો, બૌદ્ધ જૈન અને ચાર્વાક મતો, પુરાણો, તંત્રો અને વિવિધ પંથ–સંપ્રદાયોનો તુલનાત્મક પરિચય આપ્યો છે.

કાર્યપ્રણાલી 
મણિલાલ એ દર્શાવવા માગે છે કે, તમામ ધર્મોના મૂળ સ્વરૂપમાં અદ્વૈત ફિલસૂફીના પાસાઓ છે. આ માટે તેઓ વિશ્વના ધર્મોનો ઇતિહાસ રજૂ કરે છે અને દરેકની લાક્ષણિકતાઓની શોધ કરે છે. તેઓ જૂના રીતિરિવાજોનું મહત્વ સમજાવવાનો પ્રયાસ કરે છે, અને સાબિત કરવાનો પ્રયાસ કરે છે કે પુરાણોની દંતકથાઓ અને અતિશયોક્તિઓ હેતુપૂર્ણ છે. મેક્સ મુલરની પુરાણની ટીકાના જવાબમાં તેમણે પુરાણોમાં વિષ્ણુના દશાવતારનું વિસ્તૃત અર્થઘટન રજૂ કર્યું છે, જે ડાર્વિનના ઉત્ક્રાંતિના સિદ્ધાંતને નકારી કાઢે છે. વેદ, પુરાણ અને ઉપનિષદ વચ્ચેના સંબંધોની પ્રતીકાત્મક વ્યાખ્યા કરતાં તેઓ લખે છે: "વેદ દાર્શનિક વિચારોના ઇતિહાસનો પટારો છે; ઉપનિષદ એ સામગ્રી મેળવવા માટે તેને ખોલવાની ચાવી છે, અને પુરાણ એ દીવો છે જે આપણને તે સામગ્રીને સંપૂર્ણપણે જોવા માટે સક્ષમ બનાવે છે."

મણિલાલના જીવનચરિત્રકાર ધીરુભાઈ ઠાકરે શરૂઆતમાં મણિલાલની પદ્ધતિને તર્કસંગત હોવાનું દર્શાવ્યું હતું, જે પછીથી, વ્યક્તિગત પ્રતીતિને સ્વ-સ્પષ્ટ પ્રસ્તાવ માની લેવાની તરફેણમાં આગળ વધતાં તેને ત્યજી દેવામાં આવે છે. તેઓ લખે છે કે "મણિલાલની શૈલીમાં પ્રતીતિનું એક બળ છે જે એટલું જોરદાર છે કે સરેરાશ વાચક આ નાટ્યાત્મકતાને શોધી શકતો નથી, પરંતુ તે ભાગ્યે જ કોઈ વિવેચનાત્મક વાચકની નજરથી બચી શકે છે".

આવકાર અને ટીકા 
સિદ્ધાંતસારને મણિલાલનું સૌથી મહત્ત્વનું કામ માનવામાં આવે છે. તેના પ્રકાશન સાથે મણિલાલને તેમના સમયના મુખ્ય દાર્શનિક અને ધાર્મિક વિચારકોમાંના એક તરીકે માન્યતા આપવામાં આવી હતી. આ કાર્યથી લેખકની દલીલોમાં તાર્કિક ક્ષતિઓ અને વિસંગતતાઓ અંગે બુદ્ધિજીવીઓમાં લાંબા સમય સુધી વિવાદ પણ પેદા થયો હતો. મોટા ભાગના વિવેચકો દલીલ કરે છે કે, થિસિસ સાબિત કરવાના તેમના અતિ ઉત્સાહમાં, મણિલાલ અમુક તથ્યોને સ્વ-સ્પષ્ટ તરીકે લે છે, તેમને તેના હેતુને અનુરૂપ વળાંક આપે છે, અસ્પષ્ટ સ્રોતોમાંથી પુરાવા રજૂ કરે છે અથવા પુરાવાની ગેરહાજરીમાં, સોફિસ્ટ્રીનો આશરો લે છે.

ઇતિહાસકાર વિજયસિંહ ચાવડા જણાવે છે કે: "આ કાર્ય મણિલાલના સનાતન હિન્દુ ધર્મના મૂળભૂત સિદ્ધાંતોના લાંબા અને વિચારશીલ અભ્યાસનું પરિણામ હતું અને તેમણે તેને તેમના યોગ્ય ઐતિહાસિક સંદર્ભમાં મૂક્યા હતા." ઠાકર સિદ્ધાંતસારના પ્રકાશનને ગુજરાતમાં એક ઘટના તરીકે જુએ છે અને કહે છે કે તેનાથી શિક્ષિત વર્ગમાં એવી છાપ સુધારી છે કે પુરાણો માત્ર કાલ્પનિક વાર્તાઓ છે. સાંસ્કૃતિક ઇતિહાસકાર ત્રિદીપ સુહરુદ સિદ્ધાંતસારને "સંસ્થાનવાદી સાંસ્કૃતિક એજન્ડા અને સુધારા ચળવળો બંને માટે રસપ્રદ પ્રતિસાદ" તરીકે જુએ છે.

સંદર્ભો

નોંધ

સંદર્ભ સૂચિ 

મણિલાલ દ્વિવેદીની કૃતિઓ
હડાળા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યમાં  આવેલા  અમદાવાદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૭ (સાત) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ધંધુકા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. હડાળા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ચણા, જીરુ, ઘઉં, બાજરી, કપાસ,  દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી, દૂધની ડેરી, બેંક તેમ જ પોસ્ટ ઓફીસ જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
 

ધંધુકા તાલુકો
ભાલ વિસ્તાર
પાતળા (તા. ધારી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  અમરેલી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ધારી તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. પાતળા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ,  દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

અન્ય માહિતિ
નવેમ્બર ૨૦૧૮માં આ ગામના એક મકાનમાં સાચવેલી મગફળીના ઢગલા પર સિંહ આવી ગયાનો વિડીયો સોશીયલ મિડીયા પર વાયરલ થયો હોવાના સમાચાર પ્રગટેલા.

 

ધારી તાલુકો
સૌરાષ્ટ્ર
સરદારખાનનો રોઝો અથવા નવાબ સરદાર ખાનની મસ્જિદ અને મકબરો, એ ભારતના અમદાવાદ શહેરના જમાલપુર વિસ્તારમાં આવેલ એક મસ્જિદ અને કબર પરિસર છે.

ઇતિહાસ અને સ્થાપત્ય 
સરદારખાન મોગલ શાસન દરમિયાન અમદાવાદના મંત્રી હતા. તેમણે ઔરંગઝેબની કેદમાંથી નાસી છૂટેલા રાજકુમાર દારા શિકોહને મદદ કરી ન હતી.

સરદારખાનનો રોઝો ૧૬૮૫માં બંધાવવામાં આવ્યો હતો. સરદારખાનની કબર પથ્થરની બનેલી હતી અને તેમાં આરસની ફરસ હતી. આ મસ્જિદ ઊંચા ઓટલા પર ઇંટોથી બનેલી હતી, અને મસ્જિદના અગ્રભાગમાં ત્રણ અણીદાર કમાનો અને બંને બાજુએ બે મિનારા હતા. મિનારા ચાર માળની ઉંચાઈ ધરાવતા હતા, તેના નીચેના આધારમાં અષ્ટકોણીય અને ઉપરના ભાગોમાં વર્તુળ આકાર ધરાવે છે. આ મિનારામાં ટોચ પર સોનાના દડા હતા અને તેમાં ત્રણ ડુંગળીના આકારના ગુંબજ હતા, તે સિવાય પ્રવેશિકામાં પણ બે ગુંબજ હતા.  

૧૮૮૪થી આ મકબરા અને મસ્જિદ અતિક્રમણ હેઠળ છે અને તેની હાલની હાલત ખરાબ છે.

સંદર્ભ 

રાષ્ટ્રીય મહત્વનાં સ્મારકો
મગફળી એ એક વનસ્પતિ છે, જે તેલિબીયાં આપતી વનસ્પતિઓમાં મહત્વનું સ્થાન ધરાવે છે. ગુજરાત રાજ્યમાં, એમાં પણ ખાસ કરીને સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં મગફળીની ખેતી વિપુલ પ્રમાણમાં કરવામાં આવે છે. આમ મગફળી એ ગુજરાત રાજ્યમાં ખેતીવાડી ક્ષેત્રે મહત્વ ધરાવતો પાક છે. મગફળી વનસ્પતિમાંથી મેળવાતા પ્રોટીન માટેનો સુલભ અને સસ્તો સ્ત્રોત છે. મગફળીમાં પ્રોટીનનું પ્રમાણ માંસમાં રહેલા પ્રોટીનની તુલનામાં ૧.૩ ગણું, ઇંડામાં રહેલા પ્રોટીનની તુલનામાં ૨.૫ ગણું તેમ જ ફળોમાં રહેલા પ્રોટીન કરતાં ૮ ગણું વધારે હોય છે.

મગફળીના ઉત્પાદન માટે ભૌગોલિક કારકો 

સામાન્ય રીતે મગફળીનું વાવેતર જૂન- જુલાઇ મહિનામાં કરવામાં આવે છે.
 ઉત્પાદક કટિબંધ - મગફળીનો છોડ ઉષ્ણ કટિબંધની વનસ્પતિ છે.
 તાપમાન - ૨૨ થી ૨૫ ડીગ્રી સેન્ટિગ્રેડ
 વરસાદ - ૬૦ થી ૧૩૦ સે.મી. વરસાદ જરુરી હોય છે.
 માટી - હલકી दोमट માટી ઉત્તમ હોય છે. માટી કરકરી તેમ જ પોલાણવાળી હોવી જોઇએ.

મગફળીનો ઉપયોગ 

ખાસ કરીને મગફળીના દાણામાંથી સીંગતેલ મેળવવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત મગફળીનું ગોતર એટલે કે સુકાયેલા છોડનો કચરાનો ઉપયોગ પશુઓના ખોરાક તરીકે કરવામાં આવે છે. મગફળીના દાણામાંથી સીંગતેલ કાઢી લીધા પછી વધતા ખોળને પણ દુધાળાં પશુઓના ખોરાક તરીકે વાપરવામાં આવે છે. મગફળીના દાણાનો સૂકામેવા તરીકે, ખારા શેકેલા સિંગદાણાનો નાસ્તા તરીકે, આખી મગફળીની સિંગો બાફીને તેમ જ ભારતીય વાનગીઓને સ્વાદિષ્ટ બનાવવા માટે મગફળીના દાણા અથવા તેના ભૂકાનો ઉપયોગ બહોળા પ્રમાણમાં કરવામાં આવે છે.

મગફળીના ઉત્પાદન તેમ જ વિતરણ

આ પણ જુઓ 

 રવિ પાક
 ખરીફ પાક
 ઊનાળુ પાક

 ખેતી
વનસ્પતિ
 સૂકોમેવો
પીચરવણ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા  સુરત જિલ્લાના કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા માંડવી  તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. પીચરવણ ગામમાં ખાસ કરીને આદિવાસીઓ વસે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, પંચાયતઘર, દૂધની ડેરી વગેરે સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકો વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી, પશુપાલન જેવાં કાર્યો કરે છે. જુવાર, મગફળી, ડાંગર, ચણા, વાલ, તુવર અને અન્ય શાકભાજી અહીંનાં ખેત- ઉત્પાદનો છે. આ ઉપરાંત કેટલાક ખેડૂતો પિયતની સગવડ મેળવી શેરડી, કેળાં, ડાંગર વગેરેની ખેતી પણ કરે છે.

માંડવી તાલુકો(સુરત)
સુરત જિલ્લો
સામાન્ય વર્તમાન કાળ એ અંગ્રેજી વ્યાકરણમાં કાળનો એક પ્રકાર છે, જે ક્રિયાનો સ્થાયી ભાવ વ્યક્ત કરે છે. આ કાળનો ઉપયોગ કરીને પ્રતિદિનની ક્રિયાઓ, સનાતન સત્યો, લોકોક્તિઓ (કહેવતો), વૈજ્ઞાનિક તથ્યો, ગાણિતિક સિદ્ધાન્તો, પ્રથાઓ અને પરંપરાઓ વ્યક્ત કરી શકાય છે.

ઉપયોગનાં પ્રકારો

પ્રતિદિનની ક્રિયાઓ 
વ્યક્તિની પ્રતિદિનની ક્રિયાઓ જેમ કે, સ્નાન કરવું, ચાલવું, જમવું, ભણવું ઇત્યાદિને સામાન્ય વર્તમાન કાળનાં ઉપયોગદ્વારા વ્યક્ત કરી શકાય છે.

ઉદા. હું પ્રતિદિન મંદિરે જઉ છું.

અભ્યાસ (ટેવો) 
વ્યક્તિનાં જીવનમાં કેટલીક ક્રિયાઓ અભ્યાસરૂપ અથવા શૈલીરૂપ બની જતી હોય છે. જેને સામાન્ય ભાષામાં ટેવ કહવાય છે. જીવનનાં અભ્યાસ જેવા કે, સ્નાન કરતાં ગીત સાંભળવા, જમતાં જમતાં ટી.વી. જોવું ઇત્યાદિને સામાન્ય વર્તમાન કાળનાં ઉપયોગદ્વારા વ્યક્ત કરી શકાય છે.

ઉદા. મને સ્નાન કરતાં કરતાં ગીત સાંભળવાનો અભ્યાસ છે.

સનાતન સત્યો

લોકોક્તિઓ (કહેવતો)

વૈજ્ઞાનિક તથ્યો

ગાણિતિક સિદ્ધાન્તો

પ્રથાઓ

પરમ્પરાઓ 

અંગ્રેજી વ્યાકરણ
સાળલી(ઉમરપાડા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સુરત જિલ્લાના ઉમરપાડા તાલુકાનું   ગામ છે. સાળલી ગામના લોકોના મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામ જંગલ વિસ્તારમાં આવેલું ડુંગરાળ ભૂપૃષ્ઠ ધરાવતું ગામ છે. અહીં મુખ્યત્વે વસાવા, ચૌધરી તેમ જ ગામિત જેવા આદિવાસી જાતિના લોકો રહે છે. ગામના લોકો ડાંગર, જુવાર, વરાઇ, નાગલી વગેરે ધાન્યોની ખેતી કરે છે. ગામના કેટલાક લોકો જંગલમાંથી પ્રાપ્ત થતી લાકડા સિવાયની વસ્તુઓ(ખોરાક તરીકે વાપરી શકાય તેવી તેમ જ વેચાણ કરી પૈસા મેળવી શકાય તેવી વસ્તુઓ) મેળવી તેના વડે પણ જીવન ગુજારે છે.

સુરત જિલ્લો
ઉમરપાડા તાલુકો
વડોલી (માંગરોળ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા સુરત જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા માંગરોળ તાલુકામાં આવેલું  ગામ છે. વડોલી ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસીઓ ઉપરાંત અન્ય લોકોની વસ્તી રહે છે. આ ગામના વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી અને પશુપાલન છે. આ ગામમાં ડાંગર, જુવાર, તેમ જ કપાસ જેવાં ખેત-ઉત્પાદનોના પાક લેવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત કેટલાક ખેડૂતો પિયતની સગવડ મેળવી શેરડી, વગેરેની ખેતી પણ કરે છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરીની સવલતો પ્રાપ્ય છે.

વસતી
વસતી ગણતરી ૨૦૧૧ પ્રમાણે ગામમાં કુલ ૧૫૫ કુટુંબો મળી ૭૩૨ની વસતી ધરાવે છે. જેમાં ૩૬૨ પુરુષો અને ૩૭૦ સ્ત્રીઓ છે.

સંદર્ભો

સુરત જિલ્લો
માંગરોળ તાલુકો
બારિન્દ્ર કુમાર ઘોષ અથવા બારિન્દ્ર ઘોષ અથવા લોકપ્રિય બારિન ઘોષ (૫ જાન્યુઆરી ૧૮૮૦ – ૧૮ એપ્રિલ ૧૯૫૯) એ ભારતીય ક્રાંતિકારી અને પત્રકાર હતા. તેઓ બંગાળના ક્રાંતિકારી સંગઠન જુગાંતરના સહ-સંસ્થાપક હતા. તેઓ શ્રી અરવિંદના નાના ભાઈ હતા.

પ્રાંરભિક જીવન
બારિન્દ્ર કુમાર ઘોષનો જન્મ ૫ જાન્યુઆરી ૧૮૮૦ના રોજ લંડન પાસેના ક્રોયડન નામના કસ્બામાં થયો હતો. તેમના પિતા કૃષ્ણધન ઘોષ એક જાણીતા ચિકિત્સક અને જિલ્લા સર્જન હતા. તેમની માતા સ્વર્ણલતા દેવી પ્રસિદ્ધ સમાજ સુધારક અને વિદ્વાન રાજનારાયણના પુત્રી હતા. ક્રાંતિકારી અને બાદમાં અધ્યાત્મવાદી શ્રી અરવિંદ તેમના ત્રીજા ક્રમના મોટા ભાઈ હતા. અન્ય એક મોટા ભાઈ શ્રી મનમોહન ઘોષ અંગ્રેજી સાહિત્યના વિદ્વાન, કવિ, કલકત્તાની પ્રેસીડેન્સી કોલેજ તેમજ ઢાકા વિશ્વવિદ્યાલયમાં અંગ્રેજી સાહિત્યના પ્રોફેસર હતા. તેમને સરોજીની ઘોષ નામની એક મોટી બહેન પણ હતી.

બારિન ઘોષનું પ્રાથમિક શિક્ષણ દેવગઢમાં થયું હતુ. ૧૯૦૧માં તેઓ પ્રવેશ પરીક્ષા પાસ કરી પટના કોલેજમાં દાખલ થયા હતા. તેમણે વડોદરા ખાતેથી સૈન્ય પ્રશિક્ષણ મેળવ્યું હતું. આ સમય દરમિયાન તેઓ શ્રી અરવિંદથી પ્રભાવિત થયા અને ક્રાંતિકારી પ્રવૃત્તિઓ તરફ વળ્યાં.

ક્રાંતિકારી પ્રવૃત્તિઓ
૧૯૦૨માં તેઓ કલકત્તા પાછા ફર્યા અને જતિન્દ્રનાથ મુખર્જીની મદદથી બંગાળમાં કેટલાક ક્રાંતિકારી જૂથોને સંગઠિત કરવાનું શરૂ કર્યું. ૧૯૦૬માં ભુપેન્દ્ર દત્ત સાથે મળીને બંગાળી સામયિક યુગાંતર પ્રકાશિત કર્યું. સમગ્ર બંગાળમાંથી યુવા ક્રાંતિકારીઓની ભરતીમાં બારિન અને જતિનદાસ મુખર્જી ઉર્ફે જતીન બાઘાની મહત્વની ભૂમિકા રહી.

૩૦ એપ્રિલ ૧૯૦૮ના રોજ ખુદીરામ બોઝ અને પ્રફુલ્લ ચાકી દ્વારા કિગ્સફોર્ડની હત્યાના પ્રયાસ બાદ પોલીસે તેની તપાસને પગલે ૨ મે ૧૯૦૮ના દિવસે બારિન્દ્ર ઘોષ અને અરવિંદ ઘોષ સહિત ૩૪ ક્રાંતિકારીઓને ગિરફ્તાર કર્યા હતા. આ મુકદ્દમામાં (જે અલીપોર બોમ્બ કાંડ તરીકે પણ પ્રખ્યાત છે) બારિન ઘોષ અને ઉલ્લાસકર દત્તાને ફાંસીની સજા ફટકારવામાં આવી હતી જે પાછળથી આજીવન કારાવાસમાં રૂપાંતર કરવામાં આવી હતી. ૧૯૦૯માં દેશબંધુ ચિતરંજનદાસ અને બારિન ઘોષ સહિત અન્ય દોષિતોને અંદામાનની સેલ્યુલર જેલમાં સ્થળાંતરિત કરવામાં આવ્યા હતા.

સજા બાદની પ્રવૃત્તિઓ
બારિન ઘોષને પ્રથમ વિશ્વયુદ્ધ બાદ ૧૯૨૦માં આપવામાં આવેલી સામુહિક માફી અંતર્ગત છોડી મૂકવામાં આવ્યા હતા. તેઓ પત્રકારિતાના ક્ષેત્રમાં કારકિર્દી બનાવવા માટે કલકત્તા પાછા ફર્યા હતા પરંતુ થોડા જ સમયમાં પત્રકારિતા છોડી કલકત્તા ખાતે એક આશ્રમની સ્થાપના કરી હતી. તેમણે પોતાના સંસ્મરણ ધ ટેલ ઓફ માય એક્ઝાઇલ – ટ્વેલ્વ ઇયર્સ ઇન અંદામાન નામે પ્રકાશિત કર્યા હતા.૧૯૨૩માં તેઓ તેમના ભાઈ અરવિંદ ઘોષ દ્વારા પોંડિચેરીમાં સ્થાપિત અરવિંદ આશ્રમ ખાતે સ્થળાંતરિત થયા હતા. અહીં શ્રી અરવિંદે તેમને અધ્યાત્મ અને સાધના તરફ પ્રેરિત કર્યા. ૧૯૨૯માં તેઓ ફરી કલકત્તા પાછા ફર્યા અને પત્રકારિતા શરૂ કરી. ૧૯૩૩માં તેમણે ધ ડૉન ઓફ ઇન્ડિયા નામનું એક અંગ્રેજી અખબાર શરૂ કર્યું. ત્યારબાદ તેઓ સ્ટેટસમેન સમાચારપત્ર સાથે જોડાયા. આ જ વર્ષે તેઓ શૈલજા દત્ત નામની વિધવા સાથે લગ્નગ્રંથિથી જોડાયાં હતા. ૧૯૫૦માં તેઓ બંગાળી દૈનિક સમાચારપત્ર બાસુમતિના સંપાદક બન્યા. ૧૮ એપ્રિલ ૧૯૫૯ના રોજ લાંબી માંદગી બાદ શેઠ સુખલાલ કરણાની હોસ્પિટલમાં તેમનું અવસાન થયું હતું.

સર્જન
બારિન ઘોષ લિખિત પુસ્તકો :
 દ્વિપાંતર બંશી
 પાથેર ઇંગિત
 અમર આત્મકથા
 અગ્નિજુગ
 ઋષિ રાજનારાયણ
 The Tale of My Exile
 શ્રી અરવિંદ

સંદર્ભો

બાહ્ય કડીઓ

ભારતીય ક્રાંતિકારી
૧૯૫૯માં મૃત્યુ
અનુશીલન સમિતિ
કડિયા ડુંગર ભારત દેશના ગુજરાત રાજ્યમાં ભરુચ જિલ્લાના ઝઘડિયા તાલુકા સ્થિત ઝાઝપોર ગામ નજીક આવેલ એક નાનો ડુંગર છે. પથ્થર વડે બનેલ આ ડુંગર ખાતે પ્રાચીન ગુફાઓ આવેલ છે.

ગુફાઓ 
આ સાત ગુફાઓ ૧લી અને બીજી સદીમાં પથ્થરમાં કોતરવામાં આવેલ છે. આ ગુફાઓનું સ્થાપ્ત્ય વિહાર શૈલીનું છે. આ ગુફાઓમાં પથ્થરના સિંહ-સ્તંભ પણ આવેલ છે. આ સ્થળ પર ઈંટનો સ્તૂપ પર્વતની નીચેના ભાગમાં આવેલ છે. આ ગુફાઓ ૧ લી અથવા બીજી સદીમાં બૌદ્ધ સ્થાપત્યના પ્રભાવ દ્વારા કોતરવામાં આવેલ છે.

સંદર્ભો 

ઝઘડીયા તાલુકો
જોવાલાયક સ્થળો
રાજ્ય સંરક્ષિત સ્મારક
વિંધ્ય પર્વતમાળા એ એક ગોળાકારે ટેકરીઓ ધરાવતી ભારતીય ઉપમહાદ્વીપના મધ્ય પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલ પ્રાચીન પર્વતમાળા છે, જે ભારતીય મહાદ્વીપને ભૌગોલિક રીતે ઉત્તરી (ઉત્તર ભારતીય ગંગાના મેદાન) અને દક્ષિણ ભારત એમ બે ભાગમાં વિભાજીત કરે છે.

પરિચય 
આ પર્વતનો પશ્ચિમ છેડો ગુજરાત દ્વીપકલ્પની પૂર્વી તરફ જ્યાં ગુજરાત રાજ્યની સીમાઓ રાજસ્થાન અને મધ્ય પ્રદેશને મળે છે ત્યાં આવેલો છે. ઉપમહાદ્વીપના મધ્યવર્તી ક્ષેત્રથી આગળ વધી તે મિર્જાપુર આગળ ગંગા નદીને મળે છે. આ પર્વત માળાની ઉત્તર અને પશ્ચિમ તરફનો ભાગ શુષ્ક અને બિનરહેવા લાયક છે, વિંધ્ય અને દક્ષિણતરફી વધુ ઊંચી અરવલ્લી પર્વતમાળા પવનને રોકી દે છે.

નદીઓનું મૂળ 
આ પર્વતના દક્ષિણ તરફના ઢાળમાંથી નર્મદા નદી નીકળીને પશ્ચિમ તરફ અરબી સમુદ્ર તરફ વિંધ્ય અને તેને સમાંતર સાતપુડા પર્વતમાળા વચ્ચેના ખીણ પ્રદેશમાંથી વહે છે. આ પર્વતમાળાના ઉત્તરી ઢોળાવો ગંગાની અનેક ઉપનદીઓના મૂળ છે જેમ કે કાળી સિન્ધ, પરબતી, બેટવા અને કેણ (બંને યમુનાની ઉપનદીઓ), શોણ અને તમસા નામની ગંગાની ઉપનદી દક્ષિણ તરફના પૂર્વી છેડેથી નીકળી ગંગાને મળે છે.

ભૂતકાલીન માહિતી 
સૌથી પ્રાચીન મળી આવેલ યુકેરઓટી (એક ફીલામેન્ટસ શેવાળ) નામના બહુકોષીય અવશેષ વિંધ્યના ખીણ પ્રદેશમાંથી મળી આવ્યાં છે, જે લગભગ ૧૬ કે ૧૭ કરોડ વર્ષ જૂના છે. વિંધ્યના વિવાદાસ્પદ "કેમ્બ્રીઅન" અવશેષો સાચા છે પણ ૧ કરોડથી વધુ જુના છે.

વિંધ્યની ભૂમેજ (ટેબલ લેંડ) એ એક ઉચ્ચપ્રદેશ છે જે પર્વતમાળાની મધ્ય ભાગની ઉત્તર તરફ આવેલી છે. મધ્ય પ્રદેશની રાજધાની ભોપાલ અને એક અન્ય શહેર ઈંદોર આ ટેબલ લેંડ પર છે જે ઉત્તર તરફના ગંગાના મેદાનો કરતાં ઊંચાઈ પર સ્થિત છે.

પુરાણ 
હિંદુ પુરાણ કથાઓ અનુસાર એક સમયે વિંધ્ય પર્વતમાળા એટલી ઊંચી વધતી હતી કે તે સૂર્યના માર્ગને અવરોધવા લાગી. આમ ચાલતા તેનો ગર્વ એટલો વધી ગયો કે તેણે માંગણી કરી કે સૂર્ય મેરુ પર્વતની જેમ પોતાની પણ પ્રદક્ષિણા કરે. વિંધ્યનો ગર્વ તોડવાની જરૂર જણાઈ અને આ માટે અગસ્ત્ય ઋષિને પસંદ કરાયા.

અગસ્ત્ય ઋષિએ ઉત્તરથી દક્ષિણનો પ્રવાસ શરૂ કર્યો અને રસ્તામાં પાર ન કરી શકાય તેવો વિંધ્ય પર્વત આડો આવ્યો. અગસ્ત્ય ઋષિ તરફ સન્માન દર્શાવતા તેમને જવાનો માર્ગ કરી આપવા વિંધ્ય પર્વત નીચે નમ્યો જેથી ઋષિ અને તેમનો પરિવાર પર્વત ઓળંગી શકે. એટલું જ નહિ જ્યાં સુધી ઋષિ પાછા ન ફરે ત્યાં સુધી નમેલો રહેવાનું વચન આપ્યું. અગસ્ત્ય ઋષિ દક્ષિણમાં જ સ્થાયી થઈ ગયાં અને વિંધ્ય ત્યાર પછી વધ્યો નહીં.

સંદર્ભ 

ભારતના પર્વતો
મધ્ય પ્રદેશ