Sovesh/autoresearch-gu huggingface dataset:
૯ સપ્ટેમ્બરનો દિવસ ગ્રેગોરીયન પંચાંગ મુજબ વર્ષનો ૨૫૨મો (લિપ વર્ષ દરમ્યાન ૨૫૩મો) દિવસ છે. આ દિવસ પછી વર્ષ પુરું થવામાં ૧૧૩ દિવસ બાકી રહે છે.

મહત્વની ઘટનાઓ 
 ૧૭૯૧ – રાષ્ટ્રપતિ જ્યોર્જ વોશિંગ્ટનના નામ પરથી અમેરિકાની રાજધાનીનું નામ વોશિંગ્ટન, ડી.સી. રાખવામાં આવ્યું.
 ૧૮૫૦ – કેલિફોર્નિયા યુ.એસ.ના ત્રીસમા રાજ્ય તરીકે દાખલ કરવામાં આવ્યું.
 ૧૯૨૨ – ગ્રીસ વિરુદ્ધ વર્ષો સુધી ચાલેલા યુદ્ધમાં તુર્કીસ્તાનનો વિજય.
 ૧૯૬૯ – કેનેડામાં સત્તાવાર ભાષા અધિનિયમ અમલમાં આવ્યો. સમગ્ર ફેડરલ સરકારમાં ફ્રેન્ચ ભાષાને અંગ્રેજીની સમાન દરજ્જો આપવામાં આવ્યો.
 ૧૯૯૧ – તાજિકિસ્તાને સોવિયેત યુનિયનથી સ્વતંત્રતાની ઘોષણા કરી.
 ૧૯૯૩ – ઈઝરાયલ–પેલેસ્ટાઇન શાંતિ પ્રક્રિયા: પેલેસ્ટાઇન લિબરેશન ઓર્ગેનાઇઝેશને સત્તાવાર રીતે ઈઝરાયલને કાયદેસર રાજ્ય તરીકે માન્યતા આપી.
 ૨૦૦૯ – અરબી દ્વીપકલ્પમાં પ્રથમ શહેરી ટ્રેન નેટવર્ક દુબઈ મેટ્રોનું ઔપચારિક ઉદ્ઘાટન કરવામાં આવ્યું.
 ૨૦૧૨ – ભારતીય અંતરિક્ષ એજન્સીએ સતત ૨૧ સફળ પીએસએલવી પ્રક્ષેપણના સિલસિલામાં હજી સુધીના તેના સૌથી ભારે વિદેશી ઉપગ્રહને ભ્રમણકક્ષામાં મૂક્યો.
 ૨૦૧૫ – એલિઝાબેથ દ્વિતીય યુનાઇટેડ કિંગડમ પર સૌથી લાંબુ શાસન કરનાર શાસક (સામ્રાજ્ઞી) બન્યા.
 ૨૦૧૬ – ઉત્તર કોરિયાની સરકાર તેનું પાંચમું અને કથિત રીતે સૌથી મોટું પરમાણુ પરીક્ષણ કર્યું.

જન્મ 
 ૧૮૨૮ – લિયો ટોલ્સ્ટોય, રશિયન નવલકથાકાર (અ. ૧૯૧૦)
 ૧૮૫૦ – ભારતેન્દુ હરિશ્વદ્ર, હિન્દી નાટ્યકાર અને વાર્તાલેખક (અ. ૧૮૮૫)
 ૧૯૦૦ – ગુણવંતરાય આચાર્ય, ગુજરાતી નવલકથાકાર, નાટ્યકાર, નવલિકાકાર, નિબંધકાર, પત્રકાર (અ. ૧૯૬૫)
 ૧૯૨૯ – રૂથ ફાઉ, પાકિસ્તાનની મધર ટેરેસા તરીકે ઓળખાતા જર્મન-પાકિસ્તાની ખ્રિસ્તી સાધ્વી અને ડૉક્ટર. (અ.૨૦૧૭)
 ૧૯૬૭ – અક્ષય કુમાર, ભારતીય ફિલ્મ અભિનેતા
 ૧૯૭૪ – વિક્રમ બત્રા, કારગિલ યુદ્ધમાં શૌર્યતાપૂર્ણ કામગીરી માટે મરણોપરાંત પરમવીર ચક્ર પ્રાપ્ત કરનાર ભારતીય થલસેનાના સૈન્ય અધિકારી (અ. ૧૯૯૯)

અવસાન 
 ૨૦૦૬ – કે. કા. શાસ્ત્રી [ગુજરાતી ભાષા]]ના બહુશ્રુત વિદ્વાન (જ. ૧૯૦૫)
 ૧૯૫૨ – કિશોરલાલ ઘનશ્યામલાલ મશરૂવાળા, ભારતીય ચરિત્રકાર, નિબંધકાર અને અનુવાદક (જ. ૧૮૯૦)
 ૨૦૧૨ – ડો. વર્ગીસ કુરિયન, ભારતમાં શ્વેત ક્રાંતિના પિતા ગણાતા સામાજીક ઉદ્યોગદ્રષ્ટા (જ. ૧૯૨૧)

તહેવારો અને ઉજવણીઓ

બાહ્ય કડીઓ 
 બી.બી.સી.(BBC): આજનો દિવસ 

સપ્ટેમ્બર
આનંદપુરા (તા. કડી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા મહેસાણા જિલ્લામાં આવેલા કડી તાલુકાનું આવેલું એક ગામ છે. આનંદપુરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

કડી તાલુકો
લાડપુર (તા. ગોધરા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા   ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા પંચમહાલ જિલ્લામાં આવેલા  ગોધરા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. લાડપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તમાકુ તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

ગોધરા તાલુકો
મુજફ્ફરપુર જિલ્લો ભારત દેશના  બિહાર રાજ્યના ૩૮ જિલ્લાઓ પૈકીનો એક મહત્વનો જિલ્લો છે. મુજફ્ફરપુર જિલ્લાનું મુખ્યાલય મુજફ્ફરપુર ખાતે આવેલું છે.  મુજફ્ફરપુર જિલ્લો તિરહુત વિભાગ (પ્રમંડલ)ના પ્રશાસન હેઠળનો એક જિલ્લો છે. 

બિહાર
અનીડા (તા. કુંકાવાવ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા અમરેલી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા કુંકાવાવ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. અનીડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
 

કુંકાવાવ તાલુકો
સૌરાષ્ટ્ર
પીપલસાત (તા. સંખેડા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા છોટાઉદેપુર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સંખેડા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. પીપલસાત ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકો વસવાટ કરે છે.

સંખેડા તાલુકો
મુસ્લિમોની માન્યતા અનુસાર મૃત્યુ પછી પણ જીવન છે, જેને આખિરત કહે છે. સૃષ્ટીનો સર્વનાશ થઈ ગયા પછી કયામતનો દિવસ આવશે અને તેમાં મનુષ્યોની સાથે જગતભરનાં બુદ્ધિમાન લોકોને જીવન પ્રદાન કરીને મેદાને હશર ક્યામતના દિવસે અલ્લાહ પાક તેના રહેમ, કરમ (દયા) થી જન્નતમા દાખલ કરશે. જ્ન્નત અલ્લાહ પાકે એવી બનાવી છે કે માણસે તેની દુનિયામાં કલ્પના પણનહિં કરી હોય.માં ભેગા કરવામાં આવશે, ત્યાં તેમનું જીવન બતાવવામાં આવશે અને તેમના પાપોનો હિસાબ લેવામાં આવશે. ખુદા પ્રત્યેના પાપને ખુદા ઈચ્છે તો માફ કરી શકશે. જ્યારે મનુષ્યોએ મનુષ્યો પ્રત્યે આચરેલા પાપોની સજા તેનો ભોગ બનેલા લોકો નક્કી કરશે. મનુષ્યોને તેમના સારા કાર્યો અને વર્તનના આધારે સ્વર્ગ કે નર્કમાં મોકલવામાં આવશે.

ઇસ્લામ
અબલુવા (તા. પાટણ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા પાટણ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સરસ્વતી તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. અબલુવા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

ગામમાં ૫ ડેરી, ૪ પ્રાથમિક શાળાઓ, રિલાયન્સ આંગણવાડી આવેલી છે.

સરસ્વતી તાલુકો
ચાંદવાસા (તા. વિજયનગર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા  સાબરકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વિજયનગર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ચાંદવાસા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ,  દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

વિજયનગર તાલુકો
પાવાગઢ ઉડનખટોલા એ પાવાગઢ પર્વત પરનો ઉડનખટોલા છે જે ગુજરાતના પંચમહાલ જિલ્લાના પાવાગઢ ખાતે આવેલો છે. તે ૧૯૮૬માં શરૂ કરવામાં આવ્યો હતો.

ઇતિહાસ 
શક્તિપીઠ કાલિકા માતા મંદિર તેમજ યુનેસ્કોની વર્લ્ડ હેરિટેજ સાઇટ ચાંપાનેર-પાવાગઢ પુરાતત્વીય ઉદ્યાનના અનેક સ્મારકોની હાજરીને કારણે પાવાગઢ પર્વત એક મુખ્ય યાત્રાળુ એન્ડ પ્રવાસન સ્થળ છે.

પાવાગઢ ઉડનખટોલા ૧૯૮૬માં શરૂ કરવામાં આવ્યો હતો. બાંધકામ અને કામગીરીનું સંચાલન ઉષા બ્રેકો લિમિટેડ દ્વારા કરવામાં આવે છે.

૧૯ જાન્યુઆરી ૨૦૦૩ના રોજ ઉડનખટોલા અકસ્માતમાં સાત મૃત્યુ થયા હતા અને ૨૪ લોકોને ઈજા પહોંચી હતી.

તકનિકી માહિતી 
 લાંબો પાવાગઢ ઉડનખટોલા તેની શરૂઆતના સમયે દેશનો સૌથી ઊંચો ઉડનખટોલા હોવાનું કહેવાતું હતું. તે મોનો-કેબલ ગોંડોલા ડિટેચેબલ પ્રકારની લિફ્ટનું સંચાલન કરે છે. એક સફર ૬ મિનિટ લે છે.

તે મુસાફરોને માંચી હવેલીથી પાવાગઢ પર્વત ઉપર  ઊંચે પહોંચાડે છે. ત્યાંથી મુસાફરે મંદિર સુધી પહોંચવા માટે  ચઢવાનું હોય છે. તે પ્રતિ કલાક ૧૨૫૦ મુસાફરોને લઈ જવાની ક્ષમતા ધરાવે છે પરંતુ તે પ્રતિ કલાક ૪૦૦ મુસાફરોની ક્ષમતા પર કાર્ય કરે છે. તે વાર્ષિક ૧૩ લાખ મુસાફરોનું પરિવહન કરે છે. 

નવા  લાંબા ઉડનખટોલા બાંધવાનો પ્રસ્તાવ છે જે મુસાફરોને આગળ લઈ જશે અને તેમને મંદિરથી ૩૦-૪૦ મીટર દૂર ઉતારશે.

આ પણ જુઓ 
 ગિરનાર ઉડનખટોલા
 અંબાજી ઉડનખટોલા
 સાપુતારા ઉડનખટોલા

સંદર્ભ 

ગુજરાતમાં પરિવહન
Infobox mapframe without OSM relation ID on Wikidata
Coordinates on Wikidata
પંચમહાલ જિલ્લો
બગોદરા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા અમદાવાદ જિલ્લાના બાવળા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. બગોદરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, ચણા, તુવેર, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજી અને જીરુંના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

અહીંથી ગાંધીનગરથી રાજકોટ જતો રાષ્ટ્રીય ધોરી માર્ગ નં ૮-એ પસાર થાય છે. આ ધોરીમાર્ગ પર રાષ્ટ્રીય ધોરી માર્ગ નં. ૮ પર આવેલા વાસદ સાથે જોડતો રાજ્ય ધોરી માર્ગ પણ બગોદરા ખાતે ભેગો થાય છે. સૌરાષ્ટ્રથી વડોદરા કે વડોદરાથી દક્ષિણ દિશામાં જતાં વાહનો અહીંથી ફંટાઇને વાસદ તરફ જાય છે.

સંદર્ભ

બાવળા તાલુકો
અમાસ પુરી થયા પછી પ્રતિપદા દ્વિતિયાના અનુક્રમે તિથિઓ આવે છે. એક માસમાં કુલ ૩૦ તિથિઓ હોય છે. માસનાં બે સરખા વિભાગ દરેક ૧૫ તિથિના બને છે. પહેલા વિભાગને શુકલ પક્ષ કહે છે. શુકલ પક્ષની દરેક તિથિની રાત્રે આકાશમાં ચંદ્ર વધારે ને વધારે સમય સુધી દેખાઈ, ચંદ્રનું બિંબ વધારે મોટું થતું દેખાય છે. ૧૫મી તિથિ પૂનમની રાત્રે આખી રાત્રી, એટલે કે સૂર્યાસ્તથી સૂર્યોદય સુધી આકાશમાં ચંદ્ર પ્રકાશતો હોય છે અને ચંદ્રનું બિંબ સંપૂર્ણ ગોળાકાર હોય છે.

શુક્લ પક્ષના તહેવારો
 બેસતુ વર્ષ
 ભાઈ બીજ
 લાભ પાંચમ
 દેવઉઠી અગિયારસ, વૌઠાનો મેળો શરૂ
 દેવ દિવાળી, ગુરુનાનક જયંતિ, વૌઠાનો મેળો પુર્ણ
 વસંતપંચમી
 હોળી
 રામનવમી
 મહાવીર જયંતી
 હનુમાન જયંતી
 અખાત્રીજ
 ભીમ અગિયારશ, નિર્જળા એકાદશી
 વટસાવિત્રી
 રથયાત્રા
 દેવશયની એકાદશી
 ગૌરીવ્રત
 જયાપાર્વતી
 ગુરુ પૂર્ણિમા
 રક્ષાબંધન
 કેવડા ત્રીજ 
 ગણેશ ચતુર્થી
 સામા પાંચમ 
 ધરો આઠમ 
 અનંત ચૌદશ 
 નવરાત્રી
 દશેરા
 શરદ પૂર્ણિમા

સંદર્ભો

આ પણ જુઓ 
 કૃષ્ણ પક્ષ

પંચાંગ
તિથિ
ત્રિફળાનો ( સંસ્કૃત : त्रिफळा, "ત્રણ ફળો")  એક આયુર્વેદિક  ઔષધ છે. ત્રિફળા હરડે, બહેડાં અને આંબળા એવા ત્રણ રસાળ ફળોને સુકવીને બનાવવમાં આવે છે.

આયુર્વેદિક ઔષધ 
પરંપરાગત આયુર્વેદિક ચિકિત્સામાં, ત્રિફલાને નીચેના વિકારમાં  ઉપયોગી માનવામાં આવે છે:  

 રોગપ્રતિકારક શક્તિની વધારવા 
 પાચનમાં સુધારો 
 કબજિયાતમાં રાહત 
 જઠરાંત્રિય માર્ગની સફાઇ 
 ગેસમાં રાહત (વાતહર) 
 મધુપ્રમેહ (ડાયાબિટીસ)ની સારવાર 
 આંખના રોગની સારવાર 
 દંત ચિકિત્સામાં - એન્ડોડોમ્ટીક્સમાં  રુટ કેનાલના સિંચક તરીકેની

સક્રિય ઘટકો 
આ દવાના સક્રિય ઘટકોની જાણકારી નથી. ત્રિફળામાં  ગેલિક એસિડ, ચેબ્યુલેજિક એસિડ અને ચેબ્યુલિનિક એસિડ  સહિત ઘણા સંયોજનો હોય છે જે તેનાથી મળતા સ્વાસ્થ્ય લાભો માટે જવાબદાર હોય છે.

આ પણ જુઓ 

 આયુર્વેદ

સંદર્ભ

બાહ્ય કડીઓ
 

આયુર્વેદિક ઓસડિયાં
અંદરપુરા (તા. ધાનપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યપૂર્વ ભાગમાં આવેલા દાહોદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ધાનપુર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. અંદરપુરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, ડાંગર, મગ, અડદ, ચણા, કપાસ, દિવેલી, અન્ય કઠોળ તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

ધાનપુર તાલુકો
'હિંદના દાદા' તરીકે વિશ્વભરમાં ખ્યાતિ મેળવનારા દાદાભાઈ નવરોજીનો જન્મ ૪ સપ્ટેમ્બર ૧૮૨૫ માં નવસારીમાં થયો હતો. તેઓ એક પારસી પુરોહિતના પુત્ર હતા.

જીવન 
બી.એસસી. નો અભ્યાસ પૂર્ણ કરી ૨૭ વર્ષની ઉંમરે તેઓ મુંબઈની એલફિસ્ટન ઈન્સ્ટિટયુટમાં હેડમાસ્તર બન્યા હતા. પ્રોફેસર તરીકે નિમણૂંક પામનારા સૌ પ્રથમ હિંદી હતા. ધંધામાં પોતાની કારકીર્દી શરૂ કરવા માટે ૩૦ વર્ષની ઉંમરે તેઓએ ઈંગ્લેન્ડ ભણી પ્રયાણ કર્યુ હતું. ૧૮૫૫માં નવરોજી લંડનમાં ઈમ્પોર્ટન્ટ પારસી કોમર્શીયલ પેઢીમાં ભાગીદાર બન્યા હતા ત્યાર બાદ તેમણે ત્યાં પોતાનુ કોમર્શયીલ હાઉસ ઉભુ કર્યુ હતું. ૩૧ ઓક્ટોબર ૧૮૬૧માં ધ લંડન અંજુમન નામનું સંગઠન સ્થપાયુ હતુ અને ડો. દાદાભાઈ નવરોજી તેના સ્થાપક અને પ્રથમ પ્રમુખ હતા.

અંગ્રેજી કેળવણી પામેલા પારસી યુવાનોએ ધર્મ અને સુધારણા માટે ઈ.સ. ૧૮૫૧માં 'રહનુમા-ઇ-મઝદયરન સભા' ની સ્થાપના કરી. દાદાભાઈ નવરોજી આ સંસ્થાના અગ્રણી નેતા  હતા. આ સંસ્થાએ 'રાશ્ત ગોફતાર'નામનુ મુખપત્ર શરૂ કરી પારસી સુધારણા આંદોલનને વેગવંતુ બનાવ્યું.

૧૮૫૯માં તેમને ઈન્ડિયન સિવિસ સર્વિસમાં ભરતી પ્રક્રિયામાં થતા અન્યાય સામે એક આંદોલન શરૂ કર્યુ હતું.ભારતીય પબ્લિકમાં બુધ્ધિજીવીઓની ઉન્નત્તિ માટે પધ્ધતિસર કામ કરનારા પ્રથમ વ્યક્તિ હતા.

૧૮૬૨માં તેમણે ઈંગ્લિશ પ્રજાને ભારતીય બાબતોથી માહિતગાર બનાવવા માટે ઈસ્ટ ઈન્ડિયન એસોશિયેશન નામનુ વગદાર સંગઠનની સ્થાપના કરી હતી. આ સંગઠનનો મુખ્ય ઉદ્દેશ બ્રિટનને ભારતની દુર્દશા અને જરૂરિયાતો વિશે સારી રીતે માહિતગાર કરવાનો હતો.

૧૮૭૪માં તેઓ ભારત પાછા ફર્યા હતા. બરોડા રાજ્યના દિવાન તરીકે તેમની નિમણૂંક કરવામાં આવી હતી. પરંતુ તેઓ બ્રિટિશ પાર્લામેન્ટમાં પ્રવેશ મેળવવાના હેતુથી ૧૮૮૬માં ફરીથી ઈંગ્લેડ પાછા ફર્યા હતા. ૫ જુલાઈ ૧૮૯૨ ના રોજ તેઓ પાર્લામેન્ટમાં ચૂંટાયા હતા અને આ રીતે બ્રિટિશ પાર્લામેન્ટમાં સ્થાન મેળવનારા પ્રથમ ભારતીય બન્યા હતા. તેઓ ઈન્ડિયન નેશનાલિઝમના પિતા તરીકે જાણીતા બન્યા હતા.

દાદાભાઈની ગણના ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસના સ્થાપક તરીકે થાય છે. તેઓ ત્રણ વખત કોંગ્રેસના પ્રમુખ તરીકે ચૂંટાયા હતા. કોંગ્રેસના શરૂઆતના વર્ષોમાં સ્વતંત્રતાની લડાઈ દરમિયાન તેમણે ઉદારમતવાદી રસ્તો અપનાવ્યો હતો. તેઓને બ્રિટિશરોમાં વિશ્વાસ હતો પરંતુ બ્રિટિશ રાજકીય વ્યવસ્થાથી તેમની ભ્રમણામાં વધારો થતા તેઓ નિરાશ બન્યા હતા. ૧૯૦૪માં તેમણે સ્વરાજની માંગણી કરી હતી. ગોપાલ કૃષ્ણ ગોખલે અને મોહનદાસ કરમચંદ ગાંધી સહિત યુવા રાષ્ટ્રીય નેતાઓની પેઢી તેમનો એક સલાહકાર તરીકે આદર કરતા હતા.

તેઓનુ સમગ્ર જીવન સાદગી, શુધ્ધતા અને પ્રભાવશાળી રહ્યુ હતું.આવા પ્રભાવશાળી અને સાદગીથી ભરેલા જીવનનો ૩૦ જૂન ૧૯૧૭ ના રોજ અંત આવ્યો હતો. ૯૩ વર્ષની પરિપક્વ ઉંમરે દાદાભાઈનુ મૃત્યુ થયુ હતું. તેમણે એકવાર કહ્યું હતું કે, સંગઠિત થાઓ, સતત પ્રયત્ન કરો અને સેલ્ફ ગવર્મેન્ટ હાંસલ કરો, જેથી લાખો લોકો હાલમાં ગરીબી, દુષ્કાળ અને પ્લેગથી મરી રહ્યા છે તેઓને બચાવી શકાશે.

લેખન કાર્ય 
‘પોવર્ટી એન્ડ અન-બ્રિટિશ રૂલ ઈન ઇન્ડિયા’ (૧૯૦૧) નામે તેમણે કરેલા અધ્યયને ભારતને આર્થિક રાષ્ટ્ર તરીકે આગળ લાવવામાં મહત્વનો ભાગ ભજવ્યો હતો. ઈંગ્લેન્ડમાં રાષ્ટ્રિ ગોફ્તાર અખબારના સ્થાપક હતા. પારસીઓને તેમના ધર્મ અંગેનુ શિક્ષણ આપવા માટે દાદાભાઈએ ધર્મ માર્ગદર્શક અને રાશ્ત ગોફ્તાર નામના બે ધાર્મિક મેગેઝીન શરૂ કર્યા હતા.

સંદર્ભ 

વ્યક્તિત્વ
ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસના પ્રમુખો
૧૯૧૭માં મૃત્યુ
તેરમી સદીમાં મહારાષ્ટ્રમાં વારકરિ સંપ્રદાયે અનેરી ક્રાંતિ કરી હતી. આ યુગના શિખરે સંત જ્ઞાનદેવ મહારાજ બિરાજેલા છે. અહેમદનગર પાસે અલેગાંવમાં પિતા વિઠ્ઠલપંત અને માતા રુકિમણીને ત્યાં ઇ.સ. ૧૨૭૫ (વિ.સં.૧૩૩૨)માં જ્ઞાનદેવનો જન્મ અને સંવત ૧૩૫૩માં આળંદીમાં સમાધિ. પૂર્વજ કુલકણ (પટવારી) અને નાથપંથી. બાળપણથી જ તીવ્ર વૈરાગ્યવાળા વિઠ્ઠલપંત લગ્ન પછી ગૃહત્યાગ કરી કાશી ખાતે સ્વામી રામાનંદ પાસે સંન્યાસી બન્યા. ગુરુની દક્ષિણની યાત્રા દરમિયાન આળંદીમાં પડાવ નાખતા શિષ્ય ગૃહસ્થી હતો અને બ્રહ્મચારી છે એમ ખોટું બોલીને દીક્ષા લીધી છે, એમ જાણતા જ ગુરુઆદેશે વિઠ્ઠલપંત ભગવા ત્યજી ગૃહસ્થી થયા. બાર વર્ષ પછી ચાર સંતાન થયાં તે નિવૃત્તિનાથ, જ્ઞાનદેવ, સોપનદેવ અને મુકતાબાઇ.

મુખ્ય ગ્રંથો
જ્ઞાનેશ્વરી, અમૃતાનુભવ, ચાંગદેવ પાસષ્ટિ, હરિગીત અને અભંગ મુખ્ય રચનાઓ જ્ઞાનદેવે આપી.

જ્ઞાનેશ્વરી પૈઠણથી વખતા ગોદાવરી અને પ્રવર નદીના સંગમ કિનારે નેવાસા(મ્હાલસા) ગામે શંકર મંદિરે નિવૃત્તિનાથ જે જ્ઞાનેશ્વરના મોટા ભાઈ અને ગુરુ પણ હતા ગીતાને મરાઠીમાં ઉતારવાની આજ્ઞા કરી. મૃણાલિની દેસાઈ ‘જ્ઞાનદેવ’માં લખે છે ‘જ્ઞાનભંડારને દેવવાણીના મસમોટાં તાળાં મારેલાં છે. એની ચાવીઓ થોડાક માણસોએ પોતાના જનોઇના તાંતણામાં બ્રહ્મગાંઠ કરીને બાંધી રાખી છે. નથી તેઓ ઉઘાડતાં નથી, કોઇને ઉઘાડવા દેતા!’ મરાઠીમાં ગીતા રચીને જ્ઞાનદેવે ચાવી ઝૂંટવી લીધી. ‘મારી મરાઠી પ્રાકૃત અને ઉપેક્ષિત છે પરંતુ હું રસ અને અલંકારોથી તેને અલંકૃત કરીશ.’ એ શંકર મંદિરમાં થોડાક ભકતો સામે પ્રત્યેક ગીતાના શ્લોકે ઓવી લટતી જાય અને જેમ વ્યાસના શ્લોક ગણપતિએ લખ્યા, વિનોબાનાં ગીતા પ્રવચનો સાને ગુરુજીએ ટપકાવ્યાં એમ જ્ઞાનેશ્વરનાં પ્રવચનો - ઓવીઓ સરિચદાનંદ બાબાએ નોંધી. મૂળ ભગવતગીતામાં સાતસો શ્લોક પરંતુ જ્ઞાનેશ્વરે નવ હજાર ઓવીઓ લખી! 

અમૃતાનુભવ ગુરુના બીજા આદેશે નેવાસામાં જ અમૃતાનુભવ લખ્યો. જ્ઞાનદેવ તેને મૌનનું પણ મૌન કહે છે. ગંભીર તત્ત્વજ્ઞાન છે. જ્ઞાનદેવ ઉપર શંકરના અદ્વૈતનો પ્રભાવ છતાં કૃષ્ણભકિતથી તરબોળ હતા. દશ પ્રકરણમાં ૮૦૬ ઓવીઓ છે.

હરિગીત અને અભંગ આળંદીથી પંઢરપુર સંતો સાથે ૨૭ દિવસ પદયાત્રા કરી તેમાં ૨૭ અભંગ લખ્યા. પંઢરપુરમાં ભકત નામદેવનો ભેટો થાય છે જે જીવનના અંત સુધી સાથ આપે છે.

જ્ઞાનદેવ મ્હણે હરિ માઝા સમર્થ ન કરે અર્થ ઉપનિષદા (હરિપાઠ) વાછડા પ્રત્યે મમતાને લીધી ગાય પરિવારને પણ દૂધ આપે છે એમ અર્જુન નિમિત્તે જગતને ગીતા મળી છે. શ્રીકૃષ્ણને દેવકીએ ઉદરમાં નવ માસ રાખ્યો, યશોદાએ ઉછેર્યો અને તે પાંડવોના કામમાં આવ્યો! હઠયોગી ચાંગદેવને મૂંઝવણ હતી. બાળયોગીને આશીર્વાદ લખું કે જ્ઞાનવૃદ્ધને તીર્થસ્વરૂપ લખું અને કોરો કાગળ મોકલ્યો. મુકતા એ કાગળ જૉઇ બોલી ‘એ જ્ઞાના, આ તો કોરો જ રહ્યો! જ્ઞાનેશ્વરે ચાંગદેવને ઠžરથદ્મસળ નો ગહન-ગંભીર પત્ર લખ્યો અને ગર્વ ઉતાર્યો.

આ મહાન જ્ઞાની સંત કર્મ પૂર્ણ કરી પૂણેથી તેર માઇલ દૂર આળંદી (દેવાચી આખંદી કહેવાય છે.)માં સં.૧૩૫૩ (૨૫ ઓકટોબર, ૧૨૯૬) ગુરુવારના દિવસે કારતક વદ તેરસે જીવતી સમાધિ લીધી હતી. ઉંમર હતી ૨૧ વર્ષ ૩ માસ અને ૫ દિવસ! નામદેવ ત્યાં હાજર હતા. વિયોગમાં ૨૫૦ અભંગ નામદેવજીએ લખ્યા ‘નામા મ્હણે લોપાલા દિનકર બાપ જ્ઞાનેશ્વર, આખંદીમાં જ્ઞાનદેવની સમાધિ ઉપર દર વર્ષે કારતક વદ છઠથી કારતક વદ અમાસ સુધી મોટી યાત્રાઓ થાય છે. કારતક વદ અગિયારસે નગરમાં પાલખી નીકળે છે. માથે ‘જ્ઞાનેશ્વરી’ ગ્રંથ મૂકી નાચતા ગાતા સહુ સમાધિએ જાય છે.

બાહ્ય કડીઓ 
 
  ગુજરાતી માં જ્ઞાનેશ્વરી ગીતા રહસ્ય 
  ગુજરાતી માં જ્ઞાનેશ્વર ચરિત્ર
  ગુજરાતી માં ચાંગદેવ પાષષ્ટિ-ટૂંકસાર
  દિવ્યભાસ્કર ના સંગ્રહમાંથી 

ધાર્મિક વ્યક્તિત્વ
સમા (તા. વડનગર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા   મહેસાણા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વડનગર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. સમા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ,  દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

વડનગર તાલુકો
૬ ડિસેમ્બર નો દિવસ ગ્રેગોરીયન પંચાંગ મુજબ વર્ષનો ૩૪૦મો (લિપ વર્ષ દરમ્યાન ૩૪૧મો) દિવસ છે. આ દિવસ પછી વર્ષ પુરું થવામાં ૨૫ દિવસ બાકી રહે છે.

મહત્વની ઘટનાઓ 
 ૧૭૦૪ – ગુરુ ગોવિંદસિંહની આગેવાની હેઠળ ખાલસા સૈન્ય અને મુઘલ સૈન્ય વચ્ચે ‘ચામકૌરની લડાઈ’ લડાઈ.
 ૧૭૬૮ – ‘ઍન્સાઈક્લોપિડિયા બ્રિટાનિકા’ (વિશ્વ જ્ઞાનકોષ)ની પ્રથમ આવૃતિ પ્રકાશિત કરાઈ.
 ૧૮૭૭ – થોમસ આલ્વા એડિસન ફોનોગ્રાફ પર સૌ પ્રથમ માનવ અવાજમાં ‘મેરી હેડ અ લિટલ લૅમ્બ’ ગીત રેકર્ડ કર્યુ.
 ૧૯૧૭ – ફિનલૅન્ડ રશિયાથી સ્વતંત્ર થયું.
 ૧૯૬૭ – ડૉ. એડ્રિયન કેન્ટરોવિટ્ઝ દ્વારા અમેરિકામાં પ્રથમ માનવ હ્રદય પ્રત્યારોપણ કરાયું.
 ૧૯૭૧ – પાકિસ્તાને બાંગ્લાદેશ પ્રશ્ને ભારત સાથે રાજદ્વારી સંબંધોનો વિચ્છેદ કર્યો.
 ૧૯૯૨ – ઉત્તર પ્રદેશના અયોધ્યા શહેરમાં આવેલી વિવાદાસ્પદ બાબરી મસ્જિદનો ધ્વંસ થયો.
 ૨૦૦૬ – નાસાએ મંગળ પર પ્રવાહી પાણીની હાજરી સૂચવતા માર્સ ગ્લોબલ સર્વેયર દ્વારા લેવામાં આવેલા ફોટોગ્રાફ્સ જાહેર કર્યા.
 ૨૦૧૭ – ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના વહીવટીતંત્રે સત્તાવાર રીતે જેરુસલેમને ઈઝરાયલની રાજધાની તરીકે માન્યતા જાહેર કરી.

જન્મ 
 ૧૮૫૩ – હરપ્રસાદ શાસ્ત્રી, ભારતીય વિદ્વાન અને ઇતિહાસકાર (અ.૧૯૩૧)
 ૧૯૨૮ – ચંદ્રલેખા, ભારત નૃત્યાંગના અને નૃત્યનિર્દેશક (અ. ૨૦૦૬)
 ૧૯૩૨ – કમલેશ્વર, ભારતીય લેખક, પટકથા લેખક અને વિવેચક (અ. ૨૦૦૭)
 ૧૯૪૫ – શેખર કપૂર, ભારતીય દિગ્દર્શક, નિર્માતા અને પટકથા લેખક
 ૧૯૮૫ - આર.પી.સિંઘ, ભારતીય ક્રિકેટર
 ૧૯૮૮ – રવિન્દ્ર જાડેજા, ભારતીય ક્રિકેટર
 ૧૯૯૩ – જસપ્રિત બુમરાહ, ભારતીય ક્રિકેટર
 ૧૯૯૪ – શ્રેયસ અય્યર, ભારતીય ક્રિકેટર

અવસાન 
 ૧૯૫૬ – બી. આર. આંબેડકર, ભારતીય અર્થશાસ્ત્રી અને રાજકારણી, પ્રથમ ભારતીય ન્યાય મંત્રી (જ. ૧૮૯૧)
 ૨૦૧૦ – રજનીબાળા, ગુજરાતી ફિલ્મ અભિનેત્રી

તહેવારો અને ઉજવણીઓ 
 બંધારણ દિન – સ્પેન
 સ્વતંત્રતા દિવસ – ફીનલેંડ
 સંત નિકોલસ ડે

બાહ્ય કડીઓ 
 બી.બી.સી.(BBC): આજનો દિવસ 

ડિસેમ્બર
શેરપુરા (તા.ભરૂચ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના મધ્યદક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ભરૂચ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ભરૂચ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. શેરપુરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે કપાસ,  તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

ભરૂચ તાલુકો
જુઝૅપ્પે ગેરિબાલ્ડી એ એક ઈટાલિયન સેનાપતિ અને રાષ્ટ્રવાદી હતા. તેમને ઈટાલીનું એકિકરણ કરી ઈટાલી રાજ્યની સ્થાપના કરી હતી. તેમને આધુનિક વિશ્વના સૌથી મહાનોત્તમ સેનાપતિ માનવામાં આવે છે.

ગેરિબાલ્ડીના યુરોપ અને દક્ષિણ અમેરિકાના સૈન્ય પરાક્રમોને કારણે તેઓ બે વિશ્વના હિરો તરિકે પણ જાણીતા છે. 1848માં ઈટાલીના એકિકરણમાટે ગેરીબાલ્ડીએ અનેક યુદ્ધો લડ્યા હતા. ગેરિબાલ્ડી તેમના સમયમાં દેશ-વિદેશમાં પ્રખ્યાત હતા અને લોકો તેમનું ખુબ સન્માન કરતા.2 જુન 1882ના રોજ ગેરીબાલ્ડીનું કુદરતી મૃત્યુ થયું.

સંદર્ભ
૩૦ જાન્યુઆરી નો દિવસ ગ્રેગોરીયન પંચાંગ મુજબ વર્ષનો ૩૦મો (લિપ વર્ષ દરમ્યાન પણ ૩૦મો) દિવસ છે. આ દિવસ પછી વર્ષ પુરું થવામાં ૩૩૫ દિવસ બાકી રહે છે.

મહત્વની ઘટનાઓ 
 ૧૯૪૮ - ભારતના રાષ્ટ્રપિતા મહાત્મા ગાંધીની નથુરામ ગોડસે દ્વારા ગોળી મારી હત્યા કરવામાં આવી.

જન્મ 
 ૧૮૮૯ - જયશંકર 'સુંદરી', ગુજરાતી આત્મકથાકાર અને રંગભૂમિના કલાકાર (અ.૧૯૭૫)
 ૧૮૯૦ - જયશંકર પ્રસાદ, હિન્દી સાહિત્યકાર. (અ.૧૯૩૭)

અવસાન 
 ૧૯૪૮ - મહાત્મા ગાંધી - ભારતના રાષ્ટ્રપિતા. (જ. ૧૮૬૯)

તહેવારો અને ઉજવણીઓ 
 ગાંધી નિર્વાણ દિન અથવા શહીદ દિન તરીકે ભારત દેશમાં ઉજવવામાં આવે છે.

બાહ્ય કડીઓ 
 બી.બી.સી.(BBC): આજનો દિવસ

જાન્યુઆરી
મહાવીર જન્મ કલ્યાણક (અથવા મહાવીર જયંતિ)  જૈન ધર્મના અનુયાયીઓ માટે પવિત્ર દિવસ ગણાય છે. આ દિવસને તેઓ તહેવાર તરીકે મનાવે છે. આ દિવસને વીર તેરસ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. આ દિવસે જૈન ધર્મના ચોવીસમા તેમજ છેલ્લા તીર્થંકર મહાવીર સ્વામીનો જન્મ થયો હતો. એમનો જન્મ ભારતીય વૈદિક પંચાગના વિક્રમ સંવત મુજબ ચૈત્ર સુદ તેરસના દિવસે થયો હતો. આ દિવસે ભારતમાં રાષ્ટ્રીય સ્તરે જાહેર રજા હોય છે.

આ પણ જુઓ 
 તીર્થંકર
 મહાવીર સ્વામી
 જૈન ધર્મ

સંદર્ભો 

જૈન ધર્મ
તહેવાર
ઝાંસી પ્રાંત (Jhansi division) એ ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા ઉત્તર પ્રદેશ રાજ્યમાં આવેલા વહીવટી પ્રાતો પૈકીનો એક પ્રાંત છે. હાલમાં (૨૦૦૫) આ પ્રાંતમાં નીચે પ્રમાણેના જિલ્લાઓનો સમાવેશ કરવામાં આવેલ છે.

 જાલૌન જિલ્લો
 ઝાંસી જિલ્લો
 લલિતપુર જિલ્લો

ઉત્તર પ્રદેશના પ્રાંતો
વીંઝુવાડા (તા. માંડલ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  અમદાવાદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  માંડલ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. વીંઝુવાડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

માંડલ તાલુકો
બારોડા (તા. સીંગવડ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા આદિવાસીઓની બહુમતી ધરાવતા દાહોદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સીંગવડ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. બારોડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, ઘઉં, ડાંગર, મગ, અડદ,  અન્ય કઠોળ તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

સીંગવડ તાલુકો
સમઢીયાળા નાના (તા. ધારી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  અમરેલી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ધારી તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. સમઢીયાળા નાના ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ,  દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
 

ધારી તાલુકો
સૌરાષ્ટ્ર
અરસામડા (તા. વડાલી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા સાબરકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક અને અરવલ્લી પર્વતમાળાના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા વડાલી તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. અરસામડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

વડાલી તાલુકો
વોરાકોટડા (તા. ગોંડલ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  રાજકોટ જિલ્લામાં આવેલા  ગોંડલ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. વોરાકોટડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ,  દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
 

ગોંડલ તાલુકો
સૌરાષ્ટ્ર
બારા-લાચ-લા અથવા બારા-લાચ ઘાટ () (દરિયાઈ સપાટીથી ઊંચાઈ - ૫૦૪૫ મીટર /૧૬,૪૦૦ ફૂટ) એ ઊંચો પહાડી ઘાટ માર્ગ છે, જે હિમાચલ પ્રદેશના લાહૌલ જિલ્લાને જમ્મુ અને કાશ્મીરના લડાખ પ્રદેશને જોડે છે. હિમાલય પર્વતશ્રેણીમાં આ એક સાંકડો ઘાટ છે, જે આશરે ૧૨૦૦ ફૂટ જેટલું ચઢાણ ચડીને પસાર કરી શકાય છે. આ માર્ગ શિયાળા દરમિયાન બરફ પડવાને કારણે વાહનવ્યવહાર માટે બંધ થઈ જાય છે.

હિમાચલ પ્રદેશ
ઘાટના રસ્તાઓ
લડાખ
દેવા પારડી, દમણ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ દમણ અને દીવમાં આવેલા કુલ ૨ (બે) જિલ્લાઓ પૈકીના એક એવા દમણ જિલ્લામાં આવેલા એકમાત્ર તાલુકાનું મહત્વનું ગામ છે. ડિસેમ્બર ૧૯, ૧૯૬૧ના દિવસે ભારત સરકાર દ્વારા લશ્કરી કાર્યવાહી કરી આ ગામને તેના આખા વિસ્તાર સહિત આઝાદ કરવામાં આવ્યા હતા, તે પહેલાં અહીં ફિરંગીઓનું (પોર્ટુગીઝ) શાસન ચાલતું હતું.

 

દમણ અને દીવ
દમણ જિલ્લો
મૂળી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં સૌથી છેલ્લા આવતા વલસાડ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વલસાડ તાલુકાનું ગામ છે. મૂળી ગામમાં આંગણવાડી, પ્રાથમિક શાળા, દૂધની ડેરી,  પંચાયતઘર જેવી સગવડો ઉપલબ્ધ થયેલ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે.

આ ગામથી નજીકનું હવાઇમથક દક્ષિણ દિશામાં મુંબઇ તેમ જ ઉત્તર દિશામાં સુરત ખાતે આવેલું છે.

વલસાડ જિલ્લો
વલસાડ તાલુકો
જોરણગ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા  મહેસાણા જિલ્લાના મહેસાણા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ડાંગર, બાજરી, તમાકુ, બટાટા, શક્કરીયાં તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

મહેસાણા તાલુકો
ગિરંદ (તા. ધોળકા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા અમદાવાદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ધોળકા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ગિરંદ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

સંદર્ભ 

ધોળકા તાલુકો
એ કે-૪૭ એ એક પસંદગીયુક્ત ગોળીબાર કરવા માટેની, ગેસ સંચાલીત, ૭.૬૨ મિ.મિ.ની આક્રમણ રાઇફલ છે. જે મિખાઇલ કાલાશ્નિકોવ (Mikhail Kalashnikov) દ્વારા, સોવિયેત યુનિયનમાં વિકસિત કરવામાં આવી હતી. તેનાં શોધકનાં નામ પરથી 'કાલાશ્નિકોવ રાઇફલ' તરીકે પણ પ્રસિધ્ધ છે.

શસ્ત્રો
બંદુકો
ધૂળમાંની પગલીઓ એ ડૉ. ચંદ્રકાન્ત શેઠ રચિત આત્મકથાત્મક શૈલીમાં લખાયેલાં સ્મૃતિચિત્રોનો સંગ્રહ છે. આ પુસ્તકને ૧૯૮૬નો ગુજરાતી ભાષા માટેનો ભારતીય સાહિત્ય અકાદમી પુરસ્કાર એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો.

પુસ્તક વિષે 
આ પુસ્તક સૌપ્રથમ ૧૯૮૪માં પ્રકાશિત થયું હતું.

આ પુસ્તકમાં લેખકે તેમના બાળપણ અને કૌમાર્ય અવસ્થાની સ્મૃતિઓનું આલેખન કર્યું છે. પુસ્તકની શરૂઆત લેખક તેમના બાળપણના કાલોલના સંસ્મરણોથી કરે છે. ત્યારબાદ તેઓ દાહોદમાં રહેવા ગયાં ત્યાંના ભીલો, ગાયોનાં ધણ, પનિહારીઓ, તાજિયા આદિના સ્મરણો લેખક વર્ણવે છે. આગળ જતા હાલોલની પૃષ્ઠભૂમિમાં તેમના અનુભવો આવે છે. ત્યાંના અણગમતા શાળા જીવનનાં વર્ણનો તેમણે વર્ણવ્યા છે.

ત્યારબાદ પુસ્તક તેમની કૌમારવસ્થામાં પ્રવેશે છે. અહીં તેમણે નવરાત્રિ દરમ્યાન રજૂ થતા નાટકો, વેશો, દશેરા, શરદપૂનમ, દિવાળી, હોળીની ઉજવણી વગેરેનું વર્ણન આપ્યું છે. ઉત્સવો સાથે તેમણે ઋતુઓનું પણ વર્ણન કર્યું છે. હાલોલ બાદ તેમના કંજરીના સંસ્મરણો આવે છે, અહીં મિત્રો સાથે મળી તેમણે કરેલા નાટકોનું રસિક વર્ણન આવે છે. કંજરીમાં તેમની બાલસખી ગૌરીનું વર્ણન શિરમોર છે તેના થયેલા અકાળે અવસાન અને તેની લેખક પર થયેલી અસર પણ હૃદયદ્રાવક છે.

પુસ્તકમાં ગોમતીગાયનો માલિક છગન, નર્મદાકાકી, ટીખળી રાધા રમતુડી, માતાપિતા, મોટા ભાઈ અને બહેન, વૈદકાકા, મિત્રો - શાંતિ અને ઘનશ્યામ, શાળાના મહેતાજી, મિત્ર ચંદુ કંસારા, બાલસખી ગૌરી જેવા અમુક પાત્રોનું વિશેષ વર્ણન આવે છે. લેખકે ઠાકોરજીને એક મિત્ર તરીકે વર્ણવ્યા છે.

વિવેચન 
ચન્દ્રકાન્ત ટોપીવાળા અનુસાર "આત્મકથાની પ્રમાણભૂતતા કરતાં આત્મકથાની સામગ્રીના સંવેદનનો પ્રશ્ન લેખક માટે મહત્વનો છે, એવો પ્રચ્છન્ન અભિગમ આ ગ્રંથ સાથે સંકળાયેલો છે."

સન્માન 
આ પુસ્તકને ૧૯૮૬નો ગુજરાતી ભાષા માટેનો ભારતીય સાહિત્ય અકાદમી પુરસ્કાર એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો. આ પુસ્તકને ૧૯૮૪-૮૫નો ઉમા-સ્નેહરશ્મિ પારિતોષિક પણ મળ્યો હતો.

સંદર્ભ 

પુસ્તક
રાજપુર (તા. ઝાલોદ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય પૂર્વ ભાગમાં આવેલા  દાહોદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ઝાલોદ તાલુકાનું ગામ છે. રાજપુર ગામમાં ખાસ કરીને આદિવાસી લોકો વસે છે.  ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, પંચાયતઘર, દૂધની ડેરી વગેરે સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકો વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી, પશુપાલન જેવાં કાર્યો કરે છે. મકાઈ, ઘઉં, ડાંગર, મગ, અડદ,  અન્ય કઠોળ તેમ જ શાકભાજી આ ગામનાં મુખ્ય ખેત-ઉત્પાદનો છે.

ઝાલોદ તાલુકો
દેદોલ (તા. ડીસા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ડીસા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. દેદોલ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ,  દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

ડીસા તાલુકો
ફતેહપુર (તા. ભાણવડ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૪ (ચાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ભાણવડ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ફતેહપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ,  દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
 

ભાણવડ તાલુકો
સૌરાષ્ટ્ર
હરિલાલ હર્ષદરાય ધ્રુવ (૧૦ મે ૧૮૫૬ – ૧૯ જૂન ૧૮૯૬) એક વકીલ, કવિ, સંપાદક, ભારતવિદ્યા અને સંસ્કૃત સાહિત્યના વિદ્વાન હતા. કલા અને કાયદામાં શિક્ષિત, તેમણે શિક્ષક તરીકે અને બાદમાં વડોદરા રાજ્યના ન્યાયાધીશ તરીકે સેવા આપી હતી. તેમને પ્રાચ્યવિદ્યામાં રસ હતો. તેમણે કવિતાઓ લખી હતી અને કેટલીક કૃતિઓનું સંપાદન કર્યું હતું.

જીવન 
ધ્રુવનો જન્મ ૧૮૫૬માં બહિયેલ (તત્કાલીન સાબરકાંઠા જિલ્લાના) હિંદુ નાગર બ્રાહ્મણ પરિવારમાં થયો હતો. તેમણે ૧૮૭૩માં કલા સ્નાતક અને ૧૮૮૦માં કાયદાની પદવી મેળવી હતી. ધૃવે ૧૮૮૧ થી ૧૮૮૪ દરમિયાન શિક્ષક તરીકે કામ કર્યું. બાદમાં તેમણે સુરતથી વકીલ તરીકે કાયદાની કારકિર્દીની શરૂઆત કરી, અને વડોદરા રાજ્યના જિલ્લા અને સત્ર ન્યાયાધીશના પદ પર રહ્યા . વડોદરા રાજ્ય દ્વારા ૧૮૯૮માં ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસના વાર્ષિક અધિવેશનમાં તેમને ભરૂચના પ્રતિનિધિ તરીકે મોકલવામાં આવ્યા હતા.

૧૮૮૨માં, ધ્રુવે સુરતમાં ઉકાભાઇ પરભુદાસ સાથે પ્રજાહિત વર્ધક સભાની સ્થાપના કરી. તેમણે સ્ટોકહોમ અને ક્રિશ્ચિયનિયા ખાતે ૮મી આંતરરાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસ ઓફ ઓરિએન્ટલિસ્ટ્સમાં વડોદરાના પ્રતિનિધિ તરીકે હાજરી આપી હતી જ્યાં તેમને ડોક્ટર ઓફ લિટરેચર અને આર્ટ્સથી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા. તે રોયલ એશિયાટિક સોસાયટી અને એન્થ્રોપોલોજિકલ સોસાયટી ઓફ લંડનના સભ્ય હતા. ધ્રુવે બર્લિન યુનિવર્સિટીમાંથી પીએચ.ડી.ની પદવી મેળવી હતી. તેમના ભાઈ કેશવલાલ ધ્રુવ લેખક, સંપાદક અને અનુવાદક પણ હતા. ૧૯ જૂન ૧૮૯૬ના રોજ તેમનું અવસાન થયું.

સર્જન 
તેમની પ્રારંભિક કવિતા મધ્યયુગીન ગુજરાતી, મધ્યયુગીન હિન્દી અને શાસ્ત્રીય સંસ્કૃત કવિતા દ્વારા પ્રભાવિત હતી જ્યારે તેમની પાછળની કવિતા અંગ્રેજી કવિતા અને આધુનિકતા દ્વારા પ્રભાવિત હતી.

કુંજવિહાર (૧૮૯૫) અને પ્રવાસપુષ્પાંજલિ એ તેમની કવિતાઓનો સંગ્રહ છે. કુંજવિહારમાં સ્વદેશ ભક્તિ નામનો દેશભક્તિના ગીતોનો વિભાગ છે. જ્યારે પ્રવાસપુષ્પાજંલિ એ તેમના યુરોપના પ્રવાસ દરમિયાન માણેલી પ્રકૃતિની રમ્યતા અને ભવ્યતાનું નિરૂપણ છે. આહારમીમાંસા, આર્યોત્કર્ષ વ્યાયોગ, લઘુ ચાણક્ય, વસંત વિલાસીજા, પ્રાણ ગુજરાતી સાહિત્ય રત્નમાળા એ તેમની અન્ય કૃતિઓ છે. આ ઉપરાંત તેમણે અમરુશતક અને શૃંગારતિલકના ભાવાનુવાદ પણ કર્યા છે.

આ પણ જુઓ 
 ગુજરાતી ભાષાના લેખકોની સૂચિ

સંદર્ભ

નોંધ

ગ્રંથસૂચિ 
 

ભારતીય પુરુષ કવિઓ
ગુજરાતી સાહિત્યકાર
લાલબાગ ગુજરાત રાજ્યના વડોદરા શહેરમાં આવેલ એક સુંદર બગીચો છે, જે પ્રતાપ વિલાસ મહેલ ની નજીકમાં આવેલ છે. આ બગીચા પાસે વડોદરા મહાનગર સેવા સદન દ્વારા સંચાલિત એક સ્નાનાગાર પણ છે. આ બગીચાને બિલકુલ અડીને ગાયકવાડી જમાનાથી ચાલી આવતી ડભોઇ થી જંબુસર જતી નેરોગેજ રેલ્વેના પાટા છે, જ્યાંથી હજુપણ સવારે તેમજ સાંજે નિયમિત રીતે ટ્રેન પસાર થાય છે. હાલમાં અહી ઓવરબ્રીજ બનાવવાની કામગીરી ચાલે છે.

આ વિસ્તારમાં રેલ્વે લાઇનની ઉત્તર દિશા તરફ ઐતિહાસિક કાશી વિશ્વનાથનું મંદિર પણ આવેલ છે.

વડોદરા શહેર
જોવાલાયક સ્થળો
હિંગોલી જિલ્લો ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા મહારાષ્ટ્ર રાજ્યનો મહત્વનો જિલ્લો છે. હિંગોલી આ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક છે.
હિંગોલી જિલ્લામાં નીચેની યાદી મુજબ તાલુકાઓ આવેલા છે.

હિંગોલી જિલ્લાના તાલુકાઓ
ઉધમતપુરા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા ખેડા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ઠાસરા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ઉધમતપુરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, કપાસ, દિવેલીં, તમાકુ, બટાટા, શક્કરીયાં તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

ઠાસરા તાલુકો
દાભલાઇ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના નવસારી જિલ્લાના નવસારી તાલુકાનું ગામ છે. દાભલાઇ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, દૂધની ડેરી,  પંચાયતઘર જેવી સગવડો ઉપલબ્ધ થયેલ છે. આ ગામમાં ખેતી, ખેતમજૂરી અને પશુપાલન મુખ્ય વ્યવસાય છે. શેરડી,  ડાંગર, કેરી, ચીકુ અને શાકભાજી 
આ ગામનાં ખેત-ઉત્પાદનો છે.

નવસારી તાલુકો
માંગરોલ (તા.આમોદ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના મધ્યદક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ભરૂચ જિલ્લામાં આવેલા આમોદ તાલુકાનું ગામ છે. માંગરોલ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે કપાસ,  તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત કેટલાક ખેડૂતો પિયતની સગવડ મેળવી શેરડી, કેળાં, ડાંગર વગેરેની ખેતી પણ કરે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

આમોદ તાલુકો
ભૂસ્ખલનને (અંગ્રેજી: landslip) એક ભૌગોલિક ઘટના છે. જેમાં પથ્થર પડવા, છીછરા કચરાનો પ્રવાહ, જમીનનું હલનચલન વગેરે જેવી વિશાળ શ્રેણીનો સમાવેશ થાય છે. ભૂસ્ખલન અપતટીય દરિયાઇ અને તટવર્તી પર્યાવરણોમાં થઇ શકે છે. ગુરુત્વાકર્ષણ ક્રિયા ભૂસ્ખલન માટે પ્રાથમિક ચાલક બળ છે.

કારણો
સ્થિર ઢાળમાં જયારે અસ્થિર સ્થિતી ઉભી થાય ત્યારે ભૂસ્ખલન થાય છે. ઢાળની સ્થિરતા ઘણા બધા કારણોને લીધે ઊભી થાય છે. ભૂસ્ખલનમાં કુદરતી કારણોનો સમાવેશ થાય છે:

 ભૂગર્ભજળનું દબાણ ઢાળની અસ્થિરતા માટે કારણભૂત છે.
 ઊભી વનસ્પતિનું ન હોવું (૩-૪ દિવસ માટે જંગલોમાં આગ લાગવી અને વૃક્ષ બળી જવા)
 નદીઓ અથવા સમુદ્રમાં મોજા દ્વારા ઢાળના પાયાનું ધોવાણ.
 બરફ ઓગળે, હિમનદીઓનું ઓગળવું અથવા ભારે વરસાદ.
 અસ્થિર ઢાળ પર ભૂકંપનો અચકો લાગવો.
 ધરતીકંપને કારણે ઢાળ અસ્થિર બનવા.
 જ્વાળામુખી ફાટી નીકળવો.
 અતિશય વર્ષા.

ભૂસ્ખલન માનવ પ્રવૃત્તિઓ દ્વારા વકરી શકે છે જેમ કે;

 વન નાબૂદી, ખેતી અને બાંધકામ.
 મશીનરી અથવા ટ્રાફિકથી સ્પંદનો.
 વિસ્ફોટન.
 ઢોળાવનો આકાર બદલાવો અથવા ઢોળાવ પર નવું વજન નાખવું.

પ્રકાર
૧. કાટમાળનો પ્રવાહ

પાણી સાથે ઢાળ સામગ્રી અને કચરો પ્રવાહ અથવા કાદવ પ્રવાહમાં વિકાસ કરી શકે છે. જેમાં પથ્થર અને કાદવનો રગડો, વૃક્ષો, ઘરો પણ હોઇ સકે છે .

રહેઠાણવાળા વિસ્તારમાં આવો પ્રવાહ સંપતિ અને માનવ જીવનને ઘણું નુકશાન પહોંચાડી શકે છે.

૨. Earthflows

Earthflows ચીકણું પ્રવાહી છે જે ધીમેથી ઝડપી કોઈપણ ઝડપે વહી શકે છે. જેમ ઝીણું અને પાણીવાળી જમીન અને રેતીનું મિશ્રણ હોય છે. ખાસ કરીને, તેઓ 0.17 થી 20 કિ.મી. / ક ઝડપ પકડી શકે છે.

૩. કાટમાળનો ભૂસ્ખલન

આ પ્રક્રારના ભૂસ્ખલનમાં ખડકો, માટી, બરફ, લાકડા, પાણી વગેરે હોય છે. આ પ્રકારનું ભૂસ્ખલન મોટા ભાગે જંગલી વિસ્તારોમાં વધારે જોવા મળે છે.

૪. Sturzstrom

આ પણ એક વિશિષ્ટ પ્રકારનું ભૂસ્ખલન છે, જેમાં રેતી અને પથ્થર હોય છે અને મોટાભાગે પહાડી વિસ્તારમાં જોવા મળે છે. આ પ્રકારના ભૂસ્ખલનમાં બીજા બધા કરતા ૨૦-૩૦ % વધારે તાકાત હોય છે. જેટલા પ્રમાણમાં તેમાં કચરો વધુ હોય છે એટલોજ એ વધારે વહે છે.

૫. છીછરા ભૂસ્ખલન

આ પ્રકારમાં વહેણ ઘણો ઓછો હોય છે, માટે આ ભૂસ્ખલન છીછરા ભૂસ્ખલન કહેવામાં આવે છે. તેમાં સામાન્ય રીતે કચરો, કચરો પ્રવાહ, અને ઢોળાવનો સમાવેશ થાય છે. ધીમે ધીમે ઢાળ નીચે આવે .

૬. સુનામી

ભૂસ્ખલન જે સમુદ્રમાં થાય છે અને તેના કારણે જે મોજાં ઉઠે છે, તેને સુનામી કહેવામાં આવે છે 

સમુદ્રમાં ભૂકંપ થાય છે અને તેના લીધે ભૂસ્ખલન અને ભૂસ્ખલનથી સુનામી આવે છે. સુનામીથી ઘણીજ મોટી જનહાની થાય છે.

ભારતમાં થયેલાં કેટલાંક ભૂસ્ખલન
 ઉત્તરાખંડ - ૧૪-૧૭ જુન ૨૦૧૩ દરમિયાન ભારતનાં ઉત્તરાખંડ રાજ્યના બદરીનાથ-કેદારનાથમાં ભારે ભૂસ્ખલન થયું હતું, જેમાં મોટા પાયે જાનહાની થઈ હતી. આ ભૂસ્ખલન ૩૮૦૦ મીટરની ઊંંચાઈ પર થયું હતું.

 પુના જિલ્લાના અંબે ડેમ પાસે અંબે ગામ ખાતે જુલાઈ ૨૦૧૪માં ભારે ભૂસ્ખલન થયું જેના કારણે પચાસેક ઘરો દબાઈ ગયા જેમાં ૧૫૦થી વધુ લોકો ફસાયા હતા.

 માલપા, પિથોરગઢ જિલ્લો - ૧૧-૧૭ ઓગસ્ટ ૧૯૯૮ દરમ્યાન માલપા ગામ, પિથોરગઢ જિલ્લો, ઉત્તરાખંડ રાજ્યમાં ભૂસ્ખલન થયું હતું. જેમાં ૩૮૦ લોકો મૃત્યુ પામ્યા હતા.

પર્યાવરણ
વિજ્ઞાન
ભૂગોળ
અંબાચ (તા.પારડી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા વલસાડ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા પારડી તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. અંબાચ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, દૂધની ડેરી, પંચાયતઘર જેવી સગવડો ઉપલબ્ધ થયેલ છે. આ ગામમાં ખેતી, ખેતમજૂરી અને પશુપાલન મુખ્ય વ્યવસાય છે. શેરડી, ડાંગર, કેરી, ચીકુ અને શાકભાજી આ ગામનાં ખેત-ઉત્પાદનો છે.
નજીકનું રેલ્વે સ્ટેશન વાપી છે.
અંબાચ ગામથી નજીકનું હવાઇમથક દક્ષિણ દિશામાં મુંબઇ તેમ જ ઉત્તર દિશામાં સુરત ખાતે આવેલું છે.

વલસાડ જિલ્લો
પારડી તાલુકો
અળસીપુર ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા છોટાઉદેપુર જિલ્લામાં આવેલા છોટાઉદેપુર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. અળસીપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકો વસવાટ કરે છે.

છોટાઉદેપુર તાલુકો
સેવ ખમણી કે અમીરી ખમણી એક ગુજરાતી વાનગી છે. સેવ ખમણી મૂળ તો વધેલી વાનગીમાંથી બનતી નવી વાનગી છે. પરંતુ, તેના ચટાકેદાર સ્વાદને કારણે તે મોટાભાગે મુખ્ય વાનગી તરીકે બનાવાય છે. ભલે તેના નામમાં ખમણ શબ્દ આવતો હોય, પરંતુ દેખાવમાં કે સ્વાદમાં તે ખમણ જેવી નથી લાગતી. ખમણ ચોસલા પાડેલા હોય છે જ્યારે આ ભૂકો હોય છે, ખમણી ગળચટ્ટી હોય છે.

કૃતિ
 ચણાની દાળને પલાળી થોડી જાડી વાટવી અને તેમાંથીખમણ બનાવવા.
 ખમણ ઠંડા પડે એટલે તેનો ભૂકો કરી દેવો.
 પેણીમાં તેલ લઈ રાઈ-હિંગનો વઘાર કરવો. (લસણ પણ ભાવે તો નાખી શકો)
 તેમાં ખમણનો ભૂકો ઉમેરો અને સાથે થોડી ખાંડ.
 બહુ કોરું લાગે તો થોડું પાણી કે છાશ ઉમેરો.
 પીરસેલી પ્લેટમાં ચણાના લોટ અને કોથમીર-મરચાંની વિશિષ્ટ ચટણી રેડો
 ઝીણી સેવ તેના પર ભભરાવો
 પીરસતી વખતે તેના પર ખમણેલું કોપરું, કોથમીર, દાડમના દાણા પણ નાખી શકાય.
 બધું મેળવીને ખાવું.

ગુજરાતી વાનગી
ગુજરાતી ભોજન
ફરસાણ
રુપસે ધોધ () નેપાળ દેશના મધ્ય ભાગમાં આવેલ છે. તે પશ્ચિમી નેપાળના ધવલગિરી પ્રાંતમાં મ્યાગડી જિલ્લામાં ડાના VDC ખાતે આવેલ છે. આ ધોધ ૩૦૦ મીટર (૯૮૪ ફૂટ) જેટલી ઊંચાઈ ધરાવે છે. કાલી-ગંડકી નદી પર આવેલ આ ધોધ એક લોકપ્રિય પ્રવાસન સ્થળ છે.

ભૂગોળ 
રુપસે બેની-જોમસોમ ધોરી માર્ગ પર આવેલ છે. પોખરાથી તે લગભગ ૧૧૦ કિ.મી. જેટલા અંતરે અને જોમસોમથી આશરે ૪૦.૮ કિ.મી. જેટલા અંતરે આવેલ છે.

ધોધ 
રુપસે ધોધ ૩૦૦ મીટર કરતાં વધુ  ઊંચાઈ પરથી પડે છે.

ભૌગોલિક મહત્વ 
રુપસે ધોધ પડે છે  તેની આસપાસ જબરદસ્ત રમણીયતા છે. વિશ્વમાં સૌથી ઊંડા કોતર ધરાવતી કાલી ગંડકી કોતર અને કાલી ગંડકી નદીના વિસ્તાર નજીક આ ધોધનું સ્થળ આવેલું છે.

પ્રવાસન 
વાર્ષિક ૧,૫૦,૦૦૦ પ્રવાસીઓ આ સ્થળની મુલાકાતે આવે છે.

સંદર્ભો 

નેપાળ
જોવાલાયક સ્થળો
ભારતના જળધોધ
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  રાજસ્થાન રાજ્યમાં આવેલા ઐતિહાસિક એવા બિકાનેર નગરથી પાંચ માઇલ જેટલા અંતરે પૂર્વ દિશામાં દેવીકુંડ નામનું સ્થળ આવેલું છે. આ જગ્યા પર રાવ કલ્યાણસિંહથી માંડીને મહારાજા ડૂંગરસિંહ સુધીના રાજાઓ તથા એમની રાણીઓ તેમજ કુંવરો વગેરેની યાદગીરીમાં સ્મારક તરીકે રાજસ્થાની પરંપરા મુજબ છત્રીઓ બનાવવામાં આવેલી છે. જેમાંથી કેટલીક છત્રીઓ તો ખુબજ સુંદર છે. પહેલાંના સમયના રાજાઓ તથા અન્ય્ રાજપરિવારના સભ્યોની છત્રીઓ દુલમેરા ખાતેથી લાવવામાં આવેલા લાલ પત્થરોમાંથી બનાવવામાં આવેલી છે. આ છ્ત્રીઓની વચ્ચે બેસાડવામાં આવેલા મકરાણાના સંગમરમરની તકતીઓ પર લેખ કોતરાયેલા જોવા મળે છે. ત્યારબાદ બનાવવામાં આવેલી છત્રીઓ પૂરેપૂરી સંગેમરમરમાંથી બનાવવામાં આવેલી છે. આ પૈકી કેટલીક છત્રીઓમાં મધ્ય શિલાઓ પર અશ્વારુઢ રાજાઓની મૂર્તિઓ કોતરવામાં આવેલી છે, જેની આગળ લાઇનમાં ક્રમાનુસાર એમની સાથે સતી થયેલી રાણીઓની આકૃતિ બનાવવામાં આવેલી છે. આમૂર્તિઓની નીચેના ભાગમાં ગદ્ય અને પદ્યમાં જે તે વ્યક્તિની પ્રશંસા માટેના લેખ કોતરવામાં આવેલા છે, જેના પરથી કેટલાક વર્તમાન સિવાયના વ્યક્તિઓના સ્વર્ગવાસનો નિશ્ચિત સમય જાણી શકાય છે,

આ બધામાં મહારાજા રાજસિંહની છત્રી ઉલ્લેખનીય છે કેમ કે એમની સાથે ચિતામાં સળગી ગયેલા સંગ્રામસિંહ નામના એક વ્યક્તિનો પણ ઉલ્લેખ છે. આ સ્થાન પર સતી થનાર અંતિમ મહિલાનું નામ દીપકુંવારી હતું, જે મહારાજા સૂરત સિંહના બીજા પૂત્ર મોતી સિંહની પત્ની હતી તથા પોતાના પતિનું મૃત્યુ થતાં ઇ. સ. ૧૮૨૫માં સતી થઈં હતી. તેની સ્મૃતિમાં વર્તમાન સમયમાં પણ પ્રતિવર્ષ ભાદરવા મહીનામાં અહીં મેળો ભરાય છે. ત્યાર બાદ બીજી કોઈ મહિલા સતી નથી થઈ, કેમ કે સરકારના પ્રયત્નને કારણે આ પ્રથા ખત્મ થઈ ગઇ. રાજપરિવારના  અતિથિઓને મુકામ કરવા માટે તળાવની નજીકમાં એક ઉદ્યાન અને કેટલાક મહેલ બનાવવામાં આવેલાં છે.

દેવીકુંડ અને બિકાનેર નગરના મધ્ય ભાગમાં, મુખ્ય સડક માર્ગના દક્ષિણ ભાગમાં મહારાજા ડૂંગરસિંહ દ્વ્રારા બનાવડાવવામાં આવેલું શિવ મંદિર છે. આ મંદિરની નજીકમાં જ એક જળાશય, ઉદ્યાન અને મહેલ આવેલા છે. આ મંદિરનું શિવલિંગ બરાબર મેવાડના પ્રસિદ્ધ એકલિંગજીની મૂર્તિ સમાન છે. અહીં પ્રતિવર્ષ શ્રાવણ માસમાં ભારે મેળો ભરાય છે. આ સ્થાનને શિવવાડી કહેવામાં આવે છે.

જોવાલાયક સ્થળો
રાજસ્થાન
ઉપરકોટની ગુફાઓ પ્રાચીન માનવસર્જિત ગુફાઓ છે. આ ગુફાઓ જુનાગઢ બૌદ્ધ ગુફા સમૂહનો ભાગ છે, જે ભારતના ગુજરાત રાજ્યના જુનાગઢમાં આવેલ છે.

ગુફાઓ 
આ ગુફાઓ ઉપરકોટમાં ૩૦૦ ફીટ ઉંડી ખાઇ પછી, અડી કડી વાવની નજીક, ઇ.સ. ૨જી - ૩જી સદી દરમિયાન રચવામાં આવી હતી. આ ગુફાઓ સાતવાહન સ્થાપત્ય સાથે ગ્રેકો-સ્કિથિયન શૈલી ધરાવે છે.

ભારતીય પુરાતત્વ વિભાગ મુજબ, આ ગુફા સમૂહ ત્રણ સ્તરોમાં છે, અને દરેક સ્તરને ઝરુખાઓ છે, પરંતુ માત્ર બે માળો જ નિયમિત છતો ધરાવે છે. પ્રથમ માળ પર એક કૂંડ છે, જે ૧૧ ચોરસ ફીટના માપનો છે અને તેની ત્રણ બાજુઓ આવરેલી છે. તેની બાજુમાં ૬ સ્થંભો વાળો મોટો ઓરડો આવેલો છે. પરસાળમાં બાકીનો વિસ્તાર, ઉત્તર-પૂર્વ અને પશ્ચિમ બાજુઓ પર દિવાલો ધરાવે છે. નીચલા માળ પર તેવા જ ઓરડાઓ પરસાળ સહિત આવેલા છે અને તેના સ્થંભો ઉપરના માળોને ટેકો પૂરો પાડે છે અને સુશોભિત ચૈત્ય બારી ધરાવે છે.

નીચલો માળ સુંદર કોતરણી વાળા થાંભલાઓ ધરાવે છે, જેનો પાયો, મધ્યનો ભાગ અને ઉપલો ભાગ અનન્ય એવી સુશોભિત ભાત ધરાવે છે. આ ગુફાઓ સુંદર થાંભલાઓ અને પ્રવેશદ્વારો, પાણીની ટાંકીઓ, ઘોડાની નાળની આકારની ચૈત્ય બારીઓ, મંત્રણા ખંડ અને ધ્યાન માટેનો ઓરડો ધરાવે છે.

આ ગુફાઓ રાષ્ટ્રીય મહત્વનું સ્મારક (N-GJ-135) છે.

સંદર્ભ

બાહ્ય કડીઓ 
 

બૌદ્ધ ધર્મ
ગુજરાતની ગુફાઓ
રાષ્ટ્રીય મહત્વનાં સ્મારકો
જૂનાગઢ જિલ્લો
લદ્દાખ સ્કાઉટ્સ ભારતીય ભૂમિસેનામાં એક રેજિમેન્ટ છે, તેનું હુલામણું નામ "હિમ યોદ્ધાઓ" અથવા "હિમ વાઘ" છે. તે પહાડી લડાઈમાં નિપુણતા ધરાવે છે અને તેનો પ્રાથમિક કાર્યક્ષેત્ર લદ્દાખ વિસ્તારના ઉંચાઈ પર આવેલા હિમાચ્છાદિત વિસ્તારોનું રક્ષણ કરવાનું અને જમ્મુ અને કાશ્મીરના રક્ષણમાં ફાળો આપવાનું છે.

કર્નલ એસ પી સાળુંકે દ્વારા તેને ઉભી કરવામાં આવેલ અને તેને ૨૦૦૦ની સાલમાં સંપૂર્ણ રેજિમેન્ટનો દરજ્જો આપવામાં આવેલ. તેમાં સૈનિકોની ભરતી મુખ્યત્વે ભારતની લદ્દાખી અને તિબેટી સમુદાયના લોકોમાંથી કરવામાં આવે છે. તે ભૂમિસેના સૌથી વધુ પુરસ્કૃત રેજિમેન્ટમાંની એક છે. તેના સૈનિકોને ૩૦૦થી વધુ વીરતા પુરસ્કાર અને પ્રશસ્તિ પત્ર મળેલ છે. જેમાં એક અશોક ચક્ર, દસ મહાવીર ચક્ર અને બે કીર્તિ ચક્ર સામેલ છે.

ઈતિહાસ 
૧૯૪૮માં લદ્દાખ વિસ્તારની પહાડી સરહદના રક્ષણ માટે સ્થાનિક લદ્દાખી યોદ્ધાઓમાંથી 'નુબ્રા ગાર્ડસ'ની રચના કરવામાં આવી. ૧૯૫૨માં નુબ્રા ગાર્ડસને જમ્મુ અને કાશ્મીર સૈન્યની (જે બાદમાં જમ્મુ અને કાશ્મીર લાઇટ્ ઇન્ફન્ટ્રી બન્યા) સાતમી પલટણમાં વિલિન કરવામાં આવ્યા. ૧૯૫૯માં લદ્દાખમાંથી જ સૈન્યની ૧૪ પલટણ ઉભી કરવામાં આવી.

૧૯૬૨ના ભારત-ચીન યુદ્ધ બાદ જૂન ૧, ૧૯૬૩ ના રોજ જમ્મુ અને કાશ્મીર સૈન્યની સાતમી અને ચૌદમી પલટણમાંથી લદ્દાખ સ્કાઉટ્સની રચના કરવામાં આવી. તેનું પ્રાથમિક કાર્યક્ષેત્ર ઉંચાઈ પર આવેલા સરહદ વિસ્તાર પર નજર રાખવાનું અને તેના પર કબ્જો રાખવાનું હતું.

૧૯૯૯ના કારગિલ યુદ્ધ બાદ જુન ૧, ૨૦૦૦ના રોજ લદ્દાખ સ્કાઉટ્સને રેજિમેન્ટનો દરજ્જો આપવામાં આવ્યો.

જૂન ૨, ૨૦૧૩ના રોજ રેજિમેન્ટ દ્વારા સુવર્ણ જયંતી ઉજવવામાં આવી.

પલટણ 
રેજિમેન્ટમાં પાંચ પલટણો છે અને સાથે ભૂમિસેનાની અન્ય શાખાઓ સાથે જોડાયેલા આધારભૂત કર્મચારીઓ છે.

લડાઈઓ

૧૯૬૫ અને ૧૯૭૧ના ભારત-પાકિસ્તાન યુદ્ધ 
૧૯૬૫ના ભારત-પાકિસ્તાન યુદ્ધ બાદ રેજિમેન્ટની પલટણો દરેક મોટી લડાઈનો ભાગ બની છે. ૧૯૭૧ના યુદ્ધમાં પશ્ચિમી મોરચે રેજિમેન્ટે પુરસ્કાર મેળવ્યા હતા.

ઓપરેશન મેઘદૂત 
એપ્રિલ ૧૯૮૪માં લદ્દાખ સ્કાઉટ્સની પલટણો કુમાઉં રેજિમેન્ટ સાથે સિઆચીન હિમનદી કબ્જે કરવા માટે મુકાઈ હતી.

કારગિલ યુદ્ધ 
લદ્દાખ સ્કાઉટ્સ ઓપરેશન વિજય દરમિયાન મોરચા પર મુકાનારા સૌપ્રથમ પલટણોમાંના એક હતા. તેની પલટણોએ અપ્રતિમ વીરતા અને સાહસ દર્શાવી અને અનેક વીરતા પુરસ્કાર મેળવ્યા જેમાં મેજર સોનમ વાંગચુકને મળેલ મહાવીર ચક્ર પણ સામેલ છે. બટાલિક વિસ્તારમાં પોઈન્ટ ૫૦૦૦, ડોગ હિલ અને પદ્મ ગો માટે રેજિમેન્ટને પ્રશસ્તિ પત્ર મળ્યા. તેમાં એ વાતનો સ્વીકાર કરવામાં આવ્યો કે ઓપરેશન વિજય દરમિયાન રેજિમેન્ટ દ્વારા અદમ્ય સાહસ અને દુશ્મન સામે અડગ મનોબળનો પરચો આપવામાં આવ્યો હતો.

પ્રશસ્તિ

યુદ્ધ સન્માન 
 તુર્તુક, ૧૯૭૧નું ભારત-પાકિસ્તાન યુદ્ધ

વીરતા પુરસ્કાર 
 મહાવીર ચક્ર મેળવનાર:
 કર્નલ સોનમ વાંગચુક
 કર્નલ ચેવાંગ રિન્ચેન (બાર સાથે)
 લદ્દાખ સ્કાઉટ્સના સૈનિકોને મળેલા અન્ય પુરસ્કારો:
 ૧ અશોક ચક્ર
 ૧૧ મહાવીર ચક્ર
 ૨ કીર્તિ ચક્ર
 ૨૬ વીર ચક્ર
 ૬ શૌર્ય ચક્ર
 ૩ યુદ્ધ સેવા મેડલ
 ૨ અતિ વિશિષ્ટ સેવા ચંદ્રક
 ૧૩ વિશિષ્ટ સેવા ચંદ્રક
 ૬૪ સેના મેડલ
 ૧૩ બહુમાન ઉલ્લેખ
 ૬૭ ભારતીય ભૂમિસેનાના વડા દ્વારા પ્રશસ્તિ પત્ર
 ૨ જીવન રક્ષા પદક

શિયાળુ રમતો 
શિયાળુ રમતો માટે લદ્દાખ સ્કાઉટ્સે અનેક નોંધપાત્ર ખેલાડીઓ આપ્યા છે જેમાં જામયાંગ નામગ્યાલ અને તાશી લુંદુપ મુખ્ય છે.

સંદર્ભ

આ પણ જુઓ 
 અરુણાચલ સ્કાઉટ્સ
 સિક્કિમ સ્કાઉટ્સ
વિશ્વ શારીરિક ચિકિત્સા દિવસ એ ફિઝિયોથેરાપિસ્ટ (શારીરિક ચિકિત્સક) સમાજમાં જે નિર્ણાયક યોગદાન આપે છે તેના વિશે જાગૃતિ લાવવા માટે ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસ ૮ સપ્ટેમ્બરે મનાવવામાં આવે છે. ૧૯૯૬થી આયોજિત આ દિવસને, વર્લ્ડ ફિઝીયોથેરાપી સંગઠન દ્વારા પ્રોત્સાહન આપવામાં આવે છે.

સંદર્ભ

બાહ્ય કડીઓ 
 વિશ્વ શારીરિક ચિકિત્સા દિવસ
મહત્વના દિવસો
ઇન્દ્રાજપુર (તા. પ્રાંતિજ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા સાબરકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા પ્રાંતિજ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ઇન્દ્રાજપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

પ્રાંતિજ તાલુકો
માણાવદર તાલુકો ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના જુનાગઢ જિલ્લાનો તાલુકા છે. માણાવદર આ તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે.

માણાવદર તાલુકાનાં ગામો 
માણાવદર તાલુકામાં ૫૬ જેટલા ગામોનો સમાવેશ થાય છે.

સંદર્ભ

જૂનાગઢ જિલ્લો
ગુજરાતનાં તાલુકાઓ
સુરપુર (લીખી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા  સાબરકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા હિંમતનગર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. સુરપુર (લીખી) ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ,  દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

હિંમતનગર તાલુકો
કરોલ ભારત દેશના ગુજરાત રાજ્યના સાબરકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૩ (તેર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા પ્રાંતિજ તાલુકામાં એક ગામ છે. કરોલ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

સંદર્ભો 

પ્રાંતિજ તાલુકો
દોલપુર (રમાસ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા અરવલ્લી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  બાયડ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. દોલપુર (રમાસ) ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

બાયડ તાલુકો
દેવત (તા.કવાંટ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા છોટાઉદેપુર જિલ્લામાં આવેલા  કવાંટ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. દેવત ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ,  તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકો વસવાટ કરે છે. આ ગામ ડુંગરાળ પ્રદેશમાં આવેલું છે.

કવાંટ તાલુકો
પાણીયા અભયારણ્ય અમરેલી જિલ્લામાં આવેલું સિંહ, દીપડા, ઝરખ, ચિંકારા, નીલગાય તથા વિવિધ પક્ષીઓ માટેનું અભયારણ્ય છે. આ અભયારણ્યની જાહેરાત જૂન ૧૯૮૯માં કરાઈ. અભયારણ્યનો વિસ્તાર ૩૯.૬૪ ચો.કિ.મી. છે. બહુધા તેને ચાંચાઈ-પાણીયા અભયારણ્ય તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. અહીં દેશી બાવળ, ખેર, ગોરડ, બોરડી, ખાખરો, વાંસ, કરમદી જેવા વૃક્ષો જોવા મળે છે. આ અભયારણ્ય અમરેલી જિલ્લાના ધારી નજીક આવેલું છે. માર્ગ રસ્તે જૂનાગઢ, અમરેલી, ધારી અને વિસાવદરથી પહોંચી શકાય છે.

સંદર્ભ

ગુજરાતના અભયારણ્યો
અમરેલી જિલ્લો
માનપુરા (ઉણ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા  કાંકરેજ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. માનપુરા (ઊન) ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ,  દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

‍અહીં કાલાવીર દાદાનું મંદિર આવેલું છે ,

કાંકરેજ તાલુકો
કાસીન્દ્રા (તા. ધોલેરા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા અમદાવાદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ધોલેરા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. કાસીન્દ્રા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

સંદર્ભ 

ધોલેરા તાલુકો
ભાલ વિસ્તાર
રણોત્સવ એટલે રણમાં ઉજવાતો ઉત્સવ. દુનિયાના અન્ય પ્રખ્યાત રણ વિસ્તારોમાં પણ આવા ઉત્સવોનું આયોજન પ્રવાસનપ્રવૃત્તિને વેગ આપવાના હેતુથી કરવામાં આવે છે. કચ્છ ઉપરાંત આફ્રિકા ખંડમાં આવેલા સહરાના રણ અને ભારત દેશમાં રાજસ્થાનના રણ ખાતે આ પ્રકારના ઉત્સવો યોજવામાં આવે છે.

ગુજરાતના કચ્છ જિલ્લામાં દર વર્ષે રણોત્સવનું આયોજન થાય છે, જે આ વર્ષે પણ ફેબ્રુઆરી માસમાં ધોરડા ખાતે યોજાઈ ગયો. સામાન્ય રીતે રણોત્સવ ખારા પાણીના સરોવર પાસે યોજવામાં આવે છે.

આ ઉત્સવ દરમિયાન રણપ્રદેશમાં ઊંટ ઉપર ભ્રમણ, કચ્છની સંસ્કૃતિનું દર્શન કરાવતા ભુંગાઓમાં રાત્રિરોકાણ, કચ્છની સંસ્કૃતિના જનજીવનની ઝાંખી કરાવતા પ્રદર્શનો, કચ્છના સંગીત, ભરતકામ, માટીકલા, ચિત્રકામના ક્ષેત્રમાં નીવડેલા કલાકરોના કસબનું નિદર્શન, કચ્છની વાનગીઓ વગેરેનો લાભ મેળવી શકાય છે. રણોત્સવની શરુઆત દેસલ્સર સરોવરથી થાય છે જે ડિસેમ્બર મહિનામા યોજાય છે.

કચ્છ જિલ્લો
ગુજરાત રાજ્ય પશ્ચિમ ભારતનું  વ્યાપક માર્ગ નેટવર્ક સાથે યાતાયાતનું સરસ માળખું ધરાવતું રાજ્ય છે. ગુજરાત સરકારનો માર્ગ અને મકાન વિભાગ (RBD) પ્રાથમિક રીતે રાજ્ય ધોરીમાર્ગો અને પંચાયત માર્ગો (ગ્રામ્ય રસ્તાઓ)નાં નિર્માણ અને જાળવણી માટે જવાબદાર હોય છે. આ વિભાગ ૬ ભૌગોલીક શાખાઓમાં ૨૬ જિલ્લાઓમાં કાર્યરત છે. અહીં ૩,૨૪૫ કિ.મી. લંબાઈ ધરાવતા ૧૩ રાષ્ટીય ધોરીમાર્ગો અને ૧૯,૭૬૧ કિ.મી. લંબાઈ ધરાવતા આશરે ૩૦૦ કરતાં વધુ રાજ્ય ધોરીમાર્ગો આવેલાં છે.

રાજ્ય ધોરીમાર્ગો રાજ્યના જિલ્લા મથકોને અને મહત્વનાં શહેરોને રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગો કે નજીકનાં રાજ્યોનાં રાજ્ય ધોરીમાર્ગો સાથે જોડતા મહત્વના માર્ગો છે.

માર્ગોના પ્રકાર અને લંબાઈ

રાજ્ય ધોરીમાર્ગોની યાદી 
 નોંધ: આ માર્ગોનાં કોડનામ અંગ્રેજીમાં રહેશે.

સંદર્ભો

ગુજરાત સરકાર 

રાજ્ય ધોરીમાર્ગો
ગુજરાત
કાડકોચ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા છોટાઉદેપુર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા પૂર્વ ભાગમાં આવેલા નસવાડી તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. કાડકોચ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકો વસવાટ કરે છે.

નસવાડી તાલુકો