Sovesh/autoresearch-gu huggingface dataset:
રણજિતગઢ (તા. હળવદ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  મોરબી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૫ (પાંચ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા હળવદ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. રણજિતગઢ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, બાજરી, ચણા, કપાસ,  દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
 

હળવદ તાલુકો
વગદા (તા. પાલનપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  પાલનપુર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. વગદા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ,  દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

સંદર્ભ 

પાલનપુર તાલુકો
રણછોડપુરા (તા. કલોલ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  ગાંધીનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૪ (ચાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  કલોલ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. રણછોડપુરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ, દિવેલી, રાઇ, તમાકુ તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

કલોલ તાલુકો
લચિત બોરફૂકન અહોમ સામ્રાજ્યનો એક મહાન સેનાપતિ હતો જે સન ૧૬૭૧માં આસામના સરાઈઘાટમાં મુઘલો વિરુદ્ધની લડાઈમાં પોતાની કાબેલિયત અને નેતૃત્વ-ક્ષમતાના લીધે જાણીતો થયો હતો. મોગલોએ કામરૂપ શહેર પર ફરી કબજો જમાવવાના ઈરાદાથી રામસિંહ પહેલાના નેતૃત્વ હેઠળ હુમલો કર્યો હતો જે લાચિત ખૂબ જ ઓછા સેન્ય સાથે ખાળવામાં સફળ રહ્યો હતો. આ યુધ્ધના વર્ષ બાદ માંદગીના લીધે લચિતનું અવસાન થયું હતું.

સંક્ષિપ્ત જીવન
લચિત બોરફૂકન મોમાઈ તામુલી બોડ્બરુઆના સૌથી યુવાન પુત્ર હતા જેઓ પ્રતાપ સિંહના શાસનકાળ દરમ્યાન પહેલા બોડ્બરુઆ (આસામના રાજ્યપાલ અને અહોમ સૈન્યના સેનાપતિ) હતા. લચિતે પિતાના મોભા અને હોદ્દાના લીધે ઉચ્ચ કુટુંબોના બાળકોને મળતી એવી માનવતા, શાસ્ત્રો અને યુદ્ધકળા જેવા વિષયની તાલીમ લીધી હતી. તે જેમ જેમ મોટા થતાં ગયા તેમ તેમ તેમની મોટી જવાબદારીઓ વાળા પદ પર નિયુક્તિ થતી ગઈ. સૌપ્રથમ તેમની નિયુક્તિ ધ્વજ-વાહક (સોલધર બરુઆ) તરીકે થઇ હતી જે એક મહત્વાકાંક્ષી રાજનેતા કે રાજકારણી માટે પ્રથમ પગથિયું ગણાતું. ત્યારબાદ તેઓ રાજા ચક્ર-ધ્વજ સિંહની શાહી અશ્વ-શાળાના ઉપરી (ઘોડ બરુઆ) તરીકે નિમાયા.

સરાઈઘાટનું યુદ્ધ
મુઘલોને આશરે ૧૬૦૨ની આસપાસ બ્રહ્મપુત્ર ખીણ અને તેની આજુબાજુના વિસ્તારોમાં (હાલનું આસામ) રસ પડવા માંડ્યો અને ઢાકાના નવાબે રાજા પરીક્ષિત નારાયણ શાસિત આસામના પશ્ચિમ છેડે આક્રમણ કર્યું. ત્યારથી લઈને ૧૬૬૦ સુધી મુઘલોએ ૧૭ વાર નિષ્ફળ પ્રયત્નો કર્યા અને વીર તેમ જ રાષ્ટ્રપ્રેમી આસામી હિન્દુઓએ દરેક વખતે તેમને હરાવ્યા. ૧૬૫૮માં ઔરંગઝેબની દિલ્હીના ગાદીનો વારસદાર નિમાયાના ત્રણ જ વર્ષ બાદ ૧૬૬૧માં, ઔરંગઝેબના આદેશાનુસાર મીર જુમલાએ અહોમની રાજધાની ઘરગાંવ ઉપર આક્રમણ કર્યું અને તે સમયના અહોમ રાજા જયધ્વ્જ સિંહે માત્ર થોડાક દિવસની ધીરજ ગુમાવતાં જીતેલી લડાઈ હારી ગયો અને પરાજયના શોકમાં થોડાક જ દિવસમાં મૃત્યુ પામ્યો. મરણશૈયા ઉપર તેણે તેના અનુગામી ચક્રધ્વજસિંહને "દેશની છાતીએ વાગેલો પરાજયના અપમાનનો ભાલો" ખેંચી કાઢી નાખવા હાકલ કરી હતી.

સ્મારકો અને યાદગીરી

લચિત દિવસ
દર વર્ષે ૨૪ નવેમ્બરના રોજ આસામમાં લચિત શૌર્યને બિરદાવવા રાજ્યવ્યાપી લચિત દિવસ ઉજવવામાં આવે છે.

લચિત બોરફૂકન સુવર્ણ ચંદ્રક
રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા અકાદમીમાં આસામ રાજ્ય સરકારના સફળ પ્રયાસ બાદ વર્ષ ૨૦૦૦થી દર વર્ષે સૌથી શ્રેષ્ઠ વિદ્યાર્થીને લચિત બોરફૂકન સુવર્ણ-ચંદ્રકથી નવાજવામાં આવે છે.

લચિત બોરફૂકન મેદાન
લચિતની યાદગીરીમાં જોરહાટ, આસામમાં લચિત બોરફૂકન મેદાનનું સન ૧૬૭૨માં અહોમ રાજા ઉદયિત્ય સિંહ દ્વારા નિર્માણ કરવામાં આવ્યું હતું જે આજે પણ હયાત છે.

છબીઓ

જાણવા જેવું
લચિત બોરફૂકન ઉપર આસામીયા ભાષામાં એક ચલચિત્ર પણ રજુ થયેલ છે.

સંદર્ભ

બાહ્ય કડીઓ 

વ્યક્તિત્વ
આસામ
આંતરોલ (તા. થરાદ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા થરાદ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આંત્રોલ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે. ગામમાં હિરાગરબાપજીનું મંદિર નામે ઓળખાતું ધાર્મિક સ્થળ આવેલું છે.

થરાદ તાલુકો
પૈડું એ ધરી પર ફરી શકતું ગોળાકાર આકારનું યંત્ર છે. પૈડામાં પૈડું અને ધરી એ બે મુખ્ય ભાગો હોય છે. પૈડાની મદદથી ભારે પદાર્થો સરળતાથી વહન કરી શકાય છે, જેથી તે વાહનો અને વિવિધ યંત્રોમાં વપરાય છે. પૈડાનો ઉપયોગ જહાજો, મોટરકારના સ્ટિયરિંગ વ્હીલ અને ફ્લાયવ્હીલમાં પણ થાય છે.

બાહ્ય કડીઓ
કમીજલા (તા. વિરમગામ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા અમદાવાદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વિરમગામ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. કમીજલા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, ડાંગર, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

ધાર્મિક સ્થળો 
ગામમાં ભાણ સાહેબનું સમાધી સ્થાન અને મેપાબાપાનું મંદિર આવેલું છે.

વિરમગામ તાલુકો
ચન્દનનગર  (અંગ્રેજી: Chandannagar ) ભારત દેશના પૂર્વ ભાગમાં આવેલા પશ્ચિમ બંગાળ રાજ્યમાં આવેલા  હુગલી જિલ્લામાં આવેલું એક મહત્વનું, પ્રખ્યાત સબ-ડિવિઝનલ અને કોર્પોરેશન શહેર છે.

વસતી 
ભારતની વસતી ગણતરી ૨૦૧૧ મુજબ ચન્દનનગર શહેર ની વસ્તી ૧,૬૬,૮૬૭ લોકોની હતી. વસતીમાં સ્ત્રીઓ ૪૮% અને પુરુષો ૫૨% છે. સાક્ષરતા દર ૭૮% છે. પુરુષોમાં સાક્ષરતા દર ૮૨% અને સ્ત્રીઓમાં સાક્ષરતા દર ૭૪% છે. વસ્તીના ૮% લોકોની વય ૬ વર્ષથી ઓછી છે.

સંદર્ભ 

પશ્ચિમ બંગાળનાં શહેરો અને નગરો
પશ્ચિમ બંગાળ
એસી/ડીસી એક ઓસ્ટ્રેલિયન હાર્ડ રોક બેન્ડ, તેની રચના ભાઈઓ, માલ્કમ અને એંગસ યંગ,  દ્વારા 1973 માં કરવામાં આવી હતી.
વાળુંદી (તા. ફતેપુરા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા   ગુજરાત રાજ્યના મધ્યપૂર્વ ભાગમાં આવેલા દાહોદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ફતેપુરા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. વાળુંદી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, ઘઉં, ડાંગર, મગ, અડદ,  અન્ય કઠોળ તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

ફતેપુરા તાલુકો
સિંધ પાકિસ્તાનના ચાર પ્રાંતમાંથી એક છે. તે દેશના અગ્નિ ખૂણે આવેલો છે. તેની દક્ષિણમાં અરબી સમુદ્ર છે. સિંધનું સૌથી મોટુ શહેર કરાચી છે અને અહીં દેશની ૧૫% વસ્તી રહે છે. સિંધ સિંધી લોકોનું મૂળ વતન છે. તેની સાથે જ અહીં ભાગલા દરમ્યાન આવીને વસેલા વિસ્થાપીતોની પણ વસ્તી વિશેષ છે.

નામ 
સિંધ સંસ્કૃતના સિંધુ શબ્દથી બન્યું છે, જેનો અર્થ થાય છે સમુદ્ર. આજ નામની સિંધુ નદી, આ પ્રદેશની લગભગ વચ્ચેથી વહે છે. ફારસી લોકો "સ"ને "હ" ની જેમ ઉચ્ચારણ કરતા હતા. ઉદા. "દસ"ને બદલે "દહા", અથવા સપ્તાહ ને બદલે હફતા (અહીં કહેવાનો અર્થ એ નથી કે તે સંસ્કૃત શબ્દોના ફારસી ઉચ્ચારણ છે, પણ આ ભાષાઓનું મૂળ એક જ હતું) એટલે જ તેઓ "સિંધ" ને "હિંદ" કહેતા હતા. અસીરિયાના ઐતિહાસીક પુસ્તકોમા ઇ.સ. પૂર્વે સાતમી સદીમાં તેનો ઉલ્લેખ "સિંદા"ના નામથી થયો છે.

ઇતિહાસ 
ઈ.સ. પૂર્વે ૩૩૦૦ વર્ષો પહેલાથી ઈ.સ. પૂર્વે ૧૯૦૦ સુધી અહીં સિંધુ ખીણની સંસ્કૃતિ હતી. સિંધુ ખીણની સંસ્કૃતિના લોકો તેના સમકાલિન મિસર અથવા મેસોપોટામિયા સાથે વેપાર કરતા હતા. મિસરમાં કપાસ માટે સિંધ શબ્દ વાપરવામાં આવતો હતો. જેનાથી એવું લાગે છે કે ત્યાં કપાસની આયાત સિંધ પ્રાંતમાંથી જ કરવામાં આવતી હતી. ઈ.સ. પૂર્વે ૧૯૦૦ પહેલા સિંધુ ખીણની સંસ્કૃતિનો કોઈ અનિશ્ચિત કારણોસર વિનાશ થયો. તેની લિપિને વાંચવામાં આજ સુધી સફળતા મળી નથી, જેને કારણે ત્યાંના મૂળ નિવાસીઓ વિષે વધુ જાણકારી મળી શકી નથી.

જિલ્લાઓ

સંદર્ભ 

પાકિસ્તાન
મમિત જિલ્લો ભારત દેશના પૂર્વ ભાગમાં આવેલા ભાગમાં આવેલ સાત ભગીની રાજ્યો પૈકીના એક એવા મિઝોરમ રાજ્યના ૮ (આઠ) જિલ્લાઓ પૈકીનો એક જિલ્લો છે. મમિત જિલ્લાનું મુખ્ય મથક મમિત નગરમાં આવેલું છે. 

મિઝોરમ
બરડવી (તા. વાવ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વાવ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. બરડવી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ,  દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

ગામમાં ગોગાજીનું મંદિર આવેલું છે.
 

વાવ તાલુકો
ચાકધરા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા તાપી જિલ્લાના કુલ ૭ (સાત) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ડોલવણ તાલુકાનું ગામ છે. ચાકધરા ગામમાં ખાસ કરીને આદિવાસી લોકો વસે છે.  ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, પંચાયતઘર, દૂધની ડેરી વગેરે સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકો વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી, પશુપાલન અને નોકરી જેવાં કાર્યો કરે છે. ડાંગર, જુવાર, કેરી અને શાકભાજી આ ગામનાં મુખ્ય ખેત-ઉત્પાદનો છે.

ડોલવણ તાલુકો
સામરપાડા (થવા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ પૂર્વ ભાગમાં આવેલા નર્મદા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૫ (પાંચ) તાલુકાઓ પૈકીના એક અને  મહારાષ્ટ્ર રાજ્યને અડીને આવેલા એવા ડેડીયાપાડા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકોની વસ્તી રહે છે. સામરપાડા (થવા) ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી અને દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય છે. આ ગામ ડુંગરાળ તેમ જ જંગલ વિસ્તારમાં આવેલું છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ઉપરાંત અહીંના લોકો જંગલમાંથી  મહુડાનાં ફુલ તેમ જ બી,  ખાખરાનાં પાન, ટીમરુનાં પાન, સાગનાં બી, કરંજના બી જેવી ગૌણ વનપેદાશો (જંગલમાંથી પ્રાપ્ત થતી ઈમારતી લાકડા સિવાયની ખોરાક તરીકે વાપરી શકાય તેવી તેમ જ વેચાણ કરી પૈસા મેળવી શકાય તેવી વસ્તુઓ) એકઠી કરી તેને વેચીને પણ પોતાનું ગુજરાન ચલાવે છે.

ડેડીયાપાડા તાલુકો
ઇન્દોર (તા.ઝઘડીયા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યદક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ભરૂચ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ઝઘડીયા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ઇન્દોર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે કપાસ, ડાંગર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત કેટલાક લોકો પિયતની સગવડ મેળવી શેરડી, કેળાં, ડાંગર વગેરેની ખેતી પણ કરે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

ઝઘડીયા તાલુકો
મડાલ (તા. લાખણી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  લાખણી તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. મડાલ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ,  દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

લાખણી તાલુકો
ગોહિલવાડ પ્રાંત એ કાઠિયાવાડના ચાર પ્રાંતો (પરંપરાગત જિલ્લાઓ, બ્રિટિશ રાજ દરમિયાન) પૈકીનો એક પ્રાંત હતો જેમાં ઘણા સામન્તી એકમો (મોટે ભાગે નાના રજવાડાઓ અને હાલના સૌરાષ્ટ્ર, ગુજરાત રાજ્યમાં) સમાવિષ્ટ હતા. અન્ય પ્રાંતો હાલર પ્રાંત (પશ્ચિમ), ઝાલાવાડ (ઉત્તર) અને સોરઠ (દક્ષિણ) તરીકે ઓળખાતા.

ગોહિલવાડ પ્રાંત કાઠિયાવાડના (દક્ષિણ)પૂર્વ ભાગને આવરી લે છે, જે મોટેભાગે હાલના ભાવનગર જિલ્લા અને અમરેલી જિલ્લાના વિસ્તારો છે.

રજવાડાંઓ 
સલામી રજવાડાંઓ :
 પ્રથમ વર્ગ : ભાવનગર રાજ્ય, સંબોધન:મહારાજા, વારસાગત સલામ 13-ગન્સ (15-બંદૂકો સ્થાનિક)
 બીજા વર્ગ : પાલીતાણા રાજ્ય, સંબોધન:ઠાકોર સાહેબ, વારસાગત સલામ 9-બંદૂકો
મુખ્ય બિન-સલામ રજવાડાંઓ :
 ત્રીજા વર્ગ : જસદણ રાજ્ય, વાળા રાજ્ય  
 ચોથા વર્ગ : લાઠી રાજ્ય
 (કોઈ પાંચમા વર્ગ રાજ્ય)
 છઠ્ઠા વર્ગ : ભડલી રાજ્ય, ઈતરીયા રાજ્ય, કોટડા પીઠા, વાંકિયા રજવાડું
 સાતમો વર્ગ : કરિયાણા
આ ઉપરાંત ત્યાં ઘણાં વધુ નાનાં આશ્રિત રજવાડાંઓ હતા, જે સામાન્ય રીતે માત્ર એક ગામ જેટલો જ વિસ્તાર ધરાવતા હતાં.

બાહ્ય કડીઓ અને સ્ત્રોતો 
 ઈમ્પેરિઅલ ગેઝેટિયર પર, dsal.uchicago.edu - કાઠિયાવાડ
 RoyalArk - ભારત - સલામી રજવાડાંઓ

ઇતિહાસ
સૌરાષ્ટ્ર
દિબ્રુગઢ ભારત દેશના ઉત્તર - પૂર્વ ભાગમાં આવેલા  આસામ રાજ્યના દિબ્રુગઢ જિલ્લામાં આવેલું એક નગર છે. દિબ્રુગઢમાં  દિબ્રુગઢ જિલ્લાનું મુખ્યાલય છે. 

આસામ
ભલગામડા (તા. બહુચરાજી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા   મહેસાણા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  બહુચરાજી તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ભલગામડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ,  દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

બહુચરાજી તાલુકો
મંડલા ભારત દેશના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  મધ્ય પ્રદેશ રાજ્યના મંડલા જિલ્લામાં આવેલું નગર છે. મંડલામાં મંડલા જિલ્લાનું મુખ્યાલય  છે. 

મધ્ય પ્રદેશ
શ્યામ સાધુ ‍(મૂળ નામ: શામળદાસ મૂળદાસ સોલંકી) (૧૫ જૂન, ૧૯૪૧ - ૧૬ ડિસેમ્બર, ૨૦૦૧) ગુજરાતી સાહિત્યકાર હતા. તેમણે મુખ્યત્વે ગઝલ સર્જન કર્યું હતું.

જીવન 
તેમનું વતન જુનાગઢ હતું અને તેઓએ મેટ્રીક સુધીનો અભ્યાસ કરેલો.

સર્જન 
યયાવરી તેમનો પ્રથમ ગઝલસંગ્રહ છે, જે ૧૯૭૨માં બહાર પડેલો, ત્યારે આ યુવાકવિ પ્રત્યે સાહિત્યકારોનું ધ્યાન ખેંચાયેલું. આ ઉપરાંત થોડાં બીજાં ઇન્દ્રધનુષ્ય અને આત્મકથાનાં પાનાંમાં કવિ-સર્જક તરીકેની તેમની મુદ્રાઓ ઊપસી આવેલી. ગુજરાત સાહિત્ય અકાદમી, ગાંધીનગર દ્વારા સંજુ વાળા સંપાદિત તેમનું સમગ્ર કાવ્યસર્જન ઘર સામે સરોવર નામે પ્રકાશિત થયું છે.

સંદર્ભ

બાહ્ય કડીઓ 

ગુજરાતી સાહિત્યકાર
૧૯૪૧માં જન્મ
૨૦૦૧માં મૃત્યુ
મેઢસીંગી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા તાપી જિલ્લાના કુલ ૭ (સાત) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સોનગઢ તાલુકાનું ગામ છે. મેઢસીંગી ગામમાં ખાસ કરીને આદિવાસી લોકો વસે છે.  ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, પંચાયતઘર, દુધની ડેરી વગેરે સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકો વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી, પશુપાલન જેવાં કાર્યો કરે છે.

સોનગઢ તાલુકો
થાળી એટલે આમ તો જમવાનું ચપટું ગોળાકાર પાત્ર પણ આ નામે ભારતીય રાજસી ભોજનને પણ અપાય છે.  થાળી એ વિવિધ વાનગીઓનો સમુહ છે, જેને નાની નાની વાટકીઓ કે કટોરીમાં ગોળાકાર થાળીમાં પીરસવામાં આવે છે. સામાન્ય રીતે  થાળીમાં ભાત, દાળ, શાક, રોટલી કે ચપાતી, પાપડ, દહીં, ચટણી કે અથાણાં, અને  તેની ઉપર મિઠાઈ. આમાં ભરતીય ભૌગોલોક સ્થાન અનુસાર પીરસાતા પદાર્થોમાં ફરક પડે છે. હોટેલોમાં આ આમીષ અને નિરામીષ બન્ને રૂપે મળે છે. કેરળમાં આ પ્રકારના ભોજનનને સાદ્યા કહે છે. જેમાં  આધારભૂત વાનગી ભાત હોય છે, જેની સાથે વિવિધ રસ્સા વાળા પદાર્થ ખવાય છે. સ્થાનીય પ્રદેશ અનુસાર વ્યંજનો થાળીમાં ઉમેરાતા જાય છે.

અમુક હોટેલોમાં પીરસાતી થાળીઓમાં પીરસાતી વાનગીના પ્રમાણ પર કોઈ પ્રતિબંધ નથી હોતો. આવી થાળીઓ 'અનલિમીટેડ થાળી' તરીકે પ્રખ્યાત છે. અમુક સ્થળે આ થાળીઓનો અર્થ થાય છે, અમુક ખાસ વ્યંજન છોડીને (દા.ત. મિઠાઈ, દહીંવડા) બાકી અન્ય વસ્તુઓ અનલિમિટેડ હોય છે.

ઘણી વખત થાળીને ક્ષેત્રના નામ સાથે જોડીને પણ બોલાય છે જેમ કે ગુજરાતી થાળી, રાજસ્થાની થાળી. પ્રાચીન સમયે મહારાષ્ટ્રમાં થાળીને રાઈસ પ્લેટ તરીકે પણ સંબોધવામાં આવતી હતી. થાળીમાં રોટલી અને ભાત એક સાથે નથી અપાતા. પહેલા રોટલી સાથે શાક આદિ વ્યંજન અપાય છે. પછી વેઈટર જુદા વાડકામાં ભાત આપી જાય છે.   

ઉત્તર ભારત અને વાયવ્ય પ્રાંતમાં ખાસ વ્યવસ્થા હોય છે, જેમાં માત્ર રોટલી શાક સાથે પીરસાય છે. જેને ઢાબા પણ કહે છે. 
 

ભારતીય સંસ્કૃતિ
ભોજન
રાજપર (તા. કલ્યાણપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં આવેલા  કલ્યાણપુર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. રાજપર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ,  દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
 

કલ્યાણપુર તાલુકો
સૌરાષ્ટ્ર
લતીપુર ટિંબી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા વડોદરા જિલ્લામાં આવેલા કરજણ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. લતીપુર ટિંબી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે કપાસ,  તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત કેટલાક લોકો પિયતની સગવડ મેળવી શેરડી, કેળાં, ડાંગર વગેરેની ખેતી પણ કરે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

કરજણ તાલુકો
કેરડા એક બહુવર્ષાયુ વનસ્પતિ છે જે મુખ્યત: શુષ્કપ્રદેશમાં ઉગે છે.

વિગત
અંગ્રેજીમાં આ વનસ્પતિનું નામ કેપર બેરી છે અને વૈજ્ઞાનિક નામ કેપ્પેરિસ સ્પિનોઝા છે. આ વનસ્પતિના ફળોને પણ કેરડા જ કહેવાય છે. આ એક કાંટાળી વનસ્પતિ છે. આ વનસ્પતિ મોટેભાગે સુકા પ્રદેશોમાં ઉગે છે. આ ફળોમાંથી અથાણું બનાવવામાં આવે છે. ગુજરાતમાં કચ્છ અને સૌરષ્ટ્ર વિસ્તારમાં કેરડાનાં અથાણાનું વધારે ચલણ છે. વૈશાખ અને જેઠ મહિનામાં આ વનસ્પતિને ઝીણા, ચણીબોરના કદના ફળો લાગે છે. ફળો કાચા હોય ત્યારે લીલા રંગના હોય છે. ફળો પાકે ત્યારે લાલ રંગના થઈ જાય છે.

પોષણક્ષમતા
અથાણું કરેલા ડબ્બાબંધ કેરડામાં ૮૪% પાણી, ૫% કાર્બોહાઈડ્રેટ્સ, ૨% પ્રોટીન અને ૧% ચરબી હોય છે. વધુ માહિતિ સાથેના કોષ્ઠકમાં છે.

છબીઓ

સંદર્ભ 

વનસ્પતિ
અથાણાં
કાલી નદી ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા ઉત્તરાખંડ રાજ્યમાં વહેતી એક નદી છે. આ નદીનું ઉદગમ સ્થાન બૃહદ હિમાલય પર્વતમાળામાં ૩,૬૦૦ મીટરની ઊઁચાઈ પર આવેલા કાલાપાની નામના સ્થળ પર છે, કે કે ઉત્તરાખંડ રાજ્યમાં આવેલા પિથોરગઢ જિલ્લાના વહીવટી ક્ષેત્રમાં આવેલું છે. આ નદીનું નામ કાલી માતાના નામ પરથી પડ્યું હોવાનું માનવામાં આવે છે, જેનું મંદિર કાલાપાની ખાતે લિપુ-લેખના ઘાટની નજીક ભારત અને તિબેટની સીમા પર આવેલું છે. અહીંથી ઉપરી માર્ગ પર આ નદી નેપાળની સાથે ભારતની નિરંતર પૂર્વ દિશાની સીમા બનાવે છે. આ નદીને ઉત્તરાખંડ અને ઉત્તર પ્રદેશના મેદાની ક્ષેત્રોમાં પંહોચતાં શારદા નદી તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.

કાલી નદી જૌલ્જિબિ નામના સ્થળ પાસે ગોરી નદી સાથે મળી જાય છે. આ સ્થળ એક વાર્ષિક ઉત્સવ માટે જાણીતું છે. આગળ જતાં આ નદી, કર્નાલી નદી સાથે મળી જાય છે અને ઉત્તર પ્રદેશ રાજ્યના બહરૈચ જિલ્લામાં પહોંચતાં જ આ નદીને એક નવું નામ મળે છે, સરયુ. અહીંથી આગળ જતાં આ નદી ગંગા નદીમાં મળી જાય છે. પંચેશ્વરની આસપાસના ક્ષેત્રને 'કાલી કુમાઊ' કહેવામાં આવે છે. કાલી પહાડ પરથી નીચે મેદાનોમાં ઉતરે છે અને એને શારદા નામથી ઓળખવામાં આવે છે.

સિંચાઈ અને જળ-વિદ્યુત ઊર્જા ઉત્પાદનના હેતુ માટે બનાવવામાં આવી રહેલો પંચેશ્વર બંધ, કે જે નેપાળ દેશ સાથેનું એક સંયુક્ત સાહસ છે, નજીકના ભવિષ્યમાં જ સરયૂ અથવા કાલી નદી પર બનાવવામાં આવશે. ટનકપુર જળવિદ્યુત પરિયોજના (૧૨૦ મેવૉ) એપ્રિલ ૧૯૯૩ના સમયગાળામાં ઉત્તરાખંડ સિંચાઈ વિભાગ દ્વારા ચાલુ કરવામાં આવી હતી, જે યોજના અંતર્ગત ચમોલીના ટનકપુર કસ્બે પાસે વહેતી શારદા નદી પર બૈરાજ બનાવવામાં આવ્યો છે.

કાલી નદી એ ગંગા નદી પ્રણાલીનો જ એક ભાગ છે. 

ઇ. સ. ૨૦૦૭ના વર્ષમાં કાલી નદી, ગૂન્ચ નામની માછલીઓના હુમલાને કારણે સમાચારોમાં પણ છવાઈ હતી.

સંદર્ભો

બાહ્ય કડીઓ 

ભારત - નેપાળ બન્ને દેશોએ મળીને વિશ્વના સૌથી ઊચા બંધ નિર્માણની સમજુતી પર હસ્તાક્ષર કર્યા 
ટકનપુર જળવિદ્યુત પરિયોજના 

ભારતની નદીઓ
બ્રહ્મા જગત ના રચેયતા અને ત્રણ મુખ્ય દેવોમાંના એક માનવામાં આવે છે. બ્રહ્મા જગતનાં આદિ દેવ ગણવામાં આવે છે, અને તેમણે સૃષ્ટિનું સર્જન કર્યું હોવાથી તેમનું એક નામ પ્રજાપતિ પણ છે.

જન્મ 

પુરાણોમાં વર્ણવ્યા પ્રમાણે બ્રહ્માનો જન્મ શેષશાયી વિષ્ણુની નાભીમાંથી ઉત્પન્ન થયેલા કમળમાંથી થઇ છે. તેઓ વેદોનાં પિતા છે અને જન્મથી જ મહાન વિદ્વાન છે, તેમણે સૃષ્ટિનું સર્જન કર્યું અને જગતને વેદોનું જ્ઞાન આપ્યું. કમળ ખુલતાજ તેમણે પોતાની આજુબાજુ શું છે તે જોવા ચારે દિશામાં માથુ ફેરવ્યું તેથી તેમના ચારે દિશામાં ચાર મુખ છે, જેથી બ્રહ્માને ચતુર્મુખ બ્રહ્મા પણ કહેવામાં આવે છે. ઘણી વખત એક હરોળમાં ચાર મસ્તક વાળી છબીઓ જોવા મળે છે, જે ખરૂં નથી.

પરિવાર 
માતા સરસ્વતી કે જે વિદ્યાની દેવી છે, તે બ્રહ્માના પત્નિ છે. બ્રહ્માએ પૃથ્વી ઉપર નદી, તળાવો, વૃક્ષો, પર્વતો, પશુ અને પક્ષી વિગેરે બનાવ્યા પછી, મનુષ્યની ઉત્પત્તિ કરવા માટે, માનસ પુત્રની રચના કરી, જેનું નામ મનુ પડ્યું (મનથી જન્મેલો). બ્રહ્માએ આ મનુને સંતતિ ઉત્પન્ન કરવાનો આદેશ આપ્યો, અને હિંદુ પુરાણો અનુસાર, આપણે સહુ, આ મનુનાં સંતાનો છીએ, માટે મનુષ્ય શબ્દની વ્યુત્પત્તિ નીચે મુજબ વર્ણવી શકાય, 

મનુ:+ય/જ (મનુ જાયા-મનુ દ્વારા જન્મેલા) = મનુષ્ય

માન્યતા 
હિંદુ ધર્મની માન્યતા પ્રમાણે, બ્રહ્મા સૃષ્ટિનાં સર્જક, વિષ્ણુ પાલક અને શિવ સંહારક છે.

પૂજન 
ભારતમાં બ્રહ્માની પૂજા મહદ્ અંશે થતી નથી, બહુજ અલ્પસંખ્યામાં લોકો બ્રહ્માનું પૂજન કરે છે, અને આ કારણે જ ભારતમાં બ્રહ્માનાં મંદિરો આંગળીને વેઢે ગણી શકાય તેટલા છે, જે પૈકીનું એક ગુજરાતમાં ખેડબ્રહ્મામાં અને બીજું રાજસ્થાનનાં પુષ્કરમાં છે. આ ઉપરાંત ગોવામાં અને હિમાચલ પ્રદેશમાં આવેલા અન્ય બે મંદિરો સિવાય બીજા કોઇ મંદિરો જાણીતા નથી, જ્યાં ફક્ત બ્રહ્માની પૂજા થતી હોય.

બાહ્ય કડીઓ
 

દેવી દેવતા
હિંદુ દેવતા
કેવડી (તા.ડેડીયાપાડા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ પૂર્વ ભાગમાં આવેલા નર્મદા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૫ (પાંચ) તાલુકાઓ પૈકીના એક અને મહારાષ્ટ્ર રાજ્યને અડીને આવેલા એવા ડેડીયાપાડા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકોની વસ્તી રહે છે. કેવડી ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી અને દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય છે. આ ગામ ડુંગરાળ તેમ જ જંગલ વિસ્તારમાં આવેલું છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ઉપરાંત અહીંના લોકો જંગલમાંથી મહુડાનાં ફુલ તેમ જ બી, ખાખરાનાં પાન, ટીમરુનાં પાન, સાગનાં બી, કરંજના બી જેવી ગૌણ વનપેદાશો (જંગલમાંથી પ્રાપ્ત થતી ઈમારતી લાકડા સિવાયની ખોરાક તરીકે વાપરી શકાય તેવી તેમ જ વેચાણ કરી પૈસા મેળવી શકાય તેવી વસ્તુઓ) એકઠી કરી તેને વેચીને પણ પોતાનું ગુજરાન ચલાવે છે.

ડેડીયાપાડા તાલુકો
અંધારી (તા. ધોળકા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા અમદાવાદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ધોળકા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. અંધારી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

સંદર્ભ 

ધોળકા તાલુકો
પારસીઓ ઈરાનમાં વિધર્મીઓના ત્રાસ સામે ધર્મનું રક્ષણ કરવું અશકય લાગતાં આશરે ૧૩૫૦ વર્ષ પહેલાં ઇ.સ. ૭૧૧ માં ભારત આવ્યા. ભારત સાથેના વેપારને લીધે તેઓ ભારત વિશે જાણતા હતા. તેથી સૌપ્રથમ તેઓ ઇ.સ. ૭૬૬ની આસપાસ દીવ બંદરે ઉતર્યા. જયાં તેમણે ૧૯ વર્ષ ગાળ્યાં. ત્યાં પોર્ટુગીઝોના હુમલાથી કંટાળીને ઇ.સ. ૭૮૫માં દરિયાઈ માર્ગે સંજાણ બંદરે ઉતર્યા.

આ વખતે ગુજરાતમાં જાદી રાણાનું રાજ હતું. પારસીઓના વડાએ રાજયાશ્રય માટે રાણા પાસે પ્રતિનિધિમંડળ મોકલ્યું. રાણાએ પ્રત્યુત્તર રૂપે દૂધથી ભરેલો છલોછલ પ્યાલો મોકલ્યો. આ દ્વારા રાણા એ સૂચવવા માગતા હતા કે અમારી વસતી વધારે છે એટલે અમે તમને વસાવી શકીએ તેમ નથી. પ્યાલો લઈને પ્રતિનિધિમંડળ એમના અગ્રણી પાસે પહોંરયું. તેઓ સમજદાર હતા. તેમણે પ્યાલામાં ધીરે ધીરે સાકર ભેળવી. તે ઓગળી ગઈ. તે જ પ્યાલો લઈને ફરીથી પ્રતિનિધિમંડળને રાણા પાસે મોકલ્યું. રાણો ચતુર હતો. એણે દૂધ ચાખી જૉયું તો દૂધ મીઠું લાગ્યું. રાણાને પ્રત્યુત્તર મળી ગયો કે અમે અહીં દૂધમાં સાકરની પેઠે ભળી જઈશું.’ રાણાએ એમને વસવાટની છૂટ આપી. એ સમયના સંજાણના રાણાને પારસીઓએ દુધના પ્યાલામાં સાકર ભેળવી, પારસી લોકોને રાજ્યમાં રહેવા દેવા સમજાવ્યા હતા.

પારસીઓ ઇરાનથી જે પવિત્ર અગ્નિ લઈને આવ્યા હતા તેની વલસાડ જિલ્લાના પારડી તાલુકાના ઉદવાડા ગામમાં સ્થાપના કરી. જેને આતશ બહેરામ કહેવામાં આવે છે. ભારતમાં આઠ આતશ બહેરામ છે. ૧ ઉદવાડામાં, ૨ સુરતમાં, ૧ નવસારીમાં અને ૪ મુંબઈમાં. આતશ બહેરામના દરજજા અલગ અલગ હોય છે. અગ્નિસ્થાનને અગિયારી કહેવાય છે.

પારસી સમાજ ફાસ્લિસ, કાદિમ્સ અને સહેન્સાહિસ એમ ત્રણ સંપ્રદાયમાં વહેંચાઈ ગયો હતો. તેમાંથી ફાલ્સિસ લોકો વસંતઋતુના પ્રથમ દિવસે નવરોઝની ઉજવણી કરે છે, જે રાજા દ્વારા શરૂ કરવામાં આવી હતી. બાકીના બે સંપ્રદાયો બે નવા વર્ષની ઉજવણી કરે છે એક જમશેદી નવરોજના દિવસે અને બીજા ભારતમાં જ્યારે આવ્યા તે દિવસે નવા વર્ષની ઉજવણી કરે છે. તેમના ઘણા રીત રીવાજો સ્થાનિક રીત રીવાજો સાથે ભળી ગયા છે, તેમ છતાં તેમની પરંપરા હજી અકબંધ છે.

સંદર્ભ

બાહ્ય કડીઓ
 

ધર્મ
જામ રાવલ લાખ (૧૪૮૦-૧૫૬૨), જાડેજા રાજપૂત શાસક હતા, જેમણે કચ્છ રાજ્ય પર ૧૫૨૪-૧૫૪૮ સુધી શાસન કર્યું હતું અને બાદમાં ૧૫૪૦ થી ૧૫૬૨ સુધી નવાનગર રાજ્યના સ્થાપક-શાસક હતા.

કચ્છના શાસક 
જામ રાવલ કચ્છની તેરા શાખાના પ્રમુખ જામ લાખોજીનો પુત્ર હતા, જે લાખીયાવીરાની મોટી શાખાથી નાની હતી, જેનો શાસક જામ હમીરજી હતો. એવું માનવામાં આવે છે કે જામ રાવલે તેના પિતા જામ લાખોજીની હત્યાનું કારણ હમીરજીને ગણાવ્યું હતું, કેમ કે તે હમીરજીની ઉશ્કેરણીથી તામચી દેડા દ્વારા લાખીયાવીરાના પ્રદેશની અંદર હત્યા કરાઈ હતી.  જામ રાવલે બદલો લેવા લાખીયાવીરાના તેના પિતાના મોટા ભાઈ રાવ હમીરજીની વિશ્વાસઘાતથી હત્યા  કરી અને કચ્છ પર ૧૫૨૪ થી ૧૫૪૮ સુધી બે દાયકાથી વધુ શાસન કર્યું.  

ખેંગારજી  પ્રથમ, જે હમીરજીનો પુત્ર હતો, હત્યાકાંડમાંથી ભાગી ગયો અને અમદાવાદમાં  ઉછર્યા હતો . તેણે મહેમૂદ બેગડાની સેનામાં પ્રવેશ મેળવ્યો હતો અને તેનો વિશ્વાસપાત્ર બન્યો હતો. ૧૫૩૮માં સુલતાન બેગડા દ્વારા મોરબીની જાગીર ખેંગારજી પહેલાને અપાઈ, પછી મુઘલો અને બેગડાના સૈન્યની મદદથી, કચ્છની ગાદી પાછી મેળવવા માટે જામ રાવલ સામે યુદ્ધ કર્યું. ખેંગારજી પ્રથમ, લગભગ અગિયાર વર્ષના યુદ્ધ પછી, ૧૫૪૮માં તેમની પાસેથી આખું કચ્છ ફરીથી મેળવ્યું.

નવાનગરની સ્થાપના 
જામ રાવલ કચ્છની બહાર છટકી ગયો, કહેવાય છે કે તેમને આશાપુરા માતાએ સ્વપ્નમાં સલાહ આપી અને પછી તેમણે નવાનગરની સ્થાપના કરી.  તે સૌરાષ્ટ્રના  હાલાર વિસ્તારમાં તેના રસાલા  તેના પરિવાર અને તેમના વફાદાર સૈનિકો સાથે પહોંચ્યો. સંખ્યાબંધ સ્થાનિક આદિજાતિઓ અને પ્રજાતિઓ સાથેની અનેક લડાઇઓ પછી, દેદા પાસેથી જોડિયા અને આમરણ પરગણા, ચાવડાઓ પાસેથી ધ્રોલ, જેઠવા પાસેથી નાગનાથ બંદર, અને વાઘેલા પાસેથી ખંભાળિયાપર વિજય મેળવ્યો. તેણે સુરત પર પણ આક્રમણ કર્યું. આમ, તેમણે નવાનગર નવા રાજ્યની સ્થાપના કરી અને તેની રાજધાની જામનગરનો પાયો નાખ્યો, જે અગાઉ ઓગસ્ટ ૧૫૪૦માં  બંદર શહેર  'નાગનાથ' તરીકે જાણીતું હતું  અને નવાનગરના જામ સાહેંબનું બિરુદ મેળવ્યું. નવાનગર રજવાડું તેના પ્રદેશોને વિસ્તૃત કરવા માટે તેના પાડોશીઓ સાથે સ્થાપના થઇ ત્યારથી સતત યુદ્ધની સ્થિતિમાં હતું.

કુટુંબ 
તેની અનેક પત્નીઓ હતી. પરંતુ તેના ચારેય પુત્રો તેમની મુખ્ય પત્ની મહારાણીના હતા, જે સોઢા રાજપૂત પરિવારની  હતી.

મૃત્યુ 
જામ રાવલનું ૧૫૬૨માં અવસાન થયું. તેમનો ત્રીજો પુત્ર જામ વિભોજી રાવલજી, તેમના મ્રત્યુ પચ્ચી નવાનગરની ગાદી પર આવ્યો.

જામ રાવલના વંશજો 
પાછળથી તેમના વંશજોએ રાજકોટ, ગોંડલ અને ધ્રોલ રાજ્યની રચના કરી.

સંદર્ભ 

વ્યક્તિત્વ
ઐતિહાસિક ગુજરાતી પાત્રો‎
ગુજરાતનો ઇતિહાસ
સરોજીની મહેતા (૧૮૯૮-૧૯૭૭) એ ગુજરાતી ભાષાના ટૂંકી વાર્તાના લેખક, સમાજ સુધારક અને શિક્ષણશાસ્ત્રી હતા.

જીવન
તેમનો જન્મ ૧૮૯૮માં સમાજ સુધારક અને લેખક દંપતી રમણભાઈ નીલકંઠ અને વિદ્યાગૌરી નીલકંઠને ત્યાં થયો હતો. તેઓ ૧૯૧૯માં સ્નાતક થયા અને ૧૯૨૩માં લંડન સ્કૂલ ઑફ ઇકોનોમિક્સમાંથી સમાજશાસ્ત્રનો અભ્યાસ કર્યો. તેઓએ અમદાવાદના વનિતા વિશ્રામમાં અધીક્ષક તરીકે ફરજ બજાવી હતી. તેમણે સુમંત મહેતાના નાના ભાઈ નાનક મહેતા સાથે લગ્ન કર્યા હતા.

સર્જન
એકાદશી (૧૯૩૫), ચાર પથરાની મા (૧૯૫૩) અને વળતા પાણી (૧૯૬૨) એ તેમના નવલિકા સંગ્રહો છે. તેમણે સમાજ, કુટુંબ, બાળ લગ્ન અને સમાજમાં મહિલાઓની સ્થિતિ પર લખ્યું.

આ પણ જુઓ 
 ગુજરાતી ભાષાના લેખકોની સૂચિ 
 મહીપતરામ નીલકંઠ
 વિદ્યાગૌરી નીલકંઠ
 વિનોદિની નીલકંઠ
 શારદા મહેતા

સંદર્ભ 

ગુજરાતી વ્યક્તિત્વ
સાહિત્યકાર
ગુજરાતી સાહિત્યકાર
૧૯૭૭માં મૃત્યુ
અભિષેક ‌ એ સંસ્કૃત શબ્દ છે જે પૂજા, યજ્ઞ, આરતી જેવી ધાર્મિક ક્રિયા વિધિઓ જેવી ક્રિયા છે. અભિષેક વિધિ હિંદુ ધર્મ ઉપરાંત જૈન ધર્મ અને બૌદ્ધ ધર્મમાં પણ મહત્વની ધાર્મિક ક્રિયા છે. આ ઉપરાંત રાજાશાહી શાસન વ્યવસ્થામાં નવા રાજાની નિમણુકની ક્રિયા કે વિધિ રાજ્યાભિષેક તરીકે ઓળખાય છે.

હિંદુ ધર્મ 

અભિષેક, જેને અભિષેકમ્‌ પણ કહે છે, તે સામાન્ય રીતે પુજારીઓ દ્વારા, મંત્રોચ્ચારણ સાથે, દેવતાઓની પ્રતિમા પર વિધવિધ પવિત્ર મનાતી વસ્તુઓ જેવી કે, દૂધ, દહીં, ઘી, મધ, પંચામૃત, તલનું તેલ, સુખડ, ચંદન વગેરે, ચઢાવીને કરવામાં આવે છે. કયા પ્રકારનો અભિષેક છે અને કયા દેવતાને કરવામાં આવે છે તેના આધારે મંત્રો અને સામગ્રીનો નિશ્ચય થાય છે. ઉદાહરણ તરીકે શિવલિંગને રુદ્રાભિષેક કરવામાં આવે છે.

જાણીતા અભિષેક 
 ઉજ્જૈનના મહાકાળેશ્વર મંદિરનો મહાભિષેકમ્‌.
 કર્ણાટકના શ્રવણબેલગોડાનો મહામસ્તકાભિષેકમ્‌.

આ પણ જુઓ 
 પૂજા

સંદર્ભો 

હિંદુ ધર્મ
ખેરા (તા. રાજુલા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા અમરેલી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા રાજુલા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ખેરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, માછીમારી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

સંદર્ભ 

રાજુલા તાલુકો
સૌરાષ્ટ્ર
વાંદરિયા (પૂર્વ)) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા   ગુજરાત રાજ્યના મધ્યપૂર્વ ભાગમાં આવેલા દાહોદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ફતેપુરા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. વાંદરિયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, ઘઉં, ડાંગર, મગ, અડદ,  અન્ય કઠોળ તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

ફતેપુરા તાલુકો
કાશરપુરા કંપો ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા અરવલ્લી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ધનસુરા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. કાશરપુરા કંપો ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

ધનસુરા તાલુકો
વલ્લવપુર ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યપૂર્વ ભાગમાં આવેલા પંચમહાલ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૭ (સાત) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા શહેરા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. વલ્લવપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે. આ ગામ ઐતિહાસિક સમય માં સોલંકી રાજપૂતઓનું જૂનું સંસ્થાન હતું કે વીરપુરા સોલંકી (ચાલુક્ય રાજવંશ)ની જાગીર હતી જે મૂળ નદી કિનારે પૌરાણિક નગર પટાદર ને સર કરી વલ્લભપુર વસાવેલ જ્યાં હાલ પથ્થરથી બંધાયેલા શિવ મંદિર, હનુમાન મંદિર આવેલા છે.આ ઉપરાંત આ ગામ માં સોલંકી રાજવંશ ના કુળદેવી શ્રી ક્ષેમકલ્યાની માં નું મંદિર, ઠાકોર સાહેબ શ્રી દ્વારા બનાવેલ રામજીમંદિર,આવેલ છે
આ ગામ મૂળ ચાર માઢ માં વહેંચાયેલ છે જેમાં મુખ્ય વકતાજી નો માઢ, જોરાજી નો માઢ, રાજાજી માઢ અને રામજી મંદિર વાળો માઢ આ ઉપરાંત ગામ માં રિયાસત સમયે મૂળ જૈન વણીક ના કેટલાક ઘર ઉપરાંત દરબાર (સોલંકી,ચાવડા,જાડેજા), માછી, બારીયા (કોડી), હરિજન ની વસ્તી રહેલ છે.

શહેરા તાલુકો
કોલોરિયાંગ ભારત દેશના ઉત્તરપૂર્વ ભાગમાં આવેલા  અરુણાચલ પ્રદેશ રાજ્યના કુરુંગ કુમે જિલ્લામાં આવેલું નગર છે. કોલોરીયાંગમાં કુરુંગ કુમે જિલ્લાનું મુખ્યાલય  છે. 

અરુણાચલ પ્રદેશ
લોક ભારતી ગ્રામ વિદ્યાપીઠ, સણોસરા સંસ્થા મહાત્મા ગાંધીના સત્ય અને અહિંસાનાં સર્વોદયનાં સિદ્ધાંતોનાં પાયા પર રચવામાં આવી હતી. તેની સ્થાપના નાનાભાઈ ભટ્ટ દ્વારા ૨૮ મે ૧૯૫૩ ના રોજ પ્રખર ગાંધીવાદી કાકાસાહેબ કાલેલકર ના હસ્તે ખુલ્લી મુકાઇ હતી. પ્રાથમિક અને ઉચ્ચ શિક્ષણ, ગ્રામ્ય સમસ્યાઓનો વ્યવહારીક ઉકેલ લાવવામાં કઇ રીતે યોગદાન આપી શકે તેનું જવલંત ઉદાહરણ આ 'લોક ભારતી ગ્રામ વિદ્યાપીઠ' છે. મનુભાઈ પંચોળી આ સંસ્થાનાં સહસ્થાપક છે.

આ સંસ્થા ભાવનગર જિલ્લાના સણોસરા ગામમાં આવેલી છે.

ઉપલબ્ધિઓ 
ડૉ. ઝવેરભાઈ એચ. પટેલના સંશોધનનાં પરિણામરૂપે ઘઉંની જાત લોક-1 (લોક-વન કે લોકવન) અહીં શોધવામાં આવી હતી, જે આજે ગુજરાતમાં ખુબ જ લોકપ્રિય છે.

સંદર્ભ 

 લોકભારતી.ઓર્ગ  પરની માહિતીનાં આધારે.

શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ
ભાવનગર જિલ્લો
ચિલોડા (નરોડા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  ગાંધીનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૪ (ચાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ગાંધીનગર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ચિલોડા (નરોડા) ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ, દિવેલી, રાઇ, તમાકુ તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

ગાંધીનગર તાલુકો
નીલ્સ હેન્રિક ડેવિડ બૉહર (૭ ઓક્ટોબર ૧૮૮૫ – ૧૮ નવેમ્બર ૧૯૬૨) ડેનીશ ભૌતિકશાસ્ત્રી હતા કે જેમણે ૧૯૨૨નું ભૌતિકશાસ્ત્રનું નોબેલ પારિતોષિક એનાયત થયું હતું. આ પારિતોષિક તેમને પરમાણુના બંધારણ તથા તેમાંથી ઉત્સર્જિત થતા વિકિરણના સંશોધન માટે એનાયત થયું હતું. આધુનિક પારમાણ્વિક સિદ્ધાંતનો પાયો નાખનારાઓમાંના એક તરીકે તેમની ગણના થાય છે. તેમના પુત્ર આગે બૉહરને પણ ૧૯૭૫નું ભૌતિકશાસ્ત્રનું નોબેલ પારિતોષિક એનાયત થયું હતું.

જીવન

બૉહરનો જન્મ ૭ ઓક્ટોબર ૧૮૮૫ના રોજ કોપનહેગન, ડેન્માર્કમાં ક્રિશ્ચિયન બૉહર અને એલન ઍડલર બૉહરને ત્યાં થયો હતો. તેઓ તેમના પિતા ક્રિશ્ચિયન બોહરના ત્રણ સંતાનો પૈકિના બીજા સંતાન હતાં. તેમના પિતા શરિરવિજ્ઞાનના પ્રાદ્યાપક હતા. આથી બૉહરનો ઉછેર એક શૈક્ષણિક કૌટુંબિક વાતાવરણમાં થયો હતો. ૧૯૧૧માં કોપનહેગન યુનિવર્સિટીમાંથી સૈદ્ધાંતિક ભૌતિકશાસ્ત્રમાં પીએચ.ડી મેળવીને તેઓ ત્યાર પછીના પાંચ વર્ષ સુધી કેમ્બ્રિજ યુનિવર્સિટીમાં રિસર્ચ સ્કૉલર તરિકે જોડાયા. અહીં તેમણે સૈદ્ધાંતિક ભૌતિકશાસ્ત્રી રૂથરફર્ડના પ્રભાવ હેઠળ રહીને પરમાણુના બંધારણમાં રસ લેવા માંડ્યો. ઇંગ્લેન્ડના માન્ચેસ્ટરમાં તેઓ થોડો સમય વ્યાખ્યાતા તરીકે રહ્યાં. યહૂદી હોવાના કારણે તેમણે બીજા વિશ્વયુદ્ધ દરમિયાન દેશવિદેશમાં હદપારી ભોગવીને વસવાટ કરવો પડ્યો હતો.

૧૯૧૨માં બોહરે માર્ગરેટ નોર્લન્ડ સાથે લગ્ન કર્યું. તેમને છ પુત્રો હતા જેમાંથી બે મૃત્યું પામ્યા. બાકીના ચાર પુત્રોની જુદા જુદા વ્યવસાયમાં પ્રતિષ્ઠિત કારકિર્દી રહી. તેમના પુત્ર આગે બૉહરને પણ ૧૯૭૫નું ભૌતિકશાસ્ત્રનું નોબેલ પારિતોષિક એનાયત થયું હતું.

સંશોધન
સૈદ્ધાંતિક ભૌતિકશાસ્ત્રી રૂથરફર્ડના પરમાણુ બંધારણના ખ્યાલથી બૉહર પ્રભાવિત થયા હતા. રૂથરફર્ડના ખ્યાલ મુજબ પરમાણુ એક નાનકડિ સૌરપ્રણાલી જેવો છે, જેમાં ધનવિદ્યુતભારીત ન્યૂક્લિયસની આસપાસ ઈલેક્ટ્રૉન ઘૂમતા હોય છે. ભૌતિકશાસ્ત્રના નિયમો અનુસાર વર્તુળગતિમાં ઘૂમતા વિદ્યુતભારિત કણ વિદ્યુતચુંબકીય વિકિરણનું ઉત્સર્જન કરી, ઊર્જા ગુમાવીને, સર્પિલ આકારે ગતિ કરી કેન્દ્રમાં જતા રહે છે. રૂથરફર્ડના સૌર-પ્રણાલી મૉડેલની સ્વીકૃતિ માટે, ઈલેક્ટ્રીન વડે થતા ઊર્જા-ઉત્સર્જન માટેની નવી કાર્યવિધિ શોધવાનિ એ સમયે જરૂરિયાત હતી. તે કામ બૉહરે કર્યું.

હાઈડ્રોજનનો પરમાણુ સૌથી સાદો અને સરળ હોવાથી (કેમે કે તેનો પરમાણુ માત્ર એક પ્રોટોન અને એક ઈલેક્ટ્રૉનનો બનેલો છે) બૉહરે તેને ઉદાહરણ તરીકે લઈને સમજાવ્યું કે, જ્યાં સુધી ઈલેક્ટ્રૉન તેની સૌથી નિમ્ન ઊર્જા-અવસ્થામાં, એટલેકે ધરા-અવસ્થામાં હોય ત્યાં સુધી તે કોઈ ઊર્જાનું ઉત્સર્જન કરતો નથી. પરમાણુમાં આવેલી જુદા જુદા ઊર્જાસ્તર ધરાવતી શક્ય હોય તેટલી બધી કક્ષાઓમાંથી, ઈલેક્ટ્રૉન કોઈ પણ એક કક્ષામાં આવેલો હોય છે. જો પરમાણુને બહારથી ઊર્જા પૂરી પાડવામાં આવે તો ઈલેક્ટ્રૉન, ધરા-અવસ્થા કરતાં કોઈ ઊંચી ઊર્જા ધરાવતી કક્ષામાં કૂદકો મારીને સ્થાનાંતર કરે છે. આ ઈલેક્ટ્રૉન ફરી પાછો મૂળ ધરા-અવસ્થામાં પહોંચે નહિં ત્યા સુધી નિમ્ન ઊર્જા સ્તરોમાં કૂદકા મારતો રહે છે. આમ કરવામાં તે મુખ્યત્વે ઊર્જાનું પ્રકાશના 'ક્વૉન્ટા' (ફોટોન) સ્વરૂપે ઉત્સર્જન કરે છે. આ ક્વૉન્ટાનું પ્રમાણ એટલે કે ઉત્સર્જિત થતા પ્રકાશની તરંગલંબાઈ, ઈલેક્ટ્રૉન જુદા જુદા તબક્કે કૂદકા મારીને પાછો ધરા-અવસ્થામાં જાય, તે બે કક્ષાઓના ઊર્જા સ્તરના તફાવત ઉપર આધારિત હોય છે.

સંદર્ભો

નોબેલ પારિતોષિક વિજેતાઓ
વૈજ્ઞાનિક
પરમાણુ ભૌતિકવિજ્ઞાન
૧૯૬૨માં મૃત્યુ
વિશ્રામપુરા (તા. પેટલાદ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના ચરોતર પ્રદેશમાં આવેલા આણંદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  પેટલાદ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. વિશ્રામપુરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, ડાંગર, બાજરી, તમાકુ, બટાટા, શક્કરીયાં તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

પેટલાદ તાલુકો
ચરોતર
હરીપર (તા. લાલપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  જામનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા લાલપુર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. હરીપર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ,  દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
 

લાલપુર તાલુકો
સૌરાષ્ટ્ર
જુનવણી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના સુરત જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા બારડોલી તાલુકામાં આવેલું  ગામ છે. જુનવણી ગામમાં હળપતિ તેમ જ પાટીદારોની વસ્તી રહે છે. આ ગામના વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી અને પશુપાલન છે. આ ગામમાં ડાંગર, શેરડી, કેળાં, સૂરણ, પપૈયાં, કેરી તેમ જ શાકભાજી જેવાં ખેત-ઉત્પાદનોના પાક લેવામાં આવે છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરીની સવલતો પ્રાપ્ય છે.

સુરત જિલ્લો
બારડોલી તાલુકો
પ્રાથમિક આરોગ્ય કેન્દ્ર એ સરકાર દ્વારા ગામના તથા આજુબાજુના ગામો ને આરોગ્યને લગતી સેવાઓ આપવામાં માટે ચલાવવામાં આવે છે. ગુજરાત રાજ્યમાં આ કેન્દ્રોનું સંચાલન જિલ્લા પંચાયતની આરોગ્ય શાખા કરે છે. આ કેન્દ્રોમાં દાક્તર, પરિચારિકા, પટાવાળાની ટીમ કાર્ય કરે છે, આ ઉપરાંત અહીં ડ્રાઈવર સાથેની એમ્બ્યુલન્સ વાન પણ કાર્યરત હોય છે. અમુક કેન્દ્રોમાં ફાર્માસીસ્ટ તેમ જ લેબોરેટરી આસિસ્ટન્ટ પણ કાર્ય કરે છે.

આરોગ્ય
શેરવાઇ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ પૂર્વ ભાગમાં આવેલા નર્મદા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૫ (પાંચ) તાલુકાઓ પૈકીના એક અને  મહારાષ્ટ્ર રાજ્યને અડીને આવેલા એવા ડેડીયાપાડા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકોની વસ્તી રહે છે. શેરવાઇ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી અને દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય છે. આ ગામ ડુંગરાળ તેમ જ જંગલ વિસ્તારમાં આવેલું છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ઉપરાંત અહીંના લોકો જંગલમાંથી  મહુડાનાં ફુલ તેમ જ બી,  ખાખરાનાં પાન, ટીમરુનાં પાન, સાગનાં બી, કરંજના બી જેવી ગૌણ વનપેદાશો એકઠી કરી તેને વેચીને પણ પોતાનું ગુજરાન ચલાવે છે.

ડેડીયાપાડા તાલુકો
ગધાડીયા જામ (તા. જસદણ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા રાજકોટ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા જસદણ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ગધાડીયા જામ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

જસદણ તાલુકો
સૌરાષ્ટ્ર
બાંદરા (તા. ગોંડલ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  રાજકોટ જિલ્લામાં આવેલા  ગોંડલ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. બાંદરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ,  દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
 

ગોંડલ તાલુકો
સૌરાષ્ટ્ર
ચિંચવિહીર ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ડુંગરાળ તેમજ જંગલ વિસ્તાર ધરાવતા ડાંગ જિલ્લાના  સુબિર તાલુકામાં આવેલું  ગામ છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળાની સગવડ પ્રાપ્ય છે. ચિંચવિહીર ગામમાં ૧૦૦ ટકા આદિવાસી લોકો વસે છે. આ ગામ જંગલોથી ભરપૂર ડુંગરાળ પ્રદેશમાં આવેલું છે.

આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ઉપરાંત અહીંના લોકો જંગલમાંથી  મહુડાનાં ફુલ તેમ જ બી,  ખાખરાનાં પાન, ટીમરુનાં પાન, સાગનાં બી, કરંજના બી જેવી ગૌણ વનપેદાશો એકઠી કરી તેને વેચીને પણ પોતાનું ગુજરાન ચલાવે છે.

સુબિર તાલુકો
ચિકટીયા(ડાંગ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ડુંગરાળ તેમજ જંગલ વિસ્તાર ધરાવતા ડાંગ જિલ્લાના આહવા તાલુકામાં આવેલું  ગામ છે. આ ગામ જિલ્લાના મુખ્યમથક આહવા થી વઘઇને જોડતા રાજ્ય ધોરી માર્ગ પર આવેલ છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળાની સગવડ પ્રાપ્ય છે. ચિકટીયા ગામમાં ૧૦૦ ટકા આદિવાસી લોકો વસે છે. તેઓ પરસ્પર સામાન્ય વહેવારમાં ડાંગી ભાષા એટલે કે કુકણા બોલીનો ઉપયોગ કરે છે. આ ગામ જંગલોથી ભરપૂર ડુંગરાળ પ્રદેશમાં આવેલું છે.

આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ઉપરાંત અહીંના લોકો જંગલમાંથી  મહુડાનાં ફુલ તેમ જ બી,  ખાખરાનાં પાન, ટીમરુનાં પાન, સાગનાં બી, કરંજના બી જેવી ગૌણ વનપેદાશો એકઠી કરી તેને વેચીને પણ પોતાનું ગુજરાન ચલાવે છે.

આહવા તાલુકો
ખંડોલી (તા.કાલોલ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યપૂર્વ ભાગમાં આવેલા પંચમહાલ જિલ્લામાં આવેલા કાલોલ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ખંડોલી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે. આ ગામમાં જલારામ મંદિર આવેલુ છે.

કાલોલ તાલુકો
નાની પાવડ (તા. થરાદ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  થરાદ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. નાની પાવડ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ,  દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

થરાદ તાલુકો
અજાલી (તા. બોડેલી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા છોટાઉદેપુર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા બોડેલી તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. અજાલી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકો વસવાટ કરે છે.

બોડેલી તાલુકો
દાદા લક્ષ્મીચંદ હરિયાણવી સાહિત્યકાર હતા. તેમને હરિયાણવી રાગિણી અને સાંગના સૂર્ય કવિ (સૂર્ય કવિ) તરીકેનું સન્માન આપવામાં આવ્યું હતું. તેમને હરિયાણાના શેક્સપિયર તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. તેમનો જન્મ હરિયાણા રાજ્યના સોનીપત જિલ્લાના જટ્ટી કલાં ગામમાં ગૌર બ્રાહ્મણ પરિવારમાં થયો હતો અને તેઓ માત્ર ૪૨ વર્ષની ઉંમરમાં મૃત્યુ પામ્યા હતા. ૨૦૧૩ના વર્ષના હેવાલ મુજબ તેમના નામનો એવોર્ડ સાહિત્યક્ષેત્રે યોગદાન કરતા લોકોને આપવામાં આવેલ છે.

સંદર્ભો 

વ્યક્તિત્વ
સાહિત્યકાર
ચાપલધરા (સોનગઢ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા તાપી જિલ્લાના કુલ ૭ (સાત) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સોનગઢ તાલુકાનું ગામ છે. ચાપલધરા (સોનગઢ) ગામમાં ખાસ કરીને આદિવાસી લોકો વસે છે.  ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, પંચાયતઘર, દુધની ડેરી વગેરે સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકો વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી, પશુપાલન જેવાં કાર્યો કરે છે.

સોનગઢ તાલુકો
ચાંચડીયા એ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  રાજકોટ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  રાજકોટ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. 

આ ગામમાં આંગણવાડી, પંચાયતઘર તેમજ પ્રાથમિક શાળા જેવી સુવિધાઓ આવેલી છે. આ ગામમાં ખેતી અને પશુપાલન મુખ્ય વ્યવસાય છે. ઘઉં, ડાંગર, બાજરો, કપાસ, જીરૂ, મગફળી અને શાકભાજી આ ગામનાં ખેત-ઉત્પાદનો છે.

રાજકોટ તાલુકો
સૌરાષ્ટ્ર
પંન્યાસ ચંદ્રશેખર વિજયજી મહારાજ સાહેબ (જન્મ ઇંદ્રવદન ના નામે, ૧૮ જાન્યુઆરી ૧૯૩૪ - ૮ ઑગસ્ટ ૨૦૧૧), જેમને ગુરુદેવ અથવા ગુરુમા તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે એક જૈન સાધુ, વિદ્વાન અને લેખક હતા. મુંબઇમાં જન્મેલા અને શિક્ષિત, તેવા તેમણે સાધુ તરીકે દીક્ષા લીધી હતી. જેઓ પાછળથી પન્યાસ તરીકે નિયુક્ત થયાં. તેઓ ધાર્મિક તેમજ સામાજિક-રાજકીય પ્રવૃત્તિઓમાં સામેલ હતાં. તેમણે અનેક સંસ્થાઓની સ્થાપના કરી અને ૨૬૧ પુસ્તકો લખ્યાં.

જીવન 
તેમનો જન્મ ૧૮ જાન્યુઆરી ૧૯૩૪ના રોજ ( વિક્રમ સંવત ૧૯૯૦, ફાગણ સુદ ૫) બોમ્બેમાં સુભદ્રાબેન અને કાંતિલાલ જીવતલાલ પ્રતાપશીના ઘરે થયો હતો. તેમનો પરિવાર હાલ બનાસકાંઠા જિલ્લાના રાધનપુરનો હતો. તેમનું જન્મ સમયે નામ ઇન્દ્રવદન હતું. તેમણે મેટ્રિક સુધીનો અભ્યાસ કર્યો હતો. ૧૫મે ૧૯૫૨ના દિવસે તેમને જૈન સાધુ પ્રેમ સુરિ દ્વારા ભાયખલા ખાતે દીક્ષા આપી ને ચંદ્રશેખર નામ અપાયું. પાછળથી ગુજરાતના નવસારી ખાતે તેમને ૨ ડિસેમ્બર ૧૯૮૪ (વિક્રમ સંવત ૨૦૪૧, માગશર સુદ ૧૦) ના રોજ પન્યાસની પદવી અપાઈ.   

ભારતમાં એનડીએ સરકાર હેઠળ ૫૬૦૦૦ નવી કબજો ખોલવાની યોજના સામે તેમણે ૨૦૦૨-૨૦૦૩ માં દેશવ્યાપી અભિયાનનું નેતૃત્વ કર્યું હતું.  તેમણે જૈન સાધુ તરીકે 87 શિષ્યોને દીક્ષા આપી. તેમણે ધર્મ, સંસ્કૃતિ, રાષ્ટ્રવાદ, ઇતિહાસ, શિક્ષણ, ટીકા અને ટૂંકી વાર્તાઓ સહિત વિવિધ વિષયો પર ૨૬૧ થી વધુ પુસ્તકો લખ્યાં છે. તેમણે અખિલ ભારતીય સંસ્કૃતિ રક્ષક દળ અને વર્ધમાન સંસ્કારધામ જેવા અનેક ધાર્મિક અને સામાજિક-સાંસ્કૃતિક સંગઠનોની સ્થાપના કરી. તેમણે નવસારી ખાતે તપોવન સંસ્કારધામ અને અમદાવાદ નજીક તપોવન સંસ્કારપીઠ એમ બે સાંસ્કૃતિક શિક્ષણ વિદ્યાલયો ની સ્થાપના કરી હતી. તેઓ જૈન સાધુઓમાંના શ્રેષ્ઠ વક્તા તરીકે પણ માનવામાં આવતા હતા.   

તેમનું ૮ ઓગસ્ટ ૨૦૧૧ ના રોજ (વિક્રમ સંવત ૨૦૬૭, શ્રાવણ સુદ ૧૦) અમદાવાદના આંબાવાડી ખાતે અવસાન થયું હતું. તેમનાં અંતિમ દર્શન કરવાં ગુજરાતના તત્કાલીન મુખ્યમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી હાજર હતાં. તેમનો અંતિમ સંસ્કાર તપોવન સંસ્કારપીઠ, અમિયાપુર, ગાંધીનગર ખાતે કરવામાં આવ્યો હતો જ્યાં તેમના સ્મારક મંદિરનું નિર્માણ પાછળથી કરવામાં આવ્યું હતું.

સંદર્ભ 
ગુજરાતી સાહિત્યકાર
લેખક
૧૯૩૪માં જન્મ
કોલંબા (તા.નસવાડી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા છોટાઉદેપુર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા પૂર્વ ભાગમાં આવેલા નસવાડી તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. કોલંબા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકો વસવાટ કરે છે.

નસવાડી તાલુકો
સાંગીયા (તા. સીંગવડ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા દાહોદ જિલ્લાના  સીંગવડ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે.  સાંગીયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, ઘઉં, ડાંગર, મગ, અડદ,  અન્ય કઠોળ તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

સીંગવડ તાલુકો
મોકાસર (તા. ચોટીલા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા સુરેન્દ્રનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ચોટીલા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. મોકાસર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

સંદર્ભ 

ચોટીલા તાલુકો
દેવા વાંટા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ચરોતર પ્રદેશમાં આવેલા ખેડા જિલ્લામાં આવેલા વસો તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. દેવા વાંટા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, ડાંગર, બાજરી, તમાકુ, બટાટા, શક્કરીયાં તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

વસો તાલુકો
ચરોતર
ઘુમલી એ ગુજરાતના દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં બરડાની તળેટીમાં ભાણવડ નજીક આવેલું એક પુરાતન સ્થળ છે જે પોરબંદરથી ૩૫ કિમી દૂર છે. પુરાતન કાળમાં ઘૂમલી એ ખૂબ જ સમૃદ્ધ અને રમણીય નગર હતું. વર્ષો સુધી આ સુંદર નગરી જેઠવા રાણાઓની રાજધાની રહીં. સૌરાષ્ટ્રની અદભુત પ્રણયકથા "પદ્માવતી અને માંગળો વાળો"ના નાયક માંગળા વાળાનો ઉછેર તેના મોસાળ ઘૂમલીમાં ભાણ જેઠવાને ત્યાં થયો હતો.

ઇતિહાસ
ઘુમલી કે ભૂમલી એ એક સમયે ગુજરાતના જેઠવા શાસકોની રાજધાની હતી. આ શહેરની સ્થાપના જેઠવા સાલ કુમારે ઈ.સ. ૭ મી સદીમાં કરી હતી.

ઈ.સ. ૧૨૨૦માં રાણા સિયાજી દ્વારા ઘુમલીને જેઠવા રાજ્યની બીજી રાજધાની તરીકે ઘોષિત કરી. તેમણે પોતાની રાજધાની શ્રીનગર (પોરબંદર)થી ખસેડી.

ઈ.સ. ૧૩૦૯ માં જાડેજા જામ ઊણાજી સિંધથી આવ્યાં અને તેમણે ઘુમલી પર ચડાઈ કરી પણ તે હારી ગયા. ત્યારે બાદ ૧૩૧૩માં તેના પુત્ર બારમાનીયાજી જાડેજાએ ફરી ઘુમલી પર ચડાઈ કરી અને રાણા જેઠવા ને હરાવી ઘુમલીને જીતી લીધી. તે જ રાતે તેના સપનામાં અંબા માતાજી પ્રગટ થયા અને કહ્યું કે તેમણે તેના પિતાની ઘુમલી જીતવાની આશા પૂરી કરી હતી, આથી તે સ્થળે તેમનું મંદિર બંધાવું જોઈએ. આથી બામણીયાજી એ ઘુમલીને મધ્યમાં આવેલી ટેકરી પર મંદિર બંધાવ્યું, જેને આશાપૂરા માતા તરીકે ઓળખાવ્યા. તેણે ઘુમલીનો સંપૂર્ણ નાશ કર્યો અને તેને ખંડેરમાં ફેરવી દીધું.

ઈ.સ. ૧૩૧૩ સુધી ઘુમલી જેઠવા રાજ્યની રાજધાની રહી. ૧૩૧૩માં રાણા ભાણજી જેઠવાનો યુદ્ધમાં પરાજય થતાં તેઓ રાણપુરા નાસી છૂટ્યાં હતાં. એમ કહેવાય છે રાણા જેઠવા સતી શોણના પ્રેમામાં પડ્યાં હતાં અને તેના શાપ થકી આ નગરીનો નાશ થયો હતો.

હાલની સ્થિતિ 

આજે, ઘુમલી ગુજરાતનું એક મહત્ત્વપૂર્ણ પુરાતન સ્થળ છે. આ સ્થળે પ્રકાલિતા નવલખા મંદિર છે, જેને ગુજરાતનું સૌથી પ્રાચીન સૂર્ય મંદિર મનાય છે. આ મંદિર સોલંકી શૈલીમાં બંધાયેલું છે અને એક બીજામાં ઘૂસેલા હાથીના ત્રણ દાંત એ આ મંદિરનું ચિન્હ હતા. આ સાથે અહીં (પગથી) એક વાવ છે, જેને વિકાઈ વાવ કહે છે. તે કાઠિયાવાડમાં સૌથી મોટી વાવ છે. અહીંના ખંડેરમાં નવલખા મંદિરની અંદર એક ગણેશ મંદિર છે. તે "ઘુમલી ગણેશ" તરીકે ઓળખાય છે. આ સ્થળનું એક અન્ય આકર્ષક સ્થળ રામપોળા દ્વાર છે.

ગુજરતા સરકાર અને ભારતીય પુરાતત્વ ખાતા એ આ સ્થળનાં સંવર્ધનનું કાર્ય હાથ ધર્યું છે.

સંદર્ભ 

જોવાલાયક સ્થળો
પોરબંદર જિલ્લો
બારીયાની હથોડ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના મધ્યપૂર્વ ભાગમાં આવેલા દાહોદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ફતેપુરા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. બારીયાની હથોડ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, ઘઉં, ડાંગર, મગ, અડદ,  અન્ય કઠોળ તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

ફતેપુરા તાલુકો
શિયાળુ મોટી ડુબકી (અંગ્રેજી:Red-necked Grebe), એ રૂતુપ્રવાસી જળપક્ષી છે. જે મોટાભાગે ઉત્તર ગોળાર્ધનાં ગરમ પ્રદેશોમાં, સમુદ્ર કે વિશાળ જળરાશીઓને કાંઠે જોવા મળે છે.

સંદર્ભ

બાહ્ય કડીઓ

USGS - શિયાળુ મોટી ડુબકી માહિતી
શિયાળુ મોટી ડુબકી માહિતી અને ચિત્રો
ફ્લિકર, વિશ્વનાં પક્ષીઓ ચિત્રો
ચલચિત્રો ઇન્ટરનેટ પક્ષીસંગ્રહ પર

પક્ષી
ભારતીય ઉપખંડનાં પક્ષીઓ
ડુબકી કુટુંબ
મરગાળા (તા. ફતેપુરા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા   ગુજરાત રાજ્યના મધ્યપૂર્વ ભાગમાં આવેલા દાહોદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ફતેપુરા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. મરગાળા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, ઘઉં, ડાંગર, મગ, અડદ,  અન્ય કઠોળ તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

ફતેપુરા તાલુકો
સંખારી (તા. પાટણ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા   પાટણ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  પાટણ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. સંખારી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ,  દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

પાટણ તાલુકો
હલધરુ (કામરેજ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સુરત જિલ્લામાં આવેલા કામરેજ તાલુકામાં આવેલું  ગામ છે. હલધરુ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસીઓ અને પાટીદારો ઉપરાંત અન્ય લોકોની વસ્તી રહે છે. આ ગામના વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી અને પશુપાલન છે. આ ગામમાં ડાંગર, શેરડી, કેળાં, તેમ જ શાકભાજી જેવાં ખેત-ઉત્પાદનોના પાક લેવામાં આવે છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દુધની ડેરીની સવલતો પ્રાપ્ય છે.

સુરત જિલ્લો
કામરેજ તાલુકો
વરેલી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા સુરત જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા પલસાણા તાલુકામાં આવેલું  ગામ છે. વરેલી ગામમાં ભરવાડ,હળપતિ તેમજ પરપ્રાંતિય ની વસ્તી રહે છે. આ ગામના વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી અને પશુપાલન છે. આ ગામમાં ડાંગર, શેરડી, કેળાં, સૂરણ, પપૈયાં, કેરી તેમ જ શાકભાજી જેવાં ખેત-ઉત્પાદનોના પાક લેવામાં આવે છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરીની સવલતો પ્રાપ્ય છે.

સુરત જિલ્લો
પલસાણા તાલુકો