Sovesh/autoresearch-gu huggingface dataset:
સૌરાષ્ટ્ર (અથવા સોરઠ કે કાઠિયાવાડ) એ અરબ સાગરમાં, ભારતના પશ્ચિમ ભાગમાં, ગુજરાત રાજ્યમાં આવેલો દ્વિપકલ્પ છે. તેની ઉત્તરમાં કચ્છનો અખાત અને પૂર્વમાં ખંભાતનો અખાત આવેલાં છે.

જિલ્લાઓ 
સૌરાષ્ટ્રમાં ગુજરાતના નીચેના જિલ્લા તેમજ વિસ્તારોનો સમાવેશ થાય છે:

 દેવભૂમિ દ્વારકા
 જામનગર
 મોરબી
 રાજકોટ
 પોરબંદર
 જુનાગઢ
 ગીર સોમનાથ
 અમરેલી
 ભાવનગર
 બોટાદ
 સુરેન્દ્રનગર
 અમદાવાદનો ભાગ {ધંધુકા તાલુકો}

ઐતિહાસિક રીતે દમણ અને દીવ કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશના દીવ જિલ્લાનો પણ સૌરાષ્ટ્રમાં સમાવેશ થતો હતો.

ઇતિહાસ 

સુરાષ્ટ્રા જે પાછળ થી અપભ્રંશ થઈ "સૌરાષ્ટ્ર" થયું તેના નામ પાછળનો મતલબ - "શ્રેષ્ઠ ધરા" છે. મહાભારતમાં, પeનીનીની ગણપથામાં, રુદ્રદમન, સ્કંદગુપ્ત અને વલ્લભી કાળના ઘણાં તામ્રપટમાં પણ તેના મબલક પાક ઉપજાવવાના ગુણ વાળી ધરતી ને કારણે "સુરાષ્ટ્રા" તરીકે ઉલ્લેખ છે.

આ સિવાય વિદેશી નોંધમાં, ઇજિપ્તીયન ગણિતશાસ્ત્રી, ભૂગોળવેત્તા ટોલેમી (ઇ. સ. ૧૫૦) તથા ગ્રીક હસ્તપ્રત પેરિપ્લસમાં (ઇ. સ. ૨૧૦) "સુરસ્ત્રેન / સુરસ્ટ્રેણ" તરીકે કાઠીયાવાડ પ્રદેશનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો હતો.

સોરઠ
લાંબા સમયના અવકાશ સુધી સોરઠ નામ માત્ર એક સિમિત વિસ્તાર અને પછીથી મુસ્લિમ શાસિત જૂનાગઢ રાજ્યને અપાયું હતું. બ્રિટિશ રાજનાં સમયમાં જૂનાગઢ અને તેની આસપાસનાં રજવાડાંઓની દેખરેખ Western India States Agency (WISA) હેઠળ હતી. ૧૯૪૭માં, જૂનાગઢનાં મુસ્લિમ શાસકે આ વિસ્તારને પાકિસ્તાનમાં ભેળવવા તૈયારી કરી હતી. પરંતુ પ્રજાએ વિરોધ કરી આરઝી હકૂમત સ્થાપી અને શાસકે કરાચી ભાગી જવું પડ્યું. અંતે આ વિસ્તાર ભારતમાં ભળ્યો. 

સૌરાષ્ટ્ર સંત અને શૂરાઓની ભૂમિ મનાય છે. કેટલાયે પ્રસિદ્ધ સંત અને અધ્યાત્મિક મહાપુરુષોની આ જન્મભૂમિ, કર્મભૂમિ છે.

સૌરાષ્ટ્ર રાજ્ય

૧૯૪૭માં ભારતનાં સ્વાતંત્ર્ય બાદ, પૂર્વ જૂનાગઢ રાજ્ય સહિત કાઠિયાવાડનાં ૨૧૭ રજવાડાઓનું એકીકરણ કરી ને સૌરાષ્ટ્ર રાજ્યની રચના કરવામાં આવી. ત્યારે તેને ’યુનાઈટેડ સ્ટેટ ઓફ કાઠિયાવાડ’ તરીકે ઓળખાવાયું. નવેમ્બર ૧૯૪૮માં તેનું ’સૌરાષ્ટ્ર રાજ્ય’ તરીકે નવું નામકરણ થયું. આ પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવા માટે સ્થાનિક રજવાડાં અને સુબાઓ (જે કુલ મળીને ૨૨૨ હતા)ને સહમત કરવા સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલે ખુબ જહેમત ઉઠાવી હતી. જો કે, ભાવનગર/ગોહિલવાડ રાજ્યના રાજવી મહારાજા કૃષ્ણકુમારસિંહજીએ તેમનું વિશાળ રાજ્ય સામેથી સરદાર પટેલને ભારતીય સંઘમાં ભેળવવા માટે અર્પણ કર્યું, અને આમ ભાવનગર ભારતીય સંઘમાં ભળનાર પ્રથમ રાજ્ય બન્યું.

સૌરાષ્ટ્રનું પાટનગર રાજકોટ હતું. ઉચ્છરંગરાય ઢેબર (૧૯૦૫-૧૯૭૭) સૌરાષ્ટ્ર રાજ્યનાં પ્રથમ મુખ્યમંત્રી બન્યા. તેઓ પછીથી ૧૯૫૫ થી ૧૯૫૯ દરમ્યાન ભારતીય રાષ્ટ્રિય કૉંગ્રેસના પ્રમુખ બનેલા. તે પછી ૧૯ ડિસેમ્બર ૧૯૫૪માં રસિકલાલ પરીખે આ પદ સંભાળેલું.

૧ નવેમ્બર ૧૯૫૬માં સૌરાષ્ટ્ર રાજ્યનું બૃહદ મુંબઇ રાજ્યમાં વિલિનીકરણ થયું. ૧૯૬૦માં બૃહદ મુંબઈ રાજ્યના ભાષા આધારીત ભાગલા પડ્યા અને ગુજરાત તથા મહારાષ્ટ્ર એમ બે નવા રાજ્યોની રચના થઈ. પૂર્વ સોરઠ કે જૂનાગઢ રજવાડા સહીતનો સૌરાષ્ટ્ર વિભાગ હાલ ગુજરાત રાજ્યનો જ એક ભાગ છે.

સંદર્ભ

બાહ્ય કડીઓ 
 સૌરાષ્ટ્ર યુનિવર્સિટીનું અધિકૃત વેબસાઇટ
 "સૌરાષ્ટ્ર સમાચાર" દિવ્ય ભાસ્કર ગ્રુપના સમાચારપત્રનું અધિકૃત વેબસાઇટ 
 સૌરાષ્ટ્ર પ્રવાસન વિશે માહિતી 
 
 Ron Wood, Soruth (Handbook of Indian Philately, Series 2, Hampshire, UK: The India Study Circle for Philately, 1999)
 Sapovadia, Vrajlal K., Saurashtra: A Language, Region, Culture & Community (3 April 2012). Available at SSRN: http://ssrn.com/abstract=2033685

સૌરાષ્ટ્ર
ગુજરાતના વિસ્તારો
મઢડા (તા. સાવરકુંડલા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  અમરેલી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સાવરકુંડલા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. મઢડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ,  દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
 

સાવરકુંડલા તાલુકો
સૌરાષ્ટ્ર
ખેડા (તા. ઝાલોદ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય પૂર્વ ભાગમાં આવેલા દાહોદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ઝાલોદ તાલુકાનું ગામ છે. ખેડા ગામમાં ખાસ કરીને આદિવાસી લોકો વસે છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, પંચાયતઘર, દૂધની ડેરી વગેરે સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકો વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી, પશુપાલન જેવાં કાર્યો કરે છે. મકાઈ, ઘઉં, ડાંગર, મગ, અડદ, અન્ય કઠોળ તેમ જ શાકભાજી આ ગામનાં મુખ્ય ખેત-ઉત્પાદનો છે.
ગામની બાજુમાંથી અનાસ નદી પસાર થાય છે. ગામમાં ધોરણ ૧ થી ૫ ની શાળા આવેલી છે.

ઝાલોદ તાલુકો
શુભાંગી કુલકર્ણી (Shubhangi Kulkarni, જન્મ: જુલાઈ ૧૯, ૧૯૫૯), ભારતની મહિલા ટેસ્ટ ક્રિકેટ ટીમની સભ્ય હતી. તેણી ૧૯ મહિલા ક્રિકેટ ટેસ્ટ મેચ, ૨૭ એક દિવસીય આંતરરાષ્ટ્રીય મેચ રમી ચૂકી છે. વર્ષ ૧૯૭૬ થી વર્ષ ૧૯૯૧ સુધીના સમયમાં, ભારતીય મહિલા ક્રિકેટ ટીમની સભ્ય હતી તેમ જ એક દિવસીય આંતરરાષ્ટ્રીય મેચમાં વર્ષ ૧૯૭૭ થી વર્ષ ૧૯૮૬ સુધી તેણીએ ભારતીય મહિલા ક્રિકેટ વતી ભાગ લીધો હતો.

ભારતીય મહિલા ક્રિકેટર
૧૯૫૯માં જન્મ
ભાલક (તા. વિસનગર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા   મહેસાણા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વિસનગર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ભાલક ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ,  દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

વિસનગર તાલુકો
ધાનમાવલી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા તાપી જિલ્લાના કુલ ૭ (સાત) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સોનગઢ તાલુકાનું ગામ છે. ધાનમાવલી ગામમાં ખાસ કરીને આદિવાસી લોકો વસે છે.  ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, પંચાયતઘર, દુધની ડેરી વગેરે સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકો વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી, પશુપાલન જેવાં કાર્યો કરે છે.

સોનગઢ તાલુકો
દેવાયત બોદર (આશરે ઇ.સ. ૯૦૦ - ૧૦૨૫) તેમની શૌર્યતા, બલિદાન અને માતૃભૂમિના પ્રેમ માટે જાણીતાં મહત્વના વ્યક્તિ હતા, જેમની મદદ થી રા' નવઘણ, જૂનાગઢના ચુડાસમા શાસક અને રા' ખેંગારના પિતાએ જૂનાગઢની ગાદી મેળવી હતી. દેવાયત બોદરનો જન્મ અલિદર-બોડિદર ગામમાં આહિર સમુદાયમાં થયો હતો. તેમને તેમની પત્નિ સોનબાઈથી ઉગા નામનો પુત્ર અને જાહલ નામની પુત્રી હતી. દેવાયત બોદરે સોલંકીઓ દ્વારા રા' દિયાસને મારીને ગાદીભષ્ટ કર્યા પછી રા' નવઘણને બચાવવા માટે પોતાના પુત્ર ઉગાનું બલિદાન આપી દીધું હતું.

કથા 
ગુજરાતનાં સોલંકીવંશના રાજા દુર્લભસેનની રાણીઓ કાઠિયાવાડની જાત્રાએ નીકળે છે. દામોકુંડમાં સ્નાન કરવાનો વેરો જૂનાગઢના રાજવી રા' દિયાસે માંગતા રાણીઓને માઠું લાગ્યું અને સ્નાન કર્યા વિના પાટણ પાછી ફરી. અપમાનનો બદલો લેવા દુર્લભસેને જૂનાગઢ પર ચડાઈ કરી, પણ દિવસો સુધી મથવા છતાં કંઇ કરી ન શક્યા. છેવટે એક ચારણને જૂનાગઢના મહેલમાં રા'નું માથું દાનમાં માગી લેવા મોકલ્યો. રા'એ હરફ પણ ઉચ્ચાર્યો નહિ અને કવિરાજને માથું ઉતારી આપ્યું.

સોલંકીઓએ જૂનાગઢ હાથ કર્યું, જેથી રા’ની તમામ રાણીઓએ આત્મવિલોપન કર્યું. તેમાંની સોમલદે નામની રાણી મરતાં પહેલા પોતાનાં નાના બાળકને એક વડારણ બાઈને સોંપતી ગઈ. જેણે બાળ રા' નવઘણને દેવાયત બોદરને સોંપ્યો. દેવાયત બોદરે રા' નવઘણને બચાવવા માટે પોતે કંઇ પણ કરી છૂટવાની અને જૂનાગઢની ગાદી તેને સોંપવાની પ્રતિજ્ઞા લીધી હતી. દેવાયતને નવઘણની એ જ ઉંમરનાં બે સંતાન છે – દીકરો વાહણ (ઉગો) અને દીકરી જાહલ. સોલંકીઓનો કેર હોવાં છતાં બહાદુર આહીર દંપતિ નવઘણને સ્વીકારે છે. હવે બે ને બદલે ત્રણ સંતાનો દેવાયતના ઘરમાં ઉછરે છે. સમય પસાર થતો જાય છે. ત્રણેય બાળકો માનો ખોળો મૂકી ફળીમાં રમતા થાય છે. એવે વખતે કોઈ જાણભેદુ સોલંકીઓના થાણેદારના કાન ભંભેરે છે અને વાત છતી થાય છે. ગામના ચોકમાં તમામ આહીરોને એકઠા કરી સોલંકીઓનો થાણેદાર એક-એકને પૂછે છે કે “સાચે જ દેવાયતના ઘરમાં રાજનો દુશ્મન ઉછરી રહ્યો છે?”. વફાદર આહીરો મગનું નામ મરી પાડતા નથી. આખરે દેવાયતને બોલાવી થાણેદાર એને જ પૂછે છે, અને સૌનાં આશ્ચર્ય વચ્ચે દેવાયત આ વાતની પુષ્ટિ કરતાં કહે છે - “મારે તો રાજભક્તિ દેખાડવી હતી. દિયાસનો દીકરો મારે ઘરે ઊઝરતો નથી. પણ કેદમાં રાખેલ છે. એ મોટો થાત એટલુ હું મારી જાણે જ દોરીને એની ગરદન સોળંકીયુંને સોંપી દેત. હું સોળંકીઓનો લૂણહરામી નથી.” પછી તો ઘરે પત્ની પર કાગળ લખી દેવાયત નવઘણને તેડાવે છે. કાગળમાં લખે છે – “રા’ રાખીને વાત કરજે”. “રા’ રાખીને વાત કરજે” – સોરઠી ભાષાના આ કોયડાને ગુજરાતનાં સોલંકીઓ પકડી ન શક્યા, પણ દેવાયતની પત્ની બધું જ સમજી ગઈ. હૈયા પર પથ્થર મૂકીને એણે પેટના દીકરા ઉગાને તૈયાર કરીને મોકલ્યો. નાનકડા ઉગાને જોતાં જ આખો આહીર ડાયરો દેવાયતની સ્વામી-ભક્તિ પર ઓવારી ગયો. ખુદ બાપના હાથે દીકરાની સોલંકીઓએ કતલ કરાવી. મર્યો છે એ નવઘણ જ છે એ વાતની ખરાઈ કરવા, તેમેણે મૃત દીકરાની આંખો પર ઉઘાડા પગે આહીરાણીને ચાલવાની ફરજ પાડી! પતિ-પત્નીએ હસતા મોંએ પુત્રનું બલિદાન આપી રા' ના કુળદીપકને જલતો રાખ્યો!

કેટલાય વર્ષ સુધી ઉગાના મૃત્યુ વિશે એક આંસુ ન પાડનાર આહિરાણીએ જ્યારે રા’નવઘણ જુનાગઢનો રાજા બને છે, ત્યારે વર્ષો પછી પોકે પોકે રડે છે અને ઉગાના મરશિયા ગાય છે. આહિરોમાં ત્યારથી બંગડી કે સેંથાનો કોઈ રિવાજ રહ્યો નથી. ત્યારથી કાળુ કાપડુ પહેરીને સતત આહિર સ્ત્રીઓ ઉગાનો શોક મનાવે છે.

સ્મારક 

રા' નવઘણ દ્વારા બંધાવેલ બે કૂવાઓ જૂનાગઢના ઉપરકોટમાં આવેલા છે.

દેવાયત બોદરનું મંદિર બોડિદર ગામમાં જૂનાગઢ નજીક આવેલું છે. દેવાયત બોદરના સન્માનમાં બોડિદર ગામનું નામ ૨૪ એપ્રિલ થી ૧ મે ૨૦૧૧ દરમિયાન યોજાયેલા સંભારભમાં બદલીને દેવાયતગઢ કરવામાં આવ્યું હતું.

સંદર્ભ 

ઇતિહાસ
વ્યક્તિત્વ
જાગીરી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા વલસાડ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક અને  મહારાષ્ટ્ર રાજ્યને અડીને આવેલા એવા  ધરમપુર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. જાગીરી ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, દૂધની ડેરી, પંચાયતઘર જેવી સગવડો ઉપલબ્ધ થયેલ છે.

આ ગામમાં ખેતી, ખેતમજૂરી અને પશુપાલન મુખ્ય વ્યવસાય છે. આ ગામમાં ૧૦૦ ટકા આદિવાસી લોકો વસે છે. આ ગામ જંગલોથી ભરપૂર ડુંગરાળ પ્રદેશમાં આવેલું છે. અહીંના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી અને પશુપાલન છે. પહેલાં અહીં નાગલી, ડાંગર, વરાઇ જેવાં ધાન્યો જ પકવવામાં આવતાં પરંતુ, હાલના સમયમાં શેરડી, ડાંગર, કેરી, ચીકુ અને શાકભાજી આ ગામનાં ખેત-ઉત્પાદનો છે. અહીંના લોકો કુકણા બોલી બોલે છે, જે ગુજરાતી ભાષાથી એકદમ અલગ હોય છે.

આ ગામથી નજીકનું હવાઇમથક દક્ષિણ દિશામાં મુંબઇ તેમ જ ઉત્તર દિશામાં સુરત ખાતે આવેલું છે.

વલસાડ જિલ્લો
ધરમપુર તાલુકો
રતનપુર (તા. ગાંધીનગર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  ગાંધીનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૪ (ચાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ગાંધીનગર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. રતનપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ, દિવેલી, રાઇ, તમાકુ તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

ગાંધીનગર તાલુકો
કરસનદાસ મૂળજી (૨૫ જુલાઈ ૧૮૩૨ - ૨૮ ઓગસ્ટ ૧૮૭૫) ઓગણીસમી સદીના ગુજરાતના પત્રકાર, લેખક અને સમાજ સુધારક હતા.

જીવન 
તેમનો જન્મ ૨૫ જુલાઈ ૧૮૩૨ના રોજ મુંબઈ ખાતે એક કપોળ વ્યાપારી કુટુંબમાં થયો હતો. તેમનું કુટુંબ મૂળ સૌરાષ્ટ્રનું વતની હતું. કરસનદાસે માધ્યમિક કક્ષા સુધી અભ્યાસ કર્યો હતો. તેમના કુટુંબમાંથી તેમને વિધવા પુન:લગ્ન વિશેના તેમના વિચારોના કારણે બહિષ્કૃત કરવામાં આવ્યા હતા.

તેઓ સ્થાનિક શાળામાં શિક્ષક બન્યા અને ૧૮૫૫માં સત્યપ્રકાશ નામનું ગુજરાતી સાપ્તાહિક શરૂ કર્યું, જેમાં તેમણે પુષ્ટિમાર્ગ વૈષ્ણવ સંપ્રદાયના મહારાજોના કુકર્મો અને દૂષણો વિશે લખવાનું શરૂ કર્યું. ૧૮૬૨માં તેમના હિંદુઓનો અસલ ધર્મ અને હાલના પાખંડ મતો લેખના કારણે તેમની વિરુદ્ધ પ્રખ્યાત મહારાજ લાયબલ કેસ મુંબઈ હાઇકોર્ટમાં દાખલ કરવામાં આવ્યો હતો, જેમાં મુખ્ય મુદ્દામાં તેમનો વિજય થયો હતો. તેમણે થોડો સમય સ્ત્રીબોધ નામનું વર્તમાનપત્ર ચલાવ્યું હતું.

૧૮૬૩માં કપાસના વેપાર સંબંધે ઇંગ્લેન્ડની નિષ્ફળ મુલાકાતથી પાછા ફર્યા બાદ તેમને જ્ઞાતિ બહાર કરવામાં આવ્યા હતા. ૧૮૬૭માં તેમણે બીજી વાર ઇંગ્લેન્ડનો પ્રવાસ કર્યો હતો. ૧૮૭૪માં તેમને કાઠિયાવાડના સંચાલક તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા.

૨૮ ઓગસ્ટ ૧૮૭૫ના રોજ તેમનું અવસાન થયું હતું.

ગ્રંથો 
તેમણે નીતિવચન, કુટુંબમિત્ર, નિંબધમાળા, ઇંગ્લેન્ડનો પ્રવાસ, વેદધર્મ, મહારાજોનો ઇતિહાસ, શબ્દકોશ, વિધવાવિવાહ વગેરે ગ્રંથો લખ્યા છે.

મહીપતરામ રૂપરામ નીલકંઠ એ કરસનદાસ મૂળજીનું જીવન ચરિત્ર ૧૮૭૭ માં ઉત્તમ કપોળ કરસનદાસ મૂળજી ચરિત્ર નામે લખ્યું હતું.

સન્માન 
મહારાષ્ટ્રના માથેરાનમાં તેમના નામ પર એક પુસ્તકાલય કરસનદાસ મૂળજી મ્યુનિસિપલ લાઇબ્રેરી ૧૮૯૭માં સ્થાપવામાં આવ્યું હતું.

પૂરક વાચન

બાહ્ય કડીઓ 
 ઇંગ્લેન્ડનો પ્રવાસ, ગાંધીહેરિટેજપોર્ટલ.ઓર્ગ પર

સંદર્ભ 

ગુજરાતી સાહિત્યકાર
સમાજ સેવક
શાકંભરી આદિશક્તિ દુર્ગાનું એક નામ છે, આ માતા ફળો અને શાકભાજીના પ્રમુખ દેવી છે. માતાનું નામ તે સમયે પડ્યું હતું, જ્યારે પૃથ્વી પર ૧૦૦ વર્ષનો ભયંકર દુકાળ પડ્યો હતો.

તેમનું પ્રખ્યાત મંદિર સહારનપુર જિલ્લા, ઉત્તર પ્રદેશમાં છે, જે શક્તિપીઠ શ્રી શાકંભરી દેવી તરીકે ઓળખાય છે. આ સ્થાન પર માતા દુષ્કાળ દરમિયાન પ્રગટ થયા હતા, પરંતુ આજે ભારતમાં શાકંભરી દેવીના ઘણા મંદિરો બનાવવામાં આવ્યા છે.

હિંદુ દેવતા
સંગરુર ભારત દેશના ઉતર ભાગમાં આવેલા તથા પાંચ નદીઓને કારણે ઉત્તમ ખેતી કરવા માટે પ્રખ્યાત એવા  પંજાબ રાજ્યમાં આવેલું એક મહત્વનું શહેર છે. આ શહેરમાં પંજાબ રાજ્યમાં આવેલા કુલ ૨૦ (વીસ) જિલ્લાઓ પૈકીના એક એવા  સંગરુર જિલ્લાનું મુખ્ય મથક આવેલું છે. 

પંજાબ
મીયાણી કે મિયાણી, ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  મોરબી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૫ (પાંચ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા હળવદ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. મિયાણી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, બાજરી, ચણા, કપાસ,  દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
 

હળવદ તાલુકો
ઉપલો બંધ (તા. અમીરગઢ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં અમીરગઢ તાલુકાનું એક ગામ છે. ઉપલો બંધ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

અમીરગઢ તાલુકો
ખોડામ્બા (તા. ભિલોડા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા અરવલ્લી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ભિલોડા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ખોડામ્બા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

ભિલોડા તાલુકો
સોનુન્યા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ડુંગરાળ તેમજ જંગલ વિસ્તાર ધરાવતા ડાંગ જિલ્લાના આહવા તાલુકામાં આવેલું  ગામ છે. સોનુન્યા ગામમાં ૧૦૦ ટકા આદિવાસી લોકો વસે છે. તેઓ પરસ્પર સામાન્ય વહેવારમાં ડાંગી ભાષા એટલે કે કુકણા બોલીનો ઉપયોગ કરે છે. આ ગામ જંગલોથી ભરપુર ડુંગરાળ પ્રદેશમાં આવેલું છે. આ ગામ ખાતે નાગલી, અડદ, વરાઇ જેવા ધાન્યોના પાક લેવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળાની સગવડ પ્રાપ્ય છે.

આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ઉપરાંત અહીંના લોકો જંગલમાંથી  મહુડાનાં ફુલ તેમ જ બી,  ખાખરાનાં પાન, ટીમરુનાં પાન, સાગનાં બી, કરંજના બી જેવી ગૌણ વનપેદાશો એકઠી કરી તેને વેચીને પણ પોતાનું ગુજરાન ચલાવે છે.

આહવા તાલુકો
પીઠવડી (તા. સાવરકુંડલા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  અમરેલી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સાવરકુંડલા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. પીઠવડી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી,  તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ,  દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
 

સાવરકુંડલા તાલુકો
સૌરાષ્ટ્ર
શ્રીજીનગર (તા. હળવદ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  મોરબી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૫ (પાંચ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા હળવદ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. શિજિનગર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, બાજરી, ચણા, કપાસ,  દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
 

હળવદ તાલુકો
મોઝામ્બિક આફ્રિકા ખંડના દક્ષિણ-પૂર્વમાં આવેલો એક દેશ છે. તેની ઉત્તરમાં ટાન્ઝાનિયા, પૂર્વમાં હિંદ મહાસાગર, વાયવ્યમાં મલાવી અને ઝામ્બિયા,પશ્ચિમમાં ઝિમ્બાબ્વે અને દક્ષિણ-પૂર્વમાં દક્ષિણ આફ્રિકા અને સ્વાઝીલેન્ડ આવેલા છે. પૂર્વમાં તે મોઝામ્બિકની ખાડીથી કોમોરસ અને મેડાગાસ્કર ટાપુથી જુદો પડે છે. મોઝમ્બિકની રાજધાની માપુટો શહેરમાં આવેલી છે. ૧૯૭૫માં મોઝામ્બિકે ૪૦૦ વરસની ગુલામી પછી પોર્ટુગિઝ શાસનમાંથી મુક્તિ મેળવી અને ત્યાર પછી સ્વતંત્રતા મેળવી હતી. પોર્ટુગિઝએ દેશની સત્તાવાર રાજભાષા છે, આ ઉપરાંત સ્વાહિલી અને એમાખુવા ભાષાનો ઉપયોગ પણ વ્યાપક રીતે થાય છે. મોઝામ્બિકના લોકો મુખ્યત્વે ખ્રિસ્તી ધર્મ પાળે છે, જ્યારે મુસ્લીમ અને પરંપરાગત પ્રકૃત્તિપૂજક આદિવાસી લોકો પણ મોટી સંખ્યામાં વસે છે. દેશની પ્રજામાં બાન્ટુ લોકોનું પ્રમાણ પણ ઘણું મોટુ છે. વિષુવવૃત્તની પાસે અને સમુદ્ર પાસે હોવાથી તેની આબોહવા ઉષ્ણકટીબંધીય પ્રકારની છે, જેથી ઓક્ટોબરથી માર્ચ મહિના સુધી વરસાદ અને એપ્રિલથી સપ્ટેમ્બર મહિના સુધી સુકી અને ગરમ રહે છે. દેશનું અર્થતંત્ર ખેતી, ખાદ્ય પદાર્થો બનાવવાના, રસાયણ, કુદરતી ગેસ આધારીત અને પ્રવાસન પર આધાર રાખે છે. મોઝામ્બિક વિશ્વના પછાત અને ગરીબ દેશોમાંનો એક છે અને માનવ વિકાસ આંકમા અન્ય દેશોની સરખામણીમાં ઘણો પાછળ છે. મોઝામ્બિક સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘ, આફ્રિકન યુનિયન, બિન જોડાણવાદી દેશો અને 'લુસોફોન' પોર્ટુગિઝ ભાષીય દેશોના સમુહનો સભ્ય છે.

સંદર્ભો 

દેશ
આફ્રિકાના દેશો
અલુવા (તા. કલોલ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા ગાંધીનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૪ (ચાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા કલોલ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. અલુવા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ, દિવેલી, રાઇ, તમાકુ તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

કલોલ તાલુકો
હિંદુ-અરેબિક સંખ્યા પ્રણાલી (જે દશાંશ સંખ્યા પ્રણાલી અથવા અરેબિક સંખ્યા પ્રણાલી અથવા હિંદુ સંખ્યા પ્રણાલી તરીકે પણ ઓળખાય છે) વિશ્વમાં સૌથી વધુ વ્યાપક સંખ્યા પ્રણાલી છે. તે ૧થી ૪થી સદીમાં ભારતીય ગણિતશાસ્ત્રીઓ દ્વારા શોધવામાં આવી હતી. ૯મી સદી સુધીમાં આ પ્રણાલી અરેબિક ગણિતશાસ્ત્રીઓ દ્વારા અપનાવવામાં આવી હતી. અલ-ખ્વારીઝમી (On the Calculation with Hindu Numerals, ૮૨૫) અને અલ-કિન્દી (On the Use of the Hindu Numerals, ૮૩૦) પુસ્તકો વડે અરેબિક ગણિતશાસ્ત્રીઓએ આ પદ્ધતિ વ્યાપક બનાવી હતી. પાછળથી મધ્યકાલીન યુગમાં આ પ્રણાલી યુરોપમાં પ્રચલિત બની હતી.

સંદર્ભ 

ગણિત
લંડન આઇ એ ( અંગ્રેજી:London Eye) યુરોપ ખાતે આવેલા  ઈંગ્લેન્ડના પાટનગર લંડન શહેરમાં આવેલું એક વિરાટ ચકડોળ (જાયંટ વ્હીલ/ ફેરિસ વ્હીલ) છે. થેમ્સ નદીના કાઠા પરનું આ લંડન આઇ એ યુનાઇટેડ કિંગડમ ખાતેનું સૌથી લોકપ્રિય પર્યટન સ્થળ તેમજ લંડન શહેરના સર્વ પ્રસિદ્ધ સ્થળ પૈકીનું એક માનવામાં આવે છે. અહીં આખા વર્ષ દરમિયાન આશરે ૩૫ લાખ પર્યટકો મુલાકાતે આવે છે.

૧૩૫ મીટર ઉંચાઈ ધરાવતા આ ચકડોળને  એકત્રીસમી ડિસેંમ્બર, ૧૯૯૯ના રોજ મુલાકાતીઓ માટે ખુલ્લું મુકવામાં આવ્યું હતું. આ ચકડોળના બાંધકામ માટે આશરે ૭ કરોડ પાઉંડ જેટલો ખર્ચ થયો હતો.

ચિત્ર દર્શન

બાહ્ય કડીઓ 

 લંડન આઇ ચકડૉળનું અધિકૃત વેબસાઇટ
 વાસ્તૂકારનું સંકેતસ્થળ

લંડન
યુરોપ
જોવાલાયક સ્થળો
સણોસરા, ભારત દેશ ના પશ્ચિમ માં આવેલ ગુજરાત રાજ્ય ના સૌરાષ્ટ્ર માં આવેલ મહત્વ ના જુનાગઢ જિલ્લાના માણાવદર તાલુકાનું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ, મગફળી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

માણાવદર તાલુકો
કાલીયાકોટા (તા. દેવગઢબારિયા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા દાહોદ જિલ્લાના દેવગઢબારિયા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. કાલીયાકોટા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, ડાંગર, મગ, અડદ, ચણા, કપાસ, દિવેલી, અન્ય કઠોળ તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

દેવગઢબારિયા તાલુકો
ધોબા (તા. જેસર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા ભાવનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા જેસર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ધોબા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ,  દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

જેસર તાલુકો
સૌરાષ્ટ્ર
બગસરા ભારત દેશના ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર પ્રદેશના અમરેલી જિલ્લાના બગસરા તાલુકાનું વહીવટી મથક છે. આ નગર સતલડી નદીના ઉત્તર કાંઠે આવેલું છે.બગસરા લોકસાહિત્ય તેમ જ શૌર્યગીતોના રચયિતા ઝવેરચંદ મેઘાણી, કે જેમને રાષ્ટ્રીય શાયરનું સન્માન મળ્યું છે, એમની કર્મભૂમિ ગણવામાં આવે છે.

ઇતિહાસ 
બગસરાને ઇ.સ. ૧૫૨૫માં દેવગામ દેવલીના વાળા મંછા ભૈયાએ જીતી લીધું હતું. વાળા મંછા પછી તેનો પુત્ર ભૈયા ગાદીએ આવ્યો જેના પરથી બગસરાના કાઠીઓ ભૈયાણી કહેવાય છે. બ્રિટિશ શાસન દરમિયાન નગર વાળા કાઠીઓ હસ્તગત હતું અને કાઠિયાવાડ એજન્સી હેઠળનું થાણું હતું.

વસતી 
૨૦૦૧ની ભારતની વસતી ગણતરી પ્રમાણે બગસરાની વસતી ૩૧,૭૮૯ વ્યક્તિઓની હતી. આ વસતીમાં પુરુષો ૫૨% અને સ્ત્રીઓ ૪૮% હતી. બગસરાનો સરેરાશ સાક્ષરતા દર ૭૦% હતો જે રાષ્ટ્રીય સરેરાશ ૫૯.૫% કરતાં વધુ હતો. પુરુષોમાં સાક્ષરતા દર ૫૬% અને સ્ત્રીઓમાં ૪૪% હતો. વસતીના ૧૨% ની વય ૬ વર્ષથી નીચે હતી.

વ્યવસાય 
બગસરા સોનાનો ઢોળ ચડાવેલ દાગીના (ગોલ્ડ પ્લેટેડ) અને અરી ભરતના વસ્ત્રો માટે જાણીતું છે. ચોરસ કાપડના ટુકડાઓ ચોપાલ અને સ્ત્રીઓના સ્કાર્ફ સદલા અહીં સ્થાનિક રીતે બનાવાય છે. ગીર ટિંબર લાકડાનો પણ અહીં વ્યવસાય છે.

જોવાલાયક સ્થળો 
 ભુતનાથ મહાદેવ મંદિર
 મુંજીયાસર બંધ /ખોડિયાર મંદિર 
 સ્વામીનારાયણ મંદિર
 બાલ કૃષ્ણ હવેલી
 બાઘેશ્વર મંદિર
 પુતળેશ્ચર મહાદેવ મંદિર

સંદર્ભ 

 આ લેખ હવે પબ્લિક ડોમેઇનમાં રહેલા પુસ્તકમાંથી લખાણના અંશો ધરાવે છે: 

ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો
ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો
બગસરા તાલુકો
અલાલી (તા.કાલોલ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યપૂર્વ ભાગમાં આવેલા પંચમહાલ જિલ્લામાં આવેલા કાલોલ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. અલાલી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

આ ગામ કાલોલ-ગોધરા માર્ગ પરના દેલોલ ગામથી ૬ કિમી પૂર્વમાં સુરેલી તરફ જતાં રસ્તા પર આવેલું છે. ગામની ભાગોળેથી ગોમા નદી વહે છે.

કાલોલ તાલુકો
ખુશાલપુરા (તા.તિલકવાડા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના નર્મદા જિલ્લાના તિલકવાડા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકોની વસ્તી રહે છે. ખુશાલપુરા ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી અને દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય છે. આ ગામ ડુંગરાળ તેમ જ જંગલ વિસ્તારમાં આવેલું છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ઉપરાંત અહીંના લોકો જંગલમાંથી મહુડાનાં ફુલ તેમ જ બી, ખાખરાનાં પાન, ટીમરુનાં પાન જેવી વનપેદાશો એકઠી કરી તેને વેચીને પણ પોતાનું ગુજરાન ચલાવે છે.

તિલકવાડા તાલુકો
મોણપર (તા. જેતપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  રાજકોટ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  જેતપુર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. મોણપર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ,  દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
 

જેતપુર તાલુકો
સૌરાષ્ટ્ર
મજાતપુર (તા. વડગામ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વડગામ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. મજાતપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ,  દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
 

વડગામ તાલુકો
કારતક વદ ૭ ને ગુજરાતી માં કારતક વદ સપ્તમી કે કારતક વદ સાતમ કહેવાય છે. આ દિવસ હિંદુ વૈદિક પંચાગના વિક્રમ સંવત મુજબ વર્ષના પહેલા મહિનાનો બાવીસમો દિવસ છે, જ્યારે શક સંવત મુજબ વર્ષના આઠમાં મહિનાનો બાવીસમો દિવસ છે.

તહેવારો અને ઉજવણીઓ

કાળભૈરવ જયંતિ

મહત્વની ઘટનાઓ

જન્મ

અવસાન

સંદર્ભ

પંચાંગ
સમય
સુહાસિની ગાંગુલી (૩ ફેબ્રુઆરી ૧૯૦૯ – ૨૩ માર્ચ ૧૯૬૫) એ ભારતીય સ્વાતંત્ર્ય સેનાની હતા

પ્રારંભિક જીવન 
શ્રીમતી ગાંગુલીનો જન્મ ૩ ફેબ્રુઆરી ૧૯૦૯ ના દિવસે બ્રિટિશ ભારતમાં બંગાળ પ્રાંતના ખુલના (હાલમાં બાંગ્લાદેશ)માં અવિનાશચંદ્ર ગાંગુલી અને સરલા સુંદરા દેવીને ઘેર થયો હતો. તેમનો પરિવાર બંગાળના ઢાકા બિક્રમપુરનો નિવાસી હતો. તેમણે ઢાકા ઈડન સ્કૂલમાંથી ૧૯૨૪ માં મેટ્રિકની પરીક્ષા પાસ કરી હતી. ઈન્ટરમીડિએટ ઑફ આર્ટ્સનો અભ્યાસ કરતી વખતે, તેમને બહેરા અને મૂંગા વિદ્યાર્થીઓ માટેની શાળામાં શિક્ષકની નોકરી મળતા તેઓ કોલકાતા આવ્યા.

ક્રાંતિકારી પ્રવૃત્તિઓ

પ્રારંભ 
કોલકાતામાં રહીને તેઓ કલ્યાણીદાસ અને કમલા દાસગુપ્તાના સંપર્કમાં રહ્યા. તેઓ તેમને જુગંતર પાર્ટીમાંના સંપર્કમાં લાવ્યા અને તેના છત્રી સંઘના તેઓ સભ્ય બન્યા. કલ્યાણી દાસ અને કમલા દાસગુપ્તાના સંચાલન હેઠળ, ગાંગુલી, છત્રી સંગઠન વતી, રાજા શ્રીશંદ્ર નંદીના બગીચામાં તરણ શીખવતા હતા. ત્યાં ઈ. સ. ૧૯૨૯માં  તેમનો પરિચય ક્રાંતિકારી રસિકદાસ સાથે થયો. જ્યારે બ્રિટીશ સરકારને તેમની પ્રવૃત્તિઓની જાણ થઈ ત્યારે તેમણે ચંદનનગરમાં આશરો લીધો, જે એક ફ્રેન્ચ સંસ્થાન હતું.

ચિત્તાગોંગ શસ્ત્રાગાર પરનો દરોડો 
૧૮ એપ્રિલ ૧૯૩૦ના દિવસે, છત્રી સંગઠનના નેતાઓની સૂચનાથી ચિત્તાગોંગ શસ્ત્રાગારના દરોડા પછી, તેમણે અને શશિધર આચાર્યે પતિ પત્ની તરીકે વેશ ભજવી ચંદનનગરમાં અનંત સિંહ, લોકનાથ બાલ, આનંદ ગુપ્તા, જીવન ઘોષલ (માખન) અને અન્ય લોકોને મે ૧૯૩૦માં આશ્રય આપ્યો હતો. ૧ સપ્ટેમ્બર ૧૯૩૦ ના દિવસે, અંગ્રેજ પોલીસે તેમના ઘરે દરોડા પાડ્યા હતા અને એક ઝપાઝપી થઈ હતી. જીવન ઘોષાલ આ ઝપાઝપીમાં મૃત્યુ પામ્યા હતા અને શ્રીમતી સુહાસિની ગાંગુલી સહિતના અન્ય ક્રાંતિકારીઓ પકડાઈ ગયા હતા. પરંતુ તેઓને ટૂંક સમયમાં જ છોડી દેવામાં આવ્યા હતા.

અન્ય પ્રવૃત્તિઓ 
તેઓ બીના દાસ સાથે સંકળાયેલા હતા, જેમણે ૧૯૩૨ માં બંગાળના રાજ્યપાલ સ્ટેનલી જેક્સનની હત્યા કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. ઈ. સ. ૧૯૩૮ થી ૧૯૩૨ સુધી બંગાળના ક્રિમીનલ લૉ એમેન્ડમેન્ટ (BCLA) ઍક્ટ હેઠળ તેમને હિલજી ડિટેન્શન કેમ્પમાં રાખવામાં આવ્યા હતા. ત્યાંથી છૂટ્યા પછી તેમણે ભારતની કોમ્યુનિસ્ટ ચળવળમાં ભાગ લીધો હતો. તેઓ ભારતના સામ્યવાદી પક્ષના મહિલા મોરચા સાથે જોડાયેલા હતા. ભારતની કોમ્યુનિસ્ટ પાર્ટીએ ભારત છોડો આંદોલનમાં ભાગ લીધો ન હતો આથી તેમણે પણ તેમાં ભાગ ન લીધો, પરંતુ તેમણે કોંગ્રેસના સાથીઓને મદદ કરી હતી. ભારત છોડો ચળવળના કાર્યકર હેમંત તારાફદરને તેમણે આશ્રય આપ્યો હોવાથી ઈ. સ. ૧૯૪૨ અને ૧૯૪૫ ની વચ્ચે તેમને ફરીથી જેલમાં પુરવામાં આવ્યા હતા. તેમને ઈ.સ. ૧૯૪૮ અને ૧૯૪૯ માં વેસ્ટ બેંગાલ સિક્યુરિટી એક્ટ હેઠળ ઈ.સ. ૧૯૪૮ માં સામ્યવાદ સાથેના જોડાણો માટે ઘણા મહિનાઓ માટે કેદ કરવામાં આવ્યા હતા.

પાછળનું જીવન અને મૃત્યુ 
સુહાસિની જીવનભર સામાજિક સંઘર્ષ સાથે જોડાયેલા હતા. ઈ.સ. ૧૯૬૫માં એક માર્ગ અકસ્માતને કારણે તેમને કોલકાતાની પી. જી. હોસ્પિટલમાં દાખલ કરવામાં આવ્યા હતા. પરંતુ બેદરકારીને લીધે તેમને ટેટનસનો ચેપ લાગ્યો હતો અને ૨૩ માર્ચ ૧૯૬૫ ના દિવસે તેમનું અવસાન થયું હતું

સંદર્ભ 

ભારતીય ક્રાંતિકારી
૧૯૦૯માં જન્મ
૧૯૬૫માં મૃત્યુ
ચલીન્દ્રા (તા. ખેડા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  ખેડા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક તથા વાત્રક તેમજ સાબરમતી નદીની વચ્ચે આવેલા એવા  ખેડા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ભેરાઇ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, કપાસ,  દિવેલી , તમાકુ, બટાટા, શક્કરીયાં તેમ જ અન્ય  શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

ખેડા તાલુકો
અલ્લાહ ( or ; ) એ ઇશ્વર અથવા પરમાત્મા માટે વપરાતો અરેબીક શબ્દ છે. મુસ્લિમો દ્વારા ઇશ્વરનો ઉલ્લેખ કરવા આ શબ્દ મુખ્યત્વે વપરાય છે.

આ નામ ઘણું જૂનું છે. દક્ષિણ અરબસ્તાનના બે શિલાલેખોમાં એ નામ આવે છે. હિજરી સનનાં પાંચ સો વર્ષ પૂર્વે સર્ફા નામની જગ્યાના શિલાલેખમાં એ નામ 'હલ્લાહ' લખાયેલું છે; એવી જ રીતે ઉમ્મુલ જમીલ (સિરિયા)ના લેખમાં હિજરી સનનાં ૫૦૦ વર્ષ પૂર્વે આ શબ્દનો ઉપયોગ થયો છે. મક્કાવાસીઓ અને વિશેષત: કુરૈશ કબીલાના લોકો ઈસ્લામ પહેલાં અલાહને પૂજ્ય અને આદરણીય લેખતા હતા, તેવો કુરાનની સૂરતો (પ્રકરણો) ૩૧:૨૪, ૩૧, ૬:૧, ૩૭, ૧૦:૨૩ વગેરેમાં ઉલ્લેખ છે.

ઈસ્લામના મત પ્રમાણે અલાહ એક અને અદ્રિતીય છે. તેને કોઈ વસ્તુની લેશમાત્ર જરૂરત નથી. તે સ્વયંસંપૂર્ણ છે. એનામાંથી કોઈ જન્મ્યો નથી, કે એ કોઈમાંથી પેદા થયો નથી. તે અનુપમ છે, અને તેનો કોઈ સાથી નથી.
ઇસ્લામી પરંપરામાં અલ્લાહના ૯૯ લાક્ષણિક નામો (અલ-અસ્મા'અલ હુસ્ના."શ્રેષ્ઠ નામો)નો ઉલ્લેખ મળે છે,જે એના ગુણો કે લાક્ષણિકતાઓ ને દર્શાવે છે.<ref Encyclopedia of the Modern Middle East and North Africa, Allah> આ ૯૯ નામોમાંથી સૌથી પ્રસિદ્ધ અને સૌથી વધારે વપરાતું નામ છે "અર-રહમાન" (કૃપાળુ) અને "અર-રહીમ"(દયાળુ).<ref Carolyn Fluehr-Lobban, Islamic Society in Practice, University Press of Florida, p. 24>
અલ્લાહના નામથી કેટલાક શબ્દો ખૂબ પ્રચલિત છે મુસલમાનો એના સ્મરણ (ઝિક્ર) કરતી વખતે બોલે છે જેમકે "સુબ્હાન અલ્લાહ"(પવિત્રતા છે અલ્લાહને),"અલ-હમ્દુલીલ્લાહ" (પ્રશંસા છે અલ્લાહ માટે),"લા-ઇલાહા ઇલ્લલ્લાહ "(અલ્લાહ સિવાય કોઈ ઈશ્વર નથી),"અલ્લાહુ અકબર"(અલ્લાહ મહાન છે)," ઇન્શા અલ્લાહ" (અલ્લાહની ઇચ્છા હશે) અને " માશા અલ્લાહ " (અલ્લાહે એવું ઇચ્છ્યું).<ref M. Mukarram Ahmed, Muzaffar Husain Syed, Encyclopaedia of Islam, Anmol Publications PVT. LTD, p. 144>

સંદર્ભ

ઇસ્લામ
નાના રામપુરા (તા. છોટાઉદેપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા છોટાઉદેપુર જિલ્લામાં આવેલા  છોટાઉદેપુર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. નાના રામપુરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ,  તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકો વસવાટ કરે છે. 

છોટાઉદેપુર તાલુકો
મોટી શેરડી (તા. બોરસદ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના ચરોતર પ્રદેશમાં આવેલા આણંદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  બોરસદ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. મોટી શેરડી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ડાંગર, બાજરી, તમાકુ, બટાટા, શક્કરીયાં તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

બોરસદ તાલુકો
ચરોતર
અર્વાચીન કવિતા એ ૧૯૪૬માં ગુજરાતી લેખક, કવિ અને વિવેચક ત્રિભુવનદાસ લુહાર 'સુંદરમ્' લિખિત વિવેચનનું પુસ્તક છે, જે ૧૮૪૫થી ૧૯૪૫ દરમિયાન લખાયેલી આધુનિક ગુજરાતી કવિતાનો ઐતિહાસિક અને વિવેચનાત્મક આલેખ આપે છે.

પ્રકાશન ઇતિહાસ 
આ પુસ્તકની પ્રસ્તાવનામાં જણાવ્યા મુજબ, ગુજરાત વર્નાક્યુલર સોસાયટી દ્વારા 'સુંદરમ્‌'ને ૧૮૪૫ થી ૧૯૪૫ દરમ્યાન લખાયેલી ગુજરાતી કવિતાનો ઇતિહાસ લખવા માટે કહેવામાં આવ્યું હતું.  સુંદરમે આશરે 350 કવિઓની રચનાઓનો અભ્યાસ કર્યો, અને તેમાંથી તેમણે આ પુસ્તક માટે ૨૫૦ કવિઓ પસંદ કરી અને તેમના કાર્યોનું મૂલ્યાંકન કર્યું.  આ પુસ્તક સૌ પ્રથમ ૧૯૪૬ માં પ્રકાશિત થયું હતું. તેની ત્રીજી આવૃત્તિ ગુજરાત વિદ્યા સભા દ્વારા ૧૯૬૫ માં પ્રકાશિત કરવામાં આવી હતી.

વિષયવસ્તુ 
આ પુસ્તક આધુનિક ગુજરાતી કવિતાના ઇતિહાસની રૂપરેખા રજૂ કરે છે, અને એંસી વર્ષ (૧૮૪૫-૧૪૫૬) ના સમયગાળા દરમિયાન વિકસિત થતી આધુનિક ગુજરાતી કવિતાના પ્રવાહો નો અભ્યાસ કરે છે.   મૂલ્યાંકિત કવિતાઓને આ પુસ્તકમાં બે ભાગોમાં વહેંચવામાં આવી છે: નવો પ્રવાહ અને જૂનો પ્રવાહ. 

પરિશિષ્ટમાં સંસ્કૃત, અંગ્રેજી, બંગાળી, હિન્દી, ઉર્દૂના ભાષાંતરો આપવામાં આવ્યા છે; અને ગઝલ, લોક-ગીતો અને ભક્તિ ગીતોના કેટલાક સંગ્રહો, રાસ, દેશભક્તિ કવિતાઓ અને ગીતો વિષે માહિતી મૂકવામાં આવી છે. પુસ્તકો અને લેખકોની સૂચિ પુસ્તકના અંતે આપવામાં આવી છે.

સ્વીકૃતી 
આ પુસ્તક પ્રકાશિત થયું ત્યારથી, અર્વાચીન કવિતા ગુજરાતી સાહિત્યના સૌથી મહત્વપૂર્ણ નિર્ણાયક સીમાચિહ્ન તરીકે રહ્યું છે. તે 'પ્રશિષ્ટ' અને 'મોન્યુમેન્ટલ' (સીમાચિન્હ સ્વરૂપ) કાર્ય તરીકે વર્ણવવામાં આવ્યું છે.    તેને ૧૯૪૬ માં મહિડા પુરસ્કાર એનાયત કરાયો હતો. 

ગુજરાતી કવિ અને વિવેચક મનસુખલાલ ઝવેરીએ તેને 'ગુજરાતી સાહિત્યમાં અજોડ અને અપ્રતિમ' ગણાવ્યું છે.  ચંદ્રકાંત ટોપીવાળાએ આ પુસ્તકની પ્રશંસા કરી અને લખ્યું કે, "... આ આધુનિક ગુજરાતી કવિતાનો એક વિશ્વસનીય ઐતિહાસિક અભ્યાસ છે જેમાં ગ્રંથોનું નિકટવર્તી વાંચન અને કાળજીપૂર્વક વિશ્લેષણ હાથ ધરવામાં આવ્યું છે."  નવી પેઢીના વિવેચક બાબુ સુથારે પોતાના એક લેખમાં નોંધ્યું છે કે 'અર્વાચીન કવિતા' એવા પ્રકારનો ઇતિહાસ છે જે જ્ઞાનકોશ અને ઇતિહાસ એમ બંનેની જરૂરિયાતો સંતોષે છે.

સંદર્ભ 

ગુજરાતી સાહિત્ય
ગુજરાતી ગદ્ય
કમાલીયા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગ અને દક્ષિણ ભાગને જોડતા ભરુચ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા નેત્રંગ તાલુકાનું એક ગામ છે. કમાલીયા ગામમાં ખાસ કરીને આદિવાસી લોકો વસે છે. આ ગામમાં આંગણવાડી, પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, દૂધની ડેરી વગેરે સવલતો પ્રાપ્ય છે.

આ ગામના લોકો વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન જેવાં કાર્યો કરે છે. આ ઉપરાંત કેટલાક લોકો સરકારી કે ખાનગી નોકરી પણ કરે છે. જુવાર, તુવર, મકાઈ, કપાસ તથા અન્ય શાકભાજી અહીંના મુખ્ય ખેત-ઉત્પાદનો છે. આ ઉપરાંત કેટલાક લોકો પિયતની સગવડ મેળવી શેરડી, કેળાં, ડાંગર વગેરેની ખેતી પણ કરે છે.

નેત્રંગ તાલુકો
અસપુર (તા. ફતેપુરા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યપૂર્વ ભાગમાં આવેલા દાહોદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ફતેપુરા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. અસપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, ઘઉં, ડાંગર, મગ, અડદ, અન્ય કઠોળ તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

ફતેપુરા તાલુકો
પુણી (પલસાણા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા સુરત જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા પલસાણા તાલુકામાં આવેલું  ગામ છે. પુણી ગામમાં હળપતિ તેમ જ પાટીદારોની વસ્તી રહે છે. આ ગામના વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી અને પશુપાલન છે. આ ગામમાં ડાંગર, શેરડી, કેળાં, સૂરણ, પપૈયાં, કેરી તેમ જ શાકભાજી જેવાં ખેત-ઉત્પાદનોના પાક લેવામાં આવે છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરીની સવલતો પ્રાપ્ય છે.

સુરત જિલ્લો
પલસાણા તાલુકો
મોટી દાબદર ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ડુંગરાળ તેમજ જંગલ વિસ્તાર ધરાવતા ડાંગ જિલ્લાના વઘઇ તાલુકામાં આવેલું  ગામ છે. મોટી દાબદર ગામમાં ૧૦૦ ટકા આદિવાસી લોકો વસે છે. તેઓ પરસ્પર સામાન્ય વહેવારમાં ડાંગી ભાષા એટલે કે કુકણા બોલીનો ઉપયોગ કરે છે. આ ગામ ખાતે નાગલી, અડદ, વરાઇ જેવા ધાન્યોના પાક લેવામાં આવે છે.

ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ઉપરાંત અહીંના લોકો જંગલમાંથી  મહુડાનાં ફુલ તેમ જ બી,  ખાખરાનાં પાન, ટીમરુનાં પાન, સાગનાં બી, કરંજના બી જેવી ગૌણ વનપેદાશો એકઠી કરી તેને વેચીને પણ પોતાનું ગુજરાન ચલાવે છે.

વઘઇ તાલુકો
ચાંદલી (તા. લોધિકા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  રાજકોટ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા લોધિકા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ચાંદલી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ,  દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
 

લોધિકા તાલુકો
સૌરાષ્ટ્ર
કોઠલી બુડરક ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા તાપી જિલ્લાના કુલ ૭ (સાત) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા નિઝર તાલુકાનું ગામ છે. કોઠલી બુડરક ગામમાં ખાસ કરીને આદિવાસીઓ વસે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, પંચાયતઘર, દુધની ડેરી વગેરે સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકો વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી, પશુપાલન જેવાં કાર્યો કરે છે. ગામના લોકો ખાસ કરીને જુવાર, તુવર, મગફળી તેમ જ અન્ય શાકભાજીની ખેતી કરે છે.

નિઝર તાલુકો
કાંડા ઘડિયાળ એ એક ઉપકરણ છે, જે સમય જોવા માટે વપરાય છે. કોઇપણ જગ્યા પર કોઇપણ વખતે ચોક્કસ સમય જાણી શકાય તે માટે હાથનાં કાંડા પર કાંડા ઘડિયાળ પહેરાય છે. આ કાંડા ઘડિયાળો જાતજાતના આકારો, અલગ અલગ રંગો, અલગ અલગ ધાતુઓ અને વૈવિધ્યપૂર્ણ દેખાવમાં બજારમાં મળે છે. આ ઉપરાંત બજારમાં મળતાં કાંડા ઘડીયાળો સ્વયંસંચાલિત, સ્પ્રિંગ અને કળની રચના વાળાં કે ઇલેક્ટ્રોનીક્સ સરકીટવાળાં હોય છે.

ઉપકરણ
સમયમાપન
દેલવાડા (તા. માણસા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  ગાંધીનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૪ (ચાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  માણસા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. દેલવાડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

માણસા તાલુકો
ગુંદવહળ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ડુંગરાળ તેમજ જંગલ વિસ્તાર ધરાવતા ડાંગ જિલ્લાના આહવા તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળાની સગવડ પ્રાપ્ય છે. ગુંદવહળ ગામમાં ૧૦૦ ટકા આદિવાસી લોકો વસે છે. તેઓ પરસ્પર સામાન્ય વહેવારમાં ડાંગી ભાષા એટલે કે કુકણા બોલીનો ઉપયોગ કરે છે. આ ગામ જંગલોથી ભરપૂર ડુંગરાળ પ્રદેશમાં આવેલું છે.

આ ગામ ખાતે નાગલી, અડદ, વરાઇ જેવા ધાન્યોના પાક લેવામાં આવે છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ઉપરાંત અહીંના લોકો જંગલમાંથી મહુડાનાં ફુલ તેમ જ બી, ખાખરાનાં પાન, ટીમરુનાં પાન, સાગનાં બી, કરંજના બી જેવી ગૌણ વનપેદાશો એકઠી કરી તેને વેચીને પણ પોતાનું ગુજરાન ચલાવે છે.

આહવા તાલુકો
કેલામુળ (તા. કડાણા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય પૂર્વ ભાગમાં આવેલા મહીસાગર જિલ્લામાં આવેલા કડાણા તાલુકાનું આવેલું એક ગામ છે. કેલામુળ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

કડાણા તાલુકો
મુસા (વ્યારા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા તાપી જિલ્લાના કુલ ૭ (સાત) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વ્યારા તાલુકાનું ગામ છે. મુસા (વ્યારા) ગામમાં ખાસ કરીને આદિવાસી લોકો વસે છે.  ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, પંચાયતઘર, દૂધની ડેરી વગેરે સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકો વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી, પશુપાલન અને નોકરી જેવાં કાર્યો કરે છે. ડાંગર, જુવાર, કેરી અને શાકભાજી આ ગામનાં મુખ્ય ખેત-ઉત્પાદનો છે.

વ્યારા તાલુકો
પાંસવાલ (તા. દાંતીવાડા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  દાંતીવાડા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. પાંસવાલ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ,  દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
 

દાંતીવાડા તાલુકો
ભાટવરગામ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વાવ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ભાટવરગામ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ,  દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
 

વાવ તાલુકો
લોટ એ અનાજને પીસીને મેળવવામાં આવતો પાવડર છે. તેનો ઉપયોગ રોટલી બનાવવા માટે થાય છે, જે ઘણી સંસ્કૃતિઓમાં મુખ્ય ખોરાક છે. ઇતિહાસમાં વિવિધ સમયે લોટનો પૂરતો પુરવઠો મુખ્ય આર્થિક અને રાજકીય મુદ્દો રહ્યો છે. ઘઉંનો લોટ ઉત્તર ભારતીય, યુરોપિયન અને ઉત્તર અમેરિકન સંસ્કૃતિમાં સૌથી મહત્વપૂર્ણ ખોરાકમાંનો એક છે અને તે વિવિધ પ્રકારની રોટલી, બ્રેડ અને મોટાભાગની યુરોપિયન શૈલીની બ્રેડ અને પેસ્ટ્રીઝની તૈયારીમાં મુખ્ય ઘટક છે. મકાઈનો લોટ પ્રાચીન સમયથી લેટિન અમેરિકન ભોજન મુખ્ય ભાગ રહ્યો છે.

લોટમાં સ્ટાર્ચનું મોટું પ્રમાણ હોય છે જે એક જટિલ કાર્બોહાઇડ્રેટ છે જેને પોલિસેકરાઇડ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.

લોટ મેળવવા માટે અનાજને ઘંટી(જેને ચક્કી પણ કહેવામાં આવે છે) માં પીસવામાં આવે છે. આ ઘંટી સામાન્ય ઘરેલું પથ્થરની ઘંટીથી લઈને પવનની ઘંટી, પાણીની ઘંટી અથવા તો ઇલેક્ટ્રિક ઘંટી પણ હોઈ શકે છે. લોટને ઉપયોગ કરતા પહેલા તેને ચાળણી દ્વારા ચાળવામાં આવે છે, જેથી તેમાં રહેલ કુશ્કી અથવા થૂલું તેનાથી અલગ થઈ જાય.

પ્રકાર 
 ઘઉંનો લોટ
 બાજરીનો લોટ
 મકાઈનો લોટ
 જુવારનો લોટ
 ચણાનો લોટ જેને બેસન પણ કહેવામાં આવે છે.

ખોરાક
ખાદ્ય સામગ્રી
હોયસલ સામ્રાજ્ય, ભારતીય ઉપખંડનું એક કન્નડ સામ્રાજ્ય હતું. જેનું ૧૦મી થી ૧૪મી સદી વચ્ચે વર્તમાન કર્ણાટક રાજ્યના મોટાભાગના પ્રદેશ પર શાસન હતું. હોયસલોની શરુઆતી રાજધાની બેલુર હતી, ત્યારબાદ હલેબિદુમાં ખસેડાયી હતી.
હિંદુસ્તાન એંટીબાયોટિક્સ લિમિટેડ (ટુંકું નામ:HAL) એ એક રસાયણિક ઉદ્યોગ પૈકીનો એક એકમ છે, જે ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  મહારાષ્ટ્ર રાજ્યમાં આવેલા પિંપરી ખાતે આવેલ છે. આ એકમની સ્થાપના  ૧0મી માર્ચ, ૧૯૫૪ના રોજ કરવામાં આવી હતી. આ ઓદ્યોગિક એકમ ખાતે પેનેસિલિન, સ્ટ્રેપ્ટોમાયસિન, જેન્ટામાયસિન, એમોક્સીસીલિન જેવાં એન્ટિબાયોટિક્સનું ઉત્પાદન કરવામાં આવે છે. ૨૦૦૮ના વર્ષથી અહીં દવાનાં નવાં ઉત્પાદનો કરવામાં આવી રહ્યાં છે, જેમ કે હાલપેન (Halpen), હાલ્ટેક્સ (Haltax), હેક્સપાન (Hexpan). એઈડઝ માટેની દવાઓ (Sati-HIV drugs) પણ અહીં સપ્ટેમ્બર ૨૦૦૯થી ઉત્પાદન કરવાની યોજના ઘડવામાં આવી છે.

 
આ એકમ પબ્લિક લિમિટેડ છે અને એમાં ૧૫૦૦ જેટલા કર્મચારીઓ કામગીરી બજાવે છે. 
આ એકમનો નારો આ મુજબ છે; "Cure for millions, Care for all"

સંદર્ભ

બાહ્ય કડીઓ 
 હિંદુસ્તાન એંટીબાયોટિક્સ લિમિટેડનું અધિકૃત વેબસાઇટ 

ભારતમાં દવા બનાવતા એકમો
મહારાષ્ટ્ર
નરસોલી (તા. ભિલોડા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા અરવલ્લી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ભિલોડા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. નરસોલી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ,  દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

ભિલોડા તાલુકો
ફાજલપુર (સાંકરદા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા   ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા વડોદરા જિલ્લામાં આવેલા  તથા વડોદરા શહેરની આસપાસનાં વિસ્તારમાં આવેલા વડોદરા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ફાજલપુર (સાંકરદા) ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. મકાઈ, બાજરી, કપાસ, ડાંગર, તમાકુ અને શાકભાજી આ ગામનાં ખેત ઉત્પાદનો છે.  આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

વડોદરા તાલુકો
શ્રેણી: દેશ

 શ્રેણી: યુરોપના દેશો
ઝેક(ઝેકીયા) ગણરાજ્ય યુરોપમા આવેલ એક સ્વતંત્ર દેશ છે અને તેની રાજ્ધાની પ્રાગ છે.

ઈતિહાસ 
નવમી સદીની શરુઆતમા બોહેમિયાનુ રાષ્ટ્ર બ્રુહદ મોરેવિયાનો એક ભાગ હતું ત્યાર બાદ તે જુદાજુદા સમય દરમ્યાન રોમન સામ્રાજ્ય અને ઓસ્ટ્રીયન સામ્રજ્યનો ભાગ રહ્યુ હતું. પ્રથમ વિશ્વયુધ્ધના અંત બાદ ઝેકોસ્લોવેકીયાનું ગણતંત્ર અસ્તિત્વમા આવ્યુ હતુ. બીજા વિશ્વયુધ્ધના અંત બાદ તે સોવીયેત રશિયાની અસર હેઠળ સામ્યવાદી રાષ્ટ્ર બન્યુ હતુ .૧૯૯૩મા સોવીયેટ રશિયાના પતન બાદ ઝેકોસ્લોવેકિયા બે સ્વતંત્ર દેશમા વિભાજીત થઈને ઝેક ગણરાજ્ય અને સ્લોવાકીયા એમ બે જુદા દેશો બન્યા હતા.

ભૂગોળ 
ઝેક ગણરાજ્ય મધ્ય યુરોપમા ચોતરફ જમીનથી ઘેરાયેલો એક દેશ છે જે પ્રાચીન સમયમાં બોહેમિયાના નામે ઓળખાતો હતો. ઝેક રાજ્યની દક્ષિણે ઓસ્ટ્રીયા,પશ્ચિમે જર્મની,ઉત્તર-પુર્વમા પોલેન્ડ અને પુર્વમાં સ્લોવેકિયા આવેલ છે. ઝેક રાજ્યનો કુલ વિસ્તાર ૭૮,૮૭૧ ચો.કિ.મી જેટલો છે. ઝેક રાજ્યની આબોહવા ખંડીય પ્રકારની સમઘાત છે જેથી ઉનાળો હુંફાળો અને શિયાળો ઠંડો,બર્ફિલો અને વાદળછાયો હોય છે.

ઉદ્યોગ 
ઝેક ગણરાજ્યનુ અર્થતંત્ર વિક્સીત દેશોની હરોળમા આવેછે અને મુખ્યત્વે સેવા અને પ્રવાસન ઉદ્યોગ પર આધાર રાખે છે. દેશના મુખ્ય ઉદ્યોગો રસાયણ,મોટર બનાવવાનો,પોલાદ,યંત્રસામગ્રી,વિજાણુ ઉદ્યોગ અને ખાદ્ય પદાર્થો બનાવવાનો છે. ખેતીવાડીમા મહદ અંશે જવ,મકાઈ,ફળફળાદી,રાઈ,ઘઉ અને હોપ છે.

વસ્તીવિષયક 
ઝેક રાજ્યની મોટા ભાગની પ્રજા ઝેક પ્રજાતીની છે તે ઉપરાંત મોરેવિયન અને સ્લોવાકિયન લોકો પણ વસે છે. દેશની સત્તાવાર ભાષા ઝેક છે. સામ્યવાદની  લાંબાગાળાની અસર હેઠળ દેશના મોટાભાગની પ્રજા કોઇ ચોક્કસ ધર્મનુ પાલન કરતા નથી પણ ઘણા લોકો રોમન કેથોલિક અને "ઇસ્ટર્ન ઓર્થોડોક્સ" ખ્રિસ્તી ધર્મનું પાલન કરે છે.

સંદર્ભ
કરમશી જેઠાભાઈ સોમૈયા (, ) એ ભારતીય શિક્ષણકાર હતા, કે જેમણે ભારત દેશના મહારાષ્ટ્ર રાજ્યમાં શિક્ષણ સંસ્થાઓની સ્થાપના કરી હતી. એમના નામ પરથી મુંબઈ ખાતે સોમૈયા વિદ્યાવિહાર નામનું શિક્ષણ-સંકુલ તેમ જ અન્ય શિક્ષણ સંસ્થાઓ છે. આ ઉપરાંત તેઓ ઉદ્યોગપતિ હતા, કે જેમણે સોમૈયા જૂથની ખાંડ, ઓદ્યોગિક આલ્કોહોલ, ઓર્ગેનિક રસાયણો, મીઠું, છાપકામ અને પ્રકાશન, ખેતીવિષયક, ફાર્મસી જેવાં ઉત્પાદનો સાથે સંકળાયેલ કંપનીઓની સ્થાપના કરી હતી. એમણે સમાજ-સેવા ક્ષેત્રમાં શિક્ષણક્ષેત્રે કરેલા યોગદાન બદલ ઈ. સ. ૨૦૦૦ના વર્ષમાં પદ્મભૂષણ પુરસ્કાર વડે સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા.

સંદર્ભ

બાહ્ય કડીઓ 
 કે. જે. સોમૈયા વોકેશનલ ટ્રેનીંગ ઈન્સ્ટીટ્યૂટ
 Somaiya colleges to seek deemed university status  

વ્યક્તિત્વ
પદ્મભૂષણ પુરસ્કાર વિજેતા
અનુભવવાદ () એ પાશ્ચાત્ય તત્વચિંતનમાં રજૂ થયેલો જ્ઞાનમીમાંસાનો (epistemologyનો) એક સિદ્ધાંત છે. એની મુખ્ય દલીલ એ છે કે ઈન્દ્રિયાનુભવથી જ જ્ઞાન પ્રાપ્ત થાય છે, નહિ કે બુદ્ધિથી. દેખીતી રીતે જ આ અભિગમ બુદ્ધિવાદનો વિરોધી છે. પશ્ચિમમાં અનુભવવાદનાં મૂળ પ્રાચીન અને મધ્યયુગીન ગ્રીક તત્વચિંતનમાં મળી આવે છે. જો કે, એ વિચારણાને વ્યવસ્થિત રીતે રજૂ કરીને વિકસાવવાનુ કાર્ય તો સત્તરમી અને અઢારમી સદી દરમ્યાન જૉન લૉક, જ્યૉર્જ બર્કલી અને ડેવિડ હ્યૂમ નામના ત્રણ તત્વચિંતકોએ કરેલું.

વ્યુત્પત્તિ
અનુભવ માટે અંગ્રેજીમાં વપરાતો શબ્દ 'experience' મૂળ ગ્રીક શબ્દ 'empeiria' પરથી ઊતરી આવ્યો છે. લૅટિનમાં તેને 'experientia' કહેવામાં આવે છે. આ બધા શબ્દો જ્ઞાનેન્દ્રિયો દ્વારા થતા પ્રત્યક્ષાનુભવનો નિર્દેશ કરતા હોવાથી, અનુભવવાદ એ ઈન્દ્રિયાનુભવવાદ તરીકે ઓળખાય છે.

ઈતિહાસ
અનુભવાદનાં મૂળ પ્રાચીન અને મધ્યયુગીન ગ્રીક તત્વચિંતનમાં રહેલાં છે. ગ્રીક તત્વચિંતક એરિસ્ટોટલનાં અનુભવાદી મંતવ્યોમાંથી પ્રેરણા મેળવી મધ્યયુગના તત્વચિંતક સંત ટૉમસ એક્વીનસે એવો સિદ્ધાંત આપ્યો હતો કે જે ઈન્દ્રિયો દ્વારા પ્રાપ્ત થયેલું ન હોય તેવું કશું બુદ્ધિમાં આવી શકે નહિ. આમ જ્ઞાન માત્ર ઈન્દ્રિયાનુભવ પર જ આધાર રાખે છે એવો દાવો એમણે કરેલો.

 જૉન લૉક
બ્રીટીશ તત્વચિંતક જૉન લૉકે એમના જાણીતા ગ્રંથ Essay Concerning Human Understandingમાં જ્ઞાનના ઉદભવસ્થાન, એની નિશ્ચિતતા અને એની મર્યાદા અંગેની મીમાંસા રજૂ કરી છે. આ પુસ્તકમાં બુદ્ધિવાદીઓને માન્ય એવા જન્મજાત વિચારોના સિદ્ધાંતનું ખંડન કરીને લૉકે એવી દલીલ કરી છે કે જન્મ સમયે માણસનું મન તદ્દન કોરા કાગળ જેવું હોય છે. માણસના મનમાં જે કોઈ વિચારો આવે છે તેનું મૂળ અનુભવ અને કેવળ અનુભવ જ છે. અંતર્નિરીક્ષણ અને બાહ્ય નિરીક્ષણ દ્વારા માણસના મનમાં જે વિચારો પ્રથમ આવે છે તેને લૉકે સરળ વિચારો કહ્યાં. માનવમન નિષ્ક્રિય રીતે સરળ વિચારો ગ્રહણ કરે છે અને તે પછી સક્રિય થઈને સરળ વિચારોમાંથી જટિલ વિચારોની રચના કરે છે.

 ડેવિડ હ્યૂમ

ચુસ્ત અનુભવવાદી તરીકે જાણીતા ડેવિડ હ્યૂમે એવી દલીલ કરેલી કે આપણા મનમાં જે કંઈ જ્ઞાનસામગ્રી છે તેનું ઉદભવસ્થાન ઈન્દ્રિયસંવેદનો જ છે. હ્યૂમના મતે આપણી જ્ઞાનસામગ્રી બે ઘટકોની બનેલી હોય છે: ઈન્દ્રિયસંવેદનો અને વિચારો. આમાં ઈન્દ્રિયસંવેદનો મૂળભૂત છે જ્યારે વિચારો ઈન્દ્રિયસંવેદનોના પરિણામે વિકસતા હોય છે. હ્યૂમના મતે કોઈ પણ તત્વ વાસ્તવિક રીતે અસ્તિત્વ ધરાવે છે કે નહિ એનો નિર્ણય કરવાની તાત્વિક પદ્ધતિ એ તત્વને લગતા કોઈ ઈન્દ્રિયાનુભવની તપાસ કરવાની છે. જો આવી તપાસ કરતાં કોઈ ઈન્દ્રિયાનુભવ મળી ન આવે તો એ તત્વનું અસ્તિત્વ સ્વીકારી શકાય નહિ. આ પદ્ધતિ પ્રયોજીને હ્યૂમે આત્મા અને ઈશ્વરના અસ્તિત્વનો પણ ઈન્કાર કર્યો હતો. કેમ કે એ બન્નેનો ઇન્દ્રિયો દ્વારા અનુભવ થાય નહિ.

સંદર્ભ 

તત્વજ્ઞાન
મેજર મુકુંદ વરદરાજન એસી (૧૨ એપ્રિલ ૧૯૮૩ - ૨૫ એપ્રિલ ૨૦૧૪) એ ભારતીય ભૂમિસેનાની રાજપૂત રેજિમેન્ટમાં એક અફસર હતા. ૨૦૧૪માં તેમને જમ્મુ અને કાશ્મીરના શોપિયાં જિલ્લામાં ત્રણ આતંકવાદીઓને ઠાર મારવા માટે ભારતનો શાંતિકાળનો સર્વોચ્ચ વીરતા પુરસ્કાર અશોક ચક્ર એનાયત કરવામાં આવ્યો.

ખાનગી જીવન 
મેજર મુકુંદ વરદરાજનનો જન્મ ૧૨ એપ્રિલ ૧૯૮૩ના રોજ થયો હતો. તેમના પિતા આર. વરદરાજન અને માતા ગીતા હતા. તેઓ ચેન્નઈ, ભારત ખાતે રહેતા હતા. તેમને બે બહેનો શ્વેતા અને નિત્યા હતી. મુકુંદના લજ્ઞ તેમના લાંબા સમયના પ્રેમિકા ઇન્દુ રેબેકા વર્ગિસ સાથે ૨૮ ઓગષ્ટ ૨૦૦૯ના રોજ થયાં હતાં. તેમણે વાણિજ્યમાં પદવી એનાથુર ખાતેથી અને પત્રકારત્વમાં ડિપ્લોમા મદ્રાસ ક્રિશ્ચિઅન કોલેજ, તાંબરમ ખાતેથી મેળવી હતી. તેમના દાદા અને બે કાકા સેનામાં સેવા આપી ચૂક્યા હતા અને તેનાથી પ્રેરિત થઈ અને તેઓ પણ જોડાયા હતા.

શરૂઆતની કારકિર્દી 
મુકુંદ અફસર તાલીમ અકાદમી, ચેન્નઇ ખાતે તાલીમ મેળવી અને ૨૨મી રાજપુત પલટણમાં લેફ્ટનન્ટ તરીકે ૨૦૦૬માં જોડાયા હતા. તેમણે મઉ, મધ્ય પ્રદેશ ખાતેની પાયદળ શાળામાં સેવા આપી હતી અને લેબેનાન ખાતે સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘની શાંતિસેનામાં પણ ફરજ બજાવી હતી. ડિસેમ્બર ૨૦૧૨માં તેઓને ૪૪મી રાષ્ટ્રિય રાઇફલ્સમાં નિયુક્તિ આપવામાં આવી જે જમ્મુ અને કાશ્મીરના શોપિયાં જિલ્લામાં તૈનાત હતી.

મૃત્યુ 

૨૫ એપ્રિલ ૨૦૧૪ના રોજ તેમણે ગામમાંથી આતંકવાદીઓને મારી હટાવવા અભિયાન શરૂ કર્યું. કાર્યવાહી દરમિયાન તેમની ટુકડી પણ મોટા પ્રમાણમાં ગોળીબાર થયો. તેમણે ત્વરિત કાર્યવાહી કરી અને હિઝબુલ મુજાહિદ્દીનના ત્રણ આતંકવાદીઓને મારી નાખ્યા જેઓએ ચૂંટણી કાર્યવાહીમાં ફરજ બજાવી રહેલા કર્મચારીઓને ૨૪ કલાક અગાઉ મારી નાખ્યા હતા. પરંતુ, આ મુઠભેડમાં તેઓ ઘાયલ થયા અને તેને કારણે તેઓ શહીદ થયા.

કાર્યવાહી દરમિયાન તેમની વીરતાને ધ્યાનમાં લેતાં તેમને અશોક ચક્ર એનાયત કરવામાં આવ્યું. સરકાર દ્વારા આપવામાં આવેલ પ્રશસ્તિ પત્ર નીચે મુજબનું લખાણ ધરાવે છે:
કાર્યવાહી દરમિયાન શહીદ થતાં પહેલાં મેજર મુકુંદે ઉત્કૃષ્ટ નેતૃત્વકળા, અપ્રતીમ વીરતા, ત્વરિત કાર્યવાહી અને શ્રેષ્ઠ આયોજન ક્ષમતા દર્શાવી જેને કારણે ત્રણ ટોચના હિઝબુલ મુજાહિદ્દીન આતંકવાદીઓને ઠાર મરાયા.
મુકુંદ તામિલ નાડુ રાજ્યના અશોક ચક્ર પ્રાપ્ત કરનાર ચોથા વ્યક્તિ હતા.

નોંધ 
આ દક્ષિણ ભારતીય નામમાં, 'વરદરાજન' એ અટક નહી પરંતુ પૈતૃક નામ છે, માટે વ્યક્તિને અપાયેલ નામ, મુકુંદ નામે સંબોધવા.

સંદર્ભ 

અશોક ચક્ર વિજેતા
૨૦૧૪માં મૃત્યુ
૧૯૮૩માં જન્મ
ટિંટોઈ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઇશાન ખૂણે આવેલા અરવલ્લી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા મોડાસા તાલુકામાં આવેલું એક   અને મોટું ગામ છે. ટિંટોઈ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ,  દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી, સહકારી અને રાષ્ટ્રીયકૃત બેંક તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

ઉદ્યોગો 
આ ગામમાં ટ્રક ટ્રાન્સપોર્ટ અને મોટર બોડી બિલ્ડીંગનો વ્યવસાય પણ વિકસ્યો છે.

સાહિત્યમાં ઉલ્લેખ
ઝવેરચંદ મેઘાણી રચિત લોકકથા સંગ્રહ સૌરાષ્ટ્રની રસધાર ભાગ પ ની એક વાર્તા બહારવટિયોમાં આ ગામનો ઉલ્લેખ આવે છે.

સંદર્ભ 

મોડાસા તાલુકો
પાણીબાર (તા. મેઘરજ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા અરવલ્લી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  મેઘરજ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. પાણીબાર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ,  દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

મેઘરજ તાલુકો
૨૧ ફેબ્રુઆરી નો દિવસ ગ્રેગોરીયન પંચાંગ મુજબ વર્ષનો ૫૨મો (લિપ વર્ષ દરમ્યાન પણ ૫૨મો) દિવસ છે. આ દિવસ પછી વર્ષ પુરું થવામાં ૩૧૩ દિવસ બાકી રહે છે.

મહત્વની ઘટનાઓ 
 ૧૮૪૨ – જ્હોન ગ્રીનોફને સિલાઈ મશીન માટે પ્રથમ યુ.એસ. પેટન્ટ અધિકારો આપવામાં આવ્યા.
 ૧૮૭૮ – પ્રથમ ટેલિફોન ડિરેક્ટરી ન્યૂ હેવન, કનેક્ટિકટમાં બહાર પાડવામાં આવી.
 ૧૯૫૨ – વિન્સ્ટન ચર્ચિલના નેતૃત્વ હેઠળની બ્રિટીશ સરકારે યુકેમાં ઓળખપત્રો નાબૂદ કર્યા.
 ૧૯૫૨ – બાંગ્લાદેશ (તે સમયે પૂર્વ પાકિસ્તાન)માં બાંગ્લા ભાષાને માન્યતા અપાવવા માટે ઢાકા વિશ્વવિદ્યાલય ખાતે 'બંગાળી ભાષા ચળવળ' નામે વિરોધ પ્રદર્શન યોજાયું.
 ૨૦૧૩ – ભારતના હૈદરાબાદ શહેરમાં શ્રેણીબદ્ધ બોમ્બ વિસ્ફોટોમાં ઓછામાં ઓછા ૧૭ લોકોના મોત થયા છે અને ૧૧૯ લોકો ઘાયલ થયા.

જન્મ 
 ૧૮૯૪ – શાંતિ સ્વરૂપ ભટનાગર, ભારતીય રસાયણશાસ્ત્રી અને શિક્ષણશાસ્ત્રી (અ. ૧૯૫૫)
 ૧૮૯૬ – સૂર્યકાન્ત ત્રિપાઠી 'નિરાલા', ભારતીય કવિ અને લેખક (અ. ૧૯૬૧)
 ૧૮૨૯ – કિત્તુર ચેન્નમ્મા, ભારતીય મહારાણી અને સ્વાતંત્ર્ય સેનાની (અ. ૧૭૭૮)

અવસાન 
 ૧૯૯૧ – નૂતન, ભારતીય ચલચિત્ર અભિનેત્રી (જ. ૧૯૩૬)

તહેવારો અને ઉજવણીઓ 
 આંતરરાષ્ટ્રીય માતૃભાષા દિવસ (યુનેસ્કો)
 ભાષા ચળવળ દિવસ (બાંગ્લાદેશ)

બાહ્ય કડીઓ 
 બી.બી.સી.(BBC): આજનો દિવસ

ફેબ્રુઆરી
કાસરી (તા. ડીસા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ડીસા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. કાસરી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

ડીસા તાલુકો